MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 390 It-Tnejn, 29 ta' Mejju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 390

It-Tnejn, 29 ta' Mejju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 390

It-Tnejn, 29 ta' Mejju 2006

WERREJ

MINUTI 379

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 379

TQEGĦID TA' KARTI 384

KONDOLJANZI 386

KSUR TA' PRIVILEĠĠ 388

MOZZJONIJIET 390

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-EDUKAZZJONI (L-EWWEL QARI) 390

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 391

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI KRIMINALI (IT-TIENI QARI) 391

CRIMINAL CODE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 391

AĠĠORNAMENT 408

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 413

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 430

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 389 li saret fl-24 ta' Mejju, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

QAGĦDA FINANZJARJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18237, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk l-istatistika li tintbagħat lill-ECB hijiex ibbażata fuq accrual basis jew cost basis?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18851.

INPUT VAT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18275, jista' il-Prim Ministru jinformani x'ammont ta' input VAT ġie ddikjarat fid-denunzji tal-korporazzjoni Enemalta għas-snin rispettivi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tagħrif dwar VAT dikjarata mis-sezzjoni tal- petroleum division ta' l-Enemalta hu kif ġej:

|2001 |Lm147,121 | |2002 | | | |346,995 | |2003 | | | |117,848 | |2004 | | | |272,422 | |2005 | | | |256,442 |

OUTPUT VAT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18277, jista' il-Prim Ministru jinformani x'ġara mir-records ta' qabel l-1 ta' Mejju, 2004?

Jista' ikompli jirrispondi l-mistoqsija inkwantu għas- snin 2004, 2003, 2002, 2001 u 2000 separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi t-taxxa tal- VAT fuq bejgħ ta' karozzi, vetturi u nġenji ġodda hija nkluza fid-denunzja tat-taxxa f'ammont wieħed li jinkludi wkoll attivitajiet oħra tan-negozji bħall-bejgħ ta' spare parts, servizzi fuq karozzi, tiswijiet eċċ. Għaldaqstant l-ammont sħiħ ta' output VAT irrapportat fid-denunzji hu kif ġej:

|2000 |Lm13,027,703 | |2001 | | | |11,343,985 | |2002 | | | |10,765,067 | |2003 | | | |10,269,602 | |2004 | | | |12,376,143 |

MATER DEI

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk hijiex qed tinżamm statistika taż-żjarat li qed isiru fl-isptar il-ġdid u jekk hux qed jinżamm xi reġistru bil-feedback li jingħata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi qed toffri programm ta' żjajjar pubbliċi fis-sit ta' l- isptar Mater Dei u dan biex il-pubbliku jkun jista' jara b'għajnejh il- progress u l-iżvilupp mgħaġġel fuq dan il-proġett.

Matul Frar 2006 intbagħtu stediniet lil diversi għaqdiet u istituzzjonijiet, inkluż kunsilli lokali, skejjel, ċentri ta' l-anzjani, każini soċjali, għaqdiet politiċi u għaqdiet parrokkjali, sabiex jorganizzaw żjarat fl-isptar Mater Dei.

Mis-7 ta' Marzu u l-5 ta' Mejju, 2006 ġew organizzati 19-il żjara, b'total ta' 1,489 persuna li żaru l-proġett.

Il-feedback mill-persuni li żaru l- proġett ta' l-isptar Mater Dei huwa pożittiv immensament, b'diversi viżitaturi jikkumentaw li dan huwa sptar li għandna biex inkunu kburin bih.

Sadanittant saru wkoll 12-il żjara oħra minn gruppi komposti mill-istaff ta' l-isptar San Luqa, bit-total ta' persuni li s'issa żaru l-isptar fuq din it-tieni fażi ta' programm ta' informazzjoni għall-istaff ta' San Luqa jammonta għal 210.

NFIQ TA' L-ARMATA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm nefqet l-armata fuq klandestini s-sena l-oħra u kif nefqithom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li l-ispiża li l-forzi armati ta' Malta għamlu tul l-2005 fuq immigranti irregolari tammonta għal Lm1,536,716, bl-ispejjeż rikorrenti jammontaw għal Lm1,354,850 u maqsumin hekk:

• Pagi ta' uffiċjali u suldati mħaddma fuq amministrazzjoni ġenerali, sigurta', kċejjen, sewqan u trasport ta' immigranti irregolari: Lm759,736; • Ikel (inkluż spejjeż ta' ċilindri tal-gass likwidu biex wieħed ikun jista' jipprepara l-ikel, apparti l-elettriku): Lm264,136; • Xiri ta' oġġetti bħal bedding, tined u affarijiet relatati: Lm78,798; • Provisti bħal ħwejjeġ, bżonnijiet ta' iġjene personali, ikel tat-trabi u oġġetti oħra ta' kuljum: Lm72,663; • Ilma u elettriku: Lm71,135; • Tiswijiet u manutenzjoni ta' postijiet fejn jinżammu l-immigranti irregolari: Lm68,606; • Materjal tat-tindif: Lm20,997; • Servizzi bħal tindif ta' cesspits, kiri ta' skips u showers: Lm11,938; • Fuel għat-trasport: Lm4,158; • Medikazzjoni bħal tilqim, mediċini, surgical gloves u affarijiet oħra relatati: Lm1,257; • Ivvjaġġar ta' uffiċjali in konnessjoni ma' taħriġ li għandu x'jaqsam mal- problema ta' immigranti irregolari: Lm737; u • Xiri ta' telephone cards: Lm689

Barra dan, il-forzi armati għamel ukoll investiment ta' Lm181,837 in konessjoni ma servizzi varji lill-immigranti irregolari li jinkludu:

• Xiri ta' minibuses u vannijiet għat-trasport: Lm41,450; • Xiri ta' ġeneratur ta' l-elettriku: Lm11,682; u • Kostruzzjoni ta' sit ta' kampijiet (tined) f'Lyster Barracks: Lm128,705

Barra dan, tajjeb wieħed isemmi li l-armata għamlet ukoll binja li swiet Lm140,000 u li kienet intiza sabiex tintuża bħala stores għall-armata.

Fiċ- ċirkostanzi dawn ġew użati għall-akkomodazzjoni ta' l-immigranti irregolari u għalhekk l-armata trid tagħmel nefqa sabiex tibni stores ġodda.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, il-Gvern Spanjol qiegħed jiffaċċja l- problema ta' l-immigranti illegali mhux biss meta dawn jaslu fil-Canary Islands u gżejjer oħrajn, imma qed iħares iktar lil hemm u jipprova jattakka l-problema mill-pajjiżi minn fejn jitilqu.

Issa jien ġieli smajt lil min jgħid li fl-aħħar mill-aħħar dak huwa li rridu nagħmlu.

Hemm xi ħsieb li l-Gvern Malti jissekonda l-inizjattiva ta' Spanja, anke fi ħdan l- Unjoni Ewropea, biex hi ssaħħaħ il-politika Afrikana tagħha u l-għajnuna li qed tagħti u jiġi ppjanat mod kif tiġi attakkata l-problema strutturali, biex kemm jista' ikun dawn in-nies nippruvaw nilqgħuhom at the point of departure?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, dan huwa punt importanti illi l-Gvern Malti ħa mill-bidunett fil-pożizzjoni tiegħu fil-konfront ta' din il- problema u fl-argumentazzjoni kollha u fil-livelli kollha, mhux biss Ewropej imma anke fuq livelli internazzjonali, jiġifieri anke fuq livell ta' Nazzjonijiet Uniti u livell bilaterali.

Irrid ngħid li fil-livell ta' l-Unjoni Ewropea, konna aħna li bħala pajjiż ressaqna l-argument li jeżisti ftehim magħruf bħala l-Cotonou Agreement illi jorbot lil dawk il-pajjiżi li qed jirċievu l-għajnuna taħt dan il- ftehim, biex huma stess imbagħad jieħdu miżuri f'dak li għandu x'jaqsam mar- rimpatriju ta' l-immigranti irregolari.

Spanja bħalna ntlaqtet, imma jekk wieħed jara t-territorju u d-densita' li għandu pajjiżna jsib li għandna problema anke akbar minn ta' Spanja.

Malta qiegħda tingħaqad ma' l- inizjattivi kollha mhux biss ta' Spanja imma ta' l-Italja f'dan is-settur, li huwa ta' interess speċjali għalina bħala pajjiż.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Interpellant, jiena dejjem sostnejt li s-soluzzjoni long-term hija li r-raġuni li qed tikkawża dan iċ-ċaqliq ta' massa ta' nies minn kontinent għal ieħor tiġi identifikata.

Din ir-raġuni hija identifikabbli.

Fil-fatt f'ħafna mill-pajjiżi minn fejn qed jiċċaqilqu dawn il-persuni hemm il-faqar, hemm l-instabilita', għandek nuqqas ta' edukazzjoni, nuqqas ta' servizzi mediċi u nuqqas ta' servizzi bażiċi.

Aħna nemmnu bil-

qawwa kollha li fuq medda ta' żmien, l-uniku mod kif tista' tindirizza din il-problema huwa billi nindirizzaw dawn it-tip ta' sfidi kbar li jeżistu f'dawn il-pajjiżi.

U f'dan il-kuntest xtaqt ngħid żewġ affarijiet, Sur President.

Meta f'Novembru li għadda f'Malta kellna l-laqgħa tal-kapijiet tal- gvernijiet tal-Commonwealth meta kellna mexxejja ġejjin minn ħames kontinenti, waħda mill-affarijiet li ħarġet bl-aktar mod ċar u li lili impressjonatni kienet li din il-problema ta' ċaqliq ta' massa kbira ta' nies minn kontinent għal ieħor u minn reġjun għal ieħor, teżisti mhux biss fir-reġjun Mediterranju imma teżisti wkoll fl-Asja, teżisti fl-Indonesja, teżisti fil-Karibew - minħabba l-problema primarjament ta' Haiti - u teżisti wkoll bejn il-kontinent tan-North America u l-kontinent tas-South America, matul il-fruntiera tal-Messiku.

Meta tara din il-problema li tista' ssejħilha mondjali, kważi f'kull waħda minnhom issib li r-raġuni tkun il-faqar, l-instabilita' politika, l-element ta' ħruxija jew gvern dittatorjali.

Kważi dejjem issib dawn l-elementi li jikkaġunaw dan iċ- ċaqliq, Sur President.

Hija verament din l-isfida li qiegħda tiġi mposta quddiem id-dinja tal-lum u għas-snin li ġejjin, iktar u iktar għax il-mezzi ta' komunikazzjoni illi tjiebu u nfirxu ħafna iżjed matul dawn l-aħħar snin, qegħdin issa jipproġettaw din l-immaġini ta' territorju fejn bniedem jista' jagħmel il- futur tiegħu, hemm faċilita' ta' komunikazzjoni ikbar u allura n-numru ta' nies li qed isiru jafu li jista' ikun li jiffurmaw futur aħjar għalihom, għal uliedhom u għat-tfal tagħhom f'pajjiż ieħor, f'art oħra, dak in-numru ta' nies qiegħed il-ħin kollu jikber.

Mhux faċli għal gżira żgħira bħal Malta li tikkontribwixxi biex dawn il-problemi jiġu riżolti, pero' żgur li nistgħu nikkontribwixxu bl-ideat tagħna, bl-inizjattivi tagħna u bl- endorsement tagħna.

L-aħħar okkażjoni li kelli biex dan il-messaġġ inwasslu bl-iktar mod kategoriku kien ġimgħatejn ilu meta ltqajt mal- President Jacques Chirac ġewwa Pariġi fi Franza.

Parti mid-diskussjoni li kelli miegħu kienet naturalment titratta l-qasam ta' l-immigrazzjoni u l-mod kif dan jolqot lil Malta u spjegajt lil Chirac l-impatt li dan għandu fuq Malta.

Spjegajtlu li jekk wieħed jieħu d- densita' tal-popolazzjoni jsib li 1,800 klandestin f'pajjiżna huma ekwivalenti għal tliet miljun klandestin fi Franza - naturalment għamilt dan biex wieħed japprezza aktar l-entita' tal-problema - u tkellimna dwar x'jistgħu jkunu s-soluzzjonijiet fuq medda qasira ta' żmien u anke fuq medda twila ta żmien.

U qbilna li l-mira għandha tkun li wieħed ikompli jżid l-għajnuna għal dawn il-pajjiżi u li fl-istess ħin inkunu ċerti li dik l-għajnuna qed tmur fl-affarijiet li verament jistgħu jagħmlu differenza fil-kwalita' tal-ħajja tan-nies.

F'dan il-kuntest, il-President Chirac semmieli punt li hu ilu jisħaq dwaru fuq livell Ewropew, illi hemm bżonn li l-Unjoni Ewropea ssib sorsi innovattivi ta' finanzjament biex din it-tip ta' għajnuna tiżdied u tkun tista' tmur fl-oqsma partikolari li wieħed jidentifika bħala priorita'.

Jiena min-naħa tiegħi wegħidtu li Malta se tibqa' tagħti l-kontribut tagħha, naturalment fil-limitazzjonijiet tagħna, biex dawn l-inizjattivi u ideat ikunu jistgħu jitwettqu għax wara kollox din hija xi ħaġa li tolqot mhux biss lil Malta, imma tolqot ukoll lill-Unjoni Ewropea kollha kemm hi u aktar importanti minn hekk, qegħdin nitrattaw numru kbir ta' persuni li kważi kollha huma vittmi ta' sitwazzjonijiet diffiċli ħafna.

Allura bħala poplu li għandu valuri li jemmen fihom, għandna d-dover li lil dawn l- persuni nagħtuhom l-għajnuna kollha biex jiġu rispettati fid-dinjita' sħiħa tagħhom ta' persuni umani.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, fid-dawl illi Malta bħalissa għandha l- presidenza għal dak li għandu x'jaqsam maċ-CHOGM, anke meta wieħed jikkonsidra l-fatt li wħud mill-immigranti irregolari li jaslu Malta ġejjin minn pajjiżi tal-Commonwealth - u norbot ma' dak li qal il-prim ministru li llum hemm prova li hemm rabta ċara bejn good governance u demokrazija ma' żvilupp, ma' faqar, ma' kwalita' tal-ħajja u ma' servizzi tas-saħħa - nistgħu nużaw din il-pożizzjoni li qiegħda f'idejn pajjiżna għal dawn is- sentejn biex il-Commonwealth ikompli jwassal il-messaġġ dwar l-importanza li gvernijiet jirrispettaw il-prinċipji tad-demokrazija u ta' good governance u jekk jista' jgħin u jinkoraġġixxi aktar lill-pajjiżi tal- Commonwealth - li sfortunatament għad għandhom problemi fejn tidħol id- demokrazija - biex kemm jista' ikun ngħinuhom jerġgħu jaqbdu t-triq tad- demokrazija?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, qabel xejn irrid nirringrazzja lill- Onor. Mario Galea illi flimkien ma' deputati oħrajn ta' din il-Kamra, huwa attiv ħafna fuq livell ta' istituzzjonijiet parlamentari tal-Commonwealth.

Mhux biss għall-fatt li deputat ikun attiv, imma għax jiena persważ li hemm benefiċċju x'wieħed jista' jieħu minn din il-konnessjoni li għandna aħna ma' din l-istituzzjoni li għandha rilevanza fid-dinja tal-lum, partikolarment minħabba ċerti realtajiet li waħda minnhom hija preċiżament il-kwestjoni ta' l-immigrazzjoni, il-kwestjoni tal-good governance u l- kwestjoni tad-demokrazija.

Nirringrazzja lill-Onor.

Mario Galea għax huwa wieħed mid-deputati Maltin li ta' spiss jiġi mitlub mill-Commonwealth biex jattendi ħalli jimmoniterja l-proċess elettorali f'diversi pajjiżi u llum rabba expertise u anke reputazzjoni li għandha tiġi rikonoxxuta.

Naturalment dan jgħodd ukoll għal deputati oħrajn taż-żewġ naħat tal-Kamra li regolarment jipparteċipaw f'fora differenti tal-Commonwealth.

F'Novembru li għadda Malta kellha l-opportunita' li tlaqqa' flimkien il- kapijiet tal-gvernijiet tal-Commonwealth u nfakkar li l-kwestjoni ta' l- immigrazzjoni irregolari qamet b'mod qawwi, anke l-kwestjoni ta' good governance u ta' istituzzjonijiet demokratiċi.

Fid-dokument konklussiv tal- laqgħa f'Malta, dawn il-punti ġew indirizzati u kienu parti sostanzjali mid- diskussjonijiet li kellna.

L-Onor.

Galea qal li sadanittant Malta għandha l-presidenza taċ-CHOGM għal dawn is-sentejn u ssuġġerixxa li matul dan iż- żmien inkomplu nenfasizzaw u nagħtu l-kontribut tagħna biex dan l-aspett partikolari jkompli jiġi msaħħaħ u enfasizzat.

Jiena naqbel perfettament miegħu, Sur President.

Nhar il-Ħamis li ġej se mmur Londra u l-għada se jkolli serje ta' laqgħat ma' l-uffiċċju tal-Commonwealth, preċiżament dwar punti li għandhom x'jaqsmu max-xogħol u l-aġenda tal-Commonwealth f'dan l-ewwel perijodu ta' żmien ta' presidenza.

Għalhekk dan il-punt beħsiebni nkompli nsegwih u nenfasizzah fil-medda ta' żmien li għandna quddiemna.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Prim Ministru huwa aware dwar il-complaints li qed jagħmlu residenti f'ċerti areas fejn qed jinżammu numru ta' klandestini, minħabba ċerti affarijiet li qegħdin iseħħu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jasluli lmenti f'dan is-sens u meta jaslu għandi ngħaddihom għand il-forzi ta' l-ordni jew għand aġenziji oħrajn - jiddependi x'ikunu t-tip ta' lmenti - għax nemmen li għandna nieħdu dawn l- affarijiet bis-serjeta' u għandna naraw li l-affarijiet isiru sew.

Naturalment ma jfissirx li l-ilmenti kollha jaslu għandi - probabbilment jaslu għand ministri jew dipartimenti oħrajn - pero' dak li jasal għandi jiġi riferut lill-aġenzija, dipartiment jew istituzzjoni li tkun l-iktar waħda kompetenti fl-ilment partikolari li jkun qed jitressaq.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, dawn ir-residenti jinsabu preokkupati ħafna dwar ċerti problemi li qed joħolqu l-klandestini.

Barra minn hekk, dawn iħossu li l-ilmenti li jressqu m'humiex qegħdin jingħataw widen biżżejjed.

(Interruzzjonijiet) Jien qiegħed sempliċement inwassal il- messaġġ.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandux ikun li bniedem iħoss li m'huwiex qed jingħata widen, pero' naturalment skond l-ilment x'ikun.

Qed inkun ftit ġeneriku għal ta' l-apposta, imma nista' nikkonferma li kien hemm ilmenti li kienu jirrikjedu l-intervent tal-pulizija, kemm biex jagħmlu investigazzjoni kif ukoll biex jieħdu l-passi neċessarji u dawk saru.

Hemm oħrajn li kienu jirrikjedu intervent ta' natura differenti, li mhux il-każ li ddoqq it-trombi fuqhom.

Li nista' ngħid hu li meta jaslulna xi lmenti, dejjem naraw x'passi għandna nieħdu fuqhom, lil min għandna nagħtuhom, jekk għandhiex issir investigazzjoni dwarhom u x'follow-up għandu jkun hemm.

Jiġifieri f'dan is- sens ma nistax ngħid li l-ilmenti jaqgħu fuq widnejn torox.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ftit ilu s-segretarju parlamentari - qed ngħid għall- Onor. Tony Abela - għamilha ċara li s-suldati li jweġġgħu waqt l-inċidenti li jinqalgħu f'konfront mal-klandestini, ma jingħataw l-ebda kumpens.

Jista' il-Prim Ministru jikkonsidra illi f'każi serji dawn jingħataw kumpens?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ta' min jgħid li hemm proċedura stabilita u anke hemm flus allokati għal dan il-għan.

Il-kwestjoni hi kif tiddefinixxi każ li huwa serju u ieħor li m'huwiex daqstant serju.

Ċertament mhux faċli, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sfortunatament, bħal fil-każ ta' diversi pajjiżi oħra Ewropej, f'Malta donnu hawn ċerta xenophobia u biża' mill-barrani.

Din m'hijiex problema ta' Malta imma hija problema li qed taħkem l-Ewropa kollha.

Dan l-aħħar rajna attakki terroristiċi li jista' ikun li huma marbutin u mqanqlin minn din ix-xenophobia.

Xtaqt nistaqsi jekk aħniex qed nagħtu importanza biżżejjed fl-iskejjel tagħna dwar cultural diversity u nippruvaw nindirizzaw din il-problema f'eta' żgħira.

Għax meta nitkellem mat-tfal, anke mat-tfal tiegħi stess, ninkwieta għax donnhom anke huma qed jinħakmu minn din il-biża' ta' xenophobia.

Nistgħu nindirizzaw din il- problema f'livell ta' edukazzjoni u jekk jista' ikun f'livell primarju?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Sur President, m'hemmx dubju illi waħda mill-ikbar azzjonijiet pożittivi li rridu nieħdu hija permezz ta' l-edukazzjoni.

Il-ġlieda kontra x- xenophobia, kontra l-mibegħda, u kontra l-intolleranza, nistgħu nagħmluha billi nxettlu fit-tfal tagħna sens ta' valuri u sens ta' sħubija mal- bnedmin kollha.

Tajjeb li ngħidu wkoll li f'diversi skejjel ta' Malta, għandna numru ta' tfal li għandhom dixxendenza ta' razez differenti.

Jekk wieħed imur f'dawn l-iskejjel u jara kif dawn it-tfal jitħalltu ma' tfal oħra, jinduna li dawn iħossuhom assolutament komdi.

Naturalment bħalma jiġri bejn it-tfal kollha, hi x'inhi r-razza tagħhom, dejjem se jkollok id-differenzi bejn it- tfal, fis-sens li min hu mqareb, min hu kwiet, min għandu t-tendenza li jagħmilha tal-bully, min hu timidu, min hu introvert ..... affarijiet li se ssibhom il-ħin kollu.

Anke l-kurrikulu nazzjonali jitkellem bl-iktar manjiera ċara fuq dan is-suġġett ta' kif it-tfal tagħna jitilgħu jifhmu dinja bl-ilwien kollha tagħha, bil-ġnus kollha tagħha, multi-kulturali, dinja li rridu nħejju ruħna għaliha indipendentement minn din il-kwestjoni ta' mewġiet li jiġu ta' immigranti rregolari.

Naturalment min irid jgħix fid-dinja tal-lum - fejn iktar se jkollok mobilita' u iktar se jkollok skambji - bilfors irid iwarrab il-fruntieri u jgħix f'dan il-kunċett ta' aċċettazzjoni, ta' rispett għal din id- diversita' kulturali, diversita' etnika u d-diversita' ta' l-opinjonijiet.

U fis-sistema edukattiva ma nafx li qatt kelli rapporti dwar xi tip ta' diffikulta' jew ta' intolleranza fuq dan il-binarju.

Nerġa' ngħid li kwestjonijiet li huma komuni għall-iskejjel kollha dejjem ikollok imma s'issa, minkejja li f'diversi skejjel qed ikun hemm il-preżenza ta' tfal ta' razez differenti, qatt ma kelli rapporti li ma kienx hemm l-ikbar assimilazzjoni b'manjiera u mġieba tajba bejn it-tfal kollha kemm huma.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: L-aktar li kelli f'moħħi hu jekk nistgħux inżidu d-doża biex nibdew nilqgħu minn eta' żgħira kontra x-xenophobia u l-cultural diversity.

Din teżisti diġa' fil-kurrikulu?

Hemm iċ-ċans li nżiduha?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Teżisti żgur, Sur President.

Isir ukoll xogħol f'oqsma taħt aspetti ta' suġġetti differenti, pero' naħseb li wieħed dejjem jista' iżid.

Dawn ma tantx ikunu ħwejjeġ li dejjem tagħmilhom b'direzzjoni mposta minn fuq.

Kull skola trid tifli ftit l-ambjent tagħha u l-problematika tagħha.

Pero' nieħu nota ta' dak li qed jenfasizza l-kollega tiegħi għal aktar riflessjoni u azzjoni kull fejn ikun il-każ.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): X'persentaġġ twettaq f'dak li għandu x'jaqsam ma' implimentazzjoni tal-kurrikulu nazzjonali?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA L-ewwelnett irridu naraw x'inhi d-definizzjoni ta' kurrikulu nazzjonali.

Il-kurrikulu nazzjonali huwa d-direzzjoni illi jagħti l-gvern lill-iskejjel tiegħu dwar liema huma l-miri li jridu jintlaħqu.

U l-miri tal-kurrikulu nazzjonali ma jitkejlux billi wieħed jara biss il-kwestjoni ta' riżultati f'suġġetti partikolari.

Dawk m'humiex il-miri tal-kurrikulu nazzjonali.

Il-miri tal-kurrikulu nazzjonali huma illi sa eta' obbligatorja, per eżempju, it-tfal tagħna jitilgħu f'ċittadini li jafu x'jiġifieri demokrazija, li sa 16-il sena ż-żgħażagħ ikunu konxji ta' x'inhuma l- problemi konnessi ma' l-ambjent u ta' x'għandu jsir biex aħna nassiguraw ambjent u kwalita' ta' ħajja aħjar.

Il-mira tal-kurrikulu nazzjonali hi illi ż-żgħażagħ jitilgħu konxji ta' x'inhuma r-regoli, ta' x'għandu jkun l- atteġġament tagħhom u x'tip ta' ħiliet iridu japplikaw għal meta jkunu fuq il-postijiet tax-xogħol.

Mira oħra hi illi ż-żgħażagħ tagħna jkollhom fihom żviluppat dak l-għarfien, dawk il-ħiliet, ta' kif huma jifhmu s- sesswalita' tagħhom, ta' kif jirrelataw bejn sessi differenti u ħwejjeġ oħra bħal dawn.

Hemm dawn it-tip ta' miri.

Jekk wieħed jistaqsini safejn qed jitwettaq il-kurrikulu nazzjonali, nista' ngħidlu li f'din id-direzzjoni mexjin il-ħin kollu.

Is-suċċess huwa sostanzjali ħafna.

Il-ħidma hija kbira ħafna u dan narawh mill-fatt li fil- biċċa 'l kbira tagħhom, iż-żgħażagħ huma ta' kwalita', għandhom ċerti valuri, għandhom fiduċja fil-pajjiż, huma ċittadini attivi, għandhom fiduċja fihom infushom u akkademikament ukoll qed naraw riżultati tajbin.

Naturalment dejjem jifdal ħafna iktar xogħol x'isir, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 114 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir- regolamenti dwar skema għal residenti;

Tabella li turi l-għadd ta' diretturi u assistenti diretturi fid- dekasteru tiegħi li ma ġġeddidilhomx il-kuntratt matul l-2004 u l- 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18511; u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq konsum ta dawl u ilma matul l-2004 u l-2005 fid-dekasteru tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18513.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar sentenzi tal-qorti appellati mill-Avukat tar-Repubblika matul l-2005 u l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18796;

Tagħrif dwar infiq f'safar bejn Jannar u April 2006 minn uffiċjali tal-ministeru tal-ġustizzja u intern u dipartimenti u enti oħra taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19194; u

Pjanta tal-bajja ta' Spinola li turi l-lokalitajiet mogħtija b'encroachment, fejn jistgħu jitpoġġew imwejjed u siġġijiet minn stabilimenti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19339.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tabelli li juru l-għadd ta' studenti barranin fi skejjel primarji, sekondarji u post-sekondarji tal-gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18788; Tabella li turi l-għadd ta' studenti li qagħdu għall-eżamijiet ta' l- IGCSE organizzati mill-Universita' ta' Cambridge, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19116; u

Tagħrif dwar studenti barranin li qed isegwu korsijiet fl-Universita' ta' Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19206.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): F'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Dokumenti konnessi mal-proċess tal-bejgħ ta' l-ishma tal-gvern fil- Maltacom.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Lista li turi l-għadd ta' tfal barranin adottati bejn Jannar 2005 u April 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18791; u

Tagħrif dwar infiq f'safar minn uffiċjali fil-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt ir-responsabbilta' tiegħi bejn Jannar u April 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19196.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Sur President, f'isem il- Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Tagħrif dwar infiq f'safar minn uffiċjali fil-ministeru għall- kompetittivita' u komunikazzjoni, dipartimenti u enti oħra taħt ir- responsabbilta' ta' l-istess ministeru bejn Jannar u April 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19195.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nixtieq nistaqsi lill-Onor.

Deguara jekk dak li poġġa fuq il-mejda tal-Kamra huwiex dokument wieħed.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, hekk hu.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

KONDOLJANZI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nhar l-Erbgħa li għaddew, proprju waqt li kienet għaddejja s-seduta parlamentari, waslitilna l-aħbar li kien miet Kalċidon Agius fl-eta` sabiħa ta' 88 sena.

Is-Sur Agius okkupa diversi karigi, kemm f'din il-Kamra kif ukoll barra minnha.

Kien deputat f'sitt leġislaturi, dik ta' l-1951, li kienet l-ewwel waħda li fiha tela` b'elezzjoni każwali, dawk ta' l-1953, l-1955, l-1962, l-1966 u l-aħħar waħda bejn l-1971 u l-1976.

Nista' ngħid li ftit huma d-deputati li jistgħu jiftaħru li għamlu sitt leġislaturi sħaħ f'dan il-parlament.

Wara li temm l-attivita` tiegħu bħala deputat, ġie maħtur bħala speaker għal erba' snin fil-leġislatura ta' l-1976, proprju fl-1978 sa wara l-elezzjoni ta' l-1981.

Meta spiċċa minn speaker serva wkoll bħala aġent president ta' Malta f'żewġ okkażjonijiet.

Jiġifieri kellu attivita`, karriera u ħajja magħġuna mal-politika, kemm f'din il-Kamra kif ukoll barra minnha.

Sur President, meta qgħadt naħseb fuq il-ħajja, l-attivita' u l-ħidma ta' Kalċidon Agius, partikolarment bħala membru ta` partit oppost għal dak li fih nimmilita jien, kieku kelli nagħżel tliet ħsebijiet li jiġuni f'moħħi bħala osservatur barra l-Partit Laburista, wieħed jista` jgħid li s-Sur Agius kien militanti ħafna fil-Partit Laburista.

Ma kienx jibża' mill- isfidi li kellu l-partit tiegħu u kien sod ħafna fit-twemmin tiegħu, taqbel jew ma taqbilx miegħu.

Lis-Sur Agius ilħaqtu ftit fil-politika.

Meta tlajt jiena kien diġa` spiċċa minn speaker, pero' jien kont fil-politika qabel ma dħalt f'dan il-parlament u kont insegwi dak li jingħad fuqu fil- konstitwenza tiegħu, li hija viċina ħafna tal-kostitwenza fejn għadni naħdem sal-lum.

L-impressjoni li ħadt jiena hija s-Sur Agius kien membru parlamentari jħobb il-kostitwenza u li kien jagħti kasha.

Dan naħseb li rajnih - dawk minna li attendew - fil-funeral sabiħ li kellu fil-knisja tan- Naxxar proprju l-ġimgħa li għaddiet.

Barra mill-kariga tal-parlament kellu wkoll karigi oħra.

Kien ukoll jikteb reċti u xogħlijiet għar-radju u għat- televiżjoni u fl-1997 ġie wkoll onorat bħala kumpann ta' l-ordni nazzjonali tal-mertu.

F'dawn iċ-ċirkostanzi, kif isir is-soltu iżda b'mod partikolari f'dan il- każ, meta wieħed iqis li qegħdin nitkellmu fuq ex speaker ta' din il-Kamra, nixtieq li nibagħtu l-kondoljanzi tagħna lill-ħames uliedu li huma Ġużeppi, Karmenu, Victor, Ċensu u Fredu.

Għaldaqstant, Sur President, nitolbok tibgħat dawn il-kondoljanzi għan-nom tal-membri kollha tal-Kamra tad- Deputati.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, f'ismi u f'isem l-oppożizzjoni Laburista napprezza l-kliem dinjituż li għadu kif intqal fir- rispett ta' Kalċidon Agius u ningħaqad ma' l-espressjoni li għadha kemm saret ta' sogħba u ta' niket għat-telfa tiegħu.

Min-naħa l-oħra, bħala membru tal-Partit Laburista, ma nistax ma nkunx ftit emozzjonali meta llejla nagħti ġieħ lil Kalċidon Agius.

Emozzjonali fis-sens li ma kienx biss persuna militanti, kif għadu kemm qal il-Viċi Prim Ministru, imma kien bniedem li kien iħoss mill-qrib.

Kien ġarrab mill-qrib u matul ħajtu ta xiehda mill-qrib tal-problemi u tad-diffikultajiet li kienu qed jiffaċċjaw il-ħaddiema f'pajjiżna fis-snin li kienu ħafna aktar iebsa milli kienu fi żmieni jew milli huma fil-preżent.

Kalċidon Agius għex għal 88 sena.

Ħajtu tmur lura għal żmien li ħadd minna f'din il-Kamra ma jiftakar.

Kien militanti għaliex kien jaf xi tfisser l- inġustizzja fil-ħajja tal-ħaddiema.

Din l-inġustizzja għexha u ġarrabha permezz ta' ħajtu, permezz tal-ħajja ta' familtu u permezz ta' dawk kollha li kien jaf.

Matul ħajtu fehem li s-soċjeta` li kien qed jgħix fiha kellha bżonn ta` riforma, biex ma ngħidx ta' rivoluzzjoni, lejn ġustizzja soċjali li kellha tesprimi ruħha permezz ta' militantiżmu li jixxebblek mhux biss fuq l-għaqda bejn il-ħaddiema, imma wkoll fuq ħsieb u għarfien ukoll li l- ħsieb m'huwiex xi monopolju tal-professjonisti, ta' dawk li jkollhom il- flus u ta' dawk li jkollhom il-privileġġi, li l-għerf m'hu monopolju ta' ħadd u bl-għerf u bl-għaqda tasal.

Kien jesprimi ruħu b'mod li tista' issejjaħlu militanti, imma kien ukoll ċar f'moħħu.

Sur President, matul ħajtu lil nies bħalu kienu qalulhom teoloġi tal-boiler suit.

Jiena naħseb li huwa mar lil hinn minn hekk.

Kalċidon Agius kien razzjonalist tal-boiler suit.

Razzjonalist fis-sens ta' xi ħadd li jrid jibni ħidmietu anke mill-boiler suit permezz tal-ħsieb u permezz ta' l- għarfien li fis-soċjeta` tagħna hemm bżonn li nagħrfu x'inhuma l-isfidi, niddiskutuhom, u mbagħad ħalli nkunu militanti fid-difiża ta' kif dawn l- isfidi jistgħu jingħelbu permezz tal-ħtieġa li l-ġustizzja soċjali trid isseħħ.

Kalċidon Agius ma kienx professjonist fi żmien fejn forsi miż-żewġ naħat jew mit-tliet naħat tal-Kamra - għaliex naħseb li Kalċidon Agius kellu preżenza wkoll fi żmien Strickland...

Biex tkun attiv fil-politika ridt tkun professjonist?

Le.

Ħajtu kienet asserzjoni tal-punt li politika demokratika f'pajjiż demokratiku li jaspira biex ikun modern ma tista` tkun monolopolju ta' l-ebda saff tas-soċjeta`, imma trid tkun miftuħ għas-saffi kollha tas-soċjeta`.

Il-professjoni tiegħu ta' kaħħal li baqa' jinsisti fuqha sa l-aħħar, apparti mill-fatt li kien preżenti fil-politika b'mod qawwi u b'mod ukoll li sarrfet f'ħajtu sagrifiċċji kbar għalih u għall-familja tiegħu, kienet asserzjoni li naħseb tagħmel mhux biss ġieħ lilu u lill-partit li kien jappartjeni għalih - il-Partit Laburista - imma tagħmel ġieħ ukoll għall- mod ta' kif il-ħaddiema f'pajjiżna, matul is-snin, irnexxielhom jakkwistaw kisbiet kbar.

F'dan is-sens ukoll nixtieq li nagħtu ġieħ illejla – kif qed nagħtu ġieħ minn din in-naħa tal-Kamra - lil Kalċidon Agius, għall-mod ta' kif matul ħajtu baqa` jagħti xiehda li m'hemmx bżonn li tkun privileġġjat jew professjonist biex taspira għall-għerf u biex taspira għall- parteċipazzjoni fil-mod ta' kif jissawwru d-deċiżjonijiet li jagħtu sentiment lis-soċjeta' kollha kemm hi.

L-aqwa ġieħ li nistgħu nagħtu lil Kalċidon Agius huwa li nagħrfu kif huwa kien wieħed minn dawk li fil-ħidma politika li pparteċipa fiha matul ħajtu, twila, ma kienx minn ta' fuq nett għaliex wiret jew għax daħal f'xi klassi ta' professjonisti, imma kien qiegħed imexxi u jgħin fit-tmexxija għax kellu l-ħeġġa u r-rieda ta' bniedem li ried ibiddel is-soċjeta` ta' madwaru minħabba li kien qiegħed jaraha inġusta.

Jiena sirt nafu fl-aħħar żmenijiet ta' ħajtu, meta kien spiċċa mill- politika.

Pero' xorta kien għadu attiv bil-kitbiet li kien jikteb u bil- fehmiet li kien jagħti, u fih rajt żewġ affarijiet li baqgħu jimpressjonawni.

Rajt l-indipendenza tal-ħsieb, fis-sens razzjonali tal- kelma - qed nuża l-kelma "razzjonali" għal tapposta - u mbagħad rajt il- lealta` lejn l-ideal politiku li kien jemmen fih u li kien jaf li ma jistax jissarraf f'riżultati jekk ma jimxix 'l quddiem b'mod organizzat u dixxiplinat, mingħajr ma l-organizzazzjoni u d-dixxiplina tfisser xi forma li qed iċċedi għall-indipendenza tal-ħsieb u għall-aspirazzjoni biex tagħmel affarijiet aħjar.

Jien kont ukoll naqra u nifhem l-aspirazzjonijiet tiegħu għall-kitbiet letterarji u drammatiċi li kien jiddiskuti miegħi.

Daqqa qbilt magħhom u daqqa ma qbiltx, pero' kollox ma' kollox, kien jixirqilhom kull rispett u ġieħ u għalhekk kont nifraħlu ħafna fuqhom.

Kien jistaqsini dwarhom bl- umilta`, li minkejja kulma kienu jgħidu dejjem baqgħet issaltan fih anke fi żmenijiet fejn miskin kellu problemi kbar ta' saħħa, u baqa` jsaltan fih ukoll dak l-entużjasmu għall-ħajja sabiex jagħmel l-affarijiet dejjem aħjar.

Għaldaqstant minn hawn nixtieq ningħaqad mal-viċi prim ministru sabiex ninsisti mal-familja tiegħu li aħna ninsabu solidali kompletament magħhom f'dan iż-żmien ta' niket u sogħba.

Jien nista' nassigurahom li isem Kalċidon Agius se jibqa' fil-fond ta' qalbna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad mas-sentimenti espressi miż-żewġ naħat tal-Kamra u titlob lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex iwassal il- kondoljanzi lill-familjari tas-Sur Agius.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, nixtieq inqajjem ksur ta' privileġġ.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

KSUR TA' PRIVILEĠĠ

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, xtaqt inressaq ksur ta' privileġġ kontra l-ġurnal "l-orizzont" minħabba r-rapport li deher nhar il-Ħamis, 25 ta' Mejju, 2006.

Fl-opinjoni tiegħi dan ir-rapport qiegħed jgħawweġ il- fatti li seħħew f'dan il-parlament waqt li jiena, f'isem il-gvern, kont qed nitkellem fl-aġġornament ta' nhar l-Erbgħa filgħaxija.

Dan ir-rapport ta wieħed x'jifhem li l-interruzzjonijiet min-naħa ta' l-oppożizzjoni bdew bħala disapprovazzjoni għall-fatt li jien, kif hu allegat f'dan ir-rapport, ma waqaftx nitkellem minkejja li l-iSpeaker għal diversi drabi talabni nagħmel dan.

Jiena jidhirli li dan huwa tgħawwiġ tal-fatti ta' kif seħħew ġo dan il-parlament.

THE DEPUTY SPEAKER: Naturalment is-Sedja tieħu nota ta' dak li għadu kif intqal.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nixtieq inressaq żewġ każi ta' ksur ta' privileġġ.

L-ewwel ksur ta' privileġġ qiegħed nagħmlu kontra l-Ministru George Pullicino minħabba li nhar l-Erbgħa li għaddew, wara li ħriġt minn din il-Kamra, kont għadni qiegħed fit-taraġ, ġie jaggredini u jinsulentani b'mod li ma kienx aċċettabbli.

Qiegħed nirriferi għal dak li jingħad fl- Ordinanza tal-Privileġġi f'paragrafu 11 (d) li jgħid li -

"kulmin jaħbat għal membru, ifixxklu jew jinsulentah fil-waqt li jkun sejjer jew ġej lura mill-Kamra, jew minħabba dmirijiet tiegħu fil- Kamra, jew kulmin b'forza, b'insult jew b'theddid, ifittex li jġiegħel membru li jiddikjara favur jew kontra proposta jew xi ħaġa li tkun għadha miexja, jew li tkun serja tinġieb quddiem il-Kamra.".

Jiena kont ħiereġ minn hawn, kien battibekk normali – jiena mdorri b'dawn il-battibekki normali - u jien u nieżel it-taraġ insib lill-Onor.

Pullicino lest għalija, u li kieku ma nżammx kien jaħbat għalija.

Dan l-ewwel punt li xtaqt inqajjem.

It-tieni ksur ta' privileġġ li rrid inqajjem huwa kontra l-media tal-Partit Nazzjonalista, speċifikatament kontra l-media li l-għada ħarġet

stqarrija fejn qalet li jien kont li ppruvajt naggredixxi lill-Ministru Pullicino.

Il-fatti huma inkontestabbli li kien hu li pprova jkun aggressiv - ma ġiex b'daqqiet ta' sieq u b'kollox - u jaggredini.

Pero' il- media tal-partit Nazzjonalista ħarġet din l-istqarrija - jekk trid aktar tard nagħtik ir-riferenzi eżatti - u qalet li jiena aggredejt jew ippruvajt naggredixxi lill-Ministru Pullicino.

Din instemgħet fuq Net Television, dehret fuq il-gazzetta "In-Nazzjon", instemgħet fuq Radio 101 u ġiet ricochetted imbagħad fil-media hekk imsejħa indipendenti.

Għalhekk qiegħed inressaq illum dan il-ksur ta' privileġġ riferibbli għal x'ġara nhar il- Ħamis u l-Ġimgħa li għaddew.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Sedja qiegħda tieħu nota wkoll ta' dak li ntqal mill-kap ta' l-Oppożizzjoni.

Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, jien kont se nressaq ksur ta' privileġġ biss kontra l-gazzetta "l-Orizzont", imma ġaladarba l-Kap ta' l- Oppożizzjoni deherlu li jkompli jdawwar l-affarijiet m'għandix triq oħra ħlief dik li nressaq ksur ta' privileġġ kontra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għall-fatt li assolutament m'huwiex veru li kont jien li aggredejtu.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Point of order, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili ftit, Onorevoli.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-point of order huwa li l-ksur ta' privileġġ seta` qajmu meta kellu l-fakulta` li jitkellem u seta' jesprimi x'kienu l-punti li fuqhom iqajjem ksur ta' privileġġ.

Issa ċ-ċans tiegħu spiċċa.

Ma tistax tqajjem ksur ta' privileġġ b'reazzjoni għal ksur ta' privileġġ li tqajjem kontra tiegħek.

Ma tistax.

Għalhekk qiegħed nitolbok sabiex tagħti ruling.

Għadu kemm qalha in faciem curiae li qiegħed iqajjem ksur ta' privileġġ b'reazzjoni għall-ksur ta' privileġġ li qajjimt jien.

Mela dawn l-affarijiet isiru hekk?!

Jew għandu ksur ta' privileġġ u allura jgħidu minnufih, u kellu l-vuċi tal-Kamra, jew inkella jagħlaqlu!

Ma jistax ikun li jqajjem ksur ta' privileġġ b'reazzjoni ta' ksur ta' privileġġ ieħor!

Fuq din nixtieq ruling.

THE DEPUTY SPEAKER: Naturalment jien se nisma` lill-Ministru bla preġudizzju għal dak li

se jgħid, anke minħabba li ma kellux ċans jispjega ruħu.

ONOR.

ALFRED SANT: Għandi point of order ieħor, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, jiġifieri aħna qegħdin naċċettaw li ksur ta' privileġġ jista' jitqajjem b'reazzjoni għall-ksur ta' privileġġ ieħor li jkun tqajjem?

(Interruzzjonijiet) Il-ksur ta' privileġġ seta' jitqajjem fl-ewwel opportunita' li kellu.

Kellu din l-ewwel l-opportunita` u ma ħadhiex.

Is-Sedja trid tiddeċiedi fuqha.

Jien qiegħed nitlob ruling.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettuli ftit.

Ma nistgħux nitkellmu kollha f'daqqa għaliex inkella ma niftehmux.

Iva, bħalissa qegħdin fil-ħin fejn jista' jitqajjem ksur ta' privileġġ.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, għandi point of order.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jiddispjaċini imma naħseb li għandek żball għax il-Ministru Galea kien diġa' qam biex iressaq il-mozzjoni tiegħu u l- ksur ta' privileġġ jiġi qabel il-mozzjonijiet l-oħra jekk niġu f'dan.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, jiena bl-aktar mod ċar qiegħed ngħid li mhux veru li jien aggredejt lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, diġa' qiegħed jitkellem fuq is-sustanza tal-ksur ta' privileġġ tiegħi.

Għadu kemm qal li m'hu veru xejn.

Bir- rispett kollu, qiegħed jitratta l-materja li qajjimt jien bħala ksur ta' privileġġ.

Mela kif tista' tippermetti li ksur ta' privileġġ jitqajjem wara li kien tilef u eżawrixxa ż-żmien tiegħu sabiex iqajjem il-ksur ta' privileġġ tiegħu ħalli issa jirrispondi għall-ksur ta' privileġġ li qajjimt jien?!

Ksur ta' privileġġ għandu jitqajjem fl-ewwel opportunita' li jkollok.

Kellu l-ewwel opportunita`, qam jitkellem u ma qajmux dan il-ksur ta' privileġġ.

Imbagħad qomt jien u u fl-ewwel opportunita` li tajtni int, Sur President, qajjimt il-ksur ta' privileġġ tiegħi.

Issa qiegħed jerġa` jqum hu biex iqajjem ksur ta' privileġġ ieħor.

Mela allura issa nerġa` nqum jiena b'każ ta' ksur privileġġ ieħor?!

U ejja!

L-ewwel opportunita` kienet tiegħu, ħadha u issa qiegħed jerġa' jinsisti li jkollu okkażjoni oħra sabiex jirrispondi għall-każ ta' privileġġ li qajjimt jien.

Bir- rispett kollu, jew se nkunu trasparenti jew le!

Jien għalhekk minnufih għedtlek sabiex tagħti ruling fuqha, għax qiegħed juża l-opportunita` li tajtu int biex taparsi jqajjem ksur ta' privileġġ meta m'għandux ċans, għax eżawrixxa l-opportunita' li kellu, biex jirrispondi għall-ksur ta' privileġġ li qajjimt jien.

Dan m'huwiex ġust.

Se nibdew naħdmu b'dan il-mod ukoll issa?!

THE DEPUTY SPEAKER: Jiena diġa` għedt li mingħajr preġudizzju xtaqt li kieku nisma' lill-Ministru Pullicino fuq dak li għandu xi jgħid.

ONOR.

ALFRED SANT: Mingħajr preġudizzju jiġifieri jirrispondi għall-ksur ta' privileġġ li qajjimt jien?

THE DEPUTY SPEAKER: Le, ma jfissirx li jirrispondi għall-ksur ta' privileġġ li qajjimt int. Jien qiegħed ngħid li l-Ministru jista' jagħti spjegazzjoni qasira.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma mhux jirrispondi għal dak li għedt jien.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru jekk jogħġbu jispjega l-pożizzjoni tiegħu fil-qosor.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, qiegħed inressaq każ ta' ksur ta' privileġġ għall-fatt li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel aktar minn 12-il minuta jgħajjat u jinterrompi waqt id-diskors tiegħi f'dan il-parlament.

Anke wara li spiċċat is-seduta baqa' jgħajjat "shame" minn ġo din il-Kamra u anke fil-kurutur tal-Kamra u kien hu li effettivament aggredixxa lili verbalment - mhux fiżikament biex inkun ċar - u baqa' jwerżaq u jgħajjat b'mod isteriku fil-konfront tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: Ministru, int qiegħed tqajjem dan il-ksur ta' privileġġ fuq dak li ġara fil-Kamra jew barra mill-Kamra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fuq x'ġara barra minn din il-Kamra, wara li jiena tkellimt, spiċċat is-seduta u ħriġna minn ġo din il-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, naħseb li jkun xieraq li nkunu żguri li ftehiemna fuq dak li qed nagħmlu.

Jiena tlabt ruling fuq dak li sar illejla u dak ir-ruling se jingħata.

Issa tista' ma taqbilx miegħi, fair enough, pero' jew inti jew l-iSpeaker tridu tagħtu ruling fuqha din.

Ma jistax ikun li xi ħadd ikollu l-ewwel opportunita` sabiex iressaq ksur ta' privileġġ u ma jieħdux, imbagħad għaliex jidħol xi ħadd ieħor warajh, jiddeċiedi li jerġa` iqajjem ksur ta' privileġġ ieħor.

L-istanding orders huma ċarissimi.

Issa tista' ma taqbilx miegħi imma għamilha formali u oħroġ b'ruling ċar fuqha din ħalli nkunu nafu x'qed ngħidu.

Għandi l- assigurazzjoni li se jkolli dan ir-ruling, Sur President?

THE DEPUTY SPEAKER: Li nixtieq ngħid jien hu li konna fil-ħin ta' l-ewwel seduta meta setgħu jitqajmu każi ta' ksur ta' privileġġ.

(Interruzzjonijiet) Ippermettuli ftit.

M'iniex se nittollera li nibqgħu sejrin b'dan id-dibattitu.

Jiena diġa' għedt li din hija l-ewwel seduta fejn setgħu jitqajmu l-każi ta' ksur ta' privileġġ u għalhekk mhux se nittollera aktar dibattitu fuq dan l-argument.

Is-Sedja tieħu nota tal-każi li tqajmu u tagħti r-reazzjoni tagħha f'seduta oħra.

Inkomplu b'dak li għandna fuq l-order paper u nsejjaħ lill-Ministru Louis Galea.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-EDUKAZZJONI

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2006 li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni (Kap 327)".

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH FALZON: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2006 li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni (Kap. 327)", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI KRIMINALI

CRIMINAL CODE (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-24 ta' Mejju, 2006 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu huwa wieħed interessanti.

Dan joħroġ ukoll waqt mid-diversi interventi li saru miż-żewġ naħat tal-Kamra fejn tqajmu punti li sa ċertu punt kienu anke kontroversjali.

Filwaqt li ma' l-ewwel daqqa t'għajn wieħed jista' jgħid li f'dan l-abbozz hemm affarijiet tajba ħafna, hemm affarijiet oħra li min jaħdem fil-kamp legali jaf li jistgħu joħolqu ċerti dilemmi.

Kunċetti li sal-lum kienu sagrosanti u li ġew ikkonfermati anke minn fora internazzjonali qegħdin jinqalbu ta' taħt fuq.

Niftakar li fl-ewwel sena tal-kors tal-liġi l-Viċi Prim Ministru kien jgħallimi fuq il-kostituzzjonal, b'mod partikolari kellna credits dwar il- libertajiet tal-bniedem.

Illum għandna abbozz li proprju qiegħed jillimita l-liberta` tal-bniedem u sa ċertu punt qiegħed imur kontra l-preżunzjoni ta' l-innoċenza sakemm jiġi misjub ħati, għax fejn aħna dejjem nisħqu li l- ħelsien mill-arrest provviżorju ma jingħatax ħlief f'każijiet partikolari, dan l-abbozz qiegħed jipprovdi xort'oħra.

F'dik l-ewwel sena tal-kors tal- liġi kien jgħallimi wkoll il-Professur Refalo li kien jagħtina l-lectures fuq is-separation of powers u kien joqgħod jgħidilna fuq id-dutrina ta' Montesquieu – mhux se noqgħod nidħol fiha - minn fejn joħroġ prinċipju sagrosant ieħor fuq l-indipendenza tal-ġudikatura, Imma llum għandna abbozz ta' liġi li qiegħed ukoll jillimita l-operat tal-ġudikatura.

Allura meta għandek dawn id-differenzi kbar bejn dak li tgħallimna akkademikament u applikajna sal-lum, u dak li qed jiġi propost f'dan l-abbozz ikolli ngħid li se jinħolqu ċerti problemi fis-sistema legali tagħna li ċertament la se jgħinu lilna l-professjonisti u lanqas lis-sistema in ġenerali.

Jiena se nitkellem fuq l-emendi proposti fis-sekwenza ta' kif qegħdin fl- abbozz ta' liġi ħalli ma noħloqx konfużjoni.

Per eżempju, l-ewwel emenda hija dwar ir-reati li jkunu motivati mir-razziżmu jew mir-reliġjon.

Din hija emenda li tagħmel sens aktar u aktar illum, meta sfortunatament qiegħed ikollna mewġa ta' intolleranza u diskriminazzjoni abbażi ta' razza u reliġjon.

Allura huwa xieraq u tajjeb li jekk persuna tagħmel reat fuq persuna oħra sempliċiment għax hija ta' kulur jew ta' reliġjon differenti jkun hemm deterrent għall-perpetratur ħalli jikontrolla l-intolleranza tiegħu.

Jekk imbagħad dawn l-emendi ma jkunux ta' deterrent biżżejjed, ikun xieraq li meta jitwettaq ir-reat ikun hemm dan l-aggravju u ż-żieda fil- piena meta persuna tinstab ħatja.

Nissuġġerixxi li mar-reat aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon, jiżdied ukoll l- aggravju meta r-reat ikun motivat fuq l-intolleranza għat-twemmin politiku tal-vittma.

Ma jistax ikun li għax ma tkun ta' l-istess fehma ta' ċerti nies tispiċċa bil-bieb tad-dar tiegħek maħruq.

Dawn huma sitwazzjonijiet inaċċettabbli u allura min m'huwiex tolleranti u min m'huwiex demokratiku u jirreaġixxi mhux b'argumenti imma b'reati kriminali għandu jieħu l- ġustizzja li ħaqqu.

Emenda oħra importanti hija dik li tirrigwardja x-xhieda tal-minuri.

Jiena personalment nemmen, u ġieli anke esprimejt ruħi f'din il-Kamra, li kull meta jkollok minuri involuti f'xi proċeduri, huma x'inhuma, dawn se jħallu effett trawmatiku fuquhom.

Ovvjament meta jkollok proċeduri kriminali, il- każ ikun daqsxejn aktar gravi speċjalment jekk il-minuri jkunu vittma.

Imma mbagħad apparti t-trawma li jkunu għaddew minnha jridu jiffaċċjaw l- proċeduri bħala xhieda u għalhekk dawn jerġgħu jġeddu l-memorja u b'hekk ikun qed jixxekkel ir-recovery process tagħhom.

Meta ġiet introdotta s- sistema tal-video conferencing ħassejt li kien pass tajjeb sabiex tgħin fis- psychological recovery tal-minuri.

Għalkemm din l-emenda hija tajba u naqbel perfettament magħha, naħseb li ma tistax tilħaq l-għan mixtieq jekk l-awli kollha tagħna ma jiġux mgħammra adegwatament bil-video conferencing.

Sur President, fl-artiklu 7 ta' dan l-abbozz qiegħed jingħad li d- dispożizzjonijiet ta' l-artiklu 24 ta' l-Att dwar il-Probation għandhom jiġu applikabbli.

Li nixtieq nistaqsi huwa dan.

F'każijiet fejn id-danni ma jiġux imħallsa x'rimedju se jkun hemm?

Nixtieq nirreferi għal każijiet ta' sentenzi sospiżi a tenur ta' l-artiklu 28(a) tal-kapitlu 9.

Meta l-qorti tordna li jkun hemm ħlas tad-danni f'każ ta' sentenza sospiża meta d-danni ma jitħallsux u l-qorti tikkonċedi s-sitt li fihom ma jitħallusx hemm rimedju.

U skond l-artiklu 28(h)(i) qed jingħad li jekk il- ħlas ma jsirx, il-qorti tordna li s-sentenza tiġi effettiva, jiġifieri għandek rimedju għal dan in-nuqqas ta' ħlas ta' danni.

Fl-emenda li għandna quddiemna ma jngħad xejn minn dan kollu u allura naħseb li jkun għaqli li kieku l-leġislatur jikkontempla tip ta' rimedju bħalma għandna fl- artiklu 28(a) u l-artiklu sussegwenti.

Fl-istess artiklu 7 f'paragrafu 532B issir riferenza għall-ispejjeż li għandhom jitħallsu mill-persuna ħatja.

Hawnhekk l-istess, dwar l-ispejjeż diġa' għandna l-artiklu 533 fil-kapitlu 9 li jipprovdi għall-ħlasijiet ta' ċerti spejjeż.

Meta nisimgħu dwar spejjeż oħra normalment naħsbu fl- ispejjeż li għandek f'kawża ċivili, jiġifieri reġistru, drittijiet u dawn l- affarjiet.

Allura naħseb li huwa importanti li f'dan l-artiklu jiġi speċifikat x'tip ta' spejjeż hemm involuti, għax inkella jekk se nibdew nitkellmu fuq fees, fuq drittijiet u fuq tariffi applikabbli bħal taċ- ċivil, naħseb li se jkollna problema.

Bħalissa diġa` għandna problema fiċ- ċivil minħabba li ċerti tariffi huma daqsxejn esaġerati.

Jiġifieri jekk l- ispejjeż involuti se jkun l-istess se jkollna diffikulta` fil-kriminal ukoll.

Emenda oħra taħraq ħafna - u din ta' min wieħed jidħol daqsxejn sewwa fiha -tirrigwardja l-maġistratura.

Għandna emenda fejn maġistrat qiegħed jiġi limitat fl-operat tiegħu.

Bir-rispett kollu, emenda ta' din ix-xorta turi kemm il-gvern qiegħed jibża` mill-ġudikatura u qed jippretendi li b'dan l- abbozz jillimita l-operat tal-maġistrati.

Fuq dan il-punt nixtieq inkun ċara u onesta - u naħseb li bħali għandhom ikunu tan-naħa l-oħra wkoll - għax ma jistax ikun li niġu b'emendi bħal dawn sempliċiment għax kellna żewġ każi fejn saru żewġ rapporti u xi żewġ inkjesti li fihom forsi kien hemm involuti xi persuni qrib ta' nies min-naħa tal-gvern, u meta saru dawn l-affarijiet ħassewhom skomdi.

Ma jistax ikun li konsegwenza ta' dan noħorġu b'emenda bħal din u nagħmlu sarima bil-pulit ħalli nqiegħdu f'posthom lil ċerti persuni.

Din l-emenda, apparti li rridu naraw x'inhu l- mottiv warajha, qiegħda turi vot ta' sfiduċja fil-ġudikatura, u dan meta tqis li huwa l-gvern stess li jaħtar il-maġistrati.

Jekk il-gvern m'huwiex kuntent bl-operat ta' xi maġistrat ma kellux għalfejn jirrikorri għal din l- emenda.

Għax hemm il-proċeduri opportuni, hemm il-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja u jekk hemm xi diffikulta`, titqajjem quddiem il-kummissjoni u mhux niġu hawnhekk noħorġu b'emenda bħal din.

Bir-rispett kollu, hija xi ħaġa redikola li jkollok maġistrat li jista' jisma` u jaqta` kawża sa għaxar snin ħabs, u mbagħad niġu nipproponu emenda fejn il-maġistrati jridu joqogħdu bis-supervision tal-prim imħallef.

Jista' jagħti l-każ li jkollok ċittadin li jħossu komdu javviċina ċertu maġistrat għax ma jkollux fiduċja f'nies oħra.

Jiena mhux l-ewwel darba li nisma' b'każi li konvenjentement jintilef ir-rapport jew il-kwerela jew inkella jitħallew jaqgħu preskritti.

Wara kollox dawn huma affarijiet li anke l-kodiċi kriminali jikkontemplahom għaliex għandek iċ-challenge tal- kummissarju tal-pulizija.

U mhux l-ewwel darba li tagħmel xi rapport jew kwerela u matul it-triq jiġrilha xi ħaġa bil-konsegwenza li l-vittma tibqa' ssaffar.

Għalhekk naħseb li emenda bħal din jistħoqqilha ċerta dibattitu u konsiderazzjonijiet fil-fond.

Sur President, f'artiklu 9 ta' dan l-abbozz ta' liġi nsibu anomalija oħra.

F'paragrafu (a) qiegħed jingħad li xhieda u periti ma jistgħux jinġiebu sabiex jixhdu quddiem il-qorti istruttorja, imbagħad preċiżament fil- paragrafu ta' wara wara qiegħed jingħad bil-kontra, jiġifieri li kulħadd jista' jinġieb bħala xhud kemm mill-pulizija kif ukoll mill-avukat ġenerali u anke mill-akkużat, in kontro-eżami.

Artiklu ieħor importanti huwa l- artiklu 11 li fl-opinjoni tiegħi naħseb li se jibqa' jissemma` ħafna fl- istorja legali ta' pajjiżna.

Hawnhekk qiegħda nirriferi għall-famuża emenda li tittratta dwar il-ħelsien mill-arrest.

Normalment meta persuna titressaq b'arrest quddiem il-qorti, mal-preżentata d-difiża titlob għall-ħelsien mill-arrest ta' l-akkużat sakemm jiġi deċiż il-każ.

Il-massima li nadattaw aħna hija l-preżunzjoni ta' l-innoċenza sakemm tiġi pprovata l-ħtija u allura meta persuna titlob il-bail, il-qorti tieħu in konsiderazzjoni ċ- ċirkostanzi tal-każ kollu u tiċħad il-bail biss meta jkun hemm ċirkostanzi eċċezzjonali, ta' ċerta gravita'.

Issa, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qiegħda tiġi introdotta skeda ta' reati li huma reati ta' ċerta gravita', li meta jiġi mwettaq reat minnhom fi żmien għaxar snin qabel din il-persuna tkun instabet ħatja ta' dan ir- reat skedat, allura awtomatikament ma tkunx tista' titlob il-liberta` provviżorja qabel ma jgħaddu tliet xhur.

Għaldaqstant titressaq il-qorti u awtomatikament għandha tliet xhur ħabs minkejja l-preżunzjoni ta' l- innoċenza.

Kif diġa' għedt aktar qabel, aħna dejjem nimxu fuq il-massima tal-preżunzjoni ta' l-innoċenza.

Fil-passat, fis-sistema tagħna diġa' kellna okkażjonijiet ta' liġijiet fejn kellek perjodu ta' arrest mandatorju tassattiv, u dan ġie attakkat fi Strasbourg.

Allura ma nafx kif il-gvern qiegħed joħroġ b'emenda bħal din meta diġa` qegħdin nantiċipaw li se jkun hemm min se jattakkaha, u mill-esperjenza preċedenti li diġa' kellna wieħed jista' ukoll jantiċipa x'se jkun l-eżitu tagħha.

(Interruzzjonijiet)

L-idea wara din l-emenda naf x'inhi.

Tridu li meta jkollok każ ta' multiple offender jiġi trattat b'mod differenti minn meta jkun first time offender.

Il-liġi tagħna diġa` tipprovdi dan it-tip ta' deterrent għaliex għandek ir- reċidiva.

Issa jekk ir-reċidiva m'hijiex qiegħda tkun ta' deterrent biżżejjed, allura jiena ngħidlek: Żied il-pieni bħalma żidt fil-każ tal- prostituzzjoni u naraw kif immorru.

Jiena nikkonċedi l-fatt li huwa minnu li jkollok każi ta' multiple offenders fejn persuna waqt li tkun barra fuq bail terġa` tagħmel reat ieħor, terġa` titressaq il-qorti meta jkun għadu pendenti l-ewwel każ u allura ma jkollux sentenza, terġa` tingħata l-bail u nispiċċaw b'nies fil-kuruturi tal-qorti li jkunu ngħataw il-bail għal darba darbtejn u l-każi jkunu għadhom pendenti.

Dik nammettiha, imma jiena nemmen li meta jkollok każijiet ta' multiple offenders għandha tkun il-qorti li tisma' u tiddeċiedi u mhux jiġi l-ministru jilleġisla across the board, ipoġġi kollox f'keffa waħda u joħroġ b'emenda bħal din.

Għaliex?

Għax inkella se niġu f'sitwazzjoni fejn il-qorti se tkun qiegħda hemm għal xejn!

Barra minn hekk meta jgħaddu t-tliet xhur, ir-rikors trid tagħmlu quddiem il-qorti kriminali u allura b'din l-emenda qiegħed tkompli tgħid li x'ħin jgħaddu t-tliet xhur .....

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Le, ara subklawsola (2) xi tgħid.

Din thgħid hekk:- "Within the period of three months mentioned in subarticle (1), the person charged may only be released on bail upon an application to the criminal court...".

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Għandek raġun, pero` xorta waħda trid issir quddiem il-qorti kriminali.

Allura b'din l-emenda qiegħed telimina kompletament il- qorti tal-maġistrati għaliex trid tmur quddiem il-qorti kriminali.

U għalhekk dan qiegħed jorbot ukoll man-nuqqas ta' sfiduċja li l-gvern qiegħed juri permezz ta' l-emendi l-oħra proposti.

Sur President, hemm ukoll l-emenda dwar ix-xhieda tal-kompliċi li rrid ngħid xi ħaġa dwarha wkoll.

L-ewwel u qabel kollox kif inhu miktub dan l- aritklu - sakemm m'hemmx xi żball - jidher li dan huwa applikabbli biss għal waqt xi ġuri.

(Interruzzjonijiet) Għaliex le?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Caruana.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, jista' ikun li fuq din għandi daqsxejn tat-tort għaliex forsi tajt impressjoni ħażina l-aħħar darba li tkellimt.

Illum hemm il-ħtieġa tal-corroboration f'kollox, imma issa dik ir-regola se tispiċċa għal kollox.

Pero' fil-każ ta' trials by jury l-imħallef jista' jagħti direttivi lill-ġurati sabiex joqogħdu attenti.

Naturalment fil-qorti t'isfel m'għamilnihiex, għaliex kif tista' tgħid lill-imħallef sabiex jagħti direttiva lilu nnfisu!

Imma l-corroboration se tispiċċa għal kollox.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, qiegħda napprezza li l-ministru ċċara dan il-punt għaliex skond kif kienet worded l-emenda ħadt impressjoni oħra.

Madankollu xorta għandi r-riservi tiegħi fuq din l-emenda, u dan mhux qed ngħidu jien biss.

Fil-fatt ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Jason Azzopardi li qajjem ukoll dan il-punt dwar il-fairness.

Aħna l-avukati kollha nafu dwar il-mottiv li kompliċi jkollu meta jiġi biex jixhed kontra sieħbu stess u allura naħseb li huwa importanti - kif qal ukoll l-Onor.

Jason Azzopardi - li l-gvern jaħseb fuq ċerti safeguards ħalli ma jkunx hemm lok għal ġudizzju inġust u skorret fil-konfront ta' min qiegħed jiġi akkużat.

Dwar l-emenda li hemm f'artiklu 18 naħseb li din m'hijiex xi ħaġa ġdida għaliex diġa' teżisti fil-liġi tagħna.

Fil-fatt normalment aħna nagħmlu rikors fejn il-qorti tirrilaxxa l-affarijiet li jkunu ġew esibiti.

Dwar il- kumpens tal-vittma nista` ngħid li din hija xi ħaġa tajba ħafna bħala kunċett.

Pero' ma naqbilx li l-vittma, wara li tkun għaddiet mill-proċess kriminali, li kif nafu ħafna drabi jieħu ħafna żmien, sabiex tieħu l- kumpens trid teżawrixxi r-rimedji kollha available.

Għaliex?

Għax dan awtomatikament jimplika spejjeż u dewmien bla bżonn.

Jiena qiegħda ngħid hekk għaliex għandek ċerti każijiet fejn sa mill-bidunett ikun jidher ċar li l-vittma se tkun ħliet il-ħin u għamlet l-ispejjeż għal xejn għaliex il- ħati ma jkollux il-mezzi sabiex iħallas.

Allura li ġġiegħel lill-vittma tgħaddi minn dan il-proċess, naħseb li huwa ħela ta' ħin u ta' riżorsi.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom, irrisponduni wara li nlesti l- intervent tiegħi.

L-aħħar punt li xtaqt inqajjem huwa dwar l-emenda tax-sharing.

Din l- emenda lqajniha b'mod pożittiv min-naħa tagħna għaliex hija emenda ġusta ħafna.

Fl-opinjoni tagħna din se tgħin sabiex dawk iż-żgħażagħ li jinqabdu jagħmlu sharing ma jibqgħux jiġu ttrattati bħat-traffikanti.

Jiena dejjem ngħid li l-miskin trid tgħinu u persuna ta' eta` żgħira, li tinqabad l- ewwel darba b'ammonti żgħar ta' droga, għandha tingħata ċans ieħor mis- sistema.

Min-naħa l-oħra min jittraffika ma ngħidlux miskin, anzi bl-akbar responsabilita` ngħid li huwa qattiel.

Għaldaqstant f'każi ta' traffikar nappella lill-gvern sabiex inkunu aktar severi u noqogħdu attenti minn trend ġdida li donnha dieħla f'pajjiżna, fejn mhux qed jiġu mxandra l- ismijiet ta' persuni mressqin il-qorti fuq traffikar tad-droga.

Għandna każijiet fejn wara li jkunu ġew imressqa l-qorti, l-akkużati jiddikjaraw li m'humiex ħatja u jitolbu sabiex isimhom ma jixxandarx bl-iskuża u l- pretenzjoni li se jgħinu lill-prosekuzzjoni.

Naħseb f'każi bħal dawn kieku riedu jgħinu lill-prosekuzzjoni kienu jgħinuha minn qabel u m'hemmx għalfejn joqgħodu jistennew li jitressqu l-qorti.

Allura naħseb li m'huwiex ġust li dan qed isir u għandna noqogħdu attenti.

Qed ngħid dan għax sfortunatament għandna ħafna traffikanti żgħażagħ involuti f'diversi għaqdiet taż-żgħażagħ u anke jorganizzaw attivitajiet għaż-żgħażagħ, u wisq nibża' li dawn ikunu qed jużaw il-kuntatti tagħhom maż-żgħażagħ sabiex ibigħulhom id-droga.

Għalhekk għandna noqgħodu attenti għal dawn l- affarijiet u jekk jista' ikun anke nipprevenuhom.

Fl-aħħar nett nixtieq nagħmel suġġeriment li mhux ġej minni biss, imma ġej ukoll minn diversi avukati oħra.

Nixtieq nissuġġerixxi lill-gvern sabiex isir ir-renumbering tal-kodiċi kriminali għaliex illum dan il-kodiċi tant sar ikkumplikat bil-kwantita` ta' sections u s-subsections li fih li qiegħed ikun diffiċli - l-aktar għall-istudenti tal-liġi - sabiex wieħed isegwih.

Nikkonkludi billi ngħid li fejn hu tajjeb aħna ma niddejqu xejn ngħidu li huwa tajjeb, pero' fejn l-affarijiet qegħdin imorru kontra ċerti prinċipji aħna nissoliċitaw lin-naħa tal-gvern sabiex terġa` tikkonsidrahom u tieħu nota tagħhom ħalli naraw li jkollna l-aħjar eżerċizzju tal- ġustizzja f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor. de Marco.

ONOR.

MARIO de MARCO: Sur President, bla dubju ta' xejn dan huwa abbozz ta' liġi interessanti u li ħoloq dibattitu apert bejn iż-żewġ naħat tal- Kamra.

Fil-fatt kellna diversi membri li esprimew l-opinjoni tagħhom dwar dak li jidhrilhom li huwa tajjeb u dak li forsi jidhrilhom li jista' jiġi rranġat.

Jiena ukoll xtaqt neżamina daqsxejn il-proposti li għandna quddiemna.

Bla dubju ta' xejn waħda mill-aktar ħaġa interessanti u li hija suġġett għal ħafna dibattitu f'dan il-mument hija l-emenda li tipproponi aggravju għal dak li għandu x'jaqsam ma' reati fuq razza jew reliġjon.

Dawn l-aggravji huma marbuta ma' dawk ir-reati li għandhom x'jaqsmu ma' feriti fuq il-persuna, vjolenza privata jew ħsara volontarja fuq proprjeta'.

Ovvjament bħalissa nafu li pajjiżna għaddej minn ċerti problemi ta' razziżmu.

Din hija marda li sfortunatament qegħdin narawha tikber f'pajjiżna u għalhekk irridu nikkurawha u nwaqqfuha mingħajr dewmien.

Rajna diversi editorjali kontra din il-problema u naħseb li lkoll kemm aħna għandna nagħmlu dak kollu li nistgħu sabiex nedukaw lin-nies li l-biża` bbażata fuq razza jew reliġjon hija biża` bla bażi.

Interessanti d- definizzjoni li għandna ta' reat aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon.

Jekk naraw subklawsola (3)(a) ta' klawsola 2 insibu din id-definizzjoni:-

"(3) Reat ikun aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon meta:

(a) fil-waqt li fih isir ir-reat, jew minnufih qabel l-għemil tar-reat, il-ħati juri lejn il-vittma tar-reat ostilita` li tkun ibbażata fuq il-fatt li l-vittma tkun tappartjeni (jew preżunta li tappartjeni) għal grupp razzjali jew reliġjuż;".

Sur President, fuq l-ewwel parti ta' din id-definizzjoni m'għandi l-ebda problema.

Naqbel li reat huwa aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon meta fil-ħin li jkun qed isir ir-reat, ovvjament il- ħati juri lejn il-vittma ostilita` li tkun ibbażata fuq il-fatt li l-vittma tkun tippartjeni għal grupp razzjali jew reliġjuż.

Il-problema li forsi tista' tinqala` hija meta persuna turi jew qabel ir-reat jew wara r-reat ostilita` ibbażata fuq reliġjon jew razza, għaliex dik l-ostilita` fiha nnifisha naħseb li għandha tkun reat separat.

Pero' jekk ir-relazzjoni bejn ir-reat fih innifsu u l-ostilita` li tkun intwerit qabel jew wara ma tkunx daqshekk ċara, naħseb li wieħed, forsi, għandu jerġa' jaħseb jekk din id-definizzjoni għandhiex tikkomprendi għemil li jkun qabel jew wara.

Jien nixtieq ukoll nattira l-attenzjoni tal-Kamra dwar id-distinzjoni li teżisti bejn it-test Ingliż u t-test Malti.

Fil-fatt jekk wieħed jara t- test Ingliż isib il-kliem "or immediately before or after the commission of the offence" mentri fit-test Malti nsibu biss il-kliem "jew minnufih qabel l-għemil tar-reat", jiġifieri t-test Malti ma jitkellimx dwar dak li jiġri wara li jseħħ ir-reat.

Issa jien mhux qed ngħid li ostilita` bbażata fuq razza jew reliġjon li tkun qabel jew wara reat m'hijiex ħażina, anzi qiegħed ngħid li dik it-tip ta' ostilita` fiha nnifisha għandha tkun reat, allavolja m'għandha x'taqsam xejn mar-reat fih innifsu fejn persuna tattakka lil ħaddieħor.

Fil-fatt fl-Ingilterra għadu kemm ġie ppromolgat dak li jissejjaħ ir-racial and religious hatred act li għadda mill- Parlament Ingliż fi Frar ta' din is-sena.

Naħseb li wieħed għandu jara daqsxejn dan l-att li għadda mill-Parlament Ingliż għaliex naħseb li huwa att li jikkomprendi l-ħsebijiet ta' diversi persuni li jridu jwaqqfu kull forma ta' imġiba ħażina bbażata fuq dawn il-preġudizzji li nbatu bihom fuq razza jew reliġjon, u hua intiż ukoll sabiex iwaqqaf dan l-odju, li ċerti nies qegħdin jistimolaw, ibbażat fuq reliġjon jew razza.

Jekk nagħmlu hekk inkunu qegħdin immorru oltre l-idea li noħolqu aggravji, imma nkunu qegħdin nagħmlu att espliċitu indirizzat lejn dan it-tip ta' għemil li jmur kontra t-twemmin nisrani tagħna.

It-tieni element f'dan l-abbozz ta' liġi hija l-emenda għall-artiklu 391 tal-kodiċi kriminali, li tgħid li meta xhud ikun minuri ta' taħt is-sittax- il sena, ix-xhud għandu jiġi eżaminat u kontro-eżaminat f'seduta waħda u x- xhieda tiegħu tiġi reġistrata b'mezzi awdjo-viżivi.

Issa fiha nnifisha din hija xi ħaġa tajba għaliex l-intenzjoni tal-leġislatur hija li meta jkollok dawn it-tfal żgħar, li sfortunatament xi drabi jittellgħu l-qorti sabiex jixhdu, ma jkollhomx għalfejn jitilgħu aktar minn darba, iżda l-eżami u l- kontro-eżami tagħhom isir f'seduta waħda.

L-uniku appell tiegħi hawnhekk huwa li f'kull ħaġa għandek toħloq ċertu element ta' leeway.

F'liema sens?

Xi kultant ma jkunx possibbli li tagħlaq eżami u kontro-eżami f'seduta waħda.

Dan għaliex jista' jagħti l-każ li l-kontro-eżami jew l-eżami jdumu fit-tul u allura l-minuri jibda jħossu għajjien u jista' jkun li l-qorti tista' tiddeċiedi li tissospendi s-seduta fl-aħjar interess tal-minuri li jkun qiegħed jixhed.

Jista' wkoll jagħti l-każ li wara li jkun sar il- kontro-eżami ta' dak il-minuri, jinstemgħu xhieda oħra li forsi jkun neċċessarju li jitkompla l-kontro-eżami ta' dawk il-minuri minħabba ċerta xhieda ġdida li trid isseħħ.

Allura naħseb li filwaqt li l-prinċipju wara din il-proposta huwa kommendibbli, ma naħsibx li għandu jkun daqshekk kategoriku li l-eżami jew il-kontro-eżami tal-minuri jsir bilfors f'seduta waħda.

Proposta ta' min ifaħħarha hija l-emenda għall-artiklu 532 tal-kodiċi kriminali li tgħid li –

"Id-disposżizzjonijiet ta' l-artiklu 24 ta' l-Att dwar il-Probation għar-rigward tas-setgħa li għandha l-qorti li tordna lill-ħati jħallas id-danni għandhom ukoll mutatis mutandis japplikaw kull meta jiġri li persuna tingħata sentenza wara li tkun instabet ħatja ta' delitt.".

Dan ifisser li l-qorti li ssib persuna ħatja ta' delitt tista' tikkundanna lil dik il-persuna responsabbli għall-ħlas tad-danni favur il-vittma ta' dak id-delitt.

Jiena kelli l-istess problema ta' interpretazzjoni li kellha l-Onor.

Justyne Caruana meta rajt il-kwestjoni tad-danni, fis-sens kif se tesegwixxi sentenza ta' qorti kriminali li tikkundanna akkużat iħallas danni favur terza persuna.

Għaliex?

Għax jekk dawk id-danni ma jitħallsux jistgħu jiġu konvertiti f'ħabs, jew dawk id-danni huma t-titolu esekuttiv u allura l-vittma tista' toħroġ mandati esekuttivi għall-ħlas tad- danni favur tagħha?

Jiġifieri wieħed għandu forsi jinkoraġġixxi dawn it-tip ta' sentenzi li forsi bħalissa ma tantx huma popolari taħt il-prattika tagħna.

Ir-raba' punt li xtaqt insemmi għandu x'jaqsam mal-ħlas ta' spejjeż.

Hawnhekk qed jiħi propost li l-qorti tkun tista' tikkundanna persuna li tinstab ħatja anke sabiex tħallas l-ispejjeż li jkunu relatati mal-proċess sħiħ ta' dik il-kawża.

Din hija xi ħaġa importanti għaliex nafu li meta jinħatru diversi esperti l-ispejjeż jitilgħu.

F'kawżi ċivili din hija xi ħaġa normali imma fil-proċeduri kriminali ma tantx issir, ħlief għal karigi ta' ċerti esperti.

Għalhekk hawnhekk qed immorru oltre u naħseb li se jsir avviż legali li jistabilixxi l-ispejjeż li għandhom jitħallsu.

Sur President, proposta oħra interessanti, imma forsi hija xi daqsxejn dibattibbli hija l-emenda ta' l-artiklu 546 tal-kodiċi fejn jingħad hekk:-

"Minnufih wara l-artiklu 546 (4) tal-Kodiċi għandu jiżdied dan is- subartikolu ġdid li ġej:

(4A) Meta r-rapport, id-denunzja jew il-kwarela isiru lil Maġistrat taħt dan l-artikolu minn xi persuna li ma tkunx l-Avukat Ġenerali jew uffiċjal tal-pulizija, il-Maġistrat għandu jagħmel l-aċċess biss wara li huwa jkun kiseb l-awtorizzazzjoni tal-Prim Imħallef li jagħti l- awtorizzazzjoni tal-Prim Imħallef li jagħti l-awtorizzazzjoni tiegħu wara li jkun stabbilixxa li l-prerekwiżiti meħtieġa biex isir dak l- aċċess ikunu jeżistu.".

Ikolli nistqarr li għandi r-riservi tiegħi dwar din l-emenda.

Għaliex?

Għax hawnhekk minflok m'hu qed inħallu f'idejn il-maġistrat li jkun ta' l-għassa sabiex jeżerċita l-funzjoni tiegħu, qegħdin inħalluha f'idejn il-prim imħallef - ikun min ikun - sabiex jawtorizza lill-maġistrat jekk jipproċedix fuq dak ir-rapport jew le.

Allura x'jiġri jekk il-prim imħallef ma jagħtix dik l-awtorizzazzjoni?

Hemm dritt ta' rikors jew le?

Tista' tappella minn dik id-deċiżjoni tal-prim imħallef, li ma jkunx ta l- awtorizzazzjoni, jew le?

Fl-opinjoni tiegħi hawnhekk qisna qegħdin nagħmlu proċess fi proċess u allura forsi qegħdin nikkumplikaw il-ħajja bla bżonn.

Alternattiva tista' tkun li jekk ir-rapport ma jkunx sar mill-avukat ġenerali jew mill-uffiċjal tal-pulizija, ir-rapport imur għand il- maġistrat, li mhux neċessarjament ikun ta' l-għassa, kif isir meta xi ħadd jitressaq u wara li jitressaq tmur quddiem maġistrat by ballot.

Alternattivament jista' jkun li l-prim imħallef ikun hu stess li jalloka dik l-inkjesta lill-maġistrat, pero' mhux li l-prim imħallef għandu jara jekk il-prerekwiżiti jeżistux jew le.

Sur President, ħaġ'oħra li tqajjem daqsxejn ta' dibattitu hija l-emenda għall-artiklu 550 tal-kodiċi kriminali.

Dan għaliex qisu li l-intenzjoni ta' din l-emenda hija dik li meta persuna tkun xehdet f'inkjesta u x-xhieda ta' dik il-persuna tiġi miġbura fil-proces-verbal, u l-proces-verbal jiġi ppreżentat fil-qorti, f'dak il-każ dik il-persuna m'hemmx aktar bżonn li tittella` sabiex tixhed, sakemm jew il-pulizija stess jidhrilhom li hemm il-bżonn li din il-persuna tagħti x-xhieda tagħha fuq xi materja speċifika, jew għax jidhirlu li hekk hemm l-avukat ġenerali.

Pero' jekk la l-pulizija u lanqas l-avukat ġenerali ma jħossu l-bżonn li jtellgħu lil dik il-persuna li tkun xehdet fl-inkjesta, il-persuna mixlija tkun tista' wkoll iġġib lil kull minn trid minn dawk il-persuni bil-għan li jsirilha l-kontro-eżami.

Dan ifisser li l-akkużat qiegħed daqsxejn żvantaġġat għaliex la hu u lanqas il-maġistrat m'hu se jkunu semgħu lix-xhud viva voce.

Jien jidhirli li dan huwa ta' żvantaġġ għaliex l-imġiba ta' xhud, il-mod ta' kif jirreaġixxi u l- mod ta' kif iwieġeb għall-mistoqsijiet huma importanti ħafna kemm għall- maġistrat biex jiddeċiedi jekk għandux jemmnu jew le u anke għall-avukat biex jiddeċiedi jekk għandux jagħmel eżami jew le lil dak ix-xhud.

Għaldaqstant fl-opinjoni tiegħi jekk il-persuna mixlija jidhrilha li tixtieq li persuna tixhed viva voce, dan id-dritt m'għandux jiġi negat.

Allura jekk il-persuna mixlija tixtieq tagħmel il-kontro-eżami ta' persuna li tkun xehdet fl-inkjesta, dik il-persuna għandha terġa' tixhed mill-ġdid, bl-eżami, imbagħad wara l-eżami jsir il-kontro-eżami ta' dak ix-xhud.

Emenda oħra daqsxejn kontroversjali hija dik dwar il-liberta` provviżorja.

Qed nirreferi għall-klawsola 11 ta' dan l-abbozz li għandna quddiemna, liema klawsola tgħid hekk:-

Minnufih wara l-artikolu 575 tal-Kodiċi għandu jiżdied dan l- artikolu ġdid li ġej: "575A.

(1) Minkejja kull dispożizzjoni oħra ta' dan it-Titolu, meta persuna li tkun qiegħda tagħmel rikors għal ħelsien mill-arrest taħt dan it-Titolu:

a) tiġi akkużata b'reat skedat; u b) fi żmien għaxar snin minnufih qabel id-data ta' l-għemil tar-reat li bih tiġi akkużata, jintwera għas-sodisfazzjon tal-Qorti li hija nstabet ħatja ta' reat skedat,...".

Mela hawnhekk essenzjalment insibu tliet rekwiżiti.

Mela persuna tiġi akkużata b'reat skedat u jkunu għaddew mhux aktar minn għaxar snin minn meta dik il-persuna tkun instabet ħatja ta' reat skedat.

Mela jekk ir-reat li bih il-persuna tiġi akkużata m'huwiex reat skedat, din id-dispożizzjoni ma tapplikax.

Jekk il-persuna tkun ġiet akkużata b'reat skedat u preċedentement tkun ikkommettiet reat skedat ieħor iżda jkunu għaddew aktar minn għaxar snin, din id-dispożizzjoni ma tapplikax.

U jekk il-persuna tkun ikkommettiet reat li mhux skedat u f'inqas minn għaxar snin terġa' tiġi akkużata b'reat skedat, din id-dispożizzjoni ma tapplikax ukoll.

Minkejja dan kollu xorta waħda għandi r-riżervi tiegħi dwar din id- dispożizzjoni għax din tkompli tgħid li -

"dik il-persuna ma tistax, qabel ma jiskadu tliet xhur minn meta titressaq quddiem il-qorti, tiġi meħlusa mill-arrest taħt garanzija ħlief fiċ-ċirkostanzi li hemm provdut dwarhom fis-subartiklu (2).".

Imma s-subartiklu (2) xi jgħid?

Dan jgħid hekk:-

"(2) Matul il-perjodu ta' tliet xhur imsemmi fis-subartiklu (1), l- akkużat ikun jista' jiġi meħlus mill-arrest taħt garanzija wara li jagħmel rikors quddiem il-Qorti Kriminali li għandha biss tilqa' r- rikors jekk tkun sodisfatta li jkun hemm raġunijiet gravi u eċċezzjonali li jkunu jiggarantixxu l-ħelsien ta' persuna.".

Jien ma nixtieqx niftiehem ħażin.

Jiena nista' nifhem il-preokupazzjoni tal- leġislatur responsabbli ta' dan l-abbozz ta' liġi, li hu responsabbli wkoll għall-home affairs.

Anke l-pubbliku jippreokkuppa ruħu meta jara kif il- bails jingħataw b'daqshekk faċilita` - almenu hekk jidher f'għajnejn il- pubbliku.

Pero' qatt m'għandna ninsew li hemm ċerti prinċipji kardinali u aħna nemmnu prinċipju mħaddan fil-kostituzzjoni tagħna li huwa l- preżunzjoni ta' l-innoċenza qabel ma' dak li jkun jinstab ħati.

Dan l- aħħar fl-Istati Uniti, wara l-attakki traġiċi tal-11 ta' Settembru, għamlu l-famuża patriotic act u fiha ħadu diversi miżuri sabiex jassiguraw li dawn it-tip ta' affarijiet ma jerġgħux, jekk hu possibbli, jirrepetu ruħhom.

Sur President, dan il-famuż patriotic act qajjem dibattitu sħiħ - u għadu għaddej sal-lum dan id-dibattitu - dwar jekk marx oltre fil-protezzjoni ta' l-individwu, fis-sens li sabiex tipproteġi lill-individwu, min-naħa l-oħra tkun qiegħed tinfrinġi ċerti libertajiet ta' nies oħra.

Fil-fatt hemm ktieb interessanti miktub minn professur ta' universita' Amerikana intitolat "How Patriotic is the Patriotic Act?".

Il-problema f'din il-proposta hija li hawnhekk qed tagħmel il-liberta` provviżorja iktar milli dritt f'eċċezzjoni għaliex hawnhekk qed jingħad li l-qorti kriminali tista tilqa` rikors biss jekk ikun hemm raġunijiet gravi u eċċezzjonali biex din il-liberta` provviżorja tingħata.

Mela f'daqqa waħda qiegħda ssir l-eċċezzjoni u mhux bħala dritt.

Pero' l-aktar ħaġa li tinkwetani hija li mhux il-qorti tal-maġistrati stess, li tkun qed tisma' l-każ għandha d-dritt li tiddeċiedi jekk l- akkużat għandux jingħata l-liberta' provviżorja jew le, imma se tkun il- qorti kriminali li tiddeċiedi dan.

Issa biex inneħħu ċerti pre-conceptions, il-qorti tal-maġistrati għandha diskrezzjoni kbira sabiex tiddeċiedi jekk għandhiex tagħti liberta' provviżorja jew le.

U ħafna drabi, meta l-qorti tara li l-persuna akkużata hija repeat offender, ħafna drabi teżerċita din id-diskrezzjoni biex ma tagħtix il-liberta` provviżorja.

Jekk il-qorti tara li għad hemm xhieda li għadhom ma nstemgħux u li jridu jinstemgħu għaliex huma xhieda sensittivi, il-qorti ma tagħtix liberta` provviżorja.

Jiġifieri hemm ħafna każijiet, li forsi mhux dejjem jattiraw l-għajnejn ta' min ikun qiegħed jaqra l- gazzetti, fejn il-qrati ma jagħtux liberta` provviżorja.

Jiena wisq nibża` li l-effett li qed inneħħu d-diskrezzjoni minn idejn il-qorti tal- maġistrati, meta l-persuna tiġi akkużata, jista` jmur kontra ċerti deċiżjonijiet li ngħataw mill-qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Hawnhekk nixtieq nagħmel riferenza għas-sentenza ta' Ben Ali kontra Malta li kienet ingħatat fid-29 ta' Ġunju, 2000.

F'din is-sentenza l-qorti kienet qalet li persuna li titressaq għandu jkollha d-dritt awtomatiku li l- qorti quddiem min hi tiġi akkużata tirrevedi l-legalita' ta' l-arrest tagħha, u jekk ma jkunx hemm dan id-dritt awtomatiku ta' review ta' l- arrest tagħha mill-qorti quddiem min hi tiġi akkużata, dan imur kontra l- artiklu 5 (3) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Allura wieħed jista' jargumenta li ladarba l-qorti tal-maġistrati m'għandhiex aktar il-possibilita` li hi stess tiddeċiedi dwar jekk għandhiex tillibera mill-arrest jew le l-persuna li tkun akkużata, dan ikun qed imur kontra l- prinċipji mħaddnin mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, bħal fil- każ ta' Ben Ali kontra Malta.

Jien m'għandix dubju li din ma kenitx l-intenzjoni tal-leġislatur.

L- intenzjoni tal-leġislatur hija preċiżament biex f'każijiet fejn bniedem wera ruħu bħala repeat offender f'ċerti reati gravi, ovvajemnt dan ma jingħatax il-liberta` provviżorja b'mod faċli.

Madankollu jiena naħseb li nistgħu nilħqu l-istess skop billi forsi nagħmlu xi forma ta' guidelines.

L- Ingilterra ghandhom dawk li jsejħulhom sentencing guidelines, li l-qrati jeżerċitaw meta jiġu biex jużaw id-diskrezzjoni tagħhom ħalli jikkundannaw persuna wara li din tinstab ħatja.

Naħseb li nistgħu nagħmlu dawn il- policy guidelines li jsiru mill-istess maġistratura sabiex huma jikkonsultaw magħhom meta ssir talba għall-ħelsien mill-arrest quddiemhom.

U bla dubju ta' xejn, waħda mill-konsiderazzjonijiet li għandhom iżommu quddiem għajnejhom il-maġistrati meta jiġu biex jiddeċiedu dwar jekk għandhomx jagħtu jew le l-liberta` provviżorja hija proprju dan il-fatt, jiġifieri jekk bniedem kienx diġa' akkużat qabel b'reat simili jew le.

Punt ieħor li nixtieq nagħmel riferenza għalih, u li diġa' ssemma`, huwa l- emenda għall-artiklu 639 tal-kodiċi li jitratta l-kwestjoni tal-bżonn ta' korroborazzjoni jew le tax-xhieda ta' kompliċi.

Ġeneralment ir-regola prinċipali li nsibu fl-artiklu 638 hija li x-xhieda tax-xhud biss, jekk emmnut minn min għandu jiġġudika fuq il-fatt, hija biżżejjed sabiex tkun ta' prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie pprovat minn żewġ xhieda jew aktar.

Din hija r-regola ġenerali.

Jiġifieri xhud wieħed biss, anke jekk mhux ikkorroborat, huwa biżżejjed sabiex persuna tinstab ħatja.

Pero` l-liġi tagħna dejjem ħasset il-bżonn - u dan għal snin twal - li f'ċerti reati u f'ċerti ċirkostanzi x-xhieda ta' xhud wieħed biss ma tkunx biżżejjed.

Fil-fatt jekk naraw l-artiklu 639 (1) insibu li dan jgħid li f'każijiet ta' kalunja, sperġur u ġurament falz jeħtieġ li x-xhieda tiġi kkorroborata, jiġifieri xhud wieħed waħdu m'huwiex biżżejjed.

L-istess ħaġa tingħad fl-artiklu 639 (2) fil-każ ta' reati kontra s-sigurta` tal-gvern.

Imbagħad insibu l-artikolu 639 (3) tal-kodiċi - u dan huwa l-aktar artiklu interessanti għaliex huwa milqut mill-emenda proposta - li jgħid li meta x- xhud waħdani kontra l-akkużat f'xi proċediment għal xi reat ikun il- kompliċi, u x-xhieda tiegħu ma tkunx biżżejjed korroborata f'ċirkostanzi oħra, ix-xhieda ta' dan ix-xhud waħdu ma tkunx biżżejjed sabiex l-akkużat jinstab ħati.

Jiġifieri fil-każ fejn ix-xhud kontra l-akkużat kien l- istess kompliċi fir-reat ta' l-akkużat, ix-xhieda ta' dak il-kompliċi m'hijiex biżżejjed jekk din ma tkunx ikkorroborata.

Issa hawnhekk x'qed jiġi propost?

Qiegħed jiġi propost li dan il-bżonn ta' korroborazzjoni ta' xhieda ta' kompliċi nneħħuha kompletament u qegħdin ngħidu li –

"Meta l-uniku xhud kontra l-akkużat dwar xi reat fi proċess li jinstama` quddiem il-ġurati tkun persuna kompliċi, ikun fid- diskrezzjoni tal-Qorti, wara li tqis il-karattru u l-atteġġjament tax- xhud, ix-xorta tar-reat u ċ-ċirkostanzi tiegħu u kull motiv mhux xieraq li x-xhud jista' jkollu u li jista' jwasslu biex ma jgħidx is- sewwa, jekk għandhiex tordna lill-ġurati li jiżnu x-xhieda li dak ix- xhud jagħti b'kawtela qabel ma jserrħu fuqha u jaslu biex isibu ħati lill-akkużat.".

Naħseb li t-test Ingliż huwa aktar ċar.

Dan jgħid hekk:-

"Where the only witness against the accused for any offence in any trial by jury is an accomplice, it shall be in the discretion of the Court, after taking into account the character and demeanour of the witness, the nature of the offence and its circumstances and any improper motive which the witness might have which could induce him not to tell the truth, to give a direction to the jury to approach the evidence of the witness with caution before relying on it in order to convict the accused.".

Sur President, jekk naraw kif żviluppat il-liġi fl-Ingilterra nsibu li hemmhekk oriġinarjament żviluppat bħala prattika aktar milli bħala liġi, u kien hemm l-idea li l-imħallef huwa obbligat li jagħti warning lill-ġurati li huwa perikoluż li ssib persuna ħatja fuq xhieda ta' kompliċi jekk dik ix- xhieda ma tkunx ikkorroborata.

Allura wieħed jistaqsi: Għaliex din il- biża` tax-xhieda ta' kompliċi?

Għaliex hemm bżonn li din ix-xhieda tkun ikkorroborata b'xi prova oħra?

Ir-raġuni hi - u nikkwota lil Glanville Williams li huwa awtorita' fuq id-dritt kriminali - li x-xhieda ta' kompliċi remains suspect evidence because of the tainted source from which it comes.

Għaliex?

Għaliex xi drabi kompliċi, biex ifarfar ir- responsabilita` tiegħu, jista' jkollu kull interess li jitfa' dik ir- responsabilita` fuq ħaddieħor jew fuq sieħbu.

U din hija r-raġuni għalfejn il-leġislaturi tal-kodiċi kriminali tagħna kien dehrilhom li huwa perikoluż iż-żejjed li wieħed jistrieħ fuq ix-xhieda ta' kompliċi u hemm bżonn din il- korroborazzjoni.

Din hija r-raġuni wkoll għalfejn l-imħallfin Ingliżi, mingħajr il-bżonn tal-liġi tal-Parlament Ingliż adottaw il-prattika huma stess - li mbagħad rabbiet il-forza ta' liġi - li għandhom jagħtu twissija lill-ġurati li huwa perikoluż biex ssib persuna ħatja fuq xhieda ta' kompliċi.

Is-sistema Ingliża ma kenitx daqshekk tassattiva daqs il-liġi tagħna, għaliex wara li l-imħallef ikun ta l-warning lill-ġurati, dawn ta' l-aħħar xorta waħda jistgħu jemmnu xhud li jkun kompliċi.

U jekk isibu lill- akkużat ħati fuq xhieda ta' kompliċi, anke jekk mhux ikkorroborata, dik is- sentenza tibqa' tgħodd.

Taħt is-sistema Ingliża s-sentenza kienet taqa' biss jekk l-imħallef ma jkunx ta l-warning lill-ġurati sabiex joqogħdu attenti.

Illum is-sistema Ingliża żviluppat f'sens li lanqas għadu aktar tassattiv li jagħtu l-warning.

U forsi l-leġislatur tagħna ġie ispirat minn dan l-iżvilupp, għax qed jgħid: Isma, f'pajjiżi oħrajn m'huwiex iktar meħtieġ li x-xhieda ta' kompliċi tiġi kkorroborata.

Allura jekk m'huwiex f'pajjiżi oħra għaliex qegħdin inxekklu l-prosekuzzjoni b'din ir-regola?

Pero` inti ma tistax tħares bilfors lejn sistemi legali jew dispożizzjonijiet ta' sistemi legali in vacuum.

Għaliex?

Għax veru li s- sistema Ingliża żviluppat b'mod li llum m'hemmx aktar bżonn ta' l-obbligu ta' din it-twissija min-naħa ta' l-imħallef lill-ġurati, imma mbagħad hemm checks and balances oħrajn li ma nsibuhomx fil-liġijiet tagħna.

Per eżempju, taħt is-sistema Ingliża l-avukat għandu dritt li jkun preżenti anke meta qed tiġi interrogata l-persuna suspettata.

Taħt is-sistema Ingliża, kif qal tajjeb il-kollega tiegħi l-Onor.

Azzopardi, hemm id-duty of disclosure.

Jiġifieri fil-bidu nett tal- proċeduri l-prosekuzzjoni hija obbligata li tagħti kopja tax-xhieda kollha tagħha lill-parti l-oħra u tgħidlu bil-provi kollha li rriżultawlha waqt l- investigazzjoni.

Dawn l-affarijiet ma nsibuhomx taħt il-liġi tagħna, u allura wieħed ma jistax jaqbad u jieħu biċċa minn hawn u ma jieħux biċċa min-naħa oħra.

Inti jew se tieħu kollox jew ma tieħu xejn.

Allura hawnhekk forsi seta' ġie mfiehem lilna għaliex hemm il-bżonn li nneħħu din ir-regola, li fl-aħħar mill-aħħar kif jgħidu l-Ingliżi it has withstood the test of time.

Issa forsi huwa minnu li jista' jkollok xi sentenza li wieħed jista' jikkritikaha, imma anke fil-ġurijiet ikollok sentenzi li taqbel magħhom u oħrajn li assolutament ma taqbilx magħhom.

Pero' dan ma jfissirx li se tbiddel u tneħħi s-sistema tal-ġurija.

Anke fil-kawżi ċivili, hemm sentenzi li taqbel ma' l-imaħllef u hemm oħrajn li assolutament ma taqbilx.

Allura dan ifisser li se nbiddlu s-sistema?

Dażgur li le, għaliex fl-aħħar mill-aħħar il-perfezzjoni qatt ma tista' issibha.

Allura rridu noqogħdu attenti u naraw għalfejn qed inħossu l-bżonn li rridu nbiddlu din id-dispożizzjoni ta' liġi li dejjem servit tajjeb il- ġustizzja Maltija.

Jekk qegħdin verament inħossu l-bżonn li nbiddlu din ir- regola, jiena naħseb li dan għandu jsir b'mod iktar kawt.

U kif jista' jsir dan?

Aħna, f'dan il-pajjiż kultant immorru minn estrem għall-ieħor.

Filli qegħdin ngħidu li xhieda ta' kompliċi ma tgħoddx jekk ma tkunx korroborata, issa qed ngħidu li m'hemmx bżonn aktar korroborazzjoni, pero` m'aħniex nagħmlu obbligu fuq il-qorti li almenu twissi lill-ġurati dwar il-periklu li tistrieħ fuq xhieda ta' kompliċi mhux korroborata.

Allura li tkun fid- diskrezzjoni tal-qorti, fil-fehma tiegħi m'għandux ikun.

Għandu jkun dmir legali tal-qorti li tagħti twissija.

It-tieni nett, jekk se jkun dmir tal-qorti u mhux aktar diskrezzjoni, il- kliem "wara li tqis il-karattru u l-atteġġjament tax-xhud, ix-xorta tar- reat u ċ-ċirkostanzi tiegħu u kull motiv mhux xieraq li x-xhud jista' jkollu u li jista' jwasslu biex ma jgħidx is-sewwa, jekk għandhiex tordna lill-ġurati li jiżnu x-xhieda li dak ix-xhud jagħti b'kawtela qabel ma jserrħu fuqha u jaslu biex isibu ħati lill-akkużat" jista' jiġi mħassar.

Għaliex?

Għax dak huwa relatat ma' l-eżerċizzju tad-diskrezzjoni tal-qorti, li wkoll huwa perikoluż minħabba li se tirrikjedi lill-qorti tagħmel eżerċizzju ta' apprezzament ta' fatt meta f'każi ta' ġurijiet l-imħallef qatt m'għandu jagħmel apprezzament ta' fatt, għax dak huwa kompitu tal- ġurija.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew.

Imma jekk il-warning se jkun dmir, u lkoll naqblu li għandu jkun dmir, l-affarijiet ta' wara m'għandhomx jgħoddu.

U kif għandu jkun warning?

Hawnhekk il-warning huwa daqsxejn dgħajjef għaliex imbilli tordna lill- ġurati biex jiżnu lix-xhieda ma jfisser xejn.

Naħseb li l-warning għandu jkun kif kien fl-Ingilterra fl-antik fejn tgħidilhom li huwa perikoluż li ssib persuna ħatja fuq xhieda ta' kompliċi mingħajr korroborazzjoni.

Jekk imbagħad il-ġurati, li huwa d-dmir tagħhom li japprezzaw il-fatti, jidhrilhom li dak ix-xhud, allavolja kien kompliċi, deher kredibbli u ma jħossux il-bżonn ta' korroborazzjoni, dak huwa l-kompitu tagħhom.

L- imħallef ikun għamel xogħlu

billi ta l-warning, spjegalhom kemm huwa perikoluż, pero` jekk il-ġurati dehrilhom li x-xhud kien kredibbli allura wieħed irid jistrieħ fuq id- deċiżjoni tal-ġurati.

Naħseb li din il-proposta jekk għandha tintlaqa`, għandha tiġi mibdula radikalment.

Il-warning ma jibqax fid-diskrezzjoni tal- qorti, imma għandu jkun obbligu u l-mod tal-warning li jingħata għandu jkun totalment differenti u ħafna iktar espliċitu.

Sur President, jiena nagħlaq id-diskors tiegħi billi nagħmel l-aħħar riferenza għall-emenda dwar ix-sharing.

Naħseb li kien wasal iż-żmien li nilleġislaw b'mod li x-sharing ikun ikkonsidrat li ma jġibx miegħu piena tassattiva ta' ħabs u rrid nfaħħar wkoll l-proposta li tneħħi l-piena ta' ħabs f'każi ta' reati taħt l-att dwar l-istampa.

Dr Joe Micallef Stafrace fl-artiklu tiegħu fil-ġurnal "it-Torċa" tal-bieraħ faħħar lil dan il- ministeru talli beda jipproteġi lill-ġurnalisti billi anke neħħa l-obbligu li jiżvelaw is-sors tagħhom fil-qrati.

Fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa ta' min ifaħħarha u jalla li fil-futur naraw il-Freedom of Information Act quddiem dan il-parlament.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Sur President, jien m'iniex ġej mill-qasam legali u għalhekk ma nistax noqgħod nidħol fid-dettalji li daħlu fihom sħabi.

Jien se nitkellem biss bħala layman u nsemmi dak li naħseb li jridu n-nies li huma vittmi ta' reati, li kulma jmur aktar qegħdin jiżdiedu.

Jiena naħseb li l-vittma u n-nies tat-triq iridu li l-ewwel u qabel kollox il-ġustizzja ssir verament, kemm ma' min hu ħati kif ukoll mal-vittmi.

Jixtiequ jaraw ukoll li l-ġustizzja fil-verita' tkun tidher li qed issir.

Sfortunatament naħseb li dik hija l-akbar problema li għandna llum għax ħafna drabi meta tiftaħ il-gazzetti lokali ma tantx tieħu impressjoni tajba fuq il-qrati tagħna u tibda tikkonkludi li l-ġustizzja mhux qed issir kif jixtiequha n- nies.

Issa dan jista' jkun tort tal-mod li bih jiġu rrapportati l- każijiet, pero' ħafna mis-sentenzi li qegħdin naraw illum żgur li qed jixxukkjaw lil diversi persuni.

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, jien m'iniex se noqgħod nidħol fid- dettall ta' l-abbozz imma aktar se nitkellem b'mod ġenerali.

Fl-opinjoni tiegħi kienet interessanti l-intervista li ta l-Ministru Tonio Borg u li dehret fil-ġurnal "The Times" fejn qal hekk:-

"Is it right for someone to be charged of a hold-up sentenced to prison is released, and then granted bail after an alleged second offence during which time he proceeds to carry out another hold-up?

I don't intend interfering with the courts or urging them to stop granting bail but we need to protect the credibility of the justice system where serious cases are concerned.".

Meta madwar erba` snin ilu konna qegħdin nitkellmu fuq il-probation act, naħseb li jien kont l-uniku wieħed li kont għedt li jekk f'każi serji nagħtu l-probation, allura nistgħu nagħlqu l-bibien tal-ħabs għaliex dan ikun qiegħed hemm għal xejn.

Fil-fatt kont tajt elenku sħiħ ta' x'inhuma, fl-opinjoni tiegħi, dawk ir-reati serji.

Per eżempju, kont tkellimt fuq pedufilja, rape, hold-ups, reati li fihom tintuża l-vjolenza u reati li fihom jintużaw l-armi.

Illum jekk mhux se noqogħdu attenti, b'din l-emenda li għandna, aktar se jispiċċaw nies il-ħabs qabel ma tinqata' l-kawża tagħhom...

(Interruzzjonijiet) Le, le, jiena nissapportjaha din, dażgur li nissapportjaha.

Jiena kemm-il darba kkritikajt lil dan il-gvern għaliex kien qiegħed ikun artab wisq mal-kriminali.

Fl-opinjoni tiegħi, il-poplu jixtieq jara gvern, ikun min ikun, li jkun aktar iebes mal-kriminali.

Meta jiena kont għedt li m'għandniex nagħtu suspended sentences u probations għal min iwettaq dawn it-tip ta' reati kien hawn min daħak bija.

Issa proprju fil-ġurnal "The Sunday Times" deher artiklu dwar persuni li kkommettew reati bħal dawk li qed insemmi jiena.

X'weħlu dawn.

Kien hemm wieħed li fuq sexual haressment and corruption of minors ingħata probation u tliet xhur ħabs sospiżi għal sentejn.

Imbagħad kien hemm tliet persuni oħra li fuq corruption of minors weħlu erbat ijiem ħabs, li minnhom ovvjament trid taqtagħlhom terz mis-sentenza minħabba li taparsi qagħdu bil- għaqal.

Każ ieħor ta' persuna oħra li weħel two years imprisonment suspended for four years on corruption of two minors.

Ieħor weħel one year imprisonment suspended for one year on corruption of a 13 year old.

F'każ ieħor, on violent and indecent assault, persuna oħra ngħatat sitt xhur probation.

Imbagħad kien hemm żewġ każi oħra ta' corruption of minors fejn fihom wieħed ingħata tliet snin probation u l-ieħor two years imprisonment suspended for four years.

Issa dawn huma reati serjissimu, ma naħsibx li nistgħu nitkellmu fuq xi ħaġa aktar serja minn hekk.

Sur President, illum għandna wkoll ruxxmata tfajliet li għadhom taħt is- sittax-il sena li qegħdin joħorġu pregnant ta' kuljum u ħadd ma jitla' l- qorti fuq korruzzjoni ta' minuri.

Jekk ikollok tifla ta' dik l-eta' li toħroġlok tqila, x'corruption tista' tkun agħar minn hekk?!

F'dan il-każ għandek il-provi u m'għandek għalfejn tipprova xejn.

Madankollu fuq dawn l- affarijiet ħadd ma jitla' il-qorti.

Dan l-aħħar kellna wkoll xi każijiet oħra li kienu serji.

M'ilux raġel ipprova jsuq bil-karozza fuq il-mara u t- tifel tiegħu bl-intenzjoni li jweġġagħhom u ngħata suspended sentence.

Kellna ieħor li attakka lill-missieru, u l-istess weħel sentenza sospiża.

Mela kulħadd jingħata probation u l-ħin kollu l-probation officers iċemplu lit-tobba għaliex qisu li aħna t-tobba biss nafu xi problemi għandhom dawn in-nies.

Jien issa ħadtha drawwa u kull darba li jċempluli ma nagħtihom l- ebda informazzjoni għaliex ma jistax ikun li kollha joqogħdu jċempluli fuq dak u fuq l-ieħor biex jaraw x'tip ta' trobbija għandu dak u x'tip ta' trobbija għandu l-ieħor.

Wara kollox xorta waħda jispiċċa joħroġ fuq sentenza sospiża jew inkella fuq probation.

Issa jien nixtieq inkun naf x'inhi a serious crime.

ONOR.

TONIO BORG: Għandek il-lista.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Fejn qiegħda l-lista?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Vassallo.

ONOR.

TONIO BORG: Jiena għamilt lista tax-scheduled offences li qiegħda fl- aħħar tal-liġi.

Din tinstab fi skeda D u fiha hemm elenkat x'inhuma dawn is- serious offences.

F'din il-lista nsibu:- kull delitt li dwaru hemm piena ta' żmien massimu ta' priġunerija ta' disa' snin jew aktar, reati tal- pedufilja, defilement of minors, grevious bodily harm, burglaries u attakki fuq l-anzjani.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Sur President, fuq din ngħidlu prosit lill- ministru, imma issa rrid nistaqsih xi ħaġa oħra.

X'inhuwa a repeated offender?

Dan huwa bniedem li jkun wettaq reat darba jew darbtejn?

Il- Viċi Prim Ministru qed jgħidli dak li jkun wettaq reat darba biss.

Dan qiegħed nistaqsih għaliex illum qiegħed ikollna ħafna nies li jkunu ħadu probation ma nafx kemm-il darba.

U naħseb li f'Malta qegħdin naqbżu r- rekord, almenu hekk jidher minn dak li qrajt fil-gazzetti.

Proprju fuq il- gazzetta qrajt li persuna ngħatat 56 probation qabel ma nbagħtet l-ewwel darba l-ħabs.

Jiġifieri din il-persuna kull darba li titla' quddiem il- maġistrat - min jaf kemm wettqet reati u qatt ma nqabdet - dejjem tingħata probation.

Imbagħad fl-aħħar xi ħadd stembaħ u nduna li ma jistax ikun li jibqgħu jagħtuh il-probations.

(Interruzzjonijiet)

Issa jien naqbel ma' dak li qed isir għaliex naħseb li hija xi ħaġa tajba.

Fl-opinjoni tiegħi min qiegħed jismagħna qiegħed ukoll jieħu pjaċir, pero' hawn għandna problema oħra.

Jekk mhux se jkollna a serious sentencing policy xorta waħda m'hu se nagħmlu xejn.

Bħalissa titla` quddiem maġistrat jagħtik probation, titla' quddiem l-ieħor jagħtik sentenza sospiża għal sena u dejjem sejrin hekk.

U hawnhekk qed nitkellmu fuq reati li huma simili ħafna ta' xulxin.

Għandna avukati tajbin u li jafu minn fejn iridu jgħaddu.

Tant hu hekk illi li kieku kienu test drivers lanqas Schumacher ma jibda magħhom għaliex dawn l-avukati jgħaddu minn kull angolu u jsibu t- toqob kollha.

Issa jien m'hu qed ngħid xejn kontra l-avukati.

Wara kollox lili mhux il-kriminal jinteressani imma l-vittma.

Sur President, hawnhekk qed nibża' li xorta waħda se nfallu.

Ħalli ngħid għalfejn.

Jekk issa se nibdew nibagħtu l-ħabs lil min huwa a repeated offender qabel jinstema` l-każ tiegħu se jiġri, kif tgħid il-liġi, li dan ikun jista' japplika għal bail, jitla' l-qorti u jispiċċa jieħu suspended sentence jew probation.

Mela jmur il-ħabs għal tliet xhur qabel is- sentenza u mbagħad wara li tinqata` s-sentenza ma jeħilx piena ta' ħabs.

Li qed ngħid jien huwa li jekk inti għandek a serious crime ma naħsibx li jagħmel sens li titfgħu ġewwa qabel ma jinstema` l-każ tiegħu biex imbagħad wara tliet xhur ikun jista` jieħu l-bail.

Jekk se nagħmlu hekk il-ħabs se jimtela b'nies li jkunu fuq bail.

(Interruzzjonijiet) Allura tibagħtu qabel?

(Interruzzjonijiet) Għalhekk qed ngħidlek

hekk.

Dak hu l-argument tiegħi.

Jiena jidhirli li l-aktar ħaġa importanti huwa - kif wara kollox jixtieq il- poplu wkoll - li jkollna a serious sentencing policy għaliex ma jistax ikun li l-poplu jibqa' jara dawn it-tip ta' sentenzi.

(Interruzzjonijiet) Personalment ma nistax nifhem kif għal reati serjissimi bħalma huma l- pedufilja, il-hold-ups, ir-reati vjolenti u l-attakki fuq l-anzjani, speċjalment fejn għandna repeated offenders, qegħdin nispiċċaw nagħtuhom probation jew suspended sentences, pero` qabel iridu jgħamlu tliet xhur il- ħabs.

Għalija dan ma jagħmilx sens.

Ħa ngħiduha kif inhi, għalija tista' tħallih anke sena l-ħabs għaliex dawn l-affarijiet ma jinteressawni xejn.

Fl-opinjoni tiegħi min hu ħażin ma jirranġa qatt għax l-istatistika hekk turi, pero' jien inħoss li għandu jkollna a serious sentencing policy ġo dan il-pajjiż.

Sur President, ma jistax ikun li kuljum tiftaħ il-gazzetta u ġġib għajnejk wara widnejk.

Dan mhux il-Maltin biss qed jgħiduh imma anke l-barranin.

Hemm min saħansitra qiegħed jikteb anke mill-Amerika, u we are becoming the laughing stock tad-dinja minħabba l-mod ta' kif jingħataw is-sentenzi.

Jiddispjaċini ngħid dan il-kliem kontra pajjiżi stess u kontra ċerta sezzjoni tal-ġudikatura.

Jekk verament irridu li ssir il-ġustizzja, irridu nattwaw dak li hawn f'din il-liġi għax nerġa' ngħid li dawn huma tajbin u naqbel ma' ħafna minnhom, pero' ejjew nagħmlu xi ħaġa serja fuq il-mod kif jingħataw is-sentenzi, u mhux titla` quddiem maġistrat tingħata ċerta sentenza u persuna oħra li titla` fuq l-istess reat tingħata sentenza differenti.

Il-liġi għandha tkun l-istess u ugwali għal kulħadd u għalhekk nemmen li għandu jkollna a serious sentencing policy.

Jekk l-affarijiet jibqgħu sejrin kif inhuma se nsiru the laughing stock tad-dinja.

Diġa` sirna hekk ma' ħafna Maltin għax illum ftit huma dawk il-Maltin li jħossu li qegħdin jieħdu ġustizzja mill-qrati tagħna.

Barra minn hekk nispera li issa jekk bniedem jinstab ħati u jħallas id- danni lill-vittma tiegħu ma neħduhiex bħala xi ħaġa pożittiva u nibdew innaqqsulu mis-sentenza tiegħu.

Jiena xbajt nara sentenzi fejn il-ħati jħallas id-danni lill-vittma u mbagħad talli jkun ħallas titnaqqasslu l- piena.

Jiena ngħid li l-maħfra għandna nħalluha f'idejn il-Mulej u mhux f'idejn in-nies.

Imissna lanqas biss nistaqsu lill-vittma fuq jekk taħfirlux jew le għaliex dik għandu jaraha Alla wara li l-kriminal in kwestjoni jħalli lil din id-dinja.

U mela toqgħod tistaqsi tifla ta' 12-il sena - bħalma ġara fil-każ ta' korruzzjoni fuq minuri - jekk taħfirlux jew le ta' dak li għamlilha!

Taħfirlu jew ma taħfirlux, ir-reat mhux xorta jkun sar?

Il-poplu Malti jrid jara aktar serjeta' fil-mod ta' kif jingħataw is-sentenzi tal-qorti.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi qajjem dibattitu interessanti f'din il-Kamra u ħadt pjaċir anke nisma' l- interventi li saru min-naħa tal-gvern.

Dan għaliex mhux is-soltu tagħhom li jikkritikaw abbozz ta' liġi li jkun sar min-naħa tal-gvern.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Adrian Vassallo, li għadu kif spiċċa d-diskors tiegħu, l- avukati jitkellmu b'daqxejn tad-tidwir, imma xorta waħda qegħdin jibagħatu messaġġ lill-istess gvern tagħhom sabiex jerġa' jara daqxejn ċerti emendi li għandna f'dan l-abbozz għaliex hemm minnhom li jistonaw.

(Interruzzjonijiet) Ikolli ngħid li ħadt pjaċir nisma' id-diskors ta' l- Onor. Vassallo għaliex huwa wieħed minn dawk il-parlamentari li mill-aspett ta' esperjenza jitkellem kif għandu jitkellem.

U diskors bħal dan huwa tajjeb għaliex jistimola aktar is-serenita` u s-serjeta` tad-dibattitu li jkollna.

Fl-opinjoni tiegħi waħda mill-affarijiet tajbin li semma kienet proprju fuq is-sentencing policy ġewwa pajjiżna.

Naħseb li din hija xi ħaġa li ilna nitkellmu fuqha s-snin.

Niftakar darba kien sar seminar fl-universita' l- qadima - dakinhar bħala ministru tal-ġustizzja kien hemm Dr Joe Fenech, Alla jaħfirlu - u jiena kont wieħed mill-kelliema min-naħa tal-pulizija.

Id-diskussjoni ta' dak is-seminar kienet proprju fuq is-sentencing policy.

Bħala prim imħallef niftakar li kien hemm iz-ziju ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici u waħda mill-affarijiet li ħarġet minn dak is-seminar kienet li dan il-pajjiż m'għandux sentencing policy.

(Interruzzjonijiet) Kulma qed ngħid jien huwa fejn mexa s'issa pajjiżna.

Meta nagħmlu l-emendi rridu nibagħtu messaġġ fuq is-sentencing policy u dan huwa li kien qed jgħid l-Onor.

Vassallo.

Fl-opinjoni tiegħi kien ġust f'dak li qal, pero' ħalli issa niġi għall-abbozz li għandna quddiemna.

Sur President, għalissa se naqbad ma' dak li qalu ħafna mill-membri parlamentari tan-naħa tal-gvern.

Smajt id-diskorsi li saru mill-Onor.

De Marco, mill-Onor.

Jason Azzopardi u mill-membri l-oħra li tkellmu fuq dan l- abbozz.

Dawn qalu li wħud minn dawn l-emendi jmorru kontra l-ispirtu tradizzjonali, kontra l-ispirtu kostituzzjonali - naħseb li l-ministru jaf x'qiegħed ngħid - u kontra l-istess charter tad-drittijiet tal-bniedem li llum jifforma parti mil-liġijiet tagħna.

Allura għalfejn il-qrati tagħna jiddeċiedu huma meta jingħata d-dritt tal-liberta` provviżorja?

Għalfejn il-qrati tagħna jiddeċiedu dwar il-korroborazzjoni ta' xhud li jkun kompliċi?

Għandna każistika waħda wara l-oħra u għandna żvilupp legali wara l-ieħor sabiex imbagħad, b'mod sorpriż niġu hawnhekk u l-parlament jiġi ffaċċjat b'emendi li qegħdin jiskussaw kompletament il-proċedura kollha fuq dak li għandu x'jaqsam mad-dritt tal-bniedem, mal-liberta` tal- bniedem, mad-dritt u l-preżunzjoni ta' l-innoċenza u mal-prova kardinali ta' kif għandha tiġi kkoroborata x-xhieda ta' kompliċi.

Ħalli nagħmilha ċara mill-ewwel, sieħbi l-Onor.

Gulia qalilna li jekk il- partit Laburista jkun fil-gvern ineħħi dawn l-emendi fl-ewwel sitt xhur.

Pero' jekk jien inkun ministru nista' naċċerta lil kulħadd li l-ewwel liġi li nagħmel tkun żgur tirrifletti dawn l-affarijiet.

Jien se nkun aktar serju fil-kritika tiegħi u se niġi mill-ewwel għal dak li rrid ngħid.

Jiena nemmen li għandu jkun il-gvern stess li fl-istadju tal-kumitat jirtira wħud minn dawn l-emendi.

Per eżempju, hawnhekk xtaqt nistaqsi xi ħaġa.

Kien hemm xi messaġġ mill-qrati tagħna, mill-qrati ta' l-appell fuq xi deċiżjoni mill-qorti Ewropea - dan il-week-end għamilt ftit tar-riċerka sabiex nara fejn kellha x'taqsam Malta jew xi pajjiż ieħor minn ta' l- Unjoni Ewropea - għal dak li għandu x'jaqsam il-kompliċi u dwar jekk ix- xhieda tiegħu hijiex biżżejjed?

Jien ipprovajt infittex ħalli nara jekk forsi qabiżlix xi ħaġa u l- konklużjoni li wasalt għaliha kienet dik li kien hemm xi każijiet li l- partit Nazzjonalista m'għoġbuhx.

(Interuzzjonijiet) Dażgur intom ridtu tneħħu anke s-sistema tal-ġurati!

Il-kap preċedenti tal-partit Nazzjonalista, l-Onor.

Fenech Adami, kien esprima ruħu b'dan is-sens.

Jien ipprovajt nara safejn tista' tasal l-immaġinazzjoni.

Imma meta wieħed jibda jgħid li se jitfa' kollox fuq l-imħallef dwar dak li għandu x'jaqsam ma' kif għandu jaċċetta jew ma jaċċettax ix-xhieda ta' kompliċi u kważi spiċċajt li lanqas ridt nemmen dak li kont qiegħed naqra.

Kif inhi l-liġi llum nafu li x-xhieda ta' kompliċi biss m'hijiex biżżejjed jekk din ma tkunx sufficiently corroborated by other circumstanes u evidenzi oħra, pero' bil-mod ta' kif inhi l-emenda, dan kollu se tneħħih.

Jiġifieri din l-emenda qiegħda tneħħi provi oħra li jistgħu jikkorroboraw dik ix-xhieda - sabiex tara jekk ix-xhud huwiex qed jigdeb jew le - u se titfa' il-piż kollu fuq l-imħallef.

Din l-emenda tgħid li meta x-xhud ewlieni kontra l-akkużat huwa kompliċi hija fid-diskrezzjoni tal-qorti li tgħid jekk wieħed jistax jasal għall-verita' jew le.

Allura dan ifisser li issa se nħallu f'idejn l-imħallef li b'xi mod irid jindirizza lill-ġurati u jgħidilhom li skond il-fehma tiegħu x-xhud qed jgħid il-verita`?

Hekk se nibdew niddeċiduhom il-każijiet tagħna?

Sakemm naslu għall-istadju ta' kumitat nistieden lill-ministru sabiex jagħmel eżerċizzju...

(Interuzzjonijiet) Hekk tieħu gost?

Tieħu gost tisma` l-affarijiet kif għandhom isiru.

Inti bħala ministru ghandek tieħu gost tisma` lil kulħadd.

Sur President, kif tista' tieħu gost meta llum għandna l-possibilita` fejn allaħares qatt ikollok kompliċi li jkun star witness, li jkun first class fil-mod ta' kif jixhed u jkun kapaċi jitfa' il-piż tiegħu fuq ħaddieħor!

Il-ministru qiegħed jgħidli li se jkun hemm il-kontrolli, imma hawnhekk anke l-kontrolli jrid ineħħi.

Dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jelimina kompletament l-artikolu 639 (3) u se jddaħħal din it-traġedja li għandna hawnhekk.

Jien nista' ngħid lill-ministru minn issa li jekk kemm-il darba din l-emenda tgħaddi pajjiżna se jkollu għall-ewwel darba jesperjenza każijiet ta' frame-ups legali.

Din hija l-possibilita`.

Ara kemm tkellimtu fuq frame-ups imma intom se tagħmlu xi ħaġa agħar minn meta kienu jsiru l-frame-ups minn xi avventuruż fil-korp tal-pulizija għaliex issa l- gvern qiegħed jagħti l-aċċessibilita` legali sabiex dan ikun jista' isir.

Hu min hu l-kompliċi, jekk jirnexxilu jgħid storja tajba fuq sieħbu jew fuq xi ħadd ieħor li jdaħħlu miegħu bħala kompliċi, u dan jiġi emmnut, se jkun jista' jitfa' lill-sieħbu l-ħabs.

Dan għaliex ix-xhieda tiegħu tkun prova biżżejjed kontra l-ħati.

Dan x'ġenn hu?

Lili jinteressani biss li f'pajjiżna jkollna ġustizzja vera u li jekk ikollna n-nies li jeħlu l-ħabs, jeħlu għaliex verament ikunu wettqu r-reat.

Żgur li m'għandniex nagħmlu liġijiet fejn ikollna l-possibilita' - bħalma se jkollna - li nibagħtu nies innoċenti fil-ħabs, kif wara kollox hemm ukoll!

(Interuzzjonijiet) Il- ministru qiegħed jgħid li hemm ukoll ħatjin barra u jekk

dan huwa minnu, ħażin.

Pero' huwa aktar gravi li jkollok imqar persuna waħda innoċenti ġol-ħabs.

U dan il-ministru jafu għaliex huwa prinċipju li jgħallmu huwa stess fl-universita`.

Sur President, din l-emenda hija xi ħaġa li għandha tiġi rtirata u dan għandna nagħmluh anke b'sens ta' rġulija.

Ma jimportax li l-ministru ġabha hawnhekk għad-dibattitu u lanqas jimporta jekk xi ħadd impressjonah sabiex jagħmel din l-emenda.

Kumbinazzjoni l-bieraħ kellmitni persuna u qaltli li din l-emenda kienet se ssir minħabba li hemm xi żewġ każijiet partikolari li kienu se jitressqu.

X'ħin smajt dan il-kliem jien għedt mela l-gvern qiegħed jiġġenen?!

Issa naf li xi kultant il-gvern irid jagħmel xi avventura, imma jekk irid jagħmel dan m'għandux jagħmel liġi apposta sabiex iressaq każ jew ieħor.

Għaldaqstant din l-emenda hija xi ħaġa li tmur kontra d-dritt fundamentali ta' kull proċedura.

(Interuzzjonijiet)

Sur President, f'dan l-abbozz għandna wkoll artiklu klassiku ieħor.

Din mhux għalina jew għaċ-ċittadin imma anke għall-fiduċja lejn min qiegħed jiddeċiedi l-każijiet.

(Interuzzjonijiet) Lill-ministru nixtieq ngħidlu li jien ma nagħmilx distinzjoni, bħalma forsi jagħmel hu, bejn maġistrat, imħallef u prim imħallef għaliex fl-opinjoni tiegħi maġistrat huwa imħallef daqs imħallef hu daqs prim imħallef.

Kollha huma ġudikanti, u tant hu hekk li l-parlament għolla l-kompetenza tal-maġistrati kemm f'dik li hija kompetenza ċivili u kemm f'dik li hija kompetenza kriminali, fejn qed nitkellmu fuq priġunerija sa għaxar snin ħabs.

Allura wieħed irid jistaqsi jekk għandniex nagħmlu distinzjoni dwar il-kapaċitajiet ta' ġudikant.

Issa kulħadd għandu l-istil tiegħu imma la hu maġistrat jew imħallef, dak hu ġudikant u għandu jkollu l-fiduċja ta' l-awtoritajiet kemm leġislattivi kif ukoll esekuttivi.

Dan huwa wieħed mit-tliet branki tad-demokrazija.

Sur President, b'liema dritt temenda xi ħaġa li ilha hemmhekk snin fil- proċedura kriminali u li kienet qiegħda miftuħa għal kull persuna li tgħix f'dan il-pajjiż, u ċioe` d-dritt li jagħmel rapport, jagħti informazzjoni, jagħmel complaint jew jagħmel denunzja lill-maġistrat ta' l-għassa fuq kwalunkwe każ, meta l-maġistrat kellu dritt, skond il-liġi, li wara li jieħu r-rapport, anke verbali, jibda jaħdem fuqu within two working days u mbagħad ovvjament jinvestiga?

Issa x'inhu l-iskop li aħna nagħmlu emenda fejn ngħidu li maġistrat ma jistax jiftaħ inkjesta kemm-il darba ma jottjenix l-awtorita` mill-prim imħallef biex ikun jista' jagħmel dan?

Issa bir-rispett kollu, il-prim imħallef huwa primus interparis, wieħed bħall-oħrajn imma xi ħadd irid ikun hemm jikkmanda.

Għaliex kull każ li jista' jiġi rrapportat lill-maġistrat irid bilfors jiddeċidih il-prim imħallef?

Jien naħseb għandu biżżejjed x'jagħmel il-prim imħallef.

Imma dik ħalliha, għax il-ħażin hu li se nneħħu l- fiduċja tal-maġistrati.

Lil dawn qed ngħidulhom li m'humiex kapaċi jiddeċiedu li jibdew din l-inkjesta u jridu jieħdu l-permess tad-daddy.

Dan imbagħad jgħidlek: Issa nara, agħtini daqsxejn ċans.

Imma f'liema redikolaġni li qed inwaqqgħu s-sistema ġudizzjarja?

Din il- ħaġa qatt ma kien hemm għalfejn inbiddluha meta din dejjem ħadmet.

Issa forsi ħadmet kontra l-interessi tal-gvern, għax jista' jkun li kien hemm min għamel rapport fil-konfront ta' korruzzjoni min-naħa tal-gvern jew kontra l-kummissarju tal-pulizija u bħala ċittadin mar quddiem maġistrat, imma issa dan id-dritt se jiġi kontrollat skond din l-emenda.

Din hija emenda suffocating.

Hija xi ħaġa li qed toħnoq id-drittijiet taċ-ċittadin li b'mod liberu jmur quddiem maġistrat u dan il-maġistrat jitħalla fil- liberta` li jaġixxi mingħajr ma jkun kontrollat minn sieħbu.

Issa għandek ġudikant li qed jiġi kkontrollat minn sieħbu, ħaġa li qatt ma kienet.

U din hija l-ewwel darba li qed tidħol emenda fil-kodiċi kriminali, jew qed isir dan it-tentattiv, għaliex jien għadni nispera li dan il-gvern jifhem li dawn l-emendi m'għandhomx jidħlu u jsiru parti integrali mill-proċedura kriminali.

Sur President, hawnhekk qed nibagħtu messaġġ negattiv ħafna fil-konfront tal-ġudikanti, u ċertament anke fil-konfront ta' l-istess imħallef.

Għaliex m'għandux il-prim imħallef iħalli lill-maġistrati jaħdmu fil-liberta'?

Jiena mhux se ngħid "jidħol fejn ma jesgħux" għaliex jesgħu dejjem, imma m'għandux jidħol fejn m'għandux għalfejn.

Il-prim imħallef għandu jħalli lill-maġistrati jaħdmu fl-armonija fis-sistema kif dejjem ħadmu biex imexxu bl-aktar mod liberu l-andament tagħhom.

Sur President, lili avviċinawni maġistrati u qaluli li din hija waħda mill-affarijiet li qed jgħaddi l- gvern minħabba r-rapport ħażin li jidher li għandu l-gvern ma' l-istess maġistratura.

Dan li wasalli, u jiddispjaċini ngħidha.

Mhux sew.

(Interruzzjonijiet) Hekk hu, issa dak arah inti, Onor. Mifsud Bonnici, għaliex inti l-affarijiet tidher li tafhom biżżejjed.

Naħseb li taf x'jien ngħid.

ONOR.

MEMBRU: Għandek żball.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: J'Alla għandi żball u inti għandek raġun.

U jalla dak kollu li qed tagħmlu huwa kollu frott ta' l-iżbalji li qed ngħidu aħna u r- raġunijiet kollha li qed tgħidu intom.

(Interruzzjonijiet) Issa niġi għall- bail.

Meta aħna konna fil-gvern u kien ikollna fouls bħal qed ikollkom ħafna intom - imma għallinqas id-drittijiet taċ-ċittadin dejjem ġew salvagwardjati għaliex ħadd ma lagħab b'dan il-mod mal-liġijiet - aħna qatt m'għamilna dawn l-avventuri ta' emendi fil-kodiċi kriminali.

Ara qattx għamilna dawn l-affarijiet!

(Interruzzjonijiet) Aħna hawnhekk qatt ma ġejna nilagħbu mal-kodiċi kriminali biex noqogħdu nilagħbu mal-poteri tal- maġistrati jew inkella ma' l-evidenza kif għandha tinġieb ġewwa l-qorti.

Sur President, il-verita' hi li kellu jkun dan iċ-champion tad-drittijiet tal-bniedem, il-Gvern Nazzjonalista, li jressaq affarijiet bħal dawn!

Meta kont tisimgħu jitkellem fl-oppożizzjoni kien qisu ċ-champion tad- demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem, imbagħad jiġi hawnhekk u jagħmillek dawn l-emendi!

Jiddispjaċini ngħid li ħafna minnhom dawn huma l- istess nies li kienu jinvokaw dawn id-drittijiet u llum qed jiġu hawnhekk u joħonqu dawn id-drittijiet liċ-ċittadin.

Il-ministru qal li dan ġej kollu min-naħa tal-kummissarju tal-pulizija li għamillu rapport li jridu jsiru ċerti emendi ħalli jkollhom iktar għodda f'idejhom biex ikunu jistgħu jaħdmu.

Allura biex ikollhom din l-għodda tneħħi d-drittijiet tal-bniedem?!

Jiena ħadt pjaċir nisma` lill-Onor.

De Marco jsemmi l-każ ta' Ben Ali kontra Malta.

Il-prinċipji li joħorġu minn din id-deċiżjoni meta nqata' l- każ mill-qorti ta' Strasbourg, żgur ....

(Interruzzjonijiet) Iva, allura kemm huwa legali li tagħmel liġi u tgħidlu: Isma', jekk inti qed tiġi akkużat b'reat li inti issa tfajt taħt ix-schedule...

(Interruzzjonijiet) Kif?

La qed tgħidli hekk inti!

(Interruzzjonijiet) It's charged with a scheduled offence, u inti kont diġa' reċidiv matul dawn l-aħħar għaxar snin.

Mela jekk jien għamilt reat illum fl-2006 u fl-1996 kont misjub ħati...(Interruzzjonijeit) Sewwa.

Il-preżunzjoni ta' l-innoċenza fejn qiegħda?

(Interruzzjonijiet) Fejn qiegħda l-preżunzjoni ta' l-innoċenza?

Mela għax akkużajt bniedem, dan huwa ħati?

Kif qed tagħmel inti qed tmur kontra l-ispirtu...

(Interruzzjonijiet) X'rule of evidence.....

(Interruzzjonijiet) Min?

Xi presumption hi!

(Interruzzjonijiet) Inti sakemm il-persuna akkużata għadha ma nstabitx ħatja hija preżunta innoċenti.

Għallinqas għadek temmen fiha din?

Allura jekk temmen fiha trid tisma` x'se ngħid issa.

(Interruzzjonijiet) M'għandix għalfejn nisimgħek.

(Interruzzjonijiet) Ħu paċenzja.....

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettuli ftit.

F'dan l-istadju, il-Viċi Prim Ministru jista' jitkellem biss bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: M'għandux permess.

THE DEPUTY SPEAKER: Permess mhux jingħata.

Ikompli l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Persuna li ġiet akkużata t-tieni darba fi żmien għaxar snin xorta għandha d-dritt tal-preżunzjoni ta' l-innoċenza.

Allura kif iċċaħħadli dan id-dritt li ningħata l-liberta` provviżorja?

Minn fejn joħroġ dan, li għal tliet xhur sħaħ trid toqgħod il-ħabs.

Ara kieku ġejt hawnhekk f'dan il-parlament u tgħidli li se toħloq fond biex kulmin ġie akkużat u ma nstabx ħati jkollu d-dritt jieħu kumpens, kieku l-istorja kienet tkun mod ieħor.

Dan bħalma hemm pajjiżi oħra, għax inti fejn jaqbillek issemmihom l-affarijiet li jeżistu fil-pajjiżi ta' l-Ewropa, imma affarijiet bħal dawn ma jaqbillekx issemmihom.

Taf kemm hawn nies li ġew akkużati, anke politikament, imma mbagħad ħarġu liberati?

Dawn ġew akkużati minnkom u ħarġu liberati u llum għaliex għaddew il-proċeduri u għax is- saħta ta' dan il-pajjiż trid li għadkom fil-gvern, għadhom sal-lum ma jistgħux jieħdu l-ħajja tagħhom.

X'ħadu dawn?!

Ħabs għalxejn!

U issa l- Gvern Nazzjonalista jrid jgħidilna li anke dan, idur magħha, jekk ikun hemm period of ten years idur magħha u inti trid tagħmel tliet xhur ħabs bilfors.

U dan huwa ħabs.

Jiena naqbel ma' dak li qal sieħbi l-Onor.

Adrian Vassallo.

Dan qal li l-qrati m'għandhomx ikunu lenient, imma mbagħad lanqas għandu jkun li wieħed jingħata ħabs qabel ma jingħata s-sentenza!

Qed nibagħtuh tliet xhur ħabs qabel ma jingħata s-sentenza!

Ara jaħasra f'liema redikolaġni qed naqgħu!

Din hija xi ħaġa gravi.

U huwa gravi aktar il-fatt li qed tibgħat messaġġ dirett lejn il-bank tal-maġistratura fejn qed turihom sfiduċja.

Mela għandek id-dritt tal-bniedem tal-preżunzjoni ta' l-innoċenza li għandu d- dritt għal-liberta` provviżorja u agħar minn hekk lill-istess maġistrati qed ngħidulhom li huma m'humiex kapaċi jiddeċiedu fuq inkjesta.

Dan irid imur quddiem imħallef meta jkun hemm ukoll ir-rimedju eċċezzjonali.

Jien għandi rispett lejn il- ġudikatura kollha, imma nista' nimmaġina jekk tgħaddi din l-emenda - għax qed nispera li l-gvern fl-istadju ta' kumitat ikollu second thoughts fuqha din ukoll - kemm se jkun hemm minn dawn li jkunu ta' tliet xhur, biex ngħidu hekk, li jingħataw il-liberta` provviżorja.

Dan kulħadd se jkollu tliet xhur sentenza qabel il-pre-trial.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li għandi fiduċja fil-qrati, mela m'għandix!

Imma inti taf iktar minni li meta jkun hemm liġi bħal din....(Interruzzjonijiet) Fil-corroboration għandi biss min għandu jiġġudika l-fatt, u kif taf tajjeb inti huma l-ġurati, imma l-ġurati jiddeċiedu skond kif se jiġu influwenzati.

U naf x'jien ngħid!

Sur President, se ssir ukoll emenda oħra taħt il-Press Act.

Hawnhekk wieħed għandu jara li jipproteġi l-ġurnalist u l-liberta' ta' l-istampa at all times.

Din l-emenda m'għandniex problema fuqha għax tajjeb li kull ġurnalist u ġurnalista – għax illum għandna anke ġurnalisti nisa – jkunu responsabbli għall-mod kif jiktbu.

Wara kollox jekk tispiċċa mhux biss tattakka l-kredibilita' tal-persuna imma tattakka l-karattru wkoll hija ħaġa li tista' twassal għal ħsara lill-persuna.

Kieku xi ħadd jagħmel hekk u ma jkunx ġurnalist ċertament jista' jkun li jeħel il-piena tal-ħabs.

Naħseb li hawnhekk wieħed irid joqgħod attent li jkun hemm dan il-bilanċ.

Id-dritt ta' l-espressjoni m'għandux jiġi abbużat sempliċement għax jekk bniedem jinstab ħati li għamel dan kulma jeħel tkun multa.

Jien riċentement kont qed nitkellem f'forum taż-żgħażagħ organizzat mill- Partit Nazzjonalista.

Ovvjament il-kelliema l-oħra kollha kienu tan- nazzjonalisti u jiena kont mistieden min-naħa tal-Labour Party, pero` ħadt pjaċir għax kienet interessanti.

Dakinhar kien tkellem ukoll l-ex president il-Prof.

Guido de Marco fuq każ fejn kellu libell fejn seta' jmur il-ħabs, pero' kien weħel Lm400 multa imbagħad appella u dawwar id- deċiżjoni.

Jiena mhux se noqgħod nidħol fuq id-deċiżjoni, pero' bħala punt ta' dritt li naqbel miegħu hawnhekk huwa, li sakemm inti qed tiġġieled biex ikollok il-liberta` tal-kelma u allura qed tattakka l-imġiba ta' operat, allura hemmhekk żgur m'għandux ikun hemm applikazzjoni tal-piena tal-ħabs.

Imma jekk bl-iskuża tad-dritt ta' l-espressjoni tattakka persuna b'mod individwali jew b'malizzja ċara intiża biex tipprova tkisser il-karattru tal-persuna fuq affarijiet li m'humiex veritjieri, allura dik il-persuna m'għandhiex tiskappa ċerta piena, sempliċement għax hija ġurnalist jew ġurnalista.

Dan qed ngħidu għaliex aġir bħal dak jista' jkisser persuna.

Hemm persuni karatterjalment b'saħħithom li jifilħu jaffrontaw ċerti daqqiet u hemm oħrajn li ma jkunux daqshekk b'saħħithom.

Minkejja dan, jiena qed nagħmilha ċara li fejn jidħlu l-libelli taħt artiklu 11, jiena naqbel li għandha titneħħa l-piena tal-ħabs.

Nixtieq insemmi wkoll b'mod oġġettiv l-emenda li qed issir għall-Police Act u li wkoll daħħaltuha f'din l-omnibus bill.

(Interruzzjonijiet) Imma hawnhekk għamiltu reat li jekk xhud jitla` quddiem bord ta' dixxiplina...

(Interruzzjonijiet) Imma kif qiegħda, jekk ma titlax jista' jeħel sa tliet xhur ħabs.

Jien naħseb li din hija qawwija, għax tliet xhur ħabs talli ma telax jixhed hija wisq.

Din il-ħaġa kien hemm min kellimni fuqha u naħseb li bħalma kellmu lili kellmu lilkom ukoll.

Ċertament il-piena hawnhekk hija waħda eċċessiva.

Imbagħad hemm ukoll xi ħaġa li naqbel magħha - u l- oppożizzjoni jidher li m'għandna l-ebda problema fuqha - dwar meta xhud huwa taħt is-16-il sena.

Naħseb li xhieda minorenni kienu qed jgħaddu minn ċerta trawma minħabba li jkollhom id-double jeopardy, li wara li jkun għamel il-proċedura quddiem il-maġistrat kompilatur irid jerġa' jispiċċa jgħaddi mill-istess esperjenzi - jew esperjenzi agħar - fit-trial.

Jiena naħseb li wieħed jifhem li dak li jkun xehed minorenni quddiem il-maġistrat kompilatur irid jiġi preservat biex jintuża fil-proċeduri ta' wara fuq l- istess każ.

Hemmhekk m'għandna l-ebda problema u jidher li hija xi ħaġa li nistgħu nimxu fuqha.

Rigward l-emenda tal-ġurati, li biha donnu se ndaħħlu l-kunċett Amerikan li tattakka ġurat qabel ma taqilgħu mil-lista jew le u tista' tagħmel xi domandi, wieħed irid joqgħod attent, għax hawnhekk m'għandniex data banks qawwija u huwa expensive biex tibni d-domandi neċessarji ħalli tara jekk teżentax jew le kull ġurat li jista' jiġi elett bil-ballot.

Wieħed irid jara kif se taħdem.

Jien naħseb hawnhekk irridu naħdmu b'kawtela.

Issa niġi għall-emenda importanti dwar ix-sharing tad-droga.

L-ewwelnett, kemm bħala oppożizzjoni u kemm bħala gvern, irridu noqogħdu attenti mill-messaġġ li se nibagħtu lill-poplu Malti u Għawdxi.

Ara ħadd ma jaħseb - u jiena se nagħmilha ċara żgur min-naħa tiegħi – li fejn tidħol id-droga hawn xi tendenza li nnaqqsu s-saħħa ta' l-infurzar tal-liġi, jew li qegħdin nibagħtu messaġġ li min iġib prova li d-droga li jkollu jkun qed jikkonsmaha hu biss, se jingħata kull benefiċċju.

Dan m'hu minnu xejn u din l-emenda hija frott ta' dibattitu qawwi u studju serju li jiena qrajtu kollu u naħseb li huwa studju tajjeb.

Kull wieħed minna hawn ġew xi darba jew oħra mar għand ommijiet ta' tfal vittmi tad-droga.

Kollha jipprovaw jagħmlu minn kollox biex isalvaw lill- uliedhom.

Hemm persuni li jieħdu d-droga għax għandhom il-vizzju tad- droga, għax huma vittma ta' din il-problema u waqt li jkunu qed jieħdu d- droga jaqsmuha ma' ħaddieħor, mhux jittraffikaw id-droga, imma jaqsmuha.

Sfortunatament kien hawn spetturi tal-pulizija li abbużaw mit-tjubija u mill-immaturita` ta' ħafna nies li huma innoċenti vittmi tad-droga.

Din qed ngħidha b'responsabilita`.

Issib spettur tal-pulizija li waqt li jkollu tifel quddiemu li jkun qed jgħidlu l-verita`, li jkun ikkonsma d- droga, li hu ma nnegozjax id-droga, li huwa sempliċement vittma tad-droga, għax jaf li jista' jitfgħu fil-lixka jistaqsih: Int, għal li jista' jkun, x'ħin kont qed tieħu l-ecstasy qsamtha min-nofs u tajt nofsha lil sieħbek?

(Interruzzjonijiet) Taf kemm-il statement rajna minn dawn Onor. Borg?

U jiddispjaċini jien, għax jien għamilt 20 sena fil-pulizija u min jaħdem hekk m'huwiex serju.

Għax inti taf li tista' tagħmel distinzjoni bejn min hu veru traffikant u min hu vittma u ħafna minnhom huma studenti ...

(Interruzzjonijiet) Hekk hu, qegħdin naqblu.

Huwa fatt li kien hemm studenti jew nies li għadhom jibdew il-ħajja tax- xogħol tagħhom, spiċċaw għall-ewwel darba quddiem spettur tal-pulizija fid- depot u għamlu statement li minħabba fih ġew akkużati bi traffikar, b'agonija kbira għall-familji tagħhom.

Kien hawn min spiċċa weħel 20 ġurnata l-ħabs, għax daqshekk seta' jeħel meta jingħata l-minimu għax ikun ikkopera, u jispiċċa jitlef ix-xogħol, jitlef l-universita` u jħarbat ħajtu u jitkisser.

Allura hawnhekk qegħdin nagħmlu - u dan huwa l-messaġġ – sens ta' rġulija ma' l-iżbalji li għamel ħaddieħor li abbuża mill-poter meta mhux suppost għamel dan l-abbuż.

Ħafna minn dawn il-vittmi huma kollha frott ta' abbuż ta' spetturi tal-puliżija waqt l-investigazzjoni.

U għamel sew il-maġistrat, hu min hu, kemm li hemm illum u kemm ta' qablu u ta' qablu, li ħafna minn dawn il-każi ma ddeċidihomx bħala każi ta' traffikar ta' droga għax kien qed iħoss fil-fond tal-kuxjenza tiegħu li dawn kienu każi ta' konsum.

Għaldaqstant il-Parlament Malti, flimkien mal-Kumitat Permanenti dwar l- Affarijiet Soċjali, ħadem biex jara li jagħmel ġustizzja ma' dawn il-mijiet ta' żgħażagħ.

Għandna mijiet minnhom.

Ejja nkunu ċari, fejn tidħol id- droga żgur m'hemmx kulur politiku.

Għandna ħafna familji mkissrin.

Għandna tfal u żgħażagħ li jistgħu jiġu salvati b'din l-emenda għax se nagħtuhom iċ-ċans li jaqbdu t-triq tas-sewwa.

Aħna l-parlamentari se jkollna l-unur li nsalvawhom.

Għalhekk qed ngħidu li fil-każ ta' persuna li tkun għamlet l-ewwel reat tagħha, allavolja tkun qasmet id-droga ma' xi ħadd ieħor waqt li kienet qed tikkonsmaha, il-ġudikant jista' ma japplikax il-piena ta' ħabs ladarba ma jkollhiex previous convictions.

Għaldaqstant tiġi salvata l-persuna.

Din hija xi ħaġa storika u għandi l-unur ngħid li qed nipparteċipa f'din l- emenda.

L-oppożizzjoni u l-gvern diġa` qbilna waqt id-diskussjoni li kien hemm fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali u llum qegħdin naqblu ma' l-emenda li qed titressaq f'dan l-abbozz ta' liġi.

L-isfortuna ta' dan l-abbozz hija li hemm affarijiet tajbin li qegħdin naqblu fuqhom u hemm affarijiet li huma far away from agreement on principle kemm legali, kemm dwar drittijiet tal-bniedem u kemm dwar proċedura li dejjem imxejna fuqha maż-żmenijiet.

Jien konvint li fl-istadju ta' kumitat l-gvern u l- oppożizzjoni nistgħu nerġgħu nduru dawn l-emendi.

Jien inħoss li fejn wieħed fl-imgħoddi seta' abbuża taħt xi prova ta' proċedura li tkun qiegħda vantaġġjuża għal xi ħadd u żvantaġġjuża għal ħaddieħor, wieħed għandu jara li din titneħħa, imma mhux li naqtgħu linja drakonjana li tweġġa' ħafna fuq naħa għax isbaħ mill-bilanċ m'hawnx.

Naħseb li ż-żewġ partiti li hawn f'dan il-parlament b'daqsxejn ta' attenzjoni u maturita` jistgħu jaħdmu flimkien meta niġu biex ngħaddu dawn l-emendi mill-istadji kollha.

Fejn jidħol il-kodiċi kriminali kull emenda li ssir is there to stay, m'hijiex kwestjoni ta' liġi li wieħed iħares lejha b'mod negattiv u jgħid imbagħad naraw.

Il-kodiċi kriminali huwa liġi li l-qrati tagħna, l- akkużati u l-vittmi jgħixuh kuljum u allura tajjeb li nemendawh b'mod serju u b'maturita` u mhux nagħmlu xi avventura li wisq nibża` tista' tħalli ħafna problemi u, agħar minn hekk, xi inġustizzja minħabba dawn l-emendi.

Għaldaqstant minn qalbi nitlob li jkun hemm il-kooperazzjoni taż-żewġ naħat tal-Kamra fl-istadju

ta' kumitat biex ikollna kodiċi kriminali ferm aħjar u iktar b'saħħtu bl- approvazzjoni ta' din il-Kamra.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ issa lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Mejju, 2006 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Adozzjoni ta' l-Euro - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, f'dan l-aġġornament xtaqt nieħu ftit minuti biex inwieġeb għall-istqarrijiet u l-gideb li kien hemm fil-mezzi tax-xandir tal-partit Nazzjonalista dwar dak li seħħ fl-aġġornament ta' nhar l-Erbgħa li għaddew.

Jiena nista' ngħid li kont l-uniku deputat hawnhekk flimkien ma' l-Onor.

Alfred Sant u l-Ministru George Pullicino, li dak il-ħin kien qed jitkellem, u għaldaqstant qed nagħmel dan l-intervent għaliex tajjeb li ngħidu l-affarijiet kif ġraw verament dakinhar.

Meta sirt naf li l-Ministru Pullicino għażel il-ħin ta' l-aġġornament biex jagħti spjegazzjoni dwar il- proposti tiegħu dwar l-estenzjoni ta' l-iskemi ta' l-iżvilupp, jiena minnufih dħalt fil-Kamra biex nisimgħu.

Sur President, il-Ministru Pullicino messu għamel stqarrija ministerjali ħalli l-oppożizzjoni Laburista jkollha l-aopportunita` tagħmel il-mistoqsijiet li jidhrilha li gandha tagħmel u mhux jagħżel li jitkellem f'aġġornament fuq kwestjoni bħal din.

Għaldaqstant ħassejna li kellna nressqu l-ilmenti tagħna u insemmgħu leħinna.

L-ewwelnett din mhux l-ewwel darba li fil-Parlament kien hawn battibekki bħal dik li seħħet l-Erbgħa li għaddew, allura għalfejn din il-frattarija kollha fuq il-media?

Smajna gideb min-naħa tal-Ministru Pullicino f'dik l- istqarrija li għamel u dan anke kkonfermah fuq il-programm "Opinjonisti" meta dan qal li l-gvern mhux veru kien qed jagħżel siti huwa stess sabiex jidħlu f'din l-iskema l-ġdida.

Jien nistaqsi wkoll għaliex saru dawn l- akkużi kollha f'dawn l-aħħar jiem meta l-media Nazzjonalista ppruvat tagħti stampa qarrieqa ta' dak li ġara nhar l-Erbgħa li għaddew.

Li ma ntqalx mill-media hu li anke l-Ministru Pullicino nstema` kemm-il darba jgħajjar u jindirizza lil Dr. Alfred Sant personalment bi kliem bħal "kodard" u "naf x'issarraf inti".

Ċertament li dan m'huwiex kliem sabiħ li għandu jintuża meta tindirizza kollega tiegħek f'din il-Kamra, Sur President.

Apparti minn hekk, ikolli ngħid li eżatt kif intemmet dik is-seduta, aħna u ħerġin 'il barra, il-Ministru Pullicino nfexx jgħajjat ma` Dr. Alfred Sant u miegħi.

Possibbli ma qalulhomx lil tan-Net Television li saħansitra f'waqtiet minnhom il-Ministru pprova jipprovoka u anke kien se jħebb għal Dr. Alfred Sant, tant li kelli nintervjeni jien u wieħed mill-ushers sabiex inwaqqfuh milli jagħmel dan?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Pullicino, on point of order.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: M'hu veru xejn li jiena b'xi mod jew ieħor ħebbejt għall-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

RODERICK GALDES: Jiena għidt li l-Ministru Pullicino pprova jħebb - mhux ħebb fiżikament - u saħansitra kelli nintervjeni jien biex inwaqqfu.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Pullicino, on point of order ieħor.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, m'hu veru xejn dak li qed jgħid l- Onor. Galdes li b'xi mod żamm lili milli effettivament inħebb għall-Onor.

Alfred Sant.

L-uniku kuntatt li kelli ma' l-Onor.

Alfred Sant kien verbali u xejn aktar.

ONOR.

RODERICK GALDES: Jiena nsostni dak li għidt u ngħid li dan l-aġir hu tal-mistħija speċjalment meta din mhux l-ewwel darba li smajna każijiet dwar dan il-Ministru.

Apparti dan, insemmi wkoll il-kliem dispreġġjattiv tal-Ministru Pullicino lejn Dr. Alfred Sant fejn fil-kuritur saħansitra beda jgħidlu sabiex imur jieħu grokk.

X'irid jgħid biha din?!

Alfred Sant kien f'sensih għax dak il-ħin kien ħdejja, kellimtu u bqajna nitkellmu sa l- aħħar.

Ma nafx x'ried jgħid b'dan il-kliem.

Sur President, jiena ħassejt li kelli nressaq għall-attenzjoni ta' din il- Kamra dan il-każ partikolari u anke dak kollu li ġara dakinhar għax tajjeb li npoġġu l-affarijiet fil-perspettiva tagħhom u jekk il-media għandha l- kuraġġ, din għandha tagħti coverage lil dan li qed ngħid jien għax kont l- uniku deputat preżenti f'din il-Kamra waqt dak li seħħ fl-aġġornament tas- seduta in kwestjoni.

Grazzi ħafna.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jidher ċar li n-naħa tal-gvern qed jagħmlu kull tentattiv possibbli biex jgħawġu l-affarijiet b'mod li xi ħaġa li l- poplu jaf li hemm affarijiet jintnu ġo fiha jpinġuha bħala xi ħaġa trasparenti u li qiegħda ssir kif suppost.

Għal dan l-iskop saħansitra ntuża dan il-parlament ukoll u minflok il-Ministru ġie u għamel stqarrija biex wieħed ikun jista' jiskrutinja aħjar, għażel li jitkellem fuq ħaġa bħal din waqt l-aġġornament li ġeneralment jintuża mill-back benchers biex jitkellmu fuq kwestjonijiet ta' kostitwenza u affarijiet oħra.

Din hija l- prassi f'dan il-parlament.

Jiena ili 20 sena hawnhekk u dejjem hekk nafha.

Anke fil-House of Commons hekk hija l-prassi, allura kif il-Ministru Pullicino ġie jsemmi ħaġa importanti bħal din fl-aġġornament?

Kellu raġun il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jinterrompih b'dak il-mod!

Għaliex

qed narawha bi kbira?

Fl-istess seduta kien qed jitkellem l-Onor.

Jose` Herrera u dan kien qed jgħid il-verita` u għax tan-naħa tal-gvern kienu qed iweġġgħu għamlu 40 minuta jinterrompuh, Sur President.

X'ġara b'daqshekk?!

Il-media Nazzjonalista qabdet u kabbret din il-kwestjoni tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni u qalet li huwa arroganti u li qisu reġa` mar għaż-żmenijiet tal-passat, għax hekk jippruvaw jagħmlu jitfgħuna lura għaż-żmenijiet tal- passat.

Aħna l-passat inħarsu lejh biex nitgħallmu minnu u mhux biex nużawh u naħbu l-affarijiet bħalma jagħmel il-Partit Nazzjonalista.

Nafuha l-istorja ta' Terinu, meta ħadu ġurament falz u nafu x'ġara ftit ta' żmien ilu meta l-ex-prim ministru qabel l-elezzjoni waħħal f'Dr. Alfred Sant li t- tifel tiegħu ma daħalx fl-Universita`.

Nafuhom dawn l-affarijiet!

Issa l- Partit Nazzjonalista saħansitra qed juża l-parlament ukoll u din il- kwestjoni kabbruha b'tali mod li taw x'jifhem li qisu Dr. Alfred Sant ħareġ biex iħebb għal xi ħadd u dan m'hu minnu xejn.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, on a point of order.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ir-regolamenti tal-Kamra jagħmluha ċara li wara li tressaq ksur ta' privileġġ ma tistax issir diskussjoni dwaru.

ONOR.

JOE MIZZI: M'aħniex niddiskutu l-ksur ta' privileġġ.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, hawnhekk qed terġa' tiġi diskussa l- issue li fuqha tressqu każi ta' ksur ta' privileġġ u naħseb li dan imur kontra r-regolamenti tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed tara, Sur President, min jinterrompi!

Qed tara, min hu arroganti!

Qed jipprovaw jużaw l-istanding orders biex jippruvaw iwaqqfu lil dak li jkun milli jgħid il-verita`.

Dik mhix arroganza?!

Minkejja dak kollu li qalu fuq il-mezzi tax-xandir kontra Alfred Sant, li hu arroganti u li pprova jħebb għall-Ministru, illum stess l-Onor.

Pullicino tafu x'qal f'dan il-Parlament?

Qal li Dr. Alfred Sant għamel 12-il minuta jagħmel l- interruzzjonijiet u jgħidlu shame fil-Kamra u anke barra mill-Kamra.

Min jaf kemm-il darba ntqalet il-kelma "shame" f'dan il-parlament!

Din hi kelma li tintuża ħafna.

Ma narax li għax l-Onor.

Sant beda jgħidlu shame kellu jiġi aggredit.

Il-media tal-Partit Nazzjonalista qalet ħafna għaġeb u qalet li Alfred Sant reġa` lura għall-passat u werta kemm hu arroganti.

Illum in-nies jekk iridu jistgħu jidħlu fil-website tal-Parlament u jisimgħu dak li ntqal u jkunu jistgħu jisimgħu lil Alfred Sant jgħid "shame, shame, shame"!

Dak kollu!

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Pullicino, on a point of order.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, meta jiena qajjimt il-każ tal-ksur ta' privileġġ kontra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni semmejt biss dak li ġara mill- bieb ta' din is-sala 'l barra.

Jiena ma tkellimtx fuq dak li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni għamel f'dawk it-12-il minuta.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi jista' jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, mela huma jistgħu jitkellmu fl- aġġornamenti tagħna u aħna ma nistgħux nagħmlu l-istess f'tagħhom.

Qed tara min hu l-arroganti!

Ħa ngħidilkom jiena fejn hi l-arroganza.

Fil-ħarġa tal- lum ta' "MaltaRightNow" tafu x'qalu?

Qalu li l-iSpeaker tal-Kamra ma laqax talba li għamel Dr. Alfred Sant.

Qed jallegaw li inti, Sur President, ma lqajtx talba biex tagħti ruling imma sa fejn naf jiena - u nitolbok tikkoreġini jekk m'iniex korrett - inti għidt li se tagħti ruling.

Qed nifhem sew, Sur President?

THE DEPUTY SPEAKER: Jiena ma nixtieqx li nidħlu f'diskussjoni fuq dak li ntalab aktar qabel fis-seduta, pero` jiena nirrepeti dak li għidt fis- seduta aktar qabel li s-Sedja semgħet dak kollu li ntqal mill-Onor.

Membri u se tagħti r-reazzjoni tagħha aktar 'il quddiem.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri se tagħti ruling aktar tard.

Din hija ċara.

Mela qed tara fiex waslet "MaltaRightNow" illum!

Ara x'inhu jiġri f'dan il- pajjiż, qed jużaw il-parlament biex jirredikolaw u jsawtu lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni għax ma fadlilhomx aktar biex isawtuh.

Imbagħad x'qed jiddefendu?

Qed jiddefendu l-MEPA li l-Arċisqof qalilhom li huwa l-post fejn il-flus jgħaddu minn id għal oħra u li l-Kamra tal-Periti qaltilhom li din hi b'saħħitha maż-żgħir u dgħajfa

mal-kbir.

U min semma dak id-dokument sigriet li għamlu l-Partit Nazzjonalista fejn ħareġ li kien hemm xi Ministru li pprova jiffranka l-flus lil xi ħadd?

Min qalha din?

Din ma qaluhiex il- laburisti.Sur President, din hi r-raġuni għaliex qed jipprovaw jagħmlu minn kollox biex ikissru lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jalla l-poplu jifli dan kollu u jinduna b'liema metodu dan il-parlament qed jiġi wżat.

Saħansitra llum stess, Sur President, ppruvaw jużaw lilek biex igiddbu u jirredikolaw lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dan kulma qal "shame, shame, shame" u ġabuh qisu jrid joqtol lil xi ħadd!

Minn fuq ippruvaw jirredikulawh ukoll billi jgħidu li kien fis-sakra!

(Interruzzjonijiet) Kien hemm min qallu biex imur jieħu grokk, u dik hekk tfisser!

Ma ntqalitx litteralment imma hekk tfisser din.

Taf x'nista' ngħid, li mara ta' ministru f'artiklu fuq gazzetta qalet li l-aktar ħaġa li jdejjaqha hi li r- raġel jidħol id-dar fis-sakra wara l-Parlament.

Ma ninsewhomx dawn l- affarijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Pullicino, on a point of order.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Joe Mizzi biex ma jpoġġix f'ħalqi kliem li m'għidtx.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, jista' jkompli.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jiena għalija meta lil xi ħadd tgħidlu "mur ħu grokk" hekk tkun trid tfisser u nerġa' ntenni li f'din il-Kamra kien hawn Ministru li l-mara tiegħu kien idejjaqha l-fatt li wara l- Parlament kien imur id-dar fis-sakra.

Jiġifieri mhux min-naħa ta' l- oppożizzjoni jkun hawn min ikun fis-sakra imma min-naħa tal-gvern, Sur President.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: F'din id-diskussjoni ftit imqanqla, nixtieq nagħmel ftit punti dwar l-abbozz ta' pjan ta' żvilupp li l-Partit Laburista ħejja u qed iniedi għall-poplu Għawdxi.

Naħseb li dan l-abbozz ta' żvilupp huwa pjan li lil Għawdex qed jagħtih l-identita` reġjonali tiegħu u qed jerġa` joffrilu s-soluzzjonijiet, wara li l-Partit Nazzjonalista fiż-żmien kollu li ilu fil-gvern warrbu totalment.

Dan hu pjan li jagħmel ġieħ lil Għawdex u juri li l-Partit Laburista lest biex jiggverna għax għandu s- soluzzjonijiet, għandu l-prioritajiet u jaf x'irid il-poplu Għawdxi.

Jekk tara l-istorja tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern għal dak li għandu x'jaqsam ma' Għawdex issib li dan il-gvern sena wara l-oħra għamel ħafna u ħafna żbalji fejn jidħol l-interess ta' l-Għawdxin.

Dan il-gvern issa ilu aktar minn 19-il sena jiggverna u sal-lum għadu m'għamilx pjan għall-gżira Għawdxija minkejja li dejjem iwiegħed lill-Għawdxin li se jippubblika dan il-pjan.

Xi ġimgħatejn ilu erġajt staqsejt lill-Ministru għal Għawdex fejn waslet fuq dan il-pjan li ilha tant twiegħed u hija rrispondietni li dan il- pjan jiġi ppublikat appena jkun hemm approvazzjoni min-naħa tal-ministri fil-kabinett.

Kif għidt, Sur President, dan il-gvern qiegħed jagħmel sensila ta' żbalji għar-rigward ta' Għawdex għaliex jekk wieħed jara ċ-ċifri u l-figuri li ppubblika l-istess gvern jew li joħroġu minn mistoqsijiet parlamentari li nagħmlu f'din il-Kamra, jirriżulta b'mod l-iktar ċar li dan il-gvern m'għandux l-interessi ta' l-Għawdxin għal qalbu, għalih l-importanti hu li jakkwista l-voti.

Għal dan il-gvern Għawdex huwa importanti biss meta niġu għall-gimmicks, bħal dik li ħarġu biha dan l-aħħar meta qalu li tant għandhom lil Għawdex għal qalbhom li jridu li Għajnsielem jibqa` jkun parti minn Għawdex fil-konfini elettorali, u ppruvaw idawruha u jbellgħuha lill- poplu Għawdxi li l-Oppożizzjoni Laburista ma tridx li Għajnsielem ikun parti minn Għawdex, meta dan assolutament mhux veru.

Qiegħed ngħid dan proprju għax wieħed jista' jiftakar il-ħafna wegħdiet li jagħmel dan il-gvern fejn jidħol Għawdex u li imbagħad ma jiġux imwettqa.

B'hekk wieħed mill-ewwel jinduna li dan il-gvern m'għandu xejn ippjanat għall-gżira Għawdxija.

Il-Prim Ministru, Lawrence Gonzi, ħadha drawwa li ta' spiss jiġi ġol-gżira Għawdxija, jgħid mod, tgħaddi ġimgħa u jagħmel mod ieħor.

Per eżempju, dan kien wiegħed lill-poplu Għawdxi li bis-servizz il- ġdid tal-helicopter it-turisti f'Għawdex se jiżdiedu b'50,000 fis-sena, pero` sal-lum dawn il-50,000 turist għadna ma rajnihomx.

Ta' min ifakkar ukoll li fir-rapport ta' ħidma għall-perjodu April 2003 u April 2004 intitolat "Biex Malta tikber fl-Ewropa" ftaħar li l-kumitat reġjonali għall- proġetti f'Għawdex identifika l-proġetti infrastrutturali li se jsiru permezz ta' fondi strutturali u fondi ta' koeżjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Wieħed minnhom kien proprju x-xiri ta' vapur żgħir għas-servizz bil-lejl bejn Malta u Għawdex.

Kien ukoll ftaħar li se jkun hemm shuttle service bejn l-ajruport internazzjonali ta' Malta u ċ-Ċirkewwa.

Sur President, għadda ftit taż-żmien u sibna li dak li kien miktub bl-iswed fuq l-abjad sar duħħan u minflok ma nxtara dan il-vapur u nħoloq dan is- shuttle service li semmejt, il-kumitat reġjonali għall-proġetti f'Għawdex twarrab u l-flus se jintużaw biex titranġa t-triq bejn ix-Xlendi u r-Rabat.

Jekk dan isir issa, li wasal is-sajf, se joħloq mhux biss inkonvenjent kbir għar-residenti, imma se joħloq hardship lit-turiżmu Għawdxi għax se jkisser il-ftit xhur li fihom il-ħwienet t'hemmhekk imorru tajjeb.

Għalhekk nappella lill-gvern biex ix-xogħol isir wara li jgħaddu l-vaganzi tas-sajf għax inkella t-turiżmu Għawdxi jieħu daqqa ta' ħarta oħra.

Sur President, dan il-gvern iddikjara wkoll li qabel l-aħħar ta' kull sena baġitarja tal-komunita` se jitlob definizzjoni mill-ġdid tal-politika reġjonali komunitarja.

Dan il-gvern wiegħed li kien se jitlob lill- kummissjoni tagħmel rapport dwar is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali ta' Għawdex, b'mod partikolari dwar l-inugwaljanza fil-livelli ta' żvilupp soċjali u ekonomiku bejn Għawdex u Malta.

Kien qal ukoll li se jitlob lill- kummissjoni tipproponi mizuri xierqa fil-qafas tal-politika regjonali komunitarja sabiex tassigura li d-differenza fl-iżvilupp ekonomiku li hemm bejn Malta u Għawdex jigi mnaqqas permezz ta' għajnuna, li tista' tkun sew għajnuna finanzjarja kif ukoll għajnuna b'mezzi oħra, sabiex Għawdex jilħaq l-istess livell ta` Malta.

Meta lill-Ministru għal Għawdex staqsewha għaliex il-gvern m'għamilx dan ir- rapport din qalet - u jiena ma naqbilx magħha - li Għawdex ħa l-fondi kollha li kellu jieħu mill-Unjoni Ewropea u għalhekk ma kienx hemm raġuni għaliex il-Gvern Malti għandu jitlob lill-kummissjoni biex tara d- differenza fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali bejn Malta u Għawdex, għax Għawdex ħa l-benefiċċji kollha.

Dan huwa qerq għax m'hu minnu xejn, u dan mhux jiena qed ngħidu imma joħroġ minn dak li kienet tgħid il-MIC li kienet wegħdet ħafna affarijiet dwar Għawdex, speċjalment fil-fuljett "l- aġġornat" li kien joħroġ Simon Busuttil u li kien il-porta voce tal- kabinett.

Il-gvern kien wiegħed li se jagħmel dan ir-rapport imma dan ma sarx.

Issa l-budget ta' l-Unjoni Ewropea għall-2006 sar u għaldaqstant Għawdex reġa` tilef ċans ieħor li bih seta` jtaffi d-dislivell ekonomiku bejn dawn iż-żewġ gżejjer.

Sur President, f'dak li għandu x'jaqsam ma' Għawdex il-gvern qiegħed jagħmel sensila ta' żbalji kbar.

Dan qegħdin inħossuh aħna l-Għawdxin għaliex f'kull livell tas-soċjeta` tagħna qegħdin naraw il-problemi ħerġin proprju għaliex m'aħniex aktar fiċ-ċentru ta' l-amministrazzjoni.

Dak li l- Partit Nazzjonalista kien jikkritika lilna fuqu, issa qiegħed jagħmlu hu.

Lilna kienu jikkritikawna li rridu l-poter fiċ-ċentru u li m'aħniex kapaċi nifirxuh fil-periferija, pero` b'dan il-pjan ta' żvilupp, li anke l- Ministru Giovanna Debono qalet li taqbel miegħu waqt programm televiżiv, qegħdin nagħtu prova lill-poplu kollu li aħna rridu li l-poter jinfirex 'il hinn miċ-ċentru permezz tal-kunsilli lokali u tar-ristrutturazzjoni tal- Ministeru għal Għawdex.

Sur President, illum għandna problemi kbar fil-gżira Għawdxija.

Filwaqt li f'dawn l-aħħar erba` snin l-investiment pubbliku u privat f'Malta kiber b'Lm369 miljun, f'Għawdex kiber biss b'Lm4 miljuni.

Apparti hekk, il- popolazzjoni ekonomikament attiva naqset b'5.6% filwaqt li f'Malta kibret.

Min-naħa l-oħra f'Għawdex għandek sitwazzjoni fejn għandek ħafna aktar part- timers milli għandek full-timers.

Għandek il-GDP li minn 71% fl-2000 niżel għal 69% ta' dak ta' Malta fl-2003 u minn 56% fl-2000 għal 51% ta' dak ta' l-Ewropa fl-2003.

Il-ħolqien tax-xogħol m'huwiex qed iżomm l-istess ritmu tat-tkabbir tal-popolazzjoni ekonomikament attiva u b'konsegwenza ta' dan għandek ħafna nies li tilfu t-tama li jsibu x-xogħol.

Apparti dan kollu, il- valur gross miżjud fi prezzijiet bażiċi u l-prodott gross domestiku niżel.

Għandek ukoll sitwazzjoni fejn fit-turiżmu, per eżempju, il-bed nights niżlu għal 2.5%, jiġifieri għandek bed nights għall-Ħdud biss.

F'Għawdex għandek bejn wieħed u ieħor 190 sodda five star, li huma anqas mis-sodod ta' lukanda waħda li fetħet riċentement ġo Malta.

Sur President, irrid ngħid ukoll li s-sistema tal-Malta Enterprise m'hijiex tgħin biżżejjed lill-industriji Għawdxin.

F'seba' snin din għenet biss disa` intrapriżi Għawdxin li ħaddmu bejn wieħed u ieħor tmien ħaddiema waqt li f'Malta din għenet 'il fuq minn 149 intrapriża li bejniethom ħaddmu 'l fuq minn 2,500 ruħ.

Dan juri li Għawdex illum sar tat-tieni klassi u m'għadux iktar fiċ-ċentru ta' l-amministrazzjoni.

Għalhekk kien tassew f'waqtu li l-Partit Laburista ħareġ b'dan il-pjan ta' żvilupp għall-gżira Għawdxija.

U qegħdin ngħidu li biex l-ekonomija f'Għawdex tieħu r-ruħ hemm bżonn ta' pjan serju li l-Partit Laburista bħala gvern alternattiv se jwettaq.

Sur President, dan il-pjan fih affarijiet li sal-lum konna biss noħolmu bihom.

Hawnhekk għandna assigurazzjoni li l-Għawdxin se jkunu rappreżentati fil-kumitati u kummissjonijiet kollha li jeżistu ġo Malta u li l-Partit Laburista se jkompli bil-politika tiegħu li kemm jista` jkun l- Għawdxin jaħdmu f'Għawdex.

Hawnhekk għandek ukoll l-impenn ta' għajnuna lil dawk Għawdxin li jaħdmu f'azjendi żgħar, speċjalment dawk li jaħdmu fuq l- innovazzjoni u fil-qasam tat-teknoloġija.

Għandek pjan li jaħseb sabiex jagħti r-ruħ lit-turiżmu f'Għawdex għaliex dan il-gvern abbandunah kompletament.

Dan huwa gvern tal-bluff, Sur President.

Jiena niftakar li ftit ġimgħat ilu ġabu cruise liner fix-Xlendi u qalu li issa se jibdew iġibu l-cruise liners ġol-gżira Għawdxija, imma minn dakinhar 'il hawn ma rajniex cruise liner ieħor.

Hu proprju għalhekk li aħna qegħdin nimpenjaw ruħna bis-serjeta` biex noħolqu awtorita` għat-turiżmu għall-gżira Għawdxija b'fondi apposta għaliex aħna nemmnu li ma jistax ikun li l- Għawdxin dejjem jieħdu l-leftovers ta' Malta.

Għalhekk irridu li jkun hemm awtorita` b'budget għaliha sabiex tonfoq fuq il-bżonnijiet tat-turiżmu Għawdxi.

F'dan il-pjan qegħdin ngħidu ħafna affarijiet oħra u nixtieq li kelli aktar żmien biex nispjegah aktar fid-dettall.

Qegħdin ngħidu, per eżempju, li l- unika kumpannija li l-Għawdxin jistgħu jiftaħru li hija ta' Għawdex, il- Gozo Channel, mill-għada li nitilgħu fil-gvern taqa` direttament taħt ir- responsabbilita` tal-Ministeru għal Għawdex.

Dawn huma affarijiet li jagħmlu ġieħ lill-gżira Għawdxija u li jagħtuha l-identita` reġjonali.

Fejn illum Għawdex huwa s-cinderella ta' Malta u fejn l-Għawdxin huma ċittadini tat-tieni klassi, aħna lill-Għawdxin se nerġgħu npoġġuhom fiċ-ċentru ta' l- amministrazzjoni b'din il-politika li tagħmel ġieħ mhux biss lill-Partit Laburista imma lill-Għawdxin kollha ta' rieda tajba.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Mejju, 2006 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SUSSIDJI AGRIKOLI

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk is-sussidju li jirċievu l- bdiewa mill-Unjoni Ewropea hux meqjus bħala dħul taxxabbli?

Tagħmel differenza jekk bidwi jkunx full-time jew part-time?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għall- Avviz Legali 52 ta' l-2006 fejn għandu jsib lista ta' sussidji agrikoli eżenti mit-taxxa fuq l-income.

L-eżenzjoni tapplika kemm għal bdiewa full- time kif ukoll għal dawk part-time.

CALLS FOR APPLICATIONS

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm calls for applications għall-karigi ta' segretarju permanenti, diretturi ġenerali, diretturi u assistenti diretturi fid-dekasteru tiegħu matul l-2004 u l- 2005?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-order of merit finali ta' l- applikanti għal kull kariga rispettiva?

Jista' jgħid jekk hux f'kull każ li l-persuna klassifikata l-ewwel ħadet l-appointment?

F'każ li l- appointment ma ħaditux il-persuna klassifikata l-ewwel, jista' jgħid x'kienet ir-raġuni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tweġiba hi fil-pożittiv ħlief fil-każ tas- segretarji permanenti li jinħatru skond artiklu 92 (3) tal-Kostituzzjoni ta' Malta u sejħiet ta' applikazzjonjiet ma joħorġux għal dawn il- pożizzjonijiet.

Fil-każ ta' diretturi ġenerali u diretturi, il-ħatriet isiru fuq bażi ta' kompetizzjoni u l-aktar kandidat adatt jintgħażel għall- pożizzjoni fit-termini ta' artiklu 92 (4) tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

M'hijiex etika li jingħataw dettalji personali.

Fil-każ ta' proċessi għall-pożizzjonijiet ta' assistent direttur li ma jsirux skond artiklu 92 (4) tal-Kostituzzjoni ta' Malta, jista' ikun hemm raġunijiet varji għalfejn min jiġi klassifikat l-ewwel ma' jeħux il-kariga bħal, per eżempju, meta uffiċjal jiġi l-ewwel f'żewġ proċessi ta' għażla li jseħħu fl-istess żmien u jagħżel pożizzjoni minnhom.

TIĠDID TAL-KUNTRATT

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi segretarju permanenti, diretturi ġenerali, diretturi u assistenti diretturi fid- dekasteru tiegħu li ma ġġeddidilhomx il-kuntratt matul l-2004 u l-2005?

Min huma?

Għaliex ma ġġeddidilhomx il-kuntratt?

Fejn qed jaħdmu llum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kien hemm każi bħal dawn kif jidher mill-iskeda li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra u waqt li ma narahiex etika li jissemmew persuni, nista' ngħid li r-raġunijiet jistgħu jkunu diversi, bħal meta uffiċjal ma jerġax japplika jew ma jkunx adatt biex jerġa' jimla' il- pożizzjoni li oriġinarjament ikun intgħażel għaliha.

SURĠENTI FL-ARMATA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm promotions/appointments backdated u mhux backdated ta' surġent fl-armata ngħataw bejn Jannar u Diċembru 2003?

Min huma l-uffiċjali li ħadu l-promotion/appointment?

X'inhi d-data ta' meta ħarġet il-promotion/appointment u, f'każ li backdated, jista' il-Prim Ministru jagħti d-data minn meta din kienet effettiva?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Matul l-2003 ingħataw tliet promozzjonijiet ta' surġent fl-armata - id-dati rispettivi tal-ħruġ tal-promozzjoni huma l-4 ta' Frar, id-9 ta' April u l-14 ta' Awissu – bid-data effettiva fil-każi kollha backdated għall-1 ta' Jannar, 2001 u dan wara li ntlaqgħu rakkmandazzjonijiet ta' l-ombudsman.

Ma nara l-ebda skop li nagħti dettalji ta' l-individwi konċernati.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u ilma fil-ministeru tiegħu u fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu matul is-snin 2004 u 2005?

Għandu xi pjan kif se jassorbi ż-żieda tas-surcharge fuq id-dawl meta l-vot allokat għall-konsum tad-dawl għall-2006 baqa' bħal dak ta' l-2005?

Jista' jgħid kemm kienet in-nefqa fuq bozoz energy-savers matul is-snin 2004 u 2005?

Qegħdin jittieħdu miżuri sabiex jitnaqqas il-konsum tad-dawl?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-miżuri li qegħdin jittieħdu fl-uffiċini tiegħi biex jonqos il-konsum tad-dawl huma li, fejn hu possibbli, jiġu wżati bozoz energy-savers waqt li kontinwament isiru sforzi biex jitnaqqas il-konsum ta' l-elettriku.

Għar-rigward ta' l-ispiża fuq dawl u ilma matul l-2004 u l-2005 kif ukoll l- infiq fuq bozoz energy-savers matul l-istess perijodu, qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra tabella A li turi l-informazzjoni mitluba.

Għar-rigward tal-ministeru tal-finanzi, l-informazzjoni mitluba tinsab f'tabella B li wkoll qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm mobile phones huma wżati mill-membri ta' l-uffiċċju tiegħu u dak tas-segretarju parlamentari?

Minn min qed jintużaw?

Min awtorizza tali użu u kemm huwa s-ceiling f'kull każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ammont globali ta' mobile phones użati mill-membri ta' l-uffiċċju tiegħi huwa sebgħa, filwaqt li fil-każ ta' l-uffiċċju tas- segretarju parlamentari l-ammont huwa ta' ħamsa.

Dawn il-mobile phones qed jintużaw hekk:

*Fil-każ ta' l-uffiċċju tal-prim ministru, il-mobile phones jintużaw mill- prim ministru, il-kap tas-segretarjat, is-segretarju privat, l-assistent segretarju privat u l-kordinatur tal-komunikazzjoni.

Mobile ieħor jintuża mill-persuna responsabbli mis-sigurta' tal-prim ministru waqt safar uffiċjali biss u mobile ieħor jintuża skond il-bżonn ta' l-uffiċċju.

*Fil-każ tas-segretarju parlamentari, il-mobile phones jintużaw mis- segretarju parlamentari, il-kap tas-segretarjat, is-segretarju privat u l- kordinatur tal-komunikazzjoni.

Mobile ieħor jintuża skond il-bżonn ta' l- uffiċċju.

L-awtorizzazzjoni ta' kull mobile phone u c-ceiling huma skond il-proċedura stabilita, hekk kif spjegata bir-regolamenti tal-gvern li jirregolaw l-użu ta' mobile phones.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm jew hemmx membri mill-istaff privat tiegħu li għandhom għall-użu uffiċjali tagħhom, iktar minn mobile phone wieħed u iktar minn linja waħda fixed fir-residenza tagħhom?

Jikkonferma jekk l-ammont minfuq qabiżx l-ammont ta' Lm400 matul is-snin 2004 u 2005?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'hemm ħadd mill-istaff privat tiegħi li għandu jew kellu għall-użu uffiċjali tiegħu, aktar minn mobile phone wieħed u iktar minn linja waħda fixed fir-residenza tiegħu.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm persuni nqabdu jabbużaw mis-servizzi soċjali s-sena l-oħra?

X'tip ta' abbuż u x'inhu l-ammont iffrodat?

Kemm nies ittellgħu l-qorti?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: In-numru ta' persuni li nqabdu jabbużaw mill- benefiċċji soċjali matul is-sena l-oħra hu 526, b'ammont totali ta' Lm526,105.

L-abbużi huma diversi, fosthom l-għoti ta' informazzjoni skorretta dwar il-kompożizzjoni tal-familja, dwar mezzi finanzjarji u nuqqas ta' rapportar ta' bidu ta' impjieg.

Matul is-sena l-oħra tressaq każ wieħed il-qorti dwar abbuż fit-tehid ta' benefiċċji soċjali, liema każ għad mhux deċiż.

QATLA TA' BHEJJEM

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Billi qed isir bejgħ ta' laħam ta' annimali maqbuda bis- sistema tal-Ħalal, jista' il-Ministru jgħid fejn qed isir dan?

Dan qed isir bil-permess tal-gvern?

Żgur li dan ma jmurx kontra l-liġi li tipproteġi l-annimali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Avviż Legali 260 ta' l-2003 dwar il-protezzjoni ta' annimali waqt it-tbiċċir jew il-qatla, meħud mill-Att dwar it- Trattament Xieraq ta' l-Annimali, jippermetti metodi partikolari ta' qatla meħtieġa minn ċerti riti reliġjużi, f'dan il-każ il-metodu Ħalal.

Il- kondizzjonijiet meħtieġa fejn annimal jinqatel bil-metodu Ħalal jinvolvi kriterji identiċi għall-qatla regolari, barra l-fatt li l-annimal jiġi maqtul mingħajr l-istordiment neċessarju f'qatla regolari u jrid isir minn persuna kompetenti.

Bejgħ ta' laħam ta' annimali maqtula bis-sistema tal-Ħalal qed isir, laħam li jiġi importat minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea minn stabilimenti approvati mill-Unjoni Ewropea.

F'Malta wkoll hawn stabilimenti approvati u liċenzjati biex tintuża din is-sistema.

STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm studenti barranin hawn fi skejjel tal-gvern?

Kemm minnhom huma ta' reliġjon mhux kattolika?

Minn liema pajjiż huma?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' studenti barranin fi skejjel tal-gvern huwa 482 u cioe' 303 fil-primarja, 147 fis-sekondarja u 32 f'post- sekondarja.

Informazzjoni aktar dettaljata qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra, għalkemm fil-każ tat-32 student ta' l-iskola post-sekondarja ma tinġabarx informazzjoni dwar ir-reliġjon tagħhom.

CHILD ADOPTION

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm tfal ġew adottati s- sena l-oħra u din is-sena u minn liema pajjiż?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

AĠENZIJA APPOĠĠ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm tfal hemm f'idejn l- aġenzija Appoġġ minħabba li nħarġitilhom care order?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: In-numru ta' tfal taħt care order segwiti mis- social workers ta' l-aġenzija Appoġġ hu 187.

APPELL MINN SENTENZI TAL-QORTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid f'kemm-il kawża l-avukati tal-gvern appellaw minn xi sentenza mogħtija mill-qorti s-sena l- oħra u din is-sena?

Fuq liema reat?

X'kienet tgħid is-sentenza f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' kawzi appellati mill-ufficċju ta' l-avukat ġenerali hu s-segwenti:

*49 fl-2005, tlieta minnhom b'ammissjoni u ġew appellati skond artiklu 392A1;

*27 sa l-aħħar ta' April, 2006.

Tabelli bl-informazzjoni mitluba qed jitpoggew fuq il-mejda tal-Kamra.

IGCSE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ċentri hawn li jorganizzaw l-eżamijiet ta' l-Universita' ta' Cambridge, magħrufa bħala IGCSE?

Kemm

studenti qed joqogħdu għall-eżamijiet li qegħdin isiru bħalissa għal kull suġġett?

Qed ikun hemm sorveljanza min-naħa tad-diviżjoni ta' l- edukazzjoni biex jiġi żgurat li kollox jimxi kif suppost?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

ST EDWARDS COLLEGE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema spiċċaw mill- Kulleġġ St Edwards minħabba sensji, jew għax telqu minn jeddhom jew għax irtiraw minħabba l-eta', kemm fl-aħħar tas-sena skolastika 2004/05 kif ukoll s'issa matul din is-sena skolastika?

Jaf li hemm għalliema li din is- sena telqu wara ftit ġimgħat biss ta' tagħlim, bħal fil-każ ta' għalliema tal-Malti u tal-Matematika fit-taqsima sekondarja ta' l-iskola?

Jaf li għalliem ingħata s-sensja minkejja li ftit xhur ilu ngħata l-kariga ta' kap tad-dipartiment ta' l-Ingliż fl-istess skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fis-sena 2004-2005, żewġ għalliema telqu mill-Kulleġġ St Edwards għax riedu jiċċaqalqu minn jeddhom għal skola oħra filwaqt li għalliem ieħor irtira minħabba li laħaq l-eta' tal-pensjoni.

Tnax-il għalliem full-time ġew dikjarati redundant u minnhom ħamsa ġew offruti xogħol fuq bażi part-time u tnejn minnhom irrifjutaw.

F'din is-sena skolastika, jiġifieri 2005-2006, żewġ għalliema ġew redundant.

Wieħed mill-għalliema ġie offrut xogħol part-time iżda dan irrifjutah.

Għalliem ieħor intemmlu l-impjieg waqt il-probation period.

Għal ħabta ta' tmiem Settembru bidu ta' Ottubru 2005, numru ta' għalliema telqu mill-kulleġġ St Edwards wara ftit ġimgħat għaliex għażlu li jmorru jaħdmu fi skejjel statali, peress li xi placements ta' l-għalliema ħarġu ftit wara li bdiet is-sena skolastika.

Informat ukoll li l-persuna li qed tokkupa l-kariga ta' kap tad-dipartiment ta' l-Ingliż għadha ma ngħatatx sensja iżda ġiet informata li x-xogħol tagħha se jintemm fuq bażi ta' redundancy fl-aħħar ta' din is-sena skolastika.

KONSUM TA' ALKAĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Wara li rċevejt numru ta' ilmenti minn nies adulti li jmorru Paceville tard filgħaxija fi tmiem il-ġimgħa, kif jista' ikun li l- pulizija m'hu qed tagħmel xejn meta tara numru ta' żgħażagħ ta' 14 u 15-il sena mitfugħa fis-sakra ma' l-art?

Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'għandu jkun xogħol il-pulizija f'każi bħal dawn?

ONOR.

TONIO BORG: Għalkemm il-bejgħ ta' alkaħol lil persuni taħt is-16-il- sena huwa reat, il-konsum ta' alkaħol minn persuni ta' din l-eta' mhuwiex.

Informat ukoll li l-pulizija qed tagħmel ħilitha sabiex kemm jista' ikun ma jkunx hemm tali konsum, speċjalment f'lokalitajiet fejn ikun hemm konċentrazzjoni ta' żgħażagħ, billi fejn jiġu osservati żgħażagħ li jkunu qed jixorbu l-alkaħol, dawn ikunu mitkellma sabiex isir magħruf minn fejn ikun inkiseb l-alkaħol.

Jekk ikun il-każ, tingħata wkoll assistenza meħtieġa.

Pero', bħalma naħseb japprezza l-Onor.

Interpellant, il-pulizija trid topera fil-parametri tal-liġi.

PARTIES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Issa li waslet biex tispiċċa s-sena skolastika, jista' il-Viċi Prim Minstru jgħid x'jista' isir biex il-pulizija tkun tista' tagħmel sorveljanza fejn se jsiru l-parties organizzati minn studenti tal- form 5, ħafna drabi mhux taħt l-awspiċi ta' l-iskola konċernata?

X'jista' isir ħalli ma jsirx konsum ta' alkaħol fejn mhux suppost u li ma jkunx hemm konsum ta' droga?

ONOR.

TONIO BORG: Kull disco, ballu, żfin jew xi attivita' oħra li jsiru f'postijiet mhux liċenzjati bħala post ta' divertiment, jenħtieġu l-permess mingħand il-kummissarju tal-pulizija.

Il-kondizzjonijiet marbuta ma' dawn il-liċenzji jinkludu wkoll li jrid ikun hemm preżenza ta' membri tal-korp tal-pulizija sabiex jissorveljaw l-andament ta' l-attivita'.

Informat ukoll illi l-pulizija regolarment tagħmel spezzjonijiet f'postijiet meta tkun taf li se jsiru xi parties bħal dawn f'postijiet liċenzjati bħala lokalitajiet ta' divertiment u għaldaqstant ma jkunx meħtieġ permess espressament għal dik l-attivita'.

ADULT TRAINING CENTRES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tinformana kemm impjegati u ta' liema grad, ma baqgħux jaħdmu fl-adult training centres minħabba raġunijiet differenti matul is-sena l-oħra?

Kemm impjegati ġodda daħlu minflokhom is- sena l-oħra?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Matul l-2005 kien hemm 12 il-ħaddiem li ma baqgħux jaħdmu fiċ-ċentri ta' matul il-jum għal persuni b'diżabilita' u cioe' ħames care workers, tliet support workers, żewġ watchmen, senior tradesman u braille instructor.

Matul l-istess sena ma daħal l-ebda mpjegat ieħor minflokhom, iżda din is- sena mtela l-post ta' braille instructor fuq bażi part-time.

ADULT TRAINING CENTRE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk hux se jiġi mpjegat support worker ieħor fl-adult training centre tas-Swatar wara r-riżenja ta' wieħed mis-support workers?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif kelli okkażjoni ngħid bi tweġiba għal mistoqsijiet preċedenti, bħalissa għaddej proċess biex ir-responsabbilta' taċ-ċentri għal matul il-jum għal persuni b'diżabilita' tgħaddi għand il- fondazzjoni għas-servizzi ta' ħarsien soċjali.

Parti minn dan il-proċess jinkludi eżerċizzju sabiex jiġu determinati l-ħteġijiet ta' dawn iċ-ċentri, inkluż ir- riżorsi umani u għaldaqstant mhux il-waqt li jiġu rimpjazzati mpjegati b'mod awtomatiku.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-ispiża f'safar tal-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu għal matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-ispiża f'safar għall-ewwel erba' xhur ta' din is- sena tal-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi hija ta' Lm62,138.36, li Lm25,041.87 minnhom huma rifużi mill-Unjoni Ewropea.

L-ispiża għas-safar għall-istess perijodu tal-Wasteserv tammonta għal Lm8,423.58 filwaqt li dik tal-MEPA tammonta għal Lm19,060.

Fiż-żewġ każi l- ammont huwa nett wara li tnaqqas l-ammont rifuż mill-Unjoni Ewropea.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-ispiża f'safar tal-ministeru, dipartimenti u enti oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu għal matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-ispiża f'safar tal- ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu għal matul l- ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi l-ispiża f'safar tal- ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tagħha għal matul l- ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-ispiża f'safar tal- ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu għal matul l- ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-ispiża f'safar tal-ministeru u l-enti taħt id- dekasteru tiegħi għall-ewwel erba' xhur ta' l-2006 hi kif jidher hawn taħt:

|Ministeru |Lm1,963.58| |Dipartimenti | | | |3,889.08 | |Awtorita' dwar | | |ir-Riżorsi |5,794.00 |

STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm studenti barranin qegħdin isegwu xi kors fl-Universita' ta' Malta?

Minn liema pajjiżi ġejjin?

X'korsijiet qegħdin isegwu u x'rati jħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' studenti barranin li jattendu l- Universita' ta' Malta huwa 646, bir-rata ta' ħlas skond kif stipulat f'Avviż Legali 432 ta' l-2004, eskluż dawk l-istudenti minn pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

It-tagħrif l-ieħor mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

POLZA TA' ASSIGURAZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni nqabdu jsuqu vettura mingħajr polza ta' assigurazzjoni matul l-2005?

Kemm persuni tressqu l-qorti akkużati b'sewqan mingħajr polza ta' assigurazzjoni?

Kemm instabu ħatja ta' sewqan mingħajr polza ta' assigurazzjoni?

X'weħlu f'multi u/jew ħabs?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena 2005 kien hemm 155 persuna li tressqu l- qorti mill-pulizija għax inqabdu jsuqu vettura mingħajr ma kienu koperti b'polza ta' assigurazzjoni, filwaqt li kien hemm 35 persuna oħra li tressqu l-qorti fuq sewqan ta' vettura mingħajr liċenzja tas-sewqan u għaldaqstant ma kenux koperti b'polza ta' assigurazzjoni.

Matul is-sena l-oħra kien hemm 177 persuna li kellhom il-każ tagħhom deċiż quddiem il-qorti u nstabu ħatja li ma kenux koperti b'polza ta' assigurazzjoni waqt li kienu qed jagħmlu użu minn xi vettura.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija jien informat li ma tinżammx statistika bil-mod kif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tinvestiga l-possibbilta' li tiġi riveduta l-pensjoni ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta soċjali dwar il-każ tagħha.

DIVING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'xogħlijiet saru fuq diving sites tul is- snin 2004 u 2005 għal titjib ta' l-aċċessibilita' u titjib fil-kwalita' tal- faċilitajiet?

Kemm flus intnefqu fuq dawn ix-xogħlijiet?

Hemm xi xogħlijiet oħra ppjanati li jsiru fis-sena 2006?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Bejn l-2004 u l-2005, l-awtorita' tat-turiżmu wettqet xogħol biex jitjieb l-aċċess ta' dive site fiċ-Ċirkewwa - dan kien jinvolvi xogħol biex jitranġa t-taraġ u biex sar poġġaman ta' l-istainless steel – u bħalissa l-awtorita' qed taħdem biex ittejjeb l-aċċess ta' dive site ieħor fiċ-Ċirkewwa.

Hemm ukoll pjan sabiex tittejjeb l-aċċessibilita' u l-kwalita' tal- faċilitajiet ta' Wied iż-Żurrieq, apparti li l-awtorita' tat-turiżmu ssottomettiet proposta għal fondi strutturali għal xogħlijiet fuq dive sites oħra madwar Malta u Għawdex.

DIVING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inizjattivi se jittieħdu biex isir pjan strateġiku għas-segment tad-diving bħala parti minn pjan nazzjonali strateġiku għat-turiżmu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-pjan strateġiku ta' l-awtorita' tat- turiżmu hu mfassal fuq il-prinċipju li jkopri l-aspetti kolha li twettaq l- awtorita' fil-qasam ta' l-industrija tat-turiżmu.

Is-segment tad-diving huwa wieħed minn dawn l-aspetti u għalhekk se jkun inkluż fil-pjan.

Dettalji fuq l-inizjattivi mitluba mill-Onor.

Interpellant joħorġu mal- pubblikazzjoni tal-pjan.

BDIEWA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19087 u jgħid kemm bdiewa hawn reġistrati full-time u part-time?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'Novembru 2005 kien hawn reġistrati 1,474 bidwi full- time u 495 part-time.

REDUCED HOURS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid għaliex l-impjegati mal-gvern fuq kuntratt definit m'għandhomx dritt għal reduced hours u għal unpaid leave kif għandhom l-impjegati abbażi ta' kuntratt indefinit?

Għandu ħsieb il- gvern li jikkonsidra din il-pożizzjoni diskriminatorja, speċjalment fil- każ ta' dawk in-nisa li għandhom it-tfal u ma jistgħux jaħdmu full-time?

X'jiġri meta mara mpjegata fuq bażi ta' kuntratt definit mal-gvern tkun tqila u jkollha bżonn iżjed minn 13 jew 14-il ġimgħa maternity leave?

Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk din titlifx il-job tagħha jew tkunx intitolata li terġa' lura għax-xogħol, allavolja tkun ħadet iżjed minn 14- il ġimgħa maternity leave?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Meta kuntratt ikun definit ma jkunx għal perijodu fit-tul, filwaqt li l-benefiċċji tar-reduced hours u ta' l-unpaid leave fit- tul jingħataw għal perijodi relattivament twal ta' żmien.

Għaldaqstant dawn il-benefiċċji ma jingħatawx lil min ikun fuq kuntratt definit.

Il-policy tar-reduced hours u ta' l-unpaid leave fit-tul tapplika għal dawk l-uffiċjali pubbliċi li għandhom grad sostantiv.

Uffiċjali pubbliċi li jkunu b'kuntratt definit iżda jkollhom grad sostantiv, jistgħu jinħallu mill-kuntratt tagħhom sabiex jieħdu dawn il-benefiċċji.

Fil-każ ta' dawk li m'għandhomx grad sostantiv, il-kap tad-dipartiment jista' jissospendi l-kuntratt definit tagħhom u jħalli lil dawn l- impjegati jieħdu l-unpaid leave, jew jagħmlilhom kuntratt ieħor ġdid b'inqas sigħat.

FOND FL-ISLA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, hux tal-joint office jew le?

ONOR.

TONIO BORG: Mill-informazzjoni li rċieva s'issa l-uffiċċju konġunt mingħand l-enti ekklesjastiċi, jirriżulta li l-fond in kwestjoni mhux amministrat minn dan id-dipartiment.

TRIQ SAN PATRIZJU, ĦAŻ ŻABBAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta mistennija tiġi asfaltata Triq San Patrizju, f'Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ IL-KAPUĊĊINI, ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb jew jekk saritx talba quddiem l-awtorita' dwar it-trasport biex isiru sleeping policemen fi Triq il-Kapuċċini, Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku, ma nstabet l-ebda talba għal road humps fi Triq il-Kapuċċini, Ħaż-Żabbar.

TRIQ IL-KAPUĊĊINI, ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta mistenni jinbidel arblu tad-dawl fi Triq il-Kapuċċini, Ħaż-Żabbar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minn investigazzjoni li saret fi Triq il-Kapuċċini, Ħaż- Żabbar ma jirriżultax li hemm xi arblu li jinsab fi stat perikoluż.

XIRI TA' DJAR MILL-INKWILINI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta mistennija jixtru l-fond tagħhom l-inkwilini tal-postijiet li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, peress li apparentement l-art għadha proprjeta' ta' l-uffiċċju konġunt?

ONOR.

TONIO BORG: Applikazzjonijiet minn inkwilini ta' fondi li nbnew fuq art amministrata mill-uffiċċju konġunt u li l-kera tagħhom titħallas fid- dipartiment ta' l-artijiet, se jiġu pproċessati taħt il-linji gwida għall- bejgħ ta' fondi wżati għal residenza.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jinvestiga kont tad-dawl u ilma ta' persuna mill-Imsida li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kont huwa korrett.

BEJJIEGĦA TAT-TIME-SHARE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'passi konkreti qed jieħu l-ministeru dwar bejjiegħa tat-time-share li qegħdin ikunu ta' harassment għal diversi turisti fl-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra, tant li meta dawn iweġbuhom fin- negattiv jispiċċaw jinsulentawhom u anke jkellmuhom ħażin?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19112.

ŻONI TA' ŻVILUPP

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Bħala turija ta' trasparenza, jista' il-gvern jippubblika lista sħiħa u komprensiva tal-benefiċjarji kollha tal-lokalitajiet li se jibbenefikaw mit-tibdiliet proposti għal żoni ta' żvilupp?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA m'għandhiex lista ta' l-individwi kollha interessati li ġew magħduda bħala li kkwalifikaw fl-imsemmi eżerċizzju li jinsab għall-konsultazzjoni pubblika u dan minħabba dawn ir-raġunijiet:

*Min kiteb mhux dejjem identifika ruħu, la b'mod komplet u lanqas formali; *F'numru konsiderevoli ta' każi, kiteb il-perit mingħajr ma identifika għan- nom ta' min kien qed jikteb; *F'każi fejn l-individwu identifika ruħu, mhux bilfors li llum il-ġurnata għadu s-sid jew il-benefiċċjarju tal-proprjetà konċernata; *Hemm diversi każi fejn għalkemm it-talba tkun saret minn persuna waħda, wara jirriżulta li din tkun tolqot diversi persuni; u *M'huwiex komuni li l-MEPA tagħmel riċerka fuq benefiċjari ta' xi biċċa proprjetà u m'għandha l-ebda database maħsuba għal dan il-għan.

TRIQ L-IMSIDA, BIRKIRKARA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li l-culverts li hemm quddiem id-dar 148, Triq l-Imsida, Birkirkara jinqalgħu u jitnaddfu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-manutenzjoni tat-triq imsemmija hi responsabbilta' tal-kunsill lokali għar-raġuni li mhijiex arterjali jew distributorja.

ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk teżistix xi skema ta' istallar ta' lifts f'appartamenti tal-gvern fejn ma jkunx hemm persuni b'diżabilita'?

L-inkwilini/sidien jistgħu jistallaw lift spejjeż tagħhom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Fejn m'hemmx xi persuna b'diżabilita' ta' mobilita' tgħix fi blokk tal-gvern, l-iskema ta' l-awtorita tad-djar għall- istallar ta' lifts tkopri l-Belt Valletta, il-Kottonera u l-Floriana.

F'każ ta' blokki tal-gvern barra dawn il-lokalitajiet, fejn m'hemmx resident jew residenta li jsofru minn diżabilita ta' mobilita' u s-sidien jew l-inkwilini jkunu jridu jistallaw lift, jistgħu jagħmlu dan spejjeż tagħhom, basta jkollhom il-permessi meħtieġa mill-awtoritajiet kompetenti.

RAMPA TAL-VAPUR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk ir-rampa li hemm fil-port ta' l-Imġarr li tagħti għall-vapur, liema rampa tintuża kemm mill-vetturi kif ukoll mill-passiġġieri, hijiex konformi ma' l-istandards ta' l-NCPD għal persuni b'diżabilita'?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

IMPORTAZZJONI TA' SKRATAĊ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk titħallasx eco tax fuq skrataċ importati għal skop ta' sparar fuq plattini?

Jista' jgħid għalfejn qiegħda tiġi mposta din it-taxxa fuq l-importazzjoni ta' skrataċ vojta, intenzjonati sabiex jiġi kkargat fihom materjal ta' 24gr għal sparar fuq plattini?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li fil-każ ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, il-bolol imħallsa għas-sena 2004-05 ma tteħdux in konsiderazzjoni għall-fini tal- pensjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

ACTING HEAD OF SCHOOL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema kriterji persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ġiet promossa għall-grad ta' acting head meta fil-mument li ġiet promossa kien hemm għalliema oħra fuq il-waiting list għall-istess pożizzjoni, apparti li ma kenitx eliġibbli li toqgħod għall-interview - peress li ma kellhiex għaxar snin esperjenza bħala għalliema – u lanqas ma għandha l-kwalifiki meħtieġa u meta hemm oħrajn li huma senior tagħha?

Jista' jgħid kif min scale 9 din il-persuna ġiet scale 6?

Jista' jgħid jekk din il-persuna hijiex se tirritorna għall- post oriġinali tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-każ ta' l-iskola primarja konċernata li minħabba n-numru ta' tfal mhijiex intitolata għal assistent kap, id- direttur ta' l-operat sejjaħ l-għalliem anzjan biex jaġixxi ta' kap ta' l- iskola sakemm jinħatar il-kap.

Il-pożizzjoni ta' aġent kap mhijiex promozzjoni fi grad sostantiv li għaliha jkun hemm applikazzjoni jew xi waiting list.

Meta jinħatar il-kap, min ikun aġent kap jirritorna lura fuq xogħlu fil-klassi.

L-Onor.

Membru hu informat ħażin dwar l-iskala ta' salarju li fiha tinsab il-persuna konċernata.

BAJJA TA' SPINOLA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħarraf lill-Kamra liema art fil-bajja ta' Spinola tista' tintuża mill-operaturi tar- restaurants li hemm hemmhekk u liema art hi għad-dispożizzjoni tas- sajjieda?

Jista' jgħarraf lill-Kamra b'liema kondizzjonijiet ingħatat lil tar-ristoranti?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanta tal-bajja ta' Spinola li turi l-lokalitajiet mogħtija b'encroachment mit-taqsima proprjeta' tal-gvern, fejn jistgħu jitpoġġew imwejjed u siġġijiet minn stabilimenti.

Il-parti tal-mistoqsija dwar liema art hi għad-dispożizzjoni tas-sajjieda għandha ssir lill-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent.

SMART CARD

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministu jgħid għal liema raġuni student li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, għadu ma rċeviex l-ismart card?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-uffiċċju ta' l-MCAST f'Malta responsabbli għall- istudenti Għawdxin, kien informat 15-il ġurnata ilu li l-istudent card ta' l-istudent li għalih qed issir riferenza kienet saritilha l-ħsara.

U għalkemm l-uffiċċju għadu ma rċeviex informazzjoni oħra mitluba mill- istudent, xorta waħda l-bord approva l-ħruġ ta' card oħra u din għandha tkun għand l-istudent sa tmiem il-ġimgħa.

PRIVATIZZAZZJONI TAL-MALTACOM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19175 u jgħid jekk kienx hemm persuni oħra, apparti l-privatisation unit, involuti fit-taħditiet ma' l-Emirates International Telecommunications (M) Ltd. dwar il-privatizzazzjoni tal- Maltacom?

Min kienu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Apparti mill-privatisation unit, il-persuni l-oħra nvoluti fil-privatizzazzjoni tal-Maltacom kienu dawn:

Camilleri Preziosi: Dr. Louis de Gabriele Dr. Laragh Cassar

Lehman Bros. Europe: Mr. Todd Berman Ms. Tonia Albano Mr. Dmitri Sedov

Gvern ta' Malta: Mr. Claudio Grech

Eval. & Adjudicating Com.

Mr. Emanuel Ellul – Chairman Mr. Lawrence Zammit Mr. Chris Grech Mr. George Sammut

Gartner UK Ltd.: Megħjuna minn Mr. Juan Borg Manduca

Analysys Mason Group: Megħjuna minn Mr. Philip Micallef

TECOM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Meta tat-Tecom qalu li daħlu għal Smart City għax kienu ħadu l-Maltacom ukoll u l-Ministru b'reazzjoni qal li f'moħħhom seta' kien hekk iżda f'moħħ il-gvern il-ħsieb kien differenti, jista' jgħid fir-realta' u f'moħħ il-poplu x'inhi l-fehma ġenerali mill-feedback li kellu bħala gvern dwar dan?

ONOR.

AUSTIN GATT: Kuntrarju għall-Onor.

Interpellant, ma nippretendix li nkun naf x'hemm "f'moħħ il-poplu" u lanqas ma nippretendi li l-poplu jkollu idea waħdanija fuq xi ħaġa bħal din.

Jgħoddu biss il-fatti u l-fatti huma:

*Il-prezz li bih inbiegħet il-Maltacom ma kienx negozjat fuq ebda bażi, ħlief il-valur tal-kumpannija.

Dawn in-negozjati tmexxew mill- privatisation unit li ta parir lill-gvern li l-ishma jinbiegħu.

Il-parir kien ibbażat fuq parir minn tliet ażjendi internazzjonali - Lehman Brothers Europe, Analysys u Gartner - dwar x'kellhom ikunu l-aspettattivi tal-prezz.

*L-offerta finanzjarja ta' Tecom Investments kienet l-ogħla waħda wara sejħa dinjija għal offerti.

Jiġifieri kieku l-offerta ta' Tecom ma kenitx l-ogħla, ma kenitx se tintgħażel hi minħabba li kienu qed joffru li jinvestu fi SmartCity@Malta.

*Il-ftehim preliminari dwar SmartCity@Malta kien iffirmat seba' ġimgħat qabel ma ntlaħaq il-ftehim dwar il-Maltacom.

Dawn huma l-fatti.

Hu preżumibilment fatt li Tecom Investments daħlu kemm għal SmartCity kif ukoll għal Maltacom għax għalihom iż-żewġ proġetti jagħmlu sens u għaliex jemmnu fil-potenzjal tal-pajjiż.

Iżda dan il-fatt la kellu għalfejn jinfluwenza l-pożizzjoni tal-gvern u lanqas fil-fatt influwenzaha.

TECOM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid f'termini speċifiċi, x'inhuma l-benefiċċji u l-value added li se jkunu qed jikkontribwixxu Tecom jekk verament jikkwalifikaw bħala sieħba strateġiċi fil-Maltacom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tecom Investments intrabtet tassigura li taħdem ma' l- istrateġija tal-gvern fil-politika ta' żvilupp tat-teknoloġiji ta' l- informazzjoni u l-komunikazzjoni.

F'dan il-kontest Tecom Investments intrabtet kif ġej:

*Li tagħmel investiment kapitali ta' euro 68 miljun fin-networks fissi u tal-mobile sa l-2009;

*Li tibdel lill-Maltacom f'waħda mill-fornituri ewlenin tal-quadruple play fil-Mediterran;

*Li tagħmel lil Malta bħala l-fus ta' l-espansjoni tagħha fl-Ewropa u fl- Afrika ta' Fuq;

*Li tesporta l-mudell ta' Dubai li toħloq clusters teknoloġiċi mibnija madwar infrastruttura aġġornata f'Malta; *Li tappoġġa l-isforz biex Malta ssir fost l-iprem ekonomiji fir-reġjun mibnija fuq it-teknoloġiji;

*Li sa tmiem is-sena d-dieħla:

*Ittejjeb is-servizzi u l-pakketti li toffri lill-klijenti tagħha;

*Tiżviluppa prodotti ta' Voice over Broadband u Voice over IP;

*Tisfrutta l-prodotti ta' l-Interoute biex toffri prodotti aħjar ta' data lill-ażjendi f'Malta;

*Tinvesti f'infrastruttura avvanzata ta' IP;

*Tinvesti fit-titjib tal-bandwidth internazzjonali;

*Tipprovdi kontenut diffirenzjat;

*Tipprovdi n-network DTTV;

*Tipprovdi n-network 3G;

*Toffri servizzi f'daqqa ta' voice, data u video; *Ittejjeb il-konverġenza bejn servizzi fissi u mobile; Li sa tmiem l-2010: *Tintroduċi settijiet IP u apparat ieħor b'valur miżjud;

*Tiżviluppa prodott li jikkombina l-ADCL u l-BWA;

*Iżżid il-kapaċità tat-trasmissjoni;

*Tiżviluppa l-IPTV biex jikkumplimenta d-DTTV;

*Tintroduċi servizzi ta' video-on-demand;

*Tintroduċi l-WiMax;

*Tikkombina n-networks tat-3G u l-WiMax;

*Tintegra l-operat tal-linji fissi u tal-mobile;

*Toffri prodotti ta' quadruple plau;

*Tiżviluppa Next Generation Network;

*Li sa tmiem l-2010 ukoll tipprovdi lill-klijenti:

*Numru tat-telefon wieħed għal servizzi fissi u bil-mobile;

*Punt wieħed ta' kuntatt għax-xiri, ħarsien tal-konsumaturi u għajnuna;

*Aċċess għall-applikazzjonijiet differenti minn ambjenti differenti;

*Kaxxa postali elettronika waħda għas-servizzi kollha; *Kont wieħed għas-servizzi kollha;

*Li għallinqas għat-tliet snin li ġejjin iżżomm l-impjegati kollha bil- kondizzjonijiet tax-xogħol eżistenti;

*Li għallinqas sa l-2010:

*Tibqa' tħallas għas-sussidji lil min għandu l-karta r-roża;

*Tibqa' tipprovdi s-servizz tat-Telecare;

*Tibqa' tipprovdi s-servizz TAFDA;

*Tibqa' tiffinanzja l-programm edukattiv li jippromwovi s-soċjetà ta' l- informazzjoni;

*Tibqa' tipprovdi s-servizzi speċjali lill-impjegati rtirati tal-Maltacom;

*Tibqa' tipprovdi s-servizzi fiċ-ċentri fil-kommunità għat-tagħlim dwar it- teknoloġija;

*Matul is-sentejn li ġejjin iżżid is-servizzi tat-Telecare għal 1,000 persuna oħra;

*Tintroduċi pakkett ta' Always on broadband f'offerta ta' darba lil 4,000 familja;

*Tipprovdi pakkett ta' Always on broadband bi skont ta' 40% għal 600 persuna b'diżabilità u 400 għaqda filantropika u mhux governattiva;

*Tidħol għal programm mal-Kordin business incubation centre biex tħajjar imprendituri Maltin ikabbru l-kapaċità tagħhom u tħejjihom għal attività ta' ekonomija internazzjonali;

*Bejn l-2007 u l-2009 tipprovdi Lm200,000 għall-promozzjoni tas-soċjetà ta' l-informazzjoni;

*Tgħin biex mill-2008 ikun hemm 100 student kull sena fl-MCAST jistudjaw l- imprenditorija fit-teknoloġija;

*Tgħin biex mill-2008 jkun hemm 50 student kull sena fl-MCAST jistudja l- midja diġitali;

*Tipprovdi 50 post tax-xogħol tas-sajf kull sena għall-istudenti fil-qasam tat teknoloġija.

Naturalment dan kollu hu b'żieda mal-prezz li għalih ġew trasferiti l- ishma.

ECHOCARDIOGRAMS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm echocardiograms saru fil- cardiac laboratory ta' l-isptar San Luqa mill-1 ta' Jannar sat-30 ta' April, 2006?

Kemm hemm tobba jagħmlu dawn l-echocardiograms?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mill-1 ta' Jannar sat-30 ta' April, 2006 saru 1,361 echocardiogram.

Hemm għaxar tobba li jagħmlu dawn l-echocardiograms.

HERITAGE MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema tkeċċew u kemm telqu minn jeddhom minn mindu ħadet over Heritage Malta?

Kemm għad baqa' barranin u f'liema qasam?

Jikkonferma li għat-tieni sena konsekuttiva hemm biss student wieħed li beda l-BA (Hons) Conservation?

X'sar minnha l-kwestjoni ta' bini bla permess li kien bena Dr Cannataci?

Kif spiċċat l-inkjesta dwar serq ta' oġġetti tar-Roman Villa li kienu għar- restawr f'Bighi?

Jista' jgħid b'liema mod il-Fondazzjoni Wirt Artna ngħatat is-saluting battery bħala private area?

Dan sar b'tender jew b'avviż fil-Parlament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ebda ħaddiem ma tkeċċa minn Heritage Malta kemm ilha li ħadet over l-MCR, għalkemm ħames ħaddiema barranin u ħames Maltin telqu minn Heritage Malta.

Bħalissa hemm jaħdmu ħames ħaddiema barranin u cioe' waħda fit-textiles division, wieħed fid-documentation u tlieta fil-promet project.

F'Ottubru 2004 kien hemm tliet studenti li rreġistraw għall-BA (Hons) Conservation u kien hemm 17 li rreġistraw għall-masonry heritage skills certificate.

F'Ottubru 2005 kien hemm student li rreġistra għall-BA (Hons) Conservation u 12 irreġistraw għall-masonry heritage skills certificate.

Il-kwestjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant dwar "bini bla permess" qed tkun diskussa bejn uffiċjali ta' Heritage Malta u l-MEPA biex tinstab soluzzjoni fuq dan il-bini u fuq xogħol ieħor li għad irid isir fis- sit, waqt li l-inkjesta dwar serq ta' oġġetti għadha ma ġietx konkluża u għadha f'idejn il-pulizija.

Il-proġett ta' restawr tas-saluting battery huwa wieħed li qed isir bejn l- awtorita' għat-turiżmu, il-proġett għat-tisbiħ u l-paesaġġ ta' Malta fi ħdan il-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent u l-fondazzjoni wirt artna.

Is-sit innifsu hu maqsum f'żewġ partijiet, fejn il-kmamar tal- batterija ġew mgħoddija b'kera lill-FWA mid-dipartiment ta' l-artijiet filwaqt li l-pjattaforma tal-batterija għadha f'idejn il-proġett għat- tisbiħ u paesaġġ ta' Malta iżda titmexxa mill-FWA.

Dan sar bi qbil komuni bejn il-partijiet.

L-obbligu tal-FWA huwa li topera s-sit bħala attrazzjoni kulturali, li tagħmel żjarat iggwidati għall-pubbliku u li tagħmel dan kollu b'mod ta' awto-sufficjenza finanzjarja, kif fil-fatt jiġri fis-siti l-oħra kollha li tieħu ħsieb l-FWA.

CAFE' CORDINA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jispjega kif Cafe' Cordina ħa over l-area ta' l-imwejjed tal-Premier mingħajr qatt ma ħarġet tender?

ONOR.

TONIO BORG: L-area ta' l-imwejjed tal-Premier hija mogħtija lill- kumpannija Cities Entertainment li għandhom titlu ta' ċens temporanju fuq il-Cafe' Premier.

Il-kumpannija għandha talba pendenti biex tikri lis- sinjuri Cordina partijiet minn din il-proprjeta' skond il-kondizzjonijiet li għandha fil-kuntratt ta' ċens.

BDIL TA' KANEN TA' L-ILMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 19082 u 19222 u jgħid meta hemm il- ħsieb li jsiru xogħlijiet ta' bdil ta' kanen u mains ta' l-ilma f'diversi toroq fiż-Żejtun?

Minħabba diversi lmenti minn residenti f'toroq differenti li qed ikollhom pressa baxxa ta' l-ilma, provvista irregolari ta' l-ilma kif ukoll ilma bis-sadid, jista' il-Ministru jgħid jekk dawn l- ilmenti waslux għand il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma?

Hemm ħsieb li jibdew ix-xogħlijiet biex dan l-inkonvenjent għar-residenti jiġi rrimedjat?

Meta se jibdew dawn ix-xogħlijiet u f'liema toroq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ilha tirċievi lmenti dwar ilma bis-sadid f'diversi toroq fiż-Żejtun.

Ftit taż-żmien ilu saru pjani biex jitwettqu żewġ proġetti ta' bdil ta' mains f'diversi toroq fiż-Żejtun fl-inħawi magħrufa bħala Tal-Ħniena u Tal-Kantur.

Wara li tlestew dawn il-pjani, inħarġu żewġ kuntratti lil kuntratturi differenti f'Novembru u Diċembru li għadda.

Il-kuntratturi bdew il-preparamenti biex dan ix-xogħol isir u applikaw għal permessi tat-tħaffir meħtieġ, pero' il-kunsill lokali taż-Żejtun għamel kondizzjoni li biex il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma tkun tista' twettaq dan il-proġett, għandha tintrabat li tiksi l-wiċċ kollu tat-toroq bit-tarmac.

Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ma tħossx li dan hu ġust u għandha tintrabat biss biex tiksi dawk it-trinek li se jinqalgħu biex isir

dan il-proġett.

Saru diversi laqgħat u korrispondenza bejn il-kunsill u uffiċjali tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma, iżda s'issa għadu ma ntlaħaqx ftehim.

Il-kunsill mhux lest jagħti l-permessi meħtieġa jekk ma jinkesiex bit-tarmac il-wiċċ kollu tat-toroq.

Sabiex tikkomplika l-affarijiet, jien informat ukoll li dan l-aħħar xi partijiet minn dawn il-mains antiki komplew jinstaddu u r-residenti issa qed isofru anke minn nuqqas fil-provvista ta' l-ilma.

Bħalissa l-aktar li qed ibatu minn dan in-nuqqas huma r-residenti ta' Triq Vendome.

Wieħed jittama li l-kunsill ma jdumx ma jagħti l-permess biex jitwettaq dan ix- xogħol sabiex it-tbatija tar-residenti tittaffa mill-aktar fis.

DISCHARGE PIPE FIL-QAWRA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tas-saħħa pubblika jafx x'hemm ħiereġ minn katusa tal-plastik tas-sitt pulzieri li hemm mirduma friska taħt is-simenta li hemm mal-baħar, eżatt taħt il-Qawra Palace Hotel?

Id-dipartiment jaf minfejn ġej u x'inhu l-likwidu li joħroġ minn din il-katusa u li qed jispiċċa l-baħar?

Jista' jippubblika r- riżultat ta' l-investigazzjonijiet li saru jew li jistgħu jsiru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minn investigazzjonijiet li saru minn uffiċjali ta' dan id-dipartiment fl-24 ta' Mejju, 2006 ma rriżultax li kien ħiereġ xi likwidu mill-katusa tal-plastik li għadha kemm tpoġġiet ġo kanal fis- simenta taħt il-Qawra Palace Hotel.

Minn aktar investigazzjonijiet irriżulta li din il-katusa se sservi bħala discharge pipe għar-reverse osmosis plant li qiegħda tiġi stallata fil-lukanda msemmija.

Jirriżulta wkoll li hemm applikazzjoni pendenti quddiem il-MEPA għall- istess żvilupp.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara jekk żewġ anzjani li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, humiex jieħdu l-pensjoni xierqa?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

DISCHARGE PIPE FIL-QAWRA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk katusa tal-plastik tas-sitt pulzieri li hemm mirduma friska taħt is-simenta li hemm mal-baħar, eżatt taħt il- Qawra Palace Hotel, għandhiex il-permessi meħtieġa tal-MEPA?

Jista' jgħid x'inhu n-numru tal-permess u

meta ġie approvat?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mill-informazzjoni li ngħatat f'din il-mistoqsija parlamentari, ma jidhirx li l-uffiċċju tad-development notification order ħareg xi permess għax-xogħol imsemmi.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tagħti spjegazzjoni għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, qed tintalab tħallas is-somma ta' Lm59.16 meta kienet bla xogħol?

ONOR.

ĦAŻNA TA' FUEL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19049 u jagħti informazzjoni dettaljata dwar kemm-il darba ntużaw it-tankijiet ġewwa Kordin biex jinħażen il-fuel f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Jikkonferma jekk kenitx twaħħlet is-sistema protettiva kif kien stipulat fl-applikazzjoni PA5814/94?

ONOR.

AUSTIN GATT: F'dawn l-aħħar għaxar snin it-tankijiet ġewwa Kordin qatt ma ntużaw u għalhekk ma kienx hemm bżonn li titwaħħal is-sistema protettiva tal-fire protection.

SERVIZZ.GOV

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm- il talba/mistoqsija kien hemm fuq is-servizz elettroniku "servizz.gov" matul l-2005 u l-2006?

Kemm minnhom ġew imwieġba u kemm fadal pendenti?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ARRETRATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 19178, jista' il-Ministru jgħid għaliex ċerta anzjana qed ikollha tħallas Lm10.83 fil-ġimgħa bħala arretrati?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, mhijiex fil-listi tad-dipartiment għall-anzjani u kura fil- komunita'.

LIĊENZJI TAS-SEWQAN

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għaliex diversi persuni li qed imorru l- awtorita' dwar it-trasport biex iġeddu liċenzja tas-sewqan li tkun skadiet, qed jintalbu ħlas addizzjonali ta' Lm5 bħala late payment meta n-notifika min-naħa ta' l-awtorita' tkun intbagħtet fl-indirizz l-antik, għar-raġuni li d-data fid-dipartiment ma tkunx taqbel ma' dik tar-reġistru elettorali?

Jista' jgħid għaliex każ ta' bdil ta' indirizz li jmur lura aktar minn sitt snin, għadu ma ġiex updated fid-database ta' l-awtorita' dwar it-trasport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-Onor.

Interpellant għandu japprezza l-fatt li liċenzja tas-sewqan għandha terminu ta' żmien u dan hu viżibbli fuq l- istess liċenzja.

Hu obbligu tal-persuna liċenzjata li tara li l-liċenzja tiġi mġedda kif suppost.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaqbel li individwi li jdumu sena biex iġeddu l-liċenzja skaduta tagħhom, jagħmlu dan għax ikunu naqsu li jonoraw l-obbligu tagħhom li jżommu l-liċenzja tas-sewqan kurrenti u valida.

L-awtorita' dwar it-trasport tiċċarġja biss Lm5 bħala late renewal fee fuq dawk il-liċenzji li ma jkunux imġedda matul l-ewwel 12-il xahar wara d-data ta' l-għeluq tagħha.

Matul l-aħħar 12-il xahar kien hemm biss madwar 711- il persuna li ġew mitluba jħallsu dan l-ammont.

Meta wieħed jikkonsidra li matul l-istess perijodu ġew imġedda 26,938 liċenzji tas-sewqan, wieħed mill- ewwel jinduna li hi l-minoranza żgħira tal-pubbliku li jonqsu li jġeddu l- liċenzja fil-ħin.

Nixtieq nenfasizza li hu llegali li persuna ssuq vettura b'liċenzja tas- sewqan skaduta u l-awtorita' dwar it-trasport m'għandha l-ebda obbligu li trid tinnotifika s-sewwieq biex iġedded il-liċenzja u dan tagħmlu biex tkun tista' tgħin lill-pubbliku.

Huma ħafna dawk il-membri tal-pubbliku li jħossu d-dover li jinformaw l-awtorita' dwar it-trasport meta jbiddlu l- indirizz tagħhom.

Dan jgħin ħafna lill-awtorita' fl-għoti tas-servizz tagħha.

SMEs FIL-FLORIANA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jiġi offrut post ġdid lil dawk l- SMEs li hemm fil-Floriana, fl-inħawi tal-park and ride?

Għadu l-ħsieb li dawn l-SMEs jiġu ttrasferiti għall-inħawi tal-Blata l-Bajda?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jinħareġ xi tip ta' benefiċċju soċjali lil familja b'tarbija li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, peress li din inqatgħalha kull tip ta' benefiċċju u m'għandha l-ebda dħul ieħor?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

PACE GRASSO FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jiikkonferma l-Ministru li ż-żmien tal-kirja ta' l- istadium Pace Grasso intemm 13-il sena ilu?

Għaliex tħalla bla kuntratt ġdid?

B'liema jedd l-MFA ċaħħdet aċċess lill-iskola għall-użu ta' dan l- istadium?

Xi stand se jieħu l-ministeru fuq każi ta' mistħija bħal dawn fil-konfront tal-president ta' l-MFA?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru responsabbli mill-artijiet.

EUROVISION SONG FESTIVAL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie jiswa l-festival fejn intgħażlet il-kanzunetta Maltija għall-eurovision 2006?

Kemm nefaq il-kumitat li jmexxi dan il-festival fl-aħħar sena?

Fuq xiex?

Kemm swiet b'kollox il- parteċipazzjoni Maltija fil-eurovision 2006?

F'kemm-il pajjiż saret promozzjoni favur il-kanzunetta Maltija li ħadet sehem fil-eurovision 2006?

Kemm swiet din il-promozzjoni?

Min siefer biex jagħmel din il-promozzjoni u kemm intnefaq fuq is-safar?

Jista' jgħid kemm swew il-persuni barranin li akkumpanjaw lill-kantant Malti waqt il-kanzunetta tiegħu fil-eurovision 2006?

Kemm telgħu persuni biex jakkumpanjaw lill-kantant Malti għall- eurovision 2006 f'Ateni?

Kemm swew l-akkomodazzjoni, l-ispiża tas-safar u nefqiet oħra f'Ateni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TEKNOLOĠIJA DENTALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux se jiftaħ il-kors tat-teknoloġija dentali għas-sena li ġejja?

Dan il-kors se jkompli għaddej minkejja li l-aħħar wieħed beda b'għaxra u issa niżel għal tnejn?

Jista' iserraħ ras l-istudenti li l-kors se jibqa' għaddej?

Għadu meqjus rilevanti u utli kors tat-teknoloġija dentali għal dawn iż-żmenijiet u għal futur prevedibbli?

Xi pjani għandha l-universita' għall-iżvilupp ta' dan il- kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kors tat-teknoloġija dentali mhux se jiftaħ is-sena li ġejja.

Il-kors li beda s-sena l-oħra se jkompli għaddej, avolja b'żewġ studenti.

Informat ukoll li l-kors tat-teknoloġija dentali hu meqjus rilevanti u għal quddiem hemm pjani biex id-diploma tiġi upgraded għal-livell ta' degree.

TELGĦA TAX-XEMXIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kif ġiet introdotta s-sistema ta' parkeġġ fit-telgħa tax-Xemxija qabel ma tlesta x-xogħol kollu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tali proġett ġie mniedi mid-dipartiment tal- kostruzzjoni u manutenzjoni u x-xogħlijiet qed isiru minn tali dipartiment flimkien mal-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar.

TELGĦA TAX-XEMXIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jsiru traffic lights u zebra crossing fit-telgħa tax-Xemxija?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-traffic lights u z-zebra crossing huma parti mill-proġett ta' tisbiħ fit-telgħa tax-Xemxija.

Tali proġett qed isir mid- dipartiment tal-kostruzzjoni u manutenzjoni flimkien mal-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar.

MONUMENT TA' KRISTU RE

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li riċentement żdiedu wħud mill-ismijiet tal-vittmi tal-gwerra fuq il-monument ta' Kristu Re, tista' il-Ministru tgħid għaliex ma tniżżlux l- ismijiet tal-vittmi kollha?

Meta se jitniżżlu l-bqija?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-impjegat inkargat minn dan ix-xogħol kien involut f'xogħlijiet aktar urġenti fiċ-Cittadella u huwa ppjanat li l-bqija ta' l- ismijiet jitniżżlu appena jitlesta dan ix-xogħol.

MARINA TA' L-IMĠARR

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Fid-dawl ta' l-ilmenti dwar ħsarat fil- pontoons tal-marina li qed itellfu lis-sidien meta jiġu biex jorbtu l-qoxra tagħhom,

jista' il-Ministru jara li din is-sitwazzjoni tiġi rrimedjata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Minn survey ta' rutina li sar mill-awtorita' marittima, irriżulta li hemm xi ħsarat fil-qiegħ u fuq in-naħa ta' barra tal- breakwater arm il-qasira u tlabt lill-awtorita' biex tara x'jista' isir.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li pensjonanta li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, spiċċat ħallset it-taxxa fl-2006 meta s-somma tal-pensjoni hi relattivament żgħira?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta soċjali dwar il-każ tagħha.

GOVERNMENT PHARMACEUTICAL SERVICE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm-il principal officer hemm fil-government pharmaceutical service?

X'xogħol jagħmlu?

Hemm minnhom li qegħdin jiġu mitluba jagħmlu xogħol li suppost jagħmlu mpjegati fi grad anqas?

Hawn sezzonijet oħra fi ħdan id-diviżjoni tas-saħħa li għandhom bżonn ħaddiema fil-grad ta' principal officer?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent hemm tliet principal officers ġewwa l-GPS li kollha jagħmlu xogħol relatat mal-grad tagħhom u anke xogħol ieħor skond l-esiġenzi tas-servizz.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

RAVE PARTIES

W255 L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Billi diġa' qed jiġi rreklamat party f'Paradise Bay fl-4 ta' Ġunju meta huwa illegali li tħarbat għasafar protetti li jkunu qed ibejtu, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija ħarġitx il- permess neċessarju jew le?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija rċeviet applikazzjoni sabiex jinżamm party kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Fil-proċess ta' din l-applikazzjoni ġew sottomessi l-permessi mid-dipartiment ta' l-artijiet, il-kunsill lokali tal-Mellieħa kif ukoll il-MEPA, jiġifieri l-awtorita' kompetenti li tamministra l-Att ta' l-2001 dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent.

Is-sena l-oħra fuq talba simili li saret, il-pulizija kienet tat permess biex tinżamm l-attivita' sa mhux aktar mis-1.00 a.m. Din id-deċiżjoni kienet ġiet ikkontestata mill-applikant quddiem it-tribunal ta' l-appelli dwar liċenzji tal-pulizija, liema tribunal kien ikkonferma d-deċiżjoni mehuda mill-kummissarju tal-pulizija.

Għaldaqstant u sakemm ma jkunx hemm xi oġġezzjoni ulterjuri skond kif stipulat fir-regolamenti ta' l-1991 dwar proċeduri rigward liċenzji tal- pulizija, il-pulizija beħsiebha toħroġ il-permess meħtieġ għal din l- attivita'.

RAVE PARTIES

W256 L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-MEPA u/jew id-dipartiment ta' l- ambjent ħarġux permess biex isir rave party f'Paradise Bay meta diversi għasafar protetti, inkluż il-merill, ikunu qed ibejtu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA għadha ma ħarġet l-ebda permess dwar l- attività imsemmija.

RAVE PARTIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il- pulizija qed tħalli jsiru rave parties jew parties oħra fl-istaġun tal- bejta ta' l-għasafar, proprju ġewwa riżervi ta' l-għasafar fejn dawn huma protetti u fejn ma jistgħux jiġu mfixkla f'dan iż-żmien delikat?

ONOR.

TONIO BORG: L-applikazzjonijiet li jsiru lill-pulizija jkunu pproċessati skond il-liġi.

Pero' jekk l-Onor.

Interpellant jagħtini aktar taghrif dwar xi permessi partikolari, inkun nista' nivverifika aktar.

RAVE PARTIES

W258 L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk wassalx l- ilment tiegħi lill-kummissarju tal-pulizija dwar ħruġ ta' permessi għall- party ġewwa Paradise Bay fl-4 ta' Ġunju?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari W255.