MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GÓAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 100 L-Erbæa, 4 ta' Frar, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GÓAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 100 L-Erbæa, 4 ta' Frar, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgóet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbæa, 4 ta' Frar, 2004

WERREJ

MINUTI 805

MISTOQSIJIET - TWEÍIBIET ORALI 805

TQEGÓID TA' KARTI 811

ORDNIJIET TAL-ÍURNATA

ABBOZZ TA' LIÍI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI FINANZJARJA

U L-VERIFIKA (KUMITAT)

FINANCIAL ADMINISTRATION AND AUDIT (AMENDMENT) BILL (COMMITTEE STAGE) 812

ABBOZZ TA' LIÍI LI JIMPLIMENTA MIÚURI TA' L-ESTIMI (KUMITAT)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (COMMITTEE STAGE) 815

AÍÍORNAMENT 839

MISTOQSIJIET GÓAL TWEÍIBIET ORALI MWIEÍBA BIL-MIKTUB 844

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 99 li saret fit-3 ta' Frar, 2004 íew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEÍIBIET ORALI

DAR IL-MEDITERRAN - SISTEMA TA' COOLING TOWERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru góaú-Úgóaúagó u Kultura: B'riferenza góall-mistoqsija parlamentari 3394, jista' il-Ministru jara li tiíi investigata l-possibbilta' li jinstab rimedju óalli jkun evitat l- inkonvenjent ta' l-istorbju kkawúat mill-cooling towers?

Jista' jara li jsiru l-alterazzjonijiet meótieía peress li jirriúulta li din is-sistema saret snin ilu u allura tista' ma tkunx konformi ma' regoli u standards tal- lum

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saóóa)(f'isem il-Ministru góaú-Úgóaúagó u Kultura): Ninforma lil Onor. Interpellant li l-cooling towers saru skond is-sengóa u l-arti u góadhom fi stat tajjeb u allura m'hemmx il-ósieb li jinbidlu.

Biss qiegóed isir studju biex jiíi determinat kif jistgóu jitnaqqsu l-ósejjes li jagómlu.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma jista' il-Ministru jgóidilna x'qed isir sadanittant sabiex óadd ma jbati minn dan l-inkonvenjent?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, irrid nirrileva li r-risposta tal- kollega tiegói góall-ewwel domanda li kienet saritlu fil-bidu kienet tgóid hekk:

"Minkejja li qiegóda ssir din l-allegazzjoni, ma naf li sar l-ebda rapport lill-pulizija li qieæed isir xi storbju illi qed jikkaíuna xi inkonvenjenza lil xi óadd."

Ma' din ir-risposta hemm imniúúel ukoll li wieóed irid jikkonsidra li l- istallazzjoni ta' air-conditioners fis-sala La Valette tista' ííib magóha problemi tekniði.

Jiíifieri wieóed irid ipoííi fil-keffa dawn id- diffikultajiet ukoll.

Issa jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq aktar informazzjoni milli tajtu, nitolbu biex íentilment jagómel domanda bil- miktub u jingóata tweíiba mill-ministru konðernat.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li dan mhux kaú ta' inkonvenjent ta' darba, jista' l-Onor.

Deguara jestendi s-support tieæu góal din il-kawúa íusta u jikkomunika mal-ministru konðernat óalli forsi jkollna soluzzjoni fil-qrib?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, bil-qalb kollha nieóu konjizzjoni tal-preokupazzjoni li qed juri l-Onor.

Membru.

M'hemmx góalfejn ngóidlu li s-support tiegói qiegóed hemm u se nikkomunika ma' l-Onor.

Mugliett biex naraw kif l-aójar li nistgóu nsolvu l-problema li qed issir riferenza góaliha.

SAÓÓA - NEFQA FUQ MEDIÐINI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saóóa: Jista' il- Ministru jagóti breakdown tan-nefqa li góamel id-dipartiment tas-saóóa f'mediðini góall-isptarijiet tal-gvern, ðentri tas-saóóa u bereí matul is- sena 2003?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni góas-snin 1999, 2000, 2001 u 2002?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qieæda tiníabar u tweíiba tinæata f'xi seduta oóra.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni, domanda supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppoúizzjoni): Jista` il-Ministru jæidilna kif inhu organizzat id-dipartiment tas-saóóa fejn tidóol l-amministrazzjoni ta' mediðini?

Jeúisti uffiððju ðentralizzat li minnu joóroí l-istockage, l- ordering, is-supply u d-distribution lill-isptarijiet, ðentri tas-saóóa u bereí?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, l-ewwelnett il-funzjonijiet kollha li qiegóed jirriferi góalihom il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni kienu sa ftit ta' úmien ilu nkorporati taót il-government pharmaceutical services, taót it- tmexxija tas-Sinjura Lilian Wismayer li kienet tikkordina d-diversi óidmiet ta' procurement, tqassim u analisi tal-prodotti li konna nixtru.

Il-GPS kienet taqdi l-funzjoni taæha tajjeb pero', peress li din hija parti mid- diviújoni u aóna qegódin fil-proðess li nisseparaw ir-rwol ta' regolatur minn dak ta' provider, it-tliet funzjonijiet prinðipali li kienet taæmel il- GPS illum tqassmu taót tliet partijiet.

Dak li góandu x'jaqsam ma' xiri u tqassim ta' mediðini góadu taót il-GPS, b'funzjoni ridotta óafna u qieæed jitmexxa mill-acting director Anna Debattista.

Parti mill-funzjoni li kienet taæmel il-GPS qabel óaditha l- MRU li issa marret Mizzi House fil-Gúira, fejn qeædin jiíu eúaminati l- partijiet regolatorji tal-mediðini li jidólu æandna.

L-MRU bóalissa hija mmexxija minn Patricia Vella bóala acting director.

Imbagóad hemm il- policy unit fi Triq Melita, il-Belt li tieóu ósieb il-policies li nuúaw fix-xiri u t-tqassim ta' mediðini.

Issa jekk il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni jkun irid aktar dettalji nkun nista' nagótihomlu.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk il-Ministru jippermettili nixtieq li niffokaw fuq dak il-unit li jieóu ósieb is-supply, id-distribution u l-ordering.

Jista' jería' jgóidli fejn jinsab dan il-unit?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-tqassim proprju jsir mill-GPS, quddiem l-isptar San Luqa.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela l-GPS li huwa nkarigat mill-ordering, mis- supply u mid-distribution æandu budget li joóroí minn kemm ikollu búonn mediðini sena b'sena u jekk niftakar sew il-Ministru kien qal li at one stage, il-budget kien qed ilaóóaq bejn Lm13-il u Lm15-il miljun.

Jista' il-Ministru jgóid kif qed isir il-íbir ta' informazzjoni u l-monitoring ta' l-ordering systems?

Góax waóda mill-problemi li dejjem ikollhom dawn hi li ma jkunux jafu eúattament kemm huma l-istocks u x'talbiet ikunu se jidólu minn sena góal oóra.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ovvjament wieóed jista` jipproíetta x'mediðini se jkollu búonn.

Fil-fatt fis-seduta tat-30 ta' Jannar tajt breakdown tan- nefqa u l-pagamenti li saru góall-mediðini.

Illum qed nonfqu madwar Lm11.7 miljun fuq il-mediðini, bil-kumplament jintnefqu fuq prostheses u affarijiet oóra bóal knee u hip replacements.

Ovvjament l-ordni ssir taót úewí branki differenti, Sur President.

Góandek dawk il-mediðini li jkunu patient jew client-based, jiíifieri mediðina li ma tkunx qiegóda fuq il-formolarju u allura t-talba biex tinxtara trid tiíi mill-konsulent.

Jekk din tkun mediðina ídida tkun trid issir talba lill-kumitat min-naóa tal-konsulent, bil-kumitat imbagóad iwaqqaf protokoll u skond dak il-protokoll jara jekk il-pazjent huwiex intitolat jew le.

Óafna drabi wieóed jixtri dawn it-tip ta' mediðini fuq stock limitat æax ikollok numru ta' pazjenti limitati.

Naturalment il-mediðini jinbidlu pero' ma jinbiddlux b'dik ir-regolarita` li wieóed ma jkunx jista` jipproíetta.

Tant hu hekk li t-tenders li qeædin naætu huma fuq perjodu ta' tliet snin, bi staggering of supplies.

Ovvjament jekk wieóed jara li l-konsum ta' ðerta mediðina qieæed jitla` iújed mis-soltu, juúa xi mekkaniúmu ieóor biex jagómel tajjeb æal dak in- nuqqas.

Jien m'iniex informat li n-nuqqas ta' mediðini íewwa l-GPS huwa dovut góall- mod ta' kif taódem is-sistema.

Óafna drabi toóroí tender góal ðerti mediðini u ma jkun hemm óadd li jitfa' l-offerta peress li l-profit margin ikun úæir óafna u allura jkollna nixtru permezz ta' direct order.

Kultant ikollok tenderer li ma jagómilx id-delivery tal-mediðina partikolari, jew ikun hemm min jagómel claim góax peress li t-tender ma jkunx óadha hu, jgóid li l-affarijiet imxew iníustament u allura tibda ðerta proðedura li ovvjament il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni jaf biha.

Dawn ikunu verament ir- raíunijiet góala jkun hemm nuqqas ta' mediðini, Sur President.

Óafna drabi jiíri wkoll li f'daqqa waóda toóroí pillola li mil-lat ta' riúultati, taæti qabúa kbira vis-a-vis il-pillola li nkunu ordnajna u allura jkun hemm perijodu fejn wieóed ikun irid jaæmel aííustament fit- tenders biex inkunu nistæu nlaóóqu mat-talbiet li jkollna.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Kemm hu minnu li l-istocks jaqgóu limitati æax it- tenderers jew is-suppliers ma kenux qed jitóallsu mill-gvern?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, din id-domanda diía' irrispondejt góaliha u nista' anke nirriferi góar-risposta li tajt lill-Onor.

Michael Farrugia fis-seduta tat-30 ta' Jannar.

L-ewwelnett il-pagamenti u l- ólasijiet jieqfu f'Ottubru ta' kull sena, jiíifieri sakemm jería' jiíi l- budget il-ídid u sakemm isir l-istocktaking u affarijiet bóal dawn.

Jekk wieóed ióares lejn ið-ðifri jsib li filwaqt li fl-2003 ordnajna bi Lm11.7 miljun f'mediðini, óallasna 'l fuq minn Lm9 miljun.

Infakkar li taót l-amministrazzjoni preðedenti kienet ittieódet id- deðiújoni li biex ma nibqæux dejjem iníebbdu bejn Lm3 miljun u Lm5 miljun minn sena góal oóra, ikollna a one-off payment biex naqtæu l-arretrati kollha u hekk kien sar.

Fil-fatt fl-1997 in-nefqa kienet Lm7 miljun u tóallsu eúatti Lm7 miljun, fl-1998 in-nefqa kienet Lm7 miljun u tóallsu Lm6.8 miljun, fl-1999 in-nefqa kienet Lm7 miljun u tóallsu Lm6.7 miljun, fl- 2000 in-nefqa kienet Lm8.8 miljun u tóallsu Lm8.5 miljun, fl-2001 in-nefqa kienet Lm9.2 miljun u tóallsu Lm9.8 miljun, fl- 2002 in-nefqa kienet Lm11.1 miljun u tóallsu Lm9 miljun u fl-2003 in-nefqa kienet Lm11.7 u tóallsu Lm9 miljun.

Issa meta ngóidu li tóallsu Lm9 miljun ma jfissirx li góax ma kienx hemm flus - góax jaf ikollok pagamenti b'óames snin lura jew sitta li jkun góadhom ma tóallsux - imma dan sempliðement jiíri jew góax l-invoices ma jkunux waslu jew góax issir claim li l-invoices intilfu jew ikun hemm xi diskrepanza bejn il-kompoúizzjoni ta' dak li nkunu ordnajna u dak li jkun íie provdut.

Jiíifieri jista' ikollok dawn it-tip ta' problemi, Sur President.

Il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni jrid japprezza li minbarra n-nefqa li qed insemmu fuq il-mediðini, wieóed irid iúid madwar Lm6 miljun jew Lm7 miljun oóra li m'huma mediðini xejn imma huma valves u affarijiet simili li wieóed mhux jinkludi f'dawn il-pagamenti.

Jiíifieri meta ngóidu li n-nefqa fuq mediðini hija ta' Lm15 miljun, hemm inkluú id-disposables.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' il-Ministru jgóid jekk is-sistema hijiex komputerizzata f'dak li góandu x'jaqsam maú-úamma ta' stocks u ta' re- ordering?

Jista' jgóid kif qed taódem?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, kien hemm attentat biex is-sistema tkun komputerizzata.

Jien kont ippruvajt indaóóalha bóala xi óaía provviúorja fl-1995, meta konna daóóalna s-sistema` sage u din ovvjament kienet limitata f'dak li setæet tipproduði, pero` æaddej ukoll business reorganisation programme u proðess íewwa l-GPS biex inkunu nistæu ndaóólu sistemi komputerizzati.

Wieóed irid jiftakar ukoll li s-sistema li trid tiddaóóal fil-GPS tifforma parti mill-IT tender li æandu joóroí u allura wieóed irid jifhem li hemm proðess ftit twil góax trid tóarreí lin-nies.

Sal-lum góadna nuúaw úewí sistemi, dik tas-sage u dik manwali, peress li kien hemm diffikultajiet kbar - naóseb li l-Kap ta' l-Oppoúizzjoni jaf æal xiex qieæed nirriferi - li æadhom ma íewx solvuti.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ngóid góalija nóossi ffrastornat quddiem risposta bóal din æax niftakar li bejn l-1997 u l-1998 konna fl-istess sitwazzjoni, qisha l-komputerizzazzjoni hija xi óaía li se taqa' minn Mars!

X'inhuma l- problemi biex tidóol sistema komputerizzata?

Dak iú-úmien ma stajtx nifhimhom u llum nifhimhom anqas.

X'inhu jiíri eúattament?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, óafna drabi nóossni ffrustrat daqs il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni góax frekwentement jiíini s-suspett li hemm min m'æandux interess li jdaóóal sistema komputerizzata.

Ma nafx æaliex imma huwa fatt li dejjem jinqalgóu l-intoppi u din l-imbierka sistema komputerizzata tibqa' ma tasalx.

Irrid næid ukoll li f'dawn l-aóóar snin iújed ikkonðentrajna biex is- sistema komputerizzata tidóol fl-isptar proprju, jiíifieri meta bdejna ndaóólu l-patient administration system, il-file tracking system u dan kollu.

Pero' jekk il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni jixtieq nista' nagótih aííornament dettaljat dwar il-problema.

ONOR.

ALFRED SANT: Naóseb li jkun interessanti u importanti jekk il- Ministru jista' forsi jissupplixxina b'xi forma ta' dokument dwar din il- óaía.

Waóda mill-problemi dejjem kienet tkun li óadd ma jaf x'góandu u kultant isir re-ordering meta ma jkunx hemm búonn ta' re-ordering, jew inkella jsir re-ordering óaúin æax ikun skatta fil-mument óaúin.

Imbaæad meta tistaqsi dwar l-inventarju ta' l-istocks tkun qisek qed titkellem fuq the Holy Grail góax óadd ma jaf eúattament fejn qegódin u mhux qegódin.

Allura jista' il-Ministru jgóid xi tracking u kordinament isir bejn is- sistema ta' supply u distribution u ð-ðentri li l-aktar li jaæmlu talba fuqhom.

Per eúempju, l-isptarijiet huma kompletament awtonomi fid-demands li jaæmlu u góandhom l-istocks tagóhom ukoll?

Jew hemm xi sistema li l-istocks taæhom joóoríu awtomatikament mill-GPS?

Góax nagómilha ðara li din qatt ma fhimtha jien.

Jiíifieri St. Luke's u St. Vincent de Paule góandhom storeroom bil-mediðini tagóhom u allura meta jagómlu l-orders, óadd ma jkun jaf eúattament jekk hux qed ikollhom extra stock?

Góax lanqas kontrolli fuq dak il-livell ma jidher li hemm!

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Góandek úewí tipi ta' supplies.

L-ewwelnett kollox joóroí mill-GPS pero` imbaæad ikollok units, bóal dik tal-kardjoloíija, li jordnaw direttament huma.

Jiíifieri l-affarijiet jidólu sempliðement íol- GPS skond ordni li jkun æamel il-cardiac team - per eúempju góal catheters - u peress li dawn huma speðifiði æall-cardiac team, imorru direttament hemm.

Audit isir ukoll, fis-sens li jekk aóna nissupplixxu 1000 cardiac catheters fis-sena nibbilanðjawhom.

Sur President, qed insemmi l-kardjoloíija góax naóseb li dan huwa l-mudell li rridu nibnu fuqu, wieóed mill-ftit branki li æandna speðjalizzati fejn isir audit pubbliku.

Fil-fatt nista' ngóaddi kopja tiegóu lill-Kap ta' l- Oppoúizzjoni óalli jara bir-reqqa t-trasparenza li tintuúa biex ikollna rendikont tas-supplies li jkunu íew ordnati.

Pero` imbaæad mill-GPS joóoríu s-supplies æal units differenti íewwa l-isptar San Luqa, íewwa St. Vincent de Paule, íewwa l-isptar t'Góawdex u íewwa l-isptar Zammit Clapp.

Waqt il-budget speech óabbart ukoll li sa l-aóóar ta' din is-sena se jkollna sistema komputerizzata in place illi tiggarantixxi d- distribuzzjoni, jiíifieri li nkunu nistæu niððekkjaw kull item li jidóol íewwa l-GPS u kull item li joóroí mill-GPS.

B'hekk inkunu nafu mhux biss f'liema sptar marru imma anke f'liema sala marru.

Allura ovvjament wieóed jista' jibda jikkomparahom.

Per eúempju, jekk inti óriít 500 prosthetes tal-hip fis-sena, tkun taf li dawk marru bilfors fl-ortopedija u wieóed jista` faðilment jiððekkja kemm saru operazzjonijiet illi kellhom búonnhom.

Anke góall-mediðini se nkunu kapaði nagómlu dan.

(Interruzzjonijiet)

Sa l-aóóar tas-sena 2004 se jkollna records eúatti tal-mediðini kollha mhux biss dawk li jkunu óaríu in bulk imma anke fejn tqassmu.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppoúizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nitkellmu fuq is-central supplies tal-GPS u s-sub- supplies fl-isptarijiet fuq drugs u mhux fuq affarijiet oóra góax fl- opinjoni tiegói affarijiet oóra nistgóu nikkontrollawhom jekk naódmu tajjeb.

Il-problema fi úmienna dejjem kienet li f'post ma nafux kemm æandna stock in real terms, f'post ieóor jipproteíu ruóhom u they over- request u allura óadd ma ma jkun jaf l-istocks fejn qeædin.

Issa frankament ilna mill-1995 ngóidu li se jkollna sistema komputerizzata li se taætina stampa across the board.

Góax jekk din mhix se tidóol inutli li nikkontrollaw dawn l-affarijiet!

Góax jekk sub-supplies f'St. Lukes ma jafux x'æandhom, l-ewwelnett tista' ddaóóal lok æal abbuú ðar u t-tieni jkun hemm min irid jipproteíi ruóu by oversupplying.

Imbagóad tispiðða jkollok óafna drugs li jkunu qegódin hemm ta' xejn.

U l-istess óaía fil- GPS, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, kif æedt, din is-sistema li qegódin nitkellmu dwarha æandha tkun up and running sa l-aóóar ta' din is-sena.

Pero` tajjeb li næid li din is-sistema diía' qiegóda taódem u qiegóda taódem tajjeb óafna íewwa l-isptar Monte Carmeli.

Qed nirriferi góall-fatt li ma jkunx hemm over-supply u ma jkunx hemm over-storage.

Aóna ridna li qabel ma nintroduðuha fl-isptar San Luqa, ikollna ðerta esperjenza fl- isptar Monte Carmeli, ovvjament fuq skala iúgóar.

Pero` il-fatt li taóseb li se jkollok over-stocking u mediðini li jaqtæu, óaía jew oóra, m'huwiex ikkorroborat bl-istatistika.

L-iújed li jinkwetani m'huwiex li jkollok over-stocking jew li jaqtæu l-istocks imma l-mentalita`.

Per eúempju, íewwa l-GPS kienu juúaw sistema – naóseb li dawn l-affarijiet anke t-tfal ta' l-iskola jagómluhom - li fuq l-ixkaffar dejjem jippustjaw dak li dieóel fuq quddiem u ta' wara óadd qatt ma jóares lejh.

Jien niftakar li meta tlajt góall-ewwel darba fit-theatre ta' St. Lukes u kienu qed juruni fejn iúommu l-punti, kont innotajt li kien hemm xi óames xkafef fuq xulxin bil-punti, biú-úewí xkafef t'isfel punti li æadhom kemm íabuhom u allura kienu íodda u t-tliet xkafef ta' fuq kollha punti maqtuæin.

Góaliex?

Góax óadd ma jindenja ruóu li meta jagómel replacement iíib minn ta' fuq u jpoííi l-íodda dejjem at the back!

Illum fil-GPS góandek sistema ta' xkaffar fejn il-ídid dejjem jidóol minn naóa u meta tieóu, tieóu minn naóa l-oóra u allura æandek continuous turnover.

Hija parti mill-kultura li rridu ndaóólu.

Pero' anke fuq din inkun nista' ngóaddilu dettalji dwar il-programm li góandna li sa l-aóóar tas-sena æandha tkun up and running, kif qieæda running íewwa l-isptar Monte Carmeli.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joseph Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Sur President, jien góamilt óames snin naódem fil- wards íewwa St. Luke's. Jista' il-Ministru jispjega l-fatt kif fit- treatment room ta' kull ward m'hemm l-ebda kontroll ta' kif jittieódu l- mediðini?

Góax filwaqt li fl-isptar Zammit Clapp u sptarijiet oóra privati góandek kontroll sóió permezz ta' pharmacist li jieóu ósieb il-mediðini u l- mod kif jinóaríu, f'St. Luke's ma jeúistix dan it-tip ta' kontroll.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, dan it-tip ta' kontroll 'il quddiem se jkun jeúisti.

L-Onor.

Membru jaf li madwar sentejn, tliet snin ilu konna ntroduðejna l-ward pharmacist, proprju góax huwa l-kompitu tiegóu li jara kif jittieódu u jitqassmu l-mediðini u jara jekk hemmx reazzjoni bejn mediðina u oóra.

U kif jaf, konna bdejna bil-ward pharmacist góax xtaqtna li f'kull sala jkun hemm spiújar in charge tat-tqassim u tal-procurement ta' l-istock tal-mediðini.

Illum sfortunatament din il-funzjoni taqa' fuq in-nursing officer li jkun in charge mis-sala.

Qed ngóid sfortunatament góax din m'hijiex il-persuna kwalifikata góal dan il-góan góax iújed tkun moóóha biex iúúomm id-dangerous drugs milli óaía oóra u allura dak m'huwiex l-istat ideali.

Intopp wieóed góandna, fis-sens li minkejja li hemm applikazzjoni miftuóa biex jidólu ward pharmacists, ma rnexxielna níibu lil óadd.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Sur President, filwaqt li fl-ispiúerija góandek il- pharmacy technicians - góax inti jista` ikollok spiújar wieóed li jkun qieæed jieóu ósieb numru ta' wards, imma mbaæad ikollok pharmacy technician li góallinqas ikun qed iúomm kontroll tas-sitwazzjoni - kif jispjega l- fatt li l-kors ta' pharmacy technicians ma baqax isir ladarba mhux qed jirnexxielna nsibu pharmacists?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, naóseb li wieóed irid ióares lejn il- livelli li jixtieq.

Meta l-konsulent jew it-tabib jordna xi mediðina, il- pharmacy technician m'huwiex il-persuna adatta biex tkun taf jekk hemmx cross-reaction, jekk jaqblux jew jekk hux suppost teóodhom flimkien.

Il- pharmacy technician mhuwiex the technical person imma iújed góandu xoæol ta' dispensing.

L-ispiújar huwa proprja l-persuna li tkun taf eúattament x'inhi r-reazzjoni bejn mediðina u oóra.

Jiíifieri jekk iddeðidejna li nagómlu l-affarijiet bis-serjeta', meta qegódin nitkellmu fuq pharmacist li jkun in charge mit-tqassim tal-mediðini íewwa s-sala, irridu nilóqu dak il-livell u mhux immorru pass lura.

THE DEPUTY SPEAEKR: L-Onor.

Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Fis-sitwazzjoni preúenti æandek shortage ta' nurses fil-wards u din ir-responsabbilta` qed taqa` fuqhom, bil-konsegwenza li inti jkollok nurse li fost ir-responsabbiltajiet l-oóra jrid ukoll jieóu ósieb tal-mediðini.

Kieku verament isiru r-rapporti minn nies ta' x'qed jiíri fit-tqassim tal-mediðini ...

U dan mhux tort tan-nurses imma minóabba l-pressure esaíerata li æandhom u f'dak l-aspett góandhom raíun il- unions.

Allura ma jaæmilx sens li jkollok persuna li góallinqas tkun qed tieóu ósieb l-istock li jkun qed joóroí mit-treatment room?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naóseb li l-kollega tieæi jifhem ukoll illi l- funzjoni ta' kif jitqassmu l-mediðini íos-sala dejjem kienet tappartjeni lin-nurse, æalkemm ir-responsabbilta` dejjem kienet tal-konsulent jew tat- tabib in charge.

Issa li qeædin nippruvaw naæmlu hu li næollu l-kwalita`, Sur President.

Li jkollok spiújar minflok nurse jkun ifisser li jekk inti se tagómel pharmacy technician minflok in-nursing officer, dak inqas ikkwalifikat.

Jiíifieri fuq mediðini jew fuq ir-reazzjoni bejn mediðina u oóra, iújed huwa kapaði n-nursing officer milli huwa l-pharmacy technician.

U allura jekk se nagómlu pharmacy technician f'dak il-livell inkunu qegódin innaqqsu l-livell ta' servizz li nkunu qegódin naætu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Imma l-punt kollu hu li jkollok pharmacy technician li jkun qed jgóin lin-nursing officer.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, hemm ðerti affarijiet li ma tistax tiddelegahom.

Jiíifieri la hija fil-job description u lanqas hija l- persuna trained biex taæmel dan ix-xoæol.

Teknikament dan ix-xogóol jista' isir minn spiújar u góalhekk il-liíi tæidlek illi fl-ispiúeriji privati jrid ikun spiújar li jqassam il-mediðini, imma fl-isptar mod ieóor.

Aóna nafu li l-persuna li hija l-aktar kapaði u hija trained biex tqassam il-mediðini, jiíifieri the most knowledgeable professional fuq il-mediðini, m'huwiex it-tabib imma l-ispiújar.

U allura fejn m'æandekx supply ta' tobba u m'æandekx back-up services, trid tinsisti li jkun l-ispiújar li jqassam il-mediðini.

Tant hu hekk li ð-chamber kienet óaríet direttiva li dawn il- mediðini psikotropiði li konna nqassmu mill-íewwa l-health centres, ma nibqæux inqassmuhom jekk ma jkunx hemm spiújar preúenti.

Il-liíi hekk tgóid u jien ngóid li góandhom raíun, Sur President.

Pero` naóseb li jkun úball kbir jekk tiddelega funzjoni lil persuna inqas kkwalifikata minn dik il-persuna li qed taqdi dik il-funzjoni llum.

Il-mod intelliíenti hu li nóajru iújed spiújara mhux biss li jiggradwaw imma li jibqæu mal-gvern.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-óin tal-mistoqsijiet góadda.

Ngóaddu góal Tqegóid ta' Karti.

Il-Ministru Ðensu Galea.

TQEGÓID TA' KARTI

ONOR.

ÐENSU GALEA (Ministru góat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegóed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagórif dwar ólasijiet li saru matul l-2003 fuq is-servizz ta' mobile phones fil-ministeru u d-dipartimenti li jaqgóu taót id-dekasteru tal- ministru ta' l-edukazzjoni, bi tweíiba góall-mistoqsija parlamentari numru 4078; u

Tagórif dwar ólas mill-iskejjel ta' l-istat góall-uúu tal-faðilitajiet fir-razzett tal-óbiberija matul is-snin skolastiði bejn l-2002 u l- 2004, bi tweíiba góall-mistoqsija parlamentari numru 4117.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tas-Saóóa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegóed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagórif dwar ólasijiet li saru matul l-2003 fuq is-servizz ta' mobile phones fil-Ministeru u d-dipartimenti li jaqgóu taót id-dekasteru tal- Ministru tas-Saóóa, bi tweíiba góall-mistoqsija parlamentari numru 4079.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru góat-Teknoloíija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru góat-Teknoloíija ta' l-Informazzjoni u l- Investiment): Mr Speaker, inqiegóed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagórif dwar l-góadd ta' households li kellhom is-servizzi tad-dawl u l-ilma sospiúi minóabba kontijiet pendenti, bi tweíiba góall- mistoqsija parlamentari numru 4083.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): F'isem il-Ministru tal- Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiði inqiegóed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont ta' flus miíbura mill-uffiððju tal-VAT u r- rifuújonijiet imóallsa bejn l-2001 u l-2003, bi tweíiba góall- mistoqsija parlamentari numru 4075.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Íustizzja u l-Intern inqiegóed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Tabella li turi l-ammont ta' flus miíbura mill-uffiððju tal-passaporti bejn l-2001 u l-2003, bi tweíiba góall-mistoqsija parlamentari numru 4074; u

Tagórif dwar ólasijiet li saru matul l-2003 fuq is-servizz ta' mobile phones fil-Ministeru u d-dipartimenti li jaqgóu taót id-dekasteru tal- Ministru tal-Íustizzja u l-Intern, bi tweíiba góall-mistoqsija parlamentari numru 4076.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Íurnata.

ORDNIJIET TAL-ÍURNATA

ABBOZZ TA' LIÍI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI FINANZJARJA U L- VERIFIKA

FINANCIAL ADMINISTRATION AND AUDIT (AMENDMENT) BILL

L-ordni góall-Kumitat íie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

Ikompli mit-2 ta' Frar 2004.

Klawsola Ídida 6 - (Kont.)

New Clause 6 – (Cont.)

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, konna wasalna fl-góeluq tad- diskussjoni dwar klawsola ídida 6.

Ladarba l-góan ewlieni ta' dan l-abbozz ta' liíi huwa li jipprovdi miúuri góall-protezzjoni ta' flejjes pubbliði minn frodi u irregolaritajiet oóra u góall-irkupru ta' flejjes pubbliði, din hija klawsola mportanti.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien naóseb li l-aktar óaía li tistona f'din l-emenda hija li r-regolamenti jistgóu jsiru bl-Ingliú biss.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jien naóseb li fið-ðirkostanzi, jagómel sens li dawn ikunu bl-Ingliú minóabba li aóna qed indaóóluhom fuq kaúijiet internazzjonali.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Imma kif inhi l-liíi, m'hijiex xi óaía relattiva biss góal dak li góandu jsir skond il-parlament u d-direttivi Ewropej u tal-kunsill.

Apparti dan, ma nistax nifhem góalfejn l-ewwel il- gvern kien góamel fanfarra daqshekk qawwija li l-lingwa Maltija íiet uffiðjalment rikonoxxuta bóala waóda mill-lingwi tal-parlament Ewropew u issa jrid igóaddi mill-parlament Malti, liíi li tgóid li r-regolamenti jistgóu jsiru u jiíu ppubblikati bl-Ingliú biss.

Dan ma jagómilx sens.

Minkejja dan, nifhem li probabbilment ir-raíuni ta' dan kollu hi n-nuqqas ta' persuni li kapaði jagómlu traduzzjonijiet ta' livell aððettabbli.

Fil- fatt fl-istorja riðenti ta' pajjiúna, il-lingwa Maltija spiððat diúonorata minn traduzzjoni li saret u hawnhekk mhux se ngóid li kien tort ta' dak jew ta' l-ieóor imma naóseb li l-eúekuttiv seta' mexxa l-affarijiet b'mod aktar serju f'dak ir-rigward.

Sur President, fil-futur il-parlament Ewropew jaf jiddeðiedi li góandu jkun hemm biss úewí lingwi uffiðjali - il-Franðiú u l-Ingliú ̧ per eúempju – sabiex l-affarijiet jiíu simplifikati imma sakemm góandna l-opportunita` li l-lingwa tagóna tiíi rikonoxxuta f'din l-istituzzjoni, naóseb li aóna góandna nuúaw lilha.

Il-gvern góamel sew li nsista li l-lingwa Maltija góandha tkun il-lingwa uffiðjali u l-fatt li l-lingwa Maltija íiet aððettata wassal biex il-lingwa tagóna tkun importanti daqs lingwi oóra ta' pajjiúi óafna akbar minna.

Ðertament dan kien poúittiv pero` imbagóad il- lingwa Maltija spiððat, kif góedt diía`, diúonorata meta l-gvern stess kellu jirtira t-traduzzjoni ta' ðerti dokumenti importanti li kienu saru.

Minkejja dan, xorta mhux aððettabbli li naqtgóu qalbna li jkollna l- kapaðita` li nagómlu liíijiet bil-lingwa tagóna stess.

Il-gvern m'góandux jaððetta dan.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jien nixtieq inkompli anke fuq dak li góadu kif qal sieóbi.

Jien xi kultant nibqa' skantat kif f'dan il-parlament jersqu proposti jew emendi bóal dawn góal-liíijiet tagóna meta sa ftit taú-úmien ilu, kulóadd jiftakar kemm sar daqq ta' trombi góax il-lingwa Maltija íiet rikonoxxuta fl-Unjoni Ewropeja.

Wieóed jifhem il-fatt li jkun hemm ðertu kliem tekniku li ma jkunx jista' jingóad bil-Malti u góalhekk ikollu bilfors jingóad bl-Ingliú.

Fil-fatt kieku f'din l-emenda jingóad dan li qed ngóid kieku l-emenda tkun aððettabbli.

Pero' din l-emenda tgóid hekk:

"Regolamenti li jsiru taót dan l-artikolu jistgóu jsiru u jkunu pubblikati bl-ilsien Ingliú biss.".

Huwa veru li l-lingwa Ingliúa hija t-tieni lingwa uffiðjali f'pajjiúna – u hemm min hu interessat li jpoííi t-Taljan bóala t-tielet lingwa uffiðjali f'pajjiúna – imma l-lingwa primarja tagóna hija l-lingwa Maltija.

Ma nistax nifhem kif wara li ngóatat daqstant importanza l-lingwa Maltija fi úmien ir-referendum fejn anke intuúat bóala issue, issa kollox waqa' fil- muta u l-gvern qiegóed anke jressaq emendi bóal dawn fil-parlament Malti.

Jien naóseb li ma jagómilx unur lilna d-deputati – kemm tan-naóa tal-gvern u kemm ta' l-oppoúizzjoni - li napprovaw dawn it-tip ta' proposti.

Góalhekk naóseb li hawnhekk góandu jiíi kkonsidrat li l-emenda tiíi emendata u minflok ma tgóid li r-regolamenti li jsiru taót dan l-artiklu, jistgóu jsiru u jkunu pubblikati bl-ilsien Ingliú biss, góandha tgóid li r- regolamenti li jsiru taót dan l-artiklu, isiru bil-lingwa Maltija u fejn ma jkunx possibbli, minóabba kliem tekniku, isiru bil-lingwa Ingliúa.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, rigward dan l-artiklu l-ídid li qed jiíi ntrodott hawnhekk u li jolqot l-insolvency tal-kumpanniji u l- bankruptcy procedures, wieóed jifhem li dawn se jaffettwaw u jkunu jifformaw parti mill-pakkett tal-liíijiet finanzjarji li bdew góaddejjin minn dan il-parlament fl-1995.

Ovvjament il-liíi dwar il-bankruptcy u l- insolvency huwa element importanti aktar u aktar meta wieóed irid ióajjar kumpanniji multi-nazzjonali biex jinvestu u jibdew joperaw minn Malta.

Huwa mportanti wkoll li núommu r-rispett lejn il-lingwa Maltija u góalhekk ir-regolamenti góandhom ikunu pubblikati biú-úewí lingwi pero` fejn ikun hemm kwestjoni ta' interpretazzjoni bejn it-test Malti u t-test Ingliú, góandu jipprevali t-test Ingliú.

Din kienet il-linja li konna óadna f'dawk il-liíijiet finanzjarji li góaddejna xi óames snin ilu bil-góan li niíbdu lejna l-investiment barrani u dan kien jagómel sens li nagómluh óalli meta xi konsulent jew investitur ikun qed jaqra d-dokumenti bl-Ingliú, dan ikun moóóu mistieó li dak it-test Ingliú se jipprevali fuq dak Malti f'kaú li jkun hemm xi konflitti bejn it-testi.

Dan kollu huwa perfettament loíiku u jien naqbel miegóu.

Góalhekk is-suííeriment ta' din in-naóa tal-Kamra huwa li noóoríu r- regolamenti biú-úewí lingwi u naffermaw li f'kaú ta' konflitt ta' interpretazzjoni bejn it-test Malti u t-test Ingliú, it-test Ingliú jipprevali.

B'dan il-mod inkunu rrispettajna l-lingwa nazzjonali tagóna – li hija mportanti góall-identita` tal-pajjiú - u fl-istess óin inkunu prattiði biúúejjed biex effettivament nilóqu l-iskop ta' din il-liíi

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, meta nitkellmu fuq affarijiet finanzjarji huwa ferm diffiðli li tuúa t-test Malti biss u fil-fatt, l- Onor. Charles Mangion, anke waqt li kien qed jitkellem bil-Malti, kellu bilfors juúa kliem Ingliú bóal ̧ per eúempju ̧ "insolvency".

Allura jagómel sens li nuúaw it-test Ingliú meta nippreúentaw ir-regolamenti ladarba din il-lingwa tintuúa fid-dinja bankarja u finanzjarja.

Per eúempju, aóna bóala nutara nagómlu kuntratti ta' overdraft.

Issa hawn min jagótini ̧ f'erba' kelmiet, deskrizzjoni tal-kelma "overdraft"?

Naóseb li trid tikteb mill-inqas paragrafu u nofs biex forsi tkopri d-definizzjoni kollha li jagóti d-dizzjunarju Ingliú ta' din il-kelma u allura, fl-opinjoni tiegói, jagómel sens li dawn isiru mill-ewwel bl-Ingliú.

Pero` jekk l-Onor.

Charles Mangion se jinsisti li r-regolamenti taót dan l-artiklu jsiru biú- úewí lingwi u f'kaú ta' diffikulta`, jipprevali t-test Ingliú, allura jien ma nsib l-ebda diffikulta`.

ONOR.

CHARLES MANGION: Hawnhekk sempliðement qed inkomplu nsegwu l- prassi li diía` hija stabbilita fl-oqsma tal-liíijiet finanzjarji.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, ladarba diía` góandna l-liíi tad- dwana li r-regolamenti tagóha jsiru bl-Ingliú biss, il-liíi dwar is-civil aviation li r-regolamenti tagóha jsiru bl-Ingliú biss kif ukoll óafna mir- regolamenti tal-MFSA li qegódin bl-Ingliú, naóseb li nistgóu nibqgóu mexjin fuq din il-linja biex nevitaw il-problemi.

Qed ngóid dan góax nistgóu noóolqu preðedent fis-sens li xi óadd jista' jgóidlek li bil-Malti fehem xi óaía u bl-Ingliú ma kenitx l-istess u nispiððaw bil-kaúijiet fil-qorti.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, aóna diía` góidna s-suííeriment tagóna x'inhu u dan jevita problemi ta' interpretazzjoni ta' liema lingwa tipprevali.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija li klawsola ídida 6 tifforma parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola Ídida 6 góaddiet u íiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 1 – Titolu fil-qosor.

Clause 1 – Short title.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi din l-emenda verbali:

Fi klawsola 1 minflok il-kliem "Att ta' l-2003" góandhom jidólu l- kliem "Att ta' l-2004".

In clause 1, for the words "Act, 2003" there shall be substituted the words "Act, 2004".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda verbali mressqa mis-segretarju parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali góaddiet nem.con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1 ̧ kif emendata ̧ góaddiet nem. con. u íiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

It-Titolu góadda nem. con. u íie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTONY ABELA: Sur President ̧ nipproponi li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat li jikkoreíi xi úbalji ta' l-ortografija u jagómel ir- renumbering tal-klawsoli fejn ikun hemm búonn.

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat jaqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat li jikkoreíi xi úbalji ta' l-ortografija u jagómel ir-renumbering neðessarju.

Il-Kamra rriúumiet u s-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

Anthony Abela rrapporta l-Abbozz ta' Liíi mgóoddi b'emendi.

ABBOZZ TA' LIÍI LI JIMPLIMENTA MIÚURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-Ordni góall-Kumitat íie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjiedi

Klawsola 2 – Dóul fis-seóó ta' din it-Taqsima

Clause 2 – Coming into force of this Part

THE CHAIRMAN: Hawn xi riamrki fuq din il-klawsola?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-effett ta' din il-klawsola japplika fuq l-abbozz kollu?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Le, din tapplika biss góal Taqsima I. Góall-miúuri differenti l-oóra hemm speðifikat meta jiíu fis-seóó.

Jiíifieri klawsola 2 li titkellem fuq id-dóul fis-seóó mhux qed tirreferi góall-abbozz kollu.

ONOR.

CHARLES MANGION: Tajjeb, mela nistgóu mmexxu.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki( (Onor. Membri: No) Il-mistqosija hija klawsola 2.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2 góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 3 – Tifsir

Clause 3 – Interpretation

THE CHAIRMAN: Hawn xi rimarki?

L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, góadna kif góaddejna l-abbozz ta' liíi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika u qed ngóidu li l-kelma "dóul" se jkollha l-istess tifsira li góandha f'dak l- Att.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki( (Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 3.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. membri: No) Carried.

Klawsola 3 góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 4 - Awtorita` li jiníabar self.

Clause 4 - Authority to raise loan

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, naóseb li din il-klawsola hija waóda self-explanatory.

Hawnhekk qed ngóidu li l-gvern jista` jiíbor, b'self, is- somma ta' mhux iújed minn Lm100 miljun u góall-fini li tiníabar dik is- somma, il-ministru responsabbli góall-finanzi huwa awtorizzat li joóroí stock, kif prattikament dejjem sar s'issa.

THE CHAIRMAN: Hawn iújed rimakri?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, minkejja li l-gvern kien ilu jwiegóed óafna li d-deficit se jiíi kkontrollat, fil-fatt dan ma seóóx.

Fis- sena 2002 il-gvern ipproíetta li d-deficit góas-sena 2003 kellu jkun ta' Lm78 miljun, imma llum nafu li dan jammonta góal Lm105 miljun.

Minkejja li dan hu Lm30 miljun iújed milli kien ipproíettat, il-gvern xorta qed jgóid li jinsab kuntent.

Hawnhekk tajjeb li wieóed jinnota li f'dan il-perjodu kien hemm dóul minn one-off items, bóad-dóul mir-registration scheme u l- bejgó ta' l-interess li l-Maltacom kellha fil-Vodafone, li íew inkorporati fid-dóul tal-gvern fl-aóóar tas-sena.

Minkejja dan kollu jibqa' fatt li d-dejn nazzjonali, bejn Novembru tas-sena 2002 u Diðembru 2003, údied b'rata ta' Lm0.5miljun kuljum.

Jiíifieri qegódin naraw sitwazzjoni fejn minkejja l-wegódi ta' rebbiegóa ídida u finanzi fis-sod, is-sitwazzjoni finanzjarja hija waóda mwiegóra u n-nies qed ikollhom iduqu iújed taxxi flok biðða mir-rebbiegóa l-ídida.

Góaliex?

Góax il-gvern qed jintroduði miúuri li bihom se jkun qed jieóu minn fuq dahar il-poplu madwar Lm60 miljun f'taxxi íodda góas-sena d-dieóla.

Minkejja dan kollu, ftit li xejn jidher sabió il-prospett li d-deficit se jkun ikkontrollat jew li r-rata tad-dejn li qed niddejnu biha se tibda tisslowja.

Sakemm l-ispiúa tal-gvern tibqa' tespandi bir-rata li qed tespandi llum, ma tantx se niksbu riúultati tajbin.

U hawn tajjeb li ngóid li l-ispiúa tal-gvern mhux qed tespandi fl-oqsma soðjali - fl-aóóar snin l- ispiúa tal-gvern fuq il-qasam soðjali baqgóet madwar 40% - imma qed tespandi fl-infiq li qed isir fit-twaqqif ta' dawn il-óafna fondazzjonijiet u awtoritajiet u fuq it-toroq fejn l-ispiúa qed tisplodi minóabba ineffiðjenzi burokratiði.

Dawn huma úewí setturi fejn din il-problema trid tiíi indirizzata.

Hawnhekk il-gvern qed jitlob l-awtorizzazzjoni biex jiddejjen sa Lm100 miljun oóra.

Ðertament li l-gvern se jkollu xi dejn ieóor li jkun góalaq u jkun irid ióallsu.

Pero` fl-istess óin se jidóol f'dejn ídid u góalhekk se júid ir-rata ta' dejn, u dan se jibqa' jiíri sakemm ma jkunx hemm kontroll fuq in-nefqa pubblika.

Dan il-gvern mhux proattiv imma reazzjonarju góax flok qed ikun attiv u jevita d-dejn, qed ikun reazzjonarju góal dan id-dejn u qed ifittex l-aktar soluzzjoni faðli, iúid it-taxxi u jiddejjen.

Biex verament jaqbad il-barri minn qrunu - óa nuúa fraúi li juúaw kelliema tan- naóa l-oóra – il-gvern irid jikkontrolla n-nefqa.

Flok góamel qed jagómle hekk u ra jekk il-value for money hux qed jingóata, jekk l-accountability hux verament qed tinúamm u jekk hemmx il-benchmarking fil-performance tiegóu - dawn kollha kienu wegódi li ma rrealizzaw ruóhom qatt - nesa dan kollu u óa the easiest road, dik li júid it-taxxi.

F'dan l-artiklu qegódin naraw li minkejja li l-gvern se júid id-dóul tiegóu b'Lm60 miljun fuq dak li kien hemm is-sena li góaddiet, xorta qed ióoss il- búonn li jipprevedi dejn ta' Lm100 miljun oóra, u wisq probabbli diía` góandna previzjoni ta' kemm se jiúdied id-dejn pubbliku góas-sena li íejja.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 4.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 4 góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 5 – Skop

Clause 5 - Purpose

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, góal din il-klawsola se nipproponi din l-emenda:

"A" Fit-testi Malti tal-klawsola 5 li hemm fit-Taqsima I, minflok il- kliem "xort'oóra jsiru, matul is-" góandhom jidólu l-kliem "xort'oóra jsiru, matul is-sena 2004 jew matul snin sussegwenti.".

"A" In the Maltese text of clause 5 in Part I for the words "xort'oóra jsiru, matul is-" there shall be substituted the words "xort'oóra jsiru, matul is-sena 2004 jew matul snin sussegwenti.".

Sur President, hawnhekk qegódin ngóidu li flejjes imsellfin taót l- awtorita` ta' din it-taqsima góandhom ikunu approprjati u applikabbli góall- iskop li jitóallsu l-ispejjeú li jeððedu dóul fil-fond konsolidat matul is- sena 2003 u dawk proíettati li jsiru.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR CHARLES MANGION: Sur President, rigward id-dejn li jista' jsir taót din l-awtorita` biex nibbilanðjaw il-fond konsolidat, f'kaú li d-dóul ma jlaóóaqx ma' l-ispiúa u allura niddejnu biex inpattu góal dik ix-shortfall, ma nistax nifhem góaliex iddaóólu il-kliem "jew matul is-snin sussegwenti".

Jiena nifhem li ma' kull estimi ta' kull sena - qed nassumi li dawn jiíu kull sena - il-gvern ikun qed jagómel previújoni ta' kemm se jkollu búonn jiddejjen fis-sena ta' wara.

Góalhekk nixtieq li l-Onor.

Abela jispjegalna góaliex íiet inkorporata l-fraúi "jew matul is-snin sussegwenti".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR TONY ABELA: Sur President, jekk l-Onor.

Mangion jara l-aóóar linja ta' din il-klawsola 5 isib li kien hemm misprint u dik il-fraúi nqabúet totalment.

ONOR CHARLES MANGION: Le, mhux dak il-punt.

Jiena qiegóed nistaqsi: X'inhi r-raíuni li minkejja li aóna qegódin nitkellmu fuq estimi u budget measures góas-sena 2004 qegódin ukoll ninkludu s-snin sussegwenti meta fl- aóóar tas-sena 2004 se jkollna estimi u budget measure góas-sena 2005?

ONOR.

ANTHONY ABLEA: Ir-raíuni hi li l-gvern jista' joóroí self góal iújed minn sena u allura jista' jagómel roll over tal-flus li jkun issellef matul dik is-sena u juúahom góas-sena ta' wara.

Góalhekk jagómel sens li tagómilha hekk góax il-gvern mhux neðessarjament joóroí bonds góal disa' xhur jew góal sena biss.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "A" góaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 5, kif emendata.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried

Klawsola 5, kif emendata, góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi li klawsoli 6, 7, 8 u 9 taót Taqsima II jiíu posposti.

THE CHAIRMAN: Hawn permess biex dawn il-klawsoli jiíu posposti?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingóata u klawsoli 6, 7, 8 u 9 íew posposti.

Klawsola 10 – Emenda ta' l-Att dwar is-Sigurta` Soðjali.

Clause 10 – Amendment of the Social Security Act.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, góal din il-klawsola li tagóti dati varji góal meta jidólu fis-seóó ðerti emendi góandi din l-emenda:

"B" Il-Klawsola 10 góandha tiíi emendata kif íej:-

(a) is-subklawsoli (2) u (3) tagóha góandhom jiíu enumerati mill-ídid bóala subklawsoli (3) u (4) tagóha; u

(b) minnufih wara s-subklawsola (1) tagóha góandha tidóol is- subklawsola (2) ídida li íejja:-

"(2) Id-disposizzjonijiet ta' l-artikolu 15A góandhom jitqiesu li bdew iseóóu fl-4 ta' Jannar, 1992.".

"B" Clause 10 shall be amended as follows:-

(a) subclauses (2) and (3) thereof shall be renumbered as subclauses (3) and (4) thereof; and

(b) immediately after subclause (1) thereof, there shall be added the following new subclause (2):-

"(2) The provisions of article 15A shall be deemed to have come into force on the 4th January, 1992.".

Aktar 'il quddiem se nressaq klawsola ídida 15A li se tbiddel id- definizzjoni ta' "service pension" fl-Att prinðipali li fiha se jkun hemm ir-raíuni góaliex qed titressaq din l-emenda.

Fil-fatt qegódin ngóidu li din il-klawsola, per se, íiet fis-seóó b'mod retroattiv mill-4 ta' Jannar, 1992.

ONOR.

CHARLES MANGION: Taqsima 3 tirreferi góall-fatt li mill-5 ta' Jannar, il-bdiewa u s-sajjieda rikonoxxuti mill-gvern bóala full-timers mhux se jkunu aktar intitolati li jieódu lura minæand id-direttur ta' l- agrikoltura u sajd nofs il-kontribuzzjonijiet li jóallsu taót is-Social Security Act fuq l-income li jkun íej mill-farming jew mill-fishing.

Qed ngóid hekk góax hawn óafna cross references góall-liíijiet oóra u tajjeb li nippreðiúaw.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Le, mhux qeædin niftehmu.

Is-subclauses 2 u 3 se jiíu renumbered 3 u 4 u bóala subclause 2 se tidóol din:

"2) Id-disposizzjonijiet ta' l-artikolu 15A góandhom jitqiesu li bdew iseóóu fl-4 ta' Jannar, 1992.".

ONOR.

CHARLES MANGION: Dik hi dwar id-definition of service pension.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hekk hu.

Issa dik se tibda sseóó b'effett mill-4 ta' Jannar 1992.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jista' s-segretarju parlamentari jispjegalna l- effetti ta' din il-miúura li se tidóol with retroactive effect?

Qed nistaqsi dan góax l-abbozz, mhux emendat, li æandna quddiemna juri li kollox se jibda fit-3 jew 5 ta' Jannar 2004, bóala dispoúizzjonijiet li qegódin jimponu fuq il-poplu Malti piúijiet íodda.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, sa l-1992 persuna li kienet tirðievi waóda jew iújed pensjonijiet tas-servizz kienet tieóu anqas pensjoni wara r- retirement tagóha.

Dan kien ifisser li din kienet intitolata biss æall- flat rate tar-retirement pension.

Pero` fl-istess óin jekk il-pensjoni tas- servizz tieæu kienet titóallas mill-gvern Ingliú, dak li jkun kien intitolat æal rata oæla minn dik tar-retirement pension.

Issa se ndaóólu klawsola ídida biex nipprovaw narmonizzaw is-sistema.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiíifieri skond il-klawsola ídida 15A li æadha kif íiet ippreúentata lili, u allura qed naraha issa, qeædin næidu li jekk ikollok úewí pensjonijiet, l-oæla waóda fosthom tiíi kkonsidrata f'kaú ta' retirement.

Dan ifisser li sal-lum kienu qed jiíu kkonsidrati ú-úewí pensjonijiet?

Jiíifeiri jekk xi óadd jispiðða bil-pensionable age u jieóu d- due terzi, iú-úewí pensjonijiet kienu jiíu kkonsidrati?

Qed nistaqsi dan góax jiena m'iniex espert fuq is-social services u allura nixtieq nikkjarifika l-affarijiet.

Baúikament, li qed nistaqsi hu: X'inhu l-impatt ta' klawsola ídida 15A?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Fl-1992 il-liíi kienet íiet emendata sabiex persuna li jkun jirðievi aktar minn pensjoni waóda tas-servizz jieóu biss l-ogóla waóda.

Issa aóna biex nieódu ósieb dawk il-kaúijiet fejn l-oæla pensjoni kienet titóallas mill-Gvern ta' Malta.

Góalhekk qeædin indaóólu din l- emenda biex nissalvagwardjaw kontra din il-possibilta`.

Jiíifieri qeædin næidu li jekk dak iú-úmien illeíislajna b'mod li jista` jkun li kien hemm xi nies li íew affettwati b'mod negattiv, issa se nirraníaw dik il- poúizzjoni biex dak li jkun jibqa' jieóu l-oæla pensjoni kemm jekk tiíi mill-gvern Ingliú u kemm jekk tiíi mill-gvern Malti.

(Interuzzjonijiet).

Iva, kien hemm interpretazzjoni differenti minn nies differenti ta' dak li æaddejna fl-1992.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiíifieri llum, dak li jkun se jibqa' jirðievi ú- úewí pensjonijiet kemm minæand il-Gvern Ingliú u kemm minæand il-Gvern Malti.

Allura x'inhu l-benefiððju li se jgawdi il-pensjonant?

Jekk jiíi xi óadd góandi li jirðievi pensjoni minæand il-Gvern Ingliú u oóra minæand il- Gvern Malti u jistaqsini kif se jkun affettwat b'din il-liíi, jien kif se nwieíbu?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Se nneóóu l-ambigwita` li kien hemm qabel góax qabel íieli kien jiíi interpretat li meta wieóed ikun qed jieóu úewí pensjonijiet, dan góandu dritt biss góall-oæla waóda u jitlef il-pensjoni l- oóra.

Issa qed ngóidu li dak li jkun góandu dritt jikkwalifika góal kwalunkwe pensjoni íejja minn fejn íejja.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mela qeædin næidu li jekk wieóed kien jikkwalifika æal úewí pensjonijiet u jkollu waóda ogóla minn ta' Malta, dan kien jitlef dik ta' Malta.

Allura issa dak li jikkwalifika æalih taót il-liíi Maltija se jibda jieódu?

ONOR.

ANTHONY ABELA : Iva.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mela se tiúdiedlu l-pensjoni effettivament.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Iva, æax bl-interpretazzjoni li ngóatat qabel kien hemm min íie affettwat negattivament, tant li l-pensjoni ma tlaóóaqlux id- due terzi.

Illum qeædin næidu li se ninsew l-anomaliji ta' minn fejn íejja l-pensjoni - jekk hux minn naóa jew minn oóra – bl-iskkop li l-pensjoni æallinqas dejjem tlaóóaq id-due terzi.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiíifieri din qieæda ntiúa biex telimina ð- ðirkostanza li jkollok nies li minóabba li qed jirðievu úewí pensjonijiet tas-servizz Ingliú jew servizz ieóor u dik ta' Malta jitilfu d-dritt li jikkwalifikaw æad-due terzi, u dan hu effettivament ta' benefiððju æalihom.

Jiíifieri jien se noqæod fuq l-interpretazzjoni li qed jaæti s-segretarju parlamentari dwar dan góax dan jiííustifika l-fatt góaliex se mmorru lura æall-1992.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Iva, biex min sofra jiíi kompensat.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jekk huwa dak il-kaú allura hemm íustifikazzjoni li mmorru lura.

Nispera li dik l-interpretazzjoni hi tajba.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jiena qed nagóti l-interpretazzjoni ta' l-esperti.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jien qed ngóid dan for the records tal-parlament æax li jkollok miúura fiskali with retroactive effect hija xi óaía li ma naqblux maæha.

Pero` jekk din effettivament qed tfisser dak li spjega s- segretarju parlamentari, jiíifieri li se nirraníaw l-anomalija li kien hemm bejn pensjoni u oóra, u dawk li sofrew se jiíu kompensati, allura aóna naqblu fuqha.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, b'din l-emenda aóna qeædin nassiguraw li min qieæed taót id-due terzi jasal æad-due terzi.

Ovvjament imbaæad ma jridx ikun hemm min jipprova jabbuúa minn din il-liíi biex jieóu iújed.

ONOR.

CHARLES MANGION: Hawn mhux qed nitkellmu fuq l-abbuú góax l-abbuú dejjem abbuú jibqa'.

THE CHAIRMAN: Tajjeb li nippreðiúa ftit li qed nitkellmu fuq klawsola 10.

Qed ngóid dan góax qed issir referenza æall-klawsola ídida 15A, xi óaía li æadha mhux parti mill-abbozz ta' liíi.

Hawn iktar rimarki?

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, jien naððetta din l-ispjegazzjoni li ingóatat mis-segretarju parlamentari u nitlob li tkun recorded speðifikament kif tidher li íiet spjegata, u cioe` bóala benefiððju æall- pensjonant.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-Emenda "B" góaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 10, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 10, kif emendata, góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 11 – Emenda ta' l-artikolu 15 ta' l-Att prinðipali.

Clause 11- Amendment of article 15 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, din il-klawsola tneóói s-sussidju li qed jitóallas lill-bdiewa æas-social service contributions æaliex illum dan qed jiíi rifless kemm fil-mod ta' kif dawn ióallsu t-taxxa, æax æandhom dritt li jóallsu t-taxxa ta' likwidazzjoni skond il-bejæ li jkollhom, kif ukoll minóabba sussidju u æajnuna li dawn jikkwalifikaw æalihom minóabba l- Unjoni Ewropea.

Jiíifieri qed jiíu ampjament kompensati b'dawk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, ta' min jinnota li meta xi snin ilu dan il-parlament kien approva li l-full-time farmers u full-time fishermen ikollhom din l-aíevolazzjoni fiskali fuq l-NI contribution taæhom, dak kien intiú minóabba l-fatt li konna qed nirrikonoxxu li kemm l-agrikoltura kif ukoll is-sajd, æalkemm úæar f'pajjiúna u kull ma jikkostitwixxu huwa 3% tal- GDP, æandhom importanza strateíika, u kien f'dan l-ispirtu li dan il- parlament kien approva dan il-benefiððju.

Irrid ngóid li wieóed ma jistax sempliðiment jæid li dawn il-bdiewa u s- sajjieda se jkunu kompensati góax se jibdew jibbenefikaw minn xi assistenza oóra.

Naóseb li kien ikun aójar kieku kellna d-dettalji ta' kemm kien jiswa dak il-benefiððju li kienu jieódu qabel, benefiððju li kien jibqa` góaddej.

Góaliex qed ngóid hekk?

Qed ngóid hekk góax tajjeb li nippreðiúaw li din l- góajnuna li se jieódu direttament l-bdiewa u s-sajjieda wisq probabbli hi góal perjodu fiss.

Ðertament dan ma jindikax il-fatt li l-biedja, kemm illum u kemm fil-futur, trid tibqa' ta' importanza strateíika æal pajjiúna.

Ovvjament, it-tibdil la huwa neðessarju jrid isir.

Pero' góandu jkun hemm dik l-assistenza kollha neðessarja biex il-biedja ttejjeb u tirfina l- produzzjoni taæha.

Minkejja dan, il-biedja Maltija trid tibqa' tiíi kkoltivata mill-gvern góax id-diffikultajiet fil-biedja mhumiex úgóar.

Ma tantx góandna art u mhux l-art kollha hi tajba góall-biedja u góalhekk l- art teótieí spiúa kapitali kbira biex tagóti l-frott.

Hemm búonn ukoll li l- gvern ióeííeí iú-úgóaúagó, li ma tantx jaraw prospett u futur fil-biedja, biex jispeðjalizzaw f'dan il-qasam u mhux sempliðiment jispiððaw jaódmu biðða art æall-gost.

Effettivament iridu jidólu fil-qasam tal-biedja bóala karriera - li ðertament ma tkunx karriera faðli u tkun esposta góal óafna riskji speðjalment mill-elementi – u juúaw ix-xjenza biex jikkontrollaw u jipproduðu prodotti aójar.

Jiena naóseb li l-fatt li l-bdiewa kien ikollhom rebates fl-NI contributions kienet forma ta' inðentiv æaú-úæaúaæ li jkunu qed ióarsu lejn l-agrikoltura bóala karriera, imma issa b'din il-miúura li ttieódet dan l-inðentiv spiðða wkoll.

Sfortunatament, aktar ma jæaddi ú-úmien, aktar in-numru ta' full-time farmers qed jonqos u aktar qed ikollna nies li qed jikkummerðjalizzaw ir- raba` tagóhom æax dan ma jkunx qed jirrendi.

Hawn min jargumenta li m'góandniex góalfejn ninkwetaw óafna dwar dan góax aóna nistæu nimportaw il- óxejjex u affarijiet bóal dawn minn pajjiúi qrib tagóna.

Pero` xorta jibqa' l-fatt li hu importanti li l-agrikoltura tagóna, úæira kemm hi úæira, góandha tibqa' tinúamm, u tibqa' tinúamm góal skopijiet strateíiði mhux neðessarjament góal skopijiet ekonomiði góax din hija xi óaía li júommu quddiem góajnejh kull pajjiú.

L-Amerika, l-iktar pajjiú b'saóótu fid-dinja tagóti importanza kbira lill-agrikoltura.

Il-Íappun, li huwa pajjiú industrjalizzat óafna u m'góandux xi agrikoltura partikolari wkoll jagóti protezzjoni lill-qasam agrikolu tiegóu bóala parti mill-attivita` ekonomika strateíika.

Góalhekk aóna ðertament ma naqblux li dawn is-sussidji jitneóóew b'effett minn din is-sena góaliex dan se jkollu impatt negattiv fuq l-agrikoltura u s-sajd u dan l-impatt negattiv mhux se jkun faðli li wieóed jirriversjah.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR ANTHONY ABELA: Sur President, jien ma kontx bil-ósieb li nagómel diskors fuq il-policy ta' l-agrikoltura kollha tal-pajjiú.

Pero` ta' min isemmi kif kienet is-sitwazzjoni tal-bieraó u kif inhi s-sitwazzjoni tal- lum.

Is-sitwazzjoni tal-bieraó kien úmien meta l-gvern ma kienx beda ðerti proðeduri li jagótu l-góajnuna lill-bdiewa u allura dawk is-sussidji kienu importanti.

Illum, bejn dak li vvota l-gvern dawn l-aóóar tliet snin u dak li íej mill-Unjoni Ewropea, il-bidwi se jibbenefika minn Lm5.78 miljun.

ONOR.

CHARLES MANGION: Góal kemm úmien?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Issa qegódin nitkellmu fuq perjodu fiss, imma jibqa' l-fatt li góal dak il-perjodu, dan is-settur qed jiíi kopert óafna iktar milli kien qabel.

Issa jekk óames snin oóra jkun hemm gvern li jidhirlu li góandu jería' jdaóóal is-sussidju li kien hemm qabel....

(Interruzzjonijiet) Pero` rridu wkoll nikkonsidraw il-fatt li llum il-bidwi qiegóed jibbenifika f'dak li hu ólas ta` income tax góax issa qiegóed jingóata rata fissa ta' 3% bóala settlement tax fuq il-bejgó tal-prodotti tiegóu fil-pitkalija.

Jiíifieri wieóed irid jieóu wkoll dan in konsiderazzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, is-segretarju parlamentari qed jgóid li se nneóóu góajnuna u se nagótu góajnuna oóra.

Jien l-argument tiegói kien li b'din l-inizjattiva qed tneóói inðentiv li jaf kien ióajjar nies biex jidólu f'dan is-settur.

Veru li l-gvern qed jagóti l-góajnuna imma din hi góajnuna biex wieóed ibiddel l-istil tal-produzzjoni, itejjeb l-art li jkun qed jaódem jew inkella biex minn úmien góal úmien ibiddel in-natura tal-prodott li jkun qed ikabbar.

Pero` din ta' l-NI contribution kienet intiúa mhux biss biex taíevola lill-individwu per se, imma biex tóajjar ukoll lill-individwu biex jidóol bóala full-time farmer.

Qed ngóid dan góax in-numru ta' dawn qiegóed dejjem jonqos minóabba li qed jindunaw li ma tantx jaqbel li jidólu jew jibqgóu f'dan is-settur minóabba ð-ðirkostanzi eúistenti.

Kif góedt qabel, il-biedja hi attivita` ekonomika strateíika u góalhekk góandu jkun hemm kull góajnuna biex dan is-settur jiíi sostnut.

Aóna nafu li m'hemmx xi attrazzjoni partikolari f'dan is-settur minóabba n- natura tax-xogóol tiegóu u góalhekk inizjattiva bóal dik li kien hemm qabel kienet tóajjar lil xi wóud biex jidólu f'dan is-settur.

Dan hu l-argument kollu tiegói.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar kummenti?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, fid-dawl li l-Onor.

Anthony Abela qed jgóid li m'góandux kummenti oóra x'jagómel, naóseb li din il-Kamra tistenna li tingóata spjegazzjoni góaliex il-gvern góamel u-turn, kemm dwar dak li wiegóed lill-poplu u kemm dwar dak li wiegóed lill-bdiewa, lir-raóóala u lis-sajjieda.

Qabel l-aóóar elezzjoni íenerali l-gvern wiegóed li góalkemm se jneóói l-ólas ta' nofs il-bolla kien se jagómel assigurazzjoni biex ikun jista' jiggarantixxi l-prodott tal-bidwi, tar-raóóal u tas-sajjied.

Jiíifieri l-gvern kellu jissostitwixxi l-góajnuna li jagóti lill-bdiewa, lir-raóóala u lis-sajjieda b'xi tip ta' assigurazzjoni.

X'íara minnha din il-wegóda?

Se jitilquha hekk mingóajr ma jagótu spjegazzjoni?

Insewha din< jew qiegóda f'moóóhom u se ssir sena jew sentejn oóra?

Jiena nistenna li dan kollu jiíi spjegat min-naóa l-oóra tal-Kamra góax dwar dan ma smajna xejn.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jien naóseb li dan kollu li qed jistaqsi fuqu l-Onor.

Farrugia diía` íie spjegat b'mod tajjeb mill-ministru góall-affarijiet rurali u ambjent waqt il-budget fejn spjega l- limitazzjonijiet ta' l-agrikoltura f'Malta u góaliex il-Partit Nazzjonalista bóala gvern iííieled góal dawk il-miúuri li íab fin-negozjati li góamel ma' l-Unjoni Ewropea.

Irridu ngóidu wkoll li din l-góajnuna fil- bolla kienet tingóata biss góal dawk il-bdiewa li jkunu fil-koperattivi.

Aóna qegódin nagótu l-góajnuna lill-bidwi biex itejjeb il-poúizzjoni tiegóu u biex ikollu dóul ikbar.

Aóna qegódin ngóidulu: Il-bolla óallasha, pero` minkejja li se taqla` iújed u se úúid l-introjtu tiegóek it-taxxa ta' l- income hija waóda finali ta' 3%.

Jiíifieri jekk wieóed jieóu kollox in konsiderazzjoni, dak li qegódin nipprovdu jkopri óafna iújed minn l-ammont li jikkonðerna ólas ta' nofs il-bolla.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, kif qed tinnota, m'aóniex ningóataw l- informazzjoni li tlabna.

Aóna nirrispettaw il-fatt li l-biedja tingóata l- góajnuna u din góandha tkompli tingóata minóabba raíunijiet strateíiði.

Imma l-punt tiegói kien li l-gvern góamel dikjarazzjoni u dwarha l-ministru responsabbli mill-iúvilupp rurali ma qal xejn fid-diskors tal-budget.

Jiena kont hawn u góamilt kwaúi sagótejn sóaó nisimgóu, imma dwar dan ma semma xejn.

Allura bilfors ikolli nistaqsi: Il-gvern mhux se jirrikonoxxi dak li wiegóed?

Mhux se jagómel assigurazzjoni biex kemm-il darba jkun hemm xi problema, il-bidwi jkun protett permezz ta' din l-assigurazzjoni li l-flus tagóha se jiíu investiti mill-gvern?

Il-gvern nesa dan kollu u m'hu se xejn?

Diía` óriína u se nkomplu noóoríu skoss flus góal dan is-settur u sfortunatament il-produzzjoni qiegóda dejjem tonqos góax ma ssibx fenek jew laóam tal-majjal fis-suq u jkollna nimpurtawh.

Imma apparti dan, góax dan mhux suííett tal-lum, il-mistoqsija tiegói hi sempliði: Góaliex wegóedtu lill-bdiewa, lir-raóóala u lis-sajjieda li se tagótuhom assigurazzjoni u issa m'intomx se tagómlu dan?

Hemm xi raíuni?

Jekk hemm, nesiíu li nkunu nafu din ir-raíuni.

Il-gvern góamel wegóda qabel ir-referendum u qabel l- elezzjoni u issa l-bdiewa qegódin jistaqsuna: Fejn baqa' l-gvern fuq il- wegóda li kien góamel li se jkollna assigurazzjoni tagómel tajjeb góall- iúvantaíí li se nbatu bóala bdiewa, raóóala u sajjieda.

Jista' l-gvern jgóidilna x'íara minnha din il-wegóda?

Aóna nistennew li b'mod responsabbli, il-gvern jagótina risposta dwar jekk din il-wegóda íietx imwarrba jew le, u góaliex.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Infakkar li qegódin fi stadju ta' kumitat u góalhekk nitlobkom biex kemm jista' jkun, il-kummenti jkunu speðifiði góad- dispoúizzjonijiet.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR TONY ABELA: Sur President, peress li qegódin fi stadju ta' kumitat wieóed ma jistax jidóol f'dibattitu dwar l-agrikoltura.

Jekk irid nagómlu dibattitu fuq l-agrikoluta, hemm il-fora propizji u mbagóad naraw jekk dak li wegódna, aóniex se nwettquh jew le.

Sa fejn naf jien, dak wegódna se nwettquh.

Pero` dak li qed isemmi l-Onor.

Farrugia m'góandux x'jaqsam mal- liíi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR CHARLES MANGION: Sur President, l-ewwelnett noííezzjona góal dak li qal l-Onor.

Abela góaliex dan huwa financial bill u l-implikazzjonijiet tiegóu huma óafna.

Góalkemm qegódin fi stadju ta' kumitat, hawnhekk mhux qed infettqu fuq il-liíi góax din il-liíi tgóid li fejn qabel il-gvern kien jagóti lura nofs il-ólas tal-bolla, issa mhux se jibqa' jagómel hekk.

Din mhijiex xi klawsola tal-kodiði ðivili li rridu noqogódu nfittxuha bil-punto e virgola.

Qegódin nagómlu l-mistoqsijiet u góal kull mistoqsija qed nitolbu risposta dwar l-effett ta' din l-emenda.

Din mhijiex kwestjoni ta' policy.

It is a straight question that requires a straight answer.

Jekk hawn xi óadd mill-koperattiva tal-bdiewa li qed jismagóna, dan se jistaqsi: L-effett ta' dan kollu fuqi kif se jkun?

Din mhix kwestjoni li nidólu fil-policy ta' l-agrikoltura.

Xejn minn dan!

Semmejnieha góall- importanza tagóha u góidna góaliex ma naqblux li din góandha titneóóa pero` issa qed nistaqsu ðerti mistoqsijiet li ðertament jitolbu risposta.

Jien mhux qed nippretendi li l-Onor.

Abela jkun jaf ir-risposti kollha góax din hija liíi fiskali li tolqot diversi dekasteri.

Issa, jekk l-Onor.

Abela m'góandux l-informazzjoni neðessarja jew m'góandux espert minn dak il-qasam ma jimpurtax.

Imma jiena nifhem li bóalma hawn l-espert mill-qasam tal- finanzi u anke mill-qasam tas-servizzi soðjali – u sewwa góamlu li íew góax din il-liíi tolqot lis-settur tagóhom - góandu jkun hawn l-esperti fl-oqsma l-oóra li qed nitkellmu fuqhom sabiex dawn jagótu l-góajnuna lis-segretarju parlamentari f'dan l-istadju.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR ANTHONY ABELA: Sur President, fil-kontest ta' dak li qed jgóid l- Onor. Mangion, l-effett ta' dan li qed isir illum huwa aktar minn kopert minn miúuri oóra li diía` óa l-gvern, kemm lokalment qabel ma dóalna fil- kontest tar-relazzjoni tagóna ma' l-Unjoni Ewropea kif ukoll fil-kontest ta' dak li íibna u akkwistajna mill-Unjoni Ewropea favur l-agrikoltura u s- sajd Malti.

ONOR NOEL FARRUGIA: Sur President, dan kollu jfisser li l-bdiewa, ir- raóóala u s-sajjieda se jibqgóu jsaffru u din il-wegóda mhux se sseóó góax dan il-bill mhux se jipprovdi góall-assigurazzjoni tal-qabda u tal- produzzjoni.

Allura hawn mhux talli mhux ngóaddu liíijiet biex nipproteíu x- xogóol tal-bdiewa u s-sajjieda talli qed iníibu fix-xejn l-góajxien ta' dawn in-nies u tal-familji tagóhom.

Aóna diía` góedna góaliex konna nissussidjaw nofs il-bolla imma issa, jekk dan se jieqaf u mhu se jkollhom assigurazzjoni ta' xejn, x'se jagómlu dawn f'kaú ta' problemi?

Illum anke biex nassiguraw id-djar u l-karozzi tagóna qed insibu l-problemi minóabba l- premiums góoljin li qed jitolbu l-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni.

Góidli inti kif il-bidwi jew sajjied jista` jóallas l-assigurazzjoni privata fuq l- attivita` tiegóu?

X'se jiíri minn dawn in-nies f'kaú li jinqala' xi óaía?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn iújed rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 11.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 11 góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 12 – Emenda ta' l-artikolu 93 ta' l-Att prinðipali.

Clause 12 - Amendment of article 93 of the principal Act.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR ANTHONY ABELA: Sur President, góal din il-klawsola se nipproponi din l-emenda:

"C" Minflok il-klawsola 12 góandu jidóol dan li íej:-

"Emenda ta' l-artikolu 93 ta' l-Att prinðipali.

Minflok l-artikolu 93 ta' l-Att prinðipali góandu jidóol dan li íej:-

"Residenti ta' Servizz Residenzjali Finanzjat mill-Istat.

(1) Bla ósara góad-disposizzjonijiet ta' dan l-Att, meta matul xi perjodu persuna tkun qed tirðievi Servizz Residenzjali Finanzjat mill- Istat, dik il-persuna góandha tóallas lill-Gvern dik il-kontribuzzjoni skond ma tista' tiíi ordnata taót is-subartikolu (2) ta' dan l- artikolu.

Id-Direttur góandu jikkalkola l-kontribuzzjoni li góandha titóallas minn dak ir-resident skond id-disposizzjonijiet ta' dan l- artikolu.

(2) Il-Ministru jista', bi ftehim mal-Ministru responsabbli góall- finanzi, jagómel regolamenti li jkunu jipprovdu dwar il-kalkolu tal- kontribuzzjoni dovuta minn residenti ta' Servizzi Residenzjali Finanzjati mill-Istat skond ma jkun hemm speðifikat fl-istess regolamenti.

(3) Kontribuzzjonijiet dovuta skond id-disposizzjonijiet ta' hawn aktar qabel ta' dan l-artikolu góandhom jitnaqqsu minn kull benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance li góandha titóallas taót dan l-Att:

(4) Minkejja d-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu, meta resident ta' Servizz Residenzjali Finanzjat mill-Istat ikun persuna miúúewía li l-konjuíi tagóha ma jkunx resident tali, u ma jkunx qiegóed jirðievi xi benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance li góandha titóallas taót dan l-Att bi dritt lill-konjuíi nnifsu, 60% mir-rata ta' benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance li kienet kieku xort'oóra titóallas lil dak ir-resident góandha titóallas lill- konjuíi li ma jkunx resident.".".

"C" Amendment of article 93 of the principal Act.

For article 93 of the principal Act there shall be substituted the following:-

"Residents of State Financed Residential Service.

(1) Subject to the provisions of this Act, where during any period a person is receiving a State Financed Residential Service, such person shall pay to the Government such contribution as may be prescribed under subarticle (2) of this article.

The Director shall calculate the contribution payable by such resident in terms of the provisions of this article.

(2) The Minister may, with the concurrence of the Minister responsible for finance, make regulations providing for the calculation of the contribution due by residents of State Financed Residential Services as are specified by the same regulations.

(3) Any contributions due in terms of the foregoing provisions of this article shall be deducted from any benefit, pension, bonus, assistance or allowance payable under this Act:

Provided that where no benefit, pension, bonus, assistance or allowance is due under this Act to a resident, or where the rate of such pension or other payment is not sufficient to cover the contribution due to Government, the Director (Elderly and Community Services), shall be empowered to enter into a contract with such resident and, or any other party, as the case may require, for any payment that may be due to Government.

(4) Notwithstanding the provisions of this article, where a resident of a State Financed Residential Service is a married person whose spouse is not such a resident, and is not in receipt of a benefit, pension, bonus, assistance or allowance payable under this Act in the spouse's own right, 60% of the rate of benefit, pension, bonus, assistance or allowance which would have otherwise been payable to such resident shall be payable to the spouse who is not a resident.".".

Din il-klawsola qiegóda tintroduði konðett ídid ta' xi jfisser resident fis- servizz residenzjali finanzjat mill-istat u qed tagóti lill-gvern id-dritt li jiíbor il-kontribuzzjoni mingóand resident u dritt lid-direttur biex jikkalkula l-ammont li góandu jitóallas góal din il-kontribuzzjoni.

Barra minnhekk qiegóda tagóti lill-ministru d-dritt li joóroí dawk ir-regolamenti biex jipprovdu l-metodoloíija góall-kalkolazzjoni ta' tali kontribuzzjoni dovuta mir-residenti.

Din tipprovdi wkoll li tnaqqas at source il- kontribuzzjoni minn xi benefiððji, pensjoni, assistenza jew allowance pagabbli taót l-att u sanzjonijiet li d-direttur ta' l-anzjani u servizzi komunitarji jista' jidóol f'kuntratt góall-pagament ta' kull bilanð li jkun góadu dovut.

Ovvjament qegódin ngóidu wkoll li l-mara jew ir-raíel tar- resident jingóata 60% tal-benefiððju fejn dawn jibqgóu joqogódu fid-dar tagóhom partikolari.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR CHARLES MANGION: Sur President, ðertament ma nistax nifhem x'definizzjoni ídida qed tagóti lil resident f'dar tas-servizz residenzjali finanzjat mill-istat.

M'hemm l-ebda definizzjoni.

Dawk li qegódin rikoverati fir-residenza San Vincent de Paule llum baqgóu taót l-istess definizzjoni, baqgóu persuni.

L-unika definizzjoni ídida li qegódin nagótu hija li se nqaxrulhom aktar mill-pensjoni tagóhom.

Aójar ngóidu ðar u tond li b'din il-miúura li ddaóólet fil-budget minflok 60% se neódulhom 80% tal- pensjoni lil dawn l-anzjani.

Issa hawn mhux qed nagómlu distinzjoni bejn anzjan resident li qiegóed rikoverat hemmhekk u góandu búonn il-kura medika u assistenza kontinwa u anzjan resident li m'góandux min jieóu ósiebu u qiegóed jgóix hemmhekk u jaf ikun individwu b'saóótu, mobile u jista' joóroí mill-istituzzjoni b'mod liberu u góalhekk góandu dritt li jgóix óajja diðenti, góax lil dan ta' l-aóóar xorta se neódulu 80%.

Aóna mhux qed ngóidu li dan ma góandux jikkontribwixxi lejn l-istat, pero` bniedem li hu residenti hemm íew u ma jkollu lil óadd min jixtrilu l- affarijiet m'góandux dritt góal 40% tal-pensjoni tiegóu biex jixtri xi óaía u jgawdiha?

Ovvjament 60% tal-pensjoni imorru bóala kontribut imma ma tistax teóodlu iújed góax inkella dan ma jibqax jgóix imma jibda biss jeúisti.

Dan m'góandux ikollu l-flus biex jixtri pakkett sigaretti?

Bniedem li góandu 80 sena, wasal fl-aóóar snin ta' óajtu se ngóidulu biex ma jpejjipix issa wkoll!

Dan m'góandux ikollu d-dritt li jgóix u jgawdi naqra meta nafu u nirrikonoxxu li l-anzjani jkunu taw kontribut kbir lis-soðjeta` tagóna matul óajjithom?

Óafna minn dawn l-anzjani jkunu góamlu sagrifiððji kbar biex rabbew il-familja u mbagóad ikunu qegódin isofru minn ðirkostanzi fejn jew il-membri tal-familja jkunu abbandunawhom jew inkella l-membri tal- familja jkunu imsefrin.

Allura dawn bilfors se jispiððaw rikoverati hemmhekk dment li ma jkunux mija fil-mija b'saóóithom.

Ikollok xi wóud li anke jekk ikunu b'saóóithom, xorta jkunu lesti li jmorru f'dar residenzjali biex ikollhom naqra kumpannija u biex ióossuhom f'ambjent aktar safe.

Jiena nifhem li góal ðerti servizzi jridu jikkontribwixxu mill-pensjoni tagóhom, imma hawnhekk morna fl-estrem góax injorajna kompletament l- element uman u lill-anzjan qed inóallulu biss 20 ðenteúmu minn kull lira.

B'20 ðenteúmu kwaúi anqas jasal sal-Belt b'tal-linja aóseb u ara jekk jiltaqa' ma' xi óbieb u jmorru jieódu xi óaía.

Ilkoll naqblu li l- pensjonant, sakemm jibqa' b'saóótu, góandu dritt li jgawdi l-óajja soðjali tiegóu bl-akbar indipendenza.

Sur President, b'din il-miúura qed inðaódulhom li jkollhom l-indipendenza li jgóixu aójar góaliex erbat ijiem oóra l-gvern se jispiðða jieóu l-pensjoni kollha ta' dawn ir-residenti u fil-fatt, din l-emenda ma fiha xejn li teskludi li 'l quddiem joóroí regolament li jgóid li l-gvern se jibda jieódu 90% mill-pensjoni ta' l- anzjani rikoverati fi djar tal-gvern.

Sur President, ta' min jgóid ukoll li dawn il-flus li qegódin jittieódu mill-pensjoni ta' dawn ir-residenti lanqas se jibbenefika minnhom il- welfare committee.

Il-gvern lir-residenti sempliðiment qalilhom li huma qed jieódu óafna u allura hu se jeódilhom aktar mill-pensjoni u jitfa' dawn il- flus fil-óofra tad-dejn li dan óaffer matul dawn is-sbatax-il sena ta' amministrazzjoni.

Mela l-pensjonant jgóaddi óajtu kollha jaódem góall- pensjoni tiegóu u imbagóad, minóabba l-irresponsabbilta` fiskali tal-gvern, din íiet isostenibbli u issa qegódin ngóidulu li se neódulu 80% u mhux hekk biss imma d-direttur, bis-saóóa li qed nagótuh b'din il-klawsola, se jkollu d-dritt li jaqbad u jgóolli din il-kontribuzzjoni góal 99% billi jirrakkmanda dan u l-ministru jiffirma u imbagóad forsi niíu hawnhekk u b'xi mozzjoni, niddiskutu dawn il-miúuri within 28 days.

Wieóed góandu jinnota wkoll li dawn it-80% jitnaqqsu minn kull benefiððju, pensjoni, bonus jew allowance u dan ifisser li mhux il-pensjoni biss qed titnaqqsilhom lil dawn ir-residenti.

Jekk dan kien jirðievi xi bonus – il- bonuses huma ntiúi proprju biex itejbu l-kwalita` tal-óajja ta' dak li jkun – anke dan se jiíi attakkat.

Dan issa íie speðifikat góaliex fil-budget speech il-pensjoni biss issemmiet li se titnaqqas.

Dan ifisser li dawn l- anzjani se jitilfu l-bonuses u l-allowances li jingóataw b'approvazzjoni minn dan il-parlament bl-góan li ntejbu l-kwalita` tal-óajja ta' dawn in- nies.

Sur President qed ngóid dan kollu góaliex aóna nóossu u nóennu góal dawn ir- residenti f'dawn id-djar u rridu ntejbulhom il-kwalita` tal-óajja tagóhom u mhux innaqsuhielhom kif qiegóed jagómel dan il-gvern.

Il-gvern qiegóed tant dahru mal-óajt li xott xott, preúenta din l-emenda ídida u ma tana l-ebda spjegazzjoni ta' l-implikazzjonijiet tagóha.

Sur President, il-gvern ippreúentalna klawsola ídida - rajtha quddiemi llejla, ridt naqraha there and then u nipprova nifhem l-implikazzjonijiet tagóha - u lanqas ingóatat spjegazzjoni ta' l-implikazzjonijiet tagóha fuq l-individwu.

Hawnhekk qed jiíu mposti taxxi íodda mingóajr ma qiegóda tingóata spjegazzjoni ta' l- impatt tagóhom fuq l-individwu.

Jiena nistenna li ningóata l-ispjegazzjoni ta' l-implikazzjonijiet ta' l-affarijiet li jiíu proposti speðjalment jekk ikunu klawsoli íodda.

Fil-proviso tas-subklawsola (3) ta' din il-klawsola qed jingóad:

"Iúda meta ebda benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance ma jkunu dovuti taót dan l-Att lil resident, jew meta r-rata ta' dik il- pensjoni jew ólas ieóor ma jkunux biúúejjed biex ikopru l- kontribuzzjoni dovuta lill-Gvern, id-Direttur (Servizzi góall-Anzjani u góall-Komunita`), ikollu s-setgóa jagómel kuntratt ma' dak ir- resident u, jew kull parti oóra, skond ma jista' jkun jeótieí il-kaú, góal kull ólas li jista' jkun dovut lill-Gvern.".

Mela hawnhekk id-direttur jista' baúikament jagómel ir-rati li jrid jekk wieóed m'góandux allowance biúúejjed, pero` fl-aóóar mill-aóóar dawn irid jibqgóalhom xi Lm600 fis-sena f'idejhom.

Issa llum Lm600 fis-sena lanqas góall-pocket money ta' sena ta' tifel ta' 15-il sena ma jservu!

ONOR.

ANTHONY ABELA: Pero` dawn ma jmorrux Paceville!

ONOR.

CHARLES MANGION: Billi ma jmorrux Paceville, dawn góandhom il- óajja tagóhom ukoll.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-minimum li jista' jibqagólhom imma jekk hemm xi óadd li jibqagólu aktar minn Lm600, il-gvern qed jagómel minn kollox biex joóodlu dawn il-flus extra ukoll.

Fil-fatt is- subklawsola tagóti s-setgóa lid-direttur biex fejn il-kontribuzzjoni lejn il-gvern ma tlaóóaqx, dan ikun jista' jagómel arraníament ma' dik il- persuna.

Qed nirriferi góal din góax dawn it-tip ta' inizjattivi diía` bdejt narahom f'ðerti homes privati fejn hemm il-gvern imdaóóal u fejn ikun hemm anzjan li jekk góandu xi proprjeta`, biex jidóol f'dik il-home, jagómlulu kuntratt biex dik il-proprjeta` jitrasferiha lill-owners ta' dik il-home.

Hawn min jgóid li dan tajjeb la darba dik il-home tkun qed tipprovdilu l- akkomodazzjoni.

Imma hawnhekk min qed jirregola biex ma jkunx hemm pressjoni psikoloíika fuq l-anzjan sabiex dan iðedi l-propjeta`?

L-anzjan meta jkun irid jidóol f'xi dar ta' l-anzjani jaf ikun f'mument ta' diffikulta` psikoloíika u fiúika góax ikollu búonn kull góajnuna u ma jsib lil óadd min jgóinu u góalhekk jaf ikun hemm ðerta pressjoni fuq dan l- anzjan.

Allura keeping in mind dan kollu, qed ngóidu li d-direttur jista' jmur fuq tali anzjan, jistaqsih jekk góandux proprjeta` u inóalluhom jagómlu kuntratt biex dan l-anzjan jitrasferixxi din il-propjeta` li jkollu?

Ma ninsewx li d-direttur jista' jiddelega l-poter tiegóu lil min ikun qed jamministra d-djar u allura qegódin nagótu lok fejn jista' ikun hemm pressjoni fuq residenti fi djar biex jekk góandhom xi proprjeta`, dawn jgóadduha lil min qed jamministra u dan mingóajr ma jkun hemm óadd li jipproteíi lil dawn l-anzjani mill-pressjoni li tista' ssir fuqhom.

Kieku l-anzjan jillikwida xi proprjeta` li góandu fis-suq miftuó u imbagóad il-flus li jaqla' minnha jinvestihom f'bonds sabiex ikun jista' jóallas il- kontribuzzjoni li jrid jagómel lill-gvern, hemm nifhimha u naqbel magóha imma mhux nagótuh id-dritt li jagómel kuntratt miegóu.

Irid ikun hemm xi óadd – u f'din il-liíi m'hawn óadd u xejn dwar dan – li jiddefendi l- interessi ta' dak l-anzjan li qiegóed f'dik id-dar u li jista' jiíi psikoloíikament imíiegóel biex jgóaddi l-proprjeta` tiegóu lil xi óadd.

Min se jiddeðiedi l-prezz ta' dik il-proprjeta`?

Id-direttur?

Min se jkun li japprova jekk dak l-anzjan góandux jgóaddi dik il-proprjeta` bi prezz li jkun iffissat mid-direttur?

Hu importanti li dan kollu núommuh f'moóóna fil- kuntest li d-direttur jista' jiddelega dan ix-xogóol lil nies oóra u fil- kuntest li l-gvern ikun f'joint-partnership mal-privat u góalhekk irridu nassiguraw li dan il-poter ma jkunx jista' jiíi abbuúat.

Dan huwa poter ídid u rridu noqogódu attenti kif jiíi eúerðitat, Sur President.

Issa ngóaddi góall-aóóar punt dwar il-koppji u forsi hawnhekk, l-Onor.

Abela jkun jista' jiððara naqra aktar subklawsola (4) góax ma tantx stajt nifhimha.

F'kaú ta' koppja miúúewía fejn wieóed minnhom biss ikun qed jgóix f'dar tal-gvern, il-gvern se jibqa' jeóodlu 60% jew se jeóodlu 80%?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Abela.

ONOR ANTHONY ABELA: Sur President, l-Onor.

Mangion semma' punti importanti, pero` dawn irridu narawhom fil-kontest ta' diversi affarijiet.

Din iú-úieda hi indirizzata góal dawk in-nies li joqogódu f'dar ta' l- anzjani fejn hemm provdut is-servizz mediku kollu li jkollhom búonn, bóal San Vinðenú.

Fejn hemm anzjani li qed joqogódu fi djar sussidjati mill- gvern jew djar oórajn tipo ta' l-Imtarfa, taú-Úejtun u ta' l-Imsida fejn m'hemmx is-servizz mediku totali, hemmhekk dawk se jibqgóu jóallsu 60%.

Tajjeb ukoll li l-Onor.

Mangion jinnota li aóna qegódin ngóidu li l-ólas huwa fuq id-dóul tar-residenti u m'hemm xejn li b'xi mod jista' jíiegóel bniedem ibiegó proprjeta` biex jasal góal dak il-pagament.

Jekk inti góandek id-dar, u d-dar tiegóek ma tirrendilekx dóul mhux mistenni li l- gvern jiíi f'arraníament miegóek biex iíiególek tittrasferixxi proprjeta` lilu bl-ammont li jidhirlu hu.

Ma nistax nifhem min fejn íab din l-idea l- Onor. Mangion góax aóna dejjem tkellimna fuq id-dóul ta' l-anzjan f'dik is- sena partikolari u bl-ebda mod m'hu qegódin ngóidu li r-resident góandu jmiss l-assi tiegóu biex ióallas il-kontribuzzjoni lejn il-gvern.

ONOR CHARLES MANGION: Mela bir-rispett kollu, il-proviso góandu jiíi ððarat góallinqas fit-test Malti góax dan jgóid hekk:

Mela ú-úewí okkaújonijiet fejn jista' jiíri dak li semmejt huma waóda fejn dan ma jieóu xejn mingóand il-gvern bóala allowance u allura l-gvern ma jistax jaqbad u jaqtagólu there and then u l-oóra hi meta r-rata ta' dik il- pensjoni jew ólas ieóor ma tkunux biúúejjed biex tkopri l-kontribuzzjoni.

Issa hawnhekk tenótieí spjegazzjoni góax sa fejn naf, il-kontribuzzjoni hi 80% tal-pensjoni li wieóed ikun qed jirðievi, hi kemm hi dik il-pensjoni u ma hemmx stabbilit minimum tal-kontribuzzjoni li wieóed irid jagóti lill- gvern.

Tajjeb li dan jiíi spjegat góax milli jidher hawnhekk, il-gvern stabbilixxa minimum fuq il-kontribuzzjoni u m'góadniex nitkellmu biss fuq persentaíí u góalhekk jiena nitlob lill-Onor.

Abela jgóidilna kemm hu dan il-minimum.

Apparti dan, qegódin ngóidu li d-direttur – u nitlob lis-segretarju parlamentari jikkonsidraha din – ikollu s-setgóa jagómel kuntratt ma' dak ir-resident.

Issa din hi wiesa' wisq u tista' tfisser kollox.

Tista' tfisser kuntratt biex tittrasferixxi l-proprjeta`, tista' tfisser kuntratt fuq id-dóul li jista' jkollu minn dik il-proprjeta` u óafna affarijiet oóra góax m'hemm l-ebda limiti fuqhiex jista' jsir dan il-kuntratt.

Kieku nemendawha biex dan ikollu s-setgóa jagómel kuntratt ma' dak ir-resident fuq id-dóul li jkollu mill-assi tiegóu nkunu verament qed nillimitaw il- kuntratt góal dóul li dan jista' jkollu u mhux góal affarijiet oóra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR ANTHONY ABELA: Il-prassi sal-lum dejjem kienet – u se tibqa' – li óadd ma jista` jiíi míiegóel jipoteka jew ibigó proprjeta`.

Issa biex inserraó moóó l-Onor.

Mangion dwar dan, fl-aóóar tal-proviso ta' subklawsola (3) nistgóu núidu l-kliem "pero` dan ma jistax b'xi mod jipotekalu jew iíiególu jbigó proprjeta`.".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR CHARLES MANGION: Iva, s-segretarju parlamentari jista' jagómel hekk pero` ma jkunx qed ikopri kollox góax dan l-anzjan jaf ikollu xi bonds per eúempju.

Issa jiena nifhimha li dan teóodlu persentaíí fuq id-dóul mill- interessi tal-bonds, imma dan se jiíi míiegóel jbigó il-bonds biex ióallas il-kontribuzzjoni?

ONOR ANTHONY ABELA: It-tip ta' kuntratt huwa dak diía` eúistenti fil-liíi tas-social security u dan ifisser li m'aóniex qed indaóólu xi kunðett ídid ta' liema assi jista' jidóol góalihom il-gvern.

Jekk wieóed jara kull interpretazzjoni li kien hawn f'dan is-sens, jinduna li d-direttur qatt ma aíixxa b'mod kif qed jalludi góalih l-Onor Mangion góax qatt ma kien hemm bniedem li íie míiegóel jittrasferixxi jew jipoteka xi proprjeta`.

Góalhekk, jiena ma nistax nifhem góaliex l-Onor.

Mangion qiegóed jinsisti góal din meta effettivament il-prassi u l-liíijiet kollha li góandna huma f'dan is-sens, u dan id-dritt ilu jeúisti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiena nifhem l-interpretazzjoni li qed jaæti l-Onor.

Abela pero` hawnhekk qed nibdlu l-artiklu 93 ta' l-att prinðipali.

Issa hawnhekk góandna subklawsola ídida u minn kif inhi redatta, it-termini taæha ma jeskludux li d-direttur jista' jíieæel lil xi óadd jipoteka d-dar tiegóu biex dan ikun jista' jóallas il-kontribuzzjoni tiegóu.

Din hija subklawsola ídida u qed tibdel l-affarijiet.

Taót l-artiklu l- ieóor kien hemm ðerta prassi u konvenzjonijiet li úviluppaw imma issa, aóna qed nitkellmu fuq artiklu ídid.

Il-wording ta' din is-subklawsola ma jeskludux li d-direttur jista' jíieæel lil xi óadd jipoteka d-dar tiegóu u l-Onor.

Abela qed jaqbel mieæi li dan hu poter li d-direttur jista' jeúerðitah.

Kulma qal hu, li sal-lum dan qatt ma íie eúerðitat huwa minnu, imma dan m'góandux x'jaqsam ma' dak li qed ngóid jiena.

Ejja nkunu ðari li qeædin naqblu li dan id-dritt ma jistax jiíi eúerðitat b'mod li r-resident jiíi míieæel ibiæ jew jipoteka l-proprjeta` immobiljari tieæu jew xi assi jew investimenti li dan jista' jkollu biex ióallas din il-kontribuzzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, wara li tkellimt ma' l-esperti fuq dak li qal l-Onor.

Mangion, iddeðidejna li biex inneóóu kull ekwivoku, dak il- proviso se jinqata` barra.

Góalhekk nitlob il-permess biex nirtira l-emenda "C" li góadni kif ressaqt æal klawsola 12 biex minflokha nressaq emenda oóra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess biex l-emenda "C" tiíi rtirata?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingóata u l-emenda "C" íiet irtirata.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

"D" Minflok il-klawsola 12 góandu jidóol dan li íej:-

"Emenda ta' l-artikolu 93 ta' l-Att prinðipali.

Minflok l-artikolu 93 ta' l-Att prinðipali góandu jidóol dan li íej:-

"Residenti ta' Servizz Residenzjali Finanzjat mill-Istat.

(1) Bla ósara góad-disposizzjonijiet ta' dan l-Att, meta matul xi perjodu persuna tkun qed tirðievi Servizz Residenzjali Finanzjat mill-Istat, dik il-persuna góandha tóallas lill-Gvern dik il- kontribuzzjoni skond ma tista' tiíi ordnata taót is-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu.

Id-Direttur góandu jikkalkola l-kontribuzzjoni li góandha titóallas minn dak ir-resident skond id-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu.

(2) Il-Ministru jista', bi ftehim mal-Ministru responsabbli góall- finanzi, jagómel regolamenti li jkunu jipprovdu dwar il-kalkolu tal- kontribuzzjoni dovuta minn residenti ta' Servizzi Residenzjali Finanzjati mill-Istat skond ma jkun hemm speðifikat fl-istess regolamenti.

(3) Kontribuzzjonijiet dovuta skond id-disposizzjonijiet ta' hawn aktar qabel ta' dan l-artikolu góandhom jitnaqqsu minn kull benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance li góandha titóallas taót dan l-Att.

(4) Minkejja d-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu, meta resident ta' Servizz Residenzjali Finanzjat mill-Istat ikun persuna miúúewía li l-konjuíi tagóha ma jkunx resident tali, u ma jkunx qiegóed jirðievi xi benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance li góandha titóallas taót dan l-Att bi dritt lill-konjuíi nnifsu, 60% mir-rata ta' benefiððju, pensjoni, bonus, góajnuna jew allowance li kienet kieku xort'oóra titóallas lil dak ir-resident góandha titóallas lill-konjuíi li ma jkunx resident.".".

"D" For clause 12 there shall be substituted the following:-

"Amendment of article 93 of the principal Act.

For article 93 of the principal Act there shall be substituted the following:-

"Residents of State Financed Residential Service.

(1) Subject to the provisions of this Act, where during any period a person is receiving a State Financed Residential Service, such person shall pay to the Government such contribution as may be prescribed under sub-article (2) of this article.

The Director shall calculate the contribution payable by such resident in terms of the provisions of this article.

(2) The Minister may, with the concurrence of the Minister responsible for finance, make regulations providing for the calculation of the contribution due by residents of State Financed Residential Services as are specified by the same regulations.

(3) Any contributions due in terms of the foregoing provisions of this article shall be deducted from any benefit, pension, bonus, assistance or allowance payable under this Act.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Hawn rimarki( L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, nirringrazzja n-naóa tal-gvern li aððettaw il-kritika kostruttiva min-naóa ta' l-oppoúizzjoni u dak il- proviso íie rtirat.

Pero` qabel staqsejt ukoll - u issa li hawn is- segretarju parlamentari responsabbli mill-qasam ta' l-anzjani forsi jkun jista' jilluminana - jekk il-gvern stabbilixxix a minimum amount li hu jippretendi li góandu jkun il-kontribut ta' persuna residenti f'dar ta' l- anzjani.

Jiíifieri se jibqa' jimponi l-perðentwali ta' 80% fuq il-pensjoni, ikun kemm ikun l-ammont tal-pensjoni - li aóna nikkonsidrawha abbuúiva u oxxena - jew inkella qed jgóid li l-kontribuzzjoni góandha tkun 80% tal- pensjoni pero` mhux inqas minn dak il-minimu li donnu qed jistabbilixxi?

Dan qed ngóidu góax wieóed ingóata x'jifhem li l-gvern góandu f'moóóu li jistabilixxi a minimum contribution ukoll.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari): Sur President, m'hemm l- ebda ósieb li l-gvern jistabbilixxi dan il-minimum li qed isemmi l-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jiena nirringrazzja lis-Segretarju Parlamentari Francis Aguis li qed jgóid li m'hemm l-ebda ósieb li jiíi ffissat xi minimum contribution.

Pero` irrid ngóid li xorta waóda ma naqblux ma` din il-miúura li permezz tagóha il-gvern se jieóu 80% tal-pensjoni ta' l- anzjani li jinsabu rikoverati fid-djar tal-gvern.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nixtieq nería' nenfasizza l-punt li b'din il-miúura se jiíu milquta biss l-anzjani li qegódin taót kura medika totali, jiíifieri dawk li qegódin f'San Vinðenz u uóud mir-residenti li qegódin fl- Imtarfa Home.

Dawk l-anzjani li qegódin fid-djar ta' l-Imsida, taú-Úejtun, ta' Bormla, tal-Mosta u tal-Gúira se jibqgóu jóallsu bis-60%.

ONOR.

CHARLES MANGION: Dan huwa punt ieóor interessanti u wieóed jistenna li r-regolamenti li joóoríu bis-saóóa ta' dan l-artiklu jispeðifikaw dan kollu b'mod ðar.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, x'isir f'kaú li anzjani jkollhom búonn xi ikel jew equipment partikolari li ma jkunx provdut mill-home u b'dik l- 20% tal-pensjoni li jibqagólhom ma jkunux jistgóu jixtru dan l-ikel jew l- equipment?

Nitiluqhom góal rióhom kif íew mitluqa góal rióhom il-bdiewa u sajjieda fil-kaú tas-sigurta` soðjali li semmejna ftit ilu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, inserraó ras l-Onor.

Noel Farrugia li óadd m'hu se jintelaq góal rióu.

Insostni li kemm f'San Vinðenz u kemm f'postijiet oóra fejn qed tingóata kura totali, dawn l-affarijiet se jiíu provduti, kemm jekk hu ikel góal dieta speðjali u kemm jekk huma affarijiet relatati mas-saóóa tagóhom, pero` mhux se ninkorraíixxu affarijiet li jagómlu l-ósara lis-saóóa bóalma huma s-sigarretti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirringrazzja lill-Onor.

Aguis talli qal li l- anzjani mhux se jintelqu góal rióhom bóal óafna affarijiet oóra li ilhom li ntelqu góal rióhom úmien twil.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "D" góaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 12, kif emendata.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 12 kif emendata góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta ta' Liíi.

Klawsola 13 – Emenda ta' l-artikolu 95 ta' l-Att Prinðipali

Clause 13 – Amendment of article 95 of the principal Act

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'din il-klawsola qed nissostitwixxu l- kliem "lill-Kumitat dwar Welfare mwaqqaf bl-artikolu 130 ta' dan l-Att" bil-kliem "lill-Gvern".

L-iskop tagóha huwa li flok li flus jitóallsu lill- welfare committee, jitóallsu lill-gvern biex ipoííihom fil-fond konsolidat óalli mbagóad jintuúaw meta jkun hemm búonn.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, jekk qed nifhimha sew din il- klawsola, qegódin ngóidu li l-flus li jinúammu se jmorru góand il-gvern u mhux góand il-welfare committee.

Jista' s-segretarju parlamentari jgóid kemm minn dawn it-80% tal-pensjoni li se jittieódu, se jmorru góand il- welfare committee?

Góal min qed jismagóna, il-welfare committee huwa dak il- kumitat li l-fondi li jiíbor imorru góall-benefiððju ta' l-anzjani biss.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, qegódin norbtu l-amministrazzjoni ta' dawn il-flus direttament mal-gvern biex dan ikun jista' jamministra l- flus bóala parti mill-konsolidat, imma l-istess ammont qed jingóata lura biex jiíi uúat góall-búonnijiet ta' l-anzjani bóalma kien jiíri qabel.

Pero` l-idea hija li l-gvern jamminsitra dan l-ammont direttament hu, góax parti minnu jista' juúah taót is-Social Security Act.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mela, f'dan ir-rigward il-welfare committee nqala' kompletament 'il barra u floku se jieóu ósieb kollox il-gvern.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Le, ma nqalax 'il barra.

Inqala' 'il barra mill- amminsitrazzjoni finanzjarja ta' dak l-ammont.

ONOR.

CHARLES MANGION: Iva, dak hu li qed ngóid jien.

Issa l-flus se jmorru kollha góand il-gvern, hux hekk?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Iva.

ONOR.

CHARLES MANGION: Pero` hawnhekk qed insemmu l-gvern u mhux il-fond konsolidat.

Allura jekk il-flus se jmorru fil-fond konsolidat ma jkunx aójar li nispeðifikaw li l-flus jidólu fil-fond konsolidat?

Hawnhekk hawn min hu espert u forsi jista` jilluminana dwar dan.

Il-gvern jista' jamministra dawn il-flus b'dawk li jgóidulhom below the line accounts u dawn ma jidólux fil-fond konsolidat.

Din hi sistema komplessa imma titóaddem.

Allura d-domanda tiegóu hi jekk huwiex il-kaú li minflok il- kliem "lill-Gvern" ndaóólu l-kliem "fil-fond konsolidat".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, illum kellna l-ewwel laqgóa tal- welfare committee kif reía' íie kostitwit u l-idea hija li l-flus li jiníabru mill-pensjoni ta' l-anzjani se jgóaddu lill-gvern pero` l-welfare committee se jibqa' jamministrahom, góax il-prinðipju politku huwa li dawn il-flus jerígóu jgóaddu lura lill-anzjani bóala servizzi servizzi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jekk wieóed jara r-rapport finanzjarju ta' l-expenditure tal-gvern jinnota ú-úieda relatata li qed tiíi rrapportata bóala parti min-nefqa tal-gvern fil-qasam ta' l-anzjani.

Per eúempju, f'San Vinðenz de Paule minn Lm75,000 in-nefqa telgóet góal Lm400,000.

Imbagóad góandek nefqa fi djar oóra li minn Lm150,000 telgóet góal Lm350,000.

Dan kollu juri li din in-nefqa qed tiíi rapportata direttament bóala expenditure tal-gvern u m'hemm xejn below the line.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Din l-asserzjoni ovvjament qed tiíi recorded, u jiena se nieóu l-kelma tan-naóa tal-gvern li m'hemm xejn below the line.

Pero' nixtieq ngóid dan.

Qabel il-flus kienu jkunu amministrati mill- welfare committee u dan kien jiddeðiedi kif l-aójar jintnefqu dawk il-flus.

Pero' illum se niíu f'sitwazzjoni fejn il-welfare committee jrid jitlob lill-gvern biex ikun jista` japplika ðerti fondi góal ðerti attivitajiet.

Huwa tajjeb li jkun hemm element ta' kontroll fuq il-welfare committee góax dan jista', per eúempju, jgóid li se jixtrilhom il-frott imma imbagóad jixtri frott ta' kwalita` óaúina.

Allura l-kontroll hu importanti biex wieóed jelimina l-possibbilta` ta' abbuú.

Imma jiena nixtieq nistaqsi dan: Jista` l-Onor.

Francis Agius, bóala Segretarju Parlamentari responsabbli mill-qasam ta' l-anzjani, jassigurana li l-flessibilita` u l-faðilita` li kellu sal-lum il-welfare committee se jibqa' jgawdiha, anke finanzjarjament?

Jew inkella dan jista` jgóid li m'hemmx finanzi góat-tali óaía góax dawk il-flus li marru góand il-gvern íew allokati góal xi óaía oóra?

Tista' tiíri din il-possibilita`?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, nixtieq inserraó ras l-Onor.

Mangion li minkejja li l-ósieb tiegóu jista' jiíri, dan mhux se jiíri.

Tajjeb li nfakkar li ð-chairperson tal-welfare committee huwa l-permanent secretary tad-dipartiment tal-politika soðjali, hemm rappreúentant tal- finanzi, baúikament hemm team ta' nies involuti fil-qasam ta' l-anzjani.

Diía` hemm proviso li dawn il-flus kollha se jintuúaw góall-anzjani pero`, kif qal tajjeb l-Onor.

Mangion, irid ikun hemm il-kontrolli.

Nassigurah wkoll li min-naóa tad-dipartiment ta' l-anzjani, il-flessibbilta` li kellu dan il-welfare committee se tibqa'.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, il-kumitat se jibqa' dak li hu u l- flessibilita` tista` tkun flessibli daqs il-lastiku.

Il-kwestjoni kollha hija jekk meta dan se jitlob góall-fondi hux se jingóatawlu.

Qed nistaqsi dan góax qabel il-fondi kienu f'idejh u issa se jkunu f'idejn il-gvern u jrid ikun il-gvern li jgóaddi l-fondi lill-dan il-kumitat.

Il-welfare committee se jibqagólu góad-dispoúizzjoni tiegóu l-istess ammont li kien ikollu qabel?

Qabel dan il-welfare committee kien ikollu "X" amount; b'din l-emenda se jibqagólu l-istess ammont available góalih?

Se jonqos jew se jiúdied dan l-ammont?

Suppost jiúdied la góollew il-kontribuzzjoni góal 80%.

Nixtieq li nkunu ðari fuq din.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, dawn se jkollhom iújed fondi u dan jidher ðar mill-estimi li ppreúenta l-gvern góax dawn juru li l-gvern qed jivvota flus iktar mis-soltu góal dawn id-djar.

Irrid ngóid li fl-opinjoni tagóna l-flus li qabel kienu direttament f'idejn il-welfare committee issa se jiíi amministrati aójar, u sakemm il-welfare committee jibqa' jimxi b'mod ekwu bóalma kien jimxi qabel, dan se jkollu l-availability góal dawn il-flus.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki( (Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 13.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 13 góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 14 - Emenda ta' l-artikolu 101 ta' l-Att prinðipali.

Clause 14 - Amendment of article 101 of the principal Act.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, góal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"E" Minflok il-klawsola 14 góandu jidóol dan li íej:-

"Emenda ta' l-artikolu 101 ta' l-Att prinðipali.

Il-proviso li hemm mas-subartikolu (1) ta' l-artikolu 101 ta' l- Att prinðipali góandu jiíi emendat kif íej:-

(a) minflok il-kliem "Dipartiment góall-Óarsien ta' l-Anzjani" góandhom jidólu l-kliem "Dipartiment góas-Servizzi góall-Anzjani u góall-Komunita`";

(b) minnufih wara l-kelma "benefiððju" góandha tidóol il-kelma ", góajnuna";

(c) il-kliem "lill-Kumitat dwar Welfare imwaqqaf skond l-artikolu 130 ta' l-Att" góandhom jitóassru;

(d) minflok il-kliem "l-artikoli 93 u 131 ta' dan l-Att" góandhom jidólu l-kliem "l-artikolu 93 lill-Gvern"; u

(e) il-kliem minn "Kull somma hekk imnaqqsa" sal-kliem "lill-imsemmi Kumitat dwar Welfare." góandhom jitóassru.

"E" For clause 14 there shall be substituted the following:-

"Amendment of article 101 of the principal Act.

The proviso to subarticle (1) of article 101 of the principal Act shall be amended as follows:- (a) for the words "Department for the Welfare of the Elderly" there shall be substituted the words "Elderly and Community Services Department";

(b) immediately after the word "benefit" there shall be inserted the word ", assistance";

(c) the words "to the Welfare Committee established in terms of article 130 of this Act" shall be deleted;

(d) the words "articles 93 and 131 of this Act" shall be substituted by the words "article 93 to Government"; and

(e) the words from "Any sum so deducted" to the words "the said Welfare Committee." shall be deleted.".

Sur President, din hija xi óaía konsegwenzjali góal dak li góedna fi klawsola 13 u qiegóda tissostitwixxi l-klawsola 14 kif ippreúentata fl- abbozz li góandna quddiemna.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-unika óaía li dwarha nixtieq daqsxejn ta' kjarifikazzjoni hija góaliex minflok il-kelma "benefiððju" qed indaóólu l- kelma "góajnuna".

X'inhi d-differenza bejn iú-úewí kelmiet, góax la darba nbidlet sinjal li hemm xi skop?

B'din il-klawsola qegódin naraw li dak li kien jagómel il-welfare committee m'góadux f'idejh góax íie arrogat f'idejn il-gvern.

Minkejja li l-welfare committee se jibqa' hemmhekk, fl-opinjoni tiegói, dan se jkun struttura li qiegóda hemmhekk góalxejn góax il-fondi qegódin f'idejn il-gvern, u min góandu l-flus f'idejh jiddetermina x'isir minkejja li l-kumitat fit-teorija se jibqa' hemmhekk biex ióares l-interessi ta' l-anzjani.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, il-kelma "góajnuna" iddaólet góax il- gvern jista' jagóti xi tip ta' góajnuna oóra diretta jew indiretta, one-off jew mod ieóor - per eúempju, din is-sena óareí a one time payment ta' Lm39 jew ta' Lm52 skond il-kaú - lin-nies li jkunu residenti f'dawn id-djar u allura deherilna li jkun aójar li minflok il-kelma "benefiððju" indaóólu l- kelma "góajnuna" biex inkopru kollox.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "E" góaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 14 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 14, kif emendata, góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola 15 – Emenda ta' l-artikolu 131 ta' l-Att prinðipali

Clause 15 – Amendment of article 131 of the principal Act

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, din l-emenda hija konsegwenzjali góall-fatt tal-bidla li saret f'dik li hi amminstrazzjoni tal-flus miíbura mill-pensjonijiet ta' l-anzjani, fejn issa qed ngóidu li dawn se jgóaddu f'idejn il-gvern minflok góand il-welfare committee.

THE CHAIRMAN: Hawn xi rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 15.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 15 góaddiet u íiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nitlob il-permess tal-Kumitat biex inressaq il-klawsoli íodda f'dan l-istadju.

THE CHAIRMAN: Hawn talba mis-Segretarju Parlamentari biex iressaq klawsoli íodda f'dan l-istadju.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingóata

Klawsola Ídida 15A

New Clause 15A

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq klawsola ídida góall-ewwel qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota maríinali u klawsola ídida 15A tqieset li nqrat l-Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru. 101.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nipproponi t-tieni qari ta' klawsola ídida 15A:

"F" Minnufih wara klawsola 15 góandha tidóol il-klawsola ídida 15A li íejja, li fl-Att finali góandha tidher fit-Taqsima III fl-ordni numeriku xieraq.

"Emenda ta' l-artikolu 2 ta' l-Att prinðipali.

It-tifsira "Pensjoni tas-Servizz" fis-subartikolu (1) ta' l- artikolu 2 ta' l-Att prinðipali góandha tiíi emendata kif íej:

a) Paragrafi (ii) u (iii) tiegóu góandhom jiíu enumerati mill-ídid bóala paragrafi (iii) u (iv) tiegóu;

b) Minnufih wara paragrafu (i) tiegóu góandu jidóol dan il-paragrafu (ii) ídid li íej:-

"(ii) b'seóó mill-4 ta' Jannar, 1992, meta persuna tkun qiegóda tirðievi úewí Pensjonijiet tas-Servizz jew iújed, tkun biss dik il- Pensjoni tas-Servizz li tkun ogóla jew l-ogóla minn dawk il- Pensjonijiet, skond ma jista' jkun il-kaú, li titqies bóala Pensjoni tas-Servizz góall-fini ta' stima, reviújoni jew stima mill-ídid ta' pensjoni dwar min jirtira jew l-invalidita` taót dan l-Att; b'dan illi, u unikament góall-fini ta' l-istima, reviújoni jew stima mill- ídid ta' Pensjoni góal Min Jirtira skond l-artikolu 44 u paragrafu (i) tas-subartikolu (1) ta' l-artikolu 47 ta' dan l-Att, meta persuna li tkun qiegóda tirðievi úewí Pensjonijiet tas-Servizz jew iújed bóal dawk li xi waóda minnhom góandha titóallas minn jew góan-nom tal-Gvern tar-Renju Unit, id-Direttur ikollu dritt jagóúel, f'isem dik il- persuna, liema minn dawk il-Pensjonijiet tas-Servizz kif hawn qabel imsemmija góandha titqies li tkun il-Pensjoni tas-Servizz góal dan l- aóóar skop.

B`dan illi d-dritt li ssir dik l-góaúla góandu jiíi eúerðitat góal darba waóda biss.

Iúda, b'seóó mill-4 ta' Jannar 1992, u unikament góall-fini msemmija fil-paragrafu ta' qabel dan f'din it-tifsira, meta Pensjoni tas- Servizz kif hawn qabel imsemmija f'din it-tifsira tkun

(a) kommutata f'parti biss minnha u l-pensjonant ikun wasal fit-72 sena tiegóu, hija 50% mill-parti kommutata biss minn dik il-Pensjoni tas-Servizz li góandha titqies, u

(b) kommutata kollha kemm hi, hija 50% biss minn dik il-Pensjoni tas- Servizz li góandha titqies, b`dan illi b'seóó mill-4 ta' Ottubru 1997, meta dik il-Pensjoni tas-Servizz tkun íiet kommutata kollha kemm hi, din ma góandhiex tibqa' titqies góall-finijiet ta' dan l-Att."; u

(c) il-provisos góall-paragrafu (iv) tiegóu kif enumerat mill-ídid góandhom jitóassru.".".

"F" Immediately after clause 15 there shall be added the following new clause 15A, which in the final version of the Act shall appear in Part III in the appropriate numerical sequence.

"Amendment of article 2 of the principal Act.

The definition "Service Pension" in subarticle (1) of article 2 of the principal Act shall be amended as follows:

(a) Paragraphs (ii) and (iii) thereof shall be renumbered as paragraphs (iii) and (iv) thereof;

(b) Immediately after paragraph (i) thereof there shall be inserted the following new paragraph (ii):-

"(ii) with effect from the 4th January, 1992, where a person is in receipt of two or more Service Pensions, only the higher or highest, as the case may be, of such Service Pensions shall be deemed to be a Service Pension for the purpose of assessing, revising or re-assessing a pension in respect of retirement or invalidity under this Act; so however that, and solely for the purpose of assessing, revising or re- assessing a Retirement Pension in accordance with article 44 and paragraph (i) of subarticle (1) of article 47 of this Act, where a person who is in receipt of two or more such Service Pensions one of which is payable by or on behalf of the United Kingdom Government, the Director shall have the right to elect, on behalf of the person, which of such Service Pensions as aforesaid is to be deemed to be the Service Pension for this latter purpose.

So however that the right to such election shall be exercised only once.

Provided that, with effect from the 4th January 1992, and solely for the purpose referred to in the foregoing paragraph of this definition, where a Service Pension as aforesaid in this definition has been

(a) commuted in part only and the pensioner has reached his 72nd birthday, 50% of the commuted part only of such Service Pension shall be taken into account, and

(b) commuted in whole, only 50% of such Service Pension shall be taken into account, so however that with effect from the 4th October 1997, where such Service Pension has been commuted in whole, it shall no longer be taken into account for the purposes of this Act."; and

(c) the provisos to paragraph (iv) thereof as renumbered shall be deleted.".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No).

Il-mistoqsija hija li klawsola ídida 15A tkun moqrija t-tieni darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Carried.

Il-mozzjoni góaddiet u Klawsola Ídida 15A inqrat it-Tieni Darba.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi li klawsola ídida 15A tifforma parti mill-abbozz ta' liíi.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, din il-klawsola ídida taffettwa d- definizzjoni ta' "service pension" fl-Att Prinðipali.

Din hija emenda importanti li hija mmirata biex tiggarantixxi li ma jkunx hemm iújed misinterpretazzjoni tal-kliem "service pension" li íieli tingóata minn xi uffiðjali.

Óalli issa nispjega daqsxejn kif wasalna góal dan li qed ngóidu f'din il-klawsola ídida.

Sa l-1992, persuna li kienet tirðievi pensjoni waóda jew iújed mis-servizz, kellha l-pensjonijiet tagóha meóuda in konsiderazzjoni fis-sens li minnhom jiíi deducted id-dritt tiegóu góall-pensjoni in rigward l-irtirar tiegóu.

Dan íeneralment kien ifisser li din il-persuna kienet tkun intitolata biss góar-rata fissa ta' pensjoni góall-irtirar.

Pero`, fl-istess óin, jekk waóda mill-pensjonijiet tagóha kienet titóallas mill-Gvern Ingliú, allura dik il-persuna kienet intitolata góall-ogóla rata tal-pensjoni baúika tiegóu.

Fl-1992, il-liíi nbidlet b'effett li fejn persuna kienet tirðievi aktar minn pensjoni waóda, minn dawk il-pensjonijiet tas-servizz, l-ogóla waóda biss kienet titqies fl-assessment tal-pensjoni ta' l-irtirar tiegóu.

Pero` kien hemm kaúi fejn l-ogóla pensjoni ma kenitx dik tal-Gvern Ingliú, imma kienet dik tal-Gvern Malti u allura il-pensjoni tal-Gvern Ingliú ma kenitx titóallas iújed.

Sabiex nissalvagwardaw kontra din il-possibilita` fl-1992 sar proviso li kien jagóti dritt li wieóed jagóúel l-ogóla service pension, dejjem jekk il-pensjonant kellu waóda mill-pensjonijiet tiegóu íejja mill- Gvern Ingliú.

Dan xorta kien ikollu d-dritt li jirðievi l-ogóla rata ta' pensjoni meta s-servizz tal-pensjoni tiegóu kien jitóallas mill-Gvern Ingliú.

Kulóadd kien kuntent b'din l-emenda?

Ma naósibx góax b'din l- emenda, il-pensjonanti li kienu jirðievi úewí pensjonijiet, kellhom biss pensjoni waóda li tista' tiíi konsidrata u góaldaqstant filwaqt li kienu jitóallsu l-ogóla rata ta' pensjoni, din setgóet tapplika biss góal dawk li kellhom pensjoni mill-Gvern Ingliú u kienet tista' taffettwa li dawn jieódu anqas mid-due terzi.

Fl-1996 din il-liíi nbidlet b'mod li l-pensjonanti li jirðievu basic flat retirement rate jew somma miújuda, din kellha tiúdied fi tliet faúijiet biex tilóaq il-livell ta' úewí terzi tal-pensjoni bóala entitlement.

Fl- 1997 il-liíi reígóet íiet emendata sabiex il-quantum tal-pensjoni góall- fini tas-social service pension titqies fuq l-ammont oriíinali li jitóallas bóala pensjoni meta l-pensjonant oriíinarjament irtira.

Dan kien ifisser li l-quantum kien imur lura góall-1979 u allura jekk naraw il-mod kif góoliet il-óajja mill-1979 'l hawn, din kienet taffettwa lill-istess pensjonanti b'mod negattiv.

Mela kellna kaúijiet fejn in vista tal-liíi ta' l-1997, il-quantum tal-pensjoni tas-servizz Ingliú kienet tinúel 'l isfel u tiíi inqas minn dak li suppost kienu jieódu n-nies.

Sur President, dawn iú-úewí emendi, jekk jittieódu flimkien, íabu sitwazzjoni li nies li kellhom pensjoni ogóla ta' retirement mingóand il- Gvern Ingliú, kienu jitolbu din biss jekk jagóúlu li jieódu l-pensjoni Ingliúa góall-fini ta' l-assessment.

Imbagóad fl-2002 id-dipartiment tilef appell góax l-umpire f'dak il-kaú kien iddeðieda favur l-appellant billi l- liíi ma kenitx ðara biúúejjed u dan tóallas Lm10,300 bóala arretrati fuq il- baúi tad-dritt góat-tieni góaúla skond il-liíi ta' l-1997.

Huwa evidenti li rridu naraw li kulóadd jikkwalifika góall-pensjoni taú- úewí terzi u ma jkunx hemm interpretazzjoni differenti góal kaúi differenti u allura qegódin narmonizzaw l-affarijiet sabiex dawn il-pensjonanti jikkwalifikaw góall-pensjoni ta' úewí terzi mingóajr ma jkun hemm dritt li bniedem joqgóod jillitiga lejn óaía jew oóra jew jipprova jibbenefika iújed minn úewí terzi minóabba misinterpretazzjoni tal-liíi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, dan l-artiklu diía` tkellimna fuqu waqt li konna qegódin nitkellmu fuq il-fatt li dan se japplika b'mod retroattiv mis-sena 1992.

Nería' ntenni, kif diía` spjega l-Onor.

Abela, li dan l-artiklu ídid huwa intiú biex jagóti benefiððju lil dawk il- pensjonanti li ma benefikawx minn xi affarijiet minóabba li kien hemm xi anomalija u góalhekk aóna naqblu miegóu.

Góandna l-espert tas-social services hawnhekk u dan qed jikkonferma li dan se jkun ta' benefiððju góal dawk il-pensjonanti li setgóu sofrew minóabba din l-anomalija.

ONOR.

ANTHONY ABELA: L-emenda tillimita l-interpretazzjonijiet góax qabel kien hemm min jagóti interpretazzjoni differenti góall-istess óaía u issa qed nassiguraw li l-pensjonanti kollha jkollhom pensjoni taú-úewí terzi.

THE CHAIRMAN: Hawn iújed rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija li klawsola ídida 15A issir parti mill-abbozz ta' liíi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 15A góaddiet u kienet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liíi.

Klawsola Ídida 15B

New Clause 15B

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq klawsola ídida 15B góall-ewwel qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota maríinali u klawsola ídida 15B tqieset li nqrat l-Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru. 101.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi t-tieni qari ta' klawsola ídida 15B.

"G" Minnufih wara klawsola ídida 15A góandha tidóol il-klawsola ídida 15B li íejja, li fl-Att finali góandha tidher fit-Taqsima III fl- ordni numeriku xieraq.

Emenda ta' l-artikolu 20 ta' l-Att prinðipali.

Minflok is-subartikolu (3) ta' l-artikolu 20 ta' l-Att prinðipali góandu jidóol dan li íej:-

"(3) Il-jedd ta' membru li góar-rigward tiegóu góandha titóallas Góajnuna góall-Mard góandu jintemm:-

(i) minn l-ewwel jum minn meta jidóol f'Servizz Residenzjali Finanzjat mill-Istat, fejn ir-resident ikun qed jiíi provdut bi trattament ta' livell 2 skond ma jiíi speðifikat mill-Ministru b'avviú fil-Gazzetta; u

(ii) minn l-ewwel jum li jaóbat wara l-jum meta, minkejja l-fatt li jkun íie medikament mibgóut minn istituzzjoni bóal dik skond ma jiíi speðifikat mill-Ministru fil-Gazzetta, huwa jidóol bóala resident ta' xi istituzzjoni oóra finanzjata mill-Gvern."."

"G" Immediately after clause 15A there shall be added the following new clause 15B, which in the final version of the Act shall appear in Part III in the appropriate numerical sequence.

Amendment of article 20 of the principal Act.

For subarticle (3) of article 20 of the principal Act there shall be substituted the following:-

"(3) The right of any member in respect of whom Sickness Assistance is payable shall be extinguished:-

(i) from the first day of admission to a State Financed Residential service, wherein the resident is being provided with level 2 care as specified by the Minister by notice in the Gazette; and

(ii) from the first day following the day on which, notwithstanding the fact that he has been medically discharged from such an institution as specified by the Minister in the Gazette, he becomes a resident of any other state financed institution.".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No).

Il-mistoqsija hija li klawsola ídida 15B tkun moqrija t-tieni darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Carried.

Il-mozzjoni góaddiet u Klawsola Ídida 15B inqrat it-Tieni Darba.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi li klawsola ídida 15B issir parti mill-abbozz ta' liíi.

THE CHAIRMAN: Kont se nistaqsi jekk hawnx xi rimarki, imma peress li sar il- óin se jkollna niefqu hawn u nkomplu darba oóra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni fuq Klawsola Ídida 15B kienet interrotta u baqgóet aííornata.

Il-Kamra rriúumiet u s-Segretarju Parlamentari l-Onor Anthony Abela rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jería' jiltaqa'.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, jekk jogóíbu, iressaq l- Aííornament tal-Kamra.

AÍÍORNAMENT

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi l-Aííornament tal-Kamra góal nhar it-Tnejn, 9 ta' Frar 2004 fis-6.00 p.m. b'din l-aíenda:

Ordnijiet tal-Íurnata

Abbozz ta' Liíi li Jimplimenta Miúuri ta' l-Estimi – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liíi dwar ir-Reíistru Ðentrali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liíi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liíi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuíjati – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liíi biex jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l- Verifika – Tielet Qari; u

Xi aíenda oóra li tista' tiíi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liíi li jemenda l-Kodiði Ðivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liíi li jemenda l-Kodiði Ðivili - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, illum waqt il-óin tal-mistoqsijiet osservajt li minkejja li l-gvern qed jiftaóar li qed jinvesti miljuni ta' liri biex jitwettaq ir-ristrutturar fis-settur tal-biedja, xorta waóda góad hemm ðerti diffikultajiet li qegódin dejjem jiggravaw.

Dan íej mill-fatt li skond informazzjoni li tpoííiet fuq il-Mejda tal-Kamra, id-dipartiment tas- sanita` qed jikkonfiska kwantita` kbira ta' tjur.

Din l-informazzjoni svelat li filwaqt li qabel kienu jiíu konfiskati ftit mijiet ta' kilos, issa qed naqúbu æal eluf ta' kilos.

Kieku veru qed isir ir-ristrutturar, din l-industrija tal-laóam abjad ma tinstabx f'din is-sitwazzjoni.

Lanqas mill-provvista tal-laóam tal-fenek lokali m'hu mhux qed ikun moqdi l- konsumatur.

Apparti dan qed naraw li ta' kull xahar qed ikollna nimportaw kwantita` sostanzjali ta' laóam tal-majjal biex nissodisfaw id-domanda tal- konsumatur u dan l-aóóar qegódin f'sitwazzjoni fejn il-konsumatur reía' mhux qed isib ðanga friska fis-suq.

Sur President, qeædin f'sitwazzjoni fejn jum wara l-ieóor u íimgóa wara íimæa, qieæda taggrava t-theddida fuq ix-xogóol tal-bdiewa, tar-raóóala u tal-óaddiema li jaódmu fl-agro-industrija.

Din it-theddida íejja mill-fatt li minkejja l-gvern wiegóed li l-biedja se tkun protetta u sal-lum jirriúulta li góadhom ma íewx stabbiliti s-salvagwardi li se jikkontrollaw l-importazzjoni biex il-prodotti tal-bidwi u tar-raóóal lokali jkunu protetti kif imwieæed.

Mhux talli dawn is-salvagwardi ma íewx ippubblikati talli l-ministru góall-affarijiet barranin, li se jkun il-kummissarju li se jirrappreúenta lil pajjiúna fl-Unjoni Ewropea, iddikjara li l-ewwel irid ikun hemm sitwazzjoni diffiðli biex inkunu nistgóu nuúaw din l-góodda biex nissalvagwardaw il-prodotti lokali.

Quddiem din il-politika daqstant instabbli mhux bilfors ikollna nistaqsu lill-ministru responsabbli x'inhu jiíri f'dan il-qasam.

Il-kampanja tinsab fi stat ta' deúertifikazzjoni u qatt ma ósiebna biex nagómlu lqugó góall-ilma tax-xita bil-konsegwenza li taæmel ix-xita jinqalgóu l-óitan tas-sejjieó u l-óamrija tiníarr kollha æal íol-baóar.

Kellna spluújoni ta' boreholes illegali li llum qed nirrikonoxxuhom, u nagómlu tajjeb góax dan huwa búonn góas-settur tal- biedja, imma mbagóad qatt ma ósibna biex nilqgóu góall-ilma tax-xita.

Sur President, ta' min wieóed ukoll jgóid li dan il-gvern lanqas biss qed jaóseb biex il-flus li qed ninvestu fis-settur ta' l-agrikoltura, liema flus íejjin mit-taxxi tal-poplu, almenu jsostnu l-provvista ta' l-ikel li dejjem kellna.

Din il-provvista li matul is-snin kienet self-sufficient illum qed ikollha problemi kbar, speðjalment fejn jidólu t-tjur góax il- gvern óolom li jekk wieóed irabbi piú ta' 7,000 tunnellata ta' tiíieí, dan jista' jipproduði 7,000 tunnellata ta' laóam abjad góall-konsum.

Dan íenn!

Ma jistax ikun li jiíi l-ministru u joqgóod jiftaóar u jgóid óafna diskors fuq dan il-qasam li meta tagósru ma joóroí xejn minnu.

Per eúempju, ma nistax nifhem kif il-ministru ried jimplika li l-Organizzazzjoni Dinjija ta' l-Ikel u l-Biedja m'hijiex xi organizzazzjoni dinjija imma hija waóda li góandha x'taqsam mal-pajjiúi tat-tielet dinja.

Ara f'liema stupidaíni qed jaqgóu l-ministri!

Dan qalu meta aóna tlabna lill-ministru biex iíib esperti minn din l-organizzazzjoni minóabba l-problemi li góandna fis- settur tal-biedja.

Qed nonfqu daqstant miljuni biex suppost naæmlu r- ristrutturar u góandna sitwazzjoni diúastruúa u tal-mistóija f'dan il- qasam.

Din hija sitwazzjoni li wieóed irid jirrifletti sew fuqha u mhux jibqa` æaddej qisu bill-bulldozer u jgóid li l-affarijiet mexjin sew.

Is- sitwazzjoni hi waóda tali li x-xogóol tal-bdiewa u r-raóóala huwa mhedded serjament u se jkompli jkun mhedded góaliex matul din is-sena mhux talli l- gvern mhux se jóallas nofs il-ólas tas-sigurta` soðjali, talli injora kompletament wegóda oóra, dik ta' l-assigurazzjoni li kien se jaæmlilhom óalli kemm-il darba jkollhom xi problemi bil-prodotti taæhom, dawn ikunu sostnuti b'din il-forma ta' assigurazzjoni.

Din l-assigurazzjoni suppost kellha tapplika góall-produtturi tal-óalib frisk, tað-ðanga friska, tal- fniek, tal-majjal u tal-óxejjex u frott iúda minn dan kollu ma íara xejn.

Sur President, qeædin ninvestu madwar euro 200 miljun f'dan is-settur - u qed næid madwar æax illum il-lira Maltija íiet úvalutata u minn tmien xhur ilu 'il hawn Lm100 m'góadhomx ekwivalenti góal euro 240 u l-lira Maltija m'góadx góandha iktar saóóa - biex suppost niggarantixxu d-dóul íust æall- bdiewa tagóna u æall-góajxien diðenti tal-familji tagóhom u xorta qed nispiððaw nheddu dawn il-prinðipji fundamentali li s-soðjeta` tagóna b'sens sóió góandha tirrispetta u tappoíía.

Ma jistax ikun li l-gvern jibqa` qisu statwa tax-xemgóa, jippompja argumenti fil-media li taparsi kollox góadu miexi fuq ir-rubini meta s-sitwazzjoni preúenti turina li pajjiúna sejjer lura bóal granð.

Kif qed insemmi l-euro qed niftakar f'episodju li íara llum.

Hija xi óaía ta' umiljazzjoni lejn dan in-nazzjon li ma jkollna lil óadd min-naóa tal- gvern li jaæti spjegazzjoni góad-dikjarazzjonijiet li saru mill- International Monetary Fund.

Dawn qed jappellaw lill-accession countries ma jgóaíílux biex jidólu fil-euro.

Issa ta' min ifakkar li qabel ir-referendum u qabel l-elezzjoni tan-naóa l-oóra kienu jgóidu li góad fadlilna biex indaóólu l-euro, imma issa kemm il-gvernatur tal-Bank Ðentrali kif ukoll il- minsitru tal-finanzi qed jgóidu li góandna nidólu fl-euro kemm jista' ikun malajr.

Jista` xi óadd min-naóa tal-gvern jaæti spjegazzjoni fuq din il- óaía?

Góaliex qegódin nittrattaw dawn l-affarijiet daqstant importanti u strateíiði b'dan il-mod?

Malta hija net importer æax irridu nimportaw kollox minn barra u allura Malta tiddependi minn lira b'saóóitha.

Issa b'din is-sitwazzjoni kollox se jogóla u se anke nitilfu l-kompetittivita`.

Kif jista` dan il-gvern ma jaæmel xejn, qisu kollox sejjer tajjeb.

Dawn huma ðirkostanzi li jkomplu joóolqu kaos fil-pajjiú.

Inutli noqogódu nippoúaw æar-ritratti tal-media lokali b'ilbies sabió u ingravajjet, imbagóad góandna din il-óallata ballata fejn il-gvernatur tal-Bank Ðentrali u l-ministru jgóidu li rridu ndaóólu fil-euro malajr kemm jista` jkun, meta qabel kienu jgóidu li góad fadlilna biex naslu æal dan.

Min-naóa l-oóra, ir-rappreúentanti góoljin fil-qasam finanzjarju ta' l-Unjoni Ewropea stess jgóidu li hemm búonn nistennew u ma' næaíílux.

Indirettament il-lira tagóna qiegóda dejjem tiddgóajjef u niskanta kif meta hemm dawn id- dikjarazzjonijiet mill-IMF óadd min-naóa tal-gvern ma jagóti spjegazzjoni dwar dan.

X'inhi r-raíuni li l-gvern qed jgóid li góandna nidólu kemm jista` jkun malajr fil-euro u l-IMF qed jæidu mod ieóor?

Il-poplu Malti góandu kull dritt li jkun jaf x'inhi r-raíuni jew id-demokrazija æall-gvern qiegóda biss fejn jidhirlu hu!

Sur President, nagólaq billi ngóid li ma jistax ikun li l-gvern ikompli jagómel dikjarazzjonijiet foloz lill-poplu.

Din hija oxxenita` u nappella lill-gvern u lill-ministru li se jkun kummissarju góall-pajjiúna fl-Unjoni Ewropea biex ma jkomplux jagómlu jew jippermettu li jsiru dikjarazzjonijiet foloz lill-poplu.

Hemm búonn li jkunu onesti u jiffaððjaw ir- responsabbilta` li góandhom u jaærfu d-diúastru li qed nesperjenzaw, liema diúastru huwa dovut góall-ingann u t-tgóawwií tal-fatti li dan il-gvern æamel minn mindu tela` fil-gvern fl-1987.

F'dawn ið-ðirkostanzi fejn pajjiúna hu midjun, il-gvern góandu jkun responsabbli u jgóid il-verita` kollha u ma jaóbix il-fatti taót it-tapit.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, il-bieraó filgóaxija, il-ministru tal- íustizzja u intern, l-Onor.

Tonio Borg, góoíbu jitkellem fuq l-aftermath tal-íuri ta' Meinrad Calleja.

Kull filæodu qabel ma' nidóol æax-xoæol, l- ewwel óaía li nóobb naæmel hija li naqra l-gazzetti u b'hekk kelli l- opportunita` li naqra kummenti li æadda l-Onor.

Tonio Borg, skond kif íie rraportat mill-íurnali Maltin.

Malli qrajt dawk il-kummenti li góadda íibt góajnejja wara widnejja u góalhekk dalgóodu stess tlabt lill-istaff tal- parlament sabiex jippreparawli transcript tad-diskors tiegóu.

Bil- kontradizzjonijiet li l-Onor.

Borí qal bejn vers u ieóor spiððajt mhux biss íibt góajnejja wara widnejja, iúda íibthom wara rasi!

Pero` qabel nirrispopndi góad-ddiskors tal-ministru, speðjalment dawk il-partijiet fejn íabuli góajnejja wara rasi, nixtieq l-ewwel nagómel priambolu qasir dwar il- kaú kollu.

Sur Preident, jidhirli li fl-1996 il-Gvern Nazzjonalista ddeðieda li wara l- kaú ta' attentat ta' qtil fuq Richard Cachia Caruana, li huwa s-segretarju personali tal-prim ministru, jagóti tliet maófriet presidenzjali lil Joseph Fenech.

Nixtieq nagómilha ðara li dawn it-tliet maófriet tawhomlu b'kundizzjoni.

Ta' min wieóed jgóid li maófra presidenzjali tista' tingóata qabel ma jibda proðess, waqt li jkun góaddej il-proðess u anke wara li tingóata kundanna.

F'pajjiúna, il-biðða l-kbira tal-maófriet presidenzjali jingóataw wara li tingóata kundanna.

Jekk qatt kien hemm kaúijiet li l-maófriet presidenzjali inæataw waqt proðess jew qabel bidu ta' proðess, dawn kienu pjuttost rari.

Dan il-kaú partikolari li qed nitkellem fuqu huwa prattikament kaú uniku góax ma ngóatatx maófra presidenzjali waóda biss iúda næataw tlieta qabel ma beda l-proðess.

Nería' ngóid dawn ma næatawx bla kundizzjoni iúda ngóataw bil-kundizzjoni li Joseph Fenech jgóid il-verita` kollha u mhux biðða 'l hawn jew biðða 'l hemm.

L-istramberija tagóha din hija li dan ingóata dawn it-tliet maófriet presidenzjali wara l-kaú ta' attentat ta' l- omiðidju fuq Richard Cachia Caruana, sija góall-kompliðita` ammessa ðara u pprovata tiegóu, ex admissis minn fommu, fl-attentat ta' qtil ta' Richard Cachia Caruana, f'kaú ieóor fuq traffikar ta' droga li fih kien involut Meinrad Calleja u f'kaú ta' serq li assolutament ma kellu x'jaqsam xejn, la mal-kaú ta' l-attentat ta' omiðidju ta' Richard Cachia Caruana u lanqas mal- kaú ta' traffikar u importazzjoni ta' drogi li fih kien involut Meinrad Calleja u, ex admissis, Úeppi l-Óafi.

Æal xi raíuni, ingóatat ukoll maófra presidenzjali fuq kaú ta' serq li ma kellu x'jaqsam assolutament xejn mal- kaú ta' omiðidju, iúda ngóatat kundizzjoni.

Fil-kuntratti aóna nagómlu l- kundizzjonijiet fejn ngóidu pacta sunt servanda, jiíifieri l-pattijiet qegódin hemmhekk sabiex jiíu osservati.

Meta ma jiíux osservati l- obbligazzjonijiet allura l-kuntratt jiíi xolt.

Jekk jien nagómel kuntratt miegóek b'kundizzjoni u inti ma tosservax din il-kundizzjoni, jien se jkolli nibqa' b'dak il-kuntratt?

Úgur li le, f'dak il-kaú jitóassar kollox.

Pero` l-bieraó il-Ministru Tonio Borg ried jirraíuna mod ieóor u spiðða biex qal ukoll li dawn it-tip ta' maófriet presidenzjali li jingóataw b'kundizzjoni ma jistgóux jitneóóew.

Jiena naqbel li maófra presidenzjali, speðjalment wara conviction, ladarba ngóatat ma tistax titneóóa, imma mhux meta tajt maófra presidenzjali qabel ma nbeda proðess u góamilt kundizzjoni ðara u tonda li dak li ngóata l- maófra presidenzjali jrid jgóid il-verita`.

Il-kundizzjoni qiegóda hemmhekk biex jekk dak li jkun ma jgóidx il-verita` jkun naqas lejn il-maófra presidenzjali li jkun inæata u jkollu jsofri l-konsegwenzi.

Sur President, fl-aóóar il-ministru ammetta li hemm il-konsegwenzi góaliha minæajr ma nduna u spiðða kkontradixxa lilu nnifsu, u f'dawn il-ftit minuti li fadalli óa nirrispondi góal ftit mill-kontradizzjonijiet li semma' l- Onor. Tonio Borg.

Il-ministru qal li rnexxa l-proíett "maófriet presidenzjali ta' Úeppi l-Óafi" góax kien hemm íuri fuq traffikar u importazzjoni ta' droga li kien mixli bih Meinrad Calleja u dan ingóata sentenza ta' 15-il sena óabs.

Naturalment, il-ministru qal dak li jaqbillu.

Pero` ma qalx li kien hemm tliet íurijiet oórajn, fosthom ta' Clarissa Cachia, ta' Ian Farrugia u ieóor ta' Meinrad Calleja stess li fihom ix-xhud prinðipali tal-prosekuzzjoni, li kien proprju Joseph Fenech li ngóata t- tliet maófriet presidenzjali, ma íiex emmnut, mhux billi l-Ministru Tonio Borg jiíi jippontifika li r-raíuni góaliex waslu góal dik il-konkluújoni ta' liberazzjoni minn tliet íuriet differenti ma kellux x'jaqsam jekk Úeppi l-Óafi íiex emmnut jew le.

Jekk il-kaú kollu kien jorbot fuq ix-xhieda ta' Úeppi l-Óafi, kif jista` jiíi l-ministru hawnhekk u jæid li mhux il-kaú góaliex il-íurija ma emmnux lil Úeppi l-Óafi?!

Jekk kien l-uniku xhud li l- prosekuzzjoni riedet tistrih fuqu, kif jiíi jgóid dawn l-affarijiet?!

Dawn affarijiet xokkanti u ma nafx kif jiíi jgóidhom hawn il-Ministru tal- Íustizzja u Intern!

Sur President, irrid ngóid ukoll li meta r-regolamenti tal-logóob íew favur dak li xtaq hu u l-gvern tiegóu, hemmhekk is-sistema tal-íustizzja kriminali f'pajjiúna óadmet, imbagóad meta l-boðða ma íietx qrib il-likk kif ried hu jew il-gvern tiegóu f'daqqa waóda óaríu jæidu li jeótieí riforma fis-sistema tal-íustizzja kriminali.

Prosit, mela fejn jaqbillu l- ministru jgóid li l-íuri rnexxa u s-sistema taódem, u góax issa Meinrad Calleja ma nstabx óati, allura s-sistema tal-íurija ma taódimx.

Dan kollu minóabba li íie skreditat Joseph Fenech li ngóata tliet maófriet presidenzjali.

Óalli nkompli naqra minn dak li qal il-ministru l-bieraó, u se naqra testwalment.

Dan qal hekk:

"Kieku ma kenitx il-maófra li ngóatat lil Fenech f'Mejju ta' l-1996, sa dak il-mument ma kien hemm l-ebda prova fuq ðerti nies oórajn li kienu nvoluti f'dak l-attentat ta' qtil u li kienu preúenti fl-Imdina góax il-pulizija ma kenitx taf li kienu involuti b'xi mod fil-kaú.''.

Sur President, allura jekk il-ministru tal-íustizzja u intern qal li ma kien hemm l-ebda prova dak iú-úmien, skond hu meta mbagóad Úeppi l-Óafi góamel ðerti dikjarazzjonijiet, allura mbaæad kellhom il-prova!

Allura kif issa qiegóed jingóad li Úeppi l-Óafi qal il-verita` pero` ma setax jiíi korroborat.

Mela l-ministru qiegóed jgóid li b'Úeppi l-Óafi kellhom il- prova, pero` issa – u qalha hu stess, ara x'kontradizzjoni fid-diskors tiegóu! - ma setax jiíi kkorroborat.

Aóna nafu li jekk inti góandek evidenza ðirkostanzjali li ma tistax tiíi korroborata, dik ma tammontax góal prova, Sur Ministru!

Fuq dawn l-affarijiet suppost li tgóallimni inti, bóala professur l-Universita` u tgóallem lill-istudenti tal-liíi.

Illum skoprejtuha li x-xhieda ta' Úeppi l-Óafi ma setgóetx tiíi kkorroborata?

Dak iú-úmien ma kontux tafu li fuq dak li kien qiegóed jgóid Úeppi l-Óafi, xorta waóda ma kellkomx korroborazzjoni?

Mela góalfejn Úeppi l-Óafi næata tliet maófriet presidenzjali jekk ma kienx se jiíi korroborat?

Intom kontu tafu eúattament x'qegódin tagómlu meta tajtu dawn it-tliet maófriet, mingóalikom li góandkom prova!

Qrajtlek testwalment kliemek stess Onor. Borg.

Issa llum qegódin tgóidu li t-testimonjanza waóedha ta' Úeppi l-Óafi ma kenitx treíi.

Qed tammetti llum li ma kenitx treíi dik it- testimonjanza ta' Úeppi l-Óafi, mela góalfejn tajtuh tliet maófriet presidenzjali?

Hemm búonn ta' spjegazzjoni fuq dawn l-affarijiet u mhux tipprovaw tgóaddu ú-úmien bin-nies.

Sur President, issa næaddi biex næid fuq l-akbar góereúija li smajt u se nkompli naqra góax góarukaúa u xokkanti dawn l-affarijiet.

Il-ministru qal hekk;

"Il-maófriet, íaladarba jingóataw ma jistgóux jiíu rtirati u hemm raíuni ovvja.

Min se jmur jagóti informazzjoni lill-pulizija kif se jirnexxielha tkisser is-solidarjeta` bejn il-kriminali permezz ta' proklama, jekk dik il-persuna li tibbenifika minn dik il-proklama ikollha l-biúæa li l-góada l-proklama tiíi rtirata?''.

Imma skuúi, jekk inti góamilt kundizzjoni lil Joseph Fenech biex jgóid il- verita`, minn xiex tridu jibúa`?

Sur President, ma jibúax min jingóata maófra b'kundizzjoni li jgóid il-verita` u dik il-verita` jæidha!

Dak m'góandux góalfejn jibúa' mill-proklama li jingóata góax jaf li mhux se tiíi rtirata.

Jibúa' dak li jingóata proklama u ma jgóidx il-verita` u hekk góandu jkun.

Iva, dak góandu jibúa', Onorevoli Ministru tal-Íustizzja u Intern, góaliex il-proklama tieæu tkun bil-kundizzjoni li jgóid il- verita`, u dik il-verita` twassal góall-kundanna li tkun mixtieqa.

Dawn huma affarijiet xokkanti!

Sur President, il-ministru kkontradixxa lilu nnifsu.

Filli f'nifs wieóed qiegóed jgóid li l-maófra presidenzjali ta' Úeppi l-Óafi ma tistax titneóóa u mbagóad minuta wara jæid hekk:

"Tista' tagóti proklama b'kundizzjonijiet?

Daúgur li tista' tagóti proklama bil-kundizzjonijiet.

U lanqas huwa l-gvern li jiddeðiedi jekk dawk il-kundizzjonijiet íewx osservati jew le.

Hemm l-awtorita` tal- prosekuzzjoni ta' l-avukat íenerali, u hu jara jekk dawk il- kundizzjonijiet íewx osservati jew le, imma mhux responsabbilta` tal- gvern.".

Anqas jitwemmnu dawn l-affarijiet.

Dan diskors il-ministru u mhux diskorsi.

Kif f'nifs wieóed l-ewwel jæid li l-proklami ma jistgóux jitneóóew u mbagóad jgóid li huwa l-avukat íenerali li jrid jara jekk il- kundizzjonijiet inkissrux jew le.

Skuúi, imma x'se joqgóod jara jagómel l- avukat íenerali jekk il-kundizzjonijiet tkissrux jew le meta l-proklama ma tistax titneóóa?!

Meta inti stess qiegóed tgóid li huwa xogóol l-avukat íenerali li jara jekk il-kundizzjonijiet inkisrux jew le, mhux ovvja li jkun qed dan biex jara jekk æandhiex titneóóa l-proklama jew le!

Sur President, dawn huma oxxenitajiet li qed isiru f'pajjiúna.

B'kontradizzjoni kbira l-Ministru ta' l-Intern u l-Íustizzja l-bieraó l- ewwel qal li l-proklama ma tistax titneóóa u mbagóad b'riferenza góall- avukat íenerali, biex ifarfar ir-responsabbilta`minn fuq il-gvern tiegóu u jitfagóha f'óoíor l-avukat íenerali, qal li la jkun hemm ksur fil- kundizzjonijiet huwa l-avukat íenerali li jneóói l-proklama.

Dawn l- affarijiet li qed isiru f'pajjiúna huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Sur President, nagólaq billi ngóid li fl-1995 Dr Eddie Fenech mar jiltaqa` ma' Úeppi l-Óafi Adami fis-satra tal-lejl taót il-pont ta' San Íiljan, u d- dnub ma jmut qatt góax dik il-laqgóa baqgóet tiíri warajh sa tmien snin wara, u iva, Onor. Prim Ministru, it is your downfall.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-óin, il-Kamra hija aííornata góal nhar it-Tnejn 9 ta' Frar 2004 fis-6.00 p.m. bl-aíenda kif komunikata mis- Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aííornat mingóajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GÓAL TWEÍIBIET ORALI MWIEÍBA BIL-MIKTUB

LEZZJONIJIET TAL-PRIVAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgóid jekk jeúistux regolamenti dwar kemm góandu jkun hemm studenti meta góalliem jagóti l-privat?

Jaf li skond ilmenti li rðevejt qed ikun hemm klassijiet ta' aktar minn 15-il ruó f'garaxxijiet u djar privati?

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa l-Att dwar l-Edukazzjoni ta' l-1998 ma jirregolax l-æoti tal-privat minn æalliema.

Iúda fost il-proposti li qed jiíu kkonsidrati fl-abbozzar ta' emendi jew liíi ídida ta' l-edukazzjoni, hemm dawk li jirregolaw id-diversi aspetti ta' l-æoti ta' lezzjonijiet privati.

SOSPENSJONI TAS-SERVIZZ TAT-TELEFON

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru góat-Teknoloíija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgóid kemm hemm residenzi li nqatgóalhom is-servizz tat-telefon wara li l-kontijiet ma tóallsux?

X'inhi dovuta l-Maltacom minn households li ma óallsux il-kontijiet tat- telefon?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant æat-tweíiba ta' mistoqsija parlamentari 1130.

SOSPENSJONI TAS-SERVIZZ TAT-TELEFON

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru góat-Teknoloíija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgóid kemm hemm kumpanniji/góaqdiet li ma óallsux il-kontijiet tat-telefon?

Kien hemm min nqatagólu s-servizz?

X'inhu l-ammont totali li góandhom jagótu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

ENEMALTA - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru góat-Teknoloíija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgóid x'inhi dovuta l- korporazzjoni Enemalta góall-ólas ta' kontijiet minn households?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-aóóar ta' Diðembru 2003 il-kontijiet pendenti domestiði u postijiet kummerðjali úæar kienu hekk -

|Malta |Lm11,885,2| | |73 | |Góawdex| | | |778,292 | |Total |Lm12,663,5| | |65 |

Minn dawn l-ammonti, Lm6,472,538 huma kontijiet li æadhom kif óaríu u l- perjodu tal-kreditu æadu m'æaddiex; Lm1,124,894 huma kontijiet pendenti ta' bejn tlieta u sitt xhur; Lm1,026,800 huma kontijiet pendenti ta' bejn sitta u disa' xhur; Lm662,247 huma kontijiet pendenti ta' bejn disgóa u tnax-il xahar; u Lm3,377,086 huma kontijiet ta' aktar minn sena.

In-numru ta' accounts f'dawn is-setturi jlaóóaq 230,000 jew aójar 190,000 domestiði (djar, garaxxijiet domestiði) u 40,000 kummerðjali úæar (ówienet, uffiðini, garaxxijiet eðð)

L-ammonti huma biss tal-konsumaturi ta' l-elettriku.

ENEMALTA – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru góat-Teknoloíija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgóid kemm hi dovuta l- korporazzjoni Enemalta minn kumpanniji/góaqdiet, eðð. li ma óallsux il- kontijiet?

Min huma dawk li l-aktar góandhom jagótu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-aóóar ta' Diðembru 2003 il-kontijiet pendenti f'dawn is-setturi (hotels, fabbriki, azjendi kummerðjali kbar, sptarijiet, dipartimenti tal-gvern u farms) kienu jlaóóqu Lm17,763,663.

Minn dan l-ammont, Lm8,258,577 huma kontijiet kurrenti li l-perjodu tal- kreditu æadu m'æaddiex; Lm3,450,010 huma kontijiet li ilhom pendenti bejn tlieta u sitt xhur; Lm717,109 huma kontijiet li ilhom pendenti bejn sitta u disa' xhur; Lm1,022,403 huma kontijiet li ilhom pendenti bejn disgóa u tnax-il xahar; u Lm4,315,564 huma kontijiet li ilhom pendenti aktar minn sena.

Fl-aóóar ammont hemm id-djun tat-tarznari u æalhekk huwa æoli óafna.

WSC - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru góat-Teknoloíija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgóid kemm góandha tieóu l- korporazzjoni góas-servizzi ta' l-ilma minn households?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni æas-servizzi ta' l-ilma kontinwament toóroí kontijiet u kontinwament iddaóóal ólasijiet.

Æaldaqstant ið-ðifri li ntalbu ma jeúistux æal xi sena jew oóra iúda jistæu jinæataw æal íurnata partikolari.

L-ammonti dovuti fil-31 ta' Diðembru ta' l-aóóar tliet snin lill- korporazzjoni æas-servizzi ta' l-ilma æall-konsum domestiku ta' ilma kienu hekk :

| |Malta |Góawdex |Total | |2001|Lm4,494,|Lm |Lm | | |500 |111,711 |4,606,211 | |2002| | | | | |5,303,98|115,635 |5,419,616 | | |1 | | | |2003| | | | | |4,494,71|85,646 |4,580,365 | | |9 | | |

MOSTA: TA' MLIT - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru góat-Trasport u Komunikazzjoni: Wara dak li ntqal fil-íurnal "The Times" tas-27 ta' Jannar, 2004 jista' il-Ministru jifhem l-uríenza tax-xogólijiet u jgóarrafni mingóajr iktar telf ta' úmien meta se jitlestew it-toroq údingati fl-inóawi Ta' Mlit, fil-Mosta?

ONOR.

ÐENSU GALEA: L-awtorita' dwar it-trasport nidiet diversi proíetti ta' toroq fil-Mosta li jinkludu l-area ta' Xkora, il-bini tal-bypass il- ídida bejn il-Mosta u n-Naxxar, il-bini mill-ídid ta' Triq il-Belt Valletta u l-kostruzzjoni ta' Triq il-Ótajriet.

Ma' dawn irid jiúdied ix-xogóol li tlesta mill-awtorita' dwar it-trasport flimkien mal-kunsill lokali fi Triq il-Kbira sabiex titnaqqas ukoll il-problema ta' l-góargóar waqt ix-xita.

Fil-preúent ingóataw kuntratti biex ikunu jistgóu jsiru Triq Walter Salamone, Triq Íuúeppi Hyzler, Triq Íanni Vella, Triq Ta' l-Awrora u parti minn Triq Mons. M. Azzopardi, Triq Dun Aní Dingli, Triq il-15 ta' Awissu, Triq il-Kulleíí u Triq Carmelo Schembri, filwaqt li se jitkompla x-xogóol biex isiru Triq Ðinju, Triq il-Barjol, Triq il-Waqqafa u Triq l-Antinni, bi spiúa ta' aktar minn Lm1.8 miljun.

Fir-rigward ta' toroq oóra fil-lokalita', dawn ikunu jistgóu isiru aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li jkollu quddiemu d-direttorat tat- toroq.

PASSAPORTI - ÍBIR TA' FONDI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Íustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgóid x'ammonti ta' flus níabru mill-uffiððju tal- passaporti matul is-snin 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

TONIO BORG: L-ammonti ta` flus miíbura mill-uffiððju tal-passaporti matul is-snin imsemmija huwa kif jidher mit-tabella li poííejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

VAT - ÍBIR TA' FONDI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiði: Jista' il-Ministru jgóid x'ammonti ta' flus iníabru mill-uffiððju tal-value added tax matul is-snin 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ammonti ta' flus migbura mid-dipartiment tal-VAT huwa kif jidher mit-tabella li poííejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta.

ÍUSTIZZJA U INTERN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Íustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgóid x'ammonti tóallsu matul is-sena 2003 góas-servizz ta' mobile phone fid-dipartimenti li jaqgóu taót id-dekasteru tiegóu?

Min huma dawk l-uffiðjali li góandhom l-uúu ta' mobile phone?

ONOR.

TONIO BORG: It-taærif mitlub hu kif jidher mit-tabella li poííejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

FINANZI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiði: Jista' il-Ministru jgóid x'ammonti tóallsu matul is- sena 2003 góas-servizz ta' mobile phone fid-dipartimenti li jaqgóu taót id- dekasteru tiegóu?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ammonti móallsa fuq mobile phones matul is-sena 2003 mid-dipartimenti fid-dekasteru tieæi huwa kif íej:

|XAHAR |AMMONT | |Jannar | Lm 1422 | |Frar |1213 | |Marzu |1776 | |April |1566 | |Mejju | 962 | |Gunju | 927 | |Lulju | 759 | |Awissu |1200 | |Settembru |1774 | |Ottubru |1674 | |Novembru | 1051 | |Diðembru | 145 |

Il-mobile phones intuúaw minni, mis-segretarji parlamentari u minn uffiðjali fit-tliet segretarjati privati tad-dekasteru, skond kif intitolati æalihom permezz tal-linji ta' gwida æas-segretarjati privati.

Intuúaw ukoll mis-segretarju permanenti u minn 12-il direttur íenerali, 14- il direttur, segretarju fuq bord ta' inkjesta, úewí chairpersons u diversi uffiðjali fis-sezzjonijiet tad-dwana li juúawhom minóabba n-natura tax- xoæol taæhom.

EDUKAZZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgóid x'ammonti tóallsu matul is-sena 2003 góas-servizz ta' mobile phone fid-dipartimenti li jaqgóu taót id-dekasteru tiegóu?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagórif mitlub tpoíía fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SAÓÓA - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tas-Saóóa: Jista' il- Ministru jgóid x'ammonti tóallsu matul is-sena 2003 góas-servizz ta' mobile phone fid-dipartimenti li jaqgóu taót id-dekasteru tiegóu?

Min huma dawk l- uffiðjali li góandhom l-uúu ta' mobile phone?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoííiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SOSPENSJONI TAS-SERVIZZ TAD- DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru góat-Teknoloíija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jaííornani dwar l- informazzjoni ta' mistoqsija parlamentari 3569 góar-rigward tas-servizz ta' l-elettriku góas-snin 1998, 1999, 2000, 2001 u 2002?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoííiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

MOSTA U RABAT – ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru góat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jinformani kemm mill-fondi tal-protokoll Taljan se jintuúaw sabiex isiru toroq fil-Mosta, l-Imtarfa u r-Rabat?

Liema toroq se jiíu rraníati?

ONOR.

ÐENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant góat-tweíiba ta' mistoqsija parlamentari 3761.

SANITA' – KONFISKA TA' TJUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saóóa: Jista' il- Ministru jgóidilna kemm inqerdu containers bit-tiíieí wara li íew maqbuda mid-dipartiment tas-sanita' matul din is-sena u s-sena li góaddiet?

Jista' jinformani bit-tunnellaíí ta' tiíieí li nqerdu wara li íew maqbuda mid- dipartiment tas-sanita'?

Jista' jipprovdi l-informazzjoni góas-snin 2000, 2001 u 2002?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Matul din is-sena u s-sena li æaddiet íew maqbuda tliet containers bit-tiíieí minn uffiððjali tas-sanita'.

Il-kontenut ta' wieóed minn dawn il-containers li kien jammonta æal 2,850 kilo íie meqrud b'ordni tal-qorti.

Il-piú tal-kontenut taú-úewí containers l-oóra m'hux stabilit æaliex kien diffiðli li tali tiíieí jintiúnu peress li kienu ammonti kbar.

Dawn it-tiíieí æadhom ma' nqerdux æaliex il-kaú æadu sub judice .

L-ammont ta' tiíieí maqbuda mid-dipartiment tas-sanita' matul is-snin 2000, 2001 u 2002 huwa ta' 588.7 kilo, 600 kilo u 200 kilo rispettivament.

Fis- sena 2003 íew maqbuda 4,560 kilo, inkluú l-2,850 kilo li íew meqruda kif diía' imsemmi.

MCAST - BOARD OF GOVERNORS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgóid meta hemm il-ósieb li l-bord tal-gvernaturi tal- MCAST jiíi kostitwit góal kollox kif suppost?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li qed jiíi kkonsidrat tibdil fl-istatut tal- MCAST, se nistenna t-terminu oriíinali tal-bord preúenti jiskadi tul din is- sena bl-iskop li jinóatar bord skond it-tibdil imsemmi.

NOS - KOPPJI LI JIKKOABITAW

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiði: Skond tagórif miíbur mill-uffiððju nazzjonali ta' l- istatistika, jista' il-Ministru jgóid kemm jirriúulta li góandna koppji li jikkoabitaw u mhux miúúewía bil-knisja jew bið-ðivil fil-gúejjer tagóna?

ONOR.

JOHN DALLI: Skond l-istóarrií dwar l-istil tal-óajja li sar bejn Íunju u Lulju 2003, íie stmat li hawn madwar 3,000 koppja li jikkoabitaw u mhumiex miúúewíin bil-knisja jew bið-ðivil.

AÍENZIJA GÓALL-KONTROLL TA' FRUNTIERI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Íustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgóid x'passi óa l-gvern s'issa biex l-aíenzija góall- kontroll ta' fruntieri tiíi stabilita f'Malta peress li pajjiúi oóra diía' bdew il-pressjoni tagóhom mal-Presidenza Irlandiúa biex jieódu huma din l- aíenzija?

ONOR.

TONIO BORG: Wara konsultazzjoni mal-ministeru góall-affarijiet barranin, Malta se tesprimi l-interess taæha li aíenzija tal-kontroll tal- fruntieri tiíi stabilita f`Malta.

Peress li hemm diversi pajjiúi oóra li esprimew l-istess xewqa, din il- materja finalment tiíi deðiúa mill-oæla organu ta` l-Unjoni.

RAZZETT TAL-ÓBIBERIJA - UÚU TA' FAÐILITAJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza góall-mistoqsija parlamentari 3986, jista' il-Ministru jgóid kemm hemm skejjel primarji u sekondarji statali li qed juúaw il- faðilitajiet tar-Razzett tal-Óbiberija matul din is-sena skolastika?

Jista' jgóid kemm kien hemm skejjel juúaw dawk il-faðilitajiet fis-sena skolastika li góaddiet u din is-sena u kemm óallsu góall-uúu ta' dawn is- servizzi?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagórif mitlub tpoíía fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.