MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 520 L-Erbgħa, 2 ta' Mejju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 520 L-Erbgħa, 2 ta' Mejju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 520

L-Erbgħa, 2 ta' Mejju, 2007

WERREJ

MINUTI 817

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 817

TQEGĦID TA' KARTI 826

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KUMPANNIJI (It-Tieni Qari)

COMPANIES (AMENDMENT) BILL (Second Reading) 827

AĠĠORNAMENT 848

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 852

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 519 li saret fit-30 ta' April, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

KIRI TA' DJAR MINGĦAND IL-PRIVAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid minn meta bdiet li s-sidien privati li jridu jikru lill-Awtorita' tad-Djar?

Kemm inkrew mingħandhom s'issa?

F'liema lokalitajiet?

B'kemm prezz?

Tista' titpoġġa kopja tal-kuntratti fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 21999 f'seduta 461.

Ma ġie konkluż ebda ftehim ieħor minn dak inhar.

BDIL FIL-ĠENERU TAS-SESS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru talbiet minn persuni li għamlu bidla fis-sess biex ibiddlu l-karta ta' l-identita' minn raġel għal mara, mis-sena 2000, sena b'sena sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Minn naħa ta' l-Uffiċċju Elettorali ninsab infurmat li n-numru ta' persuni li applikaw biex jibdlu l-ġeneru tas-sess fil-karta ta' l- identita' kien kif ġej:-

Sena Numru

2002 1 2003 1 2005 3 2006 1 2007 1

Dawn ta' hawn fuq mhux bilfors li kellhom bidla fis-sess, iżda jista' jkun li kien hemm żball fiċ-ċertifikat tat-twelid oriġinali.

Mhux ta' min jeskludi li jista' jkun li persuni li għamlu bidla fis-sess ma applikawx biex jibdlu l-ġeneru tas-sess tagħhom fil-karta ta' l-Identita'.

KIRI TA' UNITS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm tqassmu units bil-kiri mill-Awtorita' tad-Djar lill-benefiċjarji li applikaw biex jikru post ta' l-Awtorita' tad-Djar, sena b'sena mis-sena 2000 sal-lum?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-awtorita' tad-djar ma tqassamx units għall-kiri hi direttament.

KIRI TA' UNITS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm tqassmu units bil-kiri mid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali lill- benefiċjari li għandhom applikazzjoni quddiem id-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali, mis-sena 2000, sena b'sena, sal-lum?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

AMALGAMAZZJONI TAS-SETTUR TAL-HOUSING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid meta mistennija ssir l-amalgamazzjoni tad-dipartimenti tad-djar ma' l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif kelli l-okkażjoni li ngħid qabel, inkluż f'din il-Kamra u permezz ta' stqarrija għall-istampa maħruġa fis-16 ta' Novembru li għadda, il-proċess ta' l-amalgamazzjoni tas-settur tal-housing diġa' nbeda.

Minn dak inhar, tkompla dan il-proċess bit-trasferiment ta' l-impjegati tad- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali għal bini ieħor ta' l-awtorita u l- impjegati fit-taqsima tal-customer care ta' l-awtorita' u ta' l-imsemmi dipartiment qed joffru s-servizzi tagħhom mill-istess uffiċċju.

Fl-istess ħin qed tiġi abbozzata l-leġislazzjoni meħtieġa li, meta tiġi approvata minn dan il-parlament, tipprovdi s-sisien legali biex ikun jista' jingħalaq il-proċess ta' amalgamazzjoni.

PERSUNI LI GĦERQU FIT-TERRITORJU MALTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irrappurtati li għerqu persuni fit-territorju Malti sena b'sena, mis-sena 2000 sal-lum?

Jista' jgħid in-nazzjonalita' tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim MInistru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Matul il-perijodu mitlub sa l-aħħar ta' Marzu 2007 kien hemm 52 persuna li tilfu ħajjithom kawża ta' għarqa.

Minnhom 32 kienu ta' nazzjonalita' barranija li kienu ġejjin mill-Awstrija, Renju Unit, Italja, Libja, Tuneżija, Olanda, Repubblika Ċeka, Eġittu u l- Ġermanja.

QORTI - KAĊĊATURI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ittellgħu kaċċaturi l-qorti matul is-sena 2006?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim MInistru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Matul is-sena 2006, il-pulizija ressqet 419 persuna l-qorti bi ksur tar-Regolamenti ta' l-1993 dwar il-Ħarsien ta' l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ, kif emendat; Regolamenti ta' l-1993 dwar l-Għasafar u l-Fenek Selvaġġ (Dikjarazzjoni ta' Speċi Protetti u Riservi Naturali; ir- Regolamenti ta' l-2006 dwar il-Konservazzjoni ta' l-Għasafar Selvaġġi u l- Ordinanza dwar l-Armi (Kap. 66).

ARMI LIĊENZJATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn armi liċenzjati u jista' jgħid ta' liema tip huma?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim MInistru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fuq it- fabella li qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SIGURTA' SOĊJALI - AREA OFFICES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hawn area offices tas-sigurta' soċjali?

F'liema lokalita' qegħdin u kemm hemm ħaddiema f'kull uffiċċju, skond il-grad?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

BORMLA - XOGĦLIJIET FUQ TRIQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta jaħseb li se jibdew ix-xogħlijiet fuq it-triq madwar id-djar fl-areata' Sur Santa Liena Bormla, liema triq qatt ma saret minkejja li d-djar ilhom okkupati għal aktar minn 20 sena?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tender għal dawn ix-xogħlijiet diġa' ħarġet u x- xogħlijiet mistennija jinbdew fil-ġimgħat li ġejjin.

CLAMPING U TOWING TA' VETTURI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' clamping u towing matul is-sena 2006 skond il-lokalita'?

Kemm inġabru flus minn dawn il-kontravenzjonijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim MInistru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Billi l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar, tweġiba tingħta f'xi seduta oħra.

NUMRU TA' FABBRIKI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' fabbriki reġistrati mal-Malta Enterprise u mal-Malta Industrial Parks?

Jista' jaqsamhom skond is-setturi differenti?

Jista' jgħid ukoll kemm hemm impjegati f'kull settur?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fil-ġimgħat li għaddew ġie kkomunikat lill-ministeru tiegħek mid-dipartiment ta' l-agrikoltura l-inizjattiva li tista' tattira fondi li jistgħu jiġu minn attivitajiet tal-volontarjat favur il-ħarsien ta' l-ambjent biex jiġi żviluppat mekkaniżmu li jirriċikla l-ilma tad- drenaġġ?

Qed nistaqsi lill-Ministru Gatt peress li dan jaqa' taħt ir- responsabbilita' tiegħu.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk it-talba tkun saret mid-dipartiment ta' l- agrikoltura ma tkunx ġiet għandna.

Id-dipartiment ta' l-agrikoltura ma jistax jitlob fondi f'isimna.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena qed nistaqsi jekk id-dipartiment ta' l- agrikoltura għarrafx lill-ministeru ta' l-Onor.

Gatt dwar għajnuna li pajjiżna jista' jirċievi biex itejjeb il-proċess u jiżviluppa b'mod aktar sostenibbli dan il-impjant li jittratta l-ilma tad-drenaġġ.

Jiena nixtieq inkun naf jekk sarx il-kuntatt li oriġinarjament ġie stabbilit mad- dipartiment ta' l-agrikoltura.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dawn l-affarijiet ma jsirux fuq livell ta' ministeru, u probabbilment jista' jkun li saru fuq livell ta' dipartiment mal-WSC.

Li nista' ngħid hu li l-pjan tat-trattament tad-drenaġġ huwa bbażat fuq tliet impjanti.

Żewġ impjanti diġa' qed jinbnew u waslu biex jitlestew fix-xhur li ġejjin, u t-tielet impjant huwa dak li se jsir Ta' Bakrat li ħaġru t- tenders għalih.

Jiġifieri ma nafx xi bżonnijiet oħra jista' jkun hemm.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri jekk qed nifhem sew il-ministru ma jafx jekk il-ministeru għall-ambejnt u żvilupp rurali kkomunikax mal-ministeru tiegħu dwar finanzjament qawwi li jista' jinġieb biex jitjiebu impjanti tat- trattament tad-drenaġġ, inklużi dawk li semma l-ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena personalment assolutament ma nafx bl-ebda kuntatt, pero' nsibha diffiċli ħafna li jista' qatt ikun hemm kuntatt għar-raġuni li dawn l-impjanti li semmejt jien, tnejn minnhom huma fully funded, wieħed mill-protokoll Taljan u l-ieħor minn fondi ta' l-Unjoni Ewropea, u t-tielet wieħed issottomettejnieh għal fondi ta' l-Unjoni Ewropea wkoll, u kif għedt diġa' ħarġet it-tender.

(Interruzzjonijiet) It-tielet wieħed għadu parti fil-proċess ta' l-aċċettazzjoni mill-Unjoni Ewropea.

Pero' għad-domanda speċifika, lili personalment ħadd ma kellimni fuq xejn.

Jista' jkun li kellmu li xi uffiċjali tiegħi mill-WSC or whatever.

MANOEL ISLAND - FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Billi hemm l-obbligu kuntrattwali skond il-ftehim bejn il-Gvern Malti u l-promoturi tal-proġett ta' Tigne' u Manoel Island li jinbena ground tal-football f'Manoel Island, jista' l- Ministru jikkonferma li meta dan il-ground jinbena fiż-żmien miftiehem u diġa' kkomunikat lill-Gżira Nursery FC, it-titlu tal-ground se jiġi mgħoddi lill-Gżira Utd infushom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-kuntratt bejn il-Gvern Malti u l-Midi jiddefinixxi l-bini ta' faċilitajiet sportivi primarjament futbol.

Il- proċess, kif irrispondejt lill-Onor.

Interpellant f'seduta numru 243 għall- mistoqsija parlamentari 11043, jinbeda meta jsir it-trasferiment lill-gvern u jgħaddih b'riżoluzzjoni parlamentari skond il-proċeduri stabbiliti.

MEDIĊINA FOSAVANCE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid huwiex minnu li l-gvern m'huwiex jixtri supplies tal-mediċina Fosavance, u jekk iva meta mistenni li jibda jkollu din il-mediċina in stock?

Dan l- aktar minħabba l-prezz eżorbitanti ta' din it-tip ta' mediċina.

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): Il-mediċina Fosavance m'hijiex fil-formularju tal-gvern.

KAŻ TA' PENSJONANT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru ġentilment tinvestiga l-qagħda ta' pensjonant li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, li allegatament qed jirċievi nofs il-pensjoni tiegħu, dan kollu meta kellu biss l-aħħar sentejn tal-kontribuzzjoni ta' l-NI neqsin u li huwa kien dejjem offra li jħallas biex ma jsofrix dan it-tnaqqis?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

WSC - TARIFFA SUSSIDJATA GĦALL-KONSUM TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk hux minnu li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma tħallas tariffa mnaqqsa (i.e. sussidjata) għall- elettriku li tikkonsma?

X'inhi t-tariffa li tħallas l-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma għall-elettriku, u x'inhi l-ispiża ta' l-Enemalta biex tiġġenera u tiddistribwixxi l-elettriku bil-prezz taż-żejt illum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

RYANAIR – ROTOT ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern Malti ħax jew hux beħsiebu jieħu xi pożizzjoni dwar it-talbiet pendenti ta' Ryanair biex jiftħu aktar rotot lejn Malta?

U jekk iva, liema rotot ġodda beħsiebu jżid ma' dawk li għandhom?

Destinazzjoni, destinazzjoni jista' jgħid kemm ġew turisti lejn pajjiżna permezz ta' dawn il-low cost airline flights - li ma jinkludux Maltin li kienu qed jagħmlu użu minn dawn il- faċilitajiet irħas?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Il-Ministeru għat-Turiżmu u Kultura iqis l-aċċess bl-ajru lejn pajjiżna bħala wieħed mis- sisien ta' l-industrija tat-turiżmu.

Matul is-sena 2006, il-ministeru wettaq numru ta' inizjattivi sabiex ikabbar l-aċċess lejn pajjiżna billi jiżdiedu rotot u titjiriet lejn Malta.

Fost dawn, ta' min isemmi x-xogħol li sar sabiex jibdew itiru lejn Malta low-cost carriers bħal Ryanair, German Wings, Meridiana u Click Air; il- ftehim li sar ma' l-Air Malta sabiex jiżdiedu b'25% is-seats mill-Ġermanja; u d-diskussjonijiet ma' GB Airways sabiex din tibda topera minn Manchester is-sena kollha.

B'riżultat ta' dawn l-inizjattivi, s-seats lejn Malta dan is-sajf, komparat mas-sena l-oħra, ser jiżdiedu b'18%.

Barra minn hekk, fuq inizjattiva tal-ministeru tiegħi għadha kif ħarġet sejħa sabiex jinfetħu rotot ġodda u b'hekk jitkompla r-ritmu pożittiv li qbadna anke wara s-sajf.

F'din is-sejħa ħadna in konsiderazzjoni l- proposti li hemm minn kumpaniji bħal Ryanair.

Huwa stmat li kull xahar Ryanair iġġorr 6,390 (one way), German Wings iġġorr 1,700 u Meridiana ġġorr 980 passiġġiera.

Huwa stmat li 74% tal-passiġġieri ta' Ryanair huma turisti u li 70% tal- passiġġieri ta' German Wings kif ukoll ta' Meridiana huma turisti.

AIR MALTA - LOW COST FLIGHTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid s'issa x'kien l-impatt fuq il-volum tal-passiġġiera ta' l-Air Malta mill-introduzzjoni tal-low cost flights sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba hi ta' natura kummerċjali u ma jidhirlix li għandi nippublikaha.

UŻU TA' MOBILE PHONES MINN UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid, f'każ li xi uffiċjal mill-ministeru, dekasteru jew enti tiegħu qabeż is-ceiling allokat għal mobile marbut mal-pożizzjoni tiegħu, ittieħdux passi fil-konfront ta' dawn l-uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

UŻU TA' MOBILE PHONES MINN UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid f'każ li xi uffiċjal mill-ministeru, dekasteru u enti tagħha qabeż is- ceiling allokat għal mobile marbut mal-pożizzjoni tiegħu, itteħdux passi fil-konfront ta' dawn l-uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ma jirriżultax li fil-perijodu indikat kien hemm xi uffiċjal taħt id-dekasteru tiegħi li qabeż il-limitu stabbilit.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 u f'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

NEFQA FUQ TELEFONATI MINN LINJI FISSI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, u f'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

UŻU TA' MOBILE PHONES MINN UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid, f'każ li xi uffiċjal mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu qabeż is-ceiling allokat għal mobile marbut mal-pożizzjoni tiegħu, ittieħdux passi fil- konfront ta' dawn l-uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent): L-ebda uffiċjal mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu ma qabeż is-ceiling allokat għall-mobile marbut mal-pożizzjoni tiegħu skond iċ-ċirkulari tal-Finanzi MF 2/2006.

INCOME TAX - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni/kumpanniji/ households/intraprendituri (separatament) li fil- preżent għandhom arranġament sabiex iħallsu l-arretrati tal-kontijiet pendenti għat-taxxa ta' l-income?

Jista' jipprovdi l-istess tagħrif għall-aħħar ħames snin, sena b'sena?

Għal kemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

N.I. – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni/kumpanniji (separatament) li fil-preżent għandhom arranġament sabiex iħallsu l-arretrati tal-kontijiet pendenti tal-N.I.?

Għalkemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

ONOR.

QRATI - ĦLAS TA' MULTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal- gvern minn multi fil-Qrati ta' Malta u Għawdex separatament matul l-ewwel tliet xhur ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

VAT REFUNDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid fil-mument kemm hi ċ-ċifra ta' flus globali li d-dipartiment tal-VAT irid jirrifondi lura lit-taxpayer?

Kemm minn din iċ-ċifra hija maħsuba li titħallas din is-sena?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TAX REFUNDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid fil-mument kemm hi ċ-ċifra ta' flus globali li d-dipartiment tat-taxxa fuq l-income irid jirrifondi lura lit- taxpayer?

ONOR.

ARTIJIET – KUMPENS GĦAL ART

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hi ċ-ċifra ta' flus globali li fil-mument id-dipartiment ta' l-artijiet għandu jirrifondi lill-persuni/kumpanniji għall-valur tal-proprjeta' li ġiet esproprjata tul is-snin?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Il-ammont globali ta' kumpens għal art li d-Dipartiment ta' l- Artijiet għandu jirrifondi fil-mument huwa ta' Lm23,399,371.

Dan l-ammont ma jinkludix żieda li jista' jkun hemm minħabba li f'ċerti każi jkun hemm il-ħtieġa illi ssir rivalutazzjoni tal-prezz ta' l-art u ukoll ma jinkludix l-imgħax dovut lis-sidien ta' l-art.

KAŻ TA' TNAQQIS MILL-PENSJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Peress li f'dan il-każ din il-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament ħadet Lm2.24c fil- ġimgħa u minħabba f'hekk se jeħdulha Lm40 mill-pensjoni tar-raġel, tista' l- Ministru tara li l-każ jiġi nvestigat u l-persuna tiġi nformata bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali kkomunika bil- miktub mal-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant dwar il-każ tagħha.

BENEFIĊĊJU TAL-MARD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara għaliex anzjana li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, qatgħulha l-benefiċċju tal-mard u supplimentari?

Tista' din l-anzjana tiġi nformata bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

PERSUNI DIJABETIĊI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni dijabetiċi u kemm minnhom huma ta' eta' minn sena sa 18- il sena, sena b'sena, jiġifieri kemm ta' sena, kemm ta' sentejn, eċċ.?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

QRATI - MULTI FUQ TIPJIP

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni weħlu multa jew se jitressqu quddiem il-qorti għaliex inqabdu jpejpu f'postijiet projbiti għat-tipjip?

ONOR.

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Minn meta ġew fis-seħħ ir-Regolamenti ta' l-2004 dwar it-Tipjip f'Postijiet għall-Pubbliku, sa l-aħħar ta' Marzu 2007, il- Pulizija sabet u ħadet passi quddiem il-Qorti kontra 1,439 persuna.

Dwar x'sentenzi weħlu, din l-informazzjoni ma tinżammx taħt forma ta' statistika.

XIRI TA' MEDIĊINI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid minn fejn jinxtraw il-mediċini għad-dipartiment tas-saħħa u kemm kienet in- nefqa fuq dawn il-mediċini għas-snin 2005, 2006 u 2007 s'issa?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): Ix-xiri tal-mediċini mid-Dipartiment tas-Saħħa isir skond il- proċeduri stabbiliti taħt il-Financial Administration and Audit Act, Kapitlu 174 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għaldaqstant jiġu mħabbra minn fejn il- mediċini nxtraw fuq il-Gazzetta tal-Gvern jew fuq in-Notice Board tad- Dipartiment Farmaċewtiċi tal-Gvern, u tad-Dipartiment tal-Kuntratti l- Furjana.

It-tagħrif tan-nefqa hu kif ġej:

|Sena |Ammont | |2005 |Lm21,898,723| |2006 |Lm24,062,248| |2007 |Lm9,941,594 | |Bejn 01/01/2007 | | |sa 31/03/2007 | |

Jista' jkun hemm xi xiri ta' mediċini oħra li għadhom qed jiġu kkonfermati u li l-kontijiet għadhom ma ddaħlux fis-sistema ta' l-accounts.

TWELID MINN OMMIJIET TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm kellha eta' l-iżgħar omm li welldet ġewwa l-isptar San Luqa matul l-2005, l-2006 u l-2007 s'issa?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): L-iżgħar eta' ta' ommijiet li welldu f'Malta u Għawdex matul is- snin 2005 sa l-aħħar ta' Frar 2007 kien ta' 13-il sena.

PONT TAL-MISTRA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 24809 u 24643 u jgħid meta se jsir ix-xogħol meħtieġ biex jitranġa l-pont tal-Mistra?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

CRASH BARRIER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 24773 x'sens jagħmel li titħalla fetħa fil- crash barrier meta l-familja għandha aċċess għall-art privata tagħha mid- dar u hija stess trid li ma jkunx hemm aċċess ta' triq għal terzi persuni mill-crash barriergħax ikunu qed jiksru l-liġi u jidħlu fi proprjeta' privata?

ONOR.

FISHERIES - VAKANZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jimtlew il-vakanzi li jeżistu fil-qasam tal-Fisheries li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu?

X'vakanzi jeżistu?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Diġà beda l-proċess biex jimtlew il-vakanzi eżistenti u approvati fil-qasam tal-Fisheries, u s-sejħiet għall-applikazzjoniet għal dawn il-ħames vakanzi mistennija joħorġu f'qasir żmien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xtaqt nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-finanzi, li qed iwieġeb għan-nom tal-Ministru Pullicino, jekk hux infurmat dwar is-sitwazzjoni ftit stramba fejn il-ministeru għall- iżvilupp rurali għadu ma ssottomettiex lill-kummissjoni r-rapport meħtieġ biex jinġiebu l-fondi taħt ir-rural development schemes ta' l-istess dipartiment, u dan meta diġa' qegħdin f'Mejju u l-kummissjoni trid minn ta' l-inqas tlieta jew erba' xhur biex tevalwa u tapprova dan.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Dwar ir-rapport innifsu naħseb li jkollok tagħmel domanda speċifika lill-ministru responsabbli.

Li nista' ngħid huwa li dak li huwa n-national strategic reference framework u l-operational programmes fuq il-fondi strutturali ġew ippeżentati lill-kummissjoni Ewropea, u fuq l- istrategic reference framework document – il-qafas sħiħ – hemm diġa' l-qbil mal-kummissjoni dwar iż-żewġ programmi, l-ewwel u t-tieni, operattivi.

L- ewwel programm jitkellem dwar il-fond soċjali, waqt li t-tieni programm jitkellem dwar il-fond tal-proġetti li jsiru.

Dawn id-diskussjonijiet bħalissa għaddejjin b'mod intensiv.

Jiena konxju li d-dokument innifsu min- naħa tal-ministeru huwa fi stadju avvanzat ħafna pero' m'għandix l- informazzjoni f'idejja biex nikkonferma, iva jew le, jekk diġa' ġiex ippreżentat lill-kummissjoni Ewropea.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nirrispetta dak li qed jgħid l-Onor.

Fenech, pero' ma jagħmilx sens li qegħdin f'Mejju u r-rapport għadu ma ġiex ikkomunikat lill-kummissjoni.

Is-Segretarju Parlamentari bħala l-persuna responsabbli mill-finanzi għandu janalizza profondament din is-sitwazzjoni, u dan fid-dawl li jekk jeżisti nuqqas ta' personnel f'dawn id-dipartimenti konċernati naraw kif għall-ġid komuni ta' pajjiżna nirranġaw dawn in- nuqqasijiet.

Jekk se nkomplu naqgħu luru meta rridu nitolbu fondi għal settur li diġa' huwa fraġli u għandu diffikultajiet enormi l-problemi jikbru jistgħu u mhux jiċkienu.

Allura naħseb li jimmerita li wieħed janalizza profondament kif għandhom jitjiebu ċerti mekkaniżmi.

ONOR.

TONIO FENECH: Ovvajment jiena se nitkellem dwar dan mal-ministru konċernat, pero' jkun tajjeb li l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub lill-ministru ħalli jkollu risposta għaliha.

Pero' jiena se nindaga u niċċekkja wkoll dwar dan li qajjem l-Onor.

Interpellant.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xtaqt ngħid xi ħaġa dwar dawk li jissejħu n-nitrate directives fejn pajjiżna jrid ikun konformi sal-2008.

S'issa għadhom biss saru applikazzjonijiet għal sussidju għal 6% ta' l-irziezet reġistrati f'Malta, u peress li dan mhux biss jirrigwarda l-iżvilupp sostenibbli imma jirrigwarda wkoll il-finanzi, xtaqt lis-Segretarju Parlamenatri janalizza daqsxejn din is-sitwazzjoni bil-ħsieb li forsi l-ministeru ta' l-iżvilupp rurali ma jkomplix idgħajjef l-istrutturi tiegħu, u dan b'detriment li numru ta' standards konformi ma' l-ambjent ma jkunux sostnuti.

ONOR.

TONIO FENECH: Ma naħsibx li jiena kompetenti biżżejjed biex nirrispondi għal din id-domanda, niskuża ruħi ma' l-Onor.

Interpellant, u allura napprezza jekk jagħmel id-domanda lill-ministru konċernat.

PJAZZA TA' BUĠIBBA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: X'passi se jittieħdu biex il-pjazza ta' Buġibba ma titlifx l-ispazju miftuħ tagħha jekk tintlaqa' applikazzjoni li jsir kjosk tal-fjuri f'nofsha u allura ma jkunx jista' jiġi armat palk f'każ li tintuża għal attivitajiet kulturali?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura) L-awtorita' tat-turiżmu ma tafx li hemm applikazzjoni għall-kjosk tal-fjuri f'dan il- lokal u f'kull każ ma tipproċessax applikazzjonijiet għall-operazjoni ta' dan it-tip ta' kjosk.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 116 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 dwar Sanzjonijiet Ulterjuri tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward ta' l-Iran;

Avviż Legali Nru. 120 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti ta' l-2004 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Formoli);

Avviż Legali Nru. 121 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw il-Ħames Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru. 122 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw is-Sitt Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru. 123 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw it-Tmien Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru. 124 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw it-Tielet Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud; u

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każi ta' suwiċidju bejn l-1998 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 25553.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 118 ta' l-2007 – Regoli ta' l-2006 li jemendaw ir- Regoli dwar Sustanzi mhux mixtieqa fl-Ikel ta' l-Annimali; Avviż Legali Nru. 119 ta' l-2007 – Regoli ta' l-2007 li jemendaw ir- Regoli ta' l-2005 dwar Sustanzi mhux Mixtieqa fl-Ikel ta' l-Annimali (Emenda nru 2); u

f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Rurali u Ambjent inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 117 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Aċċettazzjoni għal Raġunijiet ta' Tnissil ta' Annimali ta' Speċi Bovina ta' Razza Pura.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KUMPANNIJI

COMPANIES (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, quddiemna għandna abbozz ta' liġi ieħor li sfortunatament huwa kemmxejn tekniku u l-iskopijiet tiegħu huma li nżommu l-kompetittivita` ta' pajjiżna, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tas-servizzi finanzjarji, u li jemenda żewġ liġijiet; il-liġi dwar il-kumpanniji u l-liġi dwar it-taxxa fuq id-dokumenti u t- trasferimenti.

Ikun tajjeb li ngħid mill-ewwel li l-għan ta' dawn l-emendi li qed isiru huwa marbut intrinsikament ma' l-emendi illi diġa` għamilna għal-liġi tat- tassazzjoni ta' pajjiżna, wara l-ftehim illi pajjiżna laħaq mal-kummissjoni Ewropea u mal-code of conduct group for business taxation.

Dan ifisser li t-tax refunds jitħallsu meta kumpannija tqassam il-profitti tagħha.

Nafu li din is-sistema hija unika fl-Unjoni Ewropea u tagħti ċerti vantaġġi lil min jopera minn pajjiżna, anke biex jagħmel operazzjonijiet barra minn pajjiżna.

Nista' ngħid li issa għandna l-green light ta' l-Unjoni Ewropea li nistgħu nkomplu nużaw din is-sistema f'qafas aċċettabbli ta' tassazzjonijiet ta' kumpanniji fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Tajjeb nispjega li rigward il-materja ta' tassazzjoni pajjiż membru fl- Unjoni Ewropea jibqa' stat sovran, għajr deċiżjonijiet illi ftehmna bħala pajjiżi li neħduhom b'mod komuni, bħalma huma s-sistema tal-VAT, is-sistema tal-common excise tariff li għandha l-Unjoni Ewropea u sistemi oħrajn simili.

Filwaqt li rigward il-liġijiet fiskali l-oħra ta' pajjiżna, minn żmien għal żmien il-kummissjoni Ewropea tista' tagħti xi opinjoni meta tara li jkun hemm xi sistema ta' tassazzjoni li b'xi mod tista' tkun diskriminatorja, min-naħa l-oħra jibqa' d-dritt ta' dak il-pajjiż membru illi jiddeċiedi fuq is-sistema tiegħu.

Sur President, hemm strutturi, b'mod partikolari fis-sistema tal-kumpanniji bi qbil bejn pajjiżi differenti.

Pero` minkejja li m'għandniex sistema armonizzata ta' kif nintaxxaw id-dħul tal-kumpanniji f'kull pajjiż membru b'mod komuni - għalkemm minn żmien għal żmien dejjem iqum dibattitu fuq livell Ewropew jekk hemmx lok illi dan isir - effettivament sal-lum diskussjoni dwar dan hija remota ħafna minħabba nuqqas ta' qbil li hemm bejn diversi pajjiżi dwar x'ifisser illi jkollna prinċipji komuni u kif dawn napplikawhom.

Hemm ukoll il-code of conduct group for business taxation li r-rwol prinċipali tiegħu huwa li fuq livell volontarju janalizza d-diversi sistemi ta' tassazzjoni ta' kif nintaxxaw il-kumpanniji fid-diversi pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, bil-għan li nassiguraw illi ma jkunx hemm xi pajjiż li jagħti vantaġġi b'mod diskriminatorju kontra xi prinċipji fundamentali ta' l-Unjoni Ewropea u għaldaqstant il-problema ma tkunx it-tassazzjoni imma l-mod li biha din tkun qed tiġi applikata.

Għaldaqstant l-Unjoni Ewropea ma tindaħalx dwar x'għandna nikkonsidraw li għandu jiġi intaxxat bħala dħul pero` jekk inti, per eżempju, tagħżel li tiddiskrimina bejn kumpannija u oħra u lil kumpannija tagħtiha rata favorevoli fuq l-oħra, hemmhekk il-kummissjoni Ewropea għandha dritt li tassigura li ma jkunx hemm dak li jissejjaħ state aid, għajnuna diskriminatorja li jagħti l-gvern direttament billi jagħti flus jew indirettament billi jaħfer xi taxxa għax inkella l-kompetizzjoni mixtieqa fis-suq intern tiġi mbagħbsa, biex ngħidu hekk, b'dan it-tip ta' intervent biex jittieħed xi vantaġġ minn dak il-pajjiż partikolari.

Kif nafu, qabel ma sseħibna fl-Unjoni Ewropea pajjiżna kien għaddej b'dan il-proċess delikat ħafna pero` b'sodisfazzjon ngħid illi dan il-proċess ikkonkludejnieh lejn tmiem is-sena li għaddiet.

Effettivament issa dan il- proċess qed iwassal lil pajjiżna f'pożizzjoni aħjar għaliex bl-emendi li diġa` għamilna u b'dawn l-emendi li qed nagħmlu f'din il-liġi li huma konsegwenzjali għal dak li emendejna fil-liġi ta' tassazzjoni, għandna l- possibbilta` li issa nagħlqu l-pakkett sħiħ ta' l-emendi li kienu meħtieġa biex nirriflettu fuq dan il-ftehim importanti li għamilna mal-kummissjoni Ewropea.

Dan ifisser li issa nistgħu nippromwovu lil pajjiżna bħala destinazzjoni fejn mhux biss tinvesti fiha imma tista' tinvesti fiha b'rasek mistrieħa.

Din hija meqjusa bħala ġurisdizzjoni serja fi ħdan l- Unjoni Ewropea, bl-implikazzjonijiet kollha li dan jagħti lil pajjiżna meta niġu biex nippromwovu s-settur tas-servizzi finanzjarji li bi pjaċir ngħid li għal sena wara sena, dejjem narawh jiżdied.

Sur President, kif kelli okkażjonijiet ngħid f'diskorsi oħrajn, meta wieħed janalizza l-kontribut li dan is-settur qed jagħti għat-tkabbir ta' l- ekonomija ta' pajjiżna jsib li dan huwa wieħed minn dawk is-setturi, jekk mhux l-aktar settur, illi qed jikkontribwixxi b'rata għolja ta' tkabbir.

Filwaqt li t-tkabbir ta' l-ekonomija ġenerali kibret bi 3% fuq is-sena 2005, il-kontribut dirett tas-settur tas-servizzi finanzjarji għat-tkabbir ta' l-ekonomija kien ta' madwar 30%.

Dan juri r-rata mgħaġġla illi bih qed jikber dan is-settur u minn dan kollu ngawdu aħna lkoll permezz ta' postijiet tax-xogħol aħjar, pagi aħjar u opportunitajiet aħjar għalina u għal dawk kollha illi jridu jipparteċipaw f'dan is-settur, kemm jekk huma ħaddiema kif ukoll jekk huma operaturi.

Mr Speaker, ikun tajjeb li hawnhekk ngħid li skond il-ftehim li għamilna mal-kummissjoni Ewropea, din is-sistema ġdida ta' tassazzjoni se tibda tapplika għal dawk il-kumpanniji kollha li se jkunu rreġistrati f'pajjiżna mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena, waqt li kif konna għedna f'dak id- dibattitu - sempliċement biex infakkar il-kontest ta' dawn l-emendi li qegħdin nagħmlu llum - dan il-mekkaniżmu ġdid li qegħdin nilleġislaw se jibda jopera għal dawk il-kumpanniji li diġa` huma rreġistrati f'pajjiżna mis-sena 2010.

Mela hemmhekk għandna perijodu ta' transizzjoni biex dawk il-kumpanniji li kienu qed joperaw taħt ir-reġime l-antik, biex ngħidu hekk, li tradizzjonalment konna nsejħulhom international trading companies - għalkemm ma kontx issib dan it-terminu fil-leġislazzjoni nnifisha - se jibqgħu bl-istruttura li għandhom illum sas-sena 2010.

Kif għedt, hemm numru ta' emendi li qed isiru mhux biss għall-Att dwar il- kumpanniji nnifsu imma wkoll għall-Att dwar it-trasferiment tal-boll.

Jien illum fid-diskors tiegħi m'inix beħsiebni nidħol fid-dettall għax jekk wieħed jipprova joqgħod jispjega dawn il-klawsoli nnifishom, il-pubbliku in ġenerali ftit japprezza s-sinifikat tagħhom billi huma emendi tekniċi ħafna, pero` min-naħa l-oħra fi stadju ta' Kumitat inkunu nistgħu nidħlu klawsola klawsola fejn niddiskutu l-emendi li qegħdin isiru u kif dawn se jkunu qed jgħinuna biex nilħqu l-għan li għalih innegozjajna l-pakkett sħiħ ma' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, mingħajr ma ndaħħal xi ftit jew wisq kontroversja fuq is- settur tas-servizzi finanzjarji, min-naħa l-oħra nixtieq nieħu l-okkażjoni biex niċċara ftit l-iżvilupp ta' dan is-settur f'pajjiżna anke fl-isfond ta' waħda miż-żjarat fuq il-postijiet tax-xogħol li għamel il-kap ta' l- oppożizzjoni fl-okkażjoni ta' Jum il-Ħaddiem.

Fost l-oħrajn dan għamel żjarat lil kumpannija fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Fil-fatt din kienet kumpannija ta' stockbroking.

Hawnhekk nixtieq nenfasizza li f'dan is- settur l-oppożizzjoni dejjem ikkollaborat biex aħna naslu għat-tibdiliet li hemm bżonn isiru fil-leġislazzjoni b'mod li jagħti ċertu ċertezza lil min irid jiġi u jagħmel in-negozju b'ċertu serħan il-moħħ.

Pero` jien inħoss li l-kummenti li għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni - jien nixtieq li ma sarux, għax ma naħsibx li kienu kummenti ġusti lejn kulmin ħadem biex iġib is-suċċess illi għandna f'pajjiżna f'dan is-settur partikolari - ipprovaw jisirqu l-glorja tax-xogħol kollu li sar f'dawn l-aħħar 20 sena.

Fil-fatt il-kap ta' l-oppożizzjoni donnu pprova jorbot is-suċċess kollu li qed naraw f'pajjiżna grazzi għal xi rapport li għamlet l-oppożizzjoni meta kienet fil- gvern, jiġifieri fl-1998.

Sur President, jien nixtieq nissottolinea x'qal eżatt il-kap ta' l- oppożizzjoni - forsi anke l-oppożizzjoni fl-intervent tagħha tista' tiċċaralna aktar dwar dan - u x'ġie rapportat fil-ġurnali.

Il-kap ta' l- oppożizzjoni qal illi s-suċċess illi għandna llum huwa grazzi għall- istrateġija illi kienet ġiet ippubblikata mill-oppożizzjoni meta kienet fil- gvern, strateġija li qal li sal-lum implimentajna 90% minnha.

Onestament ngħid li mill-bieraħ sal-lum ipprovajt infittex ftit din l-istrateġija x'kienet.

Jien ikkomunikajt anke ma' l-awtorita` tas-servizzi finanzjarji biex nistaqsi jekk l-istrateġija qattx għaddiet għandhom biex huma jkunu jistgħu jimplimentawha u waqt li ġie kkonfermat li kien sar xi tip ta' dokument, minn informazzjoni li għandi mill-awtorita` nnifisha, dan id- dokument qatt ma kien ġie ppubblikat mill-gvern u wisq inqas mgħoddi lill- awtorita` tas-servizzi finanzjarji biex din timplimentah.

Għalhekk jien insibha diffiċli nifhem kif dan il-gvern seta' b'mod attiv jimxi fuq xi road map illi għamel il-partit Laburista fil-gvern fl-1998, meta dan id- dokument imsejjaħ strateġiku, effettivament qatt ma ġie ppreżentat lill- awtorita` nnifisha u safejn naf jien qatt ma ġie ppubblikat.

Nerġa' nirriferi għad-dokument li semma l-kap ta' l-oppożizzjoni f'laqgħa li kellu ma' kumpannija ta' l-istockbrokers fl-okkażjoni ta' l-1 ta' Mejju.

Dan qal li fi żmien gvern Laburista ġie ppubblikat dokument strateġiku dwar fejn għandu jmur is-settur tas-servizzi finanzjarji, imbagħad allega li 90% ta' dawk ir-rakkmandazzjonijiet ġew implimentati minn dan il-gvern, bħal donnu mxejna fuq din ir-road map.

(Interruzzjonijiet) Allura għalfejn il-kap ta' l-oppożizzjoni għamel dan l-istatement?

Sur President, jien mhux se nipprova nagħmel kontroversja minn din il-ħaġa pero` naħseb li jrid ikun hemm sens ta' ġustizzja meta nitkellmu fil- pubbliku dwar dan is-settur.

Per eżempju huwa inġust li jkollna lill-kap ta' l-oppożizzjoni li jipprova jabroga fuq il-partit Laburista l-mertu assolut ta' l-iżviluppi li kien hemm.

Kif qal l-Onor.

Charles Mangion il- partit Laburista ikkollabora fit-tibdiliet li kien hemm f'dan is-settur imma rridu nirrikonoxxu f'dan il-parlament ix-xogħol kbir li għamlu – jien nista' ngħid li kont parteċipi fit-tibdliet illi kellhom bżonn isiru biex jikber dan l-iżvilupp fit-tliet snin li għaddew - l-predeċessuri li kienu nvoluti f'dan is-settur, inkluż Alla jaħfirlu, Dr Joe Fenech, li kien beda l-konċett ta' pajjiżna bħala ċentru ta' servizzi finanzjarji, dak iż-żmien bil-konċett tar-reġime' ta' l-offshore, li kien beda way back fl-1988.

Imbagħad ovvjament kien hemm ir-riformi kbar li kienu saru fl-1992 mill- ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien, l-Onor.

John Dalli.

Wara kien hemm l-istrateġiji ta' l-MFSA li mis-sena 2002, meta saret awtorita`, ħadet ir- responsabbilta` fuqha jew aħjar il-gvern poġġa fiha b'mod ċentrali bħala single regulator.

Għalhekk jien nixtieq, b'sens ta' ġustizzja lejn il-fatti kif ġraw f'pajjiżna, nieħu l-okkażjoni biex mingħajr kontroversja u mingħajr ma nipprova nitfa' xi ftit melħ fuq xi ħaġa li mbagħad tista' tisplodi, niċċara u nistaqsi għal dan ir-rapport innifsu.

Jien nistieden lill-kap ta' l-oppożizzjoni biex jippubblika dan ir-rapport li kien sar u jgħidilna min kien għamlu.

Min-naħa l-oħra jekk dan ir-rapport kien ġie ppubblikat, il-kap ta' l-oppożizzjoni għandu jirriferina għalih għax sfortunatament ngħid illi dan ir-rapport la jiena qatt ma rajtu u lanqas min kien responsabbli dak iż-żmien.

Sur President, huwa diffiċli tifhem rapport bħal dan ta' gvern Laburista li ma riedx lil pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni Ewropea meta nafu li ħafna mit- tibdiliet li saru f'dawn l-aħħar tmien snin saru wkoll b'rabta mal-ħtieġa li naġġornaw anke l-leġislazzjoni tagħna fl-isfond li pajjiżna kien se jissieħeb - u sussegwement issieħeb - fl-Unjoni Ewropea.

Allura biex nibqgħu nżommu ġurisdizzjoni attraenti għall-investiment fis-settur tas- servizzi finanzjarji, kif nistgħu ngħidu li dak ir-rapport li sar fi sfond ta' politika kompletament u djametrikament opposta għall-politika li kien qed jippromwovi l-gvern ta' dak iż-żmien li nidħlu fl-Unjoni Ewropea, kien il-qafas li fuqu bnejna s-servizzi finanzjarji ta' pajjiżna?

Jien din insibha bi tqila ħafna għaliex niftakar li wieħed mill-argumenti li kienu jsiru dak iż-żmien għalfejn ma kellniex nidħlu fl-Unjoni Ewropea kien li fis-settur tas-servizzi finanzjarji konna se nitilfu ħafna mill-vantaġġi li għandna bl-istruttura tagħna.

Għalkemm kienet tidher regolata, kienet għadha tagħti ċerti vantaġġi u numru ta' pajjiżi kienu jqisuna wkoll li konna għadna xi ftit jew wisq bħala offshore regime'.

Fil-fatt dak iż- żmien kien hemm min kien fil-kamp Laburista li kien qed jippromwovi li aħna m'għandniex nidħlu fl-Unjoni Ewropea għax aħna għandna nkunu ċ-ċentru offshore fl-Ewropa u allura nistgħu nibbenefikaw minn dan.

Per eżempju kienu semmewlna l-eżempji ta' San Marino u pajjiżi oħrajn li ma kenux fl- Unjoni Ewropea pero` kienu qed jibbenefikaw b'mod qawwi f'dak li huwa s- settur tas-servizzi finanzjarji.

Min-naħa l-oħra rrid inkun fair ma' l-oppożizzjoni.

Ladarba pajjiżna daħal fl-Unjoni Ewropea nista' ngħid li l-oppożizzjoni dejjem ikkollaborat b'mod kostruttiv ma' kull leġislazzjoni li dan il-gvern ippropona biex ikollna l- aħjar pakkett li pajjiżna jista' joffri internazzjonalment.

Biex inkun ġust ma' l-istorja wkoll irrid ngħid xi ħaġa dwar l-iżvilupp li sar f'pajjiżna u kif beda dan l-iżvilupp f'dawn l-aħħar 20 sena.

Huwa tajjeb li nifhmu li dan il-proċess mhux fl-1998 beda, imma għaxar snin qabel.

Nerġa' ngħid li dan kien beda fi żmien l-Onor.

Joe Fenech, li kien il-ministru responsabbli mill-affarijiet marittimi u s-servizzi finanzjarji.

Fil-fatt dan kien waqqaf dik li kienet il-Malta International Business Authority permezz ta' liġi li kienet għaddiet fl-1988 minn dan il-parlament.

Din il-liġi kienet tagħmel minn pajjiżna ċentru offshore biex jattira ċerta attivita` internazzjonali.

Fil-fatt ħloqna infrastruttura legali li kienet marbuta għal dik l-attivita` partikolari biss biex ikollna l-potenzjal li nagħmlu negozju internazzjonali minn pajjiżna, sakemm ir-riformi ekonomiċi li kienu jwasslu lil pajjiżna biex jikber fuq livell ekonomiku kien jasal li ma jkollux bżonn iktar dan is-sors ta' dħul u allura nkunu nistgħu ma nibqgħux b'dan it-tip ta' regime'.

Tajjeb ngħid illi fl-1994, jiġifieri erba' snin qabel ma l-Onor.

Alfred Sant qed jgħid li kien ippubblikat dan ir-rapport, ittieħdet deċiżjoni strateġika u importanti ħafna f'pajjiżna biex ma nibqgħux ċentru meqjus bħala offshore, għax li tkun meqjus bħala tali ċentri jista' jikkrea ċerti problemi anke fir-relazzjonijiet internazzjonali.

Per eżempju li tkun meqjus bħala ċentru ma nafx kemm jista' jkollok ftehim ta' ħelsien mit- taxxa doppja, dawk li ngħidulhom double taxation agreements, ma' numru ta' pajjiżi.

Dak iż-żmien, anke għaliex konna qed naraw lil pajjiżna li jrid jissieħeb fl-Unjoni Ewropea u jkollna pajjiż b'sistema fiskali aċċettabbli fuq livell Ewropew bħala mainstream legislation u mhux qisu xi ħaġa moħbija, konna ħadna d-deċiżjoni li fl-1994 issir riforma fis-sens li minflok nibqgħu bil-konċett tal-Malta International Business Authority, ikollna l-Malta Financial Services Centre li l-għan tagħha kien li tibda proċess fejn tagħmel riforma sħiħa fl-aspetti kollha regolatorji u fl- iżvilupp kollu ta' dawk li huma s-servizzi finanzjarji ta' pajjiżna.

Dan sar biex ikun jista' jkollna struttura waħda komuni li tagħti l- flessibilita` li nibqgħu nattiraw ċertu vantaġġ milli nbigħu lil pajjiżna fuq livell internazzjonali.

F'dan il-proċess importanti u f'din ir-riforma li ma kenitx bla uġigħ għas- settur tas-servizzi finanzjarji nnifsu, Malta kienet iddeċidiet li sa l- 1996 il-kumpanniji offshore - sa dakinhar kien għad fadal biss 1,500 kumpannija - ma setgħux jibqgħu joperaw fir-regime' offshore u allura – hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li kellna erba' offshore banks ma' dawn il- kumpanniji - dawn kellhom, jekk riedu jibqgħu joperaw f'pajjiżna, japplikaw il-liġijiet ġodda li daħħalna fl-1994 biex b'hekk ikunu jistgħu jsiru onshore, jiġifieri kumpanniji regolari bħall-kumpanniji oħrajn.

Dan minħabba li l-leġislazzjoni dwar il-kumpanniji kellha tgħaddi minn proċess ta' skrutinju kbir bi preparazzjoni għas-sħubija ta' pajjiżna fl- Unjoni Ewropea.

Dan biex tkun konformi mal-leġislazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea u jkollna rikonoxximent internazzjonali tal-qafas u ta' l- istrutturi legali ta' pajjiżna, kemm għal dawk li huma fondi, kemm għal dawk li huma banek kif ukoll għal dawk li huma securities.

B'hekk ix-shares u dak kollu li għandu x'jaqsam ma' servizzi finanzjarji jkunu f'qafas li internazzjonalment jiġi rikonoxxut bħala qafas aċċettat, qafas stabbilit u qafas regolari u mhux wieħed li aktar ikun qisu leġislazzjoni offshore milli leġislazzjoni regolari f'pajjiżna.

Sur President, kellna ndaħħlu numru ta' leġislazzjonijiet relatati mal- money laundering, professional secrecy, insider dealing, market abuse u numru ta' leġislazzjonijiet oħrajn biex inkunu nistgħu nagħmlu pajjiżna qafas leġislattiv illi jkun aċċettat fuq livell Ewropew u fuq livell internazzjonali mingħajr ma nitilfu l-vantaġġi li konna qed niggwadanjaw minn din l-attivita` internazzjonali f'pajjiżna.

F'dan il-perijodu kienu nbdew numru ta' riformi relatati flimkien ma' numru ta' riformi ekonomiċi li kellhom impatt kbir fuq din l-attivita` f'pajjiżna.

Per eżempju, kienet twaqqfet l-istock exchange f'pajjiżna, wettaqna u bdejna b'mod aggressiv il- privatizzazzjoni tal-banek, kellna numru ta' riformi fiskali, fost l-oħrajn l-introduzzjoni tal-VAT, is-sistema tal-final withholding tax fuq il- kontijiet bankarji, numru ta' tax exemptions għall-investment funds u l- ħolqien tal-konċett ta' l-international trading companies li nafu li ġab ħafna negozju lejn pajjiżna.

Dawn huma kollha affarijiet li kienu ġraw f'dan il-perijodu li qed insemmi.

Barra minn hekk, fuq livell aktar wiesa', il-gvern kien beda programm vast ta' liberalizzazzjoni tas-suq, investiment fl-informatika u l-promozzjoni ta' l-ICT f'pajjiżna.

Bdejna nilliberalizzaw il-moviment tal-kapital f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-attivita` tal-bank ċentrali u ffaċilitajna l- attivita` li saret min-nies li nsejħulhom intermedjarji, li mhux neċessarjament ikunu banek, biex jagħtu ċerta attivita` ta' servizzi finanzjarji anke fis-suq kapitali.

Allura hemmhekk bdejna naraw l-iżvilupp f'pajjiżna tal-ħiliet meħtieġa, tal-kompetenzi tekniċi u tal- professjonalita`.

Dawn aħna rikonoxxenti lejhom.

Fil-fatt waħda ħafna kumpanniji għadhom jiġu lejn pajjiżna mhux biss għax għandna sistemi fiskali li huma attraenti u għax għandna accountants, avukati, managers, ħaddiema, bankiera u nies li jifhmu fis-servizzi finanzjarji u fl-insurance li għandhom ċerta kompetenza teknika imma għax għandna wkoll il-prattiċita' ta' kif napplikaw ċerti regolamenti li jagħmlu minn pajjiżna ġurisdizzjoni attraenti ħafna.

Hawnhekk nixtieq nirringrazzja b'mod partikolari lin-nies li jaħdmu f'dan is-settur innifsu.

B'din il-leġislazzjoni l-gvern iffaċilita u ħoloq l- istrutturi regolatorji biex ikollna l-ħarsien anke tal-konsumatur kif inhu mixtieq f'settur stabbilit u b'sistemi aċċettabbli pero' nerġa' ngħid li jiena nirrikonoxxi l-ħidma kbira li saret mis-settur privat f'dan ir- rigward biex biegħ lil pajjiżna internazzjonalment u li ġab dan it-tip ta' negozju f'pajjiżna.

Hawn irrid ngħid li mid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea l'hawn qed nibdew naraw interess ħafna u ħafna ikbar, u kienet proprju l-istrateġija ta' dan il-gvern li sar dan.

Veru li dan sar b'kollaborazzjoni ma' l-Oppożizzjoni, imma ħadd ma jista' jisraq ix-xogħol li għamel dan il-gvern!

Aħna ilna 20 sena fil-gvern u dan is-settur twieled proprju f'dawn l-20 sena li fihom l- Oppożizzjoni kulma għamlet fil-gvern kienu 22 xahar.

Dan juri li jkun inġust ħafna li jkun hawn min jipprova jisraq ix-xogħol kollu li għamel dan il-gvern u jorbtu mal-fatt li s-suċċess li kellu pajjiżna f'dan is-settur huwa dovut għar-rapport li sar x'imkien u li ma ġiex ippubblikat!

Sur President, nafu li sar ħafna xogħol bi preparazzjoni għas-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea u saru wkoll bidliet kbar fil-liġijiet ta' taxxa, fil-liġijiet tal-kumpanniji, fil-liġijiet ta' banek, fil-liġijiet tal-Bank Ċentrali u f'numru ta' liġijiet oħra fejn ġew effettwati l- insurances u s-servizzi finanzjarji.

B'hekk stajna npoġġu lil pajjiżna f'qafas li huwa rikonoxxut internazzjonalment bħala wieħed serju u fl- istess waqt nibqgħu nżommu l-vantaġġi u l-attrazzjonijiet li kellna.

Aktar minn hekk qed noffru prodotti ġodda bħal trusts, securitisation u numru ta' prodotti oħra biex nibqgħu in the forefront f'dak li huwa żvilupp ta' servizzi finanzjarji.

Dan kollu juri li ma jistax ikun li jitwemmen dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'dak li qal dwar dan ir-rapport.

Dan dejjem sakemm ma jiġix f'din il-Kamra, jaqralna dan id-dokument kelma b'kelma u jispjegalna kif wasal għall-konklużjoni li din ir-rivoluzzjoni li saret f'pajjiżna biex illum qed ingawdu minn settur ta' servizzi finanzjarji li tassew qed joħloq ix-xogħol u l-opportunitajiet għal kulħadd fil-pajjiż inħolqot minn dan l-istess rapport.

Sur President, jiena ngħid b'mod kategoriku li dan ma jistax ikun.

Insemmi fost l-oħrajn il-liberalizzazzjoni li saret fis-sistema tal-kontroll ta' l- exchange f'pajjiżna, ir-riforma li saret biex lill-Bank Ċentrali tajnih l- indipendenza tiegħu, tajnih l-istrutturi biex jista' jaħdem b'mod awtonomu f'dik li hija politika monetarja u biex pajjiżna jasal biex jaddotta l- munita ewro li kulmin hu fis-settur tas-servizzi finanzjarji, jirrikonoxxi li hija għodda oħra importanti biex inkomplu inbiegħu dan is-settur internazzjonalment.

Ir-raġuni hi li dan jitfagħna paripassu ma' ġurisdizzjonijiet oħrajn li magħhom qed nikkompetu, fosthom dawk ta' l- Irlanda, ta' Lussemburgu u ta' Ċipru, li magħna wkoll hu mistenni li jaddotta l-munita ewro fl-1 ta' Jannar, 2008.

Li kieku aħna ma wasalniex biex naddottaw l-istess munita fuq livell internazzjonali, il-messaġġ kien joħroġ li f'pajjiżna hemm xi ħaġa li m'hijiex tajba fis-settur tas-servizzi finanzjarji u li hemm xi ħaġa li fundamentalment għadha nieqsa.

Sur President, bi pjaċir ngħid li proprju llum, it-2 ta' Mejju, sentejn wara li pajjiżna ssieħeb fil-mekkaniżmu ta' l-ERM2, issodisfajna l-aħħar kriterju li kien meħtieġ biex naddottaw il-munita ewro, jiġifieri l- kriterju li r-rata tal-kambju tagħna tibqa' stabbli għal perijodu ta' 24 xahar f'dan il-mekkaniżmu.

Niftakar li din il-press conference kienet saret fit-3.00 p.m. proprju fit-2 ta' Mejju, 2005 u permezz tagħha qbiżna tragward ieħor importanti għal pajjiżna.

Dan wassal biex meta aħna tajna l- indipendenza lill-Bank Ċentrali, tajna wkoll l-indipendenza għal dik li hija l-politika monetarja f'pajjiżna.

Sur President, jiena m'għandix dubju li l-ikbar żvilupp kien - naħseb li dan ir-rapport ma rahx dan l-iżvilupp - ir-riforma kbira li saret f'dan is- settur fl-2002.

Dak iż-żmien kienet ittieħdet id-deċiżjoni mill-gvern Malti li s-settur tas-servizzi finanzjarji jaddotta l-kunċett li kienu qed jaddottaw numru ta' pajjiżi avvanzati, fosthom l-Ingilterra, li huwa magħruf bħala s-single regulator.

Dan kien ifisser li l-banek ma jibqgħux jiġu regolati mill-Bank Ċentrali.

Kien ifisser ukoll li l-kumpanniji ta' insurance ma jibqgħux aktar jiġu regolati minn xi bord appuntat mill-gvern.

Barra minn hekk ma jkollniex aktar strutturi, bħall-istock exchange, li jkunu regolati b'mod indipendenti, imma niġbru kollox taħt awtorita' waħda li hija l-Malta Financial Services Authority.

Fil-fatt għaddiet leġislazzjoni proprju bil-għan li din l-awtorita' tiġi mogħtija r- responsabbilta' regolatorja fuq dak kollu li hu investiment u fuq dak kollu li huwa attivita' fis-settur tas-servizzi finanzjarji, kemm jekk hu bejgħ ta' insurance, kemm jekk hu bejgħ ta' prodotti minn stock brokers bħal stocks, shares, bonds fi swieq, l-attivita' ta' l-istock exchange nnifisha, il-listing li wieħed japprova liema kumpannija tista' tmur fuq l-exchange, tmur għand il-pubbliku u tbiegħ lilha nnifisha.

L-ikbar riforma kienet dik tal-banek innifishom, li dawn ma baqgħux jiġu rregolati mill-Bank Ċentrali.

Il-Bank Ċentrali sar responsabbli biss mill-politika monetarja u mhux mill- operazzjoni bankarja f'dik li hija regolamentazzjoni.

Din għaddiet ukoll lil din l-entita'.

Pero' din l-entita' ingħatat responsabbilta' ħafna ikbar illi tiżviluppa dan is-settur b'mod attiv u b'mod pro-attiv.

Dan ifisser li mhux għax saret single regulator tkun kuntenta għax issa xogħolha għamlitu, imma li tħares dejjem 'il quddiem l-iżviluppi li qed isiru fis-settur tas- servizzi finanzjarji biex proprju toħroġ b'ideat ġodda ta' dak li għandu jsir.

Fil-fatt l-ewwel dokument verament strateġiku li kien ġie ppubblikat f'pajjiżna fis-settur ta' servizzi finanzjarji ma kienx fl-1998, imma kien fl-2004.

Dan b'rabta wkoll ma' l-aġenda ta' l-Ewropa għal tliet snin - mill-2004 sa l-2006 - fejn l-awtorita' innifisha, b'kollaborazzjoni ma' l- istakeholders f'dan is-settur, kienet fasslet pjan ta' żvilupp tal-qafas legali li għandna bżonn nimplimentaw wara li pajjiżna ssieħeb fl-Unjoni Ewropea, biex b'hekk ikollna aktar prodotti u aktar servizzi illi s-settur tas-servizzi finanzjarji jista' joffri b'mod internazzjonali.

U hawnhekk nista' nsemmi ħemel ta' liġijiet li għaddejna mill-parlament, fosthom dik li tittratta r-redomiciliation tal-kumpanniji, li kienet għaddiet bejn l-2002 u l-2003.

Insemmi wkoll ir-regolamenti dwar il- capital insurance u r-recognition tal-proċeduri fuq fund administration activity fl-2003, fejn daħħalna l-protected cell company legislation u l- guidelines tas-self-managed funds, id-distance selling regulations u l- passporting regulations fl-2004.

Fil-perijodu meta jien kont responsabbli mis-settur tas-servizzi finanzjarji, għaddejna tliet leġislazzjonijiet importanti - fil-fatt għaddejna erbgħa imma hawnhekk għandi listed tlieta - li kienu l- leġislazzjoni dwar it-trusts, il-leġislazzjoni dwar is-securitisation li għaddejna fl-2006 u l-leġislazzjoni relatata mal-kumpanniji ta' l-insurance fejn ġbarna l-leġislazzjonijiet kollha li kellna f'pajjiżna - kellna żewġ leġislazzjonijiet li għaqqadnihom f'waħda - u daħħalna numru ta' requirements oħra minħabba l-aquis ta' l-Unjoni Ewropea.

B'hekk stajna nibqgħu nħarsu lejn dan is-settur u naraw x'liġijiet ġodda ridna ngħaddu.

Fil-fatt matul din is-sena hemm numru ta' leġislazzjonijiet li aħna qegħdin nikkontemplaw li ngħaddu, fosthom dawk dwar l-extraordinary investor funds.

Sur President, proprju ftit tal-ġranet ilu kelli l-okkażjoni li flimkien maċ-chairman ta' l-awtorita' nnifisha nagħmel launching tal-pjan strateġiku għat-tliet snin li ġejjin.

L-ewwel pjan kien għal tliet snin, jiġifieri sa l-2006, u hawnhekk niġbed l-attenzjoni tal-kap ta' l-oppożizzjoni li proprju fuq il-mejda tal-Kamra hemm pakkett - li m'huwiex żgħir - ta' koppji ta' l-istrategic plan li qed naraw għal pajjiżna fis-settur tas- servizzi finanzjarji mill-2007 sa l-2009.

Jien qed ngħid dan għax nixtieq nuri li l-iżvilpp tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna m'huwiex xi ħaġa li ġiet b'kumbinazzjoni, imma hija xi ħaġa dinamika li l-gvern qiegħed jaħdem fuqha b'mod attiv.

Sur President, jiena minn hawn nerġa' nirringrazzja lill-oppożizzjoni għall- kollaborazzjoni li dejjem sibna min-naħa tagħha meta ġejna biex nilleġislaw u m'għandix dubju li għal-leġislazzjoni tal-lum se nkomplu nsibu din il- kollaborazzjoni.

Madankollu naħseb li rridu nkunu ġusti max-xogħol kollu li sar f'dawn l-aħħar 20 sena meta nitkellmu dwar l-iżvilupp tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna.

Dan is-settur qiegħed tassew jagħti opportunitajiet ta' impjieg liż-żgħażagħ tagħna.

Tajjeb ngħid li bejn l- 2005 u l-2006 fis-settur ta' banking biss, anke bl-attivita' ta' banek ġodda li fetħu f'pajjiżna biex operaw fuq livell internazzjonali, rajna żieda ta' madwar 500 impjieg, filwaqt li fuq l-istess sena, meta nitkellmu dwar insurances, investment services, accountancy u law firms li jaħdmu fis- settur tas-servizzi finanzjarji, fil-public sector within the financial services, jiġifieri l-entita' innifisha - fil-fatt hemmhekk l-impjiegi naqsu u mhux żdiedu, jiġifieri fis-settur tas-servizzi finanzjarji qegħdin inkomplu nirrazzjonalizzaw - ħolqot madwar 1000 impjiegi ġodda f'sena.

Minn hawnhekk nixtieq nuri r-rikonoxximent tiegħi għal kulmin qed jaħdem f'dan is-settur għax dawn l-impjiegi qed joħloqhom is-settur privat innifsu.

Meta tara ċerti ċifri tieħu impressjoni tajba ta' l-attivita' li qed tiġri fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Per eżempju fl-2006, l-assi tas-settur bankarju laħqu d-€29 biljun ewro.

Illum għandna 32 bank jew istituzzjoni finanzjarja f'pajjiżna, 90 intermedjarju ta' investiment u 270 notifikazzjoni ta' investment service passport biex jagħtu s-servizzi tagħhom f'pajjiżna.

Għandna 200 collective investment schemes li huma domiċili f'pajjiżna, għandna 'l fuq minn 465 UCITS notification u għandna wkoll 79 operatur fl-insurance li 22 minnhom joperaw fl-Unjoni Ewropea u mhux biss f'pajjiżna.

Anke f'dik li hija reġistrazzjoni ta' kumpanniji komplejna naraw żieda sostanzjali.

Biżżejjed ngħid li bejn l-2005 u l- 2006, in-numru ta' kumpanniji żdiedu b'600, għax minn 2,347 telgħu għal 2,979.

Dan juri illi l-attivita' qed tikber u qed tikber ukoll bil- leġislazzjonijiet li aħna implimentajna matul dan iż-żmien.

Tajjeb li nsemmi li llum għandna 175 licensed nominees u 70 trustees li qed joperaw taħt il-leġislazzjoni l-ġdida f'pajjiżna, billi t-trusts kienu taħt il-leġislazzjoni ta' l-1988.

Dan kollu jkompli jikkonferma kemm dan is- settur qed jikber u qiegħed jikkontribwixxi b'mod dirett għat-tkabbir ta' l-ekonomija tal-pajjiż, pero' irridu nħarsu 'l quddiem u naraw kif dan is- settur se nkomplu niżviluppawh biex naħtfu dawn l-opportunitajiet.

Issa dħalna fl-Unjoni Ewropea, fl-1 ta' Jannar, 2008 se naddottaw il-munita ewro, għamilna t-tibdiliet meħtieġa u b'din il-leġislazzjoni qed nagħmlu l- aħħar ftit tibdiliet li kienu meħtieġa biex il-liġijiet ta' pajjiżna huma kollha konformi ma' l-Unjoni Ewropea u allura jagħtuna ċertifikat meta mmorru barra minn pajjiżna.

Jibqa' leġislazzjoni x'ngħaddu?

Dejjem jibqa' leġislazzjoni x'ngħaddu u aħna nibqgħu dejjem b'għajnejna miftuħa biex malli ninnutaw li qed jiżviluppa xi prodott ġdid jew xi opportunita' ġdida għal pajjiżna, mill-ewwel naħtfu dik l-opportunita' u ndaħħluha fil- liġijiet ta' pajjiżna.

B'hekk inkunu nistgħu nbiegħu lil pajjiżna b'mod attiv biex inkomplu tassew niżviluppaw l-ekonomija tagħna f'dan is-settur li qiegħed dejjem jikber.

Dan is-settur, fuq livell konservattiv u b'mod dirett ngħidu li jikkontribwixxi b'madwar 7% imma meta mbagħad tara l- ispillovers u l-attivita' li dan is-settur joħloq madwaru, issib li jikkostitwixxi ħafna iktar, anke sa 12% ta' dak li jipproduċi l-pajjiż innifsu.

Sur President, meta tħares lejn il-leġislazzjonijiet li għandna llum, li jagħmlu l-qafas ta' dan is-settur, issib li kien gvern Nazzjonalista li mexxa t-trasformazzjoni tagħhom.

Filwaqt li nerġa' nirringrazzja lill- oppożizzjoni għall-kollaborazzjoni tagħha, żgur li ħadd ma jista' jinnega l- fatt li dawn il-liġijiet kollha għaddew taħt gvernijiet Nazzjonalisti – dan huwa stat ta' fatt għax il-liġijiet qegħdin elenkati fil-kotba tal- parlament - jew qabel l-1996 jew wara l-1998.

Dawn jikkonfermaw il-ħidma kbira li qed jagħmel dan il-gvern.

Hawn nixtieq nirreferi għal xi ftit minnhom u nsemmi l-iSpecial Funds Regulations Act li għadda fl-2003 u l- Insurance Business Act u l-Insurance Intermediary Act li kienu daħlu fl- 1998.

Imbagħad ġiet ir-riforma sħiħa f'dan is-settur b'mod leġislattiv fl- 2006.

Insemmi l-Att dwar il-Banek, li kien ġie emendat fl-1994 u mbagħad reġgħu sarulu t-tibdiliet fl-2002.

Insemmi l-Financial Institutions Act li kien għadda proprju fl-1994 u l-liġi dwar it-trust u t-trustees li għaddiet fl-2004.

Insemmi wkoll id-diversi emendi li għamilna għall-Att dwar il-kumpanniji, fejn minn leġislazzjoni antika li kienet għadha fuq il- mudell Ingliż ta' l-1948, li kienet daħlet fil-kotba tagħna fl-1962, kienet saret l-ikbar riforma fl-1995.

Insemmi wkoll il-Money Laundering Prevention Act li saret fl-1994; il-Prevention of Financial Markets Abuse Act li sar fl-2005, il-Professional Secrecy Act li sar fl-1994 u l-att innifsu dwar l-istruttura tal-Malta Financial Services Authority, liema leġislatura kienet għaddiet fl-2002.

Insemmi wkoll numru ta' regolamentazzjonijiet li kienu ħarġu u li parti kbira minn dan is-suċċess kien l-iżvilupp ta' żewġ units.

Waħda kienet fl-istruttura tad-dipartiment tat-taxxi f'pajjiżna, li hija meqjusa bħala l-international tax unit, li nies fis-settur tas-servizzi finanzjarji kollha jfaħħru l-effiċjenza li biha taħdem, kif ukoll il-business development unit, li r-rwol tagħha huwa tant importanti Ii tkompli tħares lejn l-iżvilupp ta' pajjiżna u kif nistgħu naħdmu biex inkomplu naraw dan l-iżvilupp iseħħ biex tassew igawdi kulħadd.

Sur President, jiena naf li l-oppożizzjoni wkoll tħares lejn dan is-settur b'mod kostruttiv u bħala wieħed li jista' jkompli jikkontribwixxi għall- qafas kollu ta' ġid għal pajjiżna, anke f'dawk li huma opportunitajiet ta' xogħol u opportunitajiet tajbin.

Nixtieq hawnhekk insemmi eżempju żgħir.

Kelli l-okkażjoni li flimkien mal-Prim Ministru żort kumpannija li taħdem fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Din tbiegħ is-servizz ta' private banking internazzjonalment minn fuq l-internet u l-klijenti tagħha fil-fatt huma l-Amerika, il-Kanada, l-Awstralja u l-Ingilterra u tagħti kreditu ta' mhux iktar minn $300.

Din il-kumpannija llum timpjega madwar 100 ruħ li l- eta' tagħhom tvarja bejn 19 u 24 sena.

Dawn ħarġu mill-MCAST, b'mod partikolari mill-kors tal-banking u l-istarting package tagħhom bħala salarji jlaħħqu mas-Lm6,500.

Dan m'huwiex bidu żgħir għal xi ħadd li għadu ħiereġ mill-MCAST meta nafu li l-paga medja f'pajjiżna hija ta' madwar Lm5,500.

Għaldaqstant joħroġ biċ-ċar kemm dan is-settur jista' joffri potenzjal.

Is-sodisfazzjon tiegħi hu li meta morna niltaqgħu ma' din il- kumpannija, in-northern financial services, li tinsab fil-Plaza u għandha żewġ sulari, l-inkwiet tagħha hu kif se ssib żewġ sulari oħra biex tkun tista' tespandi b'mod immedjat u timpjega madwar 100 ħaddiem ieħor.

Dak li qed iġib dan is-settur f'pajjiżna, Sur President.

Illum qed nattiraw numru ta' attivitajiet pero' rridu nibqgħu nagħmlu dan kollu f'qafas ta' integrita', kontabilita', team work, b'mod partikolari wkoll mas-settur privat.

Fil-fatt bħalissa għaddejjin diskussjonijiet dwar dan.

Fi żmien qasir anke se jkollna konferenza ta' l-aħbarijiet biex inħabbru inizjattiva li rridu nagħmlu mas-settur privat għax issa li bnejna dan il-qafas kollu, huwa mportanti wkoll li nwassluh lil hemm mill-ixtut ta' pajjiżna.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu dwar marketing bħal meta nitkellmu meta nkunu se nbiegħu lil pajjiżna għat-turiżmu jew li nagħmlu r- reklamar u mmorru mat-tour operators, imma dwar kif għandna nidentifikaw operaturi internazzjonali li jista' jkollhom interess li jiġu f'pajjiżna.

Dan nistgħu nagħmluh billi mmorru nagħmlu road shows u konferenzi lilhom, intellgħu esperti Maltin biex jitkellmu magħhom, ibiegħu s-servizzi tagħna u jħajruhom jiġu f'pajjiżna.

B'hekk inkunu nistgħu naraw tkabbir ħafna iktar mgħaġġel għax għalkemm ninsabu kuntenti b'dak li għamilna s'issa, qatt m'aħna sodisfatti u dejjem rridu aktar.

Anke l-Prim Ministru fid-diskors li għamel fl-okkażjoni ta' l-1 ta' Mejju qal li waħda mis-sitt pilastri li rridu naraw lil pajjiżna jibni lilu nnifsu bħala ċentru sa l-2015, huwa proprju s-settur tas-servizzi finanzjarji.

Irridu nagħmlu minn pajjiżna ċentru ta' l-għejra, għalkemm nista' ngħid li ċ-ċentri tas-servizzi finanzjarji fl-Ewropa li jikkompetulna diġa' qed iħokku rashom minħabba s-sistemi li għandna, anke minħabba l-innovazzjoni ta' kif għaddejna ċerti liġijiet.

Waħda minnhom hija proprju dik li għaddejna riċentement fejn nerġa' nirringrazzja lill- oppożizzjoni tal-koperazzjoni u l-għajnuna li tat fil-leġislazzjoni nnifisha.

Biex dan isir, l-istrateġija titkellem dwar il-ħtieġa li s-settur tas- servizzi finanzjarji jsir mutur ħafna iktar importanti fit-tkabbir ta' l- ekonomija ta' pajjiżna, billi nkunu ħafna iktar flessibbli milli aħna u billi nirrispondu għas-swieqi internazzjonali li huma tant dinamiċi.

Illum ma tistax tagħmel pjan ta' x'se jiġi żviluppat f'dan is-settur għalih.

Trid tara x'qed jitwieled fis-settur u kif inti se tirrispondi għalih.

Għaldaqstant irid ikollna setturi finanzjarji f'pajjiżna li jibdew jispeċjalizzaw ħafna iktar f'dak li huwa l-global environment li qegħdin fih u naraw strutturi ġodda li jitwieldu f'pajjiżna anke b'alleanzi ma' kumpanniji oħra barra minn Malta biex naraw iktar investiment.

Jiena nemmen li l-iżvilupp tat-teknoloġija f'pajjiżna, kif tajt eżempju żgħir, jista' tassew joħloq l-opportunita' tax-xogħol għax meta titkellem fuq 100 ruħ, tradizzjonalment timmaġina fabbrika ġdida u mhux żgħira, imma minflok, is-settur tas-servizzi finanzjarji jokkupa ħafna inqas spazju u jagħti ħafna iktar valur miżjud lil pajjiżna.

Allura rridu nkunu miftuħa għal innovazzjoni u għal teknoloġiji ġodda li qed jitwieldu biex inkunu nistgħu nagħmlu target tajjeb dwar min irridu naraw li jiġi lejn pajjiżna.

Fpajjiżna jrid jibqa' jkollna strutturi regolatorji li jġibu l-għejra, strutturi tajbin, pero' irridu wkoll inkunu ħafna iktar aggressivi dwar il- mod kif inbiegħu lil pajjiżna' pero' b'ċertu għaqal.

Għax jekk ovvjament tipprova tkun sfaċċat wisq - u dan huwa l-appell tiegħi lill-operaturi fis- settur - ir-riskju jkun li minflok lil pajjiżna nsaħħulu r-reputazzjoni tiegħu, nagħtuh isem ħażin.

Dan il-pajjiż huwa xi ftit jew wisq offshore, xi ħaġa li aħna ma rridux, jiġifieri rridu nipproteġu r-reputazzjoni tagħna, waqt li nkomplu ninvestu fl-individwi Maltin u Għawdxin, biex tassew l-opportunitajiet li qed naraw jitwieldu, ikomplu joffru dawn il- postijiet tax-xogħol u pagi aħjar għal pajjiżna.

Jiena niskuża ruħi ma' l-oppożizzjoni jekk ħassew li xi ftit jew wisq ħallejt lili nnifsi nitkellem ftit fuq kontroversji għax m'huwiex normali li aħna jkollna kontroversja fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Jiena ma rridx inkun kontroversjali imma min-naħa l-oħra nħoss li rrid inkun ukoll ġust lejn l-istorja ta' l-iżvilupp tas-settur tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna u nirrikonoxxu x-xogħol kbir li għamel il-gvern Nazzjonalista matul dawn l-aħħar 20 sena biex lil dan is-settur iġibu pilastru ewlieni fl- ekonomija tagħna.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, nibda biex ngħid li kieku konna qed niddibattu xi dekasteru ministerjali fil-budget f'dan is-settur partikolari, forsi kont nagħmel eċċezzjoni u ma nitlobx li lill-ministru titnaqqaslu Lm1 mis-salarju tiegħu.

Jien inħobb inkun oġġettiv u naf li s- settur finanzjarju huwa wieħed mill-oqsma fejn matul dawn l-aħħar 20 sena il-pajjiż verament mexa 'l quddiem.

Biex inkun serju, bħala kelliem ewlieni fuq dan is-suġġett, u naturalment tkellimt fuq il-liġijiet kollha li semma l-kollega tiegħi matul dawn l- aħħar snin, irrid inkun oġġettiv u rrid nirrikonoxxi dak li huwa tajjeb u ngħid dak li huwa tajjeb pero` fl-istess nifs ukoll il-gvern għandu jirrikonoxxi l-pożizzjoni ta' kawtela li dejjem imxiet biha l-oppożizzjoni għax tifhem li fuq kwestjonijiet ta' investiment finanzjarju jrid ikollok politika ta' qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Ma jistax ikollna politika ta' konfrontazzjoni għax jekk jiġri hekk ingerrxu l-investiment.

Min jinvesti jrid ikollu moħħu mistrieħ li jekk se jinvesti fl-istrutturi finanzjarji u fiskali ta' pajjiżna mhux se jkun hemm xi gvern li għada pitgħada jiskossa l-qafas legali li jkun jeżisti.

Allura aħna, bħala oppożizzjoni, imxejna dejjem b'kawtela.

Għaldaqstant kif il-gvern għandu jingħata r-rikonoxximent li vera ppromwova ċerti leġislazzjonijiet li xprunaw 'il quddiem din it-tip ta' industrija, fl-istess nifs l- oppożizzjoni trid tingħata l-istess tip ta' rikonoxximent, kif in all fairness jagħtiha s-segretarju parlamentari, li dejjem imxiet b'politika ta' qbil u kompromess mal-gvern tal-ġurnata.

U b'hekk allura l- oppożizzjoni tat il-kontribut tagħha mill-bank ta' l-oppożizzjoni biex inkomplu nkattru l-investiment f'dan is-settur.

Dan is-settur finanzjarju konna nsejħulu bħala niċċa qabel għax huwa settur innovattiv f'pajjiżna li forsi 20 sena ilu ma kienx jeżisti.

Ma kienx jeżisti għax kienu żmenijiet differenti fejn dak li kien importanti għal skop ta' industrija u għal skop ta' ekonomija kien differenti minn dak li jipprevalixxi llum.

Fil-fatt fis-snin sebgħin u anke fis-snin tmenin kien hemm industriji oħra li kienu jagħtu kontribut lill-ekonomija.

Jekk il- gvern Nazzjonalista irid jingħata ċertu rikonoxximent għas-settur finanzjarju, partiti jew gvernijiet Laburisti fil-passat fl-istess nifs għandhom ukoll jingħatalhom rikonoxximent talli ntroduċew industriji Maltin fil-pajjiż.

Infakkar li sa l-aħħar tas-snin sebgħin l-ekonomija Maltija kienet tiddependi kważi, jekk mhux għall-kollox, fuq l-introjtu mill-kiri ta' pajjiżna bħala bażi.

Sa l-1979 kellna introjtu ta' kważi Lm19 miljun fis-sena mill-kirja ta' bażi.

Lm19 miljun fl-1978 tfisser introjtu ta' Lm150 miljun tal-lum.

Imbagħad kellna l-introjtu indirett li kien jidħol mill-fatt li kellna l- preżenza ta' l-Ingliżi f'pajjiżna għax kellna t-tarznari li, b'xi mod jew ieħor, kienu jiddependu fuq ix-xogħol ta' l-Ingliżi u kellna wkoll il- Maltin li kienu jaħdmu ma' l-armata Ingliża preżenti f'dan il-pajjiż.

Kellna wkoll ħafna mill-aġenziji u ħafna mill-entitajiet governattivi jew kważi governattivi li, b'xi mod jew ieħor, kienu kollha jiddependu fuq l- Ingliżi.

Allura kien pass kuraġġuż ħafna li kien ħa l-gvern Malti dak iż- żmien li jgħid li l-bażi militari ta' pajjiżna għandha tispiċċa f'ċerta data.

Kien hemm min qal li l-gvern Laburista ta' dak iż-żmien ma kienx qed jimxi bil-għaqal, kien qed jgħaġġel jew addirittura kien qed jiġġennen għax jekk jispiċċaw l-Ingliżi jispiċċalna l-introjtu.

Għaldaqstant irrid infakkar, kif għamel il-kollega tiegħi, li l-gvern dak iż-żmien mexa b'ċertu għaqal u xpruna l-investiment ta' l-ewwel industriji f'pajjiżna.

Ġew ħafna investituri barranin u fetħu ħafna fabbriki f'Malta li kienu jimpjegaw eluf ta' nies.

Dak iż-żmien il-mano d'opera f'Malta kienet kompetittiva, allura l-gvern Laburista ta' dak iż-żmien irnexxielu jattira ħafna kumpanniji barranin biex jinvestu f'pajjiżna.

F'daqqa waħda kellna influss sħiħ ta' kumpanniji industrijali li ġew jiftħu l-fabbriki tagħhom f'Malta.

Kellna żoni industrijali f'Bulebel, fl-Imrieħel u f'postijiet oħra li bdew iħaddmu ħafna u ħafna nies.

Kien ukoll il-gvern Laburista li għall-ewwel darba ta spinta 'l quddiem lis- settur turistiku f'pajjiżna.

Fil-fatt jekk wieħed jiftakar sewwa, fl-1971 l- ammont ta' turisti li kienu jiġu f'Malta ma kienx aktar minn 30,000 fis- sena u meta spiċċa l-gvern Laburista fl-1986 l-ammont ta' turisti li kienu jiġu f'Malta kien javviċina l-miljun ruħ.

Jiġifieri kien il-partit Laburista fil-gvern tas-snin sebgħin u s-snin tmenin li rnexxielu jibni l- industrija tat-turiżmu.

Kien ukoll il-gvern Laburista ta' dak iż-żmien li kien ikkrea numru ta' entitajiet Maltin li qabel ma kenux jeżistu bħall-Air Malta u ħafna korporazzjonijiet parastatali.

Dawn kienu kollha frott ta' ħidma u għaqal ta' gvernijiet Laburista ta' dak iż-żmien li wara l-gvern Nazzjonalista deherlu li kellu jipprivatizza u rnexxielu allura jdaħħal – one-off, mhux introjtu rikorrenti – ammont sostanzjali ta' flus biex isodd xi ftit id-deficits li kienu jiġu ta' kull sena.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm il-gvern Laburista ta l-kontribut tiegħu għall-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Iżda l-isfortuna hi li filwaqt li, bħala spokesperson fuq dan is-settur, jien ma nibżax u ma niddejjaqx niġi hawn fil-parlament ngħid li veru li l- gvern Nazzjonalista f'dawn l-20 sena kien kapaċi jikkrea din in-niċċa – jien ngħid li llum m'għadhiex niċċa u nispjega għaliex - u nagħti rikonoxximent, min-naħa l-oħra qatt ma nisimgħu fuq il-ġid li għamlu gvernijiet Laburisti.

Jien ma nistħix niġi fil-parlament nagħmel dan, minkejja li ġieli niġi kkritikat li nfaħħar wisq lin-Nazzjonalisti u li m'iniex aggressiv biżżejjed.

Meta jkunu qed jiġu proposti ċerti riformi hawn jien inkun aggressiv – l-iSpeaker stess jaf – u anke kważi isteriku, pero` meta rrid inkun oġġettiv u rrid nagħmel kritika kostruttiva nagħmiha wkoll.

Allura ma nibżax niġi hawn u ngħid li f'dan is-settur morna tajjeb.

Fil-fatt meta tressqu l-aħħar żewġ liġijiet importanti f'din il-Kamra rigward il-kumpanniji, l-ITCs, eċċ., jien azzardajt ngħid li kienet l-aqwa biċċa leġislazzjoni li ppropona u lesta l-gvern Nazzjonalista f'din il- leġislatura kollha.

Għall-kuntrarju – u hawnhekk jiddispjaċik – il-ġid li sar minn gvernijiet Laburisti fil-passat qatt ma nisimgħu kelma dwaru min- naħa l-oħra.

Il-kritika li ssir dwar il-perijodu bejn l-1971 u l-1987 dejjem tkun li dawk qishom kienu d-dark ages fil-pajjiż.

Jissemmew biss ċerti inċidenti sfortunati.

Veru kien hemm ċerti inċidenti sfortunati, jien stess nirrikonoxxi, pero` mbagħad mill-banda l-oħra ninsew il-ġid ekonomiku li kien għamel gvern Laburista dak iż-żmien.

Sfortunatament il-gvern qatt ma jirrikonoxxi l-fatt li mix-xejn pajjiżna seta' jqum fuq saqajh u jgħid li hu verament pajjiż ħieles u li ma jiddependix fuq l-introjtu ta' Malta bħala bażi jew ma jiddependix fuq l- introjtu dirett jew indirett mill-Ingliżi, imma għandu għall-ewwel darba l- industriji tiegħu.

Din hija l-isfortuna.

Il-maturita` politika trid tkun li, iva, trid issir kritika - Allaħares ma ssirx kritika!

Allaħares ma jkollokx oppożizzjoni u gvern għax kieku ma jkollokx demokrazija parlamentari! - pero` llum dawk iż-żmenijiet konfrontali żżejjed idejqu lil kulħadd.

Fil-fatt għalhekk xi kultant l-appoġġ u s-simpatija tan-nies lejn din l-ogħla u l-aktar nobbli fost l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna dejjem qed jonqos.

Ħafna drabi n-nies jarawna bħala li niġu hawn, dejjem nilagħbu għall-gallarija, nipprovaw nisfruttaw l-okkażjoni biex nagħmlu ħoss u nagħmlu xi gwadann politiku biss, anke jekk biex nagħmlu gwadann politiku nagħmlu ħsara kważi kważi lill-pajjiż.

Allura n-nies jibdew jitilfu l- fiduċja u l-interess f'din l-istituzzjoni.

Jekk aħna l-parlamentari meta jkun il-mument inkunu aggressivi u nikkritikaw u meta jkun il-mument inkunu rikonċiljatorji, dan ikattar ir-rispett lejn dan il-parlament.

M'għandniex nibżgħu nagħmluh dan.

In-nies illum dan jippretenduh.

Issa se ngħid għaliex din l-industrija finanzjarja m'għadhiex aktar niċċa.

L-ewwelnett nibda biex ngħid li l-Onor.

Tonio Fenech semma ċerti ministri ta' qablu, l-Onor.

John Dalli u oħrajn, pero` nesa jsemmi lill-Onor.

Joe Fenech.

Jien inħobb insemmih għalkemm ma kontx naqbel miegħu f'kollox, anzi mhux dejjem kelli xi simpatija kbira lejh, imma bid-difetti tiegħu kollha - u kulħadd ikollu difetti –meta wieħed jagħmel xi diskors nostalġiku, kif għamel il-kollega tiegħi, u jsemmi lil ta' qablu, naħseb f'din il-materja jrid bilfors isemmi, tajjeb jew ħażin, lil Joe Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Fil-fatt semmejtu lil Dr. Fenech.

ONOR.

JOSE HERRERA: Semmejtu?

Jiena ma smajtekx.

Forsi kont aljenat.

Jien qed insemmi lill-Onor.

Joe Fenech għax kien l-ewwel politiku li kien ingħata segretarjat speċifiku - naħseb kienet idea tajba – li kien jinvolvi bażikament is-settur marittimu u s-settur finanzjarju, kważi kważi 80% minn dak li nsegwi jien fil-parlament.

Ma kellu xejn fuqxiex jaħdem għax ma kienx hawn qafas legali.

Kienet xi ħaġa ġdida.

Dak iż-żmien l-industriji tradizzjonali kienu bdew jiżmantellaw ruħhom xi ftit għax il-qagħda politika ekonomika tad-dinja bdiet tinbidel.

Bdew joħorġu għall-ewwel darba dawn il-pajjiżi bħaċ-Ċina, il-Korea, eċċ. li bdew jieħdu x-xogħol tal-fabbriki tradizzjonali ta' pajjiżi fl-Ewropa.

F'Malta, grazzi għall- partit Laburista fil-gvern, il-livell ta' għajxien tal-Maltin beda jiżdied, is-salarji bdew jiżdiedu - u hekk kellu jkun – u naturalment ma baqgħux daqstant kompetittivi kif kienu qabel.

Għaldaqstant fl-aħħar tas-snin tmenin inħass il-bżonn li nibdew nikkreaw niċeċ alternattivi biex nagħmlu tajjeb għat-telf li konna qed nibdew insofru minn bnadi oħra.

Bdejna nesperimentaw u l-Onor.

Joe Fenech – li kien espriment bażikament - ingħata segretarjat parlamentari biex jiżviluppa dan is-settur.

U rnexxielu jikkrea l-pedamenti għal żewġ industriji importanti li huma s-settur tar-reġistrazzjoni tal-vapuri, fost affarijiet oħra, u rnexxielu jikkrea l-ewwel qafas legali għal servizzi finanzjarji.

Kienu leġislazzjonijiet pjuttost primittivi, pero` kienu l- pedamenti.

Fil-fatt fis-settur finanzjarju pur daħħalna l-kelma "offshore" għall-ewwel darba.

Bdejna nirreġistraw offshore companies.

Kien ikollna onshore u offshore.

Naturalment il-liġi kienet flessibbli ħafna għax dak iż-żmien ma konniex fl-Unjoni Ewropea.

Din it-tip ta' liġi bdiet tattira ħafna xogħol għax kienet l-aktar liġi flessibbli fid-dinja.

Dak iż-żmien ir- Russja kienet għadha kif qed temerġi mill-komuniżmu u kienu ġew ħafna Russi biex jixtru l-vilel f'pajjiżna u jinvestu.

It-Taljani bdew ġejjin ukoll.

Mill-aspett marittimu kellna liġijiet flessibbli ħafna wkoll u bdew ġejjin ħafna vapuri biex jiġu reġistrati f'pajjiżna, speċjalment mill-Greċja.

Li kien hemm tajjeb ukoll – u din semmiha l-Onor.

Tonio Fenech u għamel sew – kien li għalkemm forsi ma kellniex qafas legali, kellna nies professjonisti ta' kalibru kbir bħal avukati, accountants, managers, dawn it-tip ta' nies.

Malta minn dejjem kienet rinomata għall-professjonisti.

Per eżempju, meta fil-passat kellna problema tat-tobba, it-tobba Maltin xorbuhom barra minn Malta għax kellhom fama li huma ta' kalibru kbir.

U l-istess il- professjonist.

Meta kkrea ruħu dan il-qafas legali għall-ewwel darba, il- professjonisti Maltin ma żammewx lura u rnexxielhom jibdew iġibu ħafna xogħol.

Naturalment imbagħad bdejna nieħdu xi ftit isem ħażin ukoll għax, kif qal sewwa l-kollega tiegħi, bdejna nitqiesu bħala xi reġjun ta' l-offshore bħal ċerti pajjiżi.

Ma kienx għad għandna leġislazzjoni fuq money laundering u kien hemm xi abbużi - mela ma kienx hemm abbużi! - allura pajjiżi oħra bdew iħarsu lejna bl-ikrah.

Bdew ġejjin ħafna kumpanniji hawn u ċerti gvernijiet bdew jitilfu ntrojtu ta' taxxa.

Huma bdew ġejjin hawn u kważi ma jħallsu xejn taxxa u naturalment morna tajjeb.

Pero` ovvjament kien wasal iż-żmien li wieħed jirriforma u jemenda l-leġislazzjoni.

U hekk ġara.

Kif qal il-kollega tiegħi, il-gvernijiet sussegwenti ppropronew liġi wara l-oħra biex tajna aktar serjeta` lil dan is-settur.

Dan is-settur sar wieħed aċċettat internazzjonalment u ħaġa ta' l-għaġeb xorta ma tlifniex ix- xogħol.

Kien jonqos għal ftit, tibda tara ċ-charts tax-shipping neżlin, imbagħad jerġgħu jibdew jitilgħu għax għalkemm emendajna l-leġislazzjoni tagħna għal darba, darbtejn, tlieta, erbgħa, dejjem kellna f'moħħna li Malta jrid jibqa' a financial hub.

Dejjem kellna f'moħħna li Malta riedet tibqa' ċentru ta' eċċellenza tas-servizzi.

Allura la inti jkollok skop f'moħħok li pajjiżna jrid jibqa' ċentru finanzjarju, lest tikkonċedi l- emendi, lest li tagħmel upgrading tal-leġislazzjoni, lest li tneħħi l-fama ħażina li inti qiegħed xi cowboy state u kulħadd jiġi hawn biex jaħsel il- flus.

Pero` fl-istess nifs tuża rasek biex dejjem tħalli dik l-inizjattiva biex dak li jkun ikollu skop biex jiġi jinvesti f'Malta.

M'huwiex biżżejjed li jkollok l-aqwa avukati, l-aqwa accountants, l-aqwa ekonomisti, l-aqwa managers, u mbagħad ma jkollokx qafas leġislattiv li tagħti dak il-pakkett ta' inizjattivi neċessarji biex tattira.

Il-leġislazzjoni tagħna matul is-snin saret bis-sens u l-partit Laburista dejjem ivvota favur dawn il-liġijiet kollha.

Konna niddiskutuhom fil-grupp parlamentari u dejjem ivvotajna favur u dejjem urejna li aħna solidali mal- gvern f'dawn il-kwestjonijiet, anke meta kellna problemi internazzjonali fuqhom, li 'l quddiem nitkellem ftit fuqhom.

Jiġifieri r-rikonoxximent lill-partit Laburista għandu jingħata.

Dan l-aħħar kont mistieden nindirizza konferenza ġewwa lukanda f'Tas-Sliema, fejn kien hemm min ma setax jifhem - għax ovvjament aħna partit xellugi – kif aħna qed nagħtu din l-enfasi kollha lil dan is-settur.

Pero` qed niddikjara hawn, bħala spokesperson fuq dan is-suġġett, li hija l-politika Laburista li nkomplu nippromwovu dan is-settur u li nagħmlu l-almu tagħna kollu biex intejbuh u nattiraw aktar investiment.

Dik hija l-politika Laburista, nagħmilha ċara.

Dan jirriżulta anke mill-mod kif aħna konna dejjem nivvotaw.

Dejjem ivvotajna favur din il-leġislazzjoni.

Aktar qabel għedt li issa m'għadniex nitkellmu fuq niċċa għax niċċa hija xi industrija żgħira biex issodd xi toqba u biex tikkrea ftit mijiet ta' impjiegi.

Illum is-settur finanzjarju sploda.

Għalkemm jekk wieħed jaqra l-budget jinnota li xi 6% mill-GDP joħroġ minn dan is-settur, fil-verita` – u dan ngħidu minn inkontri li kelli ma' nies interessati f'dan is-settur – l-ammont ta' flus li daħħal il-pajjiż, b'mod dirett jew indirett, huwa aktar minn 9%.

Mela aħna qed nitkellmu li minn kull Lm100 għandek Lm9 ġejjin minn dan is-settur.

Mela jekk inti għandek 9% ta' l-ekonomija tagħna diġa` qed tiddependi fuq dan is-settur, ma tistax tgħid li qed nitkellmu fuq niċċa għax 9% tal-GDP f'pajjiż altru li m'hijiex niċċa, imma hija industrija primarja.

Jien informat li l-ammont ta' nies, b'mod dirett jew indirett, li jaħdmu f'dan is-settur huwa ta' madwar 6,000 ruħ.

Again, meta inti qed titkellem fuq pajjiż żgħir bħal Malta, meta qed titkellem fuq 6,000 ruħ qed titkellem fuq ħafna.

Ovvjament qatt ma se jkollok il- perċentaġġ ta' nies li jaħdmu f'dan is-settur ekwivalenti għall-perċentaġġ ta' GDP għax m'hijiex xi industrija li timpjega nies bil-grossa, biex ngħidilha hekk, imma timpjega nies tekniċi, professjonali u kwalifikati.

Madanakollu xorta timpjega ħafna.

Allura din hija industrija primarja li s'issa qiegħda tikber – skond sorsi li naf bihom u naħseb jaf bihom ukoll il-kollega tiegħi – b'rata ta' kważi 30% jiġifieri hija industrija li qiegħda tikber b'mod esaġerat.

Il-kollega tiegħi għamel kritika fil-konfront tal-partit Laburista li ma naħsibx li kienet f'waqtha għax qal li ħafna mil-leġislazzjoni li għamilna għamilniha minħabba li Malta kellha l-intenzjoni li tissieħeb fl-Unjoni Ewropea u għalhekk għandna din il-leġislazzjoni state of the art li għandna.

Kieku ma dħalniex fl-Unjoni Ewropea, kieku m'għandna xejn affattu.

Allura qalilna: Kif jista' jkun li intom ħejjejtu xi rapport ta' strateġija fuq dan is-suġġett meta intom għal żmien twil kontu kontra li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea?

Hawnhekk m'għandux raġun.

L-ewwelnett ħafna mil-leġislazzjoni li saret ma saritx minħabba xi direttiva ta' l- Unjoni Ewropea imma saret minħabba pressjoni ta' pajjiżi oħra.

Per eżempju, kif aħna daħħalna l-offshore regime, l-Amerka ħassret id-double taxation agreement li kellha ma' pajjiżna.

Jien naf għax mort l-Amerka, flimkien ma' numru ta' deputati, fejn kellna laqgħat fuq dan is-suġġett bil- għan li nerġgħu niskattaw id-double taxation agreement.

Dan kien spiċċa appuntu minħabba l-offshore regime li kellna.

Mela ċerti riformi saru minħabba d-dettami ta' ċerti pajjiżi għax inti jista' jkollok leġislazzjoni, imbagħad jekk jaraw abbuż, il-pajjiżi jistgħu jilleġislaw huma stess u jgħidu: Jekk inti se topera b'dan il-mod aħna se nneħħu d- double taxation agreement.

Allura għalxejn inti tkun qed toffri s-servizz finanzjarju, tkun qed tagħti inizjattiva fiskali f'forma ta' tassazzjoni baxxa, meta f'pajjiżhom jgħidulhom li dak l-agreement mhux se jirrikonoxxuh iżjed.

Għalhekk kellna nagħmlu ċerti emendi.

Hawn irrid ngħid li l-biża' li kellha l-oppożizzjoni li bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea seta' jkollna konsegwenzi drakonjani, drastiċi u negattivi fil-konfront tagħna, huwa veru u l-Onor.

Tonio Fenech ma jistax jiċħdu.

Infakkar lill-Onor.

Fenech f'żewġ inċidenti, l-ewwel wieħed fuq ir- reġistrazzjoni ta' vapuri.

Issa mhux qed nirriferi għall-kwestjoni li kellna nilleġislaw biex inneħħu ċertu ambigwitajiet bħal, per eżempju, li wieħed jista' jirreġistra vapur li għandu 25 sena, li ma jkollux double hull.

Dawk kienu emendi li bilfors kellhom isiru għax inkella konna niġu qisna xi pajjiż ta' l-Afrika nirreġistraw ir-raċanċ u konna nitilfu l- kredibilita` kollha.

Iżda fejn jidħol ix-shipping kien hemm il-biża' li l- Unjoni Ewropea tilleġisla li vapur reġistrat f'pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea kien se jkun preġudikat meta kkomparat ma' vapur mhux reġistrat taħt l-Unjoni Ewropea.

Għaliex?

Għaliex riedu jgħaddu leġislazzjoni għal dak li jikkonċerna tniġġis, illi vapur reġistrat f'pajjiż membru seta' jeħel multi ħafna ikbar.

Il-kaptan ta' vapur seta' jeħel personalment u kien hemm ikkontemplati anke pieni ta' ħabs, allura din kien se jkollha effett li dak li jkun jitħajjar jirreġistra ma' pajjiż ieħor bħall-Panama peress li aħna konna se mmorru oltre l-liġi marittima internazzjonali.

L- insurance togħla wkoll jekk inti tirreġistra f'pajjiż bħal Malta udin kienet problema li konna qed niffaċċjaw għax qegħdin fl-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri l-biżgħat tagħna kienu jeżistu.

Issa biex nitkellem ċar irrid ngħid li huwa veru wkoll li l-gvernijiet ta' Malta, Ċipru u l-Greċja f'dik l-istanza ħadu stand iebes.

Jien stess għan-nom ta' l-oppożizzjoni ħriġt stqarrija għal darba, darbtejn, tlieta fejn issapportjajna lill-gvern u l- gvern kellu d-dritt ta' veto u dik it-tip ta' leġislazzjoni m'għaddietx.

Dan kollu juri li l-biżgħat tagħna li se jkollok ċertu impatt negattiv qiegħed hemm u huwa reali.

L-ikbar biża' li kellna kienet temerġi mill-fatt li għalkemm fuq il- prinċipju tas-sussidjarjeta` u anke skond il-kuntratt li aħna ffirmajna ma' l-Ewropa, it-tassazzjoni baqgħet prerogattiva tal-gvern tal-pajjiż, xorta waħda – u dan jista' jikkonfermah il-ministru – hemm drive qawwi, speċjalment mill-kummissarju tat-taxxa li għandna llum, biex ikollna armonizzazzjoni sħiħa tat-tassazzjoni fl-Ewropa.

Thank God fl-acquis tagħna għandna prerogattiva, baqgħet hemm, pero` ma jfissirx li din ma tistax titnaqqar.

Ma jistgħux jgħidulek kif tintaxxa, imma jistgħu jgħidulek li l-mod kif il-gvern qed jintaxxa, jew il-mod kif qed jagħti ċerti derogi fit-tassazzjoni, jew kif qed jagħti ċerti kickbacks fit- tassazzjoni, hija forma ta' state aid jew hija forma ta' sussidju jew hija addirittura diskriminatorja fil-konfront ta' sezzjoni oħra ta' l-attivita` kummerċjali.

Issa kulħadd jaf li r-raġuni ewlenija li jiġu dawn il-kumpanniji fil-pajjiż kienet u għadha minħabba li at the end of the day, kumpanniji barranin reġistrati f'Malta li jkollhom il-foreign beneficiaries - mhux beneficiaries Maltin, Allaħares għax kieku jfalli l-pajjiż – iħallsu biss 4% taxxa.

Bażikament, fl-opinjoni ta' ċuċ li jien, dik hija l-unika raġuni għaliex jiġu.

Nitkellmu ċar hawn, ma noqogħdux inlaqalqu.

Ara kemm għandna liġijiet u eċċellenza ta' professjonisti u l-Bambin jaf x'għandna, dik hija l-unika raġuni.

U l-ministru jaf u allura għandu jiskuża ruħu u jgħid li kellna raġun aħna tal-partit Laburista.

Jaf din tathom f'għajnhom fl-Ewropa, u għal dawn l-aħħar sena u nofs, sentejn il-kollega tiegħi li għandu għal qalbu b'mod ġenwin l-interessi ta' dan is-settur, żgur li kellu msarnu f'saqajh f'dan ir-rigward.

Persważ li hekk hu għaliex kien hemm intriċċi kbar għaddejjin.

Infatti ta' l-Unjoni Ewropea qalulna li l-liġi tagħna hija forma ta' state aid u m'hi xejn ħlief sussidju.

Mhux hekk biss, sopra corna bastonate kważi ġejja diskriminatorja kontra l-Maltin.

Issa din il-liġi qiegħda għall-Maltin, biex naqilgħu l-flus minn fuq dahar l-investiment barrani dirett.

Imma ta' l-Unjoni Ewropea qalulna li qegħdin ibatu l-Maltin għax din il-liġi – ara l-ironija tal-ħajja! – hija diskriminatorja kontra l- Maltin.

Jiġifieri msieken ta' l-Ewropa, biex jaqbżu għalina, riduna nbiddlu l-liġi u nitilfu l-industrija.

Imma biex jaqbżu għalina!

Ara l- ironija ta' l-argument politiku!

Għalhekk dak li konna ngħidu aħna, qua oppożizzjoni, li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea jista' ikollna maltemp u nitilfu din l-industrija.

Din ma kenitx xi kritika frivola jew xi kritika vessatorja, imma kienet kritika bis-sens u f'waqtha.

Madanakollu jkolli nikkonċedi li dan il-maltemp s'issa għaddejnih.

U jiena rrikonoxxejtu dan u għedt prosit lis-segretarju parlamentari, lill-sħabu, lit-tekniċi kollha u lil kulmin b'xi mod ipparteċipa fin-negozjar, anke fuq livell ta' kummissarju ta' l-Unjoni Ewropea, għax b'xi mod salvajna l-kwestjoni.

Għalhekk ġejt b'wiċċi minn quddiem biex ngħid prosit, għax kważi lanqas kont qed nemmen dak li qed naqra'.

Jien naf fiex tikkonsisti din il-liġi u hawnhekk qisna konna qegħdin nilagħbu biż-żugraga.

Fl-opinjoni tiegħi din kienet biċċa leġislazzoni li turi li aħna l-Maltin - hawn se nuża kelma ftit pastaża - m'aħniex ċwieċ daqskemm nidhru, għax irnexxielna nduru ma' din il-liġi u l-maltemp għaddejnih.

Pero' l-maltemp hemm kien u ma jistax jiġi l-ministru u jgħidilna li l- kritika li konna nagħmlu aħna mill-Oppożizzjoni, li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea se nbatu mill-aspett ta' servizzi finanzjarji hija kritika bażwija.

Mhux talli stajna nbatu, talli b'miraklu, jew forsi bl-intervent divin ta' Alla nnifsu, ma tlifniex din l-industrija li tant ikkreat ruħha b'għaqal matul dawn l-20 sena!

U tafu x'kienu jfissru l-konsegwenzi li nitilfu din l-industrija?

Li żewġ terzi mill-avukati f'Malta kienu jispiċċaw unemployed u on the dole, li 50% ta' l-accountants kienu jispiċċaw on the dole u l- introjtu reali li jixpruna setturi oħra ta' l-industrija kien jispiċċa.

Għax inti f'pajjiżek ma tridx li jkollok biss nies b'salarju imma jrid ikollok ukoll politika xellugija, fis-sens li inti tiggarantixxi life-line.

Inti trid li teqred għal kollox il-faqar relattiv u kulħadd ikollu l-ħajja diċenti tiegħu, pero' fl-istess nifs trid ukoll nies jaqilgħulek il-flus.

Jekk ma jkollokx dawn in-nies, ħadd m'hu se juża s-servizzi u jixtri karozzi għoljin.

U min ibigħ il-karozzi għoljin mhux se jimpjega l- ħaddiema miegħu.

Jekk ma jkollokx dawn in-nies, ma jkollokx min jixtri l- yachts, bil-konsegwenza li x-ship chandlers jagħlqu u min jaħdem f'dak is- settur ifalli.

Jekk ma jkollokx dawn nies ma jkunx hemm min jixtri flat f'Portomaso u l-ħaddiema li jibnu dawn it-tip ta' flats jispiċċaw.

Il- konsegwenzi li wieħed jitlef din l-industrija huma wkoll f'dan is-sens.

Din hija industrija li hemm min qed jaqla' l-flus kbar fiha - well and good, nieħu pjaċir u ngħidilhom prosit – u l-flus tiegħu qiegħed dejjem jinvestihom f'dawn l-affarijiet.

L-Onor.

Fenech iltaqa' ma' stockbrokers.

Anke jiena u l-Onor.

Alfred Sant għamilna numru ta' laqgħat magħhom.

Fil-fatt minn hawn nixtieq nirringrazzja lis-Sur Jesmond Mizzi talli tani tagħrif tekniku u nteressanti ħafna fuq il-qagħda ta' l-istockbrokerage f'Malta u tal-qagħda ġenerali tas-servizzi finanzjarji.

Din kienet esperjenza pożittiva ħafna u meta jiena staqsejtu jekk teżistix armonizzazzjoni bejn is-settur finanzjarju qua kumpannija, eċċ., fejn għandek direct form investment u s- servizz ta' brockerage li huma qed jagħtu, qalli: Dażgur li hemm!

Biex inkun onest, jien ħsibt li ma kienx hemm armonizzazzjoni.

Is-Sur Mizzi qal li ħafna minn dawn il-kumpanniji li qed jiftħu l-uffiċini tagħhom hawnhekk, bħala kapital qed jużaw is-servizzi ta' l-istokebrokers f'Malta.

Araw kemm hi nteressanti din il-ħaġa!

Anke l-istockbrokerage illum huwa organizzat, qabel ma kienx jeżisti għax ma kienx hawn dan it-tip ta' investiment.

Malta hija żgħira wisq.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq popolazzjoni ta' 400,000 ruħ.

Kieku din il- liġi waqgħet, kienu jaqgħu dawn il-kumpanniji, kienu jaqgħu dawn is-service providers u kienu jaqgħu wkoll l-indirect service providers, l- istockbrokers, etc. Jiġifieri kieku ma rnexxilniex - bit-tajjeb jew bil- ħażin - ninnegozjaw b'saqajna ma' l-art ma' l-Unjoni Ewropea, kieku f'Malta kien ikollna a ripple effect u kien ikollna diżastru ekonomiku.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm tabilħaqq kellu raġun il-Kap ta' l-Oppożizzjoni li wera l-biżgħat tiegħu rigward dan is-settur jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea!

Pero' fl-istess nifs ngħid prosit lill-Onor.

Fenech għax irnexxielu jsalvana minn dawn il-biżgħat.

Naturalment x'se jiġri 'il quddiem ma nafux, u l-biża' hemm tibqa'.

Ma jfissirx li din il-kritika weħidha tal-partit Laburista tindika jekk kellniex nidħlu jew le, pero' d-difett tagħna l- politiċi meta konna fil-kampanja favur jew kontra l-Unjoni Ewropea, kien li konna jew nitkellmu biss kontra, jew nitkellmu biss favur u dik kienet il- problema!

Aħna forsi konna nesaġerawha mod u intom tesaġerawha mod ieħor.

Tridu tirrikonoxxu li l-Unjoni Ewropea m'hijiex all plain sailing u li għandna dawn il-problemi.

U d-drive biex ikollok din it-tip ta' armonizzazzjoni qiegħda hemm.

U d-drive biex ikollok reġistru wieħed biex fih jiġu rreġistrati l-vapuri għall-Unjoni kollha teżisti wkoll.

Issa jekk jiġri hekk, x'se nagħmlu?

Jekk ikollna reġistru wieħed għall-bnadar kollha ta' l-Unjoni Ewropea u n-niċċa tagħna li nirreġistraw il-vapuri u nagħtu dak it-tip ta' servizz amministrattiv jispiċċalna, dak mhux diżastru wkoll?

Illum fix-shipping erġajna tlajna daqs l-ogħla li konna bejn l-1998 u l- 1999 u f'dan is-settur qegħdin fit-top five.

Jekk wieħed jara l-estimi ta' l-awtorita' marittima ta' Malta jrid jara indirettament kemm hemm nies involuti.

Jiena naf b'uffiċċju ta' avukati, per eżempju, li jimpjegaw kważi 100 ruħ magħhom u x-xogħol kollu tagħhom hu li jirreġistraw il-vapuri.

Araw din in-niċċa kemm tiġġenera flus b'mod indirett!

Jiġifieri l-problemi għadhom hemmhekk.

Dan ifisser li l-kritika li kien jagħmel il-partit Laburista f'dan ir-rigward għadha tgħodd.

Pero' il-membri taż-żewġ naħat tal-Kamra qed jitgħallmu u qed jittekiljaw dawn il-problemi bis-sens għax teżisti solidarjeta' bejn iż-żewġ partiti.

Nieħdu l-każ ta' l-Erika, per eżempju.

Jien ma ġejtx hawn biex noqgħod ngħajjar lill-gvern kemm il-Malta maritime authority hija diżorganizzata u għandha nuqqas ta' serjeta'.

Ma ħadtx vantaġġ politiku minn dan u ġibt xi ħames canvassers biex joqogħdu fil-gallarija jċapċpu.

Lanqas qgħadt insaħħan lin-nies li jkunu qed jisimgħu fuq ir-radju!

Minflok, studjajt ir- rapport, dak iż-żmien ġie l-ambaxxatur Destremeau jagħtini ħasla fl- uffiċċju tiegħi stess li jiena ħadt il-pożizzjoni li ħadt u l-verita' li aħna ħriġna hija din.

Jidher li l-gvern u l-aġenzija tiegħu, l-awtorita' marittima ta' Malta, ma kellha x'taħbi xejn fiha din.

Iż-żmien tana raġun.

Imma s-solidarjeta' bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra fuq dawn il-kwestjonijiet hija indispensabbli.

It-turiżmu mhux se jispiċċa imma daqqa jinżel xi ftit u daqqa jitla' xi ftit.

Irridu naħdmu għax għandna ħafna kompetizzjoni u din se tibqa' industrija primarja.

Pero' din l-industrija tas-settur finanzjarju, jekk ma tegħlibx lill-industrija tat-turiżmu fis-snin li ġejjin, se tkun u ssir kważi importanti daqs it-turiżmu.

Il-forecasts hekk jgħidu.

Sur President, apparti li jiena u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ltqajna mal-MFSA, ma' l-institute of accountants u l-president tagħhom, eċċ., kellna wkoll laqgħa fil-kwartieri ma' nies interessati u l-informazzjoni nġibuha mingħandhom.

Per eżempju, hemm previst li jekk nibqgħu nimxu u naħdmu t-tnejn id f'id mingħajr politika ta' konfrontazzjoni, din l- industrija tibqa' tiela' sa 21% tal-gross domestic product tal-pajjiż u dan jammonta għal kwart tal-flus ta' pajjiżna.

Dan ifisser li nkunu eċċellenti daqskemm kienet l-Isvizzera fis-snin tletin u nkunu nistgħu niddependu fuq dan is-settur waħdu.

Dan kollu juri li dan is-settur importanti huwa l- lifeline tal-pajjiż.

Sur President, ħafna nies lanqas qed jirrealizzawha din u s-settur finanzjarju jeħduh b'mod ta' "u iva".

Nerġa' ntenni li dan is-settur se jkun il-lifeline tal-pajjiż pero` daqstant ieħor qegħdin f'pożizzjoni prekarja minħabba dak li għedt qabel rigward l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk irridu nkunu fermi fin-negozjati tagħna għaliex inkella nkissru kollox.

Irrid ngħid ukoll li lili rriżultali wkoll li għandna problema għax m'għandniex biżżejjed mano d'opera u personnel biex jimlew il-vakanzi li jkun hemm fl-uffiċini.

Per eżempju, fl-universita` m'għandniex kors - din qaluhielna l-istokebrokers - li jgħallmek kif tkun stockbroker, għalkemm huwa veru li dawn huma professjonijiet ġodda.

Per eżempju, min ikun liċenzjat ġieli lanqas ikollu kwalifiki imbagħad imur jagħmilha ta' salesman u jbellagħlek pakkett ta' investimenti u tmur lura bħall-granċ minflok 'il quddiem u dan jiskredita l-industrija.

Fl-universita` m'hemmx kors lanqas li jgħallem lil dak li jkun biex ikun financial consultant.

Issa hawnhekk mhux qed nirriferi għall-accountants għaliex l-accountants qed jaħdmu bl-accountants, bl-ekonomisti u b'nies f'dan il-qasam.

Accountant huwa accountant u ekonomista huwa ekonomista pero` ma jfissirx li dak li jkun ma jkunx jifhem f'dak il-qasam partikolari.

Per eżempju, avukat li jkun speċjalizza fil-liġi fiskali u fl-istockebrokerage ikun jifhem imma ma jkunx stockbroker.

Kif jaf kulħadd fl-universita` għandna influss esaġerat ta' studenti fil- korsijiet tradizzjonali.

Hemmhekk hemm 9,000 student u jien ngħid li verament f'dan il-pajjiż għandna l-għajnuna divina – fil-fatt ġieli nagħmel mistoqsijiet parlamentari dwar dan - għax kważi 99.9% tan-nies li jiggradwaw isibu jaħdmu.

Din hija xi ħaġa inkredibbli meta wieħed iqis li f'pajjiż ta' 400 kilometru kwadru b'popolazzjoni ta' madwar 400,000 ruħ, dawk l-istudenti kollha li jieħdu korsijiet tradizzjonali jsibu jaħdmu.

Għalija dan huwa miraklu kbir pero` ta' l-institute of accountants qalulna li qed jagħtu servizz barra għal bejn 150 u 200 accountant u dan huwa tajjeb ħafna.

Per eżempju fil-kors tal-liġi hemm avukati li jaħdmu Brussells, f'diplomatic services u ma' kumpanniji li qed jagħtu servizzi għal barra, pero` meta nara li f'pajjiż daqshekk żgħir kulħadd isegwi korsijiet tradizzjonali u kulħadd isib jaħdem, niskanta ħafna.

Hawnhekk nixtieq insemmi li hemm suq vojt li qed jikber b'rata ta' 30% u l- universita` mhux qed tipproduċi nies biex jimlew dawk il-vacancies.

Dan mhux qed nivvintah jien imma qaluhulna n-nies.

Trid tiltaqa' u titkellem man-nies biex tkun taf l-affarijiet u mhux billi taqra biss.

Għalhekk jien inħajjar lill-universita` biex tqum ftit fuq saqajha u tirrealizza li hemm settur ġgant miftuħ li qiegħed jikber u jekk ikun hawn min jitgħallem il-professjonijiet direttament konnessi miegħu, għada pitgħada dawn jaħtfuhom mill-bankijiet ta' l-universita`.

Sfortunatament irrid ngħid ukoll li l-universita` m'hijiex attrezzata għal dan.

Issa hemm ukoll l-IT.

Kollox sew, diġa` hemm korsijiet ta' l-IT u j'Alla l- konċett ta' SmartCity jkompli jiżviluppa u jiffjorixxi għaliex kif għedt, il-futur ta' dan il-pajjiż huwa fis-settur finanzjarju u fis-settur tas- servizzi.

Issa jien ma rridx niġi miżinterpretat.

Jien mhux qed ngħid li l- industriji tradizzjonali spiċċaw.

Allaħares!

Anzi l-partit Laburista diġa` għandu policy paper fuqha din u hemm dikjarat li aħna nixtiequ nippreservaw dak li għandna u nipprovaw inġibu iktar investiment.

Pero` l- futur tal-pajjiż huwa fid-direzzjoni lejn is-servizzi u xejn iżjed.

Huwa veru li llum Malta għandha istituzzjonijiet finanzjarji b'saħħithom, għandha indipendenza fiskali u għandha l-aġenzija tal-gvern regolatorja primarja, il-Malta Financial Services Authority li b'mod ġenwin ma nsibx x'nikkritika fuqha.

Fil-fatt din hija flessibbli aktar mid-dipartimenti tal-gvern u tikkopera u tgħin jiġifieri jien, mill-feedback li jkolli, ma nistax nikkritikaha.

Huwa tajjeb li jkollok one-stop shop bħala regolatur li jirregola kollox.

U kellu raġun l-Onor.

Tonio Fenech meta qal li mhux tajjeb li jkollok spezzettar f'organi regolatorji għall-istock exchange, għas-servizzi finanzjarji u għall-insurance.

Ovvjament irid ikollok aġenzija ċentrali.

Huwa veru wkoll li saru l-emendi għas-Central Bank Act li l-poter tagħha li tirregola l-muniti llum spiċċat għaliex ovvjament se nidħlu fil-euro zone u allura l-Bank Ċentrali Ewropew fil-Ġermanja se jiddetta l-ekonomija fiskali.

Pero` naturalment Malta tipparteċipa għaliex il-gvernatur tagħna jkun wieħed mid-diretturi fuq l-istess bord.

Jien irrid nagħlaq billi nenfasizza li l-universita` has to seize the moment.

Veru li wieħed imur l-universita` mhux bilfors biex jaħdem.

Forsi jkun hawn min irid jitgħallem l-antropoloġija, fuq il-Biżantini jew konċetti li jinteressawh jiġifieri mhux bilfors biex jaħdem bihom.

Min irid jagħmel hekk jista' jagħmel hekk pero` jien naħseb li l-universita` llum għandha obbligu ewlieni u morali li timbotta 'l quddiem dawk il-korsijiet li għada pitgħada jissarrfu f'impjiegi għaliex m'hemm xejn aktar frustanti milli wieħed ikollu ħolma, jagħmel sitt snin jistudja u mbagħad isib li dak li jkun ħolom ma jkunx jista' jsarrfu f'xogħol.

Għalhekk jien inħeġġeġ lill-universita` biex tħejji korsijiet aktar diretti u aktar attrezzati għal dan is-settur li dejjem qiegħed jikber.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, quddiemna għandna liġi li m'hijiex kontroversjali, naqblu dwarha u hija konsegwenzjali għal ċerti tibdiliet fit-taxxa u fis-settur finanzjarju.

Fil-bidu l-Onor.

Fenech qanqal argument li ma fhimtux ħafna għax safejn naf jien, jekk kien hawn xi ħaġa li tradizzjonalment għamlet ġid lis-settur finanzjarju - dan mhux qed ngħidu jien imma jgħiduh il-practitioners kollha - kien meta Malta għamlet il-qabża minn offshore centre għal ċentru finanzjarju.

Naħseb li dakinhar aktar immirajna biex pajjiżna jkun ikkonsidrat bħala ċentru finanzjarju internazzjonali milli xi haven tat- taxxa.

Minn dakinhar 'il quddiem fuq kull liġi li ġiet ippreżentata hawn, mhux l-inqas il-liġi dwar il-kumpanniji, kien hawn qbil sħiħ.

Niftakar li dik is-sena għaddejniha niddiskutu l-liġijiet finanzjarji li ġew introdotti mill-gvern Nazzjonalista ta' dakinhar.

Dan il-qbil kien dovut għall-fatt li fuq l-aġenda taż-żewġ partiti kien hemm l-iżvilupp finanzjarju ta' pajjiżna bħala ċentru finanzjarju.

Naħseb li immaterjalment minn min ikun fil-gvern, l-aktar ħaġa li rridu nippromwovu hija li f'dan is-settur għandha tibqa' l-prassi, ikun min ikun fil-gvern, li kull ħaġa li tkun proposta għandu jkun jaf biha kulħadd u tiġi diskussa minn qabel biex b'hekk ikun hemm qbil informali ħalli l-affarijiet jimxu 'l quddiem.

Sur President, aktar milli jkollna template ta' kumpannija barranija mwaħħla hawnhekk biex taparsi din tkun qed topera minn hawnhekk imbagħad ftit li xejn tkun qed tagħti valur miżjud fil-pajjiż, aħna ridna li l- kumpannija jkollha s-sede u l-uffiċċju tagħha hawnhekk u tħaddem lin-nies direttament jew indirettament.

Dan huwa l-aktar fattur importanti u għandu jaqbel miegħu kulħadd.

Is-settur finanzjarju kiber b'ċertu ritmu għax kellna practitioners, ħaddiema u professjonisti mħarrġin li mill- ewwel laqgħu għal din l-isfida bl-aktar mod effettiv.

Allura peress li kellek massa ta' nies li kienu diġa` ppreparati jew kellhom kompetenza professjonali f'dan ir-rigward, kien aktar faċli għax stajna noffru servizz bi prezzijiet jew rati aktar kompetittivi u servizz effiċjenti u effettiv fi żmien determinat.

Fl-opinjoni tiegħi dan kien it-tieni fattur li kkontribwixxa għall-fatt li l-affarijiet imxew 'il quddiem.

Illum dan is-settur għandu potenzjal li jista' jiġi żviluppat.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi ż-żewġ banek ewlenin li fil-pakkett tagħhom qed jiżviluppaw l-idea ta' trust.

It-trust hija xi ħaġa li għaddiet b'liġi ad hoc minħabba l-partikolarita` tal-konċett tat-trusts u minħabba l- partikolarita` tal-liġi ċivili li ma jaqblux flimkien.

Fil-fatt il-konċett ta' trust huwa wieħed anglo-sassonu imma kif diġa` għedt, illum qegħdin naraw iż-żewġ banek ewlenin li qegħdin jippromwovu dan il-veikolu.

Hawnhekk jidħol l-aspett ta' x'isir mill-assi jew minn xi estates tal-familji Maltin li forsi għandhom xi negozji żgħar li jkunu jridu jibqgħu tal-familja.

Naħseb li f'dan ir-rigward l-użu tat-trust jista' jkun veikolu tajjeb biex jissodisfa ċertu bżonn soċjali aktar u aktar meta fil-familja jkun hemm persuna li forsi meta tilħaq ċerta eta` ma tkunx kapaċi tibqa' tieħu ħsieb l-assi tagħha.

B'dan il-mod ikun jista' jitħaddem dan il-veikolu biex hi jkollha r-riżors finanzarju u tkun protetta.

Riċentement fl-aħħar budget debate fl-Ingilterra, il-Kanċillier Ingliż Gordon Brown ippropona li s-sena d-dieħla jew is-sena ta' wara l-Ingliżi jagħmlu l-ewwel fund jew l-ewwel bond li jkun jirrispetta l-liġi musulmana.

Dan se jagħmluh l-ewwelnett b'rispett lejn din il-komunita` li għandha ħafna riżorsi finanzjarji u biex ikunu minn ta' quddiem - għalkemm f'Londra diġa` qegħdin minn ta' quddiem bħala ċentru finanzajru – biex jiġu tapped ir-riżorsi finanzjarji kbar mhux biss mill-petrodollars imma anke minn riżorsi oħrajn li jiġu minn żvilupp ekonomiku kbir li qed isir lejn in-naħa ta' l-Indja u n-naħa ta' l-Asja fejn din il-komunita` hija tant kbira.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li f'pajjiżna noffru servizz tajjeb u għandna sistema regolatorja tajba pero` jkun tajjeb li niżviluppawha wkoll.

Tajjeb li ngħid ukoll li jekk fit-tassazzjoni kien hemm xi hurdle mal-kummissjoni Ewropea, din ġiet solvuta u m'ilux għaddejna liġi dwar dan ukoll.

Fil-fatt kien hawn qbil sħiħ fuq dan.

Għalhekk huwa tajjeb li issa nimbottaw u nħarsu lejn il-qasam edukattiv għax waħda mil- limitazzjonijiet li qegħdin jantiċipaw il-practitioners hija li ma jsibux studenti kwalifikati fl-accountancy biex ikunu jistgħu jaħdmu f'dan is- settur.

Minkejja li jkollok l-istrutturi regolatorji u l-istrutturi leġislattivi li huma importanti u għandhom isiru in anticipation ta' dak li jista' jiżviluppa fis-snin ta' wara, jekk ma jkollokx ir-riżors uman imħarreġ u skilled, l-għanijiet tagħna ma jintlaħqux.

Naħseb li din hija waħda mill-affarijiet li diġa` qed issir bħala programm ta' taħriġ mill-istittuzzjoni regolatorja, imma naħseb li għandu jkun hemm diskussjoni iktar bejn l-universita`, is-settur edukattiv, il-ministeru ta' l-edukazzjoni u l-MFSA ħalli nibdew sensiela ta' vocational guidance fil- livell sekondarju ħalli ndaħħlu fil-livell sekondarju dawn l- opportunitajiet futuri għaż-żgħażagħ tagħna, kif wara kollox qed isir f'dak li għandu x'jaqsam ma' teknoloġija u inġinerija.

Jien kemm-il darba għedtha u nerġa' ntenni li fis-snin li għaddew il-gvern naqas li jagħti din id-direzzjoni f'dawn l-oqsma.

Illum kulħadd qed jaqbel u anke l-gvern qiegħed jaċċetta u għamel tibdil fl-istipendji biex jinċentiva lill- istudenti ħalli jidħlu f'ċerti setturi.

Naħseb li iktar minn hekk, irridu b'mod kordinat ikollna pjan - ikun min ikun fil-gvern - biex f'setturi ekonomiċi hekk importanti, fejn hemm opportunitajiet ta' xogħol u fejn għandek vakanzi għall-impjieg, ikollok ħaddiema skilled u ppreparati ħalli dawk l-opportunitajiet ikunu jistgħu jimtlew.

Għax jekk dan ma jsirx, mhux se nilħqu l-għan tagħna minkejja x-xewqat li aħna nesprimu.

Sur President, il-messaġġ tiegħi huwa wieħed mill-aktar ċar.

Dan is-settur jitlob li jkollok stabilita' poltika u leġislattiva mingħajr konflitti politiċi u r-reġim leġislattiv irid ikun ċar ħalli kulmin ikun qiegħed jagħti parir u kulmin ikun qed ifittex minn barra biex juża lil pajjiżna bħala sede minn fejn jopera...

Għax apparti l-vantaġġi li għandna, li xi kultant ninsew, bħalma hija l-kompetenza fil-lingwa Ingliża, il-klima u l- kwalita' ta' ħajja li hija aħjar minn ta' pajjiżi oħra, irridu naħdmu fuq kwalita' ta' ħajja aħjar.

Il-fatt li dawn in-nies ikunu qed jersqu lejn Malta jikkontribwixxi biex dawn jużaw lil pajjiżna u aktar minn hekk irridu naraw ukoll id-demand f'dak li huwa manpower li dan is-settur se jkollu fil- futur qarib u anke fil-futur imbiegħed.

Dan qed ngħidu biex is-sistema edukattiva tagħna tkun qed tipprepara għal dan.

Sur President, mhux beħsiebni nieħu fit-tul imma hemm xi punti li xtaqt li l-Ministru jiċċarahom, forsi anke fi stadju ta' kumitat.

Fi klawsola 2 ta' l-abbozz li għandna quddiemna il-kelma "shares" se tinbidel u ssir ''securities''.

S'hemm kollox sew.

Fi klawsola 8, qegħdin nitkellmu dwar ir-relazzjonijiet ta' holding u subsidiary.

Subartiklu (5) ta' artiklu 114A f'din l-istess klawsola jgħid hekk:

"For the purposes of this article the term "qualifying subsidiary" shall mean a company in which the holding company holds at least an eighty per cent equity holding."

Sur President, fil-liġi tad-duty on documents, ir-relazzjoni bejn holding u subsidiary, il-perċentwali huwa ta' 51% bħala minimum għal skopijiet ta' taxxa.

Il-mistoqsija tiegħi hija din.

Il-fatt li saret din l-emenda u r- rabta fejn issa kien hemm shares li daħħalnihom bħala securities u allura qed jidħol l-element ta' l-equity, se timpatta fuq dan il-fatt?

Dan se jaffettwa dak li qegħdin nifhmu sal-lum, jiġifieri r-relazzjoni għal skopijiet tat-tassazzjoni meta jkollok trasferiment bejn kumpannija u oħra within a group?

Fi klawsola 3 ta' dan l-abbozz qed nesiġu li jkun hemm iktar dettalji dwar id-diretturi u dwar is-sede tal-kumpannija.

Sur President, dawn id- dettalji huma importanti, speċjalment illum li l-mezzi elettroniċi qegħdin jintużaw ħafna biex effettivament norbtu dawn id-dettalji ta' informazzjoni mal-problema ta' accountability li għandhom id-diretturi fil-kumpanniji.

Nafu li taħt il-Companies Act teżisti l-kontabilita' u r-responsabbilta' tad-diretturi.

Illum direttur ma jistax jgħidlek li ma kienx jaf x'qed jagħmel l-ieħor.

Jekk id-direttur ippresta ruħu bħala rappreżentant tal- kumpannija, għandu wkoll ir-responsabbilta' personali u allura jista' jitlef l-element ta' limited liability illi l-liġi tal-kumpanniji tagħti għax imbagħad hemm ir-responsabbilita' tad-diretturi.

Tissemma wkoll il-kwestjoni tal-likwidazzjoni tal-kumpanniji.

Naħseb li waħda mill-affarijiet li qed tolqot lill-kumpanniji fin-negozju – qed nagħmel din l-osservazzjoni għax inġibdet l-attenzjoni dwarha minn ċerti setturi - huwa l-fatt tad-defaulting payers, fejn in-nies ikollhom l- obbligu li jagħmlu ċerti pagamenti u ma jagħmluhomx.

Dan il-fatt qed jolqot ħafna negozji, primarjament negozji żgħar għax il-fatt li ma jaslilhomx il-pagament jaffettwalhom il-cashflow tagħhom b'mod serju u jikkrealhom ħafna kumplikazzjonijiet.

Agħar minn hekk hu meta jkollok każijiet fejn isiru ħlasijiet u pagamenti permezz ta' ċekkijiet li ma jkunux jistgħu jissarrfu.

Sfortunatament din il-problema qiegħda tikber u qed ikollha ħafna riperkussjonijiet anke minn min ikun in buona fede għax ikun qed jantiċipa li se jagħmel pagamenti bi ħlasijiet li se jirċievi.

Jiena naħseb li huwa tajjeb li f'xi ħin jew ieħor wieħed jagħmel evalwazzjoni ta' kemm hi kbira din il-problema u kif nistgħu nilleġislaw ħalli ma titħallhiex tikber għax din tista' tagħmel ħsara lill-kumpanniji.

Nirriferi wkoll għal klawsola 5 fejn f'subparagrafu (ii) ta' paragrafu (a) qed ngħidu li jekk ikollok a collective investment scheme li tkun approvata taħt l-Investment Services Act, żidna l-kliem "and which qualifies as a collective investment scheme and is duly licensed, recognised and exempted or otherwise regulated in terms of the Investment Services Act''.

Fil-fatt qabel fil-liġi kienet biss "as duly licensed".

Jekk ikollok kumpannija li tikkwalifika taħt l-emenda l-ġdida, ir-responsabbiltajiet li jemanixxu kontra kull kumpannija mill-Companies Act, se jkunu overtaken mill- Investment Services Act?

Jiġifieri jista' jkun hemm każ ta' konflitt bejn il-Companies Act u l-Investment Services Act fejn jidħlu ċerti responsabbiltajiet minħabba l-fatt li issa m'għadhiex li jkollok il- licence?

Għax jekk tkun licensed taħt l-Investment Services Act that's one thing u mbagħad il-kumplament kien jaqa' taħt il-liġi tal-kumpanniji.

Fl- opinjoni tiegħi kif kienet kien iktar ċar imma forsi sejjer żbaljat u għalhekk qed inqanqal dan il-punt.

Imma peress li llum qed indaħħlu l-kliem "recognised, exempted or otherwise regulated", dan ifisser li jekk ikollok collective investment scheme u jkollok kumpannija inkorporata fih, dan allura se jkun regolat taħt l- Investment Services Act biss u mhux aktar taħt il-liġi tal-kumpanniji?

Qed inqanqal dan biex wieħed jiċċaraha u ma jkollniex xi forma ta' konflitt bejn iż-żewġ kumpanniji.

Jekk dan mhux il-każ ovvjament tajjeb li niċċarawh.

L-aħħar punt li rrid nagħmel huwa dwar klawsola 16 ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Qed jiġi ċċarat li se jkun hemm eżenzjoni mid-duty taħt id-Duty on Documents and transfers Act għal kumpannija li l-business interests tagħha jkunu barra mill-pajjiż.

Dan qed nagħmlu iktar bħala statement.

Ovvjament kumpannija li qed topera hawn Malta, għandha proprjeta` hawn Malta bl-ebda mod ma tkun tista' taħrab milli tħallas dak li għandha tħallas lill-fisku.

Mr Speaker, prima facie, x'ħin qed nara l-abbozz, dawn kienu l-punti li xtaqt inqanqal, pero` l-iktar element importanti huwa l-fatt - naħseb li qatt ma kien hemm kontestazzjoni dwar dan - li s-settur finanzjarju u l- istrutturi leġislattivi li twaqqfu saru bi qbil bejn iż-żewġ naħat.

Aħna nemmnu li l-istabilita` politika f'dan is-settur hija importanti ħafna għax inkella ma jkollokx iċ-ċertezza neċessarja għal min ikun irid jopera u jinvesti f'pajjiżna.

Jien nawgura li jkun min ikun fil-gvern fl-interess nazzjonali definittivament, u mhux fl-interess ta' xi partit jew ieħor, din il-kollaborazzjoni f'dan is-settur tkompli u timxi iktar 'il quddiem.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Tonio Fenech biex jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, jien nirringrazzja lill-oppożizzjoni tal- parteċipazzjoni tagħha f'dan id-dibattitu u anke tal-messaġġ li komplew jikkonfermaw li min-naħa ta' l-oppożizzjoni se jkomplu jikkollaboraw mal- gvern biex inkomplu nsaħħu dan is-settur tas-servizzi finanzjarji.

Hawn irrid ngħid li kif ikkummenta l-Onor.

Jose' Herrera, jiena dejjem tajt ir- rikonoxximent għall-fatt li l-oppożizzjoni f'din il-Kamra dejjem tat il- kollaborazzjoni f'kull liġi li aħna pproponejna f'dan is-settur.

Sur President, l-Onor.

Charles Mangion issolleva numru ta' punti li naħseb li huma validi ħafna.

M'iniex se nipprova nidħol fit-teknika tal-liġi nnifisha għax, kif japprezza l-Onor.

Mangion, kulma għandna huma 15-il minuta biex nirrispondi għan-numru ta' punti li tqajmu pero` fl-istadju ta' kumitat ikollna l-opportunita` li nidħlu b'mod tekniku f'issues bħal għaliex qed nużaw il-kelma "securities" minflok il-kelma "shares".

Fil- qosor ngħid li dan qed nagħmluh sempliċement biex issa napplikaw id- direttiva tal-prospectus directive li tiddeskrivi x-shares iktar bħala securities.

Qed nagħmlu dan biex nottemporaw ruħna ma' dan kollu.

Dan ma jfissirx li se jkun hemm konflitt bejn il-liġi tal-kumpanniji u l- Investment Services Act.

Dan ikollna ċans nitkellmu dwaru u jekk ikun hemm bżonn xi emendi m'għandix dubju li nsibu l-mod kif nistgħu naqblu kif għamilna dejjem.

L-Onor.

Charles Mangion issolleva wkoll problema li naħseb hija rilevanti u hija xi ħaġa li l-operaturi nfushom qed isemmulna b'mod regolari ħafna u hija realta`.

Dan is-settur qiegħed jikber b'rata li għalkemm qed inħarrġu numru tajjeb ta' accountants u ta' avukati fis-settur tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna - fil-fatt hawn min jgħid li nipproduċu kemm nipproduċu accountants Alla jbierek l-accountants jibqgħu jsibu x-xogħol f'dan il-pajjiż – xorta jibqa' jkun hemm shortages f'numru ta' areas.

Riċentement kelli diskussjoni ma' waħda mill-accounting firms il-kbar f'dan il-pajjiż u point blank qaluli li kieku nagħtihom mitt accountant għada, huma jimpjegawhom minħabba xogħol internazzjonali li qed jagħmlu imma anke għax-xogħol dirett li qed jaraw jiġi f'pajjiżna.

Jiġifieri ma nistax ma naqbilx mal-kummenti li għamel l-Onor.

Mangion u l-ħtieġa li nagħmlu iktar.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li qed isir aktar ukoll.

Dan qed ngħidu biex ħadd ma jieħu l-impressjoni li qisu l-gvern m'għandux strateġija f'dan is-sens.

Anzi proprju fid-dokument strateġiku li ppubblikat l-MFSA, il-pjan għas- sena 2007/2009 proprju ffoka fuq il-ħtieġa tat-taħriġ.

Hawnhekk issemma l- fatt, per eżempju, li m'hawnx korsijiet relatati direttament ma' l- istockbroking waqt li nafu li għandna settur li qed jespandi fl-attivita` ta' l-istockbroking.

Ir-realta` hi li meta għamilna d-diskussjonijiet ma' l- operaturi sibna li waqt li l-universita` tagħti bażi ġenerali ta' l- edukazzjoni fis-settur tas-servizz finanzjarju, jiġifieri liġi, l- accountancy, l-MA fil-financial services, u fuq livell ta' MCAST għandna l- banking, li tajt eżempju dwar kemm qed isibu postijiet tax-xogħol at operational level, ħafna mill-istudenti li qed joħorġu minn hemm...

(Interruzzjonijiet) Għax inti mhux biss trid timla the top levels imma anke l-middle levels, xorta jibqa' shortages.

Per eżempju waħda mill-inizjattivi internazzjonali li ħadna s-sena li għaddiet hija li dħalna fl-iSTEP, li huwa post-graduate course speċjalizzat li inti tieħdu biex timmaniġġja trust, li rrifera wkoll għaliha l-Onor.

Charles Mangion.

Jiġifieri qed nieħdu inizjattivi biex ikollna nies speċjalizzati u mħarrġin għal dik il-leġislazzjoni li mplimentajna fil- pajjiż biex tagħti opportunitajiet ġodda ta' prodotti u servizzi li aħna nagħtu.

Fil-fatt dan huwa kors rikorrenti u nafu li hemm attendenza tajba ħafna għalih.

Dan huwa kors post-graduate għan-nies li jridu jispeċjalizzaw fit-trusts.

Irrid ngħid ukoll li qed naħsbu wkoll fuq livelli oħrajn.

Fil-fatt tajjeb ngħid li l-MFSA innifisha, bħala regolatur imma li trid tkompli tippromwovi dan is-settur, waqqfet kumitat bejn l-operaturi u anke l-istituzzjonijiet edukattivi ta' pajjiżna, l-MCAST u l-universita`, biex naraw x'inhuma l- iskills speċjalizzati li issa rridu biex inkomplu nsostnu dan it-tkabbir.

L- idea hi li mbagħad nagħmlu agreements internazzjonali - fil-fatt għandna diġa' numru li qegħdin in the pipeline - biex nagħtu korsijiet speċjalizzati.

Wieħed jista' jispeċjalizza fuq kwalita` ta' insurance, fuq hedge funds, per eżempju, jispeċjalizza fuq stockbroking, konsulenza li inti tista' tagħti u kif tagħtiha.

Jiġifieri nixtieq ngħid li l-gvern, l- MFSA, l-operaturi, l-universita` u l-MCAST huma proattivi ħafna biex mhux biss ikollna strateġija imma nirrispondu għall-iżvilupp mgħaġġel li qed jagħmel dan is-settur.

Sur President, nixtieq insemmi wkoll inizjattiva oħra diretta li ħadna.

Fil-fatt m'ilu xejn għamilna numru ta' sessions, li jien kelli okkażjoni li mmur niftaħ flimkien mal-Ministru Louis Galea fil-kwartieri ta' l-MFSA, fejn nidejna programm ta' informazzjoni ta' taħriġ għall-guidance teachers biex ifiehmu lill-istudenti, fuq livell sekondarju u anke terzjarju, x'inhuma l-opportunitajiet tas-servizzi finanzjarji.

Dan għaliex għandna wkoll problema konċettwali li l-opportunitajiet fis-servizzi finanzjarji huma biss għall-accountants, għall-avukati jew għall-banking, mela mur għall-accountancy, għall-economics jew għal-liġi.

Imma eżattament xi tfisser li tkun fund manager, li tkun manager ta' trust, li tkun stockbroker?

Naħseb li jekk l-istudenti ta' 12, 13 jew 14-il sena jistaqsu lill-guidance teachers x'inhuma l-opportunitajiet tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna jsibu ftit problema.

Għaldaqstant nidejna programm apposta mal-guidance teachers biex nipprovaw - għaliex mhux daqstant faċli lanqas - nispjegaw b'mod sempliċi x'ikun dak it-tip ta' xogħol, x'inhuma l-opportunitajiet biex ovvjament inħajru iktar tfal minn kmieni jagħżlu dan is-settur li nipproduċu, jew aħjar inħarrġu kemm inħarrġu fih għandna postijiet tax-xogħol għalihom.

Irrid nibgħat dan il-messaġġ lil kulmin qiegħed jismagħna.

L-opportunitajiet fis-settur tas- servizzi finanzjarji se jikbru, għandna bżonn iktar żgħażagħ jidħlu f'dan is-settur.

Ejja nifhmu l-opportunitajiet u nidħlu għalihom.

Ovvjament dan il-gvern qatt ma kien tal-fehma li ġġiegħel lin-nies imorru f'korsijiet billi tagħlaq l-opportunitajiet tagħhom u tgħidilhom li dawn biss hemm.

Aħna qed naraw xogħol fis-settur tas-servizzi finanzjarji iktar milli għandna bżonn nies f' xi xjenza jew teknoloġija jew arti oħra, imma mbagħad mhux se nagħlqu dawk u nagħmlu dak is-settur biss.

Qatt m'għamilna hekk, imma s-sistema ta' l-istipendji rranġajniha b'tali mod biex inħajru.

U jista' jkun li rridu naraw kif se nħajru iktar nies jidħlu għas-settur tas- servizzi finanzjarji għax għandna bżonn ħafna iktar u l-opportunitajiet dejjem qegħdin jiżdiedu.

Jien naqbel mal-kumment li għamel l-Onor.

Jose' Herrera li għandhom jgħidulna n-nies tas-settur innifsu, pero` anke r-rata ta' tkabbir li għandna f'dan is-settur turi li dan huwa diġa` pilastru importanti u għad isir wieħed mis-sisien fundamentali ta' dan il-pajjiż f'dak li huwa kontribut għat-tkabbir ta' l-ekonomija.

Jien ngħid li l-figura ta' 21% hija figura konservattiva meta nħarsu lejn kemm dan jista' effettivament jikber u x'impatt jista' jħalli fuq livell ekonomiku ta' pajjiżna.

Għad jasal żmien ukoll li settur bħat-turiżmu jgawdi wkoll minħabba dan is- settur.

Diġa` jgawdi minn dan is-settur, għax aħna ma tantx noqogħdu ngħoddu jekk it-turist ġiex Malta biex jagħmel in-negozju jew biex jara t- tempji jew is-swar jew il-belt.

Barrani li jiġi Malta ngħodduh bħala turist.

Fis-settur tal-5-star hotels illum hemm ħafna li jbigħu kmamar lin-nies li jiġu f'pajjiżna għal board meetings – għax il-kumpannija trid tiltaqa' Malta biex tagħmel board meeting - jew għal xi diskussjonijiet speċifiċi jew biex jagħmlu negozju, biex jiltaqgħu ma' ħaddieħor.

Allura jużaw il- business centres tagħhom jew jikru postijiet biex joperaw, apparti li għandna dawk l-operazzjonijiet li huma ikbar, kif kelli l-okkażjoni nsemmi, fejn jidħlu l-call centres u anke servizzi ta' l-IT biex nagħtu s-servizzi on-line fis-settur tas-servizzi finanzjarji, fosthom l-on-line gaming, li jgawdi wkoll mill-istrutturi fiskali li għandna f'dan il-pajjiż.

U tajjeb ngħidu li dan is-settur illum nikkalkolaw li jimpjega madwar 700 ruħ, jiġifieri huwa settur li qed jikber.

Għaldaqstant naqbel li rridu naħdmu biex inħarrġu iktar nies ħalli jkollna l-ħiliet meħtieġa għal dan is-settur partikolari, biex ikompli jiżviluppa u jkompli jikber.

Naqbel ukoll mal-kummenti li għamel l-Onor.

Jose' Herrera dwar l-importanza ta' din il-liġi nnifisha, tal-liġi li għaddejna biex inkomplu naraw dan is- settur jiżviluppa.

Għalkemm naqbel miegħu li dan is-settur wasalna għalih wara negozjati li kienu ebsin, irrid ngħid li meta ħares lejn l-Unjoni Ewropea l-gvern dejjem ra li dan is-settur seta' jikber b'rata exponentially ħafna iktar jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea milli jekk nibqgħu barra.

Veru li n-negozjati ma kenux faċli u konna nafu li qed nidħlu fi struttura ta' dak li huwa l-code of conduct for business taxation fejn il- pajjiżi l-oħrajn jagħmlu l-pressjoni pero' hawn tajjeb ngħid ukoll li f'dan il-kumitat, il-vot li jittieħed irid ikun unanimu minn dak il-kumitat.

Fuq kollox din hija pressjoni li għexu biha anke l-Lussemburgu u l-Irlanda li huma ċentri finanzjarji rinomati, u dawn irnexxielhom xorta waħda jikbru bħala setturi ta' servizzi finanzjarji minkejja li hemm dan il-qafas fl- Unjoni Ewropea.

Allura filwaqt li fhimna li kien hemm sfida biex ninnegozjaw u naslu għal ftehim u nikkonvinċu li s-sistema tagħna hija tajba, qatt ma qtajna qalbna li din mhux se jirnexxilna nġibuha, għalkemm tajjeb ngħid li ma kenux negozjati faċli.

U jien minn hawnhekk nerġa' nirringrazzja lil kulmin ta l-kontribuzzjoni tiegħu, kemm fuq livell tekniku - għax ovvjament kellhom isiru ħafna laqgħat tekniċi – kif ukoll fuq livell politiku biex naslu għal dan il-ftehim prinċipali.

Nixtieq ukoll nirriferi għall-kumment li għamel l-Onor.

Herrera dwar il- pressjoni dejjem tikber biex fl-Ewropa ikun hemm tax harmonisation.

Jien dejjem nagħmel l-istatement li aħna m'aħniex kontra biex inkunu kontra.

Aħna kontra dak li huwa kontra l-interess ta' pajjiżna u allura waqt li dejjem, fuq livell Ewropew, ngħidu li aħna lesti niddiskutu, lesti naraw, lesti nesploraw, pero` ħadd ma jista' jippretendi – u jiena m'għandix dubju li l-oppożizzjoni se tkun magħna kif dejjem kienet magħna fuq dan is-sens – li nagħmlu xi suwiċidju ekonomiku.

Aħna ma rridux narmu settur li ilna nibnuh sempliċement għax hemm min jadvoka li huwa isbaħ jew aħjar li jkun hemm armonizzazzjoni ta' kollox.

Aħna dejjem irridu naraw għaliex ħaddieħor qed jippromwovi dan il-konċett.

Fil-laqgħat li jkollna tal-kunsill tal-ministri ta' l-Unjoni Ewropea, kull meta tqum din id-diskussjoni, jien ripetutament nagħmel l-enfasi li Malta, l-Ingilterra, l-Irlanda, il-Lussemburgu, l-Italja u l-Ġermanja mhux qed jikkompetu biss fl-Unjoni Ewropea.

Aħna ma nistgħux inħarsu biss lejn l- Unjoni Ewropea u ngħidu li biex ikollna suq intern jaħdem b'mod iktar effettiv, biex il-kumpanniji ma jkollhomx iktar spejjeż, b'dik l-iskuża allura niżmantellaw ċerta kompetittivita` li hemm fil-pajjiżi biex jattiraw ċertu negozju lejn pajjiżhom.

Ma jistax ikun li nirraġunaw b'mod daqshekk limitat, speċjalment pajjiżi li ovvjament huma maqtugħin u allura jista' jkollhom l-isfidi partikolari tagħhom u ma jibbenefikawx mill-istess vantaġġi ekonomiċi li inti għandek meta inti fuq l-istess art ma' ħaddieħor.

Anke pajjiżi bħal-Lussemburgu u l-Irlanda li għandhom ċentri finanzjarji bħalna, jirraġunaw ħafna bl-istess mod.

Għaldaqstant dejjem ngħidu li waqt li aħna lesti li niddiskutu, pero` l- kompetizzjoni trid tkun fl-interess ta' l-Ewropa sħiħa, biex inġibu l- kapital fl-Ewropa.

Inkella jekk din neliminawha, jista' jkun li veri forsi jkun hemm min jgħid: Din it-taxxa baqgħet f'dan il-pajjiż u ma marritx f'pajjiż ieħor, imma min irid ifittex ġurisdizzjoni fejn iħallas ftit taxxa, jekk mhux se jsibha mkien fl-Ewropa il-konklużjoni tkun li jmur barra mill-Ewropa.

X'imkien isib.

Jiġifieri fuq livell Ewropew lanqas ma rridu nkunu daqshekk ristrettivi magħna nfusna li mbagħad nagħlqu kull opportunita` li għandna.

Allura l-pożizzjoni tal-gvern m'hijiex qisna spoilsport, for the sake of objecting, imma we need to be convinced li jkun ta' benefiċċju għal pajjiżna wkoll li aħna nagħmlu dak il-pass jew nimxu lejn dik it-tip ta' armonizzazzjoni.

Jien insemmi eżempju sempliċi.

Fil-laqgħa tal-kunsill tal-ministri kien hemm id-diskussjoni fuq ir-reverse charge mechanism tal-VAT li l-Ġermanja u l-Awstrija kienu qed jadvokaw b'mod b'saħħtu li din hija fl-aħjar interess ta' kulħadd għax innaqqsu l-frodi - u probabbilment hija vera - u talbu li jkunu jistgħu jdaħħluha b'mod li jkun optional biex jipprovaw din is- sistema.

Malta għedna li naqblu jekk iridu japplikaw din is-sistema jekk din m'hi se tolqot bl-ebda mod ħażin lilna.

Dawn se jkunu qed jiġbru l-VAT u allura li ġabru minn ta' pajjiż ieħor jgħadduh huma minflok noqogħdu niġru warajh aħna.

Jiġifieri m'hemm xejn ħażin biex innaqqsu l-frodi li qed isiru bil-carousel fraud intern.

Pero` mbagħad jekk insibu li dik hi l- aħjar sistema, billi s-sistema tal-VAT kulħadd jaqbel li hija sistema armonizzata, għandha tkun komuni ma' kulħadd inkella r-riskju tal-frodi jikber għax ma jkun fl-interess ta' ħadd li jkollna sistema hawn u sistema differenti hemm.

Jiġifieri nerġa' ngħid li bħala pajjiż m'aħniex kontra biex inkunu kontra.

Aħna nkunu kontra jekk ma narawx li pajjiżna se jibbenefika b'xi mod pożittiv fih innifsu, kif semma l-Onor.

Herrera, per eżempju, fuq ix-shipping register.

Jien nagħlaq hawn billi nħeġġeġ lil kulmin jinteressah is-settur tas- servizzi finanzjarji biex jidħol fih għax huwa settur li tassew jista' jiftaħ opportunitajiet.

Bħala gvern nemmnu li dan għandu jkun settur li rridu nibnu fuqu fis-snin li ġejjin biex ikun wieħed mill-pilastri ta' l- ekonomija tagħna, billi nagħmlu minn pajjiżna tassew ċentru ta' servizzi finanzjarji fost l-aqwa fl-Ewropa.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Tonio Fenech.

ONOR TONIO FENECH: Mr Speaker, nipproponi li l-abbozz ta' liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji" jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 7 ta' Mejju 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari; u

xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanent;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki.

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, illum xtaqt nitkellem fuq żewġ affarijiet u waħda minnhom tinteressa parti mill-kostitwenza tiegħi, dik tal-Belt, għax tressquli xi ilmenti minn dawn li jbigħu fuq il-monti.

Illum hemm xi 120 jew 130 liċenzja biex nies ibigħu fuq il-monti u hemm ħafna nies jaħdmu magħhom, fosthom il-familji tagħhom jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq ammont sostanzjali ta' nies.

Niftakar li waħda mill-ewwel kwestjonijiet li kelli bħala avukat meta bdejt il-karriera tiegħi kienet il- famuża kwestjoni tal-monti.

Niftakar li dawn kienu qegħdin quddiem San Ġwann u kienu żbruffaw xi ftit fi Strada Merkanti u xi ftit f'Strada Reali.

Dawn kienu ilhom hemm żmien twil.

Kulħadd jieħu l-post tiegħu fejn ibigħ għax dawn huma fixed hawkers.

Barra minn hekk in-nies kienu drawhom hemm u naturalment kienu jaqilgħu lira għax kien hemm kummerċ sostanzjali.

Niftakar li kien għadhom kemm telgħu n-Nazzjonalisti fil-gvern, jien kont għadni avukat żgħir, għaliex jien ilħaqt fl-1986/87, u din kienet waħda mill-ewwel kwestjonijiet li kelli.

Ġeneralment l-għaqdiet iqabbdu l-avukat tagħhom biex jagħmlilhom l-istatut u mbagħad tispiċċa qisek l-ispokesman tagħhom.

Din mhux ħaġa purament legali imma dawn kienu qabbdu lili, kont għamiltilhom statut dak iż-żmien u konna bdejna ninnegozjaw biex jibqgħu fejn kienu.

Niftakar li kont għamilt kumitat ta' azzjoni u kelli diversi laqgħat ma' l- ex-President tar-Repubblika Guido de Marco li kien kordjali ħafna magħna u konna anke wasalna f'ċerti arranġamenti miegħu b'mod li morna fi Strada Merkanti.

Naturalment kien hemm sidien tan-negozji fi Strada Merkanti li beżgħu li jekk jiġu tal-monti se jgerrxulhom is-suq imma fil-verita', in- nies li jmorru dawk in-naħat żdiedu u b'hekk żdied anke s-suq.

Ovvjament kien hemm min bata b' konsegwenza t'hekk u kien hemm min mexa 'l quddiem.

Din is-sistema damu s-snin biex drawha anke għaliex il-Maltin huma nies konservattivi ħafna u ġeneralment dejjem jixtru mill-istess ħanut, għalhekk jekk tinbidel il-pożizzjoni ta' fejn tarma, ovvjament se ddum ftit biex il- klijenti jsibuk.

Jiena nieħu minni, dejjem għand l-istess ħanut immur, kemm għall-ħwejjeġ li nixtri, kemm meta mmur għand parrukkier u kemm meta' mmur għand tabib.

Allura biex in-nies draw il-pożizzjonijiet il-ġodda meta dawn marru Strada Merkanti ried jgħaddi ftit żmien.

Fortunatament, matul is-snin irnexxielhom isolvu dawn il-problemi u d- disgwid li kien hemm bejn min irid joqgħod fejn u jekk iridux jagħtu aktar liċenzji jew le ġie settled u l-monti reġa' beda jiffunzjona, bit-tajjeb jew bil-ħażin tiegħu.

U qed insemmi l-ħażin għaliex skond l-informazzjoni li jagħtuni tal-monti, is-suq bħalissa hu batut ħafna.

Biex tgħaxxaqha issa f'daqqa waħda tal-monti se jiġu mġiegħla jiċċaqilqu minn Strada Merkanti u huma ferm aktar irrabjati milli kienu rrabjati fl-1987 meta kont l-avukat tagħhom.

Jiena naf lil ħafna minn dawn in-nies u huma klijenti personali tiegħi.

Ħafna minnhom jgħixu wkoll fid-distrett tiegħi u naturalment jien ġejt imħeġġeġ sabiex inqajjem dan l-ilment u nistieden lill-gvern biex jirrikonsidra din il-pożizzjoni.

Wieħed irid japprezza li dan m'huwiex l- aħjar mument biex dawn jiċċaqalqu għaliex, kif għedt, qed ibatu min-nuqqas ta' bejgħ u l-qligħ tagħhom naqas sostanzjalment.

Dawn għaddejjin minn żmenijiet diffiċli ħafna u għalhekk strateġikament m'huwiex tajjeb li jitneħħew minn hemm u jintbagħtu f'post li kummerċjalment hu ħafna agħar.

Jiena nappella biex il-gvern juri ċerta simpatija ma' dawn in-nies.

Idealment il-belt kapitali tagħna għandha tkun qisha ġnien pero' fil- verita' l-belt hija ħaġa ħajja u magħmula minn interessi diversi, dawk tar- residenti, dawk tal-ħwienet, dawk tal-monti, il-professjonisti eċċ. Allura l-gvern irid jagħraf jadotta l-interessi ta' kulħadd biex igawdi kulħadd u ħadd ma jinqaras.

Jien ngħid - u nixtieq li din tiġi rapportata - li tal- monti qed jirreġistraw l-oġġezzjoni tagħhom u talbu lili biex inwassal leħinhom fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjż.

Jiena qed nitkellem għan-nom tagħhom u qed nistieden lill-gvern biex jerġa' jirrikonsidraha din il- pożizzjoni għaliex se jkollu l-inkwiet ma' dawn in-nies.

Dawn in-nies qed imissilhom ħobżhom u ma naħsibx li se joqogħdu fil-kwiet u jħallu l- affarijiet għaddejjin qisu xejn m'hu xejn.

Jeħtieġ għalhekk li l-gvern juża iktar kawtela u prudenza f'dan ir-rigward.

Sur President, hemm ukoll l-problema tal-park and ride.

Illum bdejniha u l- avukati li jaħdmu miegħi kollha ġew tard.

Hemm problema ta' parking hemm isfel fejn trid tipparkja u tieħu l-van u dan hu inkonvenjent.

Din gergru ħafna nies dwarha għax aħna drajna nidħlu, nipparkjaw viċin u ninqdew.

Il- Maltin huma nies ftit għażżenin u ma jħobbux jimxu daqstant, Sur President.

Wieħed għandu l-ewwelnett iżomm bilanċ.

Veru li ċ-ċittadini tal- Belt isofru minħabba l-fatt li l-Belt tkun ippakkjata bin-nies matul il- ġurnata u allura dawn ma jsibux fejn jipparkjaw.

Huwa veru wkoll li Belt mimlija karozzi mhux sabiħa imma ma rridux nesaġeraw għax il-Belt m'hijiex l-Imdina.

Li tagħmel l-Imdina pedestrian zone tagħmel sens għax m'għandekx wisq attivita' kummerċjali u m'għandekx attivita' professjonali jew governattiva u għalhekk tista' żżommha qisha pittura imma l-Belt hija l- qalb tal-pajjiż u hija mimlija bl-attivita' kummerċjali, allura wieħed għandu jżomm bilanċ.

Jien naħseb li se jinħoloq preġudizzju b'dan kollu u at the end of the day se jbatu anke ċerti ħwienet għaliex mod tgħid li aħjar m'hemmx karozzi għaliex in-nies għandhom aktar fejn jimxu u mod in-nies jibdew ma jmorrulekx in-Belt biex jixtru għax ma jsibux fejn jipparkjaw jew inkella jridu jħallsu biex jipparkjaw.

Jien naf bi klijenti li għandhom ħwienet sbieħ pero' ma jmorrux nies għandhom għaliex m'hemmx fejn tipparkja.

Imbagħad ħwienet anqas sbieħ li jkollhom fejn tipparkja jkunu mbullati bin- nies.

Imaġinaw x'se jiġri issa li ma tistax tidħol bil-karozza l-Belt.

Jien naħseb li l-miżuri li ttieħdu - fl-opinjoni tiegħi din u mhux qed nitkellem għan-nom tal-partit għax il-partit as such għadu ma ħax pożizzjoni fuq din il-ħaġa – huma ta' natura pjuttost drakonjani u jista' jkollhom riperkussjonijiet aktar negattivi mill-pożittivi.

Jiena mhux qed nippretendi li l-gvern se jaqleb ta' taħt fuq dan il-proġett għax qed nitkellem jiena, imma diġa' hemm teething troubles u nabbina din ma' dak li qal il-ministru li l-proġett jista' jinbidel jekk hemm bżonn.

Nispera li matul ix-xhur li ġejjin it-teething trouble jibda jindika x'hemm verament ħażin fis-sistema u l-gvern ma jkunx supperv meta jiġi biex jikkoreġi l-affarijiet għax dan hu d-difett tagħna l-politiċi.

U hawn mhux qed ngħid għan-Nazzjonalisti biss.

Nieħdu deċiżjoni u jekk ma tkunx tajba, is-suppervja tagħna ma tħalliniex nirranġawha u dan huwa ħażin, Sur President.

Jekk il-gvern jirrealizza li hemm bżonn jirristruttura s-sistema għax ma tkunx qed taħdem, allura għandu jirristrutturaha u mhux għax għaddiha hu, tibqa' hekk.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq suġġett differenti u li anke tkellem fuqu l- Onor. Jason Azzopardi ftit ġimgħat ilu.

F'Malta hawn idea li nagħmlu riforma ulterjuri dwar il-ħabsin fejn dan il-parlament jintroduċi sistema mhux daqstant 'il bogħod minn sistemi ta' parole.

Dan mhux xi sigriet għaliex żbruffat mal-gazzetti kollha li jien u l-Onor.

Jason Azzopardi – deputat Laburista u deputat Nazzjonalista, forsi waħda mill-ewwel drabi – ikkoperajna flimkien fuq dan is-suġġett għaliex it-tnejn inzertajna penalisti u t-tnejn inzertajna nemmnu fir-riforma tal-ħabs.

Dan hu suġġett li lili jinteressani u nemmen li l-ħabs f'pajjiżna irid jirriforma ruħu.

Mhux qed ngħid dan għax ma nemminx li jrid ikun hemm ħabs.

Anzi nemmen li jrid ikun hemm ħabs u nemmen li ċerti pieni għandhom ikunu aktar severi.

Nemmen ukoll li l-ħabs irid iservi ta' deterrent l-ewwel u qabel kollox.

Wara kollox jekk m'hemmx ħabs kulħadd jagħmel li jrid u jbatu n-nies innoċenti.

Pero' nemmen ukoll li l-ħabs m'għandux ikun biss post ta' retribution, imma għandu jkun post fejn bniedem jirriforma ruħu.

Din hi l- linja tal-ħsieb modern, Sur President.

Fl-antik, il-ħabs kien qiegħed hemm għall-kastig biss u jekk priġunier stajt torbtu bil-ktajjen u tħallih fid-dlam sakemm imut, aħjar.

Jekk tista' ssawtu kull xahar bil-frosta tant aħjar.

Illum l-idea tal-ħabs inbidlet u filwaqt li r-retributive element baqa' hemm - għax id-deterrent huwa l- iktar ħaġa importanti biex in-nies jibżgħu jagħmlu r-reati - daħlu elementi oħraJiena nemmen bis-sħiħ li l-ħabs għandu jimmira biex jirriforma lin-nies ukoll u dan għall-ġid tas-soċjeta'.

Jekk bniedem titfgħu l-ħabs u jerġa' joħroġ minn hemm agħar milli kien, se jagħmel iktar ħsara lis-soċjeta'.

Jekk min-naħa l-oħra, jekk bniedem imur il-ħabs, jieħu l-kastig li ħaqqu u mbagħad joħroġ riformat, dan mhux se jagħmel ħsara lis-soċjeta'.

Għalhekk jiena nemmen fl-aspett riformattiv tal- ħabs u nemmen bis-sħiħ fuqu dan.

Fil-fatt anke l-pajjiż jemmen hekk u l- isem tal-ħabs tbiddel mill-ħabs ta' Kordin għall-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin.

Tikkoreġi, tgħallem u tirrintegra, Sur President.

Illum qegħdin f'soċjeta' fejn għandek probation officers.

Il-partit Laburista kien fuq quddiem nett biex jintroduċi r-riformi fis-sistema penali u fl-1958, l- Onor. Ġuże Cassar ippilota l-liġi tal-probation u kien qam għagħa sħiħ.

"X'jiġifieri probation!" bdew jgħidu n-nies "Min jisraq ħabs għal għomru!".

Dik hija l-għagħa tan-nies pero' hawnhekk, Sur President, aħna nilleġislaw mhux għall-għagħa tan-nies, imma għal dak li huwa sewwa u ż-żmien jagħtik raġun.

Illum ħadd ma jgħid kontra l-probation u dan minkejja li aħna domna biex introduċejna dan il-kunċett.

F'pajjiżi oħra kienet teżisti minn 30 sa 40 sena qabel is-sena li daħħalniha aħna.

Wara li daħlet il-probation, il-gvern Nazzjonalista daħħal il-konċett tas- suspended sentence u qam l-istess għagħa imma għal darb'oħra din ukoll ġiet aċċettata.

Ovvjament dejjem nabbinaw dan mad-dritt li l-vittma tiġi kkumpensata.

Qabel il-qrati kriminali ma kellhomx poter jordnaw il-kumpens lill-vittmi.

Jiġifieri you give and take; maġistrat illum għandu poteri ħafna aktar milli kellu maġistrat fl-1900.

Fl-1900 maġistrat kellu biċċa karta u jekk wieħed kien ħati, kien jeħel sentenza tali u full stop.

Illum lill-maġistrati u l-imħallfin fdajnihom – u għamilna sew – b'aktar deskrizzjoni u aktar responsabbilta' biex jagħmlu ġid individwali u partikolari.

Mela maġistrat u mħallef jista' jgħid lil ħalliel: Inti sraqt Lm3,000 pero' din hi l-ewwel darba tiegħek u se nagħtik ċans.

Wieħed jaf ikun ħadem kif suppost f'ħajtu, jgħaddi minn żmien diffiċli u jispiċċa jikser il-liġi.

Dak għandu jingħata ċans u iżjed jagħmel sens li tagħtih ċans milli tkissru u toħloq sitwazzjoni personali agħar.

Allura maġistrat jew imħallef jista' jgħidlu: Nagħtik sentejn ħabs sospiżi għal erba' snin pero' trid tħallas it-Lm3,000 li ħadt.

Jekk ma jkollux it-Lm3,000, tibgħatu jagħmel community service, Sur President.

Jiġifieri probation ta' tingħatax qisu xejn m'hu xejn.

Dak huwa l-bilanċ li hemm bżonn jintlaħaq.

Dawn huma new ways of doing justice, Sur President u aħna għadna lura fihom.

Sur President, dawn ir-riformi addirittura ġew suġġeriti mill-bank tal- ġudikatura u kien hemm esperimenti unilaterali mill-maġistratura fejn daħħlu l-konċett ta' community service.

Għall-ewwel kien hawn għagħa mbagħad daħlet ukoll u saru bosta riformi oħra.

Għandek per eżempju l- artiklu 31 fejn il-maġistrat jista' jgħid li lil persuna partikolari mhux se jagħtiha l-ħabs għax din għad għandha 17-il sena, trabbiet f'gallinar, missierha ma tafux u ommha prostituta.

Dan veru li jkun żbalja imma soċjalment ma jkunx f'kundizzjoni tajba, la jkollu x'jilbes u anqas edukazzjoni.

Allura l-maġistrat iwaħħlu multa jew jitfgħu taħt probation officer fejn ikun mġiegħel jimxi ma set ta' kundizzjonijiet, bħal dak li jipprova jsib job u li jagħti sample ta' l-urina kultant żmien.

Mhux kulmin jiżbalja titfgħu l-ħabs, Sur President, qisu xejn m'hu xejn.

Il- ħabs hija piena kiefra ħafna u ħafna nies ma japprezzawhiex din.

Dan l- aħħar ġie wieħed mill-aktar nies importanti ġewwa l-Ingilterra f'Malta, il- Prim Imħallef ta' l-Ingilterra u Wales li fil-ġerarkija ġudizzjarja ta' l- Ingilterra jokkupa t-tieni l-ogħla kariga.

L-ogħla kariga jokkupaha l-Lord High Chancellor li huwa l-president tal-legal committee tal-House of Lords, huwa wkoll il-president tal-House of Lords u huwa wkoll il-Ministru tal- Ġustizzja.

Jiġifieri dan jokkupa kariga ta' prim imħallef u ministru f'daqqa.

Issa l-Prim Imħallef jiġi warajh u jippresjedi l-ogħla qorti tal- kriminal.

Dan qal ħaġa li lili interessatni fejn qal li għad jiġi żmien fejn kif aħna llum nitkażaw bil-pieni li kienu jagħtu fis-sekli li għaddew - fejn kienet tingħata per eżempju, il-piena tal-mewt għal kull każ ta' felony – hekk ukoll in-nies tal-futur jitkażaw bina.

Illum żgur li jitkażaw jekk xi ħadd jinqatel għax jisraq ħobża u l-istess jiġri fil-futur, fejn ta' warajna jiġġudikawna kif aħna ġġudikajna lil ta' qabilna.

Dan kien is- sens tad-diskors tal-Prim Imħallef Ingliż.

Allura x'qed nipprovaw ngħidu jien u l-Onor.

Jason Azzopardi?

Aħna mhux qed nagħmlu liġi favur il-kriminali imma qed nagħmlu liġi favur is- soċjeta'.

L-istatistika turik li 95% tan-nies li joħorġu mill-ħabs jerġgħu jaqgħu għall-iżbalji li jkunu għamlu l-ewwel darba filwaqt li 5% biss ta' dawk li jkunu ħarġu minn taħt il-kontroll ta' parole officer jerġgħu jaqgħu.

Mela l-intenzjoni ta' din il-liġi m'hijiex favur il-priġunier imma favur iċ-ċittadin biex ikun hemm inqas relapsers, inqas serq.

Meta sirt avukat fl-1986/87, kont immur il-ħabs għaliex kont bdejt nipprattika ftit fil-kamp kriminali u kienu jgħiduli li hemm wisq priġunieri u m'hemmx fejn inqegħduhom.

Illum hemm kważi 400 priġunier u l-ħabs mimli.

Mhux ħażin li jkun hekk pero' mbagħad għandek sistema, per eżempju, ta' remission awtomatiku fejn bniedem tnaqqaslu terz b'mod awtomatiku, allura m'għandekx sistema fejn tagħti karotta biex tħajjar lil xi ħadd jirriforma ruħu.

Dik m'għandhiex tkun, Sur President.

Jekk jien imħallef u tajtek ħames snin, ħames snin trid tagħmel, imma mbagħad billi wara nofs il-piena, wieħed jitla' quddiem parole board biex dan jiskrutinjah u jara jekk ħaqqux jinħareġ, tagħmel aktar sens milli b'mod awtomatiku joħroġ il-President – mhux qed ngħid għal dan jew għal ta' qablu – u fuq il-parir tal-Ministru jew tal-gvern – u naf li saru abbużi – lil dak jaħfirlu u lil dak le.

X'sistema hi din tar-remission of punishment?

Meta wieħed jieħu l-parole, ma jkunx liberat għax l-ewwelnett din m'hijiex awtomatika u jekk ikun hemm periklu lis-soċjeta' li r-reat jerġa' jiġi rikommess, il-parole officers preseduti minn maġistrat jew imħallef irtirat mhux se jagħtu l-parole.

Pero' meta per eżempju bniedem jeħel sitt snin ħabs u wara tliet snin jista' jgħaddi parole, dan ma jfissirx li huwa ħeles.

Fil-fatt il-parole tista' tkun itwal mill-perijodu li jkun baqgħalu l-ħabs u b'hekk dan ikollu ċerti restrizzjonijiet għal żmien twil bħal per eżempju li jiffirmaw darbtejn fil-ġimgħa, isibu job f'ċertu żmien, ma jkunux jistgħu jirrifjutaw impjieg, jiġu kkontrollati minn abbuż ta' droga, ma jistgħux isiefru mingħajr permess, ma jistgħux joqogħdu tard barra u jmorru f'ċerti areas.

Jiġifieri xorta jkollok xi tip ta' kastiġ.

Jekk imbagħad tkun għamilt tliet snin taħt dan il-kontroll ristrett u terġa' tmur lura l-ħabs, trid tagħmel it-tliet snin li baqgħalek kollha mingħajr remission.

Jiġifieri veru li qed tagħtih nifs, imma fl-istess ħin jekk imbagħad jiżbalja taqtagħlu rasu.

It-tajjeb ta' din is-sistema hu li l-bniedem, wara dawk is-snin taħt dan il-kontroll, jirriforma ruħu u dan l-istatistika turieh.

Sur President, jiena mhux qed ngħid li se nippreżenta dan l-abbozz ta' liġi għada għax lanqas għadni ddiskutejtu mal-grupp tiegħi, imma peress li ntqal ħafna dwaru, ħassejt li kelli ngħid x'qed jiġri.

Din ġiet diskussa bejni u bejn l-Onor.

Azzopardi imma għadna ma ressaqnihiex u ma nafx jekk hux se nressquha anqas, għax għad irridu naraw x'iridu n-nies u ngħarblu kollox, pero' ċertament hu tajjeb li jkun hemm sforz komuni mid-deputati taż-żewġ naħat biex isir xi ħaġa.

U hawn mhux qed ngħid fuq din tal-parole biss, jista' jkun fuq xi ħaġa oħra.

Din li qatt ma jkollna private members' bill hawnhekk hija ħażina.

X'hemm ħażin li d-deputati tagħna okkażjonalment jingħataw l-inizjattiva anke jekk jikkoperaw bejn iż-żewġ naħat u jressqu liġi huma?

Sur President, nagħlaq billi ngħid li John Cole, li kien il-ministru ta' l- immigrazzjoni fi żmien il-gvern ta' Boffa meta kienu qed jirranġaw l- istanding orders għall-ewwel darba, kien ippropona li fl-istanding orders ikun hemm darbtejn fix-xahar - forsi esaġera ftit - ġurnata allokata għall-private members' bill biex id-deputati privatament setgħu jressqu l- abbozz tagħhom.

Fl-istanding orders tagħna din ma kenitx għaddiet u qatt ma ttella' dibattitu jekk ma kienx stimulat minn xi mozzjoni jew xi bill ippreżentat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew minn xi kelliem għan-nom tal- grupp parlamentari.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li dan il-kunċett jiddaħħal fl-istanding orders għaliex b'hekk tissaħħaħ l-influwenza individwali tagħna d-deputati u b'hekk jissaħħaħ anke l-prestiġju ta' din l-istess istituzzjoni.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn 7 ta' Mejju, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mis- Segretarju Parlamentari.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

RAMEL MILL-ĠORDAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Kemm huwa mistenni li jiswa r-ramel li se jinġieb minn Aqaba fil- Ġordan f'kuntratt li l-offerta tiegħu CT 112/2007 ħarġet dan l-aħħar?

X'ammont se jinġieb?

Kemm se jqumu l-ispejjeż tat-trasport?

X'tip ta' ramel se jinġieb?

Huwa naturali jew prodott industrijali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi l-ispejjeż tal- manifattura tar-ramel minn Aqaba, Ġordan huma ta' Lm34,665 waqt li l- ispejjeż tat-trasport u tifrix tar-ramel huma ta' Lm60,000.

L-ammont tar-ramel li se jinġieb huwa ta' 1,700 metric tons.

Ir-ramel huwa ta' l-istess tip u għamla u mill-istess barriera bħal dak miġjub sentejn ilu għall-istess bajja.

Huwa ramel minn barriera tal-granit, prodott fuq speċifikazzjonijiet stretti mogħtija mill-konsulenti tal-MTA.

TINDIF FIL-PONTA TAĊ-ĊIRKEWWA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: X'passi se tieħu l-Awtorita' Marittima Maltija biex tara li jinżammu nodfa l-inħawi fil-ponta taċ-Ċirkewwa fejn jinżlu jgħoddsu ħafna għaddasa u li bħalissa qed iservi ta' speċi ta' latrina pubblika?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru kkonċernat.

DINGLI - XOGĦLIJIET FIT-TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'toroq saru jew qed isiru f'Ħad-Dingli?

X'xogħol sar u x'fadal isir f'kull triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'Ħad Dingli saru xogħlijiet u tlestew fi Triq Daħlet is-Sienja.

Ninsab infurmat ukoll li dalwaqt jibdew xogħlijiet fi Triq Dun Karm Azzopardi u parti minn Triq l-Irdum.

SUWIĊIDJI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'referenza għal mistoqsija parlamentari 18677 jista' l- Viċi Prim Ministru jagħti t-tweġiba fl-istess format li kien ta bħala tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 37089 tad-19 ta' Novembru 2002, u ċioe' l-istatistika uffiċjali f'dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena separatament tal-kawża tal-mewt (method of suicide) f'kull każ individwali, inkluż is-sess u l-eta' tal-vittmi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

TA' XBIEX PROMENADE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta x-xogħol kollu fuq il-promenade ta' Ta' Xbiex?

X'xogħol baqa' xi jsir?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li x-xogħol fuq il-promenade ta' Ta' Xbiex għandu jitlesta kollu matul Mejju.

Jonqos li jitwaħħlu l-arbli dekorattivi tad-dawl u numru żgħir ta' bankijiet ta' l-injam.

PERFORMANCE BONUSES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ħallas flus il-gvern is-sena l- oħra f'performance bonuses?

Min ħadhom?

Kemm ħaduhom nies?

Min ma ħadhomx, għaliex ma ħadhomx?

Xi gradi kellhom dawk li ħaduhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-proċess ta' l-għoti tal- performance bonuses għas-sena 2006 qiegħed fil-fażi finali u għaldaqstant għad ma jistax jingħata l-ammont totali li ser jitħallas.

BEATIFIKAZZJONI TA' DUN GORĠ PRECA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Fl-okkażjoni tal-Beatifikazzjoni ta' Dun Gorġ Preca jikkonsidrax il-Gvern li jagħti btala pubblika lill-poplu kollu ħalli kulħadd jista' jsegwi l-proċess?

Din it-talba qed issir fid-dawl illi l-gvern ilu jgħid li l-ekonomija sejra tajjeb ħafna.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt f'mistoqsija parlamentari 24432.

FINANZI PUBBLIĊI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Fid-dawl ta' amnestiji li ta l-gvern dwar il-VAT u issa fid-dawl ta' l-iskema l-ġdida ta' reġistrazzjoni ta' flus mhux dikjarati, jista' l- Gvern jgħid kemm hu maħsub li se jitlef flus l-exchequer?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern Malti għandu programm ta' konverġenza finanzjarja li qed jimxi fuqu f'dak li jirrigwardja d-dħul u l-infiq pubbliku.

Bl-iskemi msemmija mhux maħsub li se jintilef dħul li jirriforma parti minn dan il-pjan tal-finanzi pubbliċi.

Pjuttost, apparti l-effett ekonomiku, id-dħul li jidħol permezz ta' tali inizzjattivi jtaffi l-bżonn ta' l-iffinanzjar ta' l-iżbilanċ bejn id-dħul u l-infiq pubbliku u l-imgħaxijiet neċessarji għal dak l-iffinanzjar.

AMNESTIJA LILL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern hux beħsiebu jagħti amnestija lill-priġunieri fl-okkażjoni tal-Beatifikazzjoni ta' Dun Ġorġ Preca?

Jekk iva, lil min?

ONOR.

TONIO BORG: Ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni dwar din il-materja.

Fi kwalunkwe każ din m'hix materja li tiġi deċiża minn dan il-Ministeru, iżda mill-Kabinett.

SISTEMA TA' PAROLE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Ministru jgħid hux qed jikkonsidra li tiddaħħal is-sistema ta' parole?

ONOR.

TONIO BORG: Il-Gvern hu lest li jisma` l-veduti ta' kulħadd dwar din il-materja; pero' ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni dwar il-materja.

KAŻI TA' BULLYING

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid, sakemm l-informazzjoni mhix kunfidenzjali, f'dawn l-aħħar sentejn kemm ġew irrappurtati każi ta' bullying u kemm minnhom ġew ivverifikati fi skejjel tal-knisja, fi skejjel privati u fi skejjel tal-gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

XOGĦOL TA' LIFEGUARD

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol ta' lifeguard huwiex rikonoxxut ma' l-ETC u jekk hux qiegħed jikkonsidra li jdaħħal dan il-course l-MCAST?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-KXT taċċetta li tirreġistra persuna għax- xogħol ta' lifeguard.

Informat ukoll li l-MCAST qatt ma ġie mitlub biex jorganizza dan il-kors.

PEMBROKE - XOGĦLIJIET FUQ TOROQ

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar meta se jibdew ix-xogħlijiet fuq toroq madwar il-blokok il-ġodda f'Pembroke?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi x-xogħlijiet fuq it-toroq tal-madwar Triq Salvatore Castaldi Housing Estate ingħataw fit- 13 ta' April li għadda u x-xogħol ser jibda fil-ġimgħat li ġejjin.

Ix- xogħlijiet ta' toroq madwar il-Housing Estate fi Triq d'Armenio qegħdin fil- programm ta' toroq ta' l-ADT u għaldaqstant għandhom ikunu lesti sa l-aħħar tas-sena 2008.

BAJJA TA' SAN ĠORĠ - SLIPWAY

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-slipway li nbniet flimkien mal-proġett tal- bajja ta' San Ġorġ ġietx mgħoddija jew hi għall-użu speċifiku ta' persuna jew kumpannija waħda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi s-slipway saret bħala parti mill-proġett tal-bajja ta' San Ġorġ sabiex tinbidel slipway oħra qadima li kien hemm.

L-użu tas-slipway, għalkemm pubbliku, qiegħed l-aktar biex jintuża mid- dgħajjes li jagħtu servizz għall-fini tat-turisti jew xi dgħajjes żgħar tas- sajd.

Huwa skoraġġut (għalkemm mhux projbit) li jinżlu dgħajjes oħra sabiex ma jingumbrawx l-użu tal-promenade.

ATMS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jara li l-ATMs li huma f'areas residenzjali, ma jkunux ta' inkonvenjent għall-istess residenti, minħabba konsegwenzi ta' parkingbl-addoċċ, ħsejjes u exhaustaktar eċċ., u wkoll minħabba li dawn l-istess ATMs li huma mħarsa bis-cctvs qed inaqqsu l- privatezza ta' dawn ir-residenti, u dan għaliex hemm każi li r-residenti talbu xi banek biex jikkunsidraw din il-pożizzjoni li ġew fiha, wara li twaħħlu l-ATMs u li sfortunatament, ma ġewx sodisfatti, meta fl-aħħar mill- aħħar ir-residenti kienu qabel ma ġew installati dawn l-ATMs?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

VAPUR OLANDIŻ - WOMEN ON WAVES

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi se jieħu l-istat Malti sabiex ma jitħalliex jidħol fl-ibħra territorjali Maltin u wisq inqas jitrakka fil- portijiet tagħna, vapur Olandiż ta' l-organizzazzjoni women on waves li hu intiż li għandu jiġi Malta u li mhux biss jippromwovi iżda li jwettaq l- abort?

Jista' jikkunsidra li ma jħalliex dan il-bastiment jidħol anke jekk jiġu mogħtija assigurazzjonijiet mill-promoturi li ma jsirux aborti jew jitqassmu pilloli għall-abort?

Jista' jgħid jekk l-awtoritajiet humiex se jieħdu passi kontra l-promoturi ta' din l-attivita' li fiha nnifisha qed tippromwovi l-qtil ta' trabi innoċenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-liġi Maltija hi applikabbli għal kulħadd.

Għalhekk hu dmir tal-gvern li jiżgura li jittieħdu l-passi li tikkontempla l-liġi sabiex reati kriminali ma jitwettqux.

BDIL TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tispjega x'inhi l-proċedura sabiex żewġ familji jbiddlu l-appartament li jikru mingħand il-gvern ma' xulxin?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-proċedura dwar il-każ indikat mill-Onor.

Interpellant hi li kull waħda mill-familji jagħmlu applikazzjoni mad-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali fejn jindikaw li jixtiequ jibdlu l-post kif ukoll jagħtu l-indirizz alternattiv u r-raġuni għaliex jixtiequ jibdlu.

Jekk dawn l-applikazzjonijiet jiġu kkunsidrati bħala ġustifikati, l-applikanti jiġu nfurmati u jsiru kuntratti ġodda tal- kirja.

Ninsab infurmata wkoll li, f'dan il-każ, l-applikanti jiġu mitluba jikkonfermaw b'ġurament li m'għaddew l-ebda flus bejn parti u oħra biex issir il-bidla.

SETTUR PUBBLIKU - SKRIVANI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jiġu ngaġġati l-iskrivani mas- settur pubbliku?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-reklutaġġ ta' l-iskrivani fis-Servizz Pubbliku jsir wara li jintemm il-proċess ta' l-għażla.

ĦATRA TA' ASSISTENT DIRETTUR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-proċess tal-ħatra ta' Assistant Director Human Resources skond iċ-ċirkolari 1/2006

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li l-ħatra ta' Assistant Director Human Resources skond iċ-Ċirkolari Nru. 1/2006 saret b'effett mill-21 ta' Marzu 2006.

VRT STATIONS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 25206 jista' l-Ministru jgħid kemm hemm VRT stations li jagħmlu testijiet fuq vetturi tat-tielet klassi?

Kemm kellu vetturi li m'għaddewx mit-test (tat-tielet klassi) kull VRT station?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien infurmat li hemm ħames VRT stations li jagħmlu testijiet fuq vetturi tat-tielet klassi.

Kien hemm 1,901 vettura tat-tielet klassi li m'għaddewx mit-test matul is- sena li għaddiet.

Ma nħossx li din l-informazzjoni għandha tingħata għal kull VRT station.

MTARFA BYPASS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 24671 u 24846 u 25205 u jara li l-fetħiet li hemm fis-centre strip ta' Mtarfa bypass jingħalqu minnufih għax huma ta' periklu kbir għal kull min jgħaddi minn din it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAN PAWL IL-BAĦAR - BYPASS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 24862 u 25203 u jgħid jekk hux ippjanat li jsir culvertgħall-ilma tax-xita fil- bypass ta' San Pawl il-Baħar?

Jekk fl-affermattiv dan il-culvertgħandu l- permess tal-MEPA?

Jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanta li turi r- rotta ta' dan il-culvert?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ix-xogħlijiet tal-bini mill-ġdid tal-bypass ta' San Pawl tinkorpora sistema ta' culverts għal ġbir ta' l-ilma tat-triq u l- ilmijiet li jiġu mill-egħlieqi.

Qed tiġi wkoll mibnija sistema ta' French drains sabiex jinġabar l-ilma tax- xebgħa mill-egħlieqi u b'hekk dan ma jidħolx taħt il-pedamenti tat-triq.

Is-sistema tal-ġbir ta' l-ilma tax-xita tinkorpora wkoll żewġ ġibjuni, wieħed fir-roundabout ta' l-Erba' Mwieżeb u ieħor fir-roundabout tax- Xemxija, li ser jintużaw għat-tisqija tas-siġar u pjanti fir-roundabouts.

AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jikkonferma li l-union, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, qegħda thedded li tirrikorri għall- azzjonijiet industrijali f'każ li jitnaqqsu s-sigħat tax-xogħol bin-nofs ta' żewġ persuni li jaħdmu fit-taqsima li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament u li wieħed minnhom inzerta l-president ta' l-istess union?

Jista' jgħid x'ser jagħmel l-Gvern biex jara li x-xogħol f'din it-taqsima jitqassam b'ġustizzja fil-modalita' li kienet maħsuba li tidħol fis-seħħ b'effett mit-2 t'April 2007 u li minħabba din it-theddida ġiet sospiża?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li ma hemm l-ebda theddida ta' azzjoni industrijali mill-Union imsemmija dwar il-kaz imsemmi.

Huwa ppjanat li l-qasam imsemmi jiġi diskuss mal-istess Union fil-ġejjieni qarib.