MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 488 It-Tlieta, 30 ta' Jannar, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 488

It-Tlieta, 30 ta' Jannar, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 488

It-Tlieta, 30 ta' Jannar, 2007

WERREJ

MINUTI 279

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 279

TQEGĦID TA' KARTI 284

MOZZJONIJIET

RATIFIKA TAL-FTEHIM DWAR IL-KONVENZJONI FUQ IS-SIGURTA` NUKLEARI 290

AĠĠORNAMENT 309

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 314

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 487 li saret fid-29 ta' Jannar 2007, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦAL-LUQA - TRIQ ĠUŻEPPI ELLUL

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Clyde Puli) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Il-Ministru jikkonferma li Triq Ġużeppi Ellul, f'Ħal-Luqa, kienet se ssir mill-gvern ċentrali mingħajr ma l- kunsill lokali joħroġ ċenteżmu?

Jikkonferma li l-kunsill lokali ta' Ħal- Luqa beda x-xogħol fuq l-istess Triq Ġużeppi Ellul wara li din diġa' kienet ikkonfermata li kellha ssir mill-gvern ċentrali?

Huwa veru li l- kunsill qiegħed iħallas ix-xogħol fuq din it-triq mill-fondi tiegħu?

X'kienet ir-raġuni li ngħata mill-kunsill lokali ta' Ħal-Luqa biex dan qed jonfoq flus allokati lilu fuq proġett li kien se jħallas il-gvern?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 23376.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-UŻU TA' VETTURA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Liema huma dawk il-ħaddiema taċ-ċivil li huma ntitolati għal karozza?

Kemm spiċċaw ħaddiema f'dan il-grad tul dawn l-aħħar ħames snin u kemm minnhom baqgħu jgawdu minn din il-karozza anke meta spiċċa?

X'tip ta' karozza kienet f'kull każ u s-sena ta' reġistrazzjoni għal kull karozza?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ħaddiema fis- servizz pubbliku li huma ntitolati għall-karozza huma dawk li jaqgħu fil- kategorija taċ-ċirkolari MFC 5/98.

Dwar it-tieni u t-tielet parti tal-mistoqsija, qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra tabella bl-informazzjoni relatata.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' s-segretarju parlamentari jaġġornani dwar il- kuntatti u l-verifiki li kellu jagħmel hu stess dwar l-għalqa Ta' Kola fir- Rabat u l-iżvilupp tagħha?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Naħseb li jiena u l-Onor.

Interpellant għandna bżonn niltaqqgħu iżjed forsi nitolbu biex tinqata' l-kawża li għaddejja preżentement fil-qorti u li sfortunatament qiegħda tieħu daqstant fit-tul, għax kieku x-xogħol li kien diġa' ġie approvat li jsir fuq is-sit li qed jirriferi għalih, anke jekk f'forma temporanja, ikun jista' jinbeda.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għandi nifhem li l-gvern għamel xi sottomissjonijiet bil-għan li ċerti xogħlijiet urġenti jsiru fuq din l-għalqa u dawn ma ġewx aċċettati mill-qorti, jew din it-talba ma saritx?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-prim ministru kellu l-idea li hemmhekk għandu jingħata surface u mbagħad jerġa' jingħata surface ieħor fuqu biex l- ewwelnett isalva dak li hemm skavat s'issa u fl-istess ħin il-post ikun jista' jintuża min-nies tal-lokalita'.

Imma meta ġejna biex nibdew dan ix-xogħol, uħud mir-residenti riedu jibqgħu għaddejjin bil-kawża - fil-fatt ma ridux jiffirmaw karta li tajthom u li kienu qalu li se jiffirmaw - u m'aċċettawx li jsir ix-xogħol.

Tajjeb li ngħid li wħud minn dawn in-nies huma l-istess li riċentament kellhom x'jaqsmu mal-bar area tal-Manoel Theatre.

Jekk imbagħad eventwalment tinqata' is-sentenza, ix-xogħol ikun jista' jsir qabel l-istaġun tas-sajf, imma naturalment dan jiddependi mill-Qorti li tiddeċiedi dwar il-kawżi li hemm pendenti.

SINJALI U TABELLI TAT-TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: X'inhu l-ammont tan-nefqa għas- sinjali u tabelli tat-toroq tal-gvern għas-sena 2005 sa Ottubru 2006?

Dawn ħarġu bit-tender jew b'direct order?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Inteprellant hija kif tidher hawn taħt:

Direct Order Lm247.951.00 Tender Lm 15,000.00 Total Lm262,951.00

2006 (sa Ottubru)

Direct Order Lm136,365.00 Tender Lm85,290.00 Total Lm221,655.00

Id-direct orders ingħataw lil Koptasin biss li hija koperattiva tal-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dawn it-tenders ikopru wkoll l-ispiża addizzjonali ta' Lm9 miljuni mal-fondi tal-protokoll Taljan għat-toroq u arterji oħra li saru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Naħseb li l-Onor.

Interpellant irid idaħħak.

L- ammont ta' Lm9 miljun hija gidba ta' l-oppożizzjoni u għada se nagħmel press conference biex nuri li din hija verament gidba.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jispjega għaliex hija gidba u li d- dikjarazzjoni ta' l-Oppożizzjoni hija falza?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mhux se ngħid kollox, pero' ħa ngħid fatt wieħed.

Il-protokoll Taljan kien ta' €30 miljun, li jittraduċu għal bejn Lm12.5 miljun u Lm13-il miljun.

Biss biss, id-differenza ta' bejn Lm13 miljun u Lm19 miljun hija ta' Lm6 miljun u mhux ta' Lm9 miljuni kif qed jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

GĦARGĦUR - TRIQ SANTA KATERINA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 22954, jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb li jirrevedi d-deċiżjoni li jillima l- aċċess għal Triq Santa Katerina fil-Għargħur minħabba l-inkonvenjent ikkawżat għar-residenti, għall-bdiewa, kif ukoll għall-impjegati tal-kamra tan-nar billi teknikament kull karozza li tidħol biex tipprovdi servizz għandha r-riskju li taqla' ċitazzjoni?

Il-Ministru jikkonferma dak li ġie rrappurtat fil-media u cioe' li d-deċiżjoni ġiet meħuda fuq livell ta' Kabinett?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirrferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 13758.

Sadanittant dan il-każ reġa' tressaq quddiem l-ombudsman mir-residenti.

S'issa m'għadx hemm deċiżjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Għandi nifhem li l-gvern m'huwiex se jieħu pożizzjoni dwar l-inkonvenjent għar-residenti ta' Triq Santa Katerina fil-Għargħur qabel ma tinqata' d-deċiżjoni min-naħa ta' l-ombudsman?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: M'iniex qed ngħid hekk fir-risposta, u ma neskludi xejn.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru investiga s-sitwazzjoni dwar Triq Ħal Farruġ, li mis-Siġġiewi tagħti għal Ħal-Luqa, u li hi mlaqqma bħala t-Triq taċ-Ċaqnu, fejn qed jirriżulta li numru ta' karozzi qed jgħaddu wrong side, inklużi karozzi tal-korp tal-pulizija li jkunu qed jaqdu dmirijiethom għad- detriment li jinħolqu ċirkostanzi ta' aċċidenti li jistgħu jkunu anke fatali?

X'rimedji hemm biex din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata?

Il-Ministru jikkonsidra li din it-triq tingħata prijorita' iktar milli ngħatat f'dawn ix-xhur u s-snin li għaddew?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Filwaqt li napprezza li din it-triq għandha l- ħsarat li ssemmew, wieħed irid jikkonsidra li m'hijiex l-unika triq f'Malta li għandha tali ħsarat u ma jistax ikun u ma jagħmilx sens li fil- programmazzjoni tagħti l-istess prijorita'.

L-Onor.

Interpellant japprezza li bħalissa għaddej programm estensiv ta' xogħlijiet ta' toroq, kemm arterjali kif ukoll residenzjali.

Għalkemm għal dawk li jgħaddu minnha, kull triq hija prijorita', naħseb li din it-triq għandha wkoll alternattivi għaliha, mhijiex l-iktar triq importanti u naħseb li hija pjuttost triq sekondarja.

Kif irrispondejt anke f'mistoqsija li saritli l-ġimgħa l-oħra, huwa diffiċli biex wieħed jikkonsidra li jsir xogħol estensiv fuq din it-triq, pero' naraw kif wieħed jista' jirrimedja billi jagħmel extensive patching.

GĦAWDEX - SPIŻA FUQ FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Matul is- sena 2006, tista' il-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa tal-fuels tal- Ministeru għal Għawdex u tad-dipartimenti, dekasteru u enti li jaqgħu taħt il-ministeru?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għal Għawdex): In-nefqa ta' fuels fil-ministeru tiegħi u entijiet li jaqgħu taħtu fl-2006 kienet kif murija fit-tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

NEFQA FUQ SERVIZZI TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid matul is-sena 2006 kemm kienet in-nefqa globali għal użu tas-servizzi tat-telephones fil- ministeru, dipartimenti, dekasteri u enti li jaqgħu taħt il-ministeru?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

NEFQA FUQ KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2006 kemm kienet in-nefqa globali għal kiri ta' karozzi u vetturi fil-Ministeru, dipartimenti, dekasteri u enti li jaqgħu taħt il-ministeru?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): In-nefqa globali għal kiri ta' karozzi u vetturi fil-ministeru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent u entijiet li jaqgħu taħtu kienet ta' Lm73,410 fl-2006.

Fil-każ tal-MEPA in-nefqa kienet ta' Lm117,723 filwaqt li għall- WasteServ Malta Ltd in-nefqa kienet ta' Lm3,772.80.

NEFQA FUQ SERVIZZI TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa globali għall-użu tas-servizzi tat- telephones fil-ministeru tagħha u entijiet li jaqgħu taħtu fl-2006?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): In-nefqa globali għall-użu tas-servizzi tat-telephones fil-ministeru għal Għawdex u l- entijiet li jaqgħu taħtu fl-2006 kienet kif murija fit-tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

NEFQA FUQ MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kienet in-nefqa globali tal-mobile phones fil-ministeru u l- entijiet li jaqgħu taħtu fl-2006?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Matul l-2006, in-nefqa globali f'mobile phones fil-ministeru tiegħi u l-entijiet li jaqgħu taħtu kienet ta' Lm29,931.49 fl-2006.

Fil-każ tal-MEPA in-nefqa kienet ta' Lm16,217 filwaqt li għall-WasteServ Malta Ltd in-nefqa kienet ta' Lm9,758.36.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li d-deboning plant fil-biċċerija għadu magħluq minkejja li għaddiet sena minn mindu l-gvern qal li dan kellu jinfetaħ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, m'għandix din l-informazzjoni quddiemi.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub u jingħata l-informazzjoni.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jgħidli wkoll għaliex l-inċineratur il-ġdid għadu ma bediex jitħaddem?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif diġa' kelli okkażjoni nispjega pubblikament drabi oħra, kien tqabbad kumitat tekniku inter-ministerjali biex jeżamina s- sitwazzjoni u dan b'mod unanimu ssuġġerixxa li f'dan l-impjant isir aġġustament tekniku biex fih inkunu nistgħu niddisponu kemm mill-iskart ta' l-annimali, kemm minn materjal ieħor li jkun ġej minn sptarijiet, kif ukoll minn materjal li jkun ġej minn attivita' industrijali farmaċewtika.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'kienu r-raġunijiet li qabel ma kienx ġie approvat li fil-biċċerija tal-gvern ikun hemm ukoll bċejjeċ tal-bnedmin mal- fdalijiet ta' l-annimali wara l-qatla?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Wieħed irid jifhem li fl-2003, il-pjan nazzjonali għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-immaniġġjar ta' l-iskart f'pajjiżna, kien diġa' identifika li f'pajjiżna hemm bżonn faċilitajiet bħal dawn.

Ġaladarba din il-faċilita' setgħet tiġi sfruttata ħalli l-ispiża rikorrenti għall-gvern tkun inqas u l-outlay kapitali li l-gvern effettivament ikun qiegħed jagħmel b'mod sħiħ għall-immaniġġjar ta' dan l-iskart tkun inqas, il-gvern deherlu li jagħmel sens jekk il-faċilitajiet f'pajjiżna jkunu massimizzati biex jagħtuna l-istess riżultati b'infiq ħafna inqas għat- taxpayer Malti.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Min kienu dawn ix-xjentisti li wara li nfaqna Lm4.5 miljuni ħarġu bl-opinjoni li biex niffrankaw il-flus, għandna niġbru flimkien il-fdalijiet ta' l-annimali ma' fdalijiet oħra ġewwa l-biċċerija biex hemmhekk jinħarqu fl-inċineratur?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Għalkemm m'għandix l-ismjiet ta' dawn in-nies, nista' ngħid min kienu l-ministeri involuti f'dan il-kumitat inter- ministerjali li tqabbad min-naħa tal-gvern.

Dawn kienu mill-management efficiency unit fid-dipartiment tas-saħħa, mill-ministeru tal-finanzi kif ukoll mill-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Din il-prattika veterinarja tiġi wżata wkoll f'istituzzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea u hija permessa?

F'każ li l- inċineratur għall-annimali jkun jagħmel parti mill-istruttura tal- biċċerija, hija prattika veterinarja li dawn l-affarijiet jiġu eliminati biex tiġi salvagwardjata s-saħħa tal-bniedem u mhux minħabba kwestjoni ta' taxxi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nassigura li l-Onor.

Interpellant li s- salvagwardji kollha neċessarji għal dak li għandu x'jaqsam ma' food safety ittieħdu u jibqgħu jittieħdu.

Biex ikollok impjant bħal dan, irid ikollok entraturi li jkunu diversifikati skond il-materjal li jiġi trattat fihom.

Aħna rridu l-ġid tan-nazzjon mhux biss in kwantu li ma jintefqux flus żejda, imma li jkun hemm serħan ir-ras u garanzija li l-proċess ikun wieħed san u jagħmel sens.

Għaldaqstant nikkundanna lil kulmin jipprova jdaħħal dubju dwar dan il-proċess, għax fl-aħħar mill-aħħar dawk li jkunu qegħdin ibatu jkunu l-istess stakeholders li huma involuti fil-qasam tal- produzzjoni u l-ipproċessar tal-laħam għall-konsumatur Malti.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li ġie deċiż - kemm minnu bħala l- ministru responsabbli mill-awtorita' kif ukoll il-MEPA - li l-fdalijiet tal- bnedmin kif ukoll ta' l-annimali jiġi maħruqin fl-inċineratur tal- biċċerija?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Hemm proċess li jissejjaħ Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC), li jikkonsisti f'applikazzjoni biex il-MEPA tagħti l-permess biex issir din l-attivita', u jien informat li l-Wasteserv għamlet l-applikazzjoni f'dan is-sens sabiex il-MEPA tassigura li l- processing neċessarju jsir kif suppost.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Filwaqt li pajjiżna ilu jistenna erba' snin biex jinfetaħ sptar ġdid u ilu jonfoq daqstant miljuni mir-riżorsi tal-poplu, għaliex għadu ma nstabx rimedju kif jiġi stabbilit inċineratur li fih jiġu maħruqin fdalijiet umani li jirriżultaw minn operazzjonijiet u miżuri oħra kirurġiċi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif diġa' spjegajt, id-direzzjoni ta' l- istrateġija nazzjonali għall-immaniġġjar ta' l-iskart kienet diġa' tagħti l- gwida għal x'tip ta' faċilitajiet għandu jkollu pajjiżna.

Dan il-gvern ħaseb li jipprovdi l-istess faċilitajiet imma b'inqas spejjeż rikorrenti u inqas spejjeż kapitali.

Nittama li l-gvern ma jiġix ikkundannat għax wasal biex jagħmel dan il-pass biex ikollna l-istess faċilitajiet imma b'inqas spejjeż għaċ-ċittadin li fl-aħħar mill-aħħar iħallas it-taxxi għall-Istat Malti.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jispeċifika kemm se jiffranka l-poplu b'din il- miżura li qed jirriferi għaliha l-Ministru?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: M'għandix il-figuri hawnhekk, pero' nassigura lill-Onor.

Interpellant li t-tnaqqis huwa wieħed sostanzjali.

Jekk jagħmilli mistoqsija bil-miktub inkun nista' ngħaddilu d-dettalji kollha.

NEFQA FUQ KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Kemm kienet in-nefqa globali għall-kiri ta' karozzi u vetturi fil-ministeru tiegħu l-entijiet kollha li jaqgħu taħtu fl-2006?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): In- nefqa totali fuq kiri ta' karozzi fil-ministeru tiegħi u l-entijiet li jaqgħu taħtu matull-2006 kienet ta' Lm25,435, maqsumin kif ġej:

| | | | |Amount| |Minister's Private |Lm6,79| |Secretariat |9 | |Office of the |Lm4,26| |Parliamentary |8 | |Secretary | | |Office of the |Lm2,19| |Permanent Secretary|7 | |Dept. of Corporate |Lm | |Services |948 | |Consumer and |Lm5,94| |Competition |5 | |Commerce Division |Lm2,89| | |3 | |Civil Aviation |Lm | |Dept. |195 | |Malta Maritime |Lm2,19| |Authority |0 | |Malta |Lm | |Communications |0 | |Authority | | |Malta Standards |Lm | |Authority |0 | |Total |Lm25,4| | |35 |

Irrid ngħid ukoll li l-Malta Standards Authority u l-Malta Communications Authority m'għandhomx ħlasijiet ta' kiri għax fil-fatt għandhom il-karozzi tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li hija l-prattika ta' dan il-gvern li ħafna proġetti li jippjana jaqgħu lura, jista' il-Ministru jinformani jekk waqax lura l-proġett ta' embellishment u ristrutturar taċ-ċentru f'Ta' Qali crafts village?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Kif ġie rrapportat f'ġurnali lokali, fil-jiem li ġejjin hu mistenni li l-ministeru għall-iżvilupp urban u t-toroq joħroġ it-tenders neċessarji biex imbagħad dan ix-xogħol ikun jista' jinbeda.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Hemm xi time frame previst meta fil-fatt se jiġu finalizzati x-xogħlijiet?

ONOR.

CENSU GALEA: Din tkun parti mill-kondizzjonijiet li se jkollha t- tender li għamilt riferenza għaliha.

PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm tressqu persuni l-qorti fuq reati konnessi ma' prostituzzjoni s-sena l-oħra?

X'kien ir- reat u x'weħlu f'kull każ?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Matul l-2006 kien hemm 102 persuna li bejniethom tressqu l- qorti 730 darba fuq akkużi ta' tlajjar għall-skop ta' prostituzzjoni, filwaqt li sitt persuni oħra tressqu l-qorti fuq akkużi li għexu minn qligħ ta' prostituzzjoni.

Il-pieni mogħtija fil-każi deċiżi kienu jinkludu priġunerija, sentenza sospiża, multa u twiddiba.

GĦALLIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hawn teachers impjegati llum?

Fejn jaħdmu?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat hekk:

|Skejje|Primar|Sekonda|TOTAL | |l |ji |rji | | | | | | | |Stat |947 |2316 |3263 | |Tal-Kn|331 |762 |1093 | |isja | | | | |Privat|225 |259 |484 | |i | | | |

SKEJJEL PRIVATI - MIŻATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hawn skejjel privati f'pajjiżna?

Kemm minnhom għollew il-miżata tagħhom is-sena l-oħra u b'kemm?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'pajjiżna hawn 31 skejjel privati.

Ħdax minnhom għollew il-miżati tagħhom skond kif titlob il-liġi.

Tagħrif dwar din iż- żieda se titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SKEJJEL – NUMRU TA' STUDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hawn tfal jattendu l- iskejjel f'pajjiżna?

F'liema skejjel imorru?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-total ta' studenti li jattendu l-iskejjel huwa ta' 62,340, li 38,291 minnhom jattendu skejjel tal-gvern, 16,735 jattendu skejjel tal-knisja u 7,314 jattendu skejjel privati.

SINGLE PARENT FAMILIES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm hawn single parents f'pajjiżna u kemm hawn tfal jgħixu ma' single parent families?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L-ebda enti li taqa' taħt id-dekasteru tiegħi ma żżomm din l- istatistika.

Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali jżomm statistika dwar il- persuni li qed jirċievu l-allowance tat-tfal.

Skond din l-istatistika hawn 7,013 persuna klassifikata bħala single parent li qed jirċievu allowance ta' 10,193 tifel u tifla.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-konsulenti/kumpanniji ta' konsulenti li għamel użu minnhom il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg u dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg, matul l-2006, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 23267;

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tabelli li juru l-għadd ta' persuni impjegati mas-Servizz Pubbliku maqsuma f'irgiel u nisa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlametnari numru 23238; u

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Ġustizzja u l-Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-konsulenti li għamel użu minnhom il-Ministeru għall- Ġustizzja u l-Intern u dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Ġustizzja u l-Intern, matul l- 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23266.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar safar li sar minn delegazzjonijiet immexxija mill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23217;

f'isem il-ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' romol li qed jirċievu l-għajnuna soċjali, maqsuma skond il-lokalita`, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23235; u

f'ismi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar li sar minn delegazzjonijiet immexxija mill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23217.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar li sar minn delegazzjonijiet immexxija mill- Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23221; u

Lista li turi l-konsulenti/kumpanniji ta' konsulenti li għamel użu minnhom il-Ministeru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura u dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23271.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-konsulenti/kumpanniji ta' konsulenti li għamel użu minnhom il-Ministeru għat-Turiżmu u Kultura u dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Ministru għat-Turiżmu u Kultura, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23269; u

f'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar safar li sar minn delegazzjonijiet immexxija mill- Ministru għal Għawdex, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 23215.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR JASON AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra 67 dokument maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea li ġew approvati mill-working groups fi ħdan l-istess kumitat tiegħi u tliet dokumenti maħruġa mill- kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) li ġew approvati wara l-analiżi mistħoqqa mill-kumitat permanenti dwar l-affarijiet soċjali:

Green paper on applicable law and jurisdiction in divorce matters (COM (2005) 82);

Proposal for a Council Directive on the supervision and control of shipments of radioactive waste and spent fuel (COM (2004) 716 final);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the Placing on the market of Pyrotechnic Articles (COM (2005) 457);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on Strengthened Practical Cooperation - New Structures, New Approaches: Improving the Quality of Decision Making in the Common European Asylum System (COM (2006) 67);

Proposal for a Council Regulation establishing a Rapid Response and Preparedness Instrument for Major Emergencies (COM (2005) 113);

Proposal for a Council Decision authorising certain Member States to apply a reduced rate of VAT to certain labour-intensive services in accordance with the procedure provided for in Article 28(6) of Directive 77/388/EEC (COM (2006) 410);

Proposal for a Council Regulation on the conclusion of the Fisheries Partnership Agreement between the European Community and the Islamic Republic of Mauritania (COM (2006) 506);

Proposal for a Council Regulation on the conclusion of the Fisheries Partnership Agreement between the European Community and the Gabonese Republic (COM (2006) 454);

Proposal for a Council Decision on the conclusion of the agreement in the form of an exchange of letters between the European Community and the Kingdom of Norway concerning adjustments of trade preferences in cheese undertaken on the basis of Article 19 of the Agreement of the European Economic Area (COM (2006) 553 final);

Proposal for a Council Regulation fixing the fishing opportunities and associated conditions for certain fish stocks and groups of fish stocks applicable in the Baltic Sea for 2007 (COM (2006) 485);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending the common consular instructions on visas for diplomatic and consular posts in relation to the introduction of biometrics including provisions on the organization of the reception and processing of visa applications (COM (2006) 269 Final);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on establishing a Community Code on Visas (COM (2006) 403);

Proposal for a Council Framework Decision on certain Procedural Rights in Criminal Proceedings throughout the EU (COM (2004) 328);

Second Commission Report based on Article 6 of the Council Framework Decision of 26 June 2001 on Money Laundering, the Identification, Tracing, Freezing, Seizing and Confiscation of Instrumentalities and the Proceeds of Crime (COM (2006) 72);

Proposal for a Council Decision on the Conclusion, on behalf of the European Community, of an Amendment to the Convention on Access to Information, Public Participation in Decision Making and Access to Justice in Environmental Matters (COM (2006) 338);

Communication from the Commission: Halting the loss of bio- diversity by 2010 and beyond – sustaining eco-system services for human well-being (COM (2006) 216 Final);

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EEC) No 404/93, (EC) No 1782/2003 and (EC) No 247/2006 as regards the banana sector (COM (2006) 489);

Proposal for a Council Regulation amending Regulations (EC) No. 894/97, (EC) No 812/2004 and (EC) No 2187/2005 as concerns drift nets (COM (2006) 511);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: A strategy for a Secure Information Society – "Dialogue, partnership and empowerment" (COM (2006) 251 final);

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EC) No 1321/2004 on the establishment of structures for the management of the European satellite radio-navigation programmes (COM (2006) 261);

Communication from the Commission to the European Parliament and the Council - Taking stock of the GALILEO programme (COM (2006) 272);

Proposal for a Council Regulation amending Council Regulation (EC) No 876/2002 setting up the Galileo Joint Undertaking (COM (2006) 351);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on common rules for the operation of air transport services in the Community (COM (2006) 396);

Communication from the Commission: Annual report by the six European coordinators on the progress of certain trans-European transport network projects (COM (2006) 490);

Report on the Implementation of the Entrepreneurship Action Plan (SEC (2006) 1132);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on flavourings and certain food ingredients with flavouring properties for use in and on foods and amending Council Regulation (EEC) No 1601/91, Regulation (EC) No 2232/96 and Directive 2000/13/EC (COM (2006) 427);

Communication from the Commission to the European Parliament and the Council on the International Health Regulations (COM (2006) 552 final);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing a common authorisation procedure for food additives, food enzymes and food flavourings (COM (2006) 423 final);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on food enzymes and amending Council Directive 83/417/EEC, Council Regulation (EC) No 1493/1999, Directive 2001/13/EC, and Council Directive 2001/112/EC (COM (2006) 425);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on food additives (COM (2006) 428);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on better training for safer food (COM (2006) 519 final);

Communication from the Commission towards an EU strategy on the Rights of the Child (COM (2006) 367 Final);

Amended Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing a European Institute for Gender Equality and a Communication from the Commission to the European Parliament pursuant to the second sub-paragraph of Article 251(2) of the EC Treaty on the common position adopted by the Council with a view to adopting a Regulation of the European Parliament and of the Council setting up a European Institute for Gender Equality (COM (2006) 209 Final, COM (2006) 501);

Proposal for a Council Directive amending Directive 92/84/EEC on the approximation of the rates of excise duty on alcohol and alcoholic beverages (COM (2006) 486);

Amended Proposal for a Regulation of the Council and the European Parliament on mutual administrative assistance for the protection of the financial interests of the European Community against fraud and any other illegal activities (COM (2006) 473);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Economic and Social Committee: Implementing the Community Lisbon Programme: Towards an Internal Market without tax obstacles (COM (2001) 582);

Proposal for a Council Decision authorising the United Kingdom to Introduce Special Measures Derogating from Articles 21(1)(a) of Directive 77/388/EEC on the Harmonisation of the Laws of Member States relating to Turnover Taxes (COM (2006) 555);

Proposal for a Regulation (EURATOM,EC) of the European Parliament and of the Council on the transmission of data subject to statistical confidentiality to the statistical Office of the European Communities (COM (2006) 477);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Council Regulation EC 577/98 on the organisation of a labour force sample survey in the Community (COM (2006) 565);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the elimination of controls performed at the frontiers of Member States in the field of road and inland waterway transport (codified version) (COM (2006) 432);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament: Thematic Programme on Cooperation with Industrialised and other High-Income countries under the Future Financial Perspectives (COM (2006) 25);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of Regions.

Towards a future Maritime Policy for the Union: A European Vision for the Oceans and the Seas (COM (2006) 275);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council relating to the space for mounting the rear registration plate of two or three-wheel motor vehicles (Codified version) (COM (2006) 478);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the identification of controls, tell-tales and indicators for two- or three-wheel motor vehicles (Codified version) (COM (2006) 556);

Proposal for a Decision of the European Parliament and of the Council repealing Council Directive 68/89/EEC on the approximation of the laws of the Member States concerning the classification of wood in the rough (COM (2006) 557);

Commission Working Document on the control of recognised organisations by the Commission and on the impact of the civil liability regime in accordance with Directive 94/57/EC (COM (2006) 588);

Proposal for a Council Regulation concerning use of alien and locally absent species in aquaculture (COM (2006) 154);

Green Paper on Energy Efficiency or Doing More with Less (COM (2005) 265);

Proposal for a Council Directive adapting certain Directives in the field of energy, by reason of the accession of the Republic of Bulgaria and Romania (COM (2006) 533 final);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament: Mobilising public and private finance towards global access to climate-friendly, affordable and secure energy services: The Global Energy efficiency and Renewable Energy Fund (COM (2006) 583);

Communication from the Commission to the European Council: External energy relations – from principles to action (COM (2006) 590);

Report from the Commission to the Council and the European Parliament on the borrowing and lending activities of the European Communities in 2005 (COM (2006) 597);

Proposal for a Council Decision providing Community macro- financial assistance to Moldova (COM (2006) 579);

Communication from the Commission – European Development Fund – Estimate of commitments and payments and of contributions to be paid by Member States for 2006 and 2007, and, forecast of commitments and payments for 2008 to 2011 (COM (2006) 612);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament – The long-term sustainability of public finances in the EU (COM (2006) 574);

Proposal for a Council Decision on a Community position within the EU-South Africa Cooperation Council on the amendment of the relevant Annexes to the Trade, Development and Cooperation Agreement (TDCA) between the European Community and its Member States, on the one part, and the Republic of South Africa, on the other part, to phase out and eliminate the duties on some automotive products into the TDCA (COM (2006) 561);

Proposal for a Council Directive on mutual assistance for the recovery of claims relating to certain levies, duties, taxes and other measures (COM (2006) 605);

Proposal for a Decision of the European Parliament and the Council establishing the European Statistical Governance Advisory Board (COM (2006) 599);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation xxx/2006 on medicinal products for paediatric use and amending Regulation (EEC) No 1768/92, Directive 2001/20/EC, Directive 2001/83/EC and Regulation (EC) No 726/2004 (COM (2006) 640);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EC) No .../... on nutrition and health claims made on foods (COM (2006) 607);

793.Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation EC No.../...on the addition of vitamins and minerals and of certain other substances to foods (COM (2006) 606);

Green Paper on Detection Technologies in the work of Law Enforcement, Customs and other Security Authorities (COM (2006) 474);

Proposal for a Council Decision approving the accession of the European Atomic Energy Community to the Convention on the Physical Protection of nuclear material and nuclear facilities (COM (2006) 518);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Council Directive 89/391/EEC, its individual Directives and Council Directives 83/477/EEC, 91/38/383/EEC, 92/29/EEC and 94/33/EC with a view to simplifying and rationalising the reports on practical implementation (COM (2006) 390 final);

Communication from the Commission to the Council and to the European Parliament on "Efficiency and Equity in European Education and Training systems" (COM (2006) 481 final);

Recommendation from the Commission to the Council on the approval of an agreement for cooperation in the peaceful uses of nuclear energy between the European Atomic Energy Community (Euratom) and the Government of the Republic of Kazakhstan (COM (2006) 617);

Proposal for a Council Decision on the conclusion, by the Commission, of the agreement for co-operation between the European Atomic Energy Community represented by the Commission and the Government of the Republic of Korea in the field of fusion energy research (COM (2006) 578);

Tliet dokumenti maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) kienu ġew scrutinised u cleared mill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali:

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on improving the portability of supplementary pension rights (COM (2005) 507 Final).

Communication from the Commission to the Council on European policies concerning youth participation and information – Follow-up to the White Paper on New Impetus for European Youth: Implementing the common objectives for participation by and information for young people in view of promoting their active European Citizenship (COM (2006) 417); u

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing the European Globalisation Adjustment Fund (COM (2006) 91 Final).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, jekk jogħġbu, iressaq il-mozzjoni kif tidher fuq l-aġenda.

MOZZJONIJIET

RATIFIKA TAL-FTEHIM DWAR IL-KONVENZJONI FUQ IS-SIGURTA` NUKLEARI

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, inressaq il-mozzjoni li biha l-Kamra tad-Deputati:-

Wara li kkonsidrat l-obbligu tar-Repubblika ta' Malta lejn il- Komunita` ta' l-Enerġija Atomika Ewropea li taċċedi għall-Konvenzjoni fuq is-Sigurta` Nukleari;

Wara li kkonsidrat li, meta tiffirma l-Konvenzjoni fuq is-Sigurta` Nukleari bejn ir-Repubblika ta' Malta u l-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Atomika, Malta tingħaqad ma' 59 pajjiż li diġa` għandhom sehem minn din il-Konvenzjoni u għalhekk ikollha parti mill- komunita` internazzjonali li temmen fil-parteċipazzjoni tagħha li ttejjeb is-sigurta` nukleari;

Wara li ħadet in konsiderazzjoni s-sotto-artikoli (1)(c) u (2)(b) ta' l-artikolu 3 ta' l-Att dwar ir-Ratifika tat-Trattati (Kap 304) u artikolu 3(2) ta' l-Att dwar l-Interess Nazzjonali (Setgħat Awtorizzati) (Kap 365);

Tiddeċiedi li tawtorizza lill-Gvern li jirratifika l-ftehim dwar il- Konvenzjoni fuq is-Sigurta` Nukleari li sar bejn ir-Repubblika ta' Malta u l-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Atomika.

MR SPEAKER: Grazzi.

Min jissekonda?

ONOR FRANCIS AGIUS: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna qiegħda tinġieb skond ir-regoli li għandna fil-liġi tagħna ħalli ssir ir- ratifika ta' konvenzjoni ta' din in-natura.

Fil-fehma tiegħi din m'hijiex xi konvenzjoni li se taqla' kontroversja politika kbira, pero` il-liġijiet tagħna jirrikjedu li ssir din il-proċedura meta għandek ratifika ta' konvenzjonijiet bħal din fejn ikun hemm ukoll involuti organizzazzjonijiet internazzjonali.

Stajna għamilna din il-proċedura billi ppreżentajna din ir-riżoluzzjoni fuq il-mejda tal-Kamra u mingħajr l-ebda diskussjoni ta' xejn, pero` naħseb li d-dibattitu li se jkollna llum se jkun wieħed utli.

Dan għaliex se jagħtina l-possibbilta` li nħarsu lejn issues ta' aspetti nukleari, b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam mas-sigurta` imma wkoll lejn l-issues li joħorġu mill-użu ta' enerġija nukleari u bil-mod ta' kif nixtiequ li d-dinja tagħna tkun irregolata fuq din il-materja partikolari.

Dan it-trattat joħroġ direttament mill-ħidma ta' l-aġenzija internazzjonali dwar l-enerġija atomika.

Din l-aġenzija hija dik tal-Ġnus Magħquda u li Malta ilha sa mill-1977 membru tagħha.

Din hija aġenzija ta' importanza kbira u aħna konna attivi fiha għal ħafna affarijiet li diġa` ħadna benefiċċji minnhom.

Madankollu niġi għal dawn l-affarijiet aktar tard fil- preżentazzjoni tiegħi.

Fir-rigward tal-konvenzjoni fuq is-safety nukleari, naħseb li huwa importanti li nifhmu li din hija konvenzjoni li ġiet żviluppata fil-bidu tas-snin disgħin u li mbagħad ġiet adottata fl-1994.

Il-Euratom aċċediet għal din il-konvenzjoni fis-sena 2000.

Din hija konvenzjoni li segwiet ukoll l-interess internazzjonali li kien hemm wara l- inċident terribbli ta' Chernobyl u allura l-bżonn li ħassew il-pajjiżi b'mod internazzjonali sabiex flimkien jieħdu azzjoni ħalli jassiguraw is- sigurta` nukleari fl-użu ta' din l-enerġija importanti ħafna imma li hija wkoll enerġija li għandha l-perikli tagħha.

Sur President, naħseb dak li jolqotna mill-ewwel dwar din il-konvenzjoni huwa l-mod ta' kif illum, l-ebda ħaġa li ssir f'pajjiż m'hija indipendenti minn dak li jsir f'pajjiż ieħor.

Din il-konvenzjoni titkellem fuq kif is- sigurta` trid tiġi mħarsa b'mod partikolari għal dawk il-pajjiżi li għandhom il-power stations tagħhom li joperaw bl-enerġija atomika.

Naturalment din is-sitwazzjoni ma teżistix f'pajjiżna u lanqas huwa previst li tkun teżisti.

Madankollu xorta waħda għandna l-interess f'din il- konvenzjoni ħalli nirratifikawha.

U dan għandna nagħmluh mhux biss għaliex huwa l-obbligu tagħna issa li aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea, imma anke għaliex irridu li jkun hemm sigurta` nukleari fuq livell globali.

Għalhekk irridu nkunu aħna wkoll li minkejja li ma nikkontribwux għal dan il-fattur, xorta waħda nagħmlu parti minn din il-komunita` internazzjonali u rridu nipparteċipaw fl-isforzi li tagħmel il-komunita` internazzjonali.

Fl-opinjoni tiegħi l-interdipendenza hija fil-qalba tad-diskussjoni tar- raġuni li għaliha qegħdin niffirmaw din il-konvenzjoni.

Fil-fatt din l- interdipendenza tinħass aktar u aktar illum li d-dinja qiegħda ssir aktar konxja mill-problemi fit-tibdil tal-klima.

Din hija xi ħaġa li fis-snin tmenin il-gvern Malti kien ressaqha quddiem il-Ġnus Magħquda ħalli juri kemm hija importanti l-klima għan-nazzjonijiet.

Issa llum kulħadd qiegħed jirrealizza li l-klima hija ta' importanza kbira u allura qiegħed jintwera ħafna aktar interess fid-dinja għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-enerġija nukleari.

Dan għaliex qiegħed jiġi realizzat li l-użu tal-fossil fuels qiegħed joħloq minnu nnifsu problemi ta' tniġġiż u li bih id-dinja qiegħda tisħon aktar.

Għalhekk qiegħed ikun hemm ħafna pajjiżi li minħabba l- aspetti tas-sigurta` u ta' l-ambjent, qegħdin iħarsu lejn din it-tip ta' enerġija.

Kif nafu l-fossil fuels għandhom il-problemi tagħhom minħabba ż- żieda li kien hemm fil-prezzijiet tagħhom u allura ħafna pajjiżi qegħdin jistaqsu jekk wasalx il-mument li huma jerġgħu jibdew jużaw l-enerġija nukleari.

Diversi pajjiżi li qabel lanqas biss kienu jikkonsidraw l-idea li jerġgħu jmorru lura għal din it-tip ta' enerġija, illum qegħdin jaraw kif jistgħu jiżviluppawha huma wkoll ħalli jkollhom sigurta` fil-provvista tagħhom ta' l-enerġija u sabiex ikollhom ukoll enerġija affordable kemm għalihom kif ukoll għaċ-ċittadini tagħhom.

U forsi huwa eżattament minħabba din is- sitwazzjoni li huwa aktar importanti li jkollna konvenzjoni globali li kemm jista' ikun tissalvagwardja l-pajjiżi internazzjonali u li toħloq livelli għolja ta' sigurta` fin-nukleari.

Nafu li meta kien hemm l-inċident ta' Chernobyl ġew affettwati ħafna pajjiżi, mhux biss fejn sar l-inċident, imma anke f'ħafna pajjiżi li kienu ferm 'il bogħod minn fejn sar l-inċident.

Allura hawnhekk għandek sitwazzjoni fejn anke pajjiżi li m'għandhomx power stations nukleari xorta waħda jistgħu jiġu affettwati minn pajjiżi oħra li għandhom minn dawn il-power stations u li forsi m'għandhomx l-aktar livelli għoljin li jista' jkollhom f'dan ir-rigward.

Il-konvenzjoni tagħti bażi sabiex ikun hemm - skond kif tgħid il- konvenzjoni stess fil-preambolu tagħha - użu ta' l-enerġija nukleari li jkun sigur, regolat kif suppost u li jkun environmentally sound.

Din il- konvenzjoni qiegħda tirrijafferma n-neċessita` li nippromwovu mad-dinja kollha livell għoli ta' sigurta` nukleari u titfa' responsabilita` kbira fuq dawk il-pajjiżi li għandhom stallazzjoni nukleari fit-territorju tagħhom.

Għalhekk naħseb li kien pass importanti li aħna wkoll naderixxu għal din il-konvenzjoni għaliex tagħmel parti mill-kontribut tagħna fir- rigward tas-sigurta` nukleari fid-dinja.

Aspett ieħor ta' dak li qegħdin nagħmlu hawnhekk huwa dak li aħna qegħdin ninsistu fuqu - din hija wkoll waħda mill-miri strateġiċi tal-politika barranija tagħna – jiġifieri dak li jkun hemm il-ħarsien tad-dritt internazzjonali jew kif inhuwa magħruf bl- Ingliż, the international rule of law.

Sur President, min segwa d-diskors tas-segretarju ġenerali tal-Ġnus Magħquda fl-assemblea ġenerali – ta' qabel ta' l-aħħar - sema' l-enfasi li saret dwar l-importanza li d-dinja tkun irregolata b'tali mod li jkun hemm is-saltna tad-dritt fuq il-livell internazzjonali.

Naħseb li s-saltna tad- dritt fuq livell internazzjonali hija saltna importanti ħafna li nħarsuha u huwa proprju dak li qiegħda tagħmel din il-konvenzjoni.

Din il-konvenzjoni qiegħda tgħid li mhux kulħadd għandu sempliċement id-dritt li jkollu stallazzjoni nukleari u jagħmel li jrid f'dan ir-rigward mingħajr ma jagħti kas ta' l-effetti li jista' jħalli fuq il-pajjiżi l-oħra tad-dinja.

Imma s- saltna tad-dritt internazzjonali tfisser li dawk il-pajjiżi li għandhom dawn it-tip ta' stallazzjonijiet iridu jħarsu lejn l-obbligi li għandhom lejn pajjiżi oħra.

Għalhekk, permezz ta' dan il-qafas mondjali, qegħdin noħolqu international rule of law aktar b'saħħitha anke f'dan il-livell.

Din hija waħda mill-miri strateġiċi fil-politika barranija tagħna u dan li qegħdin nagħmlu llum, minn dak il-lat, qiegħed ukoll jimplimenta l-miri partikolari tagħna.

Fl-opinjoni tiegħi hija xi ħaġa tajba li nirriflettu fuq l-importanza li jkollna konvenzjoni li għandha x'taqsam mas-sigurta` nukleari u li jkollna regolamentazzjoni internazzjonali li tkun kemm jista' jkun b'saħħitha u serja.

Importanti wkoll li din tkun qiegħda tesegwixxi dak li l-Ġnus Magħquda qegħdin jitolbu mingħand il-pajjiżi differenti fid-dinja.

Jekk inħarsu lejn ix-xogħol ta' l-aġenzija internazzjonali dwar l-enerġija nukleari - li hija l-isponsor ta' dan it-trattat - naraw li din qiegħda tgħid li mhux m'għandux ikun hemm l-użu ta' l-enerġija nukleari, imma li min jagħmel użu minn din l-enerġija jrid jimxi ma' dak li jgħid id-dritt internazzjonali.

Din l-aġenzija mhux se tindaħal dwar jekk għandux ikun hemm jew le l-użu ta' l-enerġija nukleari fil-pajjiżi.

Dik hija deċiżjoni li l-pajjiżi stess jistgħu jagħmlu permezz tal-ġurisdizzjoni tagħhom u permezz ta' l-għażliet li jagħmlu f'pajjiżhom.

Dik hija l-għażla tagħhom u jistgħu jagħmluha skond is-sistemi interni tagħhom, skond il-viżjoni politika tagħhom u skond l-għażliet politiċi li jagħmlu.

Ovvjament hemm ċerti pajjiżi li jagħżlu li ma jużawx l-enerġija nukleari, mentri pajjiżi oħra, fosthom Franza, tawha importanza enormi.

Kif għedt, dik hija għażla li għandu jagħmel kull pajjiż.

Sur President, issa jekk pajjiż jagħżel li juża l-enerġija nukleari, allura jrid jimxi ma' dak li jgħid id-dritt internazzjonali.

Din il-konvenzjoni li hija parti minn dak id-dritt, tirregola wkoll dan kollu.

Kif għedt drabi oħra, l-importanza tagħha qiegħda dejjem tikber, kemm minħabba l- adozzjoni tal-protokoll ta' Kyoto fl-1997 u l-problemi ta' l-emissjoni tal- greenhouse gases, kif ukoll minħabba li l-fuel prices tal-fossil fuel qegħdin il-ħin kollu jogħlew 'il fuq.

Kien hemm ukoll gvernijiet u pajjiżi oħra li qegħdin jgħidu li permezz ta' l-enerġija nukleari kien se jkollhom security of supply u sa ċertu punt, anke indipendenza tas-supply ta' l- enerġija tagħhom.

Ovvjament dan ikabbar l-importanza tar-regolamentazzjoni fir-rigward ta' kwalunkwe ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-enerġija nukleari.

Naturalment hawn ukoll min qiegħed jiżviluppa l-enerġija nukleari mill- aspett militari.

Issa Malta, bħala membru ta' din l-aġenzija, kienet waħda minn dawk il-pajjiżi li mill-ewwel ipprovat tagħti l-kontribut tagħha fuq livell internazzjonali għal dak li għandu x'jaqsam mal-weapons of mass destruction.

Naturalment dan għamlitu għaliex riedet turi li l-enerġija nukleari trid tintuża għal skopijiet paċifiċi u mhux għal skopijiet militari.

Tajjeb infakkru wkoll li wara l-inizjattiva li Malta ħadet fl- 1967 fuq il-liġi tal-baħar, xi ħaġa li nispera li tiġi kkommemorata kif jixraq, kien ħareġ it-trattat ta' l-1972 li jipprojbixxi li jkun hemm weapons of mass destruction fuq is-seabed, fuq l-ocean bed u fuq is-subsoil tiegħu.

Naħseb li dak l-impenn li Malta ħadet ħalla r-riżultati tiegħu fuq il-livell internazzjonali u bħala pajjiż, il-kredenzjali tagħna f'dan il- qasam huma kredenzjali importanti u li jagħmlulna ġieħ fuq il-livell internazzjonali.

Aħna ninsabu wkoll attivi - fil-kapaċita` tagħna - fil- konferenza dwar id-disarmament u nifformaw parti min-non-proliferation treaty.

Naturalment nagħmlu wkoll ħidma f'dan il-lat u nsegwu bl-aktar mod assidwu dawn l-aspetti kif jiżviluppaw internazzjonalment.

Waħda mill-affarijiet interessanti li Malta qiegħda tagħmel huwa dak li tenfasizza fuq il-punt li l-enerġija nukleari għandha tintuża biss mill- aspett paċifiku u li jkun hemm is-sigurta` neċessarja sabiex ma jkunx hemm ħsara la lil min juża dik it-teknoloġija u lanqas għalmin ikun viċin il- pajjiż li juża dik it-teknoloġija.

Fil-fatt Malta, fil-ħidma tagħha fil- Ġnus Magħquda, qiegħda tallineja ruħha ħafna viċin mal-pożizzjoni ta' dik li jgħidulha n-new agenda coalition.

In-new agenda coalition hija magħmula minn numru ta' pajjiżi, u dawk il-pajjiżi li varawha kienu l-Brażil, l- Eġittu, l-Irlanda, il-Messiku, in-New Zealand, is-Slovenja, is-South Africa u l-Isvezja.

Illum is-Slovenja rtirat minn din in-new agenda coalition.

Issa Malta kienet co-sponsor ta' numru ta' riżoluzzjonijiet li ġew intavolati min-new agenda coalition f'numru ta' sezzjonijiet riċenti fl- assemblea ġenerali li għandhom x'jaqsmu ma' issues nukleari.

Naħseb li din hija xi ħaġa importanti li nenfasizzawha.

U allura hija l-għażla tagħna li fuq livell ta' politika barranija naħdmu wkoll favur li jkollna dinja ħielsa mill-armi nukleari u li l-enerġija nukleari tintuża biss għal raġunijiet paċifiċi u li huma ta' vantaġġ għall-umanita`.

Sur President, bħal kull ħaġa oħra teknoloġika, l-enerġija nukleari għandha tintuża għal skopijiet tajbin u mhux għal skopijiet qerrieda.

Naħseb li huwa importanti li wieħed jispjega wkoll x'inhi l-pożizzjoni ta' Malta fin- new agenda coalition.

Il-pożizzjoni li aħna qegħdin insostnu u li sostnejna regolarment u bl-aktar mod assidwu kienet dik - tant li f'Diċembru li għadda tajt struzzjonijiet sabiex Malta tissottometti t-talba lill-koordinatur tal-koalizzjoni – li aħna nibdew nifformaw parti minn dan il-grupp ta' pajjiżi.

Fin-new agenda coalition hemm l-Irlanda u l-Isvezja, li t-tnejn huma membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan kien grupp ta' pajjiżi magħluq u għalhekk mhux neċessarjament se jaċċettaw membri ġodda magħhom.

Wieħed irid jara d-deċiżjoni li jridu jagħmlu, imma aħna wrejna x-xewqa li jekk ikun hemm iċ-ċans li f'dan il-grupp tiġi ssostitwita s-Slovenja, allura aħna nkunu nistgħu nifformaw parti integrali minn dan il-grupp.

Din ukoll hija espressjoni ċara ta' l-għażla ta' Malta favur il-fatt li t- teknoloġija nukleari għandha tintuża biss għal skopijiet paċifiċi u mhux għal skopijiet militari.

Bħala parti mit-trattat tan-non-proliferazzjoni ta' l-armi nukleari hemm ukoll dawk il-pajjiżi li għandhom l-armi nukleari huma stess.

Dawn il- pajjiżi qegħdin jitkellmu fuq l-importanza li nersqu lejn is-sitwazzjoni fejn l-enerġija nukleari tiġi utilizzata biss għal skopijiet paċifiċi.

U allura, fi ħdan il-kuntest tal-konferenza dwar id-disarmament, wieħed jasal dejjem aktar li jnaqqas il-preżenza tan-nukleari bħala mezz militari fid- dinja.

Naħseb li l-paċi u l-istabbilita` fid-dinja titlob li nagħmlu minn kollox sabiex ikollna użu paċifiku u b'saħħtu ta' din it-teknoloġija u b'sigurta` kbira minn min jiddeċiedi li jużaha.

Pero` żgur li rridu nnaqqsu l-proliferazzjoni ta' l-armi nukleari fid-dinja.

L-aktar każ ovvju ta' proliferazzjoni ta' armi nukleari huwa dak tal-Korea ta' Fuq li fuqu kien hemm il-kundanna mill-partijiet kollha ta' din il-Kamra.

Kien hemm min għamilha ndividwalment u kien hemm min għamilha bħala parti mill-Unjoni Ewropea għaliex aħna ma rridux li jkun hemm xi ħaġa bħal din.

U għalhekk hija x-xewqa tagħna li nkunu parti jew li nkomplu naħdmu mill- qrib man-new agenda coalition ħalli titnaqqas u titneħħa l-preżenza ta' l- armi nukleari mid-dinja.

Malta bħala membru ta' l-aġenzija dwar l-enerġija atomika għandha aġenzija regolatorja nazzjonali li tieħu ħsieb l-issues dwar radjazzjoni.

Din l-aġenzija tissejjaħ ir-radiation protection board, li ġie stabbilit fl-2003 sabiex inħarsu li jkollna s-sigurta` fl-użu nukleari u tar-radiation f'pajjiżna, avolja m'għandniex power station li tipproduċi l-enerġija b'dan il-mod.

Madankollu nagħmlu użu minn apparat ieħor, l-aktar dak mediku, li jista' jħalli effetti ta' radjazzjoni f'pajjiżna.

Għalhekk hemm il-protocols u diversi regoli dwar is-sigurta` li jridu jiġu mħarsa minn pajjiżna wkoll.

Sur President, jekk wieħed jara l-programm ta' għajnuna teknika u koperazzjoni li ngħatajna mill-aġenzija atomika internazzjonali matul dawn l-aħħar snin, isib li ngħatajna dawn is-somom b'mod konsistenti.

Fil-fatt bejn l-1999 u l-2002 kellna assistenza ta' ftit inqas minn $500,000 għal diversi aspetti, inklużi dawk l-aspetti li għandhom x'jaqsmu mat-terapija.

Kellna kważi $700,000 fil-programm ta' l-2003 u l-2004, kważi $600,000 fil- programm ta' l-2005 u l-2006 u bqajna kważi fl-istess livell ta' assistenza anke bejn l-2007 u l-2008.

Konsistentement pajjiżna gawda wkoll minn assistenza finanzjarja li għenitna sabiex insaħħu applikazzjonijiet ta' radjoterapija u fl-iżvilupp mhux biss ta' l-Isptar Boffa imma anke ta' l- isptar ta' St. Luke's bil-cardiology nukleari li jħares lejn diversi aspetti mediċi u anke ma' dawk li għandhom x'jaqsmu ma' ground water.

Pajjiżna gawda wkoll mill-fatt li aħna naħdmu ma' din l-aġenzija u li aħna membri fiha.

Din hija l-aġenzija internazzjonali dwar l-enerġija atomika u l-kompitu tagħha huwa dak li ssaħħaħ l-użu paċifiku ta' din it-teknoloġija u li tpoġġiha għas-servizz ta' l-umanita`.

Malta m'hijiex biss membru ta' din l-aġenzija li qiegħda tagħmel ħafna xogħol siewi, importanti u li xi kultant huwa xogħol kontroversjali wkoll.

Dan għax ikollha taqdi parti mill-mandat tagħha li huwa dak li tagħmel skrutinju u li tara li m'humiex qegħdin jinkisru r-regoli tat-trattat li jitkellem kontra l-proliferazzjoni tal-weapons of mass destruction.

Nafu li dawn l-affarijiet kienu fil-qalba ta' kontroversja kbira fil-Lvant Nofsani, u li din l-aġenzija kienet u għadha sal-lum fil-qalba ta' dawk il- kontroversji.

Imma Malta hija wkoll membru ta' dak li jissejjaħ il- wassenaar arrangement.

F'dan l-arranġament hemm numru ta' pajjiżi li qegħdin jaħdmu flimkien sabiex jassiguraw li prodotti u teknoloġiji li jista' jkollhom dual use u li jkunu sensittivi, ma jkunx hemm it- trasferiment tagħhom.

Dawn il-pajjiżi qegħdin jaħdmu flimkien sabiex iżidu l-viġilanza ħalli din ma ssirx.

Sa ċertu punt, dan mhux biss qiegħed iħares l-interessi li ma jkunx hemm proliferazzjoni imma qiegħed iħares ukoll lejn is-sigurta`.

Sur President, Malta hija wkoll membru ta' l-Australia Group, li huwa grupp informali u li pajjiżna jaħdem fi ħdanu wkoll.

Il-pajjiżi f'dan il-grupp qegħdin jaħdmu flimkien sabiex ma jkunx hemm transhipments jew esportazzjoni ta' oġġetti li għandhom x'jaqsmu ma' armi kimiċi jew bioloġiċi u li allura jistgħu jkunu ta' ħsara enormi għall-bnedmin.

Dan kollu qiegħed ngħidu għaliex dak li qed nagħmlu llum għandna nagħmluh u npoġġuh fil-kuntest ta' Malta li għandha l-politika barranija tagħha mpenjata fil-ħidma sabiex ikollna dinja mingħajr tkabbir ta' l-armi nukleari u li ma jkunx hemm it-tixrid ta' din it-teknoloġija f'dawk il- pajjiżi li sal-lum għad m'għandhomx din l-enerġija.

Malta hija mpenjata f'dawn l-għaqdiet mhux biss bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea u allura bħala parti mill-politika ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-weapons of mass destruction, imma wkoll bħala parti mill-wassenaar arrangement u bħala parti mill-Australia Group.

Għalhekk Malta hija mpenjata fuq diversi livelli u aktar tard se jkolli l-okkażjoni li nitkellem fuq livelli oħra li permezz tagħhom aħna qegħdin inkomplu l-ħidma tagħna sabiex id-dinja tuża t- teknoloġija nukleari favur il-bniedem u mhux kontrih.

Fil-fatt f'Diċembru li għadda tajt l-istruzzjonijiet sabiex nikkomunikaw man-new agenda coalition ħalli naraw jekk hemmx il-possibilita` li nsiru membri ta' dik il-koalizzjoni.

Dan għaliex pajjiżna diġa` qiegħed jaħdem magħha mill-qrib u ġieli konna wkoll co-sponsors għar-riżoluzzjonijiet tagħhom fil-Ġnus Magħquda.

Il-messaġġ tagħna huwa li aħna rridu li t- teknoloġija nukleari tintuża għal skopijiet paċifiċi u ta' benefiċċju għall- umanita`.

Issa meta jkun hemm dan l-użu, irid ikun hemm ukoll is-sigurezza skond l-ogħla livelli ta' sigurta` li jeżistu fid-dinja f'dak il-mument ħalli jiġu salvagwardjati mhux biss dawk il-pajjiżi li għandhom stallazzjonijiet nukleari, imma anke l-pajjiżi ġirien tagħhom.

It-traġedja ta' Chernobyl u anke esperjenzi oħra għallmuna l-biża' enormi dwar kif l- effett ta' sitwazzjoni diżastruża tkompli tinxtered ma' kontinent sħiħ jew ma' parti sostanzjali minn dak il-kontinent.

Għaldaqstant huwa importanti li jkollna qafas b'saħħtu tas-saltna tad-dritt internazzjonali ħalli nassiguraw li kulħadd iżomm mal-livelli ta' sigurezza fl-enerġija nukleari li hija tant importanti għas-sigurezza tagħna u anke għas-sigurezza ta' l- umanita` b'mod ġenerali.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, bħala pajjiż m'għandniex armi nukleari u lanqas niddependu fuq l-enerġija nukleari u allura wieħed jista' faċilment jaħseb li din il-mozzjoni ftit li xejn tista' tolqotna mill-viċin.

Fil- fehma tiegħi, min jargumenta b'dan il-mod ikun qiegħed jara biss sal-ponta ta' mnieħru u jkun qiegħed jgħaddas rasu fir-ramel.

Bħala pajjiż żgħir u newtrali, mingħajr l-ebda ambizzjonijiet extra-territorjali, xorta waħda rridu nagħtu l-kontribut tagħna għal soluzzjonijiet transnazzjonali li huma meħtieġa sabiex ikunu indirizzati l-problemi maħluqa mit-theddida kemm tat- terroriżmu globali kif ukoll mill-proliferazzjoni ta' l-armi tal-qerda tal- massa, aktar u aktar meta jistgħu jimbtu ċirkostanzi fejn dawn iż-żewġ theddidiet jispiċċaw minsuġin flimkien.

Minħabba li l-kawżi tal-konflitti u ta' l-instabilita` ma jistgħux jiġu ttrattati separatament, jiena tal-fehma li Malta għandha tilgħab rwol importanti u attiv fl-azzjoni kkonċertata u li hija mistennija min-naħa ta' kull membru tal-komunita` internazzjonali kif aħna llum, aktar u aktar issa li qegħdin fl-Unjoni Ewropea.

Minkejja ċ-ċokon tagħna u minkejja l- limitazzjonijiet tar-riżorsi tagħna, fil-fehma tiegħi għandna nagħtu s- sehem sħiħ tagħna sabiex ma nibqgħux nifhmu biss dawn l-isfidi iżda noffru wkoll soluzzjonijiet għalihom.

Il-Ġnus Magħquda u l-aġenziji tagħha li jħaddnu s-sistema multilaterali tas-sigurta` kollettiva jibqgħu l-aktar mezz effettiv sabiex nilqgħu nilqgħu għat-theddida tal-paċi u għat-theddida tas-sigurta' internazzjonali.

Sur President, irridu nżommu wkoll f'moħħna li l-miżuri ta' diżarm waħedhom m'humiex se jwasslu għal dinja ħielsa mill-armi nukleari.

Qiegħed ngħid hekk mhux biex inkun negattiv imma sakemm se jibqgħu jitfaċċaw stati u entitajiet oħra b'potenzjal ta' armi nukleari, allura se jkun qiegħed jitpoġġa f'riskju l-proċess kollu sabiex jiġi eliminati l-armi nukleari minn fuq wiċċ id-dinja.

Ftit ilu laqtitni ħafna l-intervista li saret ma' espert tal-proliferazzjoni ta' l-armi nukleari, fejn lil dan l-espert staqsewh x'inhuma fil-fehma tiegħu l-akbar tliet theddidiet li qiegħda tiffaċċja d-dinja llum f'dan ir-rigward.

Min-naħa tiegħu dan qalilhom - se nsemmihom fl-istess ordni kronoloġika li tahom - li għandek il-biża' li bi żball pajjiżi bħar-Russja u l-Istati Uniti, li lum qegħdin jikkolaboraw ħafna flimkien, iwaddbu nuclear missiles lejn xulxin.

Imbagħad għandek it- theddida tal-Korea u ta' l-Iran li magħhom hemm stati oħra bħall-Pakistan, l-Indja u l-Iżrael u fl-aħħar it-theddida li forsi mhux kulħadd jitkellem dwarha imma li hija l-inqas waħda kontrollabbli, jiġifieri dik tat- terroriżmu nukleari.

Fil-fatt, meta dan l-aħħar sar studju fuq dan is-suġġett, kien hemm diversi esperti li kienu tal-fehma li l-akbar theddida għall-pajjiżi bħall-Istati Uniti min-"9/11" sal-lum hija proprju dik ta' attakk terroristiku nukleari fuqha jew inkella fuq wieħed mill-alleati tagħha.

Din hija xi ħaġa agħar għalina, mhux għaliex aħna alleati ta' l-Istati Uniti imma għaliex jistgħu jintlaqtu pajjiżi ġirien tagħna.

Niftakar li madwar sentejn ilu kont attendejt konferenza organizzata mill-Parlament Ewropew u li għaliha konna mistednin bħala delegazzjoni Maltija.

Din il-konferenza kienet interessanti u kienet indirizzata mill-ex-senatur Sam Nunn.

Għalkemm illum huwa bniedem anzjan u rtirat, dan kien bniedem strumentali ħafna sabiex flimkien mas-senatur Richard Luger iqajjem kuxjenza dwar it-theddida li jistgħu jippreżentaw dawk l-armi nukleari li kien hemm fl-Istati ex- Sovjetiċi u li jistgħu jiġu ttraffikati fost individwi jew gruppi b'ambizzjonijiet terroristiċi aktar milli minn stati oħra.

Dawn urew kif għalkemm illum il-gwerra bierda m'għadhiex teżisti, fil-kamp nukleari għad hemm il-hold-over tal-gwerra bierda.

Dawn ħadmu bis-sħiħ taħt diversi presidenti iżda mhux kull president tahom l-istess appoġġ finanzjarju, materjali u morali daqskemm xtaqu huma.

Fl-opinjoni tiegħi, minkejja li dawn kienu senaturi ndividwali u ġejjin minn orjentament differenti – fil-fatt wieħed kien demokratiku u l-ieħor repubblikan – xorta waħda rnexxielhom jinżlu fl-istorja talli qajmu kuxjenza dwar dik li qed tissejjaħ l-akbar theddida eżistenzjali li qegħdin niffaċċjaw illum.

Kien ta' unur għalija meta kelli l-okkażjoni li nitkellem mas-senatur Sam Nunn għaliex minkejja l-eta` tiegħu wera li għad għandu luċidita` u viżjoni kbira kemm lejn l-implikazzjonijiet ta' dak li ġara fl-imgħoddi u anke għat- theddidiet reali li għadha qiegħda tiffaċċja llum u li sfortunatmaent ħafna minna għadna neħduhom for granted.

Sur President, il-punt tat-tluq tagħhom huwa sempliċi u jirrepetuh diversi drabi fid-diskorsi tagħhom.

Dawn jargumentaw u jgħidulek li huwa minnu li r-Russja u l-Istati Uniti m'għadhomx aktar għedewwa ta' xulxin, pero` għad hemm eluf ta' nuclear warheads ippuntati lejn xulxin fuq dak li wieħed isejjaħ hair trigger alert.

Dan qiegħed ngħidu mhux biex inkun allarmista jew biex noħloq a worse case scenario imma sabiex nuri kif jista' jkollok traġedja terroristika jew traġedja aċċidentali u l-konsegwenzi fiż-żewġ okkażjonijiet ikunu ta' ċerta portata.

Jekk tistaqsuni x'nara bħala l- aktar theddida fil-każ ta' l-Iran, ma nillimitax ruħi biss għall-biża' ta' l-iżvilupp ta' l-armi nukleari għaliex dan huwa żvilupp li ma nieħu gost bih imkien, imma l-biża' tiegħi huwa li dawn jistgħu jintużaw kontra xi stat ieħor, bħal per eżempju, l-Iżrael li mbagħad ma jkun irid xejn sabiex jirritalja bl-istess mod.

Anzi hemm min jargumenta li l-Iżrael jista' jieħu azzjoni kontra l-Iran anke qabel ma l-Iran ikun żviluppa kompletament il-kapaċita` nukleari tiegħu.

Hawnhekk qiegħed insemmi t-terroriżmu u rrid ngħid li għalkemm jista' jkun hemm xi terroristi li jisirqu, jixtru jew jakkwistaw materjal nukleari bħalma huwa l-plutonium jew il-highly enriched uranium, dawn kulma jistgħu jibnu huma biss devices nukleari krudi u mhux devices nukleari sofistikati.

Pero` għalkemm dawn it-tip ta' armi ma jkollhomx l-explosive yield li għandhom armi nukleari militari sofistikati, xorta waħda jistgħu jirriduċu ruħhom f'bombi qawwija tal-qerda tal-massa.

U naħseb li l-ħsieb ta' kull wieħed u waħda minna f'din il-Kamra huwa dak li nkunu lkoll kemm aħna kontra kull tieqa li minnha jistgħu jgħaddu dawk in-nies li qegħdin jippromwovu l-bombi tal-qerda tal-massa, sew jekk inhuma gvernijiet, individwi jew gruppi terroristiċi.

Sur President, bl-ebda mod ma rrid inċekken it-theddida ta' dak li jista' jiġri fl-Iran u fil-Korea ta' Fuq, għalkemm irrid nitkellem b'mod pożittiv dwar xi żviluppi li seta' kien hemm f'dan ir-rigward.

Madankollu l-aktar ħaġa li tinkwetani ġejja mill-fatt li min-naħa għandek l-Iran li huwa kommess li jeqred lill-Iżrael minn wiċċ id-dinja - xi ħaġa li aħna żgur ma nistgħux naqblu magħha, kif ma qbilniex ma' l-istatement li sar min-naħa tagħhom meta ħarġu bil-famuża holocaust denial – u min-naħa l-oħra, meta titkellem ma' l-esperti nukleari jgħidulek li l-akbar theddida la hija l- Iran u lanqas hija l-Korea ta' Fuq imma ġejja mill-għadu li ma tafx bih, li ma tafx min hu, li ma tafx minn fejn jista' jinbet u li ma tafx kemm hu kbir u kemm jista' jkollu saħħa.

Ilna nafu mis-sajf ta' l-2002 li l-Iran kienet tefgħet għajnejha fuq programm nukleari.

Issa dan qiegħed ngħidu mhux biex nuri li ċerta escalation fil-media għandna neħduha with a pinch of salt, imma rridu neħduha fil-kontest tar- rivalitajiet reġjonali li jkunu qegħdin jiżviluppaw madwarna.

Ma rridux ninsew il-farsa ta' dak li ġara fl-Iraq, fejn sal-lum għadu ma ġiex ipprovat li l-Iraq kellhom armi tal-qerda tal- massa.

Naturalment fl-imgħoddi ma ddejqu xejn milli jużaw armi kimiċi speċjalment kontra l-Kurdi.

Sfortunatament dawn l-armamenti u materjal ieħor kienu ġew ipprovduti lilhom minn diversi pajjiżi tal-punent.

Mil-lat pożittiv wieħed irid isellem lill-pajjiż ġirien tagħna, il-Libya, li mhux biss ħadet pass kuraġġuż meta xoljiet kull żvilupp nukleari li setgħet kienet qiegħda tikkontempla, imma li serviet wkoll ta' eżempju għal pajjiżi oħra li qegħdin joħolqu nkwiet u tensjoni fir-reġjuni rispettivi tagħhom.

Idealment nixtieq nara l-Lvant Nofsani kompletament ħieles mill-armi nukleari, inkluż l-Iżrael, jekk irridu verament naraw il-paċi u l- istabbilita` fir-reġjun.

Li jkun hemm pajjiżi ġodda li jiżviluppaw l-armi nukleari huwa fih innifsu perikoluż għaliex b'dan il-mod ikun qiegħed jikber il-periklu li jista' jiġi trasferit materjal nukleari lil gruppi terroristiċi.

U aktar ma jkun hemm armi nukleari fid-dinja, aktar se jkun kbir ir-riskju li t-terroristi - ta' kwalunkwe nazzjonalita` - jakkwistawhom b'xi mod jew ieħor.

Ftit ilu kellmuni xi studenti ta' l- universita` u staqsewni jekk personalment inħossx li n-non-proliferation treaty huwiex trattat b'saħħtu jew le.

Ħdejn dak li kien qed jipprevedi l- president Kennedy, li sas-snin sebgħin kien jgħid li seta' jkollna madwar 25 stat nukleari, allura ngħid iva, illum il-qagħda hija aktar pożittiva minn dak li kien bassar.

Pero` ma rridux ninsew li apparti mill-pajjiżi li hemm barra n-non-proliferation treaty, hemm ukoll il-ħames permanent nuclear weapon states.

Dawn huma ċ-Ċina, Franza, il-Gran Brittanja, ir- Russja u l-Istati Uniti.

Huwa importanti li l-istati kollha jiffirmaw dan il-protokoll adizzjonali għaliex dan jipprovdi għal spezzjonijiet aktar rigorużi mill-international atomic energy agency u għaliex dawn il-kontrolli jistgħu jrażżnu u jillimitaw it-trasferiment ta' dak li jissejjaħ id-dual use nuclear technology, fejn teknoloġija għall-użu ċivili tista' tinqaleb fi programmi ta' armamenti nukleari.

B'mod parallel imbagħad hemm bżonn li l-konferenza dwar id-diżarm ta' Ġinevra tikkonkludi l-ħidma tagħha, l-aktar fejn jidħol l-hekk imsejjaħ fissile material cut-off treaty.

Dan l-aħħar saru diversi diskorsi li kollha kienu pożittivi, u għalhekk inħoss li fuq suġġett makabru bħal dan, tajjeb li wieħed jenfasizza wkoll dak kollu li huwa pożittiv.

Per eżempju, laqatni d-diskors riċenti tas-segretarju ġenerali l- ġdid tal-Ġnus Magħquda fejn tkellem dwar l-isfidi speċifiċi fil-qasam ta' l- armi nukleari li qegħdin jippreżentaw il-Korea ta' Fuq u l-Iran, kif ukoll fuq il-mod ta' kif il-kunsill tas-sigurta` addotta riżoluzzjonijiet importanti f'dan ir-rigward.

Dawn ir-riżoluzzjonijiet hemm min jgħid li kienu ebsin, mentri oħrajn qalu li kienu xi ftit rotob, pero` dik hija xi ħaġa immaterjali.

Dan kompla jgħid li xorta waħda hemm bżonn ta' impenn ugwali u ndaqs sabiex jissaħħaħ ir-reġim favur in-non-proliferazzjoni u d-diżarm fuq livell globali.

Għaldaqstant il-messaġġ tiegħu kien wieħed ċar u qalilna li huwa minnu li l- Korea u l-Iran huma ta' problema, pero` mhux huma biss joħolqu problema.

Jekk irridu nkunu onesti magħna nfusna – kompla jgħid - rridu nħarsu lejn kulħadd bl-istess mod mingħajr ma noqogħdu nqisu jekk l-uċuħ humiex suwed, sofor, bojod jew ħomor.

Kien interessanti wkoll id-diskors li s-segrerarju ġenerali tal-Lega Għarbija Elmusa għadu kemm għamel f'Dabos waqt il-world economic forum tal-ġimgħa l-oħra.

Elmusa ħeġġeġ sabiex ma jkun hemm l-ebda attakki fuq l-Iran minħabba l-programm nukleari tagħhom.

Fi tmiem il-ġimgħa s-segretarju ġenerali ta' l-international atomic energy agency, Mohammed El Baradei, wera realiżmu kbir f'Dabos meta appella lill- partijiet kollha konċernati sabiex jieħdu dak li jissejjaħ t-time-out - li m'hu xejn ħlief cooling off period - ħalli permezz ta' dan il-waqfien, l- Iran twaqqaf l-enrichment programme tagħha filwaqt li l-Ġnus Magħquda tissospendi s-sanzjonijiet tagħha.

Dan jgħodd aktar u aktar billi qabel ħames snin oħra, l-Iran, huma x'inhuma l-iskopijiet tiegħu, mhux se jkun f'pożizzjoni li jipproduċi armi nukleari.

Għalkemm jiena kritiku ta' ċerti stqarrijiet, pożizzjonijiet u aġir min-naħa ta' l-Iran, naqbel ukoll ma' dak li qal ir-rebbieħ tal-premju nobel Baradei li attakk fuq l-Iran se jkollu konsegwenzi katastrofiċi.

Sur President, proprju llum stess inġibditli l-attenzjoni dwar il-fatt li l- Iran irrisponda għall-proposta ta' Baradei, tant li qalet li hija lesta li tikkonsidra bis-serjeta` l-offerta tiegħu ta' tmiem il-ġimgħa.

Saħansitra diġa` talab lir-Russja sabiex taġixxi bħala intermedjarja u talab mill-ġdid lir-Russja sabiex toħroġ bi proposti ġodda li permezz tagħhom tkun tista' tkompli bl-enrichment programme tagħha fuq it-territorju Russu aktar milli fuq it-territorju Iranjan.

Dan huwa fattur interessanti għaliex filwaqt li r-Russja - li forsi kontra qalbha u anke forsi kaxkret saqajha - vvotat favur is-sanzjonijiet limitati kontra l-Iran fil-Ġnus Magħquda, xorta waħda għamlitha ċara li hi kienet qiegħda toġġezzjona għall-iżolament ta' l-Iran u ħalfet li se tkompli tassisti lil dan il-pajjiż sabiex jilħaq l-oġġettivi nukleari tiegħu, diment li dawn ikunu purament paċifiċi.

Tajjeb infakkru li anke ftit tal-ġimgħat ilu, fl-Istati Uniti kien hemm proposti wiesgħa u mifruxa – hawnhekk qiegħed nitkellem għal famuż Baker/Hamilton report – fejn fost affarijiet oħra ħeġġew l-amministrazzjoni Amerikana sabiex minflok ma jkomplu jiżolaw il-pajjiżi bħas-Sirja u l-Iran, jaraw li jiftħu d-djalogu magħhom.

Madankollu jidher li l-appell tagħhom waqa' fuq widnejn torox u għalhekk sinċerament nappella lill-komunita` internazzjonali u anke lill-amministrazzjoni Amerikana sabiex tibqa' tiżen din il-proposta.

Dan għaliex jiena nemmen li l-iżolament jista' jwassal sabiex pajjiżi bħal dawn jirrikorru aktar għall-estremiżmu milli bil- maqlub.

Għalkemm il-pożizzjoni uffiċjali Amerikana fuq l-Iran għadha taħt konsiderazzjoni, l-Istati Uniti tinsab kommessa li taħdem b'mod koperattiv flimkien ma' l-alleati tagħha fil-Golf Għarbi fir-rigward ta' din il- kwestjoni.

Sur President, huwa minnu li fil-Golf Għarbi hemm preokkupazzjoni fuq l- Iran anke minn ċerti pajjiżi Għarab, fosthom il-ħbieb tagħna tas-Saudi Arabja u l-Kuwajt, li aħna se nżuruhom fi tmiem il-ġimgħa bħala foreign affairs committee, pero` il-preokupazzjoni tagħhom m'hijiex dwar l-hekk imsejħa theddida nukleari ta' l-Iran imma dwar il-mod ta' kif l-influwenza Shiita tagħhom qiegħda tinfirex kullimkien.

Saħansitra din spiċċat infirxet ukoll ġewwa l-Iraq wara l-okkupazzjoni Amerikana.

Jiena ngħid li jekk hemm xi ħadd fl-Iraq li ħareġ rebbieħ bl-okkupazzjoni Amerikana, la kienet l-Amerika u lanqas kien l-Iraq imma r-rebbieħ kien l-Iran, li qatt ma kellu influwenza qawwija ġo l-Iraq daqskemm għandu proprju fil-ġranet li qegħdin ngħixu fihom illum.

Imma filwaqt li l-Amerikani kienu kawti ħafna u fl-istess ħin diplomatiċi fuq il-konsiderazzjonijiet tagħhom vis-a-vis l- Iraq, min-naħa l-oħra rridu nżommu f'moħħna li l-Iżrael mar jgħid on record li lest iwieġeb għall-ambizzjonijiet nukleari ta' l-Iran bil-mezzi kollha għad-dispożizzjoni tiegħu.

Dan qiegħed ngħidu mhux biex nagħmel xi kundanni għaliex jien ġejt hawnhekk illum mhux biex nikkundanna lill-Iżrael jew lil xi pajjiż ieħor.

Illum ġejt hawnhekk - u persważ li anke l-kollega tiegħi l-Ministru ġie bl-istess intenzjoni - sabiex nawgura li ssaltan id-diplomazija u l-pressjoni internazzjonali, aktar u aktar billi l-Iżrael qatt ma eskluda li jista' xi darba jirrikorri għall-istrikes militari kontra l-Iran.

U qiegħed ngħid hekk għaliex bħala pajjiż fil-Mediterran aħna nsofru ħafna mill-fallout politiku u anke mit-tensjonijiet ġodda li jistgħu jinbtu jekk tiġri xi ħaġa simili.

Għalkemm jiena ngħid li t-trattat tan-non-proliferazzjoni għamel ħafna ġid, irridu xorta waħda nsaħħu aktar idejn l-international atomic energy agency.

Dan hemm bżonn li nagħmluh sabiex jissaħħaħ il-proċess u s- saħħa tagħhom ta' verifika u ta' kontroll.

Importanti wkoll li apparti milli jkollna trattati simili, ikollna wkoll l- għodda u l-mezzi meħtieġa sabiex permezz ta' metodi strinġenti ta' verifika nkunu nistgħu nimplimentawhom.

Anke bħala membri ta' l-Unjoni Ewropea, illum għandna dan l-impenn fuq skala multilaterali.

Dan qiegħed ngħidu għaliex idealment, id-diżarm nukleari jaħdem biss jekk kemm-il darba jitħaddem fuq skala globali.

Inkunu ferm aktar ikkonfortati li kieku dawk il-pajjiżi li għandhom armi nukleari, kellhom jieħdu azzjoni konkreta sabiex jirriduċu d-dipendenza strateġika tagħhom fuq dawn l-imberkin armi.

Għalkemm ma narax kemm l-applikazzjoni nukleari f'kontest ċivili tagħmel sens għal pajjiżna, irridu xorta waħda nżommu f'moħħna dak li qalet l- istess IAEA.

Fil-fatt din qalet ċar u tond li x-xjenza nukleari tista' tilgħab rwol importanti fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali ta' ċerti pajjiżi.

Per eżempju, ma rridux ninsew li l-enerġija nukleari tiġġenera 16% ta' l- elettriku dinji madwar 30 pajjiż, fosthom seba' pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw, filwaqt li r-radjoloġija tintuża estensivament fil-ġlieda kontra l-kanċer.

Naturalment jien m'iniex xi espert fuq il-materja nukleari, pero' minn dak li qrajt sibt li t-teknika nukleari saħansitra tintuża fi studju dwar iċ- child/man nutrition kif ukoll fil-ġlieda kontra ċerti nfezzjonijiet qerrieda.

Għalhekk wieħed irid jagħmel distinzjoni ċara bejn applikazzjonijiet nukleari paċifiċi f'pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw u oħrajn li huma ferm aktar aggressivi u belliġerenti.

Personalment nemmen li l-aħjar djalogu li jista' jsir f'dan ir-rigward huwa dak multilaterali.

Din kienet xi ħaġa li l-ex-segretarju ġenerali tal-Ġnus Magħquda Kofi Annan ħadem ħafna favur tagħha meta tkellem dwar kif is-sigurta' kollettiva tista' titħaddem fil-prattika.

Sur President, il-mozzjoni li għandna quddiemna llum hija l-aktar rilevanti għaliex dan il-protokoll addizzjonali qiegħed isegwi wara l-iskoperta ta' ċerti attivitajiet nukleari klandestini f'ċerti pajjiżi li jistgħu jwasslu għall-armi tal-qerda tal-massa.

Dan il-protokoll mhux biss se jsaħħaħ idejn l-IAEA billi din tkun tista' testendi l-investigazzjonijiet tagħha lil hinn minn nuclear fuel cycle and collations, imma se tobbliga wkoll lil pajjiżi membri sabiex jagħmlu dikjarazzjonijiet estensivi dwar l- istazzjonijiet kollha li jistgħu jżommu materjal nukleari, avolja jekk ikunu fi kwantijiet żgħar.

Barra minn hekk se jżommu wkoll fil-mira tagħhom dawk il-pajjiżi li mhux bilfors għandhom materjal nukleari imma li jistgħu jimmanifatturaw apparat nukleari jew ikollhom l-infrastruttura neċessarja sabiex jipproċessaw apparat simili.

B'riżultat ta' dan il-protokoll addizzjonali, il-Kummissjoni Ewropea se tispiċċa bħala l-main interface bejn l-istati membri u l-IAEA.

B'hekk se jiġi garantit ukoll li jkun hemm applikazzjoni uniformi tal-proviżjonijiet tal-protokoll addizjonali ma' l-Unjoni Ewropea kollha kemm hi bħala entita'.

Fil-fatt il-Kummissjoni Ewropea għandha madwar 200 spettur kif ukoll iżżomm database estensiv li jiġbor fi ħdanu l-materjal nukleari ċivili kollu fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Għalkemm it-theddid nukleari jista' jinbet minn kullimkien, jiena nemmen li l-akbar theddida għat-tixrid ta' l- armi nukleari tal-qerda tal-massa ġej minn dawk il-pajjiżi li ma sseħbux fin-non-proliferation treaty u li għandhom diversi attivitajiet nukleari li m'humiex issalvagwardati b'mod tajjeb.

Il-komunita' internazzjonali għandha l-obbligu li tkompli żżid il-pressjoni fuq dawk l-istati b'attivitajiet nukleari sinifikanti u li għadhom ma ġabux fis-seħħ dan il-protokoll addizzjonali.

Idealment il-komunita' internazzjonali għandha taħdem favur id-diżarm totali u f'dan il-kontest, bħala oppożizzjoni Laburista nagħrfu u nappoġġjaw inizjattivi bħal dawk meħuda mill-Brażil, mill-Eġittu, mill-Irlanda, mill-Messiku, min-New Zealand, mis-Slovenja, mill-Afrika ta' Isfel u mill-Isvezja f'Ġunju ta' l- 1998, meta dawn il-pajjiżi kienu waqqfu a new nuclear disarmament agenda, proċess li għandu jiġi sostnut u jitkompla.

F'kontest Mediterranju nħoss li nkun qiegħed nonqos jekk, kemm f'ismi u kemm f'isem l-oppożizzjoni, ma nagħmilx appell lill-istati kollha tal-Mediterran sabiex mhux biss jirratifikaw dan it-trattat u l-protokolli tiegħu, imma li jirratifikaw ukoll l-istrumenti kollha eżistenti tad-diżarm, anke fil-kontest tal- konvenzjoni dwar l-armi kimiċi u bioloġiċi.

Dan għaliex hemm diversi pajjiżi li filwaqt li huma kontra l-armi nukleari, xorta waħda għadhom ikaxkru saqajhom fuq il-konvenzjonijiet dwar l-armi kimiċi u bioloġiċi.

Sur President, importanti li fid-dibattitu tal-lejla niddistingwu bejn is- salvagwardji tradizzjonali kontra l-armi nukleari kif ukoll li ma nħallux lill-media internazzjonali tikkondizzjonana għad-double standards li ta' spiss jiġu applikati f'dan id-dibattitu ferm topiku.

Jien naħseb li hija x- xewqa ta' kull wieħed u waħda minna li niżguraw li l-uranium, b'mod partikolari, jiġi wżat strettament għal raġunijiet paċifiċi.

Hemm tliet mezzi partikolari ta' kif l-ispezzjonijiet tas-siti nukleari jistgħu jservu ta' alert system li tipprovdi forma ta' twissija għall-użu ta' materjal nukleari li jmur lil hinn mill-attivitajiet paċifiċi.

Per eżempju, għandek il-material accountability, fejn jiġu tackled it-transfers u l-flow ta' materjal f'kull faċilita' nukleari.

Għandek ukoll is-sigurta' fiżika, li tirristrinġi l-aċċess għall-materjal nukleari f'siti partikolari.

Imbagħad għandek dak li jissejjaħ il-containment and surveillance, li jinkludi l-użu ta' siġilli, automatic cameras u strumenti oħra li kapaċi jagħrfu movimenti jew tbagħbis b'materjal nukleari u billi tagħmel on site spot checks fuq livell intensiv u professjonali.

Issa meta d-dinja kienet tistrieh biss fuq is-salvagwardji tradizzjonali, il-verifiki kienu jsiru biss abbażi ta' dikjarazzjonijiet formali ta' l- istati suspettati.

Pero' mis-snin disgħin lil hawn, l-attenzjoni bdiet iddur fuq dak li ma kienx qiegħed jiġi ddikjarat.

Biss, bla dubju ta' xejn, l-akbar riskju għall-proliferazzjoni ta' l-armi nukleari ġej minn dawk il-pajjiżi li m'humiex membri tan-non-proliferation treaty u li huma involuti f'attivitajiet nukleari li huma sinifikanti u li m'humiex salvagwardjati.

Huwa f'dan il-kontest biss li jiena ninkwieta meta nisma' pajjiżi bħall-Iżrael jheddu lill-Iran bir-ritaljazzjoni għaliex sa ftit taż- żmien ilu, l-Iżrael la kien qiegħed jiċħad u lanqas jikkonferma jekk għandux armi nukleari.

Għalkemm kulħadd jaf li dawn għandhom program simili li jmur lura s-snin, sa erbat ijiem ilu kienu qed jgħixu fi stat ta' limbu nukleari.

Fil-fatt, il-ġurnalisti nvestigattivi kienu jħobbu jlaqqmu lill-Iżrael bħala a state of nuclear ambiguity, fejn la tgħid jekk intix stat non-nukleari u lanqas tiċħad li int stat nukleari.

Tajjeb li wieħed jgħid li r-rettorika Iżraelita kontra l-Iran tmur lura għas-sena 2002, u s-suspett ta' azzjoni militari ilha għaddejja minn dak iż- żmien.

Dakinhar l-Iżrael kien qiegħed jgħid li l-Iran kien se jkollu l- kapaċita' nukleari sas-sena 2005, xi ħaġa li fil-fatt ma avverietx ruħha.

Tajjeb li wieħed jgħid li l-programm nukleari ta' l-Iran kien beda proprju taħt ix-Shah tal-Persja fl-1974

u li mbagħad kien ġie sospiż wara r-rivoluzzjoni Islamika ta' l-1978 u l- 1979.

Ix-Shah kien għamel riċerka fil-produzzjoni tal-fissile material iżda dawn l-isforzi kienu ġew sospiżi meta faqqgħet il-gwerra bejn l-Iran u l-Iraq.

Il-programm nukleari kien ġie re-attivat fi żmien l-Ayatollah Khomeini fl-1984, pero' imbagħad l-affarijiet kienu reġgħu waqgħu lura wara li ċerti reactor sites Iranjani kienu ntlaqtu minn attakki bl-ajru mill- forzi Iraqini.

Sur President, qiegħed ngħid dan kollu mhux biex nilgħabha ta' l-istoriku jew biex noħroġ l-iskeletri mill-armarju, imma għaliex meta nitkellmu dwar l-armi nukleari nafu li l-Golf Persiku u l-Lvant Nofsani għandhom identitajiet ġeografiċi separati imma li huma fundamentalment marbuta flimkien bħala reġjun wieħed jekk inħarsu lejhom mil-lenti purament politiku u militari.

Min-naħa għandek id-dinamika tal-konflitt Għarbi, Palestinjan, Iżraelit u min-naħa l-oħra għandek is-superjorita' netta Iżraelita.

Imbagħad għandek ukoll ir-rivalitajiet inter-Għarab u reġjonali li lkoll magħġunin flimkien jipprovdu impetus għal aktar proliferazzjoni ta' l-armamenti nukleari fl-inħawi li għadni kif semmejt.

Jekk irridu nkunu fattwali rridu nammettu li l-programm nukleari Iżraelit imur lura lejn tmiem is-snin ħamsin meta ġiet żviluppata l-faċilita' nukleari f'Dimona ġewwa n-Negev.

Ma rridux ninsew l-għajununa li dawn kienu rċevew mingħand il-Franċiżi u mill-Afrika ta' Isfel.

Huwa mifhum li l-Iżrael nidiet nuclear alert kemm fil-gwerra tal-Yom Kippur ta' l-1973 kif ukoll fil-konflitt tal-Golf fl-1991.

Dan jinkwetani għaliex il-gvern Iżraeljan għadu sal-lum ma jammettix formalment li għandu l-armi nukleari.

Madankollu, dan l-aħħar il-prim ministru Olmert indika li dan huwa l-każ.

Li jinkwetani huwa l-fatt li l-Iżrael m'huwiex membru tan-non- proliferation treaty, u b'hekk is-siti nukleari li jistgħu jeżistu fl- Iżreal se jibqgħu magħluqin u mhux se jkunu soġġetti għal spezzjonijiet u salvagwardji nukleari.

Issa hawnhekk m'iniex qiegħed nagħmel xi kritika kontra Iżrael imma qiegħed inpoġġi biss il-kwadru sħiħ tas-sitwazzjoni.

Illum jinħarġu ħafna kotba u studji dwar strateġiji militari ta' l-Iżrael imma mkien ma ssib imqar studju wieħed dwar kif l-armi nukleari jidħlu fil- ħsieb strateġiku Iżraelit kif ukoll fir-rwol tad-duttrina militari ta' l- Israeli Defence Force.

Dan l-argument jinkwetani fuq żewġ livelli, l-ewwelnett għaliex sempliċi guesswork fuq suġġett jaħraq bħal dan huwa allarmanti.

Pero' aktar allarmanti minn hekk huwa l-fatt li dan jagħti saħħa lill-argument li jistgħu jġibu ċerti stati allineati kontra l-Iżrael.

Kien għalhekk li għamilt l-enfasi fuq is-saħħa nukleari ta' l-Iżrael u mhux għaliex ridt nattakka lilhom.

Bid-diskors tiegħi ridt nuri li bis-saħħa nukleari tagħhom, l-Iżrael qegħdin isaħħu l-argumenti ta' l-għedewwa tagħhom, li jħossu - mhux qed ngħid li naqbel magħhom imma qed ngħid biss x'iħossu jew għallinqas x'jesprimu li jħossu – li huwa d-dritt tagħhom li jiżviluppaw armi nukleari bħala deterrent kontra l-arsenal nukleari Iżraelit.

L- importanti – u li naħseb irridu naqblu fuqu f'din il-Kamra – huwa li ma nistgħux nippermettu iżjed il-kejl doppju, fejn min-naħa jkun hemm min jinjora l-akkwist Iżraelit ta' armi qerrieda tal-massa u min-naħa l-oħra jkun hemm min jopponi għas-sempliċi trasferiment paċifiku ta' teknoloġiji nukleari fil-pajjiżi terzi.

Sur President, meta fl-1981 l-Iżrael kienu attakkaw ir-reattur nukleari fl- Iraq, ħafna kienu ħasbu li din kienet saret minħabba li l-Iżrael ma ridux li s-superjorita' nukleari tagħhom tiġi mittiefsa.

Jista' jkun li l- programmi Iraqini kienu intiżi dak iż-żmien bħala konfront kontra l-Iżrael, imma fir-realta' kienu l-Iranjani l-aktar li soffrew mill-armi kimiċi Iraqini, li kellhom il-barka sħiħa tal-punent fil-famuża gwerra ta' tmien snin bejn l-Iran u l-Iraq.

Ħalli nkun ċar u ma niġix ikkwotat ħażin.

Jien qiegħed ngħid dan kollu sabiex nifhem il-fattur li seta' nissel il-ħtieġa fost l-Iranjani li għandhom ikunu responsabbli bl-aktar mod intensiv għad- difiża tagħhom.

Diment li d-dinja tibqa' tagħlaq għajnejha għall-armi nukleari Iżraeliti, aktar se jkun diffiċli sabiex ċerti pajjiżi, fosthom l- Iran innifsu, ikollhom fidi li r-reġimi ta' l-armi nukleari qegħdin jiġu ttrattati b'mod ugwali.

Fil-fehma tiegħi dan huwa l-fattur li qiegħed iżomm lil ċerti pajjiżi Għarab milli jkaxkru saqajhom sabiex jiffirmaw il- chemical weapons convention minkejja n-nuqqas ta' konvinzjoni tagħhom dwar l-utilita' ta' dawn it-tip ta' armamenti fiż-żmenijiet tal-lum, fejn it- teknoloġija hija ħafna aktar avvanzata milli kienet fil-passat.

Ma rridux ninsew għal kollox li l-chemical warfare dejjem kienet titqies bħala the poor man's atomic bomb.

Madankollu lanqas irridu nħallu li l- Lvant Nofsani jiddomina d-dibatittu tagħna.

Kemm il-ministru kif ukoll jiena pprovajna nħarsu lejn din il-problema minn perspettiva globali, u għaldaqstant inkun qiegħed nonqos minn dmiri jekk f'dibattitu bħal dan ma nsemmix ir-reġjuni kollha li għandhom x'jaqmsu ma' l-enerġija nukleari.

Fost dawn il-pajjiżi hemm reġjun li ftit li xejn nitkellmu dwaru fil-media - kemm lokali kif ukoll barranija – u dan huwa l-Amerika t'Isfel.

Huwa veru li sa nofs is-snin disgħin l-alleati Sud-Amerikani, bħalma huma l- Amerika t'Isfel, l-Arġentina u l-Brażil kienu abbandunaw il-programmi nukleari tagħhom u ffirmaw in-non-proliferation treaty filwaqt li ftiehmu li joħolqu a nuclear weapon-free zone.

Madankollu llum hemm l-għajdut li wħud minn dawn il-pajjiżi jistgħu jibdew il-programm nukleari tagħhom mill- ġdid, u dan jista' jkollu konsegwenzi negattivi peress li jista' jwassal sabiex jiftaħ feriti antiki bejn avversarji tradizzjonali u qodma.

Min-naħa l-oħra lanqas nistgħu naħsbu ħażin f'kulħadd, għaliex jekk nieħdu pajjiżi bħal Brażil, inisbu li għalkemm f'Mejju li għadda inawguraw l-ewwel uranium enrichment plant tagħhom, avolja saritilhom ċerta pressjoni internazzjonali sabiex ma jagħmlux hekk, huma ġabu raġunijiet validi għaliex qalu li m'għandhomx ambizzjonijiet nukleari imma jridu biss l- indipendenza tagħhom fil-qasam ta' l-enerġija kif ukoll l-energy security.

Naħseb li llum kulħadd jaqbel li hi kif inhi d-dinja, kbira kemm hi kbira l- inċertezza globali fil-qasam ta' l-enerġija, l-energy security hija xi ħaġa li qiegħda fuq l-agenda ta' kull pajjiż, inkluż tagħna.

Issa mhux qed ngħid li aħna se nibdew inħarsu lejn l-enerġija nukleari, imma qiegħed ngħid li llum l-energy security telgħet fuq l-agenda internazzjonali ta' kull pajjiż, kemm dawk li huma oil producing countries kif ukoll ta' dawk li m'humiex.

U hawnhekk toħroġ faxxa oħra ta' pajjiżi li għada pitgħada jistgħu jiżviluppaw forza nukleari.

Meta nitkellmu dwar pajjiżi bħall-Brażil u l-Argentina - dawn ma semmejthomx bl-addoċċ – inkunu qegħdin nitkellmu fuq pajjiżi li l-esperti jqisuhom bħala pajjiżi potenzjali li jkollhom poter nukleari f'mod moħbi u prudenti.

Dan qiegħed jingħad fis-sens li dawn il-pajjiżi għandhom l- expertise u għandhom ħafna mit-teknoloġija biex isiru nukleari, imma li għal mument qegħdin iżommu pass lura legalment u politikalemnt milli jagħmlu din il-qabża l-kbira 'l quddiem.

Wieħed ma jridx jinsa bil- perikolu li ħolqu kemm il-Korea ta' Fuq kif ukoll l-Iran meta l-ewwel iddeċidew li jibqgħu legali f'għemilhom u li mbagħad, ftit qabel ma ħadu l- pass 'il quddiem, bdew jheddu li jirtiraw min-non-proliferation treaty.

B'hekk inħoloq element ġdid ta' inċertezza fid-dinja.

Naturalment din hija xi ħaġa li lili tinkwetani għaliex turi kemm huma fraġili ċerti brejkijiet fil-qasam nukleari.

Billi jien niffirma ftehim u mbagħad inqum l-għada filgħodu b'burdata differenti u ngħid li minn dak kollu li għedna m'hemm xejn u li qiegħed nerġa' nikkonsidra jekk nibqax aktar marbut man-non-proliferation treaty juri li r-rabta ma' dan it-trattat tista' tkun rabta ċoff.

Jekk pajjiż jiddeċiedi li jmexxi għal rajh u jiġi jaqa' u jqum mill-konsegwenzi u mir- reazzjoni li jkun qiegħed joħloq fil-komunita' internazzjonali, dan jista' jreġġa' l-arloġġ lura billi joħloq instabbilita' ġdida li forsi kellna moħħna mistrieħ li kienet intgħelbet u twarrbet.

Jien illum ma ġejtx hawnhekk biex nikkritika lill-Iżrael, lill-Iran, lill-Brażil jew lill- Arġentina imma qiegħed hawnhekk biex nuri kemm huwa fraġli li żżomm ċerti brejkijiet fil-qasam nukleari.

Konċett li fl-opinjoni tiegħi ma ngħatax attenzjoni biżżejjed kien dak li tqanqal mis-segretarju ġenerali ta' l-IAEA nnifisha xi ftit taż-żmien ilu meta appella għal dak li ssejjaħ partnership globali ta' l-enerġija nukleari.

Din hija xi ħaġa li jekk m'iniex sejjer żball anke stati kbar bħall-Istati Uniti kienu appoġġaw bħala prinċipju.

Il-ħsieb ewlieni wara dan il-partnership kien dak li tiġi pprovduta t-teknoloġija meħtieġa u dik li tissejjaħ in-nuclear fuel assistance lil ċerti pajjiżi, filwaqt li tiġi mminimizzata u mrażżna l-proliferazzjoni nnifisha.

Għalkemm hawnhekk forsi se niddevja xi ftit mill-mozzjoni, irrid ngħid kemm huwa importanti l- kontroll ta' ċerti teknoloġiji sensittivi u tad-dual purpose permezz ta' l- hekk imsejjaħ nuclear suppliers group.

Fir-rigward tas-sanzjonijiet ninsab xi ftit xettiku għaliex kif urietna l- istorja matul is-snin - sa minn żmien is-sanzjonijiet li kien hemm fuq ir- Rhodesia – is-sanzjonijiet jafu jaħdmu u jafu ma jaħdmux.

Għalhekk in-naħa tagħna dejjem saħqet u se tkompli tisħaq favur is-soluzzjonijiet aktar imxaqilbin lejn is-soluzzjonijiet paċifiċi, diplomatiċi u non-militari.

L- akbar għodda għandhom ikunu multilaterali permezz tal-Ġnus Magħquda u permezz ta' l-aġenziji tagħha.

Hemm bżonn li nimpenjaw ruħna aktar fit- triq diffiċli sabiex nagħlqu kemm jista' jkun il-loopholes tan-non- proliferation treaty innifsu.

M'hemm l-ebda reġjun fid-dinja li nistgħu neħduh for granted li ma jista' jkollu qatt in-nukleari u żgur ma rridux ninsew li akbar ma tikber id-domanda globali għall-enerġija aktar se tkun attraenti l-atomic power bħala bażi ta' l-enerġija.

U b'hekk jikber l-għadd ta' theddid li l-proliferazzjoni tista' ġġib magħha.

Sur President, l-agħar ħaġa hija meta jkollok sitwazzjoni bħal dik li evolviet fl-Iran, fejn l-IAEA f'ċerti ċirkostanzi ġiet f'sitwazzjoni fejn ma kenitx f'qagħda li tikkonferma jekk il-programm nukleari ta' dak il- pajjiż - jew ta' pajjiżi oħra – kienx verament programm ta' natura paċifika jew le.

Din hija xi ħaġa li tħassibna lkoll, huma x'inhuma s-sentimenti politiċi tagħna.

El Baradei qal xi ħaġa nkwetanti meta qal li 16 mit-28 reattur taħt kostruzzjoni nukleari huma kollha f'pajjiżi jew foqra jew inkella li qegħdin jiżviluppaw.

Ovvjament wieħed jippretendi li r-riżorsi tagħhom jiġu strumentalizzati b'mod aktar kostruttiv milli f'din id- direzzjoni nkwetanti.

Is-sitwazzjoni ottima u ideali hija dik li jkollok teknoloġija nukleari nnovattiva, li fiha nnifisha tkun sigura, li tkun proliferation resistant u li tkun ekonomika finanzjarjament.

B'dak li qed nivvotaw għalih illum, il-pajjiżi kollha li għandhom armamenti nukleari se jkunu soġġetti għal spezzjonijiet għal għarrieda.

Huwa ironiku u nkwetanti li filwaqt li l-international atomic energy agency żiedet sostanzjalment it-taħriġ tagħha fin-nuclear security training f'madwar 88 pajjiż, l-għadd ta' inċidenti ta' traffikar illeċitu ta' armi nukleari jiżdied b'aktar minn 100% f'dawn l-aħħar tliet snin, b'mod speċjali qrib u fuq il-fruntieri ta' pajjiż u ieħor.

Tajjeb li wieħed ikun jaf li hemm madwar 93 stat li bħalissa qegħdin jipparteċipaw fl-IAEA illicit trafficking database.

Irrid ukoll infaħħar inizjattvia oħra, dik tal- global initiative to combact nuclear terrorism, li kienet saret fil-Marokk f'Ottubru li għadda u li għaliha kienu pparteċipaw diversi stati, fosthom l- Istati Uniti u l-Federazzjoni Russa, li t-tnejn għandhom in-nukleari.

Dan il-pass kien intlaqa' tajjeb għaliex qiegħed jiġi meqjus bħala l-ewwel pass - modest kemm huwa modest – għal approach komprensiv lejn il-ġlieda kontra dan it-tip ta' terroriżmu.

Fil-fehma tagħna din kienet xi ħaġa mistennija ħafna.

Sur President, minn 9/11 lil hawn, it-theddida ta' terroriżmu nukleari kibret u mhux ċkienet, tant li saret aktar akuta.

Il-kuxjenza dwarha infirxet aktar, kif infirxet ukoll il-ħtieġa u l-bżonn ta' koperazzjoni internazzjonali aktar intensiva fil-qsim ta' l-intelliġenza, fl-identifikar ta' siti vulnerabbli għal attakki simili, kif ukoll dwar il-bżonn ta' security u detection programmes li sal-lum jew ma ħadmux jew inkella mxew pass żgħir wisq.

Issa hemm min jgħidlek li b'ħafna strutturi nistgħu nkunu qegħdin inżidu l-proċess burokratiku nnifsu, u minflok ma nħaffu ċerti affarijiet aktar inkunu qegħdin intaqqluhom.

Pero' jiena ngħid li kemm jekk neħduhom f'iżolament u anke jekk neħduhom kollettivament, dawn kollha huma inizjattivi li jixirqilhom appoġġ sħiħ.

Irrid ngħid ukoll li filwaqt li l-istand tal-Ġnus Magħquda wriet li dwar l- Iran anke ċ-Ċina u r-Russja kienu unanimi mal-partners ewlenin tal-kunsill tas-sigurta', sondaġġ li sar dan l-aħħar fl-Iran innifsu juri li għalkemm l- Iranjani - bħala poplu - jemmnu fi programm nukleari, jinsabu kommessi sabiex iżommu lil pajjiżhom in line man-non-proliferation treaty.

Dan huwa sinjal pożittiv, aktar u aktar meta ħerġin aħbarijiet li juru li fl-Iran hemm ċerti elementi li mhux neċessarjament qegħdin fuq l-istess linja li ttieħdet mill-Presidenza Iranjana fl-istatments pubbliċi li saru dan l- aħħar.

Min-naħa l-oħra, inqisu daqstant ieħor pożittiv dak li għadu kif ħareġ fl-aħbarijiet proprju llum, fejn filwaqt li d-dinja kollha kellha għajnejha mitfugħa fuq il-pjani ġodda Amerikani fir-rigward ta' l-Iraq, l- Istati Uniti u l-Korea ta' Fuq mhux biss kienu ingaġġati f'taħdidiet sigrieti fil-magħluq f'Berlin sabiex forsi jsolvu din il-kobba mħabbla ta' l-armi nuklerari fil-Korea ta' Fuq, imma nħareġ statement – li qiegħed quddiemi wkoll - mill-aġenzija ta' l-aħbarijiet Ċiniża proprju llum stess, fejn jingħad li l-foreign minister Ċiniż ħabbar li s-six- party talks immirati sabiex isolvu l-kwesjtoni nukleari tan-North Korea mistennija li jitkomplew f'Bejing fit-8 ta' Frar, 2007, jiġifieri fi żmien ġimagħtejn oħra.

Sur President, dan il-pass huwa wieħed inkoraġġanti għaliex kulħadd jaf li l-aħħar round ta' negozjati li kien hemm f'Diċembru - xahrejn wara li l- Korea ta' Fuq bdiet ittella' t-temperatura mhux ħażin u tagħmel it- testijiet nukleari - ma kienu waslu għall-ebda forma ta' breakthrough.

Illum iċ-Ċiniżi għamluha ċara li t-taħdidiet mistennija jiffokaw fuq diskussjoni aktar intensiva dwar kif il-partijiet ikkonċernati, flimkien mal-Korea ta' Fuq, ikunu jistgħu jimplimentaw b'mod konkret dak li jissejjaħ "The September 19 statement".

Dan m'hu xejn ħlief dikjarazzjoni politika min-naħa tal-Korea u min-naħa tal-partijiet l-oħra nvoluti fit- taħdidiet sabiex ikun hemm bħala għan aħħari d-denuclearisation tal-Korea.

Mela l-għan aħħari huwa dak li jkun hemm iż-żarmar ta' l-armamenti nukeari fil-Peninsula tal-Korea.

Dan qiegħed ngħidu għaliex għalkemm il-Korea forsi huwa pajjiż 'il bogħod minna, aħna nixtiequ li naraw nuqqas ta' tensjoni bejn il-Korea ta' Fuq u l- Korea t'Isfel u nixtiequ naraw ukoll li fl-Asja, bħar-reġjuni l-oħra, issaltan il-paċi u l-istabbilita'.

Dan huwa pass pożittiv għaliex wera li filwaqt li kien hemm ċerta tensjoni għaddejja f'reġjuni oħra, bħalma huwa l- Iraq, kienu għaddejjin affarijiet pożittivi bejn l-Amerikani u l-Koreani f'pajjiż terz.

Issa jidher li hemm donnu l-qbil, u dawk il-famużi six- party talks se jerġgħu jiġu rijattivati għaliex qisu li l-partijiet ikkonċernati qablu li dawn kienu u għadhom mekkaniżmu effettiv sabiex forsi tiġi riżolta l-problema nukleari tal-peninsula Koreana, anke jekk il- proċess jibqa' wieħed gradwali, fit-tul u kompless.

Ovvjament ħadd mhu qiegħed jagħti x'jifhem li din se tkun xi ħaġa li se ssolvi ruħha għada jew pitgħada.

Imma għallinqas għandek bażi fuqhiex tibni, u naħseb li din m'hijiex kwestjoni ta' statement li forsi ħarġuha ċ-Ċiniżi u allura tawha slant li taqbel lilhom.

Il-bieraħ iċ-chief negotiator Amerikan Christopher Hill qal ċar u tond dan il-kliem:

"North Korea's commitment to give up its nuclear weapons was strong and Washington would not allow other issues including a dispute over UNDP money to undercut a nuclear deal.".

Christopher Hill deher konvint li l-Korea ta' Fuq hija kommessa b'mod sod sabiex tirtira l-armi nukeari tagħha.

Bħalissa wkoll hemm tilwima għaddejja fi ħdan il-United Nations Development Programme dwar xi fondi Koreani li ġew iffriżati f'xi banek tal-Macau.

Pero' in-naħa Amerikana qiegħda tgħid li mhux se tħalli din it-tilwima tfixkel jew ixxekkel l- impenn Korean sabiex javvanzaw fuq din il-kwestjoni ta' l-armi nukleari.

U għalhekk nawgura li bħalma jkun hemm eżitu pożittiv fuq il-kwestjoni ta' l- Iran, ikun hemm ukoll eżitu pożittiv fuq il-kwestjoni tal-Korea ta' Fuq.

Dan kollu jġibna lura għal dak li bdejt bih, jiġifieri l-importanza tad- djalogu.

Naħseb li l-Ewropa qiegħda tagħmel il-parti tagħha u qiegħda tħeġġeġ lill-potenzi l-oħra, bħall-Istati Uniti, sabiex jirrikorru għad- djalogu anke vis-a-vis pajjiżi bħall-Iran u s-Sirja.

Pero' nerġa' ngħid li s-Sirja m'hijiex stat b'ambizzjonijiet nukleari.

Jiena nemmen li kemm jekk dawn il-pajjiżi qegħdin jaħsbu sabiex jiżviluppaw l-armi nukeari bħala deterrent u kemm jekk qegħdin jaħsbu li jużawhom bħala biċċa għodda li biha jkunu jistgħu jibbilanċjaw il-poter fir-reġjun, huwa importanti li jkun hemm djalogu għaliex meta titkellem, hemm aktar ċans li ssib triq komuni jew soluzzjoni jew xi forma ta' kompromess.

Ma nixtieqx intawwal aktar, imma rrid nerġa' ngħid li dawn huma affarijiet pożittivi u nawgura li fil-ġranet li ġejjin ma jkunx hemm affarijiet li jerġgħu jaqilbu kollox ta' taħt fuq.

Madankollu persważ li l-membri kollha ta' din il- Kamra se jkunu unanimi favur dawn l-iżviluppi pożittivi, u għalhekk ma jonqosni xejn aktar xi ngħid ħlief li min-naħa tiegħi nuri s-soledarjeta' sħiħa tagħna għal din il-mozzjoni li qiegħed iressaq il-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin.

Napprezza l-fatt li teknikament seta' poġġiha fuq il- mejda tal-Kamra u konna nagħmlu biss diskussjoni formali qasira.

Fl- opinjoni tiegħi naħseb li din kienet xi ħaġa tajba u għalkemm forsi dak li jkun jaħseb li suġġett bħal dan ma jolqotniex mill-viċin, jiena naħseb li t- theddida nukleari tolqot lil kulħadd mill-viċin.

Sur President, naħseb li kienet xi ħaġa għaqlija, anke min-naħa tal-gvern, li nqeda b'din l-opportunita' sabiex ikollna seduta sħiħa ddedikata lil dan is-suġġett.

Dan għaliex kif nafu ma tantx ikollna opportunita' li niddiskutu l-affarijiet barranin daqskemm nixtiequ fil-plenarja.

Barra minn hekk, din hija xi ħaġa li tolqot lil kulħadd mill-viċin għaliex ma tolqotx biss reġjun jew pajjiż partikolari imma tolqot il-paċi, is-sigurta' u s- sliem ta' kull ċittadin li jgħix fid-dinja ta' madwarna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, illum għandna quddiemna r-ratifika tal-gvern ta' Malta għall-convention on nuclear safety.

Irrid nibda mill- ewwel billi ngħid li naqbel ħafna ma' dak li qalilna l-Onor.

Brincat meta tkellem fuq il-kwestjoni tas-sigurta' internazzjonali għal dak li għandu x'jaqsam mal-perikolu nukleari.

Illum rajna prudenza kbira fis-sitwazzjoni ta' l-akbar żewġ pajjiżi li għandhom armamenti nukleari, jiġifieri ta' l- Istati Uniti u r-Russja.

Illum nafu li r-relazzjoni bejn dawn iż-żewġ pajjiżi hija waħda warm ħafna u għalhekk ma narawx li hemm xi perikoli f'dan it-tip ta' armamenti nukleari bejniethom.

Madankollu feġġ il-periklu fl-Iran u fil-Korea ta' Fuq, u allura hemmhekk wieħed reġa' qiegħed jara theddida għad-dinja permezz ta' armamenti nukleari.

Fil-każ ta' l-Iran u tal-Korea ta' Fuq irridu noqogħdu attenti - kemm l- Ewropa kif ukoll l-Istati Uniti u l-kumplament tad-dinja żviluppata – li ma nagħmlux l-iżball tattiku fejn nimbottaw lill-pajjiżi Għarab sabiex jingħaqdu flimkien fuq ċerti issues li fuqhom jaraw li għandhom jingħaqdu flimkien.

In-naħa ta' l-Ewropa u ta' l-Istati Uniti għandhom it-tendenza li jħarsu lejn il-pajjiżi Għarab bħala komunita' waħda.

Nafu wkoll li l- biċċa l-kbira tal-pajjiżi Għarab huma musulmani u allura naħsbu li dawn il- pajjiżi kollha għandhom l-istess interessi.

Madankollu r-realta' m'hijiex dik li wieħed jaħseb.

Il-fatt hu li l-pajjiżi Għarab kollha għandhom interessi differenti, bħalma kellhom wara kollox il-pajjiżi Ewropej qabel l- ewwel u t-tieni gwerra dinjija.

Għalhekk, meta nkunu qegħdin nitkellmu u naġixxu fil-konfront ta' dawn il-pajjiżi musulmani, irridu noqogħdu attenti li ma nkunux aħna, li minħabba n-nuqqas ta' prudenza nġiegħluhom jingħaqdu flimkien kontra l-pajjiżi tal-punent.

Sur President, jiena ninsab kompletament kontra li nibnu din l-atmosfera u dan ix-xenarju ta' konfront bejn il-pajjiżi ta' l-Ewropa, ta' l-Istati Uniti u ta' pajjiżi oħra żviluppati mal-pajjiżi Għarab.

Allura wieħed irid dejjem jiġġustifika il-kritika tiegħu u jieħu l-azzjoni tiegħu dejjem b'mod prattiku u jieħu dejjem każ b'każ.

Irrid inżid ngħid li mhux il-pajjiżi musulmani kollha huma pajjiżi Għarab.

Fil-fatt dik li kienet il-Persja u li llum nafuha bħala l-Iran, m'hijiex meqjusa bħala pajjiż Għarbi.

Ħafna nies jaħsbu li pajjiż musulman huwa awtomatikment pajjiż Għarbi, imma dan m'huwiex minnu.

Ir-reliġjon musulmana hija ħafna iktar mifruxa minn hekk u l-Iran, bil-kontra ta' l-Iraq, m'huwiex pajjiż Għarbi.

L-istess ħaġa nistgħu ngħidu għall-Indoneżja, li huwa l-akbar pajjiż musulman u għall- Malasja.

Naħseb li wieħed irid jipprova jikkontrolla dawn is-sitwazzjonijiet każ b'każ u jrid iżomm f'moħħu li fil-Lvant Nofshani diġa' hemm potenzi, bħall- Iżrael, li għandhom l-armamenti nukleari.

Għalhekk wieħed irid jibni relazzjoni u jagħmel diskussjonijiet one to one mingħajr ma jimbotta lir- reġjun kollu fi stat ta' difiża ta' xi pajjiż partikolari jew inkella kontra xi pajjiż partikolari.

Importanti li meta wieħed jiddiskuti dawn il- pajjiżi ma jiġrix dak li ġara fl-ewwel gwerra dinjija.

Jekk niftakru fl- ewwel gwerra dinjija naraw li kien hemm chain reaction li kienet bdiet bl- assassinju tad-Duka Ferdinand f'Sarajevo.

Li ġara kien li qatlu l-prinċep li ried jitla' fuq it-tron ta' l-imperu Awstrijak u f'daqqa waħda l- Ġermanja allinejat ruħha ma' l-Awstrija.

B'hekk Franza allinejat ruħha ma' pajjiż ieħor u f'temp ta' ftit ġranet, kien hemm chain reaction, fejn il- pajjiżi kollha spiċċaw allinejati kontra xulxin.

Naturalment din ġabet magħha l-ewwel gwerra dinjija.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti fil-konfront tal-Lvant Nofsani ħalli ma jkunx hemm dik it-tip ta' tattika li tista' twassal għal xi chain reaction simili.

Wieħed irid jieħu l-miżuri kollha sabiex jillimita l- proliferazzjoni ta' l-armi nukleari għaliex nafu li dawn l-armi jistgħu jintużaw mhux biss mill-pajjiżi stati imma jistgħu jaqgħu f'idejn gruppi radikali u estremisti jew fundamentalisti, li mbagħad jużawhom għall- iskopijiet terroristiċi tagħhom.

Illum jgħidu li bomba nukleari tista' tinbena faċilment minn individwu jekk dan ikollu l-equipment neċessarju.

Fil-fatt niftakar f'każ partikolari fi New York fejn persuna lestiet il- blueprint ta' bomba nukleari u poġġietha fuq l-internet!

Daqshekk huwa faċli llum sabiex tibni bomba nukleari.

Għalhekk importanti li nżommu quddiem għajnejna l-fatt li dawn l-armamenti jistgħu jiġu wżati għad- detriment ta' l-umanita' in ġenerali.

Il-konvenzjoni li għandna quddiemna llum ma titkellimx fuq l-armamenti nukleari.

Pero' ridt nagħti ftit ta' l-informazzjoni sabiex inkompli ma' dak li tkellem fuqu l-Onor.

Leo Brincat meta ddeskriva s-sitwazzjoni ta' l- armamenti fid-dinja.

Issa l-konvenzjoni li għandna quddiemna llum hija l- convention on nuclear safety li ma tittrattax armamenti nukleari imma tittratta biss l-użu nukleari fil-power stations.

S'issa f'Malta m'għandniex waħda minn dawn il-power stations, pero' dan ma jfissirx li fil- futur mhux se jkollna xi ħaġa simili.

Illum hawn ħafna power stations nukleari żgħar li jistgħu jinbnew, pero' m'huwiex l-intenzjoni tal-gvern li jkollu waħda minn dawn il-power stations.

Irridu dejjem inżommu f'moħħna li f'dawn l-affarijiet never say never, pero' kulħadd jaf bl-iżviluppi kbar li qegħdin isiru fit-teknoloġija nukleari.

Sur President, s'issa t-teknoloġija nukleari li tintuża hija dik li tirrigwardja l-qasma ta' l-atomu jew tal-mollekula f'żewġ elementi differenti, dik li jgħidulha n-nuclear fission.

Kemm il-bombi nukleari, kemm l-armamenti nukleari kif ukoll il-power stations nukleari jaħdmu fuq il-konċett tan-nuclear fission li, kif għedt, jaqsmu l-atomu - li huwa radjoattiv - sabiex tinkiseb l-enerġija li toħroġ minn dik il-qasma.

Tajjeb ngħidu li bħalissa qiegħed isir esperiment fin-naħa t'isfel ta' Franza li rebħet id-dritt li tibni l-ewwel power station nukleari li ma tiddependix minn din it-tip ta' teknoloġija li għadni kif semmejt.

Fil- fatt l-enerġija nukleari tista' tiksibha kemm billi taqsam l-atomi jew il- mollekuli fi tnejn jew inkella billi tgħaqqad żewġ mollekuli u żewġ atomi flimkien sabiex jagħmlu materja terza.

L-enerġija żejda li toħroġ tintuża sabiex iddawwar it-turbini.

Dan it-tip ta' żvilupp nukleari li għadu fi stadju bikri ħafna jissejjaħ in- nuclear fusion.

Hemm differenza bejn in-nuclear fission u n-nuclear fusion.

Fil-fatt l-enerġija miksuba min-nuclear fission tħalli residue ta' materjal radjo-attiv.

Il-power stations nukleari fihom infushom huma magħmulin mit-teknoloġija u jagħtu enerġija nadifa ħafna.

Din l-enerġija hija ħafna iktar nadifa mill-ħruq tal-hydrocarbons u l-fossil fuels.

L- unika problema kbira bil-power stations nukleari li jużaw

il-fission bħala alternattiva nukleari hija x'se tagħmel bir-residue li jibqagħlek tal-materjal radjoattiv.

Dan għaliex meta taqsam il-molekula, iż- żewġ molekuli l-ġodda se jkunu wkoll radjoattivi.

B'hekk ikollok il- problema ta' x'se tagħmel b'dan l-iskart radjoattiv.

Hawn bosta teoriji ta' kif tista' teħles minn dan il-materjal tossiku.

Fil-fatt hemm min jgħidlek li tista' titfgħu f'laned kbar u mbagħad titfa' kollox fil-baħar Atlantiku.

Hawn min jgħidlek ħaffer ħofra kbira u itfa' kollox f'dawn il-ħofor u hawn min jgħidlek sabiex tibni chambers taċ-ċomb u itfa' kollox f'dawn iċ- chambers.

Fir-realta` din il-problema m'hijiex waħda sostenibbli biex issolviha u llum jew għada bilfors se jkollok tiffaċċja l-problema x'se tagħmel b'dan l-iskart radjoattiv.

Is-sistema l-ġdida li qiegħda tiġi żviluppata - dik li ngħidulha n-nuclear fusion - m'għandhiex minn dawn il-problemi, jew almenu fuq il-karta jidher li m'għandhiex problemi.

Dan għaliex ma tħallix skart radjoattiv jew inkella ma tħallix fi kwantitajiet kbar bħalma jħalli n-nuclear fission.

B'hekk inkunu nistgħu nipproduċu enerġija nadifa, enerġija sostenibbli u enerġija li ma tħallix skart radjoattiv.

Kif nafu, il-prezz tal-fossil fuels fid-dinja qiegħed dejjem tiela' 'l fuq u llum jew għada s-supply ta' dan il-fuel irid jispiċċa.

Għalhekk nisperaw li dan l-esperiment li qiegħed isir fi Franza jħalli l-frott meħtieġ ħalli jkollna din it-tip ta' enerġija li tkun tista' tibda tiġi prodotta bi prezz relattivament irħis u li ma jħallix inkwinament radjoattiv jew tip ta' inkwinament ieħor fl- ambjent ta' madwarna.

Sur President, dan l-iżvilupp, li kif għedt qiegħed isir fi Franza, jista' jdum 40 jew 50 sena oħra, pero` jekk dan l-esperiment ikun suċċess, m'għandix dubju li Malta tista' tkun waħda mill-pajjiżi li tinteressa ruħha f'impjant bħal dan.

Inkella tista' tidħol fi sħab ma' pajjiż ieħor viċin tagħna ħalli tkun tista' tipproduċi l-enerġija b'dak il-mod.

Ir-riżorsi li nużaw bħalissa m'humiex se jibqgħu għal dejjem u għad irid jasal iż-żmien fejn ikollna ninvestu f'mezzi oħra ta' teknoloġija.

Nafu li l-enerġija mir- riħ u mix-xemx għadhom lura ħafna u ma jistgħux jintużaw fuq skala kbira.

U allura jalla jasal iż-żmien li nkunu nistgħu nipparteċipaw f'dan it-tip ta' enerġija nukleari.

Ovvjament meta jasal dak iż-żmien Malta tkun iffirmat din il-konvenzjoni.

Nafu li aħna rridu niffirmaw din il-konvenzjoni anke minħabba l-obbligi tagħna bħala membri ta' l-Unjoni Ewropea, u jeħtieġ li l-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea jiffirmaw din il-konvenzjoni on nuclear safety.

Ir- responsabbilta' tagħna għan-nuclear safety taqa' taħt l-occupational health and safety authority.

Ovvjament ħafna jaħsbu li Malta m'hijiex f'perikolu għaliex m'għandniex power stations nukleari.

Pero` kif qal tant tajjeb l- Onor. Leo Brincat, għandek is-sensors radjoattivi li nużaw fil-kura tas- saħħa, bħalma huma l-x-rays, il-gamma cameras u ħafna materjal ieħor radjoattiv li jintuża fl-isptarijiet tagħna fil-kura tas-saħħa.

Imbagħad għandek ukoll materjal ieħor li jista' jiġi wżat mill-protezzjoni ċivili jew mill-armata għal skop investigattiv.

Ovvjament f'dan il-każ m'iniex qiegħed nirreferi għal xi armi nukleari imma għal użu ta' investigazzjoni.

Sur President, nafu li jeżistu numru ta' vapuri li jbaħħru bl-enerġija radjoattiva u li dawn il-vapuri ta' spiss jgħaddu viċin l-ibħra Maltin.

Għalkemm nafu li l-gvern Malti dejjem jeżiġi li fl-ibħra Maltin m'għandhomx jidħlu vapuri li jġorru armamenti nukleari, nafu wkoll li ħafna drabi dawn il-vapuri ma jagħtux dik l-informazzjoni.

Illum il-ġurnata m'hemmx għalfejn li jgħaddu vapuri tal-gwerra biss minn ħdejn l-ibħra tagħna.

Illum għandek numru ta' vapuri merkantili li jistgħu jaħdmu b'enerġija nukleari u għalkemm dawn għadhom f'numru żgħir, xorta waħda teżisti r-realta` li jista' ikollok aċċident fuq vapur jew sottomarin fil-viċinanzi tagħna u li jista' jkun ta' perikolu għalina.

Ngħiduha kif inhi, illum jgħaddilek vapur 25 mil 'il barra minn Malta u jkollu reattur nukleari bil-ħsara, dan l- istess vapur se jinkwina l-baħar ta' madwaru, u ovvjament dak l-inkwinament jista' jolqot lill-ibħra Maltin.

Għalhekk tajjeb li nżommu f'moħħna dan il- perikolu potenzjali u tajjeb ukoll li jkollna awtorita` Maltija li tieħu ħsieb li tagħmel il-kuntatti jekk kemm-il darba jinqalgħu dawn it-tip ta' aċċidenti kemm fil-baħar kif ukoll fl-ajru.

Almenu jkollna contact point jew point of reference li nkunu nistgħu nikkomunikaw miegħu.

Sur President, jiena ma tantx fadalli ħafna xi ngħid fuq din il-materja u għalhekk nista' ngħaddi l-kelma lill-ministru ta' l-affarijiet barranin.

L- uniku punt li rrid nagħlaq fuqu huwa dwar l-użu ta' mezzi radjoattivi għall- investigazzjonijiet ta' mard fil-bniedem.

Din il-kura qiegħda ssir dejjem aktar komuni u ssir billi tinjetta lin-nies b'materjal żgħir radjoattiv ħalli mbagħad tkun tista' tuża r-radiation counters sabiex tinvestiga mard tal-qalb, gamma radiation detection units u anke scintillation units.

Ovvjament meta nużaw din it-teknoloġija noqogħdu attenti ħafna li ma nagħtux doża qawwija żżejjed ta' radjoattivita` għaliex inkella nkunu qegħdin nagħmlu aktar ħsara milli ġid.

Allura wieħed irid joqgħod attent meta jagħmel użu minn din il-kura.

Kif għedt, l-użu tar-radjoattivita` f'din il-kura qiegħed isir dejjem aktar komuni f'pajjiżna, bħalma qiegħed isir fil-kumplament tad-dinja, u dan il-mezz huwa xi ħaġa ta' min ifaħħru.

Imma xorta wieħed irid joqgħod attent fl-użu ta' dawn il-materjali u jrid ikollu l-punti ta' kuntatt u għajnuna oħra anke minn pajjiżi viċini fl- Unjoni Ewropea ħalli jekk allaħares qatt ikun hemm problema jew inkella xi overdose jew ikun hemm xi problema b'dawn il-makni ta' radjoattivita`, wieħed ikun jista' jintervjeni b'miżuri magħrufa, ipprovati u li jkunu jissalvagwardaw is-saħħa mhux biss ta' l-individwi milquta imma anke tan- nies fil-periferija.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, insejjaħ lill-Ministru Frendo sabiex jagħmel il- winding up.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, naħseb li llum kellna diskussjoni interessanti ħafna u wriet li l-firxa tal-ħidma ta' l-affarijiet barranin hija xi ħaġa importanti għall-ħajja tagħna ta' kuljum.

Ħadt gost nisma' lill-Onor.

Leo Brincat jitkellem fuq id-diversi aspetti li semma fir- rigward tal-proliferazzjoni ta' l-armamenti tad-distruzzjoni tal-massa, b'mod partikolari l-aspetti nukleari.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Asciak semma wkoll punti importanti dwar is-sigurta` fl-użu ta' dawn il- materjali fid-diversi aspetti tal-ħajja tagħna.

Wieħed mill-affarijiet li ggwadanjajna mill-programmi ta' l-aġenzija internazzjonali dwar l-enerġija atomika kienet il-preparazzjoni u t-taħriġ li ngħataw il-ħaddiema tad- dipartiment tal-protezzjoni ċivili f'dak li għandu x'jaqsam mar- radjoattivita`.

Din hija xi ħaġa li toħroġ direttament mill-ħidma li jagħmel il-ministeru ta' l-affarijiet barranin u fil-fatt kien hemm persuni - u għad hemm - fi ħdan il-ministeru li ddedikaw il-ħin tagħhom f'dawn l-inizjattivi.

U b'hekk aħna stajna nagħmlu użu minn dawn il-programmi.

Kellna diversi programmi ta' bejn wieħed u ieħor nofs miljun dollaru kull programm u jekk m'iniex sejjer żball, qegħdin diġa` fil-ħames programm.

Nistgħu ngħidu li għalina dan kien ta' vantaġġ.

Fil-fatt mhux biss qgħadna nitkellmu fuq konċetti u affarijiet bħal dawn, imma ħadna l-possibbilta` li ġiet offruta lilna.

B'hekk min qiegħed juża r-radjoterapija fl-isptar Boffa jew juża s- sistema medika tagħna qiegħed jibbenefika minn dan ix-xogħol li sar ma' l- aġenzija internazzjonali dwar l-enerġija atomika.

Kif għedt, din l- aġenzija tatna l-assistenza finanzjarja tal-programmi li għamilna ħalli ntejbu l-faċilitajiet li għandna hemmhekk.

Sur President, dan huwa użu tajjeb tat-teknoloġija u tax-xjenza.

Ix- xjenza, bħal kwalunkwe ħaġa oħra, tista' tintuża għal skopijiet tajbin u tista' tintuża wkoll għal skopijiet ħżiena.

Ix-xjenza tista' tintuża sabiex ittejjeb il-kondizzjoni tal-bniedem u tista' tintuża sabiex tagħmel il-ħsara lill-bniedem meta jinqala' il-każ.

L-Onor.

Leo Brincat tkellem fuq – u jien se ningħaqad miegħu – l-iżviluppi nteressanti ħafna li rajna fin-North Africa, meta l-Libja għamlet dikjarazzjoni u stqarret li se twaqqaf il-programmi kollha li għandhom x'jaqsmu man-nukleari.

Fil-fatt il- Libja se twaqqaf kwalunkwe weapon of mass destruction.

Din hija xi ħaġa importanti anke għas-sigurta` tar-reġjun tagħna għaliex aktar ma jkollna reġjun ħieles mill-armi nukleari u mill-armi tad-distruzzjoni tal-massa, aktar ikollna sigurta` fil-pajjiż.

Irridu nifhmu li llum, bl-użu tal-missili ballistiċi u bl-iżvilupp tat- teknoloġija tal-missili, jekk titwaddab arma nukleari fil-Lvant Nofsani jew fil-Golf innisfu, pajjiżna jista' jiġi affettwat b'mod dirett.

Dan għaliex illum ir-range ta' dawn il-missili u t-teknoloġiji li jintużaw fihom ifisser li anke aħna qegħdin within range ta' min jista' juża' dawn il- bombi nukleari.

Għalhekk dak li jiġri madwarna huwa ta' importanza kbira għalina.

Madwarna llum m'għadux ifisser iċ-ċentru tal-Mediterran imma sar ifisser il-Golf, sar ifisser il-Middle East u jista' jfisser aktar 'il bogħod minn hekk.

U apparti l-effett indirett li jistgħu jħallu fuqna dawn l-armamenti, aħna nistgħu nintlaqtu wkoll direttament peress li qegħdin ukoll within range ta' dawn l-armamenti.

Sur President, nifhem li l-issue ta' l-Iran hija importanti ħafna għaliex hemm bżonn li jinstab bilanċ fir-reġjun kollu.

Din hija sitwazzjoni perikoluża u hija sitwazzjoni ta' insigurta` u instabilita`.

Għalhekk bħal kulħadd ieħor, aħna nixtiequ li l-Iran ikun aktar integrat fil-komunita` internazzjonali.

Kif nafu l-Iran huwa pajjiż kbir, bi storja kbira u b'ċivilta` kbira, u għalhekk huwa importanti li jifforma parti mill- komunita` internazzjonali bl-aktar mod normali ħalli hu wkoll ikun jista' jagħti l-kontribut tiegħu għall-istabbilita` fir-reġjun.

Sfortunatament għadna naraw sal-lum stess traġedji kbar ġewwa l-Iraq u qegħdin naraw ukoll diviżjoni settarja bejn ix-Shiiti u s-Sunni.

Din id-diviżjoni hija waħda storika u qisha għaddejja mill-perijodu storiku li minnu għadda l- Kristjaneżmu anke fil-kontinent tagħna.

Qegħdin f'sitwazzjonijiet ta' konflitt li lkoll kemm aħna rridu naħdmu sabiex nagħtu l-kontribut tagħna ħalli kemm jista' jkun nissuperawhom.

Bla dubju ta' xejn nemmen li l-koperazzjoni u l-assistenza tal-pajjiżi kollha flimkien ta' dak ir-reġjun hija xi ħaġa importanti mmens.

Huma x'inhuma l-pajjiżi, jekk humiex is-Sunni jew ix-Shiiti, jekk humiex fil- parti tan-north jew inkella fil-parti tas-south tal-Middle East, huwa essenzjali li kulħadd jgħin lil xulxin għaliex l-istabbilita` f'dik l-area hija ta' ġid għall-pajjiżi kollha ta' dak ir-reġjun u għall-kumplament tad- dinja.

Min-naħa tagħna nawguraw li jkun hemm sbokki diplomatiċi.

Malta dejjem appoġġjat ix-xogħol li kien qiegħed isir u li għadu jsir mill-Unjoni Ewropea.

Barra minn hekk, f'mument minnhom kien hemm tliet pajjiżi mill- Unjoni Ewropea li kienu qegħdin jaħdmu flimkien mas-segretarju ġenerali tal- kunsill tal-ministri ta' l-Ewropa Javier Solana sabiex jipprovaw jiġbdu lill-Iran ħalli jsegwi aktar il-pożizzjonijiet li għamlitilha l-IAEA, l- aġenzija internazzjonali ta' l-enerġija atomika.

Sur President, hawnhekk se nerġa' indur għal dak li għedt fil-bidu tad- diskors tiegħi, billi ngħid li Malta għandha tagħti appoġġ sħiħ għall- ħarsien ta' l-international rule of law.

Aħna nemmnu fil-multilateraliżmu hekk kif inhuwa bbażat fuq l-international rule of law u kif inhi espressa b'mod partikolari mill-Ġnus Magħquda, kemm fl-assemblea ġenerali kif ukoll fil-kunsill tas-sigurta`.

Fl-opinjoni tiegħi din hija t-triq li fuqha għandna kunsens bejnietna f'din il-Kamra.

Hawnhekk ma naħsibx li qiegħed ngħid affarijiet li m'għandniex kunsens fuqhom.

Kulħadd jaqbel li l- multilateriżmu huwa t-triq tal-paċi u ta' l-istabbilita`.

Għalhekk anke fil-kontest ta' l-Iran, qegħdin nitkellmu fuq kif wieħed għandu jimxi ma' l- international rule of law.

Huwa importanti li kulħadd jagħmel l-almu tiegħu dwar dan il-pass.

Naturalment aħna nagħmlu parti mill-komunita` internazzjonali għaliex nemmnu fid-dritt internazzjonali.

Fil-fatt amministrattivament diġa` implementajna r-riżoluzzjoni 1737 tal-kunsill tas-sigurta` tal-Ġnus Magħquda li għaddiet fit-23 ta' Diċembru, 2006.

Din il-ġimgħa stess, u allura tliet ġimgħat qabel ma jagħlaq iż-żmien sabiex tkun tista' tagħmel ir-rapport dwar l-implementazzjoni tar-riżoluzzjoni, se nkunu qegħdin nippubblikaw l-avviż legali li bih se nkunu nistgħu nagħmlu regolamenti taħt is-sanctions board tagħna u li bih se nkunu nistgħu, b'mod legali, nattwaw dik ir-riżoluzzjoni tal-kunsill tas-sigurta`.

L-avviż legali tagħna jirrifletti u jimxi mal-linji ta' dik ir-riżoluzzjoni tal-kunsill tas-sigurta`.

Dan huwa l-pass li għandna nagħmlu sabiex inżommu mal-legalita` internazzjonali, pero` filwaqt li nagħmlu dan il-pass irridu nappellaw ukoll sabiex tkun id-diplomazija li tirbaħ.

Hemm bżonn li fir-rigward ta' l-Iran u l-komunita` internazzjonali nsibu s-soluzzjoni għal din il-kwistjoni u li permezz tagħha tippermetti lill-Iran sabiex taħt kondizzjonijiet internazzjonali ikun jista' jagħmel użu mill-enerġija atomika għal skopijiet paċifiċi.

Min-naħa tagħha, l-Iran għandu jserraħ moħħ il-komunita` internazzjonali billi jara li t-trattat tan-non- proliferazzjoni jiġi osservat.

Sur President, naħseb li dan il-punt huwa importanti mhux biss f'dan il-każ partikolari imma huwa importanti fid-dinja kollha.

Dan it-trattat ma nistgħux inħalluh għaddej mingħajr ma nagħtu kasu għaliex huwa trattat li għal pajjiżna, u għal pajjiżi żgħar oħra li qatt ma jistgħu jaspiraw li jkunu f'xi sitwazzjoni partikolari, jista' jkun ta' salvagwardja.

Għan-nom ta' Malta u tal-gvern Malti nħoss li minn din l-okkażżjoni għandi nirriafferma l-appoġġ tagħna għall-proposti li ġew ippreżentati fis-6 ta' Ġunju, 2006 lill-Iran mir-rappreżentant għoli ta' l-Unjoni Ewropea, Javier Solana.

Dawn il-proposti li kellhom l-appoġġ mhux biss ta' l-Unjoni Ewropea imma anke ta' pajjiżi oħra jistgħu jiftħu t-triq għal relazzjoni ġdida ma' l-Iran.

B'dawn il-proposti jista' ikun hemm żvilupp ta' light water reactor plants għall-elettriku ta' l-Iran.

Nafu li l-Iran huwa produttur kbir tal- fossil fuels, pero` fil-futur, meta dawn il-fossil fuels ma jkunux aktar available, l-Iran se jkollu bżonn ta' din it-teknoloġija.

B'dan il-mod ikun qiegħed jassigura li l-komunita` internazzjonali jkollha moħħha mistrieħ li d-dritt internazzjonali u l-legalita` internazzjonali hija salvagwardata.

Il-fatt li din il-materja baqgħet għaddejja hija sitwazzjoni diffiċli.

Malta tinstab għaddejja bil-ħidma tagħha permezz tal-politika komuni barranija għas-sigurta` ta' l-Unjoni Ewropea, u l-kontribut tagħna dejjem kien favur li nipprovaw naslu għal soluzzjonijiet diplomatiċi.

Dan għaliex, kif nafu, soluzzjonijiet militari f'sitwazzjonijiet bħal din iħallu konsegwenzi koroh, tal-biża' u ta' inkwiet kbir.

Żgur li huwa diffiċli sabiex tara kif jistgħu jirrisolvu ruħhom l-affarijiet.

Kull meta wieħed fittex li jagħmel biss soluzzjoni militari, dejjem sab li l-affarijiet iridu jmorru wkoll għad-diplomazija u għad-djalogu.

Allura d-djalogu għandu jkun it-triq tagħna f'din il-materja, u nappellaw lill-Iran sabiex skond il-konklużjonijiet miftiehma fil-kunsill tal-ministri ta' l- affarijiet barranin ta' l-Unjoni Ewropea, li aħna tajna wkoll il-kunsens għalihom, tittieħed l-opportunita` min-naħa ta' l-Iran ħalli tfittex soluzzjoni negozjabbli.

Sur President, pajjiżna dejjem segwa d-dritt internazzjonali u dejjem mexa mat-twemmin tiegħu fuq kif il-multilateraliżmu - kif espress fil-Ġnus Magħquda - huwa t-triq li fuqha għandna nimxu.

Minbarra li attwajna r- riżoluzzjoni 1737 - fejn ovvjament il-gvern kellu kontroll dirett fuqha - issa din il-ġimgħa stess għandna nippubblikaw l-avviż legali li permezz tiegħu jkunu jistgħu jsiru r-regolamenti fl-interess nazzjonali.

Dawn se jkunu regolamenti fuq sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward tar- repubblika Islamika ta' l-Iran.

Aħna se nibqgħu nittamaw li dawn is- sanzjonijiet ma jkunux ta' ħajja twila imma li għal din is-sitwazzjoni tinstab soluzzjoni diplomatika.

Malta wkoll għandha responsabilitajiet oħra u se tkompli tagħmel minn kollox sabiex tkun tista' tagħti servizz lill-komunita` internazzjonali ħalli ma jkunx hemm proliferazzjoni ta' armi ta' mass destruction.

Din hija riżoluzzjoni li tipprojbixxi l-provvista, il-bejgħ jew it-trasferiment ta' l-armi nukleari billi jintużaw bastimenti u ajruplani li jtajru l- bandiera tagħna.

Fir-rigward ta' dawn il-bastimenti li jġorru l-bandiera Maltija aħna dejjem konna attivissimi sabiex nassiguraw li din tkun flotta ta' l-aqwa kwalita`.

Min-naħa tagħna bqajna ntejbu l-kwalita` tal-vapuri li jġorru l-bandiera Maltija.

Bqajna ntejbu l-kwalita` tal-vapuri li jġorru l-bandiera tagħna.

Naturalment kellna xi diffikultajiet f'din il- ħidma għaliex ir-reġistru tant kiber li kellna bżonn insaħħu r- regolamentazzjoni tagħna.

Ridna nsaħħu l-implimentazzjoni ta' l- ispezzjonijiet li nagħmlu aħna stess u tal-fatt li nibagħtu l-inspectors tagħna sabiex jiċċekkjaw dawn il-vapuri.

Bqajna naħdmu tajjeb u wrejna li anke pajjiż żgħir m'għandux ikollu diffikulta` sabiex ikollu reġistru kbir.

Tant hu hekk li l-bandiera tagħna llum ħarġet mil-lista s-sewda u marret għal-lista l-bajda tal-Paris Memorandum.

Allura llum Malta tinsab rikonoxxuta minn kulħadd bħala bandiera serja ħafna.

Sur President, f'dan ir-rigward qegħdin ukoll f'diskussjonijiet mal-gvern ta' l-Istati Uniti ħalli flimkien nagħmlu ftehim ta' koperazzjoni flimkien sabiex nissoprimu l-proliferazzjoni ta' l-armi tad-distruzzjoni tal-massa, is-sistemi tal-ġarr tagħhom u materjal ieħor relatat miegħu permezz tal- baħar.

Ħafna drabi dan huwa magħruf bħala x-shipboard agreement, pero` huwa aktar minn hekk għaliex jinvolvi kooperazzjoni bejn żewġ stati, xi ħaġa li l-Ġnus Magħquda nnifisha u anke l-politika tan-non-proliferazzjoni internazzjonali u Ewropea titlob li jkun hemm.

Fil-fatt għandu jkun hemm aktar koperazzjoni bejn il-pajjiżi nfushom ħalli b'hekk inkunu nistgħu nindirizzaw din il-problema serja għax ħafna drabi bilfors iridu jużaw il- baħar sabiex ikunu jistgħu jiżviluppaw din it-teknoloġija, jew inkella sabiex jesportawha jew jimpurtawha.

Għalhekk il-mezzi tal-baħar huma importanti ħafna u Malta, b'reġistru li huwa wieħed mill-akbar reġistri tad-dinja, għandha responsabbilta` f'din l- affari.

Min-naħa tagħna m'aħniex nibżgħu minn din ir-responsabbilta` u bħala pajjiż dejjem ħadnieha bl-akbar serjeta'.

Tant hu hekk li bħalissa qegħdin fl-aħħar fażijiet sabiex inkunu nistgħu niffirmaw dan il-ftehim bejn il-gvern ta' l-Istati Uniti u r-Repubblika Maltija ħalli nagħtu l- assistenza lil xulxin u nagħmlu l-almu tagħna kollu fir-rigward ta' bastimenti li jkunu qegħdin itajru l-bandiera tan-nazzjonalita` ta' kull wieħed minn dawn il-partijiet.

Kif għedt, se jkun hemm koperazzjoni bejn l- awtoritajiet taż-żewġ pajjiżi sabiex inkunu nistgħu nikkontrollaw l-abbuż mill-ibħra għal dak li għandu x'jaqsam mat-trasport tal-weapons of mass destruction.

Naħseb li din hija xi ħaġa tajba li se tkompli ssaħħaħ l-immaġini tal- bandiera Maltija u se tkompli turi kemm din hija bandiera serja u kemm Malta huwa pajjiż b'vokazzjoni marittima.

Se tkompli turi li din il- vokazzjoni pajjiżna mhux biss jaqdiha imma jaqdiha b'mod li dejjem jagħti l- importanza massima lis-saltna tad-dritt internazzjonali.

Naħseb li ladarba dan il-ftehim jiġi ffirmat u ffinalizzat, se jkun pass ieħor li Malta tkun ħadet favur dawk li ma jridux li jkun hemm proliferazzjoni ta' armi nukleari jew ta' armi ta' distruzzjoni massiva fid-dinja.

Dawn iridu jagħtu l-kontribut tagħhom sabiex ikollna aktar sigurta` fil-ħajja tagħna u dan għall-ġid tal-familji tagħna u għall-ġid tan-nazzjonijiet tagħna.

Sur President, din ir-riżoluzzjoni li għandna llejla tatni l-okkażjoni sabiex niġbor id-diversi affarijiet li għamilna fuq perjodu ta' żmien u li għadna qegħdin nagħmlu sabiex nagħtu l-kontribut tagħna kontra l- proliferazzjoni tal-weapons of mass destruction.

Fil-fatt Malta taħdem fl- Australia Group, fil-conference on disarmament, fil-Wassenaar arrangement, fi ħdan l-Unjoni Ewropea, fil-kunsill tas-sigurta` tal-Ġnus Magħquda u taħdem ukoll ma' pajjiżi oħra sabiex nassiguraw li anke permezz tal-baħar, ma jkunx hemm abbuż minnu.

Aħna rridu nassiguraw li jkun hemm sitwazzjoni fejn nagħmlu l-kontrolli kollha sabiex inkunu nistgħu nissuprimu lil min irid jagħmel il-proliferazzjoni ta' l-armi nukleari jew ta' l-armi tad- distruzzjoni tal-massa.

Sur President, naħseb li dan kollu juri kemm aħna konsistenti fil-ħidma tagħna bħala pajjiż żgħir, pajjiż li jemmen fil-paċi, pajjiż li jemmen fl- istabbilita`, pajjiż li dejjem ta servizz lill-umanita` in ġenerali bil- fatti u bl-ideat li ħareġ dwar qiegħ il-baħar bħala patrimonju komuni ta' l- umanita`.

Pajjiżna wkoll ħa l-inizjattiva li wasslet sabiex ikun hemm ftehim dwar kif qiegħ il-baħar m'għandu qatt jintuża bħala bażi għall-armi nukleari u armi li jkunu ta' distruzzjoni massiva.

Dan huwa kontribut li nagħtuh permezz tal-politika barranija tagħna, kontribut li nagħtuh b'serenita` kbira u li jsib il-kunsens taż-żewġ naħat ta' din il-Kamra.

Dan huwa kontribut li jkompli jsaħħaħ l-immaġini ta' Malta bħala pajjiż serju u bħala pajjiż li miegħu hemm marbutin inizjattivi internazzjonali ta' valur kbir.

Jiena nemmen li dan li qegħdin nagħmlu llum, permezz ta' l- approvazzjoni ta' din ir-riżoluzzjoni, se tkun ħaġra prezzjuża oħra fil- mużajk li Malta ħadmet favur il-paċi u l-istabbilita` u kontra l- proliferazzjoni ta' l-armi tad-distruzzjoni tal-massa li jwassal għal sigurta` akbar fl-użu tajjeb tax-xjenza nukleari għall-ġid ta' l-umanita`.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Issa se ngħaddi sabiex npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru Frendo.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

THE DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin u għalhekk insejjaħ lill-Ministru Frendo sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 31 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġustizzja Amministrattiva - Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att tal-Bank Ċentrali ta' Malta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali -Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, nixtieq nieħu dawn il-ftit minuti li ġejjin sabiex nirrapporta dwar iż-żjara li għamel il-kumitat li nippresjedi jien il-ġimgħa l-oħra f'Ruma.

U biex kulħadd ikun jaf xi programm intens kellna, se nagħti rendikont tal-laqgħat kollha li kellna u tal-punti saljenti li tqajmu.

Kellna diskussjonijiet ma' diversi personalitajiet u trattajna suġġetti li huma ċertament ta' importanza kbira u li jimmeritaw ħafna riflessjoni.

Sur President, bi pjaċir ngħid ukoll li inċidentalment dan l-istess kumitat llejla għadu kemm żamm il-101 laqgħa, u huwa l-ewwel kumitat parlamentari li laħaq dan it-threshold.

Nista' ngħid li 80% ta' dawn il-laqgħat saru taħt iċ-chairmanship tiegħi u minn hawn nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja pubblikament lill-membri kollha ta' dan il-kumitat - għax iċ- chairman huwa importanti, imma waħdu ma jista' jagħmel xejn u kif dejjem ngħid, kulħadd huwa importanti, pero` ħadd m'hu indispensabbli, u j'Alla jkun hawn aktar li jemmnuha din - kemm tan-naħa tal-gvern kif ukoll tan- naħa ta' l-oppożizzjoni, għas-sens qawwi ta' sagrifiċċju.

Nirringrazzja wkoll lill-membri fi ħdan il-working groups li naħdmu flimkien biex nagħmlu skrutinju ta' l-abbozzi ta' liġijiet li ġejjin mill-Unjoni Ewropea u biex nuru lil min ma jridx jisma' – m'hawnx aktar injorant minn dak li ma jridx jisma' – li l-kumitat ta' l-affarijiet barranin miexi b'ritmu qawwi ħafna u b'ħidma sfiqa, kemm fil-kwantita` kif ukoll fil-kwalita`.

Ta' dan inrodd ħajr pubblikament lil kull wieħed mill-membri ta' dan il-kumitat, li tista' tgħid qed jiltaqa' kull ġimgħa.

Proprju issa għadni kif kelli laqgħa ppreseduta minni li għaliha attenda l- ambaxxatur Ġermaniż u ddiskutejna l-prijoritajiet tal-presidenza Ġermaniża.

Qabel kelli laqgħa oħra għall-ewwel darba ma' trade delegation minn Hong Kong, bbażata fi Brussell, li fiha ddiskutejna kif Malta tista' tapprofitta ruħha biex tiffoka fuq niċeċ partikolari ġewwa Hong Kong u viċeversa.

Dan huwa rwol ta' dak li jgħidulu diplomazija parlamentari, xi ħaġa li għamilna wkoll f'Ruma l-ġimgħa l-oħra.

Fil-fatt l-ewwel laqgħa li kellna f'Ruma kienet eċċezzjonali – dan kien il-kumment ġenerali tal-membri kollha tad- delegazzjoni – fejn iltqajna mas-Senatur Guglio Andreotti, fl-uffiċċju tiegħu ġewwa s-senat, u ddiskutejna t-trattat kostituzzjonali, l-aħħar żviluppi u l-Lvant Nofsani.

Andreotti qalilna ċar u tond li l-Ewropa - din hija xi ħaġa li jiena nemmen fiha fermament u fil-fatt erġajt għedtha fil-kumitat - taf u tifhem il-problemi tal-Lvant Nofsani iktar mill-Istati Uniti.

Qalilina li l-Unjoni Ewropea tista' taġixxi b'mod iktar ħieles u liberu, mhux imxekkel, mill-Istati Uniti, għax m'għandhiex dak il-lobby qawwi Lhudi li għandha l-Istati Uniti.

Allura l-Ewropa għandha spazju ta' manuvrar iktar mill-Istati Uniti.

Tkellimna dwar l-aħħar żviluppi fix-xena politika Taljana u b'mod partikolari tkellimna wkoll dwar l-OSCE, l-organizzazzjoni tas-sigurta` u koperazzjoni fl-Ewropa.

Jien ħadt gost nisma' lis-Senatur Andreotti, bniedem ta' aktar minn 80 sena, b'intelliġenza u luċidita` eċċezzjonali, jirrakkonta episodji, xeni u kwotazzjonijiet ta' diversi nies ta' 40 jew 50 sena ilu, qishom ġraw il-bieraħ.

F'din il-laqgħa kull wieħed minna baqa' impressjonat u grat lejn Andreotti li għadu jipparteċipa fil-laqgħat ta' l- assemblea parlamentari ta' l-OSCE, li jiena chairman tad-delegazzjoni Maltija.

Hu faħħarna ħafna għax fil-ħarifa li għaddiet irnexxielna nlaqqgħu l-konferenza li tant tkellimna dwarha, l-assemblea parlamentari ta' l-OSCE, li ġiet Malta u għall-ewwel darba pparteċipat il-Libja flimkien ma' pajjiżi oħrajn.

Is-Senatur Andreotti faħħar ħafna l-impenn li ħadt jien bħala rappreżentant tal-parlament Malti u qal li Malta għamlet tajjeb li ħadet inizjattiva bħal din.

Hu qal ukoll li l-konferenza kienet waħda eċċezzjonali u fil-fatt kienet l-akbar konferenza li qatt organizzat l- OSCE.

Fil-Farnesina, il-ministeru ta' l-affarijiet barranin, kellna laqgħa mas- sotto segretarju responsabbli mill-affarjiet Ewropej, li huwa l-viċi deputat tal-Ministru D'Alema, responsabbli speċifikament fuq l-affarijiet Ewropej, fejn ġie diskuss it-trattat kostituzzjonali, x'qiegħda tagħmel l- Italja u x'inhi l-intenzjoni tagħha.

Jiġifieri tista' tgħid li ddiskutejna l-pożizzjoni ta' kull pajjiż vis-a-vis it-trattat, fejn D'Alema esprima ottimiżmu kawt dwar żblokk fil-futur qarib.

Ovvjament ma stajniex nonqsu milli nsemmu għal darb'oħra il-problema ta' l-immigrazzjoni llegali u kemm huwa importanti li ż-żewġ pajjiżi jkomplu jaħdmu iktar flimkien sabiex din il-problema tkompli tiġi miġġielda fuq diversi fronti, mingħajr ma ninsew l- aspett umanitarju u soċjali.

Għedna li għall-futur hemm żewġ direzzjonijiet, ix-short term, fejn ikollok sistema ta' kontroll bħal Frontex, u l-long term fejn isir ftehim ta' żvilupp ta' koperazzjoni ma' transit countries u mal-pajjiżi ta' l-oriġini, sabiex dawn l-immigranti ma jkollhomx għalfejn jitilqu.

Jien dejjem ngħid li lil dawn il-persuni rridu ngħinuhom biex ma jkollhomx għalfejn jitilqu minn pajjiżhom għax b'hekk inkunu qegħdin nindirizzaw il-kawża u mhux l-effett.

Tkellimna wkoll dwar ir-riżoluzzjoni tal-parlament Ewropew biex jirrevedi r- relazzjonijiet tiegħu mal-Libja in vista tal-każ tan-nurses Bulgari.

Spjegalna kif l-Italja, bħal Malta, hija kontra l-piena tal-mewt u qbilna li rridu nħallu spazju għal diskussjonijiet u għal manuvrar ta' negozjati.

Kif jgħidu l-Ingliżi, let us not burn our bridges.

Aħna ma rridux naħarqu l-pontijiet tad-djalogu għax nemmnu li b'realiżmu politiku għandha tirbaħ il-loġika u allura għandha tintwera ħniena biex ma jseħħux dawn it-tip ta' eżekuzzjonijiet għax aħna kontra l-piena tal-mewt, tiġi minn fejn tiġi.

Kellna working lunch intensiv f'Palazzo Madama mas-Senatur Lamberto Dini, li huwa ċ-chairman tal-kumitat ta' l-affarijiet Ewropej u ddiskutejna diversi kwestjonijiet, fosthom il-każ tan-nurses Bulgari ġewwa l-Libja, it- trattat kostituzzjonali u l-euro.

Dini, li hu bankier ta' reputazzjoni mondjali, ikkummenta b'mod pożittiv kif l-euro se ġġib stabbilita` f'pajjiżna u faħħar il-progress li Malta qiegħda tagħmel biex tkun tista' ddaħħal l-euro f'Jannar tas-sena d-dieħla.

Tkellimna fuq l-immigrazzjoni llegali, fuq l-Iraq, fuq l-Afghanistan, fuq il-missjoni Taljana ġewwa l- Afghanistan u ġewwa l-Libanu u dwar dak li qed jiġri fil-Lvant Nofsani.

Bi pjaċir ngħid li s-Senatur Dini laqa' l-istedina tiegħi biex aktar tard din is-sena jżur pajjiżna flimkien ma' delegazzjoni tal-kumitat.

Kellna wkoll laqgħa tajba ħafna ma' l-Eminenza Tiegħu l-Kardinal Bertone, is-segretarju ta' l-Istat tal-Vatikan, fl-uffiċċju privat tiegħu.

Qabel xejn urejtu l-apprezzament u r-ringrazzjament tal-poplu Malti għall-għażla għaqlija ta' l-Isqof ta' Għawdex u l-Arċisqof il-ġdid ta' Malta u għedtlu li ntlaqgħu tajjeb mill-poplu Malti.

Lill-Eminenza Tiegħu l-Kardinal Bertone informajnieh dwar l-attivitajiet varji li għandhom il-membri parlamentari fil-fora Mediterranja, fosthom l-assemblea parlamentari tal- Mediterran.

Hu qalilna li l-Papa preżenti jixtieq juża s-solidarjeta` bħala mod prattiku biex iqarreb id-distanzi bejn il-kulturi ġewwa l- Mediterran u b'mod paritkolari semma ċ-childcare.

Semma żewġ inizjattivi partikolari u talabna biex nippromwovuhom fost il-pajjiżi Musulmani li qegħdin madwar il-baċin tal-Mediterran.

Tkellem ukoll dwar l-inizjattiva Med-Child, fejn żewġ ċentri speċjalizzati tal-pedratija, wieħed f'Genoa u l-ieħor fil-Vatikan, imbarkaw fuq programm biex iħarrġu personnel mill-pajjiżi tal-Mediterran li huma Musulmani biex jikkuraw tfal li jkunu ġejjin minn dawk il-pajjiżi.

Fl-istess waqt il- Vatikan waqqaf research centre li qed jispeċjalizza in very rare paediatric diseases.

Qalilna wkoll li l-universita` Gregorjana tal-Vatikan qed torganizza course desinjat speċifikatament għaċ-ċittadini Musulmani u li dan qed jattira interess kbir.

Qalilna wkoll li l-universita` tal-Vatikan qiegħda tikkollabora ma' l-universita` tal- Kajr.

Aħna ħeġġiġna lill- Eminenza Tiegħu jwassal it-tislijiet tagħna lill-Qdusija Tiegħu l-Papa u wrejnieh ix-xewqa kbira tagħna li l-Papa jżur pajjiżna, naturalment meta l- aġenda tiegħu tkun tippermetti.

L-għada kellna laqgħat twal mal-kumitat ta' l-affarijiet barranin u mal- kumitat ta' l-affarijiet Ewropej tal-kamra tad-deputati ġewwa Montecitorio fejn tkellimna fuq ir-relazzjonijiet eċċellenti bejn iż-żewġ pajjiżi fuq livell governattiv, irrespettivament min kien fil-gvern - kemm f'pajjiżna kif ukoll fl-Italja - u għedna li nixtiequ ħafna li tissaħħaħ il- koperazzjoni fuq livell parlamentari wkoll.

Dwar dan kien hemm qbil, u nista' ngħid li aċċettaw l-istedina tagħna li fil-futur qarib jżuru pajjiżna.

Tkellimna fuq diversi affarijiet, kemm ta' interess lokali kif ukoll ta' interess internazzjonali, u ovvjament ma setgħetx tonqos id- diskussjoni dwar kif l-immigrazzjoni llegali qed tolqot lil pajjiżna.

Kellna mbagħad laqgħa mal-Prof.

Vincenzo Scotti ġewwa l-link campus f'Ruma stess.

Dan il-campus ta' l-universita` ta' Malta huwa storja ta' suċċess.

Biżżejjed ngħid li f'temp ta' ftit snin, fejn qabel kienu jattendi 23 student, illum qegħdin jattendu ftit inqas minn 1,000 student.

Dawn jieħdu korsijiet speċjalizzati li jvarjaw, fosthom ta' marketing, intelligence u security, anke ta' masters.

Kellna diskussjoni tajba ħafna u overview ta' x'qed tagħmel l-universita`.

Il-Prof.

Scotti laqa' wkoll l-istedina tiegħi biex fit-18 ta' April jiġi Malta u jindirizza l-kumitat tiegħi.

L-għada kellna laqgħa ma' l-Onor.

Gianfranco Fini, li ftit tas-sigħat qabel kien għadu kif kellu laqgħa ma Condoleezza Rice, is-segretarju ta' l-istat Amerikan.

Kienet laqgħa tajba ferm, kienet informali u allura ma nistax ngħid fid-dettall dak li ġie diskuss imma kien hemm atmosfera ta' ħbiberija sinċiera.

Lill-Onor.

Fini ili nafu ħafna.

Lil Malta jħobbha, huwa ħabib personali tal-ministru għall-affarijiet barranin Michael Frendo u flimkien iddiskutejna varjeta` ta' temi, fosthom il-Lvant Nofsani, il-Libanu, l- Unjoni Ewropea, it-trattat kostituzzjonali u diversi affarijiet li nassigura lill-Kamra li kienu ta' interess u ta' utilita` kbira għall- membri.

Nagħlaq bl-aħħar punt tiegħi dwar il-laqgħa emozzjonali li kellna mal- Qdusija Tiegħu l-Papa.

Irrid ngħid li kien sens ta' umilta`, pero` ta' kburija fl-istess ħin, li ntlaqgħet it-talba tiegħi li d-delegazzjoni Maltija tkun fuq ta' quddiem fl-udjenza ta' l-Erbgħa.

Fil-fatt konna fl- ewwel ringiela, u l-Qdusija Tiegħu l-Papa sellmilna hekk kif daħal u qabel ma ħareġ, u dam jitkellem magħna għal numru ta' minuti konsiderevoli, ħa interess dwar dak li għednielu u tkellem fuq Malta b'mod pożittiv.

Semma ż- żjara li kellu miegħu riċentement il-Prim Ministru Lawrence Gonzi b'mod pożittiv ferm u qal li kienet utli.

Talabni inselli għall-Prim Ministru u għall-poplu Malti kollu.

Qalli li l-poplu Malti huwa ferm għal qalb il- Papa u li għalkemm il-Papa ma jistax jikkommetti ruħu dwar meta jista' jiġi jżurna, ċertament Malta qiegħda f'għajnejn u f'qalb il-Qdusija Tiegħu l- Papa.

Diversi membri tal-delegazzjoni tkellmu miegħu, min fuq ħaġa u min fuq oħra, u nirringrazzja 'l Alla li rnexxielna jkollna laqgħa tajba ħafna li fissret ħafna għal kull wieħed minna.

Sur President, ovvjament fl-aħħar tas-sena noħroġ rapport annwali u nagħti rendikont ta' ħidmietna, imma ħassejtni fid-dmir li appena nirritornaw lura, nirrapporta, anke f'isem sħabi, dwar iż-żjara daqstant importanti li l-kumitat għall-affarijiet barranin kellu ġewwa Ruma.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, madwar tliet ġimgħat ilu ġejt avviċinat minn numru ta' kostitwenti mill-Imtarfa li ġibduli l- attenzjoni għall-fatt li fil-lokalita` tagħhom kien qed isir xi xogħol mill- housing authority.

Dan il-proġett huwa siewi ħafna għas-soċjeta` Maltija imma sfortunatament ix-xogħol kien qed isir biswit sit ta' importanza kbira arkeoloġika.

L-għada stess jien żort dan is-sit flimkien ma' dawn ir- residenti, u għalkemm m'iniex arkeologu, mill-ewwel kien evidenti li dak li qaluli huwa minnu.

Diġa` kien sar xi aġġustament fl-ippjanar ta' dan il- proġett, imma t-tħassib ta' dawn ir-residenti kien jirrigwardja area ċentrali li deher li kien hemm element ta' inċertezza fuq il-valur tagħha.

Din l-area kienet partikolarment karatterizzata minn għar.

Jien dħalt ġo dan l-għar li jagħti għal ġo chamber u dan iċ-chamber jinsab imdawwar b'dak li deherli li huma rock-cut tombs ta' ċerta antikita`.

Fil-passat jidher li kienu saru xi xogħlijiet biex jitħaffru wartime shelters li żbruffaw ġo dan li deherli li kien tomb ta' ċertu valur storiku.

Ovvjament jien ma qgħadtx fuq l-impressjoni tiegħi għax m'iniex espert, għalkemm għajn għall-wirt storiku għandi għax huwa ħafna għal qalbi, imma rajt kif għamilt biex l-ewwelnett dħalt f'rapporti miktuba minn storiċi magħrufa, fosthom Dr. David Trump, li kiteb fid-dettall dwar dan is- sit uniku f'pajjiżna.

Fil-fatt sibt li fl-1972, fi studji li kiteb Dr. Trump, għamel riferenza għal dan is-sit fl-Imtarfa bħala a city of the dead.

U minn riċerka li għamel dan il-famuż arkeologu deherlu li dan kien sit uniku, sit li kien litteralment miżgħud bi fdalijiet minn żmien il- bronż, żmenijiet Puniċi, żmenijiet Rumani u miżgħud bi fdalijiet bħalma huma cart ruts, tombs u grain silos.

Nista' ngħid li minn dawn l-istudji tgħallimt ħafna dwar dan is-sit.

Kelli l-okkażjoni wkoll li naqra studju ieħor li sar mill-istoriku Annetto Antonio Caruana, li waqt li kienu qegħdin isiru ċerti xogħlijiet mill- Ingliżi biex jibnu l-barracks ta' l-Imtarfa kien qiegħed b'mod regolari jinvestiga dan is-sit, u dak li sab wassal biex jagħmel l-istudju li ppubblika fl-1898.

Dan kollu jwassalni biex nappella lill-awtoritajiet kollha konċernati, li forsi jista' jkollhom id f'xi żvilupp li għandu jseħħ f'din iż-żona fil-futur, biex kemm jista' jkun inkunu sensittivi għal dan is-sit għax jidher li huwa uniku f'pajjiżna u huwa sit li forsi għadna lanqas investigajnieh b'mod adatt.

U ta' min joqgħod attent ħafna li ma mmorrux bi żvista jew forsi b'nuqqas ta' ħsieb niddistruġġu dan il-wirt uniku u storiku li wieħed jista' jsib fiż-żona ta' l-Imtarfa.

Kelli kuntatti mad-dipartiment tal-mużewijiet - napprezza dak kollu li għamlu miegħi meta raw li kont involut f'din is-sitwazzjoni - partikolarment ma' Dr Nathaniel Cutajar, li huwa l-kuratur tad-dipartiment tal-mużewijiet, u ġie f'idejja wkoll ir-rapport li ġie kkummissjonat mid- dipartiment tal-mużewijiet, partikolarment mis-sovrintendenza, u li ġie miktub mill-assistent kuratur, Dr Mark Anthony Mifsud.

Fost il-ħafna punti li hemm f'dan ir-rapport - għax m'għandix il-ħin li nidħol fil-punti kollha tiegħu – laqatni wieħed partikolari.

Dan jitkellem dwar din l-area partikolari li seta' ma kienx hemm il-ħsieb li tiġi protetta b'mod adegwat, l-area ċentrali ta' dan il-plot, u f'dan ir-rapport, Dr. Mark Anthony Mifsud qal hekk:

"The central track gives access to a cave mouse which also leads into the wartime shelter.

This cave also bears features suggesting a funerary function and considerable antiquity.

This cave, and the features within it, are significant archaeological features and warrants protection and preservation."

Bażikament dan kien l-għar li dħalt fih jien, u Dr. Mifsud aċċertani li l- impressjoni li ħadt kienet waħda korretta, u cioe' li dan is-sit kien ta' ċertu valur u tajjeb li naraw x'nagħmlu biex nipproteġuh.

Imbagħad anke rajt il-pjanti li ġew ippreżentati mid-ditta ta' periti li qed tieħu ħsieb dan il-proġett.

Għalkemm il-pjanti urew li kien se jitħalla aċċess għal din l-area partikolari ta' dan is-sit, sfortunatament ma kienx ċar bl-ebda mod - la għalija u lanqas għan-nies involuti fis-settur ta' l-arkeoloġija - kif dan is-sit se jiġi protett.

Għalhekk minn hawn nappella, bl-insistenza ta' Dr. Nathaniel Cutajar, li jkun hemm forma ta' statement min-naħa ta' l- iżviluppaturi li jagħmilha ċara li dan is-sit mhux biss jitħalla aċċess għalih, imma anke jiġi protett, u apparti minn hekk, anke forsi jiġu nkorporati xi forma ta' landscaping works li għandhom isiru f'din iż-żona bħala parti mill-finishing tal-proġett kollu.

Sur President, se jkolli nagħlaq għax il-ħin qiegħed jagħfas, imma nkun qed nonqos jekk ma nurix l-apprezzament tiegħi għall-understanding u l- koperazzjoni li sibt, b'mod partikolari mill-Ministru Dolores Cristina, li taħtha jaqa' dan il-proġett.

Xtaqt insemmi wkoll il-kuntatti li għamilt maċ-chairperson ta' l-awtorita` tad-djar, is-Sinjura Marisa Micallef.

Nerġa' ntenni li ngħatajt gwida u għajuna kbira minn Dr Nathaniel Cutajar, il-kuratur tal-mużewijiet, u napprezza wkoll l-għajnuna li ngħatatli min- naħa ta' l-uffiċċju tal-prim ministru u anke l-impenn li ntwera min-naħa ta' uffiċjali tal-MEPA.

Last but not least, kif jgħidu l-Ingliżi, xtaqt nirringrazzja b'mod partikolari u nfaħħar l-impenn li wrew ir-residenti li ġibdu l-attenzjoni mhux tiegħi biss, imma anke ta' l-uffiċjali kollha nkarigati minn dan il-proġett, għall-possibilita` li kienet se ssir ħsara lil dan il-wirt storiku uniku.

Nagħmel appell ukoll li l-eżempju li taw dawn ir-residenti jiġi kkupjat minn residenti oħra li forsi jistgħu jiġu ffaċċjati b'sitwazzjonijiet simili, għax dan is-sens ta' civic duty ta' min wieħed ifaħħru u jinkoraġġih.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 31 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DJAR/HOUSING UNITS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hawn djar/housing units vojta u fejn?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ebda dipartiment jew ente taħt id-dekasteru tiegħi ma jżommu l-istatistika mitluba.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm qamet kull safra, spejjeż kollha nklużi, matul l-2006 fejn kienet involuta hi, safra b'safra?

Meta sar dan is-safar?

Kemm damu ljieli?

Fejn kienet id-destinazzjoni?

Min kienu l-uffiċjali li akkumpanjawha u x'karigi għandhom?

Ta' kemm stilel kienu l-lukandi li marru fihom għal akkomodazzjoni f'kull safra separatament?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hi kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

WSC - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibdew jitħallsu tal-grad il-ġdid il-ħaddiema tal-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma li fis-sajf li għadda ħadu promotion?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fis-sajf li għadda nħareġ biss ir-riżultat ta' l- intervisti li saru lil min applika.

Madanakollu s'issa għadhom ma ngħatawx il-ħatriet uffiċjali u allura ħadd għadu ma ġie appuntat fi grad ogħla li jġib miegħu żieda fis-salarju.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm qamet kull safra, spejjeż kollha nklużi, matul l-2006 fejn kien involut hu, safra b'safra?

Meta sar dan is-safar?

Kemm damu ljieli?

Fejn kienet id- destinazzjoni?

Min kienu l-uffiċjali li akkumpanjawh u x'karigi għandhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm qamet kull safra, spejjeż kollha nklużi, matul l-2006 fejn kien involut hu u s-segretarju parlamentari separatament, safra b'safra?

Meta sar dan is-safar?

Kemm damu ljieli?

Fejn kienet id-destinazzjoni?

Min kienu l-uffiċjali li akkumpanjaw lilu jew lis-segretarju parlamentari u x'karigi għandhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18898.

Filwaqt li l-kumplament ta' l- informazzjoni għadha qed tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

MALTA SHIPYARDS - ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22974 u jgħid min huma l-persuni barranin li għandhom top posts fil-Malta Shipyards?

X'inhu s-salarju u l-benefiċċji l- oħra li għandhom?

Jista' jgħid x'esperjenza għandhom u xi kwalifiki fis-CV tagħhom?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni li ngħatat ittra lill-ħaddiema tat-tarzna dwar possibbilta' ta' xogħol b'shift mis-7.00 a.m. sas-7.00 p.m. u mis-7.00 p.m. sas-7.00 a.m.?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm qamet kull safra, spejjeż kollha nklużi, matul l-2006 fejn kien involut hu, safra b'safra?

Meta sar dan is-safar?

Kemm damu ljieli?

Fejn kienet id-destinazzjoni?

Min kienu l- uffiċjali li akkumpanjawh u x'karigi għandhom?

Ta' kemm stilel kienu l- lukandi li marru fihom għal akkomodazzjoni f'kull safra separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qed inpoggi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm romol li għandhom anqas minn 60 sena li jgħixu f'Ħaż-Żabbar, il-Fgura u Wied il-Għajn u li qed jirċievu l-għajnuna soċjali mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

ĦAL TARXIEN - PJAZZA AGATHA BARBARA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 22509, dan ifisser li l- pjazza Agatha Barbara se tibqa' fl-istat li hi b'detriment għat-tfal li jattendu l-iskola Maria Goretti ġewwa Ħal Tarxien?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din il-pjazza, skond il-MEPA, hija mmarkata bħala sport facilities, għaldaqstant mhux skemata bħala triq.

TOBBA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22539 u jgħid jekk inbidlitx il-policy li tobba li jkunu għadhom kemm iggradwaw iridu jagħmlu sentejn jaħdmu mal-gvern qabel jirċievu l-warrant?

Jekk din il-policy ma nbidlitx, jista' jgħid jekk f'din l-aħħar sena kienx hemm tobba li tħallew jitilqu minkejja li kienu għadhom ma tawx is-sentejn servizz?

Jekk kien hemm, min approvalhom il-permess biex jitilqu u abbażi ta' liema proċedura ngħatat din l-awtorizzazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tobba li jiggradwaw mill-universita' ta' Malta iridu jagħtu sentejn servizz bħala house physicians mal-gvern qabel jingħataw il- warrant mill-kunsill mediku ta' Malta.

Tabib jista' jagħżel li ma jagħmel ebda servizz f'Malta, imma li jikseb il- warrant minn pajjiż ieħor.

Dan hu possibbli f'pajjiżi fejn il-kors mediku Malti huwa rikonoxxut mill-kunsill mediku ta' dak il-pajjiż.

Il-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-mobilita' jippermettu li tabib jitlaq immedjatament minn meta jiggradwa mingħajr ħtieġa ta' awtorizzazzjoni.

SERVIZZ PUBBLIKU - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni jaħdmu mal-gvern?

Jista' jagħti breakdown tal-gradi tagħhom u kemm hemm nisa u kemm irġiel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-preżent hawn 29,256 persuna mas-servizz pubbliku – 11,223 huma nisa filwaqt li 18,033 huma rġiel.

Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra żewġ skedi, waħda għan-nisa u oħra għall-irġiel li juru n-numru ta' impjegati f'kull grad.

TRIQ LI TAGĦTI GĦAĊ-CHADWICK LAKES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22540 u jgħid meta ddaħħlet it-trejqa li twassal għaċ-Chadwick Lakes bħala parti mix- xogħlijiet tat-toroq finanzjati mill-Protokoll Taljan?

Min iddeċieda li din it-trejqa għandha tinkesa bit-tarmac?

Jista' jgħid kemm sewa dan ix- xogħol u kemm kien it-tul ta' tarmac li ngħata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ix-xogħol fuq it-triq li tagħti għaċ-Chadwick Lakes waqt il-proġett ta' toroq tal-Protokoll Taljan kien limitat għall- parti żgħira tat-triq li tmiss mat-triq prinċipali u dan sar minħabba li l- livelli tat-triq prinċipali nbidlu u għalhekk kien neċessarju li jiġu pparreġġjati l-istess livelli.

Dan ix-xogħol ma kienx wieħed ta' dimensjoni kbira u għalhekk l-ispejjeż konċernati kienu żgħar ħafna.

Hija prassi li meta tiġi rikostruwita triq jiġu anke kostruwiti partijiet żgħar minn toroq illi jinfdu għal ma' l- istess triq u dan minħabba r-raġuni relatata ma' livelli hekk kif imsemmija fis-suespost.

It-tul ta' din it-tagħqida hija ta' madwar 60 metru u l- ispejjeż ma jaqbżux Lm3,000.

MCAST

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li l-kumpless ta' skejjel li hemm fin-Naxxar, jiġifieri l-iskola sekondarja, l-ex- opportunity centre u l-MCAST l-art se tinbiegħ lill-privat u tingħata għall- bini?

Jekk fin-negattiv, x'se jiġri minn dawn l-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Le.

Ir-risposta hija fin-negattiv.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali jew barranin, li l-ministeru tiegħu, inklużi l-enti kollha li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2006?

Fiex kienu jikkonsistu s-servizzi li ngħataw f'kull każ u kemm kienu l-ħlasijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Il-konsulenti li ngħataw xi forma ta' remunerazzjoni jew ħlas fil-ministeru u d-dekasteru tiegħi huma dawk li jidhru fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali jew barranin, li l-ministeru tiegħu, inklużi l-enti kollha li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2006?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali jew barranin, li l-ministeru tiegħu, inklużi l-enti li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2006?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20019.

Magħha nżid:

|Konsule|Servizz |Ħlas | |nt | | | | |Konsulenza: |Lm | |KPMG |rapport dwar |12,980 | | |il-Libja | |

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali jew barranin, li l-ministeru tiegħu, inklużi l-enti kollha li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2006?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali jew barranin, li l-ministeru tiegħu, inklużi l-enti li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2006?

Fiex kienu jikkonsistu s-servizzi li ngħataw f'kull każ u kemm kienu l- ħlasijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali jew barranin, li l-ministeru tiegħu, inklużi l-enti li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2006?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

BORMLA - SPEZZJONI F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid meta mistennija ssir l- ispezzjoni mill-ħaddiema tad-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali fil- fond li jinsab f'Bormla?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Skond l-applikazzjoni pendenti li għandha mad- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali l-persuna ndikata, instab li l- persuna ma toqgħodx fl-indirizz indikat u għalhekk l-Onor.

Interpellant għandu jagħtiha parir tavviċina, malajr kemm jista' ikun lit-taqsima tal- customer care tad-dipartiment biex temenda l-applikazzjoni tagħha.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'passi ħa d-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali biex single parent b'tarbija waħda mill-Isla li tgħix ma' seba' persuni oħra, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tieħu post alternattiv?

X'tama hemm li t-talba tagħha tkun milqugħa?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - NEFQA KAPITALI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22319 dwar nefqa kapitali tal- ministeru tagħha, tista' l-Ministru tgħidli xi trasferimenti ta' flus saru minn item għal ieħor matul l-2006?

Għaliex ma ntnefqux il-flus fuq l-item fejn kienu vvotati?

Għaliex kien hemm il-bżonn ta' aktar flus fuq items oħrajn?

Fuqhiex intużaw il-flus li ġew trasferiti?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Malli l-informazzjoni tkun miġbura, ir-risposta titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

DEPOŻITI U SELF MILL-BANEK

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu d-depożiti u s-self mill- banek f'Għawdex fl-aħħar ta' Diċembru 2005 u fl-aħħar ta' Diċembru 2006?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - BEJGĦ TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien id-dħul tal- gvern mill-bejgħ ta' proprjeta' f'Għawdex kull sena mill-1999 sal-lum?

Kemm kien in-numru ta' irċevuti ta' pagamenti kull sena?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dħul tal-gvern mill-bejgħ ta' proprjeta' f'Għawdex kull sena mill-1999 sal-lum kien kif jidher hawn taħt:

|1999 |Lm197,583| |2000 |40,359 | |2001 |27,673 | |2002 |323,205 | |2003 |778,898 | |2004 |55,216 | |2005 |314,099 | |2006 |193,702 | |2007* |1,500 |

In-numru ta' irċevuti ta' pagamenti għall-kiri ta' proprjeta' f'Għawdex kull sena mill-1999 sal-lum kien kif jidher hawn taħt:

|1999 |4,301 | |2000 |4,134 | |2001 |3,806 | |2002 |4,068 | |2003 |4,636 | |2004 |4,142 | |2005 |3,916 | |2006 |3,819 | |2007* | 401 |

*sad-29 ta' Jannar.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22322 dwar il-Gozo Channel Co. Ltd, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jgħidli jekk in-numri li tani taħt rati sussidjati jinkludux xi kategoriji ta' passiġġieri minbarra passiġġieri residenti f'Għawdex?

Jekk fl-affermattiv, min huma dawn il-kategoriji u kemm kien in- numru tagħhom xahar xahar għall-istess perjodu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-figuri li ngħataw fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22322 taħt rati sussidjati jinkludu biss il-passiġġieri residenti f'Għawdex.

GĦAWDEX - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22082 dwar tenders għal xogħol f'Għawdex li ngħataw lil road construction ltd., tista' l-Ministru tgħid x'kienet l-ispiża totali u finali ta' kull tender?

Tista' tgħidli l-istess kumpannija x'tenders ħadet kull sena mill-1997 sa l-2001?

X'kien il-valur oriġinali tagħhom u kemm kienet l-ispiża totali finali ta' kull tender?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Malli l-informazzjoni kollha tkun miġbura, titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SERVIZZ BL-AJRU BEJN MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħidli jekk itteħditx xi deċiżjoni mill-gvern biex jerġa' jibda jitħaddem xi servizz ta' l-ajru bejn Malta u Għawdex?

X'sar s'issa minn meta waqaf is-servizz tal-helicopter biex jerġa' jibda jitħaddem servizz bl- ajru?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-gvern qed jieħu l-miżuri neċessarji sabiex is- servizz ta' l-ajru bejn Malta u Għawdex jissokta kemm jista' ikun malajr.

Wara li dan is-servizz twaqqaf, il-gvern appunta kumitat ad hoc sabiex dan jirrakkomandalu l-għażliet dwar it-tipi ta' servizz li jistgħu jiġu adottati.

Dan ir-rapport tlesta u qiegħed għall-konsiderazzjoni tal-gvern.

IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 23013 u 23099 u jgħid kemm għandu impjegati l- ministeru?

Kemm hemm minnhom on loan u minn liema post ġejjin?

Kemm hemm bil-kuntratt?

Kemm hemm li għandhom allowance u x'tip ta' allowance?

Kemm hemm min għandu mobile, karozza, ħlas tat-telephone tad-dar u kemm għamlu overtime matul l-2006?

X'inhuma l-gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-numru ta' impjegati fil-ministeru tiegħi (li jinkludi wkoll id-direttorati bin-nies tagħhom) hu 81.

M'hemm ħadd li hu on loan, 20 impjegat bil-kuntratt filwaqt li 21 huma b'secretariat agreement.

Rigward il-mistoqsijiet l-oħra, l-Onor.

Interpellant hu riferut għall- guidelines on the employment of staff for ministers secretariat kif approvat mill-kabinett.

PENSJONI TAL-WENS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li jitmexxa każ ta' persuna li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, biex idur b'missieru?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

WIED IL-GĦAJN - SEZZJONI TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 23091 u jgħid għaliex meta jispiċċaw ħaddiema minn mad-drainage section ta' Wied il-Għajn ma jġibux nies oħra flokhom?

Hemm ħsieb li jidħlu nies oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni tqassam in-nies tagħha fl-outstations tagħha skond il-ħtiġijiet tal-korporazzjoni nnifisha.

Fil-każ li rrifera għalih l-Onor Interpellant, il-korporazzjoni ma tħossx li għandha għalfejn iżżid in-numru attwali ta' impjegati li jaħdmu fil- pumping station ta' Wied il-Għajn.

HAŻ-ŻABBAR - TRIQ WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta mistennija ssir Triq Wied il-Għajn, Haż-Żabbar - il-parti li tinsab bejn Triq is-Santwarju u Triq il-Kunvent – peress li xejn ma tinsab fi stat tajjeb bin-numru ta' karozzi li qed jgħaddu, aħseb u ara meta jiżdiedu l-karozzi minħabba l-irranġar tal-bypass il-ġdida, u dan b'konsegwenza li kollha se jkollhom jgħaddu minn din it- triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara għaliex il-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tnaqqsulha l-benefiċċji soċjali u dan b'detriment għall-għajxien tagħha?

ONOR.

TRIQ TA' WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta mistennija tiġi rranġata t-triq l- antika ta' Wied il-Għajn, jiġifieri minn Ħaż-Żabbar għal Wied il-Għajn?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Marbut ma' l-istudji li qed isiru bħalissa fuq l- iddisinjar mill-ġdid tal-bypass ta' Wied il-Għajn, qed naraw il- possibbilta' li t-triq l-antika ta' Wied il-Għajn, jiġifieri minn Ħaż- Żabbar għal Wied il-Għajn, tintuża bħala rotta għad-devjazzjoni tat- traffiku waqt ix-xogħlijiet.

Għalhekk bħalissa qed isiru l-istejjem ħalli tkun magħrufa l-ispiża tax-xogħlijiet li jridu jsiru biex tiġi rranġata t- triq l-antika ta' Wied il-Għajn.

TALBA GĦAL XIRI TA' FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara x'passi se jittieħdu biex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni ta' familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li għamlet talba biex tixtri l-fond tagħha?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Minn riċerka li għamlet l-awtorita' tad-djar irriżulta li l-persuna ndikata għandha assi li l-valur tagħhom jeċċedi l- ammont stabbilit biex persuna tikkwalifika għas-sussidju taħt l-iskema Sir Sid Darek.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Novembru 2006?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serq matul l-istess perijodu?

ONOR.

TONIO BORG: Matul Novembru 2006 il-każi ta serq li ġew irrappurtati lill-pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt illi matul l-istess xahar il-pulizija solviet 48 każ ta' serq li f'31 minnhom diġa' nbdew proċeduri kriminali quddiem il-qorti.

|Hold up |10 | |Pick Pocketing |46 | |Snatch & grab | 7 | |Serq minn dgħajjes| 5 | |Serq ta' dgħajjes | 1 | |Serq ta' karozzi |51 | |Serq minn karozzi | | | |227 | |Serq minn | | |residenzi |52 | |Serq minn |26 | |barijiet/lukandi | | |Serq minn fabbriki| 1 | |Serq minn ħwienet |30 | |Serq ieħor |314 |

PULIZIJA - RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Novembru 2006?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul l-istess perijodu?

ONOR.

TONIO BORG: Matul Novembru 2006 ir-reati li ġew irrappurtati lill- pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt illi matul l-istess xahar kien hemm 62 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against morals/honour| 4 | |– family | | |Arson | 7 | |Attempted offences |95 | |Bodily harm |94 | |Computer misuse | 2 | |Damage | | | |220 | |Drugs | 9 | |Forgery | 6 | |Fraud | | | |13 | |Illegal immigration |10 | |Prostitution | 5 | |Sexual offences | 5 | |Theft | | | |770 | |Threats and private | 4 | |violence | | |Trafficking of | 1 | |persons | | |Violence against | 7 | |public officers | |

PULIZIJA - RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Diċembru 2006?

Jista' jikklassifika s-serq?

ONOR.

TONIO BORG: Matul Diċembru 2006 il-każi ta' serq rappurtati lill- pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt illi matul l-istess xahar il- pulizija solviet 35 każ ta' serq li f'24 minnhom diġa' inbdew proċeduri kriminali quddiem il-qorti.

|Hold up | | | |2 | |Pick Pocketing | 77| |Snatch & grab | | | |7 | |Serq minn | | |dgħajjes |5 | |Serq ta' | 40| |karozzi | | |Serq minn |202 | |karozzi | | |Serq minn | 58 | |residenzi | | |Serq minn | 22 | |barijiet/lukand| | |i | | |Serq minn | 8| |fabbriki | | |Serq minn | 36 | |ħwienet | | |Serq ieħor |293 |

PULIZIJA - RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Diċembru 2006?

Jista' jikklassifika r-reati?

ONOR.

TONIO BORG: Matul Diċembru 2006 ir-reati rrappurtati lill-pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt illi matul l-istess xahar kien hemm 14- il persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against | 1| |morals/honour - | | |family | | |Arson | 16 | |Attempted offences | 78 | |Bodily harm | 81 | |Computer misuse | 2| |Damage |239 | |Drugs | 8| |Forgery | 5| |Fraud | 15 | |Illegal immigration| 5| |Sexual offences | 3| |Theft |750 | |Threats and private| 8| |violence | | |Violence against | 7| |public officers | |

MEMBRI TAL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tneħħew mis- servizz fil-korp tal-pulizija membri, f'kull grad, wara proċeduri quddiem il-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku, mill-1999 sal-lum?

Jista', għal kull każ ta' tkeċċija, jgħid ta' liema akkużi kienu nstabu ħatja u għalhekk ġew imkeċċija?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub huwa kif jidher hawn taħt:

| |Spett|Surġe|Kuntist| | |ur |nt |abbli | |Tneħħew |- |- |12 | |mis-servizz | | | | |wara li kienu | | | | |għaddew | | | | |proċeduri | | | | |kriminali u | | | | |nstabu ħatja | | | | |Tneħħew |2 |1 |2 | |minħabba | | | | |l-interess | | | | |pubbliku | | | | |Tneħħew |- |- |1 | |mis-servizz | | | | |wara li kienu | | | | |għaddew | | | | |proċeduri | | | | |skond | | | | |ir-regolamenti| | | | |tal-kummissjon| | | | |i dwar | | | | |is-servizz | | | | |pubbliku | | | | |(proċedura ta'| | | | |dixxiplina) | | | |

MEMBRI TAL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'piena, li ma tkunx tkeċċija, ingħataw membri tal-korp tal-pulizija quddiem il-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku u fuq liema akkużi ngħatat dik il-piena mill-1999 sal- lum?

ONOR.

|Akkuża |Piena | |Traskuraġni ta' |Lm50 multa u | |xogħol; telf ta'|twissija ta' | |reputazzjoni |tkeċċija | |Traskuraġni ta' |Twiddiba | |xogħol; | | |diżubbidjenza | | |ta' ordnijiet; | | |telf ta' | | |reputazzjoni | | |Nuqqas ta' |Twiddiba | |indafa; | | |traskuraġni ta' | | |xogħol; telf ta'| | |reputazzjoni | | |Traskuraġni ta' |Multa ta' tlett| |xogħol; telf ta'|ijiem paga | |reputazzjoni | | |Diżubbidjenza |Sospensjoni ta'| |ta' ordnijiet; |ħamest ijiem | |telf ta' |bla paga u | |reputazzjoni; |twissija ta' | |korruzzjoni |tkeċċija | |Traskuraġni ta' |Sospensjoni ta'| |xogħol; telf ta'|ġurnata bla | |reputazzjoni |paga | |Diżubbidjenza |Sospensjoni ta'| |t'ordnijiet; |jumejn bla paga| |telf ta' | | |reputazzjoni; | | |korruzzjoni | | |Diżubbidjenza |Sospensjoni ta'| |ta' ordnijiet; |tlett ijiem bla| |dħul f'postijiet|paga | |b'liċenzja; | | |korruzzjoni; | | |simulazzjoni ta'| | |mard; telf ta' | | |reputazzjoni | | |Traskuraġni ta' |Ċanfira iebsa | |xogħol; | | |diżubbidjenza | | |ta' ordnijiet; | | |kondotta | | |insubordinata | | |jew oppressiva; | | |simulazzjoni ta'| | |mard; kondotta | | |ta' preġudizzju | | |għal bon ordni | | |Diżubbidjenza |Multa ta' | |ta' ordnijiet; |jumejn paga | |telf ta' | | |reputazzjoni; | | |korruzzjoni | | |Ksura ta' |Multa ta' | |fiduċja; telf |ħamest ijiem | |ta' reputazzjoni|paga |

URBAN CONSERVATION AREA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jiġu aġġustati l- boundaries tal-UCA fil-pjani lokali li ħarġu fit-3 ta' Awissu li għadda, wara li rriżulta li hemm diversi anomaliji li hemm bżonn jiġu kkoreġuti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jispeċifika għal liema anomaliji qiegħed jirriferi.