MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 453 Il-Ġimgħa, 3 ta' Novembru 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 453

Il-Ġimgħa, 3 ta' Novembru 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.00 a.m.

Talba

Seduta Nru. 453

Il-Ġimgħa, 3 ta' Novembru 2006

WERREJ

MINUTI 510

TQEGĦID TA' KARTI 510

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2007 - ID-DISA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT 510

AĠĠORNAMENT 548

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 548

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 452 li saret fit-2 ta' Novembru, 2006 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006 il-ħin tal-mistoqsijiet ta' din is-seduta ma jitteħidtx u l-mistoqsijiet kollha li dehru fuq l-aġenda qed jingħataw tweġiba bil-miktub.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru George Pullicino.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar investiment mill-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi bejn l- 1993 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 19436;

Tabella li turi l-ammont ta' fondi li Malta għaddiet lill-Unjoni Ewropea u dawk li Malta irċeviet mill-Unjoni Ewropea, bejn Mejju 2003 u novembru 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21506;

Tabelli li juru l-għadd ta' persuni f'kull tax bracket għas-sena 2005 u kif previsti għas-sena 2008, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21511; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa, ta' l-Anzjani u Kura fil-Komunita`, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tal-pjanta approvata tal-klinika ta' Ħ'Attard, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 21717.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2007

ID-DISA` JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

L-ordni għall-kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

THE CHAIRMAN (Onor. Carmelo Abela): Illum il-Kumitat għandu quddiemu l- voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-mozzjoni numru 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum huwa ta' erba' sigħat u għandu jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-gvern u l-kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- gvern.

ll-Ministru Pullicino, jekk jogħġbu, iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, nipproponi:

VOT 42 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm24,832,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

VOT XI - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm22,084,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Mr Chariman, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm30,321" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm30,320".

Delete the figure "Lm30,321" and substitute therefor the figure "Lm30,320".

Mr Chairman, illum se niddiskutu vot li m'hemmx dubju li huwa importanti ħafna għax għandu effett dirett fuq il-qasam ambjentali ta' pajjiżna.

Jien xtaqt nibda billi nagħti ħarsa lejn dak li dejjem nisimgħu f'kull budget u mbagħad ngħid xi ħaġa fuq il-performance tal-gvern fil-qasam ewlieni ta' l- ambjent.

Kull budget jien narah qisu eżerċizzju ta' PR fejn tisma' affarijiet sbieħ u affarijiet li ħafna drabi huma neqsin mir-realta` li bħalissa qed iħabbat wiċċu magħha pajjiżna.

Meta tibda tara l-proposti li jressqu quddiemna u xi jsir minnhom wara sena jew inkella wara sentejn tibda tinduna kemm il-gvern qed jgħaddi n-nies biż-żmien u minn dak li jwiegħed ma jagħmel xejn.

Jien se nagħti ħarsa lejn żewġ budgets partikolari - mort sentejn lura ħalli ma mmurx ħafna 'l bogħod – ħalli naraw x'wegħduna u jekk dak li wegħduna twettaqx.

Fil-budget ta' l-2005 semmew diversi proposti li kienu jagħmlu sens u li meta tismagħhom tgħid kemm il-gvern qed jieħu inizjattivi fil-qasam ta' l-ambjent.

Imma wara dan iż-żmien kollu wieħed dawn il- proposti twettqu?

Il-gvern impenja ruħu biex il-proposti dwar l-ambjent imexxihom 'il quddiem?

F'dan il-budget reġgħet issemmiet il-proposta li għandna bżonn impjanti għall-iskart goff.

Issa din kienet proposta li ssemmiet ukoll fil-budget ta' l-2005, il-ministru ma wettaqhiex u llum qed jerġa` jirriċikla l-istess proposta.

Issa għaddiet sena oħra u kważi waslet l-elezzjoni ġenerali u sal-lum din il-proposta għadha biss fuq il- karta.

Nafu li ttieħdu xi inizjattivi biex jibdew l-ewwel żewġ impjanti, imma kellhom jgħaddu tliet snin biex din il-proposta titmexxa 'l quddiem?

Fl-2005 kienu qalulna wkoll li se jitwaqqfu żewġ impjanti għat-tisfija tad- drenaġġ.

Ma nafx kemm ilna għaddejjin b'dan il-proċess!

Tgħidx kemm ilna nbiddblu siti u sal-lum għadna m'għamilniehomx.

Fl-1997, aħna, bħala gvern laburista, konna qbadna l-barri minn qrunu u tajna l-commitment biex dawn l- impjanti mmexxuhom 'il quddiem għax ridna anke nħarsu l-konvenzjoni ta' Barċellona.

Illum qegħdin fl-aħħar sena u nofs ta' dan il-gvern u sal-lum għadna ma rajna xejn minn dawn l-impjanti li ilhom imwegħdin għal snin sħaħ.

Nafu li beda jsir xi ħaġa fir-rigward tal-burokrazija ta' pjanti u tat-tmexxija ta' karti neċessarji, pero` fir-realta` għadna ma rajna xejn.

Għadna sal-lum qed niddiskutu fuq liema sit fix-Xgħajra għandna nagħmlu dan l-impjant partikolari.

Fil-qasam tal-bio-diversita` kienu wegħduna li se jagħmlu 26 marine protected area madwar Malta.

Għaddew sentejn u s'issa għadhom għamlu waħda biss.

Qalulna li se jkollna policy effiċjenti f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-enerġija alternattiva biex naraw liema hu l-aħjar mod li niġġeneraw l- enerġija elettrika, jekk hux mix-xemx jew mir-riħ.

X'sar sal-lum?

L- istess problemi għad għandna.

Qed nitkellmu fuq il-budget ta' l-2005 u mhux qed nitkellmu fuq dan il-budget.

Wegħduna wkoll li f'Għawdex kienu se jibnu golf course, ikar faċilitajiet ta' rmiġġ għall-jottijiet u casino ġdid.

Sal-lum dawn għadhom ma sarux.

Jien qed nikkwota mill-budget għas- sena 2005.

Kieku ma kenux imniżżlin fil-budget għas-sena 2005 ma kontx insemmihom.

Pero` l-prim ministru dak iż-żmien tkellem fuqhom u jien tajt ħarsa lejn il-performance ta' dan il-gvern f'dawn l-aħħar snin.

Din is-sena qalulna li x-xogħol fuq it-tfassil tal-pjani lokali, fuq ir- reviżjoni tal-pjan ta' struttura, fuq ir-reviżjoni ta' numru ta' policies u fuq regolamenti baqa' għaddej b'ritmu mgħaġġel wara konsultazzjoni pubblika estenziva.

Ma nafx kemm ilna nisimgħu li l-pjan ta' struttura se jiġi rivedut!

Meta se jiġi rivedut?

Din il-proposta ilna nisimgħuha għal sentejn, tliet snin, erba' snin sħaħ, u sal-lum, meta qrobna għall- elezzjoni ġenerali, għadna ma wasalniex.

Dawn il-proposti ma tmexxewx 'il quddiem.

Fil-budget ta' din is-sena reġgħu semmew il-proposta ta' l- impjanti tat-trattament tad-drenaġġ.

Jiġifieri xbajna nisimgħu kliem saħiħ fuq kemm se jsiru proġetti utli u mbagħad minn dan kollu ma jsir xejn.

Imbagħad biex inkomplu nitfgħu l-melħ fuq il-ferita erġajna rajna l- proposta interessanti tal-family park f'Wied il-Għajn.

Mhux talli l-gvern ma ħax tbeżbiża bl-elezzjoni tal-kunsill lokali f'din il-lokalita`, talli se jibqa' għaddej jirrombla fuq il-komunita` ta' Wied il-Għajn fir-rigward ta' l-impjant tar-riċiklaġġ meta jaf li kulħadd huwa kontrih.

Issa biex mingħalih jaljena lin in-nies ta' din il-lokalita` qiegħed jgħidilhom li se jagħmlilhom family park biex forsi jnaqqas ftit l-impatt negattiv li se jkollu dan il-proġett.

Il-proċess ta' dan il-proġett kien wieħed vizzjat u inutli nwiegħdu lin-nies affarijiet li mhux se jilħqu l-għanijiet tagħhom.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, għandi point of order.

THE CHAIRMAN: X'inhu l-point of order, Onor. Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFEY PULLICINO ORLANDO: Xtaqt lill-Onor.

Galdes jiċċara jekk huwiex kontra d-dikjarazzjoni ta' l-Onor.

Alfred Sant, li huwa l-kap tal- partit tiegħu ....

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Dan mhux point of order.

(Interruzzjonijiet) Mhux point of order.

Ikompli l-Onor.

Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, qalulna li l-investiment fir- riabilitazzjoni tal-widien u l-istorm water courses se jkompli bl-istess ritmu, u kellu jitlesta x-xogħol fuq il-proġett tal-water course ta' Ħal Qormi u l-Marsa u l-water course ta' Burmarrad u s-Salini.

Jiena ġej minn Ħal Qormi, naf xi problemi ta' għargħar hemm għax ħabbatt wiċċi magħhom tliet snin ilu, meta kont sindku, u naf minn kemm tbatija għaddiet din il- komunita`.

Ix-xogħol fuq il-proġett tal-wied ta' Ħal Qormi ma sarx tajjeb, u għad hemm ħafna xogħol x'isir.

Inutli tipprova tagħmel parti minn dan il-proġett meta taf li l-problema mhux se tissolva.

Hemm Wied is-Sewda f'Ħal Qormi, per eżempju, li jestendi sa Ħ'Attard li għadu mkisser kollu kemm hu, u hemm problemi kbar biex jgħaddi l-ilma tax-xita minn ġo fih.

Barra minnhekk hemm ukoll problemi biex isir ċertu ppjanar f'din l-area partikolari.

Sur President, jiena naħseb li jekk kien hawn ministeru li matul din is- sena l-performance tiegħu kienet waħda negattiva kien proprju dan il- ministeru għaliex li smajna kontroversji kbar fuq proġetti kbar li ma kenux jagħmlu sens.

Infaqna balla liri fuq environmental impact assessments u fuq studji oħra meta nafu li dawn il-proġetti lanqas biss imisshom inbdew bil-problemi ambjentali li għandu pajjiżna, imma l-gvern deherlu li għandu jimxi fuqhom.

Għalhekk jiena nistaqsi: X'għamiltu fuq il-golf course tax- Xagħra l-Ħamra?

Se tibqgħu għaddejjin b'dan il-proġett li huwa ta' dannu kbir għall-ambjent ta' pajjiżna?

Jien għandi informazzjoni li mill-EIA qed joħorġu affarijiet inkwetanti ħafna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent u li l-gvern qed jaqta' qalbu milli jkompli b'din il-proposta.

Dan ikompli juri kemm il-partit laburista, il-bdiewa u l-għaqdiet ambjentali kollha kellhom raġun jopponu għal dan il-proġett minħabb li jista' jagħmel ħsara kbira ambjentali lil din iż-żona.

Sur President, ikolli ngħid li wasal iż-żmien li flok noqogħdu ngħajru lill- NGOs u ngħidulhom li għandhom aġenda moħbija biex jaqdu lill-partit laburista jew inkella lil xi partit ieħor, nibdew verament nikkonsultaw magħhom u mhux naffrontawhom u nżommu kontroversja għaddejja kontinwament.

Bilfors li l-NGOs jaqtgħu qalbhom meta jaraw li fil-gvern m'hemmx leadership f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent, u huma mhux qed jiġu kkonsultati dwar ċerti problemi li ċerti proġetti jistgħu joħolqu.

Per eżempju, nafu li dawn il-proġetti baqgħu għaddejjin meta l-opinjoni pubblika ma taqbilx magħhom.

Fix-xhur li għaddew kellna debate interessanti ħafna dwar ir- razzjonalizzazzjoni ta' l-art għall-iżvilupp u għamilnieh qabel is-sajf biex kemm jista' jkun imbagħad jintesew l-affarijiet, imma l-problemi ambjentali hemm baqgħu.

Sal-lum għadha ma ġietx solvuta din il-problema, u hemm problemi oħrajn dwar iż-zoning li lanqas jafu kif se jsolvuhom b'mod prattiku.

Dak iż-żmien il-prim ministru u l-Ministru Pullicino qalulna li dik id-deċiżjoni li kienu se jieħdu kienet se tiggarantixxi, jew inkella se jkun hemm iċ-ċans li l-prezz tal-proprjeta` se jistabbilixxi ruħu.

Ftit tal- ġranet ilu fuq gazzetta li m'hijiex tal-partit Laburista qalulkom l-effett li hemm fuq il-proprjeta` bħalissa bid-deċiżjoni li ttieħdet.

Dan mhux jien qed ngħidu, imma nies fin-negozju tal-proprjeta`.

Qalukom li l- proprjeta` baqgħet togħla u dak l-effett li qegħdin issostnu intom żgur li mhux se jinħass fis-snin li ġejjin.

Il-gvern kellu aġenda partikolari u ma ħax ħsieb iħares l-interessi nazzjonali u dawk ambjentali u ma mexiex skond ir-rieda tal-poplu.

Aħna nafu li l-valur tal-proprjeta` jimxi skond kif il- persuna ddaħħal kapital f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispejjeż neċessarji tal-proprjeta` ħalli jkun hemm spekulazzjoni kontinwa.

Illum l-investiment fl-ispekulazzjoni baqa' jikber u żgur li mhux se jkollna dawk ir-riżultati li qiegħed ibassar il-gvern f'dak li għandu x'jaqsam mar- razzjonalizzazzjoni ta' l-art għall-iżvilupp.

Qed ngħid hekk għax nafu li llum il-ġurnata kull pied kwadru ta' art jiswielek madwar Lm1,200 meta tiġi biex tikkalkula kemm tiswa plot, u ħadd m'hu se jkollu art ġo scheme u jagħtiha bi prezz irħas għax hawn ħafna fis-suq.

Le, għaliex il-poplu Malti llum il-ġurnata daħħal il-mentalita` li jinvesti fil-proprjeta` aktar milli jħalli flusu fil-banek.

Illum qed jaraw introjtu akbar meta jinvestu fil-proprjeta`, allura hemm il-possibilita` li l-proprjeta` tibqa' tiela' kif telgħet matul dawn l-aħħar snin bil-konsegwenza li mhux se javvera ruħu t-tbassir li għamilna, li mill-aspett soċjali se jmorru tajjeb ħafna żgħażagħ.

Mr Chairman, irrid insemmi wkoll ir-riforma li saret fil-MEPA.

Tad-daħk!

Ngħid tad-daħk għax naħseb li m'hawnx istituzzjoni top heavy daqskemm saret il-MEPA llum.

Naħseb għandna madwar 35 manager, għandna ma nafx kemm diretturi u assistenti diretturi, pero` l-problema reali tal-MEPA x'inhi?

Illum il-ġurnata l-MEPA saret ballun politiku.

Għandha ndħil esaġerat.

Tagħmel ċertu xogħol u mbagħad il-ministeru jidħol fuqha u jgħidilha li trid tagħmilha mod ieħor, allura l-awtonomija spiċċat.

Rajna kemm gabirjoli saru.

L-aħħar waħda riċenti kienet dik tal-pjani lokali, fejn tgħidx kemm daħħakna n-nies bina.

Erba' snin ilu għamilna l-pjani lokali, għedna li se ssir konsultazzjoni u ħarġu l-pjani lokali finalizzati.

X'kien l-eżitu?

Inbidlu minn fuq s'isfel il-pjani lokali mingħajr ma n- nies ġew ikkonsultati.

Lanqas indenjaw ruħhom jgħidulhom li se jagħmlu proposti kontroversjali għall-aħħar.

Imma lil min setgħu jaqduh qdewh tajjeb, filwaqt li min kien qiegħed ibati ħallewh ibati.

Min kellu tliet sulari naqqsuhomlu għal żewġ sulari għax żiedu l-UCAs, ħalliha li ma kenux jagħmlu sens f'ċerti lokalitajiet.

Per eżempju, meta bdejt nara d-draft local plan fil-lokalita` tiegħi, Ħal Qormi, u l-pjan lokali finalizzat rajt tibdil kbir.

Il-UCA estendewha, imma żgur li ma marrux fuq il-post, għaliex Anici Street li nbniet fis-snin 60 kif tista' tkun fil-UCA?

Hemm kull plot daqsiex ta' 120 pied b'sitt qasab faċċata, imbagħad tiġi tgħid li din hija parti mill-UCA ta' Ħal Qormi!

Dan sinjal li ħadd ma mar fuq il- post ħalli jara.

Fid-draft local plan din l-area kienet fuq tliet sulari u bil-penthouse u issa niżżilnieh għal żewġ sulari!

Fi Triq il-Vitorja f'Ħal Qormi, smajt b'ħafna każijiet fejn persuna tkun applikat għall-permess biex tibni bħal ta' maġenbha, li tawha l-permess għal tliet sulari bini, imbagħad tmur quddiem il-bord tad-DCC u jgħidulha li l-policy inbidlet u jkollha tnaqqas sular.

Kif jista' jkun nilagħbu ma' l-investiment tan-nies b'dan il-mod?

Tidħol għal commitment, tmur tixtri proprjeta` u mbagħad tiġi l-awtorita` u f'temp ta' ġimgħa tgħidlek tnaqqas żewġ sulari jew inkella sular.

Kelli każi ta' nies li tilfu Lm150,000 investiment.

Mhix ċajta din!

U dan għalfejn?

Għax kien hemm indħil abbużiv.

Il-ministru hawnhekk ġie sfidat anke fl-aħħar dibattitu biex jgħidilna jekk hux veru li kien hemm telefonati mill-ministeru biex ibiddlu wara li l-bord tal-MEPA ddeċieda, u qed nitolbu li ssir investigazzjoni.

Sur President, anke l-policy tal-120 square meters fejn jidħlu l-flats hija tad-daħk għax jekk tmur barra minn Malta llum ssib li jibnu studio flats.

Imma aħna li għandna l-art limitata għamilna policy f'xi erba' lokalitajiet - daħħalna erba' lokalitajiet li ma kellhomx x'jaqsmu biex ma tidhirx xi lokalita` partikolari li tista' tinftiehem ħażin li saret pressjoni fuqha - fejn għedna li hemmhekk l-area ta' flat trid tkun mill-inqas 120 metru kwadru.

Din hija policy li ma tagħmilx sens.

Ma nafx kif qed isiru dawn il-policies!

Meta tikkonsidra din l-area tibda tistaqsi: Illum kemm għandek nies qed jixtru postijiet b'erbat ikmamar tas-sodda?

Hekk tiġi, f'120 square meters jidħlu flats kbar.

Illum, in-nies li bdew jinvestu fil- proprjeta` sabu ma' wiċċhom dan it-tibdil mil-lum għal għada.

Dan huwa l- mod kif qed jimxu l-affarijiet!

Mr Chairman, li kieku l-pjani lokali saru b'mod serju u b'mod ġust ma' kulħadd ma konniex inbiddlu d-drafts version totalment mill-qiegħ u lanqas biss nikkonsultaw man-nies.

Jekk il-ħsieb tal-ministru kien li jagħmel hekk, imissu għallinqas għamel consultation oħra man-nies, mhux f'temp ta' ġimgħa ġew finalizzati l-pjani lokali.

Il-kamra tal-periti l-ewwel ħarġet tiftaħar, imbagħad wara ġimgħa qalet li ma taqbilx ma' kollox.

Meta mbagħad għaqdiet bħal GRTU u l-kamra tal-periti raw li dawn il-policies laqtu ħażin lin-nies fil-qasam tal-proprjeta` qam paniku sħiħ.

Issa qed jingħad li ħerġin xi policies, imma min weħilha weħilha miskin.

Għalxejn tela' quddiem il-bord, għax il-bord qallu li jdejh marbutin u li l-MEPA ma tridx tmur kontra l-policies ta' l-awtorita` stess.

Qisu li f'din l-aħħar sena għamilna xi MEPA ġdida u injorajna l-commitments li kien hemm f'dawn l- aħħar 15, 20 sena.

Meta l-MEPA ilha mill-1992 u ħadet commitments ċari f'ċerti lokalitajiet, kif tista' tiġi f'daqqa waħda tgħidlek li ma jinteressahiex mill- commitments tagħha meta hemm files ta' permessi li juru li kien hemm commitment ċar mill-bord tad-DCC?

Hawn inħolqot problema kbira.

Ħafna drabi l-ministru jgħidilna li bħala oppożizzjoni ma rridux nikkoperaw.

Jiena ktibtlu u għedtlu li qed jiġu għandna nies li ġustifikatament qed igergru fuq il-pjani lokali u aħna lesti li ngħinuh biex jekk ikun hemm bżonn xi emendi partikolari jew inkella l-ħtieġa li niddiskutu dan il- proċess naraw x'nistgħu nagħmlu flimkien.

Imma sal-lum lanqas biss għadu weġibna!

Lanqas biss weġibna!

Aħna ktibna lill-ministru mhux għax intlaqat xi ħadd li jiġi minna, imma għax aħna jidrilna li jekk persuna qiegħda tbati għax intlaqtet ħażin minn xi policy għandna kull dritt li nressqu l-proposti tagħna f'ismu.

Aħna bħala oppożizzjoni dejjem konna konsistenti, dejjem rajna li għandu jkollna riforma fil-qasam ta' l- ippjanar li tindirizza l-problemi li għandu pajjiżna.

Imma minkejja li tipprova tagħti l-id ta' ħbiberija lill-gvern, niġu ttrattati li qisna qed nipprovaw nagħmlu l-ħsara.

Mr Chairman, jien inħoss li r-riforma fil-MEPA kellha ssir fil-mod kif jaħdmu d-direttorati u s-sezzjonijiet tagħha.

Kif jista' jkun li jkollok applikazzjoni partikolari fil-qasam ta' l-Urban Conservation Area (UCA) li trid tgħaddi minn erba' sezzjonijiet fil-MEPA li jikkontradixxu lilhom infushom?!

Kif jista' jkun li fuq applikazzjoni l-HAC jgħidlek mod, il-UCA team jgħidlek mod ieħor u l-EPDC jgħidlek mod ieħor, u jekk hemm bżonn anke nikkonsultaw mal-cultural heritage u anke mal-Valletta rehabilitation committee?!

Kif jista' jkun!

Qegħdin inkomplu noħolqu iżjed burokrazija f'dan il-proċess.

Jien nemmen li r-riforma li kellha ssir messa saret b'mod li l-proċess ta' l-applikazzjoni jimxi 'l quddiem ħalli nħaffu l-proċess.

Tkellimna fuq cells, fuq super cells u ma nafx x'm'għedniex u ma tkellimniex fuq x'inhuma l-problemi li qegħdin jiffaċċjaw in-nies.

Per eżempju, għad għandna problemi kbar fil-qasam tar-reconsiderations.

Ridna niskoraġġixxu lil dak li jkun milli jmur għar-reconsiderations.

Veru li kien hemm xi titjib żgħir imma xorta għadna lura f'dan il-qasam.

Riċentement il-gvern kien beħsiebu jħabbar ukoll bidliet fil-qasam tad-DNOs.

Hawnhekk ngħidlu prosit, mela le.

Dak kien pass importanti li beda gvern laburista u jeħtieġ li jkompli jiġi msaħħaħ għax qed jagħti iktar flessibbilta` lill- applikanti biex ma jgħaddux mill-martirju li normalment jgħaddu għall-full development application.

Sur President, matul din is-sena smajna ħafna ftaħir dwar l-inċineratur tal- biċċerija.

Illum, il-ministru għandu jirrispondina u jgħidilna jekk huwiex minnu li ma nifilħux għall-ispiża kurrenti.

Veru li min ħa d-deċiżjoni dwar dan l-inċineratur se jgħabbi lil pajjiżna bi spiża aktar milli suppost, għax m'huwiex addattat għall-ammont ta' skart li għandna?

Matul din is-sena kellna tweġibiet xotti fuq din il-kwestjoni, u llum il-ministru għandu l-opportunita` jgħidilna x'sar u ma sarx u jekk hux veru dak li smajna fil-media u anke dak li għedna aħna bħala oppożizzjoni.

Mr Chairman, irrid ngħid xi ħaġa u l-istrateġija tal-gvern għall-immaniġġjar ta' l- iskart.

Wara li damu erba` snin jgħajruna li aħna rridu iktar minn impjant wieħed għar-riċiklaġġ ta' l-iskart u li ma nafux fejn se nagħmluhom, illum, il-ministru ġie jaqbel magħna u se jbiddel l-istrateġija għall-immaniġġjar ta' l-iskart, u qed jgħid li għandu bżonn ħames siti jew inkella sitt siti.

Allura llum nistaqsi jien: Għidilna inti fejn se tagħmilhom issa dawn?

Jekk hemm bżonn nagħmluhom, nagħmluhom, mela le, pero` trid issir konsultazzjoni kontinwa mal-kunsilli lokali.

Trid tagħmel studju serju kif aħna ħabbarna fil-policy tagħna.

Pero` hija ħaġa ta' l-għaġeb kif sena ilu kien qed jgħid li impjant wieħed huwa biżżejjed u kien jgħajjarna għax aħna konna qed nissuġġerixxu aktar minn wieħed u kienu jiġru wara l-kap ta' l- oppożizzjoni anke fil-kampanja elettorali jistaqsuh kontinwament fejn se jagħmel dawn l-impjanti, u llum l-istess ministru qed iħabbar tibdil fl- istrateġija għall-immaniġġjar ta' l-iskart.

Issa qed jgħidilna li għandna bżonn iktar minn impjant wieħed għar-riċiklaġġ ta' l-iskart f'pajjiżna.

Min qed jagħmilhom il-u-turns, l-oppożizzjoni jew inkella intom?

Jien nistaqsi lill-gvern: X'kien l-eżitu ta' dan it-tibdil fl-istrateġija għall- immaniġġjar ta' l-iskart?

Hawnhekk irrid infakkar x'sibna fl-1996 f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Dak iż-żmien la kien hemm state of the environment report u lanqas strateġija għall-immaniġġjar ta' l- iskart.

Ma kien hawn xejn fil-qasam ta' l-ambjent f'pajjiżna!

Kien il- gvern laburista li fis-sena u għaxar xhur li għamel fil-gvern beda b'ritmu mgħaġġel għal dan il-proċess importanti.

Huwa tajjeb li llum il-gvern qed ibiddel l-istrateġija għall-immaniġġjar ta' l-iskart ħalli jkompli jikkonferma kemm l-oppożizzjoni kellha raġun, kemm il-politika ambjentali tagħna hija waħda serja u tirrifletti l-ħteġijiet ambjentali f'pajjiżna għax meta fassalnieha kkonsultajna ma' kulħadd u konna nafu eżattament x'hemm bżonn li jsir għall-ġid ta' pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- ambjent.

Għalhekk insostnu li hija l-aħjar politika għad-direzzjoni ambjentali ta' pajjiżna.

Tikkritikaha kemm tikkritikaha, aħna kellna l- kuraġġ li mill-oppożizzjoni nagħmlu politika aġġornata.

U llum qed nieħdu pjaċir li l-gvern qiegħed ibiddel id-direzzjoni f'dan il-qasam u jiġi magħna wkoll fuq din il-proposta.

Mr Chairman, fir-rigward ta' l-apparat għall-moniteraġġ ta' l-arja veru li kien hemm xi progress, ħa ngħidha kif inhi, pero` għandna nies biżżejjed biex inħaddmuhom dan l-apparat?

Għandna nies tekniċi?

Mhux billi niftaħru bil-makkinarju, irridu naraw kemm dawn qed ikunu effettivi u kemm qegħdin jaħdmu.

Qegħdin insibu n-nies tekniċi li għandna bżonn?

Qegħdin inħajruhom biex jieħdu t-training meħtieġ?

(Interruzzjonijiet) Diġa` qlajt ħames transfers, nirringrazzjak.

Issa rrid ngħid xi ħaġa dwar il-promozzjonijiet fil-MEPA.

Jgħidulna li din hija istituzzjoni fejn m'hemmx indħil politiku, pero` mbagħad tara nies li ilhom ma jersqu lejn l-awtorita` ħames snin jew sitta u jingħataw promozzjoni u jaqbżu nies li ilhom hemmhekk 25 sena u li għandhom esperjenza kbira.

Allura, bir-rispett kollu, x'jiswa li jkollok istituzzjonijiet kbar bħall-ombudsman meta qed naraw dawn l-inġustizzji jseħħu?

Smajna wkoll bit-tbażwira tal-legal notice dwar il-kaċċa u l-insib.

Dan huwa gvern li jinsab maqbud f'morsa għax wiegħed ħafna affarijiet qabel l-elezzjoni.

Hawnhekk għandi l-fuljett li kienu bagħtu lill- kaċċaturi fid-djar.

F'dan il-fuljett Kienu qalulhom li l-kaċċa u l-insib fir-rebbiegħa huma garantiti, u li l-kaċċa fuq il-baħar se tibqa' kif inhi.

Pero` nafu li l-affarijiet ma setgħux jibqgħu kif kienu qabel, għax jekk tara kif seħħew l-affarijiet f'dawn l-aħħar snin issir taf li l-gvern, f'dak li għandu x'jaqsam mal-kaċċa u l-insib, qatt ma kellu rieda li jindirizza l-wegħdiet li għamel qabel l-elezzjoni.

Minn banda għandu mandat li jagħmel hekk u min-naħa l-oħra l-Unjoni Ewropea mhux se tħallih jagħmel hekk, allura llum bdejna naraw inċertezza qawwija f'dan il-qasam.

Qed inkomplu nipposponu l-liġijiet ambjentali bil-problema li hemm inċertezza fost il-kaċċaturi u issa waqqajna għaż-żufjett il-forza ta' l- ordni tal-pajjiż meta ġegħelnihom joħorġu memo fejn qalu li għalissa ma jitteħdux passi legali kontra min qed jikser il-liġi.

U l-liġi għamilha l- ministru stess!

M'għamilnihiex aħna bħala oppożizzjoni, għamilha hu.

Pero` milli jidher diġa` qed isiru l-u-turns fuq dawn il-kwestjonijiet.

Jien insostni li dak li twiegħed qabel l-elezzjoni fid-dover tiegħek li twettqu.

Issa jekk m'intix kapaċi twettqu trid tiffaċċja lill-elettorat u tgħidlu li dak li għedtlu ma kienx il-verita`, kif għamlu dan l-aħħar politiċi fl- Ungerija.

(Interruzzjonijiet) M'għandux x'jaqsam, il-politika tibqa' politika.

Sur President, xtaqt ngħid xi ħaġa fuq il-proposta li ssemmiet fil-budget fuq il-qasam ta' l-annimali.

Ilna ħafna nisimgħu fuq dan il-qasam.

Qalulna li se jkun hemm aftercare centre.

Pero` meta tara x'ġie vvotat għal dan il-għan issib is-somma ta' Lm60,000.

Dan l-ammont taħsbu li hu biżżejjed?

Lil min ikkonsultajna fuq din il-proposta partikolari?

Ġew ikkonsultati l-NGOs?

Mhux l-ewwel darba li smajna lill-ministru jgħid li dawn l-NGOs qatt ma jiftiehmu bejniethom u li hemm problemi kbar f'dan il- qasam.

Illum għandna żewġ federazzjonijiet importanti, saret konsultazzjoni magħhom?

Jiena nistieden lill-ministru biex ipoġġi l-pjanti ta' dan il- proġett fuq il-mejda u jagħtina data priċiża meta se jkun lest.

Għaliex?

Għax min hu animal lover, min jaħdem għall-welfare ta' l-annimali m'huwiex qed jafda lill-gvern din id-darba.

Inutli jibagħtu l-ittri bil-proposta li ressaq il-prim ministru fil-budget fuq dan il-qasam.

Ħafna minnhom tant għandhom qalbhom maqtugħa, tant jafu r-record assolutament ħażin li kellu l- gvern nazzjonalista matul dawn l-aħħar snin li qed jaraw din il-proposta bħala kliem sabiħ fil-budget, imma mbagħad jafu li bil-fatti ma nimxux 'il quddiem.

Biżżejjed nagħmel aċċenn għall-mod kif trattaw dan il-qasam f'dawn l-aħħar snin.

Fis-sena u għaxar xhur li domna fil-gvern aħna konna waqqafna an animal welfare steering committee li kien qed jaħdem.

Dawn żmantellawh, qalu li se jwaqqfu l-animal welfare council, imma dan lanqas biss beda jiffunzjona għax kien hemm taħwid kbir.

Illum, wara ħafna petizzjonijiet, wara li ħafna nies xebgħu jaraw li dawn il-problemi lanqas biss jiġu indirizzati, qed naraw daqsxejn ta' reazzjoni.

Pero` hija fattwali din ir-reazzjoni, jew il-ministru qed jgħid li se jlesti proġett din is-sena, imbagħad jgħaddu xi tliet snin oħra u jkun għadu fuq il-karta?

Sur President, xtaqt li nagħlaq b'dawn il-kummenti.

Meta taqra dan il- budget tgħid li huwa sabiħ, pero` mhux li taqra jew li tisma' jiswa imma dak li tara b'għajnejk, u aħna nafu x'inhi l-ħidma tal-gvern fil-qasam ta' l-ambjent.

Jekk kien hemm qasam li fih rajna ħafna kontroversji u kellna l- akbar protesti matul din is-sena kontra l-istess ministru u t-tmexxija ħażina tal-gvern, dan kien proprju l-qasam ta' l-ambjent.

Jeħtieġ li għall- ġid ambjentali ta' pajjiżna jiġu indirizzati dawk il-problemi li verament qed jinkwetaw lil ħafna nies.

Nerġa' nsostni li l-NGOs għandhom ikunu l- pijunieri fost il-ħidma tal-gvern, jekk il-gvern irid li jaħdem magħhom.

Aħna ta' l-oppożizzjoni għandna proposti ċari għal kulħadd, determinati li nwettquhom, tajna anke t-time frames li fihom se jitwettqu dawn il- policies, sejrin inwettquhom akkost ta' kollox u anke jekk insibu min ifixkilna aħna se nibqgħu għaddejjin biex il-proposti tagħna inwettquhom.

Sur President, ikolli ngħid li dan id-diskors tal-budget ma jirriflettix ir- realta` li minnha għaddej pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam l-ambjent.

Jekk naraw dak li għandu x'jaqsam ma' l-infrastruttura naraw li l-ambjent sejjer lura u mhux 'il quddiem, u l-mod kif qed jittieħdu d-deċiżjonijiet qegħdin ikomplu jnaqqru u jiddegradaw il-qasam ambjentali.

Għaldaqstant jeħtieġ li jkollna gvern serju li jindirizza dawn il-problemi bil-fatti, mhux bil-paroli.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li minn wara l-aħħar elezzjoni 'l hawn il-poplu aktar fehem kemm il- forecast ta' l-oppożizzjoni laburista huwa ferm aħjar minn dak tal-gvern nazzjonalista.

Naturalment dan juri li l-oppożizzjoni laburista huma aktar kreattivi, aktar pożittivi u allura qed jiksbu aktar fiduċja f'dak li jgħidu u fil-politika li jfasslu.

Dan ma rriżultax biss mill-elezzjonijiet li kkontestajna sabiex naħtru l-membri tal-parlament Ewropew, fejn akkwistajna maġġoranza ta' tliet siġġijiet, u mir-rebħiet konsekutivi li kellna fl-elezzjonijiet għall-gvernijiet lokali, imma hemm fatturi oħra importanti, fosthom is-settur ta' l-iżvilupp rurali li qed niddiskutu l- estimi tiegħu llum, partikolarment is-setturi tal-biedja u s-sajd.

X'imkien kien intqal li l-oppożizzjoni m'hijiex hemm u ma taf xejn dwar is- settur.

Min-naħa l-oħra l-gvern dejjem kien jibbaża l-argumenti tiegħu fuq kemm qed jaqilgħu flus il-bdiewa, fost nies oħra fis-soċjeta`, b'riżultat tal-politika tiegħu.

Meta aħna konna ngħidu li l-affarijiet m'humiex hekk konna niġu mgħajra li aħna profeti suwed.

Imma filwaqt li nsostni dak li għedt fil-bidu, li l-oppożizzjoni laburista hija tabilħaqq progressiva u hija l-iktar enti politika li kisbet u qed tkompli tikseb il-fiduċja, illum il-poplu huwa ffaċċjat b'ċerti konfermi li ħarġu f'Awissu ta' din is-sena fl-economic accounts for agriculture 2005.

Dan id-dokument juri biċ-ċar li fl-2005, ipparagunat ma' l-2004, l-income fis-settur ta' l-agrikoltura naqas b'5%, minkejja li l-gvern kien ta medja ta' Lm9 sussidju fuq kull Lm100 dħul li kellhom il-bdiewa, ir-raħħala u l-ħaddiema ta' l-agro- industrija.

Jiġifieri fl-2005 il-bdiewa - meta ngħid "bdiewa" rrid ninkludi n-nies kollha li jaħdmu fis-settur ta' l-agrikoltura - b'mod globali qalgħu Lm95 għal kull Lm100 li qalgħu fl-2004.

Għaldaqstant bilfors ikollna niddikjaraw kemm dan il-gvern jibbaża t-tmexxija politika tiegħu fuq argumenti foloz, lil hemm mir-realta`, u dan qed jgħin - u jalla jkomplu sejrin hekk - biex joħroġ aktar ċar kemm il-partit laburista huwa partit progressiv, ta' fiduċja u li allura huwa l-alternattiva biex jibda jindirizza dawn il-problemi.

Jekk inħarsu lejn l-oqsma varji tas-settur tal-biedja jirriżulta veru wkoll dak li konna ngħidu aħna, li kulma jmur qed jinxef id-dħul tan-nies f'dan il-mestier.

Ħalli nagħti ħarsa lejn ċerti figuri biex nuri kemm dan huwa minnu u biex nuri kemm aħna kellna raġun u kemm aħna iktar nies ta' fiduċja.

Naturalment man-nies, mhux mal-gvern għax il-gvern għandu sentimenti ta' arroganza, mhux qed jagħti kas x'ngħidu aħna, pero` n-nies żgur qed jifhmu li tabilħaqq aħna partit veru progressiv u aħna partit li tabilħaqq nispiraw fiduċja.

Jekk nieħdu l-industrija tal-majjal insibu li bejn Jannar u Ġunju 2003 din kienet tipproduċi medja ta' 9,696,000 kilo għall-valur ta' Lm6,535,000.

Bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena l-piż kien ta' 6,586,000 kilo għall-valur ta' Lm4,699,000.

Dan ifisser li l- produzzjoni niżlet b'medja ta' 21.7%.

Minkejja dan, il-feedback li toħroġ mingħand it-tliet pilastri li jistrieħ fuqhom il-ministeru li llum qed nindirizzaw, jiġifieri l-ministru, is-segretarju parlamentari u s- segretarju permanenti, hija li dawn il-bdiewa, ir-raħħala u dawk kollha li jaħdmu f'dan is-settur qed idaħħlu iktar flus, kulħadd qed isir sinjur u kollox miexi ħarir.

Dan huwa l-atteġġjament arroganti, inkompetenti, ta' nuqqas ta' kordinazzjoni u jien ngħid anke ta' nuqqas lejn il-prim ministru ta' pajjiżna.

Sur President, meta tqis li l-economic accounts for agriculture 2005, li huwa maħruġ mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, mhux mill- oppożizzjoni jew minn xi entita` privata, qed jikkonferma li l-Lm100 li kien jaqla' bniedem f'dan is-settur issa saret Lm95, wieħed jifhem kemm tabilħaqq qed ibatu dawn in-nies.

Jiena ma niskantax li l-ministru ma jinformaniex b'dan it-tip ta' andament li għaddej f'ċerti setturi.

Per eżempju, jien informat li l-koperativa tal-produtturi tal-majjal ilha aktar minn 14-il xahar tipprova tiltaqa' mal-ministru, u jekk dan huwa minnu dan huwa ħażin ħafna ħafna.

Jalla dan il-ministeru jibqa' jgħaffeġ għax iktar ma jgħaffeġ iktar se joħroġ ċar ma' dawn in-nies kemm aħna għandna raġun, kemm għandna sens ta' kreattivita`, sens ta' progressivita` u sens ta' fiduċja.

Meta bdejna nirristrutturaw l-industrjia tal-majjal jidhirli li kien hemm ftehim bejn il-gvern u l-koperattiva biex din tingħata art ħalli tkun tista' tagħmel in-nucleus u l-multiplier units tagħha biex il-breeding, il- ġenetika tal-majjal tkun aktar b'saħħitha u ma jkollhiex mard li huwa marbut mal-ġenetika.

Dan ma jkunx mard li se jeffettwa b'xi mod lill- konsumatur - hawnhekk irrid ninftiehem tajjeb għax ma rridx li jipprovaw jagħtu interpretazzjonijiet differenti – imma importanti li jiġi rimedjat biex ikollna ġenetika pura, demm pur u l-kriterji importanti ħafna f'dan is- settur.

Jien nixtiequ jgħidli x'ġara minn dan il-proġett, jekk tlestiex u jekk ma tlestiex, għaliex?

Meta kien hemm dawn il-kwestjonijiet importanti għaliex, kif qed nisma' jien, il-koperativa għadha ma ltaqgħetx mal- ministru?

Sur President, filwaqt li nawgura li l-produzzjoni tal-majjal tiżdied u li jissaħħu l-exports li qed tagħmel il-koperativa tal-majjal fuq l- inizjattiva tagħha, nixtieq inkun naf għaliex qatt ma kien hemm laqgħa biex tiġi analizzata din l-inizjattiva ħalli l-gvern ikun jista' jagħti s- support tiegħu għaliha.

Nixtieq li l-ministru jew s-segretarju parlamentari jweġbuni għax filwaqt li ma sabux ħin jiltaqgħu mal- koperativa, sorsi oħra, inkluż mill-uffiċċju tal-prim ministru, iċemplu lill-koperativa biex jipprovaw jindaħlu fuq ċerta attivita` li purament hija fir-responsabbilta` tal-koperativa u tal-membri tagħha.

Jien qed ngħid li niddejjaq b'dawn l-affarijiet mhux biex nikkritika lill-ministru u lis-segretarju parlamentari – naf li huma omnipotenti, jafu kollox u għandhom il-kriterji li ħafna nies m'għandhomx f'dan il-pajjiż, allura good luck to them – imma biex dawn l-affarijiet jiġu rimedjati, se mai b'rispett lejn dawn in-nies, mhux b'rispett lejja jew lejn l-oppożizzjoni.

Jien dejjem niġbed l-attenzjoni li n-nies ma jirrealizzawx li l-agrikoltura għandha l-importanza li għandha.

L-agrikoltura hija r-restaurant, l- agrikoltura hija t-take-away, l-agrikoltura hija l-ħanut tal-laħam, il- ħanut tal-ħut, il-grocer, is-supermarket u hija Lm60 minn kull Lm100 paga li l-ħaddiema jonfqu għaliex il-food and beverage jiddependi kollu mill- agrikoltura.

Ma jkun hawn ebda bajda friska jekk ma jkunx hawn qmuħ u ċereali.

Ma jkun hawn l-ebda laħam abjad jew aħmar jekk ma jkunx hawn ċereali.

Jiġifieri hemm bażi, hemm sinerġija li rridu nirrispettaw 'il hemm mill-opinjoni diversa politika tagħna.

Sur President, ladarba qed ngħid li aħna oppożizzjoni progressiva u oppożizzoni ta' fiduċja ma nistax ma nibnix fuq dan l-element ta' fiduċja.

Allura rrid nipproponi xi ħaġa favur il-konsumatur ħalli tan-naħa l-oħra ma joqogħdux jgħidu li aħna ma nipproponu xejn, m'għandniex viżjoni u ma nafu xejn, kif iħobbu jgħidu minn wara dahri.

Anzi dan l-aħħar qed jgħidu li lanqas oppożizzjoni m'aħna.

Jiena nipproponi biex il-gvern jgħaddi legal notice immedjatament ħalli meta il-konsumaturi Maltin u Għawdxin imorru jixtru l-laħam tal-majjal almenu jkunu jafu li fih iktar minn 5% ilma.

Jien f'isem l-oppożizzjoni - li hija matura ħafna iktar mill-gvern nazzjonalista - nixtieq ngħid lill-konsumatur Malti li meta jixtri l-laħam tal-majjal ta' Malta għandu jiftakar li dak m'għandux 30% minnu ilma, u allura inti ma tkunx qed tixtri 660 gramma bħal meta tmur tixtri il-majjal ta' barra, imma tabilħaqq tkun qed tixtri kilo sħiħ meta tixtri l-laħam tal- majjal ta' Malta.

Jien qed ngħid dan għax konvint li jekk il-media tgħini u twassal il-kreattivita`, l-element progressiv u l-fiduċja li l-partit laburista kapaċi joħloq fost il-poplu Malti u Għawdxi u l-konsumatur jagħti kas ta' dak li qed ngħid, dan ikun l-ikbar pass 'il quddiem biex iċ-ċifri li għadni kemm semmejt, jiġifieri li qed inbiegħu medja ta' 21.7% inqas laħam tal-majjal u r-raħħala qegħdin jaqilgħu 1.7% inqas fl-ewwel sitt xhur ta' l-2006 meta paragunati ma' l-ewwel sitt xhur ta' l-2003, nirrimedjawhom.

Sur President, niġu għal sitwazzjoni oħra li tkompli tikkonferma kemm aħna nies ta' rieda tajba u li għalkemm tan-naħa l-oħra jinsulentawna, aħna dejjem konna kredibbli.

Jien m'iniex se nirriferi għall-mozzjoni li ressaqt biex niġbed l-attenzjoni tal-gvern dwar il-qagħda fl-industrija tat- tjur.

M'iniex se noqgħod ngħid li ressaqna mozzjoni, il-gvern waqqagħha u kellhom jgħaddu tliet xhur biex nerġgħu ntellgħuha.

Dik hija acqua passata u se nitkellem fuq illum.

Sur President, l-industrija tat-tjur bejn Jannar u Ġunju ta' l-2003 kienet tipproduċi għad-domanda tas-suq lokali 3,819,000 kilo għall-valur ta' Lm2,328,000.

Bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena, il- piż tal-produzzjoni tat-tjur kien ta' 1,800,066 kilo u d-dħul, bħala valur ta' flus,, kien ta' Lm1,117,000 fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena paragunat maż-Lm2,328,000 ta' bejn Jannar u Ġunju ta' l-2003.

Dan ifisser telf ta' Lm1.2 miljun li normalment kienu jidħlu fil-bwiet tal-produtturi u l-familji tagħhom.

Jiġifieri fl-2006 il-produzzjoni naqset b'51.5% u l- bidwi tilef medja ta' Lm52 minn kull Lm100 li kien idaħħal fl-2003.

Nerġa' ngħid li dawn iċ-ċifri huma mill-uffiċċju nazzjonali ta' l- istatistika abbażi ta' l-economic accounts for agriculture 2005 li kien ħareġ f'Awissu, meta dak iż-żmien f'din il-Kamra jien kont ngħid li mill- kalkoli li qed nagħmlu aħna l-produzzjoni naqset b'iktar minn 40%.

Jien m'iniex se noqgħod nitkellem lanqas dwar l-insulti li dabbart jien u l- oppożizzjoni mingħand dawn in-nies li lanqas għandhom responsabbilta` u rispett lejn il-prim ministru li ħatarhom, għax kieku dawn iċ-ċifri ma kienx jismagħhom mill-oppożizzjoni jew jarahom fl-istatistika u kien ikun iktar accountable fit-twettiq tad-dmirjiet tiegħu.

Naturalment meta tisma' li kien hemm telf ta' Lm52 fuq kull Lm100 - u dan mhux qed ngħidu jien imma qed jikkonfermah l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika - tifhem kemm jien qed ngħid il-verita` meta ngħid li din l-oppożizzjoni laburista aktar qed tinħass progressiva u aktar tispira fiduċja fiha min-naħa tan-nies li jaħdmu f'dan il-qasam, li m'hemmx dubju li l-fiduċja tagħhom fil-gvern preżenti spiċċat.

Tajjeb li nirriferi wkoll għan-nuqqasijiet li hemm fil-management ħalli ma nkomplix nitkellem fuq ċerti setturi qisu ħadd m'hu responsabbli għalihom.

Se nibda billi nispjega ftit dwar is-settur tas-sajd.

Irrid ngħid li bħar- raħħala u bħall-bdiewa s-sajjieda tilfu medja ta' Lm25,000 f'sussidju li s- soltu kien jingħata għall-ħlas ta' nofs il-bolla.

Dawn ġew imwiegħda li se jkun hemm assigurazzjoni, imma din l-assigurazzjoni qiegħda tieħu fit-tul.

Il-gvern ilu jgħid li kollox lest minn meta kien għad hemm il-Ministru Zammit responsabbli minn dan is-settur, pero` l-fatti huma li sal-lum il- ħlas ta' nofs il-bolla la qed jiġi kkumpensat u lanqas qed jiġu sostitwit b'assigurazzjoni.

Dan finalment, għalkemm il-media tagħna ma tispjegahx biżżejjed lill-poplu, huwa telf li s-sajjieda u l-familji tagħhom qed isofru.

Naturalment hemm spejjeż oħra li qed ikomplu jnixxfu l-flus fil- but tas-sajjieda.

Per eżempju, għal xi raġuni jew oħra, is-sajjieda qed jintalbu jagħmlu Lm2 depożitu għal kull kaxxa li huma jieħdu sabiex iżommu bħala stock għall-qabda tal-ħut.

Ovvjament bħalma jżomm l-istock tal-fuel u l-istock tal-lixka sajjied iżomm l-istock tal-kaxxi wkoll.

Again daħħalniehom fi spiża għax għalkemm iż-Lm2 huma taparsi depożitu l-fatt huwa li l-flus ħarġu mill-but.

Naturalment din spiża li titla' wkoll għax hemm sajjieda li tinvolvihom Lm200, oħrajn Lm300 u hemm min tinvolvih Lm1,000 wkoll.

Hemm xi ħaġa li m'hijiex treġi u allura mhux qed ikun hemm l-għajnuna li wieħed jippretendi li jkollu s- sajjied.

Immaġina tkun sajjied żagħżugħ marbut bil-piż tal-bolla u ta' ħafna affarijiet li huma marbuta mal-mestier, u mbagħad issib li biex tarma trid ukoll tħallas Lm300 jew Lm400 oħra bħala depożitu fuq il-kaxxi li ovvjament mhux se toqgħod teħodhom lura kull sena.

Ħriġthom mill-but u l- Bambin jaf meta se teħodhom lura.

Meta għandek sitwazzjoni fejn l-economic accounts for agriculture 2005 qed jikkonferma li l-income f'dan is-settur qed jonqos ma tridx tkompli tirrombla fuq dawn id-diffikultajiet, imma trid tifhem is-sitwazzjoni diffiċli li dawn in-nies qegħdin jesperjenzaw.

Irrid insemmi spejjeż oħra li s-sajjieda huma soġġetti għalihom.

Peress li għadu ma tħallasx il-complement kollu tal-kuntratt għall-għajnuna li sar qabel ir-referendum, hemm min kellu jiddejjen mal-bank biex iġib il-finanzi ħalli jkun jista' jsostni l-iżvilupp li qed imexxi.

Agħar minn hekk, hemm min kellu jġib il-complement kollu għax lanqas biss bagħtu għalih biex jiffirma l-kuntratt.

Dawn huma kollha ħwejjeġ li qed iweġġgħu fil-laħam il- ħaj u juru li dan il-gvern mhux qed jagħti l-għajnuna li jeħtieġ tingħata fil-pront lil dawn is-sajjieda.

Għaldaqstant aħna, ta' l-oppożizzjoni, qed noħorġu bħala nies ta' fiduċja iktar man-nies f'dan is-settur.

Sur President, jien naf b'każ - dwar dan sar anke affidavit minn xi sajjieda - ta' bastiment li għandu kwota u reġistrazzjoni f'Malta u kwota u reġistrazzjoni oħra fil-Libja.

Dan joħloq tgergir, instabilita` u jkun hemm nuqqas ta' rieda tajba.

Jien nawgura li dawn il-problemi jiġu investigati u rimedjati ħalli noħolqu a good feel factor fost dawn in-nies li għandhom xogħol perikoluż, speċjalment is-sajjieda li ħafna drabi jkunu bejn sema u ilma u jeħtiġilhom ċertu support.

Meta nara dawn l-ispejjeż kollha fuq spallejn is-sajjied minħabba nuqqas ta' management min-naħa tad- dipartiment tas-sajd, nistaqsi jekk hux se jkun hemm ukoll tariffa ġdida għall-proġett tal-crane, dak li ngħidulu l-hardstanding, fis-sens jekk hux tintalab tariffa lis-sajjieda li jtellgħu l-opri tagħhom b'dan il-crane.

Sur President, għandi f'idejja korrispondenza bejn sajjieda lokali u esteri, fosthom il-Malta High Commission ta' l-Awstralja.

Hawn ukoll acknowledgement min-naħa tad-dipartiment tas-sajd għat-talba ta' dawn is- sajjieda li kienu interessati li jkunu jafu l-pożizzjoni tax-xibka tat- tonn, dik li ngħidulha l-purse-seiner.

Il-gvern informahom li t-talba tagħhom ġiet innotata li f'ċertu sens tinftiehem li għandu records ta' din it-talba u qed jikkonsidraha.

Imma mbagħad minkejja li nbidlet il-policy - m'għandix ħin biżżejjed biex noqgħod nidħol fil-mertu jekk kienx tajjeb jew le li nbidlet il-policy, forsi jkolli ċ-ċans nitkellem dwar dan f'aġġornament - u nħarġet liċenzja lil ċerti nies, dawn is-sajjieda li kienu għamlu t-talba ma ġewx informati dwar din id-deċiżjoni.

Jien għandi l-korrispondenza u anke l-isem ta' l-individwu li lanqas biss kellhom id- diċenza jgħidulu li mhux se jagħtuha lilu għat-tali raġunijiet, imma se jagħtuha lil din il-persuna jew lil dawn il-persuni għal ċerti raġunijiet.

Dan l-individwu llum żarma u ma kompliex jopera f'dak il-qasam għax ħass li din kienet l-aħjar alternattiva għalih.

Sur President, niġi issa għall-qasam tas-servizz veterinarju li taħtu taqa' il-biċċerija.

Anke hawn il-gvern reġa' daħal ġol-ħajt.

X'għamel?

Ħatar direttur ġenerali ġdid - u jien għandi rispett lejn dan id-direttur ġenerali responsabbli mis-servizzi veterinarji biex ma ninftiehemx li qed nikkritikah għax dawn in-nies tant jilagħbuha ta' naïve li jgħidu li tkun qed tikkritikah - u poġġewh f'borma taħraq, qisu Ġaħan u l-flieles.

Dan la għandu esperjenza amministrattiva fil-qasam veterinarju u lanqas għandu esperjenza xjentifika.

Immaġina inti, Sur President, tiddijlja mat-tobba veterinarji, mal-breeders, mal-produtturi tat-tjur, tal-majjal, taċ-ċanġa, ta' l-għoġġiela u mal-koperativi tagħhom mingħajr m'għandek background eżatt tas-sitwazzjoni.

Ma jistax ikollok performance tajba, lanqas jekk tkun bħall-Ministru Pullicino, omnipotenti u taf kollox.

Ma tistax tħoss dak is-sentiment.

U x'qed jiġri llum?

L-ewwelnett meta titkellem mal- koperativi ssib li huma illużi għax qed isibu dawn l-affarijiet.

Jien ma naf kif kont nirreaġixxi kieku kelli l-kapaċita` li nkun tabib veterinarju u nispiċċa li jrid jikkkontrollani xi ħadd li lanqas għandu almenu l- esperjenza amministrattiva veterinarja.

Iktar minn hekk jien se nħares lejn l-andament ta' l-affarijiet fil- biċċerija għax kemm ilu dan id-direttur ġenerali nista' ngħid li sejrin lura flok 'il quddiem.

Se nispjega affarijiet li mhux qed ngħidhom jien, imma huma fatti li m'hemmx dubju jirriżultaw lil kulħadd, lill-uffiċjali li qegħdin madwarna, lis-segretarju parlamentari, lill-ministru u anke lis- segretarju permanenti li għandu rwol importanti ħafna fit-tmexxija.

Għalkemm għandu rwol importanti ħafna rrid ngħid li kemm dam jieħu ħsieb l- aġenzija tal-pagamenti hu kellna vroma fiha, imma llum hemm xi ħadd, jidhirli s-Sur Bugelli, li milli jidher qed jingranaha mill-ġdid.

Almenu ċerti pagamenti, għalkemm m'humiex jaslu fil-pront, qed jaslu iktar qabel.

Dan qed ngħidu mhux biex nikkritika, imma biex dan li jaħseb li jien ma nkunx naf x'qed jiġri jkun naf li jiena nkun naf x'qed jiġri eżattament.

Ħalli nkompli fuq il-punt ta' l-inkompetenza u ta' naqqas ta' management li jeżisti fil-biċċerija.

Il-Ministru Ninu Zammit kien waqqaf id-deboning plant, għamel żewġ eżerċizzji ta' taħriġ u suppost, bħall-inċineratur, kellu jitħaddem is-sena l-oħra.

Imma jien informat, u nixtieq li jikkonfermaw jekk hux veru, li wara li saru dawn iż-żewġ eżerċizzji l- istess biċċiera li tħarrġu biex jagħmlu l-cuttings lanqas tħarrġu fuq l- equipment ta' dan id-deboning plant.

Aħna nafu li dan id-deboning plant iżid ħafna l-iġjene, u allura huwa bżonjuż.

Iżda minkejja li huwa bżonjuż u sar l-investiment, sal-lum dan għadu ma tħaddimx.

Dan juri dak li qed nipprova nispjega jien, li meta għażilt direttur ġenerali li m'għandux il- kompetenza u l-esperjenza amministrattiva u xjentifika, qisu għandek ħmar li qed timbuttah biex jiġri maż-żwiemel tat-trott u ma jistax ilaħħaq magħhom għax kif tieqaf timbuttah, hu se jaqa' lura .

Forsi f'ċerti ministeri oħra dan jista' jsir, imma fil-qasam veterinarju, li huwa sensittiv ħafna,ma jistax.

L-istess jekk immorru għall-inċineratur li ma nafx kemm ili nistaqsi kemm se jiġi jiswa.

Dan kellu jibda jitħaddem f'Ottubru, imma sal-lum, bħad- deboning plant li kellu jitħaddem f'April tas-sena l-oħra, għadu ma tħaddimx.

Nifhem li forsi hemm ċerti problemi għax ħadd m'hu perfett fil- ħajja.

Aħna parti mill-umanita` li għandha l-limitazzjonijiet tagħha u aħna nifhmu li kulħad għandu l-limitazzjonijiet tiegħu.

Aħna m'aħniex biased bħalhom, ma ninsulentawx, imma nifhmu li jistgħu jinqalgħu ċerti problemi.

Imma skond il-kalkoli li jien qed nasal għalihom jirriżulta li biex naħarqu tunnellata ta' skart, ta' fdal ta' l-annimali u tat-tjur irridu nonfqu medja ta' €200 għal kull tunnellata.

U l-ammont ta' waste li tiġġenera l- industrija tat-tjur u l-industrija ta' l-annimali jammonta għal 10,000 u 12,000 tunnellata.

Jiġifieri qed nitkellem fuq spiża li tvarja bejn Lm900,000 u Lm1.2 miljun, għax illum nafu li għandna ċerti problemi bil- prezz tad-diesel, allura wieħed irid ikun prattiku wkoll f'dawn iċ-ċifri.

Jiġifieri jekk se jsir dan, min se jagħmel tajjeb għall-finanzjament?

Se jagħmlu tajjeb għalih ir-raħħala fil-proċess tal-qatla jew se jassorbih il- gvern?

Sur President, fl-imgħoddi kienu jgħidu li se jiftħu l-border inspection posts, u veru nbnew dawn - inbena wieħed fl-airport, wieħed f'Birżebbugia u l-ieħor il-Marsa għax naturalment kienu fir-responsabbilta` tad-direttorat tas-servizz veterinarju - imma sal-lum, safejn naf jien, qed jaħdem wieħed biss, dak ta' Birżebbuġa.

La dak ta' l-airport u lanqas dak tal-Marsa m'huma jaħdmu.

Allura jekk il-forecast tagħna jkun li se ndaħħlu tant minn dawn il-border inspection posts u mbagħad ma ndaħħluhomx, importanti ...

(Interruzzjonijiet) Nafu li intom tafu kollox, imma l-punt hu li ma jitnaqqas xejn mis-salarju tagħkom, imma mill-but tal-bdiewa, tar-raħħala u tas-sajjieda l-flus qed jonqsu.

Għaldaqstant jien bi dritt ngħid li dan huwa l-punt li intom tridu tindirizzaw.

Toqogħdux tinħlew tikkritikaw lili.

Nafu li ma taqblux miegħi, nafu li intom tafu kollox, good luck to you.

Imma ifhmu li filwaqt li s-salarju tagħkom intom teħduh sħiħ, dawn in-nies qed jitilfu l-flus minn bwiethom.

Agħtu kas ta' dan il-punt li qed inqanqal.

Toħorġux mill- argument billi tikkritikaw lili.

Analizzaw l-affarijiet sew.

Għandkom il- flus, għandkom l-uffiċini, għandkom il-computers, għandkom l-istatistika, għandkom il-gvern, għandkom kollox.

Agħtu kas dan li qed nipprova ngħid jien, għax jekk ma tifhmux dan il-punt se jiġrilkom bħal dan id-direttur ġenerali li ħtartu, li ma jistax jifhem x'qed jgħidu l-produtturi u l- koperativi.

Irrid nagħlaq fuq punt importanti li fuqu ngħid li se nibda nissuspetta ħażin.

Jien tlabt li jiġu tabled ir-rakkmandazzjonijiet li saru mill- kunsill tal-veterinarji, l-ewwel assoċjazzjoni tal-veterinaji, u sal-lum għadhom ma tpoġġewx, lanqas ingħataw lili privatament.

U dan ħażin.

Għaliex?

Għax anke lilna qed jitfgħu lura.

Aħna għaddejjin bil-programm ta' stqarrija tal-viżjoni tagħna u jrid ikollna ċerta feedback dwar dak li qed jiġi kkomunikat lill-gvern.

M'huwiex sew li l-kunsill tas-servizzi veterinarji għamel talba u għamel ċerti rakkmandazzjonijiet li l- oppożizzjoni ma tafx bihom.

Is-segretarju permanenti, is-segretarju parlamentari u l-ministru jżommuhom għalihhom biex imbagħad joqogħdu jgħidu lill-uffiċjali tiegħhom li qisu m'għandniex oppożizzjoni.

Dan x'sens jagħmel?!

Ifhmu x'qed nipprova ngħidilkom jien.

Is-salarju tagħkom, il- fringe benefits tagħkom, il-petrol tagħkom u l-mobiles tagħkom baqgħu hemm imħallsin, imma l-bdiewa, ir-raħħala, is-sajjieda u l-ħaddiema fl-agro- industrija u l-industrijalisti qed jaqgħu lura, mhux qed jiġġeneraw id-dħul li wegħedtuhom.

Nerġa' ngħid li l-parit ta' l-oppożizzjoni qed jinħass li huwa partit progressiv, partit ta' veru, il-partit ta' fiduċja.

Toqogħdux tinkwetaw, dak ix-xogħol għaddej, imma mhux sew li ma niddefendux lil dawn in-nies.

Aħna ma nikkritikawx biss, imma nagħmlu l-proposti wkoll, bħalma pproponejt biex issir legal notice ħalli l-konsumatur ikun nformat li meta qed jixtri l-laħam tal-majjal jista' jkun li qed jixtri majjal li fih iktar minn 5% ilma.

Allura mingħalih ikun qed jixtri kilo u fil-fatt ikun qed jixtri 660 gramma ta' majjal u l-kumplament ikun kollu ilma għax 30% tal-majjal importat huwa ilma.

Sur President, jien għandi kopja ta' permess - u l-ministru tal-biedja għandu l-vantaġġ li l-MEPA taqa' taħtu, jien ma kellix dan il-vantaġġ għax ma kenitx taqa' taħti - ta' wieħed mill-akbar raħħala f'Malta biex jagħmel tinda għall-baqar biex inħarsu l-animal welfare, li tkellem dwaru sieħbi u m'hemmx dubju jkompli jitkellem fuq hekk l-Onor.

Joe Brincat għax it-tlieta li aħna għandna ħafna għal qalbna l-animal welfare f'pajjiżna.

Dan huwa wieħed mill-ikbar farms li għandna, imma wara sena għadu ma tħallasx.

Nappellalek biex tibgħat espert hemmhekk - kellek wieħed jieħu ħsieb li llum qiegħed id-direttur tal-pitkalija - u ara x'tista' tagħmel.

Il-bieraħ għamiltlek mistoqsija parlamentari fejn għedtlek li hawn 60 raħħal li għal xi raġuni jew oħra m'humiex qed jirċievu s-sussidji, minkejja li hemm direttiva li dawn iridu jagħmlu dawn il-bidliet sa l-2008.

Jista' jkun li mhux qed jirċievu l-flus għax forsi m'humiex jilħqu dak il- livell stabbilit peress li qed iżżommilhom il-permessi, allura inti qed iċċaħħadhom milli jilħquh!

Bifors irid isir ċertu titjib u ċertu ameljorament biex il-kwalita` tal-produzzjoni titjieb!

Kompli tagħtix kas x'qed ngħidu aħna, pero` ftakar biss li filwaqt li mis-salarju tiegħek sħabi naqqsulek Lm1 biss, il-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda tilfu Lm5 minn kull Lm100 barra li tarulhom mar-riħ id-Lm9 għal kull Lm100 li tajtuhom skond l-economic accounts for agriculture 2005.

Nerġa' ngħid, jeħtieġ li jiġi investigat għaliex hemm numru ta' raħħala li mhux qed jirċievu s- sussidju.

Aħna għandna deroga u jekk hemm xi misunderstanding irridu nirranġawh.

Ma jistax ikun insallbu lin-nies!

Ma jistax ikun indaħħlu lin- nies ġol-ħajt.

Din m'hijex attitudni.

Issa jekk hemm strateġija moħbija li l-gvern minħabba n-nitrates directive u minħabba l-istock density directive ta' l-EU rridu naqtgħu nofs il- produzzjoni li għandna tat-tjur, tal-majjal u taċ-ċanga, ejja nagħmlu l- argumenti ċari biżżejjed u almenu niddiskutuhom internament.

Jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni.

Meta ngħid li jien bniedem progressiv, li jien bniedem li nispira fiduċja, irrid nispira fiduċja fil-ministru u s-segretarju parlamentari.

Jekk jaf li teżisti problema minħabba ċerti direttivi rigward l-istock density u l-livell ta' nitrati fil-ħamrija, ejja npoġġu flimkien, naraw x'inhuma dawn l-ideat u mhux noqogħdu nipprovaw inwaqqgħu l- argumenti ta' xulxin.

Nerġa' ngħid li aħna għandna l-obbligu li nimlew żaqqna biex inħaddmu moħħna u nħaddmu l-organi tal-ġisem.

Għalhekk dan is- settur huwa importanti għax jipprovdi l-ikel frisk li għandu bżonn kemm il- poplu ta' din il-gżira u kemm it-turisti li jżuruha.

Allura fl-istess spirtu progressiv jien irrid nisma`, anke fi djalogu separat minn din il- Kamra, fejn huma l-problemi u għaliex il-produzzjoni tal-majjal u tat-tjur qed taqa` daqshekk lura.

Sur President, lilna jgħidulna li m'aħniex progressivi, m'aħniex kredibbli, imma r-rapport ta' viżjoni tagħna dwar da il-qasam poġġejnieh fuq il-mejda tal-Kamra.

Fost affarijiet oħra f'dan ir-rapport ta' viżjoni qed ngħidu li huwa ċar li matul l-aħħar 40 sena l-management, il-politika idroloġika, jiġifieri l-ilqugħ u l-konservazzjoni ta' l-ilma tax-xita, marru l-baħar.

Min idaħħal il-konkos flok il-ħitan tas-sejjieħ qed jagħmel ħażin.

Billi jirriabilita l-widien!

Kulma kien hemm fuq l-irdumijiet tkaxkar il-baħar, bil-flora, bil-fawna, bil-ħitan tas-sejjieħ u bil- ħamrija!

Aħna konna bdejna proġett fiċ-Chadwick Lakes li fih konna se nintegraw studenti li ma jkunux laħqu ċertu livell akkademiku.

Immaġina xi problema jkollu edukatur, meta wara 16-il sena ma jirnexxilux idaħħal ċertu sens ta' responsabbilta` fl-istudent tiegħu!

Għalhekk konna qegħdin naħdmu biex dan ix-xogħol ta' riabilitazzjoni, ta' idroloġija - li huwa importanti ħafna għax l-ilma huwa l-ħajja u mhux il-flus, għax jekk ma jkollokx ilma la tgħix tajra, la annimal u lanqas bniedemu min hu, ma jgħix – jibdew jagħmluh dawn l-istudenti li wara 16-il sena ma jkunux laħqu ċerti livelli akkademiċi.

Bdejna nintegrawhom fi proġett li jieħdu ħsieb l-ilma, allura jieħdu ħsieb il-ħajja, jieħdu ħsieb il-flora u l-fawna, jieħdu ħsieb il-bio- diversita` b'mod li jħallu l-inqas impatt negattiv fuq l-ambjent.

Dan kollu n-naħa tal-gvern rmewh il-baħar għax huma jemmnu li aħna m'għandniex ċerta kompetenza.

Sur President, jiddispjaċini li m'għandix iktar ħin għax għandi ħafna punti oħra li nixtieq nitkellem dwarhom biex tan-naħa l-oħra ma joqogħdux jaħsbu li aħna maqtugħin mir-realta`.

Biex nibni aktar fiduċja f'dan il-qasam, meta jiena tajt ir-rakkmandazzjonijiiet tiegħi lill-eżekuttiv nazzjonali tal-partit laburista u lill-grupp parlamentari laburista għall-abboz ta' viżjoni tagħna, jien qgħadt attent ħafna li nagħmel dan il-qafas fil- parametri ta' l-overview of measures in the new EU rural development regulations.

Hemmhekk ħareġ ċar li l-EU qed tagħti importanza lil competitiveness of the agriculture land and forestation, ikun hemm importanza iktar strateġika għal dak li huwa improving the environment and the countryside, u kkunsidrajna wkoll the quality of life in areas and diversification of the rural economy.

Jiġifieri l-viżjoni tagħna bnejnieha fuq ir-regolamenti rurali ta' l-Unjoni Ewropea biex ma jgħidux li aħna maqtugħin mir-realta`.

M'għamilniex xi bidla straordinajra għax aħna dan li konna qed nagħmlu meta bdejna bil- proġetti ta' l-agri-turiżmu.

Konna qed nagħmlu proġetti tal-produzzjoni agrikola u organika, proġetti ta' riabilitazzjoni tal-widien, proġetti fuq farming u fuq fishing u bdejna nrawmu l-kultura ta' l-animal welfare fl- istudenti billi ġibna ħafna annimali ħalli jieħdu gost jiħħendiljawhom.

Dan kollu konna bdejnieh, kulma għamilna hu li kkonfermajna kemm il-viżjoni tagħna dejjem kienet viżjoni li tispira fiduċja.

Jien nawgura li fil-ħin li kelli kont ta' utilita` u għalkemm baqagħli ħafna affarijiet xi ngħid nittama li l-argumenti tiegħi jservu biex fid- diskussjoni ta' l-estimi ta' sena oħra jkolli s-sodisfazzjon li ninnota kemm l-affarijiet marru 'l quddiem flok lura.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, inkompli ma' dak li qal il-kollega tiegħi fuq żewġ punti, l-ewwelnett fuq il-kwestjoni tar-regolamenti li toħroġ l-EU.

Issa li qegħdin madwar il-mejda mal-membri l-oħra ta' l-EU jien ninsisti li jekk m'aħniex se nwasslu l-messaġġ li regolamenti li applikaw għal pajjiżi fejn għandhom estensjoni ta' territorju kbira mhux neċessarjament jiffittjaw lilna, dejjem se jibqgħu jsiru r-regolamenti li jkunu fuq il-medja tal-pajjiżi l-kbar.

Ejja nieħdu l-eżempju tal-qliezet, jekk ikunu kollha twal min ikun twil isib is-size tiegħu, imma min ikun qasir ma jsibx.

Aħna rridu nagħmluha ċara li rridu niffittjaw għall- measurements tagħna.

Huwa impossibbli li ngħidu li r-regolamenti jridu japplikaw bilfors għal kulħadd.

Fil-budget tas-sena li għaddiet semmejt il- famuż każ li hemm regolament li jekk ikollok farm taż-żwiemel ma jistax ikollok iktar minn 500.

Veru li dik hija favur tagħna imma lanqas f'Malta kollha m'għandna 500 żiemel.

Issa hemm il-kmandament minn barra u f'dak il- kmandament m'aħniex qegħdin nagħtu s-sinjal tad-diminutive character li għandna bħala territorju.

Sur President, ħalli niġi għall-kwestjoni ta' l-ilma.

Ilna ħafna nisimgħu li se jsir il-proġett biex jissaffa d-drenaġġ, kontinwament nisimgħu li se jissaffa d-drenaġġ, u naħseb li veru ssaffa għax il-kelma "isaffi" bil- Malti tfisser ukoll meta d-drenaġġ jibda jiskula u joħroġ.

U għandna ħafna postijiet fejn id-drenaġġ qed isaffi, u qed isaffi mhux fis-sens li jissaffa u jitnaddaf imma għax ssibu ħiereġ f'diversi postijiet, inkluż fid- djar tan-nies.

Hemm kawżi l-qorti dwar drenaġġ li qed jispiċċa fid-djar tan-nies, u mhux f'kantini biss, anke f'livelli li huma abitabbli.

Jidispjaċini ngħid li anke meta qed jinbnew it-toroq – issa l-ministru jista' jgħidli li din m'hijiex kompetenza tiegħu imma huwa jifforma parti mill-kabinett - qed naħsbu ftit biex ikollu fejn imur l-istorm water biex in-nies ma jgergrux, imma m'hu qiegħed isir xejn biex jinġabar l-ilma tax- xita.

L-eżempju klassiku - u dan jaqa' taħt dan il-ministeru - hija l- kwestjoni ta' x'qiegħed isir fl-istpar Mater Dei dwar l-ilma li se jkun hemm minn dan l-isptar.

Is-sitwazzjoni hija diġa` gravi u iktar se tiggrava għax m'aħniex attrezzati biex nikkonservaw l-ilma tax-xita, li huwa rari u ġeneralment jiġi bil-goff.

Kif qal l-Onor.

Farrugia, l-ilma huwa wieħed mill-iktar riżorsi importanti li jista' jkollok għaliex mingħajr l-ilma ma jistax ikollok ambjent.

Kwestjonijiet oħra li laqtuni matul din is-sena kienu jirrigwardaw illegalitajiet.

Waħda minnhom kienet l-aħbar li l-pulizija ngħataw struzzjonijiet biex ma jeħdux passi kriminali kontra min qiegħed jikser il- liġi tal-kaċċa jew inkella ma josservax ċerti regolamenti.

Dan jinkwetani għal tliet raġunijiet.

L-ewwelnett meta ssir liġi din torbot minn fuq s'isfel, mill-kabinett 'l isfel, jekk ma tiġix emendata fil-parlament jew inkella xi ħadd li għandu l-poter jissospendi l-effett tagħha.

Kulħadd irid jinqeda b'dak il-mezz legali u jkun magħruf għal kulħadd.

Ma jistax xi ħadd li jkun fil-poter jiddeċiedi li javża lill-pulizija biex jimxu b'dak il-mod.

It-tieni nett dan huwa messaġġ assolutament ħażin li fi kwalunkwe pajjiż ikun hemm interferenza politika fuq l-attivita` tal-pulizija dwar x'każi jressqu u ma jressqux.

Dak id-dritt huwa mogħti biss f'każijiet partikolari lill-Avukat Ġenerali skond il-Kostituzzjoni, imma m'huwiex mogħti lil kulħadd.

Ma jistax ministru jgħid lill-pulizija biex jagħti ċ- ċitazzjoni imma ma jressaqx il-każ il-qorti.

It-tielet, din tista' tkun nasba għax dawn huma kkonsidrati delitti, jiġifieri l-preskrizzjoni tagħhom għandha minimu ta' sentejn.

Dan ifisser li għalkemm jista' ma jkunx konvenjenti li każ jitressaq il-qorti fi żmien meta tkun se ssir elezzjoni, il-preskrizzjoni tkun għadha m'għaddietx, iċ-ċitazzjoni tkun għadha fuq il- kotba tal-pulizija, u mbagħad qabel ma jagħlqu s-sentejn jiġu notifikati darba li għandhom dik iċ-ċitazzjoni u jiġu responsabbli.

Jien nemmen li huwa assolutament importanti li jkun hawn il-legalita` - mhux l-illegalita` - ta' dak li jsir.

Ħadd m'għandu poter li jaqbad liġi li jagħmel dan il-parlament jew regolament li jsir taħt il-forza ta' dan il- parlament, jew li dan il-parlament huwa marbut li jagħmel, u jilgħab biha qisha biċċa passaperla, jgħawwiġha u jiffitjaha kif irid u jiġi jaqa' u jqum minnha.

Jekk il-messaġġ li ġie ppubblikat huwa żbaljat, allura jien nistenna li l-ministru jgħid: Le, il-pożizzjoni hija din u se tibqa' din.

Ma nistgħux inkunu f'sitwazzjoni fejn ma nafux jekk azzjoni hijiex legali, illegali, legali bil-maħfra, jew legali bla maħfra, għax jekk hija maħfra ejja ngħidu li hija maħfra u allura nieħdu responsabbilta` li qed tingħata maħfra.

Iżda ma jistax ikun li ma jkunx hemm proċediment min-naħa tal- pulizija għax inkella hawnhekk ikolli nsemmi każ ta' meta kien hemm pulizija li ma ressaqx wieħed fuq il-kaċċa, u ġabuh quddiem il-qorti akkużat bil-korruzzjoni u talli naqas mid-doveri tiegħu skond artikolu 141 tal-kodiċi kriminali.

Dan kien weħel u tkeċċa.

Allura sewwa li issa tgħid lill-pulizija kollha ta' l-administrative law enforcement (ALE) to hold their horses?

Legali dan?

Jekk m'huwiex, jien nixtieq nisma' lill- ministru jgħid li l-pożizzjoni legali hija dik li hemm u jekk hemm bżonn tibdil, allura jieħu r-responsabbilta` li jagħmel it-tibdil.

Imma jkun żbaljat li taparsi hemm liġi u liġi m'hemmx jew inkella hemm il-liġi u enforcement m'hemmx.

U hawnhekk inwissi lil min jaħseb li jkun ġabha żewġ u li mhux se jittieħdu passi kontra tiegħu.

Infakkar x'kien għamel darba ministru nazzjonalista meta kienu għadhom iħallsu l-kontijiet ta' l-isptar.

Kienet qorbot l-elezzjoni u kien hemm wieħed li mar għand il-ministru jagħmel ilment għax irċieva kont.

Il- ministru, li kien tabib imma kien bravu daqs avukat għax kien jifhem fiċ- ċnus u l-proprjeta` u fl-affarijiet ta' preskrizzjoni, qallu: Tikkonfondi xejn, ħa niktiblek minn idejja stess.

Mur ħallas Lm1 u nsiha.

Dak mar bil- karta, ħallas Lm1 u mingħalih kollox sew.

Xi sena wara reġa' rċieva l-kont bit-tnaqqis ta' Lm1 u dan mar jgħidilhom li hu kien tahom karta mingħand il- ministru biex iħallas Lm1 biss.

Iżda huma qalulu li b'dik il-karta huwa kien interrompa l-preskrizzjoni li kellu jħallas il-kont.

Dakinhar kien ħallas Lm1 u issa kellu jħallas il-kumplament.

Meta ġie għall-parir legali u għedtlu li l-ministru kellu raġun, dan qalli: Jiġifieri dan daħak biha?

Jien għedtlu: Issa dik tistaqsihiex lili.

Inti qallek tħallas Lm1 u meta ħallastha rrikonoxxejt id-debitu.

Jista' jiġri l-istess ħaġa fil-każ ta' dawk li ħasbu li ċ-ċitazzjonijiet tagħhom spiċċaw.

Jista' jkun hemm challenge kontra l-artikolu 520 tal-kodiċi kriminali fejn dak li jkun jgħid li ladarba wieħed inqabad trid tmexxi kontra tiegħu, u minkejja dak li għamel il-ministru u l-kabinett, biex ma jmexxux kontra dak li jkun, il-qorti tordna li jittieħdu passi.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex dak li hu liġi għandu jkun liġi u dak li mhux liġi ma jkunx liġi.

Imma jkollna l-kuraġġ li ngħidu: Iva għamilnieha, jew iva neħħejnieha.

Nixtieq insemmi ħaġa oħra li l-ministru żgur m'għandux responsabbilta` għaliha, imma qed niġbidlu l-attenzjoni bħala responsabbilta` f'dan il- parlament.

Riċentement wara li għaddew l-ischemes minn dan il-parlament inħolqu diffikultajiet għax l-affarijiet saru bl-għaġġla, u allavolja kien hemm ċerti termini li taparsi ġew osservati, sar kollox ħorrox borrox.

Wara li ħarġu l-ischemes u bdew japplikaw mid-data li stabbilixxa dan il- parlament sabu kwantita` ta' diffikultajiet b'każijiet pendenti li kienu fil-proċess li jiġu deċiżi.

Minflok ma ġejna quddiem il-parlament u saret klawsola tranżitorja jew jiddefinixxi dan il-parlament, il-MEPA fuq parir legali li ma jorbotx lil dan il-parlament u ma jikkostitwixxix liġi, ivvintat formola li dawk l-applikazzjonijiet li kienu pendenti, imma kien hemm indikazzjoni li se jinqatgħu b'ċertu mod, jiġifieri dak li kien għadu qiegħed isir, nikkonsidrawh qisu sar, u allura jibqgħu mexjin.

Kienet battikata biex nipprovaw nikkonvinċu, u ngħid bil-lealta` kollha li kemm l- Onor. Joe Falzon min-naħa tal-partit nazzjonalista u kemm jien konna qegħdin ngħidu li la l-parlament ippronunzja ruħu u l-liġi tibda b'effett minn dakinhar, jiddispjaċina għall-każijiet li qegħdin fil-pipeline, imma la ma waslux għall-konklużjoni u hemm deċiżjoni ma tistax tikkonsidrahom daqslikieku ttieħdet deċiżjoni, għax b'dan il-mod inkunu qegħdin inbiddlu u ngiddbu dak li ddeċieda l-parlament.

Inkunu qegħdin nieħdu fuqna li l- parlament jagħmel li jrid, imma aħna daqsu.

Dan huwa ħażin.

Sur President, qiegħed niġbed l-attenzjoni għal dan għax huwa assolutament illegali li dak li jkun għadda l-parlament - mhux qiegħed ngħid għal xi liġi tal-medju evu, jew ta' żmien il-kavallieri li ssib li għadha in vigore, imma proprju ftit xhur jew ġimgħat wara li għaddew l-ischemes - b'interpretazzjoni ngħidu li dak li ma ġiex deċiż daqslikieku kien deċiż.

Jekk hemm indikazzjoni li kien se jkun hemm deċiżjoni favorevoli titqies li ttieħdet.

Jiġifieri hawnhekk flok nagħmlu l-liġijiet u ngħidu this is the cut-off date - ħalli nuża espressjoni li uża l-kollega tiegħi wkoll – ngħidu: Imma ejja naqbdu l-lenti u neżaminaw moħħ il-bord jew id-DCC x'kien se jiddeċiedi għaliex l-indikazzjoni hija li se jiddeċiedi favur.

Allura għalfejn noqogħdu niġu hawn nagħmlu l-liġijiet biex imbagħad inġibuhom qishom biċċa chewing gum, daqqa nġebbidha minn hawn u daqqa minn hemm, daqqa twaddabha fuq in-naħa tax-xellug u daqqa twaddabha fuq in-naħa tal-lemin u x'ħin tiddejjaq minnha twaħħalha taħt il-bank.

Hekk qed nispiċċaw.

Mr Chairman, dan qiegħed ngħidu bl-ikbar responsabbilta`.

Inkwetajt ruħi enormement għax allaħares nibdew ngħidu li kien hemm tali parir legali.

Il- parir legali huwa li l-parlament jagħmel il-liġijiet u dawk il-liġijiet irid jirrispettahom kulħadd.

Jien kont se nagħmel protest, imma qed nitkellem fil-parlament għax jien għandi dritt li nitkellem hawn bħala rappreżentant ta' dan il-parlament.

Dan huwa żbaljat u jien nitlob lill- ministru jieħu ħsieb din il-kwestjoni.

Jekk jidhirlu li hemm każijiet ġenwini li jistgħu jinkwandraw ruħhom f'emenda li jkun hemm bżonn, ejja nagħmluha.

Imma ma nilagħbux billi nillapazzaw jew inkella ninħbew wara paraventu li ngħidu: U iva rranġa, ma noqogħdux immorru l-paralment għax inqanqlu dibattitu sħiħ.

Dak huwa żbaljat.

Issa ħalli mmur fuq il-kwestjoni ta' l-ischemes.

Jien niftakar lill- ministru jgħid waqt il-winding up li tant kien kulħadd favur li anke, per eżempju, il-knisja ta' Għawdex mhux biss qablet imma talbet iż-żieda.

Jien għandi informazzjoni li t-talba li kienet saret mill-kurja ta' Għawdex kienet fuq proprjeta` li kienu biegħuha, min-nofsha għaddiet triq, u fuq naħa waħda biss ħarġu l-permessi.

Allura n-nies li kienu xtraw il-plots mingħand il-knisja u ma kellhomx permess biex jibnu d-dar tagħhom talbu li bħalma kellhom permess il-plots ta' faċċata tagħhom jkollhom huma.

Jiġifieri l-knisja ma kenitx qed titolbu estensjoni, imma xi ħaġa li kellha tingħata b'sens ta' ġustizzja.

Imma l-gvern uża din il-kwestjoni bħala argument li kellu talbiet biex jiżdiedu iktar artijiet fl-iskemi.

Jiddispjaċini ngħid li dak l-eżerċizzju ma kien xejn wieħed għall-iskop li suppost kellu.

Immur iktar minn hekk.

Jien smajt bl-ammont kbir ta' objections li kien hemm.

Jekk ikun hemm post żgħir jew biċċa roqgħa art ikun hemm tnejn, tliet objections fuqha, aħseb u ara meta tmiss il-mappa ta' Malta kollha.

Il-MEPA dak iż-żmien ħarġet kwantita` ta' dawk li kienu qed jitolbu iżjed, u ftit ħarġet ta' dawk li qed joġġezzjonaw.

Dawk il-ftit kienu mijiet.

Iż-żmien li ngħata biex jiġu eżaminati l-objections huwa farsa u ma nafux min ra l-objections, minn min ġew vetted.

U jien persważ li dawk l-objections ma telgħux biex jiġu kkonsidrati qabel ma effettivament waslu mill-proċess kollu mingħand il- ministru.

Kienu qed joħorġu l-pjanti kif ġew mingħand il-ministru u l- objections ħadd ma ddeċieda effettivament u materjalment fuqhom.

Ġew klassifikati dawk favur u dawk kontra, u peress li dawk li riedu iżjed art ġew favur, rebħet il-maġġoranza u allura għaddiet.

Mr Chairman, wara bdejna nisimgħu li se jikkonsidraw anke t-talba ta' dawk li ġew esklużi u li għamlu objections.

Issa veru li l-perijodu ta' review ma jistax isir immedjatament u hemm it-terminu tal-liġi qabel ma jista' jsir review bħal dan.

Jien jinkwetani l-fatt, bħalma inkwetaw ħafna NGOs u ħafna ambjentalisti, li dan l-eżerċizzju ġara ħorrox borrox.

Proprju riċentement fil-ġurnal "The Sunday Times" Pamela Hansen kitbet fuq dan is- suġġett ukoll, il-local plan xi jservi għalik, eċċ. Minflok qegħdin nagħmlu l-affarijiet bil-għaqal u b'ċerta kawtela qed nagħmluhom b'telqa kbira fil-bidu u mbagħad għaġġla fl-aħħar, u l-qattusa għaġġelija dejjem frieħ għomja għamlet.

U la qed insemmi l-frieħ għomja niġi fuq il-famuż announcement li kellna fil-budget dwar l-isptar ta' l-annimali.

(Interruzzjonijiet) Jien smajtu jgħid sptar ta' l-annimali, issa jekk tgħidlux after care jew jekk tgħidlux maternity, ma nafx jien.

Ma nafx taħt min se jaqa', jekk hux taħt Dr Deguara jew taħt Helen D'Amato, ma nafx taħt min se jaqa'.

(Interruzzjonijiet) Min iħobb l-annimali jieħu gost jekk din issir fir- realta`, imma jien ippreokkupat enormement fuq is-saħħa ta' l-annimali, kif jinżammu ġewwa pajjiżna u t-trattament li qed jirċievu.

Meta jkollok b'Lm60,000 ivvotati, x'tip ta' sptar se jkun?

Kif se jitħaddem?

Il-figura hija baxxa wisq.

Irridu nkunu nafu jekk l-owners humiex se jħallsu.

Hawn ħafna nies li ma jiddejqu xejn li jagħmlu sagrifiċċju huma nfushom biex iħallsu għall-kura ta' l-annimali tagħhom.

Jien m'iniex qed ngħid għall- annimali li taqla' l-flus minnhom, imma għall-annimali li wieħed ikollu ġewwa d-dar, fir-razzett jew inkella jkun dilettant tagħhom.

Dawn ikunu lesti li jħallsu imma jridu servizz tajjeb, ikunu jridu - u dan importanti ħafna - li jekk jinqala' xi ħaġa lill-kelb jew lill-qattus isib l- attenzjoni kollha fi kwalunkwe ħin tal-ġurnata, anke fil-ġranet li l- veterinarju ta' fiduċja ma jkunx available, għax il-veterinarju ta' fiduċja se jibqa' l-ewwel assistenza għal dawk li għandhom l-annimali, li jħobbu l- annimali, imma warajhom, jekk se jkun hemm dan l-isptar, jien nemmen li dan huwa l-ikbar servizz li jista' jingħata.

Nittama li dan l-isptar ta' l-annimali ma jsemmuhx "Ora pro nobis".

L- isptar tan-nies jismu "Mater Dei" u l-ieħor insemmuh "Ora pro nobis" għax din il-wegħda qed naraha fluffy, m'għandhiex sustanza.

U jekk irridu nissuġġerixxu xi ħaġa biex inkunu pożittivi rridu naraw li within that budget għallinqas nintroduċu affarijiet li m'għandniex ġewwa pajjiżna.

Dan l-aħħar ikkritikajt il-fatt li l-gvern - u ma kontx qed nikkritika lill- ministru tal-lum għax din ilha ssir minn żmien żemżem, minn żmien l-Ingliżi - iqabbad lill-pulizija jew inkella lill-SPCA jiġbru l-annimali li jkunu stray u jħallas biex iżommhom għal sebat ijiem ħalli jekk wieħed ikun tilef il-pet tiegħu jmur ifittxu u jsibu hemmhekk within the seven days.

Imma jekk jaqbżu s-seven days jinqatlu.

Jistgħu jagħmlu paraventi u jgħattu kemm jgħattu, imma jien naf għax smajtha bil-ġurament quddiem tribunal industrijali.

Sur President, huwa ħażin ukoll – u din rridu nittekiljawha għalkemm, nerġa' ngħid, m'iniex qed nikkritika lil dan il-ministru partikolari għax din ilha tiġri – li jekk ikollok il-pedigree iħarsu lejk b'ċertu mod, għax iżjed hemm ċans li jekk imorru n-nies jarawh, jadottawh.

Qishom it-tfal ta' l-Ukrajna, jekk ikollhom għajnejhom ċelesti u xagħarhom isfar jaddottawhom.

Imma l-klieb se nġibuhom skond is-sbuħija o meno li wieħed jikkonsidra?

Ħaġa oħra li lili tirrabjani, u ktibt fuqha, hija x'jiġri verament jekk aħniex intitolati bħala bnedmin li nikkastraw lill-annimali, jekk ma jargumentawlekx ukoll li hija tajba għas-saħħa!

Naħseb li kieku kellna nestenduha f'ċerti każi din tkun tajba għall-komunita` kollha, imma ma nieqfux biss fuq ħolqien partikolari.

Sur President, jien qed ngħid li qabel ma effettivament isir l-ewwel pass fuq l-isptar ta' l-annimali - mhux qed ngħid ma jsirx – għandna naraw x'inhu l-aħjar li nistgħu nagħmlu bir-riżorsi limitati li għandna.

In-nies li jħobbu l-annimali ġewwa pajjiżna, grazzi għaż-żgħar, iktar qed jiżdiedu, u ż-żgħar huma iktar affezzjonati lejn l-annimali, jista' jkun bit-tagħlim u għaliex huma iktar innoċenti u iktar ikunu qrib l-annimali.

Naħseb li hemm bżonn li dan is-suġġett nagħtuh importanza enormi.

Jien niftakar kemm qlajt ġo rasi meta għan-nom tal-labour party kont għamilt draft tal-liġi fuq id-drittijiet ta' l-annimali.

Per eżempju, niftakar x'ikkummentatli ġurnalista mara li titkellem bis-sarkażmu, mhux għax nieħu għalija bis- sarkażmu għaliex anke jien nitkellem bis-sarkażmu.

Ftit wara, xi sentejn wara, ir-repubblika tal-Germanja għaddiet liġi li titkellem mhux fuq il- welfare ta' l-annimali imma fuq ir-rights ta' l-annimali.

Jiġifieri mhux aħna qisna l-anġlu kustodju ta' l-annimal, imma l-annimal huwa cohabiting magħna fid-dinja.

Dan huwa d-disinn li sar minn fuq, imma aħna ppretendejna li għandna iktar drittijiet minn ħaddieħor, li ħaddieħor m'għandu drittijiet xejn u d-drittijiet kollha huma għand il-bniedem.

Dan huwa żbaljat.

Huwa ħażin li mingħalina qegħdin nagħmlu li rridu bin- natura, inkissruha u mbagħad meta jiġru d-diżastri nindunaw too late li jkunu ġraw għaliex ma rrispettajniex l-ambjent.

Jien ninsisti li l-isforz li se jsir fuq il-qasam ta' l-annimali naraw li għallinqas ikollu riżultat.

Ftit ilu għedt b'mod sarkastiku biex ma nsemmux l-isptar ta' l-annimali "Ora pro nobis" peress li l-isptar tan-nies jismu "Mater Dei" għax diġa` kellna l-esperjenza ta' wieħed li dejjem se jsir, se jsir, se jsir u quddiem il-MEPA nindunaw li għadu se jsir, se jinbidel, se jsir, se jinbidel, se jinbidel, se jsir u daqqa se nbiddlu l- faċċata, daqqa se nagħmlu l-koppla!

Lanqas kieku bnejna katidral.

Dejjem għaddejjin.

Nittama li jsir xi ħaġa effettiva fuq l-isptar ta' l-annimali li verament tindirizza l-bżonnijiet ta' dawk li jrabbu u jħobbu l-annimali.

Jeħtieġ li nagħtu kas ukoll ta' dawk il-klieb u annimali oħrajn orfni minn kulħadd, li sfortunatament ħadd ma jagħti kashom.

Sur President, kif qal xi ħadd ħafna ikbar minni, il-livell ta' ċivilta` ta' pajjiż titkejjel minn kemm dak il-pajjiż jirrispetta l-annimali ta' madwaru.

Sur President, dalgħodu ħadt gost b'biċċa aħbar, għalkemm m'hijiex konfermata, li l-imbierka golf course ta' Għajn Tuffieħa tidher li se tispiċċa fuq l-ixkaffa, u tispiċċa fuq l-ixkaffa mhux in odium auctoris, għaliex ħariġha gvern nazzjonalista, imma għax ma kienx jagħmel sens li jinqered raba' li kull min jgħaddi minn maġenbu jinduna li huwa kultivazzjoni regolari li tipproduċi l-ikel li għandna bżonn, għallinqas jien iktar minn ħaddieħor għax jien niekol iktar ħaxix minn dak li kien qed isemmi Noel Farrugia.

Imma kulħadd jaf li dik l-area - u mhux qed ngħidha egoistikament - tipproduċi uċuh tar-raba' li huma maħdumin minn familji li jgħixu minn hemmhekk u aħjar nara zokk ta' kaboċċa tiela' milli nara stikka tal-golf għaddejja fuq dik l-art.

Issa jekk hemm min kellu proġett u baqa' bl-istikka f'idejh, jibqa' bl-istikka f'idejh, imma jien nippreferi li nara l-uċuh tar- raba', għax għalija dak hu investiment akbar għat-turiżmu.

Ma nistgħux nibqgħu nkissru l-ambjent u mbagħad nippretendu li jiġu t-turisti biex jaraw il-blokki fuq xulxin bid-disinn qishom dawn il-kaxxi tad-dawl li għandna fuq rasna hawnhekk, kaxxa fuq kaxxa fuq kaxxa u nippretendu li dawn ikunu ta' attrazzjoni għat-turisti.

Sur President, irid isir investiment b'attenzjoni għax fl-agrituriżmu huwa importanti li jkollok ambjent serju.

Jien ħadt gost meta kont irċevejt e- mail minn għaqda li qed tipprova tintroduċi l-agrituriżmu ġewwa Għawdex.

L- avvanz li kellhom pajjiżi oħrajn fit-turiżmu huwa enormi, u ħafna minnu kien proprju fl-agrituriżmu.

Min iħobb il-baħar jiġi fis-sajf, imma aħna rridu li jkollna turisti matul is-sena kollha, u mhux nistennewhom kollha ġejjin bil-vapur, jinżlu u jitilgħu t-telgħa tal-kurċifiss, iduru dawra l- Belt u jitilqu 'l hemm.

Hemm bżonn nippreżentaw affarijiet Maltin - il- pajsaġġ Malti, l-ikel tradizzjonali Malti li jkun magħmul sewwa bl- ispeċjalitajiet tagħna, li sfortunatament qegħdin ninsewhom u nwarrbuhom.

Jekk wieħed jara l-programmi li jkun hemm nhar ta' Ħadd filgħodu fuq stazzjon tat-television Taljan jara kemm jiftaħru b'dak li għandhom u jinduna għaliex it-turisti jmorru jfittxu dawn il-postijiet bħalma ġara, per eżempju, ġewwa t-Toscana fejn t-turiżmu żdied effettivament minħabba l- aspetti li qed insemmi hawnhekk.

Sfortunatament aħna mhux qegħdin nagħtu din l-attenzjoni u bl-iskemi ta' żvilupp li saru komplejna naqqasna minn dan il-potenzjal.

Ejjew għallinqas dak li baqa' nibżgħu għalih.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għan-naħa ta' l- oppożizzjoni.

Il-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

L- Onor. Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Mr Chairman, ħadt pjaċir ħafna nisma' lill- kollega tiegħi l-Onor.

Joe Brincat jitkellem fit-tul fir-rigward tad- drittijiet ta' l-annimali.

Dan huwa suġġett għal qalbi ħafna u fil-fatt se nitkellem fuqu aktar 'il quddiem fid-diskors tiegħi.

Ħadt pjaċir u fl- istess ħin tbissimt għaliex jien niftakar żmenijiet fejn li titkellem fuq id-drittijiet ta' l-annimali kienet meqjusa, bla dubju ta' xejn, bħala komodita` lussuża.

Dawn kienu żmenijiet meta l-Onor.

Brincat kien anke hu parteċipi fil-gvern laburista u meta l-main topic of conversation u l-iktar ħaġa inkwetanti fix-xena politika Maltija kienet il-ksur regolari tad- drittijiet tal-bniedem.

Allura qed nieħu pjaċir li mxejna sostanzjalment minn dawk iż-żmenijiet fejn konna nitkellmu fuq il-ksur ta' privileġġi, ksur tad-drittijiet tal-bniedem u issa qed niddedikaw ħin sostanzjali tad- diskors tagħna għad-drittijiet ta' l-annimali.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, għandi point of order.

THE CHAIRMAN: X'inhu l-point of order, Onor. Brincat?

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Personal explanation għal dak li qiegħed jgħid.

Jien nixtieq ngħidlu lill-kollega tiegħi li ma jafx xejn, u se ngħid għaliex.

THE CHAIRMAN: Imma dan mhux point of order.

Jekk jagħtik permess l-Onor.

Pullicino Orlando ....

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Mr Chairman, Lili waqqaftni, issa waqqaf lilu.

Dan mhux point of order u għal personal explanation irrid nagħtih permess jien.

Waqqfu kif waqqaft lili, Mr Chairman.

THE CHAIRMAN: Ippermettili ftit.

Agħtuni ċans għax jekk kulħadd jitkellem f'daqqa mhux se niftehmu.

Jekk l-Onor.

Pullicino Orlando jagħtik permess tista' tispjega ruħek, imma l-bqija dan mhux point of order.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Oqgħod bil-qiegħda ħalli nkompli nitkellem.

(Interruzzjonijiet) Nerġa' nsostni li, li kieku kont l-Onor.

Brincat jien nistħi li kont parteċipi fi gvern li t-topic of conversation ta' kulħadd kien il-ksur regolari tad-drittijiet tal-bniedem.

(Interruzzjonijiet) Nitlob il-protezzjoni tiegħek, Mr Chairman.

(Interruzzjonijiet) THE CHAIRMAN: Ippermettuli ftit.

Onor. Brincat, jekk għandek point of order għandek dritt li tagħmlu, imma biex tagħmel personal explanation trid il-permess ta' l-Onor.

Membru li jkun qed jitkellem.

(Interruzzjonijiet) Bħalissa huwa in possession l-Onor.

Pullicino Orlando, qed jagħmel l- intervent tiegħu u huwa l-ħin allokat għan-naħa tal-gvern.

Jiġifieri jekk mhux point of order ma nistax naċċettah.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Iva, point of order għandi.

THE CHAIRMAN: All right, x'inhu l-point of order?

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Ħadd ma jista' jimputa bad motive lil ħaddieħor.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Ma mputajtx bad motive.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Iva.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: U ejja, mela ma smajtnix!

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Chairman, m'iniex se ndum.

L-Onor.

Pulliccino Orlando ma jistax jgħid li jien ma ddefendejtx id-drittijiet tal-bniedem.

F'din l-awla fil-każ ta' Demicoli jien qomt u għedt li dak huwa żbaljat u il-Qorti Ewropea lili tat raġun kontra ......

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Ikompli l-intervent tiegħu l-Onor.

Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Jien ma semmejt lil ebda persuna Demicoli, imma ħalli nkompli bid-diskors tiegħi.

Nerġa' ngħid li jien naqsam is-sentiment li għandu l-Onor.

Brincat fir-rigward tad-drittijiet ta' l-annimali.

Voldieri jien kont qed infaħħar dan il-kliem sabiħ li kien qed jgħid l-Onor.

Brincat.

Il-punt tiegħi kien li dan huwa lussu li lanqas konna noħolmu bih fiż-żmenijiet koroh tas-sebgħinijiet u t-tmenijiet.

Mr Chairman, jien skantajt bid-diskors ta' l-Onor.

Galdes li tkellem fuq diversi proġetti, li jekk imur jarahom isib li qegħdin jitwettqu.

Onor. Galdes, inti ma tafx li s-sewage treatment plant ta' Għawdex qiegħed fi stadju avvanzat?

Mela sewage treatment plant, struttura ta' dik il- kwalita`, proġett ta' dik l-entita` se taqbad u titfgħu hemmhekk qisu proġett tal-Lego!

Ma tafx li qed isir is-sewage treatment plant ta' Għawdex?

Ma tafx li ġew approvati l-permessi għas-sewage treatment plant fil-Mellieħa, Onor. Galdes?

Ipprotestajtu kontrihom ukoll, kif tipprotestaw kontra kull miżura ambjetali li jieħu dan il-gvern.

Ma tafx li mexjin 'il quddiem biex nagħmlu sewage treatment plant fin-naħa tax- Xgħajra.

(Interruzzjonijiet) Issa oqgħod kwiet hemmhekk, u oqgħod bil- qiegħda għax jien ma nterrompejtekx.

(Interruzzjonijiet) Oqgħod bil- qiegħda.

THE CHAIRMAN: Ippermettuli fftit, jekk jogħġobkom.

Onor. Pullicino Orlando, nitolbok tindirizza lis-Sedja għax inkella jkun hemm reazzjonijiet min-naħa l-oħra u ma rrid interruzzjonijiet mingħand ħadd.

(Interruzzjonijiet) Ma rrid interruzzjonijiet mingħand ħadd.

Indirizza lis- Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Safejn naf jien id-diskussjoni f'dan il- parlament ma tistax tkun diskussjoni sterili.

Ladarba l-Onor Galdes għadda ċerti kummenti jien qed nikkummenta fuqhom.

Jien mhux qed nindirizza lilu, imma jien nibqa' mistagħġeb għax qisu mhux qed jgħix f'Malta l-Onor.

Galdes.

Ma jafx li dawn il-miżuri kollha li qal li l-gvern mhux qed jieħu, bħalissa qed jittieħdu kollha?

Ma jafx x'qed isir?

L-Onor.

Galdes reġa' tkellem kontra l-immodernizzar ta' l-impjant ta' Sant'Antnin.

Ma jafx l- Onor. Galdes li l-kap tiegħu, il-kap ta' l-oppożizzjoni, issa f'daqqa waħda, wara li għamel dik il-kruċjata kollha kontra l-immodernizzar ta' impjant li llum huwa meqjus bħala impjant tat-tielet dinja - u għalhekk se nimmodernizzawh - huwa favur l-immodernizzar tiegħu?

Qed tgħix f'dinja?!

Taf x'qed jgħid il-kap tiegħek inti?!

(Interruzzjonijiet) L-ewwel għamiltu kruċjata ....

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Ma rridx interruzzjonijiet, Onor. Galdes.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Issa nfiehmek kif ġejna magħkom.

Lanqas biss taf tiddistingwi bejn civic amenity site u impjant ta' riċiklaġġ, Onor. Galdes, imbagħad tiġi titkellem fuq l-ambjent hawnhekk?

(Interruzzjonijiet) Issa nfiehmek, ma jimpurtax.

Jien u l-kollegi tiegħi l-Onor.

Francis Agius u l-Onor.

Pullicino konna mistednin meta kien hemm dik il-kruċjata sħiħa li issa mietet għax ma jaqblilhomx iktar tqajmu l-ferment fost il-poplu ta' Marsascala.

Qajmu ferment sħiħ, ġennuh lill-poplu ta' Marsascala.

Jien kont parteċipi f'laqgħa ta' diskussjoni organizzata mis-Super One television li kienet tittratta l-immoddernizzar ta' l-impjant ta' riċiklaġġ ta' Sant'Antnin.

Jien onorat ngħid li kont involut ħafna anke min-naħa tal-Wasteserv fil- pjanifikazzjoni ta' dan l-impjant.

Ġejt muri b'mod dettaljat kif se jsir dan l-impjant u kont impressjonat bl-istandards għoljin li se jilħaq dan l- impjant.

Jien ġejt konvint, u ġejt konvint mhux bl-addoċċ, imma għax rajt il-fatti b'għajnejja, u kemm il-poplu ta' Marsascala se jgawdi bil-kbir bl- immodernizzar ta' dan l-impjant u anke l-ħaddiema.

Intom tgħidu li intom il- partit tal-ħaddiema, imma qatt mort tara l-impjant tar-riċiklaġġ ta' Sant'Antnin kif inhu llum il-ġurnata, Onor. Galdes?

Huma tal-mistħija l- kondizzjonijiet li qed jaħdmu fihom bħalissa l-ħaddiema f'dan l-impjant, imbagħad il-partit tal-ħaddiema huwa kontra li jiġi modernizzat l-imjant ta' Sant'Antnin!

Meta ġejt mistieden mis-Super One biex immur għal laqgħa pubblika ġejt mgħajjar mir-rent a crowd li kien hemm dikinhar f'Marsascala.

Ġejt mgħajjar jien, ġie mgħajjar Francis Agius, ġie mgħajjar George Pullicino u kull parteċipant li ma kienx qed jgħid li l-impjant ta' Sant'Antnin huwa ħażin.

Affarijiet tal-ġenn dawn!

Sur President, wara li għadda dak il-ferment kollu ħareġ il-kap ta' l- oppożizzjoni jgħid li jaqbel li għandu jiġi modernaizzat l-impjant ta' Sant'Antnin.

L-ewwel għamlu kruċjata sħiħa u mbagħad qablu.

U l-Onor.

Galdes lanqas biss jaf li l-kap tiegħu qabel li l-impjant għandu jiġi modernizzat.

Onor. Galdes, with all due respect, civic amenity site m'hijiex l-istess ħaġa bħal impjant ta' riċiklaġġ.

Qal li għamilna u-turn meta aħna ilna snin sħaħ insemmu li se nagħmlu civic amenity sites.

Issa se nagħmluhom.

Fi ftit ġimgħat oħra se jkollna civic amenities f'Ħal Far, l-Imrieħel, eċċ. Imbagħad ġie jgħid li għamilna u-turn.

Jaf id-differenza bejn civic amenity site u impjant ta' riċiklaġġ?

Ilna tant ngħidu li se nagħmluhom!

Issa se nagħmluhom bil-ko-finanzjament ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk nixtieq nisfida lill-kollegi tiegħi ta' l-oppożizzjoni biex jgħiduli minn fejn kienu se jġibu l-miljuni kbar tal-liri li qed nutilizzaw mill-finanzjament ta' l-Unjoni Ewropea kieku seħħet

il-ħolma kerha tagħhom u li kienet iġġibna f'xi stat ta' limbu li sejħulu patnership.

Kieku rebaħ il-partnership, Onor. kollegi tan-naħa l-oħra, minn fejn konna se nġibu l-finanzjament biex nirriabilitaw il-Magħtab, il- Qortin, il-miżbla ta' Wied Fulija?

Minn fejn konna se nġibu l-flus biex nagħmlu s-sewage treatment plants biex aħna u t-turisti li jżuruna ma nkomplux ngħumu fid-drenaġġ tagħna stess u tagħhom stess?

Minn fejn kontu se ġġibuhom il-flus biex insolvu l-problema tal-Magħtab jew kien se jibqa' kollox kif inhu u noqogħdu nduru bil-helicopter biex nimpressjonaw lin- nies, kif għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni?

Safejn naf jien dak li għamel għall-ambjent, PR exercise.

I stand to be corrected, imma x'għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni fit-22 xahar li dam prim ministru ta' pajjiżna fuq il- problema tal-Magħtab?

Mar dawra fuq il-Magħtab bil-helicopter!

Hekk solvejniha l-problema tal-Magħtab!

Minn fejn konna se nġibu l-finanzi, kollegi ta' l-oppożizzjoni, kieku aħna ma dħalniex, kif xtaqtuna li ma nidħlux, fl-Unjoni Ewropea?

Jew kontu ssallbu lill-poplu Malti bit- tassazzjoni jew inkella ma kontu tagħmlu xejn.

Jien ngħid li ma kontu tagħmlu xejn.

Fost il-ħafna suġġetti li tkellmu fuqhom tan-naħa ta' l-oppożizzjoni kien hemm is-settur tat-turiżmu li għandu x'jaqsam ukoll ma' l-ambjent.

Naħseb kulħadd jaqbel li fis-settur tat-turiżmu kien qed isir xogħol kbir f'dawn l- aħħar xhur.

Once again l-Onor.

Galdes beda jikkritika lill-MEPA fir- rigward ta' proġetti.

Per eżempju, fost il-proġetti li saru nsibu l- perched beach tal-Qawra u l-għarqa tal-bastimenti fin-naħa ta' Għawdex.

Hawnhekk jien nappella lill-ministru tat-turiżmu biex kemm jista' jkun inkomplu ninkoraġġixxu d-diving tourism għax filwaqt li biex tiżviluppa turiżmu ta' din il-kwalita` tkun qed ittejjeb l-ambjent, hemm – u hawn naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Joe Brincat - setturi oħra tat-turiżmu li jistgħu jkunu b'xi mod jew ieħor ta' dannu għall-ambjent.

Allura ta' min jinkoraġġixxi s-settur tad-diving tourism għax nafu li jekk nikkonċentraw fuqu nġibu turisti aktar milli nistgħu nġibu b'mezzi oħra jew b'niċeċ oħra tat-turiżmu f'Malta.

Nafu wkoll li min-naħa tal-MEPA - u nsellmilhom ukoll għax-xogħol li qed jagħmlu - sar xogħol fir-rigward taċ-ċentru ta' interpretazzjoni li se jsir għat-tempji ta' Haġar Qim u ta' l-Imnajdra.

Meta tisma' lill-oppożizzjoni titkellem tistħajjilhom il-profeti ta' l-Apokalissi u taħseb li m'hu qed isir xejn lanqas fir-rigward tal-wirt storiku, il-wirt nazzjonali tagħna.

Waħda mill-miżuri li ġiet imħabbra fil-budget li lili laqtitni u naraha pożittiva ħafna ħafna, hija l-miżura li se tittieħed biex kemm jista' jkun nirrestawraw b'mod xieraq il-fortifikazzjonijiet uniċi ta' pajjiżna.

Għandna 25 kilometru ta' fortifikazzjonijiet li jdawru il-bliet storiċi tagħna u nafu li jeħtieġ finanzjament kbir ħafna biex nnirrestawrawhom.

Hemm proġett li se jkun mifrux fuq medda ta' seba' snin biex dawn jiġu restawrati u bla dubju ta' xejn naħseb li jekk iseħħ il-ħsieb li għandna, dan ikun wieħed mill-proġetti li se nitolbu għall-ko-finanzjament min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea għalih li nkunu nistgħu mmexxuh b'mod professjonali.

Once again ma nafx minn fejn kien jiġi l-finanzjament kieku tela` l-partit laburista fl-elezzjoni li għaddiet, kieku ntilef ir-referendum kif xtaqtu li jintilef fir-rigward ta' l-Unjoni Ewropea.

Kieku aħna tlifna dawk il- fondi li huma available għalina min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea, kif kienu jsiru dawn ix-xogħlijiet kollha?

Iddispjaċieni, once again, meta smajt lill-Onor.

Galdes jikkritika ħaġa pożittiva bħalma hi l-family park f'Marsacala u sejħilha bżar fl-għajnejn.

Ma nkomplux inqarrqu bil-poplu ta' Marsacala!

Mela l-ewwel ipprovajtu xxekklu u tingannaw meta għedna li se nimmodernizzaw l-impjant ta' riċiklaġġ li huwa xieraq biss għall-pajjiżi tat-tielet dinja - se nagħmluh state of the art facility u żgur li se jiggwandanja l-poplu ta' Marsascala u anke s-settur li jikkonċentra fuq it-turiżmu ta' Marsacala - u issa se nagħmlu family park verament sabiħ f'area żdingata li bħalissa nies irresponsabbli qed jużawha bħala dumping site qed jgħidu li dan hu bżar fl- għajnejn!

Dawn huma affarijiet pożittivi, tibqgħux tinstemgħu bħala profeti ta' l-Apokalissi fuq affarijiet pożittivi.

Dak li hu pożittiv għid li hu pożittiv, Onor. Galdes, għax ma tkunx kredibbli.

Faħħru affarijiet pożittivi, araw kemm se jgawdi l-poplu ta' Marsacala b'inizjattiva bħal din!

Sur President, kemm l-Onor.

Brincat u kemm l-Onor.

Galdes qalu li huwa pożittiv li timxi pass 'il quddiem fir-rigward tal-ħarsien tad-drittijiet ta' l-annimali, min-naħa l-oħra l-Onor.

Brincat qalilna li din l-idea hija wisq fluffy.

X'jiġifieri fluffy?

Huma fluffy l-ideat konkreti u l-eluf tal-liri li se jingħataw biex isir dan iċ-ċentru u biex titwaqqaf fondazzjoni biex tmexxih?

F'dawn l-aħħar ġimgħat sar ħafna xogħol u naħseb li issa l-Onor.

Pullicino jkun qiegħed f'pożizzjoni biex iħabbar li ftit jiem oħra se jkollna servizz ta' ambulanza, li tant hu mixtieq minn kulmin verament għandu għal qalbu d-drittijiet u l-ħarsien ta' l-annimali.

Dawn ideat fluffy!

Meta jsiru affarijiet pożittivi ejja nkunu ġenwini, inkunu kemm jista' jkun irġiel u ngħidu prosit lil xulxin għax-xogħol li nagħmlu tajjeb għal dan il-pajjiż.

Dan l-aħħar kelli l-unur li ġejt magħżul minn grupp ta' nies li ġabru l- ikbar petizzjoni li qatt ġiet miġbura f'pajiżna, petizzjoni ta' 40,000 firma, li fiha staqsew speċifikament għal animal ambulance, li se tibda taħdem fi ftit jiem oħra għax l-Onor.

Pullicino wera impenn immedjat f'dan ir-rigward, u għal annimal welfare centre.

Once again, dan se jseħħ.

Voldieri l-gvern irrisponda għat-talba tal-poplu b'mod immedjat.

Forsi tistaqsini jekk Lm60,000 hijiex somma biżżejejd li nibdew biha.

Iva, dażgur.

Se jkun hemm l-ewwel passi.

(Interruzzjonijiet) Ikkonċedi li se jkun hemm l-ewwel passi, Onor. Galdes, għid li hija ħaġa pożittiva, għid li aħna qed nisimgħu t-talba tal-poplu u qed nagħtuhom dak li jixtiequ.

Jien niskanta kif l-Onor.

Galdes ikkritika l-mod kif ħarġu l-ischemes għall- iżvilupp.

Nesa li hu u l-kollega tiegħu l-Onor.

Buhagiar kienu qed jissuġġerixxu li jingħataw aktar artijiet għall-bini?

X'ipokrezija!

Mela tgħid li inti kontra li tittieħed aktar art għall-bini, u inti stess sakemm għalqulek ħalqek il-partit tiegħek kont qed tissuġġerixxi li jingħataw wisq aktar artijiet għall-bini.

X'ipokrezija!

(Interruzzjonijiet) Għandkom il- wiċċ tost titkellmu fuq l-awtonomija tal-MEPA!

Mela inti ma rajtux il-pjan laburista għall-ambjent Onor. Galdes?

L-uniku suġġeriment ġdid li hemm fil- pjan laburista għall-ambjent hu li jkun hemm iktar indħil governattv fil- MEPA.

Ma tistħix titkellem fuq l-awtonomija tal-MEPA, Onor. Galdes jew ma qrajtux il-pjan tagħkom stess!

(Interruzzjonijiet)

Mr Chairman, nagħlaq billi ngħid ħaġa waħda, il-paroli huwa irħis, huwa wisq iktar diffiċli biex tieħu l-azzjonijiet konkreti fir-rigward ta' l- ambjent li huwa wieħed mill-pilastri ewlenin ta' dan il-gvern imħabbra mill- Prim Ministru Lawrence Gonzi.

L-oppożizzjoni ħafna paroli, paroli irħis, li huwa faċli.

Min-naħa tal-gvern azzjoni biss qed naraw fil-qasam ta' l- ambjent.

Se nikkwota lill-prim ministru u ngħid: Iġġudikawna anke f'dan is-settur mhux bil-kliem imma bil-fatti, bl-azzjoni.

Grazzi ħafna.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Falzon.

ONOR.

JOSEPH FALZON: Sur President, inkompli b'dan id-dibattitu li fih smajna kritika kostruttiva, pero` kien hemm min għamel kritika partiġjana iżjed milli ħares lejn l-isfidi li għandna quddiemna.

Fejn jidħol l- ambjent aħna għandna obbligi nazzjonali, obbligi ta' l-Unjoni Ewropea, u għandna wkoll obbligi internazzjonali, fosthom tal-Kyoto Protocol.

Pero` l- ikbar obbligu li għandna nħarsu sew f'dan il-parlament huwa l-obbligu għal ambjent aħjar għalina u għall-ġenerazzjonijiet tal-futur.

Jien nappella lill-membri ta' din il-Kamra li jkollna dibatittu iktar mill- qalb għall-ambjent, u nappella wkoll lill-udjenza li qed tismagħna li daqqa tieħu passi favur l-ambjent minn ċerta perspettiva u daqqa teħodhom minn perspettiva oħra wkoll.

Jien kelli ħafna opportunitajiet, mhux f'din il- Kamra biss, fejn faħħart l-involviment ta' l-NGOs u għedt kemm hu importanti li nisimgħu s-sejħa ta' dawn l-organizzazzjonijiet ambjentali f'pajiżna.

Dawn huma importanti għaliex permezz tagħhom wieħed jifhem xi jħossu n-nies hemm barra.

Pero` punt importanti li jridu jifhmu dawn l- NGOs ukoll huwa li ma' l-ambjent hemm ħafna

sfidi kbar oħra għal pajiżna.

Għalhekk tajjeb li nagħrfu iżjed x'inhu verament l-iżvilupp sostenibbli - forsi din il-kelma nużawha iktar milli fil-fatt hemm bżonn għax nirrepetuha f'diversi oqsma - pero` l-ikbar sfida hija fejn se taqta' dik il-linja, kif se ssib il-bilanċ bejn l-esiġenzi tal- pajjiż f'dak li huwa żvilupp ekonomiku u żvilupp soċjali u l-esiġenzi ambjentali.

Għaldaqstant nappella kemm lill-NGOs u kemm lill-partiti politiċi biex inżommu dan il-konċett quddiem għajnejna u napplikawh fil- prattika.

Illum qegħdin niddiskutu l-budget għas-sena li ġejja fir-rigward ta' l- ambjent u qed naraw kemm dan il-gvern huwa kommess li jaħdem f'dan il- qasam.

Jien irrid infakkar li grazzi għad-deċiżjoni li ħa l-poplu Malti fir-referendum aħna sseħibna fl-Unjoni Ewropea, pass li bih qed nakkwistaw il-finanzjament biex inkunu nistgħu nwettqu ferm iktar proġetti biex intejbu l-ambjent.

Huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li l-Unjoni Ewropea qed tgħinna bil-kbir f'dawk li huma aspirazzjonijiet ambjentali f'pajjiżna.

Apparti li qed tgħinna finanzjarjament illum l-Unjoni Ewropea stabbilixxiet standards biex aħna nimxu magħhom, standards li huma ta' l- ogħla livell li jixraq lill-bniedem.

Dawn l-istandards ġew stabbiliti mhux biss biex sempliċement ngħidu li hemm xi standards partikolari, imma għaliex jiddispjaċini ngħid li d-dinja – u mhux Malta biss – tilfet wisq mill-ambjent tagħha.

Allura jeħtieġ li b'mod immedjat u bi prominenza nindirizzaw l-isfidi ambjentali.

Iktar qabel għamilt riferenza għall-Kyoto Protocol u hawnhekk irrid ngħid kemm huwa importanti li nesiġu li l-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea u tad-dinja kollha jilħqu dawk il-miri ambjentali li kienu ffissati meta sar dan il-protokoll.

Iktar 'il quddiem ikollna ċans nagħmlu dibattitu dwar l-estimi tal-MEPA, pero` f'dan il-mument nixtieq nagħmel riferenza għall-pjani lokali, wieħed mill-iżjed eżerċizzji importanti li saru f'pajjiżna.

Ħafna regolamenti li kienu għadhom in draft form eventwalment saru policies li fuqhom se jittieħdu d-deċiżjonijiet fil-MEPA.

Apparti l-pjani lokali saret reviżjoni tal-policy and design guidelines.

Tajjeb li minn żmien għal żmien dawn ikunu riveduti, jiġifieri ma kien hemm l-ebda u-turn.

Kultant il-kelma "u- turn" nagħtuha interpretazzjoni żbaljata għax inti tkun qed tagħmel u-turn meta tagħmel bidla radikali li tiżbilanċjalek il-politika tiegħek.

Il- policies huma ħaġa differenti għax wara li nistudjaw dak li nkunu għamilna fis-snin ta' qabel inkunu nistgħu nbiddluhom biex nindirizzaw il-bżonnijiet tal-poplu Malti.

Tajjeb li jkun hemm dawn it-tibdiliet għax id-dinja m'hijiex xi ħaġa statika, u jekk policy kienet tapplika għas-sena 2000, mhux neċessarjament għadha tapplika għal-lum.

Għalhekk importanti li jkun hemm dawn ir-reviżjonijiet.

Insemmi r-reviżjoni tal-pjani lokali b'mod partikolari peress li ssemmiet hawn.

Importanti ħafna li noqogħdu attenti meta nagħmlu ċerti parametri fl- areas fejn ikun hemm l-iżvilupp.

Irrid infakkar li bil-policies li kellna qabel kien hemm ħafna areas li ħadu xejriet li llum inħossu li nistgħu ntejbuhom.

Issemmiet b'mod partikolari l-policy li l-area ta' flat trid tkun mill-inqas 120 metru kwadru f'ċerti areas.

Jien nesiġi li nagħrfu x'inhu l-ħsieb wara din il-policy.

Importanti li kemm l-iżviluppaturi li qed jisimgħuna u kemm ir-residenti nfushom jifhmu li jrid jintlaħaq bilanċ li verament huwa sostenibbli.

Sur President, ma jistax ikun li f'ċerti areas, bħas-Swieqi, b'mod partikolari, ikollok ċertu żvilupp li jibqa' għaddej kważi kważi bla rażan.

Irridu nagħtu kas ta' ċerti issues li huma marbuta ma' density.

Is-Swieqi hija area prominenti fis-sens li kienet żviluppata b'mod tajjeb fis-snin tmenin u disgħin u l-policies li kienu ħarġu taw lok biex l-iżviluppaturi jdaħħlu units kemm jifilħu hemmhekk.

Hawnhekk irrid infakkar li policies li japplikaw għal ċerti areas mhux neċessarjament japplikaw għal areas oħra.

Għalhekk huwa importanti li f'ċerti areas nesiġu li jkun hemm high quality residential development għax ma jistax ikun li nibqgħu nitilfu ċerti areas f'pajjiżna.

Dan li qed ngħid ma japplikax biss għas-Swieqi għax hemm areas oħra li ġew żviluppati b'mod tajjeb, li huma ftit f'Malta, u ma rridux nitilfuhom.

Jekk nitilfu l-konċett ta' żvilupp sostenibbli u ta' redevelopment u riġenerazzjoni urbana naħseb li nkunu qegħdin niżvijjaw.

Hu tajjeb li anke nkunu nafu l-pożizzjoni ta' l-oppożizzjoni f'dan ir-rigward.

Sur President, jien nagħlaq billi nistieden lil kulħadd biex jipparteċipa b'mod iktar qawwi fil-qasam ta' l-ambjent għax l-ambjent m'huwiex sfida tal- gvern tal-ġurnata imma huwa sfida tal-poplu Malti u Għawdxi kollu, inkluż l- NGOs, l-oppożizzjoni, l-ambjentalisti u anke dawk li forsi ma tinteressahomx il-politika.

L-ambjent huwa ta' kulħadd u jien nappella biex dibattitu bħal dan ma nidderiġuhx b'mod partiġjan.

Irridu nitkellmu iżjed b'mod ħolistiku f'dan ir-rigward favur il-ġenerazzjonijiet li ġejjin.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Mario de Marco): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari): Sur President, kemm hu sewwa li qegħdin nitkellmu llum fuq il-biedja u s-sajd għax jekk wieħed imur lura ftit ta' snin ilu u jara x'kien intqal min-naħa ta' l-oppożizzjoni fuq dan is-settur, isib li suppost li dalgħodu m'aħniex qegħdin hawn għax kellu jispiċċa kollox.

Imma nieħu gost iktar nisma' lill-Onor.

Farrugia jikkwota minn dokumenti ta' l-Unjoni Ewropea u bħala bniedem fil-politika nħoss sodisfazzjon partikolari.

Irrid nibda l-ewwelnett biex ngħid li minkejja s-setturi varji li tkellem fuqhom, l-Onor.

Farrugia ma tkellem assolutament xejn fuq il-pitkalija, il- pjan strateġiku nazzjonali l-għaqdiet tal-produtturi, l-esportazzjoni tal- patata, l-akkwakultura u Għawdex.

Pero` jien se nipprova nsemmihom kollha fil-35 minuta li għandi.

Il-budget mhux biss jagħti direzzjoni politika ċara imma jagħti kas tas-setturi l-aktar importanti fil-ħajja tagħna, fosthom ovvjament l-ikel, ikel safe u ta' kwalita`.

Il-biedja u s-sajd fl- antik kienu s-Cinderella fil-budget, dejjem jiġu l-aħħar.

Imma llum bl- investiment li għamel il-gvern, bl-investiment li ġej mill-Unjoni Ewropea u bl-investiment li għamel is-settur privat - f'settur minnhom partikolari l- interess ta' l-investiment kien iktar minn Lm5 miljun, dik hi l-fiduċja li għandhom il-bdiewa tagħna fis-settur – minn Cinderella dan is-settur sar il- prima donna.

F'dan id-diskors se nispjega kif aħna tal-gvern nazzjonalista ma dħakna b'ħadd, wisq inqas bil-bdiewa.

Dik it-tbissima li poġġew tan-naħa tal- labour fuq il-billboard hija waħda ta' ottimiżmu u ta' fiduċja fil-ħaddiema tagħna, fil-każ li qed nitkellmu llum ir-raħħala, il-bdiewa u s-sajjieda.

Irrid infakkar li kienu biss il-membri parlamentari tal-partit nazzjonalista li emmnu fil-ġejjieni fis-sod għas-setturi tal-biedja u s- sajd u llum nistgħu nitkellmu fuq dawn is-sussidji minkejja l-kompetizzjoni miftuħa li ġabulna l-bidliet li għażilna u li għamilna aħna.

L-ewwelnett se nagħti titwila fuq fuq l-hekk imsejħa viżjoni - jien aktar ngħidilha illużjoni - tal-partit laburista, imbagħad se nispjega l-ħidma tas- segretarjat tal-biedja u s-sajd.

Il-kritika tiegħi l-ewwelnett se tkun fuq dak li qed jipproponu jew diġa` sar fil-qasam ta' l-edukazzjoni agrikola u fil-kampanja tal-promozzjoni, fuq dak li qed isir fil-preżent, bħall- għajnuna finanzjarja li għoġobhom ma jsemmu xejn dwarha dalogħdu, u fuq dak li qiegħed fil-pjan rurali li jmiss - għandi d-dubji kemm dawn ikkonsultawh – u fuq indikazzjoni ta' numru ta' kontradizzjonijiet jew kutrumbajsi.

Dan juri biċ-ċar li dawn jew ma fehmux jew iridu jwebbsu rashom quddiem ir- realta` tal-politika komuni agrarja fl-Unjoni Ewropea li tħaddan dan is- settur b'mod partikolari.

Irrid ngħid li l-Unjoni Ewropea għandha politika komuni fil-qasam tal-biedja għax fl-oħrajn tipprova tagħmel politika komuni, imma ma jirnexxilhiex.

F'dan il-qasam għandha politika komuni.

X'viżjoni għandu l-partit laburista fejn tidħol l-edukazzjoni f'dan is- settur?

Qalulna li jridu jagħmlu forma ta' apprendistat fil-qasam tal- biedja.

Il-partit laburista għadu ma ndunax li dan il-gvern diġa` ħaseb biex fi ħdan l-MCAST jagħmel l-agri-business studies?

Il-gvern nazzjonalista ta lill-istudenti tagħna xi ħaġa ħafna iktar minn apprendistat u xi ħaġa ta' kwalita` ħafna iktar ogħla u li biha jridu jaslu ħafna iktar fil-ħajja ....

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ippermettili.

L-Onor.

Noel Farrugia on a point of order.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Jiena ma nterrompejtux, Sur President.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ippermettili, kemm nisma' l-point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, biex wieħed ikun jaf x'qed ngħidu, jien semmejt l-apprendistat fil-qasam idroloġiku u mhux fil-qasam tal- biedja.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ikompli l-Onor.

Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, fl-edukazzjoni aħna ma nixxaħħux.

Irrid infakkar ukoll lil din il-Kamra li permezz ta' ħidma li saret bejn is- segretarjat tiegħi, l-universita` ta' Malta u l-universita` ta' Perugia fl- Italja, minn Ottubru tas-sena li għaddiet inbeda kors fuq livell ta' baċellerat f'dik li hija agrikoltura Mediterranja.

Ma' dawn irrid insemmi wkoll id-diplomi fl-agrikoltura u courses oħrajn fl-istitut ta' l- agrikoltura fi ħdan l-universita` ta' Malta.

Altru milli sempliċement livell ta' apprendistat.

Aħna qed nagħtu liż-żgħażagħ studenti tagħna l- edukazzjoni biex ikollhom fejn jimirħu ħalli jkollhom l-aħjar kwalifiki possibbli u l-opportunitajiet kollha miftuħa quddiemhom u kullimkien.

Wieħed irid iħares anke lejn n-numru ta' nisa f'dawn il-courses li huwa inkoraġġanti ħafna.

Allura jekk il-partit laburista jkun fil-gvern, dan se jfisser li se jmexxi l-arloġġ lura għal dawn iż-żgħażagħ li diġa` qed nagħtuhom l-aħjar fl-edukazzjoni?

Ħa nsemmi eżempju ieħor fejn il-partit laburista mhux qed isegwi sew dak li qed isir fuq livell Ewropew fejn jidħlu l-oqsma tal-biedja u s-sajd.

Kieku l-opożizzjoni laburistra ssegwi sew il-politika Ewropea malajr tinduna li l- kummissarju Ewropew responsabbli għall-biedja, Marianne Fischer-Boel, għamlitha ċara li m'hemmx lok biex il-klawsola tas-salvagwardja tiddaħħal f'pajjiżna.

Bla ma jrid wieħed isaqsi: Il-partit laburista kif qed iwiegħed li jdaħħal din il-klawsola tas-salvagwardja?

Din xi tbażwira oħra ta' l-Onor.

Sant u l-Onor.

Farrugia?

Dan juri li għal darb'oħra il-partit laburista qed jinganna lill-bdiewa b'xi ħaġa li jaf li ma tistax titwettaq kif inhuma l-affarijiet fil-preżent fil-biedja ta' Malta tal-lum.

Ħrafa oħra fejn bejn il-kliem u l-fatti hemm baħar jikkumbatti hi, li l- partit laburista qed jgħid li se jiġġenera dħul ġdid għall-bdiewa, is- sajjieda u r-raħħala.

Pero` oħroġ il-għaġeb, bħal kull wegħda li jwiegħed il-partit laburista ma jgħidx kif se jwettaq din il-wegħda!

Mistoqsija vitali oħra fl-opinjoni tiegħi hija minn fejn kontu se ġġibu l-flus bil- politika ta' partnership fil-qasam ta' l-agrikoltura.

Eżempju ieħor ta' kontradizzjonijet u kutrumbajsi huwa meta l-oppożizzjoni kienet pronta tikkritika kampanja ta' promozzjoni mnedija min-naħa ta' dan il-ministeru.

Iżda jidher li issa dawret fehemtha għax fid-dokument tal-viżjoni li qed tipproponi qed tgħid li se tagħmel l-istess kampanja li għamel dan il- gvern.

Mela issa l-kampanja "Agħżel frisk, agħżel lokali" li għamel il- gvern nazzjonalista ftit tax-xhur ilu m'għadhiex kampanja ħażina, kif kontu qed tgħidu fil-kritika tagħkom?

Il-fatt li 95% tal-poplu Malti jippreferi jixtri prodott lokali ma jurix kemm hija effettiva din il-kampanja?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ippermettili.

On a point of order l-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: M'hu veru xejn li aħna kkritikajna dik il-kampanja, għedna li ma ġietx estiża fuq l-affarijiet l-oħra.

Jien qed insostni li qed isiru dikjarazzjonijiet foloz, Sur President.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Jien qgħadt nisimgħu b'paċenzja kbira issa nistenna li jħallini nitkellem .

L-ikbar kutrumbajsa li għamlu tal-partit laburista hija li jridu jsaħħu l-extension services, kif jgħidu fid-dokument tagħhom.

Dan għaliex meta l-Onor.

Farrugia kien ministru tal-gvern laburista ta' 22 xahar kien irnexxielu joħroġ stqarrija fejn qal li jrid jagħlaq l-extension services u jagħti l-istess servizz mill-pitkalija ta' Ta' Qali.

Iktar tard nixtieq inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' din l-istess stqarrija.

Issa niġu għas-serjeta`, Sur President.

Se nitkellem fuq il-pjan strateġiku nazzjonali ħalli forsi fl-aħħar in-naħa ta' l-oppożizzjoni tinduna li għandha bżonn taġġorna ruħha u forsi tibda tifhem kif għandhom isiru l-affarijiet bis-serjeta`.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Noel Farrugia, on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nikkonferma li qed issir dikjarazzjoni falza.

M'hu veru xejn dan li qed jgħid.

Aħna ridna nżidu s-support ta' l-extension services fi proċess taż-żmien tal-biegħa ...

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mela ma kontx taqra l-istatements li kienu jagħmlulek, Onor. Farrugia.

Sur President, l-ewwel pjan li kellna għas-snin 2004 sa l- 2006 wasal biex jispiċċa u issa qegħdin naħdmu fuq il-pjan għas-snin 2007 sa l-2013.

Min ikun serju hekk jaħdem għax aħna nħarsu l-interess tal- bdiewa u r-raħħala.

Bi pjaċir inħabbar li s-support finanzjarju min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea għas-snin 2007 sa l-2013 għal Malta se jkun ta' madwar €80 miljun u dawn jitilgħu għal €100 miljun meta wieħed iżid l-għajnuna finanzjarja li se noħorġu aħna bħala gvern Malti.

Dan il-pjan strateġiku għandu erba' pilastri prinċipali li jinkuludu l- kompetittivita` fis-settur agrikolu flimkien ma' l-immodernizzar ta' l- irziezet u l-oqsma tal-biedja; it-titjib ta' l-ambjent u t-tisbiħ tal- pajsaġġ tagħna; it-titjib ta' kwalita` ta' ħajja aħjar f'żoni rurali kif ukoll il-konservazzjoni tal-patrimonju rurali tagħna; u l-local action groups taħt il-proġett magħruf ukoll bħala Leader.

Tajjeb li ngħid li dan il-pjan se jiġi finalizzat sa Marzu li ġej ħalli jkun jista' jibda jitħaddem matul l-2007.

Ħalli niġi issa għall-oqsma differenti.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni qed jallega li l-biedja ilha abbandunata għal dawn l-aħħar 20 sena, tant li kien hemm tnaqqis fil-produzzjoni.

Jiena se nuri kif dan m'huwiex minnu.

Jekk inħarsu lejn iċ-ċifri ta' prodotti li jiddaħħlu l-pitkalija mill-bdiewa stess wieħed jista' jara li l-partit laburista m'huwiex qed jgħid il-verita` jew inkella jemmen l-istatistika li jaqbel lilu.

Dan għall-fatt li jekk wieħed iħares lejn l-istatistika maħruġa mill-NSO u jifli l-produzzjoni jsib li fl-ewwel sitt xhur tas-sena l-oħra din kienet ta' 20.18 miljun kilo, li f'termini ta' flus dawn kienu jammontaw għal Lm3.96 miljun.

Jekk imbagħad naraw il-produzzjoni li kellna fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, mela like with like, wieħed malajr jinnota li kellna 23.16 miljun kilo li f'termini ta' flus jammontaw għal Lm4.07 miljun.

Dan ifisser li din is-sena kien hemm żieda ta' 14.7% fil- produzzjoni tal-ħxejjex u l-frott fuq is-sena l-oħra.

Minkejja din iż- żieda l-valur totali f'termini ta' flus kien ta' 2.7% iktar mis-sena li għaddiet.

Aħna nħossu li dan ġara għax il-bidwi qed jitgħallem idaħħal fil- pitkalija prodotti ta' kwalita` u dan ġie kkonfermat minn waħda mill- koperativi tal-bdiewa meta jien kelli laqgħa mal-kumitat tagħha f'dawn l- aħħar ġranet.

Dan huwa kollu frott tal-ħidma li bdiet is-sena li għaddiet.

Dan jindika li mhux veru, kif jgħidu xi wħud, li l-biedja Maltija se tisfaxxa fix-xejn.

Min qed jidħak bil-bdiewa Maltin u Għawdxin?

Min qed jidħak bil-poplu Malti?

Din is-sena saret kampanja sħiħa biex il-prodott ta' ħaxix u frott li jidħol fil-pitkalija f'Ta' Qali jkun ta' kwalita` tajba u preżentat sew fil- kaxxi tad-dugħ.

Saru diversi laqgħat mal-bdiewa u nħarġu leaflets - li se npoġġi kopja tagħhom fuq il-mejda tal-Kamra - biex juru lill-bdiewa kif għandu jsir il-grading tal-prodotti agrikoli.

Uffiċjali ta' l-agrikoltura qegħdin gradwalment jimponu li l-prodotti li jidħlu fil-pitkalija jkunu magħżula, graded.

Għas-sena d-dieħla se ssir kampanja biex il-prodotti kollha jkunu graded mill-istess bdiewa biex ikunu jistgħu jidħlu fil- pitkalija.

Qed jiġi wkoll inkoraġġit l-ippakkjar tal-prodotti, packaging, u li l-prodott ikollu t-tikketta li juri li hu Malti u jindika l-oriġini minn fejn ġie jew ta' liema organizzazzjoni hu fil-każ ta' koperativi jew għaqdiet tal-produtturi.

Sur President, se jibqgħu jsiru taħditiet mal-partijiet interessati rigward il-ħinijiet tal-ftuħ tal-pitkalija sabiex dawn ikunu jistgħu jinbidlu għall- bżonnijiet tal-lum, ħalli l-prodott Malti jkun fis-suq iktar kmieni fil- ġurnata flok wara nofsinhar, għall-interess sew tal-bidwi kif ukoll tal- konsumatur.

Matul din is-sena ġew introdotti wkoll formoli li kull bidwi jrid jimla biex jindika l-prodotti kollha li jdaħħal fil-pitkalija.

B'dan se tingħata spinta biex isir kontroll aħjar fuq il-bejgħ u l-ħlas li jingħata l-bidwi.

Ġew ukoll stallati cameras, CCTV, għal sorveljanza aħjar fil-pitkalija.

Qed jittieħdu miżuri sabiex l-operat tal-ħasil tad-dugħ dejjem jitjieb.

Dan se jsir billi nipprovdu faċilita` aħjar ta' maħżen ġdid.

Se jiġi introdott miżien għall-vetturi li jdaħħlu l-biegħa ġewwa l- pitkalija.

Mis-sena d-dieħla l-ħlas tal-prodott li jidħol il-pitkalija se jibda jsir direttament fil-kont bankarju tal-bdiewa, direct credit, flok is-sistema taċ-cheques għall-benefiċċju ta' l-istess bdiewa.

Diġa` ttieħdu l-passi meħtieġa ma' l-APS Bank sabiex din is-sistema tiġi introdotta aktar kmieni s-sena d-dieħla.

Sur President, issa twaqqfu tliet għaqdiet ta' produtturi prinċipali bl- isem ta' Gozitano, Gomriza u Ta' Qali Producers Group li qegħdin jikkummerċjalizzaw il-prodotti taħt it-tikketta tagħhom u qed jippakkjaw b'mod preżentabbli sabiex iġibu prezz aħjar għall-prodotti tagħhom.

Waqt li l-Gozitano kellhom il-bini tagħhom fix-Xewkija Għawdex li ġie attrezzat bi grading station, packaging and cold storage bl-għajnuna tal-ħames protokoll finanzjarju Taljan, iż-żewġ għaqdiet tal-produtturi l-oħra ngħataw post b'dawn il-faċilitajiet ġewwa l-pitkalija f'Ta' Qali stess minn fejn se jkunu jistgħu wkoll jikkummerċjawlizzaw il-prodotti tagħhom.

Fil- fatt sew l-għaqda Gomriza kif ukoll Ta' Qali Producers Group diġa` ngħataw l-imħażen mill-gvern li nbnew taħt il-ħames protokoll finanzjarju Taljan biex jibdew joperaw.

Din hija d-direzzjoni politika li qed jagħti l-gvern għal ġejjieni fis-sod għall-bdiewa Maltin u Għawdxin biex huma jkomplu jbigħu l-prodotti tagħhom b'mod dirett.

Aħna rridu iktar vertikalizzazzjoni fl-oqsma kollha.

Xi tfisser?

Jiġifieri l-bidwi jieħu iktar sehem mid-dħul finali tal-prodott li huwa jipproduċi, fejn l-affarijiet imxew ħafna iżjed u jkollhom dħul aħjar f'dak is-settur.

Irrid ngħid li l-ħsieb tal-kummissarju responsabbli għall-agrikoltura u sajd hu li tressaq proposti leġislattivi għar-riforma tas-settur tal-frott u l-ħxejjex magħruf bħala l-common market organisation, (CMO), u tagħmel proposti biex jissaħħu l-għaqdiet tal-produtturi, jipprovdu miżuri biex jitnaqqsu l-ammont ta' pestiċidi, twaqqaf għajnuna għal dawk il-bdiewa li jintlaqtu minn ħsarat permezz ta' maltemp, kif ukoll biex tinkoraġġixxi l- konsum ta' frott u ħaxix f'pajjiżi Ewropej.

Dan ifisser li dan il-gvern diġa` wettaq u antiċipa dan il-programm li għad trid tressaq il-kummissarju Fischer-Boel.

Iktar tard se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tad- dokumenti li jsostnu dan li qed ngħid.

Waħda mill-wegħdiet prinċipali ta' dan il-gvern kienet dik ta' l-għajnuna finanzjarja għall-qasam tal-biedja u s-sajd.

Qabel ir-referendum il-gvern kien sostna li kien se jgħin mhux biss b'għajnuna teknika imma wkoll b'għajnuna finanzjarja biex isir ir-ristrutturar meħtieġ ħalli jkun jista' jsir l-upgrade neċessarju.

Il-gvern żamm il-wegħda tiegħu.

Dan juri kemm il-gvern nazzjonalista hu sensittiv għas-setturi tal-biedja u s-sajd u se jibqa' jgħin ħalli verament nuru li dak li nwiegħdu nwettquh.

Sur President, hawn jien ma nistax ma nsemmix stqarrija oħra li kien ħareġ l-ex-ministru tal-biedja u s-sajd l-Onor.

Farrugia.

Tajjeb infakkar x'qal fit-28 ta' Lulju ta' l-1998, u nikkwota kelma b'kelma:

"Mhux veru li s-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea tiggarantixxi sussidji għall-bdiewa, raħħala u sajjieda."

Sur President, dan ifisser li l-oppożizzjoni trid tneħħi s-sussidji lill- bdiewa, lir-raħħala u lis-sajjieda li dan il-gvern qed jagħti u li rnexxielu jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea?

Nistennew tweġiba ċara.

Nixtieq inpoġġi kopja ta' din l-istess stqarrija fuq il-mejda tal-Kamra.

Dan juri li llum bil-fatti naraw kif l-oppożizzjoni kienet maqtugħa mir- realta` moderna ta' dak iż-żmien u tal-lum, u kif il-politika bażwija ta' l- istess oppożizzjoni hija mfassla fuq l-għanqbud tal-protezzjoniżmu li dan l- aħħar qed juri verament biċ-ċar li joħnoq l-ekonomija tal-pajjiżi.

Apparti wkoll li din il-politika qed tiġi mwarrba mid-WTO u mill-istess Euro-Med.

Fil-preżent m'hemm l-ebda dewmien bla bżonn fil-pagamenti dovuti min-naħa tal-paying agency, kif qed jgħid il-partit laburista.

Irrid nispejga li biex jiġu effettwati l-pagamenti hemm obbligi mandatorji li jsiru l- kontrolli, isir awditjar u jsiru l-ispezzjonijiet neċessarji.

Is-serjeta` hekk titlob u aħna, għax aħna gvern serju, hekk qed nagħmlu.

Allura l- gvern laburista se jagħmel kollox bil-għaġġla u jnaqqas mis-serjeta` ta' dawn il-pagamenti jew beħsiebu jbażwar xi tbażwira oħra?

L-għajnuna finanzjarja għas-sena 2005 b'kollox kienet tammonta għal aktar minn Lm9 miljun, kważi Lm6 miljun ġew mill-gvern Malti u Lm3 miljun mill- Unjoni Ewropea.

Dan ifisser li 35% ta' l-għajnuna finanzjarja għal dan is- settur matul is-sena li għaddiet ġew direttament mill-Unjoni Ewropea.

Sur President, taħt l-iskema special market policy programme for Maltese agriculture (SMPPMA), liema strument il-gvern nazzjonalista nnegozja biex ipatti għall-isfidi ta' l-ewwel snin tad-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea - infakkar li aħna bdejna t-tielet sena ta' din it-tranżizzjoni - l-għajnuna li nagħtat sa Settembru ta' din is-sena qabżet l-Lm4 miljun, li 20% minnhom, ammont ta' Lm800,000, ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Il-benefiċjarji ta' din l-għajnuna kollha li semmejt huma għas-settur tal-majjal, tat-tjur, tal-ħalib, taċ-ċanga, tal-bdiewa, ta' l-inbid, tan-naħal, l-agro- industrija, tal-proeċessuri tat-tiġieġ u tal-laħam lokali u tas-setturi rurali f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħitan tas-sejjieħ.

Ma nistax ma nsemmix ukoll is-setturi tal-biedja organika u ta' speċi awtoktoni.

Altru milli ġibna Lm1.5 miljun fi flus kontanti mill-Unjoni Ewropea, kif kien jgħid il-billboard tal-partit laburista qabel ir-referendum.

Dawn ġibniehom biss minn miżura waħda fil-qasam tal-biedja.

Settur importanti fil-qasam tal-biedja li ma ssemma xejn s'issa huwa dak ta' l-esportazzjoni tal-patata.

Dan lanqas jidher fil-pjan tal-partit laburista.

Il-gvern ħa ħsieb li jippjana l-bini ta' grading station moderna ħalli l-esportaturi jkollhom l-aħjar għodda meħtieġa biex ikunu jistgħu jaħdmu.

Minn dan il-proġett se jibbenefikkaw il-bdiewa Maltin u Għawdxin li jieħdu l-prodott tagħhom għall-esportazzjoni.

Diġa` nħarġu l- permessi kollha meħtieġa u dan il-proġett sewa madwar Lm770,000.

Ma' dawn m'iniex qed ninkludi l-makkinarju u servizzi oħra.

Dan il-proġett se jkun mgħammar b'faċilitajiet għall-grading, makkinarju għall-ippakkjar, spazju ta' cold storage, u l-iktar importanti huwa l-ispazju għall-possibbilta` ta' makkinarju għall-ipproċessar avvanzat.

Aħna nemmnu fil-value added.

Tajjeb ngħid ukoll hawnhekk li l-prezz kummerċjali tal-patata, kif maqbul fis-settur kummerċjali, se jkun ta' Lm13 għal kull qantar sa l-aħħar ta' April, u Lm11 għal kull qantar minn Mejju 'l quddiem.

Irrid nitkellem ukoll fuq l-iskema ta' l-insurance.

Din waslet fil-fażi konklussiva u l-kummissjoni Ewropea ġiet notifikata kif jitolbu r- regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Irrid nispjega li t-tfassil ta' l-iskema kien proċess ikkomplikat, b'input tekniku ta' esperti u ta' kumpannija privata lokali flimkien ma' input ta' l-istate aid monitoring board u konsultazzjoni sħiħa ma' għaqdiet ta' bdiewa u sajjieda, skond il-każ.

Minħabba t-tibdil li kien hemm fil-leġislazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea waqt dan il-proċess kien hemm ħtieġa ta' reviżjoni ta' l-iskema.

Fil-każ ta' uċuh tar-raba' u annimali qed nistennew clearance min-naħa tal-kummissjoni Ewropea, filwaqt li fil-każ tas-sajd il-konsulenti qed ifittxu underwriters abbażi ta' skema li hi kompatibbli mar-regolamenti ta' l-Unjoni.

Sur President, bla dubju ta' xejn settur mill-aktar importanti huwa s- settur tal-majjal.

Matul is-sena li għaddiet il-gvern ta lil dan is-settur għajnuna finanzjarja ta' Lm1.54 miljun taħt l-iskema ta' l-SMPPMA.

Twaqqaf ukoll il-bord għar-ristrutturar ta' l-industrija tal-majjal biex jaħdem fuq tliet għanijiet.

L-ewwel biex ikun hemm pjan ta' maniġġjar li jikkontrolla n-nitrati, it-tieni pjan li jħares is-saħħa tal-bhejjem, u t-tielet pjan li jħares l-iġjene fuq ir-razzett.

Permezz tal-proġett twinning light inġieb espert Awstrijak biex jgħin lill- industrija tal-majjal kif se nsemmi.

L-ewwel issir evalwazzjoni ta' din l- industrija kemm macro, l-industrija in ġenerali, u kemm micro, l-irziezet.

It-tieni ssir evalwazzjoni għal kull razzett, u t-tielet titfassal formola apposta bħal dik tar-raħħala biex kull produttur juri l-intenzjoni tiegħu, jekk iridx jirristruttura r-razzett jew jekk iridx itemm l-attivita` tiegħu.

Inħabbar ukoll li saru avvanzi kbar fejn jidħol it-trasferiment tal-kwota fid-diskussjonijiet li kienu qed isiru bejn il-MEPA u l- ministeru.

Niġi issa għas-settur tal-ħalib li għamel riferenza żgħira għalih l-Onor.

Farrugia.

L-ewwelnett irrid niċċara li m'hemm l-ebda deroga imma qegħdin f'fażi ta' tranżizzjoni.

Din is-sena twaqqaf il-Maltese dairy industry restructuring board li ħa post il-Maltese dairy industry assistance board.

L-għan ta' dan il-bord hu li jassessja l-istruttura attwali ta' l- industrija tal-ħalib f'pajjiżna, li jidentifika kull opprotunita` jew sfida li jista' jkun hemm fil-futur fejn tidħol din l-industrija tal-ħalib, li jidentifika pjan fit-tul għas-sostenibilita` ta' dan is-settur, u li jipproponi pjan u policies, partikolarment ta' natura finanzjarja, li jkunu kompatibbli u konformi ma' għajnuniet u regoli li jeżistu fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Hawn irrid nispjega l-kwestjoni tar-raħħala li ma ħadux sussidju.

Dawn kollha ħadu d-dairy premium, pero` l-additional quality payments jitħallsu lil dawk biss li jilħqu l-kwalita` stabbilita.

Hemm standards kif għandhom jingħataw.

Irrid inħabbar ukoll li dan il-kumitat għal dan il-għan għandu għad-dispożizzjoni tiegħu - għax aħna mhux bil-paroli biss - Lm600,000 taħt l-iskema ta' l-SMPPMA biex ikun jista' jibda jopera u jattwa dan li għadni kemm semmejt u li fil-fatt diġa` hemm numru ta' rziezet li għandhom l- approvazzjoni meħtieġa biex jibbenefikaw minn dawn il-fondi.

Niġu issa għas-settur tat-tjur.

F'qasir żmien se jiġi ppubblikat avviż legali dwar l-istandards tal-bejgħ tal-prodotti tat-tjur.

Dan se jagħti spinta lil dan is-settur biex il-prodott Malti jiġi identifikat u jitnaqqsu l-abbużi tal-laħam li ġej minn barra f'dan is-settur.

Skond skema li tħabbret dan l-aħħar s'issa diġa` ngħataw liċenzji biex jiżdiedu 52,000 fellus fl-irziezet tat-tieġieġ tas-simna.

Dan juri li l-prodotturi tagħna qed jaraw li hemm potenzjal u li dan is-settur qed jerġa' lura fuq saqajh għax il-konsumatur Malti jrid prodott frisk lokali.

Fil-ġranet li ġejjin is-servizz veterinarju responsabbli mit-tjur tas-simna se jagħmel l- ispezzjonijiet fl-irziezet ta' tmien produtturi u jekk dawn jinstabu li huma konformi se jingaħtaw il-liċenzja li jżidu n-numru ta' tiġieġ tas- simna.

Dawn it-talbiet għandhom potenzjal ta' 90,000 fellus oħra li jkunu jistgħu jitrabbew fl-irziezet.

Irrid insemmi li hemm 30 prodottur li ssottomettew it-talba li huma wkoll ikabbru t-tiġieġ tas-simna fl-irziezet tagħhom.

Hemm miżura oħra li intiża biex tgħin ukoll lill-proċessuri lokali.

Dan kollu juri li anke dawn in-nies għandhom fiduċja fis-settur.

Fejn jidħol is-servizz veterinarju l-gvern imbarka fuq investiment qawwi biex dan is-settur ikollu l-aħjar.

Hawnhekk mhux se nsemmi l-biċċerija ta' Għawdex, għax il-kollega tiegħi l-Ministru għal Għawdex, Giovanna Debono, tat spjega tajba fuq din il-biċċerija.

Il-gvern impjega ħames veterinarji Taljani għaliex f'dak il-mument ma nstabux veterinarji Maltin.

Irrid insemmi wkoll li saret talba biex jiġu impjegati erba' junior veterinary officers Maltin.

Dan qed isir biex inkomplu ntejbu dan id-dipartiment u nsaħħu l-lista ta' 32 stabbiliment ta' l-ikel li huma diġa` approvati.

Is- setturi ta' dawn l-istabbilimenti jinkludu cold storage, kif ukoll stabbilimenti ta' l-ipproċessar tal-laħam abjad u aħmar.

Ma' dawn hemm ukoll is-settur tal-ħalib kif ukoll l-agro-industrija.

Irrid infisser kif minn dan l-investiment mhux biss igawdi r-raħħal u l-proċessur imma finalment igawdi wkoll il-konsumatur.

U hawn żgur fejn naqblu li b'dan il-proċess kollu qed igawdi l-konsumatur imma fl-aħħar mill-aħħar il- konsumatur irid jagħżel.

Sur President, il-policy ta' dan il-gvern f'dan il- qasam hija li jkollna servizz impekkabbli ħalli nkomplu għaddejjin bir- ristrutturar kemm ta' l-riziezet kif ukoll ta' l-impjanti ta' l- ipproċessar.

Hawn irrid insemmi wkoll il-proġett tat-twinning bejn Malta u r-Renju Unit f'dak li huwa servizz veterinarju li b'kollox jammonta għal €1 miljun u huwa ffinanzjat kollu kemm hu mill-Unjoni Ewropea.

Il-kuntratt tal-proġett ġie ffirmat fl-20 ta' Frar ta' din is-sena u diġa` bdew il- ħidmiet.

Il-proġett se jindirizza ħames attivitajiet importanti u speċifiċi ta' regolamentazzjoni li huma trattament xieraq ta' l-annimali, mediċini veterinarji, produzzjoni tal-ħalib, għalf ta' l-annimali, u biċċeriji tat-tjur.

Għaldaqstant dan il-proġett se jħarreġ mhux biss lill- impjegati tad-diviżjoni ta' l-ikel u l-attivita` veterinarja, iżda anke lir- raħħala, għaqdiet mhux governattivi, proċessuri ta' prodotti ta' l-annimali u dawk li jifformolaw l-għalf u l-mediċini ta' l-annimali.

Dan juri s- serjeta` li qed nimxu biha.

Din is-serjeta` qed nuruha billi qed ninvestu l-miljuni tal-liri ħalli dawk kollha involuti direttament f'dan is-settur ikollhom l-aħjar servizz ta' kwalita`.

Sur President, niġi issa għas-settur tas-sajd li bla dubju ta' xejn dan il- gvern dejjem ħadem biex jarah li jimxi 'l quddiem.

Dan is-settur dejjem ħa għajnuna finanzjarja kbira min dan il-gvern.

Irrid infakkar li l-programm ta' l-għajnuna għall-bastiment tas-sajd infetaħ f'Lulju ta' l-2002 u kien stmat li se jiswa madwar Lm2.6 miljun.

Ma' dan il-programm ta' għajnuna hemm numru ta' kuntratti li huma finalizzati u dawn swew madwar Lm1.2 miljun.

Hemm ukoll numru ta' kuntratti li qed jistennew parti mill- pagament, u għad hemm numru ieħor ta' dgħajjes li qed jistennew li jsirilhom kuntratt jew li ssirilhom applikazzjoni.

Il-programm għadu għaddej u għalhekk kif ikun possibbli se jitkomplew il-ħlasijiet tal- kuntratti pendenti.

Min-naħa l-oħra dak li wiegħed il-gvern nazzjonalista lis-sajjieda, li se jibbenefikaw mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, seħħ u huwa realta`.

Il-programm Ewropew ta' l-istrument finanzarju għall-gwida tas-sajd, FIFG 2004/2006 jinvolvi kważi Lm1.5 miljun.

Dawn il-fondi qed jintużaw għal dawn il-miżuri li se nsemmi.

L-ewwel tibdil ta' bastiment qadim biex jinbena bastiment ġdid li minnu se tgawdi familja ta' sajjieda li jammonta għal Lm84,000; it-tieni sabiex tliet basitimenti jieqfu mill-attivita` tas-sajd li l-ammonti jlaħħqu madwar Lm240,000 - dik hija għajnuna konkreta biex innaqqsu l-fishing efforts, mhux bil-paroli biss - it-tielet sabiex tmien bastimenti oħra ssirilhom modernizzazzjoni b'għajnuna li tammonta għal madwar Lm70,000.

Barra minn dawn l-istess fondi qed isir il-proġett tal-Ponta tal-Qrejten f'Marsaxlokk.

Din il-hardstanding facility tinvolvi wkoll ix-xiri ta' żewġ cranes apposta sabiex jittellgħu l-bastimenti mill-baħar.

U dan mhux bi spiża żejda għas-sajjieda għax dawn diġa` jħallsu lill-privat.

Dan il- proġett huwa stmat li se jiswa madwar €2 miljun li 75% minnhom se jitħallsu mill-Unjoni u 25% se jitħallsu mill-gvern Malti.

Din hija wegħda oħra li dan il-gvern żamm mas-sajjieda tagħna u għalhekk juri kif bil-fatti qed ngħinu lis-settur tas-sajd.

Dan juri biċ-ċar li l-fondi Ewropej waslu u qed igawdu minnhom kemm numru ta' sajjieda, kif spjegajt, fuq bażi individwali kif ukoll is-settur kollu minħabba l-proġetti ta' benefiċċju għal kulħadd bħalma huwa l-iżvilupp ta' l-iskall.

Sur President, tajjeb ngħid li s-settur tas-sajd qatt ma ħa għajnuna ta' Lm1.49 miljun f'sentejn biss.

Altru li dan is-settur sar il-prima donna minn Cindirella.

Niġi issa għall-qasam ta' l-akkwakultura, settur li żgur dejjem kien fuq quddiem nett ta' l-aġenda ta' dan il-gvern immexxi mill-partit nazzjonalista.

Il-policy tal-gvern qed timmira fuq ir-riċerka biex niddiversifikaw l-ispeċi tal-ħut li jista' jitkabbar biex ma nibqgħux fuq l- istess speċi.

Il-ħuta prinċipali li sar u li qed issir riċerka fuqha għal dan l-iskop hija l-aċċola.

Bi pjaċir inħabbar li ġie ffirmat kuntratt bejn kumpannija privata lokali u l-gvern fil-qasam ta' l-akkwakultura dwar riċerka biex l-aċċol ikun jista' jitkabbar taħt complete cycle, jiġifieri jitkabbar mill-bajda sal-ħuta lesta biex tinbiegħ.

Ir-riżultati s'issa huma inkoraġġanti u Malta qiegħda fuq quddiem nett f'dan il-qasam ta' riċerka fil-baħar Mediterran.

Parti mill-għajnuna għas-sajjieda taħt l-FIFG li spjegajt qabel - imma din id-darba se nispjega kif ġiet megħjuna l-industrija ta' l-akkwaultura - ingħatat lil kumpannija Maltija biex tixtri gaġeġ ġodda kif ukoll sistema ta' cameras taħt l-ilma biex ma jingħatax għalf żejjed lill-ħut.

Barran dan, dawn il-fondi għandhom iservu wkoll biex isir moniteraġġ tal-baħar fl- inħawi ta' dan il-fish farm.

Mill-istess fond ta' l-Unjoni Ewropea ingħataw Lm220,000 li bbenefikaw minnhom kumpannija Maltija, kumpannija Għawdxija kif ukoll l-għaqda koperativa tas-sajd.

Dawn il-fondi ngħataw għal żvilupp fl-ipproċessar li qed iservi biex isiru investimenti f'sistema ta' refrigeration, impjant tat-tqattigħ u filleting tal-ħut, u impjant biex il-ħut ikun immarinat u smoked, u makna tas-silġ.

Dawn l-investimenti fl- ipproċessar għandhom iservu biex jiżdied il-valur miżjud tal-ħut u għalhekk jitjieb id-dħul mis-settur tas-sajd in line mal-policy tal-gvern Nazzjonalista.

Mr Chairman, illum kelli ċans nagħti ħarsa fuq fuq lejn il-ħidma għaqlija li l-gvern nazzjonalista qed iwettaq bis-serjeta` fil-qasam ta' l- agrikoltura u s-sajd.

Hemm ħafna iktar ħidma li qed titwettaq li l-ħin ma jippermettilix li nsemmi.

Irrid minn hawn nirringrazzja lill-ħaddiema kollha li jaħdmu fid-dipartimenti li jaqgħu taħt dan id-dikasteru u ovvjament anke lil ħafna u ħafna eluf ta' ħaddiema li għandhom interess dirett f'dan il-qasam.

Il-ħidma hi kontinwa u sfiqa b'laqgħat mas-setturi tal-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda.

Jien nikkonkludi billi ngħid li aħna lesti li nisimgħu, aħna lesti li niddjalogaw ma' kulħadd, aħna nżuru lill- ħaddiema fuq il-post tax-xogħol tagħhom, u dan nagħmluh b'risq il-ġid tal- familji tagħhom.

Is-setturi tal-biedja u s-sajd se jkomplu jipprovdu l- għajxien xieraq lil kull min jaħdem fihom u fl-istess waqt jibqa' jkollna ikel lokali frisk u bnin kif taf tagħti din l-art ħelwa tagħna.

Sur President, nitlob il-permess sabiex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d- dokumenti li għamilt riferenza għalihom waqt id-diskors tiegħi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' fuljett maħruġ mill-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent intitolat "Għajnuna Finanzjarja lill-Bdiewa 2004";

Kopja ta' fuljett maħruġ mill-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent intitolat "Għajnuna Finanzjarja lill-Bdiewa 2005";

Kopja ta' ktejjeb maħruġ mill-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent intitolat "Għajnuna Finanzjarja lill-Bdiewa 2006";

Kopja ta' ktejjeb maħruġ mill-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent intitolat "Kif Għandek Tixtri l-Ħaxix Frisk";

Kopja ta' ktejjeb maħruġ mill-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent intitolat "Standards tal-Kwalita"; Kopja ta' fuljett maħruġ mill-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent intitolat "Kodiċi ta' Metodi ta' Biedja Għaqlija";

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa mill-Ministeru tal-Biedja u Sajd fit-28 ta' Lulju 1998 bit-titolu "Mhux Veru Li Sħubija Sħiħa fl- Unjoni Ewropea Tiggarantixxi Sussidji Għall-Bdiewa, Raħħala u Sajjieda";

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa mill-Ministeru tal-Biedja u Sajd bit-titolu "Riorganizzazzjoni ta' l-Extension Service"; u

Kopja ta' dokument maħruġ mill-Agence Europe bid-data tas-26 ta' Ottubru 2006 intitolat "EU/AGRICULTURE: Mariann Fischer Boel reveals first elements of answer on reform of fruit and vegetable sector".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Chairman, dan huwa r-raba' diskors li qed nagħmel bħala ministru responsabbli mis-setturi ta' l-ambjent, l- agrikoltura u sajd.

Id-diskors dwar l-estimi tal-ministeru għas-sena ta' wara huwa okkażjoni biex ngħidu x'għamilna u x'besieħna nagħmlu matul is- sena li ġejja, speċjalment fuq dawk li huma l-prioritajiet tagħna għas-sena li ġejja.

Dan huwa gvern li qed ikompli jibni fuq it-tliet pilastri, edukazzjoni, ekonomija u ambjent.

M'għandix l-iċken dubju li meta wieħed jaqbad l- investimenti kollha li hemm fl-estimi, ikun ta' liema kulur ikun, jasal għal konklużjoni waħda, li qatt ma kellna gvern li investa daqstant b'mod qawwi fil-qasam ta' l-edukazzjoni u fil-qasam ta' l-ambjent.

Il-prim ministru fid-diskors tiegħu ta messaġġ ta' fiduċja lill-poplu, messaġġ ibbażat fuq ritratt veru, ritratt fattwali ta' dak li din il-komunita` tagħna qiegħda tagħmel f'kull ġurnata ta' ħidma tagħha.

Il-messaġġ ta' fiduċja huwa rifless fil-miżuri li qed nipproponu għas-sena li ġejja.

Qed nipproponi qabża oħra 'l fuq fuq in-nefqa tal-gvern fuq l-ambjent, il- biedja u s-sajd.

Nistgħu nagħmlu dan għaliex l-ekonomija sejra tajjeb, għax kieku l-ekonomija sejra ħażin ma konniex inkunu nistgħu nagħmlu dan.

U m'iniex insemmi l-miljuni ta' liri li l-gvern ivvota f'dan il-budget fuq toroq, ħarsien tal-wirt kulturali u storiku kif ukoll fuq żvilupp ta' bajjiet u xogħlijiet oħrajn.

Dan il-ministeru waħdu għandu vot ta' Lm27 miljun għas-sena 2007.

Biżżejjed ngħid li l-ispiża kapitali għas-sena li ġejja se titla' bi kważi Lm6 miljun oħra, u issa se taqbeż it-Lm22 miljun.

Ippermettili ngħid li kull lira li hija investita fil-qasam ta' l- agrikoltura u sajd għalina hija wkoll lira investita fil-qasam ta' l- ambjent għaliex huma l-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda l-aħjar gwardjani ta' l-ambjent ta' pajjiżna.

Sur President, irrid infakkar minn fejn tlaqna.

Fl-1990 il-vot għall- ambjent f'dan il-pajjiż kien biss ta' Lm3 miljun filwaqt li s-sena li għaddiet il-vot laħaq it-Lm32 miljun.

Tajjeb infakkar, għax xi kultant ninsew, li fl-unika sena sħiħa ta' budget fejn kellna lil Alfred Sant bħala prim ministru, in-nefqa għall-ambjent f'dik is-sena naqset b'Lm2 miljun.

Meta jiġu għall-fatti l-oppożizzjoni juruna kemm taħraq qalbom għall- ambjent.

Bil-paroli jgħidu ħafna.

Bil-paroli kulħadd jaf jgħid, imma meta niġu għall-fatti tara d-differenza.

Kellna d-diskors tal-kap ta' l-oppożizzjoni u ta' membri oħra matul dan il- budget dwar x'jasbu huma.

Irrid ngħid li għalkemm il-kelliem ta' l- oppożizzjoni Noel Farrugia ma nafx kemm-il darba uża l-kliem "kreattivi u progressivi" jien ma smajt xejn progressiv u ma smajt xejn kreattiv.

Tajjeb li tuża l-kliem sabiħ, imma mbagħad fil-prattika x'issib?

Jien ma nlumx lill-keliema ta' l-oppożizzjoni li jiġu hawnhekk jitkellmu mingħajr proposti għax jekk wieħed jaqra d-dokumenti ta' viżjoni tal-partit laburista, li hemm fis-CD li l-kap ta' l-oppożizzjoni poġġa fuq il-mejda tal-Kamra u li jien ipprintjajt biex nara li jkolli l-aħħar verżjoni - isib il-baħħ, ma jsib l-ebda kontenut ta' proposti ġodda.

Ejja nieħdu d-dokument ta' viżjoni li ħarġu fuq l-agrikoltura.

Jien irrid ngħid li wara snin ta' kritika li kollox sejjer ħażin kont nistenna dokument mimli proposti konkreti ta' kif il-partit laburista beħsiebu jirranġa din is-suppost rovina.

Imma x'issib fid-dokument tal-partit laburista dwar l-agrikoltura u sajd?

Sitt paġni li fihom m'hemm l-ebda riferenza għas-settur tal-ħalib, taċ-ċanga, tal-majjal, tat-tiġieġ tas- simna, tal-produzzjoni tal-bajd, eċċ.

Sur President, jidher ċar li l-partit laburista ħela l-ħin tiegħu kemm ilu fl-oppożizzjoni.

Nerġa' nirrepeti dak li għedt is-sena li għaddiet, li l- partit laburista għadu mitluf wara t-telfa li ġarrab fir-referendum, li għadu jgħid sal-lum li rebaħ, u l-elezzjonijiet ġenerali ta' l-2003.

Meta tara dan kollu l-veru każ li għall-oppożizzjoni toqgħod il-kwotazzjoni ta' dak li darba qal Blaise Pascal: "The multitude which does not reduce itself to unity is confusion.".

U hekk hu l-partit laburista, qiegħed fi stat ta' konfużjoni.

Kont smajt kwotazzjoni oħra li toqgħod ħafna wkoll għall- partit laburista li tgħid: "Our age of anxiety is in great part the result of trying to do today's job with yesterday's tool."

U ppermettili ngħid li dan huwa l-każ li l-aktar joqgħod għall-partit laburista.

Għadhom imħawdin u għadhom imwaħħlin ma' soluzzjonijiet għal-lum u għada b'għodda li kienet tajba għall-bieraħ.

Id-diskors tal-kap ta' l-oppożizzjoni kien ikkaratterizzat aktar b'dak li ma qalx milli b'dak li qal.

Fit-tweġiba li ta għall-budget, meta tkellem fuq il-qasam ta' l-agrikoltura qal:

"Il-gvern ukoll f'dan il-qasam jidher li hu indifferenti għal din il- problema li qiegħda thedded l-għajxien ta' ftit mijiet ta' familji li baqgħu marbuta mal-ħajja agrikola.".

Hekk qal il-kap ta' l-oppożizzjoni.

Jien lill-kap ta' l-oppożizzjoni ngħidlu li jekk trid tifhem x'inhu għaddej biżżejjed tara t-talbiet li għamlu l-bdiewa u r-raħħala sabiex jieħdu għajnuna fuq investiment.

It- talba kienet ta' 'l fuq minn Lm10 miljun.

Fil-fatt stajna nagħtu Lm4.4 miljun.

Allura min hu dak il-miġnun li jiġi biex jitlob flus biex jinvesti fis-settur tiegħu meta effettivament għandu diżastru quddiemu?!

Jien m'għandix l-iċken dubju li għamlu t-talbiet għall-investiment għax konvinti li hemm futur.

Ħadd ma jiġi jinvesti jekk ma jemminx li hemm futur.

Irrid ngħid li l-investiment li għaddej min-naħa tal-bdiewa u r-raħħala fil- fatt lilna jagħtina kuraġġ biex nibqgħu għaddejjin.

Biżżejjed ngħid li meta wieħed jara l-ammont li se jkunu ħadu l-bdiewa u r-raħħala fl-2006 taħt l-SMPPMA, l-għajuniniet tal-ftehim li nnegozjajna ma' l-Unjoni Ewropea, u l-miżuri 3.1 u 3.2, isib li se jkunu ħadu Lm5.6 miljun.

Min- naħa l-oħra l-bdiewa u r-raħħala fl-2006 se jkunu gawdew ukoll minn Lm4.5 miljun oħra minn fondi taħt il-pjan ta' żvilupp rurali, meeting standards u agri-environment.

Mela b'kollox fl-2006 il-bdiewa u r-raħħala se jkunu ħadu 'l fuq minn Lm10 miljun f'għajnuna.

Jien ningħaqad mal-kollega tiegħi u nistaqsi minn fejn kienu se jġibu dawn il-flus il-partit laburista kieku rebħet il-partnership.

Fuq kollox nixtieq infakkar li meta kienu ressqu l-proposta tal-partnership lill- kummissjoni Ewropea, il-kummissjoni kienet qaltilhom: "Mela le, niddiskutu partnership, imma jkun hemm ukoll liberalizzazzjoni, suq ħieles fil-qasam tal-prodotti agrikoli".

Mela x'inhu l-aħjar, tagħmel it-tibdila b'għajnuniet jew iġġiegħel lill-bdiewa u r-raħħala jidħlu f'suq ħieles mingħajr l-ebda tip ta' għajnuna?

Sur President, ippermettili ngħid li l-kap ta' l-oppożizzjoni f'kull diskors tiegħu jipprova jiżra' d-dubji fuq iċ-ċifri uffiċjali.

Din il- mossa ndrat.

Fid-diskors tiegħu waqt li qal li l-valur nett tal- produzzjoni naqas bejn l-2002 u l-2005, imbagħad għamel riferenza għas- sussidji li m'humiex marbuta mal-produzzjoni.

Milli jidher in-noti li tawh qrahom ħażin.

Apparti l-fatt li ma jgħidx minn fejn ġew dawn iċ-ċifri l- kap ta' l-oppożizzjoni qed jimplika li l-livell ta' għajnuna li baqgħet preżenti lill-bdiewa u lir-raħħala kien ta' Lm0.5 miljun biss fl-2002 u Lm2.2 miljun fl-2005, skond hu.

Dan żball ieħor, bħall-proposta tiegħu li titneħħa l-VAT fuq is-surcharge.

Allura kif nistgħu nemmnuh lill-kap ta' l- oppożizzjoni?

Jiddispjaċini ngħid, imma l-kap ta' l-oppożizzjoni ma jafx x'inhu jgħid.

Fl-2002 l-għajnuna finanzjarja laħqet il-Lm1.7 miljun filwaqt li fl-2005 telgħet għal Lm6.3 miljun.

U għall-2005 qed nirriferi biss għall-għajnuna li ngħatat taħt l-iskema ta' sussidju magħrufa bħala SMPPMA u mhux qed nirriferi għall-għajnuniet l-oħrajn.

Mela anke meta tara ċ-ċifri ssib li l- kap ta' l-oppożizzjoni qiegħed iħawwad jew jipprova jħawwad.

Jien nieħu gost li jkun hemm ċerti suġġerimenti min-naħa ta' l-oppożizzjoni fejn ikun hemm proposti li jkunu relevanti.

L-Onor.

Noel FArrugia qal li għandna bżonn noħorġu legal notice fuq il-water content tal-majjal u għamel proposta biex anke tippikkjaha l-media.

Issa ppermettili ninforma lill- media li l-obbligu li wieħed juri l-water content diġa` jeżisti u jrid jiġi dikjarat at point of sale x'inhu l-water content.

L-inforzar huwa r- responsabbilta` tal-ministeru tas-saħħa.

Onor. Farrugia, l-emenda fil- labelling tal-food safety act saret fl-2005.

Ma nlumekx.

Għaddew iktar minn sena u nofs minn meta ħarġet dik l-emenda u għadek ma ndunajtx li fil- fatt saret.

Issa rrid ngħid fejn qegħdin imorru l-għajnuniet.

Dawn qed imorru sabiex nikkonsolidaw is-setturi ħalli jkunu jistgħu bil-fatti jmexxu lilhom infushom ħalli jikkompetu.

L-Onor.

Farrugia qalli ħafna drabi li jien inkun arroganti lejh u nweġġgħu bil-kummenti tiegħi, imma rrid ngħid li fid- diskors tiegħu ħafna drabi kien qed iweġġa' lili, imma ħalliha dik.

Is- soltu juża l-kliem 'jirrombla fuq kulħadd".

F'mument minnhom qal li jien ma niltaqax mal-koperativi.

Ħin minnhom qal li jien nippretendi li naf kollox.

Anzi, jien niddelega lill-uffiċjali għax ma nafx kollox, u niddelega lis-segretarju parlamentari biex jiltaqa' mal-KIM għax aħna naħdmu bħala team ukoll.

Is-segretarju parlamentari jaf kemm-il darba ltaqa' mal-KIM, u kemm-il darba ltaqgħu l-uffiċjali.

Jien ma nippretendix li naf kollox, anzi ħafna drabi ngħidilhom: Jien ma nafx, spjegawli.

Meta jispjegawli u nifhem, imbagħad nagħmel il-punt tiegħi u nagħmlu b'forza.

Iva, mela le!

Mhux għalhekk qegħdin fil-politika?

Sur President, semma wkoll il-kwestjoni ta' l-irziezet.

Ħalli ninformah – jidhirli li anke sena ilu semmejtha – li waqqafna working team bejn id- dipartiment ta' l-agrikoltura, uffiċjali tal-MEPA u rappreżentanti tar- raħħala fuq l-irziezet biex ikun hemm follow-up ta' l-applikazzjonijiet li jagħmlu r-raħħala għat-titjib fl-irziezet tagħhom.

U morna oltre.

Il- bieraħ f'risposta li tajt għall-mistoqsija supplimentari li għamel l-Onor.

Farrugia spjegajt ukoll li l-gvern daħal biex jagħmel applikazzjoni lill- MEPA biex ikollna demmiela komuni għal dawk l-irziezet li peress li qegħdin viċin l-abitat ma jistgħux jagħmlu t-titjib fl-istandards għax inkella joħolqu problemi lill-ġirien tal-madwar minħabba li d-demmiela tkun qiegħda viċin l-abitat.

Dak li qegħdin nipprovaw nagħmlu aħna biex ngħinu.

Sur President, dwar il-qasam tas-sajd irrid ngħid li l-ħlasijiet għaddejjin.

Qed nesiġu li l-proċess tal-ħlas lis-sajjieda jitħaffef iktar.

Ir-raġuni m'hijiex li m'hemmx il-flus, kif xi kultant jgħidulhom, il-flus qegħdin hemm għax ġew ivvotati, imma hija kwestjoni ta' amministrazzjoni.

Irrid inkompli nenfasizza anke minn hawnhekk fuq l-uffiċjali tad- dipartiment sabiex iħaffu l-proċess tal-ħlas.

Kif ħabbar il-prim ministru fid-diskors tiegħu qed naraw ukoll kif nistgħu nirrevedu ftehim mas- sajjieda fuq fuel bla dazju u din ir-reviżjoni titħabbar meta jitlesta l- eżerċizzju.

Ippermettili niringrazzja lil Dr. Joe Borg għall-interess li jieħu fuq is-sajd f'Malta.

Kellna diversi laqgħat speċjalment anke fuq it- tibdil tekniku fuq il-qasam tas-sajd fil-Mediterran, fuq il-kwoti tat-tonn u dak li anke l-kummissjoni Ewropea qed taħseb biex tagħmel fil-qasam tat- tonn.

Hawnhekk nixtieq nirriferi għall-allegazzjoni li għamel l-Onor.

Farrugia, li hemm reġistrazzjoni doppja ta' xi bastimenti.

Mill- investigazzjoni li saret bl-ebda mod ma jirriżulta dan.

Jekk l-Onor.

Farrugia għandu dokumentazzjoni li turi mod ieħor, nitolbu jagħtihielna ħalli nkunu nistgħu nressqu l-każ tiegħu biex jiġi investigat aktar minn dak li stajna nagħmlu aħna.

Sur President, il-viżjoni tagħna f'dan il-qasam m'hijiex li nħarsu lejn l- imgħoddi, li nipprovaw inħajru lill-bdiewa u r-raħħala joħolmu b'nostalġija fuq dak li kellhom jew fuq dak li ma kellhomx il-bieraħ, imma jekk irridu nkunu leaders veru ta' din il-komunita` rridu nuruhom x'inhi t-triq 'il quddiem, x'inhu għaddej fl-Ewropa u fis-swieq internazzjonali fil-qasam ta' l-agrikoltura.

M'għandniex nipprentendu li aħna ċ-ċentru tad-dinja, ninqatgħu minn kulħadd, aħna kbar!

Irridu nħeġġu lill-bdiewa jkomplu jagħmlu t-tibdiliet neċessarji.

Issa ħalli ngħaddi għall-qasam ta' l- ambjent.

Fis-sagħtejn sħaħ diskors tal-kap ta' l-oppożizzjoni xejn ma qal fuq l-ambjent - daqshekk huwa għal qalbu - ħlief riferenza li jagħmel riforma fl-ewwel sitt xhur meta hu jkun fil-gvern.

Naħseb li ndunajtu li fid-diskors tiegħu l-ħin kollu jgħid li kull problema jsolviha fl-ewwel sitt xhur.

Jien naħseb li qata' qalbu diġa` li jagħmel imqar sena jekk darba oħra jkun fil-gvern għax jekk trid tagħmel kollox fl-ewwel sitt xhur, x'se tagħmel fl-erba' snin u nofs l-oħra?

Imma ħa niġi għall-qasam ta' l- ambjent f'dak li għandu x'jaqsam mal-MEPA.

Ħalli ngħid x'qalu fid-dokument li ħarġu fuq r-riforma fil-MEPA.

Jien ipprintjajt is-CD li l-kap ta' l- oppożizzjoni poġġa fuq il-mejda tal-Kamra biex issa ma jiġix l-Onor.

Galdes jgħidli li għandi d-dokument il-ħażin, għax l-aħħar darba hekk qalli u talabni biex nikkwota mill-aħħar dokument.

Dan huwa l-aħħar wieħed.

Ħalli ngħidilkom fejn iridu jeħduha r-riforma tal-MEPA.

Artikolu 4.4 tad- dokument tal-partit laburista dwar ir-riforma fil-MEPA jgħid hekk:

"Il-gvern ċentrali għandu jkollu setgħa usa sabiex ikun jista' jevalwa b'reqqa akbar kull deċiżoni jew deċiżjonijiet skond il-każ li jkunu ttieħdu mill-awtorita`.".

Iridu jreġġgħu l-arloġġ lura biex ikollhom poter akbar fuq id-deċiżjonjiet li tkun ħadet l-awtorita`.

(Interruzzjonijiet) M'iniex se nitkellem fit- tul fuq il-MEPA għax meta jitressqu l-estimi tal-MEPA ikollna ċans nitkellmu fit-tul dwarha.

The state of the environment report fih it-tajjeb li sar speċjalment fil- qasam tal-kwalita` ta' l-arja u hemm il-ħażin li għadna qed ngħixu u li għad iridu nbiddlu.

Dażgur li fadlilna x'inbiddlu.

Imma nippretendi li l- oppożizzjoni tgħinna biex inbiddlu u mhux kull meta niġu biex inbiddlu, biex nagħmlu faċilitajiet għal dan il-pajjiż biex intejbuh kull darba jagħmlulna l-bsaten fir-roti.

Kien hemm anke deputati fil-parlament Ewropew li pprovaw jiffriżjaw il-flus li tatna l-Unjoni Ewropea għal dawn il-faċilitajiet.

Punt ieħor li rrid nitkellem fuqu huwa l-ippjanar ta' l-art.

Is-sena li għaddiet għedna li din is-sena nagħlqu l-pjani lokali, u hekk għamilna, għalaqna l-pjani lokali.

U rrid nappella biex il-pjani lokali jinqraw għax xi kultant ikun hemm min jikkummenta f'ġurnali sempliċement għax ikun ra karta.

Wieħed irid jaqra dik il-karta mal-pjani lokali.

Per eżempju, kien hemm xi ħadd li kiteb fuq employment note għan-naħa tat-tramuntana tal- Port il-Kbir.

Jekk taqra dik il-karta man-north harbour local plan issib li hemm żona li fuqha hemm employment note li hija faċċata ta' l- universita`, ilha mmarkata mill-MEPA għal dak l-użu snin twal, u mhux xi deċiżjoni tal-gvern, kienet ilha hemmhekk.

Wara x-xogħol li għamlet il- MEPA il-gvern għalaq is-seba' pjani lokali kollha.

L-Onor.

Galdes qal li l-urban conservation areas żdiedu, imma jien niġbidlu l-attenzjoni li kien hemm għaqdiet ambjentali li kkummentaw li dawn tnaqqsu.

Irrid nagħmilha ċara li dawn tnaqqsu fejn kien hemm bżonn jitnaqqsu, u żdiedu fejn kien hemm bżonn jiżdiedu skond l-uffiċjali tal- MEPA.

Issa jien nippretendi wkoll li fi pjani lokali li huma dettaljati ħafna jkun hemm affarijiet li mhux bilfors tasal biex taqbel magħhom kollha, Onor. Galdes.

Anke jien għadni sal-lum naħseb li kien hemm affarijiet li setgħu saru aħjar.

Imma x'se nagħmlu bil-pjani lokali, nistennew sakemm nagħmluhom pjani perfetti u ma joħorġu qatt?

Issa ħarġu, kien l-ewwel eżerċizzju tagħna fuq il-pjani lokali minn ħaddiema Maltin fost sħabek li jaħdmu fl-awtorita` ta' l-ippjanar.

Issa rridu nitgħallmu minn dak li hemm.

L-Onor.

Galdes qal ukoll li kien hemm indħil abbużiv minni fuq il-pjani lokali.

Skużi, jien, bħala ministru, għandi drittijiet li tagħtihomli l- liġi.

Tajt l-opinjni tiegħi wkoll fuq il-pjani lokali li approvat il-MEPA, kif għandi d-dritt li nagħmel.

Per eżempju, huwa xi skandlu li jien għedt lill-uffiċjali tal-MEPA li wieħed irid joqgħod attent fuq in-north harbour local plan u li wieħed irid jirrealizza x'inhu għaddej f'ċerti areas bħas- Swieqi u l-Ibraġġ?

Hemmhekk twaqqgħu tlett idjar u issa minn tliet familji f'daqqa waħda daħlet proposta li jkun hemm mal-45 household u 76 garaxx.

Jien għedt lill-uffiċjali tal-MEPA li fi proġetti kbar - u dak kien li ddiskutejt ma' l-uffiċjali tal-MEPA - hemm bżonn noqogħdu attenti li nagħmlu threshold ħalli ma nħallux li żviluppi kbar ikollhom densita` qawwija li mhux biss ikollha effett fiżiku, imma jkollha wkoll effett soċjali fuq dik il-komunita`.

Irrid ninforma lill-Onor.

Galdes li l-e-mail li bagħatli mhux biss qrajtha, imma aġixxejt fuqha anke f'diskussjoni li kellna ma' l-istakeholders.

Nispera li l-Onor.

Galdes jaf li l-bieraħ ġew ippubblikati sett ta' notamenti fuq relaxation policy fuq dawk l-applikazzjonijiet li kienu diġa` fil-pipeline imma d-data ta' meta ġie deċiż li jibda japplika l-pjan lokali kienu għadhom qegħdin jistennew.

U hemm relaxation policy.

Issa jien m'iniex avukat imma nippretendi li l-Onor.

Brincat, li huwa avukat, ikun jaf li dan il-parlament ma ddeċidiex meta jidħlu fis-seħħ il-pjani lokali, kif ta l-impressjoni f'dan il-parlament dalgħodu.

Skond il-liġi tagħna huwa l-ministru li jiddeċiedi meta jidħlu fis-seħħ u mhux il-parlament.

Fil-parlament ġibna biss id-diskussjoni ta' l-estensjonijiet ta' l-artijiet għal dak li għandu x'jaqsam maż-żoni ta' żvilupp.

Kont se noqgħod lura milli ngħaddi ċerti kummenti imma ma nistax noqgħod lura meta jkolli akkużi ta' abbuż ta' poter.

Smajna ħafna diskors fuq l- estensjonijiet ta' l-artijiet waqt id-diskussjoni li kellna f'dan il- parlament u l-kap ata' l-oppożizzjoni kemm-il darba qalilna li hawn xkora ta' korruzzjoni - sal-lum għadu ma ġabx każ wieħed - u f'dan il-parlament ipprova jħammiġni billi qal li jien mort ġurnata Sqallija mal-kollaboraturi ġurnata biex nikkonkludi l-artijiet li se jidħdu fiż-żoni ta' żvilupp.

Jien ċħadtha mill-ewwel, kienet gidba.

Jaf li sifirt ġimgħa wara li mietet ommi ma' tlieta, erbat iħbieb tiegħi.

Mur ġibni mort Dubai ma' xi partners fin-negozju tiegħi f'delegazzjoni tal-partit!

Jiddispaċini li nwaqqgħu d- diskussjoni fil-parlament f'dan il-livell!

Imma meta taqla' ma tistax ma tgħidx ajma u ma tirrispondix!

Kont se noqgħod lura milli nwieġeb, imma bilfors ikolli ngħidhom ċerti kummenti.

Qisna ma nafux x'ġara min-naħa ta' l-oppożizzjoni fid-diskussjoni li kellna hawnhekk fuq l-artijiet.

Irrid infakkar, għax għandu jkun issa anke huma bdew jinsew, li fid- diskussjonijiet li kellna fil-kumitat tal-Kamra, fejn kien hemm l-Onor.

Galdes u l-Onor.

Charles Buhagiar, apparti li f'ċerti mument talbu biex ċerti artijiet jinqatgħu 'l barra, talbu wkoll żieda ta' artijiet fis- Siġġiewi, fil-Kalkara, fix-Xgħajra, fl-Imsida, fil-Mellieħa, fis-Salina, f'Ħaż-Żebbuġ, fl-Imtarfa u fiż-Żebbiegħ.

U kieku kellna naqtgħu dak li pproponew li naqtgħu huma u nżidu dak li huma pproponew li nżidu, kieku konna nispiċċaw b'art ġewwa ż-żoni ta' l-iżvilpp aktar minn dak li effettivament daħħalna.

Wieħed irid ikun konsistenti.

Ma tistax tmur tipprotesta ma' l-ambjentalisti filgħodu u wara nofsinhar tiġi fil-kumitat tal-Kamra tipproponi żieda ta' artijiet biex jingħataw għall-iżvilupp!

Għallinqas ikollok id-diċenza tieħu side, jew hawn jew hemm, mhux tipprova tingħoġob ma' kulħadd, l-aqwa li tipprova tirbaħ il-voti.

L-Onor.

Galdes qal ukoll li f'xi artikli fil-ġurnali real estates agents qalu li mhux veru li l-proprjeta` se torħos.

Dażgur!

X'tippretendi mir- real estate agents, li jgħidulek li l-proprjeta` se torħos?

Jekk dawn jieħdu l-kummissjoni fuq il-prezz finali li bih tinbiegħ l-art u l- proprjeta` kif se jgħidulna li l-prezz se jorħos?!

Issa ħalli nfakkar - għax xi kultant ninsew u l-oppożizzjoni tinsa aktar - li r-real estate agents huma fil-BICC, u l-BICC flimkien mal-kamra tal-periti tawna dokument għall-pjan lokali tan-naħa t'isfel ta' Malta fejn talbu biex jidħlu artijiet ħafna u ħafna u ħafna aktar minn dak li dan il-gvern effettivament talab lil dan il-parlament biex japprova!

Allura dakinhar fejn kienu r- real estate agents?

Allura kieku daħħalna dak l-ammont li talbu huma kien jorħos il-prezz?

Sur President, irrid ngħid li għadu għaddej ix-xogħol fuq il-pjan ta' struttura b'diskussjoni ma' l-entijiet kollha għax aħna nagħmlu l- affarijiet bis-serjeta`.

Sar xogħol min-naħa tal-MEPA fuq il-qasam ta' l- inforzar, imma jrid isir iktar.

Fil-fatt ili ngħid lill-MEPA biex tuża l- poteri fil-liġi eżistenti biex min għandu proprjeta` mibnija illegalment, jekk sal-lum m'hemmx id-deċiżjoni li mmorru nħottuhielu, nissiġilllawha ħalli ma nħallux lil min jabbuża u jgawdi minn dik il-proprjeta`.

Kien hemm avvanz imma forsi jkolli ċans nidħol fuq dawn il-punti fid-diskussjoni fuq l-estimi tal-MEPA.

Niġi issa għall-kwestjoni tal-golf course.

Nitlob lill-Onor.

Brincat imur jara l-art li ndikat il-MEPA, mhux il-gvern, għall-golf course peress li qal li qed taħarqu qalbu għall-art agrikola.

Il-post fejn qed jiġi propost il-golf course jismu x-Xagħra l-Ħamra, jiġifieri xagħra hemm u mhux art agrikola.

Hemm biċċa żgħira li hija art agrikola, imma diġa` kien hemm statement mill-gvern fejn qal li m'għandux ikun hemm użu ta' art agrikola.

Jien m'iniex se noqgħod nitkellem fit-tul fuq il-golf course.

Saru studji - għax mhux imbilli l-MEPA qalet li għandha tiġi kkonsidrata din l-art u daqshekk, nibqgħu għaddejjin! – li għadhom qed jiġu eżaminati u mhux se nieħdu deċiżjonijiet mgħaġġlin għax ħaddieħor riedna neħduhom malajr.

Irridu neżaminaw dik l-informazzjoni u nieħdu d-deċiżjonijiet bil-galbu u mhux għax ġiet proposta dik l-art allura nibqgħu għaddejjin, jew għax ħaddieħor qed jgħidilna biex inneħħu dik il-proposta, allura nneħħuha.

Saru l-istudji, qed jiġu eżaminati u issa jkun hemm id-deċiżjonijiet.

Sur President, ma smajna xejn mingħand l-oppożizzjoni fuq l-urban improvement fund.

Din is-sena se nagħtu Lm1 miljun, apparti l-flus li diġa`għandhom il-kunsilli lokali, minn flus li nġabru mill-MEPA, jiġifieri se nrodduhom lura lill-komunita`.

Ma smajna xejn lanqas fuq ix-xogħol li għaddej biex ikun hemm aktar kultura ta' servizz lil min jiġi għand il- MEPA.

Nhar l-Erbgħa kelli l-okkażjoni mmur nara l-uffiċċju tal-Maltapost ġewwa Għawdex.

Il-korrispondenza kollha li tiġi fuq applikazzjonijiet qed tiġi digitised b'mod elettroniku ħalli tasal qabel fuq l-iskrivanija ta' l- uffiċjali tal-MEPA, u barra minn hekk l-applikazzjoni tkun tista' tinħadem minn tnejn min-nies fl-istess ħin biex ikun hemm aktar effiċjenza.

Fuq dan ovvjament ma nisimgħu xejn.

Sur President, ma smajna xejn lanqas fuq l-inizjattiva li hemm fil-budget għar-rigward ta' l-inċentivi li hemm fuq l-appliances li ma jaħlux enerġija.

Il-gvern għamel l-inċentiva, imma ma jsemmu xejn.

Niġi issa fuq il-qasam ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart fejn qed nagħmlu rivoluzzjoni sħiħa li tinkludi r-riabilitazzjoni tal-Magħtab, is-civic amenity sites, l- immodernizzar ta' l-impjant ta' Sant'Antnin u l-faċilitajiet kollha li qed nagħmlu, imma bilkemm isemmuh.

Veru li ma nippretendix li jiġu hawnhekk jagħtuna l-prosit, imma għallinqas ejja nkunu diċenti u fid-diskussjoni tagħna nsemmu dawn ix-xogħlijiet u jgħidulna fejn hemm affarijiet ħżiena.

Il-Magħtab huwa dak li kulħadd jista' jara.

Ħadt gost li fl-open day li kien hemm il-Magħtab u l-Għallis ġew 500 persuna biex jaraw ix-xogħol kbir li sar u li għadu qed isir.

Ma tridx tkun għaref wisq biex tinduna bit- tibdil kbir li hemm għaddej hemmhekk, xogħol li qed jiswa madwar €8.4 miljun li ġibna mill-Unjoni Ewropea.

Nixtieq inkun naf minn fejn kienu jiġu dawn il-miljuni kieku dan il-poplu bela' l-partnership.

Qed nipproponu lill-Unjoni Ewropea proġett għall-Magħtab biex minn ġerħa kbira nagħmluh park għall-familja Maltija, nonfqu madwar €30 miljun biex nagħmlu post ta' rikreazzjoni għall-familja Maltija flok post li kien iħammrilna wiċċna fil-passat.

Kien hemm min kien kapaċi biss idur dawra bil-helicopter fuqu.

Lanqas ma semmew li l-engineered landfill fl-Għallis hija hemm għal seba' snin b'dak li qegħdin nagħmlu b'mod li jkun up to standard.

Ovvjament hemm faċilitajiet oħrajn, fosthom il-landfill għall- iskart perikoluż u l-bini ta' faċilitajiet ċentrali għall-immaniġġar tal- gassijiet, biex il-gassijiet ma joħorġux weħidhom kif għaddejjin illum!

Joħorġu fl-arja llum, ma narawhomx u hemm qegħdin.

Tajjeb inħabbar li jumejn ilu beda x-xogħol tat-tqegħid ta' 400 pipe tal-ħadid ħalli jsir network biex jinġabru dawn il-gassijiet u b'hekk indgħajfu n-nirien li hemm ġewwa l-Magħtab.

L-ewwel network f'parti mill-Magħtab se jkun lest sa April tas-sena li ġejja.

M'għandix ħin biex nidħol fuq ir-riabilitazzjoni tal-barrieri li qed issir bil-materjal tal-kostruzzjoni.

Neħħejna sfreġju fil-kampanja Maltija billi għalaqna 15-il barriera u llum ħafna minn dik l-art qed tintuża għal skop agrikolu.

Ladarba qed insemmi dan is-suġġett, irrid infakkar lis-sidien tal-barrieri li fil-permessi li għandhom huma obbligati li jimlew u jirriabilitaw l-ispazji vojta.

Hemm din il-kondizzjoni fil-permessi li għandhom u rrid ngħid li l-gvern beħsiebu jżid l-inforzar f'dan is-settur ħalli nkunu ċerti li dan l-isapzju jimtela.Rigward l-istudji biex ikollna gżejjer artifiċjali anke mill-iskart tal-bini rrid ngħid li issa li l-bord ta' l-appell tat-tenders ddeċieda fuq min jieħu t-tieni studju ħalli naraw fejn jistgħu jsiru dawn il-gżejjer, wieħed jista' jibqa' għaddej u nittama li s-sena li ġejja jkollna rapport sħiħ ħalli mbagħad inkunu nistgħu nieħdu d-deċiżjonijiet li għandna bżonn.

Niġi issa għat-titjib li se jsir fl-impjant ta' Sant'Antin li mhux veru se jieħu l-iskart kollu ta' Malta, kif l-oppożizzjoni sfortunatament tibqa' tirrepeti.

Irrid infakkar lil din il-Kamra li wara li l-istrateġija ta' l- 2001 kienet tgħid li l-iskart kollu jinżel ġo Wied il-Għajn, fl-2004 dan il- gvern qal li ġo l-impjant ta' Sant'Antnin m'għandux jinżel l-iskart kollu.

Infatti fit-talba li saret lill-kummissjoni Ewropea hemm miktub ċar u tond li hemmhekk jinżel 71,000 tunnellata minn 240,000 tunnellata ta' skart ġenerat f'pajjiżna.

Sant'Antnin se nirranġawh għal erba' raġunijiet, l- ewwelnett biex il-kondizzjonijiet tal-ħaddiema u r-residenti jitjiebu, biex l-operat kollu jsir fil-magħluq mhux kif inhuwa llum, biex nirkupraw il- materjal u nirkupraw ukoll il-gassijiet.

Huwa kkalkolat li minn Sant'Antnin se nirkupraw enerġija biex nipproduċu elettriku daqskemm jikkonsmaw 1,400 familja.

Mill-Għallis, mill-Magħtab u miż-Żwejra huwa kkalkolat li se nirkupraw gassijiet biex nipproduċu enerġija daqskemm jikkonsmaw 3,000 familja fis-sena.

Kif qal il-prim ministru fid-diskors tiegħu, il-gvern qed jara kif dak li nirkupraw minn din l-enerġija nistgħu ngħadduh anke f'għajnuniet lill-komunitajiet tal-madwar.

Niskanta kif jiġi kkritikat anke proġett pożittiv għall-familji tan-naħa t'isfel ta' Malta - u mhux tan-naħa t'isfel ta' Malta biss imma ta' Malta kollha – bħal dak tal- family park li beħsiebna nagħmlu bejn ir-razzett tal-ħbiberija u l-impjant ta' Sant'Antnin li se jkun modernizzat.

L-Onor.

Galdes qalilna li ma nikkonsultawx.

Sur President, għandi quddiemi n-notice li l-MEPA għadha kemm bagħtet fejn qalet lill-Wasteserv ma' min trid tikkonsulta.

Fost l- oħrajn hemm il-kunsill lokali ta' Marsascala, il-kunsill lokali ta' Ħaż- Żabbar u l-kunsill lokali taż-Żejtun.

Altru milli ngħaddu minn fuqhom il- kunsilli lokali!

Din l-ittra hi datata 30 ta' Ottubru, 2006 u nixtieq inpoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra ħalli jikkonvinċi ruħu kemm ma ngħaddux minn fuq il-kunsilli lokali.

Issa ħalli għaddi għall-inċineratur tal-biċċerija.

Irrid infakkar li fl- istrateġija approvata fl-2001 il-Wasteserv ingħatat l-obbligu li tipprovdi servizz ta' inċineratur għal ċertu tip ta' skart li jiġi ġenerat, liema investiment kellu jiġi jiswa bejn wieħed u ieħor madwar Lm3 miljun.

L- istrateġija kienet tobbliga biex dan isir.

Il-gvern aktar kmieni din is- sena waqqaf kumitat tekniku magħmul minn rapreżentanti tal-ministeru tiegħi, tal-ministeru tas-saħħa, tal-ministeru tal-finanzi, il-management efficiency unit u l-Wasteserv sabiex jevalwaw is-sitwazzjoni f'dan il-qasam u jikkonsolida r-riżorsi tiegħu ħalli jilħaq dawn l-obbligi.

Il-gvern fil- fatt addotta r-rakkmandazzjoni ta' dan il-kumitat tekniku u qed jipproponi li l-impjant il-ġdid tal-biċċerija għandu jiġi modifikat biex jakkomoda l- ħteġijiet ta' l-inċineratur għall-iskart kliniku u skart industrijali ieħor ġenerat fil-pajjiż.

Issa dan kollu nagħmluh ukoll billi nnaqqsu l-ispiża ta' l-operat ta' dan l-inċineratur.

Dak ħażin?

Jien ngħid li assolutament jagħmel sens.

Fil-fatt huwa kkalkulat li l-modifikazzjoni se tiġi tqum mas- Lm700,000.

Huwa mistenni li dan il-proġett ikun lest sa nofs is-sena d- dieħla.

Se nipprova nitkellem fil-qosor fuq il-bring-in sites, il-faċilitajiet tas- separazzjoni ta' l-iskart, li sal-lum għandna 72 minnhom.

Issa li waslu l- kontenituri nformajna lill-kunsilli lokali li qegħdin f'pożizzjoni biex nibdew inpoġġu l-bring-in sites f'ħafna lokalitajiet.

Se npoġġu bring-in site għal kull 300 familja.

Per eżempju, fil-Mosta, bħal f'kull lokalita` oħra, illum hemm waħda fejn titfa' il-ħġieġ, il-metall, il-plastic u l- kartun, imma issa se jkun hemm 16-il waħda.

F'Ħal Qormi se jkun hemm 14-il waħda, fin-Naxxar u San Pawl il-Baħar 11, f'Tas-Sliema 6, f'Bormla 5, skond il-popolazzjoni.

Issa niġi għas-civic amenity sites.

Il-membri ta' l-oppożizzjoni jħawdu s- civic amenity sites ma' l-impjanti li għandna bżonn għall-pajjiż u qishom ma jafux li tnejn minnhom diġa` huma lesti.

Ix-xogħol f'tal-Magħtab u f'ta' l-Imrieħel huwa avvanzat u nistieden lill-membri kollha ta' din il- Kamra, kemm ta' din in-naħa kif ukoll tan-naħa l-oħra, biex meta jridu jiġu jżuruhom.

Se jkollna ħames civic amenity sites, jiġifieri ċentri fejn wieħed ipoġġi l-iskart goff, erbgħa f'Malta u wieħed ġewwa Għawdex.

Irrid ngħid li għal dak li għandu x'jaqsam mal-pass ta' wara, biex nisseparaw l- iskart u possibbilment niġbruh ukoll minn wara l-bibien tan-nies, mhux biss li jeħduh huma, wieħed irid jifhem, inkluż il-kunsilli lokali, li hemm bżonn ta' bidla fil-mod kif huwa organizzat il-ġbir ta' l-iskart f'pajjiżna.

Fejn tidħol edukazzjoni fil-qasam ta' l-immaniġġar ta' l-iskart kellna ħidma kbira minn nies imħarrġa biex imorru fid-djar u fl-iskejjel għamilna kontenituri biex jisseparaw l-iskart.

S'issa kellna 100 skola u issa se jkollna 200 skola li tissepara l-iskart.

Tajna composter anke lill-istitut ta' l-istudji tat-turiżmu biex huma jgħallmu lill-istudenti tagħhom kif jisseparaw l-iskart ta' l-ikel ħalli wieħed ikun jista' jagħmel compost.

Tajna taħriġ lill-kunsilli u tajna taħriġ lill-pubbliku in ġenerali permezz ta' programmi fuq it-televiżjoni.

Se nitkellem fil-qosor fuq ir-reviżjoni ta' l-istrateġija nazzjonali għall- immaniġġar ta' l-iskart.

Jeħtieġ li din l-istrateġija tiġi riveduta kemm minħabba l-iżviluppi li kellna lokalment u anke minħabba l-avvanzi fit- teknoloġija li hemm fuq dawn l-impjanti madwar id-dinja.

Għaldaqstant il- gvern waqqaf żewġ kumitati biex jagħmlu eżami ta' dik l-istrateġija, li se toħroġ ftit tal-ġranet oħra wara li diġa` ġiet ippreżentata lill-kabinett.

Il-kabinett għamel l-evalwazzjoni u ta l-kummenti tiegħu u dik l- istrateġija se toħroġ għall-konsultazzjoni pubblika wkoll.

Hawnhekk nappella lil kulħadd biex ngħollu l-livell tad-diskussjoni fuq dan il-qasam u ma nibqgħux nitkellmu b'mod li nwaqqgħu d-diskussjoni fuq dan il- qasam.

Illum hemm aħna fil-gvern, xi darba jkun hemm l-oppożizzjoni fil- gvern u dawn il-problemi tkun trid tiffaċċjahom hi wkoll.

Ejja ngħollu d- diskussjoni u nagħti garanzija minn issa li se nisimgħu l-kummenti ta' kulħadd, inkluż ta' l-oppożizzjoni, fuq din l-istrateġija riveduta għall- immaniġġar ta' l-iskart.

Imma minn issa se nagħmel appell għall-maturita` politika.

Se nitkellem fil-qosor fuq proġett ta' taħwil ta' siġar li huwa għal qalbi ħafna, il-kampanja "3 4 U".

Dan il-proġett mhux għalija jew għall-gvern tiegħi, imma għall-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Infatti jekk naraw kif is- soċjeta` qed tirrispondi għal din il-kampanja nsibu li filwaqt li din il- kampanja kellha t-target li din is-sena nħawlu 10,000 siġra, fil-fatt fl- 2006 se nkunu lħaqna t-target ta' 16,000 siġra u għas-sena li ġejja se nitilgħu għal target ta' 20,000 siġra.

Il-gvern, għax qed jara r- riżultati, żied ukoll il-flus ivvotati f'dan il-qasam ħalli nkunu nistgħu nagħmlu l-manutenzjoni li hemm bżonn, inlestu l-infrastruttura fejn jitħawlu dawn is-siġar u nagħmlu sistemi ta' irrigazzjoni ħalli t-tisqija tkun tista' ssir matul is-sena kollha.

Peress li l-gvern qiegħed jivvota aktar flus, kull Lm6 li jagħti l-pubbliku biex iħawwel siġra qed tmur kollha għall-ispiża ta' dik is-siġra u xejn minn dak li qed jagħti l- pubbliku m'hu qed imur fuq spejjeż amministrattivi.

Jekk m'iniex sejjer żball l-Onor.

Galdes semma l-ħidma tagħna ma' l-NGOs u s-suppost kritika li għamilt jien fil-konfront tagħhom.

Naħseb li dak li nagħmel huwa ħafna iktar effettiv minn kif xi kultant jiġi interpretat dak li ngħid.

Il-ħidma tiegħi u tal-ministeru kollu ma' l-NGOs ambjentali, toħroġ ċara minn proġett wara l-ieħor li qed isiru bi sħab ma' l-NGOs.

U m'hu veru xejn li jien għamilt xi attakk fuqhom u għedt li l-għaqdiet ambjentali għandhom aġenda politika.

Jien għedt li wisq nibża' li hemm uħud mill-ambjentalisti li għandhom aġenda politika.

Imma dak ma jfissirx li qed ngħidu li l-NGOs kollha għandhom aġenda politika.

Ħaddieħor jitkellem b'dan il-mod.

Meta tkellmu bil-mod kif tkellmu fuq dan il-budget il-korpi kostitwiti, kien hemm min qalilhom li huma kollha mixtrijin.

Aħna ma nitkellmux b'dan il-mod.

Aħna ma nagħmlux bħalhom!

Aħna neħduha l-kritika ta' l-NGOs.

Jista' jkun ma naqblux, imma b'garanzija li aħna se nibqgħu naħdmu ma' l-NGOs, ma' l-għaqdiet ambjentali mhux għax jaqbel lilhom imma għax jaqbel lill-ambjent ta' dan il-pajjiż.

Sur President, rigward il- proposta li għamilna sabiex ikollna after care centre għall-annimali, u vvotajna Lm60,000 bħala l-ewwel pass, l-Onor.

Galdes qal li dawn m'humiex biżżejjed.

Dażgur li mhux biżżejjed.

Dawk huma biex nibdew.

(Interruzzjonijiet) Dak inti qed tgħidu.

Onor. Galdes, nassigurak li x- xogħol għaddej u naslu biex nagħmluha qabel ma' qed taħseb int!

Issa rrid nikkummenta fil-qosor ħafna għax l-Onor.

Tonio Borg diġa` għamel il-pożizzjoni ċara lill-pubbliku rigward l-istruzzjoni li ngħatat lill- pulizija fuq ċerti regolamenti tal-kaċċa.

Biżżejjed nikkwota ittra li bagħat diġa` il-ministru responsabbli għall-intern, l-Onor.

Tonio Borg, fejn qal:

"It is evident from the public statement made by the police and from the memo itself that this measure is temporary."

M'hu veru xejn li qatt kien hemm xi deċiżjoni li l-pulizija ma taġixxix!

L-instruction note li ntbagħtet lill-korp tal-pulizija kienet tgħid li n- nies għandhom jitħarrku imma għalissa ma jittellgħux il-qorti u li jkun hemm inforzar hija garanzija tagħna u nibqgħu nagħtuha kif nagħtu garanzija lill-kaċċaturi li se nżommu ma' dak li nnegozjajna ma' l-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: M'hemmx interruzzjonijiet, jekk jogħġobkom.

Ma rridx interruzzjonijiet.

Jekk jogħġobkom ittellfux lill-Ministru mid-diskors tiegħu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ħalli nkompli fuq ir-regolamenti dwar it-tfigħ ta' żibel.

Irrid ngħid li biex intejbu l-inforzar anke f'dan il-qasam qegħdin naraw kif nużaw nies li huma diġa` fis-servizz ċivili jew ma' korporazzjonijiet pubbliċi, nagħmlu redeployment tagħhom ħalli jkollna gwardjani fuq l-inforzar ta' littering regulations kif ukoll fuq ir- regolamenti li jridu jiġu implimentati s-sena d-dieħla fuq ix-xogħol tal- bini li jsir f'pajjiżna.

Fil-każ tal-bini se jkunu regolamenti li jistipulaw il-ħinijiet tax-xogħol, li jrid isir l-ilqugħ fuq is-sit tal- bini ħalli nikkontrollaw it-trabijiet, li t-trasport tal-materjal jiġi kkontrollat, anke fuq is-site, u mhux kulħadd jitfa' r-ramel u materjal ieħor barra u mbagħad il-ġirien iridu jibilgħu t-trabijiet u l- inkonvenjenzi kollha li jiġu ġenerati fl-attivita`.

Se jkun hemm ukoll site manager ta' kull post ta' bini u fuq it-tabella li titwaħħal irid ikun hemm telephone number tal-persuna li hija responsabbli.

M'għandix ħin biex nidħol fuq il-kwestjoni ta' l-eko-kontribuzzjoni, imma rrid ngħid li l-proposti li qed ikun hemm juru li l-eko-kontribuzzjoni hija effettiva għax il-privat qed jersaq anke hu bl-iskemi neċessarji biex ikun hemm ir-rifużjoni ta' l-eko-kontribuzzjoni.

Punt ieħor li rrid nagħmel jirrigwarda l-ELC.

Tiftakru kemm l-oppożizzjoni kienet tgħidilna li kien skandlu li qbadna l-ħaddiema li kien hemm mad-dipartiment ta' l-agrikoltura u ħloqna l-consortia biex jagħmlu l-landscaping?

Dik belgħuha wkoll issa, tant li waqt żjarat li marru jagħmlu f'Wied Inċita l-kap ta' l-oppożizzjoni tkellem b'mod tajjeb fuq il-ħidma ta' dak il-consortium.

Din hija u-turn oħra kif taf tagħmel biss l-oppożizzjoni.

Nikkonkludi billi nirrepeti l-appell li għamel il-prim ministru fid-diskors tiegħu, kif dejjem jagħmel, li għandkom tiġġudikawna fuq dak li nagħmlu u mhux fuq dak li ngħidu, u m'għandix l-iċken dubju li dak kollu li qed nagħmlu huwa ferm iktar minn dak li għamlu huma.

Nirrepeti li fl-unika sena sħiħa ta' gvern laburista l-investiment fil-qasam ta' l-ambjent naqqsuh b'Lm2 miljun.

Mhux talli ma żiduhx talli naqqsuh.

Irrid ngħid grazzi lill-ħaddiema kollha, huma ta' liema kulur huma, li għenu lil dan il- gvern jasal biex jagħti r-riżultati.

Dak li sar matul l-aħħar sena jagħtina kuraġġ għal dak li rridu nwettqu matul is-sena li ġejja.

L- ambjent u l-qasam ta' l-affarijiet rurali għandu l-kuluri sbieħ tiegħu li taf tagħtina n-natura, imma m'għandux kuluri politiċi u għalhekk irid ikun hemm l-għajnuna ta' kulħadd.

Nagħlaq billi ngħid li pajjiżna mhux tagħna, aħna writnieh mingħand dawk ta' qabilna u qiegħed għandna b'self mingħand dawk li se jiġu warajna.

Issellifnieh biss, u għax issellifnieh għandna l-obbligu u d-dmir li ngħadduh lil dawk ta' warajna possibilment aħjar minn kif sibnieh aħna.

Dak huwa l-impenn ta' dan il-gvern u dan huwa l-impenn tal-gvern bil-fatti, bil-voti li qed jivvota f'dan il-budget biex inkunu f'pożizzjoni li nimplimentaw it-tibdil fil-qasam ambjentali u fil-qasam agrikolu ħalli lil dawk ta' warajna li sellfulna l-ambjent ngħadduhulhom aħjar milli effettivament sibnieh aħna.

Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra id-dokumenti li semmejt waqt id-diskors tiegħi.

THE CHAIRMAN: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata 30 ta' Ottubru 2006 mibgħuta mill-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar lill-Wasteserv Malta Ltd dwar rijabilitazzjoni ta' biċċa art f'Marsaskala f'park għall-familji; u

Kopja ta' nota ta' kjarifika mill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern (m'hijiex iffirmata) datata 19 ta' Ottubru 2006 rigward memo maħruġ mill-Korp tal-Pulizija dwar il-kaċċa.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-kumitat ta' provvista.

Il-mistoqsija hija l-emenda għal Vot 42 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Roderick Galdes.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-mozzjoni numru 258 tad-9 ta' Ottubru 2006, din id- division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-kumitat ġie sospiż fis-1.02 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-emenda għal Vot 42 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Roderick Galdes.

Dawk favur?

(Onor. membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor.

Michael Gonzi, l-Onor.

Ninu Zammit u l-Onor.

Clyde Puli.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Charles Mangion, l-Onor.

Karl Chircop u l-Onor.

Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 26

L-Onor. |Abela Carmelo |Debono Grech | | |Joseph | |Abela Joseph |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael | |Bartolo Evarist |Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Galdes Roderick | |Brincat Leo |Gulia Gavin | |Buhagiar Charles |Herrera Jose' | |Buontempo Stefan |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Caruana Justyne |Refalo Anton | |Coleiro Preca Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George |

KONTRA : 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Fenech Antonio | |Agius David |Frendo Michael | |Agius Francis |Galea Censu | |Arrigo Robert |Galea Franco | |Asciak Michael |Galea Louis | |Azzopardi Frederick |Galea Mario | |Azzopardi Jason |Gatt Austin | |Borg Tonio |Gonzi Lawrence | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |D'Amato Helen |Mugliett Jesmond | |Dalli John |Pullicino George | |De Marco Mario |Pullicino Orlando| | |Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Zammit Dimech | | |Francis | |Falzon Joseph | |

L-emenda m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 42 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 24,832,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' nefqa għas-sena 2007.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minnufih skond il-mozzjoni numru 258 tad-9 ta' Ottubru 2006, bl-istess arranġament tal-pairing.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Fenech Antonio | |Agius David |Frendo Michael | |Agius Francis |Galea Censu | |Arrigo Robert |Galea Franco | |Asciak Michael |Galea Louis | |Azzopardi |Galea Mario | |Frederick | | |Azzopardi Jason|Gatt Austin | |Borg Tonio |Gonzi Lawrence | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina |Mifsud Bonnici | |Dolores |Carmelo | |D'Amato Helen |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Pullicino George| |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna|Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Zammit Dimech | | |Francis | |Falzon Joseph | |

KONTRA : 26

L-Onor.

|Abela Carmelo |Debono Grech | | |Joseph | |Abela Joseph |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Bartolo Evarist|Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Galdes Roderick | |Brincat Leo |Gulia Gavin | |Buhagiar |Herrera Jose' | |Charles | | |Buontempo |Mizzi Joe | |Stefan | | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Caruana Justyne|Refalo Anton | |Coleiro Preca |Sant Alfred | |Marie Louise | | |Cuschieri |Vassallo Adrian | |Joseph | | |Dalli Helena |Vella George |

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 42 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XI - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 22,084,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2007.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot XI għaddiet.

Fis-1.10 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitat irrapporta li r- Riżoluzzjonijiet taħt Voti 42 u XI tal-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal lejla l-Ġimgħa, 3 ta' Novembru 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2007

L-Għaxar Jum

Voti tal-Ministeru għall-Iżvilupp Urban u Toroq.

Infakkar lill-Kamra li skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 258 tad-9 ta' Ottubru 2006, il-ħin tad-diskussjoni fuq dan il-ministeru m'għandux jieħu iktar minn tliet sigħat bil-ħin ta' l-aġġornament ma jitteħidx pero' jkun hemm il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġġornata għal-lejla, il-Ġimgħa, 3 ta' Novembru 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-1.11 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu l-investiment kollu li l- fondazzjoni għas-servizzi mediċi għamlet f'Malta u Għawdex minn meta bdiet tiffunzjona sal-lum?

Għal kemm kien jammonta u fiex kien jikkonsisti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba hi kif tidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

EXECUTIVES MAL-MALTA SHIPYARDS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm u min huma l-impjegati barranin fil-grad ta' executives mal-Malta shipyards ltd.?

X'pagi u fringe benefits għandhom?

Jista' jgħid min ħa t- tender tal-ħaddiema barranin tal-Malta shipyards ltd.?

ONOR.

AUSTIN GATT: Hemm tliet barranin li qed jaħdmu mal-Malta shipyards fil-grad ta' executives li l-pakketti finanzjarji tagħhom ivarjaw bejn l- Lm40,000 u s-Lm70,000, b'allowance għall-akkomodazzjoni li tvarja minn Lm5,000 sa Lm9,600.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jispeċifika għal liema tender tal-ħaddiema barranin qiegħed jirriferi.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra li l-patrijiet li joqogħdu l-kunvent ma jħallsux id-dawl u l-ilma b'rata kummerċjali iżda b'rati domestiċi bħalma jagħmlu qassisin djoċesani oħra, kif jidher mill-korrispondenza li qed tintbagħat separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fiċ-ċirkostanzi partikolari ta' dan il-każ, se jittieħdu passi biex il-kont imsemmi jibda jinħadem bir-rati applikabbli għal organizzazzjonijiet filantropiċi.

THREE PHASE ELECTRICITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga każ ta' bidwi part-timer mir-Rabat li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, li jixtieq idaħħal three phase ta' l-elettriku u qed jintalab iħallas Lm2,700 għal transformer ġdid?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-istima hija waħda korretta u ġiet maħduma skond l- electricity supply regulation.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm azjendi jew organizzazzjonijiet jaħdmu bi qligħ għandhom kontijiet pendenti mal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma u/jew ma' l-enemalta?

Kemm azjendi nqatgħalhom id-dawl u/jew l-ilma din is-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant naħseb li jaf li jien ma nafx liema ażjendi jaħdmu bi qliegħ, għalhekk ma nistax nirrispondi d-domanda tiegħu.

TRIQ DUN ALWIĠ PSAILA F'ĦAL QORMI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid hijiex se tinbena mill-ġdid Triq Dun Alwiġ Psaila, f'Ħal Qormi li tingħaqad ma' Triq Fonzu Meli u Triq Ġuże' Maria Camilleri, li t-tnejn li huma se jinbnew mill-ġdid mill-gvern?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport se tieħu ħsieb li anke Triq Dun Alwiġ Psaila tinbena bħala parti mill-proġett ta' Triq Fonzu Meli u Triq Ġuże' Maria Camilleri.

ĦADDIEMA TAT-TARZNA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema tneħħew mit-tarznari fil-proċess ta' ristrutturar?

Kemm iddaħħlu ħaddiema ġodda fuq bażi full-time u kemm iddaħħlu fuq bażi part-time?

X'inhu n-numru ta' ħaddiema fit-tarzna llum?

Jista' jaqsam it-tweġiba skond in-nazzjonalita' tal-ħaddiema?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-numru ta' ħaddiema li spiċċaw matul il-proċess ta' ristrutturar li sar f'Novembru ta' l-2003 kien jammonta għal 902.

In-numru ta' ħaddiema ġodda li ddaħħlu fuq bażi full-time kien ta' 31 filwaqt li dawk li ddaħħlu fuq bażi part-time kienu 87 apprentist.

Illum fit-tarzna hemm 1,735 Maltin u tliet Ingliżi.

In-numru ta' ħaddiema barranin fit-tarzna impjegati fuq kuntratt temporanju fid-9 ta' Ottubru 2006, kien ta' 200, 183 Bulgari, 14 Filippini u tliet Pollakki.

ŻBILANĊ FINANZJARJU TAL-GVERN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 20457 u jagħti s-segwenti ċifri kif rapportati lill-kummissjoni ewropea:

*Kemm kien l-iżbilanċ finanzjarju tal-gvern (general government) fl-ewwel tliet xhur ta' l-2006, meta kkomparat ma' l-ewwel tliet xhur ta' l-2005?

*Kif jikkomparaw iċ-ċifri bħala proporzjon tal-gross domestic product?

*Kif l-istess ċifri tal-general government jikkomparaw ma' tal-fond konsolidat għall-istess perijodu?

*Jekk hemm differenza bejn iċ-ċifra tal-fond konsolidat u dik tal-gvern ġenerali, jista' il-gvern jispjega din id-differenza?

Nitlob li kemm iċ-ċifri ta' general government kif ukoll tal-fond konsolidat jingħataw biex wieħed ikun jista' isegwi aħjar.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20457.

ŻBILANC FINANZJARJU TAL-GVERN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 20457 u 21221 u jagħti s-segwenti ċifri kif rapportati lill-kummissjoni ewropea:

*Kif jikkomparaw iċ-ċifri bħala proporzjon tal-GDP?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

TRIQ DURUMBLAT, MOSTA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għall- Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jikkonsidra u jirrikkmanda li ssir Triq Durumblat, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija la hi arterjali u lanqas distributorja, għalhekk ma taqax taħt ir-responsabbilta' tal-gvern ċentrali, iżda xorta waħda kienu saru xi xogħlijiet ta' maintenance fuqha.

VAT FUQ ATTIVITAJIET KULTURALI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-miżura li neħħa l-VAT għal każini tal-baned fuq attivitajiet kulturali tgħoddx ukoll għal kunsilli lokali li jorganizzaw attivitajiet purament kulturali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-eżenzjoni mit-taxxa fuq il-valur miżjud fuq attivitajiet kulturali hi regolata minn partita 4 (2) ta' taqsima tnejn tal- ħames skeda ta' l-att dwar it-taxxa fuq il-valur miżjud li tipprovdi li:

"Il-provvista ta' dawk is-servizzi kulturali u oġġetti marbuta fil-qrib magħhom hekk kif jistgħu jiġu approvati mill-ministru".

Dawn l-eżenzjonijiet huma wkoll soġġetti għall-provvedimenti tas-sitt direttiva tal-kunsill taħt artikolu 13 A1.(n) li jipprovdi li:

"(n) ċertu servizzi kulturali u oġġetti marbuta mill-qrib magħhom fornuti minn enti regolati mid-dritt pubbliku jew minn enti kulturali rikonoxxuti mill-istat membru konċernat."

Fil-każ ta' enti li m'humiex regolati mid-dritt pubbliku, dawn għandhom jiġu regolati kif stipulat f'artikolu 13A(2)(a) u (b) tas-sitt direttiva tal-kunsill jiġifieri:

"Huma m'għandhomx l-għan sistematiku li jagħmlu profitt, imma kwalunkwe profitti li madankollu jirriżultaw m'għandhomx jiġu mqassma, imma għandhom ikunu assenjata għall-kontinwament u għat-titjib tas-servizzi pprovduti,

Huma għandhom ikunu mmaniġjati jew amministrati fuq bażi essenzjalment volontarja minn persuni li m'għandhomx interess dirett jew indirett, la huma nfushom u lanqas b'intermedji, fir-riżultati ta' l-attivitajiet konċernati,

Huma għandhom iżommu prezzijiet approvati mill-awtorijiet pubbliċi jew li ma jeċċedux tali prezzijiet approvati jew, fir-rigward ta' dawk is-servizzi li m'humiex soġġetti għall-approvazzjoni, prezzijiet inqas minn dawk miżmuma għal servizzi simili minn entrapriżi kummerċjali soġġetti għat- taxxa fuq il-valur miżjud,

Eżenzjoni tas-servizzi konċernati m'għandhiex toħloq tfixkil ta' kompetizzjoni b'tali mod li tpoġġi fi żvantaġġ l-impriżi kummerċjali responsabbli għat-taxxa fuq il-valur miżjud."

Il-provvista ta' servizzi jew oġġetti m'għandhiex tkun eżentata jekk:

"M'huwiex essenzjali għat-transazzjonijiet eżenti,

L-iskop bażiku hu li tikseb dħul addizzjonali għall-organizzazzjoni billi twettaq transazzjonijiet li huma b'kompetizzjoni diretta ma' dawk l-impriżi li jimponu taxxa fuq il-valur miżjud."

TRASPORT GĦALL-ISTUDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jikkonsidra l-Ministru li jżid karozza tal-linja oħra li tkun diretta għall-istudenti tal-junior college, l-MCAST u l-universita' minħabba li t-tnejn li bħalissa hemm għan-naħa tal-Cottonera, Ħaż-Żabbar u l-Fgura qed ikunu mimlija b'konsegwenza li numru ta' studenti jaslu tard l- iskola u f'xi ċirkostanzi anke tnaqqsilhom l-istipendju?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-lokalitajiet imsemmija huma moqdija tajjeb.

Jista' ikun li fl-ewwel ġimgħa tas-sena skolastika s-servizz ma bediex ilaħħaq maż-żieda inaspettata fid-domanda.

Dan issa ġie rimedjat, peress li l-ewwel ħin, jiġifieri tas-6.45 a.m. tar-rotta 300, li taqdi n-naħat ta' l-Isla, il-Birgu, Ħaż-Żabbar, Fgura u Raħal Ġdid, qiegħda tiġi servuta bi tliet karozzi tal-linja minflok bi tnejn kif kienet qabel.

Barra minn hekk, l-istudenti li jmorru l-MCAST jagħmlu użu mir-rotot kollha li jitilqu min-naħa tal-Cottonera, peress li dawn kollha jgħaddu minn Raħal Ġdid, filwaqt li n-noll huwa orħos minn dak tar-rotta ta' l-universita'.

Għaldaqstant l-awtorita' dwar it-trasport u l-assoċjazzjoni trasport pubbliku ma jirriżultalhiex li hemm problemi fil-lokalitajiet imsemmija.

SERVIZZ TAL-LANĊA LEJN KEMMUNA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tibda topera l-lanċa lejn Kemmuna li ġġorr il-qassis u l-pulizija?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellanti hija mitluba tagħmel il- mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

FONDI LILL-UE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid Malta kemm għaddiet flus mill-VAT, u forsi sorsi oħra, lill-unjoni ewropea minn mindu dħalna fl-unjoni ewropea?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

TAX PAYERS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm persuni jiddikjaraw li jaqilgħu flus f'kull waħda mill-brackets tat-taxxa kif kienu qabel l-estimi għas-sena 2007 u kif ġew issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-medja tal-Kamra.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jinformana kif l-uffiċċju ta' l-ombudsman jiddeċiedi kif resident/a tkun intitolata għal reserved parking jew le, mingħajr ma jisma' lill-kunsill lokali, lill-awtorita' dwar it-trasport jew oħrajn, fuq il-validita' ta' tali talba?

Reserved parking għandu jingħata lil xi ħadd li ma jsuqx biex sempliċement ikun żgurat parking space lill- familjari meta jmorru jżuruh?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħala uffiċjal tal-parlament, l-ombudsman huwa indipendenti mill-gvern eżekuttiv u għalhekk ma jaqax taħt ir- responsabbilta' diretta tiegħi.

Skond il-proċedura stabilita, informazzjoni dwar l-uffiċċju ta' l-ombudsman tista' tinkiseb jew direttament mingħand l-ombudsman jew permezz ta' l- iSpeaker.

F'dan il-każ il-mistoqsija għaddejtha lill-ombudsman.

SURCHARGE TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Peress li l-Ministru in kwestjoni ma pprovdiex l-informazzjoni, jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 21414?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21414.

SURCHARGE FUQ ID-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm daħħlet flus l-enemalta mis- surcharge fuq il-konsum tad-dawl u l-ilma?

Jista' jaqsam dan id-dħul mid- domestic consumption, i.e. familji, hotels u fondi kummerċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant għamel l-istess mistoqsija lill- ministru għall-investiment, industrija u teknoloġija ta' l-informazzjoni, għaldaqstant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba li se jagħti l-istess ministru.

ŻBILANĊ FINANZJARJU TAL-GVERN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 20457, 21221 u 21245 u jagħti s-segwenti ċifri kif rapportati lill- Kummissjoni Ewropea:

*Kemm kien l-iżbilanċ finanzjarju tal-gvern (general government) fl-ewwel tliet xhur ta' l-2006, meta kkomparat ma' l-ewwel tliet xhur ta' l-2005?

*Kif jikkomparaw iċ-ċifri bħala proporzjon tal-gross domestic product?

*Kif l-istess ċifri tal-general government jikkomparaw ma' tal-fond konsolidat għall-istess perijodu?

*Jekk hemm differenza bejn iċ-ċifra tal-fond konsolidat u dik tal-gvern ġenerali, jista' il-gvern jispjega din id-differenza?

Nitlob li kemm iċ-ċifri ta' general government kif ukoll tal-fond konsolidat jingħataw biex wieħed ikun jista' isegwi aħjar.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20457.

DELIMARA POWER STATION

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsarat li qegħdin ibaxxu l-effiċjenzi tal-power station ta' Delimara, kemm fit-turbini kif ukoll fil-combined cycle?

ONOR.

AUSTIN GATT: M'hemmx ħsarat li qegħdin ibaxxu l-effiċjenza tal-power station ta' Delimara.

FABBRIKI TAL-FARMAĊEWTIKA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed isir bil-chemical waste li jipproduċu fabbriki tal-farmaċewtika ta' Ħal Far?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

CAR PARKS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta se jinħarġu t-tenders għall-car parks skond kif ġie rrapportat li stqarr iċ-chief executive ta' l-awtorita' dwar it-trasport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-kap eżekuttiv ta' l-awtorità qatt ma stqarr li se jinħarġu tenders għall-car parks.

Li seta' semma kien il-ħsieb ta' l- awtorità li torganizza b'mod aħjar id-diversi parkeġġi pubbliċi li hawn u li huma regolati minnha, anke permezz ta' inizjattivi bi sħubija bejn l- awtorita' u l-privat.

BYPASS TA' SAN PAWL IL-BAĦAR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li l-bypass ta' San Pawl il-Baħar, fejn bħalissa qegħdin isiru xogħlijiet estensivi, matul il-lejl tiġi mdawwla b'mod adegwat u mhux ikun hemm dlam bħalma kien hemm fil-21 ta' Ottubru, 2006 b'konsegwenza li joħloq riskju serju għal min juża din it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-bypass ta' San Pawl il-Baħar qed tkun imdawwla permezz tas-sistema li kienet eżistenti fit-triq.

Ma' din is-sistema ġew miżjuda żewġ flood lights fit-truf tad-devjazzjonijiet sabiex iżidu l- viżibilita' f'dawn l-inħawi fejn qed issir devjazzjoni tat-traffiku minn karreġġjata għal oħra.

Jirriżulta li l-ħsara msemmija kienet ikkawżata minn xi nuqqas ta' enerġija elettrika li m'hijiex relatata mal-kostruzzjoni tat-triq.

BINI TA' TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'konnessjoni ma' proġetti ta' bini ta' toroq, jista' il-Ministru jgħid liema mhedded ta' mains tad-drenaġġ ġew spezzjonati permezz tas-CCTV qabel ma nbeda x-xogħol matul dawn l-aħħar 12-il xahar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

JETTING BOWSERS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid mingħand liema kuntrattur qed jiġu mikrija l-jetting bowsers mid- dipartiment tad-drenaġġ?

Kemm tħallas il-kuntrattur għal dan is-servizz matul dawn l-aħħar 12-il xahar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INĊINERATUR TAL-BIĊĊERIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 17868?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: F'dan l-istadju m'għandix aktar informazzjoni dwar żviluppi ġodda.

MALTIN JAĦDMU FIL-LIBJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' Maltin li fil-preżent qed jaħdmu l-Libja?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Huwa impossibbli li nagħti ċifra preċiża tan-numru ta` persuni Maltin li jaħdmu l-Libja, għax ċittadini Maltin li jaħdmu l- Libja m'għandhomx obbligu li jirreġistraw ma' l-ambaxxata Maltija.

Fuq inizjattiva tagħha stess, l-ambaxxata Maltija fi Tripli żżomm reġistru tal-Maltin li volontarjament jirreġistraw sabiex ikunu kuntattabbli f`każi ta` emerġenza, iżda n-numru ta' persuni reġistrati fih mhuwiex indikattiv biżżejjed bin-numru ta' ħaddiema Maltin fil-Libja.

MIXED COMMISSION BEJN MALTA U L-LIBJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'ġara mill-pjani għall-aġenda tal-mixed commission bejn Malta u l-Libja?

Meta se ssir il-laqgħa li jmiss?

Meta l- aħħar li saret laqgħa simili u x'aġenda kellha?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-laqgħa li jmiss tal-mixed commission bejn Malta u l-Libja se ssir fi Tripli bejn l-20 u l-21 ta' Novembru ta' din is-sena.

L- aġenda tal-laqgħa qed tiġi diskussa bejn iż-żewġ naħat.

L-aħħar laqgħa saret f'Malta f'Ottubru, 2003.

VJAL IL-ĦADDIEM, RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jinformana bl-iżvilupp ta' mistoqsija parlamentari 21483 dwar il-problema li hemm fi Vjal il-Ħaddiem, Rabat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Saru l-ispezzjonijiet meħtieġa fit-triq imsemmija sabiex tkun mistħarrġa l-problema ta' flooding minħabba l-ilma tax-xita.

Soluzzjoni għal din il-problema hi li x'aktarx trid tinbidel il-medda konsiderevoli ta' stormwater culvert fi Vjal il-Ħaddiem biex din tkun tista' tieħu iktar ilma.

L-awtorita' qiegħda tevalwa jekk tali xogħol ta' stormwater culvert huwiex responsabbilta' tagħha jew tal-kunsill lokali.

BIĊĊERIJA TAL-MARSA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm flus intnefqu għall-immodernizzar tal-biċċerija tal-Marsa matul dawn l-aħħar snin?

Kemm minnhom tħallsu u fiex intnefqu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-fondi li ntnefqu għat-tagħmir u l-manutenzjoni fid-diviżjoni ta' l-ikel u affarijiet veterinarji, li sa Marzu 2005 kienet taħt it-tmexxija ta' l-ex direttur ġenerali u li llum tissejjaħ diviżjoni ta' l-affarijiet veterinarji u s-sajd, matul l-2003, 2004, 2005 u 2006 kienu hekk:

|2003 |Lm247,945 | |2004 | | | |247,460 | |2005 | | | |369,620 | |2006 | | | |139,900 |

BIĊĊERIJA TAL-MARSA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm rapporti u spezzjonijiet saru mill- esperti ta' l-Unjoni Ewropea fil-biċċerija tal-Marsa minn wara l-1 ta' Mejju, 2004?

Meta saru u min kienu l-persuni li għamlu dawn l- ispezzjonijiet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mill-1 ta' Mejju, 2004 saru żewġ spezzjonijiet fil- biċċerija tal-Marsa mill-food and veterinary office tad-DG Sanco ta' l- unjoni ewropea - l-ewwel waħda, li kienet tikkonċerna biss parti mill- operat tal-biċċerija, saret f'Diċembru 2004 filwaqt li l-aħħar waħda saret matul Ottubru ta' din is-sena.

Peress li l-uffiċjali inkarigati mill-ispezzjoni huma impjegati tal- kummissjoni ewropea, mhijiex etika li jingħataw l-ismijiet tagħhom.

FOND FIX-XGĦAJRA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li ssir spezzjoni f'fond fix- Xgħajra li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali qed jistenna lill-persuna indikata tipproduċi d-dokumenti mitluba biex ikun jista' jipproċessa l-applikazzjoni u ssir l-ispezzjoni meħtieġa.

TOROQ F'ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-kuntratturi magħżula wara proċess ta' tender biex jagħmlu kull triq f'Ħaż-Żebbuġ?

Meta hu mistenni li jibda u jispiċċa x-xogħol f'kull triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Rigward toroq f'Ħaż-Żebbuġ, s'issa kienet ippreparata tender waħda, dik għal Triq l-Għeneb.

Hemm ippjanat li fi żmien qasir jinħarġu tenders għall-bini ta' Dawret in- Niżla ta' San Pawl u Triq Ġeraldu Farrugia f'Mdina Road, Żebbuġ.

TOROQ FIR-RABAT

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-kuntratturi magħżula wara proċess ta' tender biex jagħmlu kull triq fir-Rabat?

Meta hu mistenni jibda u jispiċċa x-xogħol f'kull triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport bħalissa m'għandha l- ebda tender fi stadju ta' aġġudikazzjoni jew order to start works għal toroq residenzjali fir-Rabat.

Il-programm ta' xogħlijiet għall-perijodu 2006-2008 jinkludi erba' toroq fir-Rabat - Triq San Martin, Triq il-Mitħna, Triq Doni l-Qadima u Triq Ta' Namura - liema xogħol isir skond il-programm ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

Sadanittant fil-ġimgħat li għaddew għadu kif tlesta x-xogħol tal-bini ta' culvert u asfaltar ta' Triq Bir ir-Riebu.

Ix-xogħol sar kollu mill- awtorita' dwar it-trasport.

Ix-xogħlijiet tat-tqegħid ta' storm water culvert saru mill-kuntrattur General Ltd, filwaqt li x-xogħol ta' resurfacing sar mill-kuntratturi Bonnici Brothers Ltd.

BERĠA TA' Ħ'ATTARD

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid hux se jsiru xi xogħlijiet biex titranġa l-klinika ta' Ħ'Attard?

Meta se jibda dan ix-xogħol u kemm hu mistenni li jdum?

Kemm hi stmata li se tkun l-ispiża u x'tip ta' xogħlijiet se jsiru?

Jista' jgħid x'servizz hu mistenni li toffri din il-klinika meta jitlesta x- xogħol?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-pjanta approvata ta' din il-klinika?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ix-xogħol ta' l-ippjanar tal-berġa l-ġdida għar- residenti ta' Ħ'Attard issa tlesta, grazzi wkoll għall-għajnuna mill- kunsill lokali ta' Ħ'Attard.

It-tender għax-xogħlijiet ingħata u wara li saret laqgħa fuq il-post bejn il-kuntrattur, il-perit inkarigat u rappreżentant tad-dipartiment, din il-ġimgħa ġie deċiż li dan ix-xogħol mistenni jibda l-ġimgħa d-dieħla u hu kkalkulat li se jieħu madwar tmien ġimgħat biex jitlesta, sakemm ma jinqalgħux problemi mhux previsti.

L-istima ta' l-ispiża hi ta' Lm8,755.40 u x-xogħlijiet jikkonsistu f'alterazzjonijiet strutturali u refurbishment komplut.

Hu mistenni li wara li jitlesta x-xogħol, din il-berġa tkompli toffri servizzi ta' tabib u nurse bl-appuntament, tqassim ta' mediċini, eċċ.

Kopja tal-pjanta approvata ta' din il-klinika qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija tistax tordna lill-awtorita' dwar it-trasport biex tiġi mmarkata reserved parking quddiem dar privata?

Għal liema raġunijiet jista' iseħħ dan?

ONOR.

TONIO BORG: Bis-saħħa ta' regolament 122 tar-regolamenti dwar il- vetturi bil-mutur, il-kummissarju tal-pulizija jista', għal okkażjoni jew funzjoni speċjali, jirriżerva postijiet għall-ipparkjar, jew spazju f'postijiet ta' l-ipparkjar, għall-awtoritajiet, persuni jew gruppi partikolari; iżda hija l-awtorita' dwar it-trasport li tipprovdi għal postijiet ta' parkeġġ kontinwu.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid x'sar outsourcing u kuntratti simili jew anċillari għall-proviżjon ta' servizzi mill-ministeru, dipartimenti u enti taħt id-dekasteru tiegħu matul is-snin 2004, 2005 u 2006?

Min kienu l-kumpanniji, individwi, firms, eċċ. li ħadu dan ix-xogħol (outsourcing u kuntratti ta' proviżjoni ta' servizzi ) matul l-istess snin u perijodi?

Kemm tħallas kull individwu u/jew ente li rċieva xogħol bħal dan mill- ministeru, dipartiment jew ente taħt id-dekasteru tiegħu matul dawn l- istess perijodi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar outsourcing u kuntratti simili jew anċillari għall-proviżjon ta' servizzi mill-ministeru, dipartimenti u enti taħt id-dekasteru tiegħu matul is-snin 2004, 2005 u 2006?

Min kienu l-kumpanniji, individwi, firms, eċċ. li ħadu dan ix-xogħol (outsourcing u kuntratti ta' proviżjoni ta' servizzi) matul l-istess snin u perijodi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'sar outsourcing u kuntratti simili jew anċillari għall-proviżjon ta' servizzi mill-ministeru, dipartimenti u enti taħt id-dekasteru tiegħu matul is-snin 2004, 2005 u 2006?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid x'sar outsourcing u kuntratti simili jew anċillari għall- proviżjon ta' servizzi mill-ministeru, dipartimenti u enti taħt id- dekasteru tagħha matul is-snin 2004, 2005 u 2006?

Kemm tħallas kull individwu u/jew ente li rċieva xogħol bħal dan mill- ministeru, dipartiment jew ente taħt id-dekasteru tagħha matul dawn l- istess perijodi?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid x'sar outsourcing u kuntratti simili jew anċillari għall-proviżjon ta' servizzi mill-ministeru, dipartimenti u enti taħt id-dekasteru tiegħu matul is-snin 2004, 2005 u 2006?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar outsourcing u kuntratti simili jew anċillari għall-proviżjon ta' servizzi mill-ministeru, dipartimenti u enti taħt id-dekasteru tiegħu matul is-snin 2004, 2005 u 2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MEMBRI TA' L-ARMATA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hawnx suldati li kienu ilhom li telqu mill-armata aktar minn tliet snin u reġgħu daħlu?

Kemm kienu?

F'liema sena kienu?

X'kienet ir-raġuni li reġgħu daħlu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kien hemm ħames persuni li ġew ingaġġati lura fil- forzi armati ta' Malta wara li kien ilhom aktar minn tliet snin li spiċċaw.

Wieħed daħal lura fl-1979, wieħed fl-1995, tnejn fl-1998 u wieħed fl-2002.

Minn dawn il-ħamsa, tlieta għadhom fis-servizz.

Huma ġew ingaġġati lura fuq talba tagħhom stess.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni kien hemm fil-ħabs fl-2004, 2005 u 2006 li kellhom piena ta' 'il fuq minn sena?

Kemm daħlu ħabsin f'dan il-perijodu?

Kemm ħabsin hemm bħalissa u ta' liema ċittadinanza huma?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena 2004 kien hemm 93 persuna li daħlu biex jiskontaw sentenza ta' 'il fuq minn sena, fis-sena 2005 kien hemm 89 persuna, filwaqt li sa l-aħħar ta' Ottubru 2006 kien hemm 36 persuna.

Matul is-sena 2004 daħlu 480 persuna b'arrest jew sentenza, matul is-sena 2005 daħlu 389 persuna, filwaqt li sa l-aħħar ta' Ottubru 2006 daħlu 432 persuna.

Fil-31 ta' Ottubru, 2006 il-popolazzjoni tal-priġunieri kienet ta' 366, ġejjin minn dawn il-pajjiżi:

|Niġerja |3 |Spanja |1 | |Libja |55 |Alġerija |5 | |Sudan |5 |Somalja |3 | |Niger |2 |Panama |1 | |Pakistan |1 |Slovakja |2 | |Kanada |1 |Chad |2 | |Etopja |4 |Iraq |2 | |Messiku |2 |Malta |236 | |Renju |7 |Italja |2 | |Unit | | | | |Tuneż |9 |Eritrea |1 | |Olanda |2 |Kosta ta'|3 | | | |Ivorju | | |Palestina|2 |Turkija |6 | |Yugoslavj|2 |Bulgarija|2 | |a | | | | |Ċina |1 |Eġittu |2 | |Ġordan |1 |Mali |1 |

TRIQ TA' LANZA ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir ix-xogħol fuq Triq ta' Lanza, Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Se ssir ispezzjoni tat-triq imsemmija peress li ma tagħmilx parti mill-programm ta' toroq li nħareġ mill-awtorita' dwar it- trasport.