MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 482 It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 482

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 482

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2007

WERREJ

MINUTI 44

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 44

TQEGĦID TA' KARTI 48

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 2006 -2007 48

AĠĠORNAMENT 70

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 74

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 481 li saret fil-15 ta' Jannar 2007, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KAŻ TA' HOUSING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Fejn waslet it-talba taż- żagħżugħa Bormliża li tgħix f'post perikoluż u li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L- applikazzjoni tal-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

ĦAL-LUQA - TRIQ ĦAL FARRUĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Meta se tiġi rranġata Triq Ħal Farruġ f'Ħal-Luqa, peress li ilha għal bosta snin imkissra u kollha ħofor?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Bħalissa f'Ħal Luqa qegħdin isiru numru ta' toroq u m'huwiex possibbli li jiżdiedu commitments oħrajn, pero' l-ADT qed tagħmel studju biex tara jekk fil-futur jistax isir major patching f'din it-triq partikolari.

ĦAL-LUQA - TRIQ ĦAL FARRUĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni: Meta se tiġi mdawwla Triq Ħal Farruġ, f'Ħal Luqa, peress li qed toffri perikli serji għal kulmin jgħaddi minnha, speċjalment filgħaxija?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Nitlob lill-Onor Interpellant tagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat peress li dwal ġodda fit-toroq ġew devoluti lill- kunsilli Lokali.

ĦAL-LUQA - PARKING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' jgħidli jekk il-MEPA ħarġietx permessi għal parking industrijali fi Triq Ħal Farruġ, f'Ħal Luqa, faċċata Triq id-Daqquqa l-Kaħla?

Jekk iva, sar studju dwar l- impatt ambjentali li dan jista' jkollu f'din l-area u f'Wied il-Kbir f'Ħal Qormi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Jekk l- Onor. Interpellant qed jirriferi għall-impjant ta' l-Express Trailers li jinstab faċċata ta' Triq id-Daqquqa l-Kaħla f'Ħal Farruġ, limiti ta' Ħal Luqa, hemmhekk hemm żewġ permessi ta' żvilupp.

Wieħed minnhom huwa PB 4063/90/3375/89, li kien ingħata mill-PAPB, il-planning area permits board, għall-kostruzzjoni ta' boundary wall, depot għat-trailers, trailer wash, u bini anċillari u l-ieħor PA 7264/98, li kien kien inħareg mill-MEPA fit-8 ta' Novembru, 1999 għall-kostruzzjoni ta' bini li jintuża għall- vehicle roadworthiness testing.

Il-MEPA ma talbietx studju dwar l-impatt ambjentali għax il-proposta ma kenitx ta' entità li timmerita dan l-istudju.

Barra minn hekk, is-sit kien diġà committed għal użu industrijali bil-permess tal-PAPB.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Saret investigazzjoni b'riferenza għar-rapport li ġie mħejji mill-esperti tal-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea dwar l-operat fil- biċċerija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Dan ir-rapport ġie mitlub li jsir mill-gvern stess sabiex l-esperti jinvestigaw kif jiġu amministrati l-annimali ġewwa l- biċċerija.

Issa qed issir ħidma sabiex il-punti li ħarġu minn dan ir- rapport u li huma elenkati fil-pjan ta' azzjoni, jiġu mplimentati.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kif jispjega l-fatt li għadha ssir ċerta moħqrija fir- u li tul l-2004, l-2005 u l-2006 ġew miksura direttivi u regoli li aħna marbutin li nkunu konformi magħhom?

Kif jispjega dan meta kien intqal li kollox miexi sew, inkluż li sar l-allineament kollu qabel is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nerġa' nirrepeti li kien il-gvern stess li talab li jsir dan ir-rapport minn esperti.

Kulħadd jaf x'investiment sar min-naħa tal-gvern fil-biċċerija fis-snin li għaddew, imma peress li dan il-gvern għadu m'huwiex komdu u sodisfatt bil-management ġenerali li hemm, ried ikun jaf x'inhuma l-faults biex imbagħad ikollna pjan ta' azzjoni li jindirizza n-nuqqasijiet li għad hemm.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, il-kwestjoni kollha m'hijiex biss ta' equipment ieħor li għad irid jiġi stallat, imma hija wkoll ta' management u tal-mod kif il-ħaddiema jkunu qegħdin jitrattaw lill-annimali li jidħlu fil-biċċerija. lllum il-biċċerija hija ta' livell ferm u ferm aħjar minn dik li kellna qabel għax dan il-gvern jemmen f'livell ogħla u ta' kwalita' - kemm għan-nies li finalment jikkunsmaw dawn l-annimali kif ukoll għall-mod kif jiġu trattati dawn l-annimali fil- biċċerija – u kien hu stess li nstiga dan ir-rapport biex ikompli jtejjeb is-sitwazzjoni.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid x'sar u kif intefqu l-flus fil- biċċerija bejn l-2004 u l-2006?

X'inhi r-raġuni li minkejja li sar dan l- investiment kollu, il-produttur tal-majjal qed ikollu jmur jisqi lill- majjal hu stess peress li fiż-żona fejn dan jitħalla qabel ma jmur għall- proċess tiegħu lanqas hemm spazju fejn dan l-istess annimal imur jixrob?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, il-mistoqsija oriġinali kienet dwar permessi tal-MEPA u allura l-Onor.

Interpellant irid jifhem li quddiemi m'għandix l-informazzjoni dwar l-investiment u t-titjib li sar fil- biċċerija matul dawn l-aħħar tliet snin.

Jekk l-Onor.

Interpellant jogħġbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub, ma nsib l-ebda diffikulta' li nerġa' nispjega fid-dettall l-investimenti kollha li għamel dan il-gvern, b'riżultat tad-deċiżjoni li ħa l-poplu Malti meta wera l-fiduċja tiegħu biex pajjiżna seta' jsir membru ta' l-Unjoni Ewropea u ggwadanja mill-fondi tagħha.

Kieku l-poplu Malti sema' minn dak kollu li l-Onor.

Farrugia qal li se jiġri jekk pajjiżna jidħol fl-Unjoni Ewropea, ħafna mill-investiment li għamilna fil-biċċerija ma kienx ikun possibbli li nagħmluh jew konna nagħmluh fuq perijodu ferm itwal.

Jiġifieri s-soluzzjoni kienet tkun li jew inħallu l-biċċerija kif inhi jew inkella kien ikollna nintaxxaw lill- poplu Malti ħafna iktar biex inkunu f'pożizzjoni li nagħmlu l-investiment li għamilna matul l-aħħar tliet snin.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura l-Ministru ma jinsabx preokkupat li bejn l- 2004 u l-2006 ħalla dik il-kefrija kollha ssir fuq l-annimali li daħlu fil- biċċerija meta hu stess ftaħar li d-drittijiet ta' dawn l-annimali kienu qed jiġu salvagwardjati?

Ma jħossx li hija etika li ssir investigazzjoni interna bir-reqqa minflok issir investigazzjoni fl-arja, kif fl-opinjoni tiegħi qed issir, sabiex naraw kif rriżultaw ċerti sitwazzjonijiet minflok joqgħod jirriferi għal dak li għedt jien qabel ma pajjiżna ssieħeb fl- Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kieku dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant huwa minnu u cioe' li din in-naħa tal-Kamra ma preokkupatx ruħha dwar il- biċċerija, kieku ma kienx ikun dan il-gvern stess li kkummissjona rapport biex jinvestiga l-istat tal-biċċerija u l-andament ta' l-annimali.

Kif diġa' spjegajt, dan il-gvern talab li jsir rapport, li fih innifsu huwa investigazzjoni, u ma waqafx hemm, talab li jsir pjan ta' azzjoni li issa qed jiġi mplimentat sabiex inkunu nistgħu ntejbu dak li diġa' għamilna ħalli l-biċċerija tkun f'livell aħjar.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jispeċifika meta se jkun lest dan il-pjan ta' rijabilitazzjoni biex jiġi rimedjat in-nuqqas ta' drittijiet tal-ħarsien ta' l-annimali fil-biċċerija u jgħid ukoll min hu responsabbli għalih?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: M'għandix din l-informazzjoni quddiemi, għaldaqstant jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub inkun f'pożizzjoni li ngħaddihielu.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru, fuq issue nazzjonali bħal din u fuq issue li biha ħammar wiċċ pajjiżna, ma jafx x'inhu t-timeframe li awtorizza hu stess biex id-drittijiet u l-animal welfare jkunu tabilħaqq sostnuti kif titlob iċ-ċivilta' umana?

Għandi nifhem li bħala l-bniedem responsabbli politikament, il-Ministru ma jafx meta se jlesti l-pjan tiegħu biex pajjiżna jkun konformi mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea meta hu stess naqas li jkun konformi magħhom bejn l-2004 u l-2006?

Din tal-mistħija, Sur President!

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, hemm diversi passi li jridu jsiru f'dan il-pjan ta' azzjoni u hemm timetable għal kull parti minnhom.

Jien nieħu gost li f'dan il-parlament, meta fuq din in-naħa tal-Kamra jkun hawn il-partit Nazzjonalista, l-aġenda nazzjonali jirnexxielha wkoll ittella' fuq quddiem id-drittijiet ta' l-annimali, għax meta fuq din in-naħa tal- Kamra jkun hawn ħaddieħor, fuq l-aġenda nazzjonali l-aktar li jkun hemm drittijiet tal-bniedem.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kien hemm xi progress fil-laqgħat li l-Ministru kellu mal-koperattiva ta' min irabbi l-majjal fir-rigward ta' l-azzjoni li din qed tissottolinea li ma tniżżilx l-annimali tagħha fil-biċċerija għal raġunijiet li għandi nifhem li ġew komunikati miegħu l-ġimgħa li għaddiet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Iva, illum kelli laqgħa oħra mal-koperattiva ta' min irabbi l-majjali u miegħi kien hemm is-Segretarju Parlamentari Francis Agius kif ukoll l-uffiċjali rilevanti min-naħa tal-ministeru.

Id- diskussjoni kienet b'mod ġenerali waħda pożittiva u ġejna nformati mill- president tal-koperattiva li l-qatla se tkompli għada.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ġie mwiegħda li l-problemi se jiġu rimedjati fi żmien tliet ġimgħat.

Dawn ġew rimedjati jew se jiġu rimedjati l-ġimgħa d-dieħla?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Hemm affarijiet li ġew solvuti u hemm oħrajn li għad iridu jiġu solvuti, anke għaliex tlabna lill-koperattiva ta' min irabbi l-majjali sabiex tagħtina programm sħiħ, possibilment sa l-aħħar ta' Marzu ta' din is-sena, ħalli wara li naraw dan il-programm, inkunu f'pożizzjoni li naraw kif se niffinanzjaw mill-fondi ta' l-SMPPMA, jiġifieri dawk li ġibna mill-Unjoni Ewropea, ħalli nkunu nistgħu nagħmlu r- ristrutturar meħtieġ fis-settur tal-majjali.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani mqar dwar deċiżjoni waħda li ġiet solvuta fil-laqgħa li kellu llum?

Jista' jgħidli wkoll jekk ikkomunikax mal-koperattiva dwar il-pjan li l-gvern ħejja - permezz ta' l- approvazzjoni tal-Kabinett - biex isiru ċerti bidliet f'din l-industrija, liema pjan ġie nformat verbalment mill-ministru stess f'laqgħa li kellu fis- 7 ta' Deċembru peress li sal-lum il-koperattiva għad m'għandhiex uffiċjalment dan il-pjan?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Bir-rispett kollu, l-informazzjoni li għandu l- Onor. Interpellant m'hijiex korretta.

Il-gvern ma approvax pjan.

Il- gvern, b'deċiżjoni tal-Kabinett, talab lill-koperattiva sabiex tgħaddilu programm ta' ristrutturar għall-qasam ta' l-industrija tal-majjal.

Huwa dak li l-gvern ikkomunika fil-laqgħa li kelli jiena fis-7 ta' Deċembru mal- koperattiva tal-majjali.

Irrid ngħid li kien hemm ukoll korrispondenza bil- miktub mal-koperattiva, fejn spjegajna dak li kont diġa' għedt f'din il- laqgħa, li l-gvern qabel fuq il-parametri ġenerali ta' fejn irridu mmorru, imma għax aħna ma naħsbux li għandu jkollna sitwazzjoni fejn niddettaw il- programm, tlabna lill-koperattiva biex jekk hi trid, tqabbad il-konsulenti tagħha sabiex jassistuha biex tifformola dan il-programm u wegħedna wkoll illi l-konsulenzi kollha li huma jqabbdu sabiex ikunu jistgħu jfasslu dan il-programm, effettivament se jitħallsu mill-gvern.

Fost affarijiet oħra kelli l-opportunita' li nispjega lill-uffiċjali tal- KIM dwar issue li kienet qamet - aktar mill-WSC milli min-naħa tal-MEPA għax finalment għandha jaslu l-flus - dwar meta wieħed jiġi biex jirranġa jew ikabbar ir-razzett tal-majjali, fejn konna qegħdin insaqsu lir-raħħal biex iħallas l-infrastructure service contribution mill-ġdid.

Din il- problema ġiet diskussa kemm mal-WSC kif ukoll mal-MEPA u ġiet sorvolata.

Hemm affarijiet oħra li jridu jiġu sorvolati fil-ġimgħat li ġejjin imma f'dan l-istadju l-iktar ħaġa importanti hi li aħna kkomunikajna l-qafas ta' dak li rridu ħalli qabel xejn inkunu ċerti li s-settur tal-majjali jsir aktar effiċjenti, li jonqsu l-ispejjeż għall-produtturi u jkunu jistgħu jikkompetu fuq perijodu twil f'dak li għandu x'jaqsam kemm mal-prodott għas- suq lokali u possibbilment anke għas-suq barra minn Malta.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani x'ġara mid-draft li ġie mħejji dwar dak li l-koperattiva taqbel li għandu jsir bħala binja wara l- medjazzjoni tal-Ministru Louis Galea?

X'inhi r-raġuni li filwaqt li l-gvern tiegħu tah ir-rwol li jkun responsabbli mill-permessi tal-MEPA, f'dawn is-17-il xahar il-Ministru Pullicino minflok ħadem hands on mad-diriġenti tal-koperattiva, spiċċa ħela dan il-perijodu u ma wettaqx il-pjanijiet ta' ristrutturar kif kellu d-dmir li jagħmel?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaf tajjeb li waħda mill-problemi prinċipali li kien hemm matul l-aħħar sentejn kienet li filwaqt li l-koperattiva tal-majjali kellha pożizzjoni għar-rigward ta' x'għandu jiġri fil-qasam tal-multipliers, dawk il-persuni li kellhom l- attivita' liċenzjata ta' multipliers u ta' terminal sire unit f'pajjiżna, effettivament ma kienx hemm qbil bejniethom fuq fejn se jmorru.

Dak li ġie mitlub l-Onor.

Louis Galea bħala l-ministru responsabbli mill-koperattivi kien li jidħol bejn il-partijiet, jismagħhom u jirrapporta.

Effettivament id-deċiżjoni li ħa l-Kabinett kienet ukoll frott ta' dik id-diskussjoni li saret mal-Ministru Galea u fid-dawl ta' dik id-diskussjoni u dak illi l- partijiet kienu qegħdin jipproponu, finalment il-Kabinett ħa pożizzjoni.

Dik il-pożizzjoni ġiet ikkomunikata liż-żewġ naħat u tlabna lill- koperattiva ta' min irabbi l-majjali sabiex sa l-aħħar ta' Marzu ta' din is- sena, ikunu f'pożizizjoni li jgħaddu lill-gvern dak il-programm ġdid għas- settur tal-majjali f'pajjiżna ħalli mbagħad niddiskutu flimkien kif se niffinanzjaw ir-ristrutturar kollu tas-settur.

Nassigurah li l-aħħar 17-il xahar ma kenux mitlufa imma kienu xhur li fihom konna impenjati bi sħiħ f'dawn id-diskussjonijiet.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jgħidli jekk kienx il-Kabinett jew il-ministeru tiegħu li ta l-ordni li titħallas is-somma ta' Lm38,000 mill-fondi ta' sussidji li suppost tamministra l-koperattiva?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jekk l-Onor.

Interpellant jista' jkun aktar speċifiku, inkun nista' nagħtih risposta speċifika.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ladarba l-Ministru kien on hold u jaf b'dak kollu li kien qed jiġi skrutinat, ma jafx li l-flus tal-koperattiva ntużaw biex tħallsu xi persuni mill-multiplier units?

Jista' jgħidli min ippermetta u awtorizza li jsir dan il-ħlas, jekk hux id-dipartiment, il-ministeru jew il- Kabinett?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsjia bil- miktub inkun nista' nagħtih id-dettalji kollha.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru almenu jgħid jekk ġiex approvat jew hemmx riservi dwar id-draft li sar dwar dak li qed titlob il-koperattiva u li ilu quddiemu għal aktar minn sitt xhur?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Dik il-proposta kienet mibnija fuq is-sistema piramidali illi aħna, bħala Kabinett, wara li smajna d-diskussjoni kollha li kien hemm, anke kif irrapportata mill-Ministru Louis Galea, kif irrapportata wkoll lili mill-uffiċjali tad-dipartiment, kif ukoll minn laqgħat li jiena kelli maż-żewġ naħat, effettivament id-deċiżjoni finali tal-Kabinett hi li dik is-sistema ma tagħmilx aktar sens għar-realta' ta' pajjiżna llum, u allura l-Kabinett qabel li mmorru għal sistema totalment differenti.

Jiġifieri ġie deċiż li minn dik is-sistema piramidali li kellna fil-passat, immorru għal sistema ġdida, imma nitolbu lill- koperattiva ta' min irabbi l-majjali biex sa l-aħħar ta' Marzu ta' din is- sena, tagħtina programm ta' ristrutturar ħalli nkunu f'pożizzjoni li niffinanzjawh.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan ifisser li ġie deċiż pjan ġdid u qed jimponuh lill-koperattiva jew qed jgħidu lill-koperattiva biex tagħtihom il-veduti tagħha?

Il-Ministru qal li l-Kabinett iddeċieda l-linji ta' gwida u l-pjan li jrid imexxi.

Issa qed tgħid lill-koperattiva biex tagħtik linja hi.

Jekk hi tathielek diġa'!

Għamel medjazzjoni l-Ministru Louis Galea u ta d- draft bil-miktub!

MR SPEAKER: Il-Ministru, fil-qosor jekk jogħġbu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirrepeti dak li għedt, ladarba l-Onor.

Interpellant ma fehemx bil-Malti.

Il-Kabinett iddeċieda l-parametri ġenerali ta' fejn irridu mmorru bħala sistema u mbagħad tlabna lill-KIM sabiex tagħtina programm sħiħ ta' ristrutturar ibbażat fuq il-parametri li ddeċieda l-Kabinett ħalli nkunu f'pożizzjoni li niffinanzjaw dak ir- ristrutturar.

Jekk l-Onor.

Interpellant issa mhux qed jifhem, inqawwilu qalbu u ngħidlu li fil-laqgħat li kelli dalgħodu mas-settur, dan fehmuh u hemm ċans li nimxu pass 'il quddiem.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Dolores Cristina.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Sur President, f'isem il-Ministru għal Għawdex, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Tagħrif dwar donazzjonijiet finanzjarji mogħtija matul l-2006 mill- Ministeru għal Għawdex u mill-Uffiċċju tal-Kultura, lil NGOs, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22968.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT(Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' pjanta tat-triq proposta bħala alternattiva għat-telgħa tax- Xemxija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22918; u

f'isem il-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 6 ta' l-2007 – Construction Products (Amendment) Regulations, 2007;

Avviż Legali Nru 7 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Liċenzi tal-Kummerċ (Emenda Nru3);

Avviż Legali Nru 8 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 dwar il- Kontroll ta' Ħżin ta' Qmuħ; u

Avviż Legali Nru 9 ta' l-2007 – Textile Names (Amendment) Order, 2007.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 2006 -2007

(Tkompli mill-15 ta' Jannar 2007)

MR SPEAKER: Ninforma lill-Kamra li s'issa l-gvern ħa 85 minuta u l- oppożizzjoni ħadet 65 minuta.

Għaldaqstant in-naħa tal-gvern baqgħalha 65 minuta u l-oppożizzjoni baqgħalha 85 minuta.

L-Onor.

Stefan Buontempo huwa in possession.

S'issa ħa 20 minuta u għandu l-permess biex ikompli bl- intervent tiegħu.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Sur President, il-bieraħ tkellimt fuq diversi suġġetti u ladarba għandi l-ħin għad-dispożizzjoni tiegħi xtaqt nerġa' nitkellem ftit dwar l-għoli fil-prezzijiet tal-proprjeta`.

Dalgħodu jiena għamilt riċerka dwar il-konferenzi li ġew organizzati, ir-rapporti u s- surveys li jsiru min-national statistics office, mill-BICC, mill-GRTU, mill- partiti politiċi u għaqdiet oħra fuq il-kwestjoni tal-prezzijiet għolja tal- proprjeta` f'dan il-pajjiż.

Il-banek jitkellmu wkoll min-naħa tagħhom, iż- żgħażagħ jilmentaw kemm qed jogħlew il-prezzijiet tal-proprjeta`, kulħadd jitkellem skond kif jintlaqat hu, imma naturalment dan ma jfissirx li kulħadd irid li l-prezzijiet jorħsu.

Sur President, f'idejja għandi rapport ta' konferenza li saret f'Novembru ta' l-1999 imsejjaħ "Housing affordability in Malta".

Niftakar li jien u xi tużżana min-nies oħra konna morna quddiem il-bieb tal-lukanda fejn saret din il-konferenza u meta kien dieħel il-ministru ta' dak iż-żmien mas- segretarju privat tiegħu, waqqafnieh biex nesprimu l-problema li għandhom in-nies biex jixtru akkomodazzjoni ħalli jkollhom saqaf fuq rashom.

Dak iż- żmien fl-1999 ġejna insulentati, ġejna kważi mgħajra u ma tħallejtx nidħol għal din il-konferenza.

Jien ma kontx mistieden u ħassejt li m'għandix inħallas biex nattendi għal din il-konferenza.

Jien kont issuġġerejt li għandna nisimgħu leħen il-poplu minn xiex għaddej.

Tgħidli: Imma mhux kulħadd jaf?

Issa dan mhux il-bieraħ ġara, imma fl-1999.

Dakinhar kien ħareġ dan il-ktieb li jikkonsisti fi studju xjentifiku u tekniku, imma llum x'sar minnu?

Sur President, jekk verament irridu l-ġid lil uliedna u rridu nħarsu l- interessi tan-nazzjon tagħna, m'għandniex noħorġu r-rapporti biss.

Ir- rapporti huma importanti wkoll, imma rridu nieħdu l-azzjoni u rridu nisimgħu lin-nies.

Jien qrajt ħafna artikli tal-ġurnali li ttrattaw fuq il- prezzijiet tal-proprjeta` u fost dawn sibt li ftit tas-snin ilu l-Onor.

Tonio Fenech ipponta subgħajh lejn il-banek u qal li qed ikunu wisq ħanina maż-żgħażagħ u qed isellfu ħafna.

Tul is-snin intqalu ħafna affarijiet, imma issa wasal iż-żmien li mhux biss nitkellmu, imma li naslu biex nieħdu l-azzjoni.

Aħna rridu li l-prezzijiet tal-proprjeta` jkomplu jitilgħu?

Bħala ministru jien ċert li se tgħid le, imma n-negozjanti u l-banek għandhom l-interess tan-negozju u jaraw l-affarijiet b'mod differenti.

Per eżempju l-estate agent jirraġuna li jekk jorħsu l-prezzijiet, il-5% li jdaħħal meta jbiegħ xi post ikunu inqas, jiġifieri kulħadd jitkellem mil- lenti tiegħu.

Irrid infakkar lill-Ministru li anke l-kummissjoni għall-ġustizzja u l-paċi huma mħassba fuq din il-kwestjoni kif juri l-aħħar paragrafu tar-rapport li ħarġu.

Tgħidli: U issa se noqogħdu nitkellmu fuq dan id-dokument ukoll?

Hawnhekk qed nitkellmu fuq ħames paġni, imma bħal dan ħarġu oħrajn u aħjar minnu wkoll.

Irridu ngħidu li l-isqfijiet tkellmu diversi drabi fuq din il- problema u dan id-dokument huwa importanti biex inqajmu kuxjenza u nieħdu l- azzjoni.

Il-kummissjoni qalet li tixtieq tiġbed l-attenzjoni ta' dawk li għandhom sehem politiku jew soċjali biex iqisu din il-problema bħala prijorita` assoluta billi jieħdu immedjatament passi flimkien jekk verament jemmnu fl-inklużjoni soċjali u l-għajxien sostenibbli fil-ħajja mibnija fuq is-sies tal-familja bħala kontributur ewlieni ta' soċjeta` b'saħħitha.

Minn hawn u ftit tal-ħin ieħor il-ministru se tagħmel il-winding up tad- diskussjoni dwar dawn l-estimi u nixtieq nisma' x'inhi l-fehma mhux tagħha personali, imma tal-partit Nazzjonalista dwar din l-issue.

Ħafna drabi l- gvern Nazzjonalista jipprova jagħti l-impressjoni li qed jipprova jgħin, imma mbagħad mill-banda l-oħra ma naħsibx li l-kummissjoni toħroġ rapport bl-amment.

Il-ministru hija omm kif jiena missier, u hawn ħafna minna li għandna t-tfal.

It-tfal tiegħi għadhom żgħar, imma tal-ministru qed ifittxu l-proprjeta` llum għax iridu jifformaw il-familji tagħhom.

Din tinkwetani ħafna lili mhux għax għandi t-tfal jien, imma għax għandi interess lejn in- nazzjon.

Jien qed insemmi rapporti, dokumenti u xi studji saru mhux biex ngħid kemm kienu tajbin u nagħtihom il-prosit, imma biex tibda tittieħed l- azzjoni biex ngħinu liċ-ċittadini tagħna.

Il-bieraħ l-Onor.

Anthony Abela, kif kellu kull dritt, għamel xi suġġerimenti dwar l-immigranti irregolari, imma minn persuna responsabbli bħalma hu s-segretarju parlamentari kont nippretendi li joħroġ b'xi suġġeriment għaż-żgħażagħ Maltin.

M'iniex qed ngħid li m'għandux jitkellem fuq l-immigranti irregolari, imma fl-interess tan-nazzjon ejjew nieħdu azzjoni biex iż-żgħażagħ tagħna nagħtuhom il-fakulta` li jlaħħqu mal- prezzijiet li għandna fis-suq.

Ejjew ngħidu l-verita`, illum il-banek li għandna huma kummerċjali, qegħdin hemm għan-negozju u ma nistgħux nipparagunawhom mal-bank tal-Lohombus li kellna qabel.

Meta tmur il-bank qisek mort f'ħanut, irid ibigħlek il-pakkett li għandu at all costs. pero' mbagħad imn'Alla jkun il-bank, għax kieku l-bank ma jsellifx, dawn iż- żgħażagħ mhux se jkollhom dar fejn jistgħu jifformaw familja.

Għalhekk nissuġġerixxi li l-gvern jagħmel l-ewwel pass.

Il-prezzijiet tal-proprjeta` għolew f'dan il-pajjiż għal diversi raġunijiet, imma fosthom tajjeb insemmu t-taxxa tal-boll, il-final withholding tax, il-VAT, it-taxxi diretti u indiretti, il-MEPA, estate agents m'humiex regolarizzati, u l-kuntrattur li għadu jaħseb bħall-passat li jrid jagħmel 100% profit.

Din m'hijiex problema tal-gvern biss imma hija problema ta' kulħadd.

Kieku hija ħaġa sempliċi nippretendu li jsolviha l- gvern waħdu, imma jiena qed ngħid ejjew niltaqgħu l-istakeholders kollha, partiti politiċi, għaqdiet soċjali u l-banek biex niddiskutu u nagħmlu xi ħaġa.

Dan hu li għandna nagħmlu u mhux paroli biss permezz tal-ħafna rapporti li joħorġu.

Ħafna drabi dan il-pajjiż nagħmlu rapport, noqogħdu nitkellmu fuqu u azzjoni xejn.

Imbagħad jekk tiċċaqalq xi ħaġa, intom toħorġu tiftaħru u aħna forsi noħorġu bi kritika.

Mhux hekk għandhom isiru l-affarijiet.

Sur President, jiena nissuġġerixxi li ssir konferenza verament nazzjonali dwar din il-problema ta' l-għoli tal-prezzijiet tal-proprjeta` li fiha jieħdu sehem l-istakeholders kollha, imma mhux biex nagħmlu ġurnata u nsolvu l-problema.

Irridu nħarsu holistically lejn din il-problema.

Jien nista' noqgħod hawn u biex nidher sabiħ u nieħu l-prosit mingħand il- kostitwenti noqgħod ngħajjar lill-Ministru.

Hawn min jieħu gost b'dak it- tip ta' paroli, imma jien ngħid li din hija problema li qed teqred lil pajjiżna.

Meta seba' snin ilu mort nipprotesta ġewwa Kapuċċini Street, fejn miet Ricardo Cesare l-Furjana, u tkellimt fuq l-emarġinati u fuq dawk li jgħixu bil-benefiċċji soċjali li ma kellhomx il-mezzi finanzjarji biex imorru joqogħdu band'oħra, bagħtulna l-pulizija.

Illum il-minorities li ma jistgħux jaffordjaw dar m'humiex dawn biss, imma anke ż-żgħażagħ li bejniethom jaqilgħu Lm10,000 fis-sena.

M'aħniex qed ngħidu li dawn huma tallaba, imma dawn iridu jgħixu wkoll.

Ma rridux inħarsu biss lejn il- problema li jkollok saqaf fuq rasek, għax trid il-flus biex tgħix ukoll u nafu kemm qed togħla l-ħajja.

Wara kollox kull dħul finanzjarju li jkollok meta tkun qed taħdem irid imur bilfors għad-dar?

Trid tiekol, tilbes, taħseb għas-servizzi tas-saħħa, tippjana għal familja u jistgħu jinqalgħu xi diffikultajiet kif jistgħu jinqalgħu lil kulħadd.

Għalhekk qed ngħid li għandna ningħaqdu biex nagħmlu konferenza nazzjonali dwar din il-problema.

Nistgħu faċilment norganizzawha aħna imma din hija xi ħaġa nazzjonali u nixtieq li l-Ministru Cristina tieħu s-suġġeriment tiegħi.

M'għandniex ngħidu li din hija idea tajba u npoġġuha fuq l-ixkaffa jew ngħidu li hija idea ħażina u ma nagħmlu xejn.

Jien qgħadt inqalleb u nfittex biex inġib ir-rapporti kollha li ħarġu dwar din l-issue imma x'sar wara li saru dawn ir-rapporti kollha?

Assolutament ma sar xejn.

Nixtieq insemmi wkoll skema li sentejn ilu l-ministru kienet qalet li se tagħmel biex tgħin lil dawk li jitilfu x-xogħol jew ikunu f'ċirkostanzi partikolarment diffiċli ħalli dawn ma jitilfux id-djar tagħhom.

X'sar minn din l-iskema?

Sur President, issa ħalli nitkellem fuq ir-riġenerazzjoni urbana.

Il-ħsieb tal-gvern f'din il-leġislatura kien li jindirizza l- problema tad-djar vojta, allura jien kont staqsejt lill-Onor.

Gonzi x'inhi l-politika tal-gvern dwar dan.

L-ewwel kien qalli li għad m'hemm xejn ippjanat, imbagħad qalli li m'għandux ħsieb li jixtri mingħand il-privat, u minn domanda parlamentari oħra rriżulta li fil-bidu tas-sena 2000 kienu nxtraw xi units ġebel u saqaf.

Fejn hi t-trasparenza f'dawn l-affarijiet?

Jien nemmen li affarijiet bħal dawn ma tistax tagħmilhom behind closed doors.

Meta vvintajtu skema bħal din kellkom tkunu ftit trasparenti.

Fis- sena 2000 u 2001 xtrajtu proprjeta` ġebel u saqaf fiż-Żurrieq għall-prezz ta' Lm27,000.

Jien ma nafx kif isiru l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

Il-bieraħ tkellimt ukoll fuq is-slum clearance agency li ma saritx lanqas.

Din kienet dehret f'intervista maċ-chairperson ta' l-awtorita` fuq il- "Malta Independent" tal-Ħadd 30 ta' Jannar tas-sena 2000.

Jien inħobb inqalleb fil-ġurnali biex nara x'inhu jiġri.

Per eżempju, quddiemi għandi l- ġurnal "The Times" li jgħid: "Authority to buy Lm3 million worth of vacant property", imma fis-sena 2006 ma xtrajtu xejn.

Naħseb li jekk tkunu verament onesti tgħidu li għandna raġun.

(Interruzzjonijiet) Minn 30,000 post vojt għamiltu żewġ konvenji!

Ministru għandi rispett kbir lejk, imma meta tiġi hawnhekk tgħidilna li għamiltu żewġ konvenji biss żgur li ma tistax tgħid li kienet skema ta' suċċess.

Fl-intervista maċ-chairperson li dehret fil-15 ta' Ottubru tas-sena 2005 fejn intqal "authority to buy Lm3 million worth of vacant property" il- ħsieb kien li tixtru 100 proprjeta` bi Lm30,000 kull waħda.

Din l- inizjattiva kienet kompletament flop u bi trasparenza ta' xejn.

Qed tagħmel għaġeb li għamiltu żewġ konvenji, imma dawn huma a drop in the ocean.

Ministru, il-ħsieb tagħkom kien li tindirizzaw il-problema tal- postijiet battala, speċjalment fil-qalba tal-bliet u ta' l-irħula.

Kulma għamiltu kien konvenju r-Raħal Ġdid ta' binja ta' għaxar appartamenti li ħadtuhom Lm26,000-il wieħed u din il-binja trid tinqala' mill-bidu sa l- aħħar.

U hawn ninkwieta għax ma nistax nifhem għalfejn l-awtorita` tad-djar qed tidħol għal dan it-tip ta' xiri.

Ma rridx ngħajjarkom estate agents, ma rridx inkun kattiv magħkom, imma dan x'role hu?

Meta kont żgħir kont immur mal-papa tiegħi, Alla jaħfirlu, għax kellu programm fuq ir-rediffusion.

Kien hemm programm jismu "Min jixtri u min ibigħ" u l-awtorita` tad-djar hekk qed issir, tixtri u tikri mingħand is-settur privat.

Qisu joħlom xi ħadd u jgħid: Ejja ħa nagħmlu hekk, il-vacant properties problem nindirizzawha b'dak il-mod.

Sur President, l-awtorita` xtrat għaxar appartamenti r-Raħal Ġdid għall- valur ta' Lm26,000 kull wieħed u jien qed nikkalkula li biex tagħmlu upgrading tagħhom għandkom bżonn mill-inqas Lm10,000 għal kull wieħed.

Jien ma nafx x'inhu l-iskop li xtrajtu din il-binja.

Meta għamiltlek id-domanda parlamentari qabel is-sajf dawn in-nies kienu għadhom ma applikawx għal din l-iskema, jiġifieri l-każ ġie b'ċerta urġenza.

Fir-risposta tiegħek inti għedt li xtrajtu żewġ postijiet u, naturalment, bi trasparenza kbira poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra l-konvenju li għamiltu ma' l-avukat Albert Camilleri.

Eżatt kif għamiltu l-konvenju ta' dan il-post fil-Belt, poġġejtu r-ritratt tiegħu fuq il-ktejjeb tal-housing authority.

Jien ċert li se teħduh għax dan taf xi gwadann għamiltu bih!

Se tħallsu Lm5,000 għal mandra fil-Belt u dan il-post huwa tal-joint office u huwa fidi ta' ċens, għalhekk ħadtuh Lm5,000.

Ejjew ma nidħkux bin-nies!

Sur President, jiena ma nistax nifhem kif il-partit Nazzjonalista waqa' f'dan il-livell.

Ma nistax nifhem kif partit bi storja kbira jaqa' f'dan il-livell, imma meta ddum ħafna fil-gvern tiżvijja.

U dan il-partit bi storja kbira spiċċa laħaq il-qiegħ tal-kaldarun!

In-nefqa biex il-gvern jixtri postijiet battala minn Lm3 miljun waqqajtuha għal Lm1 miljun.

Jiwena ngħid j'Alla li din hija l-aħħar darba li intom se tkunu qed tippreżentaw l- estimi tal-housing authority.

Sur President, nixtieq issa ngħid xi ħaġa dwar il-famuża shared ownership.

Jien favur din l-iskema, imma ma naqbilx mal-mod kif taħdem u ngħid għaliex.

Jien għamilt analiżi ta' din l-iskema tax-shared ownership u jidher biċ-ċar li ż-żgħażagħ ma jkunux jafu x'qed jiffirmaw.

Tgħiduli: Isma', taf kemm morna tajjeb, taf kemm iriduha!

Dażgur, jekk intom qiskom għandkom ħanut fejn l-uniku prodott li għandkom huwa shared ownership!

Mhux bilfors tbigħu l-prodott meta s-suq huwa mifqugħ bil-prezzijiet għoljin?

Take it or leave it, jew din jew xejn.

Jekk intom ħriġtu 200 appartament jew unit is-sena l-oħra u applikaw 1,000, jiġifieri dawk l-1,000 qed ifittxu li jkollhom saqaf fuq rashom.

Issa 200 minnhom joqogħdu għal dawn il-kondizzjonijiet.

Meta tanalizza din l-iskema ssib li l-gvern qed jimponi ħafna kondizzjonijiet ebsin fuq iż-żgħażagħ li bbenefikaw Li qed jiġri huwa li intom ikollkom site, tivvalutaw li fl-open market din qed tmur Lm100,000, Lm200,000, imbagħad tibnu binja u dak li tnaqqsu tal-valur tas-site intom tagħmlu propaganda politika u tgħidu li qed tissussidjaw bi 33%.

Ara xi prezzijiet qed jieħdu ż-żgħażagħ!

Skond risposta għal mistoqsija parlamentari, fit-tieni sejħa għal shared ownership scheme, il-prezz kummerċjali kien ta' Lm42,762, kważi Lm43,000 ta' unit li ħafna drabi jkun ġebel u saqaf.

Tgħidli: Mhux hekk qed imorru fis-suq?

Apparti li ma rridx noqgħod ngħid kemm huma żgħar, għax beggars can't be choosers, imma meta tissussidjaw unit ta' Lm42,000 u tagħmluh Lm36,000, imbagħad jekk xi ħadd jinqalagħlu xi ħaġa jrid iħallas bil-qares.

Mr. Speaker, jien inħoss li f'din l-iskema tax-shared ownership minflok qed isserrħu liż-żgħażagħ, iż-żgħażagħ qed iserrħu lill-housing authority.

Kieku intom taħdmu bil-għaqal l-ewwelnett tridu taraw kemm hi kbira l- problema ta' żgħażagħ li qed ifittxu post alternattiv fejn jgħixu.

Tridu taraw jekk dawn humiex kapaċi jsiru sid ta' darhom għax mhux kulħadd bilfors ikun kapaċi li jsir sid ta' daru.

L-għajnuna fuq kirjiet assolutament waqqaftuha.

Jekk jien ma naffordjax nixtri kif trid bilfors iġġegħelni nixtri?

Kif ma tivvintawx xi ħaġa alternattiva għal xiri?

Wara kollox ilkom 20 sena u kont nippretendi ħafna iktar mingħandkom.

Issa niġi għall-famuża shared ownership mas-settur privat.

Fil-budget speech smajna lill-prim ministru jitkellem fuqha u kien hemm ukoll paragrafu fir-rapport tal-housing authority li jgħid: "Bħalissa qed titfassal skema biex tgħin persuni li se jakkwistaw l-ewwel residenza tagħhom mingħand il-privat."

Meta għamilt domanda ġejt informat li assolutament għadu lanqas beda x-xogħol.

Mela l-ewwel nagħmlu propaganda li issa se naħdmu mas-settur privat biex ngħinu lil dawk il-koppji żgħażagħ li jixtiequ jixtru mis-settur privat għax forsi ma nqdewx mill-housing authority, u sal-lum, meta diġa` għadda nofs Jannar, għadu ma sar xejn.

Jiena nixtieq li l-Ministru Cristina tgħidilna kif se taħdem din l-iskema tax-shared ownership tal-privat.

Xahrejn ilu qalet li se titħabbar iktar 'il quddiem.

Il-prim ministru tkellem xi ftit fuqha, imma l-gvern għadu ma bediex jitkellem mal-banek dwar kif se taħdem din l-iskema.

Jiġifieri taqbdu u titfgħu statements mingħajr ma tkunu tafu x'se jiġri.

Tqajmu l- aspettattivi ta' kulħadd bil-propaganda permezz ta' intervista ma' dik Min ma jkunx jaf jgħid kemm qed jaħdmu iżda meta jiġi biex jieħu s-servizz fil- verita` ma jsib xejn.

Fir-rapport tal-housing authority jingħad ukoll li se jinkoraġġixxu sidien privati biex jikru proprjeta` residenzjali lill-awtorita` tad-djar.

L- intenzjoni ta' din l-inizjattiva hi li l-proprjeta` vojta fil-gżejjer Maltin tiġi ntegrata fis-suq u wżata bħala residenza.

Din l-inizjattiva rrapportawha b'ċerta prominenza fuq "The Times" u jien tkellimt dwarha f'aġġornament.

Intom mhux l-ewwel darba ħriġtu press release biex tikkritikaw dak li nkun għedt, allura kont nippretendi li toħorġu b'xi ħaġa dwar dan l-aġġornament.

Naturalment il-ministru tkun rat l-aġġornament li għamilt u nippretendi li llejla titkellem dwaru wkoll.

Għal din l-iskema kien hemm involuta binja li jien ma qgħadtx niċċekkja ta' min hi.

Lanqas għaddieli minn moħħi li forsi jkun hemm involuti ħbieb tal- ħbieb, imma din hija binja li ma nistgħux ngħidu li hija waħda mit-30,000 li għandna battala.

Din il-binja, skond il-permess tal-MEPA, kienet tikkonsisti f'garages at ground floor level u uffiċini fuqhom.

X'għamlu?

Skond il-konvenju żammew in-naħa ta' barra garages u fuq wara – u hawn nitlob lill-ministru tiċċekkja dan li qed ngħid - hemm affarijiet li ma jaqblux mal-permess.

L-Onor.

Pullicino mhux qiegħed fil-Kamra bħalissa, imma nixtieq ngħidlu li skond il-policy and design guidelines ta' l-2005 tal-MEPA il-minimum gross floor area ta' żewġ kmamar tas-sodda għandu jkun ta' 76 metres square.

Issa dan il-permess ħareġ fl-2006, imma meta kejjilt il-pjanta li tqiegħdet fuq il-mejda tal-Kamra sibt li huwa 63 meters square.

Kif jista' jkun li f'din il-binja ta' housing soċjali se jgħixu 56 ruħ?

Jien ma nistax nifhem x'inhu l-iskop li tikru binja għal Lm17,000 fis-sena għal għaxar snin, li jiġu Lm170,000, u wara għaxar snin tagħti lura l-appartamenti lis-sid.

X'inhu l-iskop?

Għalfejn dan il-mismanagement?

Mela l-ewwel neħodha għal għaxar snin, nimmaniġġjaha, u mbagħad nagħtiha lura lis-sid.

Stajtu xtrajtu binja faċilment jekk tridu tinnegozjaw.

X'inhu l-iskop?

Din il- unit ta' one-bedroom flat taf kemm inkriet?

Lm100 fix-xahar.

Niddejjaq u nibża' ngħidu dan id-diskors.

Kif jista' jkun tikru mis-settur privat b'Lm100 fix-xahar għal one-bedroom flat fuq wara, jiġifieri lanqas qiegħed għat-triq?

Dawn l-affarijiet jinkwetawni.

Jien lill-ministru nafha bħala bniedma responsabbli, imma meta nara dawn l-affarijiet nibda nistaqsi jekk tafx x'inhu jiġri fl-awtorita` tad-djar.

Min-naħa l-oħra l-awtorita` tad-djar ikollha artijiet, per eżempju, f'Għawdex u tinnegozjahom.

Għalhekk ikolli ngħid li l-awtorita` qed taġixxi bħala żviluppatur għax l-artijiet tagħha qed tinnegozjahom u mbagħad tixtri mingħand il-privat.

Mela nixtru kollox bl-għoli, inbigħu liż-żgħażagħ bl-għoli, lil ħaddieħor inbigħulu bl-irħis, u l-ispiża tal- kostruzzjoni tiġina iżjed milli suppost.

Jien ninkwieta għax dawn huma flus il-poplu u għalhekk nistenna lill-ministru tirrispondi.

F'Novembru li għadda f'domanda parlamentari staqsejt liema huma l-inizjattivi li twaqqfu mill-awtorita` tad-djar fis-snin 2005/2006.

Ir-risposta kienet tgħid: Nixtieq ninformak li l-awtorita` tad-djar ma waqqfet l-ebda skema jew inizjattiva matul l-2005/2006.

Imbagħad tara li 23% ta' dawk li applikaw għall-iskemi eżistenti ma bbenefikawx minnhom.

Dik hija rata għolja li tinkwetani wkoll.

Sur President, irrid insemmi wkoll il-famuża amalgamazzjoni li tkellimt fuqha drabi oħra.

Kieku nista', jiena nġib recording hawn, inpoġġi bil- qiegħda u nisimgħu l-istess diskors li għamilt jiena sena wara l-oħra fuq dan is-suġġett.

Dejjem jgħidu li għadhom qed jaħdmu fuq l-amalgamazzjoni.

Hawnhekk għandi l-ġurnal "Il-Mument" fejn irrapporta li l-Kabinett approva l-amalgamazzjoni ta' l-awtorita` tad-djar u d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali.

Dejjem tingħad l-istess ħaġa.

Bla dubju ta' xejn m'intomx se tkunu fil-gvern is-sena d-dieħla, imma kieku terġgħu tkunu fil- gvern nerġgħu niġu hawnhekk u nisimgħu l-istess kliem, jiġifieri li qed titkellmu mal-unions u mexjin 'il quddiem fuq l-amalgamazzjoni.

Niġi issa għar-requisition orders li ilna nisimgħu ħafna fuqhom.

Għalfejn din ma ktibtuhiex fuq il-Kostituzzjoni?

Jew din se tħalluha biex tużawha arma kontra l-partit Laburista?

Intom hekk taħdmu Ministru!

Għalfejn ma ktibtuhiex u qed toħorġu d-derequisition orders?

Bir-rata li għaddejjin intom se tieħdu 20 sena biex toħorġu d-derequisition orders.

(Interruzzjonijiet) Idħak!

Jiena mhux nidħak ikolli aptit, imma nibki meta nara dawn l-affarijiet.

Punt ieħor li rrid insemmi hija l-famuża reviżjoni tal-liġijiet tal-kera.

Sentejn ilu l-ministru qalet li qegħdin on track, li d-draft tal-white paper fuq il-liġi tal-kera se tersaq quddiem il-Kabinett fil-ġimgħa li ġejja.

X'sar minnha?

Fid-9 ta' Diċembru 2004 il-ministru kkommettiet ruħha li sa nofs Ġunju li ġej tkun ressqet għall-konsiderazzjoni ta' dan il- parlament proposti dwar il-liġijiet tal-kera.

Din is-sena stess qalet li l- white paper li tħejjiet għad trid tiġi diskussa fil-Kabinett u l-ministeru jimxi skond id-direzzjoni li tingħata wara din id-diskussjoni.

U għalhekk meta jien issuġġerejt li ssir konferenza nazzjonali fuq il-prezzijiet tal- proprjeta` għedtilkom biex ma tagħmlux ħmerijiet bħal dawn, għax dawn jinkwetaw lin-nies.

Sur President, irrid ngħid ukoll li l-istallazzjoni tal-lifts hija inizjattiva tajba, imma meta tara kemm saru ssib li fl-2003 fiż-żmien ta' l- elezzjoni ġew stallati 27 lift imbagħad in-numru beda nieżel 'l isfel.

Fis- sena 2004/2005 ġew stallati 15-il wieħed u fl-2005/2006 ġew stallati 12.

Dejjem neżlin.

Issa jekk din is-sena ssir l-elezzjoni forsi nerġgħu nogħlew.

J'Alla tiġi l-elezzjoni biex il-figuri jkomplu jogħlew.

Nixtieq nistaqsi wkoll dwar x'sar mill-famuża national housing policy.

Fi 22 xahar, flimkien ma' l-istess esperti li hemm wara l-ministru – li naf kemm huma beżlin – il-gvern Laburista kien diġa` fassal il-politika nazzjonali ta' l-istat.

(Interruzzjonijiet) Staqsihom ministru, qegħdin ħdejk, kollha kienu nvoluti.

Staqsihom.

MR SPEAKER: Indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: U fl-aħħar ġurnata morna l-każin Malti għamilna ikla.

M'iniex se noqgħod nipponta subgħajja lejhom wieħed wieħed, kollha kienu hemmhekk.

Staqsihom.

Dawn kollha nvolvejnihom għax aħna nemmnu f'kulħadd.

Mhux naqbdu u nitfgħu n-nies 'il barra kif għamlu lili meta kont direttur tal-Lohombus.

L-ewwel ġurnata li dħalt wara li l-partit Laburista tilef il-gvern tefgħuni 'l barra.

Ma ġara xejn, xorta nibqgħu ngħidu li l-partit tagħna huwa ta' kulħadd.

Staqsihom, Ministru!

Jekk m'humiex jgħidulek il-verita`, oqgħod attenta, għax dawn in-nies se jittraduk.

Sur President, niġi issa għall-kostruzzjoni ta' binijiet mill-awtorita` tad- djar.

Jien għamilt domanda parlamentari fejn staqsejt kemm hemm minn dawn il-binjiet, fejn huma, kemm tiswa kull binja, fiex tikkonsisti kull binja, meta mistennija li jitlestew u min hu l-kuntrattur.

Jirriżulta li unit plus garage ġebel u saqaf – u hawnhekk ninkwieta – li tibni l-awtorita` tad-djar tiġi tqum lill-poplu Malti u Għawdxi Lm21,500.

Huwa possibbli?

Hawn mhux qed nirriferi għall-valur ta' l-art, imma huwa possibbli li tibni unit u jiġi jiswa Lm21,500?

Huwa possibbli meta nafu li l-ġebla m'għolietx daqskemm għoliet l-art?

Fuq fuq, biex tibni garage u unit ma jiġix iktar minn Lm10,000 ġebel u saqaf.

Allura kif qed jiġu jiswew - skond il-kalkoli li tajtni inti, ma qgħadtx immur ninvestiga, I'm not that type u mhux se nagħmilha – Lm21,500 ġebel u saqaf?

Allura dan ma jinkwetaniex?

Kull binja qed tiġi ogħla milli suppost skond dak li għedtli inti stess, jiġifieri skond l-informazzjoni li għaddewlek.

Nassigura lil kulħadd li l-partit Laburista l-għada li jkun fil-gvern jara dawn l-affarijiet.

Ma nistgħux inħallu kollox għaddej.

Wara kollox l-ikbar interess għandu jkun dak nazzjonali.

Nixtieq insemmi wkoll in-nefqa kapitali.

Minkejja li kien hemm ivvotati Lm8.5 miljun għall-programm ta' bini ta' appartamenti u djar ġodda, u għal xiri ta' proprjeta` vojta fil-qalba ta' l-ibliet, in-nefqa kienet tammonta għal Lm3.5 miljun.

Jiġifieri l-gvern nefaq Lm5 miljun inqas fin-nefqa kapitali.

Anzi ħriġtu tiftaħru fuq il-media kollha kemm se tixtru proprjeta` bi Lm3 miljun!

Is-sena l-oħra ma xtrajtu xejn, u din is-sena, minflok ivvotajtu dawk it-Lm3 miljun li kien hemm, ivvotajtu Lm1 miljun.

Bi Lm3 miljun qed taħsbu li se ssolvu l-problema kollha biex tixtru l- vacant properties?

Bilfors qaddisin tridu tkunu.

Niġi issa għan-nefqa soċjali f'sussidji.

Intom tipproġettaw ruħkom bħala partit b'ruħ soċjali u li tħobbu tgħinu, allura għidilna inti, bħala ministru għall-familja u solidarjeta` soċjali, għaliex ivvotajtu Lm1 miljun inqas fejn jidħol sussidju?

Jekk irridu ngħinu lil min hu verament fil- bżonn, allura kif jista' partit b'ruħ soċjali jivvota inqas għal dawn l- affarijiet?

Dawn l-affarijiet jinkwetawni.

Sur President, jiena se nkun anzjuż biex nisma' d-diskors tal-ministru l-iżjed biex inkun naf x'azzjoni se jieħu l-gvern Nazzjonalista fejn jidħol l-għoli tal-prezzijiet tal- proprjeta`.

Din il-problema qed tifni lil pajjiżna, lill-gvern Nazzjonalista, lill-partit Laburista u lil kulħadd u nippretendi li llum stess nisma' xi ħaġa pożittiva dwar dan is-suġġett.

U hawn irrid nagħlaq billi ngħid li jiena mhux nisma' biss irrid imma nara li tittieħed l- azzjoni fl-interess tan-nazzjon għax verament in-nazzjon għandu jiġi l- ewwel u qabel kollox.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, fil-jiem li għaddew qrajna ħafna fil- gazzetti li meta kien fil-gvern il-partit Laburista qatt m'għamel xejn.

F'dawn il-gazzetti li m'għandhomx it-twemmin tal-partit Laburista qrajna li tul iż-żmenijiet fi storja sħiħa ta' poplu, meta kien hemm partit Laburista fil-gvern, ħlief storbju u affarijiet ħżiena ma kienx hawn.

Meta naqra dan jaqbadni d-daħk għax jien se nagħlaq 35 sena hawn ġew u naf x'għamel il- partit Laburista.

Wieħed mill-oqsma li l-partit Laburista ma falla qatt fih kien proprju dak tal-housing kemm fl-1947, kemm fl-1955, kemm meta reġa' tela' fil-gvern bejn l-1971 u l-1987 u anke fis-sena u tmien xhur bejn l-1996 u l-1998.

Ir-record tal-partit Laburista fil-qasam tal-housing ma jista' jmaqdru u jkissru ħadd, jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra.

Jekk il- partit Laburista m'għamel xejn f'oqsma oħra, fil-kwestjoni tal-housing dejjem kien wieħed minn ta' quddiem.

Qabel l-1971 kellna l-istess sitwazzjoni li qegħdin fiha llum u niftakar bniedem, li llum qiegħed ministru, li kien jorganizza liż-żgħażagħ ta' l- universita` u liż-żgħażagħ ħaddiema nsara biex joħorġu fit-toroq jipprotestaw għax kien hawn l-istess sistema tal-housing li għandna llum.

Qabel ma tela' l-gvern Laburista fl-1971, meta l-pagi kienu Lm2.50 u Lm4 fil-ġimgħa l-ħaddiem ma kellux fejn joqgħod u biex jikri dak iż-żmien kien irid iħallas lis-sid Lm500 u Lm1,000 taċ-ċavetta biss.

Dan apparti li kien jibqa' jgħollilu l-kera.

Ma kienx hawn djar, kulħadd jiġri min-naħa għall- oħra, l-għarajjes jgħollu fuq xulxin biex jieħdu d-djar u kien hawn jungle bħalma hawn illum.

Meta tela' l-gvern Laburista fl-1955 għamel l-ewwel villaġġ, Santa Luċija, li llum saret belt.

Dak iż-żmien il-gazzetti Nazzjonalisti kienu jgħidu li hemmhekk kien hemm ir-raba' u l-gvern qeridha biex bena ġungla.

Dak iż- żmien, wara li nbena Santa Luċija, il-knisja messitha l-kuxjenza u bniet il- flats tal-Blata l-Bajda.

Bejn l-1958 sa l-1971 ma sar xejn mill-gvern Nazzjonalista, ma sar assolutament xejn fil-kwestjoni tal-housing.

L- għarajjes kienu jiġġieldu biex isibu dar u jħallsu Lm1,000 jew Lm500 taċ- ċavetta.

Dan biex ikollhom post ta' żewġt ikmamar.

Sa l-1971, wara 12-il sena ta' gvern Nazzjonalista, il-ħaddiem kien għadu jgħix bħall-annimali fil-kerrejjiet, b'toilet wieħed u vit wieħed isfel.

La kellna drenaġġi, la kien hawn ilma mwassal fid-djar u ma kien hawn xejn.

Il-partit Nazzjonalista ma jsemmihx dan iż-żmien u ma jgħidx li kien il-gvern Laburista li għamel dawn l-affarijiet.

Sur President, l-ewwel biċċa xogħol li għamel il-gvern Laburista wara li tela' fl-1971 kienet li beda jibni l-flats u d-djar, u mbagħad qassam il- plots.

Kien il-gvern Laburista li għamel dawn l-affarijiet...

(Interruzzjonijiet) Għandek raġun tidħak, ministru, għax lil dan il-pajjiż ġibtuh wieħed tad-daħk.

Imissek tistħi!

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Debono Grech, point of order, il-Ministru Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, assolutament mhux veru li qed nidħak.

Qed inħares lejn il-karti.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mela għamejt jien!

Ħalli nneħħi n-nuċċali ħalli ma narakx.

Idħak, idħak għax għandek biex tidħak.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Debono Grech ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Issa ngħidlek x'postijiet qassamt.

Oqgħod bil- qiegħda ħalli ngħidlek x'postijiet qassamt jien.

Qassamt il-postijiet meta qed tbigħhom Lm30,000?

X'qassamt?

Ruħek?

Mela l-ħaddiem bil-paga jew bil- part-time job biss jista' jixtri post ta' Lm30,000?

Istħi!

MR SPEAKER: Onor. Debono Grech, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Fuq dan is-suġġett la inti u lanqas il-partit tiegħek ma tistgu titkellmu.

Kien il-partit Laburista li bena l-housing estate Ta' Paris, il-housing estate Tal-Laqxija, fejn in-nies kienu joqogħdu ġo kamra waħda fejn la kellhom toilet, la kellhom fejn jaħslu wiċċhom u lanqas kamra tal-banju.

Kien il-gvern Laburista li lill-ħaddiem kien jissussidjah biex jagħmel il-kamra tal-banju, għax fi żmienkom intom qatt ma tajtuh xejn lill-ħaddiem.

(Interruzzjonijiet) Mhux veru, qatt.

Kien il-gvern Laburista li beda jagħti s-sussidju biex isiru l-kmamar tal- banju ħalli l-ħaddiem jgħix ta' nies!

Kien il-gvern Laburista li għen lill- ħaddiem jibda jgħix diċenti, li jkollu kamra tas-sodda, li jkollu fejn iraqqad lil uliedu!

Dawn huma l-affarijiet li għadda minnhom il-ħaddiem.

Sur President, madwar Malta kollha ssib il-monumenti tal-gvern Laburista biex il-ħaddiem ikollu fejn joqgħod, biex il-ħaddiem ikollu dar diċenti.

Dak iż-żmien, min kellu d-dover li jappoġġja lill-partit Laburista f'din l- iskema kien jaqla' l-gideb, bħalma qala' fuq l-ex-ministru Freddie Portelli u ħadd ma talbu skuża.

Ħammġuh, kissruh, farrkuh, u wara li farrkuh ma kellhomx il-ħila jsewwu dak li għamlu.

Kissrulu karriera politika għax kien hemm bniedem maħmuġ li gideb fuqu u qatt ma talbu skuża.

Flok ġegħelnieh jitlob skuża, tajnieh promotion lil dan.Il-partit Laburista kien jgħin lill-għarajjes mhux billi jagħmlilhom it-taxxa, imma billi tahom il- plots, silifhom b'imgħax baxx, tahom grant biex ikunu jistgħu jibnu u jidħlu ġo djarhom.

Lil dawn ma ħadilhomx flus talli tahom is-servizz tad- dawl u l-ilma u tad-drenaġġ u talli għamlilhom it-triq quddiemhom.

B'dan il- mod il-ħaddiem beda jgħolli rasu.

Għadda ż-żmien, tela' gvern Nazzjonalista u dan spiċċa kollu.

Jien għandi każ ta' familja li toqgħod f'żewġt ikmamar li xebgħu japplikaw għal akkomodazzjoni alternattiva.

Meta trid il-ministru neħodha f'din id- dar biex tara jmisshomx jistħu li dan għadu joqgħod f'din id-dar!

Familja li lanqas bread winner m'għandha ngħidulha li trid tixtri post bi Lm30,000!

Dan meta din trid tiġbor lil binha magħha.

Taparsi hemm il-customer care u meta ċċempel jgħadduha biż-żmien.

Meta trid il-ministru nagħtiha l-ismijiet ta' każijiet bħal dawn u tmur tarahom.

Jekk issib li qed nigdeb jien nitlaq minn hawn.

Jien lilek nammirak għax f'affarijiet oħra mxejt, imma fil-kwestjoni tal-housing ma mexiex il-partit Nazzjonalista.

U tafu li ma mxejtux.

Illum il-ħaddiem ma jiflaħx.

Din il-ġimgħa kien hemm programm fuq it-television u ieħor fuq ir-radju dwar il-kwestjoni tal-housing u kulħadd irid jagħmel is-seminars għax issa waslet l-elezzjoni.

Allura wara li jispiċċa s-seminar immorru ngħidu lil dawn il-familji: Issa għamilna s-seminar, ħu ħsieb li tmur toqgħod fis- seminar.

Dejjem tistudjaw, għax għall-istudju ma jirbħilkom ħadd.

F'dak il-programm bdew jgħidu li issa l-moda hi li kulħadd irid il-lussu.

Iridu il-lussu meta biex tixtri dar b'żewġt ikmamar u shell form jintalbu dawk il- prezzijiet?

Kien hemm min qal li l-għarajjes ma jmisshomx jonfqu Lm80,000.

Imbagħad kien hemm waħda fuq ir-radju li lir-rappreżentant ta' Kana qaltlu: Jiena naqbel li m'għandux ikun hemm il-lussu, jekk għandek xi post bi Lm30,000 għidlu lit-tifel għax irid jixtri dar ħalli jiżżewweġ.

Dawn huma l-affarijiet li qed ngħidu.

Illum kif jistgħu jiżżewġu u jifformaw familja ż-żgħażagħ?

Imbagħad nibdew nippridkawlhom il-morali u ngħidulhom li l-miżżewġin għandhom iġibu t-tfal fid-dinja.

Kif tista' familja jkollha tnejn jew tlett itfal meta trid tħallas Lm80,000 li se ddum tħallashom sakemm jagħlqu l-65 sena?

Meta d-dar issir tagħhom jibdew jaħsbu biex jixtru spazju ta' sitt piedi bi tnejn taħt l-art, il-qabar.

Sur President, jekk mhux se ssir xi ħaġa urġenti fuq din il-problema tad- djar, huwa inutli li jitkellmu l-isqfijiet, il-Knisja, il-partit Nazzjonalista u l-għaqdiet tan-nisa!

Jitkellem min jitkellem din ma tistax tiġi rranġata.

Jekk m'intomx se taqbdu l-barri minn qrunu u tagħtu l- għajnuna liż-żgħażagħ li jridu jibnu darhom, kif kien jagħmel il-partit Laburista, familji imkissrin se jkollna.

Morru fis-subbasti tal-qorti ħalli taraw x'inhu jiġri!

Morru!

Morru ħa taraw familji mkissrin!

Wieħed baqagħlu jagħti Lm3,000, Lm4,000 jew Lm5,000 fuq id-dar u qabduhielu u qed ibigħuhielu!

X'ma jkunx hawn ġlied!

X'ma jkunx hawn separazzjonijiet!

X'ma jkunx hawn kulħadd jibla' l-pilloli!

Wara li tkun ħallast tliet kwarti mid- dar, il-bank jitfagħhielek il-qorti u jeħodhielek u jkissrek.

Morru arawhom dawn l-affarijiet.

Min irid iħabbat wiċċu magħhom dawn, jibki.

Meta nkun qed nagħmel id-door-to-door visits kontinwament insib min jgħidli: Ħallini taf għax għad baqagħli biex inħallsu dan il-post.

Kieku ma kenux ommi u missieri li sellfuni kieku ħaduhieli d-dar.

Jekk intom m'intomx qed tħabbtu wiċċkom ma' dawn in-nies, mela qegħdin tgħixu f'dinja oħra.

U aħna bħala partit diġa` għedna x'se nagħmlu fuq din il-kwestjoni.

Ma jistax ikun li l-pajjiż jibqa' sejjer kif inhu sejjer.

Kulħadd għandu dritt ibigħ bi prezzijiet mas-sema, imma min se jieħu ħsieb iż-żgħir, dak li ma jiflaħx jixtri daru, dak li ma jiflaħx iħallas ħafna kera, dak li huwa waħdu jew weħidha u għandha tarbija?

Issa tiġix toqgħod tgħidli: Imma din għalfejn kellha tarbija?

Issa mur staqsiha.

Jekk ma triduhomx jagħmlu tarbija għallmuhom jagħmlu affarijiet oħra, imma dawn huma s- sitwazzjonijiet li qed inħabbtu wiċċna magħhom.

Tgħidli: Allura l-gvern irid joqgħod jieħu ħsieb dawn ukoll?

Dażgur, il-gvern għalhekk qiegħed!

Il- gvern qiegħed biex jgħin liż-żgħir l-ewwel għax il-kbir m'għandux bżonn min jieħu ħsiebu.

Ara ma taħsibx li l-kbir m'huwiex kapaċi jieħu ħsieb lilu nnifsu.

Imma ż-żgħir, il-batut u l-imfarrak, il-ħaddiem, trid tieħu ħsiebu.

Sur President, illum il-bank lanqas isellfek jekk ikollok part-time job biss.

L-ewwel ħaġa li jistaqsik il-bank hija kemm għandek dħul u ma jsellfekx jekk ma jkollokx biżżejjed!

Min ikollu biċċa part-time job se jidħol għal self ta' Lm40,000 jew Lm30,000, kif qalu ta' Kana biex ma jkunx hawn stravaganza?

Dawn huma l-affarijiet!

Tafu li llum hawn min jixtri garaxx b'Lm6,000, jaqsmu b'purtiera u jmur joqgħod fih?

Dan jista' jaffordja.

Erġajna ġejna għal żmien il-kerrejjiet.

Erġajna ġejna għaż-żmien meta l-ħaddiem ma kellux fejn joqgħod.

Jekk m'intomx qed taraw din ir- realta` ma nafx xi tridu taraw.

Erġajtu ġejtu għaż-żmien ta' l-1971!

Sur President, kulħadd qed jipprotesta fuq il-problema tal-housing għax din se tfarrak il-pajjiż u se tfarrak il-familji.

Iż-żgħażagħ ma jistgħux jieħdu l-istat tagħhom u jibnu futur.

U inutli li noqogħdu nagħmlu l- korsijiet ta' Kana u eżerċizzji bħal dawn, għax meta niġu għas-sustanza, ma nsibu xejn.

U fuq dan li qed ngħid issa ħadd m'hu se jirrispondini, għax m'hemmx risposta għal dan.

Se jkun hawn min joqgħod isemmi ħafna raġunijiet u jġib ħafna argumenti, imma l-crux kollu huwa kif se nagħmlu biex ngħinu liż-żagħżagħ, lil dawk il-ħaddiema li m'għandhomx dar diċenti, lil dawk li qegħdin imfarrkin, lil dawk li qegħdin imkissrin.

Jien nieħu pjaċir jekk insibu soluzzjoni għal din il-problema u mhux niġu sena oħra hawnhekk u nerġgħu ngħidu l-istess affarijiet.

Issa ilkom 20 sena fil-gvern u din il-problema mhux talli ma solvejtuhiex, talli ggravat mill-1987 'l hawn, wara li spiċċa l-gvern Laburista.

U dan ġara għax ma pprovajtux tirranġawha.

Ladarba ma ġietx irranġata sal-lum se jkollna problema kbira.

Diġa` għandna problema fil-pajjiż u 'l quddiem se jkollna problema ikbar.

Min hu responsabbli ma jistax jibqa' jħares biss lejn x'se jdaħħal fil-but il-gvern minn fuq il-ħaddiem, x'se jdaħħal minn fuq iż- żgħir għax, kif għedt, min hu b'saħħtu jieħu ħsieb lilu nnifsu, imma hu dgħajjef trid tgħinu.

Sur President, inutli noqogħdu ngħidu liż-żgħażagħ li fi żmien il-gvern Laburista ħlief storbju ma kienx hawn.

Għall-kuntrarju jien ngħid li kien hawn il-ġid.

Illum liż-żgħażagħ li ma jiftakrux żmien il-gvern Laburista jgħidulhom li dak iż-żmien ma kienx hawn ċikkulata Mars.

Veru, ma kienx hawn ċikkulata Mars, imma fi żmien il-gvern Laburista kien hawn il-frott, fi żmien il-gvern Laburista kien hawn id-djar, fi żmien il- gvern Laburista l-ħaddiem kien ilaħħaq mal-ħajja, fi żmien il-gvern Laburista l-ħaddiem kien iġemma'.

Veru ma kienx hawn iċ-ċikkulata Mars, imma issa, Sur ħaddiem hawn ċikkulata Mars.

Illum tista' tmur tixtri kaxxa Mars u tmur toqgħod fiha!

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cassar.

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Sur President, irrid nieħu naqra nifs għax l-Onor.

Debono Grech bl-istil tiegħu jaqtagħlek nifsek.

Pero` għal dawk li qed jisimgħuna r-realta` m'hijiex daqshekk kerha.

Ir-realta` fil-fatt m'hi kerha xejn.

Fid-dinja jkun aħjar jekk inserrħu ras dak li jkun, imma sfortunatament il-partit Laburista telaq fuq din it-triq, fuq din il-mewġa u ħlief jitkellmu fuq affarijiet negattivi m'humiex qed jagħmlu!

Pero` l- awtorita` tad-djar qed tagħmel ħafna ġid għal pajjiżna.

Sur President, illejla xtaqt nitkellem fuq dawk in-nies li għandhom bżonnijiet speċjali, nies li huma ħafna għal qalbi.

Kif dejjem tkellimt hawn ġew, inħobb nitkellem bil-figuri u bil-fatti għax naħseb il-figuri u l- fatti ma jista' jmur ħadd kontrihom.

Xtaqt l-ewwelnett nibda billi nitkellem fuq skema speċjali introdotta taħt dan il-gvern.

Issa hawn rrid infakkar lil kulmin qed jismagħni li kulma se nsemmi sar taħt dan l-gvern, għax issa l-partit Laburista ilu żmien twil fl-oppożizzjoni u ġġammja.

Xtaqt nibda billi nitkellem fuq skema 7 li hija skema ta' rranġar u titjib fi djar okkupati minn persuna b'diżabilita`.

F'dawn l-aħħar snin tkellimna ħafna u nitkellmu f'kull budget u nitkellmu f'kull sitwazzjoni fuq persuni b'diżabilita`.

L-awareness fil-pajjiżi kollha kibret - u hekk għandu jkun - u għax kibret din l-awareness u għax aħna iktar sensittivi għal dawn is- sitwazzjonijiet, ħarġet din l-iskema.

Nixtieq infakkar li fil-budget ta' l- 2006/2007 għall-awtorita` tad-djar ġie mħabbar li kull spejjeż relatati ma' xi apparat neċessarju minħabba diżabilita` jew spejjeż f'mediċina jew trattament ġo sptar issa se jibdew jiġu mnaqqsa mill-ammont ta' assi li jippossjedi l-applikant.

Din hija xi ħaġa ġdida u xi ħaġa pożittiva.

Kondizzjoni oħra li ġiet mibdula tirriferi għall-valur tal-proprjeta` ta' persuna b'diżabilita` fejn din żdiedet b'Lm50,000.

Issa persuna tista' tikkwalifika għall-għotja taħt din l-iskema jekk il-valur tad-dar ma jkunx aktar minn Lm150,000 fejn qabel kienet Lm100,000.

Policy oħra ġdida li l-awtorita` tad-djar introduċiet tirrigwarda l- istallazzjoni tal-lifts.

L-Onor.

Buontempo qal li hija ħaġa tajba u tajjeb li qal hekk, għax hija verament ħaġa tajba.

Fil-fatt, minn din is-sena l- awtorita` tad-djar se tagħti ammont ta' Lm5,000 għall-istallazzjoni ta' lifts fi djar privati ta' persuna jew persuni b'diżabilita`.

Hawn irrid ngħid li l-house visits ma jagħmilhomx l-Onor.

Debono Grech biss, imma nagħmluhom ilkoll kemm aħna u kollha niltaqgħu ma' nies li jkollhom dawn id- diżabilitajiet.

Nifhmu li fis-sena 2007 lift hija xi ħaġa neċessarja.

Kultant tiskanta kif fl-antik kienu jgħixu f'sitwazzjonijiet ta' kerrejja mingħajr ma kellhom lifts.

Illum il-lift sar kważi neċessita` u jekk xi darba jieqaf tkun qisha waqfet id-dinja.

F'dan il-każ l-awtorita` tad-djar għamlet din l-iskema għax qed tifhem li l-lift illum sar neċessita`.

Xtaqt nitkellem fuq punt ieħor relatat ma' għajnuna li l-awtorita` tad-djar se tagħti lill-persuni li huma vulnerabbli.

Qabel kien jintuża ħafna kliem ieħor, imma issa qed ngħidulhom"persuni vulnerabbli".

L-ewwelnett fil-qasam ta' l-akkomodazzjoni l-awtorita` tad-djar kompliet tagħti prijorita` lil dawk il-persuni bi bżonnijiet speċjali.

Fost l-oħrajn kompliet bil-programm ta' bini ta' appartamenti b'kamra tas-sodda waħda li jkunu jinkludu l- faċilitajiet kollha mmirati għall-anzjani.

Irrid infakkar li meta nidħlu fl- anzjanita`, l-ideal huwa li persuna tibqa' fid-dar tagħha.

Jekk wieħed jitkellem ma' l-anzjani tagħna jinduna li ħafna drabi dawn ikunu jridu jibqgħu fid-djar tagħhom.

Ftit issib anzjani li jkunu jridu jmorru ġod-dar ta' l-anzjani u r-realta` hija li dawk li jmorru, jagħmlu hekk għax m'għandhomx għażla, jew għax id-dar fejn qegħdin ma jistgħux jgħixu fiha, jew għax kbira żżejjed, jew għax qed ikunu ta' piż fuq ma' min qed jgħixu.

Jekk tistaqsihom wieħed wieħed issib li jkunu jridu jibqgħu ġod-dar tagħhom.

Naturalment meta persuna tikber fl-eta`, id-dar li jkun jabita fiha m'hemmx għalfejn tkun kbira ħafna, allura din hija skema li qed tħares lejn dawn in- nies li huma vulnerabbli.

L-awtorita` qed tagħti wkoll attenzjoni partikolari sabiex il-maġġoranza ta' l-appartamenti jkunu aċċessibbli wkoll għall-persuni kollha b'diżabilita`.

Bl-eċċezzjoni ta' maisonettes, il- blokki kollha li qed jinbnew mill-awtorita` qed jiġu attrezzati b'lifts sabiex kull appartament ikun aċċessibbli.

Xi kultant l-media tagħna mhux dejjem tgħin f'dawn l-affarijiet għax ma trid xejn biex isibu xi lift f'xi blokka li għadu ma ġiex mgħammar għax it-tender għadu kif ħareġ jew xi lift li mhux qed jaħdem tajjeb u ndumu xi ġimgħa nisimgħu dwaru fuq l-istazzjon tat-television, qisu x-shaft ta' dak il-flat jeżisti għal xi ħaġa ħlief lift.

Kif qed jipprovaw jagħmlu ċerti membri illejla, sfortunatament nipprovaw nitfgħu ħafna dell ikrah.

Jiena ngħid li jekk hemm tender, il- lift se jiġi.

Hemm għalfejn inġibu kollox qisu l-aħħar tad-dinja bħallikieku l-affarijiet mhux se jsiru?

Din hi r-realta`.

Xi ħaġa għal qalbi ħafna, li l-awtorita` qiegħda tipparteċipa fiha għat- tieni sena, hija l-programm Head Start li jaqa' taħt l-inizjattiva "Equal" tal-fond soċjali Ewropew li bih ngħinu żgħażagħ - li jiena naħdem ħafna magħhom - li ħarġu minn djar residenzjali tat-tfal biex ikollhom aċċess għal taħriġ, xogħol u akkomodazzjoni.

Wieħed irid jifhem minn kemm tbatija jgħaddu dawn iż-żgħażagħ.

Ħafna minnhom ikunu ilhom jgħixu fid-djar residenzjali minn meta kienu għadhom trabi u meta jagħlqu 16-il sena, 18-il sena jsibu ruħhom waħedhom.

Ħafna minna ta' dik l-eta` normalment inkunu għadna ngħixu mal-ġenituri tagħna f'dan il-pajjiż pero' dan m'huwiex il-każ rigward dawn in-nies minħabba li l-ġenituri għal xi raġuni jew oħra ma kenux preżenti fil-ħajja tagħhom.

Ikun hemm diversi raġunijiet.

Ir- realta` hija li barra dik it-tbatija li diġa` jkunu għaddew minnha dawn iż- żgħażagħ ikomplu jbatu u huwa għalhekk li programmi innovattivi bħal dawn huma importanti.

Hawnhekk ta' min jagħmel parentesi biex jgħid li dan huwa programm tal- fondi soċjali Ewropew, jiġifieri grazzi għall-partit Nazzjonalista li bl-għaqal tiegħu daħħalna fl- Unjoni Ewropea nistgħu ngawdu minn din il-ħaġa.

Kultant tajjeb li nagħmlu parentesi bħal din għax in-nies jinsew.

L-Onor.

Abela qed jidħak, imma hija verita`.

Meta jintemm dan il-proġett se jiġi jiswa total ta' €263,721 u l- awtorita` se toħroġ 25% minnhom, jiġifieri €65,930.

Grazzi għal dan il- proġett, li kif għedt beda f'Jannar ta' sentejn ilu, s'issa hemm 15-il żagħżugħ u żagħżugħa li spiċċaw l-ewwel sena ta' taħriġ fis-snajja' li għażlu huma.

Nista' ngħidilkom - għax, kif għedt diġa`, naħdem ma' ħafna minnhom direttament - li dawn huma żgħażagħ li qegħdin igawdu u qegħdin igawdu sewwa minn dan il-proġett.

Xtaqt nitkellem ukoll fuq kontribuzzjonijiet li l-awtorita` qed tagħti lill- entitajiet bi skop soċjali.

Bħal snin ta' qabel, matul is-sena li għaddiet l-awtorita` pprovdiet assistenza finanzjarja lill-organizzazzjonijiet mhux governattivi għall-irranġar u titjib ta' postijiet li jservu bħala residenzi għal nies vulnerabbli.

Ta' min jgħid li grazzi wkoll għall-gvern Nazzjonalista li f'dan il-parlament qed jiddiskuti l-liġi li se tistabbilixxi l-NGOs, uħud minnhom qed jibbenefikaw minn dawn il-fondi mhux għalihom - għax, kif kulħadd jaf l-organizzazzjonijiet volontarji jaħdmu ma' nies bi bżonnijiet speċjali – imma għal nies bi problemi speċjali.

Fil- fatt din is-sena l-awtorita` tad-djar approvat Lm5,000 lil tliet organizzazzjonijiet għall-istallazzjoni ta' lifts ġewwa r-residenza tagħhom u ġew approvati wkoll għajnuniet finanzjarji.

U hawnhekk se nitkellem fuq l-entitjaiet li bbenefikaw minnhom u rrid insellmilhom minn hawnhekk.

Nibda biex nitkellem fuq ir-Richmond foundation li issa ilha diversi snin tagħmel xogħol siewi ħafna ma' persuni bi problemi ta' saħħa mentali.

Niftakar ir-Richmond foundation għadha titwieled u dakinhar kien hawn nies li kienu xettiċi ħafna dwarha.

Illum din il-fondazzjoni qed tgħin b'counselling, qed tagħmel seminars u nista' ngħid li qed tgħin ħafna biex jispiċċa t-taboo li sfortunatament hawn f'dak li jirrigwarda s-saħħa mentali.

Kienet ir-Richmond Foundation li bdiet il-konċett li jkun hawn community work fir-rigward tas-saħħa mentali.

Din is-sena ngħatat għotja ta' Lm5,000 biex jiġu ffinanzjati xogħlijiet ġewwa fond Nru. 16 Triq Antonio Agius, il-Furjana.

Dan huwa fond innovattiv għax qed iservi bħala leisure centre fejn in-nies bi problemi ta' saħħa mentali jmorru biex jistrieħu, jieħdu kafe` flimkien u biex jaqsmu d-diffikultajiet tagħhom.

Barra li huwa leisure centre huwa wkoll hostel għal persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

Uħud minnhom sa ftit żmien ilu kienu qegħdin jgħixu fi swali kroniċi ġewwa l-isptar Monte Carmeli u allura huwa pass kbir li dawn in-nies illum qed jiġu integrati fis-soċjeta` Maltija.

Huwa pass kbir meta tara nies li ilhom 25 sena ġo sptar mentali u llum qegħdin jgħixu f'dar fil-komunita`.

Għal dan wieħed irid jgħid prosit lir-Richmond foundation, lill-awtorita` tad-Djar u lill-gvern, li nerġa' nfakkar lin- naħa l-oħra, inzerta l-gvern Nazzjonalista.

Onor. Membri Laburisti dawn huma affarijiet pożittivi skond jien.

Post ieħor huwa Dar Merħba Bik li, għal min ma jafx, tilqa' persuni li għandhom bżonnijiet speċjali wkoll għax ħafna drabi huma nisa li jkunu għaddejjin minn problemi fiż-żwieġ tagħhom.

Hemm ħafna ħaddiema li jaħdmu fuq livell volontarju u hawnhekk wieħed irid jinża' l-kappell lil dawn in- nies għax-xogħol siewi ħafna li qegħdin jagħmlu.

Verament trid tmiss b'idejk biex tkun taf x'inhu x-xogħol ta' dawn in-nies.

Trid tmiss b'idejk biex tkun taf x'inhuma l-problemi li jiltaqgħu magħhom dawn in-nies.

L- awtorita` tad-djar għal darb'oħra tat għotja ta' Lm26,250 biex tiġi rranġata l-parti l-antika tad-Dar Merħba Bik.

Din id-dar qiegħda f'parti minn kunvent tas-sorrijiet li għandu diversi snin fuqu, allura ħafna minn dawn il-postijiet ikollhom bżonn ta' refurbishment u ta' kambjamenti strutturali kontinwi.

Dan barra l-fatt li ħafna minn dawn id-djar, speċjalment Dar Merħba Bik tilqa' wkoll ommijiet bit-tfal.

Allura kif wieħed jista' jimmaġina kull fejn jidħlu t-tfal jidħlu wkoll bżonnijiet speċjali fl-istruttura li jqumu ħafna flus biex tirranġahom.

Organizzazzjoni oħra hija l-Fondazzjoni Nazareth li tagħti kenn lill-adulti b'diżabilita`.

Kif nafu jsir ħafna xogħol siewi u din is-sena xtrat garaxx fiż-Żejtun li jmiss mad-dar eżistenti li se titwaqqa' u minflok se tinbena dar li se tospita persuni oħra b'diżabilita`.

Din l-organizzazzjoni se tingħata Lm25,000 għal dawn ix-xogħlijiet.

Il-bord ta' l-awtorita` approva wkoll għotja lil Dar l-Emigrant biex isiru xogħlijiet ta' tiswija fi blokk ta' appartamenti fi Gwardamanġia li se tospita immigranti irregolari.

Is- sorijiet ta' l-Ursolini se jingħataw is-somma ta' Lm9,100 biex jistallaw lift li kien ferm bżonnjuż għar-residenti anzjani tad-dar tagħhom.

L- awtorita` tad-djar se tiffinanzja wkoll is-salarju ta' social worker li qed jagħti servizz lill-YMCA.

Din hija organizzazzjoni innovattiva li smajna ħafna fuqha f'dawn l-aħħar snin.

Nagħlaq bis-servizzi u bl-għajnuniet li qegħdin jingħataw lill-aġenzija Support.

Matul din is-sena din l-aġenzija bbenefikat ukoll minn għotja ta' żewġ appartamenti b'kera kif ukoll għotja ta' Lm25,000 biex isiru xogħlijiet f'dar Bormla biex din tkun iktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilita`.

B'din l-għotja l-aġenzija Support iffinanzjat ix-xiri u l- istallazzjoni ta' lift biex din id-dar saret aċċessibbli għall-persuni b'diżabilita`.

Fi ftit kliem dan ifisser li matul is-sena finanzjarja 2006/2007 l-ammont ta' għajnuna finanzjarja lill-organizzazzjonijiet volontarji u entijiet oħra hi ppjanata li titla' għal Lm150,000 meta n- nefqa matul is-sena finanzjarja li għaddiet kienet tammonta għal Lm42,500.

Hemm qabża kbira Sur President.

Din l-ispiża tagħmel parti minn total ta' Lm2.93 miljun li l-awtorita` se tonfoq bħala nefqa soċjali f'sussidji.

Sur President, nefqa bħal din li hija 6% aktar minn dik li għamlet l- awtorita` s-sena l-oħra u dawn l-affarijiet kollha li semmejt li n-nies jistgħu jmissu b'idejhom u jaraw b'għajnejhom m'humiex affarijiet pożittivi?

Mela nistieden lill-oppożizzjoni biex verament tħares lejn ir- realta` u tħares lejn iż-żewġ naħat tal-munita u mhux tħares biss lejn in- negattiv.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario de Marco.

ONOR.

MARIO DE MARCO: Sur President, din hija diskussjoni li sirt nieħu gost nipparteċipa fiha għax naħseb li hija għall-qalb iż-żewġ naħat tal- Kamra.

Hija kwestjoni li għalkemm aħna nieħdu vot fuqha, fl-istess naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra jistgħu jiftaħru li meta kienu fil-gvern it-tnejn li huma pprovaw jagħmlu dak li dehrilhom li huwa l-aħjar biex javvanzaw il- qagħda ta' min għandu problema biex jakkwista dar, ta' min jinsab f'dar li m'hijiex adegwata għall-bżonnijiet tiegħu għax forsi laħaq ċerta eta` u qed ikollu problema ta' mobilita` u problemi bħal dawn.

Rajna li saru skemi diversi, ideat differenti u policies differenti.

Jiena ma rridx inkun partiġġjan pero' rrid ngħid li l-awtorita` tad-djar verament tat u qed tagħti politika ġdida għal dan il-qasam soċjali li, kif għadni kemm għedt, huwa importanti f'kull pajjiż għax fl-aħħar mill-aħħar, irrispettivament minn kemm pajjiż jimxi 'l quddiem ekonomikament, fin-net soċjali mhux dejjem se jirnexxielu jiġbor lil kulħadd u mhux kulħadd se jirnexxielu jlaħħaq mal-passi 'l quddiem ekonomiċi.

Sur President, huwa importanti li nimxu ekonomikament għax jekk ma nimxux ekonomikament ma jkollniex il-mezzi biex inwettqu din il-politika soċjali, pero` jeħtieġ ikollna ruħ soċjali fil-politika ekonomika tagħna.

L- awtorita` tad-djar għamlet diversi skemi anke f'kuntest lokali attwali - li bħalissa hija tema kurrenti u għad rrid niġi għaliha - tal-kwestjoni tal- prezzijiet tal-proprjeta` fis-suq.

Jekk wieħed jara daqsxejn gazzetta lokali prinċipali bl-Ingliż, illum kien hemm tliet artikoli li kellhom x'jaqsmu mat-tema tal-prezzijiet tad-djar.

Kien hemm artiklu fuq il-paġna ta' wara fejn hemm suġġerit li jiġu introdotti ċerti taxxi fuq proprjeta` li tkun vakanti u kien hemm artiklu li deher fil-ħarġa ta' nhar il-Ħadd fejn qal li wieħed għandu jikkontrolla l-prezzijiet u jagħmel reġistru ta' prezzijiet u affarijiet bħal dawn.

Sur President, ir-realta` hi li meta inti qed titkellem fuq suq ħieles - u naħseb li llum il-ġurnata ż-żewġ naħat tal-Kamra jaċċettaw li qed ngħixu ġo politika ekonomika reali ta' suq ħieles u għalkemm naħseb li kull naħa tixtieq li l-prezzijiet tal-proprjeta` jkunu aktar baxxi biex jiġu iktar within reach ta' kulħadd – il-gvern ma jistax jipprova jagħmel ċerti interventions biex jikkontrolla ċerti prezzijiet li jiġu ddettati mis-suq ħieles.

U bir-rispett kollu lejn il-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra li għamlu ċerti akkużi kontra l-gvern għax il-prezzijiet qed jitilgħu ħafna 'l fuq u l-koppji żgħażagħ ma jistgħux jilħquhom, għadni ma smajtx suġġerimenti realistiċi ta' x'wieħed jista' jagħmel biex jikkontrolla dawn il-prezzijiet tas-suq.

Ir-realta` hi li ftit tista' tagħmel biex tikkontrolla dak li huwa ddettat minn suq ħieles u għalhekk huwa importanti li kull gvern ikollu dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali, li jkollu awtorita` tad-djar.

Din qiegħda hemmhekk preċiżament biex tgħin lil dawk in- nies li forsi jispiċċaw vittma tas-suq ħieles.

Naħseb li minn dak kollu li qed jinkiteb bħalissa fuq dak li għandu x'jaqsam mas-suq tal-proprjeta`, wieħed mill-iktar artikli bis-sens kien l- editorjal ta' gazzetta prominenti li ġiet ippubblikata llum, li tefgħet piż kbir fuq il-housing authority, pero` m'għandix dubju li l-ispallejn ta' l- awtorita` tad-djar jifilħuh dan il-piż.

Dan l-editorjal jgħid hekk:

"We believe that part of the answer to the problem of artificially high property prices lies with the housing authority."

Jien nifhem li dan l-editorjal m'huwiex qed jgħid dan b'sens ta' akkuża fil- konfront ta' l-awtorita` tad-djar, pero` bħala fatt li l-awtorita` tad-djar hija s-soluzzjoni għal min jispiċċa vittma, fis-sens li ma jistax jaffordja l-prezzijiet iddettati mis-suq.

Għaldaqstant rajna li l-awtorita` tad-djar imxiet lil hemm milli taqbad u sempliċement tikri d-djar b'renta nominali lil nies li ma jaffordjawx dar għax l-awtorita` korrettement irrealizzat li għandek qasam ta' nies li ma jgħixux dak l-element ta' faqar li għandhom bżonn bilfors akkomodazzjoni mid-dipartiment soċjali, pero` fl-istess ħin forsi m'għandhomx mezzi biżżejjed biex jixtru dar biil-prezz iddettat mis-suq.

Għalhekk l- awtorita` tad-djar qed toħroġ fuq is-suq numru ta' appartamenti u maisonettes bi prezz issussidjat.

Qed naraw li dawn l-appartamenti qed ikollhom finish tajjeb ħafna u qed jinbnew ukoll b'sens ta' ambjent.

Infatti rajna solar panelling, double glazing u affarijiet bħal dawn.

Dawn qed joħorġu, kif għedt, bi prezz issussidjat mill-awtorita` tad-djar għal dawk in-nies li ma jaqgħux f'dik il-faxxa ta' nies ta' faqar li ma jistgħux jaffordjaw biex jixtru, għandhom mezzi biex jixtru, pero` forsi mhux biżżejjed biex jifilħu l-prezz tas-suq normali.

L-awtorita` tad-djar irrealizzat li allavolja post jinbiegħ Lm30,000 meta fir-realta` jiswa Lm40,000 jista' jkollok xorta waħda nies li ma jaffordjawx dak il-prezz u għalhekk introduċiet l-iskema tax-shared ownership li naħseb li tagħmel sens u tant qed tkun suċċess.

Jekk hemm skema li hija fair, hija din l-iskema li tagħti d-dritt lil min qed jixtri jakkwista xi terz tal-post u mbagħad iħallas kerha nominali għaż-żewġ terzi l-oħra li hu ma ħassux komdu li jħallashom dak iż-żmien u mbagħad il-prezz jiġi determinat minn issa, jixtrihom xi għaxar snin oħra bi prezz li jitla', jekk m'iniex sejjer żball, skond l-indiċi ta' l-għoli tal-ħajja, meta nafu li l-valur tal-prezz tal-proprjeta` ġeneralment jitla' ħafna iktar mill-indiċi ta' l-għoli tal-ħajja.

Jiġifieri he is getting a good deal.

Sur President, apparti minn hekk, qed naraw li l-awtorita` tad-djar qiegħda tgħin bl-istallazzjoni ta' lifts biex tagħmel bini iktar aċċessibbli u iktar abitabbli.

L-awtorita` tad-djar qiegħda tgħin ukoll fir- riġenerazzjoni urbana għax fejn hemm ċerti bliet, ċerti inħawi li l- akkomodazzjoni tkun substandard, qed tidħol hi stess għall-proġetti biex terġa' tibni mill-ġdid ċerti blokok ta' appartamenti u żoni f'dawn l- ibliet.

Nista' nsemmi żewġ proġetti prinċipali li jinsabu ġo Bormla u ġewwa l- Furjana, fejn l-awtorita` tad-djar qed tibni mat-88 appartament u mas-67 garaxx li flimkien jammontaw għal spiża ta' 'l fuq minn Lm2 miljun.

Huwa stmat li din l-ispiża tiżdied b'Lm1 miljun oħra meta jitqiesu l-ispejjeż konnessi ma' l-esproprjazzjoni li kellha ssir mis-sidien biex isir dan il- proġett.

Dawn il-proġetti li saru jew qed isiru n-naħa ta' Balzunetta, fil- Furjana, l-Imsida, il-Belt u Bormla kollha qed jgħinu biex jagħtu ħajja ġdida lil dawn il-lokalitajiet.

Ta' min ifaħħar il-ħidma ta' l-urban regeneration group li jaħdem fi ħdan l-awtorita` tad-djar preċiżament biex jagħti iktar focus u jidentifika żoni ġo Malta li jimmeritaw l-attenzjoni ta' l-awtorita` tad-djar għal proġetti ta' riġenerazzjoni urbana.

Sur President, f'Marzu ta' din is-sena ħarġet skema oħra li permezz tagħha l-awtorita` avżat lill-pubbliku li hija lesta li tixtri proprjeta` privata li tinsab fil-qalba tal-bliet u rħula tagħna, biex imbagħad l-istess awtorita` tagħmel rijabilitazzjoni ta' dawn il-proprjetajiet u toffrihom hi bi prezz lill-pubbliku.

Dan jagħmel ħafna sens għax, per eżempju, fil-Belt hemm numru ta' proprjetajiet li huma malandati, magħluqin, pero` l-gvern ma jista' jagħmel xejn bihom għax huma tal-privat.

Kulħadd jaf li ħafna nies mill-belt, allavolja jkunu qed jgħixu ġo substandard accommodation, meta japplikawlekk għal akkomodazzjoni alternattiva jkunu jixtiequ li jibqgħu jgħixu ġol-Belt, u ma tagħtihomx tort.

Allura b'din l-iskema l-awtorita` stess qiegħda toffri biex tixtri dawn id-djar tal-privat, tirranġahom hi u mbagħad toħroġhom għall-bejgħ.

U jekk m'iniex sejjer żball, l-awtorita` diġa` rċeviet xi 35 offerta minn sidien biex ibigħu dawn il-proprjetajiet.

Fil-passat jien kont kritiku lejn l-awtorita` dwar ħaġa waħda biss.

Jiena se ngħid din mingħajr ma nkun kiefer fil-konfront ta' l-awtorita`.

Jiena kont kritiku tal-fatt li forsi l-awtorita` ma kenitx qed toffri biżżejjed postijiet għall-kera lid-dipartiment.

L-awtorita` kienet qiegħda tibni ħafna postijiet, tbigħhom bi prezz issussidjat, pero` forsi ma kienx qed isir biżżejjed żvilupp ta' postijiet li l-gvern ried imbagħad joffrihom b'kera lil min assolutament ma jistax jaffordja jixtri, allavolja llum il- ġurnata ferrixna x-xibka ta' x'jista' jaffordja bl-introduzzjoni ta' l- iskema tax-shared ownership u bl-introduzzjoni ta' l-iskema tas-sussidji fuq il-kera ta' post privat li wieħed jista' jikri.

Iżda issa qed nara li n-numru ta' postijiet li l-awtorita` qiegħda tibni u tgħaddi lid- dipartiment jew talloka għall-kera dejjem qed jiżdied.

U jekk m'iniex sejjer żball, fir-rapport qrajt li l-awtorita` tad-djar għaddiet mat-43 appartament fl-Imsida, f'Bormla u fil-Belt Valletta.

Huwa stmat li l-valur ta' dawn l-appartamenti jlaħħaq mal-Lm1.3 miljun.

Jiġifieri hemm diversi skemi li qegħdin jipprovaw jattiraw u jolqtu diversi faxex tas-soċjeta`.

Ħaġa oħra li dejjem qed naraw iktar fine tuning tagħha hi l-iskema ta' sussidju tal-kera.

Għax jista' jkun hemm persuni li l-gvern forsi mhux qiegħed f'pożizzjoni li jipprovdilhom post b'kera, fl-istess ħin dawn m'humiex f'pożizzjoni li jixtru post bil-mezzi tagħhom, pero` jixtiequ, għal raġunijiet tagħhom, li jikru post fil-privat.

U l-gvern, permezz ta' l-awtorita`, qiegħed joffri sussidju fuq il-kera li dejjem qed jiżdied biex ikun iktar attraenti għan-nies biex jikru.

L-aħħar punt li rrid nagħmel huwa dwar il-kwestjoni tar-reviżjoni tal- liġijiet tal-kera li xi wħud jgħidu li hemm bżonn issir.

Donnu kulħadd jinsa li fl-1995 aħna lliberalizzajna s-suq tal-kera biex kulmin wara l- 1995 ikun jixtieq jikri l-proprjeta` privata tiegħu lil xi ħadd, Malti, barrani, hu x'inhu, dik il-kera ma tkunx protetta.

Dan ifisser li jekk wieħed jikri post lil xi ħadd għal sena, ikun għal sena u mhux għal dejjem.

Fair enough, għandha ssir diskussjoni dwar x'jista' jsir fuq il-liġijiet antiki tal-kera, jiġifieri dawk il-kirjiet li saru qabel l-1995, pero` dak huwa suġġett sensittiv li m'għandix dubju li dalwaqt naraw dokument dwaru li għandu jistimula diskussjoni ta' kif nistgħu nindirizzaw din il-problema tant delikata ġewwa pajjiżna.

Sur President, jiena nixtieq nirringrazzja liċ-chairperson ta' l-awtorita` tad-djar, lill-ħaddiema kollha tagħha li tant jaħdmu u jistinkaw u lill- ministru ta' l-appoġġ siewi li dejjem tagħti lil din l-awtorita`.

Naħseb li din hija tema li dejjem għandna niddiskutuha mhux b'sens partiġjan imma b'sens ta' kuxjenza nazzjonali.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, nibda mill-aħħar punt li semma l-Onor.

Mario de Marco.

Jien ukoll nixtieq nirringrazzja lil dawk il-persuni kollha li jaħdmu fil-qasam tal-housing għax naturalment iħabbtu wiċċhom ma' ħafna persuni li għandhom diffikultajiet u l-attitudni u l-imġiba ta' dawn il-persuni mhux dejjem tkun tajba.

Naturalment min ikun għaddej minn diffikultajiet jista' jirraġuna b'mod li ma jġibx ruħu sew u jinfexx b'mod daqsxejn waħda goff mal-ħaddiema li jkunu qed jagħmlu xogħlhom pero` apparti dan nixtieq ngħaddi żewġ kummenti fuq dak li qalu l-kollegi ta' qabli.

Sur President, l-Onor.

Cassar għamel enfasi li kulma semma sar proprju minn dan il-gvern għax il-gvern Nazzjonalista ilu 20 sena jmexxi dan il-pajjiż.

Naturalment bl-istess mod u bl-istess argument tiegħu wieħed jista' jgħid li dak kollu li għadu ma sarx u l-problemi eżistenti llum f'dan il-qasam tal-housing huma wkoll tort ta' gvern Nazzjonalista li ilu 20 sena jmexxi dan il-pajjiż.

Kumment li xtaqt ngħaddi fuq dak li qal l-Onor.

Mario de Marco huwa dwar il- fatt li qed ngħixu f'suq ħieles u allura, kif jgħidu ħafna drabi, is-suq isuq.

Veru hija xi ħaġa aċċettata li qed ngħixu f'suq ħieles, pero` s-suq ħieles m'għandux ikun suq barbaru, suq li jibqa' għaddej minn fuq kulħadd, suq li jgħaffeġ liż-żgħar u suq li jġib problemi serji għal dawk li ma jifilħux jikkompetu f'dan l-imbierek suq ħieles.

Is-suq ħieles, meta jaħdem kif għandu jaħdem, għandu jġib benefiċċji għall-konsumatur ukoll, mhux kif jiġri ħafna drabi li l-konsumatur jispiċċa dejjem jaqlagħha.

Meta jkun hemm kompetizzjoni kif suppost għandha tkun f'suq ħieles anke l- konsumatur għandu jgawdi, pero` sfortunatament dan ma jiġrix dejjem.

F'qasam bħal tal-housing għandna dawn it-tip ta' problemi wkoll u filwaqt li naċċettaw il-konċett ta' suq ħieles jien l-ewwel wieħed ngħid li m'għandniex inbaxxu rasna u nħallu lis-suq isuq bl-addoċċ għax ħafna drabi familji sħaħ jispiċċaw jitkissru minn dan l-imbierek suq ħieles li ċertament m'għandniex nagħmluh alla falz tagħna.

Qegħdin nitkellmu fuq il-qasam tal-housing u allura fuq l-aħjar użu ta' l- art li ċertament huwa qasam importanti f'pajjiż żgħir bħalma hi Malta, fejn mhux biss l-art hija dik li hi imma l-popolazzjoni ta' Malta hija kbira wkoll meta wieħed iqabbilha mas-size tal-gżejjer tagħna.

Għalhekk iktar u iktar irridu naħsbu dwar politika li għandna nadottaw għal dan il-pajjiż u naħseb il-MEPA - sakemm jirraġunaw - għandhom ikunu involuti f'dan id- dibattitu.

Nixtieq li l-awtorita` tad-djar flimkien mal-MEPA jiddiskutu dwar l-aħjar użu ta' l-art u d-djar f'pajjiżna.

Fir-rapport li rajt ma jirriżultax li jkun hemm ħidma mill-qrib bejn dawn iż-żewġ awtoritajiet.

Forsi din il-ħidma teżisti b'mod informali, imma huwa tajjeb li tkun iktar formali ħalli verament ikollna politika fuq il-housing li tkun rilevanti għaż-żmenijiet tal-lum u tkun rilevanti għall-problemi li jħabbtu wiċċhom magħhom iċ-ċittadini.

Dan qed ngħidu għax fl-introduzzjoni tagħha ċ-chairperson - u nikkwota parti żgħira minm dak li qalet - stqarret li bħala awtorita`: "Qegħdin nikkonċentraw l-iktar fuq it-titjib ta' postijiet eżistenti."

Din hija xi ħaġa tajba.

Ilkoll kemm aħna nidħlu fid-djar tal-kostitwenti tagħna, xi kultant tidħol f'dar li titgħaxxaq u jkun hemm djar oħrajn li minħabba ċ- ċirkostanzi tal-familja in kwestjoni huma djar li, bl-istandards tal-lum, ma jixirqux lin-nies.

Għalhekk filwaqt li huwa tajjeb li l-awtorita` tikkonċentra fuq titjib ta' postijiet eżistenti, huwa tajjeb ukoll li taħdem fuq postijiet ġodda wkoll għax inħoss li m'aħniex nipprovdu biżżejjed stock ta' housing u housing soċjali għal persuni li minħabba d- dħul tagħhom ma jaffordjawx li jidħlu għall-piż kbir ta' dejn għal 35 jew 40 sena skond il-każ.

Għalhekk huwa importanti li fiċ-ċirkostanzi tal-prezzijiet tal-lum naħsbu iktar fuq dan il-punt li nipprovdu stock ġdid ta' housing.

Wieħed irid jara jekk hux il-każ li nibnu, jew jekk inpoġġux fis-suq, b'mod jew b'ieħor, postijiet eżistenti li mhux qed jintużaw.

M'iniex qed ngħid li għandna nibnu bilfors għax naħseb li hemm bżonn li nibżgħu ftit għall- ambjent u ngawdu spazji miftuħa f'dan il-pajjiż.

Għalhekk qed ngħid li importanti li jkun hemm policy tal-housing, ta' l-aħjar użu ta' l-art f'pajjiżna għax jiddependi minn min qed imexxi.

Iċ-chairperson qalet li l- awtorita` qed tikkonċentra l-iktar fuq it-titjib ta' postijiet eżistenti għax naturalment inti tfassal il-libsa tiegħek fuq id-drapp li jkollok, u allura trid tagħmel prijoritajiet.

Pero` nħoss li ma teżistix policy ċara u ħolistika ta' fejn mexjin.

Il-mission statement ta' l-awtorita` jgħid li djar xierqa jsaħħu l- komunitajiet u jipprovdu ambjent aħjar fejn inrabbu t-tfal tagħna.

Naturalment jekk wieħed idawwar dan bil-maqlub, jiġifieri jekk ma jkunx hemm familji li għandhom djar xierqa l-komunitajiet tagħna se jintlaqtu b'mod negattiv minn dan.

F'ċirkostanzi fejn ikollok familji differenti jgħixu flimkien fi djar pjuttost żgħar, fejn għandek taħlita ta' etajiet, tfal żgħar, tfal iktar adulti u adulti, ċertament m'huwiex l-ambjent ideali biex ikollna komunitajiet b'saħħithom.

Meta nitkellmu fuq it-tfal u l-aħjar ambjent fejn inrabbu t-tfal m'għandniex nifhmu biss li nibnu kullimkien u li jkollna djar diċenti kbar u li huma tajbin għalihom, anzi rridu nippjanaw ukoll postijiet b'open plans fejn it-tfal jistgħu jilagħbu.

Illum qabel ġejt hawnhekk kont qed nitkellem ma' familja li toqgħod f'area li kibret malajr u din l-omm qaltli li hemmhekk it-tfal m'għandhom imkien fejn jilagħbu.

Meta toqgħod taħseb ftit tirrealizza x'verita` kbira hemm speċjalment meta wieħed iqabbel il- popolazzjoni ta' din il-lokalita`.

Għalhekk meta nibnu housing estates - anzi m'għadhomx jinbnew housing estates kif nafuhom fi żmenijiet differenti - importanti li nippjanaw li jkun hemm open plans fejn it-tfal ikollhom iċ- ċans li jilagħbu.

Sfortunatament dan mhux dejjem sar jew sar imbagħad xorta waħda nibnu biex nakkomodaw iktar persuni għax hekk tkun il-ħtieġa.

M'iniex se noqgħod nitkellem fuq ir-records tal-gvernijiet Laburisti tal- passat għax diġa` tkellem fuqhom l-Onor.

Debono Grech.

Ċertament li gvernijiet Laburisti kienu strumentali biex ħafna familji jkollhom postijiet diċenti fejn joqogħdu, speċjalment familji żgħar li dak iż-żmien kienu għadhom qed jibdew il-familji tagħhom.

Illum wieħed jista' jifhem iktar l-uġigħ ta' ras ta' ħafna żgħażagħ li meta jiġu biex jiżżewġu u jibnu familja l-ewwel problema kbira tagħhom tkun fejn se jmorru joqogħdu meta jiżżewġu.

Il-prezzijiet dejjem jogħlew jaqtgħu qalb dawn iż-żgħażagħ u kultant din tkun waħda mir-raġunijiet għalfejn il-koppja ddum ma tiżżewweġ.

Meta mbagħad il-koppja tiżżewweġ tidħol għall-piż tad-dejn li huwa preokkupazzjoni u rabta għal numru ta' snin biex tlaħħaq mal-ħlasijiet tad- dejn li tkun daħlet għalih, apparti li b'xi mod jew ieħor trid timla d-dar kif ukoll mal-bżonnijet ta' l-ulied.

Allura jibdew għaddejjin minn xogħol għal xogħol biex ilaħħqu ma' dawn l-ispejjeż kollha.

Sfortunatament dan kultant iwassal għal problemi fl-istess familji.

Qed ngħid dan kollu mhux biex nilgħabha tal-moralista, imma ejja naħsbu x'konsegwenzi qed ikollhom il-prezzijiet esaġerati, u kultant esaġerati ħafna fl-opinjoni tiegħi.

Veru li s-settur privat jaħdem għall-qligħ, imma sakemm dan il-qligħ ikun ġust u mhux qligħ li se jkisser numru ta' familji għax m'hemmx alternattivi oħra.

Allura rridu nagħtu kas ta' dawn il- problemi u rridu nħarsu lejn il-problema fil-qasam tal-housing b'mod wiesa' ħafna, anke mill-aspett soċjali ta' fejn sfortunatament ċerti problemi jistgħu jwasslu.

Dan l-aħħar kellna rapport tal-knisja maħruġ mill-kummissjoni djoċesana ġustizzja u paċi fejn naħseb li ma qalu xejn ġdid, jew għallinqas ħafna mill-affarijiet ilna ngħiduhom u ilna nafuhom, pero` huwa rapport li ta' min iħares lejh.

F'dawn il-ħames faċċati ġabru numru ta' sfidi li għandna f'dan il-qasam kif ukoll taw ħarsa ħafifa fuq kif il-prezzijiet splodew f'dawn l-aħħar snin.

Mingħajr ma noqgħod nidħol fid-dettall ta' kif telgħu l-prezzijiet, ċertament naħseb li hija żieda kbira wisq meta jkollok appartament li ġie stmat 56.5% aktar u maisonette 15.32% aktar fl-2005 meta mqabbel ma' l-2004.

Meta wieħed jara dawn it-tip ta' żidiet minn sena għall- oħra ma jistax jgħid li kien hemm qligħ ġust biss imma kien hemm qligħ għax is-suq isuq.

Nittama li ma nibqgħux inbaxxu rasna għas-suq ħieles mingħajr ma nsaqsu l-mistoqsijiet u mingħajr ma nipprovdu xi tip ta' soluzzjoni għal dan kollu.

Barra minn hekk għandna realta` oħra li żviluppat matul dawn l-aħħar snin.

Ir-realta` hija din - kif qed naraha jien u kif jarawha oħrajn - li minflok il-flus il-kbar qed jiġu nvestiti f'kontijiet bankarji, minħabba li l- imgħaxijiet dejjem qed jonqsu, xi persuni qed jagħżlu li jixtru jew, kif jgħidu huma, jinvestu fi proprjetajiet.

Jien nistaqsi jekk il-gvern huwiex qed isegwi dan il-fenomenu li żviluppa f'dawn l-aħħar snin, li l-flus il- kbar flok jiġu investiti f'kontijiet bankarji qed jiġu mitfugħa fi proprjetajiet li ħafna minnhom dawn ikunu lesti jistennew ix-xoqqa f'moxtha biex imbagħad jinbiegħu bi prezzijiet li mhux biss iġibu l-flus li jkunu ntnefqu imma jħallu qligħ tajjeb ukoll.

Nistaqsi wkoll jekk il-gvern, b'mod ġenerali issa, huwiex qed jara jekk hemmx min forsi qed jabbuża minn dan kollu.

Apparti li dan jista' jkun mezz ta' kif ċerti flus jinħbew, aktar u aktar meta qed joqrob iż-żmien li pajjiżna jaddotta l-ewro, x'impatt qed iħalli dan kollu fuq dawk li qed ifittxu post fejn joqogħdu speċjalment għall-ewwl darba?

Għalhekk naħseb li tajjeb li nħarsu lejn il-fenomenu ta' dawn l-aħħar snin, fejn il-flus il- kbar qed jintefgħu fi proprjetajiet bħala investiment.

L-Onor. de Marco rrifera għal numru ta' artikli li dehru f'ġurnali lokali li qalu li f'pajjiżna hawn dan il-fenomenu, fosthom wieħed dalgħodu fejn l-artikolista żied jgħid li f'pajjiżi oħrajn qed jiġu ntaxxati.

Tefa' l-mistoqsija hekk.

Tajjeb li naħsbu fuq dawn l-affarijiet għax qed ikollhom impatt dirett fuq dak li qed jiġri fil-qasam tal-housing f'pajjiżna.

Sur President, aktar qabel għedt li l-awtorita` tad-djar qed taħdem fil- parametri li qed jiddetta l-gvern, il-linja tal-gvern tal-ġurnata, kif ukoll fiċ-ċirkostanzi li jinsab fihom pajjiżna fejn il-proprjeta` u l-bini mhux biss huma industrija imma llum nistgħu ngħidu li nbidlu wkoll f'investiment.

Dan iwassalni biex nikkwota mill-istess rapport tal-Knisja, fejn f'paġna 4 jgħid hekk:

"Naturalment ir-reviżjoni tal-liġijiet dwar il-kera weħidha m'hijiex se ssolvi l-problema għal kollox u allura wieħed irid jaħseb biex jintroduċi miżuri biex jikkontrollaw l-ispekulazzjoni ..."

- dak li semmejt, fejn il-flus il-kbar jintefgħu fl-investiment tal-bini u ta' l-art -

"... u miżuri biex jiżdiedu l-benefiċċjarji ta' skemi implimentati mill-awtorita` tad-djar".

Għalhekk huwa importanti li dak li qed jingħad hawnhekk u li ilna nirrepetu għal ħafna żmien ma jaqax fuq widnejn torox imma naraw kif l-ispekulazzjoni tiġi kkontrollata għall-ġid ta' dawk li l-inqas jifilħu, li għandhom problemi serji biex jakkwistaw ir-residenza tagħhom, mhux residenza tas- sajf, jew it-tielet jew ir-raba' residenza, imma l-unika residenza tagħhom.

L-istess rapport tal-Knisja f'paġna 5 jagħmel riflessjoni oħra.

Din tgħid hekk:

"Bħalissa l-kummissjoni għall-Ġustizzja u l-Paċi mħassba ħafna dwar il- marda spekulattiva u bla kontroll li hawn fis-suq tal-proprjeta`.

Tixtieq għalhekk tiġbed l-attenzjoni ta' kulmin għandu sehem politiku jew soċjali biex iqis din bħala problema ta' prijorita` għolja li dwarha għandha tittieħed azzjoni magħquda jekk verament dawn jemmnu fl- inklużjoni soċjali u f'livell ta' għajxien sostenibbli mibni fuq il- pedament tal-familja bħala lkontributur ewlieni għal soċjeta` b'saħħitha".

Għalhekk jien qed nisħaq li jeħtieġ li l-gvern ikollu politika dwar dan u fejn hemm bżonn jagħmel il-korrezzjonijiet meħtieġa, anke jekk dawn ifissru li ċerti nies jinqarsu.

Għax jekk ma nistgħux nibqgħu nipprovdu social housing kif konna nipprovdu 30, 35, 20, 25 sena ilu rridu naħdmu b'metodi biex ma nibqgħux ngħakksu aktar u ngħollu l-prezzijiet b'mod esaġerat u b'mod li m'humiex realistiċi anke għaż-żmenijiet tal-lum.

Hemm problemi oħrajn li wieħed irid jaħseb fuqhom.

Per eżempju llum nafu li l-gvern huwa l-akbar owner ta' l-art f'pajjiżna, speċjalment wara li għaddew l-artijiet tal-Knisja għandu, li qegħdin taħt il-joint office.

Kif qed tintuża, jekk qed tintuża, din l-art?

Jekk hemm bżonn, parti sostanzjali minnha għandha tintuża għall-benefiċċju ta' housing ġdid għall- persuni li għandhom problema biex isibu r-residenza tagħhom.

Qed ngħid dan għax qed jaslu għandi diversi lmenti dwar il-prezzijiet u s-sussidji li tagħti l-awtorita` tad-djar li ħafna drabi jikkomparaw tajjeb ħafna - b'mod negattiv qed ngħid - ma' dak li hemm fis-suq.

Ikun hemm persuni li jgħidulek li bid-dħul tagħhom ma jistgħux ilaħħqu ma' dawk il-prezzijiet, anke jekk jieħdu sussidju mill-awtorita` tad-djar.

Għalhekk jekk irridu nwaqqfu din l-ispekulazzjoni kollha l-gvern, permezz ta' l-awtorita`, irid joffri prezzijiet ħafna u ħafna aħjar, jiġifieri inqas minn dawk tas-settur privat, u mhux jikkompeti direttament mas-settur privat ukoll.

Infatti qed naraw il-prezzijiet jikkomparaw tajjeb ma' dawk tas-settur privat.

Ħaġa oħra li rridu nitkellmu fuqha hija li meta jkun hemm allokazzjoni ta' postijiet irridu naraw li ma jkunx hemm ukoll allokazzjoni ta' problemi soċjali f'areas speċifiċi.

Qed ikolli lment li ċerti żoni spiċċaw qishom ghettos ta' nies bi problemi soċjali biss.

Għalhekk huwa importanti li naraw li noqogħdu attenti kif nagħmlu dawn l- allokazzjonijiet.

Jiena xtaqt insemmi żewġ punti li laqtuni b'mod pożittiv.

Wieħed minnhom huwa l-inizjattiva tal-Head Start li trid tikber ħalli tolqot aktar żgħażagħ.

Hija ħaġa tajba li l-awtorita` tad-djar trid taħdem aktar fuqha, fis-sens li trid tifrex għal aktar żgħażagħ.

It-tieni punt pożittiv huwa l- għajnuna li l-awtorita` qed tagħti lill-NGOs.

B'riferenza partikolari nsemmi lil Dar Nazareth, il-fondazzjoni li llum għandha żewġt idjar u riesqa lejn it-tielet dar.

Dawn huma djar fil-komunita` għal persuni bi bżonnijiet speċjali li hija the way forward naħseb jiena anke f'dan il- qasam u għalhekk tajjeb li l-awtorita` tad-djar tgħin lil dawn l-NGOs fil- ħidma u l-inizjattivi li qed jieħdu huma.

Ċertament li kieku dawn ma jagħmlux dan ix-xogħol, il-problemi se jaqgħu f'ħoġor il-gvern.

Allura l- gvern jagħmel tajjeb li jgħinhom permezz ta' l-awtorita`.

Nixtieq nagħmel riferenza għall-abbozz ta' pjan dwar iż-żgħażagħ li bħala partit Laburista ppubblikajna u li fi Frar għandu jiġi approvat mill- konferenza ġenerali, fejn bħala partit nirrikonoxxu l-fatt li ż-żgħażagħ huma fost l-aktar milquta minn dawn il-problemi marbuta mal-housing.

Naturalment dan ma jikkonċentrax biss fuq il-housing u għalhekk huma punti

limitati f'dan is-sens u jridu jiġu mirquma aktar 'il quddiem.

Pero` ċertament li bħala linja ġenerali dan l-abbozz ta' pjan isemmi li huwa meħtieġ li biex nindirizzaw problemi ffaċċjati miż-żgħażagħ fil-qasam tal- housing hemm bżonn jiġu riveduti l-iskemi eżistenti.

Pero` jridu jinħolqu skemi ġodda li jiffokaw aktar fuq il-bżonnijiet u r-realtajiet taż-żgħażagħ u koppji żgħażagħ.

Prijorita` tal-gvern Laburista wara l-elezzjoni li jmiss se tkun li flimkien mas-settur privat ikun hemm skemi għall-akkwist ta' proprjeta` bi prezzijiet raġjunevoli, u mhux li nikkompetu mas-settur privat kif qed jiġri f'ċerti każi fil-preżent, u joffri inċentivi ulterjuri għal dawk il- persuni li jiddeċiedu li jikru jew jakkwistaw djar qodma li jkunu ilhom vojta għal diversi snin.

Naturalment nagħmel riferenza għall-iskema tax- shared ownership li nħossu li filwaqt li hija pożittiva b'mod ġenerali, pero` naħseb li hemm bżonn titjieb.

Importanti li naħdmu wkoll mal-banek u anke istituzzjonijiet finanzjarji oħrajn f'pajjiżna biex inħaffu l-piż li jiffaċċjaw koppji żgħażagħ meta jiġu biex jixtru l-ewwel dar tagħhom u jieħdu self.

Irridu nħarsu wkoll lejn reviżjoni tar-rati u ceiling ta' taxxa applikabbli fil-preżent għall-akkwist ta' l-ewwel dar kif ukoll fuq is-ceiling ta' rifużjoni tal-VAT.

Dan qed jiġi propost ukoll f'dan l- abbozz ta' pjan.

Barra minn hekk għandna realta` oħra ta' żgħażagħ bla dar.

Żgħażagħ li jispiċċaw bla xogħol, per eżempju, ma jkollhomx mezzi biex ikomplu jħallsu l-kera jew inkella anke l-loan fuq id-dar b'konsegwenza li dawn jistgħu jispiċċaw proprju jbigħu d-dar tagħhom b'konsegwenzi serji għalihom u għall- familji tagħhom.

Għalhekk f'dan il-qasam gvern Laburista huwa kommess li jagħmel skemi għal dan il-għan ukoll.

Mr Speaker, nikkonkludi billi ngħid li fl-aħħar mill-aħħar il-qasam tal-housing jeffettwa familji sħaħ u għalhekk irridu nagħmlu l-aħjar mod possibbli biex il-ħajja ta' dawn il- familji tkun dejjem aħjar.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ issa lill-ministru biex tagħmel il-winding up.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-Onor.

Brincat qed jitlobni żewġ minuti.

Ma tantx għandi ħin imma nagħtih żewġ minuti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, bil-permess ta' l-Onor.

Cristina.

ONOR.

JOE BRINCAT: Jien nipprova nagħmel suġġerimenti iktar milli ngħid dik jew l-oħra m'għoġbitnix.

Waħda mill-affarijiet li wrietni l-esperjenza iebsa li kelli meta kont responsabbli jien mill-housing - u iktar ma jgħaddi żmien iktar nirrifletti fuqha - hija li huwa importanti li jkollna stock ta' djar li jiġu riċiklati.

Jiġifieri rridu nipprovaw niġġieldu kontra l-mentalita` li koppja li se tiżżewweġ irid ikollha three bedrooms mill-ewwel u d-dar lesta minn kollox biex nevitaw il-problemi tad-dejn li semma l-ħabib tiegħi.

Hemm bżonn li jkun hemm stock ta' djar li jkunu jafu li se jkunu għal żmien temporanju, warajhom se jidħlu oħrajn, imma għallinqas ikollhom pedament.

Ħafna minna nafu li qabel kien irid jgħaddi ċertu żmien sakemm nixtru d-dar tagħna, imma llum bil-faċilitajiet tal- banek - li minn dak li qed nara l-qorti mhux dejjem ikollhom kuxjenza wisq soċjali, imma kuxjenza kummerċjali - ikun hemm min isib ruħu fid- diffikultajiet li kultant ma jkunux diffikultajiet ta' kapriċċ.

Għalhekk naħseb li għandna bżonn ta' stock ta' postijiet li ma jkunux kbar, imma għallinqas ikollhom bejta fejn jibdew.

Ħalli mbagħad ikollhom dar ikbar, imma għallinqas nibdew bil-bejta ż-żgħira.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nerġa' nsejjaħ lill-ministru għall-winding up.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, nirringrazzja lil dawk kollha li ħadu sehem f'dan id-dibattitu tal-lejla.

Nixtieq mill-bidu nagħmilha ċara li jien għandi fiduċja sħiħa fl-esperti li qegħdin bil-qiegħda hawnhekk f'din il-Kamra u lanqas biss tgħaddili mill-kuriduri ta' moħħi li dawn b'xi mod jew ieħor jazzardaw li jittraduni, kif proprju ġie intimat min-naħa l-oħra.

Jien nitkellem magħhom b'mod miftuħ, naf li kien hemm uħud minnhom li verament kienu nvoluti f'laqgħat meta l-Onor.

Stefan Buontempo xi żmien ilu kien konsulent tal-housing, pero` indagajt fuq li indagajt u policy paper bil-miktub imkien ma nstabet.

Milli jidher lanqas huma ma kellhom l- opportunita` jarawha.

Dan għedtu sempliċement biex niċċara punt.

Sur President, irrid ngħid li l-kontribuzzjonijiet li kien hawn illum kienu validi, mhux kollha fl-istess livell, imma kien hawn kontribuzzjonijiet validi speċjalment fejn kellna l-interventi dwar il-prezz tal-proprjeta` u dwar is-suq ħieles.

Nibda billi ngħid li l-qasam tal-housing, kif għadu kif qal l-Onor.

Abela, jagħmel impatt kbir fuq il-familji tagħna.

Aħna nafu li kulħadd irid il-bejta, kulħadd irid il-post diċenti fejn joqgħod, dawn iż-żmenijiet donna ma nistgħux noftmu x-xewqa li jkollna fejn noqogħdu ma' ċerti aspettattivi u aspirazzjonijiet, allura bl-ebda mod ma nneħħi l- mertu jew nimminimizza l-importanza tal-kummenti li għamlu l-moviment ta' Kana, fost oħrajn, li jitkellmu biex wieħed ikun għaqli ħafna, speċjalment meta għadu jibda l-ħajja.

Għadu kif qal l-istess ħaġa sa ċertu punt l-Onor.

Brincat hawnhekk.

Sur President, il-qasam tal-housing huwa u minn dejjem kien sensittiv f'dan il-pajjiż.

Ikun hemm perijodi meta s-suq ikun ħafna iktar volatili, ikun hemm perijodi meta jkun hemm ċirkostanzi aktar diffiċli u jkun hemm perijodi meta jinħoloq id-dibattitu.

Proprju bħalissa għaddej dibattitu nazzjonali f'dan il-pajjiż anke b'riżultat tar-rapport li ħareġ mill- kummissjoni djoċesana.

Jien kelli l-opportunita` nirreferi għal dan ir- rapport fuq programm ta' Super 1 tas-Sibt li għadda u għedt li veru ħadt gost li ħareġ dan ir-rapport għax nemmen li l-Knisja għandha tagħmel il- kummenti tagħha, għandha tlissen it-tħassib tagħha u għandha tkun parti wkoll mis-soluzzjoni.

Il-ġimgħa d-dieħla għandi laqgħa ma' din il-kummissjoni.

Din il-laqgħa kellha tkun ġimgħa ilu, pero` minħabba impenji ta' wħud mill-membri tal- kummissjoni ġiet poposta.

Jiena rrid niltaqa' ma' din il-kummissjoni bħalma niltaqa' ma' ħafna stakeholders oħra fuq dan is-suġġett u fuq oħrajn li jolqtu l-ministeru tiegħi proprju biex inkun nista' niddiskuti dan is- suġġett.

Hemm affarijiet li naqbel magħhom għal kollox, hemm oħrajn li jidhirli li huma diskutibbli, u nixtieq nara fejn qed tara s-soluzzjonijiet din il-kummissjoni.

Illum smajna dwar is-suq ħieles u nemmen li l-Onor.

Abela poġġiha b'mod tajjeb ħafna meta qal li għandu jkun hemm suq ħieles , imma dan m'għandux ikun barbaru.

Għandu jkollna s-suq ħieles għax aħna qegħdin ngħixu f'pajjiż li jħaddan politika tas-suq ħieles, pero` bla dubju ta' xejn wieħed irid jara li ma jkollokx - nerġa' nikkwota lill-Onor.

Abela – it- tgħaffiġ ta' dawk li huma f'livelli iktar vulnerabbli minn dawk li qegħdin inħarsu lejhom hawnhekk, fosthom dawk li huma midħla ta' l-ispekulazzjoni f'dan is-settur.

Jiena nemmen li aħna pajjiż li għad irridu nħarsu lejn suq ħieles f'dan il- qasam tal-housing u suq soċjali li jimxu wkoll fuq binarji parallel.

Nemmen ukoll li r-rwol tal-gvern hu li waqt li jara li m'hemmx abbużi, bla dubju ta' xejn iwessa' dejjem ir-remit ta' l-awtorita` tad-djar li għandna biex naraw li fejn hemm bżonn l-appoġġ tramite skemi, inizjattivi, għajnuna finanzjarja, bini ġdid u anke, kif issemma hawnhekk, ir-riċiklaġġ ta' bini eżistenti, naraw li ngħinu lil dawk li qegħdin jersqu biex jidħlu fl-ewwel dar tagħhom, dawk li għandhom bżonn jbiddlu r-residenza tagħhom minħabba li ċ-ċirkostanzi tagħhom tbiddlu wkoll.

L-awtoritajiet ikunu hemmhekk biex jagħtu dan l-appoġġ.

Minn dak kollu li smajna, anke minn uħud mill-membri ta' l-oppożizzjoni, bla dubju ta' xejn nemmen li għad hemm ħafna xi jsir, kif dejjem se nibqgħu ngħidu, pero` sar ħafna u nemmen li l-awtorita` tad- djar qed tilħaq kategorija ta' nies li forsi fi żmenijiet oħra lanqas konna nqisuhom bħala nies li se jersqu lejn l-għajnuna ta' l-awtorita` tad-djar.

Hemm setturi ta' nies li qabel lanqas biss kienu joħolmu li jkollhom id-dar taħghom, lanqas biss kienu jaspiraw li jistgħu jgħixu ħajja indipendenti kif qegħdin jgħixu llum, lanqas biss kienu isibu għajnuna biex jirranġaw il- postijiet tagħhom u lanqas biss kienu jsibu l-għajnuna meħtieġa biex jagħmlu tibdil minn residenza għall-oħra.

Wieħed irid jagħmel kollox ma' kollox u naħseb li n-negattiv huwa ħażin daqs meta wieħed ikun pożittiv għall-aħħar.

Dan huwa qasam li dejjem qisna għaddejjin minn fażijiet tranżitorji.

Il-bieraħ xi ħadd semma li l-fenomenu tas-single parent families 15-il sena ilu ma kienx jeżisti jew kien minimu a aparagun tal-lum, imma llum nafu li huwa realta` li qiegħda magħna u li jagħmel impatt kbir fuq ir-rikjesta għal housing.

Wieħed irid iħares lejn dan ix-xenarju kollu, pero` li nkunu negattivi għall-aħħar huwa ħażin u li nkunu pożittivi li naħsbu li m'hemm xejn ħażin hemm barra m'huwiex aċċettabbli lanqas.

Illum u l-bieraħ fil- gazzetti kien hemm numru kbir ta' artikli li ħarsu lejn is-suq tal- proprjeta`, min jgħidlek biex tagħmel interventi u min jgħidlek hands off.

Kien hemm kumment li waħħal fin-nefqa ta' Lm12.5 miljun ta' l-awtorita` għat-tibdil fil-prezzijiet tal-proprjeta`.

Jiena ngħid, iva, l-awtorita` tad-djar għamlet tibdil fil-prezzijiet tal-proprjeta` u ngħid li għamlet tibdil b'mod pożittiv għax il-banek stess jgħidu dan meta l-awtorita` titkellem magħhom, pero` jekk wieħed joqgħod iqis l-editorjali li kien hemm u l-artikli li kien hemm jara li hemm opinjonijiet differenti, kulħadd iħares mil-lenti tiegħu.

Bla dubju ta' xejn wieħed irid joqgħod attent f'dan il-pajjiż li ma jsirux interventi li mbagħad joħonqu, pero` rridu nkunu aware li ma nħallux li fejn għandna gruppi vulnerabbli jkomplu jinżlu iktar 'l isfel.

Illum l-Onor.

Stefan Buontempo għamel stedina biex issir konferenza nazzjonali, fejn jitkellmu l-istakeholders kollha għax din m'hijiex problema tal-gvern biss, imma hija problema ta' kulħadd.

Għan-nom tal-gvern jien nilqa' din l-istedina li ssir konferenza nazzjonali.

Hawnhekk nemmen li wieħed irid jagħti kredtu lill-kummissjoni djoċesana li b'dan ir-rapport tagħha qanqlet iktar id-dibattitu li diġa` kien għaddej, pero` forsi mhux daqshekk b'mod pubbliku daqskemm għadda f'dawn il-ġranet u m'għandix dubju li fil-ġimgħat u fix-xhur li ġejjin se nkomplu, għax wieħed irid iħares lejn dan is-settur ħafna iktar mill-viċin.

Sur President, ħalli naqbeż fuq xi ħaġa li kont se nitkellem fuqha iktar tard, pero` se norbotha mas-suq tal-proprjeta`, mal-proprjeta` vakanti u mar-rental market.

Wieħed mill-punti li ssemmew hawnhekk huwa li għandu jkollna suq tal-kiri ħafna iktar attiv milli għandna bħalissa.

Issemmiet ir- riforma fil-liġijiet tal-kera.

Hawnhekk m'iniex se nipprova nikkoreġi l- iżbalji li saru meta niġi kkwotata li għedt "parlament" minflok "Kabinett" jew li għedt din id-data minflok l-oħra.

Jien dejjem ipprovajt hawnhekk nagħti pass pass x'qed isir f'dan il-qasam.

Jien dejjem għedt li qed nipprepara white paper.

L-ewwel isiru d-drafts, titla' d-draft fil- Kabinett, ikun hemm il-ħtieġa ta' iktar xogħol u dak ix-xogħol għamiltu, erġajna tellajna draft u kien għad fadal informazzjoni li kellha toħroġ miċ- ċensiment.

Dik waslet, għamilna l-istudju ta' x'ġara f'pajjiżi oħra u allura l-aħħar draft tlesta.

Hawnhekk se nagħmilha ċara li dan il-gvern huwa impenjat li kif tispiċċa d- diskussjoni fil-Kabinett, li m'għandhiex tieħu xhur, imma se ssir fil- ġimgħat li ġejjin, din il-white paper toħroġ għal dibattitu nazzjonali fost l-istakeholders kollha.

Jiena nittama li anke l-partit Laburista jagħti l- feedback tiegħu fuq din il-white paper u ma jsirx bħalma ġara fuq il-white paper rigward ir-riforma tal-pensjonijiet, fejn ma fetaħx ħalqu ħlief eżattament ftit jiem qabel ma tela' d-dibattitu f'din il-Kamra.

Jiena nispera li f'dan il-każ il-partit Laburista jkun attiv u jikkonsidra ruħu bħala l-gvern alternattiv u allura joħroġ bil-proposti tiegħu.

Illum irrid infakkar li meta konna qegħdin nitkellmu fuq l-estimi tal- budget l-Onor.

Stefan Bontempo li kellu biss xi 12-il minuta biex jitkellem dakinhar, irrifera darbtejn għar-riforma fil-liġijiet tal-kera u d-darbtejn qal li jkollu ċans jgħid x'inhi l-fehma tal-partit Laburista meta naslu għall-estimi ta' l-awtorita` tad-djar.

L-estimi ta' l-awtorita` tad-djar kienu l-bieraħ u llum, l-Onor.

Buontempo tkellem il-bieraħ u llum u għadu ma qalilniex x'inhi l-pożizzjoni tal-partit Laburista dwar din ir-riforma.

Qed nagħmilha ċara li dan il-gvern huwa kommess li joħroġ il-white paper għad-dibattitu nazzjonali.

Nerġa' ngħid nispera li l-partit Laburista jagħti s-sehem tiegħu wkoll.

Qed nitkellem fuq ir-riforma fil-liġijiet tal- kera issa għax irrid ngħid li fil-white paper li lestejt - għaddejtha f'Novembru li għadda u qed tiġi mixtarra - hemm parti minnha li għalkemm mhux strettament fil-brief tar-riforma fil-liġijiet tal-kera pero` tħares lejn inċentivi li għandhom l-iskop li jagħtu stimolu lil dak li ngħidulu s- suq tal-kera.

Huma madwar tmien jew disa' inċentivi biex inħajru lis-sidien ta' proprjeta` vojta li jikru.

Illum rajt kumment fil-gazzetta li jgħid li darba li jkun hemm ir-riforma fil-liġijiet tal-kera se jkun hawn madwar 20,000 post vojt li joħorġu fis- suq.

Kif diġa` ssemma llum il-gvern Nazzjonalista lliberalizza s-suq tal- kera fl-1995.

L-appartamenti, id-djar vojta li hemm illum jistgħu jiġu mikrija llum, għada u pitgħada skond ftehim bejn is-sid u l-inkwilin pero` r-riforma fil-liġijiet tal-kera m'hi se titfa' l-ebda 20,000 post vojt fuq is-suq tagħna għax ir-riforma tħares proprju lejn residenzi li fihom hemm in-nies.

Din il-ħaġa nixtieq nagħmilha ċara għax qed ikun hawn ħafna ineżattezzi meta nitkellmu fuq ir-riforma tal-liġijiet tal-kera.

Hija sitwazzjoni kumplessa u min jaħseb li setgħet issir mil-lum għal għada jew minn sena għall-oħra nirriferih għal x'ġara f'pajjiżi oħra.

Din hija riforma li ilha ġejja ħafna pero` hawnhekk irrid nappella biex ma noqogħdux nagħtu l-impressjoni li bir-riforma fil-liġijiet tal-kera se nitfgħu xi 20,000 post vojt fuq is-suq tal-kera, għax aħna qed inħarsu lejn residenzi li fihom diġa` hemm l-inkwilini.

Jien semmejt ir-riforma tal- liġijiet tal-kera issa għal żewġ raġunijiet, l-ewwelnett biex niċċara l- punt li f'din il-white paper qegħdin inħarsu lejn inċentivi biex nistimulaw is-suq tal-kera u anke biex nippreċiża xi ħaġa li ilni naraha ripetutament tidher f'artikli u li m'hijiex eżatta, u li allura wieħed irid jitkellem fuqha wkoll.

Issa se nħares ftit lejn dak li qalu l-kollegi tiegħi.

Irrid ngħid li sa ċertu punt l-iskema tax-shared ownership ġiet misinterpreted.

L-ewwelnett mhux veru li l-units bix-shared ownership scheme joħorġu b'mod li qed jikkompetu mas-suq kummerċjali.

Din smajniha mingħand l-Onor.

Karl Chircop u mingħand kelliema oħra.

Wieħed irid jiftakar li meta persuna tixtri terz ta' proprjeta` dan ifisser li l-ewwelnett mhux qed tidħol għal piż kbir ta' self u fl-istess waqt qed tgawdi l-proprjeta`.

L-Onor.

Buontempo qal li qegħdin nagħmlu kondizzjonijiet ħorox u allura ejja naraw x'inhuma dawn il- kondizzjonijiet.

Hawnhekk għandna li l-benefiċjarju sa għaxar snin jista' jixtri l-porzjon li jkun fadal tal-proprjeta`, jew it-terz jew iż-żewġ terzi li jkun fadal, bl-istess prezz issussidjat ta' meta xtara l-ewwel parti.

Jiġifieri jekk jien nixtri post illum, fl-2007, imbagħad niġi fl-2016 biex nixtri l- kumplament tal-proprjeta` tiegħi, din se nixtriha bil-prezz issussidjat tal- lum u ma nkunx għamilt dawk id-disa' snin inħallas imgħax fuq il-prezz totali waqt li nkun qed ingawdi u ngħix f'dik il-proprjeta`.

Dan qed ngħidu biex noqogħdu attenti meta nagħmlu sweeping statements li f'din l- iskema saru kondizzjonijiet ħorox ħafna.

Anke meta nikkritikaw għax il- postijiet jingħataw shell u għax il-prezz huwa kważi kummerċjali rridu noqogħdu attenti għax l-awtorita` tad-djar mhux tagħmel rapport fuq rapport imma tagħmel rapporti, tixtarr dak li qed jiġri u minn dak li qed jiġri tagħmel politika ġdida.

L-awtorita` rrealizzat li ħafna mill-benefiċjarji tagħha, Alla jbierek, kienu jaqilgħu l-madum, ibiddlu t-twieqi, ibiddlu l- bibien biex jagħmluhom għall-gosti tagħhom u dan minkejja l-ispiża żejda involuta.

Meta inti għandek bżonn post fejn toqgħod suppost tikkuntenta bil-madum u bil-kamra tal-banju li tkun għamlitlek l-awtorita`.

Dawn ikunu ġodda, jista' jkun li waħda tkun roża u inti tippreferi waħda ċelesti, pero` tiskanta l-ammont ta' nies li jidħlu fi spiża żejda biex jagħmlu l- affarijiet għall-gosti tagħhom.

Irridu nippreċiżaw li l-awtorita` qed tadotta l-politika li tbigħ il-postijiet ġebel u saqaf biex tħalli lil dak li jkun liberu jagħmel mill-ewwel dak li jrid hu.

Issa hawn irridu ngħidu li d-differenza hija kkonsidrata fil-prezz, jiġifieri l-awtorita` m'hijiex qed iżżomm ta' post finished, imma ta' post ġebel u saqaf.

Issemmew ukoll is-sussidji u l-għotjiet li tagħmel l-awtorita` tad-djar.

Bir-rispett kollu lejn l-Onor.

Buontempo ma rridx ngħid li ma naħsibx li l- matematika kienet il-forte tiegħu meta kien l-iskola, imma b'mod iktar diplomatiku se ngħid li naħseb li kien hemm suġġetti li kien ħafna aħjar fihom milli kien fil-matematika.

Dan qed ngħidu għax għamel rebus minn uħud min-numri li dehru f'dan ir-rapport.

Ma nistax nifhem kif persuna li hija midħla tal-qasam tal-bini ma tirrealizzax li l-ispiża li tidher tista' tkun waħda li hija spiża reali, imma peress li jkunu għad iridu jitħallsu kontijiet, jew għad iridu joħorġu ċerti tenders, jew isir ċertu xogħol, meta l-awtorita` ddaħħal l-estimi tagħha ma jkunux neċesarjament riflessi f'ta' dik is-sena, pero` mbagħad ikunu riflessi fis-sena ta' wara u dejjem ikun hemm l-aġġustament neċessarju.

Imma n-nefqa ta' l-awtorita` hija dik ippjanata li se ssir is-sena d-dieħla.

Jekk imbagħad, bħalma ġara meta l- awtorita` ddeċidiet li toħroġ il-units għax-shared ownership u allura kellhom isiru kuntratti b'mod partikolari, l-affarijiet jaqgħu ftit tard, allura l-ispiża ppjanata tkun għadha ma seħħitx f'dak il-perijodu, imma teknikament xorta tkun saret.

L-Onor.

Buontempo għamel l-istess żball meta kien qed jitkellem fuq l- iskema ta' xiri ta' postijiet mingħand il-privat li għaliha kien hemm ivvotati Lm3 miljun.

Fil-budget tas-sena li għaddiet il-prim ministru kien ħabbar li hemm skema ta' Lm3 miljun biex tinxtara l-proprjeta` mill-privat u din hemm għadha.

Is-sena li għadidet l-awtorita` kienet qed tippjana kif se taħdem din l-iskema wara li daħlu 35 applikazzjoni biex sidien ibigħu l- proprjeta` tagħhom.

L-awtorita` kienet qed tagħmel stima ta' kemm tista' tonfoq fis-sena 2007, imma t-Lm3 miljun qegħdin hemmhekk.

L-Onor.

Stefan Buontempo kkritikana għax għamilna żewġ konvenji biss.

Daħlu 35 appplikazzjoni għal din l-iskema, allura qed nippretendu li ma jsirx il-vetting tal-proprjeta` u li ma jsirux il-konvenji kif hemm bżonn?

Ikkritikana wkoll għax waħda mill-proprjetajiet m'hijiex fil-qalba, allura m'hemmx urban regeneration, u dwar il-proprjeta` l-oħra fil-Belt, li hija substandard u se titwaqqa' biex jinbena block minflokha, ikkritikana wkoll għax ħadnieha Lm5,000!

Mela waħda mingħalih li għolja u l-oħra hija baxxa!

Din hija l-kritika li għamel all along partikolarment l-Onor.

Buontempo.

Niġi għall-iskema ta' Lm2 miljun li se tgħin 250 koppja biex jixtru l-ewwel residenza taħghom.

Dażgur li tkellmet mal-banek l-awtorita` tad-djar!

Mela xi ħadd jagħmel l-affarijiet fl-ajru?

L-ewwel tkellimna mal-banek imbagħad ħriġna l-iskema, imma issa titfassal l-iskema fid-dettalji tagħha u f'nofs Frar se tiġi launced.

Din issemmiet fl-aħħar ta' Ottubru fil- budget u se nniduha fi Frar.

Irrid ngħid ukoll li l-Onor.

Buontempo kien qed iħares lejn ħafna mistoqsijiet parlamentari u tweġibiet li tajtu jien u kultant nitkellmu bil- Malti u lanqas niftiehmu.

Huwa tkaża li l-awtorita` ma waqqfet l-ebda skema u l-ebda inċentivi ġodda fis-sena 2005 jew 2006.

Meta staqsejtu x'kienet tgħid il-mistoqsija, qalli li kienet tgħid hekk: Kemm twaqqfu skemi u inċentivi?

Jekk taqlibha għall-Ingliż il-kelma "twaqqfu" tfisser "stopped".

Il-kelma "launched" tfisser "tniedi".

Allura t-tweġiba ngħatat għall-mistoqsija li kienet tgħid: "How many schemes and initiatives have been stopped?" u mhux kemm bdew jew kemm ġew imnedija.

L-aqwa li naraw in- negattiv.

Il-moħħ qiegħed f'dik il-forma mentis, allura awtomatikament in- negattiv biss naraw.

Affarijiet żgħar imma affarijiet importanti wkoll għax juruna kif jaħseb l-Onor.

Buontempo.

Semma wkoll il-kwestjoni tar-requisitions u qalilna li għandna bżonn 20 sena biex noħorġu d-derequisitions.

Le, m'għandniex bżonn 20 sena għax għaddejjin b'ritmu mgħaġġel ħafna iktar milli kien qabel.

Irrid ngħid li dawk id-derequisitions li huma problematiċi il-Perit Anton Camilleri qed jidħol personalment fihom biex insolvuhom bejn l-inkwilin u s-sid għax hekk għandu jkun, u mhux se ndumu 20 sena.

Lanqas 10 snin m'aħna se ndumu.

Fi tweġiba li kont tajtu jien għal mistoqsija parlamentari li għamilli għedtlu li se ndumu inqas minn għaxar snin.

Issa jekk se noqogħdu nilagħbuha tal- politiċi, inqas minn għaxar snin hemm bejn zero to nine jew to ten.

Ħaġa oħra li staqsa kienet għaliex ma daħħalniex fil-Kostituzzjoni t- tneħħija tad-dritt tar-requisition orders.

Kien hemm xi ħaġa li qatt m'għoġbitni fil-mod kif jitkellem dwar x'għandna nagħmlu biex ikollna housing available u għalhekk kemm-il darba staqsejtu minn hawnhekk: Aħna ndaħħluha fil-Kostituzzjoni?

X'inhi l-fehma tal-partit Laburista?

Aħna diġa` wrejna l-impenn tagħna meta fl-1995 neħħejna r-requisitions u ħloqna suq liberalizzat.

Imma wieħed irid joqgħod attent kif ipoġġi l-kelma għax hawnhekk m'iniex se ngħid li kuntenta ħafna bil-mod kif l-Onor.

Bontempo ġieli jitkellem fuq ir-requistioning.

Sur President, nagħlaq fuq l-amalgamazzjoni ta' l-awtorita` mad-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

Il-proċess ta' l-amalgamazzjoni ilu għaddej.

Din m'hijiex xi ħaġa li ssir billi nqumu filgħodu, il-15 jew 16 ta' Jannar u ngħidu li mil-lum bdiet l-amalgamazzjoni.

L-amalgamazzjoni għaddejja, infatti n-nies li hemm fid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali diġa` kważi kollha mxew għal ma' l-awtorita`.

Sa l-aħħar ta' dan ix-xahar tkun saret amalgamazzjoni fiżika, imma l-importanza ta' l-amalgamazzjoni hija fil-moħħ, fl-attitudni.

U hawnhekk irrid ngħid li veru kellna ħidma tajba ...

(Interruzzjonijiet) Iva, mal-unions.

Mhux bilfors trid titkellem mal- unions!

Mhux bilfors trid toqgħod attent li timxi bil-mod f'sitwazzjoni bħal din meta nafu li jkun hemm ċerta reżistenza u jkun hemm anke min irid irewwaħ ir-reżistenza?

Imma l-amalgamazzjoni miexja u nittama li minn hawn u ftit xhur oħra nressaq leġislazzjoni biex ikollna l-amalgamazzjoni formali.

Xtaqt li kelli ftit ħin ieħor, pero` sfortunatament hawnhekk il-ħin jgħaddi malajr.

Nagħlaq billi ngħid li jekk wieħed verament iħares lejn ix-xogħol li sar fil-qasam ta' l-akkomodazzjoni soċjali u kif dan jimpinġi fuq il- qasam tal-housing in ġenerali u wieħed iħares lejn skemi, inizjattivi, bini u allokazzjonijiet nemmen li kien hemm impatt qawwi.

M'huwiex aċċettabbli n-negattiviżmu li nstema' minn uħud mill-kelliema ta' l-oppożizzjoni.

Jiena bħala ministru responsabbli mill-housing ngħid li għamilna ħafna u bħal dejjem għad hemm xi jsir.

Il-housing minn dejjem kien settur diffiċli ħafna u għal darb'oħra nirringrazzja lil dawk kollha li jifformaw parti mill- ministeru tiegħi u li taw il-ħidma tagħhom tul is-sena li għaddiet.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se ngħaddi issa biex inqiegħed il-mistoqsija.

Il- mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għall- Familja u Solidarjeta' Soċjali fis-seduta tal-bieraħ.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni fid-9.00 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' nqiegħed il-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali fis-seduta tal-bieraħ.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, jekk jogħġbu, jgħidilna l-arranġament tal- pairing.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor.

Tonio Borg, l-Onor.

Tonio Fenech, l-Onor.

Franco Galea, il-Prim Ministru, l- Onor. Michael Gonzi u l-Onor.

Jesmond Mugliett.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l- Onor. Joseph Brincat, l-Onor.

Leo Brincat, l-Onor.

Justyne Caruana, l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca, l-Onor.

Anton Refalo u l-Onor.

Alfred Sant.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 25

L-Onor.

|Abela Anthony|Frendo Michael | |Agius David |Galea Censu | |Agius Francis|Galea Louis | |Arrigo Robert|Galea Mario | |Asciak |Gatt Austin | |Michael | | |Azzopardi |Mifsud Bonnici | |Frederick |Antoine | |Cassar Joseph|Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina |Pullicino George| |Dolores | | |D'Amato Helen|Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |de Marco |Vassallo Edwin | |Mario | | |Debono |Zammit Ninu | |Giovanna | | |Deguara Louis|Zammit Dimech | | |Francis | |Falzon Joseph| |

KONTRA : 21

L-Onor.

|Abela Carmelo|Farrugia Michael| |Abela Joseph |Farrugia Noel | |Agius Chris |Galdes Roderick | |Bartolo |Gulia Gavin | |Evarist | | |Buhagiar |Herrera Jose' | |Charles | | |Cardona Chris|Mangion Charles | |Chircop Karl |Mizzi Joe | |Cuschieri |Parnis Silvio | |Joseph | | |Dalli Helena |Sammut Joseph | |Debono Grech |Vassallo Adrian | |Joe | | |Farrugia | | |Angelo | |

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għall-Erbgħa, 17 ta' Jannar 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġustizzja Amministrattiva - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili -Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att tal-Bank Ċentrali ta' Malta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Sur President, xtaqt nieħu dan l-aġġornament biex inwassal numru ta' punti għax naħseb li kultant ċerti affarijiet irridu nagħmlu enfażi fuqhom u nagħtu kashom aktar minn oħrajn.

Waħda mill-aktar affarijiet relevanti li għaddejjin f'pajjiżna hu x-xogħol li qed isir fit- toroq residenzjali tagħna.

Fix-xhur li għaddew kellna ħafna nies jistaqsu meta se ssir it-triq tagħhom u issa wasalna fi stadju fejn mhux biss nafu liema toroq se jsiru imma anke liema kuntratturi se jagħmlu dan ix-xogħol.

Per eżempju, f' Ħ'Attard se jingħataw it-tarmac xejn anqas minn 12-il triq u dawn huma: Triq iż-Żraġen u Triq Bettija li se jsiru mis-Central Asphalt Limited; Triq il-Mixtla, Triq is-Sardinella, Triq Fikus, Triq Żbiba u parti minn Triq Lorenzo Manche' li se jsiru mir-Road Services Limited; Triq il-Larinġ, Triq iz-Zahar, Triq it-Taħħan, Triq Peter Paul Rubens u Triq Emvin Cremona li se jsiru minn Alfred Schembri & Sons Limited.

Mhux hekk biss Sur President, imma nafu wkoll li anke l-kunsill lokali ta' Ħ'Attard qed iwettaq numru ta' xogħlijiet fuq it-toroq tal-lokalita' u dan kollu ċertament hu tajjeb għar-residenti ta' din il-lokalita'.

Apparti x-xogħol fuq it-toroq, f'Ħ'Attard qed isir ir-refurbishment u l- alternations fuq il-klinika sabiex nagħmluha aħjar, kif tixraq lill-poplu ta' l-istess lokalita`.

Se jintefqu kważi Lm9,000 biex din il-klinika toffri servizzi ta' tabib u ta' nurse bl-appuntament u anke t-tqassim ta' mediċini.

F'Ħ'Attard għandna wkoll sistema aħjar ta' kif wieħed iħares il- widien, Sur President.

Fil-passat kellna problemi bl-ilma tal-wied li jibda minn Ta' Qali u jibqa' sejjer lejn Ħal Qormi għax il-wied ma kienx ilaħħaq u l-ilma kien jinġema' fl-inħawi ta' Misraħ Kola.

Pero' f'dawn l-aħħar sentejn, speċjalment f'dawn l-aħħar xhur, l-affarijiet tranġaw, infetħu partijiet li qabel kienu jwaħħlu kollox u minkejja l-ammont sostanzjali ta' xita li niżlet dan l-aħħar, il-wied laħħaq ma' l-ilma li nieżel minn Ta' Qali u ma rajniex problemi.

Ovvjament fadal x'isir u m'għandix dubju li dalwaqt naraw iseħħ it-tindif li jrid isir f'dan il-wied min-nies responsabbli.

Dan l-aħħar smajna ukoll li l-ambaxxata Amerikana se ssir fejn qabel kellna l-counting hall u dan żgir li se jgħolli l-livell mhux biss ta' Ta' Qali imma anke ta' Ħ'Attard għax kif spjegawlna lilna l-membri parlamentari u lill-kunsilliera, din l-area se tiġi upgraded.

Hawnhekk tajjeb li ngħidu li b'dan, evitajna li dik l-area tiġi użata għal affarijiet oħra bħal per eżempju trade fair area.

Fil-fatt, illum għandna dikjarazzjoni ċara mill- ministeri konċernati li t-trade fair se jsir wara l-ground tal-football nazzjonali ta' Ta' Qali u b'hekk żgur li m'hijiex se taffettwa lir- residenti kemm ta' Ħ'Attard, kemm tal-Mosta u anke tar-Rabat u Ħaż-Żebbuġ.

Sur President, dawn l-affarijiet ma jsirux b'kumbinazzjoni imma jsiru għax ikun hemm ħsieb u għax ikun hemm min qiegħed jaħseb fuq dwar x'għandu jsir jew le.

Aħna rridu naraw li jsiru t-toroq ġo Ħ'Attard pero' ma rridux li jkollna per eżempju trade fair viċin in-nies.

Irridu klinika aħjar imma ma rridux affarijiet ta' storbju li jistgħu jdejqu lir-residenti.

F'dawn il- ġranet kellna wkoll it-tinda temporanja f'Ta' Qali u ħadd ma gerger dwar xi storbju minkejja li kellna anke lil Bocelli jkanta b'vuċi mill-aktar qawwija.

Dan għaliex it-tinda ġiet maħduma b'mod tajjeb sabiex ma jkun hemm ebda diffikulta' bl-attivitajiet li jsiru ġo fiha.

Dan huwa tajjeb, Sur President għaliex minn banda qed ikollna fejn nilqgħu tajjeb lill-barranin li jiġu Malta għall-attivitajiet tagħhom u min-naħa l-oħra ma ndejjqux lill- Maltin li jridu jibqgħu jgħixu fil-kwiet.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq il-Mosta u nibda biex ngħid li sal-lum stess kellna kritika mill-Oppożizzjoni dwar il-pjazza tal-Mosta.

Hu veru li din damet xi ftit biex saret imma issa li saret, kulħadd jista' jara li din hi pjazza ta' kwalita' mhux biss għall-Mostin imma għall-Maltin u t-turisti kollha li jmorru fiċ-ċentru ta' dan il-lokal.

Fil-Mosta wkoll qed isiru numru ta' toroq fosthom Triq San Ġużepp, Triq San Paċifiku u Triq Salvu Gatt minn Penza Tarmac Ltd; Triq ir-Rużinjol u Triq il-Kultellazz minn Bonnici Bros; Triq il-Ħuttaf u Triq il-Gardell minn Road Services Ltd; Triq iċ-Ċinju u Triq it-Torri minn Road Maintenance Services Ltd; Triq Rużar Mizzi minn Philip Agius and Sons u Triq l-Għadajjar u Triq in-Naħal minn Blokrete Ltd.

Ix-xogħol miexi wkoll anke fuq it-toroq fir-Rabat u fl-Imġarr u se jsiru Triq San Martin, Triq il-Mitħna, Triq Doni l-Qadima u parti minn Triq Ta' Namura fir-Rabat u għaddej ix-xogħol fuq Triq Ġorġ Zammit fl-Imġarr mill- Bitmac.

Ix-xogħol qed isir anke fil-lokalita' ta' Ħaż-Żebbuġ fejn l-ewwel grupp ta' toroq li se jsiru huma Triq Għarram u Dawret in-Niżla ta' San Pawl minn E & S Mifsud Ltd u Triq Ġeraldu Farrugia u Triq l-Għeneb minn Bonnici Bros. Ltd.

Iva Sur President, hu importanti li issa l-poplu Malti, li tant jixtieq ikollu it-toroq residenzjali tiegħu b'kisja tarmac, jingħata d-dettajli ta' min se jagħmel dak ix-xogħol għaliex finalment, kull wieħed u waħda minna rridu li l-affarijiet jimxu 'l quddiem.

Sur President, aħna smajna ħafna dwar il-park and ride f'pajjiżna u kien hemm min forsi kkritikaha għaliex ma kienx jaf kif din se taħdem eżatt pero' llum qegħdin naraw sitwazzjoni fejn il-park and ride qed taqbad u kważi kulħadd qed ifaħħarha.

Din intużat per eżempju fin-Notte Magica u anke din l-attivita' in se hi interessanti u ħafna nies qed jgħidulna biex nagħmlu dawn it-tip ta' attivitajiet sabiex l-ekonomija tal-pajjiż timxi 'l quddiem u sabiex jinxtered aktar ottimiżmu fil-pajjiż.

Iva, Sur President, hemm indikazzjonijiet li l-affarijiet mexjin 'il quddiem.

Per eżempju f'Jannar li għadda, l-indiċi tal-Borża ta' Malta żdied b'66 punt u għalaq fil-livell ta' 5,043, l-ogħla livell f'dawn l-aħħar xahrejn.

Qegħdin naraw aktar investiment ġej lejn pajjiżna, Sur President.

Reċentament rajna lill- Prim Ministru jiftaħ il-premises tal-Fraser Eagle fl-Ingilterra u dawn qalu li se jinvestu bejn Lm10 u Lm15 miljun f'pajjiżna.

Anke fuq livell ta' budget u ta' miżuri li qed nieħu hemm it-tajjeb, Sur President.

Mhux biss għandna nkomplu naħdmu biex nattiraw l-investiment lejn pajjiżna imma anke għandna nkomplu nieħdu miżuri li jgħinu lill- familja.

Rajna per eżempju kif fil-budget li għadda daħlu miżuri favur il- familja anke fis-servizz pubbliku.

Jiena nittama li kulmin hu fis-servizz pubbliku, anke jekk forsi għandu xi ftit awtonomija, jmexxi 'l quddiem din il-politika tal-gvern għaliex il-gvern hu kommess li jiffaċilita aktar il- miżuri sabiex ikun hemm bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja.

Biex isir dan, irridu nsibu l-koperazzjoni ta' kull entita' li għandna wkoll f'pajjiżna, Sur President.

Dawn il-family-friendly measures m'għandhom isibu l-imblokk ta' ħadd, anke jekk ikun awtonomu jew jaħseb li hu awtonomu għax finalment il-flus tiegħu ħerġin minn dan il-parlament permezz tal-budget u jrid jimxi skond il-ħsebijiet tal-gvern.

Sur President, anke fl-edukazzjoni rridu nibqgħu mexjin 'il quddiem.

Jiena quddiemi għandi rapport ta' Richard Garner, Education Editor li deher f'"The Independent" ta' l-Ingilterra u dan jgħid:

"Pupils struggle to master basic maths and English.".

Dan qal ukoll li ċerti figuri ma laħquhomx fl-Ingilterra u naħseb li hawnhekk importanti li anke aħna bħala pajjiż nifhmu li mhux kulħadd ilaħħaq, li mhux kulħadd huwa kapaċi u li mhux kulħadd jilħaq il-marki li wieħed ikun jixtieq.

Fil-parlament kultant nisimgħu li rridu li kull student li jispiċċa l-livell sekondarju jkun jaf jikteb u jaqra bil-Malti u bl-Ingliż u jkun jaf matematika bażika, pero' dan ma jseħħx.

Dan li semmejt juri li mhux qegħdin waħedna b'din il-problema.

Anke fl-Ingilterra qed ikun hemm numru ta' school leavers li ma jkollhomx il-ħiliet bażiċi u hemm numru ta' skejjel li lanqas biss jirnexxielhom jilħqu l-figuri li għandna aħna f'pajjiżna.

Dan importanti li jingħad, Sur President għax trid tqabbel dak li jiġri f'pajjiżek ma' dak li jiġri f'pajjiżi oħra biex tkun taf fejn qiegħed.

Għalhekk fil-qasam ta' l-edukazzjoni mhux biss hu importanti li nibqgħu ninvestu fl-infrastruttura – għandna numru ta' skejjel li qed jimxu 'il quddiem f'dan l-aspett - imma anke li nenfasizzaw ma' l-istudenti tagħna l- bżonn li dawn ikollhom ħiliet bażiċi bħall-Malti, l-Ingliż, il-matematika u anke xi forma bażika ta' għarfien fl-informazzjoni teknoloġika, għax anke dan sar importanti fiż-żminijiet tal-lum.

Fil-fatt, kien importanti dak li jagħmel dan il-gvern meta daħħal is-sistema ta' l-IT fl-iskejjel sabiex l- istudenti, minn meta jkunu żgħar, jitgħallmu li l-computers huma parti minn ħajjitna u se jkunu neċessarji fil-futur tagħna.

Hu importanti li aħna nkunu ppreparati fl-IT għaliex meta se nikkompetu mal-barranin għall- investiment, se nikkompetu wkoll fuq dawk l-oqsma, li ċertament jrendu aktar flus fil-pagi tagħna.

Sur President, huwa importanti wkoll li nagħtu importanza lill-qasam sportiv.

Jiena ħadt pjaċir nisma' lill-Ministru Louis Galea jgħid l- ħsebijiet tal-gvern għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-isport f'pajjiżna waqt li kienu qegħdin jitħabbru l-isportivi, l-uffiċjali u t-timijiet nazzjonali.

Hu importanti li fix-xhur li ġejjin f'dan il-pajjiż nitkellmu aktar dwar l-isport u l-politika nazzjonali dwar l-isport.

Forsi jkun tajjeb li jkollna konferenza nazzjonali dwar l-isport u l-kunsilli lokali jkunu iktar involuti fl-isport sabiex ikollna soċjeta' b'saħħitha mhux biss mentalment imma anke fiżikament.

Hu veru li fi ftit tal-ġimgħat oħra niftħu l-isptar il-ġdid imma kulħadd jawgura li dan jintuża mill-anqas għax il-mard ħadd ma jridu u ċertament l-isports jgħin biex jitnaqqas ċertu mard.

Għalhekk ikun tajjeb li jkollna soċjeta' sportiva, Sur President.

Issa meta ngħid "soċjeta' sportiva" mhux qed ngħid li għandu jkollna l- aħjar footballers imma li l-poplu jipparteċipa fl-isport u jkun kapaċi jagħmel ftit attivita' fiżika u mhux sempliċiment joqgħod bil-qegħda jara l- logħob tal-futbol fuq it-televiżjoni.

Jeħtieġ li nħeġġu lit-tfal biex minn meta jkunu żgħar, jibdew jipparteċipaw fil-qasam sportiv sabiex din tidħol fil-kultura tagħna u għalhekk hemm bżonn ta' politika nazzjonali dwar dan u hemm bżonn ukoll li l-kunsilli lokali jaħdmu dwar dan.

Li nieklu kif suppost hu tajjeb għal saħħitna pero' jeħtieġ ukoll li nagħmlu l-attivita' fiżika.

La qed insemmi s-saħħa, Sur President, ngħaddi għal aspett ieħor importanti għas-saħħa tagħna u dan hu l-ambjent ta' madwarna.

F'dan ir-rigward, xtaqt inwassal ftit il-ħsebijiet tiegħi dwar dak li deher dan l-aħħar f'ġurnal lokali dwar razzett ġo Ħ'Attard.

F'paġna 18 tal-ġurnal "Illum" ta' l-14 ta' Jannar kien hemm żewġ ittri, fosthom ta' kandidat ta' l-Alternattiva Demokratika, li taw x'wieħed jifhem li ħadd m'hu qed jagħti kas ta' dak li qed jiġri f'dan ir-razzett mitluq u l-problema ta' mard minħabba l-briegħed li hemm.

Hu importanti li wieħed jifhem li l-affarijiet ma jkunux sempliċi daqskemm wieħed jipprova jagħmilhom biex jagħmel gwadann politiku.

L- affarijiet iridu jsiru b'mod serju, Sur President, u fil-ġranet li ġejjin se jkollna r-riżultat tax-xogħol ta' diversi dipartimenti li qed jaħdmu biex jaraw li dan il-post jitwaqqa' u anke fl-inħawi ssir triq.

Hawnhekk tajjeb ngħidu wkoll li dak ir-razzett kien ilu bil-ħsieb li jitwaqqa' biex floku jinbena sports complex.

Hemm diġa' applikazzjoni għand il-MEPA pero' fadal xi affarijiet oħra xi jsiru biex Ħ'Attard ikollu sports complex kif jixraq.

Sur President, naħseb li dawn huma affarijiet importanti u qabel ma xi ħadd jikteb fuq il-gazzetti dwar li ħadd m'hu qed jagħmel xejn, dan għandu jitkellem ma' min verament jirrappreżenta l-lokalita' biex ikun jaf x'qed isir.

Ma ninsewx li jekk ikun hemm annimali ħajjin, ma tistax taqbad u twaqqa' l-post.

Jekk ikun hemm ċerti affarijiet amministrattivi li jridu jsiru, jridu jsiru u dan dejjem bil-ħsieb li l-ewwel tiġi s-saħħa tal- pubbliku.

Mela importanti li nżommu f'rasna li fil-ġranet li ġejjin se jkollna triq li tiftaħ dik l-area u se jkollna wkoll it-twaqqiegħ ta' dan ir-razzett biex finalment jinbena sports complex.

Xtaqt niġbed l-attenzjoni għal affarijiet oħra relatati ma' żviluppi f'pajjiżna.

Jiena ma nistax nifhem kif ħaddiema tal-MEPA jkollhom oġġezzjonijiet fuq proġett partikolari f'Awissu tas-sena l-oħra u jinformaw b'dan lil min applika biex jagħmel il-proġett fil-bidu ta' Jannar ta' din is-sena.

Dawn għalija huma affarijiet inaċċettabbli, Sur President.

Ma jistax ikun li bniedem li jkun qiegħed jaħdem biex jagħmel proġett partikolari idum erba' xhur jistenna biex ħaddiema fil-MEPA jinformah li għandu l-oġġezzjonijiet.

Imbagħad sopra corna bastonate, dan l-applikant jingħata sebat ijiem żmien biss biex iwieġeb għall-istess oġġezzjonijiet.

Mela l-ewwel tħalli oġġezzjoni tistenna erba' xhur biex titħabbar, imbagħad tagħti ġimgħa biex l-applikant ikun jista' jwieġeb.

Sur President, nerġa' ngħid li dawn huma affarijiet inaċċettabbli u għalhekk jiena se nressaq dan il-każ quddiem l-awtoritajiet konċernati sabiex dan il-ħaddiem partikolari ma jibqax jagħmel il-ħsara kemm lill- applikanti u kemm lill-istituzzjoni tal-MEPA.

Ma tistax tagħti tort lin- nies li jiġu jgergru għandek meta jiġru dawn l-affarijiet li semmejt, Sur President!

Anqas hu aċċettabbli, Sur President, li jkollna sitwazzjoni fejn il-kunsill lokali jgħid lir-residenti li talab biex triq issir one way u din it-talba qatt ma tasal għand ir-records tat-Traffic Managament Unit.

Hawnhekk qed nirreferi għall-każ fejn residenti f'Ħaż-Żebbuġ talbuni biex Triq Dun Karm Psaila ssir one way 'l isfel minn Misraħ Ħal Dwieli, dawn talbu lill- kunsill lokali jibgħat it-talba tagħhom għandu l-awtoritajiet konċernati u llum il-Ministru Jesmond Mugliett jirrispondi li minn riċerka li saret fir- records tat-Traffic Management Unit jirriżulta li m'hemm l-ebda talba mill- kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ biex Triq Dun Karm Psaila ssir one way 'l isfel minn Misraħ Ħal Dwieli.

Il-Ministru qal ukoll li t-Traffic Management Unit se jikkuntattja lill-kunsill rigward din it-talba.

M'huwiex aċċettabbli, Sur President li jkollok residenti li jiġu mwiegħda li l- affarijiet mexjin mill-kunsill lokali u imbagħad mit-tweġiba li ngħatajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

23,018, joħroġ li lanqas biss tkun saret it-talba.

Dawn l-affarijiet iridu jitressqu quddiem l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż għaliex qed inaqsu l-fiduċja taċ-ċittadini fl-istituzzjonijiet.

Faċli allura, Sur President, li mbagħad ikollok kunsill lokali li jwaħħal f'dak id-dipartiment jew f'dik l-awtorita' għax ma jsir xejn minn dak li jitolbu r-residenti meta mbagħad ikun l-istess kunsill li ma ressaqx it- talba tagħhom!

Hemm affarijiet oħrajn Sur President li wieħed jista' iressaq quddiem dan il-parlament pero' llum għażilt dawn il-każi għax naħseb li kemm gvern ċentrali kif ukoll gvern lokali għandhom jieħdu ħsieb il-bżonnijiet tar-resident u jaħdmu id f'id biex jaraw li x-xewqat tagħhom isiru realta'.

Sur President, nagħlaq dan l-intervent billi ngħid li huwa ta' sodisfazzjon għalija u għal kulmin hu nisrani u Malti li nara l-kanonizzazzjoni ta' Dun Ġorġ Preca miexja 'l quddiem, speċjalment issa li kien approvat it-tieni miraklu tiegħu.

Naħseb li anke dan il-parlament irid jifraħ għal dak li qed jiġri għax ftit tal-ġranet oħra Dun Ġorġ Preca se jkun iddikjarat l-ewwel qaddis Malti.

Naħseb li importanti li anke f'din l-ogħla istituzzjoni tal- pajjiż nirrikonoxxu dan u finalment nifirħu mal-kumplament ta' l-insara f'pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 17 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TRIQ ĦAL FARRUĠ - EMISSIONS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-MEPA qatt stħarrġietx l-emissions ta' trab aħmar li qiegħed joħroġ minn ċumnija fi Triq Ħal Farruġ u li hija tan-negozju li d-dettalji tiegħu qegħdin jidhru kunfidenzjalment?

Jekk stħarrġet, x'passi ttieħdu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Wara investigazzjonijiet li saru fuq il-post, kien ikkonfermat li ċ-ċumnija msemmija tintuża bħala parti minn sistema ta' estrazzjoni ta' l-arja waqt attivitajiet ta' spraying li ma jsirx b'mod frekwenti.

Waqt l-ispezzjoni saru rakkmandazzjonijiet biex kull inkonvenjent li setgħa ġie kkawżat minn din l-attività jiġi mneħħi.

Is-sit se jibqa' ikun immoniterjat biex jonqos ir-riskju li tirrepeti ruħha din il- problema.

ĦAL-LUQA - ART TAL-GVERN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'permessi ta' żvilupp maħruġa mill-MEPA hemm fuq art tal-gvern faċċata ta' Triq id-Daqquqa l- Kaħla f'Ħal Farruġ, Ħal Luqa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika, permezz ta' site plan, il-post eżatt li qed jirriferi għalih.

STUDENTI LI ĦALLEW L-ISKOLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Wara l-ewwel term tas-sena skolastika, jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li telqu mill-iskejjel tal-gvern, tal-knisja u dawk indipendenti separatament li kienu bdew l-iskola iżda telqu għax għalqu s-16-il sena?

Kemm kienu subien u kemm bniet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat hekk :

| |Għalqu s-16-il sena | |Skejje|Spiċċaw |Ma spiċċawx | |l |il-kors |il-kors | | |skolastiku |skolastiku | | |Subie|Bniet |Subie|Bniet | | |n | |n | | |Stat |8 |13 |3 |4 | |Knisja|3 |1 |0 |0 | |Indipe|1 |0 |0 |0 | |n. | | | | |

KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦALL-EDUKAZZJONI OGĦLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid min ġie magħżul bħala segretarju tal-kummissjoni nazzjonali għall-edukazzjoni ogħla?

Kemm kienu l-persuni li applikaw għal dan il-post?

Minn min kien kompost il-bord ta' l-għażla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proċess ta' l-għazla ġie ffinalizzat u s-Sur Jacques Sciberras ġie maħtur bħala chief executive officer tas-segretarjat.

Informat ukoll li 13-il persuna applikaw.

Il-bord ta' l-għażla kien kompost minn:

|Joseph F.X. |NCHE chairman | |Zahra | | |Alex Manche' |NCHE deputy | | |chairman | |Micheline |NCHE | |Sciberras |commissioner | |Frances Albani|MPO | | |representative |

MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Matul is-sena 2006, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-mobile phones fil-ministeru, dipartimenti, dekasteri, enti, eċċ.?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: In-nefqa globali tal-mobile phones matul is-sena 2006 kienet :-

|Ministeru/dipa|Lm12,465| |rtiment |.06 | |Awtorita' dwar| | |it-Trasport |27,731.0| | |0 |

Għad hemm xi kontijiet li għadhom ma ntbgħatux mis-suppliers konċernati.

NEFQA FUQ KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Matul is-sena 2006, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali għall-kiri ta' karozzi u vetturi fil-ministeru, dipartimenti, dekasteru, enti, eċċ.?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: In-nefqa globali matul l-2006 għall-kiri ta' karozzi u vetturi fil-ministeru, inkluż ambaxxati u missjonijiet barranin, tammonta għal Lm26,127.81.

NEFQA FUQ MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Matul is-sena 2006, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-mobile phones fil-ministeru, dipartimenti, dekasteri, enti, eċċ.?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: In-nefqa globali tal-mobile phones fil-ministeru, inkluż ambaxxati u konsulenti ta' karriera kollha, matul l-2006 tammonta għal Lm67,926.90 li minnhom Lm34,161.39 kienu tal-head office.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Matul is-sena 2006, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali għas-safar tal-ministeru, dipartimenti, dekasteri, enti eċċ.?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ispiża globali ta' safar matul l-2006 kienet kif jidher hawn taħt:-

|Ministeru/Dipa|Lm15,534.36 | |rtiment |(Lm3,898.13 | | |reimbursed) | |Awtorita' dwar| | |it-Trasport |28,233.00 |

L-ispiża ma tinkludix xi reimbursements ta' safar li sar fl-2006 mill- ministeru u d-dipartiment li għad iridu jaslu.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Matul is-sena 2006, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali għas-safar tal-ministeru, dipartimenti, dekasteru, enti, eċċ.?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Matul l-2006 in-nefqa globali għas-safar tal- ministeru kienet tammonta għal Lm428,480.14 li minnha, it-total ta' Lm49,005.76 inġabru lura f'rimborsi mill-Unjoni Ewropea.

SPIŻA TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Matul is-sena 2006, jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-fuels tal-ministeru, dipartimenti, dekasteri, enti eċċ.?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: In-nefqa globali għall-fuel matul is-sena 2006 kienet tammonta kif jidher hawn taħt:-

|Ministeru/Dipa|Lm | |rtiment |8,208.45 | |Awtorita' dwar| | |it-trasport |36,935.00|

STATISTIKA DWAR IT-TURIŻMU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Matul l-aħħar xahar, jista' l-Prim Ministru jgħid sarux xi bidliet/aġġustamenti fl-istatistika dwar it-turiżmu mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika?

Jekk fl-affermattiv, x'bidliet saru?

Għaliex saru dawn il-bidliet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - SERVIZZ TA' SECURITY

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru tas- Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jikkonferma jekk is- servizz ta' security mal-polikliniċi ngħatax lill-privat?

Jista' jgħid kemm qiegħed jiswa lid-dipartiment dan is-servizz?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mhux minnu li s-servizz ta' security fiċ-ċentri tas- saħħa ngħata lill-privat.

Minħabba ċertu inflessibbilta' fil-prattiċi tax- xogħol minn naħa tal-HSOs li jaħdmu fid-dipartiment tas-saħħa, sar arranġament temporanju ma' kumpanija li toffri dan is-servizz sabiex security privat ikun jista' jidħol u jaqdi l-bżonnijiet tal-pubbliku meta jkun hemm assenza ta' HSO tad-dipartiment.

Dan qed isir sabiex ikun jista' ikompli jingħata servizz lill-ispiżeriji tal-gvern minħabba li fuq direttiva tal-unions dan is-servizz jieqaf fl-assenza ta' HSO.

Dan is- servizz qed jiswa Lm1.77 is-siegħa + VAT.

PRESIDENT HOTEL - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' d-dipartiment tax-xogħol jieħu l-passi meħtieġa biex l-impjegati tal-President Hotel jitħallsu l-pagi dovuti li ilhom għal dawn l-aħħar xahrejn, tlieta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-każ imsemmi qed jiġi nvestigat u l-passi neċessarji qegħdin jittieħdu biex l-obbligi ta'min iħaddem jiġu osservati.

LIMBORDIN L/O SAN PAWL IL-BAĦAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid mnejn hi ppjanata li tgħaddi t-triq fil- Limbordin, limiti ta' San Pawl il-Baħar u x'impatt se tħalli fuq ir-raba' saqwi ta' l-inħawi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanta tat- triq proposta bħala alternattiva għat-telgħa tax-Xemxija, liema proposta tikkonsisti fil-bini ta' triq b'tul ta' mina ta' 500m u bini ta' pont li se jgħaqqdu l-bypass ta' San Pawl mat-telgħa ta' Selmun.

L-impatt ambjentali preliminari ta' din il-proposta għadu mhux konkluż.

ST.

LUKE'S - FOOD POISONING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid fl-aħħar tliet xhur tas-sena 2006 kemm kien hemm każi ta' food poisoning f'ikel ippreparat fil-kċina ta' St. Luke's?

Jista' jgħid jekk fl-istess żmien kienx hemm drabi fejn kien qed isir xogħol ta' żebgħa fil-kċina ta' l-isptar waqt il-preparazzjoni ta' l-ikel?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kien hawn outbreak wieħed ta' noro virus f'Novembru 2006 li bih ġew milquta 45 persuna li kienu St. Luke's.

Fl-aħħar tliet xhur tas-sena 2006 saru diversi xogħlijiet ta' żebgħa f'St. Luke's. Wieħed minn dawn ix-xolgħlijiet kien fil-kċina ta' l-isptar.

Dan ix-xogħol ta' żebgħa kien isir kuljum wara l-4.00 p.m. u jibqa' sejjer sa tard filgħaxija, jiġifieri wara li x-xogħol ta' preparazzjoni u tqassim ta' l-ikel fit-trollies ikun intemm.

SANNAT - TRIQ DAĦLA TAĊ-ĊNUS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid meta se tiġi asfaltata l-parti ta' ġewwa tat-Triq Daħla taċ-Ċnus, fis-Sannat, Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-parti residenzjali tat-triq imsemmija hija asfaltata.

SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn m'għadhomx isiru trips kollha mit- trasport pubbliku li kienu jsiru mill-irħula prinċipali għall-Imġarr fil- 5.30 a.m.?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-trips kollha li jsiru mill-irħula prinċipali għall-Imġarr fil-5.30 a.m. kienu ġew ridotti għal nhar ta' Tnejn biss u dan peress li ma kienx qed ikun hemm użu ta' dawn is-servizzi b'mod regolari u għalhekk wara pressjoni mill-Gozo bus owners association dawn ġew sospiżi.

Nixtieq ninfurmak ukoll illi fil-futur qarib se jibdew taħdidiet bejn l- awtorita' dwar it-trasport u l-Gozo bus owners association rigward titjieb fl-għoti tas-servizz pubbliku.

SKEJJEL TAL-KNISJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu flus lill- iskejjel tal-Knisja għas-snin 2005 u 2006 separatament?

Kemm kienet is- somma vvotata fil-budget għal kull sena u jekk kienx hemm xi varjazzjoni?

Jekk fl-affermattiv, ta' kemm kienet f'kull każ?

Jista' jgħid ukoll meta tħallsu u kemm kien il-ħlas f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu ma wasallix fl- uffiċċju, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PROTOKOLL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid min huwa nkarigat mil-lista tal- protokoll?

Min japprovaha din il-lista?

Meta ġie emendat l-aħħar il- protokoll?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MCAST - STUDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kif ġie deċiż li numru ta' studenti li qed jattendu l-MCAST mhux qed jieħdu l-istipendju minħabba li qed jingħad li kienu f'xi istituzzjoni post-sekondarja oħra qabel ma daħlu l-MCAST?

Kemm hu n-numru ta' studenti full-time li qed jattendu l-MCAST u mhux qed jieħdu l-istipendju?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi għad-dokument imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra in konnessjoni mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22909.

ĊIRKLU BL-ANNIMALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jinformana jekk sarux ispezzjonijiet fl-aħħar ċirklu li kien hawn Malta fi żmien il-festi biex jiġi aċċertat li l- annimali kienu qed jinżammu f'kondizzjonijiet tajbin u aċċettabbli u li l- liġijiet ta' pajjiżna favur l-animal welfare ġew osservati?

Jekk iva, minn min saru, meta saru u x'kien l-eżitu ta' dawn l-ispezzjonijiet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Iċ-ċirklu Bellucci li hawn il-Floriana kien ispezzjonat għall-għarrieda minn uffiċjali tat-taqsima ta' l-attività veterinarja u s-sajd fis-26 ta' Dicembru 2006, biex jaraw li l-att għat- trattament xieraq ta' l-annimali kien qiegħed ikun osservat.

L-ispetturi identifikaw li l-kondizzjonijiet ġenerali ta' dawn l-annimali kienu mħarsa adegwatament.

MCAST - KAŻI TA' BULLYING

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jinformana x'investigazzjonijiet saru fl-MCAST biex jiġi aċċertat li l-każ tal-bullying ma kienx aktar mifrux minn dak li ħareġ fil-pubbliku s'issa?

Il-vittma jew vittmi ta' dawn il-każi ta' bullying ġew offruti councelling b'xejn minn psikologi?

Min kien responsabbli għal dan il-bullying intbagħat għal councelling?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-investigazzjoni interna li saret mit-tmexxija ta' l- MCAST dwar il-każ ta' bullying kienet intensa.

Saru diskussjonijiet interni biex il-mexxejja ta' l-istituti differenti u d-diriġenti ċentrali ta' l-MCAST jassikuraw kemm jista' ikun li ma jkunx hemm bullying minn xi studenti.

Informat ukoll li l-vittma kif ukoll dawk li kienu nvoluti fil-bullying ġew offruti counselling.

Saru laqgħat mal-ġenituri kemm tal-vittma kif ukoll ta' l-istudenti nvoluti fil-bullying.

It-tweġiba tal-ġenituri kif ukoll ta' l-istudenti nvoluti għal kooperazzjoni sħiħa kienet waħda pożittiva ħafna.

Il-każ se jkompli jkun segwit sakemm u safejn ikun hemm bżonn u l- proċess qed ikompli.

LUKANDA JERMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern hux informat dwar x'se jiġri mil- lukanda Jerma f'Wied il-Għajn għaliex il-ħaddiema tħallew fl-għama u ma jafux jekk hux se tkompli topera jew le?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-awtorita' tat-turiżmu mhix informata uffiċjalment mill-proprjetarji tal-lukanda dwar x'se jiġri mill-istess lukanda.

LUKANDA JERMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi applikazzjoni pendenti quddiem il-MEPA biex il-lukanda Jerma tiġi konvertita f'appartamenti jew inkella xi tip ta' applikazzjoni oħra li tikkonċerna bdil fl-operazzjoni tagħha?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mill-informazzjoni li għandha l-MEPA ma jidhirx li daħlet xi applikazzjoni għal proposta biex il-lukanda Jerma tkun konvertita f'appartamenti jew inkella biex isir xi bdil fl-operat tagħha.

SAN PAWL IL-BAĦAR - BYPASS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 21621, 21852, 22067, 22226, 22480, 22620 u 22704 u jgħid kemm hu stmat ix- xogħol ta' kostruzzjoni għall-irranġar ta' dik il-parti tal-bypass ta' San Pawl il-Baħar li ċediet minħabba xogħol ta' eskavar minn kuntrattur privat?

Min se jħallas għal dan ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

KAŻ DWAR PENSJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tinvestiga l-allegazzjoni ta' anomalija fil- pensjoni ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata ġiet infurmata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

KAŻ DWAR GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jistgħu jittieħdu l-passi meħtieġa biex jiġu indirizzati l-ilmenti mqajma mill-ġenituri dwar l-imġieba riġida u militareska li turi l-għalliema li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li qed twassal biex l-istudenti jmorru l-iskola beżgħana u kontra qalbhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-każ qed jiġi segwit mill-amministrazzjoni ta' l- iskola.

MELLIEĦA RIDGE CROSSING PROJECT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22696 u jara jekk jistgħux jittieħdu passi biex fit-triq li qed tippjana l-awtorita' dwar it-trasport Mellieħa ridge crossing project IX.X li se ssir minn fondi ta' l-Unjoni Ewropea (contract no. Europeaid/114473/D/SV/MT) jittieħdu l- passi kollha biex ma titteħidx art agrikola u biex ma jintlaqtux ħażin il- bdiewa ta' l-inħawi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-proġett imsemmi huwa wieħed mit-13-il proġett identifikati mill-kumpannija Franċiża BCEOM għat-titjib tat-triq arterjali miċ-Ċirkewwa sa Birżebbuġa, liema triq hija parti mit-Trans-European Network Ewropew.

Din il-kumpannija studjat l-attivita' preżenti ta' din it-triq, identifikat il-problemi u pproponiet diversi rimedji għat-titjib ta' din it-triq.

Sar ukoll analiżi ambjentali ta' diversi alternattivi proposti għal kull proġett.

Deċiżjoni finali fuq it-triq għadha ma ttieħditx.

PROPRJETA' AKKWISTATA MILL-ENEMALTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' proprjeta' akkwistata mill-Enemalta sabiex tintuża bħala substations ta' l-elettriku f'dawn l-aħħar 12-il xahar, inkluż il-valur li nxtraw bih?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KOSTRUZZJONI/ALTERAZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-formola jew il-metodu li tuża l- MEPA meta tikkalkula u titlob il-ħlasijiet lill-applikanti għall- kostruzzjoni tal-bini u/jew alterazzjonijiet (djar, flats, maisonettes u garages) f'toroq ġodda u f'toroq diġa' mibnija?

Jista' jindika r-rati relattivi (DPF - infrastruttura, triq, drenaġġ eċċ.) għal kull binja li dwarha tkun saret l-applikazzjoni għal kostruzzjoni u/jew alterazzjoni?

X'kien l-ammont li tħallas lill-gvern mill-MEPA dwar ix-xogħlijiet li jkunu saru minn fondi pubbliċi matul l-2006?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-metodu li tuża l-MEPA meta tikkalkula u titlob il-ħlasijiet lill-applikanti għall-kostruzzjoni tal-bini u/jew alterazzjonijiet (djar, flats, maisonettes u garages) f'toroq ġodda u f'toroq diġa' mibnija, inklużi r-rati relattivi (DPF - infrastruttura, triq, drenaġġ, eċċ.) huwa kif speċifikat f'avviż legali 112/96 kif emendat minn avviżi legali 138/97, 186/98, 115/99, 131/99, 275/00, 224/02, 42/03, 230/03 u 482/04.

Verżjoni ta' dan l-avviż ikkonsolidat bl-emendi tinsab fuq is-sit elettroniku tal-MEPA hekk:

L-ammont li tħallas lill-gvern mill-MEPA fl-2006 għall-kontribuzzjonijiet għall-infrastruttura miġbura mingħand applikanti għall-permess ta' żvilupp huwa ta' Lm2,902,234.

GĦARGĦUR - TRIQ SANTA KATERINA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Minħabba l-inkonvenjent ikkawżat għar-residenti ta' Triq Santa Katerina fil-Għargħur, il-gvern għandu ħsieb li jirrivedi d-deċiżjoni li tillimita l-aċċess għat-triq għar-residenti, għall-bdiewa lokali kif ukoll għall-impjegati tal-kamra tan-nar billi teknikament kull karozza li tidħol biex tipprovdi servizz għandha r-riskju li taqla' ċitazzjoni?

Jikkonferma l-Ministru dak li ġie rrappurtat fil-media lokali li d- deċiżjoni ġiet mehuda fuq livell ta' Kabinett?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

GĦARGĦUR - FAWRAN TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħadet il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma biex tirrimedja l- problema ta' fawran tad-drenaġġ fi Triq Santa Katerina, l-Għargħur meta għandi għaliex nifhem illi kellhom jittieħdu passi ta' rimedju madwar sena ilu - fi Frar 2006?

ONOR.

GĦARGĦUR - TELEPHONE BOX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li tneħħiet it-telephone box qrib Triq Dun Salvatore Zarb, fil-Għargħur?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19438.

GĦARGĦUR - SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi possibbilta' li tiġi kkonsidrata l-introduzzjoni ta' sleeping policemen fi Triq Dun Salvatore Zarb, fil-Għargħur?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit irriżulta li ma kien hemm ebda talba mill-kunsill lokali Għargħur għal tali round topped road hump.

It-traffic management unit se jikkuntattja lill-kunsill rigward din it-talba.

GĦARGĦUR - ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Tista' issir zebra crossing fi Triq Dun Salvatore Zarb li tisbokka għal Triq Caravaggio, fil-Għargħur?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit irriżulta li ma kien hemm l-ebda talba mill-kunsill lokali Għargħur għal tali zebra crossing.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew ta' xi tip ieħor lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali matul is-sena 2006 mill-ministeru u enti li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min ibbenefika u kemm kien l-ammont għal kull każ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Matul is-sena 2006 ingħataw żewġ donazzjonijiet finanzjarji lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali mill-ministeru għar- riżorsi u infrastruttura u mill-enti li jaqgħu taħtu kif jidher hawn taħt:

|Għaqda/club |Ammont | |Is-soċjeta' mużikali San|Lm100 | |Ġużepp Għaxaq | | |Is-soċjeta' mużikali San| | |Ġużepp Kirkop |100 |

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew ta' xi tip ieħor lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali matul is-sena 2006 mill- ministeru u enti li jaqgħu taħtha?

Tista' tgħid min ibbenefika u kemm kien l-ammont għal kull każ?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew ta' xi tip ieħor lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali matul is-sena 2006 mill-ministeru u enti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew ta' xi tip ieħor lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali matul is-sena 2006 mill-ministeru u enti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew ta' xi tip ieħor lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali matul is- sena 2006 mill-ministeru u enti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Id-donazzjonijiet/kontribuzzjonijiet li ngħataw mill-ministeru matul is-sena 2006 huma dawn:

|Benefiċjarju |Lm | |Fancy poultry and pigeon | 50 | |club | | |Soċjeta' filarmonika | 50 | |Madonna ta' Lourdes | | |Malta cookery & food |100 | |association | | |Franciscan province of St|100 | |Paul | | |Kunsill lokali Mellieħa |100 | |Malta horticultural |150 | |society | | |National rabbit society |250 | |Kunsill lokali Dingli |300 | |Malta horticultural |300 | |society | | |Għaqda voluntiera Sta. |300 | |Venera | | |Kummissjoni lejla |300 | |Mġarrija | | |St Patrick's salesians |400 | |school | | |Gozo agricultural and | | |cultural society |1,000| |Agrarian society | | | |1,500| | | | | |4,900|

DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew ta' xi tip ieħor lil għaqdiet jew clubs sportivi u kulturali matul is-sena 2006 mill-ministeru u enti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ingħataw sitt sponsorships ta' bejn Lm100 u Lm200 il-wieħed, total ta' Lm1,100, għal skopijiet ta' esibizzjonijiet relatati ma' l-arti jew arkitettura.

TURIŻMU U KULTURA - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu impjegati l-ministeru ?

Kemm hemm minnhom on loan u minn liema post ġejjin?

Kemm hemm bil-kuntratt?

Kemm hemm li għandhom allowance u x'tip ta' allowance?

Kemm hemm min għandu mobile, karozza, ħlas tat-telephone tad-dar u kemm għamlu overtime persuna b'persuna matul l-2006?

X'inhuma l-gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għal guidelines on the employment of staff for ministers' secretariat kif approvat.

MINISTERU GĦALL-KOMPETITTIVITA' U KOMUNIKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu impjegati l-ministeru u s-segretarju parlamentari?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhuma l- gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għal guidelines on the employment of staff for ministers' secretariat kif approvati.

MINISTERU TAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu impjegati l-ministeru ?

Kemm hemm bil- kuntratt?

X'inhuma l-gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-ministeru għar-riżorsi u infrastruttura hemm 45 impjegat bejn segretarjat privat u dak permanenti.

Minn dawn l-impjegati 24 qegħdin bil-kuntratt, fejn sebgħa minnhom huma on loan u ġejjin mill- Enemalta, Airmalta, Public Broadcasting Services, air supplies, housing authority, foundation for international studies u water services corporation.

L-Onor.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm għandu impjegati l-ministeru?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhuma l-gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-Onor.

RATIONALISATION OF DEVELOPMENT BOUNDARIES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Wara li l-parlament approva rationalisation of development boundaries xhur ilu, xi jmiss issa biex il-MEPA tkun tista' tibda tikkonsidra applikazzjonijiet għall-bini ta' dar fuq siti bħal dawn?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22927.

MISTERU TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu impjegati l- ministeru u s-segretarju parlamentari?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhuma l-gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għall- guidelines on the employment of staff for ministers' secretariat kif approvati.

MIITI - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu impjegati l-ministeru?

Kemm hemm minnhom on loan u minn liema post ġejjin?

Kemm hemm bil-kuntratt?

Kemm hemm li għandhom allowance u x'tip ta' allowance?

Kemm hemm min għandu mobile, karozza, ħlas tat-telephone tad-dar u kemm għamlu overtime persuna b'persuna matul l-2006?

X'inhuma l- gradi ta' kull impjegat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ – TRIQ DUN KARM PSAILA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk saritx talba biex Triq Dun Karm Psaila, Ħaż-Żebbuġ issir one way 'l isfel minn Misraħ Ħal Dwieli?

Jista' jgħid jekk it-talba hux se tintlaqa' u meta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit irriżulta li m'hemm l-ebda talba mill-kunsill lokali Żebbuġ sabiex Triq Dun Karm Psaila issir one-way 'l isfel minn Misraħ Ħal Dwieli.

It-traffic management unit se jikkuntattja lill-kunsill rigward din it- talba.

GĦADIRA - KONĊESSJONIJIET ENFITEWTIĊI TA' L-ARTIJIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk dawk kollha li tefgħu l-offerti għall-konċessjonijiet enfitewtiċi ta' l-artijiet fil-bajja ta' l-Għadira ħallsux il-prezz kollu (inkluż dak ta' l-avvjament) meta sar il-kuntratt mad-dipartiment ta' l-artijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Dawk kollha li tefgħu l-offerti rebbieħa għall- konċessjonijiet enfitewtiċi ta' l-artijiet fil-bajja ta' l-Għadira ħallsu l- prezz kollu inkluż dak ta' l-avvjament, mal-pubblikazzjoni tal-kuntratti.

Ħ'ATTARD - TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratturi u t-toroq li se jsiru f'Ħ'Attard fl-ewwel grupp ta' toroq matul din is-sena?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ewwel grupp ta' toroq li se jsiru f'Ħ'Attard u l- kuntratturi li se jagħmlu dawn ix-xogħlijiet huma kif jidher hawn taħt:

Triq iż-Żraġen u Triq il-Bettija se jsiru minn Central Asphalt Ltd, Triq il-Mixtla, Triq is-Sardinella,Triq il-Fikus, Triq iż-Żbiba u p/o Triq Lorenzo Manche' se jisru minn Road Servicing Ltd., u Triq il-Larinġ, Triq iż-Żahar, Triq it-Taħħan, p/o Triq Emvin Cremona u Triq Peter Paul Rubens se jsiru minn Alfred Schembri & Sons Ltd.

Dawn ix-xogħlijiet se jibdew fil-ġimgħat li ġejjin.

MOSTA - TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratturi u t-toroq li se jsiru fil-Mosta fl-ewwel grupp ta' toroq matul din is-sena?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ewwel grupp ta' toroq li se jsiru fil-Mosta u l- kuntratturi li se jagħmlu dawn ix-xogħlijiet huma kif jidher hawn taħt:

Triq San Gużepp, Triq San Paċifiku uTriq Salvu Gatt se jsiru minn Penza Tarmac Ltd., Triq il-Kultellazz u Triq ir-Rużinjol se jsiru minn Bonnici Bros., Triq il-Ħuttaf u Triq il-Gardell se jsiru minn Road Servicing Ltd., Triq iċ-Ċinju u Triq it-Torri se jsiru minn Road Maintenance Services, Triq Rużar Mizzi se ssir minn Philip Agius & Sons Ltd., u Triq l-Għadajjar u Triq in-Naħal se jsiru minn Blockrete Ltd.

Ix-xogħol fi Triq San Ġużepp, San Paċifiku u Salvu Gatt inbeda, filwaqt li x-xogħol l-ieħor mistenni jibda fil-ġimgħat li ġejjin.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratturi u t-toroq li se jsiru f'Haż-Żebbuġ fl-ewwel grupp ta' toroq matul din is-sena?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ewwel grupp ta' toroq li se jsiru din is-sena f'Ħaż Żebbuġ huma kif jidher hawn taħt:

Triq Għarram, Dawret in-Niżla ta' San Pawl, Triq Ġeraldu Farrugia u Triq l- Għeneb

Ix-xogħlijiet fi Triq Għarram, Dawret in-Niżla ta' San Pawl u Triq Ġeraldu Farrugia se jsiru minn E & S Mifsud ltd. filwaqt x-xogħlijiet fi Triq l- Għeneb se jsiru minn Bonnici Bros. Ltd.

Dawn ix-xogħlijiet huma mistennija jibdew fil-ġimgħat li ġejjin.

RABAT - TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratturi u t-toroq li se jsiru fir-Rabat, Malta fl-ewwel grupp ta' toroq matul din is-sena?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Hemm ippjanat li fir-Rabat se jsiru dawn it-toroq kif jidher hawn taħt:

Triq San Martin, Triq il-Mitħna, Triq Doni l-Qadima u p/o Triq Ta' Namura.

Dawn ix-xogħlijiet se jsiru skond il-prioritajiet li jirriżultaw.

MĠARR - TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratturi u t-toroq li se jsiru fl-Imġarr fl-ewwel grupp ta' toroq matul din is-sena?

Meta hu mistenni li jibda x-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalissa għaddej ix-xogħol fuq Triq Ġorġ Zammit, liema xogħol qed isir minn bitmac ltd.

MEPA - SEGRETARJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk wara t-terminazzjoni ta' l-impjieg ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament minn segretarju tal-MEPA, ġietx maħtura persuna oħra bħala tali minn floku?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid min ġie maħtur?

Minn meta saret il-ħatra u jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ittra tal-ħatra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Għadha ma nħatret l-ebda persuna bħala segretarju tal-MEPA.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fejn waslet it-talba quddiem l-awtorita' tad-djar ta' persuna mill-Isla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mir-rekords ta' l-awtorita' tad-djar ma jirriżultax li l-persuna ndikata għandha xi talba pendenti ma' l-awtorita'.

DIPARTIMENT TA' L-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fejn waslet l-applikazzjoni quddiem id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali ta' anzjana Bormliża li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata m'għandhiex applikazzjoni pendenti mad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

ISLA - KUNTRATT TA' FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk illum li ċerti postijiet li kienu milquta mil-liġi possession & use u issa jistgħu jinbiegħu, hux minnu jew le li l-kuntratt finali tal-fond fl-Isla li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jista' isir ħames snin oħra?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif żgur jaf l-Onor.

Interpellant, biex l- awtorita' tad-djar tkun tista' tbiegħ proprjeta', l-ewwel irid jiġi trasferit lilha t-titolu legali ta' l-art li fuqha tkun mibnija dik il- proprjeta'.

L-awtorita' għad m'għandhiex dan it-titolu fir-rigward tal-proprjeta' indikata.

ISLA - KUNTRATT TA' FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk illum li ċerti postijiet li kienu milquta mil-liġi possession & use u issa jistgħu jinbiegħu, hux minnu jew le li l-kuntratt tal-fond fl-Isla li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jistax isir ħames snin oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Il-postijiet meħudin mill-gvern taħt it-termini ta' possession & use skond il-kapitlu 88 tal-liġijiet ta' Malta ġew mixtrija mill-gvern.

Għaldaqstant, il-fondi eżistenti li jinbnew fuq l-art illi qabel kienet okkupata mill-postijiet meħuda taħt possession & use, issa jistgħu jinbiegħu mill-awtorita' tad-djar.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li t-talba ta' persuna mill- Isla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tintlaqa'?

Dan wara li kienet informata bl-appuntament l-għada li kellu jsir.

Possibbli li jsir appuntament ieħor?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata ġiet mogħtija appuntament ieħor dwar l-ispezzjoni mill-awtorita' tad-djar.