MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 168 It-Tlieta, 5 ta' Ottubru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 168 It-Tlieta, 5 ta' Ottubru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 5 ta' Ottubru, 2004

WERREJ

MINUTI 368

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 368

AĠĠORNAMENT TAL-KAMRA TAĦT L-ORDNI PERMANENTI NRU.

13 375

RULING 377

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDJAZZJONI (IT-TIENI QARI)

MEDIATION BILL (SECOND READING) 378

AĠĠORNAMENT 394

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 400

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 167 li saret fl-4 ta' Ottubru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

WSC - METER TAD-DAWL

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li l- meter ta' l-elettriku ta' dar privata, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, jiġi rranġat jew jinbidel minħabba li qed ikun ta' periklu għar-residenti ta' l-istess dar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta` Soċjali) (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informatika): Minn investigazzjoni li saret jirriżulta li m'hemm l-ebda periklu fil-meter ta' l-elettriku tad-dar imsemmija.

Mr Speaker, inżid ngħid li din id-domanda ġiet risposta minni peress li l- Ministru Austin Gatt bħalissa jinsab fuq xogħol ieħor.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Bir-rispett kollu, Mr Speaker, qed jingħad li l- Ministru Gatt jinsab fuq xogħol ieħor.

Imma skużi, jekk hu jinsab imsiefer għax qed jagħmel xi xogħol barra minn Malta mod, imma jekk inhu qiegħed fuq xogħol ieħor hawn Malta suppost jagħti prijorita` lil dan il-parlament, speċjalment fil-ħin tal-mistoqsijiet!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, il-Ministru Gatt m'huwiex imsiefer imma qiegħed jagħmel xogħol ieħor hawn Malta, li ċertament il-media kollha dalwaqt titkellem dwaru.

Għalkemm il-Ministru Gatt huwa wieħed mill-aktar ministri li jkun preżenti waqt il-ħin tad-domandi parlamentari, l-Onor.

Mizzi qatt ma jonqos milli jiġbdilna l-attenzjoni meta xi darba l-Ministru jkun assenti u dan ikun dovut għall-fatt li sfortunatament ix-xogħol li jkun qed jagħmel ikollu jieħu prijorita' fuq ix-xogħol tal-parlament.

Naħseb li l-Onor.

Mizzi, bħala ex ministru, jaf li kultant ċertu xogħol ministerjali jieħu prijorita' fuq xogħol parlamentari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jiena nafhom sew dawn l-affarijiet u għalhekk qomt għax naf li l-ewwel prijorita' huwa l-parlament.

Din ir- risposta ma tagħtix ġustifikatazzjoni.

L-ewwelnett jien staqsejt jekk il- Ministru jinsabx imsiefer għax naf li ma jeżistix koordinament bejnietna għax jista' jkun li ministru jkun imsiefer u aħna ma niġux informati minn qabel kif suppost jiġri.

Imma apparti minn hekk, il-Ministru jkun jaf il- ġranet li fih se jiltaqa' il-parlament u allura għandu bħala l-ewwel prijorita' jkun preżenti, speċjalment fil-ħin tal-mistoqsijiet biex ikun jista' jirrispondi.

Jiddispjaċini imma l-fatt li tgħid li għandu xogħol ieħor m'huwiex ġustifikat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, domanda supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, apparti li jiena wieħed mill- privileġġati għax meta nagħmel domanda lill-ministru tal-familja u tas- solidarjeta` soċjali, hi dejjem tkun preżenti, nixtieq niġbidlek l- attenzjoni għall-fatt li meta ministru jkun assenti, aħna nkunu kważi qed niġu għal xejn hawnhekk.

Għalhekk jidhirli li min-naħa tiegħek, Mr Speaker, għandek tinsisti biex il-ministri jkunu preżenti.

MR SPEAKER: Ngħaddu għad-domanda li jmiss.

(Interruzzjonijiet) On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena ma nħossx li qed niġu protetti mis-Sedja ladarba inti, Mr Speaker, qed tgħidilna biex ngħaddu għad-domanda li jmiss.

U bħala protesta għax ma naqbilx ma' din il-proċedura, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Peress li m'hawnx quorum, il-Kamra hija sospiża għal ħames minuti.

II-Kamra ġiet sospiża fis-6:06p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Peress li hawn quorum is-seduta tista' tkompli.

DJAR - TALBA GĦAL AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'tama hemm li l-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tiġi pprovduta b'post tal- gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jien nformata li d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali qed jikkonsidra l-applikazzjoni ndikata flimkien ma' oħrajn simili.

Mr Speaker, inżid ngħid li peress li probabbilment din l- applikazzjoni hija pjuttost ġdida, għad trid issir l-inspection min-naħa tal-housing department biex jingħataw il-punti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, domanda supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Tista' il-Ministru tgħidilna jekk teżistix a housing policy?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Dażgur li teżisti.

L-ewwelnett, kif jaf l-Onor.

Interpellant, għandna l-housing authority li tibni d-djar u tbigħhom b'sussidju lil dawk li probabbilment ma jaffordjawx jixtru fuq l-open market, għandna housing authority li għandha bosta skemi u tgħin lil dawk li għandhom bżonn jirranġaw jew jagħmlu t-tiswijiet f'fondi li jkunu sub- standard u għandha skemi biex tgħin ukoll lil dawk li huma first time buyers jew li qegħdin jibnu għall-ewwel darba.

Id-dipartiment għandu wkoll housing policy fejn nies li ma jaffordjawx jew ma jridux jixtru pero' huma eliġibbli għall-akkomodazzjoni soċjali, jingħataw fond b'kera.

Naturalment id-dipartiment jaħdem fuq sistema bażika ta' punti imma l-postijiet jingħataw ukoll fuq social reports.

Aħna rridu naraw li l-aktar li jinqdew ikunu dawk li huma l-aktar fil-bżonn u housing policy oħra li trid titfassal hi li naraw eżattament għand min qegħdin il-fondi tagħna preżentement – qed nirriferi għal postijiet tal- gvern – biex nindirizzaw il-ħteġijiet ta' dawk li qegħdin fuq il-lista billi jibqgħu jgħixu xorta waħda f'post tal-gvern.

Dan se jsir billi lil dak li jkun m'aħniex se ngħidulu biex jitlaq 'il barra mill-post partikolari li jkun qed jgħix fih, qisna qegħdin inkeċċuh, imma noffrulu post alternattiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Filwaqt li nirringrazzja lill-ministru ta' l- ispjegazzjoni tagħha, nixtieqha tgħidli jekk teżistix a written housing policy fejn persuna tkun taf x'inhi l-politika tal-gvern fejn jidħol housing.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Bħala politika formali bil-miktub ma teżistix per se, pero` f'kull dipartiment hemm il-politika jew il-proċeduri li ssegwi l- housing authority.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal xi dokument li fih hemm miktuba a housing policy, ngħidlu li as such dan ma jeżistix.

Jekk jistaqsini jekk dan id-dokument għandniex bżonnu ngħidlu li għandna bżonnu u li qegħdin fil-proċess li nagħmluh.

Il-ħsieb hu li jkollna a housing policy li tkun formali u tkun ħafna aktar ċara biex kulħadd ikun jista' jifhem eżattament kemm id-drittijiet kif ukoll ir- responsabilitajiet li għandu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, qed nagħmel dawn id-domandi għax fi żmien meta l-partit Laburista kien fil-gvern kienet tfasslet housing policy bl-involviment tad-diretturi tad-dipartiment.

Ma taħsibx il-Ministru li jkun tajjeb jekk dan id-draft jerġa' jiġi rivedut u aġġornat sabiex il- poplu Malti u Għawdxi jibbenefika minn xi ħaġa li tkun ta' ġid għalih innifsu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, naħseb li l-poplu Malti diġa' qiegħed jibbenefika mill-ġid ta' ħafna skemi li qegħdin nagħmlu u ma naħsibx li l-policy għandha għalfejn tkun bil-miktub.

Naħseb ukoll li l-housing authority ħadet into consideration ir- rakkmandazzjonijiet li saru.

FIl-fatt uħud minn dawn il-policies diġa` qegħdin fis-seħħ.

Nemmen li wieħed irid ikun ġust u jsemmi wkoll ix-xogħol li sar qabel ma aħna dħalna fix-xena għax żgur li x-xemx ma telgħetx minn mindu jiena ħadt il-kariga ta' ministru f'dan id-dekasteru u lanqas niżlet fl-1998, minn mindu l-partit Laburista ma baqax fil-gvern.

Jiġifieri jien nutilizza dak kollu li jiġi għandi bħalma utilizzajt diġa` l-istudju li sar mill-kummissjoni li kienet twaqqfet dwar ir-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera għax nemmen li dak li jkun sar qabli, ikun fih it-tajjeb u l-ħażin u allura għandna nużawh jew niskartawh skond il-konsiderazzjonijiet tagħna.

DJAR - TALBA GĦAL AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'tama hemm li raġel separat ta' madwar 40 sena li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, li jgħix ma' missieru f'kamra waħda ġewwa Bormla, xi darba jieħu post tal- gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jiena nformata li d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali qed jikkonsidra l-applikazzjoni ndikata flimkien ma' oħrajn simili.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, domanda supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Tista' il-Ministru tgħidilna x'inhi l-policy ta' l-awtorita' tad-djar u tad-dipartiment tas-social housing fejn jidħlu ċerti kategoriji ta' nies, fosthom koppji separati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, l-applikazzjonijiet jittieħdu ħafna fuq in-numru ta' nies li jkunu jgħixu f'dak il-unit li għalih tkun saret l- applikazzjoni.

L-awtorita' tad-djar għandha bosta skemi għal nies separati u d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali qed ikollu ħafna applikazzjonijiet mingħand dawn in-nies sabiex jiġu akkomodati skond iċ- ċirkostanzi tagħhom.

Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, l-awtorita' għandha ħafna u ħafna skemi mhux biss għal persuni separati.

Fil-fatt dan l-aħħar tnediet ukoll skema għal nies li jkunu separati b'riżultat ta' vjolenza domestika f'dik il- familja.

Dan huwa wkoll mod u manjiera ta' kif aħna nistgħu ngħinu nies li kellhom sfortuna fil-ħajja u li għandhom bżonn aktar push minn ħaddieħor.

BORMLA: WESGĦA L-KNISJA TAN-NATIVITA` - IRWEJJAĦ FI BLOKK B

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jieħu l-passi neċessarji biex mill- aktar fis possibbli jara x'qed jikkaġuna rwejjaħ u ħsejjes fix-xaft ta' Blokk B, Wesgħa l-Knisja tan-Nativita`, Bormla?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita'): Ninsab informat li saru l-investigazzjonijiet neċessarji fil-blokk indikat minn uffiċjali ta' dan id-dipartiment u nstab li hemm ħsara fil-katusi vertikali tad-drenaġġ.

Għaldaqstant inħareġ avviż uffiċjali lill- kummissarju ta' l-artijiet biex isiru t-tiswijiet neċessarji.

Dwar il-ħsejjes, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-ilmenti tiegħu lill-ministru responsabbli mill-korp tal-pulizija.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - STUDENTI LI NQABDU BI DROGI JEW ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg: Jista' il-Ministru jgħid jekk mill-1999 sal-lum kienx hemm rapporti li studenti li jattendu l-iskejjel ta' l-Istat inqabdu b'xi drogi jew armi tan-nar?

Jista' jgħid meta u f'liema skola nqabdu?

X'passi ttieħdu u kemm kellhom eta' it-tfal konċernati?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg): Peress li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar, it-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AWTORITA` TAD-DJAR - KAŻ DWAR POST FI STAT PERIKOLUŻ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk il-persuna li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ħaditx post tal-gvern riċentement, peress li din l-applikanta, apparti li tbati minn diversi mard psikoloġiku u mentali, għandha lil bintha tgħix magħha li għadha kif ħarġet mill-isptar Monte Carmeli u t-tnejn li huma jgħixu f'post li ġie ċċertifikat mill-awtorita` tad-djar bħala li m'huwiex tajjeb għall- abitazzjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jiena nformata li d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali qed jikkonsidra l-applikazzjoni ndikata flimkien ma' oħrajn simili.

Mr Speaker, nixtieq nagħti ftit informazzjoni addizjonali.

Jekk persuna timla applikazzjoni biex tingħata akkomodazzjoni soċjali u minn jedda titlaq mill-post fejn tkun qed toqgħod, jiġifieri tibdel l-indirizz li tkun kitbet fuq dik l-applikazzjoni, ikollha terġa' timla mill-ġdid applikazzjoni oħra bl-indirizz il-ġdid u terġa' ssir spezzjoni fuq il-post li tkun marret toqgħod fih.

B'hekk sfortunatament it-talba li tkun qed tagħmel dik il-persuna sabiex tingħata akkomodazzjoni soċjali taqa' lura.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, domanda supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, ladarba qegħdin nitkellmu dwar policies, tista' il-Ministru tgħid x'inhi l-politika tal-gvern fejn jidħlu residenti ta' l-isptar Monte Carmeli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita` tad-djar u anke d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali għamel numru ta' units għad-dispożizzjoni tar- residenti li ħerġin mill-isptar Monte Carmeli sabiex dawn ikunu jistgħu jiġu ntegrati fil-komunita`.

Din is-sistema rajna li ħadmet.

Sfortunatament fil-bidu li bdiet titħaddem din l-iskema kien hemm daqsxejn ta' reazzjoni negattiva minn ċerti ġirien ta' dawn il-postijiet.

Illum qed naraw suċċess kbir f'din l-iskema fejn residenti li joħorġu mill-isptar Monte Carmeli qed jgħixu fil-komunita` u jkollhom supported living u jkollhom anke l-għajnuna ta' nies professjonisti.

It-tama tiegħi hi li nkunu nistgħu ngħaddu aktar units għal dan l-iskop għax dawn in-nies verament jistħoqqilhom li jiġu ntegrati fil-komunita` tagħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Tista' il-Ministru tgħidilna kemm hemm applikanti quddiem id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali li huma residenti ta' l-isptar Monte Carmeli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jiddispjaċini imma assolutament qatt ma ħarġet din l-informazzjoni.

Ma naħsibx li huwa faċli li wieħed jikseb din it-tip ta' informazzjoni anke għax ma naħsibx li l-applikant iniżżel l-isptar Monte Carmeli bħala l-indirizz tiegħu, anke għax jista' jkun li jkun applika qabel ma għadda għall-fażi ta' kura f'dan l-isptar.

Pero` jekk l- Onor. Interpellant jixtieq din l-informazzjoni, nitolbu jagħmel domanda bil- miktub u nara x'nistgħu nagħmlu biex ngħadduhielu.

IMMIGRATION APPEALS BOARD - APPELLI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' appelli li saru lill-immigration appeals board, imwaqqaf taħt l- Att ta' l-Immigrazzjoni, minn immigranti li kien deċiż mill-principal immigration officer li jkunu deportati?

X'kien l-eżitu ta' dawn l-appelli?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat li n- numru ta' appelli li ġew deċiżi mill-immigration appeals board taħt l-Att tal-Immigrazzjoni, kien ta' 11.

L-ebda wieħed minn dawn l-appelli ma ġie milqugħ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, domanda supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mr Speaker, dalgħodu fil-gazzetta "The Times" ġie rrapportat li l-kummissjoni Ewropea tinsab konxja mill-problema ta' l- immigrazzjoni illegali li għandna f'pajjiżna u li addirittura se tgħin b'kull mod possibbli lil Malta, anke finanzjarjament.

Jista' is-segretarju parlamentari jikkonferma dan ir-rapport u forsi anke jagħti aktar informazzoni f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, kif qal tajjeb il-Viċi Prim Ministru dwar dan is-suġġett, Malta diġa` għamlet it-talbiet tagħha u jekk Alla jrid il-futur jagħti eżitu pożittiv għat-talbiet tagħna.

Li hu ċert hu li minn meta ġie nnominat il-kummissarju Rocco Buttiglione, is-sitwazzjoni għar-rigward il-problema ta' l-immigrazzjoni illegali, ingħatat żvolta, ingħatat aktar importanza u qed tidher b'aktar prijorita` fl-aġenda ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura jidher diġa` li l-affarijiet mexjin fid-direzzjoni li bihom Malta tibbenefika.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: B'riferenza għal laqgħa informali tal-ministri tal-ġustizzja u l-intern li saret f'The Hague il-ġimgħa l-oħra, jista' is- segretarju parlamentari jagħtina xi ħjiel dwar ir-reazzjoni jew il-feedback ta' pajjiżi oħrajn waqt din il-laqgħa dwar il-problema u l-influss ta' l- immigrazzjoni llegali f'pajjiżna?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, peress li jiena m'attendejtx għal din il-laqgħa u lanqas kelli l-opportunita` li niltaqa' mal-Viċi Prim Ministru biex niddiskuti miegħu dwar din il-laqgħa, m'iniex f'pożizzjoni li ninformah dwar x'kien l-eżitu.

Li nista' nassigurah hu li ġie rrapportat li l-Viċi Prim Ministru qal li dan is-suġġett ġie diskuss f'din il-laqgħa u deher anke fuq l-aġenda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Gavin Gulia, domanda supplimentari.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, forsi s-segretarju parlamentari jista' jilluminana daqsxejn dwar il-problema ta' l-immigrazzjoni klandestina.

Irriżulta li meta l-immigranti jaslu fuq il-gżira ta' Lampedusa - apparti li t-Taljani kollha jibagħtuhom Sqallija minħabba problemi loġistiċi fuq Lampedusa – fi żmien 24 siegħa l-gvern Taljan jirnexxielu jibgħathom lura lejn il-Libja.

Jista' is-segretarju parlamentari jispjegali kif it-Taljani jagħmlu dan u aħna l-Maltin m'għandniex l-istess akkordju mal-Libjani?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, li kieku qed inwieġeb domanda parlamentari lil deputat li ma jaqrax, kont inweġibha b'ċertu mod imma ladarba jiena ninsab ċert li l-Onor.

Gulia jaqra l-gazzetti u jkun jaf x'inhu jiġri, imissu jaf li matul is-sajf li għadda kemm Silvio Berlusconi kif ukoll il-Ministru Pisanu marru l-Libja biex jagħmlu ftehim mal-gvern Libjan sabiex ikunu jistgħu jirripatrijaw lin-nies li jkunu għadhom kif waslu l-Italja.

Jidher li fil-ftehim kien hemm li kif jgħaddi s-sajf dan jibda jiġi operat.

Fil-fatt f'dawn il-jiem it-Taljani qegħdin jagħmlu użu minn dan il-ftehim u wieħed qiegħed jara wkoll x'inhuma l-konsegwenzi ta' dan kollu għax il-media Taljana bħalissa qiegħda tiddiskuti jekk kemm-il darba kenitx ħaġa tajba jew le.

Infakkar ukoll lill-Onor.

Membru – jien ċert li jaf b'dan – li l-Prim Ministru u l-Viċi Prim Ministru flimkien mal-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, bħalissa qegħdin il-Libja u skond il-konferenza ta' l-aħbarijiet li taw dalgħodu, u li għaliha kont preżenti jien, qalu li fost l-affarijiet li se jiddiskutu, se jiddiskutu din il-ħaġa wkoll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Filwaqt li s-segretarju parlamentari semma li l-gvern Taljan irnexxielu jagħmel dan l-agreement mal-gvern Libjan, aħna ta' din in- naħa tal-Kamra ma nistgħux nifhmu kif il-gvern Malti għamel agreement mat- Taljani daqs sentejn ilu u għadu ma wasalx biex jagħmel agreement mal- Libjani bl-istess mod u bl-istess għaqal li għamel il-gvern Taljan mal- gvern Libjan.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ewwelnett il-ftehim li għamlu t-Taljani qiegħed jirriżulta issa u mhux dakinhar stess li sar il-ftehim.

It-tieni nett, wieħed irid iżomm ukoll quddiem għajnejh li s-sitwazzjoni fil-Libja sentejn ilu ma kenitx l-istess kif inhi llum.

Illum is-sitwazzjoni inbidlet b'mod qawwi u wieħed jista' jgħid li pajjiżna żamm lilu nnifsu abreast mas-sitwazzjoni.

Jiġifieri dak li qed jipprova jinsinwa l-kollega ħabib tiegħi, li aħna ma konniex daqshekk solerti daqskemm kien ħaddieħor, m'huwiex minnu.

Aħna wkoll qegħdin nieħdu l-passi tagħna u qegħdin ukoll nidħlu f'diskussjoni mal-gvern Libjan dwar din is-sitwazzjoni.

Il-ħabib tiegħi jaf kemm hemm kumplikazzjonijiet fih dan is-suġġett.

Jien nammira dejjem lill- ħabib tiegħi kif jirnexxielu fuq dan is-suġġett jagħmel dak li jgħidu l- Ingliżi, run with the hares and hunt with the hounds.

GUDJA: TRIQ DAWRET IL-GUDJA - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jkun daqstant ġentili li jintervjeni sabiex jitwaħħlu pelican lights fi Triq Dawret il-Gudja, quddiem l-għelieqi minħabba li din it-triq twila hija waħda li min-natura tagħha tippresta ruħha għall-overspeeding kbir da parti tal-vetturi, b'periklu serju speċjalment għar-residenti ta' Triq il-Burglat fl-istess lokalita` u anke għall-bdiewa li jkunu jridu jaqsmu biex jidħlu fl-għelieqi jew vice versa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): L- awtorita` dwar it-trasport għadha kif irċeviet talba mill-kunsill lokali tal-Gudja sabiex jiġu stallati pelican lights fil-post indikat mill-Onor.

Interpellant u fil-preżent din it-talba qiegħda tiġi evalwata sabiex jiġi stabbilit x'inhu l-aħjar li jsir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq it- traffic lights fi Triq Tal-Barrani inti u dieħel lejn iż-Żejtun, peress li din it-triq hija perikoluża ħafna u għalkemm it-tender biex isir ix-xogħol konċernat ilha li ħarġet, bqajna ma smajna xejn?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, l-Onor.

Membru ma jistax jgħid li ma sema' xejn dwar dawn it-traffic lights għax il-ġimgħa l-oħra jew ta' qabilha l-Onor.

Mario Galea għamel domanda parlamentari dwarhom.

L-issue hi li l-istima tal-kuntrattur li tefa' l-orħos tender hija xi 60% aktar għolja mill-istima li ħejjiet l-awtorità dwar it-trasport pubbliku.

Dan ġie kkuntattjat diversi drabi biex iraħħas l-istima tiegħu u bħalissa qegħdin f'negozjati sabiex niftiehmu dwar dawn ix-xogħlijiet.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

AĠĠORNAMENT TAL-KAMRA TAĦT L-ORDNI PERMANENTI NRU.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, jien u l-kollega tiegħi l-Onor.

Gavin Gulia nixtiequ nressqu mozzjoni għall-aġġornament tal-Kamra fuq ħaġa ta' importanza pubblika urġenti li tgħid hekk:

"Taħt l-artiklu 13 ta' l-istanding orders qed nipproponu l-aġġornament tal-Kamra fuq ħaġa definita ta' importanza pubblika urġenti li tirriżulta minn nuqqas serju min-naħa tal-gvern li jindirizza l- problema ta' l-għeluq tal-laboratorju forensiku li jinsab ġewwa l- Evans Building fi Triq Merkanti l-Belt Valletta fuq ordni ta' l- awtorità dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, liema laboratorju ilu hekk magħluq għal aktar minn xahar stante li l- kondizzjonijiet ġewwa l-istess laboratorju jippreżentaw periklu għall- analisti u l-impjegati li jaħdmu fih.

Illi peress li dan il-waqfien qed ixekkel bil-kbir l-aħjar amministrazzjoni tal-ġustizzja kriminali f'pajjiżna, kif ukoll l- istess investigazzjonijiet tal-korp tal-pulizija fuq reati serji li jitwettqu u li twettqu fil-pajjiż f'dawn iż-żminijiet tant li kemm il- pulizija u l-qrati ma jistgħux jissuktaw bix-xogħol tagħhom u ma jidhirx li s-sitwazzjoni se tiġi rettifikata fi żmien qasir.

Illi peress li jeżisti wkoll periklu ċar ta' kontaminazzjoni ta' provi forensiċi u ta' l-esebiti fi proċeduri kriminali u dan se jikkawża dannu irreparabbli lill-ġustizzja innifisha, lill-korp tal-pulizija u lill-poplu Malti u GĦawdxi, apparti r-riħa qawwija ta' sparpaljar ta' fondi pubbliċi li sar mingħajr l-iċken trasparenza u sodisfazzjon da parte ta' l-awtoritajiet konċernati.

Illi l-Kamra għandha tingħata ż-żmien li tiddiskuti b'urġenza l-impass maħluq mill-intransiġenza tal-gvern li ma hu juri ebda sens ta' rieda tajba biex isewwi s-sitwazzjoni fl-iqsar żmien possibbli u meta jitqies li l-ebda ministru tal-gvern għadu ma assuma r-responsabbiltà politika għat-tmexxija ta' dan il-laboratorju forensiku.

Illi għalhekk huwa ferm u ferm urġenti li dan id-dibattitu jsir sabiex is-sitwazzjoni fil-laboratorju forensiku taqleb għall-aħjar mill-aktar fis u dan fl-aħjar interess tal-ġustizzja ġewwa pajjiżna.".

Sur President, issa se nissottomettilek din il-mozzjoni li hija ffirmata minni u mill-Onor.

Gavin Gulia.

MR SPEAKER: Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Naturalment din hija kwestjoni ta' ruling min-naħa tas-Sedja f'dan ir- rigward.

Però wieħed ma jistax ma josservax immedjatament li l-Onor.

Membru qed iqajjem każ li ma jistax jiddeskrivih ta' natura urġenti f'din il-Kamra meta fil-fatt id-diskussjoni dwaru ilha żmien twil għaddejja, meta l-gvern pubblikament diġà ddikjara li hi materja li qed isegwi u qed jieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex il-każ ikun riżolt.

Fir-realtà l-gvern qed jagħmel apprezzament b'mod l-iktar serju ta' din is-sitwazzjoni biex l-affarijiet jimxu għall-aħjar andament kemm tal-ġustizzja kif ukoll għat-tmexxija tal- proċeduri kollha rilevanti.

L-Onor.

Membru għandu proċeduri oħra li jista' jirriferi għalihom.

MR.

SPEAKER: Fil-qosor, jekk jogħġbok.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naturalment ma nistax ma nirriferix f'perċentwali żgħira tat-tul li ħa l-Onor.

Membru biex ressaq il-każ tiegħu.

Ma nistax ma nosservax ukoll li l-Onor.

Membru qed jagħmel hekk f'ġurnata li ma naħsibx li hija koinċidenza.

Fil-fatt din id-diskussjoni qed titressaq preċiżament f'ġurnata meta l-prim ministru kif ukoll il-viċi prim ministru jinsabu barra l-pajjiż fuq xogħol importanti ħafna għall- gvern ta' Malta, cioe' fuq diskussjoni ta' importanza mal-gvern Libjan li diġà ġiet rilevata anke fil-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari.

Allura l- użu tal-ġurnata tal-lum biex titressaq mozzjoni bħal din hija proċedura li fiha nnifisha hija abbużiva min-naħa ta' l-Onor.

Membru.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Gavin Gulia.

Fil-qosor ħafna, jekk jogħġbok.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, l-urġenza ta' din il-mozzjoni toħroġ mill- fatt li ġimgħatejn ilu l-Onor.

Austin Gatt kien iddikjara barra minn dan il- parlament li huwa responsabbli mil-laboratorju nazzjonali, però mhux responsabbli mill-aspett forensiku tal-laboratorju forensiku.

Dan ifisser li ma assumiex ir-responsabbiltà politika tal-laboratorju forensiku li hemm ġewwa Evans Building.

GĦall-mistoqsija parlamentari numru 7340 li għamilt jien il-bieraħ - u għalhekk tressqet il-mozzjoni llum, kuntrarjament għal dak li qed isemmi l-abbli Ministru Zammit Dimech li din il-ħaġa ilha għaddejja - il-Ministru Tonio Borg wieġeb hekk:

"Filwaqt li ninsab informat li ma jirriżultax li hemm xi diffikultajiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-esperti nominati mill- qorti li jagħmlu parti mit-taqsima forensika tal-pulizija, ..."

- mhux il-laboratorju forensiku analitiku li hemm fl-Evans Building imma qed jirriferi għal dak li hemm fil-korp tal-pulizija għax forsi ma jafx l- Onor. Zammit Dimech -

"... nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat."

Dan juri li lanqas il-Ministru Borg - dan kont nafu qabel għax qalu qabel, imma issa qalu uffiċjalment fil-parlament - m'hu qed jassumi responsabbiltà politika għal-laboratorju forensiku ġewwa Evans Building il-Belt Valletta.

Parti mill-mozzjoni tagħna ssemmi speċifikatament li ħadd m'hu qed jassumi responsabbiltà politika min-naħa tal-ministri.

Ma jidhirlix li qatt qam xi ħadd mill-ministri biex jassumi r-responsabbiltà tal-laboratorju forensiku.

Għalhekk il-mozzjoni qiegħda flokha u hija ta' urġenza għaliex ma jistax ikun li dik in-naħa ma jagħtux kas - jien ma nemminx hekk għax hemm xi wieħed jew tnejn li jagħtu kas - dak li għaddej fil-qrati tal-maġistrati, fil-kompetenza kriminali.

Dawn kellhom jieqfu minn xogħolhom, u l-esebiti ta' avukat li hemm fil-laboratorju forensiku qegħdin mixħutin bl-addoċċ hemmhekk, u spjegajniehom b'mod grafiku.

Dan m'huwiex aċċettabbli!

M'huwiex fl-interess tal-ġustizzja u iva, hija kwestjoni ta' natura urġenti u għandha tiġi diskussa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

Fil-qosor, jekk jogħġbok.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Tant hija ta' urġenza din il-kwestjoni li dalgħodu stess il-Maġistrat Antonio Vella f'kawża kriminali ordna verbal biex jiġi komunikat lill-awtoritajiet fejn ta' tlett ijiem żmien biex l-awtoritajiet isibu soluzzjoni għall-kriżi f'dan il-laboratorju.

U dan peress - u nikkwotah - li hemm possibilità kbira ta' kontaminazzjoni ta' provi.

X'inhu iktar urġenti minn hekk fl-interess nazzjonali, Mr Speaker?

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

Kumment fil- qosor, jekk jogħġbok.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk il-kollegi tiegħi jaħsbu li billi jitkellmu b'dan il-mod qed jirriferu xi każ ta' urġenza nazzjonali naħseb m'għandhomx idea ta' x'inhi d-definizzjoni ta' urġenza nazzjonali.

(Interruzzjonijiet) Il-gvern qed isegwi l-każ fl-ogħla livelli tiegħu u l- gvern qed jara l-każ bis-serjetà li jirrikjedi.

Imma li xi ħadd jipprova jieħu vantaġġ politiku minn każijiet bħal dawn u jqajjem xi każ ta' urġenza nazzjonali hawnhekk huwa abbużiv daparti ta' min jagħmel hekk.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija sospiża sakemm inkun nista' nagħti ruling iżjed tard.

Fis-6.40p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-7.10 p.m.

RULING

MR SPEAKER: Is-Sedja kkonsidrat bir-reqqa t-talba ta' l-Onor.

Anġlu Farrugia u l-Onor.

Gavin Gulia sabiex il-Kamra tissospendi x-xogħol tagħha ħalli tiddiskuti l-materja msemmija fid-dikjarazzjoni ppreżentata minnhom.

Is-Sedja tfakkar li kull talba li titressaq taħt Ordni Permanenti 13 għandha tissodisfa tliet rekwiżiti, ċioe` li tkun materja definita, ta' importanza pubblika u urġenti.

L-element ta' urġenza huwa neċessarjament element fundamentali għall- konsiderazzjoni tas-Sedja sabiex hi tasal għall-konklużjoni dwar jekk għandhiex tilqa' t-talba taħt l-Ordni Permanenti 13.

Meta s-Sedja tikkonsidra l-urġenza, għandha tara mhux biss jekk il-materja nnifisha hijiex urġenti iżda wkoll jekk din tkunx tant mgħaġġla li l-Kamra jkollha tiddibattiha dak il-ħin u tissospendi xogħol ieħor għax inkella jkun tard wisq jekk tiġi dibattuta fi stadju ieħor.

Filwaqt li l-punti ttrattati fil-mozzjoni msemmija jistgħu joħolqu preokkupazzjoni pubblika, il-fatt illi l-laboratorju forensiku ilu magħluq u ma jiffunzjonax għal iktar minn xahar, kif intqal anke fil-mozzjoni stess, ma jfissirx li f'dan l-istadju u fil-mument tal-lum jeżisti l- element ta' urġenza mitlub mill-Ordni Permanenti 13.

Is-Sedja tfakkar li dejjem jeżisti r-rimedju li titressaq mozzjoni taħt il-proċeduri normali stabbiliti bl-Ordnijiet Permanenti.

Għaldaqstant filwaqt li fiċ-ċirkostanzi ma tħossx li għandha tilqa' t-talba li saret, is-Sedja tħeġġeġ biex jinstab mezz kif fi żmien raġunevoli jkun jista' jsir dibattitu fuq il-materja msemmija fil-mozzjoni.

Il-Kamra issa tgħaddi għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDJAZZJONI

MEDIATION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-4 ta' Ottubru, 2004.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se joħloq liċ-ċentru tal-medjazzjoni għal Malta bħala ċentru għall- medjazzjoni domestika u internazzjonali.

Fil-prinċipju aħna, bħala oppożizzjoni, m'aħniex kontra li jitwaqqaf ċentru tal-medjazzjoni, anzi meta konna fil-gvern kemm-il darba wrejna espressament li għandu jitwaqqaf ċentru ta' l-arbitraġġ.

Fil-fatt dan seħħ, pero` sfortunatament mhux bir- riżultati mixtieqa, kif se ngħid iktar 'il quddiem.

Ovvjament hemm differenza bejn arbitraġġ u medjazzjoni għax filwaqt li fl-arbitraġġ wieħed jieħu reward, jiġifieri jkun hemm forma ta' judgement għax xi ħadd jiddeċiedi bejn kwestjoni "a" u "b", fir-rigward taċ-ċentru tal-medjazzjoni se jkun hemm l-intervent ta' medjatur bl-iskop li jwassal lill-partijiet għal kunsens volontarju bejniethom dwar it-tilwima li jkollhom.

Fiha nnifisha l-medjazzjoni, anke bħala valur ġuridiku, hija xi ħaġa li għalkemm f'pajjiżna tidher li hija ġdida, ...

Issa ejjew inkunu ċari.

Illejla l- maġġoranza tal-membri ta' din il-Kamra huma kollha avukati, u meta klijent jiġi bi problema quddiemna u jpoġġi dik il-problema fil-konfront ta' persuna oħra, aħna nipprovaw nirrimedjaw billi nipprovaw nirranġaw man-naħa l-oħra b'korrispondenza, niltaqgħu mal-parti l-oħra, isiru s-seduti, ...

Mr Speaker, ma ninsewx illi dawn l-affarijiet huma frott ix-xogħol ta' ħafna snin, u naħseb li m'huwiex fair illi b'xi mod nagħtu l-impressjoni minn dan il-parlament li l-avukat m'huwiex medjatur tajjeb, anzi jien ngħid li avukat tajjeb li jeżerċita l-professjoni tiegħu b'għaqal huwa wieħed li għandu valuri ta' medjazzjoni.

Mr Speaker, fl-1 ta' Ottubru, li hija l-ġurnata tradizzjonali tal-ftuħ tas- sena forensi, il-prim imħallef qal li kuntrarjament għall-impressjoni li ħa min sema' lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici jitkellem il-bieraħ fejn dan qal li l-affarijiet fil-qorti tal-familja huma mexjin tajjeb, il-verita` hi li l-affarijiet fil-qorti tal-familja m'humiex mexjin tajjeb daqskemm konna qed naħsbu li se jimxu.

Ħalli nġib l-ewwel eżempju bil-medjaturi.

Jien naħseb li l-ħabib tiegħi l- Onor. Carmelo Mifsud Bonnici jaf tajjeb daqsi li teżisti attitudni negattiva minn uħud mill-medjaturi li qed jaħdmu fil-qorti tal-familja, u dawn bilkemm ma jridux iwasslu messaġġ lill-klijenti ta' l-avukati li m'hemmx il-ħtieġa tal-preżenza ta' l-avukat waqt il-medjazzjoni.

Jien nista' naċċerta lil kulħadd li dan il-messaġġ qiegħed jasal.

Fil-fatt sa dalgħodu stess jien ġejt mgħarraf b'inċident li sar waqt kawża ta' medjazzjoni u li kien involut fih l-avukat George Abela, inċident dirett ma' medjatriċi partikolari, fejn din il-medjatriċi, fil-preżenza ta' l- avukat stess, kienet qed tgħid lill-klijent ta' l-avukat li huwa m'għandux ikollu l-avukat tiegħu preżenti waqt il-medjazzjoni.

Huwa ħażin li jkollna dawn it-tip ta' avventuri minn xi medjaturi għax inkunu qegħdin nibagħtu messaġġ ħażin għal xi ħaġa li nistgħu nagħmluha pożittiva, anke jekk aħna, bħala oppożizzjoni u l-gvern, forsi ma qbilniex dwar kif għandha titmexxa l- qorti tal-familja.

Fil-fatt il-president tal-qorti qal li f'dak li għandu x'jaqsam mal-qorti tal-familja hemm ħafna u ħafna xogħol x'isir biex wieħed jipprova jasal għar-riżultati mixtieqa.

Hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex insellem u nawgura fejqan ta' malajr lill-imħallef ħabrieki Ray Pace, li għadu kif kellu jgħaddi minn operazzjoni serja.

Dan il-bniedem, li kien il-bniedem li mexxa lill-qorti tal-familja matul iż-żmien diffiċli ħafna li kellha tgħaddi minnu u għadha għaddejja minnu din il-qorti, huwa wieħed mill-imħallfin li ħadem ħafna u ħa ħafna deċiżjonijiet, irrispettivament issa minn jekk wieħed jaqbel jew ma jaqbilx magħhom, għax il-fatt jibqa' li dan il-bniedem dejjem kien effiċjenti u rnexxielu jmexxi lill-qorti 'l quddiem ħafna.

Pero` kif għedt diġa`, sfortunatament l-imħallef Ray Pace għadda minn perijodu ħażin għax forsi minħabba x-xogħol stess, saħħtu marret lura u l-president tal-qorti tal-familja, il-prim imħallef Vincent Degaetano, talab bil-ħniena lill-awtoritajiet li jiġi kkonsultat u jiġi maħtur it-tieni mħallef biex jassisti lill-imħallef Ray Pace fil-qorti tal- familja, kif huwa kien stenna li se jsir.

Huwa għamel din it-talba għaliex il-load ta' ittri li kien qed ikun hemm f'din il-qorti biex jiġu proċessati separazzjonijiet ta' partijiet kien wieħed qawwi u dan anke għax kien hemm każijiet fejn ma kienx hemm il- ħtieġa li ssir medjazzjoni.

Għalhekk hemm bżonn nifhmu li l-konċett ta' medjazzjoni jitlob li ż-żewġ partijiet ikunu jaqblu b'mod volontarju mal- medjazzjoni.

Meta xi ħadd jisforza lill-koppja biex tagħmel medjazzjoni, dik il-medjazzjoni mhux se taħdem u aħna għidnielu lill-gvern meta għamel l- avviżi legali dwar dan.

Għidnielu biex nagħmlu din il-liġi flimkien għax din hija xi ħaġa ta' kulħadd u huwa fl-interess nazzjonali li l-qorti tal- familja tkun qiegħda taħdem bl-aħjar mod u tieħu ħsieb problemi bħall- vjolenza domestika, problemi matrimonjali u anke fuq interess tal-minuri.

Sur President, il-medjazzjoni m'għandhiex tkun mandatorja għax ma tagħmilx sens f'każi fejn, per eżempju, l-koppja tkun mifruda de facto.

F'dawn il- każi, il-koppja tkun diġa` għamlet id-deċiżjoni tagħha.

Jien nistaqsi lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici biex jekk hemm statistika - għax għandha tinġabar statistika – jgħidilna kemm minn dawk li kien ilhom de facto separati għal aktar minn sentejn, reġgħu marru jgħixu flimkien.

Mill-informazzjoni li għandi, kienu verament ftit dawk li bis-saħħa tal- medjazzjoni reġgħu ngħaqdu flimkien u dawn ma kienx ilhom wisq li ġġieldu, forsi ftit ġimgħat jew ftit xhur.

Jeħtieġ li wieħed iqabbel kemm daħlu ittri fuq medjazzjoni u kemm fil-fatt irranġaw.

Din hija xi ħaġa vitali.

Din hija l-ewwel darba li l-qrati tagħna qed jieħdu l-esperjenza ta' medjazzjoni u issa se nimxu aktar 'il quddiem billi nagħmlu ċentru ta' medjazzjoni – b'mod volontarju din id-darba - biex inwessgħu din l- esperjenza.

Sur President, li jinkwetani – u din mhux kwestjoni ta' kritika lill-gvern imma ta' kif nistgħu nirrangaw l-affarijiet – hu li meta, per eżempju, tidħol ittra ta' medjazzjoni, din iddum tliet xhur biex tinħadem.

Wara dan kollu, kif jaf kulħadd, il-medjatur m'għandu l-ebda poteri – u Allaħares kellu – li jagħti xi digriet fil-konfront tal-minuri u l-kustodja u anke fuq il-manteniment.

Allura f'dan il-każ, ikun jeħtieġ li jkun hemm is- salvagwardja tal-partijiet.

Mill-esperjenza nafu kif jimxu l-affarijiet.

Jiġu l-koppji b'ħafna għaġġla biex jagħmlu s-separazzjoni għax ikun mingħalihom li se jkunu ferm aħjar meta jġibuha u mbagħad maż-żmien jindunaw kemm għamlu żball kbir għax tkun tkissret il-familja u anke jidħlu fi problemi li jkunu ħolqu huma stess.

Fil-fatt dawn tant ikunu problemi kbar li matul ħajjithom ma jirnexxilhomx isolvuhom.

Għalhekk huwa mportanti li naraw li l-medjatur ikun aktar professjonali u jara kif jipproteġi l- valur tal-familja b'kull mezz possibbli sabiex jevita t-tkissir tal-familja Maltija li tant hija magħrufa għall-għaqda tagħha.

Sur President, mhux sew li jkollok, per eżempju, mara li tgħaddi minn dan il-proċess ta' medjazzjoni u mbagħad din il-medjazzjoni tfalli.

Imbagħad ikollna l-problema tal-manteniment, tagħmel rikors fl-atti ta' l-ittra, kif insejħulha aħna, biex tieħu l-manteniment u din ma tingħata kważi qatt digriet tal-manteniment.

Iva, Sur President, hemm diversi każi bħal dawn u jiena naf b'dan għax nivverifika l-affarijiet, nitkellem ma kulħadd u mmur kullimkien.

Fejn hu tajjeb, ngħid li hu tajjeb u fejn hu ħażin, ngħid li hu ħażin.

Huwa sewwa jew le li minn kemm ilu li nfetaħ il-qorti tal-familja, hemm min ma ħax digriet ta' manteniment?

Is-sistema mhux qed taħdem biżżejjed u rridu naraw x'nistgħu nagħmlu għax jekk il-medjazzjoni fil- qorti tal-familja mhux qed tagħti r-riżultati li konna qed nistennew, ma nistennewx li se jkollna suċċess fiċ-ċentru tal-medjazzjoni.

Il-poplu Malti llum meta jitkellem fuq il-medjazzjoni, se jħares l-ewwel lejn il-qorti tal- familja għax din hemm bdiet u fuq hekk se jiġġudika.

Jien nawgura li din tkun suċċess għax aħna ma rridux lill-poplu jibqa' bil- mentalita` li tidħol fil-qorti u ma toħroġx jew li l-avukati qegħdin hemm biex itawlu l-kawżi jew biex jisolħuk.

Jekk din il-mentalita` ma tinbidilx allura m'aħniex nagħmlu progress.

Flimkien irridu nuru lill-poplu Malti li l-leġislatur qed jagħmel ħiltu biex itejjeb dak kollu li jista' sabiex il- poplu jieħu l-aħjar servizz u biex il-ġustizzja ssir u ssir fl-iqsar żmien.

Huwa veru li hemm min igerger biex igerger pero' huwa veru wkoll li hemm min ikollu raġunijiet serji għaliex igerger.

Il-qorti tal-familja infetħet bil-pompa kollha f'Diċembru imma mbagħad ftit ġimgħat wara, mara ħadet xokk fl-użu ta' wieħed mil-lifts iż-żgħar ta' din il-qorti.

Minħabba f'hekk, dawn il-lifts ingħalqu b'ordni mid-dipartiment tas-saħħa f'Lulju ta' din is- sena – u sewwa għamlu għax Allaħares inħalluhom jagħtu x-xokkijiet lin-nies – u dawn għadhom ma nfetħux minkejja li għadda s-sajf u wasal Ottubru.

Jien mhux qed ngħid dan biex nibgħat lill-Onor.

Mifsud Bonnici jsewwihom imma dawn huma żewġ lifts li għandhom jissewwew u jibdew jaħdmu.

Meta żmien ilu konna fil-gvern, meta kien jieqaf lift, kienu jiġu jsewwuh ta' l-armata u within an hour, il-lift kien jerġa' jibda jaħdem u mhux jagħmlu xhur weqfin kif għamlu l-lifts tal-qorti tal-familja!

Din hija xi ħaġa li trid titranġa, Sur President.

Peress li xi nies ma jafux li jistgħu jużaw il- lifts l-oħra li suppost huma għan-nies b'diżabilita` biss, qed ikun hemm ħafna tgergir.

Min-naħa l-oħra dan l-istess lift tant qed jintuża li ġieli tagħmel xi ħames minuti tistennieh.

Dan kollu ġara ftit xhur wara li din il-qorti tal-familja infetħet b'tant pompa.

Sur President, jien ma naħsibx li huwa ġust li ngħidu li l-medjazzjoni hija ħażina għaliex wieħed jista' jisfrutta l-medjazzjoni fejn l-avukat ma jasalx pero` naħseb ukoll li lanqas huwa ġust li nipprovaw nibagħtu messaġġ fejn ngħidu li l-avukati m'humiex il-persuni idonei biex igħinu fil- medjazzjoni.

Jekk nibagħtu dan il-messaġġ inkunu qed nagħmlu disservice lill-pubbliku Malti u insult lill-istess professjoni li tista' tgħin ħafna f'dan ix-xogħol.

Jiena kont nieħu pjaċir kieku l-affarijiet imxew 'il quddiem imma dan ma seħħx.

Aħna mhux se noqgħodu naraw min jippreżenta l- liġi u min le imma qegħdin sempliċement ngħidu lill-gvern biex jagħmel mill- aħjar li jista' għax aħna nemmnu li l-ġustizzja f'pajjiżna għandha tiġi protetta l-ħin kollu bħala waħda mit-tliet pilastri tad-demokrazija.

Minkejja li jien qiegħed fl-oppożizzjoni ma neħux pjaċir li jkun hemm rimarki mill-president tal-qorti dwar l-avviżi legali 138 u 139.

Għaliex il-gvern kellu jagħmel din il-gaffe?

Wieħed ma jistax jagħti poteri lid- direttur ġenerali fil-qrati – li hu impjegat fl-eżekuttiv – li huma tal- ġudikatura.

L-intenzjoni tista' tkun tajba u jiena persważ li l-gvern m'għamilx dan b'intenzjoni ħażina imma s-sinifikat ta' dan kollu jista' jiġi interpretat ħażin.

Sur President, bħala membru parlamentari, jien inħossni mweġġa' minħabba dan.

Minkejja li dawn l-avviżi legali ma tressqux għad-dibattitu hawnhekk, dawn huma parti mil-leġislazzjoni ta' dan il-parlament ladarba ġew imqiegħda fuq il-mejda tal-Kamra, għaddew 28 ġurnata u allura saru liġi.

Għalhekk wieħed għandu joqgħod attent għaliex ma jistax ikollok dik li jien ngħidilha "la lunga mano" ta' l-eżekuttiv.

Jeħtieġ li l-kolonna tal- ġudikatura titħalla taħdem u taqdi dmirijietha sabiex twassal il-ġustizzja f'pajjiżna.

Irridu noqogħdu attenti biex ma ndaħħlux piki bejn il- ġudikatura u l-impjegati - mid-direttur ġenerali 'l isfel - fil-qorti għax inkella se nispiċċaw b'xi kollass.

Jien mhux wieħed minn dawk li se ngħid li se jżarmaw il-qorti.

Jien ngħid biss li għandna nibżgħu għaliha l- qorti.

Irridu naraw li l-qorti taħdem b'mod professjonali u tagħmel ġustizzja mill-aktar fis possibbli.

B'responsabbilita` politika ngħid li m'għandniex inżarmaw il-qorti b'tali mod – u ara ma taħsbux li qed ngħid hekk għax il-professjoni tiegħi hija dik ta' avukat – u ara taħsbu li kulħadd qed jaqbel magħna fuq dan.

Hawn min jgħid li l-aqwa li jinqeda hu u l-bqija ma jimpurtax.

Jien mhux qed ngħid dan għal min għandu xogħol ta' avukat u għal min m'għandux.

Ara ma jkunx hawn min jaħseb li qed nibgħat dan il-messaġġ.

Min irid jagħmel xogħol ta' avukat, irid jaħdem bħalma naħdem jien u jaħdmu l- avukati l-oħra u min jaħseb illi li tkun avukat tfisser li kollox jiġi waħdu jew inkella xogħlu huwa kemm jiftaħ ħalqu u jaqla' l-flus, sejjer żmerċ.

Ħadd m'għandu jgħin dawn it-tip ta' avukati fil-qrati tagħna.

Aħna nixtiequ li l-avukati jkunu leali lejn il-klijenti pero` mbagħad ma rridux nagħmlu l-impossibli!

Il-bieraħ inqtal li ċ-ċentru tal-medjazzjoni se jkollu l-premises tiegħu fl-istess bini taċ-ċentru ta' l-arbitraġġ u mbagħad ladarba l-affarijiet jibdew jikbru, jinstab post ieħor.

Jien nistaqsi: Veru jew le li l-ċentru ta' l-arbitraġġ illum tant għandu problema finanzjarja li spiċċa bl-overdraft mal-bank?

Jien informat li diġa` hemm overdraft mal-bank.

Jekk hu hekk, allura dan mhux qed jagħti r- riżultati mixtieqa għaliex l-iskop ta' dan iċ-ċentru hu li mid-dħul li jdaħħal jiffinanzja t-tmexxija tiegħu stess u ma jkunx dipendenti la fuq naħa u lanqas fuq oħra.

Dan huwa veru jew le?

Jien nistaqsi wkoll – għax id- diskors isir u allura tajjeb li wieħed jiċċekkja – jekk il-gvern għandux ħsieb li 'l quddiem jipprivatizza ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Nisperaw li le!

Jekk inhu hekk, qed nibagħtu messaġġ ħażin għax jekk hemm xi ħaġa li l- poplu żgur ma jridx hi li l-ġustizzja trid tinxtara mingħand il-privat.

Sur President, jien nippretendi li fuq dawn ikolli risposti ċari u li kulħadd ikun jaf li m'hemm l-ebda legal firm li 'l quddiem jista' jkollha interess qawwi u tkun tixtieq li tieħu over iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, bil-permess ta' l-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, m'hemmx ħsieb li ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ jiġi privatizzat u rigward l-overdraft irrid ngħid li dan ilu hemmhekk is-snin u kultant kien jiġi wżat.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Farrugia jista` jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien nirringrazzjah tar-risposta, pero` ovvjament jien m'iniex kuntent li ċ-ċentru kellu overdraft.

Sur President, is-segretarju parlamentari qiegħed jgħid li ċ-ċentru ta' medjazzjoni se juża l-istess premises taċ-ċentru ta' l-arbitraġġ, u dan meta nafu kemm huwa żgħir iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ u allura hemm problema ta' loġistika.

Jien li għandi xi kawżi ta' l-arbitraġġ naf li jekk ma niftiehmux fuq ċerti ħinijiet u fuq fejn nagħmlu l-meetings tagħna ta' l- arbitri, se jkollna l-problemi.

Dan apparti li issa bil-famuż avviż legali numru 361, li l-ministru għoġbu joħroġ għall-ewwel darba fil- pajjiż, daħal konċett li l-arbitraġġ issa sar mandatarju.

M'hemmx għalfejn naqblu, imma bilfors trid tmur.

Din hija xi ħaġa ta' insult lis- sistema ġudizzjarja.

Fuq dan aħna konna diġa` tajna r-raġunijiet tagħna għaliex ma konniex qegħdin naqblu.

M'hemmx indipendenza fil-persuna li trid tiddeċiedi l-każ tagħha.

Għaliex?

Għax jekk, per eżempju, persuna kellha inċident tat-traffiku, ħabtet ma' karozza oħra u d-danni huma iktar minn Lm1,500 bilfors trid tmur quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Fuq kolliżjoni fejn id-danni huma bejn Lm1,500 u Lm5,000 wieħed bilfors irid imur quddiem iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Issa meta 'l quddiem jidħol volum ta' kawżi ta' dan it-tip naraw x'se jiġri f'dan iċ-ċentru.

Sur President, jien ma niddejjaqx nimxi ngħaġġel u biex nevita Republic Street ngħaddi minn Straight Street u niġi viċin, imma mhux kulħadd bħali.

Issa jista` jkun li f'dan iċ-ċentru f'ċertu ħin ikollok arbitraġġ u f'ħin ieħor ikollok kawża kriminali.

Forsi wieħed igħidli: U iva, daħħal bniedem ieħor fl-uffiċċju.

Jien m'iniex kontra li l-uffiċini jikbru.

Imma l- kwestjoni kollha m'hijiex kemm ikun kbir l-uffiċċju ta' avukat jew kemm ikollu avukati miegħu, u din rridu nifhmuha.

Il-kwestjoni hija kemm jista` verament il-klijent jeżerċita d-dritt li jkollu l-avukat ta' l-għażla tiegħu.

Dan huwa l-punt kollu.

U hawnhekk ma ninsewx x'pandemonju kienu qajmu meta fi żmien gvern Laburista kien ġie deċiż li meta persuna jkollha każ ta' dixxiplina quddiem il-PSC ma jistax ikollha avukat li jkun membru parlamentari biex jiddefendih.

Naħseb li s-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici jiftakar x'kienu għamlu missieru, il-Professur Guido de Marco u Dr Fenech Adami.

Kienu qalu: Imma dan m'għandux dritt li jkollu l-persuna tal- fiduċja tiegħu!

X'jiġifieri jiġi mxekkel mid-dritt tiegħu għax l-avukat li jrid huwa membru parlamentari?!

Nista` ngħid li kellhom raġun u lanqas jien ma kont qbilt magħha.

Għaliex?

Għax jien nemmen, u nibqa` nemmen sakemm immut, li d-dritt tad-difiża ta' kull persuna li tgħix f'dan il- pajjiż għandha dritt li tagħżel hi lil min trid avukat tal-fiduċja tagħha biex jiddefendiha, tkun xi tkun is-sitwazzjoni tal-kawża tiegħu; sew jekk tkun waħda kriminali, sew jekk tkun waħda ċivili, sew jekk tkun waħda ta' separazzjoni, sew jekk tkun waħda ta' kummerċ eċċ. Mhux billi joqogħdu jgħidu li t-tali huwa tajjeb fil-kummerċ u l-ieħor huwa tajjeb għal xi ħaġa oħra.

In-nies ikunu jridu l-persuna individwali li tifhimhom għax ikunu jemmnu li l-karattru ta' dak l-avukat jista` jkun aktar viċin biex jifhem anke l-emozzjonijiet tal-klijent tiegħu stess.

Il-poplu għandu jagħżel lil min irid bħala avukat difensur tiegħu għax ikollu fiduċja fih u m'għandux iħares lejn l-aspett politiku.

Għalhekk jien ma kontx naqbel ma` dak li sar pero' dan l-istess argument igħodd għall-oħrajn ukoll.

Sur President, hawnhekk ikun tajjeb li nistaqsi x'se jagħmlu bis-saħħa ta' l-avviż legali numru 361.

Żgur li permezz ta' dan l-avviż legali se jnaqqsu, jekk mhux ukoll se jneħħu d-dritt bażiku li wieħed b'xi mod ikollu l-avukat ta' l-għażla tiegħu.

Għaliex?

Għax din hija kwestjoni ta' loġistika.

Bil-politika ta' din it-tip ta' leġislazzjoni, li kienet leġislazzjoni ta' avviż legali, qed tneħħi s-saħħa minn fuq l-istess ġudikanti li qabel kienu jiddeċiedu dawn il-kawżi.

Mela filli kellek ġudikant qed jiffunzjona b'liġi fil-qrati – kif taf int sa ftit xhur ilu anke fuq kawżi ta' 'l fuq minn Lm1,500 kien jiddeċiedi l-imħallef – u filli neħħejt il-poter ġudizzjarju li kellu ġudikant u poġġejtu f'avviż legali biex jiġi awarded minn arbitru.

Naħseb li b'dan il-mod qed ixxekkel l- amministrazzjoni tal-ġustizzja għax jista' jkun li wieħed mill-partijiet ma jkunx irid imur quddiem l-arbitru.

Niġi issa għall-prinċipju tas-smigħ xieraq.

Jien nemmen li fil-qrati tagħna hemm smigħ xieraq u li ż-żewġ prinċipji tal-ġustizzja naturali, fejn ikollok dritt li l-partijiet jinstemgħu, kemm wieħed u kemm l-ieħor, u li ma jkollokx imħallef li b'xi mod ikun hu wkoll il-prosekutur jew li b'xi mod ikollu xi interess - allura għandek dritt li tneħħih bir-rikuża, u kellna ħafna ġurisprudenza fuqha – għandhom jiġu protetti.

Bl-arbitru jista` jkollok dan id-dritt tas-smigħ xieraq li ma jkunx ċar.

F'kull każ, anke meta għamilna s-small claims tribunal, kellna problemi f'dan is-sens.

Issa din tas-small claims tribunal ħdimna fuqha ż-żewġ naħat.

Aħna, minn LmI00 tellajniha għal Lm250, imbagħad tan-naħa l-oħra tellgħuha għal Lm500 u fi żmien l-Onor.

Austin Gatt reġgħu tellgħuha għal Lm1,500.

Jiġifieri din ħdimna fuqha u kienet qed taħdem.

Pero` mbagħad sibna li kien hemm ċerti affarijiet li għax ma ħsibniex għalihom, as we went along kellna nagħmlu ċerti emendi.

Fil-każ tal-forced arbitration m'hemmx dritt ta' appell f'ħafna ċirkostanzi.

Dan jafu kulħadd.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad irrispondini.

Ħalli nkun ċar fuq is-small claims tribunal.

Jien wieħed minn dawk li mmur fis-small claims tribunal għax nieħu pjaċir nitgħallem.

Fil-fatt għalkemm dawn ikunu każijiet żgħar ikollok ħafna trattazzjonijiet ċivili tajbin.

Imma tiġix issa tgħidli li ċ-chairmen tat-tribunal tat-talbiet iż- żgħar ilhom ma jitħallsu minn Ġunju!

Daqshekk ilhom ma jitħallsu dawn!

Fil-fatt hemm min għandu lista ta' 18-il kawża.

Mela dawn jibdew fin-12.30 p.m., jispiċċaw fit-3.15 p.m. u jżommu anke appuntamenti għal Settembru u Ottubru.

Naħseb li dawn kienu jafu jagħmlu bħall-oħrajn u jgħidu illi la mhux qed jitħallsu, jittrasferixxu l-lista għal Novembru u jħallu l-lista tikber.

Sur President, il-fatt li dak li jkun idum ma jitħallas huwa messaġġ ħażin.

Fejn jidħlu l-qrati tagħna qatt m'għandek tħalli ġudikant milli jitħallas.

Mur ara kieku l-prim imħallef, imħallef jew maġistrat ma jeħdux salarju!

Mela dawn għandhom raġun.

Kulħadd jaf li x-xogħol żdied ħafna speċjalment fejn tidħol il-kriminalita`.

Per eżempju, bil-liġi l-ġdida illum maġistrat lanqas jista' jitgħażżen għax kif isir search, il-pulizija jrid imur għand il-maġistrat u kif jiġi ordnat l-arrest irid imur għand il-maġistrat ukoll.

Pero' trid tara li dawn jitħallsu.

Dan qed ngħidu għaliex l-affarijiet nafhom sew u Malta żgħira u n-nies magħrufa.

Ngħaddi issa għall-kawżi tal-kummissarji tal-ġustizzja.

Jien mhux se noqgħod ngħid lil min għamlu.

M'iniex se noqgħod ngħid li dak kien segretarju tat-tali taqsima tal-partit Nazzjonalista jew li l-ieħor kien kandidat mal-partit Nazzjonalista.

Dawn huma kollha ħbieb tiegħi imma kollha jappoġġjaw lin-naħa l-oħra.

La għamluhom, għamluhom.

Pero` ħalli ngħid x'inhu jiġri.

Mela min qed jagħmel il-kawżi tat-traffiku li jkunu appuntati fil-kunsilli lokali, li allura qed jagħmlu seduti bil-goff u jtellgħu ħafna nies quddiemhom, qed jitħallas u min qed jagħmel seduti normali bħal Benny Delia u Rossignaud – qed insemmihom għax huma kollha ħbieb tiegħi – ma jitħallsux.

Għaliex qed jiġri hekk?

Sur President, jien nieħu pjaċir nara li deċiżjoni tat-traffiku, minbarra li tingħata b'mod ġust u ma jkollokx dawn l-appelli, tkun tagħmel sens.

Per eżempju, ġieli tmur quddiem kunsill lokali u tinzerta ġudikant dieħel jiġri għax forsi jkollu xi mpenji x'imkien ieħor.

Issa ħalli niftiehmu.

Jien ma naqbilx li min ikun se jiġġudika jkollu mpenji x'imkien ieħor jiġifieri min ikollu affarijiet oħra x'jagħmel irid jagħżel.

Jew ħaġa jew oħra.

Ma jistax ikun li għax ikollu mpenji oħra minflok sagħtejn, jagħmel siegħa, waqt li jkun qed jagħmel xogħol ta' ġudikant għax inkella d-deċiżjonijiet mhux dejjem ikunu kif għandhom ikunu.

Meta x-xogħol isir b'dan il-mod il- pubbliku se jbati.

Mela għax wieħed jidher quddiem il-kunsill lokali għax ma jkunx mexa skond is-sinjal tat-traffiku u l-gwardjan ikun tah ċitazzjoni, għandu jeħel multa ta' Lm60!

Imbagħad din il-persuna li ma tkunx assistita, għax ħafna minnhom mhux dejjem ikunu assistiti, ħadd ma jgħidilha d-drittijiet tagħha.

Mela qed ikollna proċeduri, u din trid tinqata', fejn wieħed imur quddiem il-kunsill lokali u d-drittijiet tiegħu x'inhuma quddiem dan il-kunsill ħadd ma jgħidhomlu.

Mela la taf li għandek dritt tas-sitt ijiem għall-appell u lanqas taf li għandek dritt toffri x- xiehda tiegħek.

Ħadd ma jgħidlek xejn.

Hemm min igħidlek li lanqas biss jaf x'ħin għandu jixhed.

Jekk ħadd ma jgħidlek!

Ħafna minnhom dawn ma jkunux assistiti.

Imbagħad wara xi ġimgħa l-persuna tispiċċa tmur għand avukat u tgħidlu l- affarijiet kif żvolġew fil-każ tagħha.

Imma l-avukat lanqas biss ikun jista' jappella mid-deċiżjoni li tkun ttieħdet għax ikunu għaddew is-sitt ijiem.

Qed insemmi każijiet li ngħixuhom flimkien u qed ngħid dan biex intejbu s-sistema.

Għalhekk naħseb li f'kull kunsill lokali għandu jkun hemm bħal avviż li jarah kulħadd li fuqu jkun hemm imniżżel x'inhuma d- drittijiet ta' l-akkużat quddiem dawn it-tribunali.

Kulħadd għandu jkun jaf li jekk bniedem jinstab ħati għandu sitt ijiem ċans biex jappella.

Ħadd ma jaf mill-pubbliku Malti li jekk bniedem ma jkunx assistit jista' jagħmel id- difiża tiegħu u jitla' jixhed.

Dawn huma drittijiet bażiċi li ssibhom kullimkien.

Riċentement jien kont l-Amerka mal-familja u mort f'qorti, f'post żgħir ħdejn Phoenix, fejn stajt ninnota u nara dawn id-drittijiet bażiċi mniżżlin biex kulħadd ikun jaf xi drittjiet għandu.

Dan bħal meta kellna l-judges rules fil-pulizija.

Persuna trid tgħidilha għaliex qed tarrestaha, trid tgħidilha għalfejn tista' tirrifjuta li toqgħod f'identification parade u trid tgħidilha xi drittijiet għandha.

Dawn huma affarijiet bażiċi.

Mela jekk persuna m'għandhiex l-appell għax ma tafx bih, fejn se tmur?

Lanqas tista' tmur għand il-President tar-Repubblika tappella minn deċiżjoni ta' tribunal għaliex biex jidħol il-President tar- Repubblika u dan iżomm sentenza għax ikun jidhirlu li kien każ fejn il- persuna ma kellhiex teħel, trid tkun kawża mill-qrati.

Fejn jidħol tribunal tal-kunsill lokali ma jistax jidħol u allura din il-persuna tispiċċa li taqlagħha minn kullimkien għax imbagħad tmur biex tħallas il- liċenzja u jgħidulha li ma jistax ikollha liċenzja għax kellha multa ta' Lm60 u ma ħallsithiex.

Meta jkollok dawn l-affarijiet għaddejjin fil- pajjiż il-poplu se jgħid kemm mexjin tajjeb fis-sistema ġudizzjarja jew se jgħid kif ħadd m'hu qed jgħidlu x'inhuma d-drittijiet tiegħu?

Din hija l- verita`.

Sur President, fuq l-arbitraġġ hemm affarijiet oħra.

L-ispejjeż għolew wisq fil-qrati tagħna, u dan issa m'għadux kontestat.

Tant m'huwiex kontestat li l-bieraħ l-Onor.

Mifsud Bonnici qalilna li biex wieħed jiffranka l-flus minflok iħallas ir-reġistru, imur quddiem iċ-ċentru ta' medjazzjoni jew ta' arbitraġġ.

Għallinqas din hija ammissjoni tajba u korretta li veru għolew l-ispejjeż fil-qorti.

Qed jiġi aċċettat il-fatt – ġieli kien hemm ammissjonijiet oħra anke mill-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja – li tant għolew it-tariffi tal-qorti li jew ma tidħol xejn jew ....

Ġieli jiġi klijent għandek b'każ li tkun ċert li tista' tirbħu għax ikun a winning case imma l-klijent jgħidlek li ma jridx jidħol il-qorti minħabba l-ispejjeż involuti.

L-istatistika li għandi jien, bħalma għandu l-Onor.

Mifsud Bonnci, turi li mis-sena 2000 sas-sena 2004 ir- rata ta' kawżi ġodda li qed jidħlu fil-prim awla naqsu b'madwar 60%.

Ara l- istatistika ta' l-1999 u ara wkoll dik tas-sena 2000 ....

(Interruzzjonijiet) Mhux kemm kien hemm u kemm inqatgħu għax intom qed tagħmlu ħafna affarijiet li issa kulħadd jaf bihom.

Issa ndrat din il- logħba tan-numri.

Issa spiċċajna bil-ġudikanti tal-computer u li għamlu ħabta jimpikaw bejniethom.

Dan kollu ndara.

Huwa veru li ma jistax ikun li jkollok imħallef jew maġistrat li ma jiddeċiedi qatt jew jiddeċiedi bis- sulluzzu u forsi wieħed jista' jgħid li aħna l-membri parlamentari nistgħu nieħdu pożizzjoni.

Dan huwa veru imma l-verita` hi li int ma tistax tniggeż lill-ġudikatura billi toqgħod titfagħhom fuq il-computer u toqgħod tagħmel l-istatistika, għax dik ukoll hija perikoluża.

Sur President, minħabba li għolew it-tariffi tal-qrati klijent idum jaħsibha ħafna dwar jekk jidħolx il-qorti jew le u allura konna għedna jekk nistgħux nagħmlu l-arbitraġġ għax hemmhekk bniedem jeħles b'irħas.

Imma dan qed ikun irħas?

L-ispejjeż tal-medjazzjoni fil-qorti tal-familja tnaqqsu għal min għandu problema ta' separazzjoni?

Il-kontjiet li jirċievu l-partijiet minħabba l-medjazzjoni żdiedu bil-kbir.

Qabel kien isir il- kuntratt u b'xi mod kien jiġi ppreżentat wara li l-partijiet ikunu pprovaw ...

(Interruzzjonijiet) Aħna kemm-il darba jkollna każi bħal dawn fejn wieħed jipprova jirranġa lill-partijiet.

Jien qatt ma nkun irrid inwassalha separazzjoni.

Hawn xi ħadd li jħobb il-familja u jkun irid iwassal is-separazzjoni?!

M'hawn ħadd.

Imma issa daħħalna l-medjatur li qatt ma wassal biex koppja terġa' tingħaqad ...

(Interruzzjonijiet) Jekk kien hemm kienu waħdiet.

(Interruzzjonijiet) Dawn ir-riformi li qed nagħmlu huma riformi biex ngħinu lill-pubbliku jħallas inqas jew huma riformi għal xi ħaġa oħra?

Dawn ir-riformi qed isiru għax issa l-Unjoni Ewropea qabdiltu widnejh sew bi tnalja tal-ħadid lill-gvern u ġibdithomlu 'l fuq.

Qaltu: "Meta konna qed nitkellmu miegħek kellek dan il-backlog fil- qorti, issa li ngħaqadt magħna x'se tagħmel?"

Allura b'xi mod tbiċċer 'l hemm u tbiċċer 'l hawn u allura l-istatistika ġġibha b'mod li turi li m'għadx hemm dak il-backlog biex dak li jkun jgħid li mexjin.

Dan hu l- messaġġ.

Pero' mhux sew jekk qed isir hekk.

Jien ma nafx, issa jgħidilna s- segretarju parlamentari.

Meta jien kont qed nara l-affarijiet minn dan l- aspett it-tbeżbiż kien ilu ġej minn hemm fuq dwar il-qrati.

Jien m'iniex qed ngħid dan għax issa dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Issa hemm qegħdin.

Jien qed ngħid li qed isiru dawn ir-riformi hekk mgħaġġlin biex il-kawżi jiġu placed b'mod li tonqos il-lista tal-kawżi fil-qorti.

GĦax, kif jaf tajjeb il-kollega tiegħi, il-lista ta' kawżi fiċ-ċentru tal-medjazzjoni ma tidħolx fil-lista tal-kawżi tal-qorti ċivili u l-qrati l-oħrajn.

GĦax dawn il- kawżi ma jkunux fil-lista ta' kawżi għall-judgement, imma fil-lista ta' kawżi għall-mediation jew għall-arbitration.

Allura dik il-lista ma tiġix miżjuda mal-lista tal-kawżi fil-qorti.

Imma kif konna qabel, konna tajjeb jew ħażin?

Ma konniex daqshekk tajjeb għax kien hemm bżonn isiru riformi, pero' m'iniex qed ngħid li konna tajjeb.

Onor. Mifsud Bonnici, jien ngħid li nkunu tajjeb, meta l-pubbliku Malti jibda jgħid li jieħu pjaċir imur il- qorti meta jkollu problema.

Din ilna ma nisimgħuha!

Sur President, jien jinkwetani ħafna l-fatt li jistgħu jiżdiedu l-ispejjeż għall-individwu.

Għalhekk qed ngħid li rridu noqogħdu attenti li ma jiżdidux l-ispejjeż għal min jidħol fiċ-ċentru ta' medjazzjoni.

Hija farsa li wieħed jgħid li mhux se jiżdiedu l-ispejjeż għax fil-qrati tal-familja kibru, u kif!

Il-bieraħ issemma l-investiment.

Hawn xi ħadd li jħobb lill-pajjiż li ma jridx l-investiment?

Kulħadd irid li jiġi l-investiment fil-pajjiż, imma kif se jiġi l-investiment minħabba li se nagħmlu ċentru ta' medjazzjoni meta għandna każijiet pendenti - skandli kbar - li qegħdin f'ħoġor il-gvern u l-oppożizzjoni qed titlob biex joħorġu l-fatti?

Kif jista' jkollu fiduċja fih innifsu dan il-poplu jekk ma jemminx li l-affarijiet mexjin sew?

Mr Speaker, jeħtieġ li l-ewwel il-poplu Malti jifhem li l-gvern huwa korrett f'dak li qed jagħmel.

Meta ma jemminx li huwa korrett ma jistax ikollu fiduċja fih.

U jekk l-istess poplu mhux qed ikollu fiduċja fil- gvern, kif qed tippretendi li l-barrani jiġi bl-investiment?

Dan l-aħħar kellimni Amerikan u qalli li mhux se jiġi aktar hawn Malta.

Meta staqsejtu għalfejn, semmieli inċident meta kien ġie ma' oħrajn, u ħallewh ġo lukanda - wieħed minn tan-naħa l-oħra kien - għaliex kien hemm affarijiet oħra.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux inti!

Mela inti in charge mill-industrija jew mill-investiment!

Jien qed ngħid dawn l-affarijiet għax nemmen li ma nistgħux nistiednu medjazzjoni internazzjonali jekk ma noħolqux spirtu ta' fiduċja f'dan il-pajjiż.

U dan minn kullimkien irid jiġi; min-naħa tal-ġustizzja, mill-awtoritajiet, mill-fondazzjonijiet li jintnu, u mill-ministeri li wħud minnhom jinxtamm li hemm affarijiet li m'humiex f'posthom.

Tisma' ħafna kuntratturi jgħidu u jinsinwaw affarijiet għax it-tali jkun ma' ministru u t-tali jkun ma' l-ieħor!

Dawn huma affarijiet li jweġġgħu l-kredibilità.

U meta tweġġa' l-kredibilità tkun qed tweġġa' d-direzzjoni ta' dan il-pajjiż.

L-investiment jiġi fil-pajjiż meta jkun hawn il-fiduċja.

Sur President, iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ għadu fażull għaliex m'hemmx fiduċja fih.

Dan mhux jien qed ngħidu imma oħrajn li m'humiex fil- politika.

Il-prim imħallef stess qal - u b'responsabbiltà qalha din żgur! - li jispera li t-twaqqif taċ-ċentru ta' medjazzjoni ma jkunx iljunfant abjad bħalma kien iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Dan mhux jien qed ngħidu jew l-Onor.

Joseph Brincat, imma qed jgħidu l-president tal-qorti.

Il-verità hi li meta statement bħal dan isir fil-pubbliku jfisser li hemm sinifikat ta' riżultat.

Iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ infetaħ snin ilu u għadu m'huwiex qed jagħti r-riżultati mixtieqa.

Jien nemmen li dan m'għandux ikun hekk, imma l-verità hi li ma jistax ikollok ċentru li suppost qed jaħdem u mbagħad jibda jaħdem ċentru ieħor ġo fih stess.

Din hija l-qassata; għandek iċ-ċentru ta' l-arbitraġġ li m'huwiex jiffunzjona - tant mhuwiex jiffunzjona li għamilt arbitraġġ mandatarju, jiġifieri trid tmur hemm bilfors - imbagħad ġo l-istess bini se tiftaħ iċ-ċentru ta' medjazzjoni biex la jitlaq dan nagħmlu ieħor.

Ma jistax ikun.

L-ewwel ma trid tagħmel huwa li tibgħat messaġġ li dan iċ- ċentru qed jaħdem.

Tant qed jaħdem li jista' jaħdem xi ħaġa oħra miegħu.

Is-segretarju parlamentari għandu jiġi hawnhekk jgħidilna li ċ-ċentru ta' l- arbitraġġ tant qed jiffunzjona li daħlu "tant" arbitrations u ġew deċiżi "tant".

Hawnhekk nista' nsemmi wkoll ir-rewards.

Jekk wieħed iħares lejn l-istatistika jara jekk humiex qed jingħataw rewards fiż-żmien mixtieq.

Hemm uħud minnhom li saru imma oħrajn damu anke sena u għadhom pendenti.

Din m'hijiex ideali u wieħed għandu jirrimedja din is-sitwazzjoni.

Issa se nitkellem dwar il-medjazzjoni fil-kamp kriminali, fejn għandek każijiet ta' vjolenza domestika.

L-ewwelnett jien ħadt pjaċir li fejn jidħlu każijiet ta' manteniment u vjolenza domestika l-gvern ħatar maġistrat ad hoc - hawnhekk qed nirriferi għall-Maġistrat Vella - biex dawn il-każijiet jiġu riferiti lilu.

Imma apparti li jagħti deċiżjonijiet, ir- role tal-maġistrat għandu jkun - bħalma kienet tagħmel anke l-Maġistrat Padovani Grima - li f'ċerti kawżi ma jeħux deċiżjoni malajr għax hemm il- familja involuta.

Huwa veru li jkun hemm każijiet fejn wieħed ma jkun irid jiċċaqlaq xejn u allura mbagħad wieħed irid japplika l-piena tad- detenzjoni.

Imma jkun hemm każijiet fejn wieħed ikun jista' b'xi mod iressaq il-partijiet u jirranġa s-sitwazzjoni.

Imbagħad ikun hemm każijiet fejn ir-raġel bl-ebda mod ma jkun irid iħallas manteniment, anke f'każijiet ta' minuri.

F'dak il-każ m'hemmx ħniena minnu!

U jkollna ħafna minnhom dawn.

Issa ħalli niġi għall-medjazzjoni domestika li jsemmi dan l-abbozz ta' liġi.

Meta ngħidu medjazzjoni domestika nkunu qed ninkludu l-medjazzjoni familjari.

Allura hawnhekk qed ngħidu li medjazzjoni tal-qorti tal-familja tista' wkoll tispiċċa quddiem iċ-ċentru tal-medjazzjoni?

MR SPEAKER: Bil-permess ta' l-Onor.

Anġlu Farrugia nsejjaħ lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Fuq il-kawżi li nfetħu qabel ħareġ l-avviż legali tas-16 ta' Diċembru li huma pendenti quddiem il-prim'awla tal-qorti ċivili qed ngħidu li jekk il-partijiet jaqblu - naturalment trid tara wkoll l-istadju li tkun fih il-kawża - jistgħu jmorru wkoll quddiem iċ-ċentru tal-medjazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi, ikompli l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri qed ngħidu li każijiet li spiċċaw quddiem il-prim'awla qabel ma ħareġ l-avviż legali jistgħu jiddeċiedu at this stage li jmorru quddiem iċ-ċentru tal-medjazzjoni.

Ma nafx kemm se jkun hemm minnhom dawn!

Issa ħalli ngħaddi għall-kawżi industrijali.

L-Onor.

Mifsud Bonnici jaf daqsi li għal dak li għandu x'jaqsam ma' tilwim industrijali hemm it- tribunal industrijali, bħal meta jkollok, per eżempju, dispute bejn union u employer.

Issa f'dan l-abbozz ta' liġi nsibu li:

""medjazzjoni domestika" tfisser medjazzjoni ta' xorta ċivili, familjari, soċjali, kummerċjali u industrijali.".

MR SPEAKER: Bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia nerġa' nsejjaħ lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Hawnhekk m'aħniex qed nipprovaw niddupplikaw dak li hemm fl-Att dwar ir-relazzjonijiet industrijali li jitkellem fuq medjazzjoni.

Imma nagħtu każ ikollok kawża fuq unfair dismissal li tkun qiegħda quddiem it-tribunal industrijali.

Dak huwa bord ta' aġġudikazzjoni u allura jekk il-partijiet jaqblu jistgħu jmorru quddiem iċ-ċentru.

Anke jekk ikun hemm kwestjoni bejn union u min jimpjega li jkollhom il-volontà li jmorru fiċ-ċentru biex jirranġaw dispute bejniethom, m'hemm xejn xi jżommhom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, dawn l-affarijiet jinkwetawni għax wara li domna niddiskutu l-Att dwar ir-relazzjonijiet industrijali - u domna ħafna niddiskutuh fl-istadju ta' Kumitat xi sentejn ilu - imkien ma kien hemm din l-idea ta' medjazzjoni.

Din ma ssemmiet qatt fid-dibattitu.

Issa jekk kemm-il darba l-partijiet ikunu quddiem it-tribunal industrijali u issa qed ngħidu li jistgħu jmorru għall-medjazzjoni fiċ-ċentru ta' medjazzjoni - għalkemm nifhem x'inhu l-konċett għax fil-liġi industrijali hemm il-konċett ta' mediation - naħseb li d-definizzjoni trid tkun aktar mirquma.

Fl-istadju ta' Kumitat nistgħu niddiskutuha fid-dettall ħalli ngħidu għalxiex qed nirriferu meta ngħidu medjazzjoni ta' xorta industrijali.

Mr Speaker, issa se ngħaddi għal klawsola 7 li tgħid li l-bord ikun magħmul minn mhux inqas minn tliet membri.

Dik mhix daqshekk importanti, imma jien ma naqbilx li ngħidu li l-bord għandu jinħatar mill-ministru.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mifsud Bonnici għandu raġun imma huwa jrid jifhem il-preokkupazzjoni ta' kulħadd hawnhekk.

GĦada pitgħada jien nista' nkun ministru, u l-ministru jaf li ċ-ċans li nagħżel nies li għandhom l- istess twemmin politiku ...

(Interruzzjonijiet) Imma hekk qed isir f'kull bord.

Ara kif inhuma l-bordijiet kollha.

Jien wieħed minn dawk li meta konna fil-gvern qbilt li fejn kien hemm bordijiet li kellhom maġġoranza ta' membri Nazzjonalisti nħalluhom hemmhekk għax ridna nipprovaw nagħtu n-nifs lill-pajjiż.

Imma fil-verità x'qed jiġri?

Qed jiġu magħżula dejjem dawk in-nies li għandhom l-opinjoni politika tal-partit Nazzjonalista, u għalhekk naħseb li jkun ħafna aħjar jekk il-bord jinħatar minn kumitat parlamentari konġunt ħalli ma jkollna l- ebda indikazzjoni li l-bord li se jmexxi lil dan iċ-ċentru għandu xi riħa partiġjana.

Jien qed nibgħat dan il-messaġġ għax nemmen verament illi għandna nagħmlu l-aħjar għall-pajjiż.

Anke dwar il-kwestjoni ta' kemm għandhom idumu hemm il-membri tal-bord, jekk dan il-kumitat parlamentari konġunt ikollu fiduċja f'dan il-bord, allura jien kieku nagħtih ħajja itwal minn erba' snin u ntawlu anke għal ħames jew sitt snin.

Issa ħalli niġu għall-funzjoni taċ-ċentru, Mr Speaker.

L-ewwelnett nixtieq nagħmel enfasi li jien naqbel totalment illi għandu jkun hemm kodiċi ta' etika biex ikunu jistgħu jsegwuh il-medjaturi matul il-proċediment tal- medjazzjoni.

Diġa` semmejt l-inċident li kien hemm fil-qorti tal-familja llum dwar il-medjazzjoni, u għalhekk kulħadd għandu jagħraf kemm huwa mportanti li kull medjatur ikun koerenti b'mod strett mal-kodiċi ta' etika.

Kull professjoni f'pajjiżna għandu jkollha kodiċi ta' etika.

Fil-fatt anke l-komportament tagħna l-membri parlamentari ma' xulxin, tkun xi tkun is-sitwazzjoni, għandu jkun ibbażat u marbut kollu ma' xi kodiċi ta' etika.

Għalhekk naħseb li hekk kif jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi, għandu mill- ewwel isir ix-xogħol neċessarju fuq kodiċi ta' etika biex il-medjaturi ma jibdewx ix-xogħol tagħhom mingħajr kodiċi ta' etika imma jimxu fuq kodiċi bħal dan.

Anke fir-rigward ta' l-avukat, jien nixtieq ħafna li jkun hemm komportament verament etiku minn kull avukat u mhux ikun hemm avukati li jkunu qed jagħmlu disservice lill-istess professjoni tagħhom billi ma jkunux korretti fl-etika, fil-komportament u fl-ilbies tagħhom meta jidhru quddiem il- ġudikant.

Hawnhekk qed nirriferi kemm għall-avukati nisa kif ukoll għall- avukati rġiel għax għalkemm avukat raġel dejjem jilbes qalziet u ġlekk, jgħodd ukoll x'qalziet u ġlekk jilbes.

Huwa importanti wkoll li l-avukat ikun korrett waqt li jkun preżenti fl-awla tal-qorti għax dan joħloq ċerta kredibbilta`.

Mr Speaker, fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm klawsola li tgħid illi kull sena għandu jiġi ppubblikat rapport dwar il-progress taċ-ċentru tal-medjazzjoni.

Jien nistaqsi: Dan ir-rapport fejn se jmur?

Se jarah il- ministru?

Dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex jispeċifika fejn għandu jmur dan ir-rapport, pero` jien naħseb li għandu jiġi f'din il-Kamra għall- iskrutinju tal-membri parlamentari biex jassiguraw li dan iċ-ċentru qed jaħdem u jagħti s-servizz li għalih ġie mwaqqaf verament.

Mr Speaker, issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-medjaturi nominati.

Jien ma nafx, imma fuq liema grounds se nagħmlu n-nomini?

Se nagħmlu bħalma għamilna fil-każ tal-qorti tal-familja, fejn għax ġie xi ħadd mill-Amerka jew mill-Irlanda biex jagħmlilhom il-kors jew inkella għax wieħed mar f'xi uffiċċju ta' l-avukat li jidher iktar modern għax għandu l-ħġieġ tinted, dak allura jfisser li ġie mħarreġ?

Irridu noqogħdu attenti.

Jekk issa se ndaħħlu lill-medjaturi f'dan iċ-ċentru ta' medjazzjoni, irridu naċċertaw li, per eżempju, f'każ ta' medjazzjoni ta' kawża ċivili, dawn il-medjaturi ...

U hawn irrid nagħmel enfasi li dawn il-medjaturi għandhom ikunu avukati.

Jien ma nistax nimmaġina xi medjatur li m'huwiex avukat f'ċentru bħal dan.

Huwa veru li tiddependi n-natura tal-medjazzjoni wkoll, imma żgur li fejn tidħol il-medjazzjoni domestika ta' xorta ċivili jien ma nistax nimmaġina li l-medjatur ma jkunx avukat, jiġifieri we have to qualify, u allura l-liġi għandha tispeċifika aħjar dwar min jista' jkun medjatur tat-tali medjazzjoni.

Jien nifhem li meta tkun qed issir medjazzjoni f'kawża industrijali, il-medjatur m'hemmx għalfejn ikun avukat imma jista' jkun ex-trejdjunjonista jew xi persuna li fil-passat tkun ħadmet ħafna fil-qasam industrijali.

Għalhekk kif għedt diġa`, we have to qualify.

Il-liġi għandha tkun imlaħħma ħalli ma jsirux żbalji.

L-Onor.

Mifsud Bonnici għandu raġun li jkun jixtieq ċerti affarijiet, pero` jrid iżomm f'moħħu li jekk huwa jagħmel l-affarijiet sew, dan ma jfissirx li kulħadd se jagħmilhom sew bħalu.

Anzi suppost l-Onor.

Mifsud Bonnici, bħala segretarju parlamentari, jaf iktar minni kemm l-affarijiet mhux dejjem isiru sew.

Illum il-ġurnata trid tkun il-ħin kollu l-avukat tax- xitan.

Xi kultant anke meta jsir il-ftehim u dan jitniżżel bil-miktub, l- affarijiet ma jkunux ċari, jiġifieri nistgħu nimmaġinaw kemm irridu naħsbu għal affarijiet biex lil dan iċ-ċentru nkunu nistgħu nagħtuh il-fiduċja tagħna.

Iċ-ċentru tal-medjazzjoni għal Malta għandu jkun wieħed b'saħħtu u jagħti kredtu lill-poplu Malti u Għawdxi verament.

Jien m'iniex se nħajjar lil xi ħadd biex jirrikorri għand dan iċ-ċentru ta' medjazzjoni u ma jmurx il-qorti għax it takes two to tango, pero` nemmen li fejn hu possibbli l-liġi għandna nirranġawha ħalli ma nagħmlux l-iżbalji li diġa` għamilna.

M'iniex se ngħid lill-Onor.

Mifsud Bonnici biex igħid dan pubblikament, pero` huwa fatt li fil-qorti tal-familja saru ċerti żbalji minħabba li ma konniex ġejna hawn meta waqqafna l-qorti tal-familja, u għalhekk issa ġaladarba din id-darba ġejna hawnhekk biex inwaqqfu ċ-ċentru tal-medjazzjoni għal Malta għandna naraw li jkollna l-aħjar.

Issa ħalli niġi biex nitkellem fuq il-kwestjoni ta' jekk medjatur għandux ikun jista' jitneħħa minn ministru jew mill-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Anke hawn, jien nistaqsi: Kif se naħdmu?

Illum il-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja qiegħda tilħaq l- għanijiet li forsi wieħed seta' jgħid li kellha meta twaqqfet?

Issa qed ngħidu li fl-aħħar tas-sena l-president se jkollu joqgħod jiġbor lill- medjaturi kollha madwaru, qisu Kristu qed jiekol iċ-ċena mad-dixxipli, u jagħmel show sħiħ bir-rapporti, pero` aħna mhux dak li rridu.

Aħna rridu li filwaqt li l-qrati tagħna jkunu qed jiffunzjonaw u jkunu qed iżommu l- indipendenza tagħhom il-ħin kollu, ikollna kummissjoni li għallinqas, fejn jidħol il-poplu, ikollha ċerti snien.

M'għandniex nibqgħu nippermettu li jkollna nies illi jħossuhom aggravati minn ċerti affarijiet fil-qrati - u din mhux bilfors tkun tikkonsisti f'deċiżjoni għax jista' jkun li wieħed ikun ġie aggravat minn avukat, minn uffiċjal tal-qorti, minn maġistrat jew whoever - u s-soluzzjoni tkun li nagħmlu rapport fuq dan il-każ.

Jekk hawn xi ħaġa li l-gvern Nazzjonalista huwa magħruf għaliha, din żgur li hija għar-rapporti li joħroġ, u normalment dawn ir-rapporti jkunu miktubin b'mod tajjeb, pero` b'daqshekk fejn se naslu?

Aħna mhux hekk irridu.

Aħna, bħala oppożizzjoni, irridu ...

Issa hawn jien qed nipproponi li dawn l-affarijiet nagħmluhom flimkien, jiġifieri m'iniex qed ngħid li jekk dawn l-affarijiet li qed nipproponi ma tagħmluhomx intom, nagħmluhom aħna.

Dawn l-affarijiet għandna nagħmluhom flimkien biex kull sistema ġudizzjarja li taqa' taħt il-kappa tal-qrati tagħna tkun dejjem iktar b'saħħitha sakemm naslu f'sitwazzjoni fejn il-pubbliku Malti ma jibqax jibża' jirrikorri għal xi sistema ġudizzjarja meta jkollu xi problema u jibda jemmen li ġaladarba għandu problema, hemmhekk irid imur.

Issa jekk wieħed ikun jixtieq jirrikorri quddiem iċ-ċentru tal-medjazzjoni biex jevita l-qorti, huwa għandu jkollu dik l-għażla quddiemu.

Mr Speaker, huwa mportanti li l-gvern ma jittraskurax affarijiet bażiċi.

Per eżempju, ġaladarba qed nitkellem fuq il-qrati, jien ma nistax ma nsemmix il-problema tal-laboratorju forensiku, u llum aħna pprovajna nittrattaw din l-issue b'urġenza.

Jien nirrispetta r-ruling li ta Mr Speaker, pero` ma nistax ninjora l-fatt li llum fil-qrati tagħna għandna deadlock komplet.

Biżżejjed ngħid li minħabba din il-problema tal- laboratorju forensiku, fil-kamp kriminali hemm kawżi li ma jistgħux jimxu 'l quddiem.

Issa jien m'iniex se noqgħod nistaqsi għaliex J.R. Grima, il-head taċ- ċivil, bagħat għall-analisti f'Kastilja, u wara siegħa jismagħhom, ...

Illum diġa` għaddew kważi ġimgħatejn minn meta jien u sieħbi l-Onor.

Gavin Gulia għamilna dik il-press conference, u m'hu veru xejn li aħna qed nipprovaw nieħdu xi vantaġġ politiku.

Aħna tafu x'irridu?

Li l- laboratorju forensiku jkun jiffunzjona.

Issa jekk hemm problemi oħra, il- fatt jibqa' li inti qiegħed fil-gvern biex tieħu d-deċiżjonijiet.

Aħna nistgħu ma naqblux miegħek, imma inti għandek tieħu d-deċiżjonijiet xorta waħda.

Il-bieraħ inti għedt waħda tajba meta għedt li aħjar tittieħed deċiżjoni mingħajr dewmien żejjed, anke jekk ma tinqatax favur il-persuna in kwestjoni, milli din tittieħed wara ħafna żmien għax imbagħad il- konsegwenzi ta' dik id-deċiżjoni jkunu ħafna ikbar

Mr Speaker, ħadd ma jista' jinjora l-fatt li l-laboratorju huwa wieqaf u li hemmhekk għandek makkinarju ma jaħdimx.

Allura l-pubbliku jista' jkollu fiduċja fis-sistema ġudizzjarja meta dan jaf li teżisti din il-problema nazzjonali serjissima?

Assolutament ma jagħmilx sens li wieħed jipprova jiġġustika d-dewmien li qed ikun hemm f'din il-kwestjoni, anzi wieħed irid jagħmel kollox biex ma jkunx hemm iktar dewmien.

Din hija xi ħaġa li la jien, la l-Onor.

Gavin Gulia, la l-Onor.

Herrera, li qiegħed ħdejja, u lanqas ħadd ma kellu għalfejn jitkellem fuqha għax la din il-problema qiegħda hemmhekk, għandha tiġi ndirizzata mill-ewwel.

Lanqas kien hemm għalfejn jiġi l-president tal-qorti u joqgħod jgħaddi ċerti kummenti - għalkemm huwa qagħad attent kif jagħmel dawn il-kummenti - fuq il-kwestjoni ta' l-esperti.

Għandna naraw li dejjem ikun hemm the middle of the road.

Jekk hemm bżonn issir riforma, għandna nikkonsidrawha, imma għandha ssir xi ħaġa għaliex this is too much.

Issa din il-problema tant baqgħet tkarkar magħna li kkollossat u issa, kif qed igħid tajjeb sieħbi ta' ħdejja, qed tikkawża anke problemi kostituzzjonali għax meta jkun hemm dewmien żejjed f'kawża kriminali, dan ikun qed jimpinġi d-dritt fundamentali li persuna għandha li tinstema'.

Din hija l-verita`.

Għalhekk, Mr Speaker, kif għedt diġa`, filwaqt li aħna, bħala grupp parlamentari, qed naqblu fil-prinċipju ta' dan l-abbozz ta' liġi, hemm ħafna affarijiet x'nirranġaw biex ikollna liġi li tagħmel iktar sens u biex fuq kollox dak li jsir f'dan il-parlament isir b'għan wieħed, li dak kollu li jsir, isir fl-interess nazzjonali ħalli pajjiżna verament ikollu l-aqwa ġustizzja għaliex il-poplu dejjem jixraqlu l-aħjar.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Herrera.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, il-partit Laburista fl-oppożizzjoni m'għandu xejn kontra l-medjazzjoni u l-arbitraġġ.

Li għandu kontra hu li l- affarijiet isiru bil-għaġġla u b'mod ħażin u l-arbitraġġ u l-medjazzjoni jsiru b'mod sforzat u allura jsiru kontra-produttivi.

Fuq l-arbitraġġ mhux se nitkellem għaliex naħseb li qatt ma kien hemm suġġett f'Malta li jien tkellimt fuqu daqshekk.

Kważi kważi dan ħadtu bħala missjoni personali tiegħi għaliex kif jaf kulħadd il-qrati jinteressawni ħafna.

Jien twelidt u għext f'ambjent legali u allura hija ħaġa naturali li l-istituzzjoni ġudizzjarja hija daqshekk għal qalbi.

Fil-fatt kemm missieri kif ukoll oħti jaħdmu f'dan il-qasam ukoll u jien minn meta kont għadni żgħir ħafna ħlief bi qrati, liġijiet u ġustizzja ma smajtx.

Jien avukat u allura dan il-qasam huwa parti essenzjali minn ħajti.

Naħseb li l-kritika li saret minni personalment ħalliet - se nuża kelma bil- Latin peress li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici huwa bniedem ta' kultura - l-imprimatur tiegħi fuqu.

Din il-liġi hija aħjar mil-liġijiet oħrajn li għamel pero' għandha aspetti tajbin u aspetti li ma tantx huma tajbin.

Bir-rispett kollu lejn l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici rrid ngħid li f'din il-liġi m'hu qed nagħmlu xejn speċjali.

Jista' jkun li n-nies qed jisimgħu ħafna affarijiet u qed jimpressjonaw ruħhom imma fil-verita` mhu se jsir kważi xejn ġdid.

Min bħali ilu jaħdem il-qorti għal kważi 20 sena malajr jirrealizza li l-imħallfin u l-maġistrati tagħna u xi korp ta' aġġudikazzjoni ...

Issa dan ma nafx xi jrid ifisser bih il-kollega tiegħi pero' naħseb li qed jirriferi għal din il-kwantita` kbira ta' tribunali, arbitraġġi sforzati, chairmen u affarijiet oħra.

Ma nafx jekk hux qed jirriferi wkoll għal dawn il-bordijiet li ġew ikkreati f'kull aġenzija governattiva li naħseb minnhom hawn daqskemm hawn nies f'Malta.

Pero' jkun tajjeb li lis-segretarju parlamentari nistaqsih jekk meta jirriferi għall- korp ta' aġġudikazzjoni jkunx qed jirriferi wkoll għall-bordijiet kollha li jeżistu f'Malta nkluż il-planning authority, id-dipartimenti u l-aġenziji kollha li għandhom bordijiet.

Quddiem dawn il-bordijiet tista' twaqqaf il- proċeduri u tmur għall-medjazzjoni?

Din m'hijiex qiegħda ċara u ma nafx għalfejn hemm riferenza għal korp ta' aġġudikazzjoni.

Jista' jkun li hawnhekk qed jirriferu wkoll għat-tribunali industrijali ̧ għat-tribunal tat- talbiet żgħar - aħna l-avukati dawn ngħidulhom tribunali tat-tfal li jkollhom kawżi sa Lm1,500 - jew inkella għall-arbitraġġ sforzat.

Daqskemm hawn tribunali!

Sur President, illum trid tkun road runner biex taħdem ta' avukat.

Huwa għalhekk li Tony Abela - hawnhekk mhux qed nirriferi għas-segretarju parlamentari - u jien ibbojkottjajna ċ-ċerimonja.

Illum qed isir diffiċli ħafna li taħdem ta' avukat.

Naħseb li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, bir- rispett kollu lejh, qed jimmaġina li se jibqa' ministru jew segretarju parlamentari sakemm jagħlaq 65 sena.

Probabbilment il-verita` hija differenti għaliex naħseb li 'l quddiem hu wkoll se jibda jgorr u jmaqdar lilu nnifsu.

Sur President, kif tista' taħdem f'Malta jekk jeżistu tribunali r-Rabat, iż-Żurrieq, Tas-Sliema, Birkirkara u Għawdex biex ma nsemmix ukoll bordijiet ̧ dipartimenti, arbitraġġi u medjazzjoni ma nafx fejn?!

Kif tista' taħdem ta' avukat?

Dan huwa ġenn assolut f'pajjiż żgħir bħal Malta.

Huwa għalhekk li l-avukati huma ffrustrati għax dan kollu ma jagħmilx sens.

In-nies qed jidhru bla avukati u qed jiġu kkundannati quddiem it-tribunali fuq il-ħmerijiet, mingħajr ma jkollhom id-difiża li għandhom dritt li jingħataw ̧ għax l-avukati ma jistgħux ikunu f'dawn il- postijiet kollha u fil-qorti fl-istess ħin.

Per eżempju ̧ issa fejn hemm il-qorti tal-familja neħħejna wkoll il-bridge u l-imħallef li qed jaħdem hemmhekk lanqas għadu jilbes toga.

X'jagħmel dan?!

Joqgħod jiġri fit- toroq bit-toga qisna qegħdin fil-karnival?!

Ma tistax taħdem hekk!

Kieku konna l-Amerka ̧ ir-Russja jew il-Ġermanja li huma pajjiżi kbar nifhimha li jkollok il-qrati muniċipali, il-qrati tal-kunsilli eċċ. Per eżempju, f'Londra għandek il-bow street magistrates ̧ li huwa l-kriminal ̧ l-old bailey u r-royal courts of justice għal popolazzjoni ta' 10 miljun ruħ.

Jien ġej u sejjer Oxford u nista' ngħid li hemmhekk hemm 500 ̧000 ruħ u hemm qorti waħda biss.

Imbagħad f'Malta għandna popolazzjoni ta' 400,000 ruħ u se jkollna 150 jew 200 sede ġudizzjarju.

Dan huwa redikolu u stupidu.

Nifhem li għandna qorti muniċipali għal Għawdex għax hemm il-baħar imma li ma' Malta kollha jkollok dawn il-qrati ̧ ċentri ta' medjazzjoni, ċentri ta' arbitraġġ eċċ, hija xi ħaġa tad-daħk!

Per eżempju ̧ bir-rispett kollu ma naqbilx li t-tribunali jżommu s-sede tagħhom fil-kunsilli.

L-ewwelnett m'hu veru xejn li ċ-ċittadini qed ikunu moqdija aħjar għax min jaqla' ticket iż-Żurrieq ma tfissirx li jkun miż- Żurrieq u min jagħmel kontravvenzjoni Għawdex mhux bilfors ikun minn Għawdex.

Meta għandek pajjiż żgħir bħal Malta ̧ is-seduti għandhom isiru l- qorti biex dak li jkun ilaħħaq ma' kollox.

Imbagħad jekk ikollok kawżi Għawdex, tmur hemmhekk.

Imma mhux toqgħod tiġri qisek roadrunner ma' Malta u Għawdex kollu.

Din se nopponiha bil-qawwa kollha għax se tkisser il- professjoni legali u jekk tkisser il-profesjsoni legali ̧ tkisser in-nies.

X'jiġifieri n-nies ma jkollhomx dritt għall-avukat tagħhom?

Jiġri wkoll li filgħodu jkollok tmur arbitraġġ f'East Street - sakemm nasal hemmhekk ikolli niċċarġja l-pacemaker li għandi għax ngħejja nimxi sa hemmhekk - u mbagħad is-seduti jaqbdu u jappuntawhomlok bl-addoċċ għax il- medjaturi m'humiex avukati - din ma nistax nifhimha lanqas - u jkollok ukoll l-appelli kriminali, iċ-ċivil, il-family court eċċ. Dan x'ġenn hu!

L-arbitraġġi għandhom isiru l-qorti u mhux f'ċentru ad hoc.

L-istess ngħid għall-medjazzjonijiet.

Għandhom isiru medjazzjonijiet imma dawn għandhom isiru l-qorti u mhux f'ċentru ad hoc f'Tas-Sliema jew f'Bormla.

Jekk hemm bżonn inkabbru l-qorti u nużufruwixxu ruħna minn dak il-bini u mhux noqogħdu niġru ma' Malta u Għawdex kollu qisna l-imġienen bil-konsegwenza li mbagħad nibagħtu lill-istudneti jew lis-segretarji jagħmlu l- medjazzjonijiet.

Dan huwa ġenn u l-avukati huma ffrustrati fuqha din.

Nerġa' ntenni li b'dan kollu l-ministru ma skopriex l-Amerka.

Dan qisu Christopher Colombus li skopra l-Amerka bil-luck.

Meta jkollok kawża serja - hawnhekk mhux qed nirriferi għal kawżi żgħar ta' bla sinifikat għax inkella ma nispiċċaw qatt - ...

U hawnhekk irridu nikkjarifikaw li l-medjazzjoni b'ordni tal-qorti jew ta' xi tribunal ieħor trid issir u mhux b'korp ta' aġġudikazzjoni għax din hija xi ħaġa redikola, stupida u ma tagħmilx sens.

X'inhi din il-biża' mill-qorti?

Donnu li l-ministru ma jridx jirrikonoxxi li hemm qorti fil-pajjiż, li hija organu ġudizzjarju!

Donnu li dan irid jumiljaha l-qorti u li għandu fissazzjoni kbira li jitfagħha f'kappa ta' tribunali u bordijiet li qed jikkrea waħda wara l-oħra.

Il-medjazzjoni għandha ssir b'ordni tal-qorti u mhux b'ordni ta' xi korp ta' aġġudikazzjoni jew ħmerijiet bħal dawn.

Sur President, ġieli jkollok kawża quddiem imħallef fejn wieħed igħidlu li hemm ċans li l-partijiet jaslu fi transazzjoni bejniethom.

Taħseb li l- imħallef mhux se jagħti differiment jew se jwaqqfu?

L-imħallef jagħti differiment kemm ikun irid dak li jkun għax ikun se jiffranka li jikteb sentenza u jiffranka li joqgħod jisma' x-xhieda u jagħti ż-żmien biex wieħed jara jekk jistax ikun hemm qbil.

Issa biex isir dan hemm bżonn immur quddiem bniedem, li ħafna drabi lanqas ikun avukat u bir-rispett kollu ma jkun jifhem xejn fil-liġi, u dan jagħmilha ta' prużuntuż u ta' medjatur f'kawża legali ̧ kif qed jiġri fil-qorti tal-familja?!

Bir-rispett kollu, ħafna mill-medjaturi huma prużuntużi.

Jien se nagħmel rapport - din qed niddikjaraha fil-parlament u dalwaqt jirċeviha l-ministru - ta' medjaturi li qed jabbużaw mill-kariga tagħhom, qed jibagħtu għall- klijenti tagħna, qed iwasslu partijiet f'agreements fuq letterheads tal-qorti, jiċċarġjaw il-partijiet ̧ wara jiġu l-partijiet għandna u jgħidulna li għamlu l-agreement u dan ma jkunx jiswa one penny għax ikun illegali, ma jkunx sanzjonat minn imħallef u ma jkunx jagħmel sens legalment.

Dan hu li qed jiġri.

Hekk isiru l-medjazzjonijiet?

Jien għandi bżonn bniedem li ma jifhimx fil-liġi u ta' prużuntuż li hu jagħmilha ta' medjatur fi kwestjonijiet legali?

Dawn huma ħmerijiet!

L-imħallef għandu jordna u jgħid li jekk dak li jkun jista' jirranġa ̧ jirranġa.

Pero' li rridu nagħmlu huwa li nbiddlu l-liġi, mhux hekk!

Irridu ngħaddu liġi u ngħidu li jekk il-partijiet f'kawża jħossu li hemm ċans li jsolvu każ bejniethom amikevolment u li hemm ċans ukoll li jaslu f'medjazzjoni, jekk issir talba l-qorti almenu għandha tikkonċedi terminu.

Il-partijiet jistgħu jew jipprovaw isolvuha bonarjament mingħajr l-assistenza jew indħil tal-gvern u jagħżlu lil min iridu bħala medjatur.

Jista' jkun li dak li jkun ikun irid lit-tali għax forsi kien l-avukat ta' parti minnhom qabel jew għax ikun xi ħabib, u dan jagħmilha ta' medjatur.

Issa jekk ma jkunx hemm bżonn medjatur jistgħu jiltaqgħu bejniethom u jiddiskutu u jipprovaw jaslu.

Pero' jekk għandu jkun hemm ċentru ̧ dan għandu jkun fl-istess bini fejn isir l-arbitraġġ jew f'xi bini viċin il-qorti u mhux nivvintaw xi bini ieħor għax inkella se nibda mmur il-qorti mhux bit-toga, bil-morning dress jew bis-sidrija imma nibda mmur bit-tracksuit u bil-gym shoes!

B'dan il-mod inkun lest li nitlaq niġri kemm niflaħ lejn East Street għall- arbitraġġ, imbagħad minn hemmhekk għall-qorti tal-familja, - hemmhekk neħħew ukoll il-bridge - wara mmur niġri kemm niflaħ lejn iċ-ċentru tal- medjazzjoni li qed joħlom bih is-segretarju parlamentari ̧ minn hemmhekk immur niġri lejn xi tribunal f'xi rokna mbiegħda tal-pajjiż, imbagħad immur niġri kemm niflaħ għal quddiem il-maġistrat!

Sur President, fil-liġi jrid ikun hemm li jekk il-partijiet iridu jqabbdu medjatur lil min iridu huma, il-gvern m'għandu l-ebda dritt jindaħal bil- ħmerijiet ta' l-elenki tiegħu.

Din ta' l-elenki ma naqbilx magħha.

X'jiġifieri tagħmilhom int il-medjaturi!

Mela inti tifhem f'kollox!

U l- medjaturi jridu jkunu avukati u mhux ma jkunux jifhmu fil-liġi!

Dawn il- medjaturi jridu jkunu avukati li, jekk iridu, jispeċjalizzaw fil- medjazzjoni ħalli jkollhom il-kwalifiki neċessarji, imbagħad nibdew neħduhom bis-serjeta`.

Per eżempju, peress li nofs il-medjaturi huma nutara, meta laħħquhom kellhom jibdlu l-liġi għax nutar ma jistax jaħdem ta' medjatur, jiġifieri dawn kienu kisru l-liġi wkoll meta għamluhom.

Ma nafx kif medjaturi li qatt ma studjaw l-ebda liġi jridu jimponu l- opinjonijiet tagħhom fuq kwestjonijiet purament legali.

Dawn x'jifhmu fil- liġi?

Meta dawn jiltaqgħu mal-partijiet, il-medjatur joqgħod bil-qiegħda hemm qisu ħmar u ġieli lanqas jiftaħ ħalqu!

Dik x'medjazzjoni hi?!

Jien naqbel li l-qrati nagħmlulhom liġi fejn norbtulhom idejhom li jekk - mhux ikollok xi imħallef bully għax hemm min hu bully - il-partijiet ikunu jistgħu jaslu fi transazzjoni bejniethom, lill-imħallef jgħidulu, u dan mhux jibqa' għaddej imma jagħtihom ċans.

Minbarra dan, jekk imħallef iħoss li l-partijiet ma jkunux qed jaslu minħabba xi ħmerija, forsi minħabba l-ispejjes tal-kawża, fuq xi punt partikolari jew inkella fuq xi affarijiet li jistgħu jiġu riżolti bonarjament, dan jista' jordna biex ikun hemm medjazzjoni.

F'dan ir-rigward naqbel li hemm bżonn ta' ċentru u għalhekk aħna se nivvotaw favur imma jekk il-partijiet stess iridu li jwaqqfu l-proċeduri biex jipprovaw jaslu fi qbil bejniethom bla medjatur, għandhom jingħataw dan iċ-ċans.

Jista' jkun li dawn ikunu jridu jappuntaw lil xi ħadd li ma jkunx qiegħed fl-elenku għax forsi jħossu li dak ikun l-aħjar wieħed.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed isemmi li ħafna mill-arbitri, fosthom Dr Ellul, kif tagħżilhom igħidulek li ma jkunux iridu joqogħdu bħala arbitri biex ikollhom one arbitration a year u jaqilgħu Lm50.

Iħossu li dan m'huwiex worth it.

Kif kont qed ngħid qabel, jekk il-partijiet jaqblu dwar min għandu jkun l- arbitru, il-gvern m'għandux jimponi bl-elenku.

Din ta' l-elenki għandha tispiċċa għax tmur kontra l-ħsieb ta' l-indipendenza u l-awtonomija tal- ġudikatura.

Barra minn hekk ma tagħmilx sens, tagħti lok għal suspett u tkun kontra-produttiva.

L-elenku għandu jkun hemm għal meta l-imħallef jidhirlu li każ partikolari jkun jista' jissolva bonarjament.

Hemmhekk għandek tħallih l-elenku.

L-imħallef jista' jgħidlek, kif jiġri f'pajjiżi oħra – dan qed ngħidu għax segwejt u qrajt - li l-każ ikun fuq pika u fuq il-ħmerijiet u allura jgħid lill-partijiet biex imorru jagħmlu xahrejn medjazzjoni.

Jekk dawn ma jiftiehmux għandu jimponihulhom arbitru.

Pero' jekk il-partijiet jiftehmu bejniethom fuq lil min iridu, il-gvern m'għandu assolutament qatt, u taħt l-ebda ċirkotanzi, jimponi lista ta' nies.

Dan il-kriterju għandu jitbiddel; almenu medjazzjoni fuq kwestjonijiet legali għandha ssir minn persuna legali u mhux tagħmel lista ta' nies li taparsi jkunu ħadu sitt xhur kors biex saru medjaturi.

Hawnhekk ikun tajjeb li nkunu nafu xi skills għandhom dawn il-medjaturi.

Nerġa' ntenni li l-medjaturi għandhom ikunu jifhmu fil-liġi u mhux jagħmluha ta' medjaturi fi kwestjonijiet legali u jibdew jindaħlu u jagħtu pariri lill-klijenti tiegħek kontra l-parir li tkun tajthom inti stess u jibdew jibagħtu għalihom minn wara daharek.

Din it-tip ta' medjazzjoni ma naqbilx magħha kompletament.

Huwa tajjeb li jkollok strutturi imma mhux b'dan il-mod.

Dan biex ma nsemmix il-fatt li għandek medjazzjoni skond il- korp ta' aġġudikazzjoni u din għandi oġġezzjoni għaliha.

Kif għedt qabel, dan il-korp ta' aġġudikazzjoni għadni ma nafx x'inhu.

MR SPEAKER: Onor. Herrera, sar il-ħin.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Se nikkonkludi.

Hawn Malta hawn mijiet jekk mhux eluf ta' korpi ta' aġġudikazzjoni.

Per eżempju, jien l-ewwel darba li se nidher quddiem id-DCC se ngħidilhom biex jieqfu ħalli mmur għal medjazzjoni mad-dipartiment u jridu jagħtuni ċans għax dak huwa korp ta' aġġudikazzjoni.

Jekk jien se mmur quddiem il-public service commission se ngħidilhom biex jieqfu għax jien irrid immur għal medjazzjoni.

Dan jaf x'se jagħmel b'din il-klawsola?

MR SPEAKER: Onor. Herrera, se tibqa' in possession?

ONOR.

JOSE' HERRERA: Iva.

MR SPEAKER: Issa nsejjaħ lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, biex jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal- Kamra għal għada, l-Erbgħa, 6 ta' Ottubru, 2004 fis-6.00 p.m. b'din l- aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Medjazzjoni – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurtà Soċjali – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trusts – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nixtieq nappella lill-gvern biex ma jerġax jiġri dak li ġara l-ġimgħa li għaddiet meta cruiseliner intbagħat jorbot in-naħa ta' Ras Ħanżir peress li l-post fejn seta' jorbot - dan biex jinżlu t-turisti u jimxu lejn il-Belt - kien meħud minn vapur ieħor tal- gwerra.

Il-gvern irid jiddeċiedi lil min se jagħti preċedenza, jekk hux lill-vapuri tal-gwerra jew lill-vapuri li jġibulna t-turisti meta jżuru l- portijiet tagħna.

Din mhix l-ewwel darba li ġrat u naħseb li l-gvern qed jagħmel żball li jibgħat il-vapur tal-passiġġieri f'port ieħor bħad-deep water quay.

Mhux il-vapuri kollha jistgħu jorbtu hemmhekk għax ċerti vapuri jmiss il-qiegħ tagħhom.

Ras Ħanżir żgur m'huwiex il-post indikat biex tibgħat it-turisti għaliex biex imorru lejn il-Belt iridu jaqbdu taxi li tieħu 20 minuta biex twassalhom.

Dan it-tip ta' turiżmu, jiġifieri l-passiġġieri tal-cruiseliners, huwa qasam li għad irid jikber hawn Malta u bħalissa ma tantx sejjer tajjeb.

Din is-sena n-numru ta' passiġġieri li ġew Malta bil-vapur waqa' drastikament.

Biżżejjed nikkwota l-istatistika uffiċjali tal-gvern li turi li fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena żaru l-gżejjer tagħna 47,000 passiġġier inqas mis-sena ta' qabel.

Jien inħoss li fi żmien meta qed nagħmlu cruiseliner passenger terminal fil- Belt Valletta rridu naħdmu biex in-numru ta' vapuri bit-turisti li jżuru pajjiżna jiżdied u mhux jonqos.

U biex jiżdiedu rridu nagħtuhom faċilitajiet tajbin u nistmawhom tajjeb u mhux jiġu l-ewwel il-vapuri tal- gwerra, imbagħad il-vapuri tal-passiġġieri.

Niftakru li bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea pajjiżna tilef parti mill-attrazzjoni li kellu għal dawk li kienu jiġu fostna għax ma kenux iħallsu dazju hawnhekk.

Mill-1 ta' Mejju, 2004 dik intilfet u ċerti linji tal-vapuri, bħar-Royal Caribbean, is- sena li għaddiet kienu żaru Malta 26 darba u din is-sena ma ġewx iżjed.

Dak ifisser li aħna issa rridu niġbdu dawn il-vapuri tal-passiġġieri lejna b'metodi ġodda.

Jiġifieri l-vantaġġ li ma kenux iħallsu dazju m'għadux hemm u allura rridu noffru vantaġġi oħra minn dan il-pajjiż għax għandna kompetizzjoni feroċi minn pajjiżi oħra.

Jien nieħu gost ngħid li s-sena d-dieħla tidher li se tkun aħjar minn din is-sena li għaddiet fir-rigward ta' cruiseliner passengers.

Jien irrid nagħmilha ċara li aħna nieħdu gost b'kull biċċa aħbar tajba li jkollna.

Dan il-pajjiż għandu bżonn ix-xogħol biex jgħix, kemm ix-xogħol mit- turiżmu, kemm ix-xogħol mill-manifattura u minn kull qasam ieħor.

Allaħares il-futur tagħna jkun iswed u jkun mhedded għax in-nies iridu l- impjiegi biex jgħixu u allura aħna bil-ġid nieħdu gost.

Aħna nikkritikaw biex l-affarijiet isiru aħjar, għaliex meta naraw it-turiżmu sejjer lura aħna ninkwetaw ħafna.

Meta t-turiżmu jkun sejjer lura, kollox imur lura.

Imbagħad dan il-pajjiż biex se jgħix?

Il-familji Maltin u Għawdxin biex se jgħixu?

Din hija xi ħaġa li tinkwetana ħafna u allura nieħdu gost li jkun hemm indikazzjoni li l-affarijiet jistgħu jmorru aħjar.

Jien informat li s-sena d-dieħla, dejjem jekk jinżammu l-bookings li deħlin issa ta' vapuri li se jżuru l-portijiet tagħna għas-sena d-dieħla - hemm xi linji minnhom li ħassru l-bookings li għamlu - għandu jkollna iżjed minn 385 vapur bil-passiġġieri li se jżuru l-portijiet tagħna.

Imma rridu nagħmluha ċara li lil dawn irridu nistmawhom u nilqgħuhom fostna għax il- kompetizzjoni hija qawwija.

Tajjeb li ngħid ukoll li l-istatistika li għandna bħalissa f'pajjiżna turi biss in-numru ta' passiġġieri li jidħlu fuq il-vapuri.

Dik m'hijiex biżżejjed.

Importanti wkoll li l-passiġġieri jinżlu minn fuq il-vapuri u jonfqu flushom hawn.

Huwa sinjal ħażin għalina meta jidħol vapur b'1,000 ruħ u jinżlu biss 300.

Jekk jinżlu biss 30% jew 50% tal-passiġġieri li jidħlu fostna jfisser li għandna xi ħaġa sejra ħażin.

Għax meta tqabbel destinazzjonijiet u portijiet oħra n-naħa ta' l- Afrika ta' fuq jew in-naħa ta' l-Ewropa ta' isfel fejn jinżlu 70% jew 80% tal-passiġġieri li jkunu fuq il-vapuri, dak ifisser li aħna għandna xi ħaġa ħażina.

Irridu naraw x'inhi dik ix-xi ħaġa ħażina biex mhux biss ikollna aktar vapuri tal-passiġġieri li jiġu fostna, imma li l-passiġġieri li jiġu fuq il-vapuri jinżlu l-art.

Mhux biżżejjed li jiġu l-passiġġieri jekk imbagħad jibqgħu fuq il-vapur.

Aħna rridu li dawn jinżlu l-art u li jkunu stmati tajjeb u ma jkunx hemm ix-xufiera tat-taxis li jaraw kif jisirquhom għal ftit minuti vjaġġi, inkella dawn ifittxu postijiet oħra fejn imorru.

Jien irrid insemmi ftit l-isfond ta' kif qed tiżviluppa l-industrija tal- vapuri tal-passiġġieri.

Sa l-aħħar ta' din is-sena huwa mistenni li jkun hemm 14-il miljun passiġġier fuq vapuri differenti li jkunu qed ibaħħru f'xi post jew ieħor fid-dinja.

Il-cruiseliner business fil-Mediterran qiegħed jiżviluppa b'mod qawwi ħafna.

Niftakru li din hija industrija pjuttost żgħira fl-età.

Fil-fatt sa l-1996 kien hemm 1.5 miljun biss cruise passengers iduru fid-dinja u, kif għedt, sa l-aħħar ta' din is-sena dawn se jitilgħu għal 14-il miljun.

Sur President, minħabba l-problemi li hemm fil-lvant nofsani u ċerti portijiet fin-naħa tal-lvant tal-Mediterran huma ta' periklu, hemmhekk ikun hemm min iħassar iż-żjajjar tagħhom, imma f'postijiet oħra fil-Mediterran is-sitwazzjoni hija tajba.

Biżżejjed insemmu li sa l-aħħar ta' din is-sena l-Italja se jżuru l-portijiet differenti tagħha 4 miljun passiġġier fuq wieħed minn xi 120 vapur ta' 60 kumpannija differenti.

L-iktar li sejjer tajjeb huwa l-port ta' Civita Vecchia li se jżuruh kważi 700,000 passiġġier, imbagħad hemm Venezja b'670,000 passiġġier, hemm Napli b'630,000 - jiġifieri qribna hawnhekk - hemm Savona b'500,000 passiġġier, hemm Livorno bi 390,000 passiġġier u anke Genova b'250,000 passiġġier.

Hawn Malta fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena se jkunu żaruna 76,000 passiġġier meta s-sena li għaddiet kellna 124,000 passiġġier.

Jiġifieri aħna frak qed nieħdu ħdejn ħaddieħor.

Allura huwa mportanti ħafna li naħdmu iżjed biex niġbdu aktar vapuri tal- passiġġieri lejn pajjiżna.

Għandna kompetizzjoni qawwija; diġà semmejt pajjiżi bħat-Tuneżija u l-Libja, mbagħad għandna kompetizzjoni qawwija ġejja minn Franza, minn Spanja u mill-gżejjer Griegi u Torok.

Jiġifieri ħadd fid-dinja m'hu qiegħed hemm biex lilna jagħtina x'nieklu, noqogħdu bil- qiegħda u l-manna taqa' f'ħalqna.

Irridu naħdmu aħna, kull wieħed minna, biex kemm jista' jkun niġbdu turisti lejn pajjiżna anke f'dan is-settur.

Nerġa' ngħid li m'huwiex biżżejjed li l-istatistika tal-gvern tgħidilna li ġew 76,000 passiġġier fl-ewwel sitt xhur.

Aħna rridu nkunu nafu kemm minn dawk is-76,000 passiġġier niżlu f'pajjiżna u żaru l-postijiet, kemm iġġeneraw flus, kemm marru fi ħwienet, kemm żaru siti ta' wirt storiku, kemm użaw taxis, kemm użaw coaches, u kemm minnhom daħlu fi ħwienet tax- xorb jew ta' l-ikel.

Dak huwa l-business li jridu jiġġeneraw.

Iżjed u iżjed irridu naraw li mhux biss ikollna vapuri li jidħlu għal ftit sigħat fil-portijiet tagħna iżda li Malta ssir ukoll waħda mill-postijiet minn fejn il-cruise passenger ships jitilqu u jiġu lura.

B'hekk jinħoloq aktar xogħol fil-pajjiz speċjalment għal-linji ta' l-ajru.

Jiġifieri t-turisti mhux biss iżurna għal ftit sigħat darba fil-ġimgħa imma li jitilqu minn hawn u jiġu lura hawn.

GĦalhekk huwa importanti ħafna l-proġett tal-cruiseliner passenger terminal fil-Belt Valletta, li se jiswa madwar Lm12 miljun immexxi mill-kumpannija Viset Malta.

Jien nawguralhom li dan il-proġett irendi.

Nawguralhom ukoll fix-xogħol tagħhom li qed jirsistu biex kemm jista' jkun jiġbdu linji ta' vapuri biex joperaw lejn Malta.

Il-fatt li se jkollna cruiseliner passenger terminal fil-Belt huwa pass fid-direzzjoni t-tajba, imma mhux garanzija ta' suċċess.

Hemm ħafna xogħol li jrid isir biex tassew linji tal-vapuri jagħżlu li jiġu Malta.

Nerġa' ngħid li s-suċċess mhux garantit, il-kompetizzjoni hija feroċi, kull pajjiż jara x'jagħmel biex joffri vantaġġ fuq pajjiż ieħor, u aħna rridu nkunu hemm f'din il-kompetizzjoni qawwija biex bil-vantaġġi li noffru ma nkunux biss port fejn il-vapuri bil- passiġġieri tagħhom jidħlu għal ftit sigħat, imma importanti li dawk il- passiġġieri jinżlu l-art.

Irridu nifhmu għaliex xi kultant nofs jew terz biss tal-passiġġieri ta' vapuri jinżlu l-art.

Jeħtieġ li Malta ssir ukoll waħda miċ-ċentri minn fejn il-vapuri tal-passiġġieri joperaw biex hekk jinħoloq aktar xogħol għal-linja ta' l-ajru, għal-lukandi, għat-taxis, għall-casinos, għas-siti storiċi u anke għar-ristoranti.

Mr Speaker, naf li l-Viset Malta qed taħdem ħafna fuq dan il-proġett; wara kollox fl-interess tagħha li taħdem f'din id-direzzjoni għaliex jekk ma jiżdiedx ix-xogħol, dak il-proġett ta' Lm12 miljun jibqa' katedral fid- deżert.

Aħna żgur ma nixtiquhx li jkun hekk, imma nistaqsu wkoll x'qed jagħmel il-gvern.

Hemm il-Viset Malta tagħmel ix-xogħol tagħha, hemm setturi differenti jagħmlu x-xogħol tagħhom, hemm aġenti jagħmlu x-xogħol tagħhom, u l-gvern ma jistax ikun assenti.

Irid jara x'jagħmel ukoll u jieħu l-passi kollha meħtieġa biex Malta tkun attraenti bħala ċentru fejn tilqa' dawn il-vapuri.

Dak li bħalissa jidher li mhux sejjer tajjeb, jiġifieri ż-żjara tal-vapuri tal-passiġġieri fostna, għandu jsir wieħed mill-muturi ta' l-industrija tat- turiżmu għall-ġid ta' pajjiżna, għall-ġid ta' tant familji Maltin u Għawdxin li jiddependu mit-turiżmu.

Żgur li l-gvern m'għandux jagħmel huwa dak li għamel il-ġimgħa li għaddiet, u dak li għamel diversi drabi, li jagħti preċedenza lill-vapuri tal-gwerra qabel il-vapuri tal-passiġġieri.

Hemmhekk tkun qed tibgħat sinjal ħażin lill-kumpanniji.

Sur President, m'iniex se nidħol fuq dan is-suġġett għax hemm dibattitu sħiħ x'jista' jkun l-effett ta' dan fuq Malta.

Ma nafx kemm jagħmel sens li niġbdu lejna dawn il-vapuri tal-gwerra fi żmien meta nafu li qed isiru attentati terroristiċi!

Qed inġibu l-lifa f'ħobbna.

Naf li hemm min ma jaqbilx miegħi fuq din l-interpretazzjoni, imma li jkollna vapuri tal- gwerra f'portijiet bħal tagħna li huma miżgħudin bin-nies madwarhom, bħall- komunitajiet tal-Cottonera, tal-Belt u tal-Marsa ...

Fil-fehma tiegħi hemm argument sħiħ x'tagħmel għaliex dawk m'għandhomx jiġu, għalkemm naf li jiġġeneraw ċertu xogħol u ċertu kummerċ.

Aħna nixtiequ naraw li jiġi ġġenerat il-kummerċ, nixtiequ naraw lil tat-taxis, lil tal-ħwienet tax- xorb, lil tal-lukandi jaqilgħu l-flus anke mill-cruise passengers.

Għalhekk huwa tajjeb li l-gvern jibgħat messaġġ importanti li l-vapuri tal- passiġġieri jiġu qabel il-vapuri tal-gwerra, għall-ġid tal-Maltin u l- Għawdxin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Mr Speaker, nixtieq niddedika l-ewwel aġġornament tiegħi wara r-recess tas-sajf għal affarijiet marbuta mar- responsabbiltajiet ġodda li ġew fdati lili, u se nibda mal-ewwel billi nsemmi l-kumpannija Medigrain, kumpannija tal-gvern li ftit tax-xhur ilu l- operat tagħha ġie tterminat.

Ta' min jgħid li l-Medigrain ġiet imwaqqfa f'Jannar, 1980 sabiex tkun tista' timporta qmuħ u ċereali għall-bżonnijiet lokali, u dan hija kienet taħżnu fis-silos li l-istess kumpannija kellha x-xatt tal-Marsa.

Meta fl- 1986 ġie mwaqqaf il-Kordin grain terminal, anke s-silos ta' dan il-grain terminal bdew jiġu wżati għall-qmuħ importat u għal dak li kien irid jerġa' jiġi esportat.

Il-ħidma tal-Medigrain kienet meqjusa bħala waħda importanti ħafna sabiex pajjiżna jkollu dejjem ħażna adegwata ta' qmuħ u ċereali, u fil-fatt kull sena kien isir investiment kemm fis-silos kif ukoll fil-makkinarju ta' din il-kumpannija.

Biżżejjed ngħid li matul is- snin 2000 u 2001 saret nefqa ta' iktar minn Lm30,000 sabiex saret il- manutenzjoni u t-tiswija tas-silos tal-Medigrain.

Jekk imbagħad inħarsu lejn il-profitti li saru mill-Medigrain matul l-aħħar snin insibu li dawn baqgħu kostanti għal sena wara l-oħra, anke jekk forsi ġieli dawn il-profitti ma jkunux reali għax minkejja li l-gvern jgħaddi fondi biex il-Medigrain tkun tista' topera, xorta jibqa' l-fatt li l- Medigrain baqgħet għaddejja bl-infiq kostanti tagħha.

Wara li tħallsu t- taxxi, fis-sena 2000 il-profitti kienu jammontaw għal Lm560,000, imbagħad fis-sena 2001 niżlu għal Lm448,000, fis-sena 2002 telgħu għal Lm459,000 u mbagħad reġgħu naqsu għal Lm454,000.

Għalhekk nifhem li dawk li huma meqjusa bħala profitti baqgħu dejjem viċin in-Lm0.5 miljun, jiġifieri baqgħu kostanti, iżda lejn l-aħħar tas-sena l-oħra l-gvern xorta waħda ddeċieda li l-operat tal-Medigrain kellu jispiċċa.

Bħala konsegwenza, Mr Speaker, il-ħaddiema tal-Medigrain, li wara kollox kienu meqjusa li qed jifformaw parti minn kumpannija tal-gvern, ġew posted ma' kumpanniji oħra tal-gvern, fosthom ma' l-enemalta, mal-water services corporation u ma' kumpanniji oħra li l-gvern huwa l-major shareholder tagħhom.

S'hemmhekk jidher li kulħadd kien kuntent għax wara kollox ħadd ma tilef l-impjieg, iżda ftit tal-ġimgħat ilu xi persuna li kienet tokkupa kariga għolja fil-Medigrain bdiet iċċempel lil dawn il-ħaddiema - dan wara li ħafna minnhom kienu diġa' draw ix-xogħol ġdid tagħhom f'post ieħor - biex toffrilhom somma konsiderevoli relatata mal-paga li kellhom mas-snin li kienu ilhom jaħdmu mal-Medigrain jekk jaċċettaw li jitterminaw l-impjieg li għandhom bħalissa.

Għalija ma jagħmilx sens li l-ħaddiema jiġu offruti dawn it-tip ta' retirement schemes xhur wara li l-ħaddiema jkunu ġew ippostjati mill-gvern.

Il-gvern kien diġa` ħa deċiżjoni li minflok ma l- ħaddiema tal-Medigrain jiġu offruti terminal benefits, jiġu offruti impjieg ieħor ma' kumpannija tal-gvern, kif wara kollox naħseb li jixraq lil kull ħaddiem li jkun iddedika ħinu u saħħtu għal azjenda li żgur kienet qiegħda tagħti kontribut lil pajjiżna.

Hawnhekk jien nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nagħmel ftit mistoqsijiet ukoll għax iltqajt ma' ħafna ħaddiema li kienu ilhom jaħdmu l-Medigrain għal ħafna snin u minkejja li dawn ma tilfux l-impjieg tagħhom, kienu ddispjaċuti minħabba l-fatt li issa qed ikollhom jagħmlu xogħol ieħor.

Per eżempju, nixtieq nistaqsi jekk il-ministru jafx b'dak li sar minn din il- persuna ta' pożizzjoni għolja li bdiet tikkuntattja lill-impjegati bit- telefon - mhux b'ittra - u toffrilhom terminal benefits wara li l-gvern kien offrielhom impjieg ieħor u huma aċċettawh.

U jekk il-ministru jaf b'dan, jien nistaqsi x'kienet ir-raġuni li din l-offerta saret fi żmien meta kull ex-ħaddiem tal-Medigrain kien laħaq sab postu.

Forsi l-ammonti li ġew imwiegħda saru sabiex jaġevolaw lil xi ħadd jew lil xi wħud f'kariga għolja minħabba li dawn kienu se jieħdu ammonti sostanzjali ta' flus bħala terminal benefits?

Jew forsi kien hemm xi pjan sabiex wara li t-top management jieħu din is-somma jinstabilhom impjieg ieħor ma' xi aġenzija jew korporazzjoni tal-gvern, li qed ifaqqsu jum wara l-ieħor, u jerġa' jkollhom xogħol komdu bħal dak li kellhom qabel?

Nixtieq inkun naf ukoll jekk il-ministri għandhomx informazzjoni dwar ħaddiema li jieħdu t-terminal benefits minn xogħol li jkun ġie ddikjarat li spiċċa u mbagħad jinstabilhom impjieg ieħor ma' korporazzjoni jew entita` oħra tal-gvern li ma jkunx jista' jieħdu kulħadd minħabba li mhux kulħadd ikollu dritt għall-istess impjieg.

Nistaqsi anke min hu responsabbli għall-apparat li kellha l- Medigrain għax wara li ftit ilu għamilt mistoqsija parlamentari dwar dan, ġejt informat li fil-Kordin grain terminal qed jinżammu kemm computers kif ukoll weighbridge modern ħafna li nxtara reċentement.

Jiġifieri dan l- apparat u l-għodod l-oħra kollha flimkien ma' karozza li kienet tal- Medigrain qed jintużaw, u jekk iva, minn min qed jintużaw?

Jekk min-naħa l- oħra m'humiex qed jintużaw, jien nistaqsi jekk hux qed tingħatalhom attenzjoni u hijiex qed issirilhom il-manutenzjoni neċessarja sabiex ma jispiċċawx fix-xejn.

Mr Speaker, jien nemmen li matul ix-xhur li ġejjin żgur li se jkollna ħafna iktar minn dawn il-mistoqsijiet, kemm fuq il-Medigrain kif ukoll fuq kumpanniji oħra tal-gvern.

Dawn il-mistoqsijiet għandhom jingħataw tweġiba sabiex inkunu nistgħu nserrħu moħħ l-ex-ħaddiema tal-Medigrain kif ukoll ta' kumpanniji oħra li kollox sar sew u li m'humiex qed isiru maniġġi sabiex ikunu aġevolati xi individwi li għandhom jew kellhom pożizzjoni għolja.

Issa, Mr Speaker, nixtieq ngħaddi biex nagħmel punt li għandu x'jaqsam maż- żoni industrijali.

Ftit tal-ġranet ilu rajna lis-segretarju parlamentari Edwin Vassallo jżur it-toroq li qed isiru f'żona industrijali.

Minn mindu ngħatajt ir-responsabbilta` għal dan il-qasam, jien żort il-maġġoranza ta' l-industrial estates li għandna f'pajjiżna u jiddispjaċini ngħid li wħud minnhom mhux dawra jixirqilhom imma bini mill-ġdid għax kemm l-istat tagħhom kif ukoll il-ħmieġ u l-iskart li hemm fihom jagħtu dehra tal- mistħija u żgur li dan m'huwiex l-aħjar mod kif tilqa' lill-ħaddiema għal ġurnata xogħol.

Jien nemmen li dawn l-affarijiet lanqas qed iħajru lil min qed jipprova jiġi jinvesti f'pajjiżna u għalhekk naħseb li mhux biss dak li qed nagħmlu f'din iż-żona industrijali għandu jsir bis-serjeta` imma anke f'industrial estates oħra.

Biżżejjed insemmi ż-żona industrijali ta' Ricasoli.

Forsi wħud jgħiduli li hemmhekk m'għandniex numru kbir ta' kumpanniji joperaw, pero` dan il-post sar ċimiterju minħabba t-telqa esaġerata li hemm.

Min imur hemm jista' jara ħmieġ u terrapien f'kull rokna ta' kull fabbrika, u naħseb li l-fatt li meta tmur hemmhekk ma tindunax li dħalt f'żona industrijali xejn ma tagħmel kuraġġ lil dak li jkun jersaq 'l hemmhekk.

Għalhekk jien nappella biex din iż-żona industrijali kif ukoll żoni industrijali oħrajn jingħataw attenzjoni speċjali.

Irrid infakkar li meta l-partit Laburista kien fil-gvern, dan kien qassam xi plots fl-industrial estate ta' Ħal-Luqa sabiex l-SMEs ikunu jistgħu joperaw aħjar, imma jidher li dan il-gvern ma tantx kellu ħeġġa sabiex jibqa' għaddej fuq dan l-eżerċizzju.

Fil-fatt f'dawn l-areas issib ħmieġ, skart, karozzi abbandunati u kmamar mitluqin mimlijin bl-imbarazz, b'mod partikolari f'dik il-parti magħrufa bħala "l-ġibjun ta' Ħal-Luqa", fejn hemm telqa kbira.

Għalhekk nappella lil min hu responsabbli u lil sieħbi s- segretarju parlamentari sabiex iżuru dawn iż-żoni industrijali għax verament jixirqilhom ħafna aktar attenzjoni.

Jien nemmen li jekk nieħdu ħsieb dawn l-affarijiet iż-żgħar - għalija dawn huma affarijiet żgħar għaliex għandna ħafna ħaddiema li nistgħu nimpenjawhom f'dan ix-xogħol - inkunu qed nuru li verament għandna lis-settur tal-manifattura għal qalbna.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel jirrigwarda l-andament preżenti tal-qasam industrijali.

Kulħadd jaf li l-industrija tal-manifattura hija parti importanti mill-ekonomija ta' pajjiżna, u l-fatt li l-impjiegi f'dan is- settur qed jonqsu ma jawgurax tajjeb.

Spiċċa ż-żmien li nsemmu l- investiment ġdid li jiġi jopera f'pajjiżna u li joħloq ammont konsiderevoli ta' mpjiegi.

Dan kien jiġri fis-snin tmenin pero` llum fis-sena 2004 nsejna liema kienet l-aħħar kumpannija kbira li ġiet topera f'pajjiżna.

Naħseb illi ħaġa li jsemmu ħafna, kemm l-investituri kif ukoll min qiegħed fis-settur, hija l-burokrazija żejda, li qiegħda tfixkel u xxekkel l- investiment.

Issa għaddiet sena minn meta twaqqfet il-Malta enterprise, u hawn nixtieq infakkar ftit x'sar dakinhar.

Dakinhar il-gvern iddeċieda li r-riżorsi li kien hemm fit-tliet entitajiet - dawn huma l-IPSE, l-MDC u l-METCO - jitwaqqfu u ssir entita` waħda; il- Malta enterprise.

Dan sabiex ikollna one stop shop fejn kollox ikun ikkonċentrat f'post wieħed u mhux tispiċċa tintbagħat mingħand Kajfas għal għand Pilatu, kif kienet id-drawwa.

Iżda minkejja li issa għandna kollox ikkonċentrat f'post wieħed, jidher li xorta waħda għad għandna dipartimenti differenti għax kulħadd qed jiġbed il-ħabel tiegħu, qisu kulħadd qed jinteressah biss mill-biċċa li jkun qed jagħmel hu.

Mr Speaker, meta twaqqfet il-Malta enterprise numru ta' ex-ħaddiema ta' l- MDC, ta' l-IPSE u tal-METCO - u minn hawn insellmilhom - ma ġewx magħżula sabiex ikunu jistgħu jagħmlu parti mill-Malta enterprise.

Minflok dawn tħallew jixxejru mar-riħ għax għalkemm kienu jmorru għax-xogħol u jingħataw il-paga, ma kinux jafu kif se jgħaddu l-ħin.

Jien ngħid li dawn il- ħaddiema kien jixirqilhom aħjar, jekk xejn għas-servizz li kienu taw lill- entita` li kienu jagħmlu parti minnha.

Iżda ħalli nkompli fuq il-Malta enterprise.

Meta twaqqfet din kellha complement ta' xi 120, u llum nistgħu naraw li din għandha ħafna iktar chiefs milli għandha Indjan għax il-persuni li jokkupaw il-karigi għoljin huma ħafna u ħafna iktar minn dawk fil-gradi t'isfel, jiġifieri għandna ħafna managers u top managers filwaqt li mbagħad dawk li jagħmlu x-xogħol ta' skrivani u ta' segretarji huwa ħafna inqas.

Għalhekk meta għandna daqstant nies f'pożizzjonijiet għolja jien nippretendi li jkollna iktar suċċessi.

Kumment ieħor li nixtieq nagħmel huwa dwar l-uffiċini li għandha l-Malta enterprise barra minn pajjiżna, li ftit tax-xhur ilu kienu jirrappreżentaw lill-MDC u lill-METCO.

Kellna ammont sostanzjali minn dawn l-uffiċini, fosthom f'Milan, fi Munich, fi Stuttgart, f'Tokyo, f'Washington, fi Tripli, f'Abu Dhabi u f'pajjiżi oħrajn.

Nappella sabiex naħdmu bis-serjeta` f'dawn il-bliet ħalli verament ikun hemm il-possibbilta` li nressqu xi investiment lejn pajjiżna.

Hemm bżonn li għall-flus li nonfqu jkollna value for money, kif dejjem ngħidu aħna tal-partit Laburista, għax nemmnu li l-flus li ninvestu għandhom jagħtuna return li minnu jiggwadanja l-poplu Malti.

Issa nixtieq ngħaddi ftit informazzjoni dwar kif sejjer is-settur tal- manifattura.

Malli wieħed jara l-istatistika mal-ewwel jinduna li dan is- settur minflok ma jikber addirittura qiegħed jiċkien.

Għalhekk hemm bżonn li din il-problema tittieħed bis-serjeta` għax kif kulħadd jaf, il- manifattura hija waħda mill-pilastri ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

L- ammont ta' persuni li kellna mpjegati fil-qasam tal-manifattura f'Marzu li għadda kien ta' 27,193, jiġifieri 1,556 inqas mis-sena ta' qabel.

Fil-fatt dan jirrappreżenta wieħed mill-inqas ammonti ta' mpjiegi fil-qasam tal- manifattura għal ħafna snin.

F'Diċembru ta' l-1998, ftit wara li spiċċa l- gvern Laburista u allura meta suppost kien spiċċa d-dlam, kien hemm 29,088 persuna jaħdmu fis-settur tal-manifattura, u dawn baqgħu telgħin sakemm fis- sena 2001 laħqu t-30,000, jiġifieri dan ifisser li fuq perijodu ta' sentejn u nofs kellna tnaqqis ta' 2,800 ħaddiem mis-settur tal-manifattura.

Naħseb li dawn l-affarijiet għandhom iġiegħluna naħdmu bis-serjeta`, u ċertament ma nistgħux nibqgħu ċassi quddiem din is-sitwazzjoni.

Għalhekk nappella biex kulmin għandu xi ftit involviment f'dan is-settur jaħdem u jistinka sabiex iressaq lejn pajjiżna investiment ġdid li żgur għandu bżonnu kulħadd, b'mod speċjali l-ħaddiema li qed ifittxu x-xogħol, li żgur jilqgħuh b'idejhom miftuħa, għax b'hekk biss ikun jista' jkollhom impjieg li jixirqilhom.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa, 6 ta' Ottubru, 2004 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis- segretarju parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĊINIŻI - ĦRUĠ TA' VISAS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jogħġbu l-Viċi Prim Ministru jindika n-numru ta' visas li nħarġu din is-sena lil Ċiniżi biex ikunu jistgħu jidħlu Malta?

ONOR.

TONIO BORG: Matul l-ewwel tmien xhur ta' din is-sena nħarġu 1,668 visa lil persuni ta' nazzjonalita' Ċiniża.

IMRIEĦEL - FABBRIKA METHODE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jogħġbu l-Ministru jkun daqstant ġentili u jara għaliex il-fabbrika Methode li tinsab l-Imrieħel qed tiltaqa' ma' problemi mhux żgħar mill-Malta enterprise sabiex takkwista l-edifiċju mhux okkupat u żgumbrat, li qabel kien tal-fabbrika WET biswit tagħha stess, minħabba li tixtieq tkabbar u minħabba dawn id-diffikultajiet ma tistax tagħmel hekk?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-Methode ġiet offruta żewġ fabbriki fl-Imrieħel biex tkabbar l-operazzjonijiet tagħha.

Waħda minn dawn il- fabbriki hi l-ex-WET.

Meta saret evalwazzjoni tal-kundizzjoni tal-bini tal- WET min-nies tekniċi tal-Malta industrial parks ħareġ illi kien hemm problemi serji strutturali fil-kolonni u fuq parti mis-saqaf.

Għalhekk qabel ma tingħata din il-fabbrika jeħtieg li ssir evalwazzjoni jekk jaqbilx li din il-fabbrika titranġa jew terġa' tinbena, minħabba l- flejjes kbar meħtieġa biex tissewwa l-istruttura.

AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jogħġbu l-Ministru jispjega x'inhi l-politika tal-Malta resources authority dwar l-użu ta' renewable energy, speċjalment fir- rigward ta' wind energy u solar energy?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-gvern hu favur l-użu ta' enerġija minn sorsi li jiġġeddu - renewable energy.

Il-gvern waqqaf l-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi b'Att XXV ta' l-2000 u f'Artiklu 4 ta' dan l-att hemm li l- awtorita' għandha l-funzjoni li tinkoraġġixxi l-użu ta' sorsi alternattivi ta' enerġija.

Il-gvern daħħal ukoll fis-seħħ regolamenti dwar il- promozzjoni ta' elettriku ġenerat minn għejjun ta' enerġija li jiġġeddu - A.L. 186 ta' 2004 - u li jadottaw id-direttiva 2001/77/EC ta' l-Unjoni Ewropea.

AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI – LAND RECLAMATION

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-Malta resources authority qattx ikkunsidrat is-suġġett ta' land reclamation?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għalkemm l-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi tiġi kkonsultata fuq is-suġġett ta' land reclamation, partikolarment fuq l-użu ta' skart ta' ġebel, l-awtorita' mhijiex responsabbli għal din l-attivita'.

DAR MALTA FI BRUSSELS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: It-technical team u n-negotiating team responsabbli mix-xiri ta' Dar Malta fi Brussels kien l-istess?

Min kienu l-membri rispettivi tiegħu/tagħhom?

Apparti s-Sur A. Mizzi, li nifhem li offra s-servizzi tiegħu bla ħlas, xi tħallsu l-membri l-oħra?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Billi dan il-bini ma jinkludix biss l-Ambaxxata ta' Malta għall-Belġju u l-Lussemburgu u r-rappreżentanza permanenti ta' Malta għall-Unjoni Ewropea, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministeru konċernat li kien inkarigat mix-xiri ta' din il-proprjeta'.

DAR MALTA FI BRUSSELS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk sarx studju komparattiv ma' dak li għamlu acceding countries oħrajn fl-Unjoni Ewropea qabel ma Malta ħadet id- deċiżjoni strateġika li tixtri Dar Malta fi Brussels bil-prezz li effettivament xtratha?

X'inhi r-reazzjoni tal-gvern għall-fatt li skond artiklu dettaljat ta' "The Times" jirriżulta li Dar Malta fi Brussels kienet l-aktar akkwist ta' proprjeta' immobbli għoli li għamel xi wieħed minn dawn il-pajjiżi membri ġodda ta' l-Unjoni?

ONOR.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministeru konċernat li kien inkarigat mix-xiri ta' din il- proprjeta'.

SNOWFLAKE – TITJIRIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jikkonferma rapporti li l-low fare subsidiary ta' SAS Snowflake li bdiet ittir għal Malta ftit ilu se twaqqaf it-titjiriet tagħha mid-Danimarka minn tmiem Ottubru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Snowflake ser twaqqaf it-titjiriet tagħha fl- aħħar ta' Ottubru għad-destinazzjonijiet kollha, inkluża Malta.

VOICE OF THE MEDITERRANEAN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jikkonferma rapporti li l-Gvern Malti qed jesplora l- possibbilta' li l-Voice of the Mediterranean jiġi riattivat u żviluppat f'satellite TV station għall-Mediterran?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nixtieq nikkonferma li matul iż-żjara li l-Onor.

John Dalli bħala ministru ta' l-affarijiet barranin u promozzjoni ta' l- investiment għamel fil-Libja f'Ġunju li għadda, huwa kien issuġġerixxa li l- VOM ikun riattivat u żviluppat bħala stazzjon televiżiv għall-Mediterran.

EX-MINISTRU JOHN DALLI – LAQGĦAT MA' KUMPANNIJI TAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid liema kienu l-kumpanniji Amerikani taż-żejt li ltaqa' magħhom il-predeċessur tiegħu fi żjara li għamel ftit qabel ma rriżenja fi Houston?

X'laqgħat oħra kellu fl-istess żjara fl-Istati Uniti?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Waqt iż-żjara tiegħu f'Houston, Texas bħala ministru ta' l-affarijiet barranin, l-Onor.

John Dalli żamm laqgħat ma' diversi kumpanniji taż-żejt li l-lista tagħhom qed ngħaddiha lill-Onor.

Interpellant separatament.

ĠNUS MAGĦQUDA - KONFERENZA DWAR ID-DIŻARM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jikkonferma li Malta hija l-uniku pajjiż membru ta' l- Unjoni Ewropea li ma applikatx biex tissieħeb bħala membru fil- konfererenza dwar id-diżarm tal-Ġnus Magħquda ?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Hemm diversi pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea li għandhom applikazzjoni pendenti, waħda minnhom għal dawn l-aħħar 20 sena, biex jissieħbu fil-konferenza dwar id-diżarm tal-Ġnus Magħquda.

Il-Gvern Malti kkunsidra dan il-fatt fid-deċiżjoni tiegħu biex jissottometti l-applikazzjoni għal sħubija u l-possibbilta' li verament din il-konferenza tinfetaħ għal sħubija ġdida.

Madankollu l-Gvern Malti huwa favur id-diżarm u allura qed jikkunsidra li jagħmel it-talba tiegħu għal sħubija f'din il-konferenza, minkejja li jista' ikun li din il-konferenza mhux se tinfetaħ għall-membri ġodda fi żmien qarib.

VETTURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn vetturi reġistrati f'Malta, maqsuma skond iċ-ċilindraġġ, sena ta' manifattura u ditta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din ir-risposta ma tistax tiġi mogħtija kif mitluba.

Hawn taħt qed jingħataw dettalji tan-numru ta' vetturi reġistrati skond iċ-cilindraġġ mingħajr id-ditta u s-sena ta' manifattura mis-sena 2000 sal-lum.

Inħoss li l-informazzjoni mitluba dwar ditta u sena ta' manifattura m'għandhiex tingħata għaliex din tista' tiġi meqjusa bħala informazzjoni kummerċjali.

Total ta' vetturi reġistrati, maqsuma skond iċ-cilindraġġ mis-sena 2000 sal- lum hu hekk: |Sen|Sa |Minn|Minn|Minn|Minn|2001| |a |1300|1301|1450|1501|1801|cc | | |cc |cc |cc |cc |cc |'il | | | |sa |sa |sa |sa |fuq | | | |1449|1500|1800|2000| | | | |cc |cc |cc |cc | | |200|3715|2233|444 |1779|2902|303 | |0 | | | | | | | |200|2187|855 |139 |1381|2052|366 | |1 | | | | | | | |200|2250|1521|654 |981 |1445|260 | |2 | | | | | | | |200|2423|1531|475 |572 |735 |336 | |3 | | | | | | | |200|994 |548 |149 |157 |296 |103 | |4 | | | | | | |

BORMLA - DAR GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm qamet id-dar għall- anzjani f'Bormla?

Kemm kien proġettat inizjalment li se tkun in-nefqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

VAPUR UM EL FAROUD

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li ssir ġustizzja mal-familjari tal-vittmi li tilfu ħajjithom fuq l-Um El Faroud, issa li kważi għaddew għaxar snin minn din id-diżgrazzja?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-31 ta' Marzu 2004 sar ftehim bejn il-Gvern Malti, f'isem il-Malta drydocks u l-Malta shipbuilding, u l-kumpannija Libjana G.N.M.T.C. li permezz tiegħu ġew rizolti l-kwestjonijiet kollha pendenti bejn il-partijiet.

Parti minn dan il-ftehim kien jispeċifika li l-Gvern Malti kien se jassumi responsabbilta' għall-ħlas ta' xi danni li l-qrati Maltin jistgħu jiddikjaraw favur il-familjari tal-vittmi ta' l-Um El Faroud.

Il-gvern awtorizza lill-avukati mqabbda minnu biex jipprovaw jilħqu ftehim bonarju mal-familjari tal-vittmi biex b'hekk ma jkunx hemm bżonn li jitkomplew il-kawzi fil-qrati Maltin.

S'issa sar ftehim u se jsir ħlas fi tmien każi, waqt li negozjati fuq seba' każi oħra għadhom għaddejjin.

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid meta ttieħdet id-deċiżjoni li l-isptar il-ġdid jinbena fl-area ta' Tal-Qroqq?

Meta tpoġġiet l-ewwel ġebla?

Kemm intnefqu flus sal-lum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-deċiżjoni li l-isptar il-ġdid jinbena fl-area Tal-Qroqq ittieħdet fil-bidu tas-snin '90.

Ma saret l-ebda ċerimonja formali tat-tqegħid ta' l-ewwel ġebla.

Is-somma totali li tħallset fuq il-proġett mill-bidu tiegħu fl-1993 hija ta' Lm129,263,246.

Din tinkludi n-nefqa totali li saret qabel ma ġie ffirmat il-kuntratt design and built ma' SKANSKA fis-sena 2000.

Is-somma tinkludi wkoll ħlasijiet li saru, fosthom medical equipment, consultancy etc. li ma kenux inklużi fil-kuntratt ikkwotat.

VAPUR UM EL FAROUD

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-qraba tal-vittmi tad-diżgrazzja tat-3 ta' Frar 1995 fuq l- Um El Faroud?

Meta se jieħdu l-kumpens dovut lilhom?

X'qiegħed iżomm lill- gvern sabiex dawn il-familjari ma jibqgħux ibatu l-konsegwenzi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7446.

APPARTAMENTI TAL-GVERN - DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min hu responsabbli għall-ħlas tad-dawl fil-partijiet komuni fl-appartamenti tal-gvern li huma bil-kera?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għall-ewwel parti tat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 5300.

MCST - CHAIRMAN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jikkonferma jew le jekk iċ- chairman tal-Malta council for science and technology irriżenjax fil-31 ta' Lulju 2004?

Jista' jinforma lill-Kamra jekk din ġietx aċċettata u x'kienu r-raġunijiet tar-riżenja tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iċ-chairman ta' l-MCST, is-Sur Peter Diacono, talab lill-gvern li ma jkomplix fil-kariga tiegħu minħabba impenji ġodda li daħal għalihom fl-industrija fejn jaħdem.

MCST

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti rendikont dettaljat tal- budget li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-MCST, kemm biex topera kif ukoll biex tipparteċipa fil-programmi ta' l-Unjoni Ewropea f'dawn l-aħħar erba' snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-budget ta' l-MCST hu kif indikat fl-estimi għas- snin mitluba.

MCST

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-proġetti, kemm Ewropej kif ukoll nazzjonali li qiegħda tmexxi bħalissa l-MCST?

X'inhu ż- żmien tagħhom u l-kontribuzzjonijiet mill-MCST għall-parteċipazzjoni u l- ammonti li qegħdin jingħataw lilha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MCST - IMPJEGATI BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-MCST użatx is- servizzi ta' barranin għal xogħol li tagħmel?

Jekk iva, jista' jagħti rendikont tax-xogħol li sar u l-ispejjeż tagħhom għal dawn l-aħħar erba' snin?

ONOR.

MCST

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jispjega u jgħid x'inhu l- kontribut ta' l-MCST issa li Malta hija membru ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

PROGRAMM GĦAL RIĊERKA, ŻVILUPP U INNOVAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jikkonferma l-Ministru li l-programm nazzjonali li twaqqaf għal skopijiet ta' riċerka, żvilupp u innovazzjoni ngħata budget ta' Lm300,000?

Jista' jgħid kemm intefgħu proposti għal dan il-programm?

Jista' jagħti rendikont ta' kemm-il proposta bbenefikat minn dan il- programm?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija hija fl- affermattiv kif jidher fl-estimi għal din is-sena.

Informat li hemm 30 applikant għal dan il-programm li qed jiġu evalwati.

ŻVILUPP URBAN U T-TOROQ - KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 6635 u cioe' jgħid kemm għandu jagħti flus f'xogħol li għamlu l-kuntratturi mqabbdin mill-gvern u li għadhom ma tħallsux?

Kemm tammonta l-ispiża għal kull kuntrattur sal-lum?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' ma tistax tagħti l-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Jien informat illi qabel ma jkun tlesta x- xogħol ma tkunx tista' tiġi stabilita ċifra eżatta, peress illi wara li jitlesta x-xogħol il-kuntrattur jagħti fattura li tkun tirrifletti x-xogħol kollu li jkun sar, u jkun biss wara li din tiġi riveduta minn nies tekniċi ta' l-awtorita' li jkun jista' jiġi kkwantifikat il-pagament.

ĊIRKEWWA – DAWL FIT-TERMINAL

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li d- dawl li hemm bil-ħsara fit-terminal taċ-Ċirkewwa jerġa' jinxtegħel?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX: RABAT - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Billi kull darba li l-karozzi tal-linja jiġu biex jgħaddu minn Pjazza San Franġisk għal Triq Putirjal, ir-Rabat Għawdex, qed ikun hemm konġestjoni kbira tat-traffiku, jista' il-Ministru jgħid jekk hux possibbli li jiġu stallati traffic lights jew xi sistema oħra biex ittaffi din il-problema?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Id-direttorat għall-immaniġjar tat-traffiku se jikkuntattja lill-kunsill lokali tar-Rabat, Għawdex sabiex din il-problema tiġi evalwata u diskussa bil-għan li jittieħdu l-passi meħtieġa.

SAN ĠILJAN - PROĠETT TAL-BAJJA TA' SAN ĠORĠ

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie jiswa l-proġett tal-bajja ta' San Ġorġ?

Jista' jagħti breakdown ta' l-ispejjeż ta' kostruzzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-proġett tal-Bajja ta' San Ġorġ s'issa sewa Lm375,000.

L-ispejjeż kienu maqsumin kif ġej:

Rapport biex tħejja l-E.I.A. - Lm 20,000; Produzzjoni ta' ramel, trasport mill-Ġordan għal Malta, trasport mill-port għall-bajja, tifrix ta' ramel, sevizzi ta' wardens u security waqt it- tqegħid tar-ramel - Lm 239,500; Xogħlijiet ta' kostruzzjoni tal-water culvert, servizzi ta' inġinier għad- disinn tas-sistema ta' l-istorm water, sevizzi ta' periti għad-disinn ta' strutturi u għal project management, land surveys - Lm 95,000; Testijiet fuq samples tar-ramel, quality assurance fil-Ġordan waqt il- produzzjoni tar-ramel, environmental monitoring (meħtieġ skond il-permess għall-iżvillup), servizzi ta' konsulenza fuq aspetti ambjentali u ta' beach dynamics - Lm 17,000; Servizzi oħra, public relations, servizzi legali - Lm 3,500.

Tajjeb li wieħed isemmi illi din kienet l-ewwel darba li sar proġett ta' beach replenishment ġewwa Malta fejn bajja li ftit li xejn kienet tintuża ġiet trasformata f'bajja mfittxija mill-Maltin u t-turisti.

Apparti l-proġett innifsu l-ministeru u l-awtorita` Maltija għat-turiżmu ħadu ħsieb il-beach management tul is-sajf kollu.

Din kienet l-ewwel darba illi ngħata dan il-livell ta' servizz ta' management ġewwa bajja.

Xogħlijiet fuq it-tieni fażi tal-proġett jinbdew fil-ġimgħat li ġejjien.

Entitajiet kummerċjali, inklużi dawk turistiċi, gawdew mhux ftit mill- attivita` li tiġġenera u li se tkompli tiġġenera l-bajja tar-ramel il- ġdida.

Nittama li dawn l-entitajiet jgħarfu japprezzaw il-ġid illi ġie ġġenerat permezz ta' investiment tal-gvern.

SPTAR SAN LUQA - XUFIERA TA' L-AMBULANZI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm sewwieqa ta' l- ambulanzi fl-isptar San Luqa?

Kemm-il ambulanza hemm?

Kemm jammontaw il- pagi tagħhom?

Jista' jagħti breakdown ta' l-overtime li jagħmlu s- sewwieqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-ambulance garage ta' l-isptar San Luqa hemm 35 xufier - 31 ambulance drivers u 4 MTD's li jsuqu l-ambulanzi.

Ambulanzi hemm 20.

Il-pagi ta' dawn il-35 xufier jammontaw għal Lm148,382 fis-sena - basic.

L-overtime li tħallsu dawn ix-xufiera minn Jannar sa Settembru 2004 kien hekk: |Jannar |Lm4,203| |Frar |Lm1,276| |Marzu |Lm1,458| |April |Lm1,335| |Mejju |Nil | |Ġunju |Lm1,431| |Lulju |Lm2,721| |Awissu |Lm1,326| |Settembr|Lm3,349| |u | |

PACEVILLE - ĠBIR TA' SKART SEPARAT

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm inġabar skart separat mis-separation skips ta' taħt l-art li hemm fi Triq Elia Zammit f'Paceville?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

SVPR - TQASSIM TA' IKEL LILL-ANZJANI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk l-ikel li qed jiġi mogħti lill-anzjani ġewwa r-residenza San Vinċenz de Paule huwiex wieħed standard għal kulħadd jew hux ibbażat fuq il-kundizzjoni medika tal-pazjenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ikel li jiġi mogħti lill-anzjani fir-residenza San Vinċenz de Paule huwa bbażat fuq il-kundizzjoni medika tal-pazjent.

SAN ĠWANN - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għaliex hemm dak id-dewmien kollu biex l- ADT tipproċessa t-talba tal-kunsill lokali ta' San Ġwann biex isiru l- pelican lights maġenb l-iskola (Vjal Rihan, Naxxar Road) minħabba l-periklu li hemm għat-tfal u l-ġenituri li jkunu jridu jaqsmu għall-iskola?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport tirċievi madwar 60 jew 70 talba mill-kunsilli lokali kollha ta' Malta għall-pelican crossings u zebra crossings fis-sena.

Il-proċedura għall-implimentazzjoni ta' dawn it- talbiet tikkonsisti f'diversi stadji.

L-ewwel trid issir spezzjoni fil-post biex tiġi eżaminata n-natura tal-konflitt bejn il-vetturi u l-pedestrians kif ukoll tas-sewwieqa, skond ir-regolamenti ta' l-awtorita'.

Darba r- rikjesta tkun aċċettata jsiru preparamenti u d-disinji neċessarji għall- implimentazzjoni.

It-talba mill-kunsill lokali ta' San Ġwann, li qed jirriferi għaliha l- Onor. Interpellant, waslet l-awtorita' fis-17 ta' Ġunju 2004.

Din it-talba għadha qed tiġi pproċessata skond din il-proċedura.

Filwaqt li saret l- ispezzjoni fuq il-post, fil-preżent qed isiru d-disinji neċessarji.

TARXIEN - TRIQ LEONARDU ABELA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li Triq Leonardu Abela f'Ħal Tarxien tingħata t-tarmac peress li tinsab fi stat ta' abbandun u ma taqax taħt il- kunsill lokali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fil-preżent l-awtorita' qiegħda tevalwa x- xogħlijiet li hemm bżonn sabiex din it-triq titkompla.

WHITE TAXIS - PERMESSI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li se jinħarġu l-permessi għat-taxis bojod?

Jekk iva, kemm ħarġu u meta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Għalissa l-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta mhux qed tikkunsidra żżid il-permessi eżistenti tat-taxis.

Fil-ġimgħat li ġejjien se jkun studjat l-operat tat-taxis u deċiżjoni dwar żieda fil- permessi tittieħed aktar 'il quddiem.

ANNIMALI VELENUŻI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana jekk ġewx importati annimali velenużi, bħal sriep, brimb jew speċi simili?

X'rettili oħra qegħdin jiġu importati barra dawn l-ispeċi?

Qegħdin jiġu reġistrati b'xi mod peress li dawn l-annimali jinvolvu riskji?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fir-rigward ta' l-ewwel żewġ mistoqsijiet, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika d-data, jew snin, jew perjodu li fih ġew importati l-ispeċi li qed isemmi.

Fir-rigward tar-reġistrazzjoni ta' l-annimali li jinvolvu riskji, id- diviżjoni ta' l-ikel u attivita' veterinarja ma tirrakkmandax l- importazzjoni qabel ma jkun hemm rakkmandazzjoni mill-environment protection directorate (EPD) fi ħdan il-MEPA.

Fil-preżent, sistema ta' reġistrazzjoni qed tkun ikkunsidrata.

MEPA - ŻVILUPP TA' LUKANDA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għas-sit indikat separatament, jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-permessi neċessarji għal dan l-iżvilupp?

X'permessi hemm fuq il-parking u meta nħarġu?

Kemm-il applikazzjoni kien hemm quddiem il-MEPA?

Ma' l-ewwel applikazzjoni oriġinali reġa' sar xi tibdil ieħor?

Hemm parking biżżejjed?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-iżvilupp indikat hu kopert bil-permessi meħtieġa.

Il-permess PA7622/03 inħareġ fit-13 ta' April 2004, wara li l- applikant ħallas is-somma ta' Lm22,500 bħala kontribuzzjoni għall-commuted parking payment scheme fit-2 ta' April 2004.

Dan l-ammont ikopri n-numru ta' spazji rikjesti mill-iżvilupp il-ġdid, inklużi l-estensjonijiet kollha approvati.

Saru erba' applikazzjonijiet lill-MEPA.

Kien hemm permess li nħareġ għal estensjoni fuq il-bejt, kif ukoll estensjoni fuq in-naħa tal-punent tal-lukanda li tikkonsisti f'fire escape staircase u 15-il kamra oħra.

Permess ieħor ikopri estensjoni ta' żewg sulari fuq il-permess outline.

Għaldaqstant it-total ta' sulari fuq Spinola Road approvati b'dan il- permess huwa ta' tmien sulari.

PULIZIJA – ĊENTRI TA' L-IMMIGRAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il-pulizija li qegħdin għassa mal-klandestini f'Ħal Far mhumiex jitħallsu overtime?

ONOR.

TONIO BORG: Il-membri tal-korp tal-pulizija li jagħmlu għassa fiċ- ċentri ta' immigrazzjoni jaħdmu fuq shift ta' 12, 12, off (day, night rest) liema shift ilu jeżisti fil-korp tal-pulizija.

Kull meta jkun meħtieġ li jinħadmu sigħat aktar minn dan is-shift, dawn jiġu ikkumpensati bħala sahra.

Dan is-shift jinħadem ukoll f'sezzjonijiet oħra tal-korp.

Informat ukoll illi l-membri tal-korp li jaħdmu f'dawn iċ-ċentri jiġu mibdula kull erba' ġimgħat.

TRANSLATION AND LAW DRAFTING UNIT

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ingħata xogħol mit-translation and law drafting unit tal-gvern lil ditti jew kumpanniji privati?

Min kienu d-ditti jew kumpanniji privati?

Jista' jagħti d- dettalji dwar kemm tħallsu mill-ġurnata meta bdiet taħdem din it-taqsima?

Kif intgħażlu dawn id-ditti jew kumpanniji privati?

ONOR.

TONIO BORG: Ix-xogħol kollu ta' traduzzjoni/reviżjoni tat- translation and lawdrafting unit konness ma' l-Acquis Communitaire ingħata lil ditti/kumpaniji privati/individwi kollu fuq bażi part-time.

Id-ditti jew kumpanniji privati (barra mill-individwi) li ħadu dan ix-xogħol mill- 2001, jiġifieri minn mindu twaqqaf il-unit kienu:

CDF Advocates Euris Consult Global Translations Solutions

It-traditturi kollha ntagħżlu bejn Ġunju u Diċembru ta' l-2001 wara li kienu ngħataw kampjun ta' leġislazzjoni Ewropea għal traduzzjoni u dawn it- traduzzjonijiet kienu ġew eżaminati minn panel kompost mill-Imħallef V. Caruana Colombo u l-Prokoratur Legali Victor Cauchi mill-uffiċċju ta' l- Avukat Ġenerali.

Naturalment fil-każ ta' ditti/kumpanniji privati kienu l- individwi inkarigati li għamlu dan ix-xogħol ta' traduzzjoni.

Ninsab informat illi minn mindu din it-taqsima saret tagħmel parti mid- dekasteru tal-Ġustizzja u intern, il-pagamenti li saru kienu kif ġej:

| |2003 |2004 | | |Lm |Lm | |CDF Advocates |10,867.|11,325.1| | |50 |8 | |Euris Consult |7,767.6|53,898.8| |Ltd |8 |9 | |Global |1,279.0|23,153.8| |Translations |0 |0 | |Solutions Ltd | | |

* pagamenti sal-bidu ta' Awissu.

FMS – KONSULENTI LEGALI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid min hija l-kumpannija ta' l- avukati li għandha kuntratt mal-fondazzjoni għas-servizzi mediċi biex tevalwa kull problema legali li tista' tinqala' minn żmien għal żmien?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-konsulenti legali kkuntrattati mill-fondazzjoni għas-servizzi mediċi huma Muscat Azzopardi & Associates.

Il-kuntratt ikopri l-perjodu ta' sentejn li jibda mill-1 ta' Settembru 2003.

ANZJANI - KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal- welfare committee mill-kontribuzzjonijiet mitluba mill-anzjani fir- residenzi ta' l-anzjani tal-gvern, inkluż SVPR, fis-snin 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-dħul tal-welfare committee mitluba mill-anzjani fir-residenzi ta' l-anzjani tal-gvern, inkluż SVPR, hu hekk: |Sena |Lm | |1995 | | | |821,691.58| |1996 |1,091,196 | |1997 | 899,378| |1998 |1,155,093 | |1999 | 867,050| |2000 |1,882,004 | |2001 |2,108,932 | |2002 |1,950,000 | |2003 |2,213,555 |

SAĦĦA - NEFQA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid item item skond l-estimi għal din is-sena, kemm kienet in-nefqa bejn Jannar 2004 u Awissu 2004 u kemm hu l-valur ta' ħlasijiet pendenti għall-istess perjodu tad-dipartiment tas-saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni estensiva qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - XOGĦLIJIET B'DIRECT ORDER

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista il- Ministru tgħid x'inhu x-xogħol li ngħata f'Għawdex b'direct order minn Jannar sa Settembru 2004?

Tista' telenka u tagħti diskrezzjoni qasira tax- xogħol kollu li ngħata b'direct order fil-perjodu hawn fuq indikat u kemm swiet kull direct order li ngħatat?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ DWAR RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex il-persuna li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament inqatgħalha r-relief għal sitt xhur meta din ma rċeviet xejn mill-ETC bil-posta u meta l-ETC qed tgħid li l-persuna msemmija rrifjutat xi lezzjonijiet?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ġiet informata bil-miktub dwar il-każ tagħha.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ DWAR RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex il-persuna li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament inqatgħatilha s-somma ta' Lm800 mir-relief u dan meta dejjem ingħata relief ta' persuna single, minkejja li kellu t-tifel tiegħu jgħix miegħu?

Dan qed tinqatagħlu l-pensjoni minħabba li t-tifel tiegħu ħadem ftit part-time u qala' Lm800 s-sena l-oħra.

ONOR.

MMA - STUDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm daħlu studenti jaħdmu mal- Malta maritime authority fis-sajf li għadda?

Fid-dawl tad-diskors tal-Prim Ministru, fejn intalab li l-kumpanniji u l- entitajiet tal-gvern inaqqsu l-ispejjeż tagħhom, il-Ministru jikkunsidra li dan in-numru seta' kien eċċessiv?

Jista' jgħid kemm daħlu studenti mal-Malta maritime authority fis-sjuf ta' l-2000, 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-awtorita' marittima mpjegat 25 student matul is- sajf li għadda.

Dan ġara minħabba l-fatt li hemm proġetti speċifiċi marbuta ma' leġislazzjoni u xogħol ieħor relatat ma' l-acquis communitaire.

In-numru ta' studenti li l-awtorita' impjegat fis-sjuf li għaddew kien hekk:

|Sena |Numru | |2000 |4 | |2001 |5 | |2002 |20 | |2003 |17 |

MMA - IMPJEGATA PART-TIME

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jikkonferma li ntalab permess mill- employment & training centre sabiex l-istudenta li isimha qed jintbagħat separatament tinżamm part-timer mal-Malta naritime authority għas-sena li ġejja għax din fadlilha sena l-universita'?

Jista' jinnota li meta ġara hekk fil-passat, wara li l-awtorita' toħroġ applikazzjonijiet għal full- timers u jkun hemm rikjest l-esperjenza, jintgħażlu dawn il-part-timers?

Jikkonferma li kuntrarjament għall-prassi l-persuna indikata ġiet ipprovduta bil-lap top tal-kumpannija, liema lap top tieħdu saħansitra d- dar?

Jaqbel li dan huwa trattament priferenzjali u jista' jitqies abużiv?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

QRATI MALTIN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsijiet parlamentari 6575 u 6944, minkejja s-sentenza tal-qorti kostituzzjonali peress li l- Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem tirriferi għad-diversi istituzzjonijiet tagħha u cioe' sew għall-Kummissjoni, sew għal First Chamber u sew għal Grand Chamber bħal tribunali, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li fil-qrati Maltin it-tribunali jiġu kkunsidrati bħala qorti u li għandha ssir emenda fil-liġijiet Maltin biex tali tribunali jiġu kkunsidrati wkoll bħala qorti?

Peress li ċittadini li jkollhom kawżi pendenti dwar esproprju ta' proprjeta' li jkunu ilhom snin twal pendenti quddiem it-tribunal ta' l- arbitraġġ biex jingħataw kumpens xieraq u fi żmien raġjonevoli, riżultat ta' deċiżjoni bħal dik referita se jkollhom iressqu l-każ tagħhom għall- kunsiderazzjoni tal-qorti kostituzzjonali, li jinvolvi ħafna spejjeż u dan biex l-istess każ jitressaq quddiem l-istess qorti, jista' il-Viċi Prim Ministru jikkunsidra li jinstab xi rimedju għal din is-sitwazzjoni?

Jista' jinnota li huwa kontra l-politika tal-qorti Ewropea li tali kawżi jiġu riferuti fi Strasbourg, meta tali każi għandu jingħatalhom smiegħ xieraq fi żmien raġjonevoli fil-qrati nazzjonali?

Peress li kien l-istess Avukat Ġenerali li ressaq l-appell li minnu ħarġet is-sentenza li t-tribunali mhumiex qorti, il-Viċi Prim Ministru jikkunsidra li jkun xieraq li l-Parlament jieħu inizjattiva u jilleġisla biex il- liġijiet ikunu konformi ma' dawk tat-tribunali Ewropej?

ONOR.

TONIO BORG: Kif ingħad fid-domandi preċedenti, l-Avukat Ġenerali ma jidhirlux li hemm il-ħtieġa ta' emenda fuq il-kwestjoni tar-riferenza ta' punt kostituzzjonali minn tribunal.

Għar-rigward it-tieni parti tad-domanda, il-liġi tagħna diġa' tippreskrivi rimedju kostituzzjonali għad-dewmien fir-rikorsi li jinsabu quddiem kwalunkwe tribunal.

Huwa minnu li hemm xi pajjiżi li għażlu toroq oħra ta' rimedji li m'humiex kostituzzjonali għad-dewmien tal-kawżi.

Dan qiegħed jiġi eżaminat u studjat.

Għar-rigward it-tielet parti tad-domanda, ma jidhirx li hemm il-konflitt li qiegħed jiġi indikat.

ĦAL QORMI - TRIQ IL-BIEGĦA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid xi pjani għandha l-awtorita' dwar it- trasport dwar Triq il-Biegħa f'Ħal Qormi minħabba l-problema li l-ilma tax- xita fit-triq m'għandux fejn imur ħlief ġo Palazzo Stagno li hija proprjeta' skedata u meqjusa bħala bini ta' importanza storika?

Jista' jgħid għaliex l-awtorita' injorat il-proposti mressqa mill-kunsill lokali Qormi dwar bini ta' culvert żgħir fil-bidu tat-triq sabiex tinstab soluzzjoni għal din il-problema?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

CCF - GWARDJANI TAL-ĦABS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex meta l- gwardjani tal-ħabs jiġu rrapportati lill-bord tal-ħabs, l-istess assistant manager li jressaq dan ir-rapport ikun preżenti fuq l-istess bord waqt id- deċiżjonijiet li jittieħdu fil-konfront tal-gwardjani nvoluti?

ONOR.

TONIO BORG: Meta uffiċjal jiġi rrapportat mill-assistant manager li qiegħed fuq il-bord tad-dixxiplina, dan jastjeni milli jieħu sehem kemm fit-trattazzjoni kif ukoll fid-deċiżjoni li tittieħed.

F'każi bħal dawn huwa jaqra biss l-akkuża.

CCF - GWARDJANI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex hemm xi gwardjani fil-ħabs li qed jiġu sfurzati jaħdmu aktar mill-ħinijiet normali tax-xogħol tagħhom permezz ta' l-overtime?

ONOR.

TONIO BORG: Dak l-overtime li jkun neċessarju fil-ħabs, post li għandu esiġenzi partikolari, jitqassam permezz ta' roster.

Safejn hu possibbli l-uffiċjal jitħalla fil-liberta' jaħdimx dak l-overtime huwa stess jew jagħtih lill-uffiċjal ieħor.

Infakkar l-Onor.

Interpellant illi wara kollox l-uffiċjali tal-ħabs jaħdmu f'korp dixxiplinat.