MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 587 It-Tnejn, 12 ta' Novembru, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 587

It-Tnejn, 12 ta' Novembru, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 587

It-Tnejn, 12 ta' Novembru, 2007

WERREJ

MINUTI 238

KUNSENS GĦAL ATTI 238

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 238

TQEGĦID TA' KARTI 245

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET LI JIRRIGWARDAW MATERJI KRIMINALI (L-Ewwel Qari) 246

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AMMINISTRAZZJONI TA' L-ADDOZZJONI (L-Ewwel Qari) 246

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (It-Tieni Qari)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (Second Reading) 247

AĠĠORNAMENT 268

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 272

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 281

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 586 li saret fis-7 ta' Novembru, 2007 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XXIV ta' l-2007 - Att dwar ir-Ratifika ta' Pattijiet bejn Malta u l-Istati Uniti ta' l-Amerika fuq l-Imbarkazzjoni ta' Bastimenti.

Att Nru XXV ta' l-2007 - Att dwar l-Approprjazzjoni (2008).

Att Nru XXVI ta' l-2007 - Att dwar it-Tieni Approprjazzjoni (2007).

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

NEFQA FUQ SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm kienet in-nefqa fuq is-servizz ta' l- internet provdut fir-residenzi ta' l-uffiċjali tal-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament uffiċjal b'uffiċjal u xahar b'xahar?

Min hu l-ISP f'kull każ separat?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlametari) (f'isem il-Prim Ministru u Minsitru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella bl- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

REATI KRIMINALI MINN IMPJEGATI FIS-SETTUR PUBBLIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm hemm impjegati fis-settur pubbliku li din is-sena tressqu l-qorti fuq reati kriminali?

F'liema dipartiment jew ministeru kienu u x'kariga kienu jokkupaw?

X'kienet in-natura tar-reat li kienu akkużati bih?

Dawn ġew sospiżi jew għadhom fl-impjieg normali tagħhom pendenti l-proċeduri li għaddejjin?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant.

TAXXI INTERNI - TALBA MINN PERSUNA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jara li t-talba li saret quddiem id-dipartiment tat-taxxi interni minn persuna mill-Isla, li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tkun milqugħa?

X'inhi r-raġuni li d-dipartiment tat-taxxi interni għadu ma weġibx għal din it-talba?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi lill-applikant lid-dipartiment konċernat.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Ġew mikrija jew leased karozzi għall-użu tiegħu bħala ministru minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl-affermattiv, x'tip ta' karozza nkriet jew ġiet leased?

Kemm hi r-rata li biha nkriet jew ġiet leased il-karozza kull ġurnata u għal kemm żmien?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Matul iż-żmien imsemmi ma ġiet mikrija jew leased l-ebda karozza għall-użu tiegħi.

OPERATIONAL PROGRAMME ONE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-operational programme one?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-operational programme one jinsab fuq diversi websites tal-gvern, inkluż dik tad-dipartiment ta' l-informazzjoni u tal-ministeru tal-finanzi.

EZENZJONIJIET MILL-VAT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 21801, kemm kien hemm applikazzjonijiet għall-eżenzjonijiet mill-VAT?

Jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' dawn l-għaqdiet jew persuni?

Kemm kien l-effett finanzjarju wara kważi sena jew inkella l-istima li kienet saret?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kien hemm 11-il applikazzjoni għall- eżenzjonijiet mill-VAT għall-qasam kulturali.

L-għaqdiet u persuni li għamlu t-talbiet fuq imsemmija mid-data tad-diskors tal-budget għall-2007, huma dawn: Educational Theatre Productions – żewġ applikazzjonijiet; Fondazzjoni Patrimonju Malti - waħda; Fondazzjoni Wirt Artna - waħda; Gen Verde - waħda; St Agatha's Historical complex - waħda; Danish Ballet - waħda; Soċjetà Filarmonika Sliema - waħda; drama Troupes - waħda; The Gozo Cathedral - waħda u Din l-Art Ħelwa - waħda.

L-impatt negattiv ma jistax jiġi kkwantifikat għax is-soċjetajiet ma jibagħtux denunzji dwar dan id- dħul.

NEFQA TA' FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 27704 u 28372, kif intnefqet is-somma ta' Lm136,262,989.62 li Malta rċeviet mill-Unjoni Ewropea u għal liema proġett?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 28742.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: X'kienet tgħid ir-risposta tad-domanda li rriferieni għaliha?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Din ir-risposta hija dwar il-fondi li rċevejna mill-EU ta' Lm136,262,989.62 li kienu lump sum u budgetary compensation u ta' Lm6,311,854 li kienu advanced payments, filwaqt li l-bilanċ ta' Lm17,994,614 kien relatat ma' proġetti li qegħdin fit-tabella annessa, li turi wkoll kull programm li bbenefika minnhom.

PREPAID TOP-UP MOBILE CARDS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Kemm kienet in-nefqa fuq prepaid top-up mobile cards fil-ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtha minn Jannar 2007 sal- lum separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor. interpellant hija kif ġej: F'Jannar - Lm9; fi Frar - xejn; f'Marzu - Lm20; f'April - xejn; f'Mejju - Lm21; f'Ġunju - Lm10; f'Lulju - Lm10; f'Awissu - Lm10; f'Settembru - Lm15 u f'Ottubru - Lm17.

It- total huwa ta' Lm112.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Possibbli fil-ministeru u d-dekasteru ta' Għawdex kollu intefqu dawn l-ammonti biss?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq l-ammont ta' flus li persuni jonfqu biex jagħmlu top-up fuq il-prepaid mobile cards tagħhom.

Per eżempju, fl-uffiċċju tiegħi hemm min jieħu Lm20 fix-xahar u mbagħad ġieli jagħmlu top-up ta' dak l-istess ammont.

L-ammonti li hawn fir-risposta huma dawk li kellhom bżonn iżjed mill-ammont normali li jingħataw.

Almenu jien hekk qed nifhimha.

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-mistoqsija li saritilha l-ministru ntalbet tagħti rendikont ta' l-infiq kollu li sar fil-ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtha fuq prepaid top-up mobile cards għal kull xahar minn Jannar 2007 sal-lum.

Dan ifisser li l-ministru kellha tagħti rendikont ta' l- infiq kollu li sar fuq top-up cards għal kull xahar.

Ma jidhirlux is- Segretarju Parlamentari li jekk f'Jannar intefqu biss Lm9 u fi Frar ma ntefaq xejn, hemm xi ħaġa li m'hijiex sewwa?

Wara kollox, x'inhi r-raġuni li l-ministru għal Għawdex m'hijiex qiegħda hawnhekk?

Din tinsab imsiefra fuq xogħol tal-gvern?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Safejn naf jien il-Ministru m'hijiex imsiefra.

Fil- każ ninforma ruħi u nagħti t-tweġiba lill-Onor.

Interpellant, pero` l- mistoqsija fhimtha li trid tgħid kemm sar infiq in eċċess ta' dak li s- soltu jingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: M'hemmx miktub "in eċċess"!

Min qed jgħid li din hekk tiftiehem ladarba l-ministru m'hijiex qiegħda hawn?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Veru li l-ministru m'hijiex qiegħda hawn, pero` d- domanda hekk inftehmet.

Fil-każ niċċekkja u nkun nista' nagħtih risposta aħjar.

ONOR.

JOE MIZZI: Kif jista' jgħid li l-mistoqsija nftehmet hekk jekk il- ministru m'hijiex qiegħda hawn!

Jien m'iniex idjota u lanqas in-nies li qed jisimgħuna m'huma idjoti!

Ma noqogħdux induru mal-lewża!

Hawnhekk qegħdin fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, mhux biex ngħaddu ż-żmien bin- nies!

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, dan kien kumment jew domanda?

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, għamel il-mistoqsija jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma naħsibx li jien idjota jew il-poplu huwa idjota!

MR SPEAKER: Għamel id-domanda tiegħek Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed nistaqsih jekk jaħsibx li jien idjota u jekk il-poplu għandux dritt ikun jaf kemm intefqu flus fir-realta`!

Għax ir-risposta qed tindika li l-affarijiet m'humiex ċari.

Allura jien m'għandix dritt nagħmel il-mistoqsija?

Għalhekk nerġa' nsaqsi: Għaliex m'hijiex qiegħda hawn il- ministru responsabbli minn Għawdex?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, l-ewwelnett ħadd m'hu qed jgħajjar lil ħadd u ħadd m'hu qed jalludi dawn it-tip ta' doni lil naħa jew lil oħra, għax f'din id-dinja kulħadd jista' jigdeb, pero` kulħadd għandu d-dritt li jifhem.

Issa hawnhekk id-domanda kienet tiftiehem - għallinqas jien hekk fhimtha wkoll - dwar l-infiq li sar f'kull xahar meta persuna għamlet top- up fil-card tagħha.

Jiġifieri bniedem ikollu ammont u mbagħad dak l-ammont jagħmel top-up tiegħu.

Fl-opinjoni tiegħi l-infiq li sar għal top-up fuq dak l-ammont qiegħed imniżżel hawnhekk, jiġifieri għal dak li huwa in eċċess ta' dak li jingħata b'mod normali.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, apparti li dak li qed jisħaq dwaru s- segretarju parlamentari ma naqbilx miegħu, jiena staqsejtu wkoll fejn tinsab il-ministru għal Għawdex għax il-mistoqsija ta' wara din ukoll tikkonċerna lilha.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jista' jkun li l-Ministru għandha xogħol ieħor jew inkella qiegħda fit-triq u għadha ma waslitx, pero` m'għandix l- informazzjoni f'idejja.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nerġa' ntenni fuq ir-ruling li kont ingħatajt hawnhekk dwar id-dover tal-ministri.

Ir-ruling li ngħata qed jiġi njorat.

Jien qiegħed nitlob il-protezzjoni tiegħek u nixtieq inkun naf xi protezzjoni se tagħtini.

Diġa` tajt ruling inti f'din il-kwestjoni imma minkejja dan, ir-ruling qed jiġi abbużat, u għalhekk qed nitolbok biex tipproteġini u għallinqas tindikali kif se tipproteġini.

MR SPEAKER: Onorevoli, ir-ruling ingħata u ngħata fis-sens li kull membru għandu l-istess dover u obbligu.

Issa qegħdin fl-istadju tal-mistoqsijiet parlamentari, inti għamilt domanda u qiegħed jirrispondi s-segretarju parlamentari.

Issa s-segretarju parlamentari qiegħed jgħid li jista' jirriferi d-domanda tiegħek lill-ministru għal aktar informazzjoni ulterjuri.

Jekk m'intix sodisfatt b'din il-kwalita` ta' risposta, sta għalik.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ir-responsabbilta` tiegħi qed nerfagħha u r- ruling li tajt int mhux qed niksru jew immur kontra tiegħu.

Għalhekk tlabt il-protezzjoni tiegħek.

Jien ma tlabtx il-protezzjoni kontra tiegħi għax qed nikser l-etika.

Għalhekk nerġa' nitlob il-protezzjoni tiegħek.

Naf x'ruling tajt inti, pero` minkejja li qed jirrispondi s-segretarju parlamentari, jiena għandi dritt nagħmel mistoqsijiet supplimentari relatati.

Imma jekk ma ningħatax risposta, għax il-ministru m'hijiex hawn .....

MR SPEAKER: Iva, għandek id-dritt tagħmel id-domandi supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma xorta bla risposta qed nibqa'!

Dan huwa litteralment question time fejn isiru mistoqsijiet biss u ma jingħatawx risposti!

Dan il-ħin huwa question time without answers!

Mr Speaker, jiena ma naċċettahiex din is-sitwazzjoni.

Għaldaqstant nixtieq niġbidlek l- attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Peress li hawn talba għall-quorum is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.14 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Peress li issa hawn quorum, is-seduta tista' tkompli.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl-affermattiv, kemm il-mobile phone nxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif ġej:

Minn Jannar sal-lum fil-ministeru nxtraw erba' mobile phones bil-prezz ta' Lm80-il wieħed għall-head, private secretariat, għad-direttur għas-servizzi korporattivi, għaċ-chief information officer u għall-użu ta' l-iskola primarja tar-Rabat.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Min huma l-uffiċjali li kellhom karozza mikrija jew leased fil-ministeru, dekasteru jew enti tagħha minn Jannar 2007 sal-lum u kemm hi r-rata li biha tinkera jew tiġi leased l-karozza kull ġurnata?

X'ċilindrata għandha l-karozza f'kull każ separtament?

ONOR.

Interpellant hija kif murija fit-tabella li qed inpoggi fuq il-mejda tal-Kamra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Ġew mikrija jew leased karozzi għal użu tagħha bħala ministru minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl-affermattiv, x'tip ta' karozza inkriet jew ġiet leased?

Kemm hi r-rata li biha nkriet jew ġiet leased il-karozza kull ġurnata u għal kemm żmien?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma gewx mikrija jew ġew leased karozzi għall-użu tiegħi bħala ministru minn Jannar 2007 sal-lum.

MANUTENZJONI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Kemm swiet il-manutenzjoni tal-karozza tagħha bħala ministru u s-second car separatament minn Jannar 2007 sal-lum?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-ispiża għall- manutenzjoni tal-karozza tiegħi bħala ministru minn Jannar 2007 sal-lum kienet ta' Lm233.10.

Minn dawn, Lm94.57 tħallsu bħala routine service.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'għandix second car.

XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Inxtraw karozzi ġodda għall-użu minn uffiċjal jew għal użu ġenerali fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl-affermattiv, għal min kienu jew għal liema skop intużaw?

X'tip ta' karozza nxtrat, x'inhu l-prezz tagħha u x'ċilindrata għandha?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ma nxtrawx karozzi ġodda għall-użu minn uffiċjal jew għall-użu ġenerali fil-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħti minn Jannar 2007 sal-lum.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 28211, liema kumpannija hija responsabbli mit- tindif tal-pixxina nazzjonali?

Meta ngħata l-kuntratt?

Kemm kien hemm kumpanniji li tefgħu l-offerti?

Kemm tiswa l-offerta li ngħatat għal din is-sena sħiħa?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Il-kumpannija responsabbli hija Gafa Saveway Ltd.

Il-kuntratt ingħata fit-28 ta' Marzu, 2007.

Għal dan it-tender kien hemm ħames kumpanniji li tefgħu l-offerti tagħhom.

Ir-rata ta' kull siegħa hija ta' Lm 1.97,8.

IT – FLASH FOR BEGINNERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Meta se jibda l-kors part- time ta' l-IT li jismu Flash, beginners and advanced?

Hemm xi courses oħra part-time li għadhom ma bdewx?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Id-dipartiment tat-teknoloġija fl-edukazzjoni ħareġ l- applikazzjoni għall-courses kollha fil-15 ta' Ottubru, 2007.

Dawn il- courses ilhom jiġu organizzati għal dawn l-aħħar disa' snin.

L-għalliema kollha ta' l-Istat u ta' l-iskejjel kollha privati jistgħu jagħmlu użu minn dan is-servizz b'mod volontarju.

Il-course Flash for Beginners jagħmel parti mil-lista sħiħa tal-courses provduti mid-dipartiment.

L-għalliema jistgħu japplikaw online fuq http://skola.gov.mt/courses/default.shtml.

Għal aktar dettalji u informazzjoni dwar dawn il-courses wieħed jista' jidħol fuq il-link provdut.

Jien informat ukoll li għal din is-sena il-courses se jibdew fl-aħħar ġimgħa ta' Novembru, bil-kondizzjoni li jkun hemm numru sostanzjali ta' applikazzjonijiet għall-courses partikolari.

STAFF TA' L-ISKEJJEL JAĦDEM FI BRUSSELS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hemm membri mill- istaff ta' l-iskejjel, jiġifieri għalliema, assistenti kapijiet, kapijiet u uffiċjali edukattivi, li jinsabu fuq xogħol kemm bħala tradutturi fi Brussell u kemm fuq secondment ma' ministeri?

F'kull każ minn liema livell ġejjin, mill-primarja, sekondarja jew sekondarja ogħla?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Peress li t-tagħrif mitlub għadu ma wasalx, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL – TRANSFERS TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Saru xi transfers ta' għalliema mid-dipartiment għal ġo l-iskejjel?

Dawn it-transfers ġew imwaqqfa u mibdula biex tiġi aġevolata xi qariba tal-ministru li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

Liema proċedura ntużat f'dawn it- transfers?

Din il-proċedura hija skond in-norma li tintuża s-soltu, jiġifieri by seniority, hekk kif maqbul ma' l-MUT?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Il-posting ta' l-għalliem konċernat sar biss biex jiġu aġevolati l-istudenti konċernati.

SKOLA ĠUŻE BONNICI - ŻJARA EDUKATTIVA MINN STUDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jikkonferma l-Ministru li fit-30 ta' Ottubru, 2007, grupp ta' studenti mill-iskola primarja Guze' Bonnici ta' Ta' Sliema għamlu żjara edukattiva fil-Palazz ta' l-Inkwiżitur, ġewwa l-Birgu, fejn kien għaddej xi xogħol ta' żebgħa u kien hemm inċident fejn iż-żebgħa nxterdet fuq it-tfal?

X'inhi r-raġuni li x-xogħol ma waqafx fil-ħin li bdiet iż-żjara?

X'kumpens se jieħdu l-ġenituri li se jkollhom jixtru ħwejjeġ ġodda, inkluż l-uniformijiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li fit-30 ta' Ottubru, 2007, grupp ta' studenti għamlu zjara edukattiva fil-Palazz ta' l-Inkwizitur ġewwa l-Birgu.

Din iż-żjara kienet ibbukkjata minn jiem qabel u l-iskola ma kellha l-ebda informazzjoni li kien għaddej xi xogħol ta' żebgħa fuq il-post.

Jien infurmat li numru ta' tfal iċċappsu biż-żebgħa u li l-uniformijiet, basktijiet u żraben li ċċappsu kienu se jiġu kompensati jew bi flus jew bl-istess oġġetti fuq imsemmija.

Saret lista bl-ismijiet tat-tfal u kull oġġett li ċċappas, biex dan li għidt jkun jista' jitwettaq.

INTERNET – SERVIZZ TA' CHILDNET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Minn mindu beda s-servizz ta' Childnet, kemm-il rapport ressqet l-Aġenzija Appoġġ lill-pulizija rigward abbużi fuq l-internet?

X'passi ttieħdu mill-pulizija dwar dawn ir- rapporti?

Kemm kien hemm persuni li tressqu quddiem il-qorti minħabba dan ir-reat gravi?

X'sentenzi ngħataw mill-ġudikatura?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena l-pulizija rċeviet 29 rapport mill- aġenzija Appoġġ dwar rapporti li kienu waslu għandha permezz tal-hotline 179 fuq allegati abbużi ta' tfal fuq l-internet.

Wara li dawn ir-rapporti kollha ġew investigati mill-pulizija, ma rriżultax li kien hemm lok għal proċeduri kriminali.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm-il serqa ġiet irrappurtata mill- ministeru, dekasteru u enti li jaqgħu taħtu matul l-ewwel għaxar xhur tas- sena?

Kemm jammontaw f'ċifra ta' flus globali l-oġġetti misruqa?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Bejn Jannar u Ottubru 2007 fid-dipartiment jew entitajiet fid-dekasteru tiegħi ġew irrappurtati ħames serqiet b'valur globali ta' Lm278.40.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm-il serqa ġiet irrappurtata mill-ministeru, dekasteru u enti li jaqgħu taħtu matul l-ewwel għaxar xhur tas-sena?

ONOR.

TONIO BORG: It-tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari 27659 għadha tgħodd.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm-il serqa ġiet irrappurtata mill-ministeru, dekasteri u enti li jaqgħu taħtu matul l-ewwel għaxar xhur tas-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Matul l-ewwel għaxar xhur ta' din is-sena fid-diviżjoni ta' l- edukazzjoni ġew irrapportati 12-il serqa u l-oġġetti misruqa jammontaw għall-valur ta' Lm3,412.

Fl-universita` ta' Malta ġew irrapportati żewġ serqiet li jammontaw għal Lm443 u fl-MCAST ġiet irraportata serqa waħda li tammonta għal Lm7,462.32.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`: Kemm-il serqa ġiet irrappurtata mill-ministeru, dekasteru u enti li jaqgħu taħtu matul l-ewwel għaxar xhur tas-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- komunita'): L-informazzjoni għadha qed tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm-il serqa ġiet irrapportata mill-ministeru, dekasteru u enti li jaqgħu taħtu matul l-ewwel għaxar xhur tas-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni: Kemm-il serqa ġiet irrappurtata mill-ministeru, dekasteru u enti li jaqgħu taħtu matul l-ewwel għaxar xhur tas-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Matul l-ewwel għaxar xhur tas-sena ġew irrapportati tliet serqiet mill-Malta Maritime Authority.

L-oġġetti misruqa jammontaw għas-somma globali ta' ftit inqas minn Lm78.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA: F'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista tal-kumpanniji/enti tal-medja li rappreżentanti tagħhom akkumpanjaw lill-Prim Ministru fiż-żjara tiegħu fl-Awstralja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 28770;

f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar bordijiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 28764;

f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 346 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Elezzjonijiet tal-Kumitat ta' l-Appelli;

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati li kienu ma' l-Malta Air Traffic Services Ltd mill-2002 sa l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 28866; u

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 345 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Piżijiet, Dimensjonijiet u Tagħmir tal-Vetturi bil-Mutur.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Mr Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq mozzjoni ta' l-Ewwel Qari ta' abbozz ta' liġi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET LI JIRRIGWARDAW MATERJI KRIMINALI

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda Diversi Liġijiet li jirrigwardaw Materji Kriminali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda Diversi Liġijiet li jirrigwardaw Materji Kriminali" ikun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba

MR SPEAKER: Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq mozzjoni ta' l-Ewwel Qari ta' abbozz ta' liġi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-AMMINISTRAZZJONI TA'

L-ADDOZZJONI

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 dwar l-Amministrazzjoni ta' l-Addozzjoni".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2007 dwar l-Amministrazzjoni ta' l-Adozzjoni" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Novembru 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Mr Speaker, huwa pjaċir tiegħi nagħmel dan l-intervent dwar l-Att li jwassal biex nimplimentaw diversi miżuri li jelenka l-budget għas-sena d-dieħla anke għax huwa budget ieħor li jagħti messaġġ mill-iktar pożittiv fl-oqsma tat- turiżmu u l-kultura.

Għalhekk naħseb li din id-diskussjoni hija opportunita` tajba biex nerġgħu nħarsu lejn dak li qed ikollna f'pajjiżna fir-rigward kemm tat-turiżmu kif ukoll tal-kultura, u x'inhuma wħud minn dawn il-miżuri varji li l-budget jipproponi f'dan ir-rigward.Ħalli nibda mill-qasam tat-turiżmu.

L-ewwelnett irrid ngħid li ċifri li għadhom kemm ġew ippubblikati mill- United Nations World Tourism Barometer, li għandhom id-data tat-3 ta' Ottubru imma li fil-fatt ħarġu fil-ġranet li għaddew, huma għalija interessanti ħafna għax juru li fl-ewwel tmien xhur ta' din is-sena s- settur turistiku f'Malta mhux biss kiber kif nafu li kiber, imma kiber aktar u b'rata akbar mill-medja ta' l-Ewropa u aktar mill-medja tan- nofsinhar ta' l-Ewropa u dik li l-barometru jirriferi għaliha bħala l- Ewropa Mediterranja.

Qed ngħid hekk għax meta nħarsu lejn dan il-barometru naraw li filwaqt li l-medja Ewropea tat-tkabbir fil-qasam turistiku hija ta' 4.2% u dik ta' l-Ewropa tan-nofsinhar u ta' l-Ewropa Mediterranja hija ta' 6.7%, f'Malta bejn Jannar u Awissu s-settur turistiku kiber b'7.6%.

Mela anke jekk nagħmlu paragun ma' l-aħjar rata li hawn f'dan il-barometru li hija r-rata għall-area Ewropea fil-Mediterran, li hija r-rata ta' 6.7%, ir-rata tat-tkabbir ta' Malta hija anke superjuri għaliha.

Irrid ngħid ukoll li dan l-istess rapport tal-United Nations World Tourism Barometer jindika li hemm żewġ fatturi li fl-2008 se jkollhom impatt fuq l- espansjoni tat-turiżmu fl-Ewropa.

Forsi huwa xieraq li nirriferi direttament għal dak li jgħid ir-rapport fuq dawn l-impatti li qed nirriferi għalihom.

Nikkwota mir-rapport fejn jitkellem dwar ir-reġjuni speċjalment b'riferenza għall-Ewropa.

Ir-rapport tal-World Tourism Organisation, li hija l-iktar organizzazzjoni importanti fil-qasam tat- turiżmu internazzjonalment, jgħid dawn il-preċiżi kelmiet:

"Factors impacting on regional performances through 2008 include the expansion of the Schengen zone.".

Imbagħad l-istess rapport jirriferi wkoll għall-impatt li se jkun hemm permezz tat-tkabbir tal-euro zone.

U hawnhekk jagħmel riferenza ċara anke għal Malta fejn jgħid:

"Furthermore, Malta and Cyprus will adopt the euro in January 2008 expanding the euro zone to fifteen countries".

Mela, skond din l-organizzazzjoni internazzjonali, żewġ fatturi li għandhom impatt pożittiv fil-qasam tat-turiżmu huma l-fattur ta' dik l-hekk imsejħa llum fl-Unjoni Ewropea bħala l-area Schengen, l-area li inti tgħaddi minn pajjiż għall-ieħor li qegħdin fil-konfini tax-Schengen mingħajr ma trid tagħmel ebda kontroll fil-fruntiera, għax ladarba tidħol f'Schengen area inti tibqa' għaddej fil-kumplament tal-pajjiżi Schengen l-oħrajn daqslikieku qed tivvjaġġa minn belt għal oħra fl-istess pajjiż, u ugwalment ta' impatt pożittiv it-tkabbir taż-żona ewro.

Naturalment wieħed mill-ewwel jirrealizza li hawnhekk qed nitkellmu dwar żewġ fatturi pożittivi li Malta qed tipparteċipa fihom it-tnejn, għax nafu li Malta qed tkun parti minn dan it-tkabbir taż-żona Schengen u, kif jgħid l-istess rapport b'riferenza għal Malta kif ukoll għal Ċipru, mill-1 ta' Jannar tas-sena d-dieħla aħna se jkollna l-ewro bħala l-munita nazzjonali.

Hawn wieħed irid ifakkar li Malta tkun parti miż-żona ewro għax, kontra dak kollu li qalulna min-naħa ta' l-oppożizzjoni, kontra dak kollu li ġie ppreżentat lilna bl-aktar mod orkestrat bħala kritika min-naħa tal-partit Laburista, Malta fil-fatt ikkwalifikat għal darba, darbtejn, tlieta bl- unuri mill-eżamijiet kollha li mhux aħna għamilna għalina nfusna, imma li saru biex issir verifika totali bl-iktar mod oġġettiv fuq il-performance ta' Malta.

Kien stabbilit li l-ekonomija tagħna verament illum hija waħda soda, li l- finanzi tagħna verament huma fis-sod, li Malta qed tagħmel dak kollu meħtieġ skond il-convergence criteria ta' l-Unjoni Ewropea u allura Malta kkwalifikat b'dawn l-unuri kollha biex tkun parti miż-żona ewro b'effett mill-1 ta' Jannar tas-sena d-dieħla.

Huwa rilevanti wkoll għalija l-fatt li dan mhux qed ngħiduh aħna imma, skond l-istess analiżi tal-World Travel Organisation, huwa meqjus bħala wieħed minn żewġ fatturi pożittivi li qed jgħin fit-tkabbir tat-turiżmu, l-iżvilupp taż-żona Ewro u t-tkabbir ta' l- area Schengen, żewġ żviluppi li nerġa' nfakkar li Malta qed tipparteċipa fihom it-tnejn.

Għalhekk dak li ġie ppubblikat minn dan il-World Tourism Barometer jikkonferma li s-settur turistiku f'Malta għaddej minn sena pożittiva, u dan qed jiġri b'riżultat tal-miżuri li ħa l-gvern.

Meta ngħid "ħa l-gvern" mhux li ħa l-gvern waħdu, imma li ħa l-gvern flimkien ma' l-awtorita` Maltija tat-turiżmu u li ħadna flimkien ma' l-istakeholders.

Jien insellem lill-istakeholders, lil kull min jaħdem fl-awtorita` tat-turiżmu u lil kull min jagħti l-ħidma tiegħu favur din l-industrija, għax it-turiżmu huwa settur li jekk naħdmu fih flimkien ikollna l-ħsad tal-frott li llum qed ikollna b'riżultat daqshekk pożittiv, u jekk ikollok parti taħdem kontra oħra, naturalment ikollok riżultati negattivi.

Ir-riżultati pożittivi li kellna fl-ewwel tmien xhur komplew b'żieda rekord f'Settembru fejn kellna l- aħjar riżultat għal dak ix-xahar fl-istorja tat-turiżmu f'Malta.

Jien mhux qed nitkellem bħala l-aħjar Settembru fl-aħħar sitt snin, imma qed nitkellem fuq l-aħjar Settembru minn mindu kellna rekord ta' ċifri ta' turiżmu f'pajjiżna.

Għalkemm m'għandniex ċifri ta' l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika llum għandna indikaturi minn dawk li jissejħu passenger movements fl-ajruport internazzjonali ta' Malta.

U minn dak li jirriżultalna kemm għar-rigward ta' Ottubru kif ukoll għar-rigward ta' l-ewwel 11-il jum ta' Novembru, għandna riżultati inkoraġġanti u pożittivi ħafna fil-kalkolu ta' passenger movement li huwa kalkolu preċiż, għax fir-realta` huwa headcount.

M'huwiex survey-based imma huwa r-riżultat ta' ċifri attwali ta' kemm ikunu qed iġorru l-ajruplani kollha li jinżlu Malta jew li jitilqu minn Malta.

Meta naraw il-passenger movement tax-xahar kollu ta' Ottubru u l-ewwel 11-il jum ta' Novembru r-riżultati jkomplu jagħtuna sodisfazzjon kbir u huma nkoraġġanti ħafna.

Naħseb fattur li ma nistgħux ma nagħrfuhx immedjatament huwa li filwaqt li sa Ottubru jista' jsir l-argument li qegħdin nitkellmu fuq tkabbir fuq sena, l-2006, li kienet sena diffiċli, meta nitkellmu fuq riżultati li jidhru pożittivi għax-xahar ta' Novembru, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq paragun bejn Novembru 2007 u Novembru 2006, fejn Novembru 2006 diġa` kellu tkabbir fuq is-sena ta' qabel.

Kif il-membri f'din il-Kamra li jsegwu l- qasam tat-turiżmu jiftakru tajjeb, tajjeb nemfasizza li t-tkabbir konsistenti fiċ-ċifri tat-turiżmu kien beda mix-xahar ta' Novembru tas-sena li għaddiet meta bdejna nħossu l-effett tad-deċiżjoni li ħa dan il-gvern favur l-introduzzjoni ta' diversi linji ta' l-ajru low cost f'pajjiżna għax l-ewwel titjiriet ta' Ryanair lejn Malta li kienu minn Luton u minn Pisa kienu saru fil-31 ta' Ottubru 2006.

Mela llum qed nitkellmu fuq riżultat li bl-Ingliż ngħidulu growth on growth, qed inkabbru fuq it-tkabbir li kellna sena ilu.

M'iniex qed nitkellem hekk għax qed nara ċ-ċifri ta' l-ewwel 11-il jum ta' Novembru u nieqaf hemm, imma qed nitkellem hekk għax jien, li nżomm kuntatt bl-iktar mod regolari ma' l-istakeholders kollha, mal-lukandiera, ma' operaturi turistiċi, ma' aġenti ta' l-ivvjaġġar, ma' nies li jaħdmu f'airlines differenti, ma' nies li jaħdmu f'din l-industrija - il-ħin kollu ddedikat għaliha - naf li dawn jitkellmu bl-iktar ton pożittiv favur pajjiżna u favur dak li Malta llum qed jirnexxilha takwista.

Irrid ngħid li dan huwa dak li qed jirriżultali li qed jingħad fuq Malta mhux biss min-nies li jaħdmu fil-qasam tat-turiżmu f'Malta imma anke min-nies li jsegwu t-turiżmu b'mod internazzjonali.

Bħalissa għaddej wieħed mill-ikbar avvenimenti fil-qasam tat-turiżmu fil- kalendarju annwali, il-World Travel Market, li jsir dejjem bejn wieħed u ieħor dan iż-żmien ġewwa Londra.

Din l-attivita` bdiet fil-ġranet li għaddew u se nattendi għaliha minn għada filgħodu, pero` diġa` ħadna inizjattiva li l-Ħadd filgħaxija sar avveniment fejn Malta kienet qed tospita numru konsiderevoli ta' kittieba dwar it-turiżmu minn diversi partijiet ta' l-Ingilterra u li għandhom interessi oħrajn marbuta mal-qasam tat-turiżmu.

U meta tisma' r-reazzjonijiet ta' dawn in-nies li jsegwu bl- iktar mod professjonali l-qasam tat-turiżmu mhux biss f'Malta imma f'destinazzjonijiet li jikkompetu magħna llum jifirħulna għas-suċċess fenomenali li Malta, b'riżultat tad-deċiżjonijiet għaqlin li ħadna, konna kapaċi nirreġistraw b'mod partikolari matul din is-sena.

Sur President, anke jekk nieqaf f'Ottubru u ma nżidx ix-xahar ta' Novembru fejn għandek tkabbir fuq tkabbir, din is-sena mhux biss hija aħjar mill- 2006 imma hija żgur l-aħjar sena fl-aħħar sitt snin, u jekk ir-riżultati pożittivi jkomplu kif qed ikun indikat lilna fil-ġimgħat u fix-xhur li ġejjin naħseb li din se tkun sena anke aħjar minn hekk.

Imma għalissa ma rridx nispekula iżjed għax nippreferi nara ċ-ċifri b'mod konkret jaslu f'idejna u li jkunu analizzati bl-iktar mod oġġettiv minn kulħadd.

Pero` żgur għandna konferma xahar wara l-ieħor li qed ikollna almenu – forsi iktar minn hekk - l-aħjar sena fl-aħħar sitt snin.

L-impatt ta' l-espansjoni taż-żona Schengen u tas-sħubija ta' pajjiżna fiż- żona ewro mistenni jġib iktar żvilupp fis-settur turistiku.

Dawn huma żviluppi li jkomplu jagħtu raġun lill-politika tal-gvern preżenti li, minkjja l-pariri kollha li kellna bil-kuntrarju, ħa ħsieb biex Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Wara li sirna parti mill-Unjoni Ewropea m'għedniex dak huwa t-tmiem tat-triq li konna qegħdin fiha imma naħseb kulħadd jiftakar l-espressjoni li anzi, dik hija l-bidu ta' triq ġdida, bidu ta' triq ta' opportunitajiet ġodda.

U dawn iż-żewġ żviluppi li jolqtu lill-qasam tat-turiżmu, jiġfieri li nipparteċipaw fiż-żona Schengen u li nkunu fiż-żona ewro, ikomplu jfissru mhux biss ġid ekonomiku ġenerali għal pajjiżna imma jkomplu jfissru t-tkabbir dirett tas-settur tat-turiżmu f'pajjiżna.

X'ġara fil-qasam tat-turiżmu sa Settembru?

Nieqaf sa Settembru għax huwa l- aħħar xahar li dwaru għandna ċ-ċifri u l-istatistika kollha b'mod uffiċjali mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatisitka.

Infakkar ftit ċifri li għalija huma importanti ħafna.

L-ewwelnett, bejn Jannar u Settembru ta' din is- sena żaru Malta 969,572 turist li huwa 9% iktar mill-istess perijodu tas- sena l-oħra.

Għalija rilevanti wkoll li fl-istess perijodu t-turisti li żaru pajjiżna nefqu Lm366.8 miljun jew Lm19.9 miljuni iktar mill-ewwel disa' xhur tas-sena l-oħra.

Meta taraha fit-totalita` tagħha din hija żieda ta' 80,000 turist fuq l-istess perijodu li kellna s-sena li għaddiet.

Nerġa' ngħid sa l-aħħar ta' Settembru noqogħdu fuq iċ-ċifri mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, pero` l-passenger movements għax-xahar kollu ta' Ottubru u sal-bieraħ mill-ajruport internazzjoanli ta' Malta qed ikomplu jindikaw iktar żieda anke għax-xahar mhux biss ta' wara, imma mill- forward bookings għax-xhur li ġejjin.

Tajjeb nerġa' nfakkar lil dan il-parlament minn fejn kellna wħud mill-ikbar żidiet.

Kellna żieda mir-Renju Unit waħdu ta' 35,744 turist u mill-Irlanda 11,191.

Nieqaf għal mument fuq dawn iż-żewġ ċifri - li bejniethom qegħdin nitkellmu fuq kważi 47,000 turist minn dawk it-80,000 żieda li għandna bħala total - għax nifhmu li min ipprova jagħmel l-argument li llum iż- żieda li naraw f'pajjiżna hija biss żieda ta' studenti li jiġu f'Malta biex jitgħallmu l-Ingliż m'huwiex qed isegwi l-fatti kollha u jitkellem b'mod oġġettiv dwar il-qasam tat-turiżmu f'pajjiżna.

Kieku jagħmel hekk ma naħsibx li jikkalkola li t-turisti li qed ikollna bl-ikbar żieda mir-Renju Unit jew mill-Irlanda jew mis-swieq Amerikani, bħala fost dawk li jiġu Malta biex jitgħallmu l-Ingliż!

Naturalment hemm żieda minn swieq oħrajn bħalma hija ż-żieda inkoraġġanti ħafna mill-Iskandinavja u ż-żieda minn Spanja.

Bla ebda dubju, parti minn dik iż-żieda tista' tkun għat-tagħlim tal-lingwa Ingliża u m'hemm xejn ħażin li dik in-niċċa tat-turiżmu nkabbruha bħalma nkabbru niċeċ oħrajn, pero` żgur li meta nitkellmu fuq żieda fil-qasam tat-turiżmu ma nistgħux ngħidu li hija dovuta għal xi raġuni waħda partikolari, imma l-verita` hija żieda b'riżultat ta' diversi deċiżjonijiet tal-gvern.

U kieku kelli nerġa' nagħti l-fatturi prinċipali li qed iwasslu għal dawn ir-riżultati pożittivi kollha nfakkar li kellna d-deċiżjoni favur l-introduzzjoni tal-low cost carriers, id-deċiżjoni li ninvestu iktar miljuni ta' liri favur marketing bl-aktar mod aggressiv u bl-iktar mod konsistneti favur il-prodott Malti, favur pajjiżna, speċjalment fis-swieq li niddependu minnhom, u anke li llum nużaw metodi ġodda kif nagħmlu dak il-marketing, inkluż il-metodu elettroniku.

Għalija dawk huma żewġ deċiżjonijiet importanti ħafna, u magħhom inżid id- deċiżjoni li verament nagħmlu minn pajjiżna destinazzjoni li hija event oriented is-sena kollha.

Min jipprova jsegwi x-xena kulturali u artistika kollha li pajjiżna llum qed joffri kemm bit-talent Malti, bl-avvenimenti, bl-ispettaklu li nipproduċu aħna stess u anke b'dak kollu li aħna assoċjajna ruħna miegħu, jiġifieri talent ta' fama internazzjonali li ta wirjiet Malta b'range ta' gosti li tolqot lil kulħadd, isib li llum Malta hi fuq il-mappa ta' dawn l-avvenimenti internazzjonali.

Malta tidher bħala l-post li tiġi ġewwa fih anke biex tattendi avveniment jew ieħor, u naħseb dan huwa pożittiv ħafna.

U dan huwa wieħed mill-metodi prinċipali u kruċjali kif inti tattira aktar turisti lejn dan il-pajjiż.

Li għalija huwa mbagħad sinifikanti - u dan naħseb li dejjem irridu nfakkruh - huwa li apparti ż-żieda ta' 80,000 turist regolari li ġew f'pajjiżna, qed ikun hemm żieda inkredibbli - żieda fenomenali fl-opinjoni tiegħi - ta' passiġġieri li żaru Malta abbord cruiseliners.

Fil-fatt sa Settembru, sa l-istess xahar li kont qed nitkellem fuqu għar-rigward ta' turisti regolari, żaru Malta 367,705 passiġġier, jiġifieri 63,433 aktar milli kellna cruiseliner passengers fl-istess perijodu s-sena li għaddiet, li mil-lat perċentwali jfisser ukoll 21% aktar.

Dawn it-367,705 passiġġier ma ngħodduhomx man-numru li tkellimt dwaru qabel, jiġifieri mad-969,572 turist, għar-raġuni li hemm definizzjoni internazzjonali li tiddefinixxi turist regolari bħala dak li jqatta' mqar lejl wieħed f'dik li tissejjaħ land-based accommodation.

Ir-raġuni hi li internazzjonalment, bħalma wara kollox nindunaw li jiġri wkoll f'Malta, nabbinaw il-konċett ta' turist ma' bniedem li mqar għal lejl wieħed juża akkomodazzjoni li joffri l-pajjiż fuq l-art tiegħu.

Qed nagħmel din l-enfasi għax ikun hemm cruiseliners - mhux ħafna imma jkollok uħud - li jdumu iktar minn ġurnata waħda fil-pajjiż.

Anke jekk dawk fil- fatt raqdu f'Malta għax qegħdin fil-Port il-Kbir tagħna, il-fatt li huma ma użawx akkomodazzjoni fuq l-art, jiġifieri lukanda, guesthouse jew appartament, ma ngħodduhomx mat-turisti regolari.

Ngħoddu mat-turisti regolari biss lil dawk il-cruiseliner passengers li jkunu għamlu dak li jissejjaħ cruise and stay, jiġifieri jkunu ġew Malta biex jaqbdu l-cruise minn hawnhekk, għaddew mill-ajruport internazzjonali tagħna, marru ġewwa lukanda u allura raqdu fuq l-art ta' Malta u mbagħad qabdu l-cruise wara, jew bil-maqlub jew it-tnejn f'salt meta ġew lura wżaw l-akkomodazzjoni.

Dan nenfasizzah għax ikun hemm min jaħseb, forsi b'mod ġenwin xi kultant, li aħna qed ngħoddu fiċ-ċifra ta' din iż-żieda ta' turiżmu li qed naraw f'pajjiżna ż-żieda li hemm ta' cruiseliner passengers ukoll.

Ma ngħodduhomx flimkien imma nagħtuhom it-tnejn għax għalija t-tnejn huma ta' sinifikat ekonomiku kbir.

Bħalissa min jinżel fil-Port il-Kbir ma jistax ma jarax il- famuż cruiseliner li jismu "The World" li huwa cruiseliner b'konċett totalment differenti anke kif jitmexxa, għax dak inbena biex min irid jew għandu l-mezzi biex ilaħħaq ma' dak it-tip ta' lussu, ikollu proprjeta` tiegħu u jkollu l-indirizz fuq dak il-cruiseliner.

"The World" jaħdem billi min ikun residenti hemmhekk ikollu kabina fuqu li jużaha meta jrid.

Allura dak huwa vapur li matul is-sena jdur mad-dinja kollha, ma jiqafx ġurnata waħda fil-pajjiż fejn jidħol, imma jagħmel numru ta' ġranet.

Naturalment, is-sidien ikollhom l-iskeda ta' fejn qed imur, u meta u jekk iridu jaqbdu ajruplan, imorru jużaw l-akkomodazzjoni li hija proprjeta` tagħhom, jagħmlu hemmhekk iż-żmien li jdum f'dak il-port jew jibqgħu jivvjaġġaw miegħu u mbagħad jiżbarkjaw f'port ieħor.

Kulħadd jagħmel l- għażliet li jrid għax il-konċett huwa li qisha lukanda fil-baħar fejn il- kabini mhux mikrija bil-ġranet imma huma proprjeta` tas-sidien relattivi.

Dan huwa fenomenu ġdid interessanti ħafna u huwa ta' interess anke għal Malta li "The World" ġie f'pajjiżna mhux biss issa, imma fil-fatt kien ġie qabel ukoll.

Pero` min ikun hemm fuq dak il-cruiseliner fil-fatt ma ngħodduhx mat-turisti regolari, għalkemm m'għandi ebda dubju li huma nies li meta jżuru pajjiżna huma ta' interess konsiderevoli.

Sur President, qed nitkellmu dwar miżuri varji fil-budget fil-qasam tat- turiżmu u tal-kultura.

Allura ma jistax jonqos li nfakkar li f'dan il- budget il-gvern qed jivvota s-somma rekord ta' Lm16.8 miljuni għas-settur tat-turiżmu.

Qed nivvotaw Lm10.5 miljuni biex l-awtorita` Maltija għat- turiżmu tkompli bil-ħidma tagħha.

Din hija żieda ta' Lm2.5 miljuni fuq kemm kien allokat lill-awtorita` s-sena li għaddiet.

Qed ngħid żieda ta' Lm2.5 miljuni, biex inkun preċiż - punt ieħor li jqum f'diversi diskussjonijiet - għax jekk inħarsu lejn il-budget tas-sena li qegħdin fiha nsibu li l- allokazzjoni kienet ta' Lm8 miljuni.

Jekk naraw imbagħad l-iżviluppi li kien hemm matul din is-sena huwa fatt li meta l-gvern ra li l-finanzi diġa` kienu qed jagħtu riżultati pożittivi matul is-sena, anke qabel ġejna hawnhekk biex inħabbru l-budget ta' l-2008, u meta rajna li kien hemm ħtieġa li nkabbru l-marketing favur it-turiżmu fil-pajjiż, fil-fatt kienet saret diskussjoni ma' l-awtorita` Maltija dwar it-turiżmu, u għalhekk anke din is-sena l-gvern kien ta lill-awtorita` Lm1 miljun addizzjonali fuq l-allokazzjoni.

Mela l-MTA din is-sena użat mhux biss it-Lm8 miljuni li kellha vvotati, imma għamlet il-każ, u għax kien hemm finanzi tajbin u minn fejn il-gvern seta' jagħmlu mingħajr ma jimpinġi b'xi mod fuq xi inizjattivi oħra jew fuq il-poplu Malti, il-gvern kien f'pożizzjoni li matul is-sena jalloka Lm1 miljun ieħor lill-awtorita`.

Imma anke jekk nieħu l-allokazzjoni ta' l-awtorita` kif riveduta f'sens tekniku minn Lm8 miljuni għal Lm9 miljuni, il-fatt li hawnhekk ġie preżentat budget fejn qed nitkellmu mhux fuq Lm9 miljuni imma fuq Lm10.5 miljuni - mela anke fuq ir-reviżjoni hija żieda addizzjonali oħra - ifisser kemm il-gvern qed iħares lejn is-settur tat-turiżmu bl-akbar serjeta`, bl- akbar impenn, u kif dan kapaċi nagħmluh għax it-tmexxija tal-finanzi ta' pajjiżna hija f'idejn sodi.

Interessanti wkoll għalija li qed nitkellmu fuq somma rekord ta' Lm5 miljuni għall-iżvilupp tal-prodott turistiku, inkluż l-investiment fil-faċilitajiet tas-siti storiċi, żvilupp tal-bajjiet u l-proġett ta' Bugibba li fuqu se jinbeda x-xogħol fil-bidu tas-sena d- dieħla.

Nixtieq nieħu l-opportunita` llejla nagħmel parentesi fuq ereżija oħra.

Irrid inkun ċar fil-kliem tiegħi.

Iktar minn ereżija hija eżempju ta' diżonesta` politika sfaċċata oħra li rajt fil-ġurnal elettroniku maħruġ mill-partit Laburista "Malta Star" fil-ġranet li għaddew.

L-ewwelnett se nibda bil-prinċipju li għamilt min jaf kemm-il darba f'diversi diskussjonijiet fuq it-turiżmu f'dan il-parlament, u kollegi tiegħi għamlu l-istess argument.

Min jaf kemm-il darba ġejt f'dan il-parlament ngħid: Ejja ma nħarsux biss lejn il-vot mogħti lill-ministeru għat-turiżmu u kultura, imma ejja naraw il-voti mogħtija lill-ministeri kollha fil-pajjiż.

Għax, fl-aħħar mill-aħħar, m'hemm ebda ċenteżmu Malti, jew anke ċenteżmu ta' l-ewro mill-1 ta' Jannar, minfuq fuq l-ambjent li mhuwiex ukoll ta' ġid għall-qasam tat-turiżmu, għax ambjent iktar nadif, ambjent li jagħtina saħħa akbar, huwa ambjent iktar nadif għal kull Malti, u huwa ambjent iktar nadif kif jilqa' lil kull viżitatur li jkun hawn fostna.

Mela jien nista' nħares lejn dak il-vot kollu.

Ġejt diversi drabi f'dan il-parlament u tajt l-eżempju tal-flus li jkunu vvotati lill-ministeru li għandu responsabbilta` għat-trasport.

Għedt u nerġa' ngħid illejla li m'hemm l-ebda ċenteżmu mogħti lil dak il-ministeru li mhuwiex ukoll ċenteżmu offrut għall-prodott turistiku, għax kull triq ġdida, kull triq li ssir aħjar, kull triq li twasslek b'mod iktar faċli minn parti għall-oħra tal-pajjiż, hija triq għall-kumdita` tal-poplu Malti.

Jekk neħodha fil-livell ta' sewwieqa, bla ebda dubju qegħdin nitkellmu ferm iktar u kważi b'mod esklussiv, għalkemm mhux għal kollox, fuq sewwieqa Maltin milli barranin, pero` qed nitkellmu wkoll fuq titjib tal-prodott Malti li minnu jgawdi t-turist u li minnu Malta hija ppreżentata aħjar lit- turist.

F'dawn id-diversi eżempji li tajt dejjem inkludejt il-ministeru għar- riżorsi u infrastruttura - li ormai għandi esperjenza personali tiegħu, u ngħid dan b'sodisfazzjon personali - għax m'hemm ebda proġett ta' tisbiħ tal-pajjiż jew ta' titjib ta' l-infrastruttura fejn nivvotaw dawk il- miljuni kollha li huwa ta' ġid għall-poplu Malti u li jservi ta' ġid għat- turisti li jiġu jżuruna.

Meta kont ministru responsabbli għar-riżorsi u l- infrastruttura u b'sodisfazzjon ħadt ħsieb li jsir il-proġett tal-promenade minn San Ġiljan sal-fortizza f'Tas-Sliema, naħseb huwa ovvju li kont qed nolqot il-prodott turistiku tal-pajjiż.

Huwa ovvju għax, tagħmilha fejn tagħmilha, tkun qed tolqot il-prodott turistiku tal-pajjiż, imma anke f'dan il-każ qegħdin nitkellmu fuq żona li hija waħda mill-iktar żoni turistiċi ta' Malta.

Dak huwa promenade li jsir mill-ministeru għar-riżorsi u l- infrastruttura, ma jsirx mill-ministeru tat-turiżmu, imma mir-riżultat tal- proġett tgawdi l-industrija tat-turiżmu.

Qed nerġa' nfakkar f'dan il-prinċipju bażiku, u qed ngħid dan fil-kontest ta' dak li qalet il-Malta Star fil-ġranet li għaddew, għax fid-diskors tal- budget, meta kien qed jagħti diversi eżempji tat-titjib tal-prodott li joffri pajjiżna, il-prim ministru semma fost oħrajn proġett tal-promenade mad-dawra ta' l-Għadira li se jitwettaq is-sena d-dieħla mill-ministeru għar-riżorsi u l-infrastruttura.

Pero` ġimgħat wara l-preżentazzjoni tal- budget, l-Onor.

Bartolo għamilli domanda jekk jien - bħala ministru għat- turiżmu nwieġeb f'din il-Kamra mhux bħala ministru ta' oqsma oħra - nafx bi proġetti għall-Għadira.

U billi dak li huwa ppjanant għall-Għadira f'livell ta' ministeru tat-turiżmu, mhux ta' ministeri oħrajn, huwa għas- sena 2009 fejn nibdew il-proġett biex dik il-bajja jkollha l-istatus ta' blue flag, allura weġibt li għas-sena d-dieħla m'hemmx proġetti għall-bajja ta' l-Għadira mill-ministeru għat-turiżmu u kultura.

Jien weġibt b'mod korrett, b'mod sinċier u kif suppost inwieġbu, għax tant ma nweġbux għar-rigward ta' ministeri oħrajn li meta ssir domanda li evidentement tkun tirriferi għal ministeru ieħor ngħidu: "Nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat".

Għandna template, għandna frażi preċiża li nużaw bl-iktar mod regolari fil- ħajja parlamentari, kemm ilni nsegwi dan il-parlament jien - u naf li kienet tintuża anke qabel - irrispettivament minn min ikun hawn fil-gvern.

Imma din it-tweġiba li tajt, Alla jbierek, nispiċċa naraha wżata taħt heading li jien u l-awtorita` Maltija dwar it-turiżmu qed nikkontradixxu lill-prim ministru!

Bir-rispett kollu, dawn huma affarijiet pwerili jew, agħar minn hekk, ta' diżonesta` politika sfaċċata, għax il-prim ministru jiġi hawnhekk jitkellem għan-nom tal-ministeri kollha, u aħna, meta nwieġbu l-mistoqsijiet parlamentari tagħna, nwieġbu għar-rigward tal-ministeru speċifiku li nkunu qed nitkellmu dwaru.

Issa, anke jekk din it-tradizzjoni parlamentari bażika mhux qed napprezzaw kif taħdem, allura hawn min irid jgħawweġ il-verita` magħrufa l-ħin kollu!

Naturlament jien weġibt lill-Malta Star illejla stess.

Irrid ngħid li waslitli l-informazzjoni mill-uffiċċju tal-komunikazzjoni fil-ministeru tiegħi li t-tweġiba se jinkluduha f'dan il-ġurnal elettroniku fil-ħarġa ta' għada, mhux tal-lejla.

S'hemmhekk nifhem, imma nispera li jifhmu l-verita` u li ma nkomplux nipprovaw nibnu xi storja fejn m'għandniex storja, għax ministru jwieġeb fuq id-dekasteru tiegħu, il-prim ministru jitkellem fuq il- programm kollettiv tad-dekasteri kollha u tal-ministeri kollha flimkien, u mbagħad tweġiba ta' x'se jiġri f'dekasteru wieħed tiġi ttimbrata bl-iktar mod sensazzjonali qisha kontradizzjoni ta' dak li qal il-prim ministru meta dik il-parti partikolari tirriferi għall-promenade, kelma li, inċidentalment, fil-mistoqsija parlamentari ma ddaħħlitx.

Kieku rajt il-kelma promenade naħseb, anke bl-esperjenza li għandi tal- ministeru preċedenti, ma kont inwieġeb xejn u ngħid: "Nirriferi l- mistoqsija lill-ministru konċernat".

Imma la saret ir-riferenza għall- Għadira tassumi - dejjem jekk hawn xi ftit ġenwinita` bejnietna, mqar kultant, jekk mhux dejjem – li l-mistoqsija hija fuq il-bajja u mhux fuq il- promenade.

Ma ġara xejn!

It-tweġiba ngħatat u qed nagħtiha hawnhekk illejla wkoll.

Jekk xi ħadd ħa żball ġenwin għandu jkun raġel biżżejjed li dak l-iżball jagħraf li għamlu minflok ma noqogħdu nipprovaw noħolqu l- istejjer tal-fantaxjenza fuq ministru jew ieħor!

Ladarba qed nitkellmu fuq proġetti kont nistenna mill-partit Laburista, mill-ġurnali elettroniċi u mill-kelliema tal-partit Laburuista, mhux li jgħidu x'qed tgħid parti jew parti oħra minn gvern dwar proġetti varji li nagħmlu għall-ġid ta' pajjiżna, imma kont nistenna li xi ħadd jilqa' l- isfida li għamilt f'dan il-parlament u li għamilt ġranet wara permezz ta' stqarrija fil-media fejn ippubblikajt dak kollu li għedt hawnhekk, u erġajt irrepetejtu, biex ma jkunx biss fir-records t'hawnhekk imma jkun anke fi stqarrija ċara li kulħadd jista' jsegwi.

Hemmhekk jien għedt lill-partit Laburista biex naraw daqsxejn kemm huma qed jgħidu l-verita` fuq ħaġa oħra.

Fost il-punti tal-programm tal-partit Laburista għall-qasam tat-turiżmu, jekk ikun fil-gvern, qed jgħidu li se jagħtu artijiet pubbliċi fl-area ta' Buġibba, fl-area ta' San Pawl il-Baħar, fl-area tax-Xemxija u f'dawn iż- żoni tal-pajjiż b'rati favorevoli lil xi entrepreneurs turistiċi għal żvilupp ta' lukandi ġodda.

Jien għamilt il-homework li kont nippretendi li jagħmel il-partit Laburista imma li evidentement m'għamilx, u mort għamilt il-verifika biex nara x'artijiet pubbliċi hemm f'dawn l-inħawi.

Jirriżultali li l-artijiet pubbliċi li hemm f'dawn l-inħawi huma jew barra dak li hu dikjarat għall- iżvilupp f'dan il-pajjiż jew diġa` mikrija għal skopijiet agrikoli.

Irriferejt anke għal pjanti preċiżi maħruġa mil-lands department ta' dawn iż-żoni in kwestjoni, u poġġejt – anke jekk huma ma semmewhiex – anke l- pjanta ta' l-area madwar il-Forti Campbell li fiha jista' jsir żvilupp turistiku, imma lanqas ta' lukanda.

Hawn indikazzjoni marbuta mal-pjanti li jien indikajt f'dan il-parlament biex turi l-areas fejn huma mikrijin.

Allura jien għamilt sfida biex il-partit Laburista jgħidli liema huma l- areas li jrid jagħti, biex jgħidli kif irid jagħtihom u b'liema kondizzjonijiet, għax anke kieku kien hemm art pubblika kien ikollu problemi oħrajn, mhux l-inqas il-problema li jgħidilna kif se tingħata art b'kondizzjonijiet favorevoli li tkun qed tikkompeti ma' żvilupp li għamlu entrepreneurs oħra fil-qasam ta' l-industrija tat-turiżmu u li għamluh bi flushom u bl-għaraq ta' ġbinhom.

Għax dawn qed jgħidulna li se jagħtu l- artijiet b'xejn, jew kważi b'xejn!

Dan hu dak li qed tgħidu intom bħala wegħda speċifika ta' xi tridu tagħmlu jekk tkunu fil-gvern, u allura l- poplu għandu jkollu dritt ikun jaf x'inhu t-tip ta' homework li qed tagħmlu fuq dak li qed twiegħdu, għax inkella nibdew nikkonkludu li nisimgħu ħafna kliem, imma huma kliem fl-ajru, kliem li ma jfissru xejn!

Imma s'issa għadni bla tweġiba, u jien dan li nippretendi mill-partit Laburista u mill-mezzi ta' komunikazzjoni tiegħu.

Iżda huma mhux biss ma jirrispondux għal din l-isfida li qed nagħmel, imma issa qed jipprovaw joħolqu storja li ma teżistix.

Dakinhar urejthom il-pjanti u ppubblikajthom fil-media wkoll biex żgur l-oppożizzjoni ma jkollhiex għalfejn tħabbel rasha kif tagħmel il-homework li suppost tagħmel waħedha.

Jien se nqegħedhom fuq il-mejda tal-Kamra u nistedinhom, anzi nisfidahom għal darb'oħra, jgħidulna kif se jwettqu din il-wegħda li qed jagħmlu, u jgħidulna liema huma l-artijiet, x'inhuma l-kondizzjonijiet, ħalli nkunu nafu!

X'qed jipproponu?

Żvilupp fejn ma tistax tiżviluppa, żvilupp li jimpinġi fuq art li llum qed tintuża għal skop agrikolu li allura jesproprjawha u tibda tintuża għal skop mhux agrikolu?

Ma naħsibx li lukanda tikkwalifika bħala żvilupp għal skop agrikolu!

X'qed jgħidu eżatt meta jitkellmu dwar dak li huma jsejħulu - naturalment b'illużjoni kbira - "bidu ġdid", ma nafx, imma rrid inkun naf.

Jien qbadt wegħda waħda, qed nagħmel il-mistoqsija tiegħi darba, darbtejn, tlieta u erba' darbiet fuqha, u llum iktar minn qatt qabel se ninsisti għat-tweġiba, speċjalment wara li naqra l-artiklu in kwestjoni fil-Maltastar, fejn ipprovaw jgħidu li jien ikkontradixxejt dak li qal il-prim ministru, xi ħaġa li jien m'għamiltx.

Kieku fid-diskors tal-budget kien hemm x'imkien miktub li l-ministru se jagħmel hekk u jien ngħid li mhux se nagħmel hekk, naħseb kien ikollhom storja interessanti.

Imma li l-prim ministru jitkellem fuq x'se jsir bħala ħidma mill-ministeri kollha, kif jagħmel il- prim ministru, imbagħad ministru jagħti tweġiba fuq il-parti tiegħu, u dik il-parti nipprovaw neħduha bħala tweġiba għal kollox, dawn huma tattiċi Ii jirrikorri għalihom jew min ma jkunx serju jew min ikun naturalment maqbud fil-paniku ta' l-istess miżuri mħabbra fil-budget li ġie ppreżentat f'din il-Kamra għas-sena d-dieħla, li huma verament ta' fejda għall-poplu Malti kollu.

Dan huwa budget ta' fejda għall-oqsma ekonomiċi kollha li stajna nippreżentawh f'din il-Kamra għax jibni fuq dak li llum nistgħu naħsdu flimkien, mhux il-gvern waħdu, imma l-gvern ma' l-istakeholders fil-qasam tat-turiżmu, fil-qasam industrijali b'mod ġenerali, ma' operaturi oħra fis- servizzi finanzjarji u mal-poplu kollu.

Wara l-proċess ta' konsultazzjoni ġenwina li saret fit-tfassil ta' dan il-budget il-gvern seta' jiġi hawnhekk u jgħid: Aħna ħdimna, aħna għamilna wkoll numru ta' sagrifiċċji flimkien, issa dan huwa l-frott, u ejja naħsduh flimkien.

U ladarba qed nitkellmu fuq miżuri tal-budget, naħseb li jixraq ukoll nirriferi anke għal dak li qed nipproponu bħala miżuri konkreti li nkomplu nibnu fuq dak li għamilna fil- qasam tal-kultura.

Hawnhekk ukoll il-budget isemmi miżuri speċifiċi li jidħlu fis-seħħ bħala mod ieħor kif il-gvern juri kif aħna rridu ninvestu iktar fit-tessut - għalija huwa tessut - artistiku u kulturali ta' pajjiżna.

L-ewwelnett għandna ħafna biex niftaħru, għax dan huwa pajjiż li mhux biss għandu 7,000 sena ta' storja, imma huwa pajjiż li żżur fejn iżżur tiltaqa' ma' min jagħti mit-talent, mill-enerġija u mill-ħila tiegħu f'qasam jew ieħor ta' l- arti u tal-kultura.

Allura huwa pożittiv li ninkoraġġixxu u ninvestu iktar f'dan ir-rigward.

Nitkellem dwar miżuri speċifiċi.

Il-ħlas tal-VAT fuq il- kiri ta' spazji għall-attivitajiet artistiċi u kulturali, kif ukoll fuq id- dħul għall-mużewijiet, esebizzjonijiet artistiċi, kunċerti u teatri - b'esklużjoni biss taċ-ċinema għax naturalment nagħrfu li dan huwa l-iktar ġeneru kummerċjali minn dawn kollha - se titniżżel għal 5% mit-18% tal-lum.

Mela, waħda mill-miżuri li dan il-parlament huwa mitlub li jivvota speċifikament favur tagħha hija li tonqos il-VAT fuq il-kiri ta' l-ispazji għall-attivitajiet artistiċi u kulturali kollha kif ukoll id-dħul għall- mużewijiet, esebizzjonijiet artistiċi, kunċerti, teatri, rappreżentazzjonijiet ta' drama, rappreżentazzjonijiet ta' koreografija, jew rappreżentazzjoni bħal tal-bieraħ filgħaxija fejn kont qed nagħti l- patroċinju tiegħi għal attivita` mtella' mis-soċjeta` filarmonika f'Ħaż- Żebbuġ f'Malta.

Qed ngħidu li r-rata tal-VAT fuq dawn l-attivitajiet kollha li jirriflettu l-ħidma ta' eluf ta' nies f'pajjiżna li jimpenjaw ruħhom f'dawn l-oqsma se tinżel għal 5% minn 18%.

Nista' nagħmel il- mistoqsija fuq miżura, miżura.

Forsi għandi nagħmilha darba fil-bidu b'mod ġenerali.

Allura l-oppożizzjoni se tivvota favur jew se tivvota kontra dan l-Att li jipproponi dawn il-miżuri speċifiċi?!

Issa mhux qed nitkellmu fuq l- approvazzjoni ta' l-estimi ta' ministeru ministeru fi proċess ta' diskussjoni fuq il-budget bħala policy ġenerali tal-gvern u fuq l-emenda li jressqu fuq il-vot ta' kull ministru biex fil-munita preżenti - pero` l- emenda saret anke bl-ewro, għax naturalment qed nitkellmu mill-1 ta' Jannar tas-sena d-dieħla - biex titnaqqas il-lira Maltija jew l-ekwivalenti tagħha f'ewro mis-salarju tal-ministru, imma qed nivvotaw fuq l-Att li jimplimenta b'mod preċiż, b'mod konkret, b'mod dettaljat, il-miżuri li joffri l-budget favur il-poplu tal-pajjiż.

Waħda minnhom din.

L-oppożizzjoni se tivvota favur jew se tivvota kontra?!

Sur President, se neżentaw ukoll mill-ħlas tal-VAT kull taħriġ fl-arti sakemm dan ikun qiegħed jingħata minn organizzazzjonijiet akkreditati mir- reġistru għall-akkreditazzjoni fit-taħriġ ta' l-arti.

Anke hawn, għandna diversi għaqdiet, istituzzjonijiet, soċjetajiet ċivili li huma impenjati fit-taħriġ ta' l-arti.

Jien nimmeravilja ruħi dejjem bl-għadd ta' persuni, bl-għadd ta' entitajiet li niltaqa' magħhom u l-impenn tagħhom f'dan ir- rigward.

Qed ngħidu li jrid ikun hemm proċess ta' akkreditazzjoni ħalli mhux kulmin jgħidlek li qed jagħti t-taħriġ fl-arti, għandek tieħu l-kelma tiegħu qisu ma ġara xejn, imma dawk kollha li jkunu akkreditati - aħna nakkreditaw bi proċess serju – jiġu eżentati mill-ħlas tal-VAT għal dak it- taħriġ li jingħata f'qasam jew ieħor ta' l-arti.

L-oppożizzjoni se tivvota favur jew kontra din il-miżura speċika?!

Qed ngħidu wkoll li wasal iż-żmien li ninċentivaw il-produzzjoni tal-film Malti.

Illum il-film hu forma artistiska fih innifsu, huwa forma artistika li tabbina fiha forom oħra ta' arti, il-forma ta' disinn, il-forma ta' kulur, il-forma ta' kif inti twassal messaġġ.

Hija forma artistika relattivament iktar ġdida mill-pittura għax tirrifletti użu ta' medium li m'ilux stabbilit daqs l-użu tal-pittura, pero` huma forma artistika li qed issir aktar u aktar importanti.

Għandna nibdew nippromwovu din il-forma artistika mqar bil-mod il-mod.

Ejja nirrikonoxxu wkoll li hawn min diġa` b'sagrifiċċji kbar ipproduċa films Maltin.

Hemm min ipproduċihom fuq skala kummerċjali bħalma rajna fis-cinemas Maltin bi produzzjonijiet bħal "Anġli" u bħal "Qerq", biex nagħti żewġ eżempji minn żewġ djar ta' produzzjoni differenti.

Dan l-aħħar kellimni persuna li ilu jipproduċi films u jikteb kotba, u nammira anke dak li għadu jipproduċi fl-eta` avvanzata tiegħu.

Qed nirriferi għal Elio Lombardi.

M'hemm xejn ħażin li nirrikonoxxu anke talent bħal dan f'dan il-parlament, biex inkun tajt eżempju, għax naturalment trid toqgħod attent li ma teskludix.

Dan huwa eżempju fost oħrajn, li jipproduċi wkoll.

Hemm min hu interessat li nibdew noħolqu wkoll il-film Malti artistiku, dak li jissejjaħ iċ-cinema d'arte.

Fix-xahar li ġej jidhirli hawn l-golden night film festival ta' Malta, fejn ikollok produzzjonijiet li teknikament jissejħu amateur film productions.

Ikunu amateur għax isiru minn delettant, imma ħafna mix-xogħlijiet li naraw f'festivals bħal dak ikunu produzzjonijiet ta' l-ogħla livell u ta' kalibru artistiku mill-aqwa.

U hawn qed ngħidu ejja nibdew noħolqu fond li minnu nistgħu nagħtu għajnuna, li nagħmlu skemi kif tagħti dik l-għajnuna, kif tagħti iktar taħriġ, kif tinċentiva.

Se nibdew b'somma ta' Lm100,000.

L- oppożizzjoni se tivvota favur jew kontra miżura bħal din?!

Qed ngħidu wkoll li hemm bżonn jinħoloq fond għall-arti biex jgħin l- iżvilupp artistiku u kulturali ta' pajjiżna.

Kumpanniji li jagħtu għajnuna finanzjarja lill-għaqdiet kulturali li għandhom rikonoxximent, li ma jaħdmux bi qligħ, li jistgħu wkoll jirċievu mill-fond għall-arti li se jitwaqqaf, ikunu jistgħu jnaqqsu dawn l-għotjiet mid-dħul taxxabbli.

Din hija emenda speċifika fil-liġi ta' l-income tax, għax inti trid iddaħħal il- prinċipju fil-liġi tat-taxxa dwar donazzjonijiet li jsiru b'regoli, sa livell li jiġi stabbilit bil-capping li, insomma, trid tagħmel biex tirregola proċeduri bħal dawn b'mod li huwa għaqli u b'mod li jagħmel sens.

U wara li ndaħħlu l-proċeduri li jkun hemm bżonn, waħda mill-miżuri għall- implimentazzjoni speċifika tal-budget li issa hija l-liġi li għandna għad- diskussjoni quddiemna, hija preċiżament biex dawn id-donazzjonijiet ikunu eżentati mid-dħul taxxabbli.

Dan ifisser li l-kumpanniji - u l-kumpanniji dejjem ikollhom rata ta' taxxa ta' 35% - awtomatikament għandhom inċentiv qawwi biex huma jagħtu dawn id-donazzjonijiet għax jafu li fuq dawk id- donazzjonijiet se jiffrankaw dawk il-35% fir-rata ta' taxxa li hija r-rata stabbilita għall-kumpanniji u għas-soċjetajiet kummerċjali.

Irridu dan l-inċentiv li hija emenda speċifika fil-liġi tat-taxxa u allura hija koperta fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna?!

Nerġa' nfakkar li issa mhux qed niddiskutu s-salarji tal-ministri b'xi mod simboliku fuq policy tal-gvern, imma qed niddiskutu l-miżuri speċifiċi tal-budget u kif dawn iservu biex nagħtu lill-poplu dak li l-poplu jistenna minna lkoll, mhux min-naħa tal-gvern.

Imma l-oppożizzjoni x'se tagħmel?!

Qed ngħidu wkoll li l-kumpanniji li jagħtu għajnuna jew scholarships lill-artisti Maltin se jkunu intitolati jnaqqsu dawn l-għotjiet mid-dħul taxxabbli sa massimu ta' Lm8,000.

Qed ngħidu wkoll li persuni impjegati fis-settur pubbliku u li jkunu qegħdin jaħdmu b'mod semi-professjonali fl-oqsma kreattivi se jkunu jistgħu jitolbu leave mingħajr ħlas għal żmien definit biex jiżviluppaw jew jaħdmu fuq proġetti artistiċi.

Niġi għal miżura oħra msemmija f'dan il-budget dwar l-orkestra nazzjonali li jien bil-qalb kollha nieħu pjaċir nerġa' nagħmel enfasi fuqha.

L- orkestra nazzjonali llum il-ġurnata tagħmilna kburin ilkoll bħala Maltin - dan mhux diskors ta' naħa jew oħra - li nħarsu lejn l-iżvilupp fenomenali li qed isir fil-qasam artistiku u kulturali tal-pajjiż, żvilupp li jinkludi li naraw l-orkestra nazzjonali dejjem teċċella fuqha nfisha.

Illum teċċella mhux biss f'Malta imma anke meta hemm elementi minn ġo ħdanha jipparteċipaw f'kunċerti barra minn Malta u jkollna l-akbar kliem ta' tifħir favur il-mużiċisti tagħna, fil-parti l-kbira minnhom żgħażagħ, mużiċisti impenjati li jagħrfu l-valur veru tal-mużika, u li jagħtu dak il- ħin u dik id-dedikazzjoni kollha tagħhom.

Kieku kelli mmur għall-parabbola famuża: "Tatejk it-talent u t-talent mhux ħbejtu u dfintu fl-art imma t-talent tiegħek kattartu, imxejt bih 'il quddiem, tajt valur ta' dik il-fiduċja li jien urejt fik", dan żgur jgħodd għall-membri kollha ta' l-orkestra nazzjonali tagħna.

Naħseb li dan għandu jkun il-messaġġ miż-żewġ naħat tal-Kamra.

L-orkestra nazzjonali tatna dawk ir-riżultati, u llum qed turina x'kapaċi ssarraf.

Jien sejjaħtilha diversi drabi bħala d-djamant fil-kuruna ta' dan id-dekasteru fil-qasam tal-kultura b'mod partikolari, u issa jixraq li nagħmlu investiment addizzjonali fl- orkestra nazzjonali tagħna.

Qed inżidu l-vot ta' l-orkestra nazzjonali b'Lm130,000 sabiex intellgħuha għal dak li jissejjaħ il-livell filarmoniku, li jfisser li minn 45 mużiċist intellgħuha għal 70 u fuqhom.

Allura s-sena d-dieħla naraw il-proċess kollu jsir biex l-orkestra ssir waħda filarmonika kif jixraq lil pajjiżna.

Pajjiżna qed jinvesti bil-kbir f'ħafna proġetti ta' infrastruttura.

Diġa` tkellimt dwar ir-rabta bejn l-infrastruttura u t-turiżmu, u issa qed ngħid li minn issa 'l quddiem 0.25% ta' l-ispiża ta' kull proġett kapitali jew infrastrutturali għandhom jintnefqu fuq xogħlijiet ta' l-arti, infrastruttura marbuta ma' l-oqsma kreattivi, jew fuq proġetti oħra kreattivi.

Ippermettili nieħu l-opportunita` ta' din id-diskussjoni biex insellem lill-komunita` kreattiva kollha ta' pajjiżna, l-artisti kollha ta' pajjiżna.

Il-bieraħ filgħaxija mort nara esebizzjoni interessanti ħafna mtella' minn Ġużeppi Schembri bit-tema "White Chapel in White" għax ħoloq ambjent fil-Mużew ta' l-Arti fejn il-varji pitturi li jippreżenta hemmhekk kollha b'varjazzjonijiet fuq il-kulur abjad li mil-lat artisitku huwa kulur interessanti ħafna, u dawn il-kwadri flimkien joħolqu ambjent ta' kappella u b'messaġġ li hu jrid jagħti permezz ta' dik il-wirja.

Ikun hawn ħafna wirjiet ta' l-arti li jkolli l-unur u x-xorti li ninawgura jew nattendi.

Illum il-proċess kreattiv tant kiber li l-gvern konxjement żied l-ispazji għall-esebizzjonijiet artistiċi, u l-ispazji ma jiġux bix-xejn.

Hawnhekk nerġa' nsemmi St James Cavalier li sa ftit snin ilu kien printing press, mentri llum huwa ċentru permanenti għall-esebizzjoni tax-xogħlijiet ta' l- arti.

Fil-ministeru li nuża jien stess, l-Auberge d'Italie, hemm dawk il- kurituri kollha li kienu jitħallew vojta fejn llum għandek esebizzjoni ta' l-arti waħda wara l-oħra u bil-bookings deħlin għas-sena d-dieħla.

Xi kultant ikollna nużaw is-sular ta' fuq ukoll, u dan juri li l-proċess kreattiv fil-pajjiż kiber.

Għaldaqstant irrid insellem lill-artisti kollha u ngħidilhom li aħna nirrikonoxxu x-xogħol kbir li jagħmlu u li għandna rispett kbir għall-kreattivita` tagħhom.

Għalija soċjeta` mingħajr kreattivita`, mingħajr xogħlijiet ta' oriġinalita`, mingħajr espressjoni artistika kontemporanja qawwija, hija soċjeta` li żgur tkun nieqsa ħafna minn dak li għandha bżonn ikollha, minn dak il-livell ta' sodisfazzjon uman fil-ħajja li wieħed ikollu f'pajjiż li huwa żviluppat ekonomikament.

U għax aħna żviluppati ekonomikament illum inħarsu ferm iktar minn qatt qabel lejn il-forom kollha ta' l-arti u nagħtu l-inkoraġġiment lill-forom kollha ta' l-arti, sew jekk hi koreografija, jekk hija mużika, jekk hija arti viżiva, jew jekk huma forom oħra ta' espressjoni.

Dawn qed jimirħu u qed jimirħu bil-kbir bħala riżultat ta' din il-politika miftuħa ta' gvern li jemmen b'qalbu u bis-sinċerita` kollha fl-arti u fil-kultura.

Lil dawk irridu nagħtuhom iktar inkoraġġiment.

Dan apparti l-proġett ta' artists village li rridu nwettqu.

Il-pjan tagħna hu li jinħoloq fl-area ta' l-Ospizio fil-Furjana, u allura jkollok post fejn tista' tara kważi laboratorji ħajjin, diversi artisti jagħmlu u jipproduċu x-xogħlijiet, jesebixxu, jidħlu f'diskussjoni ma' studenti ta' l- arti, ma' nies oħra li jkunu qegħdin iżuru l-esebizzjoni, ma' artisti li jiġu minn barra minn Malta u jieħdu sehem magħhom.

Aħna rridu noħolqu dan l-ispazju għax dak li nagħmlu anke hawnhekk fil-qasam ta' l-arti u l- kultura u fil-qasam ta' dawn l-avvenimenti regolari, huwa mhux biss parti mill-investiment li qed nagħmlu favur l-istil ta' ħajja ġdida li llum drajna ngħixu, imma qed nagħmluh ukoll favur it-turiżmu f'pajjiżna għax dan kollu qed iservi bħala kalamita għal iktar tkattir tat-turiżmu lejn Malta.

Mr Speaker, nitlob il-permess biex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d- dokumenti li għamilt riferenza għalihom waqt id-diskors tiegħi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Pjanti ta' żewġ siti fl-inħawi ta' San Pawl il-Baħar immarkati S.S. 4678 u 4478 maħruġa mill-Estate Management Department; u

Żewġ pjanti ta' sit fl-inħawi tal-Mellieħa mmarkati S.S. 4479 u 4480 maħruġa mill-Estate Management Department.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Sur President, proprju f'dawn il-ġranet fejn il-poplu jiddiskuti l-effetti tal-budget li ġie mgħoddi minn din il-Kamra ftit ġimgħat ilu, wieħed ikollu feedback mod iktar ċar ta' x'impatt ħalla dan il- budget fuq il-poplu, u fl-opinjoni tiegħi u ta' ħafna, il-fatt li l-gvern ma sejjaħx elezzjoni qabel il-festi tal-Milied huwa l-ikbar sinjal ċar daqs il-kristall li effettivament dan il-budget ma ħalliex ir-riżultati mixtieqa mill-gvern innifsu, anke min dak li qegħdin juru l-polls u s-surveys li qed ikollhom tan-naħa l-oħra.

Huwa fatt magħruf li matul dawn l-aħħar snin il- partit Nazzjonalista fil-gvern litteralment għasar il-bwiet tal-familji Maltin u Għawdxin b'tali mod u manjiera li qed iħossu li ma jistgħux ilaħħqu ma' l-għoli tal-ħajja sfrenat.

Veru tara nies li joħorġu jiddevertu u jmorru jieklu, pero` meta wieħed jitkellem mal-familji jsib li effettivament ħafna familji qegħdin litteralment daharhom mal-ħajt, li kif iħallsu kont jirċievu ieħor, u kif iħallsu dak jirċievu ieħor.

U sejrin hekk tant li lanqas qed jibqgħalhom flus biex ifaddlu ħalli jkunu jistgħu jagħmlu tajjeb għall-futur u għal li jista' jinqala'.

Sur President, dan mhux qed ngħidu jien biss, imma jgħiduh l-figuri li ġew ippubblikati minn entitajiet uffiċjali tal-gvern, b'mod speċjali l-bank ċentrali, kif se jkolli l-opportunita` niddiskuti minn hawn u ftit ieħor.

Meta l-prim ministru qara l-budget tiegħu u qal li l-ħajja roħsot, għalija kienet ta' stagħġib kbir għax dakinhar stess kont għadni kif ftaħt e-mail ta' stqarrija maħruġa mill-NSO fejn uriet biċ-ċar li din is-sena l- harmonized price index kien żdied minn 104.62 f'Settembru ta' l-2006 għal 105.81 f'Settembru ta' din is-sena, jiġifieri żieda ta' kważi punt perċentwali.

Il-fatt li l-prim ministru tal-pajjiż jiġi jgħid li l-ħajja roħsot meta dakinhar stess l-NSO jgħid li l-harmonized price index għola hija ħaġa li ma tagħmilx ġieħ għall-intelliġenza tal-poplu tagħna.

Sur President, tajjeb ngħidu wkoll li l-ħajja tant żdiedet b'rata aċċellerata li jien fil-ħajja ta' kuljum tiegħi, bħala tabib u anke bħala deputat, qed ikolli dejjem aktar każi soċjali li verament iġibulek ħniena u jkun diffiċli wkoll biex issolvilhom il-problemi tagħhom.

Sfortunatament jidher ċar li l-gvern qisu stenbaħ issa proprju għax qegħdin fuq l-għatba ta' elezzjoni ġenerali.

Dik il-ġimgħa stess li tħabbar il-budget jien akkwistajt lista ta' prodotti mingħand supermarket fl-area ta' fejn noqgħod jien li turi li l-prodotti baqgħu jogħlew sa dik il-ġimgħa stess.

U l- Lm1.50 żieda, li l-gvern qal li hija aktar milli wriet li kien hemm bżonn l- formula tal-COLA, biex jagħti x'wieħed jifhem kemm taħarqu qalbu għall- familja tal-ħaddiema, effettivament se tingħata minn Jannar li ġej.

Jiġifieri, sfortunatament, ma ngħatatx żieda għall-għoli tal-ħajja sfrenata li seħħet u għadha qed isseħħ proprju din is-sena.

Apparti dan kollu wieħed irid jara x'effetti se jkollha din iż-żieda fuq il- bwiet tal-familji Maltin u Għawdxin għax nafu li effettivament din se tkun żieda żgħira li żgur mhijiex se tagħmel tajjeb u mhux se tkun biżżejjed għall-isplużjoni fil-prezzijiet li trid u ma tridx se sseħħ kif tidħol l- ewro, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi.

Kif kont qiegħed ngħid, żgur li ħafna familji Maltin u Għawdxin qed isibuha diffiċli ħafna biex ilaħħqu mal-prezzijiet ta' ċerti prodotti li jogħlew minn żmien għall- ieħor.

Imbagħad għandek prodotti jew servizzi oħrajn li ma tistax tgħaddi mingħajrhom, fosthom il-mediċini.

Kif jaf kulħadd, hawn Malta l-prezzijiet tal-mediċini qegħdin madwar 6% ogħla mill-medja tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien għandi diversi pazjenti li, għax għandhom il-fakulta` li jsiefru Sqallija b'mod regolari, qegħdin iġibu minn hemmhekk ċerti mediċini li jridu jeħduhom ta' kuljum għax qed isibu prezzijiet ferm u ferm aktar favorevoli.

Per eżempju, mediċini li jittieħdu biex ibaxxu l-cholesterol qegħdin kważi nofs prezz tal-prezz li jinstabu għall-bejgħ ġewwa pajjiżna.

Waħda mill-problemi kbar li l-poplu Malti u Għawdxi qed ikollu jiffaċċja b'mod regolari u li naqqret is-sors ta' l-għajxien tal-maġġoranza kbira tal- familji tagħna hija proprju dik tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Nerġa' nsemmi każ ta' żewġt aħwa li joqogħdu flimkien ġewwa l-Marsa, li t-tnejn għandhom diżabilita`, li meta taħdem il-kont tad-dawl u l-ilma tagħhom issib li matul dawn l-aħħar 12-il xahar se jkunu ħallsu b'kemm jiswew Lm400 f'konsum ta' dawl u ilma.

Iżda sfortunatament is-sussidju li ngħataw għal disgħa xhur - jiġifieri se jkunu ħallsu madwar Lm300 dawl u ilma - huwa ta' Lm27.44.

Effettivament huwa pwerili s-sussidju li tant u tant jiftaħru bih tan-naħa l-oħra u jgħidulna li hawn madwar 27,000 familja li jieħdu dan is- sussidju!

Huwa sussidju ċkejken li meta taħdmu lanqas biss ilaħħaq għal iktar minn 3% jew 4% tal-konsum.

Ma ninsewx li parti sostanzjali minn dak is-sussidju, jiġifieri fil-każ ta' dawn it-tnejn min-nies li semmejt, parti mis-Lm27.44 m'huwiex qiegħed bħala sussidju dirett fuq il-konsum.

Kulma hemm bħala sussidju dirett fuq il-konsum huwa Lm1.86 bħala rata sussidjata fuq l-ilma u għandek tnaqqis mis-surcharge ta' Lm9.20, li b'kollox jiġu madwar Lm11 minn Lm27, għax il-kumplament huwa sussidju fuq il-kera ta' l-arloġġ u tad- dawl.

Allura meta wieħed jikkonsidra dawn il-fatturi kollha jsib li s- sussidju fuq il-konsum ta' l-ilma kif ukoll it-tnaqqis mis-surcharge ilaħħaq rata ta' 3% tal-konsum, rata baxxa ħafna li kważi lanqas tiġġustifika x-xogħol eżaġerat li qed jieħu d-dipartiment tas-sigurta` soċjali biex ikun jista' jaħdem dawn is-sussidji.

Infatti matul dawn l-aħħar xhur kelli nipprova ngħin għexieren ta' familji li għandhom problemi soċjali, problemi ta' persuni b'diżabilita` fi ħdanhom li lanqas biss ikunu ħadu dawn il-vouchers.

Wara ħafna taħbit joħorġuhomlhom u ssib li s-sussidju huwa ftit ħafna u żgur li ma jissodisfax ix-xewqat u l-bżonnijiet ta' dawn il-familji.

Wara kollox l- iskop ewlieni u aħħari tas-sussidju huwa biex jgħin lil dawn il-familji li jikkonsmaw iktar dawl u l-ilma minħabba d-diżabilitajiet li għandhom.

Ma ninsewx li persuna b'diżabilita` fil-qafas ta' sidirha li tkun tbati minn problemi respiratorji u tkun trid tuża l-positive pressure ventilator - li hija tip ta' makna li tintroduċi iktar ossiġnu fit-tratt respiratorju b'mod pożittiv għall-gwadan ta' dak il-pazjent – tikkonsma iktar dawl minn ħaddieħor, għax dan ikun għaddej kontinwament sajf u xitwa.

Apparti minn hekk, dawn in-nies se jkunu qegħdin iħabbtu wiċċhom ma' l-għoli ta' ħajja ġenerali bħal kull wieħed u waħda minna li m'għandniex bżonnijiet speċjali.

Huwa fatt magħruf li l-poplu tagħna huwa wieħed mill-iktar popli ntaxxati fi ħdan l-Unjoni Ewroepa, u fl-istess ħin il-ħaddiema Maltin u Għawdxin kellhom waħda mill-iktar żidiet baxxi fil-pagi tagħhom fost il-ħaddiema tal- pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea.

Hemmhekk wieħed jista' japrezza kemm il- familji tagħna qalgħuha ħażin minn dan il-gvern li tista' tgħid ma ħallielhom l-ebda flus fil-but li jkunu jistgħu jużawhom b'ċerta flessibilita`.

Nista' nsemmi lista sħiħa ta' taxxi li ddaħħlu matul dawn l- aħħar snin taħt din l-amministrazzjoni.

Fost l-oħrajn, kellna żidiet ripetuti fuq l-ikel, il-ħwejjeġ, iż-żraben, ix-xorb u t-tabakk, id-dawl u l- ilma, il-fuel, affarijiet relatati mal-maintenance tad-djar, affarijiet relatati mal-qasam tas-saħħa u l-kura personali, affarijiet relatati mat- trasport u mal-komunikazzjoni, affarijiet relatati mar-rikreazzjoni u mal- kultura, u żieda fil-VAT minn 15% għal 18%.

Dan il-gvern kompla firex il-VAT fuq 400 prodott ġdid, rabat il-prezz tal- petrol u d-diesel mal-prezz internazzjonali taż-żejt liema prezz sfortunatament qed ikun rivedut kull xahar.

Daħħal l-eco-tax, għolla n- noll tal-karozzi tal-linja, daħħal sisa ta' 3% fuq l-ispejjeż kollha inkluż il-kiri relatati mas-servizzi tal-mobile telephones, żied il-passenger depature tax kemm-il darba għal kull vjaġġ li jibda minn Malta, għolla n- nollijiet tal-Gozo Channel, għolla l-prezz taċ-ċilindri tal-gass, għolla t- tariffi tat-telephones, għolla l-prezz tal-ħobż u għolla l-prezz tal- pitrolju.

Lista interminabbli li tirriżulta f'dan kollu li qed ngħid, li l- poplu Malti taħt dan il-gvern ġie magħsur bħal sponża li llum il-ġurnata ġibtuha qoxqox.

Issa f'dan il-budget il-gvern reġa' raxx ftit ilma biex forsi din l-isponża jerġa' jagħtiha daqsxejn ħajja u jerġa' jneffaħha, imma persważ li jekk u allaħares qatt jerġa' jitla' fil-gvern, l-istess partit se jerġa' jibda jagħsar dan il-ftit li jkun baqa' fl-isponża.

Sfortunatament jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn tabella tas-savings ratio li akkwistajt mill-Bank Ċentrali, wieħed isib li sas-sena 2004 is- savings ratio kien niżel drastikament għal 1%, fis-sena ta' wara kien reġa' ttella', b'mod artifiċjali jkolli ngħid, għal 5.8% minħabba r- ripatrijazzjoni tal-flus li l-Maltin kellhom mġemmgħin barra minn Malta u li kienu mħeġġin iġibu lura fi xtutna.

Iżda il-figura tas-savings ratio għas-sena 2006 ma ġietx ippubblikata għar-raġuni li s-savings ratio reġa' niżel.

Reġa' ġie kważi żero, tista' tgħid.

Jiġifieri hemmhekk wieħed japprezza b'mod iktar fattwali kemm il-poplu tagħna huwa magħsur tant li llum minn kull Lm100 li jaqla' m'hu qed iġemma' litteralment xejn.

Il-Ministru tat-Turiżmu Francis Zammit Dimech ftit qabel smajtu jirriferi għat-tessut tat-turiżmu ġewwa pajjiżna.

Jien mhux it-tessut tat-turiżmu ġewwa pajjiżna jinkwetani imma jinkwetani t-tessut soċjali għax minn hemmhekk trid tibda biex ikollok verament familji fis-sod kif iridu jbellgħu r-ross bil-labra tan-naħa l-oħra!

Illum il-ġurnata t-tessut soċjali huwa imgerrem minn dawn il-fatti li għadni kemm semmejt, u fl- opinjoni tiegħi u ta' ħafna, anke ta' wħud mis-soċjologi ewlenin li għandna f'pajjiżna, l-effetti negattivi li qed ikollna fil-ġenerazzjoni preżenti u li se jkollna fil-ġenerazzjonijiet futuri qed iseħħu minħabba żewġ raġunijiet prinċipali.

L-ewwelnett għandek żieda allarmanti fir-rata ta' separazzjonijiet, u l- fatt li iktar minn 40% tal-wild ġdid li jkollna f'pajjiżna huwa f'single parent families.

Imbagħad għandek il-problema l-oħra tat-tnaqqis fis- sostenn li n-nanniet kienu joffru lin-neputijiet tagħhom għax huma stess għandhom ċerti obbligi finanzjarji li għad iridu josservaw, u għalhekk ma jistgħux jibqgħu jieħdu ħsiebhom bħalma kienu jagħmlu qabel għax iridu jibqgħu jaħdmu.

Konsegwentement m'għadhomx f'qagħda daqstant komda li jkunu jistgħu jieħdu ħsieb in-neputijiet tagħhom.

Dawn l-effetti kollha qed iwasslu biex il-familji żgħażagħ Matlin u Għawdxin li għadhom qed irabbu qed ikunu iktar marsusin.

L-istess argument wieħed jista' janalizzah minn diversi angoli, fost l- oħrajn, id-dejn tad-djar Maltin u Għawdxin li żdied b'mod allarmanti wkoll.

Insibu li filwaqt li fis-sena 2001 il-household debt kien ilaħħaq għal 29% tal-prodott gross domestiku, fl-2006 – ħames snin wara –tela' għal 53%, jiġifieri kważi rdoppja.

Filwaqt li l-household debt fl-2001 kien proprju ta' 45% tad-disposable income, fis-sena 2006 tela' għal 74.4%.

Il-familji tagħna qed iżidu d-djun tagħhom għal żewġ raġunijiet prinċipali li llum nafuhom.

L-ewwelnett żieda stratosferika fil-prezzijiet tad-djar u tal- housing units, imbagħad għandek, kif għadni kemm semmejt, żieda in ġenerali fil-prezzijiet l-oħra ta' konsum ta' kuljum.

U jekk il-gvern, ikun min ikun, mhuwiex se jittekilja din il-problema bl-iktar mod head-on, il- problemi li għandna tant se jkomplu jfaqqsu li wisq nibża' li se jkollna problemi li żgur, u mhux forsi, qatt ma nkunu nistgħu noħorġu minnhom.

Proprju issa għax għandna x-xabla ta' Demokle qiegħda fuqna u qegħdin proprju lejlet l-elezzjoni ġenerali, il-gvern uża l-eżerċizzju ta' dan il- budget biex jipprova jagħti daqsxejn ta' solljev lil dawn il-familji li hu stess għoġbu jagħsar u jqaxqax matul dawn l-aħħar snin.

Fl-opinjoni tiegħi u anke ta' ħafna, wieħed mill-ikbar benefiċċji soċjali li dan il-gvern ma ndirizzax b'mod għaqli – u se ngħid għalfejn – huwa proprju ċ-children's allowance.

Jekk qabel kien hawn benefiċċju soċjali li jwieżen lill-familji Maltin u Għawdxi li kellhom il-kuraġġ u għad għandhom il-kuraġġ iġibu t- trabi fid-dinja, kien proprju ċ-children's allowance.

Imma nsibu li x- xabla ta' Demokle tal-partit Nazzjonalista waqgħet proprju fuq dan il- benefiċċju soċjali, u fuq medda ta' għaxar snin il-partit Nazzjonalista naqqas in-nefqa fuq iċ-children's allowance bi kważi Lm50 miljun.

Jekk naraw x'kienet in-nefqa taċ-children's allowance fl-1997, jiġifieri Lm20.5 miljuni, u nikkalkulaw it-tnaqqis sena b'sena minn din il-figura, proprju sa din is-sena li qegħdin fiha, insibu li comprehensively, f'daqqa t-tnaqqis jammonta għal Lm47.2 miljuni.

Illum il-ġurnata dan il-gvern għoġbu jerġa' jżid in-nefqa fiċ-children's allowance b'Lm5 miljuni u qed jippretendi li l-familji Maltin u Għawdxin iċapċpulu u jgħidulu grazzi.

Qiegħed jippoża ta' xi benefattur speċjali meta nafu li f'termini ta' children's allowance dan il-gvern ħadilhom Lm10, u issa qed jagħtihom Lm1 lura lill-familji ta' ġenerazzjonijiet sħaħ ta' tfal Maltin u Għawdxin!

Dan li jfisser, għax jekk qabel ħadilhom Lm50 miljun, issa qed jagħtihom Lm5 miljuni lura!

Dan li jfisser dan il-benefiċċju li tant smajna dwaru, Sur President!

U ma ninsewx li matul dawn l-aħħar għaxar snin kellek ġenerazzjonijiet sħaħ ta' tfal Maltin li ġew maqtugħin kompletament minn dan il-benefiċċju u li effettivament żgur li din kienet miżura li ma niżlitx tajjeb ma' dawn it- tfal kollha.

Għaldaqstant irrid nerġa' nenfasizza li llum il-ġurnata m'għadux il-każ li nippretendu li nitmejlu bin-nies b'mod faċli daqshekk.

Illum il-ġurnata kulħadd jaf jagħmel is-somom, grazzi għal-livell tajjeb ta' edukazzjoni li ngħataw iż-żgħażagħ u l-familji tagħna matul dawn is- snin.

Għalhekk ħafna minn dawn il-familji fiehmu li inutli issa jiġi l- gvern u jerġa' jagħtihom Lm1 lura mill-Lm10 li ħadilhom matul l-aħħar għaxar snin!

Jien ngħid li l-motto li ħriġna bih aħna fuq dan il-budget ta', too little, too late, l-iktar li jista' jiġi applikat huwa proprju għall-benefiċċju taċ- children's allowance, għax hemmhekk wieħed jara kemm qed nagħtuhom lura ftit ħafna minn dak li ħadnielhom u proprju tard ħafna għax, kif diġa` semmejt, meta ddaħħal il-means test fuq iċ-children's allowance fl-1995 kellek madwar 16,000 familja li kienu tilfu l-benefiċċju.

Apparti minn hekk, hemm argumenti soċjoloġiċi ta' kif se tingħata din iż-żieda li wieħed tajjeb jidħol fihom.

Għalkemm kulħadd se jibbenefika minn dawn il-Lm5 miljuni żieda f'termini ta' children's allowance kif hemm iddikjarat proprju fl-ispeech tal-budget, familji li jaqilgħu iktar se jkunu qed jieħdu persentaġġ akbar f'żieda fiċ-children's allowance.

L-istess eżempju li ppubblika l-prim ministru ma' l-ispeech tiegħu juri biċ- ċar li familji li jaqilgħu madwar Lm7,000 se jkollhom żieda ta' 33% fiċ- children's allowance tagħhom, u familji li jaqilgħu Lm10,000 se jkollhom żieda ta' 100%.

Mela tajba din!

Lil dawk li jaqilgħu iktar se nagħtuhom it-tripplu żieda ta' dawk li jaqilgħu inqas f'termini perċentwali!

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlux sens!

Wara li jkollok gvern li jittraskura għal għaxar snin ġenerazzjonijiet sħaħ ta' tfal Maltin u Għawdxin f'dak li għandu x'jaqsam ma' dan il-benefiċċju, li meta kien introdott minn gvernijiet Laburisti fis-snin sebgħin kien intenzjonat biex iwieżen l- ispejjeż li jkollhom il-familji - u l-iskop aħħari ta' dan il-benefiċċju għadu l-istess - kif qed terġa' tiddaħħal din iż-żieda, sfortunatament qed tiġi mdaħħla fuq termini soċjalment rigressivi.

U r-raġuni hija li dawk li l-aktar għandhom bżonn dan is-sostenn mhux qed jingħataw biżżejjed sostenn.

Hawnhekk ukoll wieħed jista' japprezza t-taħwid madornali li għandu dan il- gvern li tilef il-boxxla anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' raġuni soċjali ta' għalfejn tinħareġ ċerta għajnuna soċjali biex inkunu nistgħu nindirizzaw problemi li l-aktar li jkunu qed jiffaċċjaw familji fil-bżonn.

Imma sfortunatament, kif qed tingħata din iż-żieda fiċ-children's allowance, il-gvern proprju qiegħed iwieżen aktar lil dawk li l-inqas għandhom bżonn.

U r-raġuni hija waħda.

Dan il-gvern l-aktar li għasar kien lill-faxx tan-nofs tas-soċjeta`, u issa li ġejja l-elezzjoni u jrid iħabbat il-bibien ta' dawn il-familji biex jitlobhom il-vot irid jerġa' jibda jfuħ magħhom.

Din hija r-raġuni ewlenija!

Sur President, żieda dejjem hija żieda, u wieħed ma jistax isejħilha ħażina, imma kif se tiġi mħaddma issa fil-każ taċ-children's allowance se jkun hemm problemi akbar għax se tkun qiegħda toħroġ differenzi akbar fost il-familji Maltin u Għawdxin.

Għalhekk irrid nappella minn qalbi sinċerament biex dan il-gvern, meta jagħmel xi ħaġa, mhux jagħmilha b'mod reattiv kif issa drajnieh jagħmel, imma jippjanaha bl-aktar mod soċjalment għaqli, jippjanaha fuq terminu twil ta' snin ħalli fl-aħħar mill-aħħar dawn il-benefiċċji nużawhom bħala għodda ta' investiment soċjali għax hemmhekk inkunu nistgħu verament nieħdu l-frott meħtieġ tagħhom.

Sfortunatament dan huwa eżerċizzju politiku proprju għax waslet l-elezzjoni, u kif qed jingħataw dawn iż-żidiet żgur li mhux qed ikunu mmirati għal dawk in-nies li l-aktar għandhom bżonnhom.

Hemmhekk se jibqgħu problemi soċjali kbar u dawn il-familji li diġa` qegħdin lura se jitħallew jaqgħu aktar lura.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, meta titkellem fuq abbozz ta' liġi li se jdaħħal fis-seħħ il-miżuri tal-budget daqshekk viċin wara li tressaq il- budget, hemm it-tendenza li ż-żewġ naħat tal-Kamra jispiċċaw jgħidu l- istess affarijiet.

Fil-fatt hekk qed jiġri għax diġa` smajt ħafna repetizzjoni tad-diskorsi li saru.

Imma kultant ir-repetizzjoni hija neċessarja u għandha l-valur tagħha wkoll.

L-oppożizzjoni qiegħda tgħid li issa wasalna għall-elezzjoni ġenerali u allura l-gvern wara li għamel erba' snin jissikka qiegħed jiftaħ idejh biex ikun jista' jixtri l-vot tal-poplu Malti.

Din hija r-realta` kif taraha l-oppożizzjoni, pero` ma jfissirx li hija realta` attwali.

Dan il-gvern issa qiegħed jaħsad dak li żera'.

Jien dejjem għedt - u hija storja li ma tistax tmur kontriha - li l-pajjiżi ġodda li jidħlu fl-Unjoni Ewropea iridu jħallsu prezz.

Inti għandek ekonomija li hija protetta – f'kull pajjiż, tista' tkun l-Ingilterra, tista' tkun l-Italja – u f'daqqa waħda tiftaħ il-bibien u l-irwiefen tal- kummerċ għal dak il-pajjiż li jrid jikkompeti f'dinja li m'għadhiex protetta.

Jiena dejjem għedt – anke qabel dħalna fl-Unjoni Ewropea – li l- ewwel ftit snin fl-Unjoni Ewropea kienu se jkunu diffiċli, u fil-fatt hekk ġara.

Fil-fatt, jekk tħares lejn l-istatistika tal-gvern stess tara li l- unika sena fejn naqas l-ammont ta' nies jaħdmu kienet fl-2004 li hija s- sena li dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Wieħed jifhimha din għax ikollok monopolji antiki li spiċċaw.

Ovvjament meta l-gvern Malti nnegozja d-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea ħares 'il quddiem kemm jista' jkun biex jipproteġi dawn is-setturi u jagħtihom ċans jirriformaw ħalli jkunu jistgħu jikkompetu b'mod iktar faċli.

Ejja ngħiduha kif inhi.

Il-kompetizzjoni hija tajba, u jien kontra l- monopolji kważi f'kollox ħlief f'ċertu affarijiet żgħar, fejn f'pajjiż żgħir bħal Malta ma jagħmilx sens li jkollok proċess ta' kompetizzjoni.

Pero` fil-bidu kien dejjem ċar – bħalma ġara f'pajjiżi oħra – li se jkollok shortfall.

Fil-fatt, kif diġa` għedt, l-2004 kienet l-unika sena fejn naqas in-numru ta' nies jaħdmu.

Minn dak iż-żmien 'l hawn in-numru ta' nies jaħdmu baqa' tiela', pero` ma baqax tiela' sal-livelli li kienu fl- 2003, jiġifieri 138,000 ruħ.

Fil-fatt, fl-2004 niżel għal 137,000, imma minn dak iż-żmien 'l hawn in-numru ta' nies jaħdmu baqa' jiżdied kull sena b'mod li m'huwiex proporzjonali mas-snin kif kien qabel, imma kien hemm żieda kull sena.

Sa Ġunju ta' din is-sena kellna 140,000 ruħ jaħdmu.

Il-partit Nazzjonalista kien jaf bih dan, u qatt ma ħbejnieh.

Intqalu ħafna affarijiet qabel ma sar ir-referendum.

Ovvjament il-partit Laburista kien dejjem jippriedka li se taqa' d-dinja meta nidħlu fl-Unjoni Ewropea, imbagħad wara li dħalna għamel il-U-turn bħalma għamel f'ħafna affarijiet oħra.

Konna nafu li se jkun hemm perijodu ta' diffikulta` u ma bżajniex, imma indirizzajnieha din id-diffikulta`.

Għalhekk insostni li dan m'huwiex budget għax waslet l-elezzjoni.

Dan huwa l-budget li hu għax il-gvern tant mexa b'mod serju li mill-2004 'l hawn irnexxielu idaħħal lil pajjiżna fl- ewro.

Il-fatt li se nidħlu fiż-żona ta' l-ewro fl-1 ta' Jannar li ġej huwa ċertifikat mill-Unjoni Ewropea li l-ekonomija, il-finanzi u l-budget tagħna huma fis-sod.

Mhux biss se jernixxilna nidħlu fiż-żona ta' l-ewro, imma rnexxielna nidħlu fiż-żona tax-Schengen.

Din importanti minkejja li l- oppożizzjoni ftit jitkellmu fuqha.

Tajjeb ngħidu li l-gvern Malti irnexxielu, b'effett minn ftit ġimgħat oħra, jibda jżarma l-fruntieri bejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea u Malta.

Dak ifisser li bniedem li jmur f'dawn il-pajjiżi, la jkun ippreżenta l- passaport f'Malta, ma jridx joqgħod jerġa' joqgħod fil-queue biex juri l- passaport f'dawn il-pajjiżi.

L-agreement ta' Schengen - u jien irrid nifraħ lill-gvern Malti li rnexxielu f'qasir żmien jikseb dan il-vantaġġ għal pajjiżna – se jagħti vantaġġi kbar lill-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Se nibdew bil-fruntieri tal-baħar.

Illum jekk tmur Sqallija bil-baħar għandek madwar siegħa sakemm tgħaddi mill-passport control.

Ħalliha li dawn bil-kemm iħarsu lejn il-passaport u tibqa' għaddej, għax lanqas biss jittimbrawh, pero` trid toqgħod fil-queue biex jaraw il-passaport!

L-ewwel li se jitneħħew huma l-kontrolli fuq l-ivvjaġġar bil-baħar.

Allura, kif nidħlu fiż-żona ta' Schengen minn hawn u ftit ġimgħat oħra, fejn għandu x'jaqsam ma' trasport bil-baħar, bħal meta naslu Sqallija, ma jkun hemm bżonn nippreżentaw xejn.

Jista' jkun hemm xi nies li l-pulizija Taljana jkollha suspett fihom fuq attivita` kriminali li jistgħu jiġu mitluba biex jippreżentaw id-dokumenti.

Pero` nies bħali u bħalek li jkunu fuq dawn il-vjaġġi normali jkunu jistgħu jaqbdu u jidħlu fil-portijiet Taljani mingħajr problemi ta' xejn.

Fi ftit xhur oħra dan il-vantaġġ se jiġi estiż ukoll għall-ivvjaġġar bl-ajru.

Ħafna drabi meta tkun bejn ajruport u ieħor titlef ħafna ħin toqgħod tistenna biex terġa' tgħaddi mit-timbrar tal-passaport.

Dan kollu se jispiċċa ladarba Malta tidħol fl-agreement ta' Schengen fejn l-ivvjaġġar se jkun ħafna iktar faċli għalina l-Maltin ħlief f'dawk il-pajjiżi li m'humiex membri ta' Schengen, bħall-Ingilterra.

Dan kollu huwa frott ta' dak li għedna li se naħsdu, bħalma huwa frott it-€850 miljun f'dawn is-seba' snin li ġejjin li rnexxielna nġibu għax aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Kieku ma konniex membri ta' l-Unjoni Ewropea dawn it-€850 miljun ma konniex narawhom b'nemes!

Dan kollu huwa frott ta' l-ippjanar tal-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Wieħed mill-frott importanti huwa li minn hawn u xahar u nofs ieħor Malta se ssir membru ta' l-euro zone.

Li ssir membru tal-euro zone jfisser li l- finanzi tal-pajjiż sejrin tajjeb u li l-budget tal-pajjiż huwa bbilanċjat.

Nafu li hemm il-kriterji ta' Maastricht li jisforzaw lill-gvern, ikun min ikun il-gvern, immexxi mill-partit Nazzjonalista jew mill-partit Laburista, li mill-mument li nidħlu fiż-żona ta' l-ewro tidħol dixxiplina fiskali u ekonomika importanti għall-pajjiż għax il-gvern tal-ġurnata ma jistax jibqa' jilgħab bil-budgets u jidħol f'dejn bħalma kien isir fil-passat.

Nafu li meta spiċċa Dr Alfred Sant mill-gvern id-dejn fil-pajjiż kien ta' Lm150 miljun.

Illum dak it-tip ta' dejn ma jistax isir għax il-Bank Ċentrali Ewropew ikun qed jgħasses il-politika fiskali tal-gvern Malti.

Jiġifieri jekk ġabet ħaġa tajba l-ewro ġabet il-fatt mil-lum 'il quddiem se jkun hemm id-dixxiplina fil-finanzi.

Kieku l-ekonomija f'pajjiżna miexja ħażin kieku l-gvern ma kienx ikun jista' jiftaħ idejh daqskemm fetaħ f'dan il-budget.

Ir-raġuni li l-gvern fetaħ idejh hija proprju għax l-ekonomija sejra tajjeb.

Naħseb aħna wieħed mill-ftit pajjiżi fl-Unjoni Ewropea li għandna growth fil-GDP ta' 3.6%.

Il- parti l-kbira minnhom ikunu 1% jew 2%, imma ftit huma l-pajjiżi li jkollhom dan it-tip ta' tkabbir fl-ekonomija tagħhom.

Appuntu l-gvern seta' jieħu dawn il-miżuri li ħa għax l-ekonomija sejra tajjeb.

Mhux se noqgħod nirrepeti għax għadna kemm għamilna diskussjoni twila dwar il-budget u kulħadd qal li kellu jgħid, pero` tajjeb li nsemmu ż-żieda fiċ-children's allowance, ir-review tal-bands tat-taxxa li laqtu ħafna nies, iż-żieda ta' Lm1.50 għall-għoli tal-ħajja u ħafna żidiet oħra li ngħataw lill-familji, lill-pensjonanti li ħadu ż-żieda kollha, u l-miżura li meta wieħed jilħaq l- eta` tal-pensjoni jista' jibqa' jaħdem u jieħu l-pensjoni sħiħa.

Dawn huma kollha miżuri li kieku pajjiżna ma kienx miexi 'l quddiem bid- dixxiplina ta' l-ewro li diġa` qegħdin taħtha, ma kienx ikun possibbli li jsiru, lanqas kieku ridna.

Hawnhekk naraw is-serjeta` tal-gvernijiet, għax qabel il-gvernijiet setgħu jilagħbu bil-munita u jidħlu fid-dejn, imma llum ma jistgħux jagħmluha iżjed.

Hawnhekk se tidħol serjeta` fil-budgeting u għalhekk ngħid li l-Labour party se jkollu l-problemi.

Jien m'iniex profeta imma nissuspetta - jista' jkun li għandi żball - li għalkemm ir- riżultat ta' l-elezzjoni jkun close, il-Labour party se jitlifha din l- elezzjoni u se jitlifha għax m'għandux kredibilita`.

Il-Labour party m'għandux kredibilita` minħabba l-mod kif jitkellem.

Tilef il-kredibilita` fil-passat għax għamel ħafna U-turns.

Sa ċertu punt kulħadd jagħmel xi U- turn fil-ħajja, pero` ma tistax tagħmel U-turn wara l-oħra!

Ibda minn xiex trid, kunsilli lokali, Unjoni Ewropea, l-ewro, kull ħaġa li saret, kien hemm U-turn fuqha!

Ma tistax tagħmel dawn il-U-turns kollha u żżomm il- kredibilita` mal-poplu.

Il-poplu Malti ma jsibx lill-partit Laburista kredibbli, u dik hija l-problema bażika tal-partit Laburista.

Jien ilni ndur djar minn Jannar li għadda u n-nies jgħiduli li huwa partit li l-politika tiegħu ma tatx frott u m'hijiex kredibbli.

Pero` jekk il- Labour party jitla' fil-gvern se jkun marbut bid-dixxiplina finanzjarja tal- ewro bħalma jkun marbut kull gvern, u jekk il-pajjiż jaqla' Lm20 il-pajjiż irid jonfoq Lm20, u ma jistax jonfoq Lm25 u jtella' d-dejn.

Irid bilfors ikun marbut, give or take 1%, li jibbilanċja l-budget tiegħu.

Skond kalkolazzjonijiet li għamel il-ministru tal-finanzi bil-wegħdiet li qed jagħmel il-Labour party li jnaqqas is-surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, li minnha l-Enemalta qed iddaħħal madwar Lm30 miljun, u li jneħħi l- income tax fuq l-overtime, li minnu l-gvern qed idaħħal ammont sostanzjali wkoll, il-kaxxa ta' Malta se jkollha shortfall ta' Lm115-il miljun.

Jien nixtieq inkun naf kif u minn fejn se jiġi budget ibbilanċjat b'dan ix- shortfall ta' Lm115-il miljun!

Xi ħaġa trid ittir!

Il-kap ta' l- oppożizjzoni qal li Lm15-il miljun se jiġu jiswew.

Il-miżura tas-sussidju fuq is-surcharge biss se tiġi tiswa Lm15-il miljun, imma anke jekk huma Lm15-il miljun biss, li m'humiex, irrid inkun naf minn fejn se jiġu dawn il- Lm15-il miljun.

L-aħħar li kien fil-gvern il-Labour party kien tela' wara li għamel ċerti wegħdiet, fosthom li jneħħi l-VAT, imma minflok daħħal is- CET.

Kellu jdaħħalha bilfors, għax jekk tneħħi xi ħaġa trid iddaħħal xi ħaġa oħra minflokha.

Qal li se jneħħi l-cash registers, u dawn baqgħu hemm!

(Interruzzjonijiet) Le, għedtu jew tajtu x'tifhmu li se jitneħħew il-cash registers!

Għalhekk irbaħtuha l-elezzjoni ta' l-1996 u għall-ebda raġuni oħra!

L-elezzjoni ta' l-1996 irbaħtuha għax you tricked the people into thinking li se jitneħħew il-cash registers, u l-cash registers ma tneħħewx!

Pero` dik kienet l-intenzjoni, dak kien il-messaġġ!

Fiċ-ċirkostanzi jien, bħala ċittadin, nistaqsi lil-Labour party minn fejn se jġib il-flus għal dawn il-miżuri li qed isemmi li se jnaqqsu l-flus mill- kaxxa ta' Malta.

Se terġa' ssir xi forma ta' taxxa bħas-CET?

Issa ma tistax, pero` l-VAT tista' titla'.

Ma nafx x'se jagħmel il-Labour party, pero` hija option.

Jista' jerġa' jibdel l-income tax bands il-Labour Party.

M'hu qed jgħid xejn issa, pero` it's an option!

L-istipendju ta' l- istudenti se jerġa' jintmiss?!

Fuq dan hemm silenzju kbir.

Jekk m'huwiex se jintmiss nieħu gost li tgħidu li mhux se tmissuh, għax meta l-Labour party kien fil-gvern bejn l-1996 u l-1998 fil-fatt neħħa l-istipendju ta' l- istudenti.

Mela jien bħala ġenitur li għandi t-tfal tiegħi waslu biex jidħlu l-universita` nixtieq inkun naf x'se jagħmel il-Labour party.

Jekk se jħallih, so well and good!

Sur President, nerġa' ngħid li jekk il-Labour party jagħmel dawk il-miżuri jrid idaħħal it-taxxi minn x'imkien ieħor.

Mela hawn irridu noqogħdu attenti għax il-Labour party diġa` kien fil-gvern u tefa' l-ekonomija ta' Malta fl-inkwiet.

Tant hu hekk li spiċċajna b'dejn ta' Lm150 miljun, u jekk idaħħal il-miżuri li qed isemmi jrid iġib it-taxxi minn x'imkien ieħor.

Niftakru l-famużi 33 taxxa li kien għamel il-Labour party.

Mela jekk il- Labour party iżomm il-wegħdiet li qed jagħmel, bħala ċittadin irrid nistenna li f'daqqa waħda se nsib numru ta' taxxi indiretti biex jagħmlu tajjeb għax-shortfall li l-ministru tal-finanzi qed jikkalkula li huwa Lm115-il miljun.

Lili kif se jolqotni dan?

Jien nista' nafda lil-Labour party jekk ma jridx jgħidli minn fejn se nagħmlu tajjeb għal din ix- shortfall?!

Tajjeb li tgħid li se tagħmel l-affarijiet, pero` trid tgħidli kif se tagħmel tajjeb għax-shortfall, għax inkella m'iniex se nissogra naħtaf iċ-ċirasa li ddendilli u meta jitla' gvern Laburista nispiċċa nħallas qares għaliha!

Il-Labour party huwa silenzjuż fuq din.

Hawn caveat serju, Sur President!

Hawnhekk irrid infakkar lil-Labour party li l-partit soċjalista Franċiż tilef l-elezzjoni presidenzjali għax qabel l-elezzjoni, il-kandidat Segolène Royal kienet għamlet ħafna wegħdiet, ovvjament bil-blessing tal- partit tagħha.

Pero` meta ġejna għas-si u n-no quddiem l-elettorat Franċis, kull darba li l-kandidat li jirrappreżenta l-blokk politiku tal-partiti fuq iċ-ċentru lemin ġo Franza poġġa lil Segolène Royal on the spot biex tgħid minn fejn kienet se ġġib il-finanzi, din kienet toqgħod iddur mal-lewża, kif qed jagħmel il-Labour party illum, u ovvjament il-poplu Franċiż ma kien impressjonat xejn.

U hekk se jiġri lil-Labour party illum, għax qiegħed jgħidilna li se jnaqqas, pero` bis-sistema ta' l-ewro mhux qed jgħidilna minn fejn se jġib id-differenza.

U qegħdin nitkellmu fuq zero sum game, jiġifieri li tnaqqas minn naħa trid iżżidu fuq oħra!

Il-Labour party għandu tendenza wkoll li jinqata' mir-realta` għax isemmi affarijiet li lanqas jekk irid jagħmilhom ma jista' jagħmilhom.

Per eżempju, jien mill-ewwel xammejtha stramba li l-Labour party kien qed jikkritika lill-gvern għax għamel il-VAT fuq l-edukazzjoni.

Fil-fatt m'hemmx VAT fuq l-edukazzjoni, u diġa` għednieha din, pero` hemm VAT fuq affarijiet li jistgħu jintużaw għall-edukazzjoni u jistgħu jintużaw għal affarijiet oħra b'rata li konna nnegozjajna ta' 5%.

Hija rata li hija imposta mill-kummissjoni Ewropea, imma mhux il-gvern Malti jiddeċiedi fuq dawn l-affarijiet.

Sa ċertu punt wieħed jifhimha, għax jien nista' nixtri mejda u ngħid li rridha biex it-tfal tiegħi jagħmlu l-homework fuqha u nitlob lura l-VAT ta' l-edukazzjoni.

Jiġifieri wieħed jifhem li l-kummissjoni Ewropea trid taqta' linja x'imkien.

Biss li l-Labour party joħroġ jgħid li din il-VAT se jneħħiha hija waħda mill-ikbar ħmerijiet li jista' jagħmel għax dik mhijiex materja tal-gvern Malti.

X'inhu vatable u x'mhuwiex m'hijiex materja tal-gvern Malti.

Jista' jinnegozja, pero` ma jistax jiddeċiedi.

Dik hija deċiżjoni tal-European Commission.

U għalhekk jien inħobb nuża l-kelma "dysfunctional" fejn jidħol il-Labour party.

Il-kelma "dysfunctional" forsi tidher kelma diffiċli, pero` f'dan il-każ tfisser partit li ma jistax jaħdem, mhux se jiffunzjona tajjeb, m'hemmx ingranaġġ.

Jista' jkollok familja, jista' jkollok organizzazzjoni, jista' jkollok business, u jista' jkollok azjenda disfunzjonali.

Fl-opinjoni tiegħi l-partit Laburista huwa disfunzjonali, mhuwiex qed jingrana, mhuwiex qed jaħdem, għax dawn huma żbalji that shout out.

Min hu intiż f'dan ix-xogħol u min jaf l-affarijiet mill-ewwel jinduna bihom.

Huma żbalji li f'dan il-livell, fil-livell tal-kap ta' l-oppożizzjoni, qatt ma misshom saru, għax jekk jaf l-affarijiet tiegħu kulma jrid jagħmel hu li jċempel l-uffiċċju ta' l-Unjoni Ewropea f'Malta u jistaqsi.

Jien m'għandix dubju li jekk irid jiksibha l-informazzjoni.

Għandhom deputati fil- parlament Ewropew ukoll, u huwa faċli biex jiksbuha.

Il-fatt li m'għamluhiex juri li they are trying to take people for a ride.

Qed jipprovaw jidħqu bin-nies!

Għalhekk qed nitkellem fuq din in-nuqqas ta' kredibilita`.

Meta jiġi biex jagħżel min se jerġa' jkun fil-gvern, il- poplu Malti irid iħares lejn il-kredibilita` tal-mexxejja li għandu quddiemu, u m'għandix dubju li Dr Gonzi jirbaħ ħafna fuq Dr Alfred Sant f'dik li hija kredibilita`.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni ħareġ bil-famuża saying "Who dares wins".

Din għedtha diġa`, u nerġa' ngħidha.

Who dares wins hija l-motto ta' l- ispecial air service Ingliż li hija parti mill-armata Ingliża.

Min jissogra jirbaħ fiha l-verita` tagħha, imma dejjem jekk il-kalkolu jkun imkejjel, dak li ngħidulu bl-Ingliż "a calculated risk", u mhux jekk taqbad u tagħmel l-affarijiet bl-addoċċ, għax meta tagħmel hekk tispiċċa tagħmel xi froġa.

Jekk jien ngħid who dares wins u naqbeż minn fuq il-palazz u nipprova niddendel għal ġot-tieqa mingħajr ma jkolli safety harness bħalma jagħmlu ta' l-SAS, biex nuża l-istess eżempju, il-propabbilta` hi li nibqa' nieżel sat-triq u nikser għonqi.

Mela who dares wins, dejjem jekk il-kalkolu jkun imkejjel; a calculated risk!

Il-Labour party qed jgħid who dares wins.

Pero` f'dawn l-aħħar snin, mhux f'dawn l-aħħar ħames snin biss, il-ħamsa ta' qabilhom u ta' qabilhom, min veru għamel a calculated risk biex itejjeb il-kwalita` tal-ħajja tal-Maltin u l-Għawdxin kollha?

Fi żmien il-Labour party, meta d-demokrazija f'pajjiżna kienet mhedda - mhux il-Labour party tal-lum għalkemm għad hemm xi ftit li kienu preżenti dak iż-żmien - min kien il-partit li ddefenda u ssogra?

Kien il-partit Nazzjonalista.

Immur pass qabel dak.

Biex sirna indipendenti, min kien il-partit li ġġieled għall-indipendenza f'pajjiżna b'ruħu u b'ġismu, bi snienu u anke b'ħafna tbatija personali?

Kien il- partit Nazzjonalista!

Meta ġejna biex indaħħlu l-kunsilli lokali min kien il-partit li wera fiduċja u ssogra jagħmel l-esperiment tal-kunsilli lokali?

Kien il-partit Nazzjonalista.

Biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea, min kien il-partit li verament issogra?

Veru li sogru kkalkolat, imma kien sogru, għax anke wara li dħalna kien hemm il-problemi x'niffaċċjaw fl-ekonomija.

Min kien dak il- partit li ssogra u rebaħ?

Kien il-partit Nazzjonalista.

Min kien dak il- partit li kellu l-viżjoni li jissogra biex jasal ħalli f'pajjiżna ndaħħlu l- ewro?

Min kien dak il-partit li ssogra meta għamilna l-agreement ta' Schengen u biex ntejbu l-ekonomija tagħna u nirbħu €850 miljun f'għajnuna?

Kien il-partit Nazzjonalista, għax kieku kien għall-partit Laburista dan ma kien jissogra xejn!

Kieku ma ssograjniex fuq din l-issue ta' l-Unjoni Ewropea - għax kien fiha sogru - kieku llum għadna bil-Lm1.5 miljuni li kien semma l-Labour party meta kien fil-gvern bejn l-1996 u l-1998, u ħafna mill-proġetti li għandna madwarna, ħafna miż-żieda fl-impjiegi u ż-żieda fil-prodott gross domestiku konna narawha biss fil-films u noħolmu biha, imma ma konna narawha qatt b'mod attwali!

Jekk kien hemm xi ħadd li ssogra u ssogra b'mod kalkolat ma kienx il-Labour Party, għax dan bil-qiegħda fuq ix-xatba kien u bil-qiegħda fuq ix-xatba baqa', u qagħad jitfa' t-tadam minn fuq ix-xatba u jgħajjarna.

Aħna tal-partit Nazzjonalista għamilna x-xogħol kollu, u allura jekk hemm xi ħadd li ħaqqu jerġa' jkun elett f'din l-elezzjoni li ġejja huwa l-partit Nazzjonalista.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, huwa interessanti li fid-diskussjoni dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri tal-budget ippreżentat mill-gvern Nazzjonalista, tan-naħa l-oħra iktar qed jiddiskutu proposti tal-partit Laburista milli l-proposti li ppreżenta l-gvern stess.

Dan nieħdu pjaċir bih għax ifisser li l-proposti tagħna qed jaslu u l-poplu qed jifhem iktar il-proposti li qed iressaq il-partit Laburista għall-konsiderazzjoni ta' l- elettorat Malti.

Għaldaqstant ma nafx jekk għandix nimxi fuq id-diskors li ppreparajt jew nagħti r-reazzjoni tiegħi għad-diskorsi li smajna llejla.

Per eżempju, il-Ministru Zammit Dimech fl-intervent tiegħu staqsa x'se tagħmel l-oppożizzjoni fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna meta kien qed isemmi miżuri li jitkellmu dwar il-kultura u l-isport.

L-ewwelnett ngħidlu li l-miżuri msemmija fil-budget dwar il-kultura u l- isport ma jissemmewx fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għax dawk se jidħlu b'avviżi legali kif spjega s-segretarju parlamentari Tonio Fenech.

Pero` aħna bħala partit diġa` għamilna l-proposti tagħna fuq il-kultura u l- isport, u jekk kien hemm xi ħadd li kiteb dawk il-miżuri fil-budget naħseb li aħna bħala partit għandna mertu li qajjimna diskussjoni fuq l-aspett kulturali u sportiv, għamilna l-proposti tagħna diġa` bil-miktub xhur ilu, u l-gvern issa ressaqhom fil-budget ukoll.

Lill-Ministru Zammit Dimech ngħidlu wkoll li l-oppożizzjoni se tagħmel bħalma għamlet kull oppożizzjoni oħra, inkluż l-oppożizzjoni Nazzjonalista, meta tressqu leġislazzjonijiet ta' dan it-tip, u allura m'għandux għalfejn joqgħod jinkwieta x'se tagħmel l-oppożizzjoni.

Smajna wkoll diskussjoni li ħaditna lura fis-snin.

Jien iktar nippreferi li nħares 'il quddiem milli lura, pero` ċerti kummenti ma nistax inħallihom għaddejjin.

Per eżempju, dejjem jgħidulna li gvern Laburista ta' sena u nofs daħħal ma nafx kemm-il taxxa.

Imma nixtieq nistaqsi kemm minn dawn il- famużi taxxi neħħa gvern Nazzjonalista, pero` magħhom jagħmlu lista wkoll ta' kemm taxxi u tariffi u affarijiet oħrajn żdiedu mill-1998 sal-lum taħt amministrazzjoni Nazzjonalista!

Naħseb li r-risposta toħroġ waħedha, għax minn dawk il-famużi taxxi li jgħidu li daħħal gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 ma neħħew xejn, imma biddlu l-isem jew qed jidħlu minn x'imkien ieħor.

L-Onor.

Karl Chircop semma parti mil-lista twila li ma tispiċċa qatt.

Daħħlu taxxi ġodda, tariffi u elf ħaġa oħra li lill-poplu Malti u Għawdxi għakksuh iktar finanzjarjament!

Sur President, qed jikkritikawna fuq il-U-turns, meta l-income tax kienet waħda mill-iktar affarijiet li l-partit Nazzjonalista kien jikkritikana fuqha.

Kienu jsemmu l-bolla balla u affarijiet oħra, u llum jekk naraw id- dħul tal-gvern mill-income tax insibu li huwa wieħed mill-ogħla dħul tiegħu!

Jekk naraw is-sigurta` soċjali, il-bolla balla, din saret bomba sħiħa li l-ħaddiem Malti qed ikollu jħallas.

Dawn mhux U-turns?

Nistieden lill-Onor.

Asciak jgħidilna jekk dawn humiex U-turns!

L-Onor.

Asciak qal ukoll li m'għandniex kredibilita`.

Allura huma għandhom kredibilita` meta nisimgħu lill-prim ministru u esponenti oħrjan tal-partit Nazzjonalista jgħidulna li qed jirnexxielhom jikkontrollaw jew addirittura jnaqqsu l- għoli tal-ħajja?

Staqsu lill-ħaddiema tal-VF u fabbriki oħrajn li spiċċaw barra minħabba li għalqu l-fabbriki tagħhom dwar il-kredibilita` tal-gvern!

Dawn kienu irċevew ittra mingħand il-kap Nazzjonalista ta' dak iż-żmien fejn qalilhom li bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea x-xogħol tagħhom kien iggarantit.

Mur ara ssibx dawn il-fabbriki llum jew jekk għalqux!

Sur President, nistgħu nistaqsu lill-kaċċaturi dwar il-kredibilita` tal- gvern wara li kienu wegħduhom li xorta jistgħu jkomplu jipprattikaw id- delizzju tagħhom meta jridu, minkejja s-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea u minkejja li kienu jafu x'jgħidu d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Staqsu liż-żgħażagħ dwar il-kredibilita` tal-gvern li kienu qalulhom li taħt il- Labour Party lanqas dawra bil-karozza ma tista' tmur.

Kienu bagħtulhom ittri fejn tkażaw għax gvern Laburista għolla l-petrol u d-diesel.

Għidulhom liż-żgħażagħ li bgħattulhom l-ittri jekk hijiex kwestjoni ta' kredibilita` jew le l-fatt li l-partit Nazzjonalista fil-gvern għolla dawn l-affarijiet ukoll!

Dawn huma fatti għax intbagħtu ittri fid-djar biex jipprovaw jgħidulna li dawn l-affarijiet ma kenux se jiġru, imma fil-fatt ġraw taħt il-partit Nazzjonalista!

Nistieden lill-esponenti tal-gvern jgħidulna x'kien jgħid il-partit Nazzjonalista qabel kull elezzjoni dwar minn fejn kien se jġib id-dħul tiegħu u issa jridu li aħna ngħidu minn fejn se nġibu d-dħul tal-gvern biex niffinanzjaw il-proposti li qed nagħmlu.

L-ewwelnett mhux se jqumu Lm115- il miljun - l-ammont li b'xi mod jew ieħor bażwar il-gvern biex jaqdi l- programm li sar fuq il-PBS il-ġimgħa li għaddiet – imma, kif qal il-kap ta' l-oppożizzjoni, l-erba' proposti tagħna bejn wieħed u ieħor se jiġu LM15-il miljun.

Imbagħad biex jitfgħu d-dubji jibdew jistaqsu: Allura biex jiffinanzja dan kollu l-gvern Laburista x'se jagħmel, se jerġa' jmiss il- bands ta' l-income tax?

Jibdew jiżirgħu ħafna biża'!

Jien diġa` rċevejt telefonati, per eżempju, dwar x'qed jingħad f'ċerti istituzzjonijiet edukattivi fuq l-istipendji.

Anke l-kelliem ta' qabli staqsa jekk il-partit Laburista hux se jerġa' jaqbad ma' l-istipendji.

Le, il-partit Laburista diġa` għamilha ċara, qiegħda miktuba iswed fuq l-abjad fuq id-dokument tagħna dwar l-edukazzjoni li l-istipendji mhux se jintmissu.

Se jibqgħu hemmhekk.

Din mhux qed ngħidha jien bid-diskors imma qiegħda miktuba fid-dokument tagħna.

Id-dokumenti tagħna jifluhom, pero` huma choosy ħafna x'jikkwotaw.

Ċertament hemm min għandu intenzjoni li jaqbad ċerti diskussjonijiet bla bażi ta' xejn u jitfa' ċerta biża' li l- gvern Laburista se jagħmel hekk u se jagħmel ħaġa oħra.

Tajjeb li bħala politiċi nikbru ftit!

Il-gvern u l-partit Nazzjonalista – li huma ħaġa waħda fl-aħħar mill-aħħar – qed jagħmlu ħafna enfasi fuq il-budget b'reklami 'l hemm u reklami 'l hawn, jibagħtu leaflets b'ħafna kuluri sbieħ fid-djar tan-nies biex jipprovaw jispjegaw x'fih il-budget.

Naraw billboards li jgħidu budget fis- sod u familji fis-sod u reklami fuq www.budget 2008.com.mt il-ħin kollu għaddejjin fuq ir-radios.

Wasalna f'dan l-istat ta' paniku sħiħ tant li l- gvern qed jipprova, b'kull mezz possibbli, ifakkar lin-nies fil-budget.

Kieku qed jibgħat, bħalma bagħat fid-djar, leaflets biex jinforma lin-nies x'fih il-budget, tifhimha.

Naturalment mit-taxxi tiegħi u tiegħek, Sur President, qed jibagħtu dan il-leaflet mimli kuluri u b'ħafna diskors!

Pero` mbagħad naraw il-billboards - li wkoll sar mit-taxxi tiegħi u tiegħek, Sur President – bil-kliem "budget fis-sod".

X'informazzjoni fih dan?!

M'hemm l-ebda informazzjoni, imma sempliċement għandek il-website biex tagħmel ir-reklam b'mod komplut.

Qed jagħmlu dan l-għagħa biex jipprovaw iqabbdu l-budget, għax fl-aħħar mill-aħħar in-nies draw li tal-partit Nazzjonalista budget is-sena kollha.

Għada naraw x'se jinqala'!

Forsi togħla xi tariffa minn naħa, jogħla xi noll minn x'imkien ieħor!

Taxxi deħlin minn awtorita` jew oħra bl-iskuża li issa l-gvern m'għandux x'jaqsam ma' l-awtoritajiet!

Imma jekk tara fuq min jgħabbu l-ispejjeż dawn l-awtoritajiet, ċertament issib li huma l-familji u n-negozji.

Il-gvern Nazzjonalista jipprova jitbiegħed minnhom, pero` żgur li hemm l-id tal-gvern warajhom għal diversi raġunijiet.

L-ewwelnett għax l- awtoritajiet jirrispondu lill-gvern, u t-tieni nett għax l-awtoritajiet huma maħtura mill-gvern.

U jien m'għandi l-ebda dubju li l-gvern ikun informat minn qabel dwar dak li l-awtoritajiet ikunu se jagħmlu.

Pero` jekk naraw meta sirna konxji tas-sitwazzjoni finanzjarja ta' pajjiżna, ma nistgħux naħarbu l-fatt li kien proprju fl-1995, wara l-famuż memo ta' l-ex-ministru tal-finanzi John Dalli, li kienet xegħlet il-bozza ħamra dwar il-finanzi pubbliċi.

Huwa qerq min-naħa ta' ċerti kelliema tal- partit Nazzjonalista li jipprovaw jaħbu dan u qisu bejn l-1996 u l-1998 sar sfreġju fil-finanzi tal-pajjiż.

Mhux veru, għax l-isfreġju beda minn qabel, għax jekk għas-sena 1996 id-deficit tal-pajjiż kellu jkun ta' madwar Lm32.9 miljuni spiċċa biex kien kważi Lm95 miljun, tliet darbiet aktar minn dak proġettat.

Mhux ta' b'xejn allura li l-ex-ministru tal-finanzi John Dalli fl-1995 qal: Il-finanzi tal-pajjiż ħarbu minn idejna bħala partit, u rridu naraw x'se nagħmlu.

Il-prim ministru qallu: Tħabbel rasek xejn, nagħmel elezzjoni.

U għamel elezzjoni f'Ottubru ta' l-1996 mingħajr ma ppreżenta l-budget biex ma toħroġx l-istampa reali tal-finanzi tal-pajjiż.

Imbagħad bil-wiċċ tost kollu jiġu jgħidu li l-partit Laburista ħaffer il- ħofra, il-famuża ħofra!

Sirna konxji mill-qagħda ħażina fil-finanzi tal-pajjiż minn qabel l-1996, u naħseb li mhux biss id-deficit kien tliet darbiet aktar, imma anke d-dejn kiber fuq li kiber.

Illum jgħidulna li dak kien kollu investiment.

Naturalment inti ma tistax tagħmel jew tagħti minn dak li ma jkollokx, u jekk il-pajjiż ma kienx qed jiġġenera ġid, naħseb wieħed kellu jkun aktar kawt.

M'iniex qed ngħid li ma kellux isir investiment.

Kellu jsir l- investiment li kien meħtieġ bla dubju ta' xejn, imma min kien imexxi l- pajjiż dak iż-żmien kellu joqgħod aktar attent kif jitmexxew il-finanzi pubbliċi.

Illum qed jgħidulna li l-finanzi huma fis-sod.

Jien nitfixkel hawnhekk u nistaqsi: Kienu fis-sod qabel l-elezzjoni jew saru fis-sod issa?

Għax jekk kienu fis-sod qabel l-elezzjoni, allura llum il-finanzi ma nafx għalfejn qed jgħidulna li reġgħu qegħdin fis-sod.

Jekk qegħdin fis-sod illum u mhux qabel l-elezzjoni, allura dak iż-żmien kienu qegħdin iqarrqu bil-poplu Malti u Għawdxi.

Qed jgħidulna li llum għandna ċertifikat ta' l-Unjoni Ewropea, pero` l-istess Unjoni Ewropea tgħidilna li lħaqna ċerti kriterji minħabba l-one-offs għax il-gvern ipprivatizza u biegħ ċerti assi.

Imma ladarba biegħhom, m'għadhomx aktar tiegħu!

Allura l-istess Unjoni Ewropea twissina noqogħdu attenti, għax għalkemm ilħaqna l-kriterji ta' Maastricht biex wieħed jidħol fiż-żona ewro, wasalna għalihom, bħala pajjiż, minħabba bejgħ ta' assi pubbliċi li sar dħul ta' darba minnhom.

Għalhekk huwa importanti wkoll li l-gvern jispjega, permezz ta' statistika, kemm għandu dejn li ma jidher imkien, imma li qed jagħmel tajjeb għalih huwa stess gvern.

U se nsemmi eżempju prattiku fil-qasam ta' l- edukazzjoni.

Nafu li hemm arranġament bejn il-bank APS u l-FTS, il- fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada, fuq proġetti għall-iskejjel.

Safejn naf jien sal-lum hemm bejn Lm10 miljuni u Lm15-il miljun li nbidlu f'self permezz ta' faċilita` li hemm bejn l-APS u l-FTS.

Tajjeb li jsiru dawn il- proġetti fl-iskejjel – m'iniex se noqgħod nerġa' nidħol f'dan l-argument kollu għax għamiltu kemm-il darba - pero` importanti li jgħidulna għax ma jidher imkien li huwa l-gvern li qed jagħmel tajjeb għalih.

Jekk jinqala' xi ħaġa, l-APS bank se jdur fuq il-gvern biex jieħu l-ħlas dovut lilu.

Pero` min jaf – u tajjeb li jkollna lista tagħhom dawn – kemm hemm self ieħor li qed isir permezz ta' entitajiet oħrajn, mhux direttament mill- gvern, li l-gvern ikollu jagħmel tajjeb għalihom bla dubju ta' xejn, għax inkella x-xogħol ma jkunx jista' jibqa' għaddej.

Mhux ta' b'xejn dan huwa budget ta' ħażen politiku, ngħidlu jien, fejn qed jagħti ftit lura mill-ħafna li l-gvern Nazzjonalista ħa fis-snin ta' qabel.

Biex insemmu eżempju, ta' kull Lm100 li l-familji ħallsu qed jingħataw Lm10 lura.

Imbagħad jgħidulna familji fis-sod, meta ninsabu minn taħt b'Lm90.

Ċertament il-gvern ma jistax jaħrab mill-fatt li dan huwa budget li fil- ħsieb tiegħu hemm l-elezzjoni ġenerali.

Kumbinazzjoni l-pajjiż jirpilja meta toqrob l-elezzjoni!

Hawn Malta hekk jiġri, ikun min ikun fil-gvern!

L- ewwel nagħmlu tliet snin, erba' snin nissawtu, imbagħad fl-aħħar sena ta' qabel l-elezzjoni ngħidu: Issa rkuprajna, is-sagrifiċċji li għamilna bħala pajjiż irkuprajniehom, allura issa se nagħtu ftit lura minn dak li ħdimna għalih.

Dan huwa l-messaġġ!

Imma kumbinazzjoni f'dan il-pajjiż dejjem nirkupraw qabel jew fl-aħħar sena tal-leġislatura.

Importanti mhux li tirkupra, imma kif tirkupra!

Saru programmi fuq il-mezzi tal-komunikazzjoni - fuq ix-xandir pubbliku biex tgħaxxaqha - fejn jagħmlu mistoqsijiet dwar sostennibilita` ta' proposti tal-partit Laburista.

Jien nistaqsi wkoll: Kemm huwa sostenibbli l-budget li ppreżenta l-gvern?

Issa f'daqqa waħda qed jibda jqassam, kif għedna!

Se jqassam ftit mill-ħafna li ħa, imma xorta waħda qed jibda jqassam xi ftit.

Tant hu hekk li issa l-gvern se jipprova jdur għar- riżervi tal-bank ċentrali.

U għalhekk tajjeb nitkellmu ftit fuq is- sostennibilita` tal-budget li ġie approvat minn din il-Kamra għas-sena d- dieħla.

Il-gvern ma qalilniex li kellu f'moħħu li se jdur għar-riżervi, hekk imsejħa żejda, minħabba d-dħul ta' l-ewro, li se jkollu l-bank ċentrali.

"Żejda" within inverted commas, naturalment.

L-Onor.

Asciak ipprova jitfa' dubju dwar x'jista' jagħmel gvern Laburista fl-eventwalita` li jirbaħ l-elezzjoni ġenerali u jimplimenta l-proposti tiegħu.

Naturalment dan l-istess diskors jista' jingħad fuq il-partit Nazzjonalista jekk, u allaħares qatt, jirbaħ l-elezzjoni ġenerali li jmiss.

Għax bl-istess mod jista' jerġa' jgħolli taxxi u tariffi oħrajn u jerġa' jbiddel id-direzzjoni, għax jgħidilna li hemm bżonn nagħmlu sagrifiċċji biex nibqgħu fil-parametri tal-euro zone.

Tajjeb li l-gvern jiċċara ftit il-pożizzjoni tiegħu dwar ir-riżervi tal-bank ċentrali, għax issa jidher li m'għandux fejn idur aktar ħlief għall-assi ta' l-istess bank ċentrali.

Mingħajr ma nidħol f'aktar dettall fuq dan il-punt, naħseb li din hija diskussjoni li għandha tittieħed b'mod serju min-nies li jifhmu, 'il bogħod minn esiġenzi politiċi, ta' naħa jew ta' oħra, għax fl-aħħar mill-aħħar qed nitkellmu fuq pajjiżna.

U għalhekk huwa importanti li din il- materja tiġi ttrattata bl-akbar serjeta`.

Pero` tajjeb li nitkellmu ftit fuq is-sostennibilita` ta' dan il-budget, u nispera li xi preżentatur fuq il-PBS jaċċetta li jagħmel xi programm fuq is- sostennibilita` ta' l-istess partit.

Qed ngħid dan ukoll għax id-dħul tal- gvern huwa msejjes fuq dak li huwa proġettat.

Hawnhekk għandna projections, jiġifieri l-gvern ippreżentalna budget fuq kemm se jonfoq u kemm hu maħsub li jdaħħal, u hemm ċerti projections li huma questionable ħafna.

Per eżempju, ċaqlaqna t-tax bands, pero` fl-istess ħin huwa maħsub li l-gvern idaħħal madwar Lm25 miljun aktar mill-income tax is-sena d-dieħla.

Qed ngħidu li se nagħtu iktar lill-familji Maltin, pero` fl-istess ħin se ndaħħlu Lm25 miljun aktar mill-income tax.

L-istess fuq il-VAT.

Jekk niftakar tajjeb, id-dħul mill-VAT proġettat għas- sena 2008 se jkun ta' Lm10 miljunI aktar milli l-gvern qed jaħseb li se jdaħħal matul is-sena li ninsabu fiha.

Jekk dan ma jiġrix, ċertament il- gvern ikollu jara minn fejn se jdaħħal id-dħul tiegħu.

Il-partit Nazzjonalista jkollu jwieġeb għal dan, għax fl-aħħar mill-aħħar qed nitkellmu fuq projections ta' dħul biex jagħmel tajjeb għal dak li l-gvern Nazzjonalista stess qed jgħid li se jagħti għas-sena d-dieħla.

U din diġa` maqrusin fuqha.

Infakkar li qabel l-elezzjoni ta' l-1996 il-ministru tal- finanzi ta' dak iż-żmien kien għamel projections għoljin mid-dħul tal-VAT, u dan ħareġ ċar fid-diskussjoni fil-public accounts committee fejn l-istess dipartiment tal-VAT u l-istess persuni li kienu responsabbli milli jagħmlu projections tal-VAT kienu qalu li d-deċiżjoni li l-projections tal-VAT jogħlew ma tteħditx minnhom imma minn xi ħaddieħor.

In-nies responsabbli mill-projections tad-dħul mill-VAT qalu: Il-partit Nazzjonalista fil-gvern qabel l-1996 għamel projections ta' dħul mill-VAT aktar għoljin.

Aħna konna għednielu li l-projections tagħna huma f'ċertu livell u l-ministru – naturalment ma jistgħu jippuntaw subgħajhom lejn ħadd iktar, jekk dawn ikunu diretturi, bilfors il-ministru għamilha din – għolla l-projections tiegħu għax kien qed jaħseb li se ndaħħlu iktar mill-VAT.

U ma joqogħdux jgħidulna li ma daħħlux iktar mill-VAT għax il-partit Laburista kien qed jgħid li se jneħħi l-VAT.

Sakemm kellek liġi, dik il- liġi kellha tiġi osservata mill-bidu sa l-aħħar.

Għaldaqstant, jien nistaqsi jekk issa hux qed jiġri l-istess ħaġa, jiġifieri li l-projections li qed jagħmel il-gvern hux qed ikunu għoljin biex kemm jista' jkun inġibu l-boċċa qrib il-likk?

Għalhekk noqogħdu nagħmlu projections għoljin anke fejn jidħol id-dħul mill-VAT?!

U għalhekk tajjeb nistaqsu kemm huwa sostenibbli l-budget li ppreżenta l-gvern stess u li għadda minn dan il-parlament ftit tal-jiem ilu.

Pero` rridu nħarsu wkoll lejn kemm żdied il-piż tat-taxxi mill-aħħar sena ta' gvern Laburista fl-1998 – ħalli neħduha kollha – u llum.

Il-figuri juru li l-partit Nazzjonalista fil-gvern altru milli naqqas il-piż tat-taxxi, anzi żied fuq li żied il-piż tat-taxxi fuq il-familji Maltin u Għawdxin kollha!

Nitkellem ftit fuq l-overruns li qed jiġru f'kull proġett.

Li jkollok proġett li jmur bi ftit 'il fuq wieħed jista' jifhimha, imma li kull proġett jispiċċa b'ħafna eluf ta' liri – uħud minnhom anke miljuni ta' liri aktar – wieħed ma jistax jifhimha.

Per eżempju, jgħidulna li jsiru testijiet fuq proġetti ta' toroq.

Allura dejjem ma joħorġux tajbin it- testijiet?

Dejjem wara li jibda x-xogħol jinqalgħu l-problemi?!

F'kull proġett ta' ċerta portata dejjem jinqalgħu xogħlijiet li ma jkunux maħsuba?!

Dan qed jistaqsuh in-nies tat-triq, mhux jien.

M'iniex perit u ma nifhimx f'dawn it-tip ta' xogħlijiet, pero` ma' kulmin titkellem jistaqsik: Dawn x'qegħdin jagħmlu?!

M'hemmx nies esperti li jagħmlu l- analiżi tagħhom sew?!

F'kull proġett dejjem jinqala' xi ħaġa?

Jew hija xi ħaġa premeditata biex kuntrattur "A" u mhux "B" jieħu l-kuntratt ħalli jibda x-xogħol, imbagħad wara tiżdied is-somma bl-iskuża li jkunu saru testijiet oħrajn, jew inkella nkunu sibna xi affarijiet li ma konniex ħsibna għalihom, u allura mbagħad titla' l-ispiża?!

Dawn huma l-mistoqsijiet li jistaqsu n-nies tat-triq.

Għandhom raġun jistaqsu dawn l-affarijiet?

Għandhom raġun jaħsbu dawn l-affarijiet?

Jien ngħid li bħala taxpayers għandhom kull dritt li jkunu jafuhom, u nispera li jkollna assigurazzjoni li l-affarijiet mhux qed jiġru b'dan il-mod.

Dan biex ma nsemmix il-persentaġġ li qed jieħdu kumpanniji ta' periti jew dawk li suppost qed jissorveljaw ix-xogħlijiet.

Naturalment iktar kemm titla' s- somma, dawn aktar se jitħallsu.

Għaldaqstant tajjeb naħsbu – bħala pajjiż qed ngħid – biex dawn l-affarijiet ma nħalluhomx isiru, jiġifieri li ma jkunx hemm interess dirett li s-somma tiżdied fuq dak il-kuntratt, għax ovvjament min qed jissorvelja x-xogħol ikollu interess li tiżdied ħalli jieħu aktar dħul għalih.

Tajjeb li nħabbtu rasna flimkien fuq dan il-punt ħalli min suppost jissorvelja x-xogħol jara li x-xogħol isir sew, u mhux is- somma tispiċċa dejjem tiżdied b'konsegwenza li anke d-dħul tagħhom – ladarba jkun hemm dak il-ftehim u l-arranġament – jiżdied ukoll.

Sur President, anke dwar il-proposta tal-partit Laburista li nnaqqsu s- surcharge bin-nofs, in-naħa tal-gvern dejjem jistaqsu minn fejn se nġibu l- flus biex nagħmlu tajjeb għal din.

Jien nixtieq nistaqsi lill-partit Nazzjonalista fil-gvern din id-darba minn fejn ġab il-flus biex is- surcharge m'għolietx għax, skond huma, dan l-aħħar kellha titla' 'l fuq minn 70% jew qrib it-80%.

Pero` l-gvern qal li mhux se jgħolliha għax se jagħmel tajjeb għaliha l-gvern Nazzjonalista stess.

Minn fejn ġabhom il- flus?

U allura, bl-istess mod, mhux anke l-partit Laburista fil-gvern se jagħmel l-istess ħaġa li jalloka flus apposta għal dan il-għan?

Tajjeb li nsemmi hawnhekk li dan l-aħħar ġejna informati mill-Ministru Cristina li hemm madwar 28,186 familja li qed igawdu mill-benefiċċju għall- enerġija, jiġifieri għajnuna fuq is-surcharge.

L-ammont li ġie vvotat għal din il-miżura għal din is-sena li ninsabu fiha kien ta' Lm3.3 miljuni.

Anke hawnhekk, minn fejn ġabuhom il-flus?

Lilna jistaqsu?!

Għax ma jistaqsux lilhom infushom minn fejn ġabu dawn it-Lm3.3 miljuni!

Issa hemm aktar, għax naturalment kellhom isiru aktar allokazzjonijiet.

Nafu li qabel kien hemm madwar 13,000 familja li ma kienu jħallsu xejn bħala surcharge.

Issa li ġara kien li żdiedu aktar familji, pero` dawk li kienu ma jħallsu xejn issa bdew iħallsu parti mis-surcharge.

Jien kelli każ ta' single parent family li marret lura fid-dħul tagħha, u meta rċeviet l-ewwel kont wara li twaqqfitilha din l-għajnuna, irċeviet il-vouchers ta' madwar Lm4, pero` talbuha lura l-ħlas tas-surcharge ta' qabel.

Jiġifieri din il-familja partikolari altru milli bbenefikat, anzi marret lura!

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

CARMELO ABELA: Iva, se nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Insejjaħ lis-segretarju parlamentari biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 13 ta' Novembru, 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari (Kont.).

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Ligi dwar ir-Reġistru Ċentrali -Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Maltija dwar l- iStandards u Diversi Liġijiet - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' tad-Djar - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, mhux l-ewwel darba li f'dan il- parlament tkellimt dwar il-professjoni medika Maltija.

Tkellimt diversi drabi kemm meta kont nifforma parti mill-oppożizzjoni Nazzjonalista kif ukoll matul gvernijiet Nazzjonalisti.

Jiena dejjem emmint li l-maġġoranza kbira tat-tobba Maltin huma nies responsabbli li jistħoqqilhom il-fiduċja tal-pubbliku Malti u għalhekk dejjem iddefendejt il-professjoni medika ta' pajjiżna, naturalment għax nemmen li l-poplu tagħna japprezza li l- maġġoranza tat-tobba tagħna huma nies affidabbli.

Mr Speaker, wara 50 sena naħdem bħala general practitioner u anke wara li dħalt f'dan il-parlament l-ewwel darba fl-1976, qatt ma bjażimajt u qatt ma ppruvajt imħammeġ xi kollega tabib tiegħi, anke jekk politikament ma naqbilx miegħu.

Dan l-intervent tiegħi f'dan l-aġġornament huwa aktar motivat mill-fatt li jien nipprattika l-professjoni ta' tabib milli għax jien membru parlamentari.

Il-ġimgħa l-oħra d-deputat Laburista u ex- ministru tas-saħħa l-Onor.

Michael Farrugia, ħareġ press release intitolata "Fil-Migrazzjoni minn San Luqa għal Tal-Qroqq, is-saħħa tal-pazjent għandha tiġi l-ewwel u qabel kollox".

L-Onor.

Farrugia għandu dritt jesprimi l-opinjoni tiegħu dwar kif qiegħda ssir il-migrazzjoni u għax hu tal-fehma li din kellha ssir aħjar milli qiegħda ssir.

Jiena m'għandi ebda intenzjoni li noqgħod nikkonfrontah fuq hekk, iżda l-Onor.

Farrugia m'għandu l-ebda dritt li, jew għax hu nformat ħażin jew biex jagħmel propaganda politika irħisa, jipprova jakkuża u jitfa' dell ikrah fuq ħaddieħor, anzi jipprova jħammeġ l-integrita` u l- professjonalita` ta' wieħed mill-aqwa konsulenti li għandna f'pajjiżna fil- preżent.

Paragrafu mill-press release ta' l-Onor.

Farrugia jgħid hekk, u se nikkwota kelma b'kelma:

"Huwa inaċċettabbli li fl-ewwel interventi mediċi fuq pazjenti li saru fl-Isptar tal-Qroqq, nhar it-Tnejn, 5 ta' Novembru, 2007, ma tteħdux il-prekawzjonijiet kollha neċessarji f'każ ta' komplikazzjoni waqt l- interventi li saru.

M'huwiex aċċettabbli li f'każ ta' komplikazzjoni u l-bżonn ta' operazzjoni urġenti, it-teatri ta' l-isptar f'Tal-Qroqq ma kenux funzjonabbli, tant li kien hemm ambulanza biex f'każ ta' kumplikazzjoni l-pazjent jittieħed l-isptar San Luqa biex isirlu intervent kirurgu neċessarju.

Bħalma jafu l-awtoritajiet tas-saħħa, f'każijiet simili kull sekonda hija prezzjuża u tista' tfisser ħajja jew mewt".

Mr Speaker, f'isem it-tobba Maltin noġġezzjona bil-qawwa kollha għal dan l- attakk insensat u qarrieqi li l-Onor.

Farrugia għamel rigward il-Prof.

Albert Fenech.

Jiena, forsi aktar minn ħaddieħor f'din il-Kamra, nirribella għal dan l-attakk fuq il-professjoni medika.

Qed ngħid hekk għax f'dan il- parlament jien l-uniku tabib li għadu preżenti u li jiftakar minn xiex għaddiet il-professjoni medika 30 sena ilu meta fil-pajjiż kellna l-partit Laburista fil-gvern.

Dak kien żmien ikrah għal pajjiżna u għadni niftakarni nipprova niddefendi lit-tobba Maltin, lill-ispeċjalisti u lill- professuri tant tajba li kellna.

Niftakarni nipprova niddefendi l- professjoni medika kontra l-impożizzjoni, kontra d-dispotiżmu, kontra l- arroganza, kontra l-intimidazzjoni u kontra l-kattiverja ta' gvern li kien ħalef li jeqred f'attakk frontali l-professjoni medika Maltija.

F'din l-istess Kamra, mill-bankijiet tal-faċċata, bħala oppożizzjoni flimkien ma' sħabi ppruvajna nsalvaw lil pajjiżna mit-traġedja li gvern Laburista daħħal lill-pajjiż fiha.

Għax hija verament traġedja li jkollok gvern Malti li biex jilħaq l-iskop tiegħu pprefera jkeċċi l-aħjar tobba u speċjalisti Maltin minn pajjiżna.

Kellna eżodu sħiħ ta' l-aħjar speċjalisti u tobba, u minflokhom ġab oħrajn minn barra l-pajjiż, li l-kwalita` professjonali ta' xi wħud minnhom kienet ferm nieqsa.

U meta ngħid hekk, qed inkun ferm riservat fil-ġudizzju tiegħi għax l-ereżiji li twettqu fil- qasam mediku f'dawk iż-żmenijiet ma kenux jingħaddu.

Mr Speaker, dawn huma avvenimenti li ġraw 30 sena ilu u li jiena żgur ma nista' ninsa qatt, iżda sal-lum għandi s-sodisfazzjon li ddefendejt mill- aħjar li stajt lit-tobba Maltin u lill-professjoni medika.

Għadni niftakar l-intervent li għamilt f'din il-Kamra fejn urejt kemm il-poplu Malti kien qiegħed ibati minħabba l-aġir tal-gvern Laburista u fejn tlabt biex tinstab soluzzjoni għal dak l-inkwiet li konna fih, iżda kien kollu għal xejn.

Kienu żmenijiet ferm diffiċli għax kienu żmenijiet ta' gvern Soċjalista li l-kredu tiegħu kien "Might is right".

Mr Speaker, għadni niftakar lil marti, Alla jaħfrilha, tgħidli kemm-il telefonata anonima rċeviet wara d-diskors tiegħi u m'hemmx għalfejn ngħid fejn bagħtuha u ma bagħtuhiex!

U dan għax jien iddefendejt mhux biss lit- tobba Maltin iżda aktar u aktar importanti minn hekk, kont qiegħed nispjega personalment it-tbatijiet li l-poplu tagħna kien għaddej minnhom b'kapriċċ ta' gvern Laburista li kien jgħodd ruħu omnipotenti.

U lill-Onor.

Farrugia, li fil-press release qal li s-saħħa tal-pazjent għandha tiġi l-ewwel u qabel kollox, ngħidlu: Jalla hu u l-partit tiegħu fil-preżent verament jemmnu dan.

Jien nassigurah li gvern Laburista ta' 30 sena ilu ġie jitmellaħ għal kollox mis-saħħa tal-pazjenti u ma qagħadx jara jekk din is- saħħa tiġix l-ewwel u qabel kollox.

Fil-fatt, bl-aġir tiegħu, kisser u ġab fix-xejn is-servizzi mediċi tajba u l-iskola medika li kellna.

Fi kliem ieħor ġab rebus sħiħ fil-qasam tas-saħħa.

Mr Speaker, irriferejt għall-gvern Laburista ta' 30 sena ilu, u għalkemm wieħed jammetti li s-sitwazzjoni attwali hija differenti minn ta' dak iż- żmien, ma jistax jilludi ruħu għax bl-allegazzjonijiet ta' l-Onor.

Farrugia, il-bottom line huwa l-istess.

Fejn jidħol il-gvern fir-rigward ta' meta u kif għandhom isiru l-coronary angiograms?

Min irid jiddeċiedi meta għandhom isiru u kif għandhom isiru?

Żgur mhux il-gvern, jew il-Prim Ministru Gonzi jew il-Ministru Deguara.

Din hija biss responsabbilta` tal- konsulent u tal-kap tad-dipartiment tal-kardjoloġija.

Mela l-attakk ta' l- Onor. Farrugia kien biss fuq il-Prof.

Albert Fenech bħala membru tal- professjoni medika.

Forsi huwa l-ewwel minn sensiela ta' attakki fuq membri oħra tal-professjoni medika.

Għalhekk nerġa' ngħid li hemm ċerta analoġija bejn dak li qed jiġri issa u dak li wettaq gvern Laburista 30 sena ilu kontra t-tobba Maltin.

Altru li m'huwiex bidu ġdid kif qegħdin iwiegħdu lill-poplu Malti.

Naħseb li huwa aktar reċiklaġġ ta' politika mmuffata Soċjalista!

Ejjew naraw il-fatti kif veru huma u mhux kif ipprova jpinġihom l-Onor.

Farrugia.

X'inhuma dawn l-interventi mediċi li saru fl-isptar tal-Qroqq nhar it-Tnejn, 5 ta' Novembru, 2007 u li għalihom irrifera l-Onor.

Farrugia?

Dawn huma coronary angiograms li d-dipartiment tal-kardjoloġija, taħt is-superviżjoni tal-Prof.

Albert Fenech, għamlu iktar minn 20,000 matul dawn l-aħħar 12-il sena.

Kontra dak li allega l-Onor.

Farrugia ttieħdu l-prekawzjonijiet neċessarji kollha għall-proċeduri tal-qalb li qed isiru preżentement fl-isptar Mater Dei, proċeduri li kienu ilhom ippjanati minn tliet xhur ilu.

Mhux veru li jkun hemm xi teatri ta' l-operazzjonijiet standby matul dawn il-proċeduri li ilhom isiru f'St. Luke's Hospital.

Biżżejjed insemmi li madwar 2,200 proċedura bħal din isiru kull sena.

Skond il-Prof.

Fenech, fl- aqwa sptarijiet, kemm fir-Renju Unit kif ukoll fl-Amerika, qatt ma jkun hemm surgical theatre standby waqt li jsiru l-angiograms.

Mhux veru li waqt intervent kien hemm xi pazjent f'Mater Dei Hospital li kellu bżonn ta' xi blood transfusion.

Fil-Mater Dei kien hemm riserva ta' demm lest f'każ ta' emerġenza.

X'kien ir-riżultat ta' dawn l-interventi mediċi?

Dan jgħiduhulna l-istess pazjenti li fuqhom saru dawn il-coronary angiograms.

Pazjent li kien operat nhar it-Tnejn li għadda fl-Isptar Mater Dei stqarr li kontra dak kollu li seta' ngħad, il-kummenti bħal dawk ta' l-Onor.

Farrugia jagħmlu biss ħsara lill-professjoni medika u jnisslu biża' bla bżonn fost il-pubbliku.

Dan il-pazjent faħħar lit-team mediku kollu mmexxi mill-Prof.

Fenech u qal li dawn ħadu ħsieb sa l-inqas dettall.

Dan il- pazjent stqarr testwalment li kollox baqa' kif kien qabel.

Qal li d- dedikazzjoni li ra snin ilu fl-isptar San Luqa rah issa wkoll mit-team mediku mmexxi mill-Prof.

Fenech.

Wara kollox, hemm xi ħadd li jista' jiddubita mill-kapaċitajiet professjonali u mill-integrita` tal-Prof.

Albert Fenech?

Mhux se noqgħod ninċensa lil ħadd.

Lill-professur Fenech ftit nafu personalment.

Sirt nafu darba żgur għax ftit ta' snin ilu anke jien kelli bżonn ta' angiogram iżda nafu ħafna permezz tal-feedback li nirċievi mill-klijenti tiegħi li jkunu ħadu trattament taħtu.

Nista' ngħid bl-akbar sinċerita` li ma ltqajt ma' ħadd li qal nofs kelma kontra l-Prof.

Fenech dwar it-trattament li hu kien irċieva minn għandu.

Naħseb li ħaġa bħal din jista' anke jikkorroboraha l-Onor.

Farrugia fost il-klijentela tiegħu.

Mr Speaker, l-isbaħ u l-aqwa ċertifikat li jista' jkollu l-Prof.

Fenech insibuh fil-gazzetta "The Times" ta' nhar il-Ġimgħa, 9 ta' Novembru, 2007 f'forma ta' ittra mill-Prof.

Carmel Mallia, professur u konsulent li kien chairman tad-dipartiment tal-mediċina, konsulent ieħor magħruf għall- integrita` u l-professjonalita` tiegħu, tabib ieħor ben emeritu, integru, li wkoll għamel unur lill-professjoni medika.

Il-professur Mallia kiteb biex jirribatti dak li ntqal mill-Onor.

Farrugia.

Il-Prof.

Mallia qal hekk fuq il-Professur Fenech:

"I was appalled at the political insensitivity displayed in the recent unprofessional criticism levelled at one of our most successful and respected physicians.

It was a significant gain for the Department of Health in Malta to be able to recruit the services of Prof. Fenech in the late 1980s, when he was already an established consultant cardiologist in the British National Health Service.

The Department of Cardiology in Malta, as it exists today, is entirely to his credit.".

Kieku ma kienx għall-Professur Fenech, kieku lanqas għandna dan id- dipartiment tal-kardjoloġija f'pajjiżna.

Se nkompli nikkwota:

"He has built a very efficient department and surrounded himself with a group of extremely dedicated medical and paramedical staff.

Prof. Fenech is a person who leads by example.

For him, and all his team, patient's safety invariably comes first and foremost and he is not the type of person to jeopardise this for some cheap propaganda stunt".

U allura kif tista' temmen l-allegazzjoni ta' l-Onor.

Farrugia li l- Professur Fenech kellu xi skop biex jagħmel hekk minħabba partiġġjaniżmu politiku?

Inkompli nikkwota:

"He is a foremost advocate of patients' rights, which is mostly why our Department of Cardiology has achieved the successes it did over a relatively short time".

Il-Prof.

Mallia jispiċċa din l-ittra billi kompla qal hekk:

"I know that Prof. Fenech does not require any personal accolades, but it is shameful that a person of such high and professional integrity should be the subject of unfair criticism.

Any politician of whatever party, especially a potentional Minister for Health, ..."

- bħalma qed jispera li jsir l-Onor.

Farrugia –

"... should support and cultivate assets within the various government departments, and Prof. Fenech most certainly is one of these assets.".

Dan huwa l-Professur Albert Fenech skond il-Professur Mallia, li kien clinical chairman tiegħu meta l-Professur Fenech beda x-xogħol tiegħu f'Malta.

Mr Speaker, is-saħħa tal-pazjent tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Dan għandu jkun mhux bil-kliem biss jew f'xi press release mill-Onor.

Michael Farrugia!

Nistaqsi: X'kien il-veru skop ta' din l-istqarrija ta' l-Onor.

Farrugia?

Kemm kien ġenwin l-Onor.

Farrugia meta għamel din l-istqarrija?

Possibbli m'għaddilux minn moħħu li bl-istqarrija li hu għamel kien se jallarma lill-pubbliku?

Ma setax jaħseb li xi pazjent minn tiegħu li kien qed jistenna biex jagħmel il-coronary angiogram kien se jżidlu aktar tensjoni milli seta' jkollu?

U jekk l-Onor.

Farrugia kien persważ min- nuqqasijiet li seta' kien hemm skond il-fehma tiegħu, ma kellux xi mod ieħor kif jgħin biex dawn in-nuqqasijiet jisparixxu mingħajr ma jallarma lill-poplu peress li s-saħħa tal-pazjent għandha tiġi l-ewwel u qabel kollox?

Jekk veru ried, kif stqarr, li s-saħħa tal-pazjent tiġi l-ewwel u qabel kollox, ma setax mar ikellem lill-Professur Fenech u jgħidlu l- opinjoni tiegħu dwar 'l hekk imsejħa nuqqas ta' prekawzjonijiet?

Wara kollox, Sur President, naħseb li l-Onor.

Farrugia, fiż-żmien meta hu kien ministru tas-saħħa, kellu xi okkażjoni li jitkellem mal-Professur Fenech, għax f'dak il-perijodu l-Prof.

Fenech xorta kien jagħmel dawn l- angiograms kif kien jagħmel qabel, għadu u baqa' jagħmel wara.

L-Onor.

Farrugia m'għamel xejn biex jivverifika dak li qal li jemmen, li s-saħħa tal-pazjent tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Mhux talli m'għamel xejn minn dan, talli jumejn wara l-ewwel stqarrija, ħareġ stqarrija oħra fejn qal li l- gvern irid iġorr ir-responsabbilta` jekk irid ikompli jagħmel muntaturi perikolużi ta' propaganda rħisa.

Iddeskriva l-ewwel intervent mediku fl- isptar Mater Dei bħala gimmick għall-benefiċċju tal-propaganda tal-gvern.

X'wiċċ tost għandhom ċerti nies u x'ipokrezija!

Għax f'din l-istess press release l-Onor.

Farrugia qal hekk:

"Madanakollu m'huwiex fl-interess nazzjonali li l-polemika tkompli u dan b'rispett lejn l-integrita` tas-servizzi tas-saħħa u lejn il- fiduċja li huma għandhom igawdu mill-poplu.

Jekk il-gvern Nazzjonalista jrid ikompli jagħmel muntaturi perikolużi ta' propaganda rħisa fuq suġġett li huwa ta' att ta' gravita`, affarih, u jġorr ir- responsabbilta` hu".

Din hija ipokrezija grassa, Mr Speaker!

Joħloq polemika hu stess għal xejn b'xejn u mbagħad jgħid li m'huwiex fl-interess nazzjonali li l-polemika tkompli.

L-interess nazzjonali jitlob li ma tallarmax lill-pubbliku għal xejn b'xejn.

Lill-Onor.

Farrugia nirreferih għall-editorjal li deher illum f'gazzetta bl-Ingliż ta' kuljum li ġiet intitolata "Saving Lives is no Gimmick".

Dik hi l-verita`!

Il-gimmick qiegħda f'moħħ l-Onor.

Farrugia, imma l-Professur Fenech, bix-xogħol li qed jagħmel, żgur li m'huwiex qed jagħmel gimmicks.

Jiena, bħal ħafna tobba oħra u bħall-maġġoranza tal-poplu Malti, inħossni diżgustat bl-atteġġjament ta' l-Onor.

Farrugia, aktar u aktar meta tqis li huwa tabib li għandu prattika privata kbira u li diġa` kien ministru tas-saħħa u qiegħed jaspira biex jerġa' jkun.

Mr Speaker, għal darb'oħra, f'isem il-poplu Malti, irrid nuri s- solidarjeta` tiegħi mal-Professur Fenech u ngħidlu "grazzi" mill-qalb tax- xogħol fejjiedi li diġa` ta lill-poplu Malti fis-snin li għaddew u jiena persważ li se jkompli jagħti fis-snin li ġejjin.

Nesprimi l-fiduċja totali fih u f'tant tobba u speċjalisti oħra li l-professjoni medika għandha biex tkun kburija bihom.

Dawn huma l-affarijiet li t-tobba u l-ispeċjalisti tagħna li dejjem għamlu unur lil pajjiżna jridu jkomplu jagħtu x-xogħol tagħhom favur il-poplu Malti.

Huwa tajjeb ukoll li naqra mill-press release l-istatement li għamel il-professur Fenech għall-istqarrija ta' l-Onor.

Farrugia.

Naħseb li l-aħħar żewġ sentenzi juru l-iskop preċiż li kellu l- Onor. Farrugia.

Il-professur Fenech jgħid hekk:

"I am proud of the safety record of my department and I challenge anyone to produce figures concerning safety, efficacy and professionalism that are better than those experienced locally.

It would have been better for whoever made these allegations not to undermine their natural intelligence and integrity by making cheap politically-based allegations based on misinformation"."

Din hi l-verita`, Mr Speaker, u allura jiena nerġa' ntenni s-solidarjeta` u l-fiduċja tiegħi fil-professur Albert Fenech, fit-team li għandu u f'dawk it-tobba, professuri u konsulenti Maltin li żgur huma ta' unur għall- professjoni medika Maltija u li tant qed jagħmlu ġid għall-poplu Malti.

Mr Speaker, fl-aħħarnett nitlob il-permess biex inqiegħed kopja ta' l-ittra tal-Prof.

Mallia, li rriferejt għaliha qabel, fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

Artiklu mill-ġurnal elettroniku timesofmalta.com tal-Ġimgħa 9 ta' Novembru 2007 intitolat "Unfair criticism of cardiologist".

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta 13 ta' Novembru, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-segretarju parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MEMBRI FUQ BORDIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 28018 u 28529 u jagħti l-lista ta' membri fuq bordijiet li hemm fid-dekasteru tiegħu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

OPERATIONAL PROGRAMME ONE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 28561 u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-Operational Programme One?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant li r-risposta ngħatat fil-mistoqsija parlamentari 28561.

DĦUL TA' L-ENEMALTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 28578 u jgħid x'inhu d-dħul ta' l-Enemalta għas- sena 2006?

Jista' jgħid x'kienet l-ispiża totali għall-Enemalta għall- produzzjoni u d-distribuzzjoni ta' l-elettriku għas-sena 2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FTEHIM FUQ IL-PREZZIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ftehim dwar il-prezzijiet li l-Gvern iffirma ma' importaturi sa Marzu 2008?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FTEHIM KOLLETTIV MAN-NURSES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm-il ftehim kollettiv sar man- nurses u l-midwives mill-1988 sal-lum?

Kemm minnhom saru mill-Malta Union of Midwives and Nurses?

Kemm kienet il-paga ta' enrolled nurse u ta' staff nurse fl-1988 u kemm hi llum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mill-1998 sal-lum saru erba' Ftehim Kolletiv.

Tlieta minnhom saru mill-MUMN.

| |1988 |2007 | |Enrolled |Lm2575 |Lm6767 | |Nurse | |* | |Staff |Lm2962 |Lm7287 | |Nurse | |** | |(BSc) | | |

* Il-paga bażika ta' Enrolled Nurse (massimu ta' Skala 55) ** Il-paga bażika ta' Staff Nurse (massimu ta' Skala 9).

MEDIĊINA STALEVO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 28572 u jgħid kif jista' wieħed jiġġustifika l-fatt li persuni ntitolati għall- mediċina Stalevo għal nies li jbatu bil-Parkinson's Disease qed ikunu nfurmati mill-ispiżerija ta' l-isptar li din il-mediċina, li tiswa madwar Lm30 lil kull persuna fix-xahar (Lm15.06 kull pakkett), qed ikunu out of stock?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Stalevo ġie ntrodott fuq bażi protocol regulated f'Mejju 2007 u għaldaqstant id-Dipartiment tas-Servizzi Farmaċewtiċi tal- Gvern beda jixtri din il-mediċina għall-pazjenti partikolari skond il- protokol stabbilit.

Minħabba żieda fin-numru ta' pazjenti ntitolati kien hemm nuqqas temporanju.

Fid-29 ta' Ottubru daħlet il-kunsinna ta' Stalevo u din tqassmet l-Ispiżerija tal-Isptar (OPD), Għawdex GGH u l-SVPR l-għada.

DELEGAZZJONI FL-AWSTRALJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 27827, 27386, 28161, 28436 u 28566 u jgħid min kienu l-membri kollha tad- delegazzjoni li akkumpanjatu l-Awstralja u min kienu l-ġurnalisti u rappreżentanti tal-media li telgħu miegħu?

Huwa minnu li fosthom kien hemm ta' Where's Everybody?

X'arranġamenti finanzjarji saru dwar l- akkumpanjament u l-vjaġġi u akkomodazzjoni u ikel tal-ġurnalisti li kellu miegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-membri li ffurmaw parti mid-delegazzjoni fl- Awstralja kienu żewġ uffiċjali mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru, 10 rappreżentanti mill-qasam tal-media u produzzjoni viżiva, kif indikat fil- lista li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il- ħin tat-tqegħid ta' karti, u uffiċjal tas-Sigurtà.

Fuq vjaġġi u akkomodazzjoni, il-Gvern kopra l-ispejjeż tal-vjaġġ u lukandi filwaqt li l-ikel ġie kopert direttament mir-rappreżentanti tal-media stess sakemm ma kienx hemm xi stediniet partikolari.

DELEGAZZJONI FL-AWSTRALJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 27828, 27385, 28160, 28434 u 28565 u jgħid x'kienet in-nefqa totali taż-żjara tiegħu u tad-delegazzjoni fl-Awstralja, inkluż il-passaġġi ta' l-ajru, etc?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RABAT - TRIQ EMM.

VITALE

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jassigura li l-problema li ilha minn 1991 fi Triq Emmanuele Vitale, r-Rabat Malta u cioe' li l-bankina qiegħda 'l isfel mill- livell tat-tarmak tat-triq u dan b'konsegwenza li din is-sitwazzjoni hija ta' periklu kbir għas-sigurta' tar-residenti, tiġi solvuta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill Onor. Interpellant li meta jsiru xogħlijiet ta' bini ta' toroq dawn isiru skond il-livelli li jiġu maħduma u mogħtija mill-MEPA.

MESSAĠĠIERA FL-ISPTAR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-messaġġiera fl-isptar li jinsabu fi skala 17, jkunux jistgħu fil-ġejjieni qarib joqogħdu għal xi eżami intern jew interview ħalli javvanzaw fil-grad tagħhom?

U jekk fl-affermattiv, jista' jindika meta dan mistenni jsir?

U jekk hux se jkun sempliċi interview jew anke internal exam wkoll?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond il-ftehim mal-Unions tal-1994 persuni fil-grad ta' messaġġier jibdew fi skala ta' salarju nru.18 u jitla' għal skala ta' salarju nru.

17 wara ħames snin ta' servizz sodisfaċenti.

Il-grad ogħla ta' wara dan huwa dak ta' Senior Messenger li jimtela skond paragrafu 2.2 ta' l-istess ftehim indikat hawn fuq.

Il-proċedura biex jimtlew il- postijiet fil-grad ta' Senior Messenger tinbeda mill-Uffiċju tal-Prim Ministru.

MALTIN JAĦDMU F'ISTITUZZJONIJIET BARRANIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għalll-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk għandux tagħrif dwar kemm hemm ċittadini Maltin jaħdmu f'dawn l-istituzzjonijiet:

Gnus Maqgħuda New York; Gnus Maqgħuda Ginevra; Missjonijiet f'pajjiżi terzi tal-Ġnus Maqgħuda; Fond Monetarju Internazzjonali; UNESCO; OSCE; WTO; u OECD (għalkemm napprezza li Malta għadha mhix membri sħiħ sal-lum)?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Minn tagħrif miġbur, iżda dan ma jistax ikun definittiv, jirriżulta li hemm tmintax-il Malti jaħdmu f'istituzzjonijiet barranin maqsumin kif ġej:

Ġnus Magħquda New York 3 Ġnus Magħquda Geneva 2 Missjonijiet f'pajjiżi terzi tal-Ġnus Magħquda 6 Fond Monetarju Internazzjonali 4 UNESCO 2 OSCE 1 WTO xejn OECD xejn FTEHIM BEJN MALTA U L-ISTATI UNITI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġewx iffirmati Extradition and Mutual Legal Assistance Treaties ma' l-Istati Uniti?

Jekk ġiex konkluż Tax Information Exchange Agreement ma' l-istess pajjiż?

Jekk ġiex konkluż ftehim bejn in- National Oceanic and Atmospheric Administration ta' l-Istati Uniti u Malta fil-kontest tal-Globe Programme?

X'inhi l-pożizzjoni ta' Malta dwar Air Services Agreement ma' l-Istati Uniti?

Fhiex waslet it-talba ta' Malta għal Home Port Status għal Malta Shipyards ma' l-Istati Uniti li fiha kellha sehem l-ambaxxata Maltija ta' Washington DC?

U jekk min-naħa Amerikana kienx hemm xi kondizzjonijiet biex l-affarijiet jimxu 'l quddiem?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TA' XBIEX - TLAJJAR

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Ċertu triqat f'Ta' Xbiex għadhom ikunu frekwentati minn nisa għal tlajjar, jista' l-Ministru jinfurmani l-miżuri li ttieħdu biex dawn ir-residenti jkunu jistgħu jgħixu bil-kwiet, f'ambjent normali u jistgħu joħorġu bil-familji tagħhom?

Jistgħu jkun hemm rondi minn pulizija minn barra d-distrett u użu tal-mobile police station f'dawn l- inħawi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kemm il-Pulizija tad-Distrett kif ukoll ta' l-Iskwadra ta' kontra l-vizzji, regolarment jagħmlu spezzjonijiet fl-inħawi msemmija u kull fejn jirriżulta li jkun hemm xi abbuż jittieħdu dawk il-passi kollha skond il-liġi.

Infurmat ukoll illi b'riżultat ta' dawn l-ispezzjonijiet matul din is-sena il-pulizija ħarġet 122 akkuża quddiem il-Qorti fuq tlajjar għall-prostituzzjoni fl-inħawi msemmija mill- Onor. Interpellant.

MTA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2007 fl-Awtorita' Maltija tat-Turiżmu kemm ingħataw promozzjonijiet, x'kienu dawn il-promozzjonijiet u min kienu l-persuni li ngħataw dawn il-promozzjonijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illli matul is-sena 2007, fl- Awtorita' tat- Turiżmu ingħataw tmien promozzjonijiet biex jimtlew dawn il- pożizzjonijiet:

Financial Controller Head Research Head Communications & PR Divisional Secretary Segment Manager MICE Manager Quality Assurance Manager Legislation, Licensing & Contributions Manager Tourism Services Providers Development

MTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid l-Awtorita' Maltija tat-Turiżmu kemm daħħlet nies jaħdmu magħha matul is-sena 2007, f'liema pożizzjonijiet, kemm minnhom full time, kemm part-time u f'kull każ x'kien il-metodu tar- reklutaġġ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi l-Awtorita' tat-Turizmu daħħlet għaxra minn nies jaħdmu magħha matul is-sena 2007.

Il- pożizzjonijiet li ġew impjegati fihom u l-metodu tar-reklutaġġ kienu kif jidher hawn taħt:

Pozizzjonijiet:

2 Diretturi għall-uffiċini ta' l-MTA barra minn Malta 1 Manager 1 Assistant Manager 6 Executives

Metodu tar- Reklutaġġ:

2 Diretturi għall-ufficini ta' l-MTA barra minn Malta, Manager, Assistant Manager u 5 Executives - Applikaw minn avviż fuq il-gazzetti.

1 Executive – Applika mill- ETC.

Ir-reklutaġġ ta' dawn in-nies sar wara li ngħata permess mill - R.R.A.G. Dawn l-għaxar persuni kollha ġew impjegati fuq bażi full time.

MANUTENZJONI TA' DAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħidli jekk anzjana armla li toqgħod waħedha f'dar mimlija umdita' u b'saqaf imxaqqaq perikoluż għandhiex bżonn il-kunsens tas-sid biex tapplika ħalli l-gvern jirranġalha l-post fejn toqgħod?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li biex persuna tapplika taħt l- iskema 5 ta' l-Awtorita' tad-Djar, għall-irranġar ta' djar mikrija mill- privat, l-Awtorita' ma titlobx il-kunsens tas-sid.

DISPOSABLE NAPPIES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tivverifika lmenti li qed jasluli ta' spiss minn għadd ta' ġenituri ta' persuni diżabbli li d-disposable nappies li qed jingħatawlhom mill-gvern għax huma intitolati għalihom huma ta' kwalita' ħażina u mhux qed iservu l-iskop tagħhom?

Jistgħu jittieħdu l- passi meħtieġa biex id-disposable nappies ikunu ta' kwalita' tajba?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Servizz ta' l-Inkontinenza, li permezz tiegħu persuni b'diżabilita' jingħataw disposable nappies, jaqa' taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment għall- Anzjani u Servizzi fil-Komunita'.

Għalhekk nitolbu jirreferi l-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

PENSJONI MILL-ARMATA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jivverifika jekk l-armla, li isimha qed jintbagħat separatament li żewġha għamel snin jaħdem fl-Armata hix intitolata għall-pensjoni mill-Armata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li peress li r-raġel li kellha l- armla, li ismu qed jintbagħat separatament, serva għal perjodu ta' sena u sitt ijiem, l-armla mhix intitolata għall-pensjoni mill-Armata.

KERĊEM - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li qed ikun hemm diversi lamenteli minn ġenituri ta' studenti li jattendu l- iskola primarja ta' Kerċem minħabba nuqqas ta' purtinara fl-iskola, tista' l-Ministru tispjega għaliex inħolqot din is-sitwazzjoni u x'inhu maħsub li jsir biex tissolva din is-sitwazzjoni?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li l-iskola ta' Kerċem kellha żewġ purtinari li wieħed minhom rtira.

Wara li ġie allokat ieħor minfloku s- sitwazzjoni ġiet lura għan-normal.

Minn diversi spezzjonijiet li saru ma jidhirx li għandu jkun hemm lok ta' ilmenti.

INĊINERATURI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm hi l-ispiża ta' kuljum biex jitħaddmu l-inċineraturi ta' l-isptar u l-biċċerija u tagħti breakdown ta' l-ispejjeż?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif murija fit-tabella annessa.

|Inċine|Spiża|Breakdown ta' | |ratur |ta' |spejjeż | | |kulju| | | |m | | | | |Fuel |Dawl |Caustic| | | | |u |Soda | | | | |ilma |Solutio| | | | | |n | |Sptar |Lm8.6|Lm8.66|Lm |Lm | |Ġenera|6 | | | | |li | | | | | |Biċċer|134.5|120.50|5.50 |8.50 | |ija |0 | | | | |Total |143.1|129.16|5.50 |8.50 | | |6 | | | |

BIĊĊERIJA – CONTAINER FREEZER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk biex inkera l-container freezer li hemm il-biċċerija ħarġitx tender jew le?

Jekk fl-affermattiv, tista' tgħid min tefa' t- tender u l-offerta relattiva u min ħa t-tender?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li l-container freezer li hemm il- biċċerija fix-Xewkija nkera permezz ta' quotations mid-ditti kif jidhru fl- iskeda ta' hawn taħt:

| |Kera |Trasport minn| | |kull |Malta għal | | |jum |Għawdex u | | | |Vice Versa | |Anthony |Lm 30 |Lm 102 kull | |Falzon & | |vjaġġ | |Sons Ltd | | | |Attrans |Lm |Lm 200.60 | |Ltd |25.96 |kull vjaġġ | |FAPI |Lm |Lm 100.30 | |Motors Ltd|18.88 |kull vjaġġ |

L-offerta ngħatat lid-ditta FAPI Motors Ltd li kellha l-orħos offerta.

POSTIJIET VAKANTI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista` l-Ministru jgħid kemm kien hemm sejħiet għall- applikazzjoni biex jimtlew vakanzi fid-dekasteru kollu tiegħu f'dawn l- aħħar tlett snin?

Kemm kien hemm applikanti għal kull post?

Kemm minnhom kienu nisa u kemm minnhom irgiel?

X'kienet l-eta` tagħhom?

Jista' jagħti s- sess u l-eta` tal-persuna magħżula?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

CUMNIJA TAL-BIĊĊERIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm-il darba kellha titbiddel iċ-ċumnija ta' l- inċineratur tal-biċċerija u meta?

Kemm kienet l-ispiża kull darba?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li ċ-ċumnija ta' l-inċeneratur tal- biċċerija nbidlet fis-sena 2005 bi spiża ta' Lm16,470 li tinkludi post combustion chamber u water softing equipment.

POSTIJIET VAKANTI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista` l-Ministru jgħid kemm kien hemm sejħiet għall-applikazzjoni biex jimtlew vakanzi fid-dekasteru kollu tiegħu f'dawn l-aħħar tlett snin?

X'kienet l-eta` tagħhom?

Jista' jagħti s-sess u l-eta` tal-persuna magħżula?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦADDIEMA TA' L-ITS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jinfurmani bil-pożizzjoni tal- ħaddiema fil-ITS li huma fuq kuntratt ta' tlett xhur jew iżjed li jiġġedded, jew li m'għandhomx job description?

Xi ħsibijiet hemm?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Gvern qed jieħu l-passi biex il-ħaddiema b'kuntratt fl-ITS ikollhom post fuq bazi indefinita fis-settur pubbliku.

Il-ħaddiema konċernati ser jiġu informati bid-dettalji fi zmien qasir.

VALLETTA MASTER PLAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 28618 u jgħid jekk il-masterplan għall-Belt huwiex lest?

Jekk fl-affermattiv, jista' jpoġġi kopja tiegħu fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi l-Master Plan għal Belt Valletta ser ikun finallizzat għal Jannar 2008

JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li l- istudenti Group 4 l-ewwel sena tal-Junior College għadhom mill-bidu tas- sena akkademika mingħajr għalliem tal-IT fil-livell intermediate?

Meta se jintbagħat dan l-għalliem biex l-istudenti ma jibqgħux imċaħħda min għalliem ta' l-IT?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PTA U ADT - INSPECTORS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 28681 u jgħid jekk hemmx xi relazzjoni bejn l-inspectors tal-PTA u l-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-unika relazzjoni bejn l- inspectors ta' l-ADT u l-PTA hija li t-tnejn jagħmlu xogħol ta' infurzar fuq xogħol skedat tax-xarabanks.

L-inspectors tal-PTA huma impjegati mill- Assoċjazzjoni tat-Trasport Pubbliku filwaqt li t-Transport Assistants huma impjegati mill-Awtorità dwar it-Trasport.

HSBC CALL CENTRE

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Fir-rigward tal-call centre tal-HSBC f'Għawdex, jista' l-Ministru jgħid, u fejn hemm bżonn jintavola l- ftehim iffirmati dwar is-segwenti:

Ri-arranġamenti li l-Gvern għandu mal-HSBC?

X'benefiċċji, assistenza ngħata l-HSBC dwar il-call centre u jekk dawn il- benefiċċji japplikawx għal ħaddieħor?

Il-ħaddiema li ser ikunu ngaġġati se jkunu kollha Għawdxin u ħaddiema ġodda jew HSBC jista' jkollha ħaddiema miċ-ċentri li għandha f'Malta?

Kemm jammontaw il-grants jew għajnuna li rċevew l-HSBC għal dan iċ-ċentru?

Kemm-il darba l-HSBC ma jonorawx l-obbligu tagħhom li jħaddmu 50 ruħ, x'se jkunu l-konsegwenzi għal HSBC?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦLAS LIL SKANSKA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk Skanska tħallsitx l-ammont kollu dovut lilha fuq il-Mater Dei mill-kuntratt iffirmat?

Jikkonferma li r- retention money tħallset ukoll?

Meta sar il-handing over ta' l-isptar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAQDA KULTURALI MALTIJA- TALJANA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara jekk hux possibli li l-Għaqda Kulturali Maltija - Taljana "Club Italia - Malta" tinstabilha sede akbar milli għandha fi Blk 2A, Gżira Complex, Gżira għaliex dan sar żgħir wisq għall-bżonnijiet ta' l-għaqda msemmija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fil-viċinanza tal-post attwali li għandha l-Għaqda Kulturali Maltija-Taljana m'hemm l-ebda proprjeta' tal- Gvern li mhix mikrija.

TARZNA – ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn fit-tarzna hemm il-bżonn ta' ħaddiema frustiera li jiddaħħlu jaħdmu minn barra l-ħaddiema normali tat-Tarzna?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għall-aħħar paragrafu tat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 28464.

SPTAR SAN LUQA - SECURITY GUARDS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jindika x'se jsir mill-ħaddiema tas- security li kienu ġewwa St Lukes Hospital?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari 24935 (Seduta 514).

MALTA ENTERPRISE - INĊENTIVI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 28744 u jgħid kif tqassmu l-inċentivi mill-Malta Enterprise Corporation matul din is-sena?

Kemm kien l-ammont ta' dawn l- inċentivi?

Liema kienu l-kumpaniji li rċevewhom?

ONOR.

ATTARD - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol x'isir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq it-Taħħan u Triq iż-Żahar f'Ħ'Attard?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ADT qed tistenna l-esproprjazzjoni meħtieġa fi Triq iż-Żahar biex imbagħad tkun tista' tagħlaq ix-xogħlijiet.

Ix-xogħlijiet li setgħu jsiru fi triq it- Taħħan saru.

UNIVERSITA' – GIAN PIETRO CALIARI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 28734 u jgħid jekk l-Universita' ta' Malta għandhiex rabta ma' Gian Pietro Caliari li jgħid li huwa Professur ta' l-istess Universita' (Ref: http://www.gianpietrocaliari.eu/?page_id=2)

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma jeżisti l-ebda kuntratt jew rabta ma' l- Universita' fir-rigward tal-persuna imsemmija.

PUSSESS TA' OĠĠETTI PROJBITI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 27890 u 28736, jista' l-Prim Ministru jgħid f'kull każ x'passi ttieħdu mill-Kummissarju tal-VAT u mill-Kontrollur tad-Dwana?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kull meta d- dwana tiltaqa' ma xi importazzjoni/esportazzjoni ta' oġġetti llegali jew ipprojbiti li jistgħu jiksru liġijiet oħra barra dawk tad-dwana, dawn jiġu riferuti lill-pulizija għal aktar stħarriġ.

Id-dwana hija konxja ta' każ wieħed li ġie riferut lill-pulizija u rriżulta li kien hemm dan it-tip ta' ksur.

Fejn għandhom x'jaqsmu il-liġijiet tad- Dwana u l-VAT, peress li l-ammont ta' taxxa nvoluta kien baxx, il-każ ġie magħluq għat-terminu ta' l-artikolu 63 ta' l-Ordinanza tad-Dwana.

Il-Kontrollur tad-Dwana huwa awtorizzat sabiex jiġbor il-VAT fuq dawk il- każijiet fejn ikun hemm oġġetti projbiti għall-ivvjaġġar bl-ajru.

PROVVISTA BAXXA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara li l- Enemalta tinvestiga għaliex anzjana, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separtament, qed ikollha provvista baxxa ħafna ta' l-elettriku fir- residenza tagħha tant li electrical equipment qed jintefa'?

Billi din il- mara qiegħda taħt kura medika u jkollha bżonn tuża apparat ta' l-elettriku b'konessjoni mal-kundizzjoni medika tagħha possibli ssir spezzjoni fl-iqsar żmien possibbli u jittieħdu l-passi li hemm bżonn biex is-sitwazzjoni tiġi rimedjata?

Possibbli jiġi nnutat li din l-anzjana ġabet l-electrician li ċċertifika li l-ħsarat mhumiex min-naħa tagħha iżda min-naħa ta' l- Enemalta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SOLAR WATER HEATERS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 28405 u 28738 u jgħid għaliex l-Enemalta qed tagħti tlett xhur biss ċans minn mindu jitwaħħal servizz ġdid biex il- familji jwaħħlu solar water heaters ħalli jkunu jistgħu jibbenefikaw minn refund fuq il-meter tad-dawl u l-ilma?

Ma jaħsibx li koppji żgħażagħ li jkunu qed jirranġaw d-dar fejn joqogħdu ikollhom bżonn servizz tad-dawl minn qabel ma jidħlu fid-dar tagħhom u ma jkunux jistgħu jwaħħlu s-solar water heater minn qabel?

ONOR.

SELF-EMPLOYED – NI CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex is-self-employed mhux qed jingħataw l-opportunita' jħallsu l-bolol tas-sigurta' soċjali li ma tħallsux qabel is-sena 2007?

Jista' wara kollox jiġi kkunsidrat li tingħata din l-opportunita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi Skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, persuna li taħdem għal rasha tista' tħallas arretrati ta' kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali dovuti sa massimu ta' ħames snin b'lura.

UŻU TA' KAROZZA MINN DIRETTUR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-direttur tad-dipartiment, li d-dettalji tiegħu qegħdin jintbagħtu separatament, hux intitolat għall- użu tal-karozza bix-xufier jew mixtrija għalih?

F'dan il-każ din il- policy qegħda tiġi osservata?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li d-Direttur tad-Dipartiment li qiegħed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa ntitolat bħal kull Direttur ieħor ta' Dipartment tal-Gvern, għal karozza fully expensed għall- użu personali tiegħu.

Waqt il-qadi ta' dmirijiet uffiċjali, id-Direttur jista' jagħmel użu minn karozza li tkun misjuqa minn xufier.

Din hi policy li minn dejjem kienet titħaddem fid-Dipartimenti li jiffurmaw id-Diviżjoni tax-Xogħlijiet u dik tas-Servizzi.

BAĊIR NRU.

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarx xi progress fir-rigward ta' Dock 1?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għar- risposti mogħtija fit-3 ta' Ottubru, 2007 u fis-17 ta' Ottubru, 2007.

L- Outline application qiegħda tiġi kkunsidrata l-MEPA u n-negozjati mal- konsorzja qegħdin ikomplu.

BORMLA - SKOLA G.DESPOTT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li jsir xi ħaġa sabiex it-triq ta' madwar l- iskola G. Despott, Bormla ma tibqax tegħreq ma' kull ħalba xita?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ADT bidlet parti mis-sistema ta' l-istorm water culvert peress li kien hemm sadd konsiderevoli.

F'dan l-aħħar żmien ġiet imwaqqfa unit ta' maintenance li qed tieħu ħsieb dawn il-culverts.

ĊITAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni meta sid ta' karozza jmut u jkun hemm numru ta' ċitazzjonijiet pendenti?

Min hu responsabbli għalihom?

Jew dawn imutu miegħu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li meta sid ta' karozza jmut il- karozza tiġi trasferita għal fuq l-eredi.

Jekk ikun hemm ċitazzjonijiet pendenti l-Awtorita' dwar it-Trasport għandha l-obbligu li meta jsir trasferiment tiġbor il-ħlas għal dawk iċ-ċitazzjonijiet (pendenti) li jkunu ġew imdaħħla fis-sistema komputerizzata tagħha.

Dan isir a bażi tal- Leġislazzjoni sussidjarja 65.23.

ĦADDIEMA TAL-GVERN - SICK LEAVE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid għal kemm ġranet sick fuq full pay u half pay huma ntitolati l-ħaddiema tal-gvern?

Jista' jgħid jekk jgħoddx l- istess għall-ħaddiema li huma pensjonabbli (daħlu qabel 1979)?

X'jiġri meta persuna tkun marida għal perijodu twil ta' madwar 3 u 4 xhur u għalxiex tkun intitolata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-Sick Leave tal-ħaddiema tal-gvern hija elenkata fis-sezzjonijiet 4.3.4. u 4.3.5. tal-Public Service Management Code.

ĦADDIEMA TAL-GVERN - SICK LEAVE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid għal kemm ġranet sick fuq full pay u half pay huma ntitolati l-ħaddiema tal-gvern?

Tista' tgħid jekk jgħoddx l-istess għall-ħaddiema li huma pensjonabbli (daħlu qabel 1979)?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l- mistoqsija tiegħu lill-Prim Ministru bħala l-Ministru responsabbli mis- Servizz Pubbliku.

MALTA AIR TRAFFIC SERVICES

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-Malta Air Traffic Services Ltd mill- formazzjoni tagħhom sal-lum?

Meta u kif saret is-sejħa għal kull impjieg?

Kemm applikaw f'kull każ, u kif saret l-għażla finali? jista' jgħid fejn kien l-impjieg preċedenti ta' dawk magħżula?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

ELECTRIC CARS - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ħlas ta' reġistrazzjoni ma' vetturi tat-tip battery driven electric cars li jkunu importati f'Malta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għar- risposta tal-mistoqsija parlamentari 28725, li ngħatat f'seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET

BIL-MIKTUB

FREEPORT - ARTIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid l- artijiet li kienu maħsuba biex ikunu parti mill-Freeport ġewwa Bengħajsa, Kalafrana limiti ta' Birzebbugia u issa l-Freeport u l-gvern jidhrilhom li m'għadx hemm il-bżonn aktar tagħhom, meta se jiġu rilaxxati u mgħoddija lura lill-persuni konċernati?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika l-artijiet li qed jirreferi għalihom.

PROPRJETAJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-proprjetajiet li d-dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, humiex proprjeta' tal- gvern jew Joint Office?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi skond l-arkivji tat-Taqsima Proprjeta' tal-Gvern (inklużi dawk tal-Uffiċċju Konġunt) il-proprjetajiet indikati mill-Onor.

Interpellant m'humiex tal-Gvern.