MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 104 It-Tnejn, 23 ta' Frar, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 104 It-Tnejn, 23 ta' Frar, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 23 ta' Frar, 2004

WERREJ

MINUTI 166

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 166

TQEGĦID TA' KARTI 173

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI FINANZJARJA

U L-VERIFIKA (IT-TIELET QARI)

FINANCIAL AND ADMINISTRATION AND AUDIT (AMENDMENT) BILL (THIRD READING) 175

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (KUMITAT)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (COMMITTEE STAGE) 175

AĠĠORNAMENT 198

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 203

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta 103 li saret fis-17 ta' Frar, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - REKLUTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jinformani meta se jiġu rreklutati pulizija ġodda?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi r-reklutaġġ fil-korp tal-pulizija jsir meta l-esiġenzi tas-servizz ikunu hekk jirrikjedu.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-pożizzjoni ta' koppja miżżewġa wara l-ewwel ta' Mejju meta waħda mill-partijiet ma tkunx ta' nazzjonalita' Maltija?

Dawn it-tnejn se jkunu rikonoxxuti bħala ċittadini ta' l-Unjoni?

Jew waħda minnhom tkun trid tistenna ħames snin biex tkun tista' tapplika għaċ-ċittadinanza Maltija, kif inhi l-prattika llum?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, ir-regoli dwar iċ-ċittadinanza se jibqgħu l-istess wara l-ewwel ta' Mejju.

Naturalment kulħadd għandu d-dritt li jirregola ċ-ċittadinanza ta' pajjiżu kif irid hu.

Per eżempju, ċerti pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, fosthom il-Ġermanja, ma jaċċettawx iċ-ċittadinanza doppja filwaqt li oħrajn bħall-Ingilterra, l- Irlanda u Malta jaċċettawha.

QBIELA FUQ ART AGRIKOLA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jaġġornani dwar meta l-bdiewa, ir-raħħala, eċċ. se jkunu informati dwar ir-reġistrazzjoni ta' raba' skond is-sejħiet li saru u li għalihom ħallsu eluf ta' liri iżda għadhom ma jafu xejn?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bħalissa qed jiġu pproċessati l- applikazzjonijiet li saru taħt l-iskema sabiex tingħata qbiela fuq art agrikola tal-gvern.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant f'dak li għedt fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2071 u cioe' li b`kollox saru madwar 10,000 applikazzjoni u li x-xogħol meħtieġ huwa invarjabbilment wieħed laborjuż u jieħu fit-tul.

F'kull każ, it-taqsima żżomm kuntatt ma' l-applikant u tinformah b'dak li jkun hemm bżonn sabiex jiġi pproċessat il-każ tiegħu.

It-taqsima qed tagħmel l-almu kollu tagħha sabiex fid-dawl tar-riżorsi tagħha tipproċessa l-applikazzjonijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nafu wkoll li bosta kunsilli lokali għandhom diversi talbiet pendenti, inkluż il-kunsill lokali tal-Mellieħa li għandu talba quddiem id-dipartiment ta' l-artijiet biex jiġi allokat biċċa art sabiex jiżviluppaha parti f'żona industrijali u parti f'shooting range.

X'inhi l-policy tal-gvern f'każ li minħabba dewmien żejjed, proġett li jista' ikollu kunsill biex iwettaq ġid għall-komunita' jiġi mfixkel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, it-talbiet kollha ta' devoluzzjoni jgħaddu għand id-dipartiment responsabbli mill-kunsilli lokali qabel ma jmorru għand id-dipartiment ta' l-artijiet jew it-taqsima ta' proprjeta` tal-gvern sabiex jiġi stabilit jekk il-proġett in kwestjoni jkunx inkarigat minnu l- gvern ċentrali.

Per eżempju, żona industrijali ma taqax taħt il-kunsill lokali imma taqa' taħt l-MDC jew l-ministeru responsabbli mill-industrija.

S'issa kellna devoluzzjoni ta' ġonna, ta' postijiet li kienu delapidati u li ġew irranġati mill-kunsilli, bħal shelters abbandunati u car parks u fil-proċess hemm devoluzzjonijiet oħrajn.

Bħalissa qed isir arranġament biex fejn ikun hemm proġett tajjeb għall-komunita', anke jekk dan ma jaqax proprju taħt il-kunsill lokali, it-taqsima tal-proprjeta' tal-gvern toħroġ it-tender biex isir tali xogħol u min jaċċetta t-tender irid jagħmel ċertu xogħol għall-kunsill lokali.

Per eżempju, il-kunsill lokali ta' Ħal Qormi ilu li għamel talba biex isir ċertu xogħol u t-tender għal dan ix-xogħol dalwaqt toħroġ mill-gvern ċentrali u mhux mill-kunsill, pero' bil-kondizzjoni li min jeħodha jrid jagħmel ċertu xogħol, bħal ġonna jew uffiċini, favur il-kunsill lokali.

Dan se jkun l-ewwel esperiment u nisperaw li jiġi ripetut f'lokalitajiet oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid xi żviluppi kien hemm fir- rigward tat-tnaqqis ta' fondi li l-gvern ħabbar li se jkollhom iġorru l- kunsilli lokali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Farrugia qed jirriferi għall-fatt li s-sena li għaddiet kien hemm tnaqqis ta' 5% mill-fondi allokati lill-kunsilli lokali.

Fil-liġi dwar il-kunsilli lokali hemm ċerta formula u meta din tinħadem, anke biex isiru ċerti aċċertamenti - peress li ċerti affarijiet jistgħu jinbidlu minn sena għal oħra; per eżempju, meta ġnien jiġi devolut jew jinbena mill-ġdid dan żgur jagħmel differenza fil-formula - hija s-sezzjoni teknika tad-dipartiment tal-kunsilli lokali li taħdem dik is-somma.

M'hemmx għalfejn ngħid li min imur tajjeb jgħid li l-formula hija tajba u li min ma jmurx daqstant tajjeb jgħid li l-formola hija ħażina.

(Interruzzjonijiet) Jien nassigura lill-Onor.

Interpellant li din m'għandha x'taqsam xejn mal-politika.

Hemm kunsilli fuq iż-żewġ naħat li jikkritikaw jew ifaħħru s-sistema, pero' il-finanzjament isir matul is-sena sħiħa.

Jekk hemm xi kunsilli partikolari li ma jafux eżattament kemm se jieħdu, nista' nidħol fiha jien u naraha.

Pero' dan jista' anke jkun dovut għall- fatt li x-xogħol ikun għadu ma tlestiex kollu u allura skond il-formula jingħata lilhom l-ammont ġust.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena napprezza l-ispjega teknika tal-Ministru imma bħalissa l-kunsilli jkunu qed jagħmlu l-budget tagħhom għas-sena li ġejja.

Peress li f'budget żgħir is-somma ta' Lm2,000, Lm3,000 jew Lm4,000 tista' tagħmel differenza kbira, jista' il-Ministru jgħid hemmx xi ħjiel dwar it- timeframe li matulu d-dipartiment tal-kunsilli se jkun lesta x-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma kellix ilmenti ta' dan it-tip imma ġaladarba l- Onor. Interpellant qed jgħid hekk, se nidħol fiha u nara li kemm jista' ikun malajr ikunu jafu l-ammonti dovuti lilhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm xi arranġament dwar iż-żieda tal-VAT, li allura se tkompli tnixxef il-ftit flus li l-kunsilli lokali jkunu tant qed jistennew bil-ħerqa biex ilestu ċerti programmi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, il-VAT ma tagħmilx eżenzjonijiet ħlief dawk li hemm fil-liġi nnifisha.

Is-sena li għaddiet, per eżempju, il- ministeru ħa l-briga li jara li t-tnaqqis ma jkunx ta' 10% imma ta' 5% u li dawk il-kunsilli li ma jkollhomx deficit, jitħallew jużaw il-fondi kollha mingħajr it-10% li s-soltu kienu jitnaqsulhom.

Barra minn hekk, il-gvern jissupplixxi wkoll għajnuna lill-kunsilli lokali f'riżorsi umani li qabel ma kellhomx.

Meta tqis dan kollu flimkien ma' dħul ieħor li għandhom il-kunsill lokali mhux direttament mingħand il- gvern, naħseb li dan huwa sodisfaċenti.

Naturalment dejjem hemm lok għal titjib għax kulħadd irid iktar u anke dak li hemm irid jitqassam b'mod differenti, ħafna drabi skond kemm wieħed jaqbillu.

Nemmen li ċerti kunsilli lokali verament għandhom bżonnijiet aktar minn oħrajn pero` il-gvern se jkompli bil-proċess ta' devoluzzjoni ħalli mhux biss il-proprjeta` tal-gvern jieħdu ħsiebha aħjar il-kunsilli lokali, imma anke bħala sors ta' revenue.

Jiġifieri fejn hemm il-possibbilta' ta' din it- tip ta' devoluzzjoni, għaliex le.

Iva, il-gvern se jkompli b'din il- politika, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li l-Ministru qed jgħid li qed isir l-almu kollu, hemm xi ħjiel jekk matul din is-sena dawn it-talbiet ikunux ġew iffinalizzati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan jiddependi għax ċerti affarijiet huma sempliċi u m'għandhomx kumplikazzjonijiet, filwaqt li oħrajn, minħabba l-entita` tal-proġett jew għax il-proġett qiegħed f'post li għandek bżonn ħafna permessi, idumu iktar.

Jiġifieri l-lands ma jistax jagħti proprjeta` lill-kunsill lokali fejn m'hemmx permess li dan ikun jista' jintuża għal skop li jkun irid il-kunsill lokali.

Pero' f'affarijiet oħra, ħafna drabi anke nidħol jien personalment u jidħol id- dipartiment biex inħaffu dan il-proċess.

Imma rridu nifhmu li meta dan ikun jiddependi minn awtoritajiet oħrajn, hemm ċerti proċeduri li wieħed irid isegwi.

Naturalment m'hemmx għalfejn ngħid li hemm uħud li jagħmlulek proġetti preparati u viabbli u oħrajn li jkunu ftit jew wisq frott tal-fantasija, għalkemm m'hemm xejn ħażin f'dan għax wieħed mill-vantaġġi l-kbar tal- kunsilli lokali hu li anke jekk ma jkunux responsabbli huma għal ċerti proġetti fil-lokalita' tagħhom, jagħmlu pressure fuq il-gvern ċentrali biex dawn ikunu jistgħu isiru.

PULIZIJA - KAŻI TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm pulizija jew uffiċjali fil-korp ġew mogħtija każi ta' dixxiplina jew ġew investigati matul l-2003?

Jista' jipprovdi l- istess informazzjoni għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif ġej:

|SENA|KAŻI |KAŻI QUDDIEM | | |QUDDIEM |IL-PSC | | |IL-KUMMISSA| | | |RJU | | |1999|503 |7 | |2000|170 |1 | |2001|230 |- | |2002|271 |- | |2003|167 |12 |

Dwar is-sena 1999 nixtieq nikkummenta li s-somma ta' 503 hija ċ-ċifra ta' tliet snin peress li fis-sentejn ta' qabel, minħabba l-emendi kif kienu ġew proposti mill-gvern ta' dak iż-żmien għal-liġi dwar il-pulizija, il- kummissarju tal-pulizija kien iddeċieda li dawn il-każi ż-żgħar għalissa ma jipproċessahomx.

Jiġifieri ċ-ċifra għall-1999 hija artifiċjalment għolja għax tkopri l-1997 u l-1998 ukoll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nixtieq nirriferi għas-sitwazzjoni preokkupanti li għandna fir-Rabat, fejn is-sena l-oħra ġew irrapportati 249 każ ta' serq u din is-sena r-rata ta' serq aggravat aċċellerat.

Jista' il- Ministru jgħidilna jekk din is-sitwazzjoni hijiex qed tiġi evalwata mill- ġdid?

X'konsultazzjonijiet qegħdin isiru mal-kunsill lokali tar-Rabat biex din is-sitwazzjoni allarmanti tiġi mistħarrġa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, għalkemm iċ-ċifri ma jindikawx dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant, ċertu serq żgħir, dak li ngħidulu petty theft, jista' idejjaq lin-nies aktar minn meta jsiru reati serji.

L-Onor.

Farrugia jaf li meta kien hemm ċerta frekwenza ta' reati fil-lokalita` imsemmija, il-kummissarju tal-pulizija ħa l-passi meħtieġa.

Fil-fatt dawn it-tip ta' reati naqsu imma naturalment il-pulizija ma tistax tkun kullimkien il-ħin kollu u sfortunatament ċerti reati jibqgħu jsiru.

Pero` nassigurah lill-Onor.

Interpellant li l-pulizija dejjem issegwi shift li jista' ikun hemm fit-trends tal-komunita` minn lokalita` għal oħra u jittieħdu l-passi, billi anke ssir sorveljanza aħjar mill-iskwadra mobile tal-pulizija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jien kont qed nikkwota minn tweġiba li tani l-Ministru stess fejn qal li s-sena l-oħra fir-Rabat saru madwar 249 serqa.

Ma rridx naħseb li r-risposta tal-Ministru kienet ħażina ladarba m'huwiex qiegħed jirrikonoxxi dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, kont nimmaġina li l-Onor.

Farrugia joqgħod aktar attent għal dak li ngħid għax jien m'għedtlux li dik iċ-ċifra m'hijiex vera!

Qed nikkontesta biss l-asserzjoni tiegħu li r-rata fiż- żieda ta' serq hija waħda allarmanti.

Dan is-serq sar matul sena sħiħa għalkemm jista' ikun li meta kkomparat ma' tas-sena ta' qabilha, ikun sar fi tliet ġimgħat partikolari u allura jaf ikun hemm ċerta frekwenza żejda f'temp qasir.

F'dak il-każ aktar u aktar jieħdu l-passi meħtieġa l- pulizija, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura ma jħossx il-Ministru li jagħmel sens li jkollna aktar koperazzjoni u aktar djalogu bejn il-pulizija u l-kunsill lokali tar-Rabat, bil-għan li naraw x'jista' isir ħalli jkun hemm aktar sorveljanza u aktar serħan il-moħħ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma naħsibx li saret analisi ta' x'kienu dawn is- serqiet u forsi tajjeb li wieħed jagħmel din l-analisi.

Pero`skond il-liġi li kien introduċa dan il-gvern madwar sena u nofs ilu, hemm l-obbligu li s- supretendent tad-distrett tal-pulizija irid bilfors jiltaqa' mal-leaders tal-komunita` tal-lokalita` u anke jridu jinżammu l-minuti ta' dawn il- laqgħat.

Għalkemm ma nistax nassigura li dawn il-laqgħat qegħdin isiru kullimkien, jien informat li ħafna minnhom isiru u kull tant żmien jien nitlob lill-kummissarju li jara li dawn isiru, Sur President.

Dan id-djalogu li qed isemmi l-Onor.

Farrugia huwa wieħed pożittiv, anke minħabba l-fatt li l-pulizija m'hi xejn mingħajr l-għajnuna tan-nies.

Fil- fatt nofs ir-reati li jiġu solvuti, jekk mhux tliet kwarti minnhom, ikunu frott ta' informazzjoni li tkun ingħatat f'waqtha u anke b'riżultat ta' telefonata li tkun saret f'waqtha.

U dan is-sens ċiviku tan-nies tajjeb li aħna nrawmuh, partikolarment permezz tal-kunsilli lokali.

UE - KUMMISSJONI MALTIJA FI BRUSSELL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Minsitru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, kopja tas-CV tal-persuni li se jservu fil-kummissjoni Maltija fi Brussell fl-oqsma varji tal-biedja, sajd, servizz veterinarju u żvilupp rurali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent) : Ninsab informat li preżentement għal-laqgħat tal-kumitati fil-Kummissjoni Ewropea qed jattendu uffiċjali fil-ministeru, sakemm ikunu maħtura uffiċjali fil-missjoni ta' Brussell skond struttura mfassla mill-uffiċċju tal-prim ministru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid jekk intlaqgħux l- applikazzjonijiet li kien hemm għal dan il-personnel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, skond informazzjoni li għandi, kien hemm applikazzjonijiet li ntlaqgħu u anke saret diskussjoni dwar xi dettalji tal-kuntratt minn xi wħud.

Biss se jkun hemm ukoll talba oħra biex eventwalment jimtlew dawk il-postijiet li ma mtlewx.

SKEJJEL – GĦALLIEMA BIS-SICK LEAVE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' għalliema fl-iskejjel ta' l-istat li rrapportaw bil-leave jew sick leave matul is-sena skolastika 2002/2003 u matul is-sena skolastika 2003/2004 sal-lum?

Kemm-il ġurnata leave jew sick leave ħadu bejniethom matul dan l-istess perjodu skolastiku?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Ninsab informat li matul is-sena skolastika 2002/2003, kien hemm 1,882 għalliem li bejniethom ħadu total ta' 14,815-il ġurnata sick leave.

Mill-bidu tas-sena skolastika 2003/2004 sal-lum, kien hemm 1,503 għalliem li flimkien ħadu total ta' 8,109 ġranet sick leave.

L-għalliema m'għandhomx dak li aħna normalment insejħulu leave għax dawn jieħdu l-leave tagħhom fil-vaganzi u cioe' meta l-iskejjel ikunu magħluqin.

SKEJJEL - RAPPORTI DWAR INĊIDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' inċidenti rrapportati fl-iskejjel ta' l-istat għal dawn l-aħħar ħames snin li sofrew l-istudenti fil-kinder, fil-primarja, fis-sekondarja u fl-MCAST separatament?

X'tip ta' inċidenti kienu?

Kemm-il każ ta' serq ġie rrapportat mill-istess studenti fl-istess perjodu?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): It-tagħrif għadu qed jinġabar mill-iskejjel u jiġi vverifikat u għaldaqstant tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRIBUNAL INDUSTRIJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari 4097 u jgħid kemm hemm każi li qed jiġu ttrattati quddiem it-tribunal industrijali?

Kemm hemm minnhom li huma sospiżi?

X'inhuma r-raġunijiet għal din is-sospensjoni?

Meta hemm il-ħsieb li dawn il-każi jkomplu jinstemgħu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li fl-aħħar ta' Jannar 2004 kien hemm 468 każ pendenti quddiem it-tribunal industrijali.

Ninsab informat ukoll li m'hemm l-ebda każ sospiż iżda hemm 21 każ minnhom li ġew differiti sine die għal diversi raġunijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidilna fiex jikkonsistu dawn il-21 każ u x'jistgħu jkunu r-raġunijiet li ġew differiti sine die?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, għall-21 każ li ġew differiti sine die ingħataw diversi raġunijiet.

Hemm tmienja minnhom fejn ir-rikorrent naqas milli jidher fl-aħħar seduta u f'każi hekk dik il-kawża tkun tista' tiġi rriappuntata biss fuq talba ta' l-istess rikorrent.

Imbagħad kien hemm anke żewġ każi fejn miet ir-rikorrent.

F'disa' każi, id-differiment ingħata fuq talba tal-partijiet u l-kawża tista' tiġi rriappuntata fuq talba ta' xi parti minnhom u f'żewġ każi, id- differiment ingħata sakemm tiġi riżolta l-kwestjoni tal-kompożizzjoni tat- tribunal.

ISTITUZZJONIJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: B'riferenza għal dak li qal il-Ministru dwar kif istituzzjonijiet finanzjarji Maltin qdew dmirhom sew fl-investigazzjonijiet li saru dwar il-Parmalat, x'żamm lill-istess istituzzjonijiet milli jaqdu dmirhom bl-istess mod fil-każ tad-Daewoo?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi): L-Onor.

Interpellant imissu jaf sew li l-każ tal-grupp multinazzjonali Parmalat u l- każ tad-Daewoo m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin u jkolli ngħidlu li l- attentat biex jipprova jikkonsidrahom bħala simili huwa eżerċizzju pwerili.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nitlob lill-Ministru jeħu paċenzja bija għax għadni qed immur il-kindergarten!

Jista' jispjegalna jekk kienx hemm żviluppi fil-każ ta' l-investigazzjonijiet dwar il-Parmalat peress li wara li kien tani tweġiba għal mistoqsija simili, kien hemm rapporti li xi investigazzjonijiet kienu se jibdew isiru fuq il-Cayman Islands u Malta biex jaraw jekk kienx hemm xi fondi tal-Parmalat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Fil-fatt kien hemm kordinazzjoni sħiħa bejn ir- regolatur u s-supervisor Malti u r-regolatur u l-investigatur li qiegħed jaħdem fuq il-każ Parmalat fl-Italja.

Dawn saħansitra ġew Malta, kellmu lir-regolaturi, ingħataw l-għajnuna u d-dokumentazzjoni kollha li kellhom bżonn, stabilew li f'Malta m'hawn l-ebda problema li għandha x'taqsam mal- Parmalat u fil-fatt - anke wara ċerta korrispondenza li għaddiet bejn ir- regolaturi - hemm il-konferma mhux biss ta' ringrazzjament għal-livell għoli ta' koperazzjoni li wriet Malta, imma wkoll għall-fatt li hawnhekk m'għandniex dawn il-problemi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Peress li l-istampa internazzjonali baqgħet tassoċja Malta mal-Cayman Islands u ma' fondi li qegħdin hawnhekk, il- Ministru jikkonferma li f'pajjiżna ma kienx hawn kontijiet tal-Parmalat jew ta' xi sussidjarja tagħha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mill-informazzjoni li għandi u naturalment f'dawn il- każi kollha nħalli lir-regolaturi jeżerċitaw l-awtonomija tagħhom bl-aqwa mod ...

Għax dak ukoll huwa l-mod kif is-settur finanzjarju tagħna nħalluh jopera fl-ogħla livelli u jieħu r-rispett tan-nies.

Għax allaħares is- sitwazzjoni tkun li jkollna xi xamma illi l-politiku qiegħed jindaħal fis- superviżjoni u r-regolamentazzjoni tas-settur finanzjarju.

Il-politiku m'għandux jindaħal fis-superviżjoni li tkun qed issir fuq is-settur finanzjarju u sta għall-enti finanzjarji nfushom u għas-supervisor li jekk jaraw li hemm xi ħaġa li l-ente finanzjarja ma tkunx qed tagħmel tajjeb, jieħdu l-azzjoni neċessarja.

Jien ċertament ma nsibx diffikulta' biex nistieden lill-Onor.

Interpellant jasal wasla sa l-MFSA, jara d- dokumentazzjoni kollha li hemm u jserraħ rasu dwar l-affarijiet kif saru, Sur President.

Skond l-informazzjoni li għandi, xi kumpanniji tal-Parmalat bdew joperaw hawn Malta ftit tax-xhur ilu - jiġifieri ma kenux ilhom hawn is-snin - u saru xi transazzjonijiet li kollha ġew traced u nstab li saru bi skop purament kummerċjali u li Malta ma kellha x'taqsam xejn ma' l-issue ta' dawk il-bonds li bdew jissemmew jew inkella ta' xi flus li kienu għaddejjin minn hawn b'mod ċirkolari u dan kollu ġie ppruvat.

Jiġifieri Malta hija kompletament free minn kwalunkwe xamma ta' dan it-tip.

Issa naturalment x'jidher fl-istampa hija xi ħaġa oħra, Sur President.

Jien mhux l-ewwel darba li kelli l-okkażjoni nagħmel appell anke lill- istampa li s-settur finanzjarju huwa wieħed sensittiv u kompetittiv.

Issa li Malta ħadet isem tajjeb ħafna f'dan is-settur u isem ikbar issa li għaddejna mill-manglu tan-negozjati ta' l-acquis b'mod li żammejna r-reġim finanzjarju tagħna prattikament mingħajr ma mittiefes, u allura differenti sew minn ħafna pajjiżi bħal Ċipru li se jkollhom ibiddlu dak kollu li għamlu s'issa ...

Malta llum għandha reġim bi track record ta' numru ta' snin mill-1994 'il hawn u dan qed ipoġġina f'vantaġġ kbir ħdejn ġurisdizzjonijiet oħrajn (Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jekk tippermettili, f'dawn l-aħħar jiem f'xi website deher li l-Kummissjoni Ewropea kitbitilkom bħala awtoritajiet finanzjarji.

Jista' il-Ministru jgħidli jekk f'Awissu li għadda kienx hemm xi problema dwar l-international trading and holding companies.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, l-ewwel ħalli nkompli għaddej fuq dak li kont qed ngħid.

Dan is-settur huwa kompetittiv ħafna u jiena dejjem nagħmel enfasi, anke mal-ġurnalisti, li mhux għax tidher xi ħaġa f'xi gazzetta barranija, naqbdu u nikkupjawha qisha xi breaking news imma għandna niċċekkjaw l-affarijiet sewwa.

Jiena qatt m'għedt lil ħadd biex jipprova jaħbi aħbar imma ninsisti li nkunu sensittivi għall-aħbarijiet li nipproġettaw għax il-ħsara li nistgħu nagħmlu lill-pajjiż jekk nipproġettaw aħbarijiet li ma jkunux reali, fl-opinjoni tiegħi hija kbira.

Ħafna drabi wasalna f'sitwazzjoni fejn l-istampa internazzjonali kienet qed tikkwota l-istampa Maltija u l-istampa Maltija kienet qed tikkwota l- istampa Taljana u allura ġejna f'dan iċ-ċirku, Sur President.

Dwar dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant, bħalissa kien hemm diskussjonijiet fuq dan il-fattur.

Il-pożizzjoni ta' Malta għadha ferma li aħna m'għandna l-ebda problema vis-à-vis l-acquis fuq dawn il- pożizzjonijiet.

Naturalment kien hemm pressjoni minn ċerti pajjiżi biex isir xi tibdil, pero` aħna żammejna sod u se nibqgħu nżommu sod fuq il- pożizzjoni tagħna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 87 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Drittijiet tal-Passaport Ewropew għall-Impriżi ta' l-investiment;

Avviż Legali Nru 88 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Drittijiet tal-Passaport Ewropew għall-Istituzzjonijiet ta' Kreditu; u

Avviż Legali Nru 89 ta' l-2004 – European Passport Rights for Insurance Undertakings Regulations, 2004.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 77 ta' l-2004 – Civil Aviation (Air Fares) Regulations, 2004;

Avviż Legali Nru 78 ta' l-2004 - Civil Aviation (Air Transport Licensing) Regulations, 2004;

Avviż Legali Nru 79 ta' l-2004 – Air Navigation (Air Traffic Management) Order, 2004;

Avviż Legali Nru 80 ta' l-2004 – Civil Aviation (Aerodrome Licensing) Regulations, 2004;

Avviż Legali Nru 81 ta' l-2004 – Civil Aviation (Joint Aviation Requirements) (Amendment) Order, 2004;

Avviż Legali Nru 82 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Informazzjoni Statistika li tingħata dwar il-ġarr ta' Passiġġieri, Merkanzija u Posta;

Avviż Legali Nru 83 ta' l-2004 – Air Navigation (Noise Certification and Operation of Aircraft) (Amendment) Order, 2004;

Avviż Legali Nru 84 ta' l-2004 – The Airport (Groundhandling Services) (Amendment) Regulations, 2004;

Avviż Legali Nru 91 ta' l-2004 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tad- disposizzjonijiet ta' l-artikoli 13 sa 27 ta' l-Att ta' l-2000 li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku (Att Nru. XXIII ta' l-2000);

Avviż Legali Nru 92 ta' l-2004 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2002 li jemenda l-Ordinanza dwar l- Assigurazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni (Att Numru XXX ta' l-2002);

Avviż Legali Nru 93 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Stat Imsemmi;

Avviż Legali Nru 94 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Korp li jagħti Kumpens;

Tagħrif dwar safar minn uffiċjali f'dipartimenti li jaqgħu taħt id- dikasteru tal-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni matul l-2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4291; u

u f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 90 ta' l-2004 – Indiċi ta' l-Inflazzjoni għas-Sena 2003;

Avviż Legali Nru 95 ta' l-2004 – Ordni ta' l-2004 dwar l-Awtorita' tad- Djar (Trasferiment ta' Proprjeta'); u Tabella li turi l-għadd ta' casual/part-time social assistants bejn l- 1999 u l-2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4440.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 86 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar ir- Reġistru Duplikat ta' Atti Nutarili; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħlas minn studenti li ġejjin minn pajjiżi barranin barra l-Unjoni Ewropea li qed jattendu l-Universita' fis-sena akkademika 2003/2004, bi tweġiba għall-mistoqsijiet parlamentari numru 4267;

Tagħrif dwar studenti li matul is-sena akkademika 2003 – 2004 kienu qed jattendu sixth forms ta' l-Istat, tal-Knisja u dawk privati, li ma komplewx il-kors, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4445; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti barranin li qed jattendu sixth forms ta' l-Istat, tal-Knisja u dawk privati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4446.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar minn uffiċjali f'dipartimenti li jaqgħu taħt id- dikasteru tal-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura matul l-2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4292.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 85 ta' l-2004 - Regolamenti ta' l-2004 dwar Proċedura għall-Verifiki Veterinarji f'Postijiet ta' Ispezzjoni fuq il- Fruntiera dwar Prodotti minn Pajjiżi Terzi; u

Tagħrif dwar safar minn uffiċjali f'dipartimenti li jaqgħu taħt id- dikasteru tal-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent matul l-2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4288.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI

FINANZJARJA U L-VERIFIKA

FINANCIAL AND ADMINISTRATION AND AUDIT (AMENDMENT) BILL

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, nipproponi t-tielet qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika, Kap. 174".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika, Kap.174" ikun moqri t-tielet darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-Ordni għal kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Carmelo Abela, President tal-Kumitat, ippresjieda.

(Ikompli mis-17 ta' Frar 2004)

Klawsola 25 - Sostizzjoni ta' l-Ewwel Skeda li tinsab ma' l-Att prinċipali (Kont.)

Clause 25 - Substitution of First Schedule to the principal Act (Cont.)

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, l-aħħar darba konna waqafna biex niċċaraw punt importanti dwar jekk ir-registration fee fuq vetturi kummerċjali hijiex effettivament sejra tiżdied.

Min-naħa tal-gvern intqal li huma l-vetturi privati biss li se jintlaqtu miż-żieda fir-registration fee u mhux il-vetturi kummerċjali, imma meta bdejna nidħlu fid-dettall ta' l-iskeda semmejna tliet eżempji ta' vetturi kummerċjali li r-registration fee se tiżdied fuqhom.

Per eżempju, H.S. code 87.03, VERA code number 1.032.055, ir-registration fee qabel kienet 55% imma mhux anqas minn Lm1,070 u issa se tiġi 50.5% u mhux anqas minn Lm1200.

Imbagħad għandek il- VERA code number 1.032.260 li jinkludi ambulanzi, vannijiet tal-ħabs, karozzi tal-mejtin, vetturi light weight bi tliet roti li jkollhom karatteristika ta' vettura bil-mutur ta' din is-subintestatura li r- registraton fee tagħhom qabel kienet 48.5% imma mhux anqas minn Lm1,460 u fil-ġdida qiegħda 48.5% iżda mhux inqas minn Lm2,015.

Jiġifieri hemmhekk għandek żieda ta' 'l fuq minn Lm615.

Għandna wkoll VERA code number 1.032.270 li jirreferi għat-taxi-cars.

Qabel ir-registration fee fuq dawn it-taxi-cars kienet 20% u mhux inqas minn Lm610 u issa ġiet 53% u mhux anqas minn Lm2,200.

Dan kollu juri li minkejja li mhux suppost kien hemm żieda fir-registration fee tal-vetturi kummerċjali, fil-verita` fuq ċerti items qed insibu li qed ikun hemm żieda.

L-aħħar darba, l-Onor.

Edwin Vassallo – li llum mhuwiex hawnhekk - ipprova jikkonvinċina li meta dawn il-karozzi kummerċjali huma kkunsidrati bħala karozzi privati mid-dwana, imma mbagħad apparentement, x'ħin jaqbżu l-bieb tad-dwana jkollhom xi metamorfosi u jiġu kummerċjali.

Issa jiena ma nistax nifhimha din.

Jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq the same headings, same definitions u fuq l-istess numri imma effettivament żdiedet ir- registration fee.

Allura tajjeb li niċċaraw li r-registration fee fuq vetturi kummerċjali se tiżdied u mhux kif qed jgħid il-gvern li din se tolqot biss il-vetturi privati.

Aħna nitolbu biex dawn l-affarijiet jiġu ċċarati u jekk verament il-vetturi kummerċjali mhux se jkollhom żieda fir- registration fee, allura nippretendi li għandna nagħmlu emenda ħalli nevitaw kull ekwivoċi li jistgħu jinqalgħu.

THE CHAIRMAN: Hawn iżjed rimarki?

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Sur President, l- ewwelnett nixtieq niċċara punt.

L-aħħar darba lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għidtlu li jiena kelli rapport ta' l-ADT fuq ċerti affarijiet.

Effettivament dan ma kienx rapport imma working paper tal-ministeru li kien sar fuq affarijiet li konna staqsejna l-ADT.

(Interruzzjonijiet) Iva, qed niskuża ruħi għax għidt li kien rapport u fil-fatt kien working paper; għandek raġun, ħadt żball jiena.

Issa rigward dan li semma l-Onor.

Mangion, nixtieq ngħid li dalgħodu ltqajna ma' l-ADT biex niċċaraw din is-sitwazzjoni u s-sitwazzjoni ċċarat ruħha fis-sens li hemm policy ta' l-ADT fejn karozzi second-hand ma tingħatalhomx liċenzja biex dawn jintużaw bħala taxis, car hire jew karozzi li jġorru n-nies u li jġorru anqas minn tmienja b'eċċezzjoni ta' limousine.

Meta karozzi second-hand jaslu Malta, dawn jistgħu jintużaw bħala vetturi privati biss għax hemm din il-policy ta' l-ADT li ma tagħtix liċenzja biex dawn il-karozzi second-hand jintużaw għal ġarr ta' persuni jew biex jinkrew.

Dan kollu li qed nitkellmu fuqu nżamm fil-liġi biex jekk terġa' tinbidel il-policy ta' l-ADT, dawn ikunu jistgħu jiġu liċenzjati.

Jien informat li l-policy illum hija li wieħed ma jistax jimporta karozzi mill- Ġappun u jużahom kummerċjalment bħala taxi-car jew għas-self-drive for short term.

Dan ifisser li l-karozza li tiġi importata, fil-mument li tiġi importata tkun biss karozza privata u mhux għall-użu kummerċjali.

Il-karozzi ġodda baqgħu kif kienu apparti ż-żieda ta' 3% tal-VAT pero` min se jimporta karozza second-hand bl-idea li din jużaha biex jagħti servizz lin-nies - apparti għal min jimporta xi limousine jew xi karozza tipo Rolls-Royce biex jużaha għat-tiġijiet – ikun tajjeb li dan ikun jaf li l-ADT mhux qed tagħti liċenzja biex dawn il-vetturi second-hand jintużaw għal skop kummerċjali.

ONOR.

CHARLES MANGION: Bir-rispett kollu lejn l-Onor.

Abela, xorta m'għandniex kjarifikazzjoni.

L-ewwelnett ikun tajjeb li l-policy li ħabbret l-ADT tkun ippubblikata u mxandra għall-benefiċċju tal-pubbliku ħalli min hu involut f'dawn l-affarijiet ikun jaf x'qed jiġri.

Apparti hekk, jiena ma nistax nifhem għalfejn wieħed, per eżempju, għandu jimporta karozza tal- mejtin second-hand biex imbagħad ma jużahiex biex iġorr il-mejtin!

X'se joqgħod jagħmel biha din il-karozza imbagħad, idawwar il-familja fiha?!

Dan kollu ma jagħmilx sens!

(Interruzzjonijiet) Ir-registration fee fuq karozza ta` dan it-tip qabel kienet mhux anqas minn Lm1,460 u issa ġiet mhux anqas minn Lm2,015.

Hemm Lm600 differenza.

Qed nirreferi għal VERA code number 1.032.260 li fil-liġi li qegħdin niddiskutu qiegħed f'paġna C1343.

L-H.S. code number tagħha huwa 87.03, l-istess bħal dak li hemm f'Kap. 368 tal- liġijiet ta' Malta.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Dawn ir-reviżjonijiet huma fuq l-istess binarji tal- karozzi privati skond iċ-ċilindrata tagħhom.

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-liġi baqgħet kif kienet qabel bid-diċitura u bil-heading, mela the applicable tariff, jekk immur għand tal-customs b'karozza tal-mejtin, hija ta' Lm2,015.

(Interruzzjonijiet) Mhux bilfors jekk inti qed tgħidli li din tiġi konsidrata bħala karozza privata taħt din l-emenda l-ġdida.

Allura jiena nistaqsi: X'ħin dan jingħata l-liċenzja biex ikun jista' jużaha bħala commercial, dan jingħata rebate fuq dik ir- reġistrazzjoni(

Sa fejn naf jiena, jekk iddaħħal karozza mill-ewwel ikollok id-definition ta' jekk hijiex commercial jew for private use min-naħa tad-dwana.

Niftakar li darba kien hemm il-kwestjoni fuq ċerti four-wheel drive cars jew land rovers dwar jekk humiex commercial jew le.

Kont dħalt fiha għax kumbinazzjoni t-tifel kellu land rover u tgħidx kemm tħabatt biex inkun nista' nifhem jekk din hijiex private jew commercial u fl-aħħar spiċċajt ħallast ta' commercial.

Imma xorta jibqa' l-fatt li jekk id-definizzjoni tal-vettura hija a taxi-car, hija ovvja li n-natura tal-vettura hija kummerċjali.

Li qed ngħid huwa li minkejja din l-imbierka ADT policy li ma nafux biha, kull bniedem li se jimporta din it-tip ta' vettura se jiġi charged it-tariffa l-ġdida li tiġi approvata minn dan il-parlament, u meta din tqabbilha ma' dik antika se ssib li hemm żieda.

Ma nistax nifhem kif dan se jimporta dawn it-tip ta' vetturi taħt din id- diċitura jew heading u jista' jiċċarġjah b'inqas!

Jekk se tkun taxi ġejja minn barra, fejn qabel sa l-1 ta' Jannar kien iħallas mhux anqas minn Lm610 għal kull vettura, issa se jkollu 53% fuq il-valur tagħha u mhux anqas minn Lm2,200.

Din qiegħda ċara u bilfors din ir-rata jrid iżomm.

Dawn huma d- diffikultajiet li qegħdin jinqalgħu u ma jidhirlix li hemm spjegazzjoni.

Imbilli hemm ta' l-awtorita`!

Dan ifisser li dan qabel ma tidħol karozza se jmur xi ħadd mill-awtorita` u jiddeċiedi x'tip ta' karozza hi(

ONOR.

ANTHONY ABELA: Ejja nieħdu l-eżempju li qed issemmi inti, il- karozzi li jġorru l-mejtin.

Aħna nafu li f'dawn l-aħħar snin dawn baqgħu l- istess karozzi għax il-liċenzji għal dawn it-tip ta' karozzi huma weqfin.

Kien hemm każ meta kien hemm bniedem li ġab karozza ġdida, ipprova jġib il- liċenzja għaliha u għamel minn kollox biex jirnexxilu imma seta' jużaha biss sakemm użaha minflok karozza oħra li hu kellu għax tejjeb is- sitwazzjoni tiegħu.

Il-fatt huwa li fil-mument li din tiġi reġistrata bħala karozza kummerċjali, din tiġi importata tramite d-dwana bl-istess binarji li kienet u x'ħin imbagħad tiġi biex tiġi liċenzjata għand l-ADT, din għandha policy li ma tippermettix li karozzi second-hand jintużaw for public service.

Allura, awtomatikament qed ngħidu li min irid jimporta, irid jimporta l-ġdid għax inkella ma jingħatax il-permess u jekk jimporta l- ġdid, dan ma jiġix soġġett għaż-żidiet li hawn f'din l-iskeda.

Din hi l- informazzjoni li għandi.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-informazzjoni, bir-rispett kollu lejn l-Onor.

Abela, hija misleading anke għalih stess.

Aħna qegħdin fl-istadju ta' kumitat biex nidħlu fid-dettall tal-liġi u l-liġi qiegħda ċara u tonda.

Jekk hija ambulanza, per eżempju - u hawnhekk qegħdin nirreferu għall- ambulanzi second-hand taħt din is-section jekk fhimt sew - dan daħħalha biex jużaha bħala ambulanza.

Issa lil dan jew se żżommu u tgħidlu biex ma jimporta xejn jew se tgħidlu biex jerġa' jesporta lura, imma jekk għandha l- karatteristiċi ta' ambulanza, ambulanza se tibqa'.

Id-diskrezzjoni li arrogat għaliha l-ADT hija aktar perikoluża għax jew il- policy se tkun ċara li dawn il-vetturi li qegħdin hawnhekk ma jistgħux jiġu importati second-hand għax huma vetturi kummerċjali jew inkella dak li se jimporta se jkollu l-ewwel joqgħod jara jekk jistax jirranġa ma' l-ADT biex jingħata liċenzja kummerċjali fuq dik il-vettura qabel ma jimportaha u jekk ma jaċċettawx li din titqies bħala kummerċjali, allura dan ikollu jħallas dawn it-tariffi.

Ma nifhmux li din it-tip ta' politika qiegħda tkabbar u żżid il-burokrazija( Jista' l-gvern, jekk għandu din il-policy, idaħħal emenda fejn jingħad espressament li kull vettura kummerċjali għall-użu tal- kummerċ mhux se tiżdidilha t-tariffa tar-reġistrazzjoni fuqha.

Tista' ssir governing clause max-schedule jew fil-klawsola ħalli imbagħad whatever the interpretation li jagħtu l-ADT, min qiegħed f'dan il-qasam tal-kummerċ huwa protett għax jaf li se tibqagħlu dik l-istess rata u mhux nibdew ħafna argumenti li fl-aħħar mill-aħħar jispiċċa li jkollu jħallas biex ikun jista' joħroġ il-vettura tiegħu.

Inkella hawnhekk se nispiċċaw fl-istess sitwazzjoni li hemm il-MEPA fejn din tagħmel enforcement fuq xi ħaġa anke jekk tkun diskuttibbli, trid bilfors tħallas il-multa biex imbagħad il-każ tiegħek jista' jipproċedi u imbagħad wara, għandek raġun jew għandek tort, xorta jkun diffiċli biex tieħdu lura dak li tkun ħallast.

Biex isserraħ moħħ kulħadd, mhux il-policy li għamlet l-ADT minn nhar il- Ġimgħa sal-lum u xi spjegazzjoni tat jew ma tatx jgħodd, bir-rispett kollu.

Dan mhux element ta' diskrezzjoni.

Din hi kwestjoni ta' żieda fil-ħlas jew le.

Nagħmlu governing clause fi klawsola 25 fejn ngħidu bejn wieħed u ieħor li for better clarification and not withstanding whatever is said in the said schedule, any commercial vehicle imported shall not carry upon it an increase in the said registration fee, u b'hekk kulħadd iserraħ moħħu.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, ninsab assolutament frasturnat b'dak li qed jiġi spjegat illejla.

Il-propoganda tal-gvern kienet li t-taxxa fuq reġistrazzjoni tal-vetturi se tiżdied biss fuq il-privat u mhux se tiżdied fuq il-kummerċjali.

Mela min qed jitkellem, dakinhar prova jgħidilna li deħlin second-hand vehicles għall-privat u deħlin second-hand vehicles għall-kummerċjali u li s-second-hand vehicles għall-privat qed tiżdidilhom it-taxxa filwaqt li dawk kummerċjali mhux se tiżdidilhom it-taxxa.

Issa s-segretarju parlamentari qed jgħidilna li l-gvern għandu l-politika – u mhux joqgħod isemmi l-ADT u bullshit għax issa qed niddejjaq b'dawn il- ħafna aġenziji fin-nofs għax l-ADT huwa l-gvern - li ma jaċċettax li jidħlu vetturi kummerċjali wżati.

Qed nifhem tajjeb( (Interruzzjonijiet) Mela għaliex tiġi tgħidilna li t-taxxa se tiżdied biss fuq il-privat u mhux fuq il-kummerċjali( Skużi imma inti qed tidħak b'kulħadd meta tgħid hekk!

Għidilna mill-ewwel li fuq il-kummerċjali ma jistax jidħol użat u mhux toqgħod tgħidilna se tiżdied fuq il-privat u fuq il-kummerċjali mhux se żżid.

Dan hu l-ingann li l-ħin kollu għaddej.

Jekk ma tistax iddaħħal kummerċjali użat, x'jiġifieri tiġi hawn u tgħid li fuq il-privat se żżid it-taxxa u fuq il-kummerċjali mhux se żżid it-taxxa( B'min qed tipprova tidħak(

Dan li qiegħed jinganna l-poplu l-ħin kollu u jimmina l-fiduċja f'dan il- gvern, li nibqgħu sejrin b'dan il-kliem vojt.

Issa s-segretarju parlamentari qed jgħidilna li fuq il-privat se jżid it-taxxa u fuq il- kummerċjali mhux se jżid għax mhux se jagħtu permess fuqhom.

Mela għalfejn fil-budget intqal li t-taxxa se tiżdied fuq il-privat imma mhux fuq il- kummerċjali!

B'min qed tipprovaw tidħku( Dan hu li qed jimmina l-fiduċja f'dan il-pajjiż u fl-istituzzjonijiet tiegħu.

Issa tiġi tgħidilna hekk!

Imissek għidtilna fi żmien il-budget li vetturi kummerċjali wżati mhux qed jidħlu għax hekk hija l-politika tal-gvern - mhux ta' l-ADT imma tal-gvern – u jidħlu biss vetturi privati użati li fuqhom se nżidu t-taxxa.

Kunu fair man-nies u spjegaw l-affarijiet bis-serjeta` u mhux tibqgħu tingannaw anke f'dawn l-affarijiet żgħar.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk b'dawn l- inganni kollha għaddejjin anke f'affarijiet bħal dawn.

Issa ħarġet din, li vetturi kummerċjali wżati ma tistax iddaħħal!

Mhux l-ADT iddeċidiet dan imma l-gvern.

L-ADT ħadd ma jifhem x'inhi, lanqas jien, imma l-gvern joqgħod jistaħba wara dawn it-taparsi aġenziji.

Għidilna straight and plain.

Fil-budget imissek għidtilna fuq dan kollu u mhux issa!

Missek għidtilna li l-vetturi kummerċjali wżati ma triduhomx aktar u fuq il- vetturi privati wżati se żżidu t-taxxa tar-reġistrazzjoni u mhux ġejtu b'dan il-ħafna kliem vojt u taħwid u numri fl-ajru u mbagħad fir-realta` kollox finta.

Se nibqgħu sejrin hekk f'dan il-pajjiż( Ma jistax ikun!

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki( Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, m'għandix iżjed kummenti x'ngħaddi.

Diġa' spjegajt fit-tul x'inhi l-policy tal-gvern.

Pero` din li l- oppożizzjoni tibqa' tinsisti li b'xi mod qed nipprovaw inqarrqu bin-nies hija diska li xbajna nisimgħuha.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, apparti l-fatt li kif diġa` għedt, l- ispjegazzjoni hija insodisfaċenti ħafna u tħalli element ta' dubbji, se nipprova nagħmel statement biex ikun recorded verbatim fil-Parlament biex ikun ċar għal min għada pitgħada jiġi overcharged, li dan ikun jista' jieħu proċeduri fil-qorti.

Dawn huma mistoqsijiet ċari.

Fuq il-karozzi kummerċjali importati, ir-registration fee se tiżdied, iva jew le?

Hija l- policy tal-gvern li mhux se jħalli aktar karozzi second-hand ta' natura kummerċjali jiġu importati u allura b'hekk kwalunkwe karozza kummerċjali second-hand importata mhux se tkun tista' topera fit-toroq?

Dawn huma iż- żewġ mistoqsijiet li rridu niċċaraw u jiena qed nistenna risposta.

ONOR.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, dawn huma mistoqsijiet ta' iva jew le għax jekk m'għandux aktar kummenti x'jgħaddi, dan ifisser li r- registration fee mhux se tiżdied biss fuq il-vetturi privati second-hand.

Il-mistoqsija hija ċara u ma nistax nifhem kif l-Onor.

Abela jista' jirrispondini u jgħid li m'għandux aktar kummenti meta r-risposta li jrid jagħti hija sempliċiment iva jew le.

Dawn huma żewġ mistoqsijiet diretti u jiena nistenna r-risposti għalihom.

Dawn iż-żewġ mistoqsijiet jikkonċernaw il-policies tal-gvern u fuq xi ħaġa hekk, ma jistax l-Onor.

Abela jgħidli li ma għandux kummenti.

Il-gvern irid jagħti risposta u jekk ma jafx, nissospendu għal ftit u jġib kjarifikazzjoni.

Se nerġa` npoġġi dawn iż- żewġ mistoqsijiet.

Fuq il-vetturi kummerċjali second-hand importati mill-1 ta' Jannar se jkun hemm żieda fir-registration tax?

Hija policy tal-gvern li vetturi kummerċjali second-hand ma jiġux aktar importati għax jekk jiġu importati ma jingħatawx il-liċenzja neċessarja biex jaħdmu fit-toroq tagħna?

Dawn huma policies tal-gvern u tajjeb li nkunu ċari fuqhom.

Allaħares noħorġu minn ġewwa dan il-parlament u lanqas inkunu nafu x'inhi l- policy tal-gvern minkejja dawn il-mistoqsijiet kollha li qed nistaqsu!

Dawn żewġ mistoqsijiet li hemm bżonn li ningħataw risposta fuqhom u jiena nippretendi risposta.

Fil-każ nagħmel point of order biex is-Sedja tagħti ruling dwar jekk fuq mistoqsijiet diretti dwar policy tal-gvern, is- segretarju parlamentari jistax jirrispondi bil-mod li rrisponda.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jekk titlaq direttament minn premessa ħażina, ma tistax tippretendi li tipprova tpoġġi kliem f'ħalq in-nies.

L- ewwelnett huwa żgur li fl-istadju ta' kumitat mhux qed nitkellmu fuq policy tal-gvern imma qed nitkellmu fuq il-kontenut tal-klawsola.

It-tieni ħaġa, l- Onor. Membru qal li se jagħmel statement u minflok għamel domandi u mhux statement.

(Interruzzjonijiet) Inti għedt li se tagħmel statement u minflok għamilt mistoqsijiet.

Jekk trid nieqfu minuta u mmorru nisimgħu r- recording.

It-tielet ħaġa l-Onor.

Membru qed jipprova jimplika li mhux se jkun hemm żidiet fuq affarijiet kummerċjali.

Il-kelma "kummerċjali" għall- fini ta' x'ħin tiġi importata, għall-fini tal-liġi tiftiehem goods-carrying vehicle.

Il-goods-carrying vehicles ma ġewx affettwati.

Jekk aħna qegħdin nitkellmu fuq min irid jixtri karozza antika, jiġi jirreġistraha hawn Malta u jużaha privatament, dik jista' jagħmilha pero` se jħallas iż-żieda skond iċ-ċilindrata kif imniżżel fl-iskeda.

Pero` jekk se jmur biex jilliċenzjaha għall-użu ta' passenger-carrying vehicle, hemmhekk le għax mhijiex policy ta' l-ADT li tagħti permess biex jintużaw vetturi kummerċjali second-hand, imma lil dawk li jġibu karozzi ġodda jingħatalhom kull benefiċċju u kull dritt.

Tant hu hekk li meta karozza tkun klassifikata bħala "K plated" imbagħad wara tliet snin jinbidel l-użu tagħha u minn vettura kummerċjali ssir vettura li tintuża privatament, dan li jkun ma jħallasx id-differenza fir-reġistrazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, l-Onor.

Abela qal li għamiltlu domanda u mhux statement, mela ħa nagħmel dak kollu li staqsejtu qabel f'forma ta' statement forsi jagħtina r-risposta għax ir-risposta li tani hija eżempju ta' kif in-naħa l-oħra ma jirrispondux għall-mistoqsijiet diretti.

Minkejja dak li ntqal fil-budget, li vetturi kummerċjali importati mhux se jkunu ntaxxati aktar, effettivament se jkun hemm żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni ta' dawn il-vetturi.

Din qed tiġi bħala statement hawnhekk u l-gvern jista' jinnegaha.

Dan qed jingħad ħalli min qed jismagħna u l-kummerċjanti li ntlaqtu minn dan, ikunu aware x'qed jingħad hawnhekk u jkunu aware x'wegħdhom il-gvern fil-laqgħat li kellhom għax f'xi seduta ta' qabel intqal li kien intlaħaq ftehim ma' dawn l-entitajiet involuti f'dan it-tip ta' negozju.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, kif qed jgħid l-Onor.

Charles Mangion, jiena nixtieq inkunu ċari fuq li qed ngħidu għax ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk ma' dan il-gvern.

Għandi quddiemi l-istqarrija tal-ministeru tal- finanzi u affarijiet ekonomiċi - Budget 2004: Preżentazzjoni tal-Punti Ewlenin u fuq vetturi użati (mhux kummerċjali) jingħad hekk:-

"Jagħmlu ħsara lill-ambjent ħafna aktar minn vetturi ġodda.

Qiegħed jiżdied il-minimu ta' taxxa fuq il-vetturi wżati.

Aħna ma rridux li Malta tieħu l-fama li hija l-post fejn jiġu dumped vetturi wżati li ma jkunux tajba għall-użu f'pajjiżi oħra.".

Imbagħad hemm tabella bir-rata l-antika u r-rata l-ġdida u l-perċentaġġ użati tat-total li huwa 13% fl-2000, 23% fl-2001, 27% fl-2002 u 40% fl- 2003, sa Settembru.

Hawn il-gvern qed jgħid ċara li fuq il-vetturi wżati (mhux kummerċjali) se jagħmel iż-żieda fit-taxxi.

Issa qed jgħidilna żewġ affarijiet.

Kif nistgħu nemmnuh iktar jekk nibqgħu sejrin b'dan il-mod!

Qed jgħidilna li "vetturi wżati kummerċjali" tfisser "kummerċjali" skond kif jgħidulna tad-dwana, u kif jgħidulna tad-dwana hija definizzjoni ristrettissima li ma tfisser xejn għax taxi-cab, minibus u anke karozzi tal-mejtin ma jikkwalifikawx.

Imbagħad qed jgħidilna aktar minn hekk.

Qed jgħidilna li hija l-policy tal-gvern li l-vetturi kummerċjali wżati ma jidħlux fil-pajjiż.

Allura bir-rispett kollu, x'qed nagħmlu?

Mhux nidħku bin-nies!

Se nibqgħu nidħku bin-nies b'dan il-mod?

Minn naħa qed jgħidilna li kummerċjali hija limitatissima għax hemm definizzjoni tad-dwana, li ħadd ma jaf biha, u li se teskludi dawk kollha li huma kummerċjali, bir-rispett kollu, għax jekk għandek taxi-cabs, minibuses u affarijiet oħra bħalhom esklużi, x'inhu kummerċjali mela?!

Imbagħad qed jgħidilna, sopra corna bastonate, li hemm din il-policy tal- gvern.

Din ma qalilniex biha fi żmien il-budget għax dawn l-aħħar tlett ijiem erġajt qrajt il-budget speech biex nara x'qal fuqha.

Ma qalilniex li hija l-policy tal-gvern - mhux ta' l-ADT – li dawn l-vetturi kummerċjali wżati ma jistgħux jidħlu.

Iva, din hi policy tal-gvern u ejja ma noqgħodux ninħbew aktar wara l-ADT, il-MEPA, ir-Resources Authority u dawn il-ħafna awtoritajiet li faqqsu ma' kullimkien biex il-gvern jinħeba warajhom.

Il- gvern qatt ma qalilna li hija l-policy tiegħu li l-vetturi kummerċjali wżati ma jidħlux.

Mhux hekk qalilna issa?

Hekk qalilna llejla.

Allura għaliex joqgħod joħroġ b'dan il-ħafna diskors fejn jgħid li l-vetturi użati mhux kummerċjali mhux se tiżdied it-taxxa fuqhom meta l-vetturi kummerċjali ma jidħlux?

Anke dak li għandna quddiemna, li taparsi noqogħdu nbiddlu l-liġi għax kummerċjali u mhux kummerċjali!

Jekk il-kummerċjali wżati ma jidħlux, ma jidħlux u daqshekk u mhux min-naħa tgħid li l-kummerċjali wżati ma jidħlux u min-naħa l-oħra żżidilhom it-taxxa.

Ma tagħmilx sens din il-ħaġa.

Qed nagħmlu lilna nfusna laughing stock u qed innaqqsu l-fiduċja tas-sistema kummerċjali b'dak li għaddej fil-pajjiż.

Kif nistgħu nkunu konformi ma' dak li qed ngħidu meta min-naħa qed ngħidu li se nżidu t-taxxa fuq l-privati biss u min-naħa l-oħra qed ngħidu privati daqstant, kummerċjali limitatissimu imma imbagħad kummerċjali ma jidħlux?

Ma tagħmilx sens din il-ħaġa u bir-rispett kollu, din hija sistema li mhijiex qiegħda żżomm l- affarijiet fuq linja tajba.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Abela

ONOR.

ANTHONY ABELA: M'għandix rimarki x'ngħaddi fuq dan il-punt.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nifhem li ma jridx jirrispondi s- segretarju parlamentari.

Mhux ċara, mhux dejjem hekk jagħmlu dawn, imma l- poplu jistenna risposta.

Qegħdin fl-istadju tal-kumitat u jiena u l-Onor.

Mangion dħalna fid-dettall, punt punt, u staqsejna ħafna domandi imma l- Onor. Abela ma kellux risposta, ma kienx jaf x'qed jagħmel.

Imbagħad mar għand is-civil servants ta' warajh u qalulu d-dwana tiddefinixxiha b'dan il- mod.

Qalulhom lis-self-employed iż-żgħar dwar dan?

Qalulhom lill- kumpanniji tal-kostruzzjoni, li jkollhom bżonn tip ta' vetturi biex jużawhom b'ċertu mod issa li qed idaħħluhom l-Ewropej biex jikkompetu magħhom, li fuq din il-ħaġa se jkun hemm il-problemi?

L-ewwel nibdew b'ħaġa mbagħad nagħmlu oħra.

L-ewwel nibdew b'ingropp, imbagħad nagħmlu ingropp ieħor u ieħor u nibqgħu sejrin hekk.

Ejja nifhmu kif jaħdem dan il-pajjiż.

Qalulhom b'din il-ħaġa?

Ma qalulhomx.

Li qalulhom hu li fuq il-privat użat se jżidu r-rata imma fuq il-kummerċjali m'aħniex se nżidu r-rata.

Ma qalulhomx li kummerċjali wżat skond id-definizzjoni tad-dwana!

Le, ma tarax mhux se jgħidulhom dan.

Kienu jafuh dan.

Forsi s-segretarju parlamentari ma kienx jaf imma ħaddieħor warajh kien jaf; min qed imexxih kien jaf.

Issa qed jgħidulna li l-kummerċjali wżati ma jistgħux jidħlu.

Qaluhielna din fi żmien il-budget?

Jiena qrajt il-budget speech mil-ġdid u ma sibthiex.

Għandhom xi kummenti tan-naħa l-oħra fuq din il-ħaġa?

Iva jew le?

Jekk m'għandhomx kummenti għandi aktar kummenti jiena, imma tajjeb li ninnotaw li dawn ma għandhomx kummenti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni rrefera għas-self-employed żgħar u għan-nies fil-kostruzzjoni.

Il-vetturi li jużaw dawn in-nies huma l-vetturi li huma klassifikati taħt H.S. code number 87.04 u dan suppost jaf li dawn ma nbidlux.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, ma nbidlux b'liema mod?

L-Onor.

Abela qed jgħidilna li l-gvern għandu policy li vetturi kummerċjali wżati ma jidħlux ħlief dan li semmejt jien, għax mhux hekk għedt ftit ilu?

(Interruzzjonijiet) Hu paċenzja bija.

Ftit ilu għedt li l-policy tagħkom - mhux ta' l-ADT – hi li l-kummerċjali wżati ma jidħlux.

Mhux hekk għedt?

Issa qed tgħidli f'daqqa waħda li spunta settur fejn jidħlu?

Hekk qed tgħidli f'daqqa waħda!

Oqgħod attent x'qed tgħid!

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nassigurak li jiena ili nieħu ħafna paċenzja bih dan imma jekk dan ma jridx jifhem li hemm differenza bejn it- tip ta' karozzi li huma taħt l-HS code 87.03 u t-tip ta' karozzi li huma taħt l-H.S. code 87.04, allura għandna problema ta' kif wieħed jista' jifhem jew ma jifhimx din il-liġi.

L-H.S. code 87.04 tiġbor taħtha l-goods- carrying vehicles u jiena qatt m'għedt li dawn se jiġu affettwati skond jekk humiex second-hand jew ġodda.

Dawk li qed jirreferi għalihom il-Kop ta' l-Oppożizzjoni huma passenger-carrying vehicles li jaqgħu taħt H.S. code 87.03.

Dawn ta' l-aħħar fil-mument li jiġu importati jkunu privati u allura titħallas ir-registration fee skond kif emendata, imma f'każ li dawn iridu jagħmluhom passenger-carrying vehicles, il-policy ta' l-ADT hi li ma tagħtix permess.

Pero` rigward goods-carrying vehicles, li jużaw in-nies fil-kostruzzjoni u fin-negozji żgħar, l-affarijiet baqgħu kif kienu.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, naħseb li għandi raġun nitħawwad.

Lis- segretarju parlamentari ngħidlu: Ħawwadni ħa nifhem!

Jista' s-segretarju parlamentari, jekk jogħġbu, jagħmel stqarrija eżawrenti tal-preżentazzjoni tal-punti ewlenin tal-ministeru tal-finanzi u affarijiet ekonomiċi - Budget 2004.

Kulma qed nitolbu bħalissa hija stqarrija eżawrenti fuq x'irid il- gvern għax dan daqqa jgħid ħaġa u daqqa jgħid oħra qisu cat on a hot tin roof.

Qed ifakkarni fi dramm ta' Tennessee Williams bl-isem ta' Cat on a Hot Tin Roof fejn il-qattus jaqbez minn naħa għall-oħra skond kemm ikun sħun il-post li jkun fuqu.

Jiena naħseb li jkun tajjeb li nifhmu x'inhu kummerċjali, fejn hi kummerċjali naħa, fejn hi kummerċjali oħra u fejn hemm policies tal-gvern li ma jidħlux vetturi kummerċjali wżati ħalli nkunu nafu fuq xiex qegħdin nitkellmu għax jiena għadni ma nistax nifhem fuq xiex qegħdin nitkellmu.

Il- ġimgħa li għaddiet l-Onor.

Abela qalilna li kummerċjali hi definita skond x'tgħidilna d-dwana u mhux skond dak li niddeċiedu aħna, inkluż il-gvern.

X'inhu kummerċjali?

X'inhu użat?

X'inhu projbit mill-gvern?

X'inhu ammess mill-gvern?

Fejn se tiżdied it-taxxa u fejn mhux se tiżdied it- taxxa?

Jista' jkollna din l-istqarrija l-ewwel ħalli nkunu nafu fejn qegħdin?

Aħna qrajna dan kollu li għandna quddiemna, jiġifieri l-iskedi li ressaq il-gvern, u xorta ma nistgħux nifhmu.

Ma nistgħux nifhmu għaliex ċerti areas huma esklużi u ma nistgħux nifhmu x'inhi r-raġuni li ċerti oqsma huma aċċettati u ċerti oqsma ma humiex aċċettati.

Hemm xi ħbieb tal- ħbieb jimbuttaw dawn l-affarijiet?

Nittama li le, forsi jgħidilna li mhux hekk imma jrid jgħidilna r-raġunijiet wara dan kollu.

Dawn l-aħħar ġimgħat kont inondat b'mistoqsijiet min-nies li ġew jistaqsuni x'se jiġri u jiena għedtilhom biex jistaqsu lill-gvern.

Nittama li ċemplulek u jekk ma ċemplulekx, qed jibżgħu minnek.

Jiddispjaċini li qed jibżgħu minnek.

X'qed jiġri f'dan il-qasam?

Kif nistgħu ngħidu li vetturi wżati mhux kummerċjali fuq naħa mbagħad qed tgħidilna li hemm kummerċjali mod skond tad-dwana, kummerċjali mod m'għandniex żieda fuqhom u kummerċjali mod ieħor fejn għandhom policy li dawn ma jidħlux skond l-ADT, li għalija hi l-gvern.

Hemm bżonn li l-gvern ikun ċar u ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Dawn qed iħawdu lin-nies tan-negozju speċjalment lis-self-employed iż-żgħar.

L-Onor.

Edwin Vassallo li ġie l-aħħar darba jgħidilna x'tgħid id-dwana skandalizza lil ħafna self-employed għax dawn se jgħidu: Ġie hu issa jitkellem fuq d- dwana u x'tgħid id-dwana meta dan hu l-bniedem li qal li se jirriżenja wara tliet xhur jekk ma jitranġawx l-affarijiet fid-dwana u fil-burokrazija.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk!

Il-punt huwa dan, din il-kwestjoni li tista' tidher żgħira, għandha implikazzjonijiet ħafna aktar wiesa u hemm bżonn li l-gvern ikun ċar.

Jekk hemm setturi li fuqhom il-gvern se jżomm kollox kif inhu, dan għandu jiktbu b'mod ċar ħalli nifhmuh.

Jekk hemm setturi li l- gvern għandu policy fuqhom li dawn ma jidħlux, għalfejn qed ibiddlilhom ir- registration fee?

Il-gvern imissu jgħid minnufih li vetturi wżati taħt dik il-kategorija partikolari ma jistgħux jidħlu.

Min jiddeċidihom dawn l- affairjiet?

Qishom jiġu deċiżi in camera fil-magħluq.

Min jaqra l-budget speech, dawn l-affarijiet lanqas biss ixommhom.

Ngħid straight and plain li dawn lanqas jiena ma xammejthom bil-budget speech u xammejthom meta qrajt l-iskedi li preżentajtilna u imbagħad bdejna nistaqsu u lanqas in- naħa tal-gvern ma kienet taf fuqhom.

Min qed jiddeċidihom dawn l-affarjiet?

Jista' jkun li la l-Onor.

Abela, la l-Onor.

Edwin Vassallo u lanqas il- gvern ma jaf x'qed jiġri.

Se nibqgħu sejrin hekk?

Mhux aħjar tagħmel stqarrija sħiħa dwar eżattament x'inhi l-policy tal-gvern?

Fejn ma jistax jidħol għax huwa projbit, ma jistax jidħol imma mhux toqogħdu tgħidu taparsi li se żżidu r-registration fee u imbagħad tiskopri li ma żdiedet xejn għax dawn il-vetturi kummerċjali wżati ma jistghux jidħlu!

Kif nistgħu nibqgħu sejrin hekk?

Inkredibbli din l-istorja!

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, ħalli niffokaw aktar fuq ix- schedule ta' l-Att li għandna quddiemna.

L-Onor.

Abela qal li r-rata tal- vetturi bil-mutur għall-ġarr ta' oġġetti li taqa' taħt l-H.S. code 87.04 baqgħet l-istess u jiena qed inqabbilhom u jidher li verament baqgħu l- istess taħt dik il-klassifikazzjoni.

Pero` taħt din il-klassifikazzjoni 87.04, fejn hemm heading ġenerali "vetturi bil-mutur għall-ġarr ta' oġġetti", hemmhekk tidher li t-taxxa baqgħet l-istess, pero` jekk taħt l- 87.04 qegħdin indaħħlu l-vetturi kummerċjali u taħt dan m'hawnx inklużi taxis eċċ, allura dan ikompli jikkonfermalna li se jkun hemm żieda.

Fil- fatt hawnhekk taħt l-87.04 ninkludu vetturi li huma ta' tunnelaġġ tqil.

Dawk li m'humiex inklużi taħt l-87.04 imma jaqgħu taħt l-87.03 immaterjalment x'tgħid il-policy ta' l-ADT, li ma nafux biha, qed togħla r- registration fee fuqhom u ż-żidiet li hemm huma sostanzjali.

Din il-policy li l-Onor.

Abela qal li hija ta' l-ADT ma tagħmilx sens għax il-liġi jrid japplika l-uffiċjal u mhux il-policy.

Hawnhekk għandna l-uffiċjali tal- gvern li huma responsabbli biex jiġbru t-taxxa u ċertament naħseb li ħadd minnhom m'hu se jimxi fuq il-linja ta' xi policy iddettata minn awtorita` li ma tkunx taqbel ma' dak li qed tgħid il-liġi.

Jekk hemm bżonn ta' kjarifika fl-iskeda, nagħmlu l-kjarifika fl-iskeda.

Dan li qed nitolbu aħna għax fl-aħħar mill-aħħar il-liġijiet huma ntiżi biex jiċċaraw l-affarijiet.

Ma nistgħux nagħmlu liġijiet biex inkomplu nkabbru l-burokrazija.

Aktar ma tkabbar il-burokrazija aktar se żżid id- diskrezzjoni u meta żżid id-diskrezzjoni aktar qed tagħti lok għall-abbuż.

Li rridu huwa li jkun kkonstatat ċar li kwalunkwe vettura kummerċjali wżata – kemm jekk tkun għall-ġarr tal-passiġġieri u kemm jekk tkun għall- ġarr tal-goods – mhux se tkun suġġetta għal żieda fir-registration fee.

Dan hu li jrid jiġi dikjarat bl-iktar mod ċar.

Apparti dan, nappella li dawn l-iskedi jerġgħu jarawhom l-esperti għax hemm id-diskrepanzi bejn dak li qed jintqal, bejn dak li qed jiġi spjegat u dak li hawn fil-liġi.

Naħseb dan huwa l-aktar mezz raġunat biex l-affarijiet jiġu ċarati.

Vettura kummerċjali wżata se tkun soġġetta għal żieda fir- registration fee mill-1 ta' Jannar?

Dan irid jiġi konstatat u jekk jiġi dikjarat dan, naħseb li għandna nissospendu u nerġgħu nirrevedu mill-ġdid ix-schedule biex naraw jekk hemmx diskrepanzi bejn dik li hija l-policy dikjarata u bejn dak li għandna fl-istess Att.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki( L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien li għandi esperjenza ta' xi jfissru dawn l-iskemi peress li kont responsabbli għall-qasam li għandu x'jaqsam mal-levies u l-eżenzjonijiet relatati naf x'nightmare huma għal min irid jiddeċiedi minħabba li ħafna drabi jkun hemm distinzjoni ta' interpretazzjoni mhux biss bejn il-gvern bħala l-eżekuttiv, jiġifieri l- ministru responsabbli u d-dipartimenti, imma ħafna drabi anke bejn id- dipartimenti nnifishom.

Mill-esperjenza li kelli huwa ċar li ħafna drabi tipprova kemm tipprova biex tagħmel skedi li jkunu preċiżi dejjem ikollok ċertu qasam fejn jinħolqu l-problemi.

Issa jekk f'dan l-istadju tal-kumitat qed jinħoloq sens ta' disgwid u l- interpretazzjoni li qiegħda tingħata tista' tvarja skond minn fejn ġejja, ibqa` ċert li meta inti tħalli ċertu leeway in-nies li huma impjegati maċ- ċivil ħafna drabi jieħdu deċiżjonijiet li nistgħu nsejħulhom deċiżjonijiet kawti u bir-raġun, għaliex jekk jinterpretaw xi ħaġa li forsi l-ministru konċernat jew is-segretarju tiegħu ma jkunux jaqblu magħha, ir-relazzjoni tagħhom ma dawn ma tkunx waħda sabiħa.

Issa hawnhekk għandna każ tipiku li jirrappreżenta din it-tip ta' interpretazzjoni differenti bejn oqsma differenti tal-gvern u għandna interpretazzjoni differenti kemm bejn dak li intqal fil-budget u dak li qed jintqal hawnhekk u wkoll, jekk ir-rapport kien tajjeb, bejn ir-rappreżentanti tal-gvern għax ma jidhirx li hemm qbil perfett fil-ħsieb.

Jien naħseb li l-affarijiet mhumiex biss ta' natura teknika, imma għandhom konnotazzjoni politika.

Huwa ċar li saret qisha sistema, biex ma ngħidx policy mhux uffiċjali, li tiddistingwi ż-żewġ partiti fejn għandu x'jaqsam l-erarju.

Il-gvern preżenti għandu sistema fejn jippreżentalek budget u f'dan il-budget jirriferi għal ċerti taxxi li huma ovvji filwaqt li jkun hemm żewġ tipi ta' taxxi li ħafna drabi ma jissemmewx fil-budget speech.

X'inhuma dawn?

Għandek l-ewwel tip li eżempju tiegħu qed niddiskutuh preżentement.

Fil-budget speech ingħatat spjegazzjoni ċara li ż-żieda ta' reġistrazzjoni mhijiex se taffettwa vetturi ta' natura kummerċjali.

L- interpretazzjoni ta' x'inhu kummerċjali jew le, la jiddependi mill-ministru u lanqas minn persuna li hija responsabbli għad-dħul ta' ċertu taxxa.

Vettura kummerċjali hija waħda li permezz tagħha l-persuna taqla' l- għajxien tagħha jew tista' tiġi wżata għal skop li tiġġenera ċertu dħul.

Issa s-segretarju parlamentari ta spjegazzjoni li vettura meta tiġi importata tkun ta' natura privata u meta mbagħad tibda fl-operat tagħha, il- ġeneru jinbidel.

Imma dan mhux preċiż.

Għaliex?

Għaliex aħna nafu li l- vetturi li qegħdin jissemmew taħt l-ebda kappa ta' l-immaġinazzjoni ma jistgħu jiġu kwalifikati bħala vetturi privati.

Huwa l-użu li jiddefenixxi dak li hu kummerċjali u dak li mhux u mhux biss il-vettura nnifisha.

F'ċerti każijiet id-distinzjoni hija ovvja.

Jekk aħna, biex nieħdu eżempju ċar, qed nitkellmu fuq bulldozer ħadd m'hu se jgħid li dan mhux kummerċjali.

Meta inti titkellem fuq minibus niskanta li jista' jkun hemm interpretazzjonijiet different.

Pero` meta wieħed jitkellem fuq l-importazzjoni ta' karozza huwa l-użu li se jiddetermina jekk din hijiex kummerċjali jew le.

Wieħed jista' jimporta karozza li tkun taxi barra minn Malta u l-użu tagħha f'Malta jkun bħala vettura privata.

Mentri wieħed jista' jixtri karozza li tista' tintuża għal taxi f'Malta imma li kienet tintuża bħala vettura privata barra minn Malta.

Allura li l-ministru jew ir-rappreżentant tiegħu, is-segretarju parlamentari jirreferina għall-artikli partikolari fl-iskedi, fl-opinjoni tiegħi jekk dawn l-iskedi huma ta' natura internazzjonali skond skedi li huma wżati f'pajjiżi differenti wieħed jifhem.

Jekk dawn l-iskedi huma skedi li huma irtokkati min-naħa tad-dipartiment lokali, kulħadd jaf li l- liġijiet – u dawn l-iskedi huma parti minn dawn il-liġijiet - isiru fil- Parlament Malti.

Dan qisna qed ngħidu bħal meta darba kien hemm Gvern Laburista li qal li l- gvern ma jistax isellef bl-imgħax aktar minn 3%.

Imbagħad meta konna mmorru barra minn Malta biex insibu l-għajnuna ngħidulhom li ma nistgħux nisselfu b'4%, għaliex għandna liġi li tgħidilna li bi 3% biss nistgħu nisselfu.

Jien ngħid lill-ministru li din, jekk mhijiex xi skeda internazzjonali u rikonoxxuta bħala tali, hija waħda li tiddependi mil- leġislatur.

Jekk il-leġislatur qed isib diffikulta` biex jagħmel distinzjoni dwar dak li hu kummerċjali jew le u minħabba t-teknikalita` ta' l-artiklu - wieħed jew ieħor - qed tingħata l-impressjoni li l-vetturi kummerċjali mhux se jkun hemm żieda fir-registration fee tagħhom, imma fir- realta` hemm ċerti vetturi li se jintużaw għal raġunijiet kummerċjali u dawn xorta se jkunu suġġetti għal żieda fir-registration fee, allura jien ngħid, għalfejn qegħdin nużaw dan it-tip ta' diskors biex nagħtu impressjoni meta nafu li r-realta` hija differenti?

Kieku jiena kont il-ministru responsabbli li qed nippilota din il-liġi ngħid: Iva, ċerti vetturi kummerċjali se jkunu eżenti u jkolli l-kuraġġ ngħid li ċerti vetturi kummerċjali oħra mhux se jkunu eżenti.

Mhux nipprovaw dejjem noskuraw l-affarijiet flok niċċarawhom!

Hawnhekk għandna opaque definition li tista' tinftiehem b'mod jew ieħor skond min qiegħed jismagħha u dan kollu sar sempliċiment għal raġunijiet politiċi biex il- gvern ma jidhirx li qed jimponi ċerta taxxa fuq ċerti second-hand commercial vehicles.

It-tieni tip ta' taxxa li għamel dan il-gvern li ma tissemmiex fil-budget hi li matul dik is-sena jimponi ħwejjeġ ġodda.

Sur President, naf li qegħdin fi stadju ta' kumitat u wieħed mhux suppost jagħmel diskors ta' din in-natura u jipprova jkun konċiż.

Imma nagħlaq billi ngħid li dan il-gvern, jekk irid jagħmel taxxa fuq ċerti vetturi kummerċjali, għandu jaqbad u jgħid li l-gvern m'għandux biżżejjed dħul u jkollu jagħmel hekk.

B'hekk ikunu taw spjegazzjoni li tinftiehem minn kulħadd anke jekk mhux aċċettata minna bħala oppożizzjoni, imma almenu ċ-ċittadini Maltin ikunu jafu x'inhu għaddej.

Jiena nappella biex il-gvern jibda jirrispetta ċ-ċittadini Maltin u jibda jipprattika l-politika tar-realta` u tal-verita`.

Jekk ma nagħmlux hekk, m'għandniex nistgħaġbu li l-opinjoni taċ-ċittadin dwarna ma tkunx waħda għolja.

Ejja nkunu realistiċi u ngħidu l-verita` u ma noqogħdux ngħidu għaliex section mod u section mod ieħor u minkejja li ngħidu kontra l-burokrazija inkunu aħna stess li ndaħħluha apposta sabiex ma nagħmlux ċar dak li suppost huwa ċar.

Jekk il-gvern għandu l-intenzjoni kif inhu ċar li jagħmel taxxa fuq il-vetturi kummerċjali wżati jew parti minnhom, dan għandu jkollu l-kuraġġ u jgħid li fil-budget speech ħa żball u li ntqal diskors li jinftiehem mod meta r-realta` mhux hekk.

Hemm ċerti vetturi li huma ta' natura kummerċjali li bihom tiġġenera attivita` ekonomika li inti faċilment tgħid: Imma dawn il-vetturi, il-VAT department x'se jagħmel fuqhom?

Se jeżentahom mill-VAT jew se jimponilhom il-VAT, għax jew huma kummerċjali jew mhumiex?

Jekk huma kummerċjali, min jużahom huwa suġġett li jirreġistra l-attivita` tiegħu mal-VAT u jekk mhux kummerċjali allura l- attivita` mhijiex waħda reġistrabbli.

Mela ejja nkunu ċari u ngħidu x'għandna f'moħħna.

Ejja nippruvaw nittrattaw lill-elettorat b'mod aktar ċivili billi ngħidulu eżatt x'qed jiġri u mhux nippruvaw nagħtu impressjoni għal raġunijiet u skopijiet purament ta' politika partiġġana biex taparsi mhux qed nagħmlu taxxi meta fil-fatt qed nagħmlu taxxi.

Sur President, għandna gvern li ħafna drabi spiċċa jimponi ċerti taxxi u jipprova jagħti l-impressjoni li dawn ġejjin minħabba xi regolamenti li qegħdin jiġu imposti fuqna biex nagħtu spjegazzjoni u skużi għalfejn qed nimponuhom mentri r-realta` hija li għandna gvern li huwa ħafi, għandna gvern li huwa fallut u għandna gvern li jrid l-erarju u m'għandux il-kuraġġ li jgħid għandna bżonn nissikkaw.

Naħseb li kieku jagħmel hekk ikun rispettat ħafna aktar, kemm mill-elettorat u anke mill-oppożizzjoni.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Veru li wieħed jixtieq jagħmel progress, imma l- interpretazzjoni ta' liġi f'kumitat trid tkun ċara jew għallinqas nippruvaw niċċarawha kemm nistgħu għaliex imbagħad ovvjament anqas ma tkun ċara aktar tagħti lok għal interpretazzjonijiet varji u kulħadd jaf x'konsegwenzi jistgħu jġibu magħhom dawn l-interpretazzjonijiet varji.

Li rridu niċċaraw huwa dan.

Din hija liġi li qed timplimenta l-miżuri tal- budget kif imħabbra ftit tal-ġimgħat ilu.

Hawnhekk jien qed nara d-diskors tal-budget ta' l-Onor.

John Dalli u f'paġna 25 hemm paragrafu li jirriferi għaż-żieda fit-taxxa fuq vetturi wżati.

Dan il-paragrafu jispiċċa hekk:

"The changes will be as shown in table 6 and will not affect commercial vehicles".

Jiġifieri dan l-enfasi li qed nagħmlu minn din in-naħa naħseb li hu fl- interess leġittimu ta' kull min għandu x'jaqsam ma' l-importazzjoni tal- vetturi second-hand.

Fejn issemmew vetturi għall-ġarr ta' l-oġġetti hemmhekk qed naqblu għax ma jidhirx li hemm tibdil, pero` mbagħad x'ħin naraw l-87.03 insibu li hemm tibdil u l-vetturi kummerċjali taħt dik is- section żdiditilhom ir-registration fee.

L-importanza ta' din il-kjarifikazzjoni toħroġ mill-fatt li għandna settur li llum diġa` qed jgħid li huwa milqut negattivament minħabba n-nuqqas ta' bejgħ u anke l-esponenti tiegħu, il-GRTU u ċ-Chamber of Commerce, qed jgħidu li għandu problemi kbar.

Allura kwalunkwe żieda se taffettwalu l- kompetittivita` u se tnaqqaslu l-profit margin u dan jista' jwassal biex dan inaqqas in-nies sabiex jassigura li l-profit margin ikun ta' l-inqas bħal tas-snin preċedenti.

U għal dan il-għan aħna qed nagħmlu din l-enfasi li l-affarijiet ikunu ċari u ċari b'dikjarazzjoni hawnhekk fejn jgħid li l- vetturi kummerċjali second-hand m'hu se jġorru fuqhom l-ebda żieda tar- reġistrazzjoni.

Mhux nippruvaw nirridefinixxu l-affarijiet għaliex inti meta tagħmel re-definition u ma tkunx ċar, tkun qed twassal għal taħwid burokratiku.

Bir-rispett kollu lejn kulħadd, it-taħwid burokratiku la huwa tajjeb għal min irid iħaddmu, u hawnhekk għandna ħafna uffiċjali li jridu jħaddmuh huma, u lanqas huwa tajjeb għal min jintlaqat minnu.

Hu għalhekk li ma nistgħux nifhmu dan kollu.

Mela l-ewwel għandna dak li ntqal fil- budget speech li kkwotajtu u li suppost għandu jirrifletti ruħu b'din il- liġi u fl-istess ħin għandna d-dikjarazzjonijiet mis-segretarju parlamentari Edwin Vassallo primarjament, li qal li jrid jeliminha l- burokrazija.

Biex telimina l-burokrazija bilfors trid tkun ċar f'dak li tintroduċi fil-liġi għaliex issa qed niġu għall-implimentazzjoni tal-miżuri tal-budget.

Il-budget qegħdin naqrawh pero` l-miżuri kif qegħdin jiġu hawnhekk ippreżentati quddiemna, sfortunatament m'huma ċari xejn u qegħdin norbtu l-interpretazzjonijiet ta' dak li hemm suppost fil-budget f'dawk l- imsejħin policies, u l-policies qatt m'għandhom effett ta' liġi għax jekk inti għandek liġi li ma taqbilx ma' dik il-policy, il-liġi trid tapplika u mhux il-policies.

Il-policies huma suġġetti għal bdil minn xahar għal xahar jekk ikun hemm bżonn u fil-passat - anke fil-preżent - assistejna kemm-il darba għal żidiet li ma jkunux imħabbrin fil-budget jew inkella tkun ingħatat interpretazzjoni oħra ta' xi ħaġa li tkun intqalet fid-diskors tal- budget.

Hi għal din ir-raġuni li aħna qed ninsistu għal xi forma ta' risposta.

Hawnhekk mhux każ li ngħidu li silence is golden.

Hawnhekk huwa bil-maqlub, is-silenzju qed iqanqal aktar dubji.

Kulma rridu allura, jekk ma jridx joqgħod jibdel l-affarijiet, hu li dan jagħmel din id-dikjarazzjoni bħalma hawn fil-budget fejn jikkonstata dak li ingħad fil-budget speech għax ma rridux ninsew li hawnhekk hawn liġi li hija suġġetta għall-interpretazzjoni legali u anke l-qrati jagħmlu riferenza għal dak li jingħad hawn ġew u għalhekk din l-insistenza kollha.

Hemm bżonn li min-naħa tal-gvern jingħad ċar u tond li fuq kwalunkwe vettura ta' natura kummerċjali importata mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena se tibqa' titħallas l-istess registration fee li kienet titħallas qabel taħt l-iskeda l-antika.

B'dan il-mod tiġi ċċarata l- pożizzjoni għal kulħadd, kemm għal min irid iħaddimha kif ukoll għall- operatur ekonomiku li jrid ukoll jagħmel il-pjanijiet u l-costings tiegħu.

Hemm bżonn ta' kjarezza fil-ħsieb u kjarezza fil-policies u jekk xi ħaġa li ntqalet fil-budget inbidlet, mela l-poplu għandu dritt li jkun jaf li nbidlet.

Jekk irridu nagħmlu l-affarijiet b'mod deċiżiv huwa importanti li b'mod ċar jiġi konstatat x'inhi l-policy sabiex jekk din tiġi interpretata mod ieħor, dak li jintlaqat ħażin ikollu dritt li jappella u jinsisti li dak li ntqal fil-parlament għandu jiġi applikat.

Mela hawnhekk għandu jingħad li vetturi kummerċjali second-hand importati mill-1 ta' Jannar mhumiex se jkunu suġġetti għal taxxa aktar għolja ta' reġistrazzjoni.

Jew hekk jew inkella l-gvern se jibqa' jinħeba u allura l-fatt huwa li dak li hawn f'dan il-budget speech - u din qed ngħidha bl-akbar responsabbilta` - m'hu xejn ħlief daħk fil-wiċċ bil-poplu, u hawnhekk mhux qed iseħħ dak li ġie mwiegħed f'dan id-diskors.

Jekk dan li hawn f'dan il-budget speech effettivament ifisser xi ħaġa u mhux kliem fieragħ, mela hawnhekk għandu jingħad dak li qed nitolbu.

Aħna qegħdin ngħidu li dan li hawn s'issa mhux ċar biżżejjed u biex iserħillna moħħna u jserraħ moħħ il-ftit li qed jismgħuna u moħħ min hu interessat, aħna rridu din il-kjarifika.

Jekk ma jkunx hawn din il-kjarifika, meta xi ħadd se jistaqsini fuq dan is-suġġett se jkolli ngħidlu li ma nafx u jkolli ngħidlu biex jistaqsi lill-uffiċjal konċernat.

Jiena nixtieq inkun naf l- uffiċjal konċernat x'se jgħid ukoll għaliex importanti wkoll naraw x'se jiġri meta niġu għall-interpretazzjoni tal-liġi u kif se tapplikha din il- liġi.

Ma nistax nifhem għaliex ma tistax issir din it-tip ta' dikjarazzjoni biex l-affarijiet jiġu ċċarati.

Dan hu nuqqas ta' responsabbilta`.

Kif inti tista' tamministra u tmexxi tajjeb meta d-direzzjonijiet li tagħti jkunu mċajpra?!

Għalhekk jeħtieġ li ssir din id-dikjarazzjoni għax issa qegħdin f'dan l-istadju ta' kumitat fejn għandna nidħlu fid-dettall tal- liġi.

Issa l-gvern anqas fil-kumitat ma jrid jidħol fid-dettall tal-liġi li suppost timxi fuq il-policy imħabbra mill-gvern ftit tal-ġimgħat ilu?!

Din li tan-naħa l-oħra jgħidu "no comments" turi li qed jaħarbu mir- responsabbilta` għaliex dawn misshom jgħidu jew hemm żieda jew m'hemmx.

Sempliċi, fit-taxxa m'għandekx lok għall-interpretazzjoni!

Jekk issa nitkellmu fuq it-taxxa tal-wirt, li se nitkellmu fuqha, qabel dak li ġej minn wirt ma kienx jiġi b'taxxa fuqu, issa qed iġorr it-taxxa fuqu x'ħin jiġi biex jiġi trasferit, u dan hu ċar.

Kulħadd jaf.

U billi nafha sew minħabba l-commitments li għandi nħolqot eċċezzjoni għalih.

U sar sew li nħolqot dik l-eċċezzjoni għaliex iċ-ċivil jagħti lok għall-interpretazzjoni imma l-fiskal le.

Il-fiskal irid jagħmel ċar x'hemm taxxa fuqu u x'hemmx taxxa fuqu, u għalhekk biex nevitaw kwalunkwe ekwivoku, dawn l-affarijiet iridu jiġu ċċarati u l-gvern ma missux joqgħod jinħeba wara dawn il-ħafna awtoritajiet għax nafu li wara kollox il-policies tagħhom huma l-policies tal-gvern kif qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Il-policy hija tal-gvern, mela hawnhekk irridu nikkonstataw bl-iktar mod ċar x'inhi l-policy tal-gvern.

Il-policy tal-gvern hi dik li ssemmiet fil-budget, li vetturi kummerċjali ma jintlaqtux jew inkella din inbidlet għax il-gvern ħass li għandu jagħmel second thinking fuq il-ħaġa u jinkludi wħud minn dawn il-vetturi taħt din il-miżura li timponi żieda fuq ir-registration tax?

Fuq dan irridu risposta.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, li rrid ngħid biss huwa li dan il- bill ġie printed fis-26 ta' Novembru, jiġifieri jumejn wara l-budget u mhux xi ħaġa li saret din il-ġimgħa jew il-ġimgħa l-oħra.

Jiġifieri dawn ħarġu immedjatament mal-budget u ma kienx hemm il-ħsieb li bniedem jipprova jqarraq jew b'xi mod jiżgwida lin-nies.

(Interruzzjonijiet) X'inhu?

Ma kenitx l-intenzjoni li niżgwidaw in-nies!

(Interruzzjonijiet) Ħafna nies żgwidaw lin-nies fuq ħafna affarijiet!

(Interruzzjonijiet) Jiddispjaċini ma naqbilx miegħek.

It-tieni ħaġa hija li, iva forsi l-interpretazzjoni tal-liġi hija xi ftit infeliċi fuq id-definition ta' commercial vehicle, pero` jiena nista' nassigurak li l-policy hija li jekk qed nagħtu preferential treatment għal dawn il-passenger-carrying vehicles, dik qed nagħtuha favur dawk li jixtru l-ġdid u mhux l-antik u naħseb li aktar ċar minn hekk ma nistax inkun.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Għamilna progress, Sur President, għaliex issa qal li speċi qed jagħtu preferential treatment għal dak li huwa ġdid.

Pero` dan huwa differenti minn dak li ntqal fil-budget għaliex fil-budget intqal li ma tridux dumping tal-karozzi second-hand hawn Malta għax dawn huma ħżiena għall-ambjent.

U hawn ngħid li jekk dawn huma verament ħżiena għall- ambjent, allura jmissna nwaqqfuhom milli jidħlu mill-ewwel jekk verament inħobbu l-ambjent imma dan huwa argument ieħor u mhux se nidħol fih.

Intqal ukoll l-vetturi wżati mhux kummerċjali biss jista' jkollhom taxxa żejda imposta fuqhom u issa qegħdin tgħidu xi ħaġa differenti minn dak li ntqal fil-budget u allura dan jikkonferma dak li għedna aħna, li dak li ġie mwiegħed fil-budget mill-gvern meta implimentat jiġi mdawwar skond l- esiġenzi tiegħu li f'dan il-każ huma n-nuqqas ta' fondi li għandu f'idejh u l-problema finanzjarja li jinsab fiha u li ħoloqha hu stess tul dawn l- aħħar snin.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija Klawsola 25.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 25 għaddiet u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi li klawsoli 26 sa 31 taħt Taqsima VII jiġu posposti.

THE CHAIRMAN: Hawn talba mis-segretarju parlamentari biex klawsoli 26 sa 31 taħt Taqsima VII jiġu posposti.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u klawsoli 26 sa 31 taħt Taqsima VII ġew posposti.

Klawsola 32 – Emenda ta' l-Att dwar Dazju tas-Sisa.

Clause 32 – Amendment of Excise Duty Act.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, għal din il-klawsola se nressaq din l-emenda:

"T" Minflok subklawsola (2) ta' klawsola 32 għandu jidħol dan li ġej:-

"(2) Id-disposizzjonijiet ta' din it-Taqsima għandhom jitqiesu li bdew iseħħu fil-25 ta' Novembru 2003.

Iżda fir-rigward tal-kliem taħt il-kolonna "Rate of Excise Duty" għall- partita "Cigarettes" fit-Tielet Skeda li tinsab fl-artikolu 33, għall- perjodu bejn il-25 ta' Novembru 2003 u l-promulgazzjoni ta' dan l-Att, dawn għandhom jitqiesu li kienu "53.1% of the retail price plus Lm 6.25 per 1000 cigarettes but not less than Lm 40.75 per 1000 cigarettes";

Iżda wkoll fir-rigward tal-kliem taħt il-kolonna "Rate of Excise Duty" għal partiti "Gas Oil" u "Kerosene" fir-Raba' Skeda, kif emendata, li tinsab fl-artikolu 33, għall-perjodu bejn il-25 ta' Novembru 2003 u l- promulgazzjoni ta' dan l-Att, dawn għandhom jitqiesu li kienu Lm 102.00 kull 1000 litru.".

"T" For subclause (2) of clause 32 there shall be substituted the following:-

"(2) The provisions of this Part shall be deemed to have come into force on the 25th November, 2003.

Provided that with regard to the words under the column "Rate of Excise Duty" relative to the item "Cigarettes" in the Third Schedule in article 33 for the period 25th November 2003 and the promulgation of this Act, the same shall be deemed to be "53.1% of the retail price plus Lm 6.25 per 1000 cigarettes but not less than Lm 40.75 per 1000 cigarettes";

Provided also that with regard to the words under the column "Rate of Excise Duty" relative to the items "Gas Oil" and "Kerosene" in the Fourth Schedule in article 33, as amended, for the period 25th November, 2003 and the promulgation of this Act, the same shall be deemed to be Lm 102.00 per 1000 litres.".

THE CHAIRMAN : Hawn rimarki ?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION : Hawnhekk qed nitkellmu dwar ix-xorb u t-tabakk fejn konna nafu li hemm iż-żidiet fuqhom.

L-emenda li għamel riferenza għaliha tbiddel b'xi mod ir-rata imposta fuq il-fuel?

L-impressjoni li għandi hi li r-raba' skeda baqgħet l-istess u ma nbidel xejn.

Dwar il- fuels u l-gas oils baqa' kollox kif inhu?

ONOR.

ANTHONY ABELA : Le, għandi emenda għall-iskeda wkoll taħt il-gas oil falling within Customs Tariff, heading number 2710.1941, u 2710.1949 minħabba l-kambju vis-á-vis l-euro.

THE CHAIRMAN : Naħseb li hawnhekk qed titkellem fuq klawsola 33.

ONOR.

CHARLES MANGION : Iva, għandek raġun għax dħalna fi klawsola 33 fejn tidħol fir-Raba' Skeda.

THE CHAIRMAN : Hawn aktar rimarki ?

(Onor. Membri : No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mis-segretarju parlamentari.

Dawk favur ?

(Onor. Membri : Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri : No) Carried.

L-Emenda "T" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 32, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 32, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 33 – Sostituzzjoni tat-Tieni, it-Tielet u r-Raba' Skedi li jinsabu ma' l-Att Prinċipali.

Clause 33 - Subtitution of Second, Third and Fourth Schedules to the principal Act.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, għal din il-klawsola se nressaq din l-emenda:

"U" Klawsola 33 għandha tiġi emendata kif ġej:-

Minnufih qabel it-TIENI SKEDA għandu jidħol dan li ġej:

"FIRST SCHEDULE

|First Column |Second Column| |List of Excise |Relevant | |Goods |Schedule | |Alcohol and | | |alcoholic beverages|Second | |to the extent |Schedule | |as shown in the | | |relevant schedule | | |to this Act. | | |Manufactured | | |tobacco to the |Third | |extent as shown |Schedule | |in the relevant | | |schedule to this | | |Act. | | |Energy products to | | |the extent as shown|Fourth | |in the |Schedule"; | |Relevant schedule | | |to this Act. | |

1) Fit-TIELET SKEDA fil-klawsola, minflok il-kliem taħt il-kolonna "Rate of Excise Duty" "53.1% of the retail price plus Lm6.25 per 1000 cigarettes but not less than Lm40.75 per 1000 cigarettes" relattiva għall-"Description of excise goods" "Cigarettes", għandhom jidħlu l-kliem "53.1% of the retail price plus Lm5.40 per 1000 cigarettes but not less than Lm41.243 per 1000 cigarettes"; u

2) Minflok ir-RABA' SKEDA għandu jidħol dan li ġej:-

"FOURTH SCHEDULE

ENERGY PRODUCTS

|Description of excise|Rate of | |goods |Excise Duty| |Leaded petrol falling|Lm154 per | |within Customs Tariff|1000 litres| |Heading Nos. | | |2710.11.31, | | |2710.11.51 and |Lm133 per | |2710.11.59. |1000 litres| | | | |Unleaded petrol | | |falling within |Lm105.40 | |Customs Tariff |per 1000 | |Heading Nos. |litres | |2710.11.41, | | |2710.11.45 and | | |2710.11.49. |Lm61 per | | |1000 litres| |Gas oil falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos. | | |2710.19.41 to | | |2710.19.49. | | | | | |If used in the | | |following maritime | | |commercial | | |activities: |0 | |Bunkering operations | | |Conveyance of |0 | |passengers and goods | | |between shore and | | |ocean-going vessels |0 | |Dredging operations | | |Harbour Cruises | | |Inland Navigation |Lm6 per | |between Malta and |1000 Kgs | |Gozo | | |Sea farming | | |activities |0 | |Tugging activities | | | |Lm15 per | |If used for Electric |1000 Kgs | |Power Generation | | | | | |If used for fishing |Lm15 per | |purposes as laid down|1000 Kgs | |by Department of | | |Fisheries | | | |Lm105.40 | |If used by private |per 1000 | |pleasure seacraft for|litres | |outbound voyages | | | | | |Heavy fuel oil |Lm31 per | |falling within |1000 litres| |Customs Tariff | | |Heading Nos. |0 | |2710.19.61 to | | |2710.19.69. |0 | | | | |If used for Electric | | |Power Generation | | | | | |Liquid petroleum gas | | |falling within | | |Customs Tariff | | |Heading Nos. | | |2711.12.11 to | | |2711.19.00. | | | | | |Methane falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. | | |2711.29.00.10. | | | | | |Kerosene falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos.

2710. | | |19.21 and 2710.19.25.| | | | | |If used for air | | |navigation between | | |Malta and Gozo | | | | | |If used for heating | | |purposes | | | | | |If used by private | | |pleasure aircraft for| | |outbound voyages | | | | | |The term 'energy | | |products' shall | | |cover: | | |(a) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos.

1507 to | | |1518, if these are | | |intended for use as | | |heating fuel or motor| | |fuel; | | | | | |(b) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos.

2701, | | |2702 and 2704 to | | |2715; | | | | | |(c) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos.

2901 and| | |2902; | | | | | |(d) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. | | |2905.11.00, which are| | |not of synthetic | | |origin, if these are | | |intended for use as | | |heating fuel or motor| | |fuel; | | | | | |(e) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. 3403; | | | | | |(f) products falling| | |within Customs Tariff| | |Heading No. 3811; | | | | | |(g) products falling| | |within Customs Tariff| | |Heading No. 3817; | | |(h) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. | | |3824.90.99 if these | | |are intended for use | | |as heating fuel or | | |motor fuel. | | | | | |Energy products other| | |than those for which | | |a level of duty is | | |specified above shall| | |be subject to excise | | |duty if intended for | | |use, offered for sale| | |or used as motor | | |fuel.

The rate of | | |duty to be charged | | |shall be fixed at the| | |rate for the | | |equivalent motor | | |fuel. | | | | | |In addition to the | | |taxable products | | |listed above, any | | |product intended for | | |use, offered for sale| | |or used as motor | | |fuel, or as additive | | |or extender in motor | | |fuels, shall be taxed| | |as motor fuel. | | | | | |In addition to the | | |taxable products | | |listed above, any | | |other hydrocarbon, | | |except for peat, | | |intended for use, | | |offered for sale or | | |used for heating | | |purposes, shall be | | |taxed as motor fuel. | | | | | |EXEMPTIONS | | | | | |Energy products used | | |for purposes other | | |than as motor fuels | | |or as heating fuels | | |are exempt from the | | |payment of excise | | |duty under such | | |conditions which the | | |Minister may | | |prescribe for the | | |purpose of ensuring | | |the correct and | | |straightforward | | |application of such | | |exemptions and of | | |preventing any | | |evasion, avoidance or| | |abuse.". | |

"U" Clause 33 shall be amended as follows:-

(1) Immediately before the SECOND SCHEDULE there shall be inserted the following:-

"FIRST SCHEDULE

|First Column |Second | |List of Excise Goods |Column | | |Relevant | | |Schedule | |Alcohol and alcoholic| | |beverages to the |Second | |extent |Schedule | |as shown in the | | |relevant schedule to | | |this Act. | | |Manufactured tobacco | | |to the extent as |Third | |shown |Schedule | |in the relevant | | |schedule to this Act.| | |Energy products to | | |the extent as shown |Fourth | |in the |Schedule"; | |Relevant schedule to | | |this Act. | |

(2) In the THIRD SCHEDULE thereof for the words under the column "Rate of Excise Duty" "53.1% of the retail price plus Lm6.25 per 1000 cigarettes but not less than Lm40.75 per 1000 cigarettes" relative to the "Description of excise goods" "Cigarettes", there shall be substituted the words "53.1% of the retail price plus Lm5.40 per 1000 cigarettes but not less than Lm41.243 per 1000 cigarettes"; and

(3) For the FOURTH SCHEDULE there shall be substituted the following:

"FOURTH SCHEDULE

ENERGY PRODUCTS

|Description of excise|Rate of | |goods |Excise Duty| |Leaded petrol falling|Lm154 per | |within Customs Tariff|1000 litres| |Heading Nos. | | |2710.11.31, | | |2710.11.51 and |Lm133 per | |2710.11.59. |1000 litres| | | | |Unleaded petrol | | |falling within |Lm105.40 | |Customs Tariff |per 1000 | |Heading Nos. |litres | |2710.11.41, | | |2710.11.45 and | | |2710.11.49. |Lm61 per | | |1000 litres| |Gas oil falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos. | | |2710.19.41 to | | |2710.19.49. | | | | | |If used in the | | |following maritime | | |commercial | | |activities: |0 | | | | |Bunkering operations |0 | |Conveyance of | | |passengers and goods | | |between shore and |0 | |ocean-going vessels | | |Dredging operations | | |Harbour Cruises |Lm6 per | | |1000 Kgs | |Inland Navigation | | |between Malta and | | |Gozo |0 | |Sea farming | | |activities |Lm15 per | |Tugging activities |1000 Kgs | | | | |If used for Electric | | |Power Generation |Lm15 per | | |1000 Kgs | |If used for fishing | | |purposes as laid down| | |by Department of |Lm102 per | |Fisheries |1000 litres| | | | |If used by private | | |pleasure seacraft for|Lm31 per | |outbound voyages |1000 litres| | | | |Heavy fuel oil |0 | |falling within | | |Customs Tariff |0 | |Heading Nos. | | |2710.19.61 to | | |2710.19.69. | | | | | |If used for Electric | | |Power Generation | | | | | |Liquid petroleum gas | | |falling within | | |Customs Tariff | | |Heading Nos. | | |2711.12.11 to | | |2711.19.00. | | | | | |Methane falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. | | |2711.29.00.10. | | | | | |Kerosene falling | | |within Customs Tariff| | |Heading Nos.

2901 and| | |2902; | | | | | |(d) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. | | |2905.11.00, which are| | |not of synthetic | | |origin, if these are | | |intended for use as | | |heating fuel or motor| | |fuel; | | | | | |(e) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. 3403; | | | | | |(f) products falling| | |within Customs Tariff| | |Heading No. 3811; | | | | | |(g) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. 3817 | | | | | |(h) products falling | | |within Customs Tariff| | |Heading No. | | |3824.90.99 if these | | |are intended for use | | |as heating fuel or | | |motor fuel. | | | | | |Energy products other| | |than those for which | | |a level of duty is | | |specified above shall| | |be subject to excise | | |duty if intended for | | |use, offered for sale| | |or used as motor | | |fuel.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hawnhekk fuq gas oil within customs tariff Heading Nos.

2710.19.41 sa 2710.19.49 ġiet 105.40 per 1000 litres u mhux 102 kif kienet imniżżla.

Din minħabba d-differenza fir-rati vis-à-vis l-euro.

Din se tkun ħaġa li se tiġri kull sena sakemm aħna niġu parti mill-euro.

ONOR.

CHARLES MANGION: Imma naħseb li l-element tal-euro at this stage jidħol skond kemm se nħallsu aħna għall-importazzjoni ta' l-istess fuel għax l-impożizzjoni tat-taxxa lokalment hija in local currency u allura ma jidħolx jekk hux Lm100 kull 1,000 litru jew Lm200 kull 1,000 litru għax din hi xi ħaġa li nimponuha aħna stess.

ONOR.

ANTHONY ABELA: L-Unjoni Ewropea tgħidlek kemm hi l-minimum charge in euros li f'dan il-każ hija euros 243.

Issa f'Novembru din kienet ekwivalenti għal Lm102 u llum din hija ekwivalenti Lm105.40.

ONOR.

CHARLES MANGION: Aħna nafu li fil-basket tal-muniti, il-gvern qed jitfa' ħafna mill-munita barranija fil-euros u dan qed ikollu effett ukoll fuq ix-xiri tal-fuel.

Jiġifieri din iż-żieda hawnhekk mhijiex marbuta minħabba l-fatt li jista' jkun hemm xi ċaqliq fuq il-kambju jew fuq iż- żieda jew meno minħabba l-fatt li l-fuel nixtruh bid-dollaru u l-aktar currency qiegħda fil-euro.

Issa suppost l-euro qiegħda b'saħħitha ħafna iktar mad-dollaru milli kienet sena ilu.

Jiġifieri hawnhekk dan m'għandux x'jaqsam.

Li qed nipprova ngħid jiena huwa li l-impatt ta' dan se jkun li jgħolli l-fuel.

Meta l-fuel fis-swieq internazzjonali qed tixtrih bid- dollaru, dan suppost għandu jorħos għalina għax il-lira tagħna tkun iżjed b'saħħitha vis-á-vis id-dollaru pero` minkejja dan xorta effettivament qegħdin inġorru ċerti żidiet li jirriżultaw minn din ir-rata li qed tiġi ffissata.

Dan l-ammont ta' euros 243 li qed jiġu imposti per 1,000 litres,se jibqgħu kollha għand il-Gvern Malti jew parti minnhom irridu nibgħatuhom Brussels?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Dawn kollha għand il-Gvern Malti se jibqgħu.

ONOR.

CHARLES MANGION: Tajjeb, jiena hekk deherli.

Allura, għaliex qed ikun impost dan fuq il-Gvern Malti?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Biex niġu konformi mal-pajjiżi l-oħrajn li jifformaw parti mill-Unjoni Ewropea.

ONOR.

CHARLES MANGION: Qed tgħid li din hija tariffa ffissata kullimkien?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hemm minimum iffissat għall-pajjiżi kollha ta' l- Unjoni Ewropea.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-Onor.

Abela għandu idea dwar kemm kien l-impatt ta' din iż-żieda?

Ir-raġuni għal dan hi li ladarba l-minimum ma jibqax fid- diskrezzjoni tal-gvern, għalkemm qed jeħodhom kollha l-gvern, jekk ikun hemm żieda fil-minimum charge imposta minn barra dan jista' ikollu impatt lokalment.

Jiena hawnhekk qed nitkellem għall-futur għax aħna nafu l-impatt ta' dawn iż-żidiet kemm fuq il-households kif ukoll fuq l-aspett industrijali u kummerċjali.

Hu tajjeb li f'dan il-każ, iż-żieda kienet minima.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Biex ngħidu kollox, din iż-żieda se tiġi assorbita mill-Enemalta u mhux se tgħaddi għand il-konsumatur.

ONOR.

CHARLES MANGION: Biex inkunu għedna verament kollox, din l- assorbazzjoni ta' ċerti taxxi inkluż il-VAT mill-Enemalta bħalma ssemma fuq iż-żieda taċ-ċilindri tal-gass fejn intqal li l-15% ġiet assorbita mill- Enemalta u t-3% le, dan sa erbat ijiem oħra ma jistax jibqa' jsir.

Dan ifisser li rridu nkunu preparati u konxji li dawn iċ-ċerti żidiet iridu jgħaddu fuq il-konsumatur.

Qed ngħid dan kollu għax bħalissa qegħdin fil- fażi li nindirizzaw l-impatt tat-taxxi fuq l-għoli tal-ħajja, l-impatt tat- taxxi fuq il-kompetittivita`, l-impatt tat-taxxi fuq l-ekonomija l- ekonomija u l-aspett soċjali in ġenerali.

Għalhekk tajjeb li nikkonstataw hawnhekk li dan il-Lm1 miljun li ġie assorbit mill-Enemalta, fil-futur qarib ma jkunx jista' jiġi assorbit u allura dawn in-national monopolies ikollhom jgħaddu dawn il-costs fuq il-konsumatur.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki( (Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mis-segretarju parlamentari.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried.

L-Emenda "U" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 33, kif emendata.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 33, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mil- Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nipproponi li klawsoli 34 sa 37 taħt Taqsima IX jiġu posposti.

THE CHAIRMAN: Hawn talba mis-segretarju parlamentari biex klawsoli 34 sa 37 taħt Taqsima IX jiġu posposti.

Hawn permess?

(Onor. Membri : Iva)

Il-permess ingħata u klawsoli 34 sa 37 taħt Taqsima IX ġew posposti.

Klawsola 38 - Emenda ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud.

Clause 38 - Amendment of the Value Added Tax Act.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, Taqsima X titkellem fuq l-emendi għall-VAT.

Nafu li r-rata tal-VAT minn 15% se tiżdied għal 18% u allura fid-draft bill hemm it-transitory arrangements inklużi.

Qegħdin ngħidu kuntratti li nbdew qabel l-1 ta' Jannar 2004 u jseħħu wara din id-data, se jkunu interpretati bħallikieku l-partijiet aċċettaw tibdil fil-prezz li jirrifletti d-differenza fil-VAT.

Dan ifisser li r-rata applikabbli ta' 15% qabel l-1 ta' Jannar 2004 se tindibel għal 18% wara l-1 ta' Jannar, 2004.

Allura għandek il-follow-up regolari għall-operaturi anke tan-negozji sabiex jirranġaw ir-reġistri fiskali tagħhom li ħafna minnhom diġa` tranġaw.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Din it-taqsima ġġib fis-seħħ waħda mill-miżuri taż- żieda fit-taxxa mħabbra fil-budget fejn minn 15% il-VAT se tgħaddi għal 18% u din se tkun fost l-ogħla rati tal-VAT fl-Unjoni Ewropea.

Ikun importanti li n-naħa tal-gvern jgħidulna jekk kienx hemm xi studju dwar l-impatt soċjali ta' din il-miżura, kif ukoll jekk sarx studju dwar l-impatt ekonomiku tagħha.

Fl-ambitu ta' dak li qed jingħad illum, li jeħtieġ li jkun hemm ftehim nazzjonali bejn kulħadd, tajjeb li wieħed jgħidilna x'intqal mill-korpi kostitwiti qabel il-budget meta kienet imħabbra din iż- żieda għax aħna mgħarrfin li ħadd minnhom ma qabel li kellu jkun hemm xi żieda fil-VAT.

Kien aċċettat bl-aktar mod wiesgħa, ħalli ngħidu hekk, li din iż-żieda fuq it-taxxa se jkollha impatt negattiv fuq il-kompettivita` meta llum kulħadd qed jitkellem kif pajjiżna, kemm fil-qasam turistiku, kemm fil-qasam tal- manifattura u kemm fil-qasam ta' ċerti servizzi, qed jitlef il- kompetittivita` tiegħu.

Fl-istess ħin - wieħed ma jistax ma jinnotahiex din - li kellna din iż-żieda tal-VAT, għall-perijodu ta' bejn Novembru u Marzu ta' din is-sena l-gvern għamel legal notice....

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-miżura li se tidħol mill-1 ta' Jannar, 2004.

Ovvjament x'se tkun din il-miżura?

Mhux se tkun miżura li mhu se jkollha effett ta' xejn!

Hija l-miżura li biha l-VAT, minn 15% se tiġi 18% u dan qed jingħad fil-klawsola ta' wara.

Pero` jiena qed nistaqsi fuq l-effett ta' din il-miżura li se tibda mill-1 ta' Jannar 2004 u għalhekk staqsejt jekk sarx xi studju fuq l-impatt soċjali ta' din il-miżura.

Jekk sar dan l- istudju, jista' jiġi preżentat fuq il-Mejda tal-Kamra?

Din hija xi ħaġa li tinteressa lil kulħadd u jekk hawn studji ta' dan it-tip ovvjament ikun xieraq li jintwerew biex kulmin huwa interessat dwar dan ikun jista' jinforma ruħu.

Fil-budget ntqal li l-impatt taż-żieda ta' 3% fil-VAT se jkun minimu fuq l- inflazzjoni u allura biex il-gvern jagħmel dan l-assessment bilfors li jrid isaħħu b'xi studju li jkun sar.

Dan ġie aktar ikkonfermat bl-istatistika li għadha kif ġiet imħabbra dwar l-għoli tal-ħajja fejn intqal li f'Jannar il-ħajja naqset.

Issa jekk wieħed jiltaqa' man-nies, mal-pensjonanti speċjalment u ma' dawk li l-paga tagħhom hija fissa, mill-ewwel jkun mgħarraf li effettivament l-għoli tal-ħajja qiegħed dejjem tiela' b'rata konsiderevoli.

Jiġifieri minkejja l-istatistika, jekk naqsmu l-basket kollu, nindunaw li l-iktar elementi essenzjali, bħall-ikel, xorb, edukazzjoni u saħħa, kollha qed jogħlew.

Dawn l-items sistematikament, anke fl-istatistika pubblikata tal-gvern, qed ikollhom iż-żidiet u dan ifisser li anke l-gvern qed jammetti li qed ikollu impatt negattiv li hu ġenerat ukoll miż-żieda ta' 3% fuq ir-rata tal-VAT.

Minħabba s-sales, il-ħwejjeġ naqsu fil-prezz u dan kellu l-effett tiegħu fuq il-basket kollu in ġenerali.

Dan huwa minnu u ma tistax tinnegah bħala statistical item.

Pero` l-ħaddiem li l-paga tiegħu tibqa' fissa, jekk ma jitlifhiex għax jispiċċa bla xogħol bħalma qed jiġri lil ħafna ħaddiema, bilfors se jħoss l-impatt taż-żieda fil-VAT u li l-purchasing power tiegħu tonqos.

Għal-low wage earner l-iċken żieda fil-VAT se tkun sostanzjali għalih u għalhekk dawn it-tip ta' żidiet jaffettwaw sew lil dawn in-nies.

Ghalhekk ukoll id-dikjarazzjoni fid-diskors tal-budget, li dan l-impatt se jkun minimu mhijiex aċċettabbli.

Minħabba dan kollu huwa importanti li wieħed jistaqsi jekk il-gvern għamilx studju fuq l-impatt soċjali ta' din iż-żieda.

Dan jinħass aktar issa meta dawn l-indikaturi u l-istatistika li qed tiġi pubblikata qed turi b'mod sistematiku li għandna żewġ fatturi jaħdmu kontra xulxin.

Fuq livell ekonomiku għandna l-kompetittivita` li qiegħda titnaqqar, u allura dak għandu l-impatt tiegħu fuq l-opportunitajiet ta' xogħol li se jinħolqu, u min-naħa l-oħra se tiġi affettwata l-kwalita` tal-ħajja ta' l-individwu.

Huwa importanti li meta jittieħdu dawn it-tip ta' miżuri jkun sar studju fuqhom qabel, u r-riżultat ta' dan l-istudju jkun ippubblikat sabiex il- membri ta' din il-Kamra u anke l-pubbliku in ġenerali jkunu jafu l-effetti ta' dawn il-miżuri.

Huwa faċli li żżid it-taxxa u tagħmilha 18% - u darba oħra tista' tagħmilha 20% jekk trid - għax amministrattivament m'hi se taffetwak xejn.

Imma mbagħad ikollu bżonn dawn l-istudji biex il-gvern ikun jaf kemm, per eżempju, għandu jżid il-pensjonijiet.

Dan li għandu jagħmel gvern responsabbli.

Il-pensjonanti żdiedu b'50c biss u dan meta qegħdin naraw li l-ikel u l- mediċini qegħdin jiżdiedu xahar wara xahar.

Huwa veru li fuq il-mediċini u fuq ħafna ikel m'hemmx VAT imma l-impatt taż-żieda fl-items l-oħra, bħad- dawl u t-telefon, se jwassal biex dawn jiġu affettwati wkoll.

Allura jekk ma jkunx sar dak l-istudju kif tista' tikkwantifika kif se tikkumpensa għall-pensjonijiet.

Jien naqbel kompletament mal-gvern li fejn ikun hemm l- abbuż, dan jiġi ristrett u jekk jista' jkun eliminat ukoll, pero` jiena qed nirreferi għall-pensjonanti li ċertament m'għandhomx income ieħor.

Illum qed nassistu għal realta` li għandna pensjonanti li jissupplimentaw – u l- Onor. Abela jaf għax fl-istess settur naħdmu – il-pensjoni tagħhom bil-flus li kien ikollhom depożitati fil-banek.

Issa hawn min jgħidli li jkun xtara bonds jew inkella joqgħod jixtri stocks u affarijiet minn dawn u joqgħod jilgħab fl-arena finanzjarja.

Imma l-maġġoranza ta' dawn l-anzjani jkollhom somma żgħira taħt rashom u din jużawha billi jiddepożitawha f'depożiti fissi fil-bank u jissupplimentaw l-income tagħhom bl-interessi li jaqilgħu.

Issa dawn qed jaqilgħuha miż-żewġ naħat, u dan għaliex kulħadd jaf li l- imgħaxijiet fuq id-depożiti fissi huma minimi għax dik hija t-tendenza fis- suq ta' l-imgħax.

Forsi għandu mnejn li din tibda tiżdied din is-sena, pero` jekk tibda tiżdied dik ukoll se jkollu l-impatt negattiv fuq l- ekonomija li diġa' qiegħda taħt strains qawwijin.

Imma din hi r-realta`.

Mela min-naħa waħda għandhom dak li jissuplimenta l-income tagħhom li dejjem qed jitnaqqar u min-naħa l-oħra qed nagħmlu ż-żidiet fit-taxxa u l- VAT li timpatta direttament fuq il-livell ta' l-għajxien tagħhom.

Allura qegħdin nassistu għall-fatt fejn il-maġġoranza ta' kategorija sostanzjali tas-soċjeta` tagħna qed titnaqqrilha l-kwalita` tal-ħajja tagħha minħabba dawn ir-realtajiet, u allura wieħed jifhem l-importanza li jkollok a social impact assessment meta jkun hemm dawn iż-żidiet.

Jiena nifhem ukoll li s-sitwazzjoni finanzjarja tal-gvern ma tantx tħallilu manoeuverability imma ċertament il-gvern għandu introjtu ordinarju li bi ħsiebu jżidu u hawnhekk tidħol il-kwestjoni ta' studju minn qabel u ta' prioritajiet.

Hu veru li jekk iżżid ir-rata tat-taxxi inti se tkabbar l-income tiegħek għax hekk iħoss li għandu bżonn il-gvern.

Imma jekk wieħed jara l- projections tal-gvern fl-estimi għal din is-sena, minkejja ż-żieda fil-VAT xorta waħda d-dħul mill-VAT mhuwiex previst li jirrifletti żieda ta' 3%.

Mela effettivament il-gvern qed jagħmel forecast li se jkun hemm konsum anqas, għax il-VAT hija marbuta ma' konsum dirett, jew inkella qed jipprevedi li l-ekonomija moħbija se tiżdied.

Il-fatt jibqa' li din iż- żieda ta' 3% se jkollha impatt soċjali negattiv għax se timpatta fuq l- għoli tal-ħajja.

It-tieni punt li wieħed irid jara huwa l-impatt fuq il-kompetittivita`.

Illum qed nassistu għar-realta` li l-operaturi f'pajjiżna qed jgħidulna li t-telf tal-kompetittivita` ġġenerat minn diversi fatturi li ħallejniehom jakkumulaw qed inaqqsu l-kompetittivita` b'mod qawwi u ċertament li żieda ta' 3% tal-VAT mhux se tgħin għax l-ewwel impatt ta' dan kollu se tkun domanda aktar għal żidiet fil-pagi.

Issa minħabba dan l-element tal- kompettivita`, il-kumpanniji ma jifilħux jagħtu aktar żidiet jekk iridu jibqgħu kompetittivi u jibqgħu joperaw.

Jiena mhux qed inħares lejn is- settur pubbliku fejn ikun hemm qbil ta' żidiet u l-gvern jimxi bil- politika tiegħu ,għax hemmhekk ovjament kemm iżid it-taxxi u l-income tiegħu jiġġenerah.

Aħna qegħdin nitkellmu fuq is-settur produttiv li huwa l- aktar importanti għax huwa dan is-settur li rridu niżviluppaw biex noħolqu l-opportunitajiet ta' xogħol.

Meta qed ngħid dan, mhux qed ngħid xi ħaġa ta' barra minn hawn għax illum fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea hemm ħafna enfasi fuq ir-rapport ta' Wim Kok li ħareġ f'Novembru u fuq rapporti oħra li għamlu l-partiti soċjalisti u anke l-partiti popolari fuq dan is- suġġett.

Iż-żieda fit-taxxi tolqot negattivament it-tkabbir ekonomiku għax tolqot ħażin l-kompetittivita`.

Jiġifieri anke f'dan ir-rigward, gvern li jgħid li jrid iqajjem l-ekonomija ma jistax jagħmel dan b'din il-miżura li se jkollha effett ekonomiku negattiv.

Dan mhux jiena biss qed ngħidu imma qaluh ukoll l-MHRA, l-FOI, iċ-Chamber of Commerce u l-GRTU.

Bejn l-1998 u l- 2003 il-poplu Malti ġie mgħobbi bi Lm300 miljun taxxi.

Minn 34% bħala l- porzjoni tat-taxxa tal-GDP, dan kien tela' għal 38% sas-sena li għaddiet.

B'dawn it-taxxi ġodda imposti matul din is-sena, fosthom tal-VAT, dan se jitla' għal 41%.

Jiġifieri minn kull Lm1 qligħ li persuna tagħmel, 41 ċenteżmu se jmorru mill-ewwel għall-gvern.

Dan kollu qed ikollu impatt negattiv fuq l-ekonomija tagħna u dan qed jgħiduh l-operaturi kollha.

Allura meta għandna dawn ir-realtajiet, jien nerġa' nistaqsi: Sar studju fuq l-impatt ekonomiku ta' żieda bħal din?

Jekk sar, jista' l-gvern ipoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, jew inkella qegħdin imexxu dan il-pajjiż b'miżuri ta' crisis management, jiġifieri tinqalgħalek il-problema u tara kif ser isolviha u tillapazza kif ġie kwotat li qal anke l-Prim Ministru xi ftit tal-ġimgħat ilu?

Ma jistax ikun li nibqgħu mmexxu b'dawn l-iskossi, bil-lapazzar minn sena għal sena, mingħajr ma jkun hemm studju serju fuq kif ċerti miżuri se jimpattaw fuq dawn l-oqsma.

Issa wasalna f'sitwazzjoni li ma nistgħux nibqgħu naħarbu mir-realta`.

Ma nistgħux nibqgħu naħarbu mill-fatt li l-investiment dirett produttiv mhux qed jiġi għax qed jintilef minħabba n-nuqqas ta' kompetittivita` u għaliex il-pajjiżi ta' madwarna qed ikunu aktar attraenti għal min irid jinvesti.

Għandna azjendi li qed joperaw f'pajjiżna li qed imorru f'dawn il-pajjiżi fil-qrib għax hawnhekk ma jħossux li jistgħu jikkompetu u jżidu l-produzzjoni b'costs anqas.

Dawn huma r-realtajiet.

Allura kif nistgħu nattiraw il-barranin li jiġu joperaw hawnhekk meta l-istess investituri Maltin qed jaqtgħu qalbhom?!

Jien inħares lejn il-Maltin li jagħmlu l-investiment tagħhom u napprezza l-ħidma u r-riskju li jieħdu meta għandhom djun fuq l-investiment tagħhom.

Dan qed ngħidu bl-akbar onesta, pero` jeħtieġ li noħolqu ambjent ekonomiku tajjeb għax dawn qegħdin jaqtgħu qalbhom.

Huwa importanti li dan il-pajjiż ma jibqax miexi b'dan il-mod mingħajr ħsieb u direzzjoni, imbasta naraw kif b'xi mod nikkontrollaw id-deficit u nżidu aktar taxxi.

Ilha ssir din u r-riżultat kien wieħed negattiv.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Għalhekk hawnhekk m'għandniex klawsola li sempliċiment tgħid li fl-1 ta' Jannar, 2004 se jidħlu dawn il-miżuri għax hu l-effett ta' dawn il-miżuri li jinteressa lilna u lill-poplu Malti.

Mhux imbilli ngħidu li l-inflazzjoni se tkun minima u li l-effett mhux se jkun daqstant qawwi.

Huwa neċessarju li dan jiġi konstatat u huwa neċessarju li mhux biss nitkellmu fuq il-budget bħallikieku dak li qegħdin nagħmlu mhux se jkollu impatt.

Hawnhekk jeħtieġ li dan l-impatt jiġi diskuss u analizzat għax inkella veru inkunu b'taparsi parlament u b'taparsi seduti tal-parlament.

Mhux imbilli nitkellmu fuq direzzjoni għat- tkabbir ekonomiku.

Dan Irridu norbtuh ma' miżuri konkreti u l-miżuri li qed jieħu l-gvern huma negattivi mill-aspett soċjali u huma negattivi wkoll mill-aspett tat-tkabbir ekonomiku.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, hawnhekk qed ngħidu li minn 15% il- VAT se togħla għal 18%, pero` minn naħa l-oħra irridu ngħidu li f'ċerti setturi, bħalma huwa t-turiżmu, dak li kien itaxxat b'5% baqa' 5% u dak li kien zero-rated baqa' zero-rated.

Irridu ngħidu wkoll li dawn it-3% żieda fil-VAT se jmorru għas-settur tas-saħħa.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Għallinqas sar studju ta' l-impatt soċjali u ta' l-impatt ekonomiku ta' din il-miżura u anke b'mod ġenerali tat-taxxi li ġew introdotti s'issa?

Jekk dan sar, jista` jitqiegħed fuq il-medja tal-Kamra għall-informazzjoni tagħna wkoll?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, dan huwa rifless fil-budget speech kif ukoll fir-rapporti li ħarġu miegħu li juri kif sejra x-xejra ekonomika.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, kulħadd jaf li l-istatistika kollha qed turi li t-turiżmu sejjer lura, il-manifattura sejra lura, il-konsum qed jonqos u l-manifattura orjentata għall-konsum lokali ma tantx għandha prospetti sbieħ.

Meta nżomm dan kollu f'moħħi ma nistax nifhem kif dawn il- miżuri se jgħinu.

Għalhekk tajjeb li kieku kellna studju tekniku – mhux politiku – li jirrifletti verament l-impatt ta' dawn il-miżuri u r-realta` tas-sitwazzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li s-segretarju parlamentari għamel referenza għall-qasam tat-turiżmu u qal li b'din iż-żieda tal-VAT, it- turiżmu mhux se jiġi affettwat, nixtieq li l-Kamra jkollha stampa ċara ta' dak li verament qiegħed jiġri f'dan is-settur fejn tidħol iż-żieda tal-VAT.

Ejja nkunu ċari u tondi fuq li qed ngħidu u mhux nippruvaw naħbu r- realta` tas-sitwazzjoni kif ġiet imposta fuq il-qasam turistiku.

Hu veru li t-taxxa tal-VAT ma żdiditx fuq l-akkomodazzjoni, imma l-pakkett turistiku ma jinvolvix biss l-akkomodazzjoni.

Dan jinkludi t-titjira, l- excursions, l-ikel u x-xorb u dak kollu li jkun hemm fil-pakkett turistiku li turist ikun ħallas għalih.

L-akkomodazzjoni tirrappreżenta biss 35% tal- pakkett turistiku ta' kull turist li jiġi f'pajjiżna.

Mela l-gvern mhux qed iżid il-VAT fuq 35% jew 40% biss tas-settur turistiku.

Dawn huma fatti reali li l-gvern injora fil-budget minkejja kull parir mod ieħor li kellu mill-assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw il-qasam tat-turiżmu f'pajjiżna.

Fejn tidħol l-akkomodazzjoni biss ma ġietx imposta ż-żieda ta' 3% fuq il- 15% diġa` eżistenti, imma fuq il-bqija tal-pakkett turistiku din iż-żieda ġiet imposta.

Issa dan qed isir meta fil-pajjiż għaddejja diskussjoni sħiħa fuq is-sitwazzjoni xejn sabiħa li bħalissa għaddej minnha is-settur turistiku, li waħdu jirrappreżenta terz ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Issa meta qed ngħidu l-qasam turistiku jirrappreżenta terz ta' l-ekonomija ta' pajjiżna, qed infissru wkoll li dan jirrappreżenta terz jew aktar tal-GDP ta' pajjiżna.

Mhux hekk biss imma dan jipprovdi 'l fuq minn 40,000 impjieg.

Issa x'inhi s-sitwazzjoni?

Is-sitwazzjoni hi li matul l-aħħar snin sew minħabba s-sitwazzjoni internazzjonali kif żviluppat u sew minħabba deċiżjonijiet ħżiena li ħa l-gvern is-settur turistiku f'pajjiżna mar lura.

Issa flok il-gvern qed jieħu azzjoni konkreta biex is-settur turistiku ma jibqax jaqla' dik id-daqqa li qed jalqa' xahar wara xahar u sena wara sena, dan qabad u impona din iż-żieda.

Biss, biss din iż-żieda se taffettwa lill-industrija li għandha x'taqsam mal-qasam turistiku tal- cruise liners.

Nafu x'effett ħalliet u xi frott qiegħda tħalli din l- industrija, imma donnu għall-gvern dan mhux importanti u waqt li għamel korrezzjoni fil-każi ta' proprjeta minn wirt, dan mhux qed jagħmel korrezzjonijiet fuq xi ħaġa li tolqot terz ta' l-ekonomija ta' pajjiżna u li l-prospetti tagħha ma tantx huma sbieħ.

Aħna mhux qed ngħidu li l-gvern ma jridx jagħmel ċerti miżuri biex idaħħal ir-revenue.

Mhux ovvja li l-gvern irid jagħmel ċerti miżuri biex idaħħal ir-revenue, speċjalment wara s-sitwazzjoni li l-istess gvern ġab lil dan il- pajjiż.

Imma dan ma jfissirx li inti tista' tieħu passi biex l-ekonomija tal-pajjiż tkompli tgħaddasha fir-ramel flok tgħolliha!

Jien napella lill- gvern, u hu anke d-dover tiegħu, li jerġa' jiltaqa' ma' l-għaqdiet li jirrappreżentaw lit-turiżmu.

Aħna nitkellmu magħhom bħalma jitkellmu huma magħhom u nafu x'qed iħossu u x'effett qed jaraw li ġej sew fil-qasam tat- turisti, fejn jidħlu lukandi, kif ukoll b'mod partikolari fejn jidħlu l- cruise liners.

Aħna nafu x'effett ħażin kien hemm u se jkun hemm fuq l- industrija tal-cruise liners u diġa` kien hemm xi kanċellamenti.

Issa jekk il-gvern irid isodd widnejh u jagħlaq għajnejh, dik affari tiegħu imma aħna għandna kull responsabbilta` li ngħidu dan kollu u nġibuh għall-attenzjoni tal-poplu u ta' kulmin hu fis-settur turistiku.

Jiena nistenna li l-gvern jirrevedi s-sitwazzjoni f'dan il-kontest, speċjalment wara tant sagrifiċċji biex aħna bnejna l-industrija tal-cruise liners.

Ftit snin ilu għamilna dan l-investiment kollu u konna ħerqana li nibnu dan l-investiment kollu għal din l-industrija tal-cruise liners, issa f'daqqa waħda l-gvern donnu tilef l-interess kollu fuq din l- industrija u m'għadux jinteressah.

THE CHAIRMAN: Hawn iżjed rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 38.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried

Klawsola 38 għaddiet u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitat irrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 25 ta' Frar, 2004 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, għalkemm m'għandi l-ebda ħsieb li nidħol fil-merti tat-tliet kontestanti għat-tmexxija tal-Partit Nazzjonalista u eventwalment fit-tmexxija tal-pajjiż, inħoss li għandi nirrimarka dwar kif it-tlieta li huma jidhru li ġew jaqgħu u jqumu mir- responsabbilta' kollettiva tal-kabinett, minkejja li huma ministri attwali u li qed iservu fil-kariga tagħhom.

Għaliex qed ngħid dan?

Qed ngħid dan għax waqt il-kampanja li għamlu minflok ma' tkellmu biss dwar viżjoni politika personali, twemmin, valuri jew prinċipji, għażlu li jitkellmu dwar policies li jew imorru kontra dak li sar f'dawn l-aħħar għaxar xhur ta' Gvern Nazzjonalista jew li m'huma fl-ebda mod ikkontemplati jew riflessi fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista.

Aktar milli tellieqa bejn il-ħbieb, din tidher li spiċċat f'xita ta' wegħdiet li ħafna minnhom huma fiergħa u intiżi biex jisirqu l-qlub u l-imħuħ tal-kunsilliera tal-Partit Nazzjonalista.

Jien se nsemmi ftit mill-wegħdiet li għamlu dawn it-tliet kontestanti, mingħajr ma nirreferi għal min għamilhom, li bl-ebda mod ma kienu riflessi fil-programm li bih il-Partit Nazzjonalista rebaħ l-elezzjoni tas-sena li għaddiet.

Qalulna li minn Malta se jagħmlu l-belt kapitali tal-Mediterran, bħallikieku l-attrazzjoni ta' Ateni u Ruma spiċċat fix-xejn overnight.

Qalulna li sejrin jirriformaw il-MEPA wara li għamlu snin jiddefendu l- operat tagħha.

Wara li ċaħdu lil Għawdex u lill-Gozo Chamber of Commerce mir-rappreżentanza fuq l-MCESD issa qed jgħidu li se jagħtuhom siġġu fuq dan il-kunsill.

Minkejja l-pjaga tal-qgħad li għandna fil-pajjiż qalulna li fl-għaxar snin li ġejjin sejrin joħolqu impjiegi daqskemm inħolqu fl- aħħar kwart ta' seklu.

Anzi llum kien hemm ministru minnhom li jekk ġie rrapportat tajjeb qal li fl-erba' snin li ġejjin se jinħoloq xogħol għal kulħadd.

Minkejja l-ftaħir kollu għall-Onor.

Fenech Adami, qalulna li l-pajjiż issa għandu bżonn mexxej li jkun konvinċenti u rispettat u li jkun kapaċi jlaqqa' s-social partners u s-soċjeta' ċivili madwar l-istess mejda.

Qalulna li wasal iż-żmien li jkollna politika ta' kollaborazzjoni minflok konfrontazzjoni, wara snin sħaħ jiftaħru bid-djalogu.

Appellaw lis-settur tal-manifattura biex jagħmlu ristrutturar meta dan wera ruħu ferm aktar propens għal ċerti bidliet milli wera ruħu s-settur pubbliku nnifsu mmexxi mill-gvern.

Qalulna li t-turiżmu hemm bżonn li jiġi vvintat mill-ġdid billi nagħtuh dimensjoni kulturali aktar qawwija.

Minkejja li l- pensjonijiet u l-welfare states jinsabu fil-mira tal-gvern, issa qed jgħidulna wkoll li bit-tkabbir ekonomiku niżviluppaw l-għajnuna soċjali, il- pensjonijiet, il-health care, l-edukazzjoni u s-servizzi soċjali.

F'daqqa waħda Għawdex tant iddeċidew li jagħtuh importanza, minħabba l-voti tal-kunsilliera ta' dak id-distrett, li qed jgħidu li jridu jiżviluppawh f'reġjun bi bżonnijiet speċifiċi, u li għandu jiġi indirizzat b'mod differenti minn partijiet oħrajn tal-gżejjer Maltin.

Wara li l-Enemalta ilha s-snin turi indifferenza kbira lejn l-enerġija alternattiva, issa qed jgħidu li għandna bżonn l-enerġija solari, l-enerġija mir-riħ u anke sea energy projects, filwaqt li għandna nagħmlu użu kummerċjali mill-baħar ta' madwarna.

Minkejja li ċerti proġetti tħallew fuq l-ixkaffa minħabba t- telqa li għandhom u n-nuqqas ta' fondi, issa qed jgħidu li se jvaraw il- proġetti ta' City Gate, se jiżviluppaw it-teatru Rjal kif u jerġgħu jibnu l- lift tal-Barrakka.

Filwaqt li sa ftit ilu qalu li ma kellhomx fondi għal dawn il-proġetti, issa qed iwiegħdu li se jġibuhom mill-Unjoni Ewropea u anke minn għejjun oħrajn.

Niġu issa għall-awtoritajiet infushom, dawn il-quangos li waqqaf il-gvern.

Wara li għamlu żmien jiddefenduhom u jgħidu kemm huma effiċjenti u kuntenti bihom, issa qed jgħidu li hemm bżonn li dawn l-awtoritajiet ikunu aktar effiċjenti u jevitaw ċertu duplikazzjoni tax-xogħol.

Wara snin jippożaw ta' gvern li jagħti spazju lill-inizjattiva privata, issa qed iwegħdu li hemm bżonn ta' aktar spazju għall-intrapriża privata u ta' inqas indħil min-naħa tal-gvern.

Wara li b'riżultat tal-politika tagħhom żiedu l- burokrazija u r-red tape issa qed jgħidu li se jagħmlu gwerra kontra dawn iż-żewġ ingredjenti li qed ikunu ta' xkiel għall-inizjattiva privata.

Niġu issa għan-nies tas-south ta' Malta.

Minkejja li dawn in-nies ilhom msallbin bil-pjaga tat-tniġġiż, issa dawn il-kontendenti qegħdin iwegħduhom aktar spazju għar-rikreazzjoni, arja aktar pura u tnaqqis fil-livell ta' tniġġis.

Filwaqt li sa ftit ilu kienu jiftaħru bl-għadd ta' karozzi li qegħdin nimportaw biex ipinġuna bħala poplu għani u li hawn ħafna flus fl- idejn, issa qed jitkellmu dwar il-ħtieġa li jsolvu l-problema tal- konġestjoni tat-traffiku.

Wara li fl-imgħoddi kienu kontra t-tnaqqis fl- eta` tal-votanti - niftakar meta pprova jagħmel dan il-Gvern Laburista - issa hemm min fosthom li qed jgħid saħansitra li għall-elezzjonijiet lokali, dawk 'il fuq minn 16-il sena għandhom ikunu eliġibbli għall-vot.

Wara snin li ħallew il-Kottonera f'telqa kbira b'konċentrazzjoni qawwija ta' qgħad, issa qed jgħidu li se joħolqu għadd kbir ta' impjiegi l-aktar għan-nies tas-south, speċjalment għal tal-Kottonera biex jiżguraw li dawn m'humiex qed jiġu mċaħħdin mill-impjiegi minħabba xi preġudizzji partikolari.

Jidher ċar, Sur President, li f'din it-tellieqa għal poter kulħadd qed iwiegħed kemm jiflaħ, tant li kien hemm xi ħadd minnhom li saħansitra ntrabat li jwettaq il-biċċa l-kbira tal-wegħdiet tiegħu fi żmien erba' xhur.

Sur President, forsi wieħed jistaqsi: Imma għalfejn għażilt li titkellem dwar dan is-suġġett?

Għażilt li nitkellem dwar dan is-suġġett mhux biex nidħol fil-merti ta' "A", "B" jew "Ċ".

Dik hija prerogattiva tal- kunsilliera tal-Partit Nazzjonalista u nkun irresponsabbli jekk nipprova nidħol f'dan it-tip ta' dibattitu.

Iżda meta wieħed iqis li dawn huma lkoll ministri li qed iservu fil-kabinett tal-lum, ministri li suppost jafu xi tfisser u jħaddnu fil-prattika r-responsabbilta` kollettiva, jien inħoss li bl-attitudni li adottaw f'din il-kampanja frenetika għall-poter spiċċaw mhux biss qed jinsulentaw il-kunsilliera Nazzjonalisti u l-intelliġenza tagħhom, iżda qed juru disrispett akbar lejn l-intelliġenza tal-poplu Malti kollu li qiegħed isegwi dan id-dibattitu esternalizzat fil-medja lokali bħallikieku għandna tliet partiti ġodda li qed itellqu f'elezzjoni ġenerali.

Għalkemm ftit ilu kien hemm min qal li jien għedt li hemm bżonn li nillapazzaw, dan m'hu veru xejn, u min qal hekk ma fehem xejn u jridu li d-dnubiet tagħhom jippruvaw jagħtuhom lilna.

F'artikli li ktibt u anke f'diskorsi li għamilt ilni nisħaq ġewwa u barra l-parlament, sal-bieraħ stess f'"The Sunday Times", li flimkien ma' soluzzjonijiet immedjati għandna bżonn ta' programm ta' azzjoni kemm għal żmien medju u anke fit-tul ħalli ngħelbu l-problemi strutturali u istituzzjonali li qegħdin jherru s- sinsla tal-pajjiż.

Sur President, prim ministru ġdid mhux biss irid ikun kapaċi jgħid dwar x'sejjer jagħmel dwar il-proklama ta' Żeppi l-Ħafi, iżda jrid jikkonvinċina li kapaċi jindirizza l-problemi ewlenin tal-pajjiż.

Dawn il- problemi ewlenin li qed jiffaċċja l-pajjiż huma li għandek l-ekonomija staġnata, kompetittivita' li marret il-baħar, tnaqqir tal-produttivita`, nixfa fl-investiment barrani, splużjoni fil-qgħad, l-inċertezza akbar dwar is-sigurta' ta' l-impjiegi, tnaqqis fil-konsum pubbliku, l-esportazzjoni li qed tiċkien u fl-aħħar l-għoli tal-ħajja li reġa' beda jirranka, b'mod partikolari b'riżultat taż-żieda fil-VAT, kif irriżulta mir-retail price index li ħareġ proprju ftit tal-ġranet ilu.

GĦalkemm għalina bħala Partit Laburista ma tagħmilx differenza min se jsir kap tal-Partit Nazzjonalista u eventwalment prim ministru ta' Malta - u dan qalu kemm il-leader u kemm diversi diriġenti tal-partit, u magħhom ningħaqad jien ukoll - għax fil-fehma tagħna l-Partit Nazzjonalista u l- gvern kollu huwa paralizzat u jinsab f'nagħsa ħelwa, il-fatt huwa li min se jilħaq prim ministru ġdid se jiret pazjent moribond u bil-bżonn urġenti ta' l-ossiġnu.

Qabel ma' ngħaddi l-kelma lill-kollega tiegħi, l-Onor.

John Attard Montalto xtaqt nagħmel osservazzjoni fuq xi ħaġa li tolqot id-distrett li nitla' minnu jiena.

Qed nirriferi għaċ-ċentru tas-saħħa tal-Gżira.

Kif tixhed korrispondenza li bagħat il-kumitat lokali Laburista lin-naħa tal-gvern, liċ-chairman tal-persuni b'diżabilita', lis-segretarju ta' l- APAN u lill-kunsilli lokali tad-disa' u l-għaxar distrett, dawn qed jagħmlu appell biex biex il-lift li ilu fil-pusses tal-kunsill lokali għal aktar minn sitt snin, li jinstab żarmat u biex ngħid hekk qed jiddeterjorja ġewwa maħżen minflok qiegħed jaqdi l-funzjoni proprja tiegħu, sa fl-aħħar jiġi stallat kemm fl-interess tal-persuni anzjani li jżuru dan iċ-ċentru kif ukoll għal persuni li għandhom xi forma ta' diżabilita'.

M'iniex qed nagħti tort direttament lill-gvern imma ngħidlu biex għallinqas iċaqlaq ftit dan ix-xkiel li hemm.

Naf li hemm ċertu tfixkil anke min-naħa tas- sidien privati ta' dan iċ-ċentru tas-saħħa u nitlob lill-gvern biex jintervjeni f'dan ir-rigward.

Fl-aħħar nett b'rabta anke ma' dan iċ-ċentru tas-saħħa, nixtieq li fl-ewwel okkażjoni li jkollu l-ministru jserraħ ras in-nies tal-lokal tad-disa' u l- għaxar distrett li dan iċ-ċentru tas-saħħa m'huwiex se jingħalaq u jiġi trasferit għal x'imkien ieħor kif qed jindikaw xi xniegħat dan l-aħħar.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sur President, nixtieq nibda billi nirringrazzja l-Onor.

Leo Brincat ta' l-opportunita` li tani biex nagħmel l- intervent tiegħi f'dan l-aġġornament.

Illum nixtieq insemmi oġġett li naħseb huwa ta' interess bħala news item, partikolarment għaliex qiegħed iseħħ u jaffettwa l-ħajja tal-pajjiż, il-fond tal-manifattura u l-aspett ta' l-industrija.

Dan jidher li qiegħed jiġri f'dawn l-aħħar ġranet u ħadd m'hu qiegħed jiġbed l-attenzjoni ta' dak li naħseb se jaffettwa bl-aktar mod serju lill-industrija Maltija.

F'dawn l-aħħar jiem l-industrijalisti Maltin bdew jirċievu ittri, mingħand il-kumpannija ġdida li ħoloq il-gvern biex tieħu ħsieb l-amministrazzjoni ta' l-industrial estates, li fihom qed jgħidulhom li se jgħollulhom il-kirjiet tagħhom.

Ir-raġuni ta' din iż-żieda se tkun minħabba liġi ġdida li għaddiet, u b'hekk se jimponu VAT ta' 18% fuq il-kirjiet li għandhom dawn l-industrijalisti.

L-ewwel kumment li xtaqt nagħmel huwa li din il-liġi introduċiha l-gvern stess.

Jiġifieri l-gvern qiegħed jgħid lill-industrijalisti li se jkun kostrett li jimponi fuqhom VAT ta' 18% fuq il-kera li jħallsu għal entitajiet industrijali tagħhom minħabba din il-liġi finanzjarja.

Il-gvern qisu qed jgħid li hu m'għandu x'jaqsam xejn ma' dik il-liġi.

Din il-liġi bilfors se tolqot aktar il-kompetittivita` ta' l-industrija Maltija b'mod sostanzjali meta din diġa` qiegħda taħt pressjoni enormi.

Il-kelliema ta' entitajiet pubbliċi li jirrappreżentaw l-industrijalisti bħall-FOI, iċ-Chamber of Commerce u l-GRTU kollha qed iħambqu li l-pajjiż qed jitlef il-kompetittivita` tiegħu.

Issa f'daqqa waħda, meta qed naraw fabbriki jagħlqu u fabbriki jagħtu sensji u l-investiment qiegħed jinxtorob bil-mod il-mod, minflok il-gvern ma' qiegħed ineħħi mit-tbatija u jċedi ftit biex lill-industrija jagħtiha aktar nifs, qiegħed jimponi aktar taxxi.

Din m'hi xejn ħlief taxxa oħra u hija l-bidu ta' politika ġdida dwar kirjiet industrijali ta' entitajiet industrijali.

Il-gvern qed jgħid li se jgħollihom bi 18% minħabba l-VAT, imma bla dubju ta' xejn dan huwa l-bidu sabiex jiġu riveduti l-kirjiet ta' l-entitajiet industrijali.

Issa jekk kien hemm xi ħaġa li tattira l-industrija kienet il-mod tal-kera raġunevoli tal-fabbriki u l-artijiet industrijali, iżda issa din l- attrazzjoni se tinxtorob.

Ta' xejn li l-gvern jgħid li qed nitilfu l- kompetittivita` meta hu qed jimponi iktar u iktar infiq.

Riċentement kellna ż-żieda fuq il-prezzijiet taċ-ċilindri tal-gass, speċjalment dawk ta' natura industrijali, fejn għolew bi 33c.

Din iż-żieda fil-prezzijiet se taffettwa lis-self-employed li xogħolhom jiddependi mill-enerġija tal- gass.

Il-kompetittivita` ma tistax tibqa' tiġi mnaqqra biċċa biċċa, u nissusspetta li dan il-gvern qata' qalbu mill-futur tal-manifattura.

Għax hu mhux kapaċi jġib l-investiment allura qisu m'hawnx post għall- industrija, u bil-mod il-mod qed iħalliha tmut mewta naturali bħalma ġara f'Ċipru, fejn ingħatat spinta lis-servizzi mentri l-manifattura ngħatat il- ġenb.

Dan qed jseħħ meta dan il-qasam jimpjega kważi iktar minn 30,000 ruħ u għandna esportazzjoni sostanzjali li tagħti ftit inqas minn kwart lill- GDP.

Għal dan il-gvern qisu li dan il-pajjiż għandu xi riżorsi naturali enormi.

Qed ngħid li jidher ċar li dan il-gvern m'għandux intenzjoni li jkattar l- industriji minħabba fatt ta' l-iskantament li ġara proprju f'dawn il-jiem.

Bejn l-1996 u l-1998 il-gvern Laburista kien ta letters of intent ta' postijiet b'ċens lill-industrijalisti u l-artiġjani ż-żgħar.

F'dawn l- aħħar żmenijiet dawk li kienu ngħataw plots fejn jistgħu jistabbilixxu x- xogħol tagħhom intbagħtilhom lura d-depożitu li kienu għamlu.

Kellmuni u bagħtuli ittri diversi nies b'rifirenza għall-għotjiet ta' l-IPSE, fejn kienu ngħataw postijiet fejn setgħu jibnu post għax-xogħol tagħhom, u jidher ċar u tond li l-gvern m'huwiex interessat li jiżviluppa dan il-qasam tas-self-employed iż-żgħar.

Mhux biss mhux qed jgħinhom iżda l-wegħda li l- gvern kien għamel bil-miktub qisha qatt ma saret u bagħtulhom il-flus lura.

Sur President, biex insostni dak li qed ngħid, aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ittra li ġiet mibgħuta mill-Malta Enterprise, l- irċevuta li ngħatat lill-individwu partikolari bħala prova, kif ukoll cheque li ntbagħat lura lil din il-persuna.

Fl-itrra li bagħtu lil dan l- individwu qalulu li dik il-plot li ġiet allokata lilu jista' ma jqisiex tiegħu aktar u tawh lura Lm153.

Dan kollu jirrapreżenta nuqqas kbir ta' fiduċja fl-industrija Maltija, kemm jekk hi żgħira u kemm jekk hi kbira.

Dawn l-affarijiet m'għandhomx isiru u ma kellhomx isiru.

Jekk gvern, ikun min ikun, intrabat li jagħti għotja biex jiżviluppa l-manifattura, gvern ieħor fil-poter m'għandux għalfejn ma jirrispettax dik l-għotja li tkun ingħatat minn gvern preċedenti.

Naf b'ħafna letters of intent li kienu ħarġu biex jingħataw postijiet b'ċens lill-industriji li nħarġu wkoll minn dan il-gvern u nispera li jibqgħu rispettati.

Iżda sfortunatament ma tantx għandi fiduċja li dan jista' iseħħ għax jekk dawn ma ġewx rispettati fuq plots żgħar, aħseb u ara kemm se jiġu rispettati fuq industriji li fuqhom ċerti nies għamlu investiment sostanzjali.

M'għandix fiduċja kbira li dawn il-letters of intent se jiġu rispettati mill-Malta Enterprise.

Sur President, f'dawn l-aħħar għaxar minuti li fadalli nixtieq nitkellem fuq aspett ieħor.

Kif kulħadd jaf, jiena u George Vella - ħabib kbir tiegħi u persuna li nammira immens u li huwa l-kap tad-delegazzjoni - se nkunu rappreżentanti fil-Parlament Ewropew u osservaturi, u f'din il- kapaċita` għandna responsabbilta` mhux biss fuq id-distretti li ġejna eletti minnhom imma fuq il-gżejjer Maltin.

Xtaqt niddedika ftit minuti lil żewġ distretti partikolari biex inġib għall-attenzjoni ċerti nuqqasijiet li jeżistu fihom.

Se nitkellem fuq l-irħula li jifformaw is-seba' distrett elettorali, jiġifieri Ħaż-Żebbuġ, is-Siġġiewi, Ħ'Attard u Ħad-Dingli.

Dan huwa distrett fiċ-ċentru ta' pajjiżna.

Huwa distrett imħallat, fis-sens li għandek parti agrikola u parti żviluppata, u min-naħa l-oħra huwa distrett li fih ċertu ambjent li ta ħafna għal pajjiżna.

Kulħadd jaf kemm ħarġu nies kulti minn Ħaż-Żebbuġ fejn kellna patrijotti, poeti u artisti u għalhekk wieħed għandu japprezza dan ir-raħal ta' De Rohan.

Jiena naħseb li għandna nagħtu ġieħ lil Ħaż-Żebbuġ għal kontribut kbir li ta lil Malta.

Fuq is-Siġġiewi nixtieq nitkellem fuq il-problema kbira li hemm bejn is- Siġġiewi u l-Qrendi, jiġifieri l-bini tal-landfills f'area fejn hemm mibnija l-aktar tempji antiki misjuba fl-istorja dinjija.

Min jiftaħ il- ktieb ta' l-Oxford History l-ewwel ħaġa li jsib fl-ewwel żewġ paġni huma t- tempji ta' Malta għax dawn, kif diġa` għedt, huma l-aktar bini antik fid- dinja u għalhekk huma wirt mhux biss tagħna l-Maltin imma tal-bnedmin kollha.

Huwa ħażin jekk b'xi mod dirett jew indirett jista' ikun hemm xi effett ħażin fuqhom, speċjalment fuq l-Imnajdra u Ħaġar Qim.

Il-gvern m'għandux jibqa' jwebbes rasu fuq dawn il-landiflls għax hemm postijiet oħrajn fejn jistgħu jsiru dawn il-landfills.

Bi ftit turija ta' responsabbilta` u forsi jneħħi din is-suppervja, il-gvern jista' jasal għal soluzzjoni aħjar speċjalment meta jaf li l-affarijiet m'humiex qed isiru kif suppost.

Raħal ieħor li jagħmel parti minn dan id-distrett huwa Ħ'Attard.

Ħ'Attard huwa parti importanti mill-istorja ta' pajjiżna u kulħadd jaf li kien post mogħni bl-ikbar masġar ta' larinġ u ġonna kemm privati kif ukoll pubbliċi minħabba l-klima li kien hemm.

Wieħed għandu japprezza li hemm ċerti djar li għandhom jiġu ippreservati u nibżgħu għalihom.

Reċentement smajna dwar xi żvilupp li għandu jsir fl-inħawi ta' bejn Ħ'Attard, Ħal-Lija u Ħal Balzan - kulħadd jaf li dawn it-tlett ibliet qishom integrati, u huma tlett ibliet mill-isbaħ – fejn qabel kien hemm l-ambaxxata Spanjola.

Qed jingħad li d-dar u l-ġnien m'humiex ta' natura daqstant storika, imma min-naħa l- oħra wieħed għandu japprezza li pajjiżna għandu bżonn ta' dawn il-ġonna bħala l-pulmun.

Wieħed mill-ikbar ġonna li kien hemm f'dawk l-inħawi kien il-ġnien ta' Depiro.

Illum kulma fadal minnu huwa t-torri tiegħu f'Ħal Lija.

Jekk aħna nitilqu l-ġonna privati ta' ċerti djar li fihom tradizzjoni u tant sbuħija nkunu qegħdin bil-mod il-mod nnaqqru lilna nfusna bħal meta qarnita tibda ddur għal subgħajha.

Sur President, għalhekk ngħid kemm lill-gvern u kemm lill-MEPA biex f'dan il-kontest, qabel ma jittieħdu d-deċiżjonijiet jitqiesu l-konsegwenzi ta' dawk id- deċiżjonijiet u mhux jitqies biss il-każ partikolari imma aktar jitqies b'mod ġeneriku l-bżonn ta' pajjiżna.

Fejn iridu jafu jieħdu ċerti deċiżjonijiet, imma aktar jidher li d-deċiżjonijiet li jittieħdu jkunu personalizzati.

Fl-aħħar xtaqt nitkellem fuq ir-raħal ta' Ħad-Dingli.

Dan huwa raħal li jien insejjaħlu raħal il-fjuri minħabba s-sbuħija tiegħu u l-mod ta' kif in- nies ta' Ħad-Dingli jindukraw dan l-aspett tant sabiħ.

Kulħadd jaf li n- natura għandna nibżgħu għaliha u napprezzawha għax hija waħda mill-isbaħ ġojjelli li l-Bambin tana, fejn bix-xjenza u t-teknoloġija kollha li għandna m'aħniex kapaċi nirrealizzaw is-sbuħija ta' fjura waħda.

Sur President, Ħad-Dingli għandu ċerta attrazzjoni speċjali minħabba l-arja pura.

Imma huwa importanti wkoll li nżommu l-kunċett li dawn l-irħula, li bil-mod il-mod qed jiżviluppaw fi bliet, iżommu it-tradizzjoni u s-sbuħija tagħhom billi jkun hemm żvilupp kontrollat.

Għalkemm wieħed japprezza li d- dinja trid b'xi mod jew ieħor tibqa' għaddejja, pero` rridu nżommu quddiem għajnejna li dan huwa distrett sabiħ li ta ħafna lil pajjiżna, u l-pajjiż għandu jirrispetta s-sbuħija kif ukoll l-ambjent naturali ta' dan il-lokal.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l- Erbgħa, 25 ta' Frar 2004, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis- Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BUDGET DEFICIT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: B'liema mod jista' jiftaħar li l-gvern laħaq il-miri tiegħu meta żamm id-deficit għal Lm105 miljun fis-sena 2003 meta kien qed jippjana li dan kellu jkun ta' Lm75 miljun, jiġifieri Lm30 miljun inqas milli fil-fatt laħaq?

ONOR.

JOHN DALLI: Din mhijiex kwestjoni ta' ftaħir imma fatti u t-tweġiba diġa' ngħatat fid-diskors tal-budget għas-sena 2004.

Il-Lm75 miljun deficit għas-sena 2003 kien ibbażat fuq ċertu livelli ta' dħul li kien mistenni kemm għas-sena 2002 kif ukoll għas-sena 2003.

Minħabba varjazzjoni f'dawn l-istimi li r-raġunijiet għalihom issa ħerġin minn widnejna, kieku l-gvern ma ħax passi immedjati fis-sena 2003, id- deficit għall-2003 kien se jkun bejn Lm126 miljun u Lm135 miljun.

Bl-għaqal tal-gvern, permezz ta' trażżin fl-infiq - li xorta waħda permezz tiegħu ma tnaqqsitx l-effiċjenza fl-operat ta' l-amministrazzjoni - u permezz ta' aktar effiċjenza fil-ġbir ta' flejjes dovuti lid-dipartimenti, il-gvern irnexxielu jnaqqas dan il-livell għoli ta' deficit.

UNIVERSITA' - STUDENTI TAL-MEDIĊINA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk wara l-1 ta' Mejju 2004 meta pajjiżna jidħol ukoll fl-arena ekonomika Ewropea, l-universita' hijiex se tkun tista' tibqa' tiċċarġja Lm10,000 fis-sena lil studenti minn Norveġja biex isegwu korsijiet tal-mediċina?

Kemm se tiċċarġjahom tal-kors tal-mediċina?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li wara l-1 ta' Mejju, 2004 meta Malta tidħol bħala membru fl-Unjoni Ewropea, l-istudenti tal-mediċina minn Norveġja xorta jibqgħu jiġu mitluba jħallsu l-miżati ta' Lm6,000 fis-sena bħalissa.

UNIVERSITA' - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Bħalissa fl-Universita' ta' Malta kemm hemm studenti minn xi pajiż ta' l- Unjoni Ewropea jew li se jkun membru wara l-1 ta' Mejju 2004 li qed iħallsu biex jattendu kors?

Kemm qed iħallsu?

Kemm se jibdew iħallsu wara Mejju 2004?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għas-sena akkademika 2003/04 hemm 72 student mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jew minn dawk il-pajjiżi li se jkunu membri wara l-1 ta' Mejju 2004.

Minn wara Mejju 2004, studenti mill- Unjoni Ewropeja se jidħlu taħt l-istess skema bħal dik li jaqgħu taħtha studenti Maltin.

Skeda dwar ħlas li jsir minn studenti barranin li jattendu l-universita' se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra f'xi seduta.

UNIVERSITA' – STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Bħalissa fl-Universita' ta' Malta kemm hemm studenti minn pajjiżi barra l- Unjoni Ewropea jsegwu xi kors?

Kemm qed iħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għas-sena akkademika 2003/04 hemm 553 student minn xi pajjiż minn barra l-Unjoni Ewropeja.

Il-ħlas li jsir minn studenti barranin li jattendu l-universita' huwa indikat fit-tagħrif li tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm safar uffiċjali sar minn uffiċjali governattivi jew oħrajn li tħallsu mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu matul is-sena 2003?

Min siefer?

Fejn kienet kull safra?

Kemm kienet l-spiża ta' kull safra?

Min awtorizza kull safra?

Min minn dawk li siefru mar first-class jew club-class?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Ta' min jgħid li s-safar kollu kien awtorizzat mis-segretarju permanenti fi ħdan il-ministeru.

Dawk l-uffiċjali mill-ministeru jew mid-dipartimenti li jaqgħu taħtu li siefru first class jew club class huma indikati fit- tabella.

POLITIKA SOĊJALI – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid kemm safar uffiċjali sar minn uffiċjali governattivi jew oħrajn li tħallsu mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul is-sena 2003?

Min siefer?

Fejn kienet kull safra?

Kemm kienet l-spiża ta' kull safra?

Min awtorizza kull safra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni qegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FINANZI U AFFARIJIET EKONOMIĊI – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm safar uffiċjali sar minn uffiċjali governattivi jew oħrajn li tħallsu mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul is-sena 2003?

Min siefer?

Fejn kienet kull safra?

Kemm kienet l-spiża ta' kull safra?

Min awtorizza kull safra?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - SAFAR

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm safar uffiċjali sar minn uffiċjali governattivi jew oħrajn li tħallsu mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul is-sena 2003?

Min siefer?

Fejn kienet kull safra?

Kemm kienet l-spiża ta' kull safra?

Min awtorizza kull safra?

Min minn dawk li siefru mar first-class jew club- class?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

RIŻORSI U INFRASTRUTTURA – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm safar uffiċjali sar minn uffiċjali governattivi jew oħrajn li tħallsu mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul is-sena 2003?

Min siefer?

Fejn kienet kull safra?

Kemm kienet l-spiża ta' kull safra?

Min awtorizza kull safra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SAĦĦA – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm kien safar uffiċjali sar minn uffiċjali governattivi jew oħrajn li tħallsu mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul is-sena 2003?

Min siefer?

Fejn kienet kull safra?

Kemm kienet l- spiża ta' kull safra?

Min awtorizza kull safra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor Interpellant jindika għal liema perjodu qiegħed jirriferi.

UN – SEHEM TA' MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Kemm huwa minnu li waqt ċerti voting sessions fil-Ġnus Magħquda, Malta ipprovat tagħmel lobbying biex ikun hemm astensjonijiet dwar issues jaħarqu dwar il-kwestjoni Palestinjana iżda fl-aħħar pajjiżna kellu jċedi l- pożizzjoni tiegħu minħabba s-sħubija prospettiva tagħna fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOE BORG: Bħala pajjiż li se jsir membru ta' l-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Mejju 2004, Malta ħadet sehem sħiħ fid-diskussjonijiet kolllha li kellhom l-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea matul l-Assemblea Ġenerali tal- Ġnus Magħquda.

Fuq kwestjonijiet li kellhom x'jaqsmu mal-Palestina, Malta dejjem imxiet skond il-politika tagħha t'appoġġ għall-aspirazzjoni tal-poplu Palestinjan fi sfond ta' soluzzjoni ibbażata fuq l-eżistenza ta' żewġ stati indipendenti.

Id-diskussjonijiet li saru fi ħdan l-Unjoni fuq dawn l-aspetti kienu kollha mmirati biex jintlaħaq dan il-għan u l-pożizzjonijiet finali li ttieħdu fuq ir-riżoluzzjonijiet adottati jirriflettu dan.

OECD – ASSOCIATE MEMBERSHIP STATUS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk Malta għandhiex ħsieb li tikseb associate membership status ma' l-OECD?

Fuq liema livell beħsiebna niżviluppaw ir- relazzjonijiet futuri tagħna ma' din l-organizzazzjoni?

ONOR.

JOE BORG: Inbeda proċess ta' konsultazzjoni ma' l-OECD kif ukoll ma' xi pajjiżi membri ta' l-OECD dwar il-possibbilta' li Malta tissieħeb ma' din l-organizzazzjoni fuq bażi ta' associate membership status.

Pero' għadu prematur biex wieħed jindika r-riżultat eventwali ta' dan il-proċess.

AFFARIJIET BARRANIN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Kif jispjega l-fatt il-Ministru li skond mistoqsija parlamentari 4273 dwar mobile phones, l-ambaxxatur Malti f'Parigi nefaq aktar mill-ambaxxatur għall-Unjoni Ewropea li għandu workload ferm aktar sostanzjali?

ONOR.

JOE BORG: Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, kull ambaxxata tiffunzjona f'ċirkostanzi differenti waħda minn oħra, fl-isfond tas- sitwazzjoni fil-pajjiż konċernat, kemm għal dak li hu interkambju mal- pajjiż innifsu kif ukoll meta wieħed jieħu in konsiderazzjoni r-riżorsi umani u materjali ta' l-ambaxxata.

Għalhekk wieħed ma jistax b'mod sempliċistiku jikkompara l-infiq ta' ambaxxata ma' oħra fuq bażi ta' kriterju wieħed.

Per eżempju, minbarra li hi akkreditata għal Franza, l-Ambaxxata f'Pariġi hi akkreditata ukoll għall-Portugal u għal Andorra u apparti li t-tariffi telefoniċi jvarjaw bejn pajjiż u ieħor, nista' nassigura lill-Onor.

Interpellant li kull ambaxxata tagħmel ħilitha sabiex tnaqqas l-ispejjeż tagħha u sabiex taħdem fil-limiti ta' l-allokazzjoni finanzjarja annwali tagħha.

F'dan l-isfond ta' min jiġbed l-attenzjoni ta' l-Onor Interpellant li fl- 2003 l-Ambaxxata ta' Malta f'Pariġi irnexxielha tagħmel savings ta' Lm880 fil-vot allokat għat-telefonati, dawl u ilma.

SKEJJEL - UŻU TA' COMPUTERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 4256 u jekk jekk il- Gvern Malti ħax nota tal-konklużjonijiet tar-rapport ta' l-OECD dwar l-użu ta' computers fl-iskejjel, fejn wasal għall-konklużjoni li għalkemm f'dawn l-aħħar snin infirex l-użu sew ta' l-information and communications technologies fl-iskejjel ewlenin fl-aktar pajjiżi avvanzati ta' l-OECD, xorta waħda għadu diżappuntanti l-mod li bih dawn il-computers qed jiġu wżati fuq bażi ta' day-to-day l-aktar fl-upper secondary schools?

Fil-każ ta' l-upper secondary schools Maltin, ġew identifikati xi barriers strutturali għall-avvanzi meħtieġa?

Meta għamel l-assessment tiegħu, il- gvern ħa nota tax-scheduling tal-ħinijiet ta' l-għalliema, il-classroom organisation kif ukoll l-iżvilupp professjonali ta' l-għalliema?

X'inhu l-persentaġġ ta' l-istudenti li jattendu skejjel fejn hemm biżżejjed workstations għal kull għalliem?

Għadu jeżisti shortage ta' computers għall-istudenti?

Fl-applikazzjoni tal-computers fl-iskejjel upper secondary, dawn qed jintużaw l-aktar bħala sors addizzjonali ta' taħriġ jew biex jippermettu lill-istudenti li jaħdmu bil-pass normali tagħhom?

X'inhu l-persentaġġ ta' għalliema li jużaw standard computer applications?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nispera li l-Onor.

Membru qed jirriferi għad-dokument maħruġ mid-directorate of education ta' l-OECD intitolat "Disappointing use of ICT in upper secondary schools" maħruġ fi Frar 2004.

F'dan id-dokument sar studju fuq 14-il pajjiż u ma jinkludix lil Malta.

Iż-żewġ ċentri tat-tagħlim li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tad- dipartiment tat-teknoloġija huma Giovanni Curmi higher secondary school, Naxxar u Mikiel Anġ Refalo, centre for further studies – post secondary complex, Victoria.

Dawn l-iskejjel huma attrezzati b'laboratorji b'computers ġodda għall-użu ta' l-istudenti u ta' l-għalliema.

F'dawn iċ- ċentri qed jiġi mgħallem il-computer studies sec u matsec, kif ukoll il- European computer driving licence.

L-għalliema kollha għandhom l-opportunita' li jużaw il-computers għat- tagħlim fis-suġġett partikolari tagħhom.

Il-korsijiet li huma pprovduti għall-għalliema tal-primarja u sekondarja huma pprovduti wkoll għall- għalliema tal-post sekondarja.

MISSJONI MILITARI TALJANA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jagħti ħjiel tal-qafas tal-proposti li ġew sottomessi min-naħa ta' l-awtoritajiet Taljani dwar ir-ristrutturar propost dwar il-ħidma tal- missjoni militari Taljana f'Malta?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li matul dawn l-aħħar xahrejn kienu qegħdin isiru taħditiet bejn Malta u l-Italja dwar il-ħidma tal- Missjoni Militari Taljana f'Malta.

It-taħditiet għadhom għaddejjin.

KUNSILL TA' L-EWROPA - RAPPORT DWAR MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jikkonferma li qabel ma ġie ffinalizzat ir-rapport dwar Malta tal-commissioner for human rights tal-Kunsill ta' l-Ewropa, saru kuntatti ma' l-awtoritajiet Maltin dwar l-abbozz tar-rapport qabel tħejja r-rapport finali?

Jikkonferma li qabel ġie ffinalizzat ir-rapport saret laqgħa ta' l-Ambaxxatur ta' Malta għall-Kunsill ta' l-Ewropa mal- kummissarju konċernat?

ONOR.

JOE BORG: Nikkonferma li qabel ma ġie ffinalizzat ir-rapport dwar Malta mill-kummissarju għad-drittijiet tal-bniedem tal-Kunsill ta' l- Ewropa, saru kuntatti ma' l-awtoritajiet Maltin tramite l-ministru għall- affarijiet barranin.

Dan il-proċess huwa skond prattika addattata mill- Kunsill ta' l-Ewropa.

Nikkonferma wkoll illi saret laqgħa bejn l-Ambaxxatur ta' Malta għall- Kunsill ta' l-Ewropa u l-kummissarju għad-drittijiet tal-bniedem qabel ma ġie ffinalizzat ir-rapport, sabiex ikun hemm il-possibbilta' li jiġu rrangati xi ineżattezzi fattwali li jista' ikollu r-rapport.

Dan huwa peress li jsir dejjem fil-preparament ta' kull rapport u mhux biss fir- rigward ta' Malta.

KAŻI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew ikkonfermati każi ta' overdose lill- pulizija matul din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn l-1 ta` Diċembru, 2003 u l-14 ta` Frar, 2004 ġew irrapportati seba` każi ta` imwiet b`suspett ta` overdose lill-pulizija.

Tnejn minnhom sussegwentement ġew esklużi li kien riżultat ta` abbuż ta` droga, filwaqt li f`każ ieħor s'issa mit-test tossikoloġiku ġiet eskluża l-preżenza ta` droga għalkemm qed isiru testijiet oħrajn.

Fl-erba` każi l-oħra, il-każ jindika suspett qawwi ta` abbuż ta` droga.

ĦAŻ ŻABBAR - TRIQ SANTA TEREŻA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi 4323, jista' il-Ministru jinformani x'passi ħa jew se jieħu d-direttorat għall- immaniġjar tat-traffiku ladarba din it-triq saret no-parking mingħajr l- approvazzjoni ta' l-istess direttorat?

Jaħseb il-Ministru li d-direttorat għandu obbligu li jieħu passi f'każi bħal dawn għax huwa inaċċettabbli li ċerti kunsilli lokali saru jiddeċiedu huma fejn jagħmlu one-way jew fejn issir no-parking?

Jista' jinformani x'passi qed jieħu d-direttorat f'dan il-każ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi l-awtorita` dwar it-trasport ta' Malta għamlitha ċara kemm-il darba kemm ma' kunsill lokali individwali kif ukoll ma' l-assoċjazzjoni tal-kunsill lokali li kull miżura li tittieħed minn kunsilli fir-rigward ta' immaniġjar tat-traffiku jrid ikun hemm l- approvazzjoni ta' l-awtorita` dwar it-trasport ta' Malta.

Id-direttorat għall-immaniġjar tat-traffiku se jieħu l-passi meħtiega biex jitneħħa n-no parking li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant.

TIĠRIJIET TAR-REGATTA - TQASSIM TA' VIP TAGS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura ta' kif jitqassmu VIP tags waqt it-tiġrijiet tar-regatta li jsiru f'Marzu u Settembru?

Jista' jgħid ukoll min hu responsabbli għat-tqassim ta' dawn it-tags?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li parti sostanzjali mit-tags tar- regatta jiġu mqassma mill-għaqda regatta nazzjonali.

Il-bqija jitqassmu mill-kumitat festi nazzjonali li jgħaddu dawn it-tags lil kull distrett li jkun qed jipparteċipa fir-regatta, li min-naħa tagħhom iqassmu lid- delegati, uffiċjali u qaddiefa.

Jingħataw VIP tags ukoll lill-media lokali, VIPs li jikkonsistu f'ġurnalisti barranin, nies distinti oħra bħal sindki, kunsilliera, membri parlamentari, membri ta' l-għaqda regatta nazzjonali, il-kumitat festi nazzjonali, membri ta' kunsill Malti għall-isport, membri ta' kunsill Malti għall-kultura u arti kif ukoll membri tal-ġurija.

Il-proċedura hija stabilita kull sena u talbiet ġodda wkoll jiġu kkonsidrati.

TIĠRIJIET TAR-REGATTA - DOPE TESTING

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid għalfejn din is-sena ma kienx hemm ippjanat li jsir dope testing fuq il-qaddiefa tar-regatta, liema testijiet ilhom isiru għal ħafna snin?

Jista' jgħid jekk ingħatatx informazzjoni lill-qaddiefa li ma kienx se jsir dan it-test?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-regolamenti tar-regatta jiġu maħruġa mill- kumitat festi nazzjonali li ilhom is-snin li stabilew il-fatt illi l- qaddiefa jkunu suġġetti għad-doping tests.

Dan it-test isir jekk, meta u x'ħin jiddeċiedi l-kumitat festi nazzjonali u mhux neċessarjament li jsir kull sena.

Il-qaddiefa li jiġu suġġetti għat-test jintgħażlu mill-kumitat festi nazzjonali u jintgħażlu permezz ta' polza u allura l-ebda qaddief ma' jkun jaf jekk hux se jkun suġġett għal dan it-test.

VICTORIA : TRIQ BORG OLIVIER - ŻVILUPP

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 4220, jista' il- Ministru jgħid jekk il-kunsill lokali tar-Rabat irreġistrax oġġezzjoni għall-applikazzjoni PC 93/03?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-kunsill lokali rreġistra oġġezzjoni għall- applikazzjoni PC 93/03

SKEJJEL - SKRIVANI KAŻWALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 4403, jista' il-Ministru jagħti d- dettalji mitluba fuq casual clerks?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-riżultat u l-ordni tal-mertu tas-sejħiet għal applikazzjonijiet maħruġa mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għall-impieg ta' part-time clerks fl-iskejjel ta' l-istat u li ġew ippubblikati s-sena l- oħra, kellhom jibqgħu validi sa sentejn mid-data tal-pubblikazzjoni tar- riżultat finali.

GĦalkemm l-impieg ta' part-time clerks fl-iskejjel ta' l-Istat hu ta' natura temporanja għax hu każwali, l-impieg ma jintemmx għeluq is-sena.

Ir- riżultat u l-ordni tal-meritu ta' l-aħħar sejħa għall-applikazzjoni għall- ingaġġ tal-casual substitute clerks u liema sejħa kienet ippublikata fit-18 ta' Ottubru 2002, jibqa' validu sa sentejn mid-data tal-pubblikazzjoni tar- riżultat finali, it-28 ta' Jannar 2003.

Il-casual substitute clerks huma mpjegati biex jissostitwixxu clerk li tkun/ikun b'leave fit-tul, bħal per eżempju fuq parental leave.

L-impieg tal-casual substitute clerk jiġi mitmum meta dan ta' l-aħħar jidħol lura għax-xogħol,.

ĠNEJNA: TAĦT L-IRDUM IMDAWWAR – BINI TA' KMAMAR ILLEGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 4351, jista' il- Ministru jgħid jekk il-MEPA hix se tieħu passi mmedjati biex dawn il-kmamar illegali ġodda jitwaqqgħu?

Jista' jgħid meta dan se jsir?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-investigazzjonijiet min-naħa tal-MEPA ma waqfux hemm u issa ġie stabilit min huma t-tliet persuni responsabbli minn dan l-iżvilupp illegali.

Inħarġu tliet avviżi biex tieqaf u tat-twettiq kontra l-persuni f' isimhom proprju (ECFs 104/04, 105/04, 140/04) u dawn ingħataw 16-il ġurnata żmien sabiex ineħħu l- iżvilupp illegali u jreġġgħu s-sit lura għall-istat oriġinali tiegħu skond il-liġi.

KONTRIBUZZJONIJIET TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari 4114 li tirrigwarda l-kontribuzzjonijiet ta' l- anzjani għas-sena 2002?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tajt struzzjoni lid-dipartiment tas-sigurta' soċjali biex jivverifika l-kontribuzzjonijiet ta' l-anzjani miġbura fis-sena 2002 u l-ammonti mgħoddija lill-welfare committee, għalkemm l-Onor.

Interpellant japprezza li tali eżerċizzju ta' verifika jinvolvi 'l fuq minn l,600 każ u għalhekk hu mistenni li jieħu ċertu żmien sabiex jitlesta.

SIGURTA' SOĊJALI - ASSISTENTI SOĊJALI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Minisru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari 3851 li tirrigwarda l-part-time social assistants?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella li turi l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SKEJJEL - STIPENDJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fl-ewwel term ta' din is-sena skolastika kemm kien il- ħlas li l-gvern ta fuq stipendji lill-istudenti tas-sixth form ta' l-istat, tal-knisja u dawk privati separatament?

Dawn jinkludu wkoll l-istudenti li qed jattendu l-MCAST?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ammonti li tħallsu fi stipendju dovuti għax-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru 2003 fis-settur post-sekondarju kienu dawn:

|Skejjel |Lm427,779.| |ta' |87 | |l-Istat | | |MCAST | | | |179,726.43| |Skejjel | | |tal-Knisja|69,502.32 | |Skola | | |privata |6,968.97 |

SKEJJEL – TNAQQIS FL-ISTIPENDJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' flus li tnaqqas lill-istudenti tas- sixth form u tal-MCAST fl-ewwel term ta' din is-sena skolastika għaliex ma attendewx regolarment?

Kemm kien in-numru ta' studenti involuti u kemm kien mis-sixth forms ta' l-istat, tal-knisja u privati separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-flus imnaqqsa minn stipendji ta' l- istudenti minħabba assenza mill-iskola u n-numru ta' studenti li tnaqqsilhom l-istipendju għal dan l-istess skop huma kif ġej:

|Skejjel |Stude|Tnaqqis | | |nti |fl-istipendj| | | |i | |Ta' | |Lm14,158.64 | |l-Istat |737 | | |MCAST |1,159| | | | |12,423.03 | |Tal-Knis| | | |ja |76 |172.66 | |Skola | | | |privata |29 |87.03 |

SIXTH FORM - STUDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid wara l-ewwel term ta' din is-sena skolastika u sa l-aħħar ta' Jannar 2004, kemm kien hemm studenti li kienu jattendu s-sixth form ta' l-istat, tal-knisja u dawk privati u issa ma komplewx bil-kors?

Jista' jagħti l-figuri għall-iskejjel separatament?

Kemm kienu qed jattendu għall- ewwel sena u kemm għat-tieni sena?

Kemm kienu tfajliet?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitluba tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SIXTH FORM - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm studenti ta' nazzjonalita' barranija li qed jattendu s-sixth forms ta' l-istat, tal-knisja u dawk privati?

Minn liema pajjiż huma?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

EŻAMIJIET TAS-SEC U L-MATSEC

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid xi pjani hemm biex isir tibdil fl-eżamijiet tas-sec u l- matsec?

X'konsultazzjonijiet qed isiru jew saru, skond il-każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Se jinħatar core group biex imexxi evalwazzjoni ta' l- eżamijiet tas-sec u tal-matsec.

Din l-evalwazzjoni se tinvolvi l- għalliema, il-ġenituri, l-istituzzjonijiet ta' l-edukazzjoni ogħla u l- employers.

L-evalwazzjoni għandha twassal għat-tibdil meħtieġ biex ikollna sistema ta' eżamijiet aħjar.

SKEJJEL - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti barranin li bħalissa qed jattendu skejjel primarji u sekondarji?

Kemm huma bniet?

Kemm qed jattendu fi skejjel ta' l-istat, tal-knisja u privati?

Kemm minnhom huma minn pajjiżi li huma diġa` membri jew se jsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Mejju?

Ta' liema nazzjonalita` huma l-oħrajn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar mill- iskejjel, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

CASSAR SHIPYARD - KAŻ TA' KUNTRABANDU

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, kienx investigat mill- awtoritajiet matul dawn l-aħħar 12-il xahar fuq kuntrabandu u każ simili ta' żejt u dan fejn hemm involuti wkoll Cassar Shipyards?

ONOR.

AUSTIN GATT: Napprezza jekk l-Onor.

Interpellant jindika min huma l- awtoritajiet li għalihom qed jirriferi biex inkun nista' nagħmel l- investigazzjoni neċessarja.

LOTTU PUBBLIKU - REVENUE

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid x'kien ir-revenue ġenerat mil-lottery and gaming authority matul is-snin 2001, 2002 u 2003?

Jista' jgħid x'kien ir-revenue ġenerat mill-casinos u mil-lottu pubbliku matul is-snin 2001, 2002 u 2003?

X'kien il-kontribut ta' l-enti msemmija lill-fond konsolidat?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li r-revenue ġenerat mill-casinos u mil-lottu pubbliku matul is-snin 2001, 2002 u 2003 u li għadda fil-fond konsolidat kien kif hu indikat hawn taħt:

| | | | | | |2001 |2002 |2003 | | | | | | |Casino|Lm2,620,|Lm3,354,|Lm3,658,| |s |876 |818 |938 | | | | | | |Pub. |7,065,70|6,495,98|7,159,27| |Lot. |4 |6 |2 |

BANK ĊENTRALI – TNAQQIS FIL-PROFITTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-forecast għas-sena d-dieħla mill-bank ċentrali huwa biss ta' Lm17 miljun, mentri s-sena l-oħra kien ta' Lm20 miljun?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tnaqqis fil-profitti tal-bank ċentrali matul l-2003 jirriżulta primarjament miż-żieda qawwija li kien hemm fil-likwidita' fis- suq tal-flus lokali matul din is-sena li ħtieġet illi l-bank jassorbixxi ammont ferm akbar ta' depożiti mingħand il-banek lokali permezz ta' l- operazzjonijiet monetarji tiegħu ta' kull ġimgħa.

Dan irriżultalu f'żieda sostanzjali ta' l-ispiża fuq imgħaxijiet li tħallsu lill-banek lokali u li kellha effett dirett fuq il-profitti finali.

Min-naħa tad-dħul kien hemm nuqqas sostanzjali fir-rati ta' l-imgħaxijiet fis-swieq internazzjonali illi nnewtralizza l-effett pożittiv taż-żieda fir- riservi barranin.

UNIVERSITA' - KORS TAL-LIĠI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-kwalifiki rikjesti sabiex persuna tattendi kors tal-liġi?

Senjatament jista' jgħid jekk għadx hemm bżonn l-"A" level tal-Malti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li biex ikun irreġistrat fil-kors, kandidat għandu barra li jissodisfa l-kondizzjonijiet speċifikati fir-regolamenti għad-dħul ta' l-universita', jgħaddi f'żewġ suġġetti fil-livell avvanzat bi grad Ċ jew aħjar magħżula mill-Gruppi 1, 2, 3 jew fil-computing/information technology (Grupp 4) ta' l-eżami għaċ-ċertifikat tal-Matrikola.

Subject Groups (Matriculation Certificate)

An examination will be offered in each of the subjects as grouped below:

Group 1: Maltese, Arabic, English, French, German*, Greek, Italian, Latin, Russian*, Spanish*

Group 2: Accounting, Economics, Geography, History, Marketing, Philosphy, Religius Knowledge, Sociology

Group 3: Applied Mathematics (Mechanics), biology, Chemistry, Environmental Science**, Physics, Pure Mathematics

Group 4: Art, Computing, Engineering Drawing, Graphical Communication, Home Economics and Human Ecology*, Information Technology, Music

* offered at advanced level only ** offered at intermediate level only.

UNIVERSITA' - KORS TAL-LIĠI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-kors tal-liġi mhux se jibqa' iwassal għal LL.D. imma għal LL.B.?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jidher li l-Onor.

Membru m'huwiex informat sew.

Ġejt informat li l-kors tal-liġi huwa maqsum fi tnejn: wara l-ewwel tliet snin l- istudenti jiggradwaw bi grad ta' baċellerat - B.A. Legal Studies and Humanistic Studies.

L-istudenti li daħlu din is-sena se jiggradwaw Bachelor of Laws - LL.B.

Wara l-ewwel grad l-istudenti jgħaddu għal tliet snin studju oħra u wara l- ewwel sena jieħdu d-diploma nutarili u fl-aħħar tal-kors jiggradwaw LL.D

DĦUL MIL-LOTTU PUBBLIKU

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: B'riferenza għall-estimi finanzjarji għas-sena 2004 minn fejn jirriżulta li l-forecast għal din is-sena konċernanti dħul mil-lotteriji huwa ta' Lm24.7 miljun.

Jista' il-Ministru jagħti breakdown dettaljat ta' din iċ-ċifra?

ONOR.

JOHN DALLI: Minbarra l-fatt li mistenni jiġi ripetut l-istess livell ta' dħul ta' l-2003, ta' 'l fuq minn Lm12-il miljun, mistennija Lm8 miljun mil-liċenzja li ngħatat din il-gimgħa lill-operatur il-ġdid tal-lotteriji; Lm1.5 miljun dħul aktar minn sorsi eżistenti, inkluż il-betting offices operations u casino charges paragunat ma' l-istess livell ta' żieda fid- dħul bejn l-2002 u l-2003; u Lm3 miljun minn attivitajiet ġodda li s'issa ma kienux qed jiġu ndirizzati.

DĦUL MILL-VAT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-forecast mill-VAT għas-sena 2004 huwa biss ta' Lm140.53 miljun, ossia żieda ta' Lm9.5 miljun fuq il- forecast tas-sena l-oħra?

Japprezza li jekk l-ekonomija tibqa' kif inhi u nżidu l-introjtu bi 3%, l-introjtu għandu jkun ta' Lm156 miljun?

Għaliex il-forecast huwa ta' Lm16 miljun inqas?

ONOR.

JOHN DALLI: Iż-żieda ta' 3% VAT tibda tiġi riflessa fid-dħul tad- dipartiment bejn wieħed u ieħor mid-denunzja li l-perjodu tagħha jagħlaq fil-31 ta' Jannar u li allura għandha tintbagħat sal-15 ta' Marzu 2004.

Barra minn hekk, bħalma għidt bosta drabi u spjegajt fid-diskors tal- budget, mill-1 ta' Mejju 2004 il-VAT fuq oġġetti mixtrija minn pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea mhux se tibqa' titħallas fid-dwana iżda meta jinbiegħu l-oġġetti lill-konsumatur f'Malta.

GĦalhekk se jkun hemm ittardjar ta' ħlas bil-Vat fis-sena 2004, li parti minnha tinġabar u tgħaddi lid-dipartiment fis-sena ta' wara.