MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 456 It-Tnejn, 6 ta' Novembru 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 456

It-Tnejn, 6 ta' Novembru 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 456

It-Tnejn, 6 ta' Novembru 2006

WERREJ

MINUTI 649

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 649

TQEGĦID TA' KARTI 657

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2007 - IT-TNAX-IL JUM STABILIT

MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA 657

AĠĠORNAMENT 684

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 685

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 455 li saret fis-6 ta' Novembru 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

RESTAWR TAL-FORTIFIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jekk kenitx ġiet ippreżentata l-proposta għall-proġett ta' restawr tal- fortifikazzjonijiet għall-fondi mill-UE?

Kemm ġiet tiswa din il-proposta u f'liema stadju waslet?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Il-proposta għall-proġett ta' restawr u manutenzjoni tas-swar ġiet ippreżentata biex tkun ikkunsidrata għall-finanzament mill-fondi strutturali ta' bejn l-2007 u l-2013 ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-proġett jinkludi r-restawr u l- konsolidazzjoni ta' partijiet tas-swar fil-Belt Valletta, il-Birgu, l- iMdina u ċ-Ċitadella f'Għawdex.

L-istima globali hija ta' €30 miljun.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimenetari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir ir-restawr fl-area ta' St. Nicholas Married Quarters peress li partijiet mis-swar qegħdin jitmermru, u apparti li dan huwa wirt nazzjonali li jinsab f'sitwazzjoni tal-biki, huwa wkoll ta' periklu kbir?

Jista' jgħid ukoll meta se jsir ix-xogħol in-naħa tal-fortizza tar-Ricasoli peress li x-xewka li tagħti għal mal-breakwater tinsab f'sitwazzjoni ħażina, bil-periklu li jekk din tiġġarraf, jiġġarfu magħha tliet kwarti tas- swar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għalkemm l-Onor.

Mizzi għandu raġun jitkellem b'dan il- mod, tajjeb li ngħid li l-ħtieġa ta' restawr fuq is-swar ilha tinħass għal bosta snin.

Il-gvern beħsiebu jagħmel manutenzjoni ġenerali tas-swar kollha li għandna fil-pajjiż imma naturalment dan ix-xogħol jirrikjedi ammont sostanzjali ta' flus.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn il-weak points li hemm fis-swar taċ-Ċittadella, Għawdex, tal-fortifikazzjonijiet tal-Belt, tal-Furjana, ta' l-Imdina u tal-Kottonera - li b'kollox jlaħħqu għal madwar 25 kilometru - isib li l-istima tlaħħaq għal bejn wieħed u ieħor €30 miljun, jiġifieri madwar Lm12 miljun.

U hawn qed nitkellem biss dwar il- critical parts, fosthom iż-żewġ postijiet li rrifera għalihom l-Onor.

Mizzi.

Il-programm li jinkludi dawn ix-xogħlijiet ġie sottomess lill-gvern biex jiġi kkunsidrat għall-finanzjament mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea u jekk Alla jrid, meta dan il-finanzjament jiġi approvat, ix-xogħol ikun jista' jinbeda.

Anke l-manutenzjoni tas-swar li jinsabu fl-Imdina ilha tinħass għal numru ta' snin u issa wasal iż-żmien biex mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea jsir ix- xogħol neċessarju li jieħu madwar seba' snin biex jitlesta.

Barra minn hekk irid ikollok nies imħarrġa, għax m'huwiex faċli li ssib bennejja li kapaċi jagħmlu dan it-tip ta' xogħol, li huwa inkrepattiv ħafna.

Jiena ġieli rajt dan ix-xogħol isir u nista' ngħid li biex wieħed jagħmel replacement ta' ċerti partijiet tas-swar irid ikun verament bennej ta' stoffa u ta' guts.

SEA RECLAMATION

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: F'liema stadju waslu l-istudji li qegħdin isiru mill-MEPA fuq żewġ sites proposti għas-sea reclamation?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent): L-evaluation committee imwaqqaf apposta fi ħdan il-MEPA kien ta rakkmandazzjoni lid-dipartiment tal-kuntratti dwar l- għoti ta' din it-tender.

Kien hemm oġġezzjoni waħda għal din ir- rakkmandazzjoni.

Id-dipartiment tal-kuntratti, wara li fela bir-reqqa l- argumenti miġjuba minn min oġġezzjona, kif ukoll l-argumenti miġjubin mill- evaluation committee, b'korrispondenza bid-data ta' l-24 ta' Ottubru, 2006, iddeċieda favur il-parir oriġinali ta' l-evaluation committee.

Il-pass li jmiss hu l-iffirmar tal-kuntratt mill-kumpannija li rebħet it-tender.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Fejn jinsabu dawn is-sites?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: M'għandix din l-informazzjoni quddiemi u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija bil-miktub sabiex jingħata tweġiba.

VETTURI LI JAĦDMU BIL-BIODIESEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jekk il- vetturi li jintużaw minn dipartimenti fid-dekasteru tiegħu jużawx il- biodiesel?

Jekk fl-affermattiv, x'inhu l-ammont ta' biodiesel li ntuża matul din is-sena?

X'inhi r-rata li qiegħed jinxtara biha l-biodiesel?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-dipartimenti fil-ministeru qed jużaw il-biodiesel għal 20 pick-up van tal-gvern.

L-ammont ta' biodiesel li ntuża mill-bidu ta' din is-sena sa l-aħħar ta' Settembru 2006 kien ta' 13,542 litri.

Ir- rata li biha jinxtara l-biodiesel tvarja skond il-prezz tas-suq tal-fuel.

MCAST - KORS FL-IT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Meta se jibdew bl-istudji tagħhom kif ġew imwegħda l-istudenti li applikaw għall-kors ta' l-IT fl- MCAST?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u lmpjiegi): L-ewwelnett m'huwiex veru li dawk li applikaw biex jagħmlu l-kors ta' l-ICT fl-MCAST ġew imwegħda li se jibdew l- istudji tagħhom.

B'danakollu jien informat li qegħdin isiru l-arranġamenti meħtieġa biex dawn l-istudenti jingħataw l-opportunita' li jsegwu l-kors fl- iqsar żmien possibbli u qegħdin jintalbu jikkonfermaw l-applikazzjoni tagħhom biex jibdew il-kors.

GREEN WARDENS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm inħarġu ċitazzjonijiet mill-green wardens minn meta bdew jaħdmu sal-lum?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

FLORIANA - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li l-pelican lights fi Triq Sant'Anna, il-Furjana, jiġu kkontrollati mill-wardens waqt ir-rush hours biex jiġu evitati traffic jams kawżati minn użu kontinwu ta' dawn il-lights?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari ta' l-Onor.

Interpellant it- taqsima għall-immanniġġjar tat-traffiku hija nfurmata li l-pelican lights li hemm fit-triq Sant'Anna, l-Furjana, sa mill-lum, is-6 ta' Novembru, 2006 ġew sinkronizzati mas-sistema mat-traffic lights junction li hemm biswit il- funtana ta' l-iljun sabiex il-kontroll tat-traffiku jkun integrat u għaldaqstant is-sistema tat-traffiku tkun iktar effiċjenti u jitnaqqsu l- queues u d-delays tat-traffiku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi l-proċedura f'każ li triq li ma tkunx fil-lista ta' prijoritajiet għal dik is-sena partikolari u din ikollha l-ħtieġa uġenti li tiġi rranġata jew tingħata wiċċ ġdid?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Ovvjament, f'każ li din ma tkunx triq prinċipali, ir- responsabblita' tagħha taqa' taħt il-kunsill lokali.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal xi triq partikolari nissuġġerilu jgħidli liema hi biex jekk naraw li għandha bżonn tiswijiet urġenti jittieħdu l- passi neċessarji biex dawn it-tiswijiet isiru.

PRODUTTURI TAL-ĦALIB FRISK

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm hu kkalkulat li żdiedet bħala perċentwali l-kompetittivita' fil-produzzjoni tal-produtturi lokali tal- ħalib frisk minn wara l-1 ta' Mejju 2004 sal-lum abbażi tas-sussidji li ngħataw?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet u Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 21684.

PRODUTTURI TA' BROILERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm hu kkalkulat li żdiedet bħala perċentwali l-kompetittivita' fil-produzzjoni tal-produtturi lokali tal-broilers minn wara l-1 ta' Mejju 2004 sal-lum abbażi tas-sussidji li ngħataw?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirreferi lill-Onor.

PRODUTTURI TAL-BAJD FRISK

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) Staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm hu kkalkulat li żdiedet bħala perċentwali l-kompetittivita' fil-produzzjoni tal-produtturi lokali tal-bajd frisk minn wara l-1 ta' Mejju, 2004 sal-lum abbażi tas-sussidji li ngħataw?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

PRODUTTURI TAL-LAĦAM TAL-FENEK

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm hu kkalkulat li żdiedet bħala perċentwali l-kompetittivita' fil-produzzjoni tal-produtturi lokali tal-laħam tal-fenek minn wara l-1 ta' Mejju, 2004 sal-lum abbażi tas- sussidji li ngħataw?

ONOR.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-Segretarju Parlamentari waslulu xi lmenti li s-soya bean, li hija parti mis-sustanza li titħallat ma' l-ikel tal-fniek, qed tkun ta' kwalita' ħażina?

Isir xi tip ta' kontroll fuq iż-żrieragħ li jintużaw biex isir il-ġwież sabiex jiġi assigurat li dan ma jkunx ta' kwalita` ħażina?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nagħtih tweġiba iktar xjentifika rigward il-kontrolli li jsiru u li huma stabbiliti li jsiru fuq dan it-tip ta' għalf.

ONOR.

JOE MIZZI: Ħalli nkun aktar speċifiku.

Jiġu ċċekkjati ż-żrieragħ li minnhom isir il-ġwież tal-fniek biex jiġi assigurat li jkunu ta' kwalita' tajba?

Huwa minnu li kien hemm partijiet minnhom, b'mod speċifiku s-soya bean, li kienu mmuffatti u kkawżaw numru ta' mwiet fuq il-fniek?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Normalment isir iċċekkjar biex naraw li ċerti prodotti jkunu jaqblu ma' l-ispecifications tal-manufacturer, pero' xorta waħda se nieħu nota ta' dak li rrimarka l-Onor.

Interpellant.

PRODUTTURI TAL-FAQQIEGĦ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm hu kkalkulat li żdiedet bħala perċentwali l-kompetittivita' fil-produzzjoni tal-produtturi lokali tal-faqqiegħ minn wara l-1 ta' Mejju, 2004 sal-lum abbażi tas-sussidji li ngħataw?

ONOR.

SERER

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni tas-serer matul l-2005 skond ir-records tad- dipartiment?

X'varjeta' ta' prodotti ġiet reġistrata f'Malta?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-produzzjoni tas-serer hi magħduda mal-produzzjoni ta' ħxejjex u frott li tinbiegħ minn sorsi uffiċjali bħall- pitkalija.

Parti mill-produzzjoni tinbiegħ direttament u m'hijiex reġistrata.

Ta' min iżid jgħid ukoll li l-produzzjoni mis-serer tista' tinkludi figuri li m'humiex neċessarjament ħxejjex jew frott.

Minn żmien għal żmien isiru surveys minn naħa ta' l-uffiċċju nazzjonali ta' l- istatistika u f'dawn is-surveys issir stima tal-produzzjoni mis-serer u l- varjetajiet li jitkabbru fihom.

L-aħħar survey sar qabel l-2005.

KAVALLIER TA' SAN ĠAKBU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-allokazzjoni għall-Kavallier ta' San Ġakbu għas-snin 2003, 2004, 2005 u 2006 u kif dawn l-allokazzjonijiet ġew minfuqa separatament?

Kien hemm xi fondi addizzjonali allokati għal din l- ente?

Tista' l-informazzjoni tingħata għall-ispiża rikorrenti u kapitali separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fl-audited accounts li kopja tagħhom kienet tqiegħdet fuq il-mejda tal-Kamra.

TEATRU MANOEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-allokazzjoni għat-Teatru Manoel għas- snin 2003, 2004, 2005 u 2006 u kif dawn l-allokazzjonijiet ġew minfuqa separatament?

Kien hemm xi fondi addizzjonali allokati għal din l-ente?

ONOR.

OFFERTA GĦAL XI SERVIZZ MARBUT MAL-KARNIVAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Ħarġet xi tender jew expression of interest għal xi servizz marbut mal- karnival?

Jekk fl-affermattiv, jista' ipoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra?

Jekk din għadha ma ħarġitx, hemm xi ħsieb li dan isir fil-futur qarib?

Jista' jgħid ukoll jekk sarux kuntatti formali jew informali mal-kumpannija "Where's Everybody"?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ORKESTRA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-allokazzjoni finanzjarja ta' l- orkestra nazzjonali għas-snin 2003, 2004, 2005 u 2006?

Kif ġiet minfuqa din l-allokazzjoni kull sena?

Jista' jagħti din l-informazzjoni għall-allokazzjoni rikorrenti u kapitali separatament?

Kien hemm allokazzjonijiet addizzjonali?

Jekk fl- affermattiv, kemm kienu?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): L- allokazzjoni finanzjarja ta' l-Orkestra Nazzjonali għas-snin 2003, 2004, 2005 u 2006 kienet kif jidher hawn taħt:

|2003 |Lm | | |235,000 | |2004 |Lm | | |270,000 | |2005 |Lm | | |290,000 | |2006 |Lm | | |290,000 |

L-allokazzjoni ta' kull sena ntefqet biex tkopri parti sostanzjali tal-pagi tal-mużiċisti u l-impjegati ta' l-orkestra nazzjonali.

Ta' kull sena, il- kumplament tal-pagi li ma koprietx l-allokazzjoni finanzjarja allokata lill- orkestra flimkien ma' spejjeż oħra u dawk kapitali ġew koperti minn dħul ieħor li ġej minn kunċerti u attivitajiet oħra simili organizzati mill-bord tad-diretturi.

MASTERPIECES OF EUROPEAN ART

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: X'inhu l-vot għall-Masterpieces of European Art li għandu allokazzjoni ta' Lm43,000 għas-sena 2007?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Il-vot jirrelata għal attività kulturali inter-komunitarja li se tiġi organizzata biex tikkomemora l-50 anniversarju ta' l-iffirmar tat-trattat ta' Ruma.

L- istati membri ta' l-Unjoni Ewropea ntalbu jikkontribwixxu s-somma ta' €100,000 kull wieħed kif ukoll jiffinanzjaw l-ispejjeż biex jintbagħat artist magħruf lokali biex jirrappreżenta lil Malta f'din l-attività.

Għaldaqstant, il-gvern iddeċieda li jivvota s-somma ta' Lm43,000 biex ikopri kemm l-ispejjeż tal-kontribuzzjoni kif ukoll l-ispejjeż tal- parteċipazzjoni ta' l-artist.

Ta' min iżid jgħid li l-unjoni fdat l- organizzazzjoni ta' dan il-proġett f'idejn Europalia International, li hi non-profit making organisation, li l-għan ewlieni tagħha hu li tinxtered il- kultura ta' l-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea u l-ġirien tagħhom.

VILLAĠĠ TAL-KARNIVAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid x'ġie deċiż mill-kumitat tal-Kabinett dwar il- villaġġ tal-karnival?

ONOR.

FEMALE GENITAL MUTILATION

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': X'se jagħmel il-gvern biex jilqa' għall-prattika kulturali li teżisti fil-pajjiżi ta' Lvant ta' l-Afrika, fosthom is-Somalja, l-Etjopja, l-Eritrea u s-Sudan, jiġifieri l-female genital mutilation, f'każ li dan jibda iseħħ f'Malta?

Qatt ġie rrapportat xi każ simili?

Il-gvern qiegħed jippjana xi leġislazzjoni bħal dik li saret fi Franza, l-Isvizzera, l-Isvezja, l- Ingilterra u l-Iskozja biex iqiegħed il-female genital mutilation fil- kodiċi kriminali Maltija bħala reat?

ONOR.

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil- Komunita'): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija lill- ministru konċernat.

GĦALLIEMA - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim kollettiv li sar ma' l-għalliema?

Jista' jpoġġi wkoll kopja tal-conditions of work ta' l-istess għalliema?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Il-ftehim kollettiv dwar l-impjegati fis-servizz pubbliku, inkluż l-għalliema, huwa responsabbilta' ta' l-MPO fl-uffiċċju tal-prim ministru.

SEA MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Il- kumpannija li ħadet is-Sea Malta għandha public service contract?

Jekk fl- affermattiv, jista' jispjega x'fih u għal kemm żmien jgħodd?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ebda kumpannija ma ħadet is-Sea Malta.

QORTI TAD-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Jose' Herrera) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jispjega dettaljament x'ġara min-nomina ta' l-imħallfin għall- qorti tad-drittjiiet tal-bniedem, fi Strasbourg u għal xiex din ġiet rifjutata?

Jista' jgħid jekk il-gvern reġax innomina mħallfin oħra u jekk fosthom hemmx nominata mara?

Meta jagħlaq iż-żmien għal Giovanni Bonello?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Il-Gvern ma rċieva ebda komunikazzjoni mill-kunsill ta' l-Ewropa li t-tliet nomini tiegħu għal imħallef tal-qorti Ewropea tad-drittijiet tal- bniedem ġew rifjutati.

F'każ li dan jiġri, il-gvern jieħu deċiżjoni wara li jeżamina liema kienu r-raġunijiet ta' rifjut, jekk dan isir.

Sadanittant skond il-provvedimenti tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, l-Imħallef Malti attwali fuq il-qorti, li għalaq 70 sena fil- 11 ta' Ġunju, 2006, jibqa' fil-kariga sakemm tinħatar persuna oħra li tissostitwih mill-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

MCAST

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21580, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma t-time frames maħsuba?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impiegi): Għalkemm l-MCAST ipprovda spazju u riżorsi biex fih isiru ċ- ċelebrazzjonijiet tal-quddiesa u attivitajiet reliġjużi oħra, s'issa għad m'hemm l-ebda kappella għad-dispożizzjoni ta' dan il-kulleġġ.

Dan minħabba l-fatt li meta d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni ħadet is-sit li fuqu hemm mibni l-MCAST, kien ġie identifikat sit 'il barra mill-campus għall-użu ta' kamra ta' meditazzjoni u talb.

Mal-publikazzjoni tal-permess tal-MEPA tat- 18 ta' Awissu, 2006, għall-bidla mill-użu ta' bar għal kamra ta' meditazzjoni u talb, inbeda xogħol ta' alterazzjoni, ix-xogħol fuq l-art u s-saqaf jinsab għaddej filwaqt li qed jiġu proċessati tenders fuq installazzjoni mekkanika u elettrika.

Il-mira hija li x-xogħol jitlesta fl- 2007.

Informat ukoll li minn mindu fil-kulleġġ ġie appuntat kappillan f'Ottubru ta' l-2004, il-kamra temporanja kienet u għadha magħmula għad-dispożizzjoni tiegħu fi Blokk B ta' l-istitut għan-negozju u l-kummerċ.

Il-kamra msemmija hi adegwament attrezzata b'computer u telephone.

TA' PARIS - ŻBIR TA' SIĠRA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21013 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent u jara li tinżabar jew titneħħa s-siġra li hemm f'Ta' Paris wara block C1 quddiem il-MUSEUM tat- tfal, peress li din qed tkun ta' inkonvenjent enormi minħabba li r- residenti qed ibatu minn invażjoni ta' nemus u wirdien?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerilu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

BEJGĦ TA' PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti risposta għall-mistoqsija parlamentari 20643 dwar bejgħ ta' proprjeta' tal-gvern ippreżentata fil-5 ta' Settembru, 2006?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ir-riċerka li kien hemm bżonn biex jinġabar it-tagħrif li ntalab mill-Onor.

Interpellant fil-mistoqsija parlamentari 20643 dwar bejgħ ta' proprjeta' tal-gvern fl-aħħar għaxar snin waslet fl-istadju finali.

Huwa ppjanat li din titlesta għall-aħħar ta' dan ix-xahar.

KANĊELLAR TA' FLIGHTS

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: X'inhi r-raġuni li meta individwu jibbukkja u jħallas flight u mbagħad jikkanċellaha ma jiħux lura l-ammont kollu ta' taxxi mħallsa fuq it-ticket?

Meta t-tour operators iżommu parti minn din it-taxxa, din tasal għand il-gvern?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar u għaldaqstant tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21241 u jara li tiġi solvuta problema tad-drenaġġ ta' persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Il-korporazzjoni ħadet l-passi meħtieġa billi nadfet is-sistema tad-drenaġġ fl-inħawi riferut u b'hekk il-problema setgħet tiġi solvuta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimenetari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jinvestiga x'qed jikkawża l-fawrien ta' drenaġġ f'tarf Triq Dawret ix-Xatt, ix-Xgħajra, li saħansitra ġieli anke jiżbroffa għal ġol-btieħi tan-nies?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ovvjament se ngħaddi dan l-ilment lill-ministru konċernat.

JUNIOR COLLEGE/UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21251 u jgħid kemm studenti li jattendu l-junior college u l-universita' huma minn Marsaxlokk, Birżebbuġa, Wied il- Għajn, Ħaż-Żabbar, Kalkara, Birgu, Bormla, Isla u Raħal Ġdid?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): In-numru ta' studenti li jattendu l-ewwel u t-tieni sena fil- junior college huwa kif ġej:

|Lokalita'|L-ewwe|Tien|Total| | |l Sena|i | | | | |Sena| | |Marsaxlok|20 |14 |34 | |k | | | | |Birżebbuġ|54 |34 |88 | |ia | | | | |Wied |43 |33 |76 | |il-Għajn | | | | |Haż-Żabba|62 |60 |122 | |r | | | | |Kalkara |12 |13 |25 | |Birgu |54 |34 |88 | |Bormla |5 |4 |9 | |Isla |3 |3 |6 | |Raħal |21 |18 |39 | |Ġdid | | | |

Tagħrif dwar l-universita' għadu qed jinġabar.

SAN ĠWANN – ROTTA NRU 41

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: X'inhi r-raġuni li bus 41 m'hijiex tgħaddi minn San Ġwann regolarment kull nofs siegħa?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Preżentement din ir-rotta qed issir kif suppost, jiġifieri kull nofs siegħa.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jekk jaf b'xi każ speċifiku, jinfurmana bid-data u l-ħin sabiex l-ADT tkun tista' tagħmel spot checks fuq din ir-rotta.

KAPPARA - SLIEMA ROAD

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Meta hu maħsub li tiġi asfaltata Sliema Road, Kappara?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 21791.

DAR IL-MEDITERRAN GĦALL-KONFERENZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: X'passi qegħdin jieħdu l-awtoritajiet dwar il-fatt li f'ċerti ħinijiet bil-lejl, waqt li f'Dar il-Mediterran għall- Konferenzi jkunu għaddejjin xi attivitajiet, il-bibien li jinsabu fuq in- naħa ta' ħdejn il-palk jinfetħu għal min ikun jixtieq ipejjep u dan qed joħloq inkonvenjent lir-residenti ta' l-inħawi, anke għaliex dawn il- persuni qed iħallu ħafna ħmieġ warajhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Il-bibien ta' Dar il-Mediterran jinfetħu skond il-bżonn u l-esiġenzi tas-saħħa u s- sigurta'.

Ma teżisti l-ebda liġi li tipprojbixxi l-ftuħ ta' xi bieb wara ċertu ħin.

Nikkonferma iżda li internament il-bord ta' tmexxija jimplimenta regoli stretti dwar il-ftuħ ta' uħud mill-bibien sabiex jevitaw inkonvenjenza lill-ġirien.

Madanakollu ma jirriżultax li hija korretta l- allegazzjoni li f'dik l-akwata qed jitħalla ħafna ħmieġ.

KUMPANNIJI TAL-VAPURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Kemm kumpanniji tal-vapuri għażlu l-port tagħna bħala l-home port tagħhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MTA - ŻIEDA FIT-TURISTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kif f'April li għadda hu flimkien maċ-chairman ta' l-Awtorita' Maltija tat-Turiżmu, waslu għall-kalkoli li t-turiżmu kien se jaqbad xejriet pożittivi fis-sena 2006 u li kien se jiżdied b'aktar minn 40,000 persuna?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u l-Kultura): Dawn il- kalkoli kienu ibbażati fuq l-assunzjoni li l-performance tas-swieq Ingliżi u Ġermaniżi kienet se tkun pożittiva aktar ma l-istaġun jipprogressa.

Din kienet se tibni fuq ir-riżultati pożittivi li kienu ġejjin mill-Italja, il- Benelux, Spanja, ir-Russja, in-Norveġja u d-Danimarka.

Li ġara kien li s- suq Ingliż tal-package holidays intlaqat minn dak li qed jiġi deskritt bħala wieħed mill-agħar sjuf li qatt kien hemm fl-Ingilterra.

Mil-lat tas-suq Ġermaniż irriżulta li nħolqu bottlenecks serji ta' airline capacity fix-xhur tar-rebbiegħa u l-ħarifa meta dan is-suq tradizzjonalment jilħaq l-ogħla livell tiegħu, bir-riżultat li Malta kellha tirrifjuta bookings attwali li jlaħħqu l-eluf turist għax ma kienx hemm ajruplani għalihom.

Din is-sitwazzjoni kienet tkun ferm agħar kieku ma kienx għall- Air Malta li niedet mal-100 titjira addizzjonali bejn Malta u l-Ġermanja u dan wara ftehim li sar f'dan is-sens ma' l-awtorita' tat-turiżmu.

PBS – PRODUZZJONIJIET FARMED-OUT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 21041, 21249, 21525 u 21746 u jgħid kemm qed toħroġ flus fi produzzjonijiet farmed-out il- PBS?

X'persentaġġ huma dawn il-flus tan-nefqa tal-PBS fuq produzzjoni ta' programmi għall-iskeda kurrenti tagħha?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' karti u nsejjaħ lill-Onor.

Anthony Abela.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Sur Preisdent, f'isem il- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Kopja tal-kuntratt bejn il-Gvern u l-Mediterranean Film Studios Ltd għall-għoti b'ċens tar-Rinella Film Studios fil-Kalkara, datat 2 ta' Ottubru 1995, bi tweġiba għall-mistoqija parlamentari numru 21864.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2007

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

THE CHAIRMAN (Onor. Carmelo Abela): Il-Kumitat għandu quddiemu l-voti tal- Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura.

Skond il-mozzjoni ta' proċedura 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum huwa ta' tliet sigħat u għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l- oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Jekk jogħġbu, il-Ministru jressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, nipproponi:

VOT 37 - MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm22,265,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 37 - Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

VOT VII - MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm3,681,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VII - Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, kif inhi l-konswetudini se nressaq din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm15,513" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm15,512".

Delete the figure "Lm15,513" and substitute therefor the figure "Lm15,512".

Sur President, kull meta niddibattu l-voti ta' dan il-ministeru, il- ministru tista' tgħid li f'kull okkażjoni jiftaħar ħafna bix-xogħol li jsir mill-ħaddiema tal-gvern.

U huwa tajjeb li l-ħaddiema fid-dipartiment tax- xogħlijiet pubbliċi jiġu motivati sabiex iwettqu x-xogħlijiet li jkun hemm bżonn isiru.

Pero` biex timmotiva lill-ħadidema trid jew tinċentivahom b'mod finanzjarju jew inkella trid tara li jingħataw il-materjal u l- makkinarju meħtieġ ħalli jkollhom biex jaħdmu.

Li ma nistax nifhem hu kif meta dan il-ministeru kien ħafna ikbar milli hu llum - anke meta kont responsabbli minnu jiena - kien hemm diviżjoni waħda u direttur ġenerali wieħed, u llum, ma nafx għaliex, dan id-dipartiment inqasam f'żewġ diviżjonijiet u hemm żewġ diretturi ġenerali.

Onestament ma nistax nifhem - jekk għallinqas ma kienx hemm xi ħsieb li jiġu aġevolati xi nies, u nittama li dan mhux il-każ - għaliex inħasset il-ħtieġa li jiżdied direttur ġenerali ieħor meta konna ilna għal ħafna snin b'direttur ġenerali wieħed u x-xogħol kien isir, u kien isir tajjeb.

Sur President, fid-dibattitu tas-sena li għaddiet il-Ministru Ninu Żammit kien qal hekk:

''Sur President, irrid ngħid li ttieħdu miżuri effettivi biex f'dan il- ministeru tkompli tiġi eliminata l-ħela u l-abbuż fl-infiq ta' fondi pubbliċi.

Komplew jiġu mnedija programmi ta' kontroll finanzjarju u bi pjaċir ngħid li anke fejn jidħlu s-servizzi ta' l-ilma, dawl u telephone, in-nefqa matul din is-sena tnaqqset b'25% ikkomparata mas- sena l-oħra.''.

Issa jekk wieħed iħares lejn l-estimi għal din is-sena u jara l-vot tal- utilities isib li l-vot għal din is-sena kien ftit inqas minn dak tas-sena ta' qabel.

Fil-fatt għall-2006 ġew ivvotati Lm280,000 mentri fl-2005 kienu ntnefqu Lm296,967.

Hawn għandi nifhem li d-differenza fil-vot, għalkemm m'hijiex daqstant kbira, fir-realta' hija inqas minħabba s-surcharge.

Għas- sena d-dieħla n-nefqa fuq il-utilities minn Lm280,000 se titla' għal Lm330,000.

Issa safejn naf jien is-surcharge fuq dawl u l-ilma naqas u allura ma jistax ikun hemm l-iskuża li l-utilities se jogħlew is-sena d- dieħla.

Għaliex il-vot tal-utilities żdied b'Lm50,000 meta qed niftaħru kemm qed inkunu effiċjenti f'dak li qed nagħmlu?

Jekk naraw il-vot tat-travel insibu li s-sena li għaddiet il-vot fuq dan l- item kien ta' Lm40,000.

Jekk tara x'kienet in-nefqa s-sena l-oħra fuq safar issib li kienu intnefqu Lm26,564.

Mela jekk din is-sena ntnefqu l-Lm40,000 kollha li kien hemm ivvotati fuq safar - u issa ngħid jekk intnefqux – kien hemm nefqa ta' Lm14,000 iktar mis-sena ta' qabel.

Jiena għamilt mistoqsija parlamentari biex inkun naf kemm fir-realta` ntefqu flus fuq travel fl-2005 minn dan il-ministeru.

Mit-tweġiba għal din il-mistoqsija – PQ 16,885 – jirriżulta li n-nefqa globali fuq safar minn dan il-ministeru kienet ta' Lm57,682, li minnom ġew rifonduti Lm14,800 u allura l-ammont totali ta' infiq għas-sena 2005 kien ta' Lm42,832.

Hawnhekk jiena nistaqsi: Jekk fit- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16,885 li għamilt fi Frar li għadda qed jingħad li fl-2005 intnefqu Lm42,832, kif fl-estimi li ġew ippreżentati mal-budget qed tgħidu li ntnefqu Lm26,564?

L-estimi qed juru madwar Lm16,000 inqas fi spejjeż fuq safar.

Liema hi l-figura korretta, dik li ngħatat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari jew dik li qed naraw l- estimi?

Issa huwa veru li diġa' sibna żball f'dawn l-estimi, u forsi dan huwa xi żball ieħor!

Sur President, jekk naraw kif qed jintnefqu l-flus fuq il-fuel f'dan il- ministeru nsibu li fl-ewwel erba` xhur tal-2004 in-nefqa fuq il-fuel kienet tammonta għal Lm90,509.

Imbagħad fl-ewwel erba` xhur tal-2005, għax kien hemm żieda fil-prezz tal-fuel, din telgħet għal Lm98,801, u fl-ewwel erba' xhur tal-2006 telgħet għal Lm102,336.

Jiġifieri minn sena għall-oħra din in-nefqa dejjem żdiedet bi ftit, u dan naħseb ġara minħabba l-fatt li l- fuel kien dejjem qiegħed jogħla.

Pero` mbagħad meta tara kif inhuma mqassma dawn il-figuri ssib li fil-ministeru nnifsu fl-2005 intnefqu Lm666.49 u fl- 2006 intnefqu Lm1,012.34 imbagħad fil-building industry consultative council (BICC), fl-2005 intnefqu Lm361.22 u fl-2006 intnefqu Lm772.13, żieda 72%.

Nafu li l-fuel għola pero' ma naħsibx li għola tant li minn sena għall-oħra l-BICC kellu iktar milli jirdoppja n-nefqa fuq il-fuel.

Fil-fatt jekk wieħed jara x'intefaq fuq fuel fid-dipartimenti li jaqgħu taħt dan il- ministeru isib li fl-2005 intnefqu Lm96,800 u fl-2006 intnefqu Lm98,925, jiġifieri ċ-ċifra kważi baqgħet l-istess.

Mela ż-żieda fl-infiq fuq il-fuel tirrifletti ruħha, kollha kemm hi, fuq il-ministeru u fuq il-BICC.

Imbagħad jiġi l-ministru jgħid kemm qegħdin jaħdmu biex iġibu l-effiċjenza fid- dipartimenti!

Ngħaddi issa biex ngħid xi ħaġa dwar il-makkinarju, għax jekk inti trid li l-ħaddiema tiegħek jaħdmu trid tagħtihom il-makkinarju u l-materjal.

Fid- dibattitu tal-budget fuq dan il-ministeru tas-sena li għaddiet il-ministru kien qal hekk:

''Inxtara ħafna makkinarju ġdid peress li matul iż-żmien dan il- ministeru b'mod gradwali neħħa ammont ta' inġenji li kellu, naturalment mhux b'kapriċċ imma għax kienu qdiemu.''.

Biex jiena nara x'makkinarju għandha d-diviżjoni tax-xogħlijiet fi ħdan dan il-ministeru, fil-31 ta' Ottubru, 2006 għamilt mistoqsija parlamentari 21540 u l-ministru tani lista tal-makkinarju li hemm f'din id-diviżjoni.

Imbagħad jiena pparagunajt dik il-lista tal-makkinarju ma' x'makkinarju kien hemm fid-diiviżjoni tax-xogħlijiet pubbliċi fl-1992, 13-il sena ilu.

U x'insibu?

Insibu li llum id-diviżjoni għandha 37 trakk, mentri fl-1992 kellha 49 trakk.

Insibu wkoll li llum għandha żewġ bowsers ta' l-ilma u ieħor tal-fuel, mentri fl-1992 kellha 11-il bowser.

Tipi ta' inġenji oħra bħal graders, dumpers, rombli, gafef, bulldozers, illum hemm 137 mentri fl- 1992 kien hemm 286.

L-uniku tip ta' vetturi li żdiedu mill-1992 sal-lum kienu l-karozzi.

Fl- 1992 kien hemm 31 karozza u illum hemm 38 karozza.

Dan ifisser li l- makkinarju li għandek bżonn biex taħdem naqas bin-nofs u l-karozzi, li ma nafx kemm jistgħu jgħinuk biex tkun produttiv fix-xogħol, żdiedu.

Sur President, il-vot kapitali ta' dan il-ministeru qiegħed minn sena għal oħra dejjem jonqos.

Din id-darba hemm item li forsi mbagħad jispjegali x'inhu l-ministru, pero' jiena qed nassumi li huwa xi għotja li ġejja mill- Unjoni Ewropea.

Il-budget kapitali mill-fondi tal-gvern Malti matul l-2006 kien Lm2 miljun.

Matul l-2005 bħala vot kapitali - u dan huwa reali – intnefqu Lm2,777,000.

Għas-sena d-dieħla mill-fondi tal-gvern Malti għandek Lm977,000, imbagħad għandek perċentaġġ li huwa miżjud mal-fondi li suppost se jiġu mill-Unjoni Ewropea, li b'kollox jammontaw għal Lm1,320,000.

Mela bħala vot kapitali mill-fondi tal-gvern Malti fl-2005 kellek Lm2.7 miljuni, fl-2006 kellek Lm2 miljun u din is-sena se jkollok Lm1.3 miljun, u mbagħad il-gvern daħħal is-somma ta' Lm2,340,000 għal urban regeneration.

Hawnhekk jiena nixtieq nistaqsi lill-ministru dwar kemm hija reali din is-somma.

Ċerti li se nirċevuhom dawn il-fondi?

Ċerti li se jkollna dawn il-fondi biex nonfqu minnhom?

Fil-każ li m'aħniex ċerti ma naħsibx li nistgħu norbtu wisq fuqhom.

Sur President, issa jkun tajjeb li nitkellmu ftit fuq l-operat ta' dan il- ministeru, fejn fost id-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilita` tiegħu nsibu dak tal-public cleansing.

Ngħid mill-ewwel li jiena kontra u nikkundanna bil-kbir lil kulmin iħammeġ li dan il-pajjiż.

Għandna pajjiż ġojjell sabiħ u rridu nibżgħu għalih u mhux sewwa li jkollna lil min hu irresponsabbli u jħammeġ.

Il-ministru, f'xi intervista kien qal li f'sentejn il-gvern nefaq Lm1 miljun biex il-widien u l-kampanja tnaddfu mill-ħmieġ li ntefa` min-nies irresponsabbli, u din hija somma kbira li l- gvern seta` nefaq fuq xi ħaġa oħra kieku ma kellniex nies li jaġixxu b'dan il-mod.

Biex nipprovaw nikontrollaw dan l-abbuż, fit-28 ta' Awissu, 2004 kien intqal li –

"Government is considering a substantial increase in littering fines in an attempt to crack down on the ever increasing headache of waste.

Prime Minister Lawrence Gonzi and Minister for Resources and Infrastructure, Ninu Zammit, will be meeting to find the best possible means of introducing some law and order and propose changes in the the Litter Act.".

Imbagħad, sena wara, fil-31 ta' Lulju 2005, il-Ministru George Pullicinio ħabbar li mill-1 ta' Jannar, 2006 il-multa kontra min iħammeġ minn Lm10 kellha titla` għal Lm25 u Lm50, skond il-każ, u li kellhom jiddaħħlu l- famużi green wardens.

Fil-fatt kien sar eżerċizzju li baqa` sejjer sa l- aħħar ta' l-2005, biex in-nies jiġu responsabbilizzati.

Issa li mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena ġew introdotti dawn il-multi u l-green wardens, jista` l-ministru jgħidli jekk kellhomx xi effett?

Jiġifieri meta d- dipartiment reġa` ġabar il-ħmieġ mill-kampanja u mill-widien, hu ġabar l- istess ammont li kien jinġabar is-snin ta' qabel, issa li hemm multi ikbar u anke l-green wardens?

Sur President, la qed insemmi l-widien ngħaddi issa biex ngħid xi ħaġa dwar il-flood relief project.

Nisimgħu ħafna diskors dwar x'għandu x'jsir, imma donnu li qatt ma jsir xejn.

Per eżempju fit-12 ta' Ottubru, 2004 fi tweġiba għal mistoqsija parlamentari, l-ministru kien qal hekk:

"Ġewwa Ħ'Attard kellu jitwaqqa' l-pont fi Triq il-Linja u jinbena pont ieħor ta' tmien metri wisa`.

Ix-xogħol fuq il-widien ta' Ħ'Attard se jifforma parti mil-programm tax-xogħol tat-taqsima tax-xogħlijiet għas- sena 2005.".

Sal-lum dan ix-xogħol ma jidhirlix li sar.

Imbagħad għall-mistoqsija parlamentari 9438 dwar il-proġett li kellu jsir f'Burmarrad il-ministru kien irrisponda hekk:

"Għaddej ukoll xogħol preparattiv in konnessjoni mal-proġett tal-ftuħ mill-ġdid tal-parti tal-wied ta' Burmarrad li tinstab mirduma, ċioe' l- fergħa tal-wied minn Għajn Riħana sa Kennedy Grove.

Dan qed jitqies bħala wieħed mill-proġetti ewlenin tat-taqsima tax-xogħlijiet għas- sena 2005.".

Jiena għamilt daqsxejn ta' rèsumé dwar dak kollu li sar x'issa, għax din il- kwestjoni ilha għaddejja, fuq il-każ ta' Burmarrad.

F'2003 kienet għamlet maltempata kbira u Ħal Qormi u Burmarrad kienu ġarrbu ħsarat kbar.

Din ġrat minħabba li sa dakinhar ħafna mill-widien ma kenux imnaddfin sew bil- konsegwenza li l-ilma ma sabx minn fejn jgħaddi u għamel ħafna ħsara.

Wara li ġara dan, niftakar li f'Burmarrad u fis-Salini kellhom isiru xogħlijiet partikolari.

Hemmhekk, madwar is-Salini hemm kanal li kien ġie mblukkat b'dak li niżel mill-wied matul ħafna snin u ried jiġi mnaddaf.

Apparti minn hekk il-wied l-antik li kien jgħaqqad Għajn Riħana mas-sukkursu kien ġie mirdum bil-konsegwenza li l-wied ġie interrott, u allura meta jinżel l-ilma minn Għajn Riħana jispiċċa jgħarraq l-għelieqi kollha li hemm f'Burmarrad.

F'Lulju 2004 saret applikazzjoni lill-MEPA biex isiru d-dredging works tas- sukkursu li hemm madwar is-Salini, imbagħad fil-3 ta' Diċembru, 2004 il- Ministru Ninu Zammit kien stqarr li saru preparamenti biex jerġa' jinfetaħ il-wied li jgħaddi minn Għajn Riħana sa Kennedy Grove, u li dawn ix- xogħlijiet se jsiru bejn Marzu u Settembru, 2005.

F'Jannar il-MEPA kienet approvat l-applikazzjoni għad-dredging works.

Fil-fatt kienet saret mistoqsija parlamentari dwar dak ix-xogħol u l-Ministru Francis Zammit Dimech kien stqarr li d-dredging li qed isir fis-sukkursu kien kopert bil- permessi tal-MEPA.

Fit-30 ta' Mejju, 2006 il-Ministru Ninu Zammit kien qal li d-dredging works fuq il-kanal li kellu tul ta' 875 metru se jqumu Lm90,000.

Kien qal ukoll li l-bini mill-ġdid tal-water course ġewwa Burmarrad, minn Għajn Riħana sas-sukkursu, kellu jibda fil-ġimgħat li ġejjin.

Fid-9 ta' Lulju, 2005, wara li kienet qamet id-domanda għaliex se jinbena water course ġdid minn Għajn Riħana sas-sukkursu, kienu qalulna li kien hemm bżonn li jinbena water course ġdid għax f'dak il-qadim kienu nbnew xi strutturi mill-bdiewa u allura biex jiġi evitat it-twaqqigħ tagħhom kellu jinbena wieħed ġdid.

Fl-1 ta' Diċembru, 2005 kien beda d- dredging biex jinfetaħ mill-ġdid s-sukkursu.

Fit-22 ta' Mejju ta' din is- sena l-ministru kien qal li l-bini mill-ġdid tal-watercourse kien se jiġi jiswa Lm900,000 u x-xogħol se jdum 12-il xahar biex isir.

Sadanittant kien hemm problema fuq id-dredging tas-sukkursu għax milli nista' nifhem il-kanal ma kienx mibni sew minħabba li meta twessgħet it- triq, il-ħajt tat-triq inbena fuq il-kanal.

F'Lulju li għadda l-ministeru kkummissjona environment impact assessment dwar il-watercourse, imma fl- istess waqt kellna għaqdiet ambjentali li kienu qegħdin jgħidu li l- applikazjzoni dwar il-watercourse li saret lill-MEPA kienet misleading għax fl-applikazzjoni kien hemm miktub li se jitnaddaf il-watercourse il-qadim li jgħaqqad Għajn Riħana mas-Salini u fir-realta' kien se jsir watercourse ġdid.

Imbagħad fid-19 ta' Lulju ta' din is-sena l-gabillotti u l-bdiewa ta' dawk in-naħat bdew jopponu li jsir dan ix-xogħol għax fl-opinjoni tagħhom ix-xogħol kif kien propost kien se joħolqilhom problema.

Huma kienu qed jgħidu li peress li ħafna mill-area ta' Burmarrad hija viċin tal-baħar, jekk l-ilma ma jitħalliex litteralment jgħerreq dik l-area u jnizzel il- baħar 'l isfel, kien se jkollhom problema ta' salinita` fl-għelieqi tagħhom.

Ftit tal-jiem ilu f'risposta għal domanda parlamentari l-Ministru Ninu Zammit qal li d-dregding ta' l-aħħar 200 metru tas-sukkursu kellu jsir is- sena d-dieħla u l-permess għall-bini ta' watercourse ġdida bejn Burmarrad u s-Salini s'issa għadu ma ħariġx u allura x-xogħol ma bediex.

Meta s-sena li għaddiet konna qegħdin niddiskutu dawn l-istess voti u l-ministru tkellem fuq dan il-proġett kien qal hekk:

"Tħejjew il-pjanti neċessarji għal dan il-proġett u saret applikazzjoni biex ikunu jistgħu jsiru x-xogħlijiet.

Huwa maħsub li x- xogħlijiet jibdew għal ħabta ta' Frar/Marzu tas-sena 2006.".

Kif il-ministru jista' jikkommetti ruħu li se jibda x-xogħol f'Frar/Marzu ta' din isena meta lanqas permessi ma kellu?!

Imbagħad fuq Burmarrad qal hekk:

"Issa sakemm ma jinqala' xejn, ix-xogħol fuq din il-korsa li l- embankment tagħha ġej twil kilometru u nofs mis-Salini sa Burmarrad, se jinbeda għal Marzu.".

Se jinbeda f'Marzu meta lanqas applikazzjoni l-MEPA m'għandek?!

Issa jiena naf li dan il-ministru huwa magħruf ħafna li jieħu x-shortcuts fejn tidħol il-MEPA, jiġifieri jaqbad u jagħmel ix-xogħlijiet imbagħad japplikaw wara.

Kultant ma nagħtihx tort għax nafu kemm idumu tal-MEPA biex joħorġulek permess, imma ma tistax tagħmel dejjem hekk.

Per eżempju, naf li bdejtu x- xogħol fuq Villa Francica sitt xhur ilu u l-applikazjzoni daħħaltuha issa, imma l-affarjiet ma jsirux hekk.

Sur President, ngħaddi għax xi ħaġa oħra, u minn Burmarrad immorru l-Marsa.

Fuq il-proġett tal-flood relief li kellu jsir il-Marsa, fid-dibattitu tal- budget tas-sena li għaddiet il-ministru kien qal hekk:

"Issa meta niġu għan-naħa tal-Marsa din il-fergħa trid tinqala' t-triq kollha u jrid jiġi pont ieħor wiesa' hemmhekk.".

Milli nista' nifhem dan il-pont qed isir bħalissa, u forsi hawnhekk l- affarijiet mexjin 'il quddiem.

Matul din is-sena sar ħafna diskors fuq proġett ieħor ta' flood relief , u qed nirreferi għall-proġett li għandu jsir fiċ-ċentru ta' Malta.

Naħseb bħalma wieħed japprezza fiċ-ċentru ta' Malta hawn problema kbira ta' għargħar għax l-ilma li jkun mill-Mosta u n-Naxxar jgħerreq Birkirkara u Ħ'Attard u jibqa' nieżel u jgħerreq ukoll lill-Imsida.

Fil-fatt il-gvern nazzjonalista ta' l-1992 kien beda jagħmel xi ħaġa fl-Imsida.

Jiena li issa ili fil-parlament mhux ħażin sibt mistoqsija parlamentari ta' l-1992 li kont għamilt jiena dwar il-proġett ta' flood relief fl-Imsida li fiha l- ministru - dakinhar jidhirli li kien Michael Falzon – qalli hekk:

"Dan il-proġett qed jitwettaq fuq firxa ta' numru ta' snin biex ix- xogħol isir b'inqas inkonvenjent kemm għat-traffiku kif ukoll għall- pubbliku.".

Veru li qed isir fuq firxa ta' numru ta' snin għax għaddew 13-il sena u ma sar xejn!

Fil-25 ta' Awissu tas-sena li għaddiet il-ministru kien qal li l- ministeru għandu pjan biex jibni sistemi ta' mini ta' 10 kilometri taħt l- art fiċ-ċentru ta' Malta biex jinħaħen l-ilma fihom.

Din hija xi ħaġa li kien irrepeta fid-debate tal-budget tas-sena li għaddiet meta tkellem fuq il-problema tal-flooding li għanda fiċ-ċentru tal-pajjiż.

Dakinhar kien qal hekk:

"Għalhekk se ssir ħażna permezz ta' mini taħt l-art fejn ikun jista' jinġabar dan l-ilma li wara li jiġi kemmxejn polished, ikun jista' jintuża għall-agrikoltura u għal-landscaped areas.

Dan huwa proġett li lestejna l-abbozz tiegħu u se jiġi nkluż fil-programmi li għandhom jiġu magħżula għall-finanzjament mill-fondi ta' l-Unjoni Eworpea tal- budget għas-sena 2007/2013.".

Imbagħad proprju sitt xhur wara d-debate li kellna fil-parlament, f'Ġunju ta' din is-sena l-ministru kien qal li -

"The government is in the process of drawing up calls for tenders and environmental studies in a bid to alleviate the flooding problem in the centre of the island.".

Allura dawn is-sejħiet għall-offerti biex isiru dawn l-istudji ambjentali ħarġu?

F'Ottubru ta' din is-sena, proprju x-xahar li għadda, fi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 21512 dwar il-proġett kontra l- għargħar ġewwa l-Imsida, il-ministru qal hekk:

"Jien infurmat li l-ministeru ħejja proġett kontra l-għargħar fl-area ta' l-Imsida, Birkirkara, Iklin u Mosta.

Dan il-proġett li se jiswa l- għexieren tal-miljuni ta' liri qed jiġi evalwat mill-gvern u mill-UE sabiex jekk hu possibbli jkun finalizzat mill-fondi parzjalment mill- fondi strutturali ta' l-UE.

Dan il-proġett jikkonsisti f'madwar 15-il kilometru ta' mini taħt l- art u servizzi anċillari li jkunu kapaċi jiġbru l-ilma tax-xita mill- inħawi li jwasslu għal Birkirkara u l-Imsida u li mbagħad dan l-ilma, wara li jkun imsaffi, ikun jista' jintuża għal diversi skopijiet bħal tisqija u tindif ta' toroq.".

Imbagħad ikompla jgħid hekk f'risposta oħra dwar l-istess suġġett il- ministru qal hekk:

"Ninsab infurmat illi l-proposta għall-proġett kontra l-għargħar f'Birkirkara u l-Imsida ġiet ippreżentata biex tkun ikkunsidrata mal- proġetti għall-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

L-istima hija ta' Euro 70 miljun.".

Mela suppost li għandna stima ta' €70 miljun biex nippruvaw insolvu din il- problema ta' l-għargħar fiċ-ċentru ta' Malta.

Jista` l-ministru jgħidilna fiex waslu n-negozjati li qed isiru fuq dan il-proġett ma' l-Unjoni Ewropea?

Din hija problema serja ħafna u hemm bżonn li nagħtu kasha, għax minkejja x-xogħlijiet li saru s'issa f'Diċembru tas-sena li għaddiet kellna maltempata li kkawżat ħafna ħsarat.

Sur President, irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-kumitati ta' riabilitazzjoni.

Il-vot kapitali għall-kumitati ta' riabilitazzjoni qiegħed dejjem jonqos.

Din is-sena kulma hemm ivvotat għal dawn il-kumitat huwa biss Lm50,000.

Jekk tara x'kien hemm provdut fi snin oħrajn issib li dawn dejjem kellhom vot ħafna iktar minn hekk.

Per eżempju, fl-2005 kien hemm budgeted Lm250,000 għal dawn il-kumitati u l-actual expenditure kien ta' Lm221,225.

Issa għas-sena d-dieħla qtajnilhom Lm200,000.

Jekk tmur iżjed lura u tara attwalment x'nefqu dawn il-kumitati ssib li fl-2001 nefqu Lm653,000, fl-2002 nefqu Lm550,000, fl-2003 nefqu Lm570,000 u fl-2004 nefqu Lm585,000.

Jiġifieri dawn kien ikollhom mijiet ta' eluf ivvotati għalihom u f'daqqa waħda niżżilniehulhom għal Lm50,000.

Ħalli issa naraw ftit ix-xogħol ta' restawr li għamel dan id-dipartiment.

Dan id-dipartiment jagħmel xogħol ta' restawr mhux biss permezz tar- rehabilitation committees imma anke permezz tat-taqsima tar-restawr tiegħu.

Jien ngħid li jsiru proġetti interessanti u tajbin bħal, per eżempju, ir- rerstawr li sar fuq l-akkwedott ġewwa l-Imrieħel, li huwa xogħol tajjeb u kellhom bżonn isiru aktar xogħlijiet bħal dan.

Ikun hemm xogħlijiet oħra li jinbdew u jintelqu nofs leħja.

Per eżempju, f'Diċembru, 2002 kont għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru Zammit Dimech dwar ir-restawr ta' victoria lines.

Fit-tweġiba tiegħu dan kien qalli hekk:

"Saru u għadhom qegħdin isiru diversi studji bil-għan li jitfassal pjan dettaljat tax-xogħol meħtieġ għar-restawr tal-victoria lines".'

Proprju f'April ta' din is-sena, tliet snin u nofs wara, saret l-istess domanda minn kollega tiegħi lill-Ministru Ninu Zammit u dan irrisponda hekk:

"Jien infurmat li bħalissa s-sezzjoni tar-restawr tal-ministeru għar- riżorsi u infrastruttura qed tipprepara pjan ta' xogħlijiet biex il- linja ta' fortifikazzjonijiet matul il-victoria lines tiġi riabilitata.".

Jiġifieri għaddew tliet snin u nofs minn mindu għamilt l-ewwel mistoqsija u dawn l-istudji għadhom m'humiex lesti.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar is-swar li għandna f'pajjiżna.

Dawn huma parti mill-wirt importanti li għandna u hemm bżonn nieħdu ħsiebhom ħafna.

Dawn huma xi ħaġa li lilna tagħmilna uniċi fid-dinja għax ma tantx hawn pajjiżi li għandhom is-swar li għandna aħna.

F'Mejju tas- sena li għaddiet il-prim ministru qal li r-restawr fuq is-swar huwa parti minn proġett tal-gvern biex jindokra l-fortifikazzjonijiet madwar pajjiżna b'tali mod li jintużaw għall-ġid ta' l-ekonomija tal-pajjiż.

U sa hemmhekk aħna naqblu.

Imbagħad fil-budget debate tas-sena li għaddiet meta kien qed jitkellem fuq is-swar il-Ministru Ninu Zammit kien qal hekk: "Il-periti ta' dan il-ministeru fasslu programm u lestew rapport li ġie sottomess biex jiġi magħżul ħalli ningħataw għajnuna finanzjarja mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea fil-budget li jmiss għas-snin 2007/2013.".

Imbagħad, proprju f'Lulju ta' din is-sena, il-Ministru Zammit qal hekk:

"Fix-xhur li ġejjin se jitkompla ix-xogħol ta' restawr mhux biss fuq il-monumenti, iżda se jimbarka fuq il-proġetti ta' tisħiħ tas-swar, fortifikazzjonijiet u bastjuni li jdawru l-belt kapitali.".

Dan kollu kliem sabiħ, imma sadanittant x'qegħdin nagħmlu?

Qed nistennew ir-risposta mingħand l-Unjoni Ewropea biex forsi nibdew nagħmlu xi ħaġa?!

Jiena naf li hemm bżonn ta' ħafna u ħafna flus biex tirranġa s-swar, imma naħseb ukoll li hija kwestjoni ta' prioritajiet.

Jekk aħna nafu li s-swar huma importanti - u kkwotajt dak li qal il-Prim Ministru għax naqbel ma' dak li qal, li s-swar huma importanti għalina – irridu nagħtuhom priorita` fix-xogħol tagħna, u mhux inħalluhom jaqgħu biċċiet kif fil-fatt qiegħed jiġri.

Sur President, il-kunsill lokali tal-Belt Valletta għamel studju dwar il- pavimentar li hemm fil-Belt u rriżultalu li 80% tal-pavimentar irid jinbidel.

Fil-fatt fir-rapport tagħhom qed jgħdu li dan il-pavimentar huwa perikoluż.

Sar ħafna diskors dwar il-bżonn li jinbidel il-pavimentar fil- Belt.

Per eżempju, Fis-26 ta' Ġunju ta' din is-sena, fil-ġurnal "The Malta Independent", il-ministru ġie rrapportat li qal hekk:

"Paving will soon be done in St. John's Square with granite slabs imported from abroad.".

Imbagħad fid-debate tal-budget tas-sena li għaddiet kien wiegħed u qal hekk:

''Ix-xogħol fuq il-pavimentar ta' Triq Merkanti kif ukoll tal-biċċa ta' quddiem San Ġwann u tal-ġnub se jinbeda s-sena d-dieħla.''.

Mela din is-sena suppost li sar il-pavimentar ta' Triq Merkanti u ta' quddiem San Gwann.

Jien ngħaddi minn hemm kuljum, u ma jidhirlix li ġew pavimentati dawk in-naħat.

Kellu jkun il-gvern laburista ta' bejn l- 1996/1998 biex sar pavimentar b'ċerta serjeta' ġewwa l-Belt.

Hemm bżonn urġenti li dan il-pavimentar fil-belt kapitali jitkompla ħalli nagħtu dehra aħjar lil din il-belt storika.

Matul din is-sena ġewwa l-Belt tlesta x-xogħol fuq il-ġnien ta' Hastings.

Kienet inizjattiva tajba, ħalliha li ma tlestiex fiż-żmien stipulat li kellu jitlesta u li kellu jiġi jiswa Lm220,000 u ġie jiswa Lm350,000.

Imma nsomma, skond tan-naħa l-oħra Lm1 miljun 'l hemm u Lm1 miljun 'l hawn ma jagħmilx differenza aħseb u ara Lm100,000 'l hemm u Lm100,000 l'hemm!

(Interruzzjonijiet) Le, fiż-żewġ figuri hemm inklużi l-pagi tal-ħaddiema.

Fil-fatt waqt li kien għaddej ix-xogħol fuq dan il-ġnien kien intqal li x- xogħol beda f'Jannar tas-sena 2005 u se jiġi jiswa Lm220,00 li Lm109,00 huma salarji tal-ħaddiema.

Imbagħad meta ġie inawgurat kien intqal li x- xogħol sar fiż-żmien stipulat b'investiment ta' madwar Lm350,000 li jnkludi l-pagi tal-ħaddiema.

Jiġifieri fiż-żewġ każi hemm inklużi l-pagi tal- ħaddiema, mhux f'wieħed biss.

Sur President, kienu qalulna li kellu jinbeda x-xogħol ta' tisbieħ tal-ġnien magħruf bħala l-Mall tal-Furjana.

Nistaqsi lill-ministru jekk dan ix-xogħol inbedix u xi programm għandu għal dan il-ġnien.

Sur President, ngħaddi issa biex nitkellmu ftit fuq xi xogħol ta' restawr li kellu jsir fil-Kottonera u nibda bil-pavimetnar li kellu jsir fil-mina Santa Liena.

F'Marzu 2004, il-ministru kien qal li sar rapport fuq din il- mina ta' Santa Liena u abbażi ta' dan ir-rapport tħejja d-disinn tal- pavimentar u x-xogħol kien mistenni li jibda aktar tard dik is-sena.

Imbagħad f'Ottubru tas-sena 2005, b'risposta għal domanda parlamentari oħra, il-ministru qal li f'Bormla se jitkompla x-xogħol fuq il-bieb ta' Santa Liena, bil-pavimentar ta' madwar il-mina.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq affarijiet kbar għax qed nitkellmu fuq area li m'hijiex ikbar minn kwart ta' din il-Kamra.

Jiġifieri f'Marzu, 2004 konna tkellimna dwar il- bżonn li x-xogħol fuq il-bieb ta' Santa Liena u sena u nofs wara qed ngħidu li għad irid isir ix-xogħol.

Imbagħad b'risposta għal domanda parlamentari oħra, il-ministru qal li huwa informat li x-xogħol fuq dan il- proġett, jiġifieri fuq il-mina ta' Santa Liena, se jitkompla f'Jannar tas- sena 2006.

Dwar is-sistema tad-dawl fuq dan il-proġett qalulna li dan ix- xogħol huwa pprogrammat li jitlesta fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena, imbagħad f"Mejju qalulna li huwa pprogrammat li s-sistema tad-dawl tiġi stallata sa nofs Awissu, u sal-lum għadu mhux lest.

Imbagħad kellna l-famuż proġett tal-pjazza ta' Santa Margerita.

F'Ġunju tas- sena 2003, għall-mistoqsija parlamentari dwar dan il-proġett il-ministru rrisponda hekk:

"Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġett tal-pjazza ta' Santa Margerita se jitkompla s-sena d-dieħla, wara li jinħarġu l-permessi meħtieġa mill-MEPA.".

Fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari oħra qalilna hekk:

"Ninsab infurmat li xogħlijiet ta' din in-natura jiġu inklużi fi programm ta' riabilitazzjoni skond il-prioritajiet.".

Sena wara, f'Marzu tas-sena 2004, għal interpellanza fuq l-istess proġett, il-ministru rrisponda hekk:

"Ix-xogħlijiet fuq it-toilets ġodda se jibdew f'Ġunju.

Il-kumplament tal-proġett se jitkompla s-sena d-dieħla.".

Imbagħad f'Mejju, 2005 għal domanda oħra fuq dan l-istess proġett tal- pjazza ta' Santa Margerita, il-ministru rrisponda hekk:

"Fil-preżent m'hemm l-ebda ħsieb li jitkompla dan il-proġett, bl- eċċezzjoni tal-latrina pubblika, li mistennija ssir s-sena d-dieħla.".

Fl-2006 terġa` ssir domanda oħra u l-ministru qalilna:

"Ninsab infurmat li x-xogħol fuq il-ġnien fi Pajzza Santa Margherita, Bormla huwa maħsub li jibda f'Settembru ta' din is-sena u jintemm għal ħabta ta' April, 2007.".

Imbagħad kien hemm domanda parlamentari 21479 ta' l-Onor.

Chris Agius li staqsa liema huma x-xogħlijiet identifikati li se jsiru mill-kumitat ta' riabilitazzjoni tal-Kottonera u fir-risposta li ta l-ministru lanqas biss kien imsemmi xogħol fuq il-Pjazza Santa Mergerita.

Ix-xogħlijiet imsemmija fit-tweġiba tal-ministru huma Bieb Sant'Anna, l-Isla, kontinwazzjoni tal- Bieb Santa Liena, Bormla, restawr tal-kappella tas-Salvatur, Kalkara, xogħol ta' restawr fl-armerija tal-Birgu u restawr ta' l-istatwi ta' San Lawrenz u San Duminku.

Jiġifieri għal darb'oħra Pjazza Santa Margerita mid-dehra se jkollha tistenna xi sena oħra.

Niġi issa għall-Imdina, u fuq din il-belt hemm ħafna xi tgħid.

Għall-Imdina hemm ħafna proġetti mwegħdin, fosthom hemm imwiegħed - u dan qalu l- Ministru Zammit meta inawgura l-pavimentar ta' l-Imdina - ir-restawr tal- bieb prinċipali, ir-restawr ta' parti mis-swar taħt il-palazz Vilhena, kif ukoll proġett ambizzjuż ta' restawr tas-swar kollha ta' l-Imdina.

Imma ħalli nibda fuq il-pavimentar li sar fl-Imdina.

Din ukoll sceneggiata li ilha għaddejja s-snin.

Il-kumitat ta' riabilitazzjoni ta' l-Imdina twaqqaf f'Awissu,1999.

Dakinhar il-Ministru Zammit Dimech kien qal li l-priorita` assoluta kienet li nagħmlu l-paving ta' l-Imdina.

Dan il-proġett kien jinvolvi t-tneħħija tal-wires, li kellhom jgħadduhom minn taħt l-art, imbagħad kellu jsir il-pavimentar.

F'Ġunju, 2002 il-Ministru Zammit Dimech kien qal li x-xogħol tal-pavimentar kellu jibda hekk kif jitneħħew il- wires.

F'Lulju tas-sena 2002 saret applikazzjoni lill-MEPA sabiex isir dan ix-xogħol ta' pavimentar.

F'Diċembru tas-sena 2002 l-Ministru Zammit Dimech kien qal li x-xogħol ta' pavimentar se jibda fi Frar 2003, u dan se jdum sejjer għal sentejn u ġej jiswa Lm800,000.

Fi Frar tas-sena 2003 il- Ministru Zammit Dimech reġa` qal li x-xogħol tal-pavimentar se jibda f'April, 2003.

F'Mejju tas-sena 2003 ħarġet it-tender għal dan ix-xogħol ta' pavimentar u f'Ġunju 2003, il-ministru, din id-darba Ninu Zammit, kien qal li x-xogħlijiet se jibdew f'Settembru u se jqumu Lm500,000.

Kien hemm differenza ta' Lm300,000 bejn dak li qal il-Ministru Zammit Dimech u li dak qal il-Ministru Ninu Zammit.

F'Ottubru ta' l-2003 kienet ġiet awarded it-tender u bdew jitpoġġew il- cables taħt l-art.

F'Diċembru ta' l-2003 l-Ministru Ninu Zammit kien qal li x-xogħol tal-pavimentar se jibda f'Jannar, 2004, imma x-xogħol ma setax jibda dakinhar għax it-tender ġiet aġġudikata fi Frar, 2004.

Imbagħad fit- 13 ta' April, 2004 il-Ministru Ninu Zammit kien qal li x-xogħol għandu jinbeda fl-aħħar ta' April 2004, u qal ukoll li l-proġett kollu se jqum Lm1 miljun.

Mela fl-2002 intqal li se jiġi jiswa Lm800,000 fl-2003 intqal li se jiġi jiswa Lm500,000 u issa Lm1 miljun.

Fis-26 ta' April, 2004 il- Ministru Zammit qal li x-xogħol tal-pavimentar se jibda, u fil-fatt beda f'Mejju 2004.

Imbagħad f'Settembru 2004 qal:

"The paving of Mdina's streets is expected to be completed by the middle of next year at a cost of Lm0.6 million".

F'Novembru, 2004 l-executive secretary ta' l-Imdina rehabilitation committee qal li l-proġett se jqum Lm1 miljun.

Jiġifieri erġajna tlajna għal Lm1 mijun.

Fl-20 ta' Novembru, 2004 il-Ministru Ninu Zammit qal li dan ix-xogħol huwa mistenni li jkun lest sa l-aħħar ta' Settembru, 2005 u hu stmat li se jqum Lm1 miljun.

Fis-26 ta' Mejju, 2005 qal li xogħlijiet se jitlestew sa Lulju 2005 at a cost of Lm500,000.

Imbagħad fl-14 ta' Lulju, 2005 qalilna li x-xogħlijiet se jitlestew sa l-aħħar ta' Lulju, 2005.

F'Awissu waqafna mix-xogħol għax ma kellniex materjal u l-ministru reġa` qalilna li x-xogħlijiet se jkunu lesti sa l-aħħar ta' Ottubru, 2005.

Imbagħad f'Diċembru, 2005 qalilna li x-xogħlijiet mexjin kif ippjanat u se jkunu lesti fil-bidu tas-sena 2006.

F'Marzu, 2006 qalulna li x-xogħlijiet se jqumu Lm600,000 – reġgħu biddlu l-figura - u fl-aħħar, f'April 2006, dan il-proġett ġie inawgurat.

Sur President, qtajt nifsi nitkellem u ngħid minn kemm-il fażi għadda dan il-proġett biex fl-aħħar tlesta.

(Interruzzjonijiet) Imma l-punt kollu huwa li meta inti qed taħdem f'belt bħalma hija l-Imdina ma tistax tieħu ħames snin jew sitt snin biex tlesti l-paving work u x-xogħol l-ieħor relatat miegħu.

Kif jista' jkun?!

Kull turist li jiġi Malta jmur l-Imdina.

Jista` jkun li inti ddaħħal lil dawn it-turisti f'dak il-ħmieġ kollu li kien hemm?

Imma għamilna sitt snin indaħħlu lit-turisti l-Imdina f'dak it-trab u l- ġebel u mbarazz ieħor li kien hemm.

Ma naħsibx li din kienet xi ħaġa tajba.

Jekk f'dawn il-ħames snin li għaddew kellek 5 miljun turist li żaru l- Imdina kollha marru lura bl-idea li żaru belt maqlugħa u traskurata.

Naħseb li kellna turisti li ġew iżuruna għal sena wara l-oħra u lill-Imdina dejjem sabuha f'dan l-istat.

Dan mhux aħna biss għednieh imma qaluh ukoll il-hotels and restaurants association u l-assoċjazzjoni tat-turiżmu.

Dawn ukoll qalu ma jistax ikun li jsir xogħol b'dan il-mod.

Issa ara x'ġej bil- proġett ta' pavimentar ġewwa l-Belt Valletta!

Fl-Imdina dam sejjer ħames snin ix-xogħol fuq il-pavimentar, aħseb u ara kemm se ndumu biex nippavimentaw il-Belt!

Il-Bambin biss jaf meta nispiċċaw!

Naħseb nieħdu 20 sena biex inlestu l-pavimentar ġewwa l-Belt!

(Interruzzjonijiet) Jalla ma ddumux, anzi nieħu pjaċir jekk meta tagħmlu Merchants Street tiksru r- record tagħna, li f'erba' xhur għamilna l-paviment kollu ta' Republic Street.

Sur President, ħaġa li ma nistax nifhem hi li waqt li kien qed isir il- pavimentar ta' l-Imdina ma ħadux ħsieb idawwluha ftit.

Hemm ċerti sqaqien li huma fi dlam ċappa, lanqas tara timxi.

Jien kont nippretendi li kif konna fid-daqqa, u għaddejna l-cables kollha minn taħt l-art, konna nagħmlu dawl adegwat ħalli l-Imdina tidher saħiba bil-lejl ukoll u mhux fil-għodu biss.

Biex inkompli fuq l-Imdina se ngħid xi ħaġa wkoll fuq is-swar.

Fis-sena 2000 kien sar studju mill-universita` ta' Bologna fuq is-swar ta' l-Imdina u abbażi ta' dan l-istudju kellhom isiru x-xogħlijiet.

Fil-15 ta' Diċembru, 2003 għall-mistoqsija parlamentari li saritlu, il-Ministru Ninu Zammit kien qal li hu maħsub li matul is-sena 2004 titħejja sejħa għall-offerti biex lejn l-aħħar tas-sena jkun jista' jinbeda x-xogħol tal-konsolidament meħtieġ fiż-żona ta' bejn il-palazz ta' Vilhena u x-Xagħra Palace Hotel.

Jigifieri fl-2004 suppost sar ix-xogħol ta' konsolidament tas-swar f'dik l- area.

Imbagħad f'Lulju ta' din is-sena, sentejn u nofs wara, il-Ministru Zammit li ġie kkwotat li qal li lejn tmiem din is-sena, 2006, jew kmieni s- sena d-dieħla se jinbeda x-xogħol tal-konsolidament fuq l-aktar partijiet kritiċi tas-swar fl-Imdina.

Jiġifieri minn meta tħabbar li se jinbeda x- xogħol u sal-lum għadu ma sar xejn.

Dawn affarijiet li jinkwetawk, għax dawn huma problemi li jekk ma tilqlagħhomx aktar se jikbru.

Jiena ippruvajt infittex dwar x'hemm ivvotat għas-sena d-dieħla fuq rehabilitation committees biex isir ir-restawr fuq is-swar ta' l-Imdina pero` ma stajt insib xejn.

Li sibt hu li hemm żewġ voti li minn wieħed se jsir masterplan għall-Belt Valletta u mill-ieħor se ssir it-tkomplija tar- restawr fil-knisja tal-Vittorja u r-restawr fil-knisja ta' Santu Rokku.

Imbagħad hemm vot ieħor li bih se jsir xi xogħol ieħor, pero' ma jidher imkien li se jsir ix-xogħol fuq is-swar ta' l-Imdina.

Imma forsi l-ministru jista' jikkoreġini għax jista` jkun li hemm xi vot ieħor li lili qabiżli.

Sur President, ngħaddi biex ngħid xi ħaġa fuq l-embellishment li qed isir fil-qalba ta' l-irħula.

Dan huwa proġett utli għax jiena nemmen li t- turisti m'għandhomx iżuru biss il-Belt Valletta u l-Imdina u l-Birgu, imma għandhom iżuru wkoll fl-irħula tagħna, u għalhekk huwa tajjeb li jsiru proġetti ta' dan it-tip.

Bħalissa qed isiru diversi proġetti ta' dan it- tip f'diversi rħula.

Fil-fatt din is-sena sar xogħol ta' tisbiħ f'Bormla, Birżebbuġa, Ħal Kirkop, Ħal Lija u jekk niftakar tajjeb iż-Żurrieq.

Jiġifieri minn ħames postijiet, tlieta fid-distrett tal-ministru.

Imma nsomma ma jimportax, għax kif jgħidu charity begins at home.

Ma jimportax, isiru hemm u jsiru hawn l-importanti li jsiru.

Niġi issa għall-embellishing project f'areas turistiċi, proġett li kien inbeda minn gvern laburista – fil-fatt konna għamilna Buġibba – u nagħti daqqa t'għajn lejn x'hemm ivvotat għal dan il-proġett.

Din is-sena, għall- embellishment f'areas turistiċi kulma hemm ivvotat hija s-somma ta' Lm300,000.

Fi żmien gvern laburista fl-1997 fuq embellishment kienet intnefqet is-somma ta' kważi Lm2 miljuni u fl-1998 kienet intnefqet, bejn wieħed u ieħor l-istess somma.

Imbagħad jekk tara x'intnefaq f'dawn l-aħħar snin issib li s-somma bdiet dejjem nieżla.

Per eżempju, fl-2005 intnefqet is-somma ta' Lm614,000 u fl-2006 intnefqet is-somma ta' Lm731,000.

Din hija ħasra għax dawn huma areas li rridu nindukrawhom u għandna bżonn nieħdu ħsiebhom.

Sur President, kellhom isiru ħafna xogħlijiet fl-areas turistiċi.

Per eżempju, fil-budget tas-sena l-oħra ntqal se jsir xogħol f'Xatt is-sajjieda f'Marsaxlokk, u li se ssir xogħol fuq il-promenade ta' Ta' Xbiex - mingħalija dan ix-xogħol inbeda – u kien hemm ħafna xogħol ieħor imwiegħed li għandu jsir.

L-uniku proġett li sar – dan ma kienx imsemmi u ma nafx kif għamluh - kien ix-xogħol f'Għar id-Dud.

Sar ukoll xi xogħol fix-Xemxija, imma mbagħad f'daqqa waħda dawn ix-xogħlijiet f'areas turistiċi ma baqgħux jagħmluhom il-ħaddiema tal-public works, bdew isiru minn ħaddiema ta' ministeri oħrajn.

Per eżempju, din is-sena l-bajja bir-ramel li saret f'Buġibba għamilha l-ministeru għat-turiżmu.

Ma nistax nifhem għaliex, għax dan huwa xogħol infrastrutturali li suppost jaqa' taħt il-Ministru Ninu Zammit.

Dwar dan il-proġett li nbeda proprju din is-sena kienu qalulna li kellu jitlesta għal ħabta tas-sajf u li kien se jiswa Lm400,000.

Kienu qalulna wkoll li dan il-beach se jiġġenera dħul ta' Lm18.8 miljun għall- ekonomija.

Meta wasal ir-rameI qalulna li l-proġett qiegħed fi stadju avvanzat u dalwaqt ikun lest, u f'Lulju ta' din is-sena bdiet tintuża din il-famuża bajja bir-ramel f'Buġibba li spiċċat qamet Lm451,000 u ngħalqet f'Awissu għax kien hemm drainage leak li kkontaminaha.

Niftakar li meta kienu fetħuha konna morna nżuruha u sibna li din għadha under construction, b'ħaddiema jadħmu bil-krejnijiet għaddejjin minn qalb in-nies.

Ma kien hemm xejn lest.

Basta ftaħniha!

Issa dan l-aħħar għamlet maltempata u ġarret nofs ir-ramel ta' din il-bajja, u bil-mod il-mod qiegħda tisparixxi.

Dwar il-proġett ta' Għar id-Dud f'ta' Tas-Sliema pero' interessanti li wieħed jgħid li meta fit-2 ta' Frar 2004, l-Onor.

Robert Arrigo kien staqsa lill-ministru jekk għandux xi ħsieb li jagħmel il-promenade bejn Qui- si-Sana u l-fortizza, il-ministru kien qallu li t-taqsima tax-xogħlijiet m'għandha l-ebda pjanijiet għas-sit imsemmi, u li l-proposti ta' żvilupp għal dan is-sit qed tieħu ħsiebhom il-MEPA.

F'Jannar, 2005 l-Onor.

Arrigo reġa' staqsa lill-ministru biex jgħid jekk hemmx xi ħsieb li jsir il- pavimentar f'Għar id-Dud ħdejn ix-Chalet, u l-ministru reġa` qallu li t- taqsima tax-xogħlijiet m'għandha l-ebda ħsieb li jsir ix-xogħol imsemmi.

Jiġifieri sa Jannar 2005 la kellhomx ħsieb li jagħmlu l-paviment f'Għar id- Dud u lanqas kellhom il-ħsieb li jagħmlu dan il-promenade.

Imbagħad f'daqqa' waħda fl-2006, għax kienet ġejja l-elezzjoni tal-kunsill lokali ta' Tas-Sliema ħassew li għandhom jagħmlu dan ix-xogħol.

Hekk isir l- ippjanar!

Sa sena qabel ma jkollok l-ebda ħsieb li tagħmel ċertu xogħol, imbagħad f'daqqa waħda tħoss dan il-bżonn u tibda x-xogħol!

Din is-sena sar il-promenade ta' Wied Babu.

Għal min ma jafx dan qiegħed fiż-Żurrieq, u l-ministru jħobbhom ħafna dawk in-naħat.

Ara fix-Xgħajra, għamlulhom biċċa promenade ta' 500 metru, imbagħad qalulhom li se jkolmpluh din is-sena u ma resaq ħadd iktar 'l hemm.

Ovvjament ix-Xgħajra ma tagħmilx parti mid-distrett elettorali tal-ministru allura ma jimportax billi nħalluhom jistennew ftit ieħor biex jitkompla x-xogħol.

L-istess ħaġa għamlu fil-bajja ta' San Tumas.

Qalulhom li dan il-proġett se jsir f'żewġ fażijiet, għamlulhom l-ewwel fażi u t-tieni fażi ma saret qatt.

Hekk isiru l-proġetti, nagħmlu biċċa u ma nkomplux!

Sur President, irrid ngħid xi ħaġa wkoll fuq l-industrija tal-kostruzzjoni.

Anke hawnhekk, ma nafx kemm ilna Ilna ngħidu se jsiru r-regolamenti fl- industrija tal-bini.

F'Novembru, 2004 il-Ministru Ninu Zammit fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari qal li hu ppjanat li l-abbozz ta' liġi dwar ir-regolamenti ġodda fl-industrija tal-bini se jiġi diskuss fl-istadji kollha fil-bidu tas-sena 2005, imma naturalment fil-bidu tas-sena li għaddiet dawn ir-regolamenti ma ġew diskussi xejn.

Imbagħad tkellimna - u din importanti li nitkellmu fuqha – dwar regolamenti biex tiżdied l- effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija fil-bini.

Fuq din hemm direttiva ta' l- Unjoni Ewropea wkoll issa.

Dwar dan il-Ministru Ninu Zammit qal li tnieda dokument ta' konsultazzjoni dwar il-konservazzjoni ta' fuel, enerġija u riżors naturali marbuta ma' l-industrija tal-bini.

Imbagħad f'Diċembru 2005 fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari qal qiegħed ifassal abbozz ta' avviż legali li se jdaħħal dawn ir-regolamenti fis-seħħ fis-sena 2006.

Fuq il-building industry consultative committee (BICC), li kien waqqaf gvern Laburista, u għamel tajjeb li żammu l-partit Nazzjonalista fil-gvern, irrid ngħid li dan qiegħed jaħdem tajjeb.

Minn hawn irrid insellem lill- ħabib tiegħi l-perit Robert Musumeci li jieħu ħsieb il-BICC għax naħseb li qed jagħmel xogħol tajjeb.

Il-problema li għandu l-BICC hi li ħafna drabi jagħtu pariri li jaqgħu fuq widnejn torox.

Per eżempju, qalu li hemm bżonn li ssir ħidma ħalli nadottaw il-construction products directive ta' l-EU.

Jidhirli li din hija xi ħaġa li sal-lum għadha ma saritx.

Meta naraw kif qed isir il-bini f'pajjiżna nsibu li 60% tal-bini li jitla`, qiegħed jitla` minflok bini qadim li qiegħed jitwaqqa`, u dan qed iħalli sfreġju ambjentali sħiħ minħabba t-trab li jinqala` u anke minħabba l-ħsejjes li jiġġenera.

Allura wieħed kien jippretendi li dawn il-problemi jiġu indirizzati.

Imbagħad kellna l-BICC u anke l-Ministru Pullicino – ma nafx kif daħal fiha – li qalu li se jipproponu xi regolamenti dwar management għall-construction sites u li suppost għandhom jidħlu diversi regolamenti.

J'Alla jidħlu, imma mhux billi jidħlu għax il-problema dejjem kemm se ninfurzaw bis-serjeta' dawn ir-regolamenti.

Fuq is-siti tal-kostruzzjoni qed isiru ħafna inċidenti.

Hawnhekk għandi lista ta' nies li weġġgħu matul is-sena fuq is-siti ta' kostruzzjoni.

Hemm bżonn li naraw x'nistgħu nagħmlu fuq safety fejn ikun qed isir xogħol ta' kostruzzjoni ħalli kemm jista` jkun innaqqsu dawn l-inċidenti.

Kellna nagħmlu l-classification of contractors, xi ħaġa wkoll li baqgħet ma saritx.

Sur President, fid-dibattitu tal-budget tas-sena l-oħra, fost affarijiet oħra l-Ministru Zammit wiegħed li din is-sena se jsir il-proġett ta' recreation area f'Ħal- Far, li se jibena t-torri ta' l-arloġġ fil-Birgu, u li se titlesta l-promenade l-ġdida f'Ta' Xbiex.

Minn dawn it-tlieta liema tlesta s'issa?

Jew għallinqas kemm inbdew jekk ma tlestewx?

Hemm bżonn li bis-serjeta' li dak li nwegħdu nwettquh, u ma nagħmlux kif għamel il- Ministru Zammit iwiegħed u ma jwettaqx.

Mhux biżżejjed li niġu hawn u nwiegħdu l-affarijiet, l-importanti li dak inwiegħdu nwettquh.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, awtorita` importanti ħafna f'pajjiżna li taqa' taħt dan il-ministeru hija l-Malta resources authority.

Din suppost li taġixxi ta' regolatur, pero' fir-realta' m'hi xejn ħlief stampatur għax qiegħda tintuża bħala rubberstamp.

Jien mhux qed ngħid hekk biex sempliċement inkun għedt xi ħaġa, imma għax hemm fatti li juru li din l- awtorita' qed tintuża mill-gvern tal-ġurnata u tagħmel dak li jgħidilha l- gvern tal-ġurnata.

Per eżempju meta l-gvern qal li peress li għola taż-żejt minn barra se jkollu bilfors jagħmel is-surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, din l-awtorita' m'għamlet xejn biex tara jekk dak l-ammont ta' surcharge li daħħal kienx ġustifikat, u jekk itteħdux in konsiderazzjoni l- aspett soċjali u dak ekonomiku.

Imbagħad wara ħafna pressjoni min-naħa tagħna qalet xi ħaġa biex tkun qalet xi ħaġa.

Dan l-aħħar meta raħas iż- żejt ħareġ ċar li din l-awtorita` għandha jdejha marbutin.

Hija awtorita' li mhux qed taħdem kif jidhrilha hi, imma l-gvern jagħtiha l-formula kif għandha taħdem biex toħroġ bir-riżultati li jrid hu.

Sur President, għaliex qed ngħid hekk?

Għax meta wieħed jara kif nieżel il- prezz taż-żejt f'dawn l-aħħar xahrejn, is-surcharge fuq il-kontijiet tad- dawl u l-ilma suppost kellu jinżel, anke bil-metodu li jaħdem il-gvern, għal 51% u mhux għal 59% imma l-awtorita' taħdem kif jgħidilha l-gvern u mhux kif taħseb hi li għandhom isiru l-affarijiet.

Meta l-Ministru Ninu Zammit tkellem dwar is-surcharge – jiena persważ li dak li qal qaluhulu nies esperti fl-awtorita` - qal li jekk indaħħlu ftit effiċjenza jkun hemm użu inqas ta' l-elettriku u għaldaqstant awtomatikament il-kontijiet tad- dawl u l-ilma ma jkunux daqshekk għoljin, u fl-istess ħin jonqos it-tniġġiż fl-arja u jonqsu wkoll l-ispejjeż infrastrutturali, u dan għall-benefiċċju tal-konsumatur u l-pajjiż.

Qal ukoll li jekk nużaw generators li jadħmu bid- diesel imbagħad naqilbu għal xi sistema oħra nistgħu niffrankaw bejn 10% u 12%.

Jiġifieri l-ministru qed jirrikonoxxi li jekk indaħħlu l-effiċjenza, il-kontijiet tad-dawl u l-ilma jorħsu.

Aħna spjegajna wkoll kif dawn il- kontijiet jistgħu jorħsu.

Barra li semmejna l-VAT li hemm fuq iż-żjut, spjegajna li jekk indaħħlu l-effiċjenza fuq il-makkinarju li hemm fil-power station il-kontijiet ikunu jistgħu jorħsu.

Aħna nafu li hemm sistemi oħrajn u ladarba għadna ġejniex konformi mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea fejn jidħol tniġġiż bilfors se jkollna nbiddlu l-makkinarju.

Allura la se jkollna nbiddlu l-makkinarju rridu naħsbu biex indaħħlu makkinarju effiċjenti biex inkunu nistgħu iktar u iktar inraħħsu s-surcharge.

Dawn huma affarijiet l-awtorita' dwar ir-riżorsi trid tagħti kashom u mhux qisu m'hu qed jiġri xejn.

Għal ħafna snin sar xejn u ma kien hemm l-ebda pjan għall-enerġija.

Hemm bżonn ukoll nedukaw lill-poplu biex indaħħlu tip ta' effiċjenza oħra, billi, per eżempju, nuruh x'tip ta' lampi għandu juża.

Apparti li nedukaw il-poplu rridu ndaħħlu ċerti regolamenti, u mhux indaħħluhom biss imma nenforzawhom ukoll.

Per eżempju jkun tajjeb li ngħidu li f'postijiet ġodda bilfors iridu jiġu nstallati s-solar water heaters.

Għandna naraw ukoll, u din hija responsabbilita` tar-resources authority, li l-Enemalta tuża l-enerġija b'iktar effizjenza.

Bil-lejl meta d-domanda hija baxxa għandha tuża makkinarju b'mod li jlaħħaq mad-domanda mingħajr ma jkun hemm ħela, u bi nhar meta ikollok domanda ikbar tuża xi makkinarju ieħor ħalli l-effiċjenza ma tmurx għall-agħar.

Pajjiżi oħra, għax jafu kif għandhom ikunu effiċjenti jiffrankaw bejn 20% u 30% mill-importazzjoni taż- żjut.

Allura ahħna m'aħniex kapaċi nagħmlu bħal pajjiżi oħra?

Sur President, lill-awtorita` dwar it-trasport mhux l-ewwel darba li attakkajthom minħabba ħneżrijiet li ġieli saru, pero` fejn jagħmlu tajjeb irrid ngħid li hu tajjeb.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax l-ADT introduċiet l- energy efficiency lighting system, li hi inizjattiva tajba u naqbel magħha.

Fil-fatt dawn qalu li "the benefit of the modules includes the overall reduction of operating and maintenance costs, with up to 90% energy saving.".

Dan qed ngħidu biex nuri kemm hu veru li bl-effiċjenza tnaqqas il-konsum u tiffranka.

Jiġifieri dak li qed ngħid mhux qed nivvintah.

Anzi dan qalu wkoll il-Ministru Zammit u għedtlu li l-esperti tawh parir tajjeb.

Pero' mbagħad l-Ministru Austin Gatt jaħsibha mod ieħor.

Għalih l- effiċjenza qisha ma teżistix, u jipprova jdawwar id-diskors minn hawn u minn hemm.

Dawn huma affarijiet li jistgħu jsiru u b'dan il-mod inkunu kapaċi li s- surcharge nniżżluh bejn 40% u 50% inqas milli hu llum.

Il-gvern jista' jagħmilha immedjatament, pero' dan il-gvern malajr isolviha l-problema għax jaqbad u jgħabbi lill-poplu bis-srucharge.

Jogħla u ma jogħliex il-prezz taż-żejt xorta hemm il-problema ta' l-ineffiċjenza li qed tirrifletti fil- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Imma l-gvern ma jimpurtahx.

Dan jaqbad u jitfa` l-piż kollu fuq il-poplu.

Sur President, riżors ieħor li din l-awtorita` hija responsabbli għalih huwa dak taż-żejt.

Hawnhekk nerġa' nakkuża lill-gvern li bil-provi ċaħħad lill-poplu minn dan ir-riżors.

M'iniex se noqgħod indur mal-lewża, u se ngħid kif inhuma l-affarijiet.

Fis-6 ta' Marzu, 2006 il-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin, l-Onor.

Frendo, għamel stqarrija f'dan il-parlament, li biha ta' wieħed x'jifhem li bil-ftehim li sar mat- Tuneżija se nsibu ż- żejt flimkien.

Il-Ministru Frendo f'din l-istqarrija qal hekk:

"Sa qabel dan il-ftehim, konna qed nimxu bil-mudell fejn iż-żewg partijiet jasserixxu l-pretensjonijiet rispettivi tagħhom għar-rigward tal-blata kontinentali bejn Malta u t-Tuneżija.

B'dan il-ftehim għażilna mudell differenti, jiġifieri li nagħmlu esplorazzjoni u esplojtazzjoni konġunta f'żoni miftehma bejnietna.

Naturalment dan mingħajr preġudizzju għall-pretensjonijiet rispettivi tagħna.

Dan il- ftehim huwa frott ta' ħidma diplomatika u politika intensiva, liema ħidma għadha għaddejja sal-lum issa li dħalna fl-istadju ta' l- implimentazzjoni tiegħu.

Dan huwa ftehim politiku li jixhed għażla ta' sħubija strateġika bejn dawn iż-żewġ pajjiżi ġirien tal-Mediterran ċentrali.".

Qal issa se jsibu areas fejn jista' jsir dan it-tħaffir u fi żmien tliet xhur jibda x-xogħol.

Mhux tliet xhur għaddew, imma għaddew iktar, u nista' ngħid li ma waslux.

Nerġa' nisfida lill-ministru jinforma lill-poplu bil- verita' għax aħna dejjem hekk għamilna.

Aħna wkoll għamilna diskussjonijiet fuq l-istess linja mat-Tuneżija, imma beżqulna s-sunnara.

Ma nistħix ngħid li beżqulna s-sunnara.

Meta lill-ministru tlabtu jpoġġi l-minuti tal- laqgħat li saru bejn il-Gvern Malti u dak Tuneżin fuq il-mejda tal-Kamra qagħad jilgħabli bid-diskors u jdurli mal-lewża.

Dakinhar kien qalli hekk:

"Ma naħsibx li huwa għaqli li niġu f'din il-Kamra u noqogħdu nperrċu quddiem kulħadd il-minuti tal-laqgħat li saru bejn stat u ieħor.

Irridu nkunu attenti li l-affarijiet bħal dawn nittrattawhom fuq livell ta' stat u jkollna sens ta' nazzjon.".

Imbagħad ġie dalgħodu u beda jikkwota mill-minuti tal-laqgħat li saru fi żmien gvern Laburista u jgħid affarijiet biex jagħti x'jifhem li meta kien hemm il-partit Laburista fil-gvern kien tkellem biss fuq il-il-continental shelf mhux biex ikun hemm joint exploration.

Mela filli qed jgħid li mhux sew li nperrċu l-minuti tal-laqgħat li saru bejn stat u ieħor, filli f'daqqa waħda ġie f'dan il-parlament jikkwota dak li jaqbillu minn dawn il- minuti - ma qal kollox - biex jieħu vantaġġ politiku.

Filli sigrieti u filli m'humiex!

Dawn x'affarijiet huma?!

Mela hawnhekk qegħdin nilagħbu bit-ticketing machines?!

Il-ministru jaf li hemm il-minuti tal-laqgħat li kienu saru mal-Gvern Tuneżin fi żmien il-gvern Laburista meta l-Onor.

George Vella ministru ta' l-affarijiet barranin.

Il-Ministru Frendo dalgħodu kkwota parti mill- minuti tal-laqgħa li kellu l-prim ministru, pero' l-minuti tal-laqgħa li l- Onor. George Vella kellu l-ġurnata ta' qabel mal-ministru ta' l-affarijiet barranin Tuneżin ma kkwotahomx.

Ħalli nikkwotahomlu jiena.

F'dawn il-minuti jingħad hekk:

"The Deputy Prime Minister reiterated the proposal of joint development of the area in dispute between Malta and Tunisia only.".

X'ifisser dan?

Ifisser li hemm riferenza għal dawn l-affarijiet.

(Interuzzjonijiet) Jekk il-ministru qed jgħid li m'hemmx minuti nisfidah jgħid hekk ħalli mbagħad dan li qed nikkwota jiena mill-minuti npoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra.

Dik hi l-verita`.

Għaliex niġu hawn u biex ninqdew b'dawn l-affarijiet nieħdu vantaġġ politiku?!

Jiena nixtieq li nsibu ż- żejt.

Tant nixtieq li meta kont ministru rsistejt ħafna biex il-ministru ta' l-affarijiet barranin jiftaħ kuntatti mat-Tuneżija u anke mal-Libja fuq l-istess lijna, biex isir joint venture ħalli nibdew it-tiftix għaż-żejt.

Ara meta telgħu fil-gvern huma, d-diskussjonijiet li konna bdejna aħna mal- Libjani fl-1998 ma tkomplewx.

Hawnhekk irrid infakkar li meta f'Novembru, 2004 telgħet delegazzjoni mill-kumitat ta' l-affarijiet barrranin l-Libja, lil-Libjani kienu qalulhom:

"In 1998 the Maltese government had proposed to Libya co-operation in oil exploration and exploitation.".

Din hija kwotazzjoni minn dokument li l-Ministru Frendo ta' lill-foreign affairs committee.

Dan biex nuri kemm il-partit Laburista fil-gvern kien qed jieħu bis-serjeta' l-kwestjoni taż-żejt.

F'dan l-istess dokument jingħad li -

"In January 2004 Libya ruled out the proposal for joint development.".

Mela l-gvern laburista beda dawn it-taħdidiet u dan kissirhom.

Ara dan ma jgħidux il-Ministru Frendo.

Aħna rridu li jkun hemm joint venture kemm mat- Tuneżija kif ukoll mal-Libja ħalli naħdmu flimkien, iktar u iktar issa meta din il-materja prima dejjem qiegħed togħla fil-prezz u għalhekk huwa iktar viabbli li wieħed jasal fi ftehim biex inħaffru għaż-żejt.

Aħna dejjem konna u se nibqgħu onesti fuq din il-kwestjoni tat-tħaffir għaż- żejt għax nemmnu li din hi xi ħaġa li tista' ssalva l-pajjiżna.

Nemmnu wkoll, u mhux biss nemmnu imma hemm il-provi, li fit-territorju ta' Malta hawn iż-żejt, u ħadd ma jista' jiċħad dan.

Issa l-importanti hu kif se tagħmel biex ittellgħu.

Jekk m'hemmx ħeġġa jew hemm mottiv ulterjuri, dan iż-żejt mhux se ntellgħuh.

Ejja nsemmu t-tħaffir li kien qed isir fil-bir ġewwa Għawdex.

Kellna l-partit Laburista li kien konsistenti u jinforma lill-poplu ġurnata b'ġurnata x'inhu jiġri u min-naħa l-oħra kellna l-partit Nazzjonalista jivvinta l-gideb.

Ara dakinhar ma qalulniex li aħjar ma nitkellmux fuq din il-materja għax tista' ssir ħsara lill-pajjiżna!

Ma tarax!

Dakinhar bdew jgħidulna li qed nisfurzaw lit-Taljani biex ikomplu jħaffru bilfors, qalulna li ġibna kimika u daħħalniha bla permess biex nużawha f'dan il-proċess, u qalulna wkoll li qed nidħku bin-nies għax kien hemm expert li qal li m'hemmx żejt.

Imbagħad wara l-elezzjoni, hekk kif daħlu fil-gvern, inqalbet il-folja u komplew iħaffru biex isibu ż-żejt u l-prim ministru ta' dak iż-żmien kien diġa` lest jgħid li dik il-ħofra li ħaffirna aħna saret bir biż-żejt.

Imma jiena kont għedt minn qabel x'se jsir u kont tlabt inkjesta ħalli toħroġ il- verita` u naraw jekk hux veru dak li għedt jien, li marru orizzontali, biex ċerti nies jieħdu l-commission fil-but, bil-konsegwenza li spiċċajna li ma kienx hemm pressjoni biex jitla' ż-żejt u tlifnieh.

Kien hemm u tlifnieh!

Ċaħħadtuh lill-poplu, pero' ma nagħtukomx ċans darb'oħra tagħmlu hekk!

Sur President, il-kumpanniji barranin tat-tiftix għaż-żejt ma tantx għandhom fiduċja f'pajjiżna għax jafu x'għamel il-gvern Malti fil-każ tat- tħaffir fil-bir ġewwa Għawdex, u għalhekk ma tantx qed jitħajru jiġu f'pajjiżna.

Issa ma jiġix xi ħadd u jgħidli li ġimagħtejn oħra ġej bastiment biex jagħmel is-seismic survey.

Fuq il-kwestjoni għat-tiftix taż- żejt spiċċajna nidħku bil-poplu.

Għaliex qed ngħid hekk jien?

Għax kulħadd beda jidħol fl-internet, u hawn għagħa kbira li pajjiżna mimli biż-żejt u li se nsibu ż-żejt - u veru hawn iż-żejt - biex il-Maltin imorru jinvestu.

Imbagħad kien hawn ħafna Maltin li nvestew u ma bdewx iħaffru Malta, imma marru ħaffru f'pajjiż ieħor.

Ħadd ma jitkellem fuq dawn l-affarijiet.

Spiċċajna biex hemm area li ma nistgħux nagħmlu ċertu survey fuqha għax kien hemm clashes ma' ħaddieħor, u area oħra li fuqha kellu jitħaffer bir esploratorju, skond ftehim li kien għamel il-gvern Laburista, li baqa` ma tħaffirx

Sur President, biex nerġa' niġi għall-kwestjoni tal-bir ġewwa Għawdex, kien hemm min żeffen fin-nofs lil Mintoff.

Dan m'hu veru xejn, għax l-istorja kollha kienet tittratta biss kummissjoni.

Dik kienet l-istorja kollha, u xejn iktar.

Min kellu l-apparat hawn Malta safejn kellu jħaffer?

Kellu imur orizzontali?

Għaliex mar orizzontali biex swielna Lm8 miljuni?

Kif saru t- testijiet?

Ma sarux kif suppost u morna orizzontali u kkrakkjajna.

Dik hi l-verita`.

(Interruzzjonijiet) Għaliex m'għamiltux investigazzjoni.

Imisskom għamiltu investigazzjoni, għal darba, tnejn, tlieta jekk ikun hemm bżonn.

Sur President, jiena nista` ngħid li għad hawn min hu interessat li jiġi fit-territorju tagħna biex itella` ż-żejt għax jaf li hemm iż-żejt pero' mhux lest li jiġi issa għax m'għandux fiduċja fil-gvern preżenti.

Aħna persważi li kif jinbidel il-gvern u nitilgħu aħna, dik il-materja prima nsibuha.

Persważ minnu dan.

Tant jien persważ li jekk ma jkunx hekk nirriżenja.

Ma jkollix għalfejn nibqa' hawn.

Jiena persważ li, iva, taħt il- gvern Laburista għax hemm is-serjeta` din il-ħolma li nsibu ż-żejt issir realta`.

Diġa' hemm min hu interess li meta jkun hemm il-partit laburista fil-gvern jiġi biex jagħmel ix-xogħol bis-serjeta`.

Din hija kwestjoni delikata u aħna lill-poplu ngħidulu l-verita', mhux bħalkom li meta kontu fl-oppożizzjoni għedtuli li m'hemmx żejt, imbagħad meta tlajtu fil-gvern komplejtu tħaffru u bdejtu tgħidu li hemm.

Aħna konna ngħidu li hemm, għadna ngħidu li hemm u nibqgħu ngħidu li hemm allavolja qegħdin fl-oppożizzjoni.

Aħna qatt ma wżajna l-arma tal-gideb.

L- arma tal-gideb intużat bil-provi dak iż-żmien, meta kien qed isir it- tħaffir fil-bir f'Għawdex, u għamlet ħafna ħsara.

Ċertifikat ta' min juża l- arma tal-gideb meta tkun qed toqrob xi elezzjoni tatulna l-qorti meta sabet lill-prim ministru ta' dak iż-żmien ħati li gideb.

Jiġifieri anke fuq kwestjoni delikata bħal din, għall-propaganda tal-partit lesti li jingannaw lill-poplu billi jigdbu.

Sur President, meta kien qed isir it-tiftix għaż-żejt fil-bir ġewwa Għawdex, aħna konna l-ħin kollu qed ngħidu lill-poplu Malti x'inhu jiġri.

Dakinhar kien hemm min daħal fl-uffiċċju b'mod illegali u seraq dokument.

Dak id-dokument ma tantx kellu informazzjoni, għax kien dokument li jien insistejt li jitħalla hemmhemm għax kelli suspetti li kien hemm min qed jidħol fl-uffiċċju u jgħaddi xi karti lill-partit Nazzjonalista.

Fil-fatt skoprejna dan meta l-prim ministru qal li ma kienx hemm żejt għax dik l- informazzjoni kienet f'dak id-dokument.

Imma d-dokument oriġinali tal- kumpannija Ingliża, esperta iktar mit-Taljani, Ii jgħid jekk kienx hemm jew le kien ġewwa Kastilja.

Dak Kastilja daħal, l-ieħor li ma kienx fih ċerta informazzjoni ma daħalx Kastilja.

Dawn huma affarijiet moqżieża u ngħid li dwarhom għandhom isiru l-inkjesti.

Qed nitkellem b'mod ċar, m'iniex indur mal-lewża.

Agħmlu inkjesta ħalli taraw jekk dan li qed ngħid jien huwiex veru.

Nagħlaq billi ngħid li l-gvern preżenti qed iċċaħħad lill-poplu minn din il-materja prima li l-pajjiż tant għandu bżonn, speċjalment illum li jinsab f'sitwazzjoni tal-biki.

Nerġa' ngħid li, iva, la jkun hemm il-partit Laburista fil-gvern se jkun hemm kumpanniji privati li lesti li jiġu jħaffru fit-terittorju tagħna u jibqgħu jinstinkaw sakemm din ir-riżorsa jtellgħuha.

U jien persważ li fil-leġislatura li jmiss, meta jkun hemm il- partit Laburista fil-gvern din il-materja prima nsibuha u ntellgħuha.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skada l-ħin disponibbli għall-oppożizzjoni.

Issa l-ħin kollu li fadal huwa għall-gvern.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Chairman, jien m'iniex xi espert f'dan il-qasam, pero' l-asserzjonijiet li għamel l-Onor.

Joe Mizzi ma tantx jagħmlu sens, għax kieku hemm ċans li jkollna xi naqra żejt naħseb il-gvern imur jiġri kemm jiflaħ biex itellgħu.

Jiġifieri għandna nżommu naqra l-affarijiet fil- perspettiva tagħhom.

Jien nixtieq nitkellem ftit fuq dan il-ministeru għaliex huwa ministeru li għandu funzjoni importanti fl-ambjent ukoll.

Kif stqarr il-prim ministru, t- trepied ta' dan il-gvern huwa l-ekonomija, l-edukazzjoni u l-ambjent, u l- Ministru Ninu Zammit għandu funzjoni importanti fil-qasam ambjentali bin- numru kbir ta' proġetti li qegħdin isiru - m'iniex se noqgħod insemmihom għax ċert li l-ministru se jitkellem fuqhom - li qed iwasslu biex l- estetika, jiġifieri dak li huwa viżwalment aċċettabbli għal pajjiżna, tisbieħ.

Biss irrid nirringrazzja lill-ministru ta' dawn il-proġetti li qegħdin jgħinu mhux biss lill-qasam turistiku bis-sbuħija tagħhom, pero' anke lill-fabric soċjali Malti.

Għaliex?

Għaliex meta l-Maltin ikollhom postijiet iktar fejn jirrikreaw ruħhom, postijiet iktar fejn jista' jkollhom svog estetiku u svog sportiv, dan żgur li jwassal biex il-kwalita' tal-ħajja tal-familji Maltin titjieb.

Sur President, hawnhekk irrid insemmi proġett li nista' nassigura lill- ministru li kellu fall-out importanti fuq il-kwalita` tal-ħajja tal-Maltin li jgħixu f'dik l-akkwata.

Qed nirriferi għall-proġett ta' l-akkwedott li issa kważi tlesta u l-inħawi qed jiġu mixgħula.

Nista' nassigura li dan mhux biss huwa proġett estetikament sabiħ, pero' qed iservi wkoll biex ħafna nies joħorġu bil-lejl jimxu jew inkella jagħmlu l-jogging.

Fejn qabel kien ikun hemm dlam ċappa u n-nies kienu jistkerrħu joħorġu biex jagħmlu xi tip ta' eżerċizzju, illum, proprju għaliex hemm din l-akkwata mixgħula, qegħdin joħorġu jimxu jew jagħmlu l-jogging b'moħħhom mistrieħ li almenu hemm ammont ta' dawl f'area li qabel kienet proprju kompletament mudlama.

Jiena li noqgħod Birkirkara rrid ukoll nirringrazzja lill-ministru għax- xogħlijiet li qed isiru f'dak li huwa storm water management għaliex din kienet waħda mill-areas l-iktar milquta mill-għargħar.

Irrid ngħid li minn meta saru dawn ix-xogħlijiet m'għadhomx iseħħu dawk id-diżgrazzji li kienu jseħħu meta kienet tagħmel xi maltempata.

Meta kont sindku jien, fl-1997, kienu jmutu tnejn, tlieta min-nies fis-sena.

Minn meta saru ċerti proġetti ta' prevenzjoni li daħal għalihom mhux biss il-public works imma anke s- civil protection department, għadu ma miet ħadd.

U nisperaw li s- sitwazzjoni tibqa` hekk.

Irrid nitkellem ukoll ftit fuq ċertu xogħol li jagħmel il-BICC, il-kunsill konsultattiv dwar l-industrija tal-bini.

Dan il-kunsill, li jiġbor fih is- social partners kollha u l-vuċijiet kollha ta' l-industrija tal- kostruzzjoni, qiegħed jagħmel xogħol tajjeb ħafna fi ħdan il-ministeru.

Nafu li din l-industrija kienet sejra l-baħar u l-agħar żmien tagħha kien proprju meta fl-1997 l-Onor.

Charles Buhagiar kien ministru ta' dan is- settur.

Dak iż-żmien bażikament kellna stagħġnar sħiħ kemm f'dawk li huma impjiegi kif ukoll f'dak li huwa dħul minn dan is-settur.

Illum insibu li l-industrija tal-bini fil-fatt reġgħet irpiljat u jekk inħarsu ftit lejn l- istatistika naraw li kemm l-ammont ta' flus li jrendu għall-ekonomija kif ukoll l-ammont ta' nies li jaħdmu f'dan is-settur żdiedu b'mod sostanzjali.

Dan jirriżulta mill-istate of the construction industry report tas-sena l- oħra.

Skond l-istatistika li toħroġ min-national statistics office f'dik li hija compensation of employees, jiġifieri paga li jieħdu l-impjegati, fis-sena 2000 f'dik li hija quarrying and mining, xogħol tal-barrieri, l-impjegati kienu jiġbru bejniethom kollha Lm1.4 miljun, mentri llum, sitt snin wara, dan l-ammont tela` għal Lm2 miljuni.

F'dak li huwa xogħol ta' kostruzzjoni fl-2000 il-ħaddiema kollha kienu qalgħu Lm28 miljun, mentri llum din il- figura taqbeż l-Lm40 miljun, jiġifieri kważi d-doppju.

L-istess, f'dak li huwa renting and business activities and real estate, fis-sena 2000 kien hemm kumpens ta' Lm36 miljun, u llum is-somma taqbeż l-Lm44 miljun.

Jiġifieri qegħdin naraw li f'temp ta' ħames snin kien hemm żieda sostanzjarja fil-kumpens f'dan is-settur.

Jekk inħarsu lejn l-impjiegi naraw li f'Diċembru ta' l-2001 it-total ta' nies jaħdmu f'dan is-settur kien ta' ftit inqas minn 18,000 ruħ.

Sa sena ilu - għax l-istatistika ta' din is-sena għadha ma ħarġitx - naraw li din il-figura telgħet għal 22,000 ruħ.

Saħansitra nsibu wkoll żieda fl-ammont ta' nisa jaħdmu f'dan is-settur li huwa settur normalment assoċjat ma' l- irġiel.

L-ammont ta' nisa jaħdmu f'dan is-settur minn 2,000 tela` għal kważi 3,000.

Kif nafu, għat-tieni sena l-BICC se joħroġ l-istate of construction industry report, fejn qed jagħmel suġġerimenti lill-gvern u lill-MEPA biex jaġġornaw il-mod kif topera l-MEPA.

Barra minn hekk nafu li dan il-kusnill ta l-pariri meta ġew biex jinbdilu l-konfini tal-pjan strutturali u għamel xogħol għall-pjan lokali għan-nofsinhar ta' Malta.

Għamel ukoll is- suġġeriment biex ikun hemm iżjed minn DCC u hemm input qawwi, u issa meta joħroġ l-istate of construction industry report ta' din is-sena naraw li dawn se jkomplu jiżdiedu.

Il-BICC qed tagħmel xogħol tajjeb anke biex tinkorpora l-finanzi ta' l- Unjoni Ewropea.

Per eżempju hemm il-Valletta rehabilitation project biex jiġu rranġati s-swar u hemm programmi ta' l-Unjoni Ewropea, it-training and employment exposure scheme (TEES) li fihom jistgħu jitħarrġu nies fir- restawr.

Importanti ħafna t-twaqqif ta' dak li huma l-middle management fil- kostruzzjoni.

F'Malta, mhux fil-kostruzzjoni biss inbatu mill-problema ta' middle management.

Issib managers u general managers u l-ħaddiema, imma ħafna drabi m'għandniex strutturi ta' middle management fuq construction sites.

Issa jien m'iniex xi espert tal-kostruzzjoni, pero' jien għamilt sitt xhur naħdem bħala technical officer fl-occupational health and safety authority u waħda mill-funzjonijiet tiegħi kienet li ndur proprju dawn il- construction sites.

Nista' ngħidilkom li hija biċċa ta' uġigħ ta' ras kbira.

Għaliex?

Għax biex tagħmel daqsxejn inspection f'construction site trid tagħmel spezzjoni ta' tliet sigħat, erba' mill-inqas, u ħafna drabi la ssib koperazzjoni mingħand sid is-sit tal-konstruzzjoni u wisq inqas mill- ħaddiema.

Sakemm qed tiftiehem mas-sid biex tipproteġi lill-ħaddiema, il- ħaddiema stess ikunu qed jidħku minn wara dahrek għaliex ma jkollhom l-ebda intenzjoni li jdaħħlu fis-seħħ il-miżuri li inti tkun qiegħed tissuġġerixxi.

Dan qed ngħidu biex nuri li huwa importanti li jkollna dan il-middle management fil-kostruzzjoni fuq l-immaniġġar tas-sit, l- immaniġġar tar-riżorsi umani u anke fuq kordinazzjoni ta' proġetti.

Sur President, irrid ngħid xi ħaġa fuq il-problema li qegħdin niltaqgħu magħha meta jsir skavar ma' party walls.

Is-sena l-oħra kellna inċident fatali f'San Pawl il-Baħar, u jien naf b'inċident ieħor li seħħ viċin fejn noqgħod jiena, fejn xi ħadd kien qiegħed iħaffer, baqa' nieżel mal-pedament u sfronda l-garaxx.

Din qiegħda ssir problema dejjem ikbar ovvjament għar- raġuni li llum, meta xi ħadd ikun qed jibni, iħaffer ħafna iktar fil-fond milli kienu jħaffru qabel.

Qabel forsi kienu jinżlu sular, imma illum jinżlulek tlieta jew anke erba' biex jirbħu l-ispazju għall-bini li jkun qed isir.

Ovvjament din hija problema tal-kobor demografiku ta' pajjiżna.

L-ispazju hu limitat, ma nistgħux nikbru iktar la ġenba, allura bilfors irridu nitilgħu 'l fuq jew ninżlu 'l isfel.

Il-BICC qiegħed jissuġġerixxi li jsir policy document qabel ma jsir tħaffir ta' pedamenti ħdejn djar.

Qed naraw anke l-ġimgħa l-oħra fil-Fgura kien hemm inċident li seta' kellu konsegwenzi serji.

Il-BICC qiegħed jgħid li għandu jiġi introdott il- kunċett ta' method statements.

Dan il-method statement irid isir minn min ikun qiegħed jagħmel ix-xogħol, u jagħti d-dritt lill-ġirien li jeżaminaw dan il-method statement ħalli jekk ikollhom problema mal-kuntrattur li jkun qed jagħmel ix-xogħol ikunu jistgħu jqabbdu perit jew avukat biex fil-fatt iwaqqfu x-xogħol f'każ li ma jkunx qed isir sew.

Dan huwa guiding framework li jorbot lill-kuntrattur li jkun qed jagħmel ix-xogħol joħroġ dan il-method statement, u qabel ma jibda, dan ix-xogħol għandu jiġi supported b'insurance policy biex jagħmel tajjeb jekk kemm-il darba jkun hemm xi ħsarat infrastrutturali fil-bini ta' ħdejh.

Illum hemm ukoll ir- regola li meta tħaffer għall-pedament trid tħalli żewġ piedi u nofs jew 0.76 metri bejn bini u ieħor, u ħafna darbi din mhux qiegħda tiġi osservata għax ovvjament min iħaffer ikun irid jirbaħ l-ispazju għall-garaxx jew għall-bini ieħor li jsir fil-basement.

Pero' importanti issa li bil-method statement din id-distanza tibda tinżamm u li l-ġirien ikollhom il- possibbilta' li jispezzjonaw dan il-method statement qabel ma jibda x- xogħol.

Irrid insemmi wkoll li l-obbligi tal-kuntrattur f'dik li hija health and safety m'humiex biss mal-ħadidema tiegħu fuq il-lant tax-xogħol, imma huwa wkoll obbligat li jikkonserva d-drittijiet tal-pubbliku billi jagħmel passaġġ minn fejn jgħaddu l-pedestrians u jippreżerva l-bini tal-ġar mhux biss minn dak li huwa periklu ta' tħaffir, imma anke, per eżempju, minn dak il-ħafna trab li jtir waqt li jkun qed jinqata` l-ġebel.

F'pajjiżna, speċjalment fin-naħa t'isfel ta' Malta lejn il-Fgura u ż-Żejtun, għandna ħafna nies ibatu bl-asthma.

L-asthma hija kkawżata partikolarment minħabba l-particulate matter li huwa inqas minn 2.5 microns.

Dan tant huwa żgħir li jidħol fil-pulmun u jiġi assorbit fid-demm u jikkawża l-asthma, dik li ngħidulha asthma intrinsika.

Jiġifieri l-kontroll tat-trab huwa essenzjali f'pajjiżna.

Imbagħad għandna wkoll il-problema tal-ħsejjes.

Ma jistax ikun li jkun hemm ix-xogħol tal-kostruzzjoni għaddej għal disa' xhur jew sena u l-ġirien tas-sit fejn ikun qed isir ix-xogħol ma jkunux jistgħu jistrieħu minħabba l-istorbju u kulħadd jiġi jaqa' u jqum minn dak li jkun qed jiġri madwaru.

Il-ġimgħa l-oħra ġbidt l-attenzjoni ta' xi ħadd u għedtlu: Dan l- istorbju kollu, għadhom is-6.30 a.m. qajjimt lil kulħadd.

Fil-pront qabeż u qalli: Lili qed tara, għax ma tmurx tara x'inhu jagħmel it-tali!

Dan l- argument huwa irrelevanti, il-punt għandu jkun li għandna nagħmlu policy li tikkonserva l-pożizzjoni tal-ġirien ukoll.

Punt ieħor li tqajjem mill-BICC huwa dak dwar property affordability.

Fil- fatt għamel numru ta' rakmandazzjonijiet, li ma nistax noqgħod nidħol fihom, li l-gvern għandu jħares lejhom, b'mod partikolari lejn kif is-suq tal-proprjeta' f'Malta jista' jorħos.

Punt ieħor li rrid insemmi huwa dak li għandu x'jaqsam ma' pubblikazzjonijiet tal-BICC.

Tajjeb li nkunu nafu li l-BICC se joħroġ serje ta' manwali tekniċi bil-Malti għall-kuntratturi.

Dawn se jkunu jirrigwardaw il-liġi ta' l-ippjanar u l-appell, il-pedamenti, id-drenaġġ u servizzi sanitarji, saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol, il-konkors pre-fabbrikat, ir-restawr, id-disinn ta' l-infrastruttura, id- disinn favur l-effizjenza fl-enerġija, il-prevenzjoni mill-umdita' li fil- binja Maltija hija sostanzjali.

Fuq is-saħħa u sigurta' diġa' semmejt xi ħaġa meta għedt li naqsu l-inċidenti fatali.

Fil-fatt fl-2004 kellna 12-il inċident fatali, u fl-2005 dawn niżlu għal ħamsa.

Imma dan xorta mhux aċċettabbli, u nkunu sodisfatti meta dan jinżel għal zero.

Tajjeb li ngħidu li l-BICC għandha numru ta' health and safety tools li wieħed jista` jakkwistahom b'xejn u l-kuntratturi għandhom jaraw li l-ħaddiema tagħhom jmorru anke jieħdu sehem f'diskussjonijiet dwar kif wieħed jista' jevita traġedji fuq il-post tax-xogħol.

Nagħlaq billi ngħid xi ħaġa dwar il-kwestjoni ta' l-enerġija fil-bini ta' djar Maltin.

Aħna, fid-djar tagħna, għanda sistema kompletament ineffiċjenti, u nafu li iktar ma tikkonsma dawl u ilma aktar wieħed irid iħallas allura huwa importanti li jidħol il-kunċett ta' energy efficiency fil-bini tagħna.

Il-gvern diġa` bena blokk ta' appartamenti f'Birkirkara fejn daħħal dan il-kunċett ta' effiċjenza biex jiġu ffrankati flus fuq it- tariffi tad-dawl u ta' l-ilma.

Nixtieq infaħħar lill-gvern, partikolarment lill-Ministru, tal-proġetti u tal-ħidma li qed issir biex dan is-settur jitpoġġa f'qafas legali, li jkun salv kemm għall-ħaddiema kif ukoll għall- ġirien tas-sit fejn ikun qed isir ix-xogħol tal-kostruzzjoni, u li jwassal biex din l-industirja tkompli tikber f'sinerġija ma' l-ambjent soċjali tagħha.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, nibda billi l-ewwel nirringrazzja lill- kelliema kollha li ħadu sehem f'dan id-dibattitu llejla pero` rrid ngħid lill-Onor.

Joe Mizzi, li waqt li kien qed jitkellem fuq il-kwestjoni tat- tħaffir għaż-żejt beda jsemmi commission u mhux commission, li jekk jaf b'xi ħaġa nisfidah joħroġha bil-miktub u aħna ninvestigaw.

(Interruzzjonijiet) Jien irrid nisma` xi ħaġa minn xi ħadd li jaf u jifhem sew is-suġġett – tiħux għalik - u jgħidli hemmhekk sar hekk, hekk u hekk, imbagħad nagħmluha l-inkjesta.

L-Onor.

Mizzi qed jgħid li huwa jinsab ċert li hawn iż-żejt fit-territorju tagħna – u j'Alla hawn - imma ma nafx jekk f'dan il-pajjiż hawnx xi ħadd miġnun biżżejjed li jisma' minnu.

(Interruzzjonijet) Meta qed nitkellmu fuq iż-żejt, min se jħaffer għaż-żejt irid jara li jiġbor flusu.

Għalhekk dan jagħmel dak li nsejħulu seismic survey ta' l-area - two dimension u three dimension – permezz ta' vapuri apposta li jgħaddu u jagħtu ċ-charges u jibnu mudell tal-blat ta' taħt l- ilma kif ifforma 60, 80, 90, 120 miljun sena ilu.

B'dan il-mod jara jsibx dik li tissejjaħ il-kċina.

Issa x'inhi din il-kċina?

Il-kċina hija dak il-blat poruż li jkun fih iż- żejt li jimxi waħdu fil-pori biex isib il-cap-rock, li huwa blat qawwi forma ta' qanpiena.

Iż-żejt li huwa eħfef mill-ilma joħroġ mill-kċina, isib il-via tiegħu u jinġabar f'dak li jgħidulu bir.

Issa min se jidħol għal dan ix-xogħol irid ikun jaf, jekk jista` jkun 100% - u qatt ma tista' tkun taf 100% għax tista' ssib dry well - li se jsib iż-żejt.

Illum biex tikri rig u tħaffer f'dak il-fond trid madwar US$400,000 kuljum.

Min se jidħol għal dan ix-xogħol ma jiġix hawnhekk għax jisma' lill-Onor.

Mizzi jitkellem u jgħid mela żgur li hawn iż-żejt.

Ma jgħidx kemm huma bravi l-Maltin għax ifaqqgħu subgħajhom u jsibu ż-żejt!

Kieku ż-żejt issibu daqshekk faċli, kull gvern jagħmel minn kollox biex itella' ż-żejt u jneħħi kull taxxa li hawn fil- pajjiż.

Sur President, smajt ukoll lill-Onor.

Charles Buhagiar u nista' ngħid li veru ħadt gost nisimgħu allavolja beda jħawwad id-dati ta' proġetti ma' dati ta' proġetti oħra.

Fil-konklużjoni tad-diskors tiegħu semma x'wegħedt jiena s-sena l-oħra u semma l-proġett ta' Ħal Far.

Il-proġett ta' Ħal Far ma sarx għax dik l-area ridniha għal skop ieħor.

Fil-fatt hemmhekk sar bażi fejn inżommu l-klandestini.

Peress li għandna din il-problema ta' influss ta' klandestini u l-pajjiż tagħna huwa limitat f'dak li hu spazju, il-gvern ħass li dik l-area ta' Ħal Far għandna nużawha bħala bażi għall-immigranti irregolari.

Semma wkoll it-torri ta' l-arloġġ tal-Birgu.

Dwar dan jiena tkellimt mas- sindku tal-Birgu, tajtu l-mudell, u qed nistenna l-feedback mingħand il- poplu tal-Birgu biex nara x'irid eżatt.

Għamilna mudell to scale ta' dan it- torri, issa jekk il-poplu tal-Birgu jgħidilna li nistgħu mmexxu, dan nidħlu għalih ukoll.

L-Onor.

Buhagiar semma wkoll il-proġett ta' Ta' Xbiex u nista' ngħidlu li hemmhekk ix-xogħol diġa` beda.

Qal xi ħaġa wkoll dwar il- fuel, is-safar u affarijiet oħra li se nirrispondi għalihom waqt li nkun għaddej bid-diskors tiegħi.

Sur President, għal min ma jafx dan il-ministeru għandu bħala parti mir- responsabbilita` tiegħu l-Malta resources authority, li hija r-regolatur ta' l-enerġija, ta' l-ilma u tal-minerali - l-oil exploration division li rrefera għaliha l-Onor.

Joe Mizzi - il-qasam ta' l-infrastruttura li hija sezzjoni kbira li tieħu ħsieb it-tisbieħ, il-manutenzjoni, ir-restawr ta' l- ambjent naturali li għandna f'pajiżna u l-cleansing section li tieħu ħsieb it-tindif tal-pajjiż.

Dan il-ministeru, bejn wieħed u ieħor, iħaddem madwar 3,000 ruħ.

Il-budget għas-sena d-dieħla ta' dan il-ministeru jikkonsisti f'madwar Lm17 miljun f'dawk li huma pagi u affarijiet oħra relatati u Lm5 miljuni għall-PSO.

Imbagħad, fejn jidħol il-vot kapitali, għandek madwar Lm3.6 miljuni, li Lm1.3 miljun minnhom joħroġhom il-gvern u t-Lm2.3 miljuni l-oħra huma fondi li jiġu mill-Unjoni Ewropea.

Dawn huma flus li għalkemm m'humiex kontanti, huma flus li jaslu.

Hawnhekk irrid infakkar li fil-passat, tan-naħa l-oħra kienu jgħidulna li mill-Unjoni Eworpea mhux se nieħdu iktar minn Lm1.5 miljun, pero' r-realta' wrietna li mhux Lm1.5 miljun biss nieħdu mill- Unjoni Eworpea.

Ħadna madwar Lm80 miljun pre-accession funds, u issa fuq perijodu ta' seba' snin bejn l-2007 u l-2013 se nieħdu s-somma qawwija ta' €805 miljun.

Jien mhux se noqgħod nidħol u ngħid x'għamilna fl-2002, l-2003 u l-2004 bħalma għamel l-Onor.

Buhagiar, għax aħna qegħdin ngħixu fl-2006.

Per eżempju, fl-2006 għamilna proġetti li ma kenux imsemmija fil-budget tas- sena l-oħra.

Dan jiġri għax jinqala' l-bżonn ta' ċertu xogħol u xogħlijiet ikunu jridu jsiru.

Aktar 'il quddiem ngħid x'kienu dawn ix-xogħlijiet.

Irrid ngħid li mill-2003, meta dħalt f'dan il-ministeru, bdejna bir- ristrutturar.

Aħna rridu ħaġa oħra, li kulħadd, minn fuq s'isfel mingħajr eċċezzjoni, jagħti l-ġurnata tax-xogħol tiegħu.

Jiena persważ li bir-ritmu li qbadna f'dan ir-ristrutturar qegħdin nagħmlu ġid lill-pajjiż.

Ovvjament għad hemm ħafna x'isir, imma mexjin biex nilħqu l-mira tagħna.

Hawn nerġa` ngħid li għad baqa' ħafna x'isir, għax aħna gvern li ma nkunux kuntenti jekk immorru għall-eżami u nġibu 50 marka.

Meta mmorru għall-eżami nimmiraw għal 100 ħalli jekk imbagħad inġibu 80 ngħidu li morna mhux ħażin, jekk inġibu 85 ngħidu aħjar u jekk inġibu 90 ngħidu li jekk inġibu iżjed aħjar.

Dak huwa t-target tagħna, li nsiru kemm jista' jkun possibbli teknikament effiċjenti.

Sur President, ħalli issa ngħaddi biex nitkellem ftit fuq il-Malta resources authority.

Din l-awtorita`, regolatur fuq l-enerġija, l-ilma u l- minerali għadha kemm titwieled u tagħmel ħafna xogħol utli għall-pajjiż.

Dan ix-xogħol tagħmlu minn wara l-kwinti għax aħna ma tantx inħobbu noqogħdu ndoqqu t-trombi.

Per eżempju, matul l-aħħar sentejn, il-Malta resources authority għamlet konsultazzjoni sħiħa dwar il-liberalisation of the inland fuel market, jiġifieri l-mod kif is-suq taż-żejt se jiġi liberalizzat.

Issa dan ma jsirx billi tfaqqa` subgħajk u tagħmel xi miraklu.

Trid tipprepara rapporti li mbagħad jiġu miflija bir-reqqa u trid issir konsultazjzoni ma' min hu involut f'dan is-settur.

Nista' ngħid li fejn tidħol din il-liberalisation tas-suq taż-żejt diġa` tlesta l-qafas leġislattiv, ġie ppubblikat id-dokument tal-konsultazzjoni li saret u fil- preżent qed isiru l-aħħar irtokki.

Fil-ġimgħat li ġejjin dan id-dokument jitla` quddiem il-kabinett sabiex jiġi approvat.

Hekk kif dan jiġi approvat tibda sseħħ il-liberalizzazzjoni tas-suq tal-fuel u mbagħad jiddaħħlu l-liċenzji u r-regolamenti marbuta ma' kull settur tal-fuel.

Ovvjament meta qed nitkellem fuq fuel qed nirreferi għal-fuel raffinat bħal diesel, petrol, light fuel oil u gass.

L-MRA qed tagħmel ukoll studju u monitoring biex tara f'ammonti u x'tipi ta' żjut jidħlu f'pajjiżna kull sena ħalli tassigura li jkollna l- provvista li pajjiżna jkollu bżonn.

Tagħmel ukoll il-monitoring fuq il- prezzijiet ta' l-istess prodotti.

Irrid ngħid ukoll li l-MRA qiegħda tipprepara t-tenders dwar il-proġetti li l-gvern jixtieq li jseħħu f'dan il- qasam u qed jagħmlu l-istudju fuq l-electricity cable connection li jgħaqqad lil Malta man-network ta' l-Ewropa fejn tidħol il-provvista ta' l- enerġija elettrika.

Qiegħda wkoll tistudja option oħra biex tara jekk jaqbilx li jsir gas pipeline li jiġi magħqud man-network ta' l-Ewropa, kif ukoll jekk jaqbilx li f'pajjiżna ssir stallazzjoni għal-liquified natural gas (LNG) biex fil-każ ikun jista' jiġi importat dan il-liquified natural gas li jkun jista' jintuża għal diversi skopijiet, fosthom għall- ġenerazzjoni ta' l-enerġija.

Issa rrid ngħid xi ħaġa dwar ir-renewable energy, jiġifieri l-enerġija li tiġi mir-riħ u mix-xemx.

Hawn irrid nagħmilha ċara li kemm jiena kif ukoll il-gvern naqblu ma' kull forma ta' renewable energy sakemm din ma tħallix impatt negattiv fuq l-ambjent tagħna.

L-affarijiet li jidhru tajbin għal pajjiżna huma l-enerġija li tiġi mir-riħ, dik li tiġi mix-xemx u dik li tiġi mill-biomass, jiġifieri mill-waste.

Fir-rigward ta' l-enerġija li tiġi mir-riħ l-MRA ħadet ħsieb li tqabbad ditta speċjalizzata f'dan il- qasam biex tagħmel rapport dwar il-possibilita` li nibdew niġġeneraw l- enerġija elettrika permezz tar-riħ.

Dan ir-rapport sar u jindika li fiċ- ċirkostanzi ta' pajjiżna, minħabba d-densita` ta' abitazzjoni u ċ-ċokon tiegħu, jekk jista` jsir, jaqbel li dan il-wind farm isir fuq il-baħar għax b'hekk jagħtina iktar potenzjal.

Għaldaqstant l-MRA ħarġet sejħa għall- expression of interest għall-bini ta' wind farms fuq il-baħar b'kapaċita` ta' iżjed minn 100 megawatt, jiġifieri jkollu kapaċita` daqs wieħed minn ħamsa tal-kapaċita` li għandna fil-power station tal-Marsa u f'dik ta' Delimara.

Irrid ngħid li minn mindu ħarġet is-sejħa għall-expression of interest daħlu sottomissjonijiet li wħud minnhom huma interessanti, u l- MRA, din l-awtorita' li taħdem bil-kwiet, qiegħda tifli u tevalwa dawn is- sottomissjonijiet biex minn hemmhekk immorru għall-fażi li jmiss.

Ngħaddi issa għas-solar energy.

Meta nitkellmu fuq solar energy l-ewwel ħaġa li tiġi f'moħħ dak li jkun hija s-solar water heaters.

Anke hawnhekk il-gvern qed jagħti l-imbuttatura tiegħu biex il-poplu jaqleb għal din is- sistema.

Hawn ta' min jgħid li għall-Unjoni Ewropea din is-sistema ta' enerġija fil-proċess biex issaħħan l-ilma m'hijiex meqjusa bħala enerġija bħal dik li tiġi mill-photovoltaic system li minnha tipprovdi l-enerġija elettrika.

L-MRA qiegħda wkoll attenta biex tara x'inhu jsir fir-rigward tal-biomass, l-enerġija li toħroġ mit-trattament tal-waste.

Hawnhekk nitkellmu dwar digesters kif ukoll dwar diversi teknoloġiji li għad iridu jiġu żviluppati bħalma hi is-sistema tal-pyrolysis li permezz tagħha l- iskart jiddaħħal f'reċipjent kbir, japplikaw pressa u temperatura għoljin u joħroġ il-gass li imbagħad jitfugħuh f'turbina u jissarraf f'enerġija elettrika.

L-MRA qiegħda tara wkoll li jiddaħħlu kemm jista' jkun il- biofuels għall-ġid ta' l-ekonomija u tal-pajjiż.

Irrid ngħid ukoll li l-MRA qiegħda taħdem ukoll biex ikollna aktar użu tal- photovoltaic system, is-sistema ta' platti li jinżlu r-raġġi tax-xemx fuqhom u mbagħad tiġi prodotta l-enerġija, imma kif jaf kulħadd din is- sistema għadha expensive.

Sur President, l-MRA għamlet l-isforz tagħha biex il-gvern fil-budget tas- sena l-oħra daħħal fondi apposta biex ikompli jgħin ħalli jidħlu sistemi bħal dik tas-solar water heaters kif ukoll tal-photovoltaic.

Fil-fatt permezz tal-budget tas-sena l-oħra s-sussidju li kien hemm fuq l- introduzzjoni tas-solar water heaters minn 15% tela' għal 25%, u l-meter ta' l-Enemalta għal single phase, li jiswa Lm70, ingħata b'xejn.

Imbagħad fejn tidħol il-photovoltaic system inħareġ sussidju ta' 20% fuq il-valur tal-prodott tal-photovoltaics sa massimu ta' Lm500.

Ingħata wkoll b'xejn il- meter meħtieġ, li permezz tiegħu l-enerġija żejda li ssir minn dawn il- photovoltaics tkun tista` tgħaddi għall-grid u terġa' tinbigħ lill- Enemalta bil-prezz ta' 3c pkw/h.

Xogħol ieħor li l-MRA qiegħda tagħmel hu dak in konnessjoni mad-direttivi li jinħarġu mill-Unjoni Ewropea, per eżempju, id-direttiva li titkellem dwar l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija.

Ovvjament l-MRA għamlet ukoll il- policy document dwar l-enerġija in ġenerali fil-pajjiż, jiġifieri dokument fuq ġenerazzjoni u distribuzzjoni ta' enerġija elettrika, kif ukoll fuq iż- żjut li nużaw fil-pajiż.

L-MRA qiegħda taħdem ukoll fuq il-proġett tal-wind farms.

Meta ngħidu li rridu nagħmlu wind farm ta' 'l fuq minn 100 megawatt wieħed irid jiftakar li bil-lejl f'pajjiżna d-domanda għall-enerġija elettrika tkun baxxa u tkun madwar 150 megawatt.

Allura meta inti permezz tal-wind farm għandek 100 megawatt li jistgħu jiġu ġġenerati bil-lejl, inti ma tistax toqgħod titfi l-power station tal-Marsa jew ta' Delimara kull darba, allura jrid ikollok cable connection għall-barra li permezz tiegħu, kemm-il darba jseħħ dan il-proġett tal-wind farms li jkun jista' jagħti mal- 100 megawatt, dik l-enerġija żejda li jkollok bil-lejl tkun tista' tesportaha lejn pajjiż ieħor li jkollu ħtieġa ta' dik id-domanda.

Sur President, l-MRA ovvjament tieħu ħsieb u tara wkoll li r-riżors ta' l- ilma kollu jkun sostenibbli.

Trid tara li jkun hemm l-integrated management fil-qasam ta' l-ilma kollu, kemm l-ilma tax-xita, kemm dak tax-xorb li jiġi mir-reverse osmosis kif ukoll l-ilma mill-impjanti tas-sewage li jkun għad irid jiġi msaffi kif suppost.

Overall, fejn jidħol ir-riżors ta' l-ilma kif ukoll dak ta' l-enerġija, l-MRA trid tara li dawn jiġu mħaddma b'tali mod li ma jkunx hemm ħela.

Anzi bil-kuntrarju, irridu naħdmu biex minflok ikun hemm il-ħela jkun hemm l-effiċjenza.

Irridu niftakru li aħna ngħixu f'pajjiż fejn 50% ta' l-ilma li nipproduċu ġej mir-reverse osmosis u dan il-proċess jinvolvi spiża kbira.

Huwa għalhekk li kull wieħed u waħda minna rridu naraw li l-ilma nużawh b'effiċjenza kbira u mingħajr ħela.

Sur President, nerġa` niġi daqsxejn għat-tiftix taż-żejt.

Dan huwa suġġett sensittiv u delikat għall-aħħar.

Irrid ngħid li matul l-2006 tkompla t- tiftix għaż-żejt u komplew isiru dawk li jissejħu exploration study agreements.

Fl-ibħra territorjali tagħna qed ikomplu jsiru s-surveys.

Hemm vapuri apposta li jgħaddu u jagħtu ċ-charges u mbagħad jibnulek mudell tal- blat ta' taħt l-ilma li jindika l-qxur tal-blat kif inhu u jindika ż- żmenijiet ta' meta fforma l-blat.

Dawn l-indikazzjonijiet imorrulek lura għal 60, 90 u anke 120 miljun sena.

Imbagħad min jifhem, il-ġeoloġisti u l- fiżiċisti - mhux jien, u ma nafx jekk hawnx xi ħadd li jifhem - ikunu jistgħu jagħtuk idea ta' x'hemm hemm taħt.

Minn hemmhekk imbagħad, wara li jagħmlu l-analisi ta' kemm hu poruż il-blat, tal-capping u tal-kċina fejn jiġi ffurmat iż-żejt jgħidulek li hawnhekk nistgħu nsibu ż-żejt.

Wara li jsiru dawn l-affarijiet kollha, imbagħad trid issib lil min għandu l- finanzi biex iħaffer il-bir.

Aħna ovvjament nagħmlu l-almu tagħna biex dawn l-affarijiet ikomplu jimxu fid-direzzjoni t-tajba u j'Alla jkollna l- fortuna li nsibu u ntellgħu ż-żejt.

Irrid ngħid ukoll li aħna għad għandna problemi mal-ġirien tagħna fuq id- delimitation ta' l-area li ilhom magħna mill-1971.

Jiġifieri mhux billi niġu ngħajtu hawnhekk, irridu li bil-għaqal aħna nkomplu naħdmu flimkien mal-ġirien u l-ħbieb ħalli dawn il-problemi nsolvuhom kemm għall-ġid tagħna kif ukoll għall-ġid tal-ġirien tagħna.

Ovvjament dan l-aħħar kien hemm żviluppi ġodda mat-Tuneżija u kif qal tajjeb dalgħodu l-Ministru Michael Frendo, għadhom għaddejjin diskussjonijiet biex isir joint-venture fl- esplorazzjoni u tħaffir għaż-żejt.

Kif diġa` għedt dan huwa suġġett sensittiv u naħseb li aħjar jekk inkunu kawti milli noqogħdu nparlaw żejjed u nagħtu l-impressjoni li żgur hawn iż-żejt.

Jien nemmen li hawn iż-żejt ukoll imma ma nafx fejn hu, għax kieku naf fejn hu mmur niġri biex inħaffer u ntellgħu minn hemm.

Hawnhekk ma rridux ninsew li inti għandek ir-riskju kbir li jinvolvi miljuni ta' dollari, u għalhekk l-għaqal jitlob li nimxu bil-galbu, isiru s-surveys, isiru l-istudji u meta jkun il-waqt jittella' dan iż-żejt.

Sur President, smajt b'attenzjoni dak li kien qed jgħid l-Onor.

Buhagiar dwar il-finanzi vvotati għal dan il-ministeru.

Irrid ngħid li f'dan il- ministeru qegħdin nissikkaw daqsxejn iċ-ċintorin.

Jekk naraw x'jintefaq għat-trasport insibu li bejn l-2003 u l-2006 naqqasna l-ispiża b'76% li m'hijiex ċajta.

L-ispiża għall-kiri tal-karozzi bejn l-2003 u l-2006 tnaqqset bi 72% għax inkrew 68 karozza inqas.

Il-konsum tal-fuel fuq l- istess perijodu tnaqqas b'14%.

Ovvjament qed isir kontroll strett u rigoruż fuq in-nefqa tal-materjal.

Anke fejn għandek id-distretti jrid ikun hemm follow-up ta' dak il-materjal kollu li jinħareġ.

Ħa nkun ċar, m'iniex ngħid li għandna kollox eżatt, għax aħna nagħmluha man-nies umani, imma qegħdin niċċekkjaw li kemm jista' jkun ma jkunx hemm abbuż u l-ħela ta' materjal.

Fir-rigward ta' allowances u overtime irrid ngħid li għalkemm ċerti ħaddiema li jipproduċu baqgħu jagħmlu u jitħallsu ta' l-overtime, l-ammont xorta ġie mrażżan.

Fil-fatt bejn l-2003 u l-2006 dan tnaqqas b'40%.

L- ispiża fuq konsum ta' dawl u ilma mill-2004 sal-2006 naqqasniha b'21%.

Jekk naraw l-ispiża tat-telefon, din l-istess, meta nqabblu dak li ntnefaq fl- 2003 ma' dak li ntnefaq fl-2006 insibu li kien hemm tnaqqis ta' 20%.

Issa irrid ngħid xi ħaġa dwar il-building construction industry department.

Dan id-dipartiment ukoll jagħmel diversi xogħlijiet li ma tantx jidhru.

Din is-sena ħareġ rapport u ħarġet il-legal notice dwar l-energy performance of buildings.

Din fiha diversi aspetti, imma aħna bdejna napplikaw il-minimum requirments li huma dwar id-dawl, is-sħana u l-kesħa li jidħlu jew joħorġu minn kull bini.

Allura qegħdin ngħidu li fejn għandek 20% tal-ħajt exposed għat-twieqi, f'dawk l-20% tista' tagħmel tieqa bi ħġieġa waħda.

Fejn għandek bejn 20% u 40% ħajt mikxuf għat-twieqi hemmhekk inti trid tagħmel double glazing, imbagħad fejn inti għandek iżjed minn 40%, hemmhekk trid tuża double glazing jew amalgamazzjoni ta' double glazing ma' affarijiet oħra.

Fejn għandek il-ħitan esposti għal barra, il- minimu tagħna huwa l-ħajt dobblu b'cavity fin-nofs.

Imbagħad fejn għandek id-double cavity bricks tad-disa', fihom irid isir insulation u tingħata kisja apposta.

Dan huwa li qed napplikaw minn din il-legal notice dwar l- energy performance of buildings.

Qegħdin napplikaw il-minimu u tliet snin oħra napplikaw affarijiet oħra.

Niġi issa għar-ristrutturar ġenerali li sar f'dan il-ministeru, b'mod partikolari fejn tidħol il-works division.

Ovvjament biex inti tagħmel capacity building irid ikollok nies imħarrġa fil-livelli kollha.

Hawnhekk isiru korsijiet apposta anke fil-middle management ħalli kulħadd ikun attrezzat aħjar.

Meta niġu għall-industrial grades, bl-ammont ta' xogħol li għaddej bilfors irid ikollok grupp ta' nies imħarreġ tajjeb fuq il-mod kif isir ix-xogħol, u dawn iridu jkunu nies li mhux imorru biss għax-xogħol għax jafu li jaqilgħu l-paga, imma jridu jkunu nies li jagħmlu dak ix- xogħol minn qalbhom.

Meta għandek in-nies jaħdmu għal qalbhom il-kwalita' tax-xogħol tkun aħjar.

Sur President, issa nixtieq nagħti ħarsa qasira lejn id-diversi sezzjonijiet li hemm fil-works division.

F'din id-diviżjoni hemm il- manifacturing and services department li huwa kompost mill-mastrudaxxi, ħaddieda, electricians, plumbers u nies ta' snajja` oħra.

Dawn huma n-nies li prattikament ikunu nvoluti f'kull proġett ta' embellishment u f'kull proġett ieħor li l-works division ikun involut fih.

Dawn in-nies ma jaħdmux biss fuq xogħol tal-works division biss, imma jaħdmu wkoll fuq proġetti oħra ta' ministeri oħra.

Per eżempju dan l-aħħar dawn in-nies għamlu xogħol tajjeb ħafna – u minn hawn ngħidilhom prosit - fir-residenza San Vincenz fuq il-blokk magħruf bħala ta' Madre Tereża.

F'dan id-dipartiment insibu wkoll sezzjonijiet li jieħdu ħsieb il-lifts u l-airconditioning, sezzjoni oħra tal-koperattiva li tagħmel is-sinjali tat-traffiku, u mbagħad għandek il-garaxx tal-gvern ġewwa Kordin fejn isiru t-tiswijiet ta' l-inġenji.

Dwar l-inġenji – għax l-Onor.

Buhagiar qal li d-dipartiment nieqes ħafna mill-inġenji - tal-works division jiddispjaċini ngħid li għandna ħafna minnhom li huma qodma u wħud li qegħdin biss fuq il-karta għax lanqas biss jintużaw.

Irridu bil-mod il-mod narmaw, u meta mgħidu narmaw irridu narmaw sew u bis-serjeta`.

L-Onor.

Buhagiar jaf daqsi, għax hu perit tal-lant ukoll, li llum m'għadux iż-żmien li jkollok trakk li jesa` erba' jardi, imma jrid ikun trakk li jieħu 15 jew 18-il jarda.

Irridu niftakru wkoll li meta inti tkun qed tarma b'inġenji moderni trid il-mijiet ta' l-eluf tal- liri.

Meta inti tmur biex tixri crane, anke jekk ikun second-hand, trid Lm40,000 jew Lm50,000.

Imma bil-mod il-mod qegħdin narmaw bi trakkijiet, bobcats, cranes u inġenji oħra għax biex tagħmel ix-xogħol trid l-inġenji.

Mingħajrhom il-ħaddiema tagħna ma jkunux jistgħu jsiru iżjed effiċjenti.

Sur President, irrid ukoll nagħmel riferenza għall-cleansing department.

Nisimgħu u naraw ir-ritratti fuq il-gazzetti li juruk postijiet mimlijin bil-ħmieġ.

Jiena ngħid li veru li hawn xi postijiet li jkun fihom il-ħmieġ, imma naħseb li it's about time li naslu għal strateġija ta' name and shame.

Xi ħadd ikun qed iwaddab dak il-ħmieġ f'dawk il-postijiet li jkunu qed juru r-ritratti.

Mhux sew li nwaħħlu dejjem fil-gvern, għax illum hemm aħna u għada jkun hemm intom.

Xi ħadd qed iħammeġ u dawn huma affarijiet tal- mistħija.

Ma nistax nifhem kif illum, fis-sena 2006, għad hawn nies jitfgħu l-imbarazz fil-kampanja.

Ġieli nnaddfu areas sħaħ fil-kampanja, jgħaddu erbat ijiem u jerġgħu jagħmluhom miżbla.

Għaliex dan?

Din is-sena, sa Settembru nġabru madwar 12,000 tunnellata skart mormi illegalment.

Tafu kemm ġie jiswa lit-taxpayer il-ġbir ta' dak l-iskart?

Ġie jiswieh Lm400,000 u dawn huma Lm400,000 moħlija fix-xejn.

Hawnhekk irrid ngħid u nappella li min ikollu xi bulky refuse, bħal ngħidu aħna xi salott jew xi saqqu, kulma għandu jagħmel hu li jċempel lill- kunsill lokali fil-lokalita` tiegħu u jibgħatlek in-nies u jeħilsek minnu mingħajr spejjeż ta' xejn.

Hemm għalfejn inħammġu lil pajjiżna?

Hemm għalfejn noqogħdu nitkażaw bejnietna u ndaħħku lit-turisti li jiġu jżuruna?

Għalija hija xi ħaġa tal-mistħija meta fuq il-gazzetti nġibu ritratti ta' postijiet maħmuġin.

Jiena ngħid li għandna nċanfru, allavolja ma tistax twaħħal f'dak jew fl-ieħor, lil dawk in-nies li b'mod irresponsabbli jħammġu l-ambjent.

Sur President, il-cleansing department għandu wkoll sezzjoni li tieħu ħsieb il-manutenzjoni u t-tindif tal-widien.

Din tagħmel it-tiswijiet u t-tindif neċessarji fir-retentions tal-widien biex l-ilma li jinġabar fihom ma jsibx ostakli u jibqa` jinżel biex jagħmel ir-recharge ta' l-aquifer.

Matul din is-sena din is-sezzjoni għamlet xogħlijiet f'Wied is-Sewda u f'Wied il- Kbir f'Ħal Qormi, f'Wied ta' l-Isqof fis-Siggiewi, f'Wied Inċita u f'Wied Rmiedi f'Ħ'Attard, f'Wied il-Qlejgħa fil-Mosta, f'Wied Ħesri fis-Siggiewi u f'Wied Qirdi f'Ħaż-Żebbuġ u t-tunnellaġġ tal-materjal li nġabar minn dawn il-widien kien ta' madwar 2,000 tunnellata.

Din is-sezzjoni tal-cleansing, flimkien ma' l-awtorita` tat-turiżmu, għamlet xogħol ta' tindif f'żoni turistiċi fosthom f'San Pawl il-Baħar, Bugibba, Sliema, Gżira, San Ġiljan, Paceville, Birżebbuġa, Marsascala, l-Imdina, il-Belt Valletta u anke Wied iż-Żurrieq.

Sur President, niġi issa biex ngħid xi ħaġa dwar l-istormwater project.

Din is-sena tkomplew ix-xogħlijiet relatati mal-prevenzjoni mill-għargħar.

Jiena nitbissem meta nisma` lill-Onor.

Charles Buhagiar jgħid li għandna nżommu t-target dates.

Kieku jista' jkun ix-xogħol inlestih, mhux għada, imma l-bieraħ!

Jiena hekk magħmul pero' kultant tiltaqa` ma' ċerti intoppi li ma jkollokx kontroll fuqhom.

Per eżempju meta konna qed naħdmu fuq il-watercourse tal-Marsa, fl-aħħar biċċa sibna ħajt Ruman.

Allura x'nagħmlu?

Nibqgħu għaddejjin?

Le, ma stajniex nibqgħu għaddejjin u għamilna żmien weqfin.

Din is-sena tkompla t-twessigħ tal-watercourse bejn Ħal Qormi u l-Marsa għax l-ewwel parti tax-xogħol fuq dan il-watercourse, minn Ħal Qormi, fejn hemm il-fabbrika tal-Lowenbrau, sa Triq Aldo Moro fil- Marsa konna diġa` lestejnieh.

Kien jonqosna l-aħħar biċċa, minn Triq Aldo Moro sal-Menqa.

Dan ix-xogħol tkompla wkoll, u wara li sar it-taħmil neċessarju tpoġġew il-precast units tal-concrete u beda x-xogħol fuq bini ta' pont fil-Menqa.

Hawnhekk irrid ngħid li sabiex jinbena dan il-pont kellu jiddaħħal kuntrattur għax m'għandiex l-inġenji neċessarji biex nagħmlu l-piling.

Issa sar il-piling li fit-tul tagħhom ivarja bejn 12 u 18-il metru, tpoġġew it-travi fuqhom mill-ħaddiema tal-works division, issa jitpoġġew travi oħra bil-kontra, jixxiftjaw il-cables, tingħata t-triq u dan il-pont ikun lest.

Diġa` tħammel taħt, jonqos biss il-ħajt lejn il-Marsa fejn hemm l- ilma u jekk Alla jrid dan il-proġett kollu ta' twessigħ ta' watercourse u bini ta' water course ġdida jkun ġie konkluż.

Irrid ngħid ukoll li peress li l-watercourse l-antik ma kienx wiesa` biżżejjed kellna nagħmlu bħal furketta miegħu u issa hemm tul ta' 120 metru b'16-il metru wisa` u l-parti l-oħra, ta' wara, ġiet wiesgħa tmien metri.

Issa għandna l-ilma kollu jinżel minn Ħal Qormi għal Marsa, jgħaddi minn taħt il-bridge fi Triq Aldo Moro u jinqasam f'forma ta' furketta u jibqa' sejjer għall-Menqa tal-Marsa.

Dan il-proġett kollu qam madwar Lm1 miljun.

Hawnhekk irrid nerġa` nagħti prosit lill-ħadidema kollha li ħadmu fuq dan il-proġett, b'mod partikolari lis-Sur Joe Abela li llum m'għadux magħna għax il-Bambin sejjaħħlu għad- dinja l-oħra.

(Interruzzjonijiet)

Sur President, l-Onor.

Galdes qed jgħidli li abbandunajna Ħal Qormi.

F'Ħal Qormi, fil-watercourse il-ġdid bnejna ħames bridges ġodda.

Fil-fatt fejn qabel kif kienet tagħmel daqsxejn xita l-Marsa u Ħal Qormi jgħerqu, f'dawn l-aħħar tliet snin ma kellniex din is-sitwazzjoni għax l-ilma mexa u ħadna r-riżultat tax-xogħol li għamilna.

M'hemmx għalfejn jiġi l-Onor.

Galdes jgħidilna x'ġara u ma ġarax għax kulħadd għandu għajnejh f'wiċċu.

Lill- poplu aħna ma nipprovawx inbellgħulu r-ross bil-labra bħalma hu mdorri jagħmel l-Onor.

Galdes.

Irrid ngħid xi ħaġa wkoll fuq il-catchment area ta' Wied il-Għasel, liema area tibda min-naħa ta' l-Imtaħleb, tkompli sejra għal Ħad-Dingli, l- Imdina, il-Mosta, u Burmarrad u tiżbokka fis-Salini.

Hawnhekk kellna l- problemi għax meta ġejna biex innaddfu s-sukkursu ma stajniex nibqgħu għaddejjin bit-tindif fit-tul kollu tiegħu għax meta saret il-coast road kien hemm xi bravu li biex bniha ħareġ fuq is-sukkursu.

Allura ma stajniex inħammlu s-sukkursu minn taħt, l-ewwel irridu nagħmlulu l-underpinning, u dan ix-xogħol se jsir fil-bidu tas-sena d-dieħla.

Issa ġejna biex nagħmlu l-wied il-ġdid mis-sukkursu għall-Burmarrad.

Hawnhekk kien hawn wied li sa 1956/1957 kien jidher fis-survey sheets.

L- Onor. Buhagiar qalilna li messna ftaħnieh.

Imma jiena ma nistax naqbad u niftħu għax irrid nimxi mar-regoli tal-MEPA.

Aħna applikajna għall-permess f'Diċembru, 2004 biex nagħmlu watercourse ġdid, imma l-ewwel qalulna li rridu nagħmlu l-EIA u mbagħad kellna l-bdiewa li pprotestaw għax ma jridux li jsir il-watercourse il-ġdid.

Issa dawn il-bdiewa li ma jridux il- watercourse il-ġdid huma l-istess bdiewa li kienu talbu għall-kumpens meta kellna l-maltempata fl-2003.

Ma nafx x'wiċċ għandhom li jipprotestaw kontra proġett li se jsolvi din il-problema.

Hawn irrid rrid ngħid li l-permess tal-MEPA għal dan il-watercourse ma jdumx ma joħroġ.

Dan huwa watercourse li ġej twil madwar kilometru u nofs.

L-embankments tal-precast concrete units taż-żewġ naħat tiegħu diġa` huma maħduma.

Ovvjament qegħdin nistennew il-ħruġ tal-permess biex inkunu nistgħu nidbew bix-xogħol.

Dan ix-xogħol jinkludi tħammil ta' madwar 60,000 metru kubu ta' ħamrija, jitpoġġew il-precast concrete units li l- ħaddiema tal-works division diġa` lestew, u mbagħad isiru ħitan bil-ġebel.

Ma' dan il-watercourse, fuq in-naħa li minn Burmarrad tagħti għall-Imtarfa u Ħad-Dingli sar it-tindif tal-widien li fihom saru diversi riċenzjonijiet fejn jinġabar l-ilma li jipperkola u jagħmel recharge biex jissaħħu l- aquifers li għandna fil-pajjiż.

Proġett ieħor ambizzjuż huwa dak li jirrigwarda l-catchment area fiċ-ċentru tal-pajjiż, jiġifieri Birkirkara, Ħal Balzan, Ħ'Attard, Ħal-Lija, l-Iklin, il-Mosta, in-Naxxar u l-Imsida.

Din l-area fiha 11.8 kilometru kwadru, li 65% minnha hi area urbana u 35% area rurali.

Huwa kkalkolat li meta tagħmel maltempata u jinżlu tliet pulzieri xita f'daqqa, f'din l-area jinġabar madwar 160 miljun gallun ilma.

Minħabba f'hekk it-tekniċi ħasbu biex isiru galleries, mini kbar taħt l-art.

Dan il-proġett se jiġi jiswa madwar €70 miljun, u applikajna biex dan il-proġett jiġi kkonsidrat għall- finanzjament mill-Unjoni Ewropea.

Dan il-proġett qegħdin nagħmluh biex nevitaw l-għargħar u biex ikollna integrated use ta' l-ilma.

X'ifisser integrated use?

Ifisser li jinġabar is-second class water f'dawn il- galleries, li mbagħad jiġi ppumpjat għall-areas rurali.

Mela fl-areas agrikoli se jkollna iżjed second class water għat-tisqija, u allura ladarba jkollhom dan is-second class water li huwa aħjar minn dak ta' l-aquifer, il-bdiewa jtellgħu inqas ilma mill-aquifer.

Wieħed irid jiftakar li għall-agrikoltura rridu madwar 4,600 miljun gallun ilma fis-sena u għal dan il-għan intellgħu 1,800 miljun gallun ilma minn taħt l-art.

Il-proġett tal-water catchment fiċ-ċentru ta' Malta se jagħmel tajjeb biex ma nibqgħux intellgħu dak l-ilma kollu minn taħt l-art għax se nkunu nistgħu nużaw l-ilma li jinġabar fil-galleries li se jinbnew.

B'dan il-mod il-bdiewa jkollhom ilma aħjar u ma jkollhomx għalfejn itellgħu dak l- ammont ta' l-ilma bla rażan mill-aquifer.

Imbagħad ladarba nkunu qed nagħtu ċans lill-ilma ta' aquifer joqgħod ikun hemm iżjed potable water available, u meta nkunu qed nużaw iżjed dan il-potable water ma jkollniex għalfejn nipproduċu dak l-ilma kollu mir-reverse osmosis.

B'dan il-mod awtomatikemant jonqos il-bżonn li niġġeneraw l-elettriku għar-reverse osmosis, allura nimpurtaw inqas fuels u nnaqqsu wkoll l-emissions fl-arja.

Dan huwa proġett ħolistiku li meta jkun lest ikun jipprovdi provvista ta' ilma li tintuża għat-tisqija u fl-istess ħin insolvu l-problema ta' l- għargħar f'din l-area ċentrali ta' Malta li bħalma jaf kulħadd ilha magħna s-snin.

Ngħaddi issa biex nitkellem daqsxejn fuq ir-restawr.

Irrid ngħid, bħalma qal tajjeb sieħbi l-Onor.

Buhagiar, li aħna għandna pajjiż sinjurun fejn jidħol il-wirt storiku.

Għandna ġojjelli arkitettoniċi u opri ta' arti imprezzabbli li ovvjament irridu nindukrawhom, nippreservawhom u nirrestawrhom kemm għalina, kemm għall-ġenerazzjonijiet futuri kif ukoll għat-turisti li jżuruna.

Din is-sena s-sezzjoni tar-restawr fi ħdan il- ministeru ħadmet fuq diversi xogħlijiet, li ħafna minnhom ma kenux imsemmija fil-budget, fuq kappelli u bini storiku.

Nista' nsemmi x- xogħlijiet li saru fuq il-kappella ta' Ċeppuna fil-Marsa, il-kappella ta' San Bert fiż-Żurrieq, il-kappella ta' Santu Rokku fl-Imdina, it-tliet knejjes f'Ħal Balzan, il-kappella ta' Santa Luċija fl-Imtarfa, il-kappella tad-Duluri f'Tal-Pieta', il-faċċata tal-ġnien tar-Re Gorġ V fil-Furjana u l- villa ta' Fransija f'Ħal-Lija.

Barra dawn ix-xogħIijiet, bħalissa għaddejjin bil-konservazzjoni tal-knisja l-qadima tas-Siggiewi.

Din hi knisja qadima sabiħa mmens, parti minnha mwaqqa', li ħafna nies ma jafux biha għax kienet magħluqa ġo ġnien u miksija bil-pal tal-bajtar tax-xewk u siġar oħra.

Issa naddafna l-post u se jibda l-konservazzjoni fuq il-pedamenti ta' dan il-bini, li baqa' minnu, u jsir ir-restawr meħtieġ.

Qed isir ukoll ir-restawr u konsolidazzjoni tal-bastjun ta' taħt il-Barakka t'isfel, restawr fil-knisja ta' San Girgor fiż-Żejtun, fil-kappella ta' San Mikiel fl-Imqabba, fil-knisja ta' Sarria fil-Furjana, fil-kappella tas- Salvatur fil-Kalkara, fil-faċċata tal-portiku fil-Bibjoteka Nazzjonali, fil- kappella ta' San Pawl tal-Qlejja tal-Mosta - hawn ix-xogħol wasal fl-aħħar - u restawr fi knisja f'Raħal Ġdid li għandha problema fis-sagristija tal- ġenb.

Ovvjament sar xogħol ta' restawr ieħor.

Per eżempju, sar ir-restawr ta' l-orgni tal-konkatidral ta' San Gwann, li jekk m'iniex sejjer żball għandu xi 200 jew 300 sena.

Dan kien orgni spiċċut għall-aħħar u ġie restawrat bi spiża totali ta' Lm115,000 u issa reġa` beda jiffunzjona.

Sur President, irrid insemmi wkoll il-proġett tal-manutenzjoni u konservazzjoni tal-25 kilometru ta' swar li għandna fl-Imdina, fil- Kottonera, fil-Belt Valletta, fil-Furjana u fiċ-Ċittadella.

Dan huwa proġett li hu stmat li se jiswa €30 miljun u applikajna biex dan jiġi ffinanzjat mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Diġa` ġew identifikati l- partijiet li fuqhom għandhom isiru l-interventi ta' manutenzjoni, u hekk kif il-proġett jiġi approvat jinbeda x-xogħol.

Irrid ngħid ukoll li s-sena d-dieħla se jsir proġett ieħor iffinanzjat mill-fondi tal-European economic area li tipprovdi n-Norveġja.

Għalkemm in-Norveġja m'hijiex membru ta' l- Unjoni Eworpea, peress li din iddaħħal il-prodotti tagħha fis-suq ta' l- Unjoni Ewropea tipprovdi dawn it-tip ta' fondi.

Il-ministeru approfitta ruħu u b'dawn il-fondi li se jakkwista se jagħmel parti mir-restawr tas- swar li hemm l-Imdina fil-parti taħt il-Vilhena.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Buhagiar kien sar studju mill-universita` ta' Bologna li fih kienu indikaw il-ħsarat li kien hemm, pero` ma tawx soluzzjoni ta' kif għandu jsir ix- xogħol.

Sur President, irrid insemmi daqsxejn ix-xogħlijiet ta' embellishment li saru matul din is-sena f'żoni turistiċi, fil-qalba ta' l-irħula, f'żoni ta' rikreazzjoni kif ukoll f'żoni storiċi u f'żoni rurali.

Issa drajna nisimgħu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-Onor.

Charles Buhagiar isemmu l-proġett ta' Buġibba, li għamlu huma f'dawk it-22 xahar li damu fil-gvern.

Dak hu l- uniku proġett li għamlu fi 22 xahar, u dan ġie jiswa Lm3.4 miljuni.

L-Onor.

Buhagiar qalilna li meta kien qed isir ix-xogħol ta' pavimentar fl-Imdina kien hemm ħafna varjazzjonijiet fl-istima tax-xogħol.

Meta dħalt jien u bdejt nara l-istima tax-xogħol fl-Imdina sibt li kien se jkun hemm variation ta' Lm100,000 fuq it-tilari tal-manhole covers.

Imbagħad qabbadna n-nies tal-MSD biex jagħmlu dawn it-tilari u b'Lm35,000 għamilna festa.

Jiġifieri fejn nistgħu, ix-xogħol nagħmluh bin-nies tal-gvern, imma meta ma jkollokx makkinarju bilfors trid tmur għand il-privat, u għalhekk l-istimi jvarjaw.

Sur President, jekk naqbad insemmi l-proġetti li saru f'dawn it-tliet snin u nofs lanqas nieqaf.

Biex insemmi xi ftit minnhom nista` nirreferi dak tal- gżejjer f'Buġibba, ta' Paceville u anke dak tal-bajja ta' San Tumas.

Il- bajja ta' San Tumas lestejna parti minnha, imma aħna mhux se nirranġaw fejn hemm il-bini illegali.

Għamilna s-sit arkeoloġiku tal-mitħna tax-Xarolla, il-ġnien tal-Barraka t'isfel, il-ġnien tal-Barrakka ta' Fuq, il-ġnien fl- Imqabba, il-pjazza ta' Ħal Safi, il-pjazza ta' Ħal Kirkop, id-dormitorju tal-klandestini, il-ġnien ta' Hastings, l-embellishment mill-airport sal- Belt Valletta u l-promenades tax-Xagħra, tax-Xemxija u tal-bajja ta' San Tumas.

Dawn huma kollha xogħlijiet li saru mill-ħaddiema tal-gvern fi ħdan dan il-ministeru.

Din is-sena tkompla x-xogħol fuq l-promenade tax-Xemxija u tlestiet il- parti min-naħa ta' San Pawl il-Baħar sax-Xemxija.

Issa jonqos minn wara l- iskola ta' San Pawl sal-Veċċa.

Din il-biċċa żgħira li baqa` bdejniha wkoll u b'hekk il-pajjiż se jkollu promenade li tibda minn ħdejn il-knisja tax- Xemxija, tibqa` tibqa' sejra minn wara tal-Veċċa għal San Pawl il-baħar u tibqa' sejra san-naħa tal-Qawra.

Dan ix-xogħol sar xogħol kollu min-nies tal-works division flimkien mal- kunsilli lokali li pprovda ċertu materjal.

Il-ġnien ta' Hastings kien ġnien mitluq għall-aħħar.

Meta dħalna biex nagħmlu x-xogħol neċessarju fuq dan il-ġnien sibna l-problemi, għax meta tagħmel xogħol ta' din in-natura ma tistax taqbad tidħol bl-inġenji u tibda tkisser u tfarrak.

Trid toqgħod attent għas-siġar u trid tara kif se taħdem.

Inbena l-perimeter wall fuq it-triq kollha, kien hemm ġiebja kbira forma ta' qanpiena li ħadd ma kien jaf biha, tħammlet u ġiet ibbattmata biex tilqa' l-ilma tax-xita fiha u dan nużawh għat-tisqija.

Dan il-ġnien ta' madwar 6,000 metru ġie rranġat b'mod li dak li jkun jieħu pjaċir imur iqatta` siegħa fih.

Immorru issa għall-proġett ta' l-Imdina.

Hemmhekk ried isir pavimentar ta' iżjed minn 10,000 metru kwadru.

Meta dħalt jien kien hemm parti mis- sezzjoni tan-network ta' taħt l-art kienet lesta, imma kien hemm partijiet oħrajn ma kenux lesti.

Per eżempju fi Triq San Pawl u Triq Inguanez kellna nagħmlu d-drenaġġ mill-ġdid.

Imbagħad fil-pjazza kien qed isir xogħol ta' skavar għax kienu nstabu xi fdalijiet storiċi.

X'nagħmel, nibqa' għaddej bil-gaffa jew bil-bulldozer?

Mhux bilfors trid tieqaf!

Taħsbu li jien nieħu pjaċir nieqaf, noqgħod stand by u ma nagħmlu xejn?

Hemmhekk kien qed isir xogħol ta' skavar li ħa ż-żmien.

Hemm bżonn li meta jkun hemm dan it-tip skavar ma neħdux daqshekk fit-tul, imma nagħmluh fl-iqsar żmien teknikament possibbli.

Huwa veru wkoll li kellna l-problemi bil-materjal.

Meta dħalt jiena sibt li t-tender kienet diġa` ngħatat - ovvjament kelli nibqa` magħha għax mhux għax jidħol ministru ġdid twaqqa` t-tender - u sibna li l-materjal li kien qed jiġi ma kienx skond kif miftiehem.

Biżżejjed ngħid li waħda minn kull seba` madumiet li ġiet importata - ara kemm-il maduma kien hemm! – kellha tiġi skartata.

B'hekk kien hemm perijodu fejn waqafna, għax aħna, għall- flus tajba li ħallasna ma ridniex madum tar-raċanċ.

Dik kienet l-istorja, mhux imbilli kkritikawna fuq id-dewmien.

X'tagħmel jekk għandek il-madum ħażin?

Tqiegħdu biex l-oppożizzjoni ma tparlax?!

Le, l-oppożizzjoni tparla kemm trid, l-importanti li x-xogħol isir bis-serjeta'.

U hekk għamilna fl- Imdina, u tajna risposta lil kulħadd għax għandna l-ewwel belt li hija pavimentata kollha u l-ewwel belt li għandha s-servizzi kollha tad-dawl u l- ilma underground.

L-ispiża totali fuq dan il-proġett kienet ta' madwar Lm1.1 miljun.

Nerġa' ngħid li hawnhekk ix-xogħol sar mill-kuntrattur u n- nies tal-gvern.

Fejn stajt indaħħal in-nies tal-gvern daħħalthom.

In-nies tal-gvern jitħallsu talli jagħmlu x-xogħol u barra minn hekk qegħdin jgħinu fl-overall efficiency ta' kif għandu jsir il-proġett.

Sur President, barra dan il-proġett ta' l-Imdina saru xogħlijiet fiċ-ċentri ta' diversi rħula.

Fiċ-ċentru tar-raħal tipiku Malti dejjem għandek issib il-pjazza, il-knisja u l-każini tal-baned.

Hija l-planċier, biex ngħid hekk, fejn għandek il-kultura tal-festa tar-raħal.

Jien nħoss li dawn iċ- ċentri ta' l-irħula għandna nkomplu nirranġawhom.

Din is-sena għamilna xogħol fil-pjazza ta' Ħal-Lija fejn għamilnilha illuminazzjoni ġdida u street furniture taqbel ma' l-ambjent tal-post.

Irranġajna wkoll iz- zuntier u l-pjazza ta' Ħal Kirkop - Ħal Kirkop kien daqsxejn minsi – billi għamilna pavimentar ġdid, bdilna l-balavostri taz-zuntier u għamilna illuminazzjoni minn isfel – up-lighters - li veru taw dehra sabiħa lill- knisja.

Sar ukoll xogħol fil-pjazza fil-ġenb tal-knisja, li ġiet pavimentata mill-ġdid u għamilnilha ċertu garden furniture u ħawwilna s- siġar.

Irrid ngħid li l-kunsill lokali ħareġ parti żgħira mill-ispiża li saret għal dan ix-xogħol.

Bħalissa għaddej ukoll xogħol fuq il-pavimentar taz-zuntier tal-knisja ta' Birzebbuga u fuq il-ġnien ta' wara l-knisja.

Dan ix-xogħol inbeda fil-bidu tas-sena.

Bdjena u lestjena l-ġnien ta' wara l-knisja, imma mbagħad kellna niefqu minħabba l-festa.

Issa li għaddiet il-festa ta' San Pietru qbadna l- pavimentar taz-zuntier, proprju l-parti ta' quddiem il-knisja.

Iz-zuntier qed isir b'materjal tal-qawwi li hu importat u vera ġej zuntier kif jixraq u kif suppost.

Ix-xogħol huwa wieħed ta' paċenzja kbira għax għandek ħafna materjal xi tpoġġi, pero' meta jkun lest żgur li l-faċċata tal-knisja se tkun tidher ferm isbaħ, speċjalment meta z-zuntier ikun mixgħul bil-lejl.

Sur President, qed isir ukoll proġett fid-distrett taż-Żurrieq fejn qed nibdlu l-paviment taz-zuntier u t-taraġ tal-knisja.

Niftakar li meta kont żgħir kien hemm taraġ tal-ġebla, dak iż-żmien kellna l-Arċipriet Dun Pawl Pace, li kien kesa z-zuntier b'kisja tas-siment, pero` r-raġġijiet fil- kurvaturi ma kenux baqgħu.

Issa qlajna l-madum kollu u t-taraġ taz-zuntier u għaddejjin bil-kostruzzjoni ta' taraġ tal-granit bir-raġġ maħdum apposta mill-fabbrika u bil-pavimentar tal-granit.

Se jsiru wkoll up-lighters u floodlighting fuq il-knisja u f'din il-parti tal-pjazza taż-Żurrieq qed isir l-embellishment adattat.

Proġett ieħor huwa r-restawr ta' l-akkwedott ta' Wignacourt.

Is-sena l-oħra sar ir-restawr fuq it-361 arkata ta' dan l-akkwedott u din is-sena sar il- pavimentar mal-ġnub ta' taħt kull ħnejja, saru l-up-lighters ma' kull ħnejja, u issa kulħadd jista' jitpaxxa bl-effett tad-dawl fuq dan l- akkwedott.

Qegħdin ukoll inbiddlu l-pavimentar u t-turġien taz-zuntier tal- knisja tal-Qrendi u qiegħed isir xogħol ta' embellishment fil-pjazza prinċipali quddiem il-knisja, fil-pjazza quddiem il-kazin ta' Lourdes u quddiem il-pjazza fejn hemm il-kazin il-ġdid ta' Santa Marija.

Sur President, huwa mistenni li din il-ġimgħa nlestu wkoll l-ewwel fażi tal- proġett tal-promenade ta' Wied Babu.

Minkejja li fil-bidu kien hawn min kellu xi objections għal dan il-proġett, nista' ngħid li llum il-ġurnata dan il-proġett intlaqa` tajjeb tant li meta mmur nara x-xogħlijiet tgħidx kemm nara nies jippassiġġaw u jagħmlu l-jogging fuq din il-promenade.

Din il-promenade, li l-ewwel parti tagħha hija lesta, għandha tul ta' 750 metru u wisa` ta' tliet metri.

Il-mira tagħna hi li s-sena d-dieħla nagħmlu l- kumplament tal-promenade minn Wied iz-Zurrieq sa Ħaġar Qim.

Proġett ieħor li għaddej bħalissa u li m'huwiex fid-distrett tiegħi huwa dak tal-mixtla ta' Bormla.

Dan il-proġett b'madwar 55 tomna art irid ikun lest sa l-aħħar ta' din is-sena.

Hemmhekk ġew iddisinjati erba' pjazez b'passaġġi bejniethom.

It-tip ta' materjal li qed jintuża għall-pavimentar huwa l-franka u l-granit.

Ix-xogħol huwa fi stadju avvanzat.

Fil-fatt hemm żewġ pjazez fil-pjazza l-kbira bil-lest minn kollox.

Dawn huma miksija bil- granit, u msebbħa b'water feature, dwal u madwar erbatax-il gazebo.

Lil din l-area qegħdin nagħtuha d-dehra li jixirqilha biex isservi ta' post ta' rikreazzjoni u ta' pulmun għall-akkwata kollha tal-Kottonera.

Jiena perswaz li l-iskop tagħna jintlaħaq, u din l-area, minn miżbla kif kienet sal-lum, u minn post fejn tiġi abbuzata d-droga, issir post fejn wieħed imur jirrilassa u jqatta` l-ħin liberu tiegħu.

Sur President, ovvjament għandna xogħol ieħor għaddej bħalissa, u dan ma kienx imnizzel fil-budget tas-sena l-oħra.

Qed nirriferi għall-promenade ta' Għar id-Dud.

Din se tiswa madwar Lm200,000 u daħħalniha fix-xogħlijiet għas-sempliċi raġuni li meta qlajna c-Chalet u nżilna 'l isfel sibna li r- retaining wall ta' din il-promenade kien kollu spiċċut.

Minħabba f'hekk kellna naqilgħu dan ir-retaining wall, għamilna travu tal-konkos biex jorbot, għalaqna l-faċċata u erġajna bdejna x-xogħol kollu minn isfel.

Dan ir-retaining wall tlesta fl-aħħar ta' Ottubru u issa bdejna bil-pavimentar tal-promenade.

Ta' min jgħid li hemmhekk hemm tliet kiosks kollha b'shape differenti – l-Onor.

Buhagiar huwa l-perit ta' wieħed minnhom - u tlabna lis-sidien tagħhom biex jagħmluhom l-istess shape u ma ndumux ma nirranġaw magħhom biex kollox jiġi uniformi u kif suppost.

Huwa mistenni li din il-promenade tkun lesta sa Marzu, 2007.

Irrid ngħid li hemm biċċa xogħol oħra ta' tisbiħ fuq il-promenade ta' Ta' Xbiex.

Dan huwa proġett ta' Lm150,000 li wkoll ma kienx imniżżel fil-budget tas-sena l- oħra.

Nista' ngħid li x-xogħol fuq dan il-proġett inbeda u miexi, u nisperaw li sa nofs is-sena d-dieħla jkun lest.

Beda wkoll ix-xogħol fuq il- ġnien tal-Mall fil-Furjana li wkoll ma kienx imniżżel fil-budget tas-sena l- oħra.

Proġett ieħor li għandna għas-sena d-dieħla huwa dak ta' Strada Merkanti l-Belt Valletta u l-parti ta' quddiem San Gwann.

Għal dan il- proġett huwa mistenni li jkollna l-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, imma anke jekk ma jkollniex dawn il-fondi xorta waħda jrid isir.

Se nibdew bil- pavimentar ta' Strada Merkanti, jiġifieri minn Triq l-Arċisqof tibqa` tiela` sal-knisja ta' Santa Katerina f'Merchant Street u ngħaddu wkoll b'dik l-area kollha ta' quddiem San Gwann.

Irrid ngħid li l-area kollha tal-Belt li se tiġi pedestrianized fiha madwar 36,000 metru kwadru.

S'issa hemm lest madwar 8,000 metru kwadru u l-parti li se nagħmlu s-sena d-dieħla hija ta' madwar 10,000 metru kwadru.

Apparti dan, is-sena d-dieħla se jsir ukoll ix-xogħol fuq Xatt is-Sajjieda f'Marsaxlokk.

Hawnhekk ma stajniex nibdew qabel għax ridna niddiskutu mal- kunsill lokali u man-nies ta' l-area biex insibu soluzzjoni dwar kif l- aħjar li jsir dan il-proġett u dan ma kienx faċli.

Imbagħad kellna diskussjoni bejnietna, bħala tekniċi, biex naraw xi prodotti u materjal l- aħjar li nużaw.

Issa ddeċidejna, saret l-ordni u kif jaslu l-prodotti nibdew ix-xogħlijiet.

Ovvjament hemm xogħlijiet oħra maħsuba li jsiru.

Per eżempju fiz-Zurrieq hemm area mitluqa bejn il-housing estate tal-Bebbux u l- bini fi Blue Grotto Avenue li fiha se nagħmlu multi-purpose sports complex u five-a-side football ground.

Sur President, il-perit Buhagiar semma l-fondi li jingħataw lir- rehabilitation committees u qal li b'dawn il-fondi ma jistax ikun li jidħlu biex jagħmlu ċerti proġetti.

Aħna llum qed naħdmu b'mod li r-rehabilitation committees ma nħalluhomx jidħlu għall-ispejjeż kollha waħedhom.

Per eżempju l-mixtla ta' Bormla mhux se jagħmilha l-Cottonera rehabilitation committee waħdu, imma din se ssir flimkien mal-gvern u l-kunsill lokali.

Aħna ma nippretendux li r-rehabilitation committees jidħlu għal ċerti proġetti, għalhekk il-ministeru jaqbad u jidħol, jorganizza lil kulħadd, nutilizzaw ir-riżorsi kollha li għandna, kulħadd jaħdem għal għan wieħed u b'hekk inwettqu x-xogħlijiet li għandna bżonn nagħmlu.

Mr Speaker, dan ix-xogħol kollu li semmejt seta` jsir u se jkompli jsir billi f'dan il-ministeru kulħadd jaħdem u jiġbed ħabel wieħed.

Nagħlaq billi nirringrazzja lill-ħaddiema kollha, mill-kbir saż-żgħir.

M'jiena se nsemmi lil ħadd biex ma nħalli lil ħadd barra.

Grazzi minn qalbi lil kulħadd.

L-għan tiegħi għas-sena d-dieħla hu li nkomplu bir-ritmu li qbadna, ix-xogħol nagħmluh iżjed minn qalbna, u ladarba x-xogħol nagħmluh iżjed minn qalbna r-riżultat ikun xogħol li jpaxxi iżjed lill-għajnejn u xogħol li jiġi apprezzat aktar mill-pubbliku.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-kumitat ta' provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 37 kif mressqa mill-Onor.

Charles Buhagiar.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

L-emenda m'għaddietx.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa` npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għal Vot 37 kif mressqa mill-Onor.

Charles Buhagiar.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor.

Lawrence Gonzi, l-Onor.

Louis Galea, l-Onor.

Censu Galea, l-Onor.

Tonio Fenech u l- Onor. Helen D'Amato.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Chris Cardona, l-Onor.

Justyne Caruana, l-Onor.

Gavin Gulia, l-Onor.

Joseph Cuschieri u l-Onor.

Evarist Bartolo.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 24

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia | | |Michael | |Abela Joseph |Farrugia | | |Noel | |Agius Chris |Galdes | | |Roderick | |Brincat Joseph |Herrera | | |Jose' | |Brincat Leo |Mangion | | |Charles | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buontempo |Parnis | |Stefan |Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton| |Coleiro Preca |Sammut | |Marie Louise |Joseph M. | |Dalli Helena |Sant Alfred | |Debono Grech |Vassallo | |Joseph |Adrian | |Farrugia Angelo|Vella George|

KONTRA : 28

L-Onor.

|Abela Anthony|Frendo Michael| |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis|Galea Mario | |Arrigo Robert|Gatt Austin | |Asciak |Gonzi Michael | |Michael | | |Azzopardi |Mifsud Bonnici| |Frederick |Antoine | |Azzopardi |Mifsud Bonnici| |Jason |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett | | |Jesmond | |Cassar Joseph|Puli Clyde | |Cristina |Pullicino | |Dolores |George | |de Marco |Pullicino | |Mario |Orlando | | |Jeffrey | |Debono |Vassallo Edwin| |Giovanna | | |Deguara Louis|Zammit Ninu | |Falzon Joseph|Zammit Dimech | | |Francis |

L-Emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 37 - MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm22,265,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 37 - Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHARIMAN: Skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 258 tad-9 ta' Otturbru, 2006 din id-divison tittieħed minnufih, bl-istess arranġament ta' pairing.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 28

L-Onor.

KONTRA : 24

L-Onor.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 37 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT VII - MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,681,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VII - Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot VII għaddiet.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitat irrapporta li r- Riżoluzzjonijiet taħt Voti 37 u VII tal-Ministeru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 7 ta' Novembru 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jirregola l-Infurzar ta' Drittijiet ta' Proprjeta' Intellettwali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġustizzja Amministrattiva - Tieni Qari; u

Diskussjoni miftuħa dwar rapport maħruġ mis-Segretarjat għan-Negozji Żgħar u s-Self Employed - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 7 ta' Novembru, 2006 bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.43 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

OPERATURI TA' L-IVJAĠĠAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li ngħataw flus operaturi ta' l-ivjaġġar biex iġibu turisti lejn Malta u Għawdex matul is-sena 2006?

Kemm kienu obbligati jġibu turisti biex jingħataw din l-għajnuna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SALINI - VULTAĠĠ BAXX TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fl-inħawi tas-Salini d-djar qed ikollhom vultaġġ baxx ħafna ta' l- elettriku?

X'passi se jittieħdu?

Meta se jiġu indirizzati dawn il- problemi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Matul dawn l-aħħar snin, f'dawn l-inħawi partikolari kien hemm problemi ta' vultaġġ baxx, speċjalment fix-xhur tas-sajf, minħabba ż-żieda fid-domanda ta' l-elettriku.

Sabiex jiġu rinforzati dawn l- inħawi, l-Enemalta qiegħda tibni substation ġdida.

ŻVILUPP TAL-KULTURA NAZZJONALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid x'fondi pubbliċi ntużaw mill-ministeru għall-iżvilupp tal-kultura nazzjonali matul is-sena 2005?

Lil min ingħataw dawn il-fondi u għal liema inizjattivi ngħataw?

ONOR.

TRIQ WIED SARA, RABAT

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li Triq Wied Sara, Rabat, Għawdex għandha bżonn manutenzjoni immedjata, tista' l-Ministru tara li dan ix-xogħol isir?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-manutenzjoni fuq parti sostanzjali minn Triq Wied Sara diġa' saret filwaqt li fuq il-bqija għaddej ix-xogħol li se jitlesta dalwaqt.

TRIQ BEJN IL-MADLIENA U L-GĦARGĦUR

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jikkonsidra li t-triq bejn il-Madliena u l- Għargħur, ħdejn Busietta Gardens, tidħol fl-iskema tax-xogħlijiet peress li din hi l-unika biċċa li ma saritx?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija mhijiex residenzjali, għaldaqstant ma setgħetx tiġi inkluża fil-lista ta' 450 triq li jridu jsiru sas-sena 2008.

Madanakollu din it-triq se tiġi kkonsidrata biex tiġi inkluża fil-programm ta' toroq li se ssirilhom rideability u għaldaqstant ix-xogħol isir skond il-prioritajiet li jirriżultaw.

RINELLA FUN AND FILM PARK

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-preżent ir- Rinella fun and film park/s jew studios minn min qed jitmexxew u b'liema kondizzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-Rinella film studios għadhom qed jiġu mmexxija mill- Mediterranean film studios ltd. taħt il-kondizzjonijiet taċ-ċens tat-2 ta' Ottubru, 1995 li kopja tagħhom qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

F'dan il-mument hemm kawża mill-gvern kontra l-kumpannija sabiex jiġi tterminat il-kuntratt taċ-ċens.