MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 543 It-Tlieta, 26 ta' Ġunju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 543

It-Tlieta, 26 ta' Ġunju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 543

It-Tlieta, 26 ta' Ġunju, 2007

WERREJ

MINUTI 87

KUNSENS GĦAL ATTI 87

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 87

TQEGĦID TA' KARTI 93

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR L-AWTORITA' MALTIJA DWAR L-ISTANDARDS U DIVERSI LIĠIJIET (L-Ewwel qari) 94

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-ĦADDIEMA TAL-PORT (L-Ewwel Qari) 95

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AMMINISTRAZZJONI PUBBLIKA (It-Tieni Qari)

PUBLIC ADMINISTRATION BILL (Second Reading) 95

AĠĠORNAMENT 116

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 122

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 542 li saret fil-25 ta' Ġunju, 2007 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru VII ta' l-2007 - Att ta' l-2007 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili; u

Att Nru VIII ta' l-2007 - Att ta' l-2007 li jemenda l-Kodiċi Ċivili.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MALTAPOST - KODIĊI POSTALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 24005, jista' l-Ministru jgħid meta se joħroġ il-ktejjeb li fih jidhru l-kodiċi postali l-ġodda issa li l- Maltapost biddlithom biex ma jkunx hemm taħwid u dewmien fit-tqassim tal- posta?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ninsab infurmat li minflok il-ktejjeb, il-Maltapost se tikkomunika l-kodiċi postali l-ġodda permezz ta' post code finder fuq il- website tal-kumpannija www.maltapost.com.

Din il-post code finder, li hija magħmula minn search engine u database bl-indirizzi ta' kull residenza f'Malta u Għawdex, tiġi aġġornata f'ħin reali.

Dawk in-nies li m'għandhomx aċċess għall-internet ikunu jistgħu jċemplu l- Maltapost customer care fuq freephone numru 80072244 mis-07.30 a.m. sa 16.00 p.m. mit-Tnejn sal-Ġimgħa.

Il-Maltapost se tniedi inizjattiva fejn sejra tiċċirkola kartolini bil- kodiċi postali f'kull residenza.

Dawn il-kartolini ikunu jistgħu jintbagħtu lill-qraba kemm ġo Malta kif ukoll barra minn Malta biex tinforma lill-qraba bil-kodiċi l-ġdid ta' dik ir-residenza partikolari.

Dawn il-kartolini jistgħu jintbagħtu mingħajr bżonn ta' bolla u jinġarru b'xejn mill-Maltapost.

Apparti dan kollu l-pubbliku se jiġi informat bil-kodiċi postali l-ġodda b'kampanja ta' informazzjoni fil-media kollha inkluż it-TV.

FABBRIKI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm hu n-numru ta' fabbriki reġistrati mal-Malta Enterprise u mal-Malta Industrial Parks?

Jista' jaqsamhom skond is-setturi differenti u jgħid ukoll kemm hemm impjegati f'kull settur?

ONOR.

AUSTIN GATT: Rigward l-ewwel parti tal-mistqosija nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 23493.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija ninsab infurmat li din it-tip ta' informazzjoni ma tinżammx.

Għall-aħħar parti tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Hemm xi raġuni għaliex ma tinżammx statistika dwar in- numru ta' impjegati f'dawn il-fabbriki?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Safejn naf jien is-setturi li jżommu l-informazzjoni huma dawk ta' l-NSO.

TELF TA' ELETTRIKU ĠENERAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: X'inhu l-persentaġġ ta' elettriku ġenerat li qed jintilef qabel ma jasal għand il-konsumatur?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-persentaġġ ta' l-elettriku ġenerat li qed jintilef qabel ma jasal għand il-konsumatur huwa ta' 15.8%, kif indikat fil- financial statements tal-korporazzjoni għas-sena li tagħlaq fit-30 ta' Settembru, 2005.

Huwa stmat li 5% huma technical losses u l-kumplament jinkludu serq, meters weqfin, stimi żbaljati eċċ.

MĠARR - ĦWIENET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Anton Refalo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: X'se jsir mill-ħwienet li kien hemm fil-port tax-xatt ta' l-Imġarr, Għawdex, li kienu mikrija mil-lands department lil terzi?

Dawn it-terzi se jinstabulhom ħwienet alternattivi jew se jingħataw xi forma ta' kumpens?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

MALTA INDUSTRIAL PARKS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm kienu l-individwi jew azjendi li matul din is-sena l-Malta Industrial Parks Limited infurmathom li jridu jitilqu minn Ħal Far u jmorru fil-qasam industrijali ta' Ħal Luqa?

Jista' jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kundizzjonijiet li qed tesiġi l-Malta Industrial Parks Limited mill- azjendi involuti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Din is-sena l-ebda individwu jew azjenda ma ġew informati sabiex jitilqu minn Ħal Far u jirrilokaw lilhom infushom ġewwa Ħal Luqa.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'Joe Debono Grech) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm sewa flus is-safar, inkluż flights, subsistence allowance u accommodation li fih kien involut il-Ministru, inkluż l-uffiċjali li marru miegħu, globalment għal kull safra separata?

Fejn kienet id-destinazzjoni u min akkumpanjah matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura) (f'isem il- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra l-informazzjoni mitluba.

NEFQA FUQ HOSPITALITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kienet in-nefqa fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu separatament u xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Min ta l-approvazzjoni għal dan l-infiq f'kull każ separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SAFAR UFFIĊJALI – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Hemm kontijiet pendenti mhux magħluqa jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar jew Marzu 2007, fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu?

F'każ li fl-affermattiv, min huma dawn l-uffiċjali u x'inhi r- raġuni?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Il- kontijiet tas-safar minn uffiċjali tal-ministeru bejn Jannar u Marzu 2007 huma kollha magħluqa u m'hemmx subsistence allowance żejda mhux ritornata fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar jew Marzu,2007.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru huwa f'pożizzjoni li jinformani dwar il- bypass ta' Ħaż-Żebbuġ fejn kont ġbidtlu l-attenzjoni li parti minnha sfrundat?

Marru l-esperti biex jiċċekjaw?

Jekk fl-affermattiv, x'kienu r- rapporti tagħhom?

MR SPEAKER: Din m'hijiex relatata mad-domanda oriġinali, pero' jidher li l- Ministru mhux qed joġġezzjona għaliha, u għalhekk jista' jirrispondi.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, għalkemm il-mistoqsija supplimentari m'għandhiex x'taqsam ma' dik oriġinali, xorta waħda se nwieġeb għax lill- Onor. Interpellant kont tajtu l-kelma li se niċċekja dwar dak li kien staqsieni fuq il-bypass ta' Ħaż-Żebbuġ.

Jiena kont bgħatt lill-perit konċernat jiċċekkja u ma rriżultax li hemm xi ċediment ġdid.

Li hemm hu difett sekondarju li għandu x'jaqsam mas-sistema tad-drenaġġ.

Konna nafu diġa' bih u qegħdin f'kuntatt mal-kuntrattur biex jiffinalizza.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Kemm sewa flus is-safar, inkluż flights, subsistence allowance u accommodation, li fih kien involut il- Ministru, inklużi l-uffiċjali li marru miegħu, globalment għal kull safra separata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Matul il-perjodu indikat kien hemm safra waħda flimkien maċ-chairman ta' l-ADT għall-Ingilterra.

L-ispejjez involuti globalment kienu ta' Lm2,296.20, li Lm982.65 minnhom ġew rifużi mill-ADT.

NEFQA FUQ HOSPITALITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Kemm kienet in-nefqa fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu separatament u xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: In-nefqa ta' hospitality xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu ta' din is-sena kienet kif jidher hawn taħt:-

Jannar

Ministeru/Dipartiment Lm 203.17 Awtorita' dwar it-Trasport Lm 1010.97

Frar

Ministeru/Dipartiment Lm 200.01 Awtorita' dwar it-Trasport Lm 705.79

Marzu

Ministeru/Dipartiment Lm 454.49 Awtorita' dwar it-Trasport Lm 1746.60

SAFAR UFFIĊJALI – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Hemm kontijiet pendenti mhux magħluqa jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar jew Marzu 2007, fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu?

F'każ li fl-affermattiv, min huma dawn l-uffiċjali u x'inhi r- raġuni?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin): F'Jannar, Frar u Marzu 2007 kien hawn sitt każi ta' kontijiet ta' safar mhux magħluqa.

Ir-raġuni hija l-pressjoni ta' xogħol fil-ministeru fejn is-safar huwa parti integrali minnu.

FABBRIKI FIL-QASAM INDUSTRIJALI TAX-XEWKIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti l-ismijiet tal-kumpanniji li jinsabu joperaw fil- qasam industrijali tax-Xewkija f'Għawdex?

X'tip ta' prodotti jimmanifatturaw u kemm hemm impjegati f'kull fabbrika?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' impjiegi se jiġu ġenerati f'dan il-qasam industrijali tax-Xewkija?

Għandi nifhem li ħaġa bħal din il-Ministru jkun jafha fuq ponot subajgħ abbażi tal-planning u l- pjan politiku tal-gvern?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi l-politika tas-central planning spiċċat mal-gvern Soċjalista ta' l-1987 huwa impossibbli, improbabbli u mhux desiderabbli li wieħed ikollu dan it-tip ta' planning li jgħid li f'dan il-qasam irid ikollu bilfors dawn it-tip ta' impjiegi.

Ir-realta' ta' l-ekonomija llum, li għadu ma rrealizzax il-partit Laburista, hija li l-livell ta' impjiegi jiddependi mit-tip ta' investiment u jiddependi wkoll mill-inċentivi li jkollna meta komparati mad-dinja globalizzata tal-lum.

Aħna ma nagħmlux bħalma jagħmel il-partit Laburista li jgħid li se jġib fabbrika ta' l- 1000,dik il-fabbrika tibqa' ma tiġix u eżatt wara jitlef l-elezzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri qed nifhem sew li l-inċentivi li jagħti l- gvern għall-manifattura huma bla direzzjoni?

Jekk dan m'huwiex il-każ, jista' jispjega għal liema inċentivi qed jingħataw dawn il-benefiċċji?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant qed jifhem totalment ħażin u nistiednu jaqra l-lista ta' inċentivi li huma parti mill-Business Promotion Act u li jiddiskrivu fid-dettall f'liema setturi aħna qegħdin ninċentivaw l- investiment f'Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kemm hemm kumpanniji f'Għawdex li qed jiggwadanjaw minn dawn l-inċentivi li l-Ministru qed jirriferi għalihom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, ftit ilu l-kollega tiegħu staqsieni kemm hemm kumpanniji f'Għawdex li qegħdin jiggwadanjaw minn dawn l-inċentivi u jiena rrispondejtu.

Għaldaqstant nitolbu jirriferi għal din it-tweġiba.

BIRGU - XOGĦLIJIET FUQ ĠNIEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Fiex waslu x-xogħlijiet sabiex il- ġnien imwiegħed li kellu jsir fuq l-appartamenti ta' Sant'Anġlu fil-Birgu jibda jitgawda mir-residenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-ġnien fuq l-appartamenti ta' Sant'Iermu f'Sant'Anġlu jibda jitgawda meta l-konsorzju jitrasferixxi dan l-ispazju lura lill-gvern sabiex ikun jista' jiftħu għall-pubbliku.

Dan it- trasferiment huwa marbut mall-kuntratt u l-obbligi tal-konsorzju.

BAĊIR NRU.

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Fiex wasal il-proċess tal-baċir Nru. 1?

Meta jaħseb li jista' jibda dan ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalissa l-proġett ta' dock Nru. 1 qiegħed fil- fażi ta' negozjati mal-konsorzju ROMEGAS u l-MEPA qed tipproċessa l- applikazzjoni għall-permess ta' l-outline development magħmula mill- konsorzju.

Il-ħruġ ta' dan il-permess jiddetermina meta jkun jista' jiġi konkluż il-kuntratt mal-konsorzju biex jiġi ppreżentat għall-approvazzjoni tal-parlament.

Ix-xogħlijiet ikunu jistgħu jibdew wara dan il-proċess u wara li l-konsorzju jikseb ukoll il-full development permit.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kemm se jieħu żmien biex jitlesta dan il-proċess?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nispera li l-permess ta' l-outline development application ikun ħareġ sa Settembru li ġej.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Hemm xi unit partikolari li qiegħda tikkordina din it- target date?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fi ħdan il-ministeru tiegħi waqqaft il-capital projects development unit li qiegħed isegwi hands-on l-iżviluppi kollha mal- MEPA.

Barra minn hekk hemm negotiating team chaired mis-segretarju permanenti fil-ministeru tiegħi, bl-involviment ta' persuni minn diversi dipartimenti fosthom il-lands, il-finanzi u anke ta' xi esperti privati.

Dawn iż-żewġ entitajiet bejniethom qegħdin jieħdu ħsieb il-proċess kollu neċessarju kemm mal-MEPA biex toħroġ l-outline development permit kif ukoll biex isiru n-negozjati fuq il-quantum u l-kondizzjonijiet li jridu jmorru mar-riżoluzzjoni parlamentari.

BORMLA: SKOLA E. S. INGLOTT – GĦALLIEMA TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Huwa minnu li hemm għalliem ta' l-Ingliż nieqes għall-istudenti tal-Form IV fl-iskola E. S. Inglott Bormla?

X'inhi r-raġuni li t-tours li kienu jsiru lill-istess studenti fl-universita' twaqqfu?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): L- għalliema ta' l-Ingliz tal-Form IV ilha marida l-isptar minn Jannar 2004.

L- iskola għamlet arranġamenti sabiex l-istudenti jkollhom lezzjonijiet ta' l- Ingliz.

Informat ukoll li din is-sena l-iskola imsemmija ma ġietx mitluba torganizza tours ta' l-universita'.

Sur President, qed nissuspetta li fir-risposta hawn xi żball għax naħseb li d-data trid tiġi "Jannar 2007" u mhux "Jannar 2004".

Nivverifika f'mument ulterjuri.

KOTTONERA - STUDENTI GRADWATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm gradwaw studenti mill- Kottonera f'Novembru u f'Diċembru li għaddew, maqsuma skond il-lokalita' u fiex iggradwaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

BIRGU - XOGĦLIJIET FUQ ĠNIEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Fiex waslu x-xogħlijiet sabiex il-ġnien li ġie mwiegħed li kellu jsir fuq l-appartamenti ta' Sant'Anġlu fil-Birgu jibda jitgawda mir-residenti?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Il- ġnien li għamel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant m'huwiex fost il- proġetti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru tiegħi.

GIOVANNI CURMI HIGHER SECONDARY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hija l-popolazzjoni ta' Giovanni Curmi Higher Secondary u minn liema lokalita' ġejjin l- istudenti?

ONOR.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, fl-iskejjel sekondarji ċerti studenti qed ikollhom jiffaċċjaw diversi diffikultajiet, fosthom li ċerti għalliema, għal raġunijiet mediċi, qed ifallu għal ġimgħat u xhur sħaħ, u f'ċerti każi anke għal nofs it-term skolastiku.

Ovvajment fil-frattemp jintbagħtu għalliema oħra, imma wara xi sitt ġimgħat jew tmienja.

Fir-rigward ta' din is-sitwazzjoni, isir xi monitoring bil-għan li jsiru xi rakkmandazzjonijiet lill-istudenti jew lill-ġenituri tagħhom ħalli s-sillabu ta' dawn l- istudenti jkun sostnut matul is-sena skolastika?

MR SPEAKER: Onorevoli, din m'għandha x'taqsam xejn mad-domanda oriġinali u jekk m'hawnx il-permess tal-Kamra nistgħu ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Point of order, Mr Speaker.

MR SPEAKER: X'inhu l-point of order, Onor. Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jiena hawnhekk mhux qed nirrappreżenta l-interessi tal-poplu li eleġġieni u l-ġurament li ħadt li nkun fidil u leali lejn il-poplu u l-Kostituzzjoni tagħna?

Tista' tgħidli, Sur President?

MR SPEAKER: Onorevoli, dan m'huwiex point of order.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Mr Speaker, jien se nagħmel is-sottomissjoni tiegħi, mhux se nagħti ruling.

Dak li qal l-Onor.

Interpellant m'għandu x'jaqsam xejn mal-ġurament tal- lealta'.

Aħna l-ġurament ta' lealta' għamilnieh ukoll lejn ir-regoli tal- Kamra.

Dawn jgħidu li mistoqsija supplimentari trid tkun relatata mad- domanda oriġinali.

Allura l-iSpeaker għandu raġun li jiġbed dik l- attenzjoni.

Jekk imbagħad il-Ministru jkun irid iwieġeb xorta waħda, jista' jwieġeb.

B'dan il-mod irridu nimxu imma l-iSpeaker għandu dritt jiġbed l- attenzjoni dwar din il-ħaġa.

M'għandu x'jaqsam xejn il-fatt li l-Onor.

Farrugia jirrappreżenta lill-poplu, Mela din in-naħa ma tirrappreżentax lill-poplu wkoll!

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, il-mistoqsija oriġinali hija fuq il- popolazzjoni studenteska ta' l-iskejjel sekondarji u qed nagħmel mistoqsija lill-Ministru ta' l-edukazzjoni dwar il-fatt li ċerti studenti qed jiffaċċjaw diffikultajiet għax l-għalliema tagħhom qed ifallu – dan għal raġunjiet mediċi, m'hu tort ta' ħadd – għall-perjodu twil ħafna, u jiena nifhem li din hija xi ħaġa ta' interess nazzjonali.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Bl-istess argument, nistgħu nneħħu l-questions, ħadd ma jagħmel questions u kulħadd isaqsi fuqiex irid.

Jekk trid li nagħmlu hekk, nagħmlu hekk.

Aħna diġa' għamilna proposta darba biex isir hekk, intom għadkom ma weġibtuniex.

Imma sakemm ir-regoli huma hekk, il-mistoqsija supplimentari trid tkun relatata ma' dik oriġinali, u mhux għax il- mistoqsija tkun dwar l-edukazzjoni, allura wieħed jista' jsaqsi li jrid fuq l-edukazzjoni.

Id-domanda oriġinali kienet dwar il-popolazzjoni tal-higher secondary u m'għandhiex x'taqsam xejn ma' dak li qed jistaqsi issa l-Onor.

Interpellant.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk irid il-Ministru, jekk irid hu, jista' jirrispondi.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Point of order, Mr Speaker.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum, Sur President.

MR SPEAKER: Hawn talba għall-quorum, u għalhekk is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.19 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Peress li issa hawn quorum is-seduta tista' tkompli.

Ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

MCAST - POPOLAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hija l-popolazzjoni ta' l-MCAST u minn liema lokalita' ġejjin l-istudenti?

Jista' jagħti din l-informazzjoni istitut b'istitut?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SKEJJEL - GĦALLIEMA TA' L-ICT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hawn għalliema ta' l- ICT fil-preżent u f'liema skejjel qegħdin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hawn 87 għalliem ta' l-ICT.

Lista ta' l- iskejjel fejn qegħdin se titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

BORDIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma l-bordijiet, awtoritajiet u kummissjonijiet imwaqqfa mill-gvern?

X'inhu n-numru ta' nisa u ta' rġiel li huma membri ta' dawn il-bordijiet, awtoritajiet u kummissjonijiet?

Jista' jagħti din l-informazzjoni skond l- etajiet li dawn il-persuni għandhom maqsuma f'dawk li għandhom inqas minn 29 sena, bejn it-30 u l-45 sena u 'l fuq minn 46 sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA: (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabelli A u B għar-rigward ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-Ministeru tal-Finanzi rispettivament u li jagħtu l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Fir-rigward ta' ministeri oħra nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

BORDIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Liema huma l- bordijiet, awtoritajiet u kummissjonijiet imwaqqfa mill-gvern?

X'inhu n- numru ta' nisa u ta' rġiel li huma membri ta' dawn il-bordijiet, awtoritajiet u kummissjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

BORDIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Liema huma l-bordijiet, awtoritajiet u kummissjonijiet imwaqqfa mill-gvern?

Jista' jagħti din l-informazzjoni skond l-etajiet li dawn il-persuni għandhom maqsuma f'dawk li għandhom inqas minn 29 sena, bejn it- 30 u l-45 sena u 'l fuq minn 46 sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 24496.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il- Ministru Zammit.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd u l-grad ta' l-uffiċjali u ħaddiema fis- segretarjat tal-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26790.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Ministru għal Għawdex, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar l-għadd u l-grad ta' l-uffiċjali u l-ħaddiema fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex li għandhom shift allowances bejn Jannar 1999 u Marzu 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26773;

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar l-għadd u l-grad ta' l-uffiċjali u ħaddiema fis- segretarjat tal-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26789; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw jew spiċċaw mix-xogħol u dwar uffiċjali u ħaddiema li nħatru fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent bejn Mejju 2004 u Ġunju 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26827.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari): Sur President, f'isem il- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita' inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:- Tagħrif dwar l-għadd u l-grad ta' l-uffiċjali u ħaddiema fis- segretarjat tal-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26794.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA

L-ATT DWAR L-AWTORITA' MALTIJA DWAR L-ISTANDARDS U DIVERSI LIĠIJIET

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi imsejjaħ "Att ta' l-2007 biex jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Maltija dwar l-iStandards u Diversi Liġijiet".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 biex jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Maltija dwar l-iStandards u Diversi Liġijiet" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA

L-ORDINANZA DWAR IL-ĦADDIEMA TAL-PORT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal- Port".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

FRANCO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal-Port" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-AMMINISTRAZZJONI PUBBLIKA

PUBLIC ADMINISTRATION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-25 ta' Ġunju, 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru huwa in possession.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, se nkompli fejn ħallejt il-bieraħ meta kont qiegħed nagħmel l-introduzzjoni tiegħi għal dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Il-bieraħ tajt ftit tar-retroxena li wasslet għal dan l-abbozz ta' liġi, li effettivament se tkun l-ewwel liġi mgħoddija mill- parlament Malti li se tkun qiegħda tirregola s-settur pubbliku.

Fl-istorja tagħna qatt ma kellna liġi speċifika li tirregola s-settur pubbliku kollu kemm hu.

Qatt ma kellna liġi li tirregola s-servizz ċivili.

Issa llum m'għandix għalfejn nirrepeti dak li għedt il-bieraħ u għalhekk se nkompli fejn ħallejt.

Il-bieraħ qrajt lill-Kamra r-raġunijiet li l-liġi stess tpoġġi fl-ewwel faċċata ta' dan l-abbozz ta' liġi u r-raġuni għalfejn il-gvern qiegħed jipproponi din il-liġi.

Naturalment il-gvern qiegħed jipproponi din il- liġi wara li saru l-konsultazzjonijiet kollha li semmejt il-bieraħ.

Hawnhekk għandna miktub ċar u tond li dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jitressaq quddiem din il-Kamra sabiex naffermaw il-valuri li aħna nemmnu li għandu jkun hemm fl-amministrazzjoni pubblika bħala dak l-istrument li joħloq il-ġid komuni.

Jekk il-Bambin irid, meta nkunu għaddejna din il- liġi mill-istadji kollha tal-proċess legislattiv u nkunu wasalna sabiex nippubblikawha, il-mira tagħna għandha tkun dik li finalment, l- amministrazzjoni pubblika ta' pajjiżna tkun strument aħjar minn dak li għandna llum u li tkun qiegħda taħdem għall-ġid komuni.

Meta ngħidu għall- ġid komuni nkunu qegħdin infissru għall-ġid tagħna lkoll, għall-ġid tal- pajjiż kollu u għall-ġid ta' kulmin b'xi mod jew ieħor huwa klijent ta' servizz li jiġi pprovdut mis-settur pubbliku.

Sur President, qegħdin ngħidu wkoll li l-mira tagħna hija dik li nipprovdu għall-applikazzjoni ta' dawk il-valuri li għandek stabbiliti fil-liġi fis- settur pubbliku kollu.

Mela hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu biss fuq iċ-ċivil jew fuq id-dipartimenti tal-gvern, imma qegħdin nitkellmu wkoll fuq l-entitajiet tal-gvern u fuq l-aġenziji tal-gvern.

Fl-opinjoni tiegħi hawnhekk qegħdin nagħmlu breakthrough kbir.

Illum qegħdin inpoġġu lil kulmin b'xi mod jew ieħor għandu x'jaqsam mas-settur pubbliku taħt reġim partikolari u taħt sett ta' valuri u ta' atteġġjament ta' etika partikolari.

Qegħdin ngħidu wkoll li dan l-abbozz ta' liġi irid iservi sabiex jipprovdi għall-organizzazzjoni dettaljata u għat-tmexxija ta' dan is-settur pubbliku kollu kemm hu fid-diversi aspetti tiegħu.

Għaldaqstant inħoss li llum għandi ndur daqxejn l-aktar aspetti importanti ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Aħna nafu li d-dettalji tal-liġi nidħlu fihom fil-kumitat u mhux hawnhekk.

L-iskop ta' dan id-dibattitu huwa wieħed fuq prinċipji ġenerali.

Allura sabiex nimxi mar-regoli tal-Kamra u nagħmel dak li tkun trid il-Kamra meta nidibattitu l-liġijiet f'dan il-parlament, jien se nsemmi l-prinċipji ewlenin u l-aspetti l-aktar importanti ta' dan l- abbozz ta' liġi.

Eventwalment kif diġa' għedt, id-dettalji nkunu nistgħu narawhom meta niġu fl-istadju tal-kumitat u wara li nkunu smajna lil xulxin f'dan id-dibattitu.

Għalhekk nispera li dan id-dibattitu jkun wieħed kostruttiv.

U se nibda bl-ewwel punt importanti li nsibu f'din il-liġi.

Il-liġi tibda billi tistabilixxi x'inhuma l-prinċipji u l-valuri, li bħala gvern qegħdin nipproponu lil dan il-parlament sabiex japprova u i għandhom jiġu mħaddna mis-settur pubbliku kollu kemm hu.

Din se nerġa' nenfasizza fuqha għaliex għalkemm aħna nifhmuha, hemm ħafna nies li jkunu qegħdin jisimgħuna li xi kultant jitfixxklu.

Meta ngħidu "settur pubbliku" in-nies jaħsbu li qegħdin nitkellmu fuq id-dipartimenti tal-gvern biss, jew inkella fuq iċ-ċivil.

Imma hawnhekk m'aħniex qegħdin ngħidu ċ-ċivil biss imma qegħdin ngħidu wkoll dawk l-entitajiet, dawk l-aġenziji, dawk il- fondazzjonijiet u dawk il-korporazzjonijiet li jaqgħu taħt din il-kelma aktar wiesa' u li aħna ngħidulha s-settur pubbliku.

Għall-ewwel darba fl- istorja ta' pajjiżna għandna liġi li issa se tpoġġi fl-ewwel artikoli tagħha x'inhuma l-prinċipji u l-valuri li għandhom jiggwidaw lil dan is- settur pubbliku kollu kemm hu.

Sur President, naħseb li huwa importanti li nibdew fuq dan il-punt.

Huwa importanti li nenfasizzaw mill-bidunett li wieħed mill-ewwel prinċipji li ġie stabbilit f'din il-liġi huwa dak ta' l-accountability.

Kull dipartiment, aġenzija jew entita' tal-gvern għandhom jimxu skond dan il- prinċipju ta' l-accountability.

Ovvjament għandek dawk l-entitajiet li huma ta' natura kummerċjali u li allura joperaw b'regoli tal-kummerċ u tal- kompetizzjoni.

Dawn jaħdmu differenti mill-entitajiet l-oħra u huma speċifikament esklużi.

Fil-fatt il-liġi tgħid liema huma dawk il-kumpanniji li qegħdin neskludu.

Imma dawk kollha li għandhom b'xi mod jew ieħor responsabilita' lejn il-gvern u lejn il-pubbliku għar-riżorsi li jamministraw, għall-flus li aħna nivvotawlhom, iridu jimxu skond dan il- prinċipju ta' l- accountability.

Naturalment accountability mhux bil- paroli.

Ftit wara li lħaqt prim ministru kont sejjaħt żewġ laqgħat f'Kastilja, waħda għall-kapijiet tad-dipartimenti u l-oħra għall-kapijiet tal- fondazzjonijiet u ta' l-entitajiet kollha li għandu l-gvern.

Dawn il- laqgħat kienu pubbliċi għaliex kien hemm il-ġurnalisti u ġew irrapportati.

Dakinhar kont għedt li jien qiegħed nistenna mingħand kull kap ta' dipartiment, mingħand kull chairman u mingħand kull CEO li jkunu accountable ta' l-azzjoni tagħhom, li jkunu trasparenti fl-azzjoni tagħhom u li jridu jerfgħu r-responsabilita' li l-pajjiż ipoġġi fuq spallejhom meta huma jkunu qegħdin jamministraw il-flus tal-poplu tagħna.

Kont għedtilhom li huma jridu jaraw li fl-entitajiet tagħhom u fost in-nies u l-impjegati li jkunu taħthom ikun hemm mhux biss id-dixxiplina, imma jkun hemm ukoll l- accountability tagħhom sal-livelli l-aktar 'l isfel ħalli nkunu ċerti, sal- massimu possibbli, li nkunu qegħdin nagħtu lill-poplu tagħna dak li verament jistħoqqlu, jiġifieri l-accountability.

Għalhekk f'din il-liġi qegħdin nagħmlu prinċipju li fl-artikoli l-oħrajn kollha jiġi msarraf fi struttura partikolari li tixrob din l-accountability u twettaqha.

Naturalment mhux l-accountability biss, imma hemm affarijiet oħra marbuta mat-trasparenza, mal-professjonalita' u ma' standards li aħna qegħdin nistennew mill-amministrazzjoni pubblika.

L-artikolu 4 tal-liġi jkompli jsemmi l-valuri partikolari li aħna qegħdin nenfasizzaw fuqhom.

Naħseb li jkun utli li barra l-prinċipji li huma stabbiliti, insemmi wkoll x'tip ta' valuri qegħdin nipproponu bħala dawk il- valuri li għandhom jiġgwidaw lis-settur pubbliku f'pajjiżna.

Fl-artikolu 4 qegħdin ngħidu ċar u tond li d-dipartimenti, l-aġenziji u l-entitajiet tal- gvern għandu jkollhom dawn il-ħames valuri partikolari.

L-ewwel valur huwa dak li jeżerċitaw is-setgħa, il-poteri u r-responsabilitajiet li l-liġi - kemm din il-liġi kif ukoll liġijiet oħra – tkun qiegħda tagħtihom.

Dawn għandhom jeżerċitaw din is-setgħa skond ir-regolamenti tal-liġijiet li jkunu qegħdin jirregolawhom.

Fl-eżerċizzju ta' dak il-poter għandhom ukoll jaqdu u jagħtu servizz lill-pubbliku b'korteżija, malajr u b'imparzjalita'.

Dawn it-tliet aġġettivi m'aħniex qegħdin insemmuhom b'kumbinazzjoni.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti sabiex f'dan id-dibattitu li se jkollna ma niġġeneralizzawx għaliex hemm min jaħdem tajjeb, jaħdem b'korteżija, jaħdem b'effiċjenza u hemm min jaħdem b'imparzjalita'.

Pero' xi kultant issib dawk l-irqajja' fejn ikollok dawn id-difetti.

Allura hawnhekk qegħdin inwasslu messaġġ, u nixtieq li dan il-parlament iwassal dan il-messaġġ b'mod unanimu lis-settur pubbliku kollu.

Min-naħa tagħna qegħdin nistennew mingħand kulħadd, mill-kbir saż-żgħir, li s-servizz li jingħata b'obbligu mill- ħaddiema taċ-ċivil u mill-ħaddiema tas-settur pubbliku jkun servizz li jingħata b'korteżija.

Il-ħaddiema m'humiex qegħdin jagħmlulna pjaċir, imma huma mħallsin sabiex jagħtu servizz.

Issa dan is-servizz għandu jkun wieħed li jaqdi l-bżonnijiet tal-pubbliku, li jkun effiċjenti u li jingħata malajr u li jkun servizz imparzjali, jiġifieri li ma jħarisx lejn l-uċuh.

It-tieni kategorija ta' valuri li qegħdin nistennew mingħand is-settur pubbliku huwa dak li n-nies tagħna jagħtu pariri b'mod oġġettiv u b'għarfien fuq ħwejjeġ li jkunu fil-kompetenza tagħhom.

Hawnhekk qegħdin nippretendu li kulħadd jerfa' r-responsabilita' tal-kariga tiegħu, li jerfa' r-responsabilita' tal-promotion li jkun ħa u mhux nispiċċaw b'nies li jieħdu promotion u mbagħad jistennew li jibqgħu bl-istess responsabilitajiet li kellhom qabel.

Dawn iridu jerfgħu l-piż tar- responsabilita' tagħhom u allura jridu jagħtu l-pariri, l-għajnuna u s- servizz b'mod oġġettiv u skond il-kompetenza tagħhom.

It-tielet valur huwa li jimplimentaw il-politika tal-gvern tal-ġurnata b'mod effiċjenti u effettiv.

Kif dejjem għedna - anke minn dak li writna mill-amministrazzjoni Ingliża f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- amministrazzjoni pubblika - aħna dejjem emminna li għandu jkollna s-settur pubbliku u ċ-ċivil, b'mod partikolari, li jimplimenta l-politika tal-gvern tal-ġurnata.

U dan għandu jagħmlu indipendentement minn min ikun fil-gvern.

Mela hawnhekk m'hijiex kwestjoni ta' partit jew ieħor.

Dawn huma ħaddiema tal-gvern u huma ħaddiema fis-settur pubbliku, li qegħdin hemmhekk sabiex jimplimentaw il-politika tal-gvern tal-ġurnata.

Barra minn hekk iridu jimplimentaw il-politika tal-gvern b'mod effiċjenti u effettiv.

Ir-raba' valur li l-liġi qiegħda tistabbilixxi huwa dak li l-ħaddiema jikkontribwixxu għall-koordinazzjoni tal-politika tal-gvern flimkien ma' dipartimenti, aġenziji u entitajiet oħra tal-gvern u kunsilli lokali.

Il- messaġġ primarju hawnhekk huwa dak li nindirizzaw il-kritika li kultant issir għaliex ma jkunx hemm biżżejjed sinerġiji u koordinazzjoni bejn id- dipartimenti u oħrajn, bejn id-dipartimenti u aġenziji, u xi kultant anke bejn id-dipartimenti u kunsilli lokali.

Fil-liġi qegħdin ngħidu li wieħed mill-valuri importanti li għandu jiggwida lill-ħaddiema huwa dak li jagħmlu ħilithom sabiex ikun hemm din il-koordinazzjoni u sabiex jikkontribwixxu ħalli jintlaħaq dan il-livell ta' sinerġija.

Il-ħames valur huwa dak li l-ħaddiema tal-gvern għandhom b'kontribut ta' l- imġiba tagħhom stess jagħmlu l-post tax-xogħol wieħed li jagħraf it- talenti, jiżviluppa l-kapaċitajiet u l-ħiliet, jippremja t-twettiq, jevita diskriminazzjoni u joffri sigurta'.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li r-riżorsi umani tagħna, fiċ-ċivil u fis-settur pubbliku kollu, huma riżorsi umani li fuq il-post tax-xogħol għandna dejjem naraw kif niżviluppawhom u ninvestu fihom.

Għandna naraw kif dawn jimxu 'l quddiem u li jkun hemm sistemi, li bihom, il-kapaċitajiet u l-ħiliet tal-ħaddiema tagħna nkunu nistgħu nkomplu niżviluppawhom.

Sur President, dawn huma valuri li wieħed jista' jżid u jkabbar magħhom, pero' il-liġi qiegħda tiffoka u tpoġġi dawn il-valuri ewlenin bħala dawk il- valuri li jippernjaw fuq dak li għandha tkun il-ħidma tal-ħaddiema fis- settur pubbliku kollu.

F'dan l-istess kapitolu ta' din il-liġi qegħdin nagħmlu biċċa xogħol oħra.

Ftit tas-snin ilu il-gvern kien ippubblika kodiċi ta' etika u kien qal li dan il-kodiċi ta' etika għandu jorbot u jirregola lill-ħaddiema fis-settur pubbliku.

Matul is-snin kien hemm min għamel il-kritika tiegħu fuq dan il-kodiċi ta' l-etika.

Dan għaliex filwaqt li huwa tajjeb li jkollna kodiċi ta' etika, li permezz tiegħu wieħed jista' jkejjel jekk l-aġir ta' l-individwu huwiex korrett jew le, jew inkella sabiex wieħed ikollu gwida ta' x'jista' jagħmel u x'ma jistax jagħmel, kien hemm min ikkritika li l-kodiċi ta' etika m'huwiex enforzabbli u li kien biss espressjoni ta' xewqat sbieħ.

Aħna qegħdin niproponu li nagħmlu qabża 'l quddiem sabiex il-kodiċi ta' l- etika jifforma parti integrali minn din il-liġi.

Għalhekk se nkunu qegħdin ngħidu li llum il-kodiċi ta' etika se jkollu l-forza tal-liġi.

Tant hu hekk li jekk ikun hemm xi ksur fil-kodiċi ta' etika, jista' ikun hemm stabbilit bil-liġi miżuri ta' dixxiplina li wieħed ikun jista' jieħu.

Naħseb li dan huwa pass importanti li għandu jqanqal dibattitu san fuq dan il-punt partikolari.

Aħna jidhrilna li wasal iż-żmien f'pajjiżna fejn wara li ttestjajna l-kodiċi ta' etika fis-snin li għaddew u rajna li kien qiegħed jaħdem, issa jkollna s-sinsla legali li allura ġġib konsegwenzi ta' proċeduri dixxiplinari f'każ li jirriżulta li jkun hemm ksur tal-kodiċi ta' etika.

It-tieni parti ta' dan l-abbozz ta' liġi hija intitolata organizzazjoni tas- servizz pubbliku.

Hawnhekk qegħdin nittrattaw l-istruttura tal-ministeri u tad-dipartimenti għaliex anke f'dan il-każ - għall-kurżita' tan-nies – għad m'għandniex liġi partikolari li tirregola l-istruttura tal-ministeri u tad- dipartimenti.

Fl-amministrazzjoni Maltija, il-ministeru, bħala organizzazzjoni, dejjem eżista separatament mid-dipartimenti li jaqgħu taħtu.

Madankollu l-ebda liġi ma rrikonoxxiet dan il-punt, jiġifieri dejjem il-ministeru huwa l-ministeru, imbagħad għandek id-dipartimenti.

Għandek il-ministeru bil-ministru u bis-segretarjat tiegħu, u mbagħad għandek id-dipartimenti bil-kapijiet tagħhom.

Għalkemm fil-prattika dejjem hekk kienet, qatt ma kellna din l-istruttura rikonoxxuta fil-liġi.

L-abbozz ta' liġi li qegħdin nippreżentaw lill-Kamra qiegħed jaħseb sabiex jagħmel dawn l-affarijiet.

Għall-ewwel darba qegħdin nispeċifikaw x'inhuma s-setgħat ta' ministru fuq id-dipartimenti u entitajiet oħra li huwa responsabbli għalihom.

It-tieni ħaġa li qegħdin nagħmlu f'dan l-abbozz ta' liġi huwa dak li nirrikonoxxu l-eżistenza tas-segretarjati personali ta' kull ministru.

Hawnhekk ukoll nistgħu ngħidu li sal-lum ma kellna mkien xi ħaġa li tirregolahom.

L-unika ħaġa li kellna kienet il-policy approvata mill-kabinett li tiġi mqiegħda fuq il-mejda tal-Kamra ħalli wieħed ikollu direzzjoni ta' kif jiġi regolat is-segretarjat personali.

Imma dan l- abbozz ta' liġi qiegħed jirrikonoxxi l-fatt li jeżisti segretarjat personali ta' kull ministru u li dan is-segretarjat huwa parti mill- ministeru li tiegħu jkun jifforma parti.

L-abbozz ta' liġi qiegħed jagħti s-setgħa lill-prim ministru sabiex jirregola l-operat tas-segretarjati u l- ingaġġ ta' l-istaff tagħhom.

Sur President, din il-Kamra għandha fuq il-mejda tal-Kamra direttivi approvati mill-kabinett u approvati mill-prim ministru.

Dawn id-direttivi jagħtu indikazzjoni ta' x'inhuma l-guidelines tas-segretarjat u dwar kif għandu jkun kompost u b'liema regoli għandu jiġi ggwidat.

Issa l-liġi qiegħda tagħti l-infrastruttura legali li tawtorizza lill-prim ministru sabiex jagħmel dan, u allura llum hemm il-forzi legali fejn qabel kien hemm biss guidelines.

It-tielet ħaġa li qegħdin nagħmlu f'dan l-abbozz ta' liġi huwa dak li jinħoloq ministeru għall-organizzazzjoni distinta taħt kull ministru li għandu responsabilita' ta' dak il-portafoll.

U allura f'dan il- ministeru se jiġi kkonfermat uffiċjalment, bil-liġi, l-uffiċċju tas- segretarju permanenti f'dak il-ministeru u uffiċċji oħra li ma jkunux parti mid-dipartiment imma jkunu parti mill-ministeru.

Issa bil-liġi għandna din l-istruttura ta' ministeru, kif ikun kompost, minn min ikun komposta u x'inhuma r-responsabiltajiet tiegħu.

Ir-raba' ħaġa li li fir-rigward tad-dipartimenti tal-gvern, l-abbozz joħloq mekkaniżmu li bih il-gvern ikun jista' jispeċifika liema huma dawk l- uffiċċji fis-servizz pubbliku li għandhom l-istatus ta' dipartiment u li għalhekk il-kapijiet tagħhom jitqiesu bħala kapijiet ta' dipartiment li jinħatru taħt l-artikolu 92 tal-kostituzzjoni.

Din kienet xi ħaġa neċessarja għaliex sal-lum kienet teżisti ċerta ambigwita' fuq liema huma dawk il-kapijiet tad-dipartimenti li jistgħu jiġu appuntati kapijiet ta' dipartiment b'awtorita' tal-prim ministru, jew inkella liema huma dawk li jridu l-ewwel jiġu approvati mill-kummissjoni għas-servizz pubbliku.

Issa l-liġi qiegħda tiċċara dan id-dubju li seta' kien jeżisti sal-lum, u qiegħda tistabbilixxi l-istatus preċiż tad-dipartimenti.

L-abbozz ta' liġi qiegħed joħloq mekkaniżmu sabiex jabbina t-titolu preżenti ta' kap ta' dipartiment u ta' xi uffiċjali oħra ma' titoli differenti li jista' jkollhom taħt il-liġi u qiegħed jagħtihom ekwivalenza legali.

Per eżempju, hemm direttur ġenerali d-dwana u mbagħad għandu titolu ieħor li huwa dak ta' kontrollur tad-dwana.

Permezz ta' din il-liġi t-titoli kollha ta' dan it-tip qegħdin jinġabru b'mod stabbilit u b'mod uffiċjali taħt skeda fil-liġi stess.

B'hekk ma jkollniex il-konfużjoni li daqqa wieħed jirriferi għal xi ħadd bħala, per eżempju, kontrollur tad- dwana u mbagħad, drabi oħra jirriferi għalih bħala direttur ġenerali tad- dwana.

Issa qegħdin nagħmlu streamlining tat-titoli kollha sabiex hawnhekk ukoll ikollna linja ċara.

Sur President, f'din il-parti ta' l-abbozz ta' liġi qegħdin nispeċifikaw li jekk jinħoloq segretarjat ta' xi board jew kummissjoni komposta minn uffiċjali ta' dipartiment, il-kap ta' dak id-dipartiment jibqa' jżomm l- awtorita' amministrattiva fuq dawk l-uffiċjali sakemm dan ma jolqotx l- awtonomija tal-bord fuq ħwejjeġ fejn il-bord għandu awtonomija.

Anke hawnhekk qegħdin naħsbu sabiex fid-diversi bordijiet u kummissjonijiet li jeżistu fl-istruttura tal-gvern, għall-funzjonijiet differenti, neliminaw ftit il-komplikazzjonijiet li mill-esperjenza tgħallimna li jeżistu.

Għalhekk il-liġi issa qiegħda tiċċara dan kollu.

Hemm artikolu partikolari li jgħid li dan ma japplikax għall-kummissjonijiet li huma mwaqqfa bil- kostituzzjoni.

Allura l-public service commission se tibqa' irregolata bl- argumenti u bir-regolamenti stabbiliti taħt il-kostituzzjoni.

It-tielet parti ta' dan l-abbozz ta' liġi titkellem fuq l-uffiċċju tas- segretarju permanenti ewlieni.

Dan huwa żvilupp riċenti f'pajjiżna, u li issa, wara perijodu ta' żmien irriżulta li jiffunzjona b'mod tajjeb.

Għalhekk il-liġi qiegħda tagħtih ukoll il-bażi legali u fil-parti li titkellem dwar it-tmexxija tas-servizz pubbliku, qiegħda tirrikonoxxi r- rwol tas-segretarju permanenti ewlieni u qiegħda tirrikonoxxilu l- pożizzjoni tiegħu bħala l-kap tas-servizz pubbliku.

Imbagħad minn hemmhekk toħroġ is-setgħa li joħroġ direttivi, li bihom jorbot lill-impjegati pubbliċi kollha li jaqgħu taħtu.

Naturalment il-liġi tispeċifika li dan kollu jsir taħt id-direzzjoni tal-prim ministru.

F'din il-parti qegħdin nispeċifikaw ukoll x'inhuma s-setgħat tas-segretarji permanenti fil-qadi tar-responsabbiltajiet tagħhom.

Mela għandek is- segretarju permanenti ewlieni li qiegħed jingħata l-qafas legali tal- pożizzjoni tiegħu.

Taħtu għandek is-segretarji permanenti fid-diversi ministeri li l-liġi qiegħda tistabbilixxi wkoll ir-regoli li bihom għandhom jitmexxew.

Taħt dawk imbagħad għandek il-kapijiet tad-dipartimenti u l- liġi qiegħda tgħid x'inhuma r-responsabbiltajiet tagħhom.

Imbagħad qegħdin noħolqu dak li qiegħed jissejjaħ bħala servizz eżekuttiv anzjan.

Dan huwa maħsub sabiex jiġbor fih lil dawk l-uffiċjali għolja fis-servizz pubbliku li għandhom rwol maniġerjali.

Hawnhekk qisu għandek management team fejn il- liġi qiegħda tgħid li f'dan is-servizz eżekuttiv għandhom jingħaqdu l- uffiċjali li mbagħad ikunu jistgħu jaħdmu flimkien għall-interess kollu tas- servizz pubbliku.

Ir-raba' punt li xtaqt nenfasizza f'din l-introduzzjoni tiegħi huwa fuq il- parti li titkellem fuq kif isir l-ingaġġ tal-ħaddiema u x'inhuma l-effetti tiegħu.

Hawnhekk qegħdin nidħlu f'ċertu dettall billi qegħdin nirrikonoxxu li l-kap tad-dipartiment, għall-iskopijiet ta' din il-liġi, huwa meqjus bħala l-employer tal-ħaddiema li jaqgħu taħtu.

Naturalment dan dejjem jgħodd fil-kontest ta' dak li jissejjaħ il-public service management code jew għal dak li qabel kien magħruf bħala l-estacode.

F'kelma waħda minflok l-estacode llum għandna dan il-public service management code, fejn il-kap tad-dipartiment qiegħed jingħata l-funzjoni ta' employer bl- implikazzjonijiet kollha li dan iġib miegħu.

Kap ta' dipartiment qiegħed jingħata s-setgħa li joħloq pożizzjonijiet u mhux gradi.

Mela hawnhekk qegħdin nagħmlu differenza bejn dak li huwa grad u pożizzjoni.

Allura jaf ikollok ħaddiem fis-settur li jilħaq grad u ladarba laħaq dak il-grad, jibqa' hemmhekk.

Mela dak ikun il-grad tiegħu b'distinzjoni minn dik li hija l-pożizzjoni.

Jiġifieri kap ta' dipartiment jista' jagħżel persuna u jagħtiha inkarigu partikolari.

Din il-kariga tista' tkun marbuta ma' objettiv partikolari jew ma' terminu ta' żmien partikolari, u dik tkun pożizzjoni mogħtija.

Meta mbagħad l-eżerċizzju jintlaħaq, jew l-iskop ikun intlaħaq, jew inkella l-perijodu ta' żmien ikun għalaq, l-individwu jerġa' imur lura għax-xogħol li kien qiegħed jagħmel qabel.

Sur President, din il-liġi qiegħda taħseb sabiex tintroduċi konċett ġdid, dak li qegħdin ngħidulu s-surplus pool.

Permezz tiegħu, f'każ li jirriżultalna li għandna ħaddiema li f'ċerti oqsma jistgħu jkunu żejda għal dak li hemm bżonn fid-dipartiment jew f'dak il-post partikolari, aħna se nkunu nistgħu nagħtu t-taħriġ meħtieġ lil dawn il-ħaddiema u b'hekk inkunu nistgħu nibagħtuhom fil-postijiet fejn ikollna bżonn.

L-idea tagħna hija dik li s-settur pubbliku nkomplu nagħmluh aktar effiċjenti billi r-riżorsi umani jkunu mpoġġija fl-aħjar pożizzjonijiet possibbli ħalli jagħtu l-aħjar servizz lill-pubbliku.

Il-ħames punt li wkoll xtaqt nenfasizza fuqu huwa l-fatt li l-liġi qiegħda toħloq rwol li qiegħed jissejjaħ bħala l-kummissjoni għall-ħarsien tal- mertu.

Dan ifisser li aħna qegħdin inwaqqfu kummissjoni li se tkun il- kummissjoni għas-servizz pubbliku li għandna llum stabbilita' bil- kostituzzjoni, pero' issa se nagħtuha dan ir-rwol li taqdi funzjoni ta' kummissjoni li hi tara x'qed jiġri mhux fiċ-ċivil biss imma anke dak li qiegħed jiġri fis-settur pubbliku.

Din se tara li l-affarijiet hemmhekk ikunu qegħdin isiru kif suppost.

Ir-rwol tal-kummissjoni għall-ħarsien tal- mertu u r-rwol tal-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku se jkun dak li jrażżnu l-abbużi li jista' ikun hemm fl-employment jew fl-ingaġġ mal-gvern.

Madankollu hawnhekk se nagħmlu d-differenza.

Filwaqt li t-tnejn li huma għandhom l-istess skop, il-liġi qiegħda tipproponi mod differenti ta' kif għandhom jaqdu d-doveri tagħhom.

Il-kummissjoni għall-ħarsien tal-mertu tapplika biss għall-aġenziji u l- entitajiet tal-gvern, filwaqt li l-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku se tibqa' tapplika għas-servizz pubbliku, jiġifieri għal dak li aħna ngħidulu ċ-ċivil.

Mela l-public service commission se tibqa' tirregola ċ-ċivil bir- regoli li jeżistu llum u skond ma' tgħid il-kostituzzjoni.

Pero' l-istess public service commission qiegħda tingħata l-funzjoni ta' kummissjoni għall- ħarsien tal-mertu, li taħt dan il-kappell se tkun qiegħda tara x'ikun qiegħed jiġri f'dak li għandu x'jaqsam ma' korporazzjonijiet u entitajiet li jaqgħu taħt it-titolu ta' servizz pubbliku.

Irridu ngħidu li din hija xi ħaġa ġdida għaliex sal-lum ma kellna xejn li jirregola l-mod ta' kif isiru l-affarijiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ingaġġ ta' ħaddiema mas- settur pubbliku, ma' l-aġenziji u ma' l-entitajiet tal-gvern.

Għalhekk qegħdin nipproponu din il-biċċa tax-xogħol, imma b'dawn id-differenzi li qiegħed insemmi.

Naturalment hemm differenza oħra.

Il-kummissjoni għall-ħarsien tal-mertu ma taħdimx billi tapprova deċiżjonijiet minn qabel.

F'kelma waħda meta l-public service commission tiġi għall-employment, tiffunzjona billi toħroġ sejħa, li mbagħad jgħaddi l- proċess tagħha u jkun hemm l-interviews.

Dak il-proċess kollu l-public service commission tikkontrollah ħalli tara li l-affarijiet ikunu qegħdin isiru kif suppost.

Issa għar-rigward tas-settur pubbliku, il-proposta li qegħdin inressqu f'dan l-abbozz ta' liġi hija dik li l-kummissjoni għall- ħarsien tal-mertu tinvestiga xi jkun qiegħed isir f'każ li jkun hemm ħjiel ta' xi abbuż fl-ingaġġ ma' entita' jew aġenzija pubblika tal-gvern.

Il- kummissjoni għall-ħarsien tal-mertu tista' u għandha l-poter sabiex jekk jirriżultalha li xi ħadd ikun ġie ngaġġat ma' entita' pubblika bi ksur tar- regoli, l-istess kummissjoni għall-ħarsien tal-mertu se jkollha s-saħħa li tbiddel dik id-deċiżjoni ħażina li tkun ittieħdet.

U allura tneħħi l- impjegat li jkun ħa dik id-deċiżjoni mill-pożizzjoni tiegħu.

Sur President, qegħdin noqogħdu b'seba' għajnejn dwar kif din il- kummissjoni se tkun qiegħda topera fil-kontest ta' dak li ġie stabbilit taħt il-liġi dwar ix-xogħol.

Qegħdin nagħmluha ċara li l-kummissjoni għall- ħarsien tal-mertu ma tistax taġixxi jew tissostitwixxi r-rwol tat-tribunal industrijali.

It-tribunal industrijali li huwa regolat bil-liġi dwar ix- xogħol u r-relazzjonijiet industrijali għandu funzjoni taħt dik il-liġi.

Il-liġi li qegħdin nipproponu lllum tagħmel distinzjoni bejn ir-rwol tal- kummissjoni għall-ħarsien tal-mertu u tgħid ċar u tond li din ma tistax taġixxi fir-rwol tat-tribunal industrijali.

Is-sitt punt li joħroġ minn dan l-abbozz ta' liġi huwa l-artikolu 34 li jitkellem fuq il-whistle blowing.

Effettivament l-artikolu 34 jitkellem fuq il-vittimizzazzjoni ta' xi ħadd li jkun irrapporta xi ħaġa ħażina.

Dan ifisser li għandna nagħtu protezzjoni lil min ikun sar jaf b'xi ksur ta' liġi jew b'xi abbuż jew b'xi korruzzjoni u jirrapporta dak li jkun sar jaf.

Bħalma nafu hemm liġijiet li jistgħu jfissru li jista' ikun hemm konsegwenzi talli jirrapporta ċerti affarijiet.

Għalhekk barra minn Malta twieled il-konċett - li eventwalment beda dieħel bil-mod il-mod f'pajjiżna – li nagħtu protezzjoni lil min jikxef lil dak li jkun qiegħed jabbuża.

Dan l-aħħar kien hawn dibattitu fejn f'daqqa waħda kulħadd qisu beda jissuġġerixxi li għandna ndaħħluha meta l-ewwel artikli dwar il- vittimizzazzjoni daħlu fil-liġi tax-xogħol.

Il-liġi l-ġdida dwar ix-xogħol u r-relazzjonijiet industrijali għandha artiklu li jitkellem dwar il-vittimizzazzjoni u jagħti protezzjoni lil dak li jkun.

Pero' dan għandu x'jaqsam mas-settur privat għaliex il-liġi tax- xogħol, għal diversi raġunijiet, ma stajniex nagħmluha applikabbli kollha kemm hi għas-settur pubbliku.

Ridna fażi ta' transizzjoni sabiex bil-mod il-mod l-aspetti tal-liġi tax-xogħol inġibuhom applikabbli wkoll għas- settur pubbliku mingħajr ma niksru l-artikli tal-kostituzzjoni.

L-ewwel darba li tfaċċa artiklu fuq il-vittimizzazzjoni tfaċċa fil-liġi tax-xogħol u dak kien jagħti protezzjoni lill-ħaddiema fis-settur privat li jkunu kixfu xi ħaġa li tkun sejra ħażina fil-post tax-xogħol tagħhom jew x'imkien ieħor.

Permezz ta' dik il-liġi seta' jkollhom il-protezzjoni meħtieġa.

F'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin nagħmlu pass ieħor f'din it-triq billi din id-darba qegħdin nagħtu l-protezzjoni lill-ħaddiema li jaħdmu fis-settur pubbliku.

L-artiklu 34 huwa ħarira differenti minn dak li konna ppubblikajna fil-white paper, pero' is-sostanza tiegħu hemm qiegħda.

Jiena naħseb li pprovajna ntejbu dak li kien hemm qabel u fil-fatt subartiklu (1) ta' dan l-artiklu qiegħed jgħid hekk:

"Safejn dan l-Att jagħtiha s-setgħa, il-Kummissjoni għandha tiżgura li ebda impjegat ta' aġenzija jew entita' tal-Gvern ma jkun vittimizzat għax ikun għamel xi rapport lis-superjur tiegħu, lill-Kummissjoni jew lil awtorita' oħra rilevanti fuq xi ksur minn impjegat ieħor tal- Kodiċi ta' Etika jew ta' xi dispożizzjoni oħra ta' dan l-Att jew kull Att ieħor.".

Hawnhekk qegħdin nintroduċu funzjoni importanti li issa qiegħda teħodha l- kummissjoni għall-ħarsien tal-mertu, li tfisser il-kummissjoni għas-servizz pubbliku, pero' taħt dan il-kappell li qiegħda tagħti din il-protezzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' whistle blowing.

Jiena naħseb li dan huwa punt importanti ħafna u jwassal messaġġ importanti, b'mod partikolari fil- kontest ta' ċerti diskorsi li kienu qegħdin isiru dan l-aħħar.

U hawnhekk nixtieq niftaħ parentesi żgħira.

Matul is-snin li għaddew il-gvern - anke dawk riċenti li kellna f'dawn l-aħħar 20 sena - welled f'pajjiżna diversi istituzzjonijiet li l-iskop tagħhom kien dak li jattakkaw il-korruzzjoni u l-abbużi.

Min-naħa tagħna komplejna nsaħħu dak li kien hemm għaliex fil- ħajja dejjem trid tipprova ssaħħaħ dak li għandek u dejjem se jkollok l- ispazju fejn ittejjeb.

Aħna wellidna kummissjoni permanenti kontra l- korruzzjoni, tajna poteri ġodda lill-pulizija sabiex ikunu jistgħu jagħmlu ċerta investigazzjonijiet, ħloqna l-ombudsman ħalli jkun jista' jinvestiga ċerti affarijiet, u fl-1995 tajna l-poter lill-qrati sabiex dawn ikunu jistgħu jirrivedu deċiżjonijiet amministrattivi.

Bil-mod il-mod bnejna ċerti affarijiet u naħseb li għandna nibqgħu nibnu anke amministrattivament.

Ftit wara li lħaqt prim ministru, jiena stess waqqaft il-financial management assessment unit li l-iskop tiegħu kien dak li jikkontrolla l- finanzi u konna tajnieh poteri kbar.

L-iskop ta' dan il-unit kien li minn post ċentrali, jiġifieri taħt il-ministeru tal-finanzi, ikun jista' jinvestiga kollox u kullimkien.

Mela apparti l-awditur intern tal-gvern – li wkoll twaqqaf fis-snin riċenti – waqqafna dan il-unit speċjalizzat fi ħdan il-ministeru tal-finanzi.

L-iskop tiegħu kien dak li jħuf l- entitajiet kollha tal-gvern u fejn jinduna li hemm xi ħaġa li m'hijiex korretta, jirrapporta dak in-nuqqas.

Issa meta qiegħed ngħid xi ħaġa li m'hijiex korretta, qiegħed infisser fis-sens wiesgħa tal-kelma.

Allura jekk ikun hemm xi ħaġa li m'hijiex iddoqq jew ikun hemm xi aġenzija li ma tkunx qiegħda ssegwi l-budget tagħha jew inkella jkun hemm xi esaġerazzjoni, dan il-unit kellu l-poter mogħti minni sabiex ma joqgħodx iħares lejn ħadd u lejn xejn, imma jindaħal, jikkontrolla u jirrapporta dak li jkun sab.

Sur President, parti mis-suċċessi li rreġistrajna fit-tliet snin li għaddew bħala kontroll fl-ispiża finanzjarja, kien dovut għall-kontrolli ħafna ikbar fuq kif l-entitajiet pubbliċi tagħna jkunu qegħdin jonfqu l-flus.

Madankollu dak ma kienx l-għan ewlieni.

L-għan ewlieni tagħna ma kienx biss li nikkontrollaw l-ispiża tal-gvern u li nagħmlu mezz fejn kulħadd jimxi ma' budget li jkun mogħti fil-bidu tas-sena u mbagħad naġġustaw as we go along.

Aħna ridna li dan il-unit joqgħod għassa għal ċerti affarijiet li jistgħu jkunu qegħdin jiriżultaw.

Ir-riżultat huwa li fuq diversi affarijiet kienet din il-unit li stimulat u ġabet il-każijiet għall- attenzjoni tal-kummissarju tal-pulizija.

U dan għamlitu permezz tal-kap tad-dipartiment jew anke saħansitra permezz tal-ministri, fejn meta ġew alerted fuq ċerti affarijiet, kienu huma stess li talbu l- investigazzjonijiet.

Irrid ngħid li dan sar b'suċċess għax kien hemm persuni li ġew arrestati u mressqa l-qorti għall-ġudizzju.

Issa sta għall-qorti li tiġġudika jekk jinstabux ħatja jew le.

Jiena bl-ebda mod ma rrid nagħti xi ġudizzju, pero' irrid nenfasizza l-fatt li r-riżultati ta' sistema effettiva huwa dak li l-ġurdien jinqabad.

U l-fatt li l-ġurdien jinqabad juri li hemm impenn qawwi sabiex l-affarijiet isiru bis-serjeta' u fejn ikun hemm allegazzjoni, issir l-investigazzjoni tagħha.

Jista' jagħti l-każ ukoll li l- allegazzjoni tkun falza bħalma kien il-każ klassiku vvintat minn individwu, li fuqu sar plejtu għal snin twal f'pajjiżna.

Imma fl-aħħar mill-aħħar irriżulta li din l-allegazzjoni kienet falsita' tal-prima sfera.

Dan irriżulta għax ħadna l-inizjattiva li malli daħlet l-informazzjoni tlabna investigazzjoni serja mill-kummissarju tal-pulizija.

L-investigazzjoni saret u rriżulta li min kien qiegħed jagħmel dawk l-allegazzjonijiet kien qiegħed jigdeb sfaċċatament.

Pero' daqstant ieħor kien hemm allegazzjonijiet oħra fejn irriżulta li l-allegazzjoni kellha bażi.

U fejn kien hemm allegazzjoni li kellha bażi ttieħdet azzjoni u dik l-azzjoni fissret li l-investigazzjoni identifikat l-individwi u kien hemm proċess tal-qorti.

Għalhekk kien hemm ċerti każijiet li ngħalqu mentri oħrajn għadhom għaddejjin.

Sur President, huwa skandaluż li jsir attakk fuq min qiegħed jikxef dawn l- abbużi.

Huwa skandaluż, għax minflok ngħidu li s-sistema qiegħda taħdem u naraw x'nistgħu nagħmlu ħalli nirfinawha, niġu ngħidu li issa nqabdu.

Imma skużi dawk il-persuni nqabdu għaliex aħna għamilna ħilitna kollha ħalli naqbduhom!

Jiena ngħid li rridu nagħmlu ħilitna sabiex naqbduhom u mhux jitwassal messaġġ li jwerwer lil min qiegħed joħroġ għonqu sabiex jaqbad il- ħażin.

Alla jbierek f'pajjiżna ċerti affarijiet jgħaddu qisu qatt ma kien xejn u jiġu nies li jipprovaw jgħawġu l-affarijiet li jkunu ġusti, korretti u li juru serjeta'.

Dan kollu jagħmluh għax b'daqshekk jaħsbu li jistgħu jakkwistaw xi gwadann politiku.

Hawnhekk ridt nagħmel din il-parentesi għaliex bħalissa qegħdin jidħlulna r- rapporti, isiru l-investigazzjonijiet u aħna ninqabdu – meta ngħid "aħna" qiegħed nirriferi għal kull min huwa responsabbli, jista' ikun il-ministru, jista' ikun il-kap ta' dipartiment u jista' ikun il-permanent secretary – f'pożizzjoni fejn ikollok tigdem ilsienek għaliex ma tkunx trid tippreġudika l-investigazzjoni li tkun għaddejja mill-pulizija.

Imma mbagħad nieħdu pjaċir li l-ħażin jinqabad.

Li qiegħed jiġri huwa li mbagħad tispiċċa tiġi kkritikat u jgħidulek li dawk l-affarijiet qegħdin isiru taħtek.

L-aħħar statement li għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni matul il- ġimgħa li għaddiet kien każ klassiku.

Dan ġie jgħidilna li dawn l-abbużi jeżistu taħt Gonzi.

Skużi jiena ngħid li taħt Gonzi qegħdin jinqabdu dawn l-abbużi!

U jien nixtieq inkun naf kemm inqabdu abbużi taħt ħaddieħor meta dan kien responsabbli.

Li naf hu li dak iż-żmien kienu saru allegazzjonijiet fil-konfront tan-nies imma mbagħad ma rriżulta assolutament xejn fil-konfront tagħhom.

Din hija l-ipokrezija li ma nistgħux inkomplu nħallu għaddejja f'dan il-pajjiż għaliex hija attakk kontra min qiegħed jerfa' ir-responsabilita' sabiex l- affarijiet isiru sew f'dan il-pajjiż.

Hija għarukaża li xi ħadd jipprova jwerwer lil dawk li qed jagħmlu ħilithom sabiex jaqbdu lil min jagħmel ħażin f'dan il-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Ir-riżultati jitkellmu waħedhom.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom inżommu l-ordni.

Il-Prim Ministru, jekk jogħġbu, jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, dan huwa l-ħażin.

Dawn huma l- invenzjonijiet ta' l-oppożizzjoni!

ONOR.

GEORGE VELLA: Point of order, Mr Speaker.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: F'din il-Kamra ħadd ma jista' jagħmel allegazzjonijiet kontra n-naħa l-oħra u jgħid li dak li qed ngħidu aħna huma allegazzjonijiet meta dawn kienu ssostanzjati b'fatti recorded on tape.

Aħna qegħdin nirriferu għall-fatt li għandna ministru on tape fejn kien jaf li l-affarijiet qed isiru ħażin fid-dipartiment tiegħu u baqa' m'għamel xejn.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Vella qiegħed jirriferi għall-każ tat-tapes tal-Ministru Ċensu Galea.

Dan ifisser li l-Onor.

Vella qiegħed jipproteġi persuna li kisret ir-regoli u għaddiet minn proċeduri dixxiplinari għax inqabdet tagħmel ċerti affarijiet li ma kellhiex tagħmilhom.

Din il- persuna ttieħdet azzjoni kontra tagħha u sabiex tpattiha lill-ministru, talli ħa passi kontriha, marret b'dawn it-tapes għand l-oppożizzjoni u talbet lill-oppożizzjoni – bilfors hekk ġara - sabiex tagħmel użu mill-każ tagħha.

Dan kollu sar għaliex mit-tapes irriżulta li l-Onor.

Galea kien il- ministru li ħa passi kontra dan l-individwu fl-affarijiet li kien qiegħed jagħmel ħażin.

(Interruzzjonijiet) X'jiġifieri m'hu veru xejn!

Intom qegħdin tipproteġu l-ħażin f'dan il-pajjiż!

(Interruzzjonijiet) Intom qegħdin tipproteġu l-ħażin!

(Interruzzjonijiet) Iva, hekk qed tagħmlu!

ONOR.

HELENA DALLI: Point of order, Mr Speaker.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, jiena nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru li la huwa ha passi fuq ir-rapport falz ta' Zahra – il-każ ta' l- isptar - għaliex ma ħax passi fuq dan meta kellu voice on tape?

MR SPEAKER: Onor. Dalli dan m'huwiex point of order.

L-Onor.

Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Prim Ministru qiegħed jagħmel allegazzjoni li din in-naħa qiegħda tipproteġi lil din il-persuna li qiegħed isemmi hu.

Nixtiequ jissostanzja din il-kwestjoni kollha.

Nipproteġu le.

ONOR LAWRENCE GONZI: Iva, nissostanzjaha.

MR SPEAKER: Ma naħsibx li l-Prim Ministru semma' lil xi ħadd.

Il-Prim Ministru jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nissostanzja dak li għedt għax l- individwu kkonferma li mar bit-tapes hu għand il-partit Laburista.

(Interruzzjonijiet) Mela le!

Mela x'inti tagħmel Onor. Vella!

Dażgur li qiegħed tipproteġih!

Il-bieraħ filgħaxija waqt il-ħin ta' l-aġġornament ġie l-Onor.

Joe Mizzi u lanqas naf kemm akkuża u għajjar giddieb lill- Ministru Ċensu Galea.

Issa safejn naf jien għandna noqogħdu ħarira attenti.

(Interruzzjonijiet).

Fatti?!

Mhux veru!

Anke din hija falsita'.

(Interruzzjonijiet)

Stenna ftit ħalli nġibu l-affarijiet in order.

Lill-Onor.

Dalli se nikkonċedilha li tagħmel il-punt tagħha, pero' l-ewwel xtaqt nirrispondi lill-Onor.

George Vella.

L-Onor.

Vella qed jgħidli: Imma tal-maritime authority m'hijiex vera?

Dażgur li veru, u se jitressqu n-nies il-qorti.

Imma vera taf għaliex?

Għax il-Ministru Galea ħa l-passi li kellu jieħu.

(Interruzzjonijiet) Mhux veru!

Dik li mhux vera!

Hawn qiegħed il-qerq!

Ara kif spiċċajna f'din il-Kamra, Mr Speaker.

Minflok li ż-żewġ naħat imissna qegħdin ngħidu li huwa tajjeb u għamilna sew li qbadniehom, in-naħa tal-gvern qiegħda taqla' il-krititka mill-oppożizzjoni bħalikieku m'għamilna xejn!

U dan meta l-mertu ta' kif inqabdu dawn in-nies u dan l- abbuż huwa kollu tal-gvern bl-investigazzjonijiet li għamel u bl-istrutturi kollha li waqqaf.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, il-Prim Ministru allega li aħna qegħdin nipproteġu lil min ġie bit-tapes tal-Ministru Ċensu Galea.

Bl-istess argument il-Prim Ministru pproteġa lil Zahra meta mar bir-rapport?

Dak ir- rapport kien wieħed falz, mhux bħal tagħna tapes bil-vuċi!

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, l-informazzjoni li għandi jiena hija li lil dan l-individwu, li kien għadda minn proċeduri dixxiplinarji, meta fl-1997 il-partit Laburista tela' fil-gvern kienu ħafrulu.

Din hija l- informazzjoni li għandi ħalli kulħadd ikun jaf x'inhuma l-fatti.

(Interuzzjonijiet) Issa jiena kont qiegħed nitkellem fuq l-artikolu 34 li għandu x'jaqsam mal-whistle blowing.

Kont qiegħed ngħid li mhux biżżejjed li wieħed iparla fuq il-whistle blowing, għax effettivament dan huwa protezzjoni lil min.....

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE VELLA: Agħtih l-immunita' mela lil Frank Portelli.

(Interrruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Nitlobkom sabiex iżżommu l-ordni.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, bilfors ikolli nirreaġixxi għal ċertu kliem li jingħad.

L-Onor.

Vella qiegħed jgħidli sabiex nagħti l-immunita' lil Dr Frank Portelli.

Għall-informazzjoni tiegħu jiena ltqajt ma' Dr Frank Portelli u wara l-laqgħa li kellna flimkien, Dr Frank Portelli, ta' raġel li hu, ippubblika ittra li fiha rrikonoxxa li l-isforz li qegħdin nagħmlu huwa wieħed ġenwin sabiex jekk hemm xi ħaġa ħażina tinqabad u li l- investigazzjoni m'hijiex fuqu, imma fuq l-allegazzjonijiet li qed jagħmel hu.

Din l-ittra ġiet ippubblikata minn Dr Frank Portelli.

(Interruzzjonijiet) Dr Frank Portelli m'għamel xejn ħażin.

Anzi għamel id- dover tiegħu ta' ċittadin.

Huwa dehrlu li kellu jagħmel rapport.

Nerġa' ngħid li wara l-laqgħa li kellu miegħi, Dr Frank Portelli kkonferma li l-allegazzjonijiet li qiegħed jagħmel qegħdin jiġu investigati.

Issa jiena ma rridx ngħid iż-żejjed għaliex bħalissa għadhom għaddejjin l- investigazzjonijiet, u għal min għandu interess li jħawwad dik il-borma jiena ma rridx inħawwad dik il-borma.

Naħseb li jkun aħjar li nħallu lill- kummissarju sabiex jagħmel id-doveri tiegħu.

Minn hawnhekk irrid insellem lill-kummissarju u rrid nirringrazzjah għall-impenn professjonali tiegħu.

Kull darba li nkarigajtu sabiex jagħmel l-investigazzjoni, l- investigazzjoni li għamel dejjem għamilhom sa l-aħħar, senza rispetti ta' xejn kif għandu jagħmel.

Allura anke fuq dan il-kumment across the floor fuq Dr Frank Portelli, jiena ngħid lill-Onor.

Vella sabiex ifittex daqsxejn fil-gazzetti riċenti r-risposta jeħodha.

L-investigazzjonijiet qegħdin isiru, u mhux qed isiru fuq Dr Portelli.

Dik hija tgħawwiġa tal-mezzi tal- media tal-partit Laburista.

L-investigazzjoni qed issir fuq l- allegazzjonijiet li għamel Dr Frank Portelli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, il-Prim Ministru qed jgħid li dan huwa tgħawwiġ tal-media tal-partit Laburista.

Meta lil Dr Frank Portelli staqsewh għaliex ma marx għand il-kummissjoni tal-korruzzjoni qalilhom li hu kien qiegħed jibża' li jistgħu jagħmlulu bomba.

MR SPEAKER: Dan mhux point of order.

Jekk jogħġobkom inżommu l-ordni.

Kulħadd għandu ċans li jitkellem waqt id-dibattitu.

Il-Prim Ministru, ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, jekk l-Onor.

Dalli tkun trid tagħmel intervent, titlobni biex tagħmlu u jien niddikjara li nagħtiha l-permess.

M'għandhiex għalfejn toqgħod tagħmel point of order għax jekk se toqgħod tagħmel point of order nitlob ruling ħalli naraw jekk ikunx point of order.

(Interruzzjonijiet) Onor. Dalli, għidli li trid tagħmel intervent u jiena ngħidlek iva.

(Interruzzjonijiet) Le, is-serjeta' hekk titlob.

(Interruzzjonijiet) Le, irrid nagħtik il-permess jien.

La nkun qiegħed nitkellem jien u xi ħadd ikun irid jagħmel xi punt, irid jitlob il-permess lili.

Il-permess mingħandi jrid jieħdu.

Li kieku tkun qiegħda titkellem l- Onor. Dalli u jien inkun irrid ninterrompiha, allura rrid nitlob il-permess minn għandha.

Din hija xi ħaġa li tgħodd għat-tnejn li aħna.

Imma bħalissa hi trid titlob il-permess lili, u jien irrid nagħtiha l-permess.

Jekk ikun point of order ma rridx nagħti l-permess jien, pero' l-iSpeaker diġa' ta ruling li dak ma kienx point of order.

Sur President, ejja issa ħalli nkompli fuq il-liġi.

Naħseb li fuq il- paragrafu tal-whistle blowing irridu nitkellmu aktar.

Naħseb li hemm spazju biżżejjed sabiex wieħed jikkonsidra inizjattivi oħra f'dan is-sens.

U ladarba dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jestendi l-whistle blowing għas- settur pubbliku kollu, naħseb li dan huwa pass pożittiv u juri għal darb'oħra l-impenn tagħna sabiex naqbdu dak li jkun qiegħed isir ħażin u li nipproteġu lil dik il-persuna li tirraporta xi abbuż.

Ikun x'ikun u jkun min ikun, sakemm jirriżulta li l-akkużi huma validi, wieħed ikun jista' jinvestigahom.

Fl-opinjoni tiegħi f'dan l-abbozz ta' liġi hemm kapitlu ieħor importanti ħafna.

Dan il-kapitlu għandu x'jaqsam ma' l-aġenziji u jinsab taħt titolu 2 fl-artikolu 36 u l-oħrajn.

Issa għalfejn qegħdin nintroduċu din ta' l- aġenziji?

Ftit tas-snin ilu meta l-Ministru Louis Galea kien responsabbli mill-politika soċjali niftakar li kien welled konċett ġdid f'pajjiżna.

Kien welled l-Aġenzija Sedqa u mbagħad l-Aġenzija Appoġġ fil-qasam soċjali.

Naħseb li matul is-snin ilkoll kemm aħna rrealizzajna li din il-formola ta' l-aġenziji kienet waħda effiċjenti, li tipprovdi għal aktar flessibilita', li tilħaq targets ħafna iktar ambizzjużi u li taddatta ruħha għall-bidliet u l-pressjonijiet li jkun hemm f'dak iż-żmien partikolari.

Minn dawk iż- żmenijiet lil hawn twaqqfu aġenziji oħra, pero' l-unika aġenzija li għandha l-libsa legali hija l-aġenzija ta' l-avukat ġenerali.

Dik ingħatat b'liġi partikolari l-libsa uffiċjali ta' aġenzija.

Imma l-kumplament ta' l- aġenziji tagħna - mhux aġenziji biss imma anke fondazzjonijiet, bħalma hija l-Fondazzjoni għas-Servizzi Soċjali – għalkemm joperaw fis-settur pubbliku, jiġifieri taħt il-kappa tal-gvern, sal-lum ma kellhomx backbone legali, infrastruttura legali li fiha jkunu jistgħu joperaw.

Allura dan il-kapitlu partikolari qiegħed jintroduċi r-regolamenti li jkunu jistgħu jirregolaw dawn l-aġenziji.

Fost affarijiet oħra l-abbozz qed jaħseb biex aġenziji ġodda jkunu regolati minn fethim li jiddetermina l- budget u l-miri tax-xogħol ta' kull aġenzija, li jkunu taħt id-direzzjoni tal-ministru responsabbli u taħt is-sorveljanza tas-segretarju permanenti.

Din trid tkun ċara daqs il-kristall, jiġifieri aġenzija taqa' taħt ir- responsabbilta' u taħt it-tmexxija tal-ministru responsabbli minn dak id- dikasteru u allura tal-permanent secretary f'dak il-ministeru.

Allura dawn jaqgħu wkoll taħt il-kap taċ-ċivil li huwa s-segretarju permanenti ewlieni u dawn l-aġenziji jkunu soġġetti għall-verifika tal-kontijiet tagħhom ukoll.

Aħna jidhrilna li, ladarba kellna suċċess f'pajjiżna fil-forma ta' l- aġenziji, fejn għandna foundations inkunu nistgħu nikkonvertuhom għal fondazzjonijiet u għandna nimmiraw biex bil-mod il-mod nimxu lejn din id- direzzjoni.

Madanakollu ngħid li m'għandniex nagħmlu bidliet bl-għaġġla.

Il-liġi tagħti l-infrastruttura biex dan inkunu nistgħu nagħmluh, pero` mbagħad bil-għaqal nagħmlu t-trasformazzjoni skond iċ-ċirkostanzi u s- sitwazzjoni li nkunu qegħdin fiha.

Infatti l-uniku unit li qegħdin nagħmlu aġenzija skond il-liġi hija l-management efficiency unit fl-uffiċċju tal- prim ministru.

Qegħdin ngħidu li dak il-unit jista' jiġi konvertit f'aġenzija.

L-aħħar punt li xtaqt insemmi huwa li l-liġi tkopri mhux biss l-aġenziji u l-fondazzjonijiet imma qiegħda tindirizza wkoll il-kummissjonijiet u l- bordijiet li l-kwantita` kbira li hemm minnhom iġġib għajnejk wara widnejk.

Qegħdin ngħidu li l-liġi tkopri wkoll dawn l-entitajiet u allura b'żieda mad-dispożizzjonijiet li diġa` semmejna dwar il-valuri u l-kodiċi ta' etika li issa jkunu applikabbli, l-abbozz iqiegħed dawn l-entitajiet taħt is- sorveljanza tas-segretarji permanenti fid-diversi ministeri.

Allura bl- eċċezzjoni ta' dawk li huma stabbiliti fil-kostituzzjoni - il-kummissjoni elettorali, il-public service commission, dawk qed inħalluhom barra biex inkunu ċari, - il-kummissjonijiet u bordijiet l-oħrajn qegħdin inpoġġuhom kollha kemm huma taħt ir-responsabbilta` tas-segretarji permanenti biex ikun hemm linja ta' responsabbilta` minn fuq s'isfel ħalli kulħadd ikun jaf fejn hu qiegħed.

Sur President, hemm ħafna iżjed xi tgħid fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Nerġa' nirrepeti li jien ipprovajt biss nislet seba' aspetti partikolari ta' ċerta importanza minn din il-liġi.

Se nagħmlu biċċa xogħol li naħseb pajjiżna ilu jistenna.

Irridu nagħmluha bil-għaqal u b'mod kostruttiv.

Qegħdin nagħtu liġi li nistennew li tagħti lis-settur pubbliku dak li għandu bżonn biex ikun jista' jirrispondi għall-isfidi tal-lum u għall-isfidi ta' għada.

Allura trid tkun liġi li filwaqt li tirregola ma tkunx straightjacket.

Jiġifieri trid tippermetti li jkun settur pubbliku li jkun jista' jaġġusta ruħu għall-bżonnijiet u l-isfidi ta' żmenijiet partikolari.

Jien personalment kemm ilni midħla tal-politika, u allura viċin il-ħaddiema tal-gvern, irrid ngħid li kultant il-ħaddiema tal-gvern huma vittmi ta' kritika li hija inġusta u vittmi ta' perception li hija inġusta.

Hawn ħafna u ħafna ħaddiema tal-gvern li jaħdmu u jaħdmu b'ħilithom kollhom, b'dedikazzjoni, b'lealta`, b'impenn u b'sens ta' servizz lejn il-komunita` u lejn min jiġi bżonn is-servizz tagħhom.

Irrid ngħid li fl-esperjenza tiegħi l-maġġoranza kbira ta' nies li kelli x'naqsam magħhom dejjem kienu f'din il-kategorija.

Dejjem ammirajt lil min jiddedika sigħat twal biex jagħti servizz tajjeb.

Bħal kollox fil-ħajja jkun hemm min ma jilħaqx dawn l-istandards.

Imma jien li għandi background li għextu fis-settur privat ngħid li dan jeżisti anke fis-settur privat.

Jiġifieri kullimkien issib min ma jilħaqx il-livelli ta' ħaddieħor.

L-importanti - u din forsi t-tagħlima kbira li naħseb ilkoll kemm aħna ħadna tul is-snin li għaddew - hu li f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur pubbliku kollu sal-lum għexna mingħajr ma kellna liġi li tirregola dan kollu, imma l-esperjenza għallmitna li wasal iż-żmien li ċerti affarijiet nirregolarizzawhom, nilleġislaw fuqhom u niċċaraw aspetti li kienu forsi dubjużi jew kien hemm dibattitu fuqhom.

Wasal iż-żmien ukoll li ndaħħlu kontrolli aħjar jew iżjed jew ġodda milli kellna s'issa.

Wasal iż-żmien ukoll li dak li ilu jeżisti bħala ċivil, id- dipartimenti, kif ukoll dak li jeżisti bħala aġenziji u entitajiet tal- gvern, dak li aħna ngħidulu s-settur pubbliku in ġenerali, inġibuhom taħt ir-regoli li jikkontrollaw, li nkunu ċerti li l-affarijiet isiru b'iktar serjeta', b'iktar accountability u b'iktar trasparenza.

Dan hu l-iskop ta' din il-liġi, li naslu li nilħqu u nlaħħqu dawn it-tip ta' livelli.

Jien nittama li d-dibattitu f'dan il-parlament iwassalna biex dan li għandna hawn inkomplu ntejbuh.

Nagħlaq bil-ħsieb li bdejt bih li l-gvern huwa miftuħ beraħ għal suġġerimenti biex intejbu dan li għandna, mhux biex indgħajfu, imma biex intejbuh.

Allura s-suġġerimenti li jistgħu jiġu aħna nkunu lesti li nisimgħuhom u napprezzawhom u eventwalment, meta niġu għall- istadju tal-kumitat ta' din il-liġi, inkunu nistgħu nieħdu d-deċiżjonijiet dwar l-abbozz finali, dwar l-emendi li jkunu neċessarji, dwar dak li jidhrilna li jkun tajjeb li nintroduċu.

Għalhekk nawgura li dan id- dibattitu jgħinna biex fl-aħħar ikollna liġi li tkun tixraq lil pajjiżna, l- ewwel liġi fl-istorja ta' pajjiżna li tkun qed tirregola s-settur pubbliku kollu kemm hu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, il-bieraħ ġejt f'dan il-parlament ippreparata biex nitkellem u niffoka fuq din il-liġi li għandna quddiemna, imma kif smajt lill-Prim Ministru jitkellem biddilt il-pjan kollu.

Għaliex?

Għax ladarba l-Prim Ministru kien politiku jien ikolli nkun politika wkoll.

Il-Prim Ministru għoġbu jaqla' ta' 20 sena ilu.

Dan biex taraw f'liema stadju wasal dan il-gvern innovattiv, kreattiv u immaġinattiv li qed iħares 'il quddiem.

Suppost se nitkellmu fuq liġi - kif qed jgħidu huma forward looking - u hu ġie jitkellem fuq x'għamel il-partit Laburista 20 sena ilu.

Mela la se jkun hemm on record fid-dokumenti ta' dan il- parlament li l-Prim Ministru tkellem fuq x'għamel il-labour 20 sena ilu, jien, flok se nitkellem fuq din il-liġi se jkolli nwieġbu u nitkellem fuq dawn l-20 sena kemm ilu fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

Jiddispjaċini għal dawk il-ħaddiema taċ-ċivil li huma serji u ta' l-affari tagħhom li forsi qegħdin jisimgħu u li stennew affarijiet oħra, imma naturalment jifhmu wkoll li la l-Prim Ministru kien politiku, jien, li rrid inwieġeb lill-Prim Ministru, ikolli nkun politika bħalu.

Kulħadd jifhem li min jiġi jagħtik bl-ingwanti tal-boxing ma tistax tagħtih lura bl-ingwanti tal-bellus.

U l-bieraħ il-Prim Ministru attakka u allura jien se jkolli nattakka llum.

Bil-mod kif tkellem il-Prim Ministru l-bieraħ kompla jikkonfermali kemm ma kienx il-waqt li din il-liġi tersaq issa f'dan il- parlament.

Fejn ilna, nistennew ftit ieħor.

Għalfejn din l-għaġġla?!

Qegħdin lejliet elezzjoni.

Nerġa' ngħid li l-mod politiku li bih tkellem il- Prim Ministru l-bieraħ ikompli jikkonferma kemm m'huwiex il-waqt li tersaq din il-liġi fil-parlament.

Mhux għax m'għandniex bżonnha, imma għax il- mument sensittiv fil-ħajja politika ta' dan il-pajjiż m'huwiex tajjeb li jkollna din il-liġi fil-parlament.

U l-prova ta' kemm il-partit Nazzjonalista m'huwiex kapaċi to rise to the occasion tahielna l-prim ministru l-bieraħ meta b'mod politiku ġie hawnhekk jattakka, u issa jippretendi li aħna nimxu mal-liġi.

L-affarijiet mhux hekk!

Dan apparti l- affarijiet li qal il-Prim Ministru llum li għalija ħafna minnhom huma ċuċati.

Sur President, qalilna li waqqaf unit li tħuf ma' l-entitajiet tal-gvern biex jekk imorru over budget iwaqqfuhom.

Lanqas jistħi jgħid dawn l- affarijiet meta għandna sptar li mar over budget u over l-over budget u over over over l-over budget!

Dawn huma r-realtajiet ta' dan il-pajjiż.

Il-Prim Ministru qiegħed bis-solennita` kollha jiftaħar b'din il-unit li waqqaf li qiegħda tħuf ma' l-entitajiet tal-gvern biex jekk imorru over budget iwaqqfuhom, meta hemm entita` li qed tibni sptar li marret miljuni ta' miljuni ta' miljuni over budget.

Iddaħħakniex Sur Prim Ministru!

Dawn x'affarijiet huma?

Ejja nitkellmu bis-serjeta`!

Il-Prim Ministru qed jitkellem fuq il-korruzzjoni meta għandu rebus sħiħ ma' saqajh.

Għandu l- każ ta' l-ADT, tal-MMA, u Frank Portelli jgħid li l-isptar ta' Malta ġie jiswa iktar mill-isptar ta' Edinburgh meta bejn wieħed u ieħor huma ta' l- istess livell.

Imbagħad Tonio Fenech qallu li l-isptar ta' Edinburgh sar ta' kafkaf għax daħlilhom l-ilma kif għamlet ix-xita.

Alla jista' kollox, lanqas laħaq spiċċa l-kelma Tonio Fenech li ma daħalx qabda ilma fl-isptar f'Tal-Qroqq, li jiddispjaċini ngħid se jkollna nħallsu aħna għal din l- ineffiċjenza.

Din hi l-korruzzjoni!

Ma nafx kif il-Prim Ministru jiġi jitkellem fuq il-korruzzjoni - and he keeps a straight face - meta għandu dawn l-affarijiet kollha għaddejjin ma' saqajh u jgħid li qed qegħdin jieħdu azzjoni.

Kemm fil-każ ta' l-ADT, kemm f'dak tal-MMA kif ukoll ta' l-isptar, l- azzjoni dejjem ittieħdet għax kien hemm min kixef jew għax tkellimna aħna.

Il-Prim Ministru, qisu qaddis, ġie hawn u qalilna li issa qed jieħdu azzjoni.

Iddaħħakniex!

Ħadtu azzjoni għax kxifniekom meta sirna nafu x'inhu jiġri!

Jew inkella qalilna - lanqas temmen għax kultant ngħid li trid tkun verament kapaċi biex titkellem b'dan il-mod - li huwa skandaluż li jiġi attakkat min jikxef l-abbużi.

Imma kif jiġi jgħid dan id-diskors il-Prim Ministru meta nafu li taħtu l-permanent secretary Gauci Borda, li saffar is-suffara u kixef l-abbużi spiċċa biex telaq għax għamlulu ħajtu infern?!

Ħajtu miżerja għamlulu!

Imbagħad jiġi jgħidilna li skandaluż li jiġi attakkat min jikxef l-abbużi!

Mela tagħmlu skandli intom!

Gauci Borda was hounded out of office, u l-Prim Ministru jiġi jgħid li huwa skandaluż li jiġi attakkat min jikxef l-abbużi!

Allura qed jgħajjar skandaluż lill- gvern tiegħu stess minħabba l-korruzzjoni li għaddejja u li issa tielgħa f'wiċċ l-ilma għax qed nikxfuha.

U din li nafu biha, għax ovvjament dak li ma nafux bih ma nistgħux nitkellmu dwaru.

Il-Prim Ministru ġie jgħid li għandu unit li qiegħda tħuf biex tara li l- entitajiet ma jaqbżux il-budget meta għandu elf entita` li qabżu l-budget, l-akbar waħda l-isptar il-ġdid.

Allura jien bilfors ikolli nwieġbu u nitkellem fuq dawn l-affarijiet.

Jiena nammirah lill-Prim Ministru għall- kuraġġ u għall-marketing skills li għandu, sakemm jitkellem waħdu.

Għax dan bħal tar-reklami, jibdew jiftaħru bil-prodott u jgħidulek biex tixtrih u meta tixtrih issib li jkunu daħku bik.

Per eżempju, il-bieraħ il-Prim Ministru tkellem fuq l-effiċjenza fiċ-ċivil, fuq value for money, fuq flessibilita`, fuq kontabilita` u fuq trasparenza.

Kliem sabiħ, imma mbagħad f'daqqa waħda qal li lejliet l-elezzjoni ta' l-1987 - 20 sena ilu - il-gvern Laburista kien impjega 8,000 ruħ u huma kellhom jaraw x'se jagħmlu biex jassorbuhom.

Il-Prim Ministru qal li huma ma baqgħux idaħħlu mpjegati maċ-ċivil u li kienu bdew inaqqashom.

Issa ħalli ngħidlu kemm hu minnu li bdew inaqqashom.

Sur President, skond l-economic survey fl-1987 kien hemm 24,299 impjegat maċ-ċivil, fl-1990 kien hemm 26,324, fl-1991 kien hemm 28,002, fl-1992 kien hemm 30,452 u fl-1993 kien hemm 30,515.

Mela l-Prim Ministru qal li gvern Laburista għabba liċ-ċivil bi 8,000 impjegat żejda u kellu jara kif se jassorbihom u hu baqa' jżid fuqhom.

Issa dan suppost li hawnhekk ġejna biex nitkellmu fuq il-liġi u mhux fuq dawn l-affarijiet.

Imma jekk ma jitfgħux xi ħaġa li skond huma saret ħażin mill-gvern Laburista ma jkunux huma.

Hawnhekk il-Prim Ministru lanqas żamm l-istatus tiegħu meta ġie jitkellem b'dan il-mod.

Issa dan prim ministru mhux xi backbencher.

Ejja nkunu ftit serji!

Kif tiġi hawnhekk tattakka fuq xi ħaġa li saret 20 sena ilu meta inti komplejt tagħmel l-istess għax bqajt iżżid fuqhom!

Mela fejn kienet id-diffikulta' li kellek biex tassorbi lil dawn it-8000 ruħ meta itni komplejt iżżid fuqhom?!

Mela allura kellek bżonnhom la kompljet iżżid fuqhom!

Issa hawnhekk ikun tajjeb li wieħed ifakkar ukoll li fl-1996, qabel l- elezzjoni li rebaħ il-partit Laburista, kien hemm 30,561 impjegat maċ- ċivil.

Kemm domna fil-gvern aħna bejn l-1996 u l-1998 dawn naqqasnihom bi ftit - minn 30,561 niżżilniehom għal 30,533.

Meta tlaqna mill-gvern aħna fl-1998 kien hemm ftit inqas impjegati minn meta kien fil-gvern il-partit Nazzjonalista.

Jiġifieri llum żgur iċ-ċivil għandu iktar milli kellu fl- 1987, meta għamlu plejtu sħiħ għax qalu li daħħalna 8,000 impjegat żejda, u anke aktar minn meta spiċċa gvern Laburista fl-1998.

U dan apparti li ħafna mill-ħaddiema taċ-ċivil marru ma' l-entitajiet li ġew imwaqqfa.

Jiena m'għandix ħin noqgħod nidħol f'din il-kwestjoni fid-dettall, pero' kellek ħafna nies miċ-ċivil li emigraw f'dawn l-entitajiet, u dawn m'humiex inklużi hawnhekk għaliex qegħdin f'section għalihom.

Dan qed ngħidu biex nuri li l-ammont ta' nies li jieħdu l-paga mis-settur pubbliku huwa ħafna ikbar minn dawn il-figuri li qegħdin insemmu.

Jiġifieri mhux talli d-darbtejn il-gvern Laburista ħalla inqas nies fiċ-ċivil milli qatt kien hemm taħt il-gvern nazzjonalista, talli m'aħniex qegħdin ngħoddu lil dawk in-nies li kienu fid-dipartimenti u issa qegħdin f'dawn l- entitajiet.

Mela l-Prim Ministru ġie hawnhekk jitkellem fuq għoxrin sena ilu u qal li aħna poġġejna 8,000 ruħ żejda fiċ-ċivil meta fil-fatt kienu gvernijiet Nazzjonalista li dejjem komplew iżidu l-eluf.

Jiena vera jiddispjaċini li għandna prim ministru li jiġi hawnhekk, keeping a straight face, u jgħid dawn l-affarijiet.

Jien qed nikkonfrontah bid-dokumenti ta' l- economic survey.

Dawn qegħdin hemmhekk u kulħadd jista' jarahom.

M'hijiex serjeta' tal-Prim Ministru li jiġi hawnhekk u jgħid dawn l-affarijiet.

U nerġa' ngħid li bilfors kelli nwieġbu.

Fost ħafna affarijiet oħra, il-Prim Ministru l-bieraħ semma lill-ombudsman.

Sur President, kif tiġi ssemmi l-ombudsman meta qed nitkellemu fuq effiċjenza, kontabilita' u trasparenza jekk meta l-ombudsman Joe Sammut kkritika l-proċess ta' l-eżerċizzju ta' promozzjonijiet fil-Forzi Armati ta' Malta dawn ħarġu jattakkawh?!

Mela nsejtu kemm attakkajtuh lil Joe Sammut meta qal li l-eżerċizzju tal-promozzjonijiet fil-Forzi Armati huwa korrott?!

Kien qal li l-korruzzjoni diffiċli biex tiddefeniha, imma kellu każijiet fejn individwu jkun ġab 400 points, imbagħad jiġi appuntat xi ħadd b'inqas marki minnu.

Għax l-ombudsman qal hekk, tan-naħa l-oħra spiċċaw attakkawh.

Issa llum ġie l-Prim Ministru u qal li huwa skandaluż li min jikxef l-abbużi jiġi attakkat.

Dażgur li huwa skandaluż!

Imma hekk għamiltu intom!

Insejtu kemm attakkajtuh lill-ombudsman?!

Sur President, hemm każ ieħor fejn l-ombudsman - u din qiegħda on record fil-kotba tiegħu – kien qal li għandu evidenza li l-Air Malta, il-linja nazzjonali ta' Malta, tqabbdu summer workers fuq political considerations.

Xi tfisser din?

Li biex tidħol fl-Air Malta trid tkun nazzjonalista.

Kemm qalu li l-Air Malta se tispiċċa!

Kemm kienu qalu li din hi għasafar taċ- ċomb!

Taf x'naf ngħid li l-Air Malta taħt il-partit Laburista dejjem għamlet il-profitti, mxiet 'il quddiem u ħaddmet in-nies u kif daħlu n- nazzjonalisti imlewha bid-dejn u kissruha.

Imma mbagħad għall-jobs lin- nazzjonalisti jdaħħlu.

Sur President, din hi l-kontabilita', l-effiċjenza u t-trasparenza.

L-ombudsman hawnhekk qed jgħid: "I have evidence that Air Malta, the national airline, employed summer workers on political considerations".

Kemm kienu għajruh għaliex kixef dak li kien qed jiġri!

Dan huwa skandlu, u dan qalu l-istess Prim Ministru meta qal li huwa skandaluż li jiġi attakkat min qed jikxef l-abbużi.

Sur President, il-Prim Ministru semma wkoll il-public accounts committee.

Jien qiegħda membru fuq dan il-kumitat u hemmhekk suppost ikollna t- trasparenza u l-accountability.

Fejn huma t-trasparenza u l-accountability?

Fil-każ tal-ħneżrijiet ta' Richard Muscat, dak li kien jaqbad u jixtri l- air tickets mingħand it-travel agency tal-partit Nazzjonalista mingħajr quotations?!

Dan xtara sufani, purtieri, għamara u lanqas naf x'ma xtarax u mbagħad marru jbigħuhom bix-xejn.

Ma rridx nidħol f'dan il-każ, imma għax l- awditur ġenerali investiga dan il-każ x'għamlu?

Investigaw lill-awditur!

Austin Gatt qal li issa se jressaq lill-awditur għall-investigazzjoni.

U dan meta kien hemm dawn il-ħneżrijiet kollha.

Imbagħad jiġi l-Prim Ministru hawnhekk u jgħidilna li għandna l-PAC.

Ejja ngħidu kollox dwar x'inhu l- PAC.

Fit-teorija sabiħ u tajjeb, imma mbagħad fih hemm trasparenza u accountability?

Mela għax l-awditur ġenerali kixef u investiga qalulu li issa se jinvestigaw lilu!

Huwa skandaluż, qal il-Prim Ministru, li jiġi attakkat min jikxef u min jinvestiga l-abbużi.

Dażgur li huwa skandaluż!

U intom qed tagħmlu l-iskandli, Sur Prim Ministru!

Il-Prim Ministru l-bieraħ semma wkoll il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni.

Nafu aħna li kellna prim ministru li ma tax kas tad-deċiżjonijiet li ttieħdu minn din il-kummissjoni?!

Tafuha din?!

Din qiegħda on record!

Dr. Fenech Adami bħala prim ministru, meta dehrlu ma tax kas din il- kummissjoni.

Hawnhekk nista' nsemmi wkoll dak li qal Dr. Frank Portelli fuq programm tal-PBS dwar l-isptar Mater Dei, meta qal li hu konvint li m'hemmx value for money, u allura d-differenza fil-flus bilfors għebet x'imkien.

La inti m'intix se tieħu l-valur tagħhom bilfors li għebet x'imkien.

Din hi l-korruzzjoni u mhux billi issa noqogħdu ngħidu li tkellimna miegħu u ħafna minn dan.

Xi tridu tagħmlu issa?!

La tkellem bilfors ikollkom titkellmu miegħu!

Fuq il-PBS li huwa l-istazzjon nazzjonali qal li kien hemm korruzzjoni fl-ammont ta' commissions li ngħataw down the line u li dan kien applikat kullimkien.

Meta l- preżentatur qallu biex jagħti evidenza fuq dak li kien qed jgħid, Frank Portelli mill-ewwel semmielu l-każ ta' dak li kien ġie offrut commission kbira u issa spiċċa l-ħabs.

Huwa importanti li ngħidu kollox u mhux imbilli jiġi l-Prim Minsitru u joqgħod jgħid li huwa skandaluż li jiġi attakkat min qed jikxef l-abbużi.

Meta Frank Portelli ġie mistoqsi għaliex ma jmurx jirrapporta għand il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni u għand il-pulizija, mill-ewwel qal li ma jagħmilx hekk għaliex jibża' li jagħmlulu xi bomba.

Issa ma rridux ninsew li dan il-gvern fl-20 punt tiegħu kien wiegħed li kulħadd kien se jgħix f'daru bla biża' u li l- korruzzjoni kienet se titneħħa bl-għeruq u x-xniexel!

Qed insemmi dawn l- affarijiet għaliex il-Prim Ministru għoġbu jsemmi ta' 20 sena ilu.

Frank Portelli ta d-dettalji ta' l-affarijiet u mbagħad jiġi l-Prim Ministru hawnhekk jiftaħar bl-ombudsman, bil-PAC u bil-kummissjoni kontra l- korruzzjoni!

Il-bieraħ il-Prim Ministru tkellem fuq ħafna affarijiet oħra u semma wkoll l-whistle blowing.

Jiena ngħid li din hija whistle blowing meħjuta.

Aħna fid-dokument tagħna dwar l-amminstrazzjoni pubblika ilna iktar minn sena li ddikjarajna li se nagħmlu l-whistle blower act u qegħdin nimxu fuq il- public disclosure act ta' l-Ingilterra u qegħdin naraw ukoll liġijiet oħra serji bħalma huma l-liġijiet ta' l-Iskandinavja li huma inqas komplikati u iktar effiċjenti.

Jiġifieri qegħdin nippreparaw liġi bis-serjeta' u mhux xi tmien linji jew parti minn liġi oħra.

Sur President, jiena se ngħid x'wassalhom li f'daqqa waħda bdew jitkellmu fuq il-whistle blower act li fil-fatt m'hi whistle blower act xejn.

Il-Prim Ministru skanta u beda jgħid li huwa ħażin li jaqlagħha min isaffar is-suffara.

U jiena se nfakkar lill-Prim Ministru kemm hawn min qalagħha għaliex saffar is- suffara.

Se nibda bil-każ tas-Sur J R Aquilina li għax kien tkellem fuq il- każ ta' l-iskema ta' l-awżiljari kienu neħħewh mill-ETC.

Kulħadd jiftakru lil Edward Gauci Borda li għax irrapporta abbużi fit-tmexxija taċ-ċentru nazzjonali ta' l-akwakultura fit-Torri San Luċjan tneħħa minn segretarju permanenti fil-ministeru tal-biedja.

Dawn spiċċaw ħażin għax saffru s- suffara.

Spiċċa ħażin ukoll is-Sur Albert Ferrante li kien CEO tal- fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada li kien irrapporta li kienu qed joħorġu numru esaġerat ta' direct orders minn din il-fondazzjoni.

B'kumbinazzjoni kemm is-Sur J R Aquilina u kif ukoll is-Sur Albert Ferrante jaqgħu taħt il-ministeru ta' Louis Galea, li qiegħed hawnhekk.

U tajjeb ngħidu li ħafna minn dawk li marru tajjeb kienu mid-distrett tal-Ministru Galea.

Il-Prim Ministru fakkarna f'20 sena ilu, pero' jien qed infakkru f' każijiet iktar reċenti.

Nerġa' ngħid li t-8,000 impjegat li semma huma komplew iżidu fuqhom.

Jiġifieri ma nafx għalfejn qed jiskanta l-Prim Ministru meta huma komplew iżidu fuqhom!

Insemmi wkoll l-awditur intern tal-MEPA, is-Sur Joe Falzon, li għax tkellem fuq il-ħneżrijiet li hemm fil-MEPA ħallewh bla riżorsi biex jiffunzjona u lanqas jista' jaħdem.

Dan huwa l-mod fin u pulit kif ġie ttrattat biex hu ma jkunx jista' jkompli jaħdem.

Tkellmu miegħu u taraw kif ħallewh bla riżorsi għax beda jaqla' l-ħama tal-MEPA.

Insemmi wkoll lil Philip Rizzo, direttur ġenerali tal-FMSS, li qalagħha għaliex kixef u fil-qorti qal: Ikollok tirriżenja int minflok lil min kxift li qed jisraq.

Min irid jista' jmur iġib it-transcript rigward l-isptar.

Qed insemmi l-ismijiet għax dawn l-affarijiet qegħdin kollha on record.

Sur President, jiena ma nistax nippermetti li jiġi l-Prim Ministru f'dan il- Parlament u joqgħod jilgħabha tal-qaddis u jgħid li hija għarukaża u huwa skandaluż li jiġi attakkat min qed jikxef l-abbużi meta għaddejjin dawn l- affarijiet kollha!

Jiena semmejtlu l-ismijiet.

U min jaf kemm daħak Philip Rizzo jekk sema' l-Prim Mnistru jitkellem illejla u jgħid li huwa skandaluż li jiġi attakkat min jikxef l-abbużi.

Dan qal fil-qorti li jkollok tirriżenja int minflok min inkifex li qed jisraq.

Imbagħad jiġu jitkellmu fuq il-whistle blowing!

Tifhimhom dawn l-affarijiet?!

Dan mhux whistle blowing għamel?!

Imma kellu jirriżenja għax kixef lil min qed jisraq!

Mela aħna qegħdin hawnhekk biex noqogħdu ngħidu l-kliem kbir u ma nkunux nafu x'qegħdin ngħidu?

Il-Prim Ministru tkellem fuq l-effiċjenza u fuq l-accountability.

U hawn nixtieq ngħidlu xi ħaġa fuq l-accountability ta' l-isptar.

Mhux se ngħidlu x'għidna aħna għax il-ġimgħa l-oħra kien hawn xi ħadd skifuż f'din il-Kamra u qal li tal-labour qed jieħdu pjaċir għax daħal l-ilma fl-isptar!

Kif nistgħu nieħdu pjaċir b'dawn l-affarijiet meta l-ineffiċjenza tagħkom irid iħallas għaliha l-poplu Malti?!

X'hemm x'tieħu gost?!

Mhux se ngħid x'qed ngħidu aħna li ma jkunx hawn xi skifuż ieħor hawn ġew u jiġi jagħmel xi kumment ta' din ix-xorta.

Imma se ngħid x'qal - u se nikkwotah eżatt – il-Perit Michael Falzon, ex ministru Nazzjonalista fuq il-mod ta' kif saru l-affarijiet fl-isptar:

"Il-gvern post 1998 ..."

- jiġifieri ta' wara l-1998 li kien gvern Nazzjonalista -

"ma kienx sod biżżejjed ma' Skanska u għamlilhom kuntratt cost plus ..."

Dan x'ifisser?

Jiġifieri inti tara kemm tonfoq u jien nagħtik persentaġġ fuq kemm tonfoq b'tali mod li meta tiġi tagħmel il-persentaġġ cost plus.....

Allura lill-kuntrattur trid tikkontrollah b'mod inkredibbli għax iktar ma jdum iktar se jitla' l-kont.

Minħabba dawn iċ-ċirkostanzi wasalna f'pożizzjoni li għandna sptar li meta se jispiċċa ma nafux u kemm se jiswa ma nafux.

Ma rridux ninsew li skond dak li kien jiġi rapportat fil- gazzetti u dak li kienu juru d-dokumenti, dan l-isptar kellu jinfetaħ fl- 2003, erba' snin ilu.

Jiġifieri l-ex ministru nazzjonalista għandu raġun jgħid li meta tagħmel il-kuntratt cost plus, la tkun taf meta se jispiċċa u lanqas kemm se jiswa.

Allura fejn huma l-effiċjenza, it-trasparenza u l- kontabilta' li jiġi jitkellem fuqhom il-Prim Ministru?!

Sur President, nerġa' ngħid li jien qed noqgħod attenta li ngħid x'qalu nies b'sentimenti nazzjonalisti stess ħalli ma jerġax jiġi xi wieħed hawn ġew u jgħaddi xi kumment kif għadda.

Allavolja lanqas imissni nagħti kasu għax min jasal biex jgħaddulu dawn l-affarijiet minn moħħu huwa verament miskin.

Qed ngħid l-affarijiet kif qaluhom nies nazzjonalisti.

Naħseb li dan l-ex ministru, nazzjonalist għadu.

Sur President, trid tara d-dewmien esaġerat imbagħad fil-kontest ta' l- ispiża li issa laħqet 'l fuq minn Lm0.25 biljun, proprju minħabba din d- deċiżjoni żbaljata li jsir kuntratt cost plus.

Jiena hekk fhimt li qed jgħid.

Il-kuntrattur għandu kull interess li jkabbar l-ispiża biex is- somma li jieħu bħala persentaġġ tkun akbar.

Jiġifieri tifhem għalfejn kien hemm dan id-dewmien u għax ix-xogħol dejjem baqa' jiżdied, għax il- kuntrattur kien jaqbillu.

Issa l-kuntrattur m'huwiex xi fidil u ma jaċċettax li jagħmlulu l-kuntratt cost plus għax ikun se jmur ħażin il- poplu!

Jekk il-gvern innegozja miegħu kuntratt cost plus u tahulu fuq platt tal-fidda, il-kuntrattur m'huwiex iblah u mhux se jgħidlu le.

Jiġifieri l-ex ministru nazzjonalista qed jattribwixxi l-fatt li parti mir- raġuni li l-isptar dam daqshekk ma tlesta u l-ispiża splodiet b'dan il-mod hija li lill-kuntrattur għamlulu dan il-kuntratt cost plus.

Fuq l-RTK l-istess ex ministru nazzjonalista qal li l-gvern ma kienx sod biżżejjed fin-negozjati ta' dan il-kuntratt ma' Skanska li spiċċaw ħaduh kompletament mil-lat ta' żmien biex jibnu u anke bħala kontroll fuq in-nefqa li splodiet m'għola s-smewwiet.

Dan qed jgħidilhom li l-gvern m'huwiex negozjatur tajjeb.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Deguara jitkellem u jibgħat l-full colour brochure fid-djar tan-nies!

Il-bieraħ kont għand familja u qaluli li ma kellux għalfejn jibgħat dan il-brochure għax dan l-isptar aħna ħallasna għalih.

Ma nefqux biżżejjed miljuni fl-isptar!

Kien hemm għalfejn joqgħod jibgħat il-full colour brochure?!

Ma naħsibx li l-isptar għandu bżonn xi reklam għax jekk nikser saqajja naf li bilfors l-isptar irrid immur.

Fil- fatt lil din il-familja jiena għidtilhom li din hija l-kampanja elettorali tal-partit Nazzjonalista li qed issir minn fuq daharna wkoll.

Dawn huma affarijiet moqżieża li toqgħod tibgħat f'kull household full colour brochure biex tirreklama l-isptar wara dawk il-miljuni li ntnefqu.

L- isptar m'għandux bżonn reklam għaliex dan m'huwiex xi holiday complex fejn trid tagħżel jekk tridx tmur f'wieħed jew f'ieħor.

Naħseb li l-isptar huwa l-uniku post li m'għandux bżonn reklami għax jekk timrad bilfors ikollok tmur l-isptar.

Jiġifieri dawn huma l-ħneżrijiet li qed jiġru f'dan il-pajjiż.

Ma kienx biżżejjed, kif qalhom l-ex ministru Falzon, li ma kenux sodi fin-negozjati tal-kuntratt ma' Skanska li spiċċaw ħaduh kompletament kemm mil-lat ta' żmien biex jibnu għax ilhom 17-il sena issa u kif ukoll mil-lat ta' kontroll tan-nefqa li splodiet.

Suppost l-ewwel fażi nfetħet fl-2003 u mbagħad biex jitfgħu l-bżar fl-għajnejn jiġu jibagħtu dan il-full colour brochure fid-djar.

In-nies huma disgustati b'dawn l-affarijiet.

Jiena ma nistax nifhem kif il-Prim Ministru jiġi jitkellem fuq l-effiċjenza meta mbagħad issib xi familja li tkun qiegħda fuq is-social security u jaqtgħulha kollox, u sakemm jiċċekkjaw u jsibu li ma kellhomx raġun dik il-familja lanqas ikollha x'tiekol.

Jew inkella ikun hemm xi ħaddiem li jaqtgħuh mir-reġistrar biex jgħidu li għandna inqas nies li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol milli fil-fatt għandna, u sakemm jappella biex juri li kellhom tort jagħmel xi sitt xhur ma jidhirx fuq ir-reġistrar!

Sur President, jiena kelli nwieġeb għal dak li qal l-Prim Ministru, imma rrid nagħti daqsxejn background fuq din il-liġi.

Fl-1995 l-ex Prim Ministru Eddie Fenech Adami kien talab biex issir liġi għall- amministrazzjoni pubblika u fil-kampanja elettorali ta' l-1996 kien qal li jrid din il-liġi biex jagħti d-drittijiet lill-ħaddiema.

Pero' meta reġa' tela' fil-gvern fl-1998 qatt ma ressaqha minkejja li kellu żewġ abbozzi, wieħed kien magħmul mill-MSU u l-ieħor magħmul minn Godfrey Pirotta u Edward Warrington.

Fl-2003 reġgħu ħarġu b'white paper oħra għas-settur pubbliku u reġgħu waqfu hemmhekk.

Ma rridux ninsew li l-partit Nazzjonalista ilu jitkellem fuq riformi fis-settur pubbliku sa minn mindu tela' fil-gvern fl-1987.

Għalhekk nistaqsi: Kemm hija etika politika li tressaq liġi bħal din lejliet elezzjoni?

Il-liġi għandha ssir bis-serjeta' wara l-elezzjoni.

Hemm bżonn ta' studju bis-serjeta' għax jidher li din il-liġi minflok se tgħin liċ-ċivil jiżviluppa aktar se tfixklu.

Sur President, irrid infakkar li meta fl-1998 aħna ġejna biex nappuntaw kap taċ-ċivil peress li konna sejrin għall-elezzjoni ħassejna li ma kienx ġust li ngħabbu amministrazzjoni ġdida - jekk din tinbidel u ma tkunx labour administration - b'persuna daqshekk importanti fis-settur pubbliku.

Fil-fatt konna appuntajnieh bi ftehim short-term, soġġett għall- approvazzjoni ta' gvern ġdid.

L-affarijiet għandhom isiru b'dan il-mod u mhux kif qed isiru issa, li liġi bħal din titressaq lejliet l-elezzjoni wara li ilhom is-snin ikaxkru saqajhom.

L-ewwel ikkummissjonaw lill-MSU, imbagħad qabbdu lil Pirotta u lil Warrington u mbagħad ħarġu white paper!

Din m'hijiex serjeta'.

Aħna biex sempliċiment appuntajna kap taċ-ċivil għamilnihielu ċara li jekk inkunu aħna fil-gvern ikompli imma jekk ma nkunux aħna jiddeċiedi l-gvern li jidħol.

Imma llum qed naraw li aktar ma tersaq l-elezzjoni iktar qed jiġri bil-maqlub taħt il-gvern Nazzjonalista.

Qed jingħataw promozzjonijiet, appointments u impjiegi ġodda fis-settur pubbliku li jistgħu jaġevolaw lill-gvern u qed jingħataw kuntratti lil suppliers favoriti.

L-intenzjoni tagħhom hija li jorbtulna idejna hekk kif nidħlu fil-gvern.

Sur President, irrid insemmi wkoll il-kuntratt fit-tul illi jkopri s- supply tal-computer hardware fis-settur pubbliku.

Hawnhekk il-gvern qed jidħol f'xi ħaġa biex jorbot lill-gvern ta' warajh u dawn l-affarijiet ma jirriflettux serjeta'.

Kuntratt fit-tul tagħmlu lejliet l-elezzjoni?!

Aħna nafu x'sibna meta saru l-kuntratti tal-vapuri tal-Gozo Channel!

Huwa veru każ fejn history repeats itself.

Qegħdin jingħataw promozzjonijiet fl-ogħla strutturi taċ-ċivil u anke fl-armata.

Dan huwa inaċċettabbli lejliet elezzjoni u għalhekk qed ngħid li dawn l-affarijiet huma kollha parti mill-pjan tal-gvern biex jorbot lill-gvern ta' warajh.

L-istess ħaġa m'huwiex aċċettabbli li wara dawn is-snin kollha din il-liġi titressaq lejliet elezzjoni, speċjalment fil-kontest ta' kif qed isiru l-affarijiet f'dan il-qasam.

Din il-liġi tbeżżagħni iktar meta naf li ġejja minn gvern li għandu ministru fil-kabinett – jien se nsemmi wieħed, jista' jkun li hemm oħrajn - li ddikjara pubblikament, u qiegħda on record, li ċ-ċivil jeħtieġ li jkun politiċizzat biex jimxi, u minn gvern li għandu track record ta' każijiet fejn iċ-ċivil intuża għal għanijiet politiċi.

Sur President, jien se nikkwota dak li qal Austin Gatt li llum huwa ministru, meta kien segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista, fil- kunsill ġenerali ta' l-1989.

Dan kien qal hekk:

"Id-direzzjoni taċ-ċivil trid tkun politika u l-ogħla appointments iridu jkunu politiċi.

Dawk appuntati jibqgħu fil-post tagħhom sakemm il-gvern li jappuntahom jispiċċa.

Hija ħrafa li ċ-ċivil huwa indipendenti u li huwa leali u jservi lil kull gvern.".

Jiġifieri fil-kabinett, minn fejn ġejja din il-liġi, għandek ministru importanti – mhux qed ngħidu xi backbencher – illi bid-dikjarar qal illi d-direzzjoni li għandu jkollu ċ-ċivil trid ikun waħda politika u l-ogħla appointments - jiġifieri tal-permanent secretaries, tad-directors general u appointments f'dawk il-livelli jridu jkunu politiċi.

Il-Ministru Austin Gatt kien qal li hija ħrafa li ċ-ċivil huwa indipendenti u li l-ħaddiema taċ-ċivil huma leali u jservu lil kull gvern.

Din kienet dikjarata fil- kunsill ġenerali tal-partit Nazzjonalista u rapportata fil-gazzetta tal- partit Nazzjonalista "In-Nazzjon" u l-ebda prim ministru jew viċi prim ministru qatt ma ħareġ jgħid li ma jaqbilx mad-dikjarazzjoni ta' Austin Gatt jew li jemmen fin-newtralita' taċ-ċivil u li l-affarijiet iridu jibqgħu sejrin anke jekk jinbidel il-gvern.

Għalkemm fuq l-aġenda kellna li se niddiskutu din il-liġi, pero' ma naħsibx li l-Prim Ministru jippretendi li ma nwieġbuhx meta beda jitkellem fuq dawn l-affarijiet, iktar u iktar meta din il-liġi ġejja mingħand gvern li fost il-ministri ewlenin tiegħu għandu persuna li temmen dawn l- affarijiet.

Fil-fatt dak li kien qal Austin Gatt fil-konferenza ġenerali tal-partit Nazzjonalista fl-1989 twettaq u aktar tard se nagħti l-provi ta' kif ġara dak li qal Austin Gatt.

U huma jafuhom dawn l-affarijiet għaliex meta titkellem man-nies jirrakkontawlek l-esperjenzi tagħhom, pero' jiena issa se ngħidilhom bil-miktub kif imxew b'dan il-mod.

Sur President, kif kont qed ngħid qabel, dan il-whistle blower act m'hu xejn għajr att vag b'żewġ klawsoli.

Waħda mill-klawsoli titkellem fuq ir- rappurtar tal-ksur tal-kodiċi ta' etika ta' xi impjegat.

Dan ifisser li lill-ministru ma tistax tirrapportah?

Allura jekk jirrapporta lill-Prim Ministru jew xi Ministru, ma tapplikax għalih il-whistle blower act?

Mela ma jistax isaffarha s-suffara għax m'huwiex protett.

Imbagħad fi klawsola 2 jingħad li jingħata rapport lill-Prim Ministru fejn jingħata parir ta' regress mill-Prim Ministru lill-vittma.

L-esperjenza għallmitna li l-Prim Ministru mhux dejjem jagħti protezzjoni għax ġieli ma tax kas ta' deċiżjonijiet ta' din ix-xorta, pero' m'għandix ċans noqgħod nidħol fihom hawnhekk.

Insemmi biss il-każ ta' Gauci Borda li għaliex żvela li l- affarijiet ma kenux qegħdin isiru sewwa he was hounded out of office.

U meta taqra t-tieni klawsola tasal għall-konklużjoni li l-impjegat m'huwiex protett jekk f'dak li qed jirrapporta jmiss ministru jew segretarjat privat ta' ministru, għax finalment huwa l-ministru li jiddeċiedi - skond dan l-abbozz - x'miżuri jittieħdu u mhux xi kummissjoni indipendenti.

S'issa dak li għandna hawnhekk.

Allura la qegħdin fiż-żifna għax ma niddiskutux riforma tal-kummissjoni għas-servizz pubbliku qabel il-liġi?

Il-kodiċi ta' etika li qed jiġi ppreżentat japplika għas-segretarjati privati tal-ministri?

Allura kif nistgħu neħduhom bis-serjeta' issa dawn l-affarijiet meta diġa' kellna każijiet fejn ħadd ma ta kas?

Qed jgħidu li l-kodiċi ta' etika tapplika għas-segretarjati privati.

Issa aħna diġa' għandna kodiċi ta' etika.

Kif nistgħu neħduh bis-serjeta' lil dan il-gvern meta kellna każijiet fejn inkisret din il-kodiċi ta' etika u ħadd ma ta kas?!

Qed tissemma l-merit commission, pero' ma qalulna xejn kif se jsiru l-appointments.

X'inhuma l-kriterji ta' din il-merit commission?

X'tagħmel din il-merit commission meta jkun hemm xi kariga tailor-made għal xi uffiċjal?

Sur President, nafu li mhux kariga jew tnejn kellna tailor-made għal xi uffiċjali!

U dawn l-affarijiet saru u qisu ma ġara xejn.

Kif jista' jkollna fiduċja fil-merit commission jekk nafu li kemm-il darba kellna esperjenza ta' jobs li jiġu mfassla tailor-made għal ċerti persuni?

X'se tagħmel il-merit commission jekk immur jiena bħala ministru u ngħidilha li rrid wieħed b'għajnejh blu, xagħru sewda u mnieħru żgħir?

Naħseb li l- merit commission tgħidli: Għandek lil dan għax wieħed hawn li għandu dawn id-doni.

Imma jiena nkun ħadt ħsieb minn qabel li dak li tlabt naf li qiegħed għand din il-persuna biss.

Din il-persuna jista' ma jkollhiex merit imma jiena bħala ministru jew prim ministru lilha nkun irrid.

Allura nfassal kif irrid u nara li m'hemmx ħaddieħor li għandu dawk id-doni li għandha l-persuna li nkun irrid jiena.

L-affarijiet għandna ngħiduhom kif inhuma u mhux ngħidu ħafna diskors fuq merit commission, għax min ma jgħaddix mill-bieb jgħaddi mit-tieqa!

Jiena qed ngħid dawn l-affarijiet mill-esperjenza, Sur President, għax nafu li kellna nies li għamlu l-eżamijiet, marru għall-interviews u weħlu fl- interviews, għax fuq l-interview kien hemm iktar marki milli kien hemm fuq il-kapaċitajiet li dak li jkun ikun wera fl-eżami!

Fl-interview mhux jekk taf jew ma tafx bħal meta fl-eżami għandek xi ħaġa jew tafha jew ma tafhiex, jew qed tagħmel kritikta tajba tas-suġġett jew m'intix.

Hemmhekk, jiena li qed nikkorreġi l-karta tiegħek nista' ngħid din ħaqqa 80 marka jew 50 marka.

Imma mill-interview soġġettiva.

Mela kif l-interview carries more marks mill-eżami!

Imbagħad niġu nitkellmu fuq il-merit commission!

Nerġa' ngħid li jiena naf nies li kkompetew imma meta waslu fit-tarf għamlulhom affarijiet illi wieħed jew waħda biss kellha.

L-Onor.

Brincat irid jagħti eżempju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, bil-permess ta' l-Onor.

Dalli

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Kien hemm waħda li waqt l-interview staqsewha fuq leħinha.

MR SPEAKER: Grazzi.

Tkompli l-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: L-Onor.

Brincat qed jillustra l-punt tiegħi - jiena naf li huwa interessat ħafna is-servizz pubbliku - imma dawn huma affarijiet li niltaqgħu magħhom kuljum!

Sur President, jiena nerġa' ngħid li din m'hi whistle blower act xejn.

Meta semmiha Dr Frank Portelli, il- Prim Ministru qallu li m'hemmx pjan għall-whistle blower act.

Wara li kien hemm reazzjoni min-nies u mill-media u l-ġurnalisti bdew jagħfsu fil- gazzetti bdew jippanikkjaw u raw kif se jagħmlu u bdew jirriferu għal dawn it-tmien linji li hemm f'din il-liġi u bdew jgħidu li għandna l- whistle blower act.

Kif tista' ssejħilha whistle blower act meta lanqas titkellem fuq x'inhuma kriterji, merits u dan kollu!

Ma nidħkux bin-nies!

Dawn kellhom il-liġi ta' l-amministrazzjoni pubblika u mingħajr m'huma qed jgħidu li din hija sempliċement tmien linji li tagħti protezzjoni lil min isaffar is-suffara, dawruha f'li għandna whistle blower act.

Sur President, ta' min isemmi hawnhekk li meta fl-1994 Dr. Fenech Adami kien bagħat għal Dr. Mizzi u talbu biex jabbozzalu public service act - issa din hija xi ħaġa li nafha jien, hemm dokumentazzjoni dwarha pero' jistgħu jikkonfermawha nies oħrajn - ma kienx għamilha għaliex meta qalulu x'irid, qalilhom: M'hemmx għalfejn nagħmlilkom liġi għax dak li tridu nista' niġbru f'sentenza waħda.

U din kienet li kull civil servant jobdi kull ordni tal-ministru.

U din timxi u torbot ma' dak li kien qal l-Onor.

Austin Gatt li ċ-ċivil irid ikun politiċizzat u hija ħrafa li ċ-ċivil ma jkunx politiċizzat.

Dr. Edgar Mizzi qalilhom li l-liġi taċ-ċivil jagħmililhom f'sentenza waħda: Kull civil servant jobdi kull ordni tal- ministru.

Wara kienu qabdu lill-MSU biex jagħmel abbozz u għamluh.

Imbagħad qabdu lil Godfrey Pirotta u lil Edward Warrington u dawn ħadu l- istess impressjoni ta' Dr. Mizzi meta qalulhom x'iridu.

Fl-2003 reġgħu ppreżentaw white paper dwar is-settur pubbliku u reġgħu għaddew erba' snin biex ħarġu dan l-abbozz ta' liġi, jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq 12-il sena sħaħ.

Kif għidt fil-bidu, il-partit Laburista kien ilu iktar minn sena li poġġa fid-dokument tiegħu li l-whistle blower act se jkun fil-programm elettorali tiegħu u għidt li qegħdin naħdmu fuq abbozz ta' liġi bis-serjeta' u mhux xi abbozz ta' liġi bi tmien linji.

Il-Prim Ministru beda jitkellem fuq affarijiet li ġraw 20 sena ilu.

Jekk meta 20 sena ilu l-partit Laburista kien daħħal 8,000 ħaddiem maċ-ċivil kienet saret xi ħaġa ħażina - ħalli nkejjel bir-riga tal-Prim Ministru - u int komplejt iżżidhom over the years, allura inti ma kontx qed tagħmel ħażin ukoll?!

Jew inkella jiġi jgħid li allaħares ikun attakkat min jagħmel l-akkuża!

Il-gvern Nazzjonalista għandu track record ta' kemm spiċċaw nies għax kixfu l-korruzzjoni.

Allura kif tgħidu li allaħares ikun attakkat min jikxef il-korruzjzoni?!

La l-Prim Minsitru għoġbu jkun politiku issa se ngħid x'intqal fuq is- settur pubbliku f'rapport maħruġ min-nies mqabbda mill-Partit Nazzjonalista stess.

Meta l-partit Nazzjonalista bejn l-elezzjoni ġenerali ta' l-2003 u l-elezzjoni għall-parlamentari Ewropej ta' l-2004 tilef 50,000 vot ikkummissjona studju biex jara għaliex mar daqshekk ħażin.

Nifhem li skantaw għax dawn huma maqtugħin minn man-nies u għalhekk ħadu sorpriża kbira tant li kkummissjonaw studju ħalli jaraw fejn marru żmerċ.

Dan id- dokument żammewh mistur għax kien dokument sigriet, imma eventwalment ħareġ.

Pero' ħareġ mhux għax ħarġu l-partit Nazzjonalista għax dak żammewh Joe Saliba u l-Onor.

Lawrence Gonzi.

Pero' mbagħad meta ħareġ kien għal kulħadd u stajna narawh.

Issa se naraw dan ir-rapport ikkummissjonat mill- partit Nazzjonalista stess ħalli naraw biex kien qed jiftaħar il-bieraħ il- Prim Ministru meta beda jitkellem fuq trasparenza, effiċjenza u kontabilita' fis-settur pubbliku.

Issa ħalli naraw x'qed jgħidu dawk li qabbdu l-Prim Ministru u s-segretarju ġenerali stess biex jagħmlilhom rapport ħalli jara x'inhi s-sitwazzjoni reali, x'inhi l-verita' u għalfejn f'sena tilfu 50,000 vot.

Se nikkwota eżatt mir-rapport intern tal-partit Nazzjonalista.

Ippermettili, Ministru Galea, tista' titkellem ma' sħabek, imma l-prudenza titlob li jekk xi ħaddieħor qed jitkellem quddiemek iżżomm leħnek daqsxejn baxx.

(Interruzzjonijiet) Dejjem kont prudenti miegħek.

(Interruzzjonijiet) Aqtagħha, ja pastaż!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, on a point of order.

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea, on a point of order,

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, l-Onor.

Dalli għadha kemm qaltli pastaż.

Nitlobha tissostanzjaha jew inkella tirtiraha.

ONOR.

HELENA DALLI: Iva, pastaż għax qed nitkellem jien u qed tgħajjat.

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Dalli.

Jiena dejjem nappella biex hawn ġew kulħadd juża diskors parlamentari u meqjus.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, il-pastażati f'dan il-Parlament hawn min jagħmilhom, imma mhux jien.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, il-Ministru Galea huwa pastaż għax qed jitkellem ħaddieħor u hu qed jgħajjat u qed itellfu.

Bil-provi pastaż.

MR SPEAKER: Onor. Dalli, jekk jogħġbok, ma nkomplux għaddejjin bl-istess linja.

ONOR.

HELENA DALLI: Jekk inti oversensitive problema tiegħek.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Dalli qed tgħid li jiena pastaż u ovesrsensitive.

Il-pastażati f'din il-Kamra jsiru min-naħa l-oħra tal- Kamra.

MR SPEAKER: Onor. Dalli kompli bl-intervent tiegħek u indirizza lis-Sedja.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, nirrepeti li min qed jitkellem waqt li jkun qed jitkellem ħaddieħor u ma jżommx leħnu baxx huwa pastaż.

MR SPEAKER: Kompli Onor. Dalli, u nitlob li wieħed iżomm l-ordni u l- kalma.

ONOR.

HELENA DALLI: Qed jiddejqu jisimgħuni u ma nagħtihomx tort.

Dan ir-rapport jgħid hekk:

"Ħafna jassoċjaw lill-ministeri, lill-aġenziji tal-gvern u liċ-ċivil ma' ħela ta' flus, ma' nuqqas ta' dixxiplina, ma' nuqqas ta' rieda fuq quddiem nett.

Quddiemna dehret ċara l-fehma li l-gvern mhux jiggverna bil-qies, bil-għaqal u b'saħħa ma' min hemm bżonn u li pjuttost imexxu l-uffiċjali tal-gvern iktar milli l-gvern permezz tal-ministri tiegħu.".

Il-bieraħ smajna lill-Prim Minsitru jitkellem fuq l-effiċjenza u fuq id- dixxiplina u jiena hawnhekk qed nikkwota minn rapport intern li qed jgħidilhom li tilfu dawn il-voti kollha għax il-poplu qed jassoċja lill- gvern, lill-aġenziji tiegħu u liċ-ċivil ma' ħela ta' flus, ma' nuqqas ta' dixxiplina u ma' nuqqas ta' rieda.

Dan ir-rapport ikkummissjonat minnhom stess ikompli jgħid hekk:

"Ħafna għandhom l-impressjoni li l-PN ilu wisq fil-gvern, ilu wisq imdawwar mill-istess nies, li m'hemmx biżżejjed uċuħ ġodda kemm fl- aġenziji u fil-korporazzjonijiet parastatali kif ukoll fil-kabinett.

Dan jagħti dehra li l-gvern żmienu għadda, li hu maqtugħ mir-realta' u li mhux qed jifhem il-problemi ta' nies li faxxa kbira minnhom ma vvotawx għall-partit Nazzjonalsita.

L-għajta ilha tinstema' issa li l-PN fil-gvern imdawwar bi klikek ta' nies li m'hemmx ħafna x'jiġġustifika li jkunu f'dawn il-karigi.

Din l-għajta qed tiżdied mhux qed tonqos." .

Sur President, qed nikkwota kelma b'kelma mir-rapport intern li kkummissjona l-partit Nazzjonalista fuq is-settur pubbliku u fuq iċ-ċivil, imbagħad jiġi hawnhekk il-Prim Ministru u jitkellem fuq l-effiċjenza, fuq il-meritokrazija, fuq il-kontabilita` u fuq it-trasparenza.

Dawn qalulhom ukoll:

"Il-gvern kellu jibda jidher li huwa fuq in-naħa tal-poplu ..."

- jiġifieri l-gvern m'huwiex qiegħed fuq in-naħa tal-poplu -

"... billi ma jagħtix raġun lil dawk li n-nies fehmu li huma responsabbli għall-isparpaljar ta' fondi pubbliċi, deċiżjonijiet strambi u inġusti, nies li f'moħħ il-kotra ma jiġu kastigati qatt ..."

- għall-blue-eyed boys and girls qed jgħidu hawnhekk -

"... anzi jipproteġuhom il-ministri u li jibqgħu jokkupaw pożizzjonijiet ..."

- u għandna każijiet għaddejjin bħalissa -

"... li f'ħafna każi la huma kwalifikati għalihom u lanqas ma juru xi ħila partikolari biex jokkupawhom.

Minflok għamel ir-riformi li kien hemm bżonn, ..."

- għall-gvern qegħdin jgħidu hawnhekk u dan id-diskors mhux qed jgħidu l- partit Laburista imma qed jgħiduh nies imqabbdin apposta biex jagħmlu studju għat-telfien ta' dawk il-voti kollha fi żmien sena -

"...minflok ta lilu nnifsu dehra ta' partit li ried jipproteġi l- interessi tal-massa, deher minflok jistrieħ fuq il-klikek.".

Sur President, dawn huma affarijiet illi qaluhom internament lill-gvern Nazzjonalista u mbagħad jiġi hawnhekk il-Prim Ministru u jagħmel sessjoni sħiħa l-bieraħ jitkellem fuq x'ġara 20 sena ilu.

Imissu għamel riferenza għal dak li qed qed jiġri taħt imnieħru!

Fir-rapport qalulu wkoll:

"Smajna ilmenti sintomatiċi ta' amministrazzjoni żbilanċjata dwar istituzzjonijiet immexxijin ħażin.".

Sur President, dak iż-żmien li nkiteb dan ir-rapport kien għad ma kellniex il-każijiet ta' l-ADT u ta' l-MMA.

Jiġifieri dawn minflok marru 'l quddiem minn meta għamlulhom ir-rapport - jien naħseb li tefgħuh fid-dustbin dan ir- rapport - marru iktar lura għax ċerti affarijiet li ġraw f'dawn is-sentejn huma ħżiena u agħar milll-affarijiet li nnotat din il-kummissjoni.

Imbagħad jiġi l-Prim Ministru hawn u jgħid kemm taw nifs ġdid lis-settur pubbliku, kemm waqfu entitajiet u kemm għamlu affarijiet meta f'dan ir- rapport intern qed jgħidulhom x'inhi r-realta' tas-settur pubbliku.

Ir-rapport jgħid ukoll li –

"Gvern Nazzjonalista jidher dgħajjef fil-konfront taċ-ċivil, partikolarment fil-konfront ta' ċerti awtoritajiet li dawn ikunu b'saħħithom mad-dgħajjef u dgħajfin ma' min hu b'saħħtu.

Ilment li fih jiġbor għadd kbir ta' ilmenti oħrajn kien dwar il- burokrazija żejda li teżisti fil-pajjiż, li qiegħda tifni lill- pubbliku.

Minn ilmenti li ġew mill-kumitati ..."

- għax dawn anke tkellmu mal-kumitati –

"wieħed kważi jmiss b'idejh il-frustrazzjoni bl-aġir tan-nies tal- gvern.".

Naturalment mhux in-nies kollha tal-gvern huma hekk, imma n-nies t'għajnejhom blu għandhom l-arja u ħadd ma jista' jkellimhom.

Dan ir- rapport jitkellem ukoll dwar il-frustrazzjoni li taqbdu t-taxpayer meta jiġi biex imiss ma' dawn in-nies li ħadd ma jista' għalihom u jgħid hekk:

"Dawn huma allat li intom m'għamiltulhom xejn u huma qegħdin ikissrukom.

Il-kummissjoni tifhem li dejjem jibqgħu jeżistu nies li fiċ-ċivil issir diskriminazzjoni politika magħhom, imma l-ilmenti li smajna kienu mifruxin aktar minn hekk u kienu jkopru għadd ġmielu ta' każi.

Il-kummissjoni hija ċerta li n-nies stennew li l-gvern jiggverna liċ-ċivil, jiddixxiplina liċ-ċivil ferm aktar milli għamel u kellu jkun anqas ġeneruż ma' dawk li ma jagħtux valur għat-taxxi li jħallsu n-nies.

Talli deher dgħajjef maċ-ċivil u ma' istituzzjonijiet oħrajn, il-gvern qed iħallas il-prezz politiku issa talli qed jimxi b'dan il-mod.".

Jiġifieri din hija r-realta' tas-settur pubbliku.

Nerġa' ngħid li hemm ħafna nies li jagħmlu xogħolhom sewwa, imma dan ix-xogħol igerfxuh dawk in- nies li jagħtuhom l-arja l-ministri u li ma jista' jkellimhom ħadd, li jagħmlu l-arja ma' min m'għandux saħħa u jibżgħu minn dawk li għandhom ħafna saħħa u jagħtuhom li jridu!

Huma dawn in-nies li jagħmlu l-ħajja ta' nies oħra miżerja u mhux dawk in-nies fiċ-ċivil li jagħmlu d-dover tagħhom, li huma serji u ta' l-affari tagħhom u li jagħtu l-ġurnata tax-xogħol tagħhom.

In-nies tal-ministeri u ta' l-entitajiet huma untouchable!

U hawnhekk qed nitkellem fuq nies li għandhom eluf kbar ta' liri f'salarji u mhux qed nitkellmu fuq xi ħadd bil-minimum wage bħal dawk it-8,000 ruħ li semma l-bieraħ il-Prim Ministru li daħlu fiċ-ċivil!

Dan ir-rapport tassew qed jikkundanna l-mod kif qiegħed jimxi s-settur pubbliku u jgħid illi issue importanti ħafna f'moħħ in-nies kienet l- impressjoni negattiva li teżisti dwar l-amministrazzjoni tal-partit.

Dan ir- rapport jgħid li l-partit Nazzjonalista ma riedx jiddiskuti dan il-punt fil-beraħ ma' l-elettorat.

Dażgur li ma jiddiskutihx, Sur President!

Lanqas kellu d-diċenza li jiġi f'dan il-Parlament u jkun onest u jgħid l- affarijiet kif inhuma.

Il-kummissjoni qaltlu li hija konvinta li hemm ħafna nies li m'humiex sodisfatti bil-mod kif il-PN kien qiegħed jiggverna u għadu jiggverna u qed tagħtih ir-raġunijijiet li sabet għalfejn f'sena l- partit Nazzjonalista tilef 50,000 vot.

Minflok ma ta kas dawn l- affarijiet, il-bieraħ ġie fil-Parlament il-Prim Ministru u qagħad jiftaħar fuq il-kontabilita', fuq l-effiċjenza u fuq dawn l-affarijiet, meta jaf li qed jagħmel bil-maqlub u m'hu qed joffri xejn differenti minn dak li ilhom jitkellmu fuqu.

Il-kummissjoni tagħhom stess qed tgħidilhom biex jitkellmu fuq din il-problema li għandhom; cioe' li f'moħħ in-nies m'humiex qed jiggvernaw tajjeb.

Imbagħad jibqgħu jiġu hawnhekk u jidħku bin-nies!

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

HELENA DALLI: Nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Insejjaħ issa lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 27 ta' Ġunju 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Mediċini - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' ta' Malta dwar ir- Riżorsi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, f'dan l-aġġornament se nipprova ngħaddi xi kummenti fuq dak li għaddej bħalissa f'dan il-parlament.

Din id-darba, minflok se nitkellem fuq sitwazzjonijiet lokali, se nitkellem fuq affarijiet li qegħdin jiġru f'din il-Kamra, affarijiet li fl-opinjoni tiegħi qegħdin isiru b'mod abbużiv, b'mod żbaljat, b'mod barra minn loku u b'mod li juri disprezz lejn dan il-parlament u lejn il-membri li jifformawh.

Qabel xejn irrid nirringrazzja lill-pulizija u lill-ħaddiema li jaħdmu mal- protezzjoni ċivili li llejla kienu impenjati sabiex jassiguraw li n-nirien li qabdu 'l barra mit-telephone exchange ta' San Pawl il-Baħar u li nfirxu mal-bitħa ta' l-istess telephone exchange jiġu kkontrollati ħalli l-ħsara li saret ma tkomplix tinfirex mal-makkinarju u l-mekkaniżmi li hemm f'dan il-bini.

Li kieku ġara hekk konna ndumu numru ta' ġimgħat, jekk mhux xhur, bla servizz tat-telephone fl-inħawi ta' San Pawl il-Baħar u diversi postijiet oħra li jinqdew b'bik it-telephone exchange.

Minn issa 'l quddiem se neddedika l-kumplament ta' l-aġġornament għall-kontroversja li issa ilha għaddejja għal numru ta' ġimgħat f'dan il-parlament.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għal dak li ġara, għal dak li ma ġarax, għal dak li suppost ġara u għal dak li suppost ma ġarax fl-awtorita' marittima.

Matul il-ġimgħat li għaddew, f'dan il-parlament u anke barra minnu, kien hemm min għamel riferenza għas-suppost fatt li jien b'xi mod ħabib ta' persuna – li llum ittellgħet quddiem il-qorti imma xorta waħda ma nħossx li għandi nsemmi l-ismijiet f'dan l-istadju - li fost affarijiet oħra kienet responsabbli mil-liċenzji tas-sewqan ta' l-opri tal-baħar li joħorġu mill- awtorita' marittima.

Sur President, f'dan il-parlament intqal li din kienet persuna ħabib tiegħi u kien hemm min qal li dan kien ħabib intimu tiegħi.

Għalhekk bħalma ddikjarajt f'diversi postijiet oħra fuq il-media ta' pajjiżna, nerġa' ngħid li l-persuna kkonċernata, għalkemm nafha fuq ix-xogħol tagħha, għaliex ovvjament f'disa' snin responsabbli minn dan is-settur fejn fihom il- persuna kkonċernata kienet responsabbli minn aspetti differenti ta' l- awtorita' marittima, ma nistax niċħad li lil din il-persuna nafha.

Naf lill-istess persuna bħala uffiċjal tal-Malta Football Association.

Imma għal darb'oħra nerġa' niddikjara li hija gidba meta jingħad li din il- persuna hija ħabib intimu tiegħi.

M'hemmx mod ieħor kif tista' tiddeskrivi dak li qiegħed ngħid bħalissa ħlief bil-kelma "gidba".

Hija gidba dak li ntqal li b'xi mod jew ieħor il-persuna kkonċernata hija jew kienet meqjusa bħala ħabib intimu tiegħi.

Lil din il-persuna nafha professjonalment u daqshekk.

Ħaġa oħra li ssemmiet hija li din il-persuna suppost ġiet tkellimni fil-5 ta' Ġunju u fis-6 ta' Ġunju.

Għal darba oħra nagħmel dikjarazzjoni ċara min-naħa tiegħi li din m'hi xejn ħlief gidba.

Min qiegħed jgħid dan id- diskors huwa giddieb mingħajr l-ebda skrupli.

M'hemmx triq oħra ħlief dik li ngħidlu dan il-kliem għaliex ma jixraqlux aktar minn hekk.

Issa safejn naf jien, f'dan il-parlament għandna l-prassi fejn seduti tal-parlament jixxandru sħaħ jew inkella ma jixxandru xejn.

Il- membru parlamentari li qiegħed nagħmel riferenza għalih, jiġifieri l-Onor.

Joe Mizzi, bħalissa qiegħed jaqbad partijiet mid-diskorsi tiegħu u jpoġġihom fuq l-internet.

Barra minn hekk ġie wkoll f'dan il-parlament jgħidilna sabiex nidħlu fis- site tiegħu.

Sur President, jiena qiegħed nitolbok tinvestiga bis-serjeta' dwar kemm huwa leċitu u jekk huwiex skond ir-regolamenti ta' din il-Kamra li xi ħadd jiġi hawnhekk, jgħid dak li jfettillu - ħafna drabi jkun gideb – u mbagħad jibqa' jipperpetwa dak li jkun qal fuq il-mezzi ta' komunikazzjoni ġodda li għandna f'pajjiżna qisu m'hu qiegħed jiġri xejn.

Il-gideb postu x'imkien ieħor u mhux f'dan il-parlament.

Il-bieraħ filgħaxija l-Onor.

Mizzi qalilna li jiena għedt żewġ gidbiet faħxija meta għedt li l- investigazzjonijiet bdew fl-24 ta' Mejju u mhux wara li kien hu stess li qajjem dan il-każ fil-parlament.

Issa quddiemi għandi ittra mill-avukati ta' l-awtorita' marittima, indirizzata lill-kummissarju tal-pulizija u datata l-24 ta' Mejju li għadda, jiġifieri fil-ġurnata li jiena kont informat bis-suspetti li seta' ġara xi ħaġa fuq il-liċenzji għas-sewqan ta' l-opri tal-baħar.

Min-naħa tiegħi se nqiegħed din l-ittra fuq il-mejda tal- Kamra.

Kif għedt din hija ittra mibgħuta mill-avukat li qiegħed jirrappreżenta lill-awtorita' marittima - ma nħossx li għandi nsemmi l-isem pero' dan se jkun parti mir-records ta' din il-Kamra – u hija indirizzata lill-kummissarju tal-pulizija fl-24 ta' Mejju.

Fil-fatt nista' malajr malajr naqra din l-ittra li tgħid hekk:

"Għażiż Kummissarju,

Niktbu għan-nom ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta ta' Maritime Trade Centre, Xatt l-Għassara ta' l-Għeneb, Marsa sabiex nitolbuk tinvestiga suspetti ta' irregolaritajiet fil-proċess li jwassal għall-ħruġ ta' liċenzji għas-sewqan ta' speedboats.

Ai termini tar-Regolament 29 tar-Regolamenti dwar Bastimenti Żgħar (A.L. 129 ta' l-2001) ħadd ma jista' jsuq speedboat li taqbeż il-100 h.p. mingħajr ma jkollu liċenzja nawtika (nautical licence) maħruġa mill-Awtorita'.

Qabel tinħareġ tali liċenzja, l-applikant irid jimla' formola u jipprovdi lill-Awtorita' l-informazzjoni u d-dokumentazzjoni rikjesta.

Fost ir-rekwiżiti biex tinħareġ tali liċenzja, l-Awtorita' titlob li l-applikant jagħmel kors ta' "basic seamanship" mal-Kulleġġ MCAST u li jipprovdi ċertifikat maħruġ mill-MCAST bħala prova li għadda minn dan il-kors.

Dalgħodu stess,..."

- jiġifieri fl-24 ta' Mejju li għadda –

"...waqt li l-awdituri ta' l-Awtorita' kienu qed jagħmlu internal audit ta' rutina kif isir regolarment fl-Awtorita', irriżultalhom mill- files rigwardanti l-liċenzji msemmija, dawk li jistgħu jkunu irregolaritajiet fid-dokumentazzjoni pprovduta minn numru ta' applikanti lill-Awtorita'.

Jidher prima facie li f'diversi każi ċ- ċertifikat ta' l-MCAST miżmum fil-files ta' l-Awtorita' huwa wieħed iffalsifikat.".

Naturalment m'iniex se nkompli naqra l-ittra kollha u għalhekk se naqra malajr il-konklużjoni tagħha.

Din tkompli tgħid hekk:

"Għaldaqstant ġentilment nitolbuk sabiex immedjatament tinvestiga dan il-każ u tieħu dawk il-passi jew proċeduri legali li jidhirlek xierqa.

Nenfasizzaw l-urġenza tas-sitwazzjoni, minħabba li jista' jkun hemm implikazzjonijiet dwar safety fl-ibħra Maltin.

Ma' dan ir-rapport qegħdin ngħaddulkom kopji ta' diversi dokumenti li jistgħu jkunu ta' relevanza għall-każ, fosthom kopji ta' ċertifikati suspetti, il-lista ta' persuni li ottjenew ċertifikat mill-MCAST mill-2001 sal-lum u kopja tar-Regolamenti dwar Bastimenti Żgħar.".

Sur President, din hija ittra bil-miktub u dokumentata fejn qiegħda turi li l-awtorita' marittima, hekk kif saret taf – jiġifieri fl-24 ta' Mejju – li kien hemm suspett ta' irregolaritajiet fl-għoti ta' dawn il-liċenzji, għaddiet il-każ lill-pulizija.

Naturalment il-pulizija mxew bil-mod ta' kif jaġixxu huma.

Għalhekk hija assolutament barra minn lokha u hija assolutament gidba li tiġi f'dan il-parlament u tgħid li jien b'xi mod jew ieħor immiżlidjajt lill-Kamra meta għedt li ma kont naf b'xejn dwar l- allegazzjonijiet ta' l-Onor.

Mizzi fir-rigward ta' dawk li huma l-ħatjin.

Għalhekk se nerġa' nirrepeti għal ma nafx kemm-il darba żewġ affarijiet.

Qabel xejn irrid ngħid li dan huwa dokumentat fid-dokumentazzjoni ta' din il-Kamra u qiegħed hemm għal min irid jarah, għal min għandu sens ta' diċenza li jirrapportah u għal min għandu sens ta' responsabbilta' lejn dan il-parlament.

Ftit tal-ġranet ilu, meta tkellimt ikkwotajt mis-suppost maiden speech tiegħi f'dan il-parlament.

U dakinhar kont għedt hekk:

"Wieħed irid jipprova, matul iż-żmien li ġej, jirrispetta l-opinjoni taż-żewġ naħat tal-Kamra, tkun xi tkun l-opinjoni.".

Matul dawn l-20 sena pprovajt u għamilt ħilti kollha sabiex nirrispetta u nibqa' nirrispetta l-opinjonijiet ta' kulħadd.

Pero' fejn hemm affarijiet li huma assolutament barra minn lokhom, ma tistax taċċetta li dawn l- affarijiet jibqgħu jsiru u jintqalu.

B'mod partikolari rrid nerġa' nenfasizza li ma jistgħux jibqgħu jintqalu dawn l-affarijiet taħt il- protezzjoni tal-parlament u għaliex dak li jkun, bħala membru parlamentari għandu d-dritt - "għandu dritt" m'hijiex il-frażi t-tajba – li jiġi hawnhekk jivvinta l-istejjer, jgħid dak li jfettillu, ipeċlaq dak li jfettillu u mbagħad jibqa' taħt il-kappa tal-protezzjoni.

Sur President, nerġa' nitolbok sabiex tinvestiga ftit x'inhi s-sitwazzjoni dwar dan il-każ, fejn bil-protezzjoni tas-suppost parlament, ikun hemm l- istazzjonijiet tat-televiżjoni li b'makkakerija u b'ħażen kbir jikkwotaw word for word, live, dak li jkun inqtal hawnhekk sabiex taparsi huma wkoll ikollhom il-protezzjoni tal-parlament.

Jiena ngħid li abbuż aktar sfaċċat minn hekk f'dan il-parlament ma' jistax ikun hemm.

Jieħu għalih kemm jieħu għalih lill-Onor.

Mizzi se ngħidlu li d-diskors li għamel il-bieraħ f'dan il-parlament se nerġa' nibgħatu - għar-raba' darba fi 15-il ġurnata - lill- kummissjoni ta' kontra l-korruzzjoni sabiex hi tkun tista' tinvestiga dawk il-ftit aspetti ġodda li għamel riferenza għalihom l-Onor.

Mizzi fid- diskors tiegħu.

Jiena qiegħed nitlob lil din il-kummissjoni sabiex tinvestiga l-allegazzjonijiet li għamel l-Onor.

Mizzi fil-konfront ta' hu min hu membru ta' din il-Kamra, barra minn din il-Kamra u ħaddiem ma nafx ma' min.

L-importanti hu li l-kummissjoni kontra l-korruzzjoni tinvestiga u kemm jista' jkun malajr toħroġ il-verita' minn din il-kampanja moqżieża u barra minn lokha, li naturalment hemm min għandu interess li jagħmilha.

Ilejla kelli l-opportunitá li nisma' lill-Onor.

George Vella fl-intervent li għamel waqt li kien qiegħed jitkellem il-prim ministru.

U l-Onor.

Vella qalilna xi prova għandu bżonn aktar dan il-gvern sabiex juri li għandu problemi f'dawk li huma nuqqasijiet fl-amministrazzjoni korretta meta għandna ministru li qiegħed on tape....

Issa forsi l-Onor.

George Vella ma kellux iċ-ċans li jsegwi mill-qrib dak li kien qed jiġri fuq il-każ tal- cassettes.

Għalhekk għal darb'oħra se nieħu l-opportunitá sabiex nisfida lil min irid, min-naħa ta' l-oppożizzjoni, sabiex mhux joħorġu dak li jridu mill-cassettes, ħalli noqgħodu nidħku bin-nies u ngħidulhom li qtajna l- ismijiet u l-kliem ħażin, imma li jippubblikahom mill-A saż-Z.

M'għandi l- ebda problema dwar dan!

Jippubblikahom kollha l-cassettes u juru d-diskors kollu li ntqal u bl-ammissjonijiet li saru.

Sur President, kien hemm min qalli li ffissat li rrekordjani xi ħadd.

Xi ħadd li l-ewwel bdew jiddiskrevuh bħala l-canvasser.

Qatt ma kien canvasser u nispera wkoll li qatt ma jkolli canvassers ta' dak it-tip ta' persuna li hija involuta.

Però li forsi ma jafx min akkużani bil-fissazzjoni tiegħi f'din il-perusna, hija li din il-persuna ftaħret man-nies li kienet hi li rrekordjat il-cassettes sabiex tkun tista' tużahom fil-konfront tiegħi u biex mingħaliha theddidni.

Kien hu li fil-fatt - ma qalx lili imma qal lil nies oħrjan li wħud minnhom kienu investigati fuq dak li allegaw fil- konfront ta' din il-persuna .....

U naf ukoll id-dikjarazzjonijiet li saru minn dak iż-żmien sal-lum.

Il-lejla l-Prim Ministru qal li l-persuna konċernata kienu nħaffrulha xi akkużi wara l-elezzjoni ta' l-1996.

Din il-persuna partikolari nħaffrulha akkużi mhux ta' natura ħafifa imma ta' tfiegħ ta' tazzi u ta' ġlied li nqala' bejn l-istess staff ta' l-ADT.

Issa jistgħu jgħiduli li jien iffissat fuq dan il-bniedem imma ma' tantx għandi għalfejn niffissa fuqu.

Madankollu hemm nies li xehdu u hemm nies li huma preparati jkomplu jixhdu mhux bil-paroli, mhux bid-diskors, mhux bil-protezzjoni ta' dan il- parlament, imma lesti jixhdu fir-realta' u bil-fatti.

Dawn il-persuni kienu huma li ġew 'il quddiem u wasslu l-kummenti tagħhom.

L-Onor.

Mizzi l-bieraħ filgħaxija reġa' għamel l-elenku ta' akkużi li kien għamel meta tkellimna fuq l-awtoritá marittima fit-23 ta' April li għadda.

Il-bieraħ reġa' irrepeta li hemm min qiegħed ibill subgħajh fil-proġett taċ- Ċirkewwa u li hemm min qiegħed jirreġistra vapuri li għandhom aktar minn 25 sena meta s-sistema mhux suppost li tippermetti dan.

Li s-sistema ma tippermettix li jiġu reġistrati vapuri li għandhom aktar minn 25 sena hija invenzjoni!

Jekk wieħed jara l-liġi li tirregola l-merchant shipping ta' pajjiżna, liema liġi għaddejnieha minn dan il-parlament ħames jew sitt snin ilu, jara li hemm ċerti ċirkostanzi fejn wieħed jista' jirreġistra vapuri li għandhom aktar minn 25 sena.

Naturalment hemm il-policy u l-mod ta' kif wieħed jista' jirreġistra dawn il-vapuri u dan wieħed jista' jixhdu.

Però l-Onor.

Mizzi ġie hawnhekk u qalilna li kien hemm min l-ewwel mar għand xi ħadd bħala aġent u dak l- aġent ma rreġistralux il-vapuri, imbagħad mar għand aġent ieħor u rreġistrawlu l-vapuri.

Għalhekk nistieden lill-Onor.

Mizzi sabiex mhux bil- paroli imma bis-serjeta' u b'responsabilitá - f'dan il-parlament u anke barra minnu – jgħaddi jekk għandu l-iċken ħjiel ta' informazzjoni lil min għandu jgħaddiha ħalli din tiġi investigata.

Nispera li jressaq il-provi li għandu quddiem il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni.

Fejn tidħol is- serjetá, fejn tidħol il-kwestjoni tal-korruzzjoni, fejn tidħol il-kwestjoni ta' l-abbuż, fejn tidħol il-kwestjoni ta' l-investigazzjonijiet marbutin ma' l-irregolaritajiet, m'għandniex inwasslu l-informazzjoni li jkollna bil- qatra l-qatra.

Hawnhekk m'aħniex il-bdiewa li qegħdin ninqdew bid-drip irrigation!

Sur President, kulmin għandu xi informazzjoni għandnu l-obbligu sagrosant li jgħaddi dik l-informazzjoni fl-ewwel okkażjoni li jkollu.

Mhux imbilli jiġi l-Onor.

Mizzi bħalma għamel il-bieraħ filgħaxija u jgħidilna li baqagħlu x'joħroġ Jekk għandu x'joħroġ ħalli joħorġu, jekk għandu xi jgħid ħallih jgħidu, u jekk għandu informazzjoni konkreta dwar xi ħadd jew xi ħaġa, nitolbu joħroġ dik l-informazzjoni.

Imma nerġa' ngħid li l- informazzjoni li għandu ma jużahiex bħad- drip irrigation, bil-qatra l- qatra, imma joħroġha u jgħaddiha lil min għandu jgħaddiha ħalli jinvestigaha.

Jiena nista' nassigura lill-Onor.

Mizzi li fil-mument li kien hemm l-iċken indikazzjoni ta' xi irregolaritajiet f'dawk li huma l-ħruġ ta' liċenzji fl- opri tal-baħar, fl-24 ta' Mejju li għadda, mill-ewwel il-każ għadda għand il-pulizija.

Il-pulizija mill-ewwel ġew mitluba jinvestigaw, u jekk ikun hemm l-iċken ħjiel serju dwar xi ħaġa li hija irregolari, allura din l- informazzjoni tkun tista' mill-ewwel tgħaddi ħalli tiġi investigata.

Issa mbilli niġu hawnhekk u ngħidu l-qorti korrotta, li l-pulizija korrotta u li ma nafx min iżjed hu korrott!

Aħna mhux paroli bil-protezzjoni tal- parlament irridu!

Aħna rridu diskors responsabbli u dan għandu jsir mhux lejja bħala ministru, mhux lejn din in-naħa tal-Kamra bħala n-naħa li qiegħda fil-gvern, imma rridu diskors responsabbli fil-konfront ta' dan il- pajjiż u fil-konfront ta' dan il-poplu li lilna jeleġġina f'dan il- parlament.

Sur President, il-poplu jeleġġina f'dan il-parlament bir-responsabbiltá li mmexxu lil pajjiżna 'l quddiem.

M'hijiex kwestjoni li niġu hawnhekk u taħt il-protezzjoni tal-parlament ngħidu dak li jfettlilna!

M'hijiex kwestjoni li niġu f'dan il-parlament inħammġu u nċappsu lil min ifettlilna u nivvintaw fuqu!

Għandna responsabilitá ċara u obbligu ċar li dak li nafu ngħadduh ħalli jkun jista' jiġi investigat bis-serjetá.

Imbagħad l-iskuża li xi ħadd jipproteġi lil xi ħadd qiegħed jgħidilna li hemm min qed jipproteġi ma nafx lil min!

Li kieku kelli noqgħod fuq il-bażi ta' dak li qal l-Onor.

Mizzi, fejn qal li l-persuna konċernata fil-kariga li kellha kienet xi ħabib intimu tiegħi - kif diġa' għedt għandna l-provi li dan m'huwiex xi ħabib intimu tiegħi – allura hawnhekk għandna prova ta' kemm aħna mmexxu fil-konfront ta' kulħadd.

Illum din il-persuna konċernata, flimkien ma' persuna oħra, ġiet imressqa quddiem il-qrati ta' pajjiżna.

L-investigazzjonijiet min-naħa tal-pulizija għad iridu jkomplu fil-konfront ta' allegati persuni oħra li b'xi mod jew ieħor ma mxewx mal-proċedura u ngħataw liċenzji meta mhux suppost ingħataw liċenzji.

Dawn ukoll hemm il-proċeduri li jridu jittieħdu fil-konfront tagħhom meta tispiċċa l-investigazzjoni neċessarja.

Hawnhekk ukoll taqra li dak qiegħed jipproteġi lil dak u l-ieħor qiegħed jipproteġi lil ieħor!

Jekk l-Onor.

Mizzi jaf b'xi ħadd li qiegħed jipproteġi lil xi ħadd, għandu jressaq il-provi li għandu ħalli jiġu investigati!

Issa mbilli ġie hawnhekk u qalilna li hemm min qiegħed suppost jaħdem b'dan il-mod!

Tana indikazzjoni ta' karozza li serviet bħala taxi, tana indikazzjoni ta' karozza Pajero u tana indikazzjoni ta' karozza Transit.

Issa jien ma nafx kemm-il elf hawn minn dawn il-karozzi f'pajjiżna.

Imbagħad qalilna li wieħed minn dawn il-persuni - ma nafx għal liema wieħed preċiż - qiegħed jgħid li parti minn dawn il-flus qegħdin jingħataw lil xi canvasser tal- Ministru Ċensu Galea!

Lill-Onor.

Mizzi ngħidlu li nispera li dan is-suppost canvasser m'huwiex xi canvasser daqskemm kien canvasser dak li għal numru ta' ġimgħat ġie wżat b'mod għal kollox barra minn loku min-naħa tal-media tal-partit Laburista.

Nispera li dan il-bniedem m'huwiex xi canvasser daqs dik il-persuna li rrekordjat dak id-diskors, u mbagħad għax wassalna l-proċeduri fil-konfront tiegħu sat-tmiem tagħhom ġie mkeċċi b'deċiżjoni tal-bord tad-dixxiplina ta' l-awtoritá dwar it-trasport.

Naturalment imbagħad saru l-appelli.

Issa anke hawnhekk nixtieq nagħmel mistoqsija sempliċi lill-avukati - avukat minnhom huwa membru ta' l-oppożizzjoni - ta' din il-persuna billi nistaqsi: X'interess għandu li wara sentejn li beda l-proċedura quddiem il-qrati tagħna għadu ma ressaqx ix-xiehda li suppost għandu ħalli kemm jista' jkun malajr il-każ tiegħu jinqata'?

Lil dan il-membru min-naħa ta' l- oppożizzjoni ngħidlu sabiex iħaffef il-proċeduri kemm jista' ikun malajr.

Huwa responsabbli li jtella' ix-xhieda għaliex s'issa x-xiehda li nġabru – jekk inġabar xi ħadd – huma x-xhieda li ġejjin min-naħa ta' l-avukat ta' din il-persuna.

Dan għaliex għadhom ma bdewx jittellgħu x-xiehda fil- konfront ta' din l-istess persuna min-naħa ta' l-awtorita` dwar it- trasport.

Jien naħseb li l-avukat u l-partit ta' l-oppożizzjoni aktar jinteressahom li jkun hemm procrastination tal-każ ħalli jkunu jistgħu jużaw il-każ meta jridu.

B'hekk meta jfettlilhom jużaw xi tiċpisa, xi parti mill-kwotazzjoni li għedt jien meta kont qiegħed niġi rrekordjat b'mod illegali!

Ma jimportax li rrekordjawni b'dan il-mod u issa wieħed irid jara dan xi jfisser.

Imma għan-naħa ta' l-oppożizzjoni l-aqwa li jikkwotaw partijiet barra minn lokhom u partijiet li m'humiex impoġġijin fil-kontest ta' dik id- diskursata.

L-aqwa li naqbżu xi żewġ sentenzi u l-aqwa li ngħidu żewġ kelmiet!

Sur President, fost dak il-kliem li ħareġ kien hemm frażi li tgħid li dan huwa pajjiż tal-cowards.

U jekk f'dan il-parlament għandna membri parlamentari li lanqas tista' tgħidilhom cowards għaliex m'għandhomx il- ħila joħorġu barra minn din il-Kamra ħalli jgħidu dak li suppost jafu, mhux bilfors imbagħad ikollna oħrajn li jagħmlu bħalhom!

Coward huwa dak il- bniedem li jiġi hawnhekk jallega, iparla, ipaċpaċ u jgħid li jaf ċerti affarijiet, imma mbagħad meta għandu r-responsabilita` bil-ġuramenti li ħadna quddiemek, Sur President, meta sirna membri ta' din il-Kamra, sabiex dak li jkun jaf li huwa żbaljat immexxi fil-konfront tiegħu jiġi jgħid li jrid jipproteġi s-sors ta' min għaddielu l-informazzjoni!

X'sors hu li niġu hawnhekk u ngħidu li qegħdin nipproteġu lil min jagħtina din it-tip ta' informazzjoni?!

Anke min tana din it-tip ta' informazzjoni – jekk hemm xi ħadd li jkun tana din l-informazzjoni – għandna d-dover li nġiegħluh u nfiehmuh li għandu jagħti x-xiehda tiegħu jekk verament nemmnu li hemm xi verita` fl-affarijiet u jekk nixtiequ li l-affarijiet jimxu 'il quddiem.

Hemm diversi sitwazzjonijiet li rridu nkomplu nenfasizzaw fuqhom.

Il- bieraħ l-Onor.

Mizzi qalilna li matul dawn l-aħħar erbat ijiem irċieva bosta theddid.

Jiena nista' niddikjara li minkejja dak kollu li għedt f'dan il-parlament, minkejja dak kollu li għamilt u minkejja dak kollu li jiena responsabbli minnu, la f'dawn l-erbat ijiem u lanqas f'dawn l-aħħar erba' snin ma kelli xi forma ta' theddid.

Ma kelli l-ebda theddid għaliex min jiġi jkellimni jaf li jekk m'għandux raġun mhux se jingħatalu dak ir- raġun.

Jekk jiġi jkellimni xi ħadd fuq xi ħaġa li hija barra minn lokha jaf li mhux se jingħatalu r-raġun.

Diversi drabi l-Onor.

Mizzi ġie jgħidilna li attakkaw lil dak u lil ieħor minn tal-familja tiegħu.

Jien nispera li m'huwiex minnu li jkun hemm min jattakka b'dan il-mod li qalilna l-Onor.

Mizzi.

Pero` anke hawnhekk, jekk inhu minnu li xi ħadd attakka lil xi ħadd, jekk inhu minnu li xi ħadd hedded lil xi ħadd, jekk hu jaf min jista' ikun li heddu, għandu r-responsabilita` - u mhux jinħeba wara l- privileġġ parlamentari – li jersaq 'il quddiem u jgħid dak kollu li jaf.

Il-bieraħ l-Onor.

Mizzi qalilna kif inhuwa possibbli li l-awdituri fis-snin li għaddew ma ndunawx u ħallew kollox għaddej!

Jien nerġa' nirrepeti li l- awdituri interni ta' l-awtorita` marittima raw id-diskrepanzi fuq din il- kwestjoni tal-liċenzji proprju fl-24 ta' Mejju.

Għalhekk għaddew l- informazzjoni lill-awtorita` marittima, li min-naħa tagħha għaddiet l- informazzjoni lill-pulizija.

Għaldaqstant ma noqogħdux niġu hawnhekk ngħidu li kien hemm xi ħadd li pprova jaħbi dawn l-affarijiet mill-ministru.

Ejjew ma noqogħdux ngħidu li kien hemm min ipprova jgħid: Ejjew ma nikxfux għaliex il-ministru għadu kif għadda minn burraxka.

Fil-ħajja politika il- burraxki tgħaddi minnhom il-ħin kollu.

Jekk nitkellem mill-esperjenza personali tiegħi fil-ħajja politika nista' ngħid li bdejtha b'burraxka kbira fl-1983 u fl-1984, meta dak iż-żmien il- gvern tal-ġurnata deherlu li għaliex jien ma ddejjaqtx ngħid dak li għandi ngħid, għaliex ma ddejjaqtx nikteb u nitkellem dwar l-abbuż ta' poter li kien għaddej, jaqbad u jkeċċini mix-xogħol tiegħi.

Fil-fatt domt tliet snin u nofs niġġieled u nikkumbatti lill-gvern tal-ġurnata li kien immexxi mill-partit Soċjalista li għadu l-istess wieħed illum.

Għad hemm min illum qiegħed jimmilita fil-partit ta' l-oppożizzjoni li dak iż-żmien kien minn ta' quddiem nett u kien uffiċjal għoli ferm fi ħdan il-partit Laburista ta' dak iż-żmien u li ma refax difer wieħed sabiex jipprova jirranġa s- sitwazzjoni.

Il-burraxki politiċi għaddejt minnhom diversi drabi, pero` forsi li ta' dakinhar kienet l-akbar burraxka għaliex kont għadni żgħir fl- eta' u allura jkollok inqas metodi ta' kif tikkumbatti ċerti affarijiet.

Madankollu dawk il-burraxki lili dejjem għamluni aktar b'saħħti u aktar lest li niġġieled għall-verita`.

Sur President, il-verita` tista' tkun waħda biss.

Il-verita` ma tistax tkun waħda moħbija, imħawda u mbażwra b'xi mod minn xi membru ta' din il- Kamra.

Għall-kuntrarju l-verita` tibqa' dik li hi dejjem quddiem kulħadd.

Ikun għalxejn li l-media uffiċjali tal-partit Laburista tinqeda bid- diskorsi moqżieża ta' l-Onor.

Joe Mizzi sabiex mingħaliha tirrepeti u tipperpetwa l-ħmieġ ta' hawn ġew barra minn din il-Kamra u twassal dan il- messaġġ lin-nies li jkunu qegħdin isegwuha.

Jekk il-media tal-partit Laburista għandha imqar l-iċken diċenza, għandha hi wkoll tara xi jkunu r- risposti li jkunu saru f'dan il-parlament u anke barra minnu.

Jiena nagħlaq l-aġġornament tiegħi bl-aħħar punti.

Quddiemna għandna sitwazzjoni fejn qiegħed ikun hemm abbuż sfaċċat mill-privileġġ parlamentari.

Quddiemna għandna abbuż mill-aktar goff u mill-aktar barra minn loku, fejn dak li jkun jaqbad jiġi f'din il-Kamra u jgħid dak li jfettillu mingħajr ma jissostanzja dak li jkun qiegħed jgħid.

Għandna sitwazzjoni li meta lil dak li jkun tgħidlu sabiex jirrepeti dak li jkun qal barra minn din il-Kamra jgħidlek li jrid jipproteġi s-sors tiegħu.

Issa dak li jkun jgħid hekk anke meta s-sors tiegħu ma jkunx xi sors ta' veru imma jkun biss fl-invenzjonijiet tiegħu.

Għalhekk ir-responsabilita` tagħna lkoll - il-65 membru ta' din il-Kamra - tibqa' dik li wieħed imexxi 'l quddiem il-każijiet li jkollu.

Ma rridux ninqdew bil-privileġġ parlamentari imma għandna noħorġu barra minn din il- Kamra u l-veritajiet ngħiduhom.

Il-veritajiet ma taħbihomx taħt il-gideb jew taħt il-privileġġ parlamentari.

Il-veritajiet ma ġġibhomx billi tmeri s-sewwa magħruf.

Is-sewwa magħruf huwa dak li fl-24 ta' Mejju l-awtorita` marittima kitbet lill-kummissarju tal-pulizija – din l-ittra se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra kif għedt iktar kmieni – li hi stess kienet informata li hemm il-possibilita` ta' xi irregolaritajiet fil-ħruġ ta' liċenzji.

Qabel dakinhar ħlief dikjarazzjonijiet li jgħidu li fl-awtorita` marittima hemm il-ħmieġ ma smajniex.

Hawnhekk nerġa' nirrepeti dak li għedt l-aħħar darba.

Jien nista' niġi f'din il-Kamra u ngħid li f'Malta hawn il-ħallelin u hawn min ibigħ id- droga.

Imbagħad wara sena jew sentejn jinqabad xi ħadd jisraq jew ibigħ id- droga u noqgħod ngħid li jiena kont wissejt li hawn il-ħallelin jew li hawn min qiegħed ibigħ id-droga f'Malta.

Ta' xejn nagħmlu riferenza għal April u għal Novembru.

L-interess tiegħi jibqa' dak li toħroġ il-verita`.

Jien qatt ma pproteġejt lil min kien qiegħed jabbuża b'xi mod jew ieħor.

Lanqas se nipproteġi lil min fuqu ikun hemm xi indikazzjoni li qed jabbuża.

Anzi b'wiċċi minn quddiem ngħid li kull meta jkolli mqar l-iċken ħjiel serju ta' abbuż naqbad u ngħaddi din l-informazzjoni, kif jien obbligat li nagħmel, lill-pulizija sabiex huma jkunu jistgħu jinvestigaw il-każ.

Naturalment dawn huma investigazzjonijiet li jridu jsiru bis-serjeta`.

L- akkużi jsiru fil-konfront ta' min jidher li jkun abbuża mill-poteri u mid- drittijiet tiegħu, pero` fl-aħħar mill-aħħar jiena għadni nemmen li dan il- pajjiż għandu sistemi ġudizzjarji u sistemi ta' investigazzjonijiet li huma serji fil-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni, fil-pulizija u fil- qrati tagħna.

Jien se nibqa' nuża din l-għodda – u mhux ninħeba wara l- privileġġ ta' dan il-parlament - sabiex dak li jiġi allegat hawnhekk, jiġi investigat sakemm toħroġ il-verita` kollha.

U dan nagħmlu mhux fl-interess tiegħi bħala ministru jew fl-interess tal-partit fil-gvern, imma nagħmlu fl- interess ta' Malta u tal-Maltin kollha.

Qabel nagħlaq nixtieq nitlob il- permess tal-Kamra sabiex inpoġġi kopja ta' din l-ittra fuq il-mejda tal- Kamra.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra bid-data ta' l-24 ta' Mejju 2007 li MAMO TCV Advocates bagħtu lill-Kummissarju tal-Pulizija dwar suspetti ta' irregolaritajiet fil-ħruġ ta' liċenzji għas-sewqan ta' speedboats.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 27 ta' Ġunju, 2007, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SISTEMI TA' ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huwa l-bini li jaqa' taħt il- ministeru tiegħu li fil-preżent jitħaddem fuq sistemi ta' enerġija elettrika/ect solari u jew ta' xorta oħra sabiex ikun imħares aħjar l- aspett ambjentali?

X'inhu l-pjan tal-ministeru għas-sitt xhur li ġejjin u cioe' liema dipartimenti eċċ se jkunu bbażati fuq dawn is-sistemi sostenibbli?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SISTEMI TA' ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huwa l-bini li jaqa' taħt il-ministeru tiegħu li fil-preżent jitħaddem fuq sistemi ta' enerġija elettrika/ect solari u jew ta' xorta oħra sabiex ikun imħares aħjar l-aspett ambjentali?

ONOR.

TONIO BORG: Għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant jista' jingħad li s'issa twaħħlet sistema fotovoltaika ta' 3.20 kiloWatt (peak) - kWp - fuq il-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija.

Ta' min jgħid ukoll illi fid-Dipartiment tas-Servizzi Korrettivi bdiet tiġi implimentata il-policy ta' Solar Heating.

Fil-preżent id-diviżjoni numru 4 hija mgħammra bis-Solar heating għall-użu tal-misħun.

Hemm ippjanat li matul is-sitt xhur li ġejjin diviżjonijiet oħra u primarjament il-kċina jiġu mgħammra b'apparat solar flok dak preżenti ta' electric water heaters.

SISTEMI TA' ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid liema huwa l-bini li jaqa' taħt il- ministeru tiegħu li fil-preżent jitħaddem fuq sistemi ta' enerġija elettrika/ect solari u jew ta' xorta oħra sabiex ikun imħares aħjar l- aspett ambjentali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għall-mistoqsija ta' L-Onor.

Interpellant jista' jingħad li s'issa twaħħlet sistema fotovoltaika ta' 3.20 Kilowatt fuq il- bejt tad-Dipartiment tal-Manutenzjoni u Kostruzzjoni fi ħdan il-Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura.

Għas-sitt xhur li ġejjin, il-Ministeru mhux maħsub li ser jinstalla xi sistemi oħra ta' dan it-tip.

SISTEMI TA' ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid liema huwa l-bini li jaqa' taħt il- ministeru tiegħu li fil-preżent jitħaddem fuq sistemi ta' enerġija elettrika/ect solari u jew ta' xorta oħra sabiex ikun imħares aħjar l- aspett ambjentali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull fejn qiegħed isir xogħol ġdid mis-Sezzjoni tal-Manutenzjoni tal-Ministeru qegħdin jintużaw sistemi ta' economy lamps.

Dan biex jitnaqqas il-konsum ta' l-elettriku.

S'issa dawn il-lampi ġew installati fid-Direttorat ta' l- EU Affairs, fil-Microvinification Laboratory u fl-uffiċċji tal-Crop Husbandry.

Barra minn hekk, fil-bini tal-Ministeru nbidlu t-tubi tal- kmamar kollha b'tip energy efficient li jiffrankaw sa massimu ta' 50% enerġija elettrika.

Infurmat ukoll li kull fitting ta' l-elettriku li tinbidel issir b'dan il-mod.

Hekk, fi ftit żmien nibdlu l- istallazzjonijiet kollha elettriċi li għandna għal sistemi li jiffrankaw l- enerġija.

Barra minn hekk twaħħlet sistema fotovoltaika ta' 1.33 kWp (kilo Watt - peak) fuq il-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent u sistema oħra ta' 2.30 kWp fiċ-Ċentru għall-Iskart Goff ta' l-Imrieħel.

Dan iċ-Ċentru se jkun qiegħed jieħu nofs l-enerġija meħtieġa għall-operat tas-sit minn enerġija rinovabbli, li jikkonsisti f'enerġija mix-xemx u mir-riħ.

Hu ppjanat li l-panelli fotovoltajki jiżdiedu tant li l-operat kollu tas-sit jikseb l-enerġija kollha meħtieġa minn sorsi rinovabbli u se jkun hemm ukoll 30% ta' enerġija żejda li tkun mitfugħa fil-grid nazzjonali.

Hu ppjanat li sorsi ta' enerġija rinovabbli se jkunu nstallati fi tliet siti oħra biex jissuplixxu totalment jew parzjalment l-enerġija meħtieġa mis- siti.

Fl-Imrieħel stess twaħħal ukoll micro-wind turbine ta' 1.20 kWp.

Il-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent ħareg ukoll period contract, li minnu jistgħu jibbenifikaw Ministeri u Dipartimenti tal-Gvern, sabiex jiġu nstallati sistemi fotovoltaici.

S'issa, bis-saħħa ta' dan il- kuntratt, twaħħlu madwar 42kWp f'sistemi fotovoltaiċi fuq diversi bini pubbliku.

Fis-sitt xhur li ġejjin il-Ministeru ser jinstalla turbina oħra tar-riħ fl- Għammieri.

Fil-futur se jinbena park ta' l-enerġija mix-xemx fil-Kumpless ta' l- Immaniġġar ta' l-Iskart tal-Magħtab.

L-enerġija li se tkun iġġenerata minn dawn il-panelli fotovoltajki se tkun mitfugħa fil-grid nazzjonali flimkien ma' dik l-enerġija li tiġi ġġenerata mill-gassijiet ta' l-engineered landfills wara li jkunu ġew sodisfatti l-ħtiġijiet ta' l-enerġija għall- operat ta' kuljum tas-sit.

Se tiġi installata wkoll turbina tar-riħ li se tintuża għall-istess skop.

Qiegħed ikun ikkunsidrat li fl-impjant ta' Sant'Antnin, li bħalissa qiegħed jiġi mmodernizzat, ikunu nstallati panelli solari fuq is-soqfa u l-enerġija ġġenerata tintuża għall-operat ta' dak is-sit.

TENDER TAL-LEASING TA' L-IT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Indipendentement mir-riservi li għad għandna dwar il-mod kif ġie strutturat it-tender tal-leasing ta' l- IT għas-servizz pubbliku u l-iskejjel tal-Gvern kif ukoll dwar it-timing tiegħu, jikkonferma jekk it-tender kienx ristrett għal pajjiżna biss jew jekk ġiex miftuħ għall-EU-wide tendering process?

Jekk jirriżulta li dan kien miftuħ għall-kumpanniji kollha fl-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea, jista' jgħid meta dehret is-sejħa/posting fl-official journal ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li t-tender tal-leasing ta' l-IT għas- servizz pubbliku u l-iskejjel tal-Gvern ma kienx ristrett għal pajjizna biss izda kien miftuħ għall 'EU wide tendering process' skond ir-regoli stipulati fil-'Procurement regulations' tal-Gvern u l-EU.

It-tender ġie ppublikat fl-Official Journal ta' l-Unjoni Ewropea u deher fil-25 t' April 2007 taħt ir-referenza 2007/S 78-095606.

MANOEL ISLAND - COMMUNITY GROUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Filwaqt li nirreferi ġentilment lill-Ministru għall- ittra tal-Gzira United Football Club tat-2 ta' Ġunju, 2007 fejn dawn qed iħossu li minkejja seba' snin sħaħ ta' laqgħat ma waslu mkien ma' l- awtoritajiet kompetenti:

billi kif inhuma l-affarijiet bil-club tagħhom għat-twaqqiegħ minħabba l- proġett tal-MIDI ftit jagħmel sens li jonfqu flus f'maintenance tal-club preżenti; u

billi b'żieda ma' dan għadhom kif qabbdu perit li ċċertifika li l-kamra użata min-nursery hija 'unsafe' u dan irrakkmanda li din għandha tingħalaq; u

billi huma qegħdin jitolbu biex temporanjament jużaw xi kmamar oħra fil- viċin li m'humiex jiġu wżati u li jinsabu qrib il-football pitch iżda sal- lum baqgħu bla tweġiba; u

billi talbu wkoll jekk jistgħux jiġu allokati temporanjament xi proprjeta' fil-Gżira bħala premises għall-football club innifsu; u

billi hemm ftehim bejn MIDI u Gvern biex jinbena Community Ground f'Manoel Island u s-sit għal ground diġa' ġie allokat;

x'qed iżomm dan il-ground milli jinbena u jiġi ttrasferit it-titlu lil football clubs minn issa?

Tistax tikkonsulta lill-Ministru responsabbli għal Lands dwar dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Se nitkellem mal-ministri sħabi li b'xi mod jista' għandhom x'jaqsmu mal-proġett biex l-obbligi li daħlu għalihom il-MIDI fir- rigward tas-suġġett imqanqal mill-Onor.

Membru jiġi onorat mill-aktar fis.

FORZI ARMATI – SEJĦIET GĦAL OFFERTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 26366 u 26491 u jgħid mill-1 ta' Jannar sal-20 ta' Mejju, 2007 kemm ħarġu sejħiet għall-offerti mill-Armata?

Kemm tefgħu l-offerti, x'kienet kull offerta u min kienu f'kull każ?

Min rebaħ dawn l-offerti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li bejn l-1 ta' Jannar u l-20 ta' Mejju 2007 l-Armata ħarġet sittax-il sejħa għall-offerti.

Dettalji rigward l-offerti msemmija qegħdin jitpoġġew fuq il-mejda tal- Kamra.

IBRAĠĠ - GĦALQA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsiijiet parlamentari 26387 u 26490 u cioe': Għandi rapporti li fi Triq is-Siegħ, l-Ibraġġ hemm għalqa li tinfed għal Triq il-Miżieb li qed tintuża bħala rubbish dump u li minkejja li skond il-mapep tal-MEPA hija pproġettata li trid issir Triq il-Wejba, għandha bini fuq art li n-nies ingħataw x'tifhem li hi art tal-gvern.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hiex se ssir din it-triq kif indikat fil- website tal-MEPA?

U jekk iva, jista' jikkonferma wkoll jekk xi bini mbarrat li hemm fl-inħawi ħdejn Triq il-Miżieb li jinfed għal Triq is-Siegħ inbeniex bil-permessi meħtieġa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra..

ĠNIEN QADDAFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26479 u cioe' : Billi f'mistoqsija parlamentari 6516 il-Ministru għall- Affarijiet Barranin qal li l-Ministru responsabbli mill-agrikoltura u sajd għamel talba għall-assistenza biex jiġi stabbilit ġnien klassiku Għarbi, possibilment fi Ġnien Qaddafi, f'Raħal Ġdid, kif ser jiġi effettwat dan il- proġett mill-estenzjoni ta' l-MCAST li ħabbar il-Prim Ministru il-bieraħ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Meta jkunu qed jitfasslu l-pjanti dettaljati tal- proġett ta' l-MCAST tiġi konsidrata t-talba msemmija.

MSIDA - MISRAĦ IL-BARRIERI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'referenza għal mistoqsija parlamentari 26526, ix-xogħol li qed nirreferi għalih huwa dak tad-drenaġġ.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li x-xogħlijiet li huma tad-drenaġġ inbdew fl-4 ta' Mejju 2007 u mistennija li jitlestew sa l-aħħar ta' Gunju 2007.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ma rċeviet ebda lmenti dwar konsenturi li nfetħu f'propjeta privata b'riżultat ta' dan ix-xogħol.

L-asfaltar tat-trinka jsir skond kif specifikat fil-kuntratt.

SKOLA NINU CREMONA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħidli fiex jikkonsisti l-proġett Foundation for Tomorrow Schools li se jinbena fis-sit ta' l-iskola Ninu Cremona fir-Rabat Għawdex?

X'inhuma t-time frames għall-bini ta' dan il- proġett?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-iskola Ninu Cremona fir-Rabat Għawdex se tiġi żviluppata mill-ġdid.

Il-proġett għandu jkun implimentat fi żmien tlett snin, suġġett għall-approvazzjoni tal-permessi neċessarji mill-Awtorita' Maltija ta' l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA).

SPTAR ĠENERALI - SHIFT ALLOWANCES

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 24458 dwar shift allowances fl- Isptar Ġenerali t'Għawdex, tista' l-Ministru tagħtini l-istess informazzjoni għall-aħħar ta' Marzu 2007?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija skond t-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta waqt it-Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX - BINI TA' QORTI ĠDID

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se joħorġu l- offerti għall-bini tal-qorti l-ġdid f"Għawdex?

Meta hu mistenni li jitlesta u jibda jiffunzjona dan il-qorti?

Kemm hu mistenni li jiġi jiswa?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

SAN LAWRENZ - TRIQ RABAT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 24456 dwar Triq Rabat, San Lawrenz bħala tweġiba għal mistoqsija parlamentari 24132 fejn jien talbatha tgħidli liema prezzjijiet inbidlu wara li ntrebħet l-offerta tat-Triq Rabat, San Lawrenz u tlabtha tagħtini wkoll breakdown ta' l-ispejjeż skond kif kienu aċċettati meta ngħatat l-offerta u breakdown ta' l-ispejjeż wara li saru l- varjazzjonijiet.

Peress li fit-tweġiba tagħha għal mistoqsija parlamentari 24456 ma tatnix t-tagħrif li jien kont tlabtha fil-mistoqsija parlamentari 24132, tista' jekk jogħġobha tagħtini t-tagħrif li kont tlabtha aktar minn xahar ilu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li l-informazzjoni mitluba tinsab fl-iskeda annessa mar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 26771.

BINI TA' KUMPLESS EDUKATTIV

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti l-bini ta' kumpless edukattiv ġdid li se jsir mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada u li fuqu din is-sena se jintefqu Lm3 miljuni kif il-Prim Ministru ħabbar fid-diskors tiegħu tal-budget għall-2007?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 26772.

SAN LAWRENZ - TRIQ IR-RABAT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 24134 dwar Triq ir-Rabat, San Lawrenz fejn jien kont tlabtha tgħidli liema kwantitajiet inbidlu wara li ntrebħet l-offerta tat-Triq Rabat, San Lawrenz.

Kemm kienu l-kwantitajiet oriġinali u kemm saru wara li nbidlu, x'xogħlijiet saru li l-kwantitajiet tagħhom ma kenux inklużi fl-iskeda tax-xogħlijiet u tal-kwantitajiet oriġinali, tista' l-Ministru jekk jogħġobha tagħtini t-tagħrif mitlub?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba, diġa' ngħatat fir-risposta għal-mistoqsijiet parlamentari 23409, 24457 u 22760.

SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas-Segretarjat Privat?

X'inhi l-kariga li jokkupaw u x'inhu s-substantive grade tagħhom?

Kemm minnhom huma impjegati tal-Gvern u kemm minnhom bil-kuntratt?

Fuq liema kriterji ntgħażlu?

Hemm xi paga speċjali għal dawn l-impjegati?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant, dwar il-membri tas-segretarjat tiegħi.

SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas-Segretarjat Privat?

Fuq liema kriterji ntgħażlu?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-Tqegħid ta' Karti.

SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas-Segretarjat Privat?

Kemm minnhom huma mpjegati tal-Gvern u kemm minnhom bil-kuntratt?

Fuq liema kriterji ntgħażlu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas-Segretarjat Privat?

Fuq liema kriterji ntgħażlu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas-Segretarjat Privat?

Fuq liema kriterji ntgħażlu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

L-għażla ta' dawn il-persuni ssir skond l-prassi li normalment tintuża f'dawn il-każijiet.

Il-pagi ta' dawn l-uffiċjali huma kif indikat fil- Guidelines for the Engagement of Staff for Ministers li tpoġġa fuq il-mejda ta' din il-Kamra.

Ma nara ebda raġuni valida għalfejn għandi nsemmi l- ismijiet ta' dawn l-uffiċjali.

SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tas-Segretarjat Privat?

X'inhi l-kariga li jokkupaw u x'inhu s-substantive grade tagħhom?

Kemm minnhom huma impjegati tal-Gvern u kemm minnhom bil-kuntratt?

Fuq liema kriterji ntgħażlu?

Hemm xi paga speċjali għal dawn l-impjegati?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tabella li turi l-informazzjoni mitluba mill-Onor. tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-Tqegħid ta' Karti.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26644 u jgħid min kienu l-uffiċjali/ħaddiema li rriżenjaw u jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entitajiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

Liema vaganzi mtlew u liema għadhom pendenti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-Tqegħid ta' Karti.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26645 u jgħid min kienu l-uffiċjali/ħaddiema li rriżenjaw u jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entitajiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.