MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 29 It-Tnejn, 22 ta' Settembru, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 29 It-Tnejn, 22 ta' Settembru, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.02 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 22 ta' Settembru, 2003

WERREJ

MINUTI 363

KUNSENS GĦAL ATTI 363

PETIZZJONI 363

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 364

TQEGĦID TA' KARTI 372

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROFESSJONIJIET TAS-SAĦĦA (IT-TIENI QARI)

HEALTH CARE PROFESSIONS BILL (SECOND READING) 378

AĠĠORNAMENT 394

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 400

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 412

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 28 li saret fil-21 ta' Lulju, 2003 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nilqa' lura lill-Onor.

Membri wara l- vaganzi tas-sajf u nawgura li din is-sezzjoni tkun waħda li tkompli ssaħħaħ il-ħidma tal-Parlament għall-ġid tal-pajjiż.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER: Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l- kunsens tiegħu għal:

Att Nru V ta' l-2003 – Att ta' l-2003 dwar l-Unjoni Ewropea;

Att Nru VI ta' l-2003 – Att ta' l-2003 dwar Awditjar Intern u Investigazzjonijiet Finanzjarji;

Att Nru VII ta' l-2003 – Att ta' l-2003 dwar il-Kummissarju għat-Tfal;

Att Nru VIII ta' l-2003 - Att ta' l-2003 dwar il-Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża; u

Att Nru IX ta' l-2003 – Att ta' l-2003 biex jemenda Diversi Liġijiet.

Insejjaħ issa lill-Onor.

Silvio Parnis.

PETIZZJONI

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, ir-residenti ta' Triq Għajn Dwieli u Triq Bormla ġewwa Raħal Ġdid u r-residenti tal-housing estate ta' Għajn Dwieli jinsabu nkwetati dwar l-inċineratur li hemm fit-tarzna ta' Kordin, peress li dan jista' ikun ta' periklu għal saħħithom.

Għalhekk qed nippreżentalek petizzjoni ffirmata mir-residenti ta' Kordin sabiex l- inċineratur li hemm fit-tarzna jitneħħa.

Qed inressaq ukoll set ta' mistoqsijiet li għandhom jgħaddu f'idejn l- awtoritajiet tat-tarzna biex dawn jaraw jekk l-inċineratur huwiex jagħmel ħsara lir-residenti ta' l-inħawi.

Kelli wkoll kuntatt mal-kunsill lokali li qiegħed jaħdem biex flimkien mal-MEPA jara x'jista' jagħmel biex iħares is-saħħa tan-nies.

Għalhekk jien nemmen li aħna wkoll f'dan il-Parlament, speċjalment illum li hija car-free day, għandna naraw x'nistgħu nagħmlu biex lil dawn ir- residenti nagħtuhom dak li qed jitolbu.

Grazzi Mr Speaker.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - HEALTH FOOD POLICY

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk l- iskejjel li għandhom health food policy permezz ta' tuck shops, etc.?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Qiegħed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra lista ta' l-iskejjel li għandhom health food policy permezz ta' tuck shops, etc.

UNIVERSITA' – IL-MALTI FIL-KORS TAL-LIĠI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fid-dawl ta' avviż mill-UE għar-reklutaġġ ta' avukati li jafu l-Malti perfett biex jagħmlu xogħol ta' traduzzjoni, jista' il-Ministru jgħid jekk l-universita' kkonsidratx kemm 'il quddiem se jkollna avukati b'dawn il-ħiliet meta l-Malti lanqas biss għadu meħtieġ biex wieħed isegwi kors tal-liġi fl-universita'?

Tista' tiġi rrikonsidrata din id-deċiżjoni tat-tneħħija tal-Malti mill-kors tal-liġi?

ONOR.

LOUIS GALEA: M'huwiex eżatt li wieħed jgħid li l-Malti m'għadux meħtieġ biex wieħed isegwi kors tal-liġi fl-universita' u lanqas hu eżatt li jingħad li ttieħdet deċiżjoni li jitneħħa l-Malti mill-kors tal-liġi.

Huwa veru li f'mument kienet issawret proposta biex dan isir iżda kien hemm reazzjoni pożittiva minn naħa tal-bord tal-fakulta' tal-liġi għall- kontroversja negattiva li din il-proposta qanqlet.

Informat li s-sitwazzjoni illum hi li l-Malti fil-livell ordinarju tas-SEC hu rekwiżit obbligatorju għal kull kors fl-univesita' ta' Malta.

Huma eżenti biss ulied emigranti Maltin li jkunu rritornaw u ma jkunx ilhom Malta żmien biżżejjed biex jitgħallmu l-Malti u naturalment dawk l- istudenti barranin.

Il-Malti u l-Ingliż fil-livell intermedju tal-MATSEC hu rekwiżit obbligatorju għad- dħul fil-fakulta' tal-liġi.

Qabel kien rekwiżit il-livell avvanzat.

Is-senat ta' l-universita', filwaqt li żamm l-obbligu tal-Malti fil-livell intermedju, fetaħ il-livell avvanzat għal diversita' usa ta' suġġetti.

Dan sar fid-dawl ta' l-iżvilupp li qed iseħħ fil-professjoni legali li llum m'għadhiex ristretta għal pariri u kawżi fil-qrati iżda qed tinfirex f'diversi oqsma ta' speċjalizazzjoni, kif tirrikjedi r-realta' ġdida li qed tgħix Malta fl-UE u f'ekonomija globalizzata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħidilna jekk fil-kors tal-liġi daħlux studenti li ma kellhomx il-livell intermedjarju tal-MATSEC fil- lingwa Maltija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien assigurat mill-universita' ta' Malta li kulmin daħal għall-kors tal-liġi għandu r-rekwiżiti u l-kriterji akkademiċi li hemm stabiliti fir-regolamenti.

Dan ifisser li jekk ir-regolamenti jistabilixxu li persuna jrid ikollha l-livell avvanzat biex tidħol għall- kors tal-liġi, il-persuni li daħlu għal dan il-kors kellhom il-livell avvanzat.

Jekk ir-regolamenti jistabilixxu li persuna jrid ikollha l- livell intermedju, il-persuni li daħlu għal dan il-kors kellhom il-livell intermedju.

MALTACOM - ĦADDIEMA GĦAWDXIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Anton Refalo) staqsa lill- Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ħames Għawdxin li jaħdmu mal-Maltacom p.l.c. u li ta' kuljum iridu jiġu Malta għax-xogħol u jirritornaw lura filgħaxija, sabiex jingħataw is-servizz tat-trasport qed jiġu mġiegħla jiffirmaw dikjarazzjoni li huma personalment responsabbli għall-ħlas ta' danni lilhom personali jew lill-passiġġieri fl-istess vettura kif ukoll għal kull ħlas ieħor spettanti lil terzi anke f'każ ta' danni fuq proprjeta' mobbli jew immobbli tal-Maltacom jew ta' terzi, u dan f'każ li l-assigurazzjoni maħruġa fuq l-istess vettura għal kwalunkwe raġuni ma tkoprix l-istess danni?

Għaliex sħabhom ħaddiema Maltin ma ġewx imġiegħla jiffirmaw l-indemnity form?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment): Minħabba n-natura kummerċjali ta' Maltacom p.l.c., m'huwiex fl-interess tal-kumpannija li jingħata t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

XEWKIJA PRIMARY SCHOOL - TEACHING STAFF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jispjega x'inhi r-raġuni li fl-iskola primarja tax-Xewkija, minn teaching staff ta' ħdax hemm erbgħa li huma instructors?

Ma jidirlhux il-Ministru li dan huwa persentaġġ għoli ħafna, tenut kont anke tal-bżonnijiet tat-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li f'kull skola f'Malta u f'GĦawdex issib kemm għalliema kif ukoll instructors.

L-instructors laħqu dan il-livell wara li kien sarilhom kors pedagoġiku.

Id-diviżjoni ma tagħmel l-ebda differenza bejnhom u bejn l-għalliema fejn jidħol it-taħriġ tagħhom fl-in-service courses.

SKEJJEL - GĦALLIEMA ON TRANSFER

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jindika liema kienet dik l-iskola, sija primarja kif ukoll sekondarja, li minnha ntalbu l-ikbar ammont ta' transfers ta' għalliema matul l-aħħar sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ikbar ammont ta' transfers ta' għalliema mitluba matul l-aħħar sena skolastika kien jinvolvi Bormla u San Pawl il-Baħar fil-każ ta' l-iskejjel primarji u Adelaide Cini u Vincenzo Borg Brared fil-każ ta' l-iskejjel sekondarji.

EDUKAZZJONI - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 117 u jgħid kemm direct orders ħarġu mill-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fix-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu u April ta' din is-sena?

Kemm hi ċ-ċifra totali fi flus ta' dawn id- direct orders?

Jista' il-Ministru jagħti l-istess informazzjoni għall- perijodu tas-snin 2001 u 2002?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub.

POLITIKA SOĊJALI - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 121 u jgħid kemm direct orders ħarġu mill-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fix-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu u April ta' din is-sena?

Kemm hi ċ-ċifra totali fi flus ta' dawn id-direct orders?

Jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti l-istess informazzjoni għall-perijodu tas-snin 2001 u 2002?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella bl-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

GĦAJNUNA FINANZJARJA LILL-BDIEWA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 89, jista' il-Ministru jinformani kemm hu n-numru ta' bdiewa, raħħala u sajjieda separatament u jagħti ammonti separati?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

FINANZI U AFFARIJIET EKONOMIĊI - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 123, kemm huwa l-ammont fi flus għal direct orders awtorizzati mill-ministru, segretarju permanenti, uffiċjali, eċċ, separatament skond l- awtorita` tal-ministru tal-finanzi stabilita għal din il-leġislatura?

X'kienet is-sitwazzjoni għal-leġislatura li għaddiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura) (f'isem il- Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi): Kemm f'din il-leġislatura kif ukoll fil-leġislatura li għaddiet, il-proċedura għall-awtorizzazzjoni ta' direct order li trid tintalab lill-ministeru responsabbli għall-finanzi skond ir-regolamenti finanzjarji, hi li s-segretarju permanenti fi ħdan l- istess ministeru jkun delegat mill-ministru responsabbli għall-finanzi għal dan il-għan.

KORDIN - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm ħabsin b' ċittadinanza Maltija u b'ċittadinanza barranija?

Kemm minnhom se jiskontaw il-piena tagħhom din is-sena?

Jista' il-Ministru jgħid ukoll x'inhu n-numru ta' refuġjati u klandestini li jinsabu f'pajjiżna?

Kemm minnhom huma rġiel, nisa, tfal u żgħażagħ?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi preżentement hemm 275 priġunier fil-faċilita` korrettiva ta` Kordin, 184 minn dawn Maltin filwaqt li 91 huma barranin.

Hemm madwar 70 priġunier li huma maħsuba li jispiċċaw is-sentenza tagħhom sa l-aħħar tas- sena.

Informat ukoll illi n-numru ta' persuni li ġew rikonoxxuti bħala refuġjati u li jinsabu f'pajjiżna fil-mument huwa ta' 177.

Dawn jikkonsistu f'122 persuna li 61 minnhom huma rġiel, 19 huma nisa u 42 huma persuni taħt it-18- il sena b'ċertifikat tal-UNHCR.

Hemm ukoll u 55 persuna li 34 minnhom huma rġiel, 15 huma nisa u sitta huma persuni taħt it-18-il sena b'ċertifikat maħruġ mill-uffiċċju Malti tal-kummissarju għar-refuġjati.

Hemm ukoll 351 persuna li għandhom status umanitarju.

Dawn jikkonsistu f'disa' rġiel b'ċertifikat tal-UNHCR u 342 persuna - 179 minnhom huma rġiel, 53 huma nisa u 110 huma persuni taħt it-18-il sena - b'ċertifikat ta' l-uffiċċju lokali tal-kummissarju għar-refuġjati.

Ninsab informat li hemm 405 immigranti illegali li qed jinżammu mill-forzi tas-sigurta` - 316 minn dawn huma rġiel, 54 huma nisa u 35 taħt is-16-il sena , 21 minnhom subien u 14 huma bniet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' il-Ministru jagħti dettalji ta' l- iżviluppi li seta' kien hemm dwar il-kwestjoni li nqalgħet bejn il-Gvern Malti u l-Gvern Taljan dwar ir-refuġjati, anke fil-kuntest ta' rapporti li dehru fuq il-mezzi tal-media f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, m'iniex f'pożizzjoni li nagħti din it- tip ta' informazzjoni u nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel domanda bil-miktub.

INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 106, jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' inċidenti tat-traffiku rrapportati lill-pulizija matul ix-xahar ta' Mejju, 2003?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub huwa 1167 mingħajr feruti, 75 bil-feruti u tnejn fatali.

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORT - DIRETTUR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 822 u jgħid min hu d-direttur li jirrappreżentah fuq il- kunsill Malti għall-isport?

Jista' jgħid ukoll x'ħidma twettqet fi ħdan il-kunsill Malti għall-isport u xi pjani hemm sabiex l-isport u l-attivita` sportiva jsiru aktar popolari?

Jista' jgħid fil-qosor x'ġie organizzat fis-sena skolastika li għaddiet ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-direttur li jirrappreżenta l-ministeru ta' l- edukazzjoni fuq il-kunsill Malti għall-isport huwa s-Sur Euchar Camilleri.

Filwaqt li s-Sur Camilleri għandu diversi karigi fil-ħidma amministrattiva fi ħdan il-kunsill, fosthom bħala chairperson tal-bord tat-tmexxija tal- kumpless sportiv tal-Kottonera u membru fuq bordijiet oħra, qed jaħdem fuq skema bil-għan li tiffaċilita' l-użu mill-iskejjel tal-faċilitajiet sportivi reġjonali li għandu l-kunsill fil-Marsa, il-Kottonera, fil-pixxina nazzjonali, eċċ.

Wieħed jifhem li mhux fil-kompitu tal-kunsill Malti għall-isport jew xi direttur tiegħu li jorganizza attivitajiet, iżda li jfassal u jħaddem politika nazzjonali fil-qasam sportiv.

Inizjatttivi meħuda mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni jkunu jistgħu jiġu kkordinati aħjar permezz tar- rappreżentant tal-ministeru fuq il-kunsill Malti għall-isport.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Wara l-maltempata li saret bħal-lum ġimgħa jirriżulta li saru ħafna ħsarat f'diversi faċilitajiet sportivi, kemm dawk li huma taħt it-tmexxija tal-gvern u anke dawk li huma mmexxija minn għaqdiet oħra.

Jista` il-Ministru jgħid jekk sarx rapport dwar dawn il- ħsarat, sarux talbiet mill-għaqdiet konċernati u huwiex il-ħsieb li tingħata għajnuna?

Jekk fl-affermattiv, x'tip ta' għajnuna se tingħata?

ONOR.

LOUIS GALEA: GĦal dak li jirrigwarda faċilitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-gvern, ir-rapporti qegħdin jiġu kkumpilati mill- awtoritajiet u l-uffiċjali kompetenti.

GĦar-rigward ta' talbiet li setgħu saru minn għaqdiet sportivi lill-ministeru għaż-żgħażagħ u kultura, ovvjament l-interpellanza trid issir lill-ministru konċernat.

PIXXINA NAZZJONALI - BORD AMMINISTRATTIV

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid minn min hu ffurmat il-bord ta' amministrazzjoni tal-pixxina nazzjonali?

Kemm hu l-ħlas li jirċievu?

Jieħdu allowances ?

X'inhuma?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Il-bord ta' amministrazzjoni tal-pixxina nazzjonali huwa ffurmat minn :

Maurice Gruppetta, chairman eżekuttiv b'Lm9000 p.a; Joe Cassar, segretarju b'Lm3000 p.a; Franco Azzopardi, membru b'Lm1000 p.a; Peter Bonello, membru b'Lm1000 p.a; Robert Ebejer, membru b'Lm1000 p.a;

Iċ-chairman huwa wkoll intitolat għal persentaġġ ta' l-operational surplus li tista' tagħmel il-pixxina matul is-sena.

PIXXINA NAZZJONALI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema mpjegati mal-pixxina nazzjonali?

Meta ġew dawn ingaġġati?

Hemm impjegati tal-gvern li huma seconded mal-pixxina?

X'inhu xogħolhom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

PIXXINA NAZZJONALI - INFIQ FUQ FUEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm intnefqu flus fuq fuel fil-pixxina nazzjonali fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Informat li s'issa tħallset is-somma ta' Lm 27,432 minn nefqa fuq fuel għall-pixxina nazzjonali fl-ewwel sitt xhur tas- sena li kienet kif ġej :

Jannar Lm 7,812 Frar 11,636 Marzu 7,254 April 6,409 Mejju 2,366 Ġunju Xejn

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' il-Ministru jikkonsidra li jitkabbar il- parkeġġ li hemm ħdejn il-pixxina nazzjonali?

Qed ngħid hekk minħabba l- fatt li meta tkun għaddejja xi attivita' bħal-logħob tal-waterpolo, aktarx li jiġu affettwati negattivament ir-residenti li joqogħdu fl-inħawi peress li m'hemmx spazju biżżejjed għall-parkeġġ fil-preżent.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ewwelnett trid tara jekk l-art tippermettix li jsir dak li qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant.

Il-proprjeta' li hemm 'il barra mill-konfini eżistenti tal-pixxina nazzjonali huma ta' l-iskola li hemm biswitha u allura ma nafx kemm dan li qed jingħad jista' ikun fattibbli.

Pero' ngħarraf lill-Onor.

Membru li meta kien hemm okkażjonijiet fuq bażi nazzjonali, bħal-logħob tal-pajjiżi ż-żgħar, sar ftehim ma' l-universita' biex il-ground tal-football jintuża bħala parkeġġ għall-karozzi.

PIXXINA NAZZJONALI - SERQIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati serqiet mill-pixxina nazzjonali fl-ewwel sitt shur ta' din is- sena?

X'kienu l-oġġetti prinċipali li nsterqu?

Jista' jgħid ukoll minn fejn sar dan is-serq?

Kien hemm serqiet minn xi uffiċini?

Kien hemm każi fejn iddaħħlet il-pulizija?

Jista' jgħid ukoll x'passi ttieħdu sabiex dawn l-affarijiet jiġu evitati?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fil-25 ta' Frar kien ġie rrapportat sgass f'wieħed mill-uffiċini.

Ma kien instab xejn nieqes u l-persuna konċernata qatgħetha li ma tagħmilx rapport lill-pulizija.

Basket u telefon ċellulari kienu rrapportati nieqsa minn fuq id-deck fit-2 ta' Mejju u l-każ kien ġie irrapportat lill-pulizija li ħadet il-każ f'idejha.

Rapport ta' basket żgħir nieqes minn fuq id-deck kien ġie rrappourtat fis- 26 ta' Ġunju.

Skond dan ir-rapport, il-basket kien fih telefon ċellulari u arloġġ ta' l-idejn.

Il-basket instab ftit wara iżda t-telefon ċellulari baqa' nieqes.

Sar rapport lill-pulizija u din qed tinvestiga l-każ.

E-EUROPE 2005 ACTION PLAN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentri 746 dwar l-E-Europe 2005, jista' il-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu jew se jittieħdu f'dan is-sens?

Jista' jgħid ukoll liema huma dawk l-entitajiet fid-dekasteru tiegħu li huma responsabbli mit-twettiq ta' l-action plan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li b'kollaborazzjoni ma' l-e-Malta Commission, il-kunsill Malti għax-xjenza u t-teknoloġija huwa responsabbli għall-programm e-content, waħda mill-inizjattivi fi ħdan l-istess action plan.

Ir-rwol tal-kunsill Malti għax-xjenza u t-teknoloġija fir-rigward ta' l-e-content huwa dak ta' disseminazzjoni tal-programm.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rapport li ħareġ mill-ICT learning centre fi ħdan id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

PROĠETT SKART - GĦAJNUNA MILL-UE

L-ONOR.

MICHAEL GONZI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-għajnuniet, kemm finanzjarji kif ukoll tekniċi, li l-Unjoni Ewropea se tagħtina fir-rigward tal-proġett skart u ta' l-engineered landfill?

Se tagħtina dawn l- għajnuniet qabel ma nsiru membri sħaħ ta' l-Unjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm diversi għajnuniet finanzjarji u tekniċi li l-Unjoni Ewropea se tgħaddi lil pajjiżna.

Bħala fondi pre-accession, Malta diga` gawdiet għajnuna finanzjarja ta' iktar minn euro 1.9 miljun f'diversi studji u proġetti, bħalma huma:-

Evaluation of solid waste management proposals, li kien jammonta għal euro 92,000;

Strategies for compliance with environmental acquis and other feasibility studies, li kien jammonta għal euro 200,000;

Analysis and approximation for Malta in the field of environmental legislation, li kien jammonta għal euro 200,000;

Establishing institutional capacity in the environment sector, li kien jammonta għal euro 1,400,000; u

A solid waste management strategy for the Maltese Islands, li kien jammonta għal euro 92,000.

Fir-rigward tal-proġett skart, l-għajnuna finanzjarja u teknika tikkonsisti f'għajnuna li l-Unjoni se tipprovdi matul il-kumplament ta' din is-sena.

Din l-għajnuna tiswa aktar minn euro 4.2 miljun u tikkonsisti f'għajnuna teknika u fil-proġett ta' l-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ f'Għawdex:-

Technical assistance for the preparation of a project to upgrade the composting plant and the material recycling and recovery facility, li jammonta għal euro 198,000;

Technical assistance for the support of waste collection services and management, li jammonta għal euro 179,000;

Technical assistance for the development of implementation systems for producer responsibility directives, li jammonta għal euro 150,000;

Gozo sewarage treatment plant, valur totali ta' euro 7.2 miljun.

Dawn għandhom jiġu EU funds euro 3.7 miljun, Malta funds euro 3.5 miljun .

Fir-rigward ta' l-engineered landfill, l-għajnuna li Malta rċeviet s'issa tikkonsisti f'żewġ żjajjar ta' familjarizazzjoni.

Waħda minnhom diġa` saret għall-benefiċċju tal-kunsill lokali tan-Naxxar, fejn żewġ kunsillieri u s-segretarju eżekuttiv attendew żjara ta' familjarizazzjoni dwar l-operat ta' l-engineered landfill.

It-tieni waħda se ssir aktar tard dan ix-xahar, fejn grupp ta' tekniċi Maltin minn numru ta' entitajiet governattivi – bħall-wasteserv Malta ltd., Malta environment and planning authority, the University environment institute, the federation of industry, ministeru tas-saħħa u oħrajn - se jżuru diversi stabbilmenti, inkluż hazardous waste management facility, ġo l-Ingilterra.

Tajjeb li nżid ngħid li hemm żjajjar oħrajn ippjanati li jsiru iktar tard din is-sena.

PROĠETT SKART- ENGINEERED LANDFILL

L-ONOR.

MICHAEL GONZI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru xi kontribuzzjonijiet mill-familji jew xi tip ta' ħlas biex il-proġett skart u engineered landfill jiffunzjonaw tajjeb?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ministeru qed jiffinanzja dawn il-proġetti mill-voti allokati għal dan il-għan.

TARZNARI - TELF

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'kien it-telf ta' l- MDD fis-sena 2002?

Jista' jgħid ukoll x'kien it-telf ta' l-MSCL?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li r-riżultati finanzjarji tat-tarznari għas-sena 2002 għadhom qed ikunu vvertifikati mill-awdituri.

Dan ix-xogħol huwa mistenni li jitlesta sa l-aħħar ta' Settembru 2003.

TARZNA – SAĦĦA U SIGURTA'

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-involviment tal-kumpannija Dupont fit-tarzna?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kumpannija Dupont għandha kuntratt mal-Malta shipyards għal tliet snin biex tara li jseħħ titjib fil-livelli ta' saħħa u sigurta' fuq il-postijiet tax-xogħol.

TARZNA - KUMPANNIJA EUROBLAST

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-involviment tal-kumpannija EUROBLAST fit-tarzna?

ONOR.

AUSTIN GATT: It-tarzna m'għandha l-ebda involviment mal-kumpannija msemmija.

BORMLA – MULTI-STOREY CAR PARK

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta jaħseb li se jibda x-xogħol fuq il-multi storey car park quddiem l-iskola primarja ta' Bormla?

Kemm hu kkalkulat li se jdum ix-xogħol?

X'se jiġri fil-perjodu ta' kostruzzjoni meta t-tfal mhux se jkolhom fejn joħorġu għall-break?

Se tinstab xi alternattiva?

Ma jaħsibx li xhur sħaħ ta' kostruzzjoni daqshekk viċin ta' skola mhux se jippermetti għall-aħjar ambjent li titlob skola?

Jaqbel li din is- sitwazzjoni tkompli tiggrava l-livell xejn aċċettabbli ta' suċċessi minn tfal f'din l-iskola fl-eżamijiet tal-junior lyceum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-ministeru flimkien mal-FTS qed isegwi il-kwestjoni mal-MEPA biex jassigura l-interessi tat-tfal, ta' l-għalliema u ta' l- iskola in ġenerali.

JUNIOR LYCEUM – TFAL MILL-KOTTONERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk iħossux inkwetat bin-numru dejjem jonqos ta' studenti mill-Kottonera li jgħaddu mill-eżami tal-junior lyceum meta li ilna nisimgħu dwar il-bżonn ta' attenzjoni speċjali sabiex il-livell edukattiv fil-Kottonera jitjieb?

Jista' jgħid jekk hemmx xi pjan serju sabiex dan iseħħ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 34 li kien għamel l-Onor.

Membru, fejn jien kont weġibt li t- tagħrif mitlub irid jinġabar minn diversi taqsimiet u li se tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

Mill-file tiegħi jirriżulta li fis-seduta tas-7 ta' Lulju, 2003, jien weġibt dettaljatament għal domanda nru.

1077 li tittratta wħud mill-isforzi li qed isiru biex jingħata l-appoġġ meħtieġ lit-tfal fl-iskola.

MR SPEAKER: L-Onor.

Agius, domanda supplimentari.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Filwaqt li napprezza l-isforzi tal-Ministru għar- risposta li tani dakinhar, nixtiequ jgħidli jekk iħossux inkwetat li f'Bormla għaddew biss erba' studenti għall-eżami tal-junior lyceum u li f'year 6 hemm ammont kbir ta' studenti li lanqas biss jafu jaqraw u jiktbu isimhom.

Jista' jgħid x'qed isir b'mod fattwali sabiex dan ma jibqax jirrepeti ruħu sena wara l-oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, meta fis-7 ta' Lulju weġibt b'mod mill- iktar dettaljat, urejt li l-ewwelnett l-ministeru huwa konxju ħafna dwar il- bżonn ta' appoġġi f'din l-iskola partikolari kif ukoll fi skejjel oħra.

Barra minn hekk, ir-risposta turi li aħna m'aħniex qegħdin inparlaw biss imma b'ħafna fatti konkreti qegħdin nintervjenu bl-aħjar mod li nistgħu, skond l-aħjar xjenza li nafu dwarha u fl-iktar mument kmieni li qatt stajna nidħlu fih sal-lum fis-sistema edukattiva f'pajjiżna.

Naturalment meta wieħed jitkellem fuq sitwazzjonijiet ta' dan it-tip, ikun min ikun responsabbli għall-edukazzjoni tal-pajjiż, ikun jixtieq li t-tfal kollha kemm huma jilħqu l-livelli stabbiliti u rikonoxxuti.

Filwaqt li din żgur hija l-aspirazzjoni ta' kulmin qiegħed involut fil-qasam edukattiv bħalma huma l-politiċi, l-għalliema u l-ġenituri, hemm fatturi li huma komplessi u mhux faċli li tispjegahom billi tagħti risposti sempliċi.

Jien apposta kont tajt risposta dettaljata għad-domanda 1,077 biex nagħti ftit ħjiel tal-komplessita' imma fl-istess ħin anke ta' l-interventi konkreti li qed nidħlu għalihom u li qed jagħtu riżultati tajbin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-Prim Ministru ta' Malta lill-Prim MinistruTaljan fit-8 ta' Settembru 2003 dwar il-pożizzjoni ta' Malta fuq l- abbozz tat-Trattat li jistabbilixxi l-kostituzzjoni għall-Ewropa;

Avviż Legali Nru. 229 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward ta' l-Iraq;

Avviż Legali Nru. 236 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward tal-Liberja; u

Lista ta' żjarat uffiċjali tal-Prim Ministru barra minn Malta bejnSettembru u Diċembru 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1347.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

L-Ombudsplan għas-sena 2004;

Avviż Legali Nru. 198 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar is Soċjetajiet Koperativi (Ġbir ta' Drittijiet);

Avviż Legali Nru. 224 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Kunsill għax-Xogħol fl-Ewropa (Informazzjoni u Konsultazzjoni);

Avviż Legali Nru. 225 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Drittta' Leave tal-ġenituri; Avviż Legali Nru. 227 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Protezzzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta` tal-Ħaddiema minn Riskji relatati ma' Aġenti Kimiċi fuq il-Post tax-Xogħol;

Avviż Legali Nru. 228 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Protezzjoni tal-Ħaddiema minn Riskji relatati ma' l-Espożizzjoni għal Aġenti Bijoloġiċi fuq il-Post tax-Xogħol;

Avviż Legali Nru. 237 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 dwar l-Awtorita` tad-Djar (trasferiment ta' Proprjeta`) (Nru. 4);

Avviż Legali Nru. 247 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar lOrganizzazzjoni tal-Ħin tax-Xogħol;

Tagħrif dwar il-politika tal-Gvern fil-qasam tad-djar, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari W23; u

Tagħrif dwar artijiet li fuqhom qed jinbnew proġetti ta' housing, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari W26.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 184 ta' l-2003 - Ir-Regolamenti ta' l -2003 tal-Kors għall-Grad ta' Master of Science in Conservation Science - M.Sc.;

Avviż Legali Nru. 185 ta' l-2003 - Ir-Regolamenti ta' l-2003 tal- Kors għall-Gradi ta' Doctor of Music - D.Mus. - u Master of Music - M.Mus.;

Avviż Legali Nru. 204 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti Dwar Għotjiet ta' Manteniment għal Studenti Post- Sekondarji u Terzjarji.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 186 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Income minn Investiment;

Avviż Legali Nru. 187 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Kreditu ta' Taxxa għall-Investimenti mill-Ġdid;

Avviż Legali Nru. 188 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Skemi ta' Investiment Kollettiv (Income minn Investiment);

Avviż Legali Nru. 189 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Prospetti ta' Skemi ta' Investiment Kollettiv fl- Att dwar Servizzi ta' Investimenti;

Avviż Legali Nru. 190 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Att dwar Servizzi ta' Investiment (Għarfien ta' Skemi ta' Investiment Kollettiv Privati);

Avviż Legali Nru. 191 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Kumpaniji ta' Investiment b'Kapital Azzjonarju Varjabbli skond l-Att dwar il-Kumpanniji;

Avviż Legali Nru. 195 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' l-Importazzjoni;

Avviż Legali Nru. 196 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' l-Esportazzjoni;

Avviż Legali Nru. 199 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 kontra Money Laundering;

Avviż Legali Nru. 206 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti artikoli ta' l-Att ta' l-2003 dwar il-Korporazzjoni Maltija għall- Intrapriża (Att Nru. VIII ta' l-2003);

Avviż Legali Nru. 207 ta' l-2003 - Korpi kostitwiti l-aktar rappreżentattivi ta' l-interessi tas-settur kummerċjali skond id- dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2003 dwar il-Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża (Att Nru. VIII ta' l-2003);

Avviż Legali Nru. 209 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Skema ta' Reġistrazzjoni dwar l-Investimenti;

Avviż Legali Nru. 214 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar drittijiet li joħorġu mill-Att dwar il-Kumpanniji (Kap. 168);

Avviż Legali Nru. 215 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni (Drittijiet);

Avviż Legali Nru. 216 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Drittijiet għal Liċenza fl-Att dwar Servizzi ta' Investiment (Kap. 370);

Avviż Legali Nru. 217 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Drittijiet li jitħallsu f'Istituzzjonijiet Finanzjarji;

Avviż Legali Nru. 218 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Drittijiet li jitħallsu f'Istituzzjonijiet ta' Kreditu;

Avviż Legali Nru. 219 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Drittijiet li jħallsu Nominees Liċenzati;

Avviż Legali Nru. 220 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Drittijiet li jinġabru mill-Exchange ta' Investimenti Rikonoxxut;

Avviż Legali Nru. 221 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Intermedjarji fl-Assigurazzjoni (Drittijiet);

Avviż Legali Nru. 226 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Skema ta' Registrazzjoni dwar l-Investimenti;

Avviż Legali Nru. 233 ta' l-2003 - Regoli ta' l-2003 dwar it- Trademark Komunitarja;

Avviż Legali Nru. 234 ta' l-2003 - The Good Laboratory Practice Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru. 235 ta' l-2003 - Indication by Labellling and Standard ProdUCT Information of the Consumption of Energy and other Resources by Household Appliances (Amendment) (No. 2) Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru. 238 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Amalgamazzjonijiet, Diviżjonijiet, Trasferimenti ta' Attiv u Skambji ta' Azzjonijiet;

Avviż Legali Nru. 241 ta' l-2003 – Fruit and Vegetables Marketing Standards Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru. 249 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tat- Taqsimiet XIV, XVI u XXII ta' l-Att ta' l-2003 biex jemenda Diversi Liġijiet (Att Nru. IX ta' l-2003);

Exemption order lill-Kamra tal-Kummerċ ta' Malta skond l-Att dwar it- Taxxa fuq l-Income, Kap 123.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 192 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Servizzi ta' Telekomunikazzjonijiet (ġenerali) (Emenda Numru 2);

Avviż Legali Nru. 193 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Sistemi ta' Cable (ġenerali) (Emenda Numru 2);

Avviż Legali Nru. 194 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar it- Telegrafija mingħajr Fili (Emenda ta' l-Iskeda) (Numru 2);

Avviż Legali Nru. 200 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Servizzi ta' Telekomunikazzjonijiet (ġenerali) (Emenda Numru 3);

Avviż Legali Nru. 201 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Sistemi ta' Cable (ġenerali) (Emenda Numru 3);

Avviż Legali Nru. 202 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Sistemi u Servizzi ta' Telekomunikazzjonijiet Privati – Awtorizzazzjonijiet ġenerali;

Avviż Legali Nru. 211 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Ġarr Stradali ta' Merkanzija Perikoluża bil-Vetturi bil-Mutur;

Avviż Legali Nru. 223 ta' l-2003 – Oil Pollution (Liability and Compensation) Act (Amendment of Schedules) Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru. 231 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Servizzi ta' Telekomunikazzjonijiet (ġenerali) (Emenda Numru 4);

Avviż Legali Nru. 232 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Sistemi ta' Cable (ġenerali) (Emenda Numru 4); u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru. 197 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 dwar id-Delega ta' Funzjoni lil Kunsilli Lokali (Kostruzzjoni ta' Toroq);

Avviż Legali Nru. 208 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' diversi artikoli ta' l-Att ta' l-2002 dwar il-Proċeduri fil-Qrati u fit- Tribunali (Att Nru. XXXI ta' l-2002);

Avviż Legali Nru. 210 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 li jemenda l- Ordni dwar id-Delega ta' Infurzar mill-Kunsilli Lokali;

Avviż Legali Nru. 213 ta' l-2003 – Ordni ta' l-2003 dwar is-Sorveljar f'Ajruporti Msemmija;

Avviż Legali Nru. 250 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali;

K.L.B.L. 18/2/2003 - Bye-Laws ta' l-2003 dwar Reklami fuq Għamara tat- Toroq (Kunsill Lokali Floriana);

K.L.B.L. 18/3/2003 - Bye-Laws ta' l-2003 dwar l-Organizzazzjoni ta' Korsijiet (Kunsill Lokali Floriana);

K.L.B.L. 40/4/2003 - Bye-Laws ta' l-2003 dwar Reklami fuq Għamara tat- Toroq (Kunsill Lokali Mqabba);

K.L.B.L. 64/5/2003 - Bye-Laws ta' l-2003 dwar l-Organizzazzjoni ta' Korsijiet (Kunsill Lokali Xewkija);

K.L.B.L. 39/6/2003 - Bye-Laws ta' l-2003 dwar l-Organizzazzjoni ta' Korsijiet (Kunsill Lokali Mosta);

Dokumenti in konessjoni mal-mozzjoni dwar is-sħubija ta' Malta fl- International Organisation for Migration (IOM);

Lista ta' korrezzjonijiet u żidiet f'Annex 8 tal-Ftehim milħuq bejn is- Santa Sede u l-Gvern ta' Malta dwar artijiet tal-Knisja mgħoddija lill- Gvern;

Kopja tar-rapport magħmul mill-Avukat Ġenerali b'riferenza għall-mewt ta' tifel waqt operazzjoni ta' l-appendiċite fl-Isptar San Luqa fit-28 ta' Frar, 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1446;

Tagħrif dwar każi ta' serq imwettqa matul Ġunju 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1509;

Tagħrif dwar reati mwettqa matul Ġunju 2003, bi tweġiba goal mistoqsija parlamentari 1510;

Tagħrif dwar każi ta' serq imwettqa matul Lulju 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1511;

Tagħrif dwar reati mwettqa matul Lulju 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1512;

Tagħrif dwar każi ta' serq imwettqa matul Awissu 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1513;

Tagħrif dwar reati mwettqa matul Awissu 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1514; Tagħrif dwar l-avukati appuntati kummissarji għall-ġustizzja, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari W45;

Lista ta' avukati li jmexxu l-prosekuzzjoni quddiem it-Tribunali, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari W46; u

Lista ta' persuni fuq id-Domestic Arbitration Panels taċ-Ċentru Malti ta' l-Arbitraġġ, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari W47.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar infiq mir-Rehabilitation Project Committee bejn l-1987 u l-2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1409;

Lista ta' kunsilli lokali li għandhom ħlasijiet pendenti ma' diversi dipartimenti, flimkien ma' l-ammont dovut, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari W28; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent inqiegħed fuq il- mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru. 203 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Ħarsien ta' Mammiferi tal-Baħar;

Avviż Legali Nru. 222 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Ħarsien ta' l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ (Emenda Nru.2);

Avviż Legali Nru. 230 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Rati ta' Taxxa dwar Bini; u

Avviż Legali Nru. 248 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar l- Ewwel Elezzjonijiet tal-Kunsill tal-Kirurgi Veterinarji.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 183 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Liċenzi għal Kliniċi Mediċi Privati;

Avviż Legali Nru. 212 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw it-Tielet Skeda li tinsab ma' l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha (Kap. 31);

Avviż Legali Nru. 239 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Supplementi għall-Ikel;

Avviż Legali Nru. 240 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Sustanzi li Jikkontaminaw fl-Ikel (Metodi kif jittieħdu l-Kampjuni u kif issir l-Analiżi);

Avviż Legali Nru. 242 ta' l-2003 – Avviż ta' Bidu fis-Seħħ dwar emendi fl-Att dwar il-Kontroll tat-Tipjip tat-Tabakk, Kap. 315;

Avviż Legali Nru. 243 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Tikketti fuq Prodotti tat-Tabakk;

Avviż Legali Nru. 244 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar it- Tipjip f'Postijiet Pubbliċi;

Avviż Legali Nru. 245 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Prodotti tat-tabakk (Kompożizzjoni ta' Sigaretti); u

Tagħrif dwar nurses li spiċċaw l-istudji mill-Institute of Health Care, dawk li ġew impjegati u dawk li spiċċaw mis-servizz bl-eta` jew għax irriżenjaw, bejn l-1996 u l-2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1468.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 205 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar id- Drittijiet ta' Dħul fil-Mużewijiet, Siti u Kollezzjonijiet;

Avviż Legali Nru. 246 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar it- treġġigħ lura ta' Proprjeta` mneħħija illegalment minn Territorju ta' Stat Membru fl-Unjoni Ewropea; u

Tagħrif dwar infiq fuq attivitajiet kulturali, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 1334.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, ippermettili nagħmel stqarrija qasira.

Naħseb li llum ilkoll ħadna gost niġu hawnhekk bil-mixi, għax kienet ġurnata mill-isbaħ, pero` mhux l-istess jista' jingħad dwar bħal-lum ġimgħa, meta esperjenzajna waħda mill-agħar maltempati li qatt laqtu lill- gżejjer Maltin.

Jidhirli li huwa xieraq li aħna l-membri ta' din il-Kamra nesprimu s-solidarjeta` tagħna ma' dawk kollha li ntlaqtu ħażin minn dan il- maltemp, fosthom dawk li tilfu oġġetti personali u sofrew ħsarat kbar fid- djar tagħhom.

Minn hawnhekk inħeġġeġ biex malajr kemm jista' jkun titwaqqaf task force, minn dipartiment tal-gvern li għandu r-riżorsi neċessarji, biex tgħin fiżikament lill-ħafna nies li saritilhom ħsara kbira fi djarhom, biex jirranġaw dawn id-djar.

Barra minn hekk inħeġġeġ ukoll biex jitwaqqaf xi tip ta' fond u l-għajnuna li trid tingħata lil dawn in- nies tiġi kkwantifikata.

Naf, Mr Speaker, li qiegħed inġebbed ir-regoli ta' din il-Kamra, pero' ridt nagħmel din l-istqarrija għax naf li lkoll naqblu ma' dan li għadni kif għedt.

Issa, mill-kliem irridu ngħaddu għall-fatti, ħalli ngħinu lil dawk kollha li ntlaqtu ħażin mill-maltemp li kien hawn.

Nistenna li tittieħed azzjoni konkreta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROFESSJONIJIET TAS-SAĦĦA

HEALTH CARE PROFESSIONS BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' liġi biex jirregola l-prattika tal-professjonijiet dwar il-kura medika f'Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, naħseb li kulmin hu nvolut fil-famużi caring professions iħares lejn din il-ġurnata b'ċertu sodisfazzjon.

M'għandix dubju li llum, il-membri kollha ta' din il-Kamra se jivvutaw favur dan l-abbozz ta' liġi li l-iskop tiegħu hu li jipprovdi bażi legali biex tirregola l-professjonijiet mediċi u paramediċi.

Jekk wieħed iħares lejn ir-regolamenti li jitħaddmu llum jinduna li dawn ma jirriflettux il-bidliet kbar li saru fil-kamp mediku, filwaqt li lanqas ma joffru l-flessibbilta` meħtieġa biex persuna tkun tista' toħroġ avviżi legali bħal dawn ħalli tilqa' għall-bidliet kontinwi li jinsabu għaddejjin f'dan il-qasam.

Min iħares lejn dan l-abbozz jifhem li l-għan tagħna kien li minbarra li nfasslu att li jkun jista' jirregola lill-professjonijiet bl-iktar mod prattiku, jkun hemm uniformita` bejn il-professjonijiet varji li huma responsabbli mis-saħħa tal-poplu Malti.

Dan l-abbozz qiegħed ibiddel il-Medical Kindred Professions Ordinance, li kien imwaqqaf fl-1901, jiġifieri 'l fuq minn 100 sena ilu, u li għalhekk ma naħsibx li jista' jitqies bħala modern.

Huwa veru li minn dak iż-żmien 'l hawn, sarulu xi tibdiliet, pero' issa wasal iż-żmien li l-kunċett wara dan l-Att jinbidel b'mod radikali.

Mod ieħor ta' kif il-professjonijiet kienu jiġu regolati kien permezz tad- DHCO, Department of Health Constitution Ordinance, li kien mibdi fl-1937.

Mr Speaker, wara dan l-abbozz ta' liġi kien hemm ukoll ħsieb ieħor.

Ftit tax-xhur ilu, pajjiżna demokratikament ħa d-deċiżjoni li mis-sena d-dieħla jissieħeb bħala membru fl-Unjoni Ewropea.

L-UE timmira biex kemm jista' jkun ikun hemm uniformita` bejn il-membri tagħha, u allura kellna bżonn ta' att li jpoġġi lill-professjonisti Maltin u lil dawk barranin fuq bażi li ma tiddiskriminax bejn wieħed u l-ieħor, filwaqt li joffri l-istess faċilita` lil kull min irid jipprattika professjonijiet mediċi u paramediċi, kemm f'pajjiżu kif ukoll f'pajjiżi membri oħra.

Illum saret xi ħaġa komuni li nisimgħu li xi ħadd qiegħed jikteb l-istorja.

B'sodisfazzjon ngħid li bħalissa hawn żewġ kittieba li qegħdin jiktbu l- istorja tal-mediċina f'pajjiżna.

Minħabba f'hekk, u anke peress li f'dawn l-aħħar snin, fosthom matul is-sena li għaddiet, f'pajjiżna ġew fis-seħħ liġijiet li jolqtu direttament lill-professjonijiet mediċi u paramediċi, nista' ngħid li din is-sena se tkun vintage, għax minbarra li se nkunu qegħdin nibdlu atti li ilhom fis-seħħ għal iktar minn 100 sena, dawn it- tibdiliet huma mmirati biex jiżguraw livell ogħla ta' servizz li jingħata lill-konsumatur Malti.

Filwaqt li matul is-sena li għaddiet, iż-żewġ naħat tal-Kamra qablu favur il-Food Safety Act, f'Jannar ta' din is-sena kien hemm qbil ukoll dwar il-Medicines Act, u llum qegħdin ngħaddu l-Health Care Professions Bill biex immedjatament wara nibdew naħdmu fuq il-Public Health Bill li hu mistenni li jippromwovi u jipproteġi lis-saħħa tal-pubbliku Malti.

Kif diġa' għedt, primarjament dan l-abbozz se jissostitwixxi d-DHCO u l- MKPO.

Jifdal biss partijiet żgħar oħra li huwa maħsub li jiġu tackled is- sena d-dieħla fil-Health Services Bill.

Wara li nlestu dan l-eżerċizzju jkun baqa` biss l-abbozz ta' liġi dwar il- veterinarji.

B'hekk m'hemmx dubju li dawn ix-xhur li ġejjin se jkunu strumentali biex pajjiżna jkun jista' verament jgħid li għandu liġijiet li huma aġġornati.

Mr Speaker, jien inħares lejn dan l-abbozz minn angolu ieħor ukoll.

Dan l- abbozz ta' liġi huwa wieħed voluminuż, b'xejn inqas minn 54 klawsola differenti.

Barra minn hekk wieħed jista' jinnota li l-erba` strutturi li jikkontrollaw lill-professjonijiet mediċi u paramediċi huma l-istess erba` strutturi li kienu jikkontrollawhom qabel, u ċioe' l-kunsill mediku, il- kunsill li jikkontrolla u jirregola lill-ispiżjara, il-kunsill li jirregola lin-nurses u lill-midwives u l-kunsill li jirregola lill-professjonijiet paramediċi.

Minkejja li l-istruttura baqgħet l-istess, hemm affarijiet uniċi, li qegħdin jidhru għall-ewwel darba, u li ovvjament għandhom ċerta portata.

Dan l-abbozz huwa uniku proprju għaliex qabel ma ġie ppreżentat quddiem din il-Kamra, saru konsultazzjonijiet intensivi u estensivi mal-kunsilli u mal- bordijiet kollha.

Dan kien possibli għaliex smajna u rajna d- diffikultajiet ta' xulxin, u ppruvajna naslu għal kompromess li jkun komdu għal kulħadd.

Ovvjament, huwa diffiċli biex fl-erba` kunsilli li jirregolaw lill-professjonijiet mediċi u paramediċi tiddaħħal ċerta unanimita` u uniformita`, filwaqt li fl-istess ħin kollha jkunu sodisfatti, għax ovvjament, peress li dawn jirregolaw professjonijiet differenti, ikun hemm fatturi uniċi għal xi professjoni partikolari.

GĦalhekk wieħed għandu jifhem li l-uniformita` setgħet tiddaħħal sakemm kien possibbli, u 'l quddiem f'din id-diskussjoni nkun nista' nsemmi xi diskrepanzi li kien hemm ma' kunsill jew ieħor u r-raġuni tad-deċiżjonijiet li ttieħdu.

Saru tliet drafts ta' dan l-abbozz kif ukoll konsultazzjoni bil-għan li meta dan jitressaq quddiem il-Kamra, ikun hemm consensus.

Kif diġa' għedt, dan huwa abbozz uniku għax jintroduċi kunċetti ġodda, bħal per eżempju l- fatt li l-kunsilli kollha se jkunu awtonomi u f'pożizzjoni li jirregolaw lilhom infushom.

Dan ifisser li l-ewwelnett mhux se jkun hemm indħil minn ħadd.

M'iniex qiegħed ngħid li llum hemm l-indħil, imma ovvjament, f'kunsilli fejn il-maġġoranza tal-membri huma nominati u mhux eletti, jista' jidħol id-dubju dwar kemm dawn il-kunsilli jkunu verament indipendenti.

Dan l-abbozz ifisser ukoll li b'mod prattiku, il-gvern preżenti għandu fiduċja fin-nies li jmexxu lil dawn il-kunsilli, li fil-maġġoranza tagħhom huma eletti mill-professjoni stess, u għalhekk huwa iktar faċli għalihom li jkunu jafu bl-iżviluppi li jkunu għaddejjin u li jieħdu deċiżjonijiet li jkun 'l fuq mill-indħil politiku.

Wara dan l-abbozz hemm ukoll kunċett ieħor, li nistgħu ngħidu li huwa breakthrough f'dan il-pajjiż.

Naħseb li l-pubbliku in ġenerali kien iħares lejn il-professjonisti fil-qasam tas-saħħa bħala elite, li huma biss jifhmu fil-mard u f'dak li għandu bżonn il-pazjent, u allura kien jidħol is- suspett – li personalment naħseb li kien xi ħaġa iktar minn suspett - li kultant dawn il-kunsilli huma maqtugħin mir-realta`.

GĦalhekk kien meħtieġ, anke għaliex hekk jemmen il-gvern Nazzjonalista, li jitwaqqfu strutturi li jżommu lill-pazjent fiċ-ċentru tal-ħidma tagħhom.

Mod prattiku ta' kif isir dan huwa billi l-pazjent jew rappreżentant tiegħu jitqiegħed fil-post fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet.

Huwa ta' sodisfazzjon kbir li ngħid li fil-kompożizzjoni ta' dawn il-kunsilli se nsibu rappreżentanza sostanzjali, li tvarja bejn 15% u 20%, ta' pazjenti jew rappreżentanti tagħhom.

Fl-esperjenza tiegħi bħala Ministru tas-Saħħa, meta kienu jidħluli rapporti kontra ċerti professjonisti u kont ninforma lill-pazjent li skond il-liġi kif inhi llum, huwa hu li jrid jagħmel rapport u mhux jien, ħafna drabi dan kien jistaqsini min fil-kunsill jista' jħares l-interessi tiegħu, jekk dan huwa kompost esklussivament minn tobba.

Qiegħed nirriferi għat-tobba bl- ebda intenzjoni partikolari, għax l-ilmenti jaslu kontra l-professjonisti kollha, però huwa fatt magħruf li l-maġġoranza tar-rapporti li jsiru jkunu jikkonċernaw allegati abbużi li jsiru minn ċerti tobba u spiżjara.

Ovvjament, il-pazjent iħossu li se jagħmel complaint kważi għalxejn, għax se jiġi nvestigat u ġudikat minn tobba nfushom.

Barra minn hekk ikun hemm pazjenti, ħafna minnhom turisti, li wara li jressqu complaint u jmorru lura f'pajjiżhom, jiġu nfurmati li biex iressqu r-rapport tagħhom quddiem il- kunsill mediku jridu jiġu lura f'Malta u jibdew il-proċeduri minn hawnhekk.

Ovvjament, din is-sistema kienet tnaqqas il-fiduċja fil-kunsilli li jirregolaw il-professjonijiet mediċi u paramediċi.

GĦalhekk, dan l-abbozz ta' liġi mhux biss huwa pożittiv u se jinżel tajjeb mal-pubbliku, imma se jġibna uniformi ma' dak li qiegħed jiġri f'pajjiżi oħra.

GĦalkemm ir- rappreżentanza tal-pazjent fuq kull kunsill hija xi ħaġa innovattiva f'pajjiżna, f'pajjiżi barranin ilha tiġi pprattikata għal żmien twil.

Per eżempju fil-kunsill mediku Ingliż, din ir-rappreżentanza bdiet b'persentaġġ ta' madwar 8%, u kull darba li l-liġi tiġi aġġornata, dan il-persentaġġ jibqa' dejjem jikber.

Dan il-fatt jixhed ukoll il-fiduċja li dan l-gvern għandu fil-poplu, li m'għandux jibqa' jitqies bħala grupp ta' nies li jaċċetta kollox imma bħala persuni intelliġenti, li kapaċi jiddefendu d- drittijiet tagħhom u ta' dawk li jirrappreżentaw.

Mr Speaker, irriferejt ukoll għall-uniformità f'dak li għandu x'jaqsam man- numru ta' membri eletti f'dawn il-kunsilli.

F'kull kunsill, in-numru ta' membri eletti li jirrappreżentaw lill-professjonijiet se jkun ikbar min- numru ta' membri li jinnomina l-gvern.

L-istrutturi u r-regolamenti ta' dawn il-kunsilli se jkunu unanimi kemm jista' jkun.

Kif diġa' għedt, l-uniformità tista' ssir sa fejn hu possibbli, għax minkejja li hemm din l-uniformità, il-kunsilli m'humiex kollha ta' l-istess daqs għax per eżempju n-numru ta' professjonijiet paramediċi huwa fenomenali, u qiegħed kulma jmur jiżdied.

GĦalhekk wieħed irid jaħseb minn issa - biex ma noqogħdux naġġornaw il-liġi l-ħin kollu – biex jekk ikun hemm professjoni paramedika ġdida li tiġi rikonoxxuta, ikollha rappreżentanza meta xi ħadd mill-membri tagħha jew suġġetti li jolqtu lilha jiġu diskussi.

Qiegħed ngħid dan biex nispjega kif minkejja li se jkun hemm l-uniformita`, ninsabu konxji mill-fatt li se jkun hemm każi partikolari fejn għalihom ikollhom isiru xi eċċezzjonijiet għax is- sitwazzjoni tkun tirrikjedi li jsir hekk.

Mr Speaker, xi ħaġa li żgur se ssaħħaħ il-fiduċja tal-poplu f'dawn il- kunsilli huwa l-fatt li permezz ta' dan l-abbozz, il-pazjent m'huwiex se jibqa' jiġi obbligat li jagħmel rapport hu biex il-kunsill jieħu passi.

Filwaqt li l-kunsill se jkun qiegħed f'pożizzjoni li jekk isirlu rapport- kif inhi s-sitwazzjoni llum - irid jinvestiga, se jkollu l-faċilita` - u din hija xi ħaġa innovattiva - li jinvestiga minn rajh.

Ħafna drabi fil- gazzetti jidhru allegazzjonijiet li iżda jekk dwarhom ma jasalx rapport lill-kunsill mill-klijent inġurjat, dan ma jkunx jista jieħu passi.

Dan l- abbozz se jagħmilha possibbli li jekk jiġri hekk, il-kunsill konċernat ikollu l-faċilita' li jibda jinvestiga min jeddu.

Kien hemm punt legali li tqajjem fil-bidu tad-diskussjonijiet, u ċioe` l- argument dwar kif il-kunsill jista' jibda proċeduri kontra xi ħadd u fl- istess ħin jiġġudikah huwa stess.

GĦalhekk fl-abbozz tniżżel li minbarra li l-kunsill jista' minn rajh jibda ċerti investigazzjonijiet, jista' jqabbad grupp ta' esperti biex jinvestigaw ċerti allegazzjonijiet.

Fattur ieħor innovattiv, u li dwaru kien hemm nuqqas ta' qbil, huwa dak li l-pazjent jista', għalkemm ikun għadda ċertu żmien, ifittex lill- professjonist jekk jidhirlu li tkun saret xi ħaġa mhux korretta.

F'dan ir- rigward ġie deċiż limitu dwar it-tul ta' dan il-perjodu, u nista' ngħid li ntlaħaq kompromess li bih huwa kuntent kulħadd.

Innovazzjoni oħra hija dik li m'huwiex se jibqa' possibbli li persuna teżerċita' iżjed minn professjoni waħda, jekk ma tingħatax permess speċjali.

Dan iwassalni għal punt ieħor.

Illum kulmin isegwi l-kamp mediku jaf li l-mediċina qiegħed tiżviluppa b'rata mgħaġġla.

Bil-mod il- mod, il-kunċett ta' general practitioner, general medicine u general nurse qiegħed jiġi rfinut, u d-direzzjoni li qegħdin nimxu fiha hija dik ta' l- ispeċjalizzazzjoni.

GĦalhekk huwa tajjeb li pajjiżna diġa` qiegħed jaġġorna ruħu ma' dan il- moviment u diġa` ħa ċerti inizjattivi fir-rigward ta' l-ispeċjalizzazzjoni.

Illum l-ispeċjalizzazzjoni tant saret vasta u fina li m'għadniex nisimgħu b'kirurgu ġenerali imma b'kirurgu li jopera biss fuq il-kilwa, ieħor li jopera biss fuq il-marrara, u ħafna drabi dan isir għaliex il-mod ta' kif isiru l-operazzjonijiet illum huwa ferm differenti minn dak ta' 20 jew 30 sena ilu.

Illum wieħed irid ikollu ċerta speċjalizzazzjoni, speċjalment fir-rigward tal-keyhole surgery.

Għalhekk ikun tajjeb li professjonist jitniżżel f'reġistru ta' speċjalisti, għax dan ikun ifisser li hu jkun ħa training għal ta' l-apposta u ta' l-ogħla kwalità.

Biex imbagħad professjonist jibqa' fuq dan ir-reġistru jkollu bżonn iżomm ruħu aġġornat kontinwament.

Ħafna drabi nsibu li l-professjonisti li jmorru jispeċjalizzaw barra minn Malta, minkejja li jġibu magħhom tekniki ġodda li jkunu the latest li tkun qiegħda toffri l-mediċina, nibqgħu staġnati bihom sakemm jasal grupp ieħor ta' speċjalisti minn barra.

Dwar dan nista' nagħti eżempji prattiċi, pero' ma naħsibx li huwa korrett li nkun fattwali minħabba li n-numru ta' professjonisti f'pajjiżna huwa żgħir ħafna, u għalhekk inkun qiegħed nidentifika lill-persuni nvoluti.

Nerġa' nenfasizza li l-fatt li jkun hemm a specialist register li biex professjonist jibqa' jidher fuqu jrid kontinwament jibqa' aġġornat, ifisser servizz aħjar lill-klijent.

Waħda mill-affarijiet li ridna ninkludu f'dan l-abbozz biex insaħħu l- awtonomija fil-kunsilli huwa l-fatt li dawn ikunu jistgħu jiffinanzjaw lilhom infushom ħalli titnaqqas id-dipendenza fuq il-gvern ċentrali.

Minkejja li ħsibna biex dawn jistabbilixxu r-registration fees tagħhom stess, se jkun diffiċli li jagħmlu dan fl-ewwel perijodu, u għalhekk, fir- rigward ta' spejjeż bħar-reġistrar u spejjeż oħra li se jkollhom jaffaċċjaw fil-bidu, il-gvern qiegħed jgħid li se jagħmel tajjeb hu għal dawn l- ispejjeż, sakemm il-kunsill jkunu jistgħu jqumu fuq saqajhom.

Wara kollox, minkejja li qegħdin ngħaddu liġi, permezz ta' dan l-abboxx qegħdin nagħmlu wkoll bidla fil-kultura fost il-professjonisti, u huwa għalhekk li ridna nagħtu nifs biżżejjed lill-kunsilli biex ikunu verament awtonomi u f'pożizzjoni li jmantnu lilhom infushom mingħajr ma jkollhom bżonn l-intervent tal-gvern ċentrali.

Fil-bidu ta' dan id-diskors għedt li wieħed mill-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li jdaħħal uniformità ma' professjonisti li jkunu ġejjin minn pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Illum il-ġurnata rridu nżommu quddiem għajnejna l-fatt li aħna parti minn komunità ta' pajjiżi akbar u għalhekk din l-uniformità li qegħdin insemmu ma tistax tkun uniformità li ngawdu minnha aħna biss imma anke professjonisti membri ta' pajjiżi oħrajn.

GĦalhekk dan l-abbozz qiegħed ineħħi l-bżonn li biex professjonist jiġi reġistrat f'pajjiżna jrid ikun bilfors ta' nazzjonalita' Maltija.

Fl- istess ħin hemm reċiproċità bejn Malta u pajjiżi oħrajn, li allura tagħti raġuni aħjar għaliex ittieħed dan il-pass.

Fl-istadji tad-drafting ta' dan l-abbozz, minkejja li ridna li jkun hemm uniformità, kien hemm ċerti affarijiet li dwarhom ma qbilniex, bħal per eżempju l-fatt li xi rappreżentanti li jmexxu lil dawn il-kunsilli jkunu uffiċjali ta' xi union partikolari.

GĦalkemm wieħed jista' jaħseb li qegħdin innaqqsu minn xi dritt ta' xi ħadd, wieħed irid jifhem li dawn il- kunsilli mhux biss se jkunu awtonomi u se jkollhom rappreżentanza ta' persuni eletti, imma se jkollhom jieħdu ċerti deċiżjonijiet li jistgħu jġibu lill-gvern tal-ġurnata f'pożizzjoni imbarazzanti.

Nista' nsemmi esperjenza li għaddejt minnha ftit xhur ilu meta waħda mill- unions ewlenin ordnat azzjoni industrijali fi sptar partikolari, u bħala dipartiment tas-saħħa seta' jkollna redress biss jekk nitolbu parir dwar il- korrettezza ta' din id-direttiva proprju lil kunsilli partikolari, li imbagħad sibna li l-maġġoranza tal-membri tiegħu kienu l-istess persuni li ordnaw l-azzjoni industrijali.

Allura x'fiduċja jista' jkollu xi ħadd quddiem sitwazzjoni bħal din?

Dan mhux biss m'huwiex ġust fil-konfront tal- gvern imma lanqas m'hu ġust fil-konfront tad- diriġenti tal-unions, li qegħdin jispiċċaw f'pożizzjoni fejn minn naħa qegħdin jilbsu kappell u min- naħa l-oħra qegħdin jilbsu kappell ieħor li jista' jkun kompletament kontrastanti.

Qabel ma wieħed jibda jaħseb li dan sar kapriċċożament, nassikura lil kulħadd li dan sar wara konsultazzjoni estensiva għal darba, darbtejn.

Għalkemm għedt li saru tliet drafts ta' dan l-abbozz, naħseb li sar numru rekord ta' laqgħat mal-kunsilli biex kulħadd iħossu komdu b'din il-liġi.

Pero' m'hemmx dubju li fl-istorja tal-mediċina f'pajjiżna, dan il-perijodu li ninsabu għaddejjin minnu se jkun wieħed uniku.

L-ewwelnett kellna ħafna żmien x'nirkurpraw għax minkejja li fir-rigward tal-professjonisti, iż-żewġ naħat tal-Kamra dejjem insistew fuq il-fatt li l-liġi attwali hija antika wisq, qatt ma ħarisna b'mod radikali lejn dan il-fattur.

GĦalhekk naħseb li huwa pożittiv li dan il-pass qiegħed jittieħed issa.

Mr Speaker, is-soltu, meta xi ħadd jippilota abbozz ta' liġi jdum jitkellem għal madwar siegħa u nofs.

Naħseb li fir-rigward ta' l-abbozz li għandna quddiemna llum, m'huwiex il-każ li nagħmel dan għax l-ispjegazzjoni ta' kull klawsola b'mod individwali nkun nista' nagħtiha fl-istadju ta' Kumitat.

Li rrid infiehem f'dan l-istadju huma l-prinċipji li hemm wara dan l- abbozz.

M'għandix dubju li għalkemm l-oppożizzjoni se tgħaddi r-rimarki tagħha, taqbel li dan il-pass li qegħdin nieħdu llum huwa wieħed għaqli u bżonjuż ferm.

Nispera li meta jinqala' xi bżonn bħal dan ma nerġgħux nistennew 100 sena oħra biex naġġornaw il-liġijiet ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, smajt b'attenzjoni l-introduzzjoni tal- Ministru Deguara għal dan l-abbozz ta' liġi.

M'hemmx dubju li fir-rigward tal-maġġoranza tal-klawsoli u ta' l-intenzjonijiet u l-għanijiet ta' dan l- abbozz, l-oppożizzjoni taqbel.

Nista' ngħid bla tlaqliq li l-oppożizzjoni se tivvota favur dan l-abbozz, pero' minkejja dan, kif għadu kif qal il- Ministru, hemm xi punti li dwarhom nixtiequ nikkummentaw, kemm f'dan l- istadju kif ukoll fl-istadju ta' Kumitat.

Mr Speaker, dan huwa abbozz ta' liġi pożittiv ħafna, abbozz li jagħmel ġieħ lill-professjoni medika u lill-professjonijiet anċillari paramediċi.

Iva, wasal iż-żmien biex il-liġi li tikkontrolla l-operat ta' dawn il- professjonijiet tiġi modernizzata.

Wieħed mill-għanijiet ta' dan l-abbozz huwa proprju biex ikun hemm rikonoxximent reċiproku tal-pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea, jiġifieri filwaqt li pajjiżna jkollu jaċċetta li professjonisti mediċi u paramediċi barranin jiġu jaħdmu hawnhekk, il-professjonisti Maltin ikollhom id-dritt u l-jedd li jagħmlu l-istess ħaġa f'pajjiżi oħra membri.

Tajjeb li ngħid li sal-ġurnata tal-lum, għall-grazzja t'Alla, ħafna mill-professjonisti Maltin, kemm mediċi kif ukoll paramediċi, ftit li xejn sabuha diffiċli biex jipprattikaw il-professjoni tagħhom barra minn Malta għax kif jaf kulħadd, l-istandard ta' l-edukazzjoni fl-Universita' ta' Malta u fin-nursing school huwa pjuttost elevat.

Għaldaqstant kulħadd jaf li l-gradwati Maltin ġeneralment ikollhom livell sodisfaċenti, u kważi kważi nazzarda ngħid ogħla mill-medja tal-membri l-oħra fl-Unjoni Ewropea.

Kif jafu tajjeb il-membri ta' din il-Kamra, dan l-abbozz ġie mgħoddi lili proprju jumejn ilu, u għalhekk kien kważi mpossibbli għalija li nistudja 60 faċċata fi żmien daqshekk qasir.

Pero', mill-kuntatti li lħaqt għamilt ma' professjonisti ħbieb tiegħi jidher li dan l-abbozz qiegħed jintlaqa' tajjeb mill-professjonijiet mediċi u paramediċi.

Xorta iżda jibqa' xi affarijiet li kemm bħala tabib kif ukoll bħala rappreżentant ta' l-oppożizzjoni, nixtieq nikkummenta dwarhom.

Fost l-oħrajn, meta dan l-abbozz jitkellem dwar il-kwalifiċi li jrid ikollhom tobba jew professjonisti mediċi u paramediċi barranin biex jiġu jaħdmu f'Malta, m'huwiex daqshekk ċar dwar kemm dawn il-professjonisti jridu jkunu jafu jitkellmu bil-lingwa Maltija.

Tintuża' l-frażi ''profiċjenza lingwistika'', li għalkemm tindika li l-individwu jrid almenu jkun jifhem xi ħaġa bil-Malti, min-naħa l-oħra hija kemmxejn vaga.

Ma nafx jekk ikunx possibbli li niddeċiedu dwar terminu aktar ċar, forsi anke fi stadju ta' Kumitat, biex inkunu nistgħu nipproteġu l-interessi tagħna l-professjonisti Maltin fir-rigward ta' influss esaġerat ta' professjonisti barranin li jista' jkollna f'diversi oqsma.

Aħna l-Maltin nistgħu ngħidu li għandna l-grazzja li nafu nitkellmu tajjeb bl-Ingliż, u ħafna minna anke bit-Taljan u bil-Franċiż, jiġifieri m'għandniex il-problema li għandhom il-professjonisti barranin li jkunu jridu jiġu jaħdmu hawnhekk.

Fl-opinjoni tiegħi, dan il-vantaġġ għandna nużawh, għalhekk inħeġġeġ biex dan l-abbozz jiġi fformulat aħjar biex nissalvagwardjaw il-futur tal-professjonisti mediċi u paramediċi Maltin.

Fir-rigward tal-kunsilli, kif qal tajjeb il-Ministru, dawk li jidhru f'dan l-abbozz huma diġa' mwaqqfin, jiġifieri as such, hawnhekk mhux qegħdin jinħolqu kunsilli ġodda imma qiegħed biss jinbidel il-format ta' dawk eżistenti.

Dawn huma l-kunsill mediku, li fih hemm rappreżentanza ta' dentist, il-kunsill ta' l-infermiera u l-qwiebel, il-kunsill tal-paramediċi u l-kunsill ta' l-ispiżjara.

Meta wieħed iħares lejn dan l-abbozz jinduna li r-rappreżentanza f'dawn il- kunsilli se tinbidel.

Fost l-oħrajn, il-mmaġġoranza li kellu l-gvern se tintilef, u din hija xi ħaġa pożittiva għax permezz tagħha se tkun qiegħda tingħata iktar awtonomija lil dawn il-kunsilli.

Xi ħaġa li pero' setgħet ġiet indirizzata aħjar hija propju l-fatt li ċ-chairman tal-kunsilli jrid ikun bilfors persuna legali.

Jiena nifhem li dan il-pass kellu bilfors jiġi kkunsidrat, minħabba d-diffikultajiet Ii kienu qegħdin jinħolqu, b'mod speċjali meta tiġi biex tinkiteb sentenza favur jew kontra persuna medika.

GĦalkemm nemmen li huwa mportanti li tiddaħħal persuna legali f'dawn il- kunsilli, min-naħa l-oħra ma narax għalfejn din għandha tingħata daqstant importanza tant li għandha tiġi appuntata proprju bħala chairman tal- kunsill.

Issa, jekk f'dan ir-rigward il-gvern se jżomm din il-pożizzjoni, ta' l-inqas l-abbozz għandu jispeċifika - kif sar anke f'liġijiet soċjali – li din il-persuna għandu jkollha mhux inqas minn seba' snin esperjenza fil- qasam legali.

Iktar minn hekk, dejjem jekk ikun possibbli, jistgħu jiġu appuntati ġudikanti irtirati biex jaqdu dawn id-dmirijiet.

Fattur ieħor importanti u li sa ċertu punt huwa pożittiv, imma mill-punto di vista soċjali, lili jinkwetani, huwa proprju l-kwestjoni li issa dawn il- kunsilli se jaħdmu b'mod awtonomu u se jkunu self-financing.

Jidher ċar li l-abbozz innifsu jaħseb għal dan, fejn se jkun qiegħed jintalab ħlas ta' reġistrazzjoni lill-professjonisti membri tal-istess kunsilli.

Min-naħa l- oħra, ma jispeċifikax kemm għandu jkun dan il-ħlas.

Aħna nafu li l- ewwelnett, mhux il-professjonijiet kollha jħallu l-istess qligħ, jiġifieri hemmhekk jista' jinħoloq xi diżgwid, u t-tieni nett, jekk kemm-il darba l- kunsilli relattivi se jkunu qegħdin jaħdmu b'mod awtonomu, nippretendi li dan għandu jfisser ukoll b'mod awtonomu wieħed mill-ieħor, minħabba li kif diġa` għedt, mhux il-professjonijiet mhux kollha għandhom l-istess introjtu.

Li rridu nkunu nafu aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni f'dan ir- rigward huwa kemm se jkun qiegħed jintalab ħlas lill-professjonisti biex jiġu reġistrati fi ħdan xi kunsill.

Kif diġa` għedt, dan kollu jinkwetani proprju għaliex jista' jiġri bħalma ġara ftit snin ilu meta għolew il-prezzijiet tar-reġistrazzjoni tal-kawżi fil-qrati Maltin, b'konsegwenza li żdiedu l-ispejjeż għall-klijenti.

Hawnhekk, bħala tabib qiegħed nara sitwazzjoni simili, għax jekk bħala professjonist se jkolli impostazzjoni fuqi li kultant żmien – għax l-abbozz ma jikkjarifikax kull kemm żmien għandu jsir dan il-ħlas – irrid inħallas registration fee, iktar u iktar jekk din tkun eżorbitanti, ma jkollix triq oħra x'nagħżel għajr li ngħaddi din l-ispiża fuq il-pazjenti tiegħi.

Iva, dan lili jinkwetani ħafna, iktar u iktar issa li qegħdin fi żmien fejn hawn mistoqsija kbira dwar is-sostenibilita' tas-sistema tas-saħħa, fejn il- polikliniċi jinsabu għaddejjin minn diffikultajiet diversi, fosthom problemi ta' riżorsi umani,

diffikultajiet li qegħdin joħolqu stress fuq dawk kollha li ma jaffordjawx li jinqdew bis-servizzi mediċi privati.

Jekk imbagħad min-naħa l-oħra, il- privat se jkun kostrett li jżid il-miżati tiegħu, dawk li jirrikorru għas- sistema primarja tas-saħħa tal-gvern, li tinsab diġà għarkobbtejha, se jiżdiedu.

Din hija xi ħaġa li ma tagħmilx sens u għalhekk huwa mportanti li l-ministru juża l-influwenza tiegħu biex almenu dawn ir-registration fees ma jkunux daqstant għoljin.

Xi ħaġa oħra li tista' ddaħħal lill-kunsill fi spejjeż addizzjonali huwa proprju r-rapport annwali li jrid jiġi ppreżentat kull sena.

Huwa mportanti li dan ir-rapport isir, għaliex huwa mezz ta' kif il-gvern ikun jista' jirregola b'mod uffiċjali dak li jkun qiegħed iseħħ f'kull kunsill, pero' huwa mportanti wkoll li jiġi speċifikat min se jġorr l-ispiża ta' dan ir- rapport, għax iktar jiżdiedu l-ispejjeż fuq il-kunsilli, iktar se jmorru ħażin il-pazjenti.

Min-naħa l-oħra, l-aspett pożittiv ta' kunsilli li jkunu self-financed huwa li dawn ikunu iktar awtonomi, ikunu jistgħu jniedu anke kampanji edukattivi jew forsi jagħti xi forma ta' sponsorships lill-istess membri reġistrati fi ħdanhom.

Mr Speaker, xi ħaġa li nkwetatni ħafna tirrigwardja lill-kunsill ta' l- ispiżjara.

Kif qal il-Ministru, il-liġi attwali ilha iktar minn 100 sena li ġiet imwaqqfa, u minkejja li ġiet emendata kemm-il darba, il-problema dejjiema li hemm fil-kunsill ta' l-ispiżjara qatt ma ġiet indirizzata.

Qiegħed nirriferi għall-kwestjoni tal-pharmacy technicians, li s'issa, għalkemm dawn huma gradwati universitarji, xorta jintalbu biex joqogħdu għal eżami ieħor imniedi mill-kunsill farmaċewtiku.

Il-pharmacy technicians minn dejjem ħassewhom inġurjati b'din is-sitwazzjoni, għax huma jsostnu li jekk huma gradwati universitarji bħalma huma l-ispiżjara, għandhom jirċievi l-istess trattament.

Sfortunatament, ma jidhirx li permezz ta' dan l-abbozz, il-gvern qiegħed jaħtaf l-opportunità biex jindirizza lil din il-problema.

Aħna bħala oppożizzjoni se nkunu qegħdin nippruvaw nindirizzawha biex kemm jista' jkun din is-simpatija li teżisti favur l-ispiżjara tiġi eliminata.

Mr Speaker, jiena naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Deguara, u ċioe` li huwa diffiċli li fil-kunsill tal-professjonijiet paramediċi ikun hemm rappreżentant ta' kull professjoni, pero` min-naħa l-oħra ma naħsibx li huwa mpossibbli li jsir.

Jidher li ma tħallewx biżżejjed postijiet fil- kunsill biex dawn il-professjonijiet ikollhom ta' l-inqas rappreżentant kull wieħed, u minflok reġgħet iddaħħlet persuna legali, again bħala chairman, nominat mill-Prim Ministru, u żewġ persuni oħra minn fost il- pubbliku li wkoll se jkunu nominati mill-Prim Ministru.

Jien nemmen li fir-rigward ta' dan il-kunsill seta` sar eżerċizzju iktar favorevoli għall- professjonijiet paramediċi.

Nammetti li hemm ħafna minn dawn il- professjonijiet, pero' ma nara xejn ħażin kieku l-gvern jiddeċiedi li jagħmel dan.

Rigward il-kwestjoni tal-kunsill ta' l-infermiera u l-qwiebel, jidher li l- membri tiegħu ma ġewx sodisfatti f'dak li talbu lill-gvern.

Kif jaf kulħadd, l-infermiera talbu li jkollhom warrant, pero' t-talba tagħhom ma ġietx milqugħa.

Skond dawk l-infermiera li lħaqt tkellimt magħhom, ir- raġuni ewlenija għaliex qegħdin jitolbu li jingħataw warrant m'hijiex biex ikunu bħall-professjonisti l-oħrajn imma għax huma jħossu li l-warrant tista' tilqa' għal ċerti anomaliji u sitwazzjonijiet imbarrazzanti li jistgħu jinħolqu fost dawk l-infermiera li jaħdmu għal rashom.

Huwa veru li l-maġġoranza ta' l-infermiera jaħdmu f'xi istituzzjoni, pero` jeżistu xi infermiera li jaqdu dmirijiethom fuq bażi privata.

Naħseb li għal din il- kategorija, ikun jagħmel sens li dawn ikollhom warrant - ovvjament, imbagħad din trid tingħata lil kulħadd – u ngħid għaliex.

Per eżempju għidli, Mr Speaker, xi drittijiet għandu dak in-nurse li jaqla rapport ħażin mingħand xi pazjent!

Ma jfissirx li għax nurse ikollok warrant, huwa infallibbli, imma almenu bil-warrant ikun hemm regolamentazzjoni iktar serja ta' din il-professjoni.

Kif qal tajjeb il-Ministru, illum il-ġurnata, it-trend fil-mediċina u fil- professjonijiet paramediċi hija dik ta' speċjalizzazzjoni.

Anke l- infermiera u l-qwiebel mexjin f'dik id-direzzjoni.

F'dan ir-rigward, dan l- abbozz huwa pożittiv għax ħaseb biex jagħti lok għall-ispeċjalizzazzjoni ta' l-infermiera, u naturalment dan il-fattur intlaqa' tajjeb ħafna mill- istess infermiera.

Mr Speaker, minkejja li huwa mportanti li ssir liġi bħal din, għax kien ilu li wasal iż-żmien biex tiġi aġġornata, ma rridux ninsew l-aspett ta' tmexxija tad-dipartiment tas-saħħa, li verament irid ikun jixraq lill-poplu Malti u Għawdxi, li minnu jistenna li jieħu trattament denju tat-taxxi li jħallas.

Sfortunatament, minn dak kollu li jasal għal widnejja, għalkemm irrid ngħid li fl-isptarijiet isir ħafna xogħol siewi, u ta' dan inrodd ħajr lill-ispeċjalisti, lill-infermiera u lill-paramediċi kollha, waħda mill-affarijiet li l-iktar tmur żmerċ huma l-finishing touches.

Per eżempju jien nistaqsi għaliex meta ssir operazzjoni li tiġi tiswa lill- gvern xi Lm500 jew Lm1000, fl-aħħar ma tintbagħtx discharge letter lit- tabib tal-pazjent, biex dan ikun jista' jagħmel follow-up aħjar tal-qagħda tal-klijent tiegħu?

Għaliex wara li jintefqu dawk il-flus kollha, fl-aħħar niżolqu fin-niexef?

Il-maġġoranza taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin huma nies ta' l-affari tagħhom, li jikkontribwixxu permezz tat-taxxi, u għalhekk għandhom jieħdu dak li ħaqqhom.

Jiena nifhem li din hija xi ħaġa li m'huwiex daqshekk faċli li tiġi amministrata, pero' hemm bżonn li tittieħed azzjoni kontra rqaqat bħal dawn li fl-aħħar mill-aħħar qegħdin itappnu l- image tas-servizz pubbliku tas-saħħa.

Bħala tabib nesperjenza ħafna affarijiet oħra, fosthom ilmenti dwar l- attitudni ta' ċerti front desk employees, fejn ġieli jimxu mal-pazjenti b'ċerta arroganza u paroli żejjed.

Dan l-aġir għandu jitwaqqaf illum qabel għada, għax qiegħed jikkontribwixxi biex jintefa' dell ikrah fuq il- gvern u speċjalment fuq id-dipartiment tas-saħħa.

Irrid ngħid, pero', li fil-maġġoranza l-kbira tagħhom, il-ħaddiema li jaqgħu taħt dan id-dekasteru huma ħaddiema qalbiena, li jagħmlu ħafna sagrifiċċji, u jkunu għal ħinijiet twal u strambi 'l bogħod mill-familji tagħhom.

Imma sfortunatament, minħabba xi ftit eċċezzjonijiet, qiegħed jidher ikrah kulħadd.

GĦalhekk huwa mportanti li l-gvern jieħu azzjoni f'dan ir- rigward.

Mr Speaker, minkejja li qiegħed jipproponi dan l-abbozz ta' liġi li nerġa' ngħid li huwa pożittiv u li aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni se nkunu qegħdin nivvotaw bi ħġarna favurih, jidher li l-gvern qiegħed ikaxkar saqajh fil-konfront ta' issues oħrajn, bħall-istrike ta' l-infermiera u l- qwiebel, li dieħel fid-disa' xahar tiegħu.

Skond l-informazzjoni li għandi, jidher li l-gvern ilu ma jitkellem man-nurses għal dawn l-aħħar tliet xhur.

Bażikament, l-issues imqajjma mill-MUMN huma tlieta, u huwa tajjeb li nkunu nafu x'inhuma, ħalli nkunu nistgħu naraw jekk l-infermiera u l-qwiebel humiex qegħdin jitolbu xi ħaġa ta' barra minn hawn jew jekk humiex qegħdin jitolbu xi ħaġa li hija raġunata.

Fost l-oħrajn hemm il-konflitt li nħoloq f'ċerti gradi, mid-deputy nursing officers 'il fuq, li b'kollox jammontaw għal madwar 300 persuna.

Dawn kulma qegħdin jitolbu huwa li jiġu konformi ma' professjonijiet oħra tal- gvern, bħal per eżempju t-teachers.

Kwestjoni oħra titratta l-early retirement scheme, fejn l-infermiera u l-qwiebel qegħdin jitolbu li wara 25 sena servizz ikollhom il-faċilita` li jirtiraw.

Jiena nifhem li minħabba l- problema ta' nuqqas ta' infermiera, jekk se tingħata din il-konċessjoni jista' jinħoloq nuqqas ikbar ta' dawn il-professjonisti tant meħtieġa, pero' għallinqas, għandhom jiġu mogħtija lilhom affarijiet oħra.

Jidher li anke l- ambjent tal-post tax-xogħol ta' dawn in-nies huwa wieħed li xi kultant mhux kulħadd ikun lest li jaħdem fih.

Biżżejjed insemmu s-swali over-crowded u dawk il-pazjenti li xi kultant ikunu wiċċhom tost u jippretendu żżejjed minnhom.

Jista' jagħti l-każ li waħda mill-affarijiet li qiegħda taffetwa ħażin lill-infermiera hija propju d-demoralizzazzjoni tagħhom minħabba l-kundizzjonijiet tax-xogħol.

It-tielet u l-aħħar issue kontrastanti li hemm bħalissa bejn il-gvern u l- MUMN hija dik dwar l-ispecialisation allowance, fejn l-infermiera speċjalizzati qegħdin jitolbu li jingħataw allowance li tlaħħaq għal madwar Lm500 fis-sena, u dan biex jiġu in line ma' professjonijiet oħra.

Xi ħaġa li ġrat matul id-diskussjonijiet bejn il-gvern u l-MUMN, li jidher li għal dawn l-aħħar tliet xhur waqfu ħesrem, kienet proprju dik li f'Diċembru li għadda, id-dipartiment tas-saħħa bagħat ittra lill-MUMN fejn wiegħdha li sa Ġunju, il-collective agreement li qegħdin jitolbu l- infermiera kellu jiġi finalizzat.

GĦadda Ġunju, għaddew Lulju, Awissu u kważi anke Settembru, u din il-wegħda s'issa għadha ma ġietx sostnuta.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi fih ħafna aspetti pożittivi fir-rigward tar-regolamentazzjoni tal-professjonijiet mediċi u paramediċi.

Aħna l- membri ta' l-oppożizzjoni ninsabu assolutament favur dan l-abbozz, pero` xorta nemmnu li l-importanti m'huwiex biss li d-dipartiment tas-saħħa jirregola lill-professjonisti li jaħdmu miegħu imma li fuq kollox, il- pazjent jingħata dak li jixraqlu.

Wara kollox, kif diġà għidt, il- maġġoranza kbira tal-Maltin u l-Għawdxin jippretendu iktar minn dan id- dipartiment għax xi kultant, iva, qiegħed jiżloq fin-niexef, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' aftercare, li ġeneralment ma tiswiex flus.

Dan huwa abbozz ta' liġi li ta' min jirrakkomandah, pero` fih xi affarijiet li għad iridu jiġu ċċarati, bħall-kwestjoni tal-lingwa li rriferejt għaliha iktar kmieni f'dan l-intervent.

Iva, dan l-abbozz m'huwiex ċar dwar kemm l- ispeċjalisti u l-professjonisti barranin li jogħġobhom jiġu jaħdmu f'Malta jridu jkun jafu l-lingwa Maltija.

Nemmen li f'dan ir-rigward il-gvern jista' jagħmel xi ħaġa biex ma jkunx hawn influss esaġerat ta' professjonisti barranin li jiġu jaħdmu f'pajjiżna.

Kif diġà għedt, għalkemm dan l-abbozz ta' liġi huwa importantissimu, hemm ċerti issues bażiċi li ripetutatment jinstema' tgergir dwarhom, bħal per eżempju waiting lists li kultant jaqbżu s-sentejn, bħal dawk tad- dipartimenti ta' l-oftalmoloġija u ta' l-ortopedija.

Hija esaġerazzjoni kbira li per eżempju persuni b'katarretti, li ma jarawx, jitħallew fuq il- waiting list għal aktar minn sentejn.

Ripetutament tinħoloq ukoll il-problema ta' mediċini out of stock u xi ħaġa oħra li lili tweġġagħni ħafna huwa d-dewmien biex jiġu rinovati d-DTC approvals.

Kif jaf kulħadd, jeżistu ċerti mediċini li huma expensive ħafna u allura l-gvern jipprovdihom bla ħlas lil ċerti kategoriji ta' nies, imma sfortunatament, il-proċedura biex id-DTC approvals jiġu ri-approvati wara li jkunu skadew qiegħda tieħu fit-tul wisq.

Hemm każijiet li damu saħansitra xahrejn u anke tlieta biex wara li nħarġet il-kartuna s-safra, inħarġitilhom id-DTC approval il-ġdida.

F'każijiet oħra imbagħad ġara bil-maqlub, jiġifieri d-DTC approval inħarġet imma l-kartuna s-safra le.

Xi kultant jien niddubita dwar kemm verament hemm buona volonta` min-naħa tal-gvern biex din il-burokrazija żejda u dan it-tkaxkir tas-saqajn jiġi mnaqqas.

Jista' jkun li din hija xi ħaġa organizzata biex kull sena l-gvern jiffranka xahrejn mediċini?

Jien nitlob lill-Ministru Deguara biex f'dan ir-rigward jieħu azzjoni diretta.

MR SPEAKER: Il-Ministru bil-permess ta' l-Onor.

Chircop.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li l-Onor.

Chircop huwa konxju tal-fatt li bħalissa qiegħed isir tibdil sostanzjali fil-formolarji, u mediċini li qabel bilfors riedu jingħataw bil-katuna s-safra jew bid-DTC, illum jistgħu jingħataw bil-ċertifikat tat-tabib.

Peress li hemm madwar tmien kategoriji differenti ta' mediċini, s'issa qiegħda tiġi tackled il-kategorija tal- kardjoloġija, u wara se jkun imiss ir-respiratory medicine.

Din il-bidla se tagħmilha ħafna iktar faċli għall-pazjenti biex jieħdu l-mediċini, u allura dan jipprova li l-intenzjoni tal-gvern m'hijiex li jiffranka.

Kulma qiegħed isir huwa li s-sistema qiegħda tiġi ssimplifikata biex il- pazjenti jkunu jistgħu jieħdu l-mediċini mingħajr il-ħafna burokrazija li kien hemm qabel.

Pero' ovvjament iċ-change-over jieħu ċertu żmien u allura hemm dan il-perijodu ....

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Chircop jista' jkompli bil-intervent tiegħu.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Jien nieħu gost u nilqa' bi ħġari riforma bħal din, pero` sfortunament is-sitwazzjoni hi li biex issir renewal ta' part 3 tal- kartuna s-safra qegħdin jgħaddu xahrejn u iktar.

Xi ħaġa oħra li naraha wkoll bħala burokrazija żejda huwa l-fatt li biex issir din ir-renewal, il- pazjent irid bilfors jiġi riferut fl-out-patients department.

Ħafna drabi, b'arranġament personali ma' l-istess speċjalisti, it-tabib ikun jista' jibgħat ir-request form lill-pazjent bil-posta u dan imbagħad jibgħatha lura bil-posta wkoll.

Pero' jidher li m'hemmx proċedura formali ta' kif issir din il-biċċa xogħol, u kultant ċerti tobba jerġgħu jirriferu lill- pazjenti fl-out-patients department sempliċement biex jerġa' jiġi rinovat dan il-permess.

Kulħadd jaf li dan id-dipartiment huwa flooded bin-nies u allura kemm jista' jkun għandna nnaqqsu mill-pazjenti li jintbagħtu jistennew fil-waiting rooms tiegħu biex sempliċiment iġeddu l-formola tal- mediċini li jkunu jużaw.

Biex nagħlaq, Mr Speaker, nerġa' ntenni li dan huwa abbozz ta' liġi pożittiv ħafna, li iżda xorta jista' jsirlu xi titjib.

L-oppożizzjoni se tkun qiegħda taħdem, anke fl-istadju ta' Kumitat, biex id-diffikultajiet li semmejt f'dan l-intervent ikunu jistgħu jiġu rranġati.

Jekk aħna verament nemmnu li din se tkun sena vintage f'dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa, kif qal il-Ministru, allura għandna nirranġaw ċerti kundizzjonijiet, fl- interess tal-poplu Malti u GĦawdxi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Gonzi.

ONOR.

MICHAEL GONZI: Mr Speaker, għandna quddiemna għad-diskussjoni abbozz ta' liġi li fl-opinjoni tiegħi huwa importanti ferm għax qiegħed ipoġġi lill-kura medika f'pajjiżna fuq sisien sodi.

Mil-lum 'il quddiem, il-prattika medika u l-oqsma kollha tas-saħħa f'Malta jridu bilfors ikunu ta' l-aħjar kwalita`.

Permezz ta' dan l-abbozz, kulmin se jibda jagħti servizz irid bilfors jgħaddi minn skrutinju speċifiku biex tiġi assigurata l-aħjar kwalità.

Dan l-abbozz qiegħed jagħraf min jista' jieħu ħsieb is-saħħa taċ-ċittadin Malti u qiegħed jassigura li l-imġieba tal-professjonist u ta' kull persuna nvoluta fis-servizz tas-saħħa tkun dejjem ta' l-aħjar kwalità.

Qiegħed nenfasizza fuq il-kelma "dejjem" għax permezz ta' kontrollur fil-forma ta' kunsill, magħmul mir-rappreżentanti ta' l-istess professjoni, l-abbozz jassigura li kulħadd ikun iktar responsabbli mis-servizz li jagħti, minn meta jiggradwa sakemm ismu jibqa' reġistrat fil-kotba ta' l-istess kunsill.

Kulmin jieħu ħsieb is-saħħa tal-persuna għandu xogħol uniku għax qiegħed jittratta fuq il-ħajja tal-persuna nnifisha.

Ix-xogħol ta' dawk involuti fil-kura tas-saħħa, huwa fuq il-persuna.

Jekk ix-xogħol jitratta saħħa mentali, fiżika jew ta' xi xorta oħra, il-pazjent qiegħed jiġi kważi manipulat - ovvjament f'sens tajjeb - mill-professjonist, u qiegħed jafda lilu nnifsu f'idejn ħaddieħor.

GĦalhekk il-professjonist irid ikun ta' integrità kbira, u dan ipoġġi f'responsabbiltà kbira anke lid-diriġenti tal- pajjiż li għandhom jassiguraw il-kontinwità tal-professjonalita` tal- professjonisti.

Kemm idum jipprattika l-professjoni, il-professjonist irid dejjem jagħti l- ħila kollha tiegħu, filwaqt li jaġġorna lilu nnifsu kontinwament biex is- servizz li jagħti jkun dejjem l-aħjar f'dak il-mument.

GĦalhekk, ix-xogħol ta' kull kunsill mediku msemmi f'dan l-abbozz huwa iktar importanti, għax dawn il-kunsilli, minbarra li jridu janalizzaw min hu tajjeb biex jipprattika f'pajjiżna, iridu jkunu wkoll pro-attivi u jintroduċu sistemi ta' clinical audits li jagħmlu assessments ta' clinical practices and treatments, filwaqt li jfasslu guidelines għall-istaff kliniku.

Il- kunsilli jridu jieħu l-inizjattiva, flimkien ma' l-assoċjazzjonijiet l- oħra msemmija f'dan l-abbozz, biex kull GP practice, kemm tal-gvern kif ukoll tal-privat, ikunu up to standard.

F'din l-era tal-lum, tabib ma jistax jimxi fuq ħsibijiet antikwati jew ideat foloz, imma jrid bilfors jimxi fuq evidence-based medicine, jiġifieri jrid jitratta pazjent skond kriterji ppruvati u studjati.

Fl-opinjoni tiegħi, kull kunsill mediku jrid ukoll, permezz ta' sotto- kumitat fejn kulħadd ikun involut, jiġġenera tip ta' liaison bejn il-varji GP services li jeżistu f'pajjiżna, biex b'hekk jevita rduppjar ta' riżorsi.

Ċerti punti fl-istorja tal-pazjent jistgħu jsiru aċċessibbli għat-tabib kuranti permezz ta' l-informatika.

Kultant it-tabib ma jkunx jaf li lill- pazjent tiegħu jkunu diġà tteħdulu xi investigations mill-isptar jew li l- kundizzjoni tiegħu tkun trid tiġi riveduta permezz ta' djalogu mal- konsulent, u għalhekk isir irduppjar ta' dan, b'investigazzjonijiet żejda jew b'referral għand l-ispeċjalista għalxejn.

Eżempju ċar u sempliċi huwa t-test tal-cholesterol.

Nafu li hemm guidelines dwar meta persuna għandha tirrepeti dan it-test.

Imma għaliex wara li jagħmel dan, il-pazjent jerġa' jmur għand it-tabib tiegħu biex jieħu test ieħor wara ftit ġimgħat?

Parti mir-raġuni hi li l-pazjent m'huwiex informat, la minni u lanqas minn health workers oħrajn.

Illum il- ġurnata, meta l-ispejjeż tas-saħħa qegħdin dejjem jiżdiedu, huwa mportanti li dawn l-affarijiet żgħar jiġu ndirrizzati.

Guidelines jew regoli għandhom jiġu speċifikati.

Il-kura primarja hija l- bażi tas-saħħa pubblika, u din għandha tissaħħaħ.

Huwa fil-kura primarja fejn l-ewwel sintomi ta' mard jiġu identifikati u ndirizzati.

Dan is- settur biss jista' jgħin biex il-pazjent jeduka ruħu dwar kif jieħu ħsieb saħħtu u kif juża s-servizz tas-saħħa aħjar.

Rigward il-fitness to practice u l-competence to practice, dan l-abbozz jobbliga lill-kunsilli msemmija biex jassiguraw li kulħadd ikollu l- kwalifiki neċessarji.

Il-competence to practice jew il-proċess ta' aġġornament ta' kull professjonist fil-qasam mediku jaqa' taħt ir- responsabbilta` ta' assoċjazzjoni medika li trid tassigura li kulħadd jgħaddi minn proċess ta' continued learning.

Huwa mportanti li meta wieħed jirregola l-professjonijiet dwar il-kura medika, ma jirregolax biss il-kwantita' imma anke l-kwalita'.

Professjonist li għadu kemm ħareġ mill-universita' huwa akkademikament perfett, pero' huwa nieqes mill-prattika.

Mill-banda l-oħra, professjonist li ilu jaħdem għal iktar minn 20 sena, huwa espert fil-prattika, rabba dak li ngħidulu sixth sense, pero' jista' jkun nieqes minn tagħlim aġġornat.

Illum is-sitwazzjoni hija tali li l-continuing medical education tiġi offruta fuq bażi volontarja minn kull qasam tas-saħħa, f'forom differenti, bħal courses, konferenzi barra minn Malta, eċċ. Naħseb li wasal iż-żmien li tinħoloq sistema maħduma mill-professjonisti stess biex tassigura l- bilanċ kontinwu bejn tagħlim u esperjenza, liema sistema għandha ssir obbligatorja wara ċertu żmien.

Aspett ieħor importanti fil-qasam tal-kura tas-saħħa u li dan l-abbozz qiegħed jindirizzah huwa l-komunikazzjoni mal-pazjent, li hija mportanti daqs il-kwalifiċi li wieħed ikollu.

Ċerti oqsma tas-saħħa jiddependu ħafna fuq din il-komunikazzjoni u għalhekk dan l-abbozz qiegħed jgħid li dawk il- barranin li jiġu jipprattikaw il-professjoni tagħhom f'Malta jridu jgħaddi minn skrutinju lingwistiku.

Meta jien kont għadni student, niftakar li xi kultant kont nagħmilha ta' interpretu, u kienet tkun diffiċli għaliha biex ninftiehem bejn il-professur u l-pazjent.

Meta wieħed jikkonsidra l-fatt li l-komunikazzjoni hija tant importanti fid-djalogu mal-pazjent, naħseb li dan l-abbozz qiegħed jissalvagwardja dan l-aspett, u għalhekk, min jiġi jaħdem f'pajjiżna, minbarra l-kwalifiċi neċessarji jrid ikun jista' jikkomunika tajjeb.

Xtaqt nitkellem ukoll dwar il-mediċina kumplimentari.

F'dan iż-żmien, il- kura tal-pazjent m'għadhiex tinvolvi biss lit-tabib bħala l-omnipotenti, imma tinvolvi ħafna oqsma differenti.

Kulħadd huwa speċjalizzat f'xogħlu.

Barra minn hekk, il-prevenzjoni tal-mard, li qiegħda tilgħab logħba ferm importanti fis-saħħa tal-persuna, tirrikjedi wkoll speċjalisti.

Illum dan l-abbozz qiegħed jirrikonoxxihom u jpoġġihom f'qafas legali.

GĦalhekk huwa ħażin meta l-mediċina kumplimentari tiġi wżata minkejja li ma jkun sar l-ebda studju xjentifiku dwarha.

Per eżempju m'huwiex fair li pazjent jiġi mgħarraf li għandu l-pelvis imdawwar jew li għandu rukkell minn għonqu li huwa mgħawweġ, mingħajr ma jkun hemm bażi djanjostika.

Din m'hijiex fiżjoterapija u għalhekk m'hijiex imniżżla fit-tielet skeda.

Huwa ħażin ukoll meta permezz ta' computer, pazjent jiġi mgħarraf li għandu allerġija, jiġi mġiegħel jagħmel dieta bla bżonn u min-naħa l-oħra ma jiġix riferut għand speċjalista biex jikkura din l-allerġija.

Jekk dawn l-affarijiet għandhom bażi xjentifika, hemm bżonn li biex jibqgħu fis-seħħ, jiġu operati biss minn professjonisti elenkati fir-reġistru, imma jekk dawn qegħdin iqarrqu bil-pazjent u jagħmlulu l-ħsara, allura jenħtieġ li jittieħdu l-passi neċessarji ħalli l-pazjent jiġi salvagwardjat.

Mr Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru dwar kif se jiġu regolati ċerti oqsma bħall-homoeopathic medicine, il-chiropractors u l-masseurs.

Setgħu dawn ġew elenkati fir-reġistru biex b'hekk jiġu iktar ikkontrollati?

Bħalissa dawn jistgħu jipprattikaw mingħajr ebda qafas legali.

Rigward il- kunsill mediku, xtaqt nistaqsi wkoll dwar x'inhuma l-kriterji neċessarji biex il-kunsill jinvestiga lil xi ħadd u dwar x'inhuma l-għodda tal-kunsill mediku għall-investigazzjoni.

Naħseb li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi, il-poplu Malti qiegħed jiġi assigurat li min jieħu ħsieb saħħtu se jkun dejjem professjonali, filwaqt li l-professjoni għall-kura medika qiegħda tassigura li ħadd ma jċappasha bl-inkompetenza ta' ħaddieħor.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, fir-rigward ta' dan l-abbozz, jien m'iniex se nitkellem bħala professjonist mediku u m'iniex se ngħid li l- isptarijiet jew it-tobba Maltin huma ħżiena, għax jekk nagħmel hekk inkun qiegħed nidħak bija nnifsi.

F'kull ħaġa jeżisti t-tajjeb u l-ħażin.

L-Onor.

Gonzi qajjem il-kwestjoni ta' pazjent li għalkemm ikun ilu għomru u żmienu jaħdem bl-istess tabib tal-familja, meta jkollu bżonn iqatta' xi jiem l-isptar għall-kura, lil dan it-tabib ma jsibux.

Jien naħseb li tkun xi ħaġa tajba li fl-isptar ikun hemm il-GPs tal-pazjenti, li jiġu nformati b'dak kollu li jkun qiegħed isir lill-klijenti tagħhom.

Jien ma naħsibx li dawn it-tobba, wara li jkunu jafu bl-istorja kollha tal-pazjenti tagħhom, u probabbilment ikunu huma li rriferewhom fl-isptar, qegħdin jiġu nfurmati b'dak li jkun qiegħed isir hemm ġew.

Jien nemmen li biex pazjent jiġi kkurat b'mod mill-aħjar irid ikun hemm komunikazzjoni bejn it-tabib personali u dawk li jkunu qegħdin jieħdu ħsieb lill-pazjent fl-isptar.

Kif għedt, jien ma ngħidx li l-isptar jew it-tobba m'humiex tajbin, u ma nagħmilx hekk għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett, anke jekk verament jkun hemm xi ħaġa ħażina, jekk wieħed jgħidha se jallarma lill-poplu.

Hawn ħafna tobba li huma tar-ruħ u jagħmlu xogħolhom tajjeb, u għalhekk, minħabba l-ftit li forsi huma kemmxejn traskurati, m'għandux jeħel kulħadd.

Huwa għalhekk li jien ma naqbilx li ċerti affarijiet joħorġu 'l barra mill- isptar.

Ġeneralment, meta persuna tingħata l-aħbar li tkun qiegħda tbati minn marda jew kundizzjoni ta' ċerta gravita', tirrikorri għand tabib ieħor biex tieħu a second opinion.

Dawk it-tobba li jkunu kuxjenzjuzi ma jiddejqu xejn jgħidu lill-pazjent li l-mediċini preskritta lilhom mill-ewwel tabib tkun tajba, pero' sfortunatament jeżistu tobba oħra – u jien qiegħed ngħid dan bħala persuna li ma nifhimx f'ċerti affarijiet - li jgħidu lill-pazjent li l-mediċina li jkunu ngħataw m'hijiex tajba, u dan jagħmluh għax il-mediċina li jippreskrivu huma tkun tiswa iktar flus.

Peress li kulħadd għas-saħħa jagħmel kollox, dan m'huwiex ġust la għall-pazjenti u lanqas għall-istess tobba.

Jien ma naqbilx ma' dawn l-affarijiet u għalhekk inħoss li dan l-abbozz huwa tajjeb u permezz tiegħu se nimxu 'l quddiem.

M'iniex se ngħid li dan huwa abbozz perfett, għax kieku l-liġijiet ta' pajjiżna huma kollha perfetti, allura nistgħu nitilqu 'l barra u ma nersqux iktar 'l hawn.

Jien nista' ngħid li kull gvern jagħmel l-aħjar għas-saħħa tal-poplu, u dan billi jfassal liġijiet li jsaħħu lill-professjoni medika.

Nemmen li f'pajjiżna hawn consultants, professuri u tobba tajbin daqs ta' pajjiżi oħra.

F'Malta saru operazzjonijiet tal-qalb, ta' l-għajnejn u oħrajn li quddiemhom, il-professjonisti barranin baqgħu iċċassati.

U dwar dan ninsab ċert għax meta mort ma' persuna qariba tiegħi f'pajjiż barrani biex tingħata l-kura, it-tobba li kellmuna qalulna li konna morna għalxejn għax min kien operaha kien kirurgu ta' l-affari tiegħu.

GĦalhekk jien ngħid li l-mentalita' li l-professjonisti mediċi barranin huma aqwa mill-Maltin għandha tinqata', bħalma għandha tinqata' wkoll id-drawwa li meta persuna tmut ngħidu li qatilha professur, u meta xi ħadd ifiq ngħidu li għamlu miraklu miegħu San Ġużepp, Santa Rita jew xi qaddis ieħor.

Mr Speaker, għalkemm dan l-abbozz ta' liġi huwa tajjeb, nemmen li għad hemm fejn wieħed jista' jirranġa.

Iż-żmien qiegħed jurina li l-liġi li tirregola lill-professjonijiet mediċi u paramediċi, issa qdiemet u hemm bżonn li tiġi emendata.

Pero', jekk irridu nimxu 'l quddiem, irridu nagħmlu hekk minn kull aspett.

Per eżempju rridu nieħdu ħsieb dawk il- waiting lists li qegħdin jinżammu għalxejn u rridu naraw li jekk pazjent jingħata appuntament fid-9:00 a.m., ma jiġix viżitat f'nofsinhar.

Min-naħa l-oħra lanqas għandna nippretendu li f'ġurnata bħal dik ta' nhar it-Tnejn li għaddew, fejn l-isptar kien fi stat ta' emerġenza, kulħadd għandu jinqeda fil-ħin.

Mr Speaker, ma nixtieqx intawwal fid-diskors tiegħi.

Li rrid nistaqsi biss huwa kif jista' jkun li minkejja li t-tobba barranin li hawn jaħdmu f'pajjiżna ma jitkellmux bil-Malti, mil-lum 'il quddiem, kull min jiġi jagħti s-servizz tiegħu hawnhekk irid jitgħallem il-lingwa tagħna.

Ejja nitkellmu bis-serjeta`.

Jien naħseb li għalkemm il-professuri u l- consultants barranin li hawn ma jitkellmux bil-Malti, dejjem ikun hemm xi ħadd magħhom biex jispjega lill-pazjent dak li jkun qiegħed jiġri u jingħad.

Anke persuna li ma tifhimx fil-karozzi titlob lill-mekkanik biex jispjegalha xi jkun ġara lill-vettura tagħha, aħseb u ara xi ħadd marid!

Nirrepeti li ma naqbilx li ngħidu li jekk consultants barranin iridu jiġu jaħdmu f'pajjiżna, iridu jkunu jafu l-lingwa tagħna.

Issa ormai isseħibna fl-Unjoni Ewropea, u allura dawn għandhom id-dritt li jiġu jaħdmu hawnhekk bħalma aħna għandna d-dritt li nagħmlu l-istess f'pajjiżhom.

Jien nispera li dan l-abbozz li qegħdin niddiskutu llum iservi biex il-qasam tas-saħħa jmur 'il quddiem, bħalma għamel taħt kull gvern, u kull min hu nvolut f'dan is-settur jagħti s-sehem tiegħu ħalli l-poplu Malti u GĦawdxi jkun jista' jgawdi mill-aħjar vantaġġi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, segwejt b'attenzjoni dak li kien għaddej matul din is-seduta, pero' b'mod partikolari laqatni d-diskors li għadu kif temm l-Onor.

Debono Grech, li fost l-oħrajn kien jitratta dwar dak li jgħaddi minnu l-pazjent.

Jien nemmen li fir-rigward tal-kura medika, rridu lkoll niġbdu ħabel wieħed.

Qiegħed ngħid dan għax minkejja li m'għandi l-ebda kwalifiċi mediċi, minħabba li x-xogħol tiegħi huwa fost l-anzjani, spiss nintalab biex ngħinhom f'affarijiet bħalma huma appuntamenti ma' l-isptar, ġbir ta' mediċini eċċ. Irrid ngħid li mill-esperjenza tiegħi, is-servizz mediku li joffri f'pajjiżna, b'mod ġenerali huwa sodisfaċenti.

Fl-opinjoni tiegħi, dan l-abbozz jitratta dwar aspett soċjali importantissimu fil-ħajja tal-poplu Malti, u għalhekk nemmen li m'għandux jiġi ppolitiċizzat iżżejjed.

Ħadt gost nisma' l-intervent ta' l-Onor.

Gonzi li fost l-oħrajn tkellem dwar ċerti skills li għandhom it-tobba fil-mod ta' kif ikellmu lill- pazjenti.

Ġieli nisimgħu lil min jgħid li fieq mhux bil-mediċina li ħa imma bil-kliem li qallu t-tabib.

U dan id-diskors nisimgħu ħafna fid- distrett tiegħi, speċjalment fil-konfront tat-tabib Ċensu Moran, li minkejja l-eta' li għandu, għadu joffri s-servizzi tiegħu.

Dan l-abbozz jitkellem fit-tul dwar it-tobba u d-dentisti.

Filwaqt li nifhem il-problemi li għandu l-gvern preżenti – li kien iffaċċjahom anke l- gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 – minħabba n-nuqqas ta' tobba fiċ- ċentri tas-saħħa...

Bl-ebda mod ma rrid infisser li t-tobba fil-health centres m'humiex qegħdin jagħtu servizz, anzi, ġieli jkollhom jagħmlu l- impossibbli biex ilaħħqu mad-domanda li jkun hemm f'ċerti ċentri.

Minn dak li qaluli xi tobba li tkellimt magħhom, kemm dawk li jaħdmu fiċ- ċentri tas-saħħa kif ukoll oħrajn li jaħdmu fil-privat, jidher li dan l- abbozz qiegħed jintlaqa' tajjeb.

Kif diġa' għedt, fiċ-ċentri tas-saħħa hemm il-problema ta' nuqqas ta' tobba.

Xi kultant ikun faċli li mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni wieħed jgħid li fil-health centres għandu jkun hemm iktar tobba, pero' l-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu hi li naraw għaliex hemm dan in-nuqqas.

Nifhmu li l- maġġoranza tat-tobba li jaħdmu mal-gvern iħossu li m'humiex imħallsin biżżejjed u li jaħdmu għal ħinijiet twal.

Barra minn hekk hemm min jiddejjaq ukoll bil-fatt li peress li s-servizz huwa mingħajr ħlas, ħafna nies jirrikorru fiċ-ċentri tas-saħħa għal xejn b'xejn.

Jien nemmen li biex is-servizz pubbliku tas-saħħa jitjieb, wieħed għandu jagħti kas ukoll tal- problemi li qegħdin jiltaqgħu magħhom it-tobba.

Mr Speaker, il-kollegi li tkellmu qabli rriferew għall-waiting lists twal li jinżammu fl-isptar u fiċ-ċentri tas-saħħa.

Per eżempju fl-ophthalmic department teżisti lista twila ta' pazjenti li għandhom bżonn jagħmlu operazzjoni tal-kataretti.

Jiena nifhem li peress li l-ħafna familji bi dħul baxx li hawn f'pajjiżna ma jaffordjawx li jagħmlu operazzjoni bħal din għand il-privat, id-domanda għas-servizz pubbliku qiegħda tkun kbira, pero' hemm bżonn li jsir xi ħaġa biex dawn l-imberkin waiting lists jitnaqqsu.

Fl-opinjoni tiegħi, f'dan l-abbozz dawn il-problemi m'humiex qegħdin jiġu tackled.

Sur President, kulħadd jaf kemm hu ikrah l-uġigħ, u għalhekk m'huwiex fair li ħafna nies – fil-maġġoranza tagħhom anzjani – ilhom fuq il-waiting list biex jagħmlu operazzjoni fl-irkoppa għal iktar minn sena.

Wisq nibża' li jekk is-sitwazzjoni tibqa' kif inhi, il-poplu m'huwiex se jkollu alternattiva oħra għajr li jirrikorri għas-servizzi privati, bil- konsegwenza li dak kollu li ħdimna għalih tul is-snin biex intejjbu l-qasam tas-saħħa ta' pajjiżna, jibda jitmermer bil-mod il-mod.

Taqsima III ta' dan l-abbozz titkellem dwar l-ispiżjara u l-pharmacy technicians.

Dawk l-ispiżjara li tkellimt magħhom ilkoll qaluli li huma jippruvaw jaqdu lill-pazjenti mill-aħjar li jistgħu fl-ispiżeriji rispettivi, pero' qegħdin jiffaċċjaw ċerti problemi, bħal nuqqas kbir ta' staff fejn ma tkunx l-ewwel darba li l-istess spiżjara u pharmacy technicians ikollhom joqogħdu jistivaw il-kaxxi u jagħmlu l-ordnijiet, avolja dan m'huwiex xogħolhom.

F'dan ir-rigward ukoll hemm il-problema li Schedule V, jew kif inhi magħrufa aħjar, il-kartuna s-safra, qiegħda ddum biex tinħareġ.

Nerġa' ngħid li filwaqt li nifhem li fid-dipartiment tas-saħħa hemm ħafna xogħol xi jsir, ma nistax inwarrab il-problemi li jkollhom jiffaċċjaw il-morda, l- anzjani u dawk bi dħul baxx, meta jkun hawn nuqqas ta' ċerti pilloli.

Huwa għalhekk li jien, minn xahar għal xahar, nitlob lill-Ministru biex jagħti lista tal-mediċini li jkunu out of stock fl-ispiżeriji tal-gvern.

Nafu li Schedule V tagħti d-dritt lil kulħadd biex japplika għall-mediċini b'xejn, pero' meta ċerti mediċini jkunu out of stock, filwaqt li min hu finanzjarjament b' saħħtu ma jsibhiex diffiċli biex jixtrihom, lil dawk is- single mothers u l-anzjani li jrid jgħixu bir-relief jew bil-pensjoni tinħolqilhom problema kbira.

Taqsima V ta' dan l-abbozz ta' liġi titkellem dwar il-kundizzjonijiet ta' l- infermiera u l-qwiebel, li bħalissa jinsabu għaddejjin minn kwestjoni mal- gvern.

Ta' min jgħid li għalkemm ħafna affarijiet li jiġu ppreżentati lilna hawnhekk ikunu sbieħ u pożittivi, fir-realta' ikun hemm dubju dwar kemm dawn jistgħu verament jiġu attwati fil-prattika, bħalma ġara fir- rigward tal-liġi dwar il-persuni b'diżabilita' u dik dwar id-drittijiet ta' l-annimali.

F'din it-taqsima qiegħda ssir riferenza wkoll għar-reġistri tal-qwiebel u l- infermiera.

Filwaqt li dawn huma kollha affarijiet pożittivi u li jidhru li qegħdin jintlaqgħu tajjeb mill-għaqdiet ta' l-infermiera u l-qwiebel, ma nistgħux inwarrbu d-diffikultajiet li qegħdin jiltaqgħu magħhom dawn il- ħaddiema, fosthom il-problema komuni ta' nuqqas ta' staff.

Ma rridx nieħu vantaġġ politiku minn dan il-fatt, pero', minħabba l-maltemp qawwi li laqat lill-gżejjer Maltin matul il-ġimgħa li għaddiet, fl-isptarijiet kien hemm nuqqas kbir ta' staff.

Iżda minkejja dan – u hawnhekk toħroġ id- dedikazzjoni ta' l-infermiera u l-qwiebel - swali ta' 40 pazjent tmexxew b'mod sodisfaċenti minn żewġ infermiera biss.

Per eżempju f'St. Vincent de Paule, li peress li qiegħed viċin tal-Marsa, kellu l-ikbar nuqqas ta' staff, kien hemm swali li tmexxew b'infermier wieħed u health assistant jew b'infermier u care worker.

U minkejja l-ilma li daħal f'ċerti swali, dawn xorta taw servizz lill-pazjenti u żammew is-swali kif għandhom ikunu.

Mr Speaker, f'dawn l-aħħar snin, is-salarji ta' l-infermiera u l-qwiebel żdiedu.

Barra minn hekk, illum il-ġurnata dawn għandhom ċertu status.

Nafu li biex persuna ssir infermiera jew qabla, trid tmur l-Universita'.

Dawn huma kollha arranġamenti pożittivi pero', wara li nkunu għamilna xi ħaġa tajba, ma nistgħux nieqfu hemm.

L-ebda gvern ma jista' jgħid li dak li għamel kien biżżejjed, lanqas il-gvern preżenti, avolja ilu fil-poter għal madwar 15-il sena.

Dan l-abbozz ta' liġi jitkellem ukoll dwar l-ispeċjalisti.

F'pajjiżna, is- servizz ta' l-ispeċjalisti huwa tajjeb ħafna pero', minħabba li n-numru ta' l-ispeċjalisti huwa żgħir, qegħdin jinħolqu waiting lists twal, b'dannu għall-pazjenti li jkunu jinħtieġu s-servizz tagħhom.

Naħseb li huwa f'waqtu li problema bħal din tiġi tackled.

Minn hawnhekk nirringrazzja lill-ispeċjalisti u lit-tobba kollha, li lkoll jaħdmu b'tant dedikazzjoni, b'mod speċjali lil Dr. Bernard, li waqt li jien kont rikoverat fl-isptar, kull nhar ta' Ħadd, fil-ħin liberu tiegħu kien jiġi jżur lill-pazjenti.

Dawn huma nies li ta' min iroddilhom ħajr.

Aħna bħala partit Laburista rridu nappoġġjaw lil dawn in-nies u naħdmu biex ikun hemm l-aqwa relazzjoni mal-ħaddiema kollha fil-qasam tas-saħħa u ma' l-għaqdiet li jirrappreżentawhom, ħalli l-poplu jingħata l-aħjar servizz.

Mr Speaker, lili jweġġagħni ħafna l-fatt li uħud miċ-ċentri tas-saħħa jinsabu magħluqin.

Jista' jkun li dan huwa riżultat tal-fatt li t-tobba qegħdin jagħżlu li jaħdmu fil-privat biex ikollhom pagi u kundizzjonijiet aħjar, u wieħed irid jifimhom.

Pero' ejja naraw x'nistgħu nagħmlu biex inżommu lil dawn il-professjonisti jaħdmu fis-servizz pubbliku, ħalli dak li bnejna tul is-snin, b'tant tbatija u sagrifiċċji, ma jiġġarrafx.

Fil-qasam tas-saħħa, hemm ħafna affarijiet li għandhom jiġi rranġati.

Per eżempju jien ngħid li għandha tiddaħħal il-mentalita' li minkejja li s- servizz pubbliku tas-saħħa huwa b'xejn, xorta aħna lkoll qegħdin inħallsu għalih.

It-tobba, il-health assistants, l-infermiera, il-kontijiet tad- dawl u l-ilma, l-istationery, il-manutenzjoni qegħdin jitħallsu mit-taxxi tal-poplu.

GĦalhekk nenfasizza biex tingħata iktar edukazzjoni f'dan ir- rigward, anke permezz tal-media.

Minkejja l-ispots li tagħmel il-health promotion unit fuq it-televiżjoni dwar is-sigaretti, l-aids u affarijiet oħra, hemm bżonn ukoll li l-poplu jiġi edukat dwar kif jaħdem is-servizz tas-saħħa nnifsu u dwar kif dan għandu jintuża.

Dan l-abbozz jitratta wkoll dwar azzjonijiet dixxiplinarji, reati u tħassir ta' l-ismijiet.

Id-dixxiplina f'kollox hi mportanti.

Permezz tad- dixxiplina, l-affarijiet jimxu ħafna 'l quddiem.

Anke hawnhekk f'din il- Kamra teżisti d-dixxiplina, u Alla ħares ma jkunx hekk, għax kieku kulħadd jagħmel li jrid.

Kieku llum, minħabba l-European car free day, min jaf kemm kien ikun hawn minna li jitħajjar ma jattendix għas-seduta, peress li għal ħafna minna kienet diffiċli biex nidħlu l-Belt bil-mixi.

Kulħadd dara fil-kumdità, pero' hija xi ħaġa sabiħa li għal darba f'sena nieħdu arja nadifa.

GĦal min ħajtu hija easy-going, huwa tajjeb li jagħmel dawn l-affarijiet, imma għal min hu bħali, huwa kważi mpossibbli.

Per eżempju llum kelli l-ewwel niġi hawn biex niffirma petizzjoni, imbagħad immur lura fl-uffiċju tiegħi u nerġa' niġi hawnhekk għas-seduta.

F'waħda mill-gazzetti lokali llum kien hemm ritratt ta' karozza tal-linja u rota, u taħtu l-mistoqsija "Liema se tagħżel minnhom?"

Ovvjament, l-ideali hu li wieħed jagħżel ir-rota, iżda mur ara lili l-ewwel wieħed ġej bir-rota minn Raħal Ġdid!

Min jaf kemm ikun hawn min jgħid li tlaqt minn moħħi!

Pero' ġurnata bħal din tal-lum, minkejja s-sagrifiċċji li kulħadd kellu jagħmel, hija pożittiva.

Sur President, fit-Tielet Skeda ta' dan l-abbozz ta' liġi nsibu lista ta' dawk il-professjonisti li jagħtu servizz.

Wieħed irid jifhem li s-servizz tas-saħħa f'pajjiżna, li huwa mingħajr ħlas, jiswa mitqlu deheb u għalhekk għandna nibżgħu għalih u mhux inkissruh.

Kif diġà għidt, ħadd m'għandu jabbuża minn dan is-servizz li jingħata mill-gvern.

Ilbieraħ tkellimt ma' persuna li kellha tieħu xi testijiet tad-demm, u biex ma ddumx tistenna marret għand il-privat – issa ta' min jgħid li d- dipartimenti tal-patoloġija fl-isptar u fiċ-ċentri tas-saħħa huma mexxejja ħafna – u l-ispiża telgħetilha għal Lm70.

Issa din hija persuna anzjana b'pensjoni ta' Lm130 fix-xahar.

Huwa għalhekk li għandna nibżgħu għas- servizz pubbliku tas-saħħa, u huwa proprju minħabba persuni bħal dawn li l- partit Laburista dejjem ħadem biex is-servizz tas-saħħa jibqa' mingħajr ħlas.

Mr Speaker, fil-kritika li jagħmel, wieħed għandu jkun kostruttiv, u l- partit Laburista qiegħed jgħid li iva, għandna naraw x'hemm pożittiv f'dan l-abbozz ta' liġi.

Dak li hu tajjeb ma nistgħux ngħidu li hu ħażin, pero' dak li hu ħażin ma jistax ma jiġix ikkritikat.

Ix-xogħol tagħna l-membri ta' l-oppożizzjoni għal dawn l-erba' snin u nofs li ġejjin għandu jkun proprju li nikkritikaw il-ħażin u naraw kif inbiddluh f'tajjeb.

Ma nistgħux ngħidu li kulma qiegħed isir huwa ħażin.

F'dan l- abbozz ta' liġi hemm bosta affarijiet tajbin, allura jien, minkejja li jien deputat ta' l-oppożizzjoni, ma nistax ngħid li fih kollox ħażin.

Jien dejjem sostnejt li biex il-poplu jemmen dak li ngħidu, irridu nwasslu l- verità.

Ma nistgħux ngħidu li xi ħadd qiegħed jagħmel il-ħsara meta fil- fatt ikun qiegħed jagħmel il-ġid.

It-Tielet Skeda titkellem ukoll dwar l-iġjene dentali, it-teknoloġija dentali, is-saħħa ambjentali, ix-xjenza medika fil-laboratorji, in- nutriment, it-terapija, l-ortopedija u l-fiżjoterapija, pero' minħabba l- ħin limitat, m'għandix ċans nitkellem dwar dawn.

Dan l-abbozz ta' liġi jitkellem ukoll dwar l-assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-professjonisti, bħall-assoċjazzjoni medika ta' Malta, dik dwar il-psikjatrija, l-assoċjazzjonijiet tat-tobba, tal-kirurgi, tal- mediċina, tal-GPs, tal-patoloġisti, eċċ. Dawn huma għaqdiet li bilfors li wieħed irid jiddiskuti magħhom biex ifassal politika xierqa fir-rigward tal- qasam tas-saħħa.

Biex nikkonkludi rrid ngħid li jidher li mil-lat tal-professjonisti, dan l- abbozz qiegħed jintlaqa' tajjeb għax fih ħafna elementi pożittivi.

Kif għidt, biex wasalna fejn wasalna fir-rigward ta' dan il-qasam, biex is- servizz tas-saħħa u l-mediċini qegħdin jingħataw b'xejn, kellna ngħaddu minn ħafna affarijiet.

Kulħadd jaf li s-saħħa in ġenerali tiswa lill-Istat miljuni kbar ta' liri kull sena, li ovvjament jitħallsu mit-taxxi tal-poplu kollu.

Nittama li filwaqt li dan l-abbozz ikun pożittiv għall-ħaddiema kollha fil- qasam tas-saħħa pubblika, ma jnaqqas xejn mid-drittijiet tal-pazjenti li jirrikorru għal dan is-servizz.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lill-Ministru tas-Saħħa biex jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: F'dawn il-ftit minuti li baqa' nixtieq nirrispondi għal ċerti domandi li tqajjmu waqt dan id-dibattitu.

Xi ħaġa li stennejt kienet li kull kelliem jitkellem favur dan l-abbozz, u dan għaliex huwa diffiċli li wieħed jitkellem kontrih meta l-għan tiegħu hu li jiżgura li l- professjonisti li jagħtu s-servizz tagħhom lill-poplu Malti – li m'għandix dubju li huwa għal qalb iż-żewġ naħat tal-Kamra – ikun ta' l-ogħla kwalità.

Dan l-abbozz qiegħed jipprovdi li biex jibqa' jwassal dak is-servizz, il- professjonist irid ikun ta' l-ogħla kwalità, tul il-karriera kollha tiegħu.

Minkejja li kien hawn xi kelliema li ma tkellmux dwar l-abbozz innifsu imma tkellmu dwar is-sistema tas-saħħa, naħseb li dan m'huwiex il-waqt li nitkellem dwar dan.

Pero' jkolli okkażjonijiet oħra biex nirrepeti ad nauseam dak li s-soltu ngħid dwar il-waiting lists u affarijiet oħra.

Jekk kien hemm rimarka li kull kelliem, mhux biss min-naħa tal-gvern imma anke min-naħa ta' l-oppożizzjoni, irrifera għaliha kienet dik li minbarra li kien hemm konferma miż-żewġ naħat tal-Kamra li dan huwa abbozz ta' liġi pożittiv, għall-ewwel darba, b'mod espliċitu smajna li f'pajjiżna għandna sistema tas-saħħa li qiegħda tagħti servizz tajjeb lill-poplu Malti.

Huwa veru li bejnietna niddibattu u forsi nippruvaw nieħdu spunt politiku minn kull sitwazzjoni, speċjalment meta tkun qed toqrob l-elezzjoni, pero' hija xi ħaġa pożittiva li kmieni fil-leġislatura jkun hemm ammissjoni minn iktar minn membru wieħed ta' l-oppożizzjoni li f'pajjiżna għandna sistema tas- saħħa li hija tajba.

Mr Speaker, naħseb li t-tliet minuti li kelli għad-dispożizzjoni tiegħi għaddew, u għalhekk se nkompli dan il-winding up fis-seduta tal-lejla, peress li ovvjament hemm fost l-oħrajn il-punt li tqajjem miż-żewġ naħat tal-Kamra dwar il-lingwa, li jrid jiġi ndirizzat b'mod li jagħti garanzija li l-lingwa m'hijiex se tagħti xi vantaġġ lil min ikun irid jiġi jaħdem f'pajjiżna, u lanqas m'hi se tkun ta' żvantaġġ.

Naħseb li huwa mportanti li wieħed jiftakar li skond il-kriterji u l-liġijiet ta' l-UE, il-lingwa ma tistax tintuża bħala barrier meta xi ħadd barrani jiġi jaħdem f'pajjiżna, u dan l-abbozz fil-fatt qiegħed jagħmel dan.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru jibqa' in possession.

Insejjaħ lill-Ministru tas-Saħħa biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

F'nofsinhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inressaq l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 22 ta' Settembru 2003, fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjonijiet tas-Saħħa - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar is-Saħħa Pubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tax-Xogħol Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni ta' l-Accountancy - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tieni Qari (Kont.).

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Sur President, nispera li inti kellek żmien ta' mistrieħ tajjeb f'dawn ix-xhur tas-sajf.

Illum sejjer nuża` l-ħin ta' dan l- Aġġornament biex nitkellem fuq diversi suġġetti.

L-ewwelnett nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi pubblikament, għall-ewwel darba f'dan il-Parlament, nirringrazzja minn qalbi lill-familja tiegħi għall-appoġġ kollu li tatni.

Nirringrazzja lill-mara, lit-tifla u anke lill-ġenituri tiegħi li bis-saħħa ta' l-edukazzjoni u l-appoġġ li tawni f'ħajti, jiena ninsab hawnhekk nagħmel dan l-aġġornament.

F'dan l-aġġornament nixtieq nirringrazzja pubblikament lill-ħbieb kollha tiegħi li b'xi mod jew ieħor għenuni għax irid ikollok numru ta' ħbieb verament sinċiera li jgħinuk u jagħtuk id-direzzjoni biex finalment tasal fejn għandek tasal f'ħajtek.

Nixtieq nirringrazzja pubblikament ukoll lill- edukaturi kollha li kelli matul ħajti.

L-edukazzjoni hija importanti ħafna fil-ħajja ta' kull wieħed u waħda minnha u hawnhekk xtaqt nirringrazzja lill-għalliema kollha li kelli f'ħajti, bħal sieħbi li qiegħed preżenti wkoll hawnhekk, l-Onor.

Clyde Puli, li konna flimkien fl-iskejjel tal-liċeo Vassalli, l-għalliema li kelli fi Stella Maris College, fis-sixth form u fl-Universita`.

Dawn kollha għenu biex ovvjament jien ħadt il-valuri, il-ħsibijiet tiegħi u l-mod kif jien naħseb illum.

Naħseb li tul dawn l-34 sena ta' ħajti, il-karattru tiegħi ġie ffurmat anke minn saċerdoti u persuni oħrajn li għenuni.

Meta jien kont qed indur id-djar f'Ħ'Attard, f'Ħaż-Żebbuġ, fis-Siġġiewi u Ħad-Dingli, kien hemm persuna li ħafna nies baqgħu jiftakruha u jsemmuha allavolja forsi ilha ftit li ħallietna.

Qed nirriferi għall-maħbub Pierre Muscat u minn hawnhekk nixtieq insellimlu.

Ovvjament nixtieq insellem nies oħra bħal Frans Dingli, Michael Bonnici, Frank Portelli u Richard Muscat li ċertament wettqu xogħol importanti u jiena, bl-umilta` kollha, nittama li nkompli tul il-karriera politika tiegħi.

Il-karriera politika tiegħi daħlitni wkoll f'ambjent li ngħożż ħafna, il- valuri.

Il-bieraħ smajna lill-Arċisqof ta' Malta jitkellem dwar diversi valuri li għandu wkoll pajjiżna u naħseb li hemm bżonn li anke aħna ngħaddu mill-kliem għall-fatti f'dak li ngħidu.

Wieħed mill-affarijiet li proprju xtaqt nitkellem dwaru huwa l-importanza tal-familja Maltija.

Hawnhekk ukoll hemm bżonn li ngħaddu mill-kliem għall-fatti.

Fl-attivitajiet li jsiru li għandhom x'jaqsmu magħna l-parlamentari, dejjen nirċievu l-invit għas- Sinjur u Sinjura, qisu li fil-familja tal-lum ma jeżistux tfal.

Naħseb li huwa importanti li anke fl-attivitajiet li nagħmlu, għandna nibdew nirrikonoxxu l-fatt li l-familja m'hijiex magħmula biss mir-raġel u l-mara imma wkoll mit-tfal tagħna.

Jekk irridu nuru lit-tfal tagħna li għandhom xi ġenitur fil-politika – u forsi anke jbatu minħabba dan – dawn għandhom jiġu mistednin flimkien mal-ġenituri imbagħad jekk it-tfal jinġiebux jew le, jitħalla f'idejn il-ġenituri.

F'dawn l-aħħar erbat ijiem, rajna kemm aħna l-politiċi għandna ftit garanziji meta proprju fl-Isvezja - f'soċjeta` miftuħa fejn il-politiċi jmorru jixtru mingħand il-grocer mingħajr problemi ta' xejn – xi ħadd fettilu joqtol lil Anna Lindt li kienet il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Svediż.

Dan iwassal biex jiena nistaqsi dwar kemm verament nieħdu ħsieb is-sigurta` tal-politiċi tagħna.

Jekk aħna rridu li f'dawn il-ħames snin li ġejjin, il-politiċi tagħna jkunu jistgħu jitkellmu b'mod miftuħ, b'mod liberu u b'mod demokratiku u li jkunu liberi li jirfsu jew jolqtu lil dak u lill-ieħor bid-diskors tagħhom, irridu naraw li dawn ma jiġux mhedda.

U dan mhux biss għaliex forsi tkun ministru imma anke għaliex tkun deputat li tgħid dak li verament hemm bżonn li tgħid kemm fil-parlament u anke barra.

Ovvjament ikun hawn min jgħid li għandna l-privileġġ parlamentari pero` jien naf ukoll li bħalissa qegħdin ninstemgħu dirett fuq ir-radju u allura dak li ngħidu hawnhekk jasal għand il-poplu Malti u Għawdxi.

Jien ma naqbilx li għandu jkollna l-privileġġ parlamentari u naħseb li wasal il- mument li jitneħħa l-privileġġ parlamentari minn ġo dan il-parlament għaliex aħna għandu jkollna r-responsabbilta` li dak li ngħidu, ngħiduh wara li nkunu studjajnih b'responsabbilta`.

Sur President, jiena naħseb li tassew wasal iż-żmien li naraw jekk dan il- privileġġ parlamentari għandux jitneħħa pero` min-naħa l-oħra, sabiex il- miżien imbagħad ikun qed jibbilanċja, irridu naraw ukoll li l-protezzjoni u s-sigurta` tagħna l-politiċi.

Ovvjament tieħu pjaċir taħdem f'ambjent fejn inti tista' timxi fit-triq normali mingħajr ma jkollok ebda problema ta' xejn però rajna x'ġara fl-Isvezja.

Hemm bżonn nistennew li dak li ġara fl- Isvezja, jiġri f'pajjiżna biex nieħdu xi azzjoni jew ikun aħjar li nibdew naħdmu minn issa biex dak li ġara fl-Isvezja, ma jiġrix f'pajjiżna?

U jekk aħna rridu li d-deputati tagħna jkunu deputati li jagħmlu xogħolhom sew, allura mbagħad nistaqsi: GĦandna jkollna deputati part-timers?

GĦandna jkollna deputati li jkollhom xogħol ieħor u l-importanza li jagħtu ma tkunx lejn dan il-parlament imma forsi lejn ix-xogħol l-ieħor li għandhom barra minn dan il-parlament?

Jien naħseb li rridu naħdmu flimkien biex dan il- parlament - issa li qed jiżdiedlu x-xogħol u li qed ikollu funzjoni iktar importanti bid-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea – ikollu politiċi full- timers li jkollhom ukoll s-set-up tagħhom bħal uffiċċji sura ta' nies u post fejn naraw il-kostitwenti tagħna u niddiskutu l-bżonnijiet tagħhom jekk hemm bżonn.

Sur President, jekk dan il-bini m'huwiex adattat, allura naħseb li wasal iż- żmien li nibdew naħsbu biex nibdlu l-post tal-parlament.

Hawnhekk nimmagina l-Ministru Dalli jgħid: Finanzi, finanzi, finanzi!

Imma finalment, jekk irridu naħdmu sew fl-ambjent il-ġdid Ewropew, allura bilfors irridu nagħmlu din it-tip ta' qabża ta' kwalità 'l quddiem.

Qed naħsbu wkoll f'ambjent fejn qegħdin nersqu flimkien għal diversi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Rajna li f'dan il-parlament qed ikun hemm ċertu qbil fuq ċerti suġġetti u jien ngħid li se nibqgħu sejrin 'il quddiem anke f'dan l-aspett.

Qed naraw li l-oppożizzjoni Laburista issa qed timxi fil-linji li l-pajjiż irid jara x'l-aħjar li nieħdu mill-Unjoni Ewropea.

Ovvjament hemm il-kwestjoni ta' l-edukazzjoni u l-kwestjoni tas-saħħa kif smajna llum fil-parlament u biex dawn jimxu l-quddiem, mhux biżżejjed li n- nies li hawn, hawn ġew biss jaħdmu imma hemm bżonn li l-għajnuna tad- diretturi, taċ-chairmen, tal-unions u ta' min iħaddem sabiex flimkien u b'responsabbiltà, nibdew naħdmu f'realtà ġdida, ir-realtà ta' l-Unjoni Ewropea.

F'dawn il-ġranet rajna lill-Estonia u l-Latvja jgħidu "Iva" għall-Ewropa.

Se nkunu qed naħdmu f'ambjent fejn kulħadd qed jara l-interess ta' pajjiżu fl-Unjoni Ewropea u naħseb li aħna wkoll, bħala politiċi, irridu nifthemu kif se mmexxu dan il-pajjiż bi qbil u ninsew il-piki.

Illum forsi qegħdin 'il bogħod minn elezzjoni ġenerali u naħseb li hemm bżonn li f'ċerti oqsma partikolari, bħalma huma l-edukazzjoni, is-saħħa u l-qasam tat-tassazzjoni, naħdmu flimkien sabiex ikollna linja waħda għall-ġid ta' pajjiżna.

Insemmi wkoll it-turiżmu li minnu jiekol kulħadd u naħseb li anke dwar it- turiżmu rridu naħdmu lkoll flimkien.

Per eżempju, proġett li jagħmel ġid għal pajjiżna u naħseb li għandna naħdmu fuqu biex insaħħu t-turiżmu f'pajjiżna, huwa l-proġett tal-Connections sabiex naraw li n-naħat tas- Sliema u tal-Belt jingħaqdu ma' Bormla, l-Isla u l-Birgu.

Aħna lkoll sifirna u naraw l-importanza li pajjiżi oħrajn, kompetituri tagħna, jagħtu lill-ambjent tat-turiżmu u naħseb li aħna hekk irridu nagħmlu biex nikkompetu.

Kompetituri tagħna bħal Barċellona, Monaco, Monte Carlo u l- Italja jagħtu importanza kbira lill-qasam tat-turiżmu.

Naħseb li wasal iż- żmien li lkoll flimkien nerġgħu naraw x'inhuma l-bżonnijiet ta' pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam mat-turiżmu, naraw il-carrying capacity ta' pajjiżna - għax it-turiżmu jaffettwa d-drenaġġ, l-ilma, id-dawl u t- traffiku fit-toroq - u naraw x'hemm bżonn nagħmlu biex pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Punt ieħor li għandna bżonn naqblu flimkien fuqu huwa dwar l-ambjent ta' pajjiżna.

Hemm bżonn naraw mhux biss li nagħmlu l-car free day, bħalma qed nagħmlu llum imma li l-ambjent f'pajjiżna jibda fl-iskejjel tagħna fejn it- tfal tagħna jibdew iħobbu u jaraw li l-ambjent ta' pajjiżna jkun aħjar.

GĦad għandna nies li jarmu l-iskart tagħhom bl-addoċċ u għad għandna nies bil-mentalita` li ta' ġewwa nadif pinna imma ta' barra jista' jkun miżbla.

Naħseb li l-kunsilli lokali qed jagħmlu l-isforz tagħhom però hemm bżonn li lkoll flimkien naħdmu biex nieħdu ħsieb l-ambjent ta' pajjiżna.

Qasam ieħor li xtaqt nitkellem dwaru – ovvjament bħalissa qed insemmi l- punti fuq fuq u 'il quddiem nitkellem b'mod iktar dettaljat dwar dawn il- punti - huwa l-qasam taż-żgħażagħ f'pajjiżna.

Matul dan is-sajf kelli l- okkażjoni li nimpennja ruħi flimkien ma' diversi żgħażagħ - u anke oħrajn mhux daqstant żgħażagħ - tal-Kerygma biex flimkien magħhom u bl-ispirtu tas- sagrifiċċju tagħhom, rajt il-valuri ta' solidarjeta` fil-prattika.

Naħseb li dan huwa mezz kif nuru lill-pajjiżna li għad għandna żgħażagħ li lesti li jimpennjaw ruħhom fis-soċjeta` Maltija u għaldaqstant ikun tajjeb li dawn iż-żgħażagħ jingħataw l-ispazju kollu neċessarju biex ikomplu jtejbu lill-pajjiżna u juru li għad fadal żgħażagħ tajbin.

Iż-żgħażagħ m'humiex biss dawk li forsi nisimgħu fuqhom fl-aħbarijiet li jkunu għamlu xi affarijiet ħżiena imma hawn ħafna żgħażagħ li nistgħu nużawhom u nisfruttawhom għal ġid ta' pajjiżna.

Punt ieħor li xtaqt nitkellem dwaru huwa l-ombudsman.

Naħseb li dan il- Parlament għandu jara kif se jkompli jsaħħaħ l-istituzzjoni ta' l-ombudsman f'pajjiżna.

Irridu nifhmu li l-ombudsman jagħmel xogħol siewi għal pajjiżna u għaldaqstant naħseb li rridu naraw il-funzjoni ta' l-ombudsman mill-ġdid u naraw kif din il-funzjoni tista' titjieb.

J'Alla wkoll, fil- ġranet li ġejjin, ikollna l-opportunita` li nidħlu ftit fid-dettal dwar ix- xogħol li wettaq l-ombudsman u kif id-deċiżjonijiet tiegħu jiġu attwati minn diversi istituzzjonijiet li għanda f'pajjiżna.

F'dan id-diskors tiegħi, ma nistax ma nitkellimx ukoll fuq il-lokalitajiet li minnhom ġejt elett u cioe` s-Siġġiewi, Ħ'Attard, Ħaż-Żebbuġ, Ħad-Dingli u anke l-Mdina.

Bla dubju ta' xejn, f'dawn il-lokalitajiet hemm ċerti bżonnijiet li fil-ġranet li ġejjin, perezz ta' l-għajnuna minn diversi Ministeri, sejrin naħdmu fuqhom.

Ma nistgħux ma nsemmux il-fatt li ċerti lokalitajiet għandhom bżonn ta' attenzjoni partikolari.

Insemmi, per eżempju, Misraħ Kola f'Ħ'Attard li forsi għal diversi xhur ġie, mhux se ngħid mitluq, imma forsi l-bżonnijiet tiegħu ma ngħatawx l-importanza li kellhom u li jixirqilhom li jingħataw.

F'Ħaż-Żebbuġ hemm bżonn li mill- kliem ngħaddu għall-fatti u nsolvu l-problema ta' l-għargħar u li t-triq prinċipali li minn Ħaż-Żebbuġ tagħti għas-Siġġiewi tiġi rranġata.

Mhux se ndum ħafna għax naf li l-kollega tiegħi l-Onor.

Mario Galea għandu ħafna affarijiet oħra xi jgħid.

L-affarijiet li semmejt fl-intervent tiegħi illum huma biss snippets ta' dak li nixtieq ngħid u nixtieq ngħid li bla dubju ta' xejn, fil-ġranet li ġejjin se nkomplu naħdmu biex iseħħ dik li jiena nsejħila revoluzzjoni fis-skiet.

Hemm bżonn li l-poplu Malti jifhem li ċerti affarijiet iridu jseħħu u ċerti affarijiet rridu nagħmluhom llum li ninsabu fl-għatba tad-dħul fl-Unjoni Ewropea.

Naħseb li biex pajjiżna jibqa' kompetittiv, biex pajjiżna jibqa' miexi fit- triq it-tajba għandu bżonn ikollu Parlament li jaħdem bis-serjeta` u li d- deputati u ministri jaħdmu bis-saħħa u l-enerġija kollha li għandhom.

Naħseb li għandna bżonn ngħaddu ċerti liġijiet u nieħdu ċerti deċiżjonijiet sabiex mill-kliem ngħaddu għal fatti u ċertament li l-poplu Malti dan jifhmu.

Għandi fiduċja kbira bħal m'għandhom sħabi kollha hawnhekk fil- poplu Malti u naħseb li jekk dan nagħmluh, illum ukoll li anke l- oppożizzjoni qed tifhem il-bżonn li pajjiżna jimxi f'din it-triq, allura naħseb li nkunu qbadna verament it-triq biex niżirgħu ż-żerriegħa sabiex wara dawn is-sentejn li jaf jkunu ftit diffiċli, nibdew nieħdu l-frott mixtieq għal ġid tal-poplu Malti u Għawdxi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jien irrid ningħaqad miegħek biex nifraħ lill-kollega tiegħi, l-Onor.

David Agius.

Segwejt id-diskors tiegħu b'attenzjoni u ridt nifraħlu sinċerament għaliex meta tisimgħu jitkellem, kieku ma tkunx taf li huwa deputat ġdid, taħseb li huwa deputat li ilu żmien hawn u għandu esperjenza.

Kien diskors li kellu d-delivery tiegħu tajba ħafna imma anke l-kontenut kien tajjeb fejn għamel analisi ta' ħafna problemi b'mod tajjeb ħafna.

M'għandix dubju li l-Onor.

Agius flimkien mad- deputati ġodda ta' din in-naħa - għaliex irrid ngħid li din id-darba għandna numru record ta' deputati ġodda - se jagħtu kontribut u aktar valur lil dan il-Parlament.

F'din l-ewwel sezzjoni ta' dan il-Parlament wara l-vaganzi tas-sajf, jiena xtaqt ngħaddi ftit kummenti dwar il-mod kif qed jitmexxa u kif bl-umilta` kollha, naħseb li għandu jitmexxa dan il-Parlament, imma qabel xejn irrid nagħmel kumment żgħir fuq il-fatt li llum hi l-car free day.

Illum, għalija u għal ħafna minn sħabi kienet esperjenza pożittiva l-fatt li ġejna b'tal-linja.

Kif qal l-Onor.

Agius fir-rigward taż-żgħażagħ, xi kultant nisimgħu biss l-affarijiet ħżiena ta' dak li jkun.

Tgħidli: Għax ġejt darba mid-dar s'hawn b'tal-linja hija pożizzjoni li tiġġudika s-servizz tal- linja?

Le, u forsi se nkun ftit prużuntuż imma għalija personali kienet esperjenza pożittiva ħafna; ma domtx nistenna, fi kwarta wasalt u ma kelli l-ebda inkwiet biex insuq u nsib fejn nipparkja.

Irrid ngħid li hija sfortuna li kien hawn min għamel a big deal minħabba din l-inizjattiva u qal li minħabba f'hekk se jonqos il-kummerċ.

Naħseb li billi kultant nagħmlu ftit sagrifiċċju żgħir u nagħtu ftit iktar importanza lill-ambjent, kif għamilna llum, ma tkunx idea ħażina.

Kumment li għamilt lil sħabi aħna u deħlin kien dwar kemm hi isbaħ il-belt kapitali tagħna bla karozzi.

Naħseb li l-fatt li dħalna hawn u ma kienx hawn karozzi hija ħaġa tajba bħalma hi ħaġa tajba li kien hemm 26 kunsill li qed jieħdu sehem f'din l-attivita`.

Jien nawgura li din il-ġurnata tkun suċċess.

Fil-weekend tkellimt mal-kummissarju tal-pulizija fuq xi ħaġa oħra u kien qed jgħidli li din tal-car free day hija biċċa uġiegħ ta' ras anke għall-pulizija u rrid nirringrazzja lill-forzi ta' l-ordni li mingħajr il-kooperazzjoni tagħhom ma kienx ikun possibbli li ssir din il-ġurnata.

Jien għandi xewqa - u qed ngħidha mhux biex nidħku - li xi darba niġi l-Parlament bir-rota.

M'ilux kont Cambridge fuq delegazzjoni tal-Parlament u rajt avukati, studenti u anke tobba għaddejjin bir-rota.

Naħseb li m'hijiex idea ħażina li nużaw mezzi oħra ta' trasport li huma iktar ekonomiċi u jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent.

Hawnhekk qed nagħti notice sabiex jekk xi ħadd jarani ġejt bir-rota, ma jidħakx u jżur min-nofs.

Nispera li dakinhar jħalluni nagħmel ir-rota fid-daħla tal-palazz jew x'imkien ieħor.

Xtaqt issa nagħmel ftit kummenti dwar dan il-Parlament.

M'ilux jien tkellimt dwar kemm se jiżdied ix-xogħol tal-Parlament fir- realta` l-ġdida li qegħdin fiha u li se nkunu fiha wara li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea u naħseb li hija realta` li r-rwol ta' dan il- Parlament se jitwessa.

Per eżempju, irridu nibdew nagħmlu ħafna iktar monitoring ta' dak li jkun qed jiġri fl-UE, tad-deċiżjonijiet li jittieħdu fl-UE u tal-liġijiet li jkunu qed jiġu proposti fl-UE u għalhekk m'għandix dubju li x-xogħol se jikber.

Li jinkwetani huwa li għadna ma bdejniex naħsbu fuq kif se norganizzaw lil dan il-Parlament aħjar.

Kif ikkummentajt fil-bidu tal-leġislatura, bin-numru ta' staff li l- Parlament għandu llum, huwa impossibbli li dan il-Parlament ilaħħaq ma' l- ammont ta' xogħol li diġa` għandu.

Naħseb li se tkun prattikament impossibli biex dan il-parlament ilaħħaq man-numru ta' xogħol li se jiżdiedlu fir-realta` ġdida politika li qegħdin ngħixu fiha.

Naħseb li wasal iż-żmien li ma nibqgħux nilmentaw bejnietna li m'hawnx staff.

Naħseb li l-gvern u din l-istituzzjoni trid tibda taħseb bis- serjeta` biex naraw kif se nħajru aktar nies miċ-ċivil li jiġu jaħdmu f'din l-istituzzjoni.

Hawnhekk hawn numru ta' staff li rrid insellmilhom li jaħdmu b'lsienhom barra u jagħtu ħafna aktar milli jistgħu.

Dawn jaħdmu ħinijiet twal u meta nisma' min jgħid li taċ-ċivil ma jridu jagħmlu xejn, ngħidilhom li mhu veru xejn u ngħidilhom biex imorru l-Parlament ħalli jkunu jafu kemm jaħdmu dawn il-ħaddiema.

Minkejja dan u l-effiċjenza kollha tagħhom, xorta huwa mpossibli li dawn jibqgħu jlaħħqu ma' l-ammont kbir ta' xogħol li se jkun hawn.

Naħseb li rridu nibdew naħsbu bis- serjeta` biex jiżdied is-support service lill-membri parlamentari.

L-Onor.

Aguis semma' li m'għadux iż-żmien li l-membri parlamentari jkunu part-time.

Jiena ngħid li mhux biss m'għadux dak iż-żmien imma lanqas għadu ż-żmien li l-membri parlamentari tagħna jkunu bla support service.

Bħalissa ninsabu f'sitwazzjoni fejn għandna segretarja part-time li trid tlaħħaq mal-backbenchers kollha, kamra waħda għall-backbenchers kollha u photocopier li lanqas taħdem suret in-nies!

Tgħidx kemm ilni ngħid dwarha din; hemm is-Sur Cauchi qed jismagħni, naħseb li anke regattier ikollok tħallsu biex jeħodha din il-photocopier li għandna!

Biex tgħaqqad, ninsabu f'sitwazzjoni ħażina u forsi llum se nkun ftit iebes imma naħseb li għandi dmir li ngħid dan anke minħabba l-fatt li jiena l-whip.

Aħna għandna bżonn is-support service.

Jekk din l-istituzzjoni m'hijiex se tagħtina s-support service, se jkun inutli li niġu kritikati mill-media li xogħolna m'aħniex nagħmluh tajjeb!

Darba meta kont fil-laqgħa tal-Commonwealth, uffiċjal barrani qalli kemm hija sabiħa Malta għax Malta huwa wieħed mill-ftit postijiet fil- Commonwealth fejn id-demokrazija veru taħdem.

Meta staqsejtu għaliex qalli għax il-poplu għandu aċċess għall-membri parlamentari u qalli li filwaqt li fl-Ingilterra tivvota għal membru parlamentari għal 20 sena u qatt ma tara lil wiċċu, f'Malta taqbad iċċempillu u tara kif baqgħu l-affarijiet.

Dan veru; id-demokrazija taħdem tajjeb f'Malta bil-problemi kollha li għandna, imma at a price.

Il-prezz hu li trid tkun aċċessibbli għan-nies 24 siegħa kuljum bħalma taf sewwa inti, Sur President, li għandek esperjenza fil- politika u taf li dak li qed ngħid huwa minnu.

Il-ġimgħa l-oħra, kien hemm waħda ċemplitli fil-5:15a.m.!

Ovvjament, mhux kuljum iċempluli fil-5:15a.m. imma n-nies iċemplu fil-ħinijiet kollha tal- ġurnata u trid tweġibhom.

Għalhekk naħseb li aħna jrid ikollna ċertu support service.

Jiena ninkwieta meta nara li donnu hawn min il- faċilitajiet li għandna irid inaqqashom mhux iżidhom.

Jiena rrid nagħti notice hawn li se nikteb ittra lilek Sur President u illejla se nkellem lill-whip ta' l-oppożizzjoni dwar il-mod kif l-MIA qiegħda titratta lill- membri parlamentari.

L-MIA kienet toffri lill-membri parlamentari ċerti faċilitajiet li issa spiċċaw u qed ikollna ħafna membri parlamentari li qed jitħallew fil-queue għal ħinijiet twal.

Ovvjament jekk spiċċaw dawn il- faċilitajiet ifisser li membru parlamentari li jkun se ssiefer, anke fuq xogħol, irid imur ħafna qabel fl-airport minħabba l-ħin li trid biex toqgħod fil-queue.

Dwar dan, jiena kellimt lill-Clerk of the House xi ġimgħatejn ilu u ma nafx x'sar min-naħa tiegħu.

Kif għedt diġa`, illum beħsiebni nibgħat ittra lilek, Sur President, u llejla nkellem lill-whip ta' l-oppożizzjoni dwar din il-problema.

Ironija oħra hija li meta nsiefru aħna l-membri parlamentari rridu nsibu lil xi ħadd biex iwassalna u jiġi għalina meta niġu lura anke jekk niġu bil- lejl.

Jiena jew tiġi l-mara twassalni jew inkella jkolli naqla' lill- missieri, anzjan, minn Wied il-GĦajn sabiex jiġi jwassalni l-airport.

Min- naħa l-oħra, jekk xi ħadd miċ-ċivil isiefer fuq xogħol, dan jitwassal u jinġieb lura mix-xufier tal-gvern u probabbli li t-ticket tiegħu jkun club class; imma ma ġara xejn, hekk għandu jkun la jkun siefer fuq xogħol.

Issa sħna l-membri parlamentari għandna żewġ options; jew inħallu l-karozzi tagħna l-airport bil-konsegwenza li rridu nħallsu – għax lanqas faċilita` fejn nipparkjaw ma għandna – jew inkella jkollna naqilgħu xi relative biex jeħodna hu.

Dawn l-affarijiet qed ngħidhom biex in-nies li qed jisimgħu jkunu jafu li aħna m'għandniex il-faċilitajiet li qed jaħsbu.

Aħna stmati anqas minn uffiċjal taċ-ċivil!

Bir-rispett kollu, għalfejn aħna m'għandniex ikollna l-istess faċilita` li għandhom l-uffiċjali taċ-Ċivil?

Għalfejn jekk jien se nsiefer fuq xogħol tal-Parlament, għandi noqgħod naqla' lill-mara jew lil missieri jew lil xi ħadd biex jiġi għalija bil- lejl l-airport?

Issa mhux talli ma ndirizzajniex l-punti li tqajmu jidhirli mill-Onor.

George Vella fil-House Business Committee fejn semma l- problemi li niltaqgħu magħhom meta nsiefru, speċjalment l-Għawdxin imma minn fuq l-MIA waqqfet – jien infurmat minn sħabi – l-assistenza li kienet tagħti lill-membri parlamentari!

Naħseb li din hija sitwazzjoni li għandna tiġi ndirizzata mis-Sedja għax hu fl-interess ta' din l-istituzzjoni li tara li tħares il-faċilitajiet li għandhom il-membri parlamentari sabiex dmirna naqduh aħjar.

Għaliex jekk ma nkunux aħna li se nħarsu dawn il-faċilitajiet, min se jħarishom?

Aħna għasafar tal-passa, illum hawn u għada ma nkunux hawn.

Jien fl-elezzjoni ta' l-1996 ma tlajtx, l-elezzjoni ta' wara erġajt tlajt u taf tiġi elezzjoni oħra u ma nitlax, jitla' xi ħaddieħor.

Pero` dment li qegħdin hawn, għandna d-dmir li nassiguraw li din li hi suppost l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż tagħti l-faċilitajiet lill-membri parlamentari sabiex ikunu jistgħu jaħdmu.

Sur President, se nagħlaq għaliex sar il-ħin, pero` kien għad fadalli xi ngħid.

Il-faċilitajiet li qed ningħataw minn dan il-parlament, bir-rieda tajba kollha u bl-effiċjenza tal-ħaddiema li hawn li ma jirriflettix fuqhom, qed jagħmlilna xogħolna aktar diffiċli.

Xbajna ngħiduh dan.

Illejla għandna laqgħa tal-Welfare Committee u tal-House Business Committee u nittama li dawn il-problemi jiġu ndirizzati għaliex il-ħajja tagħna l- parlamentari qed isir aktar diffiċli mhux aktar faċli.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tinnota u tagħmel apprezzament ta' dak li ntqal.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, 22 ta' Settembru, 2003 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

STA.

LUĊIJA – ASSISTENZA SPEĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li l-każ ta' mara b'żewġt itfal li m'għandha l-ebda dħul ieħor jitmexxa mill-aktar fis?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi lill- persuna indikata fl-uffiċċju distrettwali tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

ANTI-SPAM INITIATIVES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Il-Gvern Malti qed jippjana xi anti-spam initiatives biex jiġi in-line mad-direttiva ta' l- Unjoni Ewropea dwar privatezza u komunkazzjoni elettronika?

Il-gvern iddeċieda jekk jipprovdix xi forma ta' protezzjoni kontra l-ispam lil corporate u individual e-mail users?

Il-gvern jaqbel mal-fehma alternattiva li miżuri ebsin anti-spam ixekklu l- business to buisness commerce filwaqt li oħrajn jisħqu dwar il-fatt li e- mail li jkun unsolicited, jista' xorta waħda joħloq problemi għall-kummerċ elettroniku?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

Dwar is-servizz pubbliku, il-gvern diġà ħa passi sabiex jirriduċi l-volum ta' spam li jasal għand l-uffiċjali li għandhom e-mail account.

SPTAR MATER DEI - XIRI TA' APPARAT MEDIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 1193, jista' il-Ministru jgħid jekk saritx diskussjoni mal-ministru għall-affarijiet barranin Taljan dwar l-offerta għax-xiri ta' apparat mediku minn consortium Taljan għall-isptar Mater Dei?

ONOR.

JOE BORG: Ir-risposta hi fin-negattiv.

TESTIJIET TAN-NIFS LIS-SEWWIEQA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba ġie amministrat it-test ta' alkaħol fuq sewwieqa suspettati taħt l-influwenza ta' xorb alkaħoliku matul is-sena li għaddiet u matul l-ewwel nofs ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: GĦar-rigward tas-sena l-oħra, ġentilment nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1325.

Ninsab informat illi bejn Jannar u Ġunju ta` din is-sena kien hemm 45 sewwieq li l-pulizija għamlitilhom it-testijiet tan-nifs fuq suspett li kienu qed isuqu taħt l-influwenza ta` l-alkaħol.

Minn dawn 23 irriżultaw fil-pożittiv, tnejn irriżultaw fin-negattiv, filwaqt li 20 irrifjutaw jew it-test ma kienx komplut.

TFAL TAĦT L-ETA' F'POSTIJIET TA' DIVERTIMENT

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm inqabdu tfal jiffrekwentaw postijiet tad- divertiment f'Paceville minn Jannar 2002 sal-lum?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-sena l-oħra kien hemm 51 persuna taħt is-16-il sena li nqabdu mill-pulizija f`postijiet ta` divertiment ġewwa Paċeville, filwaqt li bejn Jannar u Ġunju ta` din is-sena kien hemm 13.

STQARRIJIET TA' L-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Bejn is-sena 2002 u s-sena 2003 s'issa, kemm kien hemm statements ta' l- Unjoni Ewropea li Malta allinjat ruħha magħhom fil-Ġnus Magħquda u fl-OSCE?

ONOR.

JOE BORG: Bejn l-1 ta' Jannar 2002 u l-11 ta' Lulju 2003, Malta allinjat ruħha ma' 255 stqarrija ta' l-Unjoni Ewropea li saru fil-laqgħat tal-Ġnus Magħquda fi New York, kif ukoll ma' 341 stqarrija li l-Unjoni Ewropea għamlet fil-laqgħat ta' l-OSCE.

TECHNOLOGY VENTURE FUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid x'ħidma saret mit-technology venture fund mindu twaqqaf?

Kemm intlaqgħu applikazzjonijiet?

Kemm minnhom ġew ipproċessati favorevolment?

Min hu responsabbli għad-deċiżjonijiet esekuttivi u konsultattivi ta' dan il-fund?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li minn mindu twaqqfet it-technology venture fund, kien hemm proċess ta' konsultazzjoni u laqgħat ma' diversi stakeholders.

Sal-lum kien hemm sitt applikazzjonijiet li minnhom gew approvati erbgħa, waħda ma ġietx approvata u l-klijent ta' l- aħħar waħda għad irid jgħaddi aktar informazzjoni.

Bħalissa għaddejjin diskussjonijiet ma' sitt klijenti oħra li wrew interess għal assistenza mit-technology venture fund.

Id-deċiżjonijiet esekuttivi ttieħdu mill-bord tad-diretturi tal-MDC u l- IPSE filwaqt li dawk konsultattivi jittieħdu mill-board of governors tat- technology venture fund.

ATTIVITAJIET KULTURALI – FONDI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm fondi budgeted għall- attivitajiet kulturali, kemm attwalment intnefqu u x'kienu dawn l- attivitajiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-Informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni.

GĦAWDEX - KLINIĊI PRIVATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm hemm kliniċi privati liċenzjati f'Għawdex?

Kemm minn dawn għandhom permess biex jieħdu X-rays u x'tip ta' X-rays; permess biex jagħmlu endoscopic interventions; permess għal-laboratorju; permess għal stress ECG; u permess għal operazzjonijiet taħt anestesija?

Dawn il-kliniċi għandhom aċċessibilita, waste disposal policy, radiation protection policy, makkinarju bis-CE mark u maintenance certificates?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lillOnor Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĊENTRU TA' ARBITRAĠĠ - FONDI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jikkonferma li matul l-aħħar snin, sar eżerċizzju akkurat fuq inizjattiva tal-Malta arbitration centre sabiex jiġu ttappjati xi fondi mill-Unjoni Ewropea?

Jista' jikkonferma kenux pożittivi jew le dawn l-isforzi u fiex jikkonsistu?

ONOR.

TONIO BORG: Iċ-ċentru għamel riċerka dwar il-programm Marie Curie FP 6 li jipprovdi fondi għal taħriġ u transfer of skills/knowledge permezz ta` attivitajiet konġunti bejn istituzzjonijiet Ewropej.

Saru kuntatti ma' l- international chamber of commerce ta` Pariġi u dawn ikkonfermaw li in principle, kienu lesti jikkonsidraw din it-tip ta` koperazzjoni.

Bħalissa hemm persuna li qed issegwi kors ta` taħriġ fil-permanent court of arbitration f`The Hague.

L-intenzjoni taċ-ċentru hi li wara li jsir assessment ta` din l-esperjenza titfassal proposta biex iċ-ċentru jkun jista` jipparteċipa fil-programm imsemmi u jilħaq l-għanijiet li jkun iddefinixxa.

ĊENTRU TA' ARBITRAĠĠ - XOGĦOL

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif u jispjega xi sforzi saru, jekk fil-fatt saru, mill-arbitration centre sabiex jattira xogħol ta' arbitraġġ u disputes ta' natura internazzjonali?

Jista' jgħid jekk dawn l-isforzi kienux pożittivi u x'tip ta' xogħol ġie ġenerat f'dan is-sens?

ONOR.

TONIO BORG: S`issa ċ-ċentru kkonċentra fuq arbitraġġi domestiċi biex dawk kollha involuti fil-kondotta tal-proċess arbitrali jakkwistaw l- esperjenza meħtieġa ta` l-amministrazzjoni tal-proċess.

Sal-lum għad ma ġie rreġistrat l-ebda każ ta` arbitraġġ internazzjonali għax din l-ewwel sena fejn saru l-ewwel tentattivi għall-pubbliċita` ta` dawn l-arbitraġġi.

WESTERN MEDITERRANEAN FORUM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid meta mistennija ssir il-laqgħa li jmiss tal- western Mediterranean forum?

ONOR.

JOE BORG: Il-laqgħa li jmiss tal-western Mediterranean forum mistennija ssir fi Franza bejn id-29 u t-30 ta' Ottubru 2003.

ŻJARAT UFFIĊJALI TAL-PRIM MINISTRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm żjarat tas-sinjurija tiegħu pendenti barra l-pajjiż?

Kemm minnhom ġew ikkonfermati u meta mistennija li jseħħu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Lista ta' xogħol uffiċjali barra minn Malta tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni.

AWTORITA' TAD-DJAR – JUNIOR CLERKS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew reklutati mpjegati ġodda minn Jannar sat-12 ta' April 2003 ma' l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li fil-perijodu indikat mill-Onor.

Interpellant ġew impjegati erba' junior clerks ma' l-awtorita' tad-djar biex jissostitwixxu skrivani oħra li tterminaw l-impjieg tagħhom ma' l- awtorita'.

DJAR TAL-GVERN - LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l- politika tal-gvern fejn jidħlu l-lifts fil-qasam ta' postijiet ġodda tal- gvern, fil-qasam ta' postijiet qodma tal-gvern u fil-qasam tas-settur privat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-politika tal-gvern dwar il-lifts fil-qasam ta' blokki ġodda tal-gvern hi li dawn il-blokki jiġu fornuti b'lift.

Għal dak li jirrigwarda blokki qodma tal-gvern, l-awtorita' tad-djar tikkonsidra applikazzjonijiet taħt skema V biex tistalla lift fejn ikun hemm persuna li jkollha diżabilita' ta' mobilita' tgħix fil-blokk.

Residenti f'dawn il-blokki li jkunu xtraw l-appartament mingħand l- awtorita', jintalbu jħallsu 50% tas-sehem tagħhom filwaqt li l-inkwilini l- oħra ma jħallsu xejn għall-installar.

Taħt skema 7 ta' l-awtorita' tad-djar, persuni b'diżabilita' ta' mobilita' li jgħixu fi blokki privati jingħataw sa massimu ta' Lm2,800 bħala sussidju biex jistallaw lift fil-blokk tagħhom.

REVIŻJONI TAL-LIĠIJIET TAL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'sar minnha l- kummissjoni għar-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera li ġiet imwaqqfa fl-1998?

Jista' ipoġġi kopja tar-rapport fuq il-mejda tal-Kamra rigward ir- rakkmandazzjonijiet ta' din l-istess kummissjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sal-lum il- kummissjoni għar-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera imwaqqfa fl-1998 mill- Gvern Laburista ta' dak iż-żmien, għadha ma ppreżentatx ir-rapport tagħha u dan minkejja diversi tentattivi min-naħa tiegħi biex tagħmel dan u l-fatt li l-membri tagħha kienu tħallsu qabel ma' daħlet l-amministrazzjoni ġdida Nazzjonalista f'Settembru 1998.

REVIŻJONI TAL-LIĠIJIET TAL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Fid-dawl tad-diskors mill-President tar-Repubblika fl-okkażjoni tal- ftuħ ta' l-Għaxar Parlament rigward reviżjoni sħiħa tal-liġijiet tal-kera, x'għandu maħsub il-gvern dwar dan il-qasam?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

DJAR VOJTA - INĊENTIVI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Fid-dawl tad-diskors tal-President tar-Repubblika fl-okkażjoni tal-ftuħ ta' l-Għaxar Parlament li jingħataw inċentivi għall-użu tal-ħafna djar vojta li hawn, x'għandu maħsub il-gvern dwar dan il-qasam?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

GĦAWDEX: QASAM TAD-DJAR TAĊ-ĊAWLA - LIFTS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 187, peress li ma kien hemm ebda aċċenn għall-istallar ta' lifts fil-blocks, ma taħsibx il-Ministru li wasal iż-żmien li tiġi ndirizzata din il-problema tar-residenti tal-flats tal- gvern f'Taċ-Ċawla li appuntu jkollhom il-faċilita' ta' lift?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor Interpellant sabiex tagħmel il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

PRIVATE INVESTIGATORS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jindika liema hi l-liġi li tirregola l-private investigators li kulma jmur qed isiru dejjem iktar numerużi?

Jekk m'humiex regolati b'liġi ad hoc, jikkonsidra li jiġu regolati b'liġi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi s-servizz ta` private investigators huwa regolat bl-Att ta` l-1996 dwar Gwardjani Privati u Lokali (Kap. 389).

DJAR VOJTA - INĊENTIVI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fid-dawl tad- diskors tal-President tar-Repubblika fl-okkażjoni tal-ftuħ ta' l-Għaxar Parlament, fejn intqal li se jingħataw inċentivi għall-użu tal-ħafna djar vojta li hawn, x'għandu maħsub il-gvern dwar dan il-qasam?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-gvern jippubblika l-pjani tiegħu dwar is-suġġett kif dawn jiġu ffinalizzati.

ĦAL QORMI - MONTI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess ta' l- organizzazzjoni tal-monti ta' Ħal Qormi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għadhom qed jiġu studjati proposti differenti.

GĦAWDEX - SKOLA TAL-BIEDJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid għaliex l-iskola tal-biedja ġiet trasferita għal band'oħra?

Taħseb li l-premises il-ġodda ta' l-iskola tal-biedja huma adatti u adegwati għall-bżonnijiet kemm ta' l-istudenti kif ukoll ta' l- għalliema?

Tista' tgħid ukoll kemm ilu ppjanat dan it-trasferiment, peress illi ma kien kemm ebda aċċenn jew konsultazzjoni mad-diretti interessati?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lillministru konċernat.

RAĦAL ĠDID - RESERVED PARKING

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 1268, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jara li mill-aktar fis possibbli jsir reserved parking għal anzjana - id-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament - minħabba d-diżabilita' li għandha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Id-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku qed jevalwa l- applikazzjoni tal-persuna konċernata.

REHABILITATION PROJECT COMMITTEES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 1331 u jgħid kemm flus intnefqu mir-rehabilitation project committees sa mit- twaqqif tagħhom?

Jista' jgħid liema huma l-proġetti li saru u kemm ġie jiswa kull proġett?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

AĠENZIJA APPOĠĠ - KAŻ DWAR TLIET NEPUTIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti spjegazzjoni privata lill-persuna li jiena minnha nkarigat biex nagħmel din il- mistoqsija, għaliex itteħdulha mill-kustodja tagħha it-tliet neputijiet mill-aġenzija appoġġ?

Jaf li din il-persuna kienet qiegħda trabbi lil dawn it-tfal b'kunsens verbali mill-istess tifla tiegħu u fin-nuqqas tal-ġenituri tagħhom li ma kenux u m'humiex f'pożizzjoni li joffru trobbija lit-tfal in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma jidhirlix li kwestjoni tant delikata, bħalma hi l- ħruġ ta' ordni ta' ħarsien dwar minorenni u li hi s-suġġett ta' din l- interpellanza, għandha tkun suġġetta għal spjegazzjoni pubblika.

Iżda irrid ngħid li l-qorti ċaħdet l-oġġezzjoni li l-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant għamlet dwar il-ħruġ ta' din l-ordni.

IRZIEZET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn f'pajjiżna irziezet tat-tiġieġ, irziezet tal-fniek, irziezet tal-majjal u rziezet tal-baqar?

Jista' jgħid ukoll jekk sarux rapporti dwar kif sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se tolqot u taffettwa n-numru ta' dawn l-irziezet?

Jista' jgħid kif dan se jsir u minn liema rapporti u studji jirriżulta dan?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' dawn ir-rapporti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hawn 355 razzett tat-tiġieġ (broilers/layers), 172 ir-razzett tal-majjal u 149 ir- razzett tal-baqar.

GĦar-rigward ta' fniek, dawn mhumiex reġistrati fil- mument iżda fil-futur qrib dawk li għandhom iżjed minn 20 fenka se jkunu jridu jirreġistraw mad-divizjoni ta' l-ikel u attivita' veterinarja u għalhekk se jkollna figura għal dawn.

Ma kienx meħtieġ li jsiru xi rapporti minħabba li l-parti l-kbira ta' l- annimali fl-irziezet għal-laħam jew ħalib kellhom permess/kwoti skond il- konvenzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa, li hija riflessa fil-liġijiet ta' l- Unjoni Ewropea.

Sar survey intensiv fuq kull razzett ta' l-industrija tal-bajd fejn hemm numru ta' rziezet li m' għandhomx gaġeġ adattati.

Intlaħaq ftehim ma' l- Unjoni Ewropea biex 12-il razzett ikollhom żmien ta' transizzjoni ta' sentejn biex jirranġaw il-gaġeġ.

SANTA VENERA: TRIQ FLEUR-DE-LYS - RAMPA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 957, jista' il- Ministru jara li ssir rampa fil-bankina fi Triq Fleur-de-Lys sabiex jagħmlu użu minnha persuni li jkunu qed jaqsmu minn fuq iż-zebra-crossing ta' ħdejn ir-Roxy?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt ir-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lill- kunsill lokali biex jaraw x'inhu l-aħjar li jsir.

ĊENTRU TA' ARBITRAĠĠ

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: In vista tas-sitwazzjoni finanzjarja taċ-ċentru Malti ta' arbitraġġ, jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux pjani li jagħlaq iċ-ċentru jew jekk hux se jgħaddilu s-subvention li kien wiegħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Il-gvern m'għandu ebda intenzjoni li jagħlaq iċ-ċentru, anzi ta` min isemmi li kien proprju fil-leġislatura l-oħra li dan beda jopera.

Mhux biss, iżda bl-Att XXXI ta` l-2002 saru numru ta` emendi sabiex dan jiġi aġġornat maż-żminijiet u l-ħtiġijiet.

GĦalkemm ir-riżultati m'humiex kompletament sodisfaċenti, fis-sens li n- numru ta` persuni li rrikorrew għall-arbitraġġ huwa żgħir, pero` l-gvern huwa kommess sabiex isostnih u jissudah billi huwa post tajjeb fejn jiġu meħlusa aktar malajr pendenzi legali.

GĦalhekk għandhom jittieħdu numru ta` miżuri għal dan il-għan.

INDUSTRIJA TAL-KOSTRUZZJONI - SKART

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 958, jista' il- Ministru jgħid x'inhi l-policy rigward skart konsistenti f'terrapien ta' l- industrija tal-kostruzzjoni?

Fejn qed jintrema' dan l-iskart illum?

Min huma s-soċjetajiet privati li huma nvoluti f'dan il-proċess?

Xi ħlasijiet isiru sabiex isir dan ir-rimi?

Kien hemm tenders għal dan ix-xogħol?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-policy rigward skart ta' l-industrija tal-kostruzzjoni hija li dan l-iskart ma jibqax jintefa' l-Magħtab, iżda jintefa' f'barrieri li m'għadhomx jintużaw għall- iskop oriġinali tagħhom sabiex dawn jiġu riabilitati għall-użu agrikolu, skond il-gwidi maħruġa mill-awtorita' ta' l-ambjent u l-ippjanar.

Din il- policy diġa' qed tiġi mplimentata.

Fis-sena 2002, it-taqsima tax-xogħlijiet fi ħdan dan il-ministeru ħarġet sejħa għal tenders, ristretta għal dawk il-konsorzji li kienu ġew short- listed fi proċess ieħor pubbliku relatat ma' l-integrated solid waste management project.

Il-kuntratt għall-immaniġġjar ta' l-iskart ta' l- industrija tal-kostruzzjoni ngħata lill-konsorzju magħmul minn Polidano Brothers Ltd. u Staedtereinigung West Nolting GmbH & Co. Ltd, kumpannija Ġermaniża.

It-tariffa għar-rimi ta' dan l-iskart hija Lm1.18 kull tunnellata mingħajr VAT.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ BIEB IS-SULTAN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għal diversi mistoqsijiet parlamentari preċedenti tiegħi fil-leġislatura l-oħra u konsultazzjonijiet mad-direttur tat-toroq, jista' il-Ministru ġentilment jgħid fiex waslet il-parti ta' Triq Bieb is-Sultan, Żabbar li kif jaf kienet twessgħet kollha ħlief għall- parti żgħira li tħalliet b'għalqa fin-nofs?

Billi ntqal diversi drabi li kien beda l-proċess biex din l-għalqa tiġi esproprjata wara, jista' ġentilment jgħid fiex wasal dan il-proċess ta' esproprjazzjoni u meta hemm il-ħsieb li bejn wieħed u ieħor titwessa' din il-parti tat-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi l-parti ta' l-għalqa li għadha ma tteħdetx u li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant, ma kenitx inxtrat mill-iżviluppatur li bena fil-ġenb ta' din it-triq skond il-liġi.

Fil-preżent għadhom għaddejjin il-proċeduri mas-sidien ta' din l-għalqa sabiex din l-art tkun tista' tinxtara.

GWARDJANI LOKALI - PARKEĠĠ F'KAŻ TA' EMERĠENZA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jikkonsidra l-ħruġ ta' regolamenti/linji gwida lil gwardjani lokali sabiex f'każ ta' emerġenza, bħalma hu l-każ ta' anzjan li jgħix fid-dar ta' l-anzjani Marina Home li jirrikjedi l-bdil ta' ċilindru ta' l-ossiġnu u l-parkeġġ huwa kważi impossibbli, il-fatt li wieħed jieqaf fuq zona ristretta sakemm jgħabbi lill-istess anzjan ma jkunx il-każ li persuna tiġi mmultata?

Jekk fl-affermattiv, jista' ikun il-każ li l-gwardjan bin-nru.

122 jiġi avżat b'dan?

ONOR.

TONIO BORG: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-gwardjani lokali normalment jimxu fuq regolamenti/linji ta` gwida li jistgħu jingħataw lilhom f`każi ta` emerġenza mill-kunsill lokali fejn ikunu qegħdin jagħmlu l-beat tagħhom.

GĦaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru biex it-talba tiegħu jagħmilha lill-kunsill konċernat.

BICAL - ARRETRATI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid meta se jsir l-aħħar pagament in konnessjoni ma' l-arretrati tal-BICAL?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-kontrollur qiegħed bħalissa fil-proċess li jillikwida l-kumpanniji assoċjati mal-BICAL biex b'hekk tkun tista' issir distribuzzjoni lid-depożitanti u kredituri tal-bank.

ANZJANI – SERVIZZ TA' HOMEHELP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn anzjani bħalissa li mhux qed jingħataw homehelp għax il-persuni li s-soltu jipprovdu dan is-servizz jinsabu bil-leave?

Jista' jgħid jekk hemmx replacements għall-persuni bil-leave?

Jekk m'hemmx, kif qed jiġu mgħejjuna l-anzjani li għandhom bżonn is-servizz tal-homehelp?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li każijiet fejn l-assistenti soċjali jkunu bil-leave fit-tul u xi klijent tagħhom ma jkunx jista' jgħaddi mingħajr is-servizz tal-homehelp, il-klijent jingħata replacement.

Ninsab informat ukoll li n-numru ta' klijenti tas-servizz tal-homehelp li ma jingħatawx dan is-servizz għax l-assistenti soċjali assenjati magħhom ikunu bil-vacation leave jew sick leave għax ma jkunx possibbli li dawn ta' l-aħħar jiġu rimpjazzati, ivarja minn ġurnata għall-oħra.

Id-dipartiment responsabbli jara li kemm jista' ikun in-numru ta' assistenti soċjali bil- vacation leave jkun wieħed raġonevoli u mqassam fuq kull distrett/reġjun biex ma jkunx hemm impatt negattiv fuq l-għoti tas-servizz.

Sfortunatament dan ma japplikax fil-każ tas-sick leave li t-teħid tiegħu hu mprevist.

Madankollu, mill-esperjenza ta' din is-sena, li fil-fatt hi l-ewwel sena fejn l-assistenti soċjali ngħataw kondizzjonijiet ġodda ta' xogħol inkluż id-dritt għall-vacation u sick leave, id-dipartiment konċernat qed jara kif jista' jtejjeb l-effiċjenza tas-servizz.

NADUR: SAN BLAS - POMPA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista` il-Ministru tagħti dettalji dwar il-pompa tad-drenaġġ li se ssir f'San Blas u tindika l-lokalita` eżatt fejn din se ssir?

Tista` tgħid jekk sarux diskussjonijiet jew konsultazzjonijiet mar-residenti tal-lokal?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li l-pompa tad-drenaġġ li se ssir f'San Blas hija neċessarja biex tingħalaq l-outfall ta' San Blas u fl- istess ħin jinqdew in-nies tal-lokal.

Is-sit propost biex issir I-pumping station huwa dak li ġie sottomess lill- MEPA fl-applikazzjoni numru PA 338/03.

GOZO CHANNEL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista` il-Ministru tgħid kemm hemm ħaddiema b'kollox impjegati mal-Gozo Channel u tindika l-mansjonjiet tagħhom?

Tista' tgħid kemm ġew impjegati nies mal- Gozo Channel din is-sena, tindika x-xhur relattivi ta' meta dawn il- ħaddiema ġew impjegati u x'mansjonijiet għandhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tindirizza l- mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

GĦAWDEX – NIES BLA XOGĦOL

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista` il-Ministru tgħid kemm hemm nies qiegħda ġewwa Għawdex mill-ewwel tas-sena 2003 sal-lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

ST.

LUKE'S - OPERAZZJONI TA' L-APPENDICITE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mewt ta' tifel waqt operazzjoni ta' l-appendicite fl-isptar San Luqa fit-28 ta' Frar, 2001 - id-dettalji qed jintbagħtu separatament - u b'riferenza għall-inkjesta li saret fuq il-każ mill- Maġistrat Lofaro u b'riferenza għall-passi legali fuq il-każ fil-qrati Maltin, x'kienet ir-raġuni li wasslet lill-avukat ġenerali biex jieħu d- deċiżjoni tan-nolle prosequi fuq dan il-każ meta suppost huwa kien jaf li l- prosekuzzjoni u l-parti ċivili kien għad fadalla provi oħra xi tressaq li huma meqjusa ta' importanza fil-każ?

Għaliex il-Maġistrat Scerri Herrera, il-ġenituri, l-avukati tal-ġenituri u l-pulizija ma ġewx informati bid-deċiżjoni u minflok dawn saru jafu bid- deċiżjoni ta' l-avukat ġenerali mill-gazzetta The Times tat-13 ta' Marzu, 2003?

Għaliex ma sarx rinviju għand il-Maġistrat Scerri Herrera sabiex ikomplu jinstemgħu x-xhieda li kien għad fadal jiġu mħarrka fil-każ?

Għaliex ma kenux se jittieħdu passi kontra ħadd meta kif ikkonkludiet il- Maġistrat Lofaro fl-inkjesta, dan it-tifel miet bi traskuraġni, negliġenza nuqqas ta' tħaris tal-ħila professjonali medika u l-amministrazzjoni ta' l- isptar?

Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li l- avukat ġenerali bagħat lill-President tar-Repubblika fejn fih ikun hemm ir- raġunijiet li fuqhom ikun mexa biex wasal għad-deċiżjoni tan-nolle prosequi?

ONOR.

TONIO BORG: Jibda biex jingħad illi skond artiklu 91(3) tal- Kostituzzjoni:

"Fl-eżerċizzju tas-setgħat tiegħu biex jistitwixxi, jagħmel u jwaqqaf proċeduri kriminali u f'kull setgħat oħra mogħtija lilu b'xi liġi f'termini li jawtorizzah li jeżerċita dik is-setgħa fil-ġudizzju individwali tiegħu, l-avukat ġenerali ma jkunx suġġett għad-direzzjoni jew kontroll ta' ebda persuna jew awtorita` oħra".

GĦalhekk f`din il-vesti l-avukat ġenerali hu kompletament awtonomu mill- gvern.

GĦandu jingħad ukoll illi t-tifel li saret riferenza għalih fil-mistoqsija, ma mietx waqt operazzjoni ta' appendicite iżda b'kumplikazzjonijiet li ma kenux konsegwenza diretta ta' l-operazzjoni.

Jiżdied ukoll li meta l-avukat ġenerali rċieva l-atti tal-kumpilazzjoni huwa bagħat lura l-proċess sabiex jinstemgħu provi oħra, fosthom kull prova li ġġib il-pulizija, u wara li nstemgħu l-provi mitluba, il-proċess ġie ritornat lilu mingħajr ebda riserva la da parti tal-prosekuzzjoni u lanqas da parti tal-parti ċivili, li kienet debitament rappreżentata fis-seduta quddiem il-qorti istruttorja, li kellhom xi provi oħra li riedu li jinstemgħu.

Jekk dawn kien għad fadlilhom provi imisshom ressquhom quddiem il-maġistrat fil-kumpilazzjoni jew għall-anqas taw indikazzjoni li kellhom tali provi.

S'issa għad mhux magħruf x'kienu dawn il-provi.

F'każ ta' nolle prosequi, il-każ jista' jerġa' jinfetaħ jekk ikun hemm provi ġodda u jekk il-pulizija ma tmexxix, hemm ukoll ir-rimedju taċ- challenge skond il-Kodiċi Kriminali.

Mhix il-prassi li jiġu nformati l-magistrati, il-ġenituri jew il-pulizija bid-deċiżjoni ta' l-avukat ġenerali.

Dak li tirrikjedi l-liġi hu illi ssir nota fil-Qorti Kriminali u jsir rapport lill-President tar-Repubblika.

Ma sarx rinviju biex jinstemgħu "ix-xhieda li kien għad fadal" għax ma kienx hemm xi indikazzjoni li kien għad fadal xi xhieda x'jinstemgħu.

L- avukat ġenerali, barra mill-atti kollha tal-kumpilazzjoni, ra wkoll ir- rapport ta' l-inkjesta interna mmexxija minn Dr M. Micallef – Director Public Health, Dr H. Lenicker, Mr J. Attard u Sr Anna Theresa Pace, u kellu l-informazzjoni kollha li kien jidhirlu meħtieġa biex jieħu d-deċiżjoni tiegħu.

L-avukat ġenerali wara li ra l-inkartament bil-provi miġbura quddiem il- qorti tal-maġistrati bħala qorti istruttorja, ma wasalx għall-istess konklużjonijiet tal-maġistrat.

L-avukat ġenerali m'għandu ebda oġġezzjoni li f'dan il-każ titpoġġa kopja tar-rapport tiegħu (bl-ismijiet imħassra) fuq il-mejda tal-Kamra.

BORD TA' APPELL GĦALL-BENEFIĊĊJU TA' DISIMPJIEG

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni l-bord ta' appell għall-benefiċċju ta' disimpjieg ilu ma jiltaqa' għal dawn l-aħħar xhur?

Jaf li hemm numru ta' każi pendenti biex jiġu deċiżi, fosthom ta' individwi li ma jaħdmux u li mhu qed jirċievu l-ebda benefiċċju soċjali beix jgħixu?

Jaf li dawn il-persuni qed jistennew b'ħerqa biex jinstema' l-appell tagħhom biex il-każ tagħhom ikun deċiż u b'hekk jibdew jirċievu l-benefiċċju dovut lilhom?

Jista' jgħid kemm jammontaw il-każi pendenti quddiem dan il-bord?

Jista' jintervjeni biex dan il-bord jiġi mlaqqa mill-aktar fis possibbli?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jikkjarifika għal liema wieħed mill-bordijiet ta' appell li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħi qed jirriferi.

FORZI ARMATI – OPERAZZJONIJIET TA' SALVATAĠĠ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' Il-Prim Ministru ġentilment jgħid kemm-il darba l-forzi armati ġew imsejħa tul l- 2002 u l-2003 għal operazzjoni ta' salvataġġ?

Kemm minnhom kienu operazzjoniet ta' salvataġġ biex ifittxu sajjieda jew baħħara mitlufa fuq il-bahar?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: In-numru ta' operazzjonijiet ta' salvataġġ li l- forzi armati ġew imsejħa jagħmlu tul is-snin 2002 u 2003 huwa kif muri hawn taħt:-

|Sena |Numru ta' |Tfittxija ta'| | |każi |sajjieda jew | | | |baħħara | |2002 |303 |xejn | |2003 |202 |3 |

SETTUR PUBBLIKU - INFERMIERA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru ġentilment jgħid kemm laħqu nurses ġodda kull sena mill-1996 sa l- 2003 ?

Kemm ġew impjegati nurses ġodda mas-settur pubbliku?

Xi grad kienu?

Kemm telqu kull sena fl-istess perjodu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

ANNIMALI FI KWARANTINA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-rapporti li dehru fl-istampa lokali wara li fid- dwana nqabdet xadina tiddaħħal Malta illegalment u li qed tinżamm kwarantina, jista' il-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li jsir titjib fil- faċilitajiet ta' fejn jinżammu l-annimali kwarantina minħabba li skond dawn ir-rapporti, dan il-post hu nieqes minn faċilitajiet adegwati?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fil-kwarantina jsiru modifikazzjonijiet kontinwament biex kemm jista' jkun tkun adegwata għal kull tip ta' annimal li jiddaħħal Malta, kemm legalment kif ukoll illegalment.

Fil-futur immedjat se jinbena border inspection post li jkun immaniġjat mit- taqsima ta' l-ikel u attivita' veterinarja u dan il-post se jkollu l- faċilitajiet l-aktar bżonjużi.

ANNIMALI FI KWARANTINA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fil-post fejn jinżammu l-annimali kwarantina u x'inhu l-grad tagħhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fil-post fejn jinżammu l-annimali kwarantina hemm disa' impjegati.

Dawn huma 1 assistant veterinary support officer, 2 senior operatives u 6 general hands.

ANNIMALI FI KWARANTINA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-rapporti li dehru dan l-aħħar fl-istampa lokali fejn intqal li annimali li jinqabdu jiddaħħlu Malta illegalment jibqgħu jinżammu maqfula fil-kwarantina sakemm imutu, jista' il-Ministru jgħid jekk dan hux veru jew le?

Kemm hemm annimali bħalissa f'dan il-post?

Kemm minnhom inqabdu jiddaħħlu Malta illegalment jew ġew konfiskati mill- awtoritajiet?

Kemm ilu hemm kull annimal?

Jista' ġentilment iwieġeb dawn il-mistoqsijiet waħda waħda?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li: l-annimali jinżammu kwarantina sakemm tinqata' is-sentenza tal-qorti u sakemm tinstab akkomodazzjoni adegwata lokalment jew barra minn Malta.

Din issir b' kollaborazzjoni ma' l-awtorita' ta' l-ambjent u l-ippjanar.

Kien hemm 45 li nġiebu illegalment/konfiskati.

L-annimali l-oħra, l-aktar klieb u qtates, jagħmlu il-perjodu kif stipulat fil-liġi tal-kwarantina u għalhekk jidħlu u joħorġu regolarment.

GĦar-rigward tat-tielet parti tal-mistoqsija, l-informazzjoni għada qed tinġabar

KUMITAT TA' GARANZIJA - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-membri tal-bord tad-diretturi tal- kumitat tal-garanziji?

Jista' jgħid jekk għandhomx xi onorarja u benefiċċji oħra u jekk fl-affermattiv, jgħid x'inhuma?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-membri tal-bord tad-diretturi tal-kumitat ta' garanzija huwa kif kostitwit kif ġej: Ugo Mifsud Bonnici, Anthony Pace, Mario Tabone, Anthony Cannataci, Rosette Fenech, Godwin Cassar, Andrew Calleja, Mons. Vincenz Borg, Mark Nicholas De Piro, Martin Scicluna, Joseph F.X. Zahra u Joseph Attard Tabone.

M'hemmx onorarja u benefiċċji għall-fatt li tkun membru fil-kumitat ta' garanzija.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Ġunju 2003?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serq matul Ġunju 2003?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Ġunju 2003, il-każi ta` serq li ġew irrapportati lill-pulizija kienu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Matul l-istess xahar il-pulizija solviet 51 każ ta` serq.

KAŻI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Ġunju 2003?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul Ġunju 2003?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub fl-ewwel u fit- tieni parti tal-mistoqsija hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi matul Ġunju 2003 kien hemm 362 persuna misjuba ħatja ta` reati kriminali.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serq matul Lulju 2003?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serq matul Lulju 2003?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Lulju 2003 il-każi ta` serq li ġew irrapportati lill-pulizija kienu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Matul l-istess xahar il-pulizija solviet 65 każ ta` serq.

KAŻI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Lulju 2003?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul Lulju 2003?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub fl-ewwel u fit- tieni parti tal-mistoqsija hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi matul Lulju 2003 kien hemm 271 persuna misjuba ħatja ta` reati kriminali.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Awissu 2003?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serq matul Awissu 2003?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Awissu 2003, il-każi ta` serq li ġew irrapportati lill-pulizija kienu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Matul l-istess xahar il-pulizija solviet 55 każ ta` serq.

KAŻI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Awissu 2003?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul Awissu 2003?

ONOR.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi matul Awissu 2003 kien hemm 33 persuna misjuba ħatja ta` reati kriminali.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

GŻIRA - ĦRUĠ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk jafx bil-leakage ta' drenaġġ fil-garaxx tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

X'għamel u x'qed jagħmel id-dipartiment biex tissolva din il-problema?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-dipartiment tad-drenaġġ qatt ma rċieva l-ilment imsemmi.

Minkejja dan, id-dipartiment iċċekkja l-main tal-gvern f'Upper St. Albert Street u ma nstab l-ebda leakage.

GŻIRA - ĦRUĠ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jara li d-dipartiment tas-sanita' jieħu l-passi neċessarji kollha ħalli jitneħħa l-leakage ta' drenaġġ fil-garaxx tal-fond tal-persuna li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li l-ilment dwar tnixxija ta' drenaġġ li għalih qiegħed jagħmel riferenza l-Onor Interpellant, issa ġie solvut billi nbidlet il-medda kollha tas-sistema tad-drenaġġ tal-fond indikat.

MIA – DISEMBARKATION CARDS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jara li jiġu rtirati mill-aktar fis possibbli id- disembarkation cards li hemm l-ajruport li kważi ma jinqrawx minħabba t- tipa maħmuġa tagħhom, xi ħaġa li qed toħloq inkonvenjent għal min ikun irid jimlihom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ttieħdet l-azzjoni meħtieġa sabiex jekk hemm xi disembarkation cards simili jitneħħew.

ISLA: TRIQ SAN FILIPPU – TISWIJIET

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jiġu rranġati l-problemi strutturali li hemm fil-fond nru.

19, Triq San Filippu, l-Isla, kawża tax-xogħol li qed jagħmel il-gvern fil-binja l-ġdida li qed tinbena fl-istess triq?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li t-tiswijiet meħtieġa fl-indirizz indikat huma ta' natura żgħira u dawn se jsiru fil-futur qrib.

DJAR TAL-GVERN - SUSSIDJU FUQ IL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ibbenefikaw households minn sussidju ta' kera f'postijiet tal-gvern?

Kemm kien l- ammont ta' flus ta' sussidju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali għandu 3,063 post suġġetti għal sussidju fuq il- kera.

Huwa stmat li s-sussidju jlaħħaq madwar Lm440,000.

DJAR PRIVATI - SUSSIDJU FUQ IL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ibbenefikaw households minn sussidju ta' kera f'postijiet privati?

Kemm kien is- sussidju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li bejn l-1 ta' Lulju 2002 u t-30 ta' Ġunju 2003 kien hemm total ta' 583 households li bbenefikaw miż-żewġ skemi ta' l-awtorita' tad-djar dwar sussidju ta' kera ta' postijiet privati.

Dan is-sussidju jammonta għal Lm86,679.

POSTIJIET DEREKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' postijiet li tneħħitilhom l-ordni ta' rekwiżizzjoni mill-1998 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi n-numru ta' postijiet li tneħħitilhom l-ordni ta' rekwiżizzjoni mill-1998 sal-lum hu ta' 3,718.

POSTIJIET REKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għandu postijiet id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali li huma rekwiżizzjonati?

Kemm għandu tal-privat?

Kemm għandu tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali għandu 8,739 post rekwiżizzjonat tal-gvern filwaqt li 9,767 huma tal-privat.

HOUSING POLICY

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l- politika tal-gvern fil-qasam tad-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

HA - XIRI TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l- politika tal-gvern/awtorita' tad-djar f'xiri ta' proprjeta' mingħand il- privat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- awtorita' tad-djar bħalissa ma għandha l-ebda skema miftuħa sabiex tixtri proprjeta' mingħand il-privat.

SERVIZZ LIL PERSUNI FIL-BŻONN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l- politika tal-gvern għal assistenza lill-volontarjat li jipprovdi servizz lil persuni fil-bżonn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-gvern jikkonsidra l-volontarjat, partikolarment dawk l-għaqdiet mhux governattivi li jipprovdu servizzi lil persuni fil- bżonn, bħala wieħed mill-pilastri fl-iżvilupp ta' soċjeta' demokratika li ma tħalli lil ħadd barra.

Biex isostni dak li jemmen fih bil-fatti, fl-2001 dan il-gvern għolla l- allokazzjoni ta' fondi biex jgħin finanzjarjament lil dawn l-għaqdiet fis- settur soċjali minn Lm400,000 għal Lm700,000 fis-sena.

Dawn il-fondi jiġu mqassma wara li jiġu evalwati l-proġetti sottomessi, fid-dawl tal- prioritajiet għas-servizzi meħtieġa u l-livell tas-servizz provdut.

Dan kollu apparti għajnuna oħra li tingħata mid-diversi ministeri lill- għaqdiet mhux governattivi fl-oqsma kulturali, soċjali, sportivi eċċ.

Minbarra għajnuna finanzjarja, dan il-gvern jgħin ukoll għaqdiet volontarji billi jassenja mpjegati pubbliċi biex jaħdmu ma' dawn l-għaqdiet waqt li jkomplu jitħallsu minn fondi pubbliċi.

HOUSING PROJECTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma l- lokalitajiet fejn hemm siti li qed jinbnew bħala proġetti ta' housing?

X'inhu l-kejl ta' kull biċċa art?

X'inhu l-valur ta' kull biċċa art?

Kif ġiet akkwistata kull biċċa art?

X'inhu ċ-ċens ta' kull biċċa art?

Min kien is-sit ta' kull biċċa art?

Min kien il-perit li għamel il-valur ta' kull biċċa art?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li ebda dipartiment jew entita' li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi m'għandu informazzjoni dwar iċ-ċens u min kien il-perit li għamel il-valutazzjoni ta' kull biċċa art.

Tabella bil-kumplament ta' l-informazzjoni tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ADMINISTRATIVE LAW ENFORCEMENT - APPARAT

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jikkonferma li d-dingies il-ġodda ta' l-administrative law enforcement jinsabu maħżunin fil-compound ta' St. Andrews?

Jista' jagħti r-raġunijiet għala ma ġewx utilizzati?

Jista' jikkonferma wkoll li l-vetturi Korandos mogħtija lill-istess taqsima mhux qed jiġu wżati u li dawn jinsabu maqfulin fil-garage tal-pulizija?

Jista' jagħti r-raġunijiet għala għadhom ma ġewx utilizzati ħlief għal parata tal-police day?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħmir imsemmi beda jintuża.

ĦLASIJIET PENDENTI MILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jagħti lista ta' kunsilli lokali li għandhom outstanding dues dovuti lid-dipartiment u kemm huma s-somom dovuti?

Liema kunsilli kellhom parti mis-somom dovuti waivered mill- ministru preċedenti u kemm kienet is-somma waivered?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

STOCK EXCHANGE - TRANSAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il transazzjoni ġiet proċessata mill-Borsa ta' Malta sa mill-bidu tagħha u kemm kien it-turnover tal-Borsa kull sena?

Jista' jgħid ukoll x'tibdil kien hemm fil-persentaġġ ta' xogħol proċessat mill-Borsa matul dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tinsab fit-tabella kif gej:

|Year |No. of |Turnover | | |dals |(Lm) | |1992 |1,694 |11,750,351 | |1993 |2,652 |41,070,718 | |1994 |2,868 |42,551,957 | |1995 |2,499 |46,411,244 | |1996 |3,789 |25,199,054 | |1997 |6,119 |114,228,749 | |1998 |8,506 |134,804,976 | |1999 |16,839 |190,492,632*| |2000 |17,057 |149,012,251 | |2001 |9,526 |169,493,450 | |2002 |7,774 |75,809,878 | |2003 |4,146 |24,100,482 | |(up | | | |to | | | |end | | | |June)| | |

*Includes Lm74 million which represented sale of Government shareholding in Mid-Med Bank plc to HSBC.

If this figure is removed, increase in market turnover in 2000 when compared to 1999 is 32%.

Comparing 2001 to 2000, market turnover registered an increase of 14%.

Comparing 2002 to 2001, market turnover registered a decrease of 55%

INTERNATIONAL TRADING COMPANIES

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew iffurmati international trading companies u international holding companies matul dawn l-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid kemm international trading companies u international holding companies għalqu matul dawn l-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid ukoll kemm baqa' kumpanniji offshore?

ONOR.

JOHN DALLI: In-numru ta' international trading companies u international holding companies li gew iffurmati huwa:

|Sena |Kumpanniji | |2000 |543 | |2001 |500 | |2002 |527 | |2003 (sat-30 |310 | |ta' Ġunju) | |

Kumpanniji offshore kien baqa' 199 sa l-aħħar ta' Ġunju 2003.

In-numru ta' international trading companies u international holding companies li għalqu huwa dan li ġej:

|Sena |Kumpanniji| |2000 |81 | |2001 |132 |

INVESTIMENT BARRANI MILL-MALTIN

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie dikjarat investiment barrani mill-Maltin fl-iskema fejn setgħu jagħmlu dan b'penali mnaqqsa?

Kemm inġabru flus taħt din l-iskema?

Minn studji li saru kemm jirriżulta li għad baqa' investiment mhux dikjarat?

Jikkonsidra li joħroġ skema ġdida għall-investiment li baqa' mhux dikjarat?

ONOR.

JOHN DALLI: L-informazzjoni mitluba fl-ewwel żewġ mistoqsijiet ingħatat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 38487 fi Frar 2003.

Dwar it-tielet mistoqsija m'hemmx mezz żgur fil-preżent sabiex issir taf kemm baqa' investiment mhux dikjarat.

Dwar l-aħħar mistoqsija, il-ministeru qiegħed jikkonsidra talba li saritlu li joħroġ skema ġdida għall-investiment li baqa' mhux dikjarat.

LIKWIDAZZJONI TA' KUMPANNIJI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm kumpanniji Maltin ġew likwidati matul l-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid ukoll kemm kumpanniji nqatgħu mir- reġistru tal-kumpanniji f'dawn l-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid kemm kumpanniji għad iridu jaderixxu mal-liġi tal-kumpanniji?

ONOR.

JOHN DALLI: L-informazzjoni mitluba hija din:

|Sena |Kumpanniji | | |likwidati | |2000 |576 | |2001 |682 | |2002 |683 |

|Sena |Kumpanniji | | |maqtugħin | |2000 |342 | |2001 |275 | |2002 |665 |

In-numru ta' kumpanniji li għad iridu jaderixxu mal-ligi tal-kumpanniji ta' l-1995 huwa ta' 102.

NOMINEE COMPANIES

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm jeżistu liċenzji għal kumpanniji nominee?

Kemm inħarġu minn dawn il-liċenzji matul l-2000, l-2001 u l-2002?

Wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, tali liċenzji jkunu jistgħu jingħataw lil persuni mhux Maltin minn kumpanniji membri?

ONOR.

JOHN DALLI: Sat-30 ta' Ġunju 2003 kien hemm 38 kumpannija b'warrant biex jiffunzjonaw bħala nominee waqt li hemm 77 kumpannija liċenzjati bħala nominee.

Matul l-2000 kien hemm kumpannija waħda li ngħatat il-warrant biex tiffunzjona bħala nominee waqt li kien hemm seba' kumpanniji li ngħataw liċenzja bħala licensed nominee.

Matul l-2001 kien hemm kumpannija waħda li ngħatat il-warrant biex tiffunzjona bħala nominee waqt li kien hemm sitt kumpanniji li ngħataw il-liċenzja ta' licensed nominee.

Matul l-2002 kien hemm kumpannija waħda li ngħatat il-warrant biex tiffunzjona bħala nominee waqt li kien hemm erba' kumpanniji li ngħataw l-liċenzja ta' nominee.

Skond il-proveddimenti ta' l-Att dwar l-Awtorita' għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta, biex kumpannija tingħata liċenzja ta' nominee trid tkun kumpannija reġistrata Malta u l-maġġoranza tad-diretturi jridu jkunu ċittadini Maltin.

Iżda barranin jistgħu jkunu kemm membri kif ukoll diretturi ta' nominee company.

Dawn il-provvedimenti ilhom fis-seħħ mill- 1994.

PROFESSIONAL SECRECY ACT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid għaliex istituzzjonijiet imsemmija fil- Professional Secrecy Act iridu jiżvelaw informazzjoni lil istituzzjonijiet oħra msemmija fl-istess Att?

Jista' jgħid meta l-banek lokali jridu per forza jibdew jiskambjaw informazzjoni ma' pajjiżi oħra?

Jikkonferma li dan se jaffettwa b'mod negattiv lill-benefiċċjarji barranin li għandhom depożiti f'Malta?

Jista' jgħid sarx studju dwar x'impatt dan kollu jista' jkollu fuq l-investiment lokali?

ONOR.

JOHN DALLI: Id-domanda sfortunatament mhijiex perfettament ċara għal liema obbligi qed tirriferi.

Xorta waħda jista' jingħad illi din il- materja ġenerali għandha x'taqsam ma' proċeduri mandatorji li jissejħu know your customer procedures, liema obbligi joħorġu taħt il-liġi u r- regolamenti ta' kontra r-riċiklaġġ tal- flus.

L-għoti ta' informazzjoni, partikolarment dwar identita' ta' klijenti, lill- istituzzjonijiet finanzjarji bħalma huma banek, huwa parti mill-proċess magħruf bħala know your customer li permezz tiegħu l-istituzzjoni finanzjarja ssir taf min hu l-klijent li se jingħata servizz sabiex b'hekk jiġi evitat kemm jista' jkun li s-servizzi ta' istituzzjonijiet finanzjarji jintużaw għal skopijiet illegali bħalma huwa l-ħasil ta' flus.

Dan huwa standard internazzjonali f'dan il-qasam u huwa rikjest minn leġislazzjoni u pprattikat mill-istituzzjonijiet finanzjarji madwar id-dinja kollha.

Meta Malta timplimenta standards internazzjonali, partikolarment fil-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus u kontra attivitajiet kriminali oħra, dan ma jkollu ebda effett negattiv fuq l-investiment serju li rridu nattiraw lejn pajjiżna, anzi jiggarantixxi r-reputazzjoni ta' pajjiżna u s-serjeta' tas- settur finanzjarju tagħna.

Apparti minn dawn l-ispjegazzjonijiet, jidher illi t-tieni parti tal- mistoqsija tidher li tirrelata ma' ħwejjeġ li għadhom ta' natura spekulattiva u naħseb illi għadu prematur li wieħed jiddeskrivi xi policies jew proċeduri li għadhom qegħdin jiġu studjati u fadlilhom biex jidħlu fis- seħħ.

OFFSHORE COMPANIES

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk is-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea hux se taffettwa l-obbligu ta' kumpanniji offshore li jagħtu informazzjoni lil istituzzjonijiet oħra membri ta' l-Unjoni Ewropea?

Meta se jsir obbligatorju li tali informazzjoni tiġi skambjata?

ONOR.

JOHN DALLI: Qabel xejn aħjar li wieħed jispjega illi d-domanda tagħti impressjoni li fil-preżent, soċjetajiet offshore għandhom xi obbligu jagħtu informazzjoni lil pajjiżi barranin.

Mhijiex għalhekk perfettament ċara d-domanda għal liema informazzjoni qegħda tirriferi.

Żgur m'huwiex il-każ li offshore companies jagħtu xi informazzjoni lill-istituzzjonijiet Ewropej.

Ta' min jirrileva illi soċjeta' offshore bħalissa jlaħħqu inqas minn 200 u dawn se jispiċċaw f'Settembru 2004.

QORTI: SEKOND'AWLA – IMĦALLFIN LI JIPPRESEDU

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-imħallfin li qed jippresjedu s- sekond'awla tal-qorti ċivili jew x'arranġamenti jeżistu f'dan is-sens?

ONOR.

TONIO BORG: GĦal dak li jikkonċerna l-qorti ta` Malta, minbarra l- Imħallfin Joe Azzopardi u Anton Depasquale, saru arranġamenti temporanji li permezz tagħhom il-Prim Imħallef Vincent DeGaetano u l-Imħallfin Joseph D. Camilleri, Joseph A. Filletti u Philip Sciberras joqogħdu wkoll separatament fil-qorti ċivili, sekond`awla.

Dawn l-arranġamenti għandhom ikunu fis-seħħ biss għall-perijodu ta` bejn is-16 ta` Lulju 2002 u l-15 ta` Settembru 2003, biż-żewġ dati magħduda.

Informat ukoll illi fil-qorti tal-maġistrati (GĦawdex), ġurisdizzjoni volontarja, (sekond`awla) hija assenjata u tippresjedi l-Maġistrat Consuelo Scerri Herrera u dan b`effett mill-10 ta` Marzu 2003.

Ir-rikorsi li kienu għadhom pendenti f`dik id-data quddiem il-Maġistrat Paul Coppini u Antonio Micallef Trigona baqgħu sabiex jieħdu konjizzjoni tagħhom l- istess żewġ maġistrati.

QRATI – RIKORSI QUDDIEM IS-SEKOND'AWLA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew preżentati rikorsi għal separazzjoni, f'dawn l-aħħar sitt xhur; rikorsi rigward kwestjonijiet tal-familja jew kura u kustodja pero` mhux separazzjonijiet, matul dawn l-aħħar sitt xhur; rikorsi oħra quddiem is-Sekond'Awla fl-aħħar sitt xhur?

Kemm minn dawn ġew degretati?

Meta ġew preżentati?

Dawk li ġew appuntati, wara kemm ġew appuntati?

Kemm mir-rikorsi preżentati għadhom ma ġewx appuntati jew degretati?

Għandha tingħata informazzjoni wkoll dwar meta ġew preżentati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat kif ġej:-

Qorti ta` Malta

|Rikorsi għal |557| |separazzjoni f'dawn | | |l-aħħar sitt xhur | | |Rikorsi rigward |170| |kwestjonijiet | | |tal-familja jew kura u | | |kustodja (jinkludu wkoll| | |rikorsi għal | | |manteniment, aċċess | | |għall-minuri u | | |provvedimenti simili) | | |Rikorsi oħra quddiem |399| |is-Sekond'Awla fl-aħħar | | |sitt xhur | |

Fir-rigward tar-rikorsi msemmija fil-paragrafu 1, dawn kollha ġew appuntati u dan ifisser li l-qorti diġa` ħadet konjizzjoni tagħhom u parti sostanzjali minnhom ġew degretati seduta stante u cioe` fis-seduti tal-11, 12 u 19 ta` Lulju, 2003, kif ukoll f`seduti li nżammu f`Marzu, April, Mejju u Ġunju.

Fir-rigward tar-rikorsi msemmija fil-paragrafu 2, ir-rikorsi kollha ġew degretati f`dawn l-aħħar xahrejn, u cioe` f`Ġunju u Lulju.

Dawk li ma ġewx degretati finalment u cioe` madwar 30 rikors, dawn kollha qed jistennew lir- rikorrent li jagħmel xi atti oħra, bħal notifika, tweġiba jew jagħti aktar informazzjoni.

Fir-rigward tar-rikorsi msemmija fil-paragrafu 3, aktar minn 230 ġew degretati finalment u l-qorti ħadet konjizzjoni tal-kumplament kollu.

F`dawn ta` l-aħħar, ir-rikorrent ikun irid jimxi ma digrieti provviżorji, p.e. preżentata ta` dokumenti u proċeduri oħra li għandhom x`jaqsmu mar- rikors relattiv.

Qorti tal-Maġistrati (GĦawdex)

|Rikorsi għal separazzjoni |31 | |personali f'dawn l-aħħar | | |sitt xhur | | |(18/01/2003-18/07/2003) | | |Rikorsi rigward |12 | |kwestjonijiet tal-familja | | |jew kura u kustodja, pero' | | |mhux separazzjonijiet f'dawn| | |l-aħħar sitt xhur | | |Rikorsi oħra quddiem |55 | |is-Sekond'Awla fl-aħħar sitt| | |xhur (18/01/2003-18/07/2003)| | |Total: |98 |

|Kemm minn dawn ġew degretati|51 | |Kemm mir-rikorsi preżentati |29 | |għadhom ma ġewx degretati | | |(konklussivament)** | | |Rikorsi appuntati iżda mhux |17 | |degretati finalment | | |Irtirati |01 | |Total |98 |

** Dawn qed tittieħed azzjoni fuqhom iżda m`humiex degretati finalment.

KUMPANNIJI MALTIN – INVESTIMENT DIRETT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk teżistix statistika jew tistax tingħata informazzjoni dwar kemm infetħu kumpanniji Maltin jew kemm Maltin fetħu kumpanniji/negozji fit-Tuneżija u l-Libja fl-aħħar sentejn?

Jista' jagħti dettalji dwar dawn il-kumpanniji?

ONOR.

JOHN DALLI: In-numru ta' Maltin (normalment permezz ta' entitajiet u kumpanniji reġistrati taħt l-Att ta' 1994 dwar il-Kumpanniji) li fl-aħħar sentejn u nofs għamlu investiment dirett fit-Tuneżija u fil-Libja kien ta' tlieta fit-Tuneżija u ħamsa fil-Libja.

L-Onor.

Interpellant jifhem li mhux f'loku li tingħata informazzjoni ta' natura kummerċjali rigward dan l-investiment.

KUMMISSARJI TAL-ĠUSTIZZJA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid min huma dawk l-avukati illi ġew appuntati kummissarji għall-ġustizzja, meta bdew jokkupaw dan l-inkarigu tagħhom u meta jiskadi tali terminu?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PROSEKUTURI FI TRIBUNALI LOKALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid min huma dawk l-avukati illi jmexxu l- prosekuzzjoni quddiem it-Tribunali, f'liema sena ħadu l-lawrja u x'inhu l- onorarju tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk l-Onor.

Interpellant qiegħed jirrIferi għat- Tribunali Lokali, it-tagħrif mitlub dwar l-avukati illi jmexxu l- prosekuzzjoni quddiem it-Tribunali hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

It-tagħrif rigward is-sena ta` meta ħadu l-lawrija mhux disponibbli.

ĊENTRU TA' ARBITRAĠĠ

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-arbitri tal-Malta arbitration centre?

Jista' jgħid ukoll kemm kienet in-nefqa biex sar dan iċ-ċentru?

Jista' jgħid kemm iqum flus dan iċ-ċentru kull sena?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tieni parti tat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1342.

Dwar il-kumplament tal-mistoqsija, ninsab informat illi n-nefqa biex sar iċ- ċentru ta` l-arbitraġġ kienet ta` Lm109,421.45, filwaqt li ċ-ċentru rċieva sovvenzjoni mingħand il-gvern kull sena kif jidher hawn taħt:-

|Sena |Ammont| | |(Lm) | |1998 |50,000| |1999 |70,000| |2000 |50,000| |2001 |30,000| |2002 |30,000| |2003 |28,000|

L-arbitri taċ-ċentru huma dawk li jidhru fid-domestic arbitration panels taċ-ċentru.

Dawn il-persuni ntgħażlu skond policy stabbilita miċ-ċentru bbażata fuq esperjenza u/jew taħriġ.

F`dan ir-rigward qed tiġi ppreżentata lista ta` persuni li jinsabu fl- imsemmija domestic arbitration panels taċ-ċentru Malti ta` arbitraġġ.

GĦAJNUNA LEGALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm nefaq flus il-gvern fis-snin 2000, 2001 u 2002 fuq għajnuna legali?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk l-Onor.

Interpellant b`nefqa qed jifhem l-ispiża fis-salarji u honoraria li tħallsu fir-rigward ta` l-uffiċċju ta` l-avukat għal għajnuna legali, ninsab informat illi din kienet kif ġej:

|Sena |Ammont | | |(Lm) | |2000 |13,892 | |2001 |18,201 | |2002 |17,484 |

BOV HOME LOANS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' kummissjonijiet ta' flus li ngħataw, jekk hu l-każ, lill-aġenti/sensara illi jressqu klijenti prospettivi lill-BOV Home Loans, u dan tul is-snin 1998, 1999, 2000, 2001 u 2002, sena b'sena u xahar b'xahar ?

Jista' jingħad kemm kienu l- bad debts għall-istess xhur u snin involuti ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minħabba n-natura kummerċjali tal-BOV, mhux fl-interess tal-kumpannija li jingħata t-tagħrif mitlub.

BOV – ĠBIR TA' DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm inġabru flus f'donazzjonijiet miġbura fl-uffiċċju tal-mortgages fil-BOV Palace Square, Valletta, b'risq l-hekk imsejjaħ studju xjentifiku li sar, jew qiegħed isir, jew li kellu jsir dwar il-marda tal-kanċer?

Jista' ġentilment jingħata breakdown tal-ġbir tul dawn l-aħħar snin u kif u fejn intnefqu?

Sar xi forma ta' kontroll u ta' awditjar u ingħataw irċevuta għal kull donazzjoni?

ONOR.

UNIVERSITA' – KAPIJIET TAL-FAKULTAJIETI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti dettalji ta' min huma l-kapijiet tal-fakultajiet kollha ta' l-universita'?

Jista' jgħid ukoll kemm hemm professuri l-universita' u kemm hemm associate professors?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat kif ġej:- Architecture and civil engineering Mr Joe Falzon Arts Prof Dominic Fenech Dental surgery Prof John M Portelli Economics, management and accountancy Prof Daniel Darmanin Education Dr Carmel Borg Engineering Prof Maurice Grech Laws Prof Ian Refalo Medicine and surgery Prof Godfrey Laferla Science Prof Alfred Vella Theology Prof George Grima

Full-time u part-time professors 50 Full-time u part-time associate professors 38

UNIVERSITA' - MASTERS FIL-PSIKOLOĠIJA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-kors ta' masters fil- psikoloġija mhux imniżżel fil-lista tal-korsijiet li l-universita' ta' Malta qed toffri għas-sena akkademika li tibda f'Ottubru li ġej?

Meta hemm il-ħsieb li jinfetaħ dan il-kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-ministeru ta' l-edukazzjoni qiegħed jagħmel l-almu tiegħu sabiex jikseb il-fondi neċessarji ħalli l-kors jinfetaħ taħt open call għal numru limitat ta' psikoloġisti kull sena.

In-numru huwa limitat għax il-kors jirrikjedi superviżjoni one-to-one, sabiex il-gradwat ikun konsidrat li kiseb il-kompetenzi meħtieġa fl-aħħar tal-kors.

BOV - ĠBIR TA' DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm inġabru flus f'donazzjonijiet miġbura fl-uffiċċju tal-mortgages fil-BOV Palace Square, Valletta b'risq l-hekk imsejjaħ studju xjentifiku li sar jew qiegħed isir jew li kellu jsir dwar il-marda tal-kanċer?

Jista' jingħata breakdown tal-ġbir tul dawn l-aħħar snin u kif u fejn intnefqu?

Sar xi forma ta' kontroll u ta' awditjar, u ingħatat irċevuta għal kull donazzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minħabba n-natura kummerċjali tal-BOV, mhux fl- interess tal-kumpannija li jingħata t-tagħrif mitlub.

BOV HOME LOANS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-avukati li jiċċekkjaw il-files tal-home loans, BOV, Palace Square, Valletta qabel ma jsiru l-kuntratti?

Meta ġew ingaġġati u taħt liema kondizzjonijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minħabba n-natura kummerċjali tal-BOV, mhux fl-interess tal-kumpannija li jingħata t-tagħrif mitlub.

BLACKLISTING TA' SQALLI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid x'għadu jimpedixxi lill-awtoritajiet konċernati milli jneħħu lis-sajjied Sqalli ta' nazzjonalita' Taljana - id-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament - mill-blacklist ta' dawk il-persuni li m'għandhomx permess jidħlu f'Malta?

ONOR.

TONIO BORG: It-talba ta` l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata.