MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 395 It-Tnejn, 12 ta' Ġunju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 395

It-Tnejn, 12 ta' Ġunju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 395

It-Tnejn, 12 ta' Ġunju 2006

WERREJ

MINUTI 567

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 567

TQEGĦID TA' KARTI 572

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 574

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-ĠARR STRADALI INTERNAZZJONALI

TA' MERKANZIJA (IT-TIENI QARI) 574

INTERNATIONAL CARRIAGE OF GOODS BY ROAD BILL (SECOND READING) 574

AĠĠORNAMENT 591

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 596

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 616

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 394 li saret fis-6 ta' Ġunju, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĠIBJUNI TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx fondi mill-Unjoni Ewropea biex jiġu bbattmati l-ġibjuni ta' l-ilma fiż-Żebbiegħ?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): M'hemmx fondi mill-Unjoni Ewropea biex isir ix-xogħol fuq il-ġibjuni msemmija mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk m'hemmx fondi għall-ġibjuni as such, x'fondi hemm li se jiġu utilizzati għall-qasam ta' l-ilma u anke għall-qasam ta' l- enerġija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, suppost li l-Onor.

Mizzi jaf li meta jitqiegħdu l-estimi ta' l-Enemalta fuq il-mejda tal-Kamra, magħhom ikun hemm annessa lista sħiħa ta' investimenti kapitali previsti għal matul dik is-sena partikolari li nkunu qegħdin niddiskutu.

Għalhekk nitolbu jirriferi għal dik il-lista biex jara l-priorita' li d-WSC qed tagħti fil- każ ta' dan il-ġibjun partikolari, peress li ma niftakarx bl-amment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni jgħid x'impatt kellu l-proċess ta' ristrutturar fil-PBS mil-lat finanzjarju?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħar-ristrutturar li sar f'diversi kumpanniji oħra, ir- ristrutturar li sar fil-PBS kellu l-għan primarju li jirridimensjona s- sussidju li l-gvern kien qiegħed jagħti lill-kumpannija u anke li possibbilment iwaqqaf darba għal dejjem it-telf kummerċjali li kien qiegħed isir.

Jekk niftakar sew, fis-sena finanzjarja li għalqet f'Settembru ta' l-2003, il-PBS kienet ingħatat sussidju ta' Lm2.2 miljun u kienet tilfet madwar Lm0.2 miljun oħra, jiġifieri bejn wieħed u ieħor il-PBS kienet Lm2.5 miljun minn taħt.

Fl-aħħar audited accounts għas-sena finanzjarja li għalqet f'Settembru 2005, is-sussidju tal-gvern niżel minn Lm2.2 miljun għal Lm0.5 miljun fis-sena u dan m'huwiex sussidju operazzjonali kif kien qabel.

Qabel il-PBS kienet tieħu Lm2.2 miljun u tonfoqhom kif trid, xi ħaġa ngħid għalija ħażina ħafna.

Illum is-sussidju huwa marbut mal-produzzjoni ta' programmi li huma parti mill-public service obligation li għandha l-PBS, huma kkontrollati minn ministeru ieħor - jiġifieri mill-Onor.

Francis Zammit Dimech bħala l- ministru tal-kultura - biex b'dak il-mod, l-input fuq il-public service obligation ikun differenti mill-għanijiet kummerċjali għax trid tikkumbaċja t-tnejn.

Jiġifieri minn Lm2.2 miljun inżilna għal Lm0.5 miljun, li lanqas tista' ssejjaħlu sussidju imma huwa xiri ta' programmi li jridu jiġu prodotti mill-PBS.

Barra minn hekk it-telf kummerċjali kien ta' madwar Lm0.2 miljun fis-sena - fil-fatt is-sena l-oħra l-PBS tilfet xi Lm10,000 jew inkella kien hemm pożizzjoni ta' break-even - jiġifieri ċertament ġejna 'l quddiem bejn wieħed u ieħor b'Lm1.9 miljun.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Meta kien se jsir il-proċess ta' ristrutturar kien hemm min bassar li dan jista' ikollu impatt negattiv, fis-sens li l-PBS setgħet titlef mill-popolarita` li tgawdi mas-semmiegħa.

Meta tikkonsidra li l- gvern nefaq Lm1.5 miljun anqas fil-PBS u tqis ukoll il-kompetizzjoni li hawn fil-qasam tax-xandir, jista' il-Ministru jgħid jekk fir-realta` il-PBS tilfitx mill-popolarita`?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, u ngħid le billi sempliċement nikkwota s-surveys li jsiru.

Il-PBS għadu l-istazzjon l-iktar segwit b'mod ġenerali, b'mod partikolari in-news li huwa segwit bil-bosta minkejja l-kompetizzjoni.

Il- PBS ukoll għandu l-iktar programmi segwiti prattikament fil-faxex kollha, ħlief xi waħda jew tnejn 'l hawn u 'l hemm.

Dan m'huwiex ġudizzju suġġettiv - naturalment kulħadd għandu l-opinjoni tiegħu dwar il-kwalita` tal-programmi - pero`, b'kejl ta' popolarita`, ċertament il-PBS mhux biss żamm dak li kellu imma pjuttost naħseb li żied ma' dak li kellu. .

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: X'effett kellu l-proċess ta' riforma u ristrutturar li sar f'azjendi pubbliċi oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li qed nitkellem mill-memorja, huwa kemmxejn diffiċli li nsemmi l-azjendi pubbliċi kollha li fihom sar il-proċess ta' riforma jew ristrutturar.

Pero' nafu li f'din il-leġislatura, il-gvern kellu jieħu azzjoni f'diversi kumpanniji biex jiżgura li s-sussidji li kienu qegħdin jingħataw jibdew bil-mod il-mod jitnaqqsu u fejn qegħdin jingħataw, jintużaw għal servizzi speċifiċi iktar milli bħala sussidju biex jagħmel tajjeb għat-telf.

Naħseb li b'mod ġenerali kellna wkoll suċċessi sinifikattivi f'diversi oqsma, fosthom id-WSC li semmejt diġa'.

Jekk niftakar sew, l-aħħar sussidju li l-gvern għadda lid-WSC għas-sena kurrenti huwa ta' Lm5.5 miljun.

Fl-2003 dak is-sussidju kien ta' 'l fuq minn Lm10 miljun.

Jiġifieri tejjibna l-pożizzjoni b'Lm4.5 miljun bħala sussidju.

It-tarzna, b'financial year skond is-sena kalendarja, sa l-aħħar ta' l-2003 kellha telf rikorrenti ta' Lm23 miljun.

Is-sena l-oħra, it-telf niżel għal Lm9 miljun u din is-sena huwa previst li jkompli jonqos, dejjem jekk l- affarijiet jimxu skond il-budget.

Il-Gozo Channel - is-sena finanzjarja tal-Gozo Channel tagħlaq f'Settembru - fl-2003 tilfet bejn wieħed u ieħor Lm0.9 miljun, iżda s-sena l-oħra għamlet profitt ta' madwar Lm0.25 miljun, li parti żgħira ħafna minnu huwa dovut għaż-żieda fin-

nollijiet li kien hemm f'dawn it-tliet snin u l-parti l-kbira tiegħu huwa dovut għall-fatt illi l-gvern illum qiegħed iħallas, taħt PSO arrangement lill-Gozo Channel, id-differenza fin-nollijiet bejn dak ta' residenti Għawdxin u n-nollijiet ta' residenti Maltin, biex inkun preċiż ta' residenti mhux Għawdxin.

Fejn qabel dan kien joħroġ mill-cashflow tal- kumpannija, illum il-gvern qiegħed iħallas din id-differenza għaliex hemm l- arranġament tal-PSO.

It-Tug Malta l-istess għax fl-2003 kienet għamlet telf minimu ta' madwar Lm0.1 miljun u fl-aħħar sena finanzjarja għamlet profitt ta' madwar Lm0.3 miljun.

U bl-aktar mod sinifikanti naħseb li kienet l-Air Malta fejn, grazzi għall-patt azjendali li kien sar flimkien mal-unions kollha li hemm rappreżentati f'din il-kumpannija, kellna tnaqqis sostanzjali fl-ispejjeż.

Bejn wieħed u ieħor nikkalkulaw li dan il-patt azjendali ffranka lill-Air Malta madwar Lm4 miljun b'kollox f'overtime, pagi, allowances, qtugħ li għamlet fl-outstations tagħha u differenzi fil-kuntratti ta' concessions li ngħataw.

Fir-realta' kieku l-Air Malta ma ntlaqtitx biż-żieda enormi fil-prezz taż- żejt - li minkejja dak li ngħad u minkejja l-hedging li ilu jsir fl-Air Malta għal dawn is-snin kollha u mhux biss riċentement, xorta waħda fis- sena finanzjarja li għaddiet se tkun ħallset madwar Lm5 miljun jew Lm6 miljun iktar fi fuel milli ħallset is-sena ta' qabel - kien probabbli ħafna li jekk ma tagħmilx profitt, kienet tkun viċin ħafna l-breakeven point grazzi għal dan ir-ristrutturar li sar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru semma l-operat ta' diversi azjendi li jaqgħu taħtu, bħad-WSC u oħrajn.

Fir-rigward ta' l-Enemalta u l-obbligi li ntrabat bihom il-gvern vis-a-vis il-produzzjoni ta' l-enerġija, fejn jidħlu direttivi li għandhom x'jaqsmu ma tinġis ta' l-arja mill-power stations, jista' il-Ministru jserraħ ras il-poplu li Malta m'hemm l-ebda problema li d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea se jiġu mwettqa?

Jista' jgħidilna pero' kif se jiġu cleared min-naħa ta' l-Enemalta biex jiġu in line ma' dawn id- direttivi?

Jista' jgħidilna x'se jkollha tagħmel l-Enemalta f'dan ir- rigward?

Jista' jispjegalna fuq fuq x'inhu l-programm eżatt ta' l-Enemalta biex tilħaq mad-domanda għas-snin li ġejjin u x'impjant se jsir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-ħabib tiegħi huwa kemm kemm skorrett dwar dak li ġie rrapportat fil-gazzetti.

Hu jaf li l-Enemalta kellha pjan - dan poġġejtu fuq il-mejda tal-Kamra bejn Frar u Marzu tas-sena l-oħra, meta għedna li konna se nixtru d-diesel engines - iżda dan il-pjan kellu jinbidel.

(Interruzzjonijiet) Imqar ikollu l-paċenzja almenu jħallini nispiċċa s- sentenza, Sur President!

Dan il-pjan kellu jinbidel minn Frar sal-lum minħabba obbligi ġodda li daħlu u, jekk l-Onor.

Interpellant jistenna sal-ġimgħa d-dieħla, nispera li jkollu d-dokument sħiħ lest b'dak kollu li talab.

Id-dokument ġie approvat mill-kabinett madwar ġimagħtejn ilu u fih l-ispjegazzjoni kollha tal-pjan il-ġdid u kif wasalna għalih.

Dan dalwaqt isir pubbliku u allura minflok nantiċipa, nippreferi nħallilu d-dokument kollu fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cassar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Wara l-privatisation tal-Maltacom, xi pjan għandu l- gvern għal privatisation schemes oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalissa għaddejja l-privatision ta' l-ishma li baqa' fil-Bank of Valletta u qegħdin ukoll ninnegozjaw fuq il-Malta Dairy Products.

Il-kabinett ħa d-deċiżjoni li l-20% ta' l-ishma li l-gvern baqagħlu fil-Malta Dairy Products jgħaddihom lill-koperattiva tal-ħalib, li għandha t-80% ta' l-ishma u hekk ikollha 100% ta' l-ishma.

Qegħdin fil- fażi fejn ninnegozjaw magħhom il-prezz ta' dawk l-ishma, Sur President.

F'fażijiet differenti ta' preparazzjoni, id-dokumenti qegħdin għas-sejħa, għar-request for proposals - li allura jkun l-ewwel pass - tal-gas division ta' l-Enemalta, tal-petroleum division ta' l-Enemalta, ta' Tug Malta u tal-KGT.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru qal li kien hemm programm u dan reġa' nbidel – ħalliha li ma nistax nifhem kif l-istrateġija tinbidel fi ftit xhur - jista' jgħid jekk id-deċiżjoni li kien hemm qabel li jinxtraw diesel engines, kenitx għaddiet mill-kabinett?

Meta għaddiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, kienet għaddiet mill-kabinett, bejn wieħed u ieħor xi xahar qabel ma għedna li għamilniha.

Ir-raġuni għala nbidlet id- deċiżjoni bażikament hi li meta aħna applikajna għand il-MEPA, li tikkontrolla l-emission levels, l-opinjoni tagħhom kienet li jekk immorru għad-diesel engines - u ma ninsewx li għad-diesel engines nonfqu l-inqas flus u dawl m'għandhomx bżonn ta' round-term running costs - Malta ma tikkwalifikax għall-emission levels li għandha u allura kellna nibdlu d- deċiżjoni dwar kif għandhom isiru l-affarijiet.

Jiġifieri l-ewwel morna għal-low cost u issa se jkollna mmoru għall-high cost.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' il-Ministru jikkummenta dwar il-front-page story ta' "it-torċa" illi bħas-soltu bassritilna diżastru u qaltilna li resqin biex ikollna blackout fil-pajjiż?

Ma jaħsibx li dan ir-rapport f'gazzetta b'simpatiji favur il-partit Laburista, m'huwa xejn ħlief manifestazzjoni ta' ipokrezija?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Dak ir-rapport li qed jirriferi għalih jirifletti dak li staqsew lili u m'huwiex ipokrezija.

Dak li hemm irrapportat huwa korrett.

Sal-lum stess ġie kkonfermat li lanqas kellkom pjan u dawwartuh u li mhux se tlaħħqu mad-domanda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Din hija t-tattika ta' l-oppożizzjoni, lanqas biss iriduna nitkellmu hawn ġew!

(Interruzzjonijiet) Oqgħod ismagħni għax jiena għandi dritt nagħmel mistoqsijiet supplimentari!

Poġġi bil-qiegħda u tagħmilx frattarija!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Ikompli l-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ma nafx għalfejn meta nsemmi l-power station ta' Delimara, l-Onor.

Mizzi tuġgħu daqshekk żaqqu!

(Interruzzjonijiet) Sur President, naħseb li r-regolamenti tal-Kamra jipprovdu għal min joħloq diżordni fil-Kamra.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, ma rridx iktar interruzzjonijiet.

L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: L-Onor.

Mizzi qed jgħid li jiena se ngħid il- ħmerijiiet.

Naħseb li anke din għandu jirtiraha jew jissostanzjaha, Sur President.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, dan huwa l-ħin tad-domandi.

Jiena sejjaħt lill-Onor.

Galea li għandu dritt ikompli bid-domanda tiegħu, dejjem sakemm jindirizza ruħu lejn is-Sedja.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, nistaqsi jekk jaħsibx il-Ministru li hemm element qawwi ta' ipokrezija meta sħabna ta' l-oppożizzjoni kienu għamlu seduta jgħajtu biex ma jħallux lill-gvern jiddeċiedi dwar is-sit tal- power station?

Dak iż-żmien tal-partit Laburista kienu anke jmexxu protesti biex mingħalihom ma jħalluniex nipproċedu bil-bini tal-power station – saħansitra kienu qalu li meta jitilgħu huma fil-gvern, kienu se jħottu l- impjant – u forsi l-Ministru jista' jgħidilna wkoll x'effett kien ikun hemm fuq il-provvista ta' l-enerġija kieku l-gvern ma ħax id-deċiżoni li jibni l- power station ta' Delimara?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, biex ma nsaħħanx il-qiegħa, nikkondividi l-opinjoni u nieqaf hemmhekk.

Pero` ċertament li kieku ma ħadniex ħsieb u li kieku ma kienx għall-Ministru Ninu Zammit - u għall-gvern ta' dakinhar - li ħa ħsieb jibni dak li bena, kieku l-blackout kien ikun fl-1996, meta telgħu huma għax dakinhar xorta waħda ġabu blackout!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jikkonferma li l-power station ta' Delimara suppost telgħet fuq programm imfassal dwar l-enerġija u mbagħad wara skoprejna li dak il-programm ma kienx jeżisti?

Jikkonferma wkoll li l- power station suppost li kellha taħseb għaż-żmenijiet tal-lum, kemm mil-lat ta' domanda kif ukoll mil-lat ambjentali, waqt li llum il-ministru qed jistqarr li hemm il-problemi u li fil-każ tal-power station ta' Delimara - infaqna miljuni kbar fuqha - se jkollna bilfors inbiddlu l-makkinarju?

Jista' jgħidilna kemm se jkollna nħallsu biex naslu għad-domanda għal sentejn oħra u fl-istess ħin nilħqu l-istandards li qed titlob minna l- Unjoni Ewropea?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naħseb li l-Onor.

Mizzi jaf li livelli ta' emissions mhux biss ma kenux jeżistu ...

(Interruzzjonijiet) Il-power station ta' Delimara kienet bżonjuża għal raġuni waħda.

Minħabba dak li kien wiret gvern Nazzjonalista fl-1987 u peress li verament ma kienx hemm ippjanar għall-espansjoni ekonomika, kien importantissimu u immedjatissimu li jkollna power station oħra għax ma kienx hemm spare generating capacity.

Issa li nippruvaw naqilbu l-istorja jew nerġgħu niktbu l-istorja dwar x'għamilna fl-1989, naħseb li jkun aħjar jekk dak inħalluh għall-istoriċi.

Imma xorta waħda jibqa' fatt wieħed u sempliċi, Sur President.

L-istandards u l-emission levels li kienu applikabbli fl-1989 u l- istandards u l-emission levels li se jkunu applikabbli fl-2010 - għax aħna mhux qed naraw x'inhi Delimara llum, pero' fejn se tkun bejn l-2010 u l-2012 ....

Issa sa dak iż-żmien il-makni ta' l-Enemalta se jkollhom 23 sena - suppost li wara 25 sena tibda taħseb biex il-makni tibdilhom, imma hawn Malta nżommuhom jaħdmu għal 50 sena – u nista' niċċertifika li dawn se jkunu għamlu their full running term.

Il-gvern qiegħed jaħseb biex meta jagħlqu l-25 sena, inkunu diġa' fil-fażi fejn qegħdin nibdluhom.

Pero` lil sieħbi nitolbu japprezza li aħna qegħdin nagħmlu ħaġa oħra, għax aħna qed inżidu wkoll il-kapaċita` u mhux biss qegħdin nagħmlu replacement ta' dawn il-makni.

Nafu kif żdiedet il-kapaċita` u kif żdiedet l-ekonomija grazzi għall-policy tal-gvern u hekk ukoll se jiġri fis-snin li ġejjin meta aħna nibqgħu fil-gvern.

Għalhekk irridu nżidu l-kapaċita` li niġġeneraw l- elettriku, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, issemma' il-prezz taż-żejt u bħas-soltu, sħabna tas-Super One kienu ħdejn il-bieb tal-Palazz u lili għamluli mistoqsija fuq il-prezz taż-żejt.

Jekk m'iniex sejjer żball, darba kienet saret offerta lill-kap ta' l-oppożizzjoni biex jaħtar persuna ta' fiduċja tiegħu li jkun involut fil-proċess ta' xiri taż-żejt.

Wara dak kollu li qed tgħid l-oppożizzjoni, jista' il-Ministru jgħid jekk il-kap ta' l- oppożizzjoni ħatarx din il-persuna ta' fiduċja tiegħu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Biex inkun preċiż, aħna offrejna lill-oppożizzjoni - ħalli ma ngħidx lill-kap ta' l-oppożizzjoni - biex fuq il-fuel purchasing advisory committee tinnomina persuna ta' fiduċja tagħha, iżda nista' ngħid li tali persuna qatt ma ġiet nominata.

Jien ukoll offrejt lill-Onor.

Mizzi biex iqabbad lil xi ħadd kompetenti - u nħallasulu jien - biex jeżamina l- kontijiet kollha fuq iż-żejt, jara li huma korretti u jiżgura ruħu li s- surcharge ġejja kollha miż-żieda taż-żejt - dan diġa' għamluh Deloitte & Touche u PriceWaterhouse Coopers, imma jekk jixtieq iqabbad lil xi ħadd hu nħallasulu wkoll - u li m'hemmx dawk il-famużi affarijiet oħra li vvintaw u li għandhom x'jaqsmu ma' l-Enemalta biex jidħlu.

Nixtieq nerġa' nieħu din l-opportunita' biex insemmi dak li qalet il- gazzetta "KullĦadd".

Naturalment irrid ninkludi l-gazzetti kollha li għandkom, inkluż "it-torċa" li kultant iġġib affarijiet ħżiena wkoll - imma naħseb dan li se ngħid kien fil-gazzetta "KullĦadd" - u se nerġa' nirrepeti biex inkun ċarissimu.

L-Enemalta għamlet hedging is-sena l-oħra u se tagħmel hedging din is-sena.

Biex ma nerġgħux nivvintaw l-affarijiet li hawn xi ħadd li huwa kontra l-hedging, se nerġa' nirrepeti.

L-Enemalta għamlet hedging fl-2005 u se tagħmel hedging fl-2006.

Tagħmel hedging taż- żejt u tagħmel hedging tad-dollar.

Iktar ċar minn hekk nispera li ma nistax inkun u nispera li dan id- dibattitu - ta' hedging u mhux hedging, ta' kif tixtri ż-żejt u ma tixtrix iż-żejt, ta' x'inhi s-surcharge u mhux surcharge - ikun marbut madwar ir- realtajiet ta' x'qed jiġri madwarna u mhux dwar dak li nixtiequ li jista' isir, pero` huwa impossibbli li jsir.

Aħna hawnhekk mhux qed nagħmlu affarijiet li jixbħu iktar il-cartoons milli jixbħu r-realta` għax dak li jiġri madwar id-dinja Malta ma tistax taħarbu.

Malta għandha l-obbligu li b'wiċċha minn quddiem, tara kif tagħmel front u politika ta' serjeta` u mhux politika ta' xewqat, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jikkonferma l-Ministru li r-resources authority suppost li snin ilu lestiet l-istrateġija dwar l-enerġija?

X'inhi r-raġuni li ma kenitx lestiet din l-istrateġija dwar l-enerġija?

Issa fil-konfront tal-mistoqsija li għamel l-Onor.

Galea, jista' il- Ministru jikkonferma li mhux lill-kap ta' l-oppożizzjoni saret il-proposta - għax in-naħa l-oħra dejjem jakkużaw lill-kap ta' l-oppożizzjoni li ħtija tiegħu – imma lili bħala kelliem ewlieni f'isem l-oppożizzjoni u jiena wkoll għedt li għal raġuni teknika - għax il-ministru kien qal li għandi nkun tekniku – aħna m'għandna għalfejn naħtru lil ħadd.

Jikkonfermah dan il-Ministru?

Jista' il-Ministru jgħid ukoll jekk fir-rapport li sar dwar is-surcharge, kienx hemm studju dwar l-ineffiċjenza fl-Enemalta u dwar kemm huwa t-telf li awtomatikament se jkollna nħallsu għalih?

Verament kieku l-Enemalta ħadet passi qabel, kienet tiffranka iktar fi fuel għax kienet iddaħħal renewable energy u ddaħħal l-effiċjenza.

U x'inhu jiġri fejn tidħol edukazzjoni dwar l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija ħalli niffrankaw mill- użu tal-fuel u fiex qegħdin fejn tidħol renewable energy?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dwar ir-resources authority jirrispondi l-Onor.

Ninu Zammit għax ir-renewable energy hija politika li jmexxi hu u mhux jiena.

Jien se nirrispondi biss dwar il-partijiet li għandi x'naqsam magħhom jien, Sur President.

Deloitte & Touche jgħidu ċar u tond li m'hemmx ċenteżmu fis-surcharge li għandu x'jaqsam ma' l-ineffiċjenza ta' l-Enemalta.

Jiena nitlob lill-Onor.

Mizzi biex imur jaqra dak ir-rapport, għax inutli li noqogħdu nargumentaw jiena u hu.

L-ineffiċjenza ta' l-Enemalta m'għandha x'taqsam xejn.

(Interruzzjonijiet) Ngħidlek kif daħlu fiha.

Meta konna bis-sistema l- antika, kif kienet titħaddem, huma jgħidu li fejn qabel kien hemm ir- rapport ta' PriceWaterhouse Coopers - u dawn jgħidu x'ikkonkludew PWC - PWC ikkonkludew li l-ineffiċjenzi ta' l-Enemalta tgħabbew fuq l-Enemalta.

Jirrepetu dak li qalu PWC, hekk għamlu Deloitte & Touche.

Aħna eżaminajna s-sistema li hemm illum u kkonkludejna li m'hemmx ċenteżmu li għandu x'jaqsam.

Ħa nerġa' nagħmel statement u jekk l-Onor.

Mizzi huwa kapaċi jikkontradih, Sur President.

Renewable energy, hi x'inhi, tqum iktar minn fossil fuel.

Li kieku l- Enemalta kellha tinvesti f'renewable energy, hi x'inhi, PVC, wind energy, eċċ., u tgħaddih lill-konsumatur bil-prezz li jiġi lilha, is-surcharge jogħla u mhux jorħos.

Naturalment niffrankaw ħafna affarijiet oħra, fosthom affarijiet fejn jidħlu aspetti ta' saħħa, pero` il-prezz ta' l- elettriku jogħla u mhux jorħos.

Din hija d-differenza.

U allura aħna favur 100% li jkollna politika favur ir-renewable energy u ninkoraġġuha, pero` mhux għar-raġuni li jorħos l-elettriku imma għal raġunijiet totalment differenti.

Issa nħalli f'idejn sieħbi biex jirrispondi d-domandi l-oħra, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Sur President, bħalma qed jgħid sieħbi, ir-renewable energy fiha spiża enormi.

Barra minn hekk, wieħed irid jiftakar ukoll li meta tagħmel renewable energy, trid taħseb ukoll għal dak li ngħidulu spare generating capacity.

MR SPEAKER: Ikkonkludi Ministru, jekk jogħġbok.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Rigward l-energy policy hemm dokument li nista' ngħid li ilu jiġi rfinut u issa qiegħed quddiem il-kabinett.

(Interruzzjonijiet) Imma kif tiġi tgħid li l-power station ta' Delimara saret mingħajr pjan?

Irrid infakkar li fl-1987 ma kellniex spare generating capacity imma kellna qtugħ programmat.

Tant ma kienx hawn spare generating capacity li kellna nixtru gas turbine oħra biex nillapazzaw sakemm inlestu l-power station ta' Delimara.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar infiq f'safar minn dipartimenti u enti taħt ir- responsabbilta` tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19185;

Tagħrif dwar proprjeta` mibjugħa bejn l-2000 u l-2006 u tagħrif ieħor dwar permessi li ħarġu għall-akkwist ta' proprjeta` minn barranin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19199;

Tagħrif dwar l-ispiża bejn l-2004 u l-2006 minn dipartimenti u enti taħt ir-responsabbilta` tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19244; u

Tagħrif dwar il-karozzi uffiċjali tiegħi u tas-segretarju parlamentari fl-uffiċċju tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19575.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 129 ta' l-2006 – Regoli tal-qorti ta' l-2006 għaż-żamma tal-bonordni fil-qrati tal-ġustizzja;

Tagħrif dwar direct orders 'il fuq minn Lm2,000 matul l-2004 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18594;

Tagħrif dwar safar minn membri tal-private staff bejn l-2004 u l- 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18595;

Tagħrif dwar persuni intitolati għall-gazzetti ta' kuljum u n-nefqa relattiva, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18596;

Tagħrif dwar xogħol ta' tindif minn kumpanniji privati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18597;

Tagħrif dwar vetturi rmonkati u/jew clamped, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 18934; u

Pjanta li turi art pubblika fi Pjazza Sant'Anna f'Tas-Sliema, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19548.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Lista gwida b'tagħrif dwar ikel u xorb għat-tfal ta' l-iskejjel, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19410.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar infiq u dħul marbut mal-festival kanzunetta Maltija għall- Ewropa u l-parteċipazzjoni ta' Malta fil-festival tal-eurovision fl- 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19519; u

Tagħrif dwar promozzjoni tal-kanzunetta Maltija li ħadet sehem fil- eurovision ta' l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19549.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 132 ta' l-2006 – Air navigation (amendment) (no. 2) order, 2006.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar kuntratti li ngħataw mill-Kordin grain terminal, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19596; u

Kopja tax-share transfer agreement bejn l-Air Malta PLC, Malta Air Charter Co. Ltd u l-Mediterranean Nuance Group Ltd dwar il- privatizzazzjoni ta' l-Air Supplies Co. Ltd., bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 18334.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent) Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' sezzjoni 'D' dwar il-protezzjoni tan-natura, parti mill- ftehim iffirmat bejn Malta u l-Unjoni Ewropea dwar l-insib, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19567.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar kiri ta' karozzi matul l-2004, l-2005 u l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19265;

Estratt mill-kondizzjonijiet ta' l-iskema "sir sid darek", bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19554; u

f'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar kiri ta' karozzi matul l-2004, l-2005 u l-2006 mid- dipartimenti u enti taħt ir-responsabbilta` tal-ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19266.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-ĠARR STRADALI INTERNAZZJONALI TA' MERKANZIJA

INTERNATIONAL CARRIAGE OF GOODS BY ROAD BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet Ikompli mis-6 ta' Ġunju, 2006

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru jista' ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, sfortunatament it-Tlieta li għaddew ma stajtx nisvolġi l-argument għaliex kien skada l-ħin u għalhekk tlabt biex nibqa' in possession.

Kont qed nispjega l-provvedimenti prinċipali li għandhom x'jaqsmu ma' din il-konvenzjoni li ġiet iffirmata mill-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea, kif ukoll minn numru ta' stati li m'humiex membri f'din l-unjoni.

Dan qed ngħidu għax din m'hijiex konvenzjoni ta' l- Unjoni Ewropea pero` lilna xorta tolqotna għaliex għalkemm hija liġi li tirregola l-ġarr stradali, hemm artiklu fil-konvenzjoni li jipprovdi li jekk il-ġarr tal-merkanzija in parti jsir fuq it-toroq u in parti jsir b'xi mezz ieħor – bl-arju jew permezz tal-baħar – allura r-regoli ta' din il- konvenzjoni japplikaw ukoll.

Dan huwa interessanti għaliex jekk imbagħad ngħaqqdu dan il-provvediment ma' provvediment ieħor li hemm fil-konvenzjoni li jgħid li dawn ir-regoli japplikaw kull darba li fil-katina sħiħa tal- ġarr tal-merkanzija b'mod stradali ikun hemm involut xi stat membru.

Fil-fatt l-ewwel artiklu ta' din il-konvenzjoni - li nifhem li se tiġi tradotta bil-Malti fi stadju ta' kumitat u li ma ġietx tradotta qabel għax il-ministeru kellu ċerta għaġġla biex jagħmel din il-liġi – jgħid li din il- konvenzjoni tapplika għal kull kuntratt ta' ġarr stradali, basta dan isir bi ħlas.

Mela l-ewwel kundizzjoni hi li dan il-ġarr isir bi ħlas, pero` imbagħad jingħad ukoll li meta l-pajjiż min fejn telqet il-merkanzija jew il-pajjiż fejn se tittieħed din il-merkanzija jinzerta pajjiż membru, din il-konvenzjoni tapplika wkoll irrispettivament mir-residenza u miċ- ċittadinanza tal-partijiet konċernati.

Dan ifisser li jekk il-ġarr tal- merkanzija jkun beda minn pajjiż li m'huwiex stat

membru f'din il-konvenzjoni u d-destinazzjoni tkun stat membru bħal Malta, din il-konvenzjoni tapplika u dan jgħodd anke jekk jiġri bil-maqlub, jiġifieri il-ġarr tal-merkanzija jitlaq minn stat membru u d-destinazzjoni tkun stat mhux membru.

Dan japplika mhux biss għall-ġarr ta' merkanzija minn ditti privati imma anke għall-ġarr ta' merkanzija ta' entitajiet pubbliċi.

Kif għidt l-aħħar darba, l-unika ġarr ta' merkanzija li din il- konvenzjoni ma tapplikax għalih, hu l-ġarr tal-mejtin, il-ġarr tal-posta u l-ġarr ta' l-għamara.

Sur President, wieħed mill-provvedimenti l-aktar importanti f'din il- konvenzjoni hu li għal kull ġarr tal-merkanzija jinħarġu tliet consignment notes oriġinali.

Dawn it-tliet consignment notes oriġinali jiġu ffirmati minn dak li se jibgħat il-merkanzija kif ukoll minn dak li se jġorr il- merkanzija.

L-ewwel nota jżommha dak li se jibgħat il-merkanzija, it-tieni nota tkun mal-merkanzija u t-tielet nota jżommha dak li se jġorr il- merkanzija.

Dawn it-tliet consignment notes huma importanti mhux biss minħabba l-kontenut tagħhom li huwa rregolat bil-konvenzjoni imma wkoll għaliex hemm ċertu termini – li se nitkellem dwarhom u li se jkunu applikabbli fil-liġi ta' Malta - u perjodi ta' żmien li jibdew japplikaw meta jiġu mogħtija dawn il-consignment notes.

Il-konvenzjoni taqsam il-provvedimenti li għandhom x'jaqsmu mad-dettalji ta' dawn il-consignment notes f'żewġ sezzjonijiet.

Hemm dawk id-dettalji li bilfors iridu jkunu parti mill-consignment note, u dan jingħad fis-sub- artiklu 1 ta' l-artiklu 6.

Imbagħad hemm sezzjoni oħra fejn jekk jista' jkun, għandu jkun hemm dettalji oħrajn.

Id-dettalji li huma obbligatorji huma dettalji bħad-data ta' meta toħroġ il-consignment note, il-post fejn saret, l-isem u l-indirizz tas-sender, tal-carrier u tad-destinazzjoni u d- deskrizzjoni u l-piż tal-merkanzija.

L-ewwel prinċipju li hemm fil- konvenzjoni huwa li s-sender għandu responsabbilita` għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispiża u ma' danni li c-carrier jista' jsofri minħabba li l- consignment note ma tkux saret sew mis-sender.

Hemm obbligu li dak li jġorr il-merkanzija, malli jirċievi l-merkanzija, irid jara li n-nota tal- consignment note hi korretta u li the goods and packing are in apparent good condition.

Il-consignment note tikkonsisti f'xhieda prima facie li hemm kuntratt ta' trasport ta' merkanzija, tal-kundizzjonijiet tal-kuntratt u li din ġiet imwassla fejn kellha tiġi mwassla.

Prinċipju importanti ieħor li hemm fil-konvenzjoni huwa li ġiet maħluqa presunzjoni li aħna l-avukati nsejħulha juris tantum, jiġifieri presunzjoni li inti tista' tattakkaha, pero` jekk ma tattakkahiex, din il-presunzjoni tgħodd.

Issa f'dan il-każ, din il-presunzjoni hija li sakemm il-carrier ma jkunx niżżel riservi fil-mument li hu rċieva l-merkanzija, allura hu meqjus li l-carrier irċieva l-merkanzija u l-packing relatat f'kundizzjoni tajba.

Dan ifisser li mhux is-sender irid juri li l-merkanzija u l-packing relatat kienet f'kundizzjoni tajba, għax once li jaċċetta l-consignment note bla ma jesprimi riservi, din tkun tfisser li hemm presunzjoni li dan irċieva l- merkanzija u l-packing relatat f'kundizzjoni tajba, u l-piż tal-prova li dan ma kienx hekk jgħaddi fuq il-carrier.

Il-konvenzjoni tipprovdi wkoll li min jibgħat il-merkanzija, jista' jiddisponi minn dik il-merkanzija jew jwaqqaf milli tiġi mwassla fid- destinazzjoni sakemm il-consignment note tiġi mogħtija lid-destinatarju.

Dan ifisser li sakemm id-destinatarju ma jkunx irċievha l-consignment note, il-liġi se tipprovdi li dak li bagħat il-merkanzija, u hawn se nikkwota mit- test tal-konvenzjoni:

"has the right to dispose of the goods, in particular by asking the carrier to stop the goods in transit, to change the place at which delivery is to take place or to deliver the goods to a consignee other than the consignee indicated in the consignment note.".

Dan kollu hu possibbli sal-mument li l-consignment note tingħata lid- destinatarju.

U nerġa' nikkwota mill-konvenzjoni:

"This right shall cease to exist when the second copy of the consignment note is handed to the consignee.".

Minn dak il-mument li d-destinatarju jirċievi l-consignment note, allura l- carrier jkollu jobdi l-ordnijiet tad-destinatarju.

Sur President, din il-konvenzjoni li ġiet iffirmata u tapplika f'46 pajjiż - għoxrin minnhom membri ta' l-Unjoni Ewropea – se tipprovdilna l-fakulta li se jkollna ċ-ċertezza ta' x'inhi l-liġi.

Dan qed ngħidu għaliex ħafna mill-pajjiżi li huma marbutin b'din il-konvenzjoni – li ġiet iffirmata fl-1956 u daħlet fis-seħħ fl-1961 – huma pajjiżi li magħhom aħna għandna ħafna kummerċ bħall-Italja, il-Ġermanja, ir-Renju Unit u l-Olanda – li huma membri fl-Unjoni Ewropea – u anke pajjiżi bħall-Isvizzera, il-Bulgarija, ir- Rumanija u r-Russja.

Dan ifisser li flok kulħadd se jkollu l-liġi tiegħu, se jkollna l-istess regoli dwar obbligi u drittijiet.

Il-konvenzjoni tarmonizza wkoll l-obbligi tal-carrier rigward telfien parzjali jew totali tal-merkanzija jew għall-ħsara li tista' ssofri l-merkanzija mill-mument li l-carrier jieħu l-merkanzija f'idejh sal-mument li hu jwassalha fid- destinazzjoni.

Dan hu responsabbli wkoll għal dewmien li jkollu x'jaqsam mal-consignment innifisha.

Dawn huma l-obbligi armonizzati ta' kull carrier li jopera f'ġarr stradali f'dawn il-pajjiżi firmatarji ta' din il-konvenzjoni.

Naturalment il-carrier ma jkunx responsabbli għan-negligenza ta' min jibgħat jew jirċievi l- merkanzija jew jekk l-istess merkanzija jkollha xi difett fiha nnifisha jew minħabba ċirkostanzi li l-carrier ma setax jevita.

Min-naħa l-oħra, il- carrier hu responsabbli jekk ikun hemm xi difett fil-mezz li bih jittrasporta l-merkanzija.

Apparti dan, il-konvenzjoni tipprovdi lista ta' tip ta' merkanzija li huwa riskjuż minnu nnifsu bħal, per eżempju, l-ġarr ta' annimali jew meta jkun hemm difett fil-packing tal-merkanzija.

F'dawn it-tipi ta' ġarr, il-carrier ikun eżonerat jekk isseħħ xi ħsara, pero` l- oneru biex juri li l-ħsara seħħet minħabba dawn ir-riskji msemmijin f'din il-konvenzjoni jaqa' fuqu.

Il-konvenzjoni toħloq ukoll ċerti termini ta' żmien għal skopijiet differenti.

Per eżempju l-artiklu 20 jgħid li jekk wara tletin ġurnata mid- data li xi ħadd kellu jirċievi l-merkanzija ma jirċivihiex, dik tkun prova konklussiva li l-merkanzija ntilfet u allura wieħed jista' jipproċedi bil- kawża għad-danni.

F'każ meta ma kienx hemm żmien miftiehem, il-liġi tipprovdi perjodu hija nnifisha.

Fil-fatt, l-artiklu 20 jgħid li f'dak il- każ, il-perjodu jkun sittin ġurnata mid-data li l-carrier ikun ħa l- merkanzija f'idejh.

Jekk isir ftehim ta' ġarr ta' merkanzija u din ma tasalx fi żmien 60 ġurnata mid-data li l-carrier jkun ħa l-merkanzija f'idejh, allura din tkun xhieda konklussiva li dik il-merkanzija ntilfet u wieħed jista' jipproċedi bil-kawżi għad-danni.

Il-konvenzjoni wkoll tipprovdi li f'din il-kawża għad-danni, id-danni jkunu l-valur tal- merkanzija fil-post u fil-mument li ġiet handed over għat-trasport.

Fil- fatt se nikkwota mill-konvenzjoni:

"To the value of the goods at the place and time at which they were accepted for carriage.".

Sur President, hemm ukoll provdut li dak li jagħmel il-claim għad-danni jkollu d-dritt għall-interessi bil-5% fis-sena fuq l-ammont ta' kumpens li jkun hemm claim fuqu.

Hemm ukoll ċerti obbligi li dak li jirċievi l- merkanzija għandu jsegwi meta jinduna li hemm xi ħsara.

Dan irid jirreġistra l-fatt li hemm dik il-ħsara, u f'każ li l-ħsara tkun evidenti waqt li jsir il-consignment, dan irid jagħmel ir-riservi tiegħu dak il-ħin, qabel ma jieħu l-merkanzija.

F'każ li l-ħsara ma tkunx evidenti waqt li jsir il-consignment, dak li jirċievi l-merkanzija għandu ċans sebat ijiem biex jirreġistra l-każ tiegħu.

Il-konvenzjoni tipprovdi wkoll għal ċerti regoli interessanti dwar fejn tista' tagħmel il-kawża, u ċjoe` dwar fejn tkun il-ġurisdizzjoni tal-qrati u liema qrati ta' liema pajjiż se jkollhom il-ġurisdizzjoni li jiddeċiedu każijiet fejn jew il-merkanzija ma tasalx jew tasal b'xi ħsara.

Hawnhekk il-konvenzjoni tgħid li dak li jagħmel il- claim għall-ħsara jista' jagħmilha quddiem xi qorti jew tribunal tal-pajjiż li jkunu ftiehmu fuqu fil-kuntratt tal-ġarr.

Mela jekk aħna ftehemna li minkejja li sa nirċievu l-merkanzija f'Malta, immorru Pariġi jekk tinqala' xi kwestjoni, allura hemmhekk tirbaħ il-qorti ta' Pariġi.

Pero' jekk ma jkun hemm xejn ipprovdut fl-agreement il-kawża tista' issir skond kontra min qiegħed tagħmel il-claim għad-danni.

Jekk qed tagħmel il-claim għad-danni kontra dak li bagħtlek il-merkanzija, il- kawża għandek tiftaħha fil-pajjiż tar-residenza tiegħu.

Jekk inti qed tagħmel il-kawża kontra t-trasportatur allura trid tagħmel il-kawża tiegħek jew fil-post tar-residenza tat-trasportatur jew fil-post ewlieni tan- negozju tiegħu.

Alternattiva oħra hija dik li tagħmel il-kawża jew fil- post fejn il-merkanzija ġiet konsenjata lit-trasportatur jew inkella fil- post fejn il-merkanzija kellha tiġi konsenjata.

Issa din hija importanti għaliex imbagħad hemm regola oħra li tgħidlek li jekk bdiet kawża quddiem qorti fi kwalunkwe wieħed minn dawn il-postijiet, jiġifieri minn fejn telqet il-merkanzija, jew fejn se tieqaf il-merkanzija jew tar-residenza tat-trasportatur jew ta' min bagħat il-merkanzija, inti ma tistax tibda kawża oħra fuq l-istess kwestjoni.

Fuq kwestjonijiet oħra tista' tiftaħ kawża, imma fuq l-istess kwestjoni ma tistax ħlief jekk is-sentenza ta' l- ewwel kawża m'hijiex waħda nforzabbli f'Malta.

Ħalli nagħti eżempju.

Sur President, jekk il-merkanzija telqet b'container b'ġarr stradali minn Franza u sejra lejn Malta, u xi ħadd jagħmel claim fuq il-ġarr ta' dik il- merkanzija f'Pariġi u s-sentenza tal-qorti ta' Pariġi tista' tiġi nforzata f'Malta, allura f'dak il-każ tirbaħ l-ewwel qorti li tkun ħadet f'idejha l- każ.

Min-naħa l-oħra, jekk is-sentenza ta' l-ewwel qorti li ħadet f'idejha l-każ m'hijiex inforzata f'Malta, f'dak il-każ tkun tista' issir kawża f'Malta wkoll.

Regola oħra importanti ħafna sabiex inneħħu l- komplikazzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-kwestjonijiet legali li jistgħu jqumu mill-ġarr stradali tal-merkanzija hija dik li meta sentenza tingħata minn pajjiż li l-qrati tiegħu għandhom ġurisdizzjoni li jiddeċiedu l-każ skond kif għedt qabel, allura dik is-sentenza, bis-saħħa ta' dan il-ftehim, tkun inforzabbli fi stat kontraenti ieħor.

Mela hawnhekk żidna li jrid ikun stat kontraenti.

Hawnhekk għandna 46 pajjiż li ftiehmu fuq din il-konvenzjoni, inklużi 20 stat ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk kwalunkwe sentenza li tingħata skond ir-regoli tal- konvenzjoni se tiġi awtomatikament applikabbli f'dawn is-46 pajjiż.

Araw daqsxejn x'vantaġġ huwa dan!

Vantaġġ mhux għall-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea, għaliex fl-Unjoni Ewropea diġa' għandna konvenzjonijiet, direttivi u liġijiet li bihom sentenza ċivili, f'qorti ċivili u f'pajjiż stat membru ta' l-Unjoni Ewropea huma applikabbli fl-Unjoni Ewropea.

Hemm ċerti safeguards, imma mill-bqija jekk hija sentenza normali, dik is-sentenza tiġi nforzata fi kwalunkwe pajjiż mill-25 membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Madankollu aħna m'għandniex dan il-ftehim mar-Russja, u allura limitatament għall-ġarr stradali tal-merkanzija, sentenza li tingħata skond din il- konvenzjoni se nkunu nistgħu ninforzawha.

Il-Malti li qiegħed jimporta u jsib il-merkanzija tiegħu bil-ħsara jista' jagħmel claim f'qorti, u dik is- sentenza ta' Malta tkun inforzabbli fi kwalunkwe pajjiż mis-46 pajjiż, inkluż ir-Russja, ir-Rumanija u l-Marokk li ffirmaw din il-konvenzjoni.

Sur President, ħalli ngħid xi ħaġa fuq il-preskrizzjoni.

Fil-ġarr tal- merkanzija bil-baħar teżisti wkoll preskrizzjoni ta' sena, u dan huwa t- terminu li qed jiġi applikat hawnhekk ukoll.

Mela hemm ċertu limitu li fih persuna trid tagħmel il-claim, u l-konvenzjoni taqsam il-claims għal danni fil-ġarr stradali tal-merkanzija f'żewġ kategoriji.

Hemm il-kategorija tal- ġarr stradali ta' merkanzija li d-dannu jsir b'riżultat ta' negliġenza, li f'dak il-każ il-perjodu ta' preskrizzjoni jkun ta' sena, u l-każ ta' danni li jkunu b'riżultat ta' att doluż, jiġifieri mhux aktar b'negliġenza.

B'negliġenza stajt ipprevedejt, imma ma rridtx tagħmel ħsara, mentri f'każ doluż ipprevedejtha u ridt li ssir il-ħsara.

Allura f'dak il-każ il- perjodu jkun ta' tliet snin, u dan il-perjodu japplika wkoll anke meta l- att jitqies doluż skond il-liġi tal-qorti li jkollha ġurisdizzjoni fuq il- każ innifsu.

Issa minn meta jibda jgħodd il-perjodu ta' sena?

Il-perjodu ta' sena jibda jgħodd fil-każ ta' ħsara minħabba telfin parzjali.

Per eżempju, inti kellek oġġett li parzjalment tħassar jew inkella ssib dannu fl-oġġett.

Allura f'dak il-każ il-perjodu ta' sena u tliet snin jibda jgħodd mill-mument tal-konsenja skond il-każ.

Fil-każ li tintilef kompletament il-merkanzija u jkun hemm ftehim, napplikaw 30 ġurnata wara li jkun skada ż-żmien ta' meta suppost ġiet ikkonsenjata l- merkanzija, mentri jekk ma jkunx hemm ftehim dwar meta kellha tiġi kkonsenjata l-merkanzija, nieħdu 60 ġurnata minn mindu beda l-ġarr.

Huwa interessanti wkoll li meta dak li qed jagħmel il-claim bil-miktub lit- trasportatur, per eżempju, il-perjodu ta' preskrizzjoni jiġi sospiż.

Pero` mill-mument li t-trasportatur jiċħad li huwa responsabbli, f'dak il-każ tibda għaddejja l-preskrizzjoni.

Issa aħna mdorrijin b'ħafna konvenzjonijiet li jagħtu d-dritt ta' l-opt out, fis-sens li tiffirma l- ftehim imma tgħid li dan il-ftehim japplika f'każ li l-partijiet ma jagħmlux ftehim ieħor.

F'dan il-każ l-artikolu 41 tal-konvenzjoni huwa ċar u jgħid hekk:

"...any stipulation which would directly or indirectly derogate from the provisions of this Convention shall be null and void.".

Naturalment hemm l-eċċezzjonijiet għal dan il-prinċipju, imma bħala regola din il-konvenzjoni tirbaħ fuq il-ftehim tal-partijiet.

Din il-konvenzjoni taqa' ukoll taħt ġurisdizzjoni u l-auspices tal-Ġnus Magħquda.

Fil-fatt, ir- ratifika trid tiġi depożitata mas-segretarju ġenerali tal-Ġnus Magħquda u tista' toħroġ ukoll minn din il-konvenzjoni billi tirrinunzjaha.

Kulma trid tagħmel huwa li tinforma lis-segretarju ġenerali tal-Ġnus Magħquda.

Qiegħed ngħid dan kollu għaliex din hija t-tielet konvenzjoni li għandha x'taqsam mal-ġarr tal-merkanzija.

L-ewwel waħda saret fl-1890 fejn kien hemm ir-regoli li għandhom x'jaqsmu mal-ġarr tal-merkanzija bil-ferrovija.

Imbagħad fl-1924 kien hemm il-konvenzjoni tal-ġarr tal-merkanzija bil-baħar u fl-1929 kienet saret il-konvenzjoni ta' Varsavja - li għadha tiġi applikata sal-lum - dwar it-trasport tal-merkanzija bl-ajru.

Imbagħad ix- xogħol fuq din il-konvenzjoni li qegħdin nitkellmu fuqha llum beda fl-1948, u ġiet iffirmata fl-1956.

Hemm protokoll li Malta se tirratifika wkoll u li se jgħin il-ħolqien u l-użu ta' nota ta' konsenja elettronika.

Din qiegħda ssir bl-assistenza ta' l-istitut internazzjonali ta' l- unifikazzjoni tad-dritt privat.

Sur President, naħseb li għedt dak kollu li kelli ngħid dwar din il- konvenzjoni u ma naħsibx li għandha tqajjem xi kontroversji partikolari.

Din hija konvenzjoni li se ssolvi diversi kwestjonjiet li jistgħu jinqalgħu minn żmien għal żmien fil-ġarr stradali tal-merkanzija.

Aħna niddependu ħafna mill-ġarr stradali tal-merkanzija, u din il-konvenzjoni se tagħtina l- opportunita` li nikkodifikaw ir-regoli tagħna li għandhom x'jaqsmu mal-ġarr stradali tal-merkanzija.

Għaldaqstant nirrikkmanda dan l-abbozz ta' liġi għall-approvazzjoni ta' din il-Kamra għaliex fih se noħolqu regoli li se jkunu armonizzati għal kulħadd.

Fl-aħħar seduta kont għedt li wieħed mill- vantaġġi ta' dawn il-konvenzjonijiet huwa li f'oqsma tad-dritt internazzjonali privat se nikkodifikaw regoli li qabel ma kinux jeżistu f'pajjiżna.

Insemmi b'mod partikolari li d-dritt internazzjonali privat aħna qatt ma konna kkodifikajnieh u allura konna niddependu mill-common law Ingliża.

Fil-fatt għandna regola ħalli fejn ikollna xi loophole fil-liġijiet tagħna nkunu nistgħu nagħmlu riferenza għar-regoli tal-common law.

Filwaqt li nirratifikaw dawn il-konvenzjonijiet u bil-mod il-mod nadottaw direttivi u regolamenti li ħarġu mill-Unjoni Ewropea, aħna se nibdew nikkodifikaw dawn ir-regoli.

Din hija xi ħaġa tajba għaliex altru li trid toqgħod tfittex is- sentenzi tal-qrati Ingliżi u altru li jkollok liġi tiegħek li tista' tagħmel riferenza għaliha.

Ħalli nsemmi eżempju żgħir.

M'ilux f'dan il- parlament għaddejna konvenzjoni simili fuq il-kuntratti in ġenerali, ir- Rome 1 u r-Rome 2 convention.

Din hija konvenzjoni bejn l-istati membri ta' l-Unjoni Ewropea dwar liema regoli tad-dritt internazzjonali privat għandhom japplikaw fil-każ tal-kuntratti.

Xahar ilu fl-Unjoni Ewropea approvajna regoli ġodda dwar id-dritt internazzjonali privat li għandhom x'jaqsmu mal-proper law of tort, jiġifieri meta jinħolqu danni minn azzjoni doluża jew minn azzjoni negliġenti.

Eżempju ta' dan huwa meta xi ħadd itajjar lil xi ħadd u fih ikun hemm element barrani.

Jiġifieri jista' ikollok il-karrozza reġistrata f'post, il-vittma f'post ieħor u dak li qiegħed isuq ikun min post ieħor.

Allura f'dak il-każ liema liġi se tapplika?

Dawn id-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea jagħmlulek klassifika ta' liema liġijiet tapplika u f'liema ċirkostanzi japplikaw meta jkollok dan il- konflitt ta' liġijiet.

Mela l-ewwel bdejna bil-kuntratti u issa mxejna għall-kawżi tat-tort, delitti u kważi delitti.

Hawnhekk qegħdin dejjem nitkellmu mil-lat ċivili, meta l-konsegwenzi ta' danni ċivili jkunu ġejjin minn att doluż jew minn att ta' negliġenza u mhux kontrattwali.

Allura b'din il-konvenzjoni se nibdew insolvu l-problemi tad-dritt internazzjonali privat li għandu x'jaqsam mal-ġarr stradali tal-merkanzija.

U bil-mod il- mod jista' jkun li jasal iż-żmien fejn bħalma għandna diversi kodiċijiet, nibdew niġbru r-regoli li għandhom x'jaqsmu mad-dritt internazzjonali privat f'oqsma differenti u nqegħduhom taħt saqaf legali wieħed.

Għalfejn qiegħed ngħidu dan?

Dan għaliex issa għall-kuntratti għandna r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, għal danni li m'humiex ġejjin mill-kuntratti għandna sett ieħor ta' regoli u għall-ġarr stradali ta' merkanzija għandna sett ieħor ta' regoli li joħorġu minn din il-liġi.

Per eżempju, fil-każ taż-żwieġ għandna l-liġi taż-żwieġ li tgħidlek liema liġi għandek tapplika f'dak il-każ.

Fir-rigward tal-formalitajiet tal- kuntratt taż-żwieġ tapplika l-liġi ta' fejn ikun sar iż-żwieġ.

Fir-rigward tal-forma għandek il-post fejn tiżżewweġ u għar-rigward tas-sustanza, jiġifieri fuq jekk iż-żwieġ huwiex validu jew le, għandek il-liġijiet li jvarjaw minn pajjiż għall-ieħor.

Aħna jista' ikollna liġijiet fuq l- annullament taż-żwieġ li ma japplikawx għall-postijiet oħrajn.

Allura hemmhekk tapplika l-liġi tad-domiċilju tal-partijiet, jiġifieri fejn il- konjuġi jkunu waqqfu r-residenza tagħhom.

Allura jista' jagħti l-każ li bħalma fil-każ tal-kodiċi ċivili fejn oriġinarjament kienu liġijiet differenti u mbagħad ikkodifikajnihom, hekk ukoll jista' jasal iż-żmien fejn nibdew nimlew aktar dan il-vojt li għandna dwar x'liġi għandha tapplika f'oqsma differenti tal-liġi tagħna.

Għalhekk nistgħu naslu fi żmien li nikkodifikaw taħt saqaf legali wieħed dawn ir-regoli differenti tal-private international law.

Għalissa, sakemm dik il-ġurnata tisbaħ fuq ix-xenarju legali Malti, għandna nikkuntentaw ruħna li nagħmlu liġijiet separati għall-kwestjonijiet separati, kif fil- fatt qegħdin nagħmlu f'dan il-każ.

Għalhekk nixtieq nirrakkomanda dan l- abbozz ta' liġi għall-approvazzjoni tal-Kamra.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, illum għandna quddiemna liġi li hija maħsuba sabiex tirratifika l-Convention on the Contract for the International Carriage of Goods by Road (Il-Konvenzjoni CMR).

Hawnhekk mhux se noqgħod nidħol fl-aspett legali ta' din il-konvenzjoni imma se nitkellem daqxejn b'mod tekniku u se ngħid x'qaluli diversi stakeholders fil-qasam tal-ġarr tal-merkanzija f'Malta li jiena kkonsultajt magħhom.

Is- CMR hija konvenzjoni li permezz tagħha dak li jkun ikollu sett ta' dokumentazzjoni li jekk isegwihom minn meta titlaq il-merkanzija sakemm tasal għand l-aġent, din tista' tillimita l-liability li jista' ikollu l- freight forwarder waqt il-vjaġġ ta' l-istess merkanzija.

F'Malta sal-lum ma kellniex din il-liġi u waħda mill-affarijiet li qaluli n- nies li jaħdmu f'dan il-qasam huwa proprju għalfejn pajjiżna dam daqshekk sabiex jirratifika din il-konvenzjoni.

Irrid ngħid mill-ewwel li hija konvenzjoni tajba, l-aktar għalina li nistgħu ngħidu li nimportaw kollox lejn pajjiżna.

Din il-konvenzjoni tgħodd ukoll għall-esportazzjoni u m'hijiex marbuta biss ma' l-importazzjoni.

Issa ħafna mill-affarijiet li nimportaw f'pajjiżna jiġu bil-baħar u allura, ladarba aħna qegħdin f'sitwazzjoni fejn niddependu totalment fuq l-importazzjoni u l- esportazzjoni, din trid tiġi mwassla fil-post tad-destinazzjoni tagħha permezz tat-trailers.

U għalhekk wieħed kien jippretendi li konvenzjoni bħal din kienet se tiġi rratifikata aktar qabel.

L-oppożizzjoni Laburista taqbel mar-ratifika ta' din il-konvenzjoni u għaldaqstant se tivvota favur tagħha.

Sur President, aħna se nivvotaw favur din il-konvenzjoni għaliex hija xi ħaġa li se tgħin lill-industrija in ġenerali u se tgħin b'mod speċjali lill- industrija tal-freight forwarders ta' pajjiżna.

Issa s-sitwazzjoni hija din.

Jekk ma jkollniex ir-ratifika ta' din il-konvenzjoni u jkun hemm xi ħadd li jibgħat xi merkanzija f'Malta, u meta tasal Malta din il-merkanzija jkollha xi ħsara jew ikun hemm xi partijiet minnha li tiġi misruqa, iċ- ċansijiet huma li l-aġent ifittex lill-freight forwarder tiegħu għal ħlas tad-danni.

Bħal dawn kellna każijiet ġewwa Malta fejn il-freight forwarder ġie mfittex għad-danni minħabba li kien hemm xi ħsara u dan ġie mġiegħel mill-qorti sabiex iħallas il-ħsarat kollha li tkun ġarrbet il-merkanzija.

Għalhekk permezz tar-ratifika ta' din il-konvenzjoni se nillimitaw id-danni fuq il-freight forwarder.

Il-konvenzjoni tillimita d-danni li wieħed jista' jitlob f'każ li jkun hemm ħsara fuq xi merkanzija li tinġieb f'Malta u din hija xi ħaġa importanti ħafna.

Naturalment dan ma jfissirx li jekk ikun hemm id-danni l-aġent ma jistax jinxurja kontra tagħhom.

Sal-lum il-ġurnata l-aġenti f'Malta ma kienu jinxurjaw xejn – jew ftit wisq - għaliex kienu jafu li jekk se jsofru d-danni huma setgħu jfittxu lill-freight forwarder u dan ikollu jħallas għad-danni kollha li tkun ġarrbet dik il-merkanzija.

Din fl-opinjoni tiegħi m'hijiex xi ħaġa ġusta għaliex ħafna drabi l-ħsara lanqas tkun tort tal-freight forwarder.

Għaldaqstant nerġa' ngħid li din hija liġi tajba għaliex se tillimita d-danni lill-kumpanniji Maltin.

Irrid ngħid ukoll li din il-liġi tapplika biss għal dawk li huma loose goods, jiġifieri dik il- merkanzija li tinġieb bit-trailers u mhux bil-containers.

Kif għedt din il-liġi ma tapplikax għal merkanzija li tinġieb f'Malta bil- containers u naħseb li hemm bżonn li nagħmlu xi ħaġa simili anke f'dan il- każ.

Meta jiġi container f'pajjiżna jkollu l-bill of lading li huwa dokument li fuqu jkollu mniżżel x'hemm f'dak il-container.

Madankollu sal- lum il-ġurnata pajjiżna għad m'għandux liġi fuqha.

Ovvjament teżisti konvenzjoni - li aħna għadna ma rratifikajniex - li tagħti protezzjoni f'każ bħal dak, u għalhekk nixtieq inħeġġeġ lill-gvern sabiex ma jieqafx biss fuq din il-liġi tajba li tipproteġi l-merkanzija li tiġi bit-trailers u bit-trakkijiet imma mmexxu 'l quddiem ukoll dik il-konvenzjoni li tipproteġi lil min iġib il-merkanzija bil-containers.

Illum il-ġurnata nafu li ħafna mill-merkanzija li tiġi f'Malta tiġi wkoll bil-containers, u allura huwa importanti li l-istess tip ta' protezzjoni tajba li qegħdin nagħtu b'din il-konvenzjoni nagħtuha wkoll lil min iġib il-merkanzija tiegħu fil-containers.

Għalhekk nerġa' inħeġġeġ lill-gvern sabiex jirratifika wkoll il-konvenzjoni li tkopri l-ġarr tal-merkanzija fil- containers, li kif għedt aktar qabel, hija xi ħaġa li f'Malta għad m'għandniex.

Mela llum aħna qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-merkanzija kollha - kemm li nimportaw u kemm

li nesportaw - tiġi fil-maġġoranza kbira tagħha permezz tal-baħar u mbagħad tiġi trasportata lejn id-destinazzjoni tagħha permezz tat-trailers jew tal- containers.

Għaldaqstant huwa importanti ħafna li mhux biss ikollna din il- konvenzjoni tajba imma anke li jkollna operat tajjeb fil-portijiet tagħna.

Issa waħda mill-concerns personali tiegħi hija l-mod ta' kif qegħdin nipprivatizzaw il-portijiet u l-ajruport ta' Malta.

Kif nafu f'pajjiżna kollox jidħol permezz tal-portijiet u l-ajruport.

Illum il-ġurnata spiċċajna tajna l-freeport b'kuntratt lil kumpannija Franċiża, tajna l- management tal-Port il-Kbir lil kumpannija Maltija b'interessi barranin u l- operat ta' l-airport huwa f'idejn kumpannija Awstrijaka b'interessi Maltin ukoll.

Sakemm għandek regolatur fuq dawn l-operaturi kollox sew.

Il- problema qiegħda fil-freeport, fejn m'għandekx regolatur fuq dak li jiġri hemmhekk.

Il-Malta maritime authority qed tirregola x'jiġri fil-portijiet tagħna, imma ġol freeport ma tapplikax.

Dan jinkwetani ftit għax aħna rridu naraw li dawn in-nodes strateġiċi ta' pajjiżna nużawhom bl-aħjar mod.

Jien nieħu pjaċir u nawgura lil dawk li ħadu l-operat u l-management tal- Port il-Kbir għax fil-kuntratt tagħhom hemm li se jnaqqsu l-ispejjeż sabiex tinġieb il-merkanzija f'Malta.

Jalla jkun hekk, għax jekk ikun hekk inkunu nistgħu nimportaw l-affarijiet b'irħas u jalla li, jekk jiġri hekk, is- savings li jsiru jgħaddu lill-konsumatur.

Dan hu l-importanti.

Inutli li aħna nnaqqsu l-fees biex nimportaw, imma mbagħad il-prezz għall-konsumatur jibqa' l-istess għax inkella s-savings li jsiru mhux se jgawdi l-konsumatur minnhom.

Irridu noqogħdu attenti u għalhekk għedt li r-regolatur huwa importanti għax huwa jirregola biex jara li ma jsirux ċerti manuvri li ma jkollniex kontroll fuqhom.

Aħna nafu d-diffikultajiet li jinħolqu meta jkollok management barrani tal-portijiet u ta' l-airport, kif ġara ġewwa l- airport ta' Malta.

Nafu l-fees li ġew introdotti mill-MIA li mhux qed iħalluna nkunu kompetittivi.

Dan l-aħħar mort nixtri biljett ta' l-ajru għal Londra għat-tifla tiegħi.

Dan qam Lm120, Lm60 minnhom għall-flight u Lm60 taxxi, u parti mis-Lm60 taxxi huma tariffi ta' l-MIA.

Kif jista' jkun inġibu t-turisti f'pajjiżna meta qed ngħabbuhom b'dawn it-taxxi kollha?

Veru li t-turist ma jibdiex il-vjaġġ tiegħu minn Malta u allura d-departure tax ta' Lm20 ma jħallashiex - aħna l-Maltin sfortunatament inħallsuha - imma xorta jibqagħlu jħallas Lm40 oħra fuq il-biljett.

Aħna kif qatt

nistgħu nkunu kompetittivi?

U għalhekk huwa importanti li jkollna regolatur.

Din hija l-problema kbira li hemm fuq il-low cost airlines, għax għalkemm il-flight hija low cost, it-taxxi jridu jħallsuhom xorta.

Lm60 flight għal Londra m'hijiex daqshekk għolja, issir għolja meta tibda tgħodd it-taxxi fuqha.

Jeħtieġ ikollna regolatur serju għax dawn huma n-nodes li jistgħu joħonqulna l-ekonomija tagħna.

Jekk ma nagħrfux nirregolaw tajjeb fil- portijiet u fl-airport tagħna tista' ssirilna ħafna ħsara ekonomikament.

Meta jibdew jidħlu ċerti tariffi u ħlasijiet bilfors jogħlew is-servizzi.

Fil-każ tas-servizzi ta' l-airport jogħla l-prezz tal-biljett biex tidħol persuna f'Malta, kemm Maltija u kemm barranija.

Dawn huma affarijiet li rridu nevitaw.

Tajjeb li jsiru r-riformi, imma rridu noqogħdu attenti li r- riformi jkunu regolati tajjeb u għaldaqstant hemm bżonn ir-regolatur.

Għalhekk jinkwetani l-mod kif issir il-privatizzazzjoni, b'mod partikolari kif sar fil-freeport.

Hemmhekk għandna l-problemi.

Anke fil-Port il-Kbir jeżistu problemi għax illum il-ġurnata tajna parti sostanzjali minnu lil dan il-consortium il-ġdid li daħal biex jopera u jimmaniġġja l-merkanzija fil-port tagħna, li hija tajba.

Għandna parti mill- Port il-Kbir mogħtija lil Viset li qed tagħmel il-cruiseliner terminal u qed tieħu ħsieb il-cruiseliners li jiġu Malta, imbagħad għandek il- mollijiet li jintużaw mill-katamaran li jiġi minn Sqallija.

Hawnhekk għandna problema għax din il-kumpannija bdiet topera b'katamaran ħafna akbar milli kien qatt qabel u issa qed tinġieb anke l-merkanzija permezz tal-katamaran.

Allura hawnhekk hemm daqsxejn konflitt għax għandek kumpannija li ngħatat l-operat u l-immaniġġjar tal-port, imma naħseb li din – I stand to be corrected fuqha, forsi l-ministru jista' jilluminana – ma tistax tikkontrolla t-trailers u t-trakkijiet tal-merkanzija li jiġu fuq il- katamaran.

Dawk jidħlu fil-parti fejn hemm it-terminal tal-passiġġieri u jibqgħu ħerġin.

Allura hemmhekk għandek dawn it-tip ta' problemi li rridu naraw min hu responsabbli għalihom.

Forsi għandha tidħol il-Malta maritime authority biex tara x'jista' jsir ħalli dawn it-tip ta' problemi jiġu solvuti.

Il-Port il-Kbir għandu ħafna potenzjal.

Veru kien hemm żmien meta l- potenzjal tiegħu naqas peress li nfetaħ il-freeport u meta ħafna merkanzija bdiet tiġi containerised kienet tmur il-freeport.

M'hemm l-ebda raġuni għaliex il-containers m'għandhomx jidħlu fil-Port il-Kbir.

Safejn naf jien fl-agreement li għandu l-freeport ma hemmx li kull container li jidħol Malta jrid imur il-freeport.

Jiġifieri jista' jagħti l-każ li jidħlu containers fil-Port il-Kbir ukoll jekk isiru l-cranes biex iniżżlu l- containers minn fuq il-vapuri li jidħlu fil-Port il-Kbir.

Imma apparti dan, ħafna mill-merkanzija li qed tidħol Malta issa qed tmur il-freeport.

Fil-passat il-Port il-Kbir tagħna kellu rwol importanti ħafna għall-vapuri navali li kienu jiġu hawnhekk, l-aktar tas-servizzi Ingliżi.

Meta telqu minn Malta s-servizzi Ingliżi dak l-użu spiċċa bħalma naqas ukoll l-użu tal- Port il-Kbar bħala l-port fejn tidħol il-merkanzija kollha li tidħol Malta.

Qabel il-merkanzija kollha li kienet tidħol Malta kienet tidħol fil-Port il-Kbir.

Illum il-ġurnata irridu naraw kif se niżviluppaw dan il-port biex nirrealizzaw il-potenzjal kbir li għandu.

Fi żmien gvern Laburista ta' l-1996/98 ġew varati diversi proġetti fil-Port il-Kbir li qed isiru u għad hemm ħafna xogħol xi jsir fil-Port il-Kbir.

Sar il-proġett tal-cruiseliner terminal li kien varat mill-gvern Laburista.

Nieħu pjaċir li dan il-proġett wasal fl-aħħar tiegħu u għallinqas dawk il- vapuri navali tal-forzi Brittaniċi li kienu jidħlu hawn Malta illum qed jiġu replaced bil-vapuri tat-turisti.

Sar il-proġett tal-Kottonera fil- Port il-Kbir fejn illum hemm il-yacht marina u l-affarijiet l-oħra li qed isiru, u tajjeb ukoll li dan isir hemmhekk.

Irrid ngħid li fil-proġett tal- Kottonera għad fadal ħafna u ħafna xi jsir għar-raġuni li dak li sar s'issa hija l-marina – li huwa tajjeb li ssir hemmhekk, u kienet proprju proposta li kien għamel il-gvern Laburista fl-1998 – pero` mbagħad saret il-parti spekulattiva, il-parti tal-bini ta' l-appartamenti u l-konverżjoni ta' bini eżistenti f'casino`.

Jien naħseb li hemm bżonn li ssir ukoll il-parti produttiva tal-proġett, jiġifieri li jsir ir-restawr meħtieġ f'dak il-bini arkitettoniku u storiku tant sabiħ li għandna fil-waterfront tal-Birgu u li jinstab użu addattat għalih.

Jiġifieri anke hemmhekk hemm proġett li jrid isir.

Proprju llum kont qed naqra ġurnal li fih il-ministru Mugliett ġie rrapporat li qal li anke fuq il-proġett tal-Baċir numru 1 f'Bormla mexjin 'il quddiem, u semma li l-gvern qed ikollu diskussjonijiet fuqu ma' consortium partikolari.

Jalla naslu għax dik hija area li ma gawdiet xejn xejn mill-proġett tal-Kottonera kif sar sal-lum.

Dak li sar fil-proġett tal- Kottonera sal-lum m'hu tal-Kottonera xejn, imma huwa proġett tal-Birgu għax waterfront tal-Birgu sar s'issa, imma l-hinterland, Bormla u anke l-Isla, ma gawdew xejn mill-proġett li sar.

Allura huwa importanti ħafna li jsir il-proġett tal- Baċir numru 1 ħalli anke Bormla tibbenefika mill-proġetti li qed isiru fil- Port il-Kbir.

Hemm ħafna iktar x'isir, u jiddispjaċini li ċerti proġetti jiġu mħabbra b'tant fanfarra u mbagħad ma jsir xejn dwarhom.

Per eżempju, il-ministru Zammit Dimech kien ħabbar il-famuż proġett tal-lift li ried isir biex jgħaqqad il-cruiseliner terminal mal-Barrakka ta' Fuq.

Qalilna kemm hu importanti li jsir dan il-proġett – u veru huwa importanti li jsir il-lift għax jeħtieġ li jkun hemm il-connection minn mal-baħar għaċ-ċentru tal-Belt – iżda ħarġet it-tender u ħadd ma wera interess fiha.

Jien jiddispjaċini meta l-gvern ikun ilu tant iħabbar proġett u jgħid kemm hemm nies interessati fih u mbagħad ma jsir xejn!

Imma issa drajna.

Proġett ieħor li kellu jsir li b'xi mod huwa konness ukoll mal-cruiseliner terminal huwa l-proġett tal-park and ride u s-sistema ta' l-immaniġġjar tat- traffiku ġewwa l-Belt u l-Furjana.

Iżda ma nafx x'sar minnu.

L-aħħar darba li staqsejt fuqu f'dan il-parlament ġejt informat mill-ministru li hemm kwestjoni fuq xi tenders li nħarġu u hemm xi appell għadu għaddej.

Dan il-proġett kellu jibda jaħdem f'Mejju li għadda u ma sar xejn dwaru.

X'hemm ħażin?

Għaliex qed jiġri dan?

Aħna rridu nifhmu li aħna m'aħniex waħedna fid-dinja, imma għandna l-kompetizzjoni u ma jistax ikun li nippermettu li proġetti li jistgħu jkunu tajbin inħalluhom hekk, qisu ma ġara xejn għax ħaddieħor qed jarma għalina.

Ħaddieħor beda warajna u llum għaddiena f'dak li qegħdin nagħmlu.

Irridu nifhmu minn fejn hi ġejja l- kompetizzjoni, allura huwa importanti li nagħtu kas li l-proġetti mhux biss inħabbruhom imma nagħmluhom, u nagħmluhom fiż-żmien li ngħidu li se nagħmluhom.

Il-proġett tal-park and ride u t-traffic management schemes ġewwa l-Belt u l-Furjana li tħabbar b'tant fanfarra u tant qajjem kontroversja kellu jibda, imma nafux x'ġara minnu.

Ma sar xejn.

Kultant jien naħseb li dawn it-tip ta' proġetti jiġu mħabbra mill-gvern tal-ġurnata biex noħolqu messa in scena u mbagħad ma jiġri xejn.

Din ġrat ħafna drabi.

Ġrat fuq il- proġett tas-sit ta' l-opera house ukoll.

Waħda mill-affarijiet li qal kif laħaq prim ministru l-Onor.

Lawrence Gonzi kienet li wieħed mill-aims prinċipali tiegħu huwa li jagħmel il-proġett ta' l-opera house.

Kien għamel press conference flimkien mal-ministru Mugliett biex ivaraw dan il- proġett u ma smajna xejn aktar fuqu.

Dawn l-affarijiet itellfu l- kredibilita` tan-nies fil-gvern tal-ġurnata.

L-isfortuna hija li dan il- gvern jgħid li se jagħmel ħafna affarijiet imma ftit jew xejn jagħmel.

Din hija l-isfortuna!

Mhux għax m'hemmx xi jsir.

Kemm hemm xi jsir!

Hemm ħafna u ħafna xi jsir.

Imma ejja nagħmluhom l-affarijiet!!

Nieħdu proġett ieħor li jinvolvi ħafna l-Port il-Kbir, il-proġett Connections li għalija kien il-qofol ta' dak kollu li qed isir fil-Port il- Kbir u l-Port ta' Marsamxett, għax kien maħsub biex jgħaqqad iż-żewġ portijiet permezz ta' mina minn taħt is-swar li tgħaqqad Marsamxett mal- Port il-Kbir.

Dan huwa proġett validu ħafna għax, kif inhi s-sistema llum, jekk trid tmur bil-baħar minn Tas-Sliema għall-Belt trid toħroġ 'il barra mill-port, iddur mal-breakwater u terġa' tidħol.

Allura f'każ ta' maltemp ma taħdimx, ma toħroġx 'il barra mill-port biex tmur minn port għall-ieħor.

Mentri jekk ikollok din il-famuża mina li se tgħaqqad naħa m'oħra ma jkollokx għalfejn toħroġ mill-portijiet u jkollok sistema alternattiva tat- trasport minn naħa għall-oħra tal-portijiet tagħna li tagħmel ħafna sens.

Illum hemm massa ta' nies fl-inħawi ta' Tas-Sliema, hemm massa ta' nies oħra, bħalma dejjem kien hemm, fin-naħa tal-Port il-Kbir u qed tgħaqqadhom flimkien.

Qed tressaq lejn xulxin u tagħmilha faċli li bniedem jivvjaġġa minn port għall-ieħor.

Din hija sistema alternattiva ta' trasport li żgur ma toħloqlokx problemi ta' tniġġis ta' l-arja għax hija sistema ta' trasport bil-baħar.

Għaliex dawn l-affarijiet tant importanti ma mmexxuhomx 'il quddiem?

Possibbli ma nifhmux l-importanza tagħhom?

B'din is-sistema tagħmilha ħafna iktar faċli għal persuna minn Tas-Sliema biex tmur f'wine bar ġewwa l-Birgu.

Illum il-Birgu qed jiżviluppa ħafna, qed jinfetħu ħafna restaurants u wine bars u qed imorru 'l hemmhekk ħafna nies li qabel kif issemmilhom il-Birgu jgħidulek "Jaqq!

Lanqas biss naf fejn qiegħed!"

Jien mill-Birgu u naf x'qiegħed ngħid.

Illum ħafna nies qed jiffrekwentaw il-Birgu għax fehmu l- karattru ta' dak il-post.

Naħseb li l-Birgu huwa wieħed mill-iktar postijiet indaf u miżmum fi stat tajjeb li hawn f'Malta.

U hawnhekk ngħid prosit lill-kunsill lokali tal-Birgu.

Allura għandek ċertu investiment dieħel hemmhekk.

Jien naf nies min-naħat ta' Tas-Sliema u San Ġiljan li jmorru fil-wine bars tal-Birgu.

Kieku kellhom sistema ta' trasport bil- baħar li twassalhom minn naħa għall-oħra f'ħames minuti, ibqa' ċert li jużawha għax fil-Birgu hemm problema kbira tal-parkeġġ.

Donnu l-gvern ma jridx jifhem il-problema tal-parkeġġ li hemm fil-Birgu.

Issa qed issir it-triq li tagħti għall-moll ta' Sant'Anġlu, dik il-parti fejn qed isir il-proġett tal-Kottonera u qed ngħidu li meta titlesta mhux se jitħalla jsir parkeġġ matul din it-triq.

Tajjeb, imma jista' xi ħadd jgħidli fejn se jipparkjaw il-karozzi issa.

Suppost li kellu jsir car park proprju taħt Santa Margerita n-naħa ta' Bormla li kellu jingħaqad imbagħad mal-bqija tal-proġett tal-Kottonera.

Iżda neħħejna l-parking li hemm fit- triq li qegħdin nagħmlu, u dan il-car park baqa' ma sarx.

Jalla ssir it- triq għax jekk ma ssirx it-triq u ma jsirx il-landscaping u l-embellishment tal-waterfront hemmhekk se jibqa' qisu building site għal dejjem.

Jiġifieri importanti li jsir ix-xogħol ta' l-embellishment li qed isir, imma mhux biżżejjed li nagħmlu dan.

Kif jitlesta x-xogħol ta' l-embellishment li qed isir bħalissa se jitneħħa l-parkeġġ kollu li hemm hemmhekk.

Jista' xi ħadd jgħidli fejn se jipparkjaw issa?

Bniedem li għandu dgħajsa irmunkata ġol-marina tal- Kottonera kif se jagħmel biex jieħu l-affarijiet għal fuq id-dgħajsa tiegħu?

Persuna li trid tmur fil-casino` jew ġo xi ħanut li għad jiftaħ hemm isfel, fejn se tipparkja?

Għax il-parkeġġ se nneħħuh kollu.

Tajjeb li nneħħuh, tifhimnix ħażin.

M'iniex qed ngħid li m'għandniex inneħħuh, anzi ejja nneħħuh għax jien nemmen ħafna fil-pedestrianization, li jkollna areas li qegħdin biss għan-nies u nneħħu l-karozzi min-nofs.

Imma rridu nipprovdu alternattivi!

U waħda mill-alternattivi kienet proprju l- Connections project.

Dan kien jipprovdi sistema fejn inti ma tużax il- karozza u allura m'għandekx bżonn il-parkeġġ, imma dan il-proġett m'għamiltuhx, ħallejtuh fuq l-ixkaffa, ma sar xejn dwaru, indifen!

Tajjeb li nfakkar li dan ilu li tħabbar mill-1998, u llum għaddew tmien snin u ma smajna xejn dwaru iktar.

L-idea li nqabbdu l-lift mill- cruiseliner terminal għall-Barrakka ta' Fuq hija biċċa żgħira mill-proġett Connections, imma hemm ħafna iktar xi jsir.

Issa smajna li l-gvern se joħroġ offerti biex jiġi provdut servizz bil-baħar minn Tas-Sliema għall- Belt u għall-Kottonera, li huwa tajjeb.

Imma ejjew nagħmlu l-affarijiet b'ċertu sens.

Ejjew naraw l-istampa kollha, mhux narawha biċċa biċċa.

Ħafna drabi tkun solvejt biċċa u ħloqt problema x'imkien ieħor.

Kif diġa` għedt, tajjeb li jsir l-embellishment tal-waterfront tal-Kottonera, imma se toħloq problema tal-parkeġġ li mhix qed tkun indirizzata.

Mal-Port il-Kbir hemm diversi proġetti oħrajn li jridu jsiru.

Forsi wieħed mill-iktar proġetti li qed jibki biex isir huwa l-Forti Sant'Iermu li proprju jgħaqqad il-Port il-Kbir mal-Port ta' Marsamxett.

L-area tiegħu hija wieħed minn kull ħamsa ta' l-area tal-Belt u qed inħalluh hemmhekk abbandunat, qed jaqa' biċċiet minkejja li matul iż-żmenijiet kien hemm diversi żviluppaturi, anke barranin, li wrew interess li jiżviluppawh.

Kienu lesti jinvestu miljuni kbar ta' liri biex jiżviluppaw il-Forti Sant'Iermu, imma l- gvern deherlu li din m'għandniex nagħmluha.

Hemmhekk għandna ġojjell ieħor li hemm bżonn issir xi ħaġa jekk aħna verament nemmnu li l-belt kapitali tagħna trid tiġi rijabilitata.

Ma tistax tirrijabilita biss il-parti ta' fuq tal-Belt u l-parti t'isfel ma tirrijabilitahiex.

Fuq kollox il-Belt Valletta m'hijiex xi belt daqstant kbira bħalma hemm barra minn Malta.

Il- Belt tagħna hija prattikament żgħira meta mqabbla ma' skala ta' pajjiżi oħrajn u m'hemmx raġuni għalfejn m'għandniex nirrijabilitawha kollha.

Ejja nimmaġinaw li l-Forti Sant'Iermu jiġi rijabilitat u nsibulu użu addattat u min-naħa l-oħra jiġi rijabilitat is-sit tat-teatru rjal u dak kollu li hemm fin-nofs - Strada Rjali għall-grazzja t'Alla llum tinsab fi stat mhux ħażin għalkemm hemm bżonn ta' manteniment anke fuqha - ara kemm nagħtuha ħajja mill-ġdid lill-Belt!

Jien nemmen ħafna li l-Belt għandna nagħtuha l-ħajja, imma nagħtuha l-ħajja billi ninvestu fiha, mhux billi nitkellmu dwarha.

Hija ħaġa faċli li titkellem!

Kulħadd ikollu ideat sbieħ x'għandna nagħmlu u x'm'għandniex nagħmlu.

Id-diffikulta` hija li inti tittrasforma l-ideat li jkollok għall-azzjoni li trid tittieħed biex twassal għar-riżultat!

Bħalma għedt qabel, il-gvern u l-ministri tiegħu jitkellmu fuq ħafna proġetti sbieħ, imma effettivament x'qegħdin nagħmlu?

Effettivament m'aħna qed nagħmlu xejn!

Qed nagħmlu proġetti li kienu ġew varati bejn l-1996 u l- 1998 mill-gvern Laburista u l-ebda proġett ġdid ma ġie varat mill-gvern Nazzjonalista f'dawn l-aħħar tmien snin.

Liema huma l-proġetti li qegħdin nagħmlu?

Il-cruiseliner terminal għadu għaddej sal-lum, il-proġett tal- Kottonera li għadu għaddej sal-lum, u l-proġett ta' Manoel Island li għadu għaddej sal-lum.

Dawn il-proġetti kollha ġew varati bejn l-1996 u l-1998.

Proġett wieħed ġdid ta' gvern Nazzjonalista ma sarx.

Sar ħafna diskors fuq proġetti li se jsiru, imma mbagħad l-ebda proġett ma mmaterjalizza ruħu.

Mhux talli ħafna proġetti ma sarux, talli kien hemm proġetti li tħabbru li bdew qabel l-1996 u sal-lum għadhom m'humiex lesti.

Insemmi l-famuż sptar Mater Dei u l-mollijiet taċ-Ċirkewwa.

Dawn bdew qabel l-1996 u sal-lum, 10 snin wara - wieħed minnhom kważi 14-il sena wara - għadhom m'humiex lesti.

Mr Speaker, hawn nerġa' ntenni l-urġenza.

Dan il-pajjiż donnu qed jgħix f'dinja għalih.

Irridu nifhmu li aħna mdawrin b'pajjiżi li qed jiżviluppaw b'rata mgħaġġla u aħna qegħdin bil-qiegħda nparlaw bejnietna u on the ground ma jsir xejn.

Sadanittant qed nitilfu mill-market share tagħna f'dak li huwa turiżmu, qed nitilfu ħafna minn dak li għandna llum, għax jekk ma tirranġahx jiddeterjora.

Qegħdin nitkellmu bejnietna u nibqgħu nistennew u mbagħad neħduha bi kbira li n-numru ta' turisti f'dan il-pajjiż qatt ma jiżdied.

Kif jista' jiżdied in-numru tat-turisti jekk ma jsirx investiment?

Jekk aħna nemmnu f'dak li ngħidu, li dan il-pajjiż irridu nġibuh 'il quddiem, irridu nagħmlu dak li hemm bżonn li nagħmlu u mhux inparlaw biss.

Il-kliem jiġi faċli, imma mbagħad trid tagħmel l-affarijiet li hemm bżonn isiru biex dak li qed tgħid li trid tagħmel tagħmlu.

Din hija t-trademark ta' dan il-gvern Nazzjonalista.

Jitkellmu ħafna imma ma jagħmlu xejn, jew inkella jekk jagħmlu tant jagħmluh bil-mod li jispiċċaw jitilfu l-benefiċċju ta' dak li jkunu qed jagħmlu!

Hawnhekk nappella lill- ministru, għax il-ministru huwa nkarigat ukoll mill-proġetti, li fejn jidħlu proġetti li huma ta' fejda għal pajjiżna għandna nagħtuhom l- importanza li hemm bżonn.

Ejjew nagħmlu dawn il-proġetti u jridu jsiru f'time frame relattivament qasir, mhux li ma jispiċċa qatt.

Bħalma għedt qabel il-liġi li għandna quddiemna hija liġi teknika u l- oppożizzjoni Laburista se tivvota favur tagħha.

M'aħniex kontra din il- liġi assolutament, u nittama li bħalma tressqet din il-liġi biex tinkorpora l-konvenzjoni dwar il-Kuntratt għall-ġarr stradali internazzjonali ta' merkanzija, titressaq ukoll il-liġi dwar il-konvenzjoni li tirrigwardja l- goods li jinġiebu bil-containers f'Malta.

Din hija liġi importanti għax tgħin ukoll lill-industrija f'pajjiżna.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, smajt b'attenzjoni kemm lill-ministru tal-ġustizzja kif ukoll lill-Onor.

Buhagiar.

Kif qal il-kollega tiegħi, dawn il-liġijiet li għandhom x'jaqsmu mal-ġarr stradali ta' merkanzija huma tajbin, imma rridu nifhmu li l-parti l-kbira ta' l-Ewropa hija magħquda.

Sakemm għandek l-art ma ssib l-ebda diffikulta`, imma meta niġu għall-biċċa baħar li hemm bejna u l-Ewropa, kif se tipprovdi għal dan din il-liġi?

Jien ma smajtx lill-ministru jitkellem fuq dan.

Mr Speaker, jien niftakar iż-żmien qabel ma daħlu t-trailers u l-containers meta l-merkanzija kienet tiġi kollha sfuża.

Qabel flok il-liġi li għandna llum kien ikun hemm il-manifest bid-deskrizzjoni ta' l-affarijiet li kien jiġi ffirmat minn barra qabel ma jitlaq il-vapur.

Meta jasal għand l-aġent hawnhekk kien jgħaddih lill-Malta Landing, li mbagħad saret in-National Cargo, u minn hemm jieħu ħsieb il-burdnar jew l-aġent innifsu.

Dak iż- żmien, meta l-merkanzija kienet tiġi sfuża, xorta kellek dritt li tfittex jekk issib l-affarijiet neqsin.

Illum qegħdin iwaħħlu fin-nies tax-xatt li l-ispejjeż kienu jogħlew, li m'hu veru xejn, għax ħafna drabi l-aġent kien ikun bniedem li jieħu biss ir-responsabbilta` tal-merkanizja sakemm qiegħda x-xatt, imbagħad kien ikollok il-foreman u n-nies tax-xatt li jqassmuha.

F'din il-liġi ma ssemma xejn x'se jiġri min-nies tax-xatt.

Naħseb li b'din il-liġi se jibqa' għaddej kollox għax, kif qal il-kollega tiegħi, dak li jiġi bil-vapur well and good, imma dak li se jiġi bil-katamaran x'se jiġri minnu?

Issa ta' min se tkun ir-responsabilita`?

Jekk fhimtu tajjeb, il-ministru qal li l-ewwel irid jiffirma min bagħat il-merkanzija, imbagħad min jirċievi biex jittrasporta u meta tasal hawn irid jiffirma min irċieva, u x'irċieva.

Fit-teorija din hija sistema tajba imma meta niġu għall-fatti x'se jiġri mir-responsabbilta`?

Hija ħaġa sabiħa li ngħidu li jekk xi ħadd jibgħatlek xi ħaġa nieqsa inti għandek dritt tfittxu fil-qorti Franċiża jew fil-qorti Ingliża.

Imma ara xi spejjeż se tidħol fihom meta tfittex lil dawn!

Għandi nifhem li dawn l-affarijiet ikunu koperti bl-insurance, kif dejjem kienu koperti, kemm meta l-merkanzija kienet tiġi sfuża, jiġifieri ġol-kaxxi u mbagħad trid toqgħod tfittex il-marki ta' min huma u jiġu ppustjati, kemm meta bdew jiġu bil-pallet sħiħ, u kemm meta bdew jiġu bil- container.

Meta x-xogħol kien jiġi sfuż xorta kien ikun hemm ir- responsabbilta` ta' min jibgħat u min jirċievi, u fin-nofs ma kien ikun responsabbli ħadd.

Il-burdnar kien ikun responsabbli biss x'jiġbor, x'tagħtih u x'jasal għand l-aġent, imbagħad l-aġent jieħu ħsieb iqassam.

Dik kienet is-sistema.

Illum meta jkun ġej bit-trailer, sakemm jgħaddi minn pajjiż għal ieħor li huma konnessi bl-art m'hemm l-ebda diffikulta`, imma meta se jintuża l- vapur, għandek responabbilta` oħra.

X'jiġri meta tasal il-merkanzija u nsib li dak li suppost bagħtli ma jkunx hemm jew inkella li dak li bagħtli mhux tajjeb u allura nkun irrid infittex u dawn l-affarijiet?

Dawn il- konvenzjonijiet huma kollha tajbin fuq il-karti imma meta naraw l-effett reali tagħhom, ma naħsibx li aħna se niġu covered bihom.

Jiena mhux qed ngħid li l-liġi hi ħażina imma fil-prattika x'se jiġri?

Min se jkun dak li fl-aħħar mill-aħħar se jkun responsabbli?

Qabel l-aġent kien jircievi f'isem l-importaturi, pero` issa l-aġent se jkun dak responsabbli.

Aħna rridu nifhmu li f'pajjiżna ma nimportawx il-kwantita` li jimportaw pajjiżi akbar minna, u f'pajjiżna ftit hawn importaturi li jġibu container jew tnejn għax fil-maġġoranza tal-każi, container jitgħabba b'merkanzija differenti għal aġenti differenti.

Barra minn Malta, trailer imur minn post għal ieħor u l-merkanzija kollha tat-trailer tkun ta' aġent wieħed u mhux bħal Malta, fejn parti mill-merkanzija tmur għand wieħed u parti oħra tmur għand l-ieħor.

Dan jiġri għax kieku jiġi għal aġent wieħed biss, il- prezz ikun ħafna aktar għoli.

Kif staqsa l-Onor.

Buhagiar, din kif se taffettwa lill-konsumatur?

Il-gvern neħħa l-Cargo Handling għax qal li minħabba fiha, il-prezzijiet kienu għoljin u minflokha ġiet kumpannija oħra li se tieħu l-istess nies u li se jkollha l-istess prezzijiet.

Jiena ma nafx min se jieħu ħsieb l-affarijiet issa għax qabel kienet f'idejn il-gvern u l-union, u llum din hi privata.

L- airport ipprivatizzajnieh ukoll, imma billi għamilna hekk ma raħas xejn, anzi għolew l-affarijiet bit-taxxi kollha li dan il-gvern daħħal fuq is- safar.

Issa qed jagħmel l-istess.

Qabad kumpannija tax-xatt, ħadha lill- union u taha lill-privat biex b'hekk tan-naħa l-oħra joqogħdu jieħdu pjaċir iġibu fil-gazzetti li l-union tilfet din u tilfet l-oħra.

Meta fi żmien gvern Laburista konna ffirmajna kuntratt ta' ħames snin mal-union għax il- kuntratt l-ieħor kien skada, il-gazzetti tgħidx kemm qalulna li missna nistħu fuq dan.

Imma issa dan il-gvern taha għal tletin jew erbgħin sena.

Sur President, nerġa' nistaqsi: B'din il-liġi li għamilna, se jorħsu l- affarijiet?

Jekk se jorħsu, tajjeb.

Imma ma naħsibx li se jorħsu għaliex ħadd m'hu miġnun li se jieħu kumpannija u jraħħas fuq li jkun hemm.

Meta l- privat jieħu over, jgħolli Sur President.

Rajna x'ġara fl-airport fejn għollew l-affarijiet u llum biex issiefer teħel aktar taxxi milli jiswa l- passaġġ!

Sur President, issa 'l quddiem se jkollna awtorita` għax-xatt u biex tgħix din trid tagħmel it-taxxi hi wkoll, u dan ifisser li bħalma ġralna l-airport, se jiġrilna ġol-port.

Anke s-Sea Malta spiċċat u flokha ġiet kumpannija oħra li biha suppost l-affarijiet kellhom jorħsu, imma llum sar aktar għoli biex iġġib container milli meta kienet topera s-Sea Malta.

Dan qed jiġri għax kumpannija privata bilfors hekk trid timxi.

Apparti hekk, bdew jirredikolaw lill-oppożizzjoni għax qalu li l-vapur ma jiswa xejn għaliex huwa scrap, imma imbagħad rajna li dak li qalilna li l-vapur huwa scrap beda jiġġieled għaliex ried jixtrih hu!

Issa hawnhekk qed niddiskutu din il-liġi tat-trasport bl-art li hija tajba, għax li jgħodd għall-Ewropa jgħodd għalina wkoll, imma jiena nixtieq nistaqsi xi ħaġa.

Allura issa l-burdnar se jibqa' tiela' biż-żiemel b'kollox jew se jiġi l-karettun biss u imbagħad ikun hawn iż-żiemel hawnhekk?

Qed nistaqsi dan għax issa mhux se jkun hemm uffiċċju jew dwana.

Allura ż-żiemel se jibqa' dieħel b'kollox?

Jekk nieħdu każ ta' wieħed li jkun ġie overland mill-Ingilterra u jibqa' ġej Malta bil-katamaran, dan jibqa' sejjer dritt għand l-aġent?

Allura l-burdnar Malti x'se jiġri minnu?

Jien nixtieq inkun dan għaliex qabel kien jiġi t-trailer u jkollu l- burdnar Malti jistennieh hawnhekk u jtellgħu hu.

Allura issa x'se jiġri min- nies tax-xatt, u kif se jiġu involuti?

Se jispiċċaw bil-mod il-mod u niġu bil-liġi ta' qabel l-1955 li jmexxi l-foreman u l-aġent?

Dawn l- affarijiet ħadd ma jafhom, Sur President.

Dan ifisser li kollox se jiġi f'idejn l-aġent u jibda jirregola hu?

Ejja nitkellmu ċar, l-aġent se jispiċċa wkoll?

Għax jekk se jibqgħu deħlin dawn it-trailers, se jibqgħu deħlin b'kollox!

Sur President, huma dawn l-affarijiet li rridu naraw, kif se jintlaqtu n- nies tax-xatt u kif se jintlaqtu l-konsumaturi.

Jekk tgħiduli li l- konsumatur se jgawdi, well and good, imma s'issa mill-kumpanniji kollha li għaddew taħt il-privat, mill-ebda waħda minnhom ma gawda l-konsumatur, anzi l-konsumatur mar minn taħt.

Kemm se jibqgħu jkunu involuti n-nies tax-xatt b'din?

Għax dawn se jinqatgħu barra awtomatikament, jekk mhux illum, għada, għaliex meta l-Unjoni Ewropea għamlet din il-liġi – forsi hawnhekk qed nidħol ftit fejn ma nifhimx – għamlitha biex dawn jiġu obsolete.

It- trasport li jsir bejn pajjiżi fl-Ewropa ma jgħaddix mid-dwana.

Jien qatt ma rajt l-ebda trailer jieqaf u jaraw x'għandu u x'ma għandux, u allura bilfors nistaqsi x'se jiġri min-nies tax-xatt u dawk li għandhom x'jaqsmu mal-ġarr tal-merkanzija.

Il-GWU ġiet mgħajjra li ma ħaditx ħsieb il-ħaddiema tal-Cargo Handling u huma ħaduhom magħhom b'garanzija ta' xogħol għal tliet snin.

Għaliex?

Għax fi tliet snin issir l-elezzjoni u imbagħad jibdew jgħidulhom li jekk jitla' l-gvern Laburista jkeċċuhom.

X'se jiġri min-nies li jitħallsu mix-xatt?

Se niġu bil-liġi tal-ġungla ta' l-1955 fejn il-foreman kien jagħżel lil ċertu nies u dawk biss igawdu?

Mhux imbilli tgħiduli li dan għandu dritt ifittex jew ma jfittix u jmur il-Qorti, għax jekk dan jagħmel kawża u jitlifha, min se jħallas?

Mhux il-konsumatur!

Dawn huma affarijiet li lill-poplu Malti rridu ngħiduhomlu għaliex meta tara l-liġi, din tidher sabiħa ħafna imma xorta fiha t-toqob.

Jekk per eżempju hemm aġent li mporta tletin kaxxa u dawn forsi jiswew Lm200 u ma waslux, allura dan sejjer jiftaħ kawża ġo Franza u jħallas Lm2,000 biex iġib lura Lm300?!

Imma jekk ma jagħmilx hekk, xorta jitlifhom it-Lm300, u mingħand min taħsbu li se jġibhom, jekk mhux mingħand il-konsumatur?

La qegħdin fl-Unjoni Ewropea rridu ndaħħlu dawn il- liġijiet, imma rridu naraw kif dawn se jaffettwawna, għaliex ħadd m'għadu spjegalna kif din il-liġi se taffettwa lill-poplu Malti.

Sur President, peress li fil-każ ta' Malta container se jkollu l-merkanzija ta' diversi importaturi, allura dak li jibgħat il-merkanzija u l-carrier se jkollhom xi 20 karta, u dawn responsabbli tagħhom kollha.

Sa hawn well and good.

Imbagħad min jirċievi jrid jgħid jekk il-merkanzija hix tajba jew le u jibgħat il-karta, u sadanittant dak li jibgħat il-merkanzija hu responsabbli sakemm tasal din il-merkanzija.

Imma l-merkanzija ma tieqafx il-freeport għax it-trailer jibqa' dieħel u jinfetaħ diversi drabi għal diversi importaturi.

Allura jekk jinstab xi ħaġa nieqsa meta jkun qed jinfetaħ l-aħħar darba, il-liġi tgħid x'isir f'dak il-każ?

Għax s'issa kull m'għidna hu x'jiġri f'każ li container ikun ta' importatur wieħed.

Jingħad ukoll f'din il-liġi li jekk il-merkanzija ma tasalx fi żmien xahar, ix- xogħol ikun intilef.

Dan x'jiġifieri?

Biex jintilef ix-xogħol, irid jintilef it-trakk b'kollox!

Kif jista' jintilef trakk?

Mela dan labra?!

Jiena għandi domanda oħra.

Meta qed ngħidu "trasport bl-art", qed nirreferu għat-trakkijiet biss jew anke għall-ferroviji li jġorru l-merkanzija?

Jekk jien inġib l-affarijiet bil-baħar biss, min se jkun responsabbli u min se jżommhomli dawn?

Dawn huma affarijiet li ħadd m'hu qed jgħidhomlu lill- poplu Malti.

Dan l-istess bħal dak li se jiġri bil-coaches.

Illum qrajna li se ssir riforma ta' l-EU fuq it-trasport, u coach jista' jiġi fuq il- katamaran u jibqa' dieħel Malta bit-turisti.

Għaliex?

Għaliex aħna għandna dritt imorru hemm bil-coaches tagħna u nagħmlu l-istess.

(Interruzzjonijiet) Mhux b'din il-liġi, b'li ġejja warajha!

(Interruzzjonijiet) Skużi daqsxejn, inti sifirt u nafu li dawn huma l- liġijiet ta' l-Ewropa.

(Interruzzjonijiet) Qed narahom telgħin jien, wieħed wara l-ieħor!

U ejja ma ndaħħqux nies!

Issa aħna nistgħu nagħmlu dawn l- affarijiet?

Għandna karozzi li lanqas huma tajbin għal Malta, aħseb u ara biex titla' bihom Sqallija u tibqa' tiela'!

Uħud minnhom anqas biss għaddew mit-testijiet ta' barra u spiċċajna ġibnihom second hand hawnhekk!

Għalfejn noqogħdu nidku bin-nies?

Kif għidt, din il-liġi hi tajba imma jeħtieġ naraw kif se taffettwa lin-nies tax-xatt u kif se taffettwa lill- konsumatur għaliex jien minn dawn l-aktar li jinteressani.

Forsi tgħidli: Mela n-nies tax-xatt se jibqgħu jaħdmu in aeternum?

Mhux hekk għidtulhom!

Li mil-liġijiet m'hu se jinbidel xejn!

S'issa rajna li dan m'hu veru xejn, Sur President.

Rajna kif fil-każ tal-Cargo Handling ingħad li ħadd m'hu se jitlef ix- xogħol, pero` l-garanzija ta' xogħol ingħatat għal tliet snin biss.

Allura x'se jiġri minnhom dawn il-ħaddiema wara li jgħaddu dawn it-tliet snin?

Issa billi l-kumpanija flok qegħda f'idejn il-union, qegħda f'idejn xi ħadd ieħor, taħsbu li l-prezzijiet se jorħsu?

Jekk jagħmlu hekk ngħidilhom imġienen!

Taħsbu li l-kumpannija barranija m'għamlitx is-somom tagħha?

Taħsbu li din se tieħu l-impjegati u daħlet għal din ir-responsabbilta` kollha u imbagħad se traħħas?

Anke meta tajna l-airport lill-Awstrijaċi hekk għidna, imma araw issa ċ-charges li hemm fl-airport!

Din il-kumpannija tant hi qammiela li lanqas assistenza ma tagħti lil membru parlamentari!

U jekk ma tafuhiex din, jiddispjaċini.

Meta l-airport kien tal-gvern dawn l-affarijiet ma kinux isiru u xorta l- gvern kien jaqla' l-flus, imma issa dawk il-flus qed imorru l-Awstrija.

Illum anqas lill-membri parlamentari ma jagħtu assistenza u bil-wiċċ tost kollu ssib manager u tgħid: Ħalluhom, tagħtux kashom, itfgħuhom wara!

Addiritura wasalna f'assurdita` li din il-ġimgħa jiġi l-Isqof ta' Għawdex – li meta kont ministru jiena kont tajtu d-dritt li jgħaddi mill-VVIP – u x- xufier tiegħu keċċewh 'l barra u mar ħuħ jilqgħu u keċċewh 'l barra ukoll!

Kif tista' din il-manager tmur tgħidilhom dan il-ħmieġ?

Qaltilhom: Tistgħu ġġibu lill-ministri kollha għax hawn jien nikkmanda.

F'din l-estremita` wasalna!

Mhux sew li dawn qed jirfsu fuqna.

Naħseb li ħadd ma jippretendiha hawn ġew, imma imbagħad ma jistax ikun li jġibu ruħhom b'dan il-mod.

Sur President, jien nitlob il-protezzjoni tiegħek biex il-ministru responsabbli mill-airport jara x'inhu jiġri ġo l-airport, u mhux noqogħdu ngħidu li din hija kumpannija privata u ma jindaħlilha ħadd.

L-airport irid jgħaddi minnu kulħadd u l-gvern Malti hu responsabbli minnu, hu ta' min hu!

Qed ngħidha minn hawn din, Sur President.

Is-sigurta` ta' l-airport hi f'idejn il-gvern Malti u membru parlamentari jippreżenta lill-poplu Malti u ħadd m'għandu jimsaħ saqajh fih!

Jista' jkun li għada se naraw ittri fil- gazzetti jistaqsu x'qed nippretendi, imma la jien u anqas sħabi miż-żewġ naħat tal-Kamra m'aħna qed nippretendu xejn ħlief li ma nibqgħux naqilgħu fuq wiċċna ġo l-airport.

Xbajna naqilgħu fuq wiċċna!

Qed jimsħu saqajhom bina biex dan li ġie mill-Awstrija jurina li hu jikkmanda f'Malta.

Hekk ġejna, Sur President, il-barranin jimsħu saqajhom bina ġo pajjiżna!

Nagħlaq billi nerġa' nistaqsi żewġ affarijiet; x'se jiġri bil-ħaddiema tax- xatt u jekk hux veru li din il-miżura se twassal biex jorħsu l-affarijiet?

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, din il- leġislazzjoni fiha nfisha m'għandhiex toħloq spejjeż żejda għall- konsumaturi għaliex din il-leġislazzjoni fiha nfisha qiegħda tpoġġi bil- miktub proċeduri li ħafna minnhom diġa` huma wżati fil-ħajja ta' kuljum ta' kull min qiegħed fin-negozju.

Il-viċi prim ministru u l-ministru tal- ġustizzja u intern fetaħ dan id-dibattitu billi spjega b'mod tekniku din il- leġislazzjoni li qed tpoġġi fis-seħħ konvenzjoni li tirregola l-carriage of goods by road u tipprovdi l-proċeduri li kif diġa` għidt, fl-aħħar mill- aħħar ma jagħmlu xejn ħlief jikkonfermaw dak li jsir kuljum fid-dinja tal- kummerċ.

Jiena li ilni involut fil-proċess ta' l-importazzjoni għal 25 sena minħabba fin-negozju, ma nistax ngħid li hawnhekk hawn xi ħaġa ġdida jew xi ħaġa li ma kontx nafha.

Allura fiha nnifisha din il-leġislazzjoni m'hijiex qed toħloq spiża żejda lill-konsumatur.

L-Onor.

Joe Debono Grech kien qed jistaqsi kif din il-leġislazzjoni se tolqot lill-konsumatur jekk xi aġent jew importatur jitlef kawża, u jkun irid jiġbor il-flus lura minn fuq il-konsumatur.

Huwa veru l-konsumatur fl- aħħar mill-aħħar irid iħallas għall-ispejjeż kollha li jsiru f'kull biċċa negozju minn meta jibda jsir il-prodott sakemm dan jiġi mwassal id-dar tal- konsumatur.

Ma nistgħux noħolmu u ngħidu li f'xi ħin jew ieħor se jkun hemm xi proċedura jew xi leġislazzjoni li se tiffranka lill-konsumatur xi spiża li tkun seħħet, u għalhekk huwa importanti li l-gvern jara li kemm jista' jkun inraħħsu l-ispejjeż li maż-żmien ġew introdotti minn entitajiet differenti anke biex inkunu iżjed kompetittivi.

Sur President, jiena nifhem lill-Onor.

Joe Debono Grech li kien qed jgħid li ma rridux immorru lura għas-snin 50 meta l-foreman kien jagħżel hu min jiekol fost in-nies tax- xatt, u anqas jiena ma rrid li naslu f'ċirkostanza fejn x'imkien ikun hemm xi inġustizzja ma' xi ħaddieħor li jkun involut f'xi proċess.

Pero` rridu naraw ukoll fiex wasslitna s-sistema li daħlet wara s-snin 50 u li daħħalha l-gvern Laburista.

Irridu nifhmu li fil-proċess ta' ħatt u tagħbija f'dan il-pajjiż, gvern wara l-ieħor raw kif joħolqu x-xogħol lin-nies li jiġru warajhom, u ma tawx każ ta' xi spiża kienu qed iżidu fuq l-attivita` kummerċjali, spejjeż li imbagħad għaddew fuq il-konsumaturi.

Dan ifisser li d-deċiżjoni in kwestjoni tal-gvern meta kien ministru l-Onor.

Joe Debono Grech, fl-aħħar mill-aħħar ħallsu għaliha l-konsumaturi Maltin.

Fortunatament illum il- politika m'għadhiex ibbażata fuq l-ideoloġija imma saret politika tas-suq, u dan il-pajjiż hu miftuħ aktar minn qatt qabel u għalhekk anke l-istess partit Nazzjonalista fil-gvern irid jiddeċiedi b'mod totalment differenti minn kif iddeċieda hu stess numru ta' snin ilu.

Il-partit Laburista jrid jew ma jridx, illum jew għada jrid jinqata' mill-passat tiegħu u jrid jibda jiddeċiedi b'mod differenti minn kif qed jgħid li se jiddeċiedi kieku kellu jkun fil-gvern bħalissa, għax illum il-ġurnata l-ekonomija tas-suq taqtgħek mill-ideoloġija.

Issa jekk dan huwiex tajjeb jew ħażin inkunu nafu 15-il sena oħra bħalma jiena issa qed nikkumenta fuq x'ġara 20 sena ilu, u mhux se nikkummenta fuq l-istorja għax ħin x'naħli dwar dan m'għandix.

Ejjew ngħidu li dawk kienu deċiżjonijiet meħudin fl-aħjar interess tal-pajjiż skond kif konna naħsbu f'dak iż-żmien, pero` llum nafu li l-affarijiet inbidlu u dak li kien tajjeb 20 sena ilu m'għadux tajjeb illum, u allura rridu nbiddlu l- affarijiet Sur President.

Issa ma nafx jekk ux se nerġgħu mmorru lura bil- ħaddiema jagħżilhom il-foreman.

Jalla li le, imma rridu naslu li nieħdu ċerti riskji u ma nibqgħux ankrati fil-passat.

X'kien il-konsumatur ilbieraħ u x'inhu llum huwa qasam totalment differenti.

Kif trid isir il- politika llum u kif saret ilbieraħ hija mentalita` totalment differenti.

Li huwa żgur u li jien persważ minnu hu li ma jistax ikollna nies li jagħmlu l- politika u jkunu preġudikati kontra min qiegħed fin-negozju.

Meta ngħid nies li jagħmlu l-politika, mhux qed nirreferi biss għal politiċi ġewwa din il-Kamra imma anke għan-nies li jmexxu l-entitajiet u l- aġenziji governattivi.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi wkoll il- business to business għax kif mexjin l-affarijiet issa l-entita` governattiva se tkun biss ir-regolatur, u se jkun il-business to business li jirregola l-proċeduri l-ġodda ta' kif negozju jirregola negozju ieħor.

Issa se jkollna kumpannija privata li taħdem ma' numru ta' kumpanniji privati, u anke hawnhekk ilkoll kemm aħna rridu nġorru l-istess piż, u l- istess piż ifisser li għandna obbligu li niffaċilitaw il-ħajja lil min qiegħed fin-negozju biex jagħmel in-negozju tiegħu aħjar u jkun negozju sostenibbli.

Jiena nistenna li l-kumpannija l-ġdida li se tieħu over il- handling tal-port ma tkunx kumpannija li tagħmel il-qligħ akkost ta' kollox, għax inkella għada pitgħada lanqas ikollha cargo handling x'tagħmel.

Il-kuxjenza soċjali ma jistax iġorrha l-politiku biss imma jrid iġorrha iżjed u iżjed dak l-imprenditur li qed jiġi fdat b'responsabbilta` mhux biss kummerċjali imma anke soċjali.

Ir-rwol tar-regolatur huwa dak li jara li l-imprenditur li se jkun qed imexxi u jimmaniġja l-port, fl-aħħar mill-aħħar jaqsam mal-gvern ir- responsabbilta` li dan il-pajjiż inġibuh kompetittiv.

Id-dmir soċjali li dan il-pajjiż nagħmluh kompetittiv m'huwiex tal-gvern biss imma huwa wkoll id-dmir ta' l-imprendituri kollha, nkluż il-burdnara.

Dan id-dmir soċjali nista' ngħidlu li hu a hidden cost, imma ċertament li hu sustainable cost.

Jekk l-imprendituri m'humiex se jirrispettaw dan id-dmir soċjali, allura kull min qiegħed fin-negozju jkun qed jirrovina lill-istess negozju.

Għaldaqstant huwa importanti li naraw il-proċeduri tal-ġurnata tal-lum fid- dimensjoni ta' kif qed issir l-attivita` kummerċjali fil-preżent.

L- attivita` kummerċjali fil-preżent hija attivita` kummerċjali miftuħa, hija parti mill-market economy li l-politika qed tħares lejha, u l-aħjar partit politiku li jiġi fdat biex ikompli jmexxi dan il-pajjiż jew jibda jmexxi dan il-pajjiż huwa dak il-partit politiku li se jkun kapaċi jikkonvinċi lill-elettorat Malti li jekk hu jmexxi, il-pajjiż se jkun kapaċi joħloq dik il-fiduċja meħtieġa biex l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż tkun tista' tirrendi aktar kemm f'dik li hija esportazzjoni, għax minnha indaħħlu l-valuta estera, u b'hekk inżidu r-riżervi u pajjiżna jissaħħaħ finanzjarjament, u kemm f'dik li hija attivita` kummerċjali lokali.

Għaldaqstant huwa importanti li nħarsu lejn din il-leġislazzjoni mhux bħala leġislazzjoni li rridu niddiskutuha u napprovawha f'dan il-Parlament għax hekk qed jitlob xi ħadd, imma għax hemm il-ħtieġa li din il-leġislazzjoni nagħmluha u nħaddmuha bl-aħjar mod possibbli.

Sur President, min se jħaddem din il-leġislazzjoni ma jridx ikun preġudikat kontra l-operatur kummerċjali għax ma nistgħux naħdmu bil-mentalita` li r-regolatur u l-operatur qishom il-qattus u l-ġurdien.

Sur President, aħna għandna uffiċjali minn diversi entitajiet li għax huma regolaturi, fejn imorru jridu jħarrku, inkella ma jkunux kuntenti!

Bħallikieku iżjed ma jħarrku, iżjed qed juru li qed jagħmlu dmirhom!

Jidher li fl-enforcement authorities li għandna f'dan il- pajjiż, hawn din it-tip ta' mentalita`.

Allaħares naslu f'ċirkostanza fejn ngħidu li rridu nikbru ekonomikament f'dan il-pajjiż u nibqgħu naħsbu li nistgħu nagħmlu dan billi nħarrku lil min immorru biex nirregolaw!

Nerġa' ntenni, Sur President, li din il-leġislazzjoni m'għandhiex toħloq spejjeż addizzjonali la għall-carrier, la għall-imprenditur u ovvjament lanqas għall-konsumatur.

Bħala operatur f'dan il-qasam, ngħid ukoll li ħafna minn dawn il-proċeduri li qed jissemmew f'din il-leġislazzjoni diġa` ilhom jintużaw, u huma l-ordni tal-ġurnata għal kull min jimporta il- merkanzija tiegħu.

Apparti hekk, il-liġi tagħna tobbliga lill-burdnara tagħna jimmaniġġjaw huma l-ħatt tal-merkanzija minn fuq il-vapuri meta dawn jiġu ġol-containers jew trailers.

Dan ifisser li ħafna aġenti barranin tal- containers jew tat-trailers għandhom aġenti Maltin, u dan ifisser li l-ebda operatur barrani m'hu se jiġi Malta jekk f'Malta m'għandux xi ħadd li jaħdem miegħu bħala partner.

Jiġifieri anke kieku kellha tiġi coach bit- turisti, din m'hijiex ġejja waħedha għax it-tour operator ikollu l-aġent tiegħu f'Malta.

Dan ifisser li l-Malti x'imkien huwa involut u l-ebda barrani m'hu se jiġi waħdu mingħajr aġent ibbażat f'Malti.

Ħa nieħu per eżempju l-importazzjoni tal-ħaxix.

F'Malta għandna numru żgħir ta' bdiewa li qegħdin jimportaw il-ħaxix biex jikkompetu ma' min qed ikabbar il-ħaxix f'Malta.

Jekk forsi dawn m'humiex bdiewa, huma wlied il- bdiewa jew xi ħadd li ġej minn dak il-qasam, li sal-bieraħ kien qed ikabbar il-ħaxix f'Malta u issa beda jġib minn barra.

Huwa l-Malti li jiċħad il- Malti!

Jiġifieri meta nisimgħu li xi ħadd barrani ġie Malta biex jieħu x- xogħol, mill-esperjenza li għandi s'issa, jidher li ma ġie l-ebda barrani jekk warajh ma kienx hemm xi Malti jew Għawdxi li ġabu f'Malta biex jieħu x- xogħol tal-Maltin.

Wara kull barrani hemm Malti, u wara kull trailer u coach barrani hemm l-aġent Malti.

Hu importanti li nirrealizzaw li n- negozju m'għadux dak li kien ilbieraħ.

Illum 90% tal-ħwienet li għandna f'Malta jittrasportaw u jimportaw huma stess il-merkanzija lejn pajjiżna, u qed nuża l-kelma "jittrasportaw" għaliex meta ġġib il-merkanzija mill- Unjoni Ewropea ma tkunx qed timporta imma tkun qed tittrasporta lejn Malta.

Iva, Sur President, 90% - u din hi ċifra konservattiva – ta' l-attivita` kummerċjali hawn Malta timporta hi stess il-prodotti li tbiegħ, speċjalment fis-settur tal-ħwejjeġ, ta' l-għodda u ta' l-għamara.

Sur President, l-ispejjeż qed jiżdiedu wkoll, għaliex meta negozjant isiefer biex jixtri, il-kwantita` li jixtri hi tant żgħira li l-prezz li jħallas ma jkunx l-aħjar prezz possibbli li bih jista' jinxtara dak il- prodott, u għandna ħafna negozjanti, inkluż tal-Monti, li jsiefru u jimportaw kwantita` żgħira ta' prodotti li tkun biżżejjed biex isostnu n- negozju tagħhom u li tkun differenti minn tal-kompetizzjoni.

Dan hu pożittiv sa ċertu punt, imma qed iwassal biex ikollna prezzijiet ogħla għax meta tixtri kwantitajiet żgħar, min ibiegħlek ma jtikx l-aħjar prezz.

Allura jirriżulta li l-prezzijiet Maltin ikunu ogħla minn dawk barranin għax negozjant barrani jixtri kwantitajiet akbar u jġib prezz aħjar mill- produttur.

B'hekk in-negozjant Malti qed ikollu added cost.

Hija realta` wkoll li llum il-ġurnata l-merkanzija t-tajba li tiġi minn barra tinbiegħ bi prezz għoli.

Ovvjament

dawn huma kollha raġunijiet għalfejn il-merkanzija qiegħda togħla.

Sur President, nagħlaq l-intervent tiegħi b'dan il-ħsieb li anke esprimejtu f'konferenza ta' l-electrical goods importers fejn kien hemm anke uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea u ta' l-importaturi ewlenin ta' l-electrical goods fl- Unjoni Ewropea.

Ħafna drabi jiena nara kontradizzjoni bejn id-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea li joħorġu biex jassiguraw ċertu kwalita` fil-prodotti u l- freedom of movements of goods fejn container jew trailer jista' jibqa' dieħel f'pajjiż mingħajr ma jiġi ċċekkjat.

Qed ngħid dan għaliex aħna ma nistgħux inkunu ċerti mill-kwalita` tal-prodotti fis-suq tagħna jekk tlifna il-mekkaniżmu li permezz tiegħu nistgħu nivverifikaw x'merkanzija qed tidħol u jekk dik il-merkanzija hijiex up to standard.

Jalla li 'l quddiem inkompli jkollna fejn nistgħu nitkellmu dwar dan, u ngħid ukoll li anke bħala Unjoni Ewropea xi darba xi ħaġa trid issir, għaliex ma jistax ikollok direttivi li jitolbu element ta' superviżjoni u fl-istess ħin ikollok il- freedom of movement li jimplika nuqqas ta' l-istess superviżjoni.

S'issa qed nara li dawn id-direttivi u l-policies l-oħrajn li qed joħorġu, mhux qegħdin ikunu kompatibbli.

Fl-aħħar mill-aħħar, din it-tip ta' leġislazzjoni qiegħda tikkonsolida kondizzjonijiet fit-trasport tal-merkanzija biex b'hekk dak li forsi kien qed isir imma ma kienx miktub, illum jinkiteb u jsir b'mod aktar formali.

F'din il-leġislazzjoni hemm aktar protezzjoni għall-carrier u għall- operatur kummerċjali li jkun qed juża dak il-carrier.

Jalla li l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż tkompli tikber.

Jekk wieħed iħares lejn il- quarterly report jinnota li l-importazzjoni bejn l-2004 u l-2005 żdiedet, u dan ifisser li qed ikollna attivita` kummerċjali qawwija.

Fil-fatt, l- importazzjoni fl- aħħar kwart ta' l-2005 telgħet għal Lm370 miljun minn Lm358 miljun fl-istess perjodu fis-sena 2004, għalkemm dan jinkludi ż-żieda drastika fil-fuel.

Jekk tara dan f'termini ta' x'ħarġu flus mill-pajjiż, allura dan huwa aspett negattiv, imma jekk tara dan f'termini ta' xiri minn barra u bejgħ fis-suq lokali, allura hu aspett pożittiv ukoll.

Dak li huwa żgur hu li rridu naraw li f'dan il-pajjiż ikollna l-aħjar business connections mas-suq Ewropew u mas-suq Għarbi biex dan il-pajjiż ikollu l- aħjar mekkaniżmi legali u l-aħjar strutturi kummerċjali biex ikun hub kummerċjali.

Dan jista' jsir biss jekk aħna l-policy makers nippermettu li jkun hekk, u jeħtieġ li dan isir għax

hi l-attivita` kummerċjali li toħloq l-impjiegi u mhux il-policy makers.

Grazzi.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-Ministru jista' jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Sur President, nibda biex nirringrazzja lid-diversi kelliema fuq din il-liġi sabiex pajjiżna jkun jista' jilleġisla din il-konvenzjoni għal ġarr stradali ta' merkanzija.

Il-kelliema esponew numru ta' fatturi f'din il- liġi u anke staqsew ċerti mistoqsijiet li wħud minnhom naħseb li tajjeb li jiġu mwieġba.

L-ewwel nett din il-konvenzjoni tirregola l-mod kif isir il-ġarr stradali ta' merkanzija, għalkemm mhux bilfors li l-traġitt kollu jsir fuq it-triq.

Apparti dan, qed nitkellmu fuq ġarr internazzjonali ta' merkanzija, u allura biex din il-konvenzjoni tidħol fis-seħħ irid ikollok żewġ pajjiżi li huma stati sovrani.

Minkejja li għal pajjiżna, it-trasport internazzjonali iżjed għandu x'jaqsam ma' l-ajru jew il-baħar, pero` għall-ġarr tal- merkanzija, it-traġitt stradali huwa ta' importanza straordinarja għaliex żewġ terzi tal-merkanzija li tasal Malta tibda l-vjaġġ fuq it-triq.

Għalhekk nixtieq nenfasizza li din il-liġi tapplika għall-ġarr kollu li jista' jsir fuq it-toroq inklużi trailers u semi-trailers, u mhux bilfors li t-traġitt kollu jkun fuq it-toroq imma jista' jkollu parti minnu fuq il- baħar.

Nibda biex nirrispondi l-mistoqsija li għamel l-Onor.

Charles Buhagiar fejn staqsa għalfejn domna daqshekk biex nagħmlu din il-liġi.

L-ewwel nett ejja nżommu f'moħħna li anke f'dan is-settur, pajjiżna qiegħed jevolvi l-ħin kollu.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' traġitt internazzjonali ta' merkanzija, Malta hija attiva u għandha numru ta' international road hauliers.

F'dan is- settur rajna ħafna żviluppi anke minħabba d-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, pero` xorta ma jistax ikun li f'pajjiż iddaħħal ħafna tibdil f'daqqa.

Hawnhekk qed nirreferi għal żviluppi fl-international road hauliers licence u għall-mod kif ir-road licences tagħna f'dan ir-rigward kellhom jiġu in line ma' dak li jeżisti internazzjonalment.

Hemm ukoll dak li jirrigwarda l-mod kif is-sewwieqa ta' dawn il-vetturi jirregolaw ruħhom minħabba r-resting time li jridu jagħmlu, u f'dan ir- rigward daħħalna fis-seħħ id-digital tacograph li jirrekordja l-ħin meta dawn jieqfu waqt li jkunu qed iġorru l-merkanzija.

Għalhekk ma stajniex nagħmlu kollox f'daqqa, u apparti hekk aħna ridna l-ħin biex nitkellmu ma' dawn is-sewwieqa u nies oħra involuti f'dan is-settur, anke għaliex meta Malta kienet se tidħol fl-Unjoni Ewropea, kien hemm ċertu biża', u ovvjament wieħed ried jimxi pass pass.

Hekk għamilna u dan is-settur ma sofriex skossi u anke sibna mod kif nissalvagwardjaw ix-xogħol ta' dawn il- ħaddiema b'ċertu kreattivita` u b'ċertu għaqal, u llum għandna settur li hu b'saħħtu u li qed jikber.

Għalhekk dan hu ż-żmien opportun biex indaħħlu fis-seħħ konvenzjoni bħal din.

Sur President, din il-konvenzjoni hi ta' relevanza għax tolqot l- esportatur, l-importatur u l-burdnar u toffri salvagwardji għal dak kollu li jista' jiġri fit-traġitt.

Telenka wkoll id-drittijiet tal-partijiet u tgħid ukoll kif jistgħu jsiru l-proċeduri biex wieħed kemm jista' jkun ikun jevita r-riskji f'dawn it-traġitti.

Kif għidt, hemm tliet partijiet involuti, min jibgħat, min jirċievi u min iġorr, u f'dan il-proċess tidħol il-consignment note li l-istess konvenzjoni tgħid kif trid issir u x'dettalji għandhom jingħataw.

Għandu jkun hemm tliet kopji tal-consignment note u dawn irid ikollhom il-firem awtentiċi tal-partijiet kollha.

L-ewwel kopja tinżamm minn min qed jibagħat, it-tieni kopja takkumpanja l- merkanzija u t-tielet kopja tinżamm minn dak li jkun qiegħed iġorr.

Is- subartikli 1 u 2 ta' l-artiklu 6 jistabbilixxu d-dettalji kollha li għandu jkollha din il-consignment note, u din hi standard practice.

Kif qal l-Onor.

Joe Debono Grech dawn l-affarijiet ilhom iseħħu, pero` mhux dejjem bil-formalitajiet kollha, u forsi xi ħaġa li wieħed ma jkunx jaf hija li meta ma jsirux dawn il-formalitajiet kollha, dan ikun qed jitlef parti mid-drittijiet tiegħu.

Allura hawnhekk għandna liġi li wieħed jista' jagħmel riferenza għaliha u jagħti parir lill-klijenti tiegħu dwar kif għandu jimxi u jimla' l-formoli meħtieġa.

Din il-konvenzjoni tistabbilixxi r-responsabbiltajiet ta' min jibagħat anke jekk iħalli xi informazzjoni barra.

F'artiklu 8 hemm l-obbligi ta' min iġorr fejn dan irid jivverifika li l-informazzjoni li għandu taqbel mal-merkanzija li qed iġorr u anke jara l-istat u l-kondizzjoni tal-merkanzija u l-packing tagħha.

Issa nixtieq anke nirrispondi lill-Onor.

Joe Debono Grech fejn qal li dan il-gvern m'hu qed jgħid xejn dwar x'sejjer jiġri mill-ħaddiema tax-xatt, bħallikieku din il-konvenzjoni se tbiddel xi ħaġa fil-proċedura ta' kif jaħdem dan is-settur.

Kif għidt, Sur President, x'aktarx li din il- konvenzjoni m'hu se tbiddel xejn minn dak li jeżisti bħalissa.

L-Onor.

Debono Grech qed jgħid li jista' jkun li burdnar barrani jġib il-merkanzija Malta u flok ma joħodha burdnar Malti, il-burdnar barrani jibqa' tiela' biha fil-warehouse ta' l-importatur.

Hawnhekk naħseb li l-Onor.

Debono Grech ma rax artiklu fl-istess konvenzjoni li tgħidlek li carrier jista' jkollu anke aġenti tiegħu, u dawk l-aġenti jkollhom l-istess responsabbilta` daqs dak li qiegħed iġorr.

Allura fil-każ ta' Malta, li jiġri hu li l-merkanzija titwassal fuq il- vapur minn burdnar internazzjonali – li ma jkollux liċenzja ta' burdnar lokali – u meta din tasal Malta, dawn iridu jqabbdu burdnar lokali, u anke dik il-parti tat-traġitt tidħol taħt ir-responsabbilta` tal-carriers skond din il-liġi.

Dan ifisser li m'hawnx il-biża' li se ntellfu x-xogħol lill- burdnara lokali, u m'għandna l-ebda intenzjoni li nagħmlu dan.

Dak li tistabbilixxi l-konvenzjoni huwa li nagħmlu dawn it-traġitti fuq livell ħafna iktar għoli ta' sigurta`.

Ovvjament jeżistu ħafna traġitti fejn il- merkanzija nvoluta ma tkunx tali li wieħed iħoss il-bżonn ta' tant formalitajiet, pero` jista' jkollok merkanzija li tkun ta' valur kbir - bħal per eżempju fejn jidħlu prodotti ta' l-elettronika - u jkun fl- interess ta' kulħadd li jkollna dawn is-sistemi.

Sur President, din il-konvenzjoni tittratta wkoll affarijiet oħrajn.

Il- viċi prim ministru tkellem b'mod ġeneriku fuq il-konvenzjonijiet, u lili ġabruli ftit informazzjoni dwar l-isfond storiku ta' dawn il- konvenzjonijiet u kif żviluppaw.

Il-ħsieb hu li dawn is-sistemi jkomplu jiġu żviluppati u rfinuti biex jirriflettu r-realtajiet tal-lum, u fil-fatt waħda mill-affarijiet li qed tkun ikkonsidrata hija li din il-consignment note ssir b'forma elettronika.

Il-United Nations, il-UNIDO u l- International Transport Union qed jaħdmu flimkien biex ikollna din is- sistema.

Kif qal l-Onor.

Edwin Vassallo, illum jeħtieġ li jkollna sistemi business to business, u fil-fatt dik hija l-aktar ħaġa li rridu niffaċilitaw f'dan il-pajjiż, ghax jekk fis-sistemi tal-businesses tagħna ma tintużax l-għodda tal-lum, ħafna drabi nispiċċaw b'bottlenecks.

Sur President, f'din il-konvenzjoni nsibu artikli varji dwar ir- responsabbiltajiet ta' min jibgħat u jġorr.

L-artiklu 10 jindika r- responsabbilta` ta' min jibgħat il-merkanzija jekk tkun difettuża u artiklu 11 jittratta dwar dokumenti oħra.

Ħafna drabi l-consignment note waħedha m'hijiex biżżejjed u l-merkanzija jkollha bżonn dokumenti oħra biex tiġi cleared mid-Dwana.

Kif qal l-Onor.

Edwin Vassallo, jekk il-merkanzija tkun ġejja mill-Unjoni Ewropea, din ma jkollhiex bżonn dawn id-dokumenti.

Iżda għandna ħafna merkanzija li tkun ġejja minn pajjiżi terzi li jkollha bżonn dawn it-tip ta' dokumenti, u allura l-konvenzjoni tistabbilixxi li min ikun qed jibgħat irid jagħmel dokument għad-dispożizzjoni ta' min qed iġorr, u li min qed iġorr m'għandux ir-responsabbilta` li jivverifika l-eżattezza ta' dak li hemm miktub fuq il-consignment notes għax din taqa' fuq min joħroġ dawn id-dokumenti.

Min-naħa l-oħra l-konvenzjoni tgħid li dak li jkun qed iġorr ikun liable jekk jitlef il-consignment notes u ħafna affarijiet oħrajn.

S'intendi, jista' jseħħ tibdil fil-pjanijiet, u għalhekk il-ġarr ta' merkanzija jrid ikollu ċertu flexibility, u proprju minħabba f'hekk l-artiklu 12 jittratta dwar id-dritt ta' xi ħadd li jkun qed jibgħat il-merkanzija u f'nofs triq ibiddel il-consignee.

Jekk b'dan it-tibdil il- burdnar jidħol fi spejjeż żejda, l-konvenzjoni tissalvagwardja d-dritt għal kumpens.

Aħna li m'aħniex burdnara u l-ġarr tal-merkanzija m'huwiex il-business tagħna, forsi narawha teknika żżejjed din il-liġi daqs kemm tidħol fid- dettal, pero` kull min qiegħed f'dan is-settur, partikolarment jekk jaħdem fuq merkanzija ta' ċertu valur, japprezza din it-tip ta' protezzjoni bħalma japprezzawha wkoll il-burdnara internazzjonali.

Fil-fatt, organizzazzjoni lokali li ħeġġet ħafna biex immexxu din il-konvenzjoni hija l-assoċjazzjoni tal-burdnara internazzjonali għax ovvjament dawn iridu jkunu koperti waqt li jkunu qed jagħmlu l-business tagħhom anke barra minn xtutna.

Fil- konvenzjoni hemm ukoll deskritt x'tip ta' merkanzija titqies riskjuża u li tkun suġġetta għan-natural wastage, bħal perishable goods u livestock, u anke x'pieni hemm jekk il-burdnar jagħmel xogħlu ħażin u b'konsegwenza t'hekk jitlef jew jagħmel ħsara lill-merkanzija.

Sur President, dan hu pass ieħor li pajjiżna qed jagħmel biex jiffaċilita l- business fil-pajjiż.

Kif qal l-Onor.

Vassallo, il-liġijiet waħedhom ma jkabbrux l-ekonomija imma huma jipprovdu l-qafas legali li jattira l- investituri lejn pajjiżna.

Jiena persważ li din il-konvenzjoni mhux se tgħin biss lir-road hauliers u lil min qed jesporta u jimporta, imma se tgħin anke l-investiment qawwi li l-poplu tagħna għamel fil-portijiet tagħna, kuntrarjament għal dak li qal min-naħa l-oħra.

Jiena ma qgħadtx inwieġeb dwar dan għax mhux relevanti għal din il-liġi, għalkemm għandi ħafna xi ngħid dwar dan.

Kieku llum m'għandniex il-Freeport u m'għamilniex l-investiment li sar taħt gvern nazzjonalista preċedenti, kien ikun inutli li ngħaddu din il-konvenzjoni għax ma kienx ikollna l-infrastruttura meħtieġa.

Illum għandna l-qafas legali internazzjonali, l-infrastruttura u l-operaturi li għandhom is-serħan tal-moħħ, u allura huwa f'loku li nipproponu biex din il-konvenzjoni ssir parti mil-liġijiet ta' pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jinkorpora l-Konvenzjoni dwar il-Kuntratt għal Ġarr Stradali Internazzjonali ta' Merkanzija" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi riferut għall-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġijiet.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi riferut lill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġijiet.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 13 ta' Ġunju, 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Adozzjoni ta' l-Euro - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġarr Stradali Internazzjonali ta' Merkanzija - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joseph Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Sur President, nhar it-Tlieta, 20 ta' Ġunju se tiġi launched uffiċċjalment il-kummissjoni dwar is-saħħa mentali li ġiet rikostitwita dan l-aħħar mill-ministeru tas-saħħa u li jien nifforma parti minnha.

Din il-kummissjoni għandha diversi għanijiet fosthom li trid isservi ta' pont bejn il-gvern u l-NGOs li jaħdmu fil-qasam tas-saħħa mentali.

Din trid tgħin biex tagħmel rakkmandazzjonijiet lill-gvern dwar tibdil li jrid iseħħ fil-qasam tas-saħħa mentali u żżomm kuntatt ma' dawk l- iżviluppi ġodda li jkunu qegħdin jiġru f'dan il-qasam.

Din il-kummissjoni m'għandhiex poteri eżekuttivi imma hija advisory body ieħor li jagħti pariri lill-gvern biex il-qasam tas-saħħa mentali jkompli jiżviluppa u jimxi 'l quddiem.

Il-kummissjoni għandha bħala chairman lis-Sinjura Connie Magro li hija persuna li ħadmet u għadha taħdem fil-qasam tas-saħħa mentali.

Din hija nurse fl-isptar Monte Carmeli u hija presidenta ta' l- assoċjazzjoni dwar is-saħħa mentali.

F'din il-kummissjoni hemm diversi professjonisti kif ukoll persuni li għamlu xi żmien fl-isptar Monte Carmeli biex jirrappreżentaw lill-pazjenti li jutilizzaw is-servizzi ta' l-isptar.

Hemm ukoll qraba ta' pazjenti li jbatu minn problemi ta' saħħa mentali.

Minkejja li l-kummissjoni għadha ma ġietx imnedija uffiċjalment diġa` bdiet tiltaqa' u għamlet diversi xogħol.

Għalhekk bħala kummissjoni ħassejna li għandna nagħmlu lista ta' prijoritajiet.

Fil-fatt tqassamna fi gruppi biex inkunu nistgħu nindirizzaw dawn il-prijoritajiet b'mod effettiv ħalli lill- gvern inkunu nistgħu nippreżentawlu xi ħaġa konkreta fuqiex jaħdem.

Meta għamilna l-prijoritajiet tagħna kien hemm l-Att dwar is-saħħa mentali li għandu bżonn jiġi rivedut ħalli jkun jirrifletti aħjar il-pożizzjoni tal- pazjenti li jbatu minn problemi ta' saħħa mentali fiż-żmenijiet tal-lum.

Hemm ukoll l-issue - din niżżilniha bħala prijorita` – tax-schedule 5.

Fil-preżent għandna sitwazzjoni fejn pazjenti li jbatu minn problemi ta' saħħa mentali huma intitolati għal mediċina b'xejn sakemm ibatu minn kondizzjoni partikolari, u hawn qed nirriferi għall-iskiżofrenja.

Issa aħna nħossu li din hija diskriminazzjoni għax nafu li l-mard mentali huwa ferm iktar mifrux minn hekk.

Barra minn hekk din is-sitwazzjoni qed twassal għal anomalija stupida għax minħabba li l-pazjenti li jbatu mill- iskiżofrenja biss huma intitolati għal mediċina b'xejn allura qed jiġri li ħafna tobba, bl-iskop li l-pazjenti tagħhom ikunu jistgħu jieħdu l-mediċina jiddikjaraw li l-pazjenti tagħhom ikunu qed ibatu mill-iskiżofrenja bil- konsegwenza li spiċċajna li aħna wieħed mill-aktar pajjiżi li għandna rata għolja ta' skiżofrenja fid-dinja.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li l-mediċina tal-mard mentali hija għolja ħafna, u ħafna drabi nies li jkunu jbatu minn dan it-tip ta' mard ikunu mifnijin bi problemi soċjali u ma jkunux jifilħu jixtru mediċina jekk ma tkunx provduta lilhom.

Dan mhux qed ngħidu biex inpoġġi lit-tobba f'xi dell ikrah.

Kif diġa` għedt, it-tobba qed jagħmlu dan biex il-pazjenti tagħhom ikunu jistgħu jieħdu l-mediċina għax inkella ma jeħduhiex, u fl-aħħar mill- aħħar il-pazjent ikun dak li jkollu jħallas il-prezz.

Għalhekk aħna qed ngħidu li għandna nikkorreġu din l-anomalija stupida.

Ladarba l-pazjenti xorta qed jieħdu l-mediċini u ladarba xorta qed isiru ċerti spejjeż, għaliex m'għandniex inżidu l-lista ta' kondizzjonijiet u mhux inħallu l- iskiżofrenja biss?

Per eżempju, fil-lista ta' kondizzjonijiet għaliex m'għandux ikun hemm il-bipolar disorder u l-manic-depressive illness u ħafna kondizzjonijiet oħra li llum saru komuni?

Din hija anomalija li minħabba fiha l-persuni b'mard mentali qed ibatu wkoll għax l-ewwelnett qed tkompli żżid l-istigma.

Għaliex pazjent li jbati minn dipressjoni għandu jiġi labelled li jbati mil-iskiżofrenja?

It- tieni nett għaliex il-qasam tal-mard mentali f'Malta m'għandux ikollu stampa ċara ta' x'inhuma l-kondizzjonijiet li jikkostitwixxu l-qasam tal- mard mentali f'pajjiżna?

Għaliex m'għandux ikollna d-dijanjosi korretta ta' dak li għandu l-pazjent u mhux is-sitwazzjoni li għandna llum, sitwazzjoni stupida li qed tikkostrinġi lit-tobba jagħmlu dijanjosi li mhix minnha biex il-pazjent ikun jista' jieħu l-mediċini b'xejn?

Din se tkun waħda mill- prijoritajiet tal-kummissjoni biex ikollna żvilupp f'dan il-qasam.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq ir-riżorsi umani.

Hawnhekk nista' nsemmi, per eżempju, l-occupational therapists u l-psychologists fl-isptar Monte Carmeli għax hemmhekk jinħass nuqqas kbir.

Riċentement kelli ħabib tiegħi li kien f'riskju li jagħmel suwiċidju u kellu bżonn jidħol fl-isptar Monte Carmeli.

Il-psikjatra tiegħu, bħala parti mill-kura tiegħu sakemm dam l-isptar, irriferietu għal għand l- occupational therapist, pero` kull meta mort nara lil dan il-pazjent qalli li occupational therapists qatt ma marru jarawh.

Issa peress li jien occupational therapist, tkellimt mal-persuna li hija in charge ta' l- occupational therapy fl-isptar Monte Carmeli u din il-persuna, li hija serja ħafna u dedikatissima f'xogħolha, qaltli bil-kriżi li għandha peress li hemmhekk ħafna occupational therapists qed jaħdmu b'reduced hours - dawn huma nisa bit-tfal u allura ma jistgħux jaħdmu l-full hours, u din tifhimha - u wkoll li m'għandhiex biżżejjed terapisti biex tkun tista' tibgħat waħda fl-admission ward.

Fil-fatt, il-ftit riżorsi li għandha qegħdin imqassmin ma' diversi konsulenti, pero` sfortunatament, minħabba nuqqas ta' staff ma tistax tifrex is-servizz.

Mhux talli hekk, talli kellha tnaqqas mis-servizzi li kienet tagħti qabel.

Fl-opinjoni tiegħi, din hija xi ħaġa diskriminatorja, speċjalment mal-pazjenti li jbatu minn mard mentali.

Huwa tajjeb li ngħidu li Mount Carmel ġie mfaħħar mill-awtoritajiet għall- fatt li l-amministrazzjoni preżenti ta' l-isptar irnexxielha tiffranka ħafna flus.

Allura jien ngħid: Jekk l-amministrazzjoni preżenti ta' l- isptar irnexxielha tnaqqas il-costs, allura l-isptar m'għandux jieħu xi ħaġa in return biex dawk il-flus li jkun iffranka, minflok jibqgħu sejrin it-teżor u l-finanzi, kif qed jiġri bħalissa, jerġgħu jiġu investiti fl- isptar sabiex il-pazjent ikun jista' jieħu servizz aħjar, u s-servizzi li kienu jingħataw minn dejjem, ikomplu jingħataw?

B'dan il-mod lill-pazjent għallinqas inkunu nistgħu nagħmlulu home visit qabel ma jiġi discharged mill-isptar, u mhux jitlaq mill-isptar u ħadd ma jmur jiċċekkja.

Dan mhux tort tat-terapisti.

It-terapisti qed jipprovaw ilaħħqu kemm jistgħu, imma teżisti sitwazzjoni fejn terapista qed taħdem 20 siegħa minflok l-40 siegħa normali, u għad m'għandniex rimedju biex tkun tista' ddaħħal lil xi ħaddieħor ħalli jagħmel tajjeb għal dawk l-20 siegħa li dik il-persuna ma tkunx qed taħdem minħabba r-reduced hours.

Minkejja li ilna nitkellmu ħafna fuq job sharing u affarijiet bħal dawn, għadna ma wasalna mkien.

Għalhekk jien nappella lid-dipartiment tas-saħħa biex dawn l-affarijiet imexxihom għax hemm in-nies li qed ibatu.

Din qed taħdem ħażin fuq il- motivazzjoni ta' l-isptar għax hemmhekk jibdew jaraw li mhux qed ilaħħqu u mhux qed jirnexxilhom jagħmlu programmi.

Issa din m'hijiex xi ħaġa limitata biss għall-occupational

therapists.

Jien qed nitkellem fuq l-occupational therapist għax missejt każ b'idejja.

Pero` l-psikologi għandhom sitwazzjoni simili, u hawn qed nitkellmu fuq il-ħobżna ta' kuljum fl-isptar Monte Carmeli, fuq xi ħaġa li jkollok bżonnha il-ħin kollu.

L-occupational therapists huma importanti biex il-pazjent tkun tista' tgħinu jintegra fil-komunita` u fuq il-post tax- xogħol, u mbagħad għandek ukoll il-psikologu li jgħin lill-pazjent fil- bżonnijiet emozzjonali tiegħu.

Din kienet waħda mill-prijoritajiet li ressaqna.

Prijorita` oħra għandha x'taqsam mar-riċerka f'dan il-qasam.

Ma nistgħux nibqgħu naħsbu fil-qasam tas-saħħa mentali mill-aspett biss ta' kura, imma rridu nibdew naħdmu wkoll fuq l-aspett ta' prevenzjoni.

Issa biex tkun tista' taħseb u taħdem fuq l-aspett ta' prevenzjoni irid ikollok biex tkejjel u jrid ikollok metodi ta' riċerka.

Bħala kummissjoni din qed narawha bħala prijorita` oħra, u beħsiebna nkomplu naħdmu fuqha biex dan il- qasam ikompli javvanza ħalli verament ikollna settur li qiegħed jindirizza l-bżonnijiet tan-nies.

Nota ta' l-aħħar li nixtieq nagħmel hija fuq is- servizzi fil-komunita`.

Naf li l-gvern huwa committed li jagħmel ħiltu kollha ħalli l-Att dwar is-saħħa mentali jgħaddi minn dan il-parlament, u m'għandix dubju li se jsib l-appoġġ ta' din in-naħa wkoll.

Pero` jien nappella lill-gvern biex jibda xi ħaġa fuq il-pjan dwar is-saħħa li ħareġ il-partit Laburista li fih sħaqna li se nkomplu nespandu s-servizzi fil- komunita` għall-qasam tal-pazjenti b'mard mentali.

Fil-preżent teżisti xi ħaġa, imma dan baqa' proġett pilota.

Huwa importanti li dak li nibdew bħala esperiment ma jibqax esperiment.

Issa jekk l-esperiment jirnexxi, għandna nsibu dawk ir-riżorsi ħalli l-pazjenti tas-saħħa mentali mhux nikkurawhom fl-isptar imma nkunu nistgħu nikkurawhom fil-komunita`.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Stefan Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Sur President, jingħad li ħafna minna l-Maltin naħsbu ħażin.

Naħsbu ħażin għax is-soċjeta` ma tkunx trasparenti f'ċerti issues u jista' jkun li l-ħakma tal-barranin ġabitna f'din is-sitwazzjoni.

B'dispjaċir ngħid illi f'pajjiżna l-gvern tal-partit Nazzjonalista li tant għamel battalji kruċjali biex idaħħal it-trasparenza u jkun onest mal-poplu

Malti u Għawdxi f'issues fejn tidħol il-proprjeta`, ma tantx irnexxielu.

Issa ħalli nitkellem ftit fuq il-proprjeta`.

Jien il-kelliem ewlieni fuq il-proprjeta` għan-naħa ta' l-oppożizzjoni u nixtieq nistaqsi lill-Onor.

Austin Gatt dwar fejn kien hemm il-binja ta' Radju Malta, dak li kien ir- rediffusion fl-antik, biex niftiehmu sewwa.

Dik hija binja vojta, għandha ċertu potenzjal pero` hija abbandunata.

X'se jiġri minnha din il-binja?

Imbagħad nagħmel mistoqsija parlamentari lill-Onor.

Louis Deguara fuq l- Isptar Boffa għax il-gvern irid jagħlaq dan l-isptar, imma għadna ma nafux x'se jiġri minnu.

Naħseb li meta joħorġu l-pazjenti nkunu nafu.

Issa jien hawnhekk qed nitkellem fuq assi tal-poplu.

Imbagħad nistaqsi kemm inbiegħet il-proprjeta` tal-Maltacom - jekk kien hemm proprjeta` - x'kien il-valur ta' kull proprjeta`, l-indirizz ta' kull proprjeta` u min kien il- perit li vvaluta kull proprjeta`.

U l-ministru qalli li poġġew bibbja sħiħa, u mhux irrisponda fl-interess tan-nazzjon.

Dan missu qal kemm kellha proprjeta` l-Maltacom, dawn inbiegħu bit-tali valur u jgħid li l- perit kien it-tali persuna.

Għalfejn għandek taħbilhom lin-nies?

Imbagħad mhux bilfors jaħsbu ħażin!

Jien staqsejt ukoll fuq il-proġett ta' SmartCity.

Il-post fejn se jsir dan il-proġett huwa parti mill-kostitwenza tiegħi u allura jien għandi interess akbar dwaru.

Fil-fatt jien immur regolarment f'dawk l-inħawi u nista' ngħid li hemm il-gafef li qed iwaqqgħu l-kmamar li nbnew illegalment.

Pero` meta lill-ministru Gatt staqsejtu biex ipoġġi fuq il-mejda tal- Kamra pjanti ta' l-iSmartCity u staqsejtu dwar il-proġett fiex jikkonsisti, x'fabbriki jew bini se jitwaqqgħu jew jiġu żviluppati, kemm ġiet stmata ż- żona u mistoqsijiet oħrajn, il-ministru qalli li se jweġibni darba oħra.

Nixtieq insemmi wkoll l-ambaxxata Amerikana.

Jien mhu se ngħid xejn kontra l-ambaxxata Amerikana imma skużi, din hija art tal-poplu.

Li qalli l-viċi prim ministru kien li jinsab informat illi l-art li ġiet identifikata biex fuqha tinbena l-ambaxxata Amerikana hija art tal-gvern u li biex tingħata din l-art għal skop imsemmi huwa meħtieġ li ssir riżoluzzjoni parlamentari.

Qalli wkoll li jkun għaqli li wieħed jistenna din ir-riżoluzzjoni sabiex isir jaf id-dettalji kollha ta' din it-transazzjoni.

Imbagħad jiġu lejlet li jippreżentaw ir-riżoluzzjoni, lanqas ikollok ħin taqra xejn, u tagħmel xi 40 minuta tparla.

X'fiha billi aħna nkunu nafu l-affarijiet?

Din hija art tal-poplu.

Għalhekk il-poplu jgħid li m'hawnx trasparenza.

Imbagħad niġu kkritikati għax ngħidu li hawn xkora ta' korruzzjoni jew li l-partit Nazzjonalista huwa korrott.

Il-mistoqsijiet li nagħmlu għandhom jiġu mwieġba.

Aħna nafu li f'pajjiżna l-art hija skarsa.

Kulħadd jaqbel ma' dan u kulħadd jaqbel li għandna nibdew nibnu bini għoli.

Nafu wkoll li f'pajjiżna hawn 30,000 post battal.

Kulħadd jafhom dawn l- affarijiet, m'hemmx għalfejn tkun Laburist jew Nazzjonalist.

Dawn huma affarijiet elementari.

Minkejja dan kollu issa l-gvern tal-partit Nazzjonalista qed jirrikkmanda l-estensjoni ta' żoni ta' żvilupp, suppost biex ineħħu l-anomaliji li saru fl-1988, imbagħad jidħlu żoni ta' art li qatt ma kienu fi skemi.

Kieku dawn l-artijiet kienu nxtraw fl-1988 u waqqfulhom il-permess għax kien hemm fil-gvern il-partit Laburista ngħid li kien ikun hemm ġustizzja.

Għax ara x'inġustizzji saru ma' dawk il-familji li 20 sena ilu xtraw biċċa art u waqqfulhom kollox!

Pero` plot li dak iż- żmien kienet tiswa Lm1,500 illum faċilment tiswa Lm150,000, speċjalment jekk kienet f'żona ta' terraced houses u llum fl-istess żona jitilgħu xi appartamenti.

Għalhekk jista' jkun hawn min igħid li dan ġietu aħjar li l- gvern waqqaflu illi ma joħroġlux il-permess.

Jien ngħid li fuq dan is- suġġett nistgħu nibqgħu nitkellmu ħafna, imma jien naħseb li biex inneħħu d- dubji rridu nkunu trasparenti u nużaw l-intelliġenza.

Sur President, jien persważ illi l-partit Nazzjonalista huwa partit intelliġenti imma m'għandux jinqeda b'dawn l-affarijiet biex jirringrazzja lill-iżviluppaturi, li forsi huma wkoll sponsors tal-partit Nazzjonalista.

Jien nistenna li l-gvern tal-partit Nazzjonalista joqgħod għar- rakkmandazzjoni li għamlitlu l-knisja fl-istqarrija li ħarġet jumejn ilu, biex art li hija tal-knisja, tal-joint office jew tal-gvern, m'għandhiex tinbena.

Iżda filwaqt li qed ngħidu dan kollu l-poplu ma jafx illi l-MEPA ħarġet dokument għad-diskussjoni fuq l-imbierka floor area ratio.

Bħalissa l-MEPA - u tajjeb li l-media ssemmihom dawn l-affarijiet - ħarġet dokument għad-diskussjoni li dalwaqt tagħlaq.

Pero` l-poplu lanqas biss jaf għax bħalissa huwa aktar moħħu fil-World Cup, kif wara kollox huma wkoll il- membri parlamentari.

Qed ngħid dan għax kieku hawn xi membri parlamentari jisimgħu d-diskors li qed ngħid jien, imma llum hemm logħba akkanita.

Imma apparti minn dan.

Fejn qiegħda s-serjeta` ta' dan id-dokument dwar il- floor area ratio?

Hawnhekk qed nirriferi wkoll għall-sky high buildings.

Kif se jintlaqtu n-nies tal-madwar?

Per eżempju, nafu illi issa diġa` qed jinbnew ċerti blokok enormi ta' bejn disa' sulari u 40 sular f'pajjiżna.

Allura kif se jintlaqtu l-binjiet tal- madwar?

Per eżempju, ġie studjat kif blokok bħal dawn se jeffettwaw lill- ġirien?

Jien mhux se nidħol fl-aspett psikoloġiku ta' min ikun qed igħix f'binja ta' 40 sular, imma dan kif se jeffettwa lill-ġirien, il-klima u l- impatt tat-traffiku biex tidħol għal din iż-żona?

Jien m'għandix ħin għad- dispożizzjoni tiegħi biex nidħol aktar fid-dettall.

Jista' jkun li l-idea hija tajba, imma lill-poplu għandek tinformah bl-affarijiet li jkunu se jsiru għax dan għandu jsemma' leħnu.

U mela tidħol fil-website tal-MEPA u ssib li trid tiddiskuti dokument fi żmien sitt ġimgħat!

Per eżempju, in- nies tal-Gżira jafu li fejn kien hemm l-istadium se jinbena blokk ta' bini ta' 40 sular?

Issa forsi jkun hawn min igħidli: Imma allura dawn għandhom iwaqqfuh dan il-proġett?

Sur President, jien favur il-proġetti, imma lin-nies għandek tinformahom dwar kif se jintlaqtu.

Kulħadd jagħmel l- investimenti tiegħu.

In-negozjant jagħmel l-investiment tiegħu bħala negozjant u l-familja li tkun tixtieq saqaf fuq rasha tagħmel l- investimenti tagħha, bis-sagrifiċċji li tagħmel.

Pero` m'huwiex sew li forsi jkun hemm min jixtri xi appartament u dak li jkun jinduna li kien hemm dokument li lanqas ikun jaf bih.

In-nies għandhom ikunu jafu li jekk ikun hemm dokument u jiġi approvat, jista' jkun li ħdejhom tkun se tinbena blokka bini ta' xi 20, 30 jew 40 sular.

Sur President, jien ma kellix il-ħin li nitkellem fuq id-djar battala, u hija ħmerija li l-gvern se jagħmel ix-xogħol ta' żviluppatur jew ta' spekulatur billi jonfoq Lm3 miljuni biex jixtri 100 unit.

Kif jista' jkun?

Mhux ta' b'xejn ngħidu li m'hawnx trasparenza.

Qed toqrob l-elezzjoni, qed joħorġu l-artijiet għall-bini u l-iżviluppaturi ta' ċerta saħħa qed tiġihom iżjed u iżjed tajba.

U jiddependi min tkun, għax min ikun jista' jtella' 30 sular u min ikun jista' jtella' 40 sular!

Imbagħad il-povru ċittadin Malti, li għandu vot bħal ħaddieħor u li m'għandux is-saħħa finanzjarja, ikollu joqgħod igorr waħdu, u jgħid li m'hawnx trasparenza u għandu raġun!

Jekk il-gvern iħoss li qed ikun hawn trasparenza għandu jispjega dawn l- affarijiet li semmejt, imbagħad il-poplu jiġġudika hu, speċjalment meta tasal l-elezzjoni.

Il-poplu diġa` jaf x'se jagħmel fl-elezzjoni li jmiss.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 13 ta' Ġunju, 2006 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AIR SUPPLIES

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jippreżenta lill-Kamra kopja tal-ftehim mal-konsorzju li rebaħ it-tender tal-privatizzazzjoni ta' l-Air Supplies Co. Ltd.?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi kopja fuq il-mejda tal-Kamra.

PETROL ALLOWANCE

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-allowance tal-petrol li huma intitolati għaliha s-segretarju permanenti, id-diretturi ġenerali, id-diretturi, l-assistent personali tiegħu u s-segretarju tiegħu?

Kemm nefaq kull wieħed minnhom f'petrol bejn Jannar 2004 u Novembru 2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-allowance tal-petrol li huma intitolati għaliha s- segretarju permanenti, id-diretturi ġenerali, id-diretturi, l-assistent personali u s-segretarju hija regolata b'ċirkolari tal-ministeru tal- finanzi 5/1998 u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi għaliha.

Matul is-sena 2004, in-nefqa globali ta' l-uffiċċju tas-segretarju permanenti kienet ta' Lm775 filwaqt li n-nefqa tas-segretarjat tiegħi kienet ta' Lm1,067.

Matul is-sena 2005, in-nefqa globali ta' l-uffiċċju tas-segretarju permanenti kienet ta' Lm1,543 filwaqt li n-nefqa tas-segretarjat tiegħi kienet ta' Lm819.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u ilma matul l-2004 u l-2005 fil- ministeru tiegħu u fid-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid għandux pjan kif se jassorbi ż-żieda tas-surcharge meta l-vot allokat għall-konsum tad-dawl għall-2006 baqa' bħal dak ta' l-2005?

Jista' jgħid kemm kienet in- nefqa fuq bozoz energy-savers matul l-2004 u l-2005?

Jista' jgħid jekk hux qegħdin jittieħdu miżuri sabiex jitnaqqas il-konsum tad-dawl?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-nefqa għall-konsum tad-dawl u ilma matul l-2004 u l- 2005 kienet kif ġej:

| |2004 |2005 | |Dawl |Lm4,510|Lm11,926| |Ilma | | | | |663 |1,337 |

Id-dipartiment qed jagħmel ekonomija mill-użu ta' enerġija mingħajr ma jtellef xejn mill-effiċjenza ta' l-uffiċċju.

L-ispiża għall-konsum ta' l- elettriku qed tkun monitored il-ħin kollu u fejn huwa possibbli, qiegħed isir bdil ta' bozoz ma dawk energy-savers.

S'issa din is-sena diġa' ġew mibdula numru sostanzjali ta' bozoz normali ma oħrajn energy-savers.

Qed jiġi studjat kif titnaqqas sostanzjalment in-nefqa tad-dawl u ilma.

PRIVATE STAFF

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi membri fil-private staff u l-kumplament tad-dekasteru tiegħu li qegħdin jiġu sponsorjati mill-istess ministeru għal xi tip ta' studju, kemm Malta kif ukoll barra minn Malta?

Kemm hemm?

Min huma u xi grad għandhom?

Kemm hi l-ispiża u min awtorizzaha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalissa l-ministeru qed jisponsorja żewġ uffiċjali - wieħed qed jistudja għal dottorat in business administration u l-ieħor għal international bachelor information systems - bl-ewwel każ part-sponsorship ta' Lm3,600 mibni fuq erba' snin, bil-bqija ta' l-ispiża titħallas mill- uffiċjal innifsu, waqt li t-tieni każ jikkomprendi sponsorship ta' Lm2,600 fuq perijodu ta' sena u nofs.

Il-gradi ta' l-uffiċjali konċernati huma senior principal - bħalissa l- individwu qed jaqdi dmirijiet ta' head secretariat - u skrivan, biż-żewġ każi approvati skond il-proċeduri stabiliti.

PRIVATE STAFF

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid min huma n-nies fil-private staff u l-kumplament tad-dekasteru tiegħu li huma intitolati għall-gazzetti ta' kuljum?

Jista' jgħid kemm nefaq kull uffiċjal matul l-2004 u l-2005?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dawk intitolati għall-gazzetti ta' kuljum huma dawk fil-gradi ta' segretarju permanenti ewlieni, segretarju permanenti, diretturi ġenerali, direttur u uffiċjali oħra li minħabba n-natura tax- xogħol tagħhom, jirrikjedu li jagħmlu użu mill-gazzetti.

In-nefqa għall-gazzetti fl-uffiċċju tal-prim ministru kienet Lm9,659 fl- 2004 u Lm8,893 fl-2005.

SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata s-sistema tad-drenaġġ fi Triq ix-Xatt, l-Imġarr?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma miexja bid- disinji tas-sistema ġdida li se ssir ġewwa l-Imġarr, Għawdex.

Preżentement m'hemm l-ebda sistema għajr dik privata ta' fosos u hija responsabbilta' tas-sidien li ma jħallux il-fosos ifuru.

Ix-xogħol fuq is-sistema l-ġdida se jsir waqt il-kostruzzjoni tat-triq ta' l-Imġarr.

TISFIJA TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fejn waslu t-tħejjijiet għall-bini ta' tliet impjanti għat-tisfija tad-drenaġġ?

Meta mistenni jibda u jitlesta x-xogħol?

Kemm se jipproduċu ilma?

Kemm mistennija tkun in-nefqa?

Min se jkun qed joħroġhom il-flus?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ix-xogħol fuq l-impjant t'Għawdex inbeda fi Frar ta' din is-sena u għandu jitlesta għal nofs is-sena d-dieħla.

In-nefqa kapitali fuq l-impjant tammonta għal madwar Lm3.2 miljun, b'51% ta' l- ammont kopert minn fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

L-impjant se jipproduċi madwar 6,000 metru kubu ta' ilma kuljum.

Ix-xogħol fuq l-impjant fit-tramuntana nbeda f'Mejju ta' din is-sena u mistenni jitlesta għal nofs is-sena d-dieħla b'nefqa kapitali ta' Lm4 miljun, proġett iffinanzjat mill-ħames protokoll Taljan.

Dan l-impjant se jipproduċi madwar 7,000 metru kubu ta' ilma kuljum.

L-impjant fin-nofsinhar qiegħed fi stadju ta' disinn preliminari, bl- iffinanzjar għadu qed jiġi deċiż.

Dan l-impjant se jipproduċi madwar 50,000 metru kubu ta' ilma kuljum.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni hawn li nqatgħalhom is-servizz tad-dawl u ilma din is-sena?

Kemm hawn persuni u stabilimenti li waqgħu lura fil-ħlas tal-kontijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mill-ewwel tas-sena sa l-4 ta' Mejju, 2006 il- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ssospendiet 304 servizz domestiku tad-dawl u 300 servizz domestiku ta' l-ilma, filwaqt li hemm 7,386 kont domestiku li waqgħu aktar minn tliet xhur lura fil-ħlas.

Min-naħa tal-korporazzjoni Enemalta, inqatgħu 226 servizz ta' l-elettriku sa l-aħħar ta' April 2006.

VAT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm tħallset VAT wara kull party li sar is-sena l-oħra?

X'tip ta' spezzjoni ssir f'kull party biex jiġi żgurat li l-VAT titħallas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Meta jintalab permess speċifiku sabiex jintużaw biljetti tad-dħul minflok riċevuta fiskali għall-parties, id-dipartiment jagħmel sorveljanza jekk dak it-tali party ikun ta' ċerta entita' sabiex jiġi żgurat li l-VAT dovuta titħallas.

In-numru ta' permessi maħruġa matul l-2005 għall-parties hu 25.

Wieħed irid isemmi li fid-denunzja tal-VAT, persuni reġistrati jiddikjaraw kemm id-dħul kif ukoll il-ħruġ fuq l-attivita' tagħhom.

Din tista' tinkludi wkoll dħul minn xi attivita' partikolari, fosthom parties.

Fid-denunzja, persuni reġistrati mhumiex rikjesti sabiex jindikaw id-dettalji ta' l- attivitajiet li jkunu għamlu.

Għal din ir-raġuni ma tistax tingħata s-somma li tħallset.

BARRANIN MAT-TARZNA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema barranin kien hemm mat-tarzna s-sena l-oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għar- risposta ta' mistoqsija parlamentari 17043.

CHOGM

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'xogħol qed jagħmlu u min xtara l- BMWs taċ-CHOGM?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kif inhu magħruf pubblikament, il-bejgħ tal-BMWs mislufin lill-gvern għal żmien ic-CHOGM sar bejn l-importaturi tal-vetturi u l-individwi li xtawhom.

Il-gvern ma kellu x'jaqsam xejn ma dan il-bejgħ.

CABLES TAD-DAWL

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li fil-każ li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, l-Enemalta tieħu ħsieb tagħmel l-arbli biex iżommu l-cables għaliex kif qegħdin jistrieħu jistgħu jikkawżaw il-ħsara?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-każ ġie investigat u jirriżulta li l-cables imsemmija huma mdendlin minn brackets mal-ħajt kif inhu l-metodu normali, liema metodu ma jirriżultax fi ħsarat u f'dan il-każ ukoll m'hemm l-ebda indikazzjoni ta' ħsara.

COMPUTER COURSES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il- Ministru jgħid kemm tammonta n-nefqa li saret għas-servizzi ta' taħriġ mal- computer domain, kors kors, inkluż ECDL core, ECDL advanced u equal skills?

Kemm studenti applikaw u x'kors attendew?

Jista' jagħti d-dettalji tal- proċess ta' l-għażla?

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li wieħed irid jgħid li computer domain hija kumpannija privata, jien ukoll ninsab informat li bejn l-2004 u l-2006 ma sar l-ebda ħlas mill-ministeru għall-korsijiet imsemmija fil-mistoqsija.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża f'safar tal- ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella 'A' għar- rigward ta' wieħed mid-dipartimenti ta' l-uffiċċju tal-prim ministru li turi l-informazzjoni mitluba, kif ukoll tabella 'B' li turi l-istess informazzjoni għar-rigward tal-ministeru tal-finanzi.

Għar-rigward ta' safar tiegħi kif ukoll ta' diversi dipartimenti li jaqgħu taħti, ma tistax tingħata ċifra għalissa peress li l-kontijiet għadhom mhux konklużi.

BEJGĦ TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm proprjeta' inbiegħet kull sena bejn l-2000 u l-2005 kif ukoll fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena?

X'inhu l-ammont mibjugħ lill-barranin kull sena fl-istess perijodu kif ukoll fl- ewwel tliet xhur ta' din is-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tagħrif dwar proprjeta' immobbli mibjugħa kull sena bejn l-2000 u l-2006 kif ukoll fl-ewwel tliet xhur ta' l-2006, hu kif indikat fit-tabella li qed inpoġġi fuq

il-mejda tal-Kamra.

KONSUM TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'kienet l-ispiża fi fuel għall- ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu ta' l-2004 u l-2005?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella 'A' rigward l-uffiċċju tal-prim ministru bl-informazzjoni mitluba.

Tabella 'B' turi l-istess informazzjoni mitluba fil-każ tal-ministeru tal- finanzi.

HOST FAMILIES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li joħroġ avviż legali ġdid b'kondizzjonijiet fiskali għal dawk il-familji u persuni li jżommu magħhom studenti barranin li jiġu jitgħallmu l-Ingliż?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-proċeduri kollha biex jiġi ppubblikat l-avviz legali mistennija jkunu finalizzati lejn l-aħħar tax-xahar.

DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm direct orders ingħataw fil-ministeru u l-kumplament tad-dekasteru tiegħu 'il fuq minn Lm2,000 matul l-2004 u l-2005?

Jista' jgħid kemm ġiet tqum kull direct order, lil min ingħatat u min approvaha?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabelli li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

PRIVATE STAFF

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm membri tal-private staff siefru bejn l-2004 u l-2005?

Fejn marru?

X'kienet ir-raġuni?

Kemm flus ingħataw flus għal kull safra?

Jista' jgħid jekk kienx hemm xi ħadd minnhom li siefer first jew business class?

ONOR.

TONIO BORG: Ħadd mill-membri tal-private staff tiegħi ma siefer waħdu għax kulmin siefer kien dejjem biex jakkumpanja lili bħala parti minn delegazzjoni.

Il-postijiet fejn marru, ir-raġuni u l-flus li ngħataw jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

PRIVATE STAFF

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min huma n-nies fil-private staff u l-kumplament tad-dekasteru tiegħu intitolati għall-gazzetti ta' kuljum?

Jista' jgħid kemm nefaq kull uffiċjal matul l-2004 u l-2005?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fil-listi li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

XOGĦOL TA' TINDIF

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid xi tħallas fil-każ ta' kumpanniji privati għal xogħol ta' tindif fl-uffiċċju tal-ministru u fil-kumplament tad-dekasteru tiegħu matul l-2004 u l-2005?

Jista' jgħid min huma l-kuntratturi u x'ħadu kull wieħed?

Min approva kull nefqa?

Inħarġu offerti?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

CALLS FOR APPLICATIONS

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid hux minnu li nħatru segretarju permanenti, diretturi ġenerali, diretturi jew assistenti diretturi fid-dekasteru tiegħu mingħajr ma applikaw għall-kariga li ġew appuntati fiha?

F'każ li nħatru uffiċjali b'dan il-mod, jista' jgħid min huma, għaliex inħatru b'dan il-mod u min iddeċieda li huma ideali li jokkupaw il-kariga fin-nuqqas ta' interview?

Jista' jgħid min huma dawn in- nies u x'kariga qegħdin jokkupaw?

ONOR.

TONIO BORG: Il-proċess dwar il-ħatra ta' segretarji permanenti, diretturi ġenerali u diretturi jsir mill-uffiċċju tal-prim ministru u għaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jagħmel il-mistoqsija tiegħu għar-rigward ta' dawn it-tliet karigi lill-ministru konċernat.

Dawk ta' assistenti diretturi ssir mis-segretarjat permanenti tal-ministeru u ninsab informat li ma nħatar l-ebda uffiċjal f'din il-kariga mingħajr ma' applika għall-kariga li ġie appuntat fiha meta ħarġet il-call for applications għall-pożizzjoni partikolari.

INTERVIEWING BOARD

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-membri tal-bord li qegħdin jagħmlu l-interviews għall-officers u assistant officers fl-MIA?

Jista' jgħid hux minnu li quddiem dan il-bord kienet intervistata qariba ta' wieħed mill-membri tal-bord ta' l-għażla?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12068.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm mill-ħabsin tnaqqsetilhom ir-remission is-sena l-

oħra u għaliex?

ONOR.

TONIO BORG: Matul l-2005 kien hemm 152 priġunier li tnaqqsetilhom ir- remission minħabba ksur tar-regolamenti tal-ħabs.

DETENUTI MAĦRUBIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħarbiet saru minn detenuti s-sena l-oħra u din is-sena?

Kemm attentati saru li ma rnexxewx?

Minfejn saru?

Kemm inqabdu wara li ħarbu?

ONOR.

TONIO BORG: Matul l-2005 kien hemm tliet priġunieri li ħarbu minn St. Luke's li kollha nqabdu sussegwentement.

Din is-sena kien hemm priġunier li ħarab mill-faċilita' korrettiva ta' Kordin li nqabad ukoll.

Informat ukoll illi matul is-sena l-oħra, kien hemm 19-il immigrant irregolari li rnexxielhom jaħarbu minn ċentri ta' detenzjoni mmexxija mill- pulizija jew mill-isptar fejn kienu rekoverati u minn dawn instabu sebgħa.

Din is-sena kien hemm 35 li rnexxielhom jaħarbu u minnhom s'issa nstabu 19.

ĊITTADINANZA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni akkwistaw iċ-ċittadinanza Maltija s-sena l-oħra u minn liema pajjiż ġejjin?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18772, ninformah li t-tagħrif minnu mitlub diġa' tajtulu bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 15796.

GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm unmarried mothers hawn fuq ir-relief?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: In-numru ta' unmarried mothers jirċievu għajnuna soċjali fl-aħħar ta' Mejju 2006 kien 1,735.

TOWING AND CLAMPING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm vetturi ġew towed away u clamped is-sena l-oħra u minn fejn?

Kemm minnhom huma tal- kiri?

ONOR.

TONIO BORG: Għal dak li jirrigwarda l-kunsilli lokali, ninsab informat illi fl-2005 ma ġiet ikklampjata l-ebda vettura filwaqt illi ġew irmonkati 355 vettura - 36 minnhom huma tal-kiri – b'tagħrif aktar dettaljat jidher f'tabella "A" li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Qed inpoġġi wkoll fuq il-mejda tal-Kamra tabella "B" li turi l- informazzjoni dwar vetturi li ġew clamped jew towed away mill-pulizija tad- distrett.

REĠISTRU TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni nqatgħu minn fuq l-ewwel parti tar-reġistru tax-xogħol is-sena l-oħra u għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minn Jannar sa Diċembru 2005 inqatgħu 2,267 persuna minn fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru b'deċiżjoni ta' l-ETC u dan wara li 323 inqabdu jaħdmu u jirreġistraw, 1,440 irrifjutaw opportunita' ta' xogħol u 504 irrifjutaw opportunita' ta' taħriġ.

F'dan l-istess perijodu kien hemm 20,188 persuna li ma komplewx jirreġistraw għax-xogħol minn jeddhom fuq l-ewwel u t-tieni parti tar- reġistru, ċifra li tinkludi nies li daħlu u ħarġu mir-reġistru aktar minn darba.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena

mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu ta' l-2004 u l-2005?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur tas-snin 2004, 2005 u 2006 mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħi hi kif jidher hawn taħt:-

|200|Ministeru għar-Riżorsi | | |4 |u Infrastruttura |2,152.7| | | |8 | | |Dipartimenti taħt |12,087.| | |il-ministeru |96 | | |Kns.

Konsultattiv dwar | | | |l-Industrija tal-Bini |352.54 | | |Awtorita' dwar | | | |ir-Riżorsi |2,412.0| | | |0 |

|200|Ministeru għar-Riżorsi | | |5 |u Infrastruttura |3,726.4| | | |8 | | |Dipartimenti taħt |8,987.1| | |il-ministeru |8 | | |Kns.

Konsultattiv dwar | | | |l-Industrija tal-Bini |458.00 | | |Awtorita' dwar |2,453.0| | |ir-Riżorsi |0 |

|200|Ministeru għar-Riżorsi |3,462.7| |6 |u Infrastruttura |0 | | |Dipartimenti taħt |9,470.6| | |il-ministeru |2 | | |Kns.

Konsultattiv dwar | | | |l-Industrija tal-Bini |460.00 | | |Awtorita' dwar |2,409.0| | |ir-Riżorsi |0 |

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tagħha?

Tista' tipprovdi l- istess informazzjoni għall-istess perijodu ta' l-2004 u l-2005?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id- dekasteru tagħha?

Tista' tipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu ta' l-2004 u l-2005?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hi kif tidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l- istess informazzjoni għall-istess perijodu ta' l-2004 u l-2005?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-ispiża għall-kiri ta' karozzi mill-ministeru għall- kompetittivita' u kommunikazzjoni u minn dipartimenti u enti oħra taħt id- dekasteru tiegħi fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena kienet ta' Lm7,774.

Fl-istess perijodu ta' l-2005 l-ispiża telgħet għal Lm7,292 filwaqt li fl- istess perijodu ta' l-2004 kienet telgħet għal Lm5,216.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent matul l-ewwel erba' xhur tas-sena 2006 nefaq Lm20,124.27 għall-kiri ta' karozzi self-drive.

In-nefqa għall-kiri ta' karozzi self-drive matul l- istess perijodu fis-sentejn preċedenti kienet kif imsemmi hawn taħt:

|2004|Lm17,673.94 | |2005| | | |22,115.36 |

L-ispiża għall-kiri ta' karozzi mill-MEPA fl-ewwel erba' xhur ta' din is- sena kienet ta' Lm38,235.

In-nefqa matul l-istess perijodu fis-sentejn preċedenti kienet kif imsemmi hawn taħt:

|2004|Lm36,847 | |2005| 35,725 |

L-ispiża għall-kiri ta' karozzi mill-WasteServ fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena kienet ta' Lm355.80, waqt li n-nefqa matul l-istess perijodu fis- sentejn preċedenti kienet kif imsemmi hawn taħt:

|2004|Lm4,015.10 | |2005| | | |1,178.33 |

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu ta' l-2004 u l-2005?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur hija kif ġej:

|2004 |Lm5,687.73 | |2005 | | | |5,733.40 | |2006 | | | |7,673.04 |

SCHOOL NUTRITION

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li mis-sena skolastika li jmiss, kull tip ta' ċikkulata u xorb minerali jitneħħew mil- lista ta' prodotti mibjugħa fil-canteens/tuck shops ta' l-iskejjel?

X'inhuma eżattament dawk il-prodotti li llum ma jistgħux jinbigħu minħabba l-obesita' u li jagħmlu ħsara lil min jikkunsmahom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-dipartiment tal-kurrikulu fi ħdan id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni għadu kemm ħareġ lista gwida ta' ikel u xorb, b'tagħrif fuq l- għażliet għat-tfal ta' l-iskejjel, liema lista se titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra għax tagħti direzzjoni kontra l-konsum ta' zokkor u ħelu.

Informat ukoll li għal dawn l-aħħar xhur sar xogħol intensiv minn taskforce for appropriate school nutrition environment li ġie kkummissjonat mid- dipartiment tal-kurrikulu.

Fil-futur qrib din it-taskforce se tkun qed tressaq dokument komprensiv fuq l-istess suġġett bl-inklużjoni ta' draft food policy, bil-għan li tkompli tħares fis-sod saħħet it-tfal fl-iskejjel u anke tqanqal aktar kuxjenza u tagħlim dwar il-ħidma li kull persuna trid tagħmel biex tnaqqas u tippreveni l-obesita'.

ILLEGAL BETTING

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm kuntatti mill-pulizija Taljana dwar logħob illegali li seta sar minn Malta minn players tal-football Taljani?

X'kontroll lokali hemm fuq logħob li jsir minn Malta minn siti reġistrati f'pajjiżna?

ONOR.

TONIO BORG: Ma kien hemm ebda talba għal assistenza mill- awtoritajiet Taljani dwar is-suġġett imsemmi.

IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Wara li fl-aħbarijiet tar-RAI 2 nhar il-Ħadd 21 ta' Mejju, 2006 intqal li l-forzi armati ma tawx għajnuna lil grupp ta' immigranti illegali li għaddew minn ibħra territorjali Maltin u tħallew sejrin lejn Lampedusa, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi lment mill-awtoritajiet Taljani dwar dan u fil-każ x'kienet ir-reazzjoni tal-Gvern Malti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma kien hemm l-ebda lment min-naħa ta' l- awtoritajiet Taljani rigward dak li ġie rrapportat fuq l-istazzjon imsemmi.

BINI SKEDAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema bini, monumenti eċċ. huma skedati bħala ta' l-ogħla grad?

F'dawn l-aħħar ħames snin kien hemm xi bini/monument li tneħħa minn grade 1?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Waqt li ta' min jinnota li l-lista kompluta ta' proprjetajiet skedati hija aċċessibbli għall-pubbliku fuq is-sit tal-MEPA www.mepa.org.mt., nista' nikkonferma li ma kien hemm l-ebda bini jew monument li tneħħa minn grade 1.

BINI SKEDAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema bini/monumenti huma skedati bħala grade 2?

F'dawn l-aħħar ħames snin kien hemm xi bini/monument li tneħħa minn grade 2?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Waqt li ta' min jinnota li l-lista kompluta ta' proprjetajiet skedati hi aċċessibbli għall-pubbliku fuq is-sit tal-MEPA www.mepa.org.mt., nista' ngħid li mill-2001 'il hawn l-unika proprjetá descheduled hi Alcazar, fi Triq il-Ponta ta' Dragut, Tas-Sliema li kienet skedata bħala grade 2 minħabba l-valur arkitettoniku tagħha.

SKEJJEL SKEDATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi skejjel skedati minħabba l-wirt storiku u/jew arkitettoniku?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-iskejjel skedati huma dawn li ġejjin: -

Oriġinarjament mibnijin bħala Skejjel:

*L-iskola tal-gvern ta' Tas-Sliema li qegħda fil-blokk iffurmat minn Triq Depiro, Triq Nicolo' Isouard, Triq Blanche Huber u Triq Melita, skedata bħala grad 2 minħabba l-valur arkitettoniku tagħha.

*L-iskola tal-gvern ta' Ħal Tarxien fi Triq l-Iskola, skedata bħala grad 2 minħabba l-valur arkitettoniku tagħha; u

*L-iskola u l-kwartieri ġenerali fi Triq id-Difiża Ċivili, Mosta, skedata bħala grad 1 minħabba l-valur kuntestwali tagħha.

Oriġinarjament mibnijin bħala Djar jew Barracks:

*Alcazar skola ta' sbuħija - issa tifforma parti mill-MCAST - fi Triq Rudolph, Tas-Sliema, skedata bħala grad 1 minħabba l-valur arkitettoniku, binja li oriġinarjament kienet dar;

*Istitut għall-istudji turistiċi fil-bajja ta' San Ġorġ, San Ġiljan, skedat bħala grad 2 minħabba l-valur storiku, arkitettoniku u kuntestwali, bini li orinġinarjament kien married quarters għan-nies tas-servizzi Ingliżi;

*St Andrews army children school fi Triq Sant' Andrija, kantuniera ma' Triq Falaise, f'Pembroke, skedata bħala grad 1 minħabba l-valur storiku u kuntestwali tagħha; u

*Barrack Block A fi Triq Alamein, Pembroke, skedata bħala grad 1 minħabba l- valur arkitettoniku, storiku u kuntestwali tiegħu.

ĊIRKEWWA & MĠARR TERMINALS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema kriterji se jkun ibbażat il-valur tal-kera fis-sena tat-terminals taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr?

Kemm hi stmata li se tkun tiswa l-kera fis-sena ta' dawn iż-żewġ terminals?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għar- risposta ta' mistoqsija parlamentari 19442.

DA VINCI CODE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid liema kienet l-iskola li minnha marru tfal biex jieħdu sehem fil-ġbid tal-film The Da Vinci Code?

Kemm kienu dawn it-tfal u kemm tul ta' ħin ħadu fil-parti li taw?

Il-kap ta' l-iskola konċernata kellu xi permessi mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni rigward dan il-każ?

Ingħata xi kumpens lit-tfal konċernati minn dawk responsabbli għall-ġbid tal-film?

X'kienet ir-raġuni li fil-formola tal- kunsens mill-ġentiuri kif ukoll fi proċeduri oħrajn, qatt ma ssemma' l-isem The Da Vinci Code?

Peress li qed jinkiteb li l-film kellu l-permessi meħtieġa mill- awtoritajiet biex jinġibed hawn Malta, min kienu dawn l-awtoritajiet imsemmija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma kien hemm l-ebda skola li minnha marru tfal biex jieħdu sehem fil-ġbid tal-film imsemmi.

MALTACOM

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm inbiegħet il-Maltacom?

Xi proprjeta' hemm involuta?

X'inhu l-valur u l- indirizz ta' kull proprjeta'?

Min hu l-espert/perit li vvaluta kull proprjeta'?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor Interpellant huwa mitlub jirriferi għad- dokumenti relatati mas-suġġett li diġa' tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra.

SMARTCITY@MALTA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jpoġġi pjanta fuq il-mejda tal-Kamra ta' fejn mistenni jsir il-proġett SmartCity@Malta?

Kemm hi kbira l-area fejn se jsir dan il-proġett?

Kemm hemm fabbriki/bini fuq is-sit fejn din se tiġi żviluppata?

Kemm ġiet stmata ż-żona kollha fejn mistenni jsir il-proġett ta' SmartCity@Malta?

Min huma s-sidien ta' din is-sit?

Min hu l-espert jew perit li ħareġ il- valur tas-sit?

Meta mistenni jibda l-proġett?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AMBAXXATA AMERIKANA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra s-site plan fejn mistennija tinbena l-ambaxxata Amerikana u jgħid jekk hijiex art tal-gvern jew ta' l-uffiċċju konġunt?

Kemm art tkopri?

X'mistenni jsir fuq dik l-art?

Kemm ġiet ivvalutata?

ONOR.

TONIO BORG: L-art li ġiet identifikata għall-bini ta' l-ambaxxata Amerikana hija tal-gvern.

Peress li biex tingħata din l-art għall-iskop imsemmi huwa meħtieġ li ssir riżoluzzjoni parlamentari, naħseb li jkun għaqli li wieħed jistenna din ir-riżoluzzjoni sabiex isir jaf id-dettalji kollha tat-transazzjoni.

FINANCIAL INTELLIGENCE ANALYSIS UNIT

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm rapporti għamlet il-financial intelligence analysis unit lill-pulizija minn mindu twaqqfet?

Jista' jgħid x'riżultati kien hemm?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif kif mitlub mhux disponibbli taħt forma ta' statistika u għadu qed jinġabar.

SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm serqiet twettqu matul Mejju 2006 u jikklassifikahom?

Jista' jgħid kemm serqiet ġew solvuti matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Tagħrif dwar każi ta' serq irrapportati lill-pulizija matul Mejju 2006 hu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar il-pulizija solviet 63 każ ta' serq u f'60 minnhom diġa' inbdew proċeduri kriminali quddiem il-qorti.

|Hold up | 6 | |Pick Pocketing |31 | |Snatch & grab | 8 | |Serq minn dgħajjes | 4 | |Serq ta'dgħajjes | 3 | |Serq ta' karozzi |39 | |Serq minn karozzi | 241 | |Serq minn residenzi|60 | |Serq minn |21 | |barijiet/lukandi | | |Serq minn xtajtiet |15 | |Serq minn fabbriki | 7 | |Serq minn ħwienet |20 | |Serq ieħor |222 |

REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm reati twettqu matul Mejju 2006 u jikklassifikahom?

Jista' jgħid kemm reati ġew solvuti matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Tagħrif dwar reati rrapportati lill-pulizija matul Mejju 2006 hu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar kien hemm 62 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against morals/honour | 1| |- family | | |Arson | 13 | |Attempted offences |102 | |Bodily harm |102 | |Computer misuse | 2| |Damage |241 | |Drugs | 14 | |Forgery | 17 | |Fraud | 15 | |Illegal immigration | 9| |Prostitution | 3| |Sexual offences | 5| |Theft |677 | |Threats and private | 1| |violence | | |Violence against | 13 | |public officers | |

SQAQ FIS-SIĠĠIEWI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-isqaq li hemm fi Triq il-Fawwara, is-Siġġiewi - wara l-istatwa tal-Madonna - huwiex privat jew pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: L-isqaq li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa tal-gvern, liema sqaq jagħti għal proprjeta' oħra tal-gvern li tinsab iktar 'il ġewwa u fil-fatt huwa rreġistrat f'isem il-Gvern ta' Malta fir- reġistru ta' l-artijiet.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm u fejn jinsabu r-reserved parking bays approvati f'Ħ'Attard?

Meta nħareġ il-permess u meta jiskadi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku jirriżulta li hemm sitt reserved parking bays għal persuni b'diżabilita' f'Ħ'Attard.

Il-permessi kollha jiġu mġeddin kull sena iżda f'każi fejn l-awtorita' dwar it-trasport tkun informata li l- persuna b'diżabilita' tkun qalbet għall-aħjar, tali permess jiġi rivedut.

Il-kriterji ta' eliġibilita' għal reserved parking huma:-

*Li l-persuna jkollha problemi severi ta' mobilita' u ssuq il-karozza tagħha;

*Li l-familjari tagħha (missier /omm /mart/ żewġ/iben /bint/ħu/oħt) ikunu joqogħodu fl-istess indirizz u jkollhom karozza; u

*Li l-persuna b'diżabilita' ikollha l-blue sticker maħruġ mill-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita'.

Hawn taħt hawn lista ta' toroq b'reserved parking bay għal persuni b'diżabilita' u anke bid-data tal-ħruġ tal-permess:

|Triq l-Imdina|05/09/199| | |9 | |Triq l-Imdina|16/07/199| | |9 | |Triq l-Imdina|28/06/200| | |0 | |Triq ic-Ċitru|28/06/200| | |0 | |Triq |20/02/200| |il-Ponsjetta |3 | |Triq il-Palma|21/05/200| | |4 |

RESERVED PARKING

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm u fejn jinsabu r-reserved parking bays f'Ħaż-Żebbuġ?

Meta nħareġ il-permess u meta jiskadi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku jirriżulta li hemm 21 reserved parking bays għal persuni b'diżabilita' f'Ħaż-Żebbuġ.

*Li l-familjari tagħha (missier/ omm/ mart/ żewġ/iben/bint/ħu/oħt) ikunu joqogħodu fl-istess indirizz u jkollhom karozza; u

Hawn taħt hawn lista ta' toroq b'reserved parking bay għal persuni b'diżabilita' u aanke bid-data tal-ħruġ tal-permess:

|Triq il-Mitħna |03/04/199| | |6 | |Triq it-Taqtugħa |18/11/199| | |6 | |Triq il-Mitħna |23/04/199| | |7 | |Triq Luigi Fontana|26/06/199| | |7 | |Triq Santa Marija |05/04/199| | |9 | |Triq Santa Marija |02/03/200| | |1 | |Triq il-Madonna |02/05/200| | |1 | |Pjazza Muxi |28/05/200| | |1 | |Triq Sidtna ta' |05/03/200| |l-Anġli |2 | |Vjal il-Ħelsien |30/10/200| | |3 | |Triq Sidtna ta' |20/02/200| |l-Anġli |3 | |Triq Sciortino |27/03/200| | |3 | |Triq is-Sindku P. |24/04/200| |Vella |3 | |Triq l-Imdina |29/04/200| | |3 | |Vjal il-Ħelsien |14/04/200| | |4 | |Triq Paris |14/04/200| | |4 | |Triq Żebbuġ |24/04/200| | |4 | |Triq il-Ħelsien |20/05/200| | |4 | |Triq il-Kbira |17/05/200| | |5 | |Triq is-Siġġiewi |17/01/200| | |6 | |Triq il-Grazzja |28/03/200| | |6 |

ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid liema huma t-toroq f'Ħ'Attard li se jingħataw it-tarmac fil-ġranet li ġejjin?

Jista' jgħid kemm se tkun l- ispiża għal kull waħda?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'seduta oħra.

ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid liema huma t-toroq f'diversi lokalitajiet li se jingħataw it-tarmac fil-ġranet li ġejjin?

Jista' jgħid kemm se tkun l-ispiża għal kull triq?

ONOR.

IL-PONT TA' PACEVILLE

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fejn wasal it-tender għal xogħlijiet fuq il- bridge li jagħti lejn Paceville?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-evalwazzjoni teknika tas-sitt tenders sottomessi tlestiet mill-kumitat ta' evalwazzjoni u r-rapport bir-rakkmandazzjonijiet ġie approvat mill-kumitat tal-kuntratti, iżda wieħed mit-tenderers tefa' oġġezzjoni u l-bord ta' appell beda jisma' din l-oġġezzjoni fit-2 ta' Gunju 2006.

Hekk kif il-bord jagħti s-sentenza tiegħu, mistenni jinfetaħ it-tielet pakkett bl-offerta finanzjarja ta' dawk it-tenders li għaddew mill- evalwazzjoni teknika.

ĊIMITERJU SANTA MARGHERITA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16294, jista' il-Ministru jgħid għalfejn ix-xogħlijiet li kienu bdew fuq iċ-ċimiterju St Margherita reġgħu waqfu u jekk hemmx ħjiel jekk jistgħux jitkomplew mill-aktar fis?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat mis-sovrintendenza tal- patrimonju kulturali li l-ministeru tas-saħħa, anzjani u kura fil-komunita' qabbad nies kompetenti fl-arkeoloġija biex jagħmlu xogħlijiet ta' dokumentazzjoni fis-sit taċ-ċimiterju Santa Margerita tar-Rabat, liema xogħlijiet arkeoloġiċi għandhom jibdew fi żmien qarib.

Waqt dawn ix-xogħlijiet is-sovrintendenza se tagħmel monitoraġġ u sorveljanza kif jitlob il-permess tal-MEPA.

ASFALTAR FIR-RABAT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għalfejn l-għoti ta' tarmac fi Triq Żebbuġ, l/o Rabat waqaf fin-nofs u ma

tkompliex?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ix-xogħol fit-triq imsemmija huwa nkluż fil-lista ta' toroq li jridu jsiru mill-awtorita' dwar it-trasport, liema xogħol se jsir skond il-prioritajiet li jirriżultaw fil-programm ta' toroq ta' l- istess awtorita'.

TA' MREJNU

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19088 u jgħid jekk hemmx il-ħsieb li ssir sistema ta' drenaġġ f'Ta' Mrejnu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mhux ippjanat li jsir id-drenaġġ f'Ta Mrejnu għalissa minħabba prioritajiet finanzjarji oħra li għandha l-korporazzjoni.

DAQQ TA' MUŻIKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-liġi tobbligax lil min idoqq il-mużika bejn id-9 00 p.m. u l-4 00 a.m. biex ikollu l-premises tiegħu sound-proof, inkella jridx idoqq mużika b'mod li ma tinstemax minn barra, għax inkella jkun ifisser li r-residenti ta' l-inħawi jistgħu jistrieħu biss wara l-4 00.a.m., meta jkun kważi sar il-ħin biex iqumu għax-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għal individwu li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tista' il-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li dan ilu li spiċċa mix-xogħol mill-1998 iżda sal-lum il-pensjoni dovuta lilu għadha ma nħadmitx?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ilha tirċievi pensjoni tas- sigurta' soċjali mill-1998.

EUROVISION SONG FESTIVAL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 19368 u 19421 u jgħid kemm ġie jiswa l-festival fejn intgħażlet il-kanzunetta Maltija għall-eurovision 2006?

Kemm nefaq il-kumitat li

jmexxi dan il-festival fl-aħħar sena?

Fuq xiex saru n-nefqiet ta' dan il- kumitat?

Kemm swiet il-parteċipazzjoni Maltija fil-eurovision 2006?

F'kemm pajjiżi saret promozzjoni favur il-kanzunetta Maltija li ħadet sehem fil-eurovision 2006?

Kemm swiet il-promozzjoni?

Min siefer biex jagħmel din il-promozzjoni u kemm intnefaq fuq safar?

Kemm swew il-persuni barranin li akkumpanjaw lill-kantant Malti waqt il- kanzunetta tiegħu fil-eurovision 2006?

Kemm persuni telgħu jakkumpanjaw lill-kantant Malti għall-eurovision 2006 f'Ateni?

Kemm swiet l- akkomodazzjoni u l-ispiża f'safar u nefqiet oħra f'Ateni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella (A) li turi l-infiq u d-dħul marbut mal-festival kanzunetta Maltija għall- Ewropa u l-parteċipazzjoni ta' Malta fil-festival tal-eurovision.

Qed inpoġġi wkoll tabella (B) bl-informazzjoni dwar fejn saret il-promozzjoni.

Kien hemm 12-il persuna jakkumpanjaw lill-kantant Malti f'Ateni u n-nefqa globali telgħet għal Lm11,892.50.

MANIKATA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19426 u jgħid fiex wasal ix-xogħol biex jiġi studjat l-impatt tal-mina fil-Manikata fuq l-għejjun ta' l-ilma ġieri fl-inħawi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport għadha kif temmet perijodu ta' konsultazzjoni dwar it-13-il proġett proposti għat-titjib ta' network ta' toroq li jiffurmaw parti mit-trans-European transport network u wara diversi laqgħat ma' dawk kollha involuti, l-awtorita' qed terġa' teżamina rotta oħra għat-triq li tgħaqqad ix-Xemxija mal-Mellieħa.

L-awtorita' dwar it-trasport qed taħdem fil-qrib mal-MEPA u enti oħra sabiex tiġi stabilita dik ir-rotta li tikkawża l-inqas impatt ambjentali possibbli.

Hekk kif tiġi finalizzata dik il-proposta, l-awtorita' se terġa' tagħmel konsultazzjoni pubblika fuq din il-proposta.

Studji ambjentali u ġeoloġiċi iktar dettaljati se jsiru fuq ir-rotta li se tiġi magħżula wara perijodu ta' konsultazzjoni fuq dan il-proġett.

PJAZZA SANT'ANNA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id- dipartiment ta' l-artijiet biegħx jew ħareġ għall-bejgħ, art pubblika fi Pjazza Sant'Anna f'Tas-Sliema?

ONOR.

TONIO BORG: It-taqsima proprjeta' tal-gvern ma biegħet l-ebda art pubblika fi Pjazza Sant'Anna, f'Tas-Sliema.

LIĊENZJI TAN-NEGOZJU

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'liċenzji tan- negozju, jekk hemm, għandha persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa' kelli okkażjoni ninforma lill-Kamra, il- liċenzji tan-negozju m'għadhomx jinħarġu mill-pulizija u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

LIĊENZJI TAN-NEGOZJU

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'liċenzji tan-negozju, jekk hemm, għandha l-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Inħoss li ma nistax nagħti tali informazzjoni jekk ma jkollix il-permess mingħand l-istess persuna.

LIĊENZJI TAN-NEGOZJU

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għandhiex xi permess for commercial purposes?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Biex it-tweġiba li tingħata tkun definittivament korretta, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jipprovdi site plan tal-post indikat.

MARSA POWER STATION

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid xi pjani hemm biex sa l-1 ta' Jannar, 2008 il-livell ta' l-emissjonijiet mill- power station tal-Marsa jinżel għal dawk stabiliti bir-regolamenti ambjentali ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KOPPLA TAL-MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex fis-1.30 a.m. qed jintefa' id-dawl li hemm fuq il-koppla tal- Mosta, bil-konsegwenza li jista' jiġi kkawżat inċident u dan meta l-koppla qiegħda fid-direzzjoni tal-passaġġ ta' l-ajruplani?

Ma jidhirlux li huwa meħtieġ li din tibqa' mixgħula sakemm jisbaħ biex kull ajruplan li jkun għaddej jaraha u tiġi evitata xi diżgrazzja?

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-dawl fuq il-koppla tal-Mosta huwa biss dekorattiv u mhux għal skop ta' aircraft warning.

SERVIZZ POSTALI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jispjega kif ittra lokali mibgħuta mill-Mosta għall-Mosta fil-15 ta' Mejju, 2006 setgħet tasal fl-indirizz indikat 15-il ġurnata wara?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħti aktar dettalji biex ikunu jistgħu jinvestigaw dan il-każ.

KAWŻA PENDENTI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 12821, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid u jinvestiga jekk sentenza tal-qorti ċivili (sede kostituzzjonali) mogħtija nhar it-13 ta' April, 1999 - fil- kawża Tempesta Ltd. et vs Prim Ministru et - ġietx komunikata skond kif hemm provdut f'artiklu 242 ta' Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta?

Jista' jagħti l-informazzjoni mitluba fil-kumplament tal-mistoqsija parlamentari 12821 li kellha tingħata f'xi seduta oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Wara riċerka profonda li saret - u dan peress illi l- informazzjoni li għadda l-Onor.

Interpellant kienet żbaljata, kemm fl-okkju tal-kawża kif ukoll fid-data li ngħatat is-sentenza - jirriżulta li l-kawża ċitata għadha m'għaddietx f'ġudikat peress li hemm appell pendenti.

Il- kawża fl-appell tinsab differita għas-sentenza għal Settembru ta' din is- sena.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi peress li l- lista ta' sentenzi in kwestjoni hi pjuttost twila u tinkludi sentenzi li jmorru lura sa l-1996 - u kollha jridu jiġu eżamintati bir-reqqa - l- informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PJAZZA SANT'ANNA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanta li turi fejn għad hemm art pubblika fi Pjazza Sant'Anna, Tas-Sliema?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra pjanta li turi dik l- art fi Pjazza Sant'Anna, Tas-Sliema li skond l-arkivji tat-taqsima proprjeta' tal-gvern hi proprjeta' pubblika.

EUROVISION SONG FESTIVAL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19422 u jgħid f'liema pajjiżi saret promozzjoni

favur il-kanzunetta Maltija li ħadet sehem fil-eurovision 2006?

Kif saret il-promozzjoni?

Liema stazzonijiet tar-radju u ġurnali ġew ikkuntattjati waqt din il-promozzjoni u xi preżenza fil-media ġiet miksuba f'kull każ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

PBS MANAGER PROGRAMMING

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid min inħatar biex jagħmel ix-xogħol ta' kap tal-programmi tat-televiżjoni fil- PBS?

Jista' jgħid kif intgħażlet din il-persuna?

Min applika għal din il- kariga?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ġie maħtur Simon Lumsden wara li l-PBS ħarġet sejħa pubblika għall-post ta' manager programming u rċeviet 12-il applikazzjoni għal dan il-post, li erbgħa minnhom ġew short-listed u saru l-intervisti ma' dawn il-kandidati minn bord ta' għażla maħtur apposta mill-PBS.

Mhux etika li wieħed jippubblika l-ismijiet ta' l-applikanti.

PENSJONI KOMMUTATA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk is-sentenza li ngħatat mill- qorti ta' l-appell ċivili (sede superjuri) fis-27 ta' Marzu, 1996 – fil- kawża Maurice Petrococchino vs Prim Ministru - dwar drittijiet ta' pensjonant li jkun ikkommuta parti mill-pensjoni tiegħu u dan wara li jkun għalaq it-72 sena, hix qiegħda tiġi segwita u onorata kif deċiża għal kull pensjonant applikabbli fiċ-ċirkostanzi?

Jista' jgħid kemm pensjonanti bbenefikaw mill-applikazzjoni ta' din id-deċiżjoni sa l-aħħar ta' Mejju 2006?

Kemm minnhom huma membri tal-korp tal-pulizija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-pensjoni li tingħata taħt l-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet (Kap. 93) lill-membri fil-korp tal-pulizija kif ukoll

lill-impjegati tas-servizz ċivili, ma tiġix aġġustata wara d-data ta' l- irtirar ta' l-impjegat.

Xi aġġustamenti li jsiru fil-pensjoni, anke meta pensjonant ikun għalaq it-72 sena, jikkonċernaw pensjonanti taħt il-liġi tas-sigurta' soċjali.

PBS FINANCIAL CONTROLLER

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jikkonferma l-Ministru li l- manager corporate affairs suppost ikun il-financial controller tal-PBS?

Jekk iva, għalfejn qed issir talba għal financial controller mal- kumpannija?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-istruttura tal-PBS hija ddisinjata biex taqdi l- bżonnijiet tal-kumpannija bl-aħjar mod u kif dawn jinbidlu minn żmien għal żmien.

Il-bord tad-diretturi tal-PBS iddeċieda li jiġi mpjegat financial controller biex jieħu ħsieb is-sezzjoni tal-finanzi f'dan id-dipartiment.

KAP TAR-REKLAMI TAL-PBS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kif il-kap tar-reklami mal-PBS inħatar fil-grad ta' manager meta dan kellu jkun fi grad ta' anqas minn manager?

ONOR.

Ma kien hemm l-ebda deċiżjoni li l-kap tad-dipartiment tar-riklami jkun fi grad anqas minn manager.

FOND TAL-GVERN

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhu l-prezz li jkollu jħallas pensjonant bil-pensjoni massima - dettalji qed jintbagħtu separatament - biex jixtri flat tal-gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar m'għandha ebda applikazzjoni mill-inkwilin tal-post indikat biex jixtri dak il-post u għalhekk ma saret ebda stima tal-valur tal-post.

B'danakollu nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-klawsola 9 ta' l-iskema ta' l-awtorita, li kopja tagħha qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

ENFORCEMENT NOTICE

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li sid il-ħanut li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, għad li għandu diversi enforcement orders u mhux kopert bil-permessi rikjesti mil- liġi, se jibqa' jikser il-liġi mingħajr ma tittieħed azzjoni kontrih?

ONOR.

TONIO BORG: Minn stħarriġ li għamlet il-pulizija jirriżulta illi l- istabiliment imsemmi huwa kopert bil-liċenzji tan-negozju meħtieġa.

Jidher pero' li hemm xi enforcement notice min-naħa tal-MEPA u għaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill- ministru konċernat.

SQAQ IL-QOTON F'BIRŻEBBUĠA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li Sqaq il-Qoton fi Triq il-Ġebel, Birżebbuġa jingħata wiċċ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn ispezzjoni li saret fl-imsemmi sqaq minn uffiċjali ta' l-awtorita' dwar it-trasport, jirriżulta li dan l-isqaq huwa asfaltat u m'huwiex fir-responsabbilta' ta' din l-awtorita'.

ĦLAS TA' MULTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kif jista' ikun li fil-każ ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li kien ġie akkużat fil-5 ta' Ġunju, 1996 u ħallas il-multa ta' Lm50 inflitta skond riċevuta nru.

1036228 ta' l-10 ta' Ġunju 1996, tinħareġ ordni mill- istess qorti għall-ħlas immedjat ta' din il-multa lill-istess persuna, fejn saħansitra ġie avżat li jekk dan ma jsirx immedjatament il-multa tkun mibdula fi priġunerija u jinħareġ mandat ta' arrest, liema ordnijiet jistgħu jkomplu jżidu n-nuqqas ta' fiduċja fl-amministrazzjoni tal- ġustizzja?

ONOR.

TONIO BORG: Wara li l-amministrazzjoni poġġiet fuq programm komputerizzat il-multi kollha li rriżultawlha pendenti bejn l-1 ta' Jannar, 1996 u Lulju, 2003 - f'liema xahar is-sistema ġiet kompletament komputerizzata - u sussegwentement bdew jintbagħtu ordnijiet għall-ħlas immedjat, irriżulta li kien hemm xi ineżattezzi bejn il-cash books u r- reġistri fejn kienu jiġu reġistrati l-multi għax kien hemm multi li għalkemm kienu effettivament ġew imħallsa, baqgħu jidhru pendenti meta ma kienx il-każ.

Infatti s-sinjur li dettalji dwaru ngħataw separatament ma' din il- mistoqsija parlamentari, kien wieħed minn dawn il-persuni.

Huwa mar personalment jirreġistra lment mar-reġistratur, qrati u tribunali kriminali u ġie spjegat lilu kull dettall possibbli kif u għaliex sar l-iżball.

Ir- reġistratur skuża ruħu formalment għan-nom ta' l-amministrazzjoni tal- qorti, liema skuża ġiet aċċettata.

Kuntrarjament għal dak li qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant, il- fiduċja fl-amministrazzjoni ta' l-ġustizzja f'pajjiżna żdiedet bil-fatt li l-amministrazzjoni tal-qorti, b'kollaborazzjoni

assoluta mal-ġudikanti, qed tagħmel minn kollox biex tesegwixxi l-ġudizzji tal-qrati.

Fost ħwejjeġ oħra qed tara li l-multi, ammendi u spejjeż peritali mposti bħala pieni mill-qrati jiġu mħallsa jew konvertiti f'terminu ta' priġunerija skond il-liġi.

PORT TA' L-IMĠARR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 19433, jista' il-Ministru jgħid jekk ir-rampa li qiegħda tintuża fil-port ta' l-Imġarr hijiex konformi ma' l-istandards tal-NCPD?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 19433.

SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija fil-konfront ta' ċerta persuna kif ukoll b'riferenza għad-dokument li qed jintbagħat separatament, tista' il-Ministru tindika għalfejn id-dipartiment qed jgħid li kkonsidra 52 bolla għas-sena 2001 meta jirriżulta li ġew ikkonsidrati 42 biss?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

SERVIZZ TA' L-AMBULANZA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid min għandu dritt għall-użu ta' l-ambulanza sabiex jitwassal mid-dar sa St. Luke's u lura?

Dan is-servizz jingħata wkoll fil-każ tal-polikliniċi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ambulanzi m'humiex qegħdin sabiex iwasslu persuni mid-dar sa l-isptar u lura iżda sabiex jintervjenu f'każ ta' emerġenza.

Pero', ikun hemm każi ta' persuni anzjani li jkollhom bżonn servizz ta' trasport biex jiġu għall-kura f'St. Luke's.

Każi ta' persuni fuq wheelchair jew fuq stretcher jew persuni bla saqajn jiġu aċċettati sabiex jiġu ttrasportati St. Luke's għall-kura jekk jipprovdu ċertifikat tat-tabib/konsulent li juri dan il-bżonn jew jekk jiġi ċertifikat li hemm bżonn min-nurse inkarigat fl-out-patients jew il-ward.

Dan huwa servizz limitat u ma jingħatax fil-polikliniċi għax mhux possibbli li l-ambulance garage jilqa' it-talbiet kollha li jkollu għal dan it-tip ta' trasport.

PARKEĠĠ TA' COACHES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala l-enforcement officers ta' l-awtorita' dwar it-trasport mhumiex iħallu coaches tat- turisti

jipparkjaw fl-inħawi ta' Villa Rumana?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-enforcement officers ta' l-awtorita' dwar it- trasport ingħataw istruzzjonijiet biex jorganizzaw il-parkeġġ tal-coaches sabiex ma jkunx hemm konfuzjoni, bħal meta jsir parkeġġ doppju.

Dan qed isir biex ikun hemm aktar ordni u sigurta', partikolarmnet għat-turisti.

DOMUS ROMANA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala l-viżitaturi fil- Villa Rumana qegħdin jiddaħħlu mill-bieb tal-ġenb u mhux mill-bieb prinċipali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li nqalgħet ħsara teknika fil- bieb prinċipali ta' Villa Rumana.

It-tiswija tinvolvi l-iżżarmar tal-bieb tal-ħġieġ u parti mill-intrata.

Sadanittant għal raguni ta' sigurta', kien importanti li l-viżitaturi jidħlu minn aċċess differenti sakemm jitlestew ix-xogħlijiet.

TRATTAMENT TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid xi progress sar fil-bini ta' l-impjanti għat-trattament tad-drenaġġ?

Kif qegħdin jiġu funded dawn il-proġetti?

Hemm xi skadenza marbuta ma' dawn il- fondi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MALTA INDUSTRIAL PARKS

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19477, jista' il-Ministru jgħid x'użu qed tagħmel il-Malta Industrial Parks mill-proprjeta' imsemmija?

ONOR.

KONT TA' L-ILMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18998, jista' il-Ministru jgħid kif se tibqa' familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, wara li l-uffiċjali tal- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma għamlu żjara fid-dar tagħhom u suppost li kellhom jistallaw xi apparat sabiex jaraw minn fejn hi ġejja l- problema?

ONOR.

NSIB

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid xi ftehim kien iffirmat ma' l- Unjoni Ewropea dwar l-insib wara s-sena 2008?

Jista' jippreżenta kopja ta' dan il-ftehim lill-Kamra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-ftehim li kien ġie iffirmat ma' l-Unjoni Ewropea dwar l-insib jagħmel parti mit-trattat għad-dħul ta' Malta fl- Unjoni Ewropea, liema ftehim jinkludi l-arranġament speċjali f'sezzjoni D dwar il-protezzjoni tan-natura, b'riferenza għall-artiklu 5, 8 u skeda IV tad-direttiva 79/409/EEC.

Kopja tal-parti rilevanti ta' dan il-ftehim qegħda titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

TRIQ TAL-LEWŻ FIS-SANNAT

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li qed ikun hemm diversi lmenti dwar Triq tal-Lewż, fis-Sannat minħabba l- istat ħażin tagħha, tista' il-Minstru tara li din is-sitwazzjoni tiġi rrimedjata kemm jista' ikun malajr?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ix-xogħlijiet fi Triq il-Lewż fis-Sannat huma ppjanati li jsiru aktar 'il quddiem.

TRIBUNALI LOKALI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li s-seduti tat-tribunali lokali qegħdin isiru fis-sala ta' l-NGO centre u peress li ta' spiss qed ikun hemm ilmenti kemm mill-pubbliku kif ukoll mill- wardens u persuni oħra minħabba s-sħana, tista' il-Ministru tara jekk din il-problema tistax tiġi riżolta?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Fis-sala tal-NGO centre hemm sistema ta' fans li jtaffi l-problema.

L-istallazzjoni ta' apparat ta' l-arja kondizzjonata qed tiġi kkonsidrata fil-kuntest tal-prioritajiet ta' dan il-ministeru.

STAFF LIST

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm ilha ma toħroġ l-istaff list?

Jista' jgħid meta ħarġet l-aħħar u meta se toħroġ dik li jmiss?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-istaff list l-aħħar darba li ġiet pubblikata kien fl-1 ta' April, 2000 u m'hemmx il-ħsieb li terġa' toħroġ fid-dawl ta' l-Att dwar il-Protezzjoni tad-Data (Kap. 440).

DOOR NUMBERING

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li jsir eżerċizzju ta' door numbering fi Triq Għargħur, Birkirkara?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din it-triq se tkun inkluża fil-programm ta' door numbering għal din is-sena.

KAROZZI UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'tip huma l-karozzi uffiċjali tiegħu u tas-segretarju parlamentari?

Dawn inkrew jew inxtraw?

Xi flus tħallsu għalihom?

X'inhu n-numru uffiċjali u n-numru tar-reġistrazzjoni tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija, qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella bl-informazzjoni mitluba.

B'rifereza għat-tieni parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika x'rilevanza għandha din il-parti tal-mistoqsija.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk persuna li hija invalida, hijiex intitolata li tkun eżenti mis-surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

AIR MALTA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Air Malta qed tiżvesti ruħha minn xogħol anċillari u tgħaddih lill-privat?

Jista' jiggarantixxi li f'għeluq it-tliet snin mill- ftehim kollettiv mal-ħaddiema ta' l-Air Malta, dawk li jinsabu f'dan ix- xogħol mhux se jkunu kkonsidrati redundant?

Jikkonferma li l-gvern m'għandux ħsieb li jipprivatizza jew jagħlaq l-Air Malta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

STREET FURNITURE

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jinformani x'raġuni hemm li bankijiet qodma li nqalgħu minn lokalitajiet oħra, tpoġġew fuq art pubblika f'Pembroke u dan meta d-dipartiment tax-xogħlijiet għandu compound f'Pembroke stess?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dawn il-bankijiet tneħħew minn Għar id-Dud minħabba l- proġett ta' tisbiħ li beda jiġi implimentat u tpoġġew temporanjament ħdejn l-uffiċċju distrettwali sabiex isirulhom xi tiswijiet.

Issa minħabba li fid-distrett m'hemmx spazju biżżejjed, hu maħsub li dawn jitneħħew f'qasir żmien.

TRIQ J. DEBATTISTA FIS-SIĠĠIEWI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se joħroġ it-tender għall-bini ta' Triq John Debattista, fis-Siġġiewi?

Jista' jgħid bejn wieħed u ieħor kemm hu mistenni jdum il-proċess ta' l-għażla?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tender biex tinbena t-triq imsemmija ġiet ippubblikata fid-9 ta' Ġunju, 2006 u għandha tagħlaq dalwaqt.

Imbagħad isir il-proċess ta aġġudikazzjoni li jdum skond in-numru ta' offerti li jkunu ntefgħu.

Ix-xogħol fuq din it-triq mistenni jitlesta f'perijodu ta' tmien ġimgħat.

ĊERTIFIKATI MEDIĊI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jinvestiga lmenti li filwaqt li ċerti tobba qegħdin joħorġu ċertifikat mediku ġimgħa ġimgħa għall-istudenti tal- form VI, biex ikun jista' jkoprihom sa l-ischool-leaving age, dawn qegħdin jagħmluh fid-diskrezzjoni tagħhom u mhux b'mod uniformi għal kull min jitlobhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-ħruġ ta' ċertifikati mit-tobba ma jaqax taħt il- ġurisdizzjoni tad-diviżjoni tas-saħħa.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi każi speċifiċi għandu jgħaddihom lill-kunsill mediku.

KORDIN GRAIN TERMINAL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm tenders ingħataw mill-Kordin grain terminal mill-bidu tas-sena 2005?

Lil min ingħataw u fiex jikkonsistu?

X'inhu l-ammont ta'

kull waħda?

Liema minn dawn it-tenders ingħataw b'direct order?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm permessi ta' reserved parking għal persuni b'diżabilita' inħarġu matul is-sena l-oħra u fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

Jista' jgħid jekk teżistix xi policy dwar il-ħruġ ta' dawn il-permessi?

Min jiddeċiedi jekk permess jinħariġx jew le?

F'dawn l- aħħar sena u erba' xhur dejjem kienet segwita l-proċedura normali fil-ħruġ ta' dawn il-permessi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku, jirriżulta li minn Jannar 2005 sal-lum inħarġu 242 approvazzjoni għal reserved parking għal persuni b'diżabilita'.

Il-permessi għal reserved parking għal persuni b'diżabilita' jiġu eżaminati minn board imwaqqaf fi ħdan l-awtorita' dwar it-trasport u l-kriterji għall- eliġibilta' għal dan is-servizz huma dawn:-

*Li l-persuna jkollha problemi severi ta' mobilita' u ssuq il-karozza tagħha;

*Li l-familjari tagħha (missier/ omm/ mart/ żewġ/ iben/bint/ħu/oħt) ikunu joqogħodu fl-istess indirizz u jkollhom karozza; u

*Il-persuna b'diżabilita' jkollha l-blue sticker maħruġ mill-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita'.

Il-każi li ġew eżaminati u approvati mill-board ta' reserved parking għal persuni b'diżabilita' kollha kienu skond il-policy u l-kriterji ta' eliġibilta'.

KONTRAVVENZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Peress li ċ-chief executive officer ta' l-awtorita' dwar it-trasport f'konferenza ta' l-aħbarijiet qal li nġabru Lm8 miljun fi 11-il xahar mill- ispeed cameras, medja ta' żewġ ċitazzjonijiet għal kull familja f'Malta, jista' il-Ministru jgħid jekk minn Jannar ta' l-2005 sal-lum l-awtorita' dwar it-trasport ħallsitx ċitazzjonijiet li qalgħu uffiċjali jew impjegati ta' l-istess awtorita' għax inqabdu mill-ispeed cameras?

Jista' jgħid min huma dawn l-uffiċjali u mpjegati li tħallsitilhom iċ-ċitazzjoni?

Kemm-il darba u kemm hu l-ammont imħallas f'kull każ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'seduta oħra.

SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-awtorita' dwar it-trasport hix tagħmel użu mis-servizz ta' l-internet provdut mill-Onvol jew mill- Maltanet?

Jista' jgħid xi ħlasijiet saru matul is-sena li għaddiet u fl- ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

KONTRAVVENZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk matul is-sena l-oħra u fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena, l-awtorita' dwar it-trasport ħallsetx kontravvenzjonijiet tat-traffiku li qalgħu uffiċjali, inkluż membri tal- bord u mpjegati?

Jista' jgħid min huma dawn l-uffiċjali jew impjegati u x'inhuma l-kontravvenzjonijiet li l-awtorita' għamlet tajjeb għalihom minn flus il-poplu?

Xi ħlasijiet saru?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport m'għamlet tajjeb għall-ebda ċitazzjoni matul il-perijodu msemmi f'din il-mistoqsija.

Madankollu, kien hemm kazi fejn l-awtorita' kellha thallas xi citazzjonijiet, liema citazzjonijiet ġew jew se jiġu rifonduti mill- impjegati konċernati.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

FACILITATOR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-iskola Our Lady Immaculate tal-Ħamrun għandhiex faċilita' jew possibbilta' li f'każ li l- facilitator ma tiġix, l-istudent/a ma tiġix imġiegħla tmur lura d-dar bħalma ġara riċentement?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li m'hemmx faċilita' fl-iskejjel tal-knisja li, f'każ li facilitator tfalli mill-iskola, tintbagħat facilitator oħra minflokha.

F'każ bħal dan, hi l-kap ta' l-iskola li tieħu d-deċiżjoni, skond in-natura tal-każ individwali, jekk iżżommx it-tifla l-iskola jew titlobha tibqa' id-dar.

MEPA – PA02695/05

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li applikazzjoni PA02695/05 ġiet deferred mill-MEPA u dan minkejja li r-residenti qed ibatu inkonvenjent kbir b'karozzi tal-linja li qed jibqgħu jiddaħħlu f'garage f'zona residenzjali u l-aktar meta m'hemmx spazju fejn dawn il-vetturi kbar iduru?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jimxi mal- proċedura maqbula fil-Kamra fil-legislatura l-oħra.