MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 509 L-Erbgħa, 14 ta' Frar, 1996 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 509

L-Erbgħa, 14 ta' Frar, 1996

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta fis-6.05 p.m.

Talba Seduta Nru. 509

L-Erbgħa, 14 ta' Frar, 1996

WERREJ

MINUTI 463

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 463

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 469

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 470

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IR-REĠISTRAZZJONI TA'

ARTIJIET (EMENDA NRU.

LAND REGISTRATION (AMENDMENT) (NO.

2) BILL(KUNSIDERAZZJONI

MILL-ĠDID FIL-KUMITAT PERMANENTI TA' L-ABBOZZI TA' LIĠI) 470

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-REFERENDI

REFERENDA (AMENDMENT) BILL(IT-TIELET QARI) 471

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES BILL(KUMITAT) 471

AĠĠORNAMENT 500

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 504

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 508 tat-13 ta' Frar, 1996 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MARSAXLOKK - TRIQ SANTA KATERINA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknologija: Jaf il-Ministru li Triq Santa Katerina f'Marsaxlokk hi dejqa u antika u ma tiflaħx għal dawk l-eluf ta' vetturi li jgħaddu minnha - inkluż trakkijiet kbar - minħabba li dan huwa l-uniku aċċess biex tidħol għal Marsaxlokk jekk tkun ġej minn tal-Barrani?

Jista' d-Dipartiment tat-Toroq jirranġa biex il-vetturi jibdew jgħaddu minn toroq oħra li jeżistu, liema toroq huma aktar moderni u aktar wesgħin?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru tal-Ġustizzja u Kultura) (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija): Il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant se tiġi riferita għall-konsiderazzjoni tal-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku.

SPTAR SAN LUQA - INSECT NETS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 30554, jista' l-Ministru jgħidli lil liema awtoritajiet għadda s- suġġeriment tiegħi?

Min irid iwettaq suġġeriment bħal dan, il-Management Board ta' l-Isptar, is-Supretendent, min?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali): Fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 30554 jien għidt biss li għaddejt, kif fil-fatt għamilt, is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru lis-Supretendent ta' l-Isptar għal konsiderazzjoni.

Dan mhux bilfors li jfisser li s-suġġeriment se jiġi mwettaq.

KUMMISSJONI GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu l-okkażjonijiet fejn il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji rrakkmandat ħlas bi flus biex tiġi rettifikata l-inġustizzja?

Jista' l-Prim Ministru jagħtini d-dettalji meta nqata' kull każ, kemm kienu l-persuni f'kull każ li ġew mogħtija rimedju ta' flus u kemm minn dawn ir-rakkmandazzjonijiet ġew milqugħa?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani) (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informat li kien hemm 346 okkażjoni fejn il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji rrakkmandat ħlas fi flus bħala rimedju.

It-tweġiba għat-tieni parti tal-mistoqsija tidher fl-iskeda li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li ma tinżammx statistika f'din il-forma.

Pero' nista' ngħid li fil-maġġoranza ta' dawn il-każijiet ir-rakkmandazzjoni tal-kummissjoni ġiet aċċettata.

Kien hemm każijiet fejn l-ammont li tħallas kien anqas milli rakkmandat.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli jekk tħallsux dawk il- ħaddiema, fosthom tat-Telemalta, li fl-Imnarja ta' l-1982 meta l-Partit Nazzjonalista kien għadu fl-Oppożizzjoni ma daħlux għax-xogħol?

Dawn kienu tressqu quddiem il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

ONOR.

MICHAEL FALZON: M'iniex ċert, pero' qed nipprova niftakar mill- memorja għax tant ilna fil-gvern li issa bdejt ninsa!

Pero' milli niftakar, peress li jien kont il-Ministru responsabbli mit-Telemalta, dik ma kenitx bħala deċiżjoni tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji imma kienet deċiżjoni tal-Gvern li mbagħad ġiet segwita minn numru ta' boards ta' korporazzjonijiet pubbliċi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela allura meta l-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji tat raġun lil xi ħaddiema, fosthom ħaddiema fit-Telemalta, il-Gvern għaliex ma daħalx biex dawn jieħdu dak li ħaqqhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Naħseb li l-maġġoranza l-kbira tar- rakkmandazzjonijiet li għamlet il-kummissjoni ġew aċċettati mill-Prim Ministru u ġew mgħoddija biex tittieħed azzjoni fuqhom.

Kien hemm każijiet fejn l-ammont ta' flus li kien ġie rakkmandat kien tnaqqas u kien hemm każijiet fejn ma setgħetx tiġi attwata d-deċiżjoni tal-kummissjoni minħabba li l-Public Service Commission ma qablitx - din għandha the last say fuq jekk bniedem jeħux promotion jew le - pero' mill-bqija safejn naf jien .....

Fil-fatt ftit ilu l-Prim Ministru ta risposta għal mistoqsija parlamentari li saret fejn semma n-numru ta' rakkmandazzjonijiet li hu ma aċċettax u naf li n-numru hu żgħir ħafna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja.

ONOR.

RENO CALLEJA: Jaf il-Ministru li b'riżultat ta' dak li qed jgħid l- Onor. Mizzi kien hemm ħaddiema tat-Telemalta li tellgħu lill-Gvern il-qorti proprju għaliex id-deċiżjoni tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji fejn jirrigwarda lil dawn il-ħaddiema ma ġietx esegwita u milqugħa mill-Prim Ministru?

Din hija daqsxejn stramba, forsi għax dawn inzertaw Laburisti!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Speaker, l-ewwelnett l-allegazzjoni li għamel l- Onor. Calleja fl-aħħar kumment tiegħu hija żejda u assolutament ma tirrispekkjax il-verita'.

Ninsab żgur li la l-Prim Ministru u lanqas ħadd ma jaġixxi b'dan il-mod.

Meta aġixxa biex ma jaċċettax ir- rakkmandazzjonijiet tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji, kif għandu dritt ma jaċċettax bil-liġi, kellu r-raġunijiet tiegħu u kienu raġunijiet li ma tteħdux kapriċċożament u żgur li ma kenux raġunijiet kif qed jgħid l-Onor.

Membru.

Nirringrazzjah ukoll talli nformani li kien hemm kawża fil-qorti għax issa l-każ huwa sub-judice u ma jidhirlix li għandi nikkummenta fuqu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Irrid ninforma lill-Ministru li l-kawża waqgħet għaliex min kellu l-kawża ftiehem mat-Telemalta, fis-sens li ħa dak li ried għax kellu raġun.

Issa kif se jispjega l-Ministru li parti mill-inġustizzja li saret kienet li kien hemm persuna li applikat għal promozzjoni meta ma kellhiex il-kwalifiki mitluba fis-sejħa għal applikazzjonijiet u xorta aċċettaw l-applikazzjoni tagħha?

Meta jiġru dawn l-affarijiet x'passi jieħu l-Ministru min-naħa tiegħu kieku kellu jkun responsabbli hu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jiddispjaċini, id-dettalji ta' dan il-każ ma nafhomx - naħseb lanqas il-Prim Ministru ma jkun jafhom - u ma naħsibx li qiegħed f'pożizzjoni li nikkummenta fuqhom.

Jekk hemm xi domanda partikolari xi ssir, issir lill-ministru konċernat jew lill-Prim Ministru skond il-każ u wieħed ikun jista' jinvestiga.

Ngħid għalija, la ma narax il-file u ma nafx x'inhi l-istorja żgur li ma nistax inwieġbek.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri l-Ministru qed jgħidli li ma jafx l- affarijiet u li jrid jara l-file meta jien tkellimt waqt id-diskussjoni ta' l-estimi tat-Telemalta u erġajt tkellimt waqt id-diskussjoni tal- budget fejn semmejt il-każ u għidt li din il-kwestjoni kienet ġuramentata fil-qorti u poġġejt il-kopja tal-ġurament fuq il-Mejda tal-Kamra?

Ma jidhirlux il-Ministru li min hu serju u min hu responsabbli meta npoġġi dokumenti bħal dawk fuq il-Mejda tal-Kamra u ngħid dak id-diskors għandu jieħu passi bis-serjeta'?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jiena żgur li ma ndagajtx fuq l-allegazzjonijiet li għamilt inti għaliex ma kienx kompitu tiegħi li nindaga u iktar minn hekk ma nistax ngħid.

PULIZIJA - ĠARR TA' ARMI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti lill-Pulizija Maltija l-aħħar mezz kif jiġu paralizzati għal mument nies vjolenti billi jużaw spray apposta li jinkapaċita lill- agressur, metodu li ġie approvat fl-Ingilterra issa u li fl-Amerika huwa wżat b'suċċess?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Il-Pulizija hija diġa' attrezzata b'dawn il-meżżi meħtieġa li jintużaw f'ċirkostanzi bħal dawn.

M'huwiex prudenti li nikkumenta fuq dawn il-mezzi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RENO CALLEJA: Mr Speaker, nispera li ma nkunx qed nagħmel xi mistoqsija li m'għandix nagħmilha, imma nixtieq nistaqsi x'inhi l-qagħda tal-Gvern meta jiġi biex jarma l-Pulizija?

Il-pulizija għandhom dritt ikunu armati?

ONOR.

TONIO BORG: Iva, pero' issa wara l-inkjesta li mexxa l-Brigadier Spiteri hemm ċerti rakkmandazzjonijiet, inkluż żieda fit-taħriġ, kif ukoll li jkunu eliġibbli li jġorru arma dawk il-pulizija biss li jkollhom iżjed minn dan it-taħriġ speċjali.

Jiġifieri li jġorru arma qed nillimitawha għal ċertu numru u ċerta kategorija ta' pulizija.

Naturalment f'liema ċirkostanzi diffiċli li wieħed igħid minn qabel.

Pero' jeżistu guidelines maħruġin mill-United Nations dwar l-użu ta' armi tan-nar mill-pulizija u minn dawk l-aġenziji li jinforzaw il-liġi u r-rakkmandazzjoni tal-Brigadier Spiteri hija li nsegwu dawk id-direttivi tal-United Nations.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja.

ONOR.

RENO CALLEJA: L-ewwelnett jiena naqbel li l-pulizija għandhom ikunu tkun armati għaliex illum il-kriminalita' ħadet volta sewwa u allaħres ma jkunux armati.

Pero' jien nixtieq nistaqsi jekk il-pulizija li jkunu armati humiex se jiġu subjected għal xi skrutinju ta' psikjatra qabel jingħataw l-arma f'idejhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Safejn hu umanament possibbli li wieħed jara x'hemm f'moħħ il-bniedem din se ssir, fis-sens li dawn se jkollhom iktar taħriġ milli kellhom sal-lum, u se nevitaw li kulħadd jista' jġorr l-arma għaliex se jkun hemm grupp speċjali.

Per eżempju, il-membri ta' l-SAG kważi kollha jistgħu jġorru arma, imma għar-rigward ta' oħrajn mhux se tkun bil- kriterju li min sempliċement kellu training tal-bidu fl-Akkademja tal- Pulizija allura jista' jġorr l-arma.

Se jkun hemm grupp partikolari li jkollhom mezz li jidentifikaw ruħhom li jistgħu jġorru l-arma.

Dwar il- ġarr ta' l-armi s-sitwazzjoni dejjem kienet l-istess, jiġifieri l-liġijiet ma nbidlux f'dan ir-rispett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja.

ONOR.

RENO CALLEJA: Veru li se jkun hemm xorta ta' eżami anke minn psikjatra għal min se jġorr l-arma fuqu?

Din hija waħda mill-miżuri li qed jintqal li se jieħu l-Ministru.

M'hijiex xi miżura ħażina jekk se jeħodha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Li naf żgur huwa li dawn se jintagħżlu b'iktar reqqa u attenzjoni u naturalment jekk ikun hemm xi ħadd li jkun jidher li m'huwiex kapaċi - mhux li jispara; għaliex forsi jkun hawn min hu kapaċi jispara u ma jkunx kapaċi jagħraf iċ-ċirkostanzi li fihom għandu jispara - jiġi eskluż.

Dan kollu jfisser li b'riżultat ta' dik l-inkjesta se tittieħed aktar attenzjoni f'dawn il-materji anke fid-direzzjoni li qed isemmi l-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja.

ONOR.

RENO CALLEJA: Is-suġġerimenti li għamlet il-kummissjoni ta' inkjesta li waqqaf il-Ministru huma pubbliċi, imma nistgħu nkunu nafu x'inhuma l-kriterji li bihom bniedem jew pulizija jew suldat se jkun jista' juża l-armi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Il-kriterji li jirrikkmanda l-Brigadier Spiteri huma l- kriterji tal-United Nations u dawk il-kriterji huma diġa' pubbliċi.

Jiena ma jidhirlix li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il- guidelines, pero' dawn huma pubbliċi u għandi idea li mar-relazzjoni tal- Brigadier Spiteri hemm ukoll dawn ir-regolamenti, pero' nista' f'xi okkażjoni npoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra jew nagħti lill-Onor.

Interpellant kopja tagħhom.

PITKALIJA - ĦLAS LILL-BDIEWA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-bdiewa qed idumu xahrejn biex jitħallsu mill-pitkalija minkejja li s-sistema ġiet kompjuterizzata u suppost saret iktar effiċjenti?

Jistgħu jiġu investigati rapporti li l-pitkal jiftiehem max-xerrej li fuq l-irċevuta jniżżlu nofs il-prezz li jaqblu fuqu bejniethom sabiex il-bidwi jitħallas nofs prezz?

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd): Jiena nformat li l-ħlas lill-bdiewa għall-biegħa tax-xahar ta' Novembru 1995 sar fis-17 ta' Jannar, 1996 filwaqt li l-ħlas għax-xahar ta' Diċembru sar fl- aħħar ta' Jannar.

Għall-biegħa tax-xhur tas-sajf il-ħlas jieħu aktar żmien għaliex l-ammont tal-prodotti fil-pitkalija jiżdied b'ammont illi jqarreb id-doppju ta' dak tax-xhur tax-xitwa.

Għaldaqstant jinħolqu problemi ta' cash flow.

Il-bdiewa jitħallsu hekk kif jinġabru l-flus meħtieġa mix- xerrejja u mill-pitkala.

Il-bidwi jitħallas il-prezz li l-prodott tiegħu jkun ġab waqt il-bejgħ mill-pitkal, skond kif jitolbu r-regolamenti.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant li jekk jaf b'xi abbuż partikolari jirraporta l-każ lid-dipartiment ħalli jkun jista' jinvestigah.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RENO CALLEJA: Mr Speaker, il-Ministru bħali, huwa bin ir-raba' u għalhekk dan li se ngħidlu suppost li japprezzah.

Il-bdiewa meta jdumu ma jitħallsu jsibu jiffaċċjaw diffikultajiet kbar għaliex ikunu jridu jixtru ż- żrieragħ, id-demel u anke jkunu jridu jħallsu lin-nies li kultant iħaddmu magħhom.

Nixtieq nissuġġerixxi li tinħolaq sistema fejn il-bidwi jingħata loan li tkun ekwivalenti għal dak li għandu jieħu - din mhix xi ħaġa diffiċli għad-dipartiment għax dan ikun jaf kemm-il tunnellata patata l- bidwi kellu għall-esportazzjoni - mingħajr imgħax sakemm il-Gvern jasal biex iħallsu.

Veru li ssib bdiewa li għandhom flus mhux ħażin, imma hemm oħrajn li m'għandhomx.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Ċertament il-bidwi bir-raġun kollu jistenna li jitħallas kemm jista' jkun malajr, u b'kull rispett lejn is-suġġeriment li għadu kif għamel l-Onor.

Interpellant, fil-prattika dan huwa diffiċli ferm jekk mhux impossibli biex realment tagħmlu.

Hawnhekk irrid ngħid li l- biegħa li tgħaddi mill-pitkalija ma tidħol bl-ebda mod fil-kwestjoni tal- prodotti li jiġu esportati.

Li għandna quddiemna hawnhekk hija sitwazzjoni fejn id-Dipartiment ta' l- Agrikoltura jrid jara li mhux biss isir bejgħ mill-pitkalija, imma wkoll li dawk il-flus tal-bejgħ li jsir mill-pitkalija jgħaddu għal għand il- Gvern, li mbagħad ikun jista' jħallas lill-bdiewa bihom.

Li qed nipprovaw nagħmlu huwa li kemm jista' jkun naraw li hemm il-pitkala kif ukoll ix- xerrejja ma jdumux ma jħallsu.

Fil-fatt qed ikun hemm iktar restrizzjonijiet fuq il-perijodu ta' żmien tal-ħlas biex kemm jista' jkun ħadd ma jaqa' aktar minn xahar lura fil-ħlasijiet.

Ċertament li qed nagħfsu fuq it-terminu ta' żmien.

DJAR - TA' ĠIORNI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm sar xogħol ta' manutenzjoni u tiswijiet fil-Qasam tad-Djar f'Ta' Ġiorni minn Lulju 'l hawn?

Il-Ministru jaf li l-bibien tal-bejt ta' Blokk "H" huma fi stat tant ħażin li ma jistgħux jingħalqu?

Jista' jara li dawn jiġu rranġati malajr kemm jista' jkun?

Il-Ministru kemm kellu rapporti mis-sidien ta' dawn l-appartamenti minħabba umdita' u xogħol ta' manutenzjoni ieħor?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar għamel diversi xogħlijiet fi Blokki A, D, E, F, G u H f'Ta' Ġiorni u dalwaqt se jitkompla x-xogħol ta' tikħil minn barra tal-blokki li nbeda lejn l-aħħar tal-1995.

Dwar il-bibien tal-bejt ta' Blokk "H" għaddejt it-talba lid-dipartiment konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naf li d-dipartiment organizza ruħu pjuttost b'mod effiċjenti fuq il-manutenzjoni ta' l-appartimenti tal-gvern, pero' nixtieq inkun naf x'inhija s-sitwazzjoni ta' dawk l-appartamenti li jaqgħu taħt il- Joint Office?

Kif inhu armat id-dipartiment biex jieħu ħsieb il-bini li jaqa taħt il-Joint Office?

Nixtieq inkun naf jekk hemmx l-istess responsabbilta' ta' manutenzjoni u tiswija u jekk hemmx unit armat għal dak l-iskop.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, il-proprjeta' li hija amministrata mill- Joint Office taqa' taħt ministeru differenti u allura ftit nista' nirrispondi.

Kif qed igħid l-Onor.

Bartolo, fl-aħħar erba' snin kien hemm eluf ta' talbiet pendenti li l-parti kbira minnhom ħadna ħsiebhom bil-mod li stajna.

Tajjeb li ngħid li dak li qegħdin nipprovaw nagħmlu huwa li nċekknu l- perijodu ta' żmien mid-data tat-talba għal manutenzjoni għal meta fiżikament ix-xogħol isir.

Jibqa' wkoll il-fatt li hemm numru ta' appartamenti li għandhom bżonn ta' xogħol strutturali ikbar - hemm uħud minnhom li qegħdin inbidlulhom is-soqfa u anke affarijiet oħrajn - u f'dak il-każ il-perijodu ta' żmien ikun itwal minn meta taqbad u tbajjad jew tagħmel xi ħaġa żgħira biss.

Mr Speaker, hawnhekk irrid infakkar li fejn tidħol maintenance ta' proprjeta' tal-gvern - jew aħjar proprjeta' li minn dejjem kienet tal-gvern - illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn l-ammont ta' flus ivvotati huwa ferm akbar minn qatt qabel.

Naħseb li anke b'ġustizzja man-nies li jaħdmu f'dan id-dipartiment irrid ngħid li ħafna drabi x-xogħol isir mill-ħaddiema tal- gvern, għalkemm fil-verita' it-tibdil ta' soqfa jsir minn ħaddieħor.

Irridu napprezzaw illi fejn sa ftit snin ilu biex nieħdu ħsieb 10,000 appartament l-allokazzjoni kienet tlaħħaq Lm20,000 jew Lm30,000, illum qed nallokaw Lm300,000.

Xi ħadd forsi jista' jgħidli li dan l-ammont ta' flus xorta m'huwiex biżżejjed.

Ir-risposta tiegħi għal dan hija li fir-realta' l-ammont ta' flus qed inkomplu nżiduh minn sena għal oħra proprju biex noffru l-aħjar servizz ta' maintenance u sabiex l-inkwilini jkunu jistgħu jgawdu l-aħjar ambjent possibbli f'postijiet diċenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Freddie Portelli.

ONOR.

FREDDIE PORTELLI: Jista' l-Ministru jgħidli meta huwa mistenni li jitkaħħlu l-fili tal-blokki li hemm fil-housing estate il-kbir ta' Ħaz- Zabbar għax hemm nies li qed jidħlilhom l-ilma?

Fl-istess ħin nixtieq ukoll nistaqsih dwar x'sistema qiegħda tintuża għal dawk l-inkwilini tal- gvern li japplikaw biex jixtru l-post fejn joqogħdu?

Jiġifieri b'liema sistema qed jibagħtu għan-nies?

Qed jibagħtu għalihom in alphabetical order skond il-kunjom, skond il-każ x'ikun, jew skond meta tkun daħlet l- applikazzjoni?

Barra minn hekk nixtieq inkun naf jekk id-dipartiment huwiex qiegħed juża xi policy għal min ikun diġa' ħa post mid-Dipartiment għall-Akkommodazzjoni Soċjali u jerġa' japplika.

X'inhi r-raġuni li hemm min intbagħtitlu l- application bil-korrispondenza b'kollox lura għax qalulu li l-application tiegħu ma tistax tiġi kkonsidrata peress li diġa' ingħata post mid- dipartiment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, fuq l-ewwel parti tad-domanda m'għandi l- ebda idea meta l-blokk il-kbir tal-Housing Estate ta' Ħaz Zabbar se jibda jiġi mkaħħal.

Għar-rigward tad-domanda l-oħra nista' ngħid li l-Awtorita' tad-Djar fil-fatt għadha ma bdietx tibgħat għal dawn il-persuni għax fit-tliet xhur li għaddew kienet qiegħda taħdem fuq l-applikanti li kellha fuq il-fidi taċ-ċnus.

Tajjeb li wieħed jgħid li f'dawn it-tliet xhur li għaddew l- Awtorita' tad-Djar fdiet iċ-ċens lil 1,400 applikant.

Issa la l-biċċa l- kbira ta' dawk it-talbiet għall-fidi taċ-ċens spiċċaw, l-Awtorita' tad-Djar qiegħda tindirizza x-xogħol tagħha lejn il-bejgħ tal-proprjeta' ta' l- inkwilini li joqogħdu fil-proprjeta' tal-gvern.

Fil-fatt b'kollox, kif diġa' għidt anke f'risposta parlamentari, hemm madwar 1,500 familja jitolbu li jixtru l-proprjeta' tal-gvern li joqogħdu fiha diġa'.

L- intenzjoni ta' l-awtorita' hija li tibgħat għal kull min applika u tibgħat għalihom wieħed wara l-ieħor skond kif inhi reġistrata l-applikazzjoni tagħhom.

Nispera li r-ritmu tax-xogħol li qiegħda għaddejja bih l- awtorita' għar-rigward tal-fidi taċ-ċnus ikun jista' jiġi applikat ukoll għar-rigward tal-bejgħ tal-proprjeta'.

Irrid ngħid ukoll li realment fit- tliet xhur li għaddew l-Awtorita' tad-Djar ma kenitx qiegħda tħares u tistenna biss li jiġu akkumulati numru ta' applikazzjonijiet imma kienet qiegħda tara wkoll li min-naħa tad-Dipartiment ta' l-Artijiet jiġu solvuti xi diffikultajiet li jkunu nqalgħu f'xi proprjetajiet ħalli jkunu jistgħu jinbiegħu.

Fil-fatt diversi drabi tkellimna dwar jekk l-awtorita' għandix aċċess jew le għal dik il-proprjeta'.

Ċertament hekk kif jaqbad ir-ritmu tal-bejgħ li jkun hemm, jaqbad ukoll ir-ritmu biex ikun jista' jinħeles ammont sostanzjali mill-applikazzjonijiet li għandna quddiemna.

Għar-rigward ta' l-aħħar parti tad-domanda dwar jekk id-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali għandux il-policy li min ħa benefiċċju ftit tax-xhur ilu - kultant anke jkun ftit tal-ġimgħat u mhux xhur - tintbagħtlu lura l- applikazzjoni tiegħu jekk ikun reġa' applika, ngħid "iva" għaliex d- dipartiment m'huwiex estate agency imma huwa dipartiment li qiegħed hemmhekk biex verament jara li t-talbiet pendenti jiġu kemm jista' jkun solvuti malajr.

Illum id-dipartiment jimxi bis-sistema li dik il-persuna li tiġi offruta post tkun tista' tara dak il-post minn qabel u għalhekk ma nistax nifhem kif dak li jkun diġa' ra l-post, għoġbu u ħadu għax kien kuntent bih u mbagħad ftit ġimgħat wara jerġa' japplika biex ibiddel dak l- istess post.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja ta' Press Release Nru. 180 dwar il-ħatra ta' Bord ta' Inkjesta biex jinvestiga l-allegazzjonijiet dwar ix-xiri ta' makni awtomatiċi tal-biljetti għal karozzi tal-linja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Sant bil-permess tal-Kamra.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Meta tkellimna jien u l-Prim Ministru semmejt il-pubblikazzjoni tar-rapport u min-naħa tiegħu kien hemm l-impenn li dak ir-rapport jiġi ppubblikat malli jasal għandu jew inkella jinbagħat lili.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iva, nikkonferma li huwa hekk.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri qed tikkonfermali li huwa hekk?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Anzi jiddispjaċini li l-bieraħ meta konna flimkien ma kellix kopja miegħi u ma stajtx nagħtihielek.

Issa nista' nagħtik kopja.

ONOR.

ALFRED SANT: Sewwa!

Basta qed niftehemu.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fil-fatt jidhirli li għar-r-rigward ir- rapport tan-nomini nagħtu erba' kopji u lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għidtlu li waħda mill-kopji ngħaddiha lilu.

ONOR.

ALFRED SANT: Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja tar-Rapport Annwali għas-sena 1995 ta' l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol; u

Kopja tar-Rapport Annwali għas-sena 1995 tal-Kummissjoni għall- Promozzjoni tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol.

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' l-għaqdiet li kkonformaw mal-policy tal-ministeru dwar l- anti-doping, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 30866.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1995 dwar id-Dazju tas-Sisa.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1995 dwar id-Dazju tas-Sisa" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IR-REĠISTRAZZJONI TA' ARTIJIET (EMENDA NRU.

LAND REGISTRATION (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Angelo Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru tal-Ġustizzja u Kultura): Mr Speaker, minflok ma sejjer nipproponi t-Tielet Qari qiegħed nipproponi l- konsiderazzjoni mill-ġdid ta' klawsola 2 ta' dan l-Abbozz ta' Liġi mill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONIO BORG: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li klawsola 2 ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjonijiet ta' l-Artijiet tkun ikkonsidrata mill-ġdid mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-REFERENDI

REFERENDA (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar ir-Referendi, Kap 237 sabiex jipprovdi dwar Referendi Abrogattivi" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor.Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR NOMINI MILL-OPPOŻIZZJONI

OPPOSITION NOMINEES BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Claude Muscat, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mit-13 ta' Frar, 1996

Klawsola 3 - Ħatra ta' persuna nominata mill-Oppożizzjoni biex toqgħod fuq il- Bord tad-Diretturi ta' Korporazzjoni.

(Kontinwazzjoni) Clause 3 - Appointment of Opposition Nominee to the Board of Directors of a Corporation.

(Continuation)

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

ALFRED SANT: Ħalli nkompli fejn kont waqaft il-bieraħ, Sur President.

Il-bieraħ spjegajt li qed naħdmu b'din il-proċedura minn din in- naħa tal-Kamra li l-ewwel tkellimna dwar il-kriterji wara li l-Prim Ministru tana l-kriterji li fuqhom qed jaħdem il-Gvern fil-proposti li għandna quddiemna u vvotajna l-bieraħ fuq il-kritika li għamilna aħna dwar il-loġika li fuqha qed jaħdem il-Gvern.

Illum il-pass li jmiss min-naħa tagħna huwa li napprofondixxu ftit l-kritika tal-kontenut - mhux tad- definizzjoni li għamel il-Gvern tal-proposta tiegħu - u niddefinixxu wkoll il-proposta alternattiva li se nagħmlu aħna permezz ta' emenda li sejjer inressaq għal klawsola 3.

Il-bieraħ kont qed nispjega, Sur President, li l-proposta tal-Gvern li ddaħħal lill-Oppożizzjoni permezz ta' nomini tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni fuq il-bordijiet ta' ċerti korporazzjonijiet tmur kontra l-ispirtu u kontra l- ħsieb ta' kif titmexxa demokrazija parlamentari, fejn għandek gvern u oppożizzjoni, bil-gvern li għandu mandat biex imexxi u l-oppożizzjoni li għandha l-mandat biex tissorvelja dak li jkun qed jagħmel il-gvern u wkoll li tħejji biex tippreżenta ruħha mill-ġdid quddiem l-elettorat ħalli tieħu mingħandu l-fiduċja imbagħad li tkun tista' ssir hi gvern minflok il-gvern tal-ġurnata.

Dan hu l-mod kif taħdem demokarazija parlamentari u kif naħseb jien għandha titħaddem f'pajjiżna.

Il-Gvern qiegħed jgħid li biex idaħħal aktar trasparenza u jkun hemm iktar ċans li l-Oppożizzjoni tikkontrolla u tissorvelja se jagħtiha ċans li tinnomina persuna tal- fiduċja tagħha fuq il-bord ta' dawn il-korporazzjonijiet u allura din ikollha dritt għall-informazzjoni u li tissorvelja b'mod li allura ma jistax ikun hemm akkużi ta' l-affarijiet li ma jsirux sew, bħal abbużi ta' poter, korruzzjoni eċċ.

L-argument tal-Gvern huwa żbaljat fis-sens li l-Oppożizzjoni mhux qiegħda hemm biex tmexxi mal-Gvern u biex tassoċja ruħha mat-tmexxija li tkun għaddejja mill-Gvern.

Il-Gvern huwa domandat biex imexxi u allura jrid ikun ċar li qiegħed imexxi permezz tan-nominees tiegħu skond il-mandat li rċieva.

Id-demokrazija titlob imbagħad li l-Oppożizzjoni tingħata ċ- ċansijiet kollha li tissorvelja u tissorvelja b'mod li jkollha l- informazzjoni kollha mixtieqa biex tkun tista' tagħmel monitoring ta' dak li jkun qiegħed jagħmel il-Gvern.

Din hija l-funzjoni ta' l-oppożizzjoni f'demokrazija bħal tagħna u mhux li tipparteċipa fit-tmexxija għax il-poplu għandu bżonn xi ħadd li jmexxi u xi ħadd li jissorvelja b'mod demokratiku dik it-tmexxija.

Il-funzjoni ta' l-oppożizzjoni għandha tkun dik li tissorvelja, apparti mill-funzjoni l-oħra li tipprepara ruħha biex tieħu over mill-gvern meta jkollha l-mandat popolari.

Allura li tassoċja lill- oppożizzjoni mat-tmexxija tal-gvern f'sistema parlamentari m'hijiex soluzzjoni għall-problema tat-trasparenza kieku wieħed kellu jaċċetta li dik hija l-fini ta' din il-liġi.

Il-problema tat-trasparenza trid tiġi ffaċċjata fuq livell differenti, fuq il-livell li jkun hemm forums u kumitati parlamentari li tabilħaqq ikollhom il-poter li jinvestigaw, li jagħmlu monitoring li jissorveljaw u li jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom bis-serjeta' l-makkinarju li jippermettilhom jinvestigaw, jiġifieri li meta l-oppożizzjoni fi ħdan kumitat parlamentari tkun trid u titlob li ssir investigazzjoni, dik l- investigazzjoni ssir, issir malajr, issir b'mezzi li huma professjonali u serji u ssir minn strument amministrattiv, investigattiv li jkun jiddependi direttament mill-istituzzjoni fejn qed topera l-oppożizzjoni, jiġifieri jkun mekkaniżmu ta' investigazzjoni li ma jiddependix mill-gvern tal- ġurnata.

Allura hemmhekk is-separazzjoni tal-funzjonijiet tkun ċarissima fejn il-gvern qed imexxi skond il-mandat li għandu u l-oppożizzjoni qiegħda tissorvelja bil-mezzi istituzzjonalizzati li jkun hemm għad-dispożizzjoni tagħha b'mod trasparenti, indipendenti mill-gvern, b'mod professjonali, b'mod serju u b'mod up to the merit.

Aħna nħossu li dan huwa l-mod kif għandhom isiru l-affarijiet u li t-trasparenza għandha tiġi assigurata b'dan il-mod.

Il-periklu ta' dak li qed jissuġġerixxi l-Gvern hu - dan huwa periklu reali - li jkun hemm forums, mekkaniżmi, okkażjonijiet fejn l- Oppożizzjoni u l-Gvern jispiċċaw kompliċi ta' xulxin fejn wieħed iħokk dahar l-ieħor biex l-ieħor iħokklu dahru.

Allura mbagħad aktar u aktar niġu biex it-tmexxija u l-ħajja politika tispiċċa aktar soġġetta għall- kritika li hija logħba fejn il-politikanti li jiftehemu bejniethom moħbija mill-poplu u allura l-affarijiet ma jsirux b'mod trasparenti veru għax effettivament ikun hemm kompliċita' biex l-affarijiet ma jsirux trasparenti daqskemm għandhom ikunu.

Naħseb li allura anke hawn wieħed irid jirrifletti aktar fuq il-kontenut issa tal-proposti tal-Gvern.

Aħna ninsistu fuq it-trasparenza u ninsistu fuq il-ħtieġa tat-trasparenza, imma din it-trasparenza ma tintlaħaqx billi oppożizzjoni u gvern jikkonsoċjaw ruħhom, jingħaqdu flimkien, ikunu qegħdin assoċjati flimkien fid-deċiżjonijiet eżekuttivi, imma ssir billi l-gvern tal-ġurnata jagħmel u jmexxi 'l quddiem istituzzjonijiet li se jieħdu deċiżjonijiet investigattivi u l-oppożizzjoni tal-ġurnata jkollha għad- dispożizzjoni tagħha mezzi trasparenti li bihom tista' tissorvelja, tistaqsi u mbagħad tkun tista' tikkritika jew tikkummenta jew tgħid: Iva, l-affarijiet saru tajjeb.

GĦalhekk aħna fundamentalment ma naqblux ma' din il-proposta għax hija proposta li fl-opinjoni tagħna tmur kontra n-natura stess tad-demokrazija parlamentari kif nafuha issa.

Kieku kienet sistema presidenzjali forsi fejn imbagħad ikun hemm kumitati speċifiċi tal-Kamra jew inkella nies appuntati mill-President bħala ministri li m'humiex eletti allura forsi l-affarijiet ikunu differenti.

Nafu kif inhi, per eżempju, s-sistema presidenzjali f'ċerti pajjiżi, imma aħna qed nitkellmu fuq sistema parlamentari rappreżentattiva fejn fil-Parlament min għandu l-maġġoranza għandu l-mandat biex imexxi u min għandu l-minoranza għandu mbagħad il-funzjoni li jissorvelja mingħajr ma jassoċja ruħu u mingħajr ma jkun kompliċi fid-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Issa Sur President, 'l hinn minn hemmhekk hemm il-punt ukoll dwar kif aħna nħossu minn din in-naħa tal-Kamra li għandu mbagħad ikun hemm, ċerti istituzzjonijiet jew funzjonijiet oħra fil-pajjiż marbuta ma' dawn il- korporazzjonijiet li għandu jkollhom parteċipazzjoni f'ċerti bordijiet ta' korporazzjonijiet kbar b'mod rikonoxxut mil-liġi u b'mod sistematiku.

Aħna qed inħossu - din għidniha bħala parti mill-proposti tagħna - li meta qed nitkellmu issa fuq bordijiet ta' korporazzjonijiet kbar tipo t-Telemalta u l-Enemalta, speċjalment dawk li qed jipprovdu servizzi infrastrutturali, irridu nistituzzjonalizzaw il-parteċipazzjoni ta' setturi fil-bordijiet ta' dawn il-korporazzjonijiet biex nassiguraw li jkun hemm leħen għal dawn is- setturi fuq il-livell ta' dawn il-korporazzjonijiet nazzjonali li jipprovdu servizzi infrastrutturali għax naħsbu li b'dan il-mod ukoll inkunu qed ngħinu biex ikun hemm aktar trasparenza li tkun trasparenza issa amministrattiva, trasparenza fid-deċiżjonijiet amministrattivi li qed jittieħdu.

X'qed ngħidu, Sur President?

Qed ngħidu li fil-bordijiet ta' dawn il-korporazzjonijiet għandu jkun hemm bord statutorju b'rappreżentanza tal-ħaddiema, impjegati u dawk kollha li għandhom xogħol mal-korporazzjonijiet konċernati fuq bażi elettiva - ħaġa li diġa' teżisti f'ċerti korporazzjonijiet, imma aħna qed nipproponu li titwessa mal-korporazzjonijiet kollha li jipprovdu ċerti servizzi infrastrutturali - u għandu jkun hemm ukoll rappreżentanza elettiva tal- konsumaturi permezz ta' għaqdiet tal-konsumaturi - allura qed ngħidu li għandu jkun hemm rappreżentant tal-konsumaturi fuq dawn il-bordijiet tal- korporazzjonijiet - u barra minn hekk qed ngħidu wkoll li għandu jkun hemm rappreżentanza ta' kunsilliera lokali biex fuq livell tal-bordijiet ta' dawn il-korporazzjonijiet jagħtu leħen lill-ħteġijiet amministrattivi eċċ., tal-kunsilli lokali mxerrdin ma' Malta u GĦawdex.

Mela ma naqblux mal-konċett li għandu jkun hemm ir-rappreżentanza ta' l-Oppożizzjoni fil- bordijiet tal-korporazzjonijiet imsemmija għar-raġunijiet li għadni kemm indikajt, imma min-naħa l-oħra qegħdin insostnu li hija ħaġa utli, ħaġa xierqa u ħaġa tajba li fil-bordijiet tal-korporazzjonijiet imsemmija jkun hemm rappreżentanza min- naħa tal-ħaddiema, min-naħa ta' l-għaqdiet tal- konsumaturi u min-naħa tal-kunsilli lokali.

Jien beħsiebni nressaq emenda għal klawsola 3 li tmur f'dan is-sens u għalhekk nipproponi din l-emenda:

"B" Ħassar il-kliem kollu li hemm fi klawsola 3 u ssostitwixxi b'dan li ġej:

(1) Minkejja d-dispożizzjonijiet ta' kull liġi oħra, tliet membri tal-Bord tad-Diretturi ta' Korporazzjoni għandhom jiinħatru mill-Prim Ministru skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att.

(2) Il-membri msemmija fis-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu jkunu nnominati kif ġej: wieħed innominat mill-Kunsilli Lokali; wieħed innominat mill-Għaqdiet tal-Konsumaturi; u wieħed magħżul mill- impjegati tal-Korporazzjoni.

(3) Il-membri msemmija fis-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu jkollhom is-setgħat, jeddijiet u obbligi kollha l-istess bħalma jkollhom il-membri l-oħra tal-Bord tad-Diretturi.

(4) Membru tal-Bord tad-Diretturi maħtur bis-saħħa tas- subartikolu (1) ta' dan l-artikolu jista' biss jitneħħa mill-kariga jekk skond il-liġi tal-Korporazzjoni huwa jsir persuna skwalifikata mill-ħatra għal dik il-kariga.

(5) Membru tal-Bord tad-Diretturi maħtur bis-saħħa tas- subartikolu (1) ta' dan l-artikolu jibqa' fil-kariga, bla ħsara għas- subartikolu (4) ta' dan l-artikolu, għaż-żmien li huwa jiġi maħtur.".

"B" Delete all the words in clause 3 and substitute therefor the following:

(1) Notwithstanding the provisions of any other law, three members of the Board of Directors of the Corporation shall be appointed by the Prime Minister according to the provisions of this Act.

(2) The members referred to in subsection (1) of this section shall be nominated as follows: one by the Local Councils; one by the Consumers' Associations; and the third one shall be elected by the employees of the Corporation.

(3) The members referred to in subsection (2) of this section shall have all the powers, rights and obligations as the other members of the Board of Directors.

(4) A member of the Board of Directors appointed according to subsection (1) of this section may only be removed from office if, according to the Act governing the Corporation, he becomes a person disqualified from such office.

(5) A member of the Board of Directors appointed according to subsection (1) of this section shall remain in office, without any prejudice to subsection (4) of this section, for the time for which he has been so appointed.".

Nerġa' ngħid li hawnhekk dawn l-emendi kulma qed jagħmlu huwa li jdaħħlu statutorjament ir-rappreżentanza tal-ħaddiema, tal-kunsilli lokali u ta' l- assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi f'areas li għandhom oqsma regolatorji imma li jikkonċernaw il-provvista ta' servizzi infrastrutturali.

Aħna naħsbu li din ir-rappreżentanza mhux biss tiżgura iktar trasparenza, imma wkoll tiżgura aktar rappreżentanza ta' oqsma soċjali f'pajjiżna li għandhom interess ikollhom leħen dirett fit-tmexxija ta' dawn il- korporazzjonijiet.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, qabel ma ngħaddi għall-emenda se mmur għall-argumentazzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni fuq argumenti li diġa' ssemmew.

Qalilna li waħda mill-pożizzjonijiet tal-Gvern hi li jekk ikun hemm rappreżentant tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni fuq bord ta' korporazzjoni jkun hemm iktar trasparenza.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li l-Gvern qed jgħid dan biex ma jkunx hemm abbużi.

Assolutament, jien mhux qed ngħid li jekk ikun hemm xi ħadd ta' fiduċja tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni se neqirdu l-possibbilta' ta' abbużi.

Naħseb li l- possibbilta' ta' abbużi tibqa' sakemm il-bnedmin jibqgħu bnedmin, pero' rridu li jekk ikun hemm l-abbużi jiġu individwati kemm jista' jkun malajr u jsiru magħrufa biex tittieħed azzjoni immedjatament kif diversi drabi ta prova dan il-Gvern li jagħmel meta jkun hemm xi ħaġa li tidher li hija fondata.

Jien m'għidtx li b'hekk se neskludu l-abbużi.

Nerġa' ngħid li n- natura umana hi dik li hi, pero' żgur li jekk ikun hemm direttur nominat fuq parir tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hemm safeguard ieħor li dan il-bniedem bħall-membri kollha tal-bord ikollu aċċess għal dak kollu li jrid f'dik il- korporazzjoni.

Hu qal ukoll li dan hu kontra l-prinċipju tad-demokrazija għaliex dan huwa konsoċjativiżmu u allura l-Gvern u l-Oppożizzjoni jsiru ħaġa waħda.

Jien jiddispjaċini, allura bl-istess argument ngħidlu: Isma' d-direttur ħaddiem ma nagħmluhx iktar għax dan huwa konsoċjativiżmu u allura d- direttur ħaddiem se jidħol hemm biex niġu f'sitwazzjoni ta' "ħokkli dahri u nħokklok dahrek" kif uża l-espressjoni l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Allura b'dan l-argument ngħidlu d-diretturi-ħaddiema nneħħuhom kollha għaliex mhux il-każ li jkunu parti mill-bord tad-diretturi.

L-emendi għad irrid narahom sew pero' minn dak li fhimt naħseb li ma nistax neħodhom bis-serjeta'.

Jekk qed nifhimhom sew - m'humiex quddiemi u rrid nerġa' narahom - il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħidilna li jiġu nominati tliet persuni, wieħed mill-konsumaturi, wieħed mill-kunsilli lokali u l-ieħor mill-ħaddiema, fejn m'hemmx.

Per eżempju, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qed jissuġġerixxi li fis-Central Bank fejn illum fuq il-bord hemm ħames membri - il-gvernatur u d-deputat gvernatur u jibqa' tlieta oħra li l-liġi tgħid li dawk suppost ikollhom esperjenza f'ċerti oqsma u dan il-Gvern qed jipprova jara li jkollhom esperjenza f'ċerti oqsma; u jekk wieħed jara n-nomini li saru fis-Central Bank jinduna li għażilna nies li għandhom esperjenza f'ċerti oqsma u m'hemmx għalfejn insemmihom għaliex l-ismijiet tagħhom huma public knowledge, kemm dawk preżenti kif ukoll dawk li kien hemm f'dawn it-tmien snin, u ta' min jgħid li kollha kemm huma mxew tajjeb u taw kontribut tajjeb għax in-nies magħrufa - ikun hemm rappreżentant tal-konsumatur.

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaħseb li din tista' tittieħed bis-serjeta', jiġifieri li fuq il-bord tal- gvernaturi tal-Bank Ċentrali jagħmilli rappreżentant tal-ħaddiema, jien naħseb li wieħed ma tantx jista' jieħu din il-proposta bis-serjeta'.

L-istess nista' ngħid għall-Employment and Training Corporation fejn il- bord attwali huwa magħmul minn mhux inqas minn seba' membri.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jrid li ma' din il-korporazzjoni - kulħadd jaf x'inhu x- xogħol tagħha, jiġifieri li tagħmel ix-xogħol li qabel kien isir mil- Labour Office, tirreġistra n-nies bla xogħol, eċċ. eċċ. - indaħħlu lill- konsumatur.

Nistqarr li ma nafx min hu l-konsumatur f'dan il-każ u nimmaġina li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qed jirriferi għall-unemployed!

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini ngħid li ma nistax nieħu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni bis-serjeta'.

Semmielna l-Enemalta fejn diġa' għandna direttur-ħaddiem u hemm iridna ndaħħlu rappreżentant tal-kunsilli lokali.

Personalment jien ma naqbel assolutament xejn li ddaħħal il-kunsilli lokali fil-management tal- korporazzjoni.

Jien naf li l-kunsilli lokali m'humiex sodisfatti bis- servizz li qed jagħtuhom xi korporazzjonijiet u xi dipartimenti - din il- ħaġa wieħed jifhimha.

Jien nemmen li l-kunsilli lokali għandhom jagħmlu minn kollox biex jakkwistaw ċerta awtonomija u l-liġi li titkellem dwar il- kunsilli lokali tipprevedi li jista' jkun hemm delega minn kull dipartiment tal-funzjoni tiegħu lill-kunsilli lokali.

Jien ngħid li rridu naslu biex ċerti affarijiet jiġu delegati lill-kunsilli lokali għaliex m'hemmx raġuni għaliex xi darba - ma ngħidx immedjatament għax hemm kumplikazzjonijiet amministrattivi - l-Enemalta m'għandiex tgħid li t-toroq tal-lokalita', il- bozoz u l-affarijiet kollha biż-żmien jiġu delegati lill-kunsilli lokali minflok li jinqalgħu l-lampi u ħadd ma jaf lil min jirrapporta u ħafna ħela ta' żmien u ta' enerġija.

Jien naħseb li faċilment għandha tinstab xi soluzzjoni kif l-Enemalta tiddelega billi tgħidilhom li se tiddelegalhom il-poter li jieħdu ħsieb l-bozoz kollha ta' dawn it-toroq.

Jien naħseb li dan jista' jsir imma mhux inpoġġi membru tal-kunsilli lokali!

Inpoġġi membru tal-kunsilli lokali kif?

Inlaqqgħu seduta ġenerali tal-kunsillieri kollha u dawn jeleġġu wieħed biex imur fuq il-bord!

Inkompli għaddej u nsemmi l-Housing Authority fejn illum hemm not less than three members including the chairman fuq il-bord.

Fil-fatt hemm sitta nominati.

Hawn x'nagħmel?

Min huwa l-konsumatur?

Dak li qed ifittex id-dar?

Il-kunsilli lokali ndaħħalhom fil-Housing Authority?

Dan x'taħwid hu!

Għall-kuntrarju, il-loġika tgħidlek li fejn għandek affarijiet li huma ta' natura nazzjonali - kollox sew! nifhem li l- Oppożizzjoni tikkritika lill-Housing Authority u lill-awtoritajiet kollha li hawn imsemmija f'din il-liġi, imma lkoll naqblu li hija ħaġa tajba u fil-fatt kien Gvern Laburista li għamel il-liġi tal-Housing Authority - għandom jiġu ttrattati b'mod nazzjonali.

Mhux qed ngħid li l-Gvern u l- Oppożizzjoni għandom jaqblu, imma fuq livell ta' funzjonijiet u livell ta' prinċipji m'għandux ikun hemm diverġenzi.

Insemmi, per eżempju, it-Telemalta fejn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li jixtieq jara l-konsumaturi.

Fejn se ddaħalhom lil dawn?

Fuq it- telephones biex jgħidulna jekk nagħtux il-liċenzja jekk ikun hemm xi kumpannija oħra tal-cable meta jispiċċa l-monopolju li għandha l-Melita Cable Television u meta jispiċċa l-monopolju tat-Telecell!

Jien ma naħsibx li wieħed jista' b'xi mod jikkonsidra dawn l-affarijiet.

Nista' nibqa' għaddej u nsemmi l-Malta Maritime Authority.

Anke hemmhekk iddaħħal il-konsumatur?

Insemmi l-Public Transport Authority li l-funzjoni tagħha hi ta' regolatur.

Allura x'indaħħal fil-Public Transport Authority?

Indaħħal lill-association tal-buses jew ma nafx x'jgħidulhom?!

Min huma l-konsumaturi?

Fil- Malta Financial Services Centre ukoll se ndaħħlu lill-konsumatur?

Nista' nibqa' sejjer hekk.

Għalhekk jien ma naħsibx li l-emenda tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni tista' tittieħed bis-serjeta'.

L-Oppożizzjoni ma tridx taċċetta dak li qed joffri l-Gvern, imma dik affari tagħha, pero' hemm bżonn li tkun serja u ma tiġix bi proposti li biex taparsi qed tagħmel xi proposti alternattivi li assolutament fuq l-ebda livell, la loġiku, la ta' demokrazija parlamentari u lanqas ta' interessi m'huma ġustifikati.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Chairman, naħseb li ma nkunx qed nesaġera li ngħid li ħafna mill-argumenti li smajna issa huma ta' natura non sequitur għax ma jsegwux wieħed ma' l-ieħor, aktar u aktar jekk wieħed imbagħad jorbothom mal-proposti li għamel f'oqsma oħra, anke ta' natura kostituzzjonali.

Per eżempju, il-Prim Ministru għadu kemm qal li jekk bl- argument ta' din in-naħa huwa ħażin li l-Oppożizzjoni permezz ta' nominees tagħha fuq dawn il-bordijiet tiġi assoċjata b'dan il-mod għax se tkun qed tikkondividi u issir kompliċi mal-Gvern, allura l-istess argument għandu japplika jekk ikun hemm rappreżentanza tal-kunsilli lokali u tal- konsumatur u xi rappreżentant tal-ħaddiema.

Dawn ukoll se jsiru kompliċi mal-Gvern qal il-Prim Ministru.

Imma skużi!

Anke hawnhekk hawn total misunderstanding - jekk il-kelma hija "misunderstanding" - ta' dak li qed ngħidu aħna.

L-argument tagħna x'inhu?

L-argument tagħna huwa li f'demokrazija parlamentari għandek il-gvern biex imexxi u l-oppożizzjoni biex tissorvelja, u għandna nżommu dawn iż-żewġ funzjonijiet distinti biex tabilħaqq id-demokrazija f'sistema parlamentari taħdem b'mod trasparenti.

Mela għandek gvern b'mandat eżekuttiv biex imexxi u l-oppożizzjoni bid-dmir li tissorvelja b'mod trasparenti dak li jkun għaddej, mhux li tipparteċipa u tkun assoċjata max-xogħol.

Fejn tara li l-affarijiet sejrin ħażin tgħid li sejrin ħażin u fejn l-affarijiet ikunu sejrin tajjeb tgħid li sejrin tajjeb jew iżżomm ħalqha magħluq.

Jiġifieri hemm funzjoni ċara ta' dak li għandu x'jaqsam ma' gvern u dak li għandu x'jaqsam ma' oppożizzjoni f'sistema ta' rappreżentanza parlamentari.

Imma skużi!

Dan l-argument ma japplikax fil-każ tal-konsumaturi.

Ma japplikax fil-każ tal-ħaddiema.

Ma japplikax fil-każ tal-kunsilli lokali.

Safejn naf jien is-sistema tagħna ma tgħidx li ħaddiema ta' korporazzjoni qegħdin hemm biex jissorveljaw il- gvern tal-ġurnata.

Is-sistema parlamentari tagħna ma tgħidx li l-kunsilli lokali qegħdin hemm biex jissorveljaw il-gvern tal-ġurnata.

Is-sistema parlamentari tagħna ma tgħidx li l-konsumaturi qegħdin hemm biex jissorveljaw il-gvern tal-ġurnata u li xi darba għandu jkollhom mandat biex imexxu l-pajjiż.

Dan x'għandu x'jaqsam!

Dan x'taħwid ta' argumentar!

Aħna qed nitkellmu l-ewwelnett fuq livell ta' gvern u oppożizzjoni u jekk għandhomx ikunu konsoċjati.

Imma li mbagħad tħallat l-istess argument fuq il-livell ta' x'jiġri mill-konsumaturi, x'jiġri mill-kunsilli lokali u x'jiġri mill-ħaddiema vis-a-vis l-bord ta' korporazzjoni, qisu l-istess tip ta' argument, mhux talli huma non sequitur talli loġikament qed naqbżu minn kategorija għal oħra.

Dan hu argument li assolutament ma jreġix u nerġa' ngħid għaliex.

Għax il-konsumaturi, il-kunsilliera lokali u d- diretturi-ħaddiema fuq il-bord ta' korporazzjoni ma jkunux qegħdin hemm bħala oppożizzjoni li xi darba tista' ssir gvern, imma r-rwol tagħhom huwa kompletament differenti.

Ma tistax tħallat argument fuq livell ma' argument fuq livell ieħor.

Non sequitur mill-bidu sa l-aħħar.

Imbagħad kien hemm argument ieħor non sequitur li huwa dwar il-Bank Ċentrali.

Il-Prim Ministru qal li għandu numru limitat ta' nies xi jdaħħal u donnu qed jistaqsi kif se tagħmel meta fuq il-bord għandek sitta min-nies, inkluż iċ-chairman u d-deputy chairman, biex tinnomina t-tlieta l-oħra bil-mod li qed tissuġġerixxi l-Oppożizzjoni Laburista.

Dan x'argument hu!

Ċertament l-ewwel ħaġa li toħroġ mill-emenda tagħna hi li n-numru ta' membri fuq il-bordijiet jistgħu jiżdiedu awtomatikament u m'aħniex qed nirristrinġu ruħna li jekk illum hemm ħames membri dan in- numru ma jistax jiżdied.

Din ħaġa faċli.

Pero' beyond that x'qal l-Onor.

Eddie Fenech Adami?

Il-Prim Ministru qal: Kif tistgħu timmaġinaw li l-ħaddiema tal-Bank Ċentrali jkollhom rappreżentant tagħhom fuq il-bord tal-Bank Ċentrali!

Xi skandlu!

Mela ma tafux, qal l-Onor.

Prim Ministru, li rridu noqogħdu attenti li lil min nappuntaw irid ikun minn ċerta kategorija u jrid ikollu ċerti kwalifiki.

Jiġifieri, minnufih qed nitilqu mill-assumption li l- ħaddiema tal-Bank Ċentrali m'għandhomx stoffa - din hija l-kelma - biex jistgħu b'xi mod jew ieħor ipoġġu lil xi ħadd biex jirrappreżentahom fuq il- bord tal-Bank Ċentrali.

Imma dawn x'argumenti huma!

Dawn huma assolutament argumenti li ma jreġux.

Iva, aħna nemmnu li l-ħaddiema u l- impjegati tal-Bank Ċentrali għandhom sens biżżejjed u għandhom stoffa biżżejjed biex jagħżlu rappreżentant tagħhom fuq il-bord tal-Bank Ċentrali li jkun dehen tan-nies kalibrati kbar li l-Prim Ministru ftaħar li dejjem joqgħod attent li jappunta.

Bl-istess mod nista' ngħid għall-konsumaturi.

Mela l-konsumaturi m'għandhomx interess fid-deċiżjonijiet tal-Bank Ċentrali?

Mela m'hemmx an inherent social interest min-naħa tal-konsumaturi f'dan il-pajjiż li jkunu assoċjati mad-deċiżjonijiet li jieħu l-bord tal-Bank Ċentrali?

Mela d- deċiżjonijiet tal-Bank Ċentrali mhux b'mod fundamentali qed jaffetwaw l- interess tal-konsumatur?

U m'hemmx l-element li l-interess tal-konsumatur ikun qiegħed rappreżentat u jkollu leħen fuq il-livell tal-Bank Ċentrali?

Issemmiet anke l-ETC u l-Prim Ministru qal: Ma nafux li l-ETC hija dik il-korporazzjoni li tieħu ħsieb issib l-impjiegi u x-xogħlijiet!

Il-Prim Ministru staqsa fejn jidħol il-konsumatur fiha din.

Imma hawnhekk ngħid, bir-rispett kollu, li din hija riflessjoni tal-mentalita' antikwata li jimxi biha dan il-Gvern f'dak li għandu x'jaqsam mas-servizzi li jipprovdi l-gvern.

Is-servizzi li jipprovdi l-gvern, iva, hemm konsumaturi għalihom, hemm konsumaturi għas-servizzi li jipprovdi l-gvern, forsi m'hux l-istess bħal meta nkunu qed nirriferu għall-konsumatur li jmur għand tal-grocer u jixtri l-kappar u ż-żebbuġ, imma xorta l-gvern qiegħed jipprovdi servizzi.

Is-servizzi jistgħu jkunu mpjiegi, jistgħu jkunu reġistri, jistgħu jkunu liċenzji u jistgħu jkunu ħafna affarijiet.

Jistgħu jkunu l-mod kif jiġu amministrati l-qrati - that's a service - għax dak huwa servizz.

Hemm konsumaturi wkoll li huma ċittadini li qed jikkonsmaw u li għandhom interess fil-kwalita' ta' dak is-servizz u allura jien niskanta kif il- Prim Ministru joħroġ b'dan l-argument ta' fejn għandu jidħol il-konsumatur fl-ETC.

Skużi!

Iċ-ċittadin f'kollox jidħol.

F'dan il-każ qed nitkellmu fuq iċ-ċittadin bħala konsumatur tas-servizzi li jagħti l-gvern.

Huwa argument antikwat - bir-rispett kollu lejn il-Prim Ministru - li tgħid li servizz li qed jipprovdi l-gvern, li qed jipprovdi xogħlijiet, li qed jipprovdi ħidma u li qed jipprovdi opportunitajiet ta' xogħol m'għandux interphase mal-konsumatur.

Għandu interphase mija fil-mija.

Assolutament mhux argument li tgħid li din m'għandha tmiss bl-ebda mod mal-konsumatur u aktar u aktar imbagħad l-argument fuq l-Enemalta.

Le, qal il-Prim MInistru, il-konsumaturi żgur li m'għandhomx imissu ma' l- Enemalta.

Pero' mbagħad għaġġibni iktar u iktar meta qal li ma jemminx li l-kunsilli lokali għandhom imissu ma' l-Enemalta.

Qal li jaf kemm hemm ilmenti min-naħa tal-kunsilli lokali dwar l-Enemalta u m'għandhomx imissu magħha.

Jien stagħġibt għax imbagħad il-Prim Ministru qal: Imma kif se ddaħħal lill-kunsilliera lokali f'dawn il-korporazzjonijiet nazzjonali!

Issa se nagħmel punt ċar.

L-emenda li għandna quddiemna bħalissa hija l- ewwel emenda f'sensiela ta' emendi li nkunu rridu nressqu jekk tgħaddi din l-emenda li qed nippoponu ħalli mbagħad nirregolaw kif il-kunsilli lokali jkunu rappreżentati, kif il-konsumaturi jkunu rappreżentati u kif il- ħaddiema jkunu rappreżentati.

Jiġifieri mhux se nirrispondi minn issa dwar kif il-kunsilliera lokali jkunu rappreżentati.

Il-Prim Ministru staqsa kif se nagħmlu.

Qal: Se nagħmlu xi laqgħa ġenerali għall-kunsilliera lokali biex jeleġġu lil min jirrapreżentahom fuq l-Enemalta!

Ċertament li dik tiġi regolata b'emendi oħra li jiġu ppreżentati iktar tard.

Jiġifieri fuq din assolutament m'hemmx argument xi jsir.

Iva jkun hemm rappreżentat tal-kunsilliera lokali, imbagħad kif se jiġi elett niddiskutu iktar tard.

Imma ħalli nerġa' mmur fuq il-punt oriġinali tiegħi.

X'kien il-punt oriġinali tiegħi?

Il-Prim Ministru qal: Jekk dawn huma korporazzjonijiet nazzjonali, kif tippretendu li ndaħħlu l-kunsillieri lokali fihom meta dawn il-kunsilliera qegħdin hemmhekk biex jagħmlu xogħol lokali, eċċ., eċċ.!

Jien bqajt imbellaħ b'dan l-argument għax daqs xahrejn, tlieta, erba', ħames xhur ilu, meta konna qed nitkellmu dwar l-għażla tal-President, il-Prim Ministru ħareġ bil-proposta li s-sindki jieħdu sehem fl-elezzjoni tal- President u qal li din hija xi ħaġa nazzjonali u li għandna nuru l-fiduċja tagħna fis-sindki u fil-kunsilli lokali.

Dak iż-żmien aħna konna rrispondejna: B'dan il-mod trid turi l-fiduċja tiegħek fis-sindki u fil- kunsilli lokali!

Skużi!

Jien nistaqsi: X'inhuma x-xogħlijiet, il- problemi u d-diffikultajiet li qed jiffaċċjaw fix-xogħol tagħhom il- kunsilliera lokali u s-sindki?

Jien naf għax qed indur il-kunsilli lokali kollha ma' sieħbi l-Onor.

Charles Mangion u jgħidulek bil-problemi infrastrutturali, problemi ta' tmexxija ta' toroq, problemi ta' bozoz, nuqqas ta' provvista ta' ilma, nuqqasijiet serji fejn jidħlu xogħlijiet pubbliċi, partikolarment ta' tindif.

Dawn huma l-affarijiet nazzjonali li jinteressawhom, li huma organikament marbuta max-xogħol tagħhom u hemmhekk, Sur Prim Ministru, tkun qed turi l-fiduċja tiegħek fihom u mhux meta tiġi tgħid li l-Enemalta hija enti nazzjonali u għaldaqstant il-kunsilli lokali għadhom jinsewha.

Anzi għandek tgħid li hija enti nazzjonali, qed tipprovdi s-servizz infrastrutturali li qed joħloq problemi diretti għall- kunsilli lokali u hemmhekk anzi huwa importanti li tagħtihom rappreżentanza ħalli l-leħen tal-kunsilli okali fuq kwestjoni ta' tmexxija amministrattiva serja nazzjonali jkollu minnufih impatt fuq il-livell ta' kif il- korporazzjoni konċernata, bħall-Water Services Corporation, l-Enemalta Corporation, t-Telemalta Corporation jieħdu d-deċiżjonijiet.

X'hemm iktar sempliċi u trasparenti minn dan meta qed ngħidu korporazzjoni nazzjonali?

Għalhekk in-non sequitur ta' dak li qed jgħid il-Prim Ministru.

Il-Prim Ministru semma l-Public Transport Authority.

Hawnhekk jien erġajt skantajt għaliex staqsa kif se ndaħħlu l-konsumatur fiha.

Mela lil min trid iddaħħal fiha!

Kultant meta nisma' dawn l-argumenti nibda ngħid li dan verament huwa gvern maqtugħ mill-poplu għax jekk hemm xi ħaġa li dejjem tisma' dwarha mingħad il-konsumaturi hija l-problemi li jffaċċjaw meta jiġu biex jużaw is-servizz tat-trasport pubbliku.

Mela ma tagħtihomx leħen!

Dażgur li tagħtihom leħen, anzi huwa importanti li tagħtihom leħen ma' ħaddieħor.

Fuq dan se jitkellem il-Prim Ministru - bqajt jien skantat - li l-konsumaturi ma jarahomx fil-Public Transport Authority meta jien ngħid li l-aktar li għandhom ikunu rappreżentati fuq din l-awtorita', apparti minn nies oħra, huma ċertament il-konsumaturi.

Din hija l-loġika li nsistejna fuqha.

Il-Prim Ministru semma l-Housing Authority u staqsa kif se npoġġu l- konsumaturi fuqha.

Mela lil min trid tpoġġi jekk din hija waħda mill-iktar servizzi importanti f'dan il-pajjiż!

Ċertament li hemm konsumaturi interessati f'dan ix-xogħol tal-housing.

F'din il-provvista hemm tgergir kbir u ilmenti kbar.

Anzi dan li ngħid jien għandu jsir f'dawn il- korporazzjonijiet fejn hemm il-konsumaturi li jkunu jridu jikkonsmaw servizz mogħti mill-Gvern u għalhekk għandu jkollhom rappreżentanza.

Jien niskanta li kellna din ir-reazzjoni - mhux biss kienet reazzjoni dommatika imma wkoll ta' tmasħir - fuq l-argument jew fuq il-konċett tal-konsumatur f'dawn il-korporazzjonijiet fejn suppost għandhom ikunu bl-akbar dritt.

Anzi hawn naħseb li qegħdin ftit tard, anke fil-konfront ta' kif qed jinbiddlu l-ideat ġenerali fl-Ewropa u f'pajjiżi oħra għax dieħla sew l- idea li jkun hemm rappreżentanza tal-konsumaturi f'dawn il- korporazzjonijiet infrastrutturali kbar.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li fl-opinjoni tiegħi l-argumenti u l- oġġezzjoni li qanqal il-Prim Ministru ma jreġux.

Huma antikwati, anke fis- sens kif affarijiet li huma ta' valur soċjali qed jgħid li huma inkonċepibbli, bħall-kwestjoni tal-konsumaturi fuq bord ta' korporazzjoni infrastrutturali jew il-kwestjoni tal-ħaddiema tas-Central Bank fuq il-bord ta' l-istess bank.

Jien naħseb li l-Prim Ministru kien qed jipprova jgħidilna li ma jridx jaċċetta għar-raġunijiet politiċi tiegħu l-proposti li qed nagħmlu aħna u ma jridx jiċċaqlaq mill-proposta tiegħu li lanqas tagħmel sens f'demokrazija parlamentari.

Sempliċement din hija logħba politika.

Hu telaq fit-triq tiegħu u ma jridx jitbiegħed minnha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, naħseb li kultant ma niftehmux bil- lingwa li nitkellmu biha.

Per eżempju, jien ma għidtx li fil-Bank Ċentrali m'għandux ikun hemm rappreżentanti tal-ħaddiema għaliex m'għandhomx stoffa imma għidt li l-Att tal-Bank Ċentrali jgħid - hawn se nikkwota minn artiklu 9 - li:

"The directors of the Bank, other than the Governor and Deputy Governor, shall -

(a) be appointed by the Prime Minister;

(b) be persons of recognised standing and experience in business, professional or academic affairs or in industrial relations ...".

Jiġifieri wieħed ipoġġi ċertu livell.

Infakkar li hawn qed nitkellmu fuq il-Bank Ċentrali u żgur li jien ngħid li l-konċett tad-direttur ħaddiem ma japplikax għall-Bank Ċentrali.

Forsi japplika għall-Enemalta, għat- Telemalta jew għall-Airmalta fejn hemm eluf ta' ħaddiema f'dawn il- korporazzjonijiet u allura tagħtihom rappreżentanza u għalhekk jien għidt inkonċepibbli li ngħid li l-ħaddiema tas-Central Bank nagħtihom rappreżentanza fuq il-bord tal-Bank Ċentrali.

Jien qed ngħid li dan ma jagħmilx sens.

M'hijiex kwestjoni ta' l-istoffa fost il-ħaddiema tas- Central Bank.

Dażgur li hemm ħaddiema ta' stoffa, anzi m'għandix dubju li hemm.

Jiġifieri ma naħsibx li għandna ngħawġu l-argumenti ta' xulxin.

Fl-emenda tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid "proposta li dawn il- membri jkunu nominati mill-Kunsilli Lokali" - x'jiġifieri nominati mill- kunsilli lokali? - "u li wieħed jiġi nominat mill-Għaqdiet tal- Konsumaturi".

Pero' hawn qed nistaqsi lili nnifsi jekk l-ETC għandhiex il- konsumaturi.

Le, m'għandhiex.

Għaliex?

Għaliex hawnhekk hawn miktub mhux minn konsumaturi, jiġifieri nies li jista' jkollhom interess fis-servizz li tagħti dik il-korporazzjoni, imma minn "GĦaqdiet tal-Konsumaturi".

Għaqdiet tal-konsumaturi huma għaqdiet li huma rikonoxxuti b'liġi, ċioe' li huma għaqdiet tal-konsumaturi għal ċerti finijiet.

Jien ma nafx b'għaqdiet tal-konsumaturi li jkollhom l-interess li jkunu sempliċement rikonoxxuti bħala għaqdiet tal-konsumaturi.

Ma ninsewx li aħna hawnhekk qegħdin nilleġislaw u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ppreżentalna emenda formali biex issir liġi.

"Għaqdiet ta' Konsumaturi" jfissru għaqdiet tal-konsumaturi li titkellem fuqhom il-liġi - bħalissa ma nafx eżatt x'jisimha.

Naħseb li għal dawk qed tirriferi meta qed tgħid "GĦaqdiet tal-Konsumaturi"?

Allura dawk inpoġġihom fl-ETC jew inpoġġihom fuq il-Public Transport Authority?

Dażgur li l-passiġġieri li jużaw il-public transport f'Malta għandhom interess, imma lil dawk ma nsejħulhomx "għaqda tal-konsumaturi".Forsi hawn tgħidli biex naqbad lil xi ħadd - kif fil-fatt nagħmel - u nagħmlu fuq il- bord tal-Public Transport Authority.

Jien naf min juża x-char-a-banc b'mod normali - bil-kelma "b'mod normali" qed infisser b'mod regolari - u it makes sense li tagħmel lil xi ħadd hekk.

Imbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li wieħed ma jistax jara din l- emenda waħda għax hemm emendi oħrajn.

Għalhekk jien nitolbu li jgħaddili l- emendi l-oħra qabel ma nivvotaw fuq din.

Nista' ngħid li kif inhi din l- emenda żgur li m'hijiex aċċettabbli.

Issa jekk għandu xi emendi oħra lesti allura jista' jgħaddihomli u jgħidli wkoll kif l-emendi l-oħra jiċċaraw din il-proposta li għamel.

Jiġifieri jekk għandu emendi oħra jgħaddihomli u nikkonsidrahom.

Kif inhi din il-proposta assolutament ma tagħmilx sens.

Imma l-ikbar waħda hija din.

Tajjeb!

Jien qed ngħid li m'għandux ikun hemm rappreżentant tal-kunsilli lokali fuq il-bord ta' l-Enemalta, let alone tal-Bank Ċentrali - fl-emenda jidher li m'hemmx distinzjoni - u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jrid jilleġisla biex mill-kunsilli lokali jiġi nominat xi ħadd biex ikun fuq dawn il-bordijiet kollha.

Jiġifieri l-kunsilli lokali se ndaħħluhom fil-Bank Ċentrali wkoll!

Hawnhekk għandna ex-deputy governor li għandu esperjenza u ta kontribut kbir fil-Bank Ċentrali u jgħidilna jekk fuq il-board of governors għandux ikun hemm rappreżentant tal-kunsilli lokali.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni skandalizza ruħu għax jien qed ngħid "le", jiġifieri li l-kunsilli lokali mhux posthom hemm.

Imbagħad l-Onor.

Alfred Sant semma li kont jien li pproponejt li s- sindki jeleġġu l-President.

Dażgur li jeleġġu l-President.

Jien għidt li jekk hawn funzjoni li s-sindki tad-diversi kunsilli lokali jistgħu konċettwalment jipparteċipaw fiha hija eżattament fil-proċess ta' l- elezzjoni tal-President.

Jien ma nistax nimmaġina xi ħaġa iktar idonea, tajba u importanti fejn is-sindki ta' pajjiżna jagħtu l-kontribut tagħhom b'mod istituzzjonali jekk mhux fl-elezzjoni tal-President.

Dażgur li tagħmel sens.

Jekk illum aħna għandna l-gvern ċentrali u għandna l- amministrazzjonijiet lokali, u l-amministrazzjonijiet lokali għandhom il- kap tagħhom li huwa s-sindku, mhux talli hu tajjeb dan il-proċess, anzi huwa proċess demokratiku li bih qed inkabbru d-demokrazija fil-pajjiż fejn fl-elezzjoni ta' l-ogħla kariga fil-pajjiż li hija dik tal-President tar- Repubblika, aħna d-deputati nġibu magħna lis-sindki kollha jew għallinqas parti minnhom.

Jiġifieri li tipparaguna l-proposti tal-Gvern biex is- sindki jivvotaw fl-elezzjoni tal-President u tgħidilna li dik ħażina u tgħid li jkun tajjeb jew aħjar li l-kunsilliera npoġġuhom fuq il-Bank Ċentrali, fuq l-ETC jew fuq il-korporazzjonijiet kollha msemmijin, allura bilfors naħseb li din hija proposta li l-Oppożizzjoni ma ħmithiex, jiġifieri għadha m'hijiex imsajra, u jekk trid tissajjar iktar allura lill- Kap ta' l-Oppożizzjoni nagħtuh iż-żmien biex issajjarha.

Pero' nerġa' ngħid li din m'hijiex imsajra imma hija mitfugħa hemm nejja għal kollox.

Għalhekk assolutament m'hijiex aċċettabbli.

Ma rridx ngħid li hija gimmick, imma hija xi ħaġa simili biex ngħidu: Ara l-Gvern ippropona xi ħaġa u l-Oppożizzjoni pproponiet xi ħaġa oħra!

Pero' ngħid li l-Gvern ippropona xi ħaġa serja u l-Oppożizzjoni qed tipproponi xi ħaġa li assolutament fil-fehma tal-Gvern ma tagħmilx sens.

Jien nerġa' ngħid li jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu emendi oħra li jiċċaraw xi tfisser din l-emenda, jgħaddihomli issa u nikkonsidrahom biex inkun naf kif se nivvota fuq din l-emenda.

Pero' kif inhi preżentata, hekk waħedha, assolutament ma tagħmilx sens u ma tistax tiġi aċċettata.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, għandna Prim Ministru li meta ma jaqbilx ma proposta jgħidilha gimmick.

Hekk sar il-mod kif nersqu lejn l- affarijiet.

Pero' hawn ngħid li mhux waħdi nagħmel il-gimmicks għaliex anke inti, Sur President, naħseb li speċjalizzajt fihom mhux ħażin matul is- snin, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam meta tagħmel sfidi, per eżempju, għall-provi ta' korruzzjoni.

Hemmhekk hemm gimmicks mhux ħażin u jidher li speċjalizzajt fihom dawn l-aħħar ġimgħat u ħriġt l-ewwel fil-matrikola fuqhom!

Apparti minn hekk, din li qed nipproponi m'hija gimmick xejn.

Ċertament bl-argumenti li joħroġ bihom il-Prim Ministru lili jwerriċni.

Per eżempju, waħda mill-affarijiet li skandalizzajt ruħi kienet meta qal: Kif jista' jkun li kunsilliera lokali jitpoġġew fuq organizzazzjoni nazzjonali bħalma hi l-Enemalta jew li l-kunsilliera lokali jkunu rappreżentati fuq ħidma nazzjonali!

Fil-fatt minħabba f'hekk qam l-ispunt tiegħi.

Mela mhux int stess ipproponejt li jkunu huma, rappreżentati mis- sindki, biex jipparteċipaw fl-elezzjoni tal-president!

Allura din m'hijiex ħidma nazzjonali!

In-non sequitur minn hemm jibda, Sur President.

Allura l-punt li l-kunsilliera lokali għandhom jitwarrbu milli jiġu rappreżentati fuq il-bordijiet ta' dawn il-korporazzjonijiet u jintużaw bħala nies li jivvotaw għal President ma jreġix, aktar u aktar ma jreġix meta effettivament ix-xogħol tal-kunsillieri lokali l-akbar ħsara u l-akbar problemi li jinqalgħulhom huwa proprjament fuq dawn l-affarijiet li diġa' semmejt, bħall-Enemalta, t-Telemalta u affarijiet oħra infrastrutturali.

Aktar u aktar meta l-kritika li qed issir lill-kunsilliera lokali qed tkun li qed iservu bħala paraventi.

Mela, skużi!

Fejn qiegħed turi l-iktar fiduċja fihom?

Fejn tagħmilhom taparsi jeleġġu President darba kull ħames snin, biex taparsi tkun użajthom għal xi ħaġa, jew inkella fix-xogħol tagħhom fejn direttament għandhom bżonn li l-kunsens tagħhom jiġi mleħħen fuq il-livell ta' bord ta' korporazzjoni?

Min qed juri fiduċja fihom, min jgħidilhom: Ejjew kull ħames snin u ħudu sehem fl-għażla ta' President; jew min jgħidilhom: Regolarment ir-rappreżentanti tagħkom għandhom ikunu qegħdin hemm u jkollhom leħen fit-tmexxija tal-bordijiet il-kbar li qed jaffettwaw bid-deċiżjonijiet nazzjonali tagħhom l-operat fuq bażi lokali?

Fuq din għad ma kellniex risposta s'issa.

Il-Prim Ministru issa qal li ma jistax jaqbel mal-formolazzjoni ta' l- emenda għaliex min-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed indaħħlu l-kunsilli lokali u l-għaqdiet tal-konsumaturi.

Dażgur!

Għaliex le!

L-għaqdiet tal- konsumaturi huma istituzzjonalment il-fo'c's'le li minnhom il-konsumaturi jew iċ-ċittadini jistgħu jesprimu ruħhom b'mod istituzzjonali.

Pero' hawn naqleb id-diskussjoni.

Jekk il-Prim Ministru għandu kontro-proposti għal dak li qed ngħidu aħna, allura nisimgħuhom.

Jekk minflok kunsilli lokali jrid jagħmel kunsilliera lokali allura lesti biex nisimgħu.

Jekk minflok għaqdiet tal-konsumaturi jrid jgħid xi ħaġa oħra aktar ġenerali allura nisimgħuha.

Jekk fil-każ tas-Central Bank - peress li hemmhekk il-ħaddiema jrid ikollhom ċerti kwalifiki skond l-Att tal-Bank Ċentrali - irid jagħmel distinzjoni bejn ħaddiem u ħaddiem allura nisimgħu din il-proposta ħalli mbagħad naraw eżattament min qed jagħmel il-gimmicks f'dawn l-affarijet, jekk hux aħna jew hu.

Aħna jkollna okkażjoni nispjegaw iktar fid-dettall in-natura tal-proposti tagħna fuq il-bażi tal-kontro-proposti li jagħmel hu, jekk għandu.

Imma ħalli hawn nerġa' mmorru fuq il-punt ta' qabel.

L-argument tagħna jerġa' jibqa' dak li kien, ċioe' li t-thrust u l-inputs ta' kif il-Gvern qiegħed jorjenta l-proposta tiegħu jiżnaturaw il-mod kif taħdem demokrazija parlamentari għaliex qed taqsam funzjonijiet li m'għandhomx jinqasmu imma li għandhom ikunu fejn naħa tagħmel ħaġa u n-naħa l-oħra tagħmel ħaġa oħra.

Dak li qed nipproponu jikkonsoċja mat-tmexxija ta' dawn l-entijiet nazzjonali u ma' l-istrutturi soċjali fil-pajjiż li għandhom leħen sħiħ u li għandhom interess dirett fit-tmexxija ta' dawn l- isituzzjonijiet, ikun min ikun fil-gvern.

Dak li qed nipprovaw nassoċjaw aħna, li d-demokrazija tkun fuq il-bażi ta' min għandu interess fid- deċiżjonijiet li qed jittieħdu bħala konsumatur, bħala ħaddiem u bħala kunsill lokali li jkun assoċjat mad-deċiżjonijiet li qed jittieħdu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, il-Latini kienu jgħidu: Tqalu l- muntanji u twieled ġurdien redikolu.

Bil-Malti dan ifisser li qed immorru għal xi ħaġa oħra, fis-sens li bin-naqra n-naqra qed noħroġ il-ġurdien mit- toqba u l-ġurdien li qed joħroġ mit-toqba huwa wieħed oħxon mhux ħażin!

Issa qed jidher ċar li anke meta l-bieraħ jien attribwejt intenzjonijiet tajba lill-Prim Ministru fuq din il-liġi xorta kont qed nagħmel wieħed mill- iżbalji tas-soltu tiegħi.

Għaliex?

Il-bieraħ, u kemm ilha sejra din id- diskussjoni, il-Prim Ministru enfasizza li qed jagħmel dan il-pass jew li qiegħed iressaq din il-proposta biex il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jkun jista' jagħmel nomini biex jestendi l-parteċipazzjoni.

Iżda mbagħad f'ħin minnhom waqt mument imqanqal fid-diskussjoni - m'iniex ċert jekk hux il-bieraħ jew il-bieraħt lura - il-Prim Ministru qal: Imbagħad naqtgħuha din li joqgħod ikun hemm ħafna akkużi jekk ikun hemm rappreżentant tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni fuq dawn il-bordijiet għaliex hemmhekk ikun qiegħed jara minn ġewwa x'qed jiġri u jkun jista' jitkellem jekk ikun hemm bżonn.

Issa hawn nixtieq nikkoreġi ruħi għaliex huwa ma qalx "rappreżentant" imma qal "bniedem li qiegħed hemmhekk bħala uomo di fiducia"- jiġifieri bniedem fdat tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Issa apparti li dak l-argument twaqqa' kemm mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kemm mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici meta osservaw li min ikun qiegħed f'bord ikun marbut bl-etika professjonali ta' kull direttur u jkun marbut ukoll bis-sigriet professjonali u anke b'rabtiet oħra li jkunu jeżistu minn żmien għal żmien - partikolarment issa li ġew imsaħħa bil-provvedimenti tal-liġi li għandha x'taqsam mal- kumpanniji u anke mas-soċjetajiet - u apparti wkoll il-punt li qiegħed jisħaq fuqu l-Onor.

Alfred Sant diversi drabi li ma tistax ma tħallix diviżjoni netta u diviżjoni bla tfixkil bejn il-funzjonijiet tal-Gvern li huwa elett b'mandat eżekuttiv biex imexxi suġġett għall-iskrutinju ta' l- Oppożizzjoni li allura għandha l-funzjoni tagħha li tikkritika u li tifli u anke tgħasses dak li qed jagħmel il-Gvern u fuq kollox tipproponi policies u tmexxija alternattiva, imbagħad meta tqis dan kollu u twarrbu fil-ġenb u tiffoka fuq dak li qal il-Prim Ministru, ċioe' "ħalli naqtgħuha din għax imbagħad ikun hemm rappreżentant ta' l-Oppożizzjoni li jkun qiegħed ġewwa" - din il-parti għajjatha u mhux qalha biss u fil-fatt il-bieraħ il-Prim Ministru għajjat ħafna allavolja ma tantx qal, imma għajjat ħafna - dak l- argument jitwaqqa' minnu nnifsu mill-fatt li l-Prim Ministru stess imbagħad ikkoreġa, bħalma kkoreġġejt jien ukoll, li mhux "rappreżentant" ikun imma bniedem ta' fiduċja, "uomo di fiducia", li allura ma jkunx jista' jirrapporta lura lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Mela l-Prim Ministru waqqa' l-argument tiegħu stess.

Imma issa meta qed inkomplu nisimgħu r-reazzjoni tiegħu għall-proposta mressqa llum mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għal klawsola 3 iżjed qed nifhmu xi jrid jagħmel il-Gvern.

Il-Gvern mhux skrutinju jrid ta' kif jitmexxew dawn il-bordijiet.

Mhux veru jrid skrutinju imma jrid biss skuża biex jekk kemm-il darba jkun hemm bniedem nominat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jekk inqalgħu xi allegazzjonijet bħalma nqalgħu dwar ħemel ta' korporazzjonijiet, bħall-Malta Freeport Corporation u iżjed riċenti u b'mod misnun ħafna dwar il-Public Transport Authority, il-Prim Ministru jrid li jkollu l-kumdita' li joħroġ jgħid: Kif tagħmel dawn l-allegazzjonijiet jekk fuq il-bord tad-diretturi hemm bniedem li huwa nominat mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni stess?.

Din hija r-raġuni.

Issa ma tqalux il-muntanji.

Din hija t-toqba li ħiereġ il-ġurdien minnha u l-makakkerija tal-Gvern u mhux l- onesta jew is-sinċerita' tal-Gvern.

Fejn hija l-onesta u s-sinċerita'!

Din hija l-makakkerija tal-Gvern u qed juriha l-Prim Minstru nnifsu.

Qed juriha l-Prim Ministru u mhux qiegħed juriha xi back-bencher li m'għandux esperjenza jew qed juriha xi ministru li jkun imqabbad jagħmel xi ħaġa u joħroġ biex jagħmel xi ħaġa estrema u aħna nisparaw għaliha biex imbagħad xi ħadd jgħid imma dak back-bencher, jew inkella fil-każ ta' ministru xi ħadd joħroġ jgħid li dak se nagħmlulu nkjesta.

Mhux hekk sar, imma l-Prim Ministru nnifsu qiegħed juri li jrid idaħħal lill-Oppożizzjoni fl-ixkora u jrid idaħħal lill-Oppożizzjoni f'sitwazzjoni fejn ikollu skuża li jużaha bħala tapp biex jekk kemm-il darba jinqala' xi ħaġa jgħid: Le, hemmhekk hemm bniedem nominat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u allura jmissu tkellem hemmhekk.

Issa qed nikkonstataw li meta bil-proposta Laburista qed nuru kif għandek testendi tassew il-parteċipazzjoni, il-Prim Ministru l-ewwel qal: Agħtuni kopja; u malli l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ppreżenta l-emenda tiegħu l-Prim Ministru korrettement talab biex jagħtuh kopja - kien imissu kellu kopja - u tawh kopja, imma bilkemm ħares lejha għax ma kellux għalfejn għax kien semgħu jaqra lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għax għandu diċitura ċara u l-Prim Ministru wkoll għandu moħħu ħafif, fis-sens li jaħdem swift, u malajr jifhem.

Ta daqqa t'għajn lejha u rriġettaha.

Irriġettaha b'numru ta' argumenti li juru li mhux veru li hu u l-Gvern tiegħu jemmnu li għandu jkun hemm parteċipazzjoni demokratika li ma twarrabx il-linji demokratiċi ta' gvern u oppożizzjoni - mhux parteċipazzjoni mill-oppożizzjoni biex isservi ta' tapp jew inkella biex issir kompliċi f'dak li jkun għaddej, apparti dik - imma li ma jkunx hemm u ma jemminx li għandu jkun hemm parteċipazzjoni demokratika min-nies li huma konċernati fil-mod kif jiġu provduti s- servizzi pubbliċi, dawk li f'dan il-pajjiż jissejħu public goods u public services.

Meta tħares lejn il-lista li hemm fl-abbozz oriġinali ta' korporazzjonijiet u awtoritajiet u meta tisma' l-emenda li l-bieraħ saret mill-Prim Ministru biex jiddefinihom aħjar, u meta tisma' l-argumenti li semmiet l-Oppożizzjoni dwar entijiet oħra pubbliċi bħall-Universita' u Posta Ltd, fuq xiex qed titkellem?

Qed titkellem fuq dik il-parti tal- pajjiż li tipproduċi u tipprovdi servizzi - f'ċerti każijiet anke prodotti bħal fil-każ ta' l-Enemalta - għaċ-ċittadin kollu u mhux iċ-ċittadin l- ewwel u ċ-ċittadin l-aħħar, imma għaċ-ċittadin kollu.

Mela allura l- parteċipazzjoni demokratika f'dan il-każ minn fejn trid tiġi?

Mhux miċ- ċittadin innifsu?

U l-proposta li qed jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'isem l-Oppożizzjoni kollha kemm hi, x'qed tipprovdi?

Mhux biex ikollok din it-tip ta' rappreżentanza?

Qed tgħid li għandu jkollok rappreżentanza min-nies li attwalment qed jaħdmu fl-intrapriża li qed nitkellmu dwarha, fil-korporazzjoni jew fl-awtorita' li qed nitkellmu dwarha - hemmhekk għandek interess dirett - u allura dak li ried il-Prim Ministru, jiġifieri li jkun hemm par għajnejn barranin li josservaw x'inhu għaddej, b'dan jintlaqat u jintlaqat aħjar milli jkollok rappreżentanza ta' nomina politika.

Dak dwar l-ewwel punt.

It-tieni punt huwa dwar ir-rappreżentanza li tkun mill-għaqdiet tal- konsumaturi.

Mela allura għandek rappreżentanza min-nies li attwalment qed jikkonsmaw dawn is-servizzi, bħal dawl, elettriku, enerġija, tagħlim fl- Universita' u deliveries tal-posta - kieku l-Prim Ministru qabel li jdaħħalha - li jikkonsmaw is-servizzi u anke l-prodotti ta' dawn l- entijiet.

Iżjed minn hekk, jew inkella ħlief hekk, kif jista' jkollok parteċipazzjoni demokratika?

Imbagħad hemm it-tielet fattur fejn hemm imdaħħlin il-kunsilli lokali.

Meta dalgħodu smajt lill-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija li saritlu fuq Radio 101 - jien insegwi dan ir-radju bħalma hu jsegwi s-Super I għax bħala politiċi hekk għandna nagħmlu, iżjed għandna nagħtu widen ta' x'qed jgħid ir-radju tal-partit l-ieħor ħalli nkunu nafu x'inhi l-kritika u anke nwessgħu naqra waħda l-vista tagħna - dwar jekk huwiex sodisfatt bix- xogħol tal-kunsilli lokali qal li huwa sodisfatt b'dak li sar imma li mhux biżżejjed.

Il-Prim Ministru qal li l-kunsilli lokali m'għandhomx ikunu biss fuq il-bankini u fuq x'jista' jkun hemm taħt il-bankini u fuq il- bankini jiddependi min ikun miexi fuqhom.

Mela jekk kemm-il darba ried ikabbar il-funzjoni tal-kunsilli u l-Oppożizzjoni qed tipproponi li f'dawn l-entijiet pubbliċi jkun hemm rappreżentanza tal-kunsilli, x'inhu dan it- tfettiq ta' kemm se jkun diffiċli biex il-kunsilli jaħtru bniedem jew bnedmin - "għadd ta' persuni" - għal fuq dawn l-awtoritajiet u korporazzjonijiet?

Hija xi ħaġa daqshekk kbira li bħalma ġew eletti huma jkunu huma stess imbagħad li jeleġġu lil ħaddieħor?

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni semma l-proposta tal-Gvern stess li jkunu mdaħħlin element mill-kunsilliera u element mis-sindki - mhux kollha - li allura jridu jiġu magħżula b'xi forma ta' selezzjoni jew b'xi forma ta' elezzjoni u jiġu mdaħħlin fil-ħatra tal-President tar-Repubblika.

Imma din xi ħaġa kbira?

Ma tistax testendiha għal iżjed?

Jekk xi darba l-kunsilliera jridu jagħmlu petizzjoni lill-Arċisqof, ngħidu aħna, hemm għalfejn imorru kollha kemm huma, jiġifieri s-67 li huma?

Se jsibuha diffiċli dawn biex minn fosthom jagħżlu tlieta minnhom ħalli jmorru huma?

Mhux l-istess proċess iridu jagħmlu?

Proċess demokratiku li korp li minnu innifsu qed jirrrappreżenta parti mid-demokrazija ta' pajjiżna hu stess juża l-mekkaniżmi demokratiċi biex joħloq u jaħtar lil xi ħadd minn fostu, diffiċli biex jitwettaq?

Il- Prim Ministru hemm għalfejn jipprova jirredikolahom hawnhekk?

Tirredikola proposti li huma maħsuba biex id-demokrazija nestenduha u biex nagħtu vuċi veru u mhux biex nagħmlu l-paraventu u t-tappijiet imma biex nagħtu vuċi veru lir-rappreżentanti tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol f'dawn il- korporazzjonijiet, lill-konsumaturi li jintlaqtu mit-tajjeb u mill-ħażin ta' dawn il-korporazzjonijiet - għandhom it-tajjeb u għandhom il-ħażin ukoll - u lill-kunsilli lokali li huma mdaħħlin fl-infrastruttura kif ġie msemmi u huma mdaħħlin - qed idaħħalhom il-Gvern u aħna qbilna li jdaħħalhom b'mod reali u mhux bil-mod li daħħalhom s'issa u b'mod iżjed estiż; għalkemm dejjem irid ikun hemm il-limitu u d-diviżjoni bejn il- politika nazzjonali u l-politika tal-kunsilli - fil-firxa tal-poplu tagħna kif jintlaqat sewwa sew minn dawn il-korpi, korporazzjonijiet u awtoritajiet, allura xi ħaġa bħal din jirredikolaha l-Prim Ministru?

Mhux għalhekk tiġi l-konklużjoni li allura m'hijiex dik l-intenzjoni u mhux veru li l-intenzjoni hija li jkun hemm parteċipazzjoni.

Mhux veru li l- intenzjoni hija li tiġi estiża d-demokrazija.

Mhux veru li l-intenzjoni hija li jkun hemm għajnejn barranin li qed jaraw x'jagħmlu n-nies li qegħdin hemm ġew.

Le, mhux dak is-set-up li jrid il-Prim Ministru.

Il- Prim Ministru jrid is-set-up li hemm bħalissa.

U x'inhu dak is-set-up li hemm bħalissa?

Għandna dawn il-korporazzjonijiet u għandna dawn l- awtoritajiet li ma tagħrafhomx minn bodies politiċi għax in-numru ta' nies li hemm fihom li kienu kandidati jew inkella ex-parlamentari Nazzjonalisti huwa ħemel.

Il-bieraħ l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici osserva li anke fi żmien il- Gvern Laburista saret din u qal li anke dak iż-żmien forsi ma sarx tajjeb jew forsi sar biċċa ħażin.

Mela le!

Hekk tkun l-irġulija.

Aħna qed ngħidu u qed inkunu kritiċi tagħna nfusna u ta' dak li għamilna.

Minflok il-Gvern li jitgħallem milli għamilna aħna, għandna sitwazzjoni fejn il- Prim Ministru stess f'dawn l-aħħar 15-il ġurnata - ma niftakarx id-data eżatta, pero' jidhirli li konna qegħdin fis-Second Reading ta' din il-liġi - qal f'dan il-Parlament li ma jara xejn ħażin illi jinnomina fuq dawn il- bordijiet tal-korporazzjonijiet pubbliċi u ta' l-awtoritajiet pubbliċi kandidati tal-Partit Nazzjonalista.

Anzi qal li dik isservihom bħal tħejjija tajba għal meta jitilgħu fil-Parlament.

Mur obsor!

Il-Prim Ministru qed iċaqlaq rasu.

Innominahom Sur President jekk trid fuq il-bord ta' l-Independence Press għax dak tal-Partit Nazzjonalista, pero' jekk kemm- il darba trid tinnominahom x'imkien biex jieħdu esperjenza ma għandekx tkun partiġjan bil-korporazzjonijiet tal-poplu.

Għandek dritt tkun partiġjan bl- affarijiet u bl-attivitajiet, jidhru u ma jidhrux, tal-Partit Nazzjonalista u għandkom ħafna attivitajiet.

Għandkom attivitajiet professjonali u kultant ngħir għalikom meta nara kemm irnexxielkom tagħmlu affarijiet f'dawn l-għaxar snin u kemm bgħattu nies jistudjaw barra u kemm għadkom qed tibagħtu, imbagħad tiġu tistaqsu lilna minn fejn qed inġibu l-flus biex nibnu l-headquarters u ma tistaqsux lilkom infuskom!

Hemmhekk qiegħed kemm trid bħala Kap tal-Partit Nazzjonalista imma meta tiġi għas- settur pubbliku, x'jiġifieri li tiġi tgħid hawnhekk qisek li qed tgħid xi ħaġa li hija xi virtu' - it-tmien virtu' jew id-disa' wieħed jekk ma twassalx sad-19-il wieħed ukoll! - u bil-kemm ma stennejtx li ngħidulek prosit li qed taħtar kandidati skonfitti jew kandidati ġodda fuq dawn il- bordijiet min-naħa tal-Partit Nazzjonalista.

Kieku għamilt l-argument li qed taħtarhom miż-żewġ naħat ngħid li l-Prim Ministru ma naqbilx miegħu li qed jagħmel hekk għax qed jippolitiċizza l-affarijiet, imma nifhem li qed jagħmel xi ħaġa mhux partiġjana.

Imma int ġejt hawnhekk tgħid kemm hi ħaġa tajba li qiegħed taħtar kandidati mill-partit tiegħek - il-partit tiegħek bħala Kap tal-Partit Nazzjonalista u mhux bħala Prim Ministru - fuq dawn il-korporazzjonijiet u awtoritajiet li huma tal-poplu kollu.

Lill- poplu ejjew infakkruh li fid-demokrazija veru jrid ikun hemm distinzjoni bejn partit u bejn gvern u li meta l-kap tal-partit isir prim ministru bħala prim ministru jrid jaġixxi għall-poplu kollu u mhux għal biċċa mill- poplu.

Din hija bażika fid-demokrazija u kont naħseb li l-Onor.

Eddie Fenech Adami jafha u jien persważ li jafha, imma qed jagħżel li jinjoraha.

Qed jagħżel li jinjoraha u qed jagħżel li jippriedka mod u jagħmel mod ieħor.

Qed jagħżel li jagħmel bħall-ispiżjar.

Qed jagħżel li jpinġi dak kollu li sar fi żmien il-Gvern Laburista bħala ħażin u dak kollu li jagħmel hu kollu tajjeb, mentri dak li qed jagħmel hu mhux biss huwa żbaljat imma sfaċċat.

Mhux biss żbaljat imma sfaċċat u hawnhekk tiġi d- differenza bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Issa nirrispondik.

ONOR.

LINO SPITERI: Kollox sew, issa rrispondini.

Ma nafx li se tirrispondini!

Jien m'għidtlekx li moħħok ħafif u lsienek ħafif!

Mhux tiegħek biss moħħok ħafif u lsienek ħafif, għall-grazzja ta' Alla u taf xi tfisser.

(Interruzzjonijiet) Ċertament li l-Prim Ministru moħħu jaħdem swift.

Dan qed ngħidulek b'kumpliment.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad irrispondini.

Hawnhekk hi d-differenza għaliex il-Gvern qed jipproponi xi ħaġa li hija maħsuba biss biex ikollu korporazzjonijiet u awtoritajiet li t- tmexxija tagħhom hija staffed - il-kelma bil-Malti jgħiduha l-Għawdxin u saret kelma pastaża, pero' dik m'hijiex kelma pastaża; imma xorta waħda ma ngħidhiex għax saret waħda qisha vulgari li tfisser stuffed; fl-Amerika l- presidenti hekk jagħmlu wkoll, jagħmlu supreme court staffing, jipprovaw jaħtru lin-nies tagħhom hemmhekk bħala mħallfin ħalli meta jispiċċaw huma jkollhom il-kontinwazzjoni tal-politika tagħhom; hawn Malta l-Prim Ministru qed jimla bħalma timla d-dundjan li l-Għawdxin jgħidulha eżatta u b'dak li qed jagħmel il-Prim Ministru hekk eżatt ifisser - b'kemm jista' jkun nies minn tiegħu partiġjani.

Imbagħad jgħid lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni: Sur Kap ta' l-Oppożizzjoni, innomina wieħed fost dawn in-nies, ħalli mbagħad hu jkun jista' jgħidlu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni: Eh, hemmhekk għandek il- wieħed tiegħek u jmissu ra hu kif isiru l-affarijiet!

L-Oppożizzjoni lill- Prim Ministru qed tgħidlu: Le, ma rridux membru nnominat mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni, ma rridu uomini di fiducia xejn, nies afdati mill- Oppożizzjoni xejn, ma rridux inkomplu nippolitiċizzaw l-affarijiet, imma rridu żewġ affarijiet.

Din hija l-politika Laburista, din hija l-politika ta' l-update of policy tal-Partit Laburista li qalulna li ma fiha xejn ġdid fiha.

Araw ftit kemm fiha ġdid!

Aħna qed ngħidu li l-ewwelnett irridu li n-nies li jkunu nominati fuq dawn il-bordijiet ikunu nominati għal kompetenza tagħhom u mhux għax kienu kandidati ta' dak il-partit jew l-ieħor u jekk għamel hekk fl-imgħoddi l- Partit Laburista għamel xi ħaġa li issa qed jgħid: Le mhux hekk għandhom isiru l-affarijiet.

Mela qed ngħidu li t-tmexxija ta' dawn il-korpi u ta' dawn l-awtoritajiet u ta' dawn il-korporazzjonijiet għandha tkun f'idejn nies li teknikament huma tajbin.

Setgħu kienu politiċi - mela le! - imma għandhom it-teknika, imma mhux tappuntahom għax huma politiċi, għax huma kandidati ġodda skonfitti jew inkella ministri skonfitti.

X'jiġifieri dan!

Trid tappuntahom, huma min huma - jekk jista' jkun inqas ma jkun hemm minn dawn aħjar, imma għandhom dritt għall-attivita' tagħhom ukoll - u trid tappuntahom għax ikunu teknikament kompetenti.

Issa billi tappunta lili, per eżempju, biex noqgħod fuq it-Public Transport Authority - u tiffrankali l-petrol għax qiegħda maġenb id-dar tiegħi stess! - jien x'nifhem fl-intelligent bus ticketing!

Allura tappuntanix hemmhekk, imma lanqas tappunta lil xi ħadd li jifhem daqsi jew inqas minni jew xi ftit iżjed minni.

Aħna qegħdin ngħidu biex tappunta lin-nies li jkun kompetenti.

It-tieni ħaġa li qegħdin ngħidu fl-update of policy - u hija riflessa fl- emenda li qed iressaq il-Kap ta' l-Oppożizzjoni hawnhekk - hija li dawn il- postijiet mhux biss għandhom imexxuhom nies kompetenti - korporazzjonijiet bħall-Enemalta, it-Telemalta, il-Water Services Corporation, il-Public Transport Authority, dawk kollha li hawn imsemmijin u anke oħrajn - imma mbagħad fuq il-bord tad-diretturi għandu jkun hemm ukoll din ir- rappreżentanza demokratika li qed ngħidu hawnhekk.

Ara kemm hija differenti l-qagħda Laburista mill-qagħda tal-Gvern u mill-qagħda Nazzjonalista!

Għax aħna qed nagħmlu din il-proposta li testendi tabilħaqq id-demokrazija , testendi l-iskrutinju, l-abilita' li tifli x'qed jiġri, testendi l-parteċipazzjoni, l-Prim Ministru jidħak bina.

U għalhekk jien ngħid li l-ġurdien ħiereġ mit-toqba u l-ġurdien li ħiereġ mit-toqba huwa wieħed li ħxien ġmielu u jekk iħares ħarsa fil-mera ħalli jara kemm ħxien dan il-ġurdien ma jagħmilx ħażin għax dan il-pajjiż ma jistax jaffordja li l-affarijiet jitmexxew hekk.

Dan il-pajjiż jaffordja u jeħtieġ li l- affarijiet jitmexxew b'mod kritiku, bl-oppożizzjoni tal-ġurnata - llum hemm l-Oppożizzjoni Laburista, għada jew pitgħada jew pit pitgħada se jkun hemm oppożizzjoni Nazzjonalista - tagħmel il-funzjoni tagħha, ħadd ma jipprova jisserva b'ħaddieħor bħala tapp, kulħadd jagħmel skond il-linja tiegħu, l- elmu tiegħu biex l-interess tal-poplu jiġi 'l quddiem u la naħa tisserva b'oħra u wisq inqas ma naħa se tidħak bin-naħa l-oħra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Patafjun ta' kliem, allavolja qegħdin fi stadju ta' Kumitat fejn il-valur tiegħu huwa li jkun hawn id-diskussjoni u wieħed jirrispondi punt, punt.

Dan li s-soltu nifhmu bih fil-Kumitat, pero' smajna patafjun ta' kliem mingħand l-Onor.

Lino Spiteri.

Issa ħalli niġi għall-punti li niftakar li ssemmew u li niżżilt.

L-ewwelnett jien meta lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni smajtu jgħid li din il- proposta li hawn quddiemna tagħmel sens għidtlu: Jekk inhu hekk, agħtini l- emendi l-oħra li beħsiebek tressaq ħalli forsi nifhem fejn hu dan is-sens għax fl-opinjoni tiegħi l-emenda ma tagħmilx sens.

Ir-risposta ta' l-Onor.

Sant kienet: Għax ma tagħtinix proposti alternattivi!

Dan juri li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'għandux emendi oħra x'jagħtini inkella jagħtihomli.

Jekk għandu emendi lesti jagħtihomli, mhux jitlob lili nagħmillu emendi għall-emendi tiegħu!

L-emendi kif ippreżentahom ma jagħmlux sens u legalment allaħares dan il-Parlmanet jilleġisla b'dan il-mod leġġer.

Għalhekk jien għidt li din hija gimmick għax din ma tistax tinħadem anke kieku naċċettaw il-prinċipju.

Din l-emenda rridu nqattgħuha u niktbuha b'mod li jixraq lil-leġislaturi, li huma aħna, għax kif inhi ma tagħmilx sens.

Jiġifieri l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mhux jitlob proposti alternattivi mingħandi.

Hu qal li għandu emendi li lest li jressaq aktar 'il quddiem li jistgħu jitfgħu dawl fuq din l-emenda.

Jekk għandu, nitolbu jagħtihomli.

S'issa għadu ma tahomlix.

Ngħaddi għal xi punti li semma l-Onor.

Lino Spiteri li bdejt nisimgħu bis-serjeta' jew kont se nisimgħu bis-serjeta' - minkejja l-parturium montes et nascitur redicolus mus, biex ngħidha bil-Latin - għax ħsibtu ġej b'aktar serjeta'.

Nibda proprju mill-aħħar kummenti li għamel fejn qal: Il-Prim Ministru jrid l-iskrutinju?

Ara kemm iridu skrutinju!

Jien nitlob lill-Oppożizzjoni biex tkun konsistenti.

Jekk ikun membru tal-bord inżiduha l-possibbilta' ta' l-iskrutinju?

Ir-risposta mhux jien qed nagħtiha, qed tagħtiha l-Oppożizzjoni.

Iva, l-iskrutinju jiżdied, pero' ma jriduhx jiżdied billi jkun hemm persuna ta' fiduċja jew rappreżentant ta' l- Oppożizzjoni, imma jridu li jiżdied billi jkun hemm persuni mill-kunsilli lokali, mill-konsumaturi u mill-ħaddiema.

U jien għidt: X'aħna nagħmlu hawn!

(Interruzzjonijiet) Jien għidtlu ħalli nerġa naqra l-emenda preċiża, miktuba evidentement bil-kaligrafija ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici fil-verżjoni tal-Malti u tgħid "GĦaqdiet tal-Konsumatur".

Fl-Att Nru. XXVIII ta' l-1994 li għaddejna minn dan il-Parlament insibu x'inhuma "għaqdiet tal-konsumatur".

Għandna d-definizzjoni li ""għaqda tal- konsumaturi" tfisser korp volontarju ta' persuni li l-għan ewlieni tiegħu hu l-promozzjoni ta' protezzjoni jew t'edukazzjoni tal-konsumatur".

Imbagħad tkompli tgħid li ""għaqda ta' konsumaturi reġistrata" tfisser għaqda ta' konsumaturi reġistrata skond Taqsima IV ta' dan l-Att".

Il-liġi tgħid ukoll li ""konsumatur" tfisser kull individwu li mhux bħala parti minn xi kummerċ, negozju jew professjoni, jixtri jew jikri oġġetti mingħand kummerċjant jew iqabbad is-servizz ta' kummerċjanti bi ħlas jew rikompens".

Jien f'dan is-sens għidtlu li "għaqdiet tal-konsumaturi" għandhom definizzjoni fil-liġi x'inhuma.

U kif idaħħal l-għaqda tal-konsumaturi mal- Bank Ċentrali!

Dan xi ħadd sejjer jixtri mingħand il-Bank Ċentrali!

Jien bis-serjeta' qed ngħid, u nipprova nifhem u nagħti kredtu fejn hemm, imma lill-Onor.

Lino Spiteri nagħmillu domanda preċiża, għax jien għandi stima lejh għas-snin li għamel bħala deputy governor tal-Bank Ċentrali u ngħidlu: Possibbli, int li għidt li l-emenda qed tiġi preżentata f'isem l- Oppożizzjoni kollha inkluż int, taqbel li fuq il-bord tal-Bank Ċentrali jkun hemm persuni eletti mill-kunsillieri, persuni li ġejjin mill-għaqdiet tal-konsumatur - li għadni kif qrajtlek xi tfisser skond il-liġi - u li jkun hemm xi ħadd rappreżentant tal-ħaddiema?

Jiġifieri inti veru bħala bniedem ta' esperjenza u ta' serjeta' qed tgħidilna f'dan il-Parlament li trid li l-Bank Ċentrali jkollu r-rappreżentant tal-kunsilli lokali biex ikun hemm it-trasparenza!

Int trid li fuq il-Bank Ċentrali jkollok xi ħadd mill-għaqdiet tal-konsumaturi biex ikun hemm it-trasparenza!

Int trid li jkollna fil-Bank Ċentrali xi ħadd mill-impjegati biex ikun hemm din it- trasparenza u l-iskrutinju!

Din bis-serjeta' qed jgħidha l-Onor.

Spiteri?

Għax fil-każ ikolli nirriforma jien l-idea li għandi fuqu, li hi tajba ħafna f'din il-ħaġa għax wera kapaċita' fiha.

Imma jekk jiġi f'dan il- Parlament u jgħidli li kif se nagħmlu fuq l-Enemalta nagħmlu fuq il-Bank Ċentrali, ngħidlu : Isma, din mhix serjeta'.

Din assolutament mhix serjeta'.

Qal li jien qed nipprova nirredikola.

Jien mhux qed nirredikola lil ħadd.

Jien qed ngħid li dażgur li nemmen fl-għaqdiet tal-konsumatur, imma fejn għandi bżonn il-protezzjoni tal-konsumatur, kif tgħid il-liġi.

Mela tiġini bl-idea brillanti - jista' jkun li fuq xi bord ta' xi korporazzjoni minnhom l-idea tista' taħdem u tista' tkun attinenti - li ndaħħlu l-għaqda tal-konsumaturi fil-Bank Ċentrali u fl-Universita'!

Fl- Universita' se nagħmlu wkoll l-għaqda tal-konsumaturi ħalli s-servizz tat- tagħlim inwessgħuh!

Il-liġi tgħid li ""għaqda tal-konsumaturi" tfisser korp volontarju ta' persuni li l-għan ewlieni tiegħu hu l-promozzjoni ta' protezzjoni jew edukazzjoni tal-konsumatur".

Dawn x'affarijiet huma!

Jien nixtieq li l-affarijiet isiru bis-serjeta'.

L-Onor.

Spiteri għamel diskors qatta bla ħabel, li ma nafx kemm ilu għaddej, għax skandalizza ruħu għax jien għidt: Iva, din id-darba apposta poġġejt nies li jidhirli li għandhom kwalitajiet tajbin.

Iva, kienu kandidati tal-Partit Nazzjonalista u għidt li m'hemm xejn ħażin li jien nesponihom għal ċertu responsabbiltajiet.

L-Onor.

Membru qalli: Għamilhom fuq l-Independence Press.

Skużi, l-ewwelnett, induna f'nofs l- argument tiegħu l-Onor.

Spiteri u qal: Mhux għax għamilna ħażin aħna ...

Intom taf kemm għamiltu ħażin!

Per eżempju, fil-Mid Med Bank kellkom bħala Chairman lid-deputat Joe Buttiegieg, kellkom lil Evelyn Bonaċi ex-deputata, kellkom lil George Portelli, kellkom lil Joseph Azzopardi u dawn kollha f'daqqa fuq il-bord tal-Mid Med.

Hawn niġu bl-espressjoni ta' l-ispizjar.

Veru li l-ispizjar milli jkollu jagħtik, imma aħna mhux hekk.

Dażgur li mhux hekk!

Ara għamilniex xi erba' kandidati tagħna fuq xi bord?

Ara ssiblix xi erba' kandidati fuq il-bord?

Wieħed issib, forsi l-iktar tnejn, imma mhux tgħidli li fuq il-bord tal-Mid Med Bank tagħmlu erba' deputati, wieħed minnhom kien hawn fil-Parlament.

Ma ngħidux fuq l-istejjer li mbagħad ġraw fil-bank.

Jien ngħid li m'hemm xejn ħażin jekk il-persuna li tiġi nominata tkun kompetenti.

Ma rridux li aħna l-politiċi nostraċizzaw lilna nfusna.

Min joħroġ kandidat ma' xi partit qed jagħti servizz lill- poplu u jixraqlu li jkun stmat.

Mhux għax tkun kandidat ngħidulu li għax hu kandidat allura għandu l-pesta, li m'hu tajjeb għal xejn u li jrid imur jittallab il-voti.

Jekk din hi l-idea li għandu l-Onor.

Spiteri tal- kandidati jien ngħidlu li ma naqbel miegħu xejn u l-kandidati mhux hekk għandna nistmawhom.

(Interruzzjonijiet) Jekk inhuma kompetenti iva, mhux biex inħallashom.

Ara fl-imgħoddi li tagħmel bord ta' bank, wieħed mill- banek ewlenin u tistaffjah - din il-kelma proprja għax timlih, fil-veru sens tal-kelma li ried juża l-Onor.

Spiteri - bil-kandidati tiegħek u bid- deputati tiegħek allura jkun rubber stamp, allura imbagħad jinħolqu l- problemi, imma aħjar ma noqgħodx niftaħ kotba fuq il-problemi.

Imbagħad qalli fuq il-kunsilli lokali.

Jien ngħid li rigward il-kunsilli lokali - ma rridx nerġa' noqgħod nirripeti l-argumenti ad nauseam, nirripetu u nirripetu - għalija d-differenza hija istituzzjonali u l- proposta tal-Gvern li s-sindki jivvotaw fl-elezzjoni tal-President hi differenti għal kollox minn proposta bħal din.

Hu qal li semagħni fuq ir- radju u veru li jien għidt li m'iniex sodisfatt.

Dażgur li m'iniex sodisfatt u tant m'iniex sodisfatt li l-partit tiegħi mmexxi minni llum ppubblika manifest elettorali għall-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Nixtieq li l-Oppożizzjoni taqrah ukoll u tikkummenta fuqu wkoll għax f'dak il-manifest elettorali li ppubblikajna llum tajna d-dimensjoni li aħna rridu għall-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali għandhom jieħdu ħsieb il- bankini u t-toqob u affarijiet oħra li diġa' qed jagħmlu, pero' mhux dak biss.

Il-kunsilli lokali bil-mod il-mod, aktar ma jgħaddu s-snin, irid ikollhom funzjoni politika u soċjali fil-lokalita' tagħhom, irid ikollhom politika fuq iż-żgħażagħ, fuq l-anzjani, fuq il-kultura u fuq l-isports u din jattwawha.

Dan kollu jridu jibdew jagħmluh l-kunsilli lokali.

Jien nistiednu lill-Onor.

Lino Sptieri - jekk niftakar inġiblu kopja tal- manifest elettorali tal-kunsilli lokali - biex jifhem kif aħna nħarsu verament lejn il-kunsilli lokali.

Dawn huma l-kummenti li bejn wieħed u ieħor għamel l-Onor.

Lino Spiteri u nispera li rrispondejt għalihom, pero' nixtieq li jagħtini risposta preċiża jekk hu jaqbilx li fuq il-Bank Ċentrali jkun hemm rappreżentant ta' l- assoċjazzjoni tal-konsumaturi, li jkun hemm rappreżentant tal-kunsilli lokali u li jkun hemm xi ħadd elett minn fost il-ħaddiema tal-Bank Ċentrali.

Nixtiequ jgħidli l-pożizzjoni tiegħu x'inhi fuq hekk.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, l-ewwelnett qiegħed ninnota kemm il- Prim Ministru, li s'issa ħareġ jew inkella kien strumentali biex joħroġ tliet kodiċi ta' etika - Kodiċi ta' Etika għall-Ministri, Kodiċi ta' Etika għall-Membri Parlamentari u Kodiċi ta' Etika għall-Kunsilliera wkoll jidhirli - ma sarx jagħti kas ta' l-etika.

Jekk hawn xi ħaġa li jiena nirrabja meta naraha ssir f'dan il-Parlament u ġieli anke meta ssir minn sħabi f'xi interpellanzi hija li jissemmew ismijiet hawn ġew.

Il-Prim Ministru b'mod kavallier ma ddejjaq xejn isemmi erba' ismijiet ta' nies min- naħa Laburista li ġew appuntati fuq bordijiet fi żmien il-Gvern Laburista u fuq kollox semmihom f'kontest ħażin.

Għallinqas imissu ċċekja waħda.

Semmihom f'kontest ħażin għax qal li dawn l-erba' min-nies kienu kollha diretturi tal-Mid-Med Bank.

Kieku jiċċekja naqra l-Prim Ministru jsib li dan ma kienx il-każ.

Jekk rajt sewwa ġablu l-informazzjoni l-Ministru ta' l-Intern u forsi mhux ta' b'xejn l-istqarrijiet li qed jagħmel mhux qed ikunu preċiżi kif għandhom ikunu għax l-informazzjoni li ta lill-Prim Ministru assolutament m'hijiex preċiża.

Jiġifieri f'dan il-Parlament qegħdin nieħdu pjaċir insemmu l-ismijiet u mhux talli nsemmu l-ismijiet talli mbagħad insemmuhom b'implikazzjonijiet meta mbagħad - apposta mhux se npaxxih u ngħidlu għal liema isem minnhom qed nirriferi - hu stess jaf li ma rriżultawlux u tant ma rriżultawlux li ma ħax passi biex jissodisfa u jiġġustifika dak li qed jgħid hawnhekk.

Imma mbagħad min qed jagħti kasha l-etika?

L-etika bħal f'kollox tinkiteb fil-kotba rqaq u blu stampati sbieħ imma meta tiġi biex titwettaq dik ħaġa oħra.

Il-Prim Ministru stess qed jagħti kasha l-etika daqskemm qegħdin jagħtu kasha wħud mill-ministri tiegħu, forsi għax issa qed jaraw li għandhom eżempju tajjeb ħafna.

Sar attakk, ma tistax tgħidlu ħaġa oħra, sar kliem derogatorju, kliem li jbaxxi lill-għaqdiet tal-konsumaturi u qara - għal darb'oħra reġa' ndaħal il-Ministru ta' l-Intern - mill-Att ta' l-1994 dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur li jgħid x'inhuma l-għanjiet ta' l-għaqdiet tal-konsumaturi.

B'ton dispreġjattiv, b'ton li jbaxxi, b'ton li jmaqdar qal li dawn l- għanjiet tagħhom huma ...

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru on a point of order.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiddispjaċini, imma lili ma jistax jimputali dawn il-mottivi.

Jiena bl-ebda mod ma kont qed nagħmel xi ħaġa biex niddisprezza l-għaqdiet tal-konsumaturi, anzi għidt li l-għaqdiet tal- konsumaturi nemmen fihom, huma utli, għamilna liġi aħna stess f'dan il- Parlament fuqhom biex nirrikonoxxuhom u għandi l-ikbar rispett lejhom.

Jien mhux hekk għidt.

Jiena għidt li lill-għaqdiet tal-konsumaturi ma tistax bħala għaqdiet tal-konsumaturi tagħtihom funzjonijiet li skond il- liġi stess m'humiex parti mill-objectives li għalihom jitwaqqfu dawn l- għaqdiet.

Dan li għidt jien.

U jekk forsi nesa, ħalli nfakkru jien x'għidt.

Jien staqsejtu: Kif tinkwadra ruħha l-għaqda tal-konsumaturi fl- Universita'?

(Interruzzjonijiet) Iva, issa ħalli nispjegalek jien ħalli ngħidlek xi ktibt, Onor. Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela jiena ma nafx naqra!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dażgur!

Anke jien naf naqra!

Naf naqra dak li ktibt inti għax tikteb pulit!

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk hawn miktub - bil-kaligrafija ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici - "wieħed innominat mill- Kunsilli Lokali, wieħed innominat mill-Għaqdiet - capital "għ" - tal- Konsumaturi - capital "k"".

Issa "għaqda ta' konsumatur" tfisser dik l- interpretazzjoni li hemm fl-liġi ta' Malta.

(Interruzzjonijiet) Jekk l- Onor. Karmenu Mifsud Bonnici issa nduna li dak li kiteb hu biex jitressaq bħala emenda ma jaqbilx ma dak li jrid hu għandu jkollu l-kuraġġ u l- onesta' li jibdel l-emenda.

U aħna nisimgħuh bil-paċenzja kollha!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ilna tant nieħdu paċenzja bik!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Lanqas ħames minuti ma domt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Siegħa ilek u ma fhimt xejn.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, il-Prim Ministru qam biex jagħmel point of order għax qal li jien attribwejtlu xi ħaġa li ma kienetx l-intenzjoni tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Trid tara l-kliem tiegħek kif għidtu.

Inti qgħadt tistagħġeb għaliex aħna qegħdin ngħidu li għandu jkun hemm xi ħadd innominat mill-kunsilli lokali.

U dan hu l-punt ta' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, li mhux hu biddel il-ħsieb tiegħu imma li l-Prim Ministru m'apprezzax x'qiegħda tgħid l-Oppożizzoni.

(Interruzzjonijiet) Il-Prim Ministru qam jgħid, qam jiskanta u qam jitkellem b'mod illi jiena fhimtu li hu dispreġjattiv u mbagħad qam jagħmel point of order biex jgħid li mhux hekk fisser, mentri hu fisser b'mod ċar hu u tkellem b'ton li iva kien derogatorju.

Jekk trid terġa' tisma' lilek innifsek erġa' isma lilek innifsek imma tgħidx lili kif fhimtek!

Jiena qed nifhmek kelma b'kelma u iva it-ton li wżajt kien wieħed li fil-kontest li ntqal huwa ta' tmaqdir.

Il-Prim Ministru qal li l-funzjoni u l-għan ta' l-għaqdiet tal-konsumaturi huwa l-promozzjoni u l-edukazzjoni tal-konsumatur.

U allura għax dawn għandhom l-għan li jagħmlu l-promozzjoni u l-edukazzjoni tal-konsumatur m'humiex denji li jkollhom rappreżentanza fl-Universita' u fil-Bank Ċentrali - issa niġi għall-Bank Ċentrali wkoll.

L-ewwelnett naħseb li f'żewġ kelmiet - u bl-interruzzjonijiet naqra eċitanti li hawn għaddejjin - l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici diġa' urih lill-Prim Ministru li ma qarax sewwa dak li hemm fl-emenda tal-Partit Laburista.

(Interruzzjonijiet) Le, jew ma riedx jifhimha.

Jiena naħseb li kieku ried jifhimha kien jifhimha.

L-emenda tgħid li jkun hemm "xi ħadd innominat mill-Għaqdiet tal- Konsumaturi".

Mela jista' jkun wieħed minn fost l-għaqdiet tal-konsumaturi u jista' jkun wieħed innominat minnhom li jista' jkun mill-Kamra ta' l- Avukati per eżempju - jien persważ li l-Avukat Eddie Fenech Adami ma jarahiex bil-mod u bit-ton li uża għar-rigward ta' l-għaqdiet tal- konsumaturi - jew inkella mill-accountants, jew inkella mill-ekonomisti, jew inkella minn xi għaqdiet tal-briedel internazzjonali bbażati fuq Filfla, per eżempju.

Dawn jistgħu jinnominaw minn fejn iridu.

Kif mhux qed jifhimha din il-Prim Ministru?

M'hux jifhimha għax ma jridx jifhimha!

(Interruzzjonijiet) Ma jridx jifhimha mhux għax ma jistax jifhimha.

Il- Prim Ministru moħħu jgħaġġel u lsienu ħafif.

Ma jridx jifhimha għax irid ikompli bl-attitudni li lil din in-naħa tal-Kamra mhux jiddjaloga magħha biex jasal għal xi ħaġa biex tassew inkabbru u nwessgħu d-demokrazija fil- pajjiż imma għax irid li lil din in-naħa tal-Kamra jużaha bħala tapp, għalhekk ma jridx jifhimha.

Għax kieku jrid jifhimha jifhem li dak li qegħdin ngħidu huwa li minn fost il-ħaddiema qed jeleġġu jew jinnominaw lill-ħaddiema minn kull rappreżentanza li hemm.

Ir-rappreżentanza tista' tkun waħda teknika daqs kull nomina illi jagħmel hu.

Mr Chairman, meta qed nitkellmu fuq nomini bilfors li l-Prim Ministru jrid jiċċajta b'mod ikrah meta jibqa' jsostni illi qal sewwa meta qal li qed jagħmel xi ħaġa tajba ħafna li fuq dawn il-bordijiet qiegħed kandidati Nazzjonalisti biex iħejjihom għall-gvern.

Hawn qed jikkonferma l- partiġjaniżmu.

Billi jikkwota x'ġara fl-imgħoddi meta gvern Laburista jew gvernijiet Laburista għamlu xi membri fuq dawn il-bordijiet, l-ewwelnett qiegħed jinjora li aħna qegħdin ngħidu ili dik hija policy li għandha tkun riveduta - aħna spiżjara! - u t-tieni nett il-Prim Ministru qiegħed jinjora l-fatt li meta aħna għamilna n-nomini tal-gvern fuq dawk il- bordijiet ...

Għax ma jaqbadx il-lista tan-nies li servew ħalli jara kemm minnhom kienu Nazzjonalisti u kemm minnhom kienu Laburisti!

Ara jekk isibx li Laburisti kien hemm biss 10% jew 15% waqt li l-kumplament kienu jew Nazzjonalisti jew inkella nies bla politika dikjarata imma ġew imqegħda hemmhekk mill-Partit Laburista għax ried li dawk il-bordijiet jitmexxew sewwa mhux bħalma qed isir issa!

Ara jekk kemm-il darba ddur il-bordijiet ta' l-awtoritajiet pubbliċi, tal-korporazzjonijiet u tal-Bank Ċentrali - issa nitkellmu fuq il-Bank Ċentrali jekk tridu nitkellmu fuqu mela le la ftaħtilha - illum issibx Laburisti?

Issib wieħed biss u għamiltuh hemmhekk biex tisservew bih għax kieku għamiltuh hemmhekk biex tirrispettaw l- abbilta' kbira li għandu kieku ngħid sewwa għamiltu, imma intom għamiltuh hemmhekk biex toqogħdu tikkwotawh!

(Interruzzjonijiet) Ħalli nispiċċa l- argument.

(Interruzzjonijiet) Nippermettilek għax niddejjaq bija nnifsi jekk inkun żbozz u ngħidlek: ''le għax qegħdin fil-Kumitat''.

Fil-Kumitat mhux bi dritt li l-ieħor jaqbad u jieħu l-kelma min-naħa l-oħra, imma b'korteżija nippermettilek.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dik il-persuna - jiddispjaċini that we are pin- pointing - li ilha nnominata fuq is-Central Bank għal numru ta' snin, jiena għamiltha u għidt fil-pubbliku li jien kont nammira l-artikoli li tikteb li kienu jimpressjonawni.

Kienet tikteb fil-ġurnal "Society", kienet tikteb artikli f'postijiet oħra ...

(Interruzzjonijiet) Jidhirli fis-Central Bank.

Insomma mela mhux fis-Central Bank.

Jiena dejjem għidt li dan huwa bniedem serju, ma jaqbilx mal-politika tal-Gvern f'ħafna affarijiet u sodisfatt li qegħda dmiru.

Jiġifieri meta lili jgħidli li qed nisservew bih ngħidlu li dan assolutament m'huwiex veru dan li qed jgħid.

ONOR.

LINO SPITERI: Nerġa' ngħid, Mr Chairman, minn dawk id-diretturi kollha li hemm, u kif osservat ukoll l-gazzetta "L-Alternattiva" - irrid nikkredita fejn għandi nikkredita għall-mod kif ħadmu l-informazzjoni - hemm iżjed minn 50% ta' l-ex-kandidati Nazzjonalisti li huma qegħdin appuntati f'xi bord jew ieħor ta' dawk il-korporazzjonijiet jew awtoritajiet, u meta tgħoddhom flimkien issib li wieħed biss hemm li huwa Laburista, u dan huwa dak li qed jirriferi għalih il-Prim Ministru.

(Interruzzjonijet) L-Onor.

Dalli qed jistaqsini għal min qed nirriferu.

Issib wieħed biss li huwa Laburista.

Fil-fatt il-Prim Ministru kkwota ħażin meta qal fejn qiegħed għax qal li qiegħed fuq il-bord tal-Bank Ċentrali, imbagħad il-Ministru tal-Finanzi kkoreġih u l-Prim Ministru lanqas biss ħadha l-korrezzjoni tal-Ministru tal-Finanzi.

Jiġifieri ara kemm daħlet is-suppervja hawn ġew!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: GĦid min hu dan tal-Bank Ċentrali għaliex naħseb inti nduċejtni fl-iżball.

Għidli min hu dak tal-Bank Ċentrali.

Naħseb li qed nirriferu għall-istess persuna.

ONOR.

LINO SPITERI: Il-Prim Ministru qiegħed jeskludi kull possibbilta' li seta' ħa żball hu?

Sa hemm wasalna issa!

Li l-pajjiż huwa perfett huwa kollox sew u ilhom itambruha tgħidx kemm - fil-fatt lanqas Goebbels ma tambarha daqshekk! - imma li huwa seta' ħa żball ...

Jien ma daħħaltx lill-Bank Ċentrali.

Jien għidt li min dawk in-nes kollha li hemm nominati fuq il-bordijiet u l-korporazzjonijiet wieħed biss hemm li huwa magħruf bħala Laburista.

Ma nsemmihx għaliex kif għidt - allavolja f'dan il-każ inkun qed insemmih fil-ġieh - l-etika li nimxi biha jien - tista' ma taqbilx miegħi u ovvjament inti ma taqbilx miegħi - hija li ma nsemmix ismijiet.

Anzi jien inħoss li ħadd m'għandu jsemmi ismijiet hawn ġew għax hawn nistgħu nwieġbu lil xulxin u lil min infaħħru jew immaqqdru ma jkunx jista' jwieġeb hawn ġew.

Fil-fatt għalhekk ma nsemmix ismijiet, imma jekk s'intendi jkun f'kontest li jkun hemm għalfejn insemmi allura nsemmi ismijiet.

Jien nara li f'dan il-kontest żgur m'hemmx għalfejn jissemma.

Jekk kemm-il darba tħares - tajjeb li wieħed jirrepeti dan l-argument għax huwa semma' erba min-nies li huma ex-kandidati u dawn għandhom x'jaqsmu man-nomini, u issa nispera Mr Chairman ma tgħidlix li qiegħed out of order minħabba dan - issib li l-Gvern speċifikament joqogħod attent li ma jagħżilx Laburisti, u dan jagħmlu apposta, by design.

Mhux hemmhekk biss!

Faċilment nistgħu nestenduh l-argument - iddejjaqt ma nitkellmux fuq l-imgħoddi, x'kull waħda! - u nagħtu ħarsa lejn il-kapijiet burokratiċi u lejn il-kapijiet taċ-Ċivil li qegħdin imexxu.

Fejn marru l-Laburisti jew dawk li forsi vvotaw - mhux għaliex naħlef għaliha din ix-xi ħaġa - lill- Gvern Laburista?

Jien ma naħlifx għal dawn lanqas!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MEMBRU: Ħlief fil-Pulizija għax sabu.

ONOR.

LINO SPITERI: X'fil-Pulizija!

Issa nitkellmu fuq il-Pulizija.

Il-Pulizija qed taħdem b'nies li fi żmien Gvern Laburista kienu planted biex joħolqu l-inkwiet u mbagħad huma ħadu l-mertu politiku tiegħu u aħna bqajna nġorru z-zkuk - dan li għamlu fil-Pulizija.

(Interruzzjonijiet) Minn fuq s'isfel insemmihom l-ismijiet.

Ejja ma nsemmux ismijiet għaliex inkella nibda nsemmihom jien stess.

Hawn la qed nara lill-Onor.

Guido de Marco qed niftakar f'inċident li kont irrakkontajtlu fuq l-ajruplan aħna u ġejjin lura minn Franza.

Hemmhekk naraw in-nies li hemm illum kemm veru kienu planted u kemm kienu jwasslu l-informazzjoni 'l hemm u 'l hawn.

(Interruzzjonijiet) Planted fis-sens li kienu qħab.

(Interruzzjonijiet) Iva kienu qħab, prostituti għaliex kienu jservu għanijiet li stennew ħlas għalihom u fil-fatt il-flus li kienu jistennew ħaduhom.

(Interruzzjonijiet) X'affarijiet dawn, ma ngħiduhomx dawn l-affarijiet!

(Għajjat) THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, l-Onor.

Lino Spiteri jkompli bid- diskors tiegħu.

ONOR.

LINO SPITERI: Nappella lil sħabi u n-naħa l-oħra biex la ngħaddu rimarki li m'għandniex nagħmluhom u lanqas ngħidu affarijiet li jinstigaw li jsiru dawk ir-rimarki.

Mhux billi wżajt il-kelma "qħab".

Ma noqogħdux sejrin hekk, għax inkella nkunu iprokriti.

Fil-qorti tgħidu "kazz", imma ma tgħidux il-kelma Maltija.

Ngħidu "prostituti", imma ma ngħidux "qħab".

Dawn x'affarijiet huma!

"Qħab" hija kelma Maltija u ma wżajtx il-kelma "stuffed" bil-Malti għax għandha konnotazzjoni daqxejn waħda iżjed mimlija!

Mr Chairman, jekk inħarsu lejn il-kapijiet tad-dipartiment fi żmien Gvern Laburista nistgħu naraw min kienu l-advisors l-iżjed intimi tal-Prim Ministru Mintoff għal 13-il sena.

Laburisti kienu, jew kienu l-iżjed nies li kienu ma' l-ex-Prim Ministru George Borg Olivier, Alla jaħfirlu - u għalija jibqa' Onorevoli - anke sa l-aħħar meta ħareġ ir-riżultat ta' l- elezzjoni ta' l-1971?

L-iżjed tnejn li kienu viċin l-ex-Prim Ministru Mintoff - u dik turi l-irġulija min-naħa tiegħu u mhux xi djufija - kienu nies li kienu fil-kamra privata ma' Dr George Borg Olivier meta ħareġ ir- riżultat ta' l-elezzjoni ta' l-1971.

Illum, jekk tħares lejn il-kapijiet tad-dipartimenti, jekk tħares lejn kif ġew deployed in-nies, tgħid fejn huma dawk in-nies li kellhom xi sentiment Laburista?

Naf bi tnejn minnhom fejn il-Ministru tal-Finanzi - għax l-Onor.

John Dalli ħass li għandu jagħmel hekk u anke għax ma kellux biżżejjed nies oħra x'juża - għaqqad iż- żewġ oġġettivi flimkien.

Imma billi wżahom, l-kumplament fejn użawhom, fl- MDC?

Ħalli nsemmi lil Mario Vella - huwa uffiċjal tal-partit - li tfajtuh f'rokna hemm u ħallejtuh f'rokna għal ħames snin u mbagħad joħroġ is- Segretarju Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista jiddefendi dik is-sitwazzjoni u jgħid li sewwa qegħdin jagħmlu!

Bniedem li tattakawh psikoloġikament b'dik il-manjiera, tgħidu li għax qed tagħtuh il-paga hija biżżejjed?

Insemmu nies oħra fl-MDC, fil-Bank Ċentrali?

Intkom qed titkellmu fuq il- Bank Ċentrali!

Niġi issa biex inwieġeb l-invit tal-Prim Ministru fuq il- Bank Ċentrali.

Il-Prim Ministru qal, jien Lino Spiteri, li kont Deputy Governor tas- Central Bank mexxejt is-Central Bank għal tmien snin - ma kontx biss deputy governor, u ma naħsibx li se jkun hemm ieħor imexxih għal dak iż-żmien; din il-Prim Ministru qalha b'mod komplimentuż u mhux b'mod li maqdarni f'dik il- ħaġa li għamilt tajjeb; naf b'affarijiet oħra li għamilt ħażin, imma f'dik il-ħaġa għamilt tajjeb u għallinqas għamilt xi ħaġa tajba! - u qalli wkoll: Inti taqbel ma' din il-proposta li fuq il-bord tal-Bank Ċentrali jkun hemm rappreżentanti tal-ħaddiema hemmhekk, tal-kunsilli lokali u tal- konsumaturi?

Qabel ma nwieġeb din il-mistoqsija, ngħidlek: Prim Minstru, jekk ma taqbilx mal-proposta Laburista kif qegħda fl-emenda għal klawsola 3, in so far as il-Bank Ċentrali huwa konċernat għax tħoss li hemmhekk aħjar ma nagħmlux dik it-tip ta' rappreżentanza, faċli li temenda l-emenda tagħna.

GĦandek il-maġġoranza u allura tista' temenda l-emenda tagħna jekk inti ma taqbilx.

Daqshekk huwa sempliċi l-argument.

M'hemmx għalfjen tkun avukat!

Bir-rispett kollu ngħidlek: Int qed taħseb li m'iniex se ngħidlek?

Mela jiena ħrabt minn xi ħaġa!

Jien ma ħrabtrx mir-realta' tal- ħajja se naħrab mil-fares tal-Parlament!

Ma tarax!

M'iniex se naħrab, mhux mill-fares imma mill-giochi u mill-logħob tal-Parlament.

Jekk ma taqbilx ma' l-emenda tagħna safejn għandha x'taqsam mal-Bank Ċentrali, semplici, ipproponi kontro-emenda għall-emenda tagħna.

M'hemmx għalfejn nagħmlu retorika la ili 17-il minuta nipprova nitkellem u jfixkluni milli nitkellem, u għalhekk ma tkellimtx u għalhekk tawwalt.

Jiġifieri daqshekk hija sempliċi, iżda mhux fuq hekk biss tibni l-argument tiegħek għax l- emenda kollha tagħna għandha tiġi riġettata u tibda tistaqsi lili jekk naqbilx li dawn in-nies jkunu hemmhekk fil-Bank Ċentrali biex ikun hemm it- trasparenza u l-iskrutinju.

Skużi, mela l-emenda tagħna qegħdin nagħmluha biss biex ikun hemm it-trasparenza u l-iskrutinju?

Mela qed tinsa l- element importanti fl-emenda li huwa l-aspett li wieħed jieħu sehem, li twessa' d-demokrazija u tagħti sehem kemm jista' jkun mill-qiegħ 'il fuq?

Intom qed titkellmu hekk li titkellmu fuq il-prinċipju tas-sussidjarjeta' li suppost tfisser hekk, li tniżżel 'l isfel is-saħħa u mhux tħalliha konċentrata 'il fuq f'idejn il-gvern tal-ġurnata jew l-allat ta' madwar il- gvern tal-ġurnata?

Ejja ngħid li ma tagħmilx emenda biex fuq il-Bank Ċentrali ma nwessgħux daqshekk imma li jkun hemm rappreżentanti nominati mill-kunsill lokali u mill-konsumaturi u li jkun hemm xi ħadd impjegat u li ngħidu li jkun hemm tlieta minn dawn x'qed tara ereżija fiha?

Mhux qed ngħidlek li kienet tkun l-aħjar għażla, imma jekk tkun din, jekk kemm-il darba jimxu b'responsabbilta' u n-nomini jsiru kif għandhom isiru, x'qed tara li tkun xi ħaġa barra mill-loka?

GĦalfejn qiegħed il-Bank Ċentrali?

L-Att li ħarist lejh inti stess x'jgħid meta jiġi biex isemmi kif għandhom ikunu magħżula d-diretturi?

L-Att jgħid li għandu jkollok nies ta' esperjenza mill-qasam finanzjajru, nies ta' esperjenza mill-qasam trejdjunjonistiku; u nies ta' esperjenza minn diversi oqsma li huma relatati mal-qasam tal- ħajja.

Ma jgħidx li għandu jkollok ekonomisti, accountants, ex-ministri, ministri potenzjali jew professuri ta' l-Universita'.

Indri Cilia kien trejdjunjonista nominat mill-Ministru tal-Finanzi Nazzjonalista Ġanni Felice u ma kellux edukazzjoni universitarja imma kellu l-edukazzjoni ta' l- universita' tal-ħajja.

Kien hemm oħrajn u kull wieħed li nnominajtu intom bħala intom meta kontu fil-gvern ma tajtux kas li dan m'huwiex professur ta' l-ekonomija.

L-ewwel diretturi tas-Central Bank ma kellhom ebda grounding fl-ekonomija, fl-accountancy jew fil-finanzi.

L-ewwel gvernatur kien Hogg, Alla jaħfirlu.

Dan kien l-aħjar gvenatur li qatt kien hawn u qatt ikun hawn, kien barrani, imma b'daqshekk kien raġel.

Ngħid "l- aħjar" f'sens tekniku u f'sens ta' bniedem mill-lat tekniku mill- ġentlomerija li kellu.

Jien għamilt tmien snin u hu dam sentejn, lanqas sa ħdejn il-lazz li kien jaqfel ma wasalt bħala livell tekniku u wisq inqas naħseb bħala livell ta' ġentlomerija.

Imma imbagħad meta tħares lejn l- oħrajn li kienu nominati.

Kien hemm il-mibki Victor Demarco li kellu esperjenza f'bank kummerċjali - tiswa' għal dak li tiswa, imma kellu esperjenza f'bank kummerċjali - u ta kontribut tajjeb lill-bank, imma imbagħad it-tlieta l-oħra, waqt li kienu nies mill-aħjar - l-ex maġistrat Gouder, Victor Mercieca li għadu mimli bl-għomor u żgur li ta kontribut u Indri Cilia - ħadd minnhom ma kellu bażi ekonomika.

Allura x'jistgħu jimmominaw agħar - ħalli nuża l-kelma "agħar" - il-kunsilli, il-konsumaturi u l-impjegati tal-Bank Ċentrali?

Biex qed jiskanta l-Prim Ministru?

Kieku kellha tiġi dik, kieku ma tagħmilx emenda għall-emenda tagħna - li forsi nirrikmanda li tiġi aċċettata u forsi ma nirrikmandax - u dawn it-tlieta jinnominaw u allura jitkabbar il-bord - għaliex il-bord huwa ta' ħamsa - biex mhux ikun dominat minn dawn it-tlieta biss, xi jkun ġara ħażin?

X'inhi din li rridu ngħidu li hemm ċerti karigi li fihom jistgħu joqogħdu biss - tawwalt wisq, ħalli nispiċċa l-argument - nies magħżulin għaliex indikahom Alla l-imbierek!

Quddiemi qed nara l-Onor.

Joe Borg li kien fid-Direttorat ta' l-Unjoni Ewropea u kien qed jagħmel xogħol tajjeb, wieħed mill-esperti li għandna.

(Interruzzjonijiet) Teknikament kien qed jagħmel xogħol tajjeb, għaxxaqha għaliex tela' fil-Parlament!

L-Onor.

Membru tela' fil-Parlament u kellu jirriżenja mill-kariga tiegħu.

Minfloku m'għamiltux avukat ieħor imma għamiltu bniedem li huwa ekonomista u nittama li jsir profiċjenti f'dak il- qasam daqs kemm sar tul is-snin l-Onor.

Joe Borg - ma nafx isirix imma nawguralu li jsir - imma x'inhi d-diffikulta' li jkollok dan iċ-ċaqliq fin- nies u li tagħti ċans lil aktar nies biex jiżviluppaw?

Issa ħalli nagħmel l-aħħar argument.

Il-Bank Ċentral twaqqaf kważi 29 sena ilu bil-liġi ta' l-1967.

S'issa l-bord tad-diretturi kien dejjem kompost minn ħamsa ħlief kemm domt hemm jiena bħala deputy governor għaliex gvernatur ma kienx hemm u allura konna erba' għaliex is-soltu jkun il- gvernatur, id-deputat gvernatur u tliet diretturi.

Dak huwa l-mudell Malti li ħadem għal dawn l-aħħar snin.

F'postijiet oħra il-bord ta' bank ċentrali jkun ikbar minn hekk.

Ejja nieħdu l-Bank of England bħala eżempju - ejja neħduha bis-serjeta' u bis-serjeta' rrid inwieġeb - u ma noqogħdux ngħidu li l-Ingilterra hija ħafna ikbar minn Malta.

Jekk nieħdu l- Parlament Malti imqabbel mal-House of Commons insibu li relattivament l- Parlament Malti huwa ħafna ikbar mill-House of Commons u allura l- argument jibqa' validu.

L-Ingilterra m'għandhiex is-sistema ta' ħames diretturi, għandha a court of governors u l-court of governors ikunu magħżulin minn firxa fis-soċjeta'; ħafna minnhom ikunu b'esperjenza finanzjarja, uħud minnhom b'esperjenza legali u ħafna oħrajn, għalkemm esperjenza legali ma jkollhom xejn, ikollhom esperjenza kummerċjali u jkunu jifhmu ħafna fil-machinations ta' kif jaħdmu s-sistemi kummerċjali.

Jiġifieri għandek firxa.

Issa x'inhi din l-ereżija li jara l-Prim Ministru - u staqsa lili qisha l-integrita' professjonali tiegħi qiegħda on the line bħala ex kap tal-Bank Ċentrali - kieku naqbel - kif naqbel, imma jekk jagħmel emenda lest li nikkonsidraha wkoll flimkien ma' sħabi - ma' din li jekk kemm-il darba minflok ikun hemm ħames diretturi jkun hemm tmienja jew għaxra ħalli t-taħlita tan-nies li jkun hemm hemmhekk tkun ikbar milli hemm issa?

X'inhi din?

Anzi bl-akbar serjeta' ngħidlek li irrispettivament minn kif tagħżilhom, is-sistema tkun aħjar għaliex kif żviluppa l-bord tal-Bank Ċentrali, żviluppat xi ħaġa li fiha nnifisha tirrikjedi li jkun hemm reviżjoni.

Illum il-ġurnata, jekk qed nisma' sewwa - mhux jekk qed nisma' sewwa għaliex kienet fl-annual report u kienet issemmiet ukoll meta deher quddiem il-Public Accounts Committee il-Gvernatur tal-Bank Ċentrali - it-tliet diretturi - m'għandi xi ngħid xejn fuqhom u ma jien se ngħid xejn fuqhom - ingħataw funzjonijiet speċifiċi u li in parti huma eżekuttivi; m'humiex fulltime imma ingħataw partijiet eżekuttivi.

Meta għandek dik is-sitwazzjoni fejn għandek bord li huwa magħmul kollu minn nies li jew huma eżekuttivi, iwettqu huma day to day, jew kważi eżekuttivi ...

Issa l-Prim Ministru, li għalkemm ilu ħafna fil-politika imma l-qasam kummerċjali jafu u għandu nies biżżejjed madwaru li jafu l-qasam kummerċjali, jaf li jekk kemm-il darba trid bord tajjeb ta' diretturi - bħalma huwa bord tajjeb tal-Bank of England - jaqbel li jkollok taħlita ta' nies li jkunu eżekuttivi u non executive għaliex huma d- diretturi non executive li jkunu l-iżjed li jistgħu josservaw b'għajnejn ċari x'qegħdin jagħmlu l-eżekuttivi.

Il-Bank Ċentrali spiċċa bid-diretturi kollha jew eżekuttivi jew kważi eżekuttivi.

Jiġifieri tħarsux lejja u tgħiduli li jiena se ngħid li din il-proposta hija redikola.

Dażgur li m'hijiex redikola!

Jekk bħala mistoqsija tgħid "x'funzjoni jagħmlu dawn" ngħidlek li hija mistoqsija valida, imma għandha tweġiba valida wkoll.

Mela l-Bank Ċentrali jopera fil-qasam tal-kmandamenti t'Alla allura Alla biss jista' jiktibhom il-kmandamenti?

Mela l-Bank Ċentrali hekk jopera?

Il-Bank Ċentrali jaħdem fil-kontest tal-liġi li tgħid li l-politika tal- Bank Ċentrali trid tgħin biex il-politika ekonomika tal-gvern titwettaq kif għandha titwettaq u dik il-politika ekonomika tal-gvern tal-ġurnata, fiċ- ċentru tagħha jkollha l-full employment tar-riżorsi umani tal-pajjiż.

Allura jekk kemm-il darba hemm dak l-oġġettiv ċentrali li jkun hawn il-full employment fil-pajjiż, hija xi ħaġa barra minn din id-dinja li n-nies li jkunu qegħdin jikkontribwixxu għat-tfassil tal-policy wiesgħa tal-Bank Ċentrali jkunu nies imħallta u mhux kollha jkunu ekonomisti u mhux kollha jkunu avukati?

Jiġifieri ma nistax narah dan l-iskantament tal-Prim Ministru u għalfejn ħaseb li jiena, bħala ex-kap tal-Bank Ċentrali, qiegħed nissottoskrivi għal xi ereżija meta qed ngħid li, iva, din il- proposta hija fattibbli - jekk hijiex l-aħjar waħda ħaġa oħra - anke fil- kontest tal-Bank Ċentrali.

Jien nixtieq li minflok dan il-Parlament jintilef f'ħafna kliem fit-tul - bħalma għamilt jiena; m'iniex se nerġa' ntikellem - u noqogħdu nimbxu u ngħajru lil xulxin, inkunu naqra iżjed serji u nħarsu lejn l-issue ħalli naraw minnha nistgħux noħorġu xi ħaġa tajba.

U veru li hemm bżonn li nkunu naqra iżjed serji.

Jien smajt lill-Prim Ministru jistaqsi u jzik lill- Onor. Karmenu Mifsud Bonnici jekk huwiex se joħroġ għall-elezzjoni.

Din ma nqabditx fil-microphone imma qed ngħidha jiena.

Staqsih darba, staqsih darbtejn u staqsih tliet darbiet.

Jekk l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici jrid joħroġ għall-elezzjoni, jista' joħroġ f'kull distrett li hemm f'isem il- Partit Laburista, ibda minn Ħal Qormi.

Jiena l-ewwel wieħed għidtlu hekk meta ma kienx membru, erġajt għidtlu hekk u nerġa' ngħidlu hekk issa: Joħroġ kullimkien u joħroġ fejn joħroġ l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, jagħmel unur mhux lilu nnifsu imma lill-partit u lill-poplu li jivvotalu.

(Interruzzjonijiet) Jekk jiddeċiedi li ma joħroġx tkun deċiżjoni tiegħu.

Billi jiddeċiedi li ma joħroġx b'daqshekk ma baqax Laburista jew ma baqax bniedem li għad baqagħlu kontribut x'jagħti, mhux lill-Partit Laburista imma lis-soċjeta' Maltija?

Allura x'inhi din li l-Prim Ministru beda l- intervent tiegħu billi semma ex-kandidati u ex-membri ta' dan il-Parlament, imbagħad kompla l-intervent tiegħu across the floor billi qagħad izik lill- Onor. Karmenu Mifsud Bonnici - li fl-opinjoni tiegħi m'għamilx sewwa li qagħad jgħidlu li huwa "baħnan" - jekk hux se joħroġ jew le darba oħra.

X'għandu x'jaqsam jekk hux se joħroġ jew le darb'oħra mal-kontribut li qed jagħti hawnhekk?

Hawnhekk qed jgħiduli li nistgħu nistaqsu lilek stess, Sur Prim Ministru, jekk kemm-il darba intix ħiereġ darb'oħra, imma jiena ngħid jekk toħroġx jew le affari tiegħek u ngħid ukoll li jekk toħroġ, toħroġ f'liema distrett toħroġ, ikollok ir-riżultat li persważ li jkollu l- Onor. Karmenu Mifsud Bonnici.

Jiena ngħid li l-Onor.

Mifsud Bonnici ma joħroġx għaliex hekk iħoss li għandu jagħmel u jħoss li l-partit xorta waħda jista' jgħinu u l-partit jaffordja li hu ma joħroġx u jien ngħid li l-Onor.

Eddie Fenech Adami joħroġ, anke jekk stess l-inklinazzjoniiet tiegħu jgħidulu li wasal iż-żmien li ma joħroġx, għaliex il-partit tiegħu ma jistax jaffordja li hu ma joħroġx għaliex jekk hu ma joħroġx u tinfetaħ issa t-tellieqa għal-leadership il-partit tiegħu jitqatta' iktar milli qed jitqatta' diġa'.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Wieħed ma jistax ma jiggustax din il-kwalita' ta' diskorsi!

Għas-sodisfazzjon tiegħu ngħidlu li jien se noħroġ u l-aħħar argument li jien tkellimt fuqu fil-pubbliku - meta għamluli daqsxejn ta' reception għaliex għalaqt 62 sena - għidt li ta' dik l-eta' prim ministru jagħmluk, u kien hemm sindku ta' ċerta eta' ħdejja u għidt li sindku jagħmluk ukoll.

F'jobs oħra aktarx ma jimpjegawkx, imma f'dawn iż-żewġ jobs ta' 60 sena jaċċettawk.

Pero' niġu issa għall-punt li semmejt jien.

Jien jiddispjaċini li l-Onor.

Spiteri reġa' għamlilna diskors twil, interessanti u ma nafx x'aġġettivi ngħidlu iktar, pero' ma rrispondiex - biex ma ngħidx "ħarab", imma ma rridx nuża' kliem iebes - il-punt kruċjali li semmejt jien.

Jien m'għidtx li fost il-kunsilliera m'hawnx nies li huma denji u kapaċi jkunu fuq il-bord tal-Bank Ċentrali u jikkontribwixxu.

Dażgur li hemm, m'għandix dubju.

Jien invitajt il-parir ta' persuna li tifhem bħala ex-deputy governor tas-Central Bank u staqsejtu jekk jaqbilx mal-proposta li fuq il-bord tal-Bank Ċentrali ikun hemm nies nominati - se nikkwota mill-emenda -:

"one by the Local Councils; one by the Consumers' Associations, and the third one shall be elected by the employees of the Corporation.".

U d-domanda tiegħi kienet: Għaliex tgħid li jiġu nominati "by the local councils" u ieħor nominat "by the Consumers' Associations"?

Li tgħid li jkun hemm xi ħadd nominat mill-consumers' associations li għandhom funzjoni partikolari nifhimha, pero' d-domanda li jien għamilt lill-Onor.

Spiteri bħala espert fil-materja kienet: Kif tikkonċepixxi li l-Bank Ċentrali se jaħdem aħjar billi tgħid li n-nomini se jkunu magħmula mill-consumers' associations?

Jien din li ma fhimtx, mill-bqija - jien ma nafx min hemm fil-consumers' associations - jista' jkun hemm xi ħadd brillanti, kapaċissimu u anke inqas kapaċi li tista' tinnominah biex joqgħod fuq il- bord tal-Bank Ċentrali.

L-Onor.

Spiteri qalli: Min qallek li dawn m'humiex kapaċi?

Mela jien għidt li m'humiex kapaċi!

Jien għidt li konċettwalment huwa żbaljat meta l-Gvern qed jipproponi li f'dawn il- korporazzjonijiet jew f'entijiet oħra ta' natura nazzjonali jkun hemm xi ħadd ta' fiduċja ta' l-Oppożizzjoni u dan l-argument - tista' ma taqbilx miegħu kemm trid - iddawru u tgħid "mhux xi ħadd ta' fiduċja tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni imma xi ħadd ta' fiduċja tal-consumers' associations".

Jien jidhirli li din il-proposta, bir-rispett kollu, ma tagħmilx sens u qed nikkumenta bl-akbar serjeta' fuq il-proposta ta' l-Oppożizzjoni.

Jien ngħid li ma ma jagħmilx sens li hawn niġu biex nilleġislaw u ngħidu li fuq il-bord tal-Bank Ċentrali għandna ngħidu lill-kunsilli lokali jinnominaw huma rappreżentant tagħhom.

Ma nistax nifhem għaliex lill-kunsilli lokali ngħidulhom biex jidħlu fil-bord tal-Bank Ċentrali.

Dan huwa l-punt li qed nargumenta fuqu u dan japplika għal uħud mill-korporazzjonijiet l-oħra.

Per eżempju, nieħdu l-Maritime Authority.

Għaliex fil-Maritime Authority għandu jkun hemm persuna nominata mill-kunsilli lokali?

X'sens fiha din?

Din biex taparsi qed ngħidu li l-kunsilli lokali se nagħtuhom xi funzjoni.

Hemm funzjoni, ċioe' dik li qed nipproponu aħna li jeleġġu l-President magħna d-deputati.

Jiġifieri l-proposta ta' l-Oppożizzjoni jien ma nistax assolutament neħodha bis-serjeta' u għadni ma smajtx argumenti għaliex għandi neħodha bis-serjeta'.

Per eżempju, dwar il-Korporazzjoni Enemalta r- risposta tiegħi kienet li jien ma naħsibx li billi l-kunsilli lokali jkollhom membru fil-bord b'daqshekk se nsolvu l-problemi ta' servizz li l- Enemalta tagħti lill-kunsilli lokali.

Mhux dak il-metodu.

Jien jidhirli li l-metodu eventwalment għandu jkun li l-Enemalta tiddelega l-poteri tagħha - naturalment f'affarijiet ristretti - lill-kunsilli lokali, fejn il- kunsilli lokali jkollhom taħt il-kontroll tagħhom ċerti funzjoniiet ta' l- Enemalta.

Jien dik naqbel magħha u persważ li tiġi xi darba meta l- kunsilli lokali jakkwistaw iktar esperjenza, imma li tgħidli li npoġġi rappreżentanti mill-kunsilli lokali u mill-consumers' associations fuq il- bord tal-Bank Ċentrali, għalija ma tagħmilx sens.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ejja nipprovaw bl-umilta' nifhmu x'inhi tipproponi l-Oppożizzjoni; bl-umita' rridu navviċinaw dan l-eżerċizzju li se nagħmlu u mhux bis-suppervja.

Jien nipproponi li ninsew li hemm proposta tal-Gvern dwar ħatra ta' membru ieħor fuq il-bord bil-mod suġġerit mill-Gvern minflok kif qed isir illum.

Irridu ninsew li hemm din il- proposta għaliex meta aħna nagħmlu proposta kontra l-oħra, kulħadd jipprova jiddefendi a spada tratta l-proposta tiegħu u nitilfu l-opportunita' li napprezzaw il-proposta li ġejja min-naħa l-oħra.

Nimmaġinaw li bħala l- ewwel proposta - mhux bħala contro-proposta - kien hemm li s-setgħa tal- ħatra ta' membri fil-bord ta' ċerti korpi ma tibqax unikament fil-font uniku ta' setgħat u ta' sapjenza fil-pajjiż li huwa l-prim ministru tal- ġurnata; ikun min ikun, m'iniex qed nirriferi għall-Onor.

Fenech Adami.

Sal-lum il-liġi kif inhi tagħti din is-setgħa kollha kemm hi f'persuna waħda, ċioe' fil-persuna tal-prim ministru tal-ġurnata li dan għandu dritt li jaħtar hu l-membri kollha tal-bord ħlief fejn hemm provdut li wieħed mill-membri tal-bord ikun elett mill-impjegati tal-korp.

Il-proposta li qiegħda ssir mill-Gvern hija li ma nħallux din is-setgħa f'idejn persuna waħda, jiġifieri f'idejn il-persuna tal-prim ministru, u nagħtu parti minnha f'idejn persuna oħra - per eżempju, jekk il-bord huwa magħmul minn ħames membri nagħtuha parti minn ħamsa u jekk il-bord huwa magħmul minn sebgħa nagħtuha parti minn sebgħa - jiġifieri f'idejn il-persuna tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Issa l-Oppożizzjoni qiegħda tgħid li ladarba qed nikkonsidraw illi jista' jkun hemm sistema itjeb ta' kif isiru l-ħatriet tal-membri tal-bord tal-korpi, jiġifieri ma jibqgħux isiru biss minn persuna waħda, għaliex ma għandniex nikkontemplaw li din is-setgħa minflok tiġi mogħtija lil tnejn min-nies - lill-Prim Ministru li għandu din is- setgħa u li issa se jaqsam parti minnha mal-Kap ta' l-Oppożizzjoni - tiġi eżerċitata minn iktar minn żewġ ċentri u differenti mill-Prim Ministru u mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

L-Oppożizzjoni tħoss li din is-setgħa tan- nomina tal-ħatra tal-membri - anzi mhux tal-ħatra imma tan-nomina għax il- ħatra teknikament dejjem tibqa' f'idejn il-Prim Ministru - li mbagħad permezz tagħha jmexxu huma minflok tibqa' dejjem f'idejn persuna waħda għandna nifirxuha aktar.

L-Oppożizzjoni qalet li ladarba llum il-pajjiż aċċetta li jkun hawn devoluzzjoni - devoluzzjoni mhux delegazzjoni - tas-setgħa tat-tmexxija qabel ma twaqqfu l-kunsilli lokali s-setgħa tat-tmexxija fil-pajjiż kienet kollha ċentralizzata f'idejn il-gvern.

Wara t-twaqqif tal-kunsilli lokali l-pajjiż aċċetta li jkun hawn devoluzzjoni tas-setgħa tat-tmexxija, jiġifieri parti mis-setgħa tat-tmexxija issa marret minn idejn il-gvern ċentrali għal idejn il-gvernijiet lokali.

Jekk wieħed ma jfissirx l- eżerċizzju li sar dwar it-twaqqif tal-kunsilli lokali f'dan is-sens ikun tilef l-iskop ewlieni ta' l-eżerċizzju tal-kunsilli lokali.

Tista' ma taqbilx ma' din id-devoluzzjoni imma l-fatt hu li l-pajjiż għamel dan il- pass fejn aċċetta u qal li jkun xieraq li parti mis-setgħat li saż-żmien ta' qabel ma twaqqfu l-kunsilli lokali kienu kollha eżerċitati mill-gvern ċentrali ma jibqgħux iktar f'idejn il-gvern ċentrali imma jkunu f'idejn il- gvernijiet jew il-kunsilli lokali.

Din hija t-teorija u t-tifsira kollha ta' l-eżerċizzju tal-kunsilli lokali u jekk ma nifhmux dan il-punt imbagħad nitħawdu x'għandhom ikunu l-kunsilli lokali, x'għandhom ikunu s-setgħat 'il quddiem, kemm għandhom ikunu indipendenti u kemm għandhom ikunu awtonomi.

Jekk ma nifhmux li l-iskop prinċipali tal-kunsilli lokali hu d-devoluzzjoni tas-setgħa tat-tmexxija allura ma nkunu fhimna xejn; nitħawdu fil-ħofor u fil-ħmieġ tat-toroq u ma nifhmux li t-tindif tat-toroq huwa biss eżempju ta' l-eżerċizzju tad-devoluzzjoni tas-setgħa tat-tmexxija.

Issa qed ngħidu li s-setgħa tal-ħatra tan-nomina llum hija kollha f'idejn il-Prim Ministru, jiġifieri f'idejn il-Gvern.

L-Oppożizzjoni qed tgħid li ladarba fil-pajjiż daħħalna l-konċett tad-devoluzzjoni ta' parti mis-setgħat tat-tmexxija, għaliex ma nagħmlux ukoll il-pass li fis-setgħa tan-nomini għat-tmexxija tal-bordijiet dik is-setgħa ma tibqax f'idejn il-Prim Ministru biss, jiġifieri f'idejn il-Gvern, ma tibqax ma tkunx parti f'idejn il-Gvern u parti f'idejn l-Oppożizzjoni imma tkun parti minn dik is-setgħa tan-nomini f'idejn ċentri oħra?

X'inhuma dawn iċ-ċentri l-oħra?

L-ewwel u qabel kollox huma l-parti tad-devoluzzjoni tat-tmexxija li nħolqot, li huma l-kunsilli lokali, u għalhekk l-Oppożizzjoni qiegħda tgħid li ladarba l-kunsilli lokali issa jifformaw parti mis-setgħa tat-tmexxija tal-pajjiż, jixraq ukoll li dawn jingħataw parti mis-setgħa tan-nomini tan- nies li se jmexxu ħwejjeġ li jolqtu lin-nazzjon kollu u allura jolqtu wkoll liċ-ċittadini li jirrappreżentaw il-kunsilli lokali.

Intom tgħiduli: Imma l-Gvern u l-Oppożizzjoni ma jirrappreżentawx liċ-ċittadini kollha?

Iva, imma minkejja li l-Gvern u l-Oppożizzjoni flimkien jirrappreżentaw liċ- ċittadini kollha l-Gvern u l-Oppożizzjoni aċċettaw li għall-aħjar tmexxija tal-pajjiż ikun hemm nies oħra li jirrappreżentaw l-istess nies li l-Gvern u l-Oppożizzjoni jirrappreżentaw, jiġifieri il-votanti jew aħjar iċ- ċittadini.

Mela allura x'hemm ħażin jekk aħna aċċettajna li minkejja li hemm il-Membri kollha tal-Gvern u l-Membri kollha ta' l-Oppożizzjoni biex jirrappreżentaw iċ-ċittadini ta' Malta u GĦawdex ikun hemm nies oħra, jiġifieri l-kunsilliera, li jirrappreżentaw lil dawn l-istess nies?

X'hemm eretiku li dawn in-nies li jirrappreżentaw liċ-ċittadini kollha ta' Malta, kif nirrappreżentawhom aħna, ikollhom ukoll is-setgħa li jiġu nominati - mhux jiġu maħtura għax il-ħatra dejjem tibqa' ssir mill-Prim Ministru - biex jagħmlu parti mill-membri tal-bord tal-korpi li jmexxu s-servizzi fil- pajjiż?

Assolutament m'hemm xejn anomalu jew eretiku imma hemm biss sempliċita' ta' raġunament li kieku wieħed ikun umli u jipprova jifhem l- iskop ta' l-emendi ta' l-Oppożizzjoni jasal biex jifhmu faċilment.

Li qed ngħidu huwa li la ddeċidejna li lill-kunsilli nagħtuhom parti mis-setgħa tat-tmexxija tal-pajjiż, huwa loġiku wkoll li aħna ma nsibuhiex bi tqila li nagħtuhom ukoll parti mis-setgħa tal-ħatra tan-nomini ta' nies li se jmexxu ċerti servizzi, wara kollox dawn is-servizzi se jolqtu direttament lill- kunsilli u liċ-ċittadini li jirrappreżentaw.

Mela allura għar-rigward tal-kunsilli żgur m'għandu jkun hemm ebda diffikulta' biex dawn jingħataw mhux is-setgħa li jaħtru wieħed minnhom - ħadd ma qal hekk, l-Oppożizzjoni ma qalitx li wieħed mill-membri tal-bord tal-korpi tad-diretturi għandu jkun kunsillier - imma li jkun hemm persuna nominata minnhom u dan jista' jkun kulħadd, jiġifieri jinnominaw persuna li tista' tħares l-interessi li huma stess iħarsu u jipproteġu.

Mela allura meta aħna naċċettaw li l-Prim Ministru hu għaref biżżejjed li għandu jiġi fdat din is-setgħa - mhux qed ngħid għall-Onor.

Fenech Adami għax kieku ma ngħidx hekk! - u meta qed ngħidu li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu ħila biżżejjed li għandu jiġi fdat din is-setgħa, kif ma naċċettawx li l- kunsilliera - ir-rappreżentanti tal-kunsilli - għandhom il-ħila u l-għerf sabiex jiġu fdati jinnominaw persuna li tkun fuq il-bord tad-diretturi li jmexxi l-Korporazzjoni Enemalta?

Issa dan li qed ngħid għall-Enemalta japplika għal kull korp, anke għall-Bank Ċentrali.

GĦax meta inti qed tgħid li l-kunsilliera se jingħataw parti mis-setgħa tan-nomini tad-diretturi tal- bord ma tridx tinsa li meta jagħmlu n-nomina jridu bilfors josservaw il- provvedimenti tal-liġi li jitkellmu dwar il-kwalifiki tan-nies li jistgħu jservu fil-bord tad-diretturi.

Jekk il-liġi torbot lill-Prim Ministru li meta jaħtar persuna jrid ikollha ċerti kwalifiki għax inkella bis-setgħa kollha li għandu l-Prim Ministru xorta ma jistax jaħtarha, meta inti tagħti s-setgħa tan-nomina lill-kunsilli xorta waħda se jkunu soġġetti għall- kondizzjoni li l-persuna li jinnominaw trid tissodisfa dawk il-kwalifiki.

Mela allura jekk il-Prim Ministru meta jiġi biex jinnomina wieħed mid- diretturi tal-Bank Ċentrali jrid jissodisfa r-rekwiżiti tal-liġi - jiġifieri li jkollu esperjenza fil-qasam finanzjarju, fil-qasam trejdjunjonistiku jew fil-qasam kummerċjali - in-nomina tal-persuna li ssir mill-kunsillieri wkoll irid ikollha waħda minn dawn il-kwalifiki inkella ma tistax tiġi nominata.

U l-liġi stess li qed jipproponi l-Gvern tgħid ċar u tond li dan l-obbligu jrid jiġi segwit u osservat.

Mela allura m'hemm xejn ħażin jew mhux raġonevoli fil-proposta ta' l-Oppożizzjoni fejn qed tinsisti li parti mis-setgħa tal-ħatra tan-nomini - illum din hija kollha f'idejn il- Prim Ministru u l-Gvern qed jipproponi li parti minnha tmur f'idejn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - tmur f'idejn il-kunsillieri, jġifieri f'idejn l- istrata tat-tmexxija tal-pajjiż maħluqa apposta biex ma tibqax kollha kemm hi f'idejn il-Gvern ċentrali.

Mela l-filosofija, r-raġunament u l- ġustifikazzjoni tal-proposta ta' l-Oppożizzjoni hija li l-kunsilli lokali jingħataw is-setgħa li jagħmlu nomina biex imbagħad il-Prim Ministru jaħtar il-persuna li jidhirlu mill-persuni nominati mill-kunsilli lokali.

Parti oħra mill-proposta ta' l-Oppożizzjoni hija li fuq il-bord tat-tmexxija - din illum diġa' teżisti fil-Korporazzjoni Enemalta u fil-Korporazzjoni Telemalta u kif ukoll f'ċerti kumpanniji bħall-Airmalta u l-Bank of Valletta - jkun hemm persuna eletta mill-impjegati ta' dik l-ażjenda.

Dan il-konċett minbarra li fih innifsu jfisser li inti qed tagħti parti mis- setgħa tan-nomini tad-diretturi f'idejn il-ħaddiema, għandu l- ġustifikazzjoni f'min jemmen li l-impjegati ta' ażjenda għandhom mhux biss jagħtu x-xogħol tagħhom lill-azjenda imma jkollhom ukoll sehem fit-tmexxija ta' l-azjenda.

Dan huwa konċett li l-Gvern Laburista daħħal fil-pajjiż u wettaq, huwa konċett li l-Gvern Nazzjonalista kompla jwettaq wara l-Gvern Laburista, allura ladarba dan il-konċett huwa diġa' aċċettat fil- Korporazzjoni Enemalta, fil-Korporazzjoni Telemalta, fil-kumpannija Airmalta u fil-kumpannija Bank of Valletta x'hemm ħażin jekk jiġi estiż, mifrux u aċċettat f'kull korp bħal, per eżempju, il-Water Services Corporation?

Jien ma nistax nifhem l-oġġezzjoni ta' l-aċċettazzjoni ta' dan il-konċett fis-Central Bank meta huwa diġa' aċċettat u pprattikat f'bank kummerċjali ieħor, il-Bank of Valletta.

GĦandi nifhem li l-oġġezzjonijiet li jista' jkun hemm li persuna eletta mill-impjegati tal-bank tingħata tagħrif li għandu jkollhom id-diretturi tal-bank jekk hi valida tapplika kemm għal bank kummerċjali kif ukoll għal bank ċentrali, imma żgur ma jista' jkun hemm l-ebda oġġezzjoni li t-tmexxija tal-korpi kollha li qed isemmi l-Gvern fl-iskeda ta' din il-liġi jista' jkollhom fosthom il- parteċipazzjoni ta' bniedem ta' fiduċja ta' l-impjegati li jaħdmu f'dak il- korp ta' bniedem elett minnhom.

Mhux qed ngħidu li bilfors għandu jkun impjegat fl-azjenda, għalkemm dan hu ideali, imma qed ngħidu li jista' jkun persuna nominata u eletta mill-impjegati mingħajr il-ħtieġa li jkun impjegat ta' dik l-azjenda.

Mela allura ma jista' jkun hemm l-ebda oġġezzjoni konċettwali - kif ripetutament irrifera għaliha l-Prim Ministru - biex wieħed jaċċetta li dan il-konċett tal-parteċipazzjoni ta' l- impjegati fl-azjenda jiġi pprattikat u mwettaq f'kull korp imsemmi f'din il- liġi.

Kulma jrid ikun hemm huwa li min illum għandu s-setgħa li jinnomina lil kulħadd jaċċetta li parti minn dik is-setgħa jgħaddiha lill-impjegati ta' l-ażjenda biex jinnominaw wieħed mill-bord tad-diretturi, nerġa' ngħid kif diġa' hija aċċettata u prattikata fl-Airmalta, fil-Bank of Valletta, fit-Telemalta, fl-Enemalta u anke f'kumpanniji oħra bħalma kienet, per eżempju, fil-BIM - illum din m'għadhiex tapplika imma għal numru ta' snin kien hemm direttur maħtur mill-ħaddiema.

Dan iwassalna għat-tieni proposta li qed tagħmel l-Oppożizzjoni u li għaliha ma jista' jkun hemm oġġezzjoni minn ħadd u mill-ebda lat.

It-tielet proposta li qed tagħmel l-Oppożizzjoni hija li s-setgħa tal- ħatra tal- membri għandha tkompli tiġi diluted u ma tibqax f'idejn il-Gvern ċentrali billi parti minnha tingħata f'idejn għaqdiet sussidjarji, għaqdiet tal-konsumaturi, mhux biex jagħżlu huma wieħed minn fosthom imma biex jinnominaw, biex jiċċamaw, persuna li huma jidhrilhom li għandha l- kwalifiki kollha li l-liġijiet li jirregolaw lil dawn il-korpi jesiġu li jkollhom id-diretturi li jintgħażlu mill-Gvern.

Mela minflok tkun persuna li jkollha l-fiduċja kollha tal-Prim Ministru, jew persuna waħda tal- fiduċja tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, tkun persuna li jkollha l-fiduċja ta' l- għaqdiet tal-konsumaturi.

Jidher li l-Gvern din qed jagħmel l-akbar oġġezzjoni għaliha u qed jgħid: lmma l-konsumaturi kif jidħlu fis-servizzi li jipprovdu dawn il-korpi?

X'jiġifieri fiex jidħlu l-konsumaturi!

Il- konsumaturi huma l-istess ċittadini li jirrappreżentaw il-Prim Ministru u d- Deputati tal-Gvern, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u d-Deputati ta' l- Oppożizzjoni, huma l-istess nies rappreżentati mill-kunsilliera u parti minnhom huma l-istess ħaddiema ta' l-azjendi.

Aħna qed nipproponu li parti mis-setgħa tal-ħatra ta' min imexxi tkun eżerċitata minn għaqda oħra li tirrappreżenta ċerti interessi direttament.

GĦaliex, wara kollox, aħna lleġislajna biex tajna tagħrif statutorju bil-liġi lill-għaqdiet tal- konsumaturi?

Wara kollox, il-konsumaturi mhumiex rappreżentati mill-membri ta' din il-Kamra?

Minkejja li l-interessi tal-konsumaturi proprjament għandhom jiġu mħarsa mill-membri ta' din il-Kamra, xorta waħda din il-Kamra ħasset li hemm ċerti interessi ta' l-istess nies li jistgħu jiġu mħarsa aħjar minn għaqdiet ifformati apposta biex iħarsu l-interessi tagħhom.

Mela jekk aħna nirrappreżantaw lil dawn in-nies, lill-konsumaturi, liċ- ċittadini ta' Malta u GĦawdex kollha għax kulħadd jikkonsma d-dawl, kulħadd ikollu bżonn xi ħaġa minn xi waħda mis-servizzi pprovduti minn dawn il- korpi, għaliex aċċettajna li jkun aħjar li fil-pajjiż ikun hawn għaqdiet magħrufa mil-liġi, mogħtija ċerti setgħat mil-liġi biex iħarsu l-interessi ta' l-istess nies li aħna nirrappreżentaw?

B'din is-sistema minflok il- protezzjoni ta' l-interessi taċ-ċittadini tkun kollha kemm hi f'idejn il- Gvern, din tinfirex ukoll f'idejn għaqdiet volontarji mwaqqfin apposta biex iħarsu l-interessi, nerġa' ngħid, ta' l-istess nies li nirrappreżentaw.

Mela jekk l-għaqdiet tal-konsumaturi twaqqfu minn din il- Kamra u ġew kanonizzati bil-liġijiet li għamilna biex iħarsu l-interessi ta' l-istess nies li aħna nirrappreżentaw, jiġifieri tal-votanti u taċ- ċittadini tal-pajjiż, x'hemm ħażin li dawn l-għaqdiet li aħna waqqafna, li berikna u li ssantifikajna bil-liġi nagħtuhom ukoll is-setgħa mhux li jkunu rappreżentati fil-bord imma li jeżerċitaw parti minn din is-setgħa li jinnominaw persuna waħda li mbagħad għandha tiġi magħżula u kwalifikata skond il-liġi biex tkun fil-bord tad-diretturi?

Assolutament ma għandu jkun hemm l-ebda oġġezzjoni u żgur m'hemmx xi ereżija konċettwali jew loġika għal din il-proposta.

Mela allura jekk wieħed jifhem sew il- proposta ta' l-Oppożizzjoni ...

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Mifsud Bonnici, se jkolli ninterrompik għax sar il-ħin.

Id-diskussjoni fuq din il-klawsola u l-emenda għaliha ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

L-Onor.

Guido de Marco, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tnejn, 19 ta' Frar fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istampa - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Gwardjani Privati u Lokali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 1) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nixtieq nieħu ftit minuti mill-Aġġornament għax ma nistax ma nikkummentax fuq xi excerpts mid-diskors li llum għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta kien qed ikellem lill-Federazzjoni ta' l- Industrija.

M'iniex se noqgħod nikkummenta fuq in-non-policy industrijali li hawn fid-diskors tiegħu; "non-policy" fis-sens li kulma ssib f'dan id- dokument huma intenzjonijiet piji fuq ħwejjeġ li llum diġa' qed isiru minn Gvern Nazzjonalista, u l-aktar li wieħed jista' jgħid għal dan id-dokument huwa li l-Partit Laburista beħsiebu jkompli bil-politika li qed naddottaw aħna.

Jien se nitkellem biss fuq il-pjan li llum żvela l-Kap ta' l- Oppożizzjoni dwar kif se jneħħi l-VAT.

L-ewwel ħaġa li qal li se jagħmel biex ineħħi l-VAT hi li jdaħħal dazji - kif kienu sa qabel l-1994 - fuq il- prodotti importati.

Fl-istess ħin se jibda jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea biex jagħmel a common economic area ma' l-Ewropa u dawn id-dazji li se jkun daħħal jibda jneħħihom probabbilment f'instalments kull sena fuq medda ta' 10 snin.

Huwa qal li jaqbel ma' l-Unjoni Ewropea li jneħħi dawn id-dazji u minflokhom idaħħal xi ħaġa oħra.

Qal ukoll: Wara kollox il-Gvern Nazzjonalista mhux hekk għamel, kellu d-dazju fuq il-karozzi u minflok id- dazju daħħal registration tax!

Mr Speaker, jiena ngħid illi li tagħmel registration tax fuq il-karozzi hija ħaġa, imma li tagħmel skeda sħiħa ta' dazji u din l-iskeda ssemmiha ħaġa oħra minflok dazji u tassumi li l-Unjoni Ewropea tibla' li qed tagħmel common economic area magħha, naħseb li tkun qed tittratta lill-Unjoni Ewropea bħala ftit defiċjenti.

Kif tista' taħseb li l-Unjoni se taċċetta li taparsi jkollna economic area meta fil-fatt ma jkollniex?

L-isbaħ waħda hija meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna: "U x'se nagħmlu meta nibdew inneħħu dawn id-dazji u l-excise duties?

Hawn min qed jgħidilna li se nerġgħu ndaħħlu l-VAT bilfors.

Mhux veru li se ndaħħlu l- VAT."

X'se jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

Qalilna li jkun possibbli li minflok dawn it-tariffi, jagħmel taxxa li tkun non-cascading u tkun tapplika għal prodotti kemm importati kif ukoll lokali.

Din xi tfisser?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħidilna li minflok il-VAT, se jdaħħal sales tax fil-pajjiż.

Dan ifisser li llum għandna taxxa tal-VAT li qed titħallas bħala persentaġġ fuq il-prodott għall-bejgħ, filwaqt li s-sistema tiegħu se tkun l-istess, iżda t-taxxa minflok ikun jisimha VAT, bil-kontrolli kollha li fiha l-VAT, se jkun jisimha sales tax mingħajr il-kontrolli li fiha l- VAT.

Pero' mbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għadu ma qalilniex jekk din is-sales tax hijiex se tkun ukoll fuq is-servizzi.

U jiena nistaqsi: Din is-sales tax se tkun fuq is-servizzi wkoll jew fuq il-prodotti biss?

Għax jekk se tkun biss fuq il-prodotti, meta wieħed jibda jagħmel ċerti kalkoli jsib li din is-sales tax bilfors li trid tkun ta' madwar 30% u mhux ta' 15%.

Jekk tibda tikkalkola x'se jiġri bejn meta jibdew jidħlu d-dazji bil- problemi fuq l-inflazzjoni li din iż-żieda fid-dazji se jkollha, u meta terġa' tinqaleb is-sistema għal sistema bħal tal-VAT imma li m'hijex VAT, iżda hija sales tax ...

Għax xi tfisser non-cascading?

Non-cascading tfisser li t-taxxa ma tkunx imposta fuq il-cost, fuq l-importazzjoni, ħalli b'hekk ma jsirx profitt fuqha, imma tkun imposta fl-aħħar tal-proċess kummerċjali, fl-istadju tar-retail.

Hekk tfisser non-cascading.

Qalilna li se tkun imposta kemm fuq prodotti lokali kif ukoll fuq prodotti importati u allura dan huwa l-istess bħalma qed isir bil-VAT.

Mr Speaker, nagħlaq billi nattira l-attenzjoni għal dan il-logħob bil- kliem u għall-fatt li sostnejna aħna, jiġifieri li m'hemmx alternattiva fil- pajjiż, ħlief it-taxxa li għamilna aħna li hija taxxa iktar serja, iktar moderna, iktar effettiva u iktar ġusta mis-sales tax, għax fiha l-kontrolli u biha tassigura enforcement tajjeb anke fuq it-taxxa tad-dħul.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Manuel Borda.

ONOR.

MANUEL BORDA: Mr Speaker, illum nixtieq nitkellem fuq xi ħaġa li tirrigwarda d-distrett tiegħi, jiġifieri l-Kottonera.

Nixtieq nitkellem fuq dan is-suġġett, għax f'dawn l-aħħar ġranet il-Kottonera ssemmiet ħafna fl-aħbarijiet, kemm minħabba l-boat show li dalwaqt issir hemmhekk, kemm minħabba l-grit blasting, kif ukoll għax se jidħol fil-portijiet tagħna l- vapur HMS Illustrious, li se jistieden fuqu lit-tfal tal-Kottonera.

Barra minn hekk, illum kellna wkoll l-aħbar sabiħa dwar il-parteċipazzjoni fil- programm Med Urbs.

Nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nitkellem fuq kull waħda minn dawn l-erba' items ta' l-aħbarijiet.

Nibda billi ngħid xi ħaġa dwar il-boat show.

Din is-sena wkoll ġie deċiż li l-boat show terġa' ssir il-Birgu.

Bħalma jaf kulħadd, din se tkun it- tielet sena li qed issir hemmhekk f'ambjent verament interessanti.

Bħala post, il-Birgu huwa marbut mal-ħajja marittima u huwa interessanti għax għandu background ta' storja ta' ċivilta' antika u l-promoturi tal-boat show jistgħu faċilment jagħmlu użu minn dan il-background għall-ġid tagħhom.

Pero' hemm rabta oħra, ir-rabta ta' l-antik u l-istorja ma' boat show moderna bl-aħħar teknoloġija li hawn.

U allura hemmhekk naraw il- modern jiltaqa' ma' l-antik.

Jekk nagħrfu nisfruttaw il-mezz ta' propaganda li jista' jkollna minn dan ix-show, żgur li jħalli benefiċċji kbar.

Bi stunatura u anke b'sorpriża kbira speċjalment għalija, intqal fl- aħbarijiet li hemm il-ħsieb li sena oħra l-boat show se jsibulha post ieħor.

Jiena kont naħseb li issa li x-Xatt tal-Birgu ġie rranġat u x-Xatt ta' l-Isla ġie ameljorat u msebbaħ, ċerti dgħajjes u yachts ikunu jistgħu faċilment jiġu ankrati hemmhekk u l-promuturi tal-boat show ikunu jistgħu jużaw iż-żewġ naħat tal-Kottonera, jiġifieri kemm in-naħa ta' Birgu kif ukoll in-naħa ta' l-Isla u b'hekk ikollhom area ikbar u jkollhom xena isbaħ meta jiġu biex jieħdu r-ritratti.

Naħseb li tkun idea tajba kieku jużaw iż-żewġ naħat, u għalhekk kienet sorpriża li hemm il-ħsieb li okkażjoni bħal din ta' benefiċċju kbir għan-nies tal-Kottonera s-sena d- dieħla ma terġax issir hemmhekk.

Diżgrazzjatament fil-Kottonera m'hemmx postijiet ta' investiment u kummerċ, u din il-boat show tagħtiha image biex iktar nies jersqu 'l hemmhekk u japprezzaw is-sbuħija tal-post b'mod li 'l quddiem ikunu jistgħu jsiru ċerti attivitajiet kummerċjali.

GĦalhekk nappella lill-promuturi tal-boat show biex jerġgħu jikkonsidraw id- deċiżjoni tagħhom u jekk jista' jkun jankraw ruħhom fil-Kottonera billi jużaw iż-żewġ naħat, kemm in-naħa ta' l-Isla kif ukoll in-naħa tal- Birgu.

It-tieni item ta' l-aħbarijiet li kien hawn f'dawn il-ġranet fejn issemmiet il-Kottonera kienet dwar il-ftehim li sar bejn it-Tarzna u l- kunsilli lokali tal-Kottonera dwar il-grit blasting, ftehim li bih it- Tarzna ntrabtet li qabel ma tagħmel il-grit blasting fuq in-naħa ta' l- Isla tinforma lill-kunsilli lokali ħalli b'hekk tnaqqas kemm jista' jkun it- tbatija u l-inkonvenjenzi tar-residenti ta' l-Isla.

Jiena ħadt gost b'din l-aħbar għax naf mil-liema tbatija, sofferenzi u inkonvenjenzi kellhom jgħaddu n-nies mhux biss ta' l-Isla, imma tal-Kottonera kollha.

Seba' snin ilu minn dan il-Parlament kont ipprovajt noħloq kuxjenza favur tan-nies ta' dawk l-inħawi u niftakar li kont bdejt il-kampanja tiegħi fuq Baċir Nru. 1, għax dak iż-żmien il-grit blasting hemmhekk kien isir, ovvjament b'inkonvenjenzi kbar għan-nies li joqogħdu fil-qrib.

Wara seba' snin jidher li din il-kuxjenza nħolqot u kulħadd għaraf li m'hux biżżejjed li jsir dak ix-xogħol, imma trid tara wkoll x'effett se jkollu fuq in-nies ta' l-akwati.

Issa li hemm dan l-għarfien min-naħa tat-Tarzna, nistgħu nimxu pass ieħor 'il quddiem.

Ladarba l-grit blasting m'għadux isir f'Baċir Nru 1, it-Tarzna tista' tidħol fi ftehim ieħor biex dan il-Baċir jingħata lura lin-nies tal-Kottonera.

Qed ngħid "jingħata lura" għar-raġuni - din għidtha darb'oħra imma issa nsostniha aktar għax tajjeb li wieħed jiftakarha - li meta Baċir Nru 1 inbena l-ewwel darba, dan kien ġie iimpost fuq in-nies tal-Kottonera minn Gvern Kolonjali.

Meta nbena, madwar 150 sena ilu, in-nies tal-Kottonera ma rċevew ebda kumpens; ħadu biss inkonvenjenza, tbatija, ċaħda ta' żvilupp u ambjent ikrah.

Issa li aħna pajjiż indipendenti, għandna nirrikonoxxu l-fatt li Baċir Nru 1 kien impost.

Għalhekk jagħmel sens li qed nagħtu aktar kas tal-ħtiġijiet u l- kumditajiet tar-residenti tal-Kottonera.

Għalhekk jagħmel sens ukoll li t- Tarzna tapprezza t-tbatijiet u s-sofferenzi li għaddew minnhom in-nies ta' dawk l-inħawi u tasal fi ftehim ieħor mal-kunsilli lokali sabiex dan il- Baċir jirritorna għand in-nies tal-lokal u b'hekk il-kunsilli lokali jkunu f'pożizzjoni li jaraw x'se jagħmlu bih sabiex ikun jista' jsir żvilupp aħjar fil-Kottonera.

Meta kont tkellimt fuq dan l-aspett, jien kont issuġġerejt li ssir triq waħda mill-Ponta ta' l-Isla li tibqa' sejra sal-Kalkara.

F'rapport li deher f'waħda mill-gazzetti, intqal li wieħed mis-sindki qal li tista' ssir triq mill-Ponta ta' l-Isla sa Sant'Anġlu, imma jien naħseb li nistgħu mmorru iktar 'il bogħod minn hekk.

Jekk ikollna vista usa' nistgħu faċilment nagħmlu promenade kbir għan-nies tal-Kottonera li jkun apprezzat mhux biss min-nies tal-lokal u mill-kumplament ta' Malta, imma anke mit- turisti għax issa anke t-turisti saru japprezzaw dawk in-naħat ta' Malta.

It-tielet aħbar li tikkonċerna lill-Kottonera u li nstemgħet f'dawn il- ġranet hija illi meta jkun hawn l-HMS Illustrious nhar it-Tnejn, it-tfal tal-Kottonera se jkunu mistednin fuqha għal party b'tifkira ta' l-attakki li kienu saru fuq il-Port il-Kbir, attakki li matulhom il-Kottonera ntlaqtet ħażin ħafna u sofriet ħsarat kbar.

Ħadt gost ħafna li l-kaptan ta' dan il-vapur qed juri dan ir-rikonoxximent għax għaraf minn xiex għaddiet il-Kottonera mhux biss minħabba l-attakk fuq il-Port il-Kbir imma wkoll għaliex fil-Port il-Kbir hemm it-Tarzna.

In-nies tal-Kottonera batew mhux biss minħabba Baċir Nru. 1, mhux biss minħabba l-inkonvenjenzi tat- Tarzna, imma batew anke fil-gwerra proprju għax it-Tarzna kienet iċ-ċentru ta' l-attakk ta' l-għedewwa tagħna.

Naħseb li l-inizjattiva li ħa l-kaptan ta' dan il-vapur se tgħin ħafna biex tgħolli l-moral tan-nies.

Ir- rikonoxximent u l-apprezzament tas-sofferenzi li għaddew minnhom ikompli jgħin sabiex il-kumplament ta' Malta tapprezza aktar x'tat u kemm batiet il- Kottonera biex Malta kollha tkun tista' tgħix fil-paċi u fil-kwiet.

Il- Kottonera matul il-gwerra għaddiet minn sofferenzi kbar u baqgħet issofri l- konsegwenzi tal-gwerra għaliex mhux biss batiet ħsarat kbar fid-djar, imma l-gwerra kienet ukoll il-kawża li ħafna familji ħarġu minn hemmhekk.

Niftakru li qabel il-Kottonera kienet iċ-ċentru ta' l-edukazzjoni, tal- kultura u anke ta' attivitajiet sportivi.

Imma l-aħjar nies tal-Kottonera minħabba l-gwerra kellhom joħorġu minn hemm u qatt ma rritornaw.

Dan ċertament kellu effett negattiv fuq il-kumplament tal-popolazzjoni li meta reġgħet lura hemmhekk wara l-gwerra, rat ħerba sħiħa.

L-aħħar aħbar li laqtitni kienet illi issa ġie aċċettat li l- fortifikazzjonijiet ta' l-Ordni tal-Kavallieri tat-tlett ibliet tal- Kottonera jiġi inkluż fil-programm ta' l-Unjoni Ewropea Med Urbs li għandu x'jaqsam ma' bini ta' l-Ordni tal-Kavallieri.

Flimkien ma' tliet pajjiżi oħra dawn qed iniedu madwar Lm120,000 fis-sena għal sentejn biex jitħejja studju u analiżi ħalli l-fortifikazzjonijiet tal-Kavallieri jkunu jistgħu jiġu rranġati.

B'hekk dawn ikunu jistgħu jieħdu dehra oħra u jiġbdu aktar l-attenzjoni tal-Maltin kif ukoll tal-barranin.

B'riħet hekk il-monumenti u l-postijiet storiċi li għandna fil-Kottonera se jieħdu prominenza ikbar.

Jien ngħid li issa l-istorja tal-Kottonera se tiġi in the forefront u tkun il-focus ta' ħafna nies, inkluż barranin, li jibdew japprezzawha aktar.

Meta jien stess mort il-Mużew tal-Birgu bqajt immeraviljat kemm turisti jmorru jaraw il-wirt storiku li għandna.

Fost l-affarijiet li nsibu hemmhekk, per eżempju, hemm il-kappell u x-xabla tal-Gran Mastru La Valette u ħafna lbies ta' żmien il-Kavallieri.

Biżżejjed ngħidu li matul is-sena l- oħra madwar 25,000 turist marru jżuru dan il-mużew.

Dan ifisser li l- barranin stess qed juruna kemm għandna biex niftaħru.

Dan mhux jien biss ngħidu.

Fil-fatt waqt seminar jew forum li sar dan l-aħħar għall-pajjiżi ż- żgħar mill-Fondazzjoni għal Studji Internazzjonali kien hemm delegat mill- Mauritius li kont wegħedtu li qabel iħalli pajjiżna ndawru madwar il- Kottonera biex nurih l-istorja u ċ-ċivilta' antika li għandna u li verament għandna għax inkunu kburin biha.

Meta lil dan l-individwu ħadtu l-Isla, Bormla, il-Birgu u l-Kalkara baqa' mmeraviljat b'dak kollu li ra.

Dan tant baqa' skantat li qalli li ma riedx jemmen li f'area daqshekk żgħira u limitata jeżisti dan il-kobor ta' storja.

Jien nemmen li jekk wieħed jenfasizza aktar l-istorja u jagħraf il-kobor taċ-ċivilta' antika li hemm f'dawk l-inħawi, jonqsu l-preġudizzji kbar li jeżistu kontra dawk in-naħat.

Irrid ngħid li l-Gvern tefa' attenzjoni kbira u ħadem ħafna biex jirrestawra postijiet storiċi f'dawk il-lokalitajiet.

Per eżempju, il- Gvern irranġa l-Mużew Marittimu, il-Berġa ta' l-Ingilterra u l-Istitut tax- Xjenza u Teknoloġija fil-Kalkara, għamel il-kanuni fuq il- fortifikazzjonijiet li hemm fil-Birgu, għamel belvedere fuq l-area ta' San Filippu u rrestawra l-Forti Sant'Anġlu.

Fl-Isla, il-Gardjola u x-xatt issebbħu ħafna.

Pero' ta' min jgħid ukoll li t-tieni distrett m'għadux jikkonsisti fil-Kottonera biss, imma żdiedu postijiet oħra.

Nixtieq nagħmel riferenza għal dawn il-postijiet li ngħaqdu mat-tieni distrett, speċjalment dawk li hemm lejn in-naħa tar-Raħal il-Ġdid u li skond l-aħħar rapport tar-Reġistru Elettorali se jibdew jagħmlu mal-Fgura.

Forsi l-fatt li nbidel l-isem tal-belt jew raħal fih innifsu ma fih xejn, imma dawn ir-residenti qed ibatu ħafna.

Wara kollox dawn jibagħtu lit- tfal tagħhom l-iskola Raħal Ġdid, jinqdew bis-servizzi tal-polyclinic ta' Raħal Ġdid, u jekk ikollhom bżonn xi ħaġa mill-fergħa tad-Dipartiment tas- Servizzi Soċjali imorru Raħal Ġdid.

Mela meta dawn ir-residenti se jibdew jitqiesu mal-Fgura, se jinbidlilhom l-istil tal-ħajja tagħhom għax xi drabi minflok ir-Raħal Ġdid ikollhom imorru Ħaż-Żabbar.

Jien ngħid li l- awtoritajiet konċernati għandhom jagħtu kas ta' dawn l-affariijet biex ma tinħoloqx tbatija żejda.

Min-naħa l-oħra tad-distrett żdiedet parti minn Ħaż-Żabbar.

Fid-distrett issa għandna kemm ċivilta' antika kif ukoll moderna, jiġifieri għandna taħlita sħiħa.

Jien mort nara b'għajnejja stess u nista' ngħid li f'dik il-parti ta' Ħaż-Żabbar li ġiet meqjusa bħala parti mit-tieni distrett hemm diversi toroq li għadhom fi stat li kważi ma tistax tgħaddi minnhom, bħal Triq Alessandru VII, Triq Alessio Erardi, Triq il-Baħrija - f'nofs din it- triq hemm għalqa u huwa impossibbli li wieħed jaqsam it-triq - Triq id- Diela, Triq il-Kappuċċini u anke Triq il-Madaffa.

Nerġa' ngħid, dawn it- toroq jinsabu fi stat verament ħażin.

Issa li hemm numru sew ta' familji joqogħdu f'dawn l-inħawi, huwa ta' inkonvenjent kbir li t-toroq jitħallew f'dan l-istat, speċjalment meta wieħed jikkonsidra li ħafna minn dawn il- familji għandhom it-tfal żgħar li biex jeħduhom l-iskola jridu jaqsmu toroq mimlija ilma kull meta tagħmel ftit xita.

Anke bil-karozzi huwa diffiċli li tgħaddi minn hemm, aħseb u ara bil-mixi!

Hemm ħafna x'wieħed jgħid u x'wieħed jista' jagħmel dwar dawn l-inħawi.

Veru li huwa dmir tal-kunsill lokali li l-ambjent jiġi rranġat kemm jista' jkun, imma l-Gvern ċentrali jista' jagħti l-imbottatura tiegħu sabiex jgħin mill-aħjar li jista' lir-residenti u ma jħallihomx ibatu inkonvenjenzi żejda minħabba l-istat ħażin tat-toroq.

Wara kollox, mhux sew li wara li dawn ir-residenti għamlu sagrifiċċji biex bnew id-dar tagħhom mill-aħjar li setgħu, jibqgħu jgħixu f'dawk it-toroq perikolużi.

Naħseb li bi ftit rieda tajba u kordinazzjoni bejn il-kunsilli lokalli u l-Gvern, l-inkonvenjenzi li nħolqu f'dawn l-areas ġodda li issa ġew parti mt-tieni distrett, jirċievu l-attenzjoni u r-rimedju meħtieġ sabiex kulħadd jkun jista' jgħix ħajja mill-aħjar.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sa il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn 19 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

SPECIAL EDUCATION UNIT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid meta se jirtira l-uffiċjal li jmexxi l-iSpecial Education Unit?

Min se jeħodlu postu u meta?

Kemm hemm persuni f'dan il-"unit" u fiex jikkonsisti x-xogħol tagħhom?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll xi pjani hemm għall-futur ta' l-iSpecial Education Unit u xi pjani hemm minn dan il-"unit" għall-iskejjel speċjali?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Fit-tieni nofs ta' l-1995, għall-ewwel darba inħatar Assistent Direttur għall-Edukazzjoni Speċjali.

B'hekk l-Edukazzjoni Speċjali ma baqgħetx tifforma parti mis-sezzjoni responsabbli għall- edukazzjoni primarja.

L-Assistent Direttur inkarigat minn dan is-settur se jirtira fl-aħħar ta' Frar 1996.

Diġa ħarġet sejħa għall-applikazzjonijiet biex jimtela' dan il- post permezz ta' ċirkulari tad-Diviżjoni li ġġib id-data ta' 23 ta' Jannar 1996.

L-applikazzjonijiet għalqu fid-9 ta' Frar 1996.

Bħalissa ma hemmx persuni oħra jaħdmu f'dan il-Unit.

Madankollu se jinħatru numru ta' Uffiċjali Edukattivi biex jieħdu ħsieb, fost affarijiet oħra dan ix-xogħol li jifforma parti mill-pjanijiet ta' dan il-Unit:

* it-tmexxija ta' l-iskejjel speċjali u tat-tfal li jinsabu fihom; * monitoring tal-progress tat-tfal bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel 'mainstream' mill-kindergarten sa l-iskejjel post-sekondarji; * it-tfassil ta' programmi ta' tagħlim individwalizzat skond il-ħtiġijiet tat-tfal sew fl-iskejjel speċjali kif ukoll fil-'mainstream' * ko-operazzjoni b'mod strutturat ma' organizzazzjonijiet oħra attivi fil- kamp ta' l-edukazzjoni speċjali, sew governattivi kif ukoll privati.

Il-pjanijiet għal dan is-settur għalhekk huma prinċipalment li jsaħħaħ u jikkonsolida il-proċess tal-'mainstreaming'.

Bħalissa iktar minn 53% tat- tfal bi ħtiġijiet speċjali jirċievu l-edukazzjoni tagħhom fil-'mainstream'.

Prijorita' oħra hija li jiżdied it-taħriġ.

Din is-sena d-Dipartiment qiegħed jipprovdi taħriġ għall-'facilitators' fl-'Institute of Child Development' ta' l-Universita' permezz ta' kors ta' sentejn.

Qegħdin jiġu ppjanati korsijiet oħra ta' taħriġ għall-għalliema ta' l-iskejjel speċjali.

Huwa ppjanat ukoll li jissaħħu l-mezzi tat-tagħlim permezz ta' ħolqien ta' 'Resource Centre' jew 'Centres'.

DIPARTIMENT TA' L-ISPORTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid x'talbiet għandu d-Dipartiment ta' l- iSports minn għaqdiet tal-"football" biex jiġu ipprovduti 1) bi "ground" ħalli jużawh fuq bażi regolari, 2) b'faċilitajiet oħra bħalma huma "floodlights", "fencing", eċċ.?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll x'inhu l-ammont ivvotat din is-sena għall- manutenzjoni tal-"grounds" tal-"football"?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Kif diversi drabi fl-imgħoddi kelli okkażjoni nispjega f'din il-Kamra, mhijiex bħalissa politika tal-gvern li jibni atbar faċilitajiet sportivi ta' xejra lokali.

Dan ma jfissirx li mhijiex mira tal-gvern li joffri u jagħti għajnuna biex jinbnew u jiżdiedu mpjanti sportivi sew nazzjonali kif ukoll għal użu reġjonali.

Il-policy preżenti taħseb, billi l-gvern igħin finanzjarjament lill dawk l- assoċjazzjonijiet, għaqdiet u klabbs li jitolbu sussidju sabiex flimkien mal-meżżi li jipprovdu huma stess ikunu jistgħu jwettqu xi proġett li sew il-Ministeru kif ukoll huma jidhrilhom li jkun ta' ħtieġa għall-għaqda in partikolari u għall-isport in ġenerali.

Din l-għajnuna toħroġ mill-vot kapitali ta' Lm210,000 għall-faċilitajiet sportivi liema vot jintuża wkoll għall-finijiet ta' manutenzjoni ta' grounds tal-futbol.

Din is-sena għajnuna ser tingħata biex isir xogħol fil- grounds taż-Żurrieq, Valletta, Fgura, Mellieħa, Gudja, Melita, Balzan/Attard u Pembroke.

Dawn it-talbiet saru kollha fl-1995 u qabel.

Dawk li jaslu matul din is-sena jiġu kunsidrati fil-programm ta' l-1997.

Matul l-1996 isir xogħol b'għajnuna wkoll lill-Malta Amateur Football Association (M.A.F.A) u lill-Industries Soccer Association.

SPORTS - TESTIJIET "ANTI-DOPING"

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Is-sena li għaddiet il-Ministru kien qal li jiġu megħjuna biss dawk l-għaqdiet sportivi li jaċċettaw li jsiru testijiet "anti-doping".

Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-għaqdiet li s'issa ssodisfaw it- talba tal-Ministeru?

Liema huma li għamlu testijiet "anti-doping"?

Kemm- il darba?

Dawn kienu negattivi?

Fejn saru t-testijiet?

Kien hemm għaqdiet li qalu li se jagħmlu testijiet u fil-fatt dan ma għamluhx?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk il-Ministru hux beħsiebu jirrevedi l- lista ta' l-għaqdiet li jirċievu l-għajnuna u mhux qed jimxu fuq dak li wegħdu għar-rigward ta'l-"anti-doping"?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista li turi liema għaqdiet ikkonformaw mal policy tal-Ministru li fir- regoli tagħhom idaħħlu provvediment li l-membri ta' l-għaqda jkunu suġġetti għal 'tests' matul u barra l-kompetizzjoni li jorganiżżaw u l-informazzjoni l-oħra mitluba mill-Onor.

Interpellant.

GĦAQDIET SPORTIVI - GĦAJNUNA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani għandu l-Ministeru biex jgħin lill-għaqdiet sportivi ħalli jtejbu l-livell amministrattiv tagħhom?

Il- Ministeru għandu xi talbiet f'dan is-sens minn għaqdiet sportivi?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Infurmat li hemm għaqdiet sportivi nazzjonali li minn żmien għal żmien jorganiżżaw korsijiet għal membri tagħhom.

L-Universita' wkoll ħejjiet u qed tmexxi programmi simili f'amministrazzjoni sportiva u għandi nifhem li bil-ħolqien ta' l-Akkademja r-ritmu ser jizdied.

Il-Ministeru ma jindaħalx fit-tmexxija interna tal-għaqdiet sportivi u ma nafx li s'issa kellu xi talba għall-għajnuna kif suġġerita mill-Onor.

Membru.

KORPI PARASTATALI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk qattx sar studju biex jiġi ndagat jekk hemmx xi chairman jew aktar li għandhom interessi konfliġġenti fil-ħatriet li għandhom, ngħidu aħna il-Mid-Med Bank, il-Lohombus, l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, l-Air Malta, is-Sea Malta, it-Telemalta, il-PBS, il-Financial Services Corporation, il-Freeport, l-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku, il- Posta Ltd eċċ.?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma jidhirlix li qatt sar u lanqas naħseb li jkun prattiku li jsir studju kif suġġerit mill-Onor Membru, għaliex il- materja msemmija hija rregolata mill-Kodiċi ta' Etika għal Diretturi ta' Bordijiet fis-Settur Pubbliku li ħareġ f'Novembru ta' l-1994.

BANEK - MID-MED

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħidli kif inhu kompost il-Bord tal-Mid-Med?

Jista' jaċċertani li fost il-bord members m'hawnx min għandu interessi konfliġġenti ma' l- interessi tal-Bank?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninfurma lill-Onorevoli Interpellant li l-Bord tad- Diretturi tal-Mid-Med-Bank huwa kompost minn:

Is-Sur Norman P. Mifsud FCIB Chairman

Is-Sur Paul Bonello ACIB FCCA MIA CPA Direttur Is-Sur Alex Cuschieri ACIB Direttur

Is-Sur Joseph Dimech A&CE Direttur

Is-Sur Joseph Kenely MSC ACMA FIA CPAA Direttur

Dr Andrew Muscat LLD LLM (London) MLITT (Oxon)Phd(Lond) Direttur

Is-Sur Frank Stagno Navarra ACIB Direttur

Is-Sur Joseph A. Stellinmi Direttur

Il-Bank ma jaf bl-ebda konflitt ta' bejn dawn id-diretturi u l-Bank.

BDIEWA - TROBBIJA TAN-NAĦAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm huwa n-numru ta' bdiewa reġistrati li jrabbu n-naħal f'Malta u Għawdex?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li n-numru ta' nies li huma reġistrati li jrabbu n-naħal f'Malta u Għawdex huma hekk:

Malta 191 (mija u wieħed u disgħajn) Għawdex 130 (mija u tletin)

NAĦAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġew irrapportati kolonji tan-naħal mejta matul is-sena 1995 u sa l-ewwel ġimgħat ta' din is- sena?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li f'Malta matul l-1995 sal-bidu ta' l-1996 ġew irrapurtati lid-Dipartiment dan li ġej:

Bl-American Foulbrood 8 kolonji Bil-Varroa 32 kolonji B'mismanagement 35 kolonji

PITKALIJA - SISTEMA KOMPUTERIZZATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura għall-proġett tas-sistema komputerizzata fil-Pitkalija Ċentrali?

Jista' l-Ministru jagħti "breakdown" ta' din in-nefqa sena b'sena?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-proġett tal-kompjuteriżżazzjoni fil-Pitkalija jifforma parti mil-lista ta' proġetti li qed tieħu ħsieb l- MSU.

Għalhekk in-nefqa kapitali għal dan il-proġett ħarġet mill-fondi tal- MSU.

Id-Dipartiment tal-Agrikoltura daħal għal kuntratt ta' manutenzjoni tal- "hardware".

Dan il-kuntratt qam Lm304 fl-1994 u Lm608 fl-1995.

Sabiex jassigura li l-informazzjoni ma tintilifx f'każ li jinqata' l- elettriku fl-1995 id-Dipartiment xtara dan li ġej:

a) Generator li sewa Lm4,407.70 b) UPS li sewa Lm4,805.68

Barra minn hekk id-dipartiment għamel sistema ta' 'electric and low voltage system' li swiet Lm3,497.85.

AGRIKOLTURA - SISTEMA KOMPUTERIZZATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa proġettat li jonfoq id- Dipartiment ta' l-Agrikoltura biex ikompli għaddej bis-sistema tal- komputerizzazzjoni?

ONOR.

CENSU GALEA: Huwa pproġettat li d-Dipartiment tal-Agrikoltura fl- 1996 sejjer jonfoq Lm17,300 sabiex tiġi installata radio link bejn kull pitkalija u l-uffiċju Centrali u titqiegħed fibre optic cable bejn id-data capture units u s-server.

Il-parti kbira tal-kapital sabiex tiġi mplimentata t-tieni fażi tal-kompjuteriżżazzjoni toħroġ mill-fondi tal-MSU.

ĦXEJJEX/FROTT - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienet l-importazzjoni tal-ħxejjex u frott matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

ONOR.

CENSU GALEA: Skond statistika li ġabar id-Dipartiment tal- Agrikoltura matul dawn l-aħħar ħames snin, l-importazzjoni tal-ħxejjex u l- frott kienet:

SENA FROTT FRISK ĦXEJJEX FRISKI TUNNELLATI TUNNELLATI

1991 22,778.8 602.5 1992 24,402.9 51.2 1993 27,116.4 1,235.7 1994 28,756.4 591.8 1995 25,810.8 587.7

TJUR - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienet l-importazzjoni tal-majjal, dundjan, tiġieġ u bajd, isfar jew abjad tal-bajd frisk matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-importazzjoni ta' majjal, dundjan, tiġieg, bajd, isfar jew abjad tal-bajd huwa dan li ġej:

1991 1992 PIZ VALUR PIZ VALUR (TONNES) (LM) (TONNES) (LM)

Majjal 1,169 840,188 2,000 968,289 Dundjan 1 2,083 1.5 3,604 Tiġieġ - - - - Bajd - - 37,400(No) 3,486 Isfar jew 11,534 8,331 Abjad tal-Bajd

1993 1994 (sa Settembru) PIZ VALUR PIZ VALUR (TONNES) (LM) (TONNES) (LM)

Majjal 697 595,195 30 33,003 Dundjan 23 33,156 40 51,750 Tiġieġ 25 14,023 1.7 491 Bajd 4,922,946(No) 140,568 50,100(No) 1,994 Isfar jew 16,063 11,330 Abjad tal-Bajd

Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-figuri tal-1995 għadhom ma ġewx ippublikati.

SAĦĦA - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-membri li jifformaw il-Bord "Board of Professors Supplementary to Medicine"?

Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-kategoriji ta' paramediċi li kull wieħed minn dawn il- membri jirrappreżentaw?

Hemm xi kategoriji oħra ta' paramediċi li m'humiex irrappreżentati fuq dan il-bord?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Bord Għall-Professjonijiet Supplementari għall-Mediċini huwa magħmul minn:

Chairman

Is-Sur Alfred Mallia Milanes

Membri Ex-Officio

It-Tabib Anthony Vassallo - It-Taib Prinċipali tal-Gvern It-Tabib Malcolm P Micallef - Principal Medical Officer

Membri Appuntati

Sr Mariella Agius - Clinical Psychologist Is-Sur Alfred Gatt- Podologu Is-Sinjorina Margaret Muscat- Fiżjoterapista Is-Sur Anthony Pizzuto - Medical Laboratory Analyst Is-Sinjorina Marion Rizzo - Medical Laboratory Analyst Is-Sur John Salamone Reynaud - Dental Laboratory Technician Is-Sur Lino Vella - Radjografu

Membri Eletti

Is-Sur Joseph G Agius - Speech Therapist Is-Sur Raymond Attard Previ - Fiżjoterapista Is-Sergio Cali Corleo - Radjografu Is-Sinjorina Joanne Chetcuti - Occupational Therapist Is-Sur Joseph M Gerada - Spettur Sanitarju Is-Sur Andrew Scicluna - Podologu Is-Sur Renato Zerafa - Tekniku tal-Laboratorju Mediku

Professjonijiet oħra li huma reġistrati ma' dan il-Bord u fil-preżent m'hemmx rappreżentant tagħhom fuq dan l-istess Bord huma id-'Dental Hygienists', l-'Optometrists' u l-'Orthoptists'.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - RADIO ISOTOPE UNIT

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq ir-Radio Isotope Unit, fl-Isptar Sir Paul Boffa?

Jista' l-Ministru jgħid xi tlesta s'issa minn dan ix-xogħol, kemm minnu kellu jiġi ripetut?

X'inhu x-xogħol li baqa' jsir?

Meta jaħseb il-Ministru li dan is-servizz ikun lest biex jiġi miftuħ fuq livell professjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li x-xogħol fuq ir-'Radio Isotope Unit' hu fi stat avanzat ħafna.

Diġa tlestew:

a) il-kamra fejn se joqgħod il-pazjent, b''shower-en-suite'; b) il-'hot storage room' fejn jinżammu s-sustanti radju-attivi; c) il-kamra fejn tiġi ppreparata s-sustanza radjuattiva b''shower' ieħor 'en-suite'; d) il-'holding tanks' u l-'connections' tagħhom mad-drenaġġ.

Minn dan ix-xogħol kollu ma ġie rrepetut xejn.

Baqgħalhom jitwaħħlu l-pompi fil-'holding tanks'.

Hu ppjanat li dan is-servizz jibda jingħata appena jitlesta x-xogħol pendenti.

SPTAR SAN LUQA - ID CARDS

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega għaliex riċentement fl-Isptar San Luqa qed jitniżżlu n-numri ta' l-ID Cards u tas-Sigurta' Nazzjonali fuq il- "leave cards" ta' l-impjegati?

Jaf il-Ministru li fi żmien qabel kien hemm oġġezzjoni mill-impjegati li jitniżżel n-numru ta' l-ID Cards fuq "indentification tags" tagħhom?

Din l-oġġezzjoni kienet milqugħa minħabba każijiet ta' konfidenzjalita'?

Jaf il-Ministru li fil-każ tal-"leave cards", dawn iridu jgħaddi minn ħafna idejn fl-uffiċċju tal-leaves?

Billi kemm in-numru ta' l-ID Cards u dak tas-Sigurta' Soċjali huma konfidenzjali, jista' l-Ministru jieħu l-miżuri neċessarji biex dawn in-numri u dettalji konfidenzjali ma jibqgħux jitpoġġew fuq il-"leave cards"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma nafx kif tista' tgħid li l-'I.D. Card Number' huwa kunfidenzjali meta l-isem, l-indirizz u l-'I.D. Card Number' huma pubblikati fir-Reġistru Elettorali u li huwa aċċessibbli faċilment għal kulħadd.

In-numru tas-Sigurta' Soċjali huwa n-numru tal-'personal file' ta' l- impjegat u tagħmel ħafna sens li 'leave card' tinkludi wkoll 'reference number' tal-'file' personali ta' l-impjegat.

Huwa n-nuqqas ta' informazzjoni bħal din minn fuq dokumenti uffiċjali bħal 'leave cards' li jista' jikkawża indixxiplina u nuqqas ta' serjeta' fit-tmexxija.

SPTAR SAN VINĊENZ DE PAULE - IKEL

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega kif fid-29 ta' Diċembru, 1995 fil- kċina ta' l-Isptar San Vinċenz de Paule ġie affettwat il-preparazzjoni ta' l-ikel għar-residenti u l-impjegati ta' l-istess sptar f'dik il-ġurnata, billi fl-istess kċina kienet għaddejja attivita' kbira biex jiġi ppreparat ikel u affarijiet oħra għal riċeviment kbir li kellu jsir dak inhar fil- għaxija fil-lukanda Verdala?

Kemm kien hemm ħaddiema fil-kċina jaħdmu kif suppost biex iservu r- residenti u staff ta' l-istess staff u kemm kien hemm ħaddiema nvoluti f'xogħol li kellu x'jaqsam mar-riċeviment li ma kellu x'jaqsam xejn ma' l- isptar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ġejt aċċertat li l-preparazzjoni ta' l-ikel għar- residenti u l-impjegati tar-Residenza ta' San Vinċenz de Paule ma ġie affettwat xejn bil-preparazzjonijiet għar-reċiviment imsemmi.

Fil-fatt 17- il impjegat tal-kċina ħadmu normali biex lestew l-ikel kemm għall-anzjani u l-istaff kif ukoll għall-imsemmi riċeviment.

SAĦĦA - KORRIMENT FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħaddiema li ġew irrapportati li korrew jew li sofrew xi marda fuq jew in konnessjoni mal- post tax-xogħol tagħhom fid-Dipartiment tas-Saħħa matul is-snin 1993, 1994 u 1995 sena b'sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li n-numru ta' inċidenti li ġew irrapportati permezz tal-Formola NI 30 skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali fuq jew in konnessjoni mal-post tax-xogħol ta' ħaddiema fid-Dipartiment tas- Saħħa matul is-snin 1993, 1994 u 1995 sena b'sena huwa kif ġej hawn taħt:

1993 - 179 1994 - 153 1995 - 133

EDEN FOUNDATION

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna kemm dik finanzjarja u affarijiet oħra ngħatat l-Eden Foundation minn mindu twaqqfet?

Kien sar xi ftehim bejn il-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali u din il-fondazzjoni?

Jekk fl-affermattiv, fiex kien jikkonsisti?

Possibbli jitpoġġa kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Gvern ipprovda Ċentru, li sar magħruf bħala l- 'Eden Ability Centre' li nkera mingħand il-'Malta Development Corporation' għal Lm1,000 fis-sena u din il-kera titħallas mill-Gvern.

Barra minn dan, ninsab informat ukoll li l-Fondazzjoni Eden ingħatat Lm9,450 fis-sena 1994 u Lm9,000 is-sena l-oħra bħala għotja finanzjarja sabiex twettaq il-proġett tagħha skond il-kuntratt legali ffirmat fit-22 ta' April 1994 bejn id-Direttur Ġenerali ta' l-Affarijiet Soċjali u tal- Familja u din il-Fondazzjoni (kopja ta' dan il-ftehim ser titpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' tqiegħed ta' Karti f'xi seduta).

Iktar tard, fuq talba tal-'Eden Foundation' il-Gvern kera post ieħor qrib l- 'Ability Centre' biex din il-fondazjoni tkompli żżid is-servizzi għal tfal b'diżabilita'.

Il-kera għal din l-estensjoni tiswa Lm1,000 oħra ma dik għal kera tal-'Ability Centre'.

Għalkemm il-kera għal estenzjoni qegħda wkoll titħallas mill-Gvern lil-'Malta Development Corporation', iżda din is- somma ta' Lm1,000 titnaqqas kull sena mill-Lm10,000 li l-Gvern kien ftiehem li jgħati lil fondazzjoni bħala sussidju ta' kull sena.

Dan il-ftehim jista' jiġi estiż minn sena għall-oħra fuq ir- rakkomandazzjonijiet ta' l-'NGO Project Selection Committee'.

Barra minn hekk dan il-Ftehim jorbot lill-Gvern li jħallas lill- Fondazzjoni Lm100 fix-xahar għal sena għal kull persuna b'diżabilita' li l- Fondazzjoni tipprepara għall-impjieg sa 20 persuna fix-xahar.

Għal kull persuna b'diżabilita' li tkun impjegata u ddum aktar minn seba' xhur fl- impjieg, il-Ministeru jagħti ukoll sussidju ta' Lm500 lil din il- Fondazzjoni.

Matul l-1995 il-Fondazzjoni Eden irċeviet ukoll is-somma ta' Lm220 bħala sussidji ta' 50 fil-mija mill-ispejjes tal-posta.

Il-Ministeru qed jikkonsidra proposti oħra ta' l-'Eden Foundation' għall- proġetti tagħha.

SANTA VENERA - TRIQ IL-FERROVIJA L-QADIMA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata Triq il-Ferrovija l-Qadima, f'Santa Venera minħabba li l-istat tagħha qed ikun ta'inkonvenjent mhux biss għal dawk li jgħaddu minnha bil- vetturi tagħhom iżda wkoll għar-residenti, liema triq iżżomm ħafna ilma tax- xita u li parti sewwa minnu normalment jispiċċa fid-djar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-manutenzjoni ta' Triq il-Ferrovija l-Qadima f'Santa Venera hija responsabbilta' tal-Kunsill Lokali.

GUDJA - TRIQ ĦAL RESQUN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jara li Triq Ħal Resqun, Gudja tiġi asfaltata, partikolarment in-naħa tar-razzett tal-baqar, u li l-area tiġi non-parking area?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellent għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija numru 31008.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jara jistax jinsab xogħol adegwat għall- persuna mill-Imsida (dettalji li nibgħathom under separate cover) li ilu żmien twil jirreġistra għax-xogħol?

Jista' jiġi kkonsidrat bħala "Nursing Aide" għall-Isptar San Luqa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li l-individwu ndikat fil-mistoqsija ilu jirreġistra minn Diċembru ta' l-1991 bħala 'Labourer' u 'Plasterer'.

Huwa kien ġie sottomess għal xogħol ta' kaħħal.

Miċ-ċirkostanzi tal-każ - li ma nħossx li għandi nagħmilhom pubbliċi - ma jidhirx li hu addattat biex jiġi sottomess għal xogħol bħala 'Nursing Aide', jekk u meta tinqala' vakanza.

Sadanittant, uffiċjali tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ se jibagħtu għalih biex jiddiskutu possibiltajiet ta' xogħol jew taħriġ.

GUDJA - PARKING

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara li fi Triq De Warsbergh, Gudja ma jsirx parking u dan fl-interess ta' pedestrians u karozzi li jgħaddu minnha?

ONOR.

TONIO BORG: F'din it-triq ma' jeżistux sinjali li juru li m'għandux isir ipparkar ta' vetturi.

Tibdil ta' sistemi ta' Traffiku jew ta' żieda jew tibdil fis-sinjali tat-Traffiku jaqa' taħt il-Bord għall- Kontroll ta' Traffiku, li jaqa' taħt il-Ministeru ta' Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija.

VALLETTA - TINDIF

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li t-taraġ li jagħti għall-foss tal-Belt Valletta minn Bieb il-Belt jitnaddaf u jinżamm mixgħul permanentement u jieqaf iservi bħala latrina pubblika?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma teżisti l-ebda skeda għal tindif regolari tat-taraġ imsemmi.

Minn żmien għal żmien il-Kunsill tal-Belt inaddaf dan it-taraġ anki jekk dan ma jaqax taħt ir-responsabbilta tal- Kunsill.

Preżentement qed tiġi eżaminata l-possibilta li dan il-bieb jingħalaq mal-lejl.

DWANA - BAGGAGE PORTERS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 30784 li oriġinarjament saret lill-Ministru tal-Finanzi, jista' l- Ministru jgħid jekk dawk li kienu jħallsu l-permess tal-baggage porters tad- Dwana jistgħux jerġgħu jibdew iħallsuh?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li l-liċenzjar ta' "Baggage Porters" huwa suġġett għar-regolamenti tal-"Baggage Porters" li ħarġu fl- 1937.

Il-kwistjoni dwar jekk il-permessi għall-liċenzjar ta' "Baggage Porter" għandhomx jerġgħu jibdew jitħallsu qiegħda tiġi mistħarrġa.

ĦAMRUN - DAWL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' Enemalta tara li Triq id-Duka ta' Edinburgh fil-Ħamrun tiddawwal aktar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-fanali tad-dawl tat-Toroq fi Triq id- Duka ta' Edinburgh il-Hamrun kienu ġew mibdula u l-livell tad-dawl jirriżulta li huwa sodisfaċenti.

IMPJIEGI - KAŻ TA' MS CHETCUTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jinvestiga l-ilment ta' Ms Chetcuti minn St. Andrwews li minkejja li temmet l-impjieg tagħha mal-Lukanda Da Vinci, il-Management għadu qed jirrifjuta li jħallasha dak li hu dovut lilha, kif ukoll li jonnotifika l-ETC bit-tmiem ta' l-impjieg tagħha?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li l-persuna ndikata bdiet tirreġistra fid-9 ta' Jannar 1996, fuq it-Tieni Parti tar-Reġistru.

Dan minħabba li ma pproduċietx id-dokumenti meħtieġa.

Fit-2 ta' Frar 1996, meta marret biex tirreġistra għat-tieni darba, hija qalet lill-uffiċjali tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ li l-'employer' kien irrifjuta li jimlilha l-formoli kemm ta' l-'engagement' kif ukoll tat- 'termination'.

Dak inhar stess, hija ngħatat formola biex tkun tista' tressaq il-każ tagħha quddiem l-Awtorita' Nazzjonali tax-Xogħol.

Sadanittant, il-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ se tieħu passi legali dwar il-każ.

GŻIRA - PERMESS GĦAL GARAXXIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 29490 ta' l-14 ta' Novembru, 1995 il-Ministru jista' jikkonferma fiex waslu l- investigazzjonijiet tiegħu dwar il-ħanut fi Block 5 fil-Qasam tad-Djar tal- Gżira li jien allegajt li qed jintuża bħala garage u li l-Ministru qal li kien inkera bħala store wara sejħa għall-offerti?

Meta ġie allokat bħala store suppost li dan kellu jintuża għal skopijiet kummerċjali ta' storage?

Jirriżultalu l-Ministru li minn mindu saret il-mistoqsija parlamentari preċedenti dan il-garage baqa' jintuża bħala garage minn membru fil-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-fond in kwistjoni ġie mikri għal "skop ta' ħażna" u mhux speċifikat li għandu jintuża kummerċjalment.

Għalhekk ma hemm xejn ħażin li l-kerrej juża l-fond biex jaħżen affarijiet ta' natura kemm personali kif ukoll mhux personali.

PEMBROKE - DAWL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara jekk jistax isir street lighting aktar adegwat fi Profs.

Jos.

E. Debono Street kif ukoll f'Patri Indri Vella Street f'Pembroke minħabba fid-dlamijiet li hemm?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-proġett biex isir dawl adekwat fi Triq Profs Jos E Debono u fi Triq Patri Indri Vella Pembroke qed jiġi kkunsidrat flimkien ma' proġetti oħra.

PEMBROKE - TRASPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jinvestiga rapporti li wara li għal diversi snin l-iskola Junior Lyceum tal-Bniet ta' l-Imrieħel kienet tipprovdi trasport għal tfal f'Pembroke u f'areas oħra fil-viċin, minn sentejn 'l hawn tfal minn dawk il-lokalitajiet li jinsabu f'Forms IV/V fl- istess skola spiċċaw mingħajr ebda trasport u dan b'inkonvenjent u bi skumdita' kbira għalihom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li t-tfal li hemm riferenza għalihom fil-mistoqsija huma tnejn (2) u joqogħdu 'l barra mill-'catchment area' ta' l-iskola billi t-tfajliet minn Pembroke suppost imorru l-Junior Lyceum Sir Adrian Dingli, Pembroke stess.

Fiċ-ċirkustanzi mhux indikat li jsiru arranġamenti apposta għal dawn iż- żewġ studenti li madankollu qed jingħataw rifużjoni ta' l-ispejjeż li għandhom għat-trasport għall-iskola.

PEMBROKE - TRASPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjanijiet tal-Gvern biex iżid il-frekwenza tal-buses lejn u minn Pembroke?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

FREEPORT - BINI TA' CRANES

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Imbilli kien intqal li l-bini tal-cranes għall-Freeport kellhom jinbnew mill-Malta Shipbuilding, jista' l-Ministru jgħid jekk dan hux se jsir, u jekk hu minnu; kemm se jkun in-numru ta' cranes li kellhom jiġu ordnati?

Kemm bejn wieħed u ieħor se tkun l-istima?

Dawn kollha se jinħadmu mill- MSCL u jekk le, min hi l-kumpannija l-oħra li se tagħmel ix-xogħol?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-kuntratt għal bini tal-krejnijiet tat-Terminal 2 ingħata lil Malta Gantry Manufacturing Ltd, li hija kumpanija Maltija.

Il- Freeport Terminal (Malta) Ltd., ordna 24 krejn.

Is-somma tal-kuntratt hi ta` 70 miljun dollaru.

Ix-xogħol qed isir mil- Malta Gantry Manufacturing Ltd li qed tattrezza l- faċilitajiet tagħha f` Ħal-Far.

DJAR - KAŻ B'ID NO.

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Peress li l-inkwilin b'ID No. 776246(M) minn Tas- Sliema għandu kawża l-Qorti mis-sid li jrid ikeċċih, jista' d-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali jallokalu post alternattiv peress li kien id- dipartiment stess li neħħa r-requisition order minn fuq dan l-istess post?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment ma neħħa l-ebda rekwiżizzjoni minn fuq il-post.

Kienet il-Qorti li ddeċidiet illi r- rekwiżizzjoni kienet ħarġet abusivament u ddikjarata nulla u bla effett.

L- inkwilin ġie muri xi appartamenti iżda dan irrifjuthom.

ANZJANI - RENTA TAT-TELEPHONE - FORMOLI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Peress li hemm anzjani, speċjalment dawk morda li qegħdin isibuha diffiċli biex imorru jiġbru u jimlew il-formola għat-tnaqqis fir- rati tar-renta tat-telephone għax qed ikollhom jirkbu erba' karozzi tal- linja (qed ngħid għal dawk li per eżempju, minn Ħaż-Żabbar iridu jmorru Santa Venera), jista' l-Ministru jara li dawn l-anzjani u/jew pensjonanti u oħrajn intitolati għal din l-għajnuna jibdew jieħdu din il-formola mill- fergħa tad-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali fil-belt jew raħal rispettiv tagħhom biex titnaqqsilhom din l-inkonvenjenza?

Min huma dawk intitolati għal din l-għajnuna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma nistax nifhem x'diffikolta jistgħu jsibu l- anzjani peress li ninsab informat li għad ma teżisti ebda formola għat- tnaqqis fir-rati tar-renta tat-'telephone'.

Diskussjonijiet dwar din il-materja għadhom għaddejin bejn id-Dipartiment għall-Kura ta' l-anzjani u t-Telemalta.

DAWL - SERVIZZI ĠODDA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta se jingħataw dawn is-servizzi ġodda ta' l-elettriku A/342-96 u A/385-96?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li ż-żewġ applikazzjonijiet imsemmija sejrin jingħataw sal-bidu tax-xahar ta' Marzu 1996.

DAWL - SERVIZZI ĠODDA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li ftit taż-żmien ilu saru charges ġodda għal servizzi ġodda ta' l- elettriku għal single u three phase li qabel f'distanzi qosra anke kienu jingħataw b'xejn, jista' l-Ministru jikkonferma li l-Enemalta se terġa' tgħolli dawn iċ-charges?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-tweġiba hija fin-negattiv.

Ir- regolamenti ta' l-Elettriku li bdew iseħħu mill-1 ta' Diċembru 1993 għadhom l-istess.

DIPARTIMENT GĦAT-TISWIJA TAT-TOROQ - PREZZ TAT-TARMAC

L-ONOR.

GEORGE GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid x'differenza tgħaddi fil-prezz bejn dak li qed jissejjaħ tarmac speċjali (bil-materjal ta' barra) u dak ordinarju (bil-materjal ta' Malta)?

Minn fejn qed jiġi mportat il-materjal, jiġifieri l-Aggregates kif ukoll il-Bitumen?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li dan m'hu xejn tarmac speċjali, iżda biss proċess li jingħata fuq it-tarmac u jikkonsisti f'kisja rqiqa fuq it-tarmac eżistenti, kif għidt fir-risposta għall-mistoqsija Parlamentari numru 31207 seduta 508.

Il-prezz tiegħu huwa ta' LM2.70 kull metru kwadru.

Għal dawn iż-żewġ esperimenti, jiġifieri ta' B'Kara Bypass u Triq Sant'Anna Floriana ma ġie mpurtat l-ebda "aggregate" iżda ntuża biċċiet tal- "granite" lokali li ġew imfarrka apposta u l-qatran ġie modifikat u l- kimika miżjuda mill-kumpanija Maltija li għamlet il-"Macro Seal".

MOSTA - TABELLI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

GEORGE GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Billi madwar it-toroq ewlenin u sekondarji tal-Mosta f'dawn l-aħħar ġimgħat twaħħlu ruxxmata tabelli ġodda tat-traffiku, liema tabelli ħolqu konfużjoni għas-sewwieqa u r-residenti, jista' l-Ministru jgħid jekk it-Traffic Control Board qiesx sewwa l-loġika ta' kif se jimxi t-traffiku madwar il-Mosta?

Sar studju kif is-sistema tal-one-way se tolqot lis-sewwieq u residenti fl-użu ta' dawn it-toroq?

Jekk fl-affermattiv, minn min sar dan l-istudju u jekk jistax jixxandar għas-sodisfazzjon ta' kulħadd?

X'eżerċizzju ta' informazzjoni pubblika u partikolari ingħatat minn min kien responsabbli, lis-sewwieq u lir- residenti ta' kull triq involuta fit-tibdil?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li fl-14 ta' Settembru 1995, il- Bord għall-Kontroll tat-Traffiku approva skema ta' "traffic flow" għall- Mosta li ġiet proposta mill-Kunsill Lokali tal-Mosta.

Din l-approvazzjoni ingħatat wara studju "on site" li sar minn tlett membri tal-Bord.

F'dawn l-aħħar ġimgħat tabelli relatati ma' l-iskema l-ġdida ġew imwaħħla fit-toroq tal-Mosta.

Għalkemm wieħed bilfors jistenna li jinqalgħu xi diffikultajiet żgħar sakemm l-iskema l-ġdida tindara minn nies tal-lokal, il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku huwa nfurmat, mill-Kunsill Lokali tal- Mosta, li l-iskema kif approvata qiegħda taħdem tajjeb.

MOSTA - CONCRETE PLANTERS

L-ONOR.

GEORGE GATT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-kummenti tiegħi f'din il-Kamra dwar perikli kkawżati minn Concrete Planters fi Triq il-Kostituzzjoni, il-Mosta u tweġiba tal-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija li rapport dettaljat imħejji mill-espert barrani M. Al-Katib, imqabbad apposta mill-Ministru għat- Trasport, kien ġie mgħoddi lill-Pulizija għall-azzjoni meħtieġa, jista' l- Ministru jgħid jekk sal-lum, erba' xhur wara li sar ir-rapport, il-Pulizija ħaditx il-passi meħtieġa u jekk fl-affermattiv, liema passi ħadet biex jitneħħa l-periklu kkawżat mill-Planters?

ONOR.

TONIO BORG: Ser issir laqgħa dwar dawn il-"Concrete Planters" nhar il-Ħamis bejn il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku u l-Kunsill Lokali tal-Mosta.

Jiena iżda infurmat, bħala fatt, mill-Pulizija tal-lokal, li skond statistika miżmuma mill-Pulizija tal-Mosta, l-inċidenti tat-traffiku f'Constitution Street bejn April 1995 u Jannar 1996, jiġifieri kemm ilhom mibnija l-"planters", naqsu konsiderevolment (bi 75%) komparati ma' l-ewwel erba' (4) xhur tas-sena 1995.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

GEORGE GATT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid xi pjanijiet għandu għall-kisi bit-tarmac tat-toroq fl-inħawi ta' hawn taħt:- Diversi toroq fil-Housing Estate ta' Mlit, il-Mosta; Diversi toroq fil-Qasam "Tad- Dib", il-Mosta; Diversi toroq f'Taż-Żokrija, il-Mosta; Diversi toroq f'Santa Margerita, il-Mosta; u Diversi toroq f'Tas-Sgħajtar, bejn il-Mosta u n-Naxxar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-prijoritajiet ta' l-asfaltar ta' toroq eżistenti jingħataw mill-Kunsill Lokali abbażi tal-fondi distribwiti mill- Kumitat Dwar Fondi Speċjali fid-Dipartiment tal-Kusill Lokali.

INGILTERRA - KANĊILLERIJA

L-ONOR.

GEORGE GATT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-Kanċillerija f'Londra, jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid fiex tikkonsisti l-konverżjoni ta' Kanċillerija għal residenza uffiċjali u għal min se tiġi konvertita?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Il-Kummissjoni Gholja ta' Malta f'Londra marret f'Malta House.

Il-post go Kensington Square, proprieta tal-Gvern Malti, li qabel kienet uzata bhala Kancelleria ser tigi uzata bhala r-residenza ghall- Kummissarju Gholi Malti f'Londra.

PRINTING PRESS

L-ONOR.

GEORGE GATT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jekk jogħġbu jgħid fejn se tiġi trasferita l-Printing Press?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Istamperija tal-Gvern ġiet trasferita għaż- żona industrijali tal-Marsa f'dik li qabel kienet il-fabbrika DEAL.

BORMLA - ST.

NIKOLAS MARRIED QUARTERS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi domanda numru 30159 (6/12/95) ċioe' jgħidli jekk dik il-ġiebja li hemm f'St. Nikolas Married Quarters, Bormla li d-Dipartiment ta' l-Ambjent għamel xogħol tal-konkrit fiha, hijiex tal-privat u min ta l- ordni biex isir dan ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien infurmat li l-uniku xogħol li sar f'St Nicholas Married Quarters, Bormla mill-ex Departiment tad-Distretti kien it-tiswija ta' parti minn "boundary wall" u l-pedamenti tiegħu li waqa' waqt it-twaqqiegħ ta' garaxxijiet fl-istess lokal.

TARZNA TA' MALTA - TNEĦĦIJA TA' KAMRA TAL-PJANĊI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 28740 ċioe' b'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari tiegħi numri 24117, 27259, jista' l-Ministru jpoġġi koppja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li ninsab infurmat li ma kien hemm l-ebda bdil fil-pożizzjoni minn naħa tat-Tarzna u għalhekk nerġa nirreferi l-Onorevoli Membru għar-risposti mogħtija fil- mistoqsijiet numri 27259 u 28740.

Dan jiġifieri r-rapport li kellu jsir fis-"summer work phase" mill-periti studenti ma sarx minħabba li ebda periti studenti ma ġew it-Tarzna biex jagħmlu jew jikkonsenjaw xi rapport.

BORMLA - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 28551 ċioe' jista' l- Ministru jieħu ħsieb biex il-lampi ta' Triq Pietru Pawl Caruna, Bormla jitnaddfu peress li minħabba x-shades maħmuġin mhux ikun hemm dawl biżżejjed, u jista' jgħidli x'passi ttieħdu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-Taqsima responsabbli ġiet infurmata biex tieħu ħsieb il-manutenzjoni neċessarja.

BORMLA - MINA TA' SANTA LIENA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi d-domanda numru 28353 ċioe' b'riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 27273 li saret fit-03.07.95 peress li int għidtli li l-katusi kellhom jinbidlu xi ġimgħatejn wara dik id-data, jista' l-Ministru jgħidli għaliex ma sarx ix-xogħol u meta se jsir?

Jaf il- Ministru li minħabba illi parti mid-drains u pajpijiet ma ġewx irranġati, daħal l-ilma fil-postijiet mikrija mingħand id-Dipartiment ta' l-Artijiet?

Jista' l-Ministru jgħidli min se jagħmel tajjeb għal ħsara li ġrat u li għad tista' tiġri minħabba li dawn id-drains kienu miżduda u ma nbidlux kif intqal f'din il-mistoqsija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għal wieħed mill-uffiċini tiegħu - mikri mingħand il-Gvern.

Ninsab infurmat li ma kienx hemm ħtieġa ta' bdil ta' katusi għax l-unika ħsara li kien hemm kien sadd.

Il-Kumitat għar-Riabilitazzjoni tal-Kottonera qiegħed jieħu ħsieb li x- xogħol li jkun hemm bżonn ta' manutenzjoni isir fuq bażi regolari.

KOTTONERA - KUMITAT TAR-RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 10400 peress li fir- risposta għidt li x-xogħol diġa' beda jsir liema xogħol ma sarx, jista' l- Ministru jagħti ordni biex dan ix-xogħol isir mill-Kumitat tar- Riabilitazzjoni tal-Kottonera?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li x-xogħol ta' tindif fl- inħawi sar.

Xogħol ta' faċilitar ta' aċċess isir wara li jinkisbu l- permessi meħtieġa mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

SKEJJEL - ŻABBAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Peress illi studenti li jmorru l-iskola primarja Żabbar li joqogħdu fi Triq il-Madaffa, Triq id-Dlieli, Triq iż-Żabrella u l-akwati ta' dawn it-triqat mhumiex 'il bogħod biżżejjed biex jiġu pprovduti trasport skond il-liġi u li dan it-trasport jgħaddi fil-viċinanza ta' dawn it-toroq u jkun hemm spazju biżżejjed biex jiġu mtella' dawn l-istudenti, jista' l-Ministru jagħti ordni biex dawn l-istudenti ta' dawn l-akwati jkunu jistgħu jużaw dan it-trasport?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jirriżulta li t-toroq imsemmija huma viċin ħafna ta' l-iskola u mhux il-każ li tfal minn dawn l-akwati jingħataw servizz ta' trasport.

FGURA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' tinsab soluzzjoni permanenti għad-drenaġġ li ħiereġ mill-manholes f'Triq il- Kampanella, Fgura bejn St. Francis Street u Triq il-Giżi hekk kif tagħmel ftit xita meta sa ftit taż-żmien ilu din il-problema qatt ma kienet f'din il-parti tat-triq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qiegħed isir tindif f'dawn il-ġranet tas- sewer main permezz tal-jetting bowser fi Triq il-Ġiżi, Triq il-Kampanella u fi Triq San Franġisk, Fgura.

Hu programmat ukoll illi fi Triq il-Kampanella tgħaddi il-"closed circuit" television camera biex naraw x'inhi l-kundizzjoni tal-main tad- drenaġġ.

TOROQ - SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jordna li jsiru sleeping policemen it-tip li saru temporanjament f'Regional Road kull fejn hemm "stop sign" fit-triqat peress li dawn iservu ta' warning anke hekk wieħed inċidentalment jinjora l-istop sign?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ser nirreferi s-suġġeriment, ta' l-Onor.

Interpellant, għall-konsiderazzjoni tal-Bord għall-Kontrol tat-Traffiku.