MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 552 It-Tlieta, 17 ta' Lulju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 552

It-Tlieta, 17 ta' Lulju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 552

It-Tlieta, 17 ta' Lulju, 2007

WERREJ

MINUTI 479

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 479

TQEGĦID TA' KARTI 487

MOZZJONIJIET

ĦATRA TA' KUMITAT PERMANENTI GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' ABBOZZI TA' LIĠI 488

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI (It-Tielet Qari)

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL (Third Reading) 489

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AWTORITA` TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI (It-Tielet Qari)

MALTA RESOURCES AUTHORITY (AMENDMENT) BILL (Third Reading) 490

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-ĦADDIEMA TAL-PORT (It-Tieni QarI)

PORT WORKERS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL (It-Tieni Qari) 490

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-FOSTER CARE (It-Tielet Qari)

FOSTER CARE BILL (Third Reading) 495

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IT-TAXXA FUQ IL-VALUR MIŻJUD (l-Istadji Kollha)

VALUE ADDED TAX (AMENDMENT) BILL (All Stages) 495

AĠĠORNAMENT 511

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 515

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 551 li saret fis-16 ta' Lulju, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦADDIEMA FULL-TIME JEW BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Kemm kellu mpjegati fuq bażi part- time jew bil-kuntratt matul Jannar, Frar u Marzu 2007 fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, li m'humiex uffiċjali pubbliċi?

Min huma?

X'pożizzjoni għandhom u fejn qegħdin jaħdmu?

X'salarju jew rata jitħallsu biha?

Minn liema distrett elettorali jiġu?

Il-kuntratt ta' dawn l-impjegati huwa definit?

F'każ li fl-affermattiv, għal kemm perjodu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

PREZZIJIET TA' PRODOTTI U SERVIZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Minn wara Awissu 2006 'il hawn kien hemm xi tibdil fil-kampjuni tal-prezzijiet ta' prodotti u servizzI li nġabru mill-NSO?

Jekk iva, liema prodotti u servizzi kienu affetwati u kif ġew mibdula?

Fl-istess perijodu nbidlu xi prattiċi fil-ġbir tal-prezzijiet biex tiġi mkejla r-rata ta' l-inflazzjoni?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il-UNS jaħdem żewġ indiċijiet li huma r-retail price index, l-R.P.I., u l-harmonised index for consumer prices, l-H.I.C.P.

Fil-każ tar-retail price index ma nbidel l-ebda kampjun, filwaqt li minn Jannar 2007 fil-harmonised index for consumer prices kien hemm bdil fis- sezzjoni ta' l-accomodation services, fejn inbidel il-kampjun tal-lukandi.

Dan ġie mibdul skond rapport ta' l-Eurostat.

Ir-raġuni li nbidel il- kampjun tal-lukandi kienet li kien hemm operaturi fis-settur turistiku li ma baqgħux joperaw.

Il-metodu li bih tinħadem ir-rata ta' l-inflazzjoni ma nbidilx.

SERVIZZI TA' KONSULENZA U AWDITJAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Helena Dalli) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Liema xogħol fil-ministeru tal-finanzi ġie kuntrattat lil kumpanniji ta' konsulenza u kumpanniji ta' l-awditjar?

Inħarġu tenders għal dan ix-xogħol?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant qiegħda titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

ĦADDIEMA – DĦUL FINANZJARJU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm kien id-dħul medju ddikjarat u l-varjazzjoni għal dawn l-income brackets li jidhru hawn taħt mill-1998 sa l-2005 għal kull tip ta' persuna mpjegata, kemm single kif ukoll miżżewġin (employed, self-employed, u pensjonanti)?

Kemm kienu d-deductions u l- allowances għal kull kategorija u għal kull tip?

Income group:

Lm0 - Lm4000 Lm4000 - Lm5000 Lm5000 - Lm6000 Lm6000 - Lm7000 Lm7000 - Lm8000 Lm9000 - Lm10000 Lm10000 - Lm12000 Lm12000 - Lm14000 Lm14000 u aktar.

ONOR.

Din qed tingħata fuq salarji meħuda mill-annual labour force survey data sets ta' impjegati li għandhom xogħol prinċipali.

L-NSO m'għandhiex informazzjoni fuq dħul tas-self-employed u pensjonanti.

Barra minn hekk fil-labour force survey ma tinġabarx informazzjoni fuq deductions u allowances fis-salarji.

L-informazzjoni li qiegħda tingħata hija mis- sena 2000 għax il-labour force survey beda jsir għall-ewwel darba minn dik is-sena.

SPTAR MATER DEI – XIRI TA' EQUIPMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Peress li l-INSO hija responsabbli mill- equipment ta' l-Isptar Mater Dei, jekk ikun hemm bżonn ta' xi equipment ieħor li mhux kompriż fit-tender li ntrebħet mill-INSO, jista' l-Prim Ministru jgħid kif isir il-procurement ta' dan l-equipment addizjonali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PROĠETTI – ĦLAS TA' KONTIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 26906, 26698 u 26868, kemm tħallsu flus fuq kull proġett sal- lum?

Meta hi l-aħħar data li fiha jistgħu jiġu sottomessi kontijiet għal xogħlijiet pendenti?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 27213.

MEFQA FUQ HOSPITALITY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' jagħti breakdown ta' kif intnefqu l- flus fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar, Frar u Marzu 2007?

X'kienet ir-raġuni għal din l-ispiża separatament u min kienu l-uffiċjali li nefqu dawn il- flus?

ONOR.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: L-ispiża fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma bejn Jannar, Frar u Marzu 2007 kienet inqas minn dik ta' sena ilu fl-istess perijodu jew aktar, fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Kemm kienet id-differenza u għaliex?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-ispiża fuq il- kontijiet tad-dawl u l-ilma matul Jannar, Frar u Marzu 2007, fil-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt il-ministru għal Għawdex kienet inqas minn dik ta' sena ilu fuq l-istess perijodu b'ammont ta' Lm39,626.80.

Huwa diffiċli li wieħed jispjega għaliex ikun hemm avariji fil-kontijiet, pero` żgur li fejn ittieħdu miżuri ta' energy saving, dan kellu impatt pożittiv.

UFFIĊJALI FI SCALE 1 SA 5

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kien hemm uffiċjali fi skali 1 sa 5 li rriżenjaw jew għalqilhom il-kuntratt fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu li ma reġgħux applikaw għall-istess pożizzjoni matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

F'każ li fl-affermattiv, f'liema pożizzjonijiet kienu dawn l-uffiċjali?

X'kienet ir-raġuni li rriżenjaw jew ma applikawx għall-istess pożizzjoni?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): It- tweġiba għal din il-mistoqsija parlamentari hija fin-negattiv.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali: L-ispiża fuq il-kontijiet tad- dawl u l-ilma fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu kienet inqas minn dik ta' sena ilu fuq l-istess perijodu jew aktar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Kemm kienet id-differenza u għaliex?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Huwa diffiċli ħafna li tispjega għaliex ikun hemm avariji fil-kontijiet u żgur li fejn ittieħdu miżuri ta' energy saving, dan ovvjament kellu impatt pożittiv.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm kienet in-nefqa fuq kontijiet tad- dawl u l-ilma matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament fil- ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtu?

Kemm minn din in-nefqa kienet dovuta minħabba s-surcharge fuq il-kontijiet?

Ittieħdu miżuri biex l-ispiża titnaqqas fl-istess perjodu billi jinxtara apparat li ma jaħlix, kemm tad-dawl kif ukoll ta' l-ilma?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi n-nefqa fuq kontijiet tad- dawl u l-ilma matul Jannar, Frar u Marzu 2007.

Huwa diffiċli li wieħed jispjega għaliex ikun hemm avariji fil-kontijiet, pero` żgur li fejn ittieħdu miżuri ta' energy saving, dan ovvjament kellu impatt pożittiv.

MEFQA FUQ APPARAT ENERGY SAVING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Kemm kienet in-nefqa fuq apparat energy saving matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 fil-ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtu separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ma ntnefaq xejn fuq apparat energy saving matul Jannar, Frar u Marzu 2007 fil-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu, pero` fl-2006 ġew istallati photovoltaic panels sabiex jipprovdu l-elettriku fil-blokk amministrattiv tal-ministeru għal Għawdex.

BORMLA – SKOLA VERDALA

L-ONOR.

JOE MIZZI f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Fiex waslu x-xogħlijiet fuq il- bini ta' l-iskola Verdala f'Bormla?

Dawn mexjin skond il-programm inizjali?

Meta hemm il-ħsieb li din l-iskola tibda tilqa' fiha l- istudenti?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Ix- xogħol ta' kostruzzjoni beda u għaddej kif ippjanat.

L-iskola hi ppjanata li tilqa' fiha l-istudenti għas-sena skolastika 2008/2009.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan ifisser li hemm iċ-ċans li l-iskola ma tkunx għadha tlestiet sa meta tibda s-sena skolastika 2008?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-iskejjel għandhom kalendarju differenti minn dak Gregorjan.

Il-kalendarju Gregorjan huwa mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Diċembru filwaqt li l-kalendarju ta' l-iskejjel huwa mill-1 ta' Settembru sa Settembru tas-sena ta' wara.

Peress li s-sena skolastika tibda fl-2008, is-snin skolastiċi m'humiex is-snin kalendarji.

Is-sena skolastika li qegħdin fiha bħalissa hija 2006/2007, allura meta ngħidu li hu ppjanat li din l-iskola tilqa' fiha t-tfal fis-sena skolastika 2008/2009, ifisser li t- tfal se jidħlu fl-iskola f'Settembru ta' l-2008.

LOCAL BUSINESS DEVELOPMENT UNIT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Meta twaqqaf il-local business development unit fi ħdan il-Malta Enterprise?

Kemm hu n-numru ta' personnel responsabbli minn dan il-unit u xi grad għandhom?

X'inhuma t-terms of reference ta' dan il-unit u liema huma dawk il-kumpanniji li jaqgħu taħt ir-responsabilita` diretta tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Il-local business development unit fi ħdan il-Malta Enterprise twaqqaf uffiċjalment fid-19 ta' Jannar, 2007 u hu magħmul minn tnejn min-nies; wieħed fil-pożizzjoni ta' head u oħra fil-pożizzjoni ta' executive.

It-terms of reference ta' dan il-unit huma li jieħu ħsieb u jagħti servizz ta' client relationship management lil aktar minn 37 kumpannija importanti tal-manifattura li joperaw minn pajjiżna.

EVICTION ORDERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm hemm eviction orders kontra kumpanniji?

F'liema qasam industrijali qegħdin u f'liema settur joperaw?

Dawn huma foreign owned jew lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Malta Industrial Parks Limited għandha 12-il eviction order fis-seħħ kontra kumpanniji li joperaw minn fabbriki amministrati minnha mferrxin ma' l-oqsma industrijali kollha.

L-attivita` ta' dawn il-kumpanniji hija diversa.

L-eviction orders pendenti huma ta' sidien Maltin.

KUMPANNIJI LI JAĦDMU MILL-KORDIN BIC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm hu n- numru ta' kumpanniji li qed jaħdmu mill-Kordin BIC?

Minn liema settur ġej kull wieħed minnhom?

Kemm ilhom joperaw minn hemm u kemm hemm impjegati f'kull settur?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MALTA ENTERPRISE – SKEMI TA' GĦAJNUNA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-aid grant scheme u ta' l- employment aid grant scheme tal-Malta Enterprise għal Għawdex?

Meta ġew varati dawn u x'kien l-interess fihom mill-intrapriżi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Kopja ta' l-iskemi imsemmija jinstabu fil-public domain sewwa sew fuq il-website tal-Malta Enterprise.

Dawn ġew varati bid-data effettiva ta' l-1 ta' Jannar, 2007.

Għall-iskema ta' l-investiment kien hemm interess mill-intrapriżi li huma eleġibbli taħt il-BPA.

Wieħed irid jinnota li dawn l-iskemi huma inċentivi għall-impieg ta' ħamsa jew iżjed.

Ladarba l-intrapriżi jilħqu dan l-iskop, ikunu jisgħu japplikaw.

L-ewwel applikazzjonijiet jistgħu jiġu mressqa fl-1 ta' Lulju, 2007.

COTTAGE INDUSTRY RULES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-cottage industry rules hekk kif kienu emendati?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-emendi proposti għadhom qed ikunu diskussi.

Meta dawn ikunu lesti, jiġu ppubblikati fil-gazzetta tal-gvern u jitqiegħdu fuq il-mejda bħal kull avviż legali ieħor.

MCAST - INVESTIMENT FIŻIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: X'investiment fiżiku sar u f'liema bini sar mit-twaqqif ta' l-MCAST, sena b'sena?

Kemm ġie jiswa dan ix-xogħol f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Minn meta sar Prim Ministru kemm spiċċaw persuni mill-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi jew li kienu nkarigati mill- Isptar Mater Dei?

Min kienu dawn il-persuni u x'kariga kellhom?

Fejn ġew mibgħuta dawn il-persuni?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

UNIVERSITA' - PROGRAMMI TA' L-EU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Minbarra l-ESF u l-ERDF, liema programmi ta' l-Unjoni Ewropea qed jipparteċipaw fihom l-universita` ta' Malta u l-junior college?

Min huwa nkarigati min-naħa ta' l- universita` u min-naħa tal-junior college biex jamministraw dawn il-fondi?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-universita` tieħu sehem fil-programm Erasmus, lifelong learning programme, li minnu jibbenefikaw kemm studenti kif ukoll għalliema ġewwa l-universita`.

Il-fondi jiġu mgħoddija lill-universita` mill-EUPU, il-European Union Programmes Unit fi ħdan il-ministeru ta' l- edukazzjoni li min-naħa tiegħu jqassam il-fondi ta' l-Erasmus kemm lill- universita` kif ukoll lill-MCAST.

Fl-universita` l-programm Erasmus huwa amministrat mill-International and EU Office, skond il-proċeduri u l-kriterji stabbiliti mill-Unjoni Ewropea u mill-EUPU.

It-tqassim ta' fondi isir mill-International & EU Office bl- approvazzjoni tal-finance office fl-universita' stess, dejjem skond il- proċeduri u l-kriterji stabbiliti mill-Unjoni Ewropea u mill-EUPU.

L-istudenti u l-għalliema fil-junior college ma jistgħux jibbenefikaw minn dawn il-fondi peress li l-programm Erasmus huwa ristrett għal studenti li qed isegwu kors ta' degree jew higher diploma f'istituzzjonijiet ta' edukazzjoni ogħla.

MCAST - PROGRAMMI TA' L-EU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Minbarra l-ESF u l-ERDF, f'liema programmi ta' l-Unjoni Ewropea qed jipparteċipa l-MCAST?

Min huwa nkarigat min-naħa ta' l-MCAST biex jamministra dawn il-fondi?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-MCAST jipparteċipa fil-programmi Leonardo da Vinci, Comenius, Erasmus u Grundtvig.

Jeżisti mekkaniżmu ċar u trasparenti biex jinkisbu u jiġu amministrati proġetti ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea.

Il- proġetti kollha sottomessi huma approvati mill-prinċipal u l-kap eżekuttiv, u l-fondi huma amministrati mill-uffiċċju ta' programmi internazzjonali bi ftehim mad-dipartiment tal-finanzi tal-kulleġġ.

ITS - PROGRAMMI TA' L-EU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Minbarra l-ESF u l-ERDF, f'liema programmi ta' l-Unjoni Ewropea qed jipparteċipa l-ITS?

Min huwa nkarigat min-naħa ta' l-ITS biex jamministra dawn il-fondi?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ITS qiegħda tipparteċipa f'dawn il-programmi ta' l- Unjoni Ewropea:

Structural Funds Programme for Malta 2004-2006 – Community Initiative Interreg IIIA Italia-Malta

Saperi e Sapori Project Prisma Project

Leonardo Da Vinci Programme

New (No-Borders European Workers) Hospitality – Analysis and Development of a European System of Qualifications and Competences in the Hospitality Sector for Transparency and Recognition without Borders

Comenius

Healthy Food for Healthy Youth in a Future Europe

Comenius 2

In-service Training

The Media Programme: Erasmus Charter

Teachers and Students Exchanges with University of Almeria; Erasmus Hogesschool – Brussels; Higher Hotel Institute – Cyprus; University of Applied Sciences Worms - Germany

Min-naħa ta' l-ITS hija l-amministrazzjoni taqsima ta' l-accounts li tamministra l-fondi.

HIGHER SECONDARY - PROGRAMMI TA' L-EU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Minbarra l-ESF u l-ERDF, f'liema programmi ta' l-Unjoni Ewropea qed jipparteċipa l-higher secondary?

Min huwa nkarigat min-naħa tal-higher secondary biex jamministra dawn il- fondi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Din is-sena l-Giovanni Curmi Higher Secondary School ħadet sehem fi proġetti tal-Comenius u Euroscuola.

L-għalliema mdaħħlin fil-proġett jieħdu ħsieb l-amministrazzjoni tal-fondi u jiġu verifikati taħt id-direzzjoni tal-kap ta' l-iskola.

MANWEL DIMECH BRIDGE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Meta tqabbel il-miri ppjanati dwar il-pont reġjonali, kemm waqa' lura x-xogħol skond iż-żmien stabbilit fil- fażi ta' ippjanar?

Minbarra l-varjazzjonijiet ta' żmien s'issa kemm kien hemm varjazzjonijiet ta' ħlasijiet?

Meta hu ppjanat li jitlesta x-xogħol u kemm hu stmat li se jiswa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ix-xogħlijiet fuq il-pont Manwel Dimech issa ħadu spinta 'l quddiem wara l-casting ta' 50 metru mill-bridge deck.

Ix-xogħol ta' preparamenti għall-konkos tal-bqija tal-bridge deck fuq in-naħa tal- pont fejn qed isiru x-xogħlijiet qed jimxi b'ritmu mgħaġġel u l-casting huwa maħsub li jsir f'Awissu.

Dan ir-ritmu jawgura tajjeb wara li fl-ewwel xhur ix-xogħol waqa' lura minħabba numru ta' raġunijiet, fosthom l-effett tan-natura ġdida tat-tip tax-xogħol in kwestjoni fl-industrija lokali.

Dan wassal għal xi dewmien għaliex ċerti xogħlijiet u dettaljar kienu aktar problematiċi milli kien maħsub fil-fażi ta' l-ippjanar.

L-awtorita` qed tniedi diversi laqgħat mal-konsulenti u l-kuntratti biex iżżomm il-pressjoni meħtieġa u hekk tassigura illi l-andament tax-xogħol ikun għaddej b'mod effiċjenti.

L-istess awtorita` infurmat lill-kuntrattur biex jirrevedi l-programm tiegħu u jara kif se jirkupra ħafna miż-żmien mitluf s'issa.

Meta dan il-programm ikun imfassal, l-awtorita` se titlob lill-konsulenti tagħha biex jaraw jekk id-dewmien fit-tlestija ta' numru ta' xogħlijiet huwiex ġustifikat.

Fl-aħħar laqgħa li saret bejn l-awtorita`, il-periti li qed jieħdu ħsieb il- proġett u l-kuntrattur, dan ta' l-aħħar ta indikazzjoni ta' allegati spejjeż addizzjonali li ma humiex koperti mill-kuntratt.

Sad-data tal-lum, l-awtorita` għad m'għandha l-ebda approvazzjoni mis-superviżuri tagħha għal xi ħlasijiet addizzjonali jew indikazzjonijiet li se jkunu hemm tali.

LOW-COST ROUTES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Fil-ħarġa ta' "The Commercial Courier" ta' Ġunju/Lulju 2007 il-Ministru ġie kkwotat li qal li "the total cost of the low cost routes will reach Lm2 million".

Hawnhekk kien qed jirriferi għal sena sħiħa?

Kemm linji ta' l-ajru differenti se jibbenefikaw minn din is- somma?

Kemm rotot differenti se jiġu ffinanzjati minn din is-somma?

Għal kemm snin se titħaddem din l-iskema?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Is-somma tirriferi għal sena.

L-għajnuna għall-iżvilupp ta' rotot ġodda tista' tingħata għal perjodu ta' ħames snin.

Ta' min josserva iżda li Malta f'dan ir-rigward tibqa' ssegwi l-eżempju u l-prattiċi ta' pajjiżi oħra.

Iktar informazzjoni bi tweġiba għal din il-mistoqsija ma tistax tingħata minħabba li hija kummerċjalment sensittiva.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura jinsab imsiefer fuq xogħol tal-gvern?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultalix li l-Ministru għat-Turiżmu u Kultura jinsab imsiefer.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-kodiċi ta' etika jagħmilha ċara illi l- prijorita` hi li ministru jkun preżenti fis-seduta tal-parlament, hemm xi raġuni daqstant serja, bħal mard u xi ħaġa simili, li żammitu milli jkun preżenti, peress li xtaqt nagħmillu mistoqsija supplimentari u naf li jekk nagħmilha lil xi ħadd ieħor minfloku se jgħidli biex nagħmel il-mistoqsija bil-miktub?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Ministru Zammit Dimech, bħal ħafna oħrajn f'din il- Kamra, inzerta wieħed mill-iktar assidwi fl-attendenza u fil- parteċipazzjoni tiegħu fid-dibattiti.

Ma naħsibx li l-Onor.

Mizzi jista' jitkellem b'dan il-mod fuq il- kwestjoni ta' Kodiċi ta' Etika għax il- Ministru Zammit Dimech f'dan ir-rigward huwa eżemplari u żgur li hemm raġuni valida għaliex għadu ma wasalx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma naħsibx li għandi bżonn ningħata dan it-tip ta' lezzjonijiet.

Jien inkun naf kulma jkun qed jiġri fil-parlament; naf anke min jiġi biex jagħmel present u mbagħad jitlaq 'il barra.

Jiġifieri rridu nkunu korretti meta ngħidu ċerti affarijiet.

Jien nifhem li wieħed jista' jkollu xogħol ieħor importanti tal-gvern, għalkemm nerġa' nsostni li wieħed għandu jagħmel minn kollox biex ikun preżenti għas-seduta tal-parlament biex ikun jista' jirrispondi għal ċerti mistoqsijiet li jsirulu.

U l- mistoqsija tiegħi f'dan is-sens kienet.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, il-korrettezza tqanqlet min-naħa l-oħra bir- riferenza għall-Kodiċi ta' Etika, għax kieku ma kontx inqanqalha jien.

Mill-informazzjoni li għandi, jidher li l-Ministru Zammit Dimech inqabad ġo traffic jam u qiegħed on the way, kif ġieli ġara anke lili.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: M'hemmx x'tagħmel!

Nispera li ma jinqabadx fit-traffiku kull darba li nkun irrid nagħmillu mistoqsija supplimentari jien.

BIRŻEBBUĠA - WATER POLO AND AQUATIC SPORTS CLUB

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Xi proċeduri ntużaw biex il-Birzebbuga Water Polo and Aquatic Sports Club u l-art ta' ħdejh għaddew lill-privat?

Jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanta ta' l-art li għaddiet lill-privat?

Jista' jgħid min hu l-privat li lilu ġiet trasferita din l-art pubblika?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Il-proprjeta` fejn hemm il-waterpolo club u l-pitch ta' B'Bugia, li kienet ingħatat mill-gvern b'ċens temporanju lil B'Bugia Sports Club, hija proprjeta` assenjata taħt l-Att dwar l-Isport u bħala tali taqa' taħt l-amministrazzjoni tal-Kunsill Malti għall-Isport.

Għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

Mr Speaker, peress li l-ministru konċernat huwa jiena, nixtieq ngħid illi din il-proprjeta` għaddiet għand il-B'Bugia Sports Club b'riżoluzzjoni ta' din il-Kamra u l-pjanti u d-dettalji tal-kuntratt huma parti mid-dokumenti ta' din il-Kamra.

Dwar ir-relazzjoni tal-B'Bugia Sport Club u xi interessi privati, il-materja għadha qed tiġi eżaminata mill-Kunsill Malti għall- Isport għax minħabba xi mistoqsijiet li anke saru fil-ġurnali, tlabt li ningħata l-informazzjoni konnessa ma' l-iżvilupp li ġie mitlub lill-MEPA.

AWTORITA` MALTIJA TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Fiex wasal ix-xogħol biex jitfassal pjan ta' marketing u promozzjoni turistika ta' l-Awtorita` Maltija tat-Turiżmu li għandu jservi ta' bażi għal pjan ta' ħidma ta' tliet snin tal-Media Consulta International Holding AG?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): It-tfassil ta' marketing plan ta' l-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta jinsab fi stadju avvanzat ħafna.

Wara l-analiżi dettaljata ta' informazzjoni fuq xejriet fis- swieq internazzjonali u lokali li wasslet għal gap analysis li għenet l- identifikazzjoni ta' areas ta' potenzjal, sar workshop ta' tlett ijiem li kellu l-parteċipazzjoni attiva ta' uffiċjali ta' l-MTA, ta' l-Air Malta u tal-Media Consulta.

Matul dan il-workshop ġew stabbiliti l-oġġettivi u l- miri għal kull suq li abbażi tagħhom il-pjan qed jiġi formulat sabiex jitlesta draft għad-diskussjoni interna għall-aħħar ta' Awissu ta' din is- sena.

MEDIA CONSULTA HOLDING AG

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: S'issa l-Media Consulta International Holding AG għamlet xi xogħol għall-ministeru u għall-Awtorita' Maltija tat- Turiżmu?

Jekk iva, fiex kien jikkonsisti dan ix-xogħol u xi ħlasijiet intalbu għalih?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Media Consulta diġa` pprovdiet numru ta' servizzi lill-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta li fost l-oħrajn jinkludu assistenza fl-aħħar fażi tan-negozjati ma' l-MTV b'konnessjoni ma' l-attivita` Isle of MTV u l-pakkett ta' promozzjoni marbut magħha u l-iżvilupp ta' diversi inizjattivi inklużi fil-proposta ta' Media Consulta.

Media Consulta qed tipparteċipa wkoll fl-iżvilupp tal-marketing plan ta' l- Awtorita` tat-Turiżmu ta' Malta.

Il-ħlas lil Media Consulta se jsir skond it-termini tal-kuntratt.

Dawn it-termini huma kummerċjalment sensittivi u għalhekk ma nħossx li għandi nagħti aktar dettalji b'mod pubbliku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Hemm xi kondizzjonijiet marbuta mas-somma ta' flus li l- Awtorita` tat-Turiżmu se tagħti lill-ministeru talli organizza kunċert?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li ġew organizzati diversi kunċerti m'iniex ċert għal liema kunċert l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi.

F'każ li qed jirriferi għall-"Isle of MTV", hemmhekk il-flus ma nħarġux mill-Awtorita` tat-Turiżmu ta' Malta, imma direttament mill-ministeru għat- turiżmu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' jgħidilna jekk hemmx kondizzjonijiet marbutin ma' din l-għotja ta' flus?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ewwelnett is-somma li ngħatat ma tkoprix l- ispejjeż totali biex torganizza avveniment bħal dan f'Malta.

Kien hemm żewġ kondizzjonijiet prinċipali.

Waħda minnhom hi li, fil-parti l-kbira, id-dħul għal dan il-kunċert ikun totalment b'xejn.

Mela f'dan il-każ l- organizzaturi, kontra dak li jagħmlu organizzaturi oħrajn, ma jistax ikollhom biljetti għad-dħul għal din l-attivita`, bl-eċċezzjoni ta' xi area żgħira ħafna fejn jistgħu jagħmlu VIP standing jew seating area.

Allura fuq dik l-area biss - dan huwa numru limitat ħafna ta' postijiet - jista' jkun hemm xi charge żgħira.

Imbagħad ma' l-attivita` hemm marbuta l- promozzjoni kollha kemm ta' l-attivita` nnifisha kif ukoll favur Malta għall-fatt li tkun organizzat l-attivita`.

Jiġifieri parti sostanzjali mis- somma maħruġa tmur biex isiru filmati ta' l-avveniment, jiġu Malta crew ta' madwar 70 ruħ, jinġibed l-avveniment, jinħadem minnu dokumentarju ta' siegħa li jkun juri lil Malta bħala l-venue ta' l-avveniment bil-backdrops kollha ta' Malta.

Dan il-film imbagħad jintwera fuq l-istazzjonijiet kollha ta' l-MTV u allura jservi ta' promozzjoni.

Hemm ukoll sensiela ta' spots li jagħmlu promozzjoni għal Malta u li jibqgħu jixxandru fuq MTV anke fix-xitwa.

Naturalment kien hemm l-ispots kollha li taw promozzjoni għal dan l-avveniment.

Ma kien hemm qatt xi esklużjoni jew talba min-naħa tal-gvern lill-organizzaturi li jkollhom jew sponsorships kummerċjali oħrajn jew li jagħmlu xi attivita` oħra ta' bejgħ - bħal ikel, xorb jew merchandise ieħor – li, pero`, ma jkunx bejgħ ta' biljetti għad-dħul.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kemm hu l-ammont li se jagħti l-gvern u kemm hu, bejn wieħed u ieħor, l-ammont limitat ta' biljetti li qed jirriferi għalih?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ammont limitat ta' biljetti għal dan il- kunċert li jistgħu jinbiegħu għad-dħul f'area li tkun daqsxejn aħjar, huwa ta' ftit mijiet paragunat mad-dħul totali li faċilment jista' jlaħħaq folla ta' madwar 20,000 jew 25,000 ruħ.

Naturalment kulmin irid jattendi jista' jidħol b'xejn.

F'dan it-tip ta' avvenimenti jkun hemm min jitlob selected areas, anke b'link ma' sponsorship jew mal-ħlas tal-biljetti, u dawk ikunu limitati għal ftit mijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jekk fhimt sew, il-ministru qed jgħid li l-isponsorship se jkun mill-fondi pubbliċi u mhux neċessarjament mill-MTA?

Il-konsulenti li semma preċedentement l-Onor.

Mizzi huma involuti f'din l-attivita`'?

Jekk fl-affermattiv, minn min saret il-cost benefit assessment analysis, meta ttieħdet id-deċiżjoni strateġika li jsir dan il-funding, mill- konsulenti, mill-gvern qua gvern, mill-MTA jew mill-ministeru tat-turiżmu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Preċiżament għaliex dan huwa kuntratt li jinvolvi ħafna promozzjoni għal Malta, dehrilna li jkun jagħmel sens li nitolbu s-servizz tal-konsulenti li għadhom kif tqabbdu, li fost kwalitajiet oħrajn għandhom media buying powers ikbar minn ta' individwi.

Jiena rajt tabelli tal-Media Consulta li jipparagunaw ir-rati li trid tħallas biex tagħmel sots promozzjonali fuq Sky Television, per eżempju, fil-gazzetti Ingliżi, f'magazines jew fuq stazzjonijiet oħra.

Jekk tipparaguna kemm jiġu jiswew spots bħal dawn kieku kellek tipprova tagħmilhom direttament b'mod individwali, kieku kellek tagħmilhom permezz ta' aġenziji tar-reklamar u kieku tipprova tagħmilhom permezz ta' consortium bħal dan, issib li l-buying power ta' min għandu daqstant esperjenza f'dawn l-oqsma huwa ferm ikbar minn ta' ħaddieħor.

Għaldaqstant tlabna lill-Media Consulta biex tagħmel assessment ta' dik il- parti tal-pakkett fejn qed jingħataw spots favur il-pajjiż u anke b'kemm kienu qed jiġu valorizzati.

Dan l-assessment għenna fin-negozjati li kienu qed isiru hemmhekk, u bħala riżultat ta' hekk daħħalna ammont akbar u firxa akbar ta' spots favur il-pajjiż milli kien ikollna kieku qgħadna biss fuq x'naħsbu aħna mingħajr dik il-backup ta' expertise li tista' tagħti kumpannija bħal din.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 185 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Finanzi Ġenerali (Emenda Nru. 2).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd u n-nazzjonalita` ta' persuni barranin li għandhom permess jaħdmu Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 27196.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 186 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Liċenzi tal-Kummerċ (Emenda Nru.2); u

f'isem l-Ministru ta' l-Affarijiet Rurali u l-Ambjent inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 187 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Rati ta' Taxxi dwar Bini.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa nsejjaħ lill-Onor.

David Agius sabiex jirrapporta progress.

ONOR.

DAVID AGIUS (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, ninforma lill-Kamra li l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care għadda mill-istadju ta' kumitat b'emendi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nixtieq inkun naf jekk għandekx risposta għall-ittra li bagħatlek il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Ir-risposta għall-ittra tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni bgħattha lilu u l-ittra tispjega s-sitwazzjoni kif inhi.

Issa ma nafx xi żviluppi oħra seta' kien hemm.

MOZZJONIJIET

ĦATRA TA' KUMITAT PERMANENTI GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' ABBOZZI TA' LIĠI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Ġustizja u l-Intern): Sur President, bil-permess tal-Kamra nixtieq inressaq Mozzjoni mingħajr avviż.

Irrid ngħid li dwar dan diġa` kkonsultajt ma' l-oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi dan li ġej:

Peress illi bis-saħħa ta' l-Ordni Permanenti 120B, il-Kamra tista' fuq mozzjoni taħtar dawk il-Kumitati Permanenti li jidhrilha xierqa għall- konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġijiet;

Billi bħalissa l-Kamra qed tiddibatti l-Abbozz ta' Liġi Nru 100 msejjaħ Att ta' l-2007 li jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal-Port;

Billi jeħtieġ li għall-konsiderazzjoni ta' dan l-Abbozz partikolari, ikun hemm Kumitat sabiex jikkunsidra dan l-Abbozz, apparti l-Kumitat Permanenti mwaqqaf b'riżoluzzjoni ta' din il-Kamra tas-17 ta' Ġunju, 2003 (Mozzjoni Nru 54);

Din il-Kamra wara li rat l-Ordni Permanenti 120B, tirrisolvi -

a) li twaqqaf Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġijiet, liema Kumitat jibqa' mwaqqaf speċifikament għall- konsiderazzjoni ta' l-Abbozz Nru 100, u sakemm dan l-Abbozz jgħaddi mill- istadji kollha fil-Kamra;

b) li tistabbilixxi li l-għadd ta' membri li għandhom joqogħdu f'dan il- Kumitat Permanenti u li jkun rappreżentattiv b'mod ġust tal-Kamra b'mod ġenerali u proporzjonali skond l-għadd ta' membri tal-Gvern u ta' l- Oppożizzjoni jkun ta' 7, b'dan li 4 minnhom ikunu min-naħa tal-Gvern, inkluż il-President ta' l-istess Kumitat, u 3 minnhom ikunu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Il-Kamra tinnomina ukoll bħala President ta' dan il-Kumitat li għandu jippresjedi l-istess Kumitat Permanenti, lill-Onorevoli Mario de Marco, filwaqt li l-membri l-oħra tal-Kumitat jiġu nominati skond kif jipprovdi l-Ordni Permanenti 120B(3).

B'dan illi kull naħa tal-Kamra jkollha d-dritt għas-sostituzzjoni tal- membri nominati kif provdut fl-Ordni Permanenti 120B(4).

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JKOMPLI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI

CIVIL CODE (AMENDMENT) BILL

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jkompli jemenda l-Kodiċi Ċivili.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap 16" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: Il-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AWTORITA` TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI

MALTA RESOURCES AUTHORITY (AMENDMENT) BILL

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita` ta' Malta dwar ir-Riżorsi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Awtorita` ta' Malta dwar ir-Riżorsi" jkun moqri t- Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ORDINANZA DWAR IL-ĦADDIEMA TAL-PORT

PORT WORKERS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-16 ta' Lulju, 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea jista' jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, wara d-dibattitu li kellna l-bieraħ filgħaxija, wieħed malajr jinduna li dan x'aktarx kien l-iqsar dibattitu li kellna fl-istorja ta' dan il-parlament fuq xi liġi partikolari.

Kien l- iqsar dibattitu mhux għaliex ma wżajniex is-seduta tal-bieraħ filgħaxija u l-ħin li għandna llum għad-diskussjoni imma għaliex li kieku kelli nagħsar dak li ntqal min-naħa ta' l-oppożizzjoni, nista' niġbru f'żewġ sentenzi biss.

F'sentenza minnhom nista' ngħid li qalu li dan huwa ftehim li qablu miegħu l-ħaddiema tax-xatt u allura huma m'humiex se jikkummentaw fuqu.

Fis-sentenza l-oħra ngħid li dawn tkellmu dwar dawk il-ħaddiema tax-xatt - li llum m'għadhomx hemm - li għal numru twil ta' snin taw il-ħidma tagħhom fil-portijiet ta' pajjiżna.

Min-naħa l-oħra staqsew jekk dan il-ftehim u l- liġi li qegħdin nitkellmu fuqha humiex se jeskludu lil dawn l-ex-ħaddiema milli jieħdu xi benefiċċji li huma qegħdin isostnu li għandhom mill-istess fondi.

Min-naħa tiegħi se nagħmel riferenza qasira għal dan l-aħħar argument għaliex l-ewwelnett irrid nirrikonoxxi x-xogħol li għamlu dawn il-ħaddiema tax-xatt fi żmien meta l-kondizzjonijiet tax-xogħol fil-portijiet tagħna kienu ferm aktar diffiċli milli huma llum.

Dak iż-żmien il-merkanzija f'pajjiżna kienet tiġi b'mod differenti milli tiġi llum, u l-makkinarju li kien jintuża fil-portijiet tagħna kien debboli ħafna u kien ferm inqas effikaċi u effiċjenti milli huwa llum.

Fl-opinjoni tiegħi għamel sew l- Onor. Gavin Gulia li ddikjara li għandu interess professjonali f'dan il- każ.

Kif nafu, l-Onor.

Gulia huwa l-avukat li qiegħed jirrappreżenta lil dawn l-istess ex-ħaddiema tax-xatt.

Huwa staqsa jekk lil dawn il-ħaddiema tax-xatt aħniex se nagħtuhom what hey claim to be their due.

Jiena naf li hemm proċeduri għaddejjin fil-qrati tagħna u għalhekk wieħed issa jrid jistenna l-eżitu ta' dawn l-azzjonjiet legali.

Irrid ngħid li dawn il-persuni ltaqgħu miegħi diversi drabi, kemm fl-uffiċċju tiegħi fil- ministeru, kif ukoll fl-uffiċċju ta' San Pawl il-Baħar fejn nilqa' lil dawk li jkunu jridu jiġu jkellmuni.

Din hija kwestjoni li trid tiġi settled permezz ta' deċiżjoni tal-qorti.

Fil-fatt fil-pożizzjonijiet li qegħdin jieħdu r-rappreżentanti trejdjunjonistiċi ta' dawn l-istess ħaddiema hemm claims li huma kontra xulxin.

Wieħed irid ifakkar li dak iż-żmien ma kenitx il-Malta Dockers Union li kienet qed tirrappreżenta lill-ħaddiema tax-xatt.

Issa wieħed irid jara x'se jkun l-eżitu ta' dan kollu.

Tajjeb ngħidu li l-pensions and contingency fund m'huwiex se jispiċċa fix-xejn u għalhekk jekk ikun hemm sentenza tal-qorti li tgħid mod ieħor, ikun hemm il- possibilita` li dik is-sentenza tiġi esegwita.

Jiena naħseb li fuq dan il- punt għedt biżżejjed, jekk mhux iżżejjed ukoll.

Sur President, il-liġi li għandna quddiemna se tagħti qafas legali lill- ftehim li sar bejn il-Malta Dockers Union u l-Awtorita` Marittima, jiġifieri bejn ir-rappreżentanti tal-ħaddiema tax-xatt u l-organizzazzjoni li tamministra l-portijiet ta' pajjiżna, li huwa settur importanti ħafna.

Dan is-settur huwa b'saħħtu ħafna u għandna bżonnu sabiex nassiguraw li l- ekonomija u l-kompetittivita` ta' pajjiżna jkomplu jitwessgħu u jikbru u fl- istess ħin jiġu assigurati l-effiċjenza u l-investiment fil-makkinarju li jrid ikompli jsir fil-Freeport.

Dan l-investiment beda jsir mill-ġdid matul din l-aħħar sena li ilu jopera l-operatur il-ġdid.

Dan huwa investiment li qiegħed ikompli jikber u li jrid ikompli jeħħ skond il-ftehim milħuq bejn l-awtorita' marittima u l-operatur tal-port il-kbir.

B'hekk inkunu nistgħu nassiguraw il-ħidma tal-ħaddiema tax-xatt u li tikber l-effiċjenza li tant konna ilna nitolbu li tikber fl-operazzjoni tal- ħaddiema tax-xatt, f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħatt u tgħabbija tal- merkanzija.

Barra minn hekk jiġi assigurat li nkomplu nżidu u ntejbu l- attivita` kummerċjali u ekonomika ta' pajjiżna li tiddependi fuq dak li jiġi importat u esportat minn pajjiżna, u fuq dak li jiġi transhipped lejn destinazzjonijiet oħra qrib il-portijiet tagħna.

Din iż-żieda fl-attivita` kummerċjali u ekonomika trid imbagħad tissarraf f'żieda fid-dħul tal- persuni li jaħdmu fil-portijiet tagħna.

Jekk naraw li kulħadd jagħti l- aħjar li jista', u li l-ħidma ma tkunx disturbata minn raġunijiet li m'għandhomx x'jaqsmu mal-post tax-xogħol, m'għandix dubju li fiż-żmien li ġej naslu li nżidu x-xogħol marbut mal-portijiet ta' pajjiżna.

Sur President, dan kien l-animu ta' dak li ridna naslu għalih matul is-snin li għaddew.

Dan kien il-bażi li fuqu ħdimna u li fuqu ridna nassiguraw li ssir ir-riforma fil-portijiet.

Wieħed jista' jiftaħar ukoll li l-parti l- kbira ta' din ir-riforma hija l-bażi li fuqha rridu nkomplu nibnu matul iż- żmien li ġej sabiex nassiguraw li l-portijiet tagħna jkunu mezz ta' komunikazzjoni ma' pajjiżi oħra f'dawk li huma l-operazzjonijiet tal-port per se, kif ukoll li mill-portijiet tagħna joriġina xogħol importanti għall- ekonomija ta' dan il-pajjiż.

Onestament kont nistenna li waqt id-dibattitu fuq dan is-suġġett, li tant smajna dwaru matul is-snin li għaddew, kien se jkollna diskussjoni dwar kif se naslu għall-bidliet li hemm bżonn fil-mod kif noperaw fil-portijiet tagħna.

Imma sfortunatament dan kollu ma seħħx fid-dibattitu li kellna l-bieraħ.

Issa f'ċertu sens dan huwa indikazzjoni ta' kemm matul is-snin il-ħidma tal-gvern f'dan is-settur kienet fid- direzzjoni t-tajba, sakemm irnexxielna naslu għall-ftehim li wasalna għalih.

Il-ħidma tal-gvern kellha l-għan li tassigura li kulmin imiss ma' dan ix-xogħol ikun qiegħed jipprepara lilu nnifsu sabiex ikompli javvanza, kemm għalih innifsu, kif ukoll fl-interess tas-settur li għandu sehem fih.

B'hekk ikun qed jassigura li sehmu, fil-ħidma ta' l-operazzjoni tal-port, ikun garantit.

Peress li taħt il-kappa ta' din il-liġi hemm l-involviment ta' l-awtorita` marittima li tamministra l-mod kif isiru l-affarijiet f'dan il-qasam, ma setax jonqos li jkun hemm min jipprova juża dan id-dibattitu sabiex jirrepeti affarijiet li jkun qalhom diversi drabi.

Issa dan għandu kull opportunita` biex dak li qal f'din il-Kamra jgħidu u jipprovah barra minn din il-Kamra.

Pero` fuq dan wieħed ikun jista' jitkellem aktar tard.

Illum mhux beħsiebni nuża dan id-dibattitu sabiex noqgħod nirripsondi għal dawk l-allegazzjonjiet li saru għaliex diġa` rrispondejthom diversi drabi.

Barra minn hekk, għal sitt darbiet wara xulxin qbadt l-informazzjoni hekk kif maħruġa minn dan il-parlament u ħadtha lill-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni.

Issa nistenna li hemmhekk isir id-dibattitu meħtieġ dwar il-provi li jridu jitressqu sabiex iwasslu li jekk, fejn u meta xi ħadd jinstab li għamel affarijiet li ma kellux jagħmilhom, allura dak li jkun – hu min hu - iġorr il-piż tar-responsabilita` ta' dak li jkun għamel ħażin.

Sur President, huwa importanti li nifhmu li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa pass importanti ħafna għall-iżvilupp tal-portijiet ta' pajjiżna għaliex permezz tiegħu, l-operaturi kollha li għandna fil- portijiet, se jkunu f'qagħda li wkoll jagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi tal- ħaddiema tax-xatt.

L-operaturi kollha, kemm tal-Freeport, kemm tal-VGT, kemm tal-Kordin Grain Terminal u kemm l-importaturi tas-siment, iridu jaraw li jgħinu bis-serjeta` sabiex l-atteġġjament pożittiv li kellna min-naħa tal-port workers fix-xhur li għaddew, jiġi reċiprokat ukoll min-naħa ta' dawn l-operaturi.

Fl-aħħar mill-aħħar is-suċċess ta' dan il-ftehim u ta' dan l-abbozz ta' liġi ma jiddependix biss mill-port workers imma jiddependi wkoll mill-funzjoni u mill-mod kif joperaw l-operaturi tal-port matul iż- żmien li ġej.

Hawnhekk xtaqt nagħmel appell żgħir lil dawk il-ħaddiema tax-xatt li forsi kellhom jew għad għandhom id-dubju dwar jekk jaqblilhomx jew le li jkunu parteċipi f'dan il-ftehim u f'din il-bidla li qiegħda ssir fil-mentalita` u fil-mod kif jaħdmu.

L-appell tiegħi lil dawn in-nies huwa dan: Ifhmu intom ukoll li anke jekk m'intomx parti minn dak il-grupp ta' persuni li mexxew 'il quddiem ir-riformi u li fehmu qabilkom il-ħtieġa tagħhom, fl- aħħar mill-aħħar intom ukoll tridu tkunu parti mill-għodda ta' kif il- portijiet ta' pajjiżna jiżviluppaw u jimxu 'l quddiem.

Dawk minnkom li forsi għadhom jaħsbu li wara li tidħol fis-seħħ il-liġi li għandna quddiemna, se jkunu jistgħu jibqgħu mexjin bis-sistema li kienu mexjin biha sal-lum, fejn fil-ġimgħa tal-festa ma jidħlux għax-xogħol jew inkella meta jibda l-istaġun tal-kaċċa jew ta' l-insib - forsi hawnhekk issa l-problema naqset! - ma jmorrux għax-xogħol, qegħdin jaħsbu ħażin.

Mil-lum 'il quddiem it-360 ħaddiem tax-xatt għandhom responsabilita` lejn il-portijiet tagħna.

Anke dawk li huma prospective port workers u dawk il- persuni li matul iż-żmien li ġej se jkunu qegħdin jiġu ppreparati sabiex jagħmlu x-xogħol ta' auxiliary port workers, kollha għandhom sehem x'jagħtu fil-ħidma favur il-portijiet tagħna.

Jiena ma nafx kellix l-opportunita` li ngħid dan dan il-kliem il-bieraħ u għalhekk se nerġa' nirrepetih illum.

Huwa mistenni li matul is-sena 2007 mill-freeport biss se jkun hemm żieda ta' madwar 25% f'dak li huwa transhipment.

Dan ifisser li se jkun hemm ħtieġa ta' aktar ħaddiema li jagħmlu dan ix-xogħol.

Diversi drabi dehru artikli fil-ġurnali lokali dwar il-bżonn ta' port workers fil-freeport.

U din għandha sservi ta' opportunita` għal dawk li huma prospective port workers u għal dawk li se jkunu auxiliary port workers biex huma wkoll jagħtu s-sehem tagħhom fl-aħjar interess ta' l-iżvilupp ta' pajjiżna.

Sur President, lit-360 port worker eżistenti għednielhom li għalkemm huma għandhom l-istorja tagħhom, għandhom l-esperjenza tagħhom u għandhom il- prattika tal-mod kif ħadmu matul is-snin li għaddew, fatturi li jagħmluha possibbli li ma jkollhomx jattendu bilfors il-korsijiet li se jiġu organizzati għal dawk li 'l quddiem iridu jibdew jaħdmu bħala port workers, madankollu xorta waħda jridu jifhmu li anke jekk mhux b'mod obbligatorju, fl-aħħar mill-aħħar huwa fl-interess tagħhom li jkollhom il-preparazzjoni meħtieġa fil-prattiċi tax-xogħol, fir-regoli ta' kif jaħdem il-port ta' pajjiżna u fil-mod kif tiġi mmaniġġjata l-merkanzija f'pajjiżna.

U dan huwa importanti għaliex il-mod kif jaħdem il-port worker, kemm jekk qed jaħdem il-Belt u kemm jekk qed jaħdem f'Marsaxlokk, huwa indikazzjoni tas- serjeta` u l-effiċjenza fil-pajjiż.

Aktar ma vapur idum jistenna sabiex jitgħabba jew jinħatt fil-portijiet tagħna, aktar hemm il-possibilita' li l-port tagħna jieħu isem ħażin, aktar hemm iċ-ċans li l-ħaddiema tax-xatt tagħna jieħdu isem ħażin u fl-aħħar mill-aħħar allura pajjiżna jkun qed jieħu isem ħażin.

Għalhekk kull wieħed minn dawn il-persuni għandu l-obbligu li jassigura li l-ħin kollu jkun qiegħed jagħti l-aħjar isem possibbli lill-portijiet tagħna.

Dan għandu jagħmlu fl-aħjar interess tiegħu, fl-aħjar interess tal-ħaddiema sħabu u fl- aħjar interess tal-pajjiż.

Dawk il-persuni li fiż-żmien li ġej se jkollhom l-opportunita` li japplikaw sabiex isiru auxiliary port workers ma jistgħux jgħidu li huma kienu diġa' qegħdin jaħdmu bħala port workers u allura m'għandhomx għalfejn joqogħdu għal dak it-training neċessarju li permezz tiegħu jiġi assigurat li eventwalment ikollhom il-preparazzjoni kollha sabiex jagħmlu x-xogħol tagħhom b'mod effiċjenti.

Sur President, l-Awtorita` Marittima tkellmet ma' l-MCAST u mal-Malta Dockers Workers Union sabiex jaslu fi qbil dwar is-sillabu li fuqu jrid jingħata t-taħriġ neċessarju lil min huwa interessat li jagħmel dan ix- xogħol.

Għall-ewwel darba fl-istorja ta' pajjiżna se jkun possibbli li persuna li m'hijiex wild ta' port worker taħdem ukoll bħala port worker.

B'hekk dawk il-persuni li forsi dejjem xtaqu jaħdmu bħala port workers, minkejja l-perikli li wieħed jiffaċċja f'dan ix-xogħol, issa se jkollhom l- opportunita` li jingħataw it-taħriġ neċessarju.

B'dan il-mod jiġi assigurat li min ikun qiegħed jaħdem fil-portijiet tagħna jkollu l-aħjar taħriġ u preparazzjoni għal dan ix-xogħol.

Irridu naraw li l-mod kif qed isir dan l-iżvilupp li qegħdin nitkellmu fuqu llum jkompli jwassal għal żieda fil-ħidma marbuta mal-portijiet ta' pajjiżna.

Nafu li fil-freeport saru investimenti kbar u nafu wkoll li bdew isiru investimenti ġodda fil-port il-kbir.

Nafu li dan l-investiment huwa meħtieġ sabiex tiġi mħarsa u msaħħa l-effiċjenza u ż-żieda fil- produttivita` fil-portijiet ta' pajjiżna.

Għaldaqstant irridu naraw li nkomplu għaddejjin bl-upgrading ta' l-infrastruttura tal-portijiet tagħna.

Xi kultant tisma' ħafna statements f'dan il-parlament, u anke barra minnu, fejn donnha tingħata l-impressjoni li aħna m'aħniex qegħdin nindunaw b'dak li ġara u b'dak li qiegħed jiġri fil-portijiet tagħna.

Il-bieraħ saret riferenza għall-iżviluppi li saru mill-Viset u mill-VGT.

Dawn huma żewġ organizzazzjonijiet fis-settur privat li qegħdin jaħdmu abbażi ta' konċessjonijiet li ngħataw lilhom bi ftehim mal-gvern.

Dawn iż- żewġ organizzazzjonijiet - b'mod partikolari l-Viset li bdiet l-investiment tagħha fl-2001 – iridu jassiguraw li r-riżultati ta' l-investimenti li għamlu jkunu jidhru b'mod ċar.

Fil-fatt nafu li dawn huma organizzazzjonijiet li jaħdmu b'mod professjonali u b'mod li jirrikjedi bidla fil-mentalita` f'dak li għandu x'jaqsam ma' kif konna mdorrijin naħdmu fl-imgħoddi.

Fost l-ewwel ilmenti li bdejt nirċievi meta beda jaħdem il-VGT fil-port il- kbir kien mingħand dawk il-persuni li jesportaw il-prodotti tagħhom barra minn pajjiżna.

Sur President, dawn in-nies kienu mdorrijin b'sistema fejn il-vapur kien jibqa' jistennihom sakemm jaslu bit-trailer tagħhom.

Mela jekk vapur ikollu jitlaq fil-ħamsa, dan kien jibqa' jistenna sakemm jaslu bit-trailer tagħhom xi kwarta, nofs siegħa jew u anke siegħa wara.

F'kelma waħda ma kienx hemm sens ta' ħin fit-tluq tal-vapuri.

Mela dawn in-nies ġew jilmentaw miegħi għaliex ma ħassewx li huwa sew li vapur jaqbad u jitlaq malli jdoqq il-ħin tat-tluq tiegħu u ma joqgħodx jistennihom jaslu bit-tgħabbija tagħhom.

Dan l-aħħar rajna tibdil sostanzjali fil-mentalita` ta' kif jaħdmu dawk li jimportaw u jesportaw.

Dan l-aħħar rajna bidla fil- mod kif min jesporta mill-port il-kbir jipprepara lilu nnifsu u jwassal il- merkanzija tiegħu fil-ħin biex il-vapur ikun jista' jitlaq fil-ħin stipulat.

Jekk irridu li jkun hemm is-serjeta` ma nistgħux inħallu lil min jagħmel dak li jfettillu.

Sur President, dan l-aħħar qamu kwestjonijiet li jien ngħid li kienu riżultat tas-suċċessi li kellna kemm fil-każ tal-Viset kif ukoll fil-każ tal-VGT.

Kieku wieħed kellu jara n-numru ta' cruiseliners u vapuri tal- merkanzija li daħlu fil-port il-kbir matul is-sena li għaddiet mill-ewwel jirrealizza li kien hemm żieda sostanzjali, b'mod partikolari fin-numru ta' vapuri tal-merkanzija.

Dan qed ngħidu għax il-VGT mhux biss għamlet investiment imma għamlet ukoll kampanja biex tipprova tattira xogħol ġdid għal pajjiżna.

Fil-fatt il-Motorways of the Seas, li hija l-kumpannija li qed topera t-traġitti ta' merkanzija minn u lejn Malta, żiedet il-frekwenza tat-trips tagħha għal pajjiżna.

Għalkemm ma kienx hawn xi diskussjoni wiesgħa fuq il-mod kif qed topera din il-kumpannija, madwar tlieta jew erba' xhur ilu din l-istess kumpannija tat l-opportunita` li min jibgħat containers u trailers barra minn pajjiżna f'ċerti ġranet tal-ġimgħa jiffranka ammont sostanzjali ta' flus; skond ma jien informat dan it- tnaqqis kien jammonta sa 50%.

Dawn huma benefiċċji li rriżultaw mill- privatizzazzjoni li saret f'pajjiżna u aktar ma jgħaddi żmien aktar qed ikun hemm distinzjoni bejn gvern li jaħdem f'kull rokna ta' l-ekonomija ta' pajjiżna u gvern li jħalli n-negozju lil min jaf jagħmlu u hu, permezz ta' l-aġenziji tiegħu, iservi ta' regolatur.

B'hekk ikun jista' jassigura li l-operaturi - hawnhekk nista' nsemmi lill-Viset, lill-VGT kif ukoll lill- Kordin Grain Terminal – jkunu qed josservaw ir-regoli tal-ftehim li jkun intlaħaq u l-kondizzjonijiet tal-kuntratti li jkunu saru.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira u ngħid li l-Kordin Grain Terminal għandha l-possibilita` ta' l-hekk imsejħa priority berthing.

Ġieli kellna sitwazzjoni fejn il-port il-kbir ikun mejjet għal ġimgħa sħiħa u dan seta' jfisser li vapur li jidħol mgħobbi l-Ġimgħa filgħaxija, joqgħod fil-port ma jagħmel xejn għall-jumejn tas-Sibt u l-Ħadd, u mbagħad it-Tnejn filgħodu min ikun responsabbli jħott il-qmuħ minn fuq dak il-vapur.

Biż- żieda fin-numru ta' vapuri li qed jidħlu fil-portijiet dan m'huwiex aktar possibbli u għalkemm il- priority berthing jibqa' parti integrali mill- kondizzjonijiet tal-ftehim mal-KGT, din l-organizzazzjoni ma tistax tippretendi li tibqa' twaddab vapur quddiem is-silos tal-qmuħ ta' pajjiżna, tħallih hemmhekk u ma jiġri assolutament xejn għal xi tlett ijiem, waqt li jkun hemm vapur ieħor barra l-port jistenna biex jidħol.

Nafu li l-vapuri li jaħdmu fuq bażi kummerċjali ma jistgħux jagħmlu xi tlett ijiem jistennew il-bonagrazzja ta' xi ħadd biex iċaqlaqlu l-vapur ħalli jkun jista' jopera fil-port.

Għalhekk mhux darba jew tnejn kellna niffaċċjaw is-sitwazzjoni fejn minflok vapur jidħol f'pajjiżna, dan jaqbiżna u jibqa' sejjer bil- konsegwenza li jkun hemm tnaqqis fin-negozju tagħna.

Dan qed ngħidu għax kull wieħed minna jrid jirrealizza li ż-żmenijiet inbidlu u l-bidliet li seħħew sal-lum huma biss togħma żgħira tal-bidliet li jridu jkomplu jsiru fil-mod kif noperaw f'kull parti tal-portijiet tagħna.

Il-bieraħ issemmew il-laneċ u affarijiet oħrajn.

Dawn kollha għandhom ir- rilevanza tagħhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-infrastruttura fiżika tal- portijiet.

Irridu nassiguraw li l-inizjattivi tal-gvern ikunu tali li jipprovdu l-possibilita` ta' aktar investiment f'dawn il-portijiet.

Nista' ngħid li saru numru ta' sottomissjonijiet mill-Awtorita` Marittima biex jiġi assigurat li jkun hemm infrastruttura aktar b'saħħitha u aktar wiesgħa u faċilitajiet aħjar fil-port il-kbir.

Il-gvern ma qagħadx jistenna xi żmien partikolari biex jipprova jagħmel xi konsultazzjoni, imma ilu snin jaħdem fuq dak li hu meħtieġ għall-port il-kbir.

Fil-fatt hemm pjani li jridu jwasslu biex jingħata upgrade qawwi lill-kosta kollha ta' madwar il- port il-kbir.

Dan, l-ewwel u qabel kollox, igawdu minnu r-residenti tal- madwar u l-persuni li jaħdmu hemmhekk, pero` jservi wkoll biex jiżdied ix- xogħol.

Dan kollu juri li l-gvern fehem li għandu jkun hemm infrastruttura aktar serja u l-upgrades neċessarji.

Il-gvern qed jaqdi r-rwol tiegħu ta' regolatur, pero` jaqdi wkoll ir-rwol tiegħu ta' investitutur f'dak li għandu x'jaqsam ma' faċilitajiet biex imbagħad min jaħdem f'dan il-qasam ikollu l-aħjar għodda li jkun jista' jużaha għall-benefiċċju ta' kulħadd.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal-Port, Kap. 171" ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nipproponi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal-Port jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal-Port jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-FOSTER CARE

FOSTER CARE BILL

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care.

MR SPEAKER: Hawn permess? )Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jagħmel provvedimenti speċjali dwar foster care u biex jagħmel emendi konsegwenzjali u emendi oħrajn" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IT-TAXXA FUQ IL-VALUR MIŻJUD

VALUE ADDED TAX (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex possibbilment l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq il- Valur Miżjud jgħaddi mill-istadji kollha matul din is-seduta.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

MR SPEAKER: L-Onor.

Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari): Sur President, nipproponi t- Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq il- Valur Miżjud.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, l-ewwelnett irrid nirringrazzjak ta' l- opportunita` li qed tagħtini biex inressaq emendi għall-Att dwar il-Valur Miżjud.

Għalkemm dan l-abbozz ta' liġi huwa kemmxejn qasir, qed inressqu żewġ emendi li xi ftit jew wisq huma importanti biex nindirizzaw ċerti realtajiet li hemm fis-suq ħalli nassiguraw illi l-attivita` ekonomika fil- pajjiż issir b'mod ġust bejn id-diversi operaturi ekonomiċi f'pajjiżna u li r-regoli fiskali jiġu rispettati minn kulħadd.

B'hekk filwaqt li jkun hawn kompetizzjoni fil-bejgħ ta' prodotti – għax din il-liġi tittratta miżuri ta' infurzar f'dik li hija importazzjoni u trasport ta' ċerti prodotti – nassiguraw dak li jissejjaħ equal playing-field, jiġifieri kulmin ikun qed jopera fis-suq ikun qed jerfa' l-istess responsabbiltajiet.

Hemm lok għal effiċjenzi imma ma nistgħux naċċettaw li xi ħadd jieħu vantaġġ mis-suq billi jikser ir-regoli u jevadi t-taxxa.

Wieħed għandu joffri prodott irħas lill-konsumatur għax ikun qed jimxi b'mod tajjeb, għax ikun qed jirnexxilu jixtri irħas u għax ikun irnexxielu jnaqqas ċerti spejjeż kif jiġri f'ambjent kompetittiv – din hija xi ħaġa desiderabbli ħafna għall- konsumatur – u mhux għax minn fejn ikun inxtara dak il-prodott li hu irħas ma tkunx tħallset it-taxxa dovuta, bħalma hija l-VAT u l-eko- kontribuzzjoni.

Min jimxi b'dan il-mod ikollu vantaġġ inġust u illegali.

Meta pajjiżna daħal fl-Unjoni Ewropea, wieħed mill-aktar aspetti importanti tas-sħubija kien il-fatt – illum l-importaturi kollha jirrikonoxxu dan bħala fatt pożittiv – li llum biex toħroġ il-prodotti tiegħek miz-zona tad- dwana spiċċaw ħafna piżijiet bħad-dazji, burokrazija, ħela ta' ħin, karti u ineffiċjenzi.

Illum morna għal sistema aktar moderna fejn inti tibqa' għaddej; timla l-intrastat, tagħti l-informazzjoni dovuta u jekk ikun hemm xi tħallas tħallas, anke b'mod elettroniku.

B'dan il-mod allura l-prodotti li jkunu ġejjin mis-suq Ewropew huma in free circulation meta jidħlu minn pajjiż fl-Unjoni Ewropea għal pajjiżna.

Kif nafu, din kienet waħda mir- raġunijiet prinċipali għaliex bdiet l-għaqda Ewropea illi riedet tkabbar il- kummerċ bejn l-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea u tippermetti ħafna aktar effiċjenza f'dak li huwa xiri u bejgħ bejn stat u stat.

Dan isir billi nneħħu l-fruntieri, il-barrieri u kull xkiel li jista' jkun hemm biex isir dak il-kummerċ, biex fl-aħħar mill-aħħar igawdi l-istess konsumatur li jingħata l-opportunita` li jkollu ħafna aktar għażla ta' prodotti u prezzijiet kompetittivi u allura titrażżan ukoll l-isfida ta' l-għoli tal- ħajja.

F'pajjiżna kulħadd jaqbel li din hija xi ħaġa tajba, desiderabbli u ta' ġid għal kulħadd.

Il-gvern huwa kommess li jkompli jara kif jiffaċilita l- affarijiet lis-setturi kummerċjali f'pajjiżna mingħajr ma jkun hemm xkiel għal min irid jagħmel kummerċ.

Pero` hawnhekk nixtieq nissottolinea li qed nirriferi għall-kummerċ leġittimu, kummerċ legali.

Fil-ħsieb tal-konċett tal-moviment ħieles tal-prodotti u s-servizzi l-Unjoni Ewropea ma tagħmilx dan a skapitu ta' kollox.

Din ma tgħidx li l-aktar ħaġa importanti hija li jkun hemm il-moviment ħieles tal-prodotti u s-servizzi u ma jimpurtahiex jekk ikunx hemm evażjoni ta' taxxa.

Anzi paripassu ma' l-iżvilupp tal- ħtieġa li jinfetħu l-fruntieri tagħha, l-Unjoni Ewropea qiegħda kontinwament f'diskussjoni biex tara kif fit-taxxi li jeżistu fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari t-taxxa tal-valur miżjud, ma jitwildux mekkaniżmi b'mod makakk minn xi kummerċjanti li jistgħu jipprovaw jagħmlu operazzjonijiet biex japprofittaw ruħhom mis-sistemi.

Dan jista' jsir billi dawn jevadu t-taxxa f'pajjiż viċin, idaħħlu l- prodotti tagħhom f'pajjiż ieħor bl-iskuża tal-free circulation u jbigħu prodotti li suppost tkun tħallset it-taxxa tal-VAT fuqhom mill-pajjiż fejn ikunu oriġinaw għax tkun ħarġet l-irċevuta fiskali.

Issa aħna nafu kif taħdem il-VAT; jien niċċarġjak il-VAT, inti tikklejmja l-VAT lura u terġa' tiċċarġjaha lill-katina li jmiss, jiġifieri lill-konsumatur.

Illum hemm min qed ikisser dik il-ħolqa essenzjali li permezz tagħha jkollna proċess ekwu fl-operat kummerċjali f'pajjiżna.

Hemm min imur f'pajjiż viċin - l-aktar post ovvju huwa Sqallija – u jixtri minn hemmhekk ċerti prodotti li probabbilment fuqhom ma tkun tħallset l-ebda taxxa – jista' jkun li dawn ikunu prodotti li jkunu daħlu fil-pajjiż permezz ta' mezzi illegali, bħal kuntrabandu jew b'xi mod ieħor għax il-kummerċjanti kreattivi ma ssibhomx biss f'pajjiżna imma ssibhom anke fi Sqallija - u li jkunu ġew importati imma ma jkunux ġew dikjarati.

Per eżempju, kummerċjant Malti jitla' Sqallija b'vann biex jixtri prodotti irħas milli wieħed qatt jista' jistenna, imbagħad jiġi lura Malta u jibqa' għaddej mingħajr ma jiddikjara xejn għax ħadd ma jwaqqfu fid-dwana.

Dan imbagħad ibigħ dawk il-prodotti fis-suq Malti mingħajr ma jkun ħallas l- ebda kontribuzzjoni ta' taxxa, la fi Sqallija u lanqas f'pajjiżna.

F'Malta mbagħad jevadi t-taxxi ta' l-eko-kontribuzzjoni, il-VAT u anke l-income tax għax ovvjament ma jkun qed juri l-ebda qligħ ladarba ma jkunx qed juri l- operat tiegħu.

U fl-aħħar mill-aħħar min ibati?

Jista' jkun li f'dak il- mument il-konsumatur jifraħ li qed jiffranka għax jixtri dak il-prodott bl- irħis, imma bl-aġir tiegħu ikun qed idgħajjef l-istruttura fiskali tal- pajjiż u d-dħul li għandu bżonn dan il-pajjiż biex inkunu nistgħu nsostnu s- servizzi li għandu bżonn dak il-konsumatur stess, bħalma hija l-pensjoni għal ommu u missieru, l-investiment fl-edukazzjoni għal uliedu, il-flus li rridu ninvestu biex ikollna toroq aħjar u l-fondi meħtieġa biex inkomplu nagħtu servizz ta' saħħa ta' kwalita` u b'xejn għal kulħadd.

Jekk aħna nħallu lil min jimmina l-istrutturi fiskali ta' dan il-pajjiż u nħallu li tidħol il-kultura ta' l-evażjoni fiskali, u mhux biss nippermettuha imma ninkoraġġuha, ir-riżultati jkunu li nbatu lkoll kemm aħna.

Pero` hemm impatt ieħor immedjat illi l-konsumatur għandu jkun konxju tiegħu.

F'pajjiżna għandna operaturi li qed joperaw b'mod tajjeb u kif suppost, qed jagħmlu ħilithom biex iħallsu l-liċenzji tagħhom, iżommu l- kotba kif suppost u jħallsu t-taxxa dovuta - kemm il-VAT kif ukoll l-eko- kontribuzzjoni - iħaddmu numru ta' nies magħhom u jiddikjarawlhom is- salarju sħiħ u jħallsu l-bolla u t-taxxa tal-ħaddiema tagħhom.

Il- kompetizzjoni għandna ninkoraġġuha ħalli l-konsumatur jieħu l-aħjar bl- aħjar prezz, imma jekk inġibu lil dawn l-operaturi għarkobbtejhom mhux minħabba kompetizzjoni ġusta imma minħabba evażjoni fiskali li timmina l- leġittimita` ta' min qed jopera b'mod leġittimu, allura hemmhekk se jkollna l-problemi.

Is-settur tax-xogħol f'pajjiżna għandu l-problemi għax hemm ħaddiema li llum jaqilgħu l-għajxien tagħhom ta' kuljum minn importaturi li qed jgħidulna li għandhom ċerti problemi għax qed jaraw li qed jipprovaw jikkompetu ma' nies illi l-prodotti li qed ipoġġu fuq is-suq huma irħas mill-istess eko-kontribuzzjoni li suppost titħallas.

Kif jista' jkun li prodott illi suppost ikollu eko-kontribuzzjoni ta' Lm3 jinbiegħ Lm2?!

Ma jistax ikun!

Anke jekk ma tiċċarġja xejn għall-prodott innifsu, suppost li qed tiċċarġja Lm3 ta' l-eko-kontribuzzjoni.

Dan jiġri għax min ipoġġi dak il-prodott fuq is-suq ikun evada, b'xi mod jew ieħor, l-istruttura tat- taxxa ta' Sqallija jew ta' pajjiż ieħor li jkun qed jipprova jġib dak il- prodott minnu, kif ukoll ta' pajjiżna.

Irrid ngħid li qabel ma wasalna biex nipproponu dawn iż-żewġ emendi li qed inressqu quddiem din il-Kamra, il-gvern, flimkien ma' l-awtorita` tad- dwana, tal-VAT, tal-pulizija u ta' numru ta' uffiċjali oħrajn illi bdew jiltaqgħu b'mod regolari biex jindirizzaw din il-problema, ħa numru ta' miżuri biex naraw li dan kollu ma jiġrix.

U se nispjega x'għamilna.

L- ewwel li bdejna nattakkaw kienu l-prodotti li magħhom hemm marbuta t-taxxa tad-dazju u s-sisa għax hemmhekk il-liġi tad-dwana tagħti dritt lill- uffiċjali tad-dwana li jwaqqfu, anke fil-port, ċerti trakkijiet li jkunu deħlin ħalli naraw illi t-taxxa fuq ix-xorb, per eżempju, tkun tħallset jew inkella jekk jidħol ċertu volum għal raġunijiet ta' konsum personali, naraw li jkun ammont leġittimu u raġunevoli.

Ma jistax ikun li ddaħħal container xorb u tgħid li huwa għall-konsum personali tiegħek sakemm ma tridx li wara ġimgħa tmur l-isptar, għax ma nafx xi jkun fadal minnek jekk tixrob container xorb!

Fl-aħħar mill-aħħar bdejna ndaħħlu strutturi biex naraw illi ma jkunx hemm evażjoni f'dan is-sens.

Per eżempju, żewġ budgets ilu konna introduċejna l- konċett illi għal ċerti prodotti, bħax-xorb u anke s-sigaretti, ikun hemm is-sistema tal-banderoles.

Din hija sticker li titwaħħal fuq kull flixkun.

Jekk flixkun ikun ġie mixtri biex jinbiegħ allura fuqu jkollu sticker kulur id-deheb li tidentifika li dak il-prodott ġie mportat f'pajjiżna biex jitqiegħed fuq l-ixkaffa għall-bejgħ.

Jekk iddaħħal xorb għal skop ta' konsum personali, bħal, per eżempju, għal tieġ - wara kollox dan huwa dritt tal-konsumatur – trid titwaħħal sticker tal-fidda li turi li fuq dak il- prodott li daħal f'pajjiżna ma kienx hemm għalfejn titħallas taxxa għax daħal għal skop ta' konsum personali.

Din is-sistema qed taħdem.

Fil-fatt qed isiru inspections regolari minn uffiċjali tad-dwana, mhux biss fil-port imma anke fil-ħwienet tax-xorb, biex jaraw illi l-fliexken li hemm fuq l-ixkafef ikollhom l-isticker leġittima.

Nista' ngħid li nġabru eluf ta' flixken illi nstab li jew kellhom l-isticker żbaljata - jiġifieri kellhom l-isticker tal-fidda taparsi daħlu għall-konsum imma tpoġġew għall-bejgħ; għax mhux billi jkollok l-isticker,; trid tkun l-isticker tad-deheb biex tidentifika li prodott ikun jista' jinbiegħ - jew addirittura ma kellhomx sticker.

Konna anke tajna żmien lil min diġa` kellu prodotti fis-suq biex jirreġistrahom ħalli jingħata l-isticker.

Sfortunatament kien hemm min inqabad b'dawn il-prodotti imma t-terminu ta' żmien li ngħata kien skada u allura ftit stajna nirrimedjaw.

Jekk nimminaw l-infurzar tal-liġijiet tagħna f'pajjiżna jfisser li l-iskop tas-sistemi li aħna daħħalna ma jintlaħaqx.

Sur President, filwaqt li dawn is-sistemi jgħinu, waqqafna wkoll unit intern fil-ministeru tal-finanzi li jikkoordina l-ħidma bejn id-dipartiment tal-VAT – dan għandu f'idejh ir-responsabbilta` tal-VAT u l-eko- kontribuzzjoni - id-dwana, il-pulizija u, fejn kien hemm bżonn, entitajiet oħrajn, bħal per eżempju l-veterinarju.

Jekk ikunu prodotti relatati aktar mas-saħħa jidħlu spetturi oħrajn biex ikun hemm inforzar aħjar tal-liġijiet tagħna meta l-prodotti jidħlu fis-suq ta' pajjiżna.

Dan għamilnieh b'diversi modi.

Fil-bidu kien hemm ftit protesti anke fuq ix-xatt, b'mod partikolari meta jidħol il-catamaran għax konna qed nispiċċaw b'sitt spetturi jwaqqfu lil kulħadd.

Nifhmu li xi ftit jew wisq dan kien qed joħloq ċertu uneasiness għax dak li jkun kien jibda jgħid: "Dħalna fl- Unjoni Ewropea jew ma dħalniex?

Aħna nistgħu nitilgħu jew ninżlu Sqallija jew ma nistgħux?".

Pero` huwa fl-interess ta' pajjiżna wkoll li naraw li l- liġijiet ta' pajjiżna jiġu nfurzati.

Illum sar arranġament li kull bastiment – jista' jkun vapur jew catamaran – irid jipproduċi manifest biex ma jkollniex għalfejn noqogħdu nwaqqfu lil kulħadd.

Meta nirċievu l- manifest, isir assessment tiegħu u jiġi deċiż b'mod ċentrali - u mhux minn individwu fix-xatt - min għandu jitwaqqaf.

B'hekk jiġu evitati wkoll l- abbużi fis-sens li t-tali kien jaf lill-inspector u allura tħalla għaddej, waqt li l-ieħor ma kienx jafu u allura ġie mwaqqaf.

Għalhekk l-għażla tal- vetturi li jitwaqqfu ma ssirx mix-xatt imma ssir x'imkien ieħor biex kemm jista' jkun noħolqu struttura ta' kontroll.

Okkażjonalment inwaqqfu lil kulħadd fuq xi vapur partikolari sabiex nivverifikaw li l-prodotti li deħlin għandhom id-dikjarazzjoni meħtieġa u li l-karti qegħdin juru tassew il-prodotti li hemm.

Naturalment dan kollu qegħdin nagħmluh sabiex naqbdu l-abbużi.

Xorta waħda nemmnu li l-ġlieda kontra l-abbużi għandha tissaħħaħ sabiex inkunu tassew effettivi fil-ġlieda tagħna kontra l-kummerċ illeċitu għaliex dan itellef mill-kummerċ leġittimu u mill-kummerċ li jkun miexi skond l-obbligi tal-liġi.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qegħdin inressqu żewġ klawsoli, li bihom se nkunu qegħdin nagħtu poteri ġodda lill-ispetturi tal-VAT.

B'hekk dawn l-ispetturi se jkollhom id-dritt li jagħmlu spezzjonijiet fuq prodotti li jkunu daħlu fiċ-ċirkolazzjoni ta' l-attivita` ekonomika ta' pajjiżna mhux biss mill-post minn fejn dawn qegħdin jinbiegħu, jiġifieri mill-ħanut.

Illum uffiċjal tal-VAT għandu dritt jidħol fil-ħanut u jistaqsi lis-sid sabiex jurih l-irċevuta tal-prodotti li jkollu fuq l-ixkaffa ħalli jara jekk dawn xtrahomx b'mod leġittimu.

Illum dak id-dritt diġa` jeżisti għal skopijiet ta' VAT.

Pero` llum qegħdin nesperjenzaw fenomenu ġdid f'pajjiżna; qed ikollna nfluss kbir ta' prodotti li qegħdin jidħlu tramite l-vapuri rapid li jaqsmu bejn il-gżira Maltija u l-gżira ta' Sqallija.

Fuq dawn il-vapuri qiegħed ikun hemm containers kbar li jġibu l-prodotti mhux biss għas-sidien tal-containers imma anke għal ħaddieħor, f'forma ta' groupage.

Dan ifisser li jġibu l-prodotti għal xi operatur b'mod kollettiv.

Issa hemm is-suspett - u fil-fatt inqabdu xi wħud fl- ispezzjonijiet li għamilna – li dawn ma jġorrux magħhom id-dokumenti meħtieġa li juru l-leġittimita` ta' dawn il-prodotti u li allura juru li jkunu nxtraw kif suppost mill-pajjiż li minnu jkunu telqu.

Suppost li jkun hemm irċevuta fiskali li trid tidħol fl-intrastat bejn il-kummerċjant Sqalli li jkun biegħ il-prodotti u l-kummerċjant Malti li jkun xtara dawk l- istess prodotti.

Naturalment jista' jagħti l-każ li min ikun qiegħed iġorr il-prodotti bit-trakk ma jkollu x'jaqsam xejn mal-prodotti infushom.

Imma dawn il-prodotti jkunu deħlin f'pajjiżna bi ksur tal-liġijiet fiskali bl- iskuża tal-freedom of circulation tal-prodotti fl-Unjoni Ewropea.

Sur President, l-emenda għal artikolu 52 tal-liġi tal-VAT tobbliga lil kulmin qiegħed jittrasporta xi prodott f'pajjiżna, kemm jekk huwa operatur li ġab il-prodott minn barra għal xi ħadd Malti u kemm jekk qiegħed jittrasferixxi minn fabbrika Maltija għal operatur Malti jew minn wholesaler għal tal-ħanut.

Huwa obbligu legali li ma' dawk il-prodotti jkollu l-irċevuta tal-VAT jew id-dokumenti li jindikaw għand min sejrin dawk il-prodotti.

Dawn id-dokumenti huma kollha meħtieġa u fil-liġi qegħdin jiġu indikati bħala tali.

Issa jekk xi ħadd jitwaqqaf u jinstab li m'għandux id-dokumenti tal-prodotti li qegħdin jiġu trasportati, dak l- individwu se jkun iffaċċjat b'multa ta' mhux inqas minn Lm300 u ta' mhux aktar minn Lm1,500.

Barra minn hekk se jeħel multa oħra ta' għaxar darbiet aktar mit-taxxa li tkun qiegħda tiġi evitata.

Mela jekk jien suppost ħallast Lm100 bħala taxxa fuq dawk il-prodotti li qiegħed inġorr u m'għandix l-irċevuta tagħhom, allura jiena se neħel multa addizzjonali oħra ta' Lm1,000.

Tajjeb ngħid li meta rajna l-leġislazzjoni li għandhom f'pajjiżi oħra rajna li hija xi ħaġa komuni f'ħafna pajjiżi li adirittura jikkonfiskaw dak il- ħin stess il-prodotti li jkunu mingħajr id-dokumenti meħtieġa.

Illum dawk il-pajjiżi raw li dan ma kienx biżżejjed u qegħdin idaħħlu penalitajiet aktar ħorox.

U fuq dak l-eżempju qiegħed jimxi pajjiżna għaliex jekk ma jkollniex penalitajiet ħorox u ġusti f'dan ir-rigward, kulħadd ikun lest li jieħu s-sogru.

Jekk inħallu biss il-multa ta' Lm300 kulħadd ikun lest li jissogra għal dik is-somma.

Jekk ngħidu li tista' teħel multa ekwivalenti għal għaxar darbiet it-taxxa li inti pprovajt tiffranka, allura nkunu qegħdin nagħmlu avviso ai naviganti li l-penali hija waħda ħarxa.

Allura mbagħad wara min jinqabad m'għandux għalfejn joqgħod jibki u jgħid kemm hija ħarxa l-penali.

Aħna, bħala stat, għandna l-obbligu li nipproteġu lill-pajjiżna u lill-operaturi leġittimi minn dawk in-nies li jipprovaw ikissru s-suq b'mod illegali.

Għalhekk bilfors ikollna nieħdu dawn il- miżuri ebsin li jagħtu direzzjoni ċara.

Issa kif se nimplimentawha din il- miżura?

Sur President, se nimplimentawha bl-emenda li qiegħda ssir għal artikolu 53 tal-liġi tal-VAT.

Permezz ta' din l-emenda se nagħtu l-poter lill- kummissarju tal-VAT, jew lil xi ħadd delegat minnu, id-dritt li jwaqqaf vettura li tkun għaddejja u li jidħol jispezzjona, bil-mezzi kollha li għandu, kull trasport, hu x'inhu t-tip ta' trasport li jkun qiegħed jintuża, jew mezzi li jkunu qegħdin jintużaw sabiex iċaqilqu prodott minn post għal ieħor.

Il-kummissarju se jkollu d-dritt li jiftaħ kaxxi u jara jekk il-prodotti li hemm humiex il-prodotti li hemm imniżżla fid-dokumenti.

Għandu d-dritt li jiċċekkja l-kwantita`, il-valur u l-invoices, kif ukoll li d-dokumenti kollha huma f'posthom.

B'hekk nassiguraw li l-VAT u l-eko- kontribuzzjoni li suppost qegħdin jitħallsu fuq dawn il-prodotti, fil-fatt jiġu mħallsa.

M'huwiex il-pjaċir tagħna li ngħaddu miżuri fiskali li xi kultant jitqiesu drakonjani u li lill-ispetturi tal-VAT se nġibuhom bħall-pulizija.

Pero` kieku dak li qiegħed jiġri llum f'pajjiżna, xi ħadd minn Malta jipprova jagħmlu fi Sqallija, jiġifieri jbigħ dan it-tip ta' prodotti hemmhekk, żgur li l-guardia di finanza jaqbżu fuqu mill-ewwel u jwaqqfuh minn dak li jkun qiegħed jagħmel.

Issa ma rridux naħsbu li din qegħdin nagħmluha biex inpattuha lit-Taljani.

Anzi, jekk hemm xi ħadd f'pajjiżna li qiegħed jipprova jevadi t-taxxa billi jipprova jdaħħal prodotti permezz tal- kuntrabandu li għaddej fi Sqallija, il-guardia di finanza għandha l-obbligu li twaqqfu.

Imma bl-istess mod aħna wkoll, bħala pajjiż, għandu jkollna s- saħħa li nipproteġu lil min qiegħed jipprova jimxi b'mod onest, lil min qiegħed jipprova jimxi mal-liġijiet ta' pajjiżna u lil min qiegħed jagħmel ħiltu kollha sabiex iħallas it-taxxi u jimpjega lin-nies miegħu kontra min jipprova jopera b'mod illeċitu fil-qafas tal-kummerċ f'pajjiżna.

Nerġa' ngħid li bħala stat għandna l-obbligu li nipproteġu lil min jimxi skond il- liġi minn min jipprova jagħmilha tal-cowboy u jbigħ prodotti bl-irħis imma b'mod illegali.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, irrid ngħid li kienet kumbinazzjoni interessanti li qabel ma l-Onor.

Tonio Fenech beda jitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi, konna qegħdin niddiskutu abbozz ta' liġi ieħor li kellu x'jaqsam mar-riforma fil-portijiet ta' pajjiżna.

Bejn dak li qiegħed jitkellem dwaru llum l-Onor.

Tonio Fenech - fuq dan is- suġġett jiena ħdimt ħafna mad-dipartimenti li hu responsabbli minnhom – u r- riforma fil-portijiet jiena nara relazzjoni kbira, għaliex ir-riforma fil- portijiet hija riżultat ta' gvern li jrid jara kif ikun hemm iżjed effiċjenza fil-portijiet tagħna.

L-akbar problema li kellna f'pajjiżna kienet dik li l-ħlas tat-trasport ta' container mill-Ġermanja sa Malta kien irħas mit-trasport ta' dak il- container mix-xatt f'Malta għal zona industrijali.

U l-gvern kellu jindirizza dik il-problema.

Barra minn hekk, waħda mill-akbar riformi li seħħew f'pajjiżna, jiġifieri t-tnaqqis tal-burokrazija u ż-żieda fl- effiċjenza fil-proċeduri – bħat-tnaqqis fil-burokrazija li għandha ġġib l- emenda għal-liġi li għadu kemm ressaq il-Ministru Ċensu Galea – seħħet proprju bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, għaliex b'hekk il- portijiet tagħna nfetħu.

Fi kliem ieħor l-inspections ma baqgħux isiru at point of entry - fid-dwana – imma llum l-inspections qegħdin isiru aktar at point of sale.

Qegħdin naraw li l-orgnaizzazzjoni burokratika kollha ta' dan il-pajjiż m'għadhiex aktar tant regolatorja at point of entry, permezz tad-dwana, imma saret aktar at point of sale, fejn hemm ħafna regolaturi li jipprovaw jaraw li l-konsumatur qiegħed jixtri prodott li huwa ta' standard, li hu skond il-konċetti tas-CE marking u affarijiet oħra.

Sur President, meta dħalna fl-Unjoni Ewropea, il-gvern kien kważi ċeda madwar Lm21 miljun cash at hand li l-gvern kien qiegħed igawdi minnhom permezz tal-ħlas tal-VAT fuq il-prodotti li jimporta kull importatur malli attwalment jimportahom.

L-importatur imbagħad, wara tliet xhur, skond kif kien jagħmel id-denunzja tiegħu tal-VAT, kien jeħu lura dawk il-flus li kien ikun ħallas.

Bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kien hemm tnaqqis fil-burokrazija u bidla fil-proċeduri tad-dwana, għaliex at point of entry ma baqgħetx titħallas VAT fuq it-trasportazzjoni ta' prodotti li ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Għall-gvern dan kien ifisser Lm21 miljun inqas cash at hand.

Dan qed insemmih għaliex ħafna drabi ninsew x'kien jiġri sa ftit tas-snin ilu, meta s-settur kummerċjali kien iħallas lill-gvern madwar Lm21 miljun.

Illum, dawk il-Lm21 miljun bl-interessi tagħhom b'kollox, qegħdin jibqgħu fil-but tan-negozjant Malti.

Qabel iċ-ċirkostanzi kienu jitolbu li fid- dwana jkun hemm regolatur li jindokra lil dan il-pajjiż rigwar x'jidħol f'Malta u x'ma jidħolx.

Illum m'għadniex nisimgħu ħafna stejjer ta' kuntrabandu għaliex kważi l-prodotti kollha – ħlief għas-sigaretti u x-xorb alkoħoliku li għandhom is-sisa fuqhom - li ġejjin mill-Unjoni Ewropea għandhom il-freedom of movement.

Għalhekk m'hemmx lok li wieħed jagħmel kuntrabandu għaliex illum it-trasportazzjoni ta' prodotti lejn Malta hija xi ħapa leċita u mhux bħal qabel, meta kien isir ħafna kummerċ bil-ħabi.

Sur President, meta naqqasna dik il-burokrazija tajna ċerta liberta` u fl- istess ħin il-gvern farfar minn fuq spalltu r-responsabilita` u tefagħha fuq spallejn in-negozjant jew fuq iċ-ċittadin.

Darba minnhom missieri, li għandu 83 sena, qalli li din il-liberta` wasslet sabiex in-negozju jsir aktar easy.

Jekk irridu nużaw terminoloġija sempliċi, dik hija l-kelma li rridu ngħidu: illum in-negozju sar easy.

Illum tista' taqbad u ssiefer, tixtri prodott u ġġibu lejn Malta.

Daqshekk huwa faċli, qisek mort Għawdex u ġejt lura Malta.

Qabel hekk konna nispjegawh dan it-tip ta' negozju.

Tista' tmur barra u tixtri prodott u ġġibu lejn Malta mingħajr ma tħallas xejn, sakemm kollox ikun leċitu, sakemm il-kummerċ kollu jkun qed isir on a level playing-field.

Jekk inti ttrasportajt prodotti mill-Italja lejn Malta, jew mill-Ġermanja lejn Malta u rrapportajt lill-NSO fi żmien 48 siegħa l-informazzjoni kollha fuq il-merkanzija li ġibt, allura tkun qiegħed tagħmel l-affarijiet b'mod leċitu u kif suppost.

Jekk jien inġib minn barra prodotti ta' l-ikel, irrid ngħarraf lill- uffiċjali tas-sanita` 24 siegħa qabel u nirrapportalhom x'ġibt.

Jekk jien inġib prodotti ta' l-ikel, suppost li nkun reġistrat mal-food safety commission u allura din il-kummissjoni tkun taf bija.

Jekk jien qiegħed inġib xi prodotti lejn Malta għal skopijiet ta' negozju u mhux għall-użu personali, suppost li jkolli n-numru tal-VAT.

Meta jien nixtri u nittrasporta prodotti minn pajjiż ieħor lejn Malta, għandi nuri n-numru tal- VAT lil min qiegħed ibigħli fl-Italja, fi Sqallija, eċċ., jekk qed nixtri b'mod legali u mhux qed nixtri mill-black economy.

Meta jien nagħti n- numru tal-VAT tiegħi lil dak li qed nixtri mingħandu ma neħilx VAT.

Jekk se nġib prodott għall-konsum personali tiegħi, jien se jkolli l-irċevuti li jipprovaw li l-VAT ħallastha minn fejn xtrajt dak il-prodott.

Sur President, li ġara huwa li bdejna naraw li mhux kulħadd kien qiegħed jagħmel hekk.

Bdejna naraw li kien hawn min qiegħed jinnegozja kif suppost, l-aktar dawk in-negozjanti organizzati li għandhom anke ħaddiema jaħdmu magħhom.

Fir-realta` dawn ma tantx jistgħu jqarrqu, mhux bħal dak in-negozjant waħdu li jsiefer u jixtri mingħajr m'għandu għalfejn jirrapporta lil ħadd.

Għalhekk bdejna naraw prattiċi ta' kummerċ fejn dak li jkun jipprova jagħmel il-qliegħ b'mod illeċitu u illegali.

Dan kien qiegħed jagħmlu b'detriment għal dak in-negozjant li huwa organizzat.

U grazzi għad-diżorganizzazzjoni tiegħu - għaliex la huwa numru tal-VAT u lanqas huwa reġistrat kif suppost – dak li jkun jipprova jixtri u jġib lejn Malta prodotti li għalkemm għandu d-dritt li jdaħħalhom, ikun qiegħed jabbuża minn dak id-dritt.

Għaliex veru li għandu d-dritt li jġib lejn Malta dawk il-prodotti, imma fi żmien 24 siegħa suppost li jrid jagħti l- informazzjoni lill-NSO, liema informazzjoni ma jgħaddix.

Dak in-negozjant suppost li fid-denunzja tiegħu tal-VAT għandu jinkludi l-bejgħ ta' dawk il- prodotti ħalli jħallas il-VAT, imma minn dan kollu ma jagħmel xejn.

Suppost li għandu wkoll l-obbligu li jħallas l-eko-kontribuzzjoni fuq ċerti prodotti li hu jġib lejn Malta, imma dan jagħżel li ma jħallas xejn.

Għaldaqstant bdejna nsibu li għandna żewġ kwalitajiet ta' negozjanti.

Għandna dawk in-negozjanti li jimxu kif suppost u jimxu b'mod organizzat.

Dawn jipprattikaw il-kummerċ tagħhom skond ir-regolamenti; ikollhom il- liċenzja tan-negozju, ikollhom il-maħżen tagħhom, ikollhom il-ħanut tagħhom u meta tfittixhom taf fejn qegħdin.

Dawn in-negozjanti għandhom ukoll in- numru tal-VAT tagħhom u mhux jinqdew bin-numru tal-VAT ta' ħaddieħor.

Dawn in-negozjanti jkunu wkoll reġistrati għall-fini ta' l-eko-kontribuzzjoni, iħallsu t-taxxa fuq dak li jaqilgħu skond in-negozju li jkunu għamlu, ikunu jafu bihom tas-sanita` - jekk ikun il-każ - u jsirulhom inspections minn uffiċjali tas-sanita` jekk in-negozju tagħhom ikun fil-qasam tal-prodotti ta' l-ikel.

Fl-aħħar mill-aħħar in-negozjanti li jimportaw prodotti ta' l- ikel huma marbutin li jdaħħlu f'Malta prodotti li la jkunu skadew u lanqas ikunu waslu biex jiskadew.

Xi kultant issib lil min jixtri prodotti ta' l- ikel bl-irħis għaliex ikunu se jiskadu fi ftit jiem oħra u mbagħad issib dawn l-istess prodotti fis-suq tagħna.

B'hekk tibda tara ċikkulata u prodotti oħra ta' l-ikel li jkunu se jiskadu l-għada jinbiegħu bi prezzijiet baxxi ħafna.

Ikun hemm min saħansitra jipprova jġib prodotti lejn Malta li suppost lanqas qegħdin fiċ-ċirkolazzjoni fl-Unjoni Ewropea imma jkunu daħlu fiċ-ċirkolazzjoni bi żball.

Għaldaqstant irrid ngħid prosit lid-dipartiment tal-VAT, lill-ministeru tal- finanzi u lis-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech għaliex din hija t-triq tas-serjeta`.

Jiena nqis ruħi bħala segretarju parlamentari għas-self- employed u s-sidien tan-negozji ż-żgħar imma m'iniex segretarju parlamentari għas-self-employed u s-sidien tan-negozji żgħar li jaħdmu fil- moħbi.

Jien m'iniex segretarju parlamentari għas-self-employed li qegħdin jagħmlu negozju illeċitu u li qegħdin jipprovaw ikissru lil min qiegħed jimxi skond il-liġi.

Dan huwa gvern li jemmen fis-serjeta`.

Dan huwa gvern li għadu b'saħħtu għaliex minkejja li ġejja l-elezzjoni - kif jgħidulna, "erbat ijiem oħra" - xorta kapaċi jressaq liġi bħal din.

Din hija liġi li se ġġib is-sikkatura u hija liġi ta' dwejjaq.

Din hija liġi li jekk il-kummissarju tal-VAT jitlagħlu għal rasu, ikun jista' jimmobilizza lill-pajjiż!

Qiegħed ngħid hekk għaliex qiegħed quddiemi u qiegħed narah jidħak.

Imma din hija liġi ta' sikkatura.

Madankollu min huwa organizzat, min jagħmel l-affarijiet kif suppost u min jimxi skond il-liġi m'għandux minn xiex jibża' mis-sikkatura u għalhekk m'għandux min xiex jibża' minn din il-liġi.

Jiddejjaq minn din il-liġi - u ħażin għalih min jiġi jċanfarni fuq din il-liġi għaliex b'hekk ikun qiegħed jikxef lilu nnifsu – dak li jdaħħal prodotti f'pajjiżna li mhux suppost idaħħalhom għaliex ma jkunx qiegħed ibigħhom kif suppost.

Dak għandu għal xiex jinkwieta u għandu għal xiex igerger.

Pero` nispera li dak il-bniedem li jgerger fuq din il-liġi ma jsib l-ebda appoġġ, la min-naħa tal-gvern u lanqas min-naħa ta' l-oppożizzjoni, għaliex dak ikun qiegħed jaħdem fil- black economy u jkun qiegħed jherri s-sistema finanzjarja ta' dan il- pajjiż.

Sur President, li rridu nagħmlu huwa li lil min qiegħed fil-black economy u jrid jikkonverti kemm jista' jkun malajr u bl-inqas xkiel possibbli, naraw li ndaħħluh fis-sistema t-tajba.

F'dak il-każ se jsib gvern disponibbli li jrid jgħinu ħalli jsir organizzat.

Hemmhekk imbagħad jien inkun segretarju parlamentari tiegħu għaliex ikun se jibda jaħdem kif suppost.

Nerġa' ngħid li din hija leġislazzjoni li qiegħda tgħin sabiex insaħħu l-organizzazzjoni ta' l-audit trail fis-sistema tal-VAT.

Kif nafu l-VAT hija mibnija fuq audit trail.

Din il-liġi se tagħti l-poter lill-kummissarju tal-VAT u lill- uffiċjali tiegħu sabiex jekk jien inkun dieħel minn Sqallija b'container, lili jkunu jistgħu jwaqqfuni u jitolbuni nagħtihom l-invoice tal-prodotti.

B'hekk ikunu jistgħu jaraw jekk in-negozju li qiegħed nagħmel huwiex leċitu u kif suppost.

Din il-leġislazzjoni għandna nqisuha bħala emenda li permezz tagħha l-gvern qiegħed juri li huwa favur li jkollna roħs fil-prezzijiet u li l-prezzijiet ikunu kompetittivi, sakemm dak ir-roħs fil-prezzijiet ma jkunx ġej b'riżultat ta' ħidma minn nies li qegħdin jingannaw fin-negozju.

Għax dak it-tip ta' negozju jkisser is-sistema kummerċjali ta' dan il-pajjiż.

Is- sistema kummerċjali ta' dan il-pajjiż hija waħda b'saħħitha, pero` daqskemm hija b'saħħitha, hija vulnerabbli.

Daqskemm hija b'saħħitha, hija fraġili u tista' titkisser.

Is-suċċess ta' l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż trid tgħixha ġurnata b'ġurnata għaliex dak li għandek tajjeb illum, taf tqum l-għada u ma ssibux.

Sur President, f'pajiżna għandna suq li qiegħed jikber b'ritmu mgħaġġel, imma qiegħed jikber fi spazju limitat.

Nafu li l-importazzjoni fl-2004 kienet ta' Lm1,000,300 filwaqt li fl-2005 kienet ta' Lm1,000,319 u fl-2006 kienet ta' Lm1,000,436.

Din m'hijiex ekonomija limitata, tafux!

Din hija ekonomija li qiegħda tikber kuljum.

Pero` rridu noqogħdu attenti.

Irridu nibżgħu għal din l-ekonomija u min ikun se jikkritikana talli qegħdin nagħmlu din is-sikkatura, tajjeb li qabel jaħseb ftit x'inhu l-iskop tagħha.

M'iniex se niddejjaq ngħid li din hija proċedura burokratika li fl- aħħar mill-aħħar se tissikka.

Pero` dawn huma l-health and safety measures li nixtiequ nagħmlu favur l-attivita` kummerċjali tagħna.

Aħna m'aħniex ngħidu li l-parallel trading m'huwiex permessibbli.

Il-parallel trading huwa aċċettabbli iżda m'huwiex aċċettabbli li jsir b'mod illeċitu.

Sur President, hawnhekk nixtieq nagħmel proposta li forsi jkollna l- opportunita` li nkomplu niddiskutuha meta niġu għall-istadju ta' kumitat.

Ma' dik l-informazzjoni li tista' tintalab skond din l-emenda li qed indaħħlu, forsi nistgħu ninkludu wkoll li fuq l-irċevuta jrid ikun jidher il-VAT number u li l-uffiċjal għandu d-dritt jitlob l-ID card ta' dak li jkun.

Qiegħed ngħid hekk għaliex jista' jiġi fuqi uffiċjal u jitlobni nagħtih id-delivery note, imma d-delivery note li nagħtih kopja tagħha minflok f'ismi tkun f'isem ħaddieħor u jien ngħidlu li jisimni Tonio Fenech.

Jew inkella minflok in-numru tal-VAT tiegħi, nagħtih il-VAT number ta' l-Onor.

Herrera.

L-uffiċjal ma jkunx jaf x'jisimni u lanqas x'inhu n- numru tal-VAT tiegħi.

(Interruzzjonijiet) Is-Segretarju Parlamentari Fenech qiegħed jgħidli li dan ma jistax jiġri.

Forsi meta jkun qiegħed iwieġeb ikun jista' jispjega għaliex ma jistax jiġri hekk.

Sur President, anke jekk din il-proposta tiegħi m'hijiex daqshekk imsajra, naħseb li rridu nieħdu ħsieb li ma' dawn il-proposti ninkludu l- informazzjoni kollha b'mod li ma nħallux lok għal abbużi.

Per eżempju, illum nafu li fattura tista' ssir hand-written.

Tiskanta kif f'dawn iż- żminijiet min ibigħ jista' jaqbad u jagħmel fattura hand-written.

U bir- raġun tibda tistaqsi proprju kif xi ħadd ħallas fuq dik il-fattura.

Aħna nafu li faċilment xi ħadd jagħtik dettalji personali li ma jkunux veri.

Allura ejjew naraw li nagħlqu dawn il-bibien minn issa għaliex din hija liġi verament meħtieġa jekk irridu s-serjeta` fl-attivita` kummerċjali tagħna.

Għalhekk għandna nħabblu ftit moħħna ħalli naraw jekk nistgħux nemendaw subklawsola 2 li tittratta d-dokumentazzjoni li l-uffiċjal tal-VAT għandu jitlob mal-fattura.

Naħseb li rridu nkunu ċerti li l-uffiċjal ikollu l-mezzi kollha sabiex ikun jista' jagħmel identifikazzjoni serja ta' min qiegħed iġorr il-prodotti, għaliex inkella l-audit trail jintilef.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, l-oppożizzjoni Laburista taqbel ma' din il-liġi u fil-fatt se tivvota favur tagħha.

Min-naħa tiegħi smajt b'attenzjoni kbira d-diskorsi li saru mill-Onor.

Tonio Fenech u mill-Onor.

Edwin Vassallo, u jkolli ngħid li fis-sustanza naqbel kważi perfettament ma' dak kollu li qalu.

Din il-liġi qiegħda tagħti raġun lill-kritika li għamilna u l-biżgħa li kellna aħna tal-partit Laburista meta konna se nidħlu fl-Unjoni Ewropea għall-fatt li bis-sħubija d-dazju fuq prodotti mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea kien se jispiċċa.

Fil-fatt hemm direttiva li tgħid li jekk tidħol merċa fil-port, din il-merċa ma tistax iżżommha jew tissekwestraha sabiex tara jekk hijiex in order.

Għalhekk aħna konna nibżgħu - u n-nies kienu jibżgħu - li għad jiġi żmien fejn jibdew jiġu l-containers u t-trakkijiet minn Sqallija bil-prodotti tagħhom u dawn il-prodotti jġibu fix-xejn il-prodotti Maltin peress li jkunu ferm irħas minn tagħna.

Minn dak li nisma' mingħand in-nies jidher li hemm kritika f'dan is-sens għaliex dan il-fenomenu diġa` beda jissarraf.

Qegħdin jiġu trakkijiet u containers min-naħa tan-nofsinhar ta' l-Ewropa, speċjalment minn Sqallija, bi prodotti li l-Bambin biss ikun jaf kif ġew akkwistati.

Dawn il-prodotti jkunu mingħajr l-ebda dokumentazzjoni u jispiċċaw fis-suq tagħna.

Din il- merċa li tidħol f'pajjiżna mhux bilfors li tkun merċa unika, li m'hawnx bħalha f'Malta – bħal xi nbid li m'hawnx bħalu f'Malta - imma tista' tkun merċa li f'Malta għandna l-aġenti li qegħdin jimportawha kif suppost.

Dan ikun speċi ta' parallel trading, imma dak il-prodott li jidħol fil-pajjiż bl-irħis ikun irħas għaliex ma tkunx ġiet imħallsa l-VAT fuqu.

Naturalment jekk inti fil-kummerċ u xi ħadd joffrilek prodott iktar irħis, inti se tixtri dak il-prodott.

Dik hija t-tentazzjoni u hekk qiegħed jiġri.

Anke min qiegħed fl-agrikoltura – peress li qed jidħlu minn barra anke prodotti ta' l-ikel – qiegħed isib kompetizzjoni mhux ġusta għaliex qegħdin jidħlu prodotti li fuqhom ma tkunx tħallset it-taxxa dovuta.

Għaldaqstant qiegħed jagħmel sew il-gvern, kif ukoll l-Onor.

Tonio Fenech u l-Onor.

Edwin Vassallo li jinsistu fuq il-bżonn li ssir liġi bħal din.

B'hekk dawn l-affarijiet ma jibqgħux isiru.

Ħafna drabi f'Malta – u nagħmlu sew – nipprovaw inkunu aktar qaddisin mill-Papa, fis-sens li nkunu stretti ħafna fil-leġislazzjoni tagħna.

Pero` mbagħad, ħafna drabi, dak li nkunu qegħdin nagħmlu f'pajjiżna ma jkunx neċessarjament qiegħed jiġi reċiprokat f'pajjiżi ġirien tagħna, bħal Sqallija u n-nofsinhar ta' l- Italja.

Jien immur ħafna Sqallija minħabba x-xogħol professjonali tiegħi u hemmhekk nara li l-burokrazija m'hijiex segwita daqskemm hi segwita f'pajjiżna.

Per eżempju, jekk tmur fin-nofsinhar ta' l-Italja, ngħidu aħna Catania, issib li tista' tixtri ħafna affarijiet mingħajr ma jagħtuk riċevuta.

Illum li qed jiġri huwa li tiddaħħal ħafna merkanzija for personal use, mentri fir-realta` ma tkun xejn għall-użu personali.

Fil-fatt tara ħafna nies deħlin b'baggages kbar ta' affarijiet, idaħħluhom qishom qed idaħħluhom għalihom infushom u mbagħad dawk l-affarijiet jispiċċaw fis- swieq tagħna.

Dan kollu qiegħed jikkrea kompetizzjoni mhux ġusta fil- konfront ta' min ikun qiegħed jagħmel l-affarijiet kif suppost.

Għalhekk, nerġa' ngħid, verament kien hemm il-bżonn li ssir leġislazzjoni bħal din.

Ta' min jgħid ukoll li leġislazzjoni simili diġa` kien hemm għaliex din il- liġi m'hijiex qiegħda tikkrea poteri ġodda li ma kenux jeżistu qabel.

Fil- fatt jekk wieħed jara kif kienet qabel il-liġi jsib li diġa` kien hemm kontemplat reat għal min iġib merċa minn barra u ma jkollux id- dokumentazzjoni idonea sabiex juri li t-taxxa dovuta tħallset.

Il-piena f'dan ir-rigward kienet multa sa massimu ta' Lm1,500 u kien hemm ukoll penali li jistgħu jiġu mposti mill-qorti li kienu jammontaw sa għaxar darbiet it-taxxa li ma tkunx tħallset.

Mela fil-liġi diġa` hemm li ma tistax iġġib merkanzija mill-Italja jew minn kwalunkwe pajjiż Ewropew jekk ma tkunx tħallset it-taxxa dovuta fuqha għaliex inkella tkun qiegħed toħloq kompetizzjoni inġusta.

Sur President, barra minn hekk, skond artikolu 53 il-kummissarju kellu poteri li jidħol fi premises ħalli jagħmel l-inspections meħtieġa.

Jiġifieri l-kummissarju tat-taxxi diġa` kellu dan il-poter u allura hawnhekk m'aħna nagħmlu xejn ġdid f'dan is-sens.

Li qegħdin nagħmlu huwa li qegħdin inwessgħu dan il-poter ta' fejn jistgħu jidħlu l-inspectors tal- VAT office sabiex jeżaminaw il-merkanzija.

Xi ħaġa li diġa` ntqalet hija li dawn l-inspectors ma jistgħux jagħmlu dawn l-ispezzjonijiet fil- portijiet minħabba d-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma wieħed jista' jagħmel l-ispezzjonijiet meta l-merkanzija tkun in transit, jiġifieri jkun hemm xi truck jew vann għaddej, u l-uffiċjali jwaqqfuh u jitolbu d- dokumentazzjoni meħtieġa fuq il-merkanzija f'dik il-vettura sabiex jiġi assigurat li t-taxxa dovuta tħallset.

Dan huwa l-iskop tal-liġi u allura hija liġi tajba għaliex jekk inħallu l-affarijiet għaddejjin kif inhuma, fl- aħħar mill-aħħar ikun qiegħed ibati l-kummerċjant Malti.

Ikolli ngħid li ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Edwin Vassallo u lill-Onor.

Tonio Fenech jgħidu li l-inspectors mhux se jkunu n-nies li jaħdmu fil-port jew fix-xatt fejn allura kulħadd ikun jaf min huma.

Din m'hijiex xi ħaġa li tirriżulta mil-liġi proprja imma qed jgħidha s-segretarju parlamentari.

Jekk ikollha ssir mistoqsija parlamentari llum biex naraw kemm hemm kawżi ta' ksur ta' l-Ordinanza dwar id-Dwana, insibu li tant hemm kawżi l-qorti li hemm seduta speċjali, ippreseduta mill-Maġistrat Michael Mallia, għal dawn il-kawżi li jinvolvu n-nuqqas ta' ħlas ta' dazju.

Hemm eluf ta' kawżi pendenti u għalhekk wieħed jista' japprezza kemm dieħel kuntrabandu f'Malta u l-mod kif dieħel.

Hawnhekk m'iniex qiegħed nipponta subgħajja lejn xi ħadd, imma rrid ngħid li jkun tajjeb li jekk se jsiru dawn l-inspections, isiru minn nies at random.

Naħseb li jkun tajjeb li jkun hemm rotation ta' dawn il-persuni u mhux dejjem ikunu l-istess nies.

Jiena lanqas nemmen li għandu jkun hemm uffiċċju permanenti ta' spettorati.

Id-dipartiment, b'mod każwali u anke fuq bażi ta' roster, għandu jibgħat lin-nies sabiex jagħmluha ta' inspectors.

Għaliex jekk ikun hemm abbużi fuq dan il-livell, ikun kollu ta' xejn li wieħed għadda l-liġi.

Nafu li riċentement kellna esperjenzi ta' kemm huwa faċli li jkun hemm abbużi amministrattivi istituzzjonalizzati.

Hawnhekk jidher li mhux se jsir hekk għaliex is-segretarju parlamentari qiegħed ikun kawt u qed jgħid x'se jsir ħalli ma jkollniex dan l-abbuż.

Qiegħed nieħu gost li l-Onor.

Tonio Fenech qed jgħid hekk għaliex sfortunatament fil-planning authority qiegħed isir l-oppost.

Hemmhekk hemm audit office, jew spettorat, sabiex jiġu investigati abbużi Ii jsiru internament fil-planning authority.

F'kelma waħda għandhom speċi ta' ombudsman.

U għaliex forsi dan l-audit office kien qiegħed jiffunzjona tajjeb, min kien qiegħed hemm u kien qed jagħmel xogħlu tajjeb illum għandu l-problema – qed nirriferi għal Carmelo Cacopardo li huwa ħabib tiegħi – li għalaqlu l-kuntratt u ma reġgħux ġeddewhulu.

Allura hemm sitwazzjoni fejn l-awditur hemmhekk bħalissa mhux qiegħed jaħdem.

Nerġa' ngħid, fil-planning authority, li forsi hija l- aktar aġenzija fejn jista' jkun hemm abbużi skjaċċanti għaliex din l- awtorita` tittratta proġetti ta' miljuni ta' liri – u nafu li ġieli jittieħdu deċiżjonijiet inspjegabbli – l-audit office, li huwa l-aktar organu importanti għax jikkrea a system of checks and balances, bħalissa mhux qiegħed jiffunzjona minħabba din il-problema interna.

U din hija għarukaża!

Sur President, qiegħed nieħu gost doppju nisma' lill-Onor.

Tonio Fenech jgħid li min se jkun qiegħed jissorvelja dawn l-affarijiet mhux se jkun magħruf.

Naħseb li din hija xi ħaġa importanti.

Dan ir-ripensament ġenerali naħseb li għandu jsir mhux biss fuq dan il-każ imma anke f'entitajiet oħra.

Wara l-kriżi istituzzjonali li nqalgħet dan l-aħħar, fejn żewġ aġenziji primarji tal-gvern sfaw involuti f'tant abbuż, jekk għandna gvern serju għandu jieħu din l-opportunita` u jindirizza din il- problema b'mod serju.

Għalkemm se noħroġ ftit mis-suġġett, se nieħu din l- opportunita` sabiex nuri kif skandalizzajt ruħi fuq ħaġa li qal il-gvern dwar il-funzjoni ta' l-avukat ġenerali.

Mhux se nidħol fuq il-mozzjoni li tirrigwarda dak li nqala' fl-ADT għaliex fuq dik se jkollna ċans nitkellmu aktar 'il quddiem.

Pero` ntqalet xi ħaġa li donnu ħadd ma nduna biha imma għalija tista' toħloq kriżi kostituzzjonali.

Din smajtha fuq programm ta' Radio 101 fejn kien hemm preżenti deputat parlamentari Nazzjonalista, ċemplu wkoll xi politiċi Nazzjonalisti oħrajn u anke intervjena ministru.

F'dak il-programm intqal li huma tant huma kontra l-korruzzjoni li wara li ngħatat is-sentenza kontra dawk l-uffiċjali li nstabu ħatja ta' korruzzjoni, bħala gvern appellaw mis-sentenza għaliex riedu sentenza aktar severa.

Dan ifisser li l-kritika li kont għamilt jien f'dan il-parlament dwar kemm huwa ħażin li l-avukat ġenerali jingħata daqstant poteri fejn jidħol l-appell għaliex jista' jaqa' taħt l-influwenza tal-gvern tal- ġurnata, kienet kritika f'waqtha.

X'jiġifieri l-gvern jappella?!

Il-kostituzzjoni tagħna lill-avukat ġenerali tittrrattah daqslikieku kien wieħed mill-imħallfin tal-qrati superjuri tagħna u xejn inqas.

U meta jiġi biex jiddeċiedi, l-avukat ġenerali jrid jiddeċiedi b'mod totalment awtonomu, daqslikieku kien imħallef li qiegħed jagħti s-sentenza.

Dik hija l-kariga ta' l-avukat ġenerali.

L-avukat ġenerali jrid ikun distakkat u totalment indipendenti mill-gvern.

Allaħares ma jkunx hekk għaliex inkella jkollok a police state bl-interferenza diretta li jkun hemm bejn l- eżekuttiv u l-organu ġudizzjarju.

Issa qed joħorġu bosta stqarrijiet min- naħa tal-gvern fejn jiingħad li ndaħlu fix-xogħol ta' l-avukat ġenerali u ġiegħlu lill-avukat ġenerali jinterponi l-appell.

F'pajjiż demokratiku dan m'huwiex aċċettabbli.

Din hija xi ħaġa li ħadd ma nduna biha, pero` hija nkwetanti li jkollok ammissjoni - anzi ftaħir - mill-organu eżekuttiv ta' l- istat li jindaħal fl-organu ġudizzjarju ta' pajjiżna.

Sur President, fejn huwa l-prinċipju tas-separazzjoni tal-poteri?

Fejn huwa l-prinċipju ta' bilanċ bejn it-tliet organi ta' l-istat sabiex ikollok demokrazija vera?

Għandna ammissjoni minn dan il-gvern li huwa ġiegħel lill-avukat ġenerali jinterponi appell.

Għalija, li jiġri dan f'pajjiż demokratiku huwa skandlu kostituzzjonali.

Aħna jew nemmnu fl-indipendenza ta' l-avukat ġenerali u fil-qrati tagħna, jew inkella ma nemmnux.

Intom ġejtu f'dan il-parlament u għaddejtu emenda sabiex tagħtu lill-avukat ġenerali poteri skjaċċanti ħalli jkun jista' jappella fuq kollox.

Dan il- poter jeżisti biss f'Malta.

Għaliex kif tista' tispjega li bniedem ħareġ liberat u mbagħad l-avukat ġenerali jappella minn dik is-sentenza, jekk biex jinstab ħati jrid ikun hemm il-konċett ta' beyond reasonable doubt u ladarba l-ġudikant kien illiberah, dak id-dubju fil-fatt jeżisti?

Pero` din ġrat!

Meta konna qed niddibattu din l-emenda hawnhekk, jien kont għedt li jista' jkun hemm il-preferenzi għaliex jista' jkun li fil-konfront ta' ċerti nies il-gvern jappella, mentri fil-konfront ta' oħrajn ma jappellax.

Imma dak iż-żmien kienu qaluli li dan ma jistax jiġri għaliex l-avukat ġenerali huwa indipendenti.

Issa għandna ammissjoni mill-eżekuttiv ta' pajjiżna, mill-gvern, li ndaħal fix-xogħol ta' l-avukat ġenerali sabiex iġiegħlu jagħmel appell.

Dak biss huwa skandlu kbir daqs l-iskandlu li fuqhom tressqu dawk it-tnejn min-nies li għaddew b'kumpilazzjoni fuq korruzzjoni għaliex din hija ammissjoni li l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja tagħna qiegħda tiġi mhedda.

Wieħed mit-tliet organi ta' l- istat huwa mhedded għaliex il-gvern jista' jindaħal u jagħżel hu meta jappella u meta ma jappellax.

Nerġa' ngħid li dan huwa skandlu.

Sur President, naturalment hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra sabiex ngħaddu għall-istadju tal-kumitat ħalli niddiskutu dawn iż-żewġ klawsoli li għandna quddiemna.

Jiena naħseb li ma tantx hemm xi tgħid fuqhom għaliex spjegawhom b'mod eżawrjenti ż-żewġ segretarji parlamentari.

Diġa` għedt li min-naħa tagħna, bħala oppożizzjoni, qegħdin naqblu magħhom ukoll.

Nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li xi kultant ikollna liġijiet tajbin li jkunu magħmulin b'għaqal, pero` mbagħad - u din qiegħda tinkwieta lin- nies u ttellifhom il-fiduċja f'din l-istituzzjoni - ma jkunx hemm rieda politika b'saħħitha biżżejjed, minħabba interessi ta' terzi u minħabba aspetti ta' klijenteliżmu fis-sistema politika tagħna, biex dak li jgħaddi mill-parlament jiġi attwat.

U għalija dan huwa inkwetanti.

Issa qed ngħaddu din il-liġi biex nipprovaw nevitaw l-abbużi.

Bil-mod kif kienet qiegħda taħdem qabel din is-sistema kien hemm min qiegħed jistagħna għaliex kien jimporta l-merċa bl-irħis u ma jħallasx taxxa fuqha.

Dan issa se jsib ruħu ssikkat.

Nispera li issa ma jibdiex ikun hemm id-derogi u dan it-tip ta' side-tracking, għax forsi wħud minn dawk in-nies ikollhom ċerta clout.

Dik biss li qiegħda ddejjaqni u jkun ħażin jekk inħallu dawn l-affarijiet jiġru fil-pajjiż.

Huwa ħażin li jkollna n-nuqqas ta' serjeta` u n-nuqqas ta' rieda fl-implimentazzjoni tal-liġijiet li qegħdin jgħaddu minn dan il- parlament.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, kif qal tajjeb l-Onor.

Herrera, din hija liġi li hawn qbil fuqha.

Tajjeb li nissottolinja li l-oppożizzjoni temmen li dak li huwa dovut lill-fisku, għandu jinġabar.

L-oġġettiv ta' din il-liġi huwa li tagħlaq il-leakage f'dak li huwa l-ġbir tat-taxxa tal- VAT dovuta lill-gvern.

Kif spjegaw il-kelliema ta' qabli, din il-liġi hija intiża sabiex tagħlaq wieħed mill-aspetti fejn kien ikun hemm l-abbuż.

Is- segretarju parlamentari spjega kif issir l-importazzjoni ta' oġġetti fil- black economy, fejn ma titħallasx it-taxxa tal-VAT.

Fis-sistema tal-kummerċ dan jikkrea żbilanċ.

Pero` wieħed irid josserva li minbarra din il- loophole fil-liġi – għax strettament min kien jużaha ma kien qed jagħmel xejn "illegali" – hemm ukoll ammont ta' kuntrabandu li jidħol f'dan il- pajjiż.

Issir importazzjoni ta' oġġetti b'mod illegali li fuqhom ma titħallas l-ebda forma ta' taxxa u huwa importanti li naraw li dan l-abbuż jinqata'.

Ladarba qed nitkellmu fuq il-VAT nixtieq inqajjem żewġ punti.

L-ewwelnett kien dan il-gvern li r-rata tal-VAT għollieha minn 15% għal 18% u allura b'daqqa ta' pinna kien hemm żieda ta' kważi 20% fuq il-maġġoranza assoluta ta' oġġetti kif ukoll fuq is-servizzi kollha.

Dan ħalla impatt qawwi fuq il-ħajja ta' ħafna familji.

Ikun tajjeb li nsemmu wkoll li ċerti oġġetti li sa ftit snin ilu kienu eżenti mill-VAT illum spiċċaw soġġetti għal din it-taxxa.

Hawnhekk qed nirriferi għal kotba, magazines u materjal simili li huma soġġetti għal 5% VAT.

Hemm ukoll ċerti elementi fis-settur mediku bħalma huma s-siringi li ġew soġġetti.

Il-mediċini m'humiex soġġetti għall- VAT imma jekk, per eżempju, xi ħadd ikollu bżonn attrezzatura ta' sieq ikollu jħallas il-VAT fuqha.

Ma nistax ma nsemmix ukoll il-manutenzjoni fl- iskejjel u – skond ma qaluli - anke l-uniformijiet li huma soġġetti għal 18% VAT.

Għalhekk filwaqt li t-tagħlim fih innifsu m'huwiex soġġett għat- taxxa, element sostanzjali li jmiss mal-qasam edukattiv huwa soġġett għat- taxxa.

Dan qed ngħidu għax ftit taż-żmien ilu saret dikjarazzjoni fen intqal li l-edukazzjoni hija eżenti kompletament mill-VAT.

Pero`, kif għadni kemm għedt, hemm elementi li jolqtu s-sistema edukattiva li huma soġġetti għal din it-taxxa.

Mela hemm numru ta' oġġetti li l-VAT fuqhom għoliet għal 18%, u hemm oġġetti oħrajn li kienu eżenti u issa ġew inkluż.

Kif għedt, dan jimpatta fuq l-għoli tal-ħajja u fuq il-familji.

Tajjeb li wieħed jipparaguna l- paga medja f'pajjiżna kif stabbilita mir-rapport ta' l-eurostat mal-paga medja fil-kumplament tas-27 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea jew mal-pajjiżi ta' l-euro zone.

Mela minn naħa għandna l-għafsa tat-taxxa – dan l-aħħar kellna żieda qawwija fis-servizzi mediċi, fil-mediċini u fis-servizzi ta' manutenzjoni tad-dar - u min-naħa l-oħra l-paga f'termini reali, mhux f'termini nominali, qiegħda titbaxxa.

Meta tara dawn iż-żewġ elementi flimkien malajr tifhem l-impatt li hemm fuq il-familji.

Dan huwa punt li rridu nissollevawh għax ħafna drabi l-istatistika tittrasmetti l-messaġġ li din is-sena l-inflazzjoni ma żdiditx.

Pero` ta' min jgħid li fis-snin 2005 u 2006 kienet laħqet ċerta rankatura, tant li kienet qabżet il-medja ta' l- Unjoni Ewropea, u fis-sena 2007 it levelled out.

Imma dan ma jfissirx li l- ħajja qed torħos.

Nistgħu nikkwotaw statistika ta' dan it-tip imma on the ground, meta wieħed imur fid-djar u għand il-familji, jsib li l-maġġoranza tan-nies – naħseb sħabi jaqblu miegħi wkoll – iqanqlu l-punt dwar il-piż ta' l-għoli tal-ħajja.

Sur President, il-fatt li llum qed nagħtu l-approvazzjoni tagħna għal din l- emenda ma jfissirx li aħna qed nikkontradixxu l-kritika li konna għamilna meta żdiedet ir-rata tal-VAT, meta ċerti prodotti ma baqgħux eżenti minn din it-taxxa u meta żdiedet il-VAT f'ċerti setturi tat-turiżmu.

Ovvjament it-taxxa għandha tinġabar u aħna qatt ma bgħatna l-messaġġ li t-taxxa m'għandhiex titħallas.

Pero` kien hemm żmien meta n-Nazzjonalisti kienu fl-oppożizzjoni u kienu taw xi forma ta' indikazzjoni lin-nies biex ma jħallsux it-taxxa jew organizzaw xi forma ta' diżubbidjenza ċivili.

(Interruzzjonijiet) Qatt ma kellhom raġun.

Bħala rappreżentant tal-poplu inti għandek ċerta responsabilita` lejn il-pajjiż imma kulħadd jiddeċiedi hu.

Aħna naqblu li jkun hemm ċerta responsabilita` lejn il-pajjiż.

Din il-liġi tagħlaq leakage li hemm fil-ħlas tal-VAT.

Sfortunatament ikun hemm abbużi mill-VAT u allura huwa importanti li nisħqu fuq il-bżonn li t- taxxa dovuta trid tinġabar.

Jekk aħna nemmnu li għandna nsostnu dawk is- servizzi li mdorrijin bihom u li bdew minn wara l-gwerra 'l hawn, fosthom is-servizzi mediċi b'xejn kif ukoll is-servizz edukattiv, u jekk irridu nsostnu s-servizzi tal-bon-ordni - sieħbi semma n-nuqqas ta' dixxiplina u allura huwa importanti li nkabbru s-sens ta' rispett lejn il-bon-ordni u lejn ir-regolamenti validi approvati mill-parlament - huwa essenzjali li t-taxxa dovuta tinġabar.

Jien nagħlaq l-intervent tiegħi billi ngħid li f'dan l-ispirtu ta' responsabilita`, minkejja l-kritika li għamilna fil- passat dwar it-taxxa tal-VAT u kif għolloew ir-rati, din in-naħa se tivvota favur dan l-abbozz ta' liġi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx aktar rimarki, is-Segretarju Parlamentari, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nirringrazzja lil sħabi li kkontribwixxew għad-dibattitu li għandna llum għax, kif ħareġ ċar mid- diskussjoni li kellna, l-emendi li qed ngħaddu għal-liġi tal-VAT tant m'humiex kontroversjali, li l-oppożizzjoni wkoll qed taqbel mal-ħtieġa li jidħlu.

Ta' min jgħid ukoll li dawn l-emendi qegħdin isiru bi qbil mal- GRTU u mal-kamra tal-kummerċ li kienu parteċipi u xprunaw il-ħtieġa għal dan it-tip ta' emendi.

L-ewwelnett nixtieq nirrispondi ftit għall-kummenti li saru mill-Onor.

Charles Mangion u mill-Onor.

Jose` Herrera.

L-Onor.

Jose` Herrera tkellem fuq l-abbużi u l-implimentazzjoni ta' ċerti liġijiet.

Pero` naħseb li wieħed irid jirrikonoxxi li fl-aħħar mill-aħħar ċerti abbużi jinqabdu għaliex il-gvern qiegħed jaġixxi, qiegħed jieħu azzjoni u qiegħed isaħħaħ il-leġislazzjoni biex ikompli jiġġieled l-abbużi, jagħlaq it-toqob kemm jista' jkun u jdaħħal is-serjeta` li hija meħtieġa f'dan il- pajjiż.

Naħseb li xi ftit jew wisq dan għandu jiġi rikonoxxut.

Punt ieħor li tqajjem kien dwar iż-żieda tar-rata tal-VAT minn 15% għal 18%.

Jien nixtieq infakkar li din kienet deċiżjoni meħtieġa għall-pajjiż.

Din kienet marbuta wkoll mas-sostenibilita` tas-servizz tas-saħħa f'pajjiżna.

Dak iż-żmien il-gvern kien ħa d-deċiżjoni konxja li dan is- servizz għandu jibqa' b'xejn għal kulħadd.

Biex dan seta' jsir minflok li daħħalna taxxi fuq mediċini u affarijiet oħra konnessi mas-servizz tas- saħħa, iddeċidejna li tibqa' tkun is-sistema ta' tassazzjoni eżistenti f'pajjiżna li tiġbor il-flus u b'mezz ta' solidarjeta` tipprovdi għal dak li huwa meħtieġ fis-settur tas-saħħa.

Fil-fatt sussegwentement infetaħ il- kont tas-saħħa u din iż-żieda fir-rata tal-VAT bdiet titniżżel f'dan il- kont.

Pero` jien nixtieq infakkar ftit lill-Onor.

Charles Mangion li meta fi żmienhom neħħew il-VAT ta' 15%, daħħlulna sistema ta' tassazzjoni li meta tgħodd it-taxxi kollha li kien hemm fiha, kienet twassal għal taxxa ta' 21%.

Intqal ukoll li fuq kotba, materjal u magazines hemm 5% taxxa.

L-ewwelnett jien nirringrazzja lill-Onor.

Charles Mangion li ta raġun lill-prim ministru meta qal li fuq l-edukazzjoni m'hemmx VAT.

Fil-fatt issa ħareġ illi hemm xi forma ta' VAT fuq xi prodotti li huma konnessi indirettament ma' l-edukazzjoni, imma fuq l-edukazzjoni m'hemmx.

Fuq il-privatijiet, fuq il-miżati u fuq is-servizzi edukattivi kollha m'hemmx VAT.

Sur President, issemmew il-magazines, il-kotba u affarijiet oħrajn.

Irrid ngħid lill- Onor. Charles Mangion li pajjiżna nnegozja pakkett ma' l-Unjoni Ewropea.

Kien hemm aspetti fejn irnexxielna nġibu deroga – kuntrarjament għal dak li nnegozjaw pajjiżi oħrajn – li sas-sena 2010 ma jkunx hemm VAT fuq l-ikel.

Ipprovajna ninnegozjaw dwar setturi oħrajn imma ma rnexxilniex.

Fl-aħħar mill-aħħar morna quddiem il-poplu Malti b'pakkett ċar dwar x'innegozjajna.

Pero` fuq ċerti affarijiet bilfors kellna ndaħħlu rata minima ta' VAT ta' 5%.

Jekk hawn xi ħadd li qed jgħid li fuq dawn l-affarijiet se jneħħi l-VAT qiegħed jidħak bin-nies.

Fuq dawn l-affarijiet ma tistax tneħħi l-VAT ta' 5% għaliex is-sixth directive ta' l-Unjoni Ewropea tobbliga lill-pajjiżi kollha li jkollhom din ir-rata minima fuq dan it-tip ta' prodotti.

U dak li hawn f'pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Il-poplu vvota f'referendum għal dan.

(Interruzzjonijiet) Fl-aħħar mill-aħħar il-verita` hi li wieħed ma jistax ineħħi l-VAT ta' 5% u allura l-wegħda u l-istorja kbira li qed issir li fuq xi affarijiet relatati ma' l-edukazzjoni se jneħħu l-VAT ma tistax isseħħ għax l-Unjoni Ewropea ma tippermettix li titneħħa.

Kieku kienet tippermetti dan, konna nagħmluha aħna.

(Interruzzjonijiet) Mela l- problema hija li anke tan-naħa l-oħra huma marbutin f'dan is-sens u m'għandhomx għalfejn jipprovaw jilludu ruħhom.

Jingħad li wieħed jista' jdaħħal skemi ta' kumpens.

Anke l-gvern daħħal skemi ta' kumpens fuq ċerti affarijiet.

Pero` jien nistaqsi lil tan-naħa l- oħra kif se jagħmlu dan ħalli wieħed jipprova jifhem verament x'qed jgħidu.

Mhux issa jwiegħdu fl-arja u jgħidu li se jneħħu xi ħaġa u mbagħad meta jkunu fil-gvern idaħħlu xi ħaġa oħra!

(Interruzzjonijiet) Dan bħal meta qalu li se jneħħu l-VAT u mbagħad daħħlu taxxa oħra.

Sur President, jien se nieqaf hawnhekk ħalli skond il-ftehim li ntlaħaq fil-Kamra ngħaddu għall- istadju ta' Kumitat ta' dan l-abbozz u niddiskutu l-emendi li għandna quddiemna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa se nqiegħed il-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, Kap. 406" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq, il-Kamra issa tgħaddi għall-istadju ta' Kumitat ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-VAT.

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Mario de Marco, Viċi President tal-Kumitat, jippresjedi.

Klawsola 2 – Emenda ta' l-artikolu 52 ta' l-Att prinċipali.

Clause 2 - Amendment of article 52 of the principal Act.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, sabiex ninkludu d-dokument ta' identifikazzjoni mad-dokumenti kollha li jistgħu jintalbu, għax jidher li kien inqabeż fid-drafting tal-liġi, se nipproponi din l-emenda:

"A" Klawsola 2 għandha tiġi emendata kif ġej:

i) fil-paragrafu (b) (2) wara l-kliem ", f'kull ħin," għandhom jidħlu l- kliem "dokument ta' identifikazzjoni, u";

ii) fil-paragrafu (b) (2) il-kliem "kopja tad-dokument imsemmi" għandu jkun sostitwit bil-kliem "kopja tad-dokumenti msemmija"; u

iii) fil-paragrafu (b) (2) wara l-kliem "Persuna li ma tipprovdix", il- kelma "dokument" għandha tkun sostitwita bil-kelma "id-dokumenti".

"A" Clause 2 shall be amended as follows:

i) in paragraph (b) (2) after the words "at any time" there shall be inserted the words "an identification document and";

ii) in paragraph (b) (2) the words "aforementioned document" shall be substituted by the words "aforementioned documents"; and

iii) in paragraph (b) (2) after the words "A person who fails to produce", the words "a document" shall be substituted by the words "the documents".

Bażikament l-għan ta' din l-emenda diġa` spjegajnieh b'mod estensiv waqt id- dibattitu fl-istadju tat-Tieni Qari.

Dawk il-persuni li jl-attivita` ekonomika tagħhom hija li jġorru l-merkanzija huma obbligati li magħhom jibdew iġorru d-dokumenti meħtieġa.

Bażikament iridu jipprovdu mezz ta' identifikazzjoni u d-dokumenti rilevanti għall-prodotti li jkunu qed jitrasportaw.

Dawk l-istess dokumenti jistgħu jiġu mitluba sabiex jiġu ppreżentati lill-kummissarju tal-VAT jew lil xi persuna oħra li tkun awtorizzata minnu permezz ta' din il-liġi.

Tajjeb ngħid li meta persuna ma tipproduċix id-dokumenti mitluba, jew inkella meta l-affarijiet li tkun qed tittrasporta ma jkunux jaqblu ma' dawk id-dokumenti li tippreżenta – per eżempju, id-dokumenti jgħidu li qiegħed iġorr l-ilma u mbagħad niskopru li qiegħed iġorr xi tip ta' xorb – hija tkun ħatja ta' offiża daqslikieku ma pproduċietx l-istess dokumenti.

Fil-każ ta' din it-tip ta' offiża, il-penali li wieħed jista' jeħel hija multa ta' mhux inqas minn Lm300 imma ta' mhux aktar minn Lm1,500.

Barra minn hekk jeħel multa oħra li tkun ekwivalenti għal għaxar darbiet it-taxxa li effettivament ikun qiegħed jipprova jevadi fuq dawk il-prodotti.

Sur President, din hija miżura importanti ħafna jekk irridu serjament nikkombattu lil min qiegħed jipprova jdaħħal prodotti fis-suq mingħajr ma jagħmel id-dikjarazzjonijiet meħtieġa għal skopijiet ta' taxxa, sabiex imbagħad jippreżentahom fuq is-suq bi prezzijiet li jkunu ferm irħas – xi kultant bi prezzijiet redikoli - meta tqabbilhom ma' l-ispejjeż li suppost weħel sabiex importahom f'pajjiżna.

Naturalment dan kollu jkun qiegħed jhedded u jpoġġi fi problemi lill-operaturi leġittimi, li mbagħad anke huma tibda tiġihom it-tentazzjoni li jipprovaw joperaw fl-istess ambjent ta' min qiegħed jevadi t-taxxa ħalli jkunu jistgħu jikkompetu.

Jiena nerġa' ngħid li hija x-xewqa tagħna li jkollna ekonomija miftuħa, ekonomija li fiha jkun hemm il-kompetizzjoni u fejn tirbaħ l-effiċjenza b'ġustizzja.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq l-effiċjenza fl-operat; effiċjenza f'kemm jien inkun fast sabiex inġib il-prodotti fis-suq, effiċjenza fl-għażla li noffri u effiċjenza fil-prezz.

Hemm ukoll l- effiċjenza ta' kemm jien kapaċi nixtri l-prodott bl-irħis, imma dik il- kapaċita` ma rridx nuriha billi nixtri prodott irħis għaliex ma nħallasx it- taxxi dovuti fuqu filwaqt li ħaddieħor ikun qiegħed jonora dawk ir- responsabbiltajiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, aħna diġa` għedna li din il-liġi hija intiża sabiex tagħlaq dawk il-leakages li kien hemm fit-taxxa tal-VAT u min-naħa tagħna qbilna fuqha.

Pero` hawnhekk xtaqt li niċċaraw dan il- punt.

F'din il-klawsola qegħdin nitkellmu fuq importazzjoni ta' xi oġġetti fil-kors ta' xi attivita` ekonomika.

Allura dan ifisser li bniedem li jkun tela' sa Sqallija u niżżel xi affarijiet minn hemmhekk għall-użu personali tiegħu, mhux se jkun soġġett għal dan il-proċess sħiħ ta' identifikazzjoni?

Qiegħed ngħid hekk sabiex niċċaraw l-affarijiet u sabiex l-uffiċjali li jkunu qegħdin jeżerċitaw din il-liġi, ikunu mħarrġa fuq il-mod kif għandhom jeżerċitaw din l-istess liġi.

L-unika problema li jista' jkun hemm hija li ħafna drabi jkun diffiċli li tiddistingwi jekk dawk l-oġġetti humiex għall-użu kummerċjali jew inkella għall-użu personali.

U naħseb li jkun tajjeb li niċċaraw dan il-punt.

Per eżempju, wieħed jista' jitla' b'vann u jniżżel qabda għamara għad-dar tar- residenza tiegħu.

Normalment jekk wieħed jimporta għamara minn barra, anke jekk se jġibha għalih, irid jgħaddi ċerti dokumenti mid-dwana.

Allura jekk xi ħadd ikun tela' Sqallija b'vann sabiex jixtri kemm jista' affarijiet għad-dar jew l-uffiċċju tiegħu, jiġifieri mhux biex jerġa' jbigħhom jew jikrihom, dan ukoll se jaqa' taħt din il-liġi?

Qiegħed nagħmel din il- mistoqsija għaliex il-kliem "attivita` ekonomika" jistgħu jqanqlu dan id- dubju.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, xtaqt niċċara dan il-punt għaliex naħseb li huwa importanti ħafna.

Ladarba qegħdin fl-Unjoni Ewropea persuna għandha d-dritt li tmur f'pajjiż ieħor sabiex tixtri prodotti għall-konsum personali tagħha.

Dan huwa dritt li għandha kull persuna u m'hijiex obbligata li ġġorr dokumentazzjoni ta' merkanzija, dejjem sakemm dawk l- oġġetti huma għall-użu personali tagħha.

Madankollu l-konsum personali jrid ikun wieħed raġunevoli.

Jiena ma nistax inniżżel container b'ħamest ikmamar tas-sodda u ngħid li dawk huma għall-użu personali tiegħi meta jien m'għandix aktar minn żewġt ikmamar ta' sodda fil-flat li noqgħod fih.

Mela hemm it-test tar-raġunevolezza.

Xi ħaġa li tiġri ħafna hija fuq il-prodotti tax-xorb.

Hawn ħafna nies li qegħdin imorru jġibu x-xorb għat-tieġ tagħhom minn pajjiż ieħor, jiġifieri għall-użu personali tagħhom.

F'dan il-każ id-dwana titlob ċerta evidenza, per eżempju, l-invit tat-tieġ ħalli jaraw jekk huwiex minnu li se jsir it- tieġ.

Pero` mbagħad hemm ukoll limitu ta' kemm tista' ddaħħal xorb.

Fil- fatt l-Unjoni Ewropea tistabbilixxi thresholds ta' kemm tista' tonfoq flus b'ġustifikazzjoni għall-konsum personali tiegħek.

Mela għalkemm jien għandi d-dritt li ndaħħal dawk l-oġġetti fil-pajjiż, ma jfissirx li m'iniex se nitwaqqaf.

Pero` jekk nuri li dawk l-oġġetti huma għall-użu personali tiegħi, allura ma jittieħdu l-ebda passi.

Sur President, irrid ngħid li qiegħed isir ukoll ċertu monitoring.

Għaliex illum naċċetta li inti niżżilt kamra tas-sodda għall-użu personali tiegħek, imma jekk imbagħad nibda ninnota li l-istess vann qiegħed jaqsam għal Sqallija tliet darbiet fil-ġimgħa u kull darba jniżżel kamra tas-sodda, żgur li ma nistax nibqa' nemmen li dik l-għamara hija għall-użu personali tiegħek.

L-ewwel darba naċċetta li tniżżilha għall-użu personali, imma mat- tieni darba nibda nistaqsik kemm-il kamra tas-sodda għandek.

Jekk tgħidli li għandek tliet kmamar tas-sodda, wara t-tielet darba ngħidlek li ma jistax ikun li inti qiegħed tniżżel dawk il-kmamar għalik personali.

U għalhekk hemm it-test tar-raġunevolezza.

Jekk imbagħad jintgħaraf li wieħed qiegħed jabbuża, allura jista' jitqies li qiegħed jagħmel attivita` kummerċjali u jintalab sabiex jipproduċi d-dokumenti meħtieġa.

Xtaqt ngħid l-aħħar ħaġa għaliex din hija xi ħaġa komuni ħafna.

Hawn min qiegħed jagħmel dak li nistgħu nsejħulu groupage, jiġifieri jieħu numru ta' ordnijiet minn nies differenti ta' prodotti li jridu jġibu.

B'hekk jimla container b'ħafna affarijiet differenti għal persuni differenti.

B'dak il- mod dak l-individwu jkun mitqies li qiegħed jagħmel attivita` kummerċjali u jrid iġorr l-irċevuti ta' dawk il-prodotti li jkunu indirizzati lil min huma intenzjonati l-prodotti, għaliex inkella jkun qisu qiegħed iġibhom għalih.

Ma jistax xi ħadd jgħid li m'għandux irċevuti għaliex dak l-oġġett xtrah għal Edwin Vassallo u se jeħodhulu d-dar tiegħu, u l-oġġett l-ieħor xtrah għal Charles Mangion u se jeħodhulu d-dar tiegħu.

Irid juri rċevuta li ssejjaħ lil Charles Mangion u oħra li ssejjaħ lil Edwin Vassallo għaliex inkella ma jkunx hemm il-leġittimita` ta' din l-iskuża u allura r- responsabilita` ta' l-oġġetti taqa' fuqu.

Naħseb li l-Onor.

Vassallo wkoll xtaq jgħid xi ħaġa fuq dan il-punt.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, ta' min jgħid xi ħaġa fuq il-punt li għadu kif qajjem l-Onor.

Charles Mangion, anke for the record.

F'pajjiżna għandna misconception dwar x'jista' jikkwalifika bħala prodott għall-użu personali.

Huwa minnu li inti għandek id-dritt li tixtri prodotti mill- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea u ġġibhom Malta.

Imma żgur li hija xi ħaġa tajba li qed tiddaħħal l-emenda ta' l-identifikazzjoni li kienet tħalliet barra mill-abbozz.

Jekk jien qiegħed nittrasporta xi oġġetti b'vann jew karozza, jista' jwaqqafni uffiċjal tad-dwana - minkejja li fil-liġi hemm miktub "kull persuna fil-kors ta' l-attivita` ekonomika" – u jien irrid nispjega li dawk il-prodotti huma għall-użu personali tiegħi.

Mela l- uffiċjal tal-VAT se jitlobni d-dokumentazzjoni meħtieġa u mbagħad, there and then jiġġudika hu stess jekk dak li qed ngħid jien hux minnu.

Sal-lum seta' jitlobni l-identity card u jemminni li m'iniex fil-kors ta' l- attivita` ekonomika.

Pero` ladarba jkun għamel l-inspection u ħadli l- identity card number, l-evidenza tiġi filed u jekk Edwin Vassallo jerġa' jinqabad ġej u sejjer iġorr l-affarijiet bl-iskuża li għall-użu personali tiegħu, sta mbagħad għall-kummissarju tal-VAT li jivverifika jekk dawk l- oġġetti humiex attwalment għall-użu personali.

Jiena ngħid li kienet xi ħaġa tajba li inkludejna dan it-tip ta' identification document.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti wkoll għaliex din il-klawsola tista' tintuża mhux biss kontra illicit trading ta' dak li ġej minn barra għal Malta.

Din tista' tintuża anke fl-ordni tal-ġurnata ta' kuljum fl-Italja.

Jien naf min twaqqaf l-Italja mill-guardia di finanza li għandhom il-poter li jwaqqfu u jagħmlu t-tfittxijiet fil-vettura ta' dak li jkun – u staqsewh għad-dokumentazzjoni meħtieġa ħalli jaraw jekk għandux prova ta' l-akkwist ta' dak l-oġġett li xtara.

Qed ngħid dan għaliex għada pitgħada l- uffiċjali tal-VAT jistgħu jaqbdu anke oġġetti misruqa.

Għalhekk irridu naraw li nagħmlu l-affarijiet kif suppost; jew se norganizzaw in-negozju u nimxu pass 'il quddiem, kif qegħdin nagħmlu b'din il-leġislazzjoni u għalhekk qiegħed nimbottaha b'idejja t-tnejn, jew inkella noqogħdu nagħmlu l-biċċiet.

Imma bil-biċċiet m'aħniex se naslu.

U hawnhekk m'aħniex qegħdin nagħmlu l-biċċiet imma qed nagħmlu liġi kif suppost.

Dan hu l-messaġġ li jrid jasal illum.

Int min int, għandu jkollok id- dokumentazzjoni meħtieġa sabiex tissostanzja l-argumenti tiegħek.

Jekk l- oġġetti li għandek huma għall-użu personali tiegħek, allura ġib id- dokumentazzjoni kollha li turi li dak l-oġġett huwa għall-użu personali tiegħek.

Pero` tagħmilx attivita` ekonomika bl-iskuża li qiegħed iddaħħal l-oġġetti għall-użu personali tiegħek; għada pitgħada tista' ssib ma' wiċċek lill-uffiċjali tal-VAT fl-airport.

Ma jistax ikun li noqgħod ġej u sejjer inġib il-konsenji ta' sigaretti jew mobile telephones għall-użu personali tiegħi għaliex inkun qiegħed inġebbed b'mod ħażin ir-regolamenti ta' l-istess Unjoni Ewropea, li tagħtini l-opportunita` li nġib ċertu ammont ta' prodotti għall-użu personali tiegħi.

Sur President, qiegħed ngħid dawn l-affarijiet for the record ħalli jekk xi darba jkun hemm xi ħadd li jmur ifittex l-interpretazzjoni tal-liġi, ikun jaf eżattament x'aħna ngħidu.

Kull persuna li ġġorr oġġetti fil-kors ta' attivita` ekonomika m'għandhiex iżżomm lill-uffiċjali tal-VAT milli jfittxu jew jersqu fuq kulmin iridu.

Imbagħad sta għal dik il-persuna li tissustanzja l- argumenti tagħha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata ssir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 – Emenda ta' l-artikolu 53 ta' l-Att prinċipali.

Clause 3 – Amendment of article 53 of the principal Act.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, permezz ta' din l-emenda qegħdin nagħtu l-poter lill-kummissarju li jidħol u jispezzjona kull premises fejn qiegħda ssir attivita` ekonomika, kif ukoll li jispezzjona kull merkanzija, merċa, assi, kotba u dokumenti li huma relatati mas-suspett li jkollu dwar l- attivita` li hija leġittima.

Pero` issa qiegħed jingħata wkoll il-poter li jwaqqaf u jispezzjona mezzi tat-trasport, huma x'inhuma, li jkunu qegħdin jieħdu prodotti minn lok għal ieħor - mhux biss minn barra minn Malta imma anke minn lokal f'pajjiż għal lokal f'pajjiż ieħor - sabiex jassigura li l- invoices u dokumenti relattivi oħra huma in order u allura l-VAT tkun qiegħda titħallas kif suppost.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija klawosla 3.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Il-Viċi President tal-Kumitat irrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emenda.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari l-Onor Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, skond il-ftehim milħuq fil-Kamra aktar kmieni, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, Kap 406".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO DE MARCO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, Kap 406" jinqara t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex nirrapporta progress fil-Kumitat.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

DAVID AGIUS: Sur President, nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar għadda mill-istadju ta' kumitat bl-emendi.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, l-Erbgħa, 18 ta' Lulju, 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur; u

Mozzjoni ta' sfiduċja fil-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq imressqa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Pattijiet bejn Malta u l-Istati Uniti ta' l-Amerika fuq l-Imbarkazzjoni ta' Bastimenti - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat.

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Maltija dwar l- iStandards u Diversi Liġijiet - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema tal-Port - Kumitat Permanenti; u Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, nirringrazzja lill-kollegi li kkonċedewli ftit mill-ħin tagħhom biex ngħid li għandi ngħid.

Jiena ridt niġbed l-attenzjoni għall-fatt li fil-gazzetta deher avviż li t-Tug Malta nbiegħet.

Aħna nistennew li meta jinbiegħu assi pubbliċi, il-Ministru konċernat jagħmel stqarrija u jagħti rendikont ta' dan.

La ma sarx dan, jiena nixtieq nagħmel sensiela ta' mistoqsijiet dwar il-proċess ta' privatizzazzjoni tat-Tug Malta.

Kien hemm xi ħadd Malti jirrappreżenta lill-azzjonisti barranin li effettivament saru s-sidien ġodda?

Hemm interessi Maltin fl-intrapriża l- ġdida?

X'investiment ġdid se jsir, jekk se jsir?

Dan l-investiment effettivament se jkun f'xi forma ta' loan mill-banek Maltin jew inkella se jkun investiment dirett minn barra?

Kif se jkunu affettwati l-ħaddiema ta' din l-entita`?

X'kondizzjonijiet ġodda qed jingħataw?

Qed ngħid dan anke fid-dawl ta' kif spiċċaw ċerti ħaddiema mill-Air Malta meta partijiet minnha ġew privatizzati jew outsourced?

Il-gvern kif se jassigura s- servizz li din il-kumpannija kienet tagħti fil-portijiet tagħna, u dan fl- interess ta' l-iżviluppi u ta' l-attivita` mill-aktar densa li qed ikun hemm fil-portijiet tagħna?

Sur President, wieħed kien jistenna li kellha ssir xi dikjarazzjoni jew stqarrija min-naħa tal-ministru sabiex inkunu nafu x'qed jiġri u mhux sempliċement jidher avviż fil-gazzetti.

L-affarijiet ma jsirux b'dan il- mod.

Qegħdin nitkellmu fuq entitajiet pubbliċi li l-poplu Malti għandu d- dritt ikun informat sew dwarhom.

Nistennew ta' l-inqas xi forma ta' stqarrija pubblika mill-ministru konċernat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Sur President, jiena xtaqt nagħmel ftit rimarki fuq l-inkonsistenza tal-gvern Nazzjonalista u l-politika tiegħu u norbothom ma' fatti konkreti li kulħadd jista' jara b'għajnejh u jmiss b'idejh.

Nisimgħu ħafna kelliema min-naħa l-oħra jiftaħru bl-ambjent, jiftaħru bit-tneħħija tal-miżbliet, jiftaħru fuq il-pjani u l-viżjoni li għandhom għall-ambjent sostenibbli, pero` meta mbagħad tibda tiffoka fuq areas partikolari, tiskopri kemm attwalment dak kollu li jingħad min-naħa l-oħra huwa biss lip-service.

Xtaqt nagħmel riferenza għal development brief li kien sar mill-MEPA f'Diċembru ta' l-2001 dwar il-Luqa Park.

Id-development brief suppost li jkun dwar il-pożizzjoni ta' l-awtorita` fuq materja ta' żvilupp.

F'dan ir- rapport kienet intqal li dan il-park kellu jieħu post il-miżbla fil- periferija ta' Ħal Luqa, u nikkwota x'hemm miktub:

"Luqa has a population of about 5,900 and the area is in dire need for the provision of recreational facilities.

The nearest open space is the Marsa Sports Club, which is about 1.5 km away from Luqa.

The lack of open spaces in the area is reflected in the Public Attitudes Survey undertaken by the Planning Authority in 2000, which indicates that 91% of the people from Luqa agreed with the statement "There should be more facilities for recreation, like parks and public gardens in my locality".

Hekk kienu qalu 91% tal-Luqin f'dan is-survey li kien organizzat proprju mill-awtorita`.

U bir-raġun għax Ħal Luqa hu mdawwar bl-industrija u bl- istorbju li jiġi anke mill-ajruport u mit-traffiku.

M'hemmx dubju li anke t-tniġġis hu qawwi f'din il-lokalita`, Sur President.

Mela fl-2001 l- awtorita` kienet għamlet dan id-development brief.

Pero` jidher li l-gvern nesa dan il-brief u abbanduna dak li jixtiequ l-Luqin infushom.

Issa l- area fejn qabel kienet miżbla hija proprju l-entratura ewlenija għal Ħal Luqa, għax dan ir-raħal tidħol għalih minn industrial estate.

Il-proposta li kienet saret biex issir faċilita` rikreattiva', il-gvern ma tax kasha.

Flokha jidher li qed tiġi żviluppata bulky refuse area u affarijiet oħra li jmorru lil hinn minn dak li kienet ipproponiet l-awtorita`.

Apparti dan, madwar ħames snin ilu, uffiċjali tal-MEPA kienu marru fl- iskola primarja ta' Ħal Qormi jiddiskutu l-local plan ta' dik l-area mal- Qriema u man-nies ta' l-irħula fil-viċinanza.

Fost l-affarijiet li kienu għamlu emfasi fuqhom kien hemm proprju l-idea ta' green belt.

Jiena nistaqsi jekk il-MEPA telqitx minn dan il-prinċipju fundamentali li bejn raħal u ieħor, jekk jista' ikun, nippriservaw dak li jissejjaħ green belt?

Wieħed jista' jgħid li din qegħdin tard fuqha.

Anke ħames snin ilu, għal ħafna rħula din ma tantx kienet feasible peress li l-iżvilupp kien laħaq ħa dawn l-ispazji mportanti.

Pero` issa qed naraw li minkejja dan il-ħafna diskors li ntqal fuq l-ambjent u l-green belt, il-gvern injora d- development brief għar-raħal ta' Ħal Luqa, minkejja li l-proġett propost seta' jtaffi l-impatt qawwi li l-industrija tħalli fuq il-lokal u seta' jagħti faċilitajiet rikreattivi lit-tfal u liż-żgħażagħ Luqin.

Dan l-aġir, fil-fehma tiegħi, huwa tal-mistħija, Sur President, u nħoss li l-gvern għandu jispjega għaliex jieħu dawn id-deċiżjonijiet u jinjora saħansitra l- għajta popolari ta' l-istess Luqin.

Għax fis-survey li semmejt, 91% minnhom xtaqu li jkollhom recreational spaces.

Irrid insemmi wkoll id-diżastru ta' ambjent li hemm ġewwa Ħal Farruġ.

Ħal Farruġ huwa raħal żgħir ġo raħal ieħor.

Meta dan il-post kien f'idejn l- Ingliżi, kien post verament sabiħ, imam llum jinsab fi stat dilapidat.

Biżżejjed tgħaddi minn Triq Ħal Farruġ biex tinduna b'dan li qed ngħid.

Jekk tgħaddi bil-karozza minn fuq wiċċ il-qamar naħseb li ssib anqas skossi milli kieku tgħaddi minn din it-triq.

Barra minn hekk, din it-triq tinsab ukoll mingħajr dawl.

Jiena stess kemm-il darba għamilt mistoqsijiet parlamentari fuq din it-triq, dwar il-bżonn li tissewwa u tiddawwal.

Din it-triq hija waħda mill-iktar toroq traffikużi għax jgħaddu minnha mhux biss ħafna mir-residenti ta' Ħal Farruġ, imma wkoll ħafna nġenji kbar tax- xogħol u għalhekk huwa meħtieġ li din it-triq tinbena u mhux titħalla kif inti.

Hemm ukoll il-problema tad-dlam f'din it-triq li ġġib magħha ċerti perikli.

Aktar 'il ġewwa minn Ħal Farruġ innifsu, hemm numru ta' rziezet u intrapriżi u d-dawl huwa importanti sabiex jiġu skoraġġut is-serq u reati oħra.

Ridt insemmi wkoll il-kwestjoni tal-famuża pjazza li ġiet żviluppata f'Ħal Farruġ xi ħames snin ilu madwar blokok ta' appartamenti ġodda li nbnew mill-gvern Nazzjonalista.

F'din il-pjazza fuq naħa hemm taraġ u fuq in-naħa l-oħra hemm ċerti diżlivelli li minħabba fihom la vann ta' l-iskola, la ambulanza, la fire engine u lanqas trakk tat-tankijiet tal-gass ma jistgħu jidħlu biex jilħqu ċerti zoni.

Jien ma nistax nifhem dan x'tip ta' ppjanar hu u min jagħmlu.

Min hu lest jinvesti l-balal tal-liri f'affarijiet li fl- aħħar mill-aħħar ikunu ta' inkonvenjent sħiħ għan-nies tal-madwar?

Jiena jidhirli li min ikun qed jippjana jrid ikollu ħafna aktar ħsieb għad- dimensjonijiet soċjali u sostenibilita`, speċjalment fejn ikun hemm numru sostanzjali ta' familji li qed jgħixu fi spazji żgħar.

Sur President, xtaqt ukoll nagħmel riferenza għal tweġiba ta' mistoqsija parlamentari li ngħatat il-ġimgħa li għaddiet dwar l-ammont ta' ċitazzjonijiet li ngħataw permezz ta' l-ispeed cameras, fejn jidher li t- tieni l-aktar speed camera li qabdet nies kienet dik li popolarment nafuha bħala tal-bypass ta' l-Imrieħel, għalkemm proprjament it-triq jisimha Triq is-Sebħ.

Dik it-triq attwalment tifred komunita` sostanzjali Qormija mill- kumplament ta' Ħal Qormi.

Ir-residenti ta' din il-komunita`, għal kull ħaġa li jkollhom bżonn, anke biex jixtru bott ħalib, iridu jaqsmu dik il- bypass jew inkella jużaw il-karozza privata tagħhom.

Madwar sentejn ilu f'dik it-triq kienet seħħet traġedja enormi fejn żewġ tfajliet mietu f'inċident tat-traffiku kkawżat minn overspeeding.

L-unika miżura li ttieħdet wara dik it-traġedja kienet din il-camera u qatt ħadd ma ħaseb li ssir xi ħaġa bis-serjeta', minkejja li kien ġie mwiegħed li se jsir an overhead bridge, minbarra xi ideat oħra li kienu ħarġu bihom l- istess residenti bil-għan li jkunu jistgħu jaqsmu b'mod safe minn naħa għal oħra.

Kulma sar wara dik it-traġedja ta' dawn iż-żewġ tfajliet Qriema kien biss din il-biċċa camera li tikkonferma kemm dik hija triq mill-aktar perikoluża, għaliex minkejja d-deterrent tal-camera xorta waħda l- overspeeding għadu għaddej bil-kbir.

Dan ifisser li r-residenti li joqogħdu f'din il-komunita`, magħrufa mill-Qriema bħala Tal-Blat 2, għadhom m'humiex moqdija biex ikunu jistgħu jaqsmu din il-bypass b'moħħhom mistrieħ.

Għalhekk jien nappella lill-gvern biex kemm jista' ikun malajr jagħmel xi ħaġa u jibda jifhem il-gravita` tas-sitwazzjoni li jinsabu fiha dawn in-nies li jgħixu fuq din in-naħa ta' Ħal Qormi u anke tal-ħaddiema li jaħdmu f'din l-area, għax hemmhekk hemm industrial estate sħiħ.

Sur President, hemm bżonn li l-gvern jibda jagħti kas ta' dawn l-affarijiet li qed jolqtu l-ħajja tan-nies b'mod regolari u ta' kuljum.

L-aħħar punt tiegħi f'dan l-Aġġornament hu dwar ir-residenza San Vincenz de Paule.

Illum m'għandix il-ħin biex nidħol fin-numru ta' lmenti li kontinwament jasluli mill-familjari tar-residenti t'hemmhekk.

Minkejja dak kollu li ntqal fi stqarrijiet uffiċjali tal-gvern, li l-problema ta' nuqqas ta' faċilita` ta' air-conditioning fis-swali għadha hemmhekk.

Ċerti swali lanqas biss kellhom faċilita` ta' air-conditioning u ġabulhom il-mobile air- conditioners li qed jagħmlu ħafna ħsejjes.

Imma apparti dawn il-ħafna diffikultajiet u l-kwestjoni tal-ħames nisa li mietu proprju bejn il-25 ta' Ġunju u s-27 ta' Ġunju, xi ħaġa li nnegaha l-gvern ...

Jien mhux se nsemmi l-ismijiet ta' dawn in-nisa fuq il-microphone, pero` jekk irid nista' nsemmihom off-mike biex ma jaħsbux li jistgħu joqogħdu jgħattu x-xemx bl- għarbiel.

Madankollu llum nixtieq nitkellem fuq il-kwestjoni tal-waiting-list, in- numru ta' anzjali li ma jistgħux jibqgħu jgħixu f'darhom b'mod indipendenti jew inkella bil-kura li jistgħu jagħtuhom il-familjari tagħhom u li qed jistennew biex jidħlu f'din ir-residenza.

Ħafna anzjani verament jinsabu f'periklu għax la għandhom il-kura u lanqas l-attenzjoni li jeħtieġu u għandhom bżonn urġenti li jidħlu fir-residenza San Vincenz de Paule.

Il- gvern, fil-fehma tiegħi, jinsab b'idejh marbutin fuq din il-kwestjoni.

Mhux veru li qegħdin isiru l-affarijiet bis-serjeta`.

Ma kienx biżżejjed li jiftaħ dawk iż-żewġ swali fl-isptar Mount Carmel bħala speċi ta' half-way house sakemm anzjan jew anzjana jidħlu fir-residenza San Vincenz de Paule.

Għad hemm ħafna anzjani li qed jirċievu l-avviż li ġew aċċettati li jidħlu f'St. Vincent de Paule imma xorta waħda jibqgħu fuq il-waiting-list għal xhur u snin sħaħ.

Jien naf ħafna familjari ta' anzjani li jixtiequ jibqgħu jieħdu ħsieb lill- anzjani tagħhom imma ma jistgħux, mhux għax għandhom qalbhom ħażina jew għax ma jridux imma għax tassew ma jistgħux jibqgħu jieħdu ħsiebhom.

Hemm anzjani li għandhom kondizzjonijiet mediċi li jagħmluha diffiċli li l- familjari jieħdu ħsiebhom u hemm każijiet fejn min jieħu ħsiebhom għandu kondizzjonijiet mediċi li jimpeduhom milli jagħtu dik it-tip ta' kura.

Għaldaqstant nerġa' nappella lill-gvern biex mit-taxxi tagħna jipprova jagħmel affarijiet konkreti ħalli l-iktar nies vulnerabbli f'dan il-pajjiż jkollhom id-dinjita' li jixirqilhom u dak il-wens soċjali li min hu responsabbli f'dan il-pajjiż għandu jagħtihom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, jien illum nixtieq insemmi skandlu ieħor li qed isir taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru Austin Gatt.

Jien se ngħid il-fatti kif nafhom jien u nistenna li jkun hemm ir-reazzjoni tal- gvern, ċertament tal-Ministru Austin Gatt jew ta' xi ħadd taħtu li qed jieħu dawn id-deċiżjonijiet.

Qed ngħid "xi ħadd taħtu" għaliex jidher li f'din il-kwestjoni jista' jinkwadra wkoll is-Sur Claudio Grech, li huwa l- assistent personali tal-Ministru Austin Gatt.

Jien se nibda biex nistaqsi dwar x'sar mis-CIMU.

Meta sar l-investiment fih mill-gvern Nazzjonalista fl-2001/2002, l-iskop ta' din l-istruttura kienet biex tinġabar l-informatika dwar dak li għandu x'jaqsam maċ-ċivil.

Dak iż- żmien kienet ħarġet call for applications għal information management officers u dawn intgħażlu.

Illum il-pożizzjoni hija li dan is-CIMU m'huwiex funzjonabbli, spiċċa u m'għadux bl-istruttura li suppost kien intenzjonat li jkollu.

Għalhekk reġgħet ħarġet sejħa għall- applikazzjonijiet għal chief information officers (CIOs), għaliex l- information management officers ma jistgħux jiffunzjonaw.

Din is-sejħa ħarġet f'Marzu tas-sena 2006, u ġew magħżula.

Issa jien nistaqsi: Min kienu l-persuni li kienu responsabbli biex jagħżlu lil dawn is-CIOs?

Agħar minn hekk, Sur President, inħatar bord fi ħdan il-ministeru ta' l- Onor. Austin Gatt biex jikkategorizza l-ministeri u jara min minn dawn is- CIOs għandu jmur taħt kategorija "A" fi ħdan ministeru jew ieħor u min għandu jmur taħt kategorija "B" fi ħdan ministeru ieħor.

Xi skop kien hemm wara dan il-bord partikolari?

Min hemm warajh?

Min kienu n-nies involuti biex setgħet issir din it-tip ta' kategorizzazzjoni tal-ministeri u għaliex saret?

Hu minnu li r-raġuni għaliex sar dan il-bord biex jaqsam il- ministeri f'żewġ kategoriji hija li min ikun magħżul biex imur f'ministeru ta' kategorija "A" se jkollu pakkett ta' perks u income ħafna aħjar minn ta' dak li se jkun magħżul biex imur f'ministeru ta' kategorija "B"?

Hu minnu li, per eżempju, l-informatika tal-Ministeru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali ġiet ikkategorizzata bħala "B" filwaqt li, per eżempju, l-informatika tal-Ministeru ta' l-Ambjent, jiġifieri tal-ministeru ta' l-Onor.

George Pullicino, ġiet kategorizzat bħala "A"?

Jikkonferma l- ministru li xi ħadd fl-uffiċċju tal-prim ministru li nzerta ntgħażel bħala CIO, meta ra li se jkun CIO taħt il-kategorija "B", deherlu - bħalma dehrilhom oħrajn - li għandu jara kif imur f'ministeru li jaqa' taħt kategorija "A" – f'dan il-każ il-ministeru tas-saħħa - biex ikun jista' jdaħħal madwar Lm13,000 jew Lm14,000 fis-sena u jkollu karozza, mobile, eċċ?

Dawn huma l-iskandli li qed isiru taħt gvern Nazzjonalista fi ħdan il-ministeru ta' l-Onor.

Austin Gatt, Sur President.

Mhux hekk biss, imma kien hemm min deherlu li issa - għax se tiġi aġevolata din il-persuna - inzertat bil-kunjom ta' Debono u taħdem fl-uffiċċju tal- prim ministru – dawn għandhom jiċċaqilqu wkoll – għax dawn huma kollha ta' l-istess partit - u bdew jaraw kif se jiċċaqilqu bejniethom.

Dawn spiċċaw iġġieldu bejniethom għax kollha qed jifgaw bejniethom fl-għażla tal- bordijiet - hekk qed isiru l-affarijiet taħt gvern Nazzjonalista – tant li fil-5 ta' Ġunju ta' din is-sena l-gvern ippanikkja u bagħat l- applikazzjonijiet kollha konċernati lura lill-Public Service Commission (PSC).

Dan sar ġurnata qabel ma' l-PSC ġiet xolta fis-6 ta' Ġunju.

Veru li meta kien qed isir dan kollu, il-persuna li hija responsabbli mill-fondi ta' l-Ewropa fl-uffiċċju tal-prim ministru li qalet li jekk it-tali se jiċċaqlaq, hi se tieqaf mix-xogħol tagħha?

Imma dan xi gvern hu!

Kif jista' jkollna dawn il-ħneżrijiet proprju llum meta saru investimenti ta' eluf, jekk mhux miljuni, ta' liri, f'ċentru apposta ta' l-informatika li spiċċa mhux funzjonabbli?

Sur President, kien hemm nies li ġew elevati għall-kariga ta' information management officers u dawn spiċċaw jieħdu l-pagi u ma jiffunzjonawx.

Imbagħad reġgħu elevawhom għall-kariga ta' CIOs u qasmuhom f'żewġ kategoriji biex issir distinzjoni bejn il-ħbieb tal-ħbieb fi ħdan gvern korrott.

Addirittura spiċċajna f'sitwazzjoni fejn għax wieħed jidhirlu li għandu jiċċaqlaq minn xi mkien biex imur f'ieħor u jiġi approvat bejn il- ħbieb tal-ħbieb, kulħadd ried jiiċċaqlaq ...

Issa x'se jiġri?

Sur President, dwar dan l-iskandlu kollu, jiena għalissa tajt ftit informazzjoni u għamilt ftit domandi milli qed isiru.

Issa li fadal ftit xhur qabel l-elezzjoni, ma jidhirlux il-gvern li għandu jirrispondi għal dan kollu?

Hawnhekk qed nitkellmu fuq differenzi kbar fil-pagi - minn kategorija 4 għal kategorija 3 – u fuq nies magħżulin apposta minn bordijiet speċjali li jidher li warajhom hemm is-Sur Claudio Grech li huwa l-assistent personali ta' l-Onor.

Austin Gatt; jien ngħidlu l-RCC ta' l- Onor. Austin Gatt, id-decision-maker.

Ma jidhirlux dan il-gvern li issa għandu jagħti spjega lil dan il-Parlament jew inkella barra permezz ta' stqarrijiet?

Il-Ministru Gatt għandu jagħti l-listi dettaljati ta' kif saru l-affarijiet, il-postings tan-nies konċernati, il-kategoriji, kif intgħażlu, kif saru t-tibdiliet, kif saru d-differenzi bejn pakkett u ieħor, min ħa dawn id-deċiżjonijiet dwar id-differenzi bejn pakkett u ieħor u x'kienu r-riżultati.

Nistaqsi wkoll lill-Ministru jekk jikkonfermax li fi ħdan ministeri oħra, fosthom tal-Ministru Dolores Cristina, hemm ċerta rabja minħabba dan it- taħwid bejn ministeri u oħrajn, dwar min għandu jkun dak u min għandu jkun l-ieħor.

Dan huwa l-metodu kif jitmexxa pajjiż minn gvern serju, accountable u responsabbli li għandu jkun trasparenti, speċjalment fejn tidħol l-għażla tal-karigi u tal-persuni?

Illum jiena tajt biżżejjed informazzjoni biex wieħed jixtarr, pero` hemm ħafna aktar x'wieħed jgħid u x'joħroġ fil-beraħ, u jien se noħroġ dak kollu li hemm bżonn fuq dan l- iskandu l-ġdid dwar l-informatika fi ħdan il-ministeru ta' Austin Gatt.

Jiena nistenna stqarrija malajr kemm jista' jkun sabiex inkun nista' nagħmel ir-replika tiegħi ħalli nkomplu nfiehmu lill-poplu Malti li dan huwa gvern mifni bl-iskandli u mifni bi dnubiet kbar lejn il-poplu Malti.

Illum il-ġurnata kull ġimgħa li tgħaddi hija ġimgħa żejda fid-dnub il- mejjet ta' gvern Nazzjonalista.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l-Erbgħa 18 ta' Lulju, 2007 fis-6.00 pm. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MEDIA CONSULTA INTERNATIONAL HOLDING AG

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet li għalihom intgħażlet il-kumpanija Media Consulta International Holding AG biex tmexxi l-promozzjoni turistika ta' pajjiżna għat-tliet snin li ġejjin?

Jista' jgħid x'esperjenza għandha din il-kumpanija fl-qasam tal-promozzjoni turistika?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi Media Consulta intgħażlet wara proċess twil ta' selezzjoni.

F'dan il-proċess, ħareġ ċar li Media Consulta kienet qed tipproponi l-aħjar offerta skond it-termini tat- Tender for Advertising and Marketing Communications Services u wrew biċ-ċar li kapaċi iġibu rati favorevoli ħafna mingħand l-organizzazjonijiet tal- Media li tirreklama magħhom l-MTA.

SPTAR MATER DEI – TENDER TA' L-IT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsijijiet parlamentari 26731 u 27032 cioe' wara li ġie sospiż it-tender ta' l-IT tal-Isptar Mater Dei, jista' jgħid kemm inxtraw PCs u affarijiet oħrajn relatati mal-informatika li oriġinarjmanet kellhom jkunu koperti mit-tender u jekk dawn inxtrawx b'direct order?

Min għand min inxtraw u kemm ġew jiswew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MITTS - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsijijiet parlamentari 26674 u 27033 u jikkonferma li bħalissa hemm grupp ta' konsulenti maniġerijali li qed jagħmlu xogħol ta' konsulenza dwar l-istruttura u s-sistemi maniġerijali tal-MITTS?

Jekk iva, liema hi din id- ditta, kif saret is-sejħa għas-servizzi tagħha u liema kienu d-ditti jew kumpanniji oħra ta' konsulenza li ġew ikkonsultati?

Kemm se jiswa dan l- eżerċizzju ta' konsulenza?

Kemm mistenni jdum biex jitwettaq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li f'Marzu ta' din is-sena il-MITTS qabbdet grupp ta' konsulenti maniġerjali bl-isem ta' PSC biex jagħmlu xogħol ta' konsulenza f'wieħed mid-dipartimenti tal-MITTS Ltd.

Ma kienx hemm sejħa għal dan is-servizz li sa jiswa madwar Lm6000.

Dan l-eżerċizzju ta' konsulenza twettaq, u r-rapport finali nagħta lill-Kap Eżekuttiv tal- MITTS Ltd.

IBRAĠĠ – GĦALQA FI TRIQ IS-SIEGĦ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsiijiet parlamentari 26387 u 26490 u 26688 u 27036 cioe': Għandi rapporti li fi Triq is-Siegħ, l-Ibraġġ hemm għalqa li tinfed għal Triq il-Miżieb li qed tintuża bħala rubbish dump u li minkejja li skond il-mapep tal-MEPA hija pproġettata li trid issir Triq il-Wejba, għandha bini fuq art li n-nies ingħataw x'tifhem li hi art tal-gvern.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hiex se ssir din it-triq kif indikat fil-website tal-MEPA?

U jekk iva, jista' jikkonferma wkoll jekk xi bini mbarrat li hemm fl-inħawi ħdejn Triq il-Miżieb li jinfed għal Triq is- Siegħ inbeniex bil-permessi meħtieġa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li t-triq proġettata, li hija kontinwazzjoni ta' Triq il-Wejba u li tgħaqqad Triq il-Miżien ma' Triq is- Siegħ, trid tinfetaħ kif inhi ndikata fil-website ta' l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA).

Minn investigazzjoni li saret mis- sezzjoni ta' l-Infurzar ta' l-Awtorità irriżulta li l-bini mbarrat imsemmi huwa kopert b'permess bin-numru PA 438/03 maħruġ fil-15 ta' Lulju 2003.

Minn informazzjoni li għandi ninsab infurmat li dan il-bini qiegħed skond il-linji uffiċjali hekk kif mogħtija mill-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA).

Infurmat ukoll li, wara l-ispezzjoni li saret fuq is- sit mit-Taqsima ta' l-Infurzar ta' l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l- Ippjanar (MEPA), ma rriżultax li dan is-sit qiegħed jintuża bħala rubbish dump.

SPTAR MATER DEI - REKLAMI AWDJO-VIŻIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 26749 u 27079 u jgħid kemm intnefqu flus f'riklami awdjo-viżivi biex jipproġettaw l- Isptar Mater Dei meta din m'hijiex ażjenda kummerċjali u għaldaqstant kulħadd ser ikun intitolat - almenu għall-bidu - li jagħmel użu b'xejn mis- servizzi mediċi tiegħu?

B'kollox kemm huwa budgeted li jintefaq f'reklami bejn issa u l-ftuħ uffiċjali ta' l-isptar?

Minn liema budget qed jittieħdu dawn il-fondi

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ST.

ANDREWS - PARKING TEMPORANJU FI TRIQ SANT'ANDRIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Billi Triq Sant'Andrija, St Andrews hija triq prinċipali u inti u ġej minn San Ġiljan hemm diversi ħwienet qabel ma wieħed jikser għall- Ibraġġ, bħat-Topline, Agenda Bookshop u oħrajn, jistgħu jsiru arranġamenti biex f'ħinijiet fissi jkun jista' jsir parking temporanju minn delivery vans strettament għall-ħatt tal-merkanzija għax ħafna drabi qed jiġri li dawn id-delivery vans li m'għandhomx għażla oħra fejn jipparkjaw qed jeħlu multi ta' parking irregolari intortament?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-parti ta' Triq Sant'Andrija li għaliha qed tirreferi din il-mistoqsija parlamentari hija parti 'Tow Zone' u parti 'double yellow lines'.

Meta jsir parkeġġ irregolari ta' kwalunkwe vetturi f'din il-parti tat-triq ikun hemm il-konsegwenzi li ġejjin:

Il-capacity tat-traffic lights junction k/m Triq Ibragg tonqos b'madwar 40%.

Ikun hemm konġestjoni tat-traffiku fuq Triq Sant' Andrija u Triq il-Qasam.

Vetturi li resqin lejn it-traffic lights jgħaddu 'wrong side' u jaqsmu il- continous white lines biex jippruvaw iduru mal-vetturi pparkjati u għaldaqstant ikun hemm periklu ta' kollużjoni ma' vetturi li ġejjin minn Triq il-Kosta mid-direżżjoni opposta.

It-Taqsima għall-Immaniġjar tat-Traffiku kienet ipprovdiet un/loading bay fi Triq Qasam kantuniera ma' Triq Sant' Andrija iżda tali 'un/loading bay' kienet ġiet regolarment abbużata minn stabbiliment kummerċjali fl-inħawi b'detriment għal kumplament tal-ħwienet.

Għaldqstant it-taqsima rċeviet talba mir-rappreżentanti tal-ħwienet sabiex tali un/loading bay tinbidel f'timed parking kopja hawn annessa.

Wara konsultazzjoni mall-kunsill lokali, kopja hawn annesssa, t-taqsima approvat tali talba.

BARRANIN BIL-PERMESS LI JAĦDMU

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont totali ta' nies barranin li għandhom permess li jaħdmu?

Ta' liema nazzjonalita' huma?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ammont totali ta' persuni li għandhom permess li jaħdmu sas-7 ta' Lulju 2007 kien hekk :

EU NON EU Totals

2,947 3,663 6,610.

L-informazzjoni dwar minn liema pajjiżi ġejjin dawn il-persuni tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

TARZNA – HADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid minn mindu sar ir-restructuring tat-Tarzna, kemm ħaddiema nġiebu minn barra biex jaħdmu bil-kuntratt?

Ta' liema nazzjonalita huma?

Kemm tħallsu fis-siegħa tul il-kuntratt?

Kemm huwa l-ammont totali li tħallsu lil dawn il- barranin?

Kemm huwa kkalkulat li t-Tarzna ffrankat bis-saħħa ta' dawn l- impjegati barranin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

IMMIGRANTI IRREGOLARI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid mill-2002 kemm immigranti ħarġu mid-detention centres?

Dawn għandhom working permit?

Dawn jirreġistraw għax-xogħol?

Huma obbligati jagħmlu l-ktieb tax-xogħol biex jaħdmu?

Jingħatalhom permess biex iġibu qraba tagħhom f'Malta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn is-sena 2002 u llum in-numru ta' immigranti li ħarġu mid-detention centres hu ta' 6,625.

Infurmat ukoll li talbiet minn dawk li jkunu ġew mogħtija xi tip ta' permess li jibqgħu Malta sabiex iġibu qraba tagħhom f'Malta, ikunu ikkunsidrati fuq il-mertu u ċirkostanzi partikolari għal dik it-talba.

Dwar il-kumplament tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferiha lill-Ministru ikkonċernat.

HERITAGE MALTA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jiffurmaw u jmexxu Heritage Malta?

X'rimunerazzjoni jieħdu dawn il-membri?

Minn fejn jiġu l-fondi biex titmexxa?

Jekk min jidħol f'siti li huma protetti jħallasx?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Heritage Malta titmexxa mis-CEO u minn numru ta' Managers u Kuraturi.

Il-bord jifforma il-policy.

Ir-remunerazzjoni annwali hija kif ġej:

Chairman Lm 7,000 Deputy Chairman Lm 2,800 Membri Lm 1,000

Parti mill-fondi għat-tmexxija ta' din l-aġenzija jiġu mill-entratura tal- miżati filwaqt li ammont ieħor jingħata mill-Gvern.

Hemm miżati differenti għad-dħul fid-diversi siti.

AIR MALTA - BDOTI BARRANIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsijijiet parlamentari 26888 u 27095 u jgħid mill-bidu tas-sena 2006 sal-lum kemm telqu pilots barranin li kienu ġew ingaġġati għall-UK operations ta' l-Air Malta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li mill-bidu tas-sena 2006 sal-lum in- numru ta' piloti barranin li kienu ġew ingaġġati għall-UK operations ta' l- Air Malta u rriżenjaw kien ta' dsatax (19).

FACILITATOR

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 26874 u jgħid f'liema stadju waslet t-talba għall-facilitator ta' l- istudenta li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istudenta li d-dettalji tagħha intbagħtu separatament dehret quddiem il-Bord f'Novembru 2006.

Il-Bord irrakkomanda Occupational Therapy sessions u support mill-FES (Foundation for Educational Services).

Ma kien hemm l-ebda talba biex issir review.

Is- segretarja tal-bord kellmet lill-omm u spjegatilha x'għandha tagħmel biex isir review tal-każ.

MDINA - TINDIF TA' ĠNIEN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Peress li kemm il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura u kif ukoll il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent qalu li m'humiex responsabbli mit-tindif tal-ġnien taħt il-bieb prinċipali ta' l-Imdina f'mistoqsijiet parlamentari preċedenti, jista' l-Prim Ministru jindika min hu l-ministru responsabbli għal dan ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦLAS TA' SURCHARGE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara għala koppja, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li tgħix bir-relief u hi disabled ġew mitluba li jħallsu aktar minn Lm200 f'surcharge?

Jistgħu jiġu nfurmati bil- miktub jekk dawn għandhomx iħallsu s-surcharge meta bid-dħul li għandhom suppost huma eżentati mill-ħlas?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna ndikata li tmur l-Uffiċċju Distrettwali tad-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali li jkopri l-lokalita' tagħha biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li anzjan, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, li jrid jifdi ċ-ċens tal-post li huwa tiegħu u l-post kien tal-Knisja u llum sar tal-Gvern jiġi nfurmat b'dak li jrid jagħmel?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li minn riċerka li saret ma jirriżultax li l-post li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant kien xi darba ta' l-Awtorita' tad-Djar u għalhekk nitolbu jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

SPTAR MATER DEI - XOGĦOL PENDENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 27071 u jelenka l-lista ta' xogħol li għad baqa' xi jsir biex l-isptar Mater Dei ikun lest mill-bini, equipment, IT, eċċ?

ONOR.

ADT – PERSUNA INTERDETTJATA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Peress li rreferejt għal każ ieħor fejn persuna li ġiet interdettjata mill-qorti reġgħet ingħatat ix-xogħol fl-ADT wara maħfra presidenzjali, jista' l-Ministru jgħid min hi din il-persuna, ta' liema reat instabet ħatja u liema kariga tokkupa fl-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Nterpellant li fuq parir mogħti mill-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku lill-Uffiċċju tal-Prim Ministru, il-persuna li kienet interdettjata mill-Qorti kienet ġiet trasferita għal sezzjoni oħra fl-ADT fejn ma jkollhiex responsabilta' ta' ġbir ta' flus.

Wara kienet ġiet trasferita għal Dipartiment tal-Gvern.

Din il-persuna, li l-isem tagħha qiegħed jingħata b'mod konfidenżjali lill- Onor. Interpellant, kienet instabet hatja ta' frodi.

SPTAR AMTER DEI – NEFQA FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 27067 u jgħid fl-aħħar tliet xhur, kemm kienet in-nefqa f'reklamar dwar l-isptar Mater Dei fuq it-televiżjoni, radjijiet, gazzetti, magazines, billboards, eċċ?

ONOR.

TERMINAL TA' GĦAWDEX - SPRALLI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li d-diversi spralli li hemm mferrxa fit-terminal ta' Għawdex jiġu mwaħħla sew peress li minħabba l-ħoss li qed jagħmlu ħafna sewwieqa qed jinħasdu u anke qed ikun hemm lok ta' inċidenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-MMA ser tieħu l-passi neċessarji dwar l-ispralli li ssemmew fid-domanda, u se terġa' tpoġġi lura wkoll dawk li nsterqu.

GĦAWDEX - ASFALTAR

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid għal liema raġuni reġa' nqala' l-asfaltar li kien diġa' sar mis-siġra ta' Pinu 'l ġewwa lejn it-triq ta' Pinu?

Tista' tgħid l- ispiża adizzjonali kemm ġiet?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li ma nqalgħax asfalt fil-parti tat- triq imsemmija fil-mistoqsija u li kulma qiegħed isir hu li qiegħda titranġa bankina biex din tkun taqbel mal-livell tat-tarmac meta tingħata l- aħħar kisja ta' din il-parti tat-triq.

Dan ix-xogħol isir għas-spejjes tal- kuntrattur.

KAPPARA/GŻIRA - CRASH BARRIERS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-roundabout tal-Kappara/Gżira fejn ir-residenti qegħdin jilmentaw għan-nuqqas ta' crash barriers u wisq iżjed nuqqas ta' faċilitajiet biex ikunu jistgħu jaqsmu sakemm tiġi rranġata Triq Sliema, jista' l-Ministru jara li l-ADT tikkonsidra azzjonijiet biex ir-residenti kemm tal-Kappara u kemm tal-Gżira jkunu jistgħu jaqsmu bla riskju għalihom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-ADT hija konxja tal-problemi msemmija.

Tant hu hekk li soluzzjoni aħħarija, permezz ta' subways apposta, huma nkorporati fid-dizin tal-Grade separated junction li trid issir fir-roundabout tal-Kappara bħala parti mix-xogħlijiet ta-Ten-T network.

Bħala solużżjoni temporanja kienu kunsidrati Pelican lights u "Elevated Walkway" b'din ta' l-aħħar tkun preferuta minħabba l-impatt negattiv li jkollhom pelican light fuq it-traffiku.

L-ADT ġa ħadet il- miżuri neċessarji sabiex dan l-"Elevated Walkway" tkun nstallata fl-iqsar żmien possibli.

SAN ĠILJAN - ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara tistax ssir zebra crossing jew pellican lights minn fejn tieqaf il-karozza tal-linja 62 wara Pender Place, San Ġiljan, għaliex m'hemmx min fejn taqsam it-triq biex tmur il-Bajja ta' San Ġorġ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari nixtieq niġbed l-attenżjoni ta' l-Onor Interpellant li diġa teżisti żebra crossing fi Triq Sant' Andrija bejn Triq San Ġorg u Triq Margerit Mangion.

Minn spezzjoni li saret fuq il-post minn uffiċjali tat-Taqsima għall- Immaniġjar tat-Traffiku rriżulta li mhux rakkomandabbli li ssir pedestrian crossing oħra fi Triq Sant'Andrija għax it-triq hija wiesgħa ħafna u biex issir zebra crossing irid jintilef ħafna spażju allokat għal bus stop.

Barra minnhekk ikun hemm bżonn ta' pedestrian refuge fin-nofs tat-triq u bankina fil-ġenb tat-triq in-naħa ta' Triq Margerit Mangion.

Tali pedestrian crossing proposta tkun viċin ħafna tal-mini roundabout eżistenti li tinsab fi Triq Sant' Andrija k/m Triq Elija Zammit.

Ta' min jinnota li l-karozza tal-linja 62 tieqaf fil-venda tal-karozzi li tinsab fi Triq Margerit Mangion u għaldaqstant il-passiġġieri ma jkollhomx għalfejn jaqsmu Triq Sant' Andrija.