MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 56 It-Tnejn, 17 ta' Novembru, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 56 It-Tnejn, 17 ta' Novembru, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 17 ta' Novembru, 2003

WERREJ

MINUTI 683

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 683

TQEGĦID TA' KARTI 691

KSUR TA' PRIVILEĠĠ 692

MOZZJONIJIET

ABBOZZ LI JEMENDA L-ATT DWAR TRUSTS (L-EWWEL QARI) 693

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SECURITIZATION (L-EWWEL QARI) 693

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROFESSJONI TAX-XOGĦOL SOĊJALI.

(IT-TIELET QARI)

SOCIAL WORK PROFESSIONS BILL (THIRD READING) 694

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RISTRUTTURAR TAT-TARZNARI.(IT-TIENI QARI)

DOCKYARD AND SHIPBUILDING YARD (RESTRUCTURING) BILL (SECOND READING) 694

MOZZJONI DWAR IS-SEDUTA LI FIHA SSIR ID-DIKJARAZZJONI FINANZJARJA

GĦAS-SENA 2004 715

AĠĠORNAMENT 716

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 720

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 55 li saret fit-12 ta' Novembru, 2003 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

ZEJTUN - BDIL TA' ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Kemm huwa possibbli li l-korporazzjoni Enemalta tieħu passi immedjati biex jinbidel arblu li jinsab ħdejn farmhouse - dettalji qed jintbagħtu separatament – peress li l-arblu huwa perikoluż u qed iżomm bis-saħħa ta' biċċiet tal- ħadid u njam li ġew imsammra mir-residenti biex l-arblu ma jaqax?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol meħtieġ sar.

MARSA - KONT TAT-TELEFON

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jara li titnaqqas id-donation minn fuq il-kont tat-telefon ta' anzjan - dettalji qed jintbagħtu separatament – peress li hu jgħid li ma għamilx tali donazzjoni u għalkemm kull darba jgħidulu li se titnaqqas, qed tibqa' tidher fuq il-kont?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 1130.

HAL FAR – STREET LIGHTING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-bozoz ta' l-Enemalta li twaħħlu fejn il-fabbrika tad-Dowty, f'Hal Far għadhom sal-lum ma jixegħlux?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-bozoz li qed issir riferenza għalihom ma jaqgħux taħt ir-responsabbilta' ta' l-Enemalta imma taħt ir-responsabbilta' ta' l- MDC - illum inkorporata fil-Malta Enterprise - u għalhekk nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, f'seduta oħra kont issuġġerejt li l- Ministru għandu jinforma lill-poplu dwar l-areas li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

Peress li minn dakinhar 'il hawn reġgħet inġibditli l-attenzjoni dwar numru kbir ta' lampi maqtugħin - u għadna m'aħniex ċerti jekk ir-responsabbilta' ta' dawn il-lampi taqax taħt il-kunsilli lokali jew taħt il-gvern ċentrali - jista' il-Ministru jikkonsidra li din l-informazzjoni tingħata fuq il-mezzi tax-xandir f'ħinijiet li fihom tingħata attenzjoni massima?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, ikolli nammetti li nsejt u nwiegħed lill-Onor.

Interpellant li se nieħu ħsieb din il-kwestjoni.

MALTA DRYDOCKS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il- Ministru jagħti dettalji dwar ir-rati u l-kondizzjonijiet ta' kiri ta' l- assi tat-tarzna?

Jista' jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra business plan tax- shipyards li llum huma ġestiti minn kumpanniji ġodda mwaqqfa mill-gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-kiri ta' l-art, tal-baċiri u l-equipment mill-Malta Shipyards Ltd., ninformah li għadhom qegħdin isiru n-negozjati mal-gvern dwar il-kondizzjonijiet tal- kiri ta' dawn l-assi.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-business plan tat-tarzna hija ta' natura kummerċjali u sensittiva u għalhekk m'għandhiex tiġi ppubblikata.

BORMLA - ĦSARA FIL-KANEN TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jara li tintlaqa' it-talba tar-residenti ta' Bieb il-Polverista, f'Bormla - din it-talba qed issir f'forma ta' petizzjoni u qed tintbagħat separatament – biex tissewwa ħsara fil-kanen ta' l-ilma peress li qed ikun hemm nuqqas ta' pressa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-problema ta' nuqqas ta' ilma fl-inħawi ta' Bieb il- Polverista hi kkawżata minn kanen miżdudin.

Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma stabiliet li jridu jinbidlu madwar 175 metru ta' kanen.

Diġa' bdew il-preparazzjonijiet biex isir dan ix-xogħol u l-kanen huma mistennija li jibdew jinbidlu fi żmien qasir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, xtaqt inġib għall-attenzjoni tal- Ministru li minbarra li hemm kanen qodma li għandhom bżonn jinbidlu, f'dawk l-inħawi hemm ukoll kanen ġodda li minħabba pressa qawwija żżejjed qed jikkawżaw ħsara fis-sistema.

Fil-fatt din il-problema qed tolqot lili personalment u qed insemmiha mhux biex nikkritika imma biex ma tkomplix issir aktar ħsara.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nieħu nota u niġbed l-attenzjoni ta' min hu nkarigat.

KONKORSI TAL-KARNIVAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid meta se joħorġu l- konkorsi għall-karnival tas-sena d-dieħla?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Ninsab informat li l-konkorsi tal-karnival ħarġu nhar il-Erbgħa 22 ta' Ottubru, 2003.

FORTI SANT'IERMU - IMĦAŻEN TAL-KARNIVAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'se jsir minn Sant' Iermu?

Għad hemm il-ħsieb li hemm isiru imħażen sabiex jintużaw minn min hu involut fil-karnival?

Għad hemm il-ħsieb li jsir villaġġ tal-karnival?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qatt ma kien hemm il-ħsieb li l-imħażen li jintużaw minn min hu involut fil-karnival isiru fil-Forti Sant'Iermu.

Dejjem kienet l-intenzjoni li post storiku bħal Sant'Iermu għandu jintuża għal skopijiet aktar adatti.

Meta nitkellmu dwar villaġġ tal-karnival, inkunu qed nirriferu għal post li jrid jinstab biex fih inżommu il-karrijiet tal-karnival.

Il-ministeru qiegħed jaħdem b'impenn biex filwaqt li nkunu nistgħu noffru post adatt għal dawk involuti fil-karnival, fl-istess ħin naħsbu bis-serjeta' biex Sant'Iermu nagħtuh id-dehra li tixraqlu.

KUMITAT FESTI NAZZJONALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-membri tal- kumitat festi nazzjonali?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Ngħarraf lil Onor. Interpellant li l-membri tal-kumitat festi nazzjonali huwa kompost kif ġej:

Nazju Abela Chairman Nenu Aquilina Membru Paul Mifsud Membru Martin Morana Membru Lawrence Mizzi Membru Margaret Mercieca Membru Lydia Chetcuti Membru Charles Coleiro Membru Joyce Guillaumier Membru Charles Caruana Membru Anton Miceli Segretarju

IL-QORTI FUQ MOĦQRIJA TA' ANNIMALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l-qorti fuq moħqrija ta' annimali?

X'weħlu dawk li nstabu ħatja?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi bejn Jannar u Ottubru 2003 kien hemm 11-il persuna li ttellgħu l-qorti dwar moħqrija fuq annimali.

Tnejn minn dawn ġew liberati filwaqt li l-każi l-oħra għadhom m`humiex deċiżi.

KMAMAR ILLEGALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l- passi li se jieħu l-gvern kontra l-kmamar illegali li jinsabu ħdejn il- baħar?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika l-post fejn jinsabu l-kmamar illegali in kwestjoni.

REATI WAQT ATTIVITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l-qorti minħabba reati li saru waqt attivitajiet sportivi din is- sena?

Fejn saru dawn ir-reati?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi bejn Jannar u Ottubru 2003 il-pulizija tellgħet 42 persuna l- qorti dwar reati li saru waqt attivitajiet sportivi.

Dawn ġew kommessi waqt ir-regatta fil-Port il-Kbir, waqt il-korsa taż-żwiemel fil-Marsa, fil- pixxina nazzjonali f`Tal-Qroqq, fil-paviljun ta` l-isports f`Ta`Qali u fil- football grounds ta` Kordin, Ta` Qali, Sannat, Kerċem, Xewkija u r-Rabat.

IL-QORTI MINĦABBA KLIEM ĦAŻIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l-qorti din is-sena minħabba dagħa jew kliem ħażin fil-pubbliku?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab infurmat illi bejn Jannar u Ottubru 2003 il-pulizija tellgħet 588 persuna l- qorti minħabba dagħa jew kliem faħxi fil-pubbliku.

POSTIJIET TA' DIVERTIMENT - MINORENNI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm inqabdu minorenni f'postijiet ta' divertiment?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi bejn Jannar u Ottubru 2003 il-pulizija sabu 33 persuna taħt is-16-il sena f`postijiet ta` divertiment ġewwa San Ġiljan u Wied il-GĦajn.

TELEPHONE TAPPING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk din is-sena ġewx tapped telephones jew mobile phones?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Waqt li nirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8273 ta' l-aħħar leġislatura u għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 2040 tat-tmien leġislatura, l-Onor.

Interpellant għandu jkun jaf li l-informazzjoni mitluba ma tingħatax u dan fl-interess pubbliku.

SKEJJEL TAL-KNISJA - GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti n-numru ta' għalliema li qed jaħdmu fi skejjel tal-Knisja?

Kemm minnhom huma nisa u kemm irġiel?

Kemm huma mpjegati fuq bażi part-time?

Kemm hemm għalliema reliġjużi?

Kemm mit- total għandhom 'il fuq minn 61 sena?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub.

SKEJJEL PRIVATI - GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm għalliema, nisa u rġiel separatament, li huma mpjegati fi skejjel indipendenti u privati?

Kemm minnhom huma fuq bażi part-time?

Kemm hemm li għandhom 'il fuq minn 61 sena?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra it-tagħrif mitlub.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet għal-liċenzja biex jinfetħu skejjel biex jgħallmu l- Ingliż?

Minn min saret l- applikazzjoni u meta?

F'liema lokalita' tinstab kull waħda?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li bħalissa hemm applikazzjoni waħda għal-liċenzja biex tinfetaħ skola li fiha jgħallmu l-Ingliż.

Din l-applikazzjoni saret fis-17 ta' Lulju, 2003 mis- Sur Michael Parnis għal skola fil-Belt Valletta.

KALKARA - QASAM TAD-DJAR TA' BIGHI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l- ħsebijiet tal-gvern rigward il-housing estate ta' Bighi, fil-Kalkara?

X'futur għandhom ir-residenti li jgħixu hemmhekk?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Il-gvern qed jikkonsidra proġett ta' żvilupp ta' djar b'użu aħjar ta' l-ispazju li hemm illum.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, domanda supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Dan ifisser li l-bini in kwestjoni se jaqa'?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, qegħdin nistudjaw l-options kollha.

Peress li fl-area msemmija hemm postijiet li ilhom mibnija żmien twil u peress li hemm ukoll ħafna spazju, jista' ikun li wieħed mill-proġetti jkun jikkonsisti fit-twaqqigħ u bini mill-ġdid.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema stadju waslu dawn l-istudji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond l-informazzjoni li għandi, qegħdin jiġu ppreparati alternattivi differenti biex naraw il-vantaġġi u l-iżvantaġġi li jista' ikun hemm.

Naturalment hemm ukoll problemi ta' loġistika għax peress li għad hemm nies jgħixu f'dawn il-postijiet, trid issib soluzzjoni għalihom biex tagħmel proġett bħal dan.

Jiġifieri mhux biss iridu jsiru l- pjanti biex inkunu nistgħu naslu għal deċiżjoni finali, imma jrid ikollna wkoll alternattivi aċċettabbli għall-familji li llum qegħdin jokkupaw dawn il-postijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: X'inhu l-ħsieb tal-gvern dwar dawn ir-residenti?

Se jiġu integrati fil-proġett jew se jintbagħtu x'imkien ieħor?

ONOR.

LAWRENCE GONZO: Dawn il-konsiderazzjonijiet qegħdin jiġu studjati u jridu joħorġu proprju mill-analisi li qiegħda ssir.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti indikazzjoni f'kemm żmien se jsir dan il-proġett, anke minħabba li dawn ir-residenti ma jafux x'se jsir minnhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: F'dan l-istadju għadu kmieni wisq biex wieħed jiddetermina ż-żmien għax finalment id-deċiżjonijiet iridu jittieħdu skond l-analisi li tkun saret.

Barra minn hekk, il-proċess ta' permessi u affarijiet bħal dawn jista' jinvolvi ċertu ammont ta' żmien.

PENSJONANTI - BENEFIĊĊJI TAL-MARD

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'benefiċċji għall-mard hemm għal dawk il-pensjonanti li d-dħul tagħhom huwa ta' madwar Lm73 fil-ġimgħa għal tliet persuni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- għajnuna tal-mard imħallsa taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Minbarra l- aspett mediku, il-ħlas ta' din l-għajnuna hu suġġett għat-test tal-mezzi kemm kapitali kif ukoll ta' dħul fil-ġimgħa, kif stabilit fit-tieni parti tat-tieni skeda ta' l-imsemmi Att.

POSTIJIET TAL-GVERN - ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema dipartimenti tal-gvern jew awtoritajiet huma nkarigati biex jiġu stallati lifts f'postijiet tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-awtorita' tad-djar tamministra l-iskema hi u allura hija responsabbli għall-istallar ta' lifts fi blokki tal-gvern fejn jgħixu persuni b'diżabilita' ta' mobilita'.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo, domanda supplimentari.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Sur President, nhar il-Ġimgħa li għaddiet l- awtorita' tad-djar organizzat konferenza fejn ġiet ittratta l-issue tal- housing u l-issue l-oħra tal-kura għall-komunita'.

Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien il-ħsieb ta' din il-konferenza?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-ħsieb kien proprju dak li ġie diskuss f'dan is- seminar ta' ġurnata.

L-awtorita' riedet li jkollha l-okkażjoni biex f'livell ta' seminar jew konferenza nazzjonali u bil-parteċipazzjoni ta' rappreżentanza minn NGOs li jaħdmu fil-qasam tal-komunita', tiddiskuti l- inizjattivi kollha li ttieħdu s'issa u l-effett li dawn kellhom fuq l- iżvilupp tal-komunita'.

Il-vantaġġi ta' din il-politika huma li ma tħarisx biss u esklussivament lejn il-bini ta' postijiet ġodda għas-setturi differenti li jikkwalifikaw għall-proġetti li tmexxi l-awtorita' tad-djar, imma wkoll biex wieħed jintegra f'dik il-politika l-impatt ta' proġetti bħal dawn fuq il-komunita' u fuq dawk is-setturi tas-soċjeta' illi mhux biss huma l-aktar fil-bżonn imma li ħafna drabi jkunu gruppi mwarrba.

Qed nirriferi b'mod partikolari għall-ex residenti ta' l-isptar Mount Carmel li jkunu jridu jintegraw rwieħhom fil-komunita'.

Fis-snin l- imgħoddija, sibna ostakli qawwija minn residenti f'komunitajiet differenti minħabba perception ħażina u l-istigma li hemm assoċjata ma' din il- kategorija ta' persuni.

Imbagħad hemm gruppi oħrajn li sfortunatament joħolqu diffikultajiet li għandhom jiġu ttrattati billi proġetti mill- awtorita' stess ikunu wkoll akkumpanjati b'politika illi tħeġġeġ lill- komunita' inġenerali tkun iktar miftuħa u allura taċċetta li l-komunita' hija qawsalla ta' kondizzjonijiet personali u differenti, fejn il-valur tas- solidarjeta' jintwera' fil-prattika, anke fl-iżvilupp ta' dawn it-tip ta' proġetti.

L-iskop ta' dan is-seminar kien proprju li jkun hemm diskussjoni wiesgħa fuq dawn it-tip ta' inizjattivi.

Fil-fatt ġew mistiedna anke kelliema barranin minn pajjiżi bħalma huma l-Ingilterra biex jitkellmu dwar dan l- aspett u jħeġġu jew jagħtu l-perspettiva tagħhom dwar kif żviluppaw il- politika tagħhom fil-qasam tal-bini tad-djar, immexxija naturalment b'sussidji min-naħa tal-gvern biex jimmassaġġjaw f'sens pożittiv l-iżvilupp tal-komunita'.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Filwaqt li ħadt gost nisma' il-verzjoni tal-Viċi Prim Ministru dwar dak li ġie diskuss f'din il-konferenza, jista' jgħidli għala l-ministeru ħass li ma kellux jistieden lill-Partit Laburista għal din il-konferenza ladarba kienu mistednin barranin u NGOs?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-verita' kulħadd kien mistieden li jipparteċipa f'din il-konferenza.

Fil-fatt kienu diversi dawk li pparteċipaw, fosthom NGOs.

Saru l-avviżi u r-reklami li l-konferenza kienet miftuħa għal kulħadd u ma kien hemm l-ebda bieb magħluq, lanqas għall-Partit Laburista.

Kulmin wera' interess kien preżenti u pparteċipa bi sħiħ, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk uffiċjalment inħareġx invit lill-Partit Laburista?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nista' ngħidlek li ma nħareġ invit lil ħadd partikolari, iżda kulmin wera' interess informa lill-organizzaturi li kien se jipparteċipa u effettivament ipparteċipa.

Min ma attendiex nassumi li ma weriex interess, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Jikkonferma illi l-NGOs ma rċevew l-ebda invit għal din il-konferenza?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien ma nistax nifhem fejn se jwassluna dawn il- mistoqsijiet, Sur President.

Din il-konferenza ma organizzajthiex jien imma ġiet organizzata mill-awtorita' tad-djar.

Kulmin ried jattendi għaliha avża lill-organizzaturi, attenda, ipparteċipa u ħa sehem sħiħ fid- diskussjoni.

Nista' ngħid ukoll li għamilt id-diskors tal-ftuħ iżda ma kontx preżenti għall-konferenza kollha, pero' attendiet ukoll l-Onor.

Dolores Cristina.

Naturalment kieku l-Partit Laburista xtaq jattendi kien jibgħat lir- rappreżetanti tiegħu biex ikunu preżenti ma' l-udjenza, jipparteċipaw u jieħdu sehem, skond il-prattika li tintuża dejjem f'kull konferenza.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Allura l-Viċi Prim Ministru qed jgħidilna li meta jiġu organizzati konferenzi ta' din ix-xorta ma joħorġux inviti?

Jiġifieri dak li jkun jara l-avviż fuq il-gazzetta u jaqbad u jċempel, anke deputati tal-Partit Nazzjonalista!

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, diġa' weġibt.

Ikun hemm ir-reklami u l-avviżi li se tinżamm konferenza u naturalment min hu interessat jipparteċipa.

Issa ġieli jkollok stediniet - m'għandix dubju li l-kelliem li ġie minn barra żgur li kien mistieden - u ġieli jkun hemm sitwazzjonijiet fejn ikollok anke tikkumpensa lil dak li jkun talli jagħmel preżentazzjoni fuq xi suġġett partikolari.

Fil-fatt espert minn Malta fil- qasam ta' l-analisi ta' dawn it-tip ta' affarijiet, ipparteċipat u anke kienet mitluba minn ġimgħat qabel biex tipprepara u tagħmel il- preżentazzjoni tagħha.

Naturalment dawn in-nies jiġu mitluba li jippreparaw dokumentazzjoni u rapporti li fuqhom imbagħad jagħtu sustanza u jagħtu ħajja lid-diskussjoni.

Dawn kienu mistednin u mitluba speċifikament biex jagħtu kontribut, pero' ċertament din il-konferenza ma kenitx fil-magħluq u kienet miftuħa għal kulħadd.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Il-Viċi Prim Ministru għadu ma weġibnix jekk ħarġux inviti għall-NGOs.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Safejn naf jien ma ħarġux inviti speċifikament lill-NGOs.

Nirrrepeti li kulmin ried jattendi attenda u mhux NGOs biss imma anke kapijiet ta' dipartiment u persuni oħra li jaħdmu f'aġenziji direttament jew indirettament interessati.

Ċertament kien hemm firxa ta' nies preżenti għal din il- konferenza, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Inkun korrett meta ngħid illi kulmin attenda kellu jħallas Lm20 biex daħal?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Probabbilment hekk hu pero' ngħid il-verita' ma nafx, iżda nagħmilha ċara li mhux il-każ li kienu mistiedna deputati mill- Partit Nazzjonalista u dawn ma ħallsux.

Kulmin ried jiġi mill-Partit Nazzjonalista seta' ġie u jagħmel il-preżenza tiegħu.

Daqshekk ieħor kulmin ried jiġi mill-Partit Laburista seta' ġie u jagħmel il-preżenza tiegħu.

Naturalment jekk il-proċedura kienet li jridu jħallsu Lm20, kellhom iħallsu Lm20.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, domanda supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nifhem il-punt kollu ta' dan li qed jintqal, imma jista' il-Viċi Prim Ministru jgħidilna effettivamant imbagħad x'miżuri ttieħdu in segwitu ta' din il-konferenza?

Kien hemm xi eżitu konkret jew ittieħdu xi miżuri b'riżultat tal-konferenza li nżammet?

Għax qegħdin isiru ħafna konferenzi u ħafna seminars - ngħaddu ġurnata nitkellmu u nħarsu lejn xulxin, nieklu u anke nisimgħu lil min ikun ġie minn barra - imma mbagħad x'jiġri minn dan?

Jista' f'dan il-kuntest jgħidilna ftit il-Viċi Prim Ministru x'ġara in segwitu tal-konferenza u jekk kienx hemm xi ħaġa konkreta li saret?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, kulma għadhom għaddew huma ħamest ijiem minn mindu saret din il-konferenza.

Issa wara li saru l- preżentazzjonijiet, l-analisi u l-istudji li tqassmu f'forma ta' paper lill- parteċipanti kollha biex ikunu jistgħu jikkumentaw u jagħmlu s-suġġerimenti tagħhom, anke fil-kuntest ta' dak li kont qed nispjega meta ġejt mistoqsi x'kien l-iskop wara din il-konferenza, l-eżerċizzju li jrid isir hu li jinġabru r-rakkmandazzjonijiet u l-opinjonijiet kollha li ġew espressi waqt dik il-konferenza.

Imbagħad neżaminaw jekk dawn ir-rakkmandazzjonijiet jiffitjawx mal-politika li applikajna s'issa f'dan il-qasam tul is-snin li għaddew u naraw fejn nistgħu ntejbu.

Nista' ngħid li hemm aspetti partikolari li huma interessantissimi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Viċi Prim Ministru jaf li mhux qed nagħmel hekk biex indejqu, imma jista' forsi fir-risposta tiegħu jagħtina dateline ta' kif se naħdmu għal li ġej?

Għax kollox sew ngħidu li se jkun hemm dawn ir- rakkmandazzonijiet, li se jiġu studjati u li se jkun hemm min jistudjahom, imma x'se tkun id-dateline biex imbagħad jiġi deċiż x'għandna nagħmlu?

U la se titħejja strateġija fuqhom, min se jħejji din l-istrateġija u x'inhu l-horizon?

Għax nerġa' ngħid, konferenza wara konferenza, seminar wara seminar, nibqgħu niddiskutu u l-affarijiet jibqgħu ma jsirux!

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, veru li dan kultant jiġri.

Isiru ħafna konferenzi - jiena dejjem ngħid li f'temp ta' ħames snin saru 22 konferenza fuq ir-riforma tal-pensjonijiet li ma wasslu għall-ebda konklużjoni konkreta - u allura naqbel perfettament li l-konferenzi tajjeb li jsiru, pero' tajjeb li jsiru mhux biss biex titqajjem kuxjenza fuq suġġett partikolari.

Għax inti tista' tagħmel konferenza ukoll biex tqajjem kuxjenza u toħloq dibattitu, pero' ikun ħafna aħjar jekk imbagħad il-kontenut tal-konferenza jwassal għal konklużjonijiet konkreti.

U allura biex inwieġeb direttament għall-mistoqsija li għamel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, il-ħsieb hu li sa l-aħħar ta' din is-sena nkunu ġbarna r- rakkmandazzjonijiet kollha u analizzajnihom.

Naturalment dan huwa eżerċizzju li trid tagħmlu l-awtorita' tad-djar.

Hija l-awtorita' li organizzat il-konferenza, bl-iskop li jinġabru r- reazzjonijiet kollha tal-gruppi li huma interessati f'dan il-qasam.

Imbagħad l-awtorita' tanalizza l-policies li għandna llum, l-iskemi kollha li għandna llum u naraw li dawk l-iskemi jkunu effettivi u jilħqu l-għan tagħhom.

Jiġifieri t-target hu li sa l-aħħar ta' din is-sena, jiġifieri sa ħames ġimgħat oħra, inkunu għamilna din l-analisi kollha u nkunu nistgħu mbagħad ngħidu li l-policies tagħna se nirfinawhom.

Iva, irridu naraw aħniex qed inkunu effettivi biżżejjed f'ċerti setturi, naraw nistgħux inkunu ħafna iżjed effettivi f'setturi oħra, naraw nistgħux inbiddlu l-prioritajiet tagħna u mbagħad naslu fejn irridu naslu, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Rakkmandazzjoni Nru 193: Recommendation concerning the promotion of cooperatives, adottata mill-Konferenza Internazzjonali dwar ix-Xogħol f'Ġunju 2002;

Kopja ta' Rakkmandazzjoni Nru 194: Recommendation concerning the list of occupational diseases and the recording and notification of occupational accidents and diseases, adottata mill-Konferenza Internazzjonali dwar ix-Xogħol f'Ġunju 2002; u

Kopja ta' Protocol of 2002 to the Occupational Safety and Health Convention, 1981, adottat mill-Konferenza Internazzjonali dwar ix- Xogħol f'Ġunju 2002.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport tal-bord ta' inkjesta maħtur mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni dwar l-inċident li ġara nhar it-Tnejn, 27 ta' Ottubru 2003 fl-Iskola Sekondarja tas-Subien San Franġisk t'Assisi, Santa Venera, fejn tilef ħajtu Adrian Borg, student ta' 14-il sena, datat Novembru 2003; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti u ħaddiema fl-iskejjel speċjali, matul is-snin skolastiċi bejn l-1999 u l-2004, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 2713.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela, f'isem il- Ministru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi.

ONOR.

TONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, f'isem il- Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 343 ta' l-2003 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi għall-ħruġ ta' ammont li ma jeċċedix Lm30,000,000 4.8% Stock tal- Gvern ta' Malta 2016 (It-Tieni ħruġ).

Avviż Legali Nru 344 ta' l-2003 - Poultry Marketing Standards Regulations, 2003; u

Avviż Legali Nru 345 ta' l-2003 – Egg Marketing Standards Regulations, 2003; u

Avviż Legali Nru 346 ta' l-2003 – Dangerous Substances and Preparations (Restrictions) Regulations, 2003.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 342 ta' l-2003 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti disposizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2002 dwar il-Proċeduri fil-Qrati u fit-Tribunali (Att Nru XXXI ta' l-2002); u

Kopja ta' rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni dwar il-Każ numru 139 – Rapport Numru 155.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 347 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Addittivi Permessi biex jintużaw ma' l-ikel.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx iktar tqegħid ta' karti ngħaddu għall-Stqarrijiet Ministerjali.

Mozzjonijiet?

L-Onor.

Justyne Caruana.

KSUR TA' PRIVILEĠĠ

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, nixtieq inġib a konjizzjoni ta' din il-Kamra li sar ksur ta' privileġġ fil-konfront tiegħi a tenut ta' l- artikolu 11(4)(k) tal-Kap 113 tal-Liġijiet ta' Malta.

Fil-ħarġa ta' "In- Nazzjon" tal-Ħamis, 13 ta' Novembru 2003, f'paġna 8, ġejt irrapportata li fl-aġġornament li kelli t-Tlieta li għaddew jien għedt li s-servizz tal- heliport m'huwiex jopera skond il-livelli ta' l-UE.

Jien fl-ebda mument m'għedt dan il-kliem u nixtieq niċċara u nippreċiża li l-iskop ta' l- aġġornament li ħadt kien appuntu biex niddefendi lill-ħaddiema li hemm li għaddejjin minn inċertezza kbira għax ma jafux meta u kif se jitwaqqaf is- servizz tal-helicopter.

Jien appellajt lill-ministru biex jekk jogħġbu jinforma lil dawn il-ħaddiema dwar dak li se jiġri.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Naturalment is-Sedja tieħu nota ta' dak li ressaqt u tagħti r-risposta aktar 'il quddiem.

Għal darba oħra wkoll is- Sedja tiġbed l-attenzjoni tal-mezzi biex meta jirrapportaw il-parlament ikunu fidili lejn dak li jgħidu l-membri.

Ngħaddu issa għall-Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ LI JEMENDA L-ATT DWAR TRUSTS

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l- Investiment) Sur President, f'isem il-Ministru tal-Finanzi nipproponi l- Ewwel Qari ta' l-Abbozz li jemenda l-Att ta' l-1998 dwar Trusts.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Att ta' l-1998 dwar Trusts ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara l-Ewwel Darba.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SECURITIZATION

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi imsejjaħ Att ta' l-2003 dwar Securitization.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att ta' l-2003 dwar Securitization ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROFESSJONI TAX-XOGĦOL SOĊJALI.

SOCIAL WORK PROFESSIONS BILL

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tax-Xogħol Soċjali.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELEN D'AMATO: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex jipprovdi għar-Regolamentazzjoni tal-Professjoni tax-Xogħol Soċjali u biex jipprovdi għal Ħwejjeġ konnessi magħha jew li huma Anċillari għaliha jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RISTRUTTURAR TAT-TARZNARI.

DOCKYARD AND SHIPBUILDING YARD (RESTRUCTURING) BILL

THE DEPUTY SPEAKER: It-tieni item fuq l-agenda huwa l-Kontinwazzjoni tad- Diskussjoni fuq it-tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ristrutturar tat-Tarznari.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA (Segretarju Parlamentari) : Sur President, fil-kuntest tal-liġi li qegħdin niddiskutu llum mhux faċli li tfiehem lill-pubbliku dwar ir-raġuni għaliex il-gvern wasal biex iddeċieda, flimkien ma' l-unions u mal-partijiet konċernati, x'inhu l-aħjar pass u għaliex iddeċieda li jassumi d-dejn ta' 'l fuq minn Lm300 miljun li sal-lum il-Malta Drydocks u l-Malta Shipbuilding kellhom fil-konfront tal-poplu Malti.

Jien ngħid li l- gvern, bl-iktar mod attent, wasal għal din id-deċiżjoni għax ried jara li din l-entita' tingħata ċans aħħari sabiex tiġi fuq saqajha u tassew issir kumpannija li tkun tista' teżerċita n-natura kummerċjali tagħha fuq binarji li jistgħu jrendu jew li għallinqas ma jurux telf.

Minflok noqogħdu nħarsu lejha u nfakkruha li hemm imgħax xi tħallas fuq il- kapital u fuq ix-xiri ta' l-art li kien ġie trasferit fiż-żmien u nikkritikawha fuq il-mod ta' kif kien jitqassam ix-xogħol, kif kienu jiġu mmaniġġjati l-ħaddiema u fuq il-mod ta' kif kienet titmexxa l-azjenda inġenerali, permezz ta' laqgħat li damu għaddejjin żmien twil, il-gvern flimkien ma' l-union u mal-mexxejja tat-tarzni sab l-aħjar mezz sabiex jassigura li darba għal dejjem it-tarznari f'Malta jiġu fuq saqajhom.

Hawnhekk iżomm sod l-argument li spiċċa ż-żmien li nitkellmu u wasal iż- żmien li naġixxu.

Sur President, il-gvern ħa din id-deċiżjoni mhux biss biex jiġi in line ma' l-acquis communautaire imma anke fil-kuntest tal-bżonn li aħna f'darna nkunu qed immexxu b'serjeta` u b'mod li ma jkomplix ikollna azjendi li kontinwament qed jitilfu l-flus.

F'din l-entita` diġa` sar ristrutturar għal darba, tnejn, tlieta biex din tiġi fuq saqajha, u wara li dan kollu ma rnexxiex, kellna nieħdu dan il-pass diffiċli imma meħtieġ.

Jiena ma rrid inneħħi l-ebda mertu minn dak li għamlu gvernijiet oħrajn kemm nazzjonalisti kif ukoll laburisti speċjalment fl-aħħar 20 sena, pero' minkejja l-intenzjonijiet tajba, ħadd ma rnexxielu jaqleb il-folja billi t- tarznari jiġu fuq saqajhom u jibdew jagħmlu profitt jew għallinqas ma jitilfux.

Minkejja li saru ħafna tipi ta' provi, l-affarijiet qatt ma rranġaw.

Mr. Speaker, x'kien dak li ddeċieda l-gvern?

L-ewwelnett irridu ngħidu li l-gvern ħa passi sabiex l-istess kumpannija, mhux il-ġdida imma l-antika, tagħżel l-aħjar nies li hemm bżonn sabiex il-kumpannija tkun vijabbli.

Lil dawk in-nies m'għażluhomx fuq kulur jew fuq simpatija, imma fuq abilita`.

Huma raw li dawk in-nies li baqgħu jaħdmu hemm huma l-ammont ta' nies li hemm bżonn sabiex il-kumpannija tiġi viabbli.

Hawnhekk wieħed irid itenni li dan ma jfissirx li d-900 persuna l-oħra li tpoġġew fil-kumpannija l- ġdida m'humiex nies li jafu x-xogħol tagħhom.

Dan ma jfissirx li dawn in- nies ġew skartati jew mormija ma' xi ġenb.

Dawn huma nies li dehru li kienu żejda fit-tarznari, pero' ħafna minnhom qed jitpoġġew f'kumpannija.

Dawn qed jingħataw ċans ukoll li jekk iridu jmorru jaħdmu fis-settur privat jew jirtiraw.

Jistgħu wkoll jieħdu somma li biha jibdew il-business tagħhom personali.

Aħna għedna wkoll li dawk li ma jagħżlux li jieħdu xi waħda mit- tliet skemi li ġew provduti - għaliex l-iskemi jiddependu anke fuq l-eta` tal-persuna - allura wieħed isibilhom post fejn jaħdmu bl-istess kundizzjonijiet ta' paga li kienu jgawdu sal-lum.

Sur President, din ma kenitx ħaġa li xtaq forsi jagħmilha, pero` kienet ħaġa li kellu bżonn jagħmel il-gvern.

Fil-ħajja tan-negozju privat, kulmin ikollu kumpannija li tkun lame duck, jiġifieri li tkun qed titlef, l-ewwel sena jissaportiha, it-tieni sena forsi jissaportiha wkoll u t-tielet sena jew jirristrutturaha jew inkella jrid jiddeċiedi x'se jagħmel biha.

Ma setax ikun li din il-kumpannija, kull darba li kien ikollha bżonn, kienet titlob il-flus lill-gvern għax la għandha biex tħallas il-pagi, la għandha biex tħallas il-bolla, la għandha biex tħallas l-attrezzi u lanqas għandha biex tħallas ix-xogħol u l-materjal.

Ma stajniex nibqgħu sejrin fis- sitwazzjoni li din il-kumpannija tibqa' tieħu mingħand il-gvern.

Ma jistax ikun li nibqgħu bil-mentalita' ta' meta t-tarzna kienet orjentata għal xogħol ta' diviża tal-gvern Ingliż, u fejn ma nwasslux aħna twassal ir- reġina.

Le, Sur President, aħna rridu nirrealizzaw li f'Malta f'dawn l- aħħar 40 sena kellna nirristrutturaw l-ekonomija tagħna kollha b'mod ġenerali.

Aħna kellna niddiversifikaw, kellna mmorru għal sfidi l-ġodda u kellna naċċettaw dawk l-isfidi li ġabet fuqna d-dinja.

Forsi xi kultant xtaqna li nibqgħu ankrati ma' dak li kellna qabel għax forsi kien komdu, imma fl-istess ħin ta' min igħid li kull meta kellu sfida quddiemu, l-poplu Malti kien kapaċi jingħaqad flimkien, ipoġġi għonqu għax-xogħol u din l- isfida jegħlibha.

Huwa veru li bħalma jiġri anke f'azjendi privati, mhux bilfors li se jirnexxielek f'dak kollu li inti tipproponi, imma dan jiġri għax jista' jkun hemm ċirkostanzi li jimpeduk fosthom ċirkostanzi ta' management mhux daqstant professjonali.

Irrid ngħid ukoll li tarznari ta' l-istess tip f'postijiet oħrajn fl-Ewropa ħadu passi sabiex jirrikapitolaw l-affarijiet tagħhom.

Kien hemm ukoll każi fejn biex l-azjenda jerġgħu jagħtuha enerġija ġdida, ħadu l-passi kollha meħtieġa sabiex jaraw li safejn hu possibbli x-xogħol fuq vapuri ta' pajjiżhom jsir mit-tarznari ta' pajjiżhom stess.

Minħabba f'hekk aħna batejna min-nuqqas ta' xogħol li jsir mid-dockyard tagħna għal pajjiżi li jġorru bandiera oħra.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li f'dawn l-aħħar 40 sena l-ebda ministru li kellu d-dockyard taqa' taħt id-dekasteru tiegħu ma abbanduna l-ħaddiema tad- dockyard.

Qatt ma kellna ministru li qal li se jħalli t-tarzna titlef il- flus u li ma jagħtix kasha.

Kien hawn ministri li beżgħu jaffrontaw in-nies tad-dockyard biex jiddiskutu.

Dawn kienu jippreferu joqogħdu pass lura, jaċċettaw iċ-ċirkostanzi u jħallu d-dejn jikber.

Kemm hi aħjar id-deċiżjoni tal-lum, fejn bl-ikbar serjeta` rajna x'se nagħmlu f'dan il-kuntest.

Dan huwa ħafna aħjar milli kieku morna fi pjazza fil-Kottonera nitkellmu man- nies u ngħajjruhom b'dak li għandhom u dak li m'għandhomx.

Illum lil dawn in-nies qed inħarsu lejhom bħala ħaddiema ta' azjenda li huma ċittadini Maltin u qed nagħtuhom l-inkoraġġiment li għandhom bżonn.

Sur President, aħna ma rridux nagħlqu jew inżarmaw it-tarznari.

Hekk qalulna li rridu nagħmlu, imma qed nipprovaw noħolqu sistema li permezz tagħha nassiguraw l-eżistenza tat-tarzna.

Wara kollox it-tarzna hija importanti wkoll kemm għad-dħul ta' finanzi barranin kif ukoll għall- ekonomija ta' Malta inġenerali.

Huwa importanti li aħna jkollna post fejn nistgħu nagħmlu x-xogħol li jista' jiġi, kemm fuq yachts, kemm fuq vapuri kbar kif ukoll fuq vapuri ta' ċerta klassi bħal vapuri ta' gwerra, vapuri kummerċjali u vapuri għat-trasport tat-turisti.

Wara kollox kemm dawk responsabbli mill-La Salle, kemm dawk responsabbli mill-vapuri tal-Cunard kif ukoll dawk responsabbli minn tankers jew minn cargo vessels kollha faħħru lit-tarznari tagħna mhux biss għax wettqu x-xogħol fit-terminu stipulat fil-kuntratt imma għat-tip ta' xogħol li kien ta' l-aħjar kwalita`.

Mr. Speaker, irrid ngħid li sfortunatament kien hemm ukoll żmien meta fid- dockyard ittieħdu deċiżjonijiet li ma kenux jirriflettu l-kambju.

Dan ġara fil-każ tal-vapuri li kienu saru għar-Russja.

Sfortunatament ma tawx ukoll każ li huma l-ħaġa riedu joħolquha b'mod li filwaqt li tkun time-bearing u weather-bearing fl-istess ħin kellha tkun ukoll skond l-aħħar tip ta' xogħol li kien qiegħed isir.

Jiena nemmen li dawn l-iżbalji qatt ma saru apposta, qatt ma saru sabiex bniedem jitfa' lid-dockyard lura, qatt ma saru l-aqwa li ġġib ix-xogħol titlef kemm titlef minnu u l-aqwa li għandek vapur fil-port.

Jien ngħid li saru għall-aħjar, pero' b'mentalita` żbaljata.

Sfortunatament kien għad hemm nies, anke fit-tmexxija tad-dockyard, li kienu għadhom marbutin maż-żmien fejn kemm se jiġi l-kont biex taħdem fir- relazzjoni ta' kemm se ddaħħal ma kienx jiġi kkomparat.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex qed nieħdu dan il-pass li kulħadd jammetti li huwa pass ta' importanza nazzjonali.

Minħabba f'hekk huwa iżjed importanti li nitkellmu fuq din il-liġi u mhux biss fuq l-istatement li għamel il-Ministru Lawrence Gonzi jew kif il-Ministru Austin Gatt u l- Ministru John Dalli waslu għal soluzzjoni mad-dockyard.

Anke hawnhekk irridu naraw kif nikkontribwixxu b'mod pożittiv għal ġid tat-tarznari tagħna.

Aħna qed ngħidu li wieħed għandu jagħmel marketing tajjeb tax- xogħol li kienet kapaċi tagħmel it-tarzna tagħna dawn l-aħħar snin filwaqt li jara li l-costings, it-tenders u li l-quotations jkunu iżjed aċċettabbli f'sens finanzjarju.

Jekk mhux profitt sostanzjali, għallinqas għandna nibdew naħsbu ftit 'il fuq mill-break even point.

Dan huwa li aħna għandna nħarsu lejh fil-konfront tal-kumpannija l-ġdida li qed noħolqu billi nneħu l-Malta Dockyard Emergency Ordinance, il-Malta Dockyard Temporary Provisions Act u l-Malta Dockyard Act.

Din il-kumpannija issa se tirristruttura darba għal dejjem iż-żewġ tarznari li kellna f'Malta.

Għal xi raġuni dawn kienu ġew separati.

Forsi dan sar sabiex għaddewlhom ċerta proprjeta` jew sabiex ċerti nies tpoġġew naħa u nies oħra tpoġġew naħa oħra pero` meta dawn kienu ġew maqsuma, tarzna minnhom bdiet tqis ruħha tat- tieni klassi meta kkomparata mat-tarzna l-oħra.

Sur President, dawn huma kollha punti importanti li aħna qegħdin inħarsu lejhom u nirriflettu fuqhom f'dan il-mument.

Dan huwa mument ta' serjeta` kbira fejn aħna qegħdin naslu anke vis-a-vis l-isfida tagħna li Malta tikber ukoll fl-Unjoni Ewropea.

Aħna ma nistgħux immorru lejn l-Unjoni Ewropea b'xi ħaġa li from day u għal dawn l-aħħar 20 sena dejjem tilfet il- flus minkejja l-isforzi li saru.

GĦallinqas issa se mmoru b'ħaġa fejn tajna a clean slate biex taħdem biha.

Se mmorru b'ħaġa li tajniha sfida quddiemha sabiex hija, bl-għajnuna tal-gvern, b'nies organizzati u b'management aktar orjentat lejn marketing u organisation mhux biss iżżomm f'wiċċ l- ilma imma tkun ukoll ritratt tajjeb ta' kif l-ekonomija ta' Malta trid timxi 'l quddiem.

Sur President, wieħed irid isemmi wkoll id-900 persuna li m'humiex se jibqgħu jagħmlu parti mit-Tarzna.

Jien naf diġa` nies li se japplikaw biex jidħlu f'din l-iskema ta' irtirar u fl-istess ħin se jibdew azjenda għal rashom.

Naf ukoll nies – u jien naf ftit nies, għaliex in-naħa tiegħi m'hemmx daqstant nies jaħdmu hemm bħalma hemm f'inħawi oħrajn – li bejniethom se joħolqu tip ta' kumpannija jew koperattiva biex jagħmlu xogħol ta' inġinerija.

Dan se jagħmluh għax ċerti nies li kien hemm qabel fid-dockyard huma kapaċi u huma forsi l-aħjar tradesmen li għandna.

Irrid ngħid ukoll li jrid jispiċċa ż-żmien ta' meta bniedem kien jagħel xogħol għal yards oħra fid-dockyard waqt il-ħin tax-xogħol fid-dockyard.

Irid jintesa ż-żmien li n-nies ma jkunux leali lejn l-impjieg tagħhom, kemm jekk se jkun fil-kumpannija tad-dockyard kif ukoll għal dawk in-nies li se jittieħdu minn azjendi privati bl-istess pagi u kondizzjonijiet, u hawnhekk nixtieq nidħol fuq il-punt ta' loyalty lejn il-post tax-xogħol u lejn il- pajjiż.

Sur President, aħna nafu li bejn wieħed u ieħor Malta tinqasam f'naqra iżjed min-nofs u naqra inqas min-nofs.

Ftit aktar min-nofs jiġbed il-ħabel politiku ta' naħa u ftit inqas min-nofs jiżbed il-ħabel politiku tan-naħa l- oħra pero` l-kumpanniji li rnexxew huma l-kumpanniji li ma tawx importanza għall-politika li jħaddnu l-ħaddiema tagħhom imma dawk fittxew u rnexxielhom jiksbu l-lealta` tal-ħaddiema tagħhom lejn il-post tax-xogħol.

Aħna illeġislajna sabiex kulħadd ikun jista' jaħdem f'atmosfera u f'ambjent tajjeb kemm f'dak li huwa safety fuq ix-xogħol, kemm biex il-ħaddiema jkollhom kundizzjonijiet tajbin kif ukoll biex ir-relazzjonijiet industrijali jkunu tajbin.

Kollha kemm aħna tuġagħna qalbna meta jkorri bniedem fuq ix-xogħol, hu fejn hu x-xogħol.

Ma neħdux pjaċir li jiġru dawn l-affarijiet u jien nemmen li jekk ikun hemm loyalty lejn ix-xogħol u lejn il-ħaddiema l-oħra fl-istess impjieg allura l-kumpannija timxi 'l quddiem.

Din il-ħaġa tal-loyalty wieħed jista' jara mhux biss fil-privat imma anke f'ħafna dipartiment tal-gvern.

Jekk ikun hemm loyalty mill- ħaddiema lejn il-post tax-xogħol allura x-xogħol isir aħjar.

Sur President, hawn xi ħadd li għandu dubju li l-maġġoranza stravaganti tal- pulizija hija loyal lejn il-post tax-xogħol tagħha, indipendentment mill- politika, mill-istatus soċjali tan-nies li jmorru quddiemha u anke tan-nies fi ħdanha?

Nistgħu ngħidu l-istess ħaġa fuq min hu fin-nursing u fuq in- nies li jaħdmu f'ħafna mis-setturi tas-servizzi soċjali.

Huwa veru li ġieli ssir kritika dwarhom hawn ġew - u huwa tajjeb li ssir kritika biex niftħu għajnejna għan-nuqqasijiet u nindirizzawhom - pero ` dwan huma nies li huma leali għall-job tagħhom u dan għandna nsemmuh ukoll.

Jekk sar ħafna xogħol tajjeb fil-preparament ta' l-iskejjel għal din is-sena - u dan se jsir anke s-sena d-dieħla – dan ukoll għandna nsemmuh.

Huwa veru li mhux kollox sar eżatt, imma wara kollox Alla biss huwa eżatt f'dak li jagħmel.

Aħna n-nies, jekk naħdmu, xi ftit se niżbaljaw, pero` jekk noqogħdu attenti għada niżbaljaw inqas milli żbaljajna l-bieraħ.

Sur President, jiena nemmen li jekk jitfgħu għonqhom għax-xogħol, jaħdmu b'serjeta` u jkollhom job loyalty, in-nies li hemm fit-tarzna l-ġdida jistgħu jirnexxu u jagħtu eżempju lill-ħaddiema l-oħra Maltin.

L-istess ngħid għal dawk il-ħaddiema li għażlu li ma jirtirawx imma se jmorru għal xogħol fi ħdan entitajiet oħrajn.

Dawn jistgħu jaġġornaw ruħhom, jistgħu jsiru parti minn familji ġodda u jekk huma juru li huma kapaċi u lesti li jaħdmu, jirnexxu wkoll.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, jien naħseb li fid-diskors li għadna kemm smajna nsibu l-qofol tal-problema fundamentali li qed tiffaċċja t-tarzna, jiġifieri n-nuqqas ta' rieda tajba.

Jekk fhimt tajjeb, il-kelliem ta' qabli qisu jrid jimbolla l-ħaddiema tat- tarzna b'xi sentimenti politiċi jew b'xi intenzjonijiet moħbija f'dak li qed jagħmlu...(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili, Onor. Sant.

Hawn point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Waqqaftni għal point of order u lanqas biss għadni spiċċajt is-sentenza.

Għadni rrid nagħmel fullstop, għadni fil-comma bħalissa.

THE DEPUTY SPEAKER: Kollox sew, ikompli l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk smajt tajjeb id-diskors ta' min tkellem qabli, qisu li diġa` l-intenzjoni hi li nipprovaw nimbullaw il-ħaddiema tat- tarzni, jew numru minnhom, li għandhom intenzjonijiet politiċi altru milli għandhom intenzjoni li l-post tax-xogħol tagħhom jagħmluh il-post li għandu jkun, jiġifieri l-post tax-xogħol.

Issa lestejtha s-sentenza.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Tony Abela, bil-permess tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR.

TONY ABELA: Taħt l-ebda ċirkostanza ma ridt nalludi jew nagħti l- impressjoni li nimbolla bħala ħaddiema ħżiena jew mod ieħor il-ħaddiema li kien hemm tad-dockyard, għax kieku m'għażilniex lill-istess nies biex jaħdmu fil-kumpannija l-ġdida.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien nitolbok, Sur President, li tiddubbali ftit ilma ħalli naħsel widnejja u nkun nista' nisma' aħjar.

Jien smajt tajjeb l- imputazzjoni li saret fuq ċerti ħaddiema tat-tarzna li l-intenzjonijiet politiċi tagħhom jissorpassaw l-interess tagħhom fuq il-post tax-xogħol.

Dan huwa preċiżament l-ispunt ta' dak li ridt nitlaq minnu, li dak li għandna quddiemna llum, fl-opinjoni tiegħi, huwa vvizzjat minn animu min- naħa ta' dan il-gvern.

Meta tifli tabilħaqq x'hemm warajh issib li m'hemmx rieda tajba.

Il-perspettiva wara dak li għandna quddiemna, teknikament tajba jew teknikament ħażina kemm tista' tkun, f'kull ħaġa fil-politika, fin-negozju, fil-ħidma tal-familja, fix-xogħol soċjali, kollox jorbot ma' x'inhi l-intenzjoni u mal-fatt jekk hemmx rieda tajba jew rieda ħażina.

U fil-qasam tat-tarzna ċertament il-mistoqsija prinċipali hija din.

Il-gvern jara lit-tarznari f'pajjiżna bħala qrada, jiġifieri bħala xi ħaġa li jippreferi li jeqred, jew bħala xi ħaġa li għandha potenzjal għal pajjiżna u li hija parti mir-ruħ ta' pajjiżna?

(Interruzzjonijiet) Qrada teqridha, għalhekk qrada, tneħħiha min-nofs!

Felula ħażina!

Jien nemmen li l-problema kbira ta' dak li għandna quddiemna hija preċiżament li l-animu tal-gvern hu li lit-tarzna jaraha bħala qrada u allura ma jistax ikun hemm rieda tajba.

Sur President, dan għalija huwa fundamentali bħala differenza fil-mod kif qed jaġixxi l-gvern preżenti u kif naġixxu aħna l-partit Laburista kemm fl- oppożizzjoni u kemm meta nkunu fil-gvern.

Għalina t-tarzni f'Malta – għax issa tarzni qed jgħidulhom, jien tarznari kont ngħidilhom – m'humiex qrada, imma huma parti mill-assi fundamentali li għandu pajjiżna biex jgħix.

Illum kulħadd ilablab fuq globalizzazzjoni, kulħadd ilablab fuq kompetizzjoni mondjali ma' kullimkien u allura ta' min nistaqsu x'inhuma l-affarijiet li jagħtuna ċans ngħumu f'dan il-baħar ta' globalizzazzjoni, jekk se naċċettawh b'għajnejna magħluqa bħala xi ħaġa li qed tiġri madwarna u m'hemmx mod kif twaqqafha.

Aħna għandna t-turiżmu, għandna il-ħiliet tal- ħaddiema tagħna u jien ngħid li għandna wkoll pożizzjoni strateġika kummerċjali tajba – li qabel kienet militari – fejn il-portijiet tagħna joffru skop sħiħ għall-kummerċ tal-baħar u li parti minn dan il-kummerċ tal- baħar ċertament hu t-tarznari.

Jiena naħseb li rridu nitilqu minn dan il-punt li aħna bħala pajjiż għandna bżonn li nipproteġu, inħarsu u mmexxu 'l quddiem dak li huwa tagħna bħala asset, bħala patrimonju u bħala xi ħaġa li nistgħu nużawha ħalli nikkompetu.

Dan kollu m'għandniex narawh bħala qrada u naraw kif nistgħu nneħħuh bil-mod il-mod min-nofs u naraw kif immewtuh u nagħtuh id-deni rqiq ħalli jibqa' joħroġ mis-sistema tagħna.

Il-qasam tal-portijiet, il-qasam tal-vapuri u allura t-tiswija tal-vapuri u l-qasam tas-snajja' li nbnew matul is-sekli f'dan il-pajjiż fit-tarzni tagħna huma xi ħaġa li rridu niġġieldu għaliha u nħarsuha.

Irridu naraw kif nistgħu noħolqu strateġija li dawn it-tarzni tagħna, tajba jew ħżiena kif inhuma llum, insostnuhom u nerġgħu nagħtuhom in-nifs biex jimxu 'l quddiem.

U n-naħa Laburista, kemm fl-oppożizzjoni u kemm fil-gvern minn hemm kienet titlaq u minn hemm se tkompli titlaq.

Lit-tarzni tagħna jeħtieġ li nsostnuhom.

U mhux billi jiġu tal-federazzjoni ta' l-industrija u ta' l-employers' association u jgħidulna x'differenza bejn ħaġa u oħra!

Id-differenza hi din, li għalina, dak li għandu x'jaqsam mat-tarzni f'Malta huwa assi nazzjonali, huwa ġid nazzjonali u huma patrimonju nazzjonali li jeħtieġ naraw kif se nżommuh fuq saqajh u nagħtuh nifs ġid.

Sabiex tagħmel hekk trid tkun lest li taċċetta ċerti sfidi u ċerti deċiżjonijiet diffiċli.

Irid ikollok l-istamina u trid tidħol bir-ras biex issolvi l-problemi u biex tgħid l-affarijiet kif inhuma.

Irrid ngħid li aħna konna fil-gvern għal sena u nofs, u konna aħna li ffaċċjajna l-problema u l-isfida tat-tarzni.

Hemmhekk konna sibna li l- istess gvern ta' Dr Fenech Adami li għandna llum, għal sena wara l-oħra kien ipprefera li jiksi u jċallas il-problemi.

Kien jidher ċar li l-gvern Nazzjnalista kien qed jagħti l-ħabel biex minflok niffaċċjaw head on il- problemi tan-nuqqas ta' kompetittivita' tat-tarznari, tas-sistemi ta' xogħol li kienu antikwati u tan-nuqqas ta' investiment, dawn il-problemi ninsewhom.

Fl-1996, apparti milli ffaċċjajna problema ta' deficit enormi fuq il-livell ċentrali, konna qed niffaċċjaw sitwazzjoni fejn fit-tarznari tagħna, li nħossu li għandhom ikunu kolonna ta' dan il-pajjiż, konna qed nonfqu deficit ta' bejn Lm15-il miljun u Lm16-il miljun li bihom konna stajna mill-anqas nibnu tliet skejjel kull sena.

Dakinhar ma konniex għedna li se nagħlqu jew innaqqsu t-tarznari.

U dan minkejja li rajna telqa enormi li kienet tħalliet tinġema' fit-tmexxija tat-tarznari, fil-mod kif isir ix-xogħol għall-marketing u fil-mod kif jinbnew proġetti ġodda.

It- telf kien għaddej bla pjan, l-aqwa li nillapazzaw, kif qal Dr Fenech Adami ftit ilu.

Minkejja dan kollu aħna għedna li t-tarzni huma xi ħaġa li rriduhom isiru mill-ġdid l-aħjar fil-Mediterran.

Din il-ħaġa tista' ssir, pero' ma ssirx billi toqgħod tiffantastika u tħares u tgħid ''Is-salam għalikom'' imma billi tkun lest tiffaċċja n-nies li fil-bidu ma setgħux jifhmu x'qed tipprova tagħmel.

Din il-ħaġa aħna konna tlaqna għaliha.

Nerġa' ngħid li dawk l-assets jiswew miljuni.

Kieku konna qegħdin fl-Istati Uniti jew fil- Ġappun - jidħku bija għax nsemmi l-Istati Uniti ta' l-Amerika – it- tarznari tagħna kienu jsiru minjiera ta' deheb.

Id-deċiżjoni tagħna kienet li nerġgħu nagħtuhom in-nifs, u dan kellna nagħmluh bi ħsieb u b'mod li jagħmel sens għal pajjiżna.

Ir-ristrutturar kellu jsir bi ħsieb u kellu jsir bi pjan li jkun ġust ukoll.

Tal-partit Nazzjonalista dak iż-żmien tgħidx kemm żebilħuna għax għaddejna liġi biex il-gvern ikollu sehem dirett fl-istrateġija tat-tarznari.

Qalulna li qed niksru l-wegħdi u xewwxu ma nafx kemm-il ħaddiem tat-tarzna kontra tagħna.

Araw issa kif qed jissarrfu l-affarijiet!

Il-partit Nazzjonalista akkużana li konna għamilna nofs bin-nofs ħaddiema, diretturi u rappreżentanti tal- gvern.

Issa lanqas ħaddiem-direttur wieħed ma jrid, la fuq in-naħa tat- tarznari u lanqas fuq in-naħa tal-kumpannija l-oħra, imma dik niġu għaliha aktar 'il quddiem.

X'tixwix għadda dak iż-żmien, pero' aħna konna qegħdin inħarsu 'l quddiem u se nibqgħu nħarsu 'l quddiem.

Ixewxu kemm ixewxu, l- interess tagħna huwa l-interess tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin f'dan il- qasam.

Ċertament fil-qasam tat-tarznari l-interess tagħna huwa li dan il- qasam jibqa' parti mill-għerq li bih naħdmu ħalli tabilħaqq inkunu nistgħu ngħumu fil-baħar tal-globalizzazzjoni.

Irrid ngħid ukoll li Dr Gonzi, Dr Gatt u xi kultant Dr Fenech Adami jsemmulna r-rapport Appledore.

Kemm kienu jibbuttjaw kontra tiegħu bejn l- 1996 u l-1998!

Preċiżament aħna konna ħdimna fuq l-għan li b'mod realistiku noħolqu strateġija għat-tul biex it-tarznari jibqgħu hemmhekk u jiffjorixxu.

Dan konna għamilnih għax irriduhom isiru – u għadna nemmnu li jistgħu jkunu - l-aqwa tarznari fil-Mediterran.

Aħna qegħdin fiċ-ċentru tal- Mediterran, pero' dan l-argument nużawh biss għall-freeport.

Għat-tarznari ma nużawhx!

Umhux billi jiġi jgħidilna l-kelliem ta' qabli li ma mxietx 'il quddiem għax hemm numru ta' ħaddiema moħħhom biss fil-politika u l- partiġġjaniżmu jagħtuh iktar importanza mill-istat ta' fejda ta' fejn jaħdmu.

Dan m'hu veru xejn!

Veru li hemm prattiċi li jridu jinbidlu u li jridu jittjiebu, imma bir-rispett kollu, ejja ma noqogħdux inkomplu ninħbew wara subgħajna f'dawn l-affarijiet, għax jiena ngħid li hawn nuqqas ta' rieda f'dan kollu.

Aħna min-naħa tagħna kellna rieda tajba imma kellna wkoll id- determinazzjoni li naslu, u meta jkollok determinazzjoni li tasal se jkollok tiffaċċja nies li mhux dejjem jieħdu gost jibdlu l-affarijiet.

Dawn ma jeħdux gost mhux għal xi raġunijiet partiġġjani jew politiċi imma għax iħossuhom skomdi li jibdlu.

Din hija l-problema kollha ta' kull ristrutturar, u għalhekk Dr Fenech Adami qagħad jillapazza dawn l-aħħar snin għax ma kienx lest jaffronta n-nies li jħossuhom skomdi biex jibdlu.

Dejjem money no problem, kollox tajjeb, kollox sabiħ, onfoq u onfoq u daqshekk.

Fil-każ tat-tarznari u f'każi oħra aħna ħriġna b'soluzzjoni.

L- Appledore report li kien maħsub bi ftehim mal-ħaddiema, mal-unions tagħhom u mal-management ippropona li t-tarznari jinqasmu fi tliet divisions, id- diviżjoni li għandha x'taqsam mat-tiswija biss, id-diviżjoni li tagħmel xogħol ġdid li jkun relatat ma' kif jinħolqu proġetti għall-ħaddiema li ma kienux jistgħu jiġu kanalizzati fuq it-tiswija u t-tielet diviżjoni kellha x'taqsam ma' li tipprovdi servizzi amminsitrattivi u tekniċi liż-żewġ divisions l-oħra.

Dik kienet it-triq li tlaqna għaliha u ħdimna fuqha, nerġa' ngħid b'rieda tajba u bi qbil mal-unions u mal-ħaddiema.

Jiena niskanta kif dak ix-xogħol kollu ġie injorat kompletament mill-gvern ta' Dr Fenech Adami wara l-1998.

L-akbar dnub li seta' sar fit-tarzna kien li għal tliet snin u nofs ma sar xejn fuq dan ir-rapport.

Fil-qasam ta' kif kienu se jiġu ppustjati l-ħadidema kien hemm qbil sħiħ u kien hemm qbil sħiħ fuq il-punti li l-ewwelnett ħadd ma kien se jitlef l-impjieg tiegħu, li kulmin kien se jkun ippustjat f'division oħra kien se jibqa' impjegat mat-tarznari u li kien se jkun hemm flessibbilta` sħiħa fil-mod kif jiġu pustjati n-nies min-naħa għal-oħra.

Fuq dan il-punt kien sar eżerċizju sħiħ li kien ġie mitmum bi qbil mal-General Workers Union.

Barra dan kollu, kif semmew sħabi, kien hemm ukoll ħidma sħiħa biex mhux imbilli ngħidu li f'division minnhom issir tiswija u fid-division l-oħra se tkun qed tagħmel xogħol ieħor u fuq xogħol ieħor kollox fl-ajru.

Ma kien xogħol fl-ajru xejn!

Kif diġa` ntqal fil-każ tax-xogħol ġdid kellna diġa` ideat u prospetti biex il-Baċir Nru. 1 isir proġett turistiku.

Il-ħaddiema tat-tarzna kienu se jkunu jistgħu jipparteċipaw fir-riġenerazzjoni tal- Kottonera, pero' anke hemmhekk tħalla kollox sejjer għar-riħu.

Kellna wkoll prospetti f'dak li għandu x'jaqsam ma' tiswija u bini ta' super yachts, u kellna l-prospetti f'dak li għandu x'jaqsam ma' tiswija ta' cruiseliners.

Kellna l-prospetti li konna qegħdin naħdmu fuqhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' karozzi tal-linja u fabbrikazzjoni ta' cranes ġodda.

Kellna wkoll ideat oħra għal kif nistgħu nifirxu anke fuq xogħol ta' oil rigs lejn in-naħa ta' l-Afrika ta' fuq.

Ix-xogħol fuq dawn l-affarijiet li semmejt kien għaddej u huwa tassew tal-mistħija li għaddew sena, sentejn, tliet snin u dan kollu tħalla fuq l-ixkaffa.

Hawnhekk iqum minnufih l-argument tan-nuqqas tar-rieda tajba li kompla kkonfermahuli l-kelliem ta' qabli bl-asserzzjonijiet li għamel li numru sostanzjali ta' ħaddiema huma mogħmija mill-partiġġjaniżmu u jimportahom iktar il-partiġġjaniżmu milli mill-post tax-xogħol.

Li tgħidli li ċerti ħaddiema forsi l-prattika tax-xogħol togħġobhom kif inhi għar-raġunijiet li m'għandhomx x'jaqsmu mal-politika nifhimha, imma li tipprova tħawwad ħaġa ma' oħra b'dan il-mod huwa assolutament aġir irresponsabbli u juri fejn qegħda n-nuqqas ta' rieda tajba.

In-nuqqas ta' rieda tajba qiegħda fil-fatt li l-gvern, għax jara lit-tarznari bħala qrada, irid ineħħihom min-nofs.

Sempliċiment qed jużahom bħala feles.

U dan li għandna quddiemna, jiddispjaċini jkolli ngħid, kulma qiegħed jagħmel huwa li jillapazza għal ftit tas-snin oħra, jagħti ftit iktar ħabel għal ċerti nies, biex imbagħad ikun jista' jaqta' l-art minn taħt it-tarznari, fi kliem ieħor jagħlaqhom.

Il-ftehim li ffirma l-gvern ma' l-Unjoni Ewropea lejn hemm iwasslu.

Dan il- gvern kien moħħu fl-Unjoni Ewropea, daħal fi ftehim li jorbtu għal limitu ta' żmien biex lit-tarznari jġibhom fuq saqajhom.

Jekk ma jirnexxilux, imbagħad daqshekk, u dak li jinteressah.

Irid ikun f'pożizzjoni politika qawwija l-gvern snin oħra, li jkun jista' jgħid li għamel kollox għat- tarznari u allura m'hemmx x'tagħmel iktar.

L-istrateġija hija li jissepara l-ħaddiema u jpoġġihom fi kxaxen differenti, bil-mod il-mod iħallihom jiskulaw imbagħad ikollu pockets dejjem iżgħar li jkun jista' jagħlaqhom.

Din m'hijiex strateġija tajba, anzi hija strateġija ta' rieda ħażina li qed tkompli tagħti sinjal li dan il-pajjiż taħt dan il-gvern qed jitlef il- fiduċja u s-sens ta' kuraġġ fih innifsu.

Aħna rridu pjan għat-tarznari - u rriduh anke għas-setturi l-oħra - li jibni fuq is-saħħa tagħna, jibni fuq il-potenzjal tagħna li jagħtina nifs f'dak li għandna ngħidu u f'dak li għandna x'nagħmlu.

Jiena nista' nsemmi li dan il-gvern qiegħed on record li sentejn ilu, permezz ta' l-Onor.Josef Bonnici, kien qal li kellu pjan għat-tarznari u fi tliet snin kellu jġib kollox lura profitabbli.

Din kien stqarrha hawnhekk fil-parlament u anke barra.

Naħseb li għaddew sena u nofs, sentejn minn dak iż-żmien, pero' assolutament ma sar xejn minn dak li ntqal.

Meta naraw dan kollu jiena nemmen li dan huwa abbozz ta' liġi li m'huwiex nej jew maħruq, imma huwa maħsub sempliċiment biex iħejji t-triq ħalli meta jħoss li jista', il-gvern jiġbed il-plug minn fuq it-tarznari.

Fiċ-ċirkostanzi x'nistgħu ngħidu( Naħseb nistgħu ngħidu li l-ewwelnett il- GWU għamlet l-aħjar ftehim li setgħet tagħmel fiċ-ċirkostanzi xejn sbieħ.

Il-gvern ħalla apposta għall-aktar żmien diffiċli biex fih it-tarznari jkunu jistgħu jaslu għal xi forma ta' ftehim.

Is-sitwazzjoni m'hijiex trasparenti, għax safejn naf jien għadna ma ġejniex ippreżetati bi stqarrija ċara eżattament ta' x'inhuma l-kontabilita` tat-tarznari fl-aħħar sentejn jew tlieta.

Naħseb anke hawn tajjeb li wieħed jagħtina ftit iktar informazzjoni ħalli l-poplu jkun jista' jaħgmel il-benchmarking għax min- naħa nakkużaw lit-tarznari li qed jitilfu Lm10 miljuni Lm15 miljun fl-ajru pero` mbagħad qisu ma ġara xejn fuq proġetti oħra tal-gvern fejn f'daqqa waħda nibdew nisimgħu dwar il-miljuni li qed jintefqu bla ebda responsabbilta` ta' xejn.

Rigward il-proġett tal-Qroqq, per eżempju - diġa` semmejtu u nerġa' nsemmih- kien ippjanat li jiġi jqum Lm80 miljun meta beda, imbagħad tela' għal Lm100 miljun, imbagħad għal Lm150 miljun, imbagħad għal Lm200 miljun.

Issa qed jgħidu li se jqum Lm230 miljun.

Mela skużi, jekk dan il-proġett fil-bidu kellu jkun Lm80 miljun, ejja nagħmlu mod spiċċa Lm100 miljun u issa qed jgħidu li spiċċa Lm230 miljun.

Id- differenza bejn Lm230 miljun u Lm100 miljun hija ta' Lm130 miljun jiġifieri għandek telf ta' Lm13 miljun għal għaxar snin fuq il-proġett f'Tal-Qroqq.

Allura bir-rispett kollu, quddiem dawn iċ-ċifri li qed isiru iktar u iktar ossessjonanti minn darba għall-oħra, naħseb tajjeb li jkollna xi forma ta' benchmarking u mhux nisparaw kif qed jisparaw għat-tarznari mbagħad fl- affarijiet l-oħra qisu ma ġara xejn.

Jiena naħseb li jkun tajjeb jekk hawnhekk nitkellmu ftit fid-dettal anke dwar il-proġett f'Tal-Qroqq u nkunu nafu eżattament x'inhu għaddej.

U qed insemmi Tal-Qroqq biex ma nsemmix l-affarijiet l-oħra fosthom il-proġett bellezza tal-private public partnership fuq ir-roundabouts fejn qalulna li bil-private public partnership fuq ir-roundabouts nkunu qed nagħmlu kollox sabiħ.

Jekk tmur, per eżempju, ħdejn ir-roundabout li hemm ħdejn it- tankijiet tal-gass in-naħa tal-Gżira ssib li saret qisha Jurassic Park bis- siġar tal-palm telgħin, imma meta tħares lejn x'inhu għaddej issib li qed nonfqu bejn Lm2 miljun u Lm3 miljun extra sempliċiment biex ikollna roundabouts isbaħ.

X'inhu l-punt tiegħi( Il-punt tiegħi huwa li naħseb li tajjeb li qabel nipprovaw inpoġġu fil-mira n-nuqqas ta' effiċjenza jew in-nuqqas ta' profittibilta` tat-tarznari nżommu quddiem għajnejna l-ħela, l- inkompetenza, in-nuqqas ta' responsabbbilta` u ta' accountability li biha miexi dan il-gvern fl-aspetti kollha tiegħu.

Jekk iħares lejn il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin wieħed isib li l-ambaxxati faqqsu qishom bajd tat- tiġieġ tal-kina ma' kull belt kapitali ta' l-Ewropa.

Hemmhekk ukoll tiela' l-ispiża.

Jekk tħares lejn il-pontijiet taċ-Ċirkewwa u tal-Marfa l-istess ħaġa.

Ħadd ma jaf il-flejjes kif ħerġin.

Dan qed ngħidu biex nuri li l- problema m'hijiex sempliċiment waħda tat-tarznari għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispejjeż ħerġin, imma naħseb hija kwestjoni ta' gvern li jmexxi b'mod inkompetenti.

Dan jorbot mil-ġdid ma' x'qed nipprovaw nagħmlu f'din il-ħaġa.

Irridu noqtlu t-tarznari( Nemmen li l-gvern b'din l- istrateġija jrid li jkun f'pożizzJoni li joqtol lit-tarznari allura anke hawn il-mod kif spiċċajna naħdmu fuq id-900 li ġew attakkati għal proġetti ta' xogħol ġdid.

Ċertament jekk qegħdin ngħidu li t-tarznari jew il-ħaddiema tat-tarznari jiġu riallokati għal xogħol ġdid, il-kriterji li bihom ġew magħżula ħalli jagħmlu dan ix-xogħol ġdid iridu jkunu trasparenti.

Ir-rapport Appledore kien jagħmilha ċara li kemm id-diviżjoni li tagħmel ix-xogħol ġdid u kemm id-diviżjoni li taħdem fuq it-tiswija għandhom ikunu parti mill-istess organizzazzjoni ħalli jikkomplimentaw lil xulxin.

Dan qed jispiċċa għar-raġuni evidenti biex il-gvern ikun f'pożizzjoni li meta jrid, jaqbad minn għonqu l-impjegat tal-kumpannija li qed tagħmel ix- xogħol ġdid u min-naħa l-oħra jagħmel l-istess ħaġa lill-ħaddiem li qiegħed fil-kwestjoni tax-ship repair.

Dan m'huwiex il-mod kif nużaw is-snajja' ta' dawn ż-żewġ tarznari.

Irrid ngħid ukoll li m'hemmx trasparenza fil-mod kif ġew assenjati d-900 ħaddiem.

F'dan il-każ kien hemm diskriminazzjoni politika, u meta jiġu jgħidulna li 70% ta' minnhom ġew assenjati skond id-deċiżjonjiet li kienu ħadu l-GWU u gvern Laburista meta kien qiegħed rappreżentat minn Karmenu Mifsud Bonnici jkun qed jidħak bina.

Irid jidħak bina anke jekk hu veru.

Jiġiiferi 70% ġew assenjati skond dawk id-deġiżjonijiet u 30% le.

Fuq liema kriterji ma segwewx dawk id-deġiżjonijiet( Għal liema raġuni u fuq liema bażi ma segwewhomx( Jiena nista' nsemmi l-każ tal-ħabib tiegħi Jesmond Tanti, direttur ħaddiem tal-Malta Shipbuilding.

Naħseb jekk kien hemm xi ħadd dedikat għax-xogħol tat-tarznari fost oħrajn kien hu, pero' anke dan ġie mmiknus fil-ġenb.

Jiena minn hawn insellem lil Jesmond u ngħid lilu u lill-ħaddiema l-oħra biex ma jaqtgħux qalbhom, għax iż- żmenijiet jinbidlu u jinbidlu bil-kbir ħafna iktar milli jaħseb il- Kabinett tal-gvern preżenti.

Eventwalment għat-tarznari se jkun hemm żmien ġdid, żmien li fih bis-serjeta`, kif ridna nagħmlu aħna – issa ħalliha li dakinhar mhux kulħadd kien fehemna – isir ir-ristrutturar meħtieġ.

Huwa veru li dan hu proċess diffiċli u tqil iva li jirrikjedi ħidma kbira, ftit għaraq, ftit dmugħ jew ħafna għaraq u ħafna dmugħ imma meta jkun hemm rieda tajba tasal, u r-rieda tajba trid tkun ibbażata fuq il-fehma li rridu naħdmu biex it-tarznari f'pajjiżna jkollhom futur u mhux jitqiesu bħala qrada li qiegħda hemm biex titneħħa malajr kemm jista' jkun.

Jiena nappella lill-gvern biex qabel ma jispiċċa dan id-dibattitu għallinqas ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-pjan li għandu ħalli t-tarzna timxi 'l quddiem.

Sakemm ma jpoġġix dan il-pjan, u dan mhux biss pjan ta' ristrutturar irid ikun imma pjan ta' marketing u pjan ta' proġetti ġodda - tagħmlux id-900 ħaddiem kif rendejtu lil dawk ta' Kalaxlokk.

Dik hija l- agħar ħaġa.

B'dan il-mod qed timminaw mhux biss il-futur tal-ħaddiema u tal- familji, imma qed timminawlhom il-moral tagħhom u għalhekk huwa importnati li turuna ftit x'inhuma l-pjani li hemm ħalli jinħoloq xogħol ġdid.

Il- gvern m'għandux joqgħod jgħidilna li se jassenjahom f'kunsill lokali 'l hemm u kunsill lokali 'l hawn imma għandu jgħidilna kif se jaħdem ħalli jinħoloq xogħol ġdid u proġetti ġodda.

Il-gvern m'għandux jiknes fil-ġenb is-snajja' tal-ħaddiema tagħna.

Dawk għandna bżonnhom.

Pajjiżna mingħajr dawk is-snajja' se jkollu problemi.

Ħallukom mill-fissazzjoni tan-negozju stil free market.

L-affarijiet ma jsirux biss b'dak il-mod.

Ħadd ma jagħmilhom b'dak il-mod, lanqas fl-Ewropa ma jsiru dawn l-affarijiet imma jsir bilanċ bejn is-saħħa ta' l-istat biex iwieżen favur ċerti impjiegi u s- saħħa tas-suq biex dak li jwieżen l-istat tressqu lejn mod li jkun iktar effiċjenti.

Hekk irridu naħdmu, u li naqtgħu qalb 900 ruħ jew 1,000 ruħ jew 2,000 ruħ biex malajr kemm jista' jkun isiru pensjonanti hija l-agħar strateġija għal pajjiżna u tagħti sinjal ħażin lill-oqsma l-oħra kollha li f'pajjiżna qed jiffaċċjaw l-istess problemi ta' ristrutturar.

Nerġa' ngħid hemm bżonn li l-gvern jasserixxi li jemmen fit-tarzni u fil-futur tagħhom u li huwa impenjat biex dan it-twemmin iwettqu b'mod konkret.

Bħalissa dan is-sinjal m'huwiex joħroġ u ma jistax joħroġ jekk ma jkollniex pjan li ekonomikament u finanzjarjament jagħmel sens kif il-gvern beħsiebu jimxi fil-qasam tat- tarznari.

Apparti mid-diskors ta' l-Onor. kollega li tkellem qabli u li assolutament niddissassoċja ruħi minnu għax ipprova jgħid li l-ħaddiema tat-tarznari huma animati minn sentiment partiġġjan li jimpedilhom milli b'xi mod jew ieħor jagħmlu l-almu tagħhom ħalli jiddefendu tabilħaqq il-post tax-xogħol tagħhom, nemmen li l-għan ta' dan kollu huwa biex il-gvern ipoġġi lilu nnifsu f'pożizzjoni komda ħalli taħt il-ftehim li daħal għalih ma' l-Unjoni Ewropea, meta jfettilu, meta jsib ix-xoqqa f'moxtha, jagħlaq it-tarznari.

Dik ma tkunx iktar soluzzjoni ta' lapazzar imma tkun is-soluzzjoni radikali li ilu jaħdem fuqha.

Aħna 100% kontra din it-tip ta' soluzzjoni.

F'dan il- qasam, il-pożizzjoni tagħna hija dik kif meħuda fil-konferenza ġenerali tal- Partit Laburista ta' ġimgħa u nofs ilu.

Aħna impenjati biex it-tarznari f'pajjiżna jibqgħu għaddejjin u jibqgħu jiżviluppaw.

Evidentement hemm bżonn ta' ristrutturar sħiħ, pero' l-għeqiedi tas-snajja' li bnejna matul is-snin irridu nagħtuhom imbuttatura 'l quddiem.

Hemm ħafna xogħol li jrid isir ħalli nidħlu f'ċerti oqsma tas-swieq pero' dan ix-xogħol f'dawn l- aħħar snin jiddispjaċini ngħid li tħalla għaddej mar-riħ.

Aħna min-naħa tagħna se nkunu qegħdin il-ħin kollu lesti u attenti biex isir kulma hemm bżonn isir ħalli t-tarznari tagħna jingħataw in-nifs.

Se nkunu lesti wkoll biex minkejja l-ftehim li nnegozja l-gvern ta' Dr Fenech Adami, meta niġu għat-tarznari nkunu qegħdin nagħtu limitu kollu, il-fetħa kollha biex it-tarznari mhux jingħalqu imma jsibu l-pedamenti u jsibu l- għerq li fuqhom jistgħu jiżviluppaw.

Għadna nemmnu kif konna nemmnu bejn l- 1996 u l-1998 u kif konna nemmnu fis-snin ta' qabel bħala Partit Laburista li t-tarznari ta' Malta jistgħu jsiru l-aħjar tarznari fil-Mediterran u dak jibqa' l-għan tagħna.

M'għandna l-ebda intenzjoni li nkunu parteċipi fi kwalunkwe komplot biex it-tarznari jingħalqu, u f'dan is-sens ngħid ukoll li din hija xi ħaġa li għandha ssib l-appoġġ mhux biss tal-ħaddiema industrjali imma tas-setturi kollha ta' pajjiżna li b'xi mod jew ieħor għandhom xi sehem fid-dinja tax-xogħol.

Din għandha ssib l-appoġġ mhux biss tal-ħaddiema industrjali imma anke tal-ħaddiema fil-klassi tan-nofs.

Ma tistax taħseb li tista' tgħid bye-bye lit-tarznari mbagħad l-klassi tan- nofs jew dik industrjali tibqa' fejn hi.

L-art tibda ċċedi minn taħthom ukoll għax dawn l-oqsma kollha għandhom bżonn ta' xulxin biex ikomplu għaddejjin.

Iċ-ċentru għandu bżonn ix-xellug u x-xellug għandu bżonn taċ- ċentru.

Min hu ħaddiem industrijali, min hu minn taħt, min għandu paga inqas minn oħrajn għandu bżonn l-għajnuna u l-appoġġ ta' dawk li għandhom dħul tan-nofs u dawk li għandhom dħul tan-nofs għandhom bżonn l-appoġġ ta' dawk li għandhom dħul baxx.

Huwa biss flimkien li jistgħu jimxu 'l quddiem.

Jekk naħa jew oħra tinfena kollox se jċedi u kollox se jidher iswed quddiem dan il-pajjiż, u għalhekk aħna ma naċċettawx li xi ħadd jippprova jdaħħal feles bejn qasam u qasam tas-soċjeta` tagħna, bejn qasam ta' min hu ħaddiem industrijali min hu ħaddiem tat-tarznari min hu ħadiem maniġerjali jew ħaddiem f'post ta' uffiċċji.

Fiż-żmenijiet li ġejjin l-għaqda se tkun kruċjali, u għalhekk aħna ta' din in-naħa qegħdin ninsistu li minkejja x- xinxilli ta' madwaru, dan l-abbozz ta' liġi huwa vvizzjat minn ħaġa waħda ħażina ħafna li hi n-nuqqas ta' rieda tajba u n-nuqqas ta' intenzjonijiet pożittivi għall-futur ta' dan I-pajjiż.

Fih hemm nuqqas ta' pjan għat-tul biex l-affarijiet isiru b'għaqal, bil-galbu, b'ħidma sħiħa u b'determinazzjoni.

Il-gvern li għandna bħalissa kellu determinazzjoni waħda, dik li jdaħħal lil pajjiżna akkost ta' kollox fl-Unjoni Ewropea.

Dak l-għan kisbu, imma fl- oqsma l-oħra inkluż dak tat-tarznari m'għamel xejn, ma wettaq xejn u qed ikollu jkompli jillapazza b'nuqqas sħiħ ta' rieda tajba li qed turi fir- riżultati li qed jikseb, fin-nuqqas kbir ta' ottimiżmu li hawn fost il- poplu bħalissa u bid-dlam li qed jinxtered madwaru.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Robert Arrigo.

ONOR.

ROBERT ARRIGO: Mr Speaker, illum xtaqt nitkellem fuq xi aspetti differenti tal-ftehim wara li smajt xi diskorsi li diġa` saru.

Kieku jieħu dan il-ftehim storiku f'kontest kummerċjali wieħed jara almenu żewġ affarijiet prinċipali.

L-ewwelnett jara li kull familja f'Malta għandha tħallas 'il fuq minn xi Lm3,000 għat-telf li ġarrbet it-tarzna u t-tieni punt hu li dan huwa gvern li għandu kuxjenza soċjali u rieda tajba.

Huwa faċli tagħmel is-somma li biex wieħed iżomm ażjenda falluta b'ħinijiet ta' xogħol tal-biki u b'sistema maħkuma mill-overtime u allowances ta' kull tip, kull familja Maltija jkollha tħallas Lm3,000.

Kemm ili f'dan il- parlament smajt ħafna mistoqsijiet min-naħa ta' l-oppożizzjoni dwar nies fil-linja tal-poverta`.

Kieku lil dawn tajnihom dawn it-Lm3,000 kull wieħed minflok it-telf tat-tarzna, kieku hawn ħafna inqas nies f'din il-faxxa.

Naħseb konna nieħdu gost kieku nagħtu cheque ta' Lm3,000 lil kull familja, iżda le, flok għamel hekk il-gvern ħareġ ta' l-antipatiku għax irid jagħmel it-taxxi biex iħallas lil dawn il-ħaddiema u forsi oħrajn li ġejjin wara.

Jiena hawnhekk nistaqsi: Dawn l-istess ħaddiema kienu juru l-istess animu u jħallsu għal ħaddieħor(

Mr. Speaker, minn fuq li tara dan, l-Oppożizzjoni trid tieħu mileage politiku biex tiddefendi lill-ħaddiema tat-tarzna u dan meta għada l-poplu kollu se jkollu jħallas għal dan it-telf.

Forsi l-oppożizzjoni trid tivvota kontra dan il-ftehim.

Hawnhekk ta' min igħid li l-unions igergru u jiġġieldu għaż-żieda fil-paga.

Mela sewwa minn banda trid iż-żieda fl- impiegi żgurati u tagħmel hekk biex forsi tieħu xi erba' ħames sigħat xogħol kuljum u l-poplu kollu jrid jaħdem tmien sigħat xogħol biex inħallsu għal dak kollu.

Naħseb li l-oppożizzjoni jmissha tkun mal-gvern f'din il-kwestjoni u tgħid li veru qatt ma sar xejn u issa għandna nagħtuhom flimkien l-aħħar cċans.

Din hija ażjenda li jkun aħjar jekk tkun magħluqa milli miftuħa, imma le, għandna gvern twajjeb u li veru jħobb il-ħaddiem u minflok qalilhom biex imorru jaraw x'se jagħmlu għax xeba' jħallas għalxejn u xeba' jagħmel it- taxxi, kontra kull loġika kummerċjali ried isalva 2,600 impjieg u lill- familji tagħhom.

Dan huwa pass li għandu jġib miegħu tifħir u mhux kritika u protesti.

Hawnhekk ta' min igħid li forsi huwa veru li l-Ewropa diġa' bdiet tagħmel il-ġid bla ma nafu.

Il-gvern mhux talli ma kienx on holiday iżda kien qed jaħseb u jaħdem fuq dawn l-affarijiet kolha f'salt.

Hemm iżjed deċiżjonijiet bħal dawn, u ibqa' ċert li meta nressquhom aħna se niġu kkritikati għax ngħaġġlu.

Tajjeb, l-ewwel niġu kritikati għax reqdin u issa għax ngħaġġlu.

Mr. Speaker, x'inhu l-punt kruċjali li rrid nenfasizza fuqu( Il-poplu xeba' jħallas għal ħaddieħor.

Irridu naraw li dawn l-ażjendi minn fuq s'isfel jagħtu rendikont lill-poplu.

Huwa tajjeb ikollok chairmen u diretturi mħallsa flus tajba, jkollhom il-mobile phones u x-xufier u jsiefru bla ma jkunu accountable, tajjeb li jkollok il-ħaddiem li jkollu kollox, iżda kulħadd irid jagħti sehmu.

Jiena ngħid li gvern u oppożizzjoni għandna nieħdu din l-opportunita` biex nagħtu sinjal li l-affarijet f'Malta jridu jitranġaw biex wara kollox il-Maltin igawdu.

Ejja nagħtu messaġġ wieħed lill-poplu, messaġġ responsabbli b'vuċi waħda u ngħidu: Inti trid tagħtini ġurnata xogħol għal paga li nagħtik.

Fl-aħħarnett nitlob li meta niġu għal vot, dan il-vot ikun wieħed favur b'mod unanimu.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Stefan Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, dan l-abbozz li għandna quddiemna llum huwa wieħed qasir imma kif qal il-kollega tiegħi l-Ministru Austin Gatt huwa abbozz sinifikanti ħafna.

L-Onor.

Gatt qal li wara taħdiddiet twal mal-GWU wasalna fi ftehim li jitwaqqfu żewġ kumpanniji, il-Malta Shipyards Limited u l-Malta Industrial Projects and Services Limited.

Qabel ma nitkellem fuq dan il-collective agreement nixtieq nagħmel punt importanti li mhux minnu li t-taħdidiet kienu mal-GWU biss imma kien hemm taħdidiet anke ma' l-Unjoni Ewropea għax dan il-pakkett li qegħdin niddiskutu llum huwa dak li trid l-Unjoni Ewropea.

Huwa fatt magħruf li biex jitwettaq il-pjan ta' ristrutturazzjoni tat-tarznari se jitwaqqfu dawn iż-żewġ kumpanniji ġodda.

Skond il-gvern Nazzjonalista, dan qed isir biex jiġu salvati l-impjiegi tal-ħaddiema u l-industrija tingħata ċ-ċans li toħroġ mill-istat ta' falliment li tinstab fiha.

Mhux hekk biss, imma dan kollu qed isir ukoll biex issir re-organisation amministrattiva ta' l- operat kollu b'mod li ma jkunx hemm il-bżonn li jiġu dikjarati sensji.

Kif jaf kulħadd, il-ħaddiema se jitqassmu f'żewġ gruppi, l-ewwel grupp jiġi assorbit mill-kumpannija li se tkun dedikata għax-xogħol ta' tiswija ta' vapuri u ta' l-azzar filwaqt li t-tieni grupp se jassorbi lil dawk il- ħaddiema li m'humiex kapaċi jkomplu jaħdmu fit-tarzna.

GĦalkemm dawn ukoll huma nies tas-sengħa, qed tingħata l-impressjoni li dawn m'humiex kapaċi għat-tarzna u dawn se jingħataw jew post mal-gvern jew ma' entitajiet tal- gvern bħall-kunsilli lokali jew mal-privat.

Dan il-ftehim huwa parti minn proċess ta' restructuring li dan il-gvern jgħid li qed jimpenja ruħu li jwettaq għall-ġid ta' pajjiżna, għall-ġid ta' l-industrija u għall-ġid tal- ħaddiema infushom.

Insomma, skond il-gvern dan huwa ftehim li sar għall-ġid ta' kulħadd, imma naħseb kieku tistaqsi lil dawk il-ħaddiema li qabel l-elezzjoni ġenerali l- Partit Nazzjonalista wegħdhom ix-xogħol, il-ġid u s-serjeta` ma tantx se jgħidulek li huma kuntenti.

U ma naħsibx li huma kuntenti għaliex kulma qed joffrilhom illum il-partit Nazzjonalista fil-gvern hi l-iskema ta' l- irtirar.

Illum lil dawn id-900 ħaddiem qed joffrilhom biex jirtiraw u ma jkomplux jaħdmu.

Personalment ma naħsibx li tkun qed toffrilu wisq ġid u serjeta` meta minflok toffrilu xogħol lil dak li jkun toffrilu biex jieqaf u jirtira.

Il-bniedem huwa maħluq biex jaħdem u jħossu utli u mhux mormi, minsi u iżolat.

Mr. Speaker, għall-Viċi Prim Ministru, biex tiġi ristrutturata t-tarzna m'huwiex biżżejjed li jintrebaħ xogħol ta' valur miżjud qawwi imma jrid li jkun hemm sforz biex tiżdied il-produttivita`, tiżdied l-effiċjenza, tinqata' l-ħela u jsir l-aħjar u l-aqwa użu tar-riżorsi umani.

U hawn ta' min wieħed jistaqsi jekk meta noffru dawn l-iskemi ta' irtirar inkunux qed nagħmlu l-aqwa u l-aħjar użu tar-riżorsi umani.

Minflok japprezza s-snajja' u s-sagrifiċċji li jkun għamel ħaddiem biex jakkwista dik is-sengħa li biha jiggwadanja hu u jibbenefika l-pajjiż inġenerali, il-gvern tal-partit Nazzjonalista qed jarmi kollox inkluż l-investimenti li saru mill-poplu Malti u GĦawdxi fil-passat.

Dan huwa ħażin speċjalment fiż-żmien tal-lum li s-snajja' qed jonqsu.

Mr. Speaker, irrid ngħid li jiena naqbel perfettament biex fit-tarznari l- affarijiet jinbidlu b'mod radikali trid tiżdied il-produttivita` u tiżdied l-effiċjenza.

Huwa tajjeb li nġibu x-xogħol lejn it-tarzna u ndaħħlu prattiċi tax-xogħol mibnija fuq il-flessibbilta`, fuq l-effiċjenza u fuq il- produttivita`.

Skond dak li ntqal, il-Malta Shipyards Limited, li prattikament ħadet ix-xogħol ta-tarzna, se jkollha magħha 1,700 ħaddiem.

U hawnhekk nieħu din l-okkażjoni biex verament nifraħ lil dawn il-ħaddiema għal din l-opportunita` li għandhom li jkomplu jaħdmu fit-tarzna.

Hawn irrid ngħid li anke lil dawn l-1,700 ruħ li se jibqgħu t-tarzna, l- viċi Prim Ministru ħass li għandu jikkritikahom.

Fl-istqarrija ministerjali li għamel qalilhom - u hawn inħoss li daħħal il-ħaddiema kollha fl-istess keffa - biex ibiddlu l-kultura, il-mentalita` u l-prattiċi ta' xogħol li ħadmu bihom sal-lum.

Jiena ma nistax nifhem kif dan il-gvern li tant jiftaħar li għandu għal qalbu l-interessi tal-ħaddiema jitkellem b'dan il- mod fuq il-ħaddiema.

Mhux hekk biss, l-istqarrija ministerjali tgħid li t- twettiq ta' dawn il-prattiċi ġodda tax-xogħol se jkunu s-sinsla wara r- ristrutturar tat-tarzna.

Jekk jitwettqu b'suċċess u bil-koperazzjoni tal- ħaddiema kollha tat-tarzna mill-kbir saż-żgħir, allura t-tarzna se tkun tista' tirpilja.

Skond esperti kollox jiddependi fuq kemm-il ħaddiema se jifhmu li dan huwa ċans uniku u irrepetibbli.

Dan ifisser li l-pressure biex it-tarzna terġa' tiġi fuq saqajha issa qegħda kollha f'idejn dawn il- ħaddiema.

Dan ifisser li l-gvern qed juri minn qabel li jekk jekk it-tarzna ma tqumx fuq saqajha, dan se jkun it-tort tal-ħaddiema u jekk tqum fuq saqajha, il-grazzi u l-prosit jieħdu dan il-gvern għall-impenn li kellu lejn it-tarzna.

Mr. Speaker, nixtieq issa nitkellem fuq dawk il-ħaddiema li ma kenux fost dawk li ntgħażlu biex jibqgħu fl-impjieg tagħhom u għandhom għażla x'jagħmlu, jiġifieri dawk li se jkunu mal-kumpanija Industrial Projects and Services Limited.

Kif jaf kulħadd, qed isiru ħafna allegazzjonijiet ta' nuqqasijiet serji fil-mod kif saret l-għażla.

Kulħadd jaf li l-GWU qed tallega li kien hemm diskriminazzjoni politika fl-għażla.

Anke min-naħa ta' l-oppożizzjoni qed ngħidu li kien hemm diskriminazzjoni poliitka u f'xi każijiet ukoll kien hemm nepotiżmu.

L-oppożizzjoni Laburista għandha kull dritt tkun imħassba dwar kif saru l-affarijiet partikolarment dwar kif saret l-għażla tal-ħaddiema li għandhom jew m'għandhomx jibqgħu fis-settur tat-tarzni.

Jiena nħoss li l-gvern għandu jagħmel inkjesta indipendenti fuq il-mod kif sar il-proċess ta' l-għażla.

L-għażla saret b'mod skandaluż, għalhekk bħal sħabi qed nissuġġerixxi li l-gvern jagħmel inkjesta serja jew imur oltre, li l-ħaddiema li qed iħossu li saret inġustizzja magħhom jingħaqdu flimkien jiktbu lill-Unjoni Ewropea u jgħidulhom kif qed jaħdem il-gvern mal-ħaddiema tat-tarzna.

Jien minn hawnhekk qed noffri l-id ta' l- għajnuna biex forsi ssir petizzjoni - anzi nissuġġerixxi li ssir – li mbagħad tiġi mressqa quddiem il-parlament Ewropew.

Sur President, xejn ma jagħmel sens f'dan il-pajjiż.

Filwaqt li l-gvern qed jagħmel ħiltu biex jgħolli l-eta' ta' l-irtirar għal 65 sena, lill-ħaddiema tat-Tarzna qed jgħidilhom li anke jekk għandhom 40 sena, m'hemm l-ebda problemi biex jirtiraw.

Illum nafu li diġa' hemm 200 li għażlu li jirtiraw, jiġifieri addio s-sengħa li tkun tgħallimt, u dan kollu meta nafu kemm illum aktar minn qatt qabel is-snajja huma skarsi f'dan il-pajjiż.

Minflok nibżgħu għan-nies tas-sengħa nagħtuhom somma flus biex ma jkomplux jaħdmu, u dan kollu wara li jien u l-poplu Malti u Għawdxi ħallasna l-flus biex investejna f'nies tas-snajja.

Ħaġa oħra li ma tagħmilx sens hi li l-gvern Nazzjonalista jgħid li mal- gvern hemm ħafna nies żejda – u dan kulħadd jafu, għax regolarment nisimgħu dwar kemm hemm nies żejda - imbagħad f'nifs ieħor jgħid li l-ħaddiema tat- tarzna għandhom post jistennihom mal-gvern jew mal-kunsilli lokali.

Mr Speaker, nixtieq nistaqsi wkoll jekk huwiex veru li meta saret l- assessment kien hemm ħaddiema li ma kenux jaħdmu d-dockyard u wħud minn dawn intagħżlu li jibqgħu d-dockyard.

Huwa veru li hemm ħaddiema li m'għandhomx l-esperjenza meħtieġa pero' ġew magħżula biex jibqgħu jaħdmu hemmhekk?

Jista' l-gvern jagħtina l-garanzija li bix-xoljiment li qed isir u t-twaqqif taż-żewġ kumpanniji it-tarzna se tkun vijabbli?

Nixtieq li xi ħadd min-naħa tal-gvern jirrispondi għal dawn it-tliet domandi.

Irrid ngħid ukoll li d-deċiżjoni li ħa l-gvern vis-a-vis il-ħaddiema li m'għandux bżonn għat-tarzna tfisser mhux biss tbatija għall-individwu imma wkoll tbatija kbira għall-familji tagħhom ukoll speċjalment f'dawn iż- żmenijiet ta' kriżi.

Se jintremew diversi ħiliet tal-ħaddiema tat-tarzni li faċilment setgħu b'għaqal kbir ġew trasmessi lil diversi żgħażagħ li llum m'għandhomx dawn il-ħiliet.

Il-gvern Nazzjonalista, bħal dejjem, qed ikompli jonqos milli jipproteġi lin-nies tax-xogħol.

Illum f'pajjiżna ninsabu għaddejin minn żmenijiet ta' kriżi.

Illum f'dan il-pajjiż għandna xita ta' sensji u ċifri ta' qagħad li jwerwruk.

Illum wasalna f'sitwazzjoni fejn anke l-aqwa industrija tal-pajjiż tinsab fi kriżi serjissima u l-biċċa l-kbira tat-tort għal dan kollu huwa tal-gvern Nazzjonalista.

Illum, Sur President, il-pajjiż qed jitmexxa mingħajr ir-ruħ soċjali.

Anke dan il-ftehim stess jagħti prova li dan il-gvern m'għandux ruħ soċjali.

Gvern għaqli kien iżomm lil kulħadd u mhux jivvinta l-iskemi ta' l-irtirar.

F'dawn is-snajja hemm post għal kulħadd, il-gvern Nazzjonalista messu kompla fuq il-pjan tal-partit Laburista meta kien fil- gvern.

Sur President, kulħadd jiftakar fil-qagħda ħażina li kienet fiha t-tarzna fis-sittinijiet.

Din kienet ta' piż kbir fuq il-poplu, pero' meta fl-1971 il-partit Laburista mmexxi mill-Perit Mintoff ħa l-gvern, kien hemm bidla radikali u din l-intrapriża bdiet timxi 'l quddiem.

Bejn is-snin 1970 u 1971 it-Tarzna tilfet madwar Lm3 miljun, u b'kollox bejn l-1968 u l-1973 it- telf laħaq għal madwar Lm11-il miljun.

Malli bdiet timxi fuq linji verament kummerċjali, jiġifieri bejn l-1973 u l-1974, il-qligħ kiber minn Lm0.5 miljun fl-1974 u 1975 għal madwar Lm0.75 miljun fl-1975 u l-1976.

Dak iż- żmien kien spiċċa l-piż minn fuq il-poplu Malti u l-ħaddiema tat-tarzna gawdew aktar mill-paga.

Għall-ewwel darba wkoll bdew jgħinu lill-poplu Malti u Għawdxi.

Dak iż-żmien il-partit Laburista fil-gvern mill-ewwel ħass il-ħtieġa li jdaħħal il-ħaddiema fit-tmexxija tat-Tarzna ħalli din tqum fuq saqajha.

Għall-bidu t-tarzna kienet immexxija minn bord magħmul minn rappreżentanti tal-GWU u tal-gvern.

Qed ngħid dan biex il-poplu Malti nfakkru minn xiex għaddiet it-tarzna fis-sebgħinijiet.

Dan kollu qed ngħidu biex nuri li gvernijiet Laburisti dejjem ħadmu b'serjeta' biex it-tarzna tiġi fuq saqajha.

It-tarzna minn dejjem kellha l-aqwa ħaddiema fis-settur tat-tiswija tal- vapuri.

Mhux hekk biss, l-aqwa ħaddiema tas-snajja ħarġu mit-tarzna.

Iva, gvern wieħed wara l-ieħor sab lill-ħaddiema tat-Tarzna mħarrġa u speċjalizzati fil-qasam tagħhom.

Il-partit Laburista dejjem emmen li d- dockyard kellha tiddiversifika filwaqt li l-gvern Nazzjonalista qatt ma ħa passi effettivi li bihom seta' jqiegħed it-tarzna fuq saqajha.

Mill-banda l-oħra, gvern Nazzjonalista m'għamel xejn għat-tarzna ħlief li offra lill-ħaddiema tagħha skemi ta' rtirar.

Kulħadd jiftakar fl-1989 il- Prim Ministru Dr Fenech Adami kemm ftaħar li dik kienet is-sena tat- tarznari.

Minn dakinhar għaddew dawn is-snin kollha u għadna niddiskutu l- vijabilita' tat-tarzna.

Niftakar 14-il sena ilu l-ġurnali Nazzjonalisti kienu ftaħru fuq il-ftehim storiku li kien għamel il-Prim Ministru Fenech Adami mat-tarznari u kienu kkwotaw lill-istess Prim Ministru li qal li fi żmien ħames snin, jiġifieri sa l-1994, it-tarzna tkun qamet fuq saqajha u tibda' tgħin ukoll fil-ġid għan-nazzjon.

Dak iż-żmien it-tarzna kellha dejn ta' madwar Lm40 miljun.

Illum wara dik is-sena storika d-dejn tela' għal Lm300 miljun.

Dan kollu taħt gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista.

Mr. Speaker, fl-opinjoni tiegħi l-partit Nazzjonalista kellu aġenda moħibija.

Lit-tarzna rnexxielu jġibha verament għarkobbtejha, u dan barra li issa qed jifred lill-ħaddiema wkoll.

Irrid ngħid li gvernijiet Laburisti, wieħed wara l-ieħor, anke bejn l-1996 u l-1998 ħadmu biex tissolva din il-problema.

L-idea prinċipali tal-gvern Laburista ta' bejn l- 1996 u l-1998 kienet li t-tarzna tiddiversifika x-xogħol tagħha billi aħna nħarsu lejn il-qasam marittimu b'mod integrat.

L-ewwel idea li li kellha din l-amministrazzjoni kienet li t-tarzna tibda tkun ta' sostenn għall- industriji u għat-turiżmu.

L-idea kienet li d-drydocks tibda tispeċjalizza fil-konverżjoni tal-cruiseliners lussużi biex waqt li jkun hemm cruiseliner terminal, il-vapuri li jiġu bżonn it-tiswijiet ikollhom drydocks speċjalizzat.

Anke fuq is-shipbuilding il-ħsieb tal-gvern kien li titbiddel f'estate industrijali.

Irrid ngħid li bejn l-1996 u l-1998 kelli konnessjoni mat-Tarzna indirettament għax il-ministeru għad-djar kien f'taħdidiet ma' waħda mid- diviżjonijiet tat-tarzna biex hemmhekk jibda jsir xogħol ta' solar energy.

L-iskop tagħna kien li ma jkollniex aktar ħela fl-elettriku billi nużaw is- solar energy.

Il-ħsieb tagħna kien mhux li nitfgħu l-ħaddiema 'l barra, imma n-nies tas-sengħa nibżgħu għalihom u nħalluhom jaħdmuSur President, kif nista' jien bħala Laburista u bħala nisrani nisma' ħaddiema mbikkma meta jgħidulek li l-management tagħhom daħak bihom.

Fl-opinjoni tiegħi l-partit Nazzjonalista qatt ma ħafer lill-ħaddiema tat- tarzna għas-sehem li taw lill-partit Laburista fil-passat.

Minħabba l- esiġenzi ta' l-Unjoni Ewropea wara s-sena 2008 ma jistgħux jingħataw aktar sussidju.

Nixtieq inkun naf jekk il-gvern huwiex se jwaqqaf is-sussidju fis-sena 2008 meta nafu li ċerti gvernijiet fi ħdan l-Unjoni Ewropea tawwlu dan il-perijodu ta' sussidju għal sentejn oħra.

Iva, Mr Speaker, jekk il- gvern hu serju u onest u jixtieq verament li t-tarzna taħdem kellu jagħmel talba għall-estenzjoni ta' sentejn oħra ta' sussidju.

Illum teżisti realta' ġdida marbuta ma' l-Unjoni Ewropea li jekk ir-restructuring li qed isir ma jirnexxiex, it-tarzna tkun kostretta li tagħlaq.

Jien inħoss li dan il- paniku kollu tal-gvern fuq it-tarzna huwa minħabba pressjoni qawwija li qiegħda tagħmel l-Unjoni Ewropea.

Ejjew naraw xi nnegozja l-gvern Nazzjonalista ma' l-Unjoni Ewropea.

L- ewwelnett kien hemm il-ftehim li l-gvern bejn is-sena 2002 u s-sena 2008 jista' jagħti għajnuna lit-tarzna.

It-tieni punt kien jinħaffru Lm300 miljun dejn u l-bilanċ ta' Lm119,000 li kien se jingħata għal restructuring.

Imbagħad wara s-sena 2008 ma tingħata l-ebda għajnuna oħra lill-kumpannija tal-Malta Shipyards Ltd.

Hemmukoll il-ftehim li l-ħaddiema mal-Malta Shipyards ma jistgħux ikunu aktar minn 1,400 ruħ.

Mela x'se jiġri mis-500 ħaddiem aktar li se jkunu jaħdmu mal-Malta Shipyards?

U xi ngħidu għall-baċir Nru. 1 li jrid jingħalaq għal conversion u tiswijiet ta' vapuri għal mill-inqas għaxar snin?

Dan il-baċir ma jistax jintuża aktar għal kwalunkwe ħaġa li għandha x'taqsam mal-vapuri.

Kif tista' tara, Sur President, ma kienx il-gvern li nnegozja mal-GWU imma kienet l-Unjoni Ewropea.

Jidher ċar li l-gvern Nazzjonalista ma kellu l- ebda interess biex iġib aħjar it-tarznari f'pajjiżna.

Jekk inħafru Lm300 miljun, dawn inħafru għaliex hekk trid l-Unjoni Ewropea.

Jekk se tingħata għajnuna għar-restructuring, din se tingħata bil-barka ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan il-gvern qed jammetti indirettament il-falliment tiegħu, imma dejjem jagħti l-impressjoni li donnu mhux minnu.

Ma jimpurta xejn għall- gvern Nazzjonalista li 900 ħaddiem u 900 familja se jispiċċaw bla direzzjoni għall-ħajjithom u ma jkunux jafu x'se jiġri minnhom.

Ma jimpurta xejn għall-gvern Nazzjonalista li l-fabbriki qed jagħlqu, il- lukandi jagħlqu.

Fil-każ tat-tarzna huwa stess għamel manuvrar biex jitfa' l-ħaddiema 'l barra.

Ma jimpurta xejn li jkun hawn eluf li dejjem jiżdiedu li qed ifittxu x-xogħol.

X'jimpurtah il-gvern mid-dejn u mill-investiment produttiv ġdid?

Xejn m'hu qed jagħmel il-gvern biex jixpruna l-ekonomija ħalli Malta toħroġ mill-istat ta' stagħġnar li kulħadd jaf li tinsab fih.

Il-bieraħ is-segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista Joe Saliba ġie jiftaħar li f'dawn il-ħames snin li ġejjin se jkun hawn 20,000 job ġdid.

Ma nafx kif dawn in-nies jgħixu f'dan l-ottimiżmu kollu meta naqraw u nisimgħu ta' kuljum kemm qed jagħlqu l-fabbriki u kemm il-problema tal- qagħad qed tikber.

Il-poplu Malti u Għawdxi jrid ikun attent ħafna għal kull mossa li jagħmel il-gvern Nazzjonalista għaliex naħseb li wara kull mossa hemm aġenda moħbija.

Qabel ma nagħlaq nixtieq nitkellem fuq baċir Nru. 1 fejn skond il- ftehim l-iżvilupp kummerċjali ta' dan il-baċir ma jibqax responsabbilta' tat-tarzna, imma jittieħed bħala proġett ta' żvilupp nazzjonali.

Dan għandu jinfilza ruħu mal-proġett aktar wiesa' għar-riġenerazzjoni tal- Kottonera.

Skond il-gvern is-setturi lokali u internazzjonali għandhom jissottomettu l-proposti tagħhom biex pajjiżna jieħu l-massimu possibbli għall-ġid ta' pajjiżna u ta' l-inħawi tal-Kottonera.

Jien, bħall-viċi kap tal-partit Nazzjonalista ġej ukoll mill-istess distrett fejn jinstab dan il-baċir.

Fuq dan il-punt ngħid: Ejjew ma nagħmlux l-istess żbalji li għamilna fil-proġett tal-Kottonera.

Il-poplu tal-Kottonera ilu jbati żmien twil minn dan il-baċir, issa nafu wkoll li dan il-baċir ilu ma jintuża għal ħafna żmien ukoll.

Hawnhekk nixtieq nikkwota lil Richard Rogers ta' Riverside ta' l-Ingilterra fejn kien qal li biex teqred perijodu twil ta' telqa u dekadenza hemm bżonn li jkun hemm deal fl-attitudni urbana ħalli l-ibliet jerġgħujsiru għal darba oħra lokalitajiet attraenti fejn wieħed ikun jista' jgħix, jaħdem u jissoċjalizza.

Baċir 1 huwa fil-qalba tal-Kottonera, jinsab eżattament fin-nofs bejn l- Isla u l-Birgu.

Hemm bżonn mhux biss bidla fil-ħsieb fuq il-livell tal- lokal iżda jeħtieġ ftit kreattivita' u ħsebijiet plurattivi min-naħa tal- gvern ċentrali.

Infakkar li l-Kottonera hija l-aktar żona batuta f'pajjiżna.

Din l-area tal-Kottonera għandha l-akbar numru ta' abitanti li mhux biss jgħixu f'kondizzjoniijet allarmanti ta' djar imma wkoll l-iżjed li jibbenefikaw minn servizzi soċjali.

Ejjew ma nerġgħux nagħmlu l-istess żbalji li għamilna fil-proġett tal-Kottonera a skapitu tan-nies tal-lokal.

Dan il-proġett tal-baċir Nru 1 għandna nħarsu lejh holistically mhux separat mill-bqija tal-Kottonera.

Hemm mijiet ta' djar vojta u abbandunati, djar strutturalment perikolużi li huma abitati, nies li ma jaħdmux, ħafna nies ukoll li jgħixu bis-servizzi soċjali.

Dawn ma nistgħux ninsewhom f'dan il-kuntest ta' dan il-baċir.

M'għandniex infittxu li bħas-soltu dan il-proġett nagħmluh biex is-sinjur isir iktar sinjur, b'kondizzjonijiet tajbin, neżentawhom mit-taxxi biex imbagħad ngħidu li dan il-proġett irnexxa.

Aħna nafu x'ġara fil-proġett tal-Kottonera, nafu kemm hu miexi bil-mod u nafu wkoll li rridu nagħmlu ħilitna biex fil-każ ta' baċir Nru. 1 ma jsirx kif sar f'dan il-proġett.

Proġett ta' din id-dimensjoni għandu jipprovdi opportunitajiet biex itejjeb it-tessut soċjali tal-Kottonera.

Sur President, għaliex qed insemmi dan il-baċir?

Kif jaf ukoll il-Viċi Prim Ministru, fil-Kottonera ilna nistennew dan it- tip ta' proġett tal-baċir Nru. 1.

Għamilna snin nistennew biex xi darba jaqa' dak il-ħajt ta' dan il-baċir.

Xi tliet snin ilu t-tarzna kienu wkoll għamlu esebizzjoni fejn il-pubbliku ġenerali seta' jmur u jara u jissuġġerixxi liema proġett jixtieq hu.

Jien nagħlaq hawnhekk, Sur President.

Nappella biex fil-każ tal-baċir Nru 1 nagħtu l-ikbar opportunitajiet lin-nies tal-lokal.

Importanti li ma ninsewx lil dawn in-nies.

M'għandniex biss noqogħdu niftaħru li issa l-baċir 1 se jkun proġett nazzjonali.

Nazzjonali jfisser li nagħtu preferenza lin-nies tal-Kottonera, nies li taħt gvern Nazzjonalista dejjem ġew minsija u abbandunati.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, min segwa u għadu jsegwi dawn id-dibattiti fuq din il-liġi jikkonkludi li d-diskorsi li għamlu d-deputati ta' l-oppożizzjoni huwa l-aktar eżempju lampanti ta' xi tfisser demogradija.

Kull wieħed minnhom beda jagħmel allegazzjonijiet fuq il- partit Nazzjonalista dwar it-tarzna u llum komplejna nisimgħu allegazzjonijiet li juru li dawn ma jafux x'kien ġara fit-tarzna fiż-żmien l-antik.

Huwa veru li dawk li tkellmu min-naħa l-oħra m'humiex anzjani daqsi, għax kieku kont ngħid li dawn għandhom ċerta amneżija.

Donnu tan- naħa l-oħra ż-żmien passat ma jiftakrux, u allura jiena bdejt nara għandhomx il-kondizzjoni mentali tad-dementia.

GĦalihom donnha l-problema tat-tarzna evolviet ruħha meta tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern u meta sar prim ministru Dr Fenech Adami.

Min tkellem kien kor wieħed, neħħi kumbinazzjoni llum lill-Onor.

Buontempo li kellu l-kuraġġ isemmi l-1971.

U issa niġi għal dak iż-żmien, għaliex jien se ngħid x'kien sar fl-1971.

Ħadd minnhom ma kien isemmi dawk is-snin li kien hemm il-partit Laburista fil- gvern.

Il-kwestjoni tat-tarzna m'hijiex kwestjoni ta' meta tela' l-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Il-problema mhux l-Onor.

Fenech Adami ħoloqha, imma kienet hemm.

Ta' min igħid ukoll li kien hemm prim ministru soċjalista li kulħadd jaf kif ittratta lill-ħaddiema tat-tarzna.

Id-deputati Laburisti lanqas naf x'ma qalux hawnhekk.

Wieħed minnhom qal li biex tifhem lill-ħaddiema tat-tarzna trid tagħmel xi ħames snin taħdem hemm.

Bdew jgħidu li aħna għajjarna lill-ħaddiema tat-tarzna ħallelin.

Ieħor qal li se jivvota kontra għaliex din m'hijiex is-soluzzjoni imma madankollu ma ppropona xejn dwar x'għandha tkun is-soluzzjoni.

Kien hemm ieħor li qal li qed issir diskriminazzjoni politika.

Irid ikollok wiċċ ma nafx ta' xiex, Mr Speaker, biex issemmi d-diskriminazzjoni politika meta tkun qed titkellem fuq it-tarzna ta' Malta.

Meta tara l-atteġġjament li ħa l-partit Laburista fuq din il-liġi, tinduna li dawn veru waslu fl-apiċe ta' l-ipokrezija.

Qed jgħidu ċerti affarijiet biex jippruvaw inessu l-mod kif mexa l-partit Laburista fil-kwestjoni tat-tarzna.

Mr Speaker, l-Onor.

Buontempo semma l-1971 u qal li dak iż-żmien it-tarzna kienet sejra tajjeb.

Dażgur, dak iż-żmien kien hemm prim ministru soċjalista.

Dak iż-żmien ma kienx prim ministru Nazzjonalista, ma kienx hemm l-Onor.

Fenech Adami!

Jiena se nikkwota minn qal f'meeting dan il- prim ministru soċjalista biex naraw min għajjar ħallelin lill-ħaddiema tat- tarzna, jekk hux xi prim ministru Nazzjonalista jew prim ministru Soċjalista.

Qed nirriferi għall-meeting li kien għamel il-prim ministru soċjalista ta' dak iż-żmien il-Perit Mintoff, fil-15 ta' Marzu, 1973, jiġifieri fi żmien meta skond l-Onor.

Buontempo d-dockyard kienet sejra tajjeb.

Ma nafx kemm-il miljun qal li ħallew lill-pajjiż.

X'qal il-Perit Mintoff dak iż-żmien meta mar jindirizza lill-ħaddiema tat-tarzna fi Pjazza Gavino Gulia f'Bormla?

Huwa qal dawn il-preċiżi kelmiet:

"Malli ndunajt li t-Tarzna ġralha bħal Ġaħan li aktar ma jkollha xogħol aktar titlef flus, għajjatt lill-impjegati kbar u tajthom jagħżlu jew it- Tarzna tiġi dikjarata falluta u tagħlaq jew inkella jkunu lesti li jagħmlu dak li jrid il-gvern biex it-Tarzna tfiq".

Imbagħad ikompli .....

"Wara mort għand l-uffiċjali tal-General Workers Union u fissirtilhom f'liema sitwazzjoni miżerabbli kienet tinsab fiha t-Tarzna.".

Mela l-Onor.

Buontempo għadu kemm qalilna kemm kienet tajba s-sitwazzjoni dak iż-żmien fit-tarzna u l-prim ministru ta' dak iż-żmien, fl-1973 iddiskriva s-sitwazzjoni tat-tarzna bħala waħda miżerabbli.

Dan tletin sena ilu, mhux meta kien hemm Fenech Adami fil-gvern jew meta kien hemm il- partit Nazzjonalista fil-gvern!

Imbagħad il-prim ministru ta' dak iż-żmien kompla hekk:

"M'iniex lest li s-salib ngħaddih lill-fqir, lil min hu qiegħed u lil min hu fil-bżonn".

Imbagħad lill-ħaddiema indirizzahom hekk:

"Issa mhux minn ta' Bailey qed tibilgħu, iżda minn ta' ħutkom, uliedkom u l-ġirien".

Dan hu kif prim ministru soċjalista kien jittratta lill-ħaddiema tat- tarzna.

Wara li għamel paraguni ma' ħaddiema fil-Ġermanja u fi Franza u wara li qal ċertu kliem li mhux xieraq ngħidu hawnhekk, il-Perit Mintoff kompla hekk:

"Għat-Tarzna l-gvern mhux lest li joħroġ aktar minn Lm0.5 miljun.

Il- flus se nagħtuhom liż-żgħir u mhux lill-għażżien u lill-ħalliel.".

Dan hu kliem testwali tal-prim ministru soċjalista fl-1973, jiġifieri kien prim ministru Soċjalista u mhux prim ministru Nazzjonalista li għajjar lill- ħaddiema tat-tarzna ħallelin.

U għalhekk jiena urtajt ruħi meta smajt deputat li għadu żgħir li qal li biex tifhem lill-ħaddiema tat-tarzna trid tagħmel ħames snin taħdem magħhom u li aħna qed ngħajruhom ħallelin.

Issa jiena qed ngħidlu min għajjarhom ħallelin!

Jien ngħidilhom li biex tifhem lill-ħaddiema tat-tarzna u tkun taf minn xiex batew u minn x'ikollhom bżonn m'hemmx għalfejn tmur taħdem it-tarzna. nista' ngħid b'esperjenza personali.

Fil-karriera professjonali tiegħi ta' tabib fid-distrett li naħdem fih rajt u kkurajt ħaddiema tat-tarzna.

Jien kemm-il darba bħala tabib kont immur nara xi ħaddiem tat-tarzna, skond l-idea professjonali tiegħi nara li jkollu bżonn xi jumejn jew tliet ijiem ma jmurx għax xogħol, imbagħad jiġi t-tabib tat-tarzna u jgħidlu li l-għada jrid imur għax- xogħol.

Issa ta' min igħid li t-tobba tat-tarzna ma kenux nazzjonalisti.

Dak huwa r-rispett li għandhom lejn id-dinjita' tal-ħaddiema tat-tarzna, Mr Speaker, u dan qed ngħidu biex hawnhekk ma joqogħdux jiġu tan-naħa l-oħra jilagħbuha tal-qaddisin li jagħmlu kollox għall-ħaddiem.

Dawn huma inċidenti li ltqajt magħhom jien personalment.

Għandi quddiem għajnejja każ ta' wieħed minn Ħal-Luqa li jien kont għedtlu biex joqgħod tliet ijiem id- dar, it-tabib tat-tarzna qallu li jrid imur għax-xogħol l-għada, dan mar u kellu jerġa' jidħol ġewwa bi bronkite.

Mr. Speaker, jien għalhekk nurta ruħi meta nisma' deputat tal-faċċata jgħid li aħna ngħajru lill-ħaddiema tat-tarzna jew li aħna m'għandniex kont tal- ħaddiema tat-tarzna.

Lill-ħaddiem tat-tarzna tirrispettah mhux billi tparla hawn ġew u billi tgħid li biex tifhem lill-ħaddiem tat-tarzna trid tkun għamilt ħames snin taħdem miegħu.

Dawn huma ħmerijiet.

Dawn huma diskorsi li żgur ma jagħmlux unur lil min qalhom.

Jiena nixtieq inkompli nsemmi kif kienet is-sitwazzjoni tat-tarzna fi-żmien gvernijiet ħalli hawn ġew ħadd ma jaħseb li se joqgħod jiġi jidħak bin-nies billi jgħid li s-sitwazzjoni tat-tarzna kienet tajba dak iż-żmien.

Fis-16 ta' Ġunju ta' l-1980, jiġifieri wara disa' snin ta' gvern Laburista, id- deputy general manager is-Sur Saviour Brincat ħareġ ċirkolari b'avviż ġenerali li jiena se naqra testwalment ħalli kulħadd ikun jaf fiex kienet it-tarzna u kif kienu jittrattaw lill-ħaddiema tat-Tarzna dak iż-żmien.

Is- Sur Brincat kien qal hekk:

"Avviż ġenerali li nħareġ nhar il-Ġimgħa 13 ta' Ġunju dwar il-miżuri li qegħdin jiġu mdaħħla b'effett immedjat ħalli tiġi megħluba l-problema ta' telf din is-sena.".

Altru kienet florida t-tarzna dak iż-żmien, Mr Speaker!

L-avviż ġenerali kien jgħid:

"F'laqgħa li nżammet bejn il-prim ministru u l-membri kollha tal- kumitati tax-xogħol, shop stewards tat-taqsimiet, il-management, il- kunsill u l-uffiċjali ta' l-union nhar l-Erbgħa 9 ta' Ġunju, 1980, ġiet mistħarrġa l-qagħda tat-Tarzna u l-miżuri li jridu jittieħdu biex negħlbu l-problema.

B'hekk nevitaw telf possibbli ta' Lm1.5 miljun għal din is-sena u t-Tarzna tkun kapaċi tilqa' spejjeż kurrenti fosthom talbiet pendenti ta' l-union.

Il-laqgħa kellha quddiemha l-proposta li fit-Tarzna jiddaħħlu b'effett immedjat dawn il-miżuri miftiehma minn qabel bejn il-partijiet konċernati:

1) tispiċċa kompletament is-sistema tal-light duty.

2) jieqaf l-overbanning nies indiretti li m'humiex neċessarji.

3) isir kontroll strett għall-allokazzjoni ta' l-allowances u biex dan isir possibbli l-ħlas ta' l-allowances jibda jsir wara t-tieni pagamenti li nkunu se naħdmu.

4) Isiru restrizzjonijiet fuq is-sahra mhux siewa għall-produttivita' kemm dawk li huma staff u production department.

5) Qtugħ mill-paga immedjata, multa bħala dixxiplina għal dawk li ma jinstabux fuq ix-xogħol.

6) Jiġi kontrollat l-abbuż fis-sick leave li jinkludu sensja.

5) Ikun hemm aktar flessibilita' bejn is-snajja u s-sections.

6) Tiġi ntrodotta s-sistema tad-Dockyard.

7) 25% tal-leave bil-ħlas jiġi ppjanat mill-management li jkopri perijodi meta jkun hemm nuqqas ta' xogħol.

8) Isir aktar kontroll tal-materjal.

Dan huwa avviż ġenerali ffirmat mis-Sur Saviour Brincat, deputy manager tat- tarzna.

Dik kienet s-sitwazzjoni tat-tarzna ta' dak iż-żmien, Mr Speaker.

U dan kollu qed ngħidu għax ma jistax ikun li hawn ġew jitħallew għaddejjin ċerti allegazzjonijiet.

Jien inkompli ngħid li fid-diskors li kien għamel il-prim ministru soċjalista ta' dak iż-żmien kien qalilhom ċar u tond li meta jkun meħtieġ, il-ħaddiema tat-tarzna jaħdmu s-sahra bla ħlas.

Imbagħad jiġu hawnhekk u jgħidulna fuq il-kondizzjonijiet li aħna rridu nagħmlu t- tarzna!

Illum il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li għall-partit Nazzjonalista t-tarzna hija qrada li jrid jeqridha.

Meta jkollok qrada naturalment l-aħjar ħaġa hi li tneħħiha.

L-Onor.

Buontempo qal li għandna aġenda moħbija.

Issa wasalna f'din ukoll, li hemm aġenda moħbija għat-Tarzna.

Jiena għalhekk għedt li dawn jew veru qed jinsew x'sar fit-tarzna taħt il-gvernijiet Laburisti jew inkella, kif diġa' għedt dawn huma nies li f'dawn id-diskorsi jaħsbu li se jipperswadu lin-nies.

Nixtieq ngħid ukoll li l-ftehim dwar it-tarznari ffirmatu l-GWU, l-istess union ftit ġranet wara, kważi kienet ewforika wkoll dwar dan il-ftehim.

Wara dan inqala' dan l-intopp tad-900 ħaddiem u ppruvaw jaqbdu miegħu biex jippruvaw li l-GWU tgħid li qed taqbeż għall-ħaddiema.

Il-GWU kienet kuntenta bil-ftehim u jiena ma nafx għaliex issa qed tieħu din il- pożizzjoni.

Dawn huma d-domandi li jridu jirrispondu lill-ħaddiema, u mhux taparsi jmorru jiddefenduhom fit-toroq u l-qorti biex juru kemm huma favur il-ħaddiema.

Il-GWU, flimkien mal-gvern u l-management approvat il-ftehim li kien hemm u issa m'għandha ebda dritt tieħu dan l-atteġġjament.

Għaliex qed jgħidu li kien hemm diskriminazzjoni u abbuż jew ċerti affarijiet li ma kellhomx isiru fl-għażla tad-900 ħaddiem, allura qed jeħel il-gvern u qed jiġu b'dan l-atteġġament amke hawn ġew.

Jien naħseb li dan m'huwiex atteġġament li wieħed għandu jiġġustifika hawn ġew, Mr Speaker.

Saħansitra lllum il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li saret diskriminazzjoni politika fil-mod kif intagħżlu dawn id-900 ħaddiem.

Jiena naħseb li jkun aħjar kieku l-partit Laburista qatt ma jsemmi l-kelma "diskriminazzjoni" l-aktar vis-a-vis t-tarzna, għaliex jekk kien hawn industrija jew post fejn saret diskriminazzjoni politika fi żmien gvernijiet laburisti, dan il-post żgur li huwa t-tarzna.

Imma possibbli dawn jinsew x'sar fi żmienhom kontra ċerti ħaddiema li kellhom dritt jaħdmu bħal ħaddieħor.

Insew mil-liema kalvarju kienu jgħaddu ħaddiema nazzjonalisti?

U hawn mhux qed nirreferi biss għal telf ta' promotions imma l-aktar għas-swat li kienu jagħtuhom hemm ġew.

Imbagħad tiġi hawnhekk u tisma' lid-deputati tan-naħa l-oħra jsemmu d-diskriminazzjoni politika fir- rigward tat-tarzna!

Jekk kien hemm diskriminazzjoni politika fl-għażla ta' dawn id-900 ħaddiem jien żgur m'iniex favoriha imma meta jiġu hawnhekk jitfgħulek din l- allegazzjoni qisu l-gvern Nazzjonalista għażel lil dawn id-900 bilfors tirreaġixxi.

Forsi kif diġa' għedt, hemm żgħażagħ deputati tan-naħa l-oħra li ma jiftakrux minn xiex għadda l-ħaddiem tat-tarzna.

Jien qatt kemm ili hawn ġew ma semmejt nies, pero' llum se nsemmi bniedem biex nuri minn xiex għaddew ċerti nazzjonalisti.

Jien għandi mhux canvasser, imma ħabib intimu li issa qiegħed bil-pensjoni.

Dan huwa bniedem li ħadem hemm ġew, bniedem li qatt ma beża' li jgħid li hu nazzjonalist, pero' għax tkun nazzjonalist hemm ġew tissawwat.

Hawn qed nirreferi għal Leli Saliba u b'mod professjonali jiena nista' ngħid li għadu jbati bis-swat u minn dak li għamlulu hemm ġew.

Tan-naħa l-oħra qabel kienu jsemmu l-aristokrazija tal-ħaddiema.

Dawn kollha kienu jiftaħru bihom.

Anke llum, proprju llum mingħajr ma nduna l- Onor. Buontempo spiċċa d-diskors tiegħu billi qal li l-partit Nazzjonalista ma jridx jaħfer lill-ħaddiema tat-tarzna tas-sehem li taw lill-partit Laburista fil-passat.

L-Onor.

Buontempo staqsa min għamel il- partiġġjaniżmu politiku fit-Tarzna.

Allura ħadd minnhom ma semma li wieħed mill-fatturi importanti li ġegħlu lit-Tarzna tibqa' sejra lura importanti kien il-fattur politiku?

Jien mhux se nsemmi l-istrikes li kienu jagħmlu anke fi żmien Dr. Borg Olivier.

Kulħadd jiftakru dak l-istrike fuq is-sahra seba' xhur qabel l- elezzjoni.

Dak forsi l-iktar antik, imma kulħadd jiftakar il-pożizzjoni li dejjem ħalla l-partit Laburista.

X'kienu jagħmlu fit-tarzna, Mr Speaker!

U allura kif tiġi hawn ġew u tgħid li se tivvota kontra din il-liġi għaliex m'hemmx trasparenza fil-mod kif intgħażlu dawn id-900 ruħ!?

Deputat minnhom b'mod sottili qalha ċar u tond li mill-informazzjoni li għandu jirriżulta li kien hemm żgur diskriminazzjoni politika fl-għażla ta' dawn id-900 ruħ.

Wara kollox il-GWU ffirmat ftehim u ħalliet f'idejn il-management biex jagħżel.

Il-gvern ma daħalx fiha din.

Allura kif tagħmel cavallo di battaglia kontra din il-liġi fuq il-kwestjoni tad-900 ħaddiem?

Kieku ma nqalax dan l-intopp tad-900 ħaddiem x'atteġjament kien jieħu l-partit Laburista fuq din il-liġi?

U għalhekk wieħed irid jara b'liema onesta' qed jitkellmu hawn ġew.

Għalhekk jien ma nistax naċċetta l-allegazzjonijiet li jagħmlu n-naħa l-oħra.

Tan-naħa l-oħra qed jippruvaw jitfgħu t-tort fuqna.

Mr. Speaker, il-kwestjoni tat-tarzna ilha ġejja ħafna.

Saħansitra rajna x'atteġġjament kien jieħu l-prim ministru ta' dak iż-żmien il-Perit Mintoff.

Rajna kif kien jittratta lill-ħaddiema tat-tarzna.

U allura ejjew f'ġieħ il-ħaqq u s-sewwa ma ngħidux ċerti affarijiet!

Wieħed mid-deputati Laburista qalilna li din ma kenitx l-aħjar soluzzjoni.

X'inhi l-aħjar soluzzjoni?

Fejn kienet l-aħjar soluzzjoni?

Faċli tgħid hekk imma ħadd minnhom ma qal x'għandha tkun is-soluzzjoni.

Jien, Mr Speaker, m'inix wieħed minn dawk li għax ħaġa għamilha l-partit tiegħi jew il-gvern tiegħi ngħid li kollox tajjeb, imma ma jistax ikun li tan-naħa l-oħra jibqgħu japprofittaw ruħhom.

Nerġa' ngħid li kieku ma nqagħletx din l-affari tad- 900 ħaddiem kieku naħseb li tliet kwarti ta' l-argumenti tagħhom kien jaqgħu.

Tan-naħa l-oħra qabdu fuq dan il-karru u qed jipprovaw jieħdu mileage politiku minnu.

Jien ma nagħtix tort lil dawk il-ħaddiema li ntlaqtu ħażin għax kulħadd għandu l-familja tiegħu, u jekk ħaddiem li spiċċa dehrlu li kellu jinżamm jaħdem fit-tarzna naħseb li huwa iddispjaċut, pero' hemm mod kif taġixxi u hemm mod kif tipprova tattribwiha lill-gvern talli ġara.

Jiena għalhekk fil-bidu għedt li l-maġġoranza, biex ma ngħidx it-totalita' tad-diskorsi tad-deputati Laburisti kienu l-akbar xempju ta' kif tiġi espressa d-demogradija.

Dawn huma diskorsi li ma kenux denji li jingħadu hawn ġew.

Mod kif wieħed jgħid li ma jaqbilx ma' din il- liġi huwa li joffri s-soluzzjonijiet tiegħu u mhux billi jgħid li l-gvern Nazzjonalista għandu aġenda moħbija vis-a-vis t-tarzna.

Saħansitra ntqal li l-gvern Nazzjonalista qed jagħmel dan kollu bħala l- ewwel pass biex 'il quddiem jagħlaq it-tarznari.

Rajna min irid jagħlaq it- tarznari, Mr Speaker.

Jiena ma ngħidx li l-partit nazzjonalista qed jagħmel jew għamel kollox tajjeb, imma qed jagħmel mill-aħjar li jista' fiċ- ċirkostanzi preżenti ħalli kemm jista' jkun l-ewwelnett jipprova jġib it- tarzna fuq saqajha, barra minn hekk - u dan huwa mportanti għalina li se nivvotaw hawnhekk - li kemm jista' jkun il-ħaddiema ma jbatux.

Li kieku jkun hemm veru każi li kien hemm inġustizzji lampanti fl-għażla ta' dawk id- 900 jien ngħid li hemm bżonn li wieħed jara x'jista' jsir, imma li tiġi tgħid li fl-għażla ta' dawk id-900 kien hemm diskriminazzjoni politika jiena żgur li ma nasalx biex nammettiha.

Jiena nagħmel enfasi fuq il-fatt li l-ebda deputat laburista m'għandu jkollu l-ardir li jiġi jitkellem fuq id-diskriminazzjoni politika fit-tarzna, għax kulħadd jaf il-ħaddiem nazzjonalist hemmhekk minn xiex għadda taħt gvern Laburista.

Qed nerġa' nagħmel enfasi fuq dan ħalli nfakkar f'ċerti żmenijiet li mhux faċli wieħed jinsihom.

U jiena ngħid hemm ħafna u ħafna ħaddiema nazzjonalisti wkoll li huma muġugħin bid-deċiżjonijiet li ttieħdu taħt gvernijiet laburista ta' l- antik.

Dan huwa l-passat tat-tarzna, Mr Speaker.

Il-problema tat-tarzna tibdiha mill-1996 meta l-kap ta' l-oppożizzjoni ħa l-gvern u qal li se jipprova jirranġa s-sitwazzjoni hemmhekk.

Ilha ġejja u baqgħet ġejja u allura wieħed irid jara l-perspettiva kollha minn mindu bdiet s'issa.

Il-partit Nazzjonalista fil-gvern ipprova dejjem jagħmel l-aħjar fil-qasam soċjali.

Difetti għandu kulħadd, imma żgur li m'aħniex ipokriti.

Żgur li dak li għamilna m'għamilnihx b'ipokrezija u ma jagħmilx sew min jiġi jitkellem hawnhekk b'ċertu mod biex inessi l-affarijiet li saru taħt gvernijiet soċjalista.

Mr Speaker, f'din il-kwestjoni m'għandniex noqogħdu ndaħħlu l-Ewropa.

Il- problema tat-tarzna ilha ġejja.

Din ma nibtitx issa għax se nidħlu fl- Unjoni Ewropea.

Xi darba riedet tissolva, imma naturalment kulħadd jixtieq li din tkun solvuta mingħajr ma jkun hemm tbatija fuq numru ta' ħaddiema.

Biż-żmien ċerti nies jista' jerġa' jkollhom fiduċja f'dak li sar.

Mr. Speaker, nerġa' ntenni li mhux ġust li l-union qablet fuq dak il-ftehim u ffirmatu u dehret kuntenta bl-atteġġjament li ħadet u issa daret kontra għax inqala' dan l-intopp tad-900 ħaddiem li ntgħażlu biex imorru fl- industrija li se tinfetaħ minflok jinżammu fit-tarzna.

Hemm bżonn li l- abjad wieħed jgħidlu abjad u l-iswed jgħidlu iswed, u għalhekk jien iddisgustajt ruħi meta ċerti deputati hawnhekk, li jafu l-passat tal-partit Laburista fil-kwestjoni tat-tarzna, allegaw ċerti affarijiet u tefgħu ċerti dubji fuq ċerti nies li żgur wieħed ma kellux għalfejn jakkużahom.

Mr Speaker, din hija problema nazzjonali, problema li l-gvern nazzjonalista pprova jsolvi mill-aħjar li seta' bi ftehim mal-union u anke mal- management.

Żgur li ma jistax ikun li ħadd ma jintlaqat ħażin.

Jiena nappella lill-Ministru Gatt biex jara jekk forsi jkunx jista' jsir xi ħaġa fil-każ ta' xi ħadd li seta' ntlaqat ħażin, imma nerġa' ngħid li żgur li ħadd min-naħa tagħna ma kellu l-intenzjoni li jweġġa' lil xi ħaddiema tat- tarzna.

GĦidt u nerġa' ngħid li fil-kwestjoni tat-tarzna, l-partit Nazzjonalista fil-gvern dejjem mexa kif kellu jimxi, dejjem ta l- importanza, dejjem ta l-ġustizzja lill-ħaddiema tat-tarzna, u jien ukoll ġibt paragun ma' kif kien jimxi gvern Soċjalista mal-ħaddiema tat-tarzna.

Jiena għalhekk ngħid li għandna nivvotaw favur din il-liġi.

Mr. Speaker, nagħlaq billi ngħid li jiena nemmen li fil-pożizzjoni li qiegħed pajjiżna llum dan hu l-aħjar li seta' jsir f'dan il-każ.

Nemmen ukoll li l-gvern għandu intenzjoni tajba u żgur li l-poplu Malti mhux se jaċċetta ċerti aġġettivi li tawna min-naħa l-oħra fosthom li għalina t- tarzna hija qrada u li aħna għandna aġenda moħbija.

GĦalina kull ħaddiem huwa ħaddiem u għandu jkollu d-dinjita' ta' ħaddiem.

Gvern Nazzjonalista dejjem ta d-dinjita` lill-ħaddiem għaliex wara kollox ix-xogħol hu importanti għall-kull ħaddiem u għall-familja tiegħu.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, is-suġġett tat-tarzna huwa suġġett li ilu fuq l-aġenda tal-pajjiż żmien twil u naħseb li bħalma jiġri dwar il- finanzi, anke fuq it-tarznari ż-żewġ naħat m'aħniex naqblu fuq x'soluzzjonijiet għandu jkun hemm.

U nistgħu nibqgħu nargumentaw fuq iż- żmenijiet passati u ngħaddu l-kummenti wieħed lill-ieħor, għax naħseb li anke f'dan ir-rigward m'aħniex se naqblu.

Huwa tajjeb li nħarsu ftit lura wkoll ħalli naraw minn xiex għaddejna, pero' aktar minn hekk, importanti li issa nħarsu 'l quddiem.

Mr. Speaker, jiena nħares lejn il-qasam tat-tarznari bħala qasam importanti ħafna għal pajjiżna pero' li forsi mhux dejjem fhimna l-importanza tiegħu.

Jista' jkun ukoll li forsi mhux dejjem fhimna biżżejjed l-importanza li t- tarznari għandu jkollhom għal pajjiżna.

Meta wieħed iħares lejn l-istorja tat-tarznari f'pajjiżna u kif gvernijiet differenti ipprovaw jaffrontaw dan il-qasam, wieħed jista' jara qisu opra li ħafna drabi tagħtik pjaċir f'diversi atti pero' bejn att u ieħor ikun hemm waqfiet pjuttost twal.

Bejn azzjoni u oħra kien hemm breaks twal li naħseb għamlu ħsara lit-tarznari.

Dan il-punt għandna nżommuh quddiem għajnejna ż-żewġ naħat tal-Kamra għax naħseb li fl-aħħar mill-aħħar iż-żewġ naħat tal-Kamra konna fil-gvern u allura kellna wkoll ir-responsabbilta' tat-tarznari f'pajjiżna.

Mr. Speaker, irrid ngħid li gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 kien irċieva bosta kritika għall-ħidma li wettaq għat-tarznari.

Il-kap ta' l- oppożizzjoni li dak iż-żmien kien prim ministru kien irċieva kritika ħarxa anke minn ċerti ħaddiema fit-tarznari stess.

Dan għaliex minflok li l- ħaddiema baqgħu jmexxu lilhom infushom, il-bord tat-tarzna nqasam nofs bin- nofs bejn il-ħaddiema u l-gvern.

Fil-fatt, kulma kien qed jagħmel il-gvern kien li fil-bord ipoġġi nies li hu jħoss li jistgħu jmexxu t-tarzna 'l quddiem u li jirrappreżentaw l-interessi tal-gvern ukoll.

Wara kollox il- gvern joħroġ il-flus għat-tarznari u ċertament l-interess tiegħu hu li t- tarznari jimxu 'l quddiem anke fl-interess tal-pajjiż.

Ċertament id-direzzjoni ta' gvern Laburista ta' l-1996 kienet ferm differenti mid-direzzjoni li għandu gvern Nazzjonalista għall-futur tat- tarznari.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Skużani ninterrompik, Onor. Abela, imma sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

CARMELO ABELA: Iva, nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħbu jressaq l- aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr. Speaker, qabel inressaq l-aġġornament nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq mozzjoni mingħajr avviż li tirrigwarda d-dikjarazzjoni finanzjarja.

MR.

SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MOZZJONI DWAR IS-SEDUTA LI FIHA SSIR ID-DIKJARAZZJONI FINANZJARJA GĦAS-SENA 2004

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr. Speaker, nipproponi:-

Illi fis-seduta li fiha ssir id-Dikjarazzjoni Finanzjarja għas-sena 2004 (Ordni Permanenti Nru 71(3)(a)), din id-Dikjarazzjoni u x-Xogħol li jista' jkun konness magħha jkunu, jekk meħtieġ, eżenti mill-Ordni Permanenti Nru 9 – ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol - u li d- Dikjarazzjoni tkun ukoll ezenti mill-Ordni Permanenti Nru 49 – limiti ta' żmien għad-diskors - u

Illi minkejja kull provvedimenti oħra fl-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra u minkejja riżoluzzjonijiet oħra approvati mill-Kamra, jekk id- Dikjarazzjoni Finanzjarja ssir il-Ħamis, sew fil-għodu, kif ukoll fil- għaxija, isir biss xogħol tal-Gvern u l-aġġornament ma jitteħidx.

MR.

SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR.

SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

AĠĠORNAMENT

ONOR LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 18 ta' Novembru 2003, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Gurnata

Abbozz ta' Liġi dwar ir-ristrutturar tat-Tarznari - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l- Verifika – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, qabel nibda bl-intervent tiegħi nixtieq għal darb'oħra ntenni s-solidarjeta` tal-partit Laburista mad-diriġenti tal- każin Astra u mas-soċjeta` filarmonika La Stella minħabba l-ħruq li sofrew fil-bini tagħhom fir-Rabat, Għawdex.

Fir-Rabat, Għawdex hemm żewġ każini prinċipali u dawn huwa bejta ta' kultura li minnhom joħorġu ħafna opri li huma ta' inspirazzjoni kemm għall- Maltin u kemm għall-Għawdxin u li ċertament taw l-inspirazzjoni biex irħula oħrajn jagħmlu l-baned tagħhom bħal ma ġara fis-Sannat, fiż-Żebbuġ u fl- Għarb.

Dan hu awgurju tajjeb għall-gzira Għawdxija u hemm bżonn li din il- benniena tal-kultura ta' dawn iż-żewġ każini anke tgħin lit-turiżmu fil- gżira Għawdxija.

J'Alla li l-każin jiġi rranġat u jiġi aħjar milli kien u jiena persważ li bis-saħħa tas-soċi, dan se jseħħ.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq il-laqgħa li għamlet il-Gozo Business Chamber dwar it-trasport bejn Malta u Għawdex.

F'din il-laqgħa kont preżenti inti, Sur President, kont preżenti jiena u kienu preżenti l-membri parlamentari kollha Għawdxin kif ukoll rappreżentanza tajba tas-sindki ta' Għawdex, tal-Gozo Tourism Association u ovvjament tal-Gozo Business Chamber.

F'din il-laqgħa kien preżenti wkoll il-Ministru Austin Gatt u kulħadd jaf x'ġara imma jiena ma rridx nidħol fl-aspett ta' dak li ġara imma rrid nitkellem fuq it-trasport bejn il-gzejjer u ngħid li minn din il- laqgħa ħarġu żewġ punti importanti.

L-ewwel punt kien li l-Ministru għal Għawdex ma ġietx ikkonsultata meta tħabbret it-timetable ġdida tal-Gozo Channel – u dan kien anke fuq il-gazzetti - u t-tieni punt hu li l-gvern qiegħed jaħseb bis-serjeta` - u naħseb dalwaqt ifaqqagħha - li jżid in- nollijiet tal-Gozo Channel.

Il-Ministru ta' Għawdex infurmatna li qegħdin isiru diskussjonijiet bejnha u bejn il-Ministru Austin Gatt biex jaraw kif se jgħollu dawn in-nollijiet tal-Gozo Channel, kemm għall-passiġġieri, għall-vetturi u anke tal-cargo.

Sur President, il-fatt li l-Ministru għal Għawdex ma kenitx informata bil-bdil fit-timetable u l-fatt li din ma tapprovahiex juri l-mod ħażin ta' kif dan il-gvern qed jamministra l-gżira Għawdxija.

Il-gvern qed jamministra l-Għawdex minn Malta u qegħdin naraw kif ftit ftit, dak il-poter politiku li qabel kien jamministra lil Għawdex u jagħtih l-ispinta l-quddiem issa qed jispiċċa fix-xejn.

Kif jista' jkun li l-Ministru ma ġietx ikkonsultata meta din hi parti mill- Kabinett?

Safejn naf jiena, fil-constitutional law hemm id-duttrina tal- collective responsibility, jiġifieri dak li jagħmel Ministru wieħed hu responsabbli għalih il-Kabinett kollu, u jekk bniedem ma jaqbilx ma dak li għamel il-Kabinett, dan għandu jirreżenja.

Dan ifisser li jekk il-Ministru ma taqbilx dwar it-timetable, din għandha tirreżenja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Giovanna Debono ̧ Ministru għal Għawdex.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal GĦawdex): Din li qed isemmi l-Onor.

Refalo, jiġifieri s-shedule il-ġdida, ma kinitx deċiżjoni tal-Kabinett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Refalo jista' jkompli.

ONOR.

ANTON REFALO: Allura din saret mill-Ministru Austin Gatt waħdu?

Xi ħadd għamilha din!

Il-Ministru qed tgħid li ma għamlithiex hi.

Il-Kabinett ma għamilhiex hu, mela minn għamilha?

Għamilha c-chairman waħdu?

Ikun tajjeb li din il-Kamra tkun taf min għamel din it-timetable u min approvaha.

Sur President, meta kont fil-gvern u kienu jagħmlu timetable, din kienu jġibuha għall-approvazzjoni.

Jiena qed nistaqsi min għamel din it- timetable.

L-Onor.

Austin Gatt waħdu?

Jekk għamilha waħdu, dan għamel ħażin!

Jiena nikkritikah li għamel ħażin u d-dmir tal-Ministru ta' Għawdex hu li tiqaflu meta jkun se jagħmel il-ħsara lill-Għawdex u l-Għawdxin.

Ma jistax ikun li l-Ministru Gatt jagħmel affarijiet ħżiena għal Għawdex u ħadd ma jkellmu!

Dan hu ħażin bħalma kienet deċiżjoni ħażina dwar il- kwestjoni tal-biljetti li jwaħħlu fil-karozzi.

Jekk ried jagħmel il- biljetti l-Ministru Gatt missu għamilhom fid-distrett tiegħu u mhux ġie Għawdex u għamilhom fi gżiritna!

Jekk il-Ministru Gatt ried jagħlaq xi dipartiment, missu għalqu fid-distrett tiegħu u mhux ġie jagħlaq il-PBS t'Għawdex biex imbagħad tipprova tmur tkellmu u dan bil-kemm ikellmek.

Dawn x'affarijiet huma!

F'Għawdex, il-Ministru t'Għawdex m'għandux poter politiku biex iħares id- drittijiet ta l-Għawdxin u dan hu ħażin.

Din qed jgħidha kulħadd u ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk.

Il-Ministru għal Għawdex kienet tgħajjat tant meta l-partit Laburista għolla l-fares u kienet tgħid tant li malli titla' hi se tagħmel il-hovercraft għaddej il-ħin kollu.

Issa fejn spiċċaw dawn?

Fejn hu l-hovercraft?

Il-Ministru kienet tgħid tant li l- gvern Laburista għamel ħażin li għolla l-fares imma issa xorta se jogħlew taħt gvern Nazzjonalista.

Allura issa se tħallihom jogħlew?

Sur President, Għawdex mhux miexi sew u hemm bżonn li mmexxuh sew.

Jiena għedtha u nerġa ngħidha li l-ebda Malti m'hu sejjer jaħsel wiċċ l-Għawdxi.

Meta kont immur l-Universita`, għax kont Għawdxi, tgħidx kemm kienu jħarsu lejja b'disprezz.

Konna f'sitwazzjoni fejn Għawdex kien il-vetrina ta' Malta u mhux il-miżbla ta' Malta kif inhi llum.

Il-Ministru għal Għawdex qalet li se tagħmel dan il-famuż kunsill reġjonali u ftaħret kemm ġejjin fondi mill-UE imma sal-lum ma rajniex ċenteżmu.

Għandna Chambrai spiċċut basta l-Ministru kien qal, waqt li konna qed ngħaddu l-liġi fuq il-post, li Chambrai se jsir post biex jattira t-turisti ta' l-upmarket.

Illum kollox jinsab mitluf u Chambrai spiċċa monument ta' l- inkompetenza tal-gvern Nazzjonalista.

Hemm ukoll il-parking li qed jagħmlu fejn qed jintużaw ammonti enormi ta' konkrit u ħadd ma hu accountable ta' xejn.

Lanqas biss nafu kemm hi l-ispiża pero` nafu li din se tiġi tiswa xi ħames darbiet aktar u kieku ma sarx dan il-parking, konna nagħmlu l-car park fir-Rabat li ċertament kien iżjed bżonnjuż minn dak li qed isir issa.

Jiena ngħid li tajjeb li jkun hemm il-prijoritatjiet f'dawn l-affarijiet.

Sur President, hemm bżonn li wara daqstant ftaħir dwar kemm ġejjin miljuni, il-Ministru tagħmel dak li wegħdet u tagħmel il-kumitat reġjonali għal Għawdex.

Ma jistax ikun li l-Ministru għadha ma rrispondietx il- mistoqsijiet parlamentari tiegħi dwar skandlu kbir li seħħ fl-isptar ġenerali ta' Għawdex.

Hawn qed nirreferi għal dik il-ward li jisimha Sant'Anna.

Hemmhekk il-gvern ma nefaqx ċenteżmu u l-flus kollha li ntefqu huma ta' l-anzjani għax ittieħdu mill-welfare committee.

Hemmhekk intefqu Lm0.75 miljun mill-flus ta' l-anzjani tal-welfare committee li ttieħdu u ntefqu bir-radam għand nies ta' l-istess kulur politiku tal-Ministru.

Jiena nisfida lill-Ministru għal Għawdex biex tagħti rendikont tad-direct orders u x-xogħol li tat lil bażużli nazzjonalisti f'dan il-proġett.

Dwar dan s'issa għamilt tliet mistoqsijiet parlamentari u l-Ministru ma rrispondietx waħda minnhom.

Grazzi

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sur President, illum nixtieq nitkellem fuq xi ħaġa ta' importanza nazzjonali.

Ħafna minna qegħdin nitkellmu fuq l-ambjent industrijali ta' pajjiżna u ftit qed nagħtu kas tal-problema enormi li jistgħu jiffaċċjaw il-gżejjer Maltin bil-kwestjoni ta' l-ST Microelectronics.

L-ST Microelectronics hija l-akbar industrija li hawn f'pajjiżna u tifforma parti minn grupp li jimpjega 44,000 ruħ u li għandu madwar 30 impjant madwar id-dinja.

Fl-impjant ta' Malta hemm kważi 2,400 impjegat u ninsab informat minn sorsi li noqgħod fuqhom li diversi linji ta' produzzjoni, li jammontaw għal kważi 20% tal-linji ta' produzzjoni f'Malta, se jitilqu minn Malta sa Ġunju li ġej u jmorru l-Marokk.

Dan hu l-pronostiku li hemm.

Dan li qed ngħid jiena m'huwiex rumour imma nafu għaliex kif jista' wieħed jobsor, meta jiena kont Ministru ta' l-Industrija u meta erġajt ġejt innominat bħala spokesman ta' l-industrija, jiena bqajt insegwi dan is-settur għax dan huwa obbligu tiegħi u naf li sa Ġunju li ġej, in the short term future, Malta se taffaċċja nuqqas ta' 20% tal-produzzjoni ta' dak li jgħidulu meteor products.

Fil-fatt, anke qabel l-elezzjoni, il-kollega tiegħi l-Onor.

Cuschieri qal li dawn jista' jkun li jmorru l-Marokk u sfortunatament, illum qed naraw li dan se jsir verament.

Il-prodotti li se jiġu traslokati huma dawk li huma magħrufin bħala the most meteor products.

Wieħed jaf ukoll li rridu niffaċċjaw ir-realta` li Malta m'għadhiex kompetittiva.

Ir-realta` tiġi f'wiċċek meta jibdew jiġrulek affarijiet bħal dawn fejn kważi 20% tal- produzzjoni – u din tista' ssarraf ukoll għal 20% tal-labour force anke jekk jiena naħseb li tkun ftit anqas – titlaq minn pajjiż.

L-ST Microelectronics hi waħda mill-fabbriki li għamlet ġid kbir lil pajjiżna u pajjiżna għamel ġid kbir lill-ST Microelectronics.

Din kienet relazzjoni li bdiet żmien ilu taħt gvern Laburista u Malta kollha taf kif din espandiet maż-żmien meta kien hemm gvern Laburista.

Jiena ma nistħix ngħid li jiena għamilt liġi għaliha u għamilt liġi għaliex flimkien magħha, kien hemm kumpanniji oħrajn li kienu lesti li jitilqu minn Malta jew inaqqsu l-produzzjoni tagħhom jekk ma nbiddlux il-liġi dwar it-taxxa biex l- inċentivi fiskali jkunu attraenti sabiex dawn jibqgħu jespandu.

Jiena meta mort l-Italja fuq l-ewwel mawra tiegħi barra minn Malta wara li sirt Ministru, iltqajt ma' Pasquale Pistorio u Piero Mosconi u għamilt ħbiberija magħhom li għadha sal-lum.

Aħna għandna rispett reċiproku lejn xulxin u jiena minn hawn ngħidilhom grazzi ta' dak li għamlu għal pajjiżna imma nitlobhom japprezzaw li l-ST Microelectronics hija parti minn pajjiżna llum u din hi xi ħaġa inseparabbli minn pajjiżna.

Jiena bħala kelliem ta' l- Oppożizzjoni qed noffri fuq bażi personali li nkun lest niltaqa' mas-Sur Pistorio meta dan jkun hawn Malta fuq private visit ix-xahar li ġej ħalli nippruvaw inċekknu jew nevitaw din it-trauma li se tolqot l-industrija Maltija.

Jiena nista' ngħid li l-ST Microelectronics mhux qed tagħmel dan b'xi kapriċċ għax mis-sena l-oħra 'l hawn din il-kumpannija niżlet mir-raba għas-sitt post fis-semiconductor manufacturers.

Hemm bżonn li napprezzaw li f'daqqa waħda hemm kriżi fil-kompetizzjoni speċjalment fl-Asja mis-subcontractors tagħha stess li waqqgħu l-prezzijiet għax waqqgħu l-costs tagħhom.

Aħna hawn Malta rridu nirrealizzaw li għandna challenges kbar u għandna problemi ta' kompetittivita` fuq il-fronti kollha.

Jiena nirringrazzja lil Mr. Grisham ta' dak li qed jagħmel biex jara kif b'xi mod jew ieħor jaqta' l-costs tal-materja prima u kif jipprova jsalva labour costs diretti u ndiretti b'żieda fl-effiċjenza biex jara li kemm jista' jkun li din it-trauma li se tolqotna ma tkunx daqstant gravi.

Jiena naf ukoll li aħna qegħdin fil-qasam tal-ST Microelectronics li tissejjaħ assembly and testing.

Magħna direttament in kompetizzjoni f'dan il-qasam hemm żewġ siti fil-Marokk, żewġ siti f'Singapore, sit fiċ-Ċina u sit fil-Malasja.

Biex wieħed jara l-pożizzjoni ta' Malta mil-lat tal-labour costs, wieħed japprezza iżjed għal xiex deħlin.

Fil-Marokk, il-labour costs huma tliet jew erba' darbiet anqas minn ta' Malta, fil-każ ta' Singapore dawn huma darba u nofs jew darbtejn anqas, fil-każ tal-Malasja dawn huma erba' jew ħames darbiet anqas u fil-każ taċ-Ċina dawn huma ħamsa jew sitt darbiet anqas.

Fejn qabel konna niftaħru li minħabba t-teknoloġija avvanzata, iċ-Ċina ma tistax tlaħħaq magħna, f'qasir żmien din laħqitna.

Biex inġib eżempju, meta qabel Malta kienet tagħmel chips bi 80 sieq, iċ- Ċina kienet tagħmel chips bi tmien saqajn biss pero` issa dawn avvanzaw u laħqu t-teknoloġija tagħna mentri baqgħu b'pagi li huma five to six times anqas minn tagħna.

Mr. Speaker, it-technological leap li kellna ġiet eroded pero` fadal il- vantaġġ ta' worker mobility baxxa f'pajjiżna.

Jiena dejjem kont ngħid biex ma niftaħrux bil-mobility tal-ħaddiema għax il-lealta` tal-ħaddiem lejn il- fabbrika kienet l-aqwa arma li kellha Malta.

Ma noqgħodux niftaħru li hawn increased mobility.

Min jgħid hekk ma jifhimx fl-industrija u fil-fatt, waħda mill-problemi kbar li għandhom fiċ-Ċina, hi li hemmhekk hemm worker mobility kbira, jiġifieri l-ħaddiem jaqleb minn fabbrika għall-oħra jekk inti toffrilu naqra iżjed filwaqt li f'Malta hawn ċerta lealta` lejn dak li jħaddmek.

Il-lealta` tal-ħaddiema Malti hi ħaġa li wieħed għandu japprezza.

Għandna noqgħodu attenti għax hemm kriżi kbira fil-manifattura Ewropea.

Il- manifattura tas-semiconductors li qed issir fl-Ewropa qed taffaċċja kriżi enormi.

Aħna bħala stat, bħala gvern, bħala oppożizzjoni u bħala nazzjon għandna obbligu kbir lejn il-ħaddiema li jaħdmu hemmhekk u lejn l- esportazzjoni ta' Malta – u hawn qed nitkellmu fuq 55% ta' l-esportazzjoni totali – u għalhekk għandna naraw kif issir għaqda b'ċertu maturita` bejn is-social partners kollha biex flimkien ma' l-ST Microelectronics naraw kif insolvu dak li jista' jkun għalissa daqqa żgħira imma li fil-futur, jekk l- affarijiet jiggravaw, tista' tiġi daqqa akbar.

Wieħed għandu japprezza li l-payroll u l-local purchases f'Malta ta' l-ST Microelectronics jammontaw għal Lm 30 miljun.

Dan qed nitkellmu fuq l-akbar azjenda li hawn f'pajjiżna u qed nikkompetu ma xejn anqas minn ħames jew sitt azjendi oħrajn fl-istess binarju.

Jiena nagħlaq Sur President, billi ngħid li hu mportanti li s-social partners kollha jaraw u jaħdmu b'mod responsabbli fuq din il-problema.

Qed naraw it-traġedja li tista' tolqot lil pajjiżna u mhux qed nitkellmu fuqha.

Din il-kwestjoni għandha importanza enormi, kemm f'dak li hu esportazzjoni ta' pajjiżna, kemm f'dak li huma mpjiegi ta' pajjiżna, kemm f'dak li huwa l- kuntest soċjali ta' pajjiżna u kemm f'dak li huwa l-investiment ta' pajjiżna.

Fil-fatt, l-ST Microelectronics matul iż-żmien investiet aktar minn $700 miljun f'pajjiżna u dan hu aktar mid-dejn kollu li d-drydocks għandhom mal-gvern Malti.

Nagħlaq billi nistieden lill-ħbieb tiegħi s-Sur Pistorio u s-Sur Mosconi u anke lin-number 1 ta' Malta, is-Sur Grisham, li jagħmlu dak li għamlu meta kien hemm mewġa biex l-ST Microelectronics tagħlaq u japprezzaw l-importanza ta' l-impjant ta' Malta.

Nappella biex min-naħa ta' Malta nġibu l-għajnuna li teżisti mill-UE biex ngħinu lill-ST Microelectronics f'Malta tiddiversifika u tibda' topera f'dak li hu l-qasam tar-research and development.

Dan hu importanti u hu possibbli għax Malta se tidħol fl-UE u aħna qegħdin hawn u lesti li ngħinu u noffru kull għajnuna meħtieġa lill-gvern għall-ġid tan-nazzjon.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hi aġġornata għat-Tlieta, 18 ta Novembru 2003, fid-9.00 am bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

POSTIJIET TAL-GVERN – ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema dipartimenti tal-gvern u/jew awtoritajiet huma nkarigati biex jiġu jistallaw lifts f'postijiet tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-awtorita' tad-djar tamministra l-iskema hi u hija responsabbli hi għall-istallar ta' lifts fi blokki tal-gvern fejn jgħixu persuni b'diżabilita' ta' mobilita'.

ISLA: TWO-GATE STREET – FOND FI BLOCK 2

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk fond fi block 2, Two-Gate Street, l- Isla huwiex milqut bil-liġi tal-possession and use?

Jista' jinxtara dan il- fond u fil-każ x'inhi l-proċedura?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet ta' mistoqsijiet parlamentari 2020 u 2031, ninsab informat illi l-fond fi block 2, Two-Gate Street, l-Isla jinsab fuq proprjeta` li ttieħdet b`titlu ta` possession and use.

GŻIRA: TRIQ UPPER ST.

ALBERT - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jittieħdu biex ħofra li saret tliet ġimgħat ilu waqt xogħol li kien għaddej f'Upper St. Albert Street, Gżira ma tibqax miftuħa b'periklu kbir għall-pubbliku in ġenerali?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni qegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KORDIN - SEJBA TA' DROGA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il sejba ta' droga saret fis-CCF?

Kemm kien l- ammont misjub mill-1 ta' Ottubru 1998 sal-lum?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn Ottubru 1998 u Ottubru 2003 kien hemm 27 okkażjoni meta nstab xi materjal suspettuż ġewwa l-ħabs.

Il- każi kollha jiġu mistħarrġa mill-pulizija u f`kull każ issir inkjesta maġisterjali.

Fir-rigward ta' l-ammonti misjuba, id-dipartiment ma jkollux l-informazzjoni għalkemm f`ħafna każi dak li jinsab ikun traċċa.

Il-każi seħħew kif jidher hawn taħt:

|Ottubru - |xejn | |Diċembru 1998 | | |1999 |seba' | | |sejbiet | |2000 |tliet | | |sejbiet | |2001 |seba' | | |sejbiet | |2002 |sejba waħda | |2003 |disa' | | |sejbiet |

KORDIN – GWARDJANI TAL-ĦABS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' gwardjani fis-CCF?

Kemm-il ingaġġ sar s'issa, meta u kemm daħlu?

Jista' il-Ministru jgħid meta se jiġu ngaġġati dawk li applikaw wara l-aħħar sejħa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta` persuni fi grad ta` gwardjan fis-CCF huwa ta' 156.

Mill-1994 sal-lum kien hemm ħames ingaġġi kif se ngħid, apparti sejħa oħra għall-ingaġġ f`Diċembru ta` l-2002.

Fir-rigward ta` l-aħħar sejħa għall- ingaġġ, saru l-interviews u r-riżultati intbagħtu għand l-uffiċċju tal- kummissjoni dwar is-servizz pubbliku.

|Sena | Ingaġġ ta' | | |gwardjani | |Ottubru |46 | |1994 | | |Mejju 1995|23 | |Marzu 1996|34 | |Novembru |47 | |1996 | | |Ġunju 2000|33 | |Diċembru | maħsub li jiġu | |2002 |ngaġġati 35 |

KORDIN - IMPJEGATI FIL-ĦABS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jagħti breakdown tan-numru ta' persuni li hemm jaħdmu fis-CCF u jgħid ukoll x'inhu l-grad tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta' dawk li jaħdmu fis-CCF huwa kif ġej:-

|Direttur |1 | |Asst. managers |4 | |Supervisors |5 | |Maġġuri |22 | |Uffiċjali korrettivi |156 | |Għalliem (educational |1 | |co-ordinator) | | |Skrivani |3 | |Accountant |1 | |Psikologa |1 | |Social worker |1 | |Kuntistabbli |20 | |Surġenti |5 |

Minbarra dawn hemm persuni oħra li jagħtu s-servizz tagħhom ġewwa l- faċilita`, bħal tobba, nurses, psikjatra, għalliema, spiżjar, sports co- ordinator, social worker u instructors.

KORDIN – TNAQQIS TAR-REMISSION

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba f'dawn l-aħħar ħames snin sar tnaqqis tar-remission minħabba azzjoni dixxiplinarja kontra l-priġunieri?

X'inhu l-ammont globali ta' remission mitluf?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infomat illi r-remission imnaqqsa matul is-snin 1999, 2000, 2001, 2002 u sa Ottubru 2003 hi kif tidher hawn taħt:

|Sena |Reati |Ammont | | | |imnaqqas | |1999 |47 |1,470 ġurnata| |2000 |104 |10,935 | | | |ġurnata | |2001 |90 |2,905 ġurnata| |2002 |87 |2,893 ġurnata| |2003 |39 |2,910 ġurnata|

Tajjeb wieħed ikun jaf li r-remission li jitlef priġunier tista` tiġi restitwita kollha jew parti minnha skond l-imġiba tiegħu.

Kull tliet xhur isir assessment ta' l-imġiba u hemm jiġi deċiż tingħatax xi parti mir- remission li l-individwu jkun tilef.

KORDIN – XOGĦOL FIL-ĦABS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid xi ħlas qed jingħata għal xogħol li jagħmlu l- priġunieri fis-CCF?

Hemm biżżejjed xogħol għall-popolazzjon kollha tal- ħabs?

ONOR.

TONIO BORG: Sfortunatament għalkemm kontinwament isiru tentattivi sabiex jinstab xogħol ħalli aktar priġunieri jaħdmu waqt li jkunu fil- faċilita`, xorta ma jinstabx xogħol biżżejjed għall-priġunieri kollha.

Biss ninsab informat illi l-priġunieri li jagħmlu xogħol produttiv fis-CCF jingħataw Lm2 fil-ġimgħa.

KORDIN – PERSUNI REĊIDIVI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-rata ta' released prisioners li jerġgħu jaqgħu għall-kriminalita' u li allura jispiċċaw fil-ħabs mill-ġdid?

Dawn ir-reċedivi qed jitħallew dejjem u f'kull ħin separati minn dawk li jkunu first offenders jew dawk taħt arrest preventiv?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi r-rata ta` released prisoners li reġgħu lura għall-kriminalita` u spiċċaw il-ħabs mill-ġdid fis-snin 1998, 1999, 2000, 2001 u 2002 kienet ta` 62%, 55%, 57%, 61% u 49%.

Irrispettivament ikunux sentenzjati jew arrestati, priġunieri ma jistgħux jinżammu kontinwament separati u dan minħabba li huma mħeġġa biex iż-żmien li jagħmlu fil-ħabs, jiġi utilizzat għall-ġid tagħhom infushom.

Dan isir billi jattendu l-iskola għat-tagħlim akkademiku u jattendu l-workshops biex jitgħallmu s-snajja.

M'huwiex possibbli tissepara l-priġunieri waqt dawn l-eżerċizzji.

Priġunieri ta` bejn il-15 u l-21 sena jinżammu fil-YOURS, sezzjoni separata kompletament mill-ħabs prinċipali.

Anke f`din is-sezzjoni, kemm dawk sentenzjati kif ukoll dawk arrestati jingħataw l-opportunita' ta` tagħlim u snajja'.

Billi l-ammont ta` priġunieri f`din is-sezzjoni huwa żgħir, dak kollu li jsir mill-priġunieri isir bħala team wieħed u kulħadd jipparteċipa u jagħti s-sehem tiegħu.

POSTIJIIET TAL-GVERN – ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid b'kemm togħla l-kirja meta jiġi stallat lift f'post tal-gvern?

Min hu nkarigat biex iħallas għall-manutenzjoni tal- lift u jekk inkwilin jiddeċiedi li ma jħallasx, x'passi jittieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

WTO - LAQGĦA MINISTERJALI F'CANCUN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jippubblika il-working paper - jew executive summary tagħha - li tħejjiet mill-ministeru dwar ir-raġunijiet li wasslu għall- falliment tan-negozjati tal-laqgħa ministerjali f'Cancun?

ONOR.

JOE BORG: Ninforma lill-Onor.

Membru li ebda working paper jew executive summary ma ġiet ippreparata mill-ministeru għall-affarijiet barranin dwar ir-raġunijiet li wasslu għall-falliment tan-negozjati tal- laqgħa ministerjali f'Cancun.

UNDP – MALTA BĦALA NET CONTRIBUTOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jikkonferma li l-istatus ta' Malta fil-UNDP inbidel minn dak ta' receiving għal contributing state?

ONOR.

JOE BORG: Nikkonferma li l-istatus ta' Malta fil-UNDP inbidel minn dak ta' receiving country għal dak ta' net contributing country.

OSCE – LAQGĦA GĦALL-ESPERTI TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li ħadd ma attenda għal-laqgħa ta' l-OSCE for police experts?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

COUNCIL OF EUROPE - SPECIAL INVESTIGATION TECHNIQUES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kif wieġbet Malta lill-Kunsill ta' l-Ewropa wara talba għal dettalji dwar special investigation techniques in relation to acts of terrorism?

ONOR.

JOE BORG: It-tweġiba ta' Malta lill-Kunsill ta' l-Ewropa għat-talba daparti ta' l-istess kunsill għal dettalji dwar special investigation techniques in relation to acts of terrorism, għada qed tiġi fformulata.

CHOGM FIS-SENA 2005

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni attwali ta' Malta dwar il- Commonwealth heads of government meeting li jmiss?

Intgħażlet diġa' jew għadha fil-proċess ta' lobbying dwar dan?

X'appoġġ inkiseb s'issa mill- pajjiżi membri tal-Commonwealth?

ONOR.

JOE BORG: Deċiżjoni dwar fejn se tinżamm iċ-CHOGM fis-sena 2005 tittieħed fil-laqgħa li jmiss fin-Niġerja f'Diċembru li ġej.

Malta esprimiet l-interess tagħha li tospita din il-laqgħa u fil-fatt jien bgħatt ittra f'dan is-sens lil kull ministru ta' l-affarijiet barranin ta' din l-organizzazzjoni.

Ma naħsibx li jkun prudenti u għaqli li niżvela l-appoġġ li Malta kisbet s'issa sabiex tospita ċ-CHOGM li jmiss minħabba raġunijiet ovvji.

VETTURA B'REG.

NO FBN 608

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għalfejn għadu ma ħariġx il- permess għal-liċenzja u għar-reġistrazzjoni ta' vettura FBN 608?

Jista' jgħid meta se joħroġ dan il-permess?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li din il-vettura ġiet reġistrata mad- direttorat tal-liċenzji u testijiet fit-12 ta' Ġunju, 2002 u peress li ma kenitx ġdida, is-sid kien mitlub jippreżenta inspection form mingħand il- pulizija qabel ma tinħareġ liċenzja tat-triq.

Fis-7 ta' Novembru, 2003 il-pulizija informat lid-direttorat tal-liċenzji u testijiet li ma għandhiex oġġezzjoni għall-ħruġ ta' liċenzja u għaldaqstant il-vettura setgħet tiġi liċenzjata.

MEPA – DN 598/03

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 2463 u jgħid x'passi ttieħdu mill-MEPA biex jitneħħew strutturi illegali f'numru ta' appartamenti – ref DN 598/03 u HAV 3/2003 - biex ikun jista' jiġi stallat lift?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-MEPA ħadet diversi miżuri kontra sidien jew okkupanti/residenti ta' appartamenti wara li twaħħlu aperturi ta' l-aluminium jew ħadid u ħġieġ ma' verandi miftuħa u mal- faċċati tal-blokki biex ikunu jistgħu jintużaw bħala estensjoni interna ta' l-istess appartamenti.

Fil-fatt ġew servuti 15-il avviż biex tieqaf u tat- twettiq kontra min hu konċernat - inkluż il-kummissarju ta' l-artijiet bħala sid - u dan skond l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Veru li saru diversi applikazzjonijiet mis-sidien sabiex dan l-iżvillupp jiġi rregolarizzat iżda kollha ġew rifjutati u minħabba f'hekk, l-avviżi maħruġa ġew inklużi fil-lista ta' azzjoni diretta sabiex il-MEPA tgħaddi hi stess biex tneħħi l-iżvillupp in kwestjoni.

SRE TEACHERS

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li team ta' SRE teachers li jiltaqgħu darbtejn fil-ġimgħa, jingħataw premises permanenti minn fejn jistgħu joperaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ġiet identifikata kamra fis-sular t'isfel tal-curriculum centre, fil-Floriana li qed tintuża minn peripatetic teachers tal-PSD u informat ukoll li saret talba biex isir refurbishment ħalli din il-kamra tkun tista' isservi aħjar bħala point of reference għall- għalliema, ġenituri, eċċ.

Saret ukoll talba biex ikun hemm servizz ta' l-internet f'din il-kamra.

SRE TEACHERS - DISTRIBUZZJONI TA' LAPTOPS

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se jingħataw laptop l-SRE teachers billi dawn għandhom bżonnhom fil-qadi ta' dmirijiethom?

Jista' jgħid jekk huwiex possibbli wkoll li jingħataw unlimited access għall-internet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-policy tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni hi li laptops jingħataw lill-għalliema tal-klassi primarja, lill-ICT peripatetic teachers, lis-subject co-ordinators u lil complementary teachers.

Rigward aċċess għall-internet, id-diviżjoni qed tikkonsidra li tagħti dan l- aċċess f'ċentri speċjalizzati.

EU – BAN-ON-SPAM DIRECTIVE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-Gvern Malti adottax id- direttiva dwar privacy and electronic communications ta' l-Unjoni Ewropea, magħrufa aħjar bħala l-ban-on-spam directive?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttiva 2002/58/EC ta' l-Unjoni Ewropea dwar ''l-ipproċessar ta' data personali u l-protezzjoni tal- privatezza fis-settur tal-komunikazzjoni elettronika", ġiet adottata kważi pjenament bis-saħħa avviżi legali 16 u 19 ta' l-2003.

Il-parti li tikkonċerna spam mail tinsab f'regolament 10 ta' avviż legali 16 ta' l-2003.

GĦAJNUNA LIL BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus ingħataw f'sussidju għax-xiri ta' makkinarju ġdid minn April ta' din is-sena u kemm bdiewa bbenefikaw minn din l-għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li f'dan il-perjodu ma ngħatawx sussidji lil bdiewa għax-xiri ta' makkinarju ġdid.

GĦAJNUNA LIL BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus ingħataw f'sussidju għax-xiri ta' pompi ġodda minn April ta' din is-sena u kemm bdiewa bbenefikaw minn din l-għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li f'dan il-perjodu ma ngħatawx sussidji lil bdiewa għax-xiri ta' pompi ġodda.

GĦAJNUNA LIL BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus ingħataw f'sussidju għall-bini ta' ġwiebi ġodda minn April ta' din is-sena u kemm bdiewa bbenefikaw minn din l-għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li f'dan il-perjodu ma ngħatawx sussidji lil bdiewa għall-bini ta' ġwiebi ġodda.

GĦAJNUNA LIL BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus ingħataw f'sussidju għall-bini ta' agriculture stores ġodda minn April ta' din is-sena u kemm bdiewa bbenefikaw minn din l-għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li f'dan il-perjodu ma ngħatawx sussidji lil bdiewa għall-bini ta' agricultural stores ġodda.

GĦAJNUNA LIL BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus ingħataw f'sussidju għax-xiri ta' makkinarju bħal tractors minn April ta' din is-sena u kemm bdiewa bbenefikaw minn din l-għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li f'dan il-perjodu ma ngħatawx sussidji lil bdiewa għax-xiri ta' makkinarju bħal tractors.

IMPJIEGI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 73 u 2332, jista' il-Ministru jinformani x'ħiliet, snajja', eċċ jirrikjedu l-5,152 impjieg li mistennija jiġu ġġenerati f'fabbriki eżistenti?

Liema huma l-fabbriki li kellhom joħolqu dawn il-5,152 impjieg?

Jista' jinformani jekk din il-mira intlaħqetx?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ħiliet, snajja', eċċ mistennija li jiġu ġġenerati minn fabbriki eżistenti ġew mgħoddija lil din il-Kamra fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari 403.

L-informazzjoni fir-rigward ta' impjiegi ġodda li ġew ikkreati hija kif tidher hawn taħt:

|Projected |New jobs created | |Employment | | |2000-|1,807 |Oct |443 | |2003 | |2000-2003|(incl.

47| | | | |p/t) | |2001-|1,645 |Oct |529 | |2004 | |2001-2003| | |2002-|1,318 |Oct |301 | |2005 | |2002-2003|(incl.

9 | | | | |p/t) |

INSURANCE AGENCIES - POLOZ TA' ASSIKURAZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid x'rimedju se jinstab għall- problema li qegħdin jikkawżaw l-aġenziji ta' l-insurance meta dawn jirrifjutaw illi jinxurjaw persuni ta' taħt il- 21 sena meta l-makna tal- vettura tagħhom tkun ta' kapaċita' minn 23 litru 'l fuq?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għandu jiġi spjegat illi la l-ministru u lanqas il-gvern jew xi awtorita' pubblika m'għandhom il-jedd jindaħlu f'każi ta' poloz individwali ta' assikurazzjoni.

Din hi materja li tikkonċerna l-awtonomija tal-partijiet li jixtiequ jidħlu fi transazzjoni privata u għalhekk trid tiġi ggvernata mill-forzi tas-suq kif salvagwardati bil-liġi dwar il-kompetizzjoni ta' l-1994.

SAN PAWL IL-BAĦAR - TIFLA FL-ISKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li tifla ta' sitt snin li tattendi l-iskola primarja ta' San Pawl il-Baħar tbati minn autism - isimha qed jintbagħat separatament - u peress li tant huwa każ sever li għadha bin-nappies u anke tant tieħu mediċina qawwija li ommha trid toqgħod 24 siegħa magħha għaliex trid titħalla sajma qabel tieħu kull mediċina, jista' il-Ministru jara li jiġi awtorizzat li għalissa t-tifla ma tmurx skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifla msemmija ilha ma tattendi skola minn Ottubru.

L-assenza tagħha mill-iskola hija ċċertifikata minn tabib mediku u kull ċertifikat ikopri xahar sħiħ.

Skond il-kap ta' l-iskola, inħareġ it-tieni ċertifikat li jkopri x-xahar ta' Novembru.

L-iskola diġa' kkuntattjat lis-social worker li qed tieħu ħsieb il-każ.

POLICE INSPECTOR COURSE

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali kadetti jsegwu kors ta' spettur?

Fiex inhuma gradwati?

Meta bdew il-kors u meta se jiggradwaw?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi hemm 25 kadett li qed isegwu kors ta' spettur fil-korp tal-pulizija.

Il-kors beda fil-11 ta` Frar ta` din is- sena u huwa mistenni li jintemm għall-bidu tas-sena d-dieħla.

Il-kwalifiki li għandhom dawn il-kadetti jinkludu: B.A. Communications; B.A. Legal & Humanistic Studies; B.A. Commerce; B.A. History of Arts; B.A. Arts; B. Pharm; B.A. Science; B.A. Education; Dip.

Legal Procurator u Dip.

Notary Public.

RAĦAL ĠDID – GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li jitmexxa mill- aktar fis possibbli, każ li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jinforma lill- persuna minnu indikata biex tavviċina uffiċjal inkarigat mill-uffiċċju distrettwali tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

GĦAWDEX: SAN LAWRENZ - PROBLEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi rrimedjata l-problema tad-drenaġġ f'Corner Street u Dalelands Street, San Lawrenz?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li diġa' qed tittieħed azzjoni mis- sezzjoni tad-drenaġġ biex tiġi rrimedjata l-problema msemmija.

GĦAWDEX: SKOLA KELINU GALEA- AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-istudenti ta' l-iskola tal-biedja Kelinu Galea li ngħalqet biex issir MCAST, u b'riferenza wkoll għall-assigurazzjoni mogħtija mill-ministru li dawn l-istudenti se jiġu mqiegħda f'post alternattiv adegwat u anke peress li dawn l-istudenti qed jitqiegħdu viċin ħafna tat-toilets, jista' il-Ministru jara li dawn l-istudenti jiġu posted adegwatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qegħdin isiru l-arranġamenti meħtieġa sabiex dawn l-istudenti jiġu akkomodati fi klassijiet oħra.

GĦAWDEX : BAJJA TAX-XLENDI - TNEĦĦIJA TA' RAMPA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li s-sajf li għadda fil-bajja tax-Xlendi, is-sidien ta' diversi stabilimenti lmentaw dwar il-problema tat-traffiku u saħansitra ġiet ippreżentata petizzjoni lill-kunsill lokali tal-Munxar, u peress li issa ġejja x-xitwa u fil-bajja tax-Xlendi jkun hemm kumulu ta' ilma li jikkawża ħsara lill-istabilimenti - iktar u iktar issa li hemm hump li żżomm l-ilma - jista' il-Ministru jieħu konjizzjoni ta' dawn il-problemi u jara kif isolvi jew ta' l-inqas itaffi l-inkonvenjent għal dawn in-nies?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-awtorita' dwar it-trasport ikkonsultat mal-kunsill lokali tal-Munxar u ġiet informata li fil-ġranet li gejjin din il-hump se titneħħa.

GĦAWDEX: SKOLA PRIMARJA TAL-VAJRINGA - LIBRERIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress illi fl-iskola primarja tal-Vajringa hemm librerija ffrekwentata minn ħafna nies ta' eta' differenti u peress ukoll illi t-taraġ li jagħti għal-librerija mhuwiex adatt għal nies anzjani u għal persuni oħra b'diżabilita', jista' il-Ministru jara jekk huwiex possibbli li jiġi stallat lift għal dan l-iskop jew għallinqas isiru xi xogħlijiet biex jiffaċilitaw l-aċċess għal-librerija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Rigward l-istallar ta' lift fil-librerija ta' l-iskola primarja tal-Vajrinġa, nitlob lill-Onor.

Interpellant tagħmel il- mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

RAĦAL ĠDID – STUDENTI TA' L-MCAST

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għal xejn b'xejn is-surmast ta' l-MCAST f'Raħal Ġdid qiegħed jordna studenti tal-motor vehicle tehnicians IV sabiex jitilqu 'l barra mill-klassi, meta dan jaf ben tajjeb li b'ordni bħal dik ikun qed jippreġudika d-drittijiet ta' l-istess studenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-impostazzjoni ta' l-interpellanza hi għal kollox żbaljata u lill-MCAST ma jirriżultalux li xi drittijiet ta' l- istudenti qed jiġu ppreġudikati.

Informat li dawn l-istudenti qegħdin isegwu kors ta' technician diploma fl- inġinerija tal-karozzi tas-City and Guilds - dan il-kors huwa t'erba' snin - u għal dawn l-aħħar tliet snin kienu qegħdin jistudjaw f'Mikielang Sapiano technical institute.

Dawn l-istudenti ngħaqdu ma' l-MCAST f'Ottubru 2003.

Informat ukoll li biex jingħataw id-diploma, l-istudenti jkollhom jistudjaw u jgħaddu minn tliet kategoriji separati, li huma engine systems, chassis systems, maths u electronics.

Normalment l-istudenti jagħmlu l-eżamijiet fl-aħħar tar-raba' sena tagħhom iżda wħud mill-istudenti fl-aħħar tat- tielet sena jagħmlu ż-żewġ kategoriji, cioe' engine u chassis systems.

Fir-raba' sena, l-istudenti jagħmlu tliet ijiem fil-ġimgħa fil-kulleġġ u jumejn fil-ġimgħa ma' l-isponsor tagħhom.

Iżda peress li dawn l-istudenti kienu diġa' għamlu żewġ kategoriji, inħass li ma kellhomx għalfejn jattendu l-kulleġġ iktar minn tliet ijiem fil-ġimgħa.

Dan sar biex ma jkunx hemm ripetizzjoni mis-sena ta' qabel u huwa evidenti wkoll li l-istudenti jibbenefikaw aktar jekk jaħdmu ma' l-isponsor għal ġurnata żejda u b'hekk ikollhom ħin aktar għal on-the-job training.

ABBUŻI MWETTQA MINN IMPJEGAT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jinvestiga rapporti li waslu għandi dwar persuna - dettalji qed jintbagħtu separatament - li b'mod regolari toħroġ laħmijiet u gazzetti illegalment?

Jista' jgħid x'passi se jittieħdu sabiex dan l-abbuż jieqaf?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TA' QALI – ŻAMMA TA' FIERI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tingħata art f'Ta' Qali biex jibdew jiġu organizzati xi tip ta' fieri fuq skala nazzjonali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-MEPA m'għandha l-ebda talba għall-permess ta' żvilupp pendenti għal xi tip ta' fiera fuq skala nazzjonali f'Ta' Qali.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - A3872/97

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-applikazzjoni A3872/97 intavolata ma' l-uffiċċju konġunt, sal-lum għadha ma ġietx ipproċessata meta m'għandu jkun hemm l-ebda ntopp?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għat-talba ta` rikonoxximent ta` qbiela, jien informat li l-uffiċċju konġunt għadu qed jistenna li jirċievi d-dokument mitlub mingħand l-applikant fit-28 ta` Mejju, 2003 sabiex ikunu jistgħu jipproċessaw it-talba tiegħu.

SKEJJEL - STUDENTI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk l-iskejjel primarji u sekondarji li għandhom studenti b'diżabilita' ta' mobilita'?

Liema huma dawk li għandhom lift?

Liema huma dawk li fihom hemm ippjanat li jiġi stallat lift u meta hu ttamat li dan ix-xogħol ikun lest bejn wieħed u ieħor?

ONOR.

LOUIS GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL SPEĊJALI - STUDENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm studenti f'kull skola speċjali u kemm hemm ħaddiema full-time u part-time?

Jista' din l-informazzjoni jagħtiha għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

TAS-SLIEMA – TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jinformani jekk ix-xogħol fix-Xatt ta' Tas-Siema u fi Triq it-Torri, biswit il-Pjazzetta, sarx mill-gvern ċentrali?

Kemm ġie jiswa?

X'kien is-sehem tal-kunsill lokali ta' Tas- Sliema?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li riċentement, l-awtorita' dwar it- trasport għamlet xogħol ta' tiswija fl-uċuħ ta' parti minn Triq it-Torri u ta' parti minn Triq ix-Xatt, li taqa' fil-konfini tal-kunsill lokali tal- Gzira, biex jitneħħa periklu li kien qed jinħoloq għal tal-linja u dan wara li kienu ġew ikkonsultati ż-żewġ kunsilli konċernati.

Dan ix-xogħol ġie jiswa madwar Lm8,000.

QRATI - KAWŻI DEĊIŻI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm proċessi ta' kawżi deċiżi jistennew sabiex tinħadmilhom it-taxxa fit-tribunal għal talbiet żgħar, fil-qorti tal-maġistrati, fil-prim'awla tal-qorti ċivili u fil-qorti ta' appell?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi sat-13 ta` Novembru, 2003 ma kien hemm l-ebda kawża deċiża li kienet qed tistenna sabiex tinħadmilha t-taxxa fil-qrati tal-maġistrati u fit-tribunal għal talbiet żgħar.

Hemm biss ħames kawżi fil-prim'awla li għadhom ma ġewx intaxxati u dawn se jitlestew sa kmieni l-ġimgħa d-dieħla.

Ninsab informat ukoll illi sat-13 ta` Novembru, 2003 kien hemm għaxar kawżi deċiżi fit-tribunal għal talbiet żgħar (GĦawdex) li kienu qed jistennew sabiex tinħadmilhom it-taxxa.

BIRKIRKARA TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

TONIO FENECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta d-direttorat tat-toroq għandu l-ħsieb li jistalla traffic lights fil-junction bejn Triq Salvu Psaila u Triq Fleur-de-Lys, fejn il-cables għal dawn il-lights huma diġa' mgħoddija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li meta saru x-xogħlijiet f'din il- junction kienu tqiegħdu katusi bħala ducts sabiex jekk ikun hemm bżonn li jiġu mgħoddija xi cables, dawn ikunu jistgħu jgħaddu minn dawn id-ducts.

Fir-rigward tat-traffic lights imsemmija mill-Onor.

Interpellant, l- awtorita' dwar it-trasport għadha qed tikkonsidra jekk f'dan il-junction għandhomx isiru traffic lights.

BIRKIRKARA PELICAN CROSSINGS

L-ONOR.

TONIO FENECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk id-direttorat tat-toroq jikkonsidrax il-ħtieġa li żewġ pelican crossings li jagħtu għall-knisja ta' Santa Tereża, jinbidlu fi traffic light crossings u dan minħabba kwestjoni ta' volum tat-traffiku u periklu għan-nies meta jiġu biex jaqsmu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lill-awtorita' dwar it-trasport biex tikkonsidra s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant sabiex tara x'inhu l-aħjar li jsir.

NAXXAR - GIOVANNI CURMI HIGHER SECONDARY

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jara li x-xogħlijiet li qed isiru f'Giovanni Curmi higher secondary fin-Naxxar isiru kemm jista' ikun malajr peress illi l- istudenti qed ibatu ħafna minn dan l-inkonvenjent, speċjalment dawk li jsofru bl-asthma?

ONOR.

LOUIS GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAQDIET SPORTIVI - SPONSORSHIPS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura biex għaqda sportiva tieħu sponsorship mill-ministeru?

Jista' jgħid kemm kienu l-isponsorships li ngħataw matul l-2002 u l-2003?

Lil min ingħataw u x'kien l-ammont tagħhom?

X'inhuma l-kriterji sabiex għaqda tieħu sponsorship?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX: DWEJRA - TINDIF

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid f'liema stadju wasal it-tindif tad-Dwejra mill-iskart li kien intefa' fil-post?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nirriferi lill-Onor Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 34703.

VALLETTA - XOGĦOL F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jsir ix- xogħol li hemm bżonn isir f'residenza li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa.

DAR IL-MEDITERRAN – DAQQ TA' MUŻIKA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jinvestiga l-istorbju ta' mużika disco li kien hemm nhar il-Ħamis, 6 ta' Novembru, 2003 waqt attivita' li saret f'Dar il-Mediterran u li baqgħet sejra sat-3.00 a.m., meta skond il-liġi suppost kellha tieqaf fil-11.00 p.m.?

Peress li għadu ma sar xejn minkejja d-diversi mistoqsijiet parlamentari li saru fil-passat dwar dan l-inkonvenjent ta' storbju eċċessiv u anke ħsejjes miċ-chillers ta' air conditioners li ma jidhirx li huma mwaħħla fejn suppost, jista' il-Ministru jieħu l-passi kollha biex jirrimedja għal din is-sitwazzjoni mill-aktar fis possibbli?

ONOR.

TONIO BORG: Spjegajt kemm-il darba li l-pulizija tieħu passi kull meta jkun hemm xi lment, iżda ninsab informat illi fid-data msemmija mill- Onor. Interpellant il-pulizija ma kellhiex rapporti simili.

Dwar l-attrezzamenti taċ-ċentru, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

SVPR – APPLIKANT B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l- problemi li jeżistu rigward applikazzjoni ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, biex tkun tista' tidħol fir-residenza San Vinċenz de Paule?

Jista' jinnota li din l-anzjana b'diżabilita' tgħix waħedha u ilha tapplika għal żmien konsiderevoli?

Jista' jinnota wkoll li din mhijiex ta' waħedha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-persuna msemmija daħlet fir-residenza San Vinċenz de Paule fl-4 ta' Diċembru, 2002.

Pero' f'Lulju 2003 talbet illi terġa' tmur tgħix fid-dar tagħha u din it- talba ġiet milqugħa.

Issa reġgħet tefgħet applikazzjoni ġdida u din qed tiġi kkonsidrata.

SAN ĠWANN: TRIQ GEORGE TAYAR – KONSENTURI F'ENTRATURA D

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa biex isir xogħol ta' manutenzjoni b'konnessjoni mal-konsenturi li hemm f'entratura D, Binja Msieraħ, Triq George Tayar, San Ġwann?

ONOR.

BANK ACCOUNT GĦAT-TFAL F'ISTITUTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il- community chest fund għadhiex iżżomm fond għall-ftuħ ta' kotba tal-bank għat-tfal li jkunu fl-istituti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Din il-mistoqsija ma taqax taħt ir-responsabilita' tal-ministeru tiegħi.

FORTUNE TELLERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' fortune tellers reġistrati mal-VAT department?

ONOR.

JOHN DALLI: Persuni li jaqraw ix-xorti u jagħmlu attivitajiet oħra simili huma obbligati li jkunu rreġistrati mad-dipartiment tal-VAT.

Izda billi m'hemmx heading speċifiku għal din it-tip ta' attivita' ekonomika, taxpayers attivi f'dan it-tip ta' xogħol huma nklużi ma' 1,700 ruħ oħra kklassifikati taħt heading li l-attivita' tagħhom ma tistax tkun ikklassifikata taħt heading speċifiku tan-NACE code.

Din il-kategorija tista' tinkludi nies li staqsa dwarhom l-Onor.

Interpellant.

MASTRUDAXXI SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' mastrudaxxi rreġistrati mal-VAT department bħala self-employed?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li 1,084 huma rreġistrati mad-dipartiment tal-VAT fil-qasam tal-manifattura ta' l- għamara.

Dawn jinkludu kemm kumpanniji kif ukoll mastrudaxxi individwali.

REĠISTRU ELETTORALI – TRASFERIMENT TA' RESIDENZA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk tinżammx statistika ta' kemm persuni mill-1992 sal-lum ittrasferew ir-reġistrazzjoni tagħhom fuq ir-reġistru elettorali minn xi indirizz f'Malta għal xi indirizz f'Għawdex?

Jista' jagħti l-informazzjoni reġistru b'reġistru u jekk hu possibbli, jindika l-ID number ta' kull persuna kif ukoll l-indirizz jew il-lokalita' fejn kien irreġistrat Malta u dak li għandu llum f'Għawdex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

FLUS RIPATRIJATI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinformani kemm hu l-ammont globali ripatrijat, jew flus li ġew iddikjarati bl-iskema tal-gvern li għalqet fil- 15 ta' Novembru, 2003?

X'penali tħallsu?

ONOR.

JOHN DALLI: Naħseb ikun aħjar li nistennew sakemm tingħalaq l-iskema u jiġu sottomessi r-returns lill-bank ċentrali.

CET - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk dawk il-persuni li għandhom kontijiet pendenti assoċjati mat-taxxa tas-CET u li għadhom ma rċevew l- ebda informazzjoni dwar il-pożizzjoni tagħhom, humiex se jingħataw id-dritt li jħallsu l-kontijiet pendenti tagħhom fuq tul ta' żmien hekk kif intqal fl-aħħar diskors tal-budget?

ONOR.

JOHN DALLI: Id-dipartiment se jinforma lil dawk il-persuni li huma eliġibbli taħt l-iskema dwar il-pożizzjoni tagħhom kif mwiegħed fl-ittra mibgħuta f'Marzu 2003 u skond kif imħabbar fid-diskors tal-budget 2003.

Ma jidhirx li se jkun hemm ħtieġa għal estensjoni fiż-żmien biex jitħallsu l-kontijiet pendenti.