MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 192 It-Tlieta, 23 ta' Novembru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 192 It-Tlieta, 23 ta' Novembru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 23 ta' Novembru, 2004

WERREJ

MINUTI 581

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 581

TQEGĦID TA' KARTI 587

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 2004-2005 588

AĠĠORNAMENT 610

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 615

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 191 li saret fit-22 ta' Novembru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ANZJANI - DĦUL FI DJAR RESIDENZJALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu anzjani fi djar ta' l-anzjani tal-gvern u f'St. Vincent de Paule fis-snin 2003 u 2004 (s'issa) possibbilment maqsuma skond id-dar jew l-isptar?

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru tas- Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita'): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'St. Vincent de Paule daħlu 321 anzjan għas-sena 2003 u 210 anzjan għas- sena 2004 (s'issa).

Fi djar ta' l-anzjani tal-gvern daħlu kif ġej:

|Dar |2003 |2004 | |Bormla |14 | 39 | |Florian|13 | 7 | |a | | | |Gżira | 7 | 5 | |Mosta |14 | 8 | |Msida | 8 | 10 | |Mtarfa |20 | 21 | |Żejtun |124 | 24 | |Total |200 |114 |

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Stefan Buontempo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Tista' s-segretarju parlamentari tgħidilna fiex jikkonsiti l-proċess biex anzjan jiġi sottomess f'waħda minn dawn id-djar?

Jekk bniedem ikun jixtieq jidħol f'St. Vincent de Paule jrid japplika speċifikament biex jidħol fiha jew teżisti formula waħda u mbagħad jista' jintbagħat f'xi dar oħra ta' l-anzjani bħal dik ta' Bormla jew taż-Żejtun?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, persuna tista' tapplika kemm biex tidħol f'St. Vincent de Paule kif ukoll f'xi dar oħra ta' l-anzjani.

Dan jiddependi mill-istat ta' dik il-persuna skond jekk ikunx aħjar għaliha li tidħol f'dar tal-gvern - forsi għax tkun għadha mobbli u indipendenti - milli tidħol ġewwa St. Vincent de Paule.

Wara li l-persuna tapplika, isirilha medical check-up u jsir ukoll rapport minn social worker biex ikollna kemm il-qagħda fiżika u kif ukoll il-qagħda medika ta' dik il-persuna partikolari.

Ġieli jkun hemm każijiet fejn persuna tapplika biex tidħol f'San Vinċenz imma wara li jsir il-medical report u s-social report, dik il-persuna tingħata alternattiva biex jekk ikun hemm post għaliha f'xi dar oħra, din tintegra ruħha tajjeb hemmhekk għax il-bżonnijiet tagħha jkunu jistgħu jiġu moqdija minn ġewwa dik id-dar partikolari.

L-istess ħaġa jiġri meta persuna tapplika biex tidħol f'dar ta' l-anzjani pero' peress li l-qagħda tagħha ma tkunx tista' tiġi aġevolata hemmhekk, tintbagħat San Vinċenz.

Jiġifieri bl-ebda mod m'aħna marbutin li dawn il-persuni bilfors iridu jintbagħtu f'post partikolari.

Fil-fatt il-bord ta' allokazzjoni huwa magħmul mill-istess nies li jaraw kemm dawk il-każijiet ta' persuni li jmorru f'waħda minn dawn id-djar li semmejt, jiġifieri fil-komunita', kif ukoll dawk li jmorru San Vinċenz.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Tista' s-segretarju parlamentari tgħid - naturalment mingħajr ma ssemmi l-ismijiet tagħhom - minn min hu kompost dan il-bord?

Tista' tgħid ukoll kemm hemm persuni applikanti li qed jistennew biex jidħlu f'waħda minn dawn id-djar ta' l-anzjani?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Il-bord li jivvaluta l-applikazzjonijiet huwa kompost minn lay persons li jirrappreżentaw lill-pazjenti u m'għandhomx background ta' mediċina, minn tobba li jaraw il-kondizzjoni tal-pazjent u jivvalutaw iċ-ċertifikati mediċi, social worker li jirrapporta dwar il- qagħda soċjali tal-persuna u fuq dan il-bord għandna wkoll lis- supretendent kemm tad-dar ta' San Vinċenz kif ukoll ta' St. Luke's Hospital.

Fil-fatt fl-isptar San Luqa dejjem ikollna madwar 60 social cases li jkunu lesti biex jidħlu ġewwa San Vinċenz.

In-numru ta' nies fuq il-waiting list ivarja għax naturalment dejjem ikollok persuni deħlin u oħrajn ħerġin.

Jidhirli li n-numru ta' persuni li jridu jidħlu f'San Vinċenz huwa ta' madwar 800 ruħ, pero' dan ma jfissirx li l-applikazzjonijet ikunu saru għax ikun hemm ċerta urġenza.

Qed ngħid hekk għax ikun hemm minnhom li japplikaw biex sempliċement ikunu qegħdin fuq il-waiting list.

Ġieli kellna nies li jkunu diġa' qed jiġu eżaminati u jirrifjutaw li jidħlu f'waħda minn dawn id-djar.

Jiġifieri dawn ikunu applikaw sempliċement biex f'każ li jkollhom bżonn jidħlu, l-applikazzjoni tagħhom tiġi aċċettata mill-ewwel għax ikunu ilhom li applikaw.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Falzon, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH FALZON: Tista' s-segretarju parlamentari tgħidilna x'inhu t-time-frame biex tinfetaħ id-dar residenzjali tal-Mellieħa peress li l- applikazzjoni biex din issir ġiet approvata riċentement mill-MEPA?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, riċentement il-MEPA ħarġet il-full development permits għad-dar tal-Mellieħa u bħalissa qed jinħarġu t-tenders biex dan il-proċess jitkompla.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq public private partnership fejn il-gvern se joħroġ tender to build, operate and transfer, fil-qosor magħrufa bħala BOT.

Dan it-tip ta' proġett huwa kemmxejn innovattiv għal pajjiżna.

Il-pjanti ta' din id-dar huma lesti u bħalissa qegħdin fil-proċess li niddiskutu biex min ikun se jitfa' it- tender għal dan il-proġett, ikun jaf eżattament x'qegħdin nistennew li jkollna f'din id-dar.

Rigward it-time-frame, irridu nimxu bil-għaqal u nittama li ladarba jkunu aġġudikati t-tenders, id-dar tkun in operation fi żmien sentejn minn dan il- proċess.

Pero' rridu nkunu b'saqajna ma' l-art biex il-proċess kollu jitlesta kif nixtiequh aħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Filwaqt li niskuża ruħi ma' l-Onor.

D'Amato għax peress li dan is-suġġett huwa verament għal qalbi qed nagħmel sensiela ta' domandi dwaru, tista' tgħidli x'inhi l-politika tal-gvern jew tad- dipartiment dwar dawk l-anzjani li ma jixtiequx imorru f'dar ta' l-anzjani imma jixtiequ jibqgħu jgħixu fil-komunita'?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Nirringrazzja lill-Onor.

Buontempo talli qed jagħtini dan iċ-ċans dalgħodu li nitkellem bla ħsieb dwar l-anzjani, li kif qal hu stess huwa suġġett għal qalbu u nassigurah li huwa ferm għal qalbi wkoll għax illum il-ġurnata l-anzjani saru parti mill-ħajja tiegħi ta' kuljum.

Dan il-gvern ilu għal bosta snin imexxi l-politika li l-anzjani tagħna għandhom kemm jista' jkun fit-tul jibqgħu jgħixu fil-komunita' u biex dan ikun jista' jsir kellhom jittieħdu diversi inizjattivi, fost l-aktar komuni u popolari nsibu s-servizz tat-telecare.

Fil-fatt bħalissa għandna madwar 8,000 abbonat li għandu dan is-servizz ġewwa daru u riċentment sar investiment qawwi min-naħa tal-Maltacom biex jinbidel l-apparat kollu li jirċievi t-telefonati u jsir upgrading tiegħu to a certain extent li nkunu nistgħu nżidu n-numru ta' nies li jistgħu jibbenefikaw minnu.

Imbagħad għandna wkoll is-servizz tal-home help li minnu qed jibbenefikaw bosta anzjani.

Dawn jingħataw daqqa t'id ġewwa darhom u fil-bżonnijiet tagħhom darba jew darbtejn fil-ġimgħa.

Għandna każijiet fejn dan is- servizz jingħata tliet darbiet fil-ġimgħa.

Dan is-servizz ma jingħatax biss lill-anzjani imma jingħata wkoll lil dawk il-familji li għandhom lil xi ħadd b'diżabilita'.

Għandna 'l fuq minn 2,300 familja li qed jibbenefikaw minnu u biex inkomplu nsaħħuh madwar sena u nofs ilu beda jingħata l-leave u s-sick leave lill-part-time social assistants.

Bħalissa qegħdin fil-fażi finali fejn qed nintroduċu wkoll reliever pool biex meta l-part-time social assistant tkun qiegħda on long leave jew long sick leave, inkunu nistgħu nibagħtu sostituta minflokha.

Hawnhekk konna diġa' qegħdin nagħtu xi forma ta' sostituzzjoni imma din kienet tkun parzjali minħabba li konna rridu nżidu l-ħinijiet lill-part-time social assistants li diġa' kellhom is-sigħat tagħhom.

Wieħed jista' jsemmi wkoll il-handyman service lfejn tingħata għajnuna lill-anzjani fid-djar tagħhom meta tinqatagħlhom xi bozza, jinstaddilhom is- sink, ikunu jridu jbiddlu s-serratura tal-bieb u ċekċik ieħor ta' kuljum.

Apparti minn dan, għandna wkoll is-servizz ta' meals on wheels fejn l- anzjani tagħna jaslilhom l-ikel ġewwa d-djar tagħhom kull meta jridu u dan qed ikun issussidjat mill-gvern.

Imbagħad għandna wkoll 14-il day centre mifruxa ma' diversi lokalitajiet li qed jgħinu lill-anzjani biex inaqqsu mis-solitudini tagħhom.

Ta' min jgħid li waħda mir-raġunijiet għaliex ħafna mill-anzjani jkunu jridu jinġabru ġewwa xi residenza hija s-solitudini.

Għalhekk jiena nħeġġeġ lil diversi kunsilli lokali biex jagħtu l-appoġġ tagħhom lill-anzjani billi jipprovdulhom trasport meta d-day centre ma jkunx jinstab fl-istess lokalita' tagħhom.

Per eżempju, il-kunsill lokali ta' Ħal Safi jipprovdi servizz ta' trasport għad-day centre taż-Żurrieq u l-kunsill lokali tar- Rabat jipprovdi t-trasport għall-Imtarfa day centre.

Nerġa' ngħid li dawn huma inizjattivi li jgħinu lill-anzjani tagħna jnaqqsu mis-solitudini tagħhom.

Inizjattiva oħra li żgur se nitkellmu dwarha llum hija l-category 1 sheltered housing li huwa l-proġett li qed tagħmel il-housing authority ġewwa l-Furjana u proġett ieħor maħsub ġewwa l-Belt biex jgħinu lill- anzjani tagħna jibqgħu jgħixu fil-komunita'.

PERSUNI LI GĦANDHOM IS-SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li għandhom is-servizz ta' l-internet f'pajjiżna mingħand kumpanniji reġistrati lokalment bħala internet service providers?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni): Jien informat li n-numru ta' persuni li għandhom is-servizz ta' l-internet f'pajjiżna huwa ta' 85,672.

QRATI - KAWŻI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm kawżi għadhom mhux appuntati fis-17 ta' Awissu, 2004?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat li n-numru ta' kawżi mhux appuntati sas-17 ta' Awissu, 2004 kien ta' 926 u dawn huma mqassma kif ġej:-

|Qorti |Ġudikant |Numru | | | |ta' | | | |kawżi | | | |mhux | | | |appuntat| | | |i | | | |sas-17/0| | | |8/2004 | |Appell |- |641 | |Prim |Imħallef G |172 | |Awla |Caruana Demajo | | |(Ċivili| | | |) | | | |Prim |Imħallef T Mallia|39 | |Awla | | | |(Ċivili| | | |) | | | |Prim |Imħallef R C Pace|49 | |Awla | | | |(Ċivili| | | |) | | | |Qorti |Imħallef R C Pace|18 | |tal-Fam| | | |ilja | | | |Qorti |Maġistrat D |5 | |tal-Maġ|Montebello | | |istrati| | | |(Ċivili| | | |) | | | |Tribuna|Dr J Bonniċi |2 | |l għal | | | |Talbiet| | | |Żgħar | | |

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid kif jinterpreta dawn il-figuri stante li huwa evidenti li hemm ġudikanti li għandhom numru sostanzjali ta' kawżi mhux appuntati u ġudikanti oħrajn li m'għandhomx daqstant kawżi biex jiġu appuntati?

MR SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, kull awla għandha l-problemi partikolari tagħha.

Jekk nieħdu l-qorti ta' l-appell, per eżempju, huwa magħruf li minkejja l-isforzi kollha li saru - infakkar lil din il-Kamra li issa fil-qorti ta' l-appell m'hemmx biss tliet imħallfin imma hemm ħamsa li qed jaħdmu fiċ-ċivil u allura hemm żewġ kompożizzjonijiet tal-qorti ta' l- appell ċivili - xorta waħda n-numru ta' appelli qed jakkumulaw.

Ovvjament minn dawn għandek appelli li huma ta' sustanza, jiġifieri huma tajbin fil- mertu u sfortunatament hemm ukoll numru ta' appelli li jsiru sabiex wieħed itawwal iż-żmien.

Huwa magħruf bħala fatt li kawża fil-qorti ta' l-appell tieħu kważi tliet snin biex tiġi appuntata u din tħajjar lil ċerti nies li jkunu tilfu l- kawża li jintavolaw appell sempliċement sabiex jitilfu ż-żmien.

Infatti jekk wieħed iħares lejn l-istatistika jsib li wara tliet snin li dawn il- kawżi jibdew jiġu appuntati, ikun hemm numru minnhom li jispiċċaw deżerti.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex il-parti li tkun appellat ma tibqax aktar interessata peress li l-kawża tkun ġiet imqiegħda fuq il-lista għas-smigħ, allura dak li jkun jaqbad u ma jħallasx il-kawtela ta' l-appell u l-appell jispiċċa deżert.

Wieħed irid jgħid ukoll li quddiem il-qorti ta' l-appell hemm track record tajba għaliex ladarba l-appell jiġi appuntat, fi tlieta jew erba' seduti jiġi deċiż, salv dawk il-każijiet illi jkunu jimmeritaw aktar attenzjoni u jkunu ktar komplikati.

Fil-prim'awla tal-qorti ċivili hemm żewġ imħallfin li huma l-Imħallef Giannino Caruana Demajo u l-Imħallef Tonio Mallia.

Dawn qed jaħdmu b'sistema li jħallu l-kawża timmatura qabel ma tiġi appuntata, jiġifieri l- ewwel jitolbu lill-partijiet biex iressqu b'affidavits ix-xiehda kollha tagħhom u meta jaraw li dawn ippreżentawhom, imbagħad jappuntaw il-kawża.

Barra minn hekk, hemm minnhom li qed jaħdmu bis-sistema li kif tinqata' kawża minn dawk li għandhom fuq il-lista tagħhom, tiġi ntrodotta wkoll waħda minn dawn il-kawżi.

Jiġifieri hawnhekk is-sistema wżata hija kompletament differenti minn dik użata minn ġudikanti oħrajn.

Huwa veru li din il-ġimgħa l-Kamra ta' l-Avukati kitbet ittra lill-Prim Imħallef dwar din is-sitwazzjoni u fost affarijiet oħra talbet biex wieħed jipprova jsib triq sabiex l-imħallfin kollha jaħdmu bl-istess mod għaliex wieħed mill-ilmenti li diversi avukati jressqu - naturalment l-avukati huma l-operaturi prinċipali tal-qorti - hu li kull imħallef għandu s-sistema partikolari tiegħu ta' kif jaħdem.

U dan ma tantx jgħin sabiex l-avukat ikun jista' jagħti s-servizz tiegħu fl-awli kollha fil-qorti.

Għalhekk hemm bżonn li daparti tal-ġudikanti wieħed jikkonsidra li l-court diary system li hemm available - li ftit imħallfin jużaw - tibda tiġi wżata mill- imħallfin kollha kemm huma.

Imma din hija deċiżjoni ta' l-imħallfin u naturalment tibqa' f'ħoġorhom.

Mr Speaker, jien informat li l-Imħallef Ray Pace dalwaqt se jerġa' lura għax-xogħol.

Dan l-imħallef ta servizz tajjeb ħafna fil-qorti imma minħabba l-fatt li matul ix-xhur tas-sajf għamel operazzjoni ta' ċerta gravita', hemm numru ta' kawżi li għadhom ma ġewx appuntati.

Filwaqt li jien nawguralu li jerġa' jieħu saħħtu lura, ngħid ukoll li dan l-imħallef għandu f'idejh numru record ta' kawżi li jiġu deċiżi fis-sena.

Fil-fatt in- numru ta' kawżi deċiżi fis-sena jaqbeż il-500 u meta dawn tikkomparahom mal- 200 kawża fis-sena li jaqtgħu ġudikanti oħra, issib li dan l-imħallef jagħmel ammont ta' xogħol kbir ħafna.

Jien bl-ebda mod ma qed nipprova nċekken il-ħidma ta' l-imħallfin l-oħrajn, għax naturalment kulħadd jimxi bil-pass tiegħu, pero' give merit when merit is due.

Jien informat li għall-kawżi li qegħdin quddiem il-Maġistrat Montebello ġew appuntati dawn il-ħamsa li semmejt u għal dawk li qegħdin quddiem it- tribunal għat-talbiet iż-żgħar ġie appuntat Dr. Joe Bonnici.

MEPA - APPLIKAZZJONIJIET GĦAL BINI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'applikazzjonijiet għal bini ġew approvati mill-MEPA fis-snin 2002, 2003 u 2004 (sal-lum)?

Kemm kien hemm pendenti fl-aħħar tas-snin 2002, 2003 u 2004 (sal-lum)?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Rurali u l-Ambjent): Ninsab informat li skond is-sistema ta' l- informatika tal-MEPA l-applikazzjonijiet li ġew approvati fis-snin imsemmija u l-ammont ta' applikazzjonijiet pendenti fl-aħħar ta' kull sena, huma kif murija fit-tabella annessa.

|Sena |Każi |Deċiżjon|Deċiżjo| | |pendenti |ijiet |nijiet | | |fl-aħħar |(L-ewwel|(Recons| | |tas-sena |deċiżjon|iderati| | | |i) |on) | |2002 |2658 |5634 |675 | |2003 |3210 |4472 |655 | |2004 |3839 |3259 |425 | |(sal-lu| | | | |m) | | | |

Ovvjament, l-Onor.

Membru jrid iżomm f'rasu li l-ammont ta' applikazzjonijiet li jidħlu għand il-MEPA jvarja minn sena għal oħra.

KANĊER TAT-THYROID

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6579 dwar in- numru ta' każijiet ta' thryoid cancer f'Malta mill-1987 'il hawn, jista' l- Ministru jaqsam in-numri mogħtija bejn l-irġiel u n-nisa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita'): Ninsab informat li l-inċidenza tal-kanċer tat-thyroid hi 250 fis-sess femminili u 55 f'dak maskili.

PITROLJU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' l-Ministru jkun daqstant ġentili u jgħid kemm kien il-konsum tal-pitrolju fis-snin 2002, 2003 u 2004 s'issa?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

POSTIJIET TAD-DIVERTIMENT

L-ONOR.

STEFAN BUONDTEMPO (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm ħwienet tax-xorb u/jew postijiet tad- divertiment li ngħalqu direttament mill-pulizija f'dawn l-aħħar erba' snin, mis-sena 2000 separatament, talli kisru l-liġi dwar bejgħ ta' alkoħol lil persuni minuri jew ħallew żgħażagħ taħt l-eta` jidħlu fil-post tagħhom?

Liema kienu dawn il-postijiet u f'liema lokalita'?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 8595.

PULIZIJA - IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-membri tal-korp tal-pulizija jingħatawx xi taħriġ speċjali biex jieħdu ħsieb l-immigranti illegali li jaslu f'pajjiżna u jinżammu taħt il-kustodja tal-pulizija?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Minn żmien għal żmien, il-membri tal-korp tal- pulizija jattendu diversi seminars u laqgħat oħra li jittrattaw din il- materja u minn dawn il-laqgħat tinkiseb esperjenza vasta f'dan il-qasam.

Barra minn hekk, tul dawn l-aħħar tliet snin li ilha magħna din il- kontinġenza, il-membri tal-korp tal-pulizija akkwistaw l-esperjenza neċessarja kif wieħed għandu jittratta bl-aħjar mod din il-problema, kemm fl-interess ta' l-immigranti innifishom u kif ukoll dwar l-imġieba tal- membri tal-korp inkarigati mill-kustodja tagħhom.

AFM - TAĦRIĠ LILL-MEMBRI BIEX JIEĦDU ĦSIEB IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il- membri tal-Forzi Armati jingħatawx xi taħriġ speċjali biex jieħdu ħsieb l- immigranti illegali li jaslu f'pajjiżna u jinżammu taħt il-kustodja ta' l- Armata?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninsab informat li fil-konfront ta' l-immigranti illegali, ir-rwol prinċipali ta' l-armata huwa li tieħu ħsieb is-sigurtà tal-compound kif ukoll il-preparamenti ta' ikel u bżonnijiet oħra f'dak li jirrigwarda assistenza immedjata.

Fejn il-ħtiġijiet huma aktar akuti, l-armata titlob l-intervent ta' dipartimenti/entitajiet oħra, bħall-ministeru tal-familja u solidarjetà soċjali, il-ministeru tas-saħħa, l-anzjani u kura fil-komunità u oħrajn.

Barra minn hekk, peress li huma l-membri tal-forzi armati ta' Malta li jkunu l-ewwel kuntatt ma' dawn l-immigranti, l-armata dejjem ħadet ħsieb li tħarreġ lis-suldati tagħha kif għandhom jaġixxu ma' persuni li jkunu jeħtieġu l-għajnuna tant li minn żmien għal żmien, il-membri ta' l-Armata jattendu lectures fuq il-liġi internazzjonali f'diversi oqsma, inkluż l- għajnuna umanitarja.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Insejjaħ lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li bbenefikaw minn units ta' l- Awtorita' tad-Djar bejn l-2000 u l-2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8825;

Tagħrif dwar l-għadd ta' units li nbnew mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-Awtorita' tad-Djar bejn l-2000 u l-2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8826;

Lista bl-ismijiet ta' professjonisti impjegati jew li jagħtu servizz lill-Awtorita' tad-Djar, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8828.

F'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Lista tal-ministeri li ġarrew minn post għal ieħor wara li nħatar Kabinett ġdid fl-24 ta' Marzu 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8867.

F'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Analiżi ta' kawżi ċivili deċiżi mill-Qorti tal-Maġistrati ta' Malta, bejn Jannar u Ottubru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9095;

Analiżi ta' kawżi deċiżi mill-Bord tal-Qbiela, Bord tal-Kera u Bord ta' l-Arbitraġġ, bejn Jannar u Ottubru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9097;

Kopja ta' quotations li l-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin talbet għal sistema ta' sigurta', bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9225; Tagħrif dwar infiq fuq safar minn delegazzjonijiet ministerjali u safar minn uffiċjali fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tal- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern matul l-2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9229.

F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Lista bl-ismijiet ta' impjegati mal-Fondazzjoni Skejjel ta' Għada, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8615.

F'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kontijiet pendenti li hotels, stabbilimenti industrijali, dipartimenti tal-gvern u konsumaturi domestiċi għandhom mal- korporazzjoni enemalta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8865.

F'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra: Tagħrif dwar persuni li għandhom 'il fuq minn 61 sena impjegati ma' kumpanniji, entitajiet u awtoritajiet fid-dekasteru tal-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 8957.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 2004-2005

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' tad- Djar għall-perjodu mill-1 ta' Ottubru 2004 sat-30 ta' Settembru 2005.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR JOSEPH FALZON: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tinqasam fuq żewġ seduti u l-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal- gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bil-winding up għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, meta niddiskutu l-estimi ta' l- awtorita' tad-djar dejjem ikollna listi twal ta' kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Għalkemm m'iniex ċerta kemm hemm kelliema min-naħa ta' l- oppożizzjoni, naf li min-naħa tagħna hawn xi sitta jew seba' kelliema li jridu jitkellmu u għalhekk se nibda biex nagħti daqqa t'għajn lejn il- punti essenzjali fl-estimi u lejn xi skemi, pero' mbagħad nirriserva r- right of reply u l-opportunita' wkoll li nkun nista' ngħid dawk l- affarijiet l-oħra li nixtieq ngħid.

L-ewwelnett irrid nibda billi nirringrazzja liċ-Chairperson Marisa Micallef Leyson u membri oħra tal-bord - li llum jinsabu magħna għal dan id- dibattitu - għall-ħidma tagħhom matul is-sena li għaddiet.

Nixtieq nirringrazzja wkoll b'mod partikolari lill-financial controller ta' dawn l- estimi li għandna quddiemna.

Wieħed forsi ma japprezzax ix-xogħol li jkun sar biex tinġabar l-informazzjoni ta' dak kollu li jkun sar u ta' dak li jrid isir is-sena d-dieħla u din l-informazzjoni tiddaħħal f'estimi li jidhru pjuttost konċiżi.

M'għandix dubju li bħal snin oħra se jkun hemm rimarki dwar x'suppost deher f'dan ir-rapport, liema stampi suppost ġibna u x'affarijiet imissna għidna.

Naħseb li din is-sena r-rapport huwa xi ftit iktar dettaljat mis-soltu pero' m'għandix dubju li l-awtorita' tad-djar hija dejjem miftuħa għal suġġerimenti kostruttivi.

Dan qed ngħidu għax naf li s-suġġerimenti u l-kritika li jsirulha taċċettahom u taġixxi fuqhom.

Jien se nibda ftit billi nagħti daqqa t'għajn eżattament lejn paġna 38.

Se nħares lejn l-estimi fil-qosor biex ninkwadra x-xenarju li llum qegħdin nitkellmu dwaru.

Qed ngħid hekk għaliex m'għandix dubju li waqt li qegħdin niddiskutu l-estimi ta' l-awtorita' tad-djar il-kelliema kollha se jħarsu lejn l-aspett tal-housing minn angoli differenti.

Jiena m'għandix dubju li llum se nsemmu l-amalgamazzjoni, ir-reviżjoni tal-liġi tal-kera, id- dipartiment ta' l-akkommodazzjoni soċjali u l-problemi ta' nies li għandna fuq il-lista għall-akkomodazzjoni soċjali.

M'għandix dubju wkoll li se nsemmu wkoll problemi li niltaqgħu magħhom meta aħna bħala deputati nkellmu mhux biss lill-kostitwenti tagħna, imma anke nies oħra li niltaqgħu magħhom kullimkien, inklużi meta suppost qegħdin nieħdu gost bħal xi tieġ jew xi ħarġa.

Per eżempju, jiena naf li l-Onor.

Buontempo, kull fejn ikun, in-nies ikellmuh fuq problemi li jkollhom dwar il-housing.

Mr Speaker, f'dawn ix-xhur li ilni ministru responsabbli mill-housing tgħallimt ħafna affarijiet.

Waqt li nkun minn ta' l-ewwel li nammetti li għandna problemi fis-settur tal-housing, tgħallimt ukoll li mhux neċessarjament kull min jiġi għandna bi problema qed jgħidilna l-verita'.

Jiena naħseb li dwar dan jaqbel miegħi wkoll l-Onor.

Buontempo.

Hu jagħmilli mistoqsijiet parlamentari u mhux l-ewwel darba li wara li nkun tajtu tweġiba xotta – għax it-tweġiba li toħroġ mid-dipartiment tkun li t- talba tal-klijent ta' l-Onor.

Interpellant qiegħda tiġi konsidrata ma' talbiet simili - jkolli l-opportunita' li nagħtih ftit aktar informazzjoni dwar il-każ.

Dan nagħmlu għaliex dejjem nesiġi li meta jkolli mistoqsija parlamentari niġbor ftit informazzjoni biex nara eżattament x'inhu r- rationale wara din il-mistoqsija.

Dan qed ngħidu għax l-Onor.

Buontempo jaf daqsi li ġieli jkollna tweġibiet li juruna li l-istampa ma tkunx ingħatat eżattament ċara għaliex min jiġi jkellimna mhux dejjem jgħidilna kollox u mhux dejjem jgħidilna l-affarijiet kif ikunu eżattament.

Ħafna drabi l-ewwel reazzjoni tagħna tkun li mill-ewwel ngħidu "miskin" jew "miskina" pero' kultant niskopru li l-problema tkun għandna u mhux għand min ikun qiegħed ikellimna.

Issa ħalli nħares ftit lejn l-estimi ta' l-awtorita' tad-djar.

It-total tan-nefqa kapitali, jiġifieri n-nefqa soċjali fuq is-sussidji u n-nefqa rikorrenti tqarreb id-Lm9 miljun, preċiżament ftit iktar minn Lm8.7 miljun.

Rigward id-dħul ta' l-awtorita' tad-djar, irrid nippreċiża li filwaqt li l-awtorita' tieħu kontribuzzjoni mill-fond konsolidat pero' tiġġenera ħafna mill-fondi tagħha.

L-aħħar darba smajt liċ-chairperson titkellem u ddeskriviet l-awtorita' tad-djar bħala Robin Hood b'mod pożittiv, jiġifieri l-awtorita' tibni u tbigħ b'mod issussidjat biex wieħed ikun jiflaħ jixtri, pero' dan tagħmlu biex ikollha l-flus ħalli tibni għall- kiri għal min ma jiflaħx jixtri u tkun tista' tipprovdi skemi, inċentivi u inizjattivi li jgħinu lil dawk li għandhom bżonn.

Wieħed irid ifakkar li l- awtorita' tad-djar ma tibnix u tbigħ jew tikri biss.

F'dawn l-aħħar snin fil-kuxjenza soċjali ta' l-awtorita' tad-djar evolvew ħafna skemi u inizjattivi li għalkemm fihom spiża qegħdin jgħinu lin-nies.

Kieku ma kenux dawn l-iskemi u dawn l-inizjattivi, kieku llum għandna nies li qed jgħixu fi djar substandard u għandna persuni b'diżabilita' li m'humiex qegħdin igawdu minn dak li qed igawdu.

Aktar 'il quddiem ikolli wkoll l- opportunita' li nħares lejn dawn l-iskemi.

Mr Speaker, jekk wieħed iħares lejn l-estimi tas-sena li għaddiet, isib li l-awtorita' tad-djar irnexxielha tilħaq il-miri tagħha kemm f'dak li huwa dħul u kif ukoll f'dak li hu nfiq, ħlief għal item wieħed li jirrigwarda l- ispiża għal programm ta' bini ta' appartamenti ġodda fejn kien hemm is- somma proġettata ta' Lm5.9 miljun u infatti n-nefqa kienet ta' Lm4.8 miljun għar-raġuni li x-xogħol fuq żewġ proġetti fl-Imtarfa ma nbediex.

Fi proġett minnhom kien hemm sejba ta' fdalijiet antiki u allura waqaf ix- xogħol u fuq il-proġett l-ieħor dħalna fi problema legali li nittama li ssolvi ruħha ma ddumx.

Dan ifisser li n-nefqa proġettata ma saritx kollha mhux għaliex l-awtorita' ddeċidiet li tixxaħħaħ jew li tiffranka.

Dawn huma flus earmarked għal proġetti li għadhom ma bdewx imma li nittama li jibdew fi żmien qasir.

Minkejja dan li qed ngħid, irrid nistabbilixxi wkoll li minkejja l-fatt li din is-sena n-nefqa kienet ta' Lm4.8 miljun, xorta kienet Lm0.5 miljun ogħla minn tas-sena ta' qabel, jiġifieri hawnhekk qegħdin naraw li l-awtorita' tad-djar dejjem qed iżżid fin-nefqa tagħha.

Infatti jekk wieħed jara n-nefqa kapitali magħmula mill-awtorita' tad-djar mill-1998, jiġifieri medda ta' seba' snin – u ħadt din id-data għaliex hija benchmark li nista' naraha - isib li kien hemm nefqa kapitali ta' madwar Lm24 miljun u għas-sena d-dieħla hemm proġettata wkoll nefqa ta' Lm5.35 miljun.

Din in-nefqa tinkludi fiha n-Lm0.5 miljun biex jiġu nstalllati l- lifts fil-blokok ta' l-appartamenti tal-gvern.

Din in-nefqa sostanzjali li fit-total tagħha taqbeż il-Lm5.5 miljun tkopri akkwist ta' art u bini ta' appartamenti ġodda u l-infrastruttura li teħtieġ madwarhom.

Mr Speaker, fl-estimi naraw ukoll nefqa li se tmur għall-attrezzament ta' uffiċċju għall-awtorita'.

Fir-rapport jidher ukoll li l-awtorita' akkwistat fondi ġodda għaliha fi Triq Pietro Floriani, il-Furjana, viċin il- headquarters tagħha, biex tniffidhom ma' l-uffiċċji li diġa' għandha peress li qed inħossu l-bżonn li jkollna uffiċċji akbar in vista ta' l- amalgamazzjoni li qed nersqu għaliha mad-dipartimenti l-oħra.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Buontempo bi tbissima qed jgħid li l ilna ħafna nisimgħu fuq din l-amalgamazzjoni.

Jiena ngħidlu li ninsabu dejjem resqin viċin.

Issa qegħdin naħsbu wkoll għall-ispazju li jkun jeħtieġ ladarba ssir din l-amalgamazzjoni.

Mr Speaker, nixtieq inħares ukoll lejn in-nefqa soċjali.

Kif diġa' għidt, fis-snin li għaddew l-awtorita' evolviet ukoll skemi u inizjattivi bi spiża sostanzjali.

Fil-fatt, f'dawn l-estimi għandna spiża proġettata ta' Lm2.44 miljun għas-sena d-dieħla.

Fil-qosor ħafna se nitkellem dwar l- iskemi ta' l-awtorita' għaliex il-kollegi tiegħi se jkollhom l-opportunita' matul is-seduta ta' dalgħodu u tal-lejla li jiffokaw fuq dawn l-iskemi.

Irrid infakkar li bħalma għamlet is-sena li għaddiet, għal din is-sena wkoll l-awtorita' qed tipproġetta li tħallas s-somma ta' Lm285,000 bħala għajnuna lill-first time buyers.

Min jixtri dar antika għandu sussidju ftit akbar pero' l-awtorita' tgħin ukoll lil dawk li jixtru dar għall-ewwel darba u jkunu jridu jirranġawha.

Issa din is-somma ma tidhirx fl-estimi għas-sempliċi raġuni li l-awtorita' hija l-amministratur ta' din is-somma pero' attwalment hija skema ffinanzjata direttament mill-ministeru tal- finanzi.

Mr Speaker, diġa' aċċennajt għar-rwol soċjali ta' l-awtorita'.

Naf li hawn ħafna li jikkritikaw lill-awtorita' pero' nixtieq infakkar li mill-1999 'il hawn l-awtorita' daħlet f'ħafna spejjeż biex tgħin lil min għandu residenza u jrid jirranġaha u lil min qed jixtri dar għall-ewwel darba u għandu bżonn jirranġaha.

L-awtorita' tgħin ukoll lill-persuni b'diżabilita' u lill-NGOs tagħna.

Bl-iskemi l-ġodda l-awtorita' se jkollha ġġorr spiża akbar pero' dan qed tagħmlu dejjem bil-mira li tgħin lil dawk li l-aktar għandhom bżonn.

Nista' nipprevedi minn issa li f'dan id-dibattitu se nisimgħu over and over again – u dan bir-raġun kollu - li r- riżorsi li għandna fis-settur tal-housing irridu nużawhom għal dawk li l- aktar għandhom bżonn.

Fil-fatt l-awtorita' tagħmilha ċara li ma jistax ikun li jkollok persuni li jkunu gawdew minn skema darba u jibqgħu jiġu ripetetutament biex ikomplu jgawdu mill-fondi.

Per eżempju, kellna bosta talbiet biex sidien ta' plots li kienu jaqgħu taħt il-home-ownership schemes jibbenefikaw mill-iskema tal-care and repair.

Issa ovvjament l- awtorita' ma tistax tikkonsidra dawn it-talbiet għaliex għandek nies li diġa' gawdew drabi oħra, apparti l-fatt li l-care and repair scheme tindirizza ħafna units, djar u appartamenti li jkunu substandard.

Fil-każ tal-home-ownership schemes qegħdin nitkellmu fuq units li nbnew fit- tmeninijiet u allura ma jistax ikun li jkunu substandard.

Issa jekk xi ħadd mar joqgħod f'dar taħt il-HOS fl-1980 u llum għandu bżonn kamra tal- banju, irid japprezza li għandna nies oħra li qatt ma gawdew minn xejn u li l-income tagħhom illum m'huwiex għoli biżżejjed biex ikunu jistgħu jagħmlu dawn l-affarijiet u allura rridu naraw li jkollna firxa ta' benefiċjarji.

Issa se nħares ftit lejn l-iskema tramite l-benefiċjarji.

Nixtieq ngħid li meta qegħdin nitkellmu fuq sussidji fuq kera jew skemi ta' irranġar, fi tmien snin in-nefqa telgħet minn Lm9,000 għal Lm789,000, jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq qabża enormi.

Ma' dan l-ammont trid tingħadd ukoll in-nefqa ta' Lm30,000 fuq tiswija ta' appartamenti mikrija mill-gvern.

F'dan il-każ l-awtorita' tieħu l-briga li jsir ix-xogħol pero' mbagħad il- flus jkunu rifużi mid-dipartiment tal-bini u tat-tiswija tad-djar.

Kif diġa' għidt, jingħataw wkoll kważi Lm300,000 bħala għotjiet fuq l-ewwel residenza, jiġifieri hawn qegħdin nitkellmu fuq somom sostanzjali.

Mr Speaker, is-settur tal-housing huwa bir bla qiegħ għaliex titfa' kemm titfa' fih qatt m'għandek biżżejjed.

Dan jgħodd ukoll għal dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-affarijiet soċjali pero' rridu nkunu ftit pożittivi u naraw eżattament fejn qed naslu u fejn resqin.

Jien ħadt gost li l-awtorita' tad-djar informatni li se tagħmel streamlining ta' l-iskemi eżistenti u ta' l-allokazzjonijiet li hemm biex dawn ikunu ħafna iktar ċari u ħafna iktar user-friendly u ma nikkomplikawx il-ħajja ta' dawk li diġa' għandhom biżżejjed komplikazzjonijiet f'ħajjithom.

Per eżempju, għal skema 5, li tittratta għajnuna għal xogħlijiet ta' irranġar u titjib fi djar privati, din is-sena kellna żieda fil-benefiċjarji u minn 158 tlajna għal 170.

L-istess ġara fir-rigward ta' skema 7 li tgħin lill-persuni b'diżabilita'.

Din is-sena l- benefiċjarji minn din l-iskema minn 101 telgħu għal 132.

Hawnhekk irrid nagħmel preċiżjoni żgħira – fil-fatt isiruli ħafna mistoqsijiet parlamentari fuq din il-kwestjoni - u ngħid li waqt li din l-iskema tindirizza l-bżonnijiet ta' persuni b'diżabilita', ma jfissirx li għaliex familja jkollha persuna b'diżabilita' tista' tapplika għal din l-iskema u bilfors tinstab eliġibbli għaliex jekk it-talba ma tkunx marbuta mad- diżabilita' tal-membru tal-familja, allura ma tkunx tista' tiġi milqugħa.

Dan ma jfissirx li dik il-familja ma tistax tibbenefika minn skemi oħra u għalhekk huwa importanti li jsir streamlining ta' l-iskemi.

Kull skema għandha l-parametri u l-kondizzjonijiet tagħha u naħseb li nagħmlu sewwa li naraw li kull japplika għal skema, jidħol fil-parametri tagħha, jaċċetta l-kondizzjonijiet u jobdihom.

Waħda mill-iktar skemi popolari hija skema R li tittratta s-sussidju fuq kera ta' residenzi privati li m'humiex proprjeta' jew mikrija mill-gvern.

F'dan il-każ kellna żieda sostanzjali ta' benefiċjarji li minn 408 telgħu għal 573.

Aktar tard żgur se jkollna ħafna iktar xi ngħidu fuq il- benefiċjarji ta' din l-iskema għaliex dawn huma benefiċjarji li verament għandhom bżonn l-għajnuna.

Skema S li kienet tittratta r-rifużjoni tal-VAT fuq l-ewwel dar ta' l- abitazzjoni tbiddlet daqsxejn għaliex għalkemm il-konċett baqa' l-istess, wessajnieh xi ftit u qegħdin ngħidu li għall-ewwel darba persuni single li jagħlqu t-30 sena jistgħu jibbenefikaw minn din l-iskema.

Dan kollu juri li l-awtorita' qiegħda tħares lejn x'qed jiġri fis-soċjeta' tagħna għax jaf ikollok persuni single li jkunu jixtiequ li jkollhom il-proprjeta' tagħhom u allura l-awtorita' qiegħda tgħinhom ukoll.

Dawn jistgħu jkunu single għal diversi raġunijiet fosthom li persuna ma tkunx tixtieq tibqa' tgħix mal-familja tagħha minħabba li jkun hemm xi problemi jew jista' jkun li persuna tkun trid issir sid ta' darha.

Naħseb li hawn Malta magħrufin biżżejjed li dan il-konċett nippromwovuh kemm jista' jkun.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn l-iskemi l-oħra jsib li l-benefiċjarji kollha żdiedu.

Hawnhekk ma nistax nonqos milli nsemmi skema B li tirrigwarda l-installazzjoni ta' lifts fi blokok tal-gvern u li minnha bbenefikaw madwar 180 familja.

Fil-fatt ġew installati 21 lift, il- maġġoranza tagħhom kienu l-Belt, il-Furjana, il-Pieta', Birkirkara, il- Birgu, Bormla, Ħal Qormi u l-Marsa u l-ispiża kienet sostanzjali.

Din l- iskema waqfet temporanjament f'Settembru li għadda pero' f'Jannar li ġej se jkun hemm skema li bejn wieħed u ieħor hija l-istess.

Jiena qed noqgħod attenta kif nitkellem hawnhekk għaliex l-Onor.

Buontempo kien għamilli mistoqsija supplimentari u jien għamiltha tal-brava ħafna, qbadtu ftit fuq kif poġġa l-mistoqsija li ma kenitx ċara biżżejjed u konsegwenza ta' dan, sibt ruħi fuq gazzetta fejn intqal li jiena ma nafx x'qed jiġri.

Jien m'għandix pretensjoni li naf b'kulma qed jiġri u jekk hawn xi ħadd li jgħid li jaf kollox, ma naħsibx li huwa postu f'din il-Kamra.

Din hija skema li verament tgħin lin-nies u bla dubju ta' xejn se tkompli għaddejja.

Fil-fatt bħalissa għaddej ix-xogħol fuq 16-il blokk ieħor.

Mr Speaker, l-inizjattiva tal-care and repair tibqa' waħda mill-iktar popolari, speċjalment issa li forsi lkoll qegħdin li iktar milli l-klijent jirrikorri għand il-housing, ikunu nies oħra li jgħinu lill-klijent jersaq għand il-housing authority u jista' jkun ukoll li tkun l-awtorita' stess li meta tkun qiegħda tipproċessa talbiet għal skemi oħra tirrealizza li dik it-tali talba tkun taqa' taħt il-care and repair scheme.

Mr Speaker, qabel nagħlaq din il-preżentazzjoni qasira tiegħi, nixtieq insemmi inizjattiva oħra ġdida li hi partikolarment għal qalbi.

U hawn qed nirriferi għall-inizjattiva tax-shared ownership.

Din hija skema ġdida li hija proġettata biex tgħin nies li għandhom dħul verament baxx ta' inqas minn Lm4,000.

Dawn huma nies li qegħdin fuq il-lista ta' l- akkommodazzjoni soċjali, nies li min jaf kemm-il darba ħolmu li jkunu sidien ta' darhom pero' s'issa qatt ma kellhom l-opportunita' li jagħmlu dan.

Aħna identifikajna post partikolari u għalkemm għall-ewwel se jkun hemm ftit benefiċjarji minn din l-iskema pero' m'għandix dubju li se jkollha ħafna applikazzjonijiet għaliha.

Irrid ngħid ukoll li l-iskema għax-xiri ta' appartamenti tal-gvern hija popolari ħafna pero' kultant ikollha t-tlugħ u l-inżul tagħha għaliex ġieli jkun hemm ħafna applikazzjonijiet, imma jgħaddi ftit żmien u donnu li l-applikazzjonijiet imajnaw pero' mbagħad jerġgħu jiżdiedu.

Irrid ngħid ukoll li proprju ftit tal-ġimgħat ilu l-awtorita' tad-djar ħarġet avviż ta' djar għall-bejgħ u għal darb'oħra l-applikazzjonijiet kienu numerużi.

Proprju llum kelli mistoqsija parlamentari ta' l-Onor.

Stefan Buontempo dwar din l-iskema.

Irrid ngħid li 55% tal-units for sale se jkunu riservati għal koppji miżżewġa jew dawk separati bit-tfal.

Din hija innovazzjoni fejn qegħdin inħarsu lejn nies li jkunu għadhom kemm għaddew minn separazzjoni - speċjalment dawk li jkollhom it-tfal - u allura jkollhom bżonn l-għajnuna biex jersqu lejn ħajja ġdida.

Imbagħad għandna 30% minnhom li huma għal koppji għarajjes, 10% għal persuni b'diżabilita' u 5% se jkunu allokalti lil persuni single li qabżu t-30 sena.

L-awtorita' tad-djar hija konxja wkoll mill-bżonnijiet tal-NGOs tagħna, speċjalment dawk li huma marbutin mal-housing.

Għal dan il-għan żiedet is- sussidju fuq il-kera ta' klijenti fi ħdan dawn l-organizzazzjonijiet li għandhom bżonn jiġu integrati fis-soċjeta' sa massimu ta' Lm700 fejn qabel kien ta' Lm600.

Jiena naf li l-aġenzija Appoġġ hija grata ħafna għall- għajnuna li tingħata mill-awtorita' tad-djar.

Ir-Richmond Foundation għandha appartamenti li tużahom għall-klijenti tagħha l-istess bħalma għandna għar-residenti ta' Dar Merħba Bik li tilqa' fiha vittmi ta' vjolenza domestika.

Mr Speaker, l-awtorita' tad-djar għandha wkoll skema li permezz tagħha se tingħata għajnuna ta' Lm10,000 biex ikunu nstallati stairlifts għal postijiet li jintużaw mill-NGOs.

L-awtorita' għaddiet somma ta' flus lill- YMCA li tipprovdi akkommodazzjoni lil min ikollu bżonnha for a short term.

Dan għamlitu wkoll ma' Dar Merħba Bik li naf li dan l-aħħar daħlitilhom ukoll talba mingħand il-kummissjoni emigranti wara li kien hemm inċident ta' ħruq ġewwa l-Imsida.

Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar sheltered housing li huwa proġett maħsub biex l-anzjani tagħna jkunu jistgħu jgħixu f'appartamenti li jkunu mibnija apposta għalihom.

Fil-fatt l-awtorita' tad-djar diġa' ħadmet fuq dawn it-tip ta' proġetti fis-snin li għaddew.

L-awtorita' qed tirrealizza wkoll li l-lifestyle hawn Malta qed jinbidel u fejn qabel kulħadd ried dar kbira bi tlett ikmamar tas-sodda, żewġt ikmamar tal-banju u b'waħda ensuite, illum it-talbiet qed ikunu differenti.

Meta qegħdin nitkellmu fuq akkommodazzjoni soċjali, wieħed irid jara wkoll li ma naqbżux il-limiti tagħna u għalhekk l-awtorita' qiegħda tħares ukoll lejn il-bini ta' one-bedroomed jew two-bedroomed flats biex inkunu nistgħu nilqgħu aktar għall-ħteġijiet tal-klijenti tagħna.

Nifhem li mhux kulħadd ikun irid one-bedroomed flat għax ikun hemm min irid jaħseb għal xi ħaddieħor tal-familja li jorqod għandu pero' l-awtorita' tad-djar qiegħda tipprova tagħmel l-aħjar użu mir-riżorsi li għandha u toqgħod attenta li jekk dak li jkun għalih ikun suffiċjenti appartament b'kamra tas-sodda waħda jew bi tnejn, ma tagħtihx flat bi three bedrooms.

Mr Speaker, forsi iktar tard ikolli ċans nitkellem - jekk ma jitkellmux il- kollega l-oħra wkoll dwaru - fuq il-proġetti ta' urban renewal li qegħdin isiru.

Bħalissa dawn it-tip ta' proġetti għaddejjin fl-Imsida, fil- Furjana u f'Bormla wkoll.

Per eżempju, fl-Imsida hemm billboard kbira aħna u telgħin Regional Road li ssemmi 180 appartament għall-familji Maltin li se jibbenefikaw minnhom nies li jkunu ġew evicted minn djar substandard li se jaqgħu u jinbnew oħrajn ġodda minflokhom.

Għandna wkoll proġetti simili għaddejjin fil-Furjana u f'Bormla li issa qabdu ritmu tajjeb ħafna u nittama li ma jdumux ma jkunu lesti.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq somom sostanzjali li l-awtorita' qiegħda dejjem toħroġ biex tgħin lil dawk li għandhom bżonn.

Qabel nagħlaq ħalli nħalli lill-kollegi l-oħra jitkellmu, xtaqt ngħid li l- awtorita' tad-djar tipprovdi servizz ta' nutara ħalli nħaffu l-affarijiet għall-klijenti li jkollhom diġa' x'jagħmlu jew inkella ma tantx ikollhom moħħ joqogħdu jfittxu n-nutara tagħhom.

Il-kuntratti ta' l-awtorita' tad- djar mal-klijenti tagħhom ma jsirux biss dwar bejgħ imma huma marbuta ma' affarijiet differenti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chirkop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, għal darba oħra għandna quddiemna l- estimi ta' l-awtorita' tad-djar u fid-diskors tiegħi se nipprova niffoka kemm jista' jkun fuq ir-responsabbilta' u r-rwol in ġenerali tal-gvern.

Dan se nagħmlu għax għalkemm il-gvern huwa l-provider ta' l-awtorita' f'dak li għandu x'jaqsam ma' riżorsi umani u anke fondi, imma bil-politika żbaljata tiegħu, huwa stess qed jikkrea l-akbar problemi li għandha l-awtorita'.

Fl-opinjoni tiegħi, din l-awtorita' għandha rwol importanti ħafna fl-operat tal-gvern, mhux biss mil-lat soċjali kif qalet il-Ministru Cristina, imma anke mil-lat ta' ippjanar ġenerali, jiġifieri ta' politika ta' housing għall-poplu Malti u Għawdxi kollu kemm hu.

Irrid ngħid li rigward l-estimi nfushom ikolli ċans nagħmel ftit riferenzi aktar dettaljati aktar tard fl- intervent tiegħi, iżda kemm bħala l-kelliemi ewlieni tal-partit Laburista fuq dan il-qasam u kif ukoll bħala ċittadin Malti nixtieq nagħmel xi riflessjonijiet aktar wiesgħa fuq dan is-suġġett b'mod ġenerali.

X'nifhmu biha meta nużaw il-kelma "housing"?

Personalment jiġuni ħafna ħsebijiet f'moħħi u l-ewwel u qabel kollox ovvjament jiġini quddiem għajnejja l-aspett soċjali.

L-għan li għandu jkollu kull gvern, hu ta' liema kulur politiku hu, huwa li jipprovdi ammont ta' housing units adegwat lill-poplu tiegħu u skemi ta' support soċjali f'ammont u anke fi kwalita' adegwata.

Rigward l-aspett ta' social housing bilfors irrid infakkar fil-ħidmiet ta' diversi gvernijiet li ġew qabilna, speċjalment gvernijiet Laburisti tas-sebgħinijiet u tat-tmeninijiet għaliex dawn kienu gvernijiet li ħadmu bis-sħiħ biex iġibu 'l quddiem il-livelli ta' l- għajxien tal-familji tal-ħaddiema.

Ir-raġuni ewlenija wara din il- politika kienet u għadha sempliċi: Kulħadd jaf illi l-benniena ta' kull bniedem hija proprju d-dar tiegħu.

Huwa pprovat anke xjentifikament illi bniedem li jitrabba f'ambjent diċenti mhux biss għandu aktar ċans li jkun inqas dipendenti fuq benefiċċji soċjali imma għandu wkoll aktar ċans illi jimxi 'l quddiem f'ħajtu, jagħmel progress u jitla' aktar taraġ minn dawk tal-ġenerazzjoni ta' qablu.

Saħansitra jkun kapaċi javvanza aktar fuq il- passi tal-familja jew inkella tal-ġenituri tiegħu stess.

Allura hawnhekk qed naraw il-konċett kardinali ta' investiment soċjali.

Barra minn hekk, meta nsemmi l-kelma "housing" jiġuni affarijiet oħra quddiem għajnejja, fosthom li huwa importanti illi l-gvern jippjana b'mod aktar wiesa' areas residenzjali sħaħ.

Fi żmien gvernijiet Laburisti, b'mod speċjali dawk tas-snin sebgħin, kienet nibtet l-idea ta' housing estates.

Illum għandna diversi housing estates mifruxin ma' Malta u Għawdex li fil- maġġor parti tagħhom twaqqfu taħt gvernijiet Laburisti u huma wkoll sempliċement appendiċi ta' rħula oħra illi kienu diġa' eżistenti.

Ftit kien hawn esperimenti bħalma seħħ f'Santa Luċija fejn fl-aħħar tas-snin sebgħin kien beda jiġi kkreat raħal ġdid mill-bidunett.

Dan kien esperiment illi nistgħu ngħidu b'ċertezza illi rnexxa sew.

Naturalment kellek il- problema li f'Santa Luċija bdew ġejjin nies minn inħawi differenti fil- gżejjer tagħna bi problemi soċjali u anke b'identitajiet differenti, iżda bil-mod il-mod jidher ċar li l-popolazzjoni ta' dan ir-raħal omoġenizzat ruħha tajjeb ferm.

Sfortunatament ma jistax jingħad l-istess għal irħula oħra.

Pero' kellek housing estates oħrajn fejn il-maġġor parti tar- residenti l-ġodda kienu ġejjin mill-parti l-antika ta' l-istess raħal u f'dan il-każ ma tantx kien hemm problemi ta' taħlit ta' identitajiet differenti u awtomatikament kien hemm inqas konċentrazzjoni ta' problemi soċjali.

Eżempju ċar huwa l-Gudja, il-post fejn noqgħod jien.

Fortunatament ħafna nies li marru joqogħdu fil-housing estate tal-Gudja ġejjin minn familji Gudjani stess.

Fil-fatt ir-rata ta' problemi soċjali fil-Gudja hija inqas minn ta' postijiet oħra.

Per eżempju, il-vizzju tad- droga fil-Gudja ftit li xejn huwa eżistenti, għalkemm naturalment ma tistax teskludih kompletament.

Min-naħa l-oħra kellek irħula oħrajn fejn kien hemm ħafna iktar taħlit u forsi konsegwenza ta' dan inħolqu aktar problemi soċjali milli nħolqu f'postijiet oħrajn.

Minbarra dawn il-konċetti soċjali importanti li ta' min jagħti kashom - allavolja d-diskussjoni tagħna llum suppost li nżommuha aktar teknika - hemm affarijiet oħra li jiġu quddiem għajnejja meta nkunu qegħdin nitkellmu dwar il-qasam tal-housing u sinċerament inħossni qiegħed nonqos jekk f'dan l-intervent tiegħi ma nsemmihomx.

Illum il-ġurnata kważi kulħadd jaqbel li bħalissa pajjiżna għaddej minn mument ta' ristrutturar u anke ta' provi kbar fuq il-poplu kollu kemm hu, provi ebsin li l-aktar li qed jinħassu u jinġarru huma proprju mill-familji tal-ħaddiema u minn dawk illi għandhom xi ħwienet jew negozji żgħar.

Mr Speaker, fil-maġġor parti tiegħu dan huwa kollu tort tal-politika żbaljata tal-gvern tal-ġurnata.

Forsi hawn min qed jistaqsi: Imma dan x'għandu x'jaqsam mal-housing?

Fil-fatt sinċerament inħoss li għandu x'jaqsam ħafna għaliex wasal iż-żmien li l- awtorita' tad-djar ma tibqax tiffoka biss fuq ix-xogħol intrinsiku tagħha.

Huwa tajjeb li tagħmel hekk u aħna minn din in-naħa tal-Kamra persważi li l- awtorita' tad-djar tagħmel xogħol siewi ħafna u minn hawnhekk irrid nieħu l- okkażjoni sabiex nifraħ lil dawk kollha li jaħdmu f'din l-awtorita'.

Pero', fl-opinjoni tiegħi, naħseb li wasal iż-żmien li l-istess awtorita' tibda tinvolvi ruħha aktar f'ippjanar ta' politika aktar diretta ħalli nkunu nistgħu nindirizzaw il-problemi ewlenin li għandna f'dan il-qasam minn ħafna qabel ma jiġu ma' wiċċna.

F'dan l-istadju ta' min isemmi x'inhuma dawn il-problemi.

Mr Speaker, jien identifikajt żewġ problemi kbar ħafna fis-settur tal- proprjeta'; cioe' l-prezzijiet tal-proprjeta' privata li telgħin mas- smewwiet b'rata ħafna akbar minn dik li biha qegħdin jiżdiedu u l-ammont esaġerat ta' proprjeta' battala li għandna f'dan il-pajjiż.

Jekk l- awtorita' jirnexxilha tidentifika aħjar x'qiegħed jikkaġuna dan kollu u tindirizza dawn iż-żewġ problemi fundamentali, allura nkunu nistgħu noħorġu niċċelebraw u nkunu nistgħu nserrħu rasna u norqdu raqda twila għaliex jekk issolvi dawn il-problemi ma tantx għandu jkollna oħrajn daqshekk kbar fil- futur previdibbli, għajr ovvjament każijiet soċjali li jibqgħu jinqalgħu minn żmien għall-ieħor u tagħmel x'tagħmel dejjem jibqgħu jinqalgħu peress li din hija n-natura tal-bniedem u anke tas-soċjeta' li ngħixu fiha.

Għalhekk nixtieq nibda bl-ewwel problema tal-prezzijiet tal-proprjeta' fis- suq privat ħalli nevalwaw flimkien b'mod kostruttiv ta' x'ġara f'dan is- settur u dwar kif l-awtorita' tista'tindaħal fil-prezzijiet tas-suq privat.

Issa żgur se jkun hawn min iweġibni li l-awtorita' ma tantx għandha saħħa tagħmel dan.

Madankollu jekk dejjem qed ikollna aktar koppji li ma jifilħux jixtru l-proprjeta', kif nistgħu nippretendu li l- pressjoni tad-domanda għal housing projects ġodda se tonqos?

Ma rridux ninsew li l-gvern qed isibha aktar diffiċli sabiex isib biċċiet ta' art li jkun jista' jiżviluppahom.

Mr Speaker, sabiex inkunu nistgħu nifhmu aħjar dak kollu li qed iseħħ f'dan is-settur tajjeb li naraw ftit kif għolew il-pagi meta mqabbla mal- prezzijiet tal-proprjeta' privata matul dawn l-aħħar għaxar snin li fil- maġġor parti tagħhom kienu mmexxijin minn gvernijiet Nazzjonalisti.

Illum il-ġurnata appartament medju ġebel u saqaf, bi tlett ikmamar tas-sodda qiegħed jinbiegħ madwar Lm40,000 meta l-medja tad-dħul annwali ta' familja huwa ta' Lm5,000 fis-sena.

L-istess tip ta' proprjeta' għaxar snin ilu kienet tinbiegħ madwar Lm10,000.

Jiġifieri f'temp ta' għaxar snin il- proprjeta' privata like for like żdiedet b'erba' darbiet.

Min-naħa l-oħra l-paga medja għaxar snin ilu ma kenitx il-kwart ta' Lm5,000 iżda kienet madwar Lm3,500.

Dan ifisser li filwaqt li matul dawn l-aħħar għaxar snin il-proprjeta' għoliet b'medja ta' erba' darbiet il-pagi tal-ħaddiema bilkemm irdoppjaw.

B'mod iktar sempliċi ngħid li għal kull Lm1 li kien jaqla' ħaddiem għaxar snin ilu, illum il-ġurnata bilkemm qed jaqla' Lm2, pero' għal kull Lm1 li kien iħallas sabiex jixtri l-proprjeta' privata għaxar snin ilu, illum il-ġurnata jrid iħallas Lm4!

Effettivament din hija s-sitwazzjoni li qed jaffaċċjaw iż-żgħażagħ u l-koppji tagħna.

Ma' dan wieħed irid iżomm quddiem għajnejh il-problemi ta' inflazzjoni li jkollna. llum anke l-istess statistika li toħroġ mill-aħħar household budgetary survey tgħid ċar u tond li għal dak li għandu x'jaqsam mas-saving ratios, jiġifieri kemm il-familji Maltin għandhom saħħa li jġemmgħu minn dak li jaqilgħu, fl-1995 għal kull Lm100 li familja Maltija kienet taqla' kienet kapaċi tfaddal Lm10, illum il-ġurnata l-istess familja kapaċi tfaddal biss ftit aktar minn Lm1!

Jiġifieri apparti l-problema ta' distakk li qed tinħoloq aktar fil-valur tal-proprjeta' privata ma' l-ammont li qed jaqilgħu l-ħaddiema, hemm ukoll il-problema in ġenerali ta' savings għaliex il-familji Maltin u Għawdxin qed isibuha aktar diffiċli sabiex jibqagħlhom dak id-disposable income li minnu jkunu jistgħu jġemmgħu xi ħaġa.

Fid-dawl ta' dan kollu wieħed jibda japprezza aktar id-diffikultajiet li jħabbtu wiċċhom magħhom dawn il-koppji żgħażagħ.

Jien ngħid li dawn il-koppji huma kuraġġjużi ħafna għaliex allavolja jafu li deħlin għal riskji kbar fiż- żweġijiet tagħhom - kulħadd jaf x'rata ta' separazzjonijiet għandna llum il- ġurnata - xorta waħda jixtiequ jixtru d-dar tagħhom.

Pero' minħabba dan id- distakk enormi li jeżisti bejn dak li jaqilgħu u bejn kemm ġiet tiswa l- proprjeta' illum, żgur li ma jistgħux jagħmlu dan il-pass.

Madankollu xorta waħda ssib min jagħmel dan il-pass u kieku ma jkunx hekk ħlief single-parent families jew nies li jpoġġu flimkien ma jkollniex fil-pajjiż.

Dan qed ngħidu mingħajr ebda diżrispett lejn dawn il-familji, li ħafna minnhom ikunu spiċċaw f'din is-sitwazzjoni minħabba ċirkostanzi soċjali li ma jkollhomx kontroll fuqhom u mhux mill-għażla libera tagħhom.

L- għarajjes u l-koppji li jkunu deħlin għal dan il-piż finanzjarju enormi u li x'aktarx ikunu se jibqgħu mdendlin bih għal għomorhom kollu għandhom ukoll il-problema tax-xogħol u n-nuqqas ta' ċertezza fil-qasam tax-xogħol.

Dan kollu ma jistax ikun li ma jaffettwax ir-relazzjonijiet matrimonjali tal-koppji.

Fl-istess ħin nafu li l-mara Maltija llum ma tantx għandha opportunitajiet ta' xogħol taħt dan il-gvern.

Iżda xorta waħda trid tibqa' tfittex li taħdem għal tul esaġerat ta' żmien mill-ħajja produttiva tagħha.

Fattur soċjali ieħor joħroġ mid-dokument intitolat "the social situation in the European Union 2004 overview" li ġie ppublikat mill-istess kummissjoni Ewropea fejn naraw li d-differenza bejn il-klassijiet ta' fuq u dawk ta' taħt f'Malta kompliet tiżdied taħt it-tmexxija ta' gvern Nazzjonalista.

Illum nafu li r-ratio ta' bejn l-20% li l-aktar jaqilgħu u l-20% ta' dawk li l-anqas li jaqilgħu huwa ta' 4.5%, jiġifieri qegħdin fl-istess medja tar-Renju Unit.

Mentri pajjiżi li huma kkonsiderati aktar well off minn Malta, bħall-Ġermanja, il-pajjiżi Nordiċi u l-Awstrija għandhom ratio li huwa ferm anqas u fil-fatt id-distakk bejn dawk ta' fuq u dawk ta' taħt f'dawn il-pajjiżi huwa ta' 3.2%.

Għaldaqstant nemmen li wasal iż-żmien li fil-qasam tal-housing l-awtorita' tad-djar għandha tibda taħdem sabiex ixxejjen dan l-andament soċjali ta' dan il-gvern u tara kif tista' tintervjeni bis-saħħa tagħha fuq il-forzi tas-suq.

Dan għandha tagħmlu sabiex jitnaqqas xi ftit id-distakk li qed jinħoloq bejn l-income medju tal-familji Maltin u l-prezzijiet tal- proprjetajiet privati.

Sa ftit snin ilu konna nistagħġbu li f'pajjiżi bħall-Ġappun il-proprjeta' tant tqum il-flus li l-familji Ġappuniżi mhux talli jkollhom iqattgħu ħajjithom kollha bid-dejn, iżda jkollhom jgħaddu dan id-dejn fuq uliedhom.

Fil-fehma tiegħi, jekk ma noqogħdux attenti se nibdew nimxu f'din id- direzzjoni.

Dan il-fatt joħroġ mill-kwestjonijiet ta' house loans li qed ikollna.

Sa ftit taż-żmien ilu kienu jingħataw house loans sa massimu ta' 25 sena; imbagħad telgħu għal massimu ta' 30 sena u issa saħansitra qed jissemmgħu house loans għal massimu ta' 40 u 50 sena.

Sabiex tkompli tgħarraq din is-sitwazzjoni, din is-sena l-gvern preżenti għoġbu jdaħħal aktar taxxi viljakki fuq il-proprjeta' tal-ħaddiema.

Dawn it-taxxi daħħalhom għal tliet darbiet.

L-ewwel taxxa li ntroduċa kienet dik ta' 35% fuq il-wirt u taxxa oħra ta' 35% bħala capital gains tax.

Fl- aħħarnett permezz ta' avviż legali 259 il-gvern daħħal il-konċett fejn qed jintaxxa b'5% il-proprjeta' sekondarja li jkollhom persuni li jiddaħħlu fid- djar ta' l-anzjani.

Apparti dawn it-tliet taxxi diretti fuq il-proprjeta', il-gvern introduċa fattur ieħor li żgur ħalla l-effetti tiegħu fuq il-valur tal-proprjeta' privata.

Din kienet il-famuża inizjattiva sabiex iġiegħel lill-Maltin jirripatrijaw l-investimenti privati li kellhom f'banek u ishma barranin.

Dan il-fattur żgur li attribwixxa bil-qawwi sabiex ikkrea ammont ta' flus fiċ-ċirkolazzjoni u li ħafna minnhom ġew investiti fis-suq tal- proprjeta' lokali.

Għalhekk kellna ħafna aktar domanda għal xiri ta' proprjeta' mis-snin ta' qabel.

Mr Speaker, f'temp ta' sena kellna erba' fatturi li żgur attribwew sabiex il-prezz tal-proprjeta' jitla' 'l fuq b'mod ħafna aktar aċċellerat mill- pagi tal-ħaddiema tagħna.

Saħansitra issa hawn min qiegħed jipproponi li mhux talli ma jkollniex wage freeze talli b'xi mod jew ieħor jitnaqqsu l- pagi tal-ħaddiema tagħna!

Aħseb u ara kemm il-pagi se jiżdiedu bl-istess ritmu ta' inflazzjoni tas-suq tal-proprjeta' privata!

Qed ngħid dawn l- affarijiet għaliex awtomatikament se jkun hemm aktar koppji li se jaqgħu barra mix-xibka u allura bilfors se jkollhom ifittxu l-għajnuna ta' l- awtorita' tad-djar.

Dan huwa l-mod ta' kif il-gvern qiegħed jaħdem sabiex jinkoraġġixxi lill-Maltin ikunu sidien ta' darhom?!

Kif qatt jista' jkun li l-għarajjes prospettivi jlaħħqu ma' din l-inflazzjoni fuq il-bini li wara kollox inħolqot minħabba irresponsabilita' kbira minn dan il-gvern?!

L-akbar tieni problemi li qed tħabbat wiċċha magħha l-awtorita' tad-djar hija n-numru ta' postijiet battala u jekk m'iniex sejjer żball f'pajjiżna għandna madwar 19% tal-bini li huma postijiet battala.

Meta wieħed jikkonsidra ċ-ċokon ta' gżiritna żgur li ma jagħmilx sens li nħallu dawn il- postijiet kollha vojta.

Għalkemm l-awtorita' tad-djar, kemm fi żmien gvern Laburista u kif ukoll wara, ħadmet fuq proġetti ta' public private partnership sabiex tiġi indirizzata din il-problema, xorta waħda għadu jinħass in-nuqqas ta' enerġija u r-riżorsi neċessarji sabiex din il- problema kbira tiġi indirizzata bis-serjeta'.

Fil-fehma tiegħi, din il-problema trid tiġi indirizzata mhux biss billi l- awtorita' tingħata aktar fondi iżda wkoll billi l-gvern jadotta diversi policies li bihom iħajjar aktar nies sabiex idaħħlu l-proprjeta' tagħhom fis-suq, forsi bi prezzijiet aktar diċenti.

Awtomatikament inkunu qed nikkreaw aktar supply ta' proprjeta' u b'xi mod jew ieħor inrażżnu din ir- rata esaġerata ta' inflazzjoni li għandna fil-qasam tal-proprjeta'.

Mr Speaker, apparti l-problemi li għandna fil-liġijiet tal-kera, dak li għadni kif semmejt żgur ma jgħinx sabiex xi ħadd li jkun għadu kif wiret dar jew inkella jkollu xi dar battala jitħajjar ibigħha.

Wieħed żgur ma jistax jagħti tort lil dawn l-individwi għaliex jekk dak li jkun ikollu proprjeta' li minnha kien qed jaspira li jaqla' tant u l-gvern se jeħodlu minn dak l-ammont f'termini ta' taxxa, allura bilfors se jkollu joffriha fis-suq bi prezz għoli.

Dan il-fattur awtomatikament qiegħed jattribwixxi biex naturalment is-suq tal-proprjeta' tagħna jkompli tiela' 'l fuq.

Kulmin huwa midħla tas-suq tal-proprjeta' jaf sew x'qed ngħid, kif jaf l- istess partit Nazzjonalista li kellu ħafna reżistenzi fuq din il- kwestjoni mill-istess supporters tiegħu.

Il-gvern irid jifhem b'mod urġenti li jrid joqgħod ferm attent meta jiġi biex jilgħab fiskalment ma' dan is-settur għaliex kulma jmur aktar qed isir distakkat mir-realta' soċjali tal-ħaddiema tagħna.

Jiena nemmen li jekk il- gvern m'huwiex se jsolvi dawn iż-żewġ problemi aktar se tiżdied il-case load ta' l-awtorita' tad-djar għaliex se jkollok aktar familji u aktar koppji li ma jkunux jifilħu jixtru d-dar tagħhom.

Ħalli ndur issa għar-rapport innifsu li jiena qrajtu b'attenzjoni kbira u għalhekk se nagħmel xi ftit kummenti dwar dak li hemm imniżżel fih.

L- analiżi f'paġna 4 u 5 kienet waħda interessanti u tajjeb li neżaminaw daqsxejn ix-xejriet relatati mal-proviżjoni ta' l-assistenza tal-housing.

Jidher ċar li f'ċerti lokalitajiet l-awtorita' ħadmet bis-sħiħ u ta' min ifaħħarha fejn tat l-assistenza tagħha permezz ta' skemi apposta lil min kellu bżonn jagħmel xi irranġar fil-proprjeta' tiegħu, kemm jekk kienet privata, tal-gvern jew fil-kera.

Madankollu jidher ċar li hemm xejriet differenti bejn it-tliet areas li ġew studjati f'paġna 4 u 5 tar-rapport.

Hawnhekk insibu li fiċ-ċentru ta' Malta l-akbar persentaġġ ta' benefiċjarji, li kien ta' madwar 25%, approfittaw minn sussidju fuq xogħlijiet ta' irranġar fuq djar privati u nsibuha fi skema 5.

Mentri fil- Kottonera, l-akbar persentaġġ ta' benefiċċarji kienu dawk li bbenefikaw minn sussidji fuq irranġar ta' djar tal-gvern, fejn kellek 19% taħt skema W. L-istess ħaġa tista' tingħad għall-benefiċjarji li ġejjin mill-Belt Valletta u mill-Furjana fejn kellek 16% li bbenefikaw minn skema W. Dan kollu jista' jiġi interpretat fuq linji strettament soċjali għaliex nafu li f'dawn l-inħawi tal-gżejjer Maltin jeżisti konċentrament ferm aktar qawwi ta' faqar u allura għandek numru inqas ta' nies li huma sidien ta' darhom.

Mr Speaker, qed jinkwetani l-fatt li wieħed ma jistax iqabbel dawn it-tliet żoni ma' xulxin biss fuq dawn it-tliet tabelli li għandna fir-rapport.

Minn mistoqsija parlamentari 8870 li kont għamilt lill-Prim Ministru jirriżulta li filwaqt li fiċ-ċentru ta' Malta, jiġifieri Birkirkara, Ħal Qormi u l-Ħamrun, hemm ftit aktar minn 40,000 ċittadin li għandhom il-karta ta' l-identita', fil-Kottonera hemm madwar 10,000 u fil-Belt u l-Furjana għandek madwar 8,500 ruħ.

Dan ifisser li s-sitwazzjoni soċjali fil- Kottonera u fil-Belt tista' tkun ħafna aktar gravi milli fil-fatt qed jindikaw l-istess tabelli.

Per eżempju, jekk ikollna naraw skema W, fejn hawnhekk kellek madwar 400 applikazzjoni mit-tliet żoni, fiċ-ċentru ta' Malta għandek erba' darbiet aktar nies joqogħdu hemm.

Dan ifisser li fil- Kottonera u fil-Belt kien hemm bejn wieħed u ieħor erba' darbiet aktar problemi fil-postijiet tal-gvern li kellhom bżonn l-attenzjoni mill-istess awtorita'.

It-tieni punt li xtaqt naċċenna għalih huwa li l-maġġor parti tan-nies qed iħossu li b'xi mod jew ieħor is-sussidji għax-xiri ta' postijiet m'huwiex tajjeb biżżejjed.

Nista' nimmaġina wkoll li tnaqqas kemm tnaqqas fil- prezz, xorta waħda se ssib nies li jibqgħu jgergru għaliex ikunu jippretendu - kif qalet il-ministru – li l-prezz li toffrilhom l-awtorita' ikun dejjem orħos.

Pero' min-naħa l-oħra rridu noqogħdu attenti li l- prezzijiet u l-formoli ta' sussidji li tagħti l-awtorita' jkunu jirriflettu verament d-dħul attwali ta' dawn il-familji u mhux il-valur kummerċjali tal-proprjeta' in kwestjoni.

Dan qed ngħidu minħabba r- raġunijiet li diġa' semmejt fejn anke tajt xi eżempju ta' kif il-pagi ma żdiedux daqskemm żdiedu l-prezzijiet tal-proprjeta'.

Għalhekk l-awtorita' trid bilfors tagħti kas ta' dan id-distakk li nħoloq bil-politika żbaljata ta' dan il-gvern jekk trid verament tgħin aktar sabiex l-inkwilini jsiru sidien ta' darhom.

Ma nistgħux nimxu ma' dawn in-nies b'riga kummerċjali ż- żejjed u naħseb li hemm lok fejn wieħed jista' jerħi ftit aktar sabiex jagħmel tajjeb għad-distakk li nħoloq fis-suq privat.

Mr Speaker, l-istess ħaġa tista' tingħad fuq is-sussidju li jingħata fuq xiri ta' appartamenti ġodda li jkunu mibnija mill-istess awtorita'.

Għalkemm it-tabella li għandna f'paġna 19 tindika b'mod assolut żieda ta' madwar Lm160,000 f'sussidju iktar mis-sena l-oħra, mhux bilfors ifisser li l-awtorita' qiegħda tgħin lix-xerrejja aktar minn qabel għaliex aktar ma jgħaddi ż-żmien l-awtorita' qed ikollha bilfors tgħolli l-prezzijiet tal- units.

Naħseb li sabiex wieħed ikun jista' japrezza aħjar dan il-konċett tkun ħaġa tajba jekk l-awtorita' tipprovdilna tabella li tindika s-sussidju bħala perċentwali li ġie mogħti fuq kull unit is-sena l-oħra.

Kwestjoni oħra li xtaqt inqajjem tirrigwarda l-follow-up ta' l-iskemi li qed toffri l-awtorita'.

U hawnhekk xtaqt nistaqsi lill-awtorita' jekk għamlitx xi tracer studies ħalli tara jekk il-benefiċjarji humiex kuntenti bis-servizz li ngħataw u jekk għandhomx xi problemi.

Fil-fehma tiegħi, naħseb li tkun xi ħaġa tajba jekk l-awtorita' ssaħħaħ il-follow-up tal- benefiċjarji tagħha.

Wara kollox dawn huma klijenti tagħha u għalhekk ikun tajjeb li jsir assessment fuq il-livell ta' sodisfazzjon tal-klijenti ħalli jekk ikun hemm lok ta' titjib f'xi oqsma partikolari, dan ikun jista' jsir.

Huwa importanti wkoll li ntejbu l-livell tal-customer care.

Qed ngħid dan għaliex xi kultant jasluli ċerti stejjer li ma tantx jagħmlu ġieħ lill- istess awtorita', bħal, per eżempju, meta jkun hemm applikanti li jiġu ttekkiljati b'mod xott wisq.

Semmejt il-kwestjoni tal-follow-up għaliex xi kultant qed jinħolqu diffikultajiet minħabba li l-inkwilini qed jesperjenzaw shortfall fl-ammont ta' sussidju li mingħalihom ikunu se jibbenefikaw minnu jew li jkunu jikkwalifikaw għalih.

Proprju din il-ġimgħa smajt b'każ ta' inkwilina minn Bormla - u nista' nikkwotah għax għandi l-permess tagħha – bin-numru 153/2003 fejn din qed tikklemmja ma' l-awtorita' li ngħatawlha madwar Lm300 inqas f'sussidju li suppost kellha tieħu.

Meta din il-persuna tkellmet mal- customer care nħolqot diffikulta' għaliex l-awtorita' baqgħet tinsisti li l-ammont mgħoddi lil din l-inkwilina kien wieħed ġust filwaqt li din l- inkwilina baqgħet ssostni li d-diskrepanza nħolqot peress li l-bejt tagħha huwa kbir ħafna.

Mr Speaker, każ ieħor li nixtieq insemmi huwa dwar persuna li toqgħod Raħal Ġdid.

Din il-persuna applikat għal residenza alternattiva u ġiet offruta appartament taħt il-livell tat-triq fil-Belt u appartament ieħor f'Bormla li meta marret tarah sabet xi squatters fil-post.

Imbagħad għandna l- kwestjoni tal-lifts.

Bħala tabib nagħmel ħafna viżti lill-pazjenti tiegħi u ovvjament ikolli wkoll visti f'appartamenti tal-gvern.

U proprju l-ġimgħa l-oħra kont qiegħed nagħmel viżta fi Triq Ġan Anton Tanti, f'Ħal Tarxien, fejn beda jiġi nstallat lift fi blokk D. Dan ix-xogħol beda f'Diċembru li għadda u mbagħad waqaf ħesrem.

Ma nafx jekk dan ġarax għar-raġunijiet li semmiet ill-ministru pero' jidher li l-kuntrattur waqa' lura ħafna fix- xogħol għad-detriment ta' l-istess residenti li joqogħdu f'dan il-blokk.

Rigward l-estimi, xtaqt ngħid li meta wieħed jara t-tabella f'paġna 13, jinnota li din is-sena kien hemm tnaqqis ta' Lm140,000 fin-nefqa soċjali li jiġu tnaqqis ta' madwar 4% u meta wieħed iqis anke r-rata ta' inflazzjoni aċċellerata fis-suq tal-proprjeta`, jinduna li b'mod anke relattiv, dan it- tnaqqis fl-ispiża se jirriżulta ferm akbar.

Nafu li kull sena jinqalgħu battibekki fuq kemm tkun l-istima fuq in-nefqa soċjali u kemm effettivament jintnefqu pero` ta' min ifakkar li għas-sena 2002-2003 in- nefqa soċjali kienet ta' Lm3.3 miljun, din is-sena kienet ta' Lm3.216 miljun u għas-sena d-dieħla n-nefqa soċjali hija stmata li se tkun ftit aktar minn Lm2.4 miljun.

Ovvjament dawn huma kollha figuri li wieħed irid jinterpretahom anke minn aspett kronoloġiku sabiex jara x'ikun qiegħed jiġri.

Fuq in-nefqa kapitali jidher li kien hemm xi slowdown fuq żewġ proġetti u allura bilfors jirriżulta li kien hemm xi tnaqqis pero` s-sena d- dieħla se npattu għalih għaliex in-nefqa kapitali se tkun madwar Lm 5.5 miljun u din hi xi ħaġa ta' min ifaħħarha.

Kien hemm ukoll inqas bejgħ ta' proprjeta` minħabba dawn iż-żewġ proġetti li semmejt.

Ta' min ifaħħar l-inizjattiva ta' l-awtorita' għall-proġett Equal fejn żgħażagħ jidħlu jistudjaw l-MCAST u jiġu provduti bil-proġett ta' sheltered housing.

Għal dan il-proġett l-awtorita` se tkun qiegħda tuża l- fondi tal-European social fund pero` jiena nħeġġeġ lill-awtorita` biex tagħmel l-almu tagħha u ġġib dawn il-fondi ħalli ma jiġrilhiex bħalma ġralha l-ETC li aktar minn sena ilu ppreparat rapport fuq dak li għandu x'jaqsam ma' supported employment scheme, ir-rapport intbagħat fl-Unjoni Ewropea u sfortunatament s'issa l-ETC għadha ma bbenefikatx minn dawn il- fondi.

Hu importanti li l-awtorita` tagħmel l-pressure fuq il-gvern u anke fuq min jista' jgħinha b'mod dirett mill-Unjoni Ewropea biex dawn il-fondi tkun tista' teħodhom mill-aktar fis u tapplikahom fl-interess ta' dawn iż- żgħażagħ.

Mr Speaker, ma nixtieqx li din l-overview li tajt tiġi miftehma b'mod ħażin.

Huwa importanti li l-gvern ikollu politika aktar wiesgħa fil-qasam tal-housing.

Jekk aħna rridu li l-awtorita` tkun aktar effiċjenti, hemm bżonn li l-gvern jgħinha b'mod aktar wiesa'.

Il-gvern ma jistax jippretendi li jpoġġi aktar pressjonijiet fuq koppji żgħażagħ li qed isibuha aktar diffiċli biex jaffordjaw li jkollhom il-proprjeta` tagħhom għax inkella l- caseload ta' l-awtorita` se tiżdied u mhux tonqos u l-awtorita` se jkollha aktar u aktar problemi li la jagħmlu ġid lilha u lanqas lis-soċjeta` Maltija.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jekk l-overview tal-kelliem ewlieni fuq il-housing authority kellha tkun dik li għadna kemm smajna, nispera li t- tieni kelliem ta' l-oppożizzjoni fuq il-housing ikun aktar konxju mir- realta` ta' madwaru f'dan il-qasam.

Il-kelliem ta' l-oppożizzjoni semma ħafna affarijiet u pprova jalludi li l- affarijiet m'humiex qed isiru sewwa u għandhom bżonn jitranġaw mil-lum għal għada.

Pero' naħsseb li nesa jsemmi li l-gvern Laburista kien joħroġ plots b'Lm400 li minnhom kienu jibbenefikaw il-kuġini, il-kuġini tal-kuġini u t-tfal tal-kuġini u mbagħad jekk iħallsu Lm4,000, setgħu jinnegozjaw kemm iridu.

Dak qatt ma kien social housing.

Għalkemm dawk il-plots kienu ngħataw lin-nies biex jibnu darhom u joqogħdu fihom, ma nafx kemm illum għadhom joqogħodu fihom l-istess nies li oriġinarjament kienu ħadu l-plots.

Naħseb li kieku l-housing authority kellha tagħmel eżerċizzju biex tara għand min spiċċaw dawn il-plots, issib li forsi baqa' madwar 20% li oriġinarjament xtraw il-plots b'Lm400 u llum għadhom joqogħdu hemm.

Dawn kienu jagħtu kuntratt ta' xogħol lil xi kuntrattur biex jibnilhom bl- Lm4,000, ineħħu l-ipoteka li kien hemm mal-Lands Department u l-għada jinnegozjawha.

Pero' l-Onor.

Chircop nesa jsemmihom dawn l-affarijiet għaliex forsi ġraw fi żmien gvern Laburista!

Mr Speaker, illum quddiemna għandna l-estimi ta' awtorita` li f'dawn l- aħħar snin għamlet passi kbar, mhux biss fl-amministrazzjoni, imma anke fuq kif twassal u tgħin b'mod professjonali lin-nies li għandhom problemi soċjali.

Aktar minn hekk, din l-awtorita` wirtet il-problemi ta' korpi ta' bini li nbew fi snin meta l-istandard tan-nies li kienu joqogħdu fid-djar provduti mill-gvern ma kienx daqstant għoli u kellha tiffaċċja problemi ta' infrastruttura li ma kinitx maħsuba għal installazzjoni ta' lifts u kumditajiet oħra.

Pero` madanakollu ma qatgħetx qalbha u xorta ħadmet biex fejn hu possibbli ddaħħal dawn il-kumditajiet.

Mr Speaker, nixtieq nispjega ftit kif inhi maqsuma n-nefqa soċjali ta' Lm3.216 miljun.

Irridu ngħid li Lm1.886 miljun minnhom huwa sussidju lis- sidien fuq xiri ta' postijiet ġodda mibjugħa mill-awtorita`.

Jiġifieri l- awtorita` tibni l-proprjeta`, tara kemm hi fis-suq imbagħad tagħti s- sussidju li jidhrilha li hu ġust skond il-parametri li jkunu ffissati sabiex in-nies ikunu jistgħu jilħqu dawn il-prezzijiet.

Irrid ngħid li fil- konfront tas-suq privat, is-sussidju hu sostanzjali u dan jitla' għal eluf ta' liri u hija ħasra li hemm il-liberta` li bniedem jista' jinnegozja din il-proprjeta` wara ċertu żmien.

L-awtorita` nefqet Lm415,000 fuq sussidju lill-inkwilini ta' postijiet tal- gvern, jiġifieri fl-għajnuna fil-ħlasijiet tal-kirjiet tal-postijiet tal- gvern.

Dan ifisser li l-awtorita' qed tagħti sussidju fuq il-kera li hija dovuta lill-gvern.

Barra minn hekk, kien hemm nefqa ta' ftit inqas minn Lm18,000 fuq ħlas u fidi ta' ċnus fejn in-nies li kienu akkwistaw plots mingħand il-gvern taħt il-home ownership scheme – mhux tal-BDA għaliex dawk kienu xi ħaġa oħra - biex jibnu dar għalihom taħt ċerti kondizzjonijiet bħalma kien it-tul ta' żmien li riedu joqogħdu fiha, ingħataw skemi 'l fuq minn dak li kienet tgħid il-legal notice li bihom setgħu jifdu l- proprjetajiet bi prezzijiet aħjar minn dawk li kien hemm fis-suq.

Għandna vot ieħor, li kważi jlaħħaq it-Lm800,000 li jipprovdi għal sussidju fuq ħlas ta' kera u tiswijiet.

L-iskemi kollha li qed insemmu dalgħodu swew Lm800,000 oħra, bħal skemi ta' għajnuna għal min għandu problemi fiżiċi, skemi ta' għajnuna fl-istruttura u skemi ta' għajnuna fi ħlas ta' kera lill- privat.

Dan kien kollu żvilupp gradwali ta' l-awtorita` li minn żmien għal żmien kienet kapaċi tifrex il-mod kif taħdem, tħaffef il-piż minn fuqha biex tippreżenta postijiet għall-kiri lin-nies pero` fl-istess ħin għenet biex il-flus li n-nies joħorġu mill-but fi ħlas tal-kera jkun ammont realistiku.

Hawnhekk nixtieq ngħid li jekk l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra jixtiequ li n- nies b'ċertu dħul isibu iżjed postijiet għall-kera, jagħtuna statement of fact bil-miktub fejn jintrabtu li m'humiex se jerġgħu jdaħħlu r-requisition system li kien hemm qabel jew sistema simili f'dan il-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Tistgħu tgħiduha kemm tridu imma aħna rriduha bil- miktub!

In-nies ma jafdawx lill-partit Laburista u ma jemmnux li jekk jerġa jitla' fil-gvern, ma jdaħħalx din it-tip ta' sistema.

(Interruzzjonijiet) L- Onor. Membru kien għadu żgħir biex jiftakar kif u lil min kienu jittieħdu l- postijiet fi żmien ir-requisition orders.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li qed jingħataw madwar Lm57,000 bħala sussidju fuq l-imgħaxijiet lill-benefiċjarji fuq diversi skemi u qed jingħataw ukoll għotjiet lil NGOs li jaħdmu f'dan is-settur.

Nixtieq ngħid ukoll li l-awtorita` qed tibni appartamenti li se jingħataw b'kera.

Nafu li hemm ammont ta' bini li huwa kważi lest u li se tgħaddihom lis-social housing sabiex din tkun tista' tikrih.

Mr Speaker, nixtieq ngħaddi biex nitkellem fuq xi ħaġa differenti.

Ir- rapport li għandna quddiemna fih 22 paġna fuq ix-xogħol kollu li sar mill- awtorita' u ta' dan inroddulha ħajr għax huwa xogħol tajjeb pero` nixtieq nitkellem fuq xi ħaġa li mhux kulħadd se jieħu pjaċir biha.

Din hi xi ħaġa li jiena nemmen fiha u ma naħsbix li għandna nħalluha tipperpetwa ruħha kif sar sal-lum u hawn qed nirriferi għall-opportunita` li dak li jkun jagħmel in-negozju fuq il-proprjeta` li jkun kiseb mingħand l-awtorita`.

Jiena nappella biex fl-iskemi ġodda ta' housing li toħroġ l-awtorita`, ma tippermettix li nies li jingħataw prezz sussidjat għad-djar tagħhom, jagħmlu n-negozju minn fuq dik il-proprjeta'.

Jiena nemmen bis-sħiħ li jekk l-awtorita` tagħti sussidju lil xi ħadd fuq proprjeta`, jekk dan jiġi biex ibigħha matul ħajtu, l-awtorita' għandu jkollha dritt li tixtri lura dik il-proprjeta` billi tħallas lura l-prezz li bih tkun bigħet u tħallas ukoll ammont ta' imgħax li jiġi stabbilit skond l-interessi li jagħtu l- banek.

Irridu ngħidu li llum in-nies jagħmlu l-kapriċċ li jixtru dar ta' Lm40,000 għax l-interessi fuq il-loans raħsu ħafna għax fejn qabel loan mal- bank kienet bit-8% interessi, illum fuq l-ewwel Lm30,000 loan - mingħajr ma tieħu sussidju tal-housing – il-bank jiċċarġjak 3% jew 3.5% interessi.

Barra minn hekk, għandna l-APS Bank li jaħdem b'sistema ta' overdraft biex tiffranka l-imgħax fuq il-flus li tpoġġi matul ix-xahar.

Dan ifisser li bl- istess pagament li kont inħallas jien 20 sena ilu fuq Lm15,000 loan – meta Lm15,000 kellhom valur ħafna aktar mil-lum - illum nista' nissellef Lm42,000.

Jiena naħseb li m'hemm xejn ħażin li l-ministru flimkien ma' l- awtorita' jikkonsidraw bis-serjeta` li meta tinbiegħ proprjeta` bi prezzijiet issussidjati, għandu jkun hemm il-faċilita` favur l-awtorita' li jekk din il-proprjeta' tinbiegħ inter vivos - mhux f'każ li koppja tħassar koppja u jeħodha xi ħadd minnhom - ikun hemm din il-kondizzjoni li semmejt.

Tajjeb li ngħidu li hu rari ħafna li xi ħadd ibigħ proprjeta` li tkun issusidjata bi prezz irħis u kulħadd jagħmel il-profitt minn fuq dawn il-proprjetajiet għaliex il-prezz tal-proprjeta' dejjem jitla'.

Jiena nemmen li dan m'għandux iseħħ għax jew bniedem irid jixtri għax għandu bżonn u m'għandux mezzi jew inkella qed jixtri l-proprjeta` biex wara ftit tas-snin jagħmel il-qligħ minnha.

Mr Speaker, jiena ngħid li l-housing authority għandu jkollha d-dritt li terġa' tieħu lura l-proprjeta` li tkun issussidjat u fejn il-housing tkun biegħet in shell form, wieħed jista' juru x'nefaq bl-irċevuti tal-VAT u dawn jitħallsu lura wkoll.

Ma naħsibx li huwa sewwa li nipperpetwaw bis-sistema li bniedem jista' jagħmel il- profitt mill-housing soċjali.

Illum il-gvern m'għadux joffri plots imma qed joffri appartamenti għax ma tantx għandna spazju f'dan il-pajjiż u għalhekk jeħtieġ li nużawh sewwa.

Fil-fatt illum il-ftit plots li baqagħlha l- housing żviluppathom bħala maisonettes jew appartamenti sabiex tuża aħjar l- area li kellha.

Naħseb li dan li qed ngħid għandu japplika wkoll għall- iskemi li għadhom kemm ħarġu.

Fl-Imtarfa qed jitlestew 200 appartament u ma nafx ġewx allokati jew le, pero` naħseb li wieħed għandu jieħu bis- serjeta` li ma jitħallix isir negozjar minn dawn il-proprjetajiet bi profitt.

Jiena nibqa' ngħid li l-housing authority m'hijiex qiegħda hemm biex tgħin lil xi ħadd jagħmel negozju mill-proprjeta` tagħha imma għandha tkun hemm biex tgħin lil min verament għandu bżonn, irrelevanti jekk ikunx mill-Kottonera, minn Birkirkara jew mill-Belt.

Ladarba rridu ngħollu l- istandard ta' għajxien ta' dawn in-nies u rridu ngħinuhom isiru sidien ta' darhom permezz ta' l-iskema Equal fejn se jkollhom iċ-ċans jixtru bil- mod, dawn m'għandhomx jitħallew jinnegozjaw il-proprjeta' li jkunu ngħataw.

Mr Speaker, qabel nagħlaq nixtieq nitkellem fuq l-installazzjoni tal-lifts f'ċertu postijiet.

Jiena naf li l-awtorita` tiltaqa' ma' diffikultajiet meta tiġi biex tinstalla lifts fi blokok ta' appartamenti tal-gvern li għandhom iżjed minn 50 sena.

Issemma blokk ta' appartamenti f'Ħal Tarxien fejn hu impossibbli li jiġi nstallat lift pero` rridu nħarsu lejn it-tajjeb li sar u mhux lejn il-ftit li ma sarx.

Per eżempju, l-appartamenti ħdejn Dar il-Mediterran għandhom il-lifts illum u l-lifts fl-appartamenti tal- gvern fl-Imtarfa ilhom snin li saru.

Ovvjament fil-maisonettes ma jsirux lifts għax m'hemmx in-neċessita'.

L-ippjanar qed isir bil-għaqal u b'mod tajjeb pero` l-ispiża tal-gvern trid tittieħed jew mill-bejgħ jew mis- sovvenzjoni li jagħti l-gvern u minnha ma jirkurpa xejn ħlief li jekk in- nies jużaw dawn il-lifts b'mod responsabbli, allura l-bżonn ta' maintenance f'dawn l-areas jonqos.

Mr Speaker, nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi nawgura lill-housing authority biex tibqa' taħdem kif qiegħda taħdem u nispera li tkompli ssib il-koperazzjoni li ssib min-nies li jkollhom x'jaqsmu magħha għaliex ftit li xejn nisimgħu tgergir dwarha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Stefan Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, kont qed nisma' lill-Onor.

Anthony Abela b'ċertu attenzjoni u meta semma l-passat qal li jiena kont għadni żgħir u allura ma niftakarx iż-żmenijiet meta ngħataw il-plots.

Nammetti li jiena kont żgħir pero` naf li l-Onor.

Abela jiftakar kif kienu jgħixu wħud minn ħutna l-Maltin u l-Għawdxin u kien grazzi għall-gvernijiet Laburisti tas-sebgħinijiet u tmeninijiet taħt l-ex-prim ministri Duminku Mintoff u Karmenu Mifsud Bonnici li dawn ingħataw saqaf għax qatt ma għadda minn moħħhom li xi darba seta' jkollhom saqaf fuq rashom.

L-Onor.

Dolores Cristina fl-introduzzjoni tagħha tkellmet fuq il-housing in ġenerali.

Jiena naqbel magħha perfettament għaliex nifhem li l-problemi f'dan il-qasam qed jiżdiedu u l-housing authority ma tistax tkun is- soluzzjoni tal-problemi ta' kulħadd!

Min-naħa l-oħra tajjeb li niftakru li l-iskop għat-twaqqif ta' l-awtorita' tad-djar fis-snin sebgħin kien li tkun awtorita' soċjali.

Fl-introduzzjoni tar-rapport iċ-chairperson qed tgħid li l-awtorita' tad-djar kompliet tkun aktar soċjali u ta' għajnuna għal dawk in-nies li huma l-aktar vulnerabbli fis-soċjeta' tagħna.

Allura skond dak li se nitkellmu fuqu llum għandna nsibu li l-awtorita' se tkompli tkun aktar soċjali u ta' għajnuna għal dawk li huma l-aktar vulnerabbli.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi: Min huma dawn in-nies u x'qed toffrilhom l- awtorita' tad-djar?

Mr Speaker, minn rapporti li saru u mill-istatistika jirriżulta li f'dan il-pajjiż jeżistu ħafna nies li jridu jgħixu mis-servizzi soċjali u skond dak li qalet l-awtorita' tad-djar, din qed tgħin lil dawn in-nies.

Pero' meta flejt dan ir-rapport sibt li dawn in-nies ma sabux is-solidjarjeta' min-naħa ta' l-awtorita' tad-djar!

Ħalli nispjega ruħi aħjar.

Id- dipartiment ta' l-akkommodazzjoni soċjali għandu quddiemu madwar 3,000 applikazzjoni ta' persuni li qed jistennew xi forma ta' akkommodazzjoni.

Jien naqbel perfettament mal-ministru meta qalet li mhux kulmin japplika għandu dritt li jieħu post għaliex ilkoll nafu li jkun hemm min japplika għal xi post, ikollu dħul finanzjarju tajjeb u jippretendi li l-gvern tal- ġurnata jkun is-soluzzjoni għall-problema tiegħu!

Imbagħad jiena bħala taxpayer nagħtih akkommodazzjoni li tiswa madwar Lm20,000 jew Lm30,000!

Imma possibbli li minn dawn it-3,000 applikazzjoni, m'hemmx 30 każ li huma ġenwini?

Jiena naħseb li hemm ħafna aktar minn hekk.

X'qed tagħmel għal dawn il-każijiet l-awtorita' tad-djar?

Ma rridx nesaġera u ngħid li hemm 3,000 każ pero' naf b'ħafna każijiet li ma jmorrux japplikaw mad- dipartiment ta' l-akkommodazzjoni soċjali għal diversi raġunijiet.

Issib nies li forsi ma jkunux jafu bl-eżistenza tad-dipartiment, min għax huwa għażżien u min għal raġunijiet oħra.

Imma l-awtorita' x'inhi tagħmel biex tkun ta' għajnuna għal dawk in-nies li huma l-aktar vulnerabbli?

Naħseb li l-ministru taf li l-politika ta' l-awtorita' tad-djar m'għadhiex dik li tqassam postijiet bil-kera iżda li tbigħhom.

Kemm-il proprjeta' ġdida tqassmet lil dawn in-nies matul is-sena 2004?

Skond risposti li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari, wieħed isib li għal din is-sena l- awtorita' m'għaddiet l-ebda appartament lid-dipartiment ta' l- akkommodazzjoni soċjali sabiex ikun jista' jingħata lil xi ħadd mill- applikanti!

Din hija assurdita'!

Irrid ngħid ukoll li l-għajnuna finanzjarja li tingħata mill-awtorita' dejjem qed tonqos mentri sabiex isir titjib fl-uffiċini ta' l-awtorita' ma nsibu l-ebda problema għall- finanzi!

L-amalgamazzjoni tad-dipartimenti tal-housing ma' l-awtorita' tad-djar ilna nisimgħu dwarha mill-1987 - fil-fatt anke fis-sentejn ta' gvern Laburista konna ħdimna sabiex jiġu amalgamati pero' jien għandi dubju kbir kemm xi darba xi dipartiment jew xi diretturi jibdew jaqgħu taħt l-awtorita' tad-djar - u kellu wkoll jinxtara xi bini u kellhom jidħlu aktar impjegati.

Jiena ma nistax nifhem kif dejjem nikkritikaw l-ammont kbir ta' ħaddiema li għandna fl-entitajiet ta' l-istat u rridu naraw kif se nnaqqsu madwar 1,000 ħaddiem, imbagħad sena wara sena l-awtorita' tad-djar tibqa' żżid l-impjegati tagħha!

Apparti l-awtorita' tad-djar, għandna wkoll id-dipartiment għat-tiswija tal- postijiet tal-gvern u d-dipartiment ta' l-akkommodazzjoni soċjali li kollha għandhom l-impjegati tagħhom.

Issa jien naqbel ma' din l-amalgamazzjoni pero' għaliex wara li nfaqna eluf kbar ta' liri u impjegajna aktar nies, għadna ma bdejna naraw l-ebda riżultat?

L-awtorita' tad-djar timpjega 82 ruħ fuq bażi full-time li sebgħa minnhom qegħdin fuq il-customer care u 5 fuq bażi part-time u qed nivvotaw iktar flus sabiex nagħtuhom aktar faċilitajiet ħalli jkunu jistgħu jaħdmu aħjar, jirranġaw l-attrezzamenti ta' l-uffiċċji tagħhom u jkollhom aktar computers.

Pero' li qed jiġri huwa li filwaqt li fuq il-mezzi tax-xandir qed nisimgħu u naraw fuq billboards kbar dwar l-għajnuna li qed toffri l-awtorita' tad-djar, skond dan il- ktejjeb qed ngħidu li marru 14,000 ruħ sabiex jipprovaw jieħdu servizz mill- customer care – allavolja skond mistoqsija parlamentari qed jgħidu li marru 12,000 ruħ imma 2,000 'l hawn u 2000 'l hemm mhux se tagħmel xi differenza f'dan il-kontest - u allura nistgħu ngħidu li għandna kważi 100 impjegat sabiex jipprovaw jiddefendu lil dawn l-14,000 ruħ li qed jitolbu xi tip ta' għajnuna mill-qasam tad-djar.

Mr Speaker, fid-diskors tiegħi ma rridx inkun negattiv biss għaliex dak li hu tajjeb ma tistax tgħidlu ħażin u tajjeb li ngħidu l-verita' għaliex wara kollox il-poplu tellagħna f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż sabiex ngħidu l-verita'!

U l-verita' turiha bil-fatti wkoll.

Per eżempju, jien naqlagħlha l-kappell lill-awtorita' tad-djar u nifirħilha għax-xogħol li wettqet fl-appartamenti ta' Pembroke fejn sar xogħol ta' double glazing.

Fil-fatt madwar ġimgħa ilu għamilt Aġġornament sħiħ nitkellem fuq dawn l- affarijiet bħall-enerġija u l-ambjent u għidt li dawn jistgħu jkunu ta' gwadann għal min se jibbenefika minn xi post ta' l-awtorita' tad-djar.

Jiena nittama li dan it-tip ta' xogħol jiġi kkoppjat ukoll mis-settur privat.

Affarijiet bħal dawn żgur li ma nistax nikkritikahom.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' għajnuna lill-NGOs u l-proġett Equal, nieħu gost insemmihom għaliex huma kollha affarijiet tajbin.

Pero' fejn l-awtorita' qed tersaq 'il bogħod mill-impenn soċjali tagħha, irridu ngħiduh mingħajr l-ebda tlaqliq ta' xejn.

Niftakar li meta ġejt elett bħala deputat waqt id-diskors tiegħu l- President ta' dak iż-żmien, il-Professur Guido De Marco kien qal li l- politika tal-gvern fil-qasam tad-djar kienet se tkun fuq il-viċinanzi tad- djar fejn joqogħdu familji bi tfal ħalli dawn jikbru f'ambjent sabiħ u mingħajr periklu.

Kien qal ukoll li kellha ssir reviżjoni sħiħa tal- liġijiet tal-kera u kellhom jingħataw inċentivi fuq il-ħafna djar vojta li kien hawn mxerrdin mal-pajjiż.

Forsi hawn min qed jgħid li għandi nistenna sa għada peress li se jkollna l-budget, pero' issa ilna ħafna nistennew, nisimgħu u naqraw fuq il-mezzi tax-xandir dwar x'se jiġri fuq il- liġijiet tal-kera.

Tajjeb li nfakkar wkoll li meta konna fil-gvern aħna konna ħtarna kummissjoni għar-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera.

Mr Speaker, jiena naf dwar l-impenn li qed turi l-Ministru Dolores Cristina f'dan ir- rigward pero' l-partit Nazzjonalista m'ilux fil-gvern għal dawn l-aħħar sena u nofs daqskemm ilni membru parlamentari jiena iżda ilu mill-1987 u l- pampaluni kbar li hemm fl-awtorita' tad-djar regolarment jiktbu fuq id-djar battala u dejjem iħalltu u jdaħħlu l-politika f'din l-affari.

Iżda mill- 1987 'l hawn x'sar fuq it-30,000 post battal li għandna f'Malta?

X'għandha mħejji l-awtorita' tad-djar għas-sena d-dieħla?

Se jitjiebu l- iskemi?

L-iskemi se jitjiebu ħarira u aktar 'il quddiem se nitkellem pożittivament fuq l-għajnuna ta' l-iskemi iżda issa ħalli nitkellem daqsxejn dwar l-infiq ta' l-awtorita' tad-djar għas-sena d-dieħla.

In-nefqa ta' l-awtorita' tad-djar għas-sena 2004-2005 se tkun ta' Lm8.7 miljuni, jiġifieri 13% anqas mis-sena l-oħra.

Allura kif nistgħu ngħidu li l-awtorita' tad-djar se tkompli tkun akar soċjali meta n-nefqa se tkun bi 13% inqas mis-sena l-oħra!

Issa meta tqabbel din iċ-ċifra ma' dik ta' qabel l-elezzjoni li għaddiet fejn ġejna mwiegħda rebbiegħa ġdida nsibu li d-differenza hija ta' 17%.

Sħabi ta' l-awtorita' tad-djar jistgħu jidħku kemm iridu, pero' dawn huma ċifri li ħadmuhom huma stess u jien qed nikkalkola fuq dak li tawni.

Mr Speaker, irrid nitkellem ukoll dwar in-nefqa kapitali, in-nefqa soċjali f'sussidji u dwar in-nefqa rikorrenti.

U se nibda proprju bin-nefqa kapitali, jiġifieri fejn jidħol programm ta' bini ta' appartamenti u djar ġodda, attrezzamenti ta' l-uffiċċju ta' l-awtorita', żieda fil-kompjuters ta' l-uffiċini u xiri ta' vetturi.

U se nibda mix-xiri ta' vetturi.

M'iniex qed nippretendi li l-awtorita' tad-djar ma jkollhiex karozzi biex taħdem bihom pero' m'huwiex ġust li min-naħa tissikka lil dawk in-nies bi dħul baxx u mbagħad tbigħ karozza wara ftit snin li tkun inxtrat!

Jiena assolutament ma nifhimx fil-karozzi pero' ma nafx għalfejn inbiegħet il- karozza taċ-chairperson.

Issa jien qed nippreżumi li se jkollna nivvotaw sabiex nixtru karozza oħra - u hekk għandu jkun għax iċ-chairperson għandu jkollha karozza - ta' Lm15,000.

Issa hawn min jgħid: Allura nixtru karozza ta' Lm7,000?

Jiena ngħid li kulħadd jagħmel skond dak li jħoss fil- kuxjenza tiegħu.

Jekk l-awtorita' tħoss li għandha tixtri karozza ta' Lm100,000, tixtriha!

Dan ifisser li fuq xiri ta' vetturi se jkun hemm żieda fuq is-sena l-oħra għaliex filwaqt li s-sena l-oħra nfaqna Lm9,000, din is-sena se nonfqu Lm15,000.

Jien naqbel maż-żieda fin-nefqa tal-kompjuters għall-uffiċċji għaliex il- ħaddiema jridu jaħdmu.

Fil-fatt is-sena l-oħra ntnefqu Lm10,000 fuq kompjuters u din is-sena se jintnefqu Lm40,000.

Pero' qed nimpjegaw aktar nies, qed indaħħlulhom aktar faċilitajiet ħalli jaħdmu f'ambjent aħjar u mbagħad innaqqsu l-għajnuna lil dawk li suppost qed nikkonċentraw fuqhom minħabba li huma l-aktar vulnerabbli!

Mr Speaker, nixtieq nitkellem ukoll dwar l-attrezzamenti ta' l-uffiċċju ta' l-awtorita' tad-djar u l-istorja marbuta max-xiri tal-bini fil-Furjana.

Snin ilu dak il-bini kien inxtra mingħand ċertu ħu ministru ta' dak iż- żmien għal madwar Lm63,000.

Dak iż-żmien kien iservi ta' klinika u sabiex jiġi rranġat kellu bżonn ta' refurbishment qawwi.

Fil-fatt b'kollox ġie jiswa Lm100,000.

M'iniex qed ngħid li ma kienx hemm bżonn ta' dawn l- uffiċċji pero' f'dan il-pajjiż ma naħsibx li l-affarijiet isiru kif suppost.

Nittama li l-gvern means business meta jgħid li rridu nittekkiljaw dawn it-tip ta' problemi għaliex dawn ilna niffaċċjawhom għal snin kbar, jiġifieri ta' kif jinxtraw u ma jinxtrawx l-affarijiet, għalfejn jinxtara ta' dak u mhux ta' l-ieħor.

Pero' m'għandiex il-ħsieb li nidħol f'dawn l-affarijiet għaliex m'għandix ħin biżżejjed.

Jiġifieri minħabba din l-amalgamazzjoni l-awtorita' xtrat dan il-bini u għal din is-sena ġew ivvotati Lm130,000 għall-attrezzamenti ta' l-uffiċċini ġodda.

M'iniex qed ngħid li sħabi, l-ex-kollegi ta' l-awtorita' tad-djar m'għandhomx jaħdmu f'ambjent sabiħ, anzi minn qalbi nixtieqilhom ambjent sabiħ fejn jaħdmu għaliex dik hija t-tieni dar tagħhom u qegħdin hemmhekk sabiex jagħtu kontribut lill-poplu u jgħinu fl-iżvilupp tal-pajjiż.

Pero' ma jagħmilx sens li minn naħa ntejbu l-affarijiet fejn se naħdmu u min-naħa l-oħra nnaqqsu l-vot għan-nies li għandhom problemi soċjali!

Mr Speaker, ħadt gost nisma' li fin-nefqa kapitali hemm ivvotati Lm5.3 miljuni sabiex ikopri l-akkwist ta' art, bini ta' appartamenti ġodda u l- infrastruttura meħtieġa għal dan il-bini.

Imma ta' min jinnota li s-sena d-dieħla filwaqt li l-gvern se jonfoq iktar fuq dawn il-programmi ta' akkommodazzjoni, se jibni inqas appartamenti.

Dan m'iniex qed ngħidu jien imma jirriżulta minn risposta li ngħatajt għal mistoqsija parlamentari 8818.

Forsi tistaqsuni: Imma s-soluzzjoni hija li nkomplu nibnu l-appartamenti?

Jien ngħid li s-soluzzjoni m'hijiex li nkomplu nibnu ħafna appartamenti.

Mr Speaker, nappella biex verament nimpenjaw ruħna ħalli nittekiljaw il-problema tad-djar battala.

Jien ilni nsegwi l-problema tal-housing għal bosta snin u għalkemm ikun hemm tibdil fil-gvern u fil-ministri, is-sitwazzjoni tibqa' l-istess u ma jitteħdux deċiżjonijiet.

Il-partit Nazzjonalista fil-gvern tkellem ħafna fuq il- kwestjoni tad-djar battala, kif għamlu nies li regolarment jiktbu kontra l- partit Laburista u jmexxu l-awtorita` tad-djar u allura nistenna li l- gvern Nazzjonalista jimpenja ruħu fuq din il-kwestjoni.

Ma nistgħux inkomplu nitkellmu biss u ma nieħdu l-ebda azzjoni xejn jew inkella l- azzjoni li nieħdu tant tkun żgħira li ma tinħassx.

Mr Speaker, nixtieq nitkellem issa fuq in-nefqa soċjali f'sussidji għas- sena 2004-2005.

Fl-estimi li ġew ippreżentati quddiemna nsibu li l-gvern ivvota Lm2.4 miljun, jiġifieri 24% inqas mis-sena l-oħra.

Qed nagħmel enfasi li ċ-ċifra hija inqas mis-sena l-oħra għax dan it-tnaqqis juri nuqqas ta' impenn li se jinħass aktar 'il quddiem.

Jiddispjaċini nitkellem b'dan il-mod imma bir-rata li mexjin fl-awtorita` kważi qed tersaq biex tiġi privatizzata.

Ix-xogħol li qed tagħmel l-awtorita` tad-djar jista' faċilment isir b'inqas ħaddiema minn negozjant privat jew consortium privat.

Illum skantajt meta smajt lill-Onor.

Abela, bniedem ta' ċertu kalibru u intelliġenza, jgħid li dawk li jixtru postijiet tal-gvern għandhom jixtruhom bil-patt li ma jistgħux ibigħuhom imma għandha tixtrihom lura l- awtorita`.

Min hu dak l-iblah li se jħallas Lm20,000 ta' post, imbagħad jagħtih rigal lill-gvern!

Mela l-klijent huwa bank?

L-Onor.

Abela qed jgħid li jekk nixtri post b'Lm20,000 mingħand l-awtorita' u niġi biex nitlaq minn dak il-post, l-awtorita` għandu jkollha d-dritt li terġa' tixtri dak il-post bl-istess prezz.

Veru li wieħed m'għandux jagħmel profitt minn fuq post li jkun ħa mingħand il-gvern, imma allura jħallas Lm20,000 biex jgħix 20 sena f'dik id-dar u mbagħad jerġa' jagħtihomlu lura!

Dawn xi ħmerijiet huma?!

Ħalli nkompli nitkellem fuq in-nefqa soċjali f'sussidji li għas-sena li ġejja se tkun 24% inqas mis-sena l-oħra u 27% inqas mis-sena ta' qabel l- elezzjoni.

Jiġifieri l-awtorita` tad-djar se tagħti 27% inqas minn dak li wiegħdet qabel l-elezzjoni ġenerali li għaddiet, qabel il-famuża rebbiegħa ġdida.

L-ex-kollegi tiegħi ta' l-awtorita` tad-djar kapaċi jagħmlu ftit kalkoli daqsi u aħjar minni u jafu li anke fejn jidħol sussidju lis-sidien fuq xiri ta' postijiet ġodda battala – jiġifieri l-awtorita` tibni djar u mbagħad tbigħhom bi prezzijiet bħal tas-suq privat u issa ngħid għaliex bħal tas- suq privat – din is-sena li ġejja l-awtorita` tad-djar se tnaqqas il-vot b'39%.

Dan huwa s-sens soċjali li għandha l-awtorita' tad-djar?!

Din hi l- awtorita' li trid taħdem għal dawk in-nies l-iżjed vulnerabbli?!

Skond risposta għal mistoqsija parlamentari 3063 jirriżulta li s-sussidju fuq il-kera lill-inkwilini tal-postijiet tal-gvern jlaħħaq Lm440,000, jiġifieri se jonqos b'75%.

Mr Speaker, fejn jidħlu każijiet soċjali l- għajnuna dejjem qed tonqos.

Ħaġa li ma semmejtx hija li filwaqt li qed jonqos is-sussidju qed jogħlew il-famużi prezzijiet kummerċjali.

L-Onor.

Chircop tkellem fuq il-prezzijiet tal-proprjeta' mis-suq privat pero' ma nistgħux nikkompetu mas-suq privat!

Jien ġieli offrejt l-għajnuna tiegħi lill-Onor.

Gonzi meta kien Viċi Prim Ministru u għal darb'oħra qed ngħid f'din il-Kamra tar-Rappreżentanti li jien lest naħdem man-naħa tal-gvern għall-gwadann ta' dan il-pajjiż.

Jien inħoss li l-awtorita` tad-djar m'hijiex tgħin lin-nies, imma qed tkisser ħafna koppji u r-raġuni nsemmiha iżjed 'il quddiem.

Kif diġa` għidt, l-awtorita` tad-djar se tnaqqas 75% mis-sussidju fuq il- kera lill-inkwilini tal-postijiet tal-gvern.

Aħna nammettu li kien hemm min ħa postijiet fi żmien il-gvern Laburista li ma kienx ħaqqu jeħodhom imma l-maġġoranza tan-nies li jgħixu f'postijiet tal-gvern u ħadu akkommodazzjoni way back in the seventies u li llum waslu għall-pensjoni, qatt ma kellhom dħul finanzjarju għoli.

Apparti l-pensjonanti, hemm ukoll nies li d-dħul tagħhom huwa baxx, nies li jgħixu bir-relief u persuni separati.

Għaldaqstant irridu naraw l-effett negattiv ta' dan it-tnaqqis li se jinħoloq fil-housing estates.

Per eżempju, id-dipartiment tat- tiswija tal-postijiet tal-gvern dejjem inaqqas l-għajnuna u ftit iktar minn 24 siegħa oħra nkunu nafu kemm se jnaqqas iżjed.

Jien ċert li hekk se jiġri, mhux għax xi ħadd qalli imma għaliex naf li fejn jidħol il-qasam soċjali l-partit Nazzjonalista fil-gvern jabbanduna kollox.

Illum qed nitkellmu dwar l-estimi tal-housing authority u għada se naraw li anke fejn tidħol l-għajnuna lid-dipartiment għall-akkommodazzjoni soċjali – nittama li ma jkunx hekk – l-gvern qed juża l-id tal-ħadid ma' nies li huma vulnerabbli.

Jien naqbel perfettament li l-abbużi jridu jinqatgħu u min jinganna għandna naqtgħulu rasu għaliex m'huwiex ġust li jipprovaw jingannaw a skapitu tiegħi u tat-taxpayers kollha.

Imma rridu nikkonsidraw il-fatt ukoll li mhux kulħadd kapaċi jħallas u hemm persentaġġ qawwi minn dawk id-9,000 li jgħixu f'postijiet tal-gvern li ma jifilħux iħallsu ċerti kirjiet.

M'iniex qed nirriferi għall-kirjiet ta' Lm10 u Lm15 li huma ħmerija!

Minn hawnhekk irridu ngħallmu lill-poplu x'inhuma l- prijoritajiet.

Naf l-impenn kbir li għandha l-ministru f'dan il-qasam u għalhekk qed ngħid li rridu ngħallmu lin-nies li meta jingħataw post mill- housing għandhom japprezzaw li ngħataw saqaf fuq rashom għall-ġid tagħhom, biex jużawh tajjeb u mhux għal skop differenti minn dak li għalih ikun tahulhom id-dipartiment.

Issa niġi għall-iskemi ta' l-awtorita` tad-djar fejn jidher ċar li beħsiebha tikkonċentra aktar.

Jien kuntent u nfaħħar l-impenn li għandha l- awtorita` għal din is-sena fejn se toħroġ Lm1 miljun għal dan il-għan.

Jekk xi ħadd jistaqsini jekk Lm1 miljun humiex biżżejjed, ngħidlu li Lm1 miljun huma tajjeb ħafna u kieku kienu Lm2 miljun jew Lm3 miljun kien ikun aħjar.

Jien kuntent li l-awtorita` se taħdem biex iżżid l-għajnuna permezz ta' l-iskemi.

Imma għandna nagħmlu l-iskemi ftit aktar attraenti biex jibbenefikaw aktar nies minnhom u mhux nużawhom għall-iskop politiku tagħna.

Huwa veru li ma nistgħux nagħtu lil kulħadd, imma nafu li minn dawk l-14,000 ruħ li marru biex jaraw jekk jistgħux jibbenefikaw minn dawn l-iskemi jkun hemm persentaġġ li jmorru biex jaraw x'jistgħu jiggwadanjaw mingħand il-gvern.

Is-sena li għaddiet in-nefqa għall-iskemi li toffri l- awtorita` tad-djar kienet ta' Lm789,000 filwaqt li din is-sena se nivvotaw Lm1 miljun.

Huwa importanti li naraw li minn dawn l-iskemi jibbenefikaw aktar nies li għandhom problemi soċjali u li huma l-aktar vulnerabbli u naf bl-impenn li għandha l-ministru f'dan ir-rigward.

Jeħtieġ naħdmu iktar biex minn dawn l-iskemi jibdew jibbenefikaw gruppi fis-soċjeta` bħalma huma persuni b'diżabilita` u nies separati.

Huwa veru li persentaġġ mill-bini li se tagħti l-awtorita' huwa allokat għall-persuni separati, imma qed ikun hemm ċerti kondizzjonijiet li huma ebsin għal dawn il-persuni.

Kif tista' toffri appartament ġebel u saqaf lil persuna separata b'Lm20,000?

Kif tista' l-kuxjenza ma tniggżekx?

M'iniex qed nitkellem fuq każijiet li ma jkunux ġenwini, imma f'każ ġenwin, kif tista' toffri persuna separata appartament ġebel u saqaf b'Lm20,000 li biex tlestih jiġi jiswa xi Lm28,000 meta d-dħul tagħha huwa baxx?

Irridu nuru iktar kuxjenza soċjali.

Il- maġġoranza tal-familji Maltin huma tajbin, imma għandna familji li huma mfarrkin.

Jekk naħdmu flimkien, gvern u oppożizzjoni, il-poplu se jgawdi.

M'iniex qed ngħid dawn l-affarijiet biex nidher sabiħ u l-poplu jivvotali.

Qed insemmi dawn l-affarijiet minn figuri li għandi quddiemi.

Jekk il-gvern m'għadux jibni kif kien qed jibni u mhux se jibni ħafna s- sena d-dieħla, x'alternattiva għandhom il-koppji miżżewġa u l-għarajjes li ma jifilħux jixtru ħlief li jirrikorru għand is-settur privat?

Illum impossibbli li ssib appartament bi tlett ikmamar tas-sodda għall-kiri b'inqas minn Lm120 jew Lm150 fix-xahar.

Skond risposta li ngħatajt għal mistoqsija parlamentari li kont għamilt l-awtorita` ma tissussidjax iktar minn Lm140 fix-xahar.

Veru li l-awtorita` m'għandhiex flus biex tissussidja lil kulħadd, imma jekk m'hijiex timpenja ruħha biex tibni u tikri, koppja li d-dħul tagħha jkun ta' Lm4,000 jew Lm5,000 fis-sena u allura ma tikkwalifikax biex tieħu xi post mill-housing department, l-unika alternattiva li għandha hija li tixtri mingħand is-settur privat.

U nafu kemm huma l-prezzijiet għax-xiri u għall-kiri mis-settur privat.

Il-poplu qed ikollu jissallab biex ilaħħaq ma' dawn il-prezzijiet.

Mr Speaker, se nitkellem issa fuq in-nefqa rikorrenti.

Din is-sena n- nefqa se tiżdied b'xi Lm40,000 peress li żdiedu l-impjegati fl-awtorita` tad-djar.

Qed jiġu vvotati Lm120,000 għall-ħteġijiet ta' l-uffiċċji filwaqt li s-sena l-oħra din in-nefqa kienet tammonta għal Lm103,000.

Issa se nitkellem fuq dħul minn bejgħ ta' proprjeta`.

L-awtorita' tibni proprjeta' u toħroġha għall-bejgħ bi prezz kummerċjali li xi drabi jkun ogħla minn tas-settur privat u mbagħad il-gvern jissussidja dak il-prezz.

Dan qed isir biex il-gvern jieħu political mileage u minflok jgħid li l-post jiswa Lm40,000, jgħid li jiswa Lm100,000 u jissussidjah għal Lm40,000 biex taparsi juri kemm hu kapaċi jagħti sussidju!

Fl-aħħar mill-aħħar bikom infuskom tkunu qed tidħku għax iż-żgħażgħ qed jindunaw.

Illum meta koppji żgħażagħ imorru japplikaw il-housing u jibdew jaraw l- affarijiet sew jispiċċaw ma japplikawx.

Huwa importanti li dawn iż- żgħażagħ ikunu jafu għal xiex huma deħlin u jkunu jafu x'inhuma l- kondizzjonijiet li hemm stipulati - li milli jidher l-Onor.

Anthony Abela ma jafhomx.

Jien kontra kull min jinnegozja minn fuq proprjeta` tal-gvern, imma huwa importanti li dawn il-koppji żgħażagħ ikunu jafu għal xiex qed jiffirmaw għaliex wħud minnhom ma jkunux jafu u bl-eċitament li jkollhom jaqbdu u jiffirmaw bl-amment għax il-ħsieb tagħhom ikun li se jieħdu post tal-gvern.

Jien ma naqbilx li għandna nerġgħu lura għaż-żmenijiet tal- passat, imma huwa importanti li dawn il-koppji żgħażagħ ikunu jafu x'jistgħu jeħlu jekk jiddeċiedu li jbigħu wara ħames jew għaxar snin u s- sussidju li jkunu jridu jagħtu u ċ-ċens li jridu jifdu fl-ewwel għaxar snin.

Dawn l-affarijiet ħafna drabi ma jkunux jafuhom.

Dawn l-applikanti jiftaħru li applikaw għand il-housing biex jieħdu post imma ma jkunux jafu x'jiġri jekk jiddeċiedu li jitilqu minn dak il-post.

Huwa veru li l- awtorita' tbigħilhom il-post b'Lm20,000 jew Lm25,000, imma huwa importanti li tispjegalhom il-kondizzjonijiet li jkollhom.

Dawn l-affarijiet għandna nispjegawhom fuq il-mezzi tax-xandir għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi!

Jien inħobb nispjega mhux biex nintgħoġob man-nies imma biex ngħid ir- realta` x'inhi.

Min jieħu post tal-housing għandu jkun informat ukoll bil- kondizzjonijiet.

Fejn jidħol bejgħ ta' appartamenti ġodda huwa stmat li l-gvern se jdaħħal madwar Lm5 miljun, jiġifieri 26% inqas mis-sena l-oħra.

Dan juri biċ-ċar li l-awtorita' se tibni inqas units u dan jirriżulta wkoll minn mistoqsijiet parlamentari li għamilt lill-Onor.

Pullicino.

Nixtieq nistaqsi jekk l-awtorita' hijiex se tibni inqas units biex imbagħad ittejjeb l-iskemi.

Qed jitnaqqsu l-voti a skapitu ta' dawk in-nies li jiġu bżonn l-awtorita` tad-djar pero' ma nistgħux nużaw l-awtorita` tad-djar biex nidhru sbieħ.

L-awtorita` qed tnaqqas Lm1.8 miljun għal proġetti ġodda u għal dak li jirrigwarda bejgħ ta' postijiet li se jinbiegħu lill-inkwilini taħt id- diversi skemi, l-awtorita` qed tippjana li ddaħħal inqas minn Lm1 miljun fis-sena 2003-2004.

Minn dawn il-figuri li għandi quddiemi jidher li l- gvern qed jippjana li jdaħħal 66% inqas f'kollox u jekk nibqgħu mexjin b'din ir-rata u jien nibqa' nitla' membru fil-Parlament u jibqa' l-partit Nazzjonalista fil-gvern lanqas nibqgħu nitkellmu fuq l-awtorita` għax ma tibqax teżisti.

Imbagħad nistgħu nsibu erba' kuntratturi privati u nibdew inħarsu lejn il- privatizzazzjoni ta' l-awtorita` tad-djar!

Mr Speaker, l-awtorita' qed tibgħat tgħid lil persuni li ilhom jgħixu f'postijiet tal-gvern mis-snin sebgħin li jekk jiddeċiedu li jixtru l-post fejn joqogħdu, dan jiswa Lm45,000.

Skond kif inhuma l-liġijiet illum, sid privat ma jistax jaqla' lill-inkwilin mill-post u allura jitolbu prezz xieraq.

Imma l-awtorita' ma tħarisx lejn dawn l-affarijiet!

Intom tafu li jekk hemm it-tfal dawn il-units se jipprovaw iżommuhom huma.

Għalkemm qed tgħidu li se tbiddlu l-liġi, mexjin bil-mod wisq u minflok mexjin b'kuxjenza soċjali, qiskom fis-sakra ma tafux fejn sejrin!

Dawn l- affarijiet tridu tikkonsidrawhom u mhux taqbdu u tibagħtu stima ta' Lm45,000 għal post tal-gvern, kif bgħattu ta' dar f'Marsaxlokk u oħra f'Santa Luċija.

Issa jekk ikunu pensjonanti, ma tafux li m'humiex se jixtruhom?!

L-awtorita' għandha wkoll skemi biex l-inkwilini jkunu jistgħu jirranġaw il- post tagħhom.

Forsi l-ħsieb tal-gvern huwa li għada pitgħada dik id-dar terġa' taqa' għandu pero' jrid juri ftit kuxjenza soċjali!

F'paġna 5 insibu li minn Ottubru 1999, 445 applikanti bbenefikaw mill-iskema tax-xiri ta' proprjeta` tal-gvern.

Qed jingħad ukoll li l-ammont ta' sussidju medju jammonta għal Lm10,284 u l-ammont totali ta' sussidju li ngħata minn Ottubru 1999 jammonta għal Lm3,137,782.

Skond risposta li ngħatat għal domanda parlamentari 8869, mill-1999 sal- lum applikaw 1,267 persuna biex jixtru l-fond tagħhom u minn dawn ibbenefikaw 445 biss, jiġifieri 35% ta' dawk li applikaw.

Imma 65% ta' dawk li applikaw ma bbenefikawx għaliex l-ewwel urejtuhom naħa tal-munita u mbagħad tajtuhom in-naħa l-oħra.

Jiġifieri dawn il-65% li applikaw qagħdu jħallsu l-administration fee idaħħlu avukat, nutar u perit ...

Hemm bżonn li jkun hemm iktar kuxjenza soċjali f'dawn l-affarijiet!

Il-poplu qed jinduna li l-impenn tagħkom m'huwiex wieħed soċjali.

Issa jekk tagħmel ftit kalkoli ssib li l-ammont totali ta' sussidju ma jiġix Lm3.137 miljun imma jiġi Lm4.5 miljun, jiġfieri hemm xi żball.

Dan huwa żball li sar apposta jew mhux veru tajtu sussidju ta' Lm10,284 imma tajtu sussidju ta' Lm7,000 meta xi ħadd jiġi biex jixtri l-fond tiegħu?!

Jekk tridu tigdbu, almenu oqogħdu attenti għax imbagħad il-figuri ma jaqblux!

Fis-sena 2003 l-awtorita' tad-djar bigħet 314-il unit ġdid u d-dħul finanzjarju kien ta' Lm3.578 miljun.

L-awtorita' qed tippjana li meta tiġi biex tbigħ il-proprjetajiet ġodda għas-sena 2004-2005 se tgħollihom b'60% ukoll!

Mhux hekk biss, permezz ta' avviż l-awtorita' ħarġet 18-il proprjeta', li ħafna minnhom kienu f'Għawdex u li ma kenux ttieħdu, bi prezzijiet ogħla!

Din hi l-kuxjenza soċjali!

Se tgħollihom b'60% u dawn huma ġebel u saqaf!

Mr Speaker, ta' min isemmi wkoll il-kondizzjonijiet.

F'każ li bniedem jibbenefika mix-xiri ta' dawn il-proprjetajiet imma mbagħad ikun irid ibigħ lil terzi, wara li jkunu għaddew għaxar snin mid- data ta' l-akkwist, ikun irid iħallas is-somma ekwivalenti għad-differenza bejn il-prezz fis-suq miftuħ u l-prezz issussidjat.

Oltre dan għandu jitħallas ammont addizzjonali li jirrappreżenta 15%, kull sussidju mogħti mill-awtorita' tad-djar fuq self mill-banek u l-ispejjeż mogħtija jew magħmula minnha anke jekk ma jkunux għaddew l-għaxar snin mid-data ta' l- akkwist, id-differenza bejn il-valur tal-fond, kif stmat minn perit ta' l- awtorita' tad-djar fid-data li fiha ntalab permess għall-bejgħ u l-prezz imħallas mill-benefiċjarju lill-awtorita' tad-djar.

Dawn l-affarijiet ma jkunux jafuhom in-nies u ħafna żgħażagħ qed jinqabdu b'dawn l-affarijiet.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex ħafna jiġu għandi l-uffiċċju biex jitolbuni l-għajnuna.

Huwa veru li dawn ikollhom il-kuntratt u suppost jaqrawh imma huwa importanti li ċerti affarijiet jiġu spjegati lilhom.

Il-ministru tkellmet ukoll fuq urban renewal li ma tfisser xejn ħlief slum clearance fejn bini substandard jiġi mwaqqa'!

Fejn hi r-regeneration li dejjem niftaħru biha?!

Skond dan il-ktejjeb li għandna quddiemna sar ftehim storiku - ħa nuża l-kelma tal-partit Nazzjonalista – mill-awtorita' ma' l- uffiċċju konġunt biex tittrasferixxi postijiet vakanti u substandard sabiex dawn jiġu riabilitati bl-iskop li jingħataw b'kera lill-applikanti mad- dipartiment għall-akkommodazzjoni soċjali.

Imbagħad skond risposti li ngħataw għal mistoqsijiet parlamentari nsibu li kulma ngħataw kienu tliet postijiet!

Dawn l-affarijiet imisshom isemmu n-naħa l-oħra!

Nixtieq nistaqsi wkoll għalfejn waqfet l-iskema tal-lifts.

Għaliex irridu nistennew sa sena oħra?

Is-sena l-oħra kull lift li sar ġie jiswa Lm13,400.

Għaliex din is-sena kull lift qed iqum Lm17,500?

Dawn huma figuri li ħriġtu intom stess.

Sentejn ilu biex jiġi nstallat lift kien iqum Lm12,457, is-sena l-oħra kien Lm13,400 u s-sena li ġejja se jqum Lm17,500.

Għaliex qed jogħlew?

Mr Speaker, irrid insemmi l-każ ta' ċertu Pawlu Formosa minn Pembroke – kien hu li talabni biex inressaq il-każ tiegħu - li jgħix f'post tal-gvern.

Dan il-bniedem huwa persuna b'diżabilita' u l-mara tiegħu għandha kanċer.

Tani d-dokumenti li juru li fil-post fejn joqgħod hu għandu jsir lift.

Għaliex waqfet l-iskema tal- lifts?

Kif diġa' għidt, il-policy tal-gvern Nazzjonalista hi li nagħmlu regeneration.

Imma għaliex qed inkomplu b'politika li forsi kienet tajba fil-passat pero' li llum m'għadhiex tajba?

Meta niġu biex nibnu madwar il- Port il-Kbir għaliex ma nagħmlux mix bejn bejgħ u kiri u mhux kirjiet biss.

Għallinqas min ikun joqgħod f'dan il-bini ma jkunx ittimbrat bħala dak li jaqla' inqas minn Lm4,000 fis-sena.

Hija xi ħaġa healthy li tħallat lin- nies!

Fuq ix-sheltered housing irrid ngħid li l-appartamenti f'Capuccini Street fil-Furjana fejn miet Ricardo Cesare, kull unit ta' one bedroom se jiġi jiswa madwar Lm21,000.

Din hija inizjattiva tajba imma rridu naraw kif se taħdem!

U hawnhekk irrid insemmi l-bini ta' quddiem San Duminku fi Strada Merkanti l-Belt li ilu f'idejn il-housing mill-1996, minn żmien gvern Laburista u dalwaqt jagħlaq għaxar snin jistenna.

Kif nistgħu naffordjaw nagħmlu dawn l-affarijiet?

Mr Speaker, nixtieq issa nitkellem fuq il-konċett tax-shared ownership.

Dan il-konċett assolutament m'huwiex se jaħdem bħalma jaħdem barra minn Malta.

Min jikteb regolarment kontra l-partit Laburista f'"The Times" – għandu kull dritt jagħmel dan - irid joqgħod attent mill-pożizzjoni li għandu.

Ħafna drabi aħna l-politiċi konna nħeġġu biex dak li jkun isir sid ta' daru.

Issa qed noffru lil min għandu dħul ta' inqas minn Lm4,000 fis- sena biex jixtri nofs il-post li jkun jgħix fih.

Jien nixtieq nistaqsi: F'dan il-każ l-awtorita' tad-djar qed tagħmel pjaċir lil min irid isir sid ta'daru jew qed tagħmel pjaċir lilha nnifisha?

Jiena ma nistax nifhem kif min għandu dħul finanzjarju ta' inqas minn Lm4,000 jista' jitgħabba b'aktar djun u piżijiet!

Dawn huma l-iżjed nies vulnerabbli u bi problemi soċjali u ma jifilħux iħallsu nofs il-prezz biex jixtru darhom!

Hija ċara daqs il-kristall li din saret bi skop ħalli l-awtorita' tnaqqas minn fuqha nofs il-piż tal-proġett li tkun għamlet!

Skond dak li kitbet iċ- chairperson – u nista' noqgħod nikkwota mill-gazzetti – dawn in-nies kirjiet iridu.

Kif nistgħu ngħabbuhom b'dan il-mod?!

Fejn hu l-impenn soċjali?

Mr Speaker, nagħlaq dan id-diskors tiegħi billi kif għamilt fil-bidu nappella biex ikollna iktar kuxjenza soċjali u nagħtu l-għajnuna lil dawk li huma l-iżjed vulnerabbli.

Nista' nassigurakom li f'dawn l-estimi li għandna quddiemna m'hemm xejn li juri l-kuxjenza soċjali u ż-żgħażagħ li jixtiequ li jkollhom post fejn joqogħdu, il-persuni b'diżabilita' u l-persuni separati li għandhom bżonn l- għajnuna ta' l-awtorita' tad-djar se jkomplu jitfarku aktar bin-nuqqas ta' impenn min-naħa ta' l-awtorita'.

Inutli li toqogħdu ġġibu ritratti sbieħ ta' twieqi mibdula permezz ta' skemi mnedija mill-awtorita' u mbagħad f'sena ma jingħatax post wieħed biss biex jitqassam mid-dipartiment tal- housing!

Hemm bżonn li l-iskemi tal-housing ikunu inidirizzati għal dawk in-nies li ma jifilħux jixtru jew jikru.

MR SPEAKER: Ikkonkludi, jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, nagħlaq dan id-diskors tiegħi billi għal darba oħra ngħid lill-ministru li aħna rridu naħdmu magħhom għall- ġid tal-poplu għaliex ma rriduhx jegħreq u nappella biex tieqaf din il- politika fejn il-qasam soċjali u l-benefiċċji soċjali qed jiġu mogħtija l- ġenb.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla t- Tlieta, 23 ta' Novembru 2004, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Estimi tad-dħul u nfiq ta' l-Awtorita' tad-Djar għas-sena 2004-2005 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Medjazzjoni – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, lejliet li jkollna l-istqarrija min-naħa tal-gvern fuq il-budget għas-sena d-dieħla ħassejt li tkun ħaġa xierqa li nagħmel rimarki fuq żewġ affarijiet li tqanqlu f'dawn l-aħħar xhur.

Dawn kienu affarijiet li kien hemm dibattitu kbir fuqhom u ħafna mistoqsijiet dwarhom u naħseb li xieraq li nirriflettu fuqhom anke qabel l-istqarrija tal-budget b'sens ta' riflessjoni dwar eżattament x'ried jagħmel u x'ried jgħid il-gvern.

Nifhem li dan il-gvern, bħal ta' qablu, huwa driven mill-ħtieġa li jipproġetta ċerta immaġini tiegħu nnifsu.

Jiena nifhem li bħal kull gvern xi kultant iħoss il-bżonn li joħloq diversivi fil-pajjiż, imma min-naħa l- oħra naħseb li tajjeb li nistaqsu jekk l-affarijiet humiex qed isiru b'mod sewwa jew humiex isiru b'mod li jikkonfondu lin-nies.

Fil-fatt in-nies jinsabu mħawda fuq diversi kwestjonijiet nazzjonali li tqanqlu fl-aħħar żmenijiet, jinsabu mdejqa bil-qagħda ekonomika u soċjali li qed jiffaċċjaw u hemm anke pressjonijiet kbar biex wieħed joħroġ jipprotesta fit-toroq u jagħmel ċerti manifestazzjonijiet li juru n-nuqqas ta' pjaċir b'dak li jinsab għaddej.

Teżisti wkoll diżillużjoni fost il-klassi tan-nofs u fost il-klassi tal-ħaddiema b'dak li qegħdin jiffaċċjaw wara l-ħafna wegħdi kbar li sarulhom tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, finanzi fis-sod u gvern li se jkun qiegħed jaħseb tabilħaqq għall-futur ta' wlied il-ħaddiem u ta' wlied il-klassijiet tan-nofs.

U f'din it-tip ta' konfużjoni li kienet għaddejja f'dan il-pajjiż kienu tqanqlu żewġ issues, dawn l-issues għadhom ħajja u wieħed jistaqsi għaliex tqanqlu bil-mod kif tqanqlu.

Qed nitkellem issa fuq il-metodu u fuq l-għażla ta' l-issues li tqanqlu.

L-ewwel waħda għandha x'taqsam mal-bini mill-ġdid ta' dak li kien it-teatru rjal.

Fid-daħla tal-Belt għandna ħofra kbira li ilha hemm mill-1942, jekk mhux aktar, u gvern wara l-ieħor riedu jirranġawha.

Naħseb li din hija l- akbar ġerħa tat-Tieni Gwerra Dinjija li għadha teżisti fl-Ewropa għax minn Sqallija sal-Greċja dik it-tip ta' ħerba rranġawha.

Bejn l-1996 u l-1998 il- gvern Laburista pprova jiftaħ l-issues u konna tlaqna għal għonq it-triq biex nagħmlu private public partnership fuqha.

Dakinhar kien qam diżgwid kbir u bħas-soltu kien hemm fermenti sħaħ organizzati min-Nazzjonalisti biex jipprovaw jagħmlu l-bsaten fir-roti fuqha, imbagħad ġara dak li ġara fl-1998 u allura ma stajniex inkomplu b'dak il-proġett.

Wara li ġraw dawn l- affarijiet, intesa t-teatru rjal u l-ħtieġa li jerġa' jinbena.

Madwar xahrejn u nofs ilu meta proprjament il-poplu kien qiegħed jistaqsi eżattament x'inhu għaddej fil-pajjiż, jekk hux veru li l-finanzi kienu qed jiżgarraw kif f'daqqa waħda bdew jgħidulna li kienu, qamet mill-ġdid l- istorja tat-teatru rjal.

Issa l-gvern iddeċieda jew se jiddeċiedi - għaliex anke f'dan is-sens l-affarijiet m'humiex ċari - li jerġa' jinbena u li se jkun hemm il-parlament hemmhekk.

Il-membri parlamentari minn din in- naħa żgur li ma ġewx konsultati.

Intqal ukoll li qed jintnefqu l-flus biex il-konsulent, il-Perit Richard England jagħmel pjani u jippreżenta proposti u proġetti għal dan it-teatru.

Wara li tħabbar dan, fost ċerti kwartieri qamet kontroversja sħiħa dwar għandux jinbena, jekk għandux jinbena kif kien fl-imgħoddi, jekk għandux jinbena bħala parlament jew għandux jinbena bħala teatru.

Dan fil-qafas ukoll li kulħadd fehem – u anke jien hekk fhimt - li l-gvern kien qed jaħseb li se joħroġ il-flus u jibnih hu u l-ewwel qalulna li se jqum Lm20 miljun u mbagħad Lm18 miljun!

Jien l-ewwel wieħed li staqsejt x'sens jagħmlu dawn it-tip ta' proposti u dawn it-tip ta' kontroversji.

Dawn kienu maħsuba biex jiddevjaw l-attenzjoni mill-problemi kbar u l-isfidi kbar li għandu quddiemu pajjiżna?

Jagħmel sens li ħaġa bħal din titqanqal b'dan il-mod?

Jagħmel sens li fi żmien fejn fl-aħħar il-gvern qed jammetti li għandu problemi finanzjarji kbar, iqajjem kontroversja nazzjonali fuq għandniex nonfqu Lm20 miljun – u ma nafx minn fejn ġejjin dawn il-flus – fuq parlament, biex imbagħad ikollna s-soltu gazzetti li jagħmlu kontroversji sħaħ dwar għandux ikun stil Barry, għandux ikun opera house jew għandux ikun hemm il-parlament?

Din l-issue kienet maħsuba biex in-nies jitilqu jiġru wara problema finta ħalli l-problemi u l- isfidi veri jiġu mwarrba?

Din hi s-serjeta' li jrid jimxi biha dan il- gvern?

Din qed inqajjimha bħala element ta' riflessjoni.

Il-konklużjoni tiegħi ma tistax tkun mod ieħor ħlief li din il-ħaġa kienet diversiva.

Kieku l-gvern ried jagħmel private public partnership kif ridna nagħmlu aħna - u ġejna kkritikati ma nafx minn kemm nies fuqha - seta' jitlaq minnufih għal għonq dik it-triq, jagħmel private public patnership biex jibni proġett li jitmexxa min-naħa privata u jkollu xi ħaġa pubblika fih.

Din kienet ħaġa li kienu nqalgħu x-xjaten kollha kontra tagħha fl-1997 u fl- 1998.

Imma bir-rispett kollu, din serjeta' ta' gvern, li fi żmenijiet fejn irridu niffaċċjaw diskussjonijiet fundamentali, joħloq ħaġa bħal din bħala diversiv u jagħti sinjal li lest jonfoq Lm20 miljun fuq proġett bħal dan?

Fejn hu l-bilanċ ta' prioritajiet meta nafu bil-problemi finanzjarji li qed jiffaċċja l-pajjiż?

Din hi l-ewwel riflessjoni li xtaqt nagħmel.

It-tieni riflessjoni għandha x'taqsma ma' kontroversja u ma' propaganda oħra li mexxa l-gvern f'dawn l-aħħar żmenijiet dwar il-prezz taż-żejt.

Issa hija ħaġa ċara li l-prezz taż-żejt internazzjonalment tela' u baqa' tiela'għal ċertu żmien b'mod qawwi.

Kien hemm diversi fatturi li wasslu għal dik iż-żieda, fosthom it-talba enormi li ġejja min-naħa tar-Russja u min-naħa taċ-Ċina għax għandhom ekonomiji li qed jespandu bil-kbir, speċjalment iċ-Ċina, fatturi oħra li għandhom x'jaqsmu mal-gwerra ta' l- Iraq u l-impatt li qed ikollhom ċerti żviluppi fil-Lvant Nofsani fuq il- prospetti għall-produzzjoni taż-żejt u kellna wkoll ċertu ċaqliq li kien qed iseħħ fin-naħa ta' l-Amerika Latina.

Barra minn hekk, kien hemm fatturi spekulattivi wkoll li kellhom x'jaqsmu ma' l-elezzjoni presidenzjali ta' l- Istati Uniti u fatturi oħra politiċi li fid-dinja globalizzata dejjem jibqgħu parti mill-mod kif wieħed jiġġudika l-konġuntura internazzjonali.

Żgur li l-ebda partit politiku u l-ebda gvern Malti ma jista' b'xi mod jew ieħor jikkontrolla żviluppi bħal dawn.

Huwa naturali li kemm l-enemalta, kemm in-naħa tal-gvern u kif ukoll in- naħa ta' l-oppożizzjoni del resto, konna qegħdin nivverifikaw, nimmoniterjaw u nissorveljaw kif qed tinbidel is-sitwazzjoni.

Fil-bidu ta' Awissu saret stqarrija mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi fejn qal - u din hija testwalment rekordjata - li l-prezz dejjem tiela' taż-żejt qed joħloq problema u l-gvern għandu l-obbligu – m'iniex qed nikkwota testwalment imma l-Onor.

Gonzi qalha f'dan is-sens - jassorbi dik iż-żieda jew l-għoli tal-prezz taż-żejt fil-parametri ta' l-objettivi nazzjonali.

Ta da intendere li jekk jibqa' tiela' l-prezz taż-żejt allura mbagħad irid jiġri xi ħaġa.

Jiġifieri fil-bidu ta' Awissu, l-Onor.

Gonzi, bħala ministru tal-finanzi u mexxej tal-gvern, kien qed jgħid lill-poplu Malti li se nagħmlu mill-aħjar tagħna biex nassorbu dik iż-żieda.

Il-prezz taż-żejt baqa' tiela' wara dik id-dikjarazzjoni u mbagħad infetħet kampanja sħiħa min-naħa tal-gvern li l-prezz taż-żejt kien tela' wisq u ridna minnufih naraw kif se nilqgħu għal din iż-żieda.

U nilqgħu għaliha billi l- konsumatur li huwa ċ-ċittadin, il-familji u anke l-kumpanniji, ikollu jġorr il-piż.

Dik il-kampanja għadha għaddejja sal-lum u hija kampanja biex iddamdam f'moħħ in-nies li issa qbiżna Awissu, dħalna f'Settembru, il-prezz taż-żejt baqa' tiela' u allura fil-budget se nżidu l-prezz ta' l- elettriku.

Fl-aħħar qalulna ta' l-elettriku biss u mhux tad-dawl.

Imbagħad daħal ukoll il-punt li dan se jkun surcharge li se jkun jiddependi mill- prezz taż-żejt u taw ad intendere li meta l-prezz taż-żejt jerġa' jmur lura f'postu – ma nafux x'inhu f'postu f'dan il-kontest – s-surcharge tispiċċa.

Din il-kampanja għadha għaddejja sal-lum.

Imma issa jirriżulta li kien hemm element qawwi ta' spekulazzjoni fil-mod ta' kif il-prezz taż-żejt baqa' tiela' internazzjonalment u llum jirriżulta li l-prezz taż-żejt reġa' beda nieżel u din il-ġimgħa kien taħt il-livelli ta' l-ewwel ġimgħa ta' Awissu meta tkellem l-Onor.

Gonzi u qal li l-gvern se jassorbi l-għoli tal-prezz taż-żejt.

Minħabba f'dan jien nissottometti li lanqas jagħmel sens iktar li l-gvern jitkellem dwar żieda fil-prezz ta' l-elettriku.

Jekk il-prezz tal-lum huwa inqas milli kif kien fil-bidu ta' Awissu meta l-gvern kien lest li jġorr hu dak il-piż, issa li waqa' taħt dak li kien f'Awissu ma baqax lok li jgħolli l-prezz ta' l-elettriku.

Il-gvern irid ikun koerenti miegħu nnifsu u koerenti ma' dak li jgħid lill- poplu.

Issa jekk għada l-gvern se jiddikjara li mhux se jkun hemm surcharge fil-prezz ta' l-elettriku minħabba dan li qed ngħid jien, inkunu għallinqas ġibna l-boċċa lejn il-likk, imma jekk se jħabbar surcharge, allura bir-rispett kollu, se jkun hemm inkoerenza oħra ma' dak li stqarr il- Prim Ministru stess fil-bidu ta' Awissu u jekk se jkun hemm il-ħsieb li jkun hemm surcharge irridu nkunu nafu fuq liema bażi tal-prezz taż-żejt se jagħmel dan is-surcharge.

Liema hu l-prezz naturali u normali li se jiġi ssettjat bħala l-prezz li fuqu se jkun hemm surcharge?

Qed ikun hemm ħafna diżgwid fost il-konsumaturi u anke fost l-azjendi dwar din il-materja.

Din il-materja ġiet rolled mill-gvern għal raġunijiet ta' public relations mill- media qisha xi ħaġa li jrid iderrina biha u jagħmel x'jagħmel hemm bżonn li dan il-gvern jibqa' koerenti għaliex il-piżijiet fuq il-familji, fuq iċ- ċittadini u l-azjendi se jinħassu doppjament.

Se jinħass it-toqol tal-piż u se jinħass ukoll is-sens ta' inċertezza li ddaħħal fil-pajjiż.

Nemmen li anke f'din il-ħaġa jista' jkun hemm aġenda moħbija min-naħa tal- gvern billi jisserva bil-prezz taż-żejt, hu kif inhu, ħalli jgħatti l- ineffiċjenzi fl-enemalta li ilhom minn żmien żemżem.

Bejn l-1996 u l-1998 konna fhimna li problema essenzjali ta' l-enemalta kienet li ma kellhiex middle management u top management strutturat tajjeb u li tabilħaqq iħares ''il quddiem.

L-istess bħalma kien hemm fil-każ tal-water services corporation u aħna konna tlaqna biex għallinqas insolvu dik il-problema.

Ħafna drabi kien qed jiġri li l-ineffiċjenzi ta' l-enemalta, bħall- ineffiċjenzi tal-korporazzjoni responsabbli mill-ilma, kienu qegħdin ikomplu jżidu l-piżijiet u l-ispejjeż tal-provvista ta' l-enerġija f'pajjiżna.

Nittama li m'hemmx xi aġenda moħbija, u mhux daqstant moħbija, biex bl-iskuża ta' l-għoli fil-prezzijiet taż-żejt jogħlew it-tariffi ta' l- elettriku biex nerġgħu naħbu l-fatt li l-gvern mill-1998 'l hawn għadu m'għamel xejn biex jikkoreġi l-affarijiet f'dan il-qasam.

Nerġa' ngħid, l-istess bħal dak li għandu x'jaqsam mal-bini mill-ġdid tat- teatru rjal, fil-kwestjoni tal-prezzijiet taż-żejt kellna media campaign, kellna kampanja ta' relazzjonijiet pubbliċi min-naħa tal-gvern li kompliet tiżra' l-inċertezza fil-pajjiż u ddaħħal mistoqsijiet kbar dwar kemm dan il- gvern, apparti mill-koerenza jew inkoerenza tiegħu, għandu direzzjoni ċara fil-qasam ekonomiku u soċjali.

Id-direzzjoni ċara fil-qasam soċjali tfisser sens ta' ġustizzja soċjali biex jibbilanċja x'inhuma l-aħjar prioritajiet li huma fl-interess tal-familji Maltin u Għawdxin.

Dawn kienu ż-żewġ riflessjonijiet li xtaqt nagħmel illum lejliet li jitħabbar il-budget mhux b'sens ta' jumping the gun imma b'sens li nagħmlu l-goalposts, nagħmlu x'inhuma l-linji li wieħed jistenna biex l-azzjoni tal- gvern tkun kalibrata fuqhom.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt nagħmel intervent dwar l-issue tal-kompetittivita' u dwar dak li l-gvern f'dawn l-aħħar xhur u ġimgħat kien qed jikkomunika kemm mal-korpi kostitwiti, kemm fl-MCESD u kif ukoll bħala metodoloġija tiegħu fil-preżentazzjoni dwar kif jeħtieġ li nilqgħu għall-isfidi tal-kompetittivita'.

Inħoss li l-gvern qed jgħarraf lill-Maltin u lill-Għawdxin b'nofs verita' dwar l-issue tal-kompetittivita'.

Jekk inħarsu lejn paġna 16 u 17 ta' "The Times" tal-lum u anke nagħtu ħarsa lejn dak li ġie komunikat minn "L- Orizzont" fir-rigward tar-rapportaġġ tagħha dwar il-mistoqsijiet parlamentari nsibu żewġ aspetti li jikkonfermaw dak li l-gvern Nazzjonalista qed jaħbi b'mod falz mill-poplu dwar l-issue tal- kompetittivita'.

Nixtieq nagħmel riferenza għal dak li ġie rrapportat f'"L- Orizzont" dwar il-mistoqsija li l-ministru ta' l-affarijiet rurali wieġeb lill-Onor.

Jason Azzopardi fejn dan qallu li kien hemm żieda fuq il-kwota taċ-ċanga.

F'pajjiżna f'dawn l-aħħar snin ma kellniex kwota fuq l- importazzjoni taċ-ċanga imma fuq l-importazzjoni taċ-ċanga, jiġifieri tal- beef, tal-laħam aħmar, cuberoll, lucerto, fillets, sirloin eċċ, kellna biss 10c levy fuq kull kilo u ma kellniex kwoti.

Minn hawnhekk nitlob lill-edituri kemm ta' "L-Orizzont" u kif ukoll ta' "The Times" biex dawn l-affarijiet li qed insemmi ma jħalluhomx iżolati imma jġibuhom għall-attenzjoni tal-qarrejja tagħhom u tal-pubbliku in ġenerali ħalli jekk għandna sfidi ġodda, dawn verament inkunu preparati għalihom.

Ma jistax ikun li ċerti affarijiet nitfgħuhom taħt it-tapit biex imbagħad meta nkunu mexjin mingħalina fuq it-tapit xorta nsibu x'iniggiżna u x'jhedded il-kompetittivita' tagħna.

Huwa importanti li dawn il-ġurnali jikkomunikaw mal-qarrejja tagħhom li f'pajjiżna qatt ma kellna kwota u jikkonfermaw ukoll id-dikjarazzjoni falza li qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista permezz ta' din l-ogħla istituzzjoni fil-pajjiż.

Nitlob ukoll lis-Sedja tivverifika dawn l-affarijiet għax mhux sew li anke fl- ogħla istituzzjoni tal-pajjiż isiru dikjarazzjonijiet foloz ta' din il- kwalita'.

Nerġa' ngħid li f'pajjiżna qatt ma kellna kwota minn fejn inġibu ċ-ċanga tal-friża.

L-importaturi tagħna li jimportaw dan il-prodott biex iqassmuh fir-restaurants, fil-butcher shops, fit-take aways u fil-lukandi qatt ma kienu marbutin ħlief b'eċċezzjonijiet meta d-dipartiment tas-servizz veterinarju jkollu oġġezzjoni għal importazzjoni minn ċerti pajjiżi minħabba l-kondizzjoni veterinarja, u dan biex tkun protetta s-saħħa tal- konsumaturi Maltin u Għawdxin u tal-miljun turist li jiġi f'pajjiżna.

Skond il-Ministru Pullicino, illum mhux talli ma żdiditx l-importazzjoni taċ-ċanga minn dawn il-pajjiżi talli daħlet kwota u din il-kwota mhux żiedet dak li Malta kienet timporta imma niżlet l-importazzjoni għal 14.9%.

Ħalli nsemmi każ partikolari.

F'dawn l-aħħar snin l-imprendituri Maltin bdew iġibu l-laħam taċ-ċanga minn New Zealand, pajjiż li f'dawn l- aħħar snin kien magħruf għall-kwalita' għolja ta' beef li għandu għax fil- parti l-kbira l-għoġġiela tagħhom jirgħu u mhux jieklu meat and bone meal li kkawża l-marda tal-mad cow fuq il-baqra.

B'dan il-mod il-konsumatur jaf li huwa safe għax dan il-pajjiż huwa magħruf ma' l-istituzzjonijiet kollha internazzjonali li għal dawn l-aħħar mitt sena qatt ma kellu l-marda ta' l- ilsien u d-dwiefer u qatt ma kellu l-marda tal-mad cow.

Minħabba dawn ir- raġunijiet pajjiżna kien qed iħossu iktar trankwill u iktar komdu li jimporta ċ-ċanga tal-friża minn dan il-pajjiż.

Storikament pajjiżna - u dan ġie konfermat anke f'dan il-Parlament – kien jimporta iktar minn 1,000 tunnellata minn dan il-pajjiż.

Dan ifisser li llum il-ministru qed jagħmel dikjarazzjoni falza lill-poplu.

Aħna minn din l-1,000 tunnellata nistgħu nġibu 149 tunnellata biss għax din hija l-kwota li tatna l-Unjoni Ewropea, pero' minkejja dan it-tnaqqis il-gvern qed jgħid li din hija żieda.

Din m'hi xejn ħlief dikjarazzjoni falza u ninsisti li ningħata l- appoġġ f'dan il-Parlament biex dawn id-dikjarazzjonijiet foloz f'din l- ogħla istituzzjoni tal-pajjiż ma jkomplux isiru f'mument sensittiv meta se jitnaqqsu sebat ijiem vacation leave lill-ħaddiema, meta l-ħaddiema m'humiex se jibdew jitħallsu ta' l-ewwel erba' sigħat overtime u meta se nġiegħlu lil pajjiżna jagħmel dawk is-sagrifiċji kollha.

Dawn is-sagrifiċċji qed tagħmilhom ukoll il-komunita' kummerċjali li skond ma jien informat permezz ta' mistoqsija parlamentari mill-Ministru Austin Gatt, sa l-aħħar ta' Novembru iridu jħallsu medja ta' Lm17.3 miljun arretrati f'kontijiet tad-dawl.

Meta għandna l-poplu u l-komunita' kemm soċjali u imprenditorjali qiegħda tiffoka biex tifhem kif se ssib direzzjoni li tkun kompetittiva, dan il-gvern minn dan il-Parlament qed jagħmel dikjarazzjonijiet foloz b'dan il-mod.

Imma l-gvern ma jħossx li m'huwiex dinjituż għal dan il-Parlament li jħalli dawn id-dikjarazzjonijiet foloz isiru permezz ta' mistoqsijiet parlamentari?

Niġi għall-argument imqanqal f'"The Times" illum f'paġna 16 u 17 intitolat "A bid to boost competitiveness".

Kif jista' jkun nagħtu boost lill- kompetittivita' tagħna jekk ma nfehmux lill-poplu l-problemi kollha li qed inawru l-kompetittivita'?

Is-sebat ijiem leave li rridu innaqqsu lill- ħaddiema u l-erba' sigħat overtime mhux imħallsa qed inawru l- kompetittivita' tal-gżejjer tagħna jew is-sitwazzjoni li għandna ma' wiċċna li dawk il-prodotti u l-materja prima ta' l-ikel li ma nipproduċux lokalment bilfors irridu nissussidjawlhom il-prezzijiet għoljin tagħhom?

Din hija issue li qatt m'għandha tinħeba.

Jekk aħna verament irridu npoġġu rasna flimkien biex dan il-pajjiż nisfruttawlu strateġija li verament tindirizza l-kompetittivita' tagħna ma jistax ikun li nkomplu naħbu jew nagħmlu dikjarazzjonijiet foloz dwar dak li qed inawwar il-kompetittivita'.

Mr Speaker, il-kwestjoni tal-laħam m'hijiex marbuta biss mad-dikjarazzjoni falza li għamel il-Ministru Pullicino meta qed jgħid li l-kwota żdiedet imma anke mal-fatt li pajjiżna għal raġunijiet ta' prezz kompetittiv jimporta laħam tal-baqra flok laħam ta' l-għoġol.

Dan ifisser li minflok tmur f'restaurant jew f'butcher shop u hemmhekk bħas-soltu kont tixtri l- laħam tal-barri, il-cuberoll, il-lucerto, il-vitella, il-fillet jew is- sirloin, issa minħabba dak li nnegozja l-gvern qabel pajjiżna ssieħeb fl- Unjoni Ewropea, irid ikun laħam tal-baqra għax huwa orħos.

Din il-bidla li rridu nerfgħu se tkun moħbija, għax il-poplu se jibda jixtri prodott inferjuri u fl-istess ħin iħallas prezz għoli għal dak il-prodott.

In- natura fil-qasam taċ-ċanga tistabbilixxi li l-aqwa ċanga hija dik tal-barri għax dan maħluq purament biex jipproduċi l-laħam u l-baqra ġenetikament hija strutturata u maħluqa b'mod differenti.

Mr Speaker, dawn l- affarijiet se jagħtu wkoll isem ħażin lil pajjiżna jekk ma ninvestux bis- serjeta'.

Inutli li ngħidu li rridu nirristrutturaw it-turiżmu u nappellaw biex il-Maltin u l-Għawdxin joħorġu jieklu barra aktar biex jużaw ir- ristoranti tagħna meta aħna mbagħad nafu li l-mekkaniżmu li bih il-gvern għoġbu jiftiehem ma' l-Unjoni Ewropea se jġib piżijiet ġodda u se joħloq ċirkostanzi fejn il-prodott mhux se jkun daqstant ta' kwalita' bħalma kien fis-snin l-imgħoddija.

Jiena nagħlaq billi ngħid li huwa importanti li l-mezzi tax-xandir tagħna ma jirrapportawx biss dak li qed igħid il-gvern imma jagħtu ċans ukoll li l- affarijiet joħorġu kif verament huma.

Jiena nitlob lill-ġurnali f'pajjiżna biex dak li qed jiġi moħbi fir-rigward tal-kompetittivita' jiġi komunikat ħalli dan il-pajjiż, jekk se jagħmel deċiżjoni għal sfidi ġodda, jagħmilha kollha u mhux parti minnha kif qed jiġi sfortunatament komunikat mill-gvern bid-dikjarazzjonijiet tiegħu dwar il-politika tiegħu għall-kompetittivita'.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it- Tlieta, 23 ta' Novembru, 2004 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid bħalissa kemm hawn immigranti illegali miżmuma f'pajjiżna?

Kemm minnhom huma taħt it-18–il sena?

Kemm minnhom huma miżmuma f'ċentri magħluqa u kemm hemm f'ċentri miftuħa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-preżent hawn 734 immigrant illegali li qed jinżammu mill-forzi tas-sigurta'.

Minn dawn 25 qed jiddikjaraw li għandhom anqas minn 18-il sena.

Informat ukoll illi kien hemm 750 immigranti oħrajn li ġew provduti akkomodazzjoni ġo open centres wara li ngħataw status ta' refuġjat jew status umanitarju.

SKEJJEL - TFAL TA' IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm tfal ta' immigranti illegali li qed jattendu skejjel f'Malta bħalissa?

Kemm huma subien u kemm huma bniet?

F'liema skejjel qegħdin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat hekk:

TFAL TA' IMMIGRANTI ILLEGALI SENA SKOLASTIKA 2004/2005

|Skejjel |Subien|Bniet|Total| |Primarji | | | | |B'Buġia |2 |1 |3 | |Floriana |3 |3 |6 | |Lija |5 |3 |8 | |Paola A |1 |1 |2 | |Paola B |1 |0 |1 | |Valletta |5 |3 |8 | |Żurrieq B |0 |2 |2 | |Skejjel | | | | |Sekondarji | | | | |Lily of the |0 |2 |2 | |Valley GSS | | | | |M'Assumpta GSS |0 |1 |1 | |Total |17 |16 |33 |

FTS - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 8079, jista' il-Ministru jagħti l-ismijiet kollha ta' l-impjegati msemmija, bħalma kien ġara f'entitajiet simili?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub ser jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm ibbenefikaw minn units ta' l-awtorita' tad-djar familji b'persuni b'diżabilita', separati, koppji, għarajjes u koppji miżżewġa fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-postijiet li ħarġu din is- sena għadhom ma tqassmux iżda dawn ġew riżervati kif ġej:

55% għal koppji miżżewġa jew separati bit-tfal; 30% għal koppji għarajjes; 10% għal persuni b'diżabilita'; u 5% għal persuni single

Ninsab informata wkoll li t-tagħrif dwar is-snin l-oħra indikati mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm bena units id- dipartiment tal-manutenzjoni u l-bini tal-gvern fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004 li mbagħad ingħataw lill-awtorita' tad-djar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

MEPA - DIPARTIMENT TAL-KOSTRUZZJONI U TISWIJA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet quddiem il-MEPA mid-dipartiment tal-kostruzzjoni u tiswija tal-postijiet tal-gvern?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li d-dipartiment tal- kostruzzjoni u t-tiswija tal-postijiet tal-gvern għandu disa' applikazzjonijiet pendenti quddiem il-MEPA.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid min huma l-avukati, nutara, periti, psychologists, social workers, research analysts u l- professjonisti kollha fi ħdan l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kminei fis-seduta.

DIPARTIMENT GĦALL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm units fil-preżent għand id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali li s-sid tagħhom huwa l- uffiċċju konġunt?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali għandu 15-il post ta' l-uffiċċju konġunt, iżda ebda wieħed minnhom m'hu tajjeb biex jiġi allokat.

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fil-preżent kemm hemm units għand id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali li s-sid tagħhom hi l- awtorita' tad-djar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-awtorita' tad-djar għaddiet 270 post lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

WIED INĊITA - QTATES - VETERINARJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema veterinarju ntgħażel sabiex jikkura l-qtates li nġarrew lejn Wied Inċita minn San Anton?

Fuq liema kriterji ntgħażel?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-gvern ma apponta l-ebda veterinarju peress li dawn il-qtates m'humiex fuq l-inventarju tal-gvern.

ĠONNA PUBBLIĊI - QTATES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid minn min tneħħew il-qtates mill-ġonna pubbliċi tal-barrakka ta' fuq fil-Belt u Romeo Romani f'Santa Venera?

X'sar minnhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li jidher li l-qtates li kienu l- barrakka ta' fuq telqu waqt li kien qiegħed isir ix-xogħol fuq il-barrakka peress li ma kien hemm ħadd min jitmagħhom.

Il-ġnien Romeo Romano huwa responsabbilta' tal-kunsill lokali ta' Santa Venera.

EDUKAZZJONI - RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8305 u cioe' jgħid matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena kemm-il serqa ta' oġġetti ġiet rapportata li saret fid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu kif ukoll minn fuq proġetti li għaddej bihom il-ministeru?

X'kienu l-oġġetti misruqa u kemm jammontaw f'ċifra ta' flus globali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob lill-Onor.Membru jirriferi għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 8647.

FINANZI - RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8308 u cioe' jgħid matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena kemm-il serqa ta' oġġetti ġiet rapportata li saret fid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu kif ukoll minn fuq proġetti li għaddej bihom il- ministeru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat- tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 8308.

ENEMALTA - KONTIJIET TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8476 u cioe' jgħid kemm hi ċ-ċifra ta' flus f'arretrati tal-kontijiet tad-dawl li l-korporazzjoni Enemalta għandha tiġbor?

Jista' jgħid kemm hu n-numru ta' households u kemm hu n-numru ta' stabilimenti kummerċjali, ta' l-ikel, fabbriki, eċċ. separatament li għandhom arranġamenti sabiex iħallsu l-arretrati tal-kontijiet tad-dawl?

Skond dawn l-arranġamenti ta' arretrati, kemm fil-fatt tammonta ċ-ċifra ta' flus globali li għandha titħallas il-korporazzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

TRASFERIMENT TA' MINISTRI/MINISTERI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Wara li nħatar il-Kabinett il-ġdid, jista' il-Prim Ministru jgħid liema kienu dawk il-ministri u ministeri li ġarrew minn post għal ieħor?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tibdil li sar minn post għal ieħor ta' ministeri wara li nħatar il-kabinett il-ġdid huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

ŻVILUPP URBAN U TOROQ - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallas fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill-impjegati fis-segretarjat privat tiegħu?

Min huma l-impjegati li huma intitolati għal mobile phone fl-istess segretarjat?

Xi grad għandhom?

Kemm kienet l- ispiża għal kull mobile phone bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-użu ta' mobile phones fis-segretarjati privati tal-Ministru u tas-segretarjat parlamentari hu regolat minn guidelines approvati mill-kabinett dwar l-ingaġġ ta' impjegati f'dawn is-segretarjati.

Dawn il-guidelines jipprovdu li l-kap tas-segretarjat, is-segretarju privat, l-assistent segretarju privat u l-communications co-ordinator huma intitolati għall-użu tal-mobile phone.

F'ċerti każi jistgħu jkunu intitolati wkoll impjegati fil-grad ta' messaġġier kif ukoll xufiera tal- ministru jew tas-segretarju parlamentari.

L-ammont totali ta' flus li tħallsu fuq mobile phones użati minn membri tas- segretarjat tiegħi bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 kien Lm7,599.07.

Ma naħsibx li huwa l-każ li tingħata wkoll informazzjoni dwar l-ispiża għal kull mobile phone.

FAMILJA U SOLIDARJETA' SOĊJALI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallas fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill-impjegati fis-segretarjat privat tagħha?

Xi grad għandhom?

Kemm kienet l-ispiża għal kull mobile phone bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- użu ta' mobile phones fis-segretarjati privati tal-ministri u tas- segretarji parlamentari huwa regolat minn guidelines approvati mill-kabinet dwar l-ingaġġ ta' impjegati f'dawn is-segretarjati.

F'ċerti każi jistgħu jkunu intitolati wkoll impjegati fil-grad ta' messaġġier kif ukoll xufiera tal-ministru jew tas-segretarju parlamentari.

L-ammont totali ta' flus li tħallas fuq mobile phones użati minn membri tas- segretarjat tiegħi bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 kien Lm700.99.

SERVIZZ PUBBLIKU - SKRIVANI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti lista ta' kemm hemm skrivani mpjegati mal-gvern f'kull grad fil-preżent?

Kemm kien in-numru ta' impjegati fl-istess gradi fis-snin 2002 u 2003?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat illi n-numru ta' impjegati fil- grad ta' skrivan fis-servizz pubbliku fl-aħħar ta' Ottubru ta' din is-sena kien ta' 1,849, fl-istess xahar fis-sena 2002 kien ta' 1,434 u fl-istess xahar fis-sena 2003 kien ta' 1,631.

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati ma' kumpanniji/entitajiet/awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu li għandhom iktar minn 61 sena?

Min huma?

Kemm hemm minnhom li qegħdin b'xi forma ta' kuntratt jew huma konsulenti?

X'remunerazzjoni u/jew allowance għandhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 8200.

ĠUSTIZZJA U INTERN - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati ma' kumpanniji/entitajiet/awtoritajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu li għandhom iktar minn 61 sena?

Min huma?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif ġej:

Ċentru Malti ta' l-Arbitraġġ Is-Sur Godfrey Demarco, reġistratur*, Lm8,338 fis-sena, kif ukoll Lm520 petrol allowance + servizz tat-telefon Is-Sur Paul Crocetta, messaġġier*, Lm2,798 fis-sena.

Akkademja tal-Pulizija Is-Sur Joe Gauci, kmandant, Lm5,715 fis-sena

Kummissjoni Permanenti Kontra l-Korruzzjoni L-Imħallef Albert Manche, Chairman*, Lm7,472 fis-sena kif ukoll is-servizz ta' karozza bix-xufier, l-użu ta' mobile, servizz tat-telefon, gazzetti/gazzetti tal-Gvern.

* Bla kuntratt.

AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati ma' kumpanniji/entitajiet/awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu li għandhom iktar minn 61 sena?

Min huma?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

QRATI - INKJESTI MAĠISTERJALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew inizjati inkjesti maġisterjali matul din is-sena sal-15 ta' Ottubru u jgħid lil liema maġistrati ġew assenjati?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QORTI TAL-MAĠISTRATI - KAWŻI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew deċiżi kawżi ċivili fil-qorti tal-maġistrati (Malta) mill-1 ta' Jannar 2004 sal-15 ta' Ottubru 2004 u jagħti t-tagħrif maġistrat, maġistrat?

ONOR.

TONIO BORG: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu tinsab fis-sit www.justice.gov.mt taħt court statistics li tinsab f'court services.

Ovvjament għandu jaċċessa għall-istatistika taċ- ċivil.

F'dan is-sit hemm kemm ġew deċiżi kawżi ċivili fil-qorti tal- maġistrati (Malta) mill-1 ta' Jannar 2004.

L-istatistika hija aġġornata sa l-aħħar ta' Ottubru 2004.

Kopja qed tiġi annessa.

QRATI - INKJESTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew konklużi inkjesti, maġistrat maġistrat, matul din is-sena?

ONOR.

BORD TAL-QBIELA/KERA - KAWŻI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew deċiżi kawżi mill-bordijiet tal-qbiela, tal-Kera u ta' l-arbitration bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004 u jagħti t-tagħrif maġistrat maġistrat?

ONOR.

TONIO BORG: Ngħarraf lill-Onor.

F'dan is-sit hemm kemm ġew deċiżi kawżi mill-bord tal-qbiela, tal- kera u ta' l-arbitraġġ, maġistrat b'maġistrat, mill-1 ta' Jannar 2004.

Kopja qed tiġi annessa.

QRATI - PERSUNI GĦADDEJJIN KUMPILAZZJONI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tressqu nies il- qorti, u jinsabu għaddejjin kumpilazzjoni, matul din is-sena sal-15 ta' Ottubru?

ONOR.

ĊENTRU TA' L-ARBITRAĠĠ

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew riferuti każi liċ-ċentru ta' l-arbitraġġ?

Kemm minnhom ġew hekk riferuti skond il- liġi jew b'mod volontarju matul din is-sena?

Jista' jindika min kienu l- arbitri?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi sal-lum ġew riferuti b'kollox 24 każ liċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Minn dawn tmienja kienu riferuti skond il- liġi – tnejn kondominja u sitta kolliżjonijiet - u 17 fuq bażi volontarja.

L-arbitri li semgħu dawn l-arbitraġġi kienu s-segwenti: Mr George Farrugia; Perit Joseph Ellul Vincenti; Dr George Abela, Imħallef Albert Manche, Dr Hugh Peralta; Dr Simon Micallef Stafrace (3); Dr Francesco Depasquale; Perit Anthony Fenech Vella (2), Perit Joseph J. Xuereb (2); Dr Tonio Ellul*; Dr Ann Fenech; Perit Joseph Cachia Fearne*; Dr Robert Mangion (2); Perit Anthony Stivala; Dr Louis Cassar Pullicino; Dr Anthony Ellul (3); Dr Edward Zammit Lewis; Dr J. Zammit McKeon; Dr Mark Chetcuti (2); u Mr Alex Mamo;

* Maħtura miċ-ċentru skond il-liġi tal-kondominja qabel ma din ġiet emendata.

L-oħrajn kollha kienu maħtura mill-partijiet, barra wieħed li kien maħtur miċ-ċentru fuq talba tal-partijiet.

SPTARIJIET - TWELID TA' TRABI PERMEZZ TA' ĊESARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jagħti statistika ta' kemm mit- twelid mibdija (induced births) fl-isptarijiet privati u pubbliċi jispiċċaw f'ċesarja?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fis-snin 2002-2003, 15.5% mit-twelid reġistrati bħala mibdija (induced births) fl-ispartijiet privati u pubbliċi spiċċaw f'ċesarja.

SAN PAWL IL-BAĦAR - ĠRIEDEN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jistgħu l-awtoritajiet tas-saħħa jieħdu passi dwar il- ħafna ġrieden li jidhru fl-inħawi fil-bidu ta' San Pawl il-Baħar ħdejn il- pompi tal-petrol fejn jarma bejjiegħ tal-ħaxix?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li ħaddiema mis-sezzjoni tal-pest control tad-dipartiment tas-saħħa pubblika għamlu t-trattamenti neċessarji għal kontra l-ġrieden bi tqegħid ta' velenu fi Triq Mosta, San Pawl il-Baħar, speċifikament fejn jarmaw il-bejjiegħa tal-ħaxix ħdejn il-pompi tal-petrol.

Il-problema ser tibqa' tiġi segwita regolarment sakemm l-infestazzjoni tal- ġrieden tiġi taħt kontrol.

Sussegwentement uffiċjali ta' dan id-dipartiment mir-reġjun tat-tramuntana ħadu l-passi neċessarji fuq żamma ta' akkumulu ġo għalqa fil-viċinanzi tal-post indikat li jista' jikkontribwixxi għat- tkattir ta' ġrieden fl-inħawi.

FINANZI - STATISTIKA DWAR GĦAWDEX

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'tip ta' statistika dwar Għawdex qed tinġabar, separatament minn dik ta' Malta, għal finijiet ekonomiċi sabiex tkun ikkalkulata r-rata ta' tkabbir ekonomiku għal Għawdex bħala reġjun?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika qiegħed iħejji statistika separata għal Malta u Għawdex dwar dawn is-suġġetti: Popolazzjoni; enerġija; użu ta' l-Art; ilma; trasport; skart; edukazzjoni; turiżmu; ekonomija (prodott gross domestiku); kultura u impjiegi.

TKABBIR EKONOMIKU TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kien it-tkabbir ekonomiku għal Għawdex mis-snin 2000 sa 2003?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ PUBBLIKU - ĦADDIEMA GĦAWDXIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm Għawdxin jaħdmu f'Għawdex mas-settur pubbliku u mas-settur privat?

F'liema oqsma?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat illi hemm 2,915 Għawdxin fis- servizz pubbliku jaħdmu Għawdex.

Dwar in-numru ta' Għawdxin mal-kumplament tas-settur pubbliku u mas-settur privat nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill- ministru konċernat.

ART GĦAL SKOPIJIET RIKREATTIVI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Fid-dawl tal-konċessjonijiet li jingħataw min-naħa tal- gvern għal skopijiet rikreattivi, bħal sports u scouts, peress li min talab l-art spjega għal xiex iridha, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il- gvern hux qed jagħmel hu impact assessment biex jasal jagħti l-proprjeta'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-konċessjonijiet li jingħataw min- naħa tal-gvern għal skopijiet rikreattivi, bħal sports u scouts, huma amministrati mill-kunsill Malti sports.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi t-talba tiegħu lill-ministeru ta' l- edukazzjoni, żgħażagħ u l-impjiegi.

PEMBROKE - TRIQ FID-DAĦLA TA' SAN PATRIZJU

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk it-triq li tinsab fid-daħla ta' San Patrizju f'Pembroke hijiex issir mill-gvern ċentrali?

Jekk le, ġiet approvata mill-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija hija responsabbilta' tal- kunsill lokali.

Għalhekk għal aktar informazzjoni l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

KUNSILL MEDIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid huwiex sodisfatt bit-tagħrif ġeneriku mogħti mill-Kunsill Mediku fir-rapport annwali tiegħu u li dwaru kien hemm ħafna kummenti fil-ġurnali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha (Kap 31) ġiet revokata bl-Att dwar il-Professjonijiet tas-Saħħa (Kap 464) li beda fis-seħħ fil-21 ta' Novembru 2003.

Skond l-Ordinanza, il-Kunsill Mediku ma kienx tenut jippubblika rapport annwali.

Ir-rapporti annwali li l-Kunsill Mediku ppubblika sas-sena l-oħra ġew magħmulin minnu minn rajh.

Ma kienx obbligat jagħmilhom.

Dawn ir- rapporti kien fihom fil-qosor dikjarazzjoni ta' l-attivita' tal-kunsill matul is-sena ta' qabel kull rapport.

Skond l-Att, il-Kunsill Mediku għandu, fl-ewwel tliet xhur tas-sena, jippubblika rapport annwali li jkun fih dikjarazzjoni ta' l-attivitajiet imwettqa mill-kunsill matul is-sena ta' qabel (art 10 (4)).

L-Att ġie fis- seħħ f'Novembru 2003 u għalhekk l-ewwel rapport annwali skond l-Att għandu jiġi ppubblikat bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Marzu 2005.

KUNSILL MEDIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk jaqbilx li kif imwaqqaf il-Kunsill Mediku għandu membri li jagħmlu xogħol kemm investigattiv u kemm ġudizzjarju u jarax li minflok l-għamla attwali għandux ikollu sotto- kumitati separati, definiti bil-liġi biex imexxu ż-żewġ ħidmiet differenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond l-Att dwar il-Professjonijiet tas-Saħħa, il- Kunsill Mediku għandu s-setgħa li jinvestiga allegazzjonijiet dwar imġieba ħażina professjonali jew ksur ta' etika da parti ta' tabib jew ta' dentista.

Din l-investigazzjoni l-kunsill jista' jagħmilha kemm wara ilment minn xi persuna kif ukoll minn jeddu.

Minn din is-sena s-smiegħ ta' kull każ qiegħed isir minn sotto-kumitat kompost minn tliet membri, li fil- konklużjoni tas-smiegħ jissottomettu l-provi kollha lill-kunsill sħiħ u jkun il-kunsill sħiħ li jagħti d-deċiżjoni finali.

Dan is-sotto-kumitat mhuwiex definit bil-liġi, iżda l-att imsemmi jagħti lill-kunsill is-segħta li fl-inkjesti jipproċedi permezz tas-sotto-kumitat (art 10 (2)).

KUNSILL MEDIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li l- Kunsill Mediku għandu jxandar, mingħajr dewmien, charter ta' drittijiet tal- pazjenti li jkun jista' jarah kull min ikollu xi ilment xi jressaq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent il-Kunsill Mediku m'għandux ħsieb jippubblika charter ta' drittijiet tal-pazjenti.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li tali charter ġie mniedi mid-diviżjoni tas-saħħa għall-pazjenti fl-isptar San Luqa xi snin ilu.

KUNSILL MEDIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jaqbel il-Ministru li l-president tal-Kunsill Mediku għandu jkun elett mill-membri tal-kunsill u mhux bilfors ikun membru jew ex- membru tal-ġudikatura?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond l-Att dwar il-Professjonijiet tas-Saħħa mhux meħtieġ li l-President tal-Kunsill Mediku jkun membru tal-ġudikatura, fil- kariga jew irtirat.

Huwa meħtieġ li jkun minn fost professjonisti legali (art 9 (a)).

Hija ħaġa għaqlija li l-President tal-Kunsill ikollu esperjenza fil-prattika tal-liġi, b'mod partikolari fl-inkjesti kondotti mill-Kunsill.

KUNSILL MEDIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jikkonferma l-Ministru li jekk ikun hemm iktar membri mhux tobba fil-kunsill, dan isir aktar kredibbli?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jista' jkun li jekk jkun hemm iktar membri mhumiex tobba fil-Kunsill Mediku, dan isir iktar kredibbli f'għajnejn xi wħud.

B'danakollu jista' f'dak il-każ jiġri li l-kunsill ikun inqas effettiv u effiċjenti minħabba l-fatt li l-materji li jiġu diskussi u deċiżi mill- kunsill huma fil-parti l-kbira tagħhom ta' natura medika, u/jew relatati ma' tobba jew dentisti.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li bil-liġi dwar il-Professjonijiet tas- Saħħa, issa għall-ewwel darba fil-Kunsill Mediku hemm rappreżentanza tal- pubbliku.

KUNSILL MEDIKU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid għaliex min iressaq xi ilment ma jkollux il-jedd għal spjegazzjoni bil-miktub mingħand il-Kunsill Mediku wara li l-kunsill ikun ħa d-deċiżjoni li ma jissoktax b'xi inkjesta?

Jaqbel li d-Data Protection Act tagħti d-dritt li min iressaq xi ilment ikun jista' jara noti mediċi tat-tabib in kwestjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-liġi ma timponix lill-Kunsill Mediku li jagħti spjegazzjoni bil-miktub lil min ikun ressaq ilment li ma jiġix segwit b'inkjesta.

B'danakollu hija l-prattika tal-kunsill li f'każijiet bħal dawn jagħti lil min ikun għamel l-ilment ir-raġunijiet li għalihom ikun iddeċieda li ma ssirx l-inkjesta.

Skond id-Data Protection Act kull pazjent għandu dritt jara l-istorja medika tiegħu.

RABAT - TRIQ SAN PAWL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jistgħu jittieħdu passi biex jitneħħa l- inkonvenjent fi Triq San Pawl, ir-Rabat, Malta peress li hemm residenti f'din it-triq li minħabba kif taqleb it-triq u minħabba li l-ilma li jinġabar m'għandux mnejn jitlaq, kull darba li tagħmel ix-xitta kollox jaqleb għandhom, l-ilma jitla' fuq il-bankina u jidħol fl-ispralli u l- kantina tegħrqilhom b'inkwiet għalihom?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerilu jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

QRATI TA' GĦAWDEX - ĠUDIKANTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefaq mill- qorti bħala allowance (mhux dak ta' trasport) fuq kull ġudikant f'Għawdex fis-snin 2002, 2003 u 2004 u liema huma l-ġudikanti ntitolati għal food and lodging allowance?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QRATI TA' GĦAWDEX - INKJESTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew introdotti inkjesti quddiem il-qorti ta' Għawdex fis-snin 2002, 2003 u 2004?

Lil min ġew assenjati u f'liema ammont u kemm minnhom ġew mogħtija u mibgħuta lill- Avukat Ġenerali?

ONOR.

QRATI TA' GĦAWDEX - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi ċivili pendenti quddiem il-qorti ċivili inferjuri u quddiem il-qorti ċivili superjuri ta' Għawdex?

ONOR.

QRATI TA' GĦAWDEX – KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi pendenti quddiem il-qorti ċivili ta' Għawdex (sede inferjuri u superjuri) li ilhom pendenti aktar minn għaxar snin u kemm hemm kawżi li ilhom pendenti aktar minn ħames snin?

ONOR.

QRATI TA' GĦAWDEX – KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il kawża li kienet ilha pendenti għal aktar minn ħames snin quddiem il-qorti ċivili ta' Għawdex/inferjuri u superjuri ġiet deċiża fis-snin 2003 u 2004?

ONOR.

QRATI TA' GĦAWDEX – KAWŻI DIFFERITI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi differiti għas-sentenza fil-qorti ċivili ta' Għawdex (inferjuri u superjuri)?

ONOR.

ADT - SPEED CAMERAS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm twaħħlu mill-awtorita' dwar it- trasport speed cameras u CCTVs f'toroq u junctions u fejn twaħħlu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Skond ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur, ir-responsabbiltà legali ta' l-issorveljar tal-veloċità tal-vetturi fit- toroq hi tal-pulizija u tal-gwardjani lokali, u min-naħa ta' l-awtorità dwar it-trasport la nxtraw u lanqas twaħħlu speed cameras u CCTVs f'toroq u junctions.

Jien infurmat ukoll li l-awtorita' dwar it-trasport xtrat speed gun li għalkemm tirreġistra l-veloċità li biha tkun qed tinsaq vettura, la tirreġistra n-numru tal-vettura u lanqas ma tieħu ritratt tal-vettura.

Din l-ispeed gun tintuża fil-proċess ta' iddisinjar ta' toroq u fit-tħejjija ta' miżuri dwar immaniġġjar ta' traffiku.

TOROQ - KUNTRATTURI 9211.

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'sar mill-proposta li kuntratturi tat- toroq jiġu kklassifikati?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalissa m'hemmx klassifikazzjoni ta' kuntratturi.

Għadhom għaddejjin studji dwar sistema ta' klassifikazzjoni u opportunitajiet ta' taħriġ.

Meta dawn jiġu konklużi wieħed jista' mbagħad jgħaddi sabiex jintroduċi din il-klassifikazzjoni.

VETTURI SKRAPPJATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew skrappjati vetturi matul is-snin 2003 u 2004 (sal-lum)?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ammont ta' vetturi li ġew skrappjati huwa kif jidher hawn taħt:

|Sena |Ammont | |2003 |2,798 | |2004 up to |4,619 | |30/09/04 | |

VETTURI - LIĊENZJI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' vetturi li ma ġeddewx il-liċenzja matul is-snin 2003 u 2004 (sal-lum)?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: In-numru ta' vetturi li ma ġeddewx il-liċenzji huma kif jidhru hawn taħt:

|Sena |Ammont | |2003 |35,516 | |2004 up |24,198 | |to | | |30/09/04 | |

VETTURI ĠODDA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' vetturi ġodda li ġew reġistrati matul is-snin 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 (sal-lum)?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: In-numru ta' vetturi ġodda li ġew reġistrati matul is-snin huma dawn.

|Sena |Ammont | |2000 |13,044 | |2001 |9,172 | |2002 |12,560 | |2003 |15,007 | |2004 |8,695 | |(30/09/04) | |

VETTURI - PERSONALISED NUMBER PLATES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm inxtraw number plates personalizzati tal-Lm500 minn meta ġew introdotti sal-lum?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ammont ta' number plates personalizzati li jibdew minn Lm500 hu ta' 36.

CCF - PUNCHING MACHINE

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 8979, jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif u/jew dettalji tas- software li jgħid li huwa outdated?

Jista' jgħid x'assessment jew studju sar biex jistabilixxi li l-ispejjeż biex iżomm is-sistema tal-punching machine kienet kibret ħafna?

B'kemm kibret l-ispiża?

ONOR.

TONIO BORG: Is-software għall-punching machine il-qadima huwa Inova Master/MS DOS.

Dan kien inxtara fl-1997.

Mill-assessment li sar irriżulta li din is-sistema kienet qed tiswa lid- dipartiment madwar Lm350 fis-sena għal cards u madwar Lm150 fi spejjeż ta' manutenzjoni u cartridges u karti.

Barra minn hekk, din riedet tiġi estiża (upgraded) biex minn 256 user issir għall-400.

Din is-sistema ma kienetx tipprovdi access control.

L-ispiża biex titħaddem is-sistema l-ġdida hija ferm anqas u dan għaliex din taħdem b'sistema ta' FOB's li għalkemm jqumu daqs il-cards li kienu jintużaw qabel, iservu ferm aktar, minbarra li s-software għall-access control li ma kellhiex is-sistema l-qadima qiegħed fis-sistema l-ġdida.

CCF - PUNCHING MACHINE

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 8979, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienet swiet lill-faċilita' korrettiva ta' Kordin il-punching machine in kwestjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Il-punching machine li kienet inxtrat fl-1997 kienet swiet Lm1,406.82.

CCF - PUNCHING MACHINE

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 8979, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min kien/u l-uffiċjali tal- faċilita' korrettiva ta' Kordin li talbu l-quotations inkwestjoni?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-quotations kollha li ġew ippreżentati?

Min għamel l-għażla u għaliex saret l-għażla tad-ditta/soċjeta' li pprovdiet l- apparat?

ONOR.

TONIO BORG: Wara li ġie deċiż li jinxtara apparat ġdid, id- direttur inkariga lid-dipartiment tas-sigurta' fil-faċilita' biex jiġbor il- quotations.

L-għażla finali saret mid-direttur.

Għalkemm din kienet l-orħos fost it- tlett quotations, din intgħażlet għax kienet taqdi l-funzjonijiet li għandu bżonn id-dipartiment.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopji tal-quotations.

ARTIJIET - PROĠETTI FILANTROPIĊI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid mill-1987 sal- ġurnata tal-lum kemm ingħataw siti (mibnija u artijiet) biex jiġu żviluppati għal proġetti filantropiċi, bħal sport centres, scouts, boat and sailing clubs, u clubs oħra u kemm minnhom ġew effettivament imwettqin?

Qabel ma jingħataw, il-gvern ra li l-partijiet kellhom finanzi biex il-proġetti jseħħu?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa' għedt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9165, il-konċessjonijiet li jingħataw minn naħa tal-gvern għal skopijiet rikreattivi għal sport centres, scouts u clubs oħra huma amministrati mill-kunsill Malti għall-isports.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi t-talba tiegħu lill-Ministeru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm turisti taħt it- 18-il sena għamlu rapporti fuq serq matul is-snin 2003 u 2004 u liema kienu l-għases fejn saru r-rapporti?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĠUSTIZZJA U INTERN - SAFAR

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti rendikont dettaljat tan-nefqa in konnessjoni ma' safar ta' delegazzjonijiet immexxija minnu matul is-snin 2003 u 2004 (sat-18 ta' Novembru 2004)?

Jista' jagħmel breakdown għal kull safra?

Jista' jagħti rendikont dettaljat tan-nefqa in konnessjoni ma' safar ta' delegazzjonijiet li ma kienx parti minnhom minn dekasteri li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu?

ONOR.

TONIO BORG: Għal dak li jirrigwardja safar ta' delegazzjonijiet immexxija minni u dawk tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi fl-2003, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 4286, filwaqt li għal dak li jirrigwardja safar fl-2004 mid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, nirreferih għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8904.

Rendikont tas-safar ta' delegazzjonijiet immexxija minni matul l-2004 tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

DWANA - DIGITAL CAMERAS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'sar mit-93 digital camera li nqabdu mill-uffiċċju tad-dwana (seizure note nru.

Meta se jingħataw lura lil sidhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-preżent it-93 digital cameras li nqabdu mill- uffiċċju tad-dwana (seizure note numru 30/2004) jinstabu taħt il-kustodja ta' l-istess dwana biex 'il quddiem jiġu esibiti bħala corpus delicti ġewwa l-Qorti fejn mistenni jitressaq persuna in konnessjoni ma' każijiet ta' serq u kuntrabandu.

SANTA VENERA - TRIQ KANONKU BONNICI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm ħsieb li tiġi rranġata Triq Kanonku Bonnici, f'Santa Venera?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija kienet ġiet asfaltata żmien ilu, imma peress li x-xogħol fiha kien sar ħażin, fil-preżent din it-triq qed tiġi nvestigata sabiex jiġi stabilit x'għandu jsir.

IMPJIEGI - PERSUNI MILL-KOTTONERA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm persuni residenti fil-Kottonera li jaħdmu l-Belt Valletta u l-Furjana?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm 1,466 persuni residenti fil-Kottonera (Kalkara, Birgu, Isla u Bormla) li jaħdmu l-Belt Valletta u l-Florana.

Ġejt informat li r-rekords ta' l-ETC huma skond l-indirizz ta' min iħaddem u mhux skond il-lokazzjoni tal-post tax-xogħol fejn qed jaħdmu l-impjegati.

ADT – SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx statistika ta' dawk il-persuni li jagħmlu użu mit-trasport pubbliku bejn il-Kottonera u l-Belt Valletta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.