MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 540 It-Tlieta, 19 ta' Ġunju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 540

It-Tlieta, 19 ta' Ġunju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 540

It-Tlieta, 19 ta' Ġunju, 2007

WERREJ

MINUTI 743

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 743

TQEGĦID TA' KARTI 752

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 753

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI TA' ORGANIZZAZZJONI U PROĊEDURA ĊIVILI (EMENDA NRU.

2) (It-Tielet Qari)

CODE OF ORGANIZATION AND CIVIL PROCEDURE (AMENDMENT) (NO.

2) BILL (Third Reading) 753

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI (It-Tielet Qari)

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL (Third Reading) 753

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR ISTITUZZONIJIET FINANAZJARJI (It-Tieni Qari)

FINANCIAL INSTITUTIONS (AMENDMENT) BILL (Secong Reading) 754

AĠĠORNAMENT 777

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 783

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 783

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 539 li saret fit-18 ta' Ġunju, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KONTIJIET TAD-DAWL U ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjetá Soċjali: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u ilma matul is-sena 2006 fil-ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-ministru?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjetá Soċjali): It- tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KIRI TA' GARAXX GĦALL-KAROZZA UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Matul l-2006 kien qed jinkera xi garaxx biex fih tinżamm il-karozza uffiċjali tal-Prim Ministru?

F'każ li t-tweġiba hija fl-affermattiv, kemm kienet in-nefqa globali għal din il-kirja u fejn jinsab il-garaxx?

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nikkonferma li l-uffiċċju tal-Prim Ministru jikri garaxx għall-karozza uffiċjali għall-prezz ta' Lm350 fis-sena.

KIRI TA' GARAXX GĦALL-KAROZZA UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Matul l-2006 kien qed jinkera xi garaxx biex fih tinżamm il-karozza uffiċjali tal-Viċi Prim Ministru?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): It-tweġiba hija fl-affermattiv.

Il-garaxx jinsab fi Triq Saverio Buhagiar, B'Kara u n-nefqa għall-kirja fl-2006 kienet ta' Lm250.

KIRI TA' GARAXX GĦALL-KAROZZA UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Matul l-2006 kien qed jinkera xi garaxx biex fih tinżamm il-karozza uffiċjali tiegħu?

F'każ li t- tweġiba hija fl-affermattiv, jista' jgħid kemm kienet in-nefqa globali għal din il-kirja u fejn jinsab il-garaxx?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Ir- risposta hija fin-negattiv.

KIRI TA' GRAXX GĦALL-KAROZZA UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Matul l-2006 kien qed jinkera xi garaxx biex fih tinżamm il-karozza uffiċjali tal-Ministru?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): It- tweġiba hija fl-affermattiv.

Din il-kirja kienet ta' Lm 467.50 fis-sena.

KIRI TA' GARAXX GĦALL-KAROZZA UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Matul l-2006 kien qed jinkera xi garaxx biex fih tinżamm il-karozza uffiċjali tal-Ministru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Il- ministeru għat-turiżmu u kultura jikri garaxx wieħed li fih tinżamm il- karozza uffiċjali.

Dan il-garaxx jinsab fil-lokalitá ta' San Ġwann u jinkera għall-ammont ta' Lm495 fis-sena.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, il-bieraħ f'diversi nħawi ta' Malta nqata' d-dawl.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk irċeviex rapporti mingħand nies li għandhom konnessjoni mas-settur u l-industrija tat-turiżmu?

X'ikkomunika ma' l-awtoritajiet konċernati bil-għan li f'ċirkostanzi bħal dawn il-ħsara tiġi rranġata kemm jista' jkun malajr?

MR SPEAKER: Onorevoli, din id-domanda supplimentari m'għandhiex konnessjoni ma' dik oriġinali.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena nirrispetta dak li qed tgħid is-Sedja, pero' nittama li jkun hemm xi forma ta' stqarrija wara s-6.30 p.m. għax dawn l- affarijiet jinteressaw mhux biss lili imma lill-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Aħna niġu hawnhekk biex nirrappreżentaw lill-poplu u naħseb li għal affarijiet bħal dawn għandna ikunu ppreparati biżżejjed.

NEFQA FUQ - HOSPITALITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Kemm kienet in-nefqa fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha separatament u xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Min ta l-approvazzjoni għal dan l- infiq f'kull każ separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

NEFQA FUQ HOSPITALITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjetá Soċjali: Kemm kienet in-nefqa fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha separatament u xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Min ta l- approvazzjoni għal dan l-infiq f'kull każ separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Kemm sewa flus is-safar, inkluż flights, subsistence allowance u accommodation, li fih kien involut il-ministru, inkluż l-uffiċjali li marru miegħu, globalment għal kull safra separata?

Fejn kienet id-destinazzjoni u min akkumpanjah matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Bejn Jannar u Marzu ta' l-2007 kien hemm safra waħda fejn kont involut jiena.

Jakkumpanjani kien hemm il-kap tas-segretarjat fil-ministeru għar-riżorsi u infrastruttura u d-direttur għall-enerġija mill-awtoritá Maltija għar- riżorsi.

Din is-safra kienet destinata għal Brussels u ġiet tiswa b'kollox Lm 701.57ċ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li għandi nifhem li f'dawn il-laqgħat kien antiċipat l-argument tal-global warming, anke fid-dawl ta' dak li ġie kkomunikat mill-World Water Council permezz tal-mezzi tal-BBC, fejn ingħad li numru ta' impjanti li jirreċiklaw l-ilma tal-baħar, eċċetra, qed ikunu wkoll parti mill-problema, ir-rapporti li ġew sottomessi wara li saru dawn il-laqgħat jikkonfermaw li l-commitment qed jirrispekkja dawn it-tip ta' ideat li waslu għalihom ix-xjentisti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: F'dawn it-tip ta' laqgħat kontinwament jidħlu l-aspetti li jirringwardaw is-security of supply, l-effiċjenza, ir-renewables, eċċetra.

Meta dawn tagħmilhom flimkien, uħud minnhom jissarrfu fi global warming.

Ġeneralment dejjem ikun hemm diskussjoni fuq dawn is-suġġetti li huma kollha relatati ma' xulxin.

It-target li jkollna żieda fl-effiċjenza ta' 20% għall-2002 u tnaqqis ta' CO2 emissions, dawn huma kollha relatati waħda ma' l-oħra.

Għax jekk inti għandek l-irranġar ta' l-effiċjenza dik qed tissarraf weħidha fi tnaqqis ta' emissions ta' C02.

Anke fejn tidħol produzzjoni ta' l-ilma.

Fejn l-ilma qed jiġi minn mezzi ta' desalination bħalma għandna f'pajjiżna, iżjed ma nsiru effiċjenti fil- produzzjoni ta' l-ilma, inqas ikollna bżonn ġenerazzjoni ta' l-elettriku u inqas ikollna bżonn importazzjoni ta' fuels, u għaldaqstant inqas ikollna emissions ta' CO2, NOX u SOX fly.

Dawn huma suġġetti li regolarment jitqajmu meta tkun qed issir diskussjoni dwar l-enerġija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma jeżisti xi kumitat interministerjali fejn dan it- tip ta' bidliet, dan it-tip ta' analisi, dan it-tip ta' rapporti, dan it- tip ta' konfermi jiġu analizzati biex pajjiżna ma jaqax lura f'dak li għandu x'jaqsam ma' riċerka dwar dak li hu meħtieġ biex inkunu minn ta' quddiem sabiex inħarsu l-inizjattivi favur il-problemi u l-impatt li l- bidla fil-klima jista' jkun li ġġib fuq il-gżejjer tagħna?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Naturalment min-naħa tal-ministeru tiegħi hemm il-Malta Resouces Authority u mbagħad hemm sezzjoni oħra tas-servizzi li qiegħda taħdem fuq energy performance in buildings.

Dan ifisser li se nkunu iżjed effiċjenti.

Allura awtomatikament se jkollna bżonn ta' inqas enerġija u se jkollna inqas emissions ta' C02 fly.

Mela hawnhekk għandek sezzjoni li tħares lejn energy performance.

Ħriġna legal notices, per eżempju, dwar kif għandu jsir il-bini, kif għandu jsir il-kontrabejt, it-tip ta' insulation li għandek tagħmel fil-ħitan li huma exposed għal barra u t-tip ta' glazing li għandek tuża.

Jekk fil- faċċata għandek iżjed minn 20% ta' l-exposed area, tagħmel single glazing, fejn għandek bejn 20% u 40%, tagħmel double glazing u fejn għandek iżjed minn 40% tagħmel single plus added jew inkella triple manche.

Imbagħad għandna affarijiet oħra bħar-renewables.

Meta ngħidu "renewables", niġu għall-photovoltaic u għas-solar water heaters.

Hemm sussidji li l- gvern ħareġ fl-aħħar żewġ budgets li bihom qed iżid il-penetrazzjoni tal- solar water heaters u l-photovoltaics fil-pajjiż.

Imbagħad jekk inħarsu lejn is-solar water heaters irridu nagħmlu thrust kbar, għax meta inti qed tiffranka ċertu ammont ta' enerġija fil-proċess meta jkun qed jissaħħan l- ilma, qed issir żieda effiċjenti fil-produzzjoni ta' l-enerġija elettrika.

Meta mbagħad wieħed jara kemm qed jiffranka bħala persentaġġ ta' konsum annwali, jirrealizza li jekk aħna nilħqu ċertu target, bħalma hemm f'Ċipru, b'dik il-penetrazzjoni ta' enerġija elettrika aħna nistgħu niffrankaw persentaġġi tajbin fl-użu ta' l-enerġija elettrika.

Dawn huma affarijiet illi l-Malta Resources Authority qiegħda tistudja.

Imbagħad għandek l-aspett ieħor ta' l-imtieħen tar-riħ.

Sar studju li poġġejna fuq il-mejda tal-Kamra biex naraw jekk jistgħux isiru mtieħen fuq l-art, pero' imbagħad ġie konkluż li ma jaqbillekx.

Għaldaqsant qed isir studju ieħor biex naraw jekk jaqbilx li dawn l-imtieħen, li jkunu ta' 5 megwatts u jkunu kważi għolja daqs iċ-ċumnija ta' Delimara, isiru fuq il- baħar biex b'hekk ikollna mix fis-supply tal-ġenerazzjoni ta' l-enerġija.

Dawn huma affarijiet li ovvjament tagħmilhom il-Malta Resouces Authority.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-universita' hija rappreżentata f'dan il-kumitat?

Jekk fl-affermattiv, min huma l-persuni jew il-fakultajiet li minn żmien għal żmien ikunu parti minn dan il-forum jew minn dan il-kumitat nazzjonali li qiegħed hemm biex ikollu dejjem pjanijiet ta' kontinġenza u pjanijiet sostenibbli f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ovvjament l-MRA m'għandhiex l-esperti f'kollox.

Allura tagħmel networking ma' entijiet li huma stakeholders f'dawn is-suġġetti.

Għandek il-fakulta' ta' l-enerġija, b'mod partikolari, li l-MRA prattikament tikkonsulta magħha.

SAFAR UFFIĊJALI – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Hemm kontijiet pendenti mhux magħluqa jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati, fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar jew Marzu 2007, fil- ministeru, dekasteru u enti tiegħu?

F'każ li fl-affermattiv, min huma dawn l-uffiċjali u x'inhi r-raġuni?

ONOR.

LOUIS GALEA: M'hemm l-ebda kontijiet pendenti mhux magħluqa jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati fuq xi safar li sar matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm sewa flus is- safar, inkluż flights, subsistence allowance u accommodation, li fih kien involut il-ministru, inkluż l-uffiċjali li marru miegħu, globalment għal kull safra separata?

Fejn kienet id-destinazzjoni u min akkumpanjah matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, jien sifirt darba waħda f'Jannar 2007.

Mort Londra għal konferenza dwar it-teknoloġija ta' l-informazzjoni fl-edukazzjoni, liema safra qamet Lm654.98.

NEFQA FUQ HOSPITALITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm kienet in-nefqa fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu separatament u xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Min ta l- approvazzjoni għal dan l-infiq f'kull każ separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

RAMPA QUDDIEM BIEB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li l- persuna mill-Isla, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li qatgħulu saqajh u jinsab f'wheelchair u l-fond li fih jabita jinstab f'taraġ, issirlu rampa sal-bieb tiegħu, għax ma jistax joħroġ mid-dar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar biex jinvestiga.

ZABBAR - SLEEPING POLICEMAN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li ssir sleeping policeman fi Triq iċ-Ċimiterju, Haz-Zabbar, idealment quddiem fond nru 10?

Dan minħabba li f'din it-triq dejqa qed jgħaddu ħafna karozzi b'veloċita' qawwija li qed joħolqu bosta periklu għal min ikun miexi fl- imsemmija triq.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġjar tat-traffiku rriżulta li ma kien hemm l-ebda talba mill-kunsill lokali ta' Ħaż-Żabbar għal tali round topped road hump fi Triq iċ-Ċimiterju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Filwaqt li t-toroq ġodda li qed isiru suppost għandhom iservu għal 25 sena, jista' l-Ministru jgħid jekk l-esperti nvestigawx il-problema li nħolqot fil-bypass ta' Ħaż-Żebbuġ peress li ċediet parti minnha?

MR SPEAKER: Onorevoli, infakkrek li din id-domanda m'hijiex relatata ma' dik oriġinali.

Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: M'iniex aware għal liema parti tal-bypass qiegħed jirriferi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed nirriferi għal dik il-parti tat-triq li mir-Rabat tinżel għal Ħaż-Żebbuġ u mhux minn Ħaż-Żebbuġ titla' għar-Rabat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Issa nibgħat lill-esperti jiċċekkjaw.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li l- anzjana Bormliża, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tibbenefika mill-inizjattiva care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna ndikata li tmur l-customer care ta' l-awtorita' tad-djar biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

FGURA - SPEZZJONI FUQ FOND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 23701 fejn intqal li f'nofs Frar kellha ssir spezzjoni fil-fond fil-Fgura, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, mill-ħaddiema ta' l-awtoritá tad-djar, għaliex din sal-lum għadha ma saritx?

Tista' tara li t-talba tkun milqugħa mill-aktar fis possibbli?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari 23701 m'għedtx li l-ispezzjoni kellha ssir f'nofs Frar.

Ninsab infurmata li din l-ispezzjoni saret fis-6 ta' Ġunju, 2007.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk il-persuna minn Bormla, li d-dettalji dwar qed jintbagħtu separatament, għandux applikazzjoni quddiem d-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali, u dan minħabba li fejn jgħix ser jagħlaqlu ċ-ċens temporanju, u hemm ċans li l-familja tiegħu tispiċċa fit-triq?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna ndikata li tmur l-customer care tad-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

TAXXI INTERNI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: X'inhi r-raġuni li persuna minn l- Isla, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, ntbagħtlu kont mid- dipartiment tat-taxxi nterni ta' Lm49 meta dan is-sinjur qed jallega li m'għandu l-ebda kont pendenti?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi lill-persuna għand id- dipartiment tat-taxxi nterni.

INTEGRATED UTILITIES BUSINESS SYSTEM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Min huwa l-head ta' l-adjudication board ta' l-Integrated Utilities Business System tal-Water Services Corporation u ta' l-Enemalta?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Jien nfurmat illi l-Onor.

Membru diġá jaf ir-risposta għal din id-domanda għax ħareġ stqarrija pubblika f'dan is-sens.

SCIENCE LAB TECHNICIANS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari 24251, jista' l-Ministru jgħid bejn min qiegħed il- ftehim imsemmi u jekk hemmx il-ħsieb li fiċ-ċirkostanzi tax-xogħol li s- Science Lab Technicians qed iwettqu l-ftehim jinbidel?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Fil-preżent għaddejjin diskussjonijiet dwar xi ftehim kollettiv?

Jekk fl-affermattiv, dwar xiex u ma' liema union għaddejjin dawn id-diskussjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm negozjati għaddejin dwar ftehim kollettiv mal-UĦM, MUT u UMASA rigward l-MCAST u l-universitá.

WHISTLEBLOWER ACT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Fiex waslu l-pjanijiet tal- gvern biex jintroduċi l-Whistleblower Act qabel ma tintemm din il- leġislatura?

ONOR.

TONIO BORG: Peress li din il-materja qed tiġi diskussa fi ħdan l- uffiċċju tal-Prim Ministru, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel domanda lill-ministeru konċernat.

AĠENZIJA FRONTEX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Bruincat) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: X'kienet ir-reazzjoni tal- gvern Malti għal dak li ntqal fil-ġurnal "The Sunday Times" ta' Londra minn kelliema tal-Frontex li "The responsibility to control the border rests with the EU Member States.

Frontex just exists to enhance the co-operation of member states while doing that ..."?

ONOR.

TONIO BORG: Huwa minnu li sa issa l-aġenzija Frontex m'għandhiex il- mezzi awtonomi tagħha u lanqas ma taqdi funzjoni ta' "European Frontier Guard", kif hemm il-ħsieb li ssir fil-futur.

Il-funzjoni tagħha preżenti hi li tikkordina l-isforzi ta' l-istati membri, li jfisser li jekk dawn ma jipparteċipawx f'operazzjoni partikolari, dik l-operazzjoni ma ssirx.

PROJECTIONS TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għal rapporti fejn ic-chief executive officer tal-MTA ġie rrappurtat li qal li huwa target tal-gvern li t-turiżmu ser jiżdied b'7% din is-sena, fi kliem ieħor b'78,000 turist, jista' jgħid jekk dan sarx skond kalkoli tal-Gvern innifsu permezz tal-Joint Ministerial Committee immexxi mill-prim ministru, l-inisteru u l-MTA?

Fuq liema bażi nħadmu dawn il-projections meta l-indikazzjonijiet tas-suq juru l-kuntrarju?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal dak li ntqal fil-konferenza ġenerali annwali ta' l-awtoritá tat-turiżmu fejn dak li kien il-kap eżekuttiv ta' l-awtoritá kien stqarr li fl-opinjoni tiegħu ż-żieda fin-numru ta' turisti lejn Malta kellha tilħaq 7% sa l-aħħar tas-sena.

Dik iċ-ċifra hija bbażata fuq numru ta' studji interni li jsiru ta' sikwit fi ħdan l-awtoritá.

KULLEĠĠ SAN BENEDITTU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Il-Ministru jikkonferma li dan l-aħħar fl-iskola sekondarja tal-Kulleġġ San Benedittu ġew impjegati jew trasferiti minn x'imkien ieħor persuni sabiex jagħmlu xogħol marbut b'mod esklussiv bħala security?

ONOR.

AVJAZZJONI ĊIVILI - MT TAX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivitá u Komunikazzjoni: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari 26367, jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset kull linja ta' l-ajru f'MT tax fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jiċċara d-domanda.

KAPIJIET TA' SKEJJEL - VAKANZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hemm vakanzi fil- kariga ta' kap ta' skola bħalissa?

Jikkonferma li ħadd mill-assistenti kapijiet ma applika meta saret sejħa biex jimtlew dawn il-postijiet?

Kemm hemm assistenti kapijiet li huma eleġibbli li japplikaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm 11-il assistent kap li applika għall-kariga ta' kap ta' skola fl-aħħar sejħa li ħarġet biex jimtlew dawn il-postijiet.

Bħalissa hemm 16-il assistent kap li jistgħu japplikaw għal kariga ta' kap ta' skola.

SKEJJEL - ASSISTENTI KAPIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jikkonferma l-Ministru li f'laqgħa li saret dan l-aħħar għall-assistenti kapijiet intqal lilhom li jekk ħadd minnhom ma kien se japplika, id-diviżjoni kienet se taħtarhom direttament hi?

Dan ma jmurx kontra l-ftehim ma' l-MUT?

ONOR.

LOUIS GALEA: M'iniex informat li saret xi laqgħa dan l-aħħar għall- assistenti kapijiet fejn intqal lilhom dak allegat fil-mistoqsija.

SENIOR CUSTOMS ASSISTANTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Billi huwa mifhum li senior customs assistants li wħud minnhom ilhom jagħmlu dan ix-xogħol għal aktar minn 20 sena se jkollhom joqogħdu għall-eżami kompetittiv biex javvanzaw minkejja li ilhom żmien jagħmlu xogħol u duties ta' fizzjal, jista' l-gvern jikkonsidra li dawn minflok joqogħdu għall-qualifying exam jew interviews kif normalment jiġri meta jiġu biex jimtlew ranks ogħla minn tagħhom bħal fizzjal li jkunu sejrin jilħqu inspectors?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Permezz ta' addendum li sar fil-5 ta' April, 2006 għall-klassifikazzjoni dwar il-klassi tad-dwana ta' l-1995, intlaħaq ftehim li senior customs assistants jingħataw opportunità ta' darba sabiex il-vakanzi ta' customs officer ikunu miftuħin għalihom biss billi joqogħdu għall-eżami kompettitiv.

Dan l-eżami jikkonsisti f'eżami bil-miktub u intervista u tingħata kunsiderazzjoni xierqa għall-esperjenza, minkejja li ma jingħatawx marki speċifiċi għal snin ta' servizz.

Il-vakanzi jimtlew skond l-ordni tal- mertu miksub.

SAN ĠWANN: TRIQ ORTOLAN - WIRES TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid lill-Enemalta tieħu ħsieb li tneħħi l-ħafna wires ta' l-elettriku li hemm ma' ċerti residenzi fi Triq Ortolan, San Ġwann speċjalment dawk fil-kantuniera kif ukoll mal-gallerija tagħhom li jagħtu għal Triq Pelikan, San Ġwann?

Dan minħabba d-dehra kerha li qed jagħtu lill- faċċata jew naħa ta' wara tar-residenzi tagħhom li t-tnejn jagħtu għal triqat ewlenin f'dawk l-inħawi ta' San Ġwann.

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem l-Onor.

Austin Gatt) Minn investigazzjoni li saret jirriżulta li l-linji li tagħhom hija responsabbli l-Enemalta huma mgħoddijin kif titlob is-sengħa.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivitá u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-uffiċjali/ħaddiema li rriżenjaw u jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entijiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

Liema vakanzi mtlew u liema għadhom pendenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar u r- risposta tingħata f'seduta oħra.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Min kienu l-uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw u/jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entijiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Min kienu l-uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw jew spiċċaw mix- xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entijiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): L- uffiċjali u ħaddiema li spiċċaw mix-xogħol fil-ministeru, fid-dipartimenti u entijiet li huma taħt ir-responsabbiltá tal-ministeru ta' l-affarijiet barranin huma kif ġej:

Erba' ambaxxaturi, li spiċċalhom t-term of office tagħhom, Secretariat Officers, mal-bdil tal-ministru, sebgħa mill-MIC, u l-maġġor parti mal-bdil mill-MIC għall-Forum Malta fl-Ewropa, u 25 mill-corporate services.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Min kienu l- uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entitajiet li jaqgħu taħtha mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Peress li l- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar, risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Min kienu l-uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw u/jew spiċċaw mix-xogħol fid- dipartimenti, ministeru, entijiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunitá: Min kienu l-uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw jew spiċċaw mix- xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entijiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar u se tingħata risposta f'xi seduta oħra.

MTA - PROĊESS TA' RISTRUTTURAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jagħti lista sħiħa tal- persuni u l-grad tagħhom li ntervistaw lill-impjegati ta' l-Awtoritá Maltija għat-Turiżmu fil-proċess ta' ristrutturar li sar mis-sena 2004 sal- lum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-intervisti lill-impjegati ta' l-awtorità tat-turiżmu ta' Malta fil-proċess ta' ristrutturar li sar mis-sena 2004 sal- lum, saru minn senior manager ta' l-istess awtoritá li kien assistit minn senior executive, fil-preżenza tad-direttur jew head tad-dipartiment konċernat.

RIMI TA' SKART

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Peress li bħalissa f'Għawdex hemm chaos kbir għax l- kuntratturi u dawk kollha nvoluti fis-settur tal-bini m'għandhomx fejn jarmu l-iskart tagħhom, x'passi qed jieħu l-gvern biex din is-sitwazzjoni tissolva?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Permessi biex barrieri jintużaw għar-rimi ta' skart jinħarġu mill-MEPA.

Għaldaqstant nitlob l- Onor. Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

PORT TA' L-IMĠARR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivitá u Komunikazzjoni: X'inhi r-raġuni li l-moll Nru. 1 fil-port ta' l-Imġarr, Għawdex m'huwiex qed jintuża minkejja li x- xogħol huwa konkluż?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ix-xogħol fuq il-moll nru 1 fil-port ta' l-Imġarr, Għawdex huwa konkluż u l-vapuri ilhom jorbtu miegħu għal ħafna żmien.

PROĠETT TAT-TERMINAL F'GĦAWDEX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivitá u Komunikazzjoni: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 25065, jista' l-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża totali s'issa tal-proġett tat-terminal f'Għawdex?

Jista' jagħti breakdown ta' l- ispejjeż?

Min esegwixxa x-xogħol?

Jista' jindika l-varjazzjonijiet mill- pjanti oriġinali u meta saru dawn il-varjazzjonijiet?

Jista' jgħid id- differenza fl-ispiża bejn ix-xogħol kif kellu jsir oriġinarjament u x- xogħol li sar skond il-varjazzjoni?

Meta se jitlesta x-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-ispiza totali (certified for payment) tal-proġett tat- terminal f'Għawdex sa l-aħħar ta' Marzu 2007 kienet ta' Lm3,828,098.98.

Din hija maqsuma kif ġej:

Civil Works (Polidano Brothers Ltd.) - Lm2,869,854.20;

Finishing Works (Polidano Brothers Ltd.) - Lm295,513.03;

Building Services (Central Power Installations Ltd.) - Lm195,776.45;

Vertical Transportation (Titan International Ltd.) - Lm116,955.30;

General Expenses (including, consultants' fees, MEPA permit fees, Enemalta fees, etc.) - Lm350,000.00.

Il-pjanti oriġinali tat-terminal ta' l-Imġarr li saru mill-kumpannija tal- periti Coastal Management Co. Ltd (CMC Co. Ltd.) kienu ġew riveduti sostanzjalment mill-kumpannija tal-periti Bezzina & Cole fil-perjodu 2003- 2004.

Il-varjazzjonijiet prinċipali bejn id-disinji oriġinali u dawk preżenti kienu:

Il-bini preżenti tat-terminal sar fuq sular wieħed u mhux fuq tnejn kif kien oriġinarjament.

Tibdil fil-gangways tal-ħadid sabiex jikkumplimenta l-bini tat-terminal li issa sar fuq sular wieħed.

Żieda ta' rampa għad-dħul fil-marshalling area.

Tibdil sostanzjali fuq id-disinn tat-toroq madwar il-port.

Ix-xogħlijiet ibbażati fuq il-pjanti ta' Bezzina & Cole inbdew f'Lulju 2005.

Wieħed jista jgħid li x-xogħol fuq it-terminal huwa kważi lest minn kollox.

L-ispiża totali tkun tista' tingħata hekk kif jingħalqu l-kontijiet tax-xogħol.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 160 ta' l-2007 – Avviż ta' dħul fis-seħħ ta' ċerti disposizzjonijiet ta' l-Att dwar il-Ġustizzja Amministrattiva (Kap. 490);

Avviż Legali 162 ta' l-2007 – Avviż ta' dħul fis-seħħ ta' l-Att ta' l- 2007 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija (Att Nru. III ta' l- 2007);

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 153 ta' l-2007 – Direttiva mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi għall-ħruġ ta' Lm15,000,000 5.7% Stock tal-Gvern ta' Malta 2012;

Avviż Legali 154 ta' l-2007 – Direttiva mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi għall-ħruġ ta' Lm15,000,000 5.9% Stock tal-Gvern ta' Malta 2015;

Avviż Legali 155 ta' l-2007 – Direttiva mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi għall-ħruġ ta' Lm10,000,000 5.2% Stock tal-Gvern ta' Malta 2020 (L-Ewwel Ħruġ);

Avviż Legali 157 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li Jestendu l- applikabilità ta' Disposizzjonijiet dwar Kuntratti ta' Servizz għal Terminu ta' Żmien Fiss għal Servizz mal-Gvern;

Avviż Legali 158 ta' l-2007 – Ordni ta' l-2007 dwar il-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni tat-Taxxa Doppja in konnessjoni ma' l-Aġġustament tal-Qligħ ta' Intrapriżi Assoċjati;

Avviż Legali 159 ta' l-2007 – Ordni ta' l-2007 dwar Żona Fort Cambridge, Tignè bħala Żona Speċjali Msemmija; u

Avviż Legali 161 ta' l-2007 – Direttiva mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi għall-ħruġ ta' Lm4,438,400 Stock tal-Gvern bis-7%, 2017 (II).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 156 ta' l-2007 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tar-Regolamenti ta' l-2007 dwar Kuntratti ta' Servizz għal Terminu ta' Żmien Fiss;

Avviż Legali 164 ta' l-2007 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tar-regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Impjegati Part-Time;

Descriptors of Key Competences in the National Qualifications Framework: Levels 1 to 3 maħruġ mill-Kunsill Malti għall-Kwalifiki;

A National Qualifications Framework for Lifelong Learning: A Second Guide maħruġ mill-Kunsill Malti għall-Kwalifiki f'Ġunju 2007; u

A Working Document – Valuing all Learning (Vol.

1,2 u 3) - maħruġ mill- Kunsill Malti għall-Kwalifiki f'April 2007.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 163 ta' l-2007 – Dangerous Substances (Notification) (Amendment) Regulations, 2007.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI TA' ORGANIZZAZZJONI U PROĊEDURA ĊIVILI (EMENDA NRU.

CODE OF ORGANIZATION AND CIVIL PROCEDURE (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, Kap 12" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELEN D'AMATO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap. 16", ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR ISTITUZZONIJIET FINANAZJARJI

FINANCIAL INSTITUTIONS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-18 ta' Ġunju, 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, naħseb li d- diskussjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi tagħtina ċans biex nitkellmu b'mod ġenerali kemm dwar is-servizzi finanzjarji kif ukoll dwar il-konċett ta' kompetittivita` fl-ekonomija tagħna.

M'hemmx dubju li s-servizzi finanzjarji qed juru ruħhom kompetittivi fuq bażi internazzjonali u qed jagħtu riżultati għal Malta.

Allura jkun tajjeb li nirriflettu għaliex qed jiġri dan u x'inhuma l-affarijiet illi qed jagħmluhom kompetittivi ħalli nkunu nistgħu ngħinu lil setturi oħrajn ta' l-ekonomija jipparteċipaw f'din il-kompetittivita` li għandhom is-servizzi finanzjarji u jgawdu mill-istess suċċess.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna sempliċement iservi - u sewwa jagħmel - biex ikompli jwitti t-triq ħalli s-servizzi finanzjarji jżommu r- ritmu li kisbu f'dawn l-aħħar snin u li qed jiksbu bħalissa.

Għalhekk naħseb li jkun tajjeb li nenfasizzaw x'inhuma l-affarijiet li wasslu biex is-servizzi finanzjarji jimxu 'l quddiem kif qed jagħmlu.

L-ewwelnett m'hemmx għalfejn ngħidu li hemm il-kunsens politiku favur illi s-servizzi finanzjarji jiġu mmexxija 'l quddiem.

Dan huwa kunsens li ilu għaddej mis- snin sebgħin, għalkemm irranka l-aktar fi tmiem is-snin tmenin u s-snin disgħin, u huwa kunsens marbut mal-ħtieġa li l-framework leġislattiv ikun tajjeb u jkun tali li jippermetti spazju sħiħ ħalli fejn għandna vantaġġ kompetittiv fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u fi swieq internazzjonali, dak il-vantaġġ nissalvagwardawh u nseddquh.

Nemmen li din hija xi ħaġa illi qed issir ukoll bl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Jien nibqa' niftakar f'dak li qalli rappreżentant tal-professjoni tas- servizzi finanzjarji, li huwa accountant magħruf, meta ltqajna miegħu dan l- aħħar.

Dan qalli li matul dawn l-aħħar snin twettqu bejn 90% u 95% tal- proġetti li konna fassalna aħna u konna aspirajna aħna meta konna fil-gvern bejn l-1996 u l-1998.

Fil-fatt aħna konna staqsejna lill-practitioners tas- servizzi finanzjarji biex iħarsu lejn il-preżent u l-futur u jaraw x'inhuma l-bidliet u l-miżuri ta' tisħiħ li kienu jipprevedu li jistgħu jsiru biex inkunu nistgħu mmexxu 'l quddiem lil dan is-settur.

Dan qalli li r-rapport li kien sar dak iż-żmien – bħala partit fil-gvern ma kellniex ċans inwettquh - kien fih miżuri li bejn 90% u 95% tagħhom ġew imwettqa u li fuq il-bażi tagħhom seta' jkompli jespandi s-settur tas-servizzi finanzjarji.

Naħseb li din hija xi ħaġa importanti.

F'dan il-qasam irridu nħarsu 'l quddiem il-ħin kollu biex fejn naraw li għandna jew se jkollna vantaġġi kompetittivi, fir-rispett tar-regoli ta' l- Unjoni Ewropea u fir-rispett ta' regoli oħra li jkunu viġenti fi ħdan il- komunita` finanzjarja internazzjonali, immexxuhom 'il quddiem u nagħtuhom is-saħħa.

L-importanti hu li nkunu kompetittivi b'mod li bl-aħjar talenti li għandna u bl-aħjar kondizzjonijiet li nistgħu noffru, inkunu qegħdin two steps ahead - jekk mhux three steps ahead - ta' x'qed joffru l-kompetituri tagħna ħalli nkunu nistgħu mhux biss ngħadduhom imma nikkonsolidaw u nsostnu s-settur tagħna.

Din hija xi ħaġa li hemm bżonn li nibqgħu nisħqu fuqha.

Per eżempju, jgħiduli - naħseb bir-raġun - li bħalissa għandna vantaġġ kompetittiv li qed jikkonsolida ruħu fis-sens li servizzi finanzjarji stabbiliti fil-Lussemburgu u fl-Irlanda qegħdin iħossu li aktar jaqblilhom jistabbilixxu ċerti oqsma tas-servizzi finanzjarji f'Malta milli fejn qegħdin fil-Lussemburgu u fl-Irlanda għax il-costs u r-riżultati huma ħafna aktar vantaġġjużi għalihom.

Nemmen li wasal iż-żmien ukoll li nagħmlu studju ieħor li jħares 'il quddiem u li jkun imġedded minn darba għall-oħra biex niflu fejn u kif qed tinbidel l-istampa kompetittiva f'dawn l-oqsma tas-servizzi finanzjarji, u skond id-daqqa niżfnu.

Niżfnu billi jkollna bidliet leġislattivi u bidliet operattivi, dejjem bit-trasparenza meħtieġa ħalli l-vantaġġ kompetittiv tagħna nżommuh u nsostnuh.

Dan iwassalni biex inħares ftit lejn il-konċett ta' kompetittivita` fl- ekonomija tagħna kollha.

Jien wieħed minn dawk li ma nemminx li għandna ngħidu li għandna setturi li nqisuhom bħala t-trabi tagħna u l-oħrajn inqisuhom bħala children of a lesser god, qishom it-tfal ta' allat inqas ixxurtjati u allura nħalluhom imutu bil-mod il-mod jew malajr malajr.

Il- kompetittivita` hija xi ħaġa li trid tiġi salvagwardata u mħarsa fl-oqsma ekonomiċi kollha li minnhom nistgħu naqilgħu l-għajxien tagħna, pero` ma nemminx li dan qed jiġri.

Nemmen li qed jiġri fis-servizzi finanzjarji u aħna nappoġġjaw l-isforzi li jsiru biex is-servizzi finanzjarji jkomplu jingħataw in-nifs, u hawnhekk nixtieq ngħid prosit lill-practioners li hemm.

Waħda mill-problemi tas-servizzi finanzjarji waħedhom hija li m'għandhomx biżżejjed dak li jissejjaħ trickle-down effect.

Dan ifisser meta jkollok settur ekonomiku li bil-ħidma tiegħu mhux biss qed joħloq xogħol tajjeb għal dawk li qegħdin jaħdmu fih imma madwaru jiġġenera wkoll ħidma ekonomika oħra li jkollha ċertu impatt u ċerta attivita` oħra li minnha jgħixu aktar nies.

Matul dawn l-aħħar ħames snin ikkalkolajt li l-valur miżjud per capita ta' persuni li jaħdmu fis-servizzi finanzjarji żdied b'xi erba' darbiet u dan huwa fenomenali.

Li f'erba' snin jew f'ħames snin il- valur miżjud għal kull ras impjegata fis-settur – għallinqas skond l- istatistika ta' l-NSO - jiżdied b'erba' darbiet hija xi ħaġa tajba ħafna.

Pero` mbagħad meta tħares lejn kif dan il-ġid miżjud qed jidħol bil-mod il- mod fl-ekonomija ssib li ma tantx għandu l-effett li joħloq madwaru mewġ ieħor ta' ħidma ekonomika li minnha jibbenefika l-pajjiż.

Din hija xi ħaġa li l-prim ministru u l-gvern tiegħu għadhom ma rrealizzawx għax iħarsu lejn il-figuri tat-tkabbir ekonomiku u jgħidu li sejrin tajjeb.

Pero` dawn ma jirrealizzawx li biex tmur tajjeb bħala pajjiż huwa importanti li s-setturi kollha jmorru tajjeb, imma jekk settur wieħed jew żewġ setturi partikolari li jkunu qegħdin jitimgħu dan it-tkabbir ekonomiku u dawn is-setturi jkunu ristretti fl-impatt tagħhom fuq l-ekonomija u fuq il-ħajja tal-familji in ġenerali allura jiġri li fuq il-karta jkun jidher li jkollok tkabbir ekonomiku ftit jew wisq interessanti, imma down the line, għall-mistoqsija "Int qed tgħix aħjar", ħafna familji jgħidu li mhux qed jgħixu aħjar.

Għalkemm huwa meħtieġ u kruċjali li s-servizzi finanzjarji jingħataw l-ispazju kollu meħtieġ biex jibqgħu kompetittivi u biex iwessgħu l-ħidma tagħhom, nerġa' ngħid, li t-trickle-down effect tagħhom u l-mod kif ikabbru l-ħidma ekonomika fil-pajjiż huwa limitat u l- konċett ta' kompetittivita` jrid jiġi estiż u jrid jiġi sostnut mal-firxiet l-oħra ekonomiċi.

Ikun tajjeb li ngħid li ħafna mill-practitioners u ħafna min-nies li huma involuti fis-servizzi finanzjarji jifhmuha din il-ħaġa u jitkellmu magħna dwar il-ħtieġa li filwaqt li rridu nibqgħu nsostnu l-kompetittivita` tas- setturi tagħhom, il-pajjiż irid jirrifletti u jaħdem bil-kbir ħalli jkompli jsostni l-kompetittivita` fl-oqsma differenti l-oħra li minnhom, b'effett ħafna aktar wiesa' u mifrux, jiġi ġġenerat ix-xogħol u l-kompetittivita` right across.

Allura jekk fis-servizzi finanzjarji jirnexxielna nkunu kompetittivi, għaliex mhux qed jirnexxielna nkunu kompetittivi f'setturi sħaħ ta' l-industrija u f'setturi sħaħ tat-turiżmu li huma l-pilastri ewlenin ta' l-ekonomija tagħna?

Illum smajna bil-problema tal-kumpannija VF Malta u minn hawnhekk irrid nestendi s-simpatija u s-solidarjeta` tiegħi lill-ħaddiema, lill-managers u lill-uffiċjali kollha involuti f'dik il-kumpannija.

Jien mhux se noqgħod inħares lejn l-imgħoddi jew lejn il-preżent imma nistaqsi: Fil-qasam ta' l- industrija x'inhu jsir u x'sar biex il-kompetittivita` f'dawn l-oqsma tiġi sostnuta?

Jien wieħed minn dawk li ma nemminx li għandna naraw ċerti setturi bħala tfal privileġġjati u ċerti setturi oħrajn ma jimpurtax jekk imutu ħames snin, sitt snin jew għaxar snin oħra jew illum.

Jien nemmen li dan huwa li qed jiġri.

Hemm indifferenza sħiħa lejn il-mod kif numru sostanzjali ta' fabbriki qegħdin jiffaċċjaw kondizzjonijiet ta' kompetittivita` li m'humiex qegħdin jagħtuhom wisq ċans li jibqgħu fil- wiċċ.

Jien ma nemminx lanqas li l-gvern qed jagħmel biżżejjed biex jirrifletti din is-sitwazzjoni u b'assoċjazzjoni sħiħa, b'partnership sħiħ u bi sħubija sħiħa mas-setturi industrijali involuti qed jara x'jista' jagħmel biex il-kondizzjonijiet li jwasslu għal kompetittivita` aħjar f'oqsma industrijali ewlenin li qed jagħtu impjieg lill-eluf ta' ħaddiema jiġu salvagwardati.

Din qed nagħmluha fis-servizzi finanzjarji - u tajjeb li qed nagħmluha – imma fl-opinjoni tiegħi, m'aħniex qed nagħmluha fil-qasam ta' l-industrija.

Huwa veru li l-IT hija tajba u mixtieqa, imma l-idea li setturi oħrajn nistgħu naħslu jdejna minnhom m'hijiex waħda tajba.

Hemm bżonn li f'dak li għandu x'jaqsam mal-kompetittivita` fil-qasam industrijali mhux sempliċement nippubblikaw rapporti li jagħmlu ħafna proposti u jibqgħu fl- ajru, imma hemm bżonn ta' direzzjoni hands on li b'sens ta' inizjattiva, b'sens ta' deċiżjoni u bi ħsieb dwar kif l-affarijiet jistgħu jitwettqu jsir dak li hemm bżonn ħalli dwar ċerti fabbriki tagħna li qed jiffaċċjaw problemi ta' kompetittivita`, il-gvern ikun allinjat mal-problemi tagħhom, mal-ħsebijiet tagħhom u ma' l-intenzjonijiet tagħhom.

Jiddispjaċini ngħid li l-feedback li qed ikollna u l-informazzjoni li qed taslilna hi li din it- tip ta' rabta bejn x'iħossu l-industriji, x'iħossu ċerti fabbriki u x'jista' jagħmel u x'qed jagħmel il-gvern ma teżistix.

Hemm qtugħ qawwi bejn il-mutur li qed imexxi numru ta' fabbriki li jinsabu fi problemi u l- mutur min-naħa tal-gvern – wara kollox jekk hemm - li donnu ma jimpurtahx minn dak li numru ta' fabbriki qegħdin iġarrbu u jiffaċċjaw fil-qasam tal- kompetittivita` industrijali fuq bażi ta' swieq internazzjonali.

L-istess ħaġa ngħid fuq il-qasam tat-turiżmu.

Għandna gvern li kull meta jkollu ċ-ċans jiftaħar bir-riżultati miksuba u meta r-riżultati jidhru inqas interessanti jagħlaq ħalqu jew addirittura jipprova jwaħħal f'dak jew fl-ieħor mill-istaff amministrattiv, mill-istaff dipartimentali jew mill- istaff l-ieħor fil-qasam tat-turiżmu.

Meta l-affarijiet imorru tajjeb jieħu l-kudos u meta l-affarijiet imorru ħażin ifarfar!

Il-problema fundamentali għadha m'hijiex qed tiġi ffaċċjata.

Hawnhekk qed nirriferi għall-mod kif dan il-pajjiż tilef il-kompetittivita` tiegħu fil-qasam tat- turiżmu.

Jien nemmen li waħda mill-problemi qed tkun li mhux qed ikun hemm biżżejjed ħidma ħalli l-problema li għandna fil-prodotti li qed inbigħu tiġi ffaċċjata bis-serjeta`.

Per eżempju, qed inkunu timidi żżejjed f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-għanijiet li rridu nilħqu fl-ekonomija turistika tagħna.

Imbagħad il-mezzi li qegħdin noperaw huma mezzi limitati, imħawda u marbuta ma' relazzjonijiet pubbliċi ħafna drabi infantili.

Dan biex ma nsemmix ukoll li m'għandniex direzzjoni strateġika.

Sur President, rigward personnel strateġiku fil-qasam tat-turiżmu forsi jkun hemm kelliema oħrajn li jitkellmu dwar dan fiż-żmien li ġej ħalli naraw kif nistgħu ntejbu l-kompetittivita`, imma ċertament l-aktar ħaġa importanti f'dan il-qasam hi li jekk inti temmen - u aħna nemmnu - li t- turiżmu tagħna jista' jkun kompetittiv allura trid tfassal miri li jkunu miri ta' min jemmen li dan is-settur huwa kompetittiv.

Aħna nemmnu li fir- realtajiet preżenti ma tistax timxi 'l quddiem mingħajr pjan.

Aħna fassalna pjan u se nkunu lesti biex inwettquh malli nkunu lura fil-gvern.

Pero` qegħdin nistennew li l-gvern innifsu, minn issa stess, ikollu l-pjan tiegħu għax pjan fil-qasam tat-turiżmu nisimgħu ħafna dwaru imma kull meta mbagħad toħroġ xi indikazzjoni dwar x'inhu dan il-pjan, ħlief tinwih u miri vojta ma nisimgħux.

Aħna nemmnu li jekk f'dan il-qasam tabilħaqq irridu nkunu kompetittivi bħala settur turistiku internazzjonali, il-miri tagħna jridu jkunu ambizzjużi u jridu jkunu jgħoddu għaċ-ċirkostanzi li minnhom qed naħdmu.

Aħna fassalna l-pjan tagħna bħala mira għaż-żmien li ġej li nilħqu ċ-ċifra ta' 1.6 miljun turist li jiġu Malta.

Nemmnu li fuq dik il-bażi għandna nimmiraw biex l-ispiża turistika s-sena li għaddiet ta' Lm422 miljun - din hija l-istima ta' kemm nefqu t-turisti f'pajjiżna s-sena li għaddiet - intellgħuha mill-inqas għaċ-ċifra ta' Lm620 miljun fuq temp ta' erba' jew ħames snin.

Jekk ma nfasslux targets bħal dawn ma nkunux nistgħu nimmobilizzaw il-mezzi meħtieġa biex il-kompetittivita` fil-qasam tat- turiżmu tabilħaqq insostnuha u mmexxuha 'l quddiem.

Imbagħad inkunu qed nimplimentawha bis-serjeta`.

Hemm diversi mekkaniżmi li bihom tista' twettaq partijiet minn din il-politika.

Aħna diġa` qed nirriflettu fuqha din u qed nippreżentawha fil-qasam ta' kif tħejji proġetti ta' żvilupp reġjonali, imma fuq kollox l-għan irid ikun li nissalvagwardaw il-kompetittivita`.

Sur President, quddiemna għandna abbozz ta' liġi li qed jindirizza l-kompetittivita` fil-qasam tas-servizzi finanzjarji imma rridu naħdmu bl-istess mod - ħaġa li mhux qed issir - fil- qasam industrijali u fil-qasam turistiku.

Għalhekk jien naħseb li rridu nirriflettu wkoll fuq l-impatt tal-gvern fuq il-kompetittivita` ta' dan il- pajjiż.

Hija ħaġa ċara li parti sostanzjali mir-raġuni għalfejn fl-aħħar snin tflina mill-kompetittivita` ġejja mill-gvern.

Il-gvern jaħti li dan il- pajjiż tilef u qed jitlef il-kompetittivita`.

L-ewwelnett għandna t-tmexxija u l-amministrazzjoni tal-gvern stess.

Jien niltaqa', kif jiltaqgħu sħabi, ma' diversi mexxejja ta' azjendi u negozji u l-ilment ewlieni tagħhom huwa n-nuqqas ta' focus, in-nuqqas ta' follow- through, in-nuqqas ta' trasparenza, in-nuqqas ta' effiċjenza u n-nuqqas ta' kontabilita` fit-tmexxija tal-gvern.

Meta dawn jitkellmu ma' membri ta' l- amminstrazzjoni ċivili jingħataw rendikont diverġenti ta' x'inhi s- sitwazzjoni li taffettwahom, jingħataw struzzjonijiet kontradittorji dwar dak li għandhom jagħmlu, jingħataw timetables dwar deċiżjonijiet li għandhom jittieħdu li ma jinżammux, jingħataw wegħdiet dwar dak li għandu jsir li ma jinżammux, u jintbagħtu mingħand Kajfa għal għand Pilatu u lura fuq kwestjonijiet li għandu jkun hemm xi ħadd li jgħidilhom iva jew le fuqhom.

Dan biex ma nsemmix il-permessi, il-liċenzji u r-regolamenti mhux ċari u mhux trasparenti.

Per eżempju saret privatizzazzjoni, pero` din għadha tiddependi mill-go-ahead ta' organizzazzjoni li hija dominata mill- gvern.

Jgħaddu sena u sentejn, u ħadd ma jaf eżattament fejn wasal!

Din it-tip ta' inċertezza u dan it-tip ta' taħwid fil-mod kif isiru l- affarijiet qed jikkontribwixxu bil-kbir għan-nuqqas ta' kompetittivita` ta' l-ekonomija tagħna.

Issa qed nitkellem kemm bħala stat ta' fatt fl- amministrazzjoni qua amministrazzjoni u qed nirriferi wkoll għal dak li għandu x'jaqsam ma' politika u policies li suppost jitwettqu jew li suppost jiġu definiti mill-ministru.

Il-feedback u l-informazzjoni li jkollna aħna hija li l-ministri tal-gvern jew ma jafux jew ma jimpurtahomx jew huma miġġeldin bejniethom jew addirittura m'humiex interessati li ċerti affarijiet isiru b'ċertu mod, sakemm ikun involut wieħed jew l-ieħor min- nies li huma taċ-ċirku tagħhom.

Din hija xi ħaġa li mill-ġdid toħloq nuqqas ta' ċertezza sħiħa u ssostni klima ta' nuqqas ta' kompetittivita` li l- operaturi ekonomiċi jgħidulek biha għal darba tnejn.

Kieku forsi din jgħidhielek wieħed, tgħid li dan ma wasalx għand il-ministru, imma meta din tismagħha mingħand nies li ma jafux lil xulxin u li m'għandhomx l-istess negozju fil-qasam industrijali u fil-qasam tat-turiżmu, tgħid li hemm xi ħaġa li l-gvern innifsu qiegħed jikkontribwixxi għaliha biex il- kompetittivita` ta' pajjiżna taqa' lura.

Sur President, bħala partit għadna kemm spiċċajna proġett sħiħ dwar l- iżvilupp li jista' jsir f'Buġibba, pero` l-affarijiet li semmewlna n-nies assolutament ma temminhomx.

Per eżempju, inħareġ permess min-naħa tal-MEPA – din id-darba wieħed ma jistax iwaħħal fil-MEPA – biex fil-ponta tal-Qawra jinbnew xi forma ta' mogħdijiet ħalli dawk li għandhom l-equipment tad- diving ikunu jistgħu jaslu sat-tarf tal-baħar, l-awtorita` tat-turiżmu kellha dan il-permess u kulma kien hemm involut kien in-nefqa ta' xi Lm70,000, pero` bejn is-sena 2001 u s-sena 2006 din m'għamlet xejn u issa l- permessi skadew.

Issa jerġa' joħroġ il-Ministru Zammit Dimech u bħala proġett ġdid li jrid iwettaq – dan il-proġett missu wettqu ma nafx kemm-il sena ilu – huwa proprju dan.

Jien ngħid li dan it-tip ta' inkuranza u dan it-tip ta' nuqqas ta' effiċjenza - u forsi aktar minn hekk - huma affarijiet li ġejjin min-naħa tal-gvern li, bir-rispett kollu, qegħdin inawru l-kompetittivita` ta' l-industrija u tat-turiżmu.

Jien nittama li ma naslux fi żmien fejn anke s-servizzi finanzjarji jintlaqtu minn din il-problema.

Per eżempju, waħda mill-akbar mistoqsijiet li jistaqsu membri li qed jirnexxu fil-qasam tas-servizzi finanzjarji hija jekk hux se jkollna l-ħila, bħala pajjiż, li nsostnu ċerta rankatura fil-mod kif inkunu effiċjenti meta niġu biex niffaċċjaw l-isfidi li ġejjin f'dan il-qasam.

Nistgħu nibqgħu għaddejjin bl-eżempji.

Nistgħu nsemmu, per eżempju, l-eżempju tal-portijiet.

Ilhom ma nafx kemm-il sena jgħidulna li se jirriformaw il-portijiet biex inaqqsu l-ispejjeż ta' l- iskariġġ.

Issa qed jerġgħu jgħidulna li waslu, imma suppost li waslu fil- bidu ta' Novembru tas-sena li għaddiet.

In the meantime li ġara hu li x- xogħol li kienet tagħmel il-GWU bil-kumpannija Cargo Handling ġie trasferit lill-kumpannija kummerċjali, u dan huwa monopolu privat ieħor jekk irridu nħarsu lejha b'dan il-mod, u l-ispejjeż għadhom telgħin.

Jekk inħarsu lejn il-mod ta' kif il-konsumatur qiegħed jintlaqat naraw li anke din għandha impatt fuq l-effiċjenza, fuq il-kompetittivita', fuq il- kontabilita' u fuq it-trasparenza.

Minn Novembru li għadda suppost li s- sistema tal-mediċini – in-numru tal-mediċini naqas u l-prezz tagħhom għola - kellha ssir waħda trasparenti u l-affarijiet kellhom jinżlu 'l isfel.

Dan l-aħħar kellna rapport, li m'hemmx dubju li ġie placed min-naħa tal- gvern, fil-gazzetta "The Times" fejn qalilna li se jsib soluzzjoni għal din il-problema sa l-aħħar tas-sajf jew matul is-sajf meta suppost li f'Novembru li għadda kienet diġa` nstabet is-soluzzjoni.

Aħna nafu x'inhi waħda mill-problemi tal-mediċini.

Il-problema hija li hemm imblokk kbir fil- kumitat imwaqqaf bejn il-privat u l-gvern ħalli jiffaċċja l-problema tal- mediċini.

Għandek il-problema tan-nuqqas ta' mediċini u tal-prezz tagħhom u għandek imblokk li l-gvern qatt ma kellu l-ħila li jiffaċċjah b'xi mod jew ieħor, u allura qiegħed ibati l-konsumatur għax l-ispejjeż telgħin, l- ispejjes tal-ħajja telgħin, u telgħin ukoll l-ispejjeż fil-qasam tal- mediċini.

Dan kollu qiegħed iħalli impatt fuq l-effiċjenza u fuq it-trasparenza tal- pajjiż.

Kellna każ wara każ wara każ.

Per eżempju, fil-qasam ta' l- industrija kien hemm - u nistaqsi x'sar minnhom - arranġamenti li kellhom isiru fuq kif se jiġu handled il-fliexken tal-plastik.

Suppost li kien hemm arranġament ħalli meta jiġi importat ix-xorb minn barra jew inkella meta jsir ix-xorb hawn Malta fi fliexken tal-plastik, titħallas xi forma ta' levy u l-affarijiet jiġu ċentralizzati.

Safejn naf jien dan l- arranġament kellu jidħol fis-seħħ matul is-sena li għaddiet, imma sal-lum għadha in abeyance u għadha pending.

File wara file fejn l-affarijiet ma jiġux solvuti u jintefgħu fuq l-ixkaffa!

Dan in-nuqqas ta' forward movement m'huwiex iseħħ biss f'qasam wieħed imma qiegħed jiġri across the board fl-affarijiet tal-gvern.

Dan qiegħed isostni l-ineffiċjenza u n- nuqqas ta' kompetittivita' f'pajjiżna u minnufih jintrabat mat-tieni element li fih il-gvern innifsu qiegħed iżid man-nuqqas ta' kompetittivita' li qegħdin niffaċċjaw f'pajjiżna fis-setturi ekonomiċi ewlenien.

Għandek it-taxxi!

Pajjiżna għadda dawn l-aħħar snin minn rittmu dejjem jiżdied fil-piżijiet ta' taxxa li l-gvern poġġa fuq iċ-ċittadini u fuq l- impriżi.

M'hemmx dubju dwarha din.

L-istatistika turi li fl-aħħar tlieta, erba' snin, taħt it-tmexxija tal-Prim Ministru Lawrence Gonzi, il-piż ta' tassazzjoni fuq l-impriżi u fuq il-familji baqa' jiżdied b'rata ħafna iktar għolja mir-rata ta' tkabbir ekonomiku.

Ir-riżultat huwa li bħala persentaġġ, f'dawn l-aħħar tlieta, erba' snin, il-proporzjon ta' taxxi mill- kejk tal-ġid nazzjonali żdied bil-kbir.

Issa meta l-piż tat-taxxi qiegħed jiżdied b'dan il-mod, meta għandek aktar u aktar mill-proporzjon tal-kejk nazzjonali li qiegħed jittiekel u qiegħed imur għat-taxxi jfisser li qegħdin jiżdiedu l-piżijiet fuq l-industrija u fuq it-turiżmu.

B'xorti tajba, is-servizzi finanzjarji ħelsu minnha s'issa, imma nista' nipprevedi żmien fejn il-gvern ikollu jdur - jekk jibqa' sejjer kif inhu sejjer - fuq is-servizzi finanzjarji billi jintaxxahom aktar ħalli jkun jista' jlaħħaq mal-bżonnijiet tiegħu.

Għaliex ikollu jagħmel hekk?

Ir-raġuni hija din.

Għalkemm erba' snin ilu l-gvern kien qal li għandu l- finanzi tiegħu fis-sod, u bħalissa qiegħed niftakar fil-posters kbar "Finanzi fis-Sod" li konna naraw fit-toroq u li bihom kienu qegħdin jipprovaw jipperswaduna li d-dħul u l-ħruġ tagħhom kienu bilanċjati, fil- verita` kien qiegħed jiġri bil-maqlub.

Fl-2003, 10.3% ta' l-ekonomija tagħna kienu mittiekla mid-deficit finanzjarju tal-gvern.

Issa naf li l- gvern jgħid li parti minnha kienet ta' darba, pero` xorta jibqa' l-fatt li 10.3% kienet l-aktar ħofra enormi li pajjiżna qatt kellu fl-istorja tiegħu.

Anke meta tqabbel din iċ-ċifra ma' kif ippruvaw ibażwru l-istatisitka għas- sena 1998 ħalli jgħidu li l-gvern Laburista kellu l-aktar deficit għoli, it- tbażwira ta' l-2003 kienet storikament ġabet l-aktar deficit kbir f'pajjiżna!

Fl-istess żmien li kellna l-akbar deficit fil-finanzi pubbliċi, in-naħa tal- gvern kienu qegħdin jgħidulna li l-finanzi huma fis-sod.

Imbagħad matul dawn l-aħħar tlieta, erba' snin, x'għamlu sabiex jilħqu mal-kriterji ta' l- Unjoni Ewropea f'Maastricht?

Tejbu l-effiċjenza tal-gvern?

Jekk ittejjeb l- effiċjenza tal-gvern tkun qiegħed f'pożizzjoni li ta' l-anqas tibbilanċja l- kotba u ta' l-anqas, għal kull lira li ddaħħal f'taxxa, tkun qiegħed tagħti lira lura f'servizz.

U jekk tiffoka fuqha tkun forsi qiegħed tersaq sabiex tibbilanċja l-kotba mingħajr ma żżid il-piżijiet.

Imma l-gvern Nazzjonalista m'għamilx hekk, anzi għamel bil-maqlub!

L-awtoritajiet żdiedu bil-kbir u l-isparpaljar ta' fondi kompla tiela' 'il fuq.

Hawnhekk ma nsemmux biss l-isptar f'Tal-Qroqq, fejn il-fondi tiegħu baqgħu telgħin għal Lm300 miljun bħala spiża, imma nistgħu nsemmmu proġetti oħra tal-gvern.

Sur President, jekk inħarsu lejn l-aħħar tlieta, erba' snin fuq l-ispiża fil-proġetti tal-gvern insibu li din telgħet għal aktar milli stmata b'Lm191 miljun.

Mela fejn kellu jkun hemm sforz sabiex inġibu l-finanzi lura fuq il-kriterji ta' Maastricht, fejn kull lira li jonfoq il-gvern tkun lira minfuqa tajjeb, l-isparpaljar baqa' għaddej bil-kbir.

Per eżempju, kellna l-proġett ta' Dar Malta fi Brussell li s-somma tagħha kienet tlaħħaq Lm10 miljuni, jekk mhux Lm12-il miljun.

Kellna proġett ieħor ta' Lm6 miljuni li ġew minfuqa fuq port fallut fi Brindisi.

Quddiem din il-ħofra enormi li kellu l-gvern tlieta, erba' snin ilu, ma ħadimx ħalli jnaqqas l- ispiża tiegħu imma l-ispiża tiegħu baqgħet għaddejja b'rankatura.

Għalhekk is-soluzzjoni tagħhom kienet dik li jżidu t-taxxi.

Kellna l-VAT li minn 15% telgħet għal 18%.

Kellna patafjun sħiħ ta' taxxi li baqgħu jiżdiedu.

U dan huwa veru għax ir-rata ta' tkabbir ekonomiku kienet ħafna inqas matul dawn l-aħħar snin mir-rata li biha żdiedu it-taxxi diretti u indiretti.

Kemm ilu Dr Gonzi bħala Prim Ministru - qablu kien hemm rankatura li kienet tixbaħha wkoll – f'dawn l-aħħar tlieta, erba' snin, it-tassazzjoni diretta u indiretta żdiedet kull sena b'Lm60 miljun.

Illum it-tassazzjoni diretta u indiretta telgħet għal Lm240 miljun aktar milli kienet erba' snin ilu.

U m'hemm l-ebda sinjal li dan qiegħed jaqa' lura b'xi mod jew ieħor.

Allura x'ifisser dan kollu?

Fuq bażi nominali – għax fuq bażi ta' accruals ma nafux x'inhu għaddej - jidher li d-deficit tnaqqas.

Imma sabiex jiġri hekk il-piż ta' tassazzjoni fuq il-pajjiż kellu jiżdied b'mod enormi.

Issa jekk żdied dan il-piż ta' tassazzjoni, x'ġara?

Żdiedu wkoll l-ispejjeż fl- ekonomija, żdiedu l-ispejjeż tal-familji, żdiedu l-ispejjeż ta' l-impriżi u tnaqqset il-kompetittivita` tal-pajjiż.

Dan m'iniex qiegħed ngħidu jien, imma mill-aħħar kejl li sar mill-istitut li jkejjel il-kompetittivita` tal- pajjiżi, ikkonkluda li s-sena li għaddiet Malta naqqset il-kompetittivita` tagħha vis-a-vis pajjiżi oħra membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan lilna jinkwetana għax kemm il-gvern u kemm aħna, bħala consent għandna ngħidu li wieħed mill-ewwel miri f'dak li għandu x'jaqsam mat-tkabbir ekonomiku, ma' kif noħolqu x-xogħol u ma' kif nagħtu rankatura lill-pajjiż huwa billi li nkomplu mmexxu 'l quddiem il-kompetittivita`.

Imma minflok qiegħed jiġri bil-maqlub!

Il-gvern qiegħed jaġixxi b'tali mod li qiegħed iżid il-piżijiet ekonomiċi u finanzjarji fuq l-impriżi u fuq il-familji.

Din hija xi ħaġa tajba għall-gvern għax b'hekk jista' jgħid li l-miri ta' Maasrticht qegħdin nilħquhom.

Imma bir-rispett kollu, dan m'huwiex l-aħjar mod li bih għandek tilħaq il-miri ta' Maastricht u l-miri ta' l-ewro.

Tilħaqhom billi tnaqqas il-piżijiet tiegħek fuq l-ekonomija ħalli t- tassazzjoni ma tkomplix isservi ta' mażżra fuq l-azjendi tal-gvern.

Issa l-gvern qiegħed jgħid li malli nispiċċaw l-isptar Tal-Qroqq mhux se jkollna problema għax se nnaqqsu f'daqqa waħda din l-ispiża kbira.

Imma meta jgħid dan il-kliem ikun qiegħed jara sal-ponta ta' imnieħru, u forsi qiegħed jgħid hekk għax ġejja l-elezzjoni!

Dan għaliex l-ispiża rikorrenti li se jkollna fil-qasam tas-saħħa rridu niffaċċjawha b'xi mod jew ieħor, u rridu niffaċċjawha b'mod razzjonali.

Irridu niffaċċjawha billi l-ispejjeż tagħna jkunu maħduma b'mod effiċjenti u mhux bl-ineffiċjenza, billi jkunu maħduma b'mod trasparenti u mhux ħadd ma jaf x'inhu għaddej, u billi jkollna l-kontabilita` ta' l-affarijiet u mhux infarfru meta l-affarijiet imorru ħażin!

U dan għandna nagħmluh ħalli ma nerġgħux induru fuq il-poplu u nżidulu t-taxxi.

Minn hemm imbagħad jirriżulta t-taħwid f'moħħ il-prim ministru innifsu fir-rigward ta' l-inċidenza tat-taxxi.

Sur President, ġimgħa ilu bqajt imbellah meta smajt li l-prim ministru għadu lanqas jaf li l-VAT għandha inċidenza qawwija fuq is-servizzi edukattivi!

Lanqas jaf li l-VAT għandha inċidenza mhux żgħira fuq il- prezzijiet tal-housing, speċjalment għal dawk li jixtru l-ewwel darba.

Naħseb li issa qiegħed jippretendi li ma jafx għax reġa' għamel ir- revision!

Imma jekk lanqas dawn l-affarijiet bażiċi ma jaf bihom, u jkollu l-makna tal-propaganda tiegħu tgħid bil-maqlub, ara kemm in-nuqqas ta' attenzjoni fuq kif l-istruttura tat-tassazzjoni f'pajjiżna tista' u qiegħda taffettwa lill-kompetittivita`!

Nerġa' ngħid li l-qasam tas-servizzi finanzjarji huwa l-inqas wieħed li forsi huwa maqbud minn dan l-ingranaġġ.

Pero` s-servizzi finanzarji jitwieżnu meta nħarsu lejn l-ekonomija strateġika tagħna fuq l-ispektrum sħiħ ta' l-attivitajiet ekonomiċi li jkunu għaddejjin fil-pajjiż.

Għalhekk irridu nifhmu li filwaqt li s-servizzi finanzjarji rridu nimbuttawhom 'il quddiem, pari passu magħhom irridu nkunu attenti sabiex inkomplu nagħtu n-nifs lil setturi importanti oħra.

Il-gvern m'huwiex qiegħed jifhem – jew inkella ma jimportahx - li din it-tassazzjoni qiegħda tagħmel dawn il-piżijiet kollha fuq l-ekonomija tagħna u qiegħda tkun ta' dannu kbir għall-ekonomija u għall-futur tagħna.

Jekk ma nkunux kompetittivi m'hemmx ċans li nimxu 'il quddiem fit-tellieqa tagħna ħalli ntejbu l-istandards tal-kwalita`, ta' l-għajxien u tal-ħarsien soċjali.

Fil-qasam tal-ħarsien soċjali, jekk inħarsu lejn l-indikaturi tal-pjan ta' l-istrateġija ta' Lisbona, insibu li qegħdin naqgħu lura.

Hemmhekk għandna bżonn li nonfqu aktar ħalli nkunu nistgħu nagħtu l-mezzi meħtieġa sabiex intejbu l-kwalita` ta' servizzi mogħtija fl-edukazzjoni, fit-teknoloġija u fir-riċerka.

Ninsabu f'pożizzjoni li sabiex inlaħħqu ma' l-obbligi li jaqgħu taħt il-miri ta' Maastricht u ta' l-ewro, ikollna nżidu t- tassazzjoni, imma sabiex inżidu fuqhom għandna problema.

Allura naħseb li l-gvern irid ikun ħafna iktar attent - li mhux qed ikun – għall-mod ta' kif hu qiegħed ikun waħda mill-mażżri li qiegħda żżomm lura l- kompetittivita` f'pajjiżna.

U dan qiegħed jagħmlu b'ineffiċjenza ta' tmexxija, bin-nuqqas ta' trasparenza fit-tmexxija, bin-nuqqas ta' kontabilita` fit-tmexxija u fuq kollox, bil-piżijiet ta' tassazzjoni li jinsabu dejjem telgħin.

Jiena nappella lill-gvern ħalli kif fuq is-servizzi finanzjarji hawn kunsens dwar kif għandna nimxu 'il quddiem ħalli nsostnu l- kompetittivita` u nżommu l-kompetittivita` fiż-żmien li ġej, fl-istess ħin il-gvern għandu jagħmel proposti fil-qasam ta' l-industrija, fil-qasam tat- turiżmu u fl-oqsma l-oħra tat-tmexxija tiegħu, ħalli tabilħaqq dawn l-oqsma li qiegħed insemmi jkunu kompetittivi.

Sur President, f'dawn l-oqsma m'aħniex qegħdin inkunu kompetittivi, u l- akbar problema hija li l-gvern innifsu qiegħed ikun raġuni ewlenija għaliex m'aħniex qegħdin inkunu kompetittivi, mhux l-anqas bit-taxxi li qiegħed jimponi u jżomm fuq il-pajjiż.

Naħseb wieħed mill-għanijiet tas-snin li ġejjin irid ikun dak li jekk fil-qasam tat-tassazzjoni ma jkollniex breaks ħalli t-taxxi ma jkomplux jiżdiedu, se nkunu qegħdin inkomplu nżidu l- problemi tal-kompetittivita` tagħna.

Tir ewlieni għandu jkun dak li nnaqqsu l-piżijiet tat-taxxi fuq il-familji u fuq l-azjendi tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi se nipprova nagħmel xi riferenzi għal-liġi li għandna quddiemna.

Xtaqt nagħmel ukoll xi riferenzi għal diskorsi li saru f'din il-Kamra, b'mod partikolari għal dawk li saru l-bieraħ filgħaxija.

Il-kap ta' l- oppożizzjoni għadu kif għamel riferenza għall-ftehim li kien hemm mal-port workers u għall-bidla li trid iġġib fis-sistema tal-portijiet tagħna.

Jiena nerġa' nikkonferma li l-ftehim mal-port workers huwa finalizzat b'tali mod li qegħdin nippreparaw ukoll l-emendi meħtieġa għal-leġislazzjoni ta' pajjiżna li torbot dan is-settur.

Fil-fatt il-bieraħ ippreżentajt il-mozzjoni ta' l-Ewwel Qari ta' l-abbozz ta' liġi dwar il-bidla ta' l-ordinanza.

M'għandix dubju li r-riżultat aħħari ta' ftehim bħal dan ikun li jkollna traħħis fit-tariffi u traħħis fl- ispejjeż li jridu jsiru.

M'għandix dubju li dan se jkun ta' kontribut siewi fit-tnaqqis ta' l-ispejjeż għall-industrija ta' pajjiżna u se jkun ta' kontribut siewi għal dawk il-bidliet meħtieġa li hemm bżonn li jsiru f'dan il-qasam matul is-snin li ġejjin.

Ma setax jonqos li l-kap ta' l- oppożizzjoni jagħmel riferenza għall-fatt li tneħħa – skond hu – operatur li kien qiegħed jopera fil-port il-kbir bħal dan iż-żmien sena.

Fir-realta` l-operatur in partikolari ma tneħħa xejn imma kien hemm bidding ta' tendering process fejn hu m'għamilx il-bidding tiegħu bħala l- organizzazzjoni kif kienet qabel.

Dak il-bidder deherlu li ma kellux jibqa' jaħdem bħala l-kumpannija Cargo Handling Company Ltd. u lanqas biss issottometta xi forma ta' tender marbuta ma' dan il-kuntratt.

Qiegħed ngħid dan il-kliem ħalli ħadd ma jiġi hawnhekk u jgħid li jien qiegħed nipprova nimmiżlidja lill-Kamra.

Is-sid ta' dik il-kumpannija ngħaqad ma' ħaddieħor u l-bidding ta' dik il-kumpannija ma kienx meqjus bħala l-aktar wieħed vantaġġjuż għas-sistema tal-portijiet tagħna.

Saret riferenza wkoll għall-kwestjoni tal-mediċini u li l-gvern m'għandux volonta` li jiddeċiedi.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni qalilna li waħda mid- diffikultajiet hija marbuta ma' problemi interni li hemm fi ħdan il- kumitat.

Nista' ngħid li l-Kamra tal-Kummerċ ġiet informata xi ġimagħtejn ilu li jekk kemm-il darba se tibqa' bis-sitwazzjoni li konna qegħdin fiha, il-gvern kien se javvanza s-sistema ta' kif ikun hemm id-deċiżjonijiet marbutin ma' dawk il-kwestjonijiet li jistgħu jinqalgħu minn żmien għal ieħor.

U dan proprju sabiex nassiguraw li nkunu nistgħu navvanzaw f'din il- kwestjoni tal-mediċini.

Fuq dak li ntqal fir-rigward ta' l-istrateġija ta' Lisbona nista' ngħid li ma smajna xejn ġdid illejla.

Għall-oppożizzjoni l-istrateġija ta' Lisbona tfisser biss riċerka, teknoloġija u innovazzjoni għax dawn huma l-punti li dejjem jissemmew.

Anzi ma nafx kif ma ssemmietx ukoll iż-żieda tan-nisa fid-dinja tax-xogħol peress li s-soltu dan il-punt jissemma min-naħa l-oħra minħabba li Malta qiegħda lura meta mqabbla ma' pajjiżi oħra.

Fir-realta`, l-isforz konkret u persistenti li qiegħed jagħmel il-gvern sabiex in-nefqa f'edukazzjoni, f'riċerka, f'innovazzjoni u f'żieda tan-nisa fid-dinja tax- xogħol żdied b'mod qawwi u konsistenti.

Sur President, is-sena li għaddiet u s-sena ta' qabel kellna numru ta' inċentivi li l-intenzjoni tagħhom kienet proprju dik li jindirizzaw dawn is- setturi.

Naturalment in-nefqa żdiedet, u m'għandix dubju li meta niġu biex niddiskutu l-budget tas-sena d-dieħla se nkunu f'qagħda li nerġgħu nallokaw aktar fondi għal dawn is-setturi partikolari.

Naturalment dan ma jfisser xejn għan-naħa ta' l-oppożizzjoni għax għalihom l-aqwa li jiġu hawnhekk u jgħidu li fl-istrateġija ta' Lisbona qegħdin lura f'dawn is-setturi meta mqabblin ma' pajjiżi oħra.

Madankollu l-isforz li qiegħed isir min-naħa tal- gvern huwa wieħed kbir.

Dan nistgħu narawh billi sempliċement immorru sa l-universita` għax hemmhekk nistgħu naraw l-investiment qawwi li qiegħed isir f'diversi oqsma, uħud minnhom ġodda.

Dan l-aħħar kien hemm id-deċiżjoni li titwaqqaf il- fakulta` ta' l-ICT fl-universita`.

Dik hija d-differenza li teżisti bejn illum u dak iż-żmien li fih konna nitwerwru jekk xi ħadd ifettillu jimporta kompjuter - li dak iż-żmien kien ikun fih daqs nofs din il-Kamra – għax kien ikun se jtellef xi persuna mix-xogħol tagħha!

Illum għandna t- teknoloġija ta' l-informazzjoni li hija għodda prinċipali u għodda qawwija.

Jinsabu għaddejjin inizjattivi waħda wara l-oħra - min-naħa tal-gvern kif ukoll mis-settur privat - sabiex isir dak kollu possibbli ħalli dan is- settur ikompli javvanza.

Sur President, nistgħu nitkellmu wkoll fuq il-farmaċewtika li għal darb'oħra kien hemm diffikultajiet kbar meta ġejna sabiex nibdew, imma xorta waħda bdejna u mxejna 'l quddiem.

Avvanzajna, u l-parteċipazzjoni ta' dan is-settur fl-ekonomija ta' pajjiżna kibret u qiegħda tkompli tikber.

Jiena għandi fiduċja li matul iż-żmien li ġej din l-istess sitwazzjoni se tkompli tikber fl-aħjar interess mhux tas-settur innifsu imma anke ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Dan is-sehem qawwi se jwassal sabiex ikollna ħolqien ta' aktar impjiegi u li permezz tagħhom se jkun hemm żieda fin-numru globali ta' persuni li qegħdin jaħdmu.

Aħna ma niċċelebrawx meta jkun hemm xi kumpannija li tagħlaq, imma meta jiġri hekk din in-naħa tal-Kamra tibki u tipprova tgħin bl-aktar mod qawwi billi ssib xogħol alternattiv għal dawk il-ħaddiema li jkunu tilfu posthom.

Il-ħidma tagħna hija primarjament indirizzata sabiex kontinwament jinħoloq ix-xogħol għax permezz tiegħu nkunu nistgħu ngawdu bħala pajjiż u nkunu nistgħu nassiguraw li l-livell ta' l-għajxien tagħna jkompli jitjieb għall-benefiċċju dirett tal-familji kif ukoll ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Naturalment, meta nitkellmu fuq kemm il-gvern ġabar aktar miljuni mis-snin ta' qabel kulħadd jinsa li dan ġara meta f'pajjiżna t-taxxi naqsu u mhux żdiedu.

Għalhekk dan huwa indikatur fih innifsu ta' kemm żdied ix-xogħol, huwa indikatur fih innifsu ta' kemm qegħdin jitħallsu flejjes għal diversi xogħlijiet li jkunu saru u huwa indikatur ċar ta' kemm pajjiżna m'huwiex qiegħed imut b'nuqqas ta' xogħol imma jinsab għaddej b'rittmu qawwi f'xogħol marbut ma' l-ekonomija tagħna.

Sur President, għedt ukoll li se nitkellem ftit fuq xi punti li qajjem il-bieraħ filgħaxija l-Onor.

Herrera.

Għal darb'oħra l-Onor.

Herrera - forsi wara numru ta' house visits li għamel – ġie hawnhekk u għamel sensiela ta' allegazzjonijiet marbutin b'mod partikolari ma' l-awtorita` marittima.

Dawn is-sensiela ta' allegazzjonijiet ipprova jgħaqqadhom mal-fatt li l-awtorita` marittima hija organizzazzjoni ta' ħidma fuq il-livell internazzjonali, u li allura hija organizzazzjoni li tipparteċipa fis-settur finanzjarju ta' pajjiżna.

Li membru ta' din il-Kamra - ikun min ikun - jiġi f'dan il-parlament u jippreżenta l-fatti ma jdejjaqni xejn.

Imma li jinkwetani huwa meta membru jiġi f'din il-Kamra u jispara dak li jiġi għal ilsienu f'dak il-mument partikolari u mbagħad ma jkunx lest li jerġa' jirrepetih barra minn din il- Kamra.

Illum stess bgħatt it-transcript tad-diskors ta' l-Onor.

Herrera lill- kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni għax deherli li dawn l- allegazzjonijiet, uħud minnhom ġodda u wħud minnhom ripetuti, kienu jimmeritaw l-investigazzjoni ta' din il-kummissjoni.

Dan għamiltu għax nemmen u dejjem emmint f'dawn l-20 sena li ilni f'dan il-parlament li meta bniedem jiġi f'din il-Kamra, għandu jkollu d-diċenza li jkun jaf il-fatti u li jkun lest jirrepeti dak li jkun qal anke barra minn din il-Kamra.

Fid- diskors tal-bieraħ l-Onor.

Edwin Vassallo qal lill-Onor.

Herrera sabiex jekk huwa raġel joħroġ jgħid dawk l-affarijiet barra minn din il-Kamra.

Imbagħad qam l-Onor Herrera u qallu li dak li qal fuq il-maritime authority kien se jgħidu barra minn dan il-parlament fil-mument propizju.

Sur President, meta membru parlamentari, hu min hu, jiġi f'dan il-parlament u jgħid ċerti affarijiet, għandu jkollu d-diċenza sabiex dak li jgħid f'din il-Kamra jerġa' jirrepetih barra.

L-idea li din il-Kamra hija xi refugium peccatorum, fejn dak li jkun jgħid li jfettilu u mbagħad jinqeda bl-iskuża tad-dritt tagħna bħala membri parlamentari li għandna l-protezzjoni tas- Sedja u li għandna l-privileġġ parlamentari, m'huwiex il-mod ta' kif aħna naġixxu hawnhekk.

Matul is-snin kollha li ilni f'dan il-parlament qatt ma wżajt il-privileġġ parlamentari sabiex nipprova nċappas lil xi ħadd.

U fl- istess ħin ma nistennix li jkun hemm xi ħadd li jipprova jinqeda bil- privileġġ parlamentari ħalli jgħid dak li jfettillu u joqgħod ixandru 'l hawn u 'l hemm bl-iskuża li huwa protett bil-privileġġ parlamentari.

Il-privileġġ parlamentari aktar milli dritt huwa dover u m'huwiex xi dritt li għandna nabbużaw minnu.

Il-privileġġ parlamentari m'huwiex l-għodda li permezz tagħha nużaw dan il-post sabiex mingħalina nċappsu lil Ċikku, lil Peppu jew lil Ġanni!

Il-privileġġ parlamentari hija għodda li permezz tagħha aħna suppost li nerfgħu b'aktar responsabbilta` dak li nkunu qegħdin ngħidu.

Dan jgħodd aktar u akar meta l-fatti jkunu differenti minn dak li attwalment ikun qed jingħad.

Fid-diskors tiegħu tal-bieraħ l-Onor.

Herrera qalilna li huwa qiegħed jagħmel riferenza għal dak li kien qal f'xi ħin jew ieħor f'dan il-parlament l-Onor.

Joe Mizzi ftit tal-ġimgħat ilu.

L-Onor.

Joe Mizzi kien ġie u għamel xi allegazzjonijiet, naturalment bil- protezzjoni tal-privileġġ parlamentari.

Fid-diskors tiegħu qalilna li min suppost kellu jaqbad il-brimba kien jifforma parti mill-istess brimba.

Għalhekk sfidajtu sabiex joħroġ barra u jirrepeti dak li kien qal.

Imma minn dakinhar diġa` għaddew kważi 15-il ġurnata u għadu ma qal xejn għax il- privileġġ parlamentari huwa kbir wisq sabiex naħarbu minnu u mmorru ngħidu l-affarijiet barra minn din il-Kamra!

Hawnhekk ukoll tara l-mod qarrieqi ta' kif il-partit Laburista jaħdem.

Jien għandi kopja ta' dak li qiegħda tgħid il-gazzetta "Maltastar.com." tal-lum.

Meta din il-gazzetta qiegħda tagħmel riferenza għal dak li qal l-Onor.

Joe Mizzi qalet, fost affarijiet oħrajn, li jiena m'għamilt l-ebda espressjoni pubblika fuq l- allegazzjonijiet li kien hawn f'dan il-parlament.

Imbagħad qalet ukoll dan li ġej:

"The minister has still not officially commented on the investigation but told a Sunday newspaper that he has referred the matter to the commission against corruption".

Sur President, jiena naf x'qiegħda tgħid il-gazzetta li għamlet riferenza għaliha l-'Maltastar.com".

Nista' ngħid li fl-ebda ħin, la jien u lanqas il- gazzetta "Malta Today" ma għedna li jien kont irriferejt sa nhar il-Ħadd li għadda il-każ lill-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni.

Jiena għedt – u se nerġa' nirrepeti dak li għedt nhar il-Ħadd li għadda - li kont se nressaq il-każ quddiem il-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni.

Pero` nhar il-Ħadd li għadda jien għedt li kont se nressaq il-każ quddiem din il-kummissjoni biex tkun tista' tinvestiga dak li ġie allegat f'dan il- parlament dwar ħruġ ta' liċenzji u affarijiet oħrajn bħal dawn.

Hawnhekk għamlu bidla żgħira u minflok qalu "kien se jressaq" qalu "ressaq" biex issa għada, pitgħada jew ma nafx meta, jipprovaw ibellgħu lil dawk li jaqraw il-maltastar.com - bħalma għamlu fil-ġimgħat li għaddew - li jien kont għedt affarijiet li m'humiex korretti.

Per eżempju, issa l- maltastar.com, l-istazzjonijiet tat-television tal-partit Laburista u xi oħrajn fi ħdan il-partit Laburista qegħdin jgħidu li fis-sena 2002 jien qarraqt u gdibt lil dan il-parlament.

Għalhekk jien diġa` tlabt li l- affarijiet jiġu investigati min-naħa tiegħek, Sur President.

Jien nerġa' nappella biex wieħed jaqra x'kienet il-mistoqsija li saret f'Ġunju jew f'Lulju tas-sena 2002 u x'kienet ir-risposta.

F'dik il- mistoqsija ġie mistoqsi kemm kienu l-persuni li nqabdu mhux fuq il-post tax- xogħol, x'passi ttieħdu u x'tip ta' persuni kienu dawk li nqabdu.

Ir- risposta għaliha kienet – din ma ġibthiex jien imma ġabuha d-diversi diretturi li jaqgħu taħt il-ministeru – li ma kien hemm l-ebda ħaddiem li ma kienx fuq il-post tax-xogħol.

Imbagħad għax dehrilhom li fir-risposta li bagħtuli d-diretturi differenti, iffirmata mid-direttur tal-corporate services ta' dak iż-żmien, jien għedt xi ħaġa li ma kenitx f'postha, ġew hawnhekk u qalu li jien gdibt.

Jien naħseb li jigdeb, li jipprova jqarraq b'din il-Kamra, bil-pubbliku u b'min ikun qed jisimgħu, huwa min jibqa' jsemmi naqriet żgħar ta' tape recordings li saru b'mod illegali, u dan minkejja d-diversi talbiet u sfidi li għamilt jien.

Pero` fuq dan wieħed ikollu ċans jitkellem 'il quddiem, u m'iniex se noqgħod intawwal fuqu.

Iżda hawnhekk wieħed jara l-qerq fil-mod kif jiġu recorded, mibgħuta u msemmija dawn il-biċċiet li jkun hemm fuq il- cassettes.

Hawnhekk irrid infakkar lil din il-Kamra li jien sfidajt lill- partit Laburista biex ixandar il-cassettes sħaħ – ta' min igħid li dawn ġew recorded b'mod illegali - li fuqhom hemm il-konversazzjonijiet kollha u minn hawnhekk lill-partit Laburista nagħmillu l-istess appell.

Dan id- diskors għedtu lill-ġurnalista ta' One News Charlon Gouder, għax ilhom xahrejn sħaħ isemmgħu n-naqriet, sentenza 'l hawn u sentenza 'l hemm ta' dawk il-cassettes.

Pero` għall-partit Laburista l-verita` ma tiswa xejn u l- verita` tagħhom lanqas hija tajba biex wieħed joqgħod jitkellem dwarha fil- kantuniera ta' Strada Stretta!

L-aqwa li mingħalina nċappsu lil dak u lill- ieħor!

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa rigward l-allegazzjoni li saret ħmistax-il ġurnata ilu mill-Onor.

Joe Mizzi.

Fil-fatt issa bgħatt dan il- każ quddiem il-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni biex jiġi investigat jekk huwiex veru jew le jekk kienx hemm xi ħadd li ħallas ...

Pero`, anke hawnhekk jien deherli li kelli nuża prudenza sħiħa.

Fil-fatt l- awditur intern ta' l-awtorita` marittima – mhux l-Onor.

Joe Mizzi kif qal l-Onor.

Jose` Herrera l-bieraħ filgħaxija - identifika li kien hemm xi diskrepanzi bejn il-liċenzji u n-numru ta' persuni li marru jagħmlu korsijiet u affarijiet bħal dawn.

Dan ġibed l-attenzjoni taċ-chairman li għadda l-komunikat ta' dik is-sitwazzjoni lill-pulizija, informa wkoll lili li għadda l-każ lill-pulizija, l-investigazzjoni kienet għaddejja, u wara li ħadt parir mill-istess persuni li kienu qegħdin imexxu - mhux uffiċjali diretti imma anke min-naħa tal-pulizija – jien deherli li kont inkun qed nagħmel disservice lill-investigazzjoni kieku kelli nagħmel xi stqarrijiet.

Kieku l-għada jew il-pitgħada li bdew l-investigazzjonijiet jien mort x'imkien u għedt li l-awtorita` marittima qed tagħmel investigazzjoni dwar allegati ħruġ ta' liċenzji tas-sewqan ta' dgħajjes mhux kif suppost, kont niġi akkużat li qed nindaħal fil-mod kif issir l-investigazzjoni jew li b'xi mod qed nipprova naħbi dak li kien qed isir.

Għalhekk deherli li the best way forward kienet li nħalli lill-pulizija jinvestigaw u jaraw huma x'isibu fl-investigazzjonijiet tagħhom.

Fil-fatt l-investigazzjonijiet tagħhom bejn wieħed u ieħor ġew konklużi nhar il-Ġimgħa li għadda, u meta kien hemm ċar x'kien qed jirriżulta mill-investigazzjoni preliminari, l- awtorita` marittima ħadet il-passi, issospendiet żewġ uffiċjali tagħha li allegatament huma involuti f'din is-sitwazzjoni u l-pulizija għadha qed tmexxi l-investigazzjonijiet tagħha.

Ma kellna bżonn l-ebda partit Laburista u ma kellna bżonn l-ebda deputat minn din il-Kamra biex nibdew l- investigazzjonijiet tagħna dwar dak li beda jirriżulta.

Nerġa' nirrepeti, li kien ikolli għalfejn nistħi kieku jien ċempilt lill- pulizija jew liċ-chairman ta' l-awtorita` marittima u għedtilhom biex ma jkomplux l-investigazzjonijiet.

Pero` l-partit Laburista u l-Onor.

Jose` Herrera l-bieraħ filgħaxija ġew hawnhekk b'numru ta' allegazzjonijiet.

U fil-maltastar.com qed jingħad li l-Onor.

Joe Mizzi se jkompli jxandar u jiżvela affarijiet marbutin ma' dan.

Nispera li mhux se nkun hawnhekk biex nisma' lill-Onor.

Mizzi, imma kemm-il darba l-Onor.

Mizzi se jitkellem fuq dawn l-affarijiet kif qed jgħid ir-riklam tal-maltastar.com almenu għandu jkollu d-diċenza li dak li jgħid ikun lest li joħroġ barra u jirrepetih.

Il-privileġġ parlamentari rigward abbużi u allegazzjonijiet għandna nneħħuh minn din il-Kamra.

L-allegazzjonijiet li nista' nagħmel jien fil-konfront ta' xi ħadd m'għandhomx ikunu tali li jkollhom il- protezzjoni ta' din il-Kamra.

B'dan il-mod kulħadd ikun jista' jibqa' jsemmi, jittradixxi u jidħak b'min ikun qed jismagħna biex mingħalih ikun jista' jitkellem b'ċertu mod u manjiera.

Sur President, l-Onor.

Herrera qalilna ħafna affarijiet marbutin ma' liċenzjar.

Qalilna li għandna korruzzjoni istituzzjonalizzata u qal li jispera li ħadd ma jiġi f'pożizzjoni li ma jkunx jista' jaġixxi kontra dan.

Ikun min ikun involut, il-pulizija għandha l-free hand li taġixxi fil- konfront ta' min ikun involut, taħdem skond il-liġijiet ta' pajjiżna u tassigura li jkun hemm il-ġustizzja neċessarja fil-konfront ta' dawk kollha li b'xi mod jew ieħor ikunu qegħdin jonqsu mid-doveri u mir- responsabbilitajiet tagħhom.

Bil-mod kif tkellem l-Onor.

Herrera l-bieraħ kważi kważi ried jgħid li r-regolamenti li daħħalna fl-2001 daħħalniehom biex nippreparaw it-triq għal dak li huwa allegat li ġara.

Biex tagħmel dikjarazzjoni bħal dik ma nafx x'wiċċ irid ikollok!!

Qalilna wkoll li meta tmur f'tieġ, meta tmur il-qorti, meta tmur f'ambaxxata u meta tmur ma nafx fejn, tinduna li kulħadd jibda jitkellem fuq il-korruzzjoni.

Eżattament l- Onor. Herrera kien qal hekk:

"F'dawn l-entijiet ħlief korruzzjoni skjaċċanti li jaf biha kulħadd, li tqażżek, li kulħadd ipaċpaċ fuqha kull fejn tmur m'hemmx.

Tmur tieġ, tmur ambaxxata, tpaċpaċ man-nies, tmur il-qorti, kulħadd ipaċpaċ u jgħid li ħlief korruzzjoni u abbużi skjaċċanti ma ssibx.".

Issa hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jgħid ukoll li fil-qorti jsiru ħafna diskorsi kontra dak u kontra l-ieħor, anke min-nies li jkunu f'din il- Kamra.

Imma apparti minn dan, lill-Onor.

Herrera ngħidlu – hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li qabel ma jien ġejt informat min-naħa taċ-chairman ta' l- awtorita` b'dak li sab l-awditur intern, ma kienx hemm persuni li ġew għandi b'xi forma ta' informazzjoni f'dan ir-rigward - li jekk dan huwa veru, ma jħossx id-dover li ħaġa bħal din jgħidha fil-pubbliku?

Ma jħossx li ħaġa bħal din mhux iżommha fil-komma għal xi darba, bħalma qal li se jagħmel il-bieraħ filgħaxija meta intervjena biex iwaqqaf l-Onor.

Edwin Vassallo, imma jitkellem dwarha fil-pubbliku?!

Imma aħjar ma nkomplix nitkellem iż-żejjed!

Sur President, imbagħad għamel riferenza għas-sajjieda ta' San Pawl il- Baħar għax l-Onor.

Herrera kien jagħmel numru ta' sjuf hemmhekk.

Qalilna li s-sajjieda jħossu l-arja b'subgħajhom u jkunu jafu jekk hux ġej maltemp, minn fejn ġej, jekk hux se jkollok baħar baxx u baħar għoli, imbagħad jorbtu u jivvjaġġaw bl-istint.

Lanqas il-klandestini m'għadhom jivvjaġġaw bl-istint illum għax ikollhom xi GPS jew inkella xi forma oħra ta' komunikazzjoni!

Imbagħad jiġi l-Onor.

Herrera jgħidilna li s-sajjieda jivvjaġġaw bl-istint!

Għadda ż-żmien li nagħmlu l-affarijiet bl-istint, għadda ż-żmien li dak li jkun jagħmel dawn l-affarijiet u jaħseb li jista' jidħaq bih innifsu!

Meta tħabbru r-regolamenti dwar il-ħtieġa li jkun hemm il-liċenzjar, dak iż-żmien għal dawk li għandhom dgħajjes li għandhom kapaċita` ta' iktar minn 100hp, dak kien qed jiġri proprju għal żewġ raġunijiet prinċipali.

L-ewwelnett illum għandna eluf ta' opri tal-baħar li fil-fatt għandhom aktar minn 100hp, u dan huwa ħafna 'l bogħod miż-żmien ta' meta l-Onor.

Jose` Herrera kien jiġi f'San Pawl il-Baħar u s-sajjieda kienu jgħollu subgħajhom biex jaraw jekk hux ġej il-maltemp!

Dak iż-żmien ma kienx hawn aktar minn nofs tużżana dgħajjes ta' dan it-tip, pero` llum għandna eluf!

Dan x'ifisser?

Ifisser li hemm min qed isuq dawn l-istess dgħajjes li m'għandux l-esperjenza ta' sajjied.

Għalhekk dan mhux jitgħallem isuq dgħajsa jrid imma jitgħallem ir-regoli, jara minn fejn tista' tgħaddi u minn fejn ma tistax tgħaddi, jara xi jfissru d-dwal u jara xi jfissru l- bnadar li jkun hemm ħalli jkun jista' jagħmel safe navigation.

Dan kellu bżonn isir biex nassiguraw li l-eluf ta' persuni li għandhom opri tal- baħar aktar minn 100hp ikunu kontinwament informati b'dak li jkun qed jiġri.

Imbagħad għamel eloġju lilu nnifsu għax hu jaf jaqra u jistudja u affarijiet bħal dawn, u allura meta ġie biex japplika għal-liċenzja ma kellux problema biex iġib dik il-liċenzja.

Pero` rrid ngħid li l-parti l- kbira tan-nies li marru għall-eżamijiet ma kellhomx problema biex iġibu l- liċenzja.

Naturalment jista' jkun hemm xi wieħed 'l hawn u 'l hemm li ma setax iġib il-liċenzja, pero` wieħed irid jifhem li dgħajsa ta' dik il- kapaċita` u daqs ma tistax tħalliha f'idejn nies li m'humiex ippreparati.

Imbagħad l-Onor.

Jose` Herrera għamel żewġ riferenzi oħrajn - fil-fatt fl- istess ittra li bgħatt illum lill-kummissjoni permanenti kontra l- korruzzjoni tlabtha biex tinvestiga – li waħda minnhom hija marbuta ma' l- għoti tat-tenders tax-xogħlijiet li saru mill-awtorita` marittima.

Per eżempju, l-Onor.

Herrera qal li meta qal dawn l-affarijiet, għamlulu libell.

Waħda mill-affarijiet ta' prinċipju fil-ħajja leġislattiva li almenu xi darba għallmuni kienet li meta jkun hemm affarijiet li b'xi mod huma sub judice toqgħod daqsxejn attent kif titkellem, aktar u aktar meta tkun involut fihom int. Pero` l-Onor.

Jose` Herrera ġie hawnhekk, tkellem fuq dan il-libell u qed jipprova jagħti l-impressjoni li hu kien xi vittma – mhux jien kont għamiltulu l-libell, biex niftiehmu – ta' min għamillu l- libell!

Pero` issa dan għandu jmur quddiem il-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni, jagħti d-dettalji kollha li jaf, jagħti l- ispjegazzjonijiet kollha li qed jagħmel riferenza għalihom u jwassal il- messaġġ ċar ta' x'inhu dak li suppost qed jallega li fil-fatt m'huwiex kif suppost isir, proprju biex jiġi assigurat li dak li qed jallega jkun investigat b'mod tajjeb u ċar, mhux minni bħala persuna li hija responsabbli politikament minn dan is-settur imma minn organizzazzjoni f'pajjiżna li safejn naf jien għandha r-rikonoxximent taż-żewġ naħat tal- Kamra.

Sur President, mhux l-ewwel darba li saret riferenza dwar dak li huwa allegat li qed jiġri jew li ġara rigward reġistrazzjoni ta' vapuri ta' 'l fuq minn 25 sena.

Jien kelli l-opportunita` li nagħti l-ispjegazzjonijiet neċessarji.

L-Onor.

Herrera jħoss li għandu jibqa' jinsisti u jagħmel ċerti allegazzjonijiet, u mingħajr ma nitkellem iż-żejjed fuq l-istess allegazzjonijiet ngħid li dan se jkollu opportunita` ċara li jmur u jispjega.

Id-direttur responsabbli mill-merchant shipping f'pajjiżna għandu ċerti obbligi u responsabbiltajiet skond il-liġi, u l-liġi li ġiet emendata tagħti ċerti poteri dwar il-possibbilta` ta' reġistrazzjoni ta' vapuri ta' 'l fuq minn 25 sena.

Fil-fatt hemm liġi li tamministra dan is-settur biex possibbilment nattiraw lejn pajjiżna numru ta' vapuri li jistgħu jkunu parti minn flotta li ma tkunx fil-limitu ta' 25 sena.

B'hekk jistgħu jiġu attirati wkoll vapuri oħrajn lejn pajjiżna.

Sur President, irridu niftakru li matul is-snin li għaddew il-bandiera Maltija għaddiet minn sitwazzjoni ta' blacklist.

Dan kien eżattament fl- 1998 meta kien għadu kif spiċċa mill-gvern il-partit Laburista.

Dak iż- żmien jien kont ġejt elett f'dan il-parlament għall-ewwel darba u kont responsabbli mis-settur marittimu.

Nista' ngħid li dak iż-żmien kont sibt sitwazzjoni ta' blacklist fil-qasam ta' reġistrazzjoni tal-vapuri.

Pero` b'ħafna sforzi, b'ħafna diffikultajiet u b'ħafna problemi - meta nitkellem fuq ħafna diffikultajiet, ħafna sforzi u ħafna problemi mhux qed nesaġera, anzi probabbilment qed inkun kawt iż-żejjed - wasalna biex bil-mod il-mod, bl-isforz kollettiv ta' Malta, u għal ħafna żmien ukoll bis-sapport tal- partit Laburista – pero` donnu li dan is-sapport issa beda jintilef, forsi anke għax il-kelliema ta' l-oppożizzjoni dwar il-qasam marittimu inbidlu - wasalna biex il-bandiera Maltija għaddiet minn taħt il-blacklist għal taħt il-whitelist.

Jista' jkun li għal xi wħud dan l-achievement m'huwiex ta' sodisfazzjon u jista' jkun ukoll li għal xi wħud dan il-fatt huwa inkwetanti.

Pero` aħna nibqgħu naħdmu biex nassiguraw li l-bandiera Maltija tkun taħt il-whitelist proprju biex jiġi assigurat li r-reġistrazzjoni taħt il-bandiera Maltija tibqa' tkun meqjusa bħala waħda mill-aħjar bnadar taħt l-Unjoni Ewropea u taħt ir-reġim ta' l-international maritime organisation.

B'hekk, meta nkunu preżenti għal-laqgħat kemm tal-kunsill tal-ministri kif ukoll ta' l-IMO, inkunu f'qagħda li nkunu nistgħu ngħidu li bl-isforzi li għamilna neħħejna minn taħt il-bandiera Maltija ċerti vapuri li kienu qed jikkawżawlna l- problemi u li ma kenux denn li jibqgħu taħt il-bandiera Maltija.

B'hekk issa qegħdin fil-whitelist.

Naturalment b'dan l-isforz wasalna biex inkunu fil-qagħda li bis-serjeta` nbiddlu d-dehra kollha u l-mod kollu ta' kif iħares lejna s-settur marittimu internazzjonali.

Nista' ngħid li s-sidien tal-vapuri Maltin, li huma ftit, pero` barranin li huma ħafna, għarfu l-isforzi li għamlet Malta, u wara li konna naqqasna miljuni ta' tunnellati li kienu reġistrati taħt il- bandiera Maltija, illum erġajna żidna b'mod sostanzjali t-tunnellaġġ tagħna.

U nista' ngħid ukoll li hemm indikazzjonijiet pożittivi ħafna - almenu s'issa hekk jidhru l-affarijiet - li fi ftit żmien nistgħu wkoll nagħmlu żblokk qawwi f'dak li huwa settur ta' reġistrazzjoni ta' vapuri li sal-lum ftit li xejn kellna suċċess fih.

Hawnhekk qed nitkellem dwar żblokk possibbli f'dak li għandu x'jaqsam ma' reġistrazzjoni ta' cruiseliners taħt il-bandiera Maltija.

Sal-lum għandna ftit jew xejn vapuri reġistrati li huma cruiseliners taħt il-bandiera Maltija.

Pero` hemm indikazzjonijiet li bix-xogħol li qegħdin nagħmlu nistgħu naslu biex fil-fatt inkunu f'qagħda li dak li huwa taħt il-bandiera Maltija nkunu nistgħu nagħmluh.

L-Onor.

Herrera għamel riferenza għall-iskip u pprova, bħal ħafna oħrajn, jirkeb fuq il-karru ta' attakki personali li qed isiru bħalissa li fihom qed jgħidu li mhux sewwa li l-ministru ma jkunx jaf ċerti affarijiet.

Jien naf li l-Onor.

Herrera ma kienx ministru, pero' nistieden lil kulmin kien ministru fid-dinja kollha u jgħidli jekk jistax ikun jaf jekk xi uffuċjal, x'imkien taħt il-kappa tiegħu, ikunx qed jagħmel xi ħaġa li ma tkunx preċiżament skond ir-regoli.

U jekk jirritorna fuq il-cassettes li għamilt riferenza għalihom, wieħed malajr jinduna kemm huwa faċli li titkellem, pero` mbagħad huwa diffiċli li tipprova.

F'dak il-każ partikolari, għax inqata' f'ċertu direzzjoni, kien hemm nies li marru l-qorti u sal-lum, sentejn u iktar wara li marru l-qorti, għadu lanqas irnexxielhom imsieken jiġbru mhux ix-xhieda ta' min qed issir l-azzjoni kontra tiegħu, imma xhieda tagħhom infushom.

Qed ngħid dan għax jien niddubita jekk il- partijiet konċernati humiex b'xi mod qegħdin jippruvaw iħaffu jew inkella jtawlu jew inkella jġebbdu l-proċess.

Issa dan huwa proċess li naturalment xi darba jrid jinqata', u kif ngħidu bil-Malti, xi darba ż-żejt verament irid jitla' f'wiċċ l-ilma.

Naturalment dak iż-żejt kultant idum biex jitla', imma m'għandix dubju li fil-fatt xi darba dak iż-żejt se jitla' f'wiċċ l-ilma.

L-Onor.

Herrera qalilna li forsi jkun aħjar jekk immorru Casa Leone.

Jiena ma naħsibx li ried jgħid Casa Leone fejn hemm il-ministeru, imma kien qed jgħid li fil-fatt ikun aħjar jekk inwarrbu minn din in-naħa u mmorru nistrieħu f'xi dar ta' l-anzjani.

Jien, kemm-il darba nasal u jekk il- Bambin iżommni ħaj u jkolli bżonn dar ta' l-anzjani, nippreferi li mmur fid- dar ta' l-anzjani tal-Mellieħa li dan il-gvern, għalkemm veru wara numru ta' snin, iddeċieda li jkompli jibni.

Dan kontra dak li kien iddeċieda l- Labour Party bejn l-1996 u 1998 li ma ssirx id-dar ta' l-anzjani tal- Mellieħa.

Jien nippreferi li mmur hemmhekk għax in-nies li joqogħdu l- Mellieħa u n-nies li joqogħdu San Pawl il-Baħar il-parti l-kbira tagħhom nafhom, u naf ukoll xi jsarrfu.

Allura nippreferi li mmur f'postijiet bħal dawn għax naf li huma irġiel iktar minn ħafna minna li qegħdin f'din il- Kamra.

Dan biex ma nsemmix dak li qal l-istess l-Onor.

Jose' Herrera xi ħmistax-il ġurnata ilu, kumbinazzjoni quddiem il-post li qed tinbena d-dar ta' l-anzjani fil-Mellieħa, u ċioe' fl-iskola primarja governattiva tal- Mellieħa.

Naturalment nistgħu nibqgħu sejrin hekk dwar dawn il-punti, pero` ma naħsibx li huwa f'postu f'dan l-istadju.

Hawn kellna allegazzjonijiet ċari li saru mill-Onor.

Herrera li f'Malta wieħed jista' jirreġistra vapur li mhux suppost tirreġistrah jekk imur għand ċerti aġenti.

Hu qal li dawn l-aġenti jirranġawlek a pagamento.

Forsi xi darba l-Onor.

Herrera f'din il-Kamra, barra minn din il-Kamra jew quddiem il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni jiġi jgħidilna li ra l- pagamento jsir, jgħidilna wkoll lil min sar dan il-pagamento u min għamel dan il-pagamento.

B'dan il-mod inkunu nistgħu bis-serjeta`, bħalma għamilna fil-każ ta' l-investigazzjoni dwar il-liċenzji, niġru wara xi ħadd u naraw u nassiguraw li ma jkunx hemm persuni li b'xi mod qegħdin jagħmlu dak li fil-fatt mhux suppost qegħdin jagħmlu.

Nista' nibqa' sejjer waħda wara l- oħra dwar dawn l-allegazzjonijiet li għamel l-Onor.

Herrera.

Jiena nispera u nippretendi li kull min jiġi f'din il-Kamra bil-pożizzjoni diversa tiegħu, jiġi f'din il-Kamra biex jesprimi l-opinjoni tiegħu u mhux biex jużaha bħala skip.

Dak li jkun irid jassigura li f'dak l-iskip ma jwaddab l-ebda tip ta' imbarrazz u l-ebda tip ta' ħmieġ għax kull wieħed minna l-65 membru ta' din il-Kamra għandna dover, għandna responsabbilta` mhux lejna nfusna, imma lejn dan il-poplu li bagħatna biex nirrapreżentawh f'dan il-parlament.

U meta bagħatna nirrappreżentawh f'dan il-parlament, bagħatna hawnhekk biex naħdmu għall-interessi tiegħu.

Bagħatna hawnhekk biex naħdmu għal dawk li huma l-ħteġijiet veri ta' pajjiżna.

Ma bagħatniex hawnhekk biex nippruvaw ngħajru lil xulxin jew biex nippruvaw niġu mħammġu lil xulxin imma biex b'dinjita` u serjeta` naħdmu għall-interess ta' pajjiżna.

Dawk minna li qegħdin jippruvaw jużaw il-parlament għal affarijiet oħrajn li m'humiex konnessi mad-dover tagħhom f'din il-Kamra nappellalhom, nistedinhom u nisfidahom jirrinunzjaw il-privileġġ parlamentari u joħorġu barra.

Jekk hawn ġew ikunu se jgħidu affarijiet li m'humiex kapaċi jirrepetuhom barra mingħajr il-privileġġ parlamentari, allura aħjar jagħlqu ħalqhom u ma jitkellmux!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, illum qed nitkellmu fuq xi kwistjoni finanzjarja u rrid nfisser li kull ħaġa li tnaqqas mill-finanzi fil-pajjiż m'hijiex suppost issir u hija illegali.

F'dan il-parlament, apparti li nilleġislaw, aħna għandna l-obbligu li dak li hu ta' Ċesri nagħtuh lil Ċesri, u l-kumplament m'hemmx għalfejn ngħid l-istorja!

Issa f'parlamenti ta' pajjiżi demokratiċi hemm regolamenti li qegħdin hemmhekk biex jagħtu faċilita` lill-membri parlamentari, li l-maġġoranza assoluta tagħhom huma nies responsabbli u magħżula mill-poplu biex jirrapreżentawhom, li jagħmlu safeguard lil min għandu raġun, lid-demokrazija, u lil dawk li m'għandhomx vuċi.

U għaliex qed ngħid hekk?

Għax kif kulħadd jaf, il-bniedem minnu nnifsu huwa egoist u kull min jgħix f'dinja jaf li jsiru abbużi min-nies ixxellerati.

Ħafna drabi dawn in-nies ikunu kriminali jiġru fit-triq u joħorġu scot free.

Mill-banda l-oħra mbagħad għandek nies onesti, nies li m'humiex kapaċi jigdbu jew nies li l-verita` ma jkunux jafu jfissruha.

Dawn jispiċċaw ikunu l-vittma!

F'pajjiżi demokratiċi bħal tagħna, nafu li ssir inġustizzja kbira ma' ċerti nies li fir-realta` ma jkollhomx tort u ma jkollhomx ħtija, imma jispiċċaw il-ħatja huma, u dan il-parlament, li huwa l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, anke lil dawn irid jipproteġi.

Huwa għalhekk li fost ir-regolamenti hemm il- privileġġ parlamentari.

Il-membri b'dan il-mod ikunu jistgħu jġibu għall- attenzjoni ta' min ikun jiggverna affarijiet li ma jkunux qed isiru skond ir-regoli.

Dan għax jekk inti tmur tgħid ċerti affarijiet barra, minkejja li jkollok kull raġun u minkejja li inti tkun qed tgħid il-verita`, imma jista' jkun li legalment ma tistax tipprova dak li tkun qed tgħid, allura tinsab ħati ta' xi malafama.

Fir-realta` dan ma jfissirx li inti qed tigdeb u ma jfissirx li inti m'intix tgħid il-verita`.

Huwa għalhekk li f'parlamenti demokratiċi hemm din il-fakulta`.

Wara kollox din hija fakulta` li ssaħħaħ id-demokrazija u tipproteġi lill-poplu, għax hija fakulta` li tippermetti li joħorġu affarijiet ħżiena li tagħhom ma jistgħux jinġiebu l-provi.

Aħna nafu kemm spiċċaw nies vittmi politikament għax tkellmu u qalu l- verita`, anke jkunu ta' l-istess partit.

Hawnhekk aħna qegħdin f'dinja, u għalhekk huwa importanti dan il-privileġġ!

U ma fiha xejn ħażin li wieħed juża dan il-privileġġ jekk id-diskors tiegħu jkun meqjus, jkun qed jgħidu b'responsabbilta` u jkun konvint li qed jgħid il-verita`.

Kieku m'hawnx din il-faċilita` f'dan il-parlament, kieku l-kriminali jkollhom riħ iktar u jagħmlu li jridu għax ikun aktar faċli għalihom li jingannaw lil xi ħadd u jibqgħu jirrenjaw.

Fil-Parlament, għax hawn dan il-privileġġ, wieħed jista' jgħid il-verita` u jiġbed l-attenzjoni dwar, per eżempju, każi ta' l-użura.

Biex tgħid dawn l-affarijiet barra jrid ikollok il-provi, u kulħadd jaf kemm hawn użura f'pajjiżna.

Kulħadd jaf kemm hawn barunijiet tad-droga, imma biex tipprova l-affarijiet li tkun tafhom huwa diffiċili, u allura għalhekk jeżisti dan il-privileġġ.

Mr Speaker, huwa fl-interess tad-demokrazija u tal-ġustizzja li jien bħala bniedem elett f'dan il-parlament li ħadt ġurament ta' fedelta` nuża dan il- privileġġ.

Per eżempju, jiena darba kont ġejt f'dan il-parlament u semmejt li fl-awtorita` ta' l-ippjanar hemm abbużi.

Kont għedt li persuna kellha pjanti falsifikati u ministru tal-lum li dak iż-żmien kien segretarju parlamentari kien allega li dak li kont qed ngħid jiena ma kenitx il- verita`.

Dan beda jgiddibni u beda jgħid ħafna affarijiet, imbagħad meta kien hemm kawża privata l-qorti rriżulta li dan kien kollu veru.

Issa kien dan l-istess ministru li kien qal li hu ggwida lil din il-persuna u qal lil din il-persuna kif għandha tagħmel!

Dak iż-żmien lili kienu qaluli biex dawn l-affarijiet ngħidhom barra!

Dakinhar ukoll kont għedt li persuna ta' integrita` involuta fil-MEPA kienu għamlulha frame-up.

Qaluli le, anzi dik il-persuna għamlet frame-up hi u mhux għamluh lilha!

Bil-qorti rriżulta wkoll li lil dik il-persuna kienu għamlulha frame-up, jiġifieri dak li għedt jien kien kollu korrett.

Anke fil-kwestjoni tal-liċenzji tal-karozzi kont għedt li hemm abbużi.

Dakinhar ukoll kont għedt affarijiet li rriżultaw veri.

F'dan il-parlament jien kont għedt ukoll li apparti l-iskandlu kbir tal-liċenzji tal-karozzi, hemm awtorita` oħra li għandha skandlu simili, imma fuq skala ikbar.

Il-ministru jaf li kont qed nirreferi għall-maritime authority imma ma nvestigax.

Anke l-"Malta Star" li kkritika llum, ukoll darba kienet għamlet riferenza għal dan l-iskandlu, imma ma nvestigawx.

Ma qalx lill-kummissjoni ta' kontra l- korruzzjoni biex tinvestiga dakinhar!

Mela issa ħalli ngħid jien x'ġara.

Mela waqt l-estimi ta' l-awtorita` marittima fit-23 ta' April jien kont ġbidt l-attenzjoni għall-ħneżrijiet u abbużi kbar li qed isiru minn din l- awtorita`.

Kont semmejt, per eżempju, il-proġett taċ-Ċirkewwa kif f'daqqa waħda minn Lm14-il miljun spiċċa diġa` tela' għal Lm19-il miljun.

Dakinhar kont għedt li hemmhekk hemm min qed ibill subgħajh.

Semmejt ukoll, u urejt bil-provi, in-nuqqasijiet kbar li hemm fil-yacht marina ta' l-Imsida.

Għedt li m'hemm l-ebda sigurta` u n-nies jidħlu kif iridu jieħdu l-ilma u jitilqgħu.

Qed jiġru affarijiet li ma jitwemmnux!

Kont semmejt ukoll abbużi dwar il-berthing.

Minkejja li kien hemm 600 jistennew biex jieħdu berth temporanja kien hemm min fi ħdan l-awtorita` ta' l-MMA stess qabeż u ħa berth permanenti.

Tajjeb ngħid ukoll, u jafu, li jingħataw berths bi ħlas, u jafu wkoll li bi ħlas jingħataw lil persuni oħra meta ma jkunx imisshom huma.

Semmejt ukoll u wrejt id-dokumenti dwar nuqqasijiet kbar li għandhom dwar bastimenti.

Jidher biċ-ċar li qed jiġu baħħara f'pajjiżna li m'għandhomx kwalifiki u esperjenza kif suppost, u qed nimpjegawhom a skapitu ta' baħħara Maltin oħra.

Lill-ministru għedtlu li dawn se jwasslu biex ikollna xi diżastru f'pajjiżna.

Tkellimnt ukoll dwar ir-reġistrazzjoni ta' bastimenti 'l fuq minn 25 sena u rriferejt għal mistoqsija parlamentari fejn kont staqsejt:

"Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed jiġu reġistrati vapuri jew tankers li għandhom 'il fuq minn 25 sena?".

Din staqsejtha għalx filwaqt li l-Ministru Galea u l-gvern nazzjonalista ftaħru li qed idaħħlu s-serjeta` u mhux qed jaċċettaw li jiġu reġistrati bastimenti ta' 'l fuq minn 25 sena, fir-realta` jien sirt naf li kien hemm kumpanniji li kellhom bastimenti ta' 'l fuq minn 25 sena, ippruvaw jirreġistrawhom ma' l-MMA u ma rreġistrawhomlhomx, imbagħad marru għand aġenzija partikolari, u din irreġistrathomlhom!

Minflok min hu responsabbli kien onest u investiga, fir-risposta l-ministru taf x'irrisponda?

"Jien informat li hija l-prattika ta' l-awtorita` marittima ta' Malta li qed tirreġistra vapuri ta' mhux iktar minn 25 sena."

Mela qed jgħid li fil-prattika ma rreġistrawhomx dawk 'il fuq minn 25 sena.

"Madanakollu jeżistu ċirkostanzi fejn sidien li għandhom diversi bastimenti oħra li diġa` jtajru jew se jtajru bandiera Maltija kien ikollhom ifittxu bandiera oħra sabiex jirreġistraw basitimenti tagħhom ta' l-eta` ta' 25 sena jew iktar.

Għaldaqstant f'każijiet bħal dawn l- awtorita` tikkonsidra l-possibbilta` li tirreġistra vapuri ta' l-eta` ta' 25 sena jew aktar.".

Tajba din!

Mela niftaħru li l-bastimenti 'l fuq minn 25 sena ma nirreġistrawhomx, ngħidu li hija r-regola li ma nirreġistrawhomx, imbagħad għax xi ħadd kellu bastimenti u jrid jirreġistra ta' l' fuq minn 25 sena, biex ma jmurx jirreġistrahom ma' bandiera oħra, aċċettawhomlu!

Mela minn banda ngħidu li huwa perikoluż, u mill-oħra ngħidu mhux perikoluż għax nirreġistrawhom!

Tista' tifhimha din?!

Mhux xi ħaġa tinten hemm fin-nofs!

Dawn kif marru għand aġenti li ma rreġistrawhomx u għand aġenti partikolari oħra rreġistrawhom?

Jien semmejt diversi każi oħra fl-awtorita` marittima fejn għedt li hemm intiena kbira, ħmieġ u abbużi serji.

Dan kien fit-23 ta' April.

Meta rrisponda l-Ministru Censu Galea fit-23 ta' April għal dak li għedt jien, l- Onor. Censu Galea qal hekk, u se nikkwota:

"Kien hemm allegazzjonijiet oħra u informazzjoni dwar dawn l- allegazzjonijiet li għadni qed niġborha b'mod partikolari fuq min jirreġistra vapuri ta' iktar minn 25 sena.

Meta jkolli l-informazzjoni kollha nkun nista' fil-fatt niġi f'dan il-parlament u nagħti l- kummenti dwarhom, għax faċli tiġi hawn u tispara.".

Sur President, jien ma nistax nifhem għax dan l-isparar fil-vojt!"

Imbagħad ikompli hekk:

"Sur President, jekk dan il-parlament m'aħniex kapaċi nkunu rġiel magħna nfusna, hu aktar diffiċli li nkunu hekk barra minnu.".

Mela, qed jindika b'mod ċar li se jinvestiga dawk l-abbużi li semmejt jien, pero` fl-istess ħin qed jipprova jimplika li dak li qed ngħid jien m'huwiex minnu għax qed jgħid li jien qed nuża l-parlament!

Sur President, il- Ministru Galea kompla jgħid li jiena sfortunatament ibbażajt id-diskors tiegħi bl-istess mod kif ħafna minna l-Maltin iħarsu jew jipprovaw iħarsu b'mod politiku, partiġġjan u żbaljat lejn l-affarijiet.

Imbagħad kompla hekk:

"Fil-fatt fid-diskors tiegħu irrepeta għal ma nafx kemm-il darba kif hemm ċerti nies li qegħdin igawdu fl-awtorita` marittima.

Qalilna li hemm uffiċjali fl-awtorita` marittima li huma qrib ta' l-awtorita` marittima li sejrin igawdu."

Imbagħad qal li r-responsabbilta` politika ta' kull wieħed u waħda minna hawn ġew hija li jekk xi ħadd jaf lil xi persuna fl-awtorita` marittima qrib il-ministru, jaqbad u jagħti informazzjoni li għandu.

Mr Speaker, jien fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, għax inkun marbut bis-sigriet li ma nikxifx minn fejn jien ingħatajt l-informazzjoni u kollox, ġejt hawn b'responsabbilta`, u hekk għamilt!

Hekk għamilt!

Imma x'ġara?

L-għada, fl- awtorita` marittima qam rebus fuq dak li għedt jien!

Kulħadd jiġri minn uffiċċju għal ieħor, kulħadd jaħbat ma' l-ieħor, kulħadd jinkwieta u ma jafx x'se jagħmel!

Intalab biex l-awditur jara l-affarijiet ħalli jaraw x'se jirrisponduni, u bdew jibżgħu.

Dan kien, nerġa' ngħid, fl-24 ta' April, l-għada li tkellimt fl-estimi ta' l-awtorita` marittima.

X'ġara?

Fil-25 ta' April jiena rġajt tkellimt f'aġġornament u għedt li hemm brimba fil-maritime authority u jidher li l-brimba qiegħda fin-naħa ta' fuq u tibqa' nieżla 'l isfel.

Għaliex qed ngħid hekk?

Il-Ministru ma ġiex jagħtini l-informazzjoni fuq dak li għedt jien, u dan għax jidher biċ-ċar li kien hemm nies involuti li huma ħbieb tal-ministru Galea stess.

Dak li huwa responsabbli, għax kien qed ixomm il-ħmieġ, ried itajru mill-uffiċċju kemm-il darba lil dan il-ħabib ta' Ċensu Galea, pero` kien l-istess ministru li personalment mar kontra din id-deċiżjoni u ta ordni biex jitħalla fl-uffiċċju hemmhekk kontra r-rieda tas-superjuri tiegħu.

Dak ma qalux l-Onor.

Ċensu Galea!

X'ġara?

Fil-30 ta' April l-Onor.

Ċensu Galea tkellem fl-aġġornament u qal hekk:

"Il-ġimgħa li għaddiet kellna dibattitu dwar l-awtorita` marittima u f'dak id-dibattitu l-Onor.

Joe Mizzi ġie hawnhekk u għamel sensiela ta' allegazzjonijiet li l-parti l-kbira tagħhom weġibthom fl-għeluq ta' l-istess dibattitu.

L-Onor.

Mizzi ħassu li ma ngħatax sodisfazzjon u għalhekk nhar il-Erbgħa li għadda għamel verżjoni fil-qosor tad- diskors li kien għamel dwar l-awtorita` marittima fid-dibatitu."

Kif għedt, fl-aġġornament tal-25 ta' April erġajt instigajt għax kont naf li qegħdin jaħtfu lil xulxin fil-kurituri, jinkwetaw li ta' taħthom ma jgħidilhom xejn, l-awdituri bdew jindunaw li dak li għedt jien, u agħar milli għedt jien, kien jeżisti!

Għalhekk erġajt tkellimt fl-aġġornament.

Imbagħad, biex jipprova jisfidani u biex jipprova jwaqqafni reġa' bħas- soltu stedinni, u se nikkwota:

"...ikollu l-kuraġġ mhux jiġi jinħeba hawn ġew bil-privileġġ tal- parlament, imma joħorġu barra ħalli nkun nista' nieħu passi fil- konfront tiegħu bħalma ħadt fil-konfront tal-kap tiegħu u bħalma se nkompli nieħu fil-konfornt tal-persuni oħrajn irresponsabbli f'dan il- pajjiż."

Il-ministru kkwota wkoll dak li għedt jien li l-brimba diffiċli biex taqbadha, iktar u iktar meta tiskopri li min suppost jaqbad il-brimba jkun parti mill-għanqbuta wkoll, u qal li din ħassha bi kbira u ħadha b'offiża.

Jiena din għedtha, pero` jidher ċar li issa mhux min hu fuq huwa parti mill- għanqbuta tal-brimba, imma hu l-brimba u hu l-għanqbuta!

Għaliex qed ngħid hekk?

Infakkar li fit-28 ta' Mejju, waqt is-supplementary questions, kont qajjimt kwestjoni dwar tenders jew direct allocations mid-diversi ministeri.

Jiena staqsejt jekk ingħatatx direct allocation dwar CCTV cameras fil-yacht marinas.

Hu beda jgħid li ma jafx, u għax bqajt nippersisti, taf x'qalli?

Qal hekk:

"L-Onor.

Joe Mizzi huwa magħruf bħala l-bniedem li jipperpetwa l- gideb."

Jiena ngħidlu li jiena magħruf li meta nkun naf il-verita` u nkun konvint ma nibża' minn ħadd li niġi nagħmel id-dover tiegħi bħala membru parlamentari!

U l-ministru mhux se jbeżżagħni jekk jgħidli giddieb.

U jista' jgħidli biex immur barra!

Jien membru parlamentari, jien qed nagħmel xogħli, u f'dan il-parlament se nibqa' nagħmel xogħli.

Jiena se nibqa' nikxef il-korruzzjoni u l-ħmieġ sakemm inkun għadni membru f'din il-Kamra.

Anzi, issa se nkompli nuri l-affarijiet.

Jiena kont naf li l-awdituri qed jiċċekkjaw, u l-iskop kien ċar.

L-iskop kien li ma jinstab xejn, jiġi f'din il-Kamra u joqgħod jgħid li jiena giddieb u li immalfamajt.

Minn dan kollu jien kont ċert, għax rajt anke ċertifikat falz, bil-firma photocopied.

Naf x'jien ngħid, pero` bħala membru parlamentari ma stajtx inpoġġih fuq il-mejda tal-Kamra għax ma stajtx nikxef l-identita` tal- persuna li pprovdihuli.

Jiena kont marbut li ma nitkellimx.

Pero` rajt il- provi!

Sur President, sirt naf ukoll li fl-uffiċċju tal-liċenzji ta' l-opri żgħar fl-Imsida spiċċaw iqattgħu l-files għal ġimgħa sħiħa.

L-ewwel opportunita` li kelli ġejt f'din il-Kamra, u taf min qatta' l-files?

Dak li hu in charge minn dak il-kbir ta' dak l-uffiċċju u persuna oħra mara!

Dawn iż-żewġ persuni ilhom jabbużaw minn dak l-uffiċċju, ilhom jidħlu fis-sakra u jagħmlu li jridu, imma għax hu ħabib intimu ta' Ċensu Galea, ħadd ma jagħmlilhom xejn!

Lanqas is-superjuri tiegħu, li jridu jtajruh minn hemm, ma kellhom is-saħħa li jneħħuh!

Ċensu Galea żammu hemmhekk.

Dawn huma l- affarijiet, apparti l-affarijiet l-oħra li kienu qed isiru b'abbuż!

Sur President, jiena x'għamilt?

Ġejt fil-ħin tal-mistoqsijiet u fis- supplementary questions, li huwa mument importanti għad-demokrazija għax tiskrutinja lill-gvern, urejt biċ-ċar dan l-ingann.

Min informahom lil dak u lill-oħra biex iqattgħu l-files ġimgħa sħiħa qabel?

Dawn kien hemm il- cleaner magħhom tiġbor il-files imqatta' f'boroż suwed.

Il-cleaner m'għandhiex ħtija, kienet qiegħda hemmhekk, tagħmel xogħolha.

Dawn il-boroż imbagħad irmewhom fl-iskip!

Jiena staqsejt dwar min taha din l-ordni.

Din il-mistoqsija għamiltha apposta ħalli l-affarijiet joħorġu fil-beraħ biex ma jsirux abbużi iktar.

Staqsejt ukoll kif jista' jispjega li l-ammont ta' ċertifikati huwa ikbar mill-ammont ta' dawk li qagħdu għall-eżamijiet.

Tlabtu jispjega mhux lili, imma lill-poplu, pero` dakinhar qam rebus u ma rrispondiex!

Sur President, jiena dawn id-domandi għamilthom apposta f'ġieħ id- demokrazija.

Dan kien fl-4 ta' Ġunju.

Fil-11 ta' Ġunju, fil-ħin tal- mistoqsijiet supplimentari ,reġa' sfidani biex immur fil-pubbliku ħalli jieħu passi kontra tiegħi.

Għaliex qalli hekk?

Jiena għamiltlu mistoqsija jekk dawn humiex qed jieħdu l-flus għalxejn.

Din il-mistoqsija kellha x'taqsam mal-mistoqsija oriġinali għax kellha x'taqsam mal-bord ta' l-MMA.

Staqsejtu wkoll jekk jekk humiex qed jieħdu l-flus ta' xejn, u jekk jafx li hemm xniegħa li qed jieħdu Lm170 biex jieħdu ċertifikat!

Fuq l-ewwel waħda qalli li qed jieħdu kif suppost, u fuq l-oħra qalli li ma jaf xejn fuqha.

Dan qed jgħid li assolutament ma jaf b'xejn!

Fil-weekend li għadda f'gazzetta lokali ntqal li fl-24 ta' Mejju ċ-chairman informa lill-ministru u lill-prim ministru dwar x'kien għaddej, dwar ir- rapport li sar lill-pulizija.

Imbagħad fl-4 ta' Ġunju jew fil-11 ta' Ġunju, b'risposta għal mistoqsija supplimentari li għamiltlu, il-Ministru Ċensu Galea qalli li ma kien jaf b'xejn u qalli biex nagħmillu mistoqsija bil-miktub.

Mr Speaker, mhux talli jien ma nabbużax mill-parlament, talli għandi l-provi li l-Ministru Ċensu Galea abbuża u qed jimmiżlijdja lill- Kamra bl-aġir tiegħu!

Għaldaqstant issa qed inkunu nafu min hi l-għanqbuta u min hi l-brimba!

Xi ħadd qiegħed taħt kontroll ta' xi ħadd, Mr Speaker!

Tant hu hekk illi f'din il-gazzetta ntqal ukoll illi l-internal audit kienu diġa` nformaw uffiċjalment lill-pulizija xi tliet ġimgħat qabel għax raw li l-affarijiet kienu sejrin ħażin.

U meta l-uffiċjali ta' l-audit office marru fl-uffiċċju u ssiġillaw il-lockers kienu għadhom ma daħlux il- pulizija, imma qabel ma ġew issiġillati l-lockers, xebgħu jitqattgħu files!

Infakkar lill-Ministru Galea li meta jien issottomettejt il-mistoqsija f'dan il-parlament u ġejt imwaqqaf, hu qal li ma jaf xejn.

Dakinhar stess, il-persuna li hija l-aktar responsabbli, marret fl-uffiċċju tiegħu qabel ma bdiet is-seduta tal-parlament!

L-għada, din l-istess persuna, li hija ħabiba tal-ministru, reġgħet marret fl-uffiċċju tiegħu.

Dawn l-affarijiet ma jgħidhomx il-Ministru Galea!

Jgħid li ma jaf xejn!

Kulħadd jaf x'saħħa kellha din il-persuna mal-ministru!

Ta' fuqu ried itajru minn hemm għax kien ilu jxommhom l-affarijiet, imma kull meta pprova jneħħih, il-kelma tiegħu taqa'.

Din l-uffiċjal jmur il-ministeru u jerġa' jsib ruħu hemmhekk mingħajr ma ħadd seta' jagħmillu xejn!

Allura xi ħadd jista' jgħid li l- Ministru Galea m'għandux responsabbilta` fiha din?!

Il-flus li qed jintilfu mhux tal-poplu Malti u Għawdxi kollu?!

Imma l-agħar ħaġa mhux dik, Sur President!

L-agħar ħaġa hi li bl-attitudni tal-gvern u bil-mod kif qed jiġu difiżi dawn l-abbużi, spiċċajna biex qisu kollox xejn m'hu xejn, il-korruzzjoni qisha m'hijiex korruzzjoni, u dan il- pajjiż spiċċa totalment!

X'sibna taħt dan il-gvern?

Il-pulizija ġew bribed, il-qrati ġew bribed, l-ADT ġiet bribed u l-MMA ġiet bribed!

U dwar il-MEPA anke l-Isqof qal li l-flus jimxu minn id għal oħra!

Imbagħad għax jiena nipprova niskrutinja sabiex ma jsirux dawn il-ħneżrijiet, jiġi l-prim ministru fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u juża l-istanding orders biex iwaqqafni milli nsaħħaħ id-demokrazija!

U niftakar li meta l-prim ministru kien speaker kien jagħmel minn kollox biex isaħħaħha d-demokrazija.

L- istanding orders jgħidulek li tista' tirregola lilek innifsek, u aħna hekk konna qegħdin nagħmlu.

Daħlet prassi li nirregolaw lilna nfusna billi nagħmlu s-supplementary questions.

Dejjem kienu jsiru s-supplementary questions, u għalkemm ma kenux ikunu relatati mal-mistoqsijiet oriġinali, dejjem kienu jġu aċċettati.

Tajjeb li meta kienet issir xi mistoqsija bażwija ma kenitx tiġi aċċettata jew meta l-informazzjoni tkun għadha ma nġabritx, il-ministru kien iħabbar li se jagħtiha aktar tard.

Imma mbagħad ma tistax taċċetta dawn it-tip ta' risposti meta tkun taf li hemm il-ħmieġ.

Mela fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, il-post li minnu tiddependi d-demokrazija, il-post li suppost jagħti eżempju ħalli ssir ġustizzja ma' kulħadd, spiċċa biex issa qiegħed jiddefendi – bi skop jew mhux bi skop - lil min hu korrott u lil min qed jabbuża!

U dawk li għandhom raġun u li għandhom kuxjenza qed jiġu minsijin!

Dan ma jistax ikun, Mr Speaker, u għalhekk il-poplu qed iħossu diżilluż!

Ara fiex wasalna!

Għandek il-qorti li suppost qiegħda hemmhekk biex iżżomm il-ġustizzja u ġiet bribed!

Għandek il-pulizija li suppost qiegħda hemmhekk biex iżżomm l-ordni u ġiet bribed!

Issa l- parlament ukoll se jiġi bribed?!

Nispera li le!

U meta ngħid il-kelma "bribed" mhux qed nirriferi f'sens ta' flus.

Imbagħad, wara kollox, ma nistax ngħid, għad m'għandi l-ebda garanzija!

Imma mid-drittijiet li jissalvagwardaw id-demokrazija, mid- drittijiet li jekk wieħed jaf li hemm il-ħmieġ imma ma jistax iġib il-provi b'mod legali - jew għax trid tissalvagwardja lil xi persuna għax ġiet għandek bħala membru parlamentari jew għal xi raġuni oħra, ta' saħħa jew ta' safety - allura hekk le, ma naċċettawhomx dawn l-affarijiet!

Jekk inti qed tuża l-poter tal-parlament b'mod sew biex toħroġ l-verita` u biex ma jsirux l-abbużi, hemmhekk kollox sew.

Imma mhux imbagħad nibqgħu niddefenduhom, avolja qegħdin isiru l-abbużi!

Il-Ministru jaf x'qed ngħid, għax hemm mijiet ta' persuni li ħadu bejn Lm170 u Lm200.

(Interruzzjonijiet) Din m'hijiex partiġġjana!

U se jkun hemm ...

MR SPEAKER: Ippermettili Onor. Mizzi.

L-Onor.

Edwin Vassallo, on a point of order.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, li kieku m'hawn ħadd fuq din in-naħa tal- Kamra, ngħid li m'hawn ħadd.

Erġajt inqbadt hawnhekk bħalma nqbadt il- bieraħ, u demmi qiegħed ibaqbaq bħalma jbaqbaq ta' ħaddieħor.

Ma jistax ikun ...

ONOR.

JOE MIZZI: Din point of order?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Iva.

F'isem id-demokrazija u mingħajr ma noqogħdu ninħbew wara l-privileġġ parlamentari, jekk dak li qed tgħid hawn ġew għandek il-provi tiegħu, għidu hemm barra.

Imma ma jistax ikun Onor. Mizzi ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: M'għandix bżonn lezzjonijiet mingħandek!

Dan m'huwiex point of order, u din diġa` spjegajtha jien.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Jekk inti temmen fid-demokrazija, ħallini ngħid tiegħi.

MR SPEAKER: Indirizza lis-Sedja jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

JOE MIZZI: Tiegħek qed tgħid, ma telliftekx!

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Jekk għandek provi għidhom barra.

Imma ma jistax ikun li f'isem id-demokrazija parlamentari jagħmel bħalma għamel l-Onor.

Jose' Herrera il-bieraħ, jiġi hawnhekk u jitfa' l-allegazzjonijiet.

(Interruzzjonijiet) Aħna tad-demm u l-laħam!

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, dan m'hu point of order xejn!

(Interruzzjonijiet) Anke s-Sedja ...

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

MR SPEAKER: Grazzi Onor. Vassallo.

L-Onor.

Mizzi jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, kulħadd jaf bil-każ ta' Terinu tal-partit Nazzjonalista u dwar il-ġuramenti foloz!

Jien qatt ma ħadt ġurament falz u qatt m'hu se nieħu ,għax m'iniex Nazzjonalist!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom inżommu l-ordni għax inkella se jkolli nissospendi s-seduta.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Mhux se jgħallimni l-istanding orders dak!

Jiena nibqa' ngħid illi jiena responsabbli ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Vassallo, f'dan il-mument l-Onor.

Mizzi huwa in possession u se jkompli bl-intervent tiegħu.

Jiena dejjem nitlob biex dak li jkun ipoġġi d-diskors b'mod meqjus u jerfa' ir-responsabbilta`.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena responsabbli, nuża d-debate tal-Kamra fl-interess tad-demokrazija, u m'hu se jbeżżagħni xejn id-diskors ta' l-Onor.

Vassallo!

Jien dak li għedt, għedtu b'responsabbilta`.

Ħalli naraw kemm se jkun raġel la jirriżultaw l-affarijiet aktar 'il quddiem!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk.

Qabel xejn inżommu l- kalma.

(Interruzzjonijiet) On a point of order, l-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, jekk qed jitkellem fuq ir- responsabbilta`, hu qiegħed ikun irresponsabbli.

U nitlob lis-Sedja tagħti ruling jekk dak li qed jgħid hu huwiex fuq il-privileġġ parlamentari jew le u għandux dritt jibqa' jitkellem kif qed jitkellem.

Għax jekk irrid nitkellem fuq il-point of order, dak li qed jgħid ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili fit Onorevoli, issa għamilt il-punt tiegħek.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Dak li qed nitkellmu dwaru m'huwiex skond il-liġi?

(Interruzzjonijiet) Le, m'intix!

MR SPEAKER: Inżommu l-kalma jekk jogħġobkom.

Il-liġi hi dik li għandna quddiemna, u aħna suppost li nitkellmu dwarha.

Issa jkompli l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mhux se jbeżżgħuni billi jippruvaw iwaqqfuni.

Jien qed ngħid il-verita`, u l-verita` tweġġa' Mr Speaker!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Ma tweġġa' xejn!

ONOR.

JOE MIZZI: L-Onor.

Vassallo ġej jgħallimni!

(Interruzzjonijiet) Jien kuljum inkun il-parlament u hu ma jkunx hawn.

Allura ma kienx jaf x'kont qed ngħid qabel!

(Interruzzjonijiet) U ddaħħakx nies!

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, indirizza lis-Sedja, u m'hemmx għalfejn dan il- cross debate u dan l-għajjat kollu.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, meta jien inqajjem point of order, taf kemm iwaqqfuni malajr!

Imma jekk se jagħmel il-point of order biex jispjega l- affarijiet u mingħalih se jwaqqafni, mhux se jirnexxielu.

(Interruzzjonijiet) Taf meta nieqaf jiena?

Meta nkun kuntent li l-qrati ma jiġux bribed, li l-pulizija ma jiġux bribed, li l-ADT ma tiġix bribed, li l-MMA ma tiġix bribed u li l-MEPA ma tiġix bribed!!.

Hemmhekk nieqaf, għax ngħid li fl-aħħar xi ħadd sab tarf.

Imma jidher li dan il-ħmieġ huwa istituzzjonalizzat.

(Interruzzjonijiet) Naf x'jien ngħid!

(Interruzzjonijiet) U meta niġu f'dan il-parlament u xi ħadd jipprova jiddefendi biex ma jħallix lil min jitkellem u joħroġ dawn il-ħneżrijiet, ikun kompliċi Mr Speaker!

U l-iktar li jkun kompliċi ...

MR SPEAEKR: Jekk se tibqgħu sejrin hekk, se jkolli ninterrompi s-seduta.

ONOR.

JOE MIZZI: Dażgur, għax qed nitkellem jien!

MR SPEAKER: Mela kkonkludi jekk jogħġbok, Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Issa nikkonkludi, mela ma nikkonkludix, allavolja ħlieli l-ħin biex ma nibqax sejjer!

Mr Speaker, hawnhekk inti għandek provi li l- ministru responsabbli mill-maritime authority, f'dan il-parlament - se nuża l-kelma tiegħu - gideb.

Qal li ma kien jaf xejn u fil-gazzetta ta' nhar il- Ħadd intqal li fl-24 ta' Mejju kien jaf.

F'din l-istess gazzetta ntqal li ministru kien jaf.

Anke l-prim ministru kien jaf, u dakinhar ma tkellimx, anzi ipproġetih biex ma jirrispondix mistoqsijiet supplimentari oħra.

Din theddida serja għad-demokrazija, Mr Speaker!

U s-soltu jħobbu jikkwotaw l-editorjal u l-artikli mill-gazzetta "The Times".

U fl-editorjal li kien hemm ta' din il-gazzetta "ħallik mill- paroli" "fl-istanding orders", "f'ġieh id-demokrazija" u "fl-interess tal- poplu", il-mistoqsijiet għandhom isiru.

(Interruzzjonijiet) U hekk kien isir fil-prassi.

Imma jidher li issa tant qed joħroġ ħmieġ, illi ma jaqblilhomx id-diriġenti!

Dawn mhux mid-demokrazija jimpurtahom, imma mill- image!

Fis-sustanza se nkunu nafu kemm se jkun hemm nies involuti f'din il- kwestjoni, u l-persuna perċimes, ħabiba tal-ministru responsabbli ...

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mhux veru.

ONOR.

JOE MIZZI: Niċċalinġjah jien.

(Interruzzjonijiet) Din il-persuna kellha ordni biex titlaq mill-uffiċċju u ma telqitx għax hu qabeż għaliha!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

JOE MIZZI: Din hi s-sitwazzjoni, Mr Speaker!

(Interruzzjonijiet) Issa jekk hawn provi li mhux ir-qrati biss għandna mbagħbsin, li mhux il- pulizija biss għandna mbagħbsin, jidher li hemm riħa tinten anke fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż għall-mod kif niddefendu dan il-ħmieġ, Mr Speaker!

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, insejjaħ lis-segretarju parlamentari, l-Onor.

Tonio Fenech, biex jagħmel il-winding up fuq il-liġi li għandna quddiemna.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, inkun konservattiv ħafna jekk ngħid li jien ftit sorpriż bl-andament ta' fejn mar id-dibattitu fuq din il-liġi li suppost kienet dwar kif se jkollna sistema ta' pagamenti komuni sas-sena 2010, biex meta n-nies isiefru f'pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea jkunu jistgħu jħallsu bid-debit card, biċ-cheque book u bl-account tagħhom, kellha tispiċċa iktar tiddiskuti l-Malta maritime authority u xebgħa allegazzjonijiet oħra!

L-oppożizzjoni donnha issa daħlet fil-vena li tagħmel kontinwament dawn l-allegazzjonijiet f'din il-Kamra u ma tagħmilhomx barra biex ovvjament imbagħad ikunu jistgħu jieħdu l-passi ta' protezzjoni.

Dawn l-allegazzjonijiet qed ikunu defamatorji u bl-ebda mod m'huma qed jiġu sostanzjati hemm barra.

Qed jiġu f'din il-Kamra jitfgħu xebgħa allegazzjonijiet bi skuża li għandhom x'jaqsmu b'xi mod ma' din il- liġi.

Pero` jien nixtieq nifhem kif sempliċement għax xi ħadd qal, b'mod kreattiv ħafna, li l-Malta maritime authority għandha x'taqsam b'xi mod mas-settur tas-servizzi finanzjarji, spiċċat saret id-dibattitu prinċipali ta' din il- liġi li qed niddiskutu hawnhekk.

Fil-fatt il-Malta maritime authority lanqas biss taqa' taħt id-dekasteru tal-ministeru tal-finanzi!

Jiġifieri lanqas tista' tgħid li wieħed qed jipprova jġebbed l-affarijiet u jaqbad ma' xi ħaġa li taqa' taħt dekasteru ta' liġi li qed tiġi diskussa.

Jidher ċar li d-dibattitu serju fuq il-liġijiet ta' pajjiżna min-naħa ta' l- oppożizzjoni spiċċa, u m'hemmx interess!

Issa bdejna nilagħbu l-logħba li nħarsu lejn l-elezzjoni ġenerali u għall-pubbliku hemm barra, u allura nibdew nużaw il-parlament għal kull skuża ħlief biex nitkellmu verament dwar il-liġijiet ta' pajjiżna!

Meta nara li anke l-Onor.

Alfred Sant fl- introduzzjoni tiegħu donnu ried jitkellem fuq din il-liġi imma mbagħad spiċċa huwa wkoll jiżvija kompletament minnha u tkellem fuq kollox taħt is- sema minbarra fuq il-liġi fiha nfisha, nitbissem!

F'dan id-dibattitu tkellmu tliet kelliema ta' l-oppożizzjoni; l-Onor.

Jose' Herrera, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-Onor.

Joe Mizzi.

Jekk bejniethom ħadu aktar minn sagħtejn, m'għamlux aktar minn għaxar minuti jitkellmu b'sustanza dwar din il-liġi!

Forsi xi ħadd jista' jaqbad ir-recording u jkejjel kemm realment tkellmu dwarha!

Għandi s-suspett li l-Onor.

Jose' Herrera lanqas biss kien jaf fuqiex qegħdin nitkellmu, għax litteralment wera li lanqas kien qed jifhem il-kunċett għala qed nimplimentaw din il- liġi, u fejn se teħodna.

Fil-fatt beda jgħid: Imma din kif qed timplimenta d-direttiva?

Id-direttiva twessa' s-servizzi, u dak li qed tagħmel din il-liġi huwa li twessa' s-servizzi finanzjarji li jistgħu jiġu kontemplati u min jipparteċipa.

B'hekk qed taffettwaha.

U beda jgħid li dak li tkellem dwaru ma jirriflettix ruħu fil-liġi.

Mhux ovvja!

Jekk lanqas kien preżenti għall-introduzzjoni tiegħi biex jifhem il-kunċett tal-liġi u fejn din riedet twassal!

Din riedet twassal għal dak li kont qed nitkellem dwaru għall-2010, u biex nagħmlu dan kellna nimplimentaw din il-liġi.

L- importanti hu – u hawnhekk naqlgħalhom il-kappell lill-membri ta' l- opppożizzjoni - li almenu fuq il-liġijiet ta' servizzi finanzjarji, għalkemm ma jikkontribwixxu xejn meta jiġu għad-dibattitu fil-parlament bħalma għamlu llum, ma jopponux!

Almenu jgħidu li dan hu fl-interess nazzjonali tal-pajjiż, u mmexxu.

Pero` li mbagħad bil-wiċċ kollu jiġi l-kap ta' l-oppożizzjoni u jgħidilna li kien hemm xi accountant u qallu prosit, għax kienu ħarġu rapport li 90% sa 95% minnu twettaq, tajjeb ngħidlu li jekk dak ir-rapport twettaq minn xi ħadd, twettaq proprju minn gvern Nazzjonalista.

Is-suspett tiegħi hu li ma kien hemm l-ebda accountant, għax il-kejl tan-90% sa 95% jużah f'kollox l- kap ta' l-oppożizzjoni, kemm jekk ikunu l-kunsilli lokali u kemm jekk f'ma nafx xiex!

Jekk huma Nazzjonalisti 50% jew 45%, u jekk huma Laburisti 90% sa 95%!

U issa ivvintajna isem ta' accountant!

Forsi xi darba jgħidilna isem u kunjom dan l-accountant ħalli nkunu nistgħu nistaqsuh jekk rahx verament dan ir-rapport.

Għax fil-verita` ħadd ma ra dan ir-rapport li jirriferi għalih il-kap ta' l-oppożizzjoni li jien kelli okkażjoni nitkellem estensivament dwaru meta kien semmieh l-ewwel darba, aħseb u ara kemm timplimentah!

Iżda l-kap ta' l-oppożizzjoni llum fil-ħames minuti li tkellem fuq din il- liġi - ma tkellimx iktar minn daqshekk fuq din il-liġi - pprova jgħid li s- suċċess kollu li qed niksbu fis-settur tas-servizzi finanzjarji huwa grazzi għall-gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998.

Din hija l-ikbar ċajta li xi ħadd seta' ġie jagħmel u jgħid f'din il-Kamra!

Nispera li qed jiċċajta l- kap ta' l-oppożizzjoni!

Ma rnexxilix nidħak, għax kont naf x'qed jipprova jwassal għalih!

Hija ħaġa li ma titwemminx li jiġi hawn u jipprova jieħu l- prosit għar-rivoluzzjoni li saret fis-settur tas-servizzi finanzjarji f'dawn il-15-il sena, u jgħid li kien grazzi għar-rapport li ħadd ma ra - baqa' moħbi, qatt ma ġie ppubblikat mill-partit Laburista - u ngħidu li 95% minnu twettaq.

Dan ma jitwemminx għax il-politika tal-partit Laburista bejn l-1996 u l- 1998 dwar is-servizzi finanzjarji taf x'kienet?

Li Malta ma tidħolx fl- Unjoni Ewropea biex, għall-iskop tas-servizzi finanzjarji, inkunu ġurisdizzjoni offshore.

Hekk kienu jgħidulna.

Kienu jgħidulna li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea Malta ma tistax tkun offshore.

Dawn kienu għadhom lanqas irrealizzaw li għamilna riforma li ħadet għaxar snin biex neħħejna l- offshore u daħħalna sistemi ta' leġislazzjoni li jpoġġu l-vantaġġi tagħna kollha onshore.

Imbagħad iridu jgħidulna li fasslu xi politika li stajna nattwaw issa li dħalna fl-Unjoni Ewropea meta l-politika tagħhom kienet kompletament bil-maqlub!

Lanqas riedu jidħlu fl-Unjoni Ewropea!

Kif jista' jkun jgħidu li issa qed naqtgħu l-frott ta' dak li għamlu huma meta kellhom politika dijametrikament l-oppost?

Lanqas Titwemmen!

Lanqas nista' nifhem b'liema wiċċ jiġi l-kap ta' l-oppożizzjoni hawnhekk u jippreżenta ruħu bħala dak li lilu rridu ngħidu grazzi għal dak kollu li wettaqna!

Jien qatt ma rajtu fin-negozjati li aħna għamilna fuq is-sistema ta' tassazzjoni li issa llum għaddejna f'dan il-parlament bi qbil miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Imma ma nafx li qatt għamel xi dokument il-kap ta' l- oppożizzjoni jew irrikkmanda kif kellhom isiru t-tibdiliet jew ta xi ideat.

Appoġġjawna fil-Kamra u għaddejna leġislazzjoni kif kien hemm, imma żgur ma nistgħux ngħidu li kienu l-ixprunaturi ta' xi bidla f'dan is-sens.

Allura jien ngħid li huwa tal-biki meta l-oppożizzjoni tiġi taħli sagħtejn ta' din il-Kamra biex jew tagħti mpressjoni li hija sfaċċatament illużjoni ta' l- oppożizzjoni li hija 'l bogħod ħafna minn dak li qatt jista' jitqies bħala verita`.

U agħar minn hekk, sempliċement biex naqbdu ma' awtorita` li m'għandha x'taqsam xejn ma' din il-liġi ...

ONOR.

JOE MIZZI: Għandi point of order.

ONOR.

TONIO FENECH: U issa point of order!

Ħallejtek tgħid kemm trid u jiena bqajt nisma'.

Jien qed nitkellem fuq il-liġi u l-point of order tiegħek mhux se jkun fuq il-liġi!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Fenech.

X'inhu l-point of order, Onor. Mizzi?

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien qajjimt point of orders kemm-il darba u qatt ma qalu xejn.

Jien qed inqajjem point of order biex niġbed l- attenzjoni li jien tkellimt fuq il-Malta maritime authority għax il- ministru tkellem fuqha.

Mela jekk qed jgħajjar lili jrid jgħajjar lilu.

It- tielet ħaġa hi ...

ONOR.

TONIO FENECH: Il-ministru tkellem għax tkellmu qabel fuqha!

ONOR.

JOE MIZZI: Bir-rispettu kollu, beda jirriferi għalija.

Li kieku ma rriferiex għalija, ma kontx nitkellem.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit Onor. Mizzi.

X'inhu l-point of order tiegħek?

Fil-qosor, jekk jogħġbok, u indirizza lis-Sedja.

ONOR.

TONIO FENECH: Jiena ma ndirizzajtx lilek biss.

Jien indirizzajt lit- tliet kelliema li tkellmu.

Naħseb huwa obbligu ta' ministru lejn dan il- parlament li jekk xi ħadd iqajjem punt fuq id-dekasteru tiegħu f'xi liġi, jiġi u jirrispondi.

Dan juri biċ-ċar kemm dawk il-kummenti ma kellhom x'jaqsmu xejn ma' din il-liġi, għax kellu jiġi l-ministru responsabbli jirrispondi.

Issa la għamiltu l-point of order, ħalli nagħmel il-winding up!

Jekk hawn point of order, irrid nisimgħu.

X'inhu l-point of order, Onor. Mizzi?

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, l-obbligu huwa li l-affarijiet isiru kif suppost.

Jaf li kien hemm nuqqas ukoll.

Kif qal l-Onor.

Jose` Herrera l- bieraħ, il-liġi ma tressqitx kif suppost skond l-istanding orders.

Jiġifieri jekk ngħidu li l-affarijiet għandhom isiru kif suppost, kollox għandu jsir kif suppost, mhux fejn jaqblilna!

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli s-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, issa se mmur għal kummenti oħra li għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni.

Filwaqt li faħħar il-progress li qed isir fis- settur tas-servizzi finanzjarji, il-kap ta' l-oppożizzjoni pprova jagħti x'jifhem li donnu l-gvern kien qed jittratta l-oqsma ekonomiċi l-oħrajn f'dan il-pajjiż qishom xi tfal tat-tieni klassi.

Sejħilhom "children of a lesser god"!

Ma nistax nifhem għax qed jagħmel din it-tip ta' allegazzjoni, għax jekk hemm oqsma fejn il-gvern jitfa' l-miljuni ta' liri biex joħloq il-postijiet tax-xogħol żgur m'huwiex fil-qasam tas-settur tas- servizzi finanzjarji.

Is-settur tas-servizzi finanzjarji kiber għax għamilna qafas leġislattiv li hu tajjeb, bnejna awtorita` li hija serja, ksibna l-kredibilita` fuq livell internazzjoanli u qed nippromwovu s- servizzi tagħna mhux bir-reklami imma bil-kuntatti li tmur fuq in-nies u ġġib ix-xogħol lejn il-pajjiż.

Jekk inħarsu lejn is-setturi tal-manifattura u tat-turiżmu żgur li kulħadd jaqbel li huma dawn is-setturi li l-gvern jittratta b'mod ħafna iktar preferenzjali fil-budget tiegħu u nippumpjaw il-miljuni ta' liri.

Jekk nibda biex nitkellem dwar is-settur tat-turiżmu kulħadd jaf l-isfidi kbar li għadda minnhom pajjiżna matul is-sena li għaddiet.

Għalfejn niġu f'din il-Kamra nipprovaw nagħtu l-impressjoni li l-fatt li ma jiġux turisti f'pajjiżna huwa 100% tort tal-gvern?

Bħallikieku meta tagħżel fejn se tmur, toqgħod tagħti kas x'qed jgħid il-Gvern Franċiż, Taljan, Ġermaniż, Ingliż biex tara jekk tmurx l-Ingilterra, Franza, il-Ġermanja jew l-Italja!

Almenu meta nsiefer jien nistaqsi l-mara fejn tixtieq tmur, u nipprovaw nieħdu idea fejn it-tfal jieħdu gost meta mmorru nieħdu holiday.

Żgur ma noqogħdux ngħidu jekk hemmx Sarkosy jew jekk hemmx ma nafx min fil-gvern f'dak il-pajjiż!

Jekk nibqgħu nbigħu din l-impressjoni li t-turiżmu jġibu wiċċ ta' ministru f'xi gvern inkunu qed nidħku bin-nies!

U hija daħka meta jiġi l-kap ta' l- oppożizzjoni f'din il-Kamra - u għamilha anke pubblikament - iwiegħed li meta jkun fil-gvern hu se jtella' n-numru ta' turisti għal 1.6 miljuni u se jtella' l-infiq għal Lm600 miljun minn Lm400 miljun fis-sena, u ma jgħidilniex inizjattiva waħda li hija waħda ta' kif se jagħmel dan!

Jekk din m'hijiex gimmick oħra tal-partit Laburista fl-oppożizzjoni li jipprova jbigħ kollox biex jintgħoġob elettoralment, ma nafx x'inhi!

Nistaqsi x'inhuma l-inijzattivi li qed jipproponi l-kap ta' l-oppożizzjoni fit- turiżmu li se jġibu qabża ta' kważi 400,000 turist fis-sena!

Ara aħna din is-sena - għax is-settur tat-turiżmu ma nittrattawhx bħala children of a lesser god - barra li vvotajna l-fondi lill-MTA biex tkompli tagħmel il-marketing u biex tagħti s-support lit-tour operators, biex jiġu t-turisti f'pajjiżna ħriġna l-miljuni ta' liri biex ġibna l-low cost airlines, pero` b'bilanċ li ma nkissrux lil Air Malta, xi ħaġa li fuqha l- oppożizzjoni ftit li xejn titkellem.

L-oppożizzjoni se żżid il-low cost airlines anke jekk dan ikun a skapitu ta' l-Air Malta?!

L-oppożizzjoni għandha tqum u tgħid kif, u mhux titfa' l-figuri u ma tgħidx kif!

Il-low cost airlines wegħduhomlna l-mijiet ta' eluf ta' turisti, imma basta nħalluhom jidħlu fir-rotot li huma importanti għall-Air Malta.

Allura nneħħu r-rotot importanti għall-Air Malta, jidħlu l-low cost airlines biex iġibulna t-turisti, u sadanittant tispiċċa l-Air Malta!

Imbagħad inkunu mhedda bil-low cost airlines għax ma jkollniex airline tagħna.

Jekk dik hi l-istrateġija li se juża Alfred Sant biex iżid it-turiżmu ħalli jilħaq dawk il-miri, allura jgħidilna!

Iżda l-istrateġija ta' dan il-gvern hija li ndaħħlu jdejna fil-but, kif għamilna u kif se nagħmlu, u nissupplimentaw l-għajnuna finanzjarja lill- MTA anke fi żmien meta nafu li għandna restrizzjonijiet fiskali ta' kemm nistgħu nagħmlu deficit għax sa l-aħħar ta' din is-sena ma nistgħux inżidu d-deficit.

Allura meta nżid x'imkien irrid naqta' minn x'imkien ieħor, anke jekk joħroġ ftit demm minn x'imkien ieħor, għax it-turiżmu mhux biss m'huwiex settur li nittrattawh bħala a lesser child of I don't know what god li semma Alfred Sant, imma tassew inżommuh fuq wiċċ l-idejn u nipprovaw ninvestu ħafna iktar biex inġibu iktar xogħol f'dan il-pajjiż.

U r- riżultati qegħdin narawhom.

Kulħadd jaqbel li din ix-xitwa kienet ħafna aħjar milli kienet is-sena li għaddiet u d-differenza qed iħossuha l-lukandi kollha.

Jibqa' jkun hemm lukandi li għadhom mhux qed iħossuha biżżejjed, imma forsi trid issir id- domanda jekk dawn il-lukandi humiex jagħmlu biżżejjed - jista' jkun hemm bżonn għajnuna mill-gvern - biex jattiraw iktar turisti lejhom ukoll, għax il-lukanda se jagħżilha t-turist, u t-turist se jagħżel lukanda li għal prezz li se jħallas se tagħtih is-servizz li jaspira għalih.

Jekk iħallas għalih u ma jirċevihx, id-darba li jmiss jew ma jiġix Malta, jew jekk jiġi, jmur f'lukanda oħra, jew jekk jisma' xi ħaġa ħażina fuq dik il-lukanda ma jagħżilhiex mill-ewwel.

L-istess rigward is-settur tal-manifattura, fejn il-kap ta' l-oppożizzjoni akkużana li għandna indifferenza sħiħa.

L-ewwelnett jien nissimpatizza mal- ħaddiema tal-VF li ħabbret li mhux se tibqa' topera f'pajjiżna u allura se jkollha tittermina l-impjieg tal-ħaddiema f'din l-ażjenda.

Aħna mhux biss nuru solidarjeta` bil-kliem imma l-gvern huwa kommess biex tramite l-ETC - kif ħdimna mill-viċin ma' dawk il-ħaddiema biex għeniehom kemm mal-banek, kemm fi problemi oħrajn u anke biex jerġgħu jintegraw fid-dinja tax-xogħol kemm jista' jkun malajr – jgħin lil kull ħaddiem li se jitlef postu fil-VF biex jintegra ruħu kemm jista' jkun malajr fl-ekonomija tagħna.

Jien ninsab fiducjuż, u fiducjuż mhux bi bluff imma għax il-ħaddiema tad- Denim Services u tal-Llyods li għaddew mill-istess esperjenza sena u ftit xhur ilu, llum wieħed jista' jgħid li prattikament kollha reġgħu sabu post tax-xogħol għax l-ekonomija qed toħloq postijiet tax-xogħol ġodda.

Fis- sena 2006 biss inħolqu 6,100 post tax-xogħol ġdid f'dan il-pajjiż, ritmu li qed narawh isostni ruħu anke din is-sena, u allura jien fiducjuż li ma ndumux ma nsibu postijiet tax-xogħol għall-ħaddiema tal-VF biex ikunu jistgħu jerġgħu jiġu integrati fid-dinja tax-xogħol.

Dan juri li m'hu minnu xejn li hemm l-indifferenza!

Hemm indifferenza meta ħdimna biex ġibna l-iSmartCity biex jinħolqu 5,600 impjieg ġdid għal dan il-pajjiż?

Hemm l-indifferenza meta ħdimna biex il- Lufthansa Technik iżżid investiment ta' Lm50 miljun u toħloq 550 post tax- xogħol ġdid?

Hemm l-indifferenza meta se jkompli jibker l-HSBC call centre?

Hemm l-indifferenza meta l-Methode, il-Brandt, id-Dowty, id- Dedicated Micros, il-kumpanniji tal-farrmaċewtika kollha qegħdin jespandu?

U dawn qed jespandu għax qed isibu l-appoġġ mill-gvern, appoġġ finanzjarju li s-settur tas-servizzi finanzjarji m'għandux f'dan il-pajjiż, anzi huwa settur li minn fuqu niġbru ħafna taxxi.

Imbagħad jiġi hawnhekk il-kap ta' l-oppożizzjoni u jgħidilna li dan is-settur qisu tat-tfal l-iktar preferuti, waqt li s-setturi l-oħrajn huma of a lesser god!

Ma nistax nifhmu dan l-argument!

Imbagħad l-Onor.

Sant reġa' qabad il-kantaliena li żidna l-piż tat-taxxi b'Lm60 miljun fis-sena.

Pero` waqt id-diskors ħarbitlu ftit, għax f'mument minnhom kien se jgħid li żdiedu r-rati, imbagħad ġibidha lura u qal li żdied il-piż tat-taxxi għax jaf li r-rati tat-taxxi ma żdidux f'dan il- pajjiż.

Anzi fl-aħħar budget naqqasna t-taxxi.

Allura x'inhi r-raġuni li qed niġbru iktar taxxi?

Hemm żewġ raġunijiet, u missu qalilna prosit il- kap ta' l-oppożizzjoni!

Qed niġbru iktar taxxi l-ewwelnett għax l- ekonomija qed tikber, u t-tieni nett għax qed ninforzaw il-ġbir ta' taxxi aħjar, u messu qalilna prosit ta' dan u mhux ikkritikana.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni qabad ukoll ma' affarijiet li jien stagħġibt bihom, bħalma stagħġeb il-prim ministru.

Qalilna li l-edukazzjoni mgħobbija bil-VAT meta kulħadd jaf li l-edukazjzoni m'għandhiex VAT.

Staqsi lill- ġenituri li jibagħtu lit-tfal tagħhom fl-iskejjel privati jekk iħallsux VAT.

Staqsu jekk fuq il-kotba hemmx VAT.

M'hemmx!

Għalhekk skantajt b'dan id-diskors tal-kap ta' l-oppożizzjoni xejn studjat.

Per eżempju, l- awtorita` tad-djar għandha skema biex il-koppji żgħar jieħdu lura l-VAT fuq ix-xogħol li jagħmlu fl-ewwel dar tagħhom.

Ma tafx biha din?!

Dan huwa l- kap ta' l-oppożizzjoni li qed jipprova jipreżenta ruħu bħala l-kap li jrid imexxi dan il-pajjiż?!

Jiddispjaċini ngħid li qabel ma jitkellem aħjar iħares sew lejn il-ħidma li qed iwettaq dan il-gvern għax naħseb li f'ħafna affarijiet mhux qed jinforma ruħu tajjeb.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqisja hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji, Kap. 376" ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, nipproponi biex dan l-abbozz ta' liġi jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqisja hi li dan l-abbozz ta' liġi jiġi riferut lill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, bil-permess tal-Kamra nirrapporta li l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija għadda mill- istadju ta' Kumitat b'emendi.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Ministru Zammit, jekk jogħġbu, iressaq l- aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa 20 ta' Ġunju 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' ta' Malta dwar ir- Riżorsi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Cittadinanza Maltija - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Mediċini - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, meta kien inżamm dibattitu f'dan il- parlament rigward politika barranija, jiena kont għamilt appell biex kemm jista' jkun ikun hemm iktar diskussjonijiet li jinvolvu dan il-parlament f'dik li għandha x'taqsam il-politika barranija.

Mill-mod kif ġie milqugħ dak id-dibattitu fil-media lokali assumejt u ttamajt li l-ministru kien se jieħu l-okkażjoni biex l-ewwel ċans li jkun hemm jerġa' juża l-parlament ħalli d-dibattitu jsir pubbliku u jinġieb iktar għall-attenzjoni tal- pubbliku.

Din, Sur President, hija trend, hija drawwa, hija xi ħaġa li qed tiżviluppa iktar u iktar fil-parlamenti tal-pajjiżi Ewropej.

Per eżempju meta aħna nattendu għal-laqgħat ta' l-hekk imsejjaħ COSAC, li hija l-laqgħa tal-kumitat ta' l-affarijiet barranin tal-parlamenti ta' l-Unjoni Ewropea, illum qed isir ħafna aċċenn fuq l-involviment tal-parlamenti nazzjonali fid- deċiżjonijiet li jittieħdu fl-Unjoni Ewropea.

U hemm min anke qed jgħid li dan il-COSAC, din l-istruttura li ilha mwaqqfa żmien twil, flok tibqa' tlaqqa' ġo fiha l-kumitati ta' l-affarijiet barranin tal-parlamenti nazzjonali tal-pajjiżi membri tibda tlaqqa' membri parlamentari mill-parlamenti nazzjonali flok membri biss mill-kumitati ta' l-affarijiet barranin.

Hemm ukoll laqgħat li qed isiru li jindikaw kemm hu importanti l-parlament nazzjonali anke fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Din repetutament qed tagħmel laqgħat parlamentari bejn il-parlament Ewropew u l- parlamenti nazzjonali.

L-aħħar laqgħa li kien hemm kienet il-ġimgħa l-oħra dwar il-futur ta' l-Ewropa msejħa "Flimkien, imma kif?" jiġifieri "Together, but how?"

Jien attendejt grazzi għas-Sinjorija Tiegħek li tippermettilna nattendu għal dawn il-laqgħat.

Wieħed jara li l-aċċenn qed ikun fuq l-involviment aktar tal-parlamenti nazzjonali.

Wieħed mis-sinjali qawwija li ngħataw fil-passat mhux 'il bogħod ħafna kien meta ġie msawwar it-trattat kostituzzjonali li għall-ewwel darba fih għandu protokoll dwar il-parlamenti nazzjonali.

F'dan il-protokoll – u hawn qed nitkellmu fuq it-trattat kostituzzjonali li sar bi qbil mal-pajjiżi membri kollha fosthom is-soċjeta' ċivili, parlamenti nazzjonali u ħafna u ħafna għaqdiet oħra - ta rikonoxximent ġdid u saħħa ġdida lill-parlamenti nazzjonali għax fejn qatt ma kellhom saħħa, illum, allavolja t-trattat kostituzzjonali ma ġiex adottat, il-parlament nazzjonali diġa' għandu dritt li jirċievi l-leġislazzjonijiet kollha li toħroġ mill-Unjoni Ewropea biex fi żmien sitt ġimgħat jirreaġixxi għalihom.Tant hu hekk ukoll li hemm previst li jekk numru ta' parlamenti nazzjonali joġġezzjonaw għal dik il- leġislazzjoni fuq bażi li din tmur kontra l-kunċett tas-sussidjarjeta', hemm anke l-possibbilta' li l-kummissjoni tirtira dik il-leġislazzjoni.

Sur President, għalfejn qed ngħid dan kollu?

Qed ngħidu għax proprju jumejn oħra, fil-21 u t-22 ta' Ġunju ta' dan ix-xahar, se jkun hemm laqgħa importantissima għall-futur ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan se jkun il-kunsill Ewropew, l-ogħla organu ta' l-Unjoni Ewropea fejn il-kapijiet ta' l-istati membri, il-prim ministri, jiltaqgħu bejniethom.

Issa għalfejn se jiltaqgħu din id-darba?

Hemm aġenda pjuttost wiesa', pero' l-iktar ħaġa importanti li hemm fuq din l-aġenda din id-darba huwa l-futur ta' l-Ewropa, x'se jsir mill-Unjoni Ewropea, x'se jsir b'mod partikolari mill-abbozz tat-trattat kostituzzjonali li ġie msawwar mill-konvenzjoni li kienet tlaqqgħet sentejn ilu.

Kif jafu ħafna nies, apparti li ġie ffirmat mill-pajjiżi membri kollha, jiġifieri mis-27, meta dan ġie biex jiġi ratifikat, jiġifieri mgħoddi finalment, ġie mgħoddi minn 18-il pajjiż.

Imbagħad kien hemm erba' pajjiżi li qalu li huma interessati u lesti li jirratifikawh, pero' mbagħad kellek pajjiżi bħalma huma n-Netherlands u Franza li vvotaw kontra tiegħu.

Il-pajjiżi l-oħrajn li baqa' mbagħad qalu li ma jinteressahomx li jkomplu għaddejjin b'din l-istorja kollha.

Hawn irrid ngħid li kulħadd jaf li matul dawn l-aħħar snin u l-aħħar xhur kien hemm dibattitu qawwi u sħun f'dak li kien imsejjaħ perijodu ta' riflessjoni li fih il-pajjiżi membri ġew mitluba jirriflettu, jiddiskutu u joħorġu bi proposti kif wieħed seta' joħroġ minn dan l-inblokk li seħħ minħabba li t-trattat kostituzzjonali ġie mwaqqaf minn żewġ pajjiżi.

Dan għax dan huwa trattat li kellu jiġi adottat b'mod unanimu.

Issa d-dibattitu sar, u jien għedt anke fl-aħħar debate li sar f'dan il-parlament li f'pajjiżna dan id-dibattitu ma eżistiex.

Dan ma eżista imkien.

Il-gazzetti tagħna malli jkun hemm xi ħaġa li jistgħu jiġu xi fondi jew xi affarijiet bħal dawn tarahom jagħmlu headlines kullimkien, partikolarment mill- korrispondenti li għandna ġewwa Brussells, basta nippompjaw lill-gvern, imma f'dik li hija sustanza, f'dak li huwa ta' importanza mhux biss għall- pajjiżi imma issa anke għall-Unjoni Ewropea kollha, ma nsibu xejn, xejn u xejn!

Fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin ftit li xejn iddiskutejnieh.

L-aħħar li kellna okkażjoni – u din m'iniex qed ngħidha biex niftaħar – kien meta ġibna persuna li ntroduċejtu jien lill-President tal-Kumitat, is-Sur Jo Leinen li huwa ċ-chairperson tal-kumitat kostituzzjonali tal-parlament Ewropew.

Leinen huwa konoxxenza tiegħi antika, iltqajna f'Helsinki, u lil dan introduċejtu lill-Onor.

Jason Azzopardi u ħajjartu biex inġibuh ħalli niddiskutu miegħu din il-kwestjoni fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin.

Dan ġie proprju ħmistax ilu u kellna diskussjoni intelliġenti.

Mill-banda l- oħra pero', f'dan il-parlament xejn, assolutament silenzju li taqtgħu b'sikkina, u dan meta hawn qed nitkellmu fuq xi ħaġa daqshekk importanti għall-futur ta' l-Unjoni Ewropea!

Issa bħalma taf int, Sur President, hawnhekk diġá rratifikajna l-abbozz tat-trattat kostituzzjonali meta ġie quddiem din il-Kamra.

Aħna konna wieħed mit-18-il pajjiż li rratifikah.

Għamilna dan u daqshekk, qisu l-perijodu ta' riflessjoni biex wieħed jerġa' jaħseb mill-ġdid fuqu lilna ma missna assolutament xejn.

Min-naħa l-oħra ma ġietx inizjata ebda inizjattiva.

Fuq bażi nazzjonali ma sar xejn u ovvjament il-poplu jisma' biss dak li jitimgħuh il-media.

Kif għedt, qisu dak li qed jiġri madwarna, dak li qegħdin fih issa u dak li aħna parti minnu, li se jkolllu effett fuq il-futur tagħna, li se jkollu effett fuq id-destin tagħna bħala pajjiż f'din l-Unjoni Ewropea, ma jeżistix.

Issa dan minkejja li bħalma għedt fl-aħħar laqgħa li għamilna, issa li qegħdin fiha, irridu naqdfu ma' ħaddieħor.

Jekk se tegħreq din id- dgħajsa se negħrqu lkoll, jekk se jkollna attitudni negattiva se nibilgħuha aħna wkoll.

Jekk aħna nistgħu nikkontribwixxu biex nirranġaw l-affarijiet, id-dover tagħna hu li nikkontribwixxu, pero' assolutament m'huwiex aċċettabbli li aħna noqogħdu bilqiegħda, b'idejna fuq żaqqna ma nagħmlu xejn, u nippretendu li l-affarijiet jiġu favur tagħna.

Sur President, jumejn qabel dan id-dibattitu tal-kunsill daqshekk importanti kien ikun idoneu li il-prim ministru jagħmel stqarrija fil- parlament ħalli jgħid kif qed jaħsibha fuq il-proposti li hemm, kif huwa mxaqleb il-ħsieb tal-gvern.

Il-gvern għandu jkun lest biex anke minn hawn jieħu l-kritika, jieħu mistoqsijiet u jagħmel spjegazzjonijiet.

Imma dan ma sarx fil-parlament.

L-unika ħaġa li rnexxieli nisma' kien meta b'kumbinazzjoni qlibt it-televiżjoni fuq NET News u rajt lill-ministru tagħna ta' l-affarijiet barranin mill-Lussemburgu jgħid xi ħaġa fuq x'inhuma r-red lines u mhux red lines!

Għal min mhux imdorri b'din il- lingwa, r-red lines huma dawk l-affarijiet li l-gvern mhux lest li jċedi la nkunu fid-diskussjonijiet.

Skużi, jien għandi naqleb fuq NET News biex inkun naf x'se jgħid il- ministru ta' l-affarijiet barranin tiegħi fil-laqgħa tal-kunsill?

Din m'hijiex dikjarazzjoni uffiċjali imma intervista fejn tefa' żewġ items ħalli wieħed jimla l-ispazju.

Dawn ir-red lines x'inhuma?

Allura l-prim ministru f'isem il-Gvern Malti, f'isem il-parlament Malti se jmur hemm, jgħid li jrid u jiġbed il-linji fejn irid hu għax moħħu mistrieħ li hawnhekk, bħalma qalilna sieħbu Austin Gatt, għandu maġġoranza?!

Se jagħmel hekk, imbagħad meta jiġi minn hemmhekk jgħidilna: Dan iddeċidejt, dan innegozjajt, dan ġibt u intom tridu taċċettawh għax għandna l-maġġoranza!

Sur President, issa dan f'suġġett li fuqu llum hawn consensus!

U jiena nista' nikkwota l-istess ministru ta' l-affarijiet barranin li fid- dibattitu qal li hawn consensus.

Hawn consensus jew m'hawnx consensus?!

Qegħdin ngħinukom jew mhux qed ngħinukom?

Qegħdin naħdmu magħkom jew m'aħniex qed naħdmu magħkom?

Jekk il-gvern ma jirrikonoxxix li f'dan il- qasam dħalna b'ruħna u ġisimna biex inġibu l-ġid għall-pajjiż, allura jew mhux qed jgħix jew jogħġbu jagħti impressjoni differenti!

Dan qed ngħidu għax kemm jekk inhu f'konferenzi internazzjonali, kemm jekk inhu fil- kumitat ta' l-affarijiet barranin kif ukoll jekk hu bħal m'għamilna reċentement fuq l-immigrazzjoni illegali, aħna tajna spalla lill-gvern ħalli meta jmur quddiem ħaddieħor jippreżenta ruħu mhux bħala parti minn parlament Malti, imma bħala parlament Malti magħqud.

Per eżempju, l-aħħar konferenza li rreferejt għaliha tal-future of Europe jiddispjaċini ngħid lanqas rappreżentant tal-gvern ma kien hemm.

Issa jekk hijiex kwestjoni tal-finanzi tal-Kamra ma nafx, pero' m'hijiex xi ħaġa sabiħa.

Fid-dossier li tawna u li ppreparawlna l-istaff segretarjali tal- Kamra - u nirringrazzjahom li tawna dossier rigward x'ġara u x'ma ġarax, x'għaddew u x' m'għaddewx - hemm x'qalu l-mexxejja kollha ta' l-Unjoni Ewropea ħlief x'jaħseb il-gvern Malti.

Nemmen li kieku l-gvern Malti kien serju f'din il-kwestjoni, u kieku huwa veru dak li jgħid li jħoss li hemm consensus u li jrid jattwah, kien - jekk mhux pubblikament, fil-privat - jeħodna f'laqgħa li jekk hemm bżonn tkun magħluqa u jgħidilna dwar il- ħsibijiet tiegħu u jara x'naħsbu aħna fuqhom, kif se nimxu fuqhom, u fejn se naslu.

Kien jara jekk hux se naċċettaw li jkun hemm tibdil f'din il- linja, jekk hux se naċċettaw li jitneħħa ċ-charter tad-drittijiet fundmamentali u jekk hux se naċċettaw li ma jkunx hemm ministru ta' l- affarijiet barranin ta' l-Ewropa.

Se naċċettaw li jitneħħew l-innu u l- bandiera?

Qed insemmi affarijiet hekk!

Mhux tali hekk, talli bejn il-23 ta' April u 4 ta' Mejju l-president tal- presidenza Ġermaniża, Angela Merkel, bdiet konsultazzjonijiet u bagħtet questionnaire lil kull gvern.

Dan il-questionnaire fih ħafna mistoqsijiet li fl-opinjoni tiegħi kien jagħmel bażi eċċellenti biex ikun hemm dibattitu - bħalma għedt jekk mhux pubbliku, għallinqas in confidence - ħalli naraw x'qegħdin naħsbu bejnietna aħna li nirrappreżentaw l-oppożizzjoni u l-gvern tal-ġurnata, imma bħala parlament.

B'dan il-mod konna naraw b'liema ideat se jmur il-prim ministru ġewwa Brussels il-Ħamis u l-Ġimgħa.

Qed ngħid li kellna nagħmlu hekk mhux biex nikkmandawh x'jagħmel, għax aħna m'għandiex is-saħħa li għandhom il-kumitat ta' l-affarijiet barranin tal-pajjiżi Nordiċi fejn lill-ministru jiddettawlu - u din qed ngħidha biex in-nies jifhmuni, mhux biex nagħmlu hekk – safejn għandu jinnegozja u ma jinnegozjax.

Aħna m'għandiex dik is-sistema, imma nippretendi li għallinqas, anke per korteżija, kien ikellimna dwar kif aħna naraw din il-kwestjoni issa li suppost għandna consensus fuqha.

Dan il-questionnaire li bagħtet Merkel biex tieħu idea ta' x'qegħdin jaħsbu l-kapijet ta' l-istati għandu prattikament 12-il mistoqsija, u jitkellem fuq ħafna affarijiet inkluż x'jaħsbu rigward jekk għandux ikun hemm l-artiklu li jagħti supremazija tal- liġi kostituzzjonali Ewropea fuq dik tal-pajjiż, jekk għandux ikun hemm iċ- charter tal-fundamental rights, jekk jaħsbux li għandu jerġa' jinfetaħ il- pakkett kostituzzjonali, jekk jaħsbux li għandu jkun hemm tibdil fit- trattat li jerġa' jibgħat is-sistema ta' kif jittieħdu d-deċiżjonijiet kif kienet qabel, u ħafna mistoqsijiet oħra.

Sur President, jiena fid-dibattitu li kellna tlabt lill-ministru ta' l- affarijiet barranin biex jagħtina ħjiel ta' x'irrisponda l-gvern għal dan il-questionnaire, però l-gvern lanqas kellu d-diċenza jgħidilna fuq liema linja qed jaħseb.

Aħseb u ara kemm ħadna fil-fiduċja tiegħu biex jiddiskuti magħna x'naħsbu jew ma naħsbux!

Dan mhux sinjal tajjeb!

Issa din m'hijiex xi ħaġa sigrieta, għax per eżempju jiena kapaċi ngħidlek kif se jinnegozja kull kap ta' stat ġewwa Brussels, x'lest li ma jaċċettax u x'lest li jaċċetta.

Din l-informazzjoni faċli tiġborha għax hija oġġett pubbliku u m'hemmx sigrieti fiha.

Allura fil-każ tagħna għalfejn din is- segretezza kollha, anke mal-parlament tagħna?!

Jiena nista' ngħid per eżempju, x'riedet il-Polonja.

Kulħadd jaf li hemmhekk hemm il-kwestjoni tas- sistema tal-votazzjoni.

Imbagħad l-Ingilterra flimkien man-Netherlands u maċ-Ċeki ma ridux li jkun hemm charter tal-fundamental rights.

Min-naħa l-oħra, Prodi qal ċar u tond li jekk hemm bżonn, hemm grupp ta' pajjiżi jimxu waħedhom 'il quddiem, l-oħrajn jibqgħu jistennew.

Issa jiena f'din in-nofs siegħa m'għandix biżżejjed ħin għax fiha ridt nipprova niġbor dak kollu li jieħu s-sigħat biex tiddiskutih.

Per eżempju, nista' ngħid x'riedu l-Franċiżi.

Illum nafu kif Sarkozy mill-ewwel ried mini treaty, issa jrid amended treaty u qed jipprova jibdel il-pożizzjoni tiegħu.

Gordon Brown ried li jekk jista' jkun jasal f'kompromess li b'dak li jmur quddiem il-pajjiż ma jkollux għalfejn ikollu referendum, public consultation.

Dawn huma affarijiet li xejn m'hemm sigriet fihom, u ma kien ikun hemm xejn ta' barra minn hawn kieku l-prim ministru u l-ministru ta' l-affarijiet barranin tkellmu dwarhom f'dan il-parlament.

Kellna, per eżempju, ir-riżoluzzjoni li ttieħdet fil-parlament Ewropew rigward ir-roadmap ta' x'se jiġri u ma jiġrix fil-proċess kostituzzjonali.

Anke f'din, artiklu 13 tar-riżoluzzjoni jenfasizza l-importanza tad-djalogu bejn parlamenti nazzjonali u l-gvernijiet tagħhom, jiġifieri bejn il- parlament u l-gvern.

Hawnhekk qegħdin nagħmlu kawlata sħiħa fejn il-gvern sar il-parlament.

Id-distinzjoni bejn il-gvern u l-parlament m'għadhiex teżisti!

Dan il-parlament m'huwiex il-gvern.

Dan il-parlament qiegħed hawn biex jikkontrolla l-gvern, qiegħed hawn biex jiskrutinja x-xogħol tal- gvern, qiegħed hawn biex jagħti parir lil-gvern, u biex jekk ikun hemm bżonn jiċċensura l-gvern.

Nerġa' ngħid, ir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew li għaddiet b'maġġoranza enormi fis-7 ta' Ġunju b'469 vot favur u 141 kontra u b'disa' astensjonijiet, tgħid ċar:

"...emphasizes the importance of dialogue between national parliaments and their respective governments throughout the IGC..."

- jiġifieri matul il-konferenza li wieħed jittama se titwaqqaf biex jiġi drafted u miktub it-trattat il-ġdid - "...and expresses its willingness to maintain close contact with the national parliaments during the forthcoming negotiating phase as well as with the committee of the regions ......"

Hawnhekk ukoll il-membri tal-parlament Ewropew qegħdin jgħidu li jridu jżommu l-kuntatt li jeżisti bejn il-parlament nazzjonali u l-gvern.

Imbierek Alla, min-naħa l-oħra, tgħidx kemm kellna min igħid favur l-Unjoni Ewropea u kemm hemmhekk se nsibu l-ġenna ta' l-art u kemm se jkollna drittijiet, però llum dawn l-affarijiet ma jeżistux.

Issa dħalna hemmhekk, u povru l-poplu li dawn l-affarijiet ma jafhomx għax m'għandhomx interess jgħiduhomlu!

Hawnhekk jiena nistaqsi dwar x'hemm ħażin li l-gvern iżomm il- parlament informat.

X'hemm ħażin li jkollu skrutinju mill-parlament u li jkollu djalogu mal-parlament kif hawn miktub hawnhekk?

Dawn huma affarijiet li qegħdin jiġru.

U meta ġie l-president tal-kummissjoni Barroso, ma ntqal xejn minn dan.

Pinġejnielu kollox ward u żahar!

L-affarijiet mexjin sew!

Kien hemm tgergir biss pulit pulit fuq l-immigrazzjoni llegali, li ma mmorrux noborxuh lil dan!

U jien lil tan-naħa l-oħra ngħidilhom: Min bħali jattendi b'mod regolari l-laqgħat ta' barra ma jafx kif jittrattaw dawn?!

Tan-naħa l-oħra ma jafux li l-lingwa wżata tkun iktar ħarxa?!

Tan- naħa l-oħra ħadu xokk għax il-kap ta' l-oppożizzjoni qal li jekk dawn mhux se jgħinuna, aħna jkollna naraw l-ewwel u qabel kollox l-interess nazzjonali!

Il-"purċinelli" li jiktbu fil-gazzetti bl-Ingliż tgħidx kemm attakkaw lill-kap ta' l-oppożizzjoni għax qal hekk!

Il-parlament Ewropew il- ħin kollu jikkritika lill-kummissarji!

Il-parlament Ewropew il-ħin kollu jagħmel mhux theddid, imma jagħti ma nafx kemm-il twissija jekk jara li l- affarijiet ma jsirux!

Min huma dawn?!

Mela dawn xi gran Alla!!

Mhux qed ngħid li għandek thedded lill-Unjoni Ewropea jew il-kummissjoni, però mbagħad mhux se noqgħod niddejjaq ngħidlu li telquna għal riħna!

Sur President, hawn irrid ngħid li llum ħadt gost nisma' lil Barroso jitkellem x'imkien ieħor.

Dan qal li issa ħass bis-serjeta' u fehem iktar il-piż enormi li qed jitgħabba fuq Malta, u hemm bżonn li dan il-pajjiż jiġi mgħejjun.

X'tagħmel?

Ma tibkix allura?!

Il-Malti jgħid li jekk ma tibkix ma terdax!

Hekk irridu nagħmlu, mela noqogħdu bl-ingwanti puliti!

Ma nkellmuhomx dawn!

Dawn mhux ta' kontra, għax int qed tipparteċipa u qed tidħol fit-tmexxija u fl-ispirtu ta kif għandha titmexxa l-Unjoni Ewropea fuq il-prinċipji li ffundat ruħha fuqhom.

Tan-naħa l-oħra qabel dħalna ftaħru dwar kemm se jkollna demokrazija, kemm se jkollna sussidjarjeta', kemm se jkollna solidarjeta' u kemm se jkollna għajnuna!

Allura x'fiha ħażin li dwar din il-ħaġa titlob l-għajnuna u tgħid li jekk inti mhux se tiġi mgħejjun se tara x'se tagħmel?!

Allura noqgħod ma nagħmel xejn?

Inkella jiġi Frattini jgħaddi ż-żmien bina, jgħid ħafna affarijiet, ma jagħmel xejn minnhom, imbagħad ma nitkellimx u minn fuq jattakkani!

Kemm sirna ġwejjed issa!

U jiena ngħidlu bl-akbar responsabbiltá: Qed nieqaf għal dik li hija s-sovranitá tagħna u qed nieqaf għad-dritt tagħna li niġu stmati.

Mhux għax pajjiż żgħir jarmuna b'dan il-mod!

Sur President, hawnhekk irrid nistaqsi: Xi stand se jieħu l-prim ministru meta jkun qiegħed ġewwa Brussells fuq il-kostituzzjoni Ewropea?

X'inhuma r- red lines li semma l-ministru?

Issa x'se nagħmlu, nistennew li l-affarijiet isiru żorba mbagħad jiġi hawn jgħidilna: Għax issa ddeċidejna hekk, u għamilna hekk u għamilna hekk?!

Issa biex inkun ċar irrid ngħid li f'dan l- istadju mhux se jieħdu deċiżjonijiet.

Ma rridx nagħti l-impressjoni ħażina li d-deċiżjonijiet se jittieħdu issa, pero' issa se jsir qbil – nisperaw li jsir - dwar x'linji għandhom jittieħdu biex ikun hemm forma ta' qbil ħalli mbagħad fl-IGC, li qed nittama li ssir fi żmien qasir, jiġu drafted dawn l- ideat li jalla jġibu consensus bejn il-membri kollha ħalli l-Unjoni tkompli miexja 'il quddiem.

Sur President, forsi wieħed jistaqsi: Imma kieku dan ġie u għamel id- dibattitu, l-partit Laburista x'kien se jgħid?

X'jista' jagħmillu?

X'jista' jikkontribwixxi?

Sur President, aħna ma kellniex iċ-ċans nitkellmu f'din il- kwestjoni.

Ma kellniex ċans nagħmlu d-dibattitu, pero' jiena ngħid ħaġa waħda biss.

Waħda mill-affarijiet żgur li l-partit Laburista għamel huwa li bl-onestá kollha, meta aħna aċċettajna t-trattat kostituzzjonali u vvotajna favur tiegħu, għamilna r-riżervi tagħna.

Meta għamilniehom dak iż-żmien kulħadd stagħġeb!

Kulħadd stagħġeb għax aħna għamilna r-riservi!

Kemm kien hemm pajjiżi li eventwalment kellhom riżervi?!

Kemm kien hemm pajjiżi bħan- Netherlands li qalu li kienu se jivvotaw kontra!

Għaliex?

Għax il-parlament ikollu iktar importanza fit-trattat kostituzzjonali.

Il-Pollakki qalu li huma jistgħu jwaqqfu kollox għax iridu iktar saħħa għall-parlament tagħhom bħala votazzjoni.

Dawn in-nies mhux riżervi għamlu?!

Dawn in-nies mhux ħadu stand fl-interess ta' pajjiżhom?!

Aħna m'għamilna xejn minn dan!

Aħna tal-partit Laburista għidna li naqblu mat-trattat kostituzzjonali, ħadna parti fih, imma hemm ċerti affarijiet li ma naċċettawhomx, fosthom li nneħħu d-dritt tal-votazzjoni u li jkollok iċ-ċans ta' veto f'ċerti setturi.

Per eżempju, irridu li t-trattat ġdid u mhux ġdid li għamlu, żgur ma jġibna bl-ebda mod li jkollna nnaqqru min-newtralita' ta' pajjiżna.

Hemm ukoll il-kwestjoni tad-difiża fejn aħna ma naqblux li nkunu parti minnha, u hemm ħafna affarijiet oħra.

Aħna għidna wkoll li jekk gvern preċedenti jkun qabel li jdaħħal lil Malta f'inizjattivi ta' politika li jippreġudikaw il- kondizzjonijiet tat-tmexxija minn dawn il-punti li semmejt, bħad-difiża u n- newtralitá, b'mod partikolari n-newtralitá u l-integritá tal-Kostituzzjoni ta' Malta, gvern Laburista jirtira bla dewmien minn din l-inizjattiva.

Dawn l-affarijiet ħarġu f'dibattitu li kien sar hawnhekk.

Dawn ma ntqalux b'theddid imma fi spirtu ta' konsultazzjoni u ta' qsim ta' ideat.

Aħna konna għidna mill-ewwel li f'din il-linja l-partit Laburista, malli jkun fil-gvern, jirtira mill-European defence agency.

Dan qed ngħidu biex il- prim ministru jiftakar ukoll f'dawn ir-riżervi.

Sur President, jiena qed ngħid li fejn hemm affarijiet daqshekk serji ma nistgħux nibqgħu mexjin kif aħna.

Aħna, per eżempju – u dan ngħidu mhux bi ftaħir –għidna pubblikament li aħna totalment wara l-gvern fil-kwestjoni ta' l-immigrazzjoni llegali.

Din ma tqanżaħniex biex għidnieha, m'għamilnihiex bħala xi ħaġa biex nirbħu l-voti, m'għamilnihiex biex nidhru ħelwin mal-gvern, imma għidnieha għax nemmnuha.

U fejn jidħol l-interess ta' pajjiżna aħna ma niddejqux ngħinu lin-naħa l-oħra, avolja min-naħa tagħna qatt ma rajna hekk minnhom!

Fil-passat – u l-istorja ta min jaraha – kull meta kien ikollna problema bħala gvern ma' xi pajjiż barrani, in- nazzjonalisti kienu jmorru n-naħa l-oħra jxewxu lill-pajjiż barrani kontra Malta u mhux jingħaqdu magħna biex aħna niġġieldu l-barrani.

Din hija fid- demm!

Illum kellna dibattitu fuq is-sistemi finanzjarji.

Meta kien hemm il- kwestjoni tat-twaqqif tal-liġijiet finanzjarji ta' pajjiżna lil John Dalli, li kien il-ministru responsabbli dak iż-żmien, kont għidtlu: Karmenu Mifsud Bonnici – u nsellimlu minn hawnhekk - taħseb li qed iġebbed?

U l-Onor.

Dalli kien qalli: Le, le, ara ma twaqqfuhx, għax qed jagħtina kontribut enormi biex dawn il-liġijiet ikunu kif nixtiquhom ikunu.

Dan hu l-partit Laburista!

Ejja nsemmuhom dawn l-affarijiet fejn aħna tajna kontribut, fejn aħna ħdimna, fejn aħna wrejna li issa rridu nagħtu għajnuna!

Sur President, kultant tisma' ministru jgħidlek li f'ċerta linja għandna consensus.

Il-consensus fejn hu?

Għalfejn qed tuża l-consensus, biex lanqas tikkonsultaw ma' din in-naħa fi kwestjoni bħal din?!

Jiena nerġa' ngħid li l-jumejn jew it-tlett ijiem li ġejjin, fil-21 u fit-22 ta' Ġunju, huma kruċjali għall-Unjoni Ewropea.

Għax jistgħu jfissru jew blokk totali tal-progress ta' l-iżvilupp ta' l-Unjoni Ewropea, u jistgħu jfissru li jkollok l-Ewropa li tinqasam f'żewġ livelli, dawk li jridu jimxu 'l quddiem u dawk li jridu jżommu lura.

Jista' jkollok l-Ewropa ta' two speeds, jew inkella dik li Jacques Delors ġieli sejħilha "l-Ewropa tad- differenzazzjoni".

Hemm ukoll il-possibbiltá li minn intopp wieħed joħorġu ntoppi oħra.

Pero' jiena dan ma nawgurahx.

Hawn irrid ngħid li bħalma għidt fil-laqgħa li attendejt għaliha bl-isem: "For the Future of Europe", jekk kemm-il darba dawk il-pajjiżi li rratifikaw il-kostituzzjoni bejniethom ikomplu jinsistu li jimxu 'il quddiem, għandhom id-dritt jagħmluh.

L-oħrajn, li għadhom sal-lum mhux lesti li jirratifikawha, jistgħu jistennew sakemm il-poplu tagħhom ikun iktar deċiż, sakemm jiddeċiedu li jingħaqdu ma' l-oħrajn, basta l-bieb jibqa' miftuħ għalihom.

B'dan il-mod inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem għal raġuni waħda biss.

Meta t-trattat ta' Nizza ma ġiex aċċettat mill-Irlanda, l-Unjoni Ewropea ma qalitx li rridu nerġgħu nagħmlu reviżjoni tat-trattat ħalli nogħġbu lill-Irlandiżi.

Kulma għamlu kienu diskussjonijiet magħhom ħalli fl-aħħar mill-aħħar waslu biex għamlu forma ta' protokoll li kien għas-sodisfazzjon ta' l-Irlandiżi.

Dawn imbagħad aċċettaw it-trattat ta' Nizza.

F'dan il-każ, żewġ pajjiżi, Franza u n-Netherlands, irnexxielhom iwaqqfu l-proċess kollu.

U dan, kif għidt f'dak id-dibattitu li kien hemm ġewwa Brussell, huwa każ fejn the tail wags the dog, għax pajjiż kbir qiegħed jikkondizzjona blokk sħiħ ta' pajjiżi!

Dan huwa d-denb li qed iferfer lill-kelb!

Jiena nawgura u nifraħ anke lill-president Ġermaniża Angela Merkel li għaddset rasha u qalet li trid issib triq ta' ħruġ minn din il-ħaġa.

Ma qalitx kif se noħorġu minnha, pero' għandha commitment kbir li qabel tispiċċa l-presidenza Ġermaniża ikun hemm xi forma ta' soluzzjoni, xi forma ta' way out minn dan l-impasse.

Jiena nawgura li l-prim ministru tagħna jkun qiegħed hemmhekk jagħti l-kontribut tiegħu wkoll.

Jiddispjaċini li ma nistax nikkummenta fuq dak li beħsiebu jgħid jew x'pożizzjoni se jieħu għax ma ħassx li għandu jikkonsulta ma' l-oppożizzjoni, però nawgura li l-eżitu jkun tajjeb.

U meta għada pitgħada t-trattat il-ġdid jew it-trattat li għandna quddiemna mibdul – forsi b'xi forma jew oħra – jerġa' jiġi quddiem din il-Kamra jew quddiem il-poplu Malti, inkunu naqblu miegħu lkoll ħalli kif urejna solidarjetá u consensus ma' l-ewwel verżjoni, ikollna anke consensus fuq il-verżjoni li għada pitgħada trid toħroġ b'mod uffiċċjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa 20 ta' Ġunju 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦLAS TA' SUSSIDJU

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet l-applikazzjoni li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament dwar ħlas ta' sussidju?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant tagħtini dettalji biżżejjed biex inkun nista' nifhem għal xiex qegħda tirreferi.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MSIDA RACING PIGEON CLUB – KONT TAD-DAWL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk il-kont li rċevew l-Msida Racing Pigeon Club ta' Triq l-Irmiġġ hux korrett, peress li s-surcharge mitlub huwa fuq 3 snin u dan meta s-surcharge ilu inqas?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Enemalta għandha servizz ta' l-apposta u nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel kuntatt magħha.