MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 256 It-Tlieta, 19 ta' April, 2005 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 256 It-Tlieta, 19 ta' April, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 19 ta' April, 2005

WERREJ

MINUTI 701

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 701

TQEGĦID TA' KARTI 707

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BANK ĊENTRALI

TA' MALTA (L-EWWEL QARI) 708

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ARKIVJI NAZZJONALI (KUMITAT)

NATIONAL ARCHIVES BILL (COMMITTEE STAGE) 709

AĠĠORNAMENT 733

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 740

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 255 li saret fit-18 ta' April, 2005 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret mill-Onor Joe Mizzi dwar dħul u servizzi li jien intitolat għalihom bħala President tal-Kamra; u

Tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret mill-Onor Leo Brincat dwar investigazzjoni fuq l-operat tal-Voice of the Mediterranean.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

OPM - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 10566 u jgħid kemm karozzi nkrew mill-OPM u l-entitajiet li jaqgħu taħtu matul is- sena 2004?

X'kienet l-ispiża totali għal dawn il-kirjiet, inkluż dik tal- fuel?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba diġa' ngħatat bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10566.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, f'interpellanza separata jiena tlabt lill- prim ministru biex jagħtini informazzjoni dwar ħlasijiet lil kull ministru u segretarju parlamentari, dwar x'karozzi huma intitolati għalihom, dwar l- ispiża annwali fuq l-istess karozzi u anke tlabtu jagħtini l-ismijiet tax- xufiera.

L-istess tip ta' domanda - biss din id-darba għal dak li għandu x'jaqsam mal-kap ta' l-oppożizzjoni - saret lis-Sedja u mir-risposta li ta l- Ispeaker ħareġ l-isem tax-xufier ta' Dr Sant - hekk għandu jkun għax naturalment m'hemmx ħabi f'dawn l-affarijiet – u allura l-gvern bl-istess kriterju m'għandux joqgħod lura milli jagħti l-ismijiet tax-xufiera ta' kull ministru u segretarju parlamentari.

X'inhi r-raġuni vera li l- ismijiet ta' dawn ix-xufiera m'humiex jingħataw meta wara kollox dawn qegħdin jitħallsu mill-erarju pubbliku?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, għalkemm l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Mizzi mhix quddiemi, ta' min jgħid li x-xufiera tal-ministri huma ben noti.

Dawn huma nies li niltaqgħu magħhom kuljum u allura ma naħsibx li huwa l-każ li noqogħdu ngħidu li għandna x'naħbu, kif qed jallega l- kollega tagħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma allura ladarba s-Segretarju Parlamentari qed jgħid li m'hemm l-ebda ħabi, x'inhi r-raġuni li l-ismijiet ma ngħatawx?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Diġa' għedtlu li l-informazzjoni mhix quddiemi u allura ma nistax nagħtih tweġiba, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien nibqa' insostni li bħalma ngħatat l-informazzjoni dwar il-kap ta' l-oppożizzjoni, anke f'ċertu dettall - naturalment hekk għandu jkun - hekk ukoll għandha tingħata l-istess informazzjoni dwar il- ministri u s-segretarji parlamentari.

Aktar u aktar meta s-Segretarju Parlamentari hawn preżenti qed jgħid li ma teżisti l-ebda problema u allura nitolbu jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, anke f'xi seduta oħra, il-lista tad- drivers tal-ministri u s-segretarji parlamentari.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Issa nindaga dwar din it-talba ta' l-Onor.

Interpellant ħalli nara nkunx nista' ngħaddilu l-informazzjoni li jrid, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'ġieħ it-trasparenza, nerġa' ntenni li s-Sedja diġa' tat l-isem tad-driver tal-kap ta' l-oppożizzjoni u b'daqshekk ma ġara xejn ħażin, anzi hekk għandu jkun.

Jiena nistaqsi lill-Ministru u lis-Segretarji Parlamentari hawn preżenti jekk humiex lesti li flimkien mal-ministri u s- segretarji parlamentari l-oħra, jagħtu l-ismijiet tad-drivers tagħhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Jiena personalment ma nsib lanqas l-iċken diffikulta' li nagħti l-ismijiet tax-xufiera – u naħseb anke sħabi - għax dawn kollha ħaddiema mħallsa mill- erarju pubbliku.

Barra minn hekk, kif qal il-kollega tiegħi, dawn huma nies li regolarment ikunu hawn fil-bini tal-parlament, anke ġieli jkunu qegħdin jieħdu xi ħaġa fil-bar flimkien ma' membri oħra tal-gvern u ta' l- oppożizzjoni.

Imma issa ejja ngħidu wkoll, Sur President, li peress li din il-mistoqsija saret lill-prim ministru, il-korrettezza titlob li l-Onor.

Abela l-ewwel jinforma lill-prim ministru dwar l-insistenza min-naħa ta' l-Onor.

Membru fuq dan il-punt biex hu jieħu konjizzjoni tagħha.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax filwaqt li meta l-President tal-Kamra saritlu mistoqsija u hu ta tweġiba bid-dettalji meħtieġa - għalkemm ma nafx biżżejjed id-dettalji tal- mistoqsija u l-isfond tat-tweġiba – il-prim ministru, li żgur m'huwiex bniedem li joqgħod iżomm l-informazzjoni u nafu kemm huwa apert, ikun irid jikkonsidraha din.

(Interruzzjonijiet)

Hemm ħafna affarijiet li huma ffinanzjati mill-erarju pubbliku, pero' ta' min jgħid ukoll li f'dan il-parlament għaddejna liġi dwar il-protezzjoni tad-data u minħabba fiha ġieli ma tkunx tista' tiżvela ċerta informazzjoni ta' natura personali.

Tant hu hekk li meta jsiru mistoqsijiet dwar xi individwi, l-ismijiet tagħhom ikunu jidhru separatament mill-mistoqsija.

(Interruzzjonijiet) Jiena ma rrid nippreġudika xejn, imma qed nipprova nfiehem lill-ħabib tiegħi illi ma narahiex barra minn lokha li l-Onor.

Anthony Abela jinforma lill-prim ministru li saru dawn il-mistoqsijiet supplimentari b'ċerta insistenza u anke jgħidlu x'inhuma l-argumenti, li jista' jkun li huma validi wkoll, biex imbagħad hu jsegwi b'risposta normali.

Jien personalment nista' kważi ngħidlek li jekk niġi mistoqsi min huma d- drivers tiegħi se nirrispondik.

Ma ngħidlekx hekk għax ma rridx nippreġudika dan il-punt, li fuq kollox jista' jagħti l-każ li hi konsiderazzjoni li trid tinżamm quddiem minn min irid li jingħata din l- informazzjoni.

Issa min dan li qed ngħidlek jien jista' ukoll ma jkun xejn u l-prim ministru, bla ebda diffikulta' ta' xejn, ikun jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-lista ta' dawn il-persuni.

SISTEMA TA' ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 10565 u jgħid kemm dipartimenti tal-gvern matul dawn l-aħħar ħames snin qalbu għal sistema ta' enerġija solari?

Liema huma dawn id-dipartimenti u kemm ġiet tiswa din il-bidla?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 10565.

LUKANDI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm lukandi matul l-2003, l-2004 u l-2005 ġew jew qed jiġu konvertiti f'appartamenti?

Liema huma dawn il-lukandi u kemm kienu jħaddmu nies qabel?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Nirriferi lill-Onor Interpellant għar-risposti li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari 8240 u 10394.

L-IMDINA U R-RABAT - TURISTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm turisti jżuru l-Imdina u r-Rabat?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Minn studji maħruġa mill-awtorità tat-turiżmu huwa stmat li madwar 764,070 turist żaru l-Imdina u r-Rabat fl-2004, liema informazzjoni ma teżistix għas-snin ta' qabel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ġaladarba jirriżulta li prattikament 80% tat- turisti li jiġu f'pajjiżna jżuru r-Rabat u l-Imdina, ma jaħsibx il-Ministru li minnufih għandu jara li jsir xi ħaġa ħalli titneħħa l-porkerija minn mal-faċċata ta' Howard Gardens u r-Roman Villa?

Infakkru li hemmhekk kellu jsir l-iskavar iżda dan qatt ma sar, bil-konsegwenza li qed issir ħsara kbira, speċjalment meta tagħmel ix-xita.

Jekk ma nagħmlux xi ħaġa kemm jista' ikun malajr, inkunu qed nuru kemm aħna inkonsistenti għax l-iżdingar li hemm f'dawk l-inħawi jispikka fuq kull ħaġa oħra, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Assolutament ma naqbilx mal-kollega tiegħi li l- fdalijiet ta' fejn ir-Roman Villa, liema fdalijiet beda jsir l-iskavar tagħhom, qed issirilhom il-ħsara.

Għax allura bl-istess argument qed issir ħafna ħsara lil fdalijiet oħrajn!

Infatti x'aktarx li aktar issir ħsara jekk dawn jiġu skavati kompletament milli jekk f'dan l-istadju dawn jinkixfu - u dan minħabba l-manjiera ta' kif isir l-iskavar, minħabba l- ippjanar ta' min se jagħmlu u x'finanzjament irid isir - għalkemm irrid nistqarr ukoll li m'iniex espert f'din il-materja, Sur President.

Meta kont responsabbli mill-patrimonju kulturali kemm-il darba ġejt informat li meta fdalijiet ta' dan it-tip ikunu għall-apert u jkunu fi stadju ta' skavar, ma ssirilhomx ħsara minħabba raġunijiet ta' maltemp.

Issa hemmhekk għandek sit li kien beda jiġi skavat u diġa' hemm indikazzjonijiet li issa, wara r-restawr li sar ta' Villa Rumana, wieħed jista' japprezza iktar x'inhi t-tifsira tiegħu u nifhem ukoll li l-pjan ta' skavar ekoloġiku jirrikjedi nies li huma kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol.

Fil- fatt nista' ngħid li għandna bosta Maltin li kapaċi jagħmluh.

Naqbel ma' l-Onor.

Membru li t-toroq li bihom huma mdawrin ir-Roman Villa u Howard Gardens għandhom jinżammu fi stat ta' ndafa u stat mill-aktar preżentabbli u se niġbed l-attenzjoni tad-dipartimenti konċernati biex mill- aktar fis jassiguraw li jekk hemm xi nuqqasijiet, dawn jirranġawhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jaħseb il-Ministru li huwa l-każ li l- gvern iwaqqaf kumitat bejn il-kunsill lokali tar-Rabat, dak ta' l-Imdina, il-kumitat li jħares il-patrimonju ta' l-Imdina u l-ministeru tat-turiżmu u kultura, bl-idea li ntejbu l-qagħda li teżisti f'dawn l-istess inħawi?

Jista' il-Ministru jieħu nota ta' dan li qed ngħid jien u jara x'jista' isir internament, bil-għan li ma nħallux dik il-porkerija, aktar u aktar meta nafu li dan il-post qiegħed fil-għoli u jintlaqat mhux ħażin mir-riħ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiddispjaċini imma ma naqbilx ma' l-Onor.

Membru meta jiddeskrivi dan is-sit arkeoloġiku bħala porkerija għax allura Ruma, Kartaġni u ħafna postijiet oħra huma mimlijin porkeriji.

Irridu napprezzaw is-sitwazzjoni eżatta x'inhi, Sur President.

L-ewwelnett dan jagħmel parti mill-Villa Rumana li għadha kif ġiet restawrata u li fiha l-gvern investa flejjes kbar biex tiġi restawrata.

Kull min riċentement żar din il-villa jaf li telgħet fl-istandard ta' patrimonju għall-istess livell ta' l-Ipoġew għall-mod ta' kif ġiet restawrata, ta' kif qed ikunu ppreżentati l-fdalijiet ta' l-istatwi, ta' l- ispjega storika li qed issir u ta' kif sar l-iskavar tad-diversi fdalijiet li nstabu fuq is-sit li fuqu mbagħad inbniet Villa Rumana.

U l-parti li hija mikxufa hija dik il-parti li qiegħda fi stat ta' skavar.

Veru li ma jsirx skavar kontinwu kif ma jsirx skavar kontinwu fit-tempju ta' Juno f'Marsaxlokk u f'diversi postijiet oħrajn, għax l-iskavar arkeoloġiku huwa xogħol tekniku ta' professjoni mill-iktar soffistikat u jieħu ċertu żmien.

Kultant tista' ddum anke aktar minn ġurnata biex tiskava ftit ċentimetri kwadri u mbagħad tkun trid toqgħod tieħu t-trab kollu l-laboratorju, teżaminah, tipprova tagħmel il-carbon dating tiegħu u dan kollu.

Mela żgur li dan ma jistax jissejjaħ porkerija u żgur li dan m'huwiex qed jagħmel ħsara, Sur President.

Kull turist li jiġi u jarah jaf li dak huwa parti mill-Villa Rumana u bir- rispett kollu, jekk xi ħadd irid ikun jaf x'ifissru dawk il-fdalijiet għandu jħallas xi ħaġa, jidħol fil-Villa Rumana, jara l-preżentazzjoni tal- perijodu Ruman f'Malta xi jfisser u jkun qiegħed mhux biss jinforma ruħu, imma jkun qiegħed ukoll jgħin lil Patrimonju Malta, l-aġenzija li ġiet imwaqqfa biex tieħu ħsieb dawn l-affarijiet.

Biss se ninforma liċ-chief executive ta' Heritage Malta u se ninforma wkoll lill-ministru konċernat biex forsi s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant, li jkun hemm kordinament anke mal-kunsill lokali tar-Rabat, jiġi mwettaq.

Ngħid għalija ma tantx jiena favur li noqgħod inwaqqaf kumitati u kieku kien għalija, kont ngħid mill-ewwel li ma naqbilx għax din hija kwestjoni ta' aġenziji u ta' uffiċjali li diġa' għandhom l-inkarigu li jżommu dawk l- inħawi nodfa u jassiguraw li l-preżentazzjoni tal-patrimonju kulturali tagħna tkun waħda xierqa.

Fil-fatt meta wieħed jersaq lejn Villa Rumana jsib li hemm ċerta informazzjoni dwarha u dwar il-fdalijiet li hemm fiha.

Issa jekk huwiex il-każ li wieħed jagħmel tabella b'iktar informazzjoni dettaljata biex min ma jridx jidħol ġewwa u jaraha minn barra ikun informat aħjar, nista' nissuġġerixxi dan lill-aġenzija Patrimonju Malta għax wara kollox hi responsabbli għal dan il-wirt kulturali tagħna.

Din l-aġenzija taf x'inhi l-aħjar strateġija li nistgħu nippreżentaw u m'għandix dubju li kwalunkwe proposta li ssirilha, tikkonsidraha.

Imbagħad jekk din l-aġenzija temmen li dan ikun ta' ġid, żgur mhix se toqgħod lura milli timxi fuq dan is-suġġeriment, Sur President.

SKAVAR ARKEOLOĠIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma s-siti li fihom qed isir skavar għal fdalijiet arkeoloġiċi?

Min huma l-persuni responsabbli minn dan ix-xogħol u kemm minnhom huma ta' nazzjonalita' barranija?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li għas-sena 2005, is-sovrintendenza għall-patrimonju kulturali ħarġet żewġ permessi għal skavar arkeoloġiku u cioe':

i) f'Tas-Silġ, lid-dipartiment ta' l-arkeoloġija ta' l-Universita` ta' Malta, taħt id-direzzjoni ta' Prof. Anthony Bonanno ; u ii) f'Tas-Silġ u San Pawl Milqi, lill-missione archeologica Italiana, taħt id-direzzjoni ta' Prof. Maria Rossignani ta' l-Universita` La Cattolica ta' Milan.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - TALBIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm talbiet tressqu għall- ewwel darba matul l-2004 quddiem id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

Kemm minnhom ġew rimedjati u kemm minnhom għadhom pendenti?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Jien informata li d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali rċieva 440-il applikazzjoni matul l-2004, applikazzjonijiet dawn li tressqu għall-ewwel darba.

Minn dawn ġew konklużi 67 u għad fadal 358-il applikazzjoni pendenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tista' il-Ministru tgħid jekk hemmx timeframe meta se jiġu akkomodati t-talbiet li għad hemm pendenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-ewwelnett nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l- Onor. Farrugia li mhux neċessarjament dawk kollha li applikaw, attwalment ikollhom ħtieġa għal akkomodazzjoni soċjali.

Infakkru wkoll li dawk li ġew konklużi fis-sena 2004 kienu ħafna aktar minn 67 u jinkludu persuni li l- applikazzjoni tagħhom tkun daħlet fis-snin ta' qabel ukoll.

Hemm ukoll numru sostanzjali ta' persuni li jkunu talbu biex jagħmlu exchange.

Dawn ikunu nies li jew ikunu joqogħdu fit-tieni u t-tielet sular jew ikunu joqogħdu f'dar kbira u m'għandhomx bżonn daqshekk kobor u allura jkunu jridu jibdlu.

Jiġifieri l-każi li jidħlu jkunu varji u d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali jaqdi lil dawk li jkunu ta' priorita', Sur President.

Żgur li timeframe ma nistax nagħti għax, per eżempju, meta persuna titlob li tagħmel exchange, il-prassi hi li dik il-persuna ssib dar oħra hi stess, għalkemm id-dipartiment jipprova jgħin billi jagħmel ċertu matching - qabel kien ikun hemm min iġib avviż fil-gazzetta li joqgħod ir-Rabat u jgħid li jixtieq ibiddel ma' xi post f'Ħal Tarxien, ngħidu aħna – u allura għandna nagħrfu li dawn l-applikazzjonijiet m'humiex kollha każi ta' priorita'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li fost it-358-il applikazzjoni m'hemmx każi ta' periklu strutturali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, din m'hijiex l-ewwel darba li l- Onor. Farrugia qed jittanta jpoġġili l-kliem f'ħalqi.

Jiena żgur m'għedtlux li m'hemmx każi ta' periklu strutturali, lanqas per idea.

Assolutament ma neskludix li hemm min għandu periklu pero', bħalma għedtlu drabi oħra, anke l-periklu għandu l-gradi tiegħu.

Fejn insibu li hemm periklu imminenti, id-dipartiment dejjem jipprova jakkomoda lil dak li jkun.

Pero' nixtieq ngħid xi ħaġa oħra wkoll, Sur President.

Kellna każi fejn minkejja ċ-ċertifikati ta' periti li jgħidulek li jeżisti ċertu periklu, id-dipartiment offra akkomodazzjoni alternattiva lill- inkwilini u dawn addirittura rrifjutaw li jiċċaqilqu.

Dan ifisser sfortunatament li jkun hemm min ikollu ċerta idea fissa f'moħħu u x'aktarx li jkun irid jibqa' joqgħod f'dak il-post.

Din wieħed jista' jifhimha, pero' żgur li qatt ma jien se ngħid li m'hemmx applikazzjonijiet ta' persuni li jinsabu f'post li huwa ta' periklu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Tista' l-Ministru tgħid kemm jieħu żmien id- dipartiment biex janalizza t-talbiet fejn ġie rrapportat li hemm periklu ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-inspections qegħdin isiru fl-iqsar żmien possibbli, anke fi ftit ġimgħat.

Ġieli jkun hemm każi fejn l-inspection tkun saret immedjatament, pero' nerġa' nirrepeti li timeframe ta' meta se jinqdew dawn il-każi ma nistax nagħti għax l-ewwelnett irid ikun hemm akkomodazzjoni alternattiva available li l-inkwilin irid ikun lest li jmur joqgħod fiha.

Nixtieq ngħid li meta jkun hemm persuna weħidha jew koppja anzjana, il- policy hi li d-dar għandu jkollha one bedroom - jiġifieri skond kemm hu n- numru ta' persuni f'dik il-familja jingħataw kmamar tas-sodda – u allura qegħdin nirrestrinġu l-availability tal-postijiet f'dan is-sens ukoll, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Kemm imorru lura l-applikazzjonijiet li hemm pendenti u għal liema raġuni baqgħu pendenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, dan l-aħħar ġie każ f'idejja li jmur lura għall-1988 u naħseb li kemm ili nsegwi dan il-qasam, dan kien l-iktar każ qadim.

Meta staqsejt dwaru sibt li l-applikant tul iż-żmien kien ġie offrut tliet postijiet ta' akkomodazzjoni alternattiva, pero' assolutament ma riedx joħroġ mil-lokalita` fejn kien jgħix.

Sibt ukoll li jkun hemm min jitlef l-interess għal ċertu żmien u mbagħad wara ħafna jerġa' "jiftakar" li kellu applikazzjoni.

Dan l-aħħar ukoll iltqajt ma' sinjura li qaltli li kienet ilha li applikat u li l- applikazzjoni tagħha ma setgħet tinstab imkien.

Kien hemm żmien ukoll meta d-dipartiment kien beda jivverifika jekk ċerti applikanti kenux għadhom interessati u fil-verita' kien hemm numru sostanzjali ta' applikanti li ma weġbux u allura f'dak il-każ, l- applikazzjoni tagħhom ma baqgħetx ikkonsidrata attiva.

RAĦAL ĠDID - ĦAMRIJA FUQ BIĊĊA ART

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara għaliex fil-biċċa art li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, kellha terġa' titpoġġa l-ħamrija?

Jista' jgħid eżatt x'inhu jiġri?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent): Din il-mistoqsija għandha tiġi indirizzata lill-ministru responsabbli mid-dipartiment tal-mużewijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: X'jiġri f'każ li tkun saret irregolarita'?

X'jiġri f'każ li l-MEPA lil dak li jkun tgħidlu biex jirregolarizza l-pożizzjoni tiegħu u dan jinjora din l-ordni?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din iż-żona hija skedata skond l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp u ġaladarba l- iżviluppatur għamel xogħol f'din iż-żona, kellhom jittieħdu passi kriminali kontra tiegħu skond Artiklu 56 ta' l-istess Att.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' tenders pubblikati mill-Fondazzjoni Skejjel ta' Għada matul l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11583;

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Lista ta' l-ikel li ngħata lill-immigranti irregolari għall-breakfast, l-ikla ta' nofsinhar u ta' filgħaxija, matul il-ġimgħa bejn il-11 u l- 15 ta' April 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11764; u

f'isem il-Viċi Prim Ministru u l-Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' l-ikel li ngħata lill-ħabsin għall-breakfast, l-ikla ta' nofsinhar u ta' filgħaxija, matul il-ġimgħa bejn il-11 u s-17 ta' April 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11768.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: F'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar għajnuniet taħt forma ta' kontribuzzjoni mogħtija mill- Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 11939; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-ikel li ngħata lill-pazjenti fl-Isptar San Luqa, għall- breakfast, l-ikla ta' nofsinhar u ta' filgħaxija, matul il-ġimgħa bejn il-11 u t-18 ta' April 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11765.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, wara li din in-naħa tkellmet mal-whip ta' l-oppożizzjoni, xtaqt nitlob għas-sospensjoni tar-regolamenti biex inkunu nistgħu nippreżentaw mozzjoni mingħajr avviż.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BANK ĊENTRALI TA' MALTA

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta, Kap. 204 u biex jagħmel emendi konsegwenzjali għal dan" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ARKIVJI NAZZJONALI

NATIONAL ARCHIVES BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

(Ikompli mit-18 ta' April 2005)

Klawsola 24 – In-nefqa skond l-estimi approvati.

Clause 24 - Expenditure according to the approved estimates.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, jekk wieħed jeżamina din il-klawsola jsib li qegħdin nilleġiżlaw proċedura ta' kif għandha ssir l-approvazzjoni ta' l-estimi għall-Arkivji Nazzjonali bl-istess manjiera kif inhu maħsub għall-entitajiet pubbliċi kollha li twaqqfu permezz ta' liġi.

Minn din il-klawsola joħroġ ċar li l-Arkivji Nazzjonali ma tista' tagħmel l- ebda nefqa qabel ma din tkun ġiet approvata mill-Kamra tad-deputati.

Pero` hemm fażi transitorja fejn jista' jagħti l-każ li jkun hemm spiża fil-bidu tat-twaqqif ta' organizzazzjoni bħal din, sakemm jibdew jiġu ppreparati l- estimi, u din tidħol imbagħad fir-rimja tal-preparazzjoni ta' l-estimi ta' kull sena.

Għalhekk, paragrafu (a) ta' subklawsola 24(2) jgħid li sa l- iskadenza ta' sitt xhur mill-bidu ta' xi sena finanzjarja, jew sakemm issir l-approvazzjoni ta' l-estimi għal dik is-sena mill-Kamra, l-Arkivji Nazzjonali tista' tagħmel xi nefqa, basta mhux f'ammont li b'kollox ikun iżjed minn nofs l-ammont approvat għas-sena finanzjarja li tiġi minnufih qabel.

Paragrafu (b) jgħid li "in-nefqa approvata għar-rigward ta' xi kap jew sotto-kap ta' l-estimi tista', bl-approvazzjoni tal-Ministru, tiġġarrab dwar xi kap jew sotto-kap ieħor ta' l-estimi."

Jiġifieri anke f'dan il-każ huwa possibbli li jkun hemm virement tal-voti approvati mill-Kamra.

Paragrafu (c) jgħid li dwar l-ewwel sena finanzjarja, l-Arkivji Nazzjonali tista' tagħmel jew iġġarrab in-nefqa sakemm l-approvazzjoni ta' l-estimi għal dik is-sena mill-Kamra f'dak l-ammont li b'kollox ma jkunx iżjed minn kemm il-Ministru responsabbli għall-finanzi jista' jippermetti.

Paragrafu (d) ta' l-istess klawsola jgħid li:

"jekk dwar xi sena finanzjarja jinsab li l-ammont approvat mill-Kamra ma jkunx suffiċjenti, jew jekk tqum in-neċessita` li ssir nefqa għal xi għan li ma jkunx hemm provdut dwarha fl-estimi, l-Arkivji Nazzjonali tista' tadotta estimi supplimentari."

Nafu li biex isir dan ikun jeħtieġ l-approvazzjoni tal-Kamra, u sakemm tingħata dik l-approvazzjoni, l-Arkivji Nazzjonali tista' tagħmel in-nefqa relattiva bl-approvazzjoni tal-ministru f'konsultazzjoni mal-ministru għall- finanzi.

Hawn għandna l-iter normali ta' l-estimi.

Fi klawsoli preċedenti diġa` rajna li dawn iridu jiġu preparati kmieni biżżejjed biex wieħed ikun jista' jiflihom fil-livell ta' gvern ħalli mbagħad jgħaddu mill-Kamra tad- Deputati.

Huwa taħt ċirkostanzi speċifiċi li għal xi perijodu partikolari b'mod transitorju tista' ssir xi nefqa bl-approvazzjoni tal-ministru tal- finanzi, li dejjem imbagħad trid tersaq għall-approvazzjoni tal-Kamra.

U kif jiġri anke fil-budget nazzjonali tal-gvern, hemm il-possibbilta` li jsiru anke estimi supplimentari.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Fir-rigward ta' l-estimi supplimentari, se jkun hemm xi limitu ta' nefqa li l-ministru jista' japprova li ma tkunx approvata mill-Kamra tar-rappreżentanti?

Qed nirriferi għall-estimi supplimentari, mhux għal dawk li jiġu approvati fil-budget ta' kull sena.

Hija daqsxejn miftuħa u tista' tagħti lok għal nefqa sostanzjali li tlaħħaq għal mijiet ta' eluf ta' liri.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, din hija r-regola li ilna napplikaw f'budgets, naħseb anke minn żmien il-gvern kolonjali.

Jiġifieri l-gvern jagħmel estimi - u għalhekk jissejħu estimi – u fil-kopja li joħroġ kull sena jkun hemm tliet kolonni taħt kull ministeru.

Per eżempju, jekk naraw l-estimi għas-sena 2005 insibu kolonna ta' dawk li huma actual, li normalment ikunu ta' sentejn ilu, il-kolonna tas-sena li għaddiet li għadhom dawk li ġew approved mill-Kamra, u l-kolonna ta' din is-sena jkunu estimi, għax wieħed qed jagħmel kalkolu, isimhom magħhom.

Jekk wieħed jara l-estimi supplimentari li kellna fl-aħħar snin isib li jekk inqabbluhom ma' numru ta' snin ta' qabel, l-avarija dejjem qed tonqos.

Dan ifisser li l-estimi qed isiru dejjem iktar qrib xi tkun in-nefqa reali fuq id-diversi voti li jkun hemm fil-ministeru.

Ma nafx ngħidlek jekk hemmx xi limitu għax qatt ma dħalt fiha.

Il-ministru tal-finanzi jkun jafha din.

Ma naħsibx li hemm limitu għax gvern ma tafx x'jista' jinqalagħlu.

Ħalli nġib eżempju.

Dawk il-pajjiżi li kellhom it-tsunami - m'aħniex il- pajjiż tat-tsunami għall-grazzja t'Alla - kellhom estimi mod, u meta ġie t- tsunami riedu jonfqu mhux daqs il-budget ta' dik is-sena, imma lanqas kellhom biżżejjed li kieku m'għenuhomx il-pajjiżi l-oħrajn.

Qed nieħu każ estrem, imma niddubita kemm hemm xi limitu partikolari, għax l-ebda pajjiż ma jaf x'jista' jinqala' f'sena partikolari u liema ċirkostanzi jista' jiffaċċja.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 24.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 24 għaddiet nem. con. u ġiet ordanta biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 25 - Kontijiet u verifika.

Clause 25 – Accounts and audit.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din il-klawsola se tmiss ħafna mill-punti li ddiskutejna fis-seduta tal-bieraħ fejn kellna kummenti interessanti miż- żewġ naħat tal-Kamra.

Imma nixtieq nikkonsulta lill-bank ta' l-esperti qabel inkomplu niddiskutu din il-klawsola.

Forsi l-oppożizzjoni tikkonċedili ftit minuti biex inkun nista' nikkonsulta, għax hawn xi dettall li rridu narawh ftit.

THE CHAIRMAN: Il-Kamra hija sospiża għal ftit minuti.

Fis-6.45 p.m. il-Kumitat ġie sospiż u rriżuma 13-il minuta wara.

THE CHAIRMAN: Il-kumitat jista' ikompli.

Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif għedt aktar kmieni din il-klawsola, diġa` għamilna riferenza għaliha fis-seduti preċedenti għaliex hija l-klawsola li tistabbilixxi l-obbligu tal-verifika u tal-kontabilita`.

Din ma tħalli l- ebda lok għal dubju dwar ir-responsabbilta` ta' din l-organizzazzjoni, kif għandhom l-entitajiet pubbliċi l-oħrajn imwaqqfin b'liġijiet oħra, u tassigura kontabilita` sħiħa fejn jidħol l-operat tagħha u anke dwar kif jinżammu l-kontijiet u r-rendikonti finanzjarji li jkunu meħtieġa mill- awtoritajiet kompetenti.

L-ewwelnett l-Arkivista Nazzjonali - hawnhekk ir- responsabbilta` qiegħda tintefa' proprju fuqu għax huwa l-kap eżekuttiv ta' din l-organizzazzjoni - għandu jara li jinżammu kotba ta' kontijiet u reġistrazzjonijiet oħra kif imiss dwar l-operazzjonijiet ta' l-Arkivji Nazzjonali, u għandu jara li titħejja dikjarazzjoni ta' kontijiet dwar kull sena finanzjarja.

M'iniex ċert li l-kelma "operazzjonijiet" kif inhi fit-test Malti hija l- aħjar traduzzjoni ta' l-Ingliż.

Bl-Ingliż qiegħda "other records in respect of the operations of the national archives".

Jidhirli li wieħed ma jittraduċix il-kelma "operations" bil-kelma "operazzjonijiet" imma jittraduċiha bil-kelma "operat".

Forsi tiggwidani s-Sedja jekk nistgħux nagħmlu emenda verbali biex flok il-kelma "operazzjonijiet" ngħidu l-kelma "operat".

THE CHAIRMAN: Nistgħu nagħmlu emenda verbali jekk l-oppożizzjoni ma ssibx oġġezzjoni.

ONOR.

LOUIS GALEA: Grazzi.

Kif kont qed ngħid, hawnhekk qed nitkellmu dwar iż-żamma ta' kotba ta' kontijiet u reġistrazzjonijiet.

Anke hawnhekk, jien ma naħsibx li għandna ngħidu "reġistrazzjonijiet", imma "reġistrazzjoni".

Jiddispjaċini li qed noqgħod nagħmel dawn it-tip ta' korrezzjonijiet, imma l-istadju tal-kumitat iservi proprju għalhekk ukoll.

It-test Ingliż jgħid hekk:

"The National Archivist shall cause to be kept proper books of account and other records in respect of the operations of the national archives and shall cause to be prepared a statement of accounts in respect of each financial year."

Wieħed jista' jħalli l-kelma "reġistrazzjonijiet" għall-kliem "and other records".

Jien kont se ngħid "u reġistri oħra" imma forsi "other records" mhix qed tirriferi għal xi reġistri, imma qed tirriferi għad-dħul fir- reġistri ta' dawn id-diversi records li jsiru.

Għalhekk se nipproponi din l-emenda verbali:

Fit-test Malti ta' subklawsola (1) ta' klawsola 25 minflok il-kliem "l- operazzjonijiet ta' l-Arkivji Nazzjonali" għandhom jidħlu l-kliem "l- operat ta' l-Arkivji Nazzjonali".

In the Maltese text of subclause (1) of clause 25 for the words "l- operazzjonijiet ta' l-Arkivji Nazzjonali" there shall be substituted the words "l-operat ta' l-Arkivji Nazzjonali".

Sur President, subklawsola (2) ta' klawsola 25 tgħid:

"Il-kontijiet ta' l-Arkivji Nazzjonali għandhom ikunu verifikati minn awditur jew awdituri li jinħatru minnha u li jkunu approvati mill- Ministru:

Iżda l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista' jeħtieġ li l-kotba u reġistrazzjonijiet oħra ta' l-Arkivji Nazzjonali jiġu verifikati jew eżaminati mill-Awditur Ġenerali li għal dan l-għan ikollu poter li jagħmel dik il-verifika fiżika u kull verifika oħra, u jista' jkun jeħtieġ dik l-informazzjoni, hekk kif l-Awditur Ġenerali jista' jqis li tkun meħtieġa."

Dan huwa paragrafu li fil-fehma tiegħi għandu jserraħ ras din il-Kamra li sa dan l-istadju ta' l-operat ta' din l-organizzazzjoni hemm il- kontabilita` meħtieġa għaliex, kif dejjem isir fi kwalunkwe organizzazzjoni, l-organizzazzjoni nnifisha hi responsabbli li jkollha verifika tal-kontijiet tagħha.

Irridu nifhmu - u hawn ħaddieħor żgur li jgħallimni - li x-xogħol ta' l-awditur m'huwiex dak li hu jżomm il- kontijiet, għax il-kontijiet jinżammu mill-uffiċjali ta' l-Arkivji Nazzjonali.

Ix-xogħol ta' l-awditur huwa li jivverifika.

Nafu x'jiġri anke f'sempliċi organizzazzjoni volontarja, każin ta' banda jew għaqda ta' sport.

Fil-laqgħa ġenerali ta' dik l-organizzazzjoni normalment jinħatru l- awdituri, mhux biex iżommu huma l-kontijiet, imma biex ikunu jistgħu jagħmlu verifika tal-mod kif qed ikunu miżmuma dawn il-kontijiet.

Il-liġi tmur oltre minn daqshekk, għaliex imbagħad tissottometti din il- verifika ta' l-awdituri ta' l-organizzazzjoni anke għall-verifika u eżami ta' l-awditur ġenerali.

Illum l-awditur ġenerali tal-gvern mhux biss għandu l-funzjoni li jassigura lill-gvern li l-affarijiet qed isiru kif suppost, imma wkoll li jagħti wkoll rendikont lil din il-Kamra, għax fil- fatt l-uffiċċju nazzjonali ta' l-awditur jirrapporta lil din il-Kamra.

U ħadd ma jista' jżommu milli jeżamina dak kollu li jidhirlu li hu meħtieġ, għax il-liġi qed tagħtih il-poter - u hekk qed nagħmlu f'din il-liġi - li jagħmel anke verifika fiżika u kull verifika oħra li jidhirlu li tista' tkun meħtieġa, u li jitlob kwalunkwe informazzjoni biex ikun jista' jaqdi d- dmirjiet tiegħu ta' awditur ġenerali.

Hawnhekk għandna salvagward ieħor, għax l-ewwelnett l-arkivista nazzjonali għandu r-responsabbilta` li jżomm il-kotba u jassigura li jsiru d- dikjarazzjonijiet tal-kontijiet dwar kull sena finanzjarja li jridu jiġu verifikati mill-awdituri li jinħatru mill-organizzazzjoni.

Imbagħad ikun hemm eżami ieħor, verifika oħra ta' dawn il-kontijiet mill-awditur ġenerali.

Dan mhux biżżejjed, imma qed norbtu wkoll li wara tmiem kull sena finanzjarja, fl-istess ħin li kopja ta' l-estimi tintbagħat lill-gvern għall-evalwazzjoni tiegħu, l-arkivista nazzjonali għandu jara li kopja tad- dikjarazzjoni ta' kontijiet verifikata kif imiss - jiġifieri tkun għaddiet mill-approvazzjoni ta' l-awdituri ta' l-organizzazzjoni innifisha - tintbagħat sew lill-ministru responsabli u lill-ministru tal-finanzi, flimkien ma' rapporti oħrajn li jkunu għamlu l-awdituri nfushom dwar il- kontijiet ta' l-Arkivji Nazzjonali.

Imbagħad, il-ministru għandu jara li kopja ta' kull dikjarazzjoni, il-verifika li jkun għamel l-awditur, kif ukoll kwalunkwe rapport li jista' jsir jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, sew għall-eżami tal-membri tal-Kamra kif ukoll, jekk tinħass il-ħtieġa, tal- kumitat parlamentari dwar il-kontijiet pubbliċi.

Din hija klawsola li, bħal fil-każ ta' entitajiet pubbliċi oħrajn, għandha toffri l-garanziji meħtieġa biex l-affarijiet isiru bi proċedura tajba u b'kontabilita` sħiħa.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Naħseb din hija klawsola importanti, għaliex qed tagħti lok li l-awditur ġenerali jkun jista' jeżerċita l-poteri tiegħu sabiex jistħarreġ l-operat finanzjarju ta' l-Arkivista Nazzjonali.

Peress li din l-entita` pubblika se titmexxa b'mod ġdid, xtaqt nistaqsi lill- ministru jekk hemmx xi forma ta' valur għall-assi li għandu l-Arkivista Nazzjonali.

Fil-każ tal-kunsilli lokali, normalment kull sena, l-awditur jara l-infiq li jkun sar minn kull kunsill u jikkwantifika l-assi li jkollu kull kunsill u anke x'kellu sa mit-twaqqif tiegħu.

Nimmaġina li l- Arkivista Nazzjonali fi ħdanu għandu informazzjoni li tiswa l-flus.

Ma nafx jekk xi darba sarx xi eżerċizzju fejn jiġi kalkolat il-valur ta' l- assi li għandha jew li se tingħata din l-organizzazzjoni min-naħa tal- gvern.

Jien inħoss li minn żmien għal żmien l-awditur għandu żgur jagħmel riċerka tal-valur ġdid li jidħol kull sena f'dik li hija informazzjoni u records ġodda li jkollu l-arkivista nazzjonali.

Naħseb li dan huwa importanti biex il-poplu Malti għallinqas ikollu informazzjoni adegwata dwar il-valur li hemm fl-Arkivji Nazzjonali.

ONOR.

LOUIS GALEA: Dan huwa punt interessanti u għandu l-importanza tiegħu.

M'iniex ċert li jkun hemm din it-tip ta' stima f'ħafna mill- entitajiet pubbliċi.

Ħalli nieħdu din l-organizzazzjoni li qed niddiskutu, l-Arkivji Nazzjonali.

L-ewwelnett għandek il-post li topera minnu, Santu Spirtu f'Malta u hemm post ieħor li qed joperaw minnu f'Għawdex u għandhom xi postijiet oħrajn fejn jaħżnu d-dokumenti li ma jkunux għadhom sabu l- ispazju għalihom, jew li jkunu għadhom qed jistennew iż-żmien qabel jiġi deċiż iżommuhomx jew jiddistruġġuhomx.

Meta qed nitkellmu fuq din il- proprjeta` immobbli - ħaġa li niddiskutu meta niġu għal klawsola 29 dwar it- trasferiment ta' ċerta proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali – ħafna drabi qed nitkellmu fuq proprjeta` pubblika.

Ġieli entita` pubblika tixtri jew tikri proprjeta` mingħand il-privat, u f'dawk iċ-ċirkostanzi normalment għandek valur tas-suq jew valur lokatizju, li tista' tikkapitalizzah b'xi mod, allura tista' tgħid li hawn dan il-valur kapitali.

Fil-każ tal-proprejta` immobbli ta' din l-organizzazzjoni sal-lum naturalment m'għandha xejn għax l-Arkivji Nazzjonali la għad għandha titolu ta' kera, wisq inqas għandha titolu ta' proprjeta`, għalkemm mhux eskluż li 'l quddiem ikollha titolu ta' proprjeta`.

Jekk jiġri hekk huwa d- dipartiment ta' l-artijiet li normlament jiġi mitlub li jagħmel l-istima ta' din il-proprjeta` biex wieħed ikun jista' jgħid li l-Arkivji Nazzjonali għandha tant kapital fi proprjeta` immobbli.

Din l-organizzazzjoni jkollha wkoll għodda għall-operat tagħha li tista' tiġi stmata, li tinkludi computers, photocopiers u sistemi ta' telekomunikazzjoni.

Eventwalment ikollha sistemi kontra n-nar u affarijiet oħra ta' sigurta` li kollha huma ħwejjeġ li jiddeprezzaw ruħhom minn sena għall-oħra.

Safejn naf jien ma jsirx dan l-eżercizzju eżattament, għalkemm is-sistema tal-gvern trid tersaq biex kull dipartiment, kull ministeru, kull organizzazzjoni jibda jkollha x'inhuma l-assi tagħha fil-balance sheet tagħha.

S'issa m'hemmx din il-prattika.

Jekk nieħu l-ministeru tiegħi, ta' l-edukazzjoni, x'inhu l-valur kapitali ta' l-iskejjel u l- istituzzjonijiet edukattivi?

Miljun u miljuni kbar ta' liri.

S'issa għad m'hemmx din il-prattika li nżommu record tal-valur ta' l-assi ta' kull dipartiment.

Naħseb li dan il-punt li qed iqanqal l-Onor.

Galdes huwa fuq l-aġenda tas-sistemi li qegħdin jiġu żviluppati għal dak li jissejjaħ zero budgeting, pero` m'huwiex parti mis-sistema ta' kif jinżammu l-kontijiet pubbliċi.

Għaldaqstant naħseb li dan il-punt irid jittieħed in konsiderazzjoni fis-sistemi ta' kif jinżammu u kif jiġu stmati l-affarijiet pubbliċi.

M'hemmx dubju li entijiet pubbliċi ta' natura kummerċjali, it-tip ta' l-Air Malta, għandha bl-eżatt x'jiswew l-affarijiet li għandha għal raġunijiet diversi.

Kumpannija kummerċjali jkollha informazzjoni dettaljata dwar l- assi tagħha anke minħabba l-arranġamenti finanzjarji li għandha ma' istituzzjonijiet finanzjarji, barra l-appoġġ tal-gvern.

Fil-każ ta' l-Arkivji Nazzjonali huwa ftit iktar diffiċli li wieħed jagħmel stima ta' dak li verament hu prezzabbli, jiġifieri ta' l-arkivji nnifishom.

Jekk wieħed jieħu l-arkivji li għandna fil-biblijoteka nazzjonali ta' l- Ordni ta' San Gwann, x'jiswew dawn?

Dawn ħadd ma jgħidlek li se jagħtihom valur.

Per eżempju, pittura ta' Caravaggio tista' tpoġġiha fuq is-suq u tara x'valur tirrealizza, u f'ċertu sens anke dan it-tip ta' patrimonju storiku imprezzabbli, bħal dan li qed insemmi, jista' jiġbed valur speċifiku.

Imma mill-punto di vista tagħna naħsbu - u hekk hu - li dawn huma ħwejjeġ li ma tistax tagħtihom valur f'termini ta' flus.

Ma naħsibx li għandna nipprovaw nagħtuhom valur, għax ma tistax tgħid li għandhom prezz.

Allura ma tistax tgħid li l-Arkivji Nazzjonali għandha b'tant miljuni ta' liri f'valur ta' dokumenti storiċi u ta' arkivji li jmorru lura għal ċertu numru ta' snin dwar l-amministrazzjoni pubblika tal-pajjiż.

Pero` l-punt ta' l-Onor.

Galdes huwa validu.

Jiġifieri jekk irridu li eventwalment kull organizzazzjoni tkun tista' tmexxi l-operat tagħha u tidħol responsabbli għall-affarijiet li huma fdati lilha, huwa importanti li dik l-organizzazzjoni tkun taf x'jiswew l-affarijiet, għallinqas dawk li jistgħu jiġu stmati u mogħtija valur monetarju, li qed jiġu fdati lilha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Il-Ministru fehem il-punt tiegħi sew, u veru huwa diffiċli ħafna li tikkwantifika l-informazzjoni kollha li se jkollha din l- organizzazzjoni.

Pero` wieħed jippretendi li ta' kull sena, jekk inġabu għaxar dokumenti ġodda li għandhom importanza storika, għallinqas jista' jsir eżerċizzju biex jingħataw l-ewwel valur.

Allura sena b'sena jista' jkollna overview ta' x'qed jidħol bħala ammont ta' valur finanzjarju fir- rigward ta' riċerka u informazzjoni.

Jista' jagħti l-każ li tinġieb xi informazzjoni relatata ma' pajjiżna minn xi organizzazzjonijiet differenti.

Naf li Sqallija għandhom informazzjoni relatata ma' dak li kien qed iseħħ f'pajjiżna qabel ma ġew il-Kavallieri.

Jekk għall-argument 'il quddiem ikun hemm xi forma ta' qbil minn xi ministru jew l-arkivista nazzjonali stess li tinġieb ċerta informazzjoni minn hemm għal hawn Malta, xi ħaġa bħal din għandha tingħata valur biex dejjem ikollna għad-dispożizzjoni tagħna l-ammont in kwantu ta' finanzi.

B'hekk, jekk tintilef jew tiġi meqruda b'xi mod informazzjoni partikolari, ikollna l-valur ta' kemm qed tintilef in kwantu ta' finanzi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naħseb li għandha tittieħed nota ta' l- apprezzament li qed jagħmel l-Onor.

Galdes fuq dan is-suġġett.

Hawn in- nies li qed isegwu mill-bankijiet ta' l-esperti li jistgħu jgħaddu dan il- messaġġ lill-awtoritajiet fl-arkivji nazzjonali.

Nerġa' ngħid li hija materja li tolqot mhux biss lill-Arkivji Nazzjonali, imma lil diversi entitajiet pubbliċi.

Is-suġġett huwa ta' interess ġenerali għall-mod kif inhuma stmati u kif għandhom ikunu reġistrati l-assi, speċjalment dawk kapitali, imma anke dawk li huma ta' natura li jiddeprezzaw ruħhom maż- żmien, u f'dan il-każ il-valur tal-kotba li jkunu qed jinżammu minn żmien għal żmien.

Nieħdu nota ta' dan il-punt biex wieħed jara jekk f'organizzazzjoni ġdida bħal din ikunx jista' anke informalment jibda jaħseb biex ikollu din it-tip ta' informazzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 25 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 25, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 26 - Depożitu ta' kull dħul u ħlas mill-Arkivji Nazzjonali.

Clause 26 – Deposit of revenues and payment by National Archives.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din hija klawsola oħra li l-ħsieb tagħha huwa li dejjem jiġi salvagwardat kemm jista' jkun u assigurat dak li nsejħulu l- erarju pubbliku, jiġifieri flejjes pubbliċi.

Dan isir billi l-arkivista nazzjonali jieħu ħsieb li kwalunkwe flus li jkollha l-arkivji nazzjonali, tista' tirċevihom mill-gvern, tista' tirċevihom mill-privat, jistgħu jkunu flus li tkun qed iddaħħal fil-kors tal-qadi tal-funzjonijiet tagħha, jitqiegħdu fil-bank u mhux jinżammu fil-post jew fl-iskrivanija ta' min imexxi din l-organizzazzjoni.

Il-liġi tidħol f'dan iċ-ċertu dettall biex kemm jista' jkun l-affarijiet ikunu ċari, u tgħidilna li dawn għandhom jitqiegħdu fil-banek minn jum għall-ieħor, skond kemm ikun prattiku, ħlief għal dak l-ammont li l-organizzazzjoni tista' teħtieġ li żżomm, biex tħallas minnu nefqiet żgħar u ta' minnufih, dak li bl-Ingliż ngħidulu l- petty cash.

Subklawsola (2) tgħid li l-ħlasijiet kollha li jsiru mill-fondi ta' l- Arkivji Nazzjonali, ħlief għal nefqiet żgħar, li jistgħu jitħallsu bi flus kontanti, ta' mhux iżjed minn dak l-ammont li jista' jkun stabbilit mill- Arkivista Nazzjonali bl-approvazzjoni tal-ministru, għandhom isiru minn dak l-uffiċjal jew uffiċjali ta' l-Arkivji Nazzjonali li jistgħu jiġu maħtura għal dan l-iskop.

Per eżempju, jien il-ministru, imma jien m'iniex awtorizzat li niffirma cheque jew li nħallas flus, hemm uffiċjali apposta fil-ministeru, fid-dipartimenti li huma nkarigati bi proċedura apposta, u huma jkunu l-uffiċjali nkarigati għal skopjiet ta' ħlasijiet li jsiru skond il-bżonnijiet u skond l-approvazzjonijiet li jkunu ġew miksuba.

Il-liġi tidħol f'iktar dettall u tgħid li ċekkjiet u irtirar ta' flus minn xi kont tal-bank ta' l-Arkivji Nazzjonali għandhom ikunu ffirmati minn dak l-uffiċjal li jiġi maħtur jew imsemmi mill-Arkivista Nazzjonali.

Jista' jkun l-arkivista nazzjonali nnifsu jew inkella jista' jiġi nkarigat xi uffiċjal ieħor.

U dan l-uffiċjal ma jistax lanqas joħroġ ċekk b'firma waħda, irid iġib il-kontrofirma ta' xi ħaddieħor li jkun awtorizzat mill- Arkivji Nazzjonali, kif jista' jkun awtorizzat mill-Arkivista Nazzjonali għal dan l-iskop.

Subklawsola (4) tgħid ukoll li hija r-responsabbilta` ta' l-Arkivista Nazzjonali li jipprovdi dwar il-mod li bih u min huma l-uffiċjali li għandhom jawtorizzaw u japprovaw il-ħlasijiet.

Għandu jipprovdi wkoll f'isem min għandu jinżamm kont fil-bank, fejn għandhom jitħallsu l-flejjes u t-trasferimenti ta' fondi minn kont għall-ieħor.

Dawn huma dettalji ta' kuljum għal min imexxi l-kontijiet tal-kumpannija tiegħu fil-banek.

Naturalment dan l-artikolu nsibuh fil-liġijiet kollha li jwaqqfu entitajiet pubbliċi.

Ħafna drabi anke fl-istatuti ta' organizzazzjonijiet oħrajn volontarji ikun hemm min ikun jista' jiffirma l-kontijiet u ċ-ċekkjiet, min jista' jiddepożita u min jista' jirtira.

Il-liġi qiegħda tidħol fid- dettall f'dan ir-rigward biex il-proċedura tkun stabbilita u ċara.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 26.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 26 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 27 – Kuntratti ta' provvista u ta' xogħlijiet.

Clause 27 – Contracts of supply and of works.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Dan huwa provvediment pjuttost standard għall- entitajiet pubbliċi kollha.

Din il-klawsola qed tirregola kif din l- organizzazzjoni, l-Arkivji Nazzjonali, tista' tordna li jitwettqu xogħlijiet jew inkella li tixtri affarijiet jew li takkwista servizzi u x'inhuma l-kriterji.

Hawnhekk qed ngħidu li l-Arkivji Nazzjonali, ħlief bl-approvazzjoni tal- ministru mogħtija wara konsultazzjoni mal-ministru responsabbli għall- finanzi - għax finalment l-approvazzjoni trid tiġi mill-ministeru tal- finanzi - m'għandhiex tagħti jew tagħmel xi kuntratt għall-provvista ta' oġġetti jew materjal jew għall-eżekuzzjoni ta' xogħol jew għall-għoti ta' servizzi lil jew għall-benefiċċju ta' l-Arkivji Nazzjonali, li l-Arkivista Nazzjonali jistma li tkun tinvolvi nefqa ta' iżjed minn Lm3,000 jew kull ammont ieħor skond ma l-ministru responsabbli għall-finanzi jista' jawtorizza, ħlief wara li tagħti avviż dwar l-intenzjoni li jkollha li tagħmel dak il-kuntratt ikun ġie ppubblikat u jkunu nħarġu sejħiet għal offerti kompetittivi.

Jiġifieri hawnhekk qegħdin ngħidu li l-arkivji nazzjonali tista' tinkariga xogħlijiet jew tixtri oġġetti jekk dawn ma jkunux jiswew iktar minn Lm3,000.

Per eżempju, jekk tkun trid tixtri photocopier li tiswa Lm2,000, dan tista' tagħmlu b'mod regolari mill-organizzazzjoni nnifisha.

Pero jekk din tkun taqbeż l-ammont ta' Lm3,000, allura jrid ikun hemm avviż pubblikat u anke sejħiet għall-offerti kompetittivi.

Qed jiġi stabbilit il-minimu ta' Lm3,000.

Jekk l-ammont ikun iktar wieħed irid jaqa' fuq ir-regolamenti għall-akkwist ta' xogħlijiet u servizzi, procurement regulations tal-gvern.

Jiġifieri ssir sejħa kompetittiva għal tenders fuq livell dipartimentali jekk il-valur ikun taħt l-Lm20,000, u jekk it-tenders jaqbżu l-Lm20,000 iridu jsiru taħt l-awtorizzazzjoni u s-supervizjoni tad-dipartiment u l- kumitat tal-kuntratti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: F'każ li l-arkivista nazzjonali jiddeċiedi li jixtri xi informazzjoni mingħand il-privat, jew dokumenti storiċi sabiex jibdew jinżammu mill-arkivista nazzjonali u dawn ikunu jiswew eluf ta' liri, din il-klawsola tirrigwarda wkoll din it-tip ta' provvista ta' informazzjoni jew inkella xogħol ieħor li qed isir minn din l- organizzazzjoni?

Xtaqt nistaqsi jekk hemmx provvedimenti ċari għal dan it- tip ta' operat min-naħa ta' l-organizzazzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naħseb li m'hawn l-ebda liġi li tista' tipprevedi ċ-ċirkostanzi kollha.

Jekk wieħed jeżamina l-liġijiet kollha jsib li dejjem jipprovdu għal x'jiġri, u x'awtorizzazzjonijiet iridu jinkisbu jekk ikun hemm ir-raġunijiet validi għalihom.

F'din il-klawsola partikolari diġa` għandna li jekk il-valur ta' l-oġġett jew tas-servizz li tkun teħtieġ l-organizzazzjoni ikun sa Lm3,000 ikun jista' jiddeċiedi l- arkivista nazzjonali.

Ma tkunx responsabbilta` tal-ministru konċernat, imma ta' l-Arkivista Nazzjonali.

Iktar minn dan l-ammont normalment wieħed irid imur bil-proċedura ta' tender.

L-Onor.

Galdes qed jistaqsi x'jiġri meta l-arkivji nazzjonali tkun trid takkwista dokumenti ta' valur storku li jkun hemm fis-suq biex iżżommhom għall-konservazzjoni fl-interess pubbliku.

Il-liġi diġa` taħseb għal dan.

Il-Museum of Fine Arts regolarment jirċievu l-katalogu ta' Sotheby's u dawn il-postijiet famużi ta' rkant, u regolarment jitfaċċaw pitturi ta' artisti Maltin u xogħlijiet ta' skulturi Maltin magħrufin u ta' prestiġju, li jkunu għall-irkant f'dawn il-galleriji f'Londra, fi New York, f'postijiet fl- Ewropa.

U huwa dover tas-sovrintendent li aħna nkunu nafu bihom.

L-ex-high commissioner li kellna f"Londra, in-nutar George Bonello Du Puis kien jinteressa ruħu jara x'qed jiġi reklamat, u meta kien jiltaqa' ma' xogħlijiet jew dokumenti storiċi jew skultura li kienet tkun ta' valur, kien jinforma lis-sovrintendent f'Malta li fit-tali ġurnata se jsir irkant li fih hemm pittura ta' Ġanni Vella li l-bidding price tagħha huwa tant.

U dan il-prezz normalment ikun tali li jew trid tagħmel departmental tender jew trid tmur fid-dipartiment tal-kuntratti.

Huwa ċar li dan ma tistax tagħmlu b'din il-manjiera.

F'dan il-każ li jiġri huwa li s-sovrintendent jinforma lill-ministeru tal- finanzi b'din l-opportunita` u jistaqsi jekk il-gvern jaqbilx li nħallsu Lm25,000, per eżempju, biex niksbu din il-biċċa xogħol ta' arti għall- patrimonju Malti.

Jekk il-gvern jaqbel - u kien hemm diversi okkażjonijiet fejn inxtraw pitturi, fided, għamajjar, li mbagħad jinġabru mill-mużewijiet - huwa ċar li din mhix xi spiża li tista' ssir b'xi sistema kompetitiva, bilfors trid ssir b'ordni diretta.

F'dak il-każ tinkiseb l-awtorizzazzjoni tal-ministru tal-finanzi, kif qed ngħidu f'din il-klawsola.

Pero`, anke r- regolamenti tal-procurement jippermettu li ssir direct order f'ċirkostanzi fejn ma tkunx kwestjoni ta' kif jaħdem is-suq.

Għax inti tmur għat-tender biex tipprova ġġib l-aħjar prezz, imma l-prinċipji tas-suq ma jaħdmux f'din il-kwestjoni, u hemm diversi ħwejjeġ fejn il-prinċipji tas-suq ma jaħdmux.

U l-procurement regulations stess jipprevedu li f'dawn iċ-ċirkostanzi inti tista' timxi jekk ikollok l-approvazzjoni tal-ministru tal-finanzi.

Il- procurement regulations jelenkaw dawn iċ-ċirkostanzi fejn kulma trid huwa l- permess tal-ministru tal-finanzi.

Il-ministru tal-finanzi ġieli jaġixxi fuq il-ġudizzju tiegħu.

Ġieli l-affarijiet ikunu ta' entita` komplikata aktar, u għaldaqstant jressaq il-materja għall-konsiderazzjoni tal-Kabinett u allura d-deċiżjoni tittieħed iktar kollettivament.

ONOR.

RODERICK GALDES: Qed nipprova nara wkoll ċirkostanzi speċjali li jistgħu jseħħu fl-operat ta' din l-organizzazzjoni.

Aħna nafu li dan huwa qasam li fih, għall-grazzja t'Alla, għandna numru ta' persuni li jagħtu sehemhom b'mod volontarju wkoll b'risq l-arkivji nazzjonali.

Jidhirli li hemm ukoll għaqda għall-ħbieb ta' l-arkivji nazzjonali li diġa` għamlu xi xogħol volontarju b'risq dawn il-postijiet partikolari.

F'każ li jkun hemm nies li lesti jagħmlu xogħol manwali bla ħlas, iżda jkun jeħtieġ li jinxtara l-materjal min-naħa ta' l- organizzazzjoni nnifisha li jkun ilaħħaq għal eluf ta' liri, naħseb li s- somma ta' Lm3,000 hija daqsxejn riġida.

Naħseb li hemm lok li nbiddluha minħabba li tista' tinqala' din iċ-ċirkostanza li semmejt.

F'każ li jkollok min lest li jagħmillek xogħol b'mod volontarju jeħtieġ li jkun hemm somma sostanzjali li tkopri l-ispejjeż għall-materjal.

Forsi jkun se jiġi upgraded xi post partikolari jew inkella jiġi deċiż minn din l- għaqda flimkien ma' l-arkivista nazzjonali li jkun hemm strutturar differenti jew modernizzar f'parti mill-bini ta' l-arkivji nazzjonali.

Qed inqisu dawn iċ-ċirkostanzi li jistgħu jinqalgħu?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naħseb li jekk il-valur tal-materjal meħtieġ għal dak ix-xogħol jaqbeż l-ammont ta' Lm3,000 li qed jiġi stabbilit hawnhekk, ikun ġustifikat li toħroġ tenders u offerti kompetittivi.

Ejja ngħidu, għall-argument, li din l-organizzazzjoni trid tonfoq Lm5,000 biex tixtri l-ġebel, ladarba l-ammont jaqbeż it-Lm3,000 dawk trid tixtrihom permezz ta' offerti kompetittivi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 27.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 27 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 28 – Rapport annwali.

Clause 28 - Annual report.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, klawsola 28 hija klawsola standard ukoll li tobbliga lill-Arkivista Nazzjonali li, mhux iktar tard minn sitt ġimgħat wara tmiem kull sena finanzjarja, jagħmel u jgħaddi lill-gvern rapport li jittratta b'mod ġenerali dwar l-attivitajiet ta' l-Arkivji Nazzjonali.

Dan ir-rapport jingħata lill-ministru, lill-ministru responsabbli mill-finanzji u jkun fih l-informazzjoni dwar il-policies li jkunu qed jiġu segwiti, bħal kull rapport annwali ta' kull organizzazzjoni oħra.

Imbagħad il-ministru responsabbli jrid ipoġġi dan ir-rapport fuq il-mejda tal-Kamra għall- iskrutinju tal-membri.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Naħseb li jkun interessanti li kull organizzazzjoni jkollha rapport bħal dan.

Ma nafx jekk fid-debates li saru s'issa fuq din il-liġi issemmiex dan il-punt li se nqajjem.

Jidhirli li fir-rigward ta' Heritage Malta kull sena, jew kull tant żmien, isir rapport dwar il-heritage li għandna f'pajjiżna.

Hemm il-ħsieb li jibda jsir rapport ieħor simili fir-rigward tad-dokumenti u l-materjal li għandu fi ħdanu l-Arkivista Nazzjonali?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-fatt, anke fuq proposta ta' l-Onor.

Evarist Bartolo, aktar kmieni konna ressaqna emenda li permezz tagħha kull sentejn se jkun organizzat forum nazzjonali li fih l-arkivji nazzjonali trid tagħti rendikont b'mod pubbliku.

Jiġifieri, mhux biss ikun hemm rapport annwali dwar the state of the national archives li jitqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra, imma kull sentejn ikun hemm ukoll forum nazzjonali li fih l- arkivista nazzjonali jressaq rapport.

F'dan il-forum jiġu mistiedna l- iktar nies kompetenti mid-dipartimenti tal-gvern u mill-kunsilli lokali li għamilna lista sħiħa tagħhom b'dik l-emenda li diġa` għaddejna.

Filwaqt li rapport annwali, kif jixhed ismu, huwa rapport dwar il-ħidma ta' kull sena, fir-rapport li jitressaq waqt il-forum nazzjonali ta' kull sentejn wieħed mhux biss jagħmel analizi tas-sitwazzjoni u tal-ħidma li tkun qed tagħmel l-arkivji nazzjonali, imma jkun jista' jsir dibattitu pubbliku biex kulħadd ikun iktar konxju ta' x'inhuma l-esiġenzi, x'qed jistenna l-poplu, x'inhi l-kritika u x'inhuma s-suġġerimenti.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 28.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 28 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 29 – Trasferiment ta' attiv lill-Arkivji Nazzjonali.

Clause 29 - Transfer of assets to the National Archives.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, issa wasalna għal Taqsima V li tittratta dwar trasferiment ta' ċerta proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali.

Naturalment klawsola 29 għandha ċerta importanza sostanzjali anke għall- arkivji nazzjonali.

L-ewwelnett niġbed l-attenzjoni li t-titolu ta' din it- taqsima huwa "Transfer ta' ċerta proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali" filwaqt li n-nota marġinali tgħid "Trasferiment ta' attiv lill-Arkivji Nazzjonali".

Għalhekk se nipproponi din l-emenda verbali:

"Fit-test Malti tat-titlu tat-Taqsima V minflok il-kliem "Transfer ta' ċertu proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali" għandhom jidħlu l-kliem "Trasferiment ta' ċertu proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali".

In the Maltese text of the heading to Part V for the words "Transfer ta' ċertu proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali" there shall be substituted the words "Trasferiment ta' ċertu proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali".".

Fi klawsola 29 qegħdin nagħmlu trasferiment ta' attiv lill-Arkivji Nazzjonali.

L-Onor.

Galdes ġustament diġa` qal li din hija organizzazzjoni li se jkollha l-attiv tagħha, li se jkollha l-kapital u l-ħwejjeġ tagħha.

Naturalment din se tiret l-affarijiet.

Kieku ma nagħmlux din il-klawsola b'liema dritt tibqa' topera minn Santu Spiritu, b'liema dritt tieħu l- affarijiet mobbli li diġa` jeżistu li attwalment it-titolu tagħhom huwa vestit fid-dipartiment tal-libreriji u l-arkivji li għandu l-personalita` tiegħu?

U għalhekk huwa meħtieġ li jkollna din it-tip ta' klawsola.

Fil- fatt subklawsola 29(1) tgħid li:

"Il-proprjeta` u l-intrapriżi proprjeta` tal-gvern u minnu wżati minnufih qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta' din it-Taqsima ta' dan l- Att għat-tħaddim tal-funzjonijiet li b'dan l-Att qegħdin jiġu trasferiti lil jew vestiti fl-arkivji nazzjonali, għandhom, fid-data hawn qabel imsemmija, bis-saħħa ta' dan l-Att mingħajr ebda assikurazzjoni oħra, jkunu trasferiti lil u jiġu vestiti fl-Arkivji Nazzjonali taħt l-istess titolu li bih kienu miżmuma mill-Gvern minnufih qabel dik id-data.

Id-disposizzjonijiet ta' dan is- subartikolu ma għandhomx japplikaw għal proprjeta` immobbli."

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq proprjeta` immobbli, qed nitkellmu biss fuq proprjeta` mobbli bħal għamara, tagħmir, l-arkivji nnifishom, dawn it- tip ta' affarijiet.

Il-liġi tvesti dan kollu b'mod ġenerali fil-gvern, jiġifieri llum din hija proprjeta` tal-gvern għax id-dipartimenti m'għandhomx personalita` tagħhom.

Il-personalita` tad-dipartimenti hija vestita fil-gvern.

Il-gvern jiddelegaha lill-kapijiet tad-dipartimenti, imma normalment b'mod legali hija vestita fil-gvern.

Infatti ħafna drabi, anke meta jsiru ċitazzjonijiet kontra ħwejjeġ li jiġru fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, ġieli jiġi mħarrek il-prim ministru biex jiġi assigurat li l-kawża jkollha r-radiċi tagħha.

Sal-lum dawn huma proprjeta` li hija vestita fil-gvern.

Il-liġi tgħid "u l- intrapriżi proprjeta` tal-gvern".

Qed ngħidu hekk għax din il-klawsola hija dik li ngħidulha template, għaliex proprjament fid-dipartiment tal- libreriji u ta' l-arkivji m'hemmx intrapriżi, m'hemmx undertakings.

F'dan id-dipartiment m'hemmx xi taqsima li tagħmel xi kummerċ.

Jekk wieħed jieħu d-dipartiment tal-kultura, meta għamilna l-Att dwar il-kunsill tal-kultura u l-arti daħlet din it-tip ta' klawsola wkoll għax jemmhekk hemm intrapriżi tal-gvern, fosthom it-Teatru Manoel u Dar il-Mediterran għall-Konferenzi.

Dawn huma intrapriżi tal-gvern li kontinwament jidħlu f'relazzjonijiet kummerċjali.

B'danakollu xorta, għax huwa tip ta' artikolu li huwa template, wieħed ma joqgħodx jaqta' minn hawn u minn hemm, imma jdaħħlu kollu kemm hu, kif ngħidu bl-Ingliż, for all intents and purposes.

Din hija proprjeta` li s'issa hija wżata għall-istess funzjonijiet li b'dan l-Att qed ngħaddu lill-Arkivji Nazzjonali.

Jiġifieri jista' jkun hemm ħwejjeġ li qed jaqdu funzjonijiet differenti minn dawk li normalment jaqdu għall-arkivji nazzjonali.

F'dan il-każ, jekk jeżistu dawn l-affarijiet, ma jgħaddux, imma jridu jibqgħu jservu l-funzjonijiet li kienu qed jaqdu.

Meta jidħol fis-seħħ dan l-Att, jew inkella din il-klawsola partikolari, dawn se jkunu vestiti fl-organizzazzjoni l-ġdida.

Jiġifieri m'hemm bżonn isiru la kuntratti, la ħaġa u lanqas oħra, sempliċement isir l-inventarju, jiġi maqbul bejn l-arkivista nazzjonali u d-direttur tad-dipartiment tal- libreriji, u fid-data tas-seħħ dak li jkun maqbul jiġi ffirmat, u awtomatikament il-proprjeta` tagħhom tgħaddi f'idejn l-Arkivji Nazzjonali.

Subklawsola (2) ta' klawsola 29, li tittratta l-issue tal-proprjeta` immobbli, tgħid:

"L-użu u l-amministrazzjoni ta' l-attiv immobbli minn żmien għal żmien...."

Ħalli nieqaf hawn.

Jekk immorru għal subklawsola (1) insibu li dan jibda bil-kliem "Il-proprjeta`" filwaqt li subklawsola (2) mhix qed titkellem fuq proprjeta`, imma qed titkellem biss fuq l-użu u l-amministrazzjoni.

Hemm differenza legali sostanzjali bejn li tgħaddi l-proprjeta` u li tippermetti l-użu u l-amministrazzjoni.

Subklawsola 29(2) tgħid:

"L-użu u l-amministrazzjoni ta' l-attiv immobbli minn żmien għal żmien speċifikati f'ordni magħmula mill-ministru responsabbli għall-artijiet f'konsultazzjoni mal-Ministru ...

- responsabbli għal din l-organizzazzjoni –

"... u ppubblikata fil-Gazzetta (hawn iżjed 'il quddiem imsejjaħ "l- attiv immobbli") li jkun attiv immobbli li, minnufih qabel id-dħul fis- seħħ ta' din it-Taqsima ta' dan l-Att, kien proprjeta` tal-gvern u minnu wżati għat-tħaddim tal-funzjonijiet li b'dan l-Att qegħdin jiġu trasferiti lil jew vestiti fl-Arkivji Nazzjonali, għandhom, b'seħħ minn dik il-ġurnata li tista' tkun speċifikata f'xi ordni bħal dik u bis-saħħa ta' dan l-Att u mingħajr ebda assikurazzjoni oħra, jkunu vestiti fl-Arkivji Nazzjonali."

Il-politika tal-gvern m'hijiex li jgħaddi b'titolu ta' proprjeta` lil dawn l-entitajiet pubbliċi, imma jgħaddilhom l-użu u l-amministrazzjoni.

Imbagħad hemm is-subklawsoli l-oħrajn li jidħlu f'iktar dettall u jgħidu li għandhom jgħaddu wkoll sistemi ta' arja kondizzjonata jew sistemi ta' sigurta`.

Naturalment, dejjem ikun hemm l-agreement mal-gvern biex minn dak il-mument li jgħaddu l-affarijiet għand l-Arkivji Nazzjonali, din l- organizzazzjoni tkun tista' tgħid liema huma l-affarijiet tagħha.

Issa x'valur għandhom hija kwestjoni oħra, imma dawn għallinqas ikollhom inventarju tagħhom.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Naf li ħafna mill-proprjeta` immobbli li qed tintuża għall-arkivji nazzjonali bħalissa hija pjuttost antika.

Naf li postijiet bħal Santu Spirtu jridu manutenzjoni qawwija.

Il-manutenzjoni kienet issir mill-finanzi tal-gvern u jekk kien isir xi xogħol, ma nafx kienx jiġi maqsum minn dipartimenti konċernati.

It-trasferiment se jinkludi li l-manutenzjoni per se issa tibda ssir mill-budget li se jkollu l-arkivista nazzjonali?

Fil-jiem li għaddew żort Santu Spirtu fir-Rabat, u rajt li wħud mill-kmamar jirrikjedu spejjeż kbar biex tagħmlilhom il- manutenzjoni minħabba l-umdita` li hemm f'ċerti postijiet.

X'se jiġri minn postijiet bħal Santu Spirtu li żgur jirrikjedi budget sostanzjali ta' manutenzjoni għalih waħdu?

Il-ministru qed jikkonsidra l- ħtieġa li jkun hemm kordinazzjoni permezz ta' ħaddiema tal-public works jew inkella li jieħu miżuri oħra biex jgħin lill-Arkivji Nazzjonali fil- manutenzjoni tal-proprjeta` tagħha.?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien m'għandix dubju li dan jista' jsir għaliex il- gvern, permezz tal-ħaddiema tiegħu, ġieli jagħmel restawr ta' bini storiku li m'għandux titolu ta' proprjeta` tiegħu.

Bħalma sar fil-każ tal-kapella ta' Bir Miftuħ u kappelli oħrajn li għandhom ċerta importanza, il-gvern jidħol għar-responsabbilta` ta' ċertu restawr permezz tal-ħaddiema tal- public works mit-taqsima tar-restawr, fejn hemm nies kapaċi immens.

Anke f'dan il-każ, bi ftehim, jista' jkun hemm ħaddiema tal-gvern li jidħlu għal dak ix-xogħol.

Naturalment, kif għedna f'okkażjonijiet oħra waqt din id-diskussjoni, hemm limitu safejn nistgħu nibqgħu nużaw Santu Spirtu.

Se jiġi żmien meta l- gvern bilfors ikun irid jikkonsidra li jkun hemm is-sede ta' l-arkivji nazzjonali li tkun addattata għal dan l-iskop.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Mr Chairman, għalkemm se jkun hemm dan it- trasferiment ta' proprjeta` lill-Arkivji Nazzjonali, nafu li jekk il-budget tagħha se jkun ta' madwar Lm600,000, żgur li mhux se jkopri l-manutenzjoni meħtieġa għal postijiet bħal dawn.

Ta' min isemmi l-problemi li jistgħu jinqalgħu f'postijiet antiki bħalma huwa Santu Spirtu, li jista' jkun jeħtieġ vot kapitali apposta sabiex ikun hemm manutenzjoni qawwija f'dan il- post.

Xtaqt nistaqsi wkoll jekk hemmx xi artijiet partikolari li l-gvern qed jikkonsidra li jgħaddihom minn issa lill-arkivji nazzjonali għall-bini ta' maħżen ġdid jew inkella strutturi oħrajn, li fil-ġejjieni jistgħu jservu għall-operat ta' l-arkivista nazzjonali.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, m'hemmx dubju li l-budget li qed jiġi dedikat għal dan il-qasam bħalissa mhux se jkun adegwat biex isiru xi improvements kif inhu meħtieġ, u l-Arkivji Nazzjonali dejjem se tibqa' tiddependi mill-qafas ġenerali tal-finanzi tal-gvern.

Rigward xi artijiet li l-gvern qed jikkonsidra li jgħaddihom lill-Arkivji Nazzjonali, għalkemm lili semmewli xi ideat ta' fejn jaħsbu li jistgħu jsiru dawn l-arkivji nazzjonali, tant hija idea li għadha embrijonika, li mhux vale la pena li tissemma f'dan l-istadju.

L-ewwelnett, għad m'hemmx lanqas l-idea li din titla' fil-prioritajiet ta' xi proġetti pubbliċi, u meta jasal dan il-mument trid tmur quddiem il-Planning Authority.

Jiġifieri naħseb għadu prematur li wieħed jesprimi veduta fuq fejn jista' jsir il-bini għal dawn l-arkivji.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Din il-proprjeta` se tgħaddi f'idejn l- amministrazzjoni ta' l-Arkivji Nazzjonali, pero` ma rridux nagħtu l- impressjoni li mil-lum 'il quddiem kollox f'idejha, u l-gvern mhux se jibqa' jinteressah mill-manutenzjoni per se.

L-importanti huwa li organizzazzjonijiet bħall-Arkiviji Nazzjonali jingħataw l-għajnuna kollha meħtieġa għax nafu li deħlin għal biċċa għadma iebsa f'dan ir-rigward.

Dawn żgur m'għandhomx budget adegwat biex ikunu jistgħu jħarsu l- manutenzjoni tal-postijiet pjuttost antiki li għandhom.

Għaldaqstant wieħed ma jridx jaħseb li issa, għax hemm din il-klawsola tal- liġi, il-gvern jiġi jaqa' u jqum mill-operat ta' l-arkivji nazzjonali u jgħidilhom li issa ma jinteressahx jekk jaqbżu l-budget, dik hija problema tagħhom.

Anzi, irridu nassiguraw li jkun hemm għajnuna u l-kordinazzjoni meħtieġa ħalli dawn il-postijiet jinżammu fi stat tajjeb.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien ukoll nemmen li hemm bżonn iktar appoġġ, pero` ma nilludix ruħi – il-bieraħ konna qegħdin hawn nitkellmu fuq l-imqassijiet tal-haggling tal-budget – li f'dan l-istadju se jkun hemm xi allokazzjoni ta' xi fondi partikolari biex ikun hemm xi titjib fl-ambjent fejn għandna l- arkivji nazzjonali.

Jien nemmen li din il-liġi se tgħin ħafna biex l- affarijiet jaqbdu ritmu differenti milli kellna sal-lum, pero` hemm iż- żmien meta jrid jasal.

Jien dejjem ngħid li j'Alla dan ikun l-iqsar żmien possibbli biex l-arkivji nazzjonali jkollhom il-faċilitajiet li huma addattati għall-arkivji nazzjonali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda verbali kif imressqa mill-ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 29 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 29, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 30 – Kif jiftiehmu l-liġijiet, eċċ.

Clause 30 – Construction of laws, etc.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din hija klawsola li nsibuha f'ħafna mil-liġijiet il- ġodda li jwaqqfu dawn it-tip ta' organizzazzjonijiet.

Bażikament qegħdin ngħidu li din l-organizzazzjoni li qed titwieled permezz ta' din il-liġi, l- arkivji nazzjonali se tiret dawk il-ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' l- arkivji nazzjonali li kienu ġew stabbiliti b'sentenzi ta' qorti qabel ma nħolqot din l-organizzazzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 30.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 30 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' liġi.

Klawsola 31 - Tneħħija mhux awtorizzata jew qerda jew ħsara ta' rekords pubbliċi.

Clause 31 - Unauthorised removal or destruction or damage of public records.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif diġa` għedna, dan hu qasam fejn qed inwaqqfu organizzazzjoni ġdida bl-iskop li taqdi funzjonijiet fil-qasam ta' l- arkivji nazzjonali li wieħed irid jappoġġjah anke b'mekkaniżmu ta' inforzar ta' din il-liġi.

U fejn jidħol l-inforzar, bilfors trid tiddefinixxi x'jikkostitwixxi reat u, jekk quddiem il-qrati tagħna jirriżulta li hemm reat, x'inhuma l-pieni kontemplati.

Min jinstab ħati ta' reat kontra dan l-Att jista' jeħel multa ta' mhux inqas minn Lm200 u mhux iżjed minn Lm50,000, jista' jeħel priġunerija għal mhux iżjed minn sitt snin, jew inkella multa u priġunerija flimkien.

L-ewwelnett, wieħed ikun ħati ta' reat kontra dan l-Att jekk jiġi pprovat li xi ħadd ineħħi xi rekord pubbliku mill-pussess legali u fiżiku u l- kustodja ta' l-Arkivista Nazzjonali jew jgħin lil xi persuna oħra tagħmel dan, jew xjentement jew bi traskuraġni, nuqqas ta' ħila jew nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti jikkaġuna xi ħsara jew jeqred, iħassar, jew jibdel xi rekord.

Mela hawnhekk għandna l-ewwel tip ta' ksur ta' liġi li għalih hemm penali ta' multa jew piena karċerarja, jekk fil-fehma tal-qorti l-każ ikun jistħoqqlu.

Reat ieħor jista' jkun jekk xi ħadd jirċievi jew iżomm xi rekord pubbliku meta jkun jaf li dan ikun ġie mneħħi f'Malta kontra l-liġi jew li ġie illegalment esportat minn xi pajjiż ieħor.

Hemm nisġa ta' arranġamenti ma' ħafna pajjiżi biex kull pajjiż jipproteġi l-patrimonju kulturali tiegħu.

U allura jekk jinstab għand xi ħadd hawn Malta xi rekord pubbliku tal-valur li suppost qiegħed fl-arkivji nazzjonali ta' pajjiż ieħor, u ma jiġix spjegat kif dan ġie hawn Malta u sab ruħu fil-pussess ta' xi persuna, allura jekk jiġi pprovat dan jista' jkun ukoll reat taħt din il-liġi.

Aħna nafu li bħala pajjiż ġieli jkollna talbiet minn gvernijiet oħra biex nagħmlu investigazzjoni bil-pulizija tagħna għax ikunu nsterqu opri ta' arti jew ikunu naqsu dokumenti importantissimi, u li wieħed ikollu suspett li jkunu qegħdin hawn Malta, jekk ukoll ma jkunx hemm xi suspett iktar preċiż ta' fejn jinstabu l-affarijiet.

Min jinqabad li qiegħed jirċievi, li jżomm għandu rekord pubbliku meta jaf li la seta' jitneħħa minn Malta kontra l-liġi jew lanqas seta' jidħol f'Malta minn xi pajjiż ieħor illegalment, dak huwa reat taħt din il-liġi.

It-tielet definizzjoni li għandna ta' reat huwa jekk xi ħadd ifixkel, jostakola, jimmolesta jew jindaħal lil xi uffiċjal jew impjegat ta' l- Arkivji Nazzjonali jew xi uffiċjal tal-pulizija fil-qadi tad-dmirijiet kif inhu provdut taħt dan l-Att, jew inkella jonqos milli jobdi xi ordni leġittima li tingħata minn xi uffiċjal, jew impjegat jew uffiċjal tal- pulizija, jew xjentement jagħti lil dawk l-uffiċjali informazzjoni falza jew jirrifjuta milli jagħti l-informazzjoni meħtieġa.

Dan ukoll huwa ksur tal-liġi punibbli kif qed tgħid din l-istess liġi.

Reat ieħor huwa meta xi ħadd jagħmel xi dikjarazzjoni għal xi waħda mill- iskopijiet ta' dan l-Att li tkun falza, qarrieqa jew mhux korretta f'xi dettall materjali.

Fil-proviso ta' din il-klawsola qed nistabbilixxu li l- inqas multa li wieħed jista' jeħel m'għandhiex tkun inqas minn kemm jiġi jiswa xi xogħol li jista' jkun meħtieġ bħala rimedju għall-effetti ta' dan ir-reat.

Per eżempju, xi ħadd ikun ipprova jisraq dokument u waqt li jkun qed jisirqu, jew waqt li jkun għandu jqattgħu, u jkun jeħtieġ restawr.

Allura l-multa ma tistax tkun inqas minn kemm l-Arkivji Nazzjonali tkun nefqet biex irrestawrat dak id-dokument.

L-ispiża għal dawn l-affarijiet tista' tiġi rkuprata b'kawżi ċivili mill- Arkivista Nazzjonali kemm kontra l-ħati jew il-werrieta tiegħu.

Il-qorti qed tingħata d-dritt li barra l-piena tista' tordna lil min jinsab ħati biex ineħħi dak li jikkaġuna r-reat u biex ireġġa' lura għal li kien dak li jkun sar mingħajr awtorizzazzjoni, li jsewwi l-ħsara u jagħmel l-affarijiet l-oħrajn kollha fiż-żmien li tistabbilixxi l-qorti, u għal kull ġurnata li tgħaddi, jekk jibqa' ma jobdix, ikun hemm il-pieni li huma stabbiliti.

Fl-aħħarnett, subklawsola (4) tgħid li l-Arkivista Nazzjonali naturalment għandu dritt li jiġbor lura kwalunkwe record li jkun ittieħed.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Chairman, nitlob lill-ministru jagħmel rethinking fuq kif inhi drafted din il-klawsola.

Meta nisimgħu jitkellem hekk, nifhem mod, imma meta naqra l-liġi u nanalizzaha nsib baħar jaqsam.

Waħda mill-affarijiet strambi li nara f'subklawsola (1) li tibda bil-kliem "Any person who", id-delitt "intenzjonali" u dak li ngħidulu "involontarju" huma mqiegħda fuq l-istess livell.

Din m'hijiex ħaġa tajba.

Biex nagħti eżempju, qtil volontarju u qtil involontarju, hawnhekk qed nagħmluhom ugwali.

Din ma tagħmilx sens legali, għaliex fejn ikollok id-dolus, il- piena għandha tkun ikbar.

Il-kwestjoni tal-ħsara li ssir lill-arkivji u affarijiet prezzjużi tfakkarni f'filmat ta' Rowan Atkinson li daħal f'librerija, qatta' volum sħiħ u biddlu ma' ta' l-ieħor.

Meta l-ieħor kien ħiereġ bih waqa' minn idejh u n-nies ħasbu li hu għamel ħsara lil dak il-volum prezzjuż.

Ma jistax ikun li reati volontarji u involontarji jkollhom l-istess piena.

Ma jistax ikun lanqas li l-piena għal reat involontarju ta' meta tqatta' dokument tkun iktar mill-piena għal qtil involontarju ta' persuna, għax inkella l-gradazzjoni tal-valuri tispiċċa bla sens.

Per eżempju, jekk jien intajjar bi traskuraġni lill-arkivista li f'idu jkollu ktieb tan-national archives li jispiċċa f'għadira bit-tajn, u noqtol lill-arkivist, neħel sa massimu ta' erba' snin talli qtiltu, u neħel sitt snin talli għamilt ħsara lill-ktieb.

Din ma tagħmilx sens għax il-pieni jridu jirriflettu ċertu sens komun tal-gradazzjoni.

X'inhu l-iktar importanti?

Il-ħajja tal-bniedem jew il-ktieb?

Mhux qed ngħid li l-ktieb mhux importanti, imma ma jistax ikun li kull ministeru - biex juri kemm għamel impatt – jagħmel liġi b'piena li tkun eżaġerata meta taraha fil- kwadru tal-pieni l-oħrajn.

Kif inhi drafted din il-klawsola għandek l-ereżija li r-reati volontarji u involontarji qegħdin fuq l-istess livell.

Pero` hemm ukoll il-kwestjoni ta' l-ammont tal-piena.

Forsi tgħidli li l-latitudni qiegħda f'idejn il- qorti.

Jiddispjaċini, imma l-parlament suppost qed jilleġiżla biex jagħti gwida lill-qrati kif għandhom japplikaw il-pieni.

Għalhekk nagħmlu l- minimu u l-massimu.

Jien nissuġġerixxi li l-ministru jaqsam subklawsola (1) f'żewġ paragrafi; wieħed dwar ir-reat volontarju li hu serjissimu – meta wieħed bil-vendikazzjoni jmur jagħmel ħsara f'xi dokument ta' l- arkivji nazzjonali - u l-ieħor dwar ir-reat involontarju.

Mr Chairman, kieku jien naħdem mal-gvern, il-wastepaper basket naqbdu u narmih mit-tieqa!

Għaliex?

Għax il-frażi "the legal and physical possession and custody of the National Archivist" jista' jkollha interpretazzjoni perikoluża ħafna.

Per eżempju, hawnhekk l-imwejjed dejjem ikunu mimlijin bil-karti.

Allura, jekk jiġi xi ħadd u jieħu xi ftit minnhom - fosthom jista' jkun hemm notamenti tiegħi li nkun għamilt fuq il-leġiżlazzjoni jew emenda li nkun qed nipprepara, li ma tkunx l-emenda li ġiet ippreżentata, imma li tkun maħsuba li tiġi ppreżentata - peress li l- liġi tgħid "any person who removes any record from the legal and physical possession of the National Archivist, f'liema pożizzjoni se tiġi?

Għax hawnhekk m'aħniex qed nirriferu biss għal dak li għandu taħt idejh l- arkivista, imma anke għad-dokumenti li jista' jkun hemm f'kull dipartiment, għax kulħadd se jkollu l-arkivista tiegħu, u l-karti suppost imorru għand l- arkivista, allovolja hemm ir-regoli kif se jitqassmu u kif se jkunu jafu liema huma d-dokumenti li suppost jiġu ppreservati jew le.

Nerġa nsaqsi, f'liema pożizzjoni se tiġi, meta għandek "whether in the legal or physical possession"?

Għax fejn huwa l-grad li karta f'dipartiment tal-gvern għandha titqatta' jew ma titqattax?

Ejja nieħdu l-każ ta' sentenza ta' imħallef, speċjalment ta' l-antik.

Kien hemm żewġ imħallfin li nzertaw għadhom ħajjin it-tnejn, Sir Anthony Mamo u J.J. Cremona, li peress li kont naħdem magħhom, kont nagħraf il-handwriting tagħhom.

Ta' J.J. Cremona kont nagħrafha iżjed, għax kien jibda jikteb minn mal-margin, imbagħad iniżżilha qisu lenbut, għax il-margin tiegħu kien ikun slanting.

Ta' Sir Anthony Mamo kienet kompletament differenti.

Darba kont qed nirranġa d-dar, u mort narmi xi affarijiet fil-miżbla ta' Ħal-luqa u rajt partita drafts ta' sentenzi qabel ma ġew typed.

Allura dak l- imħallef li jkun qatta' dak id-draft jiġi li qed jikser il-liġi għax dak kien bażi ta' dokument ieħor?

Dak id-dokument li huwa iktar orġinali mill- ieħor għandu jibqa' ad infinitum?

Irridu noqogħdu attenti, għax meta niġu biex napplikaw il-liġijiet inkunu rridu nilħqu skop leġittimu, imma meta nilleġiżlaw nispiċċaw immorru barra minn dak li xtaqna u nsibu lil xi ħadd li jgħid: Hemm din il-liġi, mela se nagħmilhielek!

Waħda mil-liġijiet li ċertament jien naqbel magħha hija l-protezzjoni tas- siġar u s-siġar li għandhom ikunu protetti, imma hemm regolament, maħruġ u applikat mill-MEPA, li jekk ikollok siġra tar-rand u tiżborha jew tieħu xi weraq biex tagħmel stuffat tal-fenek, tkun qed tagħmel reat u tista' teħel multi kbar.

Jekk wieħed ikollu siġra tal-ħarrub li qed taqbiżlu għand ta' maġenbu, jew għandha zokk li miet u jneħħih, jeħel multa għax ikun qed jaqta' partijiet mis-siġra.

Dan qed insemmih għax dawk kollha li jmorru jixtru - issa rrid nixtri basket tal-25c ukoll u nżommu fil-karozza - bħali jaraw il-pakketti bil-weraq tar-rand fil-ħwienet.

Allura se jkun ipprojbit ir-rand?

Jew jekk ir-rand ikun ġej minn barra kollox sew, imma jekk ikun weraq tar-rand minn Malta jkun kontra r-regolament tal-MEPA?

Ma tistax tiżbor siġra, lanqas jekk tkun se tagħmlilha l-ġid, għax il-kelma "pruning" ittraduċewha "tiżborha" u ma żidux il-kliem "b'mod li se tagħmel ħsara lis-siġra".

Jiġifieri anke jekk taqta' ftit weraq, inti tinstab ħati li qed tagħmlilha l-ħsara, jew inkella forsi jibgħatlek - naħseb jien - spettur tal-MEPA u jgħidlek kemm għandek tiżborha.

Mr Chairman, nitlob lill-Ministru jagħti kasi - u nitlob lill-kollegi tiegħi ma jinterrompuhx - għax ma naqbilx li nħallu l-liġi kif inhi.

Id- diskussjoni li għamilna l-bieraħ kienet kwestjoni oħra.

Waqt li għandu approval fuq ħafna affarijiet, il-Ministru ma jistax iħalli liġi b'penali ta' din in-natura.

THE CHAIRMAN: Nieħu l-okkażjoni biex infakkar lill-membri li ma jistgħux jagħtu daharhom lejn is-Sedja lanqas.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Se nkompli fuq ir-regolamenti taż-żbir tas-siġar.

L-ewwel darba li smajt każ fuq dan is-suġġett kien ta' avukat li jismu Beppe Fenech Adami.

Dan kien qed jargumenta kif jista' jkun li din il-liġi ma tippermettix lil xi ħadd li jiżbor is-siġra.

Imma l-klijent tiegħu xorta weħel multa, għax il-liġi tgħid il-kelma "tiżbor".

Dan huwa żbaljat.

Mr Chairman, irrid niġbed l-attenzjoni wkoll għal paragrafu (d) ta' subklawsola 31(1) li jgħid:

"makes a declaration for any of the purposes of this Act which is false, misleading or incorrect in any material respect."

Hawnhekk ngħid li jien kelli r-responsabbilta` - mhux se ngħid l-unur - li daħħalt il-falso ideologico fil-Kodiċi Kriminali tagħna.

Il-falso ideologico ifisser li jkollok dokument li bħala forma hija awtentika, imma fih tgħid gidba.

Mhux falsifikazzjoni fis-sens li għandek passaport li fih biddilt isem u pprintjajt isem ieħor, imma tagħmel applikazzjoni għal passaport bir-ritratt u b'kollox, imma d-dettalji li timla jkunu gidba.

Dan ir-reat huwa kopert bl-artikolu 187 tal-Kodiċi Kriminali li jġib piena sa sentejn ħabs.

Hija eżaġerata li tpoġġi fuq l-istess bażi r-reat ta' min jagħmel dikjarazzjoni falza għal xi skop ta' dan l-Att u tagħmillu piena sa sitt snin ħabs għax ma tħallix lanqas proporzjon bejn l-istess artikoli.

Jien nippretendi li l-piena ta' min jagħmel ħsara volontarja tkun ta' gravita` enormi, u l-piena ta' min jagħmel ħsara bi traskuraġni tkun gravi inqas.

U hawnhekk lanqas għandna l-kelma "maliciously", jiġifieri lanqas nidħlu fil-kwestjoni ta' l-intent tar-reat.

Allura, jekk wieħed jieħu żball fil-formola, jista' jeħel sa sitt snin ħabs.

Naf li l-ministru m'għandux dan l-iskop.

Imma, kif kont qed ngħid, min qatt basar f'Malta li jekk tħawwel siġra tar-rand fil-ġnien tiegħek ħalli jekk ikollok bżonn werqa randa ssibha, għal skop ornamentali jew għal ħaġ'oħra, imbagħad jekk taqta' werqa waħda minnha tkun għamilt reat li teħel pieni enormi għalih!

Nerġa' mmur għal paragrafu (c) li jgħid li kull min ifixkel, jostakola, jimmolesta lil xi uffiċjal jew impjegat ta' l-Arkivji Nazzjonali ikun qed jikkommetti reat u jista' jeħel sa sitt snin ħabs.

Imma jekk ikun hemm wieħed li jirreżisti l-arrest, jibda jiġġieled u jagħti lill-uffiċjal tal- pulizija jeħel tliet snin ħabs, skond artikolu 95 tal-Kodiċi Kriminali.

Qed immorru għal gradwatorja ta' pieni li sfortunatament lili tħawwadni.

Jien nifhimha li min jagħmel il-ħsara jrid iħallas għaliha.

Chi rompe paga.

Fil-Kodiċi Kriminali teżisti l-liability, li meta ssir ħsara fi proprjeta` tal-gvern il-qorti tista' tikkundanna lill-persuna ħatja li tħallas dawk id-danni, fair enough.

U bl-istess mod tista' tgħid li wieħed ineħħi l-kawżi tar-reat.

Allura x'fiha ħażin din il-klawsola?

Il-mod kif inhi drafted huwa ħażin.

L-ewwelnett irid ikun hemm qsim bejn dak li huwa d-delitt volontarju li għandu jġib ċerta piena gravi - jekk tgħidli sitt snin, naqbel - u l-involontarju li għandu jġib piena inqas gravi.

Il-frażi "legal possession" f'paragrafu (a) irridu niddefinixxuha għax tista' tkun "constructive possession".

Jekk dan id-dokument jibqa' hawn imur għand l-arkivista, u allura wieħed jista' jsib ruħu fl-istess sitwazzjoni bħal dak li qata' werqa tar-rand.

Jien nemmen li fil-każ tar-reati l-oħrajn, jew m'għandhom jissemmew xejn, għax hemm il-Kodiċi Kriminali li diġa` jipprovdi għalihom, jew inkella immorru għal dak li hemm bżonn isir.

Jekk il-ministru jixtieq jagħmilha iktar faċli, jista' jieħu l-Kodiċi Kriminali fejn għandek ir-reati tad- dannu volontarju u tad-dannu involontarju.

Allura, meta jkun reat li għandu x'jaqsam ma' l-arkivji nazzjonali, il-pieni jistgħu jiżdiedu by two degrees.

Għandek l-iskala kif inhuma maħdumin il-pieni, u awtomatikament iżżomm il-bilanċ.

Tgħid li r-reat huwa gravi, imma żżomm il-bilanċ.

Id- definizzjonijiet diġa` ssibhom fil-liġi ordinarja.

L-istess ħaġa fuq il-paragrafu (d) dwar id-dikjarazzjoni falza.

Ejja ngħidu li jien imlejt formola fejn iddikjarajt li jien studjuż qed nagħmel riċerka fuq dak is-suġġett u nkun qed nagħmel riċerka fuq suġġett ieħor.

Dik tiġi dikjarazzjoni falza għax il-liġi tgħid "in any material respect".

Ikun ħati jekk jagħmilha biex jieħu benefiċċju għalih jew għal ħaddieħor, imma mhux meta sempliċement ikun żball involontarju.

Kif inhi qiegħda fil- liġi, wieħed ilaqqatha f'kull każ.

Għalhekk nitlob lill-Ministru li jagħmel redrafting ta' din il-parti.

Qed nagħmillu suġġeriment kif jista' jagħmilha sempliċi.

Jekk jixtieq iżomm dik il-multa bħala massimu tal-piena għal dak l-iskop, jagħmel hekk, imma mbagħad fl-iscale għandhom jidħlu affarijiet oħrajn.

Għax hawnhekk qed ngħidu li jekk toqtol wieħed teħel għomrok, jekk tagħtih daqqa ta' ponn u taqsamlu x-xedaq teħel għomrok, jekk inti u għaddej tagħti daqqa ta' spalla lil xi ħadd mingħajr ma tkun taf, għax tkun goff, u waqqajtu u ma ġralu xejn teħel għomrok, u jekk tagħjbu teħel għomrok ukoll!

Jekk il-kollega tiegħi jgħidli li l-qorti għandha tiddeċiedi fuq il-piena li tingħata, ngħidlu li aħna l-leġiżlaturi għandna nagħtu l-guidance lill- qrati.

Aħna għandna nistabbilixxu l-parametri tal-pieni, għax inkella nispiċċaw li tant ikun hemm varjeta` bejn il-pieni li jagħti ġudikant u ieħor li n-nies jibdew jistaqsu kif għall-istess ħaġa wieħed jeħel piena daqstant differenti.

Dan qed jiġri fil-pieni għar-reati konnessi mad-droga u qed jiġri f'oqsma oħrajn.

In-nies qed jistaqsu kif jista' jkun li quddiem ġudikant wieħed jeħel sena u quddiem ieħor jeħel tmienja?!

In-nies qed jitfixklu.

Allura huwa obbligu tagħna l-leġiżlaturi li nagħmlu l-parametri tal-pieni li rridu.

Jien m'iniex qed ngħid li min volontarjament jiddistruġġi dokument m'għandux ikun penalizzat b'mod adegwat.

Wieħed mill-ewwel kodiċijiet kriminali li kelli nistudja kien il-kodiċi Svizzeru.

F'dan il-kodiċi kienu jikkonsidraw bħala reat gravi ħafna saħansitra t-tkissir tar-road signs!

U bir-raġun għaliex meta tkisser road sign tista' ġġib periklu għan-nies.

M'iniex qed nikkritika l-piena, imma l- piena hija għall-aktar reat gravi.

Allura wieħed - ħalli nieħu l-eżempju tar-road sign - li jkun ħassu ħażin u ħabat mar-road sign għandu jeħel l- istess piena daqs l-ieħor li kissirhom jew għattihom bil-posters u bir- ritratti tal-kandidati jew inkella b'xi billboard fl-elezzjonijiet?

Hemm differenza.

Il-piena għandha tkun skond il-gravita` tar-reat.

Naħseb li kieku dak li jixtieq jilħaq il-Ministru ikun drafted in another way, jagħmel iktar sens.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: F'din il-parti tal-liġi nerġa' nisħaq fuq il-punt li hemm bżonn li jkollna valutazzjoni tad-dokumenti li għandu għad- dispożizzjoni tiegħu l-arkivista nazzjonali.

Jagħmel sens li wieħed jeqridlek dokument li fir-realta` jkun jiswa Lm30,000, m'għandek l-ebda sistema ta' kif tgħin lill-qorti li tagħti valur lil dan l-oġġett, u jeħel multa ta' Lm200?

Naħseb li din il-parti tal-liġi tista' tagħti lok għal dan.

Jeħtieġ li nsibu sistema kif nagħtu valur għallinqas lil dik l- informazzjoni li se tidħol minn issa 'l quddiem, ħalli ngħinu lill-qorti f'każi fejn jista' jkollna telf ta' dokument storiku importanti għan- nazzjon Malti.

Xtaqt wkoll nistaqsi dwar punt li ma nafx jekk il-ministru jistax iweġibni fuqu.

F'każ li jkollok persuni li ġabu għandhom informazzjoni jew dokumenti storiċi qabel it-twaqqif ta' din il-liġi, jiġifieri 30, 40 sena ilu dawn ħadu jew akkwistaw illegalment informazzjoni jew dokumenti li kienu tan-nazzjon Malti minn xi dipartimenti, inkluża il-bibloteka jew id- dipartiment tal-libreriji, u llum-il ġurnata qiegħda għandhom, jekk dawn jinstab li kellhom din l-informazzjoni għad-dispożizzjoni tagħhom, huma meqjusa li jkunu għamlu dan ir-reat partikolari?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett jagħmel sens l-argument li għamel l-Onor.

Brincat li għandu jkun hemm differenza fil-pieni għar-reat volontarju u għar-reat involontarju.

Pero` hawnhekk m'aħniex qegħdin nagħmlu xi kodiċi kriminali preċiżament b'dawn id-dettalji.

Jien ngħid li d-distinzjoni fil- gravita` fiċ-ċirkostanzi ta' kull każ iridu jagħmluha l-qrati li qegħdin jingħataw latitudni wiesgħa immens.

U jien għandi fiduċja li s-sistema ġudizzarja għandha kapaċita` tagħmel distinzjoni bejn każi ta' negliġenza, każi li jsiru xjentement, oħrajn li jsiru volontarjament u oħrajn involontarjament.

Fit-Taqsima VI ta' din il-liġi qed ngħidu li l-piena tista' tvarja minn Lm200 għal Lm50,000.

Allura qed ngħidu li jekk ikun hemm xi reat involontarju għandna qrati li jwaħħlu Lm50,000?

Il-kollega tiegħi beda jiċċita l-massimu kull darba, sitt snin ħabs

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Jien għandi l-fiduċja kollha fil-ġudikanti, pero` nemmen f'ħaġa - l-ewwel nota ta' osservazzjonijiet li għamilt f'ħajti ma' Dr. Ugo Mifsud Bonnici - the frame of mind of the judge.

Għaliex kull imħallef ikollu l-filosofija tiegħu personali, u għalhekk meta inti tħallilu latitudni enormi, se tfixkel lilu stess.

Għalhekk qed ngħidlek tagħmel il-parameters bħalma għandna f'liġijiet oħrajn.

M'iniex se ngħid li waqgħet żokorti l-qorti, imma xagħri żgur il-qorti waqa', u rajt sentenzi żbilanċjati bejn ġudikant u ieħor fuq l-istess reat!

Ħalli nagħti eżempju ta' każi li għandhom x'jaqsmu mad-droga.

Meta jsibu lil xi ħadd ħati ta' possession sempliċi l-ewwel darba jipprovaw jittrattawh, imma ġieli kien hemm qorti li waddbet lil xi ħadd tliet xhur ħabs ma' l-ewwel darba li miss id-droga.

Tgħidli li kienet legali, għax tajna l-latitudni lill-ġudikant, imma mbagħad dik il-piena tant taraha tistona ma' oħrajn.

Fl-Amerika għandhom ċerti gradwatorji fil-liġijiet, u għandhom is-sentencing policy li ssir ġenerali għall-qrati kollha.

Pero` m'għandniex nagħmlu leġiżlazzjoni fejn il-multa tkun minn minimu ta' Lm200 sa massimu ta' Lm50,000!

Hemm min kull lira jaraha dinja u hemm min Lm50,000 m'huma xejn għalih.

Kieku jista' jagħmilha Lm100,000 jagħmilha Lm100,000, jew inkella jkun irid jagħmilha Lm100,000 ħalli l-ġurnali jġibuh front page!

L-ispettakolarita` tal-ġustizzja!

Ma nafx jekk jeżistux dawn, imma kultant jiġini d-dubju.

L-ispettakolarita` tal-ġustizzja!

Ministru, m'iniex qed ngħid hekk biex nagħmillek l-ostakoli iżda biex din il-liġi tiġi aħjar.

U qed ngħidlek biex torbot dawn il-pieni ma' dawk tal- Kodiċi Kriminali, għar-raġuni li hemm, ir-reat tad-dannu volontarju huwa ċar, ir-reat tad-dannu involontarju huwa ċar, ir-reat tad-dikjarazzjoni falza hija ċara, u r-reat ta' l-attakk u r-resistenza u t-tfixkil fil-qadi tad-dmirijiet ta' xi uffiċjal huwa ċar.

Allura għandek tieħu l-gradwatorja tal-pieni li issa ilha għal xi 160 sena u torbot magħha.

Tista' żżid il- piena skond il-gravita` tar-reat, tħalli l-proviso li qed tagħmel, li huwa tajjeb, li wieħed irid jagħmel tajjeb għall-ħsara li jkun għamel, u tkun ilħaqt l- iskop tiegħek xorta waħda.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Brincat għandu vantaġġ kbir fuqi għax huwa espert in materja u jgħallimni.

M'għandix dubju li dan li qed jgħid qed jgħidu biex jirfina l-klawsola partikolari li għandna quddiemna.

Pero` jrid japprezza wkoll il-pożizzjoni tiegħi, ta' ministru ta' gvern li jkollu abbozz li jkun għadda minn eżami ta' l-esperti ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, u jien insib diffikulta` biex naqbad u nbiddel dawn il-klawsoli.

Jien ma naqbilx li għandek tikkategorizza din il-klawsola bil-manjiera kif qal l-Onor.

Brincat u tagħmel ċerti definizzjonijiet.

Għax hawnhekk qed nitkellmu fuq l-arkivji nazzjonali u mhux fuq reati ta' qtil, serq u affarijiet bħal dawn.

Kemm ilhom jeżistu l-arkivji nazzjonali kellna każijiet fejn ġew distrutti jew insterqu xi dokumenti imma, nerġa' ngħid, wieħed jista' jħalli d-diskrezzjoni f'idejn il-qrati biex jeżaminaw kull każ abbażi anke tal-pariri esperti li jkollhom.

L-Onor.

Galdes reġa' staqsa jekk nistgħux nagħtu xi valur lid-dokumenti f'dawn l-arkivji.

Jien jidhirli li ma tistax tistabbilixxi valur fil-liġi jew tagħti xi kriterju, għaliex kull ħaġa tiddependi mill-ġudizzju partikolari li jsir.

Jien ngħid li l-persuni li, se mai, tista' titlobhom opinjoni ta' stima ta' dokument, anke f'termini materjali, huma l-arkivista nazzjonali u n-nies tiegħu.

Jekk tiġi f'dawn il-kwestjonijiet il-qorti, kif normalment isir, tqabbad l-esperti biex ikollha idea tal-valur materjali ta' dokument partikolari.

Dan qed ngħidu biex inwieġeb il-punt ta' l-Onor.

Galdes.

Issa rigward il-punt li qajjem l-Onor.

Brincat fuq il-kliem "pussess legali u fiżiku", dan huwa fis-sens li jista' jkollok wirja li qed jorganizza l- bank ċentrali li minnha jinsteraq dokument li l-bank ikun issellfu mingħand l-Arkivji Nazzjonali.

Il-pussess legali huwa ta' l-Arkivista Nazzjonali, il-pussess fiżiku huwa tal-bank ċentrali.

Jiġifieri ma naħsibx li wieħed għandu għalfejn joqgħod jaqla' kontroversji fuq dik.

L-Onor.

Brincat tkellem fuq il-paragrafu (d) u jien lestejt emenda biex inħassruh għax naqbel ma' l-argumentazzjoni legali li għamel dwaru.

Għalhekk, Mr Chairman, se nipproponi din l-emenda għal klawsola 31:

"H" Klawsola 31 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) f'paragrafu (c) ta' subklawsola (1) il-kliem "taħt dan l-Att; jew" għandhom jitħassru; u

(b) paragrafu (d) ta' subklawsola (1) għandu jitħassar.

"H" Clause 31 shall be amended as follows:

(a) in paragraph (c) of subclause (1) the words "under this Act; or" shall be deleted; and

(b) paragraph (d) of subarticle (1) shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Kif inhi miktuba l-liġi l-fatt li wieħed iġorr records minn post għall-ieħor from the physical possession - għax waħda biss tkun biżżejjed - and custody of the national archivist, ikun qiegħed jagħmel ir-reat għax lanqas għandna l-kliem "unlawfully removes", imma "removes" waħedha.

L-ewwelnett, inti trid tagħmel li l-att huwa illegali biex ikun reat.

Hawnhekk għandna "Any person who removes" biss.

Trid iżżid "unlawfully" għallinqas.

L-iskop tiegħek qed nifhmu, Ministru, imma l-problema qiegħda meta tiġi biex tinterpretaha quddiem il-qrati.

Per eżempju, fil-liġi għandna "causes damage to or destroys, mutilates, alters any public record".

Jista' jkun hemm ħaġa oħra li it doesn't mutilate, it doesn't alter and it doesn't destroy, imma toħloqlok il- problema.

Jiġifieri żżid ċertu kliem u mbagħad la speċifikajt tiskappa min- naħa l-oħra għax la ma semmejtux, allura eskludejtu.

Jien se nagħmel proposta lill-Ministru ħalli ma jaħsibx li qed ngħid dan kollu biex nagħmel l-ostakoli.

Naf li bill bħal dan ġeneralment ikun miktub minn dawk l-avukati tar-repubblika li jkunu aktar fuq iċ-ċivil milli fuq il-kriminal, allura jien lest li niltaqa' magħhom u ngħid l-argumenti tiegħi.

Jekk huwa possibbli nipposponu klawsola 31u ngħaddu għal klawsola 32, u ġimgħa oħra nerġgħu niġu għaliha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: M'għandix diffikulta` li nipposponu d-diskussjoni fuq din il-klawsola.

Nitkellem ukoll ma' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali biex ikunu jistgħu jiddiskutuha, meta l-Onor.

Brincat ikun dispost.

Allura dik l-emenda li ressaqt inkunu nistgħu niktbuha aħjar u nerġgħu niddiskutuha.

Fuq il-punt li qed jagħmel l-Onor.

Brincat, jien nemmen li r-raġuni ma tridx forza u naħseb li, kif qal hu, f'paragrafu (a) ta' subklawsola 31(1) irid jiżdied il-kliem "mingħajr awtorizzazzjoni ta' l-arkivista nazzjonali".

Jiġifieri nirrikonoxxi li tajjeb li wieħed jieħu l-ħin biex jerġa' jara din il-klawsola ma' l-esperti legali ta' l-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali.

Għalhekk nipproponi li nipposponu d-diskussjoni fuq din il-klawsola u meta nerġgħu niġu għaliha nitlob il-permess tal-Kamra biex nissostitwixxi l-emenda li ressaqt illum b'emenda miktuba u mirquma ftit aħjar.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil li klawsola 31 u l-emenda mressqa mill-Ministru jiġu posposti?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li din il-klawsola u l-emenda għaliha jiġu posposti.

Klawsola 32 – Drittijiet ta' l-awtur.

Clause 32 – Copyright.

ONOR.

LOUIS GALEA: F'din il-klawsola m'hawnx xejn partikolari.

Hija ħaġa minn ewl id-dinja li meta l-arkivista nazzjonali jkun qiegħed jagħti aċċess pubbliku għad-dokumenti, jekk ikun hemm xi drittijiet ta' l-awtur, ma jkunx qed jiksirhom u lanqas ikun qed jittrasferixxi dawn id-drittijiet, u ħadd ma jista', mingħajr il-permess ta' l-arkivista nazzjonali, jippubblika, jirriproduċi facsimile ta' dokumenti li jkunu qegħdin fl- arkivji nazzjonali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 32.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 32 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 33 – Setgħa ta' għemil ta' regolamenti.

Clause 33 – Power to make regulations.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nipproponi din l- emenda:

"I" F'paragrafu (h) ta' klawsola 33, minnufih wara l-kliem "ta' rekords pubbliċi" għandhom jidħlu l-kliem "u l-perijodi ta' żmien li fihom l-istess rekords jibqgħu magħluqin għall-ispezzjon pubbliku".

"I" In paragraph (h) of clause 33, for the words "of public records" there shall be inserted the words "and the periods within which such records shall remain closed to public inspection".

Din l-emenda qed inressaqha in vista ta' klawsola ġdida li eventwalment se nipproponi - wara diskussjoni li diġa` għamilna u li kien ħa sehem fiha anke l-Onor.

Brincat - dwar x'jiġri minn dawk ir-records pubbliċi li taħt liġijiet oħrajn l-aċċess pubbliku għalihom jista' jkun ċirkoskritt, imma meta jiġu fl-Arkivji Nazzjonali tqum il-kwestjoni ta' meta se jinfetaħ l- aċċess pubbliku għalihom.

Allura iktar 'il quddiem se nipproponi l-formola li dak li jkun depożitat fl-Arkivji Nazzjonali jkun regolat bil-liġi ta' l- Arkivji Nazzjonali u mhux b'xi liġi oħra, imma l-kwestjoni ta' l-aċċess għall-pubbliku għandha tkun suġġett ta' regolamenti li jispeċifikaw fid- dettall biex kull każ partikolari jkun jista' jitressaq.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "I" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 33 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 33, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 34 – Disposizzjonijiet transitorji dwar rekords fl-Arkivji Nazzjonali.

Clause 34 – Transitional provisions for records in the National Archives

ONOR.

LOUIS GALEA: Din il-klawsola tgħid li malli jidħol fis-seħħ dan l- Att ir-records li jkunu fil-kustodja tal-Kuratur ta' l-Arkivji Nazzjonali jiġu trasferiti għall-kustodja ta' l-Arkivista Nazzjonali u jsir l- amministratur ta' l-arkivji eżistenti.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 34.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 34 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 35 - Tħassir u emendi.

Clause 35 – Repeals and amendments.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naturalment meta din il-liġi tidħol fis-seħħ, il-liġi li hemm illum dwar l-arkivji nazzjonali u regolamenti oħra magħmulin taħtha jitħassru.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 35.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 35 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 36

NEW CLAUSE 36

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, nitlob il-permess sabiex inressaq Klawsola Ġdida 36 għall-Ewwel Qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali u l-klawsola tqieset li nqrat l- Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru 101.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, nipproponi t-Tieni Qari ta' Klawsola Ġdida 36:

"J" Minnufih wara l-klawsola 35 għandha tiżdied din il-klawsola ġdida 36 li ġejja:

"Emenda għall-Att dwar il-Professjoni Notarili u Arkivji Notarili (Kap. 55).

F'subartikolu (3) ta' artikolu 22 ta' l-Att dwar il-Professjoni Notarili u l-Arkivji Notarili (Kap. 55) il-kliem "ikunu li jirċievu dawk l-atti biss li fihom ikun parti l-Gvern jew xi enti morali mwaqqaf b'liġi", għandhom jiġu sostitwiti bil-kliem "ikunu li jirċievu dawk l-atti biss li fihom ikunu parti l-Gvern jew xi enti morali mwaqqaf b'liġi jew, skond kif jista' jiġi awtorizzat mill- Ministru f'kull każ, xi soċjeta' jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta jew xi korp ieħor kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew fuqu jkollhom kontroll effettiv,".

"J" Immediately after clause 35 there shall be inserted the following new clause 36:

"Amendment of the Notarial Profession and Notarial Archives Act (Cap.55).

In subarticle (3) of article 22 of the Notarial Profession and Notarial Archives Act (Cap 55) for the words "in receiving those deeds only to which the Government or any corporate body established by law is a party" there shall be substituted the words "in receiving those deeds only to which the Government, any corporate body established by law, or, as may be authorized by the Minister in each case, any partnership or any other body in which the Government of Malta or any such body as aforesaid have a controlling interest or over which they have effective control, is a party".

Sal-lum kull meta l-Arkivji Nazzjonali riedu jagħmlu kuntratt u jixtru proprjeta`, il-kuntratt ma setax jippubblikah in-nutar tal-gvern, u kultant nidħlu fi spejjeż kbar.

Dan huwa l-iskop ta' din l-emenda.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi li Klawsola Ġdida 36 tiġi moqrija t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u Klawsola Ġdida 36 ġiet moqrija t-Tieni Darba.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi li Klawsola Ġdida 36 tkun tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi li Klawsola Ġdida 36 tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola Ġdida 36 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

KONSIDERAZZJONI MILL-ĠDID TA' ŻEWĠ KLAWSOLI

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, nipproponi l-konsiderazzjoni mill-ġdid ta' klawsoli 10 u 16 fil-Kumitat.

THE CHAIRMAN: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Nissekonda.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-konsiderazzjoni mill-ġdid ta' klawsoli 10 u 16 fil-Kumitat.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

Klawsola 10 – Aċċess għal rekords.

Clause 10 - Access to records.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"K" Klawsola 10 kif emendata għandha tiġi emendata mill-ġdid kif ġej:

(a) subklawsola (1) għandha tiġi enumerata mill-ġdid bħala subklawsola (2) u minnufih qabel subklawsola (2) kif enumerata mill-ġdid għandha tidħol din is-subklawsola (1) ġdida li ġejja:-

"(1) Minkejja d-disposizzjonijiet ta' kull liġi oħra, l-aċċess għal rekords depożitati fl-Arkivji Nazzjonali għandu jkun regolat taħt id- disposizzjonijiet ta' dan l-Att."; u

(b) f'subklawsola (2) kif enumerata mill-ġdid, minflok il-kliem "Bla ħsara għal kull liġi li tipprojbixxi jew tillimita l-iżvelar ta' informazzjoni f'xi rekord pubbliku, ir-rekords pubbliċi fl-Arkivji Nazzjonali," għandhom jidħlu l-kliem "Ir-rekords pubbliċi fl-Arkivji Nazzjonali,".

"K" Clause 10 as amended shall be further amended as follows:-

(a) subclause (1) shall be renumbered as subclause (2) and immediately before subclause (2) as renumbered there shall be inserted the following new subclause (1):-

"(1) Notwithstanding the provisions of any other law, when a record is deposited at the National Archives public access to such records shall only be regulated by the provisions of this Act."; and

(b) in subclause (2) as renumbered, for the words "Subject to any law prohibiting or limiting the disclosure of information in any public record, public records in the National Archives," there shall be substituted the words "Public records in the National Archives,".

Mr Chairman, diġa` qed nissalvagwardjaw bl-emenda li ressaqt għar- regolamenti.

Jiġifieri hawn irrid nagħmel enfasi li dan kollu japplika jekk id-dokument jiġi depożitat.

Jekk ir-record pubbliku jibqa' fid- dipartiment fejn hu qiegħed, u huwa regolat b'xi liġi, tibqa' tapplika dik il-liġi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda kif imressqa u moqrija mill-ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "K" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 10, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 16 – Responsabbilta` ta' Uffiċjali Dipartimentali inkarigati mir- Rekords.

Clause 16 - Responsibility of Departmental Records Officers.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, se nressaq emenda fuq il-parir tal- kummissarju tal-protezzjoni tad-data.

Din tgħid hekk:

"L" Fil-proviso li hemm f'paragrafu (b) ta' subklawsola (2) ta' klawsola 16, minflok il-kliem "mill-Arkivista Nazzjonali;" għandhom jidħlu l-kliem "mill-Arkivista Nazzjonali, u fil-każ ta' rekords li jkun fihom data personali, ukoll wara konsultazzjoni mal-Kummissarju għall-Protezzjoni tad-Data;".

"L" In the proviso to paragraph (b) of subclause (2) of clause 16, for the words "by the National Archivist;" there shall be substituted the words "by the National Archivist, and in the case of records containing personal data, also after consultation with the Commissioner for Data Protection;".

Jiġifieri, meta jiġu dokumenti li jkun fihom data personali fl-arkivji nazzjonali, barra s-salvagwardji li diġa` hemm fil-liġi, irid jiġi kkonsultat il-kummissarju għall-protezzjoni tad-data.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "L" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 16 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 16, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitat talab il-permess sabiex il- Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-Ministru.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 20 ta' April 2005 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni mressqa mill-Onor Noel Farrugia dwar is-sitwazzjoni ta' l- industrija lokali tat-trobbija tat-tjur u l-bhejjem u l-bejgħ tal-laħam.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sħubija ta' Malta fil-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissjoni Ċinematografika ta' Malta - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Illum xtaqt niċċentra d-diskors tiegħi fuq it-tema tal-ħajja, il-valur tal-ħajja u kif mill-ħajja qed nagħmlu valur kummerċjali.

Il-ħajja fiha valur monetarju?

Fl-opinjoni tiegħi żgur li le, pero' issa għandna preċedent li jgħid mod ieħor.

Ironiku ħafna li l- Papa Ġwanni Pawlu II ħalla din id-dinja biss ftit jiem wara li fl-Amerika lil Terry Schiavo tterminawlha ħajjitha, Sur President.

Jien nikkundanna bil-qawwa kollha din l-azzjoni barbara u disumana.

Dan hu l-pajjiż li jrid ikun eżempju lejn id-dinja?

Dan hu l-pajjiż li jgħid li hu l-aktar sinjur fid-dinja?

Dan hu l-pajjiż li jippretendi li jindaħal f'kulma jsir?

Terry ma kenitx qed tmut u ma talbitx biex tinqatel b'dan il- mod.

Lil Terry qatluha.

Dan huwa każ maħmuġ fejn l-interessi tal-flus tpoġġew qabel il-ħajja ta' persuna innoċenti li ma setgħetx tiddefendi ruħha.

Fejn sejrin nieqfu?

Allura issa kulmin jiddependi minn magna huwa suġġett għal mewta bħal ta' Terry Schiavo?

Il-preċedent li nħoloq f'dan il-każ huwa tassew perikoluż u għandu jkun ta' twissija għalina sabiex noqogħdu attenti ferm qabel ma nibdew nilagħbu bil-ħajja.

Ix-xjenza għadha mhix eżatta u hemm disputi qawwija ħafna dwar x'inhu tassew il-punt li fih wieħed jista' jkun ċert li persuna tkun mejta jew mingħajr tama.

Il-każ ta' Terry fetaħ limiti ġodda għal dik li aħna nsejħu solidarjeta'.

Kemm trid tkun kiefra s-soċjeta' biex tħalli persuna tmut bil-ġuħ u bil- għatx sempliċement għaliex tali operazzjoni fejn persuna tinżamm tgħix fuq magna tiswa l-flus!

Nittama li f'Malta qatt ma naslu sa dan il-punt għax jien inkun minn ta' quddiem biex niġġieled kontra l-qtil premeditat u inuman.

Imma pajjiżna qed jiffaċċja dilemma oħra fejn jidħol il-valur tal- ħajja u għar-raba' darba se nqajjem is-suġġett ta' l-immigrazzjoni u nittama li din id-darba dan id-diskors ma jiġix injorat, Sur President.

Matul dawn l-aħħar xhur bosta familji ħeġġewni biex inkompli nisħaq fuq dan is-suġġett u hekk beħsiebni nagħmel.

Fl-10 ta' Jannar li għadda jien sħaqt li the alarm was on dwar il-materja ta' l-immigrazzjoni illegali u nafu eżattamenet x'ġara f'Ħal Safi jumejn biss wara.

Nafu kemm tħammeġ isem pajjiżna f'fora barranin u kemm kien hemm min għamel flus mir-ritratti li ħa dakinhar ta' dan l-inċident meta biegħhom lill-media internazzjonali.

Nafu li din il-propaganda anti-Maltija li saret barra minn xtutna kellha intenzjonijiet djaboliċi bil-għan li Malta twaqqaf is-sistema ta' detenzjoni u tħalli lill-barranin jidħlu f'pajjiżna mingħajr xkiel.

U dan kollu sabiex igawdu pajjiżi oħra jew xi NGOs partikolari!

Kif nafu, dakinhar kumbinazzjoni kellhom iżuru lil pajjiżna uffiċjali ta' l- UNHCR li kienu pronti biex jattakkaw lil pajjiżna.

Nafu wkoll bil-kampanja moqżieża li saret kontra l-forzi tas-sigurta' ta' Malta u dan minkejja l- inkjesti indipendenti maħtura b'ħafna prontezza mill-prim ministru.

Nafu kemm kien hemm inċidenti fejn materjal mhux permess ġie mgħoddi lill- emigranti illegali fiċ-ċentru ta' detenzjoni mill-istess nies li jakkużaw lil ħuthom Maltin b'razzismu.

Nafu wkoll li persuni eminenti u qaddisa li jgħaddu s-sigħat fuq kull xorta ta' programmi televiżivi, jammettu li jżuru ċ-ċentri ta' detenzjoni nofs siegħa biss fil-ġimgħa, imbagħad jippretendu li huma t-tarka ta' dawn l-imsejkna.

Nafu wkoll li saret konferenza nazzjonali li fiha sar ħafna diskors fil- vojt u kif nies bħar-rappreżentanti tal-kunsilli lokali u tal-poplu in ġenerali ma ġewx mistiedna sabiex iwasslu l-concern tagħhom għal din is- sitwazzjoni.

Dan kollu nafuh, iżda fil-verita' x'sar ħlief li tpoġġiet pressjoni iebsa u inġusta fuq l-awtoritajiet u fuq il-poplu Malti?

U fuq kollox, x'sar tanġibbli sabiex din il-problema tittaffa u dawn l-imsejkna jingħataw id-dinjita' li ħaqqhom?

Kif ġara lil dawk li tkellmu fuq dan is-suġġett, jien ġejt ittimbrat u mhedded mill-istess nies li suppost qegħdin hemm sabiex jippriedkaw il- valur tal-ħajja, pero' l-verita' hi li hawn min jinteressah li jkollna immigrazzjoni llegali f'Malta.

Li naf hu li l-borma mħawra mhux ħażin u ħadd ma jrid li tinkixef, pero' jien l-ewwel wieħed xbajt b'din l- ipokrezija li hawn u nħossni fid-dmir li nieqaf quddiem dawn l-abbużi f'isem il-ġurament li ħadt sena ilu f'din il-Kamra.

Il-poplu ħaqqu vuċi għal dak li jinkwetah u għal dak li jissuspetta, u naf li hawn membri miż- żewġ naħat tal-Kamra li jaqblu miegħi fuq dan il-punt, Sur President.

Għal darb'oħra pajjiżna ġie mtebba' b'att mill-aktar skabruż u inuman tal- qtil ta' persuni ta' nazzjonalita' Ċiniża fl-ibħra barra Pozzallo.

Sfortunatament kollox jindika li dawn telqu minn Malta imma agħar minn hekk huwa l-fatt li dan ma kienx l-ewwel każ ta' immigranti illegali li ġew maħruba minn Malta sabiex isibu ħajja ġdida fl-Italja li spiċċaw ħażin.

Jien dan l-aġir nikkundannah bl-aktar mod qawwi u nittama li l-forzi tas- sigurta' jaqbdu lill-kriminali li kkommettew dan ir-reat ħalli jingħataw piena eżemplari mill-qrati.

Jien ngħid li m'hawnx ħniena għal min jilgħab b'ħajjet in-nies.

Jien niddubita kemm sentenza ta' sentejn u nofs ħabs għal traffikar ta' persuni hija piena xierqa, għax għalija sentenza bħal din tgħaddi messaġġ ħażin ħafna.

Nixtieq inkun naf kif daħlu Malta dawn in-nies ta' nazzjonalita' Ċiniza, Sur President.

Min ipprovda l-visa?

Taħt liema pretest?

Jekk dawn kienu studenti, fejn kienu alloġġati?

L-iskejjel in kwestjoni rrapportaw lill- pulizija jekk dawn il-persuni kenux qed ifallu milli jattendu l-kors ta' l- Ingliż?

Wasal il-waqt li l-gvern jirrevedi s-sistema tiegħu sabiex dawn jiġu reġistrati bil-visa kemm malli jaslu u kemm mat-tluq mill-pajjiż?

Jien hawn irrid niġbed l-attenzjoni ta' l-awtoritajiet, speċjalment tal- kummissarju tal-pulizija, li jien għandi informazzjoni li hawn psewdo- ġurnalisti - dawn kulħadd jaf bihom - li allegatament qed isibu ċittadini ta' nazzjonalita' Ċiniza li qegħdin Malta b'mod regolari u qed jistaqsuhom bosta ħwejjeg personali li jiena nħoss li jistgħu jkunu ta' xkiel għall- istħarrig tal-pulizija.

Ngħid għalija, dan huwa każ ieħor fejn f'Malta għandna nies bravi ħafna li jaħsbu li jistgħu jaħdmu 'I fuq mil-ligi u jimmanipulaw I-opinjoni pubblika.

Il-media għandha responsabbilta' lejn il-poplu daqskemm aħna hawn ġew għandna dmir lejh u mbilli jinjoraw id-diskorsi leġittimi tar- rappreżentanti tal-poplu - għax dan ma jdoqqx ma' l-aġenda tagħhom - ma jfissirx li jien se nieqaf milli naħdem sabiex il-verita' tasal għand il- poplu, akkost li nqassam id-diskorsi tiegħi bieb, bieb.

Il-verita' llum hi li ma nafux kemm hawn nies barranin li qegħdin jaħdmu f'Malta llegalment, Sur President.

Li nafu hu li hawn madwar 2,600 barrani li jaħdmu Malta bil-permess u madwar 1,500 barrani ieħor li jinsabu fiċ-ċentri ta' detenzjoni li jew għandhom refugee status jew humanitarian status.

Jigifieri dawn waħedhom jaqbżu l-4,000 ruħ.

Kemm hawn barranin jaħdmu mingħajr permess ma nafux, minkejja li mhux l-ewwel darba smajna bl-involviment f'inċidenti fatali ta' studenti li mhux suppost jaħdmu Malta, speċjalment fl-industrija tal- kostruzzjoni.

Allura x'tip ta' nfurzar qed isir - liġijiet għandna ħafna kieku! - u x'jibqa' fina meta kulfejn immorru f'postijiet ta' divertiment, inkluż Paceville u l-Belt Valletta, ħlief barranin ta' kull ġens ma narawx jaħdmu fil-ħwienet u fil-lukandi?

In-nies jafu sew min huma I-barranin li jgħixu Malta legalment għax wara kollox, iI-lista tal-barranin bil-permess tax-xogħol hi ppubblikata fil- Gazzetta tal-Gvern u wieħed jista' jsibha fl-internet fuq is-sit tad-DOI.

Jien għalhekk inħoss

li għandha tittieħed azzjoni immedjata mill-gvern għax ma nistgħux inkomplu nagħlqu għajnejna.

Jekk anke Malti wieħed jibqa' mingħajr xogħol għax hemm xi ħadd li m'għandux il-jedd li jaħdem hawn, għandna naċċertaw ruħna li jittieħdu passi qawwija kontra I-illegalita' f'kull forma u f'kull ħin.

Dan hu I-ġurament tagħna I-parlamentari u għaldaqstant qed nipproponi li I- ligijiet dwar l-immigrazzjoni, l-impjiegi u r-regolamenti relatati ma' kuntratti u liċenzji għandhom jinbidlu, fejn għal kull każ ta' impjieg illegali I-employer għandu jkun suġġett għal piena minima ta' sitt xhur ħabs u multa ta' mhux anqas minn Lm25,000.

Nipproponi wkoll li postijiet liċenzjati mill-awtoritajiet jistgħu jiġu magħluqa u titteħdilhom iI-liċenzja f'każ li dan ifisser telf ta' xogħol għall-Maltin fejn kull impjegat Malti jkollu jedd għal kumpens ta' ħames snin paga mis-sidien ta' l-istabilimenti jew intrapriza.

Kull kuntrattur imqabbad fuq xogħol tal-gvern, awtoritajiet pubbliċi jew kunsilli lokali għandu jimpjega biss ħaddiema Maltin jew mill-Unjoni Ewropea skond il-liġi.

II-MEPA għandha tiżgura li twaqqaf kull tip ta' xogħol li jkun qed isir minn persuni mhux impjegati skond ir-regolamenti u għaldaqstant il-ħaddiem għandu jġorr fuqu I-ID card sabiex dan ikun jista' jiġi identifikat mill- ETC.

Dan jgħodd bl-istess mod għall-MTA.

lrrid nistasqsi jien jekk xi NGO jew il-gvern għamlux assessment ta' l- impatt fuq is-soċjeta' Maltija tal-pensjonijiet, kura medika, edukazzjoni, xogħol jew benefiċċji oħra li se jiswewlna dawn I-immigranti.

U dan meta moralment - u naħseb li anke legalment - dawn huma obbligi ta' l-ex- colonisers tagħhom, parti mir-raġuni ngħid jien ta' l-istat ħażin li llum jinsabu fih dawn in-nies. lssa naraw kemm se jkun hawn immigranti li malli jaslu jistaqsu għal kuntrattur partikolari, l-istess kuntrattur li ssemma' kemm-il darba, anke fi prime time u ħadd ma ħa passi!

U b'dan m'iniex nattakka lill-gvern imma qed nattakka l-ipokrezija tagħna I-Maltin li ninfaqgħu nibku meta naraw xi dokumentarju fuq I-Afrika, imbagħad inħallu I- isfruttament u l-inġustizzji jsiru f'darna.

F'dan il-parlament fit-2 ta' Frar jien semmejt kif personalita' prominenti qalet li l-kuntratturi qalulha li I-barranin li qed iħaddmu illegalment jagħmlu xogħol li I-Maltin ma jridux jagħmlu.

Dazgur!

Speċjalment jekk iħallsuhom bil-karawett, jew inkella meta jasal iż-żmien li jħallsuhom huma stess jirraportawhom lill-pulizija sabiex jiddeportawhom!

S'issa kważi ħadd mill-NGOs għadu ma ħareġ jikkundanna dan l-aġir ta' sfruttament bħall-każ li semmejt jien ta' kif ħaddiem barrani tilef il-flus li kienu lilu dovuti u tilef anke siequ.

Nafu nistħu!

Dan hu I-valur tal-ħajja li għandha Malta ħanina!

Il-messaġġ huwa ċar.

Aħna ma rridux li jsir sfruttament ta' barranin f'Malta u dan il-messagg jgħodd ukoll għal ċerti attivitajiet fejn exotic dancers, strippers jew saħansitra prostituti qed jitħallew taħt għajnejn kullħadd.

Malta hi pajjiż nisrani li ma jridx ħmieg u ma jrid lil ħadd jgħix 'il fuq mil-liġi u naħseb li f'dan l-istadju ma nagħmilx ħażin jekk ngħaddi kumment dwar il-qagħda ta' l-NGOs f'Malta fid-dawl tal-white paper li qed titħejja fuq dan is-suġġett, Sur President.

Jien xettiku dwar il-motivazzjoni tas-sezzjoni ta' l-NGOs mhux għall- estremiżmu li xi kultant juru, pero' jista' jkun li hemm xi interessi ulterjuri.

Is-settur ta' l-NGOs hu delikat għax fih jiċċirkolaw miljuni ta' liri li I-poplu Malti jafda sabiex jintużaw għal opri ta' sedqa jew karita'.

Il-verita' hi li hemm NGOs li jaħdmu b'mod volontarju u hemm oħrajn li huma professjonali.

X'jiġri, per eżempju, jekk f'Malta ma jkunx hawn aktar immigranti illegali u r-refugjati jitilqu minn Malta?

Hemm bżonn li I-NGOs jippubblikaw audited accounts dettaljati, bl-awdituri jigu appuntati mill-gvern, fejn jingħata kont dettaljat ta' dak li jkun sar bil- flus mogħtija lilhom u dan għandu jappika għal kull entita' li għandha tirrispondi lejn il-poplu.

M'huwiex sew li huwa dejjem il-gvern tal-gurnata li jitpoġġa taħt il-piż tal-kontabilita'.

Ħalli nieħu eżempju ċkejken ta' kif jiġru ċerti affarijiet, Sur President.

Kif nafu, fil-ġimgħat li għaddew Malta rċeviet għotja ta' ross u għaġin mill-Unjoni Ewopea, ikel li tqassam mill-gvern lil min jinsab fil-bżonn.

Jien ninsab informat sew li kien hawn minn kellu I-ardir li jissuġġerixxi li din it-tip ta' għajnuna għandha tibda' tingħata għal ċerti kawżi taħt din il-forma ħalli b'hekk ma jkunux qed jitqassmu flus kontanti.

Jien minn hawn nissuġġerixxi li darb'oħra r-ross jagħtuh lill-UNHCR biex jitimgħu lil dawk in-nies li ma temgħux!

Minn hawn naraw, Sur President, li mhux biss it-traffikanti ta' l-immigranti u dawk li jħaddmu nies illegalment li jagħmlu profitt mid-disperazzjoni ta' dawn l-imsejkna. lrrid inżid u qed nagħmilha ċara li m'iniex qed nirreferi għall-NGOs Maltin, pero' tafu li fl- Afrika hemm swieq kbar bi ħwejjeġ second-hand li I-pajjizi Ewropej jibagħtu għall-karita'?

Dawn l-affarijiet rajthom b'għajnejja stess ftit ġimgħat ilu fejn minflok ma jagħtuhom b'xejn kif nagħtuhom aħna, jitolbu l-flus tagħhom.

Jien nemmen bis-sħiħ li għandna naħdmu f'kuntest internazzjonali sabiex il- problema ta' l-immigrazzjoni tingħeleb.

M'huwiex sew li jitpoġġa piż żejjed fuq pajjiżna meta aħna għandna riżorsi limitati u meta d-densita' tal- popolazzjoni għal kull kilometru kwadru hija ta' aktar minn tliet darbiet ogħla minn dik ta' pajjiżi membri oħra ta' l-Unjoni Ewropea.

Kif sħaqt fit- 18 ta' Jannar, Malta qatt ma kienet kolonizzatur u hawnhekk se nerġa' ntenni I-proposta tiegħi fejn stedint kemm lill-parlament Malti, I-MEPs Maltin, il-UNHCR, il-JRS, I-NGOs I-oħra, il-Knisja u kif ukoll il-Vatikan, il-Ġnus Magħquda u organizzazzjonijiet umanitarji sabiex jgħinu ħalli din titressaq u kont għidt hekk:

"The solution to the immigration issue is that ex-colonisers have to take their historical responsibilities towards their former colonies both as individual states and wihtin the context of the European Union... "

Minkejja li hawn Malta kien hawn min ħares lejn in-naħa l-oħra u njora din il-proposta, bi pjaċir ngħid li mhux hekk ġara meta qajjimt din l-istess proposta fil-kuntest ta' laqgħa tal-Commonwealth Parliamentary Association li saret tliet ġimgħat ilu f'Westminster, Londra.

Fil-fatt sibt appoġġ pero' għalissa m'iniex se nidħol fid-dettall.

Din l-istorja wrietni min verament hu onest għax mhux biżżejjed li tidher fuq il-mezzi tal- komunikazzjoni u takkużana bħala poplu u bħala gvern li aħna insensittivi jew razzisti.

Huwa tajjeb li ngħidu kif f'pajjiz bħall-Belġju qed isir dibattitu qawwi dwar il-ħneżrijiet li twettqu mill-forzi kolonjali Belgjani fil-Congo.

Dan qed jiġi diskuss b'mod ta' kif il-Belgju sfrutta lil dan il-poplu, bl- effetti li dan kollu għad għandu llum.

FI-lngilterra nnifisha, l- immigrazzjoni saret materja ta' importanza kbira għall-elezzjonijiet tad-9 ta' Mejju u fil-fatt hemm MP prominenti li qed jissuġġerixxi li I-pajjiż għandu jerfa' responsabbilta' akbar lejn il-problemi ta' l-ex-kolonji tiegħu.

Dan ifisser li dak li għidt jien qabel jiffittja ma dak li qed isir.

Fiċ-Ċina qed isiru protesti kontra attroċitajiet li kienu saru fil- konfront taċ-Ċiniżi min-naħa tal-Ġappun.

Voldieri n-nies qed imorru lura għal din l-istorja u qegħdin jaħdmu biex jerġgħu jfittxu x'inhuma ċerti problemi li għad għandhom pendenti, Sur President.

Hawn irrid infakkar fil-laqgħa tal-Kapijiet ta' l-Istati tal-Commonwealth li se ssir fl-aħħar ta' din is-sena f'Malta u nistieden lill-gvern sabiex ipoġġi fuq I-aġenda ta' din il-konferenza, iI-problema ta' l-istabilita' politika u r-riġenerazzjoni ekonomika fiż-żoni minn fejn qed jitilqu I- immigranti.

Il-verita' hi li din il-proposta għandha I-qawwa tal-preċedent u hawn se nerġa' nistaqsi: L-UNHCR qed tieħu passi fuq ir-rapport li għamlu I-Ġnus Magħquda li I-Ewropa għandha bżonn iżjed immigranti - hawn qed nirreferi għall-istess cutting li kellhom I-immigranti f'Ħal Safi – meta saħansitra I-Parlament Ewropew ikkundanna I-aġir ta' l-ltalja għar- ripatrijazzjoni ta' l-immigranti lejn il-Libja?

Allura għaliex proposta bħal tiegħi ma gietx ikkonsidrata minn dawn I-għaqdiet?

lrridu jew ma rridux ngħinu fl-iżvilupp ta' I-Afrika ħalli tkun tista' timxi fuq saqajha?

Jista' jkun il-każ li hawn min jippreferi li jkollna preżenza qawwija ta' immigranti fl-Ewropa, ħalli dawn ipattu għall- pensjonijiet ta' l-ageing population?

Għandna għalfejn ninkwetaw li qed tinħema xi ħaġa perikoluża?

Jien per eżempju ma nistax nifhem għaliex iI- eurobarometer qed jgħid li se jkollna popolazzjoni f'Malta ta' kwazi 500,000 sa l-2050 meta l-uffiċjali ta' l-NSO f'Malta qed jgħidu li l- popolazzjoni se tinżel għal madwar 325,000.

Jista' jkun li fl-istima ta' l- eurobarometer hemm inkluż il-fattur ta' l-immigrazzjoni?

Nispera li dan ma jfissirx li sa l-2050 f'Malta se jkollna 35% mill-popolazzjoni magħmula minn nies mhux ta' nisel Malti jew nisrani.

Dawn l-affarijiet irridu narawhom sew għax hemm pajjiżna fin-nofs.

Sfortunatament ikolli nistqarr li għandi dubji serji kemm fl-Ewropa hemm interess li l-immigrazzjoni illegali tigi mrażżna.

Huwa evidenti li I-istati Ewropej qed jagħmlu stima ta' żieda fil- popolazzjoni permezz ta' l-immigrazzjoni matul is-snin li ġejjin sabiex din iż-żieda tkun tippermetti I-manteniment tal-livell produttiv u s- sosteniment ta' strutturi tas-saħħa u pensjonijiet.

U dan kollu x'effett se jħalli fuq I-identita' nazzjonali u Ewropea?

Ma taħsbux li bilfors iridu jikbru l-problemi eżistenti u jinħolqu oħrajn ġodda ta' natura razzjali jekk iċ-ċittadini jħossu li pajjiżhom qed jiġi nvażat?

Il-verita' hi li jekk I-Ewropa qiegħda tilgħab bin-numri, żgur mhix tqis li wara kull numru hemm ħajja ta' bniedem.

Din mhix I-Ewropa li rrid nara jien u nittama li r-rappreżentanti tagħna fi Brussell u fi Strasbourg jieħdu nota ta' dak li qed ngħid u jaħdmu mhux biss fl-interess nazzjonali iżda wkoll fl- interess ta' dawn I-immigranti.

Fil-kuntest ta' l-Ewropa u I-immigrazzjoni hemm ħafna x'wieħed jista' jkompli jgħid, Sur President.

Per eżempju, il-council directive on asylum seekers tqanqal ħafna mistoqsijiet għalina u ngħid għaliex.

L-iżjed punt importanti ta' din id- direttiva hu li fiha I-istati membri qed jintrabtu li jieħdu ċerti passi, iżda mkien ma jissemma kif għandhom jittieħdu u x'għajnuna se tingħatalhom sabiex dan iseħħ.

Fil-fatt m'hemmx provvediment għal dawk I-istati li għandhom sitwazzjoni partikolari bħal dik ta' Malta, jiġifieri li jinsabu fil-fruntiera ta' l-Unjoni u li għandhom popolazzjonji żgħira ferm.

Din id- direttiva tikkontempla li persuni li jiġu mogħtija l-istatus ta' refuġjati għandhom jingħataw aċċess għas-suq intern tax-xogħol, meta fI-istess waqt Malta ngħatat deroga fejn jidħlu ħaddiema mill-pajjizi membri ta' l-Unjoni.

Ngħid għalija toħroġ waħedha li jekk kien hemm deroga fil-każ ta' nies mill-Unjoni Ewropea stess, fil-każ ta' I-asylum seekers għandhom japplikaw l-istess tip ta' provvedimenti.

Jien ngħid b'vuċi qawwija li aħna I-Maltin għandna niddeċiedu xi rridu, Sur President.

Fit-2 ta' Frar jien urejt ix-xewqa li I-konferenza nazzjonali ma kellhiex tintuza bħala mezz ta' character assassination, iżda bil-pożizzjoni intransiġenti min-naħa ta' ċerti NGOs dan hu preċiżament li ġara - jien nista' ngħid li sabuni ħafna nies validi li jixtiequ jgħinu iżda qed iżommu lura għax inkella jiġu ttimbrati, kif ġejt ittimbrat jien permezz ta' e- mail li ġiet iċċirkolata – għalkemm irridu namettu li mill-konferenza ħarġu punti validi.

Jien nemmen li l-gvern għandu jkompli jagħmel ħiltu biex ikompli jtejjeb il-kondizzjonijiet taċ-ċentri.

Sur President, ippermettili ngħidlek li ma stajtx nifhem ċerti kummenti li ntqalu minn xi membri ta' l-NGOs li I-konferenza ġiet hijacked mill- politici meta kulħadd jaf li l-politiku qiegħed hemm biex jirrapreżenta lill-poplu.

Ngħid għalija jien anke xtaqt il-preżenza tal-kunsilli lokali, ħalli verament ikun hemm aktar rappreżentanza tal-poplu mill-bliet u l- irħula.

Għax fl-aħħar mill-aħħar xogħol il-konferenza kellu jkun li jingħata aktar widen għal dak li jħoss il-poplu.

Jiddispjaċini ngħid li dan il-qtugħ mir-realta' ħareġ b'mod tant evidenti waqt il-konferenza. u se nikkwota mingħajr ma nikkummenta:

"Il-futur ta' dan il-pajjiż huwa li aħna nkomplu kif dejjem konna, aħna lkoll immigranti."

Nista' niċċita kwotazzjoni oħra li ħarġet minn din il-konferenza:

"Aħna kellna invażjoni ħafna ikbar minn din meta Malta kienet taħt ir- Re ta' Spanja.

Nimmaġina li mal-ftit għexieren ta' eluf ta' Maltin kien hawn mijiet ta' Spanjoli.

Anke mal-Franċizi u l-Kavallieri ġew nies ta' kull ġens.

Dawn kollha huma n-nanniet tagħna u fil-futur żgur li se jkollna oħrajn.

Jien ngħid li din it-taħlita kbira kienet għalI- ġid tagħna.

Id-diversita' tagħna hija I-aqwa ġid li għandna u dan ser ikompli."

Il-kummenti nħallihom f'idejn il-poplu, Sur President.

Indumu kemm indumu niddiskutu I-issue ta' l-immigrazzjoni, irridu ta' bilfors nammettu li I-integrazzjoni ta' dawn in-nies f'pajjiżna hija problema serja għaliex, fl-opinjoni tiegħi, I-aċċettar ta' persuna minn oħra ma jistax jiġi sfurzat.

Il-Maltin huma nkwetati għax ma jafux min huma dawn in-nies li qed iħallu pajjiżhom biex jiġu hawn.

Mhux kulħadd jinsab konvint mill-ġenwinita' ta' min jarmi d-dokumenti jew iħallas I-eluf tad- dollari biex jaqsam mill-Afrika jew mill-Asja meta kulħadd jaf x'faqar hemm f'dawn il-pajjizi.

Nerġa' ngħid li I-integrazzjoni m'għandhiex tiġi sfurzata, Sur President.

Jien ġejt avviċinat minn bosta ġenituri ħosbiena bil-metodi li qed jintużaw f'ċerti skejjel.

M'huwiex sew li jkun hawn min iwerwer lit-tfal tagħna li se jinqaflu f'gaġeġ jew innibtulhom sens ta' ħtija f'dak li għamel ir-raġel abjad lir-raġel iswed.

M'huwiex sew li nitkellmu fuq integrazzjoni bħala xi eżerċizzju one-way.

Mhux sew li ma sarx impact assessment meta tħejjew policies dwar l-integrazzjoni, meta nafu li I-kulturi li ġejjin minnhom dawn in-nies huma totalment differenti minn tagħna.

Min huma dawn li jippretendu li nimponu bidla kulturali meta fil-pajjiżi minn fejn ġejjin dawn in-nies jeżistu drawwiet totalment differenti minn tagħna, bil- problemi li jġibu magħhom, bħal ngħidu aħna, il-poligamija, iċ- ċirkonċiżjoni femminili, differenzi fejn tidħol I-eta' maġġuri – nafu li f'ċerti pajjiżi jirreklutaw suldati ta' taħt l-għaxar snin - u ħafna ħwejjeġ oħra. lrridu nifhmu sew għalxiex inkunu qed nirreferu meta nużaw il- kelma "integrazzjoni".

Sur President, dan li qed ngħid hu biss stat ta' fatt u bl-ebda mod ma qed nagħti ġudizzju.

Aħna għandna I-valuri u d-dinjita' tagħna u kulmin jigi Malta għandu jitgħallem li dieħel f'dar ħaddieħor, bir-regolamenti u I- kultura tagħna.

F'isem it-tolleranza ma nistgħux inkomplu nbiegħu lil pajjizna jew ir-reliġjon tagħna.

Li naf fiċ-ċert hu li bosta pajjiżi mhux 'il bogħod minna xejn m'huma kumplimentużi fejn tidħol I-integrazzjoni ta' l-insara jew barranin in ġenerali.

U dan il-punt iwassalni għal sitwazzjoni li għaliha għandna nagħtu attenzjoni kbira, Sur President.

Il-poplu tal-Marsa jinsab inkwetat biċ-ċentru li qed jitħejja fil-lokalita' tiegħu.

Jien naħseb li dan il-proġett ma sarx fir-rispett tar-realtajiet tal-lokalitajiet tal-Marsa u l-Ħamrun.

Għandi ħafna xi ngħid, pero' huwa importanti li nżommu quddiem għajnejna li fuq dan il-punt hemm allarm ieħor u s-sitwazzjoni tista' tfur f'kull mument.

Hemm ħafna nies anke ħbieb tiegħi li sabuni u staqsewni jekk nafx li bil-pożizzjoni li qed nieħu, qed inqanqal ħwejjeg li aħjar inħallihom kwieti għax inkella I-ħajja politika tiegħi tista' ma tkunx twila wisq. lnħoss li hawn għandi nwieġeb ħalli niċċara s-sitwazzjoni darba għal dejjem, Sur President.

Jien ħadt ġurament ta' qadi lejn ir-Repubblika ta' Malta u I-poplu Malti quddiem Alla u mhux se niċħad dan il-ġurament.

Jien għandi l-kuxjenza tiegħi.

Il-kliem huwa faċli u rħis.

Nista' ninħabb, nippoża jew nippontifika waqt programmi televiżivi, iżda jien ma dħaltx fil-politika għalhekk.

Dħalt fil-politika għax ħassejt li bħala cittadin kelli ngħin sabiex intejjeb dawk il-ħwejjeg li jmissu mal-familja tiegħi u ma' bosta familji oħrajn.

Il-poplu Malti qed juri li jrid bidla fina I-politici.

Inutli li nkomplu naħbu rasna u ninqatgħu mir-realta', sempliċement għax ir- realta' mhux dejjem tkun sabiħa.

Hemm problemi u sitwazzjonijiet iebsa fil- pajjiz li akkumulaw tul I-aħħar erbgħin sena.

M'humiex issues partiġġjani dawn, iżda ta' natura nazzjonali u għalhekk inħoss li I-Parlament hu I- iprem istituzzjoni li għandha tkun ta' eżempju.

Sur President, hemm bżonn ta' azzjoni immedjata.

Hemm bżonn li niftħu I- Parlament għall-poplu.

Hemm bżonn li anke I-media tagħti aktar widen għall- polz tal-poplu u ta' dak li jingħad hawn ġew.

Hemm bżonn li nikxfu I- illegalita' u I-abbuż ta' kull forma ta' korruzzjoni li tista' teżisti mingħajr ma nħarsu lejn wiċċ ħadd.

Naturalment irridu nagħmlu dan fir- rispett tal-liġi, tal-ħniena u tal-kuxjenza nazzjonali.

MR SPEAKER: Onor. Galea, ħu ħsieb li tibda tagħlaq għax sar il-ħin.

ONOR.

FRANCO GALEA: lrridu lkoll nerġgħu nibnu I-fiduċja fl- istituzzjonijiet tal-pajjiż u rridu lkoll inħossuna kburin minnhom.

Dan għandna nagħmluh illum għax għandna I-opportunita'.

Aħna qegħdin hawn illum u I-poplu lejna qed iħares u se jiġġudikana mhux biss bil-voti iżda, fuq kollox, bir-rispett lejn il-liġi, il-valuri u I-istituzzjonijiet.

Il- messaġġ tagħna għandu jkun ċar u rrevokabbli, li m'hawn ħadd 'il fuq mil- ligi - l-edba grupp, l-ebda ħabib, l-ebda qarib, l-edba ħadd.

U dan il- messaġġ irid jilħaq lil kulħadd u kulħadd irid jgħin sabiex kwalunkwe aġir abbużiv li sar matul dawn is-snin jinkixef.

Hawn, Sur President, nistieden liż-żewg naħat tal-Kamra sabiex flimkien niffurmaw grupp għal dan il-għan.

U għal dawk li jinjorawni jew jittimbrawni, minn hawnhekk ngħidilhom bla mistħija ta' xejn li jien kburi li jien Nazzjonalist, Nisrani u fuq kollox Malti.

Dan huwa I-veru valur tal-ħajja.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 20 ta' April 2005 fis-6.00pm. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

RAĦAL ĠDID – POST TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-post li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, huwiex tal-privat jew tal- gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Il-post indikat huwa tal-gvern.

UŻU TA' L-ENERĠIJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11198 u jgħid jekk sarx xi forma ta' studju dwar kif inhu mqassam l-użu ta' l-enerġija elettrika fil-qasam domestiku?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma jirriżultax li l-Enemalta qatt għamlet studju ta' din in-natura.

UŻU TA' L-ENERĠIJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11195 u jgħid x'inhuma t-targets tal- gvern dwar l-użu u l-produzzjoni ta' l-enerġija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĠENERAZZJONI TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11196 u jgħid x'inhu l-potenzjal tal- produzzjoni ta' l-enerġija elettrika fiż-żewġ power stations?

X'inhu l- ħsieb tal-gvern u xi projections għandu dwar kemm dan il-potenzjal huwa biżżejjed għal pajjiżna?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-potenzjal nominali ta' l-impjanti tal-ġenerazzjoni eżistenti fil-power stations huwa ta' 571 MW iżda fis-sajf dan jonqos minħabba t-temperatura.

Barra minn dan, ikun hemm tnaqqis minħabba manutenzjoni u ħsarat għall-għarrieda u normalment il-medja tal-kapaċita' tal-ġenerazzjoni disponnibli tkun madwar 450MW.

S'issa l-akbar domanda li ġiet reġistrata kienet ta' 402MW pero' huwa antiċipat li b'riżultat ta' proġetti ta' żvilupp, id-domanda se tkompli tizdied minn sena għall-oħra u għalhekk biex ikunu jistgħu jibdew jinbidlu xi mpjanti qodma, qed issir ħidma biex tiżdied il-kapaċita' tal- ġenerazzjoni.

Għal dan il-għan qed issir applikazzjoni mal-MRA u mal-MEPA biex jinħarġu l- permessi meħtieġa sabiex issir estensjoni tal-power station ta' Delimara għal bejn wieħed u ieħor 50MW, li jiddependi fuq id-daqs tal-makni li jintgħazlu fis-sejħa għal offerta li trid toħroġ.

MARSA POWER STATION

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11194 u jgħid jekk l-amministrazzjoni preżenti għandhiex il-ħsieb li l-power station tal-Marsa tingħalaq?

ONOR.

AUSTIN GATT: S'issa m'hemmx ħsieb li l-power station tingħalaq.

Il-ħsieb huwa li meta jkun il-waqt, l-impjanti l-qodma tal-ġenerazzjoni tal- Marsa bil-mod il-mod jinbidlu ma' impjanti iktar effiċjenti li jagħmlu inqas tinġis, allavolja diġa' sar ħafna f'dan ir-rigward meta beda jintuża żejt b'1% sulphur u reġgħu tħaddmu l-precipitators.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie jiswa x-xogħol li sar fil-pixxina nazzjonali?

Kemm ingħataw direct orders u lil min?

X'xogħol għamlu u kemm ġie jiswa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħlijiet li saru fl-ewwel fażi ġewwa l-pixxina kollha ngħataw wara sejħa għal offerti bi spiża ta' Lm77,000.

Apparti minn din l-ispiża, kien hemm tliet direct orders minħabba xogħljiet addizzjonali li l-periti ma setgħux jantiċipaw qabel.

Id-direct orders li ngħataw lil xi wħud mill-kuntratturi involuti fix- xogħlijiet huma: Camray – xogħol ta' tibdil f'pipework ta' l-ilma - Lm350; Marsalite - xogħol fuq soffit addizzjonali - Lm510; SS Bathroom - parti mix-xogħol tal-kuntrattur Camray fuq madum ta' l-art taċ-changing room tal- pubbliku biex jgħin ħalli x-xogħol jitlesta fiż-żmien, xogħol li sar bil- kunsens tal-kuntrattur involut fuq dan ix-xogħol u bl-istess rati ta' ħlas tat-tender.

ADT - PERSONALISED NUMBER PLATES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew jiswew in-number plates personalizzati għall-ħaddiema li jaħdmu ma' l-awtorita' tat-trasport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dawn in-number plates kienu introdotti f'April tas-sena 2004 mill-awtorita' tat-trasport.

L-intenzjoni kienet li dawn jinbiegħu b'sistema ta' irkant u l-prezz tagħhom jibda minn Lm500.

Fl- istess ħin, l-istaff ta' l-awtorita' tat-trasport kellhom l-opportunita' jużaw temporanjament number plate personalizzata b'xejn għall-perijodu ta' sitt xhur biss bħala parti mill-pubbliċita' għall-istess fini.

Wara li kien għadda l-perijodu msemmi, l-istaff ġew mitluba jirritornaw il-pjanċa mislufa lilhom għall-kampanja publiċitarja.

L-awtorita' tat-trasport avżat lill-impjegati li jekk xtaqu jżommu dawn il- plates, setgħu jixtruhom bi prezz ta' 50% discount u bin-nifs fuq sitt xhur.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA – ĦRUĠ TA' TENDERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħarġet tenders il- fondazzjoni għall-iskejjel t'għada matul din is-sena?

X'inhu x-xogħol li għalih inħarġu dawn it-tenders u kemm hu l-valur stmat jew dak attwali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Lista ta' tenders li ġew ippubblikati fl-2005 mill- fondazzjoni għall-iskejjel t'għada sal-lum qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra, iżda fl-istess ħin ġejt mogħti l-parir li m'għandhiex tkun il- prattika li jiġi żvelat il-valur stmat fi stadju meta l-proċess tat-tender ikun għadu qed jiġi pproċessat u għaldaqstant tagħrif dwar il-valur jingħata fi stadju ulterjuri.

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm ingħataw direct orders f'dawn l-aħħar tliet snin fl-isptar Mater Dei?

Lil min ingħataw u kemm ġiet tiswa kull direct order?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ix-xiri kollu konness mal-bini ta' l-isptar Mater Dei huwa kkontrollat bil-proċeduri stipulati fil-kuntratt design and build - iffirmat bejn Skanska Malta joint venture u l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi fi Frar tas-sena 2000 - u sar mill-kuntrattur.

EDUKAZZJONI, ŻGĦAŻAGĦ U IMPJIEGI - KAROZZA UFFIĊJALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-karozza li tintuża minnu hijiex mikrija jew proprjeta' tal-gvern?

Fl-eventwalita' li din ġiet mikrija, jista' jgħid kemm qed tinkera kuljum?

Kemm ilha tinkera, mingħand min u għalkemm żmien?

F'każ li din hija proprjeta' tal-gvern, jista' jgħid kemm inxtrat u meta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-karozza uffiċjali li tintuża minni hi mikrija fuq bażi long-lease mingħand Percius Services Ltd għall-prezz ta' Lm350 fix- xahar, kuntratt li beda fl-1 ta' April, 2004 u jagħlaq fil-31 ta' Marzu, 2009.

Il-kuntrattur hu responsabbli għall-ħlasijiet tal-liċenzja u taxxi kollha konnessi ma' din il-vettura, inkluż ħsarat, maintenance u ħasil kif ukoll l- obbligu li jipprovdi karozza oħra ta' l-istess marka meta l-vettura oriġinali ma tkunx tista' tintuża.

BIRKIRKARA - SKOLA VINCENZO BORG BRARED

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk ix-xogħol ġewwa l-iskola Vincenzo Borg Brared hux wieqaf jew le?

Jista' jgħid min hu l-kuntrattur li suppost qed jagħmel dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'Settembru li għadda tlesta x-xogħol fis-sular t'isfel tat-technology workshops fl-iskola Vincenzo Borg Brared.

Hu ppjanat li jinbena sular ieħor fuq il-bini eżistenti u fil-preżent qed jitlestew it- tenders għal dan il-proġett.

DAR IL-MEDITERRAN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 9763, jista' il-Ministru jgħid jekk il-pjan biex jitnaqqas kull inkonvenjent lir- residenti minħabba l-attivitajiet li jsiru, ġiex implimentat kollu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Saru partijiet sostanzjali minn dan il-pjan, fosthom tibdil ta' bieb f'wieħed soundproof.

Ġie ordnat bieb ieħor li mistenni jitwaħħal fix-xhur li ġejjin.

Sal-31 ta' Mejju 2005 se tkun inbidlet is-sistema ta' l-arja kondizzjonata filwaqt li sa l-aħħar tas-sena kurrenti se jkunu nbidlu numru ta' aperturi li jagħtu għal fuq Triq Pozzi, f'aperturi soundproof u double glazed.

VAT – ATTIVITA' EDUKATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'kien id-dħul tal-VAT minn attivitajiet edukattivi mill-2000 sa l-2005?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-attivitajiet edukattivi li jaqgħu fit-tifsira ta' partita 12 ta' taqsima 2 ta' skeda 5 huma eżenti bla kreditu u għaldaqstant ma tinġabarx VAT fuq din it-tip ta' attivita'.

DJAR – FIRST-TIME BUYERS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'politika għandha l- awtorita' tad-djar għal first-time buyers?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar għandha dawn is-servizzi u skemi indirizzati għal first-time buyers: *Appartamenti għall-bejgħ bi prezz ssussidjat maħruġa mill-awtorita' taħt diversi avviżi; u sussidju fuq ir-rata ta' imgħax fuq self mogħti mill- banek (skema Y); *Għotja biex tgħin lis-sidien għall-bini, tiswija jew tkomplija ta' l-ewwel residenza (VAT refund); u *Għotja sa massimu ta' Lm3,500 fuq xogħlijiet ta' tiswija u titjib fir- residenza privata okkupata mis-sid (skema Z).

INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irrapportati inċidenti tat-traffiku li fihom weġġgħu tfal fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 u 2005?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' persuni taħt is-16-il sena li weġġgħu f'inċidenti tat-traffiku rrapportati lill-pulizija f'dawn l-aħħar sitt snin, hu kif muri hawn taħt:

| |200|200|200|200|200|200| | |0 |1 |2 |3 |4 |5* | |Inc. | | | | 1| | | |fatali|1 |1 |0 | |0 |1 | |Inc. | | 26| | 14| 22| | |gravi |21 | |26 | | |5 | |Inc. | | 86|111| 70| 71| | |ħfief |89 | | | | |19 |

UNIVERSITA' - KORSIJIET ONLINE

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-universita' għandhiex il-ħsieb li fil-futur toffri korsijiet akkademiċi online?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-universita' toffri kors wieħed online li jwassal għal post-graduate diploma in diplomacy.

Qed tkun studjata l-possibbilta' li jkunu offruti xi korsijiet oħra bl-istess mod.

Ta' min isemmi wkoll li riċentement partijiet minn kors li jwassal għal diploma fl-IT ġew trasmessi b' video conference mode fil-Gozo centre.

PROTEZZJONI ĊIVILI - TALBIET GĦAL ASSISTENZA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il darba ntalbet l-għajnuna tad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dipartiment tal-protezzjoni ċivili kellu total ta' 872 sejħa għal assistenza bejn Jannar u Marzu ta' l-2005 li minnhom 68 kienu hoax.

AFM - MIDALJA TAS-SERVIZZ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk hux se tingħata midalja lil dawk is-suldati bi 18-il sena servizz?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11559.

REVIŻJONI TAL-PENSJONI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm waqgħu lura l-aġġustamenti fil- pensjoni ta' l-ex-ħaddiema ta' kumpanniji privati fejn jinvolvi ftehim kollettiv?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-iffinalizzar ta' collective agreements ġodda li jistgħu jkopru perijodi b'lura u li jkunu jirrikjedu reviżjoni fil- pensjoni ta' ex ħaddiema ta' l-azjenda konċernata, kif ukoll ix-xogħol fuq tali reviżjonijiet mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali, huwa proċess kontinwu u għaldaqstant m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11482.

BIRGU: REGATTA CLUB - ASFALTAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li jingħata wiċċ xieraq lit-triq ħdejn il- club tar-regatta tal-Birgu?

X'inhi l-possibbilta' li ssir slip sabiex minnha jitniżżlu d-dgħajjes tat-tiġrija?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

GĦAJN DWIELI - TISWIJA TA' TUMBATA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li jsir xi ħaġa sabiex tissewwa t-tumbata ħdejn il-lights, qabel il-mina ta' Għajn Dwieli?

ONOR.

IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm daħlu immigranti illegali f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10251, ninsab informat illi s'issa waslu 19-il immigrant illegali fl-ewwel xhur ta' din is-sena.

BAĊIR NRU 1

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 11168 u 11420 u jagħti d-dati ta' meta saru public consultation meetings?

Jista' jgħid fuq liema mezzi tax-xandir ingħata tagħrif li kellha ssir laqgħa għall-pubbliku?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĦADDIEMA MAL-GOZO CHANNEL

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk ġewx ingaġġati xi nies mal-Gozo Channel wara l-1 ta' Jannar 2005?

X'inhu l- post u s-salarju tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QORTI TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid meta l-qorti ta' Ghawdex se jiġi armat b'apparat għal video conferencing kif ukoll bi screens/monitors u video recorders biex ikunu jistgħu jintwerew filmati miġjubin mill-partijiet bħala prova?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Diġa' qed jittieħdu l-passi meħtieġa biex fil- qorti ta' Għawdex ikun hemm faċilitajiet ta' monitors, video recorder u video camera.

GĦAWDEX - AĠENZIJA SAPPORT

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid jekk l-aġenzija Sapport toperax f'Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Iva, l-agenzija Sapport topera fGħawdex ukoll.

GFCM SECRETARIAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-eżitu tat-talba ta' Malta biex tkun iċ-ċentru tal-GFCM bħala segretarjat ta' din l-organizzazzjoni internazzjonali reġjonali tas-sajd?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Waqt laqgħa plenarja li saret f'Ruma fi Frar ta' 2005 bejn il-membri kollha tal-General Fisheries Commission for the Mediterranean, ntgħażlet Ruma bħala s-sede tas-segretarjat permanenti tal- GFCM mit-tliet applikanti li kienu jinkludu Malta u Malaga.

Din l-għażla saret b'votazzjoni sigrieta.

IN TRANSIT MINN ZURICH

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Il-Gvern Malti kif beħsiebu jirrisolvi l-problema li qed jiffaċċjaw il- President tar-Repubblika u l-ministri tal-kabinett meta jiġu biex jgħaddu minn Zurich - billi Malta m'għandhiex rappreżentanza diplomatika f'Zurich - bl-awtoritajiet Svizzeri jinsistu li career diplomats biss huma permessi li jidħlu fit-transit area ta' l-airport?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Gvern Malti diġa' ħa passi u rrisolva din il- kwestjoni wara li l-Ambaxxata ta' Malta f'Ginevra qajmet il-każ ma' l- awtoritajiet Svizzeri, li min-naħa tagħhom qalu illi se jingħata permess speċjali lill-konslu onorarju għad-dħul fl-ajruport kull meta jkun hemm bżonn.

SĦUBIJA TA' L-ALBANIJA FL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk Malta tappoġġax il-long-term political objective ta' l-Albanija li tissieħeb fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Is-sħubija ta' l-Albanija fl-Unjoni Ewropea ġiet stabilita bħala objettiv fil-Kunsill Ewropew ta' Feira.

Malta taqbel ma' din id-deċiżjoni u m'għandu jkun hemm l-ebda ostaklu għas-sħubija eventwali, ladarba l-pajjiż ikun wettaq ir-riformi politiċi u ekonomiċi mitluba minn kull pajjiż applikant.

MALTA U IZRAEL - FTEHIM TA' KOPERAZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid hux se jiġi ffirmat xi ftehim waqt iż-żjara tiegħu f'Iżrael?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Matul iż-żjara uffiċjali li se nagħmel f'Iżrael bejn is-17 u d-19 ta' April, 2005 se jiġi ffirmat ftehim ta' koperazzjoni bejn Malta u Iżrael fl-oqsma tas-saħħa u s-servizzi mediċi.

GĦAQDIET SPORTIVI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' l-għaqdiet sportivi kollha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-provvedimenti ta' reġistrazzjoni ta' l- għaqdiet sportivi mal-kunsill għall-isport għadhom ma daħlux fis-seħħ, ma jirriżultalix li hemm xi lista uffiċjali ta' dawn l-għaqdiet.

SINGLE-PARENT FAMILIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hawn tfal jgħixu f'single-parent families?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

IKEL TAL- KLANDESTINI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jelenka l-menu li ngħata lill-klandestini din il-ġimgħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-menu li ngħata lill-immigranti irregolari matul il-ġimgħa bejn il-11 u l-15 ta' April, 2005 kien ivarja skond it-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SPTAR SAN LUQA – IKEL TAL-PAZJENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jelenka l-menu li ngħata lill-morda ġewwa l-isptar San Luqa din il-ġimgħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Qed inpoġġi l-informazzjoni mitluba fuq il-mejda tal-Kamra.

AFM - IKEL TAS-SULDATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jelenka l-menu tal-breakfast, ta' l-ikla ta' nofsinhar u ta' filgħaxija li ngħata lis-suldati u fizzjali li kienu xogħol din il-ġimgħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma naħsibx li għandi noqgħod ngħid x'kien il-menu ta' l-ikel għal xi ġimgħa partikolari.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi lment dwar l-ikel nitolbu jgħaddihuli.

CCF - ĦADDIEM SOSPIŻ MINN XOGĦLU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ġiet sospiża minn xogħolha mingħajr spjegazzjoni ta' xejn?

ONOR.

TONIO BORG: Il-persuna li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant qatt ma ġiet sospiża iżda ġiet mitluba tieħu l-leave.

Din il- persuna ilha on forced leave mill-4 ta' Ġunju, 2004 u ġiet informata bil- miktub dwar l-azzjoni li se tittieħed kontriha.

CCF - IKEL TAL-ĦABSIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jelenka l-menu li ngħataw lill-priġunieri din il-ġimgħa?

ONOR.

TONIO BORG: Għall-ġimgħa bejn il-11 u s-17 ta' April, 2005 fil- ħabs ġie provdut l-ikel li jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet applikazzjoni għal ċittadinanza Maltija by naturalisation - ref: CEA/NAT325/2004?

ONOR.

TONIO BORG: Il-proċess ta' l-applikazzjoni wasal fl-aħħar stadju u malli tittieħed deċiżjoni l-applikant jiġi informat minnufih.

XOGĦOL FIL-BYPASS TA' L-IMTARFA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk ix-xogħol li qiegħed isir mill-awtorita' dwar it-trasport fil-bypass ta' l-Imtarfa hux kopert bil- permessi ta' iżvilupp?

Jaf li fost ix-xogħol li sar inqalgħu l-bushes tar- rosemary mis-centre strip biex din tingħata wiċċ solidu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba tingħata f'seduta oħra.

MARSA – TWESSIGĦ TA' KANAL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk ix-xogħlijiet li qegħdin isiru mid-diviżjoni tax-xogħlijiet fit-twessigħ ta' kanal li jagħti għall- Menqa fil-Marsa, hux kopert bil-permessi meħtieġa?

ONOR.

RIŻORSI U INFRASTRUTTURA – GĦOTJIET U GĦAJNUNA OĦRA LIL NGOs

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'żieda mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10290, jista' il-Ministru jgħid jekk id-dipartimenti u l-entitajiet fid-dekasteru tiegħu jagħtux xi għajnuna lil għaqdiet volontarji u organizzazzjonijiet mhux governattivi fi kwalunkwe forma, bħalma huma għotjiet ta' flus, materjal, użu ta' proprjeta', self ta' ħaddiema, benefiċċji minn skemi, eżenzjonijiet, eċċ.?

Lil liema għaqdiet u organizzazzjonijiet ?

Kienet din għotja ta' darba biss jew tingħata perjodikament?

Kemm hu stmat li tiswa l- għajnuna?

ONOR.

NINU ZAMMIT: It-total ta' flus mogħtija lill-NGOs mill-ministeru ta' l-ambjent bejn l-2000 u l-2004 u wara mill-ministeru għar-riżorsi u l- infrastruttura, kien ta' Lm12,953.25 kif ġej :

|Sena 2000 |Lm | |Moviment Għall-Ambjent | | | |400 | |Fondazzjoni Belt Vittorja | | | |150 | |The Vegetarian Society | | | |250 | |Sena 2001 | | |Għaqda Nisa Ġiljaniżi | | | |300 | |Kunsill Studendi | | |Universitarji |500 | |Dance Unlimited Sudios | | | |100 | |Image 2000 Ltd |1,121| |Council Science & Technology| | | |500 | |Environmental Fair | | | |500 | |Sena 2002 | | |'The Memory of Water', | | |Manoel Theatre Production |500 | |National Students Travel | | |Foundation |500 | |Eden Co-operative |2,475| |Society of Arch. & Civil | | |Eng.

Student |500 | |Sena 2003 | | |European Desalination | | |Society |582 | |Eden Co-operative |2,475| |Sena 2004 | | |Union Ħaddiema Magħqudin |1,000| |Soċjeta Filarmonika Sliema | | | |350 | |National Students Travel | | |Foundation |500 | |Society of Arch. & Civil | | |Eng.

Students |250 |

Dawn kienu għotjiet ta' darba, minbarra fil-każ ta' l-Eden Co-operative (sitt darbiet) u s-Society of A&CE Students (darbtjen).

GĦAWDEX – GĦOTIJIET U GĦAJNUNA OĦRA LIL NGOs

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'żieda mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10290, tista' il-Ministru tgħid jekk id-dipartimenti u l-entitajiet fid-dekasteru tagħha jagħtux xi għajnuna lil għaqdiet volontarji u organizzazzjonijiet mhux governattivi fi kwalunkwe forma, bħalma huma għotjiet ta' flus, materjal, użu ta' proprjeta', self ta' ħaddiema, benefiċċji minn skemi, eżenzjonijiet, eċċ.?

Lil liema għaqdiet u organizzazzjonijiet?

Kemm hu stmat li tiswa l-għajnuna?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA, ANZJANI U KURA FIL-KOMUNITA' – GĦOTIJIET U GĦAJNUNA OĦRA LIL NGOs

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'żieda mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10290, jista' il-Ministru jgħid jekk id-dipartimenti u l-entitajiet fid-dekasteru tiegħu jagħtux xi għajnuna lil għaqdiet volontarji u organizzazzjonijiet mhux governattivi fi kwalunkwe forma, bħalma huma għotjiet ta' flus, materjal, użu ta' proprjeta', self ta' ħaddiema, benefiċċji minn skemi, eżenzjonijiet, eċċ.?

Kemm hu stmat li tiswa l-għajnuna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMAZZJONI – GĦOTJIET U GĦAJNUNA OĦRA LIL NGOs

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'żieda mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10290, jista' il-Ministru jgħid jekk id- dipartimenti u l-entitajiet fid-dekasteru tiegħu jagħtux xi għajnuna lil għaqdiet volontarji u organizzazzjonijiet mhux governattivi fi kwalunkwe forma, bħalma huma għotjiet ta' flus, materjal, użu ta' proprjeta', self ta' ħaddiema, benefiċċji minn skemi, eżenzjonijiet, eċċ.?

Kemm hu stmat li tiswa l-għajnuna?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT – GĦOTJIET U GĦAJNUNA OĦRA LIL NGOs

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'żieda mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10290, jista' il-Ministru jgħid jekk id-dipartimenti u l-entitajiet fid-dekasteru tiegħu jagħtux xi għajnuna lil għaqdiet volontarji u organizzazzjonijiet mhux governattivi fi kwalunkwe forma, bħalma huma għotjiet ta' flus, materjal, użu ta' proprjeta', self ta' ħaddiema, benefiċċji minn skemi, eżenzjonijiet, eċċ.?

Kienet din għotja ta' darba biss jew tingħata perjodikament?

Kemm hu stmat li tiswa l- għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

ŻVILUPP URBAN U TOROQ – GĦOTJIET U GĦAJNUNA OĦRA LIL NGOs

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'żieda mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10290, jista' il- Ministru jgħid jekk id-dipartimenti u l-entitajiet fid-dekasteru tiegħu jagħtux xi għajnuna lil għaqdiet volontarji u organizzazzjonijiet mhux governattivi fi kwalunkwe forma, bħalma huma għotjiet ta' flus, materjal, użu ta' proprjeta', self ta' ħaddiema, benefiċċji minn skemi, eżenzjonijiet, eċċ.?

Kemm hu stmat li tiswa l- għajnuna?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat illi fl-aħħar sitt xhur tas- sena, l-awtorita' dwar it-trasport nefqet Lm293 f'donazzjonijiet ta' darba u cioe':

|Orphans Day| Lm283 |rigali lil | | | |tfal orfni | |Ursoline | |flus | |Sisters |10 | |

AWTORITA' MALTIJA GĦAS-SERVIZZI FINANZJARJI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk qattx sar stħarriġ mir- reġistratur tal-kumpanniji jew l-ispettorat għas-servizzi finanzjarji fi ħdan l-awtorita' Maltija għas-servizzi finanzjarji jew mill-bord ta' l- accountancy dwar xi irregolaritajiet relatati ma' każi fejn uffiċjali (chairpersons, diretturi jew kapijiet esekuttivi) ta' kumpanniji jkollhom attivita' kummerċjali bi sħab direttament jew indirettament ma' l-istess awdituri ta' l-istess kumpanniji tagħhom?

Kien hemm każi relatati ma' banek kummerċjali u x'passi ttieħdu?

X'inhuma r-riperkussjonijiet ta' każi simili, b'mod speċjali fid-dawl tal-liġi tal-kumpanniji u tal-liġi dwar il- professjoni ta' l-accountancy?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma jirriżultax li qatt saru rapporti f'dan is-sens, la lill-MFSA u lanqas lill- accountancy board.

Li kieku l-MFSA u/jew ir-reġistratur tal-kumpanniji rċevew xi rapporti kienu jinvestigaw jekk il-fatti jammontawx għal xi ksur tal-liġijiet relevanti u jaġixxu skond il-liġi.

Għar-rigward ta' l-awdituri, l-accountancy board ħareġ kodiċi ta' etika ġdid fejn l-awditur għandu jżomm l-indipendenza tiegħu fuq xogħlu f'każi bħal dawn billi ma jkunx parti mill-audit team.

TRASPARENZA FIL-QASAM KUMMERĊJALI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il-gvern għandux ħsieb li jilleġisla sabiex ikun hemm aktar trasparenza fil-qasam kummerċjali - kif sar fl-Istati Uniti u pajjiżi oħra - billi jillimita b'mod effettiv u deċiżiv l-attivita' tal-kumpanniji ta' awdituri f'oqsma bħal konsulenza, reġistrazzjoni ta' kumpanniji, IT jew żamma ta' kotba għall-klijenti tagħhom?

Qed isir impact assessment mill-gvern, mill-bank ċentrali, mill- awtorita' Maltija għas-servizzi finanzjarji, mill-accountancy board jew minn entitajiet oħra, ta' l-impatt li qed ikollhom interessi simili li xi kultant jistgħu jkunu konfliġġenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bħalissa għaddejja proposta ta' direttiva mill-Unjoni Ewropea eżattament dwar dan is- suġġett u għaddejjin diversi forom ta' konsultazzjoni u proposti dwar aspetti diversi f'din il-materja.

Bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea, Malta qiegħda tieħu sehem attiv f'dawn id-diskussjonijiet tekniċi u finalment pajjiżna jkun obbligat jadotta l- miżuri komuni li jkunu miftehma mill-Unjoni Ewropea.

Dan l-eżerċizzju ma jinkludix impact assessment.

Min-naħa ta' l-accountancy board sar studju fuq l-attivita' imsemmija fil- mistoqsija u nħareġ kodiċi ta' etika ġdid skond standard internazzjonali fejn jirregola din it-tip ta' attivita'.

QORMI : TRIQ L-IMDINA – TINDIF TA' CULVERTS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11576 u jgħid meta hemm il-ħsieb li jitnaddfu l-culverts li hemm fi Triq l-Imdina, Ħal Qormi - faċċata tal-pompa tal-petrol - minħabba l-intejjen li ħerġin?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li dawn il-culverts huma ppjanati li jitnaddfu fil-perijodu li ġej mid-dipartiment ta' l-indafa pubblika, hekk kif regolarment isir fil-perjodu ta' wara x-xitwa.

QORMI : TRIQ IL-WIED - BINI TA' FOOTBRIDGE

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11548 u jgħid x'qed iżomm lill-ADT milli tibda x-xogħol ippjanat fi Triq il-Wied, Ħal Qormi, li jinkludi l-bini mill-ġdid tal-footbridge li twaqqa' fl- għargħar ta' l-2003, it-twaqqigħ tal-bridge eżistenti, il-bini ta' pelican crossing road hump u l-bini ta' culvert ta' madwar 1km?

Jista' jgħid għaliex għal dan ix-xogħol kollu li kien approvat mill-ministeru ta' qablu, sal-lum għada ħarġet tender waħda uffiċjali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

QORMI : TRIQ L-IMDINA – PARKING SIGNS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11572 u jgħid jekk fi Triq l-Imdina, Ħal Qormi hemmx ħsieb li l-ADT tiżbogħ mill- ġdid is-sinjali tal-parkeġġ minħabba li dawk li kien hemm marru maż-żmien?

Jista' jara jekk dan il-parkeġġ jistax isir forma ta' kaxxi, kif sar f'postijiet oħra u mhux sempliċement sinjal wieħed tul it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-każ ġie rrapportat lill-kumpannija responsabbli mir-road markings u għandi għax nifhem li dawn is-sinjali ta' parkeġġ se jsiru malajr kemm jista' ikun.

Il-proposta biex il-parkeġġ isir forma ta' kaxxi, se tiġi kkonsidrata u evalwata.

TOROQ MHUX ASFALTATI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 11228 u 11398 u jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' toroq mhux asfaltati li saru f'kull lokalita' matul dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DELIMARA POWER STATION

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11677 u jgħid kemm ġiet tiswa biex tinbena u tibda topera l-power station f'Delimara?

Ittieħed xi forma ta' self mill-gvern sabiex dan il-proġett seta' jitwettaq?

Minn liema bank jew istituzzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.