MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 222 L-Erbgħa, 19 ta' Jannar, 2005 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 222 L-Erbgħa, 19 ta' Jannar, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 19 ta' Jannar, 2005

WERREJ

MINUTI 45

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 45

TQEGĦID TA' KARTI 57

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (IT-TIENI QARI)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (SECOND READING) 57

AĠĠORNAMENT 81

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 86

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 221 li saret fit-18 ta' Jannar, 2005 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ATTARD - TRIQ IL-MIXTLA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Abela) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jinbeda x- xogħol fuq Triq il-Mixtla f'Ħ'Attard?

Il-ministru huwa konxju mill- inkonvenjent li qed ikollhom iħabbtu wiċċhom miegħu ta' kuljum ir-residenti ta' din it-triq minħabba d-diżlivelli u ż-żdingar li hemm fiha?

Jista' jgħid kemm saru toroq f'Ħ'Attard tul dawn l-aħħar ħames snin?

Jista' jagħti lista tat-toroq li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tal-gvern u li għandhom bżonn isiru mil-bidu f'Ħ'Attard?

Jista' jgħid liema minn dawn it- toroq se jibbenefikaw mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea?

Jista' jgħid liema huma t-toroq f'Ħ'Attard li se jiġu rranġati mill-gvern fis-sena 2005?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Jien informat li Triq il-Mixtla hija waħda mid-diversi toroq li ġew inklużi fil- programm ta' kostruzzjoni ta' toroq li għandhom isiru iktar 'il quddiem.

Toroq li saru f'Ħ'Attard fl-aħħar ħames snin huma parti minn Triq l-Imdina, Triq Żnuber, Triq il-Ponsjetta, n/s fi Triq Żnuber, Daħlet l-Oleandri, Daħlet iċ-Ċipress u Daħlet iċ-Ċawsli.

Fil-preżent l-awtorita' għandha lista ta' toroq li għadhom qatt ma saru u li huma nklużi fil-programm ta' prijoritajiet.

Dawn huma Triq A. Durer, Triq il-Bettiegħa, Triq Envin Cremona, Triq Ferdinandu Inglott, Triq il- Fikus, Daħlet l-Istrinġitur, Triq il-Konti R.Barbaro, Triq il-Larinġ, Triq Lorenzo Manche', Triq il-Mixtla, Triq in-Nebbieta, Triq Peter Paul Rubens, Triq is-Sardinella, Triq it-Taħħan, Triq iż-Żaħħar, Triq iż-Żbiba u Triq iż- Żraġen.

Fir-rigward ta' toroq oħra fil-lokalita', dawn isiru aktar 'il quddiem skond l-esiġenzi tad-direttorat.

Rigward toroq f'Ħ'Attard li se jibbenifikaw mill-fondi tal-Unjoni Ewropea, nixtieq infakkar li l-finanzi li jiġu minn barra jintużaw fuq toroq arterjali u mhux it-tip ta' toroq li semma' l-Onor.

Interpellant.

Mill-fondi li ġejjin mill-ħames protokoll Taljan hemm skedata t-triq li minn Ħ'Attard twassal għas-Saqqajja.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Huwa possibbli li fil-bidu tas-sena, meta jiġu allokati l-fondi għat-toroq, tibda tingħata lista ta' dawk it-toroq li jkunu maħsuba li jsir ix-xogħol ta' asfaltar fuqhom?

Qed ngħid hekk sabiex il-poplu Malti u Għawdxi jkun jaf liema toroq jkunu se jiġu asfaltati matul is-sena u fl-istess ħin jekk xi ħadd ikun irid jagħmel xi osservazzjoni dwar xi urġenza partikolari, wieħed ikun jista' jilqa' għaliha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jekk qed nifhem sew l-Onor.

Interpellant qed jgħid li aħna għandna nistabbilixxu l-prijoritajiet u nistennew lin-nies jagħmlu xi osservazzjoni fuq il-prijoritajiet li nkunu għażilna jew qiegħed jitlob li meta noħorġu l-lista ta' toroq, wara li jkunu ntagħżlu l- prijoritajiet, inħarġu t-tenders, ġew aġġudikati u waslu biex jingħataw, għandna ninformaw lin-nies ħalli jekk ikun hemm xi ħadd li jinqabad bil- karozza ġo garaxx, per eżempju, meta tkun se tinqala' xi bankina, ma jibqax hemm sakemm dan ix-xogħol jitlesta?

Hekk qed jgħid l-Onor.

Interpellant?

Għax ma fhimtx għal kollox il-mistoqsija tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien qed nissuġġerilu li meta ssir il-lista ta' prijoritajiet ta' liema toroq ikun se jsir ix-xogħol fuqhom, qabel ma din il-lista tiġi finalizzata, għandha tiġi ppubblikata biex jekk ikun hemm min ikollu xi osservazzjoni, jkun jista' jibgħatha u l-ministeru jikkonsidraha.

Din hija parti mis-suġġeriment tiegħi.

Imbagħad meta jiġi ffinalizzat liema toroq ikunu se jsiru, għandu jkun hemm perijodu żgħir sakemm isir ix-xogħol biex wieħed ikun jista' jaħseb għal xi inkonvenjent li jista' jinqala'.

Imbagħad ovvjament hemm ċerti toroq li għalkemm ma jkunux skedati li jsir ix-xogħol fihom, ikunu ta' ċerta urġenza u allura jekk ikun se jsir ix-xogħol fihom, il-poplu għandu jiġi nformat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, saru diversi eżerċizzji ta' prijoritajiet fil-passat u minħabba li x-xogħol fuq ċerti toroq sar, dawn suppost li nqatgħu mil-lista ta' prijoritajiet.

Naħseb li l-lista ta' toroq li saru u li ma sarux trid tiġi aġġornata xi ftit biex naqtgħu minnha t-toroq li saru u naraw ukoll x'toroq jonqoshom isiru.

Lin-nies li jien inkarigajt biex jagħmlu dan l-eżerċizzju għedtilhom biex jitkellmu mal-kunsilliera, għax naħseb li ħadd iktar minnhom ma jkun jaf il-prijoritajiet tal-lokalitajiet partikolari.

Dak huwa l-ħsieb tagħna.

Pero' ta' min jgħid li kultant jinqalgħu ċerti ntoppi li minkejja li tkun inħarġet it-tender biex isir ix-xogħol neċessarju f'dik it-triq partikolari, din mhux dejjem tiġi aġġudikata fiż-żmien mixtieq.

Per eżempju fi żmien l-Onor.

Censu Galea nħarġu madwar 60 triq u dawn ma setgħux jiġu aġġudikati minħabba nuqqas ta' qbil bejn l-Awtorita' dwar it- Trasport u l-kuntratturi.

U kultant toqgħod lura milli tinforma lin-nies li se tibda x-xogħol fuq ċerti toroq għax tgħolli l-aspettattiva tagħhom li se jinbeda x-xogħol, meta tkun għadek ma rrisolvejtx issues oħra li jistgħu jqumu.

Jiġifieri aħna nkunu nistgħu ninformaw lin-nies li se nibdew ix-xogħol fuq it-toroq kważi kważi meta jkollna l-aċċettazzjoni mid-dipartiment tal- kuntratti u huma jikkonfermawlek l-aġġudikazzjoni tat-tender partikolari.

Pero' xorta waħda se nieħu s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant li kemm jista' jkun ninformaw lin-nies ftit ġranet qabel ma jinbeda x-xogħol.

Għax ġieli rriżultaw każi ta' xi ħadd li jkollu garaxx, u f'daqqa waħda tinqala' t-triq u dan l-individwu ma jkunx jista' joħroġ il-vettura tiegħu u każijiet simili bħal dawn, waqt li jkun qed isir ix-xogħol.

BIRKIRKARA - ASFALTAR TA' TRIQ IL-QANPIENA L-KBIRA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-Ministru jara li Triq il-Qanpiena l-Kbira f'Tal-Qattus, Birkirkara, tingħata t-tarmac peress li din tinsab fi stat diżastruż?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant taqa' taħt ir-responsabilita' tal-gvern ċentrali u hija nkluża fil-programm tat- toroq li jridu jsiru.

Id-direttorat qed iħejji programm għall-bini ta' toroq ġodda u t-triq imsemmija se ssir skond il-prijoritajiet li jirriżultaw.

ĦAMRUN - TRIQ ĠDIDA FI TRIQ VILLAMBROSA

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jinbeda x-xogħol biex tiġi rranġata Triq Ġdida fi Triq Villambrosa, il- Ħamrun, li tibda minn Triq Villambrosa u tispiċċa fi Triq il-Liċeo?

ONOR.

GĦAWDXIN LI JIRĊIEVU GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhu n-numru ta' persuni residenti f'Għawdex li jirċievu xi forma ta' benefiċċji soċjali bħala persentaġġ tat-total nazzjonali għall-perjodu bejn l-2000 u l-2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Peress li d-dritt għall-benefiċċji soċjali mħallsa taħt l-Att dwar is- Sigurta' Soċjali m'huwiex marbut mal-lokalita' fejn ikunu jabitaw il- benefiċjarji, ma tinżammx statistika dwar l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant.

TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' taxxa tad-dħul imħallas minn dawk residenti f'Għawdex bħala persentaġġ ta' l-ammont totali miġbur u mħallas fl-aħħar ħames snin sad-data li tiġi mwieġba din il- mistoqsija?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L-ammont ta' taxxa tad-dħul imħallas minn residenti Għawdxin bħala persentaġġ ta' l-ammonti totali miġbura matul is-snin 2000 sas-7 ta' Diċembru, 2004 huwa s-segwenti:

Sena 2000: 2.95% Sena 2001: 3.38% Sena 2002: 3.40% Sena 2003: 3.36% Sena 2004: 4.41%

Mr Speaker, nixtieq inżid ngħid li ħafna mill-kumpanniji jkunu reġistrati hawn Malta, u għalhekk l-ammont ta' taxxa tagħhom jitħallas direttament hawn Malta u jitqies mad-dħul li jidħol hawn Malta.

EUROPEAN AGENCIES TAL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7294 u jelenka dawk il-European Agencies ta' l-Unjoni Ewropea li t-twaqqif tagħhom għadu fil-pipeline?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): L-aġenziji regolatorji li qegħdin fil-proċess li jitwaqqfu wara li ġiet addottata l- leġislazzjoni Ewropea li twaqqafhom huma:

European Centre for Disease Prevention Control;

European Railway Agency;

European Chemicals Agency;

European Agency for the Management of Operational Cooperation at the external borders of the Member States of the European Union;

Executive Agency for the Programme on Public Health.

Aġenziji regolatorji oħra proposti huma:

Community Fisheries Control Agency

Human Rights Agency

Entitajiet oħra ta' l-Unjoni Ewropea li huma proposti huma dwar:

L-immigrazzjoni Ir-riċerka L-edukazzjoni u l-kultura

KUNSILLI LOKALI - DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7626 u jgħid liema kienet l-ogħla donazzjoni fi flus kontanti li saret minn kunsill lokali matul l-2000 u l-2004, sena b'sena, u minn liema kunsill?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi l- ogħla donazzjoni fi flus kontanti li saru mill-kunsilli lokali matul is- snin l-2000 u l-2004 kienu hekk:

2000/2001 Kunsill Lokali Żebbuġ (G) M.U.S.E.U.M. (Subien) Lm 2,500

2001/2002 Kunsill Lokali Fgura M.U.S.E.U.M. Lm 500 Kunsill Lokali M'xlokk M.U.S.E.U.M. Lm 500

2002/2003 Kunsill Lokali Qormi Skola Primarja A San Sebastjan Lm 400 Kunsill Lokali Qormi Skola Primarja B San Sebastjan Lm 400 Kunsill Lokali Qormi Skola Primarja A San Ġorġ Lm 400 Kunsill Lokali Qormi Skola Primarja B San Ġorġ Lm 400 Kunsill Lokali S.Ġiljan The Scouts Association Lm 400

2003/2004 Kunsill Lokali Żebbuġ(G) M.U.S.E.U.M. (Subien) Lm 724

KUNSILLI LOKALI - DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7625 u jgħid kemm ingħataw donazzjonijiet fi flus mill-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex matul l-2000 u l-2004?

Hemm limitu għal kemm jistgħu jingħataw donazzjonijiet kontanti minn kunsilli lokali?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul l-2000 u l-2004, il-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex taw donazzjoniijiet fi flus kif elenkat fil-lista mehmuża.

L-ebda kunsill m'għandu jagħmel donazzjoni lil xi organizzazzjoni mhux governattiva li ma tkunx inkluża fit-Tmien Skeda iżda kunsill jista' f'sena finanzjarja waħda, jagħmel donazzjoni lil xi organizzazzjoni stabbilita fil- lokalita' li ma tkunx elenkata fit-Tmien Skeda, sakemm din id-donazzjoni ma tkunx teċċedi l-Lm50.

L-ammont ta' donazzjonijiet li kunsill jagħmel f'sena finanzjarja waħda, ma jistax jeċċedi 0.5 fil-mija ta' l-allokazzjoni annwali għal dik is-sena.

L- informazzjoni mogħtija hi dik miġbura s'issa.

GĦAWDEX - TILWIMIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm kien in-numru ta' tilwimiet industrijali li ġew irreġistrati mal-ministeru tagħha matul din is-sena?

Tista' tinformana bl-istess informazzjoni għas-sena l-oħra?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ninsab informat li bejn l-2003 u l-2004 ma kienet rreġistrata l-ebda tilwima industrijali mal-ministeru tiegħi.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Veru li l-helicopter biex tmur Għawdex issa sar jiswa Lm50, imma nittama li b'daqshekk Għawdex ma sarx parti mill-affarijiet barranin!

Jista' il-Ministru jinformana x'inhi l-pożizzjoni eżatta tal-ħaddiema fl-impriżi tal-ħalib f'Għawdex u jekk hemmx xi forma ta' struttura industrijali li tirregola l-pożizzjoni tagħhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, jien qiegħed hawnhekk biex nissostitwixxi lill-Ministru Debono u sfortunatament m'għandix il- background neċessarju biex inwieġeb lill-Onor.

Interpellant.

Pero' m'għandix dubju li jekk jagħmel mistoqsija bil-miktub, jingħata l- informazzjoni kollha.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jaf il-ministru li jekk nagħmel domanda bil-miktub, tilħaq tgħaddi ġimgħa sakemm ningħata risposta?

Jaf li hemm inkwiet kbir fost in-numru mhux żgħir ta' ħaddiema fl-impjant tal-ħalib f'Għawdex għax dawn ma jafux eżattament x'inhu l-futur tagħhom?

Jista' il-Ministru jiċċekkja biex forsi ningħata risposta kemm jista' jkun malajr?

Għax hawn qed nilagħbu bil-ħajja tan-nies u din m'hijiex...!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, napprezza l-punt li għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni.

Se nirriferi l-mistoqsija lill-Ministru Debono u nwassal ukoll il-messaġġ li huwa importanti li jingħata risposta kemm jista' jkun malajr.

TILWIMIET INDUSTRIJALI MAL-MINISTERU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tilwimiet industrijali li ġew irreġistrati mal- ministeru tiegħu matul din is-sena?

Jista' jinformana bl-istess informazzjoni għas-sena l-oħra?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil- Komunita': Id-dipartiment ma jiġborx l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' il-Ministru jgħidilna għaliex il-ministeru konċernat ma jiġborx din l-informazzjoni?

Jista' jgħidilna jekk hux veru li jkun hemm nies li jiddeċiedu li ma jagħmlux ix-xogħol tagħhom bħala strike individwali fil-ministeru konċernat?

Forsi għalhekk ma ssirx din il- ġabra ta' informazzjoni?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: X'irid jgħid biha meta jgħid "strike individwali"?

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Hawn qed nirriferi għal meta jkun hemm individwi jew professjonisti li ma jagħtux is-servizzi tagħhom fuq bażi individwali, jiġifieri jiddeċiedu li jagħmlu strike individwalment.

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, safejn naf jien it-tilwimiet industrijali jsiru tramite l-union u ma naħsibx li jkun hemm nies individwali li jagħmlu dawn l-affarijiet.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, jiena għamilt żewġ mistoqsijiet.

L-ewwel staqsejt x'inhi r-raġuni għala ma tinżammx l-informazzjoni rikjesta u t- tieni, jekk huwiex minnu li jkun hemm każi - u forsi għalhekk forsi ma tinżammx din l-informazzjoni - fejn individwu jew professjonist, jibqa' lura milli jagħti s-servizz tiegħu għax jiddeċiedi li fit-tali ġurnata jagħmel strike.

Għalhekk ma jitfaċċax għax-xogħol jew ikun qiegħed fil- canteen ma jagħmel xejn, qisu ma ġara xejn!

Jien qed nirriferi għall-qasam tas-saħħa, l-anzjani u l-kura fil-komunita'!

Imma ladarba l-ministru għal Għawdex m'hijiex qiegħda hawn u lanqas il-ministru tas-saħħa, l-anzjani u l- kura fil-komunita' m'hu qiegħed hawn, xi ħadd irid jirrispondi fl-aħħar mill-aħħar!

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, jien ma nistax nifhem għaliex il-kap ta' l-oppożizzjoni qed jipprova jagħti l-idea li bniedem jista' jmur fuq ix- xogħol u bi protesta, jekk jidhirlu li f'tali ġurnata m'għandux jaħdem, jiddeċiedi li waħdu jagħmel strike.

Safejn naf jien, skond il-conditions of employment, dawn l-individwi jridu jkunu parti minn union biex ikunu jistgħu jagħmlu dawn l-affarijiet.

Jekk irid ikun jaf x'inhi r-raġuni li ma tinżammx il-lista ta' dawn l- individwi, ikun aħjar jekk jagħmel domanda ad hoc peress li l-ministru nkarigat m'huwiex qiegħed hawn għax jinsab fuq xogħol ieħor tal-gvern.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: U għala ma tinżammx l-informazzjoni dwar tilwimiet industrijali?

Jista' jinformana?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jiena tlabt lill-kap ta' l-oppożizzjoni biex jekk jogħġbu jagħmel domanda ad hoc, għax jiena ma nafx x'inhi r-raġuni għala ma tinżammx din l-informazzjoni.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, hemm żewġ partijiet fil-mistoqsija tiegħi.

Waħda minn dawn hija dwar in-numru ta' tilwimiet industrijali li ġew irreġistrati mill-ministeru tiegħu u s-segretarju parlamentari qed jgħid li din l-informazzjoni ma tinżammx.

Ladarba qed jgħid hekk, għandi nifhem li għandu jkun jaf għala din l-informazzjoni ma tinżammx!

(Interruzzjonijiet) Li wieħed jgħid li ma ġewx irreġistrati tilwimiet industrijali mod, imma li jgħid li din l-informazzjoni ma tinżammx, mod ieħor!

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Id-dipartiment ivverifika u probabbilment m'għandux tilwimiet industrijali fil-preżent.

(Interruzzjonijiet) Il-ministru rrisponda li d-dipartiment ma jiġborx l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Issa l-kap ta' l-oppożizzjoni qed jistaqsi għala din l- informazzjoni ma tinġabarx.

U jiena rrispondejtu li għandu jagħmel domanda ad hoc biex jingħata risposta mill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, din l-istorja qed issir tad-daħk!

Nistgħu nifhmu kif ministeru ma jżommx lista, għax fil-fatt ma jkunx jaf - għax hekk tfisser din - x'inhuma t-tilwimiet industrijali li jinqalgħu matul is-sena fil-ministeru tiegħu?

Għax li ma jżommx tfisser li ma jafx!

Allura who is responsible, who is in charge?

Li l-ministru jgħid li ma tinżammx din l-informazzjoni jfisser li hu ma jafx kemm saru tilwimiet industrijali.

Hu ma qalilniex li ma sarux, għax kieku qal hekk kont nifhimha imma qal li ma jafx kemm saru tilwimiet industrijali għax ma jżommx din l-istatistika!

Il-mistoqsija allura hija: Min hu in charge biex ikun jaf din l-informazzjoni?

Ma jidhirlux il-ministru li r-risposta li qed jagħtina - ħa nkun aktar crude issa - ma tagħmilx sens!

Kif jista' ministru jgħid li ma jżommx informazzjoni dwar kemm saru tilwimiet industrijali!

Jiġifieri ma nafux kemm għandna jew kemm kellna tilwimiet industrijali!

U allura mbagħad tqum din id-domanda: Who is in charge li jkun jaf dawn l-affarijiet?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: M'għandix x'inżid ma' dak li għedt, Mr Speaker.

MR SPEAKER: L-Onor Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' is-segretarju parlamentari jgħid jekk hijiex policy tal-gvern li l-ministeri individwali ma jżommux din l-informazzjoni?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel domanda lil kull ministeru u jkun jista' jingħata risposta.

TILWIMIET INDUSTRIJALI MAL-MINISTERU TAL-FAMILJA U SOLIDARJETA` SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm kien in-numru ta' tilwimiet industrijali li ġew irreġistrati mal-ministeru tagħha matul din is-sena?

Tista' tinformana bl-istess informazzjoni għas- sena l-oħra?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Matul l-2003 u l-2004 ġiet irreġistrata tilwima industrijali waħda f'kull waħda minn dawn is-snin.

Dawn it-tilwimiet kienu dwar il-ftehim kollettiv f'żewġ aġenziji li jaqgħu taħt ir-responsabilita ta' dan il-ministeru.

MR SPEAKER: Il-kap ta' l-oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Filwaqt li napprezza li l-ministru għallinqas għandha din l-informazzjoni, tista' tgħidilna fejn kienu dawn l-aġenziji u x'kienu l-każijiet?

MR SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Dik ta' l-2003 kienet fl-aġenzija Appoġġ u kienet ukoll dwar il-ftehim kollettiv, ġiet solvuta u ngħalaq il-ftehim u dik li kellna aktar kmieni din is-sena kienet fl-aġenzija Sedqa li wkoll kienet dwar il-ftehim kollettiv li kien skada fl-aħħar ta' l-2003.

Ovvjament kien hemm ħafna ħerqa min-naħa ta' l-impjegati biex jerġgħu jibdew in-negozjati għall-ftehim kollettiv ġdid li bħalissa għadhom għaddejjin.

MINISTERU GĦALL-IŻVILUPP URBAN U TOROQ – ĠARR TA' GĦAMARA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9605 u jgħid kemm kienu l-ispejjeż tal-ġarr u ta' l-għamara ġdida li nxtrat jew inkriet?

Saru xi alterazzjonijiet jew xogħlijiet oħra fil-postijiet il-ġodda, u jekk iva, kemm ġew jiswew?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Qed nipprovdi t-tagħrif mitlub dwar it- trasferiment tal-ministeru tiegħi minn Cavalier House għal House of the Four Winds, Valletta u l-uffiċċju tad-direttorat tal-EU fil-Furjana.

Spejjeż ta' ġarr - Lm 1,616 Xiri ta' għamara - Lm10,948 Alterazzjonijiet/xogħolijiet oħra - Lm19,193

MINISTERU GĦALL-KOMPETITTIVITA` U KOMUNIKAZZJONI - ĠARR TA' GĦAMARA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni: Jista' il-ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9604 u jgħid kemm kienu l-ispejjeż ta' ġarr u ta' għamara ġdida li nxtrat jew inkriet?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u l-Komunikazzjoni): Jien informat li meta kien hemm il-bdil fil-ministeri saru dawn l-ispejjeż:

Xiri ta' għamara ġdida Lm8075 Xogħol/żebgħa tal-post Lm4745 Spejjeż tal-ġarr Lm1369

Jien informat ukoll li minħabba li sar dan it-tibdil, ta' min jinnota li fi ħdan il-ministeru tiegħi żdiedu żewġ direttorati oħra li qabel ma kinux jeżistu, bil-konsegwenza li żdiedu wkoll diversi nies.

Għaldaqstant inħass il-bżonn li tinxtara għamara waqt li saru xogħlijiet ta' żebgħa u xi alterazzjonijiet oħra fil-post il-ġdid.

KUMPRATURI TAL-ĦUT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il- kumpraturi tal-ħut ma ġewx mogħtija rċevuti mill-konsulent tad-dipartiment għall-flus li ġabrilhom sabiex jipprovdilhom iċ-ċertifikati u l-ID card tax- xiri tal-ħut frisk?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent): Ninsab informat li meta saru l-korsijiet għal dawk kollha li jagħmlu handling tal-ħut, jiġifieri il-food handlers course, l-irċevuti ħarġu mid- DAS, id-departmental accounting system, u ntbagħtu bil-posta.

SPTARIJIET U KLINIĊI TAL-GVERN - TITQIB

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk it-titqib mill- isptarijiet u kliniċi tal-gvern huwiex b'xejn jew le għal persuni li jmorru barra minn Malta, ngħidu aħna għall-missjoni jew inkella għal xi attivita` simili?

F'każ li hemm ħlas għal dan it-titqib, jista' jgħid kemm hu f'kull każ u minn meta beda jsir ħlas?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil- Komunita'): Ninforma l-Onor.

Interpellant li t-tilqim u l-mediċini speċifiċi li jintużaw sabiex jagħtu xi protezzjoni kontra mard infettiv li wieħed jista jiġi espost għalih waqt is-safar qatt ma kienu jingħataw b'xejn mill-isptarijiet u kliniċi tal-gvern, ħlief forsi tilqim komuni bħal tal-polio, tetnu jew difterite.

Iżda l-vjaġġatur is-soltu ma jintalab iħallas xejn iżjed minn kemm dawn ġew jiswew lill-gvern.

Fil-passat kien hemm xi każi - l-aktar fejn jidħlu membri tal-kleru sejrin għal tul ta' żmien fuq missjoni - fejn l-ministru eżentahom minn dan il- ħlas, iżda dawn dejjem kienu każi eċċezzjonali.

Dawn l-eżenżjonijiet għadhom jingħataw f'każijiet individwali.

Il-prezzijiet tat-tilqim jvarjaw minn żmien għall-ieħor skond il-prezz tat- tender ta' dak il-prodott.

It-tilqim li għandna bħalissa in stock għal vjaġġaturi jiswa kif inhu indikat hawn taħt:

|Polio kull |Lm1.00 | |fjala | | |Hep.

B |Lm3.50 | |Typhoid |Lm1.50 | |Rabies |Lm13.50| |Tetanus/per |Lm0.60 | |dose | | |Meningitis A&C|Lm1.84 | |Yellow fever |Lm17.50| |Diph.Tet.kull |Lm1.50 | |fjala | | |Dt Adult |Lm2.34 |

FISH FARMS - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk isirux spezzjonijiet għall- għarrieda f'inħawi fejn hemm il-fish farms sabiex jaraw jekk hux kollox qed isir kif suppost?

Jekk iva, fejn saru u kemm saru matul is-sena 2004?

Liema hija dik l-awtorita` jew awtoritajiet li suppost jagħmlu dan?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li ma teżistix liġi li torbot lill-operaturi tal-fish farms kif jagħmlu ix-xogħol ta' kuljum tagħhom.

Fil-permess ta' żvilupp tagħhom għandhom responsabbilitajiet diversi li huma jridu jippruvaw permezz ta' studji minn persuni terzi.

Dawn jinkludu water monitoring u surveys oħra li l-operaturi jħallsu għalihom fil- programm ta' monitoraġġ u li jsiru minn persuni jew istituzzjonijiet magħżula, minn proċess li jinvolvi lill-MEPA.

S'issa ma jidhirx li hemm impatti li jirrikjedu azzjoni mit-taqsima ta' konservazzjoni u kontroll tas- sajd fi ħdan il-ministeru.

Min-naħa tal-MEPA il-monitoring meħtieġ mill-permessi ta' l-iżvilupp huwa dak fuq l-impatt tal-gaġeġ tal-ħut fuq l-ambjent.

Dan jinkludi monitoring tal-kwalità ta' l-ilma, u l-biodiversità madwar il-gaġeġ.

Spezzjonijiet għal finijiet ta' navigazzjoni u sigurta` fuq il-baħar huma responsabbilita' tal-Malta Maritime Authority.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

KUMITATI PERMANENTI

MR SPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej): Mr Speaker, nirrapporta li:

23 dokument maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) li ġew scrutinised u cleared mill-working group fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

U inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

| | |77.

Proposal for a | | | |Directive of the European | | | |Parliament and of the Council| | | |amending, for the | | | |twenty-ninth time, Council | | | |Directive 76/769/EEC on the | | | |approximation of the laws, | | | |regulations and | | | |administrative provisions of | | | |the member states relating to| | | |restrictions on the marketing| | | |and use of certain dangerous | | | |substances and preparations | | | |(substances classified as | | | |carcinogen, mutagen or toxic | | | |to reproduction –C/M/R) (COM | | | |(2004) 638) | | | | | | | |78.

Proposal for a | | | |Directive of the European | | | |Parliament and of the | | | |Council on the | | | |approximation of the laws | | | |of the member states on | | | |extraction solvents used in| | | |the production of | | | |foodstuffs and food | | | |ingredients (Codified | | | |Version) (COM (2003) 467) | | | | | | | |80.

Proposal for a | | | |Directive of the European | | | |Parliament and of the | | | |Council on foodstuffs | | | |intended for particular | | | |nutritional uses (codified | | | |version) (COM (2004) 290) | | | | | | | |85.

Recommendation for a | | | |Council Decision | | | |authorizing the Commission | | | |to negotiate the conditions| | | |for Community accession to | | | |the United Nations Economic| | | |Commission for Europe | | | |(UN-ECE) agreement | | | |concerning the adoption of | | | |uniform conditions for | | | |periodical technical | | | |inspections of wheeled | | | |vehicles and the reciprocal| | | |recognition of such | | | |inspections (done at Vienna| | | |on 13 November 1997) (SEC | | | |(2004) 1067 Final) | | | | | | | |87.

Proposal for a | | | |Regulation of the European | | | |Parliament and of the | | | |Council on the | | | |implementation of the | | | |international safety | | | |management code within the | | | |Community (COM (2003) 767) | | | | | | | |90.

Proposal for a | | | |Council Decision on the | | | |Position to be adopted by | | | |the Community within the | | | |ACP-EC Council of | | | |Ministers on the Amendment | | | |of Decision 1/2003 of the | | | |ACP-EC Council of Ministers| | | |of 16 May 2003 regarding | | | |the accession of the | | | |Democratic Republic of | | | |Timor Leste to the ACP-EC | | | |partnership agreement (COM | | | |(2004) 609 Final) | | | | | | | |91.

Proposal for a Council| | | |Decision adjusting to the | | | |financial resources of the | | | |9th European Development | | | |Fund (EDF) further to the | | | |accession of the Democratic| | | |Republic of Timor Leste to | | | |the ACP-EC partnership | | | |agreement (COM (2004) 610 | | | |Final) | | | | | | | |93.

Proposal for a Council| | | |and Commission Decision on | | | |the conclusion of the | | | |Protocol to the Partnership| | | |and Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and the Russian | | | |Federation, of the other | | | |part to take account of the| | | |accession of the Czech | | | |Republic, the Republic of | | | |Estonia, the Republic of | | | |Cyprus, the Republic of | | | |Latvia, the Republic of | | | |Lithuania, the Republic of | | | |Hungary, the Republic of | | | |Malta, the Republic of | | | |Poland, the Republic of | | | |Slovenia and the Slovak | | | |Republic to the EU (COM | | | |(2004) 292 Final) | | | | | | | |94.

Proposal for a Council| | | |and Commission Decision on | | | |the conclusion of the | | | |Protocol to the Partnership| | | |and Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and the Republic of | | | |Kyrgyzstan, of the other | | | |part to take account of the| | | |accession of the Czech | | | |Republic, the Republic of | | | |Estonia, the Republic of | | | |Cyprus, the Republic of | | | |Latvia, the Republic of | | | |Lithuania, the Republic of | | | |Hungary, the Republic of | | | |Malta, the Republic of | | | |Poland, the Republic of | | | |Slovenia and the Slovak | | | |Republic to the EU (COM | | | |(2004) 305 Final) | | | | | | | |95.Proposal for a Council | | | |and Commission Decision on | | | |the conclusion of the | | | |Protocol to the Partnership| | | |and Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and the Republic of | | | |Kazakhstan, of the other | | | |part to take account of the| | | |accession of the Czech | | | |Republic, the Republic of | | | |Estonia, the Republic of | | | |Cyprus, the Republic of | | | |Latvia, the Republic of | | | |Lithuania, the Republic of | | | |Hungary, the Republic of | | | |Malta, the Republic of | | | |Poland, the Republic of | | | |Slovenia and the Slovak | | | |Republic to the EU (COM | | | |(2004) 307 Final) | | | | | | | |96.

Proposal for a Council | | | |and Commission Decision on | | | |the conclusion of the | | | |Protocol to the Partnership| | | |and Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and the Republic of | | | |Uzbekistan, of the other | | | |part to take account of the| | | |accession of the Czech | | | |Republic, the Republic of | | | |Estonia, the Republic of | | | |Cyprus, the Republic of | | | |Latvia, the Republic of | | | |Lithuania, the Republic of | | | |Hungary, the Republic of | | | |Malta, the Republic of | | | |Poland, the Republic of | | | |Slovenia and the Slovak | | | |Republic to the EU (COM | | | |(2004) 272 Final) | | | | | | | |98.Proposal for a Council | | | |and Commission Decision on | | | |the conclusion of the | | | |Protocol to the Partnership| | | |and Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and Georgia, of the | | | |other part to take account | | | |of the accession of the | | | |Czech Republic, the | | | |Republic of Estonia, the | | | |Republic of Cyprus, the | | | |Republic of Latvia, the | | | |Republic of Lithuania, the | | | |Republic of Hungary, the | | | |Republic of Malta, the | | | |Republic of Poland, the | | | |Republic of Slovenia and | | | |the Slovak Republic to the | | | |EU (COM (2004) 268 Final) | | | | | | | |Proposal for a Council and | | | |Commission Decision on the | | | |conclusion of the Protocol | | | |to the Partnership and | | | |Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and the Republic of | | | |Azerbaijan, of the other | | | |part to take account of the| | | |accession of the Czech | | | |Republic, the Republic of | | | |Estonia, the Republic of | | | |Cyprus, the Republic of | | | |Latvia, the Republic of | | | |Lithuania, the Republic of | | | |Hungary, the Republic of | | | |Malta, the Republic of | | | |Poland, the Republic of | | | |Slovenia and the Slovak | | | |Republic to the EU (COM | | | |(2004) 267 Final) | | | | | | | |Proposal for a Council and | | | |Commission Decision on the | | | |conclusion of the Protocol | | | |to the Partnership and | | | |Cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and the Republic of | | | |Moldova, of the other part | | | |to take account of the | | | |accession of the Czech | | | |Republic, the Republic of | | | |Estonia, the Republic of | | | |Cyprus, the Republic of | | | |Latvia, the Republic of | | | |Lithuania, the Republic of | | | |Hungary, the Republic of | | | |Malta, the Republic of | | | |Poland, the Republic of | | | |Slovenia and the Slovak | | | |Republic to the EU (COM | | | |(2004) 302 Final) | | | | | | | |101.

Proposal for a Council| | | |Decision on the conclusion | | | |of the agreement between | | | |the European Community and | | | |the Republic of San Marino | | | |providing for measures | | | |equivalent to those laid | | | |down in Council Directive | | | |2003/48/EC on taxation of | | | |savings income in the form | | | |of interest payments (COM | | | |(2004) 643-2) | | | | | | | |102.

Proposal for a Council| | | |Decision on the conclusion | | | |of the agreement between | | | |the European Community and | | | |the Principality of | | | |Liechtenstein providing for| | | |measures equivalent to | | | |those laid down in Council | | | |Directive 2003/48/EC of 3 | | | |June 2003 on taxation of | | | |savings income in the form | | | |of interest payments (COM | | | |(2004) 569-2) | | | | | | | |103.

Proposal for a Council| | | |Decision on the signature | | | |of the agreement between | | | |the European Community and | | | |the Republic of San Marino | | | |providing for measures | | | |equivalent to those laid | | | |down in Council Directive | | | |2003/48/EC on taxation of | | | |savings income in the form | | | |of interest payments and | | | |the approval and signature | | | |of the accompanying | | | |Memorandum of Understanding| | | |(COM (2004) 643-1) | | | | | | | |104.

Proposal for a Council| | | |Decision on the signature | | | |of the agreement between | | | |the European Community and | | | |the Principality of | | | |Liechtenstein providing for| | | |measures equivalent to | | | |those laid down in Council | | | |Directive 2003/48/EC of 3 | | | |June 2003 on taxation of | | | |savings income in the form | | | |of interest payments and | | | |the approval and signature | | | |of the accompanying | | | |Memorandum of Understanding| | | |(COM (2004) 569-1) | | | | | | | |105.

Proposal for a Council| | | |Decision amending Decision | | | |2000/746/EC authorising the| | | |French Republic to apply a | | | |measure derogating from | | | |article 11 of the Sixth | | | |Council Directive | | | |77/388/EEC on the | | | |harmonisation of the laws | | | |of the member states | | | |relating to turnover taxes | | | |(COM (2004) 692 final) | | | | | | | |106.

Proposal for a Council| | | |Regulation on the | | | |implementation of Protocol | | | |No 4 on the Ignalina | | | |nuclear power plant in | | | |Lithuania, as annexed to | | | |the Act concerning the | | | |conditions of accession to | | | |the European Union of the | | | |Czech Republic, Estonia, | | | |Cyprus, Latvia, Lithuania, | | | |Hungary, Malta, Poland, | | | |Slovenia and Slovakia | | | |("Ignalina Programme) (COM | | | |(2004) 624-1) | | | | | | | |107.

Proposal for a Council| | | |Regulation on the | | | |implementation of Protocol | | | |No 9 on the Bohunice VI | | | |nuclear power plant in | | | |Slovakia, as annexed to the| | | |Act concerning the | | | |conditions of accession to | | | |the European Union of the | | | |Czech Republic, Estonia, | | | |Cyprus, Latvia, Lithuania, | | | |Hungary, Malta, Poland, | | | |Slovenia and Slovakia (COM | | | |(2004) 624-2) | | | | | | | |109.

Proposal for a Council| | | |Decision establishing a | | | |European Police College | | | |(CEPOL) as a body of the | | | |European Union (COM (2004) | | | |623) and | | | | | | | |113.

Proposal for a Council| | | |and Commission Decision on | | | |the conclusion of the | | | |protocol to the partnership| | | |and cooperation agreement | | | |between the European | | | |Communities and their | | | |member states, of the one | | | |part, and Ukraine, of the | | | |other part, to take account| | | |of the accession of the | | | |Czech Republic, the | | | |Republic of Estonia, the | | | |Republic of Cyprus, the | | | |Republic of Latvia, the | | | |Republic of Lithuania, the | | | |Republic of Hungary, the | | | |Republic of Malta, the | | | |Republic of Poland, the | | | |Republic of Slovenia and | | | |the Slovak Republic to the | | | |European Union (COM (2004) | | | |251 Final) |

TQEGĦID TA' KARTI

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-arranġamenti finanzjarji miftiehma bejn il-Fondazzjoni Skejjel ta' Għada (FTS) u l-APS Bank Ltd, u kopja ta' sanction letter datata 19 ta' Ottubru 2004, maħruġa mill-APS Bank Ltd bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9917.

MR SPEAKER: Il-Ministru Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Estimi ta' dħul u nfiq ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport għas-sena 2004- 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-18 ta' Jannar, 2005 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Stefan Bountempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Sur President, meta ftit tal-jiem ilu kont qiegħed nipprepara sabiex nagħmel kelmtejn dwar dan l-abbozz ta' liġi ħassejt li għandi niffoka fuq ċerti miżuri li qed jieħu l-gvern tal-partit Nazzjonalista fir-rigward ta' dan il-pajjiż.

Pero`, nhar is-Sibt filgħaxija fil-kon-katedral ta' San Ġwann saret quddiesa organizzata mill- moviment ta' Kana għal dawk li żżewġu fis-sena 2004 u l-ġurnali u l-media tkellmu fuq l-omelija ta' Monsinjur Arċisqof Ġużeppi Mercieca.

Jien ġibt xi cuttings mill-gazzetti Sunday Times u t-Torċa.

Nixtieq nikkwota x'qalet is-Sunday Times taħt il-heading "Archbishop highlights newly wed housing problems'', pero` nagħmilha ċara daqs il-kristall li mhux se nipprova ninqeda bid-diskors ta' Monsinjur Arċisqof, imma nħoss li huwa importanti li dak li qal nifhmuh, ngħarbluh u nagħmlu xi ħaġa fuq it- twissija li tana.

L-Arċisqof qal hekk:

"I can mention for example the difficulties which they have to find their own homes.

Couples are often finding it very difficult to acquire their home or else to do so they have to shoulder huge debts which cost them many difficulties.

The state needs to open its eyes wide to these problems.

The state has every interest to see that new families are able to set up their own home without having to go in the exaggerated costs possibly dictated by the giants of the financial and real estate sectors with the consequences which all these cause for the family to be able to build itself on love and unity.''.

L-Onor.

Anthony Abela qisu beda jidħak meta semmejt l-imħabba.

Ejjew ma neħdux id-diskors tal-Monsinjur Arċisqof biċ-ċajt.

Għal ċerti nies li forsi jkunu komdi din l-omelija ma tfisser xejn, imma nafu bil-problemi kbar li qed jiffaċċjaw il-familji Maltin u Għawdxin mhux biss fil-qasam tad- djar imma f'diversi oqsma, fosthom il-qasam tax-xogħol.

Imma fil-ftit tal-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq niffoka fuq dan il-qasam.

X'inhu jagħmel l-istat fuq il-prezzijiet tal-proprjeta` f'dan il-pajjiż?

X'impenn għandu l-istat sabiex jgħin lil dawn in-nies?

Monsinjur Arċisqof kien qiegħed jindirizza lil dawk iż-żgħażagħ li żżewġu s- sena l-oħra, lill-miżżewġin ġodda u liż-żgħażagħ li qed iħejju għaż-żwieġ li llum iktar mill-bieraħ iridu jħabbtu wiċċhom ma' ċerti sfidi li mhux dejjem ikun faċli li wieħed jirbaħhom.

L-Arċisqof semma bħala eżempju d- diffikultajiet li l-koppji l-ġodda jiltaqgħu magħhom sabiex isibu d-dar tagħhom.

Spiss qiegħed jiġri li l-koppji qed isibuha diffiċli ħafna li jiksbu d-dar tagħhom u biex jirnexxilhom ikollhom jidħlu għal djun tqal ħafna li joħolqulhom bosta diffikultajiet.

Hemm bżonn li l-gvern jiftaħ għajnejh beraħ għal dawn il-problemi.

Nieħu din l-opportunita` biex inħeġġeġ li nieħdu l-parir ta' monsinjur arċisqof u l-gvern jiftaħ għajnejh għal din il-problema.

F'dan il-pajjjiż qed tikber il-problema tas-separazzjonijiet.

Il-gvern x'qiegħed jagħmel sabiex il-koppji żgħażagħ ma jiddejnux daqskemm qed jiddejnu?

Jien ma nistax nifhem eżatt x'inhi l-funzjoni ta' l-Awtorita` tad-Djar fejn jidħlu appartamenti għal dawn il-koppji li għadhom ma żżewġux.

Il-prezzijiet li talbet l-Awtorita` tad-Djar fl-aħħar sejħa li kien hemm ma kenux jirriflettu l-iskop soċjali li għalih suppost qiegħda hemm.

Jien ma nippretendix li persuna li għandu dħul finanzjarju ta' Lm5,000 jew Lm6,000 ma jħallas xejn, imma skużi ejjew ma ngħakksuhomx iżjed milli huma magħfusin, meta f'dan il-pajjiż hawn ukoll kriżi fix-xogħol.

Is-sena l-oħra d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali ma ħa l-ebda proprjeta` ġdida min-naħa ta' l-awtorita` tad-djar.

Għandna nimpenjaw ruħna bis-serjeta` f'dan il-qasam meta tant qed jogħlew il-prezzijiet tal- proprjeta` f'dan il-pajjiż.

Hawnhekk nagħmilha ċara daqs il-kristall li m'iniex ngħid li għandna nikkontrollaw is-suq, imma ejjew nagħmlu l-impenn tagħna wkoll ħalli ma tkomplix tikber din il-problema.

Fl-aħħar mill-aħħar jekk ikun hawn separazzjonijiet min irid iħallas għalihom?

Ħafna drabi dawn jispiċċaw jibbenefikaw mis-servizzi soċjali li l-poplu Malti u Għawdxi jkollu jħallas għalihom.

Sur President, il-punt li qed nipprova nagħmel huwa li rridu nieħdu bis- serjeta` dak li qal Monsinjur Arċisqof.

Ejja nibdew b'dawk li bbenefikaw min-naħa tal-Housing Authority u naraw kemm minnhom ma kenux kapaċi jkomplu jħallsu dak il-fond li tathom l-awtorita`?

Dik hija l-ewwel ħaġa li rridu nħarsu lejha għax nafu li hawn ħafna li m'humiex kapaċi jħallsu l- prezzijiet li qed titlob l-awtorita` tad-djar.

Jien ma ngħidx ejjew inneħħu t-taxxi, imma ejjew ninċentivaw sabiex dawk id- djar li huma battala nitfgħuhom fis-suq.

M'iniex ngħid li għandha terġa' tidħol il-liġi tar-rekwiżizzjoni, iżda li ninċentivaw lis-sidien tad-djar battala biex jitfgħu l-proprjeta` tagħhom fis-suq għax jekk jidħlu fis-suq bosta proprjetajiet ikun hawn il-kompetizzjoni.

Ejjew ngħidu l-verita`.

Anke l-iżviluppatur għandu piżijiet kbar għax il-prezz ta' l-artijiet qed jogħla, il-permessi qed jogħlew, it-taxxi bħall-VAT qed jiżdiedu u aħna nafu li żviluppatur m'għandux refund tal-VAT!

Allura fl-aħħar mill-aħħar min se jħallasha?

Mhux il-koppja żagħżugħa!

Kemm tiflaħ tħallas flus koppja?

Illum nafu li għal 20 sena sħaħ parti mill-paga tal-koppja trid tmur sabiex tħallas id-dar tagħha.

Dan id-diskors ta' l-Arċisqof irridu neħduh bis-serjeta` u mhux nitkellmu għal ftit ħin u spiċċa kollox.

Jien nipproponi li l-gvern jagħmel xi ħaġa konkreta, fis-sens li mhux biss nitkellmu hawnhekk, imma nagħmlu kummissjoni biex nattakkaw din il-problema għaliex hija għafsa ta' qalb meta tara l-familji Maltin qed jitkissru minħabba din il-problema tal- proprjeta`.

Jistgħu jkunu t-tfal tagħna stess!

Nistgħu nkunu aħna stess li nidħlu f'dejn!

Probabbli kull wieħed u waħda minna li qegħdin hawnhekk aħna sidien tal- proprjeta` u nafu li l-prezzijiet tal-proprjeta` qed ikomplu dejjem jogħlew.

Illum huwa kważi impossibbli li ssib proprjeta`, hi fejn hi, inqas minn Lm35,000 jew Lm40,000!

Qed nitkellmu fuq appartament li jkun inqas minn 120 metru kwadru.

Dawn l-affarijiet huma ta' għajb għal dan il- pajjiż!

Issa kif nistgħu ngħinu lill-koppji żgħażagħ?

Ma nistgħux ngħidulhom ma jiżżewġux u jibqgħu jgħixu ma' ommhom u missierhom!

Jien nemmen ħafna fil- familja u għalhekk kulħadd - il-Knisja, il-gvern u l-oppożizzjoni - irid jiġbed ħabel wieħed sabiex din il-problema ma tkomplix tikber.

Din m'hijiex problema tal-gvern Nazzjonalista biss, iżda hija problema ta' kulħadd!

Kulħadd jista' jiffaċċja dawn it-tip ta' problemi imma ejjew ma nħallux din il-problema tikber iżjed milli hi.

Diġa` hija kbira!

Is- separazzjonijiet, kif għedt aktar qabel, qed jiżdiedu u ma nistgħux naffordjaw li jkomplu jitfarrku iktar familji Maltin u Għawdxin.

Filwaqt li għandna dawn id-djun kollha fuq il-proprjeta` tal-koppji Maltin u Għawdxin qed naraw ukoll kemm qed togħla l-ħajja.

Mal-pagamenti tad-dar li nħallsu ta' kull xahar għandna l-ispiża għall-ħajja, sempliċement sabiex nieklu.

M'iniex qed ngħid li noqogħdu nagħmlu l-kapriċċi.

Lanqas biss qiegħed naħseb fuq dawn l-affarijiet!

Jiena naħseb li minn wara li ġie elett fis-sena 2003, kull ħaġa li miss il-partit Nazzjonalista kienet battalja!

Per eżempju, meta ħareġ ir-regolamenti li jirrigwardjaw it-tipjip kellu problemi mas-sidien tal-bars u restaurants.

Issa jien nagħmilha ċara li qatt ma pejjipt.

Kien hemm il-kwestjonijiet dwar dar Malta fi Brussell, l- isptar Mater Dei, it-Teatru l-imwaqqa' -- meta qalu li l-parlament sejjer minflok it-teatru l-imwaqqa' -- l-eco-tax, iż-żieda fil-prezz tal- pitrolju, tal-ħobż, tal-plastic bags, it-tnaqqis tal-ġranet tal-leave li jieħdu l-ħaddiema minflok il-public holidays li jiġu fil-weekend u ż-żieda fin-nollijiet tat-trasport.

Kif kont ġej hawnhekk rajt l-istudenti jipprotestaw minħabba ż-żieda ta' 5c fin-nollijiet tal-karozzi tal-linja.

Wasalna f'din l-estremita`!

Ara kemm kull sold huwa importanti f'dan il-pajjiż!

Fejnhom dawk l-affarijiet li kienu jwegħduna tal-partit Nazzjonalista?

Fejn hi l-fiduċja?

Kienu jgħidulna li tant kien se jkollna xogħol li kważi rridu nġibu n-nies minn barra l-pajjiż sabiex jaħdmu hawnhekk!

Vera li qed jiġu jaħdmu hawnhekk imma għandna problema kbira ta' qgħad!

Jien nagħlaq hawnhekk u nappella minn qalbi sabiex nieħdu bis-serjeta` dak li ntqal fl-omelija tal-Monsinjur Arċisqof.

Jien għal darba oħra noffri l- għajnuna tiegħi għax irrid il-ġid lil pajjiżi u nerġa' nipproponi li titwaqqaf kummissjoni b'rappreżentanti mill-Knisja, mill-partit Laburista, mill-gvern u diversi entitajiet biex flimkien nipprovaw ma nħallux il- koppji żgħażagħ Maltin u Għawdxin ikomplu jitfarrku minħabba l-problema tal- proprjeta`.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Karl Chirchop.

ONOR.

KARL CHIRCHOP: F'dan l-abbozz ta' liġi li permezz tiegħu se jiġu implimentati diversi miżuri ta' l-estimi u diversi miżuri amministrattivi oħra, ma tistax ma taċċennax għal ċerti punti li diġa` tkellimna dwarhom waqt id-dibattitu dwar id-diversi ministeri, u naturalment, nagħmlu xi kummenti dwar żviluppi oħrajn li ġraw matul dawn l-aħħar ġranet u li qed jintqal ħafna dwarhom fuq il-mezzi tax-xandir tagħna.

Sur President, din in-naħa tal-Kamra insistiet għal diversi drabi li dan il- budget huwa morsa fuq il-familji tal-ħaddiema.

Xejn iżjed u xejn inqas!

Fil-fatt l-iktar li se jkun qed jagħfas huwa kemm fuq is-saffi ta' taħt u kemm fuq is-saffi tal-klassijiet tan-nofs.

Dan huwa budget li għal darba oħra qed jifqa' x-xibka soċjali u se jkompli jimmina kull ħajt ta' kenn li kien baqagħlu l-poplu tagħna, speċjalment dak is-saff ta' poplu li l- eżistenza tiegħu xi ftit jew wisq tiddependi fuq il-welfare state li bena l- partit Laburista fis-sebgħinijiet u t-tmenijiet u li kompla saħħaħ il- partit Nazzjonalista fl-aħħar tat-tmeninijiet.

Dan il-budget jista' jissejjaħ budget klassista, li sejjer ikompli joħloq differenzi kbar bejn il-klassijiet ta' fuq fis-soċjeta` tagħna u dawk tan- nofs, u jkolli ngħid li se jkompli joħloq differenzi bejn id-distretti tan- north u tas-south għax hemmhekk ukoll tinħass id-differenza b'mod aċċentwat.

Mr Speaker, irrid ngħid bla tlaqliq ta' xejn li għalkemm il-benefiċċji soċjali fil-voti li ddiskutejna matul dawn l-aħħar xhur se jiżdiedu b'mod assolut, pero` din iż-żieda tista' tattribwiha kompletament għall-fatturi demografiċi.

Kif diġa` kelli l-opportunita` li naċċenna, il-popolazzjoni tagħna qiegħda dejjem tikber u tixjieħ u l-ikbar persentaġġ ta' din iż- żieda fil-benefiċċji soċjali propjru jmur biex jagħmel tajjeb għal dan il- fattur, cioe` l-pensjonijiet fix-xejriet kollha tagħhom.

Pero` min-naħa tagħna, bħala oppożizzjoni, ma nistgħux ma niġbdux l- attenzjoni li ċerti benefiċċji, għalkemm sar eżerċizzju sabiex nipprovaw nagħtu l-impressjoni falza li sejrin ikomplu jitjiebu, fil-fatt se jkomplu jitnaqqsu.

Fost l-oħrajn kellna l-benefiċċju ormai famuż taċ-children's allowance fejn, għalkemm ittieħdet miżura żgħira ħafna, fejn se jkunu qed itejbu xi ħaġa żgħira ħafna f'dan il-benefiċċju, nafu li l-vot se jkompli jitnaqqas b'somma fenomenali ta' Lm650,000 oħra!

L-Onor.

Bountempo diġa` għamel aċċenn għall-kwestjoni tal-housing u kulma rrid ngħid jien huwa li waħda mill-akbar problemi li qiegħda tolqot b'mod negattiv proprju l-eżistenza tal-familji Maltin u Għawdxin, huma ta' liema kulur politiku huma, hija proprju l-għoli astronomiku li għandna fil- prezzijiet tal-housing fil-pajjiż bħalissa.

Dan jitkellem dwaru d-dokument tal-partit Laburista għar-riġenerazzjoni ekonomika u soċjali.

Nafu li jekk fl-1995 kellna paga medja ta' madwar Lm2,500, u dak iż-żmien appartament medju ta' tlett ikmamar tas-sodda kien jiswa Lm10,000, fis-sena 2004, meta kellna paga medja ta' Lm3,500, allura l-paga medja żdiedet b'Lm1,000, il- prezz ta' appartament medju żdied b'erba' darbiet aktar, għax illum trid madwar Lm40,000 biex tixtri appartament ġebel u saqaf.

Jiġifieri d-distakk bejn il-pagi, l-introjtu tal-familji Maltin u l-ispiża li jridu jagħmlu sabiex jixtru post fejn joqogħdu kompla jikber b'mod fenomenali.

Nafu ċert li l-gvern m'għamel xejn f'dan ir-rigward, anzi mhux talli m'għamel xejn, talli dak li għamel kien proprju biex ikompli jinkoraġġixxi dan id-distakk.

Huwa importanti li nagħtu ħarsa fuq fuq lejn il-kwestjoni tat-taxxi li jissemmew ħafna fid-diversi programmi li aħna l-politiċi nattendu għalihom fuq il-media.

Minn statistika li ħarġet proprju dan l-aħħar mill-Unjoni Ewropea nafu li l-poplu tagħna huwa wieħed mill-aktar intaxxati fl-Unjoni Ewropea.

Mhux imbilli jgħidulna li aħna naqgħu taħt l-average ta' l-istess Unjoni Ewropea.

U anke fuq dan l-argument ta' tassazzjoni rrid ta' bilfors nislet xi riflessjonijiet soċjali.

Nafu li fuq bażi ġenerali kull pajjiż, jew inkella kull poplu, għandu tliet tipi ta' taxxi li jiffaċċja.

Għandu it-taxxi diretti bħalma hija l-income tax, il-capital gains tax u oħrajn, għandu dawk li huma indiretti, jiġifieri l-VAT, dazji , import levies u anke taxxi fuq prodotti u fuq produzzjoni, imbagħad għandu wkoll in-national insurance contributions.

Jekk nieħdu l-persentaġġi mill-ammont totali li jiġbor il-gvern hawn Malta insibu li l-poplu tagħna jħallas 38% f'taxxi diretti, 42% f'taxxi indiretti u l-20% l-oħra huma f'termini ta' kontribuzzjonijiet tas-sigurta` soċjali.

Meta dawk il-figuri nqabbluhom ma' l-average ta' l-Unjoni Ewropea nsibu li effettivament, fejn għandu x'jaqsam ma' taxxi indiretti, li ħafna minnhom huma taxxi ta' konsum, u li allura familji ta' ħaddiema, pensjonanti u dawk li jiddependu fuq benefiċċji soċjali jeħluhom mija fil-mija, għax dawn ma tistax tevitahom, il-familji Maltin qed jiġu ntaxxati b'medja ta' 10% aktar minn pajjiżi oħrajn Ewropej.

Sur President, il-vilta` ta' dan il-gvern hija li filwaqt li dawn il-figuri huma diġa` eżistenti, jiġifieri sa l-aħħar tas-sena finanzjarja l-oħra, dan il-budget se jkompli jagħfas f'din id-direzzjoni.

Għax filwaqt li l-EU average fi ħlas ta' taxxi indiretti hija ta' 33%, u aħna diġa` nħallsu 42%, 9% aktar mill-EU average, hawnhekk se nkomplu nagħfsu fuqhom.

Din hija l- kuxjenza soċjali ta' dan il-gvern li tant jiftaħar biha?

Proprju f'dawn il-ġranet jekk mara tad-dar tmur tixtri mingħand tal-grocer issib li minħabba l-imbierka eco-tax, li tant u tant iffissa li jdaħħal dan il-gvern, prodott bħalma huwa ċ-Cif li jintuża sabiex jitnaddfu l-borom u l- platti, minn 48c f'daqqa waħda għola għal 57c.

Prodott ieħor, il-comforto instant coffee, minn 115ċ għola għal 130ċ.

M'iniex se noqgħod nagħmel lista tal-prodotti li nsibu għand il-grocer hawnhekk, imma dawn huma żewġ affarijiet li qed insemmihom għax ġew f'moħħi bħalissa biex nuri ż-żieda fenomenali fil-prezzijiet li qiegħed jiffaċċja l-poplu Malti bħalissa.

U dan mhux qiegħed ngħidu jien, Karl Chirchop, jew inkella tal-partit Laburista, kulħadd qed iħossha din iż-żieda, minn fuq sa isfel.

Sfortunatament dawn huma kollha taxxi li deħlin b'mod indirett li se jkomplu jnaqqru l-ispending power u s-savings ratio tal-familji tal- ħaddiema li diġa` qiegħed baxx ħafna hawn Malta.

U issa niddubita kemm se jibqgħalhom l-possibilita` - b'mod average qed ngħid - li jkomplu jfaddlu.

Aħna nafu li fl-1995 minn kull Lm100 li kienu jaqilgħu kienu jġemmgħu Lm10, filwaqt li sas-sena l-oħra kienu jġemmgħu average ta' Lm2!

Aħseb u ara fejn se nispiċċaw f'dan il-pajjiż b'dawn l-imberkin taxxi li deħlin ħelu ħelu minn taħt, li qed infaqqgħu ma' wiċċ il-poplu b'mod orkestrat ġurnata wara l-oħra.

Irrid ngħid - bħalma qalu sħabi - li aħna nafu li din it-tassazzjoni addizzjonali indiretta qawwija se tpoġġi piż addizzjonali ta' 8.4%.

Il- familji Maltin se jkunu qegħdin jiġu ntaxxati medja ta' madwar Lm20 fil- ġimgħa iktar.

Dan apparti l-problemi l-oħrajn li hemm.

Fil-bidu, jiena semmejt li dan il-budget huwa morsa fuq il-ħaddiema u nafu kif il-morsa tagħfas minn fuq u minn isfel.

Dan it-tgerrim huwa kollu minn taħt.

Il-problema ewlenija -- u dan, toħroġ titkellem ma min titkellem u jsiru kemm isiru surveys- - li qed tinkwieta u taffliġġi l-poplu Malti hija l-problema tax-xogħol.

Jiena kelli l-fortuna jew l-isfortuna - skond mil- liema punto di vista - li nattendi diversi programmi tal-media fuq dan is- suġġett inkluż Xarabank ta' nhar il-Ġimgħa li għaddiet.

Minkejja li saru ħafna wegħdiet biex jinsterqu l-voti qabel l-elezzjoni li għaddiet u ta' qabilha, il-qgħad kompla tiela' 'l fuq u sfortunatament il- gvern jidher ċar li m'huwiex miexi pari passu mal-problemi li ħoloq hu stess f'dan il-qasam.

Naraw, per eżempju, kif bl-iskuża li jrid isolvi l- problema tan-nuqqas ta' kompetittivita`, b'daqqa ta' pinna se jkun qed jisraq id-dritt sagrosant tal-leave tal-ħaddiema tagħna u jneħħilhom erbat ijiem din is-sena u diversi ġranet oħrajn għas-snin li ġejjin.

Dan mhux aħna biss kontrih imma l-korpi kostitwiti kollha u minn hawn irrid insellmilhom b'mod speċjali l-unions li tant jaħdmu għall-interessi tal- familji tal-ħaddiema.

Aħna għamilna madwar għaxar snin niddiskutu l-liġi taċ-CERA li fiha hemm entrenched madwar 80 artiklu li qegħdin hemmhekk biex jissalvagwardjaw l-interessi tal-ħaddiema.

X'insibu ma' wiċċna?

Insibu gvern assolutament totalitarju u arroganti li ma jrid jisma' minn ħadd.

Dan iġib l-iskużi li taparsi qed jinnegozja fi ħdan l-MCESD imma nafu - għax ammettew huma stess - li jekk kemm-il darba l-imsieħba soċjali m'humiex se joħorġu bi proposti validi u allura jaqblu miegħu fuq din il-kwestjoni, allura awtomatikament il-gvern se jmexxi b'din il-miżura anti-soċjali u kontra l-interess tal-familji tal-ħaddiema.

Din hija d-diskussjoni li jrid il-gvern?

Li jiddikjara minn qabel li bi ħsiebu jkompli b'din l-idea li jattakka u jimmina l-kwestjoni tal-btajjel.

Sur President, irrid ngħid ukoll li ma nistax nifhem kif donnu issa qam kulħadd fuq din l-issue, li l-gvern irid inaqqas il-btajjel pubbliċi.

Ma ninsewx li dan il-gvern ilu jgħid li jrid jattakka l-cost of living adjustments (COLA,) u din hija miżura ferm iktar ħarxa minn tal-btajjel pubbliċi għax tolqot b'mod aktar negattiv l-interessi tal-ħaddiema.

Nerġa' ngħid li dan il-gvern ġab xita ta' taxxi fuq il-familji tagħna u dawn imponihom fuq l-affarijiet essenzjali għall-għixien tagħna.

Il-gvern qed jagħmel dan kollu biex jagħmel tajjeb għall-irresponsabilita` kbira li biha mexxa dan il-pajjiż u biex ipatti għall-iżballji tiegħu.

Tajjeb li nfakkru lill-poplu Malti dwar it-taxxi li żdiedu f'dawn l-aħħar ftit ġranet.

Wara kollox, il-liġi li għandna quddiemna qiegħda hemm biex tintroduċi proprju dawn it-taxxi.

Fost dawn it-taxxi hemm żieda qawwija fil- prezz tal-pitrolju u l-ġustifikazzjoni għal dan hu biex jaqtgħu l-abbuż.

Veru li hawn l-abbuż imma l-gvern għandu jaqta' fejn hemm l-abbuż u mhux jgħabbi l-piż fuq l-anzjani li għadhom jużaw l-pitrolju biex isaħħnu d-dar tagħhom speċjalment f'dan ix-xahar u nofs li huwa l-aktar perjodu kiesaħ.

Ejja nkunu onesti!

Naqblu li hawn abbuż minn ċerti setturi fil-kwestjoni tal-pitrolju, imma mhux ġust li minħabba xi nies f'xi setturi, ibatu l- familji tal-ħaddiema li huma nies diċenti u li jiddikjaraw kull sold li jaqilgħu għax ma jistgħux jagħmlu mod ieħor, Sur President.

Kellna wkoll żieda fil-prezz tad-diesel u hawnhekk l-argument tal-gvern hu li dan qegħdin jagħmluh minħabba l-ambjent.

Din hija taxxa oħra li kif għidt fil-bidu se tkun qiegħda hemmhekk biex tnaqqas u tnaqqar mill-għixien tal-ħaddiema.

Kellna wkoll żieda fil-prezz tal-ħobż u l-liberalizazzjoni fil-prezz tal-ħobż.

Fl-istess nifs qalulna li għollew il-ħobż u li l-gvern mhux se jibqa' jinnegozja aktar fuq dan il-prodott essenzjali.

Il-ħaddiema tagħna mhux talli jridu jixtru ħobż bi prezz ogħla imma jridu jħallsu għall- basket tal-ħobż ukoll issa!

Kellna żieda ta' 17% fuq il-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma.

Se nsemmi wkoll dak li qal l-Onor.

Stefan Bontempo u li qal l-Arċisqof fejn skond il-knisja, waħda mill-akbar kaġuni ta' separazzjonijiet hija l- problema li hemm fil-prezz ta' proprjeta`.

Iż-żewġ naħat tal-Kamra nirrikonoxxu li għandna problemi demografiċi li qed jaffettwaw il-welfare state u l-provvediment tiegħu u nafu li għandna problema ta' fertilita` fil- pajjiż fejn il-familji tagħna qed ikollhom anqas u anqas tfal.

Ma tantx hawn nies bħali li għandhom erbat itfal u iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qegħdin jonqsu dawn it-tip ta' familji.

Bilfors jiġri dan meta il-gvern jintaxxa daqshekk lil dawn il-familji.

Tqisx professjonist, imma qis ħaddiem b'paga stabbli li se jiġi ntaxxat għax għandu familja kbira u allura jikkonsma aktar dawl u ilma.

Il-gvern qabad u daħħal iż-żieda ta' 17% vilment mingħajr ma għamel distinzjoni bejn is-sitwazzjonijiet soċjali differenti tal-poplu tagħna.

Il-gvern lill-poplu Malti qed jgħidlu: Iġġibx aktar tfal jew inkella ġib anqas għax aktar ma jkollok tfal, aktar se tħallas fuq l-ilma u dawl u dik is-17% se tinħass aktar.

Dan li qed jgħidulu lill-poplu Malti u b'hekk qed ikomplu jitfgħu l-melħ fuq il-ferita tal-problema demografika li għandna.

Dan minflok jagħmel bħalma għamlu Franza fejn ħajru lin-nisa li jaħdmu jkollhom it-tfal għaliex ipprovdew servizz tajjeb ta' child care facilities.

Dan il-gvern ma tax każ tal- problemi tax-xogħol u tad-demografija li għandna u qed jippretendi li dawn jissolvew waħedhom!

Dan mhux mod ħolisitiku ta' kif nibdew nieħdu ħsieb din il-problema u hemm bżonn li l-gvern jerġa' jirrevedi din it-taxxa ta' 17% fuq il-kontijiet tad- dawl u l-ilma għaliex qiegħda taqta' fil-laħam il-ħaj u hi kontra l- interessi tal-familji kbar.

Ma ninsewx li anke ċ-children's allowance - li tagħmel xi ftit tajjeb għal dawn l-affarijiet - bil-mod il-mod qiegħda titnaqqar.

Għandna xita ta' taxxi oħrajn, Sur President.

Kien hemm żieda fin-nollijiet tal-karozzi tal-linja u tal-vapuri tal-Gozo Channel.

Issa smajna wkoll li dawk kollha li għandhom mard kroniku u jridu jmorru l- isptar sabiex ikomplu jieħdu l-kura tagħhom, iridu jibdew iħallsu..

Pero` qaluli wkoll li qalulhom li se jqabbżuhom il-queue u nitlob lill-Onor.

Tonio Fenech jikkonfermaha din.

Hemm ukoll l-eco-tax li ħolqot ħafna nkwiet u anke ħafna abbuż għax addirittura smajna bi ħwienet li żammew 13-il ċenteżmu fuq basket tal-plastik.

Kien hemm ukoll iż-żieda fil-VAT minn 15% għal 18% li daħlet is-sena l-oħra u l-VAT iddaħħlet anke fuq affarijiet essenzjali bħalma huma l-mediċini u affarijiet ta' l-iskejjel.

Hemm taxxa ġdida fuq il-mobile phones li għaliha hemm riferenza f'din il-liġi li għandna quddiemna.

Kien hemm żieda fuq it- taxxa fuq vetturi second hand, fuq il-proprjeta` li tintiret u anke fuq dawk l-anzjani li qegħdin rikoverati f'San Vinċenż u djar oħra ta' l- anzjani.

Imbagħad, fuq dan kollu, jiġi l-gvern u bl-iskuża tal-kompetittivita`, ineħħi l-konċessjoni tal-btajjel pubbliċi li jaqgħu fil-weekend.

Din hija l- ikbar daħka f'wiċċ il-poplu li qatt smajt kemm ili fil-politika.

Kif jista' dan il-gvern jitmejjel bin-nies b'dan il-mod!

F'ġieħ l-irġulija hemm bżonn li they start calling a spade, a spade u jibdew imexxu b'mod raġonevoli u li jagħmel sens.

Ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk.

Sur President, meta l-partit Laburista jkun fil-gvern, aħna se nirrivedu l- piżijiet ta' taxxi li hemm fuq il-klassi tan-nofs u tal-klassi ta' taħt għax hemm bżonn li l-piż tat-taxxi f'dan il-pajjiż jibda jinġarr b'mod aktar ġust u soċjalment ekwu.

Irridu wkoll indaħħlu l-accountability.

Ma jistax ikun li l-poplu tagħna nkomplu nitolbuh iħallas dan l-ammont ta' taxxi kollha u mbagħad isiru ħniżrijiet bħalma kellna fil-kwestjonijiet tal- RJ 70's, ta' l-ambaxxati li niftħuhom u nerġgħu nagħlquhom, ta' l-isptar Mater Dei - li issa sirna nafu li se jiġi jiswa madwar Lm250 miljun - u ta' Dar Malta.

Kien hemm sparpaljar ta' flus fuq l-awtoritajiet li fetħu bl- għexieren matul dawn l-aħħar snin.

Hemm lista interminabbli, Sur President.

Il-gvern mhux qed jirnexxilu jkun raġel biżżejjed miegħu nnifsu u jżomm in- nies li japponta huwa stess, accountable għal dawn l-iżbalji li qed jiswew lill-poplu Malti u Għawdxi miljuni ta' liri!

L-aktar ħaġa għażiża għall-partit Laburista u għalija bħala rappreżentant tal-familji tal-ħaddiema hija l-kwestjoni tar-rispett lejn il-ħaddiem.

Ma jistax ikun li nibqgħu nittraskuraw l-aspett uman.

Jiġu ħafna każi ma' wiċċna ta' nies jibku.

Din semmejtha proprju fil-programm Xarabank tal- ġimgħa l-oħra.

Kien hemm persuna li wara 35 sena servizz mal-PBS, tefgħuh 'il barra.

Dan imbagħad mar ikellem lill-Onor.

Austin Gatt u dan qallu li jekk ma jafx juża l-camera - meta dan qatt ma ħadem bħala camera person – jista' jitlaq 'l barra.

Jekk is-segretarju parlamentari irid, nista' nagħtih l-isem ta' dan l- individwu.

Dan ta 35 sena servizz u kien fadallu ħames snin biss biex jirtira minn mal-PBS!

Ħareġ imbikkem!

Ma jistax ikun li l-poplu tagħna nibqgħu nittrattawh b'dan il-mod!

Xi ngħidu fuq it-tarznari, Sur President?

L-istess kwestjoni fuq ta' l-IPSL fejn dawn il-ħaddiema ma jafux fejn qegħdin.

Hemm il-kwestjoni tal-ħaddiema li kienu ma' l-MDC li bagħtuhom id-dar, baqgħu jħallsuhom u ħafna minnhom lanqas biss sabulhom post.

Din hija l-kwestjoni kollha Sur President.

Ma jistax ikun li dan il-gvern awtokratiku jibqa' jitratta l-familja tal-ħaddiema b'dan il-mod u aħna għalhekk se nivvotaw kontra din il-liġi.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, l-effetti tal-budget bdew jinħassu sewwa fost il-poplu tagħna.

Tan-naħa l-oħra jgħidu li kollox miexi sewwa f'dan il-pajjiż, pero` jien mhux se ngħid x'ngħidu ta' din in-naħa.

Jiena se ngħid x'qed jgħidu n-nies tat-triq li fl-aħħar elezzjoni vvotaw lill- partit Nazzjonalista u li qegħdin iħossu li dak kollu li wegħedhom dan il- partit qabel l-elezzjoni, spiċċa fix-xejn.

Dawn qegħdin isibu l-bibien magħluqa ma' wiċċhom u jekk ma tkunx verament tal-qalba, m'għandekx ċans issib sodisfazzjon.

Tan-naħa l-oħra jaħsbu li kollox miexi sewwa f'pajjiżna.

Dawn jaħsbu li għaliex ikunu qed imexxu l-pajjiż minn wara skrivanija, dan miexi 'l quddiem.

Tisma' lil tan-naħa l-oħra jgħidu li hawn impjiegi kemm trid f'dan il-pajjiż, li l-ħaddiem jinstab kuntent, li hawn ħafna ġid, li t- turiżmu miexi 'l quddiem u li n-negozju qabad rankatura 'l fuq.

Sfortunatament, meta titkellem ma' dawk kollha midħla tax-xogħol f'pajjiżna, jgħidulek li dan mhux veru.

Jekk aħna tal-partit Laburista mhux se nikkritikaw dak li qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista, aħna nkunu kompliċi miegħu.

Jiena ninsab persważ li din in-naħa qatt m'hu se tittradixxi lill-ħaddiem u lill-poplu Malti.

Bl-għajta li l-ambjent jieħu r-ruħ, ħarġu bl-idea ta' l-eko-kontribuzzjoni.

Jiena nagħmilha ċara li l-partit Laburista m'huwiex kontra l-ambjent, imma ma nistgħux naqblu li l-poplu jiġi ntaxxat b'dan il-mod fuq il-basktijiet tal-plastik speċjalment meta tqis li kienu tan-naħa l-oħra nefqu kollox għax għoġobhom jgħixu fil-lussu u jixtru karozzi, mobiles u djar barra minn Malta bħallikieku aħna kellna xi bir tal-flus li ma jispiċċa qatt.

Illum il- ħaddiem qed ikollu jħallas għall-kumdita` kollha li għoġobhom jgħixu fiha tan-naħa l-oħra.

Tan-naħa l-oħra issa qed jgħidu: Issa fadlilna l-aħħar tliet snin u ejja nikluha tajjeb.

Il-ħaddiem sejjer ikompli jbati u jitlef mill-valur reali tal-paga li jaqla'.

Sur President, jekk tan-naħa l-oħra jaħsbu li f'dan il-pajjiż kollox miexi sew u jekk hawn nies li jaħsbu li dak li qed ngħidu aħna fuq din in-naħa hu biss biex nagħmlu xi kapital politiku, jiena ngħidilhom li dan mhux minnu.

Sur President, il-bieraħ kelli ċans li mmur inżur żona ta' flats li fihom jgħixu ħafna single parents li xi darba kienu familji.

Dawn żgur ma jistgħux jgħixu bl-għoli tal-ħajja li qed jifni l-pajjiż tagħna.

Min għandu dħul baxx ma jistax jibqa' jgħix il-ħajja kif jistgħu jgħixuha tan-naħa l- oħra jew b'rispett lejn id-dinjita` tiegħu.

Jekk tan-naħa l-oħra jgħidu li qed nigdeb, jiena lest li neħodhom f'din l-area.

Kien hemm omm li qaltli li għandha żewġt itfal u tista' żżomm waħda biss, għax minħabba l-għoli tal- ħajja u minħabba li din tgħix bir-relief, ma tistax iżżommhom it-tnejn.

Kien hemm familji li minħabba l-għoli fid-dawl, lanqas jużaw heater għax meta jiġi l-kont tad-dawl ma jkunux jistgħu jħallsuh!

Dawn il-flats kollha mimlijin problemi soċjali u għal tan-naħa l-oħra, qisu m'hu qiegħed jiġri xejn.

L-aqwa li jgħidu li f'pajjiżna hawn ix-xogħol, anzi mhux biss jgħidu hekk imma jgħidu li lanqas isibu nies biex jaħdmu!

Fil-każ jiġu għandi, u malajr nagħtihom lista ta' nies li jiġu għandi biex ngħinhom isibu xogħol!

Sur President, tan-naħa l-oħra mhux b'saqajhom ma' l-art u jekk aħna noqogħdu siekta f'dan il-Parlament u barra minnu, aħna nkunu kompliċi ta' dan kollu u ta' warajna jisħtuna.

Jekk aħna ma ngħidu xejn, is-silenzju tagħna jkun appoġġ għal dawk kollu li qegħdin jagħmlu tan-naħa l-oħra.

Għalhekk, kif jgħid il-leader tagħna, f'ħin opportun noħorġu u nipprotestaw.

Tan-naħa l-oħra jitkażaw għax ngħidu li ħerġin nipprotestaw.

Insew kemm kienu joħorġu jipprotestaw bil-borom ġo Tas-Sliema!

Insew kemm kienu jmorru barra minn Malta u jipprovaw ifarrku l-investiment u t- turiżmu!

Insew kollox dawn, Sur President!

Dawn illum saru l-aktar nies retti f'pajjiżna imma jiena nibqa' ngħid li ta' fuq baqgħu jgawdu u t'isfel spiċċaw ħadu l-għadam.

Qalulna li l-pitrolju għollewh minħabba l-ambjent u qalu li huma ftit dawk in-nies li jużaw il-pitrolju għax għamlu xi survey.

Dejjem bis-surveys, kumitati u teatrini, imbagħad tfittex u ma ssib xejn, Sur President!

Imbagħad ilaqqgħu erba' min-nies minn tal-qalba biex jaqilgħu lira u addio s-surveys.

Is-surveys misshom jgħamluhom billi jduru d-djar tan-nies.

Is- surveys misshom jgħamluhom meta jiġu n-nies u jgħidu li taħt dan il-gvern ma jistgħux ikomplu mexjin.

Trid tħoss il-bniedem tad-demm u l-laħam u titkellem miegħu!

Is-surveys tagħmilhom meta jiġu n-nies u jgħidulek li l- gvern waqqfilhom ir-relief.

Jgħidulek li b'paga minima ma jistgħux ilaħħqu ma' l-ispejjez tat-tfal ta' l-iskola bħal uniformijiet u photocopies.

Min hu batut ikompli jbati f'dan il-pajjiż.

Kien il-partit Laburista fis-snin 70 u 80 li għolla lil dan il-poplu tagħna u lill-ħaddiem għamlu kważi daqs tan-nofs u daqs is-sinjur.

Dawn reġgħu baxxew lill-ħaddiem għax ma felħux jaraw li l-ħaddiem ikun daqs is-sinjur.

Dawn qatt ma jistgħu jkunu favur il- ħaddiem, Sur President.

Dawn kienu għamlu plejtu għax fi żmienna kienu pprotestaw l-istudenti, u issa li reġgħu pprotestaw, ma ġewx appoġġjati.

Allura dak kollu li jsir fi żmienna biss hu ħażin u dak li jsir fi żmienhom huwa kollu tajjeb?

Il-poplu tagħna għandu moħħ biex jaħseb u min jaħseb li l-poplu tagħna huwa xi poplu injorant, hu żbaljat.

Tan-naħa l-oħra qarrqu bih fl-aħħar elezzjoni u wegħduh stilel kullimkien u ħajja aħjar u minn dan kollu ma sar xejn.

Issa l-gvern qed jgħid lill-poplu: Oħroġ it-taxxa ħalli bit-taxxa li inti toħroġ inkun nista' ngħix komdu jiena.

Dan li qegħdin jagħmlu.

Hu tajjeb li aħna minn dan il-parlament u barra minn hawn, nitkellmu dwar dak kollu li qed isir fil-pajjiż tagħna.

Ma rridx inkun kompliċi ma' tan-naħa l-oħra bis-skiet tiegħi.

Ma jistax il-poplu jibqa' b'idejh marbuta u qisu ma qed jiġri xejn.

Għola l-pitrolju, għolew in-nollijiet tal-karozzi tal- linja, għola l-ħobż u għoliet il-ħajja, Sur President.

Jiena ma mmurx nixtri imma in-nies jitkellmu u tajjeb li tkun taf x'qegħdin jgħidu n-nies.

Għolew l-affarijiet kollha u kull fejn tmur, kollox qiegħed jogħla.

Morru staqsu lil tan-negozju ħalli taraw xi staġnar hawn fil-pajjiż tagħna.

Imma tan-naħa l-oħra jgħidulek: Le, ix-xogħol sejjer tajjeb.

Jiena ngħid prosit lil dawk il-unions kollha, 'l bogħod minn kull kulur politiku, li qed jaħdmu biex lill-ħaddiem iżommulu d-dinjita` tiegħu.

Tan- naħa l-oħra jridu joqogħdu attenti għax meta tipprova tkisser il-unions, tkun qiegħed tkisser lilek innifsek.

Tiċċajtawx mal-unions u tiċċajtawx mal- GWU li hija l-ikbar union f'pajjiżna.

Min irid jingħaqad u min ingħaqad mal- GWU ngħidulu prosit.

Min ried joqgħod gallerija għaliex jissapportja lil tan-naħa l-oħra, joqgħod gallerija imma l-poplu jkun jaf min verament qiegħed jiġġieled għad-drittijiet tiegħu.

Xi ngħidu fuq l-għoli tal-proprjeta`?

Kulħadd jaf kemm hi diffiċli biex ikollok l-ewwel dar u li ma tixtrihiex b'inqas minn Lm35,000.

Ejja nifhmu verament li hawn nies li qegħdin ibatu u naraw kif nistgħu ngħinuhom billi ntellgħuhom tarġa.

Dan huwa l-akbar monument li nistgħu nagħmlu f'dan il- Parlament jekk niftehmu kif lil dawn in-nies li qegħdin ibatu minħabba l- miżuri tal-budget, u ma jitkellmux, ma nħalluhomx ibatu iżjed.

Meta aħna konna ngħidu li l-pajjiż ma jiflaħx jonfoq iktar, tan-naħa l-oħra kienu jidħku.

Kien hawn xi erba' professuri hawn u qalu: Id-dejn iħallsuh uliedna.

U veru bdew iħallsuh u llum spiċċaw mhux biss l-ulied iħallsu d- dejn imma l-poplu Malti kollu b'negozju staġnat u b'turiżmu rieqed.

Jekk tan-naħa l-oħra għejjew, imisshom jgħidu li għejjew, jew jekk ma jridux jisimgħu iktar, jgħidu li ma jridux jisimgħu iktar.

F'dawn is-snin kollha fil-gvern, rabbew l-għanqbut u kulħadd jaf lil dak u lill-ieħor u dan ma jistax jibqa' sejjer hekk għaliex dan il-poplu tagħna ma jistax jibqa' jbati.

In-nies ma jifilħux aktar piżijiet, u l-aktar li jkunu qegħdin ibatu minn dawn il-miżuri ma jkunux is-sinjuri imma l-ħaddiema, u dawn li jinsabu 'l isfel.

Għad għandna tfal ta' ġenituri li huma batuti fis- soċjeta` u dawn ma jistgħux ikunu bħal tfal oħra.

Irridu nifhmu li ma tistax tkejjel lil kulħadd bl-istess miżien.

Il-pensjonanti għaddejjin minn żminijiet diffiċli.

Jiena nħeġġeġ tan-naħa l-oħra biex jitkellmu magħhom.

Jien fil-Milied kelli ċans indur l-anzjani f'San Vinċens u dawn qaluli li din is-sena għall-ewwel darba ma setgħux jixtru rigal lit-tfal u lin-neputijiet tagħhom!

Dan għaliex irċevew kontijiet li riedu jħallsuhom mill-pensjoni tagħhom wara li ħadulhom 60% u 80% minnha!

Ill-partit Nazzjonalista kien jitkaża meta mill-pensjoni konna nieħdu 40%!

Dawn huma l-istess Nazzjonalisti li kienu 50 u 100 sena ilu, li meta oriġinaw qatt ma riedu jitħalltu mal- ħaddiem, imbagħad għaliex riedu taparsi gvern differenti neħħew il-ġlekk u l-ingravata u libsu l-flokk biex taparsi huma wkoll tal-ħaddiem!

Sur President, kien il-partit Laburista li ħadem fil-pajjiż sabiex ħoloq iċ- children's allowance, il-bonuses, l-edukazzjoni b'xejn, il-housing estates u l-AirMalta.

Mentri llum qed naraw kif se nagħmlu sabiex inkissru lill- AirMalta ħalli ngħidu li din m'hijiex b'saħħitha u b'hekk ikun hemm xi erba' bażużli li jeħduha!

Qegħdin immewtuha bil-mod il-mod u l-pjan kollu huwa li nipprovaw inkissruha!

Il-partit Laburista għamel monumenti kbar li se jibqgħu f'qalb il-poplu u f'qalb il-ħaddiem għaliex dawn ma sarux bis- saħħa tal-mexxejja Laburisti biss iżda saru flimkien mal-ħaddiem!

L-aktar nies li kellhom ibatu huma l-aktar nies li ħadmu sabiex f'pajjiżna ġabu dawn ir-riformi, bħal per eżempju, il-ħaddiema tat-tarznari li l-gvern Nazzjonalista xeba' jagħtihom bis-sieq.

U għalhekk nittama li f'dan il- pajjiż wieħed jifhem id-differenza bejn gvern li daħak bih u bejn Oppożizzjoni Laburista li qiegħda twiegħdu li flimkien nistgħu naslu u jekk naħdmu flimkien żgur li bi gvern Laburista nkunu nistgħu noħorġu mill-isqaq li daħħluna fih tal-partit Nazzjonalista, li l-uniku skop tagħhom huwa li jgawdu huma, ta' madwarhom u dawk tal-qalba!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, smajt b'attenzjoni d-diskors ta' l- Onor. Parnis u ħadt l-impressjoni li seħibna ma kienx jgħix f'Malta bejn l- 1996 u l-1998 u lanqas kien jgħix f'Malta qabel l-1987!

Ħadt ukoll l- impressjoni li suppost ma ġarax dak li ġara fl-1998, li suppost ma ġarax dak li ġara fis-sena 2003 u suppost kellhom ikunu huma n-nies li jagħmlu l- budget ta' din is-sena għaliex kellhom ikunu huma fil-gvern!

Madankollu ma nixtieqx nibbaża l-intervent tiegħi fuq x'inhu u x'mhux suppost, pero' naħseb li jkun aħjar li nitkellmu fuq dak li hu.

Din il-liġi li għandna quddiemna llum hija r-riżultat tad-diversi miżuri li ttieħdu fil-budget u tirrifletti s-serjeta' li biha qed jaħdem il-gvern tal- ġurnata, is-serjeta' li aħna nħarsu lejn dak li hu bħala dak li hu, u mhux nagħtu l-illużjonijiet.

Jekk għandna ngħidu xi ħaġa fuq topic speċifiku, ngħiduh kif inhu u mhux nitkellmu in aria u nagħtu l-impressjoni li nistgħu nirranġaw is-sitwazzjoni ta' pajjiżna billi niżvalutaw il-lira!

Minflok dan kollu qed inħarsu lejn dak li jista' isir.

Sur President, is-sena li għadidet il-gvern reġa' introduċa l-capital gains tax fuq il-qligħ li jsir mill-proprjeta' li tinbiegħ wara li tkun intirtet.

F'dak l-istadju konna għedna - mhux kif spjegawha l-partit Laburista li qalu fuq kulma tiret se teħel 35% - li l-ammont li tiddikjara fis- suċċessjoni, jiġifieri l-ispejjeż ta' taxxa u spejjes legali li tkun ħallast, flimkien ma' l-inflation factor ma jkunux taxxabbli u tħallas it- taxxa fuq id-differenza, jiġifieri fuq il-qligħ.

Din id-differenza seħħet għaliex jew il-partijiet kienu ddikjaraw valur sostanzjalment anqas minn dak tas-suq fil-kuntratt ta' dikjarazzjoni tat-trasferiment b'kawża ta' mewt, jew inkella għaliex titbiddel iċ-ċirkostanza ta' dik il-proprjeta'.

Per eżempju, proprjeta' li għaddiet fil-wirt kienet tinsab mikrija jew okkupata minn terzi persuni u meta tiġi biex tbigħha jkunu tbiddlu ċ- ċirkostanzi tagħha.

Allura kien ikun hemm ammont sostanzjali ta' qligħ li mbagħad dak l-ammont jiġi taxxabbli fuq l-istess sistema bħal meta bniedem xtara appartament jew xi biċċa art u ħalliha hemmhekk, imbagħad wara perijodu ta' żmien biegħha u allura l-inflazzjoni u l-ispejjes li jkun hemm fuqha ma jkunux taxxabbli.

Mela din is-sena l-gvern - u rrid ngħid li s-segretarju parlamentari Tonio Fenech kien kważi aktar ġeneruż mill-ideat tiegħi dwar x'kellu jsir f'dan il-kambjament u l-ammont li ma kellux ikun taxxabbli - ħareġ legal notice fejn lil dawn in-nies tahom iċ-ċans li jirrevedu l-valur li kienu taw f'dawn il-kuntratti ta' dikjarazzjoni ta' trasferiment b'kawża ta' mewt.

U ngħataw iċ-ċans li jekk proprjeta' intirtet immedjatament bejn l-1993 u l- 1995, wieħed għandu ċ-ċans li l-prezz jgħollih minn Lm1,000 għal Lm3,000 u jkun żiedu bil-200%.

Din tibqa' tinżel man mano sakemm dawk li wirtu bejn l-2002 sa l-24 ta' Novembru, 2003, ikunu jistgħu jirrevedu l-kuntratt ta' dikjarazzjoni ta' trasferiment b'kawża ta' mewt billi jgħollu l-prezz b'20%.

Irridu ngħidu li min kien ġust u ddikjara l-prezz veru meta għamel id- dikjarazzjoni ta' trasferiment b'kawża ta' mewt m'għandux għalfejn jibża' li waqa' fl-abbissi kif qal l-Onor.

Parnis, iżda jirringrazzja lill-Bambin li l-gvern illum qed jagħtih iċ-ċans u fetaħlu tieqa minn fejn sa Ġunuju li ġej ikun jista' jiddikjara valur iżjed minn kemm għoliet il-proprjeta'!

Min ried għaxar snin ilu jiddikjara appartament Lm2,000, issa lanqas għaxar snin ilu appartament ma' kien jiswa Lm2,000 u lanqas sentejn ilu ma kien jiswa Lm3,000 jew Lm4,000, pero' ċerti nies kien mingħalihom li f'xi ħin jew ieħor il-gvern se jerġa' jmur lura u jerġa' jagħti xi amnestija jew xi ħaġa oħra.

Għalhekk, għaliex aħna nisimgħu min-nies u għaliex nitkellmu man-nies, fil- konfront ta' din il-biċċa ħadna tliet passi.

L-ewwel pass li għamilna għedna li peress li dawk in-nies li wirtu qabel l-1993 kienu jimlew formola ta' suċċessjoni u r-rata ta' ħlas tas-suċċessjoni kienet għolja minkejja li l-valur tal-prezz kien wieħed baxx, bdew iħallsu 7% bħala taxxa finali.

Wara dan kien hemm min gerger ukoll, għaliex qal li kien hemm min għamel konvenju u nqabad taħt din il-morsa u għalhekk aħna tajnihom iċ-ċans li jirreġistraw.

U kien hemm madwar 1,420 konvenju li ħriġnielhom ċertifikat kull wieħed u b'hekk meta jagħmlu l-kuntratt se jeħlu biss 5% fuq il-prezz bħala taxxa finali.

Sur President, mhux hekk biss iżda erġajna smajna min-nies u għaliex tkellimna man-nies u ddibattejna magħhom, l-Onor.

Fenech tramite l- minsiteru, ħadna ħsieb li erġajna ġeddidna dawn iċ-ċertifikati b'sena oħra.

B'hekk, dawk il-kuntratti relattivi fuq il-proprejtajiet li kienu saru l- konvenji fuqhom qabel Novembru tas-sena 2003, issa jistgħu jsiru sat-30 ta' Novembru tas-sena li ninsabu fiha.

Iżda dak ma kienx biżżejjed, u baqgħet iddoqq id-diska li lin-nies qed neħdulhom 35% ta' dak kollu li wirtu!

Insejna ż-żmenijiet ta' meta l-gvern Nazzjonalista neħħa t-taxxa minn fuq l- għamara, li neħħa t-taxxa minn fuq il-mobbli, li neħħa t-taxxa minn fuq l- istocks u depożiti li jkun hemm fil-Malta Stock Exchange u li neħħa t-taxxa minn fuq l-investimenti bankarji!

Dawn kollha nsejnihom!

Mhux investimenti bankarji f'Malta biss iżda anke dawk l-investimenti bankarji li kienu barra minn Malta!

Dawn kollha nsejnihom għaliex huwa essenzjali li ċerti professuri – u bħalma jgħajtu li hawn professuri fuq din in-naħa ċert li hemm professuri wkoll fuq in-naħa l-oħra - minflok ma jagħtu lill-pazjent li jiġi quddiemhom il-mediċina ħalli jirranġa s- sitwazzjoni, jgħidulu li 99% għandek xi ħaġa terminali u fi żmien 9 xhur tista' tmur tkellem lid-deffien!

Din kienet l-attitudni negattiva, li nippreżentaw idea ta' kriżi u doomsday ħalli kemm jista' jkun inbeżżgħu lin- nies!

Sur President, jekk inħarsu verament lejn iż-żieda fil-pensjonijiet, lejn iż-żieda fl-assistenza soċjali u lejn il-flus li qed ninvestu fi proġetti kapitali, u mbagħad min-naħa l-oħra nħarsu lejn il-passi finanzjarji li ħadna sabiex nirreletaw tassew kif se niġbru l-flus, insibu li aħna bbażajna fuq il-fatt li ħafna mill-flus se niġbruhom mit-tkabbir fl- ekonomija u mhux billi mponejna taxxi!

U jekk wieħed joqgħod jikkontja sew il-miżuri li ħadna u fuq kemm se niġbru flus minnhom, isib li dawn ma jġibux l-ammont li qed nagħtu bħala żieda direttament f'taxxi f'dawn is- setturi!

Jien lanqas qiegħed ngħid li kollox jinsab miexi fuq ir-rubini għaliex naħseb li ma kien hawn l-ebda gvern f'Malta li taħtu kien kollox perfett!

La meta konna taħt ir-reġina, la meta konna kontra r-reġina, la meta ħadna l-indipendenza, la wara li sirna repubblika u lanqas illum ma nsibu gvern li se jġib kollox perfett!

U li kieku jkun hawn gvern perfett lanqas ikun hemm bżonn li jippreżenta ruħu partit ieħor għall-elezzjoni għaliex jekk l- affarijiet ikunu perfetti lanqas ikun hawn min jikkontesta!

Madankollu aħna konna napprezzaw il-fatt li - bħalma bqajna nistennew sa l- aħħar minuta qabel il-budget - forsi jintlaħaq patt soċjali fil-kumitat relattiv u li jattendi għalih is-segretarju parlamentari Tonio Fenech.

U sa sagħtejn qabel ippreżentajna l-budget konna għadna nittamaw li l-print- out tal-budget ma tkunx dik li ffinalizzajna l-lejl ta' qabel u dakinhar filgħodu iżda kien ikollna bżonn nipprintjaw ftehim soċjali!

Pero' xorta waħda għadna ma qtajniex qalbna minnu u kien sabiħ li llum naqraw li l- unions kollha - irrispettivament mill-kulur jew idea tagħhom - waslu f'xi tip ta' ftehim bejniethom sabiex għada waqt il-laqgħa li se ssir tiġi ppreżentata kontro-proposta għal dak li ħareġ il-gvern.

U dan qed ngħidu għaliex aħna nemmnu li f'pajjiżna rridu nitkellmu u niddeċiedu u safejn nistgħu, nibqgħu nistennew sabiex nkunu nistgħu nagħtu lil pajjiżna dak il- ftehim milħuq bejn il-partijiet soċjali kollha.

Imma xorta hawn min jinkwetah il-punt li l-gvern tal-ġurnata qed jagħmel minn kollox sabiex jilħaq ftehim soċjali!

Sur President, minkejja dak li ntqal mill-Oppożizzjoni dwar li aħna ma ħarisniex lejn il-bżonnijiet soċjali, nixtieq nistaqsi x'inhuma l-akbar bżonnijiet soċjali llum?

Dan m'mhuwiex kif qal l-Onor.

Parnis li wliedna se jkollhom iħallsu d-dejn li qed nagħmlu llum iżda l-ewwel xogħol huwa sabiex uliedna jkollhom ambjent aħjar, fejn ikunu jistgħu jgħixu.

Dan mhux se nagħmluh kif qal xi ħadd li se jkollna magħtab akbar milli kellna s'issa!

Fil-fatt, din il-ġimgħa qegħdin naffrontaw din il-problema u l- ġimgħa l-oħra l-Ministru ta' l-Ambjent mar jipprova jitkellem u jiddiskuti man-nies ta' Wied il-Għajn fuq l-impjant ta' Sant Antnin.

Madankollu spiċċajna b'charade ta' tgħajjir, fejn ċerta nies għall- iskopijiet politiċi tagħhom, minflok ma tkellmu bil-kelma t-tajba u ppruvaw iwasslu l-messaġġ tagħhom bl-akbar edukazzjoni, infexxew f'tgħajjir u kważi kellna abbuż fuq l-integrita' tal-minsitru preżenti!

Saħansitra kellu jiġi eskortat mill-pulizija għaliex minflok nirraġunaw bħalma nagħmlu hawn ġew u noqgħodu niddiskutu fuq xi punti li ma naqblux dwarhom, naqbdu nieħdu l- liġi f'idejna u fejn ma naslux bil-kelma t-tajba naqbdu nbeżżgħu lil min qed jieħu dawn id-deċiżjonijiet!

Huwa faċli li l-Ministru Pullicino ma jiħux il-passi li qed jieħu, kemm jekk hija eko-kontribuzzjoni u kemm jekk huwa l-mod ta' kif qed naffrontaw il-problema tal-waste disposal, u wieħed jibqa' għaddej u mbagħad naraw x'jiġri.

Pero' dan il-gvern ma jimxix b'din is-sistema'!

Dan m'huwiex gvern li se jipprova jilludi n-nies b'ideat ta' virtual reality, imbagħad fir-realta' ma jsir xejn!

Din hija d-differenza reali bejn dak li qed jingħad mill-Oppożizzjoni u dak li qed jingħad min-naħa tal-gvern!

Sur President, m'għandniex għalfejn nagħtu l-impressjoni li l-affarijiet ma jistgħux isiru, għaliex l-affarijiet fil-fatt jistgħu jsiru!

Dan il-budget ma jirriflettix biss il-bżonnijiet tas-sena 2005 imma wkoll il-bżonn li pajjiżna ma jerġax jgħaddi minn dawk is-snin ta' meta d-deficit annwali kien jaqbeż il-Lm100 miljun!

U fil-fatt is-sena li għaddiet id-deficit niżżilnih għal Lm94.5 miljuni, matul din is-sena għandna naslu għas-somma ta' Lm76 miljun, is-sena ta' wara ninżlu taħt is-Lm60 miljun u eventwalment, sa l-2007 inkunu nistgħu naslu għat-target – impoġġi quddiemna mill-Unjoni Ewropea - within the 3% bracket!

Filwaqt li qed nitkellem fuq il-miżuri tas-sena d-dieħla huwa importanti li nwassal il-messaġġ li l-budget tagħna - kontra dak li ġara vis-a-vis il- gvern Ungeriż u l-gvern Grieg – huwa meqjus mill-Unjoni Ewropea bħala budget fattibbli, reali u li veru qiegħed jaffronta l-problema tad-deficit f'pajjiżna mingħajr ma jeskludi l-bżonnijiet kapitali.

Fil-fatt aħna ma nsejniex il-bżonnijiet kapitali fl-edukazzjoni u żidna ammont sostanzjali għaliha!

Ma nsejniex il-fondi li se nagħtu lill-Malta Heritage sabiex din tkompli tieħu ħsieb il-wirt kulturali tagħna u b'hekk inkunu nistgħu nwassluh aħjar lit-turisti li jżuruna!

Lanqas insejna l-bżonnijiet ta' l- isptarijiet, il-bżonnijiet infrastrutturali u t-toroq!

Madankollu ħadd mill-kelliema ta' l-Oppożizzjoni ma' jgħid li għalkemm qed isiru ħafna affarijiet ħżiena, hemm affarijiet tajba li qed isiru.

Bħalissa quddiemi qed nara lill-Onor.

Anġlu Farrugia li huwa mid-distrett tiegħi, u rrid ngħid li bħalissa fid-distrett tagħna qed isiru ħafna toroq, li parti minnhom qed inħallsuhom aħna u l-parti l-oħra qed inħallsuhom mill- flus tal-protokoll Taljan, kif ukoll spejjes oħra infrastrutturali li se nieħdu mingħand l-Unjoni Ewropea!

Sur President, id-diskors kollu li sar matul il-budget jirrifletti dak li qed nagħmlu llum, u rridu ngħidu ukoll li finalment aħna ninsabu kuntenti li l-liġijiet tal-budget għaddew kollha nem.con.

U tant kienu sodisfatti bina li l-partit Laburista ddeċieda li lanqas kellu għalfejn joqgħod hawn għall-votazzjoni u ħareġ 'il barra!

B'hekk il-vot kien ta' 34 favur u xejn kontra.

Ovvjament issa jistgħu jgħidu li anke aħna konna għamilna hekk, pero' dakinhar kien hemm raġunijiet oħra għalfejn ħriġna 'l barra!

Pero' dakinhar il-partit Nazzjonalista ma kienx daħal fil-parlament għaliex il- partit Laburista kien tilef il-maġġoranza assoluta f'elezzjoni mmexxija minnu u xorta baqa' jiggverna kontra l-volonta' tal-poplu!

U hemmhekk kellna l-ewwel episodju fi 22 sena, fejn il-budget għadda mingħajr ebda vot kontra u kien hemm il-vot tal-Prim Ministru u l-vot supplimentari oħra għaddew kollha bi 33 favur u xejn kontra!

Allura hawnhekk ikolli nistaqsi jekk huwiex floku dan il-garr li qed isir min-naħa ta' l-Oppożizzjoni?

Hija attwali l-kritika li qed issir min-naħa ta' l-Oppożizzjoni jew inkella qed jingħata lip service ieħor ħalli ma mmorrux ngħidu li għalkemm hemm affarijiet ħżiena hemm ukoll affarijiet tajbin?!

Jien verament ma nistax nifhem!

Fl-estimi tal-budget u oħrajn li qed iħarsu lejn l-operat tal-gvern u ta' l-entitajiet assoċjati miegħu insibu li hawnhekk qed isir xogħol tajjeb.

Kien hemm ċirkostanzi li ġegħluna nieħdu ċerti passi bħal, per eżempju, is-surcharge li saret fuq id- dawl u l-ilma u ż-żieda fil-prezz tal-pitrolju.

Irrid ngħid li huwa minnu li dan laqat ħażin lil ċertu nies, inkluż lill-familja tiegħi għaliex aħna wkoll insaħħnu d-dar tagħna bil-pitrolju.

Pero' huwa fatt li kien hemm persuni fit-toroq tagħna li kienu qed jabbużaw mill-pitrolju u, tort tagħhom, il-gvern kellu jieħu ċerti passi fil-konfront tal-pajjiż kollu!

Sur President, ħadd ma jista' jifhem - inkluż l-Onor.

Tonio Fenech li jinsab bilqiegħda ħdejja - kif fix-xhur tas-sajf il-konsum tal-pitrolju jibqa' jikber, tant li kulħadd beda jaħseb li nqalbu l-istaġuni f'pajjiżna u kulħadd ried isaħħan id-dar tiegħu fi żmien is-sajf!

Imbagħad din is- sena kellna każ fejn persuna nstabet tħallat il-pitrolju u sabiex ma tidħolx il-qorti ddeċidiet li tħallas 'il fuq minn Lm10,000 sabiex tirranġa l-affarijiet illegali li kellha!

Kellna wkoll każijiet fejn id-dwana marru jiċċekkjaw fuq l-art ħalli jaraw jekk il-pitrolju u d-diesel kellux l- istess kulur li jkollu l-pitrolju u d-diesel duty free.

Fil-fatt sibna li mhux biss kien qed isir abbuż minn dan id-duty free diesel iżda saħansitra, sabiex jiffrankaw u jdaħħlu aktar profitt, a skapitu ta' dawk li jixtru mingħandhom u jħallsu prezzijiet tajba, bdew iħalltu l-pitrolju miegħu wkoll!

B'hekk wasalna fis-sitwazzjoni fejn l-ammont ta' pitrolju kien qed jirdoppja u jittrippla matul ix-xhur tas-sajf!

Issa qed naraw x'kienet ir-realta' għaliex l-ammont ta' pitrolju li qed jinxtara reġa' ġie għan-normal u għal dak li kien snin twal ilu!

Barra minn hekk, il-gvern qiegħed jagħti somma flus f'għajnuna lil dawk il- każijiet soċjali ta' nies li huma batuti.

Dan għaliex finalment aħna ma rridu naraw lil ħadd batut u li l- impressjoni li naħa jew oħra trid tara xi parti minn Malta batuta fil-finanzi tagħha hija ħrafa u idjozija!

Jien ma nemminx li l-partit Laburista jrid jara n-nies batuti u nemmen ukoll li in their heart of hearts jemmnu dak li nemmnu aħna.

Jiena jiddispjaċini meta nisma' lill-Onor.

Parnis jgħid li n-nies ta' San Vinċenz de Paule ma kellhomx flus din is-sena sabiex jixtru r-rigali tat- tfal u tan-neputajiet tagħhom.

Dan għaliex aħna assigurajna li kulmin hu f'dar ta' l-anzjani jingħata full service, jiġifieri mediċini, ikel, tindif u kull ħaġa oħra!

Barra minn hekk se jkollhom mill-anqas Lm600 f'idejhom matul is-sena.

Aħna jiddispjaċina li l-Onor.

Parnis ma semmiex kemm nies imorru jaraw lill-anzjani fl-aħħar tax-xahar ħalli jiffirmawlhom iċ-ċekk tagħhom u jeħduh huma!

U sfortunatament għad fadal ħafna nies li jagħmlu dan fil-konfront tal-familjari tagħhom!

L-appell tagħna f'dan ir-rigward huwa wieħed, dak li nibqgħu nistiednu lill- Oppożizzjoni sabiex jiġu b'kummenti kostruttivi u konkreti u mhux jiġu b'ħolm fis-sema, li ma jagħtux skossi lis-sistema kompetittiva ta' pajjiżna, li ma jagħtux skossi lill-poplu Malti in ġenerali u li t-taxxa titħallas effettivament minn min jiflaħ iħallas.

U minflok ma noqogħdu ngħidu lin-nies kif jevitaw l-obbligi ċivili tagħhom, nippruvaw ngħinu sabiex insaħħu l-kultura li bniedem għandu jaqdi l-obbligu tiegħu lejn il- gvern, anke billi sempliċement jitlob irċevuta fejn għandu jitlobha u billi jara li ħaddieħor isegwi l-liġijiet ukoll!

Jekk inti batut ma jfissirx li biex issegwi l-liġijiet trid bilfors tħallas it-taxxi, għaliex jekk inti ma taqax taħt dak il-bracket mhux qed nippretendu li għandek tħallas it-taxxi.

Pero' m'hemm xejn li jżomm lil kulħadd milli jitlob irċevuta ta' dawk l-affarijiet li jixtri jew tas- servizz li qed jirċievi!

Hu x'inhu s-servizz, għandi d-dritt li jkolli l- irċevuta fiskali tiegħu.

Imbagħad il-gvern ikun jista' jassigura li jkun f'pożizzjoni li jista' jtejjeb is-sitwazzjoni tal-Maltin kollha!

Fil-fatt, l-ewwel li se ntejbu hija s-sitwazzjoni ta' min qiegħed fis-saffi l-iżjed baxxi ta' l-ekonomija Maltija għaliex aħna ma rridux li n-nies ikunu below the breadline!

Aħna rridu li kemm jista' jkun n-nies mhux jeżistu iżda jgħixu b'dekor.

Aħna rridu nies li jlaħħqu mal-ħajja u, min jaqla' ftit, ta' l-anqas ikun jista' jgħix b'mod li jlaħħaq mal-ħajja b'dak il-ftit li għandu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Angelo Farrugia.

ONOR.

ANGELO FARRUGIA: Sur President, donnu li s-segretarju parlamentari ma kienx parti mit-team tal-gvern Nazzjonalista matul dawn l-aħħar snin għaliex il-problemi li għandna u li konsegwenza tagħhom qed ikollna nieħdu dawn il-miżuri qawwija - irrespettivament kif għandu jinqasam il-piż - huwa proprju minħabba l-amminstrazzjoni ħażina li għamel gvern Nazzjonalista wara l-ieħor!

Dan qed ngħidu għaliex anke l-eżempju li ġab sabiex jipprova jinkkonvinċi lil din il-Kamra u lil kulħadd dwar il-miżuri li ħadu, jiġifieri kif ippruvaw jaġġustaw l-inġustizzja li daħlet ma' l-introduzzjoni tat-taxxa fuq il-wirt, hija tgerfixa, abbuż u taxxa inġusta fil-konfront tal-poplu Malti u Għawdxi!

Dan għaliex filwaqt li qed nitkellem fuq l-1,400 konvenju, huwa veru wkoll li kif inhi l-pożizzjoni llum, t-taxxa fil- konfront ta' proprjeta' li tiġi trasferita bħala kawża ta' suċċessjoni, il- gvern qed jieħu terz minn dak li huwa trasferibbli!

Sur President, hija taxxa ġusta li familja ta' ħamsa li wirtet dar, meta għadhom lanqas biss raddew is-salib, diġa' għandhom terz minn dak il-valur li se jmur għand il-gvern?

B'hekk it-tfal lanqas se jieħdu daqs l-ammont li se jieħu l-gvern!

Dawn huma taxxi u ħniżrijiet li daħlu wara l-wegħdiet kollha li saru!

Ma rridux ninsew li aħna kellna kampanja ta' referendum għall-Unjoni Ewropea fejn ma nafx x'ma wegħdux u kemm qalu li se nkunu aħjar!

Imbagħad kellna l-kampanja ta' l-elezzjoni ġenerali u l-kampanja ta' l-elezzjoni tal-membri parlamentari Ewropej, u wara bdew ġejjin id- daqqiet, u daqqiet mhux lil dak u lill-ieħor imma across the board, kulħadd fl-istess keffa, irrispettivament min hu żgħir, min hu fin-nofs, min hu taħt u min hu fuq, baqgħu għaddejjin.

U s-segretarju parlamentari qed jiġi jipprova jikkonvinċina li dawn huma fid-direzzjoni t-tajba.

Mr Speaker, li kieku ċerti miżuri taw ir-riżultati nifhimha, pero` l- istatistika stess turi li l-ekonomija ma kibritx bir-ritmu li kienet għaddejja bih matul is-snin preċedenti u anke fis-snin bejn l-1996 u 1998.

F'dawk is-sentejn il-GDP laħqet żdiedet kważi 10%, li kien rekord.

F'dak il-brief period ta' gvern tal-partit Laburista konna diġa` wasalna biex tellajna dan is-suċċess ekonomiku, miraklu ekonomiku!

Mr Speaker, hawnhekk għandna abbozz ta' liġi li se jimplimenta ċerti miżuri li qed nipprovaw nikkonvinċu li huma ġustifikati, apparti ftit kosmetika fil-każ ta' l-eżenzjoni fuq il-bio-diesel.

Hija xi ħaġa pożittiva li jiġi ġġenerat fuel mill-iskart.

Imma fil-każ tal-kontroversja tal-pitrolju, li ovvjament ġibtuha intom ukoll, ma jreġix l-argument li għollejtu l-prezz għaliex kien isir abbuż.

Meta kien hemm il-kwestjoni tal-kuntrabandu tad- diesel - inti taf x'qed ngħid Onor. Segretarju Parlamentari - ħadtu l- miżuri fil-budget u għamiltu riferenza għal dak li għedt jien f'April fil- parlament.

Imma jekk sar xi out of court settlement bejn il-kontrollur tad- dwana u min abbuża, sal-lum il-parlament ma jaf xejn.

L-oppożizzjoni kienet qed tistenna li tiġu tgħidulna li dak li għedna hawnhekk huwa veru, kien hemm l-abbuż.

Il-gvern qed jirrikonoxxi li kien hemm min qed jaħżen diesel, li mhux suppost kien għandu, biex jerġa' jbigħu.

Issa rriżulta li X,Y,Z huma l-persuni nvoluti u sar dan l-arranġament magħhom.

Imma lanqas dan ma tgħidulhom lill-oppożizzjoni u lill-poplu Malti u Għawdxi?

Imma lill- poplu Malti u Għawdxi x'nagħtuh?

Lill-poplu Malti u Għawdxi nagħtuh żieda fit-taxxa tal-VAT, minn 15% għal 18%, ħaġa li żgur li ma għedtulux fil-kampanja elettorali.

Semmejna t- taxxa tal-wirt, it-taxxa fuq dokumenti, u 17% surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Kemm kienu qamu rwiefen meta aħna għamilna dawk iż- żidiet fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma!

Illum għandna 17% surcharge fuq il- kontijiet.

Jien ngħid li l-poplu Malti u Għawdxi għandu mhux biss iwieġeb għas-sejħa li għamilna biex jiġi jipprotesta kontra dan kollu fl-aħħar ta' Jannar, imma għandha tqum rivoluzzjoni sħiħa biex ngħidu lill-gvern ireġġa' l-affarijiet għal kif kienu, speċjalment fejn qed ikun hemm il-weġgħat kbar taż-żgħar li żgur mhumiex se jkunu fil-pożizzjoni li jżommu l-istess livell ta' għajxien li kellhom sa ftit tal-ġimgħat ilu.

Minn hawn nifraħ lill-istudenti ta' l-universita` li rajt jien u dieħel il- parlament li kienu qed jipprotestaw għaliex anke lil dawn qed tagħfsuhom.

X'ma wegħedtuhomx intom meta konna fil-gvern aħna?!

Ikkampjajtuhom quddiem il-parlament u quddiem Kastilja meta aħna konna qegħdin nagħmlu ċerti miżuri fl-interess ta' kulħadd!

U llum mhux talli ma tajtuhomx dak li kontu tgħidulhom, talli issa qed teħdulhom ukoll dak li hu tagħhom u żidtulhom l-ispiża tat-trasport għall-universita` u affarijiet oħra.

Jien ninkoraġġixxi aktar studenti, ħaddiema, nisa tad-dar, il-poplu Malti u Għawdxi kollu biex minn għada joħroġ fit-toroq jagħmlu protesti kontra l- gvern Nazzjonalista.

Jekk hemm bżonn anke l-ħwienet jagħlqu u jiġu magħna.

Din hija l-attivita` politika ħajja tal-poplu Malti biex jgħid "le" għal aktar ħniżrijiet.

Mr Speaker, tajjeb infakkru li fil-kampanja ta' qabel ir-referendum kienu dejjem jgħidulna bil-vantaġġi li se jkollna meta nidħlu fil-European Union u jispjegawlna d-diversi direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura jekk kien hawn partit li suppost kien ippeparat għal dan kollu, dan kien il-partit Nazzjonalista.

Allura meta jagħmel miżura fiskali, charge, excise duty, sejħilha li trid, bħat-taxxa li daħħal issa fuq il-mobile phones, il-gvern Nazzjonalista jmissu jaf x'inhu jagħmel!

Għax skond id-direttiva 97/13 EC li l-member states iridu jaderixxu għaliha dwar legal systems għal min għandu individual licence tal-mobile phones u kif għandhom isiru l- ħlasijiet, f'deċiżjoni tal-European Courts of Justice f'Settembru tas-sena 2003, fil-kawża Albacom u Infostrada, li huma żewġ kumpanniji Taljani tal- mobile phones li għamlu kawża kontra l-ministero del tesero Taljan, l- avukat ġenerali ta' l-EU qal li jekk bħala pajjiż tagħmel charge fuq xiri ta' servizz jew fuq xiri li jikkonċerna l-mobile phones tmur kontra l- prinċipju tal-liberalizzazzjoni.

U kif taf int, u kif jaf kulħadd, il- gvern Taljan irtira dak iċ-charge.

Issa jien qed nistaqsi x'se tagħmlu fuq din.

Ċipru u pajjiżi oħra li kienu qed jaraw fejn jistgħu jagħmlu charge, duty, taxxa oħra, m'għamluhiex.

Allura din ma kontux tafuha intom il-professuri tal-professuri, għaliex kellkom ħafna min jgħidilkom, fosthom il-MIC, il- moviment ta' l-EU, il-partit Nazzjonalista, il-korpi kostitwiti u ma nafx kemm kien hemm madwar il-mejda fil-press conference meta kien hemm il-prim ministru Fenech Adami?

Din waħda mid-direttivi.

Għaldaqstant jien nipproponi li din it-taxxa ta' 3% fuq il-mobile telephony services li nsibu fil-ħames skeda ta' dan l-abbozz ta' liġi tiġi irtirata mill-gvern biex ma toħloqx inġustizzja.

Qed tiġi imposta 3% excise duty fuq il-leasing of lines u fuq it-top-up vouchers.

Din hija taxxa inġusta li at this stage aħna bħala oppożizzjoni qed nistednukom biex b'irġulija tirtirawha permezz ta' avviż legali ieħor jew inkella b'emenda fl-istess liġi ħalli ma mmorrux kontra l-ispirtu tad-direttiva ta' l-UE dwar il- liberalizzazzjoni tas-servizz tal-mobile telephony.

Jekk il-gvern ma jirtirax din it-taxxa jibqa' għażla waħda.

Bħalma l- kumpanniji tal-mobile phones Taljani l-Infostrada u l-Albacom għamlu kawża kontra l-ministeru tal-finanzi Taljan, min-naħa ta' l-oppożizzjoni - għax din l-issue ġiet diskussa fil-grupp parlamentari Laburista - ninvitaw u nkunu solidali maż-żewġ kumpanniji lokali Vodaphone u Go Mobile biex jiftħu proċeduri kontra l-Prim Ministru, bħala ministru responsabbli mill-finanzi biex jew jirtira dan l-excise duty ta' 3%, inkella jkollhom jieħdu din l-issue quddiem il-European court of justice.

Nibdew b'dawn il-kummiedji!

Mr Speaker dħalna fl-UE, suppost nafu x'jgħidu d-direttivi kollha u ndaħħlu dawn it-taxxi!

Din waħda mil-lista sħiħa ta' taxxi meta suppost kellna rebbiegħa ġdida.

Suppost wara r-rebbiegħa kellna sajf tajjeb u xitwa aħjar fejn wieħed ikun iktar għas-sħana.

Nafu li l-kesħa żdiedet imma biex tagħmel is-sħana trid iktar flus taħt gvern Nazzjonalista minħabba li jekk tuża l-pitrolju għandek prezz astronomiku, u jekk tuża l-elettriku trid tħallas surcharge ta' 17% fuq il-kont.

Imma xi ħaġa trid tuża!

Ma naħsibx li se noqogħdu nużaw il-faħam!

Din hija s-sitwazzjoni taħt gvern Nazzjonalista, imbagħad jiġi jistaqsina fejn konna!

Fejn kontu intom?

Minħabba d-dnubiet kollha li għandna, taħt dan l-abbozz ta' liġi l-gvern se jerġa jiġi awtorizzat biex jissellef is-somma ta' mhux iżjed minn Lm150 miljun permezz ta' stocks.

Huwa fatt li pajjiżna, bħala self lokali, huwa l-iktar pajjiż midjun fid-dinja.

Jiġifieri d-differenza bejn Malta u l- pajjiżi tal-Latin America bħall-Argentina, Brazil, Venezuela eċċ., li huma mifqugħin bid-dejn, hija sempliċi, li filwaqt li ħafna mid-dejn tagħhom huwa dejn barrani, aħna ssellifna lokalment.

Pero` pro-rata, pajjiżna huwa l-iktar pajjiż midjun li hawn fid-dinja.

Ta' min hu t-tort?

Meta aħna konna fil-gvern bejn l-1971 u l-1987 ħallejna miljuni ta' liri fil-kaxxa ta' Malta, imbagħad meta telgħu n-Nazzjonalisti għamlu t-tħarbit li jista' jimmaġina kulħadd.

Issa, kif jgħidu bit-Taljan, sopra corna bastonate, il-kontroll ma jeżistix!

Nefqu Lm9 miljuni biex xtraw ambaxxata, Lm32,000 karozza biex isuqha ambaxxatur fit-toroq ewlenin ta' waħda mill- ibliet fejn għandna l-ambaxxata!

Mhux xorta!

Ma nafx kemm-il elf lira fis- sena ntnefqu f'kontijiet tal-mobiles li rridu nagħmlu tajjeb għalihom!

Kemm ikollhom xi jgħidu l-Ministru Pullicino u l-Ministru Giovanna Debono?

Allura tlum lil xi ħadd li qed iweġġa' ħafna li issa joħroġ fit-toroq?

Tlum lil xi ħadd li jgħidlek li qiegħed solidali miegħek?

Anzi, dan li jistenna l-poplu għax il-miżuri li ttieħdu se jibda jħosshom fil-ġimgħat li ġejjin, speċjalment meta jibdew deħlin il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Anke l-ħobża ta' kuljum għollew, meta l-ħobża kienet xi ħaġa li ma tmisshiex!

Anke l-prezz tal-ħobż illiberalizzaw, m'hemmx iktar kontroll fuqu.

Ma jinteressahomx iktar milli jgħinu lin-nies li verament huma fil- bżonn!

Mr Speaker, niġi għad-diżastru ekonomiku.

Jien niftakar bħalma jiftakar kulħadd kemm kienu jgħidu li se jiġi xogħol.

Kienu jgħidu li jekk jitla' gvern Nazzjonalista jkun hawn fiduċja, xogħol u sigurta`.

Din il-famuża slogan tan-Nazzjonalisti!

Ix-xogħol suppost kellu jibda jiġri wara l- ħaddiem.

Ix-xogħol qiegħed jiġri wara l-ħaddiem issa li qegħdin fis-sena 2005, qegħdin taħt gvern Nazzjonalista u qegħdin fl-UE?

Fejn hu x-xogħol?

Suppost kellu jintemm il-biża' mill-qgħad!

Imma llum il-qgħad sploda kif jistgħu jitkellmu sħabi.

Ħdejja hawn il-main spokesman ta' l-oppożizzjoni fuq dan il-qasam, l-Onor.

Karl Chircop, li diġa`qalilna kif inhi l-qagħda tax-xogħol.

Hija sitwazzjoni tal-biki.

Allura tista' tlum lil min mhux qed jaħdem li joħroġ fit-toroq u jipprotesta għaliex il-gvern daħak bih meta qallu li se jġib ix-xogħol?

Ma kellhomx jinħolqu impjiegi ġodda?

Tgħidx kemm kienu qalulna li se jiġi investiment!

Anzi, meta kien hemm il-kontroversja qawwija dwar l-HSBC - u għadha hemm għax għadha m'hijiex mitmuma, għax il-maskra trid tinkixef maż-żmien – kienu qalulna: Għalfejn qed teħduha daqshekk kontra l-HSBC?

Apparti li se jkollna bank internazzjonali f'pajjiżna, dan il-bank għandu sistemi li se jagħmlu l-mirakli u se jġib l-investiment.

Issa tajjeb li wieħed ikun jaf li kemm ilu hawn l-HSBC, il-valur tal-proprjeta` li qabad mingħand il- Maltin diġa` qabeż il-prezz li ħallas biex xtara l-Mid-Med.

Qed ngħid għall-proprjeta` li qabad biss, mhux il-profitti.

Jiġifieri aħna poġġejna parassita fuq ġisimna biex jiġbdilna demmna.

Imma apparti minn hekk, huwa fatt li dan ma ġab investiment ta' xejn għax lanqas il-complement kollu ta' l-impjegati li kellu dan il-bank ma żamm għax fejn seta' jnaqqas, naqqas.

Din hija s-sitwazzjoni u dawn kienu jgħidulna li se jkollna l-aħjar klima biex ikun hawn l-investiment!

U mhux talli ma ġiex investiment barrani, talli lanqas investiment lokali.

Waħda mir-raġunijiet għalfejn l-investiment ma ġiex lejn pajjiżna hija n- nuqqas ta' kredibilita` fil-gvern.

Ħadd ma jista' jistenna li pajjiżna jiġbed investiment kemm-il darba hemm dubju fuq il-kredibilita`, u ladarba titlef il-kredibilita` tkun tliftha for good.

Il-kredibilita` titlifha meta jkun hemm domandi li t-tweġiba għalihom qatt ma waslet.

Per eżempju, domandi dwar kif saru ċerti affarijiet, it-taħwid li għandna fl-infiq kapitali, fuq l-isptar tal-meravilja Mater Dei, il-problema ta' l- ambaxxata, il-kwestjoni tal-MIA, il-kwestjoni tal-Freeport, u l- kwestjonijet l-oħra li għandhom x'jaqsmu ma' l-Air Malta.

U d-domandi mhux aħna nistaqsuhom.

Jien kelli okkażjonijiet barra minn Malta fejn iltqajt ma' nies li huma interessati li jiġu jinvestu f'pajjiżna u dawn jistaqsu ħafna affarijiet.

Per eżempju, staqsewni: Veru li kien hemm dawk il- persuni, damu erbat ijiem fil-lukanda u lanqas kellimtuhom?

Dawk x'ġew jagħmlu?

U jien ngħidilhom: Lili qegħdin tistaqsu?

Għaliex ma tgħidux lill-ambaxxatur biex jistaqsi lill-gvern x'kont qed tagħmel inti hemmhekk waqt li kienu għaddejjin it-taħdidiet?

Din hija kredibilita` li tiġbed l- investimenti?

Mr Speaker, l-iktar ħaġa oxxena hija li meta ftit tax-xhur ilu konna qegħdin flimkien mal-unions fil-kumitat tal-Kamra biex naraw li jkun hemm titjib fil-liġi industrijali, il-Prim Ministru Gonzi stess – dak iż-żmien kien għadu ma sarx prim ministru imma kien ministru – kien hu stess bħala ministru tal-finanzi; li attakka l-istess drittijiet tal-ħaddiema li kienu dejjem sanċiti skond il-liġi fejn għandhom x'jaqsmu leave u kondizzjonijiet oħra.

Hu stess kien, imbagħad irid li kulħadd ibaxxi rasu!

Jien minn hawn nappella lill-unions kollha ta' dan il-pajjiż biex ma jibżgħux mill-gvern Nazzjonalista.

Nappella lill-poplu Malti u Għawdxi li l-mod kif qed imexxi l-gvern Nazzjonalista is more than too much!

Illum kulħadd jaf, Nazzjonalisti inklużi, li daħku bina.

Dawn daħku bina fuq ħafna affarijiet, mhux biss fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu direttament mal-ħaddiem.

Fuq kollox ħaddiema Nazzjonalisti hemm ukoll, u dawn jafu li huma mweġġgħin.

Tkellmu mal-ħaddiema tal-gvern u mal-ħaddiema tal-privat, Nazzjonalisti u m'humiex, u jgħidulkom dwar il-miżuri li ħadtu!

Jekk kemm-il darba hemm problema finanzjarja, li ħloqtu intom stess, allura ma kontux kapaċi taraw kif taqsmu l-piżijiet tagħha?

Mela l-piżijiet jinqasmu billi tagħmel line bir-riga u titfagħhom fuq kulħadd?

Hekk jinqasmu l-piżijiet?

Tajjeb, allura min ikollu marid fil-familja, irid jimrad kulħadd miegħu, mhux nieħu ħsieb lil dak u nipprova nissepara lill- oħrajn biex jibqgħu b'saħħithom!

Il-gvern Nazzjonalista jrid jifrex il- marda tiegħu.

Min għandu jagħmel tajjeb għal din il-problema?

Min għandu jħallas?

Min għadu ma ħallasx!

Min għaffeġ!

Min għandu jagħmel tajjeb għall-korruzzjoni f'dan il-pajjiż?

Il-ħaddiem, l-impjegat u s-self- employed iż-żgħir iridu jagħmlu tajjeb għal dan ukoll?!

Għandu jagħmel tajjeb min bill subgħajh fis-sasla, min evada t-taxxa bl-eluf ta' liri, Nazzjonalisti kbar li rranġajtulhom l-ex officio assessments tal-VAT qabel l-elezzjoni li għaddiet!

Issa se dduru fuq iż-żgħir?

Erġgħu duru fuq dak!

Dik hija l-verita`!

Mr Speaker, minn hawnhekk ngħid lill-unions biex jibqgħu moħħhom hemm għax bħalissa hemm it-tbatija, imma wara li jkun hemm ġlieda tajba tiġi l- glorja.

Ir-rebħa ma tiġix waħedha, trid taħdem għaliha!

M'hawn xejn lest fil-ħajja, kollox bix-xogħol jinkiseb, imma kulħadd irid jagħti sehmu, il- poplu Malti u Għawdxi kollu.

Tridu tirrijaffermaw li dan il-gvern ma jistax ikompli jaħdem hekk.

Spiċċa, m'huwiex kapaċi, eżawrixxa l-enerġija tiegħu, nixef mill-ideat, ma baqagħlux sinerġija, ma baqagħlux iktar fejn jista' jaħdem.

Għaliex?

Għax ilu biżżejjed, għejja u huwa mniġġes minn ħafna problemi.

Mr Speaker, il-pajjiż jista' jmexxih biss min huwa serju, min huwa onest, min ma jibżax mis-sewwa, min ma jridx il-korruzzjoni fil-pajjiż, min irid jara li jiġi protett iż-żgħir, il-pensjonant u l-istudenti li qegħdin hawn barra fix-xita jiġġieldu għad-drittijiet tagħhom, u min irid jara li jiġi protett il-marid.

Għax issa nafu li anke biex tidħol l-isptar trid tibda tħallas 5% ta' dak li issa se jibda jkun dovut.

Din hija l-verita` kollha, l-istampa tal-gvern Nazzjonalista llum.

Mr Speaker, issa bil-wiċċ tost kollu s-segretarju parlamentari semma l- kwestjoni ta' l-impjant ta' Sant'Antnin.

Mhux sew li l-ministru kellu joħroġ bil-pulizija mil-laqgħa li saret dwar il-pjanijiet li għandu l-gvern għal dan l-impjant.

Pero`, jaf jew ma jafx li daħku bir-residenti fuq dan l-impjant?

Kif tiġi tgħid li se żżid il-volum ta' skart li se jiġi ttrattat fl-impjant ta' Sant'Antnin meta kulma kien hemm kienet applikazzjoni fl-2003 quddiem il-MEPA.

Matul il-kampanja elettorali kollha qatt ma saret riferenza għal dan l-impjant.

Min daħak bil-poplu?

Mhux in- Nazzjonalisti li qegħdin faċċata?!

Għalhekk illum is-sitwazzjoni hija sempliċi; irridu nieħdu deċiżjoni.

Meta aħna tlaqna 'l barra u ma pparteċipajniex fil-vot kellna raġuni validissima, li lanqas biss ridna nkunu parteċipi ma' din il-ħniżrija ta' budget li ġie ppreżentat.

Qatt ma kellna budget daqshekk arroganti, li jdardrek, budget iebes li jikkontempla tbatija indirizzata lill-ħaddiema, lin-nies tal-klassi medja u lis-self-employed iż-żgħir.

Ma ħallielhom inizjattiva ta' xejn!

Kif tista' tipparteċipa f'dak il-vot?

U bħala azzjoni ta' protesta, we walked out.

Għalfejn qed jistagħġbu meta huma għamlu sentejn ma jidħlux fil-parlament?

Ir-raġuni li ġabu kienet li dakinhar il-gvern Laburista ma kellux dritt jiggverna.

Dak iż-żmien il- partit Laburista kellu dritt imexxi u kien raġel biżżejjed li jagħmel emendi kostituzzjonali, imma xorta damu sentejn ma jidħlux il-parlament.

Aħna tlaqna 'l barra għal raġuni valida u ġusta li, quddiem il-liġi, quddiem kwalunkwe dritt fundamentali tal-bniedem tgħidlek: X'se taħgmel?

Se toqgħod ċass tistenna?

Mr Speaker, għalhekk id-diskors tiegħi llum huwa ffokat fuq appell wieħed: Poplu Malti u Għawdxi, ingħaqad, Nazzjonalist u m'intix, you have to stand up for your rights kontra dan il-gvern li issa għamel iżżejjed.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, dawn l-aħħar jumejn kont imsiefer u ma stajtx insegwi l-kelliema kollha miż-żewġ naħat tal-Kamra, għalkemm xi ftit jew wisq segwejt dak li ntqal minn dak li ġie rrapportat.

Pero`, llum segwejt lil kulħadd u l-ġimgħa li għaddiet segwejt id-diskorsi kollha li saru.

Jien nistagħġeb bl-oppożizzjoni, għax qisu ma kenux bil-qiegħda fuq il-bank fid-diskors tal-budget!

Qisu mhux għall-vot biss, meta telqu 'l barra, ma kenux hawn, imma lanqas għad-diskors innifsu, forsi they were dreaming away!

Jew inkella, l-oppożizzjoni mhux sempliċement trid tħawwad l-imħuħ jew tipprova tieħu xi gwadan politiku, imma f'każi speċifiċi qed tigdeb b'mod sfaċċat.

Jien ngħid li hija ħasra li nużaw din l-istituzzjoni biex nagħmlu allegazzjonijiet kompletament bla bażi jew aħjar nagħmlu statements li ma nafx minn fejn ħarġet il-bażi tagħhom biex mingħalina nipprovaw nirbħu xi argument.

Nibda biex nirrispondi ftit, kif inhu l-iskop tal-winding up, għal numru ta' kummenti li għamlet l-oppożizzjoni.

L-ewwelnett għall-kumment li ilna nisimgħu minn kull kelliem: "Dan mhux kollu tort tal-gvern?

Għaliex issa qed tiġu fuqna biex nipprovaw nerfgħu magħkom?"

L-ewwelnett nistaqsi ftit x'nifhmu meta ngħidu "tort tal-gvern".

Tort tal-gvern ta' xiex?

Tort tal- gvern minħabba l-fatt li dan il-gvern

mexxa l-pajjiż b'tali mod u manjiera li bnejna l-infrastruttura, illiberalizzajna l-ekonomija, wessajna l-benefiċċji soċjali, saħħaħna l- istrutturi edukattivi, tas-saħħa u ta' l-ambjent u fuq kollox tejjibna l- qagħda tal-poplu Malti u Għawdxi?

Din hi r-realta' ta' l-istorja ta' gvern Nazzjonalista, allura għaliex qed ngħidu li hu tort tal-gvern?

Imbagħad meta tipprova tisma' l-argument tagħhom, issib li qed iħalltu l- kompetittivita' ta' dan il-pajjiż ma' l-issue tad-deficit fejn pajjiżna għandu programm quddiemu li jrid jindirizza fl-interess tagħna lkoll.

Li jgħajjruna bid-deficit nifhimha, imma mhux meta fit-22 xahar ta' gvern Laburista d-deficit sploda.

Jien nistaqsi fejn hi l-konsistenza ta' l- oppożizzjoni u fejn kienu l-kelliema ta' l-oppożizzjoni meta ppreżentaw il- budgets tagħhom u meta ħabbrulna r-riżultati li kisbu fit-tmexxija finanzjarja ta' dan il-pajjiż?

Mr Speaker, fir-realta' n-numru ta' miżuri li ttieħdu f'dan il-budget għandhom l-għan aħħari li nkomplu nsaħħu l-ekonomija ta' dan il-pajjiż.

Altru milli dan kien xi budget fejn il-gvern qata' qalbu mis-sitwazzjoni li għandu quddiemu, kif qaltilna l-oppożizzjoni, qisu mgħaffeġ taħt xi kriżi u ma jafx fejn se jmur u fejn irid jasal.

Dan il-budget kellu direzzjoni ċara ta' kif irridu naraw l-ekonomija ta' pajjiżna tiżviluppa b'mod sostenibbli u b'mod li l-ġenerazzjonijiet tal-futur, filwaqt li jgawdu mill- investimenti li qed nagħmlu llum, ma nitfgħux piż eċċessiv fuqhom.

Imma għall-oppożizzjoni dan kollu jidher li ma jagħmilx sens, għax dawn qed iħalltu l-issues flimkien u qed jargumentaw li l-gvern għandu xi tort.

Mr Speaker, l-ewwelnett irrid nitkellem ftit fuq id-deficit li l- oppożizzjoni qed tqis bħala problema.

Id-deficit ikun problema meta kif kien sar fit-22 xahar ta' gvern Laburista ma jsirx biex nibnu l- infrastruttura, u biex insaħħu lil pajjiżna, imma nagħmlu d-deficit sempliċement biex nieklu minn ġewwa.

Jien m'iniex se noqgħod nirrepeti l- istess affarijiet, imma meta tqabbel id-dħul rikorrenti mal-ħruġ rikorrenti jirriżulta surplus li jikkontribwixxi għal parti minn dak li ninvestu fl- infrastruttura tal-pajjiż.

Id-deficit fih innifsu, diment li huwa fuq livelli sostenibbli - għalhekk fuq livell Ewropew hemm benchmark ta' 3% ta' dak li jipproduċi l-pajjiż, jiġifieri hemm konċett li l-element ta' deficit m'huwiex problematiku anzi huwa meħtieġ biex taqsam l-investiment li tagħmel bejn il-ġenerazzjonijiet - huwa aċċettabbli.

Mr Speaker, quddiemna għandna programm biex inwasslu lil pajjiżna f'dan il- livell li, kif diġa' għedna, se nagħmluh billi kemm jista' jkun innaqqsu n- nefqa tal-gvern - irridu nifhmu li meta tnaqqas in-nefqa tal-gvern m'hijiex bla konsegwenzi – u billi nattakkaw l-abbużi Ħabbarna kif se nagħmlu dan, u f'dawk is-setturi li qabel qatt ma konna nieħdu ħsiebhom, jew li llum nagħrfu li rridu nagħmlu ħafna iktar, irridu nifhmu li aħna li qed ingawdu mill-investiment kbir li qed isir f'settur bħalma hu l-ambjent, irridu nikkontribwixxu għalih.

Mr Speaker, dan il-budget jindirizza wkoll żewġ issues importanti.

L- ewwelnett, jindirizza r-realta' li pajjiżna qiegħed jikkompeti.

Issa jekk qed nagħrfu li pajjiżna qed jikkompeti imma nagħlqu għajnejna u ngħidu li ma jinteressaniex x'qed jiġri madwarna, u nibqgħu għaddejjin mingħajr ma nirrikonoxxu li ħaddieħor qed jagħmel ħafna iktar minna f'din it-tellieqa internazzjonali, ifisser li pajjiżna fil-futur se jibda jiffaċċja l-kriżi li b'xi mod l-oppożizzjoni qed tipprova tinsinwa li qed ngħixu llum.

Fir- realta', il-gvern b'responsabbilta' qed jgħid li jekk aħna llum qed nibdew ninnotaw tnaqqir fil-kompetittivita' ta' pajjiżna u ma rridux naqgħu lura, hemm bżonn li nagħmlu ftit, imma biżżejjed biex nindirizzaw l-issues illum.

Allura, f'dan l-isfond ngħid li l-budget li ressaq il-gvern f'Novembru li għadda kien wieħed responsabbli.

Dan iċ-ċertifikat tagħtihulna wkoll l- Unjoni Ewropea.

Il-bieraħ akkompanjajt lill-prim ministru għal-laqgħa tal- ministri tal-finanzi li saret fi Brussell, dik magħrufa bħala l-ECOFIN.

Fuq l-aġenda ta' din il-laqgħa, fost oħrajn, kien hemm ir-rapport tal- kummissjoni dwar kemm il-pajjiżi li daħlu fl-Unjoni Ewropea qed jirnexxilhom jimxu mal-pjan ta' konverġenza u mat-targets li hemm quddiemhom biex id-deficit ikun fuq livelli aċċettabbli u sostenibbli għal dak li huwa l-patt ta' stabilita'.

U l-bieraħ il-kunsill tal-ministri wara li evalwa r-rapport, ikkonferma li mhux kif qaltilna l-oppożizzjoni li l- gvern qed jipprova jaħbi - lanqas naf kemm skużi ġabu li ma rnexxilniex inżommu mal-miri tagħna - imma li dan il-gvern irnexxielu jżomm mal-miri tiegħu.

Dan fih innifsu huwa sinjal importanti fuq livell internazzjonali li d-deficit m'huwiex problema għal min irid jinvesti f'pajjiżna, għax il- gvern għandu kontroll tal-qagħda finanzjarja f'pajjiżna, imma fuq kollox għaliex il-programm li għandu quddiemu huwa realistiku u attainable fl- isfond tal-budget u l-miżuri li ħabbarna.

Mr Speaker, nerġa' ngħid li dan fih innifsu huwa sinjal importanti fuq livell internazzjonali għal kulmin jqis jekk iridx jinvesti f'pajjiżna, għax messaġġ bħal dan jinżel tajjeb u juri li għal min jinvesti flusu f'pajjiżna m'humiex se jkunu f'riskju għaliex il-gvern qed jindirizza l- qagħda finanzjarja tal-pajjiż b'mod responsabbli.

U dan jikkonferma - kuntrarju għall-allegazzjonijiet li smajna ma nafx kemm-il darba – li l- finanzi f'idejn gvern nazzjonalista huma fis-sod għax hu jaf kif jamministra l-finanzi tal-pajjiż b'responsabbilta'.

Mr Speaker, l-issue prinċipali li pprova jindirizza dan il-budget, proprju kif ipprovaw jikkritikaw l-oppożizzjoni, huwa l-ħolqien tax-xogħol.

Irridu naraw li pajjiżna jkompli joħloq l-opportunitajiet tax-xogħol għax aħna dħalna fl-Unjoni Ewropea għax rajna li hemm opportunitajiet kbar għall- pajjiż biex jiġi aktar investiment biex tassew inkunu nistgħu noffru l- opportunitajiet tax-xogħol lil uliedna.

Pero' nerġa' ngħid li ma nistgħux nagħmlu dan u fl-istess ħin ninjoraw dak li qed jiġri madwarna, meta nafu li llum fil-produzzjoni, fis-settur turistiku u f'dawk li huma s-servizzi pajjiżna m'huwiex waħdu - qisu kulħadd fil-queue biex jixtri s-servizzi, il-prodotti jew il-prodott turistiku minn pajjiżna - imma hemm ħafna pajjiżi madwarna fil-viċin u fil- bogħod.

Huwa tajjeb li ngħidu li għall-kumpanniji multi-nazzjonali li jinvestu fid-dinja kollha, min jaħseb li ċ-Ċina u Malta huma 'l bogħod minn xulxin hija illużjoni fid-dinja tal-lum.

Illum kulħadd iħares fejn se jipproduċi l-prodotti tiegħu bi kwalita' – jien ngħid li bil-kapaċitajiet tal-ħaddiem Malti dik nistgħu noffruha - pero' wkoll bi prezz kompetittiv.

U allura fil-budget ridna nagħtu numru ta' inċentivi biex f'pajjiżna jkomplu jiġu l-fabbriki ta' kwalita'.

U għalhekk il-lista twila ta' inċentivi – m'iniex se nerġa' nirrepetihom, għax irrepetejnihom kemm-il darba - u ta' riċerka biex nattiraw anke industrija speċifika f'pajjiżna.

Wieħed ma jridx jinsa l-għajnuna li tajna f'dan il-budget lis-setturi ż- żgħar tas-self employed, fejn invesetejna record ta' Lm5 miljun fit-taħriġ tal-ħaddiema, imma tlabna wkoll kontribuzzjoni mill-ħaddiema.

Issa ejja npoġġu l-iswed fuq l-abjad.

Din il-miżura li ppropona l-gvern biex inkattru l-produttivita' tal-pajjiż talbet mill-ħaddiem nofs siegħa aktar xogħol fil-ġimgħa.

Dan hu li tlabna mill-ħaddiem għall-produttivita', imma lill-unions m'għoġbithomx il-proposta tal-gvern.

Mr Speaker, meta ressaqt din il-liġi kelli ċans nispjega fit-tul x'wassal lill-gvern biex iħabbar il-miżura fil-budget - mhux kif qed tpinġiha l- oppożizzjoni - li l-public holidays li jaqgħu s-Sibt jew il-Ħadd ma jiżdidux mal-leave, imma dan ma jfissirx li qtajna erbat ijiem.

Din is- sena intlaqtu erbat ijiem, is-sena d-dieħla se jintlaqtu tnejn u s-sena ta' wara se jintlaqtu erba'.

Fis-snin sussegwenti dejjem jinbidel, jista' jkun jumejn, tlieta, erbgħa, imma l-isfond ta' dak li ridna nagħmlu huwa proprju li nagħtu lil pajjiżna opportunita' li nikkompetu fuq livell internazzjonali.

Fil-fatt meta tqabbel il-ġranet tal-leave li għandu pajjiżna ma' pajjiżi oħrajn Ewropej issib li pajjiżna bi 38 ġurnata leave kif inhi s-sitwazzjoni llum, huwa l-iktar pajjiż li għandu ġranet tal-leave mill-Unjoni Ewropea kollha.

Imbagħad ngħidu li rridu nikkompetu.

Jekk irridu nikkompetu rridu naraw x'miżuri se nieħdu biex l-ispiża tal- produzzjoni nagħmluha b'mod li tkun kompetittiva.

U meta ngħidu dan fir- realta' qed ngħidu li rridu nixtru materja prima b'irħas.

Imma dan ma jiddependix daqstant minn pajjiżna, imma jiddependi minn fejn qed jixtri l- manifattur Malti, kemm se jirnexxilu jġib prezzijiet tajbin u x'se jiswielu biex jipproduċi dak il-prodott u allura l-element ta' valur miżjud li għandna f'pajjiżna.

Issa jien irrid ngħid li din il-miżura ma ħadnihiex għax, b'xi mod, kif kienet il-politika ta' l-oppożizzjoni, irridu nrendu l-kompetittivita' tagħna biċ-cheap labour.

Anzi, il-viżjoni ta' dan il-gvern kif ġiet imressqa f'dan il-budget hi li aħna rridu nattiraw dawk il-fabbriki, dawk il-postijiet tax-xogħol li għandhom valur miżjud għoli.

Dik hi l- istrateġija tagħna u fil-budget indirizzajna dik l-istrateġija.

Ħabbarna inċentivi speċifiċi biex nattiraw dan it-tip ta' fabbriki billi tajna l- għajnuna fuq r-riċerka u l-iżvilupp u billi nidejna numru ta' inċentivi oħra biex nattiraw dik l-industrija ta' valur miżjud u anke billi nsaħħu s- settur turistiku.

Pero' ma nistgħux ninjoraw il-fatt li llum għandna fabbriki li qed joffru l-opportunitajiet tax-xogħol li forsi fil-viżjoni tagħna fit-tul m'humiex permanenti.

Imma sakemm jiġu l-fabbriki l-oħrajn li joffru postijiet tax-xogħol ġodda ma jfissirx li se ninjuraw il-qagħda ta' dawn il-fabbriki u ma nagħmlu xejn biex lil dawn il-fabbriki nibqgħu nagħtuhom spazju biex jibqgħu jkunu kompetittivi ħalli l-ħaddiema f'dawk il- postijiet tax-xogħol ma jitilfux il-post tax-xogħol tagħhom.

Huwa żbaljat min jikkritika lil dan il-gvern li qabad u qata' bil-mannara u ddeċieda, kif jipprovaw jagħtu l-impressjoni l-kelliema ta' l-oppożizzjoni.

Għajruna "gvern li ma jridx jisma', gvern arroganti".

Naħseb li f'ċirkostanza bħal dawn, qatt ma kien hawn gvern li ddiskuta daqshekk fit- tul il-proposti biex naslu għas-soluzzjonijiet.

U jiena nieħu gost nisma' li l-unions fl-aħħar iltaqgħu flimkien biex jaslu għal proposta komuni bejniethom, għax s'issa lanqas dik ma kellna bħala pajjiż.

Huwa importanti li wasalna għal proposta bħal din, pero' rridu nifhmu li kellna proċess ta' erba' xhur u nofs niddiskutu qabel il-budget, bqajna niddiskutu wara l- budget u meta ma ntlaħaqx ftehim fuq kif se tiġi mplimentata l-miżura fuq l- MCSD, erġajna tajna spazju ta' ġimagħtejn oħra biex naslu għal ftehim, għaliex dan il-gvern irid jasal bil-ftehim.

Dan huwa dak li dejjem għedna u sostnejna f'numru ta' okkażjonijiet, stqarrijiet u diskorsi li għamilna.

Nippreferu li lil dan il-pajjiż inwassluh għad-deċiżjonijiet importanti biex inkabbru l-produttivita', biex inkunu kompetittivi u biex noħolqu l- postijiet tax-xogħol flimkien, għax spiċċa ż-żmien li ngħidu l-unions fuq naħa u min iħaddem fuq in-naħa l-oħra.

Din hi gżira waħda, aħna intrapriża waħda u jekk pajjiżna jimxi 'l quddiem ingawdu lkoll, min iħaddem u min jaħdem, għax fuq kollox dan hu fejn irridu nwasslu lil pajjiżna.

U jien nesprimi t-tama tiegħi li issa, li se nerġgħu niltaqgħu fuq livell ta' MCSD, naslu għal qbil fuq dawk il-miżuri li huma meħtieġa biex nagħmlu lil pajjiżna kompetittiv.

Altru li l-gvern f'dan is-sens m'huwiex miftuħ għall- proposti li jiġu quddiemu!

U hawnhekk se nsemmi waħda mill-gidbiet sfaċċati li ħarġet bihom l-oppożizzjoni.

Jien smajt lill-Onor.

Karl Chircop jgħid, ma nafx minn fejn ħareġ biha din, li l-gvern irid jattakka l-COLA.

Għal min forsi qed jismagħna mid-dar, dan ried ifisser li l-gvern b'xi mod ikkonsidra, iddiskuta jew ippropona li ż- żieda ta' l-għoli tal-ħajja ma tingħatax.

Dan mhu minnu xejn!.

Prinċipju li żgur qbilna fuqu l-imsieħba soċjali kollha - irrid ngħid li lanqas min iħaddem ma ħareġ b'din it-tip ta' proposta - hu li ż-żieda għall-għoli tal- ħajja tibqa' tingħata lil kulħadd u tibqa' tiżdied mal-paga.

Nixtieq li l- Onor. Karl Chircop jgħidli minn fejn sema' din il-gidba sfaċċata, f'liema stqarrija tal-gvern qatt raha, jew f'liema dokumet jew proposta tal-gvern qatt tressqet.

Għax lanqas fiċ-chairman's report, li l-gvern qal li kien pass li seta' jwassal għal ftehim, m'hemm din il-proposta.

Anzi proprju dak ir-rapport jibda biex jgħid li ż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja għandha tibqa' tingħata lil kulħadd.

M'għamlux hekk pajjiżi oħra, imma safrattant aħna ma ridniex niġbdu lejn dik it-triq u allura altru li l-gvern ma jridx li b'xi mod ikisser lil dan il-pajjiż.

Imma rridu nifhmu li l-għan tal- proposti li qed jagħmel il-gvern f'dan il-budget hu li pajjiżna jimxi 'l quddiem u l-ħaddiem igawdi aktar.

Irridu ninvestu fil-pajjiż biex ikun jista' jikkompeti.

Lil min irid jinvesti f'dan il-pajjiż irridu nagħtuh l- ispazju biex joħloq ix-xogħol, imma forsi hawn min għal skopijiet ulterjuri qed jippreferi ma jarax dan it-tip ta' ftehim isir.

Jien nittama li fl- aħħar mill-aħħar naslu biex ikollna ftehim li jkompli jżid il- kompetittivita' u l-produttivita' fil-pajjiż.

Saru diversi kummenti oħra u jien nieħu gost meta mill-oppożizzjoni jgħidulna kemm jaqblu li jkollna ambjent aħjar, pero' ma nafx eżattament x'qed jifhmu dwar l-eko- kontribuzzjoni, jekk jaqblux magħha jew le.

Nhar il-Ġimgħa kelli okkażjoni nkun fuq il-programm Xarabank fejn l-Onor.

Roderick Galdes qal li l-eko-kontribuzzjoni hija tajba jekk titħaddem tajjeb.

Hu staqsa dwar l-implimetazzjoni tal-miżura tal-boroż tal-plastic, imma ma qalx li hija ħażina.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Silvio Parnis u jitkellem kompletament bil-maqlub.

Mela l-membri tal-partit Laburista għandhom policy fejn jew sempliċement jilagħbu għall-gallerija biex taparsi jiddefendu lir-residenti, jew jibdew ifajru gideb sfaċċat.

Kellna sitwazzjoni oħra fejn l-Onor.

Joe Abela l-bieraħ għamel dikjarazzjoni f'din il-Kamra, jew ipprova jbenġilha taparsi b'mistoqsija fejn qal: Jista' l- prim ministru jikkonferma jekk daħalx f'konvenju jew xtarax proprjeta' fin- Naxxar biex jitlaq minn Wied il-Għajn?

Infajru l-affarijiet biex nagħtu lil min jgħid "rajtu x'qal!" u nxerrdu dan il-ħafna tfesfis fil-widnejn fuq affarijiet li huma purament gidba.

U l-gvern kellu opportunita' li fi stqarrija jirrispondi għal dan kollu.

Mr Speaker, irridu nifhmu li l-gvern huwa responsabbli lejn l-ambjent mhux biss bid-diskors imma bil-fatti.

Quddiem dan il-poplu ressaqna programm sħiħ ta' kif irridu npoġġu l-ambjent fuq sisien li jixirqu lil dan il- pajjiż u fuq l-aspirazzjonijiet li għandu l-poplu Malti u Għawdxi.

Pero' li nilludu ruħna li dawk il-miri, li kulħadd qed jgħid li l-gvern għandu jmur għalihom, jistgħu jsiru mingħajr ma nikkontribwixxu, hija illużjoni.

Qed nidħku bina nfusna u li nibqgħu nattakkaw dak kollu li jsir f'dan is-sens huwa ħażin.

Jien ma ngħidx li implimentazzjoni ta' xi ħaġa jew oħra ma tistax issir aħjar, pero' fl-implimentazzjoni wkoll urejna kemm nibqgħu miftuħin ma' l-imsieħba soċjali.

Aħna iltqajna mas-setturi li forsi ma fehmux, jew interpretaw ħażin, jew l-affarijiet ma kenux ċari u fejn kien hemm bżonn emendajna biex dak li nimplimentaw ikun fattibli u aċettabbli.

Gidba oħra li smajt illejla mill-Onor.

Karl Chircop kienet li issa lil min qed imur l-isptar fuq mard kroniku l-gvern qed jgħidlu li jrid iħallas.

Jien ngħidlu b'wiċċi minn quddiem li din hija gidba sfaċċata.

Jien ngħid lill-Onor.

Karl Chircop iġibli l-kontijiet li qed jitqassmu fuq il-mard kroniku għax ma nafx minn fejn ħareġ biha din.

Qed jitfgħu dawn l- affarijiet biex jipprovaw jintgħoġbu ma' min qiegħed jisma' u jdaħħlu d- dubji, qisu l-gvern b'xi mod jew ieħor qiegħed jagħmel l-affarijiet minn wara dar in-nies.

Mr Speaker, smajt diversi allegazzjonijiet oħra.

Per eżempju, l-Onor.

Anġlu Farrugia reġa' għamel dikjarazzjoni - jien nerġa' ngħid li dan jew ma semax id-diskors tal-budget jew lanqas ra r-regolamenti li ħarġu proprju fil-ġranet li għaddew - illi l-gvern se jieħu terz minn dak li jintiret.

Nerġa' ngħid li lanqas f'dak li tħabbar fil-budget tas-sena 2003 ma konna qed nieħdu terz.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, l-Onor.

Anġlu Farrugia on a point of order.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien għidt li dak it-terz għadu hemm u sar aġġustament għall-budget għal ċerti konvenji li kellhom jirreġistraw ruħhom, li huwa fl-ammont ta' 1,400.

ONOR.

TONIO FENECH: Iva, imma dan ifisser li mhux veru l-gvern se jieħu terz minn dak li jintiret.

L-ewwelnett fil-miżura kif kienet imħabbra oriġinarjament, l-intenzjoni kienet li l-gvern jieħu l-capital gains fuq dik il-porzjoni li minnha jsir il-qligħ u mhux fuq il-bejgħ tal-valur li kien intiret oriġinarjament u l-valur kif inbiegħ.

Minn dejjem kienet li malli tiret isir aġġustament ta' dak il-valur skond il-jum tal-wirt li fuqu jitħallas biss 5%, imbagħad fuq dak il-prezz u d-differenza titħallas il- 35%, jiġifieri fuq il-parti tal-qligħ biss mill-jum tal-wirt 'l hemm u mhux tal-prezz oriġinali.

Fiċ-ċirkostanzi rajna li fil-fatt kellna numru ta' snin, bejn l-1992 u l- 2003, meta kienu ntirtu proprjetajiet u dawn allura kienu se jiġu affettwati għax il-valuri kienu tant baxxi dak iż-żmien li se neħduhom 'l hinn minn dik li kienet l-intenzjoni f'dak il-budget.

F'dan il-budget ħadna ħsieb li nindirizzawha billi qed nagħtu opportunita' li sat-30 ta' Ġunju ta' din is-sena ssir ir-rifużjoni proprju ta' dik li kienet id-denunzja.

Jiġifieri altru li l-gvern qatt ma kellu l-intenzjoni li b'xi mod jew ieħor jaqsam fuq il-livell tal-wirt kif proprju qiegħed jipprova jallega l-Onor.

Anġlu Farrugia.

Fuq il-każ tal-pitrolju li ssemma hawnhekk, jien nifhem li għandna nattakkaw l-abbużi u noqogħdu attenti biex ma nolqtux lil min hu żgħir, u hekk għamilna bħala gvern.

Pero' ma smajt minn ħadd f'din il-kamra proposti alternattivi għal kif qed jipproponu huma li jmissna attakkajna l- abbuż li kien qed isir fuq il-pitrolju.

Abbuż li meta ngħidu li suppost nikkunsmaw 2 miljun litru pitrolju fis-sena, konna qed nikkunsmaw 22 miljun litru!

Dak ma ssejjaħlux abbuż, imma dak ifisser li m'hu veru xejn li l-pitrolju kien qed jintuża biex insaħħnu d-djar tagħna, imma kien qed jintuża għall-iskop illi wieħed iħalltu mad-diesel, proprju meta, kif qed jgħid l-Onor.

Tonio Borg, fiż-żmien tas-sajf konna qed nużaw l-ikbar ammont ta' pitrolju.

Lill-familji li kienu qed jiddependu fuq il-pitrolju biex isaħħnu d-djar tagħhom, il-gvern tahom kumpens ta' Lm14 biex ma jintlaqtux ħażin.

Irrid infakkar li ħadna din il-miżura wara li studjajna s- sitwazzjoni u għamilna studju ta' kemm qed jintuża l-pitrolju mid-djar fejn ġie stabbilit li 35% biss mill-familji Maltin u Għawdxin jużaw il-pitrolju d-dar, u minn dawn il-familji, jiġifieri minn dawn il-35%, huma biss 37% li jużaw il-pitrolju biex isaħħnu darhom.

Qed ngħid dan biex nifhmu kemm il- poplu Malti ċċaqlaq mill-użu tal-pitrolju biex isaħħan daru u mar għal mezzi alternattivi.

U l-pitrolju, li mis-suq internazzjonali konna qed nixtruh ogħla mid-diesel, kien qed jintuża għal skopijiet ta' inġenji.

Mr Speaker, biex nikkonkludi ngħid li rridu nipprovaw inkunu konsistenti fil-kritika tagħna.

Dan il-gvern wera responsabbilta' kbira lejn il-pajjiż meta ressaq dan il-budget, wera li għandu l-viżjoni kif irid jara u kif irid iwassal lil pajjiżna biex jisfrutta l-opportunitajiet li għandna quddiemna.

Dan il-gvern jagħraf l-isfidi li hemm quddiemna, u mhux bħal kif forsi għamlu l-oppożizzjoni jew jipproponu li nagħmlu, li nagħlqu għajnejna għaċ-ċirkostanzi reali ta' dak li qed jiġri madwarna, imma li nirrikonoxxu li jekk pajjiżna jrid jibqa' jiżviluppa, jekk pajjiżna jrid jibqa' jikber, irridu naslu lkoll flimkien.

U dan il-gvern jibqa' dejjem miftuħ għad-diskussjoni biex naslu lkoll flimkien.

Min-naħa l-oħra, Mr Speaker, l-proposti li nagħmlu aħna huma proposti li huma konkreti, u mhux proposti li nitfgħuhom mingħajr ma nevalwawhom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u biex jipprovdi għal miżuri amministrattivi oħra" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi fid-9.00 p.m. intalbet votazzjoni s-seduta ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ninforma lill-Kamra li għan-naħa tal- gvern se jiġi paired il-Ministru Austin Gatt.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Kamra li għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġi paired l-Onor.

Alfred Sant.

VOTAZZJONI NRU.

80 FAVUR: 33

L-Onor.

|Abela Anthony |Frendo Michael | |Agius David |Galea Ċensu | |Agius Francis |Galea Franco | |Arrigo Robert |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Mario | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Michael | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Puli Clyde | |Dalli John |Pullicino George| |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis | |Fenech Antonio | |

KONTRA: 23

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Galdes Roderick | |Brincat Leo |Gulia Gavin | |Buhagiar Charles |Herrera Jose' | |Buontempo Stefan |Mangion Charles | |Caruana Justyne |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Parnis Silvio | |Coleiro Marie |Refalo Anton | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Farrugia Angelo | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Issa nsejjaħ lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern): Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 24 ta' Jannar 2005, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għas-sena 2005.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.); u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, din il-ġimgħa l-poplu Għawdxi reġa' assista għal kummiedja oħra -- traġika ngħidilha jien -- fejn il-poplu Għawdxi U Malti ingħata l-aħbar li se jerġa' jibda s-servizz tal-helicopter fil-gżira Għawdxija.

Biex tingħata din l-aħbar kien qisu ser ikollna xi Papa ġdid, bid-duħħan ħiereġ u b'xi ħadd joħroġ jgħajjat Habemus Papam!

Dan għaliex ġie proprju l-Prim Ministru nnifsu flimkien ma' tliet ministri oħra sabiex iħabbru li sar ftehim ma' kumpannija Spanjola, u li bis-saħħa ta' dan il-ftehim, kien se jerġa' jibda jopera s-servizz tal-helicopter għall-gżira Għawdxija.

U dan mistenni li jibda f'Marzu li ġej.

Dan it-tħabbir li sar ifakkarni f'meta l-kabinett Nazzjonalista kien iltaqa' f'Għawdex - dak iż-żmien il-Prim Ministru kien Dr Edward Fenech Adami – sabiex iħabbru li fil-gżira Għawdxija kien se jkun hemm ċentru komunali u li kien se jibda xogħol ta' parkeġġ.

Pero' kulħadd jaf x'ġara minn dan iċ-ċentru komunali għaliex baqa' qatt ma sar!

Darba minnhom kienu vvotaw Lm20,000 għal dan iċ-ċentru u darb'oħra, wara li tlaqqa' dan il-famuż kabinett, kienu vvotaw Lm5,000 oħra!

Fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li din kienet kummiedja traġika proprju għaliex ma kienet xejn ħlief propaganda rħisa, propaganda sabiex tipprova tilgħab bis-sentimenti tal- poplu Għawdxi u propaganda sabiex il-partit Nazzjonalista mingħalih juri kemm huwa bravu, kif fil-fatt wera fis-suppost irranġar ta' l-isptar Mater Dei!

Sur President, dawn ċemplu lill-operaturi turistiċi ta' Għawdex u ċemplu lill-lukandiera, u qalulhom li l-ministeru kien se jerġa' jniedi s-servizz tal-helicopter u talbuhom sabiex jattendu għal din l-aħbar.

Ovvjament dawn kollha marru ferħanin għal din l-aħbar, pero' ma kenux jafu kif kienu se jkunu n-nollijiet tas-servizz tal-helicopter għaliex ma qalulhom xejn!

Madankollu, wara li nedew dan is-servizz bdiet ħierġa bil-mod il-mod l- informazzjoni u sirna nafu li għat-turisti u għall-Maltin, il-fare kien se jkun Lm50 bir-return u għall-Għawdxin studenti u anzjani l-fare kien se jkun Lm26 bir-return!

F'dan ir-rigward naħseb li tkun xi ħaġa tajba li nqabblu dawn il-prezzijiet mas-servizz sussidjat li kien jingħata qabel meta s-servizz kien jiġi operat mill-AirMalta.

Qabel kellek servizz fejn persuna kienet tħallas biss Lm18 u min kien jieħu connecting flight ta' l-AirMalta kien iħallas biss Lm5!

Mhux hekk biss, punt aktar importanti mill-ħlas huwa li fejn qabel konna bdejna f'Għawdex - b'tant tbatija - sistema ta' dwana, fejn persuna kienet tħalli l-bagalji tagħha ġol-heliport ta' Għawdex u jekk tkun sejra New York, kienet terġa' tara l-bagalji tagħha biss meta tasal ġo John F. Kennedy Airport, dan is-servizz spiċċa!

Għawdex kien iservi bħala punt tad-dwana għall-bagalji, u b'hekk bniedem ma kienx ikollu bżonn jaqbad il- bagalji tiegħu u jerġa' lura bihom Malta biex jaqbad l-ajruplan.

Pero' din is-sistema reġgħet spiċċat għaliex issa m'għadx hemm l-AirMalta, u b'hekk erġajna morna 100 pass lura!

Sur President, hawnhekk nistaqsi lill-Gvern u ngħidilhom b'min iridu jitmejlu?!

Dan għaliex kulħadd jaf li b'dawn il-prezzijiet is-servizz mhux se jkun wieħed vijabbli u qatt ma jista' ikun vijabbli!

Ma jistax ikun li turist se jiġi jħallas aktar biex imur minn Malta għal Għawdex milli biex imur minn Malta għal Londra!

M'iniex qiegħed nirriferi għar-RyanAir, pero' ma jistax ikun li se jkollok tħallas aktar milli kieku tieħu fare minn Malta sa Londra biex inti tmur Għawdex!

U proprju dan is-servizz għamluh Lm50 għaliex jafu li dan is-servizz m'huwiex vijabbli, u biex imbagħad imorru għall-mezz l-ieħor, dak li nipprovaw nagħmlu fixed wing.

Din hija s-soluzzjoni li dan il-gvern qiegħed jara għall-gżira Għawdxija.

U għalhekk, ladarba kien jaf li l-helicopter ma jistax jaħdem f'Għawdex kien messu qalilna mill-ewwel li se nagħmlu fixed wing għall-gżira Għawdxija u naraw kif inħaddmu din is-sistema'!

Pero' żgur li dan is- servizz m'huwiex wieħed soċjali għaliex ma jmissek qatt taħseb li student Għawdxi jew anzjan Għawdxi jista' jaffordja li jħallas Lm26 sabiex imur sa Malta u lura!

Jiġifieri żgur li dan m'huwiex servizz soċjali u lanqas m'hu servizz li minnu se jibbenifika t-turist!

Min hu dak it-turist jew tour operator li se jħallas Lm50 biex jivvjaġġa minn Malta għal Għawdex?

Sur President, in-naħa tal-gvern jafu li dan is-servizz m'huwiex feasible u mhux se jaħdem!

Għal-liema raġuni vvintaw servizz b'dawn il-prezzijiet eżorbitanti?

Jekk nemmnu li rridu nġibu turisti ta' kwalita' lejn Għawdex, għalfejn f'daqqa waħda lit-tour operator Għawdxi għabbejnih b'Lm50 sabiex jagħmel użu mis-servizz tal-helicopter?

Kollha kemm aħna nafu li kif ġie maħdum dan is-servizz ma jista' qatt ikun wieħed li jaħdem!

Jien assolutament ma naqbel xejn mal-Prim Ministru meta ġie jgħid li mhux se jingħata sussidju.

X'jiġifieri ma jkunx hemm sussidju?

Mela waqt il-budget il-Prim Ministru jiġi jgħid li ma jistgħux jagħtu lill- Għawdxin aktar sussidju mill-Maltin minħabba li l-liġi ma tippermettihx, u mbagħad jiġi jgħid li dan is-servizz irid jaħdem mingħajr sussidju!

Għalfejn irid jaħdem mingħajr sussidju?

Aħna l-Għawdxin m'għandniex dritt daqs il-Maltin li jkollna mezz ta' trasport effikaċi li bih naslu almenu sal-Mellieħa?

M'għandiex niġu rikonoxxuti aħna l-Għawdxin sabiex ikollna sussidju fuq in-noll u mhux student jew anzjan Għawdxi jkollu jħallas Lm26 sabiex jaqsam il-gżejjer?

Min se jużah dan is-servizz?

Biex tkompli tgħaxxaqha dan l-aħħar ħarġet direttiva mill-Gozo Channel fejn persuni li kellhom il-pass sabiex jaqsmu minn Għawdex għal Malta b'xejn jitneħħilhom!

Issa lkoll kemm aħna nafu li hemm familji li jkollhom jinżlu Malta tliet darbiet jew aktar fil-ġimgħa sabiex jieħdu l-chemotherapy!

Per eżempju, jien naf b'każ ta' waħda mara b'żewġt itfal żgħar u li trid tinżel tliet darbiet fil-ġimgħa Malta għall-chemotherapy u trid tieħu t-tfal magħha!

Issa lil persuni bħal din il-mara neħħewlhom il-pass u issa se jkollhom iħallsu l-fare huma!

Sur President, dan huwa ħażin għaliex hemm bżonn li nibqgħu nirrikonoxxu li s-servizz tal-Gozo Channel huwa servizz soċjali għall-Għawdxin!

Hemm bżonn li lill-Għawdxin nagħtuhom is-sussidju, hemm bżonn li lill-Għawdxin nagħmluhom bħall-Maltin u nagħtuhom l-istess benefiċċji u l-istess opportunitajiet ta' ħajja u ta' xogħol bħalma għandhom sħabna l-Maltin!

Dan huwa għajb u żball kbir li qed jagħmel gvern Nazzjonalista, fejn b'deċiżjoni wara l-oħra qed ikisser u jfarrak t-tessutt kollu, dak kollu li l-Għawdxin mal-miġja taż-żmien kienu rebħu għaliex kien ġie rikonoxxut, kemm taħt gvernijiet Nazzjonalisti kif ukoll taħt gvernijiet Laburisti, li Għawdex huwa reġjun għalih u li għandu problemi speċjali.

Għalhekk hemm bżonn li lill-Għawdxin ngħinuhom sabiex verament nagħtu nifs ġdid lill- Għawdex ħalli jimxi 'l quddiem.

Dan huwa nuqqas serju ta' ippjanar u hemm bżonn li bis-serjeta' naħdmu sabiex lill-gżira Għawdxija nagħtuha n-nifs.

Pero', il-mod ta' kif qed jiġu mħaddma l-affarijiet u d-deċiżjonjiet żbaljati li qed jittieħdu qed juru biċ-ċar li l-partit Nazzjonalista fil-gvern ma jridx li Għawdex jingħata n-nifs!

Xahar ilu, fil-każ ta' Chambray smajna lill-Prim Ministru u l-membri l-oħra tal-gvern jgħidu li f'Għawdex m'hemmx bżonn ta' lukanda five star oħra!

Araw xi problemi dawn!

Għandna n-naħa tal-gvern li qed jirrikonoxxu u jammettu li f'Għawdex il-lukandi qed jagħlqu u r-rimedju tagħhom huwa li jibqgħu jagħlqu u m'hemmx bżonn li niftħu aktar lukandi!

Dik kienet deċiżjoni żbaljata oħra li għamel dan il-gvern u issa qed issir deċiżjoni żbaljata wara l-oħra pero' x'jimpurtahom?!

Issa taparsi għamlu s-servizz tal-helicopter, iżda għamlu prezzijiet li qatt ma tista' timmaġina kif persuna b'xi mod jew ieħor tista' tħallas Lm26 kuljum biex tuża s-servizz tal-helicopter!

Għalhekk setgħu m'għamlu xejn mal-ewwel u mhux reġgħu ġew jitmejlu bil-poplu Għawdxi u jgħidulu li se jagħmlu dan is-servizz, meta mbagħad għamlu prezzijiet eżorbitanti, prezzijiet li ma jagħmlux sens u li ma jistgħu qatt jitħaddmu!

J'Alla dan is-servizz jirnexxi, pero' nerġa' ngħid, li waħda mill-motivazzjonijiet għaliex saru dawn il-fares kienet sabiex il-gvern joħloq raġuni valida biex ikun jista' jmur għall-fixed wing!

Sur President, is-sur gvern messu qalilna biex inwarrbu l-helicopter u mmorru għall-fixed wing jekk jaħseb li din is-sistema alternattiva hija aħjar u aktar cheap mill-helicopter, u mhux l-ewwel jagħmlilna dan is- servizz biex imbagħad iġib l-iskuża li ma jintużax!

Dan kollu qed juri l- mod kif Għawdex miexi lura bħall-granċ!

M'hemm l-ebda pjan ta' tmexxija, u ilna ngħidu sena wara l-oħra li lill-Għawdex irridu nagħtuh in-nifs u l- bżonn li nqajmu t-turiżmu, pero' dawn id-deċiżjonijiet li qed jieħu l-gvern qegħdin ikissru lill-Għawdex!

Din id-darba kien hemm il-Ministru għal Għawdex preżenti wkoll u naħseb li hi tat il-kunsens tagħha għal dawn il- fares!

Ma naħsibx li llum il-Ministru tista' tgħid li ma ġietx ikkonsultata u tat il-fiat tagħha wkoll sabiex isiru dawn il-fares tal- vjaġġi bil-helicopter!

Nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li għandna bżonn nippjanaw bis- serjeta' fir-rigward ta' Għawdex.

Dan il-gvern qed juri li m'għandu l-ebda viżjoni għall-gżira Għawdxija u qiegħed juri li lill-Għawdex telqu għal riħu!

Il-gvern jiġi Għawdex biss sabiex jagħmel press coverage għalih u għal xejn aktar!

Ġew tliet ministri u l-Prim Ministru nnifsu sempliċiment sabiex iħabbru li reġgħu għamlu s-servizz tal-helicopter!

Sur President, nagħlaq fuq il-punt li, meta kont inti ministru għal Għawdex u kont għamilt il-heliport ma kienx hemm dan id-daqq ta' trombi kollu u ma kenux ġew dawn il-ministri kollha!

Kont proprju inti li għamilt l- istruttura tal-heliport taħdem, aħseb u ara li kieku għamluh huma x'kienu jagħmlu!

Naħseb li bejn il-kliem u l-fatti hemm baħar jikkombatti u naħseb li llum, il-poplu Għawdxi jaf u huwa konxju li dan il-gvern, speċjalment kif qed imexxi llum, m'hu qed jagħmel ebda sens għal gżira Għawdxija!

Il- poplu Għawdxi jaf li dan il-gvern m'għandu l-ebda viżjoni għal gżira Għawdxija u jaf ukoll li dan il-gvern qiegħed jagħtih daqqiet ta' stallett waħda wara l-oħra mingħajr ma jtejjiblu l-kwalita' tal-ħajja tiegħu!

Għalhekk ninsab fiduċjuż li fl-elezzjoni li ġejja l-poplu Għawdxi se jivvota għall-partit Laburista sabiex ikollu partit li verament jagħtih politika li tixraqqlu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, il-ħin ta' l-aġġornament tiegħi nħobb nużah għall-ħidma politika li jkolli.

Aħna l-politiċi m'għandniex id- dover biss ġewwa l-parlament, iżda l-ħidma tagħna hija wkoll li niltaqgħu man-nies u naraw x'inhuma l-problemi tagħhom.

Dan għaliex is-sabiħ tal- politika huwa li matul il-ħames snin tal-leġislatura niltagħu mal-poplu, nifhmu l-problemi li jkollu u nipprovaw ngħinuh ħalli ntejbulu l-ħajja tiegħu.

Naħseb li dak huwa l-iskop ta' kull politiku, u tieħu pjaċir meta n-nies jibdew jitkellmu miegħek.

Kultant tapprezza wkoll li ħafna min-nies li politikament ma jkunux jaqblu miegħek jinsew id-differenzi ta' bejnietna - bejn jekk humiex Laburisti jew Nazzjonalisti - u jilqgħuk fi djarhom sabiex tiddiskuti l-problemi li jiltaqgħu magħhom.

Illum ħassejt il-bżonn li nitkellem dwar area u toroq abbandunati fil-lokal tad-distrett tiegħi, u qiegħed nirriferi għal Ħal Tarxien.

Ħal tarxien huwa lokal li kellu fejn jespandi għaliex mad-dawra tiegħu kien għad fadal ħafna ħdura.

Illum din spiċċat, u għal dawn l-aħħar 15-il sena rajna żvilupp mad-dawra kollha ta' Ħal Tarxien, żvilupp li beda fi gvernijiet Laburisti u kompla jiżviluppa taħt gvernijiet Nazzjonalisti.

Naħseb li kulmin kellu biċċa art illum spekulaha għall-bini.

Issa meta jikbrulek il-lokalitajiet ikollok aktar problemi ta' toroq u ta' l-isfaltar tagħhom.

Fil-fatt, ir-residenti li joqogħdu fi Triq Marjanu Gerada - li kien skultur - u fi Triq Dun Karm Sant, ġewwa Ħal Tarxien, ilhom ħafna li kellmuni dwar it-toroq tagħhom.

Il-bieraħ mort nitkellem magħhom u kollha tkellmu dwar l-abbandun totali li teżisti f'din l-area!

Ir-residenti ma qagħdux b'idejhom marbuta u ressqu petizzjoni lill-ministru responsabbli mit-toroq!

Konna anke għamilna konferenza fuq il-post ħalli nuru t-telqa li hemm f'din l-area.

Tkellimna ma' dawk ir-residenti li fetħulna l-bieb u rrid ngħid li kulħadd laqagħna f'dawn iż-żewġ toroq li semmejt.

Dawn ilmentaw magħna dwar id- diżastru li jinsabu fihom dawn it-toroq, fejn jekk tagħmel ħalba xita ma tkunx tista' tgħaddi bit-tajn li jkun hemm fihom!

Saħansitra biex it-tfal imorru l-iskola qed jispiċċaw imxarrbin, għaliex sakemm joħorġu mid-dar u jiġi l-vann għalihom jixxarrbu!

Hemm ukoll plots privati li fihom intefa' ħafna radam u ħmieġ u fl-istess triq issib ġebel abbandunat, żibel u ħaxix ħażin!

Sur President, irrid ngħid ukoll li kelli feedback tajjeb li l-kunsill lokali qiegħed jaħdem fuq din l-area. , Jidher li l-kunsill lokali ltaqa' mar-residenti ħalli l-istess residenti joħorġu ż-żibel tagħhom 'il barra għaliex l-iscammels ma kenux qed jidħlu f'dawn it-toroq bil-konsegwenza li kien jinġabar il-ħmieġ.

Jien wegħdthom li fl-ewwel aġġornament li jkolli kont se nitkellem dwar l-istat ħażin li hemm fi Triq Marjanu Gerada u Triq Dun Karm Sant ġewwa Ħal Tarxien.

Ir-residenti ta' dawn iż-żewġ toroq ilhom jiġu mwiegħda għal ħafna snin li l-istat tat-toroq tagħhom se jieħdu ħsiebhom u jien ħassejt li jekk il- gvern għandu xi pjanijiet, inkunu aħna li minn dan il-parlament inwasslulhom din l-aħbar.

Dan għal ġid tar-residenti Tarxiniżi, li ħafna minnhom huma residenti ġodda u ġejjin minn lokalitajiet differenti, u għalhekk ikun tajjeb li niltaqgħu magħhom u nagħtuhom merħba fil-lokalita' tagħna.

Għaldaqstant, qiegħed nagħmel dan id-diskors fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Dalgħodu stess mort f'dawn it-toroq sabiex niġbed xi ritratti li juru t- traskuraġni li hemm fihom biex inkun nista' inpoġġihom fuq il-mejda tal- Kamra.

Kif kont hemmhekk rajt b'għajnejha lment li kien qed iwassal resident li joqgħod fi Triq Dun Karm Sant.

F'din it-triq hemm pole tad- dawl li qiegħed jiġbed il-wires u qed jiġbed ukoll kantun!

Dan, jekk jagħmel daqsxejn ta' riħ qawwi, qiegħed fil-periklu li jaqa' u ssir xi diżgrazzja!

Għalhekk ħassejt il-ħtieġa li nressaq dan l-ilment ukoll ħalli l-awtorita' tieħu azzjoni immedjata.

Permezz ta' dan l-aġġornament qiegħed nitlob lill-gvern sabiex issa li hemm is-servizzi kollha mgħoddija f'dawn it-toroq, jibda mill-aktar fis ix-xogħol fihom!

Ir-residenti ġew imwiegħda li dan ix-xogħol kellu jibda f'Jannar, iżda jidher li s'issa għadu ma sar xejn.

Għalhekk qed inħeġġeġ lill-gvern Nazzjonalista sabiex dan ix-xogħol fi Triq Marjanu Gerada u parti minn Triq Dun Karm Sant jsir.

Sur President, qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dawn ir-ritratti li juru d-diżastru li jinstabu fihom dawn it-toroq, b'ħofor li bihom ma tistax tgħaddi, bil-ħmieġ u l-abbandun li hemm fihom u b'munzelli ta' ġebel u żibel li n-nies ikollhom jgħixu fihom!

Għandi wkoll ritratt ta' plot li fiha hemm kull tip ta' ħmieġ u żibel u fejn, matul il-lejl, joħorġu l- ġrieden minnha!

Qed inpoġġi wkoll ritratt tal-pole li qiegħed jiġbed il- kantun u li jekk jaqa' jista' jagħmel ħsara u jista' wkoll jikkawża xi inċident fatali.

Ilejla stess għamilt mistoqsija parlamentari fuq dan il- pole, flimkien mar-ritratt, ħalli l-Enemalta tieħu azzjoni mmedjata.

Dan qiegħed nagħmlu għaliex inħoss li fil-parlament nitilgħu għar-residenti kollha!

Fil-parlament qegħdin hawnhekk sabiex inressqu l-ilmenti ta' dawk kollha li jħossu u jixtiequ li jkollhom ambjent aħjar milli għandhom.

Jekk m'hawnx oġġezzjoni, nixtieq inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dawn ir-ritratti ħalli nuri bil-fatti dak li jinsabu fih ir-residenti ta' Triq Marjanu Gerada u Triq Dun Karm Sant.

Nittama li l-appell tan-nies, il-petizzjoni li ressaqna fix-xhur u fi snin l-imgħoddija u l-istess talba tar-residenti tiġi milqugħa mill-gvern preżenti.

F'isem ir-residenti ngħid li aħna qed nistennew li r-risposta tal-gvern tkun li fil-ġranet li ġejjin jinbeda x- xogħol f'dawn it-toroq.

Qabel nagħlaq irrid nitlob il-permess biex inqiegħed xi ritratti fuq il- mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Ritratti li juru toroq f'Ħal Tarxien.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 24 ta' Jannar, 2005 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SANT'ANTNIN – IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-pjan tal-gvern għall-impjant tar- riċiklaġġ ta' Sant'Antnin?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA qiegħda tipproċessa applikazzjoni għal titjib fl-impjant tal-kompostaġġ ta' Sant'Antnin u għall-kostruzzjoni ta' material recovery facility, u dan skond l-istrateġija għall-immaniġġjar ta' l-iskart għall-gżejjer Maltin li kienet ġiet adottata mill-gvern fl- 2001.

Din l-applikazzjoni bħalissa qiegħda fl-istadju ta' l-environmental impact assessment.

Dan id-dokument ġie ppreżentat lill-MEPA fl-aħħar ta' Ottubru u diġa' ħareġ għall-konsultazzjoni ma' l-entitajiet konċernati.

Huwa maħsub li l-impjant se jittratta 36,000 tunnellata ta' skart riċiklabbli miġbur mill-bring-in-sites fil-material recovery facility u 35,000 tunnellata ta' skart organiku.

L-iskart organiku se jiġi trattat f'digestion plant li jiġġenera l-enerġija kif ukoll kompost ta' kwalita` tajba li jkun konformi mad-direttivi maħruġa mill-Unjoni Ewropea.

FTS - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid xi promozzjonijiet ingħataw fil-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada f'dawn l-aħħar sitt xhur?

Jista' jgħid ukoll f'dawn l-aħħar sitt xhur kemm ġew impjegati ħaddiema, b'kuntratt, full-timers jew part-timers inkella contract based, u x'inhu x-xogħol tagħhom?

Jista' jgħid ukoll min huma u minn fejn huma?

Jista' jgħid jekk kienx hemm sejħa għal receptionist?

Min hi u minn fejn hi dik li ġiet magħżula għal dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ebda promozzjonijiet ma ngħataw fl-FTS f'dawn l- aħħar sitt xhur.

F'istess perjodu ġew impjegati full-time żewġ draughtsmen li kienu studenti ħaddiema mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

Ebda ħaddiem ieħor ma ġie mpjegat f'dawn l-aħħar sitt xhur, la full-time u lanqas part- time.

Għar-rigward tar-receptionist ġie miftiehem mal-MIMCOL biex temporanjament jiġu sekondati żewġ persuni ma' l-FTS, waħda li kienet impjegata mal-PBS u l-oħra li kienet impjegata ma' l-MDC.

Bħalissa t-tnejn qegħdin jagħmlu xogħol amministrattiv u fir-reception.

SISTEMA TAL-CLUSTER

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Peress li f'diversi okkażjonijiet il-Ministru kien qal li fil-bidu ta' Jannar 2005 se tinbeda s-sistema tal-cluster, jista' jgħid fejn bdiet titħaddem u minn meta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proġett pilota ġie pospost għal wara l- pubblikazzjoni tad-dokument għad-diskussjoni fuq is-suġġett.

EDUKAZZJONI - VOT KAPITALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 9622 u 9772 u cioe' jagħti tagħrif u spjega dwar l- arranġamenti finanzjarji miftiehma bejn l-FTS u APS Bank?

Dwar l-aħħar żewġ sentenzi fit-tweġiba tal-Ministru, jista' jgħid jekk għandux l- informazzjoni mitluba kif ukoll ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ftehim bejn l-FTS u APS Bank?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Poġġejt ukoll fuq il-mejda tal-Kamra sanction letter li telenka t-termini ta' l-arranġament finanzjarju bejn l-FTS u APS Bank.