MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 149 It-Tnejn, 14 ta' Ġunju, 1993 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 149

It-Tnejn, 14 ta' Ġunju, 1993

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.15 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 14 ta' Ġunju, 1993

WERREJ

MINUTI ................................................

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI ........................

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA ........................

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR KUNSILLI LOKALI

LOCAL COUNCILS BILL

It-Tielet Qari .....................................

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI CIVILI

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL

It-Tieni Qari ......................................

AĠĠORNAMENT ...........................................

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB ......................

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 148 li saret fid-9 ta' Ġunju, 1993, gew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEGIBIET ORALI

Skejjel,Distrett Nru. 12 farn,Skejjel,Distrett Nru. 12 mifu,Skejjel,Distrett Nru. 12 SKEJJEL STATALI - ĦTEĠIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jipprovdi lill-Kamra il-ħteġijiet u talbiet pendenti ta' l-iskejjel ta' l-Istat tat-Tnax-il Distrett Elettorali?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Jien informat li bħala parti mill-Business Plan imħejji għal din is-sena, fl-iskejjel ta' Ħad-Dingli u tal-Wardija saru diversi xogħlijiet ta' manutenzjoni.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-ħtiġijiet u t-talbiet pendenti tat- Tnax-il Distrett.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ftit tax-xhur ilu kont ġejt informat mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni li kellhom isiru arrangamenti u diskussjonjiet mad-Dipartiment responsabbli mill-isports sabiex jiġu żviluppati facilitajiet fl- iskejjel tal-Baħrija u tal- Mellieħa ħalli ż- żgħażagħ ta' dawk l-inħawi jkollhom aċċess għalihom wara l-ħin ta' l- iskola.

Jista' l-Ministru jinformani jekk sarux żviluppi f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Sur President, naħseb li l- Onor. Interpellant irrealizza li f'kull skola ta' Malta u Għawdex hemm bżonn ta' aktar faċilitajiet sportivi.

Ħafna drabi jkollna nikkuntentaw billi nagħtu uplift lil xi attrezzaturi sportivi oħrajn li diġa' jeżistu fl-irħula, mentri fejn nistgħu għandna nkomplu nżidu iktar attrezzatturi fl- iskejjel tagħna.

Naħseb li bħala riżultat tal-Logħob tal- Pajjiżi ż-Żgħar ta' l- Ewropa, fl-iskejjel tagħna żdiedet aktar ħeġġa biex l-istudenti jipparteċipaw fl-isports u biex nilqgħu għal dawn il-ħteġijiet irid ikollna attrezzatturi aħjar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ninsab konxju mir-retorika tal- Ministru ta' l- Edukazzjoni, pero' f'Malta kemm għandna rħula bħall-Baħrija?

Jiena nifhem li kull skola għandha l-prioritajiet tagħha, pero' ż- żgħażagħ tal-Baħrija ma jistgħu jmorru mkien għax naturalment fl-iskola ma jsibux opportunitajiet.

Nifhem ukoll li fi ħsieb bħal dan wieħed għandu jkun konsistenti u ma joqgħodx ifettaq fuq l- iskejjel b'dan il-mod.

Jidhirli li f'dawn l-inħawi hemm xi ħaġa li rridu nittrattawha ftit aktar milli nittrattaw affarijiet oħra.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Meta tiġi biex tagħmel xi xogħol ġewwa l- iskola tal- Baħrija l-ewwelnett trid tara l-prijoritajiet ta' Malta u Għawdex kollu.

F'dan il-mument ma nistax ngħid li għax l- iskola tal- Baħrija hija waħda mill-aktar skejjel żgħar li hawn allura għandi nikkonsidraha b'mod speċjali għax fil- Baħrija m'hemmx affarijiet oħrajn.

Hemm skejjel oħra li qegħdin fl-istess sitwazzjoni bħal dik tal-Baħrija bħal per eżempju dik ta' Ħal Safi.

F'din il-materja għadna lura u f'Malta għad għadna ħafna postijiet oħra li m'għandhomx fejn jiżvolġu l-isports.

Wieħed irid jifhem li ma nistgħux nagħmlu ħafna ħwejjeġ f'daqqa.

MR SPEAKER: Onor. Salvu Sant mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SALVU SANT: Jista' l- Ministru jgħidilna xi ħaġa dwar ċerti ħteġijiet li għandhom bżonn l-iskejjel?

Wasalna fl- aħħar tas-sena skolastika u nista' ngħid li l-latrini li hemm fl-iskejjel ta' Bormla - fejn joqgħod il-Ministru - għadhom bil-kemm jistgħu jintużaw.

Din li qiegħed insemmi hija xi ħaġa ta' iġene li kemm l-istudenti kif ukoll l- għalliema ilhom igergru dwar dan għal sena wara l-oħra.

Issa qiegħed nagħmel referenza għall-iskola ta' Bormla għax ngħid li l-Ministru ta' l- Edukazzjoni suppost jaf aktar minn ħaddieħor li s-sitwazzjoni ta' hemmhekk baqgħet l-istess.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Sur President, ma nistax ngħid li jien nippreferi l-iskola ta' Bormla aktar mill-iskola tal- Baħrija għax come di fatti rrid nittratthom kollha ndaqs.

Pero' l-iskola ta' Bormla mmur kemm kemm aktar, għax din tinsab qrib tiegħi u rigward il-latrini li hemm ġewwa fiha nista' ngħid li uħud ġew rranġati u oħrajn għad le.

Nista' ngħid li l-ground li hemm quddiem l-iskola ta' Bormla diġa ġie rranġat.

Issa ma jiġix xi ħadd u jgħidli li rranġajt il-ground li hemm quddiem l-iskola ta' Bormla imma ma rranġajtx il-ground li hemm quddiem l-iskola ta' Ħal- Balzan (Interruzzjonijiet).

Alright jien m'għamiltux bit- turf, imma allura intom għamiltuh bit-turf?

Dan mhuwiex kollu diskors bla sens?

MR SPEAKER: L-Onor.

George Gatt mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE GATT: Nixtieq ngħid lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani li fl-estimi kien hemm stima għall-manutenzjoni ta' l- iskejjel li jaqgħu taħtu.

Issa fadal ħames xhur oħra biex jiġi budget ieħor.

Nixtieq nistaqsi kemm kienet intnefqet minn din is-somma u jekk sa budget li jmiss hux bi ħsiebu jonfoq is- somma kollha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Rigward il-manutenzjoni ta' l- iskejjel irrid ngħid li din is- sena' diġa laħaq ntnefaq aktar milli kien intnefaq fis-16- il sena li għamel Gvern Laburista.

Billi fil-Ministeru ta' l- Edukazzjoni hemm aktar nies - għaliex parti mill-awżiljari kienu ġew jaħdmu fil- Ministeru ta' l-Edukazzjoni - l- manutenzjoni ġewwa l-iskejjel tagħna żdiedet ħafna.

Niftakar li xi ġranet ilu kont poġġejt fuq il-Mejda tal- Kamra l- informazzjoni mitluba li kienet tgħid x'sar f'kull skola u kemm kien intnefaq.

Minn dak inhar li poġġejt din l-informazzjoni fuq il-Mejda tal-Kamra, ma nistax ngħid kemm reġgħu ntnefqu flus.

Pero' nista' ngħid li lanqas laħaq għadda xahar minn mindu poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra x'inhuma l- Business Plans għal skola, skola u kemm kien intnefaq s'issa.

Irrid ngħid biss li s'issa qatt ma ntnefqu daqshekk flejjes biex fl- iskejjel tagħna jkun hemm manutenzjoni aħjar.

Sur President, irrid ngħid li n-nies qed tara li f'ċerti skejjel qegħda ssir manutenzjoni li aktarx jixtequha fi skejjel oħrajn.

Fil-preżent jidher li hawn xewqa akbar għal aktar manutenzjoni fl-iskejjel tagħna u nieħu pjaċir nara li l-poplu tagħna jixtieq jara li l-iskejjel tagħna jinżammu tajjeb.

Nispera li bil- miżuri li qegħdin jittieħdu mhux biss nagħmlu ċertu xogħlijiet imma nagħmlu ħilitna biex il- manutenzjoni li għandna niddeċentraliżżawha aktar.

Aħna tajna flus lil kull headmaster biex il-bżonnijiet tal- manutenzjoni ordinarja jieħu ħsieba hu u barra minn dan għamilna pjanijiet biex f'kull ħames snin, kull skola ta' Malta u Għawdex tiġi miżbugħa u mbajda b'mod ġenerali.

Irrid ngħid li sal-lum, pjan bħal dan qatt ma kien hemm.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Gatt.

ONOR.

GEORGE GATT: Jekk il- Ministru qiegħed jgħid li qatt ma ntnefqu flus daqskemm intnefqu din is-sena, allura nissuġġerilu ħalli jdur dawra ma l-iskejjel u jara jekk ix- xogħol li suppost sar, sarx sewwa jew le.

Dan qiegħed ngħidu għax fl-opinjoni tiegħi jidher li l-iskejjel tagħna żgur qatt ma kienu jinsabu f'sitwazzjoni bħalma jinsabu fiha llum.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Din hija l-opinjoni ta' l-Onor.

George Gatt u jekk irid, ngħidlu li ninsab lest biex nurih l-iskejjel fejn fihom kien sar ix-xogħol ħalli jara f'liema stat jinsabu.

Ftit ilu kienu ċempluli u qaluli li l- iskola tal-Mosta tinsab f'sitwazzjoni ħażina ħafna.

Meta mort nara sibt li dan kollu ma kien veru xejn.

MR SPEAKER: l-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ngħid lill-Ministru biex imur sa l-iskola tal- Kindergarten li hemm fi School Street ġewwa Ħal Tarxien u jara b'għajnejh fiex jinsabu l- affarijiet (Interruzzjonijiet).

Peress li l- Ministru għadu kif aċċenna fuq i l-faċilitajiet sportivi u l-importanza tagħhom u peress li dan l-aħħar kienet saret l-iskoperta l-kbira li għal pjan sportiv ta' għaxar snin hemm bżonn li t-tfal għandna nħajruhom biex jipprattikaw l-isports, xi tħejjijiet qed jagħmel il- Ministeru mil-lat ta' faċilitajiet u aktar u aktar mil-lat ta' riżorsi umani biex fl-aħħar it- tfal tagħna jibdew jagħmlu l-isports?

Jien naħseb li l-Ministru jaf li anke skond statistika mxandra, t-tfal tagħna żgur li mhumiex fost l- aħjar f'dak li għandu x'jaqsam ma' attivitajiet sportivi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, fuq dan il-punt dan l- aħħar kien hawn domanda li jiena rrispondejtha.

Il- Ministeru għandu pjanijiet ta' kif jistimola aktar l-isports u sibna wkoll x'inhuma d-difetti.

Sibna li fl-iskejjel primarji, per eżempju, fejn għandek teachers ta' ċertu eta', dawn jibdew jarawha bi kbira li joħorġu lit-tfal għalkemm suppost hemm ħinijiet meta joħorġuhom għall-physical training.

Jiġifieri għandna teachers li qegħdin jitlajjaw u allura għanda l-ħsieb li jkollna numru akbar ta' teachers tal-physical training biex iduru l-iskejjel u fejn hemm dan in-nuqqas dawn ikunu jistgħu jistimolaw aktar l- attivita' sportiva.

Din hija inizjattiva waħda pero' hemm diversi inizjattivi li se jittieħdu anke mis-sena d- dieħla biex l-isport fl- iskejjel jikber.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jista' l-Ministru jara li ċertu xogħol, speċjalment xogħol ta' estensjoni ta' skejjel, isir matul il-vaganzi tas- sajf biex ma jiġrix bħalma ġara fil- Junior Lyceum taż-Żejtun li minħabba li sar xogħol waqt il- lezzjonijiet l-istudenti kellhom dawk it-trabijiet kollha u dawk il-ħsejjes kollha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Kif jirrealizza l-Onor.

Interpellant, id- diffikulta' hi li f'Malta u Għawdex hawn 150 skola u n-numru ta' nies li jaħdmu fl-iskejjel ma tistax tikkonċentrahom biss fit-tliet xhur tas-sajf u ċertu xogħol trid tagħmlu bilfors anke matul ix-xitwa.

Fil-fatt fil- vaganzi tal-Milied u fil-vaganzi ta' l- Għid l-iktar li jsir xogħol, pero' ċertu xogħol, speċjalment fil-kuriduri u postijiet li ma jiddisturbawx il-klassijiet direttament, ikollu jsir matul is-sena skolastika.

Jiena nifhem ir-raġuni għaliex l- Onor. Interpellant qed jistaqsini dan u jiena stess meta sirt Ministru sitt snin ilu għamilt din il-query.

Fil- fatt joħorġu tenders għal xogħlijiet li ma nagħmluhomx mid- Dipartiment biex isiru fis- sajf.

Meta saru x-xogħlijiet f'Ta' Bighi, per eżempju, il- kuntrattur kien obbligat li jagħmel ix-xogħol fis-sajf.

Jiġifieri meta x-xogħol ma jsirx mid-Dipartiment imma minn xi kuntrattur privat, fit- tender ngħidu li dak ix- xogħol suppost isir fis-sajf.

Rigward il-manutenzjoni ġenerali rrid ngħid li billi n-nies trid tferrixhom ma' dawn l-iskejjel kollha, mhux possibbli li jsir hekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Tony Nicholl.

ONOR.

TONY NICHOLL: Il- Ministru għadu kemm semma l- isports fl- iskejjel.

Jien nifhem li fl-iskejjel tal-Gvern il-mentalita' sportiva għadha lura għax minkejja li on paper suppost li għandhom l-aħjar attrezzaturi, meta tqabbel l- isports li jsir fl-iskejjel tal-Gvern u l- isports li jsir fl-iskejjel privati ssib li l- isports fl-iskejjel tal- Gvern għadu lura.

Jista' l-Ministru jgħid - u jien se nsemmilu l- pixxina li hija heated - jekk hemmx xi tħejjijiet mill- Ministeru biex jalloka ħin tajjeb għat-tfal li jmorru fl- iskejjel ta' l-Istat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Jien nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli għamilli din il-mistoqsija għaliex nista' ngħid li aħna nagħmlu Sports Day komuni għall-iskejjel tal- Gvern u l-iskejjel privati.

L- idea ġenerali li l-iskejjel privati għandhom faċilitajiet sportivi aħjar ssib li mhijiex vera on the field of play.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Point of order.

L-Onor.

Nicholl.

ONOR.

TONY NICHOLL: Mr Speaker, il-Ministru qed idawwar id-diskors għax jien m'għidtx hekk.

Jien qed ngħid li minkejja li on paper l- iskejjel tal- Gvern suppost li għandhom attrezzaturi sportivi aħjar mill-iskejjel privati, fl-iskejjel privati l-isports jingħata ħafna aktar importanza milli jingħata fl-iskejjel ta' l-Istat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L- attrezzaturi sportivi ta' ċerti skejjel privati - bħal, per eżempju, ta' De La Salle - huma aħjar u veru li jagħtu aktar importanza lill-isports pero' anke fl-iskejjel privati hemm differenza bejn skola u oħra.

Per eżempju, De La Salle għandha attivita' sportiva tajba mentri skejjel oħrajn - li mhux se nsemmihom - m'għandhomx.

Irrid ngħid ukoll li ħafna mill-kompetizzjonijiet intrebħu minn tfal ta' l- iskejjel tal-Gvern.

Il-pixxina saret fl- Universita' apposta, biex l- istudenti ta' l- Universita' - li huma numru sostanzjali ta' żgħażagħ - ikunu jistgħu jipprattikaw l-isports.

Din id-deċiżjoni damet biex ittieħdet u llum għandi l- pjaċir ngħid li kulħadd aċċettaha bħala ħaġa tajba.

(Interruzzjonijiet) Almenu l- istudenti ta' l-Universita' jkunu mħajrin aktar biex jieħdu parti fl-isports.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja ta' l-Agency Agreement bejn il-Gvern u l-Management Systems Unit Limited iffirmat fit-13 ta' Novembru, 1990, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11139.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il- Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru għall-Intern u Żvilupp Soċjali): Inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-diskors li sar tas-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa fil-laqgħa annwali ta' l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa li saret f'Ġinevra f'Mejju, 1993, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 11168.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il- Ministru għall-Ambjent.

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Lista ta' każi ta' xogħol bla permess jew mhux skond il-permess li hemm pendenti fil-Qorti, kif ukoll lista ta' stop notices li nħarġu mill-1 ta' Diċembru 1992, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11078.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR KUNSILLI LOKALI

LOCAL COUNCILS BILL

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Kunsilli Lokali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat- twaqqif ta' Kunsilli Lokali", ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap. 16".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hemm rimarki?

Il-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, naħseb li kulħadd jaqbel li llum huwa jum ta' importanza essenzjali għas- soċjeta' tagħna.

Proprju fl- istess waqt li din il-Kamra temmet il-proċess leġislattiv tal-liġi li se twaqqaf il- kunsilli lokali, se tagħti bidu għall-proċess leġislattiv dwar Abbozz ta' Liġi ta' importanza daqstant ieħor fundamentali għas-soċjeta'.

Minkejja l- kontroversja li kellna fil- pajjiż dwar is-sehem tal- partiti politiċi f'dawn l- elezzjonijiet - kontroversja li għadha friska pero' li mal- mogħdija taż-żmien żgur titlef mill-karga tagħha biex posta jittieħed mill- iżvilupp importanti tad-demokrazija li hemm f'pajjiżna u tas- solidarjeta' li hemm bejn iċ- ċittadini tagħna hekk fi ħdan il-komunitajiet tagħna - din il-liġi hija liġi li fil-milja taż-żmien għandha twassal għal wiċċ ġdid tad- demokrazija tagħna u għandha twassal għal metodu ġdid ta' kif immexxu l- ħwejjeġ ta' pajjiżna bit-tisħib ta' kulħadd fuq bażi ta' ugwaljanza bħala ċittadini ta' soċjeta' maqgħuda, soċjeta li qegħdha tħares 'il quddiem b'fiduċja fil-ġejjieni u soċjeta' li hija lesta biex tilqa' għall-isfidi li qiegħed iġib miegħu it-tibdil fid-dinja li bilfors jolqot lil pajjiżna.

Bl-istess mod ngħid li l- Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna li se jemenda l- Kodoċi Ċivili, Abbozz li aħna nirreferu għalih bħala l-Liġi tal- Familja, huwa Abbozz ta' Liġi ta' importanza fundamentali għas-soċjeta' tagħna.

Il- qafas legali li fi ħdanu tmexxew ħafna mill-aspetti tal- familja u li fi ħdanu nbniet u żviluppat il-kultura tal- familja huwa qafas legali li jgħodd aktar minn 100 sena.

Meta wieħed jiġi biex jibdel radikalment qafas legali li serva għal daqstant tul ta' żmien, qafas legali li se jagħti bażi ġdida għall-ħajja tal-familja tagħna, għar- relazzjonijiet bejn il- miżżewġin, għar-relazzjonijiet bejn il-ġenituri u l- ulied, bilfors li okkażjoni bħal din hija okkkażjoni ta' importanza kbira fis-soċjeta' tagħna.

Meta jkollok Parlament li ddiskuta żewġ liġijiet li sejrin jolqtu hekk fil-fond il- ħajja tas-soċjeta tagħna, minn banda l- ħajja tat-tmexxija ta' pajjiżna u mill-banda l-oħra l- ħajja ta' tmexxija fil-familja tagħna, bilfors ikollna nirrealizzaw minn liema żvilupp dinamiku tinsab għaddejja s- soċjeta tagħna u għaldaqstant ma nistax ma nistqarrx is- sodisfazzjon ta' din in-naħa li dan l-iżvilupp dinamiku qiegħed jiġi mgħejjun jiżviluppa anke bil-politika fejjieda u maħsuba ta' din l-Amministrazzjoni.

Meta qist l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna u staqsejt lili nnifsi kif l-aħjar li wieħed jintroduċi d-dibattitu li jrid jiżvolġi f'din il- Kamra, ħassejt li nista' nintroduċih taħt sitt aspetti.

Naħseb li huwa xieraq li wieħed jintroduċi dan l-Abbozz ta' Liġi fl-isfond ta' l-iżvilupp tas-soċjeta' tagħna u l- iżvilupp li għaddejja minnu l- familja Maltija.

Irridu nifhmu dan l-Abbozz ta' Liġi mill- perspettiva ta' dan l-iżvilupp, u naħseb li huwa mportanti li fl-ewwel parti tad-diskors tiegħi nagħmel xi kummenti dwar kif jien nara dan l-iżvilupp.

Irrid infakkar ukoll lill- Kamra dwar il-proċess li bih tfassal l-Abbozz ta' Liġi li għandha quddiemha għad- diskussjoni, u mbagħad ngħaddi biex nittratta l-kontenut ta' dan l-Abbozz, l-ewwelnett taħt l-aspett tar- relazzjonijiet bejn il-miżżewġin u r- relazzjonijiet bejn il-ġenituri u l- ulied.

Aspett ieħor li nixtieq nittratta huwa dak dwar l-amministrazzjoni tal- proprjeta' fi ħdan il-familja; dak li jgħid l-Abbozz ta' Liġi dwar is- separazzjonijiet personali, u nagħlaq billi nagħmel xi kummenti dwar ir- rwol tal-qorti f'dan kollu, u l-ħtieġa ta' strutturi ta' assistenza soċjali fid-dawl ta' l-iżvilupp li għandna quddiemna.

Mr Speaker, kif għidt, se nibda billi ngħid x'inhuma l- ħsebijiet tiegħi fuq il- perspettiva u l-isfond li fih għandna nqisu l-impatt u l- implikazzjonijiet ta' l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Matul dawn l- aħħar snin kien hawn dibattitu ħaj dwar il- familja u l-iżvilupp soċjali.

Mr Speaker, kemm kien imqarraq Daniel Cooper meta 22 sena ilu kiteb il- ktieb "The Death of the Family"!

Din il-profezija mhux talli ma seħħitx, talli f'dawn it-22 sena, id-dibattitu dwar din iċ-ċellula tas- soċjeta' ma naqas qatt, anzi kiseb l-interess ta' ħafna awtoritajiet u gruppi soċjali li sa ftit taż-żmien ilu aktarx li kienu pjuttost jiddejqu jitkellmu fuq il- familja.

Mr Speaker, tajjeb li mill- ewwel infakkar li meta nitkellmu fuq il- familja, m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi fenomenu ta' xi soċjeta' partikolari, imma qed nitkellmu fuq fenomenu li d-Dikjarazzjoni dwar id- Drittijiet tal-Bniedem tal-Ġnus Magħquda u tant strumenti oħrajn ta' l- istess Nazzjonijiet Uniti, jqisuha bħala ċ-ċellula bażika tas- soċjeta' u l- iktar ċellula fundamentali.

F'uħud minn dawn l-istrumenti naqraw dwar il- ħtieġa li kull soċjeta' tagħti lill-familja l- protezzjoni u l-assistenza l- aktar wiesgħa.

Naturalment sew l-Istat u sew is-soċjeta', mhux biss ta' pajjiżna imma anke ta' ħafna pajjiżi oħra, f'dawn l-aħħar żmenijiet għaddew u għadhom għaddejjin minn taqlibiet kbar li ma jistax ikun li ma jinfluwenzawx lill-familja.

Aħna f'pajjiżna nqisu li l-familja għandha mportanza essenzjali, inqisuha bħala l-pern ta' l- organizzazzjoni tas- soċjeta' tagħna u l-qofol tal-ħajja soċjali.

Barra minn hekk nqisu li l- familja għandha tibqa' ċ-ċellula strateġika fl- istruttura soċjali.

Veru li familja li tkun għaddejja minn tensjoni u mid-diffikultajiet tagħha tkun qegħda tevolvi mal- milja ta' l-iżvilupp soċjali, imma xorta tibqa' familja li fis-soċjeta' tagħna għandha valur fiha nnifisha.

Minkejja li dak li għaddejja minnu l- familja Maltija jnissel anzjeta' f'ħafna minna f'din il-Kamra, f'ħafna ċittadini u f'ħafna awtoritajiet, jien inħoss li għandna nħarsu lejn l-aspett pożittiv tal-familja Maltija.

Ma naħsibx li meta nqisu x'qiegħed jiġri f'soċjetajiet oħra, nistgħu ngħidu li l- istituzzjoni tal- familja Maltija qegħda fi kriżi.

Veru li l-familja għandha l-problemi u d- diffikultajiet tagħha, u veru li għandna kwantita' ta' familji li għandhom bżonnijiet speċjali u għaddejjin minn fażi ta' problemi speċjali, imma ma nistgħux ngħidu illi bħala istituzzjoni, il- familja hija fi kriżi.

Għall-kuntrarju, meta wieħed janalizza x'qed jiġri fis-soċjeta', jara illi t-tendenzi jew l-indikaturi huma illi l-familja Maltija għad għandha s-saħħa, il-ħila u l-kapaċita' illi tilqa' l- isfidi u tirrispondi għall- esiġenzi li jirriżultaw mill- bidliet soċjali li għaddejjin minnhom.

Minħabba li l-familja Maltija għad għandha dan il- potenzjal, huwa mportanti li aħna ngħinuha biex ikollha, bħala waħda mill- karatteristiċi tagħha, l-aspett ta' qima u ta' aktar rispett lejn kull persuna fi ħdanha - sew jekk hi raġel, mara, tfal, jew anzjani - biex il- qima u r-rispett jiżdiedu u biex nassiguraw li l-bżonnijiet u l-għażliet tal-membri tal- familja kemm jista' jkun ikunu sodisfatti b'mod personalizzat.

Dan li għadni kif stqarrejt huwa l-qofol u l-qafas illi aħna żammejna quddiem għajnejna fit-tifsil tal-politika tal- Gvern, b'mod partikolari l- politika soċjali.

Inqis illi dan il-Gvern wera impenn u rieda mill-iktar ċara għar- rigward ta' dan il-qasam.

Mr Speaker, jekk wieħed jirreferi għall-Programm Elettorali illi spira l-azzjoni politika, ekonomika, soċjali u kulturali ta' pajjiżna taħt din l- Amministrazzjoni, fil-Manifest Elettorali ta' l-1987 insibu dan id-diskors:

"L-Istat irid bilfors juri ċertu interess fil- familja.

Anzi l-Istat għandu jagħraf li l-aktar ħaġa li għandu bżonn kull bniedem biex jgħix ħieni hi li jitrabba fil-familja tiegħu u jgawdiha.

Għalhekk l-interess veru ta' l-Istat ma jista' qatt ikun li jdgħajjef lill- familja imma, għall- kuntrarju, għandu jsaħħaħha u jgħinha fejn ma tistax tlaħħaq weħidha fil- ħteġijiet tagħha.".

Mr Speaker, wara l-miżuri li ħadna fil-ħames snin ta' din l- Amministrazzjoni, meta ġejna biex infissru t-tieni pass li għandu jreġi f'dan il-qasam, ħassejna li fil-Manifest Elettorali ta' l-1992 għandna nfissruh b'dan il-kliem:-

"L-ewwel qafas tas- solidarjeta' bejn il- bnedmin hija l-familja.

Hu fi ħdan il-familja li l-bnedmin l-ewwel u l- aktar li jitgħallmu kif igħixu, mhux għal rashom imma f'rabta intima ma' ħaddieħor.".

Mr Speaker, aħna ma stajniex ma neħdux nota tal-messaġġ tas- Segretarju Ġenerali tal-Ġnus Magħquda li ġie moqri lilna waqt il-ftuħ tal-konferenza preparatorja ta' l-Ewropa u l- Amerika ta' Fuq b'risq Is-Sena Internazzjonali Tal-Familja.

Is-Segretarju Ġenerali qal hekk:

"It is in families that we must also find the first and fullest expression of equality between men and women and the full security and recognition of the human rights of children.".

Mr Speaker, aħna nqisu li llum il-ġurnata l-impenn tagħna għandu jwassal biex ikun hawn nisġa ta' solidarjeta' li trid tinvolvi lill-qasam privat, lill-Gvern, liċ-ċittadini u lill-volontarjat.

Iżda b'mod qawwi u dirett trid tinvolvi wkoll lill-familja Maltija li tifforma s-soċjeta' tagħna.

Mr Speaker, ħafna drabi nisimgħu min jesprimi l-inkwiet tiegħu billi jħares lejn l-imgħoddi u jqabbel il-komplessita' tal- ħajja tal-lum mal-ħajja aktar naturali, sempliċi u inqas komplikata tal-passat.

Mhux darba u tnejn li nsibu min jilmenta li ma nafux fejn se tispiċċa s-soċjeta' tagħna meta nħarsu lejn iż-żgħażagħ tal- lum.

Naħseb li wieħed ikun konfortat meta jiftakar li eluf ta' snin ilu l-għaref Socrates kien ukoll ilmenta fuq iż- żgħażagħ ta' dak iż-żmien.

Kien qal li jekk iż-żgħażagħ jibqgħu sejrin hekk ma kienx jaf fejn is-soċjeta' tiegħu se tispiċċa.

Naħseb li filwaqt li dan jurina kemm il-fenomeni tat-tibdil jinfluwenzaw lis- soċjeta' minn żmien għal żmien, igħallimna wkoll li ma tantx nistgħu niġġudikaw l-imgħoddi bil-valuri tal- lum jew nistennew li l-passat għandu jkun il-futur ta' pajjiżna.

Aħna nafu li fil-fatt għaddejjin minn trasformazzjoni kontinwa.

Meta din l- Amministrazzjoni, magħmula mill-Partit Nazzjonalista, kienet fl- Oppożizzjoni - jiġifieri fis-snin sebgħin - kellha l-kapaċita' li ġġedded lilha nnifisha u li tinterpreta b'mod tajjeb is-sinjali taż- żmenijiet, l- iżvilupp soċjali u l-kultura tas-soċjeta' tagħna.

Kienet din l- intuwizzjoni u dan l-għarfien ta' dawn is-sinjali taż-żmenijiet li għenuna nniedu f'pajjiżna proċess fit-tul ta' inizjattivi li jġibu bidliet veri, bidliet li jibqgħu, bidliet li jbiddlu tassew is- soċjeta' u mhux bidliet kosmetiċi.

Dan huwa proċess dinamiku ta' inizjattivi li kien u huwa kapaċi jintiseġ mat-tibdiliet li għaddejja minnhom is-soċjeta' tagħna fosthom minn katina ta' azzjonijiet, waħda ma' l-oħra, li lkoll flimkien mal-mogħdija taż-żmien igħinu biex is- soċjeta' tagħna tittrasforma ruħha.

Jien smajt xi wħud li qalu li dan l-Abbozz ta' Liġi huwa aktar favur il- mara milli favur il-familja.

Fil-fehma tiegħi, dan il-ġudizzju jimmiżinter- preta l-importanza ta' l-aktar żvilupp li beda diġa' u li b'mod aċċentwat se jkompli jaffettwa l-iżvilupp tal- familja tagħna.

Huwa veru li l- familja hija affettwata minn ħafna ħwejjeġ imma jien nemmen li l-aktar ħaġa li aħna rridu nifhmu biex ngħinu lill-familja tibqa' b'saħħitha hija li s- soċjeta' tagħna - bħal soċjetajiet oħra qabilna - qegħda tara l- istatus tal-mara jieħu l-post li jixraqlu billi jiġi mwettaq il-prinċipju fundamentali ta' l-ugwaljanza tal-mara fuq l-istess bażi mar- raġel.

Ikolli ngħid li jekk il-fattur li l-iktar jista' jinfluwenza l-iżvilupp attwali u dak tal-ġejjieni tal-familja Maltija huwa l-mara, naħseb li meta bl-Abbozz preżenti, fost ħwejjeġ oħra, qed indaħħlu l-prinċipju ta' l- ugwaljanza bejn il-mara u r-raġel u bejn l-omm u l-missier, qed nagħmlu l- liġi illi fiha l-familja legali tikkorrispondi għall-familja fir-realta'.

Mr Speaker, ma nistgħux ma nirrispondux għal ċerti anzjetajiet li tqanqlu fid- diversi diskussjonijiet li saru dwar dan l-Abbozz ta' Liġi.

Kien hawn uħud - m'inix qed nirreferi għan-naħa l-oħra - illi wrew xi ftit ta' tħassib għax issa l-mara se jkollha l- istess drittijiet bħal żewġha; fissru illi b'dan il-mod l- istabilita' tal-familja tista' b'xi mod tiġi mittiefsa.

Huma wrew ukoll l-anzjeta' tagħhom għax fil-fehma tagħhom b'dan il-mod nistgħu nagħtu lok għal ċerta dgħjufija f'din l- istruttura bażika ta' pajjiżna.

L-appell tagħna lil min għadu jaħseb li dan jista' jkun ta' inkwiet huwa biex jifhem minn xiex għaddejja s-soċjeta' tagħna u jirrealizza illi aħna ma nistgħux inżommu l-iżvilupp lura, mhux biss għax huwa fiżikament impossibbli li nżommuh, imma għax per prinċipju llum immaturajna biżżejjed biex nirrikonoxxu din l-aspirazzjoni fundamentali ta' sħabna ċ-ċittadini nisa.

Nafu li hemm bidliet radikali li qed jolqtu lill- familja u li mhux qed jolqtuha kullimkien l- istess, fl-istess żmien u bl- istess pass.

Qed naraw li t- tibdil fid-demografija, jiġifieri l-mod kif il- popolazzjoni tagħna qegħda tinbidel, qed jaffettwa r-rata taż-żwieġ, ir-rata tal- fertilita' u r-rata tas- separazzjonijiet.

Mr Speaker, irridu nifhmu wkoll li hawn żvilupp f'dan il-qasam.

Fatturi mportanti fil- popolazzjoni tagħna huma li din kibret fin-numru, tħalltet xi ftit u hija popolazzjoni li qed tixjieħ.

Dawn huma kollha ħwejjeġ li qed ikollhom effett fuq l-iżvilupp tal-familja Maltija.

Hemm ħwejjeġ oħra li aħna rridu nqisu, bħalma huma r-rivoluzzjoni li seħħet fid- dinja fil-qasam tal- kommunikazzjoni u fil-qasamtal- media.

F'pajjiżna, fejn il- Gvern imbarka fuq politika ta' liberalizzazzjoni kompleta fil- qasam tal-media u tal- kommunikazzjoni, qegħdin naraw li l-familja Maltija hija esposta għal barrage ta' informazzjoni, ta' influwenzi u ta' kulturi.

Illum qegħdin naraw kwantita' ta' radios u televisions, beda dieħel il- cable television u wħud diġa' għandhom it-television permezz tad-dish antenna.

Fid-djar tagħna daħal ukoll il-computer u riċententement sar seminar proprju dwar l- użu tal-computer fid-dar u fit-tmexxija tal- familja.

Dawn huma ħwejjeġ li xi ftit jew wisq ikollhom rifless fuq il-valuri li aħna nħaddnu fil-familja tagħna.

Dawn wieħed jista' jħares lejhom mill-aspett negattiv u jgħid li l- influwenza barranija fuq il-familja Maltija tista' timmilita kontra ċertu valuri tradizzjonali u kontra l-għaqda tal-familja fis-sens tradizzjonali tagħha, pero' jien nemmen li s-soċjeta' għandha tħares lejn dan il- qasam ta' din l-influwenza b'mod aktar pożittiv u nqisu li dan għandna neħduh bħala opportunita' biex isaħħaħ lill- familja.

Għaliex dawn huma ħwejjeġ li għandhom jimmaturaw aktar lis-soċjeta' tagħna u li għandhom jimmaturawna b'mod li nifhmu aktar kif nistgħu nittekiljaw l-iżviluppi li qegħdin isiru.

Imbagħad hemm l-iżvilupp ekonomiku li wkoll għandu rifless fuq kif il- familja tissawwar u tiżviluppa.

M'hemmx dubju li matul dawn l- aħħar 30 sena, l-livell ta' l- għajxien tal-poplu tagħna - jekk tkejlu b'ċertu riga - għola sostanzjalment bil-miżuri li ħadu amministrazzjonijiet differenti.

Dan narawh minn kwantita' ta' fatturi jekk inħarsu lejn il-mod ta' kif ngħixu, lejn ħafna mid-djar tagħna, lejn il-livelli edukattivi, kif nilbsu u kif ngħaddu l-ħin liberu tagħna.

Il-livell ta' għajxien li għandna llum ma jintagħrafx mil-livell ta' għajxien li tlaqna bih meta qbadna t-triq ta' l-indipendentza ta' pajjiżna imma fl-istess ħin bħal kull żvilupp materjali ieħor dan l-iżvilupp iġib miegħu konsegwenzi mhux kollha sbieħ u wħud minnhom konsegwenzi ħżiena li qed jolqtu fil-laħam il-ħaj lis- soċjeta' tagħna.

Hemm il- fattur li forsi huwa l-iktar li qiegħed jolqot il-mod ta' kif aħna nħarsu lejn ċerti affarijiet.

Mr Speaker, jekk inħarsu lejn is- sistema u l- livell ta' edukazzjoni ta' pajjiżna, mill-mod kwantitattiv nistgħu naraw x'qabża saret.

Jekk nieħdu żmien missirijietna, dawk li trabbew immedjatament wara l-gwerra, naraw li r- rata ta' l-illitteriżmu u l- analfabetiżmu kienet ta' kważi 10%.

Minn studju li sar jidher li fost iż-żgħażagħ tal-lum ir- rata niżlet għal 4%.

Mr Speaker, jien qed nikkwota mill-ktieb ta' Fr. Charles Tabone li studja dwar dan il- qasam u ppubblika l-ktieb "The Secularisation of the Family in changing Malta".

Jekk inħarsu lejn il-qasam ta' l-edukazzjoni elementari, insibu li 54% ta' missirijietna kellhom din l- edukazzjoni.

Illum in-numru ta' żgħażagħ li għandhom biss edukazzjoni elementari għadu għoli, imma r-rata niżlet għal 34%.

F'dak iż-żmien 16% biss kellhom edukazzjoni sekondarja, mentri llum iktar minn 40% taż- żgħażagħ jispiċċaw l-iskola sekondarja.

Barra minn hekk, fiż- żmenijiet ta' missirijietna, 3% biss kellhom xi grad jew diploma universitarja.

Illum ir-rata telgħet għal 10%.

Mr Speaker, f'din is- sitwazzjoni wieħed mhux biss jista' jitkellem in terms of generation gap imma anke in terms of educational and cultural gap.

M'hemmx dubju li l- edukazzjoni minnha nnifsiha mhux biss tevolvina imma tqanqlilna l- aspettattiva u l- aspirazzjonijiet tagħna fil- livell ta' l-għajxien u taffettwa wkoll il-mod kif iż- żgħażagħ jibdew iħarsu lejn il- familja.

Altro che l- missirijiet li trabbew qabel l- aħħar gwerra u li għexu u nnammraw f'dawk iż-żmenijiet biex tawna l-familji ta' wara l-gwerra bil- baby boom li kulħadd isemmi, u altro che ....

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Moran.

ONOR.

VINCENT MORAN: Mr Speaker, ma rridx ninterrompi lill-Ministru imma jidhirlek li dan għandu xi relevanza għall- Abbozz li għandna quddiemna?

Dan assolutament m'għandu ebda relevanza.

MR SPEAKER: Qed nitkellmu fuq il-prinċipju tal-liġi.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien qed nitkellem fuq il-prinċipju biex nasal ħalli nispjega għaliex illum il-liġi rridu nibbażawha fuq il-prinċipju ta' l- ugwaljanza.

Mill-1976 'l hawn dan il-Parlament qatt ma ddiskuta s-suġġett tal-familja.

Jekk kien hemm xi diskussjonijiet, dawn kienu sporadiċi u disjointed u mingħajr ebda qafas li fih nistgħu nifhmu l- affarijiet.

Jidhirli li l- Kamra meta għandha quddiemha Abbozz ta' Liġi li se jbiddel stat attwali li ħafna minnu sar fi żmien Sir Adrian Dingli, għandu jkollna l-kuraġġ li nitkellmu fi kwadru wiesa'.

Ma naħsibx li l-Oppożizzjoni għandha raġun li tqis l-analiżi ta' l-isfond soċjali li fi ħdanu qegħdin inressqu dan l- Abbozz ta' Liġi, bħala out of order, għaliex dawn huma ċ- ċirkostanzi soċjali li qegħdin jagħtu lok għall-għarfien ta' dawn il-prinċipji li għandna nkorporati fil-liġi.

Naħseb li huwa importanti li kull membru tas-soċjeta' Maltija, speċjalment dawk li huma xettiċi rigward il-fatt li l- mara Maltija jkollha l-istess status daqs ir-raġel - jista' m'hemmx nies xettiċi fuq in- naħa l-oħra, imma fis-soċjeta' għad fadal - jifhmu liema huma l-iżviluppi li qegħdin iwasslu għal dan l-iżvilupp.

Mr Speaker, jien iddikjarajt mill-bidu taħt liema taqsimiet beħsiebni nittratta dan l- Abbozz ta' Liġi u għalhekk nixtieq inkompli ngħid li l- livell edukattiv jinfluwenza ħafna l-mod kif se nħarsu lejn il-familja Maltija, altro che l-ommijiet tagħna li fil-biċċa l-kbira tagħhom kellhom - jekk kellhom - edukazzjoni primarja, altro che n-nisa tagħna li fil-biċċa l-kbira tagħhom għandhom l-edukazzjoni sekondarja, u altru wliedna, iż- żgħażagħ tal-futur, li numru sew minnhom se jkollhom livell ta' edukazzjoni post-sekondarja u universitarja.

M'hemmx dubju li l-mara tal-lum u ta' għada, li se tkun użufruwixxiet mill- opportunita' ta' edukazzjoni terzjarja jew post-sekondarja, se tifhem aktar l-aspirazzjonijiet tagħha, se tħaddanhom iktar u se tesiġi li l- personalita' tagħha tibqa' tiżviluppa sal-milja tal-ħiliet li hija jkollha.

U dan se jkollu rifless fundamentali fuq il-familji tagħna.

Dawn huma, fost affarijiet oħra, il- ħwejjeġ li jolqtu t-tibdil li għaddejjin minnu aħna u li ma nistgħux indaħħlu rasna fir- ramel u ma nirrealizzawhx.

Għall-kuntrarju aħna pprovajna nifhmu dan u għalhekk nedejna strateġija komprensiva biex inxettlu din il-kultura.

Jekk wieħed jara l-inizjattivi li ttieħdu, isib li waħda mill- ewwel inizjattivi li ħadet din l-Amministrazzjoni kienet li tinkorpora l- Konvenzjoni Ewropea dwar il-Jeddijiet u l- Libertajiet Fundamentali tal- Bniedem bħala parti mil- liġijiet ta' pajjiżna.

B'dan il-pass, għall-ewwel darba f'pajjiżna ġie rikonoxxut fil- liġi tagħna d-dritt li ma jistax ikun hemm diskriminazzjoni abbażi ta' sess, imma minħabba l-mod kif kienet imfissra fil-Konvenzjoni, din kienet limitata għal ċerti ċirkostanzi.

Dan il-Gvern fl- 1988 iffirma u rratifika l- Karta Soċjali Ewropea, the European Social Charter, fejn insibu dikjarazzjoni ċara dwar il-bżonnijiet speċjali tal- familji u d-dritt tal-mara għall-ugwaljanza.

Kienet din l- istrateġija komprensiva li wasslitna biex inwaqqfu l- makkinarju nazzjonali li fi ħdanu rridu nħaddmu dawn il- bidliet, u fil-fatt waqqafna l- Kummissjoni għall-Avvanz tal- Mara u s-Segretarjat għall- Ugwaljanza tan- Nisa.

Tajjeb ngħid li matul dawn l-aħħar snin dan il-makkinarju kompla jissoda u permezz tiegħu setgħu jittieħdu diversi inizjattivi li nfirxu mad- diversi oqsma tal-ħajja tas-soċjeta' tagħna.

Fl-1989 jien kont ħadt l- inizjattiva li nsejjaħ il- European Conference on Integrating Social and Family Policy, għaliex ħassejna l- ħtieġa li nirriflettu fuq dawn l- iżviluppi, fuq kif dawn l- iżviluppi se jolqtu lill- familja Maltija u liema huma l- programmi soċjali li għandna nniedu biex inkunu nistgħu ngħinu lill-familja tiżviluppa aħjar.

Pass importanti kien meta f'Marzu ta' l-1991 il- Gvern iffirma l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it- tneħħija ta' kull għamla ta' diskrimkinazzjoni kontra n- nisa, u l-Gvern għandu programm vast ħafna ta' kif il-mara Maltija tista' tieħu postha fis- soċjeta' tagħna sabiex tkun tista' verament tagħti l- kontribut sħiħ li hija kapaċi tagħti.

Dan wassal għal bidla fil-Kostituzzjoni tagħna fl- istess sena, jiġifieri f'Lulju ta' l-1991, meta fost il- protezzjonijiet li ngħataw għad-drittijiet fundamentali tal- bniedem, ingħata l-ħarsien kontra diskriminazzjoni abbażi ta' sess.

Dawn kienu punti mill-iktar importanti li wieħed irid jgħaqqadhom mal- punti importanti u storiċi li ttieħdu fi żmenijiet oħra.

Nistgħu nsemmu l- vot li ngħata lin-nisa fl-1947 mill-ewwel Amministrazzjoni Laburista ta' wara l- gwerra u miżuri oħra ta' benefiċċju għan-nisa li ttieħdu fis-snin sittin fil-qasam edukattiv u fir-rikonoxximent tal-prinċipju ta' paga daqs l- irġiel għall-istess xogħol fis-settur pubbliku.

Imbagħad fis-snin sebgħin dan il- prinċipju ġie estiż għas-settur privat u ġew introdotti c- children's allowance u benefiċċji oħrajn.

Jidhirli li kien pass importanti meta fl-1973 saru diversi bidliet fil-Kodiċi Ċivili ta' pajjiżna li għalkemm ma waslux it-triq kollha kif qed nagħmlu llum, m'hemmx dubju li kienu bidliet ta' importanza fundamentali anke għal dawk iż-żmenijiet.

Illum qegħdin inkomplu nimxu fuq dawn il-passi.

Illum is- soċjeta' tagħna għaddejja minn dan l-iżvilupp u m'hemmx dubju li aħna forsi aktar konxji minn dan il-fenomenu milli stajna nkunu qabel.

Għal dan l-iskop ittieħdu miżuri oħrajn; per eżempju n-nisa li jiżżewġu barranin ingħataw l-istess drittijiet bħall-irġiel li jiżżewġu barranin, saru bidliet fil-liġijiet ta' l-income tax, tas-sigurta' soċjali, u qed nipproponu bidliet fil-liġi f'dak li għandu x'jaqsam mal- passaporti, kif ukoll bidliet fil-Kodiċi Kriminali.

Bħalissa għaddejjin ukoll diskussjonijiet mad-dipartimenti responsabbli mid-diversi liġijiet biex nassiguraw li l-liġijiet ta' pajjiżna jikkonformaw ma' dan il-prinċipju li issa ġie sanċit fil-Kostituzzjoni dwar l- ugwaljanza bejn il-mara u r- raġel.

Irridu naraw ukoll - u jekk ikolli ċans nitkellem fuqu aktar tard - il- pass li ħa dan il-Gvern fl-1990 meta rratifika l-Konvenzjoni dwar id- Drittijiet tat-Tfal.

Ilkoll niftakru li fl-1979 kienet is- sena internazzjonali dwar it- tfal u aħna aderejna għal din il-Konvenzjoni dwar id- Drittijiet tat-Tfal fl-1990.

Irrid ngħid li biex inkomplu insaħħu dan il-prinċipju ta' l- ugwaljanza bejn il-mara u r- raġel, qed naraw il- Kummissjoni taħdem fi ħdan l-amministrazzjoni pubblika fid-diversi dipartimenti tagħna biex inkunu nistgħu nassiguraw li dan ma jibqax prinċipju miktub fil- Kostituzzjoni imma jsir prinċipju li jinfiltra fil- ħajja ta' kuljum ta' l- amministrazzjoni pubblika.

Minn hemmhekk imbagħad nistennewh jinfirex fil-ħajja ta' kuljum tas-soċjeta' tagħna, fil- mentalita' tagħna u fil- kultura tagħna u għalhekk ħafna mix-xogħol qed isir mid- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Per eżempju, rajna li l- curriculum ikun l-istess għas- subien u għall-bniet kemm fil- livell sekondarju u kemm fil- livell primarju.

Kien hemm ukoll l-intervent tas- sezzjoni tal-Guidance and Counselling tad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni fis-suġġett tal- personal and social studies u tal-life skills li fih qiegħed jidħol ħafna tagħlim anke dwar dan l-aspett, Mr Speaker.

Rajna wkoll li l-Kummissjoni ħadet interess partikolari u speċifiku anke fil- qasam tax- xogħol meta talbet lill- Workers' Partecipation Development Centre ta' l- Universita' biex jagħmel survey dwar in-nisa u d-diversi oqsmatax-xogħol biex wieħed jifhem aħjar dan il-fenomenu.

Matul din is- sena ersaqna aktar biex anke napprofittaw mill- opportunita' tas-sena internazzjonali tal-familja li n-Nazzjonijiet Uniti ddeċidew li tiġi ċelebrata s-sena d- dieħla u qegħdin nieħdu sehem attiv f'dan il-proċess.

Aħna nemmnu li dan m'għandux ikun proċess ċelebrattiv imma għandu jkun proċess li permezz tiegħu nagħrfu nittekkiljaw u niżviluppaw il-politika tagħna, il-programmi tagħna, il- leġislazzzjoni tagħna u l- istruttura tagħna f'dan il- qasam.

Kif jaf kulħadd għadu kif kellna l-laqgħa preparatorja ta' l-Ewropa u l- Amerika ta' Fuq fuq dan il-qasam u f'Novembru li ġej ikollna l- world forum ta' l-għaqdiet volontarji tan-non-governmental organisations li se jsir f'Malta.

Dan huwa l-isfond u l-perspettiva li fi ħdanu għandna dan l- Abbozz ta' Liġi.

Dan l-Abbozz ta' Liġi qiegħed iqarreb il-biċċa l-kbira tar- realta' tal-familji biex iwassalna biex il-qafas legali jkun jikkorrispondi ma' din ir- realta', isaħħaħha u jipprovdi soluzzjonijiet għal meta din ir-realta' tidħol f'xi diffikultajiet.

Jien nixtieq ngħid li m'għandniex inħarsu lejn dan l-Abbozz ta' Liġi bħallikieku huwa s- soluzzjoni ta' kull problema.

Peress li kellna diversi ittri, telefonati, kuntatti u programmi fuq ir-radju li fihom intervjenew iċ-ċittadini, donnu hawn l-impressjoni li fil-liġi se tinstab is- soluzzjoni ta' xi problemi partikolari.

Jien naħseb li rridu nagħmluha ċara li fil- biċċa l- kbira tal-ħajja ta' kuljum tagħna l-familja se tibqa' tiddeċiedi hi dak li jagħmilha ħienja u b'saħħitha u dak li jġibilha r-risq.

Hija l-koppja li se tibqa' tiddetermina l-affarijiet ta' bejniethom.

Il-liġi qegħda hemm biex tipprovdi qafas legali, speċjalment f'dawk il- każijiet li niġu bżonn.

Kulħadd jaf li matul iż-żmien li fih isseħħ l-armonija bejn il-koppja fi ħdan il-familja, ħadd ma joqgħod jagħmel referenzi għall-Kodiċi Ċivili imma meta jinqala' d-diżgwid u l-inkwiet, irridu naqgħu fuq il-provvedimenti tal- liġijiet tagħna.

Il-liġi qegħda toqrob lejn ir-realta' ta' ħafna familji u qed tagħtina qafas legali biex inkunu nistgħu nsaħħu l-mentalita' u l- kultura dwar dan is-suġġett.

Għalhekk huwa tajjeb li wieħed jagħmilha ċara għal kulħadd li hawnhekk m'għandniex xi formola maġika biex kull min għandu xi problemi fil-familja u kull min qiegħed f'xi diffikulta', l- għada li tgħaddi din il-liġi se jkun jista' jsib is-soluzzjonijiet għal dawn il- problemi għaliex il-ħajja mhijiex faċli.

Bil-liġi nistgħu nirregolaw aħjar id-diffikultajiet.

Fil- fatt fil-liġi qed nipprovdu diversi provvedimenti li se jagħmlu l-ħajja tal-koppja xi ftit aktar umana u faċli.

Aħna qed nagħtu gwida aktar ċara lill-awtorita', lill-Gvern u lill-Qrati tagħna dwar fuq liema kriterji għandhom jiġġudikaw ċerti affarijiet.

B'danakollu s- soluzzjonijiet tal-problemi jridu jsibu tarfhom il-membri tal-familja, r- raġel ma' martu, it-tfal mal- ġenituri u viċi versa.

Irrid ngħid li fil-bidu nett - jiġifieri meta bdejna nfasslu din il-liġi - aħna konna għamilniha ċara, b'għażla konxja, li m'aħniex se nagħmlu tibdil fil-Kodiċi Ċivili li jolqot l-aspetti kollha tiegħu.

Iffokajna fuq il-ħwejjeġ li dehrilna li huma l-iktar prijoritarji u ħallejna ċerti affarijiet għal stadju ulterjuri.

Huwa importanti li din il-Kamra tifhem dan, biex kemm jista' jkun, id- dibattitu jiżvolġi b'mod li nkunu nistgħu nħaffu l- approvazzjoni ta' dawn l-emendi li għandna quddiemna, naturalment bil-kummenti u bit- tibdil li jista' jkun hemm bżonn.

Aħna konna ħassejna li kieku kellna nipprovaw infasslu emendi li jolqtu kollox, il- proċess konna se ntawluh ferm iktar.

Għaldaqstant qsamna dan il-proċess fi tliet aspetti u bħalissa qiegħed biss nikkonkludi l-ewwel fażi tiegħu.

L-ewwel fażi hija dik li qed nittrattaw llum fejn qed inbidlu l-Kodiċi għar-rigward tar-relazzjonijiet personali, tas-setgħa tal-ġenituri fuq l- ulied, ta' l-amministrazzjoni tal-proprjeta', tas-separazzjoni personali; it-tieni fażi trid iġġib magħha bidliet fil- Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għal dak li jolqot il-Qorti tal-Familja; fit-tielet fażi se jkollna l- bidliet l-oħrajn li jolqtu l- istitut tat-tfal, dawk li ngħidulhom illeġittimi - nittama li eventwalment ma nibqgħux nsejħulhom hekk - l- parti li tolqot is-suċċessjoni u l-parti li tolqot il- koabitazzjoni bejn il-koppja barra miż-żwieġ.

Ridna li nqassmuhom f'dawn it-tliet stadji biex ma neħlux f'komplessita' u komplikazzjoni li nżommu ħwejjeġ li m'għandux ikun hemm diffikulta' li naqblu fuqhom ma' ħwejjeġ li setgħu jirrikjedu iktar maturazzjoni.

Għaldaqstant waħda mill- funzjonijiet li kienet ngħatat lill-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara kienet proprju li taħtar kumitat legali biex tkun tista' toqrob għat-tifsil ta' din il-liġi.

Fi Frar ta' l- 1991 tressaq l-ewwel Abbozz quddiem il- Kabinett u dak l- Abbozz baqa' jiġi diskuss għal diversi xhur minn kumitat tal- Kabinett li kien presedih il- Prim Ministru.

B'hekk aħna stajna naslu għall-Abbozz ta' Liġi li aħna ppublikajna bħala White Paper f'Ottubru ta' l- 1991 u nedejna programm kemm jista' jkun mifrux ta' konsultazzjonijiet pubbliċi.

Dak iż-żmien organizzajna seminar nazzjonali u wara dak is- seminar kien hemm grupp presedut mill-Avukat Ġenerali tar-Repubblika, bil- kontribut ta' esperti oħra legali, li kompla jifli bl-aktar mod espert u dettaljat il- provvedimenti li aħna ridna nibdlu.

Mr Speaker, dan wassalna biex ġie ppubblikat l- Abbozz fil-5 ta' Marzu ta' din is-sena.

Ftit ġranet wara li organizzajna forum, ippublikajna ktejjeb illi fisser fil- qosor u b'mod kemm jista' jkun li jifhmu kulħadd, x'inhuma l- portata ta' l-emendi.

Ħadna ħsieb li niltaqgħu mal-mezzi ta' kommunikazzjoni - mar- radjijiet u mal-gazzetti - biex infissrulhom ċerti affarijiet u sar anke kors mill-AZAD għal min kien interessat japprofondixxi iktar dan is-suġġett.

B'hekk, Mr Speaker, illum għandna Abbozz ta' Liġi illi kellu diskussjoni fit-tul li kienet mifruxa u maħsuba mad- diversi gruppi soċjali.

Minkejja dan kollu, m'hemmx dubju li mid-dibattitu li se jkollna fil- Kamra se nindunaw ukoll li hemm ħwejjeġ oħra li nistgħu nirranġaw.

In-naħa tal-Gvern diġa' għandha diversi bidliet li trid tagħmel, uħud minnhom huma bidliet li jirrigwardaw differenza bejn it-test Ingliż u t-test Malti u oħrajn huma emendi li jirrigwardaw affarijiet iktar fundamentali u ta' sustanza.

Nista' ngħid li ġejt hawn b'moħħ assolutament miftuħ u jien dispost li fuq dawk il- ħwejjeġ li qed inressqu f'din l-ewwel fażi nikkonsidra xi bidliet li nħoss li jistgħu jsiru.

Biss ngħid bil-quddiem illi l-Gvern mhuwiex fil- pożizzjoni li f'dan l-istadju jiddiskuti bidliet li jolqtu l- illeġittimita' jew is- suċċessjoni jew inkella l- koabitazzjoni ta' kopja barra miż-żwieġ - dawn huma ħwejjeġ li qegħdin jiġu kkonsidrati f'Abbozz ieħor ta' Liġi li diġa' beda jiġi ppreparat mill- Ministeru tal-Ġustizzja - u lanqas kwestjonijiet dwar il- Qorti tal- Familja.

B'hekk naħseb li tajt biżżejjed informazzjoni fuq it-tieni punt, jiġifieri dwar il-mod kif tfasslet din il-liġi u dwar l- atteġġjament tal- Gvern fuq din il-kwestjoni.

Jekk wieħed iħares lejn l- aspett tar-relazzjonijiet personali bejn il- miżżewġin u s-setgħa tal-missier, wieħed isib l-aspetti li nkarnaw il- prinċipji li konna qed nitkellmu fuqhom.

Fil-bidu l- Abbozz ta' Liġi jagħmilha ċara li l-liġi tippromwovi l-għaqda u l-istabilita' tal-familja.

Fl-istess artiklu hemm li l- miżżewġin għandhom jeddijiet indaqs u li matul iż-żwieġ tagħhom ir-responsabilitajiet għandhom jerfgħuhom flimkien, għandhom id-dmir li jieqfu ma' xulxin materjalment u moralment u li jkunu fidili lejn xulxin.

Hawnhekk mill- ewwel irrid nagħmilha ċara li meta qed nitkellmu fuq l- ugwaljanza, m'aħniex qed nimplikaw li qed ngħamlu liġi li tgħid li l-mara u r-raġel huma l-istess.

L-ugwaljanza ma timplikax li kulħadd ikun l- istess, imma tfisser li li l- milja tal-personalita' tal- bniedem, sew jekk inhi mara u sew jekk hu raġel, hija l- istess, li d- drittijiet li jgawdu għandhom ikunu ugwali, u li d-dinjita' għandha tiġi rispettata bl-iktar mod ekwu u ugwali.

Min jgħid li b'dan l- Abbozz ta' Liġi qegħdin ngħidu li r-raġel u l-mara huma l- istess u li m'aħniex qed nirrikonoxxu d-differenza bioloġika fin-natura tagħhom, naħseb li jkun qed jiżbalja għaliex minnha nnifisha t- terminoloġija "ugwaljanza", bl- ebda mod ma timplika li n- natura tal-persuni li qed nitkellmu dwarhom hija l- istess.

Mr Speaker, huwa importanti ħafna li wieħed jifhem għaliex il-liġi qegħda tibda b'din id-dikjarazzjoni.

Jiena ngħid li l-liġi li għandna quddiemna konxjament trid tipprivileġġja lill- familja Maltija kif nafuha, u trid tippromwovi l-għaqda u l- istabilita' fil-familja u l- ħwejjeġ li aħna nirrikonoxxu bħala valuri.

Nafu li r- relazzjoni bejn il-koppja mhijiex xi relazzjoni komuni u mhijiex xi relazzjoni li hija l-istess bħal taċ-ċittadini li jgħixu fl-istess soċjeta', imma hija relazzjoni personali u rabta li tiżboq lil kull rabta oħra u bħala tali għandha tkun mibnija fuq l-imħabba, fuq ir- rispett reċiproku u fuq is-sens ta' solidarjeta' bejn il- koppja.

Irridu ngħidu wkoll li l-għaqda u l-istabbilta' tal- familja normalment għandhom ikunu bbażati fuq iż-żwieġ li huwa relazzjoni ta' mħabba personali u sħubija bejn tnejn li huma ndaqs u li jfittxu l- ġid ta' xulxin.

Meta wieħed jara l-Abbozz, isib li dan jippromwovi l-għaqda u l- istabbilta' tal-familja, igħid li l-miżżewġin għandhom jeddijiet indaqs u jerfgħu responsabbiltajiet indaqs, li għandhom id-dmir li jkunu fidili lejn xulxin u li jieqfu ma' xulxin kemm materjalment u kif ukoll moralment.

Klawsola 3 ta' l-Abbozz tkompli tgħid:

"Il-partijiet fiż-żwieġ għandhom l-obbligu, kull waħda minnhom skond il- mezzi u l-ħila tagħhom, li jaħdmu fid-dar jew barra mid-dar kif jinħtieġu l- interessi tal-familja, li jmantnu lil xulxin u li jikkontribwixxu għall- ħtiġiet tal-familja.".

Klawsola 3 hija klawsola ġdida u fiha, għall-ewwel darba, qegħdin nagħmlu referenza għal xogħol fid-dar.

Sal-lum normalment ix-xogħol tal- mara fid-dar, f'ċertu sens, ma kienx rikonoxxut bħala tali.

Jien naf li sar il-kumment li fl-Abbozz ta' Liġi xorta waħda mhuwiex qiegħed jiġi speċifikat il-valur ekonomiku tax-xogħol tal-mara jew tar-raġel fid-dar, imma jidhirli li meta fl-Abbozz ta' Liġi hemm il-provvedimenti li impliċitament jagħtu piż lil dan ix-xogħol fid-dar allura bdejna nersqu aktar lejn il- konċett fejn ix-xogħol informali ta' min jaħdem fid- dar jingħata piż anke fl-istima ta' ċerti deċiżjonijiet li jridu jsiru.

Wara l- manteniment reċiproku tal- koppja rridu ngħaddu għad-dmir tal-miżżewġin lejn uliedhom.

Hawnhekk qed jidħlu elementi li sal-lum ma kenux fil-liġi tagħna.

Per eżempju, sal-lum konna ngħidu li l-ġenituri għandhom jieħdu ħsieb u jmantnu lil uliedhom imma llum qed infissru aħjar dak li aħna l- ġenituri normalment nagħmlu, jiġifieri li nieħdu ħsiebhom, immantnuhom, ngħallmuhom u nedukawhom.

Dan nagħmluh billi nieħdu in konsiderazzjoni l- ħila, x-xeħtiet naturali u l- aspirazzjonijiet ta' l-ulied.

Għalkemm dawn huma affarijiet konċiżi, l-implikazzjoni u t- tifsira tagħhom għandhom ċerta importanza fil-ħajja tal- familja.

F'dan l-istadju rrid ngħid li rigward il-kunjom li jintuża mill-miżżewġin u mill-ulied qed nagħmlu bidliet li ħafna jqisuhom bidliet radikali.

Aħna qed ngħidu li maż-żwieġ, il-miżżewġin għandhom jieħdu l- kunjom tar-raġel u l-mara tista' żżid il-kunjom tagħha miegħu pero' qed nagħtu d-dritt lin- nisa li jiddeċiedu - u dan jagħmluh f'formola apposta waqt iċ-ċerimonja taż- żwieġ - li jagħżlu li jżommu kunjomhom.

Kif diġa' għidt, dan ikunu jridu jagħmluh b'dikjarazzjoni.

Fil-klawsola tranżitorja qed ngħidu wkoll li għal dawk li huma diġa' miżżewġa u li jixtiequ jerġgħu jieħdu kunjom xbubithom - jekk iħossu li dan iseddaq aktar il-personalita' u d-dinjita' tagħhom - hemm perjodu ta' sitt xhur żmien u formola u proċedura preskritta ta' kif dan jista' jsir.

L-ulied se jieħdu l-kunjom tal-missier u jistgħu jżidu miegħu l-kunjom ta' l-omm ukoll.

Mr Speaker, hawnhekk hawn x'tgħid din il-klawsola.

Jien irrid ngħid minn issa li filwaqt li fuq is-sustanza ta' dan il-prinċipju l- Gvern huwa deċiż, meta ġejna għall- kunjomijiet tat-tfal inqalgħet il- problema ta' safejn wieħed jista' jibqa' jżid għax nistgħu nispiċċaw b'xi sitt kunjomijiet jew aktar.

Naħseb li fl- istadju tal-Kumitat din ikollna ċ-ċans li norqmuha biex inkunu nistgħu ndaħħlu limitu b'mod u manjiera li filwaqt li l-mara jibqa' jkollha d-dritt li żżomm kunjomha, u l-familja jkollha l-kunjom tal-missier, b'danakollu nkunu nistgħu nillimitaw safejn wieħed jista' jibqa' jżid il-kunjomijiet.

Fl-istadju tal-Kumitat flimkien inkunu nistgħu nsibu l-formula li jidhrilna li tkun adatta l- iktar.

Mr Speaker, il-kunjom mhuwiex sempliċement ħaġa personali, imma għandu relevanza kbira fis-soċjeta' tagħna.

Kien għalhekk li aħna dehrilna li filwaqt li għandna nilqgħu għall-aspirazzjoni fundamentali tal-mara li żżomm kunjom xbubitha jekk hija tħoss li b'dan il-mod il-personalita' tagħha tisseddaq aktar fil- milja tagħha, fl-istess ħin xaqlibna lejn aktar stabilita' u regolarita' fis-soċjeta' tagħna billi għal diversi attivitajiet li jkun hawn f'kull qasam tal-ħajja Maltija, il-kunjom tal- familja jintrabat mal-kunjom tar-raġel.

Mr Speaker, fl-Ewwel Parti l- Abbozz ta' Liġi jitkellem dwar id-dar konjugali.

Għar-rigward tad-dar taż-żwieġ, l-Abbozz ta' Liġi qed jintroduċi wkoll elementi sostanzjalment ġodda.

F'dan ir-rigward il-liġi kienet tagħti lir-raġel id-dritt li jiddetermina fejn tmur toqgħod il- koppja u fejn tibda tgħix il-familja.

Minkejja li l-liġi kienet tipprovdi dan, fir- realta' nafu li fil-biċċa l- kbira tal-każi ma kienx isir hekk.

Illum qegħdin ngħidu li d-dar taż-żwieġ se tkun stabbilita bi qbil bejn il- miżżewġin skond il-ħteġijiet tagħhom u l-interess ewlieni tal-familja nnifisha.

Qegħdin ngħidu wkoll illi jekk id-dar tkun tappartjeni lil xi waħda mill-partijiet fiż-żwieġ, din id-dar ma tistax tiġi trasferita jekk mhux bil- kunsens tal-parti l-oħra.

Dan huwa provvediment kompletament ġdid li jagħti ċertu dritt fuq id-dar liż-żewġ partijiet anke meta d-dar tappartjeni lil parti waħda mill-koppja.

F'ċirkostanzi oħrajn id-dar tista' tiġi trasferita jekk ikun hemm l-awtorita' tal- Qorti, ngħidu aħna permezz ta' bejgħ b'irkant ġudizzjarju minħabba li jkun sar xi dejn.

Meta niġu għall-kwestjoni tad- dar mhux biss qed ngħidu li d- dar issa trid tintgħażel bi qbil u li jrid ikun hemm qbil bejn il-partijiet biex il- familja tmur toqgħod banda oħra, imma hemm klawsoli oħrajn illi jipprivileġġjaw lill- koppja għar-rigward tad-dar konjugali.

Sal-lum is- sitwazzjoni kienet li jekk id- dar tkun tappartjeni lil parti waħda mill- koppja u meta tmut ma jkunx hemm provvedimenti speċifiċi, il-parti l-oħra li ma jkollha xejn bħala proprjeta' minn dik id-dar, tista' tidħol f'ċerti diffikultajiet.

Issa qegħdin ngħidu li meta jmut il- proprjetarju tad-dar, li jista' jkun kemm ir-raġel u kemm il- mara, il-parti li tibqa' ħajja għandha d-dritt ta' abitazzjoni gratwita u ħadd ma jista' jkeċċiha, ħadd ma jista' jitlobha tagħmel xejn u ħadd ma jista' joħdilha l-ebda parti minn dik id-dar ta' abitazzjoni.

Qegħdin ngħidu wkoll li f'każ ta' separazzjoni l-Qorti se tkun tista' tagħti ċerti provvedimenti biex il-parti li ma tkunx il-proprjetarja tad- dar tkun tista' tibqa' toqgħod f'dik id-dar jekk il- Qorti jkun jidhrilha li dan ikun fl-aħjar interess tal-familja u ta' l- ulied.

F'parti oħra tal-Liġi qegħdin ngħidu li ma jistax isir kuntratt bejn il-miżżewġin li permezz tiegħu dawn il- provvedimenti jiġu b'xi mod rinunzjati jew modifikati.

F'din il-parti tal-liġi bdejna naraw li r-raġel m'għandux jibqa' jitqies bħala l-kap tal- familja u tal-mara, imma issa jridu jmexxu t-tnejn flimkien u bi qbil.

Naturalment il-liġi taħseb għal dawk iċ-ċirkostanzi meta jista' ma jkunx hemm qbil bejn il-koppja u hawnhekk insibu referenzi għall-għajnuna li tista' tagħti l-Qorti tal- Ġurisdizzjoni Volontarja, li wara li tisma' lill-miżżewġin - u jekk jidhrilha xieraq tisma' anke lill-ulied li jkunu għalqu 14-il sena u li jkunu għadhom joqogħdu mal-miżżewġin - il- Qorti tipprova twassalhom għal qbil dwar il-kwestjoni li jkun hemm bejniethom.

F'każ li l- Qorti ma jirnexxilhiex twassalhom għal qbil, fuq talba flimkien miż-żewġ partijiet miżżewġa tkun tista' tiddeċiedi l-kwestjoni billi tipprovdi soluzzjoni li, fil-fehma tagħha, tkun l-aħjar fl- interess tal-ħajja tal-familja.

Mr Speaker, f'din l-Ewwel Parti tal-Liġi nsibu wkoll referenzi dwar id- dmirijiet tal-miżżewġin lejn xulxin fl- għoti tal-manteniment u kif se jibda jiġi regolat il- manteniment lejn l-axxendenti u d-dixxendenti.

Jien irrid ngħid li permezz ta' l-Ewwel Parti ta' l-Abbozz ta' Liġi fejn qed tiġi stabbilita l-bażi li l-liġi tippromwovi l-għaqda u l-istabilita' tal- familja u li issa l-miżżewġin għandhom responsabilitajiet u jeddijiet indaqs, qed insaħħu l-bażi tal- familja.

Mr Speaker, dan mhux jien biss nirrikonoxxih, imma jirrikonoxxuh ukoll gruppi soċjali oħra f'pajjiżna.

Nixtieq nikkwota mill-editorjal tar-rivista "Il Pastor" ta' Marzu/April ta' din is-sena.

Din hija r-rivista maħruġa mis- soċjeta' tal-Kleru Cristus Rex.

Veru li din m'hijiex rivista li tippreżenta l-veduti uffiċjali tal- Knisja f'pajjiżna imma naħseb li hija rivista li ta' min jagħti piż lill- opinjonijiet tagħha.

F'dan l- editorjal insibu dan li se nikkwota:

"Ta' min jinnota li din l- idea taż-żwieġ li nsibu kurrenti f'dan l-Abbozz ta' Liġi, hi fil-linja ta' l-idea nisranija li r- raġel u l-mara fiż-żwieġ ma jibqgħux tnejn imma jsiru ħaġa waħda u għax isiru ħaġa waħda l-għaqda tagħhom hi dejjiema u ma tinħallx.".

Ħadt gost naqra wkoll l-artiklu tal-moralista Profs.

Maurice Eminyan li meta f'Mejju ta' din is-sena kiteb dwar il-problemi tal-lum fuq dan is- suġġett qal hekk:

"Il-prinċipju fundamentali tal-liġi l-ġdida huwa dan:

Ir-raġel u l-mara huma partners jew sħab fiż- żwieġ, jiġifieri għandhom jeddijiet indaqs, fi kliem ieħor huma t-tnejn flimkien għandhom f'idejhom it-tmexxija tal- familja u għalhekk se jispiċċa l-konċett li r- raġel huwa l-kap tal- familja.

Dan hu tibdil radikali iżda l-uniku wieħed li jaqbel mad- dinjita' u mal-konċett nisrani tal-mara. ".

Qed nikkwota dan għaliex naħseb li l-Kamra tieħu gost li personalita' bħal din u ċittadini sħabna f'pajjiżna jiġġudikaw dawn il-proposti b'dan il-mod pożittiv.

B'dan il-mod dan il-konċett ta' għaqda bejn il-miżżewġin, ta' partnership, issa jrid jesprimi ruħu fil-konċett tas-setgħa tal-ġenituri fuq l-ulied.

Sal- lum nafu li s-setgħa fuq l- ulied tispetta lill-missier u tkun tispetta biss lill-omm f'każ li l-missier jiġi nieqes.

Bit- terminoloġija ta' l-avukati - u tant kien hawn diskussjonijiet fuq dan is- suġġett li ċ- ċittadini tagħna qed jidraw din it-terminoloġija - dan il- konċett insejħulu l-patria potestas.

Dan l-Abbozz ta' Liġi qiegħed jibdel il-bażi ta' l-awtorita', l-istruttura tal- poter fi ħdan il-familja; qiegħed jibdel il-metodu ta' kif jittieħdu d-deċiżjonijiet b'rifless anke fuq ir-rwol tal-membri fi ħdan il-familja.

B'dan l-Abbozz mill-konċett ta' familja patrijarkali - hawn min iħobb jgħid li f'pajjiżna aktar għandna familja martrijarkali milli patrijarkali, u lkoll kemm aħna nafu x'influwenza fundamentali taċita għandha l- omm fi ħdan il-familja - ...

Minn dawn il-mudelli li tawna soċjeta' tajba u pożittiva b'ħafna affarijiet sbieħ, il- familja se tevolvi għal sitwazzjoni fejn il-koppja jkunu sħab indaqs, minn awtorita' ta' kmand għal awtorita' li hija bbażata fuq in-negozjar tad-deċiżjonijiet, biex ngħidu hekk, fuq id- diskussjoni u fuq id-djalogu.

Ma għandhiex tibqa' awtorita' li tittieħed for granted, imma jridu jittieħdu deċiżjonijiet li jiġu spjegati sew bejn il- miżżewġin, kif ukoll bejn il- ġenituri u l-ulied u b'hekk issa fil-liġi qed jiġi nkorporat it-tisħib ta' l-ulied u tal-ġenituri fid- deċiżjonijiet, jiġifieri l- familja kif suppost tkun f'ħajja dinamika li tgħix flimkien l- aspetti kollha tal- ħajja.

B'hekk ma tibqax biss familja fil-forma u fuq iċ- ċertifikati imma tkun familja kif lkoll kemm aħna nixtiequ li tkun fir- realta'.

Biex nagħtu tifsira għal dan, l-Abbozz ta' Liġi qiegħed jibdel il-bażi tal-patria potestas u jistabbilixxi li s-setgħa fuq l-ulied tkun eżerċitata bi ftehim bejn iż-żewġ ġenituri.

Wara l-mewt ta' wieħed mill- ġenituri, din tkun eżerċitata mill-ġenitur li jibqa' ħaj.

F'dan l-istadju, Mr Speaker, ladarba s-setgħa trid tiġi eżerċitata bi ftehim bejn iż- żewġ ġenituri, l-liġi taħseb ukoll għall-eventwalita' fejn jista' jkun hemm nuqqas ta' qbil dwar kif għandha tiġi eżerċitata din is-setgħa, u hawnhekk tidħol l-assistenza tal-Qorti tal-Gurisdizzjoni Volontarja.

F'dan ir- rigward il-Qorti ma timponiniex id- deċiżjoni tagħha għax trid tagħti kas ta' ċerti affarijiet.

Il-liġi tispeċifika li wieħed ma jistax imur quddiem il-Qorti tal- Ġurisdizzjoni Volontarja fuq kull nuqqas ta' qbil.

Wieħed jista' jmur biss f'nuqqas ta' qbil dwar ħwejjeġ ta' importanza.

Meta jkun hemm ħwejjeġ ta' importanza partikolari, min imur quddiem il- qorti jrid juri liema direzzjoni, fil-fehma tiegħu, għandha tiġi magħżula biex tittieħed l-aktar deċiżjoni xierqa.

Meta l-qorti tiġi biex tagħti l- pariri tagħha - u l-liġi tagħmilha ċara li l-qorti tista' tagħmel suġġerimenti - kultant forsi ngħidu li lill-qorti se ndaħħluha wisq ...

Nerġa' ngħid li l-qorti se tidħol biss fejn ikun hemm xi diffikulta', u ma rridux naħsbu li għax se tgħaddi din il-liġi se jiżdiedu d-diffikultajiet.

Jien ma nemminx li se jiġri hekk.

Jiena ngħid li llum id- diffikultajiet fi ħdan il- familji żdiedu minħabba li n- numru ta' familji kiber, u minħabba li d-diffikultajiet interni tal-familji aktar qed jesternaw ruħhom fis-soċjeta' għax is-soċjeta' saret iktar tolleranti u saret taċċettahom iktar mingħajr ma tiġi attribwita xi stigma u mingħajr ma wieħed iġibha wisq bi kbira.

Jiena ngħid li l-fatt li se jkun hawn il-possibilita' li wieħed jirrikorri għal dik li ħafna drabi, b'terminoloġija żbaljata, insejħulha l-Qorti tas-Sekond' Awla - u nispera li fil-futur nibdew insejħulha l- qorti tal-familja - se jagħmilha possibbli li nkunu nistgħu nipprevjenu għal ċerti ċirkostanzi qabel ma forsi jkun tard wisq.

Għalhekk il-liġi tgħid li wara li l-qorti tisma' lill-ġenituri u lit-tfal li jkunu għalqlu l-eta' ta' 14-il sena, tkun tista' tagħmel suġġerimenti, iżda s- suġġerimenti jridu jkunu kwalifikati.

Qed jingħad li s- suġġerimenti jridu jkunu fl- aħjar interess tat-tfal u ta' l-għaqda tal-familja.

Jekk il- qorti tara li ma rnexxilhiex issolvi d-differenzi ta' bejn il-ġenituri, allura l-qorti ma taqbadx u taddotta s-soluzzjoni tagħha, iżda tista' tawtorizza lil dak il-ġenitur li, fil- fehma tagħha, ikun l-iktar xieraq li jħares l-interess ta' l-ulied fil-każ partikolari in kwestjoni.

Barra minn hekk il-liġi titkellem ukoll dwar is-setgħa tal-qorti li tawtorizza li t- tfal jitqiegħdu taħt il-ħarsien ta' ħaddieħor.

Hawn diversi ċirkostanzi fejn għal raġunijiet ta' impossibilita' tal-ġenituri li jeżerċitaw is- setgħa tagħhom jew in-nuqqas ta' ħila jew kompetenza li jeżerċitaw din is-setgħa, il- qorti tkun tista' tindaħal hi biex tipprovdi dwar il-kura tat-tfal.

F'dan ir-rigward il- Liġi tipprovdi l-prinċipji u l- proċedura illi jistgħu jittieħdu.

Irrid ngħid illi fir-rigward ta' l- amministrazzjoni tal-proprjeta' ta' l- ulied, il-ġenituri għandhom żewġ kwalitajiet ta' amministrazzjoni; hemm l- amministrazzjoni ordinarja ta' kuljum li ssir minn kull wieħed mill-ġenituri skond kif jinqala' l-każ mingħajr ma jkun hemm il-ħtieġa ta' l-ebda intervent, u hemm l- amministrazzjoni straordinarja fejn il-ġenituri bilfors iridu jaġixxu flimkien u bil-kunsens ta' xulxin.

Il-Liġi tispjega liema huma dawn il- ħwejjeġ ta' amministrazzjoni straordinarja.

Hemm l-amministrazzjoni straordinarja tal-proprjeta' tal-miżżewġin fil-komunjoni ta' l-akkwisti u mbagħad hemm dawk iċ-ċirkostanzi fejn il-ġenituri jamministraw il- proprjeta' ta' uliedhom minuri, u anke f'dan l-aspett il-Liġi tiddistingwi bejn l-amministrazzjoni ordinarja u l-amministrazzoni straordinarja.

Żgur illi fl- istadju tal-Kumitat ikollna ċ- ċans li nispjegaw f'aktar dettall id-differenza bejn iż- żewġ tipi ta' amministrazzjoni.

Fejn ikun hemm din l- amministrazzjoni, il-ġenituri huma marbuta li jagħtu kont ta' l- amministrazzjoni ta' uliedhom u tal-proprjeta' tagħhom - u hawn speċifikat fid-dettall kif dan irid isir - u l-Liġi tgħid ukoll x'jiġri meta wieħed mill- ġenituri jmut u allura din is- setgħa tgħaddi għand il-ġenitur li jibqa' ħaj.

Hawn qiegħed nitkellem dwar l-artikli differenti li jittrattaw is- setgħa tal-ġenituri.

Mr Speaker, il-liġi tidħol f'ħafna dettalji dwar x'jiġri meta dak il-ġenitur li jibqa' ħaj jerġa' jiżżewweġ u dwar il- prekawzjonijiet li jittieħdu fl- interessi tat-tfal biex jiġi salvagwardat l-interess ta' l- ulied li huwa l-interess primarju.

Għal dak li jirrigwarda s- setgħa tal-ġenituri, fil-liġi għall-ewwel darba qegħdin nintroduċu l-konċett li t-tfal li jkollhom 16-il sena jistgħu jiftħu kont il-bank f'isimhom u jħaddmuh huma mingħajr ma dan il-kont ikun soġġett għall- amministrazzjoni tal-ġenituri.

Illum qegħdin nirrikonoxxu illi t-tfal li jkunu għalqu 16-il sena jkollhom ċerta indipendenza f'dan ir- rigward.

F'din l- eta' it-tfal jitqiesu li għandhom il-kapaċita' li jagħmlu l-kuntratt meħtieġ mal- bank u għalhekk qegħdin ngħidu li dawn it- tfal se jkunu jistgħu jiddepożitaw jew jirtiraw il-flus huma stess u l-bank ma jkunx jista' jistaqsihom jekk dawk il-flus humiex soġġetti għall- awtorita' ta' xi ħadd ieħor.

Ħaġa oħra li wieħed irid jitkellem fuqha hija l- kwestjoni ta' l- addozzjoni.

Għal dan ir-rigward qegħdin nieħdu l-opportunita' biex nagħmlu bidla ċkejkna imma li hija ta' ċertu importanza u sinifikat għall-ġenituri u tfal addottivi.

Permezz ta' din il- bidla, ċ-ċertifikati illi l- ġenituri u t-tfal addottivi jkollhom bżonn għall-ħajja tagħhom ta' kuljum, ma jkunux jindikaw illi dawn it-tfal huma addottati.

Mr Speaker, dan ma jfissirx li fir-Reġistru Pubbliku, taħt il-provvedimenti meħtieġa ta' segretezza u ta' konfidenzjalita', ma jkunx hemm id-dettalji meħtieġa biex jiġi assigurat it-tnissil u l- background ta' dawn it-tfal.

Naf li din il- kwestjoni kif qed tiġi proposta jista' jkun fiha xi difetti, imma waqt l- istadju tal-Kumitat bil-koperazzjoni taż-żewġ naħat, inkunu nistgħu naraw x'tibdil għandna bżonn biex nassiguraw li n-numru li jkun hemm fuq iċ- ċertifikati ma jkunx tali li awtomatikament jagħti xi indikazzjoni ta' dan l-istatus addottiv.

Fuq l- addozzjonijiet irrid ngħid li din hija biss bidla ċkejkna fost il-bidliet l-oħra li għad iridu jsiru.

Nixtieq nieħu l- opportunita' biex ngħid li f'dan il-qasam qegħdin nieħdu diversi miżuri.

L- ewwelnett bħala policy decision, id- Dipartiment tal-Familja u Assistenza Soċjali poġġa bħala kriterju essenzjali fil-proċess ta' l-addozzjoni l- interessi tat-tfal u mhux l-interessi tal-koppja li tkun trid taddotta.

Naturalment anke l- ġenituri li jkunu se jaddottaw jingħataw kull konsiderezzjoni meħtieġa.

Pero' twaqqfu żewġ panels, wieħed għall- addozzjonijiet u l-ieħor għall- każijiet ta' fostering, magħmulin minn persuni li ġejjin minn ambjenti differenti u li għandhom background u edukazzjoni differenti.

Dawn għandhom il-funzjoni li jissorveljaw il- proċess ta' l- addozzjoni li tkun qed issir ġewwa pajjiżna.

Irrid ngħid ukoll li l-istess dipartiment qed jaħdem fuq liġi ġdida li tirrigwarda d- drittijiet tat- tfal, u permezz ta' din il- liġi l-ġdida nixtiequ li eventwalment nirregolaw dawn il-proċessi b'mod dettaljat biex inkunu nistgħu nippromwovu l-addozzjonijiet u wisq aktar l-istitut tal-fostering.

Aħna nafu li lit-tfal li jiġu addottati rridu nirrispettawlhom il-milja tad- dinjita' tagħhom, u biex nagħmlu dan ikun meħtieġ li lil dawn it- tfal fil- mument opportun nindikawlhom x'inhu l-istatus tagħhom u x'inhuma l-għeruq tagħhom, għaliex l-esperjenza kontinwa turi li meta tfal addottati jilħqu ċertu eta' u jkollhom indikazzjoni li mhumiex l-ulied naturali tal- koppja imma huma addottati, hija n-natura stess li jibdew ifittxu l-għeruq tagħhom.

Aħna bdejna nieħdu ċerti prekawzjonijiet anke dwar l- addozzjonijiet ta' tfal minn barra minn Malta.

Nista' ngħid li d- Direttur tal-Familja u Assistenza Soċjali għadu kif mar r-Rumanija biex jiltaqa' ma' l-aġenzija tal-Gvern Rumen għaliex ħassejna l-ħtieġa li aħna bħala dipartiment li għandu funzjoni speċifika f'dan il-qasam, għandna nsiru nafu iktar l-ambjenti fejn il-koppji Maltin qegħdin imorru biex jadotaw, ma' min qed jittrattaw, x'inhu l-qafas legali ta' dawn il-pajjiżi li fi ħdanhom qed jittrattaw, x'inhuma l-faċilitajiet soċjali ta' strutturi soċjali u mediċi ta' dawk il-pajjiżi u x'inhuma l-faċilitajiet tar- reġistrazzjoni ta' l-istatus ċivili ta' dawn it-tfal.

Kif għidt, id-Direttur mar ir-Rumanija biex insiru nafu iktar u biex eventwalment nistabbilixxu qafas ta' koperazzjoni magħrufa, stabbilita u rikonoxxuta mill- awtoritajiet taż-żewġ naħat.

Nispera li dan inkunu nistgħu nagħmluh ma' xi pajjiżi oħrajn fejn nafu li koppji Maltin qegħdin jirrikorru għall- addozzjoni tat-tfal.

MR SPEAKER: Ippermettili.

Skadielek il-ħin.

Għandek bżonn extension biex tkompli titkellem.

ONOR.

VINCENT C. MORAN: Nipproponi li jkompli jitkellem.

ONOR.

LINO SPITERI: Nisse- konda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Galea jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri : Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirrin- grazzja lill-proponent, lis- sekondant u lill- Kamra talli estendewli l-ħin.

Wara dawk il-kummenti li għamilt fuq l- adozzjoni, nista' ngħaddi biex nitkellem fuq ir-raba' punt li jirrigwarda l- amministrazzjoni tal-proprjeta'.

Nistgħu ngħidu li sal-lum il-liġi ta' pajjiżna kienet tirregola l- amministrazzjoni tal-proprjeta' li l-miżżewġin jagħmlu flimkien taħt żewġ statuti jew forom, il-forma tal-komunjoni ta' l- akkwisti u l-forma l-oħra tas- separazzjoni tal-proprjeta' jew tal-ġid.

Naturalment jekk il- koppja kienet tiftiehem jew qabel jew waqt iż-żwieġ li tagħmel is-separazzjoni tal- beni, dan kien ifisser li kull naħa kienet tamministra l-parti tagħha indipendentement minn xulxin.

Mentri għar- rigward tal-komunjoni ta' l-akkwisti, l-liġi sal-lum tipprovdi li l- amministrazzjoni tal-proprjeta' li ssir fiż-żwieġ jagħmilha r- raġel u l- liġi ma timponi f'ċertu sens l-ebda limitu partikolari ħlief li hemm ċertu ċirkostanzi ta' penalitajiet jekk ir-raġel jagħmel ċertu abbużi, imma bażikament nistgħu ngħidu li r-raġel seta' jiddisponi mill-proprjeta' tal- familja, inkluż minn dak in- nofs li huwa proprjeta' tal- mara mingħajr ebda konsultazzjoni ta' xejn.

Nistgħu ngħidu li llum din is-sitwazzjoni m'għadiex iktar possibli, m'għadhiex iktar tenable li għar-rigward tal- komunjoni ta' l-akkwisti għall-amministrazz- joni ta' bejn il-miżżewġin, jamministraha r-raġel mingħajr ebda konsultazzjoni ma' ħadd.

Għad-diversi raġunijiet li diġa' tkellimna fuqhom, nafu li bil-mod kif qed tevolvi l- familja, ir-raġel u l-mara qegħdin bil-mod il-mod jidħlu fi skambju tar- rwoli tagħhom.

M'għadux iktar it-tqassim tax- xogħol bbażat biss fuq is- sess bil-mara d-dar u r-raġel jaħdem.

Il-fenomenu ta' l- iskambji tar- rwoli iktar ma' jgħaddi iż-żmien iktar narawh jevolvi u qed naraw il- fenomenu tal-mara miżżewġa u ta' l-omm li toħroġ taħdem barra d-dar.

Qed naraw il-missier - speċjalment il-missirijiet il- ġodda - jerfa' iktar mix- xogħol domestiku - b'mod riluttanti ħafna drabi, għax din ma tagħmilx parti mill- mentalita' tagħna kif nipprattikawha - u bil-mod il- mod qegħdin nersqu lejn is- sehem tar-raġel anke fix-xogħol domestiku.

M'hemmx dubju li dawn il-kwestjonijiet familjari ta' bejn l-omm u l-missier mhux se jibqgħu aktar kwestjonijiet familjari imma se jsiru kwestjonijiet soċjali, politiċi u ta' ċerta komplessita'.

Allura meta għandna din is-sitwazzjoni bilfors li rridu nħarsu lejn il-komunjoni ta' l-akkwisti b'mod li jirrifletti l- prinċipji li konna qed nitkellmu dwarhom.

Mr Speaker, irridu ngħidu li allura issa l- Abbozz ta' Liġi jipprovdi għal tliet mudelli.

Għandna l- komunjoni ta' l-akkwisti bl- amminstrazzjoni mill- miżżewġin flimkien, il-mudell li nafu llum, fejn il-miżżewġin jaqblu li jmexxu l-proprjeta' b'mod separat - is-separazzjoni tal- beni - u mbagħad għandna l- mudell li huwa kompletament ġdid għal-liġijiet ta' pajjiżna, li qed insejħulu l- mudell tal-komunjoni tar- residwu taħt ammministrazzjoni separata.

Niġi għall-ewwel mudell li huwa l-komunjoni ta' l- akkwisti, fejn it- tmexxija tal- proprjeta' mhijiex se tibqa' ssir aktar mir-raġel imma ssir mill-miżżewġin flimkien.

F'dan l-istadju rrid ngħid, Mr Speaker, li l- klawsola transitorja li kienet se teskludi lill-miżżewġin preżenti minn dan il-mudell ta' komunjoni ta' akkwisti fejn it- tmexxija ssir flimkien, se nneħħuha minn dan l-Abbozz ta' Liġi b'mod li l-komunjoni ta' l-akkwisti tal-koppji kollha miżżewġin, kemm tal-preżent kif ukoll tal-futur, issa se tkun komunjoni fejn l- amministrazzjoni tal-proprjeta' tibda ssir flimkien.

U allura l-punt, biex ngħid hekk, fundamentali ta' diffikulta' li kien hawn qed inneħħuh.

Jien irrid infakkar li meta kien sar seminar fuq dan l- Abbozz ta' Liġi f'Dar l-Emigrant, li kien ġie organizzat mill-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara, b'referenza għall-klawsola transitorja safejn tolqot din il-parti tal-komunjoni, kont għidt li fuq dan il-punt il- Gvern huwa kompletament open- minded u jrid jisma' aktar id- diskussjoni fil- pubbliku li nafu li effettivament saret, b'diversi interventi u riflessjonijiet minn korpi kostitwiti, speċjalment korpi u għaqdiet tan- nisa.

Kont għidt ukoll li nixtieq nisma' anke l-kummenti ta' Deputati ta' din il-Kamra biex inkunu nistgħu naslu għall- aħjar deċiżjoni.

L-Abbozz kif inhu jirrifletti l-pożizzjoni li legalment dehret l-aktar korretta għall- esperti legali, pero' jien ħassejt li ma kellix noqgħod nistenna r- riżoluzzjoni ta' dan id-dibattitu legali qabel ma nippubblika l-Abbozz ta' Liġi.

Strateġikament ħassejt li aħjar nippubblika l- Abbozz ta' Liġi b'dik l- opinjoni legali li kienet teskludi lill-miżżewġin attwali mill- amministrazjoni konġunta tal-komunjoni ta' l-akkwisti, biex imbagħad wieħed jakkwista aktar żmien ta' riflessjoni.

Kif stqarrejt anke f'dik il- laqgħa li kienet saret f'Dar l-Emigrant, dan kien jikkonferma s-sentiment ta' ġustizzja li kellna kemm jien kif ukoll ħafna minna, li filwaqt li jista' jkun hemm raġunijiet ta' natura legali, l-element fundamentali ta' ġustizzja għandu jipprevali fuq elementi ta' natura legali li għalkemm jista' jkollhom - ma rridx ngħid li ma jistax ikollhom - ċertu portata u rifless fis-soċjeta' tagħna, naħseb li dan huwa pass li għandu jkollna l- kuraġġ li nagħmlu, anke jekk xi wħud jistgħu jiltaqgħu ma' xi skolli legali f'dan ir-rigward.

Biex inkun ġust anke ma' min kellu din il-fehma ferma legali fuq kif għandha tiġi modifikata l- komunjoni ta' l-akkwisti tal- koppji diġa' miżżewġa li kieku l-klawsola transitorja kellha tibqa' kif inhi - u nerġa' ngħid li din l-esklużjoni se nneħħuha u l-klawsola se nimmodifikawha b'mod li nagħmlu l-konċett il-ġdid tal-komunjoni ta' l- akkwisti japplika għal kulħadd - diġa' kien hemm il- ħsieb li l-komunjoni ta' l- akkwisti tinbidel sostanzjalment.

Fil-fatt fil-klawsola transitorja diġa' konna qed ngħidu li fil-komunjoni ta' l- akkwisti l-amministrazzjoni trid issir b'konsultazzjoni mal-mara.

Veru li lkoll nafu li l- konsultazzjoni m'għandha l-ebda rabta legali, pero' n- nuqqas ta' dik il- konsultazzjoni seta' jkollu rifless fuq deċiżjoni ta' qorti f'każ li jiġi pprovat li r-raġel aġixxa billi njora kompletament lil martu, u għalhekk dik il- klawsola transitorja kienet diġa' qegħda tipprevedi illi t- trasferiment ta' proprjeta' immobbli ma setax isir jekk mhux bil-kunsens tal-parti l- oħra, f'dan il-każ tal-mara.

Naħseb illi d-dibattitu fuq il- klawsola transitorja kif inhi, f'ċertu sens ġie pre-empted mid-diskussjoni li saret fil- pajjiż bejn individwi u għaqdiet, u minn issa nista' ngħid illi l-komunjoni ta' l- akkwisti tal-miżżewġin attwali se tkun regolata bil- provvedimenti ġodda kif proposti f'dan l-Abbozz.

Meta wieħed iħares lejn id- diversi provvedimenti ta' din il-komunjoni ta' l-akkwisti, jara li l-prinċipju bażiku huwa illi t-tmexxija se ssir konġunta u li l-miżżewġin ma jistgħux jiftiehmu illi jidderogaw minn dawn id- dispożizzjonijiet.

Il-miżżewġin jistgħu jiftiehmu li jirregolaw il- proprjeta' tagħhom bis- sistema tas-separazzjoni tal- beni u jistgħu jiftiehmu li jmexxu l-proprjeta' tagħhom bil-komunjoni tar-residwu taħt amministrazzjoni separata, li nispjegaha aktar tard.

Pero' ladarba jidħlu fil-komunjoni ta' l-akkwisti ma jistgħux jaqbdu u jagħmlu xi ftehim bejniethom u jbiddlu n-natura ta' dik il-komunjoni.

Biex jagħmlu dan iridu flimkien jitolbu l-awtorita' tal-qorti, u l-qorti mbagħad tagħti l- gwida tagħha wara li tevalwa r-raġunijiet u ċ-ċirkostanzi għaliex il-koppja tkun trid timmodifika dik il-komunjoni ta' l-akkwisti biex jiġi assigurat li d- drittijiet tal- partijiet fil-komunjoni qed jiġu salvagwardati.

Il-liġi tgħid x'tifforma l-komunjoni ta' l-akkwisti.

Mr Speaker, naħseb li m'hemmx għalfejn noqgħod naqra Artiklu 1,320 tal- Kodiċi għax huwa l- istess wieħed li kellna qabel; l-unika ħaġa li qegħdin inżidu huwa li issa jekk xi ħadd jirbaħ xi lotterija nazzjonali, dan ir- rebħ ukoll ikun jifforma parti mill-komunjoni ta' l- akkwisti.

Anke hawnhekk trid issir distinzjoni bejn l- amministrazzjoni ordinarja u dik straordinarja.

Naturalment raġel u mara ma jistgħux imexxu l-familja flimkien jekk fi kwalunkwe ħaġa t-tnejn joqogħdu jżommu id xulxin.

Għalhekk il-liġi tiddistingwi bejn il-ħwejjeġ li huma ordinarji, fejn kull parti trid tamministra l-ħwejjeġ tagħha, u dawk il-ħwejjeġ li huma straordinarji.

Naħseb illi hawn tajjeb li ngħidu x'inhuma l-ħwejjeġ straordinarji li fihom il-partijiet iridu jaġixxu flimkien.

L-atti ta' amministrazzjoni straordinarja huma atti fejn jeddijiet reali fuq beni jkunu akkwistati, maħluqa jew trasferiti; atti li joħolqu jew jolqtu l-ipoteka tal-beni; atti fejn ikun hemm qsim ta' beni; donazzjonijiet, flus li wieħed jissellef jew li jislef, barra minn depożitu ta' flus f'kont ta' banek; l-akkwist jew xi jedd ta' użu jew tgawdija ta' xi proprjeta' immobbli; kuntratt għal xi garanzija; l- għoti ta' pledge; is- sħubija b'responsabilita' mhux limitata f'soċjeta' kummerċjali jew sottoskrizzjoni għal xi ishma li ma jkunux imħallsa kollha, jew l-akkwist tagħhom f'soċjeta' b'responsabilita limitata; it-trasferiment ta' negozju, kif ukoll it- trasferiment ta' xi soċjeta' kummerċjali barra minn kumpannija pubblika, u kull att li joħloq privileġġ speċjali skond paragrafu (b) ta' artiklu 2,010.

Mr Speaker, dawn ikollna ċ-ċans illi nifluhom b'aktar detall fl-istadju tal-Kumitat.

Irrid ngħid illi bħalma t- tfal ta' 16-il sena qed jingħataw iċ-ċans li jiddepożitaw flus fil-bank u jħaddmu dak il-kont mingħajr referenza għall- ġenituri tagħhom, issa kull parti fiż- żwieġ - inkluż il-mara - qed takkwista d-dritt illi tiddepożita flus f'isimha.

Fil-fatt subartiklu 1322 (4) kif qed jiġi propost għat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi jgħid hekk:

"Kull flus depożitati f'bank għall-kreditu ta' persuna miżżewġa jistgħu jkunu rtirati biss minn dik il-persuna mingħajr ma l-bank joqgħod jara jekk dawk il-flus humiex tal-komunjoni ta' l- akkwisti jew le; u għall- fini ta' kull liġi dwar is-segretezza ta' banek, bank m'għandux jikxef l- affarijiet ta' xi persuna lil żewġ jew mart dik il- persuna kemm-il darba ma jkunx marbut b'liġi jew meta awtorizzat mill- qorti.".

Nistgħu ngħidu li s- sitwazzjoni kienet diġa' hekk għall-irġiel miżżewġa.

Issa n- nisa miżżewġin se jingħataw id- dritt li jiddepożitaw flus fil- bank u jħaddmu dawn il- kontijiet huma.

Naturalment dan ifisser ukoll li meta r- raġel jagħti flus lil martu biex din tiddepożitahom f'bank f'isimha, ladarba dawn il-flus huma depożitati f'isimha, tkun tista' tħaddimhom hi bl-iktar mod liberu allavolja jkun tahomlha r-raġel.

Irrid infakkar li qabel il-mara ma setgħatx tagħmel dan bil- liberta' li qed ikollha issa għaliex ried ikun hemm ċertu awtorizzazzjonijiet.

Għalkemm din il-ħaġa f'dan l- istadju hija ftit skonnessa, rrid infakkar ukoll li minn hawn u ftit taż-żmien ieħor se nibdlu l-Liġi tal-Passaporti biex l-omm tkun tista' titlob il-ħruġ ta' passaport għal uliedha minuri u tkun tista' tiffirma hi.

Għalhekk se jkun hemm formola apposta biex ma nibqgħux fis- sitwazzjoni li qegħdin fiha llum.

L-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jaħseb ukoll biex kull parti fiż- żwieġ tkun tista' tagħti prokura lill- parti l-oħra.

Xi ġranet ilu l- Onor. Charles Mangion f'din il- Kamra qal li rridu nħarsu lejn kif wieħed jagħmel prokura, x'formalita' għandhom jingħataw il-prokuri u b'liema mod jistgħu jiġu reġistrati u kanċellati.

U jien naħseb li jagħmel sens li f'xi mument insibu ċ-ċans biex insaħħu l- validita', il-ġenwinita' u l- awtentiċita' ta' prokuri li sal-lum pjuttost joħorġu bl- inqas formalita'.

Jien naħseb li huwa għaqli li dan nagħmluh, speċjalment ladarba se nidħlu f'dan il-kontest.

Fl-Abbozz qegħdin ngħidu wkoll li jekk xi parti tiċħad il-kunsens tagħha għall-att ta' amministrazzjoni straordinarja allura wieħed jista' jmur quddiem il-Qorti u l-Qorti tagħmel id-deċiżjonijiet tagħha billi żżomm quddiem għajnejha l-aħjar interessi tal-familja.

Dan huwa kriterju importanti li wieħed irid iżomm quddiem għajnejh.

Nixtieq ukoll inserraħ ras ħafna koppji li għandhom in-negozju.

Il- provvediment tal-liġi jagħmilha ċara li l-atti ta' amministrazzjoni ordinarja dwar l- eżerċizzju tal-kummerċ, negozju jew professjoni li jkun qed jeżerċita r-raġel jew li tkun qed teżerċita l-mara, trid tagħmilhom dik il-parti li fil- fatt tkun qed teżerċita dak il- kummerċ, negozju jew professjoni.

Jiġifieri min ħaseb li fl-eżerċizzju tan- negozju, kummerċ jew professjoni se jkun hemm bżonn il-ħin kollu ...

MR SPEAKER: L-Onor.

Mintoff, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

DOM MINTOFF: Jiena qabel, mid-diskors tiegħek fhimt li jekk il- liġi tiddisponi li biex isir bejgħ u affarijiet oħra, irid ikun hemm il- kunsens taż-żewġ naħat, ħadd ma jista' jagħmel xi ħaġa kontra dawk id- dispożizzjonijiet.

Meta għidt hekk jien fhimt - naħseb li fhimt ħażin - illi jekk, per eżempju, jien nawtorizza lill- mara biex tbigħ u tagħmel li trid hi għax jien ma nkunx irrid noqgħod nidħol f'dawn il- ħafna affarijiet ta' negozju, jien inkun qiegħed nikser il- provvediment ta' dik il-liġi li tgħid illi biex isir bejgħ u affarijiet oħra - imbagħad nitkellmu fuq affarijiet oħrajn - irid ikun hemm ukoll il- kunsens tiegħi għal dik l- azzjoni.

Issa din il-parti tal-liġi qed tgħid illi jista' jkun hemm prokuri.

Allura b'liema mod wieħed ikun qiegħed imur kontra l-liġi?

Din il- parti m'inix naraha ċara.

Jien qed nifhem li hemm kontradizzjoni bejn waħda u oħra.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Natural- ment biex wieħed ikun kemm jista' jkun konċiż fl-ispjega tiegħu, wieħed ikollu jaqbeż ċerti affarijiet.

Meta qed ngħidu li ma tistax tidderoga mill-komunjoni ta' l-akkwisti, l-ewwelnett qegħdin ngħidu li jekk koppja tkun daħlet għall- komunjoni ta' l-akkwisti - u issa qegħdin ngħidu li din tfisser l-amministrazzjoni ta' proprjeta' flimkien - imbagħad tiddeċiedi li l-amministrazzjoni ma tibqax issir mill- partijiet flimkien, imma jerġgħu lura għall-mudell l- antik fejn ir-raġel ikun il-kap ta' l-amministrazzjoni, iridu jmorru jiffirmaw ftehim f'dan is- sens quddiem nutar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dom Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Hekk jidher li iktar se nitfixklu.

Biex tagħmel hekk, m'hemmx għalfejn toqgħod tmur għall- mudell l-antik imma sempliċement tagħti prokura fejn tgħid li se tamministra kollox parti minnhom u ma jindaħal ħadd.

Allura mhux tidderoga tkun qiegħed?

ONOR.

LOUIS GALEA: Le, għax hemm differenza li nkunu nistgħu nidħlu fiha fl-istadju tal-Kumitat.

ONOR.

DOM MINTOFF: L-aqwa li qed tifhem li dan l-aspett għadu oskur.

Jien ma rridx infixklek imma rrid inkun ċert li qed nifhem.

ONOR.

LOUIS GALEA: Artiklu 1318 kif qed jiġi propost jgħid hekk:

"Il-miżżewġin ma jistgħux jidderogaw mid-dispożizz- jonijiet ta' dan il- Kodiċi safejn dawn jirreferu għall-komunjoni ta' l- akkwisti.".

Wieħed ma jistax jagħmel kuntratt fejn jirrinunzja għal ċerta protezzjoni li għandha kull parti fiż-żwieġ, imma jista' jagħmel prokura li permezz tagħha dak li tista' tagħmel parti tkun tista' tagħmlu l-parti l-oħra.

L- ewwelnett irrid ngħid illi l- Kodiċi, kif inhu, jillimita kif wieħed jista' jidderoga mill- komunjoni ta' l-akkwisti, għax hawn ċerti kondizzjonijiet fejn illum il-miżżewġin, anke bi ftehim bejniethom, ma jistgħux jagħmlu u jbiddlu n-natura tal- komunjoni, imma altro che tidderoga mill- provvedimenti għall-argument, per eżempju, li wieħed irid jagħmel rendikont tal-mod kif amministra ċerti affarijiet.

Ma jistax isir ftehim u wieħed jgħid: Dan ir- rendikont ma jsirx imma jsir ftehim biex dak il-provvediment ma jsirx iktar.

Biex wieħed jagħti l-kunsens għall- amministrazzjoni minflok jagħtih hu personali jista' jagħtih permezz ta' prokura, għax fil- fatt prokura mhijiex deroga mill-provvedimenti tal- liġi imma hija l- eżerċizzju tal-kunsens permezz ta' prokura, jiġifieri tqabbad lil ħaddieħor.

Pero' naturalment nifhem illi dan huwa oskur, kif qal l-Onor.

Mintoff u jkun irid jiġi ċċarat fl-istadju tal- Kumitat.

Mr Speaker, imbagħad insibu diversi provvedimenti oħra dwar il-komunjoni illi jirrigwardaw f'liema ċirkostanzi l-Qorti kompetenti tista' teskludi parti mill-amministrazzjoni tal-komunjoni u x'jiġri f'każ illi xi parti twettaq atti ta' amministrazzjoni straordinarja mingħajr il-kunsens tal- parti l-oħra.

F'dan ir-rigward il- liġi qegħda tgħid illi jekk ikun hemm xi ħadd li jagħmel att li jeħtieġ il-kunsens tal- parti l-oħra u dan ma jotteniehx, dak l-att jista' jiġi annullat fuq talba tal- parti msemmija, dejjem sakemm dawn l-atti huma dwar trasferiment jew ħolqien ta' jedd reali jew personali fuq proprjeta' immobbli.

Meta trasferiment ta' proprjeta' immobbli, li huwa att ta' amministrazzjoni straordinarja, jsir mingħajr il- kunsens jista' jiġi annullat jekk issir l- azzjoni u l-proċedura meħtieġa fiż-żmien perentorju ta' sena.

Min-naħa l-oħra jekk l-att ikun jirrigwarda proprjeta' immobbli allura dawn jistgħu jiġu annullati biss jekk isiru b'titolu gratuwitu.

Altrimenti jekk isiru atti ta' amministrazzjoni straordinarja dwar mobbli, f'dan il-każ ma jkunx hemm l-annullament, imma jista' jkun hemm azzjoni għad-danni, jekk din issir fi żmien tliet xhur mill-jum li fih ikun ġie notifikat l-att ta' dik il- parti, bil-mezz ta' att ġudizzjarju.

Il-liġi tidħol f'ħafna aktar dettalji u titkellem dwar id- djun li jmorru fuq il- komunjoni, dwar l-obbligazzjonijiet li jsiru separatament minn parti waħda, kif ukoll dwar kif għandu jsir il-qsim ġudizzjarju tal-beni meta jkun hemm l-interdizzjoni jew l- inkapaċita' ta' xi parti fiż- żwieġ jew inkella jekk ikun hemm deċiżjoni tal-qorti dwar id-diżorganizzazzjoni ta' waħda mill-partijiet fiż-żwieġ fl- amministrazzjoni tal-proprjeta' tal- komunjoni.

Qed naqbeż ħafna dettalji ta' natura legali li pero' huma ta' importanza għall-finijiet tal- liġi.

Dawn inkunu nistgħu nidħlu fihom fl- istadju ta' Kumitat.

Il-liġi mbagħad titkellem dwar l-amministrazzjoni tal- beni parafernali li huma l- amministrazzjoni tal-proprjeta' tal-miżżewġin li kull wieħed jagħmilha għal rasu.

Din bażikament baqgħet is-sistema tas-separazzjoni tal-beni kif nafuha llum.

L-unika ħaġa li rrid nikkummenta dwarha hi, li din ilha magħna snin twal ħafna, u b'danakollu n-numru ta' koppji li għażlu l-istatut li jmexxu l-proprjeta' taż- żwieġ fuq il-bażi tas- separazzjoni tal-beni huwa żgħir ħafna.

Il-fatti huma li ftit kienu dawk li għażlu li l- proprjeta' li jakkumulaw fiż- żwieġ imexxuha b'din is- sistema.

(Interruzzjonijiet) Jista' jkun li għandek raġun għaliex forsi mhux kulħadd jaf is-sistema u qed nidħlu għaż- żwieġ, kif jgħid il-Malti, b'għajnejna magħluqa għal dawn l-affarijiet u allura awtomatikament il-liġi tippresumi l-ħolqien tal- komunjoni ta' l-akkwisti, ħaġa li se tibqa' ssir ...

MR SPEAKER: L-Onor.

Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Tkun ħaġa iktar serja jekk qabel iż-żwieġ il-koppji jkunu jafu xi jridu, jiġifieri jkollhom l-għażla quddiemhom.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sal-lum m'aħniex qegħdin ngħidu hekk.

Anke l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna qed jgħid illi jekk il-koppja ma tesprimix ruħha minn qabel jew waqt iż-żwieġ - għax jista' jsir anke waqt iż-żwieġ - favur is-separazzjoni tal-beni jew favur il-komunjoni tar-residwu taħt amministrazzjoni separata allura hija preżunta għall- komunjoni ta' l-akkwisti bl- amministrazzjoni konġunta.

MR SPEAKER: Onor. Galea, reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn il-leave of House.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva) Il-permess ingħata

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja liż-żewġ naħat tal-Kamra.

Issa se nitkellem fuq il- komunjoni tar-residwu taħt amministrazzjoni separata.

Din hija formola ġdida ta' kif tista' tiġi amministrata l- proprjeta' waqt iż-żwieġ.

Dan kif nistgħu nfissruh b'mod sempliċi?

Aħna qed ngħidu li l-koppja tista' tiftiehem li kull parti tmexxi u tamministra l-akkwisti li tagħmel hi matul iż-żwieġ.

Dan ifisser li r- raġel jamministra dak li jaqla' hu u l-mara tamministra dak li taqla' hi imma meta tispiċċa jew tkun spiċċat il-komunjoni, isiru l-kontijiet u jiġi meħud in konsiderazzjoni l-fattur li biex parti setgħet tagħmel ċerti akkwisti, bilfors li kien hemm il-kontribut tal-parti l- oħra.

Issa dan jista' jkun kontribut dirett jew indirett.

F'dan il-każ, il-parti li mill- komunjoni tar-residwu jkollha sehem aktar mill-parti l-oħra, tkun trid tagħti nofs id- differenza lill-parti l-oħra biex tekwiparaha għall- kontribut tagħha fit- tmexxija tal-komunjoni ta' l-akkwisti.

Naturalment wara li jgħaddi l- Abbozz ta' Liġi, jekk din is- sistema tinftiehem u tiġi pubbliċizzata biżżejjed, inkunu nafu jekk hijiex se tintgħażel.

Din hija struttura li tagħti l- possibilita' lill-koppji li jista' jkollhom professjonijiet simili jew differenti, li jidħlu fiż-żwieġ b'negozji differenti jew li t- tnejn ikunu jaħdmu f'impiegi partikolari biex jiddeċiedu li jibqgħu għaddejjin bil-qliegħ tagħhom u jamministraw dak li jaqilgħu.

M'hemmx dubju li ladarba dawn ikunu żżewġu, dawn se jkunu ta' support għal xulxin u se jikkontribwixxu reċiprokament.

Għalhekk meta l-komunjoni ta' l-akkwisti tispiċċa bil-mewt, bis-separazzjoni jew għal xi raġuni oħra - tista' tkun separazzjoni - isiru l- kontijiet.

Sal-lum għadha li wieħed jara x'inhu s- sehem ta' naħa u x'inhu s-sehem ta' l- oħra u jekk is-sehem tar-raġel jeċċedi s-sehem tal-mara, id- differenza tinqasam bejn it- tnejn bħala rikonoxximent tal- parti l-oħra.

Dan hu l- prinċipju bażiku li qed jiġi adoperat.

Qed niġi mistoqsi jekk issirx evalwazzjoni tax- xogħol tal-mara fid-dar.

Kif diġa' għidt fil-bidu, Mr Speaker, m'għandniex mod ta' kif inkejlu monetarjament u ekonomikament ix-xogħol informali tal-mara fid-dar u ma nsibuhx rifless fil-gross domestic product tagħna.

L- uniku mod li stajna nsibu sal- lum huwa li meta s-sehem ta' parti jeċċedi s-sehem tal-parti l- oħra, id-differenza tinqasam bejn it-tnejn.

Issa dan jista' jkun rikonoxximent sostanzjali u jista' ma jkunx, pero' fil- każ ta' mara li tkun ħadmet biss fid-dar, bħala fatt ma tkun ġabet xejn id-dar u meta jsiru l-kontijiet se jirriżulta li kollox huwa intestat f'isem ir-raġel, allura awtomatikament id-differenza bejn it-tnejn tkun ta' 100 against 0 u dak il- 100 jinqasam bejn tnejn u l- mara awtomatikament ikollha n- nofs ta' dak li jkun sar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Qabel ma nagħmlu l-kummenti tagħna, tista' tispjega għaliex m'hemmx kontemplat li wara ż-żwieġ tista' taqleb minn sistema għal oħra?

Meta nkunu nafu x'inhuma r-raġunijiet għaliex dan ma ġiex kontemplat, allura mbagħad aħna nkunu nistgħu ngħidu jekk naqblu jew ma naqblux.

Imma dawn ir-raġunijiet għadhom ma spikkaw imkien u għadni ma qrajthom imkien.

Naturalment kellkom ir-raġunijiet tagħkom biex m'għamiltux provisions biex minn sistema tmur għal oħra.

ONOR.

LOUIS GALEA: Le, il-każ mhuwiex hekk.

L-unika ħaġa li qed ngħidu hija li biex sistema tmur għal oħra - u bażikament din għadha hekk sal-lum - trid tikkonsulta s-Sekond'Awla, jiġifieri min hu miżżewweġ u qiegħed fil- komunjoni ta' l- akkwisti u jrid separazzjoni tal-beni, irid jitlob il- kunsens tas-Sekond'Awla biex din tagħmel ġudizzju jekk hemm xi preġudizzju ...

ONOR.

DOM MINTOFF: Għaliex bilfors trid tagħmel kawża l- Qorti u ma tistax tagħmilhom quddiem nutar dawn l- affarijiet?

Dan hu li qed nipprova ngħid jien u din il- mistoqsija qed nagħmilha għaliex kulħadd jaf li fil- Qorti ikun hemm ħafna dewmien.

ONOR.

LOUIS GALEA: Le, f'dan il-każ ma jkunx hemm dewmien għaliex din mhijiex kawża kontenzjuża quddiem il-Qorti Ċivili tal-Prim'Awla.

Il-Qorti tas-Sekond'Awla għandha l- funzjoni li trid tassigura li l-parti li tista' tkun b'xi mod żvantaġġjata ma tiġix preġudikata, biex il-ħaġa tiġi regolata aħjar.

Pero' wieħed jista' jimxi minn muddell għall-ieħor.

Aħna fil- prattika nafu li għalkemm qegħdin ngħidu dan kollu, jekk jinqala' d- diżgwid bejn il-mara u r-raġel, iktar hemm ċans li tkun f'pożizzjoni ta' żvantaġġ il- mara milli r-raġel u għalhekk il-mara f'dan il-każ teħtieġ il- protezzjoni tas-Sekond'Awla.

ONOR.

DOM MINTOFF: Imma trid tinqata' malajr u mhux iddum is-snin tistenna!

ONOR.

LOUIS GALEA: Normalment quddiem il-Qorti tas-Sekond'Awla ma jkunx hemm l-istess tip ta' dewmien li jkun hemm quddiem il-Qrati tal- Prim'Awla.

Il-liġi tidħol f'ħafna dettalji dwar kif inhi regolata l-komunji tar- residwu, kif tiġi kkalkolata u liema huma d-djun li jistgħu jiġu mgħobbijin bihom kull parti, pero' naħseb li jkun aktar proprju li nidħlu f'dan ir- rigward meta niġu għall-istadju tal-Kumitat.

Biex nagħlaq din il-parti rrid nerġa' ngħid li se jkollna tliet mudelli; il-komunjoni ta' l-akkwisti b'amministrazzjoni flimkien bejn il-miżżewġin - u dwar dan se nimmodifikaw il- klawsola tranżitorja sabiex inġibu l- komunjoni ta' l- akkwisti kif qed nipproponuha tapplika għall-miżżewġin kollha li għandna llum - hemm il- komunjoni tar-residwu taħt amministrazzjoni separata u s- separazzjoni tal-beni.

Nagħlaq din il-parti billi ngħid li qegħdin nieħdu l-opportunita' li nneħħu d-dota u d-dotarju.

Il-Partit Laburista fl- istqarrija tiegħu esprima l- fehma li dawn għandhom jibqgħu u qalu wkoll li fi kwalunkwe każ se jmutu mewta naturali.

Irrid ngħid li din kienet diġa' proposta fil-White Papar li ħriġna aħna u kienet ukoll il- proposta ta' l-Amministrazzjoni ta' qabel jiġifieri meta ħarġet il-White Paper fl-1985 u meta kien hemm l-Abbozz ta' Liġi fl-1986.

Issa se nitkellem fuq dik il- parti fejn l-Abbozz ta' Liġi jittratta s- separazzjoni perso- nali.

Ir-raġunijiet għalfejn wieħed jista' jitlob il- kawżi jew is-separazzjoni personali baqgħu dawk li għandna llum pero' aħna dehrilna li kellna nieħdu l-opportunita' kemm biex nassiguraw li l- prinċipji li jimmotivaw dan l-Abbozz ta' Liġi japplikaw għall-proċess tas- separazzjoni personali kif ukoll biex nagħmlu mill-aħjar li nistgħu biex ċerti ħwejjeġ li jikkawżaw ċerta tbatija, nbiddluhom.

L-aktar affarijiet li jolqtuni - u jien se neħodhom fl-ordni numerika ta' l-Abbozz ta' Liġi - huma li issa, kull waħda mill-partijiet miżżewġa se tkun tista' tagħmel kawża quddiem il-Qorti ta' ġurisdizzjoni kontenzjuża - jiġifieri quddiem il- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili - għal firda personali għall-istess raġunijiet jew għal raġunijiet oħra daqslikieku dik is-setgħa tkun ingħatat liż-żewġ partijiet għar-raġunijiet kollha msemmija.

Illum l-ewwel trid tagħmel ir- rikors quddiem is-Second'Awla - jiġifieri l- Qorti tal-ġurisdizzjoni volontarja - u tispeċifika r- raġuni għalfejn tkun trid tmur quddiem il- Qorti tal-Prim Awla biex titlob is-separazzjoni personali.

Jekk għal xi raġuni jew oħra dik il-kawża tibdilha jew ikun hemm ċirkostanzi differenti, ma tistax tibqa' għaddej jew tagħmel l-istess kawża.

Għalhekk trid terġa' tmur quddiem il-Qorti tas- Second'Awla, tagħmel rikors ieħor, tiċċita l- kawżi l-ġodda li jkunu qed jokkorru imbagħad tiġi mogħti awtorizzazzjoni mill-ġdid biex tipproċedi quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

Issa llum qed ngħidu li ladarba tkun mort quddiem il- Qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja u din tkun awtorizzatek biex tipproċedi għas-separazzjoni personali quddiem il-Qorti tal-Prim'Awla Ċivili, jekk jintervjenu jew jiġu skoperti kawżi differenti, ma jkollokx il-ħtieġa li terġa' tmur lura biex tibda l-proċess mill-ġdid.

Dan huwa meqjus bħala metodu f'każ li l-għaqda ta' bejn il-miżżewġin tkun impossibbli jew irrikonċiljabbli u wieħed ma jarax ir-raġuni għaliex għandu jtawwal bla bżonn.

Il-liġi taħseb ukoll għal fattur importanti ħafna li jikkonċerna x'jiġri mid-dar waqt li tkun għaddejja l-kawża ta' separazzjoni.

Illum qed nipprovdu li waqt li tkun għaddejja l-kawża tas- separazzjoni personali, kull waħda mill-partijiet tista' titlaq mid-dar.

Aħna nafu b'ċirkostanzi fejn x'aktarx għalkemm il-ħajja tal-mara - u għandna każijiet fejn ikun il- każ tar-raġel - fid-dar issir impossibbli, ħafna drabi jkollha tissapporti kwantitajiet ta' degradazzjonijiet - biex ma ngħidx vjolenza - biex tipprova tiggranfa ma' l-uniku saqaf li jkollha fuq rasha u ma tippreġudikax il-pożizzjoni tagħha għall-abitazzjoni.

Aħna llum qed ngħidu li l-parti li tkun qegħda f'kawża ta' separazzjoni, sew jekk tkun hi l- attriċi tal-kawża u sew jekk il-kawża tkun qed issir kontra tagħha, tista' titlaq mid-dar u wara li titlaq tista' titlob lill-Qorti biex tiddeċiedi min miż-żewġ partijiet jista' jibqa' fid-dar taż-żwieġ sakemm tkun għaddejja l-kawża.

Nafu li dan huwa proċess infeliċi u diffiċli, pero' jidhrilna li qed nipprovdu l-aħjar triq possibbli għaċ-ċirkostanzi dolorużi li jsibu ruħhom fihom ħafna ommijiet u nisa - kultant xi raġel ukoll għaliex hawn irġiel li jiġu vittimizzati u msawta min-nisa tagħhom - u f'dan il-każ qed ngħidu li dik il-parti ma tkunx tenuta li tissapporti u ssofri kull tip ta' inġustizzja biex ma titlifx il-possibilita' li tibqa' tokkupa d-dar, imma tista' titlaq għall-finijiet ta' l- inkolumnita' tagħha u mbagħad titlob il-Qorti biex tiddeċiedi jekk hemmx iċ-ċirkostanzi biex tordna lill-parti l-oħra titlaq 'il barra mid-dar bil- proċedimenti u bis- saħħa kollha li għandha l-Qorti ta' pajjiżna.

Il-ġid ta' l-ulied huwa l- iktar kriterju importanti u ewlieni meta l- Qorti tiġi biex tiddeċiedi dwar min għandu jieħu ħsieb l-ulied waqt li tkun għaddejja l-kawża ta' separazzjoni.

Hawnhekk irrid ngħid li qegħdin nieħdu ħsieb ukoll li l-mara ma tibqax tiġi penaliżżata kif kienet tiġi penaliżżata s'issa f'każ ta' l- adulterju, jiġifieri rigward l-adulterju qed inpoġġu lir- raġel u lill-mara fl-istess keffa.

In-nisa jħobbu jgħidu li r-raġel jibqa' dejjem bandiera bajda, mentri jekk mara tinstab ħatja ta' adulterju ssofri konsegwenzi definiti u qawwija, pero' issa qegħdin ngħidu li f'dan ir- rigward il-mara u r-raġel se jkunu trattati l-istess għaliex il-jedd għall-nofs l-akkwisti li jkunu saru bil-ħidma tal- parti l-oħra jieqaf mid-data li tistabbilixzxi l-Qorti.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li ma dehrilniex li għandha tibqa' li jekk ir-raġel jinstab ħati ta' adulterju f'ċertu sens ma jitlef xejn, mentri jekk tinstab ħatja l-mara ta' adulterju allura titlef nofs il-komunjoni ta' l-akkwisti.

Aħna qegħdin ngħidu li titlef biss nofs il-komunjoni ta' l- akkwsiti mid-data li tiġi stabbilita mill-Qorti bħala d- data fejn jiġi stabbilit li sar l-adulterju, jiġifieri jekk sar l-adulterju tliet snin ilu u dan ġie stabbilit, l-akkwisti f'dawn it-tliet snin mill- komunjoni jintilfu imma dak li sar qabel l-adulterju meta kien għad hemm il-fedelta' bejn il- miżżewġin, ma jintilifx.

Pero' dwar dan nieħu gost nisma' r- reazzjonijiet ta' l-Onor.

Membri.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Din saret dead letter għaliex ilu żmien li fil- prattika l- imħallef ma jagħtix kas u jaqsam il-komunjoni indipendentement minn min għandu t- tort.

ONOR.

LOUIS GALEA: Imma jekk din hija mejta fil-prattika, almenu issa niċċertifikawha mejta.

Irridu ngħidu li minkejja kull dispożizzjoni oħra, jekk il-Qorti jidhrilha xierqa qed inbiddlu wkoll il- metodu tal- manteniment.

Il- Qorti issa se jkollha l- possibilita' wkoll li minflok tordna manteniment li jitħallas perjodikament tordna manten- iment li jew kollu kemm hu jew parti minnu, tkun tikkonsisti f'somma globali li fil- fehma tal-Qorti tkun biżżejjed sabiex il-parti li jkollha tirċevi l- manteniment tkun finanzjarjament indipendenti jew inqas dipendenti mill- parti l-oħra skond il-każ.

Imbagħad fil- korp tal-liġi nsibu dwar kif dan il-manteniment jista' jiġi regolat.

Il-Qorti meta tiġi biex tagħti deċiżjoni finali dwar is-separazzjoni se tkun tista' tordna minn mill- partijiet jibqa' joqgħod fid- dar taż-żwieġ.

Malli tiġi deċiża l-firda, l- Qorti fuq talba ta' xi waħda mill- partijiet, għandha tiddeċiedi skond iċ- ċirkostanzi jekk xi parti minnhom għandhiex toqgħod fid-dar taż-żwieġ.

Dan huwa wkoll differenti ħafna minn dak li kellna qabel.

Rigward il-metodu u l- proċedura li trid tintuża meta il-paternita' tal- wild tkun kontestata, qegħdin ndaħħlu sistema ta' testijiet mediċi, xjentifiċi u ġenetiċi meħtieġa biex tiġi stabbilita kull prova ġenetika fejn tidħol il- paternita'.

Sal-lum m'aħniex qegħdin nimponuha - fhimt li l- Oppożizzjoni kienet qed tissuġerixxi li ndaħħluha b'mod ta' impożizzjoni.

Irrid ngħid li f'dan ir-rigward il-Qorti tistieden il- partijiet biex jissottomettu ruħhom għal dawn it-testijiet, pero' jekk xi parti tirrifjuta li tagħmel dawn it-testijiet allura l- Qorti tkun tista' tiġbed il- konklużjonijiet li jidhrilha xierqa u tagħti l- interpretazzjoni li ma tistax ġġegħelhom.

Jien fhimt li fl- istand ta' l-Oppożizzjoni kien hemm indikazzjoni favur li l- Qorti tkun tista' tordna.

Irrid ngħid li wieħed irid joqgħod attent qabel jordna testijiet ta' natura ġenetika għaliex hawn implikazzjonijiet ta' natura etika u bioetika li wieħed irid jikkonsidra qabel wieħed jordna li t-tali wild jissottometti ruħu għall- genetic testing u għall- affarijiet oħra li x-xjenza medika moderna żvillupat biex jiġi stabbilit.

Illum permezz tad-DNA il-paternita' tal- Wild tiġi stabbilita mingħajr ebda dubju ta' xejn.

F'dan ir- rigward naħseb li jkun iktar għaqli li wieħed ikun jista' jistieden lill-partijiet.

Jien irrid nagħlaq, Mr Speaker, fuq l-aħħar punt li xtaqt żviluppajtu ftit, jiġifieri fuq ir-rwol tal- Qorti.

Sal-lum għandna l-Qorti tal- Ġurisdizzjoni Volontarja li ġieli nsejħulha l-Qorti tas- Second'Awla.

Din pero' mhijiex il-qorti tal-familja li lkoll nixtiequ.

Din il-qorti għad irridu noħolquha u għad irridu nilleġiżlaw dwarha pero' dan ma jkunx biżżejjed.

Diġa' bdejna nsawru emendi dwar dan u hemm diversi proposti li qegħdin isiru.

Ma' dawn il-proposti hemm marbuta wkoll ir-riforma li qegħda ssir fid-Dipartiment tal-Familja u Assistenza Soċjali għaliex huwa inutli li jkollok il-qorti tal-familja jekk imbagħad ma jkollokx ukoll il- framework li jrid jagħti appoġġ informali lil din il- qorti u lil dawn il- koppji biex ikunu jistgħu jaslu għall- prevenzjioni ta' l-inkwiet u għas- soluzzjoni tad-diżgwid.

Fil-każ li dan ma jkunx possibbli, l-qrati jkollhom l- aħjar pariri possibbli biex ikunu jistgħu jagħmlu d- deċiżjonijiet tagħhom tassew fl-aħjar interess tal-familja u fl-aħjar interess ta' l-ulied.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Onorevoli, inti kkonkludejt l-introduzzjoni tiegħek?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, Mr Speaker, ikkonkludejt.

MR SPEAKER: Mela l-Ministru kkonkluda l-introduzzjoni tiegħu.

Sar il-ħin.

Nitlob lil- Ministru ta' l-Edukazzjoni, jekk jogħġbu, jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Ġunju, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l- Income - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Emenda fil-Liġijiet dwar Bordijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar iż- Żwieġ - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal- Ġustizzja - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jħassar l-Att dwar it-Taxxa tal- Mewt u tad-Donazzjoni - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impriża ta' l-Assigurazzjoni - it- Tieni Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, xtaqt ngħid xi affarijiet dwar il-qasam tal- ġustizzja.

F'dan il-qasam f'pajjiżna sar ċertu progress pero' jridu jsiru emendi oħra ħalli l-proċess, partikolarment fejn jirrigwardaw il- kawżi, jitħaffef dejjem aktar.

L- ewwelnett dan huwa suġġett li minnu nnifsu dejjem iġib kritika għaliex kull min jidħol il-Qorti ġeneralment huwa parti f'kawża.

Naturalment hemm xi ħadd li se jirbaħ u xi ħadd li se jitlef u dejjem ikun hemm it-tendenza li dak li jitlef igerger dwar kif saru l- affarijiet fil-Qorti.

Dan il-Gvern f'dawn l-aħħar snin ħa passi pożittivi f'dan il-qasam, anke f'dak li jirrigwarda l-proċess tal- komputerizzazzjoni li għadu ma ntemmx.

Pero' l- komputerizzazzjoni ta' l-atti tal-Qorti beda u llum huwa ħafna iktar faċli li fil-Qorti tkun taf f'liema stadju tkun waslet xi kawża partikolari, basta jkollok dettall wieħed tal-kawża li trid tfittex dwarha.

B'hekk wieħed jista' faċilment isegwi l-andament ta' xi kawża.

Dan japplika mhux biss għal dawk li jużaw il- Qorti ta' spiss, bħall-avukati u l-prokuraturi legali, imma anke għall-pubbliku in ġenerali.

Forsi hemm bżonn li nintroduċu din is-sistema ta' komputerizzazzjoni anki fl- arkivji tal-Qorti, għallinqas għal dak li jirrigwarda l- indexing tal-proċessi, sabiex jiffaċilita x-xogħol għal min ikun irid jagħmel ċerta riċerka.

Inbena wkoll l-Annex tal-Qorti li neħħa ħafna mill- pressjoni ta' nuqqas ta' spazju li kien hemm fil-Qorti.

Issa tista' tgħid li l-parti amministrattiva m'għadhiex fil-bini prinċipali tal-Qorti imma qegħda fl- Annex il-ġdid.

Barra minn hekk żdied in-numru ta' mħallfin u maġistrati - jidhirli li hemm 13-il maġistrat u 13-il imħallef, u dan huwa numru record f'pajjiżna - għalkemm dan naturalment joħloq problemi oħrajn, għax mhux biżżejjed li jkollok numru ta' mħallfin u maġistrati imma jrid ikollok ukoll l-infrastruttura meħtieġa biex tissapportja l-ħidma tagħhom.

Kif nafu, qed jiġi propost li tiġi emendata l- Kostituzzjoni sabiex jitwaqqaf kunsill għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja li jirregola l- professjoni legali.

Sena ilu jien kont għamilt proposti dwar ċerti affarijiet li nisma' l- ilmenti dwarhom u naf li wħud minn dawn il- proposti għadhom qed jiġu diskussi.

Min ma jidħolx il- Qorti ta' spiss, jekk jidħol nhar ta' Tnejn, l-Erbgħa jew il-Ġimgħa - l-iktar tliet ġranet popolari fil-Qorti - isib wisq konfużjoni, partikolarment għar-rigward tal-kawżi ta' natura kriminali, speċjalment il-kawżi ż-żgħar li huma ferm aktar numerużi.

Per eżempju, jekk nieħdu s-seduta tal-Qorti Kriminali tal- Maġistrati nsibu li kull darba li tiltaqa' s-seduta tat- traffic ikun hemm medja ta' 300 kawża, min għax ikun saq bi speed iktar milli suppost, min għax ma kellux il- liċenzja mġedda, u min għax ma tax il- liċenzja u l-polza tas-sigurta' lill- pulizija meta ġiet mitluba lilu, eċċ. Immaġinaw 300 ruħ - apparti l- pulizija u x-xhieda tal-presekuzzjoni u tad-difiża - jidħlu f'kuridur li, ikun kemm ikun kbir, għal dan in- numru ta' nies bilfors isir żgħir.

Issa ħafna drabi lanqas biss ikun hemm indikazzjoni tal-ħin meta wieħed għandu jattendi għas-seduta.

Jiena naf li l-maġistrat li jmexxi s- seduta tat- traffic huwa maġistrat responsabbli, fis- sens li x-xogħol tiegħu jagħmlu, u ġieli anke dam sas- 2.00 p.m. biex jeħles dawn il- kawżi kollha.

Pero' bilfors li tingħata impressjoni ta' konfużjoni, mhux biss waqt is- seduta tat-traffic, imma waqt is-seduti kollha tad-distretti.

Din il-problema nistgħu nsolvuha billi jew naqilgħu l- Qorti tal-Maġistrati minn hemmhekk u npoġġuha f'bini ieħor - imma dan iġib ċerti diffikultajiet anke fir-rigward ta' spejjeż - jew inwaqqfu qorti jew sistema ta' justices of the peace, fejn il-kawżi jkunu jistgħu jiġu diskussi qabel ma jidhru quddiem il- Qorti tal-Maġistrati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Brincat, bil-permess ta' l- Onor. Tonio Borg.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Jien ma niftakarx meta l-aħħar li messni nitkellem f'Aġġornament, pero' rrid ngħid li waħda mill- affarijiet stupidi li hemm fil- qorti bħalissa hija ħaġa żgħira.

Qabel l-awli kienu bl- alfabett, imma dan donnu tfixkel, għax per eżempju Awla A tkun ħdejn Awla Ċ u Awla B ħdejn Awla D. Issa għamlu n- numri imma anke fin-numri tfixkilna, għax tibda bil-1, imbagħad issib Awla 3, Awla 2, Awla 8, 9, 5, qisu xi numru ta' fax internazzjonali!

Hemm bżonn li jkun hemm noticeboard barra li tindika f'liema awla u f'liema sular ikun qiegħed imħallef partikolari.

Aħna attendejna diversi konferenzi barra minn Malta fejn ikunu qed isiru laqgħat differenti fl- istess ħin u nafu x'isir biex jindikaw kull laqgħa fejn qed issir.

Naħseb li jkun aħjar kieku tgħid li, per eżempju, Awla Ċ se tkun il-kamra bit- tali numru.

B'hekk min ikun dieħel il-qorti ...

Aħna ġieli rridu nagħmlu bħal Kristofru Kolombu biex insibu ċerti awli.

Naħseb li l-kollega tiegħi jaqbel miegħi li ma jistax ikun li għal kull maġistrat li żżid iżżid awla.

Għaliex?

Għax f'ħafna ġranet diversi awli ma jkunux utilizzati.

Allura jekk iżżid il-kmamar tkun qed tieħu l-ispazju sempliċement biex jintużaw tlieta jew erba' darbiet fil-ġimgħa.

Naħseb li, kif għidt, jekk ikun hemm noticeboard li tindika fejn ikunu se jsiru seduti partikolari ...

Dawn jgħidulek li hemm avviż għax ikun hemm ir- receptionist li jkollu biċċa karta fejn ikun hemm li, per eżempju, min kellu jidher f'Awla "I" jrid imur fil-"J", u dak li kellu jmur fil-"J" jispiċċa fl-"L" u tibda tinżel, qisek qed tagħmel xi crossword puzzle ...

Issa jekk dan huwa taħwid għalina l- avukati, aħseb u ara kif tarah in-nies li ġieli jkollhom kawżi ċivili - u dan antipatku - li mingħalihom iridu jidhru fit- tali Awla, u mingħajr ma jkunu jafu tinbidel l-Awla u dawn il- povri, kapaċi jeħlu sentenza kontra tagħhom għax ma jkunux dehru quddiem il-qorti!

MR SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, fil-fatt rigward din il-kwestjoni kont qed ngħid.

Anke aħna li mdorrijin bil- ħidma tal-Qorti nsibu ċertu sens ta' konfużjoni hekk kif nidħlu hemmhekk.

Dan japplika partikolarment għall-Qrati tal-Maġistrati fejn għalkemm il-kawżi huma żgħar huma ħafna ikbar fin-numru.

Jekk irridu nżidu anke r-rispett lejn l- awtorita', anke l-atmosfera tal-qorti hija importanti.

Kien hemm wieħed - jidhirli s- Sur Montanaro - li darba f'diskussjoni kien qal li meta tidħol fil-Qorti Ingliża qisek li tkun dħalt ġewwa knisja.

Issa jekk inti, minflok, tidħol il-qorti u ħafna drabi issib lil dak bil-flokk ta' taħt u l-ieħor ma nafx kif inhu liebes ...

Dan qed ngħidu mhux għax jien xi ffissat fl-ilbies, imma ċertu rispett u dekor li ma jiġix biss mill-ilbies imma anke mill- atmosfera ta' serjeta' u mhux ta' konfużjoni, huwa importanti anke biex wieħed iżomm ir-rispett lejn l- awtorita' tal-qorti nnifisha.

Sena ilu kont semmejt ukoll ċerti affarijiet żgħar li naf li qed jiġu diskussi biex titħaffef ftit il-proċedura, u dan f'kawżi ta' materja ċivili.

Illum għandna din id- distinzjoni ta' kompetenza bejn Qrati Ċivili u Qrati tal- Kummerċ.

Tant spiċċat din id- distinzjoni li ħafna drabi l- istess imħallef fl-istess seduta jkollu lista ta' kawżi kummerċjali u lista oħra ta' kawżi ċivili.

Fl-Italja din id-distinzjoni ilhom li neħħewha mill-1942.

Din id- distinzjoni qed ittawwal il- proċeduri; kultant jew għax tagħmel żball jew inkella għax ma tkunx taf il-fatti sew, tħarrek lil xi ħadd fil-Qorti tal-Kummerċ meta suppost li kien ġie mħarrek fil-Qorti taċ- Ċivil u viċe versa.

U anke fil-proċedura tal-lum iddum xi seba' xhur sakemm tibda l- kawża, sempliċement għax ikunu għadhom qed jiddiskutu quddiem liema qorti għandek tmur meta dan jista' jiġi solvut faċilment billi jkun hemm qorti waħda li tapplika l-liġi kummerċjali għan-negozjanti u l-liġi ċivili għal min mhux negozjant.

Nisma ħafna ilmenti dwar il- ħtieġa tal-prorogi tal-mandati kawtelatorji.

Illum meta wieħed jagħmel mandat ta' qbid jew mandat ta' sekwestru jrid jara li dan il-mandat jiġi prorogat kull sitt xhur sakemm il-kawża tkun għadha għaddejja.

Immaġina l-eluf ta' mandati li jsiru kull sena u kull sitt xhur trid tagħmel rikors sabiex dan il-mandat jiġi mġedded għal sitt xhur oħra.

Jien jidhirli li l-ammont ta' mandati li joħorġu kull sena jaqbeż il- figura ta' 3,000, apparti mandati oħrajn li jkunu saru fis-snin ta' qabel.

Barra minn hekk kull sitt xhur iridu jsiru r-rikorsi.

Immaġina l- "paper work" u l-ħela ta' ħin li hemm involut f'din il- proċedura!

Issa se ngħid xi ħaġa fuq il- mod kif tibda kawża.

Jekk tagħmel kawża quddiem il- Prim'Awla trid tuża l-forma ta' ċitazzjoni, jekk tagħmel il- kawża fil-Qorti ta' Isfel trid tuża l-forma ta' l-avviż, jekk tagħmel kawża kostituzzjonali trid tuża rikors, jekk tappella trid tuża l-petizzjoni u jekk titlob ritrattazzjoni tuża l- forma tal-libell.

In-nies jaħsbu li dan huwa "a lawyer's paradise" imma jien naħseb li dan aktar huwa "a lawyer's hell" għaliex trid toqgħod taħseb liema forma se tuża biex tagħmel proċedura waħda jew oħra.

Jekk tappella mill-Qorti ta' Isfel għandek tlitt ijiem żmien biex tagħmel avviż li se tappella u erbat ijiem oħra minn meta tagħmel dak l- avviż biex tagħmel l-appell proprju, jekk tappella mill-Qorti ta' Fuq għandek sitt ijiem biex tagħmel l-avviż u 12-il ġurnata tax-xogħol biex tagħmel l- appell proprju wara l-avviż, jekk ikollok kawża kostituzzjonali trid tappella fi żmien tmint ijiem u jekk tkun mill- Bord tal-Qbiela trid tagħmel 15-il ġurnata.

Għalhekk messna nagħżlu terminu wieħed, sakemm ma jkunx hemm każijiet urġenti li bil-permess tal-Qorti, dak it-terminu jiġi mqassar.

Rigward il-proċedura tal- primo u s-secondo ricorso, irrid ngħid li llum, wara ma nafx kemm ikun għadda ż-żmien, f'kawża kontestata takkwista s- sentenza.

Wara, jekk ikun irnexxilek taqbad proprjeta' tad-debitur, l- ewwel trid tagħmel l-ewwel rikors biex il- Qorti tordna l-bejgħ in subbasta ta' l-oġġetti maqbuda u mbagħad wara li tkun innotifikajt lid- debitur, trid terġa' tagħmel rikors ieħor biex jiġu ffissati d-data, l- ħin u l-lok ta' meta jsir il- bejgħ in subbasta.

Issa jien nifhem li din il- proċedura għandna nżommuha rigward il- proprjeta' immobiljari għax tagħti aktar ċans lid-debitur biex forsi jiġbor il-flus ħalli jkun jista' jħallas u ma toqgħodx taqilgħu mid-dar tiegħu u fl-istess ħin tagħti ċ-ċans li wara l-ewwel rikors, issir il-valutazzjoni mill- perit imqabbad mill-Qorti u mbagħad issir is-subbasta.

Imma meta tkun qbadt l-għamara jew affarijiet mobbli oħra, xi ħtieġa hemm li ntawlu l- proċeduri wara s-sentenza u wara li min jaf kemm tkun stennejt biex takkwista dik is- sentenza?

Ħafna drabi l-primo ricorso jirnexxilek tinnotifikah u għal xi raġuni misterjuża d- debitur jevadi li jiġi notifikat bis-secondo ricorso.

Hemm bżonn ukoll li jkun hemm provvediment ġenerali fil-liġi biex tkun tista' ssir kwalunkwe korrezzjoni fl-atti.

Qed jinħela ħafna ħin minħabba pika u minħabba interessi oħra għaliex ikun hemm xi żball żgħir u l-parti l- oħra toġġezzjona li jkun hemm korrezzjoni ta' dak l-iżball; imbagħad ikun hemm deċiżjoni tal-Qorti, isir l-appell u ħafna drabi tkun għadha lanqas bdiet il-kawża u nkunu għadna qed niddiskutu jekk dak l- iżball li jkun sar - ħafna drabi jkun żball tat-typing jew minħabba negliġenza min-naħa ta' l- avukat - għandux jiġi korrett.

Ħafna drabi jiddependi mill-attitudini li jieħu l-imħallef li għalkemm għandu ċerta diskrezzjoni, din jista' jeżerċitaha biss fil- parametri tal-liġi li tgħid li jekk il-korrezzjoni li ssir tkun ta' preġudizzju għall- parti l-oħra, allura l-Qorti tista' ma tilqax it-talba għall-korrezzjoni.

Jien naħseb li dawn iż-żmenijiet spiċċaw u għandna ndaħħlu provvediment ġdid fil-liġi biex jagħti d- dritt ġenerali ta' korrezzjoni.

L-aħħar ħaġa li xtaqt insemmi tirrigwarda l-kumpanniji.

Ħafna drabi meta kumpannija tagħmel kawża kontra kumpannija oħra, iridu jiġu notifikati żewġ diretturi u naħseb li wasal iż- żmien, li bħalma jiġri li meta tiġi reġistrata ipoteka kontra kumpannija, m'hemmx għalfejn issemmi d-diretturi, imma l- isem tal-kumpannija huwa biżżejjed, l-istess ħaġa għandha ssir meta ssir kawża kontra kumpannija għaliex il- kawża m'għandhiex issir kontra d-diretturi, imma ssir kontra s-soċjeta' nnifisha u l- atti jistgħu jiġu notifikati fl-uffiċċju reġistrat ta' dik il-kumpannija u mhux lill-persuni fiżiċi li huma d- diretturi.

Dwar il-mandat ta' impediment ta' partenza, dan l-aħħar smajna diversi opinjonijiet, partikolarment minn soċjeta' li nammetti li ma tantx għandi simpatija lejha, li hija l- Għaqda għad-Drittijiet ta' l- Irġiel għaliex nemmen li joħorġu b'ħafna ideat strambi.

Iżda fuq din naħseb li għandhom raġun.

M'hemmx dubju li f'ċerti kawżi allaħares ma jkunx il- mandat ta' impediment ta' partenza sabiex iħares id- drittijiet tal-kreditur.

Pero' jekk wieħed iħares lejn in- numru esaġerat ta' mandati ta' impedimenti li jsiru, malajr wieħed jinduna li fil- maġġoranza kbira tagħhom dawn il- mandati jsiru biss b'sens ta' pika u allura hemm bżonn li l-mandati ta' impediment ta' partenza ma jibqgħux joħorġu sempliċement fuq ir- responsabilita' tal-kreditur li jieħu ġurament li għandu jieħu iktar minn Lm250.

Iżda, bħalma fil- mandati ta' inibizzjoni ħafna drabi l-Qrati jisimgħu l-mandat qabel ma jiddekretawh, hekk ukoll għandu jsir fil-każ ta' mandat ta' impediment; l-ewwel jiġi milqugħ proviżorjament - għaliex inkella l-għasfur jilħaq jaħrab - imbagħad il- Qorti teżamina jekk il-ħruġ tal-mandat fiċ-ċirkostanzi kollha tal-każ huwiex ġust.

Jekk bniedem għandu l-familja u l-proprjeta' hawn, għaliex għandu jinħareġ il-mandat ta' impediment ta' partenza?

Jiġifieri jien m'inix favur l- abolizzjoni kompleta tal-mandat ta' impediment, għaliex f'ċerti ċirkostanzi dan jista' jkun li jsalva lil dak li jkun bħala kreditur, pero' naħseb li għandu jsir aktar kontroll fuq il-ħruġ ta' dawn il-mandati.

Wieħed faċilment jista' igħid li tliet kwarti ta' dawn il- mandati joħorġu b'sens ta' pika, imbagħad fejn verament imissu joħroġ mandat ta' impediment, bħal per eżempju fejn jirrigwarda lit-tfal meta missier jew omm jipprovaw joħorġu tifel jew tifla barra l-pajjiż, ma jeżisti ebda mandat ta' impediment.

Għalkemm fl-antik kienu joħorġu mandati ta' impediment f'dan is-sens b'interpretazzjoni liberali tal-liġi, dan l-aħħar kien hemm sentenzi li jgħidu li ma tistax toħorġ mandat ta' impediment ta' partenza kontra minorenni għaliex il-liġi dwar il-mandati ta' impedimenti ta' partenza titkellem biss fuq kreditu ta' flus u t-tfal mhumiex kreditu ta' flus.

Jiġifieri għandna l-mandat ta' impediment fuq Lm250, pero' fl- aktar affarijiet li hemm bżonn li jeżisti dan il-mandat ta' impediment, jew ma jeżistix jew diffiċli ħafna biex wieħed jottjeni l-ħruġ tiegħu.

Għar-rigward ta' kawżi fil- Qrati ngħid li dawn forsi jistgħu jonqsu billi jkun hemm sistema li qabel ma wieħed jidħol il-Qorti, fejn tista', tinstab soluzzjoni għall- kwestjonijiet li jinqalgħu bejn iċ-ċittadini.

Jien diġa' semmejt il-possiblita' li titwaqqaf a petty claims court kemm fil-kamp ċivili kif ukoll fil-kamp kriminali fejn ma jkunx hemm dak l- intervent ta' l-avukat imma jkun hemm aktar l-intervent tal-justice of the peace li jipprova jagħmilha ta' avukat tat-tnejn u ta' ħabib taż-żewġ partijiet biex jew iwassalhom għal soluzzjoni jew inkella, dejjem jekk ikunu jridu ż-żewġ partijiet, jiddeċiedi l-każ hu bl-inqas spejjeż u bl- inqas formalita' u hekk wieħed ineħħi l-load li hemm bħalissa fuq il-Qrati tagħna.

Nemmen ukoll li nistgħu nagħmlu ħafna iktar minn hekk u hawnhekk nixtieq insemmi ħaġa li ġiet imwegħda miż-żewġ partiti f'dawn l-aħħar 20 sena u li qatt ma ġiet introdotta f'pajjiżna, u qed nirreferi għall-figura ta' l- "ombudsman".

Hija stramba kif iż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu dwar din il- ħaġa u qatt ma ġiet introdotta.

Għaliex li wieħed ma jintroduċix xi ħaġa li ma naqblux fuqha nifhimha, pero' din il-ħaġa, f'xi mument jew ieħor, kulħadd kien favur tagħha.

Fl-1971, jiġifieri 22 sena ilu, il-Partit Laburista kien ippropona li malli jitla' fil-gvern jintroduċi l- ombudsman u fil-fatt ma kienx introduċih.

Il-Partit Nazzjon- alista f'diversi programmi elettorali wkoll kien ippropona li jdaħħal l- ombudsman u għalkemm ma daħalx l-ombudsman, daħlet xi ħaġa oħra li se ngħid x'inhi.

Imma jien xorta waħda għadni nemmen li aħjar jidħol l-ombudsman.

Dan il- Gvern introduċa fil-liġi l-konċett ta' l-inġustizzja.

X'jiġifieri?

Wieħed jista' jsofri inġustizzja pero' mhux illegalita' u allura qabel ma ġiet imwaqqfa il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji kont trid tibqa' ssofri dik l-inġustizzja għaliex ma tistax tmur il-Qorti ħlief meta tinkiser liġi jew inkella ma jingħatalekx dritt protett mil-liġi.

Bl- introduzzjoni ta' din il- Kummissjoni f'dawk il-każijiet fejn ma tistax tmur il-Qorti għax ma tkun ġiet miksura l- ebda liġi u ma tkun ġejt imċaħħad mill-ebda dritt protett mil-liġi, inti tista' tmur quddiem il- Kummissjoni fejn tgħid li għalkemm huwa veru li ma nkisret l-ebda liġi, xorta waħda tkun sofrejt inġustizzja.

Kif nafu, din il- Kummissjoni tat flus b'kumpens, imma huwa veru li ħafna drabi ddum ftit biex tiddeċiedi ċerti każijiet u forsi għad fadlilha ċerti każijiet li jmissha ilha li ddeċidiethom.

Għalhekk biex jitħaffef dan il-proċess, il- Gvern waqqaf żewġ kummissjonijiet oħra.

Fil-fatt illum hemm tliet Kummissjonijiet għall- Investigazzjonijiet ta' l-Inġustizzji.

Għalkemm dan huwa pass pożittiv, id-difett ta' din is- sistema, komparata mal-figura u l-istituzzjoni l-ombudsman, huwa li din hija kummissjoni illi qisha kważi qorti, jiġifieri persuna ma tistax taqbad u tinvestiga fuq l- inizjattiva tagħha imma trid tagħmel talba lil dik il- Kummissjoni.

Issa jidhirli li dik it-talba trid issir fi żmien tliet xhur minn mindu tkun sofrejt l-inġustizzja, imbagħad il-Kummissjoni tismagħha bħallikieku qisha kawża, imma fil-fatt mhijiex kawża għax min jipproponi biex tiġi nvestigata t-talba tiegħu dwar xi inġustizzja, ma jkunx qiegħed jisma' xi tkun qed tgħid il-parti l-oħra, għax il- parti l-oħra tista' tixhed fl- assenza tiegħu.

Jiġifieri dan mhuwiex eżattament proċess ġudizzjarju, pero' xogħol din il-Kummissjoni huwa li tiddiskuti u tinvestiga biss il-każijiet li jintbagħtulha.

Mentri l-ombudsman jagħmel ħafna aktar minn hekk.

Per eżempju, l-ombudsman jista' jaqra ittra f'gazzetta fejn ikun hemm miktub li l-permessi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar mhux qed joħorġu bil-ħeffa kif suppost jew inkella mhux qed ikunu ġusti bejn ċittadin u ieħor, u hu stess jieħu l- inizjattiva biex jinvestiga, u anki imur jinvestiga hu.

Jekk xi ħadd minn dawk li huma milquta b'dik l-inġustizzja jagħmel rapport lilu, dan l- ombudsman, li twieled fil- pajjiżi Skandinavi b'mod partikolari l- Isvezja ...

Illum dan m'għadux xi ħaġa ta' l-Isvezja u ta' l-Iskandinavi biss imma jeżisti tista' tgħid fil-pajjiżi kollha tal-Kunsill ta' l- Ewropa, imma l-aktar importanti jeżisti wkoll fir- Renju Unit u fi Franza.

Postijiet relattivament żgħar bħalna, bħal Ċipru għandhom dan l-ombudsman illi jġorr id- dnubiet jew aħjar l-ilmenti ta' kulħadd.

Kull min għandu xi ilment li jolqot l- amministrazzjoni pubblika, jista' jkun ilment ta' priġunier li jidhirlu illi l- ittri tiegħu qed jiġu ċensurati żżejjed jew inkella li ntbagħat f'ċella ta' isolament meta mhux suppost, jista' jitlob lill- ombudsman biex jinvestiga l-każ tiegħu.

Anke jekk xi ħadd fis- Servizz Ċivili jidhirlu li kellu jieħu promotion u baqa' ma ħadhiex.

Jiġifieri issa wara esperjenza ta' sitt snin minn mindu twaqqfet il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji, li għamlet xogħol tajjeb u siewi ħafna, forsi wieħed jista' jistudja jekk wasalx iż-żmien li tiġi ntrodotta din il-figura ta' l-ombudsman biex jieħu over il-każijiet li fadal tal- Kummissjoni bl-istaff u bl- istruttura tagħha biex jibda jinvestiga hu l-każijiet li jidhirlu li huma inġusti.

Mr Speaker, nixtieq nirreferi fl-aħħarnett għall-Att VIII ta' l-1981; mhux se noqgħod ngħid għaliex daħlu dawn il- provvedimenti li waqqfu l- Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati.

Illum għall-grazzja t'Alla din mietet u ndifnet u qed tiġi proposta xi ħaġa aktar konsonanti mat- tradizzjonijiet tagħna.

Apparti li waqqaf din il-kummissjoni, l-Att VIII ta' l-1981 żied ċerti privileġġi lill-Gvern ma' dak li diġa' kellu fejn tidħol litigazzjoni fil-Qorti f'kawżi li jkun involut fihom il-Gvern.

Wieħed mill-ikbar privileġġi li ngħata l-Gvern kien dak illi filwaqt li qabel il-qrati Maltin kienu japplikaw ir-regoli Ingliżi tal-Judicial Review of Administrative Action, jiġifieri l-qrati Maltin setgħu jirrevedu diskrezzjoni amministrattiva jekk dik tkun ġiet eżerċitata b'mod irraġjonevoli - jiġifieri meta Ministru jagħmel xi ħaġa mhux dettata mir- raġuni u mhux xi ħaġa llegali fis-sens li jagħmel xi ħaġa li l-liġi ma tippermettilux - wara li sar l- Att VIII ta' l-1981 biex tattakka diskrezzjoni ta' uffiċjal governattiv trid tipprova li jew inkiser provvediment espress tal-liġi rigward is-sustanza jew inkella inkiser provvediment espress tal-liġi rigward il-proċedura.

Peress li t-test tar- "reasonableness"mhuwiex qiegħed espress fil-liġi - għaliex l- ebda liġi ma tgħidlek li trid teżerċita diskrezzjoni b'mod raġonevoli imma din aħna mportajniha mill-common law Ingliża - ġieli ngħatat l- eċċezzjoni mill- Avukat Ġenerali li inti ma tistax tattakka d- diskrezzjoni ta' xi Ministru jew inkella d-diskrezzjoni ta' xi civil servant jew xi direttur għaliex dak id- direttur ma kisirx provvediment espress tal-liġi.

Din il-liġi kienet ġiet ikkritikata ħafna meta għaddiet fl-1981 u jiena naf li fil-prattika huwa rari ħafna - anzi kważi ngħid qatt - li ġiet sollevata din l- eċċezzjoni f'dawn l-aħħar sitt snin; pero' sfortunatament għadha hemhekk.

Jiena meta nkun qed ngħallem lill- istudenti tiegħi fl-Universita' ngħidilhom li din hija liġi li fl-opinjoni tiegħi hija ħażina imma għadha fil-ktieb tal- liġijiet, għadha parti mill- Kodiċi ta' Proċedura Ċivili tagħna u naħseb li wasal iż- żmien li din titneħħa u tiġi introdotta liġi ġdida biex tirregola l-judicial review of administrative action.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il- ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Ġunju, 1993, bl- agenda kif komunikata mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il- mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

Skejjel,Nuqqas ta' ghalliema bare,Skejjel,Nuqqas ta' ghalliema mifu,Skejjel,Nuqqas ta' ghalliema SKEJJEL - NUQQAS TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: F'liema suġġetti u f'liema skejjel għad hemm nuqqas ta' għalliema u xorta waħda dawn is-suġġetti għadhom jiġu offruti bħala options lill- istudenti?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Fil-Post-Sekondarji l-uniku nuqqas kien fix- Xjenza Politika.

Fil-livell sekondarju kien baqa' nuqqas ta' seba' lezzjonijiet tal- mużika fil-Liċeo Vassalli, erba' lezzjonijiet fil-Kimika f'Santa Venera, 24 lezzjoni ta' l-Arti fl-iskola Sekondarja Speċjali F.X.Attard, Marsa u 17-il lezzjoni ta' l-Ingliż fl- Iskola tas-Snajja' tal- Bniet Preziosi.

Universita',Rettur gree,Universita',Rettur mifu,Universita',Rettur UNIVERSITA' - RETTUR

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Peress li skond l-Education Act kif emendat, il-Heads of Departments għandhom jiġu magħżula permezz ta' votazzjoni bejn il-Membri Akkademiċi ta' l-istess Dipartiment, u din l- għażla issir kull erba' snin, fil-preżent għaddej dan l- eżerċizzju fil-Fakultajiet.

Jista' l-Ministru jispjega għaliex ir-Rettur ta' l-Universita' qiegħed jintervista u jieħu l-opinjoni ta' nies li mhumiex membri Akkademiċi ta' l- istess Dipartiment fejn tkun qed issir il-votazzjoni jew ta' xi nies oħra li jistgħu jinfluwenzaw id-deċiżjoni tar- Rettur, kontra l-opinjoni ta' membri Akkademiċi konċernati?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Mhux korrett li l-kapijiet tad- Dipartiment ta' l-Universita' jintgħażlu, skond l-Education Act, permezz ta' votazzjoni bejn il-membri akkademiċi ta' l-istess dipartiment.

Jinħatru mill-Kunsill, wara konsulatazzjoni mal-membri tad- dipartiment.

Ir-Rettur ma jiddeċiedi xejn, iżda jirrapporta lill-Kunsill ir-riżultat tal-konsulatazzjoni.

Diment li jkun ikkonsulta lill-membri kollha, m'hemm ebda raġuni għaliex m'għandux jisma' l-fehmiet ta' ħaddieħor ukoll.

Beneficcju ghal mard buhl,Beneficcju ghal mard mifu,Beneficcju ghal mard BENEFIĊĊJU GĦAL MARD

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi Phyllis u Elizabeth Attard miż-Żurrieq issa ilhom sitt xhur imċaħħda mill- beneficcji ta' diżimpieg minħabba li kellhom jitilqu mix-xogħol tagħhom għal raġunijiet ta' saħħa u t-tabib imqabbad mill-ETC ħa deciżjoni mingħajr ma' eżaminahom u minħabba f'hekk għadhom ibatu, jista' l-Ministru jieħu passi biex il-kwestjoni tiġi solvuta kemm jista' jkun malajr?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il- każ tas-Sinjorini Attard bħalissa qiegħed quddiem l- Awtorita' tax-Xogħol u meta l- Korporazzjoni tirċievi d- deċiżjoni ta' l-Awtorita', is- Sinjorini Attard jiġu nformati.

Jidher ukoll li bħalissa s- Sinjorini Attard qed jaħdmu ma' ditti privati.

Pulizija,Citazzjonijiet tat-traffiku schs,Pulizija,Citazzjonijiet tat-traffiku gall,Pulizija,Citazzjonijiet tat-traffiku ĊITAZZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm saru ċitazzjonijiet (taħrikiet tat-traffiku) mill- pulizija tul is-snin 1989, 1990, 1991 u 1992 fil-Belt Valletta, fil-Ħamrun, fil- Furjana u kemm fil-fatt tħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li saru dawn ic- citazzjonijiet:

Post 1989 1990 1991 1992

Hamrun 4454 4501 3348 4330 Valletta/Floriana 8974 7235 9325 7801

Sabiex jingabru n-numru ta' tickets li thallsu minn dawn ta' hawn fuq irid isir ezami ta' dawn it-tickets, liema informazzjoni ma tingabarx skond il-lokalita' izda skond in-numru.

Harsien fuq il-post tax-xoghol schs,Harsien fuq il-post tax-xoghol mifu,Harsien fuq il-post tax-xoghol ĦARSIEN FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'aġġornament tal-liġijiet viġenti dwar is-saħħa u l- ħarsien fuq il-post tax-xogħol tal-ħaddiem fl-oqsma ta':-

(1) korrimenti;

(2) mard; u

(3) imwiet, għandhom jiġu introdotti?

Saru xi konsultazzjonijiet mat-Trade Unions u għaqdiet ta' min iħaddem u xi proposti ġew diskussi u milqugħa?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Hemm il-ħsieb li ssir leġislazzjoni ġdida li tagħti setgħat illi llum ma jeżistux fil-liġi u fir-regolamenti (l- aktar riċenti ta' l-1986) li saru taħtha.

Il-predeċessur tiegħi ħadem ħafna f'dan ir- rigward u ħafna mix-xogħol ta' konsultazzjoni diġa' twettaq.

Marsa,Centru ta' rikreazzjoni schs,Marsa,Centru ta' rikreazzjoni gatl,Marsa,Centru ta' rikreazzjoni MARSA: ĊENTRU TA' RIKREAZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Meta se jinżabru s-siġar fiċ- ċentru rikreattiv tal- Marsa?

Meta se jitnaddaf l-akkwat fejn hemm is-siġar?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Dan ix- xogħol sar qabel il-festa.

Marsa,Football ground sans,Marsa,Football ground frem,Marsa,Football ground MARSA FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Meta se jiġi żviluppat b'mod aħjar u attraenti l-football pitch li hemm fiċ-Ċentru rikreattiv 6 ta' Awissu fil-Marsa?

Meta se terġa' tintuża bħala dressing room dik li llum spiċċat ħanut/dar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO:Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun speċifiku fil- mistoqsija tiegħu u dwar fejn jinsab eżatt dan il-ground.

Marsa,Centru rikreattiv,Tindif/Dawl sans,Marsa,Centru rikreattiv,Tindif/Dawl falm,Marsa,Centru rikreattiv,Tindif/Dawl MARSA - ĊENTRU RIKREATTIV DAWL/TINDIF

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Iħoss il-ħtieġa l-Gvern illi c-centru rikreattiv tal-Marsa jiddawwal iktar u jitnaddaf mill-iskart peress li kuljum jintefa' hemmhekk?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jekk l- Onor. Membru qed jirreferi ghac-centru rikreattiv ta' fejn il-Marbelt, dan hu nkluz fil- lista ta' gonna pubblici li fihom se jsir xoghol ta' manutenzjoni matul is-sena d- diehla.

Dwar it-tindif diga' nghataw struzzjonijiet lid-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika biex jiehu hsieb li jingabar kull skart li jirrizulta.

Marsa,Tindif sans,Marsa,Tindif falm,Marsa,Tindif MARSA: TRIQ IL-QADDIEFA - TINDIF

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Meta se tiġi mnaddfa Triq il-Qaddiefa, l- Marsa għax hi dejjem bil-ħmieġ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Inghataw struzzjonijiet lid- Dipartiment ta' l- Indafa Pubblika biex jiehu hsieb li jingabar kull skart li jirrizulta fit- triq indikata mill-Onor.

Interpellant.

Trasport pubbliku bare,Trasport pubbliku zamf,Trasport pubbliku TRASPORT PUBBLIKU - KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: X'inhu n-numru ta' karozzi tal- linja li joperaw fuq ir- rotot f'Malta?

X'inhu n-numru f'Għawdex?

F'liema stadju waslu l- istudji biex karozzi tal-linja qodma jitneħħew u jinġiebu ġodda?

Mil-liema pajjiżi ntalbu speċifikazzjonijiet għall- karozzi tal-linja biex jibdew jintużaw hawn?

X'kien ġara wara li nġabru karozzi bi prova?

Għad hemm il-ħsieb li jsir xi tibdil fil-karozzi tal-linja?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'Malta n-numru ta' karrozzi tal-linja hu ta' 508 , li jahdmu fuq bazi ta' gurnata iva u ohra le, cioe fuq ix-xoghol bi skeda jkollok 254.

F'Ghawdex hemm 36 buses/coaches li se jizdiedu ghal 39.

Minnhom ikun hemm tmienja li jkunu qed jaghmlu xoghol tar-rotta kuljum.

In-negozjati dwar il-karozzi godda ghadhom ghaddejjin ma' diversi manifatturi li urew interess f'dan il-progett.

Kull min wera interess u talab specifikazzjonijiet, dawn inghatawlu mill-Awtorita' biex ikunu jistghu jissottomettu l- proposti taghhom.

S'issa diga' ngiebu tliet prototipi minn tliet manifatturi differenti u ohra mistennija tasal Malta f'Gunju.

L-Awtorita' ghadha fi stadju ta' prova fuq dawn il-vetturi.

Il-hsieb tal-Gvern ghadu dak li l-karozzi ezistenti jinbidlu m'ohrajn fuq perjodu ta' snin, u fuq bazi volontarja.

Mdina,Mustering room bare,Mdina,Mustering room falm,Mdina,Mustering room MDINA - MUSTERING ROOM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Nirreferi l-Ministru għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8593 u t- tweġiba tagħha, jista' l-Ministru jgħid:-

X'progress kien hemm dwar il-bini ta' mustering room f'Bieb il-Griegi, fl-Imdina?

Il-permessi meħtieġa nħarġu?

Għad hemm fanali mkissra li rridu jissewwew?

Meta se jsiru u jistgħu jitpoġġew bozoz li jaqblu ma' l-ambjent tal- post?

Dwar il-bini perikoluż f'Holy Cross Street, id- Dipartiment tax- Xogħlijiet iltaqa' mal-Bord ta' l- Antikitajiet?

Meta se jingħata tarmac u mhux biss isir patching fit-toroq ta' din il- belt storika?

Għaliex dan għadu ma sarx?

ONOR.

MICHAEL FALZON: M'ghandi xejn x'inzid mar- risposti li tajt ghall- mistoqsijiet parlamentari numri 8593 (Seduta 149) u 6883 (Seduta 91) hlief li jirrizultali ghalkemm id-dawl fl-Imdina hu meqjus adegwat, il-hgieg tal- fanali qed ikollu jinbidel ta' spiss ghax qed jinkiser minn vandali.

Mellieha,Gnien il-Qighan,Manutenzjoni bare,Mellieha,Gnien il-Qighan,Manutenzjoni gatl,Mellieha,Gnien il-Qighan,Manutenzjoni MELLIEĦA: ĠNIEN IL-QIGĦAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ikel, Agrikoltura u Sajd: Nirreferi għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8702 ta' l-1 ta' Marzu.

X'kienu t-talbiet li saru mill-Ministeru tiegħek biex jkun hemm estensjoni ta' dawl u tiswija ta' bankijiet fi ġnien il-Qigħan fil- Mellieħa?

Meta ġie mwiegħed li jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Id- dipartiment tiegħi talba lid- Dipartimenti/Organizzazzjonijiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Ambjent biex il-bankijiet imkissra jissewwew, jsiru pavimenti moderni u biex isir estensjoni fil-provvista tad- dawl.

Ma ngħatat l-ebda data.

Skejjel,Media Education Centre bare,Skejjel,Media Education Centre mifu,Skejjel,Media Education Centre MEDIA EDUCATION CENTRE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Matul din is-sena skolastika x'kienu l-ħidmiet tal-Media Education Centre ta' Bighi?

Kemm hemm nies jaħdmu f'dan iċ-ċentru?

Xi kwalifiki għandhom relatati max-xogħol li qed jagħmlu?

Xi flus intnefqu fuq l- attivitajiet ta' dan iċ-ċentru?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Minn Settembru ta' l-1992 il- Unit li kienet tissejjaħ Media Education Centre ingħaqdet maċ- Ċentru Arti Kommunikazzjoni.

Matul din is-sena skolastika tkomplew il-programmi għat- televiżjoni u għar-radju kif kien miftiehem mal-Public Braodcasting Service.

Iċ-Ċentru għandi sitt (6) produtturi li jieħdu ħsieb jiktbu u jittellgħu dawn il- programmi.

Huma ilhom jaħdmu fil-qasam tax-xandir għal ħafna snin - kollha kienu trasferiti mill-istess Dipartiment ta' l- Edukazzjoni; jiġifieri huma kollha għalliema kkwalifikati.

L-infiq kien dak li normalment isir biex jittellgħu l-programmi għad- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Skejjel,Tas-Snajja' bare,Skejjel,Tas-Snajja' mifu,Skejjel,Tas-Snajja' SKOLA TAS-SNAJJA' - BIDLIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fid-dawl tal-bidliet li ġejjin fl-iskejjel tas-Snajja':-

1. jafu dawk l-għalliema li jgħallmu fihom x'se jkunu l- bidliet?

2. fil-fatt x'se jkunu dawn il-bidliet?

3. x'taħriġ u korsijiet ġew organizzati s'issa biex dawk li jgħallmu fl- iskejjel tas- Snajja' jitħejjew għall- kurrikulu ġdid li mistenni jkollhom dawn l-iskejjel tas- Snajja'?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: It-tibdil li jenħtieġ li jsir fl-iskejjel tas- Snajja' huwa mmirat biex jilħaq żewġ skopijiet prinċipali:-

(1) Biex dawn l-iskejjel jipprovdu b'aċċent ta' teknoloġija fiż-żmien ta' l- iskola sekondarja (fl-eta' bejn il-11 u s-16-il sena);

(2) Biex jiġi mgħolli l- livell kemm akkademiku kif ukoll teoriku ta' dawk li 'l quddiem jagħżlu li jespeċjalizzaw għal xogħol ta' sengħa, teknika jew teknoloġija.

Il-programm ġenerali tat- tibdil inħadem, wara li kumitat apposta maħtur għalhekk tani rapport f'dan is-sens.

Il- kumitat kien fih elementi mill- iskejjel tas-snajja' kif inhuma llum.

Hemm issa kumitat ieħor ukoll b'elementi mill-iskejjel biex jaħseb għall-implimentazzjoni tar-riforma.

Il-linja ġenerali huma kif se jingħad:-

F'Settembru 1992, isir l- aħħar dħul fl-iskejjel tas- Snajja' mit-tieni klassi ta' l- iskejjel sekondarji.

F'Settembru 1994 jinbeda proġett pilota bis-sistema l- ġdid bi studenti tas-sekondarji jew tal-Liceo li temmew it- tielet klassi.

Minn Settembru 1995 imbagħad, id-dħul fl- iskejjel tas- snajja' jsir minn wara t-tielet sena tal-kors sekondarju kemm mill-iskejjel sekondarji u kemm mill-Junior Lyceums.

Il-Kurrikulu fl-iskejjel tas- snajja' se jiġi ristrutturat.

Wara l- pubblikazzjoni tal- Kurrikulu Minimu Nazzjonali għal-livell sekondarju fl- 1990, ġie diġa' imsaħħaħ it-tagħlim akkademiku.

L-eżami taċ- Ċertifikat ta' l-Edukazzjoni Sekondarja se jirrifletti dan it-tibdil, u f'Ġunju 1994 se jsiru eżamijiet li jkunu jinkludu l-Ingliz, Malti, Matematika, Reliġjon u Maturita' Kulturali.

Dan l- eżami ta' l-aħħar jiġbor elementi ta' Studji Soċjali, Storja, u Ġiografija ta' Malta u akkwist kulturali.

Minbarra dan it-tagħlim ġenerali li jkun identiku ma' dak imgħallem fl- istess suġġetti fl-iskejjel sekondarji ġenerali, l-iskejjel tas- snajja' joffru kors ta' tagħlim bażat prinċipalment fuq:-

Edukazzjoni Teknoloġika;

Żvilupp ta' skills bażiċi meħtieġa għas-snajja'.

L-għan ta' l-edukazzjoni teknoloġika huwa li jiżviluppa fl-istudenti għarfien ġenerali u bażiku tax-xjenza applikata u l-matematika fil-kuntest tat- teknoloġija u produzzjoni, li jrawwem il-ħila neċessarja għal min se jaħdem fil-qasam industrijali/teknoloġiku.

Ma jingħatax taħriġ speċifiku f'sengħa partikolari per eżempju mastrudaxxa, tapezzar, ħaddied.

L-istudent ta' l-iskola tas- snajja', għal sentejn, jistudja taħt dan is- suġġett dwar proċessi ta' produzzjoni, xjenza ġenerali appliakta, per eżempju, ix-xjenza tal-metalli u materjali, taħriġ bażiku fl- użu ta' l- għodda u makkinarju u skills meħtieġa biex dawn jitħaddmu tajjeb.

Il-ħila bażika meħtieġa għas- snajja' fid-dinja tax-xogħol tal-lum trid tiġi żviluppata f'diversi oqsma:-

Kreattivita'; ħila analitika b'għanijiet speċifiċi; ħila għad-Disinn Tekniku; kapaċita' numerika (Numeracy); kommunikazzjoni tajba verbali u non- verbali; etika tax-xogħol.

Għalkemm din il-proposta spjegata f'din is-sezzjoni titkellem l-aktar fuq snajja' industrijali, għandhom jitfasslu kurrikula simili għal taħriġ fis- snajja' tal-biedja, bini, artiġġjanat, turiżmu u ħjata.

L-istruttura ġdida proposta għall-iskejjel tas-snajja' trid maż-żmien twassal għall-bidla fl-istruttura ta' l-ESTS.

L-apprendistat fl-ESTS se jkun ta' erba' snin flok ta' tlieta, kif inhu fil-preżent.

Id-dħul fl-iskema jkun ta' 16- il sena flok ta' 17, kif inhu illum.

B'hekk numru ta' studenti ta' l-iskejjel tas- snajja' li llum iħallu l-kors tagħhom qabel iż-żmien għax jaqbżu l-eta' ta' l-iskola obbligatorja u jiġu mwebbla jaqbdu paga bikrija, jkollu l- inċentiv li jibqa' għaddej bit- taħriġ tiegħu għall-ġid tagħhom stess u tal-pajjiż in ġenerali.

L-iskema l-ġdida ta' apprendistat fl-ESTS se tkun tikkonsisti f'żewġ fażijiet:-

L-ewwel fażi (tul is-sena) titlob li student jagħżel kategorija ta' snajja' - b'differenza milli jagħżel sengħa partikolari - per eżempju, snajja' ta' l- elettriku, snajja' ta' l-injam, snajja' tal-metall.

L- istudent ikun mistenni jiffamiljarizza ruħu ma' sett ta' snajja' relatati.

- familjarizzazzjoni li twassal għall-flessibilita' u mobilita' fil- ħaddiem Malti tal-futur.

Matul din il-fażi ta' apprentistat, l-istudent ikun bażat il-ħin kollu ġewwa l-iskola tas-snajja' u t-taħriġ ikollu parti prattika u parti teoretika u akkademika.

- It-tieni fażi (tul ta' tliet snin) tkun miftuħa għal dawk l-apprentisti li jkunu temmew l-ewwel fażi b'suċċess.

L-istudent issa jkun wasal fl- istadju li jagħżel is-sena li jixtieq jaddotta bħala karriera.

L-għażla tas-sengħa tkun qed isir f'eta' ferm aktar matura minn dik li fiha ssir l- għażla llum.

Matul din it- tieni fażi ta' apprentisti, l- istudenti jaqsmu l-ħin tat- taħriġ tagħhom bejn l-iskola u l-industrija.

It-taħriġ akkademiku u teoretiku ssir f'xi waħda mill-iskejjel tas- snajja' filwaqt li t-taħriġ prattiku jsir fuq xi post tax- xogħol.

Qegħdin jittieħdu passi biex jiġu organizzati korsijiet u taħriġ sabiex dawk li jgħallmu fl-iskejjel tas-snajja' jitħejjew għall-kurrikulu ġdid li mistenni jkollhom dawk l-iskejjel tas-snajja'.

L-għalliema jafu bil-linji ġenerali tat-tibdil propost, iżda se niċċirkola din ir- risposta biex ikunu informati.

Ħadd minnhom ma huwa se jisfa superfluwu bit-tibdil propost.

Jiġu organizzati korsijiet orentattivi fiż-żmien li ġej.

Skejjel,Korsijiet ghall-ghalliema bare,Skejjel,Korsijiet ghall-ghalliema mifu,Skejjel,Korsijiet ghall-ghalliema SKEJJEL - KORSIJIET GĦALL- GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'korsijiet saru matul din is- sena skolastika għal għalliema:-

1. fil-"Primary English Project";

2. għall-produzzjoni ta' materjal pedagoġiku għall- Opportunity Centres;

3. fl-edukazzjoni ambjentali fil-livell primarju;

4. l-użu ta' l-istorja bħala mezz ta' tagħlim?

F'kull każ kemm attendew għalliema?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Fil-Primary English Project saru erba' korsijiet għall- għalliema ta' Year 3.

Attendew 173 għalliema.

Saru wkoll tliet korsijiet għall-kapijiet u assistenti kapijiet.

Attendew 59.

Din is-sena ma sarx kors dwar il-produzzjoni ta' materjal pedagoġiku għall-Opportunity Centres.

Din is-sena ma sarux korsijiet fl-edukazzjoni ambjentali.

Pero' sa Lulju ta' 1992 l-għalliema kollha ta' l- iskejjel primarji ta' l-istat, kif ukoll numru sabiħ ta' għalliema mill-iskejjel privati għamlu kors fit-tagħlim tax- xjenza u fl-edukazzjoni ambjentali għal-livell primarju.

Din is-sena skolastika ma sarx kors dwar l-istorja bħala mezz ta' tagħlim.

Wieħed jifhem li kull aspett għandu jiġi kopert f'ċerta medda ta' snin.

Banek,Serqa mill-bank ta' Bir id-Deheb calr,Banek,Serqa mill-bank ta' Bir id-Deheb gall,Banek,Serqa mill-bank ta' Bir id-Deheb BIR ID-DEHEB - SERQA FIL-BANK

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li meta saret is-serqa mill- bank ta' Bir id-Deheb dak inhar kien se jitħallas il-bonus u għalhekk is-somma li kellu l- bank f'idejh kienet akbar?

Jista' jikkonferma li dak inhar il- karozza tal-pulizija jew ta' l-armata li kienet għassa kienet illargata meta saret is- serqa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru ghat-twegiba li giet moghtija ghall- mistoqsija parlamentari numru 8693.

Sigurta' Socjali,Kontribuzzjonijiet calr,Sigurta' Socjali,Kontribuzzjonijiet hyzg,Sigurta' Socjali,Kontribuzzjonijiet SIGURTA' SOĊJALI - KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Billi waħda mir-raġunijiet għaliex il- welfare gap qed jiżdied hi li diversi sidien ma jħallsux il- bolla tal-ħaddiema u l-Ministru Louis Galea xi sentejn ilu kien għamel wegħda fuq it-television li se jittieħdu passi iebsa u immedjati kontra min jevita li jħallas il-bolla tan-National Insurance, jista' l-Ministru jippubblika l-ismijiet ta' dawn in-nies li qed jisirqu lill- poplu Malti?

Jista' jressaq talba quddiem il-Kabinaett sabiex tgħaddi liġi ħalli dawn is-sidien li ħafna drabi jsiru sinjuri minn fuq dahar il- ħaddiem, jingħalqilhom in- negozju?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Dwar l- ewwel parti tal-mistoqsija nirreferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8518.

Jidhirli li l-provvedimenti eżsistenti fil-liġi jirrigwardaw proċeduri li jittieħdu meta prinċipal jonqos li jħallas kontribuzzjonijiet tas-Sigurta' Soċjali dwar l-impjegati, jagħtu l-forza legali neċessarja lid-Dipartiment biex jiġbor dak li hu dovut.

Il- miżura proposta mill-Onor.

Interpellant minbarra li ma ssolviex il-problema għad- dipartiment sabiex dan ikun jista' jiġbor il-flus dovuti, tista' tkun ta' theddida għal għixien ta' ħafna ħaddiema u l- familjari tagħhom.

Turizmu,Ufficcju f'Bugibba calr,Turizmu,Ufficcju f'Bugibba bong,Turizmu,Ufficcju f'Bugibba BUĠIBBA - UFFIĊĊJU TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jaf il- Ministru li fejn l-Ufficcju ta' l-Informazzjoni tat-Turiżmu f'Buġibba huwa maħmuġ ħafna?

Jaf li l-area li ddawwar dan l-ufficcju mhux kollha hija ccangata?

Jista' jara li dan l-ufficcju li qiegħed ħdejn il-Mid-Med Bank li hu attrezzat ħafna, ikun attrezzat l-istess?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-Ufficcju ta' l-Informazzjoni tat-Turizmu f'Bugibba jinfetah matul ix-xhur tas-sajf.

L-NTOM tiehu hsieb li kemm l- ufficcju kif ukoll madwaru jinzammu nodfa meta dan ikun miftuh.

Hemm il-hsieb li jinstab post aktar addattat fiz-zona tal- Qawra/Bugibba biex Ufficju ta' l-Informazzjoni tat-Turizmu f'dan il-lokal jista' jigi attrezzat sewwa.

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jaf il- Ministru li fejn l-Ufficcju ta' l- Informazzjoni tat-Turiżmu f'Buġibba huwa maħmuġ ħafna?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-area in kwestjoni diga' tnaddfet mill-hmieg u radam li kien hemm.

Tlabt lid-Dipartiment tad- Distretti jara li l-area madwar it-Tourist Information Office ta' Bugibba tkompli tigi rrangata fi zmien qasir.

Ajruport,Avvizi tal-PA System calr,Ajruport,Avvizi tal-PA System zamf,Ajruport,Avvizi tal-PA System AJRUPORT - AVVIŻI TAL-PA SYSTEM

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jordna biex l-avviżi tal-PA System fl- Ajruport ikunu bil-Malti wkoll, peress li l-Interpellant innota li dawn isiru bl-Ingliż biss?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-avvizi kollha li jsiru fl- Ajruport Internazzjonali ta' Malta jithabbru bil-Malti kif ukoll b'lingwa ohra barranija skond in-natura ta' l-avviz.

L-unici avvizi li jsiru bl- Ingliz biss huma dawk l-avvizi sabiex tingibed l-attenzjoni ta' xi persuni barranin li jkunu xoghol fl-ajruport bhala rapprezentanti ta' linji ta' l- ajru barranin u couriers.

Luqa,Arbli tad-dawl calr,Arbli tad-dawl falm,Luqa,Arbli tad-dawl LUQA - ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' issa l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 10429?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li gie deciz li jinbidlu l-arbli ta' mat-triq ta' l-Airport f'Hal Luqa peress li l-arbli qodma tmermru minn fuq, tant li waqghu xi partijiet ta' fuq ta' dawn l- arbli waqt il-maltemp ricenti.

L-arbli nxtraw xi sena ilu bhala parti minn offerta ikbar li kienet harget fl-1991.

L- arbli li jiswew Lm69.16 il- wiehed inxtraw minghand id- ditta CU.

Lighting Ltd.

Wara li jaslu Malta dawn l-arbli isirulhom l- 'arms' lokalment u kull arblu jispicca jiswa Lm106.82.

L-arbli l-qodma se jintuzaw minghajr 'arms' biex igorru l- linji ta' vultagg baxx.

S'issa ma kienx hemm spiza biex jinqalghu l-arbli, imma din ghandha tkun ta' Lm25 ghal kull arblu.

Sitt arbli mill-godda twahhlu minn kuntrattur li kellu l- offerta ta' qabel bir-rata ta' Lm32 il-wiehed.

Il-kumplament twahhlu mill-kuntrattur li ghandu l-offerta ta' bhalissa bir-rata ta' Lm25 il-wiehed.

Il-haddiema li ghamlu x-xoghol kienu tal-kuntratturi u naturalment thallsu mill- kuntratturi.

Loghob tal-Pajjizi z-Zghar cilj,Loghob tal-Pajjizi z-Zghar frem,Loghob tal-Pajjizi z-Zghar LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR - NEFQA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Kemm hu maħsub li se tkun l-ispiża għall-maintenance u running costs tal-:-

1. pixxina olimpika; 2. it-trakk ta' l-Atletika; 3. ix-shooting range fil-Baħrija separatament u per annum?

Kif inhi maqsuma tali spiża kkalkolata f'kull każ?

Minn min hu maħsub li titħallas din l-ispiża f'kull każ?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Għadhom qed jinġabru d-dettalji dwar il-maintenance u r-running costs ta' l-attrezzaturi msemmija.

Iżda nixtieq ngħid li dawn l-ispejjeż mhumiex mistennija li jkunu għoljin ħafna fil-każ tat-track ta' l- Atletika.

Għar-rigward tax- Shooting Range tal-Bidnija dawn l-ispejjeż mhumiex se jkunu responsabbilta' tal-Ministeru tiegħi, imma tal- Federazzjoni inkarigata minn dan l-isport.

Bħalma diġa' għarraft, it- tmexxija tal-Pixxina fi ħdan il-Kumpless Sportiv ta' l- Universita', se tkun fdata f'kumpannija magħmula bejn il- Ministeru tiegħi, l-Universita' u l-kumitat Olimpiku Malti u se tkun din il- kumpannija li tieħu ħsieb din l-ispiża f'dan il- każ.

Fil-każ tal-Pixxina l- ispejjeż mistennija jaqbżu l- Lm250,000 fis-sena u għalhekk huwa meħtieġ li jkun hemm ħsieb kummercjali fit-tmexxija tagħha u fit-tmexxija tal-kumpless sħiħ ta' l-Universita'.

Minkejja l-ispejjeż biex titmexxa, m'hemmx dubju li mpjant bħal Pixxina Nazzjonali huwa tassew meħtieġ għal pajjiżna u ma rridx naħseb li l-Onor.

Interpellant ma kienx jaqbel mal-bini tagħha.

Pixxina Nazzjonali,Rapport dwar il-management cilj,Pixxina Nazzjonali,Rapport dwar il-management frem,Pixxina Nazzjonali,Rapport dwar il-management PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport ippreparat mill- MSU dwar l-management tal- Pixxina Olimpika f'Tal-Qroqq u attrezzaturi oħrajn sportivi f'pajjiżna?

Fejn waslu bħalissa d- diskussjonijiet dwar il- management tal-Pixxina Olimpika f'Tal-Qroqq?

F'idejn min se tkun din ir-responsabilita'?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It- tmexxija tal-Kumpless Sportiv ta' l- Universita' li jinkludi fih il-Pixxina Nazzjonali, l- Athletics Track u l- Football pitch ta' l-Universita', numru ta' Squash Courts, Tennis Courts u attrezzaturi oħrajn, se ssir minn kumpannija mwaqqfa apposta bejn il- Ministeru għaż- Żgħażagħ u Kultura, l- Universita' u Kumitat Olimpiku Malti.

L-ASA li hija l-għaqda ewlenija ta' l-isport akwatiku u tal- waterpolo f'Malta tkun direttament involuta fit- tmexxija partikolari ta' l- impjant tal-Pixxina Nazzjonali fil-Kumpless Sportiv ta' l- Universita'.

S'Ottubru li ġej meta l- kumpannija mistennija li tibda topera, inħatar kumitat ad interim magħmul mis-Sur Godfrey Demarco, Segretarju Permanenti fil-Ministeru għaż-Żgħażagħ u Kultura, is-Sur Louis Borg, Direttur ta' l- Isports ta' l- Universita' ta' Malta u l-Mag.

Gino Camilleri, President tal- Kumitat Olimpiku Malti.

Il-Kumpless il-ġdid ta' l- Universita' se jitmexxa abbażi kemm ta' l- iskop socjali u formattiv tiegħu kif ukoll ta' l-esiġenzi kummercjali biex l- impjanti kollha jkollhom manutenzjoni ta' l-aqwa kwalita'.

Pjan dwar l-isports f'pajjizna cilj,Pjan dwar l-isports f'pajjizna frem,Pjan dwar l-isports f'pajjizna PJAN DWAR L-ISPORTS F'PAJJIŻNA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-Pjan ta' għaxar snin dwar l- Isport f'pajjiżna li ħejja l- Ministeru u li ġie rrapportat l-Ministru li ssemma' dan l- aħħar fil-ġurnal "In-Nazzjon Tagħna"?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il- pjan li qed jirreferi għalih l- Onor. Interpellant u li ġie ppreparat minn kumitat apposta jiġi studjat wara li l- istess Kumitat iressaq id-dokument finali.

S'issa għadu ppreżenta biss l- ewwel parti tiegħu.

Loghob tal-Pajjizi z-Zghar,Mizuri ta' emergenza cilj,Loghob tal-Pajjizi z-Zghar,Mizuri ta' emergenza frem,Loghob tal-Pajjizi z-Zghar,Mizuri ta' emergenza LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR - MIŻURI TA' EMERĠENZA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: X'miżuri ta' emerġenza (per eżempju kontra ħruq) saru fil-bini tal- faċilitajiet ġodda ta' l- isports (Pixxina, Trakk ta' l- Atletika u Shooting Range) u fl-attrezzaturi ta' l-istess, wara li smajna li dan l- aħħar karozza pparkjata fil-parking area tal-Pixxina Olimpika ħadet in-nar u ma kienx hemm extinguishers fil-kumpless tal- Pixxina Olimpika biex jintefa' n-nar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il- miżuri ta' emerġenza (kontra ħruq) li hemm fil-Pixxina Olimpika huma sofistikati ħafna u din is-sistema taħdem madwar il-kumpless kollu.

Rigward ix-Shooting Range fil-Bidnija dan huwa post fil- beraħ mingħajr xi post ta' akkomodazzjoni għall-pubbliku u ttieħdu miżuri normali għal dan il-każ.

F'każ ta' ħruq, l- istess jingħad għat-track ta' l-atletika li għandu wkoll materja reżistenti għan-nar.

Birzebbugia,Pitch tal-Waterpolo cilj,Birzebbugia,Pitch tal-Waterpolo frem,Birzebbugia,Pitch tal-Waterpolo BIRZEBBUGIA - PITCH TAL- WATERPOLO

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Issa li wasal l-istaġun tal-waterpolo, x'inhu jsir biex il-waterpolo pitch ta' Birżebbuġia jkun jista' jintuża għal logħob peress li dan kien mimli kompletament bir-ramel u alka mix-xogħlijiet ta' dredging li kienu qed isiru fl-inħawi ta' Kalafrana/Marsaxlokk?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol necessarju li kien hemm bżonn li jsir fil- pitch ta' Birzebbugia sar u dan beda jintuża għal-logħob b'sodisfazzjon tal-membri tal- club.

Kantanti Maltin,Ezenzjoni mid-dazju cilj,Kantanti Maltin,Ezenzjoni mid-dazju frem,Kantanti Maltin,Ezenzjoni mid-dazju KANTANTI MALTIN - EŻENZJONI MID-DAZJU

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Peress li ħafna stazzjonijiet privati tar-Radio (jekk mhux kollha) qegħdin jinsistu ma' kantanti żgħar u żgħażagħ Maltin biex jirreġistraw il- kanzunetti tagħhom fuq CD minflok cassette jew diska biex isemmgħuhomlhom fuq l-istess stazzjonijiet, u peress li jqumu l-mijiet tal- liri biex tagħmel CD, x'ċans hemm li materjal simili jiġi eżentat mid-dazju bħala għajnuna lil dawn il-kantanti ż-żgħar li għandhom bżonn aktar għajnuna biex jistabbilixxu ruħhom fuq ix-xena mużikali?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L- eżenzjoni mid-dazju mhijiex responsabbilta' tal- Ministeru tiegħi.

L-Onor.

Interpellant huwa mitlub li jagħmel dan is- suġġeriment lill-Ministru koncernat.

Rabat,Sinjali tat-traffiku farn,Rabat,Sinjali tat-traffiku falm,Rabat,Sinjali tat-traffiku RABAT: VJAL IL-ĦADDIEM - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Billi Vjal il- Ħaddiem, Rabat hija triq traffikuża u traffic signs u zebra crossing issa ilhom li saru 'l fuq minn tliet xhur, jista' l-Ministru jara li mmedjatament isir id-dawl fiz- zebra crossing ħalli dawn ikunu aktar magħrufa mis-sewwieqa tal-karozzi u l-pedestrians ikunu aktar protetti?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It- talba ta' l-Onor.

Membru biex iz-zebra crossing fi Vjal il- Ħaddiem limiti tar-Rabat tiġi mdawwla qegħda tiġi kkonsidrata.

Xemxija,drenagg farn,Xemxija,drenagg falm,Xemxija,drenagg XEMXIJA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra għaliex qed jiżbokka drenaġġ fil-baħar fl- inħawi tax-Xemxija?

Jista' jikkonferma li l-ilma mhux imniġġes għal min jgħum f'dawn l- inħawi?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fl-inhawi tax- Xemxija tezisti booster pumping station li gieli ma tlahhaqx mad-domanda tad-drenagg li jaqa' fuqu.

Meta jigri dan, isir fawran go gandott fil-wied li jaghti ghall-bahar.

Id-Dipartiment ta' Drenagg ghandu progettat li jqieghed katusi hafna ikbar u fil-fond biex dan l-inkonvenjent u l- pumping station jigu eliminati.

Dan hu wiehed minn bosta progetti li se jsiru taht l- ewwel fazi tat-twettiq tal- Master Plan.

Minn ezamijiet ta' ilma bahar li ttiehdu mix-Xemxija fis-17, 21 u 25 ta' Mejju u l-1 u t-3 ta' Gunju irrizulta li l-ilma hu tajjeb ghal ghawm.

Mgarr,Kontroll tat-traffiku farn,Mgarr,Kontroll tat-traffiku gall,Mgarr,Kontroll tat-traffiku MĠARR - KONTROLL TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li qed ikun hemm karozzi pparkjati fiż-żewġ naħat fit- triq quddiem il-Castello Zammitello b'detriment li qed jikkawżaw problemi fil-funzjoni tat-traffiku, u issa dawn l- inħawi jkunu ffrekwentati aktar mill-poplu inkluż it-turisti li jaslu fil-Bajja tal-Ġnejna, jista' l- Ministru jara li jkun assigurat aktar kontroll f'dawn l-inħawi?

Jista' jara li jżid in-numru tal-pulizija fl-għassa ta' l- Imġarr ħalli tkun tista' tlaħħaq għas-sejħiet li jsirulha, liema sejħiet huma naturali li jkunu aktar ta' spiss fil-ġimgħat li ġejjin?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ghassa ta' l-Imgarr tinfetah regolarment kuljum bejn il-5.00 p.m. u 1.00 a.m. u xi drabi meta jkun possibbli tinfetah ukoll matul il-gurnata f'hinijiet ohra.

Dwar il- 'parking' hdejn il-'Castello Zamitello' peress li dan il- post huwa licenzjat biex jinkera ghal funzjonijiet ta' tigijiet huwa ovvju li waqt ir- ricevimenti sa jkun hemm 'parking' ta' karozzi tal- mistiednin.

Dan il-'parking' ma jtellifx il- 'flow' tat- traffiku peress li t-triq tippermetti.

Mgarr,Sparar ta' murtali farn,Mgarr,Sparar ta' murtali gall,Mgarr,Sparar ta' murtali MĠARR - SPARAR TA' MURTALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Billi qed isiru rapporti mir- residenti ta' l-Imġarr li fis- 1.00 p.m. regolarment qed jiġu sparati xi murtali fl-inħawi ta' ħdejn il- Castello Zammitello, jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra jekk hemmx permessi għal dan lil xi kumpanniji jew individwi?

Jekk le, jista' jara li jsiru l-investigazzjonijiet biex ikun magħruf minn qed jispara dawn il-murtali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Pulizija qed tinvestiga dwar il- każ ta' sparar ta' murtali mill-post imsemmi.

Distrett Numru 12,drenagg farn,Distrett Numru 12,drenagg falm,Distrett Numru 12,drenagg DISTRETT NUMRU 12 - DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għall- problemi fis-sistema tad- drenaġġ tat-12-il distrett u d- diversi ilmenti li jien ressaqt, jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra liema kienu dawk il-każijiet irrapportati fl-ewwel xhur tas-sena cioe' minn Jannar sa Mejju, 1993?

Kemm minn dawn ir- rapporti/ħsarat/estensjonijiet għadhom pendenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Turizmu,Stitut farn,Turizmu,Stitut bong,Turizmu,Stitut ISTITUT GĦALL-ISTUDJU TAT- TURIŻMU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6693 dwar l- Istitut għall-Istudju tat- Turiżmu, jista' l-Ministru jikkonsidra li biex jiġi aktar pprattikat il-prinċipju ta' integrazzjoni għall-persuni b'diżabilita', b'arranġamenti mal-Kummissjoni Nazzjonali għall-persuni b'diżabilita' jiġu mistiedna dawn il-persuni ħalli wkoll matul il-kors ikun prattikat mill-istudenti kif jitrattaw u jservu lil dawn il- persuni bi bżonnijiet speċjali?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jien informat li siehbi s- Segretarju Parlamentari ghat- Turizmu ghadda s-suggeriment tal-Onor.

Membru ghall- konsiderazzjoni tal-Kumitat Akkademiku ta' l-ITS.

Marsa,Provvista ta' l-ilma buhc,Marsa,Provvista ta' l-ilma falm,Marsa,Provvista ta' l-ilma MARSA - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-provvista ta' l-ilma fit-Triq Patri Magri, Marsa qegħda tkun sospiża darba f'ġimgħa b'mod regolari u meta l- provvista tiġi lura l-ilma jkun imdardar ħafna?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta' l- ilma fi Triq Patri Magri, il- Marsa, tigi sospiza darba fil- gimgha, skond l-ezercizzju ta' l-immaniggjar tar-riservi ta' l-ilma.

Jigri li wara sospensjoni ta' l-ilma, gieli l-ilma jigi mdardar f'certu nhawi, pero' dan jiccara wara ftit tal-hin.

Hamrun,Provvista ta' l-ilma buhc,Hamrun,Provvista ta' l-ilma falm,Hamrun,Provvista ta' l-ilma ĦAMRUN - PROVVISTA' TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-provvista ta' l-ilma f'Barth Street, Ħamrun qegħda tkun sospiża darba f'ġimgħa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta' l- ilma, f'Barth Street, Hamrun tigi sospiza darba fil-gimgha, skond l-ezercizzju ta' l- immaniggjar tar-riservi ta' l- ilma.

Qormi,Provvista ta' l-ilma buhc,Qormi,Provvista ta' l-ilma falm,Qormi,Provvista ta' l-ilma QORMI - PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex l-provvista ta' l-ilma fi Triq il-Milied, Qormi qegħda tkun sospiża jumejn f'ġimgħa u meta tiġi lura l-provvista, l- ilma jkun kulur is-sadid u bi pressa baxxa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta' l- ilma, fi Triq il-Milied, Qormi, tigi sospiza darba fil-gimgha, skond l-ezercizzju ta' l- immaniggjar tar-riservi ta' l- ilma.

Jigri li wara s-sospensjoni ta' l-ilma f'postijiet gholjin, il-pressa ta' l-ilma ddum xi ftit aktar sakemm tigi regolari.

L-ilma huwa kimikament tajjeb u kultant idum xi ftit biex jiehu l-kulur naturali tieghu.

Santa Venera,Provvsita ta' l-ilma buhc,Santa Venera,Provvsita ta' l-ilma falm,Santa Venera,Provvsita ta' l-ilma SANTA VENERA - PROVVISTA TA' L- ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex il-provvista ta' l-ilma fi Triq l-Għollieq, Santa Venera qegħda tiġi sospiża għal perjodi ta' bejn 36 u 48 siegħa kull ġimgħa b'mod regolari?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta' l- ilma fi Triq l- Ghollieq, Santa Venera, tigi sospiza darba fil- gimgha, skond l-ezercizzju ta' l-immaniggjar tar-riservi ta' l-ilma.

Birkirkara,Provvista ta' l-ilma buhc,Birkirkara,Provvista ta' l-ilma falm,Birkirkara,Provvista ta' l-ilma BIRKIRKARA - PROVVISTA TA' L- ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex il-provvista ta l-ilma fi Triq il-Gummar, Birkirkara kienet sospiża bejn l-24 u l-25 ta' Mejju, 1993?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta' l- ilma fi Triq il-Gummar, Birkirkara, giet sospiza bejn l-24 u l-25 ta' Mejju 1993, skond l-ezercizzju ta' l- immaniggjar tar-riservi ta' l- ilma.

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex il-provvista ta' l-ilma f'Sacred Heart Street, Birkirkara qegħda tkun sospiża għal lanqas darba f'xahar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta' l- ilma f'Sacred Heart Street, tigi sospiza ghallinqas darba fix-xahar, skond l-ezercizzju ta' l-immaniggjar tar-riservi ta' l-ilma.

Dip tat-Taxxi Interni,Dhul mill-Income Tax sans,Dip tat-Taxxi Interni,Dhul mill-Income Tax dalj,Dip tat-Taxxi Interni,Dhul mill-Income Tax DĦUL MILL-INCOME TAX

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti lista sena b'sena tad- dħul mill-Income Tax u l- ammonti outstanding ta' flus li ma daħlux għal dawn l-aħħar 20 sena?

ONOR.

JOHN DALLI: Id- dettalji mill-Onor.

Membru jistgħu jinġabru mir- rapport annwali tad-Dipartiment tat- Taxxi Interni li ġie ppubblikat kull sena dawn l-aħħar 20 sena flimkien ma' dawk ta' dipartimenti oħra tal- Gvern.

Melita Cable Television sans,Melita Cable Television fene,Melita Cable Television MELITA CABLE TELEVISION

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Prim Ministru: Issa li l-Melita Cable Television ingħatat l-istess faċilitajiet bħal dawk ta' Enemalta u Telemalta għat- twaħħil ta' l-equipment tagħha u li hi marbuta biss għal tliet snin li ma tgħolliex ir-rati tal-ħlas, x'passi qed jieħu l- Gvern sabiex jipproteġi l-poplu li ma jkunx hemm żieda f'dawn ir-rati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 3727.

Progetti tal-Gvern,Nefqa sans,Progetti tal-Gvern,Nefqa fene,Progetti tal-Gvern,Nefqa PROĠETTI TAL-GVERN - NEFQA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari numru 5630 tas-27 ta' Ottubru, 1992 dwar varjazzjoni qawwija fl-ispejjeż tat-tliet proġetti ta' l-Air Terminal, tal- Power Station ta' Delimara u tal-Mini ta' Santa Venera fejn l-Prim Ministru f'parti mir-risposta kien qal li "sal-lum m'hemmx ċirkostanzi li jiġġustifikaw inkjesta", jekk il-Prim Ministru għadu jsostni dan jista' ta' lanqas jordna li jiġu ppubblikati l- offerti, stimi oriġinali u l- infiq finali ta' kull tender għal dawn il-proġetti?

Dawk l- offerti li għadhom mhux finalizzati jingħata l-ammont li s'issa tħallas?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iċ-ċirkostanzi ma tbiddlux mid- data tar- risposta għall- Interpellanza numru 5630.

Dwar id-dettalji mitluba l-Onor.

Interpellant jista' jagħmel id- domanda tiegħu lill-Ministru responsabbli.

Servizzi Civili,Riforma sans,Servizzi Civili,Riforma fene,Servizzi Civili,Riforma SERVIZZI ĊIVILI - RIFORMA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Prim Ministru: Wara l-eżerċizzji li saru għal titjib u effiċjenza taċ-Ċivil f'dawn l-aħħar sitt snin l- aktar bil-proposti ta' l-MSU, l-Prim Ministru hu konvint li dan il-progress sar?

Jekk ir-risposta hi fl- affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid kif qed jiġi mkejjel dan it-titjib?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Gvern ta bidu għall-proċess ta' riforma fis- settur pubbliku fl-1990 wara li analizza r- rapport tal-Kummissjoni għar- Riforma fis-Servizz Pubbliku li lestiet ix-xogħol tagħha fi Frar ta' dik is- sena.

L-eżerċizzju ta' riforma qed isir fuq diversi fronti bħalma huma r- ristrutturar ta' Dipartimenti tal-Gvern u tisħiħ fil-management, riformi fis- sistemi finanzjarji u amministrattivi bil-għan ta' programmazzjoni aħjar (eġ. business planning fuq bażi ta' tlett snin), deċentralizzazzjoni, pjan stateġiku ta' kompjuterizzazzjoni mal-Gvern kollu, u tisħiħ u motivazzjoni aħjar tar- riżorsi umani permezz ta' taħriġ, klassifikazzjoni ġdida ta' l-impjegati kollha, titjib fil-kundizzjonijiet tax-xogħol (eg shift allowance, ħlas ta' overtime fis-siegħa siegħa u nofs, allowances ġenerużi fejn hu xieraq eg Nurses, Midwives u Tobba).

Inħossni sodisfatt li dawn il-ħafna miżuri ta' riforma għaddejjin b'ritmu mgħaġġel iżda jonqos ukoll ħafna li għad irid isir għax ir-riforma hija proċess kontinwu u ħafna drabi jrid ta' bilfors ikun hemm ċertu sequencing, ħaġa trid tistenna l-oħra.

Irid ikun hemm ukoll bidla kontinwa fl- attitudni u l-mentalita' tan- nies li jaħdmu mal-Gvern sabiex titjib aktar l-etika tax-xogħol kif ukoll jissaħħaħ il-kunċett ta' servizz aħjar lill- poplu.

Dawn l-isforzi u l-miżuri kollha ta' bidla li qed isiru għandhom iwasslu għall- formulazzjoni ta' policies ta' ġid għan-nazzjon, użu aħjar ta' riżorsi (aktar cost effectiveness), aktar diċentralizzazz- joni ta' deċiżjonijiet fuq kollox servizz aħjar liċ- ċittadin.

Marsaxlokk,Espansjoni tal-Port sans,Marsaxlokk,Espansjoni tal-Port bong,Marsaxlokk,Espansjoni tal-Port MARSAXLOKK - ESPANSJONI TAL- PORT

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Billi dan l-aħħar ġie mħabbar xogħol ta' madwar Lm4.4 miljun għal espansjoni tal-Port ta' Marsaxlokk u li parti minn dan ix-xogħol se jkun xogħol ta' azzar, jista' l-Ministru jgħid liema minn dan ix-xogħol ta' azzar se jsir hawn Malta u l- valur tiegħu?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-kuntratt msemmi mill-Onor.

Membri sar bejn kumpanniji privati u ghalhekk mhux il-każ li naghti dettalji dwaru.

Permessi tal-bini sans,Permessi tal-bini falm,Permessi tal-bini BINI BLA PERMESS

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għal dak li ntqal fuq il-mezzi tax- Xandir li mindu ġie fis-seħħ l- Att ta' 1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp nħarġu 300 avviż sabiex jieqaf ix- xogħol mill- Awtorita', jista' l-Ministru jgħid:-

(a) Kemm inħarġu avviżi bħal dawn minn Mejju, 1987 sa din id-data?

(b) X'passi ttieħdu dwar kull każ inklużi dawn ta' l-aħħar? (c) Fejn jinsabu dawn il- postijiet?

(d) Għal liema skop il-liġi ġiet miksura?

(e) Min huma l-individwi jew kumpanniji li kisru l-liġi?

(f) Id-data ta' meta ttieħdu l-passi kemm mill-Ministeru ta' l-Ambjent kif ukoll mill- Awtorita'?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Qabel ma bdiet issehh il-ligi dwar l- Ippjanar ta' l-Izvilupp (Act 1 ta' l-1992) ma kienx johrog 'stop notice' izda kienet issir talba lill-Pulizija biex jittiehdu passi skond il-ligi f'kaz ta' xoghol bla permess jew mhux skond il-permess.

Lista ta' kazi bhal dawn li hemm pendenti fil-Qorti kif ukoll lista ta' 'stop notices' li hargu mill-1 ta' Dicembru 1992 tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Air Malta,Courier Services bril,Air Malta,Courier Services bong,Air Malta,Courier Services AIR MALTA - COURIER SERVICES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Huwa minnu li Air Malta għadha kif introduċiet courier service ta' kompetizzjoni diretta ma' diversi courier service firms privati li ilhom joperaw f'pajjiżna?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Kulma qed taghti l-kumpannija Maltija huwa dak li jaghmlu l- Airlines ohra.

Turizmu,Ftehim bejn Malta u Sqallija bril,Turizmu,Ftehim bejn Malta u Sqallija bong,Turizmu,Ftehim bejn Malta u Sqallija TURIŻMU - FTEHIM BEJN MALTA U SQALLIJA

L-ONOR.

LRO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra l-ftehim preliminari turistiku li għadu kif ġie ffirmat bejn Malta u Sqallija?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-ftehim ma' Sqallija gie inizjalat mhux iffirmat.

Meta ftehim ikun ghadu qed jigi negozjat u ghalhekk jista' jsir xi tibdil fih ma jidhirlix li tkun haga sewwa li dan jigi ppubblikat.

Madankollu jekk l- Onor. Interpellant jixtieq li nghaddulu kopja kunfidenzjalment lest li naghmel dan.

Kacca,Effett fuq it-turizmu bril,Kacca,Effett fuq it-turizmu bong,Kacca,Effett fuq it-turizmu KAĊĊA - EFFETT FUQ IT-TURIŻMU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: X'passi ħa s-Segretarju Parlamentari għat- Turiżmu wara rapporti fl- istampa Ingliża li l-BBC kienet qegħda tħeġġeġ lit-turisti Ingliżi biex ma jiġux Malta għall-btajjal minħabba f'eċċessi fil-kaċċa lokali?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Din mhijiex l-ewwel darba li f'dawn l- ahhar snin saret sejha ghal boycott mit-turisti Inglizi permezz ta' mezzi televizivi u tal-gurnali.

Saru wkoll sejhiet bl-istess ghan f'pajjizi ohra.

Ma jidhirlix li hu ghaqli li l-Gvern jirreagixxi ufficjalment ghal sejhiet bhal dawn.

Izda nemmen li kif stqarr dan l-ahhar siehbi s-Segretarju Parlamentari ghat-Turizmu ghandu jkompli jsir kull sforz sabiex l-abbuz tal-ligi fil- qasam tal-kacca u ta' l-insib jigi kontrollat.

Sptarijiet,Generali,Imwiet gree,Sptarijiet,Generali,Imwiet gall,Sptarijiet,Generali,Imwiet SPTAR ĠENERALI - IMWIET

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' mwiet fl- isptar Ġenerali ta' Għawdex sena b'sena mill-1986 fuq bażi tad-Dipartiment differenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-imwiet, sena b'sena, mill-1986 kienu:

YEAR MEDICAL SURGICAL TOTAL

1986 111 14 125 1987 122 18 140 1988 112 32 144 1989 103 28 131 1990 128 26 154 1991 101 33 134 1992 107 24 131 1993 (sa 31/5/93) 43 10 53

Sptarijiet,San Luqa,Pazjenti gree,Sptarijiet,San Luqa,Pazjenti gall,Sptarijiet,San Luqa,Pazjenti SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti n- numru ta' in-patients fl-isptar San Luqa kull sena għas-snin 1985 - 1992?

X'kien il-persentaġġ kull sena ta' rġiel, nisa u tfal taħt is-16-il sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' 'in-patients' fl-Isptar San Luqa ghas- snin 1985 - 1992 huwa kif gej:

1985 49473 1986 50084 1987 50333 1988 53091 1989 52563 1990 56976 1991 54340 1992 54171

L-informazzjoni ghat-tieni parti ma tistax tinghata minhabba li l-mod kif tinzamm l-istatistika manwali.

Diga' giet disinjata sistema kompjuterizzata sabiex statistika bhal din tkun tista' tinghata fil-futur.

Zwiemel,Tigrijiet fit-toroq galm,Zwiemel,Tigrijiet fit-toroq gall,Zwiemel,Tigrijiet fit-toroq TIĠRIJIET BIŻ-ŻWIEMEL FIT-TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħidilna kemm ġew organizzati tiġrijiet biż-żwiemel bil- permess tal-pulizija (fit- toroq) fl-1992?

X'kondizzjonijiet jsiru biex jiġu salvagwardjati il-ħarsien mill-moħqrija lill-bhejjem, peress li dawn it-tiġrijiet isiru fil-ġranet tas-sajf, u fit- toroq iebsin, meta wieħed jqis li llum għandna korsa tat- tiġrijiet moderna fil-Marsa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Pulizija fl-1992 harget il- permessi ghall-sitt tigrijiet taz-zwiemel u bhejjem f'Malta u 11-il permess f'Ghawdex.

Qabel johorgu dawn il- permessi tintalab polza ta' assikurazzjoni.

Il- Pulizija ghandha struzzjonijiet bil- miktub dwar dak li ghandhom jaghmlu sabiex ma jkunx hemm mohqrija lejn l-annimali.

Din il-kwestjoni kollha issa trid tigi rikonsidrata fid-dawl tal- provvedimenti godda tal- ligi dwar l-Ambjent.

Pulizija,Ingagg galm,Pulizija,Ingagg gall,Pulizija,Ingagg DĦUL FIL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Hemm xi ħsieb biex bħalma sar fl-Armata, kull min ikun irid japplika biex jidħol u jingaġġa fil-Korp tal-Pulizija jkun jista' jagħmel dan dejjem, u rekluti ġodda jiddaħħlu fuq sistema ta' "first come first serve" bħalma qed isir fl- Armata, b'sistema li tant Pulizija kultant żmien jiddaħħlu fl-Akkademja?

Kull meta u meta sar l-aħħar reklutaġġ ta' pulizija ġodda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ghalkemm is-suggeriment gie Kkonsidrat diga`, ghadu ma giex deciz li r-reklutagg fil-Korp tal- Pulizija jsir bhal dak ta' l- Armata.

Reklutagg ghal ingagg fil- Korp tal-Pulizija jsir kull meta jinhass dan il-bzonn.

L- ahhar sejha ghar-reklutagg saret f'Marzu, 1993.

Se ssir sejha ohra fix-xahar ta' Lulju.

Zejtun,Dawl fit-toroq galm,Zejtun,Dawl fit-toroq falm,Zejtun,Dawl fit-toroq ŻEJTUN: TRIQ DELIMARA - BOZZA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Fi Triq Delimara, fiż-Żejtun, (eżatt kif iddur minn Triq San Girgor) hemm bozza maqtugħa li ilha hekk għal żmien twil minkejja diversi telefonati din tħalliet kif kienet.

Jista' l-Ministru jara hux possibbli li din tissewwa fl- iqsar żmien possibbli?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li ma jirrizultax li l-bozza li hemm fi Triq Delimara fiz-Zejtun, ezatt kif iddur minn Triq San Girgor, hi maqtugha u li m'hemmx 'records' li din qatt giet rrapportata maqtugha.

Zabbar,Tiswija ta' toroq galm,Zabbar,Tiswija ta' toroq falm,Zabbar,Tiswija ta' toroq ŻABBAR: TRIQ IX-XGĦAJRA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- ufficjal inkarigat jara li ssir tiswija fi Triq ix-Xgħajra, Zabbar minħabba li fiha għadd ta' ħofor?

Hemm il-ħsieb li din it-triq tingħata ftit tarmac fil-futur?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xogħol ta' tiswija diġa' sar.

It-talba għal kisi bit-tarmac ġiet innotata.

Zabbar,Tiswija ta' bankini galm,Zabbar,Tiswija ta' bankini galm,Zabbar,Tiswija ta' bankini ŻABBAR - TISWIJA TA' BANKINI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- ufficjal inkarigat jaccerta li ssir tiswija ta' bankini f'Carmel Str, Zabbar għax residenti qed jilmentaw li fihom ħafna ħofor u tkissir?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xogħol imsemmi se jsir mid- Dipartiment tad- Distretti tat-Taqsima tax- Xogħlijiet fi żmien qasir.

Wied il-Ghajn,Trasport pubbliku galm,Wied il-Ghajn,Trasport pubbliku gall,Wied il-Ghajn,Trasport pubbliku WIED IL-GĦAJN - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li diversi nies minn Wied il-Għajn li jieħdu l- medicini b'xejn ilmentaw dwar l-inkonvenjenza li jkollhom jgħaddu minnha biex jaqbdu tal- linja (li titlaq kull siegħa minn Wied il-Għajn) biex imorru għall- medicini, jista' l- Ministru jara hux possibbli li dawn il-medicini jibdew jinġabru mill-Berġa li hemm f'Wied il-Għajn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is- servizz ta' gbir tal-medicini mill-Bereg jinkludi wkoll il- Berga ta' Wied il-Ghajn.

Fil- fatt hemm diversi individwi li prezentement qed jaghmlu uzu minn dan is-servizz.

Sptarijiet,Fattigi pora,Sptarijiet,Fattigi gall,Sptarijiet,Fattigi SPTARIJIET - FATTIGI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jweġibni l- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 10795, cioe' liema huma dawk iż-żidiet fil-pagi li ngħataw lill-Hospital Auxiliaries mill-1987 'il hawn sena b'sena u kienx hemm minnhom li kienu fuq xi ftehim ma' xi trade union?

Jaf li dawn il-ħaddiema huma mħassba li jinsabu esposti għall-periklu ta' mard li jista' jintrikeb, specjalment minn makni li jġorru għat- tiswija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-paga tal-grad ta' 'Hospital Auxiliary' minn 1987 'l hawn zdiedet b'Lm512 fis-sena fuq il-minimu u b'Lm672 fis-sena fuq il- massimu.

Dan sar kemm b'effett ta' Riforma li qed issehh fis-Servizz Pubbliku, u kemm b'ziediet moghtija lill- impjegati l-ohra matul l- imsemmi perjodu, li dettalji taghhom qed jinghataw hawn taht:

SENA SALARJU ZIEDA

1987 1748x27 - 1873 Xejn

1988 1748x27 - 1873 Xejn

1989 1748x27 - 1873 Income Supple- ment ta' Lm78 fis-sena

1990 1748x27 - 1873 Lm156 fis-sena (zieda)

1991 (Riforma) Minimu (2015) sa 2136 (Massimu) Lm65 fis-sena (zieda)

1992 (Riforma) Minimu (2125) sa 2243 (Massimu) Lm78 fis-sena (zieda)

1993 (Riforma) 2260(2146)x57 - 2545 Skala li tink- ludi Lm52 fis- sena zieda

Ma kienx hemm ftehim ma' xi 'Union' fis-snin indikati hawn fuq li bih din il-kategorija ta' impjegati gawdew zieda fis- salarju taghhom.

Wiehed izda jinnota li skond il-Ftehim li kien sar fl-1989 mal-'Union' Haddiema Maghqudin, 'Hospital Auxiliaries' bi 15-il sena servizz inghatalhom ic- cans li jaghmlu kors ta' tliet xhur u wara li jghaddu minn ezami orali jigu rrakkomandati biex jitilghu minn skala ta' grad 'B' ghal skala ta' grad 'D' (illum taqra Lm2697 (2557x70 - 3047) ghax jigu mahtura 'Health Assistants'.

Dan ifisser li, paragun ma' l- 1987, iz-zieda hi ta' Lm824 fis-sena li titla` ghal zieda ta' Lm1174 fis-sena meta jintlahaq il- massimu tas- salarju.

Rigward it-tieni parti tal- mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex ikun iktar preciz fil-formulazzjoni tal- mistoqsija.

Ditti Taljani,Ghoti ta' kuntratti manc,Ditti Taljani,Ghoti ta' kuntratti fene,Ditti Taljani,Ghoti ta' kuntratti GĦOTI TA' KUNTRATTI LIL DITTI TALJANI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid:-

Fid-dawl ta' l-iżvilupp tat- Tangentopoli fl-Italia, u tal- fatt li kumpanniji Taljani involuti f'għotja ta' tenders kbar li nħarġu mill-Gvern mhux il-każ li dawn t-tenders mogħtija jiġu nvestigati biex jitneħħew id- dubji kollha?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'għandi xejn xi nżid mat- tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 10481 fis-26 ta' Mejju, 1993.

Bejgh ta' appartamenti tal-Gvern manc,Bejgh ta' appartamenti tal-Gvern hyzg,Bejgh ta' appartamenti tal-Gvern BEJGĦ TA' APPARTAMENTI TAL- GVERN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid fiex wasal il- file HA915/88, peress li l- persuna konċernata trid tixtri din il-proprjeta'?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Billi l-art li fuqha hemm mibni l- appartament in kwestjoni għadha mhix tal-Gvern, il-bejgħ ma jistax isir.

Seleco Co. Ltd. manc,Seleco Co. Ltd. bong,Seleco Co. Ltd.

AMS Co. Ltd. manc,AMS Co. Ltd. bong,AMS Co. Ltd.

FABBRIKI AMS U SELECO

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-fabbrika li kienet intenzjonata għal AMS ġietx allokata lil xi ditta oħra?

X'sar mill-għamara, equipment etc., li kien hemm fl-istess fabbrika?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-fabbrika in kwestjoni giet allokata lid- ditta Seleco li ghandha progett ta' espanzjoni.

Dwar it-tieni parti tad- domanda, parti mill-makkinarju inbiegh u l-bqija ghadu mizmum mill-MDC.

Djar,Sussidju manc,Djar,Sussidju hyzg,Djar,Sussidju SUSSIDJU GĦAL TITJIB FID-DJAR

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-file AWS 475/92 dwar applikant li applika għal skema SHD 15 sussidju fuq xogħlijiet ta' titjib?

ONOR.

GEORGE HYZLER: L- applikazzjoni taħt skema SHD 15 (AWS 475/92) qegħda tiġi pproċessata.

Luqa,Xoghol fi Triq Sant Andrija manc,Luqa,Xoghol fi Triq Sant Andrija falm,Luqa,Xoghol fi Triq Sant Andrija LUQA - TRIQ SANT ANDRIJA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se tkun lesta minn kollox dik il-parti ta' Triq Sant Andrija, Ħal Luqa fejn qabel kien hemm is-siġar u issa nqala' kollox u li tiġi eżatt quddiem il-Każin tal-Partit Nazzjonalista, peress li din il-biċċa art issa ila diġa' maqlugħa u mitluqa mħarbta għal aktar minn erba' xhur?

Hemm xi ħsieb li jerġgħu jitwaħħlu xi bankijiet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xoghol fuq din il-parti ta' Triq Sant'Andrija, Hal Luqa, se jibda f'nofs Lulju 1993 u jitlesta qabel l- ahhar tas-sena.

Ta' min jghid li s-sigar inqalghu mid-Dipartiment ta' l- Agrikoltura billi kienu qed jaghmlu hsara lill-pavimenti tad-djar fil-vicin.

Hu ppjanat li l-area tinghata dehra aktar moderna milli kien hemm u l- bankijiet se jergghu jitwahhlu fil-lok.

Ajruport,Pjanti manc,Ajruport,Pjanti zamf,Ajruport,Pjanti PJANTI FIL-BINI TA' L-AJRUPORT

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-pjanti kollha ħajjin u li jħaddru s-sena kollha li tħawwlu jew tqegħdu fil-bini tal-Malta International Airport u mal-madwar, dawn huma mixtrija mill-MIA jew inkella mixtrija mingħand l-istess kumpannija li ssupplixxiethom?

Kemm qamet l-ispiża s'issa, jekk mixtrija?

Kemm qegħda tkun l-ispiża fis-sena s'issa jekk mikrija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

Rahal Gdid,Gnien morv,Rahal Gdid,Gnien falm,Rahal Gdid,Gnien RAĦAL ĠDID - ĠNIEN

L-ONOR.

VINCENT C. MORAN staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm intnefqu flus s'issa għall-ġnien ta' quddiem l-iskola Primarja tar-Raħal Ġdid?

Min huma l-kuntratturi li ħadu x-xogħol f'dan il-ġnien?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L- ispejjez li ntnefqu fuq dan il- gnien ghadhom qed jigu ffinalizzati.

Il-kuntratturi li hadmu fuq dan il-gnien kienu dawn:

a) C & F Construction Co. Ltd - xoghol ta' gibjun u kiosk

b) Cemenstone Ltd - xoghol ta' paviment

Rahal Gdid,Gabbana morv,Rahal Gdid,Gabbana gall,Rahal Gdid,Gabbana RAĦAL ĠDID - GABBANA

L-ONOR.

VINCENT C. MORAN staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Il- gabbana li kien hemm u li reġgħet ġiet mikrija fil- ġnien ta' quddiem l-iskola primarja ta' Raħal Ġdid ġiet allokata?

Jekk iva, b'liema kondizzjonijiet u għal liema prezz?

L-individwu li kellu l- gabbana, qabel ma twaqqgħet ġie mogħti dritt ta' l-ewwel rifjut?

Jekk le, għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministeru koncernat mid-Dipartiment ta' l-Artijiet.

MSU,Management Agency Agreement sana,MSU,Management Agency Agreement fene,MSU,Management Agency Agreement MSU - MANAGEMENT AGENCY AGREEMENT

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jwieġeb għal interpellanza preċedenti fejn staqsejtu jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Management Agency Agreement bejn il- Gvern u l-MSU LTD, kif ukoll listing tal-ħlasijiet li għaddew lill- MSU mill-Gvern matul is-seħħ ta' dan il-Management Agency Agreement?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kopja ta' l-Agency Agreement bejn il-Gvern u l- Management Systems Unit Limited li ġie ffirmat fit-13 ta' Novembru, 1990 tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Il-ħlasijiet mill-Gvern lill- MSU Ltd kienu hekk:

Lm

16 ta' Novembru, 1990 100,000 Vot 03 Item 23

7 ta' Jannar, 1991 237,000

16 ta' April, 1991 300,000 Vot 03 Items 11 ta' Lulju, 1991 476,000 27, 28 u 29

16 ta' Ottubru, 1991 494,829

14 ta' Jannar, 1992 809,750

27 ta' April, 1992 809,750 Vot 03 Items 15 ta' Ottubru, 1992 809,750 26, 27 u 28

26 ta' Novembru, 1992 809,750

16 ta' Frar, 1993 750,000 Vot 03 Code 5446

Tjur,Newcastle Disease spil,Tjur,Newcastle Disease gatl,Tjur,Newcastle Disease NEWCASTLE DISEASE

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall- Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tingħata xi għajnuna finanzjarja lil dawk li jrabbu u joqtlu t-tiġieġ u li ntlaqtu bin- Newcastle Disease b'riżultat ta' telf kbir ta' xogħol u ta' dħul?

Jista' l-Ministru jagħti dettalji?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li qegħdin isiru diskussjonijiet fuq l-għajnuna li għandha tingħata lil dawk li b'mod jew ieħor ġew milquta mill-marda ta' Newcastle.

Minħabba xi punti delikati li qed jiġu diskussi anke ma' awtoritajiet barranin mhux żmien proprizju li wieħed jagħti dettalji fuq dan is- suġġett.

Dejn nazzjonali bril,Dejn nazzjonali dalj,Dejn nazzjonali DEJN NAZZJONALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Fir- rigward ta' l- ekonomija ta' pajjiżna, x'inhuma:-

- id-Debt Service to Export Ratio;

- l-External Debt to Export Ratio;

- l-External Debt to GDP Ratio;

- l-External Debt to Reserve holdings Ratio;

- l-Exports to GDP Ratio;

- il-Current Account Balance to GDP Ratio;

- il-Government Budget Balance to GDP Ratio;

- ir-Reserve holdings ta' Import Ratio; u - l-months of Imports covered by existing reserve holdings?

ONOR.

JOHN DALLI: Qiegħed nipprovdi l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

Debt Service to Export Ratio 3.2%

External Debt to Export Ratio 9.8%

External Debt to GDP Ratio 5.6%

External Debt to Official Reserves Ratio 10.0%

Exports to GDP Ratio 56.4%

Current Account Balance to GDP Ratio 2.1%

Government Budget Deficit to GDP Ratio 3.9%

Official Reserves to Import Ratio 63.9%

Months of Imports covered by exist- ing official reserves 7.7 months

Dawn ic-cifri jirreferu għas- sena 1992.

Videos,Piraterija bril,Videos,Piraterija gall,Videos,Piraterija VIDEOS - PIRATERIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Billi l-kollega tiegħek il- Ministru tal-Ġustizzja ftit ilu qal li mindu ddaħħlet il-liġi l-ġdida tal-copyright l- affarijiet bdew mexjin f'mod għas-sodisfazzjon tad- distributuri tal-videos, tista' tgħid kemm kien hemm każi fejn ttieħdet azzjoni mill-pulizija dwar ksur tal-liġi minn:

sidien tal-ħwienet; hawkers; u

bejjiegħa fuq il-monti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li ningħata t-tagħrif meħtieġ biex tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Kacca,Legislazzjoni dwar bril,Kacca,Legislazzjoni dwar falm,Kacca,Legislazzjoni dwar LEĠISLAZZJONI DWAR IL-KAĊĊA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Apparti mill-Berne Convention fir-rigward tal- kaċċa, il-Gvern Malti beħsiebu iġib il-leġislazzjoni Maltija konformi ma' l-EC Wild Birds Directive ta' l-1979 kif ukoll li jiffirma il-Bonn Convention?

Hija korretta l-fehma pubblika tal-Eurogroup for Animal Welfare (Euro Bulletin Parlament Ewropew ta' l-19/23 -4-93) li Malta għandha l-iqsar close season tal-pajjiżi Ewropej kollha?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- Konvenzjoni ta' Berne (Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats) kif ukoll id- Direttiva tal-Komunita' Ewropea dwar il-Harsien ta' l-Ghasafar (Council Directive of April 1979 on the Conservation of Wild Birds) u l-Konvenzjoni ta' Bonn (Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals) huma t-tlieta mfassla fuq l-istess principji, jigifieri li l-flora u l-fawna (u l-ghasafar huma parti mill-fawna) huma wirt naturali ta' valuri estetici, xjentifici, kulturali, rikreattivi, ekonomici u intrinsici li ghandhom bzonn jigu mharsa ghall-generazzjonijiet futuri.

Il-ligijiet tal-kacca li rrefera ghalihom l-Onor.

Membru qeghdin jigu mfassla fid-dawl ta' dan.

Il-fehma pubblika tal- Eurogroup for Animal Welfare li Malta ghandha l- iqsar close season tal-pajjizi Ewropej kollha, jidher li hija korretta.

Valleta,Triq Melita,Parkegg gree,Valleta,Triq Melita,Parkegg gall,Valleta,Triq Melita,Parkegg VALLETTA: TRIQ MELITA - PARKEĠĠ

11165 L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: F'Melita Str, il-Belt Valletta bejn Republic Street u Strait Street hemm reserved parking.

Jista' l-Ministru jgħid għal min huwa reserved dan l-ispazju u għal kemm karozzi?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll huwiex permissibbli skond il-liġi li dawn irreservew parking f'toroq hux suppost jingħalqu permezz ta' ħbula ecc, meta ma jkunux użati?

ONOR.

LOUIS GALEA; Ninsab informat li l-Muzew ta' l- Arkeologija ghandu 'reserved parking' ghal zewg vetturi.

Din ir-restrizzjoni hi applikabbli il-hin kollu.

L- ispazju allokat ikun indikat b'sinjali biz-zebgha ma' l- art.

Anzjani gree,Anzjani gall,Anzjani ANZJANI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Is- Segretarjat fil-Ministeru ta' l-Intern u Żvilupp Socjali responsabbli għall-Anzjani xi snin ilu kien wera l-bżonn u priorita' li jsir Census dettaljat fuq l-anzjani kollha f'Malta u Għawdex, Census li jurina mhux biss in-numru ta' anzjani, imma l-bżonnijiet socjali u medici tagħhom.

Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal dan l-istudju?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- Ministeru tieghi jaghraf l- importanza li jigu mifhumha ahjar il-bzonnijiet ta' kull anzjan u ghalhekk hemm il-hsieb li meta jsir ic-Censiment tal- Popolazzjoni fl-1995, jigi inkorporat 'questionnaire' specifikament fuq l-anzjani u li jifforma parti mid-domandi li jsiru f'kull dar f'Malta u Ghawdex fuq il-popolazzjoni Maltija kif ukoll fuq l-aspetti socjali kollha tal-familja.

Ghal dan l-iskop, il- Ministeru se jressaq ir- rakkomandazzjonijiet tieghu lill-Ufficcju Centrali ta' l- Istatistika biex isiru l- mistoqsijiet diretti lejn il- htegijiet u x-xewqat ta' l- anzjani.

Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilita` ukoll qed taghmel 'survey' tal-persuni b'dizabilita` u l-bzonnijiet specjali taghhom u li jinkludi wkoll persuni anzjani li ghandhom xi dizabilita`.

L- ewwel informazzjoni minn dan is-'survey' ghadha qed tigi analizzata.

Anzjani,Istitut Internazzjonali gree,Anzjani,Istitut Internazzjonali gall,Anzjani,Istitut Internazzjonali ANZJANI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l- INIA (l-Istitut Internazzjonali ta' l-Anzjani) minn kemm ilu mwaqqaf qattx għamel xi studji fuq l-anzjani ta' Malta u Għawdex bħalma għamel u qed jagħmel f'pajjiżi oħra?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-INIA gie mwaqqaf biex jiffacilita` l- implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni ta' Vienna dwar l- Anzjani, primarjament fil- pajjizi li qed jizviluppaw, billi jorganizza korsijiet ta' tahrig, u wkoll billi jghin fir-ricerka, jippubblika rapporti u materjal iehor u jqassam informazzjoni dwar l- anzjani.

Fl-attivitajiet tieghu, l-INIA dejjem inkluda lil Malta; hekk per ezempju, 87 partecipanti Maltin gew imharrga fil-korsijiet tieghu u l-Istitut dejjem ikkontribwixxa f''seminars' u laqghat li saru Malta dwar l-anzjani.

Jien informat ukoll li din l-gimgha l-INIA se johrog studju dwar Malta fis-sensiela ta' 'monographs' dwar l-anzjani f'diversi pajjizi li qed jigu pubblikati.

Minbarra dan, fil- prezent l-Istitut qieghed imexxi, bil-kollaborazzjoni tal-oqsma koncernati tal-Gvern, wahda mill-akbar ricerki (studju dwar id- 'dimentia' assocjata max-xjuhija) li qatt saru Malta dwar aspett tas- sahha ta' l-anzjani bhala parti minn programm li jinkludi numru ta' pajjizi ohra.

Organizzazzjoni Dinjija tas-Sahha gree,Organizzazzjoni Dinjija tas-Sahha gall,Organizzazzjoni Dinjija tas-Sahha ORGANIZZAZZJONI DINJIJA TAS- SAĦĦA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad- diskors li sar mis-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa fil- laqgħa annwali ta' l- Organizzazzjoni Dinjija tas- Saħħa li ssir f'Geneva f'Mejju?

(World Health Assembly)

ONOR.

LOUIS GALEA: Kopja tad- diskors li sar mis-Segretarju Parlamentari ghas-Sahha fil- Laqgha Annwali ta' l- Organizazzjoni Dinjija tas- Sahha li saret f'Geneva f'Mejju, 1993, tqegħdet fuq il- Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Kalaxlokk,Haddiema bonm,Kalaxlokk,Haddiema bong,Kalaxlokk,Haddiema ĦADDIEMA TAL-KALAXLOKK

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Kemm huwa n-numru ta' ħaddiema li qegħdin fuq il-kotba attwali tal- Kalaxlokk Co. Ltd?

Kemm tħallsu salarji/pagi f'dawn l-aħħar sitt snin lill- ħaddiema?

Kemm kellha dħul din il- kumpannija mix-xogħol li wettqet?

Fil-preżent fuq liema proġetti qegħdin jaħdmu d- diversi sessjonijiet tal- ħaddiema?

Kemm telqu ħaddiema minn din il-kumpannija f'dawn l-aħħar sitt snin?

Xi programm għandu l-Gvern biex il-ħaddiema tal-Kalaxlokk Co. Ltd jagħmlu xogħol produttiv?

Hemm xi proġetti (earmarked) għal dawn il-ħaddiema għal matul din is- sena?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: In-numru ta' haddiema li qeghdin fuq il- kotba tal- Kumpannija Kalaxlokk huma 677.

Matul l-ahhar sitt snin il- Kumpannija hallset dawn it- totali ta' pagi:

1987 Lm3,528,619 1988 Lm3,561,170 1989 Lm3,372,715 1990 Lm3,056,543 1991 Lm2,367,276 1992 Lm2,481,797

Mix-xoghol li wettqet il- Kumpannija kellha dan id-dhul.

1987 Lm3,421,477 1988 Lm4,381,519 1989 Lm6,486,391 1990 Lm7,799,794 1991 Lm6,445,426 1992 Lm9,855,214

Fil-prezent il-Kumpannija ghandha xi xoghol fil-Ground tal-Hamrun u fil- Freeport li jammontaw ghal ftit aktar minn Lm750,000.

In-numru ta' haddiema li spiccaw minn 1987 sal-lum huwa ta' 828.

M'inix f'pozizzjoni li nirrispondi ghall-ahhar zewg mistoqsijiet, ghalkemm nassigura lil Onor membru li l- Board qed jaghmel minn kollox biex issib xoghol produttiv ghall-haddiema.

Qormi,Tiswija ta' toroq bonm,Qormi,Tiswija ta' toroq falm,Qormi,Tiswija ta' toroq QORMI - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonsidra li temporanjament (almenu) titranġa it-Triq Manuel Dimech f'Ħal Qormi li hija triq ewlenija u tinsab fi stat hekk ħażin?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-istat ta' din it- triq tant huwa hazin hafna li m'ghadux il-kaz li tissewwa temporanjament.

Ghalhekk bdew jittiehdu passi biex il-kondizzjoni strutturali tat-triq tigi ezaminata bicca bicca, biex dawk il-partijiet li hemm bzonn jitnehhew jinqalghu s'isfel u jergghu jinbnew.

Peress li dan ix-xoghol huwa estensiv, qed tigi kkonsidrata l-possibilta' li jintuza materjal apposta li jintuza biex jirrinforza l-bazi tat- triq skond il-bzonn.

Hu mahsub li anke partijiet tat-triq ta' Haz Zebbug tigi msewwija b'dan il-mod.

Ta' Qali,Dawl fl-ex runway bonm,Ta' Qali,Dawl fl-ex runway falm,Ta' Qali,Dawl fl-ex runway TA' QALI - LAMP POSTS FL-EX RUNWAY

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħidli għaliex il-lamp posts li hemm fl-ex-runway f'Ta' Qali qatt ma xegħlu?

X'inhi r- raġuni?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li d-dwal gewwa Ta' Qali jinxteghlu skond l- esigenza.

Hemm xi dwal li jintuzaw dejjem izda ohrajn jinxteghlu biss fil-kaz ta' xi attivita' jekk issir talba mill-organizzaturi ta' l- attivita' u skond ic- cirkustanzi tal-kaz.Permess tal-bini bonm,Permess tal-bini falm,Permess tal-bini PERMESSI TAL-BINI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Xi tkun il-pożizzjoni ta' dak l-applikant li jagħmel talba għal ħruġ ta' permess għall-bini ma' l-Awtorita' u wara li jħallas il-fees ta' l- applikazzjoni jirtira l- applikazzjoni, dan ikollu dritt għal refund ta' dik is-somma li jkun ħallas?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L- applikant jista' jkollu dritt ghal refund tas- somma kollha li jkun hallas jekk l-applikazzjoni tigi rtirata qabel ma tkun deciza mill-Awtorita'.

Jekk tigi rtirata wara li tkun giet deciza jew ikun hemm 'refusal' mill- Awtorita', l- applikant ikollu dritt ghal nofs id-Dritt tal-Permess ta' l- Izvilupp (DPF), u l-ammont li jkun thallas ghas-servizzi ta' l- Infrastruttura ISC.

Telephones,Ghawdex,Transfers refa,Telephones,Ghawdex,Transfers zamf,Telephones,Ghawdex,Transfers GĦAWDEX - TRANSFER TAT- TELEPHONE NUMRU 553605

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb biex isir it-transfer tat- telephone 553605 ta' ċertu George Grech mir-Rabat, Għawdex?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-applikazzjoni ghal trasferiment ta' telefon 553605 qeghda tkun pprocessata bil- ghan li t-transfer isir fi ftit gimghat ohra.

Ajruport,Haddiema pora,Ajruport,Haddiema mifu,Ajruport,Haddiema ĦADDIEMA TA' L-AJRUPORT

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jaf l-Ministru li l-kumpannija li tipprovdi servizz ta' catering fl-ajruport ta' Ħal Luqa, kemm fl-arrival u kemm fid-departure lounge, qed tħaddem nies 40 siegħa u anke iktar fuq bażi part-time?

Veru li skond il-liġi min jaħdem aktar minn ċertu numru ta' sigħat suppost jitħaddem full- time?

Jaf li dawn il-ħaddiema jitħallsu bis-siegħa, la għandhom bonus, la sick leave u anqas privileġġi oħra?

Jista' d- dipartiment jinvestiga dan l- ilment?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Qed isir l-istħarriġ meħtieġ biex wieħed ikun ċert mit- tweġiba li tingħata.

Zurrieq,Permessi tal-bini pora,Zurrieq,Permess tal-bini falm,Zurrieq,Permess tal-bini ŻURRIEQ - PERMESSI TAL-BINI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jaf il- Ministru li fil-Housing Estate ż-Żurrieq, in-Nigret hemm persuna li qed tibni li ħadet tmien piedi minn art tal-Gvern?

Veru li l- permess suppost ħareġ biex jinbnew garages biss fuq din il-biċċa art u minkejja dan l- individwu qed/se jibni postijiet fuq il-garages?

Jaf li t-tmien piedi art li fuqha jingħad li se jibni dan l-individwu saret talba għaliha minn residenti li joqogħdu fi flats u sal-lum din għadha ma ngħatatx mill-Gvern?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ix- xoghol li sar fuq is-sit imsemmi mill-Onor.

Membru jikkonsisti f'tahmil u bini ta' pedamenti ta' garages.

Parti zghira biss (wara plots 71 u 72) hi propjeta tal-Gvern.

Billi anke din giet imhammla u sar xoghol ta' pedamenti, se tinhareg stop notice biex ix- xoghol jieqaf.

Veru li saret talba ghal parti mill-art izda din l-art kienet ghadha mhix tal-Gvern.

Telemalta,Security guards f'tas-Sliema pora,Telemalta,Security guards f'tas-Sliema zamf,Telemalta,Security guards f'tas-Sliema IRRANĠAR FIT-TELEMALTA TA' TAS- SLIEMA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Tista' l-Korporazzjoni Telemalta tieħu ħsieb tirrimedja dwar is-sitwazzjoni li jinsabu s-security guards fil-fergħa ta' Tas-Sliema, ċioe' biex tieħu ħsieb li jkollhom post (kamra) diċenti fejn jagħmlu l- għassa peress li la għandhom toilet, la sigurta', fuq il-ħġieġ u minkejja l- wegħda li dawn l- affarijiet jiġu rranġati għadu ma sar xejn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'bini tal-Korporazzjoni bhalma hi l-Fergha ta' tas-Sliema ix- xoghol tas-Security Guard jikkonsisti fil-prezenza tieghu fl-entratura tal-bieb principali sabiex jilqa' lill- pubbliku u josserva dak li jkun qed jigri fl-istess area.

Nassigura lill-Onor.

Membru li mhux minnu li f'din il- Fergha ma jezistux mezzi ta' sigurta izda ma nistax nelabora ghar-raguni ovvja fl-istess interess tas-sigurta'.

Dwar it-toilets mhux minnu li l-haddiema tal-Fergha m'ghandhomx facilitajiet.

Fil- fatt fil-kumpless li din il- Fergha taghmel parti minnu hemm zewg toilets ghad-dispozizzjoni ta' l-istess haddiema.

Djar tal-Gvern pora,Djar tal-Gvern falm,Djar tal-Gvern DISTRETT NRU.

2 - FLATS/DJAR TAL-GVERN

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Kemm bena flats jew djar jew qassam plots f'Bormla, l-Isla w l-Birgu rispettivamanet il-Gvern mill-1962 sa l- 1992 sena sena?

Kemm-il kerrejja twaqqgħet fl-istess perjodu fl-istess ibliet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Bormla,Bini kkundannat pora,Bormla,Bini kkundannat falm,Bormla,Bini kkundannat BORMLA - BINI KKUNDANNAT

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Peress li f'Bormla hemm il-bini tar-"Wrest" mitluq għax ikkundannat li Gvern Laburista kellu f'moħħu li jagħmlu dar għal anzjani, xi ħsieb għandu l- Gvern, jekk jagħmlu għax-xjuħ jew għal "social housing"?

L-istess dwar l-Istitut tas- Sorijiet maġenbu f'Bormla, il- bini hu mitluq, dan waqa' taħt il-Gvern bix-xiri ta' proprjeta' mingħand il-Knisja?

Jista' dan il-bini jitwaqqa', kif jenħtieġ jitwaqqa' r- "Wrest" u jinbnew għal skop ta' "social housing", meta hemm tant bżonn f'Bormla?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ghaddejt is-suggeriment ta' l- Onor. Membru lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar biex jinvestiga jekk dan hux possibbli.

Proprjeta' tal-Knisja farm,Proprjeta' tal-Knisja falm,Proprjeta' tal-Knisja PROPRJETA' TAL-KNISJA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Meta individwu li kellu għalqa tal-Knisja u li parti minnha kien ta lil terzi persuni għal xi ħals fis-sena, issa li din l-għalqa waqgħet f'idejn il- Gvern, dan l- individwu jista' bil-kunsens tiegħu, dawn it-terzi persuni jibdew iħallsu direttament lill-Gvern?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Peress li l-Joint Office li qieghed jamministra l- ex-propjeta' tal- Knisja jaqa' taht il-Ministeru tal-Finanzi, din id- domanda ghandha ssir lill-Ministru tal- Finanzi.

Bahar ic-Caghaq,Alka farm,Bahar ic-Caghaq,Alka falm,Bahar ic-Caghaq,Alka BAĦAR IC-CAGĦAQ: KANAL TAS- SALINI - ALKA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: L- alka li tneħħiet mill-kanal tas-Salini tħalliet vicin is-slipway in-naħa tal- palma u din qed tagħmilha difficli biex jitniżżlu d- dgħajjes.

Hemm bżonn li din l- alka titneħħa mill-aktar fis possibbli.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment koncernat biex jiehu l-passi mehtiega biex din l-alka titnehha.

Bejjiegha fit-toroq bonm,Bejjiegha fit-toroq gall,Bejjiegha fit-toroq BEJJIEGĦA FIT-TOROQ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: X'inhi jew x'se tkun il- pożizzjoni ta' dawk il-fixed hawkers li għandhom speci ta' kiosks magħmula u armati apposta għal-lokalita' li qegħdin fiha (u 'l ġewwa mit- triq)?

Minn dak li deher fil- gazzetti ricentement dawn se jkollhom iżarmaw il- post tax- xogħol tagħhom?

X'se tkun il-pożizzjoni ta' dawk in-non-fixed hawkers?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi l-Onor.

Membru ghat-twegiba moghtija ghall- mistoqsija parlamentari numru 9523.

AIDS psaj,AIDS gall,AIDS AIDS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: X'inhu n-numru ta' pazjenti li ġew infettati bil-mikrobu ta' l-AIDS mill-isptarijiet tagħna, li ġew ikkumpensati?

Fuq liema kriterji jittieħdu tali deciżjonijiet?

Kemm nafu b'każi li bl-istess mod ittieħdu bil- virus tal- Hepatitis B?

Dawn ingħataw kumpens?

Jekk le, għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hu ghal kollox zbaljat li xi hadd jimplika li kien hemm xi pazjent li gie infettat bl-HIV mill-Isptarijiet taghna.

Xi pazjenti, li kienu jiehdu prodotti tad-demm importat minn barra minn Malta fil-bidu tas- snin tmenin mill-Gvern ghalihom, hadu l-HIV peress li 'batch' minn dawn il-prodotti nstab wara li kien ikkontaminat.

B'kollox dawn jghoddu 22 pazjenti inkluzi dawk li mietu.

Dwar il-kwestjoni tal-kumpens nirreferi ghat-twegiba ghall- mistoqsija parlamentari numru 9985.

Mhux mahsub li din is- soluzzjoni ex gratia tigi estiza ghall-pazjenti infettati bil-'Hepatitis B'.

Xorb alkoholiku farm,Xorb alkoholiku gall,Xorb alkoholiku XORB ALKOĦOLIKU

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jidhirlu l-Ministru li bir- risposta li ta għall- mistoqsija parlamentari numru 10624 mqabbla mas-survey li sar mill- Caritas u mill-Pride f'Novembru, 1991 u li partijiet minnu tħabbru dan l-aħħar waqt seminar, hemm xi ħaġa li mhix tagħmel sens, jiġifieri filwaqt li s-survey jgħid li l- maġġoranza taż-żgħażagħ bejn il-11 u s-17-il sena jixorbu l- alkohol, minn naħa l-oħra fir- risposta numru 10624 ingħad li f'sitt snin ħadd ma nqabad jixrob, jixtri jew ibiegħ alkohol lil żgħażagħ taħt is-16-il sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li naqbel li kull min hu responsabbli ghandu jkun aktar attiv fil-kontroll u fl- osservanza tal-ligijiet dwar il-konsum u bejgh ta' alkohol liz-zghazagh, infakkar lill- Onor. Membru li s-'survey' imsemmi jirreferi l-aktar ghal xorb ta' inbid, birra u xorb iehor b'alkohol fid-dar u fil- prezenza tal-genituri.

Huwa car li l-problema ta' l-abbuz ta' alkohol irridu nattakkawha l-aktar b'kampanji edukattivi.

It-Taqsima ta' l-Edukazzjoni dwar is-Sahha ('Health Education Unit') tad- Dipartiment tas-Sahha qed izzid il-hidma taghha f'dan il-qasam.