MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 384 It-Tnejn, 15 ta' Mejju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 384

It-Tnejn, 15 ta' Mejju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 384

It-Tnejn, 15 ta' Mejju 2006

WERREJ

MINUTI 122

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 122

TQEGĦID TA' KARTI 128

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 128

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-LIĠIJIET DWAR IL-PROTEZZJONI

TAL-KOMSUMATUR (IT-TIENI QARI) 128

CONSUMER PROTECTION LAWS (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 128

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (KUMITAT) 146

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL (COMMITTEE STAGE) 146

AĠĠORNAMENT 148

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 152

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 383 li saret fl-10 ta' Mejju, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

IS-SUR TA' SANTA LIENA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 13044, jista' il-Ministru jgħid meta se ssir it-triq magħrufa bħala s-Sur ta' Santa Liena, Bormla?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Matul il- ġimgħat li għaddew, rappreżentanti tal-ministeru għal-iżvilupp urban u t- toroq u ta' l-ADT żaru l-lokalitajiet kollha u ħejjew lista ta' toroq li huma responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

Bħalissa qed jinħadmu l- prioritajiet u anke qed issir stima dettaljata tax-xogħol li hemm meħtieġ.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi r-raġuni li sal-lum għadu ma sarx il-bus shelter fi Triq il-Marżebb, fl-area ta' St. Peter's, Ħaż-Żabbar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Veru li l-aħħar darba li saritli mistoqsija dwar dan is-suġġett jien kont għedt li l-kuntrattur inkarigat minn dan ix-xogħol kellu commitments oħrajn, pero' ma nistax nifhem għalfejn qed jieħu daqshekk fit-tul biex ifittex ilesti din il-biċċa xogħol.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Skużi imma jekk il-kuntrattur qed jittrateni allura għandu jinstab kuntrattur ieħor.

(Interruzzjonijiet) Sur President, jien qed nitlob dikjarazzjoni ċara min-naħa tal-Ministru jekk ix-xogħol hux se jkun lest dan ix-xahar.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Iva, nittama li x-xogħol ikun lest fl-erba' ġimgħat li ġejjin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, xtaqt nerġa' indur għal mistoqsija li għamilt ftit tal-ġranet ilu dwar uffiċjali ta' l-ADT li għandhom aċċess għal trasport personali fuq bażi ta' 24 siegħa.

Jikkonferma l-Ministru li dawn il-faċilitajiet huma marbutin strettament man-natura tax-xogħol ta' l- uffiċjali in kwestjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bl-amment ma nistax nikkonferma dan u nkun irrid nivverifika, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Napprezza jekk il-Ministru jivverifika u nħeġġu biex jivverifika sew għax wasluli rapporti li xi membri ta' l-ADT għandhom trasport provdut fuq bażi ta' 24 siegħa, faċilita' mhux neċessarjament marbuta ma' l-esiġenzi tax-xogħol tagħhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, jien se nagħmel dawn il-verifiki u jekk sadanittant l-Onor.

Brincat għandu xi informazzjoni li jista' jgħaddili, nitolbu jgħaddihieli.

KAROZZI UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk il- karozza uffiċjali tiegħu bħala ministru u s-second car humiex government- owned jew mikrija?

F'każ li mikrija, kemm huma mikrijin kuljum?

F'każ li huma government-owned, jista' jgħid kemm kienet l-ispiża għall- manutenzjoni jew repairs ta' l-imsemmija karozzi matul l-2004 u l-2005?

Jista' jgħid jekk matul l-istess perijodu, kriex xi karozza oħra għall-użu tiegħu temporanju?

Kemm inkriet kuljum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura) (f'isem il- Ministru għall-Affarijiet Barranin): Il-karozza uffiċjali tiegħi hija leased u s-second car hija propjeta` tal-ministeru.

Il-kirja tiġi tiswa Lm10,767.50 fis-sena, inkluż il-VAT u tkopri kull bżonn ta` maintenance u servicing.

Fil-każ tas-second car, il-maintenance għas-sena 2004 kienet ta` Lm528.84 waqt li għas-sena 2005 kienet ta` Lm1,379.28.

Matul il-perijodu 2004/2005 ma nkriet l-ebda karozza oħra għall-użu temporanju tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Gvern Malti ma jħossx li għandu jifraħ bin- normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bejn l-Istati Uniti u l-Libja u anke jibgħat it-tislijiet tiegħu, issa li sirna nafu li se tinfetaħ ambaxxata Amerikana fi Tripli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naqblu lkoll li dan huwa żvilupp pożittiv li Malta ilha ssegwi u se ngħaddi s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lill- ministru konċernat.

IMPJEGATI FIL-MINISTERU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm membri tal-private staff hemm fil-ministeru?

Kemm minnhom huma uffiċjali pubbliċi u kemm minnhom qegħdin b'xi forma ta' kuntratt?

X'inhu s-salarju u x'inhuma l-allowances li għandhom?

X'benefiċċji oħra għandhom?

Kemm minn dawn l-uffiċjali huma mid-distrett elettorali tiegħu?

Jista' jagħti lista bl-isem, l-indirizz u n-numru ta' l-identita' tagħhom?

ONOR.

FRANICS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): In-numru ta` private staff mal-ministeru tiegħi huwa 19 u kollha ġew impjegati skond il-proċeduri stabiliti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' ikun li hemm min hu seconded u allura ma jidhirx bħala membru ta' l-istaff għalkemm jagħmel xogħol fil-ministeru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiddispjaċini imma m'għandix din l- informazzjoni.

SAFAR UFFIĊJALI

18473 L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Kemm mill-membri tal-private staff tiegħu siefru bejn l-2004 u l-2005?

Fejn marru?

Għal liema raġuni?

Kemm flus ingħataw għal kull safra?

Hemm xi ħadd minnhom li siefer first-class jew business-class?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Ġaladarba x-xogħol tal-ministeru ta` l-affarijiet barranin jinvolvi ħafna safar, ma jagħmilx sens li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Nista' nikkonferma li ħlief għas-safar indikat fit-tabella mehmuża, safar approvat fuq xogħol tal-gvern, il-membri tal-private staff siefru biss biex jakkumpanjaw lili f`ħidma tal-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, ftit tal-jiem ilu smajna li wieħed mill- konsulenti tal-ministru għall-affarijiet barranin qiegħed ingaġġat bħala konsulent mas-segretarju permanenti.

Forsi din hija xi drawwa ġdida ta' dan il-gvern li s-segretarju permanenti jkollu konsulent miegħu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Din m'hijiex drawwa, imma hija pjuttost ħtieġa li tista' tvarja minn ministeru għal ieħor skond iċ-ċirkostanzi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiġifieri l-Ministru jeskludi li l-post inħoloq biex tiġi akkomodata persuna partikolari li sa ftit ta' żmien ilu kienet isservi bħala ambaxxatur?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naturalment jiena qiegħed inwieġeb għan-nom tal-kollega tiegħi, pero' għandi nifhem li pożizzjonijiet bħal dawn jimtlew għax ikun hemm il-ħtieġa tagħhom u xejn aktar.

CABLE TELEVISION

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi impjegati fid-dekasteru tiegħu li jagħmlu użu mis-servizz tal-Melita Cable?

Min huma?

Kemm kienet l-ispiża bejn l-2004 u l-2005?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Fil-ministeru tiegħi hemm sevizz tal-Melita Cable għall-użu ta' l- impjegati fid-dekasteru tiegħi, u cioe' fl-uffiċċju tas-segretarju permanenti, fl-uffiċċju tad-direttur servizzi korporattivi u fl-uffiċċju ta` l-ex direttur ta' l-affarijiet Ewropej u hemm servizz ieħor fl-uffiċċju tal-forum Malta fl-Ewropa.

L-ispiża fl-2004 kienet ta` Lm 781 u Lm 1004 fl-2005.

INTERNET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx uffiċjali fid-dekasteru tiegħu li għandhom is-servizz ta' l-internet fir- residenza tagħhom imħallas minn fondi pubbliċi, minbarra dak provdut mill- MITTS?

Min approvaha tali spiża?

Għal min qiegħed jiġi pprovdut is- servizz u min hu l-ISP?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Le, m`hemmx.

CALLS FOR APPLICATIONS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru ta' għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li fid-dekasteru tiegħu nħatru segretarju permanenti, diretturi ġenerali, diretturi jew assistenti diretturi mingħajr ma applikaw għall- kariga li ġew appuntati fiha meta ħarġet il-call for applications għal dik il-pożizzjoni partikolari?

F'każ li nħatru uffiċjali b'dan il-mod, jista' il-Ministru jgħid min huma l-uffiċjali u x'kariga qegħdin jokkupaw?

Għaliex inħatru b'dan il-mod u min iddeċieda li jkunu ideali li jokkupaw il- kariga mingħajr ma ssirilhom l-interview?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Il-karigi fil-ministeru tiegħi mtlew wara call for applications skond il- proċeduri meħtieġa.

Kien hemm każ wieħed biss fejn direttur li kien diġa' fil-kariga ġie appuntat lateralment f`kariga oħra ta` direttur, cioe' id-direttur għar- relazzjonijiet multilaterali li issa nħatar direttur għall-affarijiet ġenerali u kummerċ internazzjonali għall-bqija tal-perijodu kuntrattwali li kellu.

Dan sar minħabba ristrutturar fil-ministeru u skond ma ġie deċiż mis-senior advisory committee fl-uffiċċju tal-prim ministru.

VAT U REGISTRATION TAX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18276, jista' il-Prim Ministru jinformana biċ-ċifra globali ta' VAT u registration fees li tħallsu mill-operaturi li jimportaw vetturi, inġenji, eċċ. għal dawn l- aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BORD NAZZJONALI TAS-SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm laqgħat żamm il-bord nazzjonali tas-sajd matul l-2005 u l-2006?

Liema suġġetti ġew diskussa?

ONOR JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninsab informat li matul is-sena 2005 il-bord tas-sajd iltaqa' tliet darbiet.

L-ewwel laqgħa saret fit-3 ta' Marzu, 2005 u ġew diskussi r-regolamenti għall-irkapti tas-sajd.

It-tieni laqgħa saret fl-20 ta' Ottubru, 2005 u matulha ġew diskussi l- miżuri tekniċi għall-Mediterran u l-laqgħa ta' l-international commission for the conservation of Atlantic tunas(ICCAT) f'Seville.

It-tielet laqgħa li saret fis-16 ta' Diċembru, 2005 iffinalizzat id- diskussjoni fuq ir-regolamenti għall-irkapti tas-sajd.

L-istess bord tas-sajd żamm laqgħa oħra fl-4 ta' Marzu, 2006 u matulha ġew diskussi l-liċenzji tas-sajd tat-tonn għas-sena 2006, jew aħjar kif se titpoġġa sistema aktar idonea għall-għoti ta' liċenzji tat-tonn għal kull sena.

LAQGĦAT MAS-SAJJIEDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm laqgħat uffiċjali nżammu bejn id- direttur tas-sajd u l-koperattivi tas-sajjieda?

Meta saru dawn il-laqgħat?

Liema oqsma ġew diskussi u xi progress sar dwarhom?

ONOR JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Id-direttur ġenerali għall-konservazzjoni u kontroll tas-sajd matul l-2005 iltaqa' ma' 178 sajjied jew gruppi ta' sajjieda – dawn il- laqgħat normalment isiru t-Tlieta filgħodu - apparti li kien hemm numru ta' sajjieda li ġew mingħajr appuntament u, f'każ minnhom, anke l-Onor.

Interpellant kien preżenti.

Dawn il-laqgħat kienu jinvolvu numru varjat ta' suġġetti bħal għajnuna, liċenzji, trasferimenti u lmenti varji.

Fl-istess sena saru wkoll għaxar laqgħat mal-koperattiva nazzjonali tas- sajd u erbgħa ma' l-għaqda koperattiva tas-sajd ltd.

Barra minn hekk kien hemm tliet laqgħat tal-bord tas-sajd li fihom ikun hemm wkoll ir- rappreżentanti tal-koperattivi.

Numru ta' laqgħat oħra maż-żewġ koperattivi ġew organizzati fil-preżenza tal-ministru konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni jgħid xi progress sar u jekk l-għajnuna finanzjarja ngħatatx lis-sajjieda u lill-koperattiva tagħhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni quddiemi, Sur President.

OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm li qed jistennew sabiex issirilhom l-operazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): Waqt li l-Onor.

Interpellant jista' dejjem jirriferi għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18314, għal dak li għandu x'jaqsam m'Għawdex nitolbu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'qed isir biex min ikun irid jinqeda bis-servizzi ta' l-isptar f'Għawdex, ma jdumx jistenna għal tul ta' żmien kif qiegħed jiġri fil-mument?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif għedt diġa', is-servizzi fl-isptar t'Għawdex jaqgħu taħt il-kompetenza tal-ministeru għal Għawdex u evidentement, id- domanda ta' l-Onor.

Interpellant ma nistax inweġibha jien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma safejn naf jien, il-politika tas-saħħa taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru tas-saħħa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, il-ministeru tiegħi għandu r- responsabbilta' li jara li l-istandards jinżammu.

It-tmexxija ta' l-isptar t'Għawdex taqa' taħt il-kompetenza diretta ta' l-Onor.

Giovanna Debono.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri jekk qed nifhem sew, il-Ministru m'għandux interess dwar żviluppi fil-politika tas-saħħa fejn għandu x' jaqsam m'Għawdex?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiddispjaċini imma l-ħabib tiegħi għandu ħabta jasal għal konklużjonijiet li mhux neċessarjament ikunu razzjonali.

Jiena m'għedtx li m'għandi l-ebda interess dwar kif jitmexxa s-servizz tas-saħħa imma għedt li r-responsabbilta' tal-ministeru tas-saħħa, bħala regolatur, hi li jara li l-istandards jinżammu.

Imma b'daqshekk ma jfissirx li l- ministru tas-saħħa għandu jidħol fejn ma jesaħx, Sur President.

Għal darb'oħra ngħidlu li jekk irid risposta kif suppost, għandu jagħmel id- domanda tiegħu lill-ministru konċernata.

Pero' lanqas hu sew li jasal għal ċerti konklużjonijiet, bħal dak li qallu li l-ministru tas-saħħa jiġi jaqa' u jqum minn kif sejrin il-pazjenti f'Għawdex.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ladarba l-Ministru ma jiġix jaqa' u jqum mill-kura tas-saħħa, jista' jgħidilna liema hu dak l-equipment li għandu bżonn jinbidel minħabba li m'huwiex qed joffri l-aħjar servizz lill-Għawdxin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għal darb'oħra naħseb li l-kollega tiegħi għadu ma fehemx x'inhi l-kompetenza tal-ministeru tiegħi.

Il-ministeru tas-saħħa ma jidħolx f'dettalji ta' kif jitħaddem is-servizz f'Għawdex.

Fuq dan il-punt kienet saritli domanda u fir-risposta tiegħi jien kont weġibt li ħafna Għawdxin ikollhom jinżlu Malta biex jingħataw ċerti servizzi.

Għalkemm risposta bħal din setgħet tittieħed b'mod negattiv, fis-sens li l-gvern qisu ma jinteressahx minn x'servizzi jingħataw f'Għawdex, il-verita' hi li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq popolazzjoni relattivament żgħira u assolutament m'huwiex cost-effective li jkollok ċertu apparat f'Għawdex.

Ħalli nagħti eżempju, Sur President.

Meta f'Għawdex kien hemm każ wieħed jew tnejn ta' renal dialysis, ma kenitx tinħass il-ħtieġa li hemm ikollna renal dialysis unit.

Imma meta mbagħad in-numru tela' - għalkemm ma tistax tgħid li tela' b'mod konsiderevoli għax kien hemm biss xi ħames pazjenti jew sitta - il-gvern ħa l-inizjattiva biex jiftaħ renal unit.

Hemm ħafna units oħra li ma jagħmilx sens li tiftaħhom u dan għar-raġuni li f'Għawdex m'hemmx catchment population biżżejjed.

Barra minn hekk, kieku Għawdex kellna nibagħtu ngħidu aħna speċjalista tal- bypass, dan man mano jibda jitlef in-know-how għax bilfors jipprattika inqas jista'.

Allura minħabba li wieħed jikseb ċertu back-up u knowledge aktar ma jipprattika, l-Għawdxin qegħdin jintalbu jinżlu Malta għal dawn is- servizzi.

Wieħed irid japprezza wkoll li l-isptar t'Għawdex m'huwiex poliklinika, kif kien jitqies qabel imma huwa sptar attrezzat li jilqa' għall-emerġenzi.

Fil-fatt l-istatisika turi li għall-popolazzjoni li hemm Għawdex, is- servizz li jingħata f'dan l-isptar huwa pjuttost wieħed tajjeb.

MR SPEAKER: L-Onor.

Justyne Caruana, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Peress illi l-isptar t'Għawdex m'huwiex poliklinika u meta nafu wkoll li l-Għawdxin qed ikollhom imorru Malta minħabba li l- isptar ġenerali hu nieqes minn ċertu makkinarju, x'inhi r-raġuni li l- Għawdxin m'humiex qed jingħataw preċedenza kif kienu jingħataw qabel fl-out- patients department ta' l-isptar San Luqa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-fatt hemm żewġ raġunijiet għala pazjenti Għawdxin m'għadhomx jingħataw preċedenza fuq pazjenti Maltin.

Illum it-trips tal- Gozo Channel bejn Malta u Għawdex qed ikunu aktar frekwenti - għalhekk ukoll li ħaddiema Għawdxin li jiġu jaħdmu Malta m'għadhomx jitilqu siegħa qabel il-ħin normali tax-xogħol - u barra minn hekk, fl-out-patients department bdiet sistema fejn pazjent jingħata appuntament bil-ħin biex jiġi eżaminat.

Dan kollu juri li jekk wieħed jippjana l-viżita tiegħu fl- out-patients m'għandux ikun hemm preferenza bejn pazjent u ieħor, anke għaliex persuna minn Malta tista' tkun f'sitwazzjoni iżjed urġenti minn pazjent li jkun ġej minn Għawdex.

Naturalment hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq cold cases, mhux operazzjonijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, din m'hijiex kwestjoni jekk każ li jinvolvi pazjent Malti huwiex urġenti iktar minn każ li jinvolvi pazjent Għawdxi, imma pjuttost kwestjoni ta' inkonvenjent għax l-Għawdxin qed ikollhom joqogħdu jinżlu Malta.

Barra minn hekk, il-pazjenti Għawdxin mhux kollha għandhom priority boarding bħalma għandna aħna u allura hemm ċertu inkonvenjent kemm ta' ħin, ta' queueing u affarijiet oħrajn.

In vista ta' dan, ma jaħsibx il-Ministru li għandha tibqa' tingħata l-preċedenza li kienet tingħata qabel lill-Għawdxin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma naħsibx u għar-raġunijiet li semmejt.

L- appuntamenti ta' l-out-patients ikunu bejn it-7.45 a.m. u s-1.00 p.m. u allura li tiġi tgħidli li persuna ssibha diffiċli biex tiġi minn Għawdex f'dawn il-ħinijiet, ma tantx naraha kredibbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Ma jarax il-Ministru li hawn għandna eżempju ċar ta' kemm qed ibatu ċerti nies minn dan l-inkonvenjent, meta qabel kien hemm il-preċedenza u llum tneħħiet?

X'diffikulta' hemm li lill-Għawdxin nagħtuhom appuntament first thing in the morning?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dik il-preċedenza qabel kienet tingħata għax it-trips bejn Malta u Għawdex ma kenux frekwenti.

Barra minn hekk qabel ma kienx hemm sistema ta' appuntamenti bil-ħin.

Illum dawn iż-żewġ problemi ġew sorvolati, Sur President.

Illum għandek ukoll ċerti affarijiet partikolari għall-isptar fejn wieħed jista' jinqeda bil-karta anzjan f'numru ta' uffiċini tal-gvern.

Issa fl- out-patients ma tistax tinqeda permezz ta' din il-karta għas-sempliċi raġuni li kulħadd ikun qiegħed fl-istess ilma.

PRODUZZJONI TAT-TJUR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar il-produzzjoni attwali tat-tjur tas-simna?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninsab informat li minn Jannar sa Marzu 2006 il-produzzjoni ta' broilers kienet hekk: 7,220 ras jew 16,981 kg f'Malta u 544,005 irjus jew 1,242,772 kg f'Għawdex

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' l-għalliema fl-MCAST (IBCE), Naxxar li jgħallmu fid-diversi korsijiet ta' kostruzzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19019;

F'isem il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Pubblikazzjoni intitolata "Impressions Aesthetics Design Handbook", bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19053; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Kopja tal-ftehim ta' koperazzjoni ffirmat fit-23 ta' April, 2006 bejn Malta u s-Sawdi Għarabja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19003.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-LIĠIJIET DWAR IL-PROTEZZJONI TAL-KOMSUMATUR

CONSUMER PROTECTION LAWS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-10 ta' Mejju, 2006.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, nistgħu ngħidu li minn mindu Malta saret membru ta' l-Unjoni Ewropea, ftit kien hemm diskussjonijiet li qajmu interess fil-pubbliku daqs il-problema li diversi kelliema għamlu riferenza għaliha, jiġifieri dik tan-nuqqas ta' mediċini u l-prezz li bih dawn qed jinbiegħu.

Irrid ngħid mill-bidu nett li dan huwa topic verament ikkumplikat u anke meta nkunu qegħdin nitkellmu fuqu, irridu noqogħdu attenti ħafna għaliex tant hemm variables f'dan is-suġġett li huwa diffiċli biex tagħmel sweeping statements kif saru ġewwa din il-Kamra probabbilment mingħajr l-ebda intenzjoni ħażina.

L-interess pubbliku li tqajjem fuq dan is-suġġett naħseb li jixhduh numru ta' programmi fuq it-television kif ukoll press releases u forums li saru.

Fil-fatt din il-ġimgħa stess se jkun hemm żewġ programmi fuq it-television li speċifikament se jitkellmu fuq il-problema tal- mediċini ġewwa pajjiżna, wieħed fuq Super One television u l-ieħor fuq Smash television.

Jien nawgura wkoll li l-andament tad-diskussjonijiet ikun wieħed b'intenzjoni li jagħti r-raġunijiet veri għas-sitwazzjoni preżenti li għandna ġewwa pajjiżna.

Wara li saret press release mill-Malta Chamber of Commerce sar forum tal- Vodafone fejn ġew mistiedna numru ta' personalitajiet li għandhom x'jaqsmu direttament mas-settur tal-mediċini, inklużi jien bħala ministru kif ukoll ix-shadow minister min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Irrid ngħid li d- diskussjoni tmexxiet b'mod tajjeb ħafna u naħseb li ħareġ ħafna ġid anke għax iż-żewġ naħat fehmu aħjar lil xulxin.

Is-Sur Mario Debono li tkellem f'isem il-GRTU wissa li jekk l-affarijiet jibqgħu sejrin kif inhuma sal-lum jista' jwassal biex sa l-aħħar ta' din is-sena jkun hemm skarsezza jekk ma jitteħdux xi miżuri korrettivi u li ma jistax ikun li pajjiżna jkollu sistema ta' reġistrazzjoni tal-mediċini li hija kkumplikata daqs dik ta' pajjiżi ferm akbar.

Dak ikkonkluda – b'mod żbaljat, fl-opinjoni tiegħi, u 'l quddiem ngħid għaliex – li din is-sistema ta' reġistrazzjoni qiegħda twassal biex f'pajjiżna, il-mediċini jinbiegħu bi prezz għoli ħafna.

Tkellmet ukoll is-Sinjura Giovanna Cremona min-naħa taċ-Chamber of Commerce li qalet li r-rekwiżit li jkun hemm dossiers biex mediċini jiġu reġistrati f'pajjiż li huwa relattivament żgħir, qiegħed iġiegħel l-ispiża tal- mediċina tikber u allegat ukoll li numru ta' varjazzjonijiet fil-mediċini qed iġibu aktar spejjeż li huma sostanzjali.

Din tkellmet ukoll dwar il- bżonn li jkun hemm market authorisation number fuq kull pakkett u tqajmet il-problema tal-lingwa Maltija fl-inserts tal-pakketti.

Min-naħa l-oħra mill-kummissjoni Ewropea tkellmet ir-rappreżentanta tagħna Joanna Drake li qalet li huwa importanti li fi kwalunkwe stadju niżguraw li f'pajjiżna jkun hemm mediċini biżżejjed li jkunu reġistrati u wkoll li jinbiegħu bi prezz ġust.

Din qalet ukoll x'miżuri jieħdu pajjiżi oħra biex jiżguraw li dawn it- tliet fatturi - jiġifieri li jkun hemm il-mediċini, jkunu tajbin u jinbiegħu bi prezz ġust – jiġu rispettati.

F'din il-laqgħa jien tajt il- kontribut tiegħi wkoll u tkellem ukoll l-Onor.

Michael Farrugia li esprima l-inkwiet tal-poplu Malti li hawn nuqqas ta' mediċini fis-suq.

Apparti dan, tkellmu r-rappreżentanti ta' l-industrija.

Fil-fatt tkellmet Marianne Sant Fournier min-naħa tal-pharmaceutical working group u tkellmu David Stellini, Michelle Magro u oħrajn li wrew ċerta preokkupazzjoni minkejja li s-Sinjura Michelle Magro qalet u stqarret li l-kumpannija li qiegħda tirrappreżenta ġewwa Malta ddeċidiet li tibda tirreġistra l-mediċini lokalment.

Illum fil-ħarġa tal-gazzetta "l-orizzont" hawn miktub li ma jistax ikun li l-pazjent jibqa' l-ballun bejn il-gvern u l-importaturi.

Naħseb li biex inkunu korretti rridu noqogħdu attenti li mhux ngħidu li l-pazjent ma jibqax il-ballun bejn il-gvern u l-importaturi imma naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra jridu joqogħdu attenti li ma jispiċċawx huma l-ballun ta' ċerti individwi Ii forsi għal raġuni jew oħra qegħdin iġibu sitwazzjoni għal dik li hi ġewwa pajjiżna.

L-ewwelnett se ngħid għalfejn din hija issue ta' interess pubbliku u bħal kull issue ta' interess pubbliku, ikun għaqli kieku ż-żewġ naħat tal-Kamra, id f'id, jindirizzaw il- problema u jsibu jew jidentifikaw is-soluzzjoni ta' kif nistgħu nagħtu servizz aħjar lill-pubbliku Malti.

Huwa veru li r-responsabbilta` dejjem tibqa' fuq il-gvern tal-ġurnata pero` f'każijiet fejn ikun hemm il-public interest fin-nofs, naħseb li huwa għaqli u jinkisbu riżultati aħjar kieku ż- żewġ naħat tal-Kamra jikkontribwixxu.

Jiġifieri ma naħsibx li kien tajjeb li waqt li din id-diskussjoni ssemmew kemm-il darba li l-pajjiż ġie f'din is-sitwazzjoni minħabba li tal-partit Nazzjonalista ma semgħux minn tal- labour, webbsu rashom, kienu suppervi u ħafna minn dan.

Naħseb li dan huwa kliem li ma jwassal għalxejn u ma jagħti l-ebda riżultat lill-pubbliku ħlief li forsi politikament iwassal l-idea li l-gvern mhux qiegħed jindirizza din il-problema ta' mediċini u tal-prezz tagħhom b'mod verament attiv.

Ħalli nagħmlu żewġ dikjarazzjonijiet għaliex hemm żewġ issues li qegħdin jolqtu lill-pubbliku.

L-ewwelnett hemm il-prezz dejjem jogħla tal- mediċini pero` jkun tajjeb li ngħidu li dan kien jogħla anke qabel ma Malta saret membru fl-Unjoni Ewropea u tant hu hekk li jekk wieħed jara r-rata ta' kemm il-mediċini telgħu fl-aħħar għaxar snin isib li l-prezzijiet tal- mediċini żdiedu bejn 7% u 12%.

Mela aħniex fl-Unjoni Ewropea jew le, bejn 7% u 12% żieda fil-prezzijiet kull sena mingħajr ma kellna sistema ta' reġistrazzjoni hija żieda aċċettata mhux biss ġewwa pajjiżna imma anke madwar l-Ewropa kollha.

Problema oħra li qed tinkwieta lin-nies hija li hawn nuqqas ta' mediċini.

Jien niftakar li qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea kien hemm numru ta' mistoqsijiet parlamentari ripetuti li kienu jistaqsu lill-gvern għaliex mediċina partikolari hija nieqsa u għaliex oħra hija skarsa u kull darba konna nirrispondu li ħafna drabi meta tonqos mediċina mis-suq Malti ma jkunx it-tort tal-gvern imma jkun tort ta' ċerti proċeduri li jwasslu biex importatur ma jibqax jimporta mediċina partikolari għaliex jara li l-profit margin tiegħu ma jkunx adegwat biżżejjed u allura ma jkunx worth it li jagħmel dak l-isforz kollu biex jimporta mediċina.

Qed ngħid hekk għaliex kemm iż-żieda fil-prezz kif ukoll l-iskarsezza ta' ċerti mediċini żgur li kien magħna qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea u naħseb li huwa faċli li wieħed jgħid li dan qed jiġri minn mindu dħalna fl-Unjoni Ewropea.

M'iniex qiegħed ngħid li l-fatt li sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea ma kkontribwixxiex għal ċerti affarijiet li se nispjega iżjed tard, imma

żgur li dan m'huwiex għall-extent li qed jingħad.

Sur President, il-gvern kemm-il darba qal li jrid jiżgura li mhux biss ikollna mediċini fis-suq pero` li dawn ikunu qed jinbiegħu lill-klijent bi prezz ġust, kemm mill-gvern kif ukoll mis-settur pubbliku.

Naħseb li nkunu qegħdin nittamaw fil-vojt jekk naħsbu li kulħadd għandu subgħajh dritt u hawn mhux qed ngħid għal pajjiżna biss imma qed ngħid għal kulmin jissupplixxi l-mediċini kemm lill-gvern Malti kif ukoll lill-gvernijiet barranin.

Dan tant huwa minnu li se nikkwota minn dokument li deher fil- volum numru 332 tal-British medical journal tal-15 ta' April ta' din is- sena fejn hawn imniżżel li nine drug companies chiefs are charged with conspiracy to defraud the national health service.

Jiġifieri hawnhekk kellna każ ta' disa' diretturi ta' kumpanniji li jipproduċu l-mediċini li ġew mixlija li ftiehmu flimkien biex jisirqu lis-sistema nazzjonali tas- saħħa ġewwa l-Ingilterra.

Għalhekk il-gvern lokali qiegħed jgħid ukoll li jrid jifli u jara verament ir-raġuni għalfejn il-prezzijiet qegħdin jogħlew f'pajjiżna mingħajr ma jeħodha for granted li ħadd m'hu qiegħed jipprova japprofitta ruħu minn ħadd.

Issa ħalli mmorru ftit lil hinn u nkunu ftit konsistenti wkoll fl-argumenti tagħna.

Għaliex l-ewwelnett ħassejna li hemm bżonn li ssir regolamentazzjoni tas-settur tal-mediċini?

Irrid ngħid li wieħed irid jifhem li l-mediċini għandhom funzjoni speċifika.

Mediċina - u din ġrat kemm-il darba - li wieħed ma jkunx ċert mill-aspett ta' safety kemm taħdem huwa diffiċli li titqies bħala prodott komuni.

Jiġifieri l-gvern li jħalli mediċina tidħol f'pajjiżna jrid jiżgura li dik il-mediċina jkollha s- safeguards kollha qabel ma tingħata lill-pazjent għaliex nafu li kien hemm importazzjoni ta' mediċini - mhux f'pajjiżna biss imma anke f'pajjiżi oħrajn - li kellhom sistemi forsi aktar strinġenti milli għandna llum u xorta daħħlu ċerti mediċini mingħajr ma kien hemm kontrolli adegwati u spiċċaw biex batew il-pazjenti.

Il-fatt li kien hemm bżonn regolamentazzjoni ma naħsibx li hija xi ħaġa diskutibbli.

Filwaqt li aħna konna qegħdin niddibattu ġewwa din il-Kamra dwar il-bżonn ta' reġistrazzjoni tal-mediċini, iż-żewġ naħat tal-Kamra qablu li hemm bżonn li nintroduċu sistemi ġewwa pajjiżna li jiżguraw il- kwalita`, l-effikaċja, l-effiċjenza u s-safety profile tal-mediċini.

Tant hu hekk li anke meta l-oppożizzjoni kienet fil-gvern - qed nirriferi għall- perijodu ta' bejn l-1996 u l-1998 – din kienet ġabet espert mill-għaqda dinjija tas-saħħa biex tgħinha tipprova ddaħħal sistema ta' reġistrazzjoni.

Dan kien ħareġ bl-idea li bħala l-ewwel pass, biex ikollna sistema rudimentali ta' reġistrazzjoni ġewwa pajjiżna, kien ġie suġġerit li kull mediċina li tidħol ġewwa pajjiżna kellha tkun akkumpanjata b'dak li jgħidulu CPP, certificate of pharmaceutical product.

Minkejja li dan m'huwiex garanzija mija fil-mija ta' effikaċja u ta' kwalita`, dan dejjem qiegħed jagħti ċerta assigurazzjoni li qabel ma kenitx teżisti fil-pajjiż.

Fil-fatt minkejja li dan is-CPP ma kien kważi jiswa' xejn, xorta kellek numru ta' importaturi ta' mediċini ġewwa pajjiżna li meta kienu qed jimportaw il-prodott tagħhom, xorta waħda ma kenux qegħdin jiġu akkumpanjati bis-CPP li kien jagħti l-minimum li wieħed seta' jirrikjedi.

Ovvjament sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea wkoll u allura l- Unjoni Ewropea riedet tagħmilha ċara li l-ebda pajjiż minn dawk li qegħdin jidħlu ġodda fl-Ewropa ma seta' jkun jew iservi ta' tieqa biex prodotti li m'humiex ta' kwalita` jsibu ruħhom fi swieq Ewropej tramite pajjiż bħal Malta li ma kellux sistema ta' reġistrazzjoni.

Allura l-Unjoni Ewropea fid- diskussjoni mal-pajjiżi ġodda kollha li daħlu membri tagħha, ma offritilhomx sistemi differenti.

L-Unjoni Ewropea qaltilhom li hija għandha din is-sistema ta' reġistrazzjoni u kull pajjiż li jrid jissieħeb fi ħdanha f'dak li għandu x'jaqsam ma' mediċini jrid jaċċetta din is-sistema mingħajr diskussjonijiet.

Qed ngħid dan biex nifhmu ċar li l-oppożizzjoni ma tkunx ġusta meta tgħid li aħna ma ddiskutejniex tajjeb ma' l-Unjoni Ewropea meta morna biex niddiskutu s-settur tal-mediċini għaliex huwa stat ta' fatt li l-Unjoni Ewropea taċċetta sistema ta' reġistrazzjoni waħda u l-ebda pajjiż ma jista' jiddevja minnha.

Ovvjament meta għaddejna l-liġi dwar il-kwalita` ta' mediċini - u hawnhekk ukoll l-oppożizzjoni qablet perfettament - ridna niżguraw ċerti standards fil-manifattura tal-mediċini lokali.

Aħna daħħalna l-konċett ta' spezzjonijiet, ta' qualified person u ta' penalitajiet jekk wieħed ma jimxix ma' dawk il-liġijiet.

Daħħalna wkoll spezzjonijiet biex naċċertaw li l-industrija tal-mediċini jkollha G.M.P. għaliex beda jidher ċar li dawk l-industriji li bdew ġejjin Malta fil-bidu nett, ħasbu li hawn Malta se jsibu sistema ta' reġistrazzjoni li kienet tippermettilhom li jgħadduha lixxa pero` malajr bdew jindunaw li l-gvern kien qiegħed jara l-

potenzjal li jattira s-settur farmaċewtiku lejn pajjiżna u kien qiegħed jieħu l-passi konkreti biex jesiġi l-ogħla livelli possibbli.

Issa ovvjament tgħiduli - u din intqalet min-naħa ta' l-oppożizzjoni wkoll – li mhux il-pajjiżi kollha għaddejjin mill-problema li jinsab għaddej minnu pajjiżna minn mindu dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Ir-risposta għal dan hija sempliċi u ċara u dan għaliex aħna konna l-uniku pajjiż mill-pajjiżi ġodda li daħlu fl-Unjoni Ewropea li ma kellna l-ebda sistema ta' reġistrazzjoni ġewwa l-pajjiż.

Jiġifieri l-pajjiżi l-oħrajn, peress li kellhom is-settur farmaċewtiku li beda jiżviluppa, kienu diġa` bdew idaħħlu pass pass sistema ta' reġistrazzjoni filwaqt li aħna ma kellna assolutament xejn.

Jiġifieri aħna kellna nibdew kollox mill-bidu u kellna nibdew b'pass relattivament mgħaġġel biex nilħqu l-livelli ta' sħabna li magħna kienu fil- grupp li se jidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li għax l-Unjoni Ewropea kienet rat is-sitwazzjoni partikolari ta' pajjiżna kienet tatna 'l fuq minn €1 miljun biex inkunu nistgħu nibdew sistema ta' reġistrazzjoni, ladarba kienet taf li ma tistax tagħti eċċezzjonijiet dwar dan u dan għaliex riedet tiżgura li kull mediċina li ssib ruħha f'pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea tkun għaddiet mill- istess għarbiel fin bħal kull mediċina li mill-Ewropa tiġi f'pajjiżna.

F'din id-diskussjoni ma ssemma xejn ħlief l-aspett negattiv ta' regolamentar li kellna nadottaw biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam ma' mediċina u dan mingħajr ma ssemmew il-vantaġġi li l- industrijalisti Maltin qegħdin jieħdu f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur farmaċewtiku.

Jien se nsemmi ftit figuri li juru biċ-ċar li f'pajjiżna s- settur tal-farmaċewtika jew aħjar il-fabbriki li ġejjin f'pajjiżna minn pajjiżi Ewropej u mhux Ewropej biex jagħmlu stabbilimenti hawn Malta ħalli jkunu jistgħu jimmanifatturaw mediċini f'pajjiżna qiegħed dejjem jikber.

Mhux hekk biss imma għandna numru ta' kumpanniji li minkejja li kellhom offerti tajbin daqs tagħna biex imorru jinvestu f'pajjiżi Ewropej oħrajn, xorta għażlu lil pajjiżna u għażlu lil pajjiżna minħabba l-fatt li iva, aħna għandna sistema ta' regolarizzar li hija fina li tiggarantixxi l-ogħla livelli u kulħadd qed ikabbar ir-reputazzjoni ta' pajjiżna li fejn aħna nagħtu permess biex tiġi manifatturata mediċina, din għandha l-garanzija li tkun ta' l-ogħla kwalita`.

Kellna, per eżempju, waħda mill-kumpanniji li bħalissa hija l-aktar kumpannija li qiegħda tikber internazzjonalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' generics.

Qed nirriferi għall-Actavis u llum din diġa` qiegħda timpjega madwar 250 impjegat Malti u ovvjament għandha l- intenzjoni li aktar 'il quddiem tespandi u żżid il-workforce tagħha.

Kellna wkoll l-Amino Chemicals u l-Arrow Pharm Malta li minkejja li m'ilhiex taħdem f'pajjiżna diġa` qiegħda - u issa nitkellem fuq il-kwalita` ta' impjegati – timpjega madwar 120 impjegat.

Kellna l-Phoenicia Organics u l- iStar Pharma u riċentement ħafna kellna s-Siegfried li ġiet mill-Isvizzera, qiegħda timpjega madwar 50 impjegat u qiegħda tinvesti €18 miljun f'pajjiżna.

Huwa maħsub li waqt li preżentement dawn il-kumpanniji li ġew f'pajjiżna qed jimpjegaw madwar 500 ruħ, sas-sena d-dieħla jkunu qegħdin jimpjegaw 'il fuq minn 800 ruħ.

Forsi iżjed importanti minn daqshekk huwa t- turnover ta' dawn il-kumpanniji.

Dawn il-kumpanniji se jesportaw 'il barra minn pajjiżna b'kemm jiswa €200 miljun u dawn qegħdin jiġu f'pajjiżna – u din ngħidha b'ċerta responsabbilta` - mhux biss għax hemm inċentivi li l- gvern qiegħed joffrilhom għax dawk jistgħu jsibuhom f'pajjiżi oħrajn imma għax jafu li s-sistema ta' reġistrazzjoni u l-awtorita` li għandna li tirregola l-mediċini f'pajjiżna hija ta' l-ogħla kwalita`.

Kif għedt, dawn diġa` qegħdin jimpjegaw madwar 500 ruħ u sas-sena d-dieħla se jimpjegaw madwar 800 ruħ u dan huwa fattur konsiderevoli wkoll li wieħed irid jagħti kasu.

Forsi iżjed importanti minn hekk hu li nagħtu kas dawn it-800 impjegat x'inhuma.

Sur President, illum fl-universita` tagħna għandna madwar 450 persuna li jinsabu għaddejjin minn korsijiet tal-farmaċija jew inkella gradwati fil- chemistry u naħseb li dawn qatt ma kellhom opportunita` li jaħdmu fil- privat daqskemm jaħdmu llum.

Tant hu hekk li anke llum il-gvern qiegħed isibha diffiċli biex idaħħal farmaċisti jaħdmu fis-settur pubbliku għaliex dawn tant għandhom opportunitajiet b'kondizzjonijiet aħjar milli jista' joffri s-settur pubbliku li qegħdin jagħżlu biex imorru hemm.

Is-sena d- dieħla se nibdew korsijiet fl-universita` fuq il-persuni li huma responsabbli mill-kwalita` ta' l-intrapriżi li jaħdmu f'Malta.

Pero` mhux f'dak il-livell biss imma anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' livelli inqas minn gradwati.

Per eżempju, l-MCAST bħalissa għaddejja b'korsijiet għal laboratory technicians u l-ETC ukoll qiegħda toffri korsijiet filgħodu u filgħaxija għal assistant laboratory technicians.

Dan kollu qiegħed ngħidu mhux għax se jagħmel differenza fuq il-prezz jew fuq l-availability pero` rridu noqogħdu attenti li meta nitkellmu fuq dan is-settur, ma narawx biss in-negattiv mingħajr ma naraw il-ħafna pożittiv li hemm fih.

Imma ejja niġu daqsxejn aktar fil-konkret għal ċerti affarijiet li ntqalu f'din il- Kamra.

L-ewwelnett irridu nagħmlu distinzjoni bejn ir-realta` u l-fatti u l- perċezzjonijiet li setgħu tqajmu waqt dan id-dibattitu.

Kemm-il darba ssemmiet iċ-ċifra li f'Malta kellna madwar 8,000 mediċina.

Issa ċ-ċifra ta' 8,000 diġa` tqajjem suspetti kbar dwar kemm hija vera jew le.

Għaliex?

Għax meta wieħed jara n-numru ta' mediċini li kien hemm available fil- pajjiżi ta' madwarna jsib li l-medja hija ta' madwar 4,000 jew 5,000 mediċina.

Mela allura kienet stramba li f'Malta ngħidu u nibqgħu nirrepetu li fis-suq żgħir tagħna, fejn importatur jikkompeti ma' ieħor, seta' qatt kien hawn 8,000 mediċina differenti.

Kif wasalna għal din iċ-ċifra?

Wasalna għal din iċ-ċifra għaliex filwaqt li konna għaddejjin bid- diskussjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea tlabna lil kulmin qiegħed jimporta mediċina u lil kulmin huwa interessat li fil-futur jimporta mediċina f'pajjiżna biex jgħidilna l-isem tal-prodotti tagħhom u npoġġuhom fuq it- transition list.

Issa f'din it-transition list kien hemm madwar 8,000 mediċina u dan il-punt irrid nerġa' nirrepetih.

Ma jfissirx li fis-suq Malti kien hemm 8,000 mediċina u issa ngħid eżatt kemm kien hemm fis-suq Malti.

Huwa inutli li nibqgħu nirrepetu li fis-suq Malti kien hawn 8,000 mediċina meta dawn ma kenux jeżistu.

Lanqas biss kien hemm 8,000 mediċina differenti ġewwa l- Ġermanja, l-Ingilterra u l-Italja, aħseb u ara f'Malta!

Il-lista ta' 8,000 mediċina differenti ġiet biss wara li l-gvern, jew inkella aħjar id- diviżjoni tas-saħħa, talbet lil kulmin qiegħed jimporta f'pajjiżna mediċina u lil kulmin huwa interessat li xi darba jimporta din il-mediċina jew mediċina oħra biex iniżżilha fuq din il-lista għaliex din il-lista kienet se tagħti ċerti vantaġġi.

S'intendi wieħed malajr jifhem għaliex kulħadd beda jpoġġi kemm Alla ħalaq mediċini fuq din il-lista.

Fil-fatt meta eżaminajna din il-lista ta' 8,000 mediċina, sibna li kien hemm 900 mediċina li kienu ripetuti, jiġifieri diġa` nżilna għal 7,000.

Issa minn dawn is-7,000 kien hemm 2,000 mediċina oħra li ma kienu liċenzjati imkien fl-Unjoni Ewropea u allura bis-sistema ta' reġistrazzjoni li għandha l-Unjoni Ewropea, dawn il-mediċini ma setgħux jidħlu f'pajjiżna.

Mela minn 8,000 naqqasna 1,000 u se nerġgħu nnaqqsu 2,000 oħra jiġifieri issa qegħdin nitkellmu fuq 5,000 mediċina.

Issa dawn il-5,000 mediċina x'kienu eżatt?

Per eżempju, jekk għandek prodott li jiġi fi tliet dożi, dak ikun imniżżel bħala tliet mediċini differenti pero' fil-fatt tkun qed titkellem fuq l-istess mediċina.

Mela aħna għedna: Għaliex ma naslux għaċ- ċifra vera ta' mediċini u mhux kulħadd jispara s-6,000 u t-8,000?

Għalhekk użajna sistema kważi infallibbli.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi, jien għedt li fl-1999 għamilniha illegali li xi ħadd jimporta mediċina f'pajjiżna jekk ma jkollux is-CPP.

X'għamilna?

Kull mediċina li tidħol f'pajjiżna trid tidħol bilfors u trid tiġi skrutinata mill-port health, sew jekk tasal bl- ajru u sew jekk tasal bil-baħar.

Allura morna u rajna kemm ġew prodotti CPPs fl-aħħar snin ġewwa pajjiżna u sibna li mill-famuż 8,000, ġew importati 2,211-il prodott.

Issa l-lista ta' prodotti ġewwa pajjiżna kienet ftit iżjed.

Għaliex?

Għaliex hemm numru ta' mediċini li jimpurtahom il-gvern u wieħed ma jsibhomx fis-settur privat.

Meta rajna n-numru ta' mediċini li nimportaw aħna bħala l-government pharmaceutical services, sibna li b'kollox f'pajjiżna kemm b'dak li jimporta l-privat kif ukoll dak li jimporta s-settur pubbliku hemm madwar 2,700 mediċina u żewġ terzi minnhom kienu ġejjin mill-Ingilterra.

Mela allura awtomatikament qegħdin ngħidu li żewġ terzi tal-prodotti li jidħlu f'pajjiżna u li ġejjin mill-Ingilterra m'għandhomx il-problema li tqajmet hawnhekk tal-lingwa għaliex fl-Ingilterra, il-packet insert jagħmluh bl-Ingliż u l-Ingliż huwa wieħed mil-lingwi uffiċjali tagħna.

Tant hu hekk li fil-bidu nett, meta aħna ridna ndaħħlu din is-sistema ta' reġistrazzjoni u meta għamilna l-impact assessment, ma kien hemm l-ebda problema maġġuri li l-gvern jew aħjar id-diviżjoni antiċipat.

Mela xi ħaġa ġara f'dan il-pajjiż.

Punt interessanti ieħor hu li l-pre-accession list kienet tagħti ċerti vantaġġi lil min ipoġġi l-isem tal-mediċina fuq din il- lista.

Il-vantaġġi kienu li malli dik il-mediċina titpoġġa fuq din il- lista, kienet tingħata provisional market authorisation.

Din kienet tfisser li minn mindu aħna dħalna fl-Unjoni Ewropea sa Diċembru ta' din is-sena, kull mediċina setgħet tiġi importata ġewwa pajjiżna għal ħlas one-off ta' Lm50.

Mela m'hemm l-ebda skuża li mediċina ma baqgħetx tinġieb f'pajjiżna sa Diċembru ta' din is-sena jekk mhux għax min kien qiegħed jimporta ma riedx iħallas Lm50.

Din l-importaturi ma ċaħduha qatt u ma jistgħu jiċħduha qatt.

Nerġa' nirrepeti li kull waħda mit-8,000 mediċina li kien hemm fuq il- lista setgħet tibqa' tiġi importata ġewwa pajjiżna sa l-aħħar ta' din is- sena b'sempliċi one-off payment ta' Lm50.

Il-vantaġġ l-ieħor kien li għall- istess Lm50 wieħed seta' jġib market authorisation għal dak il-prodott jekk jipproduċi d-dossier.

Irrid ngħid li minkejja li din is-sistema ta' reġistrazzjoni ġiet ikkritikata bħala waħda li hija cumbersome ħafna, xorta waħda hija l-unika sistema li tiggarantixxi li jkun hemm optimum safety u kwalita`.

Jiġifieri huwa inutli li nibqgħu ngħidu li stajna nibqgħu sejrin kif konna qegħdin nagħmlu taħt l-amministrazzjoni tal-labour li konna nitolbu li l-prodott ikollu s-CPP għax dan huwa l-inqas ħaġa li tista' titlob.

Nerġa' ngħid li l-ebda pajjiż fl-Unjoni Ewropea qatt m'hu se jingħata ċ-ċans li jkollu sistema ta' reġistrazzjoni bi prodotti li jkollhom is-CPP biss.

Sur President, din il-problema hija ta' importanza mhux biss għall-pubbliku imma għall-gvern ċentrali għaliex bejn is-sena 2003 u s-sena 2005 importajna b'kemm jiswew Lm150 miljun f'mediċini bi prezz fuq bażi ta' CIF jiġifieri ħadd ma ċċarġja sold fuqhom.

Minn dawn, l-awtorita` tal-mediċini ġabret bħala fees 0.3%, jiġifieri inqas minn Lm0.5 miljun.

Mela allura mhux veru u mhux sew li xi ħadd jiġi f'din il-Kamra u jgħid li l-prezz tal- mediċini għola minħabba s-sistema ta' reġistrazzjoni meta l-awtorita` li tieħu l-fees tħalset inqas minn 0.3%.

Minn dawn il-Lm150 miljun li ġew importati bejn is-sena 2003 u s-sena 2005, il-gvern xtara b'kemm jiswew Lm60 miljun, jiġifieri 40% tal-prodotti kollha.

Irrid ngħid li fit-83% tal- mediċini li jiġu importati ġewwa pajjiżna, m'hemm assolutament l-ebda kompetizzjoni għaliex ikollok persuna waħda li timporta l-oġġett u allura ovvjament lanqas huwa sew, kif intqal hawnhekk, li f'pajjiżna l-prezz ma jorħosx għaliex m'hawnx kompetizzjoni.

Dikjarazzjoni bħal dik tfisser li jekk ikun hawn il-kompetizzjoni, u rridu li jkun hawn il-kompetizzjoni, mela allura hemm margin fejn il-mediċini jistgħu jinżlu u jkunu orħos.

Sur President, hemm affarijiet strambi oħra meta nħarsu lejn liema mediċini għolew għax għandek mediċini li għolew b'10%, għandek mediċini oħrajn li għolew b'50% u għandek mediċini oħrajn li għolew b'aktar minn 50%.

Allura tibda tara ċerti trends u ovvjament jibdew iqajmulek ċerti suspetti.

Hija b'kumbinazzjoni li l-mediċini tat-tfal l-aktar li għolew?

Il-ġurnal "l- orizzont" illum jagħmel aċċenn dwar dan għaliex qal li jekk wieħed ikun marid, forsi jgħaddi bla mediċina, pero` jekk jimirdulek it- tfal iqumu kemm iqumu l-mediċini se tixtrihom.

Issa jien nerġa' nistaqsi: Hija b'kumbinazzjoni li l-prezzijiet tal-mediċini li l-aktar li huma intiżi għat-tfal żgħar huma dawk li l-aktar għolew?

Per eżempju, meta kellna laqgħa ma' l-EFPEA li hija aġenzija ta' l-Unjoni Ewropea li tara l-kwalita` tal-prezzijiet u tara x'qiegħed jiġri fis-suq, qalulna li l-kumpanniji l- kbar nett huma l-kumpanniji li jiġu jaqgħu u jqumu mir-reġistrazzjoni.

Dawn mhux veru li qegħdin jgħaddu l-ispiża tar-reġistrazzjoni fuq il- konsumatur.

Il-kumpanniji l-kbar qed iħallsu r-reġistrazzjoni tal-mediċini ġewwa pajjiżna huma stess.

Mela allura mhux veru li s-sistema ta' reġistrazzjoni qiegħda twassal għal żieda fil-prezzijiet tal-mediċini speċjalment f'dawk il-kumpanniji l-kbar li qed iħallsu kull fee possibbli ta' reġistrazzjoni li teżisti f'pajjiżna.

Qablu wkoll li l-fees f'pajjiżna, anke dawk tas-suq limitat tagħna, huma fees li huma mħallsin minn barra, pero` xorta waħda jikkonsidrawhom very reasonable.

Qalu wkoll li mhux veru li r-reġistrazzjoni tal-prodotti tagħhom ġewwa pajjiżna għandha tikkontribwixxi biex jogħla l-prezz tal-mediċina.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa fuq il-problema tal-lingwa ġewwa pajjiżna.

Naħseb li huwa żbaljat jekk indaħħlu l-problema tal-lingwa qisha xi ħaġa żgħira u nipprovaw nagħmlu muntanja minn xi ħaġa li nistgħu ngħidu li offrejna s-soluzzjonijiet għaliha, fis-sens li jekk il-package insert tal-mediċini jkunu bil-lingwa Ingliża mhux se jkun hemm problema.

Jien nerġa` nirrepeti u ngħid li żewġ terzi ta' l-2,211-il mediċina li tidħol f'pajjiżna ġejjin mill-Ingilterra.

Jiġifieri m'hemmx dubju li l-package insert ikun magħmul bl-Ingliż u allura ovvjament ma tinqalax il-problema tal-lingwa Maltija, għax tajna l-fakulta` li t-traduzzjoni għal-lingwa Maltija tista' tidher fuq il-web page ta' l-awtorita`.

Per eżempju, hija ħaġa stramba li f'kull pajjiż fl-Ewropa kollha, ħlief f'pajjiżna, issib li l-mediċini ġeneriċi jissarrfu fi prezz irħas lill-konsumatur, u allura aħna rridu nkunu nafu r-raġuni vera għal dan.

L-Unjoni Ewropea kienet konxja li sistema ta' reġistrazzjoni tista' twassal għal stat fejn ikun hemm nuqqas ta' mediċini f'kull suq u tat rimedji kif din il-problema tista' tingħeleb.

Pero` din ma tistax tiġi megħluba qabel Diċembru ta' din is-sena.

Fil- fatt il-qualified licence, il-126A, tiżgura li prodotti essenzjali jibqgħu fuq is-suq.

Issa aħna diġa` identifikajna 500 prodott li aħna nqisuhom bħala essenzjali.

Pero` hija ħaġa stramba wkoll li ħadd mill-importaturi ma applika biex jingħata dawn il-permessi.

Sur President, aħna tajna commitment u qegħdin nagħmlu minn kollox b'mod realistiku u b'mod serju biex nidħlu fil-fond ħalli tissolva l-problema tal- mediċini.

Qegħdin ngħidu hekk għaliex b'responsabilita`, filwaqt li aħna żgurajna li l-mediċini li jidħlu f'pajjiżna jkunu ta' l-ogħla kwalita` li joffru safety margin mill-ogħla u jkunu mingħajr side effects kemm jista' jkun, aħna wkoll determinati li naraw li dawk il-mediċini li jidħlu f'pajjiżna jidħlu bi prezz ġust.

Aħna lesti li niddiskutu ma' kulħadd pero` m'aħniex se nittolleraw li wara Diċembru ta' l-2006 ikun hawn nuqqas ta' mediċini f'pajjiżna.

Il-gvern diġa` qiegħed jikkonsidra diversi alternattivi biex jirrimedja għal din il-problema.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, jien smajt b'attenzjoni lill-ministru tas-saħħa jitkellem dwar il-problema tal-mediċini f'Malta.

Għalkemm jien m'iniex tabib li nista` ngħid huwa li meta kienu qed isiru t-taħdidiet, qabel ma dħalna membri fl-Unjoni Ewropea, l-unika ħaġa li setgħet tiġi ttrattata kienet li l-mediċini kollha li kienu reġistrati mill-pajjiżi l- kbar għandhom awtomatikament ikunu hawnhekk.

Issa jien informat li din lanqas biss ġiet trattata.

Jien nifhem li l-ministru responsabbli ta l- espożizzjoni tiegħu u ċertament li hija xi ħaġa li rridu nibqgħu naħdmu fuqha biex f'pajjiżna jkollna l-mediċini bi prezzijiet aktar ġusti.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi huwa intenzjonat biex ikollna inforzar u poter aktar b'saħħtu fil-protezzjoni tal-konsumatur.

Allura jkolli bilfors nallaċċja dan l-abbozz ta' liġi ma' dak li l-gvern Nazzjonalista għamel f'dak li għandu x'jaqsam mal-protezzjoni tal-poplu Malti u Għawdxi fejn tidħol il-ġustizzja.

Dan jeħodni lura għal meta l-istess gvern Nazzjonalista, fis-sajf tas-sena 2000, imbagħad b'ripetizzjoni sentejn wara u b'ripetizzjoni oħra proprju sena ilu, ħareġ b'mod regolari avviżi legali biex jgħolli t-tariffi li wieħed għandu jħallas biex jiftaħ kawża, u dan mingħajr lanqas biss iressaqhom għad-diskussjoni fil-parlament.

Hawnhekk qed nagħmlu liġi biex nipproteġu lill-konsumatur imma f'dawn il-każi li qed insemmi l-gvern lanqas biss kellu d-diċenza li jiġi f'dan il-parlament u jgħid li se jirrevedi d-drittijiet li għandhom jitħallsu fil-qrati, fit- tribunali u fiċ-ċentri ta' l-arbitraġġ tagħna biex jgħolli t-tariffa li wieħed għandu jħallas biex jibda kawża, tkun xi tkun.

Din m'hijiex kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u fil-fatt qatt ma daħlet fiha.

U sal-lum m'hemm xejn li jżomm lill-gvern Malti milli jirranġa l-problema li ħoloq meta żied dawn it-tariffi.

Sur President, il-kritika ta' l-oppożizzjoni f'dan ir-rigward dejjem kienet konsistenti u ċara, u dejjem fetħet bieb għad-diskussjoni mal-gvern biex nipprovaw naslu f'xi ħaġa li tagħmel sens biex f'pajjiżna jkollna l-aħjar mod kif għandha tiġi amministrata l-ġustizzja.

Iżda l-oppożizzjoni dejjem sabet il-bibien magħluqin min-naħa tal-gvern u l-gvern, min-naħa tiegħu, dejjem iddeċieda b'mod arbitrarju u mingħajr konsultazzjoni ma' ħadd.

Anzi kellna wkoll l-ardir, f'dan il-parlament, fejn ministru tal-kabinett jgħid li għal dak li għandu x'jaqsam ma' reviżjoni ta' tariffi li jitħallsu l- qrati tagħna biex iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin, allura l-konsumaturi, jieħdu servizzi ta' ġustizzja jieħu r-responsabbilta` hu.

U għaliex?

Għax qal li hu għamlu l-eżerċizzju biex dawn saru.

Hekk qalilna hawnhekk ministru tal-kabinett meta ddiskutejna dwar dan.

Allura meta nara dan l-abbozz ta' liġi nistaqsi: Hija xi ħaġa tajba jew ħażina li jkollna regolamentazzjoni dwar il-protezzjoni tal-konsumatur?

Hija ħaġa pożittiva li jistenbaħ il-gvern u jgħid li hemm bżonn li nagħmlu r-regolamentazzjoni.

Imma hija xi ħaġa mixtieqa mill-poplu Malti u Għawdxi li verament issir reviżjoni tat-tariffi kollha li ġew introdotti mill-gvern Nazzjonalista f'dawn ix-xhur u s-snin li għaddew?

Jien hawnhekk nista' ngħid sena b'sena, on a roughly basis, kemm naqsu kawżi fil-qrati tagħna minn mindu l-gvern introduċa tariffi astronomiċi, qawwija u b'mod selvaġġ fil-konfront tal-poplu Malti u Għawdxi biex wieħed jippreżenta kawża fil- qorti.

Sa dan ix-xahar, fil-prim'awla, - jiġifieri sa nofs Mejju ta' l-2006 - il-kawżi, sena b'sena, naqsu bi kważi 60%.

Dan ifisser li għal kull 100 kawża li kienu jidħlu, issa qed jidħlu 40 kawża.

Il-kawżi ta' quddiem il- qrati inferjuri, il-qrati ċivili u l-qrati tal-maġistrati naqsu bi kważi 50%.

Dan ifisser li l-kawżi quddiem il-maġistrati, f'dak li għandu x'jaqsam ma' ġurisdizzjoni sa Lm5,000, naqsu b'50%.

Issa wieħed forsi jgħid li m'hemmx għalfejn jidħlu daqshekk kawżi.

Jien ngħid li wieħed m'għandux jieħu din l-attitudni għaliex illum nafu li ħafna mill-Maltin u l- Għawdxin li qegħdin jipprovaw jaraw kif jiftħu kawża fil-qrati tagħna ma jistgħux jagħmlu dan minħabba t-tariffi esaġerati li wieħed irid iħallas.

Sur President, ta' min ukoll jgħid li l-gvern ma waqafx hawn.

Mill- elezzjoni ta' l-2003 sal-lum għamel affarijiet oħra.

X'għamel?

Biex jagħti l-impressjoni li fil-qrati tagħna hemm ċerta effiċjenza u ċerta clearance rate tal-kawżi, il-kawżi tat-traffiku u kawżi oħra żganċahom mill-proċedura li jibqgħu quddiem il-qrati tagħna u poġġihom b'mod mandatorju - jiġifieri trid jew ma tridx, jogħġbok jew ma jogħġbokx - quddiem iċ-ċentru ta' l- arbitraġġ.

U hemmhekk ħareġ bil-ħrafa - u se ngħid għaliex ħrafa - li biex wieħed jagħmel dawn il-kawżi ma jridx jonfoq ħafna flus, il-proċedura hija aktar spedjenti u allura jinqatgħu malajr u m'hemmx dik il-formalita` żejda tal-qrati fejn wieħed jista' jagħti ħafna eċċezzjonijiet fil-kawżi.

Għalkemm bħala oppożizzjoni aħna deherilna li anke din il-proċedura ma kenitx korretta xorta waħda tajna, kif jgħidu l-Inġliżi, the benefit of the doubt.

Pero` ma tantx dam dan il-benefit of the doubt għaliex mill-ewwel we were proved right.

Għaliex?

Għax mhux veru li l-ħlas ma kienx qed ikun inqas mit-tariffi kif għamilhom il-gvern.

Per eżempju, f'każ tat-traffiku fejn il-ħsara tal-karozza ma teċċedix il-Lm500, biex wieħed jippreżenta l- kawża tiegħu jrid iħallas liċ-ċentru ta' l-arbitraġġ Lm39.50 mar-radd tas- salib u kif jibqa' l-arbitraġġ irid iħallas lill-arbitru.

Issa jekk l- arbitru jidhirlu li għandu jagħmel aktar seduti u jlaqqa' lin-nies fl- uffiċċju tiegħu u mhux fil-qorti, dan jiċċarġja extra fee talli jkun qed juża l-uffiċċju tiegħu u talli jkun qed jagħmel aktar seduti.

Imbagħad wara dan kollu trid tħallas ukoll għar-rapport li jsir.

Allura tispiċċa li minn Lm39.50 trid tħallas aktar minn Lm100 fuq kawża ta' Lm500 jew inqas.

Mela inti li ġejt hawnhekk u wegħedt li bl-użu taċ-ċentru ta' l-arbitraġġ l- affarijiet se jkunu orħos u aktar spedjenti u n-nies ma jsofrux aktar, għaliex dawn il-kawżi ma ħallejthomx quddiem it-tribunal tat-talbiet iż- żgħar fejn kawża sa Lm1,500 – mhux Lm500 imma sa Lm1,500 - kont tibdiha u tispiċċaha b'Lm16, u dan bit-tariffa li kont għamilt int stess meta tlajt fil-gvern wara l-1998, għax taħtna kienet ferm inqas minn Lm16?

Issa dan m'huwiex biżżejjed.

Aħna lill-gvern għednielu wkoll li f'isem il- ġustizzja u biex ikollna amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja lanqas huwa korrett li taħtar nies li m'humiex professional judges.

Mhux sew li taħtar non-professional judges – dawn ma jkunux imħallfin ta' karriera u ma jkollhomx is-security of tenure ta' l-uffiċċju - li sempliċement jiġu appuntati u jaqtgħu l-kawżi skond kif jaħsbuha huma, jew inkella l-istess arbitru li jkun qed jiddeċiedi kawża jkollu interess f'kawżi oħra mingħand arbitru ieħor, għax dawn ikunu avukati prattikanti.

Aħna konna qed ngħidu lill-gvern li kien qed jagħmel żball li jġiegħel lill-poplu Malti u Għawdxi li bilfors jidħol fiċ-ċentru ta' l-arbitraġġ meta għandu dritt jgħid li ma jaqbilx u jmur quddiem a court of law li jkun presedut minn imħallef jew maġistrat.

Imma dawn ħaduna biċ-ċajt u bdew jgħidu li m'hemmx kooperazzjoni mill-oppożizzjoni.

Iżda bħalma jgħidu, fl-aħħar mill-aħħar iż-żejt jitla` f'wiċċ l-ilma.

Ġie l- kummissarju tad-drittijiet tal-bniedem tal-kunsill ta' l-Ewropa, li kien magħna sa Diċembru li għadda, għamel il-homework tiegħu - jien għandi kopja tar-rapport tiegħu - u għadda bosta kummenti iebsa fil-konfront tal- ġustizzja f'pajjiżna.

Wieħed mill-kummenti li għamel kien dan: Huwa ta' periklu u ta' tħassib qawwi fil-konfront tal-ġustizzja f'Malta li toqogħdu tilagħbu mal-ġustizzja u biex mingħalikom tnaqqsu l-kawżi mill-qrati u l- figura ta' kemm qed jiġu deċiżi kawżi fil-qrati, tpoġġuhom għad-deċiżjoni quddiem non-professional judges, għax din tkun qed tipperikola d-dritt fundamentali ta' kull Malti u Għawdxi li għandu d-dritt li jara li ma jkun hemm l-ebda tfixkil fil-konfront tal-ġustizzja u li jkun hemm trasparenza assoluta.

Jien ma ħassejtx li kelli nagħmel din id-dikjarazzjoni tiegħi imma qgħadt attent biex nara x'se jgħidu tal-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal- ġustizzja f'pajjiżna.

Issa f'din il-kummissjoni m'hemmx Anġlu Farrugia jew xi wieħed minn tal-partit Laburista li qed jikkonfoffa.

Din hija kummissjoni ppreseduta mill-President tar-Repubblika, Edward Fenech Adami, u hemm ukoll il-ġudikatura u rappreżentant tal-gvern.

U x'qalu dawn?

Eżattament f'Ħamis ix-Xirka ta' din is-sena dawn qalu lill-gvern li kienu qed jirrikkmandaw - għax dawn jirrikmandaw jistgħu skond l-artiklu kif inhuma maħtura bil-Kostituzzjoni - li dak li qal il-kummissarju għad- drittijiet tal-bniedem tal-kunsill ta' l-Ewropa fir-rapport tiegħu 2003/2005, fejn elenka diversi raġunijiet li qed juri tħassib dwar il- ġustizzja f'pajjiżna, nagħmluh tagħna.

Qalu wkoll li qegħdin jaderixxu b'mod unanimu dak li qal il-kummissarju għad-drittijiet tal-bniedem tal- kunsill ta' l-Ewropa.

Ma kienx hemm wieħed mill-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja li ma qabilx.

Skond il-minuti li għandi hawn lanqas wieħed ma qal li ma jaqbilx ma' dak li nkiteb dwar il-ġustizzja f'Malta.

Hawnhekk ilkoll qegħdin jaqblu li bil-mod kif qabad u bagħbas fil-ġustizzja l-gvern Nazzjonalista llum għandna ruxxmata ta' kawżi ċivili li qed jinqatgħu minn non-professional judges, u qed jgħidulna biex naraw kif nirrimedjaw is-sitwazzjoni.

Issa jien nistaqsi: X'ifisser li l-gvern jirrimedja s-sitwazzjoni biex jagħti protezzjoni lill-konsumaturi Maltin u Għawdxin li qed jużaw servizz biex jieħdu ġustizzja f'pajjiżna?

Sempliċi, niskrappjaw kollox f'dak li għandu x'jaqsam ma' forced arbitration u tribunali ta' chairmen jew chairpersons li ma jinħatrux b'mod trasparenti jew dawk li jiddependu mis-signor si ta' xi ministru tal-gvern.

Per eżempju, illum għandna nies li qegħdin jiddeċiedu kawżi li kienu jew aġenti elettorali jew xi galoppini ta' ministri Nazzjonalisti.

Għandna nies li qegħdin f'karigi f'bordijiet ta' appelli ta' diversi entitajiet u awtoritajiet li addirittura kienu kandidati Nazzjonalisti.

Għandna oħrajn li ġew maħtura biex jieħdu deċiżjonijiet f'dawn il-ħafna bordijiet, awtoritajiet u tribunali li faqqsu taħt dan il-gvern.

Veru li dawn huma kollha avukati bħali u ma nistax ngħid li m'humiex avukati tajbin, għax la studjaw u jaħdmu tajjeb, it-tajjeb għandu joħroġ mhux il-ħażin.

Imma dawn jiddependu ħafna mill-gvern tal-ġurnata.

Allura anke jekk dak l-avukat jidhirlu li fil-kapaċita` tiegħu qed jiddeċiedi sew, minħabba l-fatt li kif qal il-kummissarju tad-drittijiet tal-bniedem tal-Kunsill ta' l-Ewropa li jista' jkun li wieħed jibda jiddubita li mhux kollox huwa sew, dak il-fatt huwa biżżejjed li m'għandhiex tkun dik il-persuna li tiddeċiedi.

Issa dan kollu qalu u hemm ir-rapporti u min irid jista` jmur jaqrahom.

Allura huwa inutli li noqogħdu niġu f'dan il-parlament u noqogħdu nitkellmu fuq emendi biex nipproteġu lill-konsumatur meta qed ikun il-gvern stess li b'għemilu, minflok jipproteġi qed ikasbar il-protezzjoni u l-indipendneza tal-ġudikatura.

Wara li ġibt l-eżempji tat-tribunali u ta' l-arbitraġġi, issa nista` ngħid x'inhu jiġri fil-qrati.

X'qed jiġri bħalissa fil-qrati?

Għandek erba' maġistrati li se jispiċċaw bl-eta` u ħadd ma jaf x'se jiġri mill-patafjun ta' xogħol li għandhom u li għadu mhux deċiż.

Hemm min qed jgħid li se jsiru erba` maġistrati oħra li diġa` ġew magħżula u issa se jiġu konfermati.

J'Alla huwa minnu ħalli naraw min huma.

Għandek il-Maġistrat Demicoli li ma jiflaħx sew - minn hawnhekk nawguralu fejqan għal dak li qed isofri bħalissa - u x-xogħol tiegħu, flimkien ma' dak tal-Maġistrat Carol Peralta li qed jaħdem barra, ħadd ma jaf x'inhu jiġri minnu.

Għandek kawżi kriminali li minħabba proċedura li dawn iridu jinstemgħu f'ċerti termini, hemm kontestazzjoni kbira dwar in-nullita` tagħhom, u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Għandek proċessi verbali ta' nies li huma konsumaturi, biex nerġa` mmur għal-liġi, li qed jistennew l-eżitu ta' x'iddeċieda l- maġistrat.

Hemm min qatlulu lill-ommu, hemm min qatlulu lill-missieru, hemm min ħarqulu d-dar, hemm min ħarqulu l-karozza eċċ. Dawn ilhom snin jistenenw li jiġu konklużi, u llum min irid jieħu azzjoni, anke ċivili, għax ma ngħatax il-protezzjoni biex ikollu aċċess u biex ikun jaf x'konklużjonijiet hemm f'dawn il-proċessi verbali spiċċaw li ntilfilhom id- dritt li jagħmlu kawża għad-danni.

Dawn huma kollha chaotic situations li ġab l-istess gvern Nazzjonalista.

Sur President, meta taqra l-abbozz ta' liġi ssib li dan qed jgħid li rridu norganizzaw.

Tajjeb li torganizza, imma tajjeb ukoll li qabel ma torganizza xi ħaġa you put your house in order.

Jekk għandek dawn il-probelmi kollha how can you put your house in order meta lanqas biss tiġik id-diċenza li titkellem?

M'hemmx protezzjoni lil dawn in-nies meta għandek din is- sitwazzjoni.

L-affarijiet suppost isiru bl-aktar mod trasparenti biex ikun hemm eżempju uniku biex verament min hu responsabbli jerfa` r- responsabilita` tiegħu.

Hemm il-ħtieġa ta' koordinazzjoni u l- applikazzjoni tad-dritt skond kif għandu jsir f'pajjiż demokratiku.

Illum għandna, skużi l-espressjoni, drenaġġ ifur kullimkien.

Illum għandna irwejjaħ f'kull qasam inkluż tal-ġustizzja li qed iħammru wiċċ pajjiżna meta wieħed jiddiskuti mal-barranin x'qed jiġri f'dan il-pajjiż.

Illum, per eżempju, għandek regolamentazzjoni fejn iċ-ċentru ta' l- arbitraġġ jiddeċiedi hu kemm ikunu t-tariffi.

Jekk qed tagħmel kawża kontra aktar minn wieħed, allura trid tħallas aktar għax hekk qed jordna l- arbitraġġ.

M'hemm kontroll ta' xejn!

Fuq liema kriterji qed isir dan kollu?!

Min qed jissorvelja lil min biex wieħed jipprova jasal għal xi tip ta' ġustifikazzjoni għal dan kollu?!

Min fassal din is-sistema li m'hemm l- ebda kontroll fuqha f'dak li għandu x'jaqsam ma' tariffi u drittijiet li jitħallsu fil-qrati tagħna?

Żgur li ma kien hemm l-ebda obbligazzjoni li toħroġ mill-Unjoni Ewropea biex nagħmlu dan.

Il-ministru li tkellem qabli, tajjeb jew ħażin - din mhux qed niġġustifikaha - ipprova jibni l-argument tiegħu billi qal li ma nistgħux niċċaqilqu għax dik kienet il-pożizzjoni meta dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Fil-qafas tal-ġustizzja żgur li m'hemm l- ebda forza mill-Unjoni Ewropea li xxekkilna milli nagħmlu l-affarijiet kif irridu aħna biex naraw li l-poplu Malti u Għawdxi ikollu aktar aċċessibilita` f'dak li għandu x'jaqsam ma' kif tagħmel kawża u tapplikaha.

L-implimentazzjoni ta' dan kollu huwa kollu sforz kemm il-gvern Nazzjonalista jrid jagħlaq il-bibien tal-ġustizzja lill-poplu Malti u Għawdxi bl-iskuża li jnaqqas il-kawżi li hemm pendenti quddiem il-qrati tagħna.

X'inhuma l-konsegwenzi?

Il-konsegwenzi huma li meta tistudja l-istatistika ssib li filwaqt li hemm ċaqlieq minimu fil-kawżi li qed jinqatgħu, qegħdin jidħlu inqas kawżi u allura meta tgħodd in-numru ta' kawżi inqas li qegħdin jidħlu fil-qrati tagħna mal-kawżi li kien hemm pendenti u li qed jinqatgħu, u tikkompara mas- snin l-oħra ssib li għandek numru inqas ta' kawżi għax qed jidħlu inqas.

Din qed nispjegaha bl-aktar mod sempliċi biex jifhimni kulħadd.

Allura min qed jidħak b'min?

Il-gvern Nazzjonalista qed jidħak bih innifsu, għax ma tistax tiġġusitifika xi ħaġa billi tiġri wara n-numri meta dawk in-numri m'humiex in-numru reali tas-sofferenzi u l-uġigħ li għandu l-poplu Malti u Għawdxi.

Issa ħalli ngħid kelmtejn fuq xi ħaġa li kienet qed taħdem.

Hawnhekk se nitkellem għal ħafna avukati, anke Nazzjonalisti, li jsibuni u jgħiduli li pprovaw jaslu mas-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici.

Qed nirriferi għas-small claims tribunal li kien qed jiffunzjona u jiddeċiedi ħafna kawżi ċivili sa Lm1,500.

Għaliex dan ir-tribunal ma tħalliex jiffunzjona?

Ir-raġuni hija sempliċi.

Il-gvern Nazzjonalista ried iqajjem xi ħaġa mejta - qed nirriferi għaċ-ċentru ta' l-arbitraġġ - li ma kenitx qed tiffunzjona, u allura biex jiffunzjona għamel liġi biex wieħed imur quddiemu bilfors.

Jagħmel sens dan f'dak li għandu x'jaqsam mal-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem?

Għalhekk jien se nerġa` nistieden lill-gvern Nazzjonalista biex fil-ftit xhur li fadallu fil-gvern jagħmel tentattiv ġenwin u flimkien ma' l-oppożizzjoni jagħmel eżerċizzju serju u naraw fejn statistikament l-aktar li naqsu l-kawżi li kienu jidħlu b'mod regolari u li llum, minħabba l-esaġerazzjoni fit-tariffi tal-qrati, m'għadhomx jidħlu.

Malli jsir dan l-eżerċizzju nirrevedu t-tariffi.

Pero` dawk it-tariffi li għolew imma li statisitkament jidher li ma ħallewx effett daqshekk negattiv fuq il-poplu Malti u Għawdxi wieħed jista' jikkonsidra li jista' jkun hemm tip ta' ġustifikazzjoni.

Jekk il-gvern m'huwiex lest li jilqa` dan is-suġġeriment ta' l-oppożizzjoni allura ngħid li huwa kollu għalxejn li noqogħdu niġu hawn biex niddiskutu u nitkellmu fuq emendi li jistgħu jidħlu fil-liġijiet tagħna biex forsi norqmuhom, għax b'daqshekk mhux se ntaffu l-piżijiet kbar, bħalma huma l- prezzijiet tal-mediċini, is-surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma u taxxi u tariffi oħra ta' kull xorta, li l-gvern qed jgħabbi bihom lill- poplu Malti u Għawdxi.

Noqogħdu ngħidu li qed ngħaddu liġi biex nipprovdu miżuri ta' inforzar f'diversi liġijiet sabiex biex jiġi implimentat regolament tal-parlament Ewropew u tal-kunsill fuq il-kooperazzjoni bejn l- awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar tal-liġijiet dwar il- protezzjoni tal-konsumaturi, u mbagħad meta verament niġu għall-fatti ma ssib xejn ħlief daqqiet, tbatija u taxxi qawwija fuq iż-żgħir.

L-għażla hija waħda.

Mill-aktar fis possibbli dan il-gvern għandu jwarrab minn hemm u jagħmel il-wisa` għall-partit Laburista ħalli jirrevedi dak kollu li għamel il-gvern Nazzjonalista f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam tal-ġustizzja.

B'hekk biss jista` jkollna ġustizzja vera, ġustizzja trasparenti, ġustizzja li tkun aċċessibbli għal kulħadd u ġustizzja li tkun reali għal kulħadd.

Aħna ma rridux ġustizzja artifiċjali bbażata fuq kemm se jdaħħal dak biex jagħmel din il-kawża, kemm se jdaħħal l-ieħor għax se naħtru chairman, kemm se jdaħħal l-ieħor għax se nagħmlu arbitru u kemm se jdaħħal sieħbi li kien jgħini fl-elezzjoni għal- leadership tal-partit.

Araw l-ismijiet ta' dawk kollha li ġew maħtura biex imexxu xi ħaġa u ssibu li fil-maġġoranza tagħhom kollha huma affiljati sa għonqhom mal-partit Nazzjonalista, u din m'hijiex ġustizzja.

Jien qed ngħid minn issa li m'għandix fiduċja f'dawn it-tip appointments.

U dan mhux qed ngħidu jien biss imma qed jgħiduh awtoritajiet kbar barranin u lokali.

Allura l-akbar verdett fil-konfront tal-ġustizzja f'pajjiżna se jagħtih il-poplu Malti u Għawdxi li fl-elezzjoni li ġejja se jikkundanna lil dan il-gvern għax qabeż kull limitu f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam tal-ġustizzja, saħansitra għalaq l-aċċess tal-ġustizzja għaż-żgħir u barra minn hekk kawżi li ġew deċiżi ma onorahomx.

Il-partit Laburista spiċċa biex inkariga lili biex flimkien ma' membri parlamentari Laburisti oħra mill- Ewropa nkomplu naħdmu fuq dawn il-kawżi li kienu deċiżi u li l-gvern Nazzjonalista ma onorax.

Għaliex ma onorahomx?

Għax serju, għax jemmen fil- ġustizzja, għax trasparenti?

Kieku għandu dawn il-tliet ingredjenti japplika dawk id-deċiżjonijiet, imma minflok webbes rasu biex iktar ikompli jagħmel inġustizzji fil-konfront ta' wħud mill-Maltin u l-Għawdxin.

Din m'hijiex kwestjoni tal-Laburisti u Nazzjonalisti.

Int min int, jekk deċiżjoni tal-qorti tagħtik rimedju inti għandek dritt għal dak ir-rimedju, anke jekk il-gvern ma jaqbilx ma' dik id-deċiżjoni.

Jien ikolli ħafna sentenzi fejn ma naqbilx mad-deċiżjoni imma xorta noqgħod għaliha għax nifhem li la l-imħallef ikun wasal għal dik id-deċiżjoni, wara ħafna ħsieb u wara li jkun sema' x-xhieda u l-provi kollha, allura dik trid tiġi onorata.

Imma l-gvern Nazzjonalista ma jagħmilx hekk.

Jidhirlu li m'għandux joqgħod għal ċerti deċiżjonijiet tal-qrati tagħna.

Issa tajjeb li wieħed jgħid li fost id-39 kawża li ġew deċiżi mill-qrati tagħna fil-konfront ta' Maltin u Għawdxin u li qegħdin f'petizzjoni fil-parlament Ewropew hemm kawżi ta' Nazzjonalisti li sofrew inġustizzja amministrattiva taħt gvern Nazzjonalista u dan għar-raġunijiet tiegħu, li m'humiex raġunijiet ta' ġustizzja - hemm raġunijiet oħrajn li ma jagħmlux unur lill-poplu Malti u Għawdxi - xorta ma onorahomx.

Hawnhekk irrid nerġa` nappella lill-gvern Nazzjonalista biex jaqbad u jonora dawn il-kawżi u mhux joqgħod iġib ħafna skużi ħalli forsi xi darba dawn in-nies jieħdu ġustizzja.

Jekk irid japplika r-rimedju, il-gvern huwa b'saħħtu biżżejjed biex japplikah.

U jekk jaħseb li ma jistax japplika għax qed ikollu pressjoni mill-Public Service Commission għax tgħid li irrispettivament x'qal il-maġistrat jew l-imħallef ma tridx toqgħod għal dik id-deċiżjoni, hemm rimedju wkoll għax jista` jagħti fi flus, anke f'forma ta' allowance, id-differenza tal-paga li persuna, per eżempju, minħabba raġuni ta' promotion ma tkunx ingħatat fil-konfront tagħha.

Sur President, dan kollu għednihulu lill-gvern.

Niftakar li għamilna patafjun ta' mistoqsijiet parlamentari u għamilna rapporti dettaljati dwar dawn is-sentenzi u xorta l-gvern baqa' ma ħax azzjoni.

Allura x'fadal iktar, wara dan kollu li qed ngħid?

Ma fadal xejn ħlief li nħeġġeġ lill- gvern li kemm jista' jkun malajr isejjaħ l-elezzjoni ħalli dan il-pajjiż jerġa` jieħu r-ruħ, u jieħu r-ruħ billi jkun hawn gvern serju, onest u kapaċi li jindirizza dawn l-inġustizzji kollha fil-konfront tal-poplu Malti kollu.

Biex dan l-abbozz ta' liġi li qed jemenda diversi liġijiet dwar l- inforzar ta' poteri fil-proċess tal-konsumaturi jiġi nforzat, irid ikun hemm gvern b'saħħtu biex fil-qasam tal-ġustizzja jipproteġi wkoll id- drittijiet kollha tal-poplu Malti u Għawdxi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, nixtieq nagħmel intervent żgħir fuq dan l-abbozz ta' liġi li huwa ta' l-akbar importanza, imma li meta niddiskutuh nibqgħu qisna dejjem ma nistgħux noħolqu l- istrutturi li tabilħaqq jiddefendu lill-konsumatur f'pajjiżna.

Il- konsumatur bħala ċittadin huwa waħdu, b'kuntrast ma' min imexxi l-flus, li mhux waħdu għaliex għandu l-forzi tal-kapital warajh, u b'kuntrast mas- saħħa tal-ħaddiem - għalkemm issa din qed tonqos – li meta jingħaqad fuq il- post tax-xogħol ikun jista', permezz ta' l-unions tiegħu, iżomm saħħa soċjali qawwija, il-countervailing power soċjali importanti.

Mill-banda l-oħra l-konsumatur huwa ċittadin individwalizzat li m'għandux is-saħħa ta' għaqda sħiħa warajh, imma ġeneralment jitfaċċa bħala ċittadin konsumatur meta jkollu xi ilment fuq xi problema li tkun qed tolqtu fix- xiri u fil-bejgħ tiegħu.

Allura għaliex huwa daqstant individwalizzat, aktar u aktar fis-soċjeta` tagħna li hija soċjeta` żgħira u m'għandhiex ċerta saħħa ta' mobilizzazzjoni, iħossu iżolat, u allura l-forzi tal- konsumatur f'pajjiżna jirriżolvu ruħhom għal forzi sparpaljati, forzi individwati u forzi li m'għandhomx poter mobilizzattiv.

Naħseb li fuq din irridu nirriflettu.

Inutli noqogħdu ngħidu li se nittrasponu ma nafx kemm- il direttiva ta' l-Unjoni Ewropea f'pajjiżna, inutli noqogħdu ngħidu li se nagħmlu dipartimenti li jħarsu l-konsumatur għax fir-realta` m'hawnx biżżejjed saħħa politika, soċjali u anke ekonomika li tiddefendi l- konsumatur bħala forza fil-pajjiż, u l-konsumatur innifsu m'għandux xi jġiegħlu jimmobilizza, bl-istess mod, nerġa' ngħid, kif immobilizzaw il- ħaddiema fit-trade unions, kif immobilizza l-kapital meta jkun qed imexxi interessi tan-negozju, u f'dawn l-aħħar snin kif immobilizzaw ċerti forzi li joħorġu biex jiddefendu l-ambjent.

Allura, ngħid jien, hemm bżonn li l-Istat jirrifletti bis-serjeta` - mhux sempliċement qed nittrasponu d-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea, dik u l-oħra - kif nistgħu nagħtu saħħa lil-leħen tal-konsumatur.

Dan il-ħsieb mhux qed isir min-naħa tal-gvern tal-ġurnata.

Il-gvern tal-ġurnata m'huwiex aware biżżejjed u lanqas jimpurtah, ngħid jien, minn dan il-fatt li l-konsumatur m'għandux dan il-leħen fil-pajjiż u mhux interess li jara kif joħloq strutturi effettivi li jagħtu lill-konsumatur dan il-leħen.

Eżempju ta' dan huwa l-kumitat li huwa responsabbli għall-bidla mil-lira Maltija għall- ewro f'pajjiżna.

F'dan il-kumitat hemm rappreżentanti tan-negozji, fair enough u tajjeb, hemm rappreżentanti tas-setturi tal-gvern, tajjeb ukoll, u bħala rappreżentanza tal-konsumatur, li se jkun wieħed mill-iktar li se jkunu milquta minn din il-ħaġa, hemm rappreżentanta waħda f'isimha bħala isimha, ċittadina ta' validita`, imma m'għandhiex u mhux se jkollha s-saħħa li għandhom għaqdiet oħrajn tan-negozju u għaqdiet oħrajn relatati mat- tmexxija tal-gvern bil-mod kif twassal u tagħmel effettiv il-leħen tal- konsumatur.

Dan huwa kumitat li se jkun kruċjali fid-difiża ta' l- interessi tal-konsumatur, fost affarijiet oħra, u l-leħen tal-konsumatur huwa token.

U din hija karatteristika tat-tokenism li jeżisti fil-qasam tal- ħarsien tal-konsumatur f'pajjiżna.

Ir-riflessjoni trid tkun x'inhuma l-istrutturi li jistgħu jagħtu saħħa istituzzjonali lill-konsumaturi f'pajjiżna.

Is-soluzzjoni li mxjena fuqha s'issa hija li jkun hemm uffiċċju jew dipartiment tal-gvern li jieħu ċerti azzjonijiet li jħarsu lill-konsumatur.

Bir-rispett kollu, meta tħares lejn ir-rekord, u bla ebda riflessjoni fuq il-persuni konċernati, dan huwa tentattiv li mhux qed jagħti riżultati.

Jekk hemm xi ħaġa li mhux qed tiġi difiża f'dan il-pajjiż hija l-interess tal-konsumatur mill-uffiċċju li qiegħed hemm biex jagħmel dawn l-affarijiet.

Mezzi biżżejjed m'għandux, know-how biżżejjed m'għandux, outreach biżżejjed m'għandux u forza li timplimenta m'għandux lanqas, ħlief f'ċerti każi li, nerġa' ngħid, huma token cases.

Allura anke hawn, naħseb li jkun tajjeb, kif għedt diġa`, li l-impenn tal-gvern għad-difiża tal-konsumatur ma tridx toħroġ mill-idea li se toqgħod tittrasponi f'pajjiżna l-istrutturi tad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Din hija xi ħaġa li trid issir imma m'huwiex biżżejjed.

Ikun inutli li t-texts legali jiġu konvertiti f'texts legali għal Malta wkoll, jekk imbagħad ma tagħtihomx is-snien u s-saħħa.

Għandna qasam ieħor fejn suppost li għandna d-difiża tal-konsumatur permezz tar-regolaturi appuntati mill-gvern, fejn ħafna minnhom qed jaqilgħu l- belli liri imma m'għandhomx inizjattiva, m'għandhomx guide u m'għandhomx riżultati.

Għandna regolaturi fuq regolaturi li qed iżidu l-ispiża tal- gvern b'ċertu mod, imma meta mbagħad niġu għas-si u n-no biex naraw jekk ċerti interessi fundamentali tal-konsumatur humiex qed jitħarsu mir- regolaturi ssib li le, m'humiex qed jitħarsu mir-regolaturi.

Sur President, x'inhi l-aktar ħaġa li bħalissa qed tinkwieta lill- konsumaturi?

Ovvjament l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-kwalita` tal-prodotti li jixtru imma fuq kollox l-aktar li qed tinkwetahom, u bir- raġun, hija l-prezz ta' l-affarijiet li qed jixtru.

U hawn mhux qed nitkellem fuq affarijiet ta' lussu imma affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal- ħajja ta' kuljum b'mod fundamentali bħalma huwa l- ikel, servizzi edukattivi u mediċini.

Issa suppost li f'dan ir-rigward ir-regolaturi għandhom ċerta saħħa, imma mhux talli m'għandhomx din is-saħħa jew mhux qed juruha, talli l-affarijiet jibqgħu jduru u jirromblaw u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Aħna bħala partit Laburista pproponejna - din se nkunu qegħdin inwettquha bħala gvern - li kull sitt xhur ir-regolaturi li għandhom x'jaqsmu mal- mediċini u li għandhom x'jaqsmu ma' l-ikel jissottomettu rapport liż-żewġ naħat tal-Kamra, gvern u oppożizzjoni, fejn jagħmlu analisi ta' kif żdiedu l-prezzijiet fl-ikel u fil-mediċini u jgħidu għaliex żdiedu.

Imbagħad fejn iż-żidiet m'humiex ġustifikati allura jidħlu bir-ras biex jgħidu għaliex dawn il-prezzijiet għandhom jiġu revised.

Bħalissa t-teorija hija li jekk ikollok suq ħieles allura s-suq ħieles suppost jirregola l-prezzijiet għax bil-kompetizzjoni l-prezzjiet isiru l-irħas possibbli, l-aħjar possibbli manifestament.

Dan mhux qed jiġri.

Ir-regolatur qiegħed hemm biex jassigura li dan jiġri u allura la mhux qiegħed jiġri u r-regolatur qed jaqa' lura fuq din il-ħaġa, mela hemm xi ħaġa ħażina.

Jew is-suq ħieles ma jaħdimx f'pajjiżna - għadna ma nistgħux naslu għal dik il-konklużjoni - jew inkella r-regolaturi mhux qed jagħmlu xogħolhom.

Allura anke hawn m'hawnx is-saħħa tal-konsumaturi biex jgħidu li r-regolaturi mhux qed jagħmlu xogħolhom, il-gvern għaliex ikollu s-saħħa tal-konsumaturi kontra tiegħu jaċċetta dan il-verdett, li huwa verdett naturali, u jassigura li r-regolaturi jagħmlu xogħolhom, jew billi jibdilhom jew billi jassigura li n-nies li hemm jagħmlu dak li qegħdin hemm biex jagħmlu, ħaġa li bl-aktar mod manifest mhux qed tiġri.

Per eżempju, fil-qasam tal-mediċini - din semmewha sħabi u qed isemmuha ħafna nies bħalissa - hemm skarsezza ġdida u qawwija fin-numru ta' mediċini li qegħdin available għaċ-ċittadini biex jixtru, u apparti minn hekk il- prezzijiet tal-mediċini qed jitilgħu b'mod eżorbitanti.

Kien hemm xi interventi min-naħa tar-regolaturi li jeżistu, huma min huma, fuq din il- ħaġa.

Safejn naf jien, jekk kien hemm kien moħbi, ma wassal imkien, u l- problema għadha qed tiżdied u mhux tonqos.

Allura jien ngħid li d-diskussjoni fundamentali li għandna mmexxu 'l quddiem hija kif se nagħtu saħħa soċjali, ekonomika u politika lill- konsumaturi.

U din mhux biex jikkompetu mal-partiti, m'għandhiex x'taqsam, imma biex ikunu qegħdin ileħħnu l-problemi tal-konsumaturi quddiem sitwazzjoni fejn il-konsumatur jibqa' individwalizzat, m'għandux saħħa kollettiva, u allura mbagħad l-ilmenti u l-problemi tiegħu ma jkollhomx is- saħħa, l-imbottatura u r-rankatura li għandhom bżonn biex jaslu u jwasslu għall-bidla.

Fl-opinjoni tiegħi, din it-tip ta' riflessjoni għad trid issir b'mod konkret u b'mod qawwi.

L-awtoritajiet iridu jaċċettaw li jekk il-konsumatur m'għandux saħħa effettiva li jimmobilizza, kif inhu fil-każ tagħna, għandhom jinħolqu l-istrutturi li jgħinuh biex jimmobilizza.

Darba jien kont issuġġerejt li l-unika ħaġa li tidher raġunevoli u ta' malajr f'din il-ħaġa hija li l-gvern jagħti l-opportunita`, bil- leġislazzjoni li jagħmel, li l-unions tal-ħaddiema jixħtu x-xogħol tagħhom lejn il-ħarsien tal-konsumaturi.

Xi tfisser din?

Bħalissa l-unions huma l- għaqdiet l-aktar organizzati b'mod ta' mobilizzazzjoni, apparti mill- partiti politiċi u mill-għaqdiet tan-negozju, biex jesprimu, ifissru u jimmobilizzaw madwar issues li huma issues popolari, u popolari fis-sens ta' għoli tal-ħajja, fis-sens ta' pagi u fis-sens ta' kondizzjonijiet tax- xogħol.

U għalkemm il-membership ta' l-unions qed jonqos f'pajjiżna, kif qed jonqos f'pajjiżi oħra, xorta waħda l-organizzazzjonijiet tagħhom għadhom l-aktar effettivi bħalisssa biex jesprimu ċertu dwejjaq jew ċerti aspirazzjonijiet fil-pajjiż ta' natura popolari soċjali, apparti minn dak li jesprimu l-partiti politiċi, u għandhom l-organizzazzjoni tagħhom biex tasal għal din il-ħaġa.

Mela forsi jkun tajjeb fil-kondizzjonijiet tal-lum li l-Istat jagħti l-opportunita` biex il-unions jifirxu l-attivita` tagħhom lil hinn minn sempliċement organizzazzjonijiet ta' ħaddiema fuq il-post tax- xogħol, u jmorru għall-mobilizzazzjoni u organizzazzjoni ta' konsumaturi li jesprimu l-problemi ta' konsumaturi.

Dawn għandhom l-istrutturi soċjali u ekonomiċi organizzattivi li manifestament qed jaħdmu u m'humiex marbuta mal- partiti politiċi.

Allura jistgħu jesprimu ċerti problemi tal-konsumatur b'lingwaġġ li ma jkunx wieħed politiku, u mbagħad għandhom is-saħħa li jwasslu l-messaġġ tagħhom bil-mezzi ta' komunikazzjoni, bin-nies li għandhom jirrappreżentawhom u anke bil-ħila li jista' jkollhom il-unions, kif naħseb li għandhom, li joħolqu assoċjazzjonijiet interni ta' nies li għandhom ċertu impenn biex jaslu għal fejn iridu jaslu.

Sur President, jekk ma nagħmlux hekk jew xi ħaġa simili se nibqgħu dipendenti fuq strutturi tal-gvern li la għandhom ħajra, la ħeġġa, la riżorsi, la backing u lanqas is-saħħa li għandhom l-għaqdiet tan-negozju li għandhom il-flus fis-suq u li għandhom il-cartels f'pajjiżna.

U se nibqgħu kull darba għaddejjin bl-espressjoni ta' xewqat piji li effettivament imbagħad niltaqgħu hawnhekk, ngħidu ejja nagħmlu dak li qed tgħid l-Unjoni Ewropea, nagħmluha fuq il-karta, u effettivament on the ground mhux veru jkun hemm ħarsien u difiża serja tal-konsumatur.

Jien nemmen li l-ħarsien u d-difiża serja tal-konsumatur bilfors iridu jiġu bl-istrutturi li tabilħaqq jirrappreżentaw lill-konsumatur.

Inutli ngħidu lil membru taċ- ċivil jew lil organizzazzjoni taċ-ċivil biex tiddefendi l-interess tal- konsumatur.

Tista' tagħmel l-aħjar ħaġa possibbli li tista` tagħmel, tista' tkun fuq quddiem, imma jekk ma jkunx hemm in-nifs ta' xi ħaġa organizzata b'mod ta' soċjeta` ċivili li tabilħaqq hija maqbuda f'dan l-interess ma naslux, u m'aħniex qed naslu.

Dan qed ikun mhux biss ta' dannu soċjali għall-konsumatur, imma qed ikun ukoll ta' dannu għall-ekonomija tagħna għaliex ċerti affarijiet qed jiġru b'mod li qed ikomplu jżidu l-piżijiet ta' taxxi u l-piżijiet ta' spejjeż fuq il-familji meta tiġi biex tixtri xi ħaġa, li mbagħad qed jirrifletti lura fl-ispiża ta' kompetittivita` għal pajjiżna.

Kieku jkollna tabilħaqq moviment ta' konsumaturi li qiegħed jiddefendi b'mod effettiv l-interessi tal-konsumatur, kieku naħseb li l-pressjoni li qed ikollna biex jiżdiedu l-ispejjeż f'pajjiżna tonqos.

M'iniex qed nipprova nimminimizza l-impenn ta' min qiegħed diġa` fl-għaqdiet jew fl- għaqda tal-konsumaturi bħalissa, imma jgħidulek huma stess li jħossuhom bla saħħa quddiem forzi li ġejjin min-naħa tal-gvern, forzi li ġejjin min-naħa tal-privat u forzi li ġejjin minn postijiet anonimi li qegħdin b'xi mod jew ieħor jirromblaw fuq il-konsumatur.

Allura mbagħad minn hemmhekk, la m'hawnx din il-countervailing power, dan il-poter li joħloq bilanċ bejn il- poter ta' min għandu saħħa fis-suq u l-konsumatur li jibqa' waħdu, individwalizzat, bilfors li l-konsumatur jibqa' jġorr dejjem aktar il- piżijiet għax m'għandux rimedju effettiv, u dan imbagħad jittrasmetti ruħu f'żidiet ta' piżijiet u ta' spejjeż għall-ekonomija kollha kemm hi, u l- ekonomija tagħna tibqa' ssir, kif qed jiġrilha, dejjem inqas u inqas kompetittiva.

Per eżempju, bħalissa qed jolqtuni wkoll l-argumenti li għandhom x'jaqsmu mal-bidla għall-ewro, l-argumenti kollha dwar kif jiġru ċerti affarijiet li jkunu qegħdin diġa` jagħmlu l-ingropp ħalli pajjiżna jipprepara ruħu biex ikompli jżid il-piżijiet fuq il-konsumatur.

Eżatt qabel bdejt dan l- intervent ftaħt ittra li għadha kemm waslitli, akkumpanjata wkoll bl- irċevuta, riferibbli għall-istorja kollha tad-dual pricing u ta' kif dan qed jinħadem.

Jien mhux se ngħid min bagħathieli din imma se naqraha biex inkun on the record.

Din hija ittra awtentika, nista' nurihielek Mr Speaker, b'irċevuta ta' ristorant f'Buġibba.

Din is-sinjura li kitbitli din l-ittra qed tgħid hekk:

"Jien ħaddiema mal-gvern, qed niktiblek din l-ittra peress li xtaqt inressaq l-ilment tiegħi f'ras il-għajn.

L-għarus tiegħi u jien morna nieklu f'ristorant li ismu jidher fuq l-irċevuta li qed nibgħatlek ma' din l-ittra.

Fl-irċevuta huma kkwotaw il-prezz f'liri Maltin u taħtu bl-ewro.

Ovvjament aħna ħallasna bil-flus Maltin.

Iżda meta wasalt id- dar ġiet kurżita` naħdimha bir-rata uffiċjali mal-lira Maltija, kif jagħti l-kambju l-bank.

U meta qlibt l-ewro fi flus Maltin il-prezz ġie kważi Lm2 aktar minn dak li aħna ħallasna fi flus Maltin, jiġifieri Lm15.79.

Kieku aħna konna barranin u ridna nħallsu bl-ewro kienu jeħdulna Lm2 iktar.

U kieku jien kont lavranta ma' dan is-sid żgur li ma kienx se jagħtini Lm2 aktar fil-paga tiegħi kieku jħallasni bl-ewro.

Onorevoli, skużani talli qed niskomodak imma din rajtha xi ħaġa tant gravi li ma stajtx noqgħod kwieta u ma nagħmel xejn.

U peress li nisma` lilek titkellem fuq din il-problema u kif il-gvern diġa` ħarbitlu minn idejh, is-sitwazzjoni tal-prezz sar doppju, fil-fehma tiegħi b'din ir-rata jistgħu jfaqqru ħafna familji bil-pagi baxxi u medji.

Forsi li tiekol barra tgħaddi mingħajrha, iżda l-ikel, il- mediċini, eċċ. tridhom bilfors.

Hija diżonesta` kbira li tisraq u tisloħ b'dan il-mod u tapprofitta ruħek minn miskin li ma jkunx qed jifhem il-flus il-ġodda.".

Dan huwa ilment ta' konsumatriċi li qed titkellem bl-aktar mod sinċier fuq xi ħaġa li qed tiġri madwarna, Sur President.

Qed jitħejja l-Att biex f'dak li għandu x'jaqsam mal-bidla għall-ewro, ovvjament ikun hemm prezzijiet 'il fuq.

Imbagħad jgħidulna li m'hu veru xejn għax hemm l-istatistika li turi li mhux hekk jiġri.

Issa jien mhux qed ngħid li l-gvern huwa kompliċi f'din il-ħaġa.

Dażgur li mhux kompliċi, imma l-gvern naħseb li għandu d- dover li jassigura li l-istrutturi li jiddefendu l-konsumatur u jiddefendu kontra l-għoli tal-prezzijiet ikunu strutturi effettivi.

Inutli noqogħdu ngħidu li se nagħmluha billi noqogħdu ndaħħlu d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea f'pajjiżna.

Indaħħluhom fuq il-karta u mbagħad fil-mod kif nirromblawhom 'il quddiem ma naslux.

Anke l-pajjiżi l-oħra fl-Unjoni Ewropea, biex inkunu ċari, għandhom problema kif jimmobilizzaw biżżejjed is- sentiment tal-konsumatur f'dak li għandu x'jaqsam mal-kwalita` ta' l- affarijiet li jirċievi u mal-prezzijiet li jkun qiegħed iħallas, aħseb u ara aħna.

Meta aħna fiċ-ċokon tagħna napplikaw regoli li suppost iżidu l- kompetizzjoni, effettivament iżidu l-cartels.

Ir-regolaturi ma jaħdmux tajjeb, id-dipartiment konċernat ma jistax ikun effettiv u l-għaqdiet tal- konsumatur volontarji jipprovaw jagħmlu li jistgħu imma jħossuhom imsallba għax m'għandhomx il-mezzi biex jikkompetu mas-settur kummerċjali u m'hemmx countervailing power.

Jien hawnhekk se niftaħ parentesi oħra.

Problema ċara f'dan kollu huma s- servizzi tal-gvern fir-rigward tal-konsumatur.

Mela jekk inti għandek bżonn xi servizz mill-isptar, tispiċċa tistenna xhur jew snin biex tieħdu.

Pero` filwaqt li l-konsumatur qed jiġi mogħti l-impressjoni li għaliex iħallas it- taxxi, jista' jkollu aċċess għas- servizzi b'xejn fl-isptar, effettivament mhux qed jiġri hekk għaliex jekk tgħidlu li jrid jistenna xi sentejn oħra, sena oħra, tmien xhur oħra jew seba' xhur oħra, is-servizz ma jkunx qiegħed hemmhekk.

Allura x'rimedju għandu l-konsumatur f'ħaġa bħal din?

X'rimedji għandhom, per eżempju, ċerti studenti fir-rigward ta' nuqqas ta' qbil li jista' jkollhom fuq il-grades li jġibu u x'possibilita` għandhom li jaraw il-karta tagħhom u jingħataw sodisfazzjon li l-grade li ngħatalhom huwa raġunevoli?

Sur President, il-gvern innifsu huwa fost l-aktar poteri fil-pajjiż li m'humiex konxji tal-ħtieġa li l-konsumatur jingħata sodisfazzjon f'ċerta perspettiva ta' trasparenza u ta' ġustizzja soċjali.

Dan kien l-għan ta' l- intervent tiegħi, Sur President.

Inutli noqogħdu ngħidu li se ndaħħlu d- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea f'pajjiżna għax irridu ndaħħluhom, m'hemmx dubju, imma inutli ndaħħluhom fuq il-karta jekk imbagħad fir-realta` ma nsibux mod kif insaħħu l-istrutturi f'pajjiżna li tabilħaqq jiddefendu lill- konsumatur u li jkollhom il-potenzjal tal-mobilizzazzjoni soċjali f'pajjiżna.

Jekk dan kollu ma nagħmluhx b'mod effettiv, naħseb li se nkunu qegħdin inkomplu nagħmlu kif dejjem għamilna u ċioe` nraqqgħu l-pannu bil- qargħa aħmar, nippretendu li mexjin 'il quddiem imma fil-verita` ma jkunx minnu.

Jien inħeġġeġ li lil hinn minn kwalunkwe proposta li ndaħħlu d- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea f'pajjiżna, naħseb li hemm bżonn ta' riflessjoni sħiħa u aktar qawwija fuq kif nistgħu nsaħħu l-istrutturi f'pajjiżna li jistgħu tabilħaqq ikunu attivi biex jimmobilizzaw l-opinjoni pubblika favur l-interess tal-konsumatur.

Dawn għandhom ikunu effettivi mhux b'mod regolatorju imma b'mod ta' rappreżentanza qawwija, effettiva, legali u organizzattiva ħalli l-ilmenti, l-interessi u l-aspirazzjoni tal- konsumatur, item by item skond kif jinqalgħu, ikunu jistgħu jingħataw leħen.

Sur President, nerġa' ngħid li l-problema fundamentali hija li l-konsumatur huwa individwalizzat fil-mod kif jesprimi ruħu u jimxi 'l quddiem.

Meta l- affarijiet ikunu sejrin tajjeb jibqa' lura u meta jkollu xi ħaġa li jilmenta biha jrid jara kif jasal għaliha u jsib li m'għandux appoġġ soċjali qawwi biżżejjed.

Din hija l-mistoqsija kollha: Kif nistgħu noħolqu struttura lil hinn mill-istrutturi tal-gvern li lill-konsumatur tagħtih poter mobilizzattiv?

Jien nibqa' nemmen li sal-lum l-aktar ħaġa li tista' tidher vijabbli hija li l-Istat jinkoraġġixxi b'mod sostantiv lit-trade unions biex jifirxu x-xogħol tagħhom lil hinn mid-difiża u l-ħarsien tal- ħaddiema fuq il-post tax-xogħol sabiex b'mod organizzat u finanzjat tajjeb, anke bl-għajnuna ta' l-Istat, jiddefendu l-interessi tal-konsumatur.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-Ministru, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, fil-ħin li ġej se nikkonkludi dan id-dibattitu li fil-fatt dam sejjer seba' seduti.

Uħud li tkellmu f'dan id-dibattitu marru 'l bogħod ferm minn dak li huwa l-iskop tal-liġi li għandna quddiemna pero` rrid ngħid li għalkemm ma naqbilx ma' ħafna minn dak li qal il-kap ta' l- oppożizzjoni, id-diskors tiegħu kien wieħed mill-aktar qrib lejn is-suġġett ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Kieku kelli nagħsar x'intqal f'dawn is-seba' seduti li fihom tkellmu madwar 20 kelliem miż-żewġ naħat tal-Kamra, insib li f'parti sostanzjali mid-diskors li kellna, l-abbozz ta' liġi u l-proposti li għandna quddiemna intesew u minflok kulħadd ipprova jagħti t-tifsira tiegħu tal-kelma "konsumatur" li mhux bilfors hija marbuta wkoll mar-realta` tal-ħajja.

Barra minn hekk, kien hemm numru ta' kelliema li tkellmu b'ċertu enfasi u b'ċerta konsistenza fuq il-kwestjoni tat- trasmissjonijiet tat-televiżjoni u anke fuq il-kwestjoni tal-mediċini.

Fil-fatt fuq il-kwestjoni tal-mediċini tkellem il-Ministru tas-Saħħa, l- Onor. Louis Deguara u dan spjega b'mod realistiku x'inhuma l-fatturi marbutin mal-kwestjoni tal-mediċinali.

Għalhekk ma naħsibx li għandi nitkellem fit-tul dwar dan.

Huwa evidenti mid-diskors tal-Ministru Louis Deguara li ħafna mill-punti li ssemmew f'dan il-parlament u anke barra huma punti marbutin ma' immaġini li mhijiex realistika ta' dak li qed jiġri madwarna.

Jien dejjem emmint li aħna bħala membri parlamentari li nirrappreżentaw lill-pubbliku Malti għandna r-responsabbilta` li ninvestigaw dak li jgħidulna n-nies u mhux niġu hawn u nipperpetwaw affarijiet li huma żbaljati għax inkunu smajnihom fil-każini jew fid-djar li morna nżuru.

Aħna għandna responsabbilta` li nipprovaw nifhmu x'inhi r- realta` biex imbagħad lil min jikkonfrontana, inkunu f'pożizzjoni li nispjegawlu l-affarijiet għax irridu nammettu li ħafna drabi l-mod ta' kif inħarsu lejn diffikulta` personali mhux bilfors ikun ibbażat fuq l-aspett legali u allura għandna r-responsabbilta` li lil min ma jkunx qiegħed ipoġġi l-affarijiet fil-perspettiva korretta, nispjegawlu x'inhuma r- realtajiet.

Sur President, dwar dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet televiżivi fuq il- world cup u affarijiet oħrajn bħal dawn, tkellmu diversi kelliema.

Veru li hemm emenda f'din il-liġi li għandna quddiemna li b'xi mod tirrigwarda x- xandir pero` anke hawn, kellna numru sostanzjali ta' interventi minn kelliema dwar din il-kwestjoni imma dawn ma fehmuhiex.

Din il-kwestjoni m'hijiex sempliċi u ma nistax jiena jew xi ħaddieħor jiġi f'din il-Kamra u b'xi erba' kelmiet jagħti l-interpretazzjonijiet tar-realtajiet.

Ir- realtajiet huma ferm aktar ikkomplikati milli tgħid li t-tali organizzazzjoni mhux qed taqdi dmirha u li l-organizzazzjoni l-oħra qiegħda tisraq lis-subscriber tagħha għax hemm numru ta' responsabbiltajiet li jmorru lil hemm mix-xtut ta' pajjiżna u li huma wkoll marbutin mal-mod kif dan is-settur qiegħed jiżviluppa b'rata mgħaġġla.

Dawk minna f'din il-Kamra li jużaw il-mezzi ta' komunikazzjoni biex jgħidu li l-gvern jew il-broadcasting authority mhux qed jagħmlu dmirhom għaliex mhux qegħdin iġiegħlu lil xi ħadd jittrasmetti avveniment internazzjonali, għandhom l-ewwel ħaġa jifhmu x'inhija l-vera kwestjoni u nista' nassigura li din ma tistax tiġi spjegata f'erba' kelmiet.

Hemm drittijiet tal- konsumatur imma hemm drittijiet marbutin ma' ħlasijiet ta' trasmissjonijiet u drittijiet marbutin ukoll mal-mod ta' kif id-diversi operaturi fis- setturi tat-telekomunikazzjonijiet ikunu qegħdin jaħdmu.

Pero` ejja ma nipprovawx nagħtu l-impressjoni li xi ħadd qed jaħrab mir- responsabbiltajiet tiegħu għaliex ma jkunx qiegħed iwassal għall-pożizzjoni kif jixtiequ xi wħud.

Sur President, jien inkun l-ewwel wieħed li nilmenta fuq il-fatt li ċerti trasmissjonijiet sportivi li konna nirċievu qabel, din is-sena ma stajtx insegwihom pero` qabel ma nibda nparla b'ċertu mod, ridt nipprova nifhem.

Hawnhekk ukoll hawn diffikultajiet kbar u wieħed irid ikun ċert fuqhom qabel ma jibda jispara għax kien hawn ħafna li sparaw fuq din il-kwestjoni, Sur President.

Hemm diversi kwestjonijiet li daħlu fihom kemm id-diviżjoni tal-konsumatur, kemm l-awtorita` Maltija tal-komunikazzjoni u anke l- awtorita` tax-xandir u kull wieħed minnhom ra l-pożizzjoni tiegħu vis-à-vis d-drittijiet reali, mhux immaġinarji, li jeżistu u kull wieħed minnhom ħa l- passi neċessarji biex jipprova jiggarantixxi li dawn id-drittijiet tagħna jiġu rispettati.

Qed insemmi din tad-drittijiet reali għaliex m'hijiex l- ewwel darba li kellna diskussjonijiet jaħarqu dwar drittijiet li kienu perċepiti bħala tali imma li fil-verita` ma kenux reali kemm fejn jidħlu l- persuni u anke fejn jidħlu l-kumpanniji.

Wieħed mill-aktar setturi li għadda minn din it-taqliba huwa proprju s- settur tat-telekomunikazzjoni u tajjeb li nfakkar x'ġara fit-telefonija mobbli xi ħames jew sitt snin ilu meta f'dan il-pajjiż kellna għaddejjin numru sostanzjali ta' kontroversji.

Dakinhar ukoll kien hawn diversi persuni li ma kienu fehmu xejn u li kienu qalu u kitbu li min qed jipprova jmexxi dan is-settur 'il quddiem, fil-fatt qed jimbottah lura.

Issa għaddew ħames snin minn dakinhar u m'għandix dubju li l-istess persuni li dakinhar attakkaw lil min kien responsabbli biex imexxi l-affarijiet 'il quddiem, illum jirrealizzaw - anke jekk forsi ma jammettux – li dawk id- deċiżjonijiet kienu l-aħjar li setgħu jittieħdu fil-konfront tad-drittijiet tal-konsumatur.

Sur President, bħalissa hawn il-kwestjoni dwar il-ħlasijiet tar-roaming charges pero` din ma tantx issemmiet f'din id-diskussjoni għalkemm kien hemm ħafna diskussjoni barra minn dan il-parlament fuq kemm dawn il-ħlasijiet humiex ġusti jew le.

Dwar dan, l-awtoritajiet konċernati ħadu passi u jridu jkomplu jieħdu l-passi.

Fil-fatt riċentement kellna wkoll dikjarazzjonijiet mill-operaturi konċernati dwar kif beħsiebhom jaħdmu biex dan is-settur jimxi 'l quddiem.

Issa forsi anke b'certa rassenjazzjoni, iż-żewġ naħat tal-Kamra qed jaqblu li huwa tajjeb li ċerti direttivi ta' l-Unjoni Ewropea jiġu integrati fil- leġislazzjonijiet ta' pajjiżna.

Fil-fatt anke l-kap ta' l-oppożizzjoni qal aktar minn darba li m'hemmx x'tagħmel u li dawn id-direttivi jridu jsiru parti mil-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

Għalhekk mhux biżżejjed li jkollna l- liġijiet imma hemm bżonn li jkun hemm l-istrutturi li jinfurzawhom.

Per eżempju, jekk wieħed josserva x'intqal mid-diversi kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra, wieħed malajr jinduna kemm issemmew affarijiet differenti.

Kellna min tkellem fuq id-drittijiet ta' min qed jirċievi servizz li għandu x'jaqsam mal-bini u min tkellem fuq id-drittijiet ta' min qed jingħata servizzi marbutin mal-produzzjoni agrikola.

Kien hawn min tkellem, Sur President, fuq is-servizzi tat-turiżmu, fuq ir-refuġjati u fuq punti oħrajn marbutin mal-leġislazzjoni ta' dan il-pajjiż.

Illejla l-Onor.

Anġlu Farrugia għamel diskors fuq it-tariffi u s-servizzi li jingħataw fil-qorti għalkemm jien onestament ma nafx x'relazzjoni dan għandu ma' dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu llum.

Dan għamel diskors dwar għaqda tal- konsumaturi li tmur tiġġieled għal xi dritt jew inkella għal xi ħaġa oħra marbuta mas-servizzi li jingħataw fil-qrati tagħna pero` l-Onor.

Farrugia bħala avukat li jipprattika l-professjoni tiegħu fil-qrati jaf li m'hemm l- ebda liġi li tista' tagħti xi dritt lill-konsumatur li jmur jara x'servizzi jkunu qed jingħataw hemmhekk.

Sur President, uħud mill-kelliema li ħadu sehem f'dan id-dibattitu jew insew jew inkella pprovaw inessu li f'pajjiżna diġa` għandna l-istrutturi.

Iva, wieħed jista' jgħid li dawn l-istrutturi jridu jiġu msaħħa, iridu jiġu mogħtija iżjed poteri u anke finanzi jekk hemm bżonn.

Pero` l-iżjed ħaġa importanti hija li dawn ikomplu jiġu aġġornati minn żmien għall-ieħor biex ikunu ppreparati għall-iżvilupp u għat-tibdil li jkun hemm fis-settur tal-konsumatur għax jekk ma jiġrix hekk, jibdew il-problemi.

Fil-fatt ftit tal-ġimgħat ilu kellna l-opportunita` li nfakkru l-consumer claims tribunal li ilu jeżisti f'pajjiżna għal dawn l-aħħar għaxar snin.

Hawnhekk ukoll, Sur President, il-konsumatur f'pajjiżna bħall-konsumaturi fid-dinja kollha ilu.

Il-konsumatur f'pajjiżna, bħall-konsumaturi fid-dinja kollha, ilu jeżisti minn kemm ilu jeżisti l-bniedem, minn kemm ilu jsir il-kummerċ u minn kemm il-bniedem ilu ma jikkaċċjax għalih innifsu l-bżonnijiet tiegħu tal-ħajja ta' kuljum.

Minn mindu l-bniedem, biex ikun moqdi għall- bżonnijiet ta' kuljum, kellu jixtri servizz jew prodott kien hemm relazzjoni bejn dak li jagħti s-servizz u dak li jingħata s-servizz.

Imma l- consumer claims tribunal twaqqaf ftit qabel l-elezzjoni ta' l-1996.

Issa x'ġara minn dakinhar sal-lum?

Minn dakinhar sal-lum dan it-tribunal, aktar ma beda jgħaddi ż-żmien, aktar beda jara każi ta' persuni li jemmnu li dan it-tribunal jista' jaqdi l- funzjoni tiegħu billi jipproteġi d-drittijiet tal-konsumatur.

Mhux hekk biss imma wieħed jista' jgħid li qabel konsumatur jasal quddiem dan it- tribunal għandu d-dritt imur fid-diviżjoni tal-konsumatur.

Nista` ngħid li kull sena quddiem id-diviżjoni responsabbli mid-drittijiet tal-konsumatur ikun hemm aktar minn 1,000 talba, u hemmhekk isir l-ewwel kuntatt bejn l- individwu, li jħoss li jkun ġie ingannat bis-servizz jew prodott li jkun xtara, u l-bniedem li jkun ta s-servizz jew li jkun biegħ il-prodott.

U x'jiġri fil-mument li xi ħadd iressaq l-ilment tiegħu quddiem din id- diviżjoni?

Il-personnel ta' din id-diviżjoni jagħmel il-kuntatti neċessarji mal-bniedem li jkun biegħ is-servizz jew il-prodott, u ammont sostanzjali ta' każi li jmorru quddiem din id-diviżjoni jiġu settled għax jew min iressaq l-ilment jirrealizza li ma kellux raġun jew min ikun ta s- servizz jammetti t-tort.

B'hekk wieħed ma joqgħodx imur quddiem it-tribunal u jiġu ffrankati ħafna spejjeż.

Issa se ngħid x'ġara fl-2004 u fl-2005 u x'ġara s'issa matul dawn l-aħħar ħames xhur li għaddew.

Fl-2004 kien hemm 496 persuna li kellhom il- kwestjoni tagħhom settled mid-diviżjoni tal-konsumatur.

Mela kien hemm kważi 500 persuna li marru quddiem din id-diviżjoni, saru l-kuntatti neċessarji man-negozjant konċernat u dan fehem li kellu dmir li lil dak il- konsumatur jagħtih servizz aħjar.

Imbagħad kien hemm 240 każ ta' persuni li meta marru quddiem id-diviżjoni u ġie spjegat lilhom x'kienu d- drittijiet u l-obbligi tagħhom irrealizzaw li dak li ħasbu li kellhom dritt għalih ma kien dritt xejn u allura ma kien hemm l-ebda obbligu min-naħa tan- negozjant u dawn il-każi ġew irtirati.

Fl-2005 kien hemm 385 każ li ġew settled qabel marrru quddiem it-tribunal u 280 każ li ġew irtirati għall- istess raġunijiet li semmejt qabel.

Din is-sena, s'issa, kien hemm 118-il każ li ġew settled u 71 każ li ġew irtirati.

Sur President, ikun hemm każi wkoll fejn jew il-konsumatur jibqa' jinsisti li għandu ċerti drittijiet jew inkella min ikun ta s-servizz jew biegħ il- prodott, minkejja li kellu obbligu li ma kienx qed josservah, ma jkunx irid ibaxxi rasu għal dawk li huma d-drittijiet tal-konsumatur u allura dawn il- każi jkunu marru quddiem it-tribunal.

U x'insibu?

Insibu li fl-1996 kien hemm 42 każ li ġew deċiżi li 76% minnhom kienu favur il-konsumatur u 24% minnhom kienu favur it-trader involut.

L-2005 kienet sena li fiha ġew deċiżi 333 każ, meta fis-snin ta' qabel bejn wieħed u ieħor konna qegħdin fuq il-medja ta' 170 jew 180 każ.

Dan ġara għaliex kien hemm numru ta' każi li kienu ilhom pendenti ftit taż-żmien li mbagħad ġew settled malajr fl-2005.

Pero` meta wieħed jara kif ġew deċiżi l-każi quddiem it-tribunal is-sena li għaddiet isib li 90% minnhom dawn ġew meqjusa bħala li l- konsumatur kellu raġun u 10% tal-każi li fihom kellu raġun in-negozjant.

Jekk wieħed jieħu average jista` jgħid li bejn wieħed u ieħor 85% tal-każi li nqatgħu quddiem dan it-tribuna nqatgħu favur il-konsumatur u 15% favur min ikun qed ibigħ prodott jew jagħti servizz.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax l-istrutturi li ilhom in place għal dawn l-aħħar għaxar snin fehmu l- obbligi li għandhom u allura ħafna minn dawk il-każi li jitilgħu quddiem dan it-tribunal ikunu settled.

L-Onor.

Evarist Bartolo, jekk m'iniex sejjer żball, għamel riferenza għal xi mistoqsija parlamentari li kien għamel u qal li mill-informazzjoni li ħarġet minnha jirriżulta li sa Marzu li għadda l-aktar każ li kien ilu pendenti kien ilu minn Awissu li għadda.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li fl- istess mistoqsija parlamentari kien hemm riferenza għall-fatt li kultant ikun hemm diffikultajiet biex jew jidher il-konsumatur innifsu, jew ikun hemm il-ħtieġa li tinġabar ċerta informazzjoni li ma tkunx tista' ssir mingħajr ċerti investigazzjonijiet.

Allura dak li jkun irid jiġbor l- informazzjoni jkollu bżonn aktar minn seduta jew żewġ seduti biex il-każ ikun jista' jinqata`.

Pero` wieħed jista' jgħid li l-każi li jmorru quddiem it-tribunal jinqatgħu b'ċerta ħeffa biex dak li jkun jieħu sodisfazzjon kemm jista' jkun malajr.

L-Onor.

Joseph Sammut għamel riferenza għall-każ partikolari li fih kienet involuta l-Enemalta u qal li din il-korporazzjoni qed tikkundanna lil xi individwi qabel ma jkunu proċessati u għalhekk qed jinkiser dritt fundamentali tal-bniedem għax il-liġi tgħid li l-bniedem huwa preżunt innoċenti sakemm jinstab ħati.

Hawnhekk nista` ngħid li jiena wkoll, anke bħala rappreżentant tal-poplu Malti, mhux darba jew tnejn li kelli każi mhux darba jew tnejn kelli każi fejn, fl-opinjoni tiegħi, il-każ partikolari kien jitlob li min huwa konċernat jiġi ttrattat b'mod differenti minn kif ġie ttrattat mill-korporazzjoni partikolari.

Pero` tajjeb li wieħed jgħid ukoll li lkoll kemm aħna għandna l-obbligu li nħallsu għall-prodott jew servizz li nkunu qed nieħdu.

Wieħed irid jifhem ukoll li kull wieħed minna jista' minn żmien għall-ieħor ikun għaddej minn problemi finanzjarji u allura għandu jkun hemm il-komprensjoni min-naħa ta' dawn il-korporazzjonijiet.

Pero` m'għandix dubju li bħala konsumaturi nifhmu li għandna r-responabilita` anke lejn il-konsumaturi l-oħra li dak li nkunu kkonsmajna nħallsu għalih.

F'dan id-dibattitu saret riferenza wkoll għall-ħlasijiet tat-taxxa tar- reġistrazzjoni tal-vetturi, kontroversja li ilha għaddejja numru ta' snin f'pajjiżna.

Wieħed mill-argumenti li nġieb anke f'dan id-dibattitu huwa li m'huwiex sewwa li, filwaqt li f'pajjiżi oħra r-registration tax hija pjuttost baxxa, hawn Malta hija għolja.

Dan huwa veru, pero` hawnhekk tajjeb li wieħed jagħmel riflessjoni dwar x'inhuma l-ħlasijiet li jsiru għar-road licence kull sena.

Jekk wieħed iżomm quddiem għajnejh il-mod kif aħna mdorrijin intawlu l-ħajja tal-vetturi tagħna, wieħed irid jara – u wieħed mill-kelliema f'dan id-dibattitu għamel riferenza għaliha wkoll – jekk bis-sistema li għandna llum huwiex il-konsumatur li in the long term qed igawdi jew inkella huwiex il-gvern.

Jien ta' l-opinjoni li jekk jidħlu ċerti reġimi ta' tassazzjoni li huma marbutin mal-ħlas annwali ta' dik li hija road tax ikun il-gvern li finalment idaħħal iktar in the long term.

Fil-fatt iktar kmieni xi ħadd għamel dan il-punt.

Jiġifieri għalkemm ir- registration tax tkun iktar baxxa milli hi llum, il-ħlas tal-liċenzja ta' kull sena tkun iktar qawwija .

Sur President, il-kap ta' l-oppożizzjoni reġa' għamel riferenza għall- introduzzjoni ta' l-ewro f'pajjiżna u għall-kwestjoni tad-dual pricing.

Qed tingħata l-impressjoni li l-konsumatur se jispiċċa jbati jekk kemm-il darba l-ewro tiddaħħal f'ċertu żmien fl-istruttura finanzjarja ta' pajjiżna u jekk id-dual pricing isir bil-mod kif se jidħol f'pajjiżna.

Hawnhekk nixtieq nagħmel appell żgħir.

Ejja ma nkunux aħna stess li niffumentaw ideat li permezz tagħhom, minflok inservu ta' ġid għall-konsumatur li suppost qegħdin nitkellmu għalih, inservu biex inħajru lil min għadu m'għaddilux minn rasu xi tip ta' qerq fis-sistema tat-transizzjoni ta' l- ewro biex proprju jagħmel hekk u jbati l-konsumatur.

Naturalment il-gvern b'għajnejh miftuħa għandu l-mezzi kif jikkontrolla l-affarijiet u se jara li ma jkunx hemm min jabbuża.

Diġa` għandu u se jkollu iktar strutturi qawwija biżżejjed biex jiggarantixxu li ma jkunx hemm min jabbuża bl- introduzzjoni ta' l-ewro.

Aħna nemmnu li l-ewro hija għodda importanti għall-ġid finanzjarju, għall-faċilitazzjoni tan-negozju f'dan il-pajjiż u biex aħna lkoll, bħala konsumaturi, ma niġux imqarrqa meta nqabblu l- prezzijiet tagħna ma' dawk li jitħallsu f'pajjiżi oħrajn.

Allura ejja naraw li dak li ngħidu ma jkunx biss riflessjoni ta' dak li xi ħaddieħor ikun jixtieq li jiġri f'pajjiżna.

Wieħed jista' jgħid li l-għan prinċipali ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hu dak li jidħlu fis-seħħ f'Malta ċerti regolamenti tal-parlament Ewropew u tal-kunsill fuq il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-inforzar tal-liġijiet dwar il-protezzjoni tal- konsumaturi.

Fil-fatt dawn id-direttivi se jkunu b'effett mid-29 ta' Diċembru li għadda.

Safejn naf jien, l-oppożizzjoni m'hijiex se titivvota kontra dan l-abbozz ta' liġi, imma ejja nkomplu flimkien inwasslu l-messaġġ ċar li għandna gvern li jemmen fid-drittijiet tal-konsumatur.

B'din l- għodda miżjuda mad-diversi leġislazzjonijiet li għandna f'pajjiżna se nkomplu niggarantixxu li l-konsumaturi f'pajjiżna jingħataw drittijiet li sal-lum ma kellhomx, drittijiet li mbagħad għandna l-obbligu li ninforzawhom.

Nikkonkludi billi nagħmel punt żgħir fuq l-għaqdiet tal-konsumatur.

Veru li l-għaqdiet tal-konsumatur f'pajjiżna huma żgħar u mhux b'saħħithom ħafna, imma naħseb li m'għandux ikun il-gvern li jwaqqaf u jimbotta 'l quddiem dawn l-għaqdiet.

Żgur li m'għandhomx ikunu għaqdiet li fihom influwenzi politiċi partiġjani.

Allura jekk ikun hemm persuni li jridu jagħmlu għaqdiet tal-konsumatur dawn għandhom ikollhom l-inkoraġġiment kollu, pero` mingħajr l-indħil politiku ta' xi partit jew ieħor.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi liġijiet dwar l-infurzar ta' poteri fil-protezzjoni tal-konsumaturi", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqisja hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi riferut lill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 – Tissostitwixxi r-Raba' Skeda li tinsab ma' l-Att prinċipali.

Clause 2 - Substitution of the Fourth Schedule to the principal Act.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, l-ewwelnett nixtieq infakkar ftit l- għan ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Meta ftit ġranet ilu konna qed niddiskutu l-estimi tal-Korporazzjoni Enemalta konna spjegajna li minħabba l- liberalizzazzjoni li kellha ssir, jew aħjar bdejna l-proċess għaliha, kien jeħtieġ li jsiru arranġamenti partikolari bejn il-gvern u l-Enemalta rigward l-importazzjoni u d-distribuzzjoni tal-fuel biex nassiguraw

li l-konsumatur bl-ebda mod ma jiġi effettwat b'din il-bidla mhux biss f'dak li għandu x'jaqsam mas-suq tal-fuels imma wkoll dwar l-effett fuq il- Korporazzjoni Enemalta.

Kif nafu, minħabba l-cross-subsidization li kienet qed issir, il-qligħ li kien isir mid-diviżjoni tal-bejgħ tal-fuel kienet qed tużah biex tħaffef il-piż fuq il-kontijiet tad-dawl.

Klawsola 2 li għandna quddiemna qed tippreżentalna l-iskeda sħiħa pero` b'erba' tibdiliet żgħar.

It-tibdiliet li jikkonċernawna huma fil-leaded petrol, fejn minn Lm187 għal kull 1,000 litru qed jitla' għal Lm224.60, pero` dan m'hu se jkollu l-ebda effett, kif kelli ċ-ċans nispjega, billi llum dan il-fuel prattikament m'għadux jidħol f'pajjiżna, imma ġie replaced bl-unleaded fuel.

Fil-każ ta' l-unleaded fuel minn Lm166 għal kull 1,000 litru qed jitla' għal Lm203.60.

Il-gas oil diesel minn Lm105.40 kull 1,000 litru se jitla' għal Lm142.70.

Kif għedt dawn it-tibdiliet effettivament m'humiex qed jikkaġunaw żieda fil-prezzijiet għax dawn qed jiġu kkumpensati billi l- korporazzjoni Enemalta tnaqqas il-profitti li qed tagħmel biex tikkumpensa għal dawn iż-żidiet.

Fil-każ tal-gas oil for heating purposes ir-rata l- ġdida għal kull 1,000 litru se tkun ta' Lm41.55c, u fil-każ tal-pitrolju, il-kerosene, minn Lm105.40 għal kull 1,000 litru se jitla' għal Lm142.70.

Anke f'dawn it-tnejn l-Enemalta se tkun qed tnaqqas il-profitti tagħha bl- istess proporzjon biex il-prezz għall-konsumatur ma jinbidel bl-ebda mod.

Ikun tajjeb li ngħid li se nagħmlu żewġ emendi żgħar għal din il-klawsola.

L-ewwelnett meta saret il-press conference dwar iż-żieda fis-surcharge u kif konna se nikkumpensaw għas-surcharge, konna spjegajna li b'effett mill- 1 ta' Diċembru tas-sena 2005, ir-rata tas-sisa fuq l-unleaded petrol kellha tonqos gradwalment xahar b'xahar.

Konna għabbejna parti mill-piż taż-żieda fuq il-petrol biex nikkumpensaw għaż-żieda fl-enerġija, pero` din kellha tkun miżura temporanja fuq perijodu ta' sentejn u li jsir aġġustament xahar b'xahar.

Dakinhar fil-press conference kien maħsub li permezz ta' legal notice din kienet tkun biżżejjed biex iġġibha fis-seħħ.

Effettivament fil- prattika din qed tonqos xahar b'xahar pero` mingħajr il-qafas legali kif suppost.

Internament kienet qed tiġi aġġustata għax l-Enemalta hija l- korporazzjoni li għandu f'idejh il-gvern, pero` l-attorney general jirrikkmanda li din nagħtuha s-saħħa legali li hemm bżonn.

Allura ppropona li nagħmlu din l-emenda li fil-fatt se naqra:

"A" Fir-Raba' Skeda li tinsab fi klawsola 2, minnufih fi tmiem it- tifsira "Biomass", wara l-kliem "and municipal waste.", għandu jiżdied dan il-paragrafu ġdid li ġej:

"Note: Beginning from 1 December, 2005, and then cumulatively in each consecutive month during the period ending 30 November, 2007, Lm1.25 per 1,000 litres will be deducted from the prevailing rates of excise duty as shown in the Fourth Schedule on Unleaded petrol falling within CN Codes 2710.11.41, 2710.11.45 and 2710.11.49.".

"A" In the Fourth Schedule in Clause 2, immediately at the end of the definition "Biomass", after the words "and municipal waste.", there shall be added the following new paragraph:-

Nerġa' ngħid li l-iskop ta' din l-emenda huwa li nagħtu qafas legali lil dak li kien ħabbar il-Ministru Gatt fil-konferenza ta' l-aħbarijiet, li l- erba' ċenteżmi li kienu qed jiżdiedu mar-rata tas-sisa fuq l-unleaded petrol biex jikkumpensaw għaż-żieda fil-prezz ta-fuel li konna qed nixtru, kellhom jitnaqqsu xahar b'xahar fuq perijodu ta' sentejn sakemm dik iż- żieda tispiċċa.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Jiddispjaċini li se jkolli nwaqqafkom hawnhekk imma sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni fuq din il-klawsola u l-emenda għaliha ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitat irrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 16 ta' Mejju, 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Kumitat (Kont); u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, illum fl-aħbarijiet tħabbar li saret il-konklużjoni tal-bejgħ tal-Maltacom.

Ma tantx għandna kumpanniji bħal Maltacom f'pajjiżna u naħseb li wieħed jistenna li dan il-parlament l- ewwelnett ikun informat dwar jekk sarux trattattivi addizzjonali fuq l- aħħar stqarrija li ħarġet.

Wieħed jistenna wkoll li jingħad xi ħaġa wkoll dwar il prezz ta' l-ishma u jekk l-aħħar ftehim jirrispekkjax l-interessi ta' l-investituri privati.

Dan qed ngħidu għax niftakru l-għagħa li kienet qamet u l-effett li kellha d-dikjarazzjoni tal-gvern fuq is-suq.

Barra minn hekk wisq nibża' wkoll li l-interessi tal-ħaddiema ma ġewx salvagwardati.

Ħafna drabi tingħata l-impressjoni li dawn l-entitajiet pubbliċi kienu xi entitajiet falluti imma tajjeb ngħidu li din il-kumpannija din is-sena kienet up and running u għamlet qligħ ta' Lm16 miljun, għandha ħafna assi u għandha ħafna potenzjal.

Nispera wkoll li l-aspett soċjali, speċjalment fuq il-fixed telephony li l-aktar li jużawh huma pensjonanti, ikun imħares ukoll.

Dan qed ngħidu għax il-kumpannija li se takkwista l-Maltacom se jkollha monopolju fuq il-fixed telephony.

Dan kollu qed ngħidu għax jekk wieħed iħares lejn iż-żewġ esperjenzi ta' privatizzazzjoni jibda jara l-konsegwenzi ta' dawn id-deċiżjonijiet mgħaġġla.

Hawnhekk qed nirriferi għall-privatizzazzjoni tal-Maltapost li ma tantx kienet suċċess u ftit li xejn jiftaħar biha l-gvern u t-tieni waħda hija dik ta' l-MIA fejn qegħdin naraw li l-handling cost tal-passiġġieri huwa l-aktar wieħed għoli u l-gvern qed jissuġġerixxi li jagħti sussidju lill-airlines biex jagħmel tajjeb għal dawk iż-żidiet.

Din hija xi ħaġa li ħadd ma jista' jifhem lanqas min jopera fis-settur turistiku.

Wieħed jistenna li meta jbigħ il-gvern ma jżommx quddiem għajnejh biss il-fatt li b'dak il-bejgħ se jindirizza d-dejn kbir li ġab huwa stess imma hemm konsiderazzjonijiet oħrajn fl-aħjar interess tal-poplu li għandhom jiġu salvagwardati.

Pero` aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni se nikkummentaw aktar dwar dan il-bejgħ meta nkunu nafu d-dettalji.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, ftit qabel ma konna aġġornajna għal vaganzi ta' l-Għid jien kont tkellimt f'aġġornament fuq il-każ ta' Adrian Borg li huwa l-istudent ta' 14-il sena li kien miet fl-iskola San Franġisk ta' Assisi madwar sentejn ilu.

Jien kont għedt li kienet l-ewwel darba li l-qasam edukattiv ġarrab telfa ta' student fi skola, u barra minn hekk kienet tassew xi ħaġa li ġibdet is-simpatija ta' bosta persuni.

Dan kien u għadu mument ta' niket għall-familja Borg miż-Żurrieq li għad għandhom bżonn ħafna sostenn, appoġġ u solidarjeta`.

Ikolli ngħid li din l-istess solidarjeta` kienet imwiegħda, kienet tinħass fil-bidu meta ġrat din it- traġedja, kien hemm diskors anke minn esponenti ewlenin fil-qasam edukattiv fosthom mill-ministru stess li l-familja Borg ħaqqha kull apoġġ u kull solidarjeta`

pero' mbagħad, mill-banda l-oħra, dan id-diskors ma jfisser xejn jekk ma jitpoġġiex fil-prattika.

Irrid ngħid ukoll li mhux b'mod pubbliku kien intqal mill-ministru, quddiem diversi nies, li xi ħadd irid iġorr ir-responsabilita` anke jekk ikun hu stess.

Issa x'kien qed jifhem biha dakinhar ma nafx.

Li naf hu li l-familja Borg kellha tidħol fi kwestjoni legali biex tipprova tieħu dak li tħoss li għandha tieħu b'ġustizzja.

Jien inħoss li dan ma kellux iseħħ meta kien hemm dawn it-tip ta' wegħdi u meta wieħed jiftakar li l-gvern Nazzjonalista stess, b'deċiżjoni tal-Kabinett kien ta eluf ta' liri lil persuni oħrajn li għall-grazzja ta' Alla ma tilfux ħajjithom.

F'dan il-każ fejn l-istudent Adrian Borg tilef ħajtu fl-iskola, dan ma ġarax.

Sur President, jien għamilt żewġ mistoqsijiet parlamentari, waħda lill- ministru ta' l-edukazzjoni u l-oħra lill-prim ministru fejn tlabthom jekk dan is-suġġett ġiex diskuss fil-Kabinett jew le pero` r-risposti tagħhom kienu xotti u fihom ingħad li materji li jiġu diskussi fil-Kabinett m'humiex se jingħataw tweġibiet għalihom.

Barra minn hekk qalu wkoll li hemm proċeduri ġudizzjarji u allura m'humiex se jikkummetaw fuqhom.

Inħoss li din hija inġustizzja mill-kbar nett speċjalment meta kien hemm wegħdi bid-diskors biex xi ħadd iħallas u biex lill-familja Borg tingħatalha l- għajnuna kollha.

Jien nappella li ma jibqax ikun hemm dan is-skiet u għalhekk ħassejt li kelli nerġa' nqajjem dan is-suġġett fil-parlament għan- nom tal-familja Borg.

Ma jistax ikun li jibqa' jkun hemm dan is-skiet u xi ħadd mill-gvern għandu jitkellem.

Se nibqa' nitkellem fuq dan is-suġġett kemm fil-parlament kif ukoll f'postijiet oħra biex xi ħadd għallinqas jitkellem u jispjega dak li kien intqal meta ġara l-każ iktar minn sentejn ilu u x'inbidel minn dakinhar sal-lum.

Fil-minuti li fadal għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq nitkellem ftit ukoll fuq il-qasam edukattiv.

Nixtieq infakkar kif bħala partit Laburista, sa minn qabel l-1996, konna nitkellmu fuq l-importanza ta' ambjent aħjar fl- iskejjel u dan huwa marbut mal-każ fejn tilef ħajtu Adrian Borg.

Ambjent aħjar fl-iskejjel m'huwiex importanti biss biex l-istudenti jitgħallmu aħjar, m'huwiex importanti biss biex l-iskola verament tkun it-tieni dar ta' l-istudenti imma biex l-istess skola tkun ħielsa minn kull periklu.

Dan l-aħħar kont mistieden għall-ftuħ ta' l-iskola sekondarja li tagħmel parti mill-Kulleġġ San Benedittu ġewwa Ħal Kirkop.

Kien pjaċir għalija li nattendi f'din l-iskola sekondarja ġdida għas-subien u dakinhar fraħt lil min kien involut fix-xogħol għax dan jirrifletti dak li kien ilu jgħid il- partit Laburista li hemm bżonn ikollna skejjel aħjar u ambjent aħjar fl- iskejjel.

Fil-fatt aħna ilna ħafna nisħqu fuq li għandu jkun hemm titjib f'kull skola f'Malta u Għawdex.

Meta konna ngħidu dan aktar minn 14-il sena ilu, kien hemm min qal - fil- fatt kien il-prim ministru ta' dak iż-żmien - li l-oppożizzjoni dejjem tagħmel għaġeb fuq xejn u li fl-iskejjel tagħna kulma hemm hija xi ħġieġa mkissra 'l hemm u 'l hawn.

Pero` fl-iskejjel altru minn ħġieġa mkissra 'l hemm u 'l hawn hemm!

Fil-fatt meta l-partit Laburista rebaħ l-elezzjoni fl- 1996, l-Onor.

Evarist Bartolo, dak iż-żmien ministru, kien beda bi proġett sħiħ biex f'kull skola, kemm jista' jkun malajr, isir ix-xogħol meħtieġ biex l-iskejjel tagħna jitjiebu.

Dak iż-żmien altru milli ħġieġa mkissra 'l hemm u 'l hawn konna sibna!

Meta l-partit Laburista tilef l-elezzjoni fl- 1998, il-gvern Nazzjonalista għamel tajjeb li kompla fuq il-passi tal-gvern Laburista u fehem li l-iskejjel mhux biss ħġieġ imkisser kellhom imma kellhom perikli ferm akbar fl-ambjent fiżiku tagħhom.

Kif għadni kemm għedt, gvern Nazzjonalista għamel tajjeb li kompla miexi fuq dak li kien beda gvern Laburista u jien għalhekk nattendi bi pjaċir meta nkun mistieden biex inżur xi titjib li jkun sar fl-iskejjel.

Nittama biss li l-l-għażla taż-żoni fejn isir it-titjib fl-iskejjel ma ssirx biss fuq bażi ta' natura politika partiġġjana fis-sens ta' interessi distrettwali imma tkun verament fejn hemm l-aktar ħtieġa.

Għalhekk nappella biex kemm jista' jkun malajr isir xogħol ta' titjib f'kull skola f'Malta u Għawdex għax wara kollox it- tfal kollha għandhom dritt għal skejjel aħjar u l-ġenituri kollha jħallsu t- taxxi.

Sur President, huwa imporanti li nitkellmu wkoll fuq ir-riżorsi li qed ikunu allokati għall-iskejjel.

Illum ġiet imwieġba mistoqsija parlamentari fejn jien kont staqsejt lill-ministru ta' l-edukazzjoni dwar liema huma dawk l-ispejjeż ġodda li għaddew għand l-iskejjel u dawn ma kenux qed iħallsuhom matul din l-aħħar sena.

Staqsejtu wkoll biex jgħid kemm żdied il- budget allokat għal dawn l-istess skejjel.

Il-ministru wieġeb li huwa informat li matul l-aħħar sena ma kienx hemm spejjeż ġodda li għaddew għand l-iskejjel u li l-budget mgħoddi lilhom għal materjal, provvisti, tiswija u bżonnijiet ordinarji ta' kuljum din is-sena huwa ta' Lm908,000.

Nixtieq ngħid li din il-mistoqsija kont għamiltha wara li bosta kapijiet ta' skejjel u għalliema kellmuni dwar l-ispejjeż li qed ikollhom iġorru kważi ġimgħa wara l-oħra.

Minkejja dan il-Ministru qed jgħid li ma kienx hemm spejjeż ġodda li għaddew għand l-iskejjel u qed jgħid ukoll li l-budget għal materjal, provvisti, tiswija u manteniment ordinarju ta' kuljum għall- iskejjel kollha f'Malta huwa ta' Lm908,000.

Issa jekk wieħed jiddividi dan bejn l-iskejjel kollha f'Malta - nassumi li hemm budget taħt il-voti tal- ministeru għal Għawdex għall-iskejjel ta' Għawdex - isib li l-budget naqas, pero` naqas mhux biss għax żdiedu r-responsabilitajiet li għaddew għand l- iskejjel imma wkoll għax kien hemm iż-żieda fil-VAT, minn 15% għal 18%.

L- għoli tal-ħajja qiegħed hemm għal kulħadd inkluż għall-iskejjel.

Minbarra l- VAT kellek ukoll id-dħul ta' l-eco-tax li wkoll ġabet piż żejjed fuq l- iskejjel.

Meta wieħed jikkalkula l-budgets ma' snin oħra u l-ispejjeż żejda li kien hemm minħabba l-fatturi li semmejt isib li l-ispending power ta' l-iskejjel naqas, u allura bir-raġun li dawn in-nies jilmentaw li qed jipprovaw jagħmlu aktar fl-iskejjel imma m'għandhomx il-fondi u r-riżorsi biex jagħmlu dan.

Sur President, teżisti wkoll il-ħtieġa urġenti li minbarra titjib fl- ambjent fiżiku ta' l-iskejjel, intejbu wkoll il-kwalita` ta' edukazzjoni u naraw li din tkun għal kulħadd.

X'qed ngħid b'dan?

Illum f'pajjiżna qed jintilfu wisq studenti u dan huwa ħażin speċjalment għal pajjiż bħal tagħna fejn dejjem ngħidu li rridu nibnu l-preżent u l-futur ta' pajjiżna fuq ir- riżorsa umana.

Illum mis-sistema edukattiva tagħna qed jaqgħu lura ħafna studenti u ma jistax ikun li nħallu li dan ikompli jiġri.

Għalhekk hemm bżonn li jkun hemm ħidma sħiħa, għajnuna u sostenn minn dawk kollha konċernati biex ma nħallux lil dawn l-istudenti jintilfu.

Ma jistax ikun li jibqa' jkollna studenti li jħarsu lejn l-arloġġ il-ħin kollu biex jgħaddi ż- żmien ta' l-iskola obbligatorja ħalli jitilqu 'l barra u forsi jipprovaw jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Inutli nitkellmu fuq SmartCity, fuq il- farmaċewtika u fuq l-IT jekk mhux se nippreparaw bis-serjeta` lill-ħaddiema li pajjiżna se jkollu bżonn, jekk verament dan id-diskors li qed jingħad fuq SmartCity u affarijiet oħrajn iseħħ.

J'Alla jkollna ħafna aktar bħal SmartCity, imma huwa importanti wkoll li fuq kollox ikollna a smart government.

Dak hu li m'għandux pajjiżna llum, u dak hu li l-poplu se jeleġġi wara l-elezzjoni li ġejja.

Il-poplu se jeleġġi lill-partit Laburista biex verament imexxi l-interess tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, fl-aħħar aġġornament li għamilt f'dan il-parlament, waqt li kont qed nagħmel riferenza għal konferenza li attendejt għaliha fis-Senat Belġjan fejn ġew diskussi suġġetti relatati ma' l-użu intelliġenti ta' l-enerġija, kont semmejt li f'idejja għandi rapport - illum għandi rapporti oħra maħruġin minn awtoritajiet fl-Awstralja - fejn hemm indikati bjar taż-żejt fl-ibħra territorjali ta' pajjiżna fosthom bjar li wieħed jikkalkula li fihom hemm bejn 455 miljun u 666 miljun barmil ta' recoverable oil potentials.

Jien għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru Ninu Zammit - nifhem li llum dan jaf li aħna l-Laburisti m'aħniex imtaten imma aħna nies li naħdmu fl-interess tal-pajjiż - fejn staqsejt jekk dan jistax jikkonferma li fil- fatt għandna depożitu ta' madwar 968 miljun barmil żejt f'area li hija deskritta bħala Limoncello prospect u 455 miljun barmil ta' recoverable oil potential fi Chianti prospect.

Staqsejtu wkoll jekk jidhirlux li dan iż- żejt għandu jittella' minn kumpanniji ewlenin, ladarba dawn il-bjar m'humiex qegħdin f'territorju fejn jista' jkun hemm problema mal-Libja jew ma' xi pajjiż ieħor ġirien, biex b'hekk itaffi l-problema li għandna f'pajjiżna fejn familji diġa` qegħdin jitkissru bis-surcharge li ġiet imdaħħla.

Staqsejtu wkoll jekk jidhirlux li għandu jagħmel xi forma ta' garanti ma' dawn il-kumpanniji l-kbar biex jagħmel tpaċija futura tal-piż tas-surcharge.

Sorprendentement illum il-ministru weġibni li huwa informat li l-prospetti li qed nagħmel aċċenn għalihom jien m'humiex bjar taż-żejt iżda inħawi fejn jista' jinstab żejt fi kwalitajiet kummerċjali.

Qalli wkoll li l-bir isir meta jitħaffer.

Tajba din!

Mela qed ngħidlu fejn qiegħed iż-żejt, qed ngħidlu li awtoritajiet mill-Awstralja u minn pajjiżi oħra qed jinformaw lid-dinja kollha dwar fejn hemm iż-żejt fl-ibħra tagħna u l-ministru jgħid li l-bir isir meta jitħaffer!

Mhux ovvja li l-bir isir meta jitħaffer!

Għandek ir- recoverable oil u ma tridx tiċċaqlaq!

Jien dawn l-affarijiet qed ngħidhom issa fil-parlament biex mhux qabel l-elezzjoni l-gvern jipprova jqarraq bil- poplu Malti u Għawdxi u jibda' joħroġ l-aħbar fuq żejt u mhux gass.

Dan kollu qed ngħidu għax kulħadd għandu jkun jaf li dawn l-affarijiet qegħdin hemm.

Il-gvern Nazzjonalista huwa rieqed għax ma jridx jiċċaqlaq u mhux qed itella' dan iż-żejt u dan il-gass għar- raġunijeit tiegħu.

Issa min qed ibati minn din it-telqa ta' dan il-gvern?

Qed ibati l-poplu Malti u Għawdxi.

Din l-istess bħall-kwestjoni tal- windmills, is-sors ta' enerġija mir-riħ.

Minkejja li ilna ħafna ngħidu li pajjiżna huwa l-aktar pajjiż fil-Mediterran li jista' jottjeni l-enerġija mill-użu tar-riħ għax għandna madwar 50 sikka madwar Malta u Għawdex fejn nistgħu npoġġu dawn il-windmills, qatt ma sar xejn.

Barra minn hekk għal dan il-għan nistgħu nieħdu refund qawwi mill-Unjoni Ewropea li huwa madwar 90% tal-kapital li nużaw biex noħolqu din it-tip ta' enerġija.

Sur President, sal-lum kellha tkun il-kummissjoni biex tgħid li hemm bżonn li nibdew nużaw dan is-sors ta' enerġija naturali.

Imma għaliex kull darba qed jiġri hekk f'dan il-pajjiż?

Qed jiġri hekk għax għandna gvern li qiegħed f'telqa u gvern bla dixxiplina.

Il-pajjiż huwa terrorizzat għaliex għandu gvern ineffiċjenti, gvern li mhux qed isarraf, gvern li mhux qed jagħti riżultati u m'għandux kontroll.

M'hu veru xejn li hemm xi strateġija min- naħa tal-gvern.

Hemm biss nuqqas ta' serjeta` kif qed jitmexxa dan il- pajjiż.

Sur President, dan joħroġ anke minn rapport li għamlet l-istess kummissjoni Ewropea nhar it-Tnejn li għaddew fejn għamlitha ċara li pajjiżna miexi bil- mod wisq f'dak li għandu x'jaqsam ma' produzzjoni.

L-indiċi juru li l-gross domestic product ta' pajjiżna sa l-2007 jindika li se jiżdied minn 1% sa 1.75% li huwa ħafna inqas mill-medja tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan ifisser li l-istorja se tirrepeti ruħha din is-sena u se jerġa' jkollna tnaqqis fl-esportazzjoni.

Xi jfisser dan?

Ifisser li qed isir progress?

Ifisser li għandna gvern li qed jara kif jagħmel biex jgħin lill-ekonomija li tant qiegħda taqta' lura?

Assolutament le, anzi l-istess kummissjoni Ewropea qed tindika li pajjiżna qiegħed lura komparat mal-pajjiżi ta' l- Ewropa u ma' l-istess pajjiżi li daħlu magħna.

Aħna l-aktar pajjiż li qed jaqta' lura u dan minkejja l-ftaħir kollu li kellna, bis-SmartCity b'kollox.

Dawn l-affarijiet huma tajbin imma bir-rispett kollu, fejn huwa x- xogħol li qed jagħti r-riżultati llum?

Illum għandna problema ta' qgħad, għandna problema ta' ekonomija mhux qed tikber u għandna problema ta' kapital li qed jirrovina lill-pajjiż minħabba investiment qawwi bħalma huwa l-Mater Dei li ħadd ma jaf x'se jiġri dwaru u meta fil-fatt se jibda jaħdem.

Dawn kollha huma sinjali ta' telqa kbira ta' gvern li qed imexxi lil dan il-pajjiż.

Din it-telqa tirrifletti ruħha anke fl-aspett lokali.

Per eżempju, jekk nieħdu l-lokalita` tal-Mosta, minn fejn ġej jien, issib telqa tal-ġenn.

Ejja l-pjazza - forsi inti, Sur President, tgħaddi minn hemmhekk meta tkun sejjer Għawdex - u tinduna f'liema stat ta' telqa tinsab fih din il- lokalita`.

Suppost qed isir proġett li kellu jitlesta xhur ilu pero` dan għadu għaddej.

Fil-Mosta hemm ukoll nuqqas ta' attivita` kummerċjali fil- ħwienet ewlenin minħabba din it-telqa li hemm.

Għandek ukoll l-estates tal-Mosta li huma f'pożizzjoni kważi dilapidata.

Kull fejn tħares tista' tara ħmieġ, ħofor u ħitan imwaqqa'.

Fil-Mosta litteralment hemm telqa assoluta, u għalhekk nispera li dan ix-xogħol li għandu jsir issa min-naħa tal-kunsill lokali f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-upgrading ta' dawn l- estates, isir u jsir malajr, ħalli għallinqas dan il-post jibda jieħu n- nifs.

Illum il-popolazzjoni tal-Mosta hija t-tieni l-akbar f'Malta wara Birkirkara.

Fil-fatt hemm aktar minn 20,000 ruħ li joqogħdu l-Mosta u ċertament dan il-post jixraqlu ħafna aħjar.

Ma nistgħux inħallu t-telqa li hemm għal sena wara oħra u dan minkejja l-interventi li jsiru min-naħa ta' l-oppożizzjoni u anke min-naħa ta' backbenchers fuq in-naħa tal-gvern.

Per eżempju, għandek it-toroq arterjali fil-Mosta li m'humiex qegħdin f'kondizzjoni tajba.

Issa dawn huma toroq li jintużaw ħafna u allura bilfors wieħed jistenna li jsiru xi xogħlijiet fuqhom.

U meta wieħed jistaqsi fil-parlament, bħalma nistaqsi jien hawnhekk, fuq diversi toroq ewlenin fil-Mosta, il-ministru jgħidlek li hemm il-ħsieb li jsiru, qegħdin fil-lista li jsiru, pero` x-xogħlijiet ma jibdew qatt.

Triq partikolari hija dik li min-naħa ta' Ħ'Attard tagħti għall-Mosta.

Qed nirriferi għal Trid il-Mitħna li hija traffikuża ħafna, u allura hemm bżonn li l-ewwelnett kemm jista' jkun malajr jitranġa l-ħajt tas-sejjieħ li hemm fiha, li dejjem jaqa' ma' l-ewwel xita, u t-tieni nett li titwessa' ftit din l-istess triq biex għallinqas żewġ vetturi, li waħda tkun tielgħa u l- oħra tkun nieżla, jgħaddu b'mod komdu.

Qed ngħid dan għax hemmhekk jinħolqu ħafna traffic jams, u jien naħseb li mhux sew li jkun hawn dawn l- inizjattivi min-naħa tagħna li nittallbu biex isir ix-xogħol u dan xorta jaqa' fuq widnejn torox.

Sur President, hemm bżonn aktar serjeta` f'dan il-pajjiż.

Jekk kemm-il darba fuq livell ċentrali għandek tmexxija negattiva, din bilfors se tirrifletti ruħha anke fil-livell lokali.

Jien naħseb li jekk ma jsir xejn malajr se jkollna problemi akbar milli għandu dan il-pajjiż, u mhux il- kummissjoni Ewropea biss tibda tgħidilna li you're lacking imma nkunu qegħdin nagħtu eżempju ħażin ta' kif għandhom jitmexxew id-demokraziji.

Jien inħeġġeġ lil dan il-gvern biex jiftaħ għajnejh u fil-ftit xhur li fadallu, jagħmel xi ħaġa biex jissewwew għallinqas ftit mill-iżbalji li għamel.

Jekk ma jagħmilx hekk allura ma jibqagħlux alternattiva oħra ħlief li jaqbad u jsejjaħ elezzjoni ġenerali mill-aktar fis possibbli.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 16 ta' Mejju, 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis- segretarju parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MTARFA BYPASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18285 u jinformana bl-investigazzjonijiet li saru wara l-ixquq li feġġew fil-bypass ta' l-Imtarfa, inkluż dik il-parti tat-triq li diġa' saret manutenzjoni fuqha u li reġgħet sfrundat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li xi sena ilu kienu saru investigazzjonijiet fuq it-triq imsemmija, preċiżament meta kienu ffurmaw l-ewwel xquq fil-parti ta' ġewwa tat-triq.

Minn dawn l-investigazzjonijiet ħareġ li peress li l-parti ta' ġewwa tat- triq inbniet qabel ma kien inbeda x-xogħol tal-ħajt, waqt l-iskavar tal- parti ta' barra - fejn kien hemm masses ta' tafal - inħolqu dawn ix-xquq li x'uħud minnhom ġew irranġati b'xogħlijiet ta' manutenzjoni.

L-ADT qed tkompli tagħmel monitoring tas-sitwazzjoni.

ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm saru mill-400 triq residenzjali li suppost kellhom isiru bit-tarmac?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mill-2002/2003 sa din is-sena, l-ADT iffinanzjat il-bini ta' 393 triq residenzjali.

Fil-ġimgħat li għaddew, rappreżentanti mill-ministeru u mill-ADT daru l-lokalitajiet kollha ta' Malta biex jivverifikaw il-lista ta' toroq li huma responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

Bħalissa bdew isiru l-istimi ta' numru minn dawn it-toroq biex fil-ġimgħat li ġejjin jibdew jinħarġu t-tenders.

Sadanittant l-ADT għaddejja b'xogħlijiet ta' bini ta' toroq residenzjali f'diversi lokalitajiet, fosthom Ħal Għaxaq, Birkirkara, Wied il-Għajn, il- Kalkara, l-Imġarr, in-Naxxar u l-Fgura.

TRIQ SIR TEMI ZAMMIT FL-IMĠARR

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm se jdumu ma jinbidlu l-wires tad-dawl fi Triq Sir Temi Zammit, l-Imġarr?

Kemm huwa minnu li wires ta' l-aluminium jistgħu jagħmlu ħsara fil-każ ta' appliances domestiċi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ix-xogħol biex jinbidlu l-wires tad-dawl fi Triq Sir Temi Zammit, l-Imġarr mistenni jsir fi żmien qasir.

Mhux minnu li l-linji ta' l-aluminium jagħmlu ħsara fil-każ ta' appliances domestiċi.

WORK PERMITS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm barranin hawn jaħdmu legalment u minn liema pajjiż huma?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

REFUĠJATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm refuġjati hawn f'Malta u minn liema pajjiż?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' persuni rikonoxxuti bħala refuġjati mill-1 ta' Jannar, 2002 sat-8 ta' Mejju, 2006 hu kif ġej:

|2002|22 li 21 minnhom waslu | | |fuq dgħajsa | |2003|53 li 51 minnhom waslu | | |fuq dgħajsa | |2004|49 li tmienja minnhom | | |waslu fuq dgħajsa | |2005|34 li sebgħa minnhom | | |waslu fuq dgħajsa | |2006|12 li tmienja minnhom | | |waslu fuq dgħajsa |

Hija l-fehma ta' l-uffiċċju tal-kummissarju għar-refuġjati li peress li n- numru ta' refuġjati huwa relattivament żgħir u artna hija ċkejkna, ikun iktar għaqli jekk ma jingħadx pubblikament minn liema pajjiż ġejjin dawn in- nies, speċjalment

għall-aħjar sigurta' tar-refuġjati nfushom.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm każi ta' serq mill-ħabs ġew irrapportati s-sena l-oħra u x'insteraq?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena 2005 ma kien hemm l-ebda rapport ta' serq.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm każi ġew irrapportati ta' serq mill-kunsilli lokali jew proprjeta' tal-kunsilli lokali s-sena l-oħra?

X'insteraq u minn fejn?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KAŻI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm nies daħlu l-isptar b'overdose din is-sena, nisa u rġiel?

Ta' liema eta'?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minn tagħrif miġbur permezz tas-sistema tal-hospital activity analysis, in-numru ta' każi ta' overdose li ddaħħlu l-isptar San Luqa fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena hu kif jidher hawn taħt:

* F'kategorija A - avvelenament inċidentali kkawżat minn drogi, mediċinali jew sustanzi bioloġiċi (ICD-10 codes X40-X44) – hemm żewġ każi taħt il- ħames snin, it-tnejn li huma tas-sess femminili, f'każ minnhom avvelenament inċidentali b'mediċinali anti-epileptiċi jew sedativi/hipnotiċi jew anti- parkinsonism, waqt li fil-każ l-ieħor is-sustanza ta' l-avvelenament mhix speċifikata;

* F'kategorija B – attentat ta' suwiċidju kkawżat minn avvelenament b'sustanzi solidi jew likwidi (ICD-10 codes X60-X64) – m' hemmx każi; u

* F'kategorija C – avvelenament minn drogi, mediċinali jew sustanzi bioloġiċi u fejn mhux magħruf jekk l-avvelenament kienx inċidentali jew premeditat (ICD-10 codes Y10-Y14) - hemm dawn il-każi li ġejjin:

|Eta' |Nisa |Irġiel|Total | |10-19|3 |2 |5 | |20-29|1 |6 |7 | |30-39|3 |2 |5 | |40-49|1 |- |1 | |60-69|1 |2 |3 | |70-79|- |1 |1 |

Il-kawża ta' l-avvelenament f'din l-aħħar kategorija f'ħafna każi mhijiex imniżżla.

Fil-fatt minn dawn it-22 każ, erbgħa huma kawża ta' avvelenament b'mediċinali anti-pyretics, analġesiċi jew anti-rewmatiċi; f'każ wieħed, il- kawża ta' l-avvelenament huma mediċinali anti-epileptiċi jew sedativi/hipnotiċi jew anti-parkinsonism; waqt li s-sustanza li kkawżat l- avvelenament fiż-17 l-oħra mhijiex speċifikata.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħabsin instabu li kienu pożittivi għad-droga s-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul is-sena 2005 ittieħdu 365 kampjun ta' l-urina li 76 minnhom irriżultaw pożittivi.

Sas-26 ta' April ta' din is-sena ttieħdu 118-il kampjun li 18 minnhom irriżultaw pożittivi.

TRIQ TA' BINĠEMMA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li t-triq li minn Binġemma tagħti għar-Rabat, tiġi rranġata u mogħtija t-tarmac?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant la hi triq arterjali u lanqas distributorja u għalhekk il-manutenzjoni tagħha mhijiex parti mir-responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

WIED QLEJGĦA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16571, jista' il-Ministru jgħid f'liema post fil-lista ta' priorita' tinsab din it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Matul il-ġimgħat li għaddew, rappreżentanti tal- ministeru għall-iżvilupp urban u t-toroq u ta' l-ADT żaru l-lokalitajiet kollha ta' Malta u hejjew lista ta' toroq li huma responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

Bħalissa qed jinħadmu l-prioritajiet u qed issir stima dettaljata tax- xogħol meħtieġ f'dawn it-toroq.

LIFE CYCLE

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'ingħata f'apparat mill- organizzazzjoni life cycle f'dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-donazzjonijiet minn life cycle f'dawn l-aħħar tliet snin kienu hekk:

* 1 kidney machine (2003-2004) * 1 dialysis couch (2003-2004) * Refurbishing and extension of renal unit (2003-2004) * 9 automated peritoneal dialysis machines (2003-2004) * 14 automated peritoneal dialysis machines (2004-2005) * 1 kidney machine (2004-2005) * 1 ultrasound machine (2004-2005) * 1 portable vascular ultra sound machine (2004-2005) * 1 kidney machine (2006) * 1 exercise cycling machine for use while patient is on dialysis.

BLOOD MOBILE UNIT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm demm jinġabar permezz tal- mobile unit u jekk hemmx ħsieb li jkun hawn iktar minn mobile unit waħda għal Malta u Għawdex?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li fis-sena 2005 minn total ta' 14,062 donazzjonijiet inġabru 3,404 mill-mobile unit, waqt li sa l-aħħar ta' April 2006 minn total ta' 4,787 donazzjonijiet, inġabru 1,128 mill- mobile unit.

S'issa m'hemmx ħsieb li jkun hawn iktar minn unit waħda.

ATTIVITA' KULTURALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Filwaqt li ma jagħmilx ħażin il-gvern li jgħin lil min jorganizza attivita' kulturali, anke fil-każ ta' dawk l-enti li jġibu kantanti u gruppi f'pajjiżna, jista' il-Ministru jgħid jekk teżistix policy dwar kif tingħata tali għajnuna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-ministeru jikkonsidra kull talba li ssirlu għall-għajnuna minn enti li jġibu kantanti u gruppi barranin.

Il-politika tal-gvern hi li fil-limiti tal-budget available u skond in-natura ta' l- attivita' proposta, jgħin lil dawn l-enti sakemm l-attivita' tkun tgħin lit- turiżmu jew tkun ta' valur kulturali.

SKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-ispejjeż ġodda li għaddew għand l-iskejjel, spejjeż li ma kenux iħallsu huma matul l-aħħar sena?

Kemm żdied il-budget allokat għall-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Matul l-aħħar sena ma kienx hemm spejjeż ġodda li għaddew għand l-iskejjel, waqt li l-budget mgħoddi għal din is-sena għal materjal, provvisti, tiswija u manutenzjoni ordinarja jammonta għal Lm908,000.

GWARDJANI LOKALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm petizzjonijiet saru minn deċiżjonijiet tal-gwardjani lokali?

Kemm minnhom ġew deċiżi mill-bord tal-petizzjonijiet?

Kemm ġew rifjutati u kemm ġew milqugħa?

X'inhu l-aktar ilment komuni li fuqu sar appell?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant li jkopri sa l- 10 ta' Mejju, 2006 hu kif ġej:

Petizzjonijiet imressqa - 1,077 Petizzjonijiet deċiżi - 698

Petizzjonijiet deċiżi mill-bord tal-petizzjonijiet huma maqsumin hekk:

Rifjutati - 287 Milqugħa - 375 Parzjalment milqugħa - 29 Preżentati darbtejn - 7 L-ilment l-aktar komuni huwa dak relatat ma' parking - 298

DAWLU ILMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għala familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, kull darba qed tirċievi kontijiet esaġerati li jammontaw għal mijiet ta' liri u minkejja li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ġiet avżata, sal-lum għadhom sa sarux it-testijiet meħtieġa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Informat li nhar il-Ħamis 11 ta ' Mejju ntbagħtu uffiċjali tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma biex jinvestigaw dan l- ilment, investigazzjonijiet li għadhom ma wasslux għal konklużjoni definittiva dwar il-problema.

GALLARIJI TA' L-INJAM

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta l-MEPA beħsiebha toħroġ sejħa mill-ġdid għal applikazzjonijiet fl-iskema ta' irranġar ta' gallariji ta' l-injam?

Ma jaħsibx li jkun għaqli jekk parti sostanzjali mill-fondi li qed jinġabru mill-urban improvement funds, imorru direttament għal dan l- iskop?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li sejħa oħra ta' l-iskema għall- irranġar ta' gallariji se titnieda f'qasir żmien.

F'din l-iskema mistennija jkunu offruti l-benefiċċji li toffri din l-iskema lir-residenti taż-Żejtun, is-Siġġiewi u r-Rabat, Għawdex.

Barra minn hekk, jista' japplika wkoll kulmin għandu bini skedat fi kwalunkwe lokalità.

Dawn il-flus huma allokati kull sena meta jitfasslu l-estimi finanzjarji tal-MEPA.

Din is-sena kienu allokati madwar Lm40,000 għal din l-iskema.

Il-flus li qegħdin jinġabru fl-urban improvement fund imorru għall-proġetti mnedija mill-kunsilli lokali.

S'issa gawdew aktar minn 224 familja fi 15-il lokalità differenti minn din l-iskema.

BJAR TAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jaf il-Ministru li hemm diversi rapporti, inkluż rapport mill-kumpannija Pancontinental Oil & Gas NL ta' Western Australia, li bl- aktar mod espliċitu jiżvela li hemm bjar biż-żejt, fosthom dak deskritt bħala Chianti prospect ta' 455 miljun barmil u ieħor deskritt bħala Limoncello prospect ta' 968 miljun barmil ta' recoverable oil potential u dan wara seismic surveys li saru fl-ibħra Maltin, f'żoni fejn m'hemm l-ebda problema mal-Libja jew ma' xi pajjiż ieħor dwar kwestjonijet ta' border?

X'qed iżomm lill-gvern milli jibda jaħdem minnufih biex itella' dan iż-żejt u jtaffi t-tbatijiet li għaddej minnhom il-poplu Malti u Għawdxi minħabba l- applikazzjoni tas-surcharge, meta dan l-istess sejbien jista' iservi bħala garanti mal-kumpanniji l-kbar bħala set-off futur ta' l-istess piż tas- surcharge.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-prospetti li qed jagħmel aċċenn għalihom l-Onor.

Interpellant m'humiex bjar taż-żejt iżda nħawi fejn hemm chance li jinstab iż-żejt jew il-gass fi kwantitajiet kummerċjali meta jsir it-tħaffir tal- bjar.

DAR MALTA FI BRUSSEL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Billi jidher ċar li baqgħet ma nżammetx id-data meta kellha tiftaħ Dar Malta fi Brussel, jista' il-Prim Ministru jgħid meta se jinbeda x- xogħol fuqha?

Meta mistenni jitlesta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-permess għal xogħol ta' kostruzzjoni fuq Dar Malta wasal fi Frar 2006.

Dan jindika li x-xogħol ta' kostruzzjoni kien seta' jibda f'nofs Marzu 2006.

Sa din id-data setgħu jsiru biss xi xogħlijiet limitati fuq kostruzzjoni interna u xogħlijiet ta' twaqqigħ.

Xogħol estern u xogħol aktar viżibbli ta' kostruzzjoni u twaqqigħ beda mid- data speċifikata fil-permess.

Ix-xogħol ta' kostruzzjoni hu mistenni jitlesta sa Diċembru ta' l-2006.

IMMIGRAZZJONI ILLEGALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Fid-dawl ta' l-artikli li dehru fil-ġurnal "Malta Today" dwar nuqqas ta' qbil bejn l-awtoritajiet Maltin u dawk Taljani dwar issues marbuta ma' l-immigrazzjoni illegali, jista' il-Prim Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni uffiċjali tal-Gvern Malti kif ukoll tal-Gvern Taljan kif komunikata lill-Gvern Malti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalma jaf l-Onor.

Membru, dan is-suġġett ġie diskuss fid-dettal f'laqgħa ma' l-Ambaxxatur Taljan tal-Kumitat tal-Kamra tad-Deputati dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej ħafna qabel ma dehru l- artikli msemmija aktar 'il fuq.

Il-pożizzjoni tal-Gvern Taljan hi li kull biċċa tal-baħar li tgħaddi viċin Malta u li tkun qed iġġorr immigranti għandha tiġi mġiegħla tidħol Malta fil-maltemp, ikun x'ikun l-istat tagħha u anke jekk l-immigranti nfushom ma jkunux iridu jiġu "salvati".

Din il-pożizzjoni mhijiex aċċettabbli għall-Gvern Malti peress li, skond il-liġi internazzjonali, kwalunkwe vapur jew biċċa tal-baħar għandha "the right of innocent passage" u għalhekk ma tistax tiġi interċettata, sakemm ma tiksirx il-Liġijiet ta' Malta meta tkun f'ibħra li fihom Malta għandha ġurisdizzjoni.

FTEHIM MAS-SAWDI GĦARABJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim ta' koperazzjoni milħuq mas-Sawdi Għarabja?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Fuq il-mejda tal-Kamra qed titpoġġa kopja tal-ftehim ta' koperazzjoni ffirmat f'Riyadh fit-23 ta' April, 2006 bejn Malta u s- Sawdi Għarabja.

Dan il-ftehim jipprovdi għal struttura għall-promozzjoni ta' koperazzjoni bejn iż-żewġ pajjiżi u hu l-bażi neċessarja għal kull ftehim ieħor fil-futur.

Il-ftehim ikopri s-setturi ta' l-ekonomija, tal-kummerċ, ta' l-investiment, tax-xjenza u t-teknoloġija, tal-kultura u żgħażagħ u sport.

Iż-żewġ pajjiżi qed jintrabtu li jinkoraġġixxu l-espansjoni u d-diversifikazzjoni tal-kummerċ, inkluż joint ventures li jiffaċilitaw l-investiment reċiproku u li jiggarantixxu t-trasferiment ħieles ta' kapital bejn iż-żewġ naħat.

Il-ftehim jipprovdi wkoll għall-koperazzjoni, skambju ta' informazzjoni u viżiti uffiċjali ta' riċerkaturi, esperti u tekniċi fil-kamp ta' l- edukazzjoni, xjenza u teknoloġija, kultura u żgħażagħ u sport.

FEDERAZZJONI RUSSA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk l-issues bilaterali pendenti bejn l-awtoritajiet Maltin u dawk tal-Federazzjoni Russa?

Meta ġew diskussi l- aħħar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-issues bilaterali ewlenin bejn Malta u l- Federazzjoni Russa, issues li jiġu diskussi b'mod regolari kull meta jkun hemm kuntatti bejn iż-żewġ pazjenti, huma kif ġej:

* Ftehim dwar il-ħarsien minn taxxa doppja, * Dejn pendenti mill-parti Russa u * Bini diplomatiku

L-aħħar kuntatt ta` dan it-tip sar f`Mejju ta' l-2006.

GULF COOPERATION COUNCIL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Apparti minn xi laqgħat li jista' ikollha maħsuba l-Unjoni Ewropea, dan l- aħħar il-Gvern Malti kellu xi kuntatti mal-Gulf Cooperation Council?

Dwar xiex?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għadni kif għamilt żjara uffiċjali f'Riyadh fejn kelli laqgħa mal-ministru għall- affarijiet barranin tas-Sawdi u ddiskutejna kwestjonijiet li jolqtu l-Gulf Cooperation Council.

Iltqajt ukoll ma` l-Emirati (DTA) fejn iddiskutejna l-GCC u l-EU.

AMBAXXATA FIL-MAROKK

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Billi gvern Nazzjonalista fil-passat kien lest jikkonsidra li jiftah ambaxxata fil-Marokk, jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-issues bilaterali ewlenin pendenti bejn iż-żewġ pajjiżi?

Meta ġew diskussi l-aħħar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-issues bilaterali ewlenin bejn Malta u l-Marokk, issues li jiġu diskussi b`mod regolari kull meta jkun hemm kuntatti bejn iż- żewġ pajjiżi, huma kif ġej:

* Ftehim dwar il-ħarsien minn taxxa doppja u prevenzjoni ta` l-evażjoni tat-taxxa fuq id-dħul, * Ftehim dwar il-promozzjoni u l-protezzjoni reċiproka ta' l-investiment u * Ftehim ta' koperazzjoni fil-qasam tal- ġlieda kontra l-kriminalita'.

L-aħħar kuntatt ta' dan it-tip sar f'Jannar ta' l-2006.

MEPA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-każi MEPA 00789/02 u 03958/02, fejn il-bini huwa iżjed mill-ħames sulari tal-permess, jista' il-Ministru jgħid jekk dan huwiex ksur tal-permess?

Marru enforcement officers fuq is-sit?

X'passi se jittieħdu?

Din it-triq tiflah żvilupp ta' seba' sulari fuq kull naħa meta hija daqshekk dejqa?

File No. 07175/04 se jkun marbut b'ħames sulari?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Applikazzjoni PA 789/02 hija outline application li fuqha kien ħareġ permess fit-18 ta' Lulju, 2002.

Sussegwentement saret applikazzjoni PA 3958/02

u ħareġ permess fit-8 ta' Mejju, 2005.

Rigward l-għoli tal-binja eżistenti, saret ispezzjoni mis-sezzjoni ta' l- infurzar tal-MEPA u jirriżulta li l-għoli tal-bini huwa skond il-pjanti approvati fil-permess PA 3958/02.

Fil-fatt il-permess ikopri basement, semi-basement, ħames sulari u penthouse.

Ta' min jgħid li dan l-iżvilupp huwa ta' ħames sulari, semi-basement u penthouse u mhux ta' seba' sulari.

PUMPING STATION F'TA' SRINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk ir-rising main il-ġdid li sar minn kuntrattur privat fi Triq Ta' Srina, tqabbadx mill-istess kuntrattur mal-pumping station f'Ta' Srina?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-connection finali għal ġol-pumping station saret mill-impjegati tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma.

BAĊIR NUMRU WIEĦED

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18754 u jgħid f'liema stadju wasal il-proġett tal-baċir numru wieħed?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Għadhom għaddejjin id-diskussjonijiet ma' wieħed miż-żewġ konsorzji li ġew short-listed fejn qed jiġu sottomessi l-proposti, diskussjonijiet li huma fi stadju avvanzat.

PARKING BAYS FIL-MOSTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-parking bays f'St. Anne Street, c/w St. Anne Junction, Mosta humiex koperti bil-permess ta' l-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit, jirriżulta li m'hemm l-ebda permess għal parking bays fil- post li qed issir riferenza għalih.

It-traffic management unit ġibed l- attenzjoni tal-kunsill lokali tal-Mosta b'ittra datata 17 ta' Jannar, 2006 u dan b'risposta għall-kummenti li ntbagħtu lill-awtorita' dwar it-trasport mill-perit ta' wieħed resident.

Sussegwentement it-traffic management unit informa lill-kunsill lokali tal- Mosta b'ittra datata 6 ta' Marzu, 2006 sabiex jitneħħew tali parking bays, b'reminders jintbagħtu fl-14 ta' Marzu, 2006 u d-9 ta' Mejju, 2006.

TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18848 u jgħid kemm daħħal revenue mit-taxxa ta' qligħ fuq kumpanniji (partnership u limited liability companies reġistrati) u banek reġistrati f'Malta matul is-snin 2002, 2003, 2004 u 2005?

Jista' il-Prim Ministru jagħti t- totalita' ta' dħul mill-income tax fuq kumpanniji (partnership u limited liability companies reġistrati) u mill-banek separatament, sena b'sena, kif mitlub hawn fuq?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

CONSTRUCTION ENGINEERING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18712, jista' il-Ministru jgħid kemm mil-lecturers huma gradwati u f'liema suġġett huma speċjalizzati?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

PREZZ TAL-FUEL OIL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 18238, 18538 u 18853 u jgħid b'liema prezz l-Enemalta xtrat il-fuel oil matul l-2005 u l-2006?

Jista' jagħti l- prezz medju, xahar b'xahar, matul l-istess perijodu fis-swieq internazzjonali?

Jista' jagħti r-rata tal-kambju tad-dollaru meta mqabbel mal-lira Maltija fid-data ta' kull pagament jew ħlas li sar mill-Enemalta għall-fuel oil matul l-2005 u l-2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra

ACCRUALS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18851, jista' il-Prim Ministru jgħid kif jista' l-NSO jagħti informazzjoni abbażi ta' accruals meta s-sistema ta' accruals ma titħaddimx fis-settur pubbliku?

ONOR.

SVPR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'maintenance sar fis-sala Padre Pio, f'San Vincenz de Paule minn kemm ilha li fetħet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-maintenance li sar fis-sala Padre Pio jikkonsisti f'maintenance fuq is-sistema ta' l-air-conditioning u lifts u kull xogħol ieħor meħtieġ fuq bażi regolari.

TRIQ MARINA F'WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk qattx saret talba minn tal-ħwienet biex jinħarġu mwejjed fuq il-bankina fi Triq Marina, Wied il-Għajn?

Hemm xi ħsieb li jsir dan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jirriżulta mir-records ta' l-awtorita tat- turiżmu li fi Triq Marina, Wied il-Għajn, ħames stabilimenti talbu u ngħatalhom il-permess sabiex jitqiegħdu mwejjed u siġġijiet barra.

M'hemm l-ebda restrizzjoni fuq permessi simili, ħlief li tiġi osservata l- proċedura amministrattiva neċessarja għall-ħruġ ta' dan it-tip ta' permess.

SVPR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk sarx rapport li nstabu l- ġrieden fil-kċina ta' San Vincenz de Paule?

Jikkonferma li tqabbdet persuna biex tagħmel rapport dwar dan?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li f'residenza bħal San Vincenz, li hi mdawra b'għelieqi u fiha areas kbar ta' ħamrija, trattament għal kontra l-ġrieden isir kontinwament fuq bażi ta' prevenzjoni u kull meta jkun hemm rapporti li jkunu dehru xi ġrieden.

Riċentement ma kien hemm l-ebda rapport li dehru ġrieden fil-kċina u ma jirriżultax li tqabbdet persuna biex tagħmel rapport dwar dan.

PAGAMENT PENDENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tiġi kkumpensata tal-fond li l-gvern xtara mingħandha?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Membru hu mitlub jagħti aktar dettalji rigward il-fond in kwestjoni.

SVPR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba ssajru fniek fl- SVPR u f'liema sala?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-tisjir tal-fniek u r-ravjul u ż-żamma ta' BBQs isiru fuq bażi volontarja, bl-amministrazzjoni ta' l-SVPR tinkoraġġixxi lill-istaff biex jittieħdu aktar inizjattivi ta' dan it-tip.

DĦUL TAL-EURO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'passi qegħdin jittieħdu dwar

każi fejn negozjanti qed jgħollu l-prezzijiet b'5% biex ikopru l-4.7% li qed jitilfu meta jmorru l-bank jixtru l-euro u anke biex ilaħħqu ma' l- ispejjeż tad-dħul ta' sistemi ta' software u bidliet oħra li jridu jagħmlu għad-dħul tal-euro?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li sal-lum, il- munita euro hi meqjusa bħala munita barranija u għaldaqstant hija sottomessa għal tariffi ta' kambju normali bħalma huma muniti oħra.

Il- gvern, permezz tan-NECC, jinsab għaddej b'diskussjonijiet mal-banek sabiex it-tariffi ta' xiri tal-euro mill-banek (buying rate) jitneħħew fil- perijodu tad-dual pricing.

L-eżempju li qed insemmi jista' japplika biss fil-każ ta' dawk in-negozji li volontarjament jaċċettaw ħlas bil-euro u li mbagħad jiddepożitaw il-euros fil-bank.

In-NECC ħarġet linji gwida dwar dak illi jissejjaħ optional dual display of prices in euro illi wieħed jista' isib fuq il-website tan-NECC.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li jitmexxa l-każ ta' żagħżugħ li jinsab ġewwa l-faċilita' korrettiva ta' Kordin u li ilu għaxar xhur jistenna biex jibda l-programm f'Sta.

Marija?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-faċilita' hemm diversi żgħażagħ li qed jiġu assessjati biex jintbagħtu għall-programm u ma jagħmilx ħażin l-Onor.

Interpellant jekk imqar b'mod konfidenzjali, jgħidli għal liema priġunier qed jirriferi.

FUEL OIL AND GAS OIL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 17954, 18224 u 18762 u jpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra, il-prezzijiet Platts li l-Enemalta setgħet tixtri bihom il- fuel oil u l-gas oil għax-xhur ta' Ottubru, Novembru, Diċembru 2005 u Jannar 2006?

X'inhi din id-diffikulta' kollha biex iwieġeb il-Ministru u jagħti dan it- tagħrif li l-Enemalta żgur li għandha u tista' tforni malajr?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-prezzijiet li l-Enemalta setgħet tixtri bihom il- fuel oil u l-gas oil jistgħu jinkisbu mill-pubblikazzjoni "Platts European marketscan".

Il-prodotti huma:

*Gas oil 0.2 % CIF Med (Genova/Lavera) high data code POAAAOO u

Fuel oil 1.0% CIF Med (Genova/Lavera) high data code PUAAJOO

MEPA WEBSITE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li fl- aħħar ġimgħat naqas it-tagħrif minn fuq il-website tal-MEPA dwar applikazzjonijiet għall-bini u proġetti?

Ma jaħsibx li dan in-nuqqas ta' trasparenza jmur kontra d-diversi obbligi li għandha l-MEPA li tkun iżjed aċċessibbli fit-tagħrif li tipprovdi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li f'dawn l-aħħar ġimgħat, bl-ebda mod ma naqas xi tagħrif b'mod intenzjonat dwar applikazzjonijiet għall-bini u proġetti fuq il-website tal-MEPA.

Din l-informazzjoni fil-fatt hi meħuda b'mod awtomatiku mis-sistemi interni li tuża l-istess awtorità u tkun online immedjatament tiġi mdaħħla fis-sistemi interni.

Jirrizulta li kien hemm nuqqas ta' xi ritratti li jindikaw fejn tkun twaħħlet is-site notice u xi dettalji oħrajn u l-MEPA qiegħda tieħu l-passi neċessarji sabiex dan jiġi rrimedjat mill-aktar fis possibbli.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'xi informazzjoni oħra nitolbu jinformani.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Jista' jiġi vverifikat l-ammont ta' pensjoni li hi intitolata għalih persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, peress li qed tgħid li dak li tirċievi huwa baxx ħafna?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-każ tal-persuna indikata ġie vverifikat u l- persuna ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

PROĠETT TAX-SCHREIBER

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk fil-proġett maħsub minflok ix- Schreiber, hemmx maħsub spazju għall-girl guides li sal-lum m'għandhomx fejn jiltaqgħu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-pjanti tas-Schreiber qed ikunu konklużi f'dawn il-ġranet u jiddependi ħafna mill-eżerċizzju ta' viabilita' li qed isir bħalissa, dwar liema spazji se jgħaddu lura f'idejn il-gvern.

FONDI MILL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid liema persentaġġ mill-fondi ta' l- Unjoni Ewropea diġa' ġew użati fi proġetti identifikati sas-sena 2006?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-flus allokati lil Malta għal perijodu 2004-2006 taħt il-fondi strutturali, il-fond ta' koeżjoni u l-fond ta' transizzjoni huma kollha allokati lill-proġetti identifikati mill-Gvern Malti.

Dawn il- proġetti jinsabu f'fażi differenti ta' implimentazzjoni.

Il-pagamenti li saru s'issa minn dawn il-fondi jammontaw għal 20% ta' l- allokazzjoni totali, bil-kumplament tal-flus għal proġetti għadhom għaddejjin mill-proċess ta' kuntratti u pagamenti.

TAĦT IT-TORRI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Possibbli li spazju pubbliku taħt it-torri ta' Tas- Sliema jiġi żviluppat bħala ċentru tal-boċċi?

ONOR.

TONIO BORG: Meta xi ente tkun tixtieq tingħata art tal-gvern għal xi użu sportiv, din għandha tagħmel talba lill-kunsill għall-isports li mbagħad jikkordina mat-taqsima proprjeta' tal-gvern dwar il-possibbilta' li l-art mitluba tingħata għall-iskop mitlub.

Qabel ma tkun tista' tiġi kkonsidrata tali talba, ikun meħtieġ li l- iżvilupp mitlub jiġi approvat mill-MEPA.

WHITE ROCKS

L-ONOR.

JOSEPH FALZON staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett tal-white rocks u xi prioritajiet hemm għall-futur?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inżid mat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16163.

FLEUR-DE-LYS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkonsidra l-istat ħażin li tinsab fih Fleur- de-Lys Road, Birkirkara?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan l-aħħar saru diversi major patching works f'toroq arterjali u distributorji skond l- esiġenza u l-urġenza tal-każ.

Il-ħsarat indikati fit-triq imsemmija se jittieħdu in konsiderazjoni f'xogħlijiet simili fil-futur.

TRIQ IL-KANUN F'SANTA VENERA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkonsidra l-istat ħażin li tinsab fih Triq il- Kanun, Santa Venera?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Il-ħsarat fit-triq indikata se jittieħdu in konsiderazjoni f'xogħlijiet simili fil-futur.

IMPRESSIONS AESTHETICS DESIGN HANDBOOK

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal- ktieb maħruġ mill-BICC, "impressions aesthetics design handbook"?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Kopja tal-pubblikazzjoni "impressions aesthetics design handbook" maħruġa mill-kunsill konsultattiv dwar l-industrija tal-bini, qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

DIRECTIONAL SIGNS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18631, jista' il-Ministru jgħid x'azzjoni se tittieħed dwar id-directional sign li allura twaħħlet b'mod illegali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Permessi għal directional sign tat-tip li qed issir riferenza għaliha fil-mistoqsija jista' ikun li jiġu approvati minn xi ente oħra.

Barra minn hekk, l-awtorita' dwar it-trasport mhix responsabbli għal kull xorta ta' infurzar li jista' ikun meħtieġ fir- rigward ta' tali signage.

IMPRIŻI KUMMERĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kien id-dħul annwali ta' l-Enemalta u l-koperazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma mingħajr surcharge fis-sena 2005 fil-każ ta' dawn l-impriżi kummerċjali:

* Impriżi b'inqas minn għaxar impjegati? * Impriżi b'anqas minn 50 impjegat? * Impriżi b'anqas minn 250 impjegat? * Impriżi bi 'l fuq minn 250 impjegat?

X'ikun l-ammont ta' surcharge matul is-sena 2006 kieku l-konsum kellu jkun bħal ta' l-2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

FILM INDUSTRY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għar-request for proposals għall-industrija tal-films, ma jaħsibx il-Ministru li wara seba' snin li ilha topera l-film commission għadna ma nafux eżatt fejn huma l- gaps fl-industrija tal-films?

ONOR.

SKOLA G DESPOTT F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanti/dokumenti dwar ix-xogħol li hemm programmat għall-iskola G Despott, f'Bormla?

Meta se jibda u jispiċċa dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 17669.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kien id-dħul ta' l-Enemalta u tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma mill-kontijiet tad-dawl u l-ilma, mingħajr is-surcharge, fil-każ ta' konsumaturi kummerċjali għas-sena 2005?

X'ikun id-dħul mis-surcharge matul l-2006 kieku l-konsum kellu jkun bħal ta' l-2005?

ONOR.

MALTA ENTERPRISE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18789, jista' il-Prim Ministru jgħid liema kumpanniji tefgħu offerta għal taħriġ għan-negozju marbuta ma' measure 3 priority 2 - lifelong learning and social inclusion?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kumpanniji li tefgħu offerta huma:

* Malta University Services * Santucci & Brown/UHM * MISCO * Allied Consultants/VLG/IBEC * Future Focus/KTS/UHY * PricewaterhouseCoopers * Malta Institute of Management TEMPJI TAL-ĠGANTIJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li waqt l-inawgurazzjoni ta' l- audio information pod fit-tempji tal-Ġgantija, ingħataw numru ta' pods bħala donazzjoni lil Heritage Malta?

Kemm-il pod ingħataw u jekk hux b'xejn?

Minn min ingħataw?

Jista' jgħid jekk dawn humiex biżżejjed biex ikopru l-ammont ta' viżitaturi li jkun hemm f'ħin wieħed?

Il-kumpannija li tat il-pods b'xejn qed tikkompeti f'tender simili ta' Heritage Malta fit- tempji ta' l-Imnajdra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-audio information pod li ġie stallat fit- tempji tal-Ġgantija ġie moghti mingħajr ebda ħlas minn Exalta Projects.

Dan se jservi biex joffri spjegazzjoni ta' ħames minuti b'sitt lingwi differenti dwar l-istess tempji.

L-imsemmi audio information pod hu intenzjonat għall-użu minn viżitaturi individwali.

Exalta Projects wiegħdet audio information pod ieħor lil Heritage Malta.

Għad irid jiġi deċiz l-aħjar sit fejn se jitqieghed.

M'hemm l-ebda tender għall-provvista ta' apparat simili fit-tempji ta' l- Imnajdra.

ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li l- Enemalta twaħħal arbli tad-dawl biex iżommu l-cables li qed jistrieħu ma' dar li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PAZJENTI GĦAWDXIN

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Peress li ħafna pazjenti Għawdxin ikollhom jiġu Malta għall-kura jew testijiet għax f'Għawdex għandna nuqqas ta' faċilitajiet, u peress li normalment pazjenti Għawdxin li jiġu l-

isptar Malta jingħataw preċedenza qabel pazjenti Maltin, u peress li fl-out- patients orthopaedic kien hemm avviż li jgħid li l-Għawdxin għandhom preċedenza, liema avviż issa tneħħa, jista' allura l-Ministru jgħid jekk attwalment pazjenti Għawdxin għandhomx preċedenza jew le?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li fl-out-patients qed jingħataw appuntament b'ħin fiss u peress li l-vjaġġi u s-schedule tal-vapuri tal-Gozo Channel żdiedu, inħoss li m'hemmx aktar il-ħtieġa li tingħata preċedenza lil xi kategorija ta' nies.

"XARABANK"

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-programm "Xarabank" fuq l- istazzjon nazzjonali tal-PBS li xxandar nhar il-Ġimgħa 5 ta' Mejju, 2006 u fid-dawl ta' dikjarazzjoni pubblika li saret lejn l-aħħar tal-programm minn persuna li isimha qed jintbagħat separatament, u cioe' li jaf min huma ċerti traffikanti tad-droga, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi u x'azzjoni ħadet il-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija tinvestiga kull informazzjoni li tista' taslilha bi kwalunkwe mezz.

Informat ukoll li mhijiex la l-etika u lanqas il-prassi tal-korp tal-pulizija li jagħmel pubbliku tagħrif dwar tali informazzjoni, tkun xi tkun.

Ta' min ifakkar ukoll li l-pulizija, fuq talba ta' l-informatur, tirrispetta l-konfidenzjalita' ta' minfejn tkun ġejja l-informazzjoni.

BDIL TA' KANEN TA' L-ILMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jsiru xogħlijiet ta' bdil ta' kanen u mains ta' l-ilma f'diversi toroq fiż-Żejtun?

Peress li residenti f'toroq differenti qed jilmentaw minn pressa baxxa ta' l-ilma, provvista irregolari ta' l-ilma kif ukoll ilma bis-sadid, jista' il-Ministru jgħid jekk dawn l-ilmenti waslux għand il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma?

Hemm xi ħsieb li jibdew ix-xogħlijiet biex dan l-inkonvenjent jiġi rrimedjat?

Meta se jibdew dawn ix-xogħlijiet u fejn?

ONOR.

FLOATING RESTAURANTS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jinformana jekk il-maritime authority ikkonsidrax li tagħti permess għal floating restaurants bħala proġett innovattiv għat-turiżmu u b'żieda fl-impjiegi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SKEMA TA' SELF

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex applikazzjoni minn familja taħt skema Z ma ġietx aċċettata minħabba self li kienu ħadu aktar minn 20 sena ilu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-Onor.

Interpellant imissu jaf li hi waħda mill- kondizzjonijiet ta' skema Z li persuni li jkunu diġa' ibbenefikaw minn sussidju fuq loan sabiex jixtru r-residenza tagħhom, ma jikkwalifikawx għal sussidju biex jirranġaw ir-residenza.

ĦADDIEMA TAX-XATT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'garanzija se jkollhom dawk il-ħaddiema tax-xatt li kkontribwew għall-pensions and contingency fund u li se jispiċċaw fis-snin li ġejjin, ġaladarba bir- riforma tax-xatt il-fond mhux se jibqa' jiġi sostnut bil-kontribuzzjoni tagħhom?

Dawn se tkun garantita lilhom il-gratuity?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif taf l-Onor.

Interpellant, għaddejjin diskussjonijiet dwar ir-riformi meħtieġa fil-portijiet u ma naħsibx li bħalissa hu ż-żmien opportun li l-informazzjoni mitluba tingħata.

ĦADDIEMA TAX-XATT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'qed jippjana l- gvern biex isewwi d-diskriminazzjoni li nħolqot bejn il-ħaddiema tal-port fl-għoti tal-gratuity mill-pensions and contingency fund, partikolarment bejn dawk li spiċċaw mix-xogħol qabel is-sena 2003 u dawk li spiċċaw jew għadhom se jispiċċaw wara l-2003?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Interpellant hija mitluba tirriferi għar- risposta ta' mistoqsija parlamentaru 19094.

ĦADDIEMA TAX-XATT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm fih flus il- pensions and contingency fund tal-ħaddiema tax-xatt?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

MEPA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta se jirċievi r-refund anzjan li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, wara l-ipproċessar ta' applikazzjoni mill-MEPA?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Skond il-MEPA ma jirriżultax li l-applikant għandu jieħu refund relatat ma' applikazzjoni PA 2025/03.

Il-ħlasijiet li l- applikant għamel in konnessjoni ma' din l-applikazzjoni jikkonsistu fil- building levy u l-gbid ta' garanzija bankarja.

Il-building levy imħallsa ma' l-applikazzjoni ta' Lm15 hija korrretta u m'hemm l-ebda refund dovut, filwaqt li fir-rigward tal-garanzija bankarja ta' Lm945, din inġibdet għar-raġuni li ma ġietx osservata kondizzjoni numru 2 fil-permess u saru xogħlijiet f'area arkeoloġikament sensittiva mingħajr monitoring minn arkeoloġi kwalifikati.

Għaldaqstant m'hemm l-ebda refund dovut fuq din il-garanzija.