MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 230 It-Tlieta, 1 ta' Frar, 2005 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 230 It-Tlieta, 1 ta' Frar, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 1 ta' Frar, 2005

WERREJ

MINUTI 412

PETIZZJONI 412

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 412

TQEGĦID TA' KARTI 418

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (KUMITAT)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (COMMITTEE STAGE) 419

AĠĠORNAMENT 444

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 451

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 229 li saret 31 ta' Jannar, 2005 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Insejjaħ lill-Onor.

Anton Refalo biex iressaq il-petizzjoni li għaddielna l-bieraħ.

PETIZZJONI

ONOR.

ANTON REFALO: Bħalma jaf kulħadd, il-Malta Dairy Products ilha topera għal mhux inqas minn 55 sena fil-gżira Għawdxija.

Iżda dan l-aħħar il-ħaddiema li jaħdmu hemmhekk irċevew notice biex jew jiddeċiedu li jmorru jaħdmu Malta jew inkella jitħallsu n-notice money u jispiċċaw mix-xogħol.

Naħseb li l-mod kif qegħdin jiġu ttrattati dawn il-ħaddiema huwa kontra l- liġi.

Sur President, għalhekk ippermettili biex f'ismi, f'isem l-Onor.

Justyne Caruana u f'isem l-Onor.

Noel Farrugia nippreżentalek petizzjoni ffirmata minn numru ta' ħaddiema mpjegati tal-Malta Dairy Products ġewwa x-Xewkija biex forsi l-gvern jiftaħ għajnejh u jara kif b'xi mod lil dawn il-ħaddiema jħallihom jaħdmu Għawdex kif għandhom kull dritt jagħmlu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

XOGĦOL TA' TOROQ FIT-TIENI DISTRETT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid xi proġetti għandu l-ministeru għar-rigward ta' toroq u żvilupp urban għal Bormla, l-Isla, il-Birgu, il-Kalkara, il-Fgura, Ħaż-Żabbar u x-Xgħajra?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Il-lista ta' toroq pproġettati li jsiru permezz ta' kuntratti li hemm bejn l-ADT u l- kunsilli lokali tinkludi:

|Lokalit|Triq |Tul | |a' | | | |Bormla |Santa Liena |100m | | |Għajn Dwieli |240m | | |Ġdida |150m | | |Immakulata |150m | |Senglea|Dawret Ix-Xatt |360m | | |Vittmi | 60m | | |tal-Gwerra | | | |Kurċifiss | 75m | | |San Lawrenz | 65m | | |San Ġużepp |295m | | |Parti miż-żewġ |190m | | |mini | | |Żabbar |Sqaq Ġanton | 75m | | |Triq il-Berebies| 75m | | |L-Għakrux |200m | | |Sant Antnin |150m | | |Lia |100m |

It-tenders li nħarġu din is-sena direttament mill-ADT jinkludu:

|Lokalit|Triq | | |a' | | | |Fgura |Ix-Xemx u | 130 m | | |il-Qamar | | | |Triq il-Merhba | Road | | |c/w Triq |Works | | |Is-Summien | | | |Triq il-Misk | Road | | | |widening|

Tenders li se joħorġu direttament mill-ADT huma dawn:

|Żabbar |Triq |culvert| | |is-Santwarju | | |Kalkara/|Triq Gardiel |road | |Vittorio|Tax-Xewk |works | |sa | | | | | | | |Senglea |Triq it-Tarzna |Repair | | | |works |

ĦAL QORMI - CULVERT

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Clyde Puli) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 4060, 5259 u 9837, jista' il-Ministru jikkonferma li l- awtorita' dwar it-trasport qed isserraħ ras ir-residenti ta' Triq l-20 ta' Jannar, Triq Gorg Borg u Triq Mifsud Ellul, kollha f'Ħal Qormi, li dan il- culvert ma jippreżenta l-ebda periklu meta nafu li l-ilma minn dan il- culvert jiżbokka f'xi residenzi?

Jista' jikkonferma jekk dan il-culvert jgħaddix minn taħt bini eżistenti?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- pjanti ta' dan il-culvert?

Meta tnaddaf l-aħħar dan il-culvert?

Dan il- culvert jippreżenta xi periklu lir-residenti?

X'assigurazzjoni jista' jagħti l-Ministru biex iserraħ ras l-istess residenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li l-għargħar fl-area msemmija huwa riżultat tas-sistema naturali tal-qlib ta' l-ilma fil-viċinanzi tal- Wied ta' Ħal Qormi.

L-awtorita' dwar it-trasport irċeviet rapport dwar l- għargħar viċin dan il-culvert darba waħda biss, jiġifieri fil-maltempata tal-15 ta' Settembru, 2003.

Kif diġa' kien ikkonfermat f'mistoqsija parlamentari preċedenti, dan il- culvert għaddej minn taħt residenzi li nbnew wara li kien tlesta l-culvert.

Għalhekk jidher li r-responsabbilta' tar-residenzi msemmija għandha tiġi attribwita' lill-periti responsabbli minn dan il-bini.

Biss l-ADT m'għandhiex pjanti eżatti ta' minn fejn għaddej dan il-culvert.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tindif tal-culvert huwa responsabbilta' tal-kunsill lokali.

TA' QALI PITKALIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana kemm se jkunu l-ispejjeż għall- bdiewa sabiex jagħmlu tajjeb għall-ispiża ta' grading u packing station fil- pitkalija ċentrali?

Minn fejn se jibdew jinqatgħu dawn l-ispejjeż li jridu jħallsu l-bdiewa?

Kemm se jkunu l-ispejjeż għall-bdiewa li jiggrejdjaw u jippakkjaw il-ħaxix u dawk li jagħmlu l-istess fil-każ tal- frott?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari 9572.

Is-sitwazzjoni għadha bħalma kienet dakinhar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li la l-bdiewa, la l-oppożizzjoni u lanqas ħadd m'għandu informazzjoni dwar kemm se tkun l-ispiża meħtieġa għal dan il- grading u packing station, jista' il-gvern jagħtina ħjiel kemm se tkun din l-ispiża li naturalment imbagħad tkun trid tgħaddi fuq il-konsumatur?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, il-mistoqsija tirriferi għall-ispejjeż ta' l-operat ta' grading u packing station.

Qed isiru diskussjonijiet sew mal-bdiewa kif ukoll mal-pitkala, iżda fil-pożizzjoni li qegħdin bħalissa ma nistax nagħti aktar informazzjoni minn hekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidilna meta jaħseb li se jkun f'pożizzjoni li jagħtina dan it-tagħrif?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, fit-taħditiet li hemm għaddejjin mal- konsorzju tal-pitkala qegħdin jissemmew x'inhuma l-operating costs, għalkemm nista' nikkonferma li l-gvern se jkompli jassorbi għal numru ta' snin ammont sostanzjali mill-ispejjeż matul iż-żmien ta' transizzjoni.

F'dan l-istadju naħsbu li ż-żmien li fadal biex nikkonkludu jista' jvarja xi ftit minn xahar għal xahrejn, pero' nittamaw li jkun hemm qbil bejn il- gvern, il-bdiewa u r-rappreżentanti tagħhom u l-pitkala sabiex tinħadem formula li tkun aċċettabbli għal kulħadd.

BUSKETT – ENOTEKA NAZZJONALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformani għaliex il-kunsill lokali ta' Ħad- Dingli qatt ma ngħata ċ-ċavetta tal-mużew ta' l-inbejjed Maltin li hemm fil- Buskett sabiex it-turisti jkunu jistgħu jżuru dan il-post?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tiegħi għall- mistoqsija parlamentari 10234.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma x'inhi r-raġuni li l-kunsill lokali ma ngħatax iċ-ċavetta biex sakemm isiru l-iżviluppi neċessarji, dan il-mużew ta' l- inbejjed Maltin jkun jista' jkompli jopera?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Id-dipartiment ta' l-agrikoltura tefa' applikazzjoni quddiem il-MEPA biex issir enoteka nazzjonali sabiex tibda tintuża għall-promozzjoni ta' inbejjed Maltin u Għawdxin.

Għaldaqstant hemm il-ħtieġa li dan il-post - u allura anke ċ-ċwievet – jibqa' f'idejn il- gvern ċentrali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma x'hemm ħażin jekk sakemm isiru l-iżviluppi neċessarji, il-post in kwestjoni jitnaddaf sabiex it-turisti kif ukoll dawk is-soċjetajiet li jorganizzaw ħarġiet kulturali u edukattivi għat-tfal ikollhom iċ-ċans jarawh?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, ikun aħjar jekk il-ħarsien ta' l- affarijiet li hemm f'dan il-mużew jibqa' f'idejn il-gvern ċentrali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, m'iniex qed ngħid li dan il-mużew m'għandux jibqa' f'idejn il-gvern ċentrali, imma sakemm il-gvern jiddeċiedi x'se jagħmel bih - peress li ilu mill-2001 jgħid li se jagħmel xi ħaġa u sadanittant dan il-post jinsab magħluq u qed iħammrilna wiċċna għax jinsab fi stat ta' degradazzjoni u anke nfestat bil-ġrieden - hemm ċans li almenu jikkonsidra li jerġa' jiltaqa' mill-ġdid mal-kunsill lokali ta' Had-Dingli biex dan il-post ma jitħalliex abbandunat?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, f'dan l-istadju għaddejjin it- taħditiet ma' kull min huwa involut fl-ipproċessar ta' l-inbid, nies li għandhom in-know-how u li nemmnu li jistgħu jagħtu kontribut u għalkemm m'hijiex eskluża għal kollox il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant, sakemm il-ħsieb jibqa' li l-biċċa l-kbira ta' l-enoteka tkun immexxija bi qbil bejn l-għassara, se nibqgħu bl-istess policy li mexjin biha bħalissa.

BUSKETT – ENOTEKA NAZZJONALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-mużew ta' l-inbejjed fil- Buskett jinbidel f'attrazzjoni turistika?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura) (f'isem il- Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li l-mużew li rrifera għalih l-Onor.

Interpellent huwa taħt il-ħarsien tat-taqsima tal- vitikultura u l-enoloġija fi ħdan il-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent.

Hemm il-ħsieb li dan il-post jingħata rwol aktar xieraq meta titwaqqaf l- enoteka nazzjonali Maltija.

SUSSIDJU LIL BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana bit-tibdil li sar dwar il-ħlas ta' sussidju li qed jingħataw il-bdiewa għall-ħxejjex u frott li jipproduċu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent) Ninsab informat li wara diversi laqgħat ma' rappreżentanti tal- bdiewa, kien sar suġġeriment biex jinbidel il-metodu li bih kien qiegħed jiġi kkalkulat is-sussidju fuq il-ħaxix u l-frott.

Dan il-metodu kien ibbażat kemm fuq il-piż kif ukoll fuq il-valur tal-prodott, bl-iskop li jiġi skoraġġit li jiddaħħlu prodotti ta' kwalità baxxa biex jikkwalifikaw għas-sussidju - dak li bl-Ingliż insejħulu dumping - u fl-istess ħin il- bdiewa jiġu mħajra jkabbru prodotti ta' kwalità tajba.

It-tibdil issuġġerit kien li ma jibqax jiġi kkunsidrat il-valur tal-prodott iżda s-sussidju jiġi kkalkulat biss fuq il-piż tal-prodott ta' kull bidwi.

Dan is-suġġeriment intlaqa' wara li ġie kkunsidrat li fil-ġimgħat li ġejjin se jiġu introdotti sistemi ta' grading, ippakkjar u spezzjonijiet.

Id-dħul ta' prodotti inferjuri fil-pitkalija se jkun minimu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidilna kemm jammonta dan id-dumping li qed isemmi?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, m'għandix din l-informazzjoni u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub.

Pero' minn evalwazzjoni mhux kwantitattiva imma kwalitattiva, kien hemm complaints min-naħa tal-bdiewa u mill-1 ta' Ottubru bdejna nużaw din is- sistema.

Ta' min jgħid ukoll li finalment il-gvern qiegħed joħroġ l-istess somma ta' flus.

Jiġifieri fir-rigward ta' sussidju m'aħniex qed nixxaħħu għax huwa l- mod kif jitqassmu l-flus li huwa differenti.

Jiġifieri qabel il-bidwi kien jista' jieħu ammont ta' flus fuq ċertu prodott f'ċertu żmien u din tvarja.

Issa jieħu skond il-piż u din m'għandhiex tvarja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri d-dumping li jsir ikollu inqas piż jew iktar?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: M'għandux x'jaqsam jekk id-dumping ikollux inqas piż jew iktar.

Fil-bidu l-ħsieb kien li aħna nippromwovu dawk il-prodotti li jkunu ta' kwalita', jiġifieri li jkunu graded.

Għalhekk kienet parti bbażata kemm fuq il-piż kif ukoll fuq il-valur li jġib il-prodott għax naturalment il-valur li jġib il-prodott ikun jirrifletti l-kwalita' tal- prodott, kif inhi s-sistema tal-pitkala.

Pero' b'dan il-mod kien qed jiġri li għal ċertu biegħa ma kienx qed ilaħħaq ċertu valur.

Allura fuq talba u wara pressjoni min-naħa tal-bdiewa ħsibna li t-tibdil issuġġerit ikun fuq il-piż tal-prodott, kif diġa' għedt fit-tweġiba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan ifisser li l-gvern biddel il-prattika fil- pitkalija ċentrali?

Għax normalment il-prezz jiddettah il-volum ta' xogħol li jidħol u mhux il-kwalita'.

Inti jista' jkollok ġidra sabiħa ħafna pero' jekk ikollok kwantita' mhux ħażin bħalha, il-prezz se jitbaxxa.

Imbagħad jista' jkollok ġidra kerha ħafna imma jekk ma jkollokx kwantita' kbira minnha, il-prezz se jogħla.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Iva, nerġa' ngħid li se nagħtu sussidju skond il- piż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Meta ngħidu li l-gvern se jagħti sussidju skond il- piż x'irid ifisser biha?

Għax inti dejjem skond il-piż li jkun daħal se tħallas.

Jekk illum daħlet 20 tunnellata u għada se jidħlu 60 tunnellata, illum ta' dawk l-20 tunnellata se tħallas u l-għada tas-60 tunnellata.

Allura jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidli x'inbidel?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, qabel is-sussidju kien ibbażat kemm fuq il-piż kif ukoll fuq il-valur tal-prodott.

Issa se jkun biss fuq il-piż.

It-tweġiba hija ċara.

It-tibdil suġġerit kien li s-sussidju jiġi kkalkulat biss fuq il-piż tal-prodott.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri issa l-prodott m'huwiex se jiġi graded?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, il-valur ta' prodott li hu tajjeb diġa' se jġib valur għoli.

Aħna hawnhekk qed nitkellmu fuq sussidju.

Is- sussidju qabel kien qed jinħadem fuq il-valur u fuq il-piż, imma issa se jinħadem biss fuq il-piż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma dan ifisser li jekk bidwi jdaħħal ġidra li ma fihiex valur u jdaħħal ġidra ta' valur, is-sussidju li se jieħu huwa l- istess għax skond il-piż.

Dan li qed ngħidu?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, il-grading ifisser li dawk il-prodotti li m'humiex ta' kwalita' m'humiex se jidħlu fil-pitkalija.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Imma allura jista' jispjega kif isir il-grading?

Dan isir skond il-piż, skond id-daqs, skond il- kwalita' jew skond analisi tal-kontenut ta' ċertu tip?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Il-grading isir skond il-prodott.

Jekk prodott jista' jitħassar malajr, il-grading isir fuq il-mod kif jidher l-oġġett.

Il- kwalita' tal-prodott hija importanti.

Għandna ukoll sistema fejn in-nies qegħdin jiġu trained kif għandu jsir il- grading - kemm jista' jkun dan se jagħmluh il-bdiewa stess – ħalli malli jaqtgħu l-prodott mill-għalqa tagħhom ...

Għax ħafna drabi jekk prodott tmissu għal aktar minn darba jista' jiħżien aktar malajr.

Allura f'ċerti każijiet il-grading irid isir mill-bidwi stess.

Il-grading station ma tistax tagħmel il-grading tal-prodotti kollha li jidħlu fis-suq, għax kieku żgur li jkollna bottleneck u ma jkollniex sistema ta' flow tajba fil- pitkalija.

Allura ċerti prodotti se jiġu graded fil-pitkalija imma ħafna minnhom iridu jiġu graded minn qabel.

M'għandniex il-ħiseb li nneħħu s-sistema tal-pitkala pero' irridu ntejbuha, fis-sens li l-pitkal jrid jesebixxi l-prodott tiegħu ħafna iktar minn dak li qed jiġi esibit illum.

Jiġifieri hemm sistema sħiħa ta' din ir-riforma fejn qed ninvolvu lir-rappreżentanti tal-bdiewa, ir-rappreżentanti tal- pitkala u l-gvern, b'dan ta' l-aħħar jibqa' l-major shareholder f'dan il- consortium li jrid imexxi l-pitkalija.

Ħafna drabi l-mod kif isir il-grading huwa xi ħaġa suġġettiva ħafna u issa se jsir b'mod ħafna aktar professjonali għax peress li kien sar ftehim maċ- CIHEAM u ma' l-istitut ta' Bari, qed nieħdu l-pariri mingħandhom rigward din is-sistema.

Għax anke pajjiż bħall-Italja li ilu membru ta' l-Unjoni Ewropea għal żmien twil – nieħdu ċ-ċentru ta' Fasano, minn fejn ġejjin dawn l-esperti - kien riċentement li daħħlu din it-tip ta' sistema.

Jiena nemmen li din hija bidla ta' kultura għall-bdiewa u għall-pitkala li trid issir bil-mod u gradwalment.

Fil-bidu kellna l-ħsieb li ladarba rridu nagħtu s-sussidju, dan nagħtuh skond il-valur u mhux biss skond il-piż biex kemm jista' jkun nevitaw id- dumping u allura nkunu qed nagħtu s-sussidju fuq dak kollu li jidħol mingħajr diskriminazzjoni.

Il-bdiewa din ma riduhiex u pprotestaw fuqha u allura erġajna qed nagħtu s-sussidju skond il-piż.

Pero' ħafna bdiewa qegħdin japprezzaw kemm huwa importanti l-grading u diġa' qegħdin jagħmlu l- grading tal-prodott.

Huwa dak li nixtiequ aħna finalment għax dejjem ngħidu li ħafna drabi l-prodott fil-pitkalija ma jkunx ippreżentat sewwa, kif suppost jiġi ppreżentat il-prodott Malti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, is-Segretarju Parlamentari qed jgħidilna li l-grading huwa bbażat fuq valur, fuq daqs, fuq visual inspection u ma nafx fuqhiex aktar.

Imma l-grading huwa b'xi mod jew ieħor aġġornat għall-bżonnijiet ta' Malta?

Għax jekk iġġibli grading ta' tuffieħa skond ma jiġri fin-north ta' l-Italja mod u jekk imbagħad iddaħħal tuffieħa ta' Belludja skond il-grading tan-north ta' l-Italja, mhux se jkun jagħmel sens għax it-tuffieħa ta' Belludja minnha nnifisha hija żgħira.

Allura x'inhuma the objective dimensions tal-grading kif applikati hawn Malta u kif inhuma mbagħad relatati mas-sussidju?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nirringrazzja lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li qajjem dan il-punt għax hemm bżonn li wieħed jispjega kif isir il-grading u għal liema oġġettiv isir.

L-ewwelnett irrid ngħid li fil-pitkalija jidħlu prodotti lokali u għalissa se nżommu ma' din il-linja.

Dan ma jfissirx li ma jistgħux 'il quddiem jidħlu prodotti ta' barra.

Jiġifieri s-sussidju huwa marbut mal-prodott lokali, Sur President.

Jekk qed nitkellmu fuq it-tuffieħ ta' Belludja, ovvjament huwa t-tuffieħ ta' Belludja Malti.

Jekk qed nitkellmu fuq il-ħass, per eżempju, għandek it-texture, għandek il-crispiness tiegħu u ovvjament kemm jidher li huwa frisk, skond il-weraq kif ikun magħmul u ffurmat.

Jiġifieri kull prodott għandu l-parameters tiegħu.

Jekk nitkellmu dwar il-patata l-istess, għandek il-forma u t-texture tagħha.

Jiġifieri hemm numru ta' fatturi li mbagħad jiġu kkomunikati lill-bdiewa biex huma wkoll ikunu jistgħu jagħmlu l-grading skond il-parametri eżatti ta' kif wieħed jagħmel grading ta' kull prodott.

Għax lill-bdiewa jista' jsirilhom training ta' kif jagħmlu dan il- grading u mbagħad il-valur ikun marbut mal-grade finali li jkun ingħata.

Ovvjament ma jistax isir spezzjonar fuq kulma jidħol fil-pitkalija pero' isir fuq samples li jittieħdu mingħand bdiewa u pitkala differenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Ninu Zammit.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru tar-Riżorsi u Infrastruttura): Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-ikel provdut lill-immigranti illegali f'Malta li huma taħt il-kustodja tal-Pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10270.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

Klawsola 13 – Sostituzzjoni ta' l-Ewwel, it-Tielet u r-Raba' Skedi ta' l- Att prinċipali (Kont.)

Clause 13 – Substitution of the First, Third and Fourth Schedules to the Principal Act (Cont.)

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, ħalli nkomplu ftit fejn ħallejna l-bieraħ.

Jekk fhimt tajjeb l-Onor.

Tonio Fenech kien qed igħid li fuq is-sisa se titrikkeb il-VAT.

Jista' jispjega x'inhi l-policy tal-gvern fuq din il-ħaġa għax kull darba qegħdin jgħidu li se jdaħħlu sisa ta' X% u mbagħad wara nirrealizzaw li on top of that ikun hemm 18% VAT ukoll.

Naħseb li l-gvern aħjar ikun trasparenti dwar il-politika tiegħu vis-a-vis s-sisa u l-VAT għaliex qed indaħħlu feles ġdid issa fejn qed indaħħlu s-sisa u on top of that qed inżidu l-VAT!

Min-naħa jgħidu li jridu jnaqqsu l-piż tat-taxxi fil-pajjiż u jżidu l- kompetittivita` u ħafna bluff fuq leave u mhux leave u mbagħad il-bieraħ staqsejt lill-ministru dwar kemm se jiżdied f'perċentwali l-piż minħabba s- sisa plus il-VAT u dan ma jafx!

Il-gvern irid ikun ċar fuq kif qed jiggwida l-piżijiet tat-taxxi.

Qed jitkellmu fuq sisa li għalkemm tidher ta' xi 3%, 4% jew 5%, qed tgħolli l-prezz b'iżjed minn hekk għax on top of that qed tiġi applikata l-VAT.

X'inhi l-policy tal-gvern fuq din il-ħaġa?

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Naħseb li din m'hijiex kwestjoni ta' policy iżda hija kwestjoni tal-prattika ta' kif taħdem is-sistema tal-VAT u tas-sisa.

Is-sistema tas-sisa tidħol mal-prodott kif jiġi importat mentri l-VAT tiżdied mal-prodott meta dan jiġi mibjugħ.

Mela prodott jiġi importat u tiżdiedlu s-sisa u mbagħad il-VAT tiżdied fuq il-prezz finali.

Din m'hijiex kwestjoni ta' policy iżda kwestjoni kif tinħadem is-sistema.

Ma nistax nifhem għalfejn il-kap ta' l-oppożizzjoni qed isibha daqshekk bi tqila biex jifimha din.

Kulħadd jaf kif taħdem il-VAT u s-sisa l-istess, Sur President.

ONOR.

ALFRED SANT: Is-segretarju parlamentari qal li s-sisa tiġi ntrodotta fuq prodott importat.

Dan ifisser li l-policy tal-gvern hija li s- sisa tinħadem fuq il-prodotti importati biss?

ONOR.

TONIO FENECH: Is-sisa tapplika għal diversi prodotti differenti.

Fil-fatt din li daħlet fuq il-mobile telephony hija sisa u mhux marbuta ma' l-importazzjoni.

Dak li għedt japplika fil-każ tal-fuel, per eżempju.

Forsi l-kap ta' l-oppożizzjoni qed jipprova jagħti x'jifhem li l-gvern, b'xi mod, qed jipprova jaħbi kemm se jkun il-prezz finali tal-pitrolju għall-konsumatur.

Dan mhux minnu għax f'paġna 18 fid-diskors tal-budget mhux biss għedna b'kemm se jiżdied imma għedna li se jiġi 34c4 kull litru.

Dan juri li mhux veru li l-gvern qed jipprova jinganna lill-poplu billi jgħidlu li żied il-prezz bis-sisa u ma tahx il-prezz finali.

ONOR.

ALFRED SANT: Aktar 'il quddiem nitkellmu fuq il-pitrolju u l-prezz li semma l-gvern imma ejja ħalli nistabilixxu xi ħaġa qabel dan għax is- segretarju parlamentari qiegħed ibiddel id-diskors.

Skond dak li qal is- segretarju parlamentari, is-sisa tidħol mhux biss fuq prodotti importati biss imma anke fuq prodotti u servizzi lokali.

Qed niftiehmu fuqha din?

ONOR.

TONIO FENECH: Tajt eżempju li s-sisa m'hijiex sistema ta' tassazzjoni għall-importazzjoni biss u fil-fatt semmejt dik tal-mobile telephony.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, imma kien is-segretarju parlamentari li semma s-sisa fuq l-importazzjoni u mhux jien!

Għalhekk ma fhimtx u fittixt kjarifika.

Jiġifieri issa qegħdin naqblu li l-gvern qed jara li s- sisa tista' tiġi applikabbli kemm fuq prodotti importati u kemm fuq prodotti lokali.

Bażikament f'moħħ il-gvern, is-sisa kellha tkun xi flat rate jew percentage rate li tapplika fuq prodott li se jidħol għall-konsum.

Qed niftiehmu?

ONOR.

TONIO FENECH: Jien tajtek dak l-eżempju fil-bidu għaliex konna qed nitkellmu speċifikament fil-każ tal-pitrolju.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa se nitkellem fuq dak li għandu x'jaqsam ma' kif tinħadem is-sistema.

Jekk qed iddaħħal sistema ta' sisa plus VAT u qed tgħid li fuq prodott speċifiku se titlaq minn dak il-prezz - kif veru ntqal fil-budget speech li rrifera għalih is-segretarju parlamentari - allura dan ifisser li din se tkun capped jew le?

Jekk il-prodott jogħla, kollox se jogħla 'l fuq miegħu?

Jeħtieġ li l-gvern ikun ċar għaliex fil-budget speech li rrifera għalih is-segretarju parlamentari, ir-riferenza kienet li at this point in time dak se jkun il-prezz.

Imma jekk jogħla l-prezz, kollox se jogħla?

Jeħtieġ li l-gvern ikun ċar fuq din.

ONOR.

TONIO FENECH: Is-sisa hi marbuta per 1000 litres u l-VAT titla' u tinżel skond il-prezz finali.

Forsi l-kap ta' l-oppożizzjoni qed jirriferi għall-prezz tad-diesel li jitla' u jinżel skond is-suq.

Jien ngħidlu li l- każ tal-pitrolju huwa l-istess.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: F'dak li għandu x'jaqsam ma' sisa bħala policy, il- gvern se jagħmilha dejjem f'rata fissa jew se jagħmilha bil-perċentwali f'ċertu areas?

Fil-prodott li semmejt inti hemm flat rate, imma fuq prodotti oħra hemm percentage rate.

ONOR.

TONIO FENECH: Jekk qed jirreferi għall-każ tal-pitrolju u għal dik il-lista li hemm fil-fourth schedule, din hija dejjem rata fissa u mhux perċentwali.

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nimxu ftit 'il quddiem.

Jiġifieri hemm prodotti li fuqhom is-sisa hija flat rate fil-policy tal-gvern u hemm prodotti oħrajn fejn mhux bilfors hekk u għandna eżempji fejn mhux qed tkun hekk is- sisa.

Qed niftiehmu jew le?

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Jien stess tajt l-eżempju tal-mobile telephony li fil- fatt hija 3%.

Jiddependi mill-prodott.

Fil-każ tal-fuel products, is- sistema tas-sisa adottata hija a flat rate per 1000 litres.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela l-policy tal-gvern hija li s-sisa fuq fuels se tkun flat rate u fuq prodotti oħra tista' tkun a percentage rate.

Qed nifhem tajjeb?

ONOR.

TONIO FENECH: Il-policy tal-gvern hi li s-sisa japplikaha kif inhi l-aktar prattikabbli fil-każ tal-prodott jew servizz li nkunu qed nitkellmu fuqu.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-gvern għandu xi policy dwar kif is-sisa tidħol jew ma tidħolx fuq prodotti differenti?

X'inhi d-decision rule li twasslek biex fuq it-telephony ikollok 3% sisa u fuq pitrolju jkollok flat rate?

Hemm xi ħsieb warajha?

Aħna qed nitkellmu fuq il-ħtieġa li dan il-pajjiż ikun kompetittiv u li ma ngħabbux l-ispejjeż fuqu kif qed jagħmel il-gvern il-ħin kollu.

Tajjeb inkunu nafu kif qed jiġi deċiż kif jitgħabbew dawn l- ispejjeż.

Dan li qed jagħmlu bħalissa hu li qed jgħabbu aktar spejjeż fuq il-pajjiż u dan għandu effett akbar mil-leave.

Jekk ma tieħux ħsieb dan, m'għandekx għalfejn titkellem fuq il-kwestjoni tal-leave.

Din hija xi ħaġa ċara.

Jista' s-segretarju parlamentari jispjega fuq liema kriterji qed idaħħulha din il-ħaġa?

Fuq ċerti prodotti qed tiddaħħal flat rate u mbagħad tgħabbulhom il-VAT ta' 18% u fuq prodotti oħra qed tgħabbulhom percentage rate u mbagħad tgħabbulhom il-VAT ukoll.

Allura huwa tajjeb li nkunu nafu l-affarijiet u mhux fuq il-leave isemmulna il-1.2% għal 1.4% imbagħad fuq dawn l-affarijiet ma jgħidu xejn.

Jien nistaqsi x'effett se jkollu dan kollu pero` nħalliha għal aktar 'il quddiem għax bħalissa qed nitkellem fuq dak li għandu x'jaqsam ma' kif qegħdin jagħmlu d-decision rules tagħhom.

Jista' s-segretarju parlamentari jgħid kif qed jagħmlu d-decision rules tagħhom?

Jista' jgħid x'inhu l-piż ta' dawn id-deċiżjonijiet fuq il-produttivita` tal-pajjiż?

Dawn il- kalkolazzjonijiet għamiltuhom fuq tal-leave – għamiltuhom ħażin imma għamiltuhom – u naħseb li fuq dawn l-affarijiet għamiltuhom ukoll.

ONOR.

TONIO FENECH: Naħseb diġa` għedt x'inhi l-policy tal-gvern meta jiġi biex jimplimenta s-sisa.

Din hija l-prattiċita` ta' l-applikazzjoni tagħha u dan minħabba l-fatt li l-intenzjoni tagħna hi li meta napplikawha, tkun ta' l-inqas piż possibbli fuq l-operaturi.

Nieħdu l-każ tal-mobile telephony.

Kieku applikajna s-sisa b'rata fissa għat-telefonata kien ikun hemm problemi fuq numru ta' telefonati li jkunu mogħtijin b'xejn mill- operaturi.

Kieku għamilna hekk, konna nwaħħlulhom sisa anke fuq dak li hu b'xejn.

Allura s-sisa f'dak il-każ għamilniha bħala percentage rate ta' 3%.

Li ma jagħmilx dan il-gvern hu li jqum filgħodu fil-budget u jiddeċiedi li jagħmel taxxa, per eżempju, fuq il-banek mingħajr ħadd ma jkun qed jistenniha kif kien għamel il-gvern Laburista fl-1998.

Jekk tagħmel dawn l- affarijiet tbeżża' lil min jopera u jinvesti f'dak is-settur.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Apparti mill-polemika tal-banek li hemm ħafna x'tgħid fuqha, il-punt huwa dan.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-każ li għandna quddiemna, il-policy hi li timxi skond il-konvenjenza u l-prattiċita`.

Għalfejn fuq id-diesel il-persentaġġ m'huwiex prattiku?

Jekk is-segretarju parlamentari qed igħid li l-perċentwali hu aktar prattiku fuq il-mobile telephony, allura fuq id-diesel mhux aktar prattiku wkoll?

ONOR.

TONIO FENECH: In-normi internazzjonali huma li meta tapplika sisa fuq dan it-tip ta' prodotti, dejjem tapplikaha b'rata fissa u għalhekk għażilna li nagħmlu hekk.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa qegħdin indaħħlu parameter ġdid fid-diskussjoni tagħna u cioe`, in-normi internazzjonali.

F'dak li għandu x'jaqsam mal- mobile telephony, x'inhuma n-normi internazzjonali?

Jien informat li m'hemmx sisa fuq il-mobile telephony f'pajjiżi oħra.

ONOR.

TONIO FENECH: Billi ma kienx hemm eżempji ta' din is-sistema allura l-gvern kellu jaħseb hu x'ikun applikabbli b'aktar mod prattiku u f'dak il-każ applikajna s-sistema tal-perċentwali.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri f'dan is-setur, aħna qegħdin inkunu totalment innovattivi?

Qegħdin ninnovaw fis-settur tat-taxxi u se nkunu l- ewwel pajjiż li ndaħħlu s-sisa fuq il-mobile telephony.

Prosit!

Qegħdin nagħmlu esperimenti ġodda.

Qed nifhem tajjeb?

Min-naħa qed igħidu li jridu jżidu l-kompetittivita` f'dan il-pajjiż u jridu jneħħu l-leave ħalli n-nies jipproduċu aktar, u min-naħa l-oħra qegħdin inżidulhom xi ħaġa li ħadd s'issa qatt m'għamel u cioe` jdaħħlu s-sisa fuq il-mobile telephony.

Qed nifhem tajjeb?

Tant m'hemmx mudelli fuq dan li għamluh bil-mudell tal- persentaġġ.

ONOR.

TONIO FENECH: Ovvjament il-kap ta' l-oppożizzjoni se jifhimha kif jifhimha hu, pero` ma naħsibx li hija xi ħaġa ġdida għall-kap ta' l- oppożizzjoni li kultant jipprova jkun innovattiv f'dan il-qasam.

Kulħadd jiftakar kif dan ipprova jivvinta sistema ta' tassazzjoni ġdida flok il-VAT u ħoloq is-sistema tas-CET li nafu li ħolqot rebus kbir fil-pajjiż.

Aħna applikajniha bħala taxxa fuq settur żgħir ħafna u l-kap ta' l-oppożizzjoni applikaha fuq is-setturi kollha tal-poplu Malti u Għawdxi.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela qed naqblu li għandna innovazzjoni ġdida fit- taxxi billi ndaħħlu s-sisa b'perċentwali fuq il-mobile telephony?

Qed naqblu fuqha din?

Dan qed isir fi żmien meta suppost innaqqsu l-piżijiet fil-pajjiż.

L-irrilevanzi se nneħħihom min-nofs u qed niffoka fuq il-ballun li għandna quddiemna.

ONOR.

TONIO FENECH: Jekk il-kap ta' l-oppożizzjoni jrid issejħilha hekk, isejħilha hekk imma l-gvern għandu dritt li japplika s-sistemi ta' tassazzjoni u l-gvern iddeċieda li japplikaha b'dan il-mod.

Nirrispetta l- fatt li lill-kap ta' l-oppożizzjoni forsi din m'għoġbitux pero` rridu ngħixu biha.

ONOR.

ALFRED SANT: Nista' ngħidlek li mhux lili biss m'għogbitx.

Is- segretarju parlamentari qed jgħidilna biex ngħixu biha imma jrid jgħidilna kif!

X'se jkun il-piż tagħha fuq l-ekonomija?

Kemm se żżid l-għoli tal- ħajja?

Tista' tagħtina l-workings tagħha.

ONOR.

TONIO FENECH: L-analiżi tal-gvern hi li billi dan il-prodott m'huwiex prodott essenzjali f'dik li hija kalkolazzjoni ta' l-għoli tal- ħajja u għalhekk minkejja li dan se jkollu impatt, ma naħsbux li se jaffettwa daqstant l-għoli tal-ħajja.

ONOR.

ALFRED SANT: Skużi, aħna mhux fuq l-energy products li qegħdin fir- raba' skeda qed nitkellmu?

ONOR.

TONIO FENECH: Imma inti fuq il-mobile telephony staqsejtni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena fuq kollox qed nistaqsi.

Qed nistaqsik x'inhuma l-piżijiet ta' dawn iż-żidiet fuq l-ekonomija.

Tgħidlix li tar- raba' skeda m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-ekonomija!

Hemm il-leaded petrol, unleaded petrol, gas oil, biodiesel, heavy fuel oil, natural gas, liquid petroleum gas, methane, kerosene, electricity falling under CN Code 2716 u coal and coke.

Skond is-segretarju parlamentari dawn m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-għoli tal-ħajja u mal-produttivita`?

ONOR.

TONIO FENECH: Nixtieq niċċara li dawn m'humiex ġodda.

Ħafna minn dawn ma ntmissux u huma l-istess rati li kien hemm is-sena l-oħra u s-sena ta' qabel.

Dan sempliċement joħroġ minn skeda ġdida bl-update ta' fejn ikun inbidel.

F'dan il-każ inbidlet ir-rata tal-pitrolju u kif spjegajt fl-emenda, ir- rata fuq il-fuel tal-vapuri tal-Gozo channel.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien qed insemmilek xi affarijiet li qegħdin fl- iskeda għax inbidlu.

Jiġifieri nbidel il-piż tagħhom inkella ma kellekx għalfejn toqgħod ittellagħhom hawn jekk baqgħu l-istess.

Dawn se nerġa' nsemmihom: leaded petrol, unleaded petrol, gas oil, biodiesel, heavy fuel oil, natural gas, liquid petroleum gas, methane, kerosene, electricity u coal and coke eċċ. Dawn huma affarijiet li għandhom piż fuq l-ekonomija.

ONOR.

TONIO FENECH: Dawn għandhom l-istess piż li kellhom is-sena l- oħra.

ONOR.

ALFRED SANT: Grazzi, imma llum qed iżżidilhom il-piż!

ONOR.

TONIO FENECH: Illum żidna l-piż fil-każ tal-pitrolju biss!

ONOR.

ALFRED SANT: Le, skużi, mela l-leaded petrol mhux qed iżżiduh ukoll?

ONOR.

TONIO FENECH: Ir-rati tal-leaded petrol ma żidnihomx.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela għaliex daħħaltha hekk?

ONOR.

TONIO FENECH: Għax l-iskeda trid tbiddilha kollha kemm hi.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela ejja naħdmu hekk.

X'inbidel fl-iskeda?

ONOR.

TONIO FENECH: Nerġa' nispjega li dak li nbidel minn din l-iskeda huwa l-kerosene u f'dak li għandu x'jaqsam man-navigation tajna rata irħas lill-vapuri tal-Gozo channel.

ONOR.

ALFRED SANT: X'inhu l-piż ta' dan kollu fuq l-għoli tal-ħajja?

Għandek estimi?

ONOR.

TONIO FENECH: Diġa` spjegajt il-bieraħ li l-gvern, qabel ma ddeċieda din il-miżura, għamel stħarriġ biex jara l-impatt ta' din il- miżura u kemm fil-fatt il-pitrolju jintuża għall-konsum fid-djar tan-nies.

Fil-fatt irriżulta li 35% tal-familji Maltin biss jużaw il-pitrolju f'darhom u minn dawn il-35%, hemm 37% minnhom li jużaw il-pitrolju biex isaħħnu d-dar.

Billi l-gvern jirrikonoxxi li fost dawn, jista' jkun hemm persuni li għandhom bżonn jiġu kkumpensati minħabba li qegħdin fil-faxxa batuta tas-soċjeta` tagħna, aħna tajna kumpens ta' Lm14.

Jien infakkar lill-kap ta' l-oppożizzjoni li fil-budget li ressaq l-Onor.

Leo Brincat fl-1998, il-gvern tiegħu wkoll kien ħa l-istess deċiżjoni u dakinhar għolla l-prezz tal-pitrolju daqs il-prezz tad-diesel u r-raġuni li taw dakinhar kienet l-istess raġuni li dan il-gvern qed jagħti llum.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, huwa veru li dakinhar għollejna l- prezz tal-pitrolju daqs il-prezz tad-diesel imma s-segretarju parlamentari mhux qed isemmi kemm-il darba żdied il-prezz tad-diesel mill-elezzjoni ġenerali sal-lum.

It's a very unfair comment.

ONOR.

ALFRED SANT: Dawn it-tip ta' diskussjonijiet dejjem hekk qed isiru.

Jikkomparaw il-livell ta' prezz ta' tmien snin ilu mal-livell tal- prezz tal-lum u dan meta m'huwiex il-każ.

Il-prezzijiet prevalenti llum huma ħafna iktar differenti mill-prezzijiet ta' dak iż-żmien.

Dan kollu logħob bil-mirja.

Jien se nkompli bil-punt tiegħi u l-punt tiegħi jibqa' dan.

Jista' jgħidilna x'inhu l-impatt ta' dan kollu fuq il-kompetittivita` u l- produttivita` fil-pajjiż?

Il-pitrolju ma jużawhx biss familji u anzjani li wħud minnhom naf bihom jien imma jużawh ukoll kumpanniji, lukandi u fabbriki tat-tiġieġ fost oħrajn.

Jista' jgħidilna l-piż ta' dan kollu fuq il-produttivita` u l-kompetittivita` u x'kalkoli għamel il-gvern?

Fuq il- leave għamilhom il-kalkoli u allura fuq din nassumi li għamilhom ukoll!

Il-pitrolju jintuża mhux biss mill-familji imma jintuża wkoll fl-ekonomija, jintuża mil-lukandi u mill-fabbriki li jrabbu l-majjali u t-tiġieġ aktar u aktar fiż-żmenijiet tal-lum bil-kesħa li qed tagħmel!

X'kalkoli għamel il- gvern fuq kemm dan se jaffettwa l-produttivita` u l-kompetittivita` tal- pajjiż?

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, naħseb li dan il-punt eżawrejnieh il- bieraħ.

Domna siegħa niddiskutu dwaru u kien hawn kummenti minn diversi membri oħra mill-oppożizzjoni.

Tajjeb li nfakkar li l-intenzjoni tal-gvern meta ddeċieda li ma jgħollix il-pitrolju bħalma kien qed jgħolli d-diesel kienet biex jassisti lil dawk il-familji li kienu qed jużaw il-pitrolju biex isaħħnu darhom.

Illum jirriżulta li ftit huma dawk il-familji li jagħmlu dan u allura l- gvern m'għandux jibqa' mistenni li jissussidja dan il-prodott.

Kif għedt il-bieraħ, nifhem li jista' jkun hemm setturi li kienu qed jużaw dan il- prodott għax rawh irħis.

Mhux qed ngħid li kienu qed jagħmlu ħażin għax għamlu dan għax la l-gvern kien qed joħorġu bi prezz irħas, dawn gawdew minn dak iż-żmien sal-lum.

Pero` min-naħa l-oħra hemm nies oħrajn li jikkompetu fl-istess settur li ma kenux qed jużaw il-pitrolju imma kienu qed jużaw prodotti oħrajn li għolew minħabba s-sitwazzjoni tas-suq.

Fil-każ ta' l-elettriku, per eżempju, dawn intlaqtu mis-surcharge.

Għaldaqstant il-gvern ma setax jibqa' jiddiskrimina a favur ta' min juża l- pitrolju.

Ma naħsibx li f'suq ekonomiku u liberu fejn għandu jkun hemm kompetizzjoni ġusta, il-gvern għandu jħalli dan.

L-unika raġuni għaliex il-gvern kien qiegħed jissussidja l-pitrolju kien minħabba l-konsum tiegħu mill-familji Maltin.

Jekk kien hemm ħaddieħor li kien qed juża dan il-fuel għal raġunijiet oħra, infakkruh li l-għan tas- sussidju ma kienx dak.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, ħalli nerġa' nistaqsi l-mistoqsija tiegħi għax bir-rispett kollu ma ngħatajtx risposta.

Il-gvern għamel impact study dwar it-tneħħija tal-leave fuq il-produttivita` tal-pajjiż u qalulna li jekk jitneħħew numru ta' ġranet leave, ikollna improvement fil- produttivita` ta' bejn 1.4% u 1.8%.

Dan juri li sar studju u ma nidħolx fil- mertu jekk hux tajjeb jew ħażin f'dan l-istadju.

Issa jiena naħseb li sar l-istess studju fuq iż-żieda tal-pitrolju li ċertament se jaffettwa faxex interessanti ta' l-industrija tal-produzzjoni f'Malta.

Kif se tiġi affettwata l-produttivita` tal-pajjiż?

Dan l-istudju sar?

Jekk sar, x'inhuma r-riżultati tiegħu?

Xejn aktar u xejn inqas!

ONOR.

TONIO FENECH: Nerġa' nirrepeti lill-kap ta' l-oppożizzjoni li l- istudju li sar kien jikkonċerna proprju s-settur li għalih il-pitrolju kien qed jiġi sussidjat, jiġifieri l-familji li kienu jużaw il-pitrolju biex isaħħnu darhom.

Għaliex?

Għax dik kienet ir-raġuni għaliex kien qed jingħata s-sussidju fuq il-pitrolju u mhux biex nissussidjaw xi operaturi ekonomiċi.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri qed nifhem tajjeb jien li ma sarx impact study ta' din iż-żieda tal-pitrolju fuq il-produttivita`?

Ma sarx dan?

ONOR.

TONIO FENECH: Jekk il-kap ta' l-oppożizzjoni jrid jikkonkludi dan, jikkonkludih.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, dan huwa stat ta' fatt.

ONOR.

TONIO FENECH: Bir-rispett kollu nerġa' ngħid li l-gvern ma kellu l- ebda responsabilita` li jagħmlu dan għax l-iskop tal-politika tiegħu ma kienx dak li jissussidja l-pitrolju biex jużawh l-operaturi ekonomiċi.

As simple as that!

ONOR.

ALFRED SANT: Mela l-gvern fuq il-leave għandu responsabilita` li jagħmlu dan!

Sar jew ma sarx!

Igħidilna li ma sarx!

ONOR.

TONIO FENECH: Jien kif nista' nagħmel impact study fuq xi ħaġa li l-operaturi mhux suppost qed jużaw?!

ONOR.

ALFRED SANT: X'jiġifieri mhux suppost jużaw!

Mela l-prodott kien bil-kutrabandu!

Issa aħjar ukoll!

Mela kien kuntrabandu issa!

Jiġifieri min kien qed juża l-pitrolju mhux suppost kien qed jużah!

Min irabbi t- tiġieġ u kien qed juża l-pitrolju mhux suppost li kien qed jużah!

Min għandu reverse osmosis plant u qed juża l-pitrolju mhux suppost jużah!

Issa aħjar din!

U l-bakeries!

Kun koerenti Sur Segretarju Parlamentari!

ONOR.

TONIO FENECH: Jekk dak li jkun irid jużah, għandu kull dritt jużah u jekk irid, jibqa' jużah imma l-gvern m'għandu l-ebda obbligu li jissussidjah għal dak il-għan!

ONOR.

ALFRED SANT: Mhux dak l-argument!

ONOR.

TONIO FENECH: Dażgur li dak l-argument!

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nistaqsik jekk sarx studju fuq l-impatt ekonomiku ta' din il-miżura bħalma sar fuq il-leave.

Fuq il-leave domtu ttambru li għamiltu l-istudju u ilkom tgħidu bil-1.4% jew l-1.8%.

Allura fuq din tal- pitrolju għamiltu jew m'għamiltuhx impact study?

Igħidli li m'għamiltuhx u nkunu nafu li m'għamiltuhx!

Toqgħodx iddur mal-lewża!

ONOR.

TONIO FENECH: Nerġa' nirrepeti lill-kap ta' l-oppożizzjoni li l- gvern għamel l-istudju tiegħu fis-settur li kien jikkonċerna dan is- sussidju.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela qed nifhem tajjeb.

Ma sarx impact study fuq is- settur ekonomiku!

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li s-segretarju parlamentari semma d-diesel, jista' dan igħidilna kemm għola d-diesel f'din l-aħħar sena u jekk hux se jkompli bis-sistema ta' aġġustament tal-prezzijiet fuq id-diesel u fuq fuels oħra?

Jekk ma jogħliex id-diesel, se jibqa' kif inhu l-prezz?

Jekk jorħos se jagħmel aġġustament ieħor bħalma għamel diġa`?

ONOR.

TONIO FENECH: Le, ma fadalx aġġustamenti x'isiru u l-prezz tad- diesel jitla' u jinżel biss jekk jitla' u jinżel il-prezz fis-suq internazzjonali.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-sitwazzjoni hija l-istess fuq fuels oħra?

ONOR.

TONIO FENECH: Safejn naf jien iva pero` m'iniex responsabbli minn dan is-settur.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' allura s-segretarju parlamentari jgħidilna daqsxejn x'aġġustamenti saru f'din l-aħħar sena u jgħidilna kif għola d- diesel u kif għola wkoll il-fuel li tuża l-Enemalta?

ONOR.

TONIO FENECH: Kieku kelli l-informazzjoni ma kont niddejjaq xejn li nagħtiha.

Illum qegħdin niddiskutu l-elementi tal-liġi dwar il-miżuri tal-budget u qegħdin fir-raba' skeda u allura żgur li wieħed m'għandux jistenna li jkolli din l-informazzjoni fuqi.

Allura jien nistieden lill- Onor. Joe Mizzi jagħmel din id-domanda lill-ministru responsabbli mis- settur.

ONOR.

JOE MIZZI: Aħna nafu li l-Enemalta timporta wkoll id-diesel li jingħata lill-bastimenti u li fuqu hemm kondizzjonijiet speċjali.

Jista' s- segretarju parlamentari jispjegalna eżatt x'miżuri se jittieħdu biex ma jkunx hemm min jabbuża u jagħmel kutrabandu minn fuq dan id-diesel?

ONOR.

TONIO FENECH: Kif ħabbarna fil-budget, is-sistema nbidlet u tajna d-dettalji.

Illum kulmin jixtri d-diesel mill-Enemalta ma jixtrihx aktar duty-free imma wara li jixtrih u jħallas id-duty, jitlob refund lill- customs department u jekk ikollu dritt għalih – ikun operatur ta' vapur, per eżempju - jieħdu.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela sewwa, dan issa jrid jitlob ir-refund.

Allura x'jiġri jekk wieħed imur jagħti d-diesel lil dan il-bastiment u minflok 200 tunnellata, jieħu inqas imma jitlob refund fuq 200 tunnellata?

Hemm xi sistema fejn wieħed jista' jkun jaf kemm wieħed ikun ħa eżatt?

ONOR.

TONIO FENECH: Huwa diffiċli biex hawnhekk nispjega l-proċeduri kollha tad-dwana pero` d-dwana għandha l-metodi u l-istrutturi tagħha sabiex tassigura li ma jkunx hemm abbuż mis-sistema.

Jidher ċar li billi l- operatur irid iħallas id-duty, issa huwa aktar diffiċli li jsir abbuż f'dan is-sens.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' s-segretarju parlamentari jispjega d-differenza bejn is-sistema ta' qabel – dik li fiha kien hemm dak l-abbuż tad-diesel; hawnhekk nixtieq li jgħidilna wkoll kemm kien l-ammont li ġie ffrodat lill- gvern – u s-sistema li qed tintuża llum?

ONOR.

TONIO FENECH: L-ewwelnett il-fatt li nqabad juri li d-dipartiment għandu sistemi ta' kontroll biex jaqbad lil min jipprova jabbuża.

Id-differenza bejn is-sistema preżenti u s-sistema ta' qabel hija li fil- passat min kien jagħmel il-frodi kien possibbilment il-bniedem li jwassal id-diesel u allura kien jibbenefika hu minn dak l-abbuż.

Illum biex jabbuża mhux biss irid ikun hemm ftehim ma' sid il-vapur imma jrid ikun sid il-vapur li jitlob dan.

Jien m'għandix dubju li s-sidien tal-vapuri mhux se joqogħdu jipprovaw jiffrodaw lill-gvern Malti għall-benefiċċju ta' l-individwu li kien qed jibbenefika qabel!

Is-sistema fiha nnifisha tiskoraġġixxi dan anke għaliex aħna nafu li ħafna drabi l-kumpannija li topera l-vapur ma jkollhiex kuntatt dirett mad-distributuri li ħafna drabi jkunu differenti.

Allura issa m'għadhiex sitwazzjoni ta' sempliċement firma fuq karta biex taparsi minn 20 ħadt 200 u li lill-kumpannija ma tiswiha xejn, imma jekk dik il- kumpannija se tiffirma li tkun ħadet 200, trid effettivament l-ewwel tħallas il-200 u mbagħad tagħmel il-claim u dan jista' joħloq problemi fil- cashflow tagħha.

Agħar minn hekk, trid tiftiehem ma' dak li jwasslilha ż- żejt lill-vapur u s-sistema ssir ħafna aktar ikkumplikata u diffiċli.

Il- ftehim issa jrid ikun bejn it-tnejn – il-kumpannija u dak li jwassal id- diesel - u mhux biss ikun involut dak li jwassal id-diesel.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela s-segretarju parlamentari qed jgħid li xorta jista' jsir abbuż imma issa dan huwa aktar diffiċli minn qabel.

Dan qal ukoll li l-kumpanniji huma serji u m'humiex lesti li jabbużaw.

Mela qabel min kien jabbuża jekk kienu l-kumpanniji stess li jiffirmaw?

X'differenza hemm?

Mhux il-kumpanniji wkoll kienu qed jabbużaw la kienu qed jiffirmaw u kien ikun hemm il-firma tal-kaptan tal-bastiment?

Xi problema se jkun hemm jekk ikun hemm bastiment 'il barra mit-territorial waters u joħroġ bastiment biex jagħtih id-diesel?

X'inhi s-sitwazzjoni jekk joħroġ 'il barra mit-territorial waters?

Hemm dawn il-kondizzjonijiet ukoll jew hemm xi differenza biex wieħed ikun jista' jagħti d-diesel lill-bastiment 'il barra mit-territorial waters?

ONOR.

TONIO FENECH: Jekk l-Onor.

Mizzi għandu f'moħħu xi sistema li hija foolproof u li m'hemmx lok għal abbuż minnha, jien lest li nisma' dwarha biex naraw kif nistgħu nimplimentawha.

Ir-realta` hi li għad irridu nsibu sistemi fid-dinja li huma perfetti u foolproof.

Li hu ċert hu li bla dubju ta' xejn is-sistema kif inhi mħaddma llum tiskoraġġixxi u tnaqqas ħafna aktar il-possibilita` ta' abbuż għaliex filwaqt li qabel persuna setgħet tiffirma mingħajr ma' kellha ebda responsabilita`, illum min jiffirma jrid jidħol għal ħafna aktar responsabilita` għax l-ewwel irid iħallas għal dak id-diesel li jinxtara, li qabel kien duty-free.

ONOR.

JOE MIZZI: La s-segretarju parlamentari qal li l-abbuż jiġi mill- kumpannija li tissupplixxi l-fuel għall-bunkering u ladarba waħda mill- kumpanniji li tagħmel dan hija proprju sussidjarja ta' l-Enemalta, jista' jgħid għalfejn il-gvern ma ħariġx jgħid pubblikament x'ġara u ma ġarax f'dak il-każ ta' frodi li semmejt?

B'kemm ġie ffrodat il-poplu Malti u Għawdxi u min kienu l-persuni nvoluti?

ONOR.

TONIO FENECH: Nista' nagħti assigurazzjoni lill-Onor.

Joe Mizzi li l-operatur li kien inqabad kien operatur privat u ma kien hemm l-ebda involviment mill-gvern.

Ikun tajjeb li ngħid ukoll li kif spjegajt il- bieraħ, id-diesel li kien inxtara duty-free fil-fatt ma kienx ġie wżat għaliex fl-operazzjoni li saret, dan ġie ssekwestrat u allura l-poplu Malti ma ġiex iffrodat għax dan ma laħaqx bigħu u għamel il-qligħ minnu.

Dan il- fuel ġie ssekwestrat għax kien se jintuża għall-affarijiet li ma kenux intiżi li jużaw duty-free diesel.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-segretarju parlamentari qed igħid li operatur privat kien involut imma jien nistaqsi: Ta' min kien il-bastiment?

Ta' kumpannija privata wkoll jew kien hemm kumpannija li għandha sehem fiha l-Enemalta jew il-gvern?

Mhux fuq min akkwistah qed nistaqsi iżda min kien qed iqassam il- fuel għall-bunkering.

ONOR.

TONIO FENECH: Is-sitwazzjoni hija ftit differenti minn kif qed jagħmel il-mistoqsija l-Onor.

Mizzi għaliex fir-realta`, il-korporazzjoni Enemalta jew is-sussidjarja tagħha ma kenitx tagħti l-fuel direttament lill- vapur partikolari imma l-operatur kien jixtri l-fuel, jieħdu fid-depot li jkun awtorizzat li jbigħ duty-free fuel u mbagħad dan ibigħu lill-yachts jew vapuri li huma eliġibbli sabiex jieħdu d-duty- free fuel.

F'dan il-każ il-fuel ma marx f'dak id-depot li suppost mar fih imma dan ħadu f'post ieħor u b'hekk inqabad li kien se juża' l-fuel għal skop differenti minn dak li għalih ingħata dak il-fuel.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura f'dan il-każ x'kien is-sehem tal-MOBC?

ONOR.

TONIO FENECH: Jien ma nafx jekk kenitx l-MOBC li tatu l-fuel imma jekk kienet l-MOBC, sempliċement tatu l-fuel b'bona fide li dan il-fuel kien se jużah għall-iskop li għalih tkun tatulu.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura għalfejn tkeċċa bniedem mill-MOBC jew għallinqas ġie sforzat li jitlaq wara dan il-każ?

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, m'iniex daqshekk informat dwar dak li qed igħid l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'każijiet bħal dawn, huwa fl-interess tal-poplu li nkunu nafu r-realta` għaliex l-istorja m'hijiex ċara daqskemm qed jgħid is- segretarju parlamentari.

Qed ngħid dan għax inġibdet l-attenzjoni biex il- gvern ħa l-passi u fil-fatt diversi ministri baqgħu jinnegaw li kien hemm dan l-abbuż għaliex kien għadu ma ħareġ xejn fiċ-ċar qabel ma saru xi interventi min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Allura kif jista' jispjega s- segretarju parlamentari li ma kien hemm l-ebda kumpannija oħra involuta jew li ma kien hemm l-ebda persuna responsabbli minn entita` li għandu sehem fiha l-gvern?

ONOR.

TONIO FENECH: Nista' nserraħ moħħ l-Onor.

Joe Mizzi li l-gvern kien ilu jagħmel monitoring tas-sitwazzjoni u meta kien il-mument propizju ħa azzjoni.

Ovvjament il-gvern ma joqgħodx jgħid fil-pubbliku li jkun qed jagħmel monitoring dwar ċirku li jista' ikun illegali għax inkella dak iċ- ċirku jieqaf jopera.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed nifhem sew li s-segretarju parlamentari qed igħid li dawk li kienu qed jabbużaw inqabdu?

ONOR.

TONIO FENECH: F'dan il-każ partikolari, iva.

ONOR.

JOE MIZZI: M'hemmx każijiet oħra?

ONOR.

TONIO FENECH: Safejn naf jien, każ b'sustanza bħal dan, dan biss kien hemm pero` billi konna konxji li jista' jkun hemm lok għall-abbużi simili, ħadna din id-deċiżjoni.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nafu wkoll li hemm min jieħu l-fuel duty- free għax igħid li ħiereġ 'il barra mit-territorial waters u sejjer għal xi pajjiż ieħor, jitlaq għal xi żmien barra mill-port u jerġa' jidħol lura!

Dawn l-abbużi ma nqabdux?

Allura għad hemm lok ta' l-abbuż u m'hemmx biss l-abbużi li semma s-segretarju parlamentari biss.

Naħseb li min jifhem fil- maritime u fil-yachting jaf sew x'qed ngħid u jaf li qed ngħid il-verita`!

ONOR.

TONIO FENECH: Jekk l-Onor.

Mizzi għandu xi informazzjoni dwar xi ċirku illegali ieħor, jien napprezza jekk jgħaddili l-informazzjoni biex il- gvern jagħmel l-investigazzjonijiet meħtieġa.

Nerġa' nirrepeti li d-deċiżjoni li ttieħdet fil-budget, ittieħdet proprju għaliex aħna konxji li s-sitwazzjoni kif kienet setgħet toħloq lok għall- abbuż u ma neskludix li kien hemm min ipprova u rnexxielu jabbuża mis- sistema u ma nqabadx!

M'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn li dan jiġri u għalhekk il-gvern ħa d-deċiżjoni li jbiddel kompletament is-sistema ta' kif ibigħ id-duty-free diesel.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-segretarju parlamentari qal li d-dwana għandha l- mezzi u qed tissorvelja dawn l-affarijiet.

Allura kif dan issa qed jistaqsini jekk hemmx xi informazzjoni li nista' ngħaddilu?

Allura lanqas jaf b'dawn l-affarijiet!

Jekk id-dwana qiegħda tissorvelja, m'għandix għalfejn insemmihom jien l-affarijiet u suppost dawk li qed jabbużaw, inqabdu!

Jista' jgħidilna x'tip ta' sorveljanza qed issir?

Dan li qed jingħad li fil-każ tad-diesel kien xi każ wieħed li qabduh m'hu veru xejn!

Kien hemm każi ta' bastimenti li ffirmaw li ħadu ċertu ammont ta' diesel meta fil-fatt ma ħadux.

Forsi parti biss inqabdet fid-depot!

Jistgħu jgħidulna kif id-dwana investigaw u kif skoprewh lil dan għax ma nafx kif wieħed jista' jiskoprih?

ONOR.

TONIO FENECH: Nerġa' ngħid li l-informazzjoni li donnu għandu l- Onor. Mizzi, jien m'għandix.

Quddiem il-liġi l-Onor.

Mizzi għandu obbligu li jekk jaf b'xi ċirku illegali, dan għandu jirrapporta lill-awtoritajiet kompetenti.

Ma jistax jgħid li mhux se jirrapporta għax jippretendi li d- dipartiment konċernat jaqbad iċ-ċirku li jaf bih l-Onor.

Mizzi!

ONOR.

JOE MIZZI: Nerġa' ntenni li dak li spjegajt jien, l-awtoritaijiet jafu bih u allura m'għandix għalfejn ngħidilhom!

Is-segretarju parlamentari qal li l-awtoritajiet għandhom il-mezzi u jagħmlu l-monitoring.

Mela allura suppost qed jagħmlu l-monitoring!

Se jgħidulna x'monitoring qed jagħmlu?

Wieħed jasal biex jagħti l-informazzjoni imma mbagħad jirriżultalu li meta jagħti l-informazzjoni, il-persuna li tkun involuta u l-ammonti ffrodati jiġu mistura għal xi raġuni.

Bilfors il-poplu jitlef il-fiduċja!

Hawnhekk intqalet storja ta' xi ħadd li kien qed iżomm il-fuel imma nerġa' ntenni, skond l-istejjer li ngħataw, li dik mhux l-istorja kollha u s- sistema tal-bunkering kienet ilha tiġi ffrodata għaliex kien jiġi ddikjarat li xi bastimenti kienu jieħdu ammont ta' bunkering mentri hemm bastimenti li dak l-ammont ta' bunkering ma jistax ikun li ħaduh għaliex kienu għadhom ġejjin minn postijiet oħra fejn ħadu l-bunkering ukoll u allura ma kellhomx fejn ipoġġuh dak il-fuel kollu.

Ġew investigati dawn il-każijiet li qed insemmi jien?

ONOR.

TONIO FENECH: L-Onor.

Mizzi qalli biex nispjega s-sistemi li għandhom il-kontrolluri tad-dwana, il-pulizija u l-istrutturi l-oħra li hawn fil-pajjiż.

Kieku għandi bank li għandi d-deheb fih u għandi camera biex nissorvelja dak id-deheb, jiena ma ngħidlekx fejn qiegħda dik il- camera għaliex l-għada xi ħadd jista' jieħu azzjoni biex jevita dik il- camera u jisraq id-deheb.

Ma tarax li jiena f'din il-Kamra se noqgħod nispeċifika l-proċeduri u s-sistemi ta' kif id-dwana tikkontrolla jekk hemmx abbużi jew le!

Kieku kelli nagħmel hekk, min qed jismagħni jieħu l- ideat ta' kif se jdur mas-sistema biex ma jinqabadx!

L-investigazzjonijiet jeżistu u tant jeżistu li nqabdet konsenja sinifikanti.

Hawnhekk ikun tajjeb li niddistingwu li numru ta' trakkijiet li marru ġo depot li mhux suppost, huwa ħafna aktar serju minn sempliċement ammont li ġie ffirmat.

Mhux qed ngħid li dak mhux serju wkoll.

Biddilna s-sistema għaliex dak huwa serju imma dak huwa diffiċli ħafna biex taqbdu.

Aħna biddilna s-sistema biex nagħmluha diffiċli għal min kien qed jopera dik it-tip ta' sistema biex ikompli jagħmel dan.

Kieku mhux għax irrikonoxxejna li kien hemm l-abbuż, kieku ma biddilniex l- istruttura kollha kemm hi.

Il-gvern qed jikkonferma li kien konxju li kien qed jiġri l-abbuż u ħadna l-azzjoni biex dan inwaqqfuh.

ONOR.

JOE MIZZI: Is-segretarju parlamentari qed igħid li ma kienx hemm abbuż minn bastimenti li ffalsifikaw ċerti affarijiet għax niżżlu li ħadu ċertu ammont u fir-realta` ma ħadux daqshekk imma dan ħadu ieħor.

Jien hekk qed nifhmu li qed igħid.

Għalhekk nerġa' nistaqsih: Kemm-il każ ġie investigat fejn bastiment talab li jieħu diesel?

Kemm ġew investigati każijiet ta' bastimenti li kienu ġejjin minn barra li kellhom il-fuel fuqhom u kemm iddikjaraw li ħadu fuel minn Malta?

Hemm bastimenti li ħadu diesel aktar milli jesgħu t-tankijiet tagħhom jew inkella inqas?

ONOR.

TONIO FENECH: Nistieden lill-Onor.

Joe Mizzi jagħmel mistoqsija parlamentari jekk irid dawn id-dettalji.

Jien ma jkollix fuqi dawn it-tip ta' dettalji meta nkun qiegħed niddiskuti emendi tal-liġi.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed niddiskutu emendi ta' liġi fejn hemm involut il- bunkering li jingħata lill-bastimenti.

Hawnhekk ma jkunx hemm taxxa u sisa fuqhom filwaqt li l-poplu jħallas s-sisa.

La l-poplu jħallas is-sisa għandu dritt li jara li ħaddieħor ma jiffrodahx għax jekk dan jiġri, ibati l-poplu u jbati l-pajjiż.

Issa nafu li kellna każ ta' xi ħadd li ffroda u li l- ismijiet ta' dawn in-nies baqgħu mistura.

X'inhi r-raġuni?

Għaliex dawn l- ismijiet baqgħu mistura?

Forsi dawn huma xi nies tal-qalba li l-partit Nazzjonalista huwa obbligat lejhom?

Jekk is-segretarju parlamentari qed igħid li m'hemmx każijiet oħra ħlief dak il-każ li semma', jista' dan jaċċertani li ġew iċċekkjati l- bastimenti li ħadu d-duty-free diesel minn hawn Malta li meta tara kemm kellhom fuel fit-tankijiet qabel ma ġew Malta u tara kemm iddikjaraw li ħadu fuel minn Malta, tinduna li dak il-fuel kollu ma joqgħodx fit- tankijiet tagħhom?

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, jien nifhem ix-xewqa ta' aktar informazzjoni min-naħa ta' l-Onor.

Joe Mizzi imma billi qed nitkellmu fuq il-fuel, ma jistax jippretendi li nkun encyclopedia fuq il-fuel u nispera li mhux se jistaqsini kif deher il-fuel fid-dinja fil-mistoqsija li jmiss!

Dan ma jistax jippretendi li nagħti dan it-tip ta' dettalji meta jien m'għandix informazzjoni dwarhom.

Nerġa' ngħid li m'għandi xejn x'naħbi mill- Onor. Mizzi u nistiednu jagħmel mistoqsija parlamentari biex jingħata r- risposti.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, il-poplu jippretendi li jkun jaf min huma dawk li jabbużaw għax m'huwiex ġust li tifel ta' ħaddiem, għax jagħmel żball darba, jċappsulu ismu ma' kullimkien u mbagħad min iffroda l-pajjiż b'dan il-mod ma jsemmuhx.

Jien nerġa' ntenni li s-segretarju parlamentari għandu l-obbligu li jippubblika l-ismijiet ta' dawk li kienu involuti.

Dan irid jgħid ukoll kemm kien l-ammont ta' flus għax dawk flus il-poplu u hawnhekk tan-naħa l- oħra jridu juru ċerta dixxiplina ma' kulħadd u mhux ma' ċerti nies biss.

Jekk is-segretarju parlamentari jidhirlu li m'għandux isemmih, allura se nispiċċa nsemmih jien.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Se nistaqsi ftit fuq xi dettalji dwar dak li għandu x'jaqsam ma' l-inland navigation between Malta and Gozo by vessels of a tonnage of 3,500 tons or more.

Kif ġiet issettjata r-rata l-ġdida ta' Lm10.40 per 1,000 litres?

Naf li s-segretarju parlamentari se jgħid li qabel din kienet Lm61 u issa għamilniha Lm10.40 imma jien qed nistaqsi għalfejn saret Lm10.40 u mhux figura oħra.

Kemm se jkollu revenue minnha l- gvern?

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Ġiet issettjata minħabba l-kwestjoni li qamet fil- Gozo channel li kellha ttiċċarġja l-VAT fuq il-karozzi.

Il-gvern daħal f'commitment li t-tariffi mhux se jogħlew u minħabba li issa kellha tiżdied il-VAT, il-Gozo channel ġiet mitluba tassorbi dik it-taxxa u biex din ma tagħmilx telf, għall-kategorija ta' transhipment bejn iż-żewġ gżejjer, raħħasna l-fuel.

Kienet kalkolazzjoni sempliċi li mbagħad ittraduċiet ruħha fir-rata ġdida li ġiet applikata.

ONOR.

ALFRED SANT: Dan ifisser li l-kalkolu ma kienx maħsub fuq il-punt li hemm bżonn ikun hemm xi forma ta' aġevolazzjoni għat-trasport marittimu bejn Malta u Għawdex imma huwa motivat biss mill-fatt li l-gvern kien qed jgħabbi ċerti piżijiet fuq it-trasport bejn Malta u Għawdex u allura ried jara kif se jagħmel biex inaqqas ċerti piżijiet oħra b'mod li jekwipara mal- piżijiet l-oħra li kien qed jagħmel fuq it-trasport bejn Malta u Għawdex.

Din m'għandha x'taqsam xejn ma' xi forma ta' konsiderazzjoni dwar it- trasport marittimu bejn Malta u Għawdex.

ONOR.

TONIO FENECH: Naħseb li bil-maqlub!

Il-gvern għamel din il-miżura biex ma jżidx il-piż tal-VAT li suppost kellha tidħol fuq il-karozzi li jaqsmu bejn iż-żewġ gżejjer għax konxji mill-element soċjali u ekonomiku importanti tat-trasport bejn iż-żewġ gżejjer.

Minħabba f'hekk il-gvern iddeċieda li jassorbiha hu l-VAT u għamel dan billi raħħas il-fuel għall- Gozo channel.

ONOR.

ALFRED SANT: Li ma nistax nifhem huwa dan.

Jekk qed nirrealizzaw li hawn dawn il-piżijiet fuq it-trasport bejn Malta u Għawdex – nafu l- piżijiet li għandha l-Gozo channel – jagħmel sens illi nżommu sisa ta' Lm10.40c per 1,000 litre fuq dan it-trasport?

Naqbel li s-sisa tkun zero fuq electric power generation, fuq fishing purposes as laid down by the department of fisheries u fuq usage by private pleasure seacraft for outbound voyages.

L-aħħar waħda tfisser li jekk inti sinjurun u se titlaq barra minn Malta biex tagħmel vjaġġ, hemmhekk ma tħallasx sisa fuq il-fuel imma jekk inti se tivvjaġġa bejn Malta u Għawdex - minkejja li aħna ngħidu li suppost għandna politika reġjonali bejn Malta u Għawdex - hemmhekk qed inżommu Lm10.40c sisa għal kull 1,000 litres.

Il-mistoqsija tiegħi hija f'dan il-kontest.

Il-gvern dejjem jitkellem fuq kemm hemm piżijiet u li rridu nnaqqsu l-piżijiet.

Allura għalfejn qed iżomm Lm10.40c per 1000 litres?

Jien nissuġġerixxi li din titneħħa u li jagħmluha zero ukoll.

Jien qed naraha eżorbitanti Lm10.40c!

Is-segretarju parlamentari se jgħidli li kienet Lm61 u naqqasniha imma jien ngħidlu: Skużi, naqqastuha għax min-naħa l-oħra qed tagħmlulhom piżijiet oħra!

Agħmluha zero għax anke f'kontest reġjonali tagħmel sens għax tkun qed tgħin lil Għawdex.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Jien nissimpatizza mar-raġunament tal-kap ta' l- oppożizzjoni.

Hija l-ħolma tiegħi li naslu f'livell f'dan il-pajjiż fejn ma jkollniex aktar bżonn ta' VAT u ta' income tax u ta' taxxi oħra u nkunu nistgħu nneħħu l-istrutturi kollha ta' tassazzjoni ħalli l-ekonomija tqum u n-nies igawdu iktar.

Imma r-realta` hi li f'dan il-pajjiż irridu nsostnu s- servizzi soċjali, l-edukazzjoni u s-saħħa u biex nagħmlu dan il-gvern irid jiġbor ċertu ammont ta' revenue.

Huwa faċli li wieħed jirrakkmanda li naqtgħu minn hawn u naqtgħu minn hemm pero` jien nissuġġerixxi li meta jsiru dawn is-suġġerimenti, wieħed jgħid ukoll kif se nikkumpensaw għal dak in-nuqqas ta' dħul tal-gvern jekk verament irridu nkomplu bil-programm ta' konsolidament fiskali sabiex il-finanzi tal-pajjiż ikunu fuq livell sostenibbli.

Ikun tajjeb li ngħid ukoll li bit-tariffi tal-Gozo channel kif kienu emendati, is-sena li għaddiet żdied in-numru ta' nies u karozzi li qasmu bejn iż-żewġ gżejjer u dan juri li t-tariffi huma aċċettabbli għas-suq.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri issa qed inħarsu lejn l-Għawdxin li għandhom bżonn dan is-servizz bħala suq biss!

Kieku kien il-president tal- kamra tal-kummerċ li qed jitkellem hekk nifhimha imma li s-segretarju parlamentari jitkellem li l-Għawdxin qishom suq, hija interessanti.

Huwa interessanti wkoll li qed nitkellmu fuq li ma nnaqqsux it-taxxi u mbagħad min-naħa l-oħra qed nitkellmu fuq li nnaqqsu l-leave.

Il-punt jibqa' l-istess.

M'hu veru xejn li qed jaġevolaw lil Gozo channel biha din.

Dawn qegħdin sempliċement iżommuha fejn kienet għax kellha taxxa mod, żidulha t-taxxa min-naħa u qed inaqqsulha min-naħa l-oħra.

Jiġifieri l- mistoqsija xorta tibqa' hemm.

Jekk qed nitkellmu fuq il-Gozo channel bħala xi ħaġa reġjonali u ta' skop, għaliex ma żżidx it-taxxa fuq il-usage tal- private pleasure seacraft for outbound voyages?

Qed ngħid hekk għax din zero qiegħda.

Jiġfieri jekk jiena jew inti għandna yacht u se nsiefru biha, hemmhekk zero inħallsu imma jekk taqsam bejn Malta u Għawdex, hemmhekk għandek Lm10.40.

Kif for pleasure purposes for outbound voyages qegħda zero u fuq li Għawdxi jiġi Malta qiegħda Lm10.40?

Ma tagħmilx sens din.

U s-segretarju parlamentari m'għandux jitkellem qisu l-president tal- kamra tal-kummerċ lanqas!

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Jien m'iniex hawnhekk biex nirrappreżenta l-kamra tal-kummerċ pero` kont nippretendi li l-kap ta' l-oppożizzjoni, bil- background finanzjarju tiegħu, jifhem x'irrid ngħid u cioe` li dak li qed juża l-vapur, jibqa' jużah għax jara li l-prezz huwa raġonevoli.

Tant hu hekk li żdied il-patronaġġ.

Tajjeb li nfakkar lill-kap ta' l-oppożizzjoni li dan il-gvern investa bil- kbir - 'il fuq minn Lm30 miljun - fuq tliet vapuri ġodda biex isostni dan is-servizz u jagħti servizz ta' kwalita`.

Sar l-argument li din qiegħda Lm10 u għall-pleasure seacraft qiegħda zero.

Jien infakkar lill-kap ta' l- oppożizzjoni li pajjiżna – naħseb jaqbel huwa wkoll – għandu jippromwovi anke l-attivita` marittima madwar il-pajjiż.

Nafu b'dawk il-pleasure seacrafts kbar li jaqsmu fil-Mediterran u huwa fl-interess tagħna li nattirawhom lejn pajjiżna biex inbigħulhom il-fuel bla duty – kif ibigħulhom postijiet oħrajn – u allura l-korporazzjoni Enemalta tagħmel qligħ minn din l-attivita` biex anke tiffinanzja operazzjonijiet oħrajn.

Jekk il-kap ta' l-oppożizzjoni jaħseb li lil dawn għandna ngħolluhulhom biex ma nibqgħux nattiraw dan it-tip ta' settur lejn pajjiżna, dan jista' jagħmel hekk meta jkun fil-gvern.

Pero` aħna nemmnu li din hija attivita` interessanti għal pajjiżna li għandna nippromwovuha għax nafu li toħloq attivita` ekonomika f'pajjiżna li fl-aħħar mill-aħħar igawdi minnha kulħadd.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Qisna qed nitkellmu fuq Dr Jekyll u Mr Hyde f'daqqa waħda!

Bir-rispett kollu, jien kont qed nitkellem biex innaqqsu s-sisa ta' Lm10.40c fuq il-Gozo channel.

Kont qed ngħid li jagħmel sens li jekk qed nagħtu zero għall-private pleasure seacraft for outbound voyages, nagħtu zero lill-Gozo channel ukoll.

M'għedtlux biex jgħolli s-sisa fuq il-private pleasure seacraft for outbound voyages!

Din hija piż fuq il-mod ta' kif taħdem il-Gozo channel għax dawn qed ikollhom iħallsu din is-sisa.

Dan igħidli li naqqasha minn Lm61 għal Lm10.40 imma dan mhux veru għax daħħlilhom taxxa oħra min-naħa l-oħra.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-piżijiet li hemm fuq il-Gozo channel.

L- argument li qed nagħmel jien huwa dan: Jekk fuq private pleasure seacraft for outbound voyages huma zero, kif fuq l-Għawdxin li jiġu Malta u fuq il- Maltin li jmorru lejn Għawdex fuq il-Gozo channel qegħda Lm10.40c kull 1,000 litru?

Nistgħu mmexxu l-argument aktar 'il quddiem jekk hemm bżonn.

Is-segretarju parlamentari qalilna li din tal-pleasure seacraft for outbound voyages qed jagħmluha biex inġibu x-xogħol lejn Malta.

Prosit.

Dak huwa l-punt, imma estendih ftit ieħor dan, Sur Segretarju Parlamentari.

Jien inħares lejn dan li għandna quddiemna hawnhekk u nara li, per eżempju, is-sisa fuq il-harbour cruises inżammet l-istess, Lm61 per 1,000 litres.

Issa skużi, jiena harbour cruise mort darba u mhux se nerġa' mmur darb'oħra naħseb.

Il-harbour cruise qiegħda hemm għat-turisti li jiġu Malta, hux hekk?

Mela dik hija xi ħaġa li suppost biha qed nipprovaw inżommu l- kompetittivita` tat-turiżmu.

Min-naħa nduru fuq il-ħaddiema tagħna u ngħidulhom biex inaqqsu l-leave sabiex ikollna bejn 1.4% u 1.8% improvement fil-produttivita` u mbagħad ma nagħmlu xejn biex innaqqsu l-prezz li huwa l- aktar improvement li tista' tagħmel għall-kompetittivita`.

Jekk fuq harbour cruise għandek sisa ta' Lm61 per 1,000 litres u qed inżommuha hekk, dan ifisser li l-attrazzjonijiet turistiċi tal-pajjiżi qegħdin huma wkoll iġorru l-piżijiet tat-taxxi u jsiru dejjem inqas kompetittivi.

Trid testendih dan l-argument.

Il-punt tiegħi kien sempliċi; mhux li nżidu s-sisa fuq private pleasure seacraft for outbound voyages imma għalfejn qegħdin inżommu din is-sisa fuq il-vjaġġi tal-Gozo channel.

Il-Gozo channel tieħu lill-Għawdxin lejn Malta u lill-Maltin lejn Għawdex.

Ma nistax nifhimha jien din.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Nerġa' ngħid li napprezza l-argument li qed jagħmel il-kap ta' l-oppożizzjoni.

Jien sempliċement infakkar ftit lill-kap ta' l- oppożizzjoni li fi żmienu din it-tariffa kienet Lm60 per 1,000 litres u hekk ħalliha.

Kellu żewġ budgets biex jagħmel dan u xorta hekk ħalliha, anzi min-naħa l-oħra għolla t-tariffi tal-Gozo channel.

Daqshekk kien jemmen dan fuq il-kompetittivita` ta' pajjiżna.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Fuq l-istess argument, nista' ngħidlu wkoll lis- segretarju parlamentari li l-persuni li kellhom bżonn trattament mediku f'Malta ma ġegħelnihomx iħallsu kif qed iġiegħelhom jagħmlu l-gvern!

Dan il- gvern anke mill-ġebel irid joħroġ l-ilma u l-ħalib.

Jekk hemm xi ħaġa tal- mistħija hija li l-Gozo channel issa qiegħda ġġiegħel lill-pazjenti minn Għawdex li jkollhom bżonn trattament f'Malta għax għandhom kondizzjoni medika kronika, iħallsu!

Sopra corna bastonate – għax din verament hija xi ħaġa tal-mistħija – toħroġ stqarrija l-Gozo channel fejn tgħid: Imma żammejnielhom post fuq quddiem tal-queue.

Hawnhekk żgur li għandu għalfejn jistħi bil-kbir il-gvern.

Tal-mistħija wkoll hija li l-gvern lill-Gozo channel għabbiha b'vapuri li qed iqumu balla flus u għabbiha b'management u b'operazzjonijiet li qed ifalluha u jkomplu jfalluha u minħabba dan issa qed iduru fuq in-nies u dawk is-sagrifiċċji li saru fl-imgħoddi, qed jinħarqu kollha.

Dik hi tal-mistħija.

Jekk hemm xi ħaġa li l-gvern missu rranġa llum hija li minflok jekwipara l-piżijiet, inaqqashom.

Għandek Lm10.40c fuq traġitti bejn Malta u Għawdex bil-Gozo channel meta mbagħad fuq private pleasure seacraft for outbound voyages qiegħda zero.

Tajba din!

Fuq tal-lussu zero u fuq xi ħaġa ta' ġid soċjali u ekonomiku għal Malta u Għawdex, hemmhekk iżommu s-sisa.

U ejja!

ONOR.

TONIO FENECH: Il-kap ta' l-oppożizzjoni qed jirrifjuta li jifhem l- argument tal-gvern.

Qed jibqa' jagħmel l-istess argument u allura jien għalxejn se noqgħod nirrepeti għaliex fuq il-pleasure seacraft huwa zero.

Ħafna drabi mhux qed nitkellmu fuq dgħajjes Maltin imma fuq dgħajjes barranin u huwa tajjeb li lil dawn nattirawhom lejn pajjiżna biex jixtru l- fuel għax dawn joħolqu l-kummerċ.

Jekk ma jiġux hawn, imorru pajjiżi oħrajn.

Jekk se noqogħdu nagħmlu l-argumenti fuq is-saħħa, naħseb li bla dubju ta' xejn, il-gvern Nazzjonalista għandu biex jiftaħar anke f'Għawdex fejn għamel investiment kbir fl-isptar ġenerali.

Pero` aħna qed niddiskutu fuq ir-raba' skeda li titkellem fuq il-fuels u l-emenda fuq il-pitrolju u naħseb li morna ftit 'il bogħod minn dan is-suġġett.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma morniex 'il bogħod pero` se nieqaf fuq din.

Fil- kontest li dan qed jinsisti li s-sisa jżommha, jien nistieden lis- Segretarju Parlamentari jispjegalna r-razzjonal warajha.

Jista' jitkellem bħala president tal-kamra tal-kummerċ jekk irid jew jista' jitkellem bħala segretarju parlamentari, it's up to him.

Apparti l-isptar sabiħ li għadu kemm semma f'Għawdex - li fir-realta` nofsu mhux qed jaħdem u hemm problemi kbar fih - jista' fil-kontest ta' dan li qed jippreżentalna llum fejn hawn sisa ta' Lm10.40c fuq 1,000 litru fuq il-fuel li tuża l-Gozo channel, jiġġustifika s-sistema li biha min għandu mard kroniku f'Għawdex u jrid jiġi l-isptar f'Malta, sa l-aħħar tas-sena li għaddiet kien jivvjaġġa b'xejn fuq il-Gozo channel u llum ikollu jħallas?

X'inhu r-razzjonal warajha din?

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Ovvjament huwa diffiċli li nitkellem bħala president tal-kamra tal-kummerċ għax m'iniex f'dik il-pożizzjoni.

Dwar l-argument kollu li qed jagħmel dwar il-Gozo channel, nistiednu jiddiskuti mal- ministru konċernat u dan forsi jista' jagħmillu xi mistoqsija parlamentari u jirrispondih dwar ir-razzjonal.

Pero` jien nassigura lill-kap ta' l- oppożizzjoni li l-gvern fid-deċiżjonijiet li jieħu, jieħu l-qies ta' dak li jkun qed jagħmel.

Tajjeb li nfakkar li r-residenti Għawdxin igawdu minn ħafna forom differenti ta' sussidji fuq il-qsim lejn Malta u għal diversi raġunijiet oħrajn.

Dan għaliex il-gżira ta' Għawdex hija kkonsidrata li għandha żvantaġġi insulari proprju għax hija gżira iżgħar fil-gżejjer Maltin.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, il-bieraħ konna qegħdin niddiskutu fuq il-każ tad-diesel li ma tħallsitx sisa fuqu u li kien qed jinbiegħ b'mod illegali u smajna li saret inkjesta u ttieħdu l-passi.

Peress li issa jidher li anke fil-bunkering operations kien hemm dan l-element abbużiv u peress li s-sisa fuq il-gas oil baqa' l-istess, jiġifieri ta' Lm61, jista' s-segretarju parlamentari jgħidilna x'miżuri qegħdin jittieħdu biex dan l- abbuż ma jirrepetix ruħu?

Nixtieq nistaqsi wkoll x'kontrolli ġew in place?

Apparti minn hekk, meta wieħed iqabbel l-iskeda l-antika taħt l-istess att, isib li fil-każ tal-pitrolju, il-pitrolju wżat għall-elettriku li jaqa' taħt code 2716 kien eżenti kompletament minn kwalunkwe ammont ta' sisa.

Issa jidher li fl-emendi l-ġodda ġiet introdotta 10c per megawatt – qed nippresupponi – għall-pitrolju li jintuża għal-produzzjoni tad-dawl.

Kemm se jkollu dħul il-gvern minn dan?

Barra minn hekk, jista' jgħidilna jekk dan huwiex piż addizzjonali fuq l-Enemalta li l-gvern qed jimponi u allura jekk l-increasing costs fuq il-produzzjoni tad-dawl ta' l-Enemalta hux qed jiġu kkawżati mhux biss minħabba – hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li aħna ma nużawx crude oil imma nużaw fuel oil - ż-żieda fil-prezz tal-crude oil imma wkoll minħabba l-fatt li ġiet imposta s-sisa fuq il-pitrolju li jintuża?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Sur President, forsi l- Onor. Mangion m'huwiex konxju tal-fatt li l-cost, bit-10c per megawatt, huwa maħsub li jkun Lm200,000 u dan se tassorbih l-Enemalta.

Dan intqal ukoll waqt il-diskors tal-budget.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mela dan hu added cost li se tassorbih l- Enemalta.

Anke f'Awissu l-prim ministru kien qal li jekk il-cost ikun sa ċertu ammont, l-Enemalta kienet se jassorbih imma mbagħad l-affarijiet inbidlu radikalment.

Effettivament hawnhekk qed nimponu taxxa ġdida li l-implikazzjonijiet tagħha se jkunu żieda fin-nefqa tal-produzzjoni bil-konsegwenza li issa ż- żieda fl-ispejjeż fuq il-ġenerazzjoni tad-dawl mhux se jkunu biss dovuti minħabba ż-żieda fil-prezz tal-crude oil – u ejja ninsew għall-mument li f'Malta fuel oil nużaw u mhux crude oil u l-fuel oil m'għoliex bir-rati li qed jgħid il-gvern – imma anke minħabba din il-miżura li żiedet piż ta' Lm200,000.

Din hija an added cost u d-djun kbar li għandha l-Enemalta huma kkawżati wkoll mill-introduzzjoni ta' din it-taxxa ġdida.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-kummenti ta' l-Onor.

Mangion ovvjament qed jiġu nnotati pero` nħasset il-ħtieġa li wieħed jissettja dan l-iskambju ta' entratura fuq l-Enemalta fil-kontest tas-sitwazzjoni totali ta' kif taħdem l-Enemalta.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jien nixtieq li l-gvern jispjega għalfejn poġġa spiża enormi fuq il-produzzjoni – qed nirriferi għaż-żieda fil-prezz tal-pitrolju - li tirrigwarda t-trobbija tal-flieles u dan minkejja li dejjem jgħid li jrid isostni l-kompetittivita`?

Ladarba l-gvern jaf minn liema inkwiet għaddejja din l-industrija – irrispettivament minn jekk jagħtix kasha jew le – u jaf li din qed tagħmel telf li qed isofruh il-produtturi u l-familji tagħhom, għalfejn żidilhom il- cost tal-produzzjoni?

Għall-produttur li jipproduċi 10,000 fellus, il-costs tal-pitrolju telgħu minn Lm600 għal Lm1,600 fis-sena.

Din in-naħa tixtieq tkun taf għalfejn meta għandna dan l-argument tal-kompetittivita`, tpoġġa dan il-piż kollu fuq din l-industrija li diġa` għaddejja minn sitwazzjoni diffiċli.

Jekk il-gvern jinsisti li jagħmel dan, għaliex dan il-piż almenu ma qasmux fuq perijodu ta' erba' snin minflok tefgħu kollu f'daqqa fuq dawn in-nies tax-xogħol?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, l-ewwelnett lill-Onor.

Farrugia rrid inserraħlu moħħu li l-gvern jinteressah mid-diversi breeders f'Malta, issa jekk hux tal-bajd jew ta' ħaġa oħra m'huwiex rilevanti.

Il-gvern tant jinteressah li ġġieled bis-sħiħ fil-laqgħat ta' adeżjoni tagħna fl-Unjoni Ewropea biex ikun hemm allokati fondi sabiex tingħata l-għajnuna lill-agro- industrija u l-breeders.

Pero` l-Onor.

Membru jrid japprezza li mhux kulħadd juża l-pitrolju u li s-sussidju fuq il-pitrolju kien qiegħed hemm għal raġunijiet soċjali.

Fil-fatt lil dawk in-nies aħna se nissussidjawlhom il-prezz billi se jirċievu a one-off payment f'Marzu li ġej ta' Lm12.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jekk l-Onor.

Abela hux qed jifhem il-punt li qed insostni ma nafx pero` dan jeżisti.

Issa jekk dawn taw is-sussidju biex din l-industrija tagħmel l-upgrading u tkun kompetittiva u mbagħad biddlu l- istrateġija tagħhom għax jafu li dak li wiegħdu ma jistgħux iwettquh, hekk mod ieħor.

Jiġifieri l-gvern l-ewwel wiegħed lil din l-industrija u industriji oħra li se jagħmel is-salvagwardji u llum jaf li għal raġunijiet tekniċi ma jistax japplika dawn is-salvagwardji.

Mela dawn in-nies ma nzertawx dawk li se jieħdu Lm12 aktar u forsi se jonfqu Lm20 pitrolju f'sena imma nzertaw dawk il-familji li se jonfqu Lm1,000 aktar u se jieħdu Lm12 aktar biss.

Dan huwa bżonn soċjali, Sur President għaliex jekk l-intrapriża tagħhom tfalli, dawn ikollhom imorru jirreġistraw għax-xogħol.

Aħna nafu kif sejra l-industrija tat-tjur f'pajjiżna.

L-oppożizzjoni ressqet mozzjoni f'Jannar tas-sena l-oħra u peress li tan-naħa l-oħra ma tawx kas, erġajna ressaqniha din is-sena.

L- oppożizzjoni qiegħda tqis dan bħala impenn soċjali, għaliex hemm mhedda eluf ta' impjiegi full-time u part-time.

L-industrija tikkonsisti f'ħafna affarijiet.

M'hemmx il-breeder biss imma għandek lil tal-ġwież, lil min jimporta l-mediċini, il-mills, il-veterinarji, il-middlemen, id- deliverymen u l-processing plants.

Jiġifieri hemm ċirku u mhux kemm taqbad u tgħid li dawn jabbużaw meta jużaw il-pitrolju kif qal is-segretarju parlamentari l-bieraħ.

Hemm ċirkostanzi li rridu nivvalutawhom.

Dawn iċ-ċirkostanzi m'aħniex ngħiduhom aħna.

Id-dipartiment ta' l-istatistika stqarr li bejn ix-xhur ta' Lulju u Settembru tas-sena l-oħra, f'Għawdex biss, l-attivita` tal- livestock niżlet minn Lm455,000 għal Lm155,000.

Il-punt tagħna hu li jekk se nkomplu ngħabbu dawn it-tip ta' spejjeż fuq dawn in-nies, meta l- industrija naqset il-bejgħ tagħha b'40%, dawn mhux se jifilħuhom.

Issa meta l-gvern jaf dan kollu, għaliex at least ma jikkonsidrax li din il- balla ta' Lm1,000 jaqsamha fuq erba' snin kif il-gvern għamel fil-każ tal- leave?

Biex ma jmurx ħażin il-ħaddiem u biex fl-istess ħin isostni l- argument tiegħu tal-kompetittivita`, il-gvern qabad u qal: Minflok se nnixxef Lm10 miljun f'salt – għax dawn flus li jonfquhom il-ħaddiema fl- ekonomija tagħna – se naqtagħhom ftit ftit.

Mela allura l-gvern lil dawn li jużaw il-pitrolju fl-attivitajiet tagħhom għaliex mhux qed jittrattahom bl-istess mod?

Wara kollox dawn qed joħolqu l-kummerċ u jekk aħna nħallu li tfalli industrija li f'pajjiżna tlaħħaq għal madwar 12 miljun euro, dawn il-flus se jevaporaw mill-ekonomija tagħna.

Issa aħna ma konniex xħaħ biex nissussidjaw prodotti li ma nipproduċux, bħaz-zokkor.

Aħna lanqas biss għandna art biżżejjed biex nipproduċuh dan.

Illum pajjiżna m'għadux jonfoq euro 9 miljun fuq xirja ta' 35,000 tunnellata zokkor imma qed jonfoq euro 40 miljun.

Mela dawk il-flus narmuhom il-baħar u mbagħad minn fuq min inġibuhom?

Inġibuhom minn fuq min iħallas il-bolla, l-insurance, il-VAT u t-taxxi l-oħra u dawn qed jiffrankaw piż minn fuq dahar il-pajjiż għax mhux qed jirreġistraw.

Sur President, l-argumenti ta' l-oppożizzjoni huma marbuta mhux biss mal- ġustizzja soċjali imma mas-sens komun ukoll.

Aħna rridu nkunu nafu għaliex il-gvern daħħal f'rasu li jaqbad u jgħolli l-pitrolju b'dan il-persentaġġ fenomenali.

Għax jekk fi żmienna, bejn l-1996 u l-1998, għollejnieh, żgur li m'għollejnihx daqshekk!

Immaġina jkollok familja u tkun trid tagħmel attivita` ta' 24 siegħa fuq 24 siegħa għax dawn m'għandhomx leave u sick leave.

Dawn iridu jisqu, jitimgħu u jsaħħnu t-tjur.

Lil dawn il-gvern qalilhom: Jekk intom tkabbru 20,000 fellus, irrispettivament minn kemm mietulkom, issa għandkom Lm2,000 spejjeż fis-sena.

Kemm se jibqagħlhom flus dawn in-nies meta tqis li dawn ma jaħdmux ġimgħa ta' 40 siegħa?

Aħna qed ngħidu li qed jintilef 40% tal-produzzjoni u tan-naħa l-oħra qed jgħidu li qed jintilef 18%.

Per eżempju, anke t-tender ta' l-isptar intilfet.

Kieku l-gvern jisma' mill- oppożizzjoni, kien jgħid: Biex lill-pazjenti li hemm l-isptar niggarantixxilhom kwalita` ta' ħajja aħjar, nagħtihom laħam abjad frisk u mhux laħam iffriżat.

Il-punt hu li din l-industrija li qed nitkellmu fuqha tipproduċi prodott frisk u mhux impurtat mill-Brażil, mit-Taiwan, miċ-Ċina jew minn xi pajjiż fejn il-kondizzjonijiet tal-ħaddiema m'humiex bħal tagħna.

Meta aħna qed nitkellmu fuq il-pitrolju, qed nitkellmu fuq materja prima li aħna nimportaw u li għandha rabta soċjali għax minn fuqha jiddependu familji li jikkontribwixxu għall-ekonomija tagħna.

Dawn in-nies la qed jieħdu l-leave minn fuq l-istat u lanqas qed jieħdu xi forma ta' benefiċċji soċjali u allura l-gvern irid jidħol aktar fil-fond ta' din is- sitwazzjoni għax mhux sew li jħalli dawn il-familji jġarrbu falliment totali f'dan il-pajjiż.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Din tal-falliment totali hija kwestjoni ta' opinjoni.

Kieku l-gvern kellu jisma' mill-oppożizzjoni, kieku xi tlajna nagħmlu fil-gvern?

Dawn iridu li jiggvernaw huma minkejja li jirrappreżentaw minoranza?.

Kieku la dħalna fl-Unjoni Ewropea u lanqas għamilna xejn!

Kieku għadna qegħdin nittewbu!

Ovvjament l-affarijiet li qed isemmi l-Onor.

Noel Farrugia se jiġu nnotati bis-serjeta` u fl-isfond li aħna rridu nkomplu ninnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropea fuq il-budget tas-snin 2007-2014, ikun tajjeb li, jekk hemm bżonn, wieħed iwassal dawn it-tip ta' argumenti biex aħna nassiguraw li l-kummerċ fi ħdan dan is-settur jibqa' wieħed vijabbli għall-produttur Malti.

Nassigura lill-Onor.

Noel Farrugia li l-kummenti li qed jgħaddi llum qed jiġu nnutati kemm min-naħa tal-finanzi kif ukoll min-naħa ta' l- agrikoltura.

Nassigura li m'hemm l-ebda intenzjoni min-naħa tal-gvern biex iħalli dan settur ifalli.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-gvern qed jifhem li din l-industrija tiflaħ spiża żejda ta' Lm1,000 ma' kull Lm600 li diġa` qed tħallas biex trabbi 10,000 fellus.

Allura jien nistaqsi lill-gvern: Jekk jirriżulta li din l- industrija tilfet 40% kif qed tgħid l-oppożizzjoni u mhux 18.7% kif qed igħid il-gvern, il-gvern se jbiddel din it-tariffa awtomatikament fuq din l- industrija jew se jħalliha kif inhi?

ONOR.

ANTHONY ABELA: L-Onor.

Farrugia għandu t-tendenza li jasal waħdu għall-konklużjonijiet.

Dejjem jgħidilna li hu jifhem li se jsir hekk!

Ejja ma nifhmu xejn minn issa u naraw kif se jkunu l-affarijiet u jekk verament hemm problema, naraw kif naffrontawha.

Kemm jien u kemm l-Onor.

Farrugia niġu minn distretti fejn dan it-tip ta' xogħol għandu ċerta importanza u ħadd minna ma jrid jara lil dan is-settur sejjer lura.

Pero` l-Onor.

Farrugia ma jistax jaqbad u jiddeċiedi x'se jagħmel il-gvern minn hawn u ftit ġimgħat oħra.

L-ewwel irid ikun fuq din in-naħa biex jagħmel dan.

Ma naħsibx li dan huwa l-post u l-mument fejn għandhom jittieħdu dawn it- tip ta' deċiżjonijiet pero` nassigurah li jekk ikun hemm problemi, il-gvern sejjer iħares lejhom bis-serjeta` u waqt li jtenni dak li qed jagħmel illum, ifittex dawk l-għejjun li bihom ikun jista' jgħin dawn is-setturi sabiex jibqgħu vijabbli.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Mario de Marco): L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Bir-rispett kollu, din m'hijiex serjeta` min- naħa tal-gvern.

Dak li qed igħid l-Onor.

Noel Farrugia m'huwiex xi sigriet ta' Fatima.

Il-gvern suppost jaf aktar mill-oppożizzjoni x'qed jiġri fis- settur u mhux jiġu l-kelliema ewlenin tal-gvern u jgħidulna li issa jaraw, wara li jiġu b'miżuri bħal dawn li jwaddbu lura lil dawn l-industriji.

Apparti l-industrija tat-tiġieġ, hemm ukoll il-furnara li ntlaqtu minn din il-miżura.

Wara li kien hemm insistenza sħiħa mal-furnara biex itejbu l- istandards tagħhom b'konsegwenza li numru sostanzjali ta' fran qalbu għal sistemi tal-pitrolju, l-ewwel kellhom daqqa għax tneħħa s-sussidju bil- konsegwenzi jispiċċaw fuq il-konsumatur, imbagħad għolielhom id-dqiq u wara għolielhom il-pitrolju.

B'konsegwenza ta' dan, għandek furnara li b'xi mod jistgħu jassorbu dawn l-ispejjeż għaliex iddiversifikaw il-prodott tagħhom u ma baqgħux fuq il-ħobża biss, avolja anke dawn jgħidu li anke hemmhekk naqsilhom ix-xogħol.

Pero` min-naħa l-oħra għandek furnara oħra li qegħdin at risk li jispiċċaw.

Meta jispiċċa furnar ikun ifisser li nkunu tlifna xi ħadd li kien attiv ekonomikament.

Dawn il-furnara huma a small family businesses li jħaddmulek minn wieħed sa tnejn min-nies u li qed jagħtu kontribut attiv lill-ekonomija tal-pajjiż, apparti li fil-fehma tiegħi għandhom ukoll dimensjoni soċjali.

Dan bħal meta għandek grocer żgħir li jkun qiegħed f'kantuniera ta' triq, li l-anzjani u dawk in-nisa bit-tfal li m'għandhomx trasport jinqdew mingħandu.

L-istess japplika għall- furnara u allura jien naħseb li din hija irresponsabbilta` grassa min-naħa tal-gvern.

Dan huwa stil ta' tmexxija li, fil-fehma tiegħi, ma jixraqx lil pajjiż demokratiku, pajjiż li suppost qed immexxuh aħna biex naraw li ħadd ma jaqa' lura.

Hekk kienu jgħidulna tal-partit Nazzjonalista fil-manifesti elettorali, li huma jaraw li ħadd ma jaqa' lura.

Imma fil-verita` kulħadd kważi waqa' lura.

Il-gvern Nazzjonalista jitkellem fuq il-bżonn tal- kompetittivita` u din iridu jżiduha fuq dahar il-ħaddiema imma sadanittant biex il-ħofra li sejjħulha ħrafa jipprovaw b'xi mod jew b'ieħor jgħattuha, qegħdin joborxu minn fuq dahar kulħadd speċjalment is-safef ta' isfel u tan- nofs.

In-negozjant, il-produttur u l-industrijalist tista' forsi teħodlu u wara ċertu żmien jassorbi, jaqbad u jagħlaq il-bibien imma jekk jiġri dan, min se jbati?

Se jbatu l-ħaddiema għax dawn jaf isiru importaturi u b'uffiċċju wieħed jiffunzjonaw u xorta, b'xi mod jew ieħor, jaqilgħu l- flus.

Pero` l-ħaddiema li jispiċċaw bla xogħol m'għandhomx din l- alternattiva.

Hija irresponsabbilta` kbira li wara l-priedka sħiħa li għamel il-kollega tiegħi fuq l-importanza ta' l-industrija tat-tiġieġ u ta' l-ipproċessar tal-laħam, jiġi s-segretarju parlamentari u jgħidilna: Issa naraw u jekk jirriżulta xi ħaġa, naffrontawha.

X'jiġifieri!

Mela x'assessments ekonomiċi u soċjali għamlu?

Fil-budget speech smajna lill-prim ministru jgħidilna li l-miżura tal- pitrolju ttieħdet bl-iskop li jinqatgħu l-abbużi u l-kap ta' l-oppożizzjoni u l-Onor.

Joe Mizzi tkellmu fuq dawn l-aspetti.

Issa jien se nitkellem fuq tipi ta' abbużi oħra.

Mela għax il-gvern m'għandux sinsla u mhux kapaċi jaqbad minn għonqu min qed jabbuża u jgħidlu li jrid iħallas, jaqbad u jgħolli l-prezz across the board.

Pero` xorta fadal l-abbuż, Sur President.

Jien mhux se nidħol f'dak li ntqal mill-kollega tiegħi, l-Onor.

Joe Mizzi, imma se nitkellem fuq dak li meta tgħaddi mit-triq ixxommu.

Jien ċerta li qed isir abbuż mil-light fuel oil li jitħallat mad-diesel u li għandu emissions ħafna iktar gravi fuq is-saħħa tan-nies mill-pitrolju mad-diesel għax dan għandu emissions kbar ta' sulphur.

Issa x'se jiġri?

Il-light fuel oil m'huwiex bħall-pitrolju li għandu użu ħafna aktar widespread.

Ma tistax tgħid li għax m'għandekx sinsla, taqbad u tgħolli b'dak il-mod u tiġi titmejjel minn kulħadd għax l-aqwa li taqta' l-abbuż li wara kollox lanqas biss inqata' għax kif qed ngħid hemm din il-kwestjoni tal-light fuel oil li hija serjissima.

Il-kwestjoni ambjentali u s-saħħa tan-nies għadha at risk b'mod sostanzjali.

X'qed jagħmel il-gvern biex irabbi s-sinsla u min qed jabbuża minn dan it-tip ta' fuel, jaqbdu u jġibu f'sensih?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Fuq il-kwestjoni tal-furnara, ngħid li diġa` kien hemm diskussjonijiet ma' dawn in-nies u l-prezz ġie rranġat billi l-ħobża Maltija żdiedet b' żewġ ċenteżmi.

Kif qalet l-Onor.

Membru, ħafna minn dawn il-furnara llum ma jbigħux il-ħobż Malti biss imma jagħmlu ħafna affarijiet u jbigħuhom bi prezz differenti wkoll.

Il-gvern, filwaqt li din id-darba daħal f'din id-diskussjoni, beħsiebu jaqta' l-price order li hemm fuq il- ħobż biex b'hekk dawn il-furnara 'l quddiem jimxu skond ma jipprovdi s-suq.

Rigward l-abbuż mil-light fuel oil irrid ngħid li safejn naf jien il-gvern qiegħed jieħu l-passi kull fejn ikun hemm abbuż.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, l-Onor.

Abela semma punt li proprju kont se nsemmi cioe` l-liberalizzazzjoni tal-prezz tal-ħobż u l- gvern diġa` avżah dan.

Jiġifieri issa se nispiċċaw at risk mod ieħor.

Issa hawnhekk xi ħadd se jgħid: Din riedet tibqa' bil-levies?

Pero` kważi kważi aħjar inkunu bil-levies u nħarsu l-impjiegi tal-ħaddiema tagħna milli jkollna dawn il-piżijiet tat-taxxi li għaffġu lil kulħadd u jkollna ħafna nies bla xogħol.

Kif għamilna fis-settur ta' l-għaġin issa l-gvern se jilliberalizza s- settur tal-ħobż.

Meta kien hawn il-liberalizzazzjoni ta' l-għaġin, min-naħa tal-gvern kulħadd kien qed jifraħ għax stajna nixtru l-għaġin Taljan b'nofs prezz.

Imma l-ħaddiema li jaħdmu f'dan is-settur żgur ma ferħux għax wara snin kbar spiċċaw bla xogħol.

Jien ma nafx jekk dawn il-ħaddiema u l- familji tagħhom ġewx għand tan-naħa l-oħra kif ġew għandna biex nipprovaw ngħinuhom ħalli jsibu x-xogħol pero` dawn żgur li ma ferħux bil- liberalizzazzjoni.

Jien nittama li mhux se jiġrilna l-istess fis-settur tal- ħobż għaliex diġa` nafu x'inhu dieħel minn Sqallija.

Per eżempju, nafu li mill-inqas deħlin 17-il trailer fil-ġimgħa ta' ħaxix frisk u povri l-bdiewa tagħna li jridu jikkompetu.

L-istess ħaġa għall-ħalib frisk li dieħel jikkompeti mal-prodott Malti.

Sur President, din mhix kwestjoni li ma rridux nikkompetu għax kieku għandna l-economies of scales ta' l-Italja, nikkompetu mela le!

Imma aħna lanqas biss nibdew magħhom dawn!

Jekk ikun hemm furnar fi Sqallja li jiddeċiedi li jidħol fis-suq Malti, dan b'furnata waħda jimliena b'ħobż għal ġimgħa u jeqred kemm għandna fran f'pajjiżna.

Dawn l-ifran huma s-sors ta' l-għajxien ta' ħafna familji li jaħdmu l-ġurnata kollha ġo fihom għax illum m'għadhomx bħalma kienu xi darba fejn kienu jaħdmu sitta min-nies.

Illum tnejn jew tlieta l-iżjed li jaħdmu f'dawn l-ifran u naf x'qed ngħid għaliex jien ġejja minn Ħal Qormi u allura midħla ta' dawn l-ifran.

Ħafna fran ma jagħlqu qatt, lanqas bil- lejl, u tmur x'ħin tmur issib il-ħobż.

Għalhekk lil dawn in-nies aħjar ngħidulhom li l-gvern se jġibhom fir-riskju li qegħdin fih dawk il-ħaddiema li jaħdmu jew li kienu jaħdmu fis-settur ta' l-għaġin jew inkella l-bdiewa, għax dawn se jispiċċaw jaqtgħu qalbhom li jikkompetu ma' l-affarijiet li ġejjin minn barra u li huma irħas għaliex il-produzzjoni hija ħafna akbar.

Jien nistaqsi: X'tip ta' social impact assessment għamel il-gvern biex jara kif dawn il-miżuri li daħħal fil- budget se jolqtu l-produtturi li qed jipprovdu l-impjiegi lil dawn il- ħaddiema u lill-familji Maltin u Għawdxin?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, se nerġa' mmur lura fuq l-issue tal- prezz tal-pitrolju u l-ekwivalenza tiegħu mad-diesel.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għax meta kien qed iwieġeb għan-naħa tal-gvern is- Segretarju Parlamentari Tonio Fenech, dan żeffen fin-nofs bħala difensiva - kif jagħmel dejjem il-partit Nazzjonalista - il-budget li kien għamel il- gvern Laburista għas-sena 1998.

Dakinhar veru li kien hemm price hike fil- prezz tal-pitrolju li ġie ekwivalenti piu` o meno għad-diesel imma wieħed irid jgħid kif kien il-livell tad-diesel dakinhar.

Niftakar li l-kritika li kienet saret kemm mill-ex-ministru Josef Bonnici - dakinhar kien shadow minister ta' l-affarijiet ekonomiċi - u anke mill-Onor.

Lawrence Gonzi, illum prim ministru, imma dak iż-żmien kien shadow minister tal-politika soċjali, kienet li konna se noqtlu x-xjuħ bil-bard.

Issa apparti li dakinhar ma kellniex xitwa kiesħa daqskemm għandna din is- sena – għax skond ir-records l-aktar riċenti jidher li għandna l-aktar Jannar kiesaħ f'dawn l-aħħar 17-il sena - wieħed irid jifhem il-gravita` ta' dak li qed jagħmel dan il-gvern b'paraġun ma' dak li konna għamilna aħna fl-1998 billi jżomm f'moħħu d-differenzi li hemm fuq il-policy tal- gvern dwar id-diesel issa u fi żmienna.

Dan il-gvern, bil-mod il-mod, qed iġib id-diesel piu` o meno in line mal-prezz tal-petrol u allura jekk aħna ġibna l-pitrolju daqs id-diesel, dan il-gvern qed iġib il-pitrolju daqs il- petrol!

Huwa importanti li nagħmluh dan il-punt u huwa importanti li nfakkru lil min qed jismagħna li l-prezz tad-diesel illum lanqas biss tista' tqabblu mal-prezz tad-diesel li kien taħt gvern Laburista għaliex jekk m'iniex sejjer żball id-diesel għadda minn mill-inqas sebgħa jew tmien żidiet fil-prezz minn dakinhar.

Jien qed ngħid dan kollu għaliex apparti mill-impatt li dan kollu kellu u qed ikollu fuq il-persuni anzjani, huwa inutli li noqogħdu ngħidu li ntlaqtu biss 36% jew 37% tas-soċjeta`.

Irridu naraw min huma dawn it-37% tas-soċjeta`.

Bla dubja ta' xejn dawn huma nies li għandhom mezzi limitati, nies li jiddependu fuq il-pensjonijiet, nies li parti sew mill-pensjoni tagħhom tmur fuq il-bżonnijiet tagħhom biex jixtru ħxejjex minħabba d-dieta tagħhom, u biex jixtru l-mediċinali li l-prezzijiet tagħhom dejjem jinsabu telgħin.

Dawn huma kollha fatturi li rridu nikkonsidrawhom.

Min-naħa l-oħra jien niskanta kif baqgħu siekta s-setturi tal-manifattura meta dawn kien għamlu tant kjass meta aħna żidna l-prezz tal-pitrolju bejn l-1996 u l-1998.

Fuq paġna 3 ta' "l-orizzont" kien hemm miktub – għax jien ma nafx x'intqal waqt it-taħditiet bejn il-unions għax dawn inżammu konfidenzjali - li l-GWU ipproponiet li dawk il-kumpanniji li jagħmlu profitt jallokaw parti mill-profitti tagħhom għal dak li huwa riċerka u żvilupp li wara kollox huma l-ingredjenti ewlenin ta' l-istrateġija ta' Lisbona.

Issa minkejja li l-GWU għamlet proposta li hija EU compatible għaliex qed tipprova tgħin biex l-industrija Maltija ssir aktar kompetittiva billi tonfoq iktar fuq l-R&D – anke għaliex f'dan is-settur aħna qegħdin lura - ir-reazzjoni tal-gvern kienet waħda banali.

Fil-fatt dan qal li lest jagħmel allokazzjoni min-naħa ta' l-industrija għal fuq ir-riċerka u l- iżvilupp ta' Lm5 fis-sena għal kull ħaddiem li għandhom.

Jekk nagħmlu computation ta' Lm5 għal kull ħaddiem li għandha l-industrija fuq bażi annwali nsibu li l-ammont tant hu miżeru li dan mhux se jgħin biex pajjiżna jiċċaqlaq 'il fuq min-naħa ta' isfel tal-klassifika ta' pajjiżi - skond il- world economic forum - li jonfqu fuq l-R&D.

Għalhekk jien ngħid li għalkemm l-industrija privata ma tkellmitx kontra din il-miżura bħalma kienet għamlet fi żmienna, probabbilment għaliex dan kien budget li xaqleb ħafna aktar favur il-private enterprise milli lejn il- ħaddiema Maltin u Għawdxin, jien ngħid li din il-miżura se tolqot ħafna agħar lill-pensjonanti milli kienet laqtet il-miżura tagħna fl-1998 u dan għaliex il-prezz tad-diesel li miegħu ġie mqabbel il-pitrolju dakinhar żdied fil-prezz mill-inqas sebgħa jew tmien darbiet u dan għaliex il- politika tal-gvern Nazzjonalista hi dik li l-prezz tad-diesel iġibu progressivament in line mal-prezz tal-petrol.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, ħalli nkomplu fuq il-punt tal- kompetittivita`.

Aħna rridu nifhmu li l-ekonomija tagħna ma tgawdix dawk l- economies of scale li għandhom pajjiżi oħra għax aħna pajjiż żgħir u ftit li xejn għandna art u ovvjament dan ma jistax jinbidel.

Dan jenfasizza għalfejn huwa punt sensittiv li l-gvern ikompli jżid l-ispejjeż fuq il- produzzjoni permezz ta' dawn it-taxxi indiretti u spejjeż oħra bħaż-żieda fil-prezz tal-pitrolju.

Aħna nafu li l-produzzjoni ta' l-industrija diġa` naqset b'40% u dan qed ngħidu mhux biex sempliċiment nitfa' figura differenti minn dik tal-gvern.

Il-gvern qed jgħid li din naqset bi 8.7%.

Dawn il-kalkoli huma meħudin fuq spectrum wiesa' u mhux fuq sample.

Per eżempju, f'Jannar ta' l-2003, il- proċessuri kienu jipproċessaw 120,000 tajra għal-laħam abjad u llum joqtlu 70,000 biss.

Jekk wieħed iqis x'kien juża pajjiżna bħala materja prima f'dik li hija importazzjoni tal-bajda li minnha jfaqqas il-fellus isib li fis-sena 2003 importajna 6.9 miljun bajda u l-parent stock lokali - jiġifieri tiġieġ li jbidu l-bajd biex imbagħad ifaqqas il-fellus – kien ta' xi 600,000.

Mir-riċerka li għamlet l-oppożizzjoni – nifhem li l-gvern għandu d-data li għandha l-oppożizzjoni għaliex aħna ġibniha mill-istituzzjonijiet governattivi – sibna li fl-2003 pajjiżna kellu produzzjoni ta' 7.5 miljun tajra.

Issa minn dawn l-imports ta' dawn il-bajd li semmejt, 2% minnhom jinkisru, bejn 18% u 20% minnhom imutu waqt it-tfaqqis u xi 4% jew 5% minnhom imutu fil-farms.

Għalhekk minn dawn ġew 6.2 miljun.

Issa fis-sena 2004 ma kellniex il-parents stock u l-importazzjoni kienet ta' madwar 5.7 miljun.

Jekk il-gvern mhux se jifhem li bid-deċiżjoni li ħa din l-industrija minn Lm600 pitrolju se tibda tħallas Lm1,600 u li mhux 18% qiegħda minn taħt imma 40%, allura għandna problema kbira.

Jien mhux qed ngħid li għandna nitolbu s-sospensjoni tal-Kamra imma dawn l-affarijiet aħjar jiġu ċċarati issa.

U jekk il-gvern qed jaħseb li dawn l-affarijiet qed nivvintahom jien qed jaħseb ħażin.

X'qed nipprova ngħid, Sur President?

Qed ngħid li jekk il-gvern ikkonkluda li din l-industrija tiflaħ din l- ispiża żejda tal-pitrolju għax qed titlef 18% biss, dan ikkonkluda ħażin għax fir-realta` din 40% qed titlef.

Hemm bżonn li niċċarawha din għax ma jistax ikun li għandna figuri differenti.

Jien napprezza x'qal il-kollega tiegħi, l-Onor.

Anthony Abela, li jien u hu niġu minn distrett fejn mingħajr ma trid titkellem fuq dawn l-affarijiet imma dawn huma affarijiet importanti.

Sur President, f'din il-Kamra għandna nitkellmu b'ċerta responsabbilta` meta nitkellmu fuq l-ikel, u f'dan il-każ fuq it-tiġieġ, u m'għandniex nitbissmu u nwaqqgħu dawn l-affarijiet għaċ-ċajt.

L-industrija ta' l-ikel hija importanti għax wara kollox ebda tabib ma jfejjaq jekk ikun bil-ġuħ u ebda avukat ma jiddefendi n-nies fil-qorti jekk ma jkunx qed jiekol.

Ma nistgħux inqisu l-kummerċ ta' l-ikel bħala xi ħaġa sekondarja.

60% tal- kummerċ fid-dinja jinvolvi l-ikel u nofs il-paga tal-familja tintnefaq fuq l-ikel u x-xorb u allura meta aħna nkunu qed nitkellmu fuq dawn l-issues, inkunu qed nitkellmu fuq issues li huma l-bażi tas-soċjeta`.

Kieku l- industrija tal-kosmetika f'salt wieħed sabet piż ta' Lm1,000 fuq kull Lm600 materja prima li kienet taħli, il-familji Maltin u Għawdxin setgħu faċilment jonfqu inqas għax din m'hijiex ħaġa essenzjali imma l-ikel huwa essenzjali u l-ebda soċjeta` ma tista' tgħaddi mingħajru.

L-Onor.

Anthony Abela u l-Onor.

Marie Louise Coleiro għamlu l-argumenti tagħhom fir-rigward tal-liberalizzazzjoni tal-prezz tal-ħobż.

Hawnhekk ma rridux ninsew li filwaqt li qed ngħidu li għandna l-liberalizzazzjoni, aħna rridu nimportaw kollox minn barra u diġa` qed naraw strains ġodda fuq il- kompetittivita` tagħna.

Filwaqt li l-gvern qed jilliberalizza l-prezz tal- ħobż li jiġi mid-dqiq u allura jiġi mill-qamħ li jintaħan fil-mills tagħna, il-gvern mhux qed iħalli lil dak li jkun jimporta minn pajjiż li jkun qed ibigħ il-qamħ bi prezz irħas minn dak ta' l-Unjoni Ewropea għar-raġuni li jekk xi ħadd jagħmel dan, dan irid iħallas levy u dawn il-levies ġodda qed joħolqu constraint kbira fuq il-kompetittivita` tagħna.

Sur President, il-poplu ma jafx li qabel aħna konna nimportaw 35,000 tunnellata zokkor - din hija d-domanda nazzjonali - mis-swieq internazzjonali u dawn kien jiswewna medja ta' euro 250 u llum din l-ispiża għoliet għal euro 720 minħabba li issa aħna marbutin li nixtru bil-prezz intern ta' l-Unjoni Ewropea.

Apparti minn hekk il-gvern jiġbor it-taxxi fuq dan u b'hekk joħroġ euro 422 oħra fuq kull tunnellata.

Meta aħna ngħidu li rridu niddefendu x-xogħol u allura rridu noqogħdu attenti għall-piżijiet li qed jaħkmu l-ekonomija tagħna, irridu dejjem inżommu f'moħħna din il- pressure li indirettament qiegħda fuq spallejn il-konsumaturi li tajjeb jew ħażin iridu jħallsu dik l-ispiża għax l-importatur se jgħaddiha fuqhom u li anke qed iħallsu bit-taxxi tagħhom għax il-gvern se jkollu jissussidja prodotti li ma nipproduċux bħalma hu z-zokkor.

Jien nerġa' ngħid li dan mhux qed ngħidu b'sens ta' kritika anzi llum qed nieħu gost li qed nitkellem ma' sieħbi li trabbejna flimkien.

Jien qed nitlob biex nagħtu widen lis-sens komun.

Illum għandna gvern li raħħas l- inbid pero` għolla l-ilma tax-xorb kemm mill-vit kif ukoll mill-flixkun, għolla l-kafe`, għolla t-te, għolla l-luminati u għolla l-fruit juice.

Dan il-gvern veru raħħas l-għaġin għax neħħa l-levy pero` mbagħad il-prezz tal- ġobon, tal-butir, tad-dqiq, tal-ħobż, tal-corned beef u tat-tonn taż-żejt għola.

Jien ngħid lil tan-naħa l-oħra biex ineħħuha minn rashom li l-oppożizzjoni ma tafx x'qed tgħid jew qed tgħid xi ħaġa li kienet tapplika fl-imgħoddi u li issa m'għadhiex.

L-oppożizzjoni qed titkellem fuq dak kollu li jolqot il-kompetittivita` tagħna.

Jien nifhem l-aġenda tal-gvern li jrid isostni l- kompetittivita` imma dan irid jispjega l-poplu l-istrains kollha li hemm fuq il-kompetittivita` tagħna.

Issa pajjiżna jrid jara kif se jsib dawk il- Lm35 miljun biex jissussidja l-laħam aħmar, il-ġobon u l-butir.

Bħalissa s- sistema qiegħda tnixxef il-kompetittivita` tal-prodott li qed timporta u tnixxef iżjed il-kompetittivita` tal-prodott li qed tipproduċi lokalment.

Dawn huma fatturi li ma jolqtux lill-faxex kollha tas-soċjeta` imma żgur jolqtu l-iktar lin-nies li jiddependu mill-benefiċċji soċjali, lill- pensjonanti, lill-ħaddiema li huma bil-minimum wage u lil dawk it-8,000 li għadhom ifittxu l-impjieg minħabba li sfortunatament ma jistgħux isibuh.

Mhux faċli għalihom dawn li jmorru jaħdmu l-Lussemburgu, l-Ingilterra jew l- Italja.

Aħna qegħdin nargumentaw f'ġieħ is-sewwa u mhux qed nitkellmu f'sens partiġjan imma qed nitkellmu favur is-sens komun.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, l-Onor.

Brincat qal li huwa veru li meta hu kien ministru tal-finanzi kien hemm hike fuq il-prezzijiet tal- pitrolju u li l-gvern Nazzjonalista kien raħħashom wara li tela' fil-gvern pero` wieħed irid jara l-kontest politiku ta' dak iż-żmien u anke l- prezzijiet tal-fuels.

Dak iż-żmien barmil żejt kien jinbiegħ USD12 filwaqt li din il-ġimgħa stess fuq l-aħbarijiet internazzjonali, xbajna nisimgħu li l-produtturi jridu jżommu l-prezz taż-żejt għal madwar USD50 sabiex jassiguraw li ma jkunx hemm glut u allura jkollhom jorħsu l-prezzijiet.

Jekk wieħed jikkompara prezz ma' prezz isib li l-prezz ta' l-1998 huwa kważi 25% tal-prezz tal-jum.

Dan qal li d-diesel u l-pitrolju kważi għandhom l-istess prezz u jien naħseb li dan għandu jkun informat li bil- mod kif tinħadem is-sistema tal-prezzijiet, id-diesel diġa` huwa ftit għola mill-prezz tal-pitrolju.

Fuq dak li qal l-Onor.

Noel Farrugia, wieħed jista' jibqa' jargumenta għal sena sħiħa u xorta m'aħniex se naqblu fuq il-viżjoni tagħna dwar kif il- pajjiż jittratta l-kompetittivita`.

Li huwa importanti hu li l-pajjiż, imexxih min imexxih, ikun lest li jaffronta l-isfida li l-kompetittivita` toffri lill-Ewropa.

L-isfidi tal-kompetittivita` li għandna llum ġejjin mill-fatt li f'dan il-one world market, ċerti pajjiżi qegħdin jaġixxu b'mod li wieħed bilfors irid joħloq sistema ta' protezzjoniżmu għall-Unjoni Ewropea minħabba li dawn faċilment jirbħu l-isfida fil-costs għax għandhom kondizzjonijiet wisq differenti minn dawk li l-Ewropa toffri lill-ħaddiema.

Min-naħa l-oħra, jekk aħna nipproteġu dawn il-prezzijiet fil-konfront ta' l- Unjoni Ewropea, – il-biċċa l-kbira tal-kummerċ tagħna nagħmluh ma' dan il- blokk - dan jista' jfisser telf kbir ta' impjiegi fl-esportazzjoni u allura naslu fl-istadju li nkunu bil-wisq agħar minn dak li qed jalludi għalih l-Onor.

Farrugia.

L-Onor.

Farrugia jaf għax igħix ir-Rabat bħalma ngħix jien u t-tnejn li aħna nħobbu mmorru nimxu mat-toroq, li minkejja ċ-ċifra ta' 8,000 ruħ li qed jirreġistraw, nafu li parti minn dan l-ammont tinkludi nies ma jaċċettawx kull tip ta' impjieg, parti oħra tinkludi nies għandhom 'il fuq minn 40 sena u minkejja li l-gvern ħa miżuri sabiex jipprova jagħti spinta lill-impjieg ta' dawn in-nies, xorta jibqa' diffiċli li ssibilhom xogħol u hemm parti oħra, xi 2000 ruħ li jkunu qed jaħdmu b'mod illeġittimu u jibqgħu jirreġistraw għax-xogħol.

Dan minkejja x-xogħol li jsir mid- dipartimenti rispettivi sabiex jaraw li dawk li qegħdin jirreġistraw ma jkunux qed jaħdmu.

Nagħlaq biex ngħid li llum kellna ripetizzjoni tad-diskors li ntqal diġa` fl-istadju tat-Tieni Qari.

Sfortunatament minflok m'hu qegħdin inħarsu lejn klawsola wara l-oħra u niddibattu fuqha, tan-naħa l-oħra qegħdin jagħmlu interventi politiċi fuq il-politika kollha tal-gvern.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Sur President, hawnhekk qed niddibattu fuq iż-żieda fil-prezz tal-pitrolju fejn fil-fatt dan se jirdoppja b'daqqa ta' pinna u se jolqot ħażin ħafna mhux biss lill-industirja tat-trobbija tat-tjur u industriji oħrajn li kienu qed jużaw dan il-fuel bħala parti mill-proċess tagħhom, imma se jkun qed jolqot ħażin ukoll lis-settur soċjali.

Aħna nafu kemm il-pitrolju għadu jiġi utilizzat minn faxex ta' nies fis-soċjeta` tagħna bħalma huma l-anzjani u familji tal-ħaddiema li ma jaffordjawx isaħħnu djarhom permezz ta' l-elettriku għax kulħadd jaf li l-elettriku huwa enerġija li tiswa l-flus speċjalment issa bis-surcharge ta' 17%.

Kulħadd jammetti li għad hawn nies fis-soċjeta` tagħna li għad għandhom bżonn jużaw il-pitrolju għax ma jistgħux jaffordjaw mezzi oħrajn.

Il- gvern ġab l-argument li qed jgħolli l-prezz tal-pitrolju u jagħmlu ekwivalenti għal dak tad-diesel biex jaqta' l-abbuż ta' dawk li kienu qed jabbużaw billi jħalltu l-pitrolju – li kien l-irħas fuel - mad-diesel.

Pero` ma jistax ikun li b'din l-iskuża l-gvern jgħakkes lil dawk in-nies li għadhom jużaw il-pitrolju.

Sfortunatament hawnhekk il-gvern qed jonqos u qed juri biċ-ċar li għandu nuqqas ta' sinsla.

Jien kont nippretendi minn dan il-gvern li tant jiftaħar li huwa effiċjenti li jekk verament ried jiġġieled l-abbuż – u aħna minn din in-naħa dejjem għedna kontra l-abbuż - u fl-istess ħin jipproteġi l-interessi ta' dawk in-nies li semmejt, seta' faċilment ħareġ xi skema ta' sussidju biex dan il- pitrolju jibqa' jkun available bi prezz irħas għal dawn in-nies li għandhom bżonn.

Sistema li wieħed jista' jaħseb fuqha hija, per eżempju, li dan is- sussidju jeħduh dawk in-nies li għandhom il-karta r-roża li diġa` għandhom diversi sussidji bħal sussidju fuq il-kontijiet tat-telephone, tad-dawl u ta' l-ilma.

Ma nistgħux nifhmu kif il-gvern ma ħariġx xi forma ta' skema simili almenu għal dawk in-nies li għandhom il-karta r-roża.

Kieku veru l- gvern kellu intenzjoni serja li jnaqqas l-abbuż imma fl-istess ħin ried juri li verament għad baqagħlu xi forma ta' kuxjenza soċjali, dan kien jimxi b'din is-sistema u wieħed kien jaċċetta din il-mossa fil-budget.

Irrid ngħid ukoll bla tlaqliq ta' xejn li meta wieħed jikkonsidra din iż- żieda fil-prezz tal-pitrolju u kemm se tkun qed tolqot ħażin lil dawk li verament għandhom bżonnu u kif dan il-faxx tas-soċjeta` diġa` huwa mgħakkes minn dan il-gvern minħabba ż-żieda fenominali ta' taxxi - nafu li fis-sena li qegħdin fiha se jkun hawn żieda ta' 8.4% fit-taxxi li fil-parti l-kbira tagħhom se jkunu qegħdin jolqtu l-aktar ħażin lill-faxxa ta' taħt u tan- nofs li huma dawk il-faxex li jużaw il-pitrolju biex isaħħnu djarhom – wieħed jinduna kemm din il-miżura hija soċjalment inġusta.

Nerġa' ngħid illi kieku l-gvern verament għad baqagħlu xi forma ta' kuxjenza soċjali, kien imissu ħareġ b'xi forma ta' sussidju fuq il-pitrolju lil dawk in-nies li għandhom il-karta r-roża sabiex dawn ikunu jistgħu jsaħħnu djarhom.

Irrid ngħid li ħafna minn dawn in-nies li qegħdin nitkellmu dwarhom illum għandhom problemi soċjali kbar ma' wiċċhom.

Dawn għandhom problemi kbar ta' xogħol u ta' għoli tal-ħajja meta jmorru jixtru l-affarijiet essenzjali u dan kollu hu riżultat tal-politika żbaljata u irresponsabbli ta' dan il- gvern.

Naraw, per eżempju, kif għandna problema kbira fil-qasam tas-saħħa.

Naraw kif il-prezzijiet tal-mediċini baqgħu telgħin u mediċini li suppost qed jipprovdihom il-gvern, qed ikunu ta' spiss out of stock.

Dawn il- mediċini jiswew ħafna flus u qed ikollna medja ta' xahrejn jew tliet xhur fis-sena fejn dawn mhux qed ikunu available u allura l-pazjenti jkollhom imorru jixtruhom anke minħabba s-sistema li tieħu wisq żmien biex jinħarġu l-permessi speċjali sabiex jingħataw dawn il-mediċini.

Fl-istess ħin nafu li ċerti aġenti, biex jiffrankaw li jirreġistraw mediċini minħabba r-regoli ġodda ta' l-Unjoni Ewropea, temmew l- importazzjoni ta' ċerti prodotti li forsi kienu jmexxu anqas minn oħrajn.

Xi ġralu l-konsumatur minħabba dan?

Il-konsumatur naqsitlu l-għażla mill- ispiżeriji privati u l-prezzijiet tal-prodotti li għadhom jidħlu għolew.

Jiġifieri l-konsumatur naqsitlu l-għażla tal-mediċini li jiġu ordnati lilu mit-tabib u żdiedlu l-prezz tal-mediċini li jista' jixtri mill-ispiżeriji privati.

Biex ikompli jitfa' l-melħ fuq il-ferita, il-gvern qed ikompli jiġi jaqa' u jqum kompletament mis-sitwazzjoni li għandna fl-isptarijiet u fil-polikliniċi.

Minn hawnhekk irrid inrodd ħajr lill-istaff kollu ta' l- isptarijiet u anke tal-polikliniċi kollha tal-mirakli li jagħmlu biex itaffu xi ftit mill-problemi li jiltaqgħu magħhom ta' kuljum.

Sur President, fl-isptar San Luqa kontinwament niltaqgħu mal-problema ta' nuqqas ta' staff.

Per eżempju, għalkemm is-swali qed jilqgħu id-doppju tal-pazjenti li jesgħu, filgħaxija dawn jiġu managed b'żewġ nurses biss jew inkella b'nurse u nursing aide filwaqt li filgħodu, meta jkun hemm aktar workload, dawn iridu jiġu managed bi tlieta jew erba' nurses biss.

Dan huwa ħażin speċjalment bħalissa meta nafu li hawn l-influwenza li żżidlek il-workload fuq l-isptar.

Qegħdin naraw ħafna pazjenti li mis- swali tal-mediċini qed jiġu shifted għas-swali tal-kirurġija u swali ta' l- ENT u kif nafu, jekk tintroduċi mard infettiv f'dawn is-swali, tista' tkun qed tipperikola saħħet dawk il-pazjenti li jkunu għadhom kemm ħarġu minn xi intervent kirurġiku.

Din hija s-sitwazzjoni preżenti fl-isptar San Luqa fejn bħalissa hemm madwar 1,200 pazjent.

Nafu wkoll li dan il-gvern "bravu tagħna", se jkun nefaq madwar Lm250 miljun biex jibni sptar li se jkollu 650 sodda.

U aħna għandna rebus sħiħ fl-isptar San Luqa meta nafu li hemm 1,200 sodda, aħseb u ara x'inhu ġej issa meta jiftaħ l-isptar il-ġdid li se jkollu biss nofs dak l-ammont ta' sodod!

Ma jistax ikun li filwaqt li l-poplu qed jiġi ffaċċjat b'din is-sitwazzjoni ħażina, il-gvern jintaxxah fuq xi ħaġa li hija essenzjali għall-għajxien tiegħu.

Hawnhekk qed nirriferi għall-kwestjoni taż-żieda fuq il-prezz tal- pitrolju li kif diġa` għedt, jiġi wżat minn dawk li l-inqas jifilħu jaffordjaw sistemi oħrajn biex isaħħnu d-djar tagħhom.

Il-gvern għabba lil dawn in-nies b'piż doppju meta nafu li l-introjtu ta' dawn il-familji bil- mod il-mod qed jiġi mminat.

L-istatisitka turina li s-savings ratio tal-familji Maltin u Għawdxin kollha kompla naqas b'mod drastiku.

Naraw kif filwaqt li fl-1995, familja Maltija kienet iġġemma' Lm10 minn kull Lm100 li kienet taqla', issa lanqas biss qiegħda ġġemma' Lm2.

Jien ngħid li hemm familji li mhux biss ma jġemmgħux dawn il-Lm2, imma lanqas biss qed isservihom il-paga biex ilaħħqu ma' l-ispejjeż ta' kuljum għall-affairjiet essenzjali.

Irrid ngħid li dan kollu huwa għajb għal dan il-gvern u li kieku verament ried jiġġieled l- abbuż fil-kwestjoni ta' l-użu tal-pitrolju, missu għamel dan b'mod serju u missu attakka direttament fejn hemm l-abbuż u fl-istess ħin ħa ħsieb dawk il-faxex kollha fis-soċjeta` tagħna li kienu jużaw il-pitrolju sempliċiment biex isaħħnu djarhom għax ma jaffordjawx mezzi oħra.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, wieħed japprezza l-argumenti ta' l- Onor. Chircop pero` l-argumentazzjoni tiegħu ma taqbel xejn ma' l-argumenti li ġab il-partit tiegħu meta għamel il-budget ta' l-1998.

Jekk wieħed iqabbel like with like wieħed ikollu jgħid: Dan huwa l-istess partit li fuq din in-naħa tkellem mod u fuq dik in-naħa qed jitkellem b'mod totalment differenti?

Minkejja li dak iż-żmien il-prezzijiet kienu ħafna irħas minn dawk li huma llum, il-gvern ta' dakinhar xorta mar għal hike fuq il-prezzijiet.

Issa dak iż-żmien ma kellux jagħmel dan għax ma kienx hemm l-abbuż li kien hemm dan l-aħħar fl-użu tal-kerosene u l-prezzijiet ma kenux bħal dawk tal-lum.

Il-kwestjonijiet l-oħra li semma l-Onor.

Membru naħseb li ma jaqgħu xejn fil-kontest ta' dak li qegħdin niddiskutu llum.

Fuq is-saħħa jien ngħid li l-gvern tal-lum għamel passi kbar 'il quddiem u s-settur tas-saħħa f'pajjiżna jinsab f'rank tajjeb internazzjonalment.

Il-gvern ovvjament se jkompli jaħdem biex jiftaħ l-isptar Mater Dei li eventwalment se jieħu post l-isptar San Luqa.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitat irrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l- Erbgħa, 2 ta' Frar 2005, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi – Kumitat (Kont); u

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.). -----------------------------------

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, illum nixtieq nitkellem fuq ix- xogħlijiet li qed isiru fit-toroq arterjali ta' pajjiżna.

F'dawn l-aħħar ġimgħat il-Ministru Jesmond Mugliett żar diversi minn dawn it-toroq u tkellem ħafna fuq ix-xogħlijiet li qed isiru fit-toroq arterjali permezz tal-fondi li ġew mill-protokoll Taljan.

Filwaqt li huwa tajjeb li jsiru dawn ix-xogħlijiet u li wieħed jagħmel monitoring biex jara li l-fondi li hemm għalihom jintnefqu fiż-żmien stipulat, naħseb li bħala pajjiż m'aħniex qed nagħtu attenzjoni biżżejjed għal żewġ issues li fl-opinjoni tiegħi huma importanti ħafna.

L-ewwel issue hija l-kwestjoni tat-traffic management konnessa max- xogħlijiet li qed isiru.

Meta tagħmel xogħlijiet fuq toroq arterjali bħal dawn, għalkemm il-kuntratturi jintalbu biex jagħtu traffic management plan ta' kif se jimmaniġġjaw it-traffiku sakemm isiru x-xogħlijiet, minn dak li qegħdin naraw jidher ċar li dawn il-plans mhux qegħdin jiġu studjati bir- reqqa għall-konsegwenzi li jista' jkollhom.

Illum qegħdin naraw li minħabba li qegħdin isiru ħafna xogħlijiet f'daqqa - jien ma nistax nifhem għalfejn qed isiru ħafna xogħlijiet f'daqqa għaliex l- istess ministru, f'diskors li għamel nhar il-Ħadd li għadda f'każin politiku qal li l-protokoll Taljan li qed jagħti l-funds għal dawn it-toroq ġie estiż għal xi sentejn oħra u allura minflok ma nlestu x-xogħlijiet fit- toroq sa Settembru tas-sena d-dieħla stajna faċilment għamilnihom fuq medda itwal ta' żmien u se ngħid għaliex - hemm parti ċentrali minn Malta li tinsab f'konfużjoni sħiħa ta' traffiku.

Per eżempju, it-triq li tagħti minn Ħal Qormi għal Ħaż-Żebbuġ qed isiru x-xogħlijiet fiha, it-triq li tagħti minn Ħaż-Żebbuġ għas-Siġġiewi qed isiru x-xogħlijiet fiha, it-triq li tagħti minn Ħaż-Żebbuġ għar-Rabat qed isiru x-xogħlijiet fiha u t-triq li tagħti minn San Ġużepp tat-Tarġa għar-Rabat qed isiru x-xogħlijiet fiha wkoll u tinsab magħluqa.

Allura dan kollu qed iwassal biex it-traffiku kollu ta' dawk l-inħawi li jkun sejjer min-north għas-south ta' Malta qed jgħaddi minn post wieħed, jiġifieri minn Ħ'Attard.

Illum f'ċerti ħinijiet huwa impossibbli li t-traffiku jgħaddi minn Ħ'Attard b'ċertu ritmu, għax qed ikun hemm konfużjoni kbira u ħafna traffic jams bil- konsegwenza li t-traffiku qed jipprova jgħaddi minn toroq sekondarji li mhux suppost jgħaddi minnhom u qed ikun hemm ħafna taħwid fil-mod ta' kif qed jitmexxew l-affarijiet.

Ma nistax nifhem kif, per eżempju, il-kunsill lokali ta' Ħ'Attard ma pprotestax għall-fatt li peress li t-traffiku kollu ġie ddevjat għal dan ir-raħal, qed joħloq inkonvenjent kbir għar-residenti.

Apparti minn hekk, ħafna drabi t-traffiku jipprova jsib toroq oħra minn fejn jgħaddi.

Per eżempju, jekk it-triq li minn Ħaż-Żebbuġ tagħti għar- Rabat illum hija magħluqa, it-traffiku qed igħaddi minn dik it-triq magħrufa bħala Triq it-12 ta' Mejju fil-limiti ta' Ħaż-Żebbuġ li qabel kienet tgħaqqad lil Ħaż-Żebuġ mar-Rabat, bil-konsegwenza li din it-triq li qabel kienet fi stat mhux ħażin, illum tfarrket.

Għalkemm din it-triq suppost taqa' taħt ir-responsabilita` tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ, is-sitwazzjoni li qiegħda fiha m'hijiex minħabba nuqqas ta' manutenzjoni imma minħabba l-ammont ta' traffiku li jgħaddi minn ġo fiha.

Il-Ministru Jesmond Mugliett wiegħed lill-kunsill lokali ta' Ħaż- Żebbuġ li din it-triq se titranġa.

Fil-fatt kien beda jsir ftit patching ta' kafkaf, imbagħad waqaf.

Issa x-xogħol fuqha ilu wieqaf ftit ġranet mhux ħażin bir-riżultat li għandna din it-triq imfarrka.

L-istess ġara fit-triq li tagħti minn Ħaż-Żebbuġ għas-Siġġiewi.

Peress li fit-triq prinċipali li tgħaqqad Ħaż-Żebbuġ mas-Siġġiewi qed isiru x- xogħlijiet u ngħalqet, it-traffiku qed jgħaddi minn triq żgħira rurali li tgħaqqad lil Ħaż-Żebbuġ mas-Siġġiewi, dik il-famuża triq fejn fis-snin sittin fi żmien gvern Nazzjonalista kien se jsir bridge.

Qabel ma saru x- xogħlijiet din it-triq il-qadima ngħatat kisja ta' żewġ pulzieri tarmac, donnhom ma ndunawx li mis-Siġġiewi jgħaddi traffiku tqil ħafna.

Fl-akkwati tas-Siġġiewi, l-Imqabba u l-Qrendi għandna konċentrazzjoni kbira ta' barrieri tal-franka.

Apparti minn hekk, hemm konċentrazzjoni ta' barrieri li fihom qed jintradam il-materjal li nieħdu mill-industrija tal- kostruzzjoni bil-konsegwenza li din il-famuża triq, li issa qed jgħaddi minnha traffiku tqil, tant hija dejqa li f'partijiet minnha x-xarabanks - anke l-public transport minn hemm irid jgħaddi - bilkemm iduru.

B'konsegwenza ta' dan ġara li ż-żewġ pulzieri tarmac li ngħata diġa` spiċċa.

Tant hu hekk li din it-triq tkissret kollha.

Aktar preokkupanti minn hekk huwa l-fatt li l-parti tat-triq li tiġi fuq il- wied qed iċċedi.

Dawn huma okkażjonijiet fejn tara n-nuqqas ta' ħsieb li qed isir meta jinfetħu dawn it-tip ta' toroq biex suppost ikun hemm an alternative traffic arrangement.

Issa biex isalvaw din it-triq milli jkompli jiġrilha l-ħsara għamlu żewġ signs fit-tarf tat-triq biex il-heavy vehicles li jkunu sejrin lejn is-Siġġiewi ma jgħaddux minnha.

U jien nistaqsi: Jekk il-heavy vehicles li jkunu sejrin lejn is-Siġġiewi ma jistgħux jgħaddu mit-triq prinċipali li kienu jużaw qabel u lanqas jistgħu jgħaddu mit-triq sekondarja, jista' xi ħadd jgħidli minn fejn se jgħaddi l- heavy traffic li jkun sejjer għas-Siġġiewi?

Għax m'hemmx minn fejn jgħaddi ħlief minn dawn iż-żewġ toroq!

Biex taparsi solvejna l-problema waħħalna żewġ signs fit-tarf tat-triq bil-kliem "no heavy vehicles allowed" u ħadd ma qalilhom minn fejn se jgħaddu.

B'dan il-mod qed isiru l-affarijiet u dan juri n-nuqqas ta' serjeta` li bih qed nagħmlu x-xogħlijiet f'pajjiżna.

Filwaqt li ngħid li għandna bżonn nagħmlu upgrading tat-toroq arterjali – irrid ngħid li qegħdin ħafna lura fix-xogħol – ngħid ukoll li dan irridu nagħmluh b'ċertu sens.

Ma jistax ikun li naqbdu x-xogħlijiet kollha f'daqqa u ma nagħtux kas tal-konsegwenzi li qegħdin noħolqu.

Barra minn hekk irridu nqisu l-inkonvenjent li qed noħolqu lix-xufiera li jużaw dawn it-toroq.

Ma jistax ikun li għal xhur on end tippermetti li tingħalaq triq bil-konsegwenza li toħloq konġestjoni enormi tat-traffiku.

Jien nistieden lil kulmin qed jismagħna biex imur sa ħdejn il-bieb il-ġdid ta' Ħaż-Żebbuġ, fit-tarf ta' fejn hemm Vjal il-Ħelsien għall-ħabta tas- 7.00 a.m. ħalli jaraw x'konfużjoni kbira ta' traffiku jkun hemm minħabba li t-toroq kollha huma magħluqin u huma channelled biex jgħaddu minn triq waħda.

Il-konfużjoni u t-traffic jams huma xi ħaġa inkredibbli hemmhekk, fejn ħafna mill-ħaddiema biex jaslu għax-xogħol qegħdin jieħdu nofs siegħa iktar milli kienu jieħdu qabel.

Dan m'huwiex sew, għax huwa inkonvenjent kbir u alllura rridu nibdew nagħtu kas li meta nagħmlu xogħlijiet fit- toroq, jekk jista' jkun nagħmluh b'inqas inkonvenjent.

Sur President, dan juri nuqqas ta' ippjanar fil-mod kif isiru l-affarijiet u jekk irridu naraw kemm verament ma nafux nippjanaw ix-xogħol, nistgħu naraw ix-xogħol li qed isir bħalissa fit-tarf ta' Triq Sant'Anna l-Furjana ħdejn il-Bieb tal-Bombi.

Peress li l-ġeometrija ta' din it-triq ma kenitx tajba biżżejjed, inħasset il-ħtieġa li tinqala' u terġa' ssir, imma allura kellna naqilgħuha proprju issa din it-triq?

Dan meta nafu li t-triq alternattiva biex toħroġ 'il barra mill-Belt, li hija t-triq tax-xatt min- naħa ta' fejn l-imħażen ta' Pinto, ġiet magħluqa minħabba li t-triq li fetaħ il-Ministru Jesmond Mugliett xi tliet xhur ilu kellha terġa' tingħalaq għax waqa' l-ġebel fuqha u l-gvern ħareġ Lm70,000 sabiex jirranġaha!

Din it-triq inbniet mill-konsorzju li qed jagħmel il- cruiseliner terminal, imma għaliex issa tkissret minħabba li waqa' l-ġebel fuqha se jirranġaha l-gvern!

Insomma, f'dan il-pajjiż hekk isiru l- affarijiet.

Mela t-triq li toħorġok barra mill-Belt min-naħa tax-xatt tal-Belt hija magħluqa, it-triq tal-Furjana li toħorġok mill-Belt għamluha one lane u tista' timmaġina x'konfużjoni qed tinħoloq lin-nies li jridu joħorġu mill- Belt fir-rush hour!

Fil-fatt hemmhekk qed ikun hemm konfużjoni kbira u qed jinħolqu traffic jams kbar.

Per eżempju, ma tawx kas lanqas li issa proprju huwa ż-żmien tal-karnival.

Din it-triq iridu jgħaddu minnha l- karrijiet huma u ħerġin mill-Belt għaliex iż-żewġ toroq li jistgħu jgħaddu minnhom jew jinsabu magħluqin jew tant huma dojoq li l-karrijiet ma jgħaddux minnhom.

Dan juri n-nuqqas ta' ippjanar għaliex ma kellux jinbeda x-xogħol fi triq fil-Furjana proprju meta t-triq li hi parallel magħha hija magħluqa wkoll u meta bħalissa huwa żmien il-karnival u Triq Santa Anna tintuża' f'parti miċ-ċelebrazzjonijiet ta' dawn il-festi.

Dan juri biċ-ċar in-nuqqas ta' ppjannar u n-nuqqas ta' serjeta` fil-mod ta' kif isiru t- toroq.

Sur President, punt ieħor li xtaqt nikkummenta fil-qasir fuqu huwa l-famuż proġett li qed jingħad li jrid isir fi Qui-si-Sana, f'Tas-Sliema, fejn xi snin ilu kien inħareġ development brief biex f'dik il-parti ta' Qui-si-Sana fejn hemm il-ġnien isir a multi-storey carpark.

It-tender biex isir dan ix-xogħol jidhirli li ntrebħet minn C&F Schembri building contractors u milli nista' nifhem, wara n-negozjati li saru mal-MEPA, dan il-proġett, minn multi-storey carpark u kiosk żgħir li kellu jsir fejn illum hemm il- ġnien – fil-fatt il-bqija kellu jibqa' ġnien - f'daqqa waħda spiċċa biex hemm mostru ta' bini.

Fil-fatt apparti l-multi-storey carpark spiċċajna b'7,000 square metres of tourist related facilities, jiġifieri hemmhekk jista' jkun hemm ukoll ħwienet, restaurants, eċċ. Mela hemmhekk filli ma kellna l-ebda żvilupp ħlief il-carpark innifsu u filli spiċċajna b'7,000 metru ta' żvilupp bħala parti minn dan il-proġett.

Jien ngħid li n-nies li joqogħdu f'dik l-area għandhom raġun jagħmlu l- complaints għax hemm differenza bejn li tagħmel underground carpark u li timla kullimkien bl-iżvilupp.

Għalhekk qegħdin jipprotestaw in-nies ta' Tas-Sliema.

Per eżempju, ħafna mill-kunsilliera ta' hemhekk qed jgħidu: Intom urejtuna development brief li fih il-MEPA kienet qed tgħid li se jsir carpark mentri issa f'daqqa waħda tbiddel kollox u minflok carpark se jsir carpark plus development enormi.

Sur President, dan kollu qed iwassal sabiex in-nies jgħidu li m'għandhomx fiduċja fil-mod ta' kif isiru l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

Issa mhux billi jiġi l-Ministru George Pullicino u jgħid li għandu fiduċja f'dan il- proġett u li dawn il-kuntratturi qatt ma kienu l-klijenti tiegħu.

Jien ma nafx jekk kenux il-klijenti tiegħu jew le u ħadd ma staqsih jekk kenux.

Li naf hu li hawn ministri oħra li huma periti li dawn kienu klijenti tagħhom.

Pero' l-argument m'huwiex dak.

L-argument huwa kif minn proġett mod inbidel fi proġett ieħor.

L-ewwel saret public consultation fuq development brief mod u f'daqqa waħda dan ġie mibdul għal xi ħaġa totalment differenti.

Dan kollu qed isir bi skop għaliex nafu wkoll li hemm ippjanat li fejn illum hemm ix-xatt ta' Tas-Sliema - proprju f'The Strand fejn hemm ħafna areas ta' parkeġġ u t-triq hija wiesgħa - il-parkeġġ se jiġi eliminat kollu minn hemmhekk b'konsegwenzi serji ħafna għal dawk l-istabbilimenti kollha li hemm, fosthom Marks & Spencer, BHS, Zara, Square Deal u ma nafx kemm iżjed.

Minn hemmhekk se jeliminaw il-parking kollu u minflok qed jagħmlu dawn il-ħafna carparks.

Se jagħmlu wieħed bħala parti mill-proġett li qed isir tal-MIDI u se jagħmlu wieħed fi Qui-si-sana, dejjem bl-idea li ntellgħu n-nies lejn dik in-naħa ta' Tas-Sliema.

Pero` naħseb li bil-mod il-mod se neqirdu n-negozju li hemm fix-xatt ta' Tas-Sliema.

Jien ċert li n-nies ta' Qui-si-sana ġew imqarrqa fil-mod kif tmexxew l-affarijiet.

Għalhekk aħna bħala partit Laburista lil dawn in-nies lesti li nagħtuhom il- backing kollu minħabba l-mod kif ġew ittrattati.

L-affarijiet ma sarux sew u minkejja dak kollu li qed jingħad mill-Ministru George Pullicino hemm bżonn li l-affarijiet jiġu rranġati.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fil-ħin li għandi nixtieq kważi kważi ningħaqad ma' dak li kien qed igħid il-kollega tiegħi, l-Onor.

Buhagiar, imma nixtieq nitkellem fuq aspett ieħor.

Dan il-gvern mhux biss m'huwiex kapaċi jippjana t-toroq, imma bħala gvern suppost għandu jkun responsabbli li jippjana l-fondi pubbliċi biex jassigura li jagħti kwalita` ta' ħajja aħjar lin-nies.

U hawnhekk ukoll, dan huwa qasam fejn il-prioritajiet tal- gvern huma kompletament bil-maqlub għaliex filwaqt li m'għandux problema biex jonfoq Lm10 miljun f'ambaxxata fi Brussell, il-gvern Nazzjonalista għandu problema kbira sabiex jakkomoda familji batuti, li ħafna minnhom jgħixu bl-għajnuna soċjali, f'akkomodazzjoni soċjali.

Il-gvern Nazzjonalista ma jivvotax flus biżżejjed biex jinbnew units li joħorġu għall-kiri u allura s-supply dejjem tkun limitata.

Fil-fatt il- bieraħ fi tweġiba li ngħatat mill-Ministru Dolores Cristina għal mistoqsija parlamentari li kienet tolqot faxxa partikolari ta' nies fir-rigward ta' akkomodazzjoni soċjali, li huma s-single parents, ġie żvelat li f'dawn l- aħħar għaxar snin kulma ħarġu għall-kiri kienu biss 50 unit.

Meta wieħed iħares lejn it-totalita` tal-units li l-gvern Nazzjonalista ħareġ matul dawn is-17-il sena tibqa' ċċassata kif gvern li tant saħaq u wiegħed fil- manifesti elettorali tiegħu li ħadd m'għandu jaqa' lura, ħalla tant nies jibqgħu lura proprju fil-qasam tal-housing soċjali.

Mhux hekk biss imma b'kull rispett lejn l-istess dipartiment tas-social housing, ngħid li xejn ma jaspira fiduċja fiċ-ċittadini li jiġu bżonn dan id-dipartiment minħabba n-nuqqas ta' flessibilita` li teżisti.

Per eżempju, jien naf b'każ fejn biex familja li għandha bżonn social housing ġiet ipproċessata l-applikazzjoni tagħha damet ix-xhur.

Kull darba jistaqsu għal karta minn hemm, karta minn hawn u affarijiet oħra li ma jagħmlux sens!

L-istess ngħid għan-nuqqas ta' sensittivita` li teżisti meta jitrattaw ma' ċerti każijiet u għall-mod kif ċerti każijiet ilhom hemm is- snin.

Sur President, beħsiebni nsemmi ftit eżempji ħalli nissustanzja dan li qed ngħid, u fl-istess ħin nuri kif dan il-gvern għandu l-prioritajiet tiegħu bil-maqlub.

Dan il-gvern il-fondi pubbliċi jużahom f'affarijiet li jista' jgħaddi mingħajrhom u ma jużahomx fejn l-aktar li għandu bżonn il-poplu.

U sadanittant jibqa' għaddej biż-żieda ta' taxxi u piżijiet finanzjarji ġodda fuq kulħadd.

Per eżempju, jien naf b' familji mifrudin li m'għandhomx akkomodazzjoni xierqa, fejn il-mara bit-tfal ikollha tmur tgħix mal-familja tagħha u r-raġel ikollu jgħix mal-familja tiegħu.

Naf b'diversi każijiet ta' familji li ġew mifrudin proprju għaliex ma ġewx ipprovduti b'akkomodazzjoni soċjali u m'humiex f'qagħda li jqumu fuq saqajhom għaliex jgħixu bl-għajnuna soċjali.

Dawn huma nies li lanqas xogħol m'għandhom.

Li kieku tgħid għandhom ix-xogħol u dieħel ċertu dħul finanzjarju, allura mbagħad wieħed jista' jifhem u forsi jgħid li dawn, on their own steam, jistgħu jagħmlu daqsxejn ta' sforz.

Pero` kif nafu llum ma nistgħux ngħidu li l-appartamenti li qed toħroġ għall-bejgħ l-awtorita` jistgħu jiġu ndirizzati lejn il-problemi ta' familji b'ċertu dħul.

Qed ngħid dan għax illum meta qed toffri għall-bejgħ appartament li minkejja li huwa ssussidjat, jiġi jiswa Lm26,000 jew Lm30,000, żgur li mhux se jkun intenzjonat sabiex jindirizza l-problema ta' nies li qed jgħixu bl-għajnuna soċjali.

Lin-nies li jgħixu bl-għajnuna soċjali u għandhom bżonn akkomodazzjoni xierqa u dinjituża biex irabbu l-familja tagħhom, hemm bżonn li tingħatalhom b'kiri bi prezz raġjonevoli.

Per eżempju, jien naf b'nies li huma homeless li litteralment jiġru minn dar għall-oħra u dawn idumu x-xhur u s-snin sabiex jinqdew.

Naf ukoll b'każ ta' familja li ilha li applikat għaxar snin.

L-ewwel din kienet tgħix f'unit mimli bl-umdita` tant li t- tfal imtlew b'allerġiji u ażżma akuta eċċ. Mill-ewwel darba li applikaw 'l hawn żviluppat problema oħra ta' diżabilita` severa fejn wieħed mill-membri ta' din il-familja kellhom jaqtgħulu saqajh it-tnejn u allura llum huwa wheelchair bound meta f'din id-dar m'hemmx bieb wieħed li jista' jgħaddi minnu bil-wheelchair.

Huwa inutli li hemm skema ta' l-awtorita` għaliex il- post m'huwiex diċenti biex tgħix fih, għalkemm dawn ilhom jgħixu fih għal għaxar snin.

Naf b'każ ieħor li ilu għaddej 20 sena ta' mara separata li tgħix f'kerrejja.

Jien personalment kont ħadtha biex naraw jekk din tistax tibbenefika għal skema li toffri l-awtorita` tad-djar biex il-post jiġi maintained imma l-istess uffiċjali ta' l-awtorita` jafu li dan m'huwiex post li tista' tagħmel upgrading fih għax saħansitra lanqas toilet ma jista' jkollu fejn suppost ikollu minħabba li l-post qiegħed taħt il-livell tat-triq u allura ma tistax tqabbad id-drenaġġ.

Mela sadanittant dawn in- nies jibqgħu jittamaw u jibqgħu jgħixu fil-miżerja, imbagħad il-gvern li għandu l-flus għal ħafna affarijiet – bħal, per eżempju, għal xi sptar li lanqas se jakkomoda nofs dak li nakkomodaw illum u li se jiswih Lm250 miljun; biex imorru fil-bir tas-skieken għandna ħafna flus - għal dawn it- tip ta' każijiet li huma umanitarji u li jixirqilhom li l-problemi tagħhom jiġu indirizzati minn gvern serju, il-gvern Nazzjonalista, wara 17-il sena, għadu ma sabx il-fondi!

Sur President, xtaqt insemmi eżempju ieħor ta' kif il-prijoritajiet tal- gvern Nazzjonalista huma bil-maqlub.

Kif għedt, il-gvern isib il-flus għal xi ambaxxata ta' Lm10 miljun li stajna ngħaddu b'ħafna inqas imma mbagħad l- aġenzija Sapport, per eżempju, li suppost tagħti sapport lill-persuni b'diżabilita`, naqqset is-servizzi li kienet qed tagħti.

Se nsemmi każ partikolari ta' żagħżugħ b'diżabilita` li jgħix ma' missieru armel u li jitwassal lura d-dar f'ċertu ħin meta l-missier ma jkunx għadu wasal lura mix-xogħol.

Sakemm jiġi xi membru ta' l-aġenzija Sapport jilħqu jgħaddu xi tliet sigħat u dan it-tifel b'diżabilita` li m'għandu mobilita` ta' xejn irid jagħmel ta' l-inqas tliet sigħat waħdu.

Għaliex?

Għax l-aġenzija Sapport m'għandhiex flus u kellha tnaqqas is-sigħat ta' sapport lil dan iż- żagħżugħ u lil tfal u żgħażagħ oħra bħalu.

Fil-każ ta' żgħażagħ b'diżabilita` ċerti level training centres m'humiex qed jilqgħu lil kulħadd fihom.

Jien naf b'familji li qegħdin litteralment jissallbu biex ma jħallux it-tfal id-dar u qegħdin iħallsu madwar Lm90 fix- xahar biex dawn ikunu jistgħu jiġu meħuda f'postijiet oħra.

In-nuqqas ta' sensittivita` ta' dan il-gvern huwa kbir u n-nuqqas ta' kuxjenza soċjali huwa enormi.

Li ssib il-flus biex tagħmel il-lussu, imma mbagħad fejn għandek tant bżonn tikkonċentra għad-dinjita` u għall-bżonnijiet essenzjali tal-persuna ma ssibx, huwa nuqqas ta' kuxjenza soċjali flagranti!

L-istess fil-kwestjoni tal-home helpers li jintbagħtu lill-anzjani.

M'hemmx biżżejjed għaliex m'hemmx flus!

Jien kelli każ ta' koppja anzjani, fejn ir-raġel għandu diżabilita` severa u huwa wheelchair bound kompletament, il-mara hija anzjana b'mard kroniku eċċ. u Alla jbierek meta għamlu applikazzjoni għal home helper qalulhom li m'hemmx għalfejn jibbenefikaw minn dan is-servizz.

Dan għaliex hemm xebba li trid tqandel lil missierha u trid tieħu ħsieb lil ommha.

Wara li kkontestajniha u laħqu għaddew ix-xhur, ikkonċedew helper għal sagħtejn fil-ġimgħa.

Jista' jkun hawn min igħid li dan huwa tajjeb imma dan żgur m'huwiex skond il-ħteġijiet ta' din il-koppja anzjana b'dawn id-diffikultajiet kollha.

Dan huwa skond id-deċiżjoni tad-dipartiment u ta' min iddeċieda minn fuq l-iskrivanija biex jgħidilha li l-helper trid tiġi t-tali ġurnata fit-tali ħin.

Sur President, jekk irridu li l-anzjani jibqgħu fil-komunita` u għadna qed insibu ulied li jkunu lesti li jieħdu ħsieb lil ommhom u lil missierhom - wara kollox dawn qegħdin jiffrankaw lill-gvern bagatella liri, apparti l- fatt li qegħdin jgħinu biex il-ġenituri tagħhom jibqgħu fil-komunita` u nżommuhom ferħanin u mhux jintefgħu f'istituzzjoni - kif ma nagħtuhomx appoġġ lil dawn in-nies?

Dawn huma nies li jkunu qed jagħmlu strain fuq saħħithom.

Per eżempju, fl-isptar l-ebda nurse ma tqandel lil xi ħadd li huwa bedridden waħedha imma jkollha l-għajnuna ta' sħabha.

Pero` Alla jbierek lil din il-familja, fl-ewwel attentat li għamlet sabiex tingħata l- home help, għax hemm xebba d-dar qalulha li m'hemmx għalfejn tingħata għajnuna!

U li kieku mhux għax jien, l-ewwel waħda, rasi iebsa għaliex deherli li hemm każ umanitarju u komplejt ninsisti fuqu, kieku lanqas dawn is-sagħtejn ma tawha!

Xi ħaġa li rrid ngħid ukoll hija li saħħa kkonċedejt sagħtejn, dawn għallinqas trid tagħtihom fil-ħin li huwa addattat u bżonjuż u mhux tiddeċiedi minn fuq l-iskrivanija, qisha take it or leave it!

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlux sens.

Apparti minn dan jien naf b'anzjani oħra li għandhom bżonn home helpers u sal-lum għadhom ma ġewx mogħtija l-home help.

Hemm ukoll familji li għandhom persuni b'diżabilita` u li għandhom l-għajnuna tal-home helpers li għandhom bżonn ta' ftit aktar sigħat jew anke reorganization tal-ħin ta' matul il-ġimgħa u sal-lum għadhom m'humiex moqdija għaliex m'hemmx biżżejjed home helpers.

Dan għaliex għall-gvern Nazzjonalista kien hemm affarijiet tal-lussu li ġew qabel dan id-dipartiment tant importanti.

Jiddispjaċini li jkolli nitkellem b'dan il-mod u nixtieq li konna f'qagħda li nistgħu nitkellmu differenti.

Għax qegħdin fl-oppożizzjoni ma jfissirx li nieħdu gost indoqqu dawn it-tip ta' qniepen imma nixtieq li dan il- pajjiż jimxi fuq ir-rubini u jimxi b'mod sew ħalli flimkien inkunu nistgħu inkomplu ntejbuh.

Pero' sfortunatament anke dak li kien hemm sew qed jisfronda bil-mod il-mod!

Naf b'każ ieħor fejn f'daqqa waħda anzjani li marru għall-kura fl-isptar San Luqa bdew jiġu ffaċċjati biex jagħtu flejjes lura mill-pensjoni tagħhom.

Jien din il-ġimgħa ddeċidejt li nitkellem ma' uffiċjal għoli tad- dipartiment tas-sigurta` soċjali u staqsejt għaliex qed jitolbu l-flus lura biex inkun naf x'inhuma l-kriterji u fuq liema bażi anzjan jew anzjana li jkunu għall-kura fl-isptar San Luqa qed jiġu mitluba li jagħtu persentaġġ mill-pensjoni tagħhom.

Dawn l-ewwelnett qaluli li f'dan il-każ iridu jkunu social cases - jiġifieri ma jkunux hemmhekk għall-kura iżda jkunu qegħdin hemm għax minkejja li jistgħu jmorru d-dar ma jkollhomx min idur bihom - u jridu jkunu ilhom hemm madwar sitt xhur.

Pero` Alla jbierek jien naf b'ruxxmata każijiet - għax xebgħu ġejjin nies għandi – fejn in-nies jgħiduli li l- anzjani kienu hemm għall-kura.

Każ partikolari ieħor huwa ta' raġel li daħal għall-kura fl-isptar li sfortunatament spiċċa biex miet.

Dan kien ilu marid xi tliet snin u kienet tieħu ħsiebu l-mara tiegħu fid-dar tagħhom sakemm kien tajjeb biex jibqa' d-dar, imma mbagħad kellu jmur l-isptar għax kien jiġi mogħti saħansitra l-antiobiotics intravenous permezz tad-drip u din hi xi ħaġa li ma setgħetx tingħatalu d-dar.

Dan lanqas għamel tliet xhur hemmhekk u l-armla tiegħu ġiet mitluba tirrifondi somma mill-pensjoni li suppost kien ħa r-raġel tagħha dak iż-żmien.

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlux sens fejn id-dipartiment jgħid ħaġa u jkunu qed jiġru affarijiet oħra, imma nerġa' ngħid li wasalna f'din l- estremita`.

M'huwiex biżżejjed li l-gvern Nazzjonalista qed iqaxxar ħajjin lil dawk l-anzjani li huma rikoverati fid-djar residenzjali.

Issa qed naraw dawn l-affarijiet anke meta tidħol għall-kura l-isptar!

Jiġifieri lil min qed jibża' li s-sistema tas-saħħa ġejja bil-flus, jien ngħidlu li diġa` ġiet bil-flus u diġa` għandna faxxa ta' nies li qed iħallsu għall-kura tagħhom fl-isptar San Luqa.

Sur President, irrid insemmi wkoll ċertu taħwid, fil-fehma tiegħi, li jsir fl-ETC.

Din m'hijiex l-ewwel darba li se nitkellem fuq dan f'din il-Kamra.

Qed nirriferi għall-mod kif qed jinqatgħu n-nies minn fuq ir-reġistru tar- reġistrar.

Naf b'każ ta' persuna b'obsessive compulsive disorder li jirreġistra bħala disabled.

L-iskrivan lil dan kitiblu sabiex imur ħalli jkellmu u għax dan dakinhar qam ma jiflaħx u ma marx, għalkemm qalulu li jekk ma jmurx kienu se jaqtgħuh minn fuq il-lista tad-diżabilita` fil-fatt qatgħuh proprju minn fuq il-lista tar-reġistrar!

Issa dan ma felaħx imur għax huwa bniedem b'diżabilita` u għandu kondizzjoni u fejn qabel kien jieħu s-social assistance, issa diġa` ilu erba' xhur jistenna l-ħniena għax din qatgħuhielu wkoll.

Għal-lum se nieqaf hawn u nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l- Erbgħa, 2 ta' Frar, 2005 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SUSSIDJU FUQ ID-DULLIEGĦ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-bdiewa ma ħadux la 10c fil- kilo u lanqas 5c fil-kilo fuq id-dulliegħ kif ġie mwiegħed lilhom qabel ir- referendum u l-aħħar elezzjoni ġenerali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li s-sussidju li ngħata fuq il- frott mill-ministeru huwa ta' medja ta' 5ċ7 kull kilo, dan għaliex il-ħlas finali kien jiddependi fuq il-valur tal-prodott tal-bdiewa individwali u għalhekk kien hemm każi fejn xi wħud ħadu iktar jew inqas minn 5ċ7 kull kilo ta' frott.

Nagħmel ukoll riferenza għat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari 10239.

RABAT - GĦALQA TA' KOLA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li jsir ix-xogħol neċessarju fuq l-għalqa ta' Kola fir-Rabat li tħalliet fi stat daqstant degredat, tant li qed toħloq inkonvenjent kbir lit-turisti minbarra lir-residenti tal-lokal meta fuq kollox pajjiżna ħallas Lm2 miljun sabiex akkwista din l-art?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li mhux l-art kollha, magħrufa bħala l-għalqa ta' Kola fir-Rabat, inxtrat mill-gvern.

Din l-art, sit ta' interess arkeoloġiku, inqasmet f'ħames plots.

Il-gvern xtara tnejn minn dawn il-plots wara li laħaq ftehim mas-sid.

Il-plots l-oħra qed jiġu trattati mil-land arbitration board peress li s-sidien attwali ma aċċettawx il-prezz offrut mill-gvern.

Meta din l-art tgħaddi f'idejn il-gvern tittieħed deċiżjoni dwar kif l- aħjar isir użu tajjeb minn dan is-sit, liema użu ma jridx ikun b'xi mod ta' dannu għall-arkeoloġija li hemm mirduma u protetta taħt wiċċ l-art.

KOTTONERA - TRAFFIC IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk it-traffic impact assessment għall- Kottonera sarx?

Jekk iva, jista' ipoġġi kopja tiegħu fuq il-mejda tal- Kamra?

Jista' jgħid jekk kienx hemm progress dwar l-underground car park propost għal Pjazza Santa Margerita, Bormla?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

IMMIGRANTI KLANDESTINI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'qed jingħataw jieklu u jixorbu bħala regola fuq bażi ta' jum b'jum l-immigranti klandestini fil-kustodja tal-qawwiet tas-sigurta' Maltin?

Kemm hija stmata li tlaħħaq l-ispiża?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-ikel għall-immigranti klandestini li qegħdin taħt il-kustodja tal-pulizija jiġi ppreparat mill-kċina tal- pulizija u jvarja minn ġurnata għal oħra sabiex kemm jista' ikun l-ikel ma jkunx dejjem l-istess.

Ikun ukoll ippreparat ikel għal dawk fuq dieta u għal dawk li huma veġetarjani.

Ma' kull ikla jingħata wkoll ilma u frott.

Barra minn dan, kull filgħodu jiġu wkoll servuti b'panina filwaqt li matul il-ġurnata jingħataw ukoll kafe' diversi drabi.

Eżempju ta' l-ikel provdut fuq bażi ta' ġimgħa tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija ninsab informat illi l-ispiża sabiex ikun servut dan l-ikel fil-preżent hi stmata li tlaħħaq Lm470 kull ġurnata.

Għal dak li jirrigwarda l-immigranti klandestini li qed jinżammu taħt il- kustodja ta' l-armata, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

RABAT : TRIQ RUDOLPH SALIBA - LEAKAGE TA' ILMA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ssir spezzjoni mill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma minħabba leakage ta' ilma li ilu ħiereġ għal ġimgħat fit-tarf ta' Triq Rudolph Saliba, kantuniera ma' Triq Ħal Bajjada fir-Rabat, liema leakage ilu jiġi rapportat minn nies ta' l-inħawi lill-kunsill u lill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma għal xi żmien?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma ma rċeviet l-ebda rapport fuq il-każ imsemmi qabel is-27 ta' Jannar 2005.

Mill-ewwel investigazzjonijiet li saru dakinhar stess ma rriżultax li kien hemm xi ilma ħiereġ, iżda biss li hemm roqgħa tarmac imxarrba.

Il-KSI se tagħmel testijiet ta' detection biex jinstab is-sors ta' dan l-ilma.

Ta' min jgħid ukoll li proprju xi ġimgħatejn ilu għadhom kif saru testijiet ta' rutina f'dik l-akkwata u ma rriżultax li kien hemm xi problemi ta' leakages.

FLEUR-DE-LYS – ROAD PATCHING

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkunsidra li Fleur-de-Lys, quddiem il-knisja tal-Karmnu, tiġi patched up bħalma ġara aktar 'l isfel għaliex ħafna minnha sfrondat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li x-xogħol ta' patching li kien sar fit-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant kien jifforma parti mill- programm ta' xogħlijiet ta' manutenzjoni li qed jiġi mħejji mill-works division.

L-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta tikkunsidra wkoll li din il-parti ta' Fleur de Lys, quddiem il-knisja tal-Karmnu, tiġi kkunsidrata f'dan il-programm u għamlet rapport lill-works division biex b'hekk tkun tista' tiġi msewwija.

FLEUR-DE-LYS - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkunsidra li f'żewġ lokalitajiet fi Fleur-de- Lys, Birkirkara jsru t-traffic lights, wieħed ħdejn il-każin tal-MLP u l- ieħor fil-junction salib ma' Psaila Street?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li l-awtorita' dwar it-trasport flimkien mal-MEPA qed teżamina l-possibbiltajiet ta' immaniġġar tat- traffiku fiz-zona li jinkludu wkoll il-junctions imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

Dan qed isir sabiex titjieb il-flow tat-traffiku f'din iz- zona.

SIRINGI TAL-JUVENILE DIABETICS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jikkunsidra li l-labar tas-siringi tal-juvenile diabetics jerġgħu jibdew jiġu ta' ħxuna ta' 6mm minflok 8mm għaliex dawk ta' 8mm qegħdin ibenġlu lit-tfal?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' domanda parlamentari 5835.

GĦOTI TA' FLUS LILL-NGOs

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm ingħataw flus mill- gvern matul l-2000 u l-2004 lill-għaqdiet mhux governattivi?

Tista' tagħti rendikont ta' kemm ħadet kull organizzazzjoni, sena b'sena, bejn l-2000- 2004?

Il-ministeru jitlob awditjar ta' kif intnefqu dawn il-flus?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li t-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RELAZZJONIJIET DIPLOMATIĊI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'tip ta' relazzjonijiet diplomatiċi għandha Malta mas-Somalja, Congo, eċċ. (pajjiżi msemmija)?

Jista' jgħid jekk qattx saru kuntatti diplomatiċi ma' dawn il-pajjiżi biex immigranti klandestini ta' nazzjonalita' ta' dawn il-pajjiżi jiġu ripatriati lura?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Malta m'għandhiex relazzjonijiet diplomatiċi mas- Somalja u mal-Kongo, filwaqt li għad hemm diffikultajiet dwar kuntatti mas- Somalja fejn għal żmien twil lanqas kien hemm gvern ċentrali.

Issa li spiċċat il-gwerra l-ministeru qed jikkunsidra li jagħmel kuntatt mal-Kongo fuq din il-materja.

IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jagħti raġuni għaliex Malta għad m'għandhiex ftehim mal-Libja, simili għall-ftehim bejn il-Libja u l-Italja, biex jintbagħtu lura immigranti illegali li jkun stabilit li telqu mil-Libja?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Libja qed tistudja abbozz ta' ftehim sottomess minn Malta fuq din il-materja.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn skejjel li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin registrati f'Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskejjel liċenzjati sabiex jgħallmu l- Ingliż lill-barranin f'Malta u Għawdex jammontaw għal 43.

SPIŻERIJI TAL-GVERN - PILLOLI OUT OF STOCK

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 10185 u cioe' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista tal-pilloli out of stock mill-ispiżeriji tal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 10185.

FGURA FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet id- devoluzzjoni ta' biċċa art maġenb il-ground tal-football fil-Fgura, u dan wara li kemm il-kunsill lokali tal-Fgura kif ukoll Fgura Utd.

F.C. għamlu talba sabiex fuqha jsir synthetic pitch?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li kwalunkwe talba għal devoluzzjoni ta' proprjeta' tal-gvern lil xi kunsill lokali trid issir mingħand id- dipartiment tal-gvern lokali.

Fl-istess waqt kwalunkwe talba biex issir allokazzjoni ta' proprjeta' lil xi għaqda sportiva trid tgħaddi mingħand il- kunsill Malti sports.

Fuq il-każ in kwistjoni t-taqsima proprjeta' tal-gvern ma rċeviet l-ebda talba biex issir id-devoluzzjoni la mid-dipartiment tal-gvern lokali u lanqas mingħand il-kunsill Malti sports.

B'riferenza għall-korrispondenza li ntbagħtet lit-taqsima mill-Fgura Utd football club ninsab informat li dan kien verbalment intalab sabiex jindika eżatt il-pożizzjoni u l-qies ta' l-art li ntalbet.

SERVIZZI SOĊJALI - GĦAJNUNA GĦALL-MARD

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid xi jrid ikun id-dħul ta' familja/ġuvni sabiex ikun intitolat għall-għajnuna għall-mard?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-test tal-mezzi għall-għajnuna għall-mard hu regolat mit-tieni parti tat-tieni skeda kif ukoll mis-seba' skeda ta' l-att dwar is-sigurta' soċjali.

Peress li dan it-test irid isir fuq id-dħul tal- familja kollha li jkun jifforma parti minnha l-applikant, mhux possibbli li tingħata tweġiba speċifika li tkopri ċ-ċirkostanzi kollha finanzjarji ta' familja jew persuna.

Jekk l-Onor Interpellant għandu xi każ speċifiku nitolbu jagħti parir lill-persuna konċernata li tmur fl-uffiċċju distrettwali tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali li jkopri l-lokalita' fejn toqgħod biex tingħata l-informazzjoni meħtieġa.

FGURA - LIBRERIJA PUBBLIKA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ingħataw kotba mid- dipartiment ta' l-edukazzjoni lil-librerija pubblika tal-Fgura, sena b'sena mit-twaqqif tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-librerija tal-Fgura bdiet tiffunzjona f'Lulju 1980.

S'issa d-dipatiment ta lil-librerija tal-Fgura 5,343 ktieb, imqassmin sena b'sena kif ġej:

|1980 | 102 | |1981 | 116 | |1982 | 121 | |1983 |127 | |1984 |107 | |1985 |118 | |1986 |121 | |1987 |116 | |1988 |124 | |1989 |121 | |1990 |165 | |1991 |310 | |1992 |192 | |1993 | 96 | |1994 | 46 | |1995 |153 | |1996 |116 | |1997 |114 | |1998 |125 | |1999 |219 | |2000 | 51 | |2001 | 52 | |2002 |492 | |2003 |1376 | |2004 |663 |

WIED BLANDUN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm ilu ma jsir xi xogħol kwalunkwe f'Wied Blandun?

Xi pjani għandu l-gvern għal dan il-wied?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li parti minn dan il-wied tinsab fuq art li ġiet inkluża fil-pjan globali tal-park tal-Kottonera - Cottonera heritage park.

Xogħol fuq dan il-wied għad irid jiġi identifikat ħalli jiġi kkunsidrat fil-programm ta' ħidma tal-unit parks, afforestazzjoni u restawr tal-kampanja (PARK).

OPM – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm siefru mpjegati tal-gvern, jew ta' xi entita' oħra li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas, jew li għandhom salarju fi skala 14 jew inqas bejn Jannar 2003 sa Ottubru 2004?

Fejn marru?

Min awtorizza l- imsemmija safra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għadha qed tinġabar, għaldaqstant risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĠUSTIZZJA U INTERN – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm siefru mpjegati tal-gvern, jew ta' xi entita' oħra li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas, jew li għandhom salarju fi skala 14 jew inqas bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

Fejn marru?

Min awtorizza l-imsemmija safra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 fid-dekasteru tal-ġustizzja u Intern kien hemm okkażjoni waħda fejn clerk mill-uffiċċju tal-manager airport security flimkien mal-manager airport security attendiet workshop fi Slovenja.

L-ispejjeż tat-titjiriet u għall- akkomodazzjoni ġew imħallsa mill-organizzaturi ta' dan il-workshop.

L- attendenza kienet approvata mis-segretarju permanenti fil-ministeru tiegħi.

BORMLA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 10178 u cioe' jistax jara li titnaddaf area ħdejn l-iskola primarja ta' Bormla li saret miżbla?

Jista' jara li din il-ħofra li tħaffret snin ilu timtela' livell mal-ground ta' l-istess skola għal-livell oriġinali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija jien informat li t-tindif ta' l-area imsemmija hija responsabbilta' tal-kunsill lokali ta' Bormla.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija jien informat li dawn ix-xogħlijiet se jidħlu mal-proġetti ta' din is-sena, priferibbilment fi żmien li tispiċċa l- iskola biex ma jkunux ta' inkonvenjent għall-istudenti.

AFFARIJIET BARRANIN – SAFAR UFFICJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm siefru mpjegati tal-gvern, jew ta' xi entita' oħra li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas, jew li għandhom salarju fi skala 14 jew inqas bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

Fejn marru?

Min awtorizza l- imsemmija safra?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil- ministeru u fid-dekasteri li jaqgħu taħtu kien hemm tliet uffiċjali li għandhom is-salarju fi skala 14 jew anqas li bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 siefru f'Bukarest, Dublin, Brussels, Strasburgu, Ateni u Karkovja.

Is- safar tagħhom kien awtorizzat mis-segretarju permanenti fil-ministeru ta' l- affarijiet barranin.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT – SAFAR UFFICJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm siefru mpjegati tal-gvern jew ta' xi entita' oħra li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas, jew li għandhom salarju fi skala 14 jew inqas bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

Fejn marru?

Min awtorizza l- imsemmija safra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li n-numru ta' uffiċjali li siefru li huma fil-grad ta' executive officer jew grad anqas huwa ta' erbgħa.

Dawn siefru lejn Edinburgh, Skozja; Ispra u Ruma, Italja; Brussell, Belġju; Cologne, Ġermanja, u ġewwa Belfast fl-Irlanda ta' Fuq.

Dawn is-safriet ġew awtorizzati mis-segretarju permanenti fi ħdan il- ministeru.

Min-naħa tal-MEPA kienu sitta (ħamsa impjegati X safra u impjegat 1 X erba' safriet) dawk l-impjegati li siefru bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004.

Dan is-safar kien lejn ir-Renju Unit (sitt darbiet), Ġermanja, Latvja u Repubblika Ċeka.

F'kull każ is-safra kienet approvata mic-chairman tal- MEPA u mis-segretarju permanenti fi ħdan il-ministeru ta' l-affarijiet rurali u ambjent.

Min-naħa tal-kumpanija Wasteserv Malta limited ma kien hemm l-ebda impjegat/a li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas li marru fuq safar uffiċjali.

EDUKAZZJONI, ŻGĦAŻAGĦ U L-IMPJIEGI – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm siefru impjegati tal- gvern, jew ta' xi entita' oħra li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas, jew li għandhom salarju fi skala 14 jew inqas bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

Fejn marru?

Min awtorizza l-imsemmija safra?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QORMI - TRIQ IR-RAGĦAJ - BINI TA' ĊINT

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li s-sidien ta' plot 6, Triq ir-Ragħaj/Triq in-Nassab, Qormi josservaw il-liġi billi jibnu ċint mad-dawra tal-plot imsemmi u jżommu l-post nadif mingħajr aktar detriment għar-residenti ta' l-inħawi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-pulizija għamlet stħarriġ u rintraċċat sid l-art imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

Huwa ġie mwissi sabiex jibni lqugħ mad-dawra ta' din l-art.

GĦAWDEX – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm siefru impjegati tal-gvern, jew ta' xi entita' oħra li taqa' taħt id-dekasteru tagħha, li huma fil-grad ta' executive officer jew grad inqas, jew li għandhom salarju fi skala 14 jew inqas bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

Fejn marru?

Min awtorizza l-imsemmija safra?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li kien hemm persuna waħda impjegata mal-ministeru fil-grad ta' executive officer jew fi grad inqas, li siefret fuq xogħol bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004.

Dan l-impjegat mar il-Ġermanja fuq l-awtorizzazzjoni tas-segretarju permanenti.

ĦAL KIRKOP : TRIQ IL-FIERES - DAWL BAXX

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jindaga lmenti li qegħdin jasluli minn residenti ta' Triq il-Fieres, f'Ħal Kirkop dwar supply baxx ta' dawl mill-korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'xi seduta oħra.