MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 535 It-Tnejn, 11 ta' Ġunju , 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 535

It-Tnejn, 11 ta' Ġunju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 535

It-Tnejn, 11 ta' Ġunju, 2007

WERREJ

MINUTI 572

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 572

TQEGĦID TA' KARTI 581

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-MEDIĊINI (It-Tieni Qari)

MEDICINES ACT (AMENDMENT) BILL(Second Reading) 581

AĠĠORNAMENT 602

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 608

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 612

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 534 li saret fis-6 ta' Ġunju, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SURVEY ON INCOME AND LIVING CONDITIONS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar il-lokalitajiet li minnhom ġejjin id-59,315 persuni indikati, permezz tas-survey on income and living conditions 2005, li qed jgħixu taħt is-60% tal-median equivalised income u għaldaqstant taħt il-poverty line?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant ma jistax jingħata għax l-istatistika mitluba tinġabar fuq bażi nazzjonali u mhux lokali.

GĦAJNUNA MILL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: X'inhuma l-kriterji stabbiliti li fuqhom jintgħażlu dawk il-persuni li jingħataw l-għajnuna mibgħuta mill-EU, permezz ta' l-għoti ta' għaġin, ross, ħalib, eċċ.?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-ewwelnett min jikkwalifika jkun irid jiġbor formola apposta mill- uffiċċju distrettwali ta' l-għajnuna soċjali.

Id-distribuzzjoni ssir fuq dawn il-kriterji:

Persuni li m'għandhomx possibbiltà li jmantnu lilhom infushom jew li qegħdin taħt livell ta' għajxien bażiku;

Persuni li jgħixu f'istituzzjonijiet mhux governattivi bħal orfanatrofji, kenn ta' emerġenza, eċċ; u

Persuni li jirċievu għajnuna ta' sigurtà soċjali mhux kontributorja, inkluża dik ta' qgħad, diżabbiltà u benefiċċji mediċi.

Fi ftit kliem, ir-regolament ta' l-Unjoni Ewropea 3149/92, jitkellem dwar provvista ta' ikel lil min hu l-aktar fil-bżonn.

Il-kriterji ġew stabbiliti wara konsultazzjoni mal-ministeru tal-familja u solidarjetà soċjali u l-għaqdiet volontarji bħala linji gwida għall-kappillani u l- għaqdiet tal-karità.

Fil-fatt it-tqassim ta' l-ikel isir mill-parroċċi u mill-għaqdiet tal-karità, fosthom il-Moviment Azzjoni Soċjali, YMCA u ARKA.

MR SPEAKER: (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' s-segretarju parlamentari jgħidli jekk il-ministru jinsabx imsiefer fuq xogħol tal-gvern?

Jekk le, għaliex m'huwiex preżenti fil-Kamra?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Għandi nassumi li l-ministru dalwaqt ikun qiegħed hawn.

TAXXA FUQ TRASFERIMENT TA' PROPRJETA`

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jaf il-prim ministru li t-taxxa fuq trasferiment ta' proprjeta` ġejja minn wirt fuq nisa miżżewġin u li ma jaħdmux qed tkun indirizzata lill-irġiel tagħhom?

Ma jidhirlux li din il- proċedura hija waħda diskriminatorja abbażi ta' sess?

Ma jidhirlux li din il-proċedura m'hijiex konformi mal-prinċipju tal-liġi, fis-sens li proprjeta` li ġejja minn wirt hija meqjusa bħala parafernali u mhux parti mill-komunjoni ta' l-akkwisti u għaldaqstant, il-parti l-oħra fiż-żwieġ m'għandhiex għalfejn tkun involuta anke mil-lat ta' taxxa?

X'se jsir min- naħa tad-dipartiment biex din il-proċedura tinbidel?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi taħt il-liġi ta' l-income tax, koppja miżżewġa li jgħixu flimkien huma meqjusa bħala taxpayer wieħed u jiġu ntaxxati flimkien fuq return waħda.

Kull dħul li jkollhom, kemm jekk flimkien jew individwalment, huwa ntaxxat b'dik ir-return.

Il-koppja għandha d-dritt tagħżel min minnhom jitqies bħala l-konjuġi responsabbli għall-finijiet ta' taxxa u għalhekk m'hemm l-ebda diskriminazzjoni.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm kienet in-nefqa fuq safar, inklużi spejjeż ta' lukandi, flights u subsistence allowance fil-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament xahar b'xahar?

Min kienu l-uffiċjali separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SAFAR UFFIĊJALI - LUKANDI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Ta' kemm stilel kienu l-lukandi li marru fihom l-uffiċjali mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħu matul x-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, safra b'safra separatament?

Min kienu dawn l-uffiċjali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

KAROZZI ENVIRONMENTAL FRIENDLY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx karozzi li ma jużawx diesel, petrol jew lrp sabiex jaħdmu u li fl- istess ħin huma aktar environmental friendly fil-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar jew Marzu 2007?

F'każ li fl-affermattiv, kemm kienet in-nefqa separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Fil- perjodu msemmi ma nxtrat ebda karozza mill-ministeru tiegħi u mill-entijiet li responsabbli minnhom jien.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kienet in-nefqa fuq safar, inklużi spejjeż ta' lukandi, flights u subsistence allowance fil- ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament xahar b'xahar?

Min kienu l-uffiċjali separatament?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: In-nefqa fuq safar, inklużi spejjeż ta' lukandi, flights u subsistence allowance fil-ministeru u l-entijiet li jaqgħu taħti kienu hekk:

|Jannar 2007 |Lm 20,976.21| | Frar 2007 |Lm 26,823.29| | Marzu 2007 |Lm 21,360.68|

Peress li fil-biċċa l-kbira tiegħu dan is-safar kien fuq xogħol konness ma' l-Unjoni Ewropea, total ta' Lm21,868.51 se jkunu rifużi mill-Kummissjoni Ewropea.

Lista ta' l-uffiċjali involuti qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI – LUKANDI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Ta' kemm stilel kienu l- lukandi li marru fihom l-uffiċjali mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, safra b'safra separatament?

Min kienu dawn l-uffiċjali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li The Public Service Management Code tistabbilixxi żewġ kategoriji għal-lukandi, jiġifieri Superior I u Superior II.

KAROZZI ENVIRONMENT- FRIENDLY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-ministru jgħid jekk inxtrawx karozzi li ma jużawx diesel, petrol jew lrp sabiex jaħdmu u li fl- istess ħin huma aktar environment-friendly fil-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Ma nxtrat l-ebda karozza tat-tip indikat mill-Onor.

Interpellant mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħi matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: F'mistoqsijiet preċedenti lill-ministru kont ġbidtlu l- attenzjoni li l-kumpannija li ħadet il-kuntratti tat-toroq, li tinsab fl- istess uffiċċju ma' kumpannija oħra, ma ħaditx ir-returns tagħha lill-MFSA.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk dan huwiex korrett jew le?

MR SPEAKER: Niġbed l-attenzjoni li din il-mistoqsija m'għandhiex x'taqsam ma' dik oriġinali u għaldaqstant sta għall-ministru jekk jirrispondix jew le.

Il-Ministru Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, jidhirli li mhux sew li nitkellem dwar kumpannija li m'għandha x'taqsam xejn ma' l-operat tiegħi jew tal-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Fil-fatt jiena kont semmejt żewġ kumpanniji - waħda minnhom hija Sant & Mugliett - u għedt li dawn ma ressqux id-dokumenti dwar il-finanzi tagħhom lill-MFSA.

Allura jidhirli li l-mistoqsija li qed nagħmel għandha x'taqsam ma' dik oriġinali peress li din il-kumpannija tinsab fl-istess uffiċċju ma' kumpannija oħra li għandha kollox l-istess bħalha, inkluż l-impjegati.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-GAZZETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Min huma n-nies fil- private staff u d-dekasteru tiegħu intitolati għall-gazzetti kuljum?

Kemm kienet in-nefqa fuq xiri ta' gazzetti matul is-sena 2006?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-GAZZETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Min huma n-nies fil-private staff u d-dekasteru tiegħu intitolati għall-gazzetti kuljum?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif dwar xiri ta' ġurnali se jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-GAZZETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chirs Agius) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Min huma n-nies fil-private staff u d-dekasteru tiegħu intitolati għall-gazzetti kuljum?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): It- tqassim tal-gazzetti m'huwiex regolat mill-Public Service Management Code jew minn ċirkularijiet tal-gvern.

Hija fid-diskrezzjoni tal-ministeru min jirċievi settijiet ta' gazzetti.

Prinċipalment dan isir fuq bażi li kull direttorat fil-ministeru jkollu sett gazzetti għal matul il-ġranet tax- xogħol tal-ġimgħa sabiex kull membru fid-direttorat tal-ministeru jżomm ruħu aġġornat f'dak li hu għaddej.

Din il-prassi tintuża wkoll fl- ambaxxati.

Dan in vista tal-fatt ukoll li l-informazzjoni f'waqtha hija ta' importanza kbira għall-ħidma tal-ministeru.

L-ispiża totali, inkluża dik ta' l-ambaxxati, għall-2006 kienet ta' Lm12,709.68.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' s-segretarju parlamentari jgħid jekk il-ministru huwiex imsiefer fuq xogħol tal-gvern?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Iva, il-ministru jinsab imsiefer.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Min qiegħed acting minfloku?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-Ministru Ċensu Galea.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jagħti xi informazzjoni dwar l-aħħar taħdidiet li kellhom isiru mat-Tuneżija?

MR SPEAKER: Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Ili mill-bieraħ nirrappreżenta lill-Ministru Frendo u f'dawn il-jumejn ma kellix diskussjonijiet mat-Tuneżini.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura lanqas il-Kabinett ma jiġi informat meta l- ministru jkollu dan it-tip ta' laqgħat mat-Tuneżija?

Jekk din l- informazzjoni lanqas jafha l-ministru li qiegħed jirrappreżenta lill- Ministru Frendo, kif jista' jkun jafha l-poplu?

MR SPEAKER: Niġbidlek l-attenzjoni li din il-mistoqsija m'hijiex relatata mal-mistoqsija oriġinali.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ħalli nkunu ċari daqs il-kristall.

Din m'hijiex kwestjoni ta' jekk irridux nirrispondu jew le.

Jekk l-Onor.

Mizzi jrid jagħmel mistoqsija, jagħmilha bil-miktub u jingħata tweġiba tlett ijiem oħra.

Dan ma jfissirx li l-gvern ma jridx jagħti tweġiba.

Il-gvern irid jagħti tweġiba, pero` l-Onor.

Mizzi jrid jagħmel il-mistoqsija skond ir-regolamenti tal-Kamra.

Mill-bqija, dwar jekk il-mistoqsija hijiex relatata mal-mistoqsija oriġinali jew le, irridu noqogħdu għar-ruling ta' l-iSpeaker.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk skond l-iStanding Orders sta għall-ministru jekk jirrispondix mistoqsija supplimentari jew le, mhux bilfors li l-ewwel trid issir il-mistoqsija biex jara jekk tkunx relatata ma' dik oriġinali?

MR SPEAKER: L-istanding orders ma jgħidu xejn fuq dan il-punt.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nitolbu jsibli r-regolament li jgħid dak li qed jgħid hu.

Jekk mistoqsija supplimentari m'hijiex relatata mal- mistoqsija oriġinali, hija out of order.

Nirrepeti li jew se nsegwu r- regoli tal-Kamra, u nsegwuhom f'kollox, jew inkella nġibu ruħna b'mod raġonevoli.

Pero` f'kollox irridu nkunu raġonevoli, mhux fejn jaqbel lil din in-naħa mod, u fejn jaqbel lin-naħa l-oħra mod ieħor!

Barra minn hekk, nirrepeti li l-fatt illi s-Sedja tagħti ruling u tgħid li l-mistoqsija m'hijiex relatata mal-mistoqsija oriġinali, ma jfissirx li l- gvern ma jridx iwieġeb.

Dan huwa tgħawwiġ ta' l-affarijiet.

Dan ifisser biss li l-Onor.

Membru kulma jrid jagħmel hu li jaqbad pinna u biċċa karta, jagħmel il-mistoqsija bil-miktub u niggarantilu li jingħata risposta fi żmien tlett ijiem, skond ir-regolamenti tal-Kamra.

MR SPEAKER: Dawk huma r-regolamenti, wara kollox.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena naf li, skond ir-regolamenti, wara tlett ijiem jiġu mwieġba, imma jiena għamilt mistoqsijiet li ili xi erba' xhur niġri warajhom biex ningħata risposta.

Kull darba jgħiduli li se ningħata risposta l-ġimgħa ta' wara u bqajt bla risposta.

Imbagħad minn fuq, jgħidli li m'iniex nimxi skond l-iStanding Orders!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, ma noħolqux dibattitu.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-GAZZETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Min huma n-nies fil-private staff u d-dekasteru tiegħu ntitolati għall-gazzetti kuljum?

Kemm kienet in-nefqa fuq xiri ta' gazzetti matul is-sena 2006?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): In-nefqa fuq xiri ta' gazzetti matul l-2006 kienet ta' Lm3,876.74.

L-uffiċjali ntitolati għall-gazzetti kuljum huma kif ġej:

Chairman, Chief Executive Officer, Direttur Communications - Awtorita' tat- Turiżmu.

Ministru, Segretarju Permanenti, Segretarju Privat, Assistent Segretarju Privat, Communications Coordinator - Ministeru għat-Turiżmu u Kultura; Is- Sovrintendent tal-Patrimonju Kulturali.

Entitajiet oħra bħad-dipartiment tat-turiżmu, Heritage Malta, t-Teatru Manoel, Dar il-Mediterran għall-Konferenzi u l-Orkestra Nazzjonali m'għandhomx uffiċjal wieħed partikolari intitolat għall-gazzetti iżda tinxtara kopja tal-gazzetti biex jinżammu aġġornati dwar dak li jirrigwardhom.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-GAZZETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Min huma n-nies fil-private staff u d-dekasteru tiegħu ntitolati għall-gazzetti kuljum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli jekk hijiex għaddejja xi nkjesta bil-pulizija dwar l-għoti ta' liċenzji ta' l-opri tal-baħar?

MR SPEAKER: Onorevoli, din m'hijiex relatata mal-mistoqsija oriġinali u għalhekk hija out of order.

Naturalment qabel ma ssir id-domanda, is-Sedja ma tkunx taf jekk hux se tkun supplimentari jew le, allura bilfors trid tagħti ċ-ċans li dak li jkun jagħmilha.

Imma din m'hijiex supplimentari.

Ladarba inti taf li m'għandekx tagħmel mistoqsija supplimentari li ma tkunx relatata, għandek tikkontrolla ftit is-sitwazzjoni tiegħek.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ladarba l-iStanding Orders jgħidu li sta għall-Ministru jekk jirrispondix jew le, mhux bilfors irrid nagħmillu d-domanda biex imbagħad jiddeċiedi hu?

L-iStanding Orders hekk jgħidu!

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, l-iStanding Orders ma jgħidux hekk.

(Interruzzjonijiet) Ippermettili ftit.

F'dawn l-aħħar żewġ seduti jew tlieta għamilniha ċara biżżejjed din il-ħaġa u m'għandux għalfejn ikun hemm repetizzjoni tad-diskors li sar.

On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-point of order hu li suppost nibdew fis-6.00 p.m. u llum bdejna fis-6.02 p.m.!

(Għajjat)

MR SPEAKER: Inżommu daqsxejn serjeta' jekk jogħġobkom!

On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: X'ħin suppost tibda s-seduta skond l-iStanding Orders?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom!

(Interruzzjonijiet) Ngħaddu għall- mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Qajjimt point of order, Mr Speaker, u trid tagħti ruling dwaru!

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jien sejjaħtlek biex tagħmel il-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Fi x'ħin tibda s-seduta, Mr Speaker?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Nitlobkom iżżommu s-serjeta' f'din il-Kamra.

Issa qed nitlob lill-Onor.

Mizzi biex jagħmel il-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, inti l-aħħar darba għedtli li fuq point of order tagħti ruling meta jkun min-naħa tal-gvern.

Allura jekk il-point of order ikun min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma tagħtix ruling?

MR SPEAKER: Ir-ruling tajtu drabi oħra, Onorevoli.

Dak ir-ruling li tajt stands.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela għandi raġun għax hekk kien ir-ruling.

UFFIĊJALI INTITOLATI GĦALL-GAZZETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Min huma n-nies fil-private staff u d- dekasteru tiegħu ntitolati għall-gazzetti kuljum?

Kemm kienet in-nefqa fuq xiri ta' gazzetti matul is-sena 2006?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Il-ministeru għar-riżorsi u infrastruttura nefaq is-somma ta' Lm3,834.19 fuq xiri ta' gazzetti matul l-2006.

F'dan il-ministeru l-prassi hi li minbarra l- ministru, jirċievu kopja tal-gazzetti wkoll il-Kap fis-segretarjat privat fil-ministeru; A/Segretarju Privat tal-Ministru; Segretarju Permanenti; Diretturi Ġenerali; Diretturi; Assistant Direttur, Dipartiment għas- Servizzi tat-Tindif; u Ko-ordinatur Eżekuttiv għall-Proġetti ta' Rijabilitazzjoni.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li ssir spezzjoni mill-ħaddiema tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni Soċjali fil-fond f'Hal Għaxaq, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, peress li hu ċkejken wisq biex fih jgħixu sitt persuni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita') (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L-ispezzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant mistennija ssir fil-futur qrib.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk il-persuna minn Ħaż-Żabbar, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għandhiex applikazzjoni quddiem id-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): It-tweġiba hi fin-negattiv.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: X'inhi r-raġuni li anzjana minn Bormla, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, qatt ma ġiet provduta post alternattiv mid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali peress li l-post li tgħix fih huwa kkundannat?

Tista' l-Ministru tgħid meta saret l-aħħar spezzjoni mill-ħaddiema tad-dipartiment u tpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra r-rapport tal-housing inspectors?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant saritilha offerta li tinstabilha kirja privata sussidjata temporanja sakemm jinstab post alternattiv addattat f'waħda miż-żewġ lokalitajiet kif mitlub mill- applikanti.

Għalkemm hi ma xtaqietx taċċetta din l-offerta, id-dipartiment ikkonvinċiha li dan hu l-aktar pass għaqli fiċ-ċirkostanzi.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: X'possibilita' hemm li xebba omm minn Raħal Ġdid, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tbiddel il-post fejn toqgħod flimkien ma' bintha ta' 15-il sena, ma' post ieħor tal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L-applikazzjoni tal-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - FOND

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-fond li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament u li jinsab f'Bormla għadux ta' l-uffiċċju konġunt jew le?

Jekk m'għadux, qatt kien ta' l-Uffiċċju Konġunt?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ma jirriżultax li l-fond in kwestjoni qatt kien ta' l-uffiċċju konġunt.

MSIDA - TOROQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Meta se jsiru t-toroq fl-Imsida li kienu msemmija fil-programm "Bini ta' toroq residenzjali 2006-2008", liema programm inħareġ mill-ministeru għall-iżvilupp urban u t-toroq fl-2006?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-toroq ta' l-Imsida li qegħdin fil-programm imsemmi se jitlestew sa l-aħħar tas-sena 2008.

POLITIKA NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari 25766, jista' l-Ministru jagħti informazzjoni u fatti konkreti dwar kif il-politika nazzjonali taż-żgħażagħ qed titwettaq f'kull ħidma tal-gvern fid-diversi oqsma?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inzid mat-tweġiba oriġinali.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IL-BUTTUNIERA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 25769 dwar Triq il-Buttuniera ġewwa Wied il-Għajn?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 25769.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 26249 dwar assenteiżmu fl-iskejjel primarji u sekondarji ta' l-Istat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu qed jiġi verifikat, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FOOTBALL NURSERIES - ABBUŻI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-kummissarju tal-pulizija hux qed jinvestiga dak li qed jiġi allegat fil-gazzetta "The Malta Independent on Sunday" bid-data 27 ta' Mejju li hemm korruzzjoni sħiħa fil-football nurseries, inkluż ħlas ta' somma flus lill-coaches biex players żgħażagħ jilagħbu fit-team, issir vjolenza fiżika u anke xiri?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Billi l-artikolu msemmi fih diversi assunzjonijiet ġeneriċi, il- pulizija m'hijiex f'pożizzjoni li tibda investigazzjoni fuq dak li hemm.

FOOTBALL NURSERIES - ABBUŻI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru titlob lill-kummissarju għat-tfal biex tinvestiga dak li ġie allegat dwar każijiet serji ta' abbuż fiżiku u morali fuq it-tfal fil-football nurseries kif rrappurtat f'"The Malta Independent on Sunday" tas-27 ta' Mejju?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill-kummissarju għat-tfal biex tinvestiga l-allegazzjonijiet li rrifera għalihom fil- mistoqsija.

FOOTBALL NURSERIES – ABBUŻI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Bħala Ministru responsabbli mill-isport, jista' jinvestiga dak li "The Malta Independent on Sunday" tas-27 ta' Mejju, allegat dwar abbużi fuq it-tfal fil-football nurseries?

Kemm hemm coaches f'dawn in-nurseries li b'xi mod huma mpjegati mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni m'għandhiex informazzjoni dwar għalliema li huma wkoll coaches ta' football nurseries, pero' tlabt lid-diviżjoni taħdem mal-kunsill Malti għall-sport dwar l- allegazzjoni msemmija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Hemm xi ground tal-boċċi fuq skala ta' livell internazzjonali fl-isports complex tal-Kottonera?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kien sar xi diskors dwar spazju li fih seta' jsir pitch tal-boċċi ta' skala internazzjonali f'dan il-kumpless, pero' baqa' ma ġiex konkluż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri dan ix-xogħol ma kienx sar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kumpless sportiv tal-Kottonera nbena għal diversi dixxiplini.

Waħda mid-dixxiplini li f'mument kienet qed tiġi kkunsidrata għal dan l-iskop kienet tal-logħob tal-boċċi.

Kemm ili responsabbli direttament għall-isport jien, din il-materja ma ġietx konkluża u għaldaqstant id-diskors għad irid jerġa' jinqabad biex wieħed jara x'tip ta' direzzjoni għandu jieħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura għal xiex qed tintuża l-area li kellha tintuża għal dan il-għan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mill-pjanti ma jirriżultax li kien hemm xi parti partikolari intenzjonata għal dan il-għan, pero' nkun irrid nagħmel verifika mal-kunsill Malti għall-isport.

ĠNIEN GADDAFI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 6516, fejn il-ministru qal li l-ministru responsabbli mill-agrikoltura u sajd għamel talba għall-assistenza biex jiġi stabbilit ġnien klassiku Għarbi, possibilment fi Ġnien Gaddafi, f'Raħal Ġdid, kif se jiġi effettwat dan il-proġett mill-estenzjoni ta' l- MCAST li ħabbar il-Prim Ministru l-bieraħ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

BANK ĊENTRALI - CONSULTANTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm ħallas il-Bank Ċentrali ta' Malta lill-kumpannija ta' consultants li l-isem tagħha qed jintbagħat separatament, għall-istudju li sar dwar job descriptions u l-ikkategorizzar tagħhom?

Kemm minnu ġie mplimentat?

X'kienet ir-raġuni li żewġ uffiċjali tal-Bank allegatament marru għand din il-kumpannija ta' consultants qabel ma r-rapport ġie sottomess lill-Bank innifsu?

L-impjegati tal-Bank se jkollhom aċċess għal dik il-parti tar-rapport li tikkonċerna l-career development tagħhom fuq bażi dipartimentali?

Xi kriterji sejrin jibdew jiġu applikati meta jkun hemm vacancy li timtela minn ġewwa jew minn barra?

Billi l-unions kienu ġew mwiegħeda kopja ta' dan ir-rapport fil-bidu tal-proċess, jista' jgħid jekk minn meta tlesta r- rapport għaddewx kopja lilhom?

Il-Bank Ċentrali għandu 3 year strategic plan kif għandhom banek ċentrali oħrajn fl-Unjoni Ewropea?

Il-bank għandu xi pjan ta' retraining għall- impjegati tiegħu?

X'inhuma l-kriterji li fuqhom qed jiġu offruti early ritirement plans lil ċerti impjegati?

Minn fejn jinxtraw il-biljetti ta' l-ajru konnessi ma' safar ta' diriġenti tal-bank?

Kien hemm xi tibdil wara li spiċċa minn ministru tal-finanzi l-Onor.

John Dalli?

Jikkonferma li d-deputat gvernatur qed jkun involut fl-interviewing panels kollha inklużi anke xogħol sekondarju bħal cash handling trainees?

Billi hemm diriġenti tal-bank li għandhom aċċess għall-użu ta' karozzi tal- bank, jista' jgħid jekk dawn il-company cars jistgħux jintużaw ukoll minn membri tal-familji tagħhom?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Skond l-informazzjoni mogħtija lili mill-Bank Ċentrali, il-konsulenza u x- xogħol li sar fuq job evaluation bħala parti minn eżerċizzju ta' ristrutturar tar-riżorsi umani tal-bank li wassal għal benchmarking tal- jobs fil-livelli kollha, sewa Lm35,800.

Il-konsulenti ġew magħżula minħabba li huma rinomati internazzjonalment f'dan il-qasam, b'esperjenza twila u database mibnija fuq verifiki simili li saru f'numru ta' banek ċentrali oħrajn.

Bħala parti mill-eżerċizzju il-bank intalab mill-konsulenti biex waqt it- tħejjija tar-rapport issir verifika minn uffiċjali tal-bank biex jiżguraw li fehmu sew l-istruttura tal-bank u t-tqassim tax-xogħol.

Il-konsulenti kkonkludew li l-istruttura tal-bank u l-livelli tal-jobs kienu korretti.

Għalkemm id-dettalji tar-rapport u l-metodoloġija wżata huma għodda għall- użu esklussiv tal-management tal-bank, ir-riżultati b'mod ġenerali ġew imfissra u spjegati mill-konsulenti u mill-bank lir-rappreżentanti tal- ħaddiema.

Il-proċess ta' job evaluation skond il-metodoloġija wżata mill- konsulenti qiegħed jintuża mill-bank kull meta jkun hemm sejħa għal mili ta' vakanzi, jew għal benchmarking ta' jobs ġodda, li jinħarġu minn żmien għal żmien.

Ir-riżultati tal-konsulenza m'għandhom l-ebda sehem dirett fil-career development.

Fuq il-livell personali ta' l-impjegat, il-career development jiġi trattat mill-uffiċċju tar-riżorsi umani u fuq il-livell tal-bank bħala istituzzjoni jiġi trattat matul l-istrategic workshop organizzat għall- impjegati kollha kull sena.

F'dan il-workshop kull impjegat ikollu l- opportunità li jiddiskuti l-miri tax-xogħol għas-sena sussegwenti u jkun jista' jikkontribwixxi għat-tfassil ta' strateġija biex jintlaħqu l- għanijiet futuri tal-bank.

L-artikolu 42 tal-ftehim kollettiv tal-bank jelenka l-kundizzjonijiet ta' l- iskema għall-waqfien mix-xogħol volontarju.

Taħt dawn il-kundizzjonijiet, il-bank, fuq inizzjattiva tiegħu, jista' jagħmel offerta lill-impjegat biex jispiċċa mill-impjieg qabel l-età ta' l-irtirar.

Offerti bħal dawn saru mill-bank konformi ma' dan l-artikolu.

Il-proċeduri għall-akkwist ta' prodotti u servizzi huma dokumentati fil- policies and procedures.

Taħt dawn ir-regoli il-bank perjodikament joħroġ sejħa għall-offerti għal servizzi ta' l-ivjaġġar.

Bħalissa l-bank jinqeda għand żewġ kumpanniji ta' l-ivjaġġar.

L-aħħar talba għall-offerti saret sentejn ilu.

Il-bank jikkonferma li normalment d-deputat gvernatur jippresjedi s-selection panels.

Karozzi wżati minn uffiċjali għolja tal-bank huma klassifikati bħala cars for personal use taħt l-income tax fringe benefits u għaldaqstant dawn l- uffiċjali jħallsu t-taxxi dovuti skond ir-regoli maħruġa mid-dipartiment tat-taxxi nterni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

L- Onor. Anthony Abela.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista tal-Membri fuq il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi nominati mill-Prim Ministru u mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni mill-1979 sa l-2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru W 359.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT

DWAR IL-MEDIĊINI

MEDICINES ACT (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-6 ta' Ġunju, 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Rimarki.

L-Onor.

Michael Farrugia huwa in possession.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, illum qed niddiskutu t-tibdil fil- liġi li tirrigwarda l-mediċini.

L-aħħar darba għamilt elenku sħiħ ta' diversi problemi li hemm f'dan il-qasam pero` naħseb li jkun tajjeb li nżid punt ieħor.

Jinħass il-bżonn li mill-aktar fis jinbidlu ċerti regolamenti u direttivi li għandhom x'jaqsmu mar-reġistrazzjoni tal-mediċini ħalli jkun possibbli li dawn ikunu aktar disponibbli fis-suq lokali u b'hekk tiżdied il-kompetittivita`.

Minkejja l-wegħda li kellna mill-gvern Nazzjonalista li fl-1 ta' Novembru li għadda kellhom jinbidlu r-regolamenti li jwasslu għal aktar kompetittivita` u roħs fil-mediċini, f'pajjiżna l-mediċini huma fost l-ogħla.

Fil-fatt f'pajjiżna l-prezzijiet huma 6% ogħla mill-medja ta' kemm jinbiegħu l-mediċini fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta wieħed iqabbel il-paga medja hawn Malta ma' dik tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea jibda jirrealizza li mhux ta' b'xejn li l-familji Maltin u Għawdxin jilmentaw mill-għoli tal-prezzijiet tal-mediċini.

Anke l-indiċi tal- prezzijiet juri kemm il-mediċini qed jogħlew b'pass mgħaġġel.

Nixtieq nagħmel riferenza wkoll għal xi ħaġa li tkellimt fuqha nhar l- Erbgħa, jiġifieri l-inċidenti li ġraw fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq nhar it- Tnejn tal-ġimgħa li għaddiet.

Jidher li bejn id-diversi stqarrijiet li saru u dak li fil-fatt ġara hemm qabża kbira u jien tlabt, bl-aktar mod formali, li ssir investigazzjoni minn persuni professjonali fil-qasam tal- bini fejn jagħmlu evalwazzjoni ta' x'ġara eżattament ħalli dak li ġara ma jerġax jiġri fil-futur.

S'issa kien hemm skiet perfett dwar dan għax in- naħa tal-gvern tipprova tagħti l-impressjoni li ġraw biss affarijiet żgħar.

Pero` għal darb'oħra nsostni li għandhom isiru l-investigazzjonijiet kollha neċessarji dwar il-ħsarat li saru u l-ispiża tagħhom u li jitqabbdu esperti li jagħmlu evalwazzjoni ċara ta' dak li ġara sabiex jiġi assigurat li inċidenti simili ma jerġgħux jiġru, aktar u aktar meta jibda jkun hemm il-pazjenti fl-isptar.

Infakkar li l-postijiet li ġew affettwati huma postijiet sensittivi ħafna u żgur li ħadd ma jixtieq li affarijiet bħal dawn ikunu ripetuti.

Ladarba qed insemmi din il-problema relatata ma' l-isptar naħseb li rrid insemmi xi ħaġa oħra li hija importanti.

Kemm-il darba ngħatajna l- impressjoni li hemm numru ta' ħaddiema li mhux se jkun hemm aktar bżonnhom jew inkella mhux se jkun hemm bżonn daqstant ħaddiema anċillari fl- isptarijiet.

Per eżempju, konna ngħatajna l-impressjoni li minħabba ċerti sistemi li nħolqu fl-isptar, issa mhux se jkun hemm aktar bżonn ta' nies jiġru minn naħa għal oħra.

Pero` minn diversi ċirkularijiet li bdew ħerġin fl-isptarijiet jidher li dawn il-persuni anċillari se jkun hemm bżonnhom xorta waħda, u fl-istess numru jekk mhux aktar ukoll!

Diversi ċirkularijiet li qed joħorġu juru li ċerti testijiet tad-demm ma jistgħux jintbagħtu bis- sistema tan-pneumatic system, jiġifieri permezz ta' tubi li mis-swali suppost iwasslu għal-laboratorji.

Fost dawn it-testijiet, s'issa ssemmew il-blood gases u t-testijiet ta' l-urea and electrolytes.

Għalhekk jidher li xorta waħda se jibqa' l-bżonn ta' numru ta' runners bejn is-swali u l- laboratorji.

Agħar minn hekk jidher li s-sistema se tkun aktar ikkomplikata fejn jidħol id-dipartiment tal-farmaċija.

Hemm lista twila ta' mediċini li mhux se jkunu jistgħu jintbagħtu mill-ispiżeriji għas-swali li jużaw din is- sistema.

Fost dawn wieħed jista' jsemmi kull mediċina li hija control drug, kull mediċina li toħroġ bil-karta l-ħadra, kull tip ta' inhalers, kull mediċina li tiswa l-flus jew li wieħed jista' jkollu xi diffikulta` biex ikun jista' jixtriha, kull mediċina li hija dry powder, kull mediċina li tkun fi fliexken tal-ħġieġ jew fi ħġieġ li jinkiser malajr, u kull sistema li għandha x'taqsam ma' drips, eċċ. Jekk wieħed jara din il-lista li ma tispiċċa qatt, isib li attwalment in-pneumatic system m'hi se ssolvi l-ebda problema f'dan ir-rigward u bl-ebda mod m'hi se tnaqqas il-bżonn ta' numru ta' ħaddiema, kif il-membri tan-naħa tal-gvern kemm-il darba pprovaw jagħtu l-impressjoni.

Dan ifisser li xorta waħda se jibqa' jkun hemm il- bżonn ta' nies jiġru fil-kuriduri bit-testijiet tad-demm, bil-mediċini, bid- drips, bl-injections u b'affarijiet oħrajn.

Sur President, aħna konna ngħidu li rridu nkunu nafu minn qabel x'inhu l- pjan ta' migrazzjoni mhux biex sempliċement inkunu nafuh, imma biex jekk ikun hemm xi problemi dwar it-tħaddim ta' ċerti sistemi, dawn jiġu evalwati mill-ewwel u mhux nistennew sa tliet ġimgħat qabel ma jsiru l-affarijiet biex jibdew jintbagħtu ċ-ċirkularijiet u l-ittri 'l hawn u 'l hemm.

Illum qed insibu li l-affarijiet huma differenti minn kif il-gvern kien jagħti impressjoni li huma.

Per eżempju, nhar l-Erbgħa jien għedt li filwaqt li l- gvern dejjem kien jagħti l-impressjoni li għandna infermiera u qwiebel biżżejjed, f'daqqa waħda qegħdin nisimgħu li għandna 300 infermier inqas milli huwa meħtieġ biex ikunu jistgħu jitħaddmu l-isptar Mater Dei u l- isptar San Luqa fl-istess żmien ta' migrazzjoni u meta dan jieħu over il- qasam tar-riabilitazzjoni.

Għax ma rridux ninsew li l-isptar Zammit Clapp se jkun qed jieħu d-dipartiment ta' l-onkoloġija min-naħa ta' l-isptar Boffa.

Il-gvern aktar kien jinteressah li jonfoq il-miljuni fuq bini milli fuq ir-riżorsi umani neċessarji u dan huwa eżempju ta' nuqqas ta' ppjanar serju.

Ta' min jgħid, per eżempju, li hemm numru ta' persuni li ilhom ix- xhur u s-snin jistennew biex jintbagħtu għall-ispeċjalizzazzjoni.

Imma filwaqt li dawn tħallew jittewbu, qabdu u għażlu tlieta min-nies malajr malajr, mingħajr ma ħarġet ebda sejħa, biex jintbagħtu jispeċjalizzaw.

Mela filwaqt li lill-oħrajn kienu jgħidulhom li m'għandhomx fondi, għal dawn in-nies instabu fondi!

Dan m'huwiex mod serju kif jitmexxew id-dipartimenti, aktar u aktar meta se jinfetaħ sptar ġdid.

Jidher li għandna sistema fejn l-id il-leminija ma tafx x'inhi tagħmel l-id ix-xellugija.

Fuq naħa għandna fondazzjoni għas- servizzi mediċi li toħroġ ċerti direttivi u ordnijiet, u fuq in-naħa l-oħra għandna dipartiment tas-saħħa li ma jaqbilx ma' kif qed tmexxi din il- fondazzjoni.

Għalhekk jidher li kollox miexi bla pjan.

Huwa importanti ħafna li nkunu nafu 'l fejn aħna mexjin għax ma jagħmilx sens li jkollok tmexxija ġejja minn fondazzjoni għas-servizzi mediċi taħt dipartiment u minn dipartiment tas-saħħa li jaqa' direttament taħt ministeru.

Dan il-mod ma jagħmilx sens u tinħoloq sitwazzjoni ta' diżgwid għax ma jkollniex direzzjoni waħda ċara.

Hemm bżonn li llum qabel għada nkunu nafu eżattament min se jmexxi dan l-isptar.

Se tmexxih il-fondazzjoni għas- servizzi mediċi bin-nies li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tagħha, biċ- chief executive, bil-managers u l-personnel l-ieħor kollu, jew se jmexxih id-dipartiment tas-saħħa?

Min se jmexxi l-isptar?

Nerġa' ngħid li ma jagħmilx sens li l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi ma taqax taħt id-dipartiment tas-saħħa.

Jekk hemm bżonn, l-ewwel riforma li għandha ssir għandha tkun li l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi tibda taqa' taħt il-ministeru tas-saħħa, b'responsabbilta` u accountability lejn dan il- ministeru.

Ma nistgħux nibqgħu mexjin kif aħna mexjin illum, għaliex din ma tissejjaħx riforma imma balbuljata.

Hemm bżonn li l-affarijiet jitmexxew b'aktar serjeta` u bi pjan fit-tul.

Il-pjanijiet imisshom ilhom is-snin li saru u mhux isiru illum.

Illum wasalna fl-istadju li jsiru d- diskussjonijiet, imma jidher li għadna ma wasalniex s'hemmhekk.

Sur President, jien nixtieq nagħmel riferenza għan-nefqa ta' l-isptar għax la se jħallas il-poplu din hija xi ħaġa ta' interess nazzjonali.

Nibda biċ- child care centre.

Minkejja li kien ippjanat li jkun hemm child care centre fl-isptar il-ġdid, issa ntqal li ċ-child care centre mhux se jkun parti mill-isptar.

Dan meta kulmin huwa b'xi mod jew ieħor involut, direttament jew indirettament, jgħidlek li jagħmel aktar sens li ċ-child care centre ikun ħdejn il-post tax-xogħol u mhux ikun 'il bogħod u jingħata f'idejn il-privat.

Ħalli nitkellem ftit fuq id-dipartiment ta' l-onkoloġija.

Mill-istqarrijiet li saru f'dan il-parlament, kien jidher li dan kellu jkun parti mill-isptar f'Tal-Qroqq imma issa qed jingħad li dan se jkun fl-isptar Zammit Clapp, bl- equipment, bl-apparat u bil-bunkers kollha li hemm bżonn.

Jekk nibda bil- lista ta' affarijiet li kienu jidhru li se jsiru mod u issa se jsiru mod ieħor, ma nispiċċa qatt.

Kif ħadd min-naħa tal-gvern għadu ma ġie f'din il- Kamra u qal li l-ftehim ma' Skanska se jonqos b'tant ammont ladarba ċerti proġetti li, skond il-ftehim, kellhom isiru fl-isptar f'Tal-Qroqq, issa mhux se jsiru hemmhekk imma se jsiru f'postijiet oħrajn?

Stqarrija bħal din ma nistennihiex mill-Ministru Louis Deguara imma nistenniha mill-Prim Ministru u mis-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

Sa ftit tal-jiem ilu s-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech qal li l-ammont ma nbidilx; baqa' l- istess.

Imma jien nippretendi li Skanska għandha tieħu inqas minn dak miftiehem għar-raġunijiet li qed insemmi.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq infiq ta' flus il-poplu u għalhekk irridu nitkellmu b'mod serju.

Ikollna ċans nitkellmu darb'oħra dwar kif intnefqu l-Lm250 miljun, dwar iż-żmien li ħa l- isptar biex inbena u dwar l-abbużi, imma naħseb li llum ikun tajjeb li naraw flus il-poplu kif qed jintnefqu.

Kieku flus il-poplu ntnefqu aktar bil-għaqal u l-pjanijiet u l-ftehim saru bil-għaqal, konna niffrankaw il- miljuni u dawk il-flus konna ninvestuhom fir-riżorsi umani, konna noħolqu servizzi tajbin u konna naraw li l-poplu Malti u Għawdxi jingħata kwalita` ta' ħajja aħjar.

Mhux kif qegħdin illum, biex jarak speċjalista fid- dipartiment tad-dijabete jew fid-dipartiment ta' l-uroloġija, trid tgħaddi sena.

Nafu, Sur President, li dwar l-investigazzjonijiet ftit li xejn kellna titjib u l-waiting lists għall-operazzjonijiet baqgħu dejjem jitwalu.

Barra minn hekk, mhux l-ewwel darba li tisma' li xi ħadd kellu jmur fid- dipartiment ta' l-emerġenza u għamel xi tmien sigħat jistenna sakemm inqeda.

Jekk hemm bżonn issir riforma fid-dipartiment ta' l-emerġenza ħalli n-nies jistennew inqas, ejjew nagħmluha.

Il-miljuni li setgħu ġew iffrankati minflok ma tberbqu minħabba l-ftehim ħażin li sar minn gvernijiet Nazzjonalista, setgħu ntużaw biex il-kura fil-komunita`, li hija tant essenzjali u hija l-fus ta' kull riforma tas-saħħa, tinbidel, tissaħħaħ u tibda timxi b'mod kif suppost.

B'dan il-mod inqas pazjenti jkollhom bżonn jersqu lejn l-isptarijiet tagħna.

B'dawk il-flus setgħu saru r-riformi neċessarji, il-bini u l-infrastruttura neċessarji ħalli iktar anzjani jkollhom fejn joqogħdu u mhux nispiċċaw b'numru ta' anzjani li jkollhom joqogħdu fl-isptar San Luqa għax il-gvern għadu ma pprovdiex sodod biżżejjed fir-residenzi għall-anzjani.

Mhux billi l-prim ministru, b'ħafna pompa, jumejn ilu ħareġ jgħid li se jsir il-bini ta' residenza għall-anzjani fil-Mellieħa.

Dan qed jgħaddi lin- nies biż-żmien.

Tafu kemm ilu ġej dan il-bini?

Iljunfanta kienet tilħaq twelled mhux iljunfant wieħed, imma xi tmien iljunfanti wara xulxin minn meta tħabbar li se jsir dan il-bini!

L-ewwel darba li ssemma dan il-bini kien tmien snin ilu, u nhar is-Sibt li għadda poġġew l-ewwel ġebla!

Waqt elezzjoni tal-kunsilli lokali fil-Mellieħa, hekk kif il-partit Nazzjonalist xamm telfa, waħħal billboard, inqas minn mitt metru 'l bogħod minn fejn kienu qed jivvotaw in-nies, li kien igħid li hemmhekk kien se jkun is-sit fejn se tinbena dar ta' l-anzjani.

Dak il-billboard twaħħal ħames snin u tliet xhur ilu, Mr Speaker!

Wara ħames snin u tliet xhur tpoġġiet l-ewwel ġebla!

Din hija s-serjeta`.

Din hija l-linja tat-tmexxija, u għalhekk jien insostni li dak li għandna bżonn m'huwiex sempliċement riforma fis- saħħa jew tibdil fil-mod tat-tmexxija maniġerjali fil-qasam tas-saħħa.

Il- problema ġejja mir-ras.

U hawn mhux qed nirriferi għall-ministru imma qed nirriferi għall-prim ministru għaliex hu għandu jara li dawn l-affarijiet isiru, u mhux jiġi jgħid li din hija wegħda oħra tal-partit Nazzjonalista li ġiet imwettqa.

Il-gvern qiegħed l-ewwel ġebla wara tmien snin li ħabbar li se tinbena din id-dar, u wara li ħames snin u tliet xhur ilu waħħal billboard li kien jgħid li hemmhekk se tinbena dar ta' l-anzjani!

Sur President, ir-riforma li rridu naraw fil-qasam tas-saħħa m'hijiex fil- bini, imma f'nies li għandhom viżjoni totali, viżjoni ħolistika tal-bidla kollha li hemm bżonn issir.

Gvern Nazzjonalista m'għandux għalfejn isib skużi.

Issa ilu hemmhekk 19-il sena, għajr għal 22 xahar ta' gvern Laburista.

Allura llum ma jistax jgħid li għandna bżonn nibdew naħsbu kif se nsaħħu l-kura primarja f'pajjiżna.

Bonġu!

Min kissirha l-kura primarja f'pajjiżna?

Min ma ħax il-passi neċessarji ħalli jara li ma jkollniex il- brain-drain ta' speċjalisti u professjonisti oħra fid-diversi oqsma konnessi mas-saħħa?

Dawn telqu għax dan il-gvern m'għamel xejn biex iħajjarhom jibqgħu hawn.

Ftit tas-snin ilu, dan il-gvern saħansitra qal li għandna nurses biżżejjed – anzi żżejjed - u llum jibki li għandna 300 nurse nieqsa.

Illum wasalna f'sitwazzjoni li biex inħaddmu t-teatri għandna bżonn id-doppju ta' anaesthetic nurses u theatre nurses li għandna llum.

Jekk minn għada jsir it-trasferiment għall-isptar f'Tal-Qroqq, insibu li għandna infermiera biex inħaddmu biss ftit iktar minn nofs it-teatri.

Mr Speaker, fl-aħħar erba' minuti tad-diskors tiegħi se nikkonċentra fuq dak li jrid il-poplu Malti u Għawdxi.

Il-poplu jrid jgħix ħajja aħjar billi kull riforma li ssir iżżomm fiċ-ċentru lill-individwu, lill-pazjent.

Il- poplu jrid riforma li twassal sabiex il-pazjent verament jiġi meqjus bħala individwu u mhux bħala numru.

Il-poplu jrid riforma li tara li l-waiting- lists jonqsu, li biex wieħed jagħmel investigazzjoni ma jkollux għalfejn jistenna sena u nofs, kif inhi s-sitwazzjoni llum.

Il-poplu jrid riforma li permezz tagħha jkun hemm prevenzjoni ċara u testijiet li jkunu qegħdin isiru b'mod konkret, u b'mod kontinwu ħalli jitnaqqas il-mard minn pajjiżna.

Ir-riforma trid issir ukoll fis-sens li d-dipartiment għall- protezzjoni tas-saħħa jkun verament dipartiment li jeduka lill-poplu Malti u Għawdxi kif jgħix aħjar.

Fil-każ ta' l-edukazzjoni dwar il-prevenzjoni ma rridux nispiċċaw ngħaddu mis-sitwazzjoni li għaddejna minnha fil-każ ta' l- iscreening għall-breast cancer.

Ħames snin ilu d-dipartiment kien qal li jixtieq idaħħal ir-riformi imma m'għandux biżżejjed nies imħarrġa.

Tliet ġimgħat ilu smajna esponent ewlieni tal-gvern jirrepeti l-istess kliem.

Qal li se jipprovaw jaraw kif jibagħtu nies biex jitħarrġu fuq breast screening.

Mela biex din il-miżura tiġi implimentata għad iridu jitħarrġu n-nies.

Allura hawn qed nitkellmu fuq xi ħames snin oħra!

Imma kieku l- gvern għamel dak li qal ħames snin ilu, kieku llum wasalna biex nimplimentaw il-breast screening f'pajjiżna.

Aħna qed nagħmluha ċara, Mr Speaker, li l-partit Laburista jrid jara li jkun hemm il-ġid neċessarju biex minn dan il-ġid ikunu jistgħu jiġu sostnuti l-oqsma kollha ta' welfare state f'pajjiżna.

Irridu li fil-qasam tas-saħħa l-poplu jingħata s-servizz li jixraqlu u servizz li jkun b'xejn.

Aħna bl-ebda mod ma rridu li titnaqqas xi ħaġa minn dak li l-poplu diġa` għandu, anzi rridu li l-poplu Malti u Għawdxi jasal biex ikollu servizz aħjar ħalli jkun jista' jgħix kwalita` ta' ħajja aħjar.

Aħna nemmnu li jekk ikollna poplu b'saħħtu jkollna pajjiż b'saħħtu, u pajjiż b'saħħtu fl-aħħar mill-aħħar ikun jista' jiġġenera l-ġid u jkompli jsostni l-welfare state.

Aħna nemmnu li l-welfare state jrid jissaħħaħ f'pajjiżna għax nemmnu li l- poplu Malti ħaqqu l-aħjar.

U l-poplu Malti u Għawdxi se jkun qiegħed jingħata l-aħjar mhux għax hi l-ambizzjoni tiegħu, imma għax verament jixraqlu l-aħjar servizzi tas-saħħa u servizzi soċjali u edukattivi oħrajn.

Aħna bħala pajjiż irridu nkunu minn ta' quddiem f'dan il-qasam.

Irridu naraw kif anke meta nqabblu lil pajjiżna ma' pajjiżi oħrajn ta' l-Unjoni Ewropea, inkunu fost l-aqwa pajjiżi avvanzati ta' l-Unjoni Ewropea.

U għad fadlilna x'naqdfu biex inlaħħqu magħhom, imma rridu nkunu ambizzjużi biżżejjed li jkollna targets ċari ta' fejn irridu mmorru.

Imbagħad irridu nkunu nafu kif se naslu u nagħmlu l-preparamenti kollha li hemm bżonn biex naslu għal dak il-punt.

Aħna ma rridux niġu f'sitwazzjoni fejn meta naslu biex inkunu wettaqna xi ħaġa nsibu li m'għamilniex il-preparamenti neċessarji, jew għax ma ngħatajniex il-pariri neċessarji jew inkella għax ħallejna f'idejn ħaddieħor.

Sur President, gvern Laburista jagħmilha ċara li jrid futur aħjar għall- poplu Malti u Għawdxi.

U l-futur aħjar għall-poplu Malti u Għawdxi joħroġ ċar mill-pjanijiet tal-partit Laburista li, kif ħabbar il-mexxej tal-partit Laburista, se jiġu ppubblikati f'Lulju li ġej.

Dawn il-pjanijiet huma l- futur ta' pajjiżna u l-futur aħjar li ħaqqu l-poplu Malti u Għawdxi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, meta nitkellmu dwar is-saħħa ngħidu li din għandha titpoġġa dejjem fl-ewwel post fuq l-aġenda.

Meta wieħed iħares lura, jara kemm il-partit Laburista f'dan il-qasam għandu passat glorjuż.

Jien mhux qed ngħid li dak kollu li għamilna fil-passat kien mija fil-mija tajjeb, għax naħseb li kulmin ikun qed jagħmel xi ħaġa huwa soġġett għall- iżbalji u għan-nuqqasijiet.

Pero` meta wieħed jara r-riformi kbar li għamel il-partit Laburista fil-qasam tas-saħħa, naħseb li jsib li għamilna passi glorjużi.

Kien il-partit Laburista li għamel il-qasam tas-saħħa b'xejn, għalkemm jien xorta nibqa' nemmen li s-servizzi tas-saħħa għandhom jingħataw b'xejn lil kulħadd imma bi prijorita` għal dawk li għandhom l-inqas dħul.

Jien nemmen li l-partit Laburista dejjem ħadem f'dan il-qasam tas-saħħa u tajjeb li hawnhekk insellmu lin-nies li ħadmu qabilna, bħat-Tabib Hyzler u t-Tabib Vincent Moran.

Barra dawn, fis-sena u tmien xhur li għamilna fil-gvern l- Onor. Michael Farrugia ħadem tassew biex tajna prijorita` lill-qasam tas- saħħa.

Dan għaliex is-saħħa hija l-aktar ħaġa importanti li għandu l- bniedem.

Mr Speaker, meta nitkellmu fuq dan is-suġġett inħoss li għandna nirringrazzjaw lil kulmin jagħti servizz fil-qasam tas-saħħa bħat-tobba, paramediċi, nurses, health assistants, eċċ. Nafu li m'hijiex ħaġa faċli li taħdem mal-marid.

Jien m'iniex se nitkellem dwar il-ftuħ ta' l-isptar il- ġdid, imma ngħid biss li bħala oppożizzjoni kostruttiva hija x-xewqa tiegħi li l-isptar il-ġdid jinfetaħ mingħajr ebda difetti.

Jien mhux qed ngħid li fil-bidla mill-isptar San Luqa għall-isptar Mater Dei l-affarijiet se jkunu mexjin tajjeb mija fil-mija.

Ovvjament meta ssir bidla bilfors ikun hemm xi ftit ta' l-iskossi.

Madankollu nittama li ma jkunx hemm żbalji kruċjali li jagħmlu għajb lid-dipartiment u lill-qasam tas-saħħa f'pajjiżna.

Jien mhux se noqgħod nitkellem dwar dak li ġara u dwar iż-żmien twil li ħa dan l- isptar biex jinfetaħ.

Naħseb li l-poplu għandu jiġġudika hu dwar id- dewmien ta' 17-il sena.

Jien diġa` naf x'se jgħidu tan-naħa l-oħra.

Dawn se jgħidu li aħna l-ewwel konna kontra u mbagħad kabbarna l-isptar.

Imma dwar dan inħallu f'idejn il-poplu biex jiġġudika.

Huwa normali li f'bini ġdid jidħol xi ftit ilma, imma li jidħol l-ilma u jinqala' l-madum hija xi ħaġa differenti.

Jien ma neħux pjaċir b'dawn l-affarijiet, għax wara kollox dawn il-flus ikunu ħarġu mill-but tal-poplu, mit-taxxi tal-poplu u frott tat-tbatija tal-poplu.

Sur President, aħna niftaħru kemm naqas id-dejn nazzjonali f'pajjiżna pero` jien nistaqsi lill-poplu u lill-ħaddiem x'iggwadanja mit-tnaqqis f'dan id- dejn.

Lill-poplu nistaqsih: Inti kemm ħriġt mill-but?

Kemm qed tbati u kemm qed tħallas surcharge, taxxi u VAT?

F'dawn l-20 sena li ilu jmexxi l- partit Nazzjonalista, inti kemm rajt rettezza fit-tmexxija tal-finanzi tal- pajjiż?

Inti tħoss li kienu mmexxijin kif suppost il-finanzi tal-pajjiż?

Kien hemm ħela żejda?

Jiena nobgħod niġġudika jew inġiegħel lin-nies jiġġudikaw, imma llum il-poplu jaf jaqra u jikteb.

Aħna nidħlu fid-djar tan- nies u dawn jitkellmu magħna, jistaqsuna dwar il-proposti tagħna, jgħidulna fiex indejquhom, x'jogħġobhom fina u x'idejjaqhom fil-partit Nazzjonalista.

Irrid ngħid li issa li qorbot l-elezzjoni jien se mmur b'wiċċi minn quddiem għand in-nies.

L-ewwelnett jien m'iniex se naqa' fl-iżball li jaqa' fih ħaddieħor, li għax tkun ġejja l-elezzjoni jibda jdur id-djar u jibgħat il-karti.

Dawn huma affarijiet li ili nagħmilhom minn kemm ilni fil- parlament.

Il-bieb ma nħabbtux illum għax ġejja l-elezzjoni imma ħabbattu matul il-ħames snin li għaddew.

Jien mhux illum, għax ġejja l-elezzjoni, qed ikolli kuntatt man-nies imma dejjem u għalhekk inħalli f'idejn il-poplu biex jiġġudika.

Aħna għandna l-kuxjenza safja u nadifa li qed nagħtu l-aħjar li nistgħu lill-poplu tagħna.

Jien nawgura li meta jinfetaħ l-isptar il-ġdid, dan ikun sptar li jagħti servizz.

Ma neħux pjaċir jekk ma jingħatax servizz tajjeb lill-poplu tagħna għax il-poplu tagħna ħallas il-miljuni għal dan l-isptar.

Dan ma ħallsux il-gvern Nazzjonalista jew il-partit Nazzjonalista.

Dan ħallsu l-poplu kollu, nazzjonalist u laburist, u l-poplu tagħna bid-dritt għandu jippretendi li jkollu servizz ta' kwalita`.

Wara kollox fuq dan il- proġett ma ntnefqux xi Lm50,000, imma ntnefqu miljuni sħaħ.

Kien ippjanat li jintnefqu tant miljuni u dik is-somma rdoppjat.

Sur President, kemm aħna u kemm tan-naħa l-oħra jiltaqgħu ma' nies li qed jistennew li jsejħulhom għal xi operazzjoni li għandhom bżonn, fosthom tal- katarretti u ta' l-irkobba.

Għal dawn l-operazzjonijiet hemm waiting-lists enormi.

Issa hemm nies fuq il-waiting-list li għandhom 80 sena u sakemm ikunu qed jistennew biex jagħmlu l-operazzjoni ta' l-irkobba jilħqu jmutu.

Dawn huma affarijiet li niltaqa' magħhom; ġieli jiġu nies għandi biex nipprova ngħinhom u hekk nagħmel.

Imma mbagħad ikun hemm każi fejn in-nies jilħqu jmutu sakemm jaslu għall-operazzjoni ta' l-irkobba jew tal- katarretti.

Għax li jkollok waiting-list ta' 'l fuq minn 4,000 biex jagħmlu operazzjoni tal-katarretti hija xi ħaġa li wieħed irid jaħseb dwarha.

X'se nagħmlu dwar din il-problema?

Jien nifhem li professur ma jistax jagħmel 50 operazzjoni tal-katarretti kuljum, imma allura rrridu naraw x'se nagħmlu.

Hekk ukoll irridu naraw x'jista' jsir dwar it-tobba taċ-ċentri tas-saħħa li lkoll niltaqgħu magħhom u nitkellmu magħhom, u jgħidulna li fiċ-ċentri m'hemmx tobba biżżejjed.

Dawn huma affarijiet li rridu niddiskutuhom u nippjanaw dwarhom għax, kif għedt fil-bidu, is-saħħa tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Dan l-aħħar kont qed insegwi l-elezzjonijiet li saru f'Dublin u rajt kemm taw importanza lill-qasam tas-saħħa f'pajjiżhom.

Fil-fatt fil-kampanja elettorali li għamlu l-partiti, dawn wegħdu aktar sodod fl-isptarijiet u insurance għal min ma jaħdimx meta jasal f'ċerta eta`.

Aħna wkoll irridu naraw x'nistgħu nagħmlu bħala pajjiż sabiex nagħtu lill-poplu tagħna l- aħjar li jista' jkollu.

Sur President, il-partit Laburista, kemm mill- oppożizzjoni kif ukoll meta kien fil-gvern, għamel l-aħjar li seta' fil- qasam tas-saħħa.

Jien dak iż-żmien ma kontx f'dan il-parlament imma niftakar miżura li kienet daħlet u li jien naqbel magħha, dik tal-ħlas ta' 50ċ għall-mediċini.

Ta' min jgħid li din jaqblu magħha anke nies li politikament ma jaqblux mal-partit Laburista.

Issa veru li b'din il-miżura xorta ma konniex se naslu biex insolvu l-problema li teżisti f'dan il- qasam, imma forsi konna nsolvu parti żgħira minnha.

Jiena naħseb li f'dan il-parlament dak li huwa tajjeb għandna nsostnuh.

Nerġa' ngħid, jien nawgura li l-isptar il-ġdid ikun sptar li jagħti l-aħjar servizz liċ-ċittadini tagħna.

Hawnhekk qed nipprova nkun kostruttiv u nittama li meta nkunu fil-gvern aħna u nkunu qegħdin nagħmlu xi miżuri, ma nsibux tfixkil min-naħa l-oħra.

Meta daħħalna l-miżura tal-50ċ fuq il- mediċini, tan-naħa l-oħra kienu għajruna li aħna partit bla kuxjenza soċjali.

Issa lill-poplu nistaqsuh: Konna qegħdin nagħmlu tajjeb?

Jiena nemmen li dik kienet miżata tajba biex innaqqsu l-abbuż.

U jiena kontra l- abbuż.

Hemm nies li jieħdu l-pilloli mill-isptar jew miċ-ċentri tas-saħħa u ma jużawhomx.

Per eżempju, din il-ġimgħa mietet mara u bintha qaltli li għandha kważi nofs kartuna ħalib minn dak li jingħata lil dawk li ma jkunux qegħdin jieklu.

Jiena għedtilha biex iċċempel iċ-ċentru tas-saħħa u tagħtihulhom lura, allavolja l-probabilita' tkun li dawn ma jaċċettawhx.

Issa jiena ma nafx kif ma jaċċettawx affarijiet li jittieħdu lura meta dawn ikunu għadhom magħluqin.

Hemm bżonn naraw kif innaqqsu l-ħela u l-abbuż.

Irridu nipprovaw ngħallmu lin-nies tagħna li l-flus flok ma jintnefqu f'din il-ħela, nistgħu nużawhom aħjar billi nipprovdu tipi ta' mediċini oħrajn.

Bħalissa qed niftakar f'nies li t-tobba jordnawlhom il-Fosimax kontra l- uġigħ fid-dahar.

Għal erbgħa minn dawn il-pilloli trid tħallas Lm19 u tuża waħda fil-ġimgħa.

Mr Speaker, dan kollu qed ngħidu għaliex jiena nemmen li aħna għandna nkunu oppożizzjoni kostruttiva.

U nippretendi li meta aħna nkunu fil-gvern, tan- naħa l-oħra jingħaqdu magħna biex naħdmu ħalli nagħtu l-aħjar li jixraq lill-poplu tagħna.

Aħna qegħdin f'dan il-parlament għal ftit taż-żmien; ma ġejniex għal għomorna, u għalhekk nixtieq li sakemm qegħdin f'dan il- parlament inkunu qegħdin nagħtu l-aħjar li nistgħu lill-poplu tagħna.

Jien nemmen li meta nkunu aħna fil-gvern irridu naħdmu dwar il-kartuna ta' schedule five u dawk li jkunu se jibdew jużawha għall-ewwel darba.

Din forsi tieħu xi ftit taż-żmien, pero` wieħed irid jassigura li jgawdu minn dawn il-benefiċċji dawk in-nies li forsi l-inqas li jifilħu jħallsu.

Aħna ma rridux li min jista' jħallas jibbenefika mill-kartuna s-safra, imbagħad min m'għandux biex iħallas jibqa' mingħajr mediċini għax forsi jkunu out of stock.

Il-mediċini taħt schedule five għandu dritt għalihom kulħadd, imma min m'għandux biex iħallas għandu jingħata prijorita` fuq dak li meta l- mediċini jkunu out of stock ikun kapaċi jdaħħal idejh fil-but u jixtrihom.

Wieħed irid jassigura li verament inkunu qed naħsbu f'dawk li l-aktar li għandhom bżonn.

Ma rridux li min hu l-inqas ikompli dejjem jaqla'.

Kultant issib nies li jgħidu li għax huma jħallsu t-taxxi għandhom dritt daqs ħaddieħor għall-benefiċċji.

Imma hawn min forsi m'hux kapaċi jkollu tant dħul u jħallas daqstant taxxi.

J'Alla kulħadd ikollu dħul tajjeb u jkun kapaċi jaħseb fl-oħrajn.

Meta mbagħad ikun hemm każi fejn pilloli jkunu out of stock, lil dak li għandu dħul ta' xi Lm130 fil-ġimgħa se ngħinuh biex ikun jista' jixtri dawk il-pilloli?

Sur President, jiena nifhem illi riformi bħal dawn huma ebsin u li bihom tista' toħloq rivoluzzjoni f'dan il-pajjiż.

Pero` nawgura li dak li ħdimna fuqu bejn l- 1996 u l-1998, li naslu f'sitwazzjoni fejn il-pazjent ikun jista' jagħżel l- ispiżjar minn fejn iġib il-mediċini, naslu għalih għall-ġid ta' l-istess pazjenti.

Qed nieħu pjaċir li għandna konferma li l-ispiżjara u l-pharmacy technicians li hemm mal-gvern se jibqgħu.

Fil-fatt kien hemm xi wħud li kienu nkwetati u resqu lejna u kellmuna fuq is-sitwazzjoni tagħhom.

Aħna nieħdu pjaċir li dawn se jibqgħu jagħtu servizz fid-dipartimenti tal-gvern.

Mr Speaker, minbarra li għandna pjan dwar is-saħħa, aħna qegħdin nagħfsu wkoll fuq pjan dwar il-qasam ta' l-anzjani.

Aħna rridu nsaħħu dawk is- servizzi li diġa` hemm fl-isptarijiet u fir-residenzi ta' l-anzjani.

Ma rridux li l-anzjani jibqgħu joħorġu l-flus u ma jingħatawx servizz tajjeb.

Dan ikun irid isir bil-kollaborazzjoni ta' kulħadd, inkluż tal-ħaddiema u ta' min iħaddem.

Magħqudin flimkien irridu naħdmu biex nagħtu l-aħjar servizz lill-anzjani tagħna.

Jiena spiss nagħmel mistoqsijiet parlamentari dwar pilloli out of stock.

Dawn nagħmilhom mhux biex nieħu xi gwadann politiku imma b'solidarjeta` lejn dawk li għandhom dħul baxx, u dawk li forsi baqgħu ġuvintur jew xebbiet biex iduru bil-ġenituri.

Ħafna drabi dawn in-nies qatt ma jkunu ħadmu u allura jispiċċaw b'pensjoni verament baxxa.

Meta l-pilloli li jieħdu jkunu out of stock dawn in-nies jispiċċaw b'riskju għal saħħithom għax ma jkunux jistgħu jixtru dawk il-pilloli.

Wieħed irid jara x'jista' jagħmel dwar sitwazzjonijiet bħal dawn.

Każi oħrajn li rridu nieħdu ħsieb huma ta' dawk il-familji fejn il-kap tal-familja ma jkunx jaħdem - mhux għax ma jridx imma għax ikun ġie qiegħed - u l-familja tiegħu tkun qed tgħix bil-benefiċċji soċjali.

Dawn meta jkollhom bżonn, ikollhom iġibu t-tabib privat u jixtru mediċini li jqumu l-belli liri għax ikun hemm drabi fejn it-tobba jordnawlhom pilloli li ma ssibhomx fl- ispiżeriji tal-gvern.

Jiena nemmen li f'dan il-qasam aħna rridu naħdmu lkoll flimkien għaliex is-saħħa tiġi l-ewwel, hija l-iktar ħarġa importanti.

Il-ħaddiem għandu dritt għas-saħħa u għandu dritt li jkollu l- aħjar possibbli għall-familja tiegħu għax dan jimla lil kull wieħed u waħda minna bil-kuraġġ biex nimxu 'l quddiem.

Ladarba qed nitkellmu dwar dan is-suġġett xtaqt insemmi lil dawk l-anzjani li ma joħorġux mid-djar tagħhom.

Nifhmu li qabel kien hemm servizz fejn dawk l-anzjani li ma joħorġux minn djarhom kienu jitwasslulhom il-mediċini fi djarhom.

Dan is-servizz m'għadux jeżisti.

Nittama li servizzi bħal dawn inkunu nistgħu noffruhom lil dawk l-anzjani li verament m'għandhom lil ħadd idur bihom jew jagħtihom wens, li m'humiex ħafna fin-numru.

Ovvjament huuwa importanti illi jkun hemm nies apposta li jkunu jistgħu jagħtu dan is- servizz.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li ħadmu magħna biex għamilna l-pjan dwar il-qasam ta' l-anzjani.

Kien hemm minnhom li politikament jaqblu mal-partit Laburista u oħrajn li ma jaqblux imma għandhom għal qalbhom il-qasam ta' l-anzjani.

Dawn emfasizzaw l-importanza li l-pilloli li jingħataw l-anzjani verament ikunu qegħdin jeħduhom fid- djar tagħhom.

Ġieli jkun hemm anzjani li jbatu bid-dementia u meta jġibulhom il-pilloli jinsew li jridu jeħduhom.

Allura meta dawn imutu, fid- dar tagħhom jinstab volum ta' pilloli d-dar.

Apparti li hija ħela li qed iġibu l-pilloli u mhux qegħdin jeħduhom, huwa ta' ħsara għal saħħithom li meta suppost qed jieħdu dawk il-pilloli, fil-fatt ma jeħduhomx.

Dan kollu qed ngħidu għax il-prevenzjoni hija importanti ħafna u rridu nagħfsu fuqha.

Pajjiżi oħrajn diġa` ħadu ħsieb jagħfsu ħafna fuq il- prevenzjoni.

Jekk, per eżempju, minn meta nkun għadni żgħir noqgħod attent li ma nikolx ħafna ħelu, inkun qiegħed innaqqas ir-riskju li għada pitgħada niżviluppa d-dijabete.

U jekk ma nkunx dijabetiku nkun qed niffranka l- flus lill-gvern.

Hemm ħafna punti li nista' nsemmi, imma nixtieq nerġa' nsemmi l-pilloli tal-kolesterol.

Għal darba oħra se nuri kemm aħna oppożizzjoni kostruttiva.

U huwa importanti li nkunu kostruttivi fil- kritika tagħna, kemm f'dan il-parlament kif ukoll barra minn dan il- parlament.

Imbagħad nieħdu pjaċir meta l-kritika tagħna ma taqax fuq widnejn torox.

Ma rridx nerġa' niftaħ dibattiti, pero` kien hemm drabi fejn ikkritikajna l-fatt li l-pilloli tax-xaħam fid-demm ma kenux qegħdin jingħataw lil dawk in-nies li għandhom 'il fuq minn 75 sena.

Fil-fatt wara l-kritika tagħna, dawn il-pilloli bdew jingħataw.

Dawn huma affarijiet li nieħdu pjaċir bihom għax permezz tal-kritika tagħna qegħdin jiggwadanjaw dawk l-anzjani li għandhom 'il fuq minn 75 sena u li għandhom bżonn dawn il- pilloli.

Aħna kkritikajna dawn l-affarijiet bħalma kkritikahom anke l- ombudsman.

Sur President, jiena niftakar li qabel l-elezzjoni ta' sitt snin ilu, il- gvern preżenti kien semma l-proġett tal-bini ta' dar għall-anzjani fil- Mellieħa.

Issa f'daqqa waħda qegħdin jiftaħru li se jagħmlu ħafna proġetti kbar.

J'Alla jsiru dawn il-proġetti, pero` l-proġetti m'għandhomx isiru għax tkun riesqa l-elezzjoni imma għaliex ikun hemm bżonnhom u allura għandhom isiru dejjem.

Ma tistax tibqa' dejjem tidħak bil-poplu.

Jekk tidħak bil-poplu, kapaċi tqum għada u ssib li l-poplu daħak bik.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari): Sur President, qiegħda nieħu gost li se jkolli l-opportunita` li nitkellem fuq il-qasam tas-saħħa u fuq il-qasam ta' l-anzjani.

Naturalment il-qasam ta' l-anzjani huwa marbut ħafna mal-qasam tas-saħħa għaliex jekk wieħed jara min huma l-akbar benefiċċjarji tal-qasam tas-saħħa tagħna, isib li huma l-anzjani.

Kif nafu, aktar ma tikber, aktar għandek iċ-ċans li tiġi bżonn il-qasam tas- saħħa u aktar se tagħmel użu mis-servizzi li jingħataw, sew għal sitwazzjonijiet akuti, li għalihom għandna l-isptar ġenerali. sew għal sitwazzjonijiet ta' riabilitazzjoni, li għalihom għandna l-isptar Zammit Clapp, sew għall-mard tal-kanċer, li għalih għandna l-isptar Boffa u sew għall-qasam tas-saħħa mentali.

Fil-fatt għandna numru ta' anzjani li jiġu bżonn il-qasam psikjatriku.

Minbarra dawn, imbagħad hemm ir-rikoveru fit- tul fid-djar ta' l-anzjani jew inkella fir-residenza San Vincenz.

Hemm ukoll is-servizzi li jingħataw fil-komunita`, ngħidu aħna l-bereġ u ċ- ċentri tas-saħħa.

Fil-maġġoranza tagħhom, l-aktar li jagħmlu użu minn dawn is-servizzi huma l-anzjani.

Jiena se nibda billi nirringrazzja lil kulmin b'xi mod jew ieħor qiegħed jagħti xi servizz f'dawn l-oqsma.

Lil dawn in-nies ma rridux nirringrazzjawhom biss għall-ħidma tagħhom, imma rridu nirringrazzjawhom ukoll għas-servizz li joffru.

Dan għaliex meta taqta' l-valur tas-servizz mill-qasam tas-saħħa, u tarah biss bħala xogħol kwalunkwe, tkun qiegħed titlef parti mill-valur ta' dan is-servizz.

Għaliex hija kważi vokazzjoni li inti taħdem f'settur li għandu x'jaqsam mas-saħħa tal-bniedem.

Irrid ngħid li nieħu gost nisma' lill-kelliema ta' l-oppożizzjoni jgħidu li jridu jkomplu jsostnu dak li għandna fil-qasam tas-saħħa għaliex għalkemm forsi ma naqblux fuq ħafna affarijiet, żgur li t-tnejn naqblu li l-aktar ħaġa importanti għall-bniedem hija s-saħħa.

Nafu li ma' kulmin niltaqgħu l- ewwel ma jgħidlek huwa li l-aktar ħaġa importanti hija s-saħħa.

Dan għaliex is-saħħa tippermettilek tagħmel ħafna affarijiet, kemm meta tkun għadek żgħir u kemm meta ssir anzjan.

Għalhekk wieħed mill-għanijiet tagħna huwa li mhux biss nikkuraw lin-nies imma li nżommu l-popolazzjoni tagħna b'saħħitha.

Dan mhux qiegħed jagħmlu biss il-ministeru tas-saħħa.

Hemm proġetti oħra fi ħdan il-ministeru ta' l- edukazzjoni, fi ħdan il-ministeru ta' l-ambjent u fid-diversi ministeri l- oħra, li kollha flimkien iridu jgħinu sabiex il-poplu Malti jgħix ħajja b'saħħitha.

Aħna rridu li l-poplu mhux biss jgħix fit-tul imma li jkollu wkoll is-saħħa, li tippermettilu li jkun jista' jgħix ħajja ta' kwalita` f'etajiet aktar avvanzati.

Naturalment nibdew nifhmu xi tfisser verament is-saħħa meta tinġibdilna widintna u nibdew inħossu xi tektika 'l hawn u 'l hemm.

F'dak il-każ l-ewwel ħaġa li nagħmlu hija li mmorru jew għand it- tabib kuranti tagħna, li għad għandu post fil-ħajja tal-familji Maltin, jew inkella nerħulha lejn l-isptar.

Min-naħa tagħna rridu nibqgħu nassiguraw li t-tabib tal-familja jibqa' jkollu dak ir-rwol importanti li jfejjaq, jagħti l-pariri u anke jgħin fil-prevenzjoni tal-mard u fis-saħħa tal- familji tagħna.

Sur President, xi kultant naqbżu lit-tabib tal-familja u mmorru dritt lejn l-isptar.

Nagħmlu hekk għaliex inħossuna siguri li kif inkunu hemm, jekk ikun hemm bżonn, jaqbdu u jagħmlulna t-testijiet kollha neċessarji.

U dan kollu qegħdin neħduh b'xejn.

Naturalment in-nies iħallsu t-taxxi, imma s- servizz jingħata b'xejn.

Madankollu llum kien hemm xi tektika min-naħa ta' l-Onor.

Parnis, fejn donnu beda jinsinwa li dawn is-servizzi m'humiex se jibqgħu b'xejn.

Kien hemm żewġ ċirkostanzi fejn għamel dawn l- insinwazjonijiet.

F'punt minnhom qalilna kemm huwa importanti li s-servizz tas-saħħa jibqa' b'xejn, imma mbagħad qalilna li dawk in-nies li m'għandhomx il-mezzi meħtieġa, għandhom jingħataw prijorita`.

Issa aħna diġa` għandna sistema ta' means testing għal ċerti benefiċċji.

Allura issa se noqogħdu nagħmlu l-means testing fuq is-servizzi wkoll?

Il-partit Laburista qiegħed jaħseb biex jagħmel sistema ta' means testing f'dan ir- rigward ukoll?

Minn dak li qal illum l-Onor.

Parnis hekk ta l-impressjoni.

Min-naħa tiegħi qiegħda nistenna bil-ħerqa d-dokument tal-partit Laburista li se joħroġ f'Lulju ħalli nara eżattament x'se jkun fih.

Jidher li donnha reġgħet qamet il-biċċa xogħol tal-pilloli, qisu hemm xi ħsieb dwar dan.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, għandi point of order.

MR SPEAKER: X'inhu l-point of order, Onor. Farrugia?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nixtieq nagħmel point of order għaliex il-kelliema tinsab misleaded.

Lill-Onor.

D'Amato ngħidilha li m'għandhiex għalfejn tistenna sa Lulju sabiex tara d-dokument tal-partit Laburista imma tista' tara d-dikjarazzjonijiet li kienu saru f'Lulju tas- sena li għaddiet.

Dawn id-dikjarazzjonijiet tal-partit Laburista kienu ċari ħafna.

Mingħajr l-ebda tlaqliq, kien ġie dikjarat li s-servizz tas- saħħa se jkun b'xejn taħt gvern Laburista.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, dan m'huwiex point of order, imma punt ta' kjarifika.

L-Onor.

D'Amato tkompli bid-diskors tagħha.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Farrugia tal- punt ta' kjarifika li għamel, pero` jiena kont qiegħda nirriferi għad- diskors li għamel l-Onor.

Parnis u mhux għad-diskors tiegħu.

Dan id- diskors ġie recorded u kulħadd jista' jisimgħu.

Fid-diskors tiegħu l- Onor. Parnis insinwa li se jkun hemm xi forma ta' preferenza u xi forma ta' means testing.

Issa jekk dan m'huwiex minnu tant aħjar, pero` naqblu li din l-insinwazzjoni saret.

Inutli tgħiduli sabiex inserraħ rasi għaliex mhux jien irrid inserraħha.

Jiena naf li xi jrid jagħmel il-partit tagħna.

L-insinwazzjoni min-naħa ta' l-Onor.

Parnis saret; u jekk saret saret.

Jiena qiegħda nistenna b'ċerta ħerqa li joħroġ id-dokument tal-partit Laburista f'Lulju li ġej.

Jekk se jkun jixbaħ lid-dokumenti li diġa` ħarġu s-sena l-oħra, allura nista' ngħid li m'aħniex nistennew xi lettura tajba ħafna!

Pero` we look forward ħalli naraw x'qiegħed jipproponi l-partit Laburista fil-qasam tas-saħħa.

Sur President, jekk kien hawn gvern li fil-passat ħadem fil-qasam tas-saħħa u fil-qasam ta' l-anzjani, dan żgur li kien il-partit Nazzjonalista.

Dan qiegħed jagħmlu fil-preżent u se jkompli jagħmlu fil-futur għaliex dan huwa partit konsistenti.

Dan huwa partit li jagħmel dak li jwiegħed.

U jiena lill-poplu ngħidlu biex jiġġudikana fuq dak li qegħdin nagħmlu u mhux fuq dak li qegħdin ngħidu.

Issa hawnhekk, b'mod ħelu ħafna, l-Onor.

Farrugia qalilna li minn mindu ħabbarna l-bini tad-dar ta' l-anzjani fil-Mellieħa laħqu twieldu ħafna ljunfanti għaliex ħadet numru ta' snin sakemm beda l- bini tagħha.

Qalilna wkoll li llum qegħdin niftaħru għaliex poġġejna l- ewwel ġebla.

Forsi dwar id-dar tal-Mellieħa nistgħu ngħidu li setgħu jitwieldu ħafna ljunfanti għaliex kien hemm aħna fil-gvern.

Ara li kieku ħallejnieha f'idejn il-partit Laburista, dik id-dar ma kenitx issir għaliex għalih m'hemmx bżonnha.

Saħansitra kien hemm dikjarazzjoni fejn intqal li dik id-dar fit-tramuntana ta' Malta m'hemmx bżonnha.

Il-partit Nazzjonalista fil-gvern emmen li fit-tramuntana ta' Malta - minħabba s- sitwazzjoni ġeografika u demografika – hemm bżonn ta' dar għall-anzjani.

Nerġa' ngħid li jista' jkun li kien hemm żmien biex jitwieldu ħafna iljunfanti, pero` dik il-ġebla tqiegħdet.

U din il-ġebla ma poġġejnihiex għaliex waslet l-elezzjoni, kif qal l-Onor.

Parnis.

Jiena nassigurah li dan mhux minnu u jekk verament jaħsbu hekk, allura ma jafux x'hemm bżonn isir sabiex tasal li titpoġġa dik il-ġebla.

L-Onor.

Farrugia qiegħed jgħidilna li aħna morna niġru nqiegħdu l-ewwel ġebla.

Nista' ngħidlu li ilna żmien twil għaddejjin b'ħidma fuq dan il- proġett u wżajna metodu ġdid ta' kif se tinbena d-dar tal-Mellieħa, is- sistema ta' public/private partnership.

Qegħdin ngħidu li din id-dar se titlesta fi żmien stipulat ta' sena ħalli tkun għall-benefiċċju tan-nies li joqogħdu fit-tramuntana ta' Malta.

Ħalli ngħid xi ħaġa fuq din id-dar li għalkemm simbolikament tqiegħdet l-ewwel ġebla tagħha, fir-realta` diġa` tqiegħdu ġebel oħra.

Min imur fuq il-post diġa` jista' jara fejn se jiġu l- kmamar għaliex il-pedamenti huma lesti.

Għalhekk min qiegħed jaħseb li poġġejna l-ewwel ġebla u daqshekk, qiegħed jgħarralu.

Anzi jiena nistieden lil kulħadd sabiex imur fuq il-post ħalli jara b'għajnejh.

Din id-dar ta' l-anzjani se tinbena faċċata ta' l-iskola, fuq ir-riħ ta' l-Għadira, u allura żgur li se tkun tgawdi veduta mill-isbaħ.

Sur President, min imur hemmhekk jista' jara wkoll fejn ġejja l-berġa u fejn ġejjin il-kmamar għaliex il-pedamenti diġa` qegħdin hemm.

Ix-xogħol tal-katusi u tad-drenaġġ lesti wkoll.

Mela min ħaseb, u pprova jinsinwa, li fil-proġett tad-dar tal-Mellieħa tqiegħdet biss l-ewwel ġebla u daqshekk, se jgħarralu.

Għalhekk aħjar noqogħdu attenti kif nitkellmu.

Dik id-dar se titlesta allavolja ħadna ftit taż-żmien.

Pero` l-mod kif qed issir is-sħubija mal-privat f'dan il-proġett kien metodu ġdid fjamant.

Jista' jkun li ħadna aktar żmien milli xtaqna, imma ridna nagħmlu l- affarijiet bis-serjeta`.

Ridna nagħmlu l-affarijiet sew ħalli dan il- metodu jibda jintuża fi proġetti oħra; mhux biss fi proġetti li għandhom x'jaqsmu mas-saħħa, imma anke fi proġetti oħra f'oqsma differenti.

X'tirrapreżenta d-dar tal-Mellieħa?

Din m'hix se tkun sempliċement dar residenzjali, imma se tinkorpora fiha l-prinċipji ta' dan il-gvern.

L-għan prinċipali tagħna fejn jidħol il-qasam ta' l-anzjani huwa dak li l-anzjan jibqa' jgħix ġo daru u fil-komunita` fejn trabba u rabba.

Għalhekk fi ħdan din id-dar ta' l-anzjani se nipprovdu berġa għall-użu tan-nies tal- komunita`.

Qegħdin noffru ċentru ta' matul il-jum, li għandu jgħin lil numru ta' anzjani li jħossuhom waħedhom matul il-ġurnata u li jistgħu jitħajru jmorru f'xi dar ta' l-anzjani proprju għaliex iħossuhom waħedhom matul il-ġurnata.

Fil-fatt diġa` għandna 16-il ċentru minn dawn madwar l- irħula Maltin u dan se jkun ċentru ieħor għat-tramuntana ta' Malta, b'mod partikolari għall-Mellieħin.

Se jiġi pprovdut ukoll is-servizz tal- fiżjoterapija sabiex ngħinu lil dawk li jkollhom bżonn ta' riabilitazzjoni u b'hekk ninkoraġġuhom jibqgħu jgħixu fil-komunita`.

Nafu kemm huwa diffiċli għan-nies tat-tramuntana ta' Malta - speċjalment l-anzjani li jibdew jaqtgħu qalbhom malajr - sabiex jinżlu lejn in-naħa ta' isfel minħabba li hemm ċerta distanza.

Għaldaqstant il-fiżjoterapija u l- occupational therapy se jibdew jingħataw minn ġewwa d-dar ta' l-anzjani fil- Mellieħa.

Sur President, anke l-location ta' din id-dar intgħażel bi ħsieb.

Fil-fatt din qiegħda biswit skola, li jfisser li matul il-ġurnata jkun hemm ċertu moviment u atmosfera.

Qiegħda wkoll biswit ġnien pubbliku, li wkoll jista' joffri ċertu ambjent ta' moviment u azzjoni.

Din id-dar qiegħda wkoll viċin il-qalba tar-raħal u allura l-anzjani tal-Mellieħa jew tat-tramuntana ta' Malta li jkunu qegħdin f'din id-dar, jekk ikunu għadhom mobbli, se jsibuha aktar faċli li jmorru l-knisja tar-raħal.

Ovvjament dawn se jkollhom il-kappella tagħhom, pero` aħna ninkoraġġuhom sabiex joħorġu.

U għal dawn l-anzjani se jkun faċli li jibqgħu jmorru fil-qalba tar-raħal, per eżempju fil-każini, u jibqgħu jipparteċipaw fil-ħajja tar-raħal.

Għalhekk ridna li din id-dar tkun proprju fil-qalba tar-raħal.

Xi ngħidu mbagħad għall-veduti?

Jiena ngħid li mkien f'pajjiżna m'hemm veduti sbieħ daqs dawk t'hemmhekk.

Se jkun hemm veduta aktar milli għandha l-aqwa lukanda, għax se tkun iġġib il-bajja tal-Mellieħa taħtek.

Aħna f'kull qasam nimmiraw għall-eċċellenza; immirajna għall-eċċellenza fl- isptar il-ġdid u se nimmiraw għall-eċċellenza anke fid-djar ta' l-anzjani tagħna.

Dik hija l-hallmark ta' dan il-partit għaliex aħna ma nikkuntentawx bil-ftit.

Aħna rridu li l-affarijiet ikunu aktar mill-aħjar u għalhekk il-partit tagħna huwa partit li n-nies jistennew ħafna minnu.

L- aspettattiva tan-nies mill-partit Nazzjonalista hija għolja ħafna u għalhekk forsi ġieli jkun hemm xi tgergir.

Aħna hekk irriduhom lin-nies, li jippretendu ħafna minna.

Ħalli nsofru xi ftit tat-tgergir u xi ftit tal- kritika, pero` aħna rridu li n-nies jistennew ħafna mingħandna għaliex huma jixirqilhom biss il-ħafna.

Id-dar tal-Mellieħa se tkun ukoll tal-gvern.

X'irrid ngħid b'dan?

Kien hemm min beda jinsinwa - u nafu li qegħdin jiġru diċeriji fil-Mellieħa - li sabiex tmur f'din id-dar, se jkollok tħallas Lm25 kuljum.

Intqal li hemmhekk se jkun hemm ukoll is-sodod tal-privat u li f'dik id-dar se jmorru s-sinjuri.

Insomma sar ħafna tpaċpiċ żejjed għaliex hemm nies li ma jifilħux jaraw oġġett sabiħ.

Jien inħobb ngħid li dawn in-nies tuġagħhom żaqqhom.

Għalhekk se ngħid mill-ewwel li d-dħul fid-dar tal-Mellieħa se jkun l-istess bħal dak tad-djar l-oħra, jiġifieri l-ewwel trid tagħmel applikazzjoni maċ-ċentru "Servizz Anzjan" fil-Belt, li huwa ċ-ċentru li joffri s-servizzi kollha lill-anzjani.

Issa nafu li kien hemm min mar jgħid lin-nies tal-Mellieħa sabiex ma japplikaw xejn.

Imma, nerġa' ngħid, dawn qed jgħidu hekk għaliex qed tuġagħhom żaqqhom!

L-applikazzjonijiet għad-dħul f'din id-dar jintlaqgħu fiċ-ċentru "Servizz Anzjan" fil-Belt, bħalma jintlaqgħu l-applikazzjonijiet għad-djar ta' l-anzjani li hemm fiż- Żejtun, f'Bormla, fil-Mosta, fl-Imsida, fl-Imtarfa, fil-Gżira u f'St Vincent de Paule.

Il-metodu tal-ħlas huwa l-istess ukoll.

Il-fatt li din id-dar se tkun ta' livell ta' eċċellenza mhux se jaffettwa l-ħlas.

Din se tkun bl-istess ħlas tad-djar l-oħra għaliex aħna rridu li d-djar kollha jkunu bħal din id-dar.

Fil-fatt qegħdin nagħmlu refurbishment fid-djar kollha ħalli nġibuhom għall-aħjar stat possibbli.

Mela r-rata tal-ħlas se tkun dik li qegħdin iħallsu l-anzjani l-oħra fid-djar l-oħra ta' pajjiżna.

Għalhekk dan il-ħafna paroli fil-vojt għandu jinqata' kemm jista' jkun malajr u min jisma' dan it-tip ta' tpaċpiċ għandu jaqtagħlu ż-żarda.

Issemmew ukoll xi servizzi oħra li aħna rridu nagħtu u xi proġetti oħra li aħna rridu nagħmlu.

Bħalissa għaddejjin diversi xogħlijiet f'postijiet oħra għaliex aħna ma ffokajniex biss fuq id-dar tal-Mellieħa.

Bħalissa fir- residenza San Vincenz hemm blokka ta' 150 sodda li qiegħda tiġi rranġata.

Se jiżdiedu l-kmamar tal-banju, se jitneħħa d-diżlivell li hemm u se jiżdiedu l-kmamar ta' l-ikel.

Din il-blokka se tkun fuq l-istess livell tal-blokok l-oħra l-ġodda li l-partit Nazzjonalista għamel f'San Vincenz meta ttrasforma dan l-isptar.

U għal dan irrid nirringrazzja lill- predeċessuri tiegħi, fosthom il-Professur Rizzo Naudi, l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici u l-Onor.

Francis Agius.

Illum jiena u l-Ministru Deguara qegħdin inkomplu fuq dak li bdew ta' qabilna.

Filwaqt li l-partit Laburista se jkompli jibni fuq dak li għamilna aħna, il-partit tagħna se jkompli fuq tagħna stess!

Dik hi d-differenza.

Il-partit Laburista se jkompli jaħdem fuq dak li għamilna aħna, pero` aħna se nkomplu fuq dak li għamilna aħna.

U hekk se nibqgħu nagħmlu.

Se nibqgħu naħdmu u nwettqu miżuri li jridu jagħmlu differenza fil-ħajja ta' kuljum tal-Maltin u l- Għawdxin.

Il-proġetti li qegħdin iseħħu bħalissa u li qegħdin naħdmu fuqhom, m'aħniex qegħdin nagħmluhom għaliex ġejja l-elezzjoni.

Allaħares l-affarijiet kellhom isiru hekk!

Jingħad hekk għaliex, kif ngħidu, wieħed jagħti lil ħaddieħor milli jkollu hu.

Il-proġetti tagħna huma ongoing u żgur li m'aħniex nagħmluhom issa għax riesqa l-elezzjoni.

Fil-fatt is-sena l-oħra lestejna xi ħaġa, bħalma lestejna xi ħaġa oħra s-sena ta' qabel.

Ħalli nsemmi, per eżempju, iċ-ċentru li qiegħed isir għal min għandu d-dementia, li għadu ma ssemmiex għaliex s'issa għadna ma ftaħnihx b'mod uffiċjali, imma għadna qegħdin nagħmlu t-testing tiegħu.

Dan se jkun ċentru għan-nies li għandhom il-marda tad-dementia u li qegħdin fi djarhom u qegħdin jieħdu ħsiebhom il-familjari tagħhom.

Dan iċ-ċentru, li se jkun fir-residenza San Vincenz, se jkun ċentru ta' attivita` għal matul il-jum għal dawk il- persuni li għandhom problemi tad-dementia.

Sur President, bħalissa qegħdin naħdmu wkoll fuq iċ-ċentru ta' riabilitazzjoni f'San Vinċenz li se jkollu 280 sodda.

Il-pjanti ta' dan iċ- ċentru diġa` qegħdin quddiem il-MEPA, fejn bħalissa qed isir assessment tat- traffic flow skond il-pjanti li tajniehom.

Rigward id-dipartiment ta' l- onkoloġija, kien hawn min issuġġerixxa diversi postijiet fejn dan jista' jiġi lokat.

Aħna qegħdin naħdmu f'dan ir-rigward ukoll ħalli l-qasam ta' l- onkoloġija jkun fl-isptar Zammit Clapp.

Nafu li Zammit Clapp huwa ddestinat bħala sptar u jekk ma jkunx sptar nistgħu nitilfuh?

Nafu jew ma nafux?

Jiena naħseb li nafuhom dawn l-affarijiet.

L-isptar Boffa qiegħed jagħmel xogħol tajjeb u imprezzabbli.

Naħseb li trid tmiss miegħu sabiex tkun taf verament xi jfisser.

Meta tkun f'mument fejn tkun muġugħ, kemm b'mod fiżiku kif ukoll b'mod sentimentali, meta tingħata l-aħbar li inti jew xi ħadd minn tal-familja tiegħek se jkollu bżonn imur f'dak l-isptar għat-terapija minħabba l-marda qerrieda tal- kanċer, tibda tirrealizza xi jfisser ix-xogħol li qed isir f'dak l-isptar.

Meta tirfes l-għatba ta' dak il-bieb bl-aħbar li xi ħadd mill-familjari tiegħek se jidħol hemm bħala pazjent, tibda verament tapprezza aktar il- ħidma tan-nies ta' dak l-isptar.

Sfortunatament il-bżonn tas-sodod f'dak l- isptar qiegħed jikber.

Aħna rridu li n-nies li għandhom problemi tal- kanċer jingħataw il-kura u l-ispeċjalizzazzjoni li jingħataw f'dak l- isptar.

Għalhekk qegħdin inkabbru l-fiżiku ta' l-isptar Boffa u qegħdin inġibu makkinarju aħjar milli għandna sal-lum.

Kien għalhekk li qegħdin nagħmlu dan l-investiment.

Imma, kif għedt aktar qabel, meta tirfes l- għatba ta' dak l-isptar għax inti jew xi ħadd tal-familja jkun milqut mill- marda tal-kanċer, tibda tifhem is-sitwazzjoni aħjar.

Jiena rrid nirringrazzja lil kulmin jaħdem u jagħti s-sehem tiegħu fl-isptar Boffa.

Meta qed ngħidu li l-kura tal-kanċer se tibda tingħata mill-isptar Zammit Clapp, irridu ngħidu li dan m'aħniex se nagħmluh b'mod kapriċċuż.

Dan se jsir għaliex nemmnu li n-nies li jaħdmu f'dan il-qasam se jġorru magħhom dak l-impenn li sal-lum qed juru fl-isptar Boffa għall-isptar Zammit Clapp, iżda jkunu jistgħu jaħdmu b'metodi aħjar ta' kura, metodi aktar aġġornati u li jirrispettaw il-mediċina tal-lum.

Sur President, irrid ngħid xi ħaġa fuq ir-rehabilitation għaliex kull ħolqa tagħqad ma' l-oħra.

Fl-isptar Zammit Clapp qiegħed jingħata servizz imprezzabbli għal dak li għandu x'jaqsam mar-riabilitazzjoni.

Pero` rridu niftakru li Zammit Clapp għandu 60 sodda biss li huma għall-anzjani, mentri hemm persuni oħra li qed ikollhom joqogħdu fl-isptar San Luqa għar- riabilitazzjoni, u dawn m'humiex anzjani.

Issa dawn in-nies ikunu qegħdin jokkupaw sodda li tista' tintuża għal mard akut minħabba li ma jkunux jistgħu jmorru d-dar peress li jkollhom bżonn ir-riabilitazzjoni.

Jiena m'iniex se nidħol fid-dettall ta' dawn l-affarijiet għaliex m'iniex xi esperta fejn jidħol il-mard.

Pero` naf li min ibati minn xi stroke jew ikollu xi inċident tat-traffiku u ma jkunx għadu għalaq is-60 sena, m'għandux fejn imur għar-riabilitazzjoni.

Issa forsi jkun hawn min jgħidli li domna ftit biex skoprejna dan il-fatt.

Imma dawn l-affarijiet isiru waħda wara l-oħra, servizz wara servizz u bl-għaqal tista' tgħaqqad katina ma' oħra.

Għalhekk se nagħmlu ċ-ċentru ta' riabilitazzjoni.

Sur President, nafu li ħafna minnu se jużawh l-anzjani imma nafu li f'Zammit Clapp hemm nies li m'humiex anzjani u barra minn hekk, hemm oħrajn, anke anzjani, li għandhom bżonn imorru Zammit Clapp għar- riabilitazzjoni imma m'humiex isibu post. Għalhekk aħna qegħdin ngħidu li se nagħmlu binja ġdida ta' 280 sodda u taħt saqaf wieħed se niġbru s- servizzi kollha konnessi mar-riabilitazzjoni, jiġifieri s-servizzi ta' fiżjoterapija, hydrotherapy u occupational therapy.

Dan se jkun jilqa' fih lil kulħadd minbarra t-tfal.

Il-kura kollha tat-tfal se tibqa' kkonċentrata fl-isptar Mater Dei.

Fir-rigward ta' l-anzjani, se naħdmu bil-filosofija li nipprovaw nirriabilitawhom ħalli jkunu jistgħu jmorru lura fil-komunita`.

Imma dan mhux bil-paroli biss.

Faċli tgħid li lill-anzjani trid tħallihom fil- komunita`.

Imma dan xi jfisser?

Is-servizzi li għandna ta' matul il-jum – bid-difetti kollha tagħhom – jiġifieri s-servizzi tal-home help, tal-meals on wheels u tat-telecare, kollha għandhom ġenitur wieħed.

U dan huwa l- partit Nazzjonalista.

Nerġa' ngħid li huwa faċli li tgħid li lill-anzjani għandna nħalluhom id-dar, pero` rridu naraw li nsostnu l-kura primarja.

Diġa` beda l-konċett tal-comcare permezz ta' multi-disciplinary team li beda jaħdem mill-kura primarja u jrid jagħmel assessment ta' dak li għandhom bżonn l-anzjani u kif lill-anzjani tagħna nistgħu nagħtuhom is- servizzi neċessarji.

Is-servizzi diġa` jeżistu imma jridu jiġu rfinati.

Irridu niftakru li għandna faxxa wiesgħa ta' anzjani; hemm dawk ta' 60 sena u hemm dawk ta' 90 sena.

L-aspettattiva, il-bżonnijiet u l- aspirazzjonijiet ta' dawk li għandhom 60 sena huma differenti minn ta' dawk li għandhom 90 sena.

Għalhekk irridu naraw x'inhuma l-bżonnijiet u l- aspettattiva ta' dawn in-nies u nilqgħu għalihom.

Imbagħad għal dawk ta' eta` iżgħar għandna pjanijiet oħrajn.

Per eżempju, xi ħaġa li qed nagħmlu għal dawk l-anzjani li għadhom fuq tagħhom u għadhom imorru d-day centre żidna t-tagħlim tal-computer u l-użu ta' l-internet.

Min qatt ħolom f'dan il-pajjiż li lill-anzjani se nipprovdulhom is-servizz tat-tagħlim tal-computer u l-internet miċ-ċentri ta' matul il-jum?

Imma dak hu li qed nagħmlu.

Fil-ħajja tal-lum l-anzjan li ma jkollux idea ta' dawn l-affarijiet jibda jħossu maqtugħ.

Sur President, ftit tas-snin ilu l- anzjani ma kenux jafu jiktbu u kienu jħossuhom maqtugħin u iżolati mis- soċjeta`.

Għalhekk gvern Nazzjonalista beda l-adult classes biex jgħallimhom jiktbu u jibdew iħossuhom parti mill-komunita`.

Pero` llum aktar qed nemfasizzaw fuq l-użu tal-computer, l-użu ta' l-internet, l-e- mails u affarijiet bħal dawn.

Dan hu li qed nagħtu lill-anzjani.

Jien inħeġġeġ lil kulħadd biex jipparteċipa għax f'dawn l-affarijiet m'hemmx limitu ta' eta`.

Pero` b'saqajja ma' l-art nifhem li anzjani aktar avvanzati fl-eta` u anzjani li jkunu aktar fraġli jkollhom bżonnijiet differenti.

Tkellimna wkoll dwar is-servizz tal-pharmacy of your choice.

Illum il- ġurnata dan se jibda jsir realta` u se jgħin biex lill-anzjani tagħna li qegħdin fi djarhom u l-familjari tagħhom niffaċilitawlhom l-affarijiet f'dak li għandu x'jaqsam mas-servizz tal-mediċini.

Hawnhekk irrid ngħid xi ħaġa fuq il-ħela.

Il-ħela jagħmilha min irid pero` jien nappella lin- nies biex ma jeħdux pilloli u affarijiet oħra li m'għandhomx bżonn.

L- Onor. Parnis semma każ ta' familja li kellha nofs kamra mimlija prodott simili għall-ħalib.

Jien ngħid li dawn l-affarijiet mhux l-anzjani jmorru għalihom imma l-familjari tagħhom.

L-Onor.

Parnis staqsa għalfejn dawn ma jitteħdux lura.

Id-dipartiment tas-saħħa ma jistax jeħodhom lura, għax jista' jkun li dawn, per eżempju, kienu f'xi post umdu.

Allura mbagħad aħna se nagħtuhom lil ħaddieħor?

Dan japplika wkoll għall-pilloli.

Ħadd ma jieħu gost jieħu pilloli li qabel kienu għand xi ħaddieħor.

Dawn l- affarijiet m'humiex skond ir-regola tal-mediċini.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti x'ninsinwaw u x'ngħidu.

Aħna nikkundannaw il-ħela, pero` żgur li ma nikkundannawx l-użu tajjeb ta' l-affarijiet u s-servizzi eċċellenti fil- qasam tas-saħħa u fil-qasam ta' l-anzjani tagħna.

Jien ma nixtieqx intawwal, pero` rrid ngħid li dan il-qasam huwa għal qalb ħafna nies.

Għandna ħafna nies li jaħdmu b'impenn billi jagħtu servizz lill-anzjani tagħna u dan jagħmluh b'ħafna imħabba.

Jien mhux qed ngħid li ma niltaqgħux ma' sitwazzjonijiet fejn xi nies, anzjani u m'humiex, meta jmissu ma' l-isptar, mad-djar ta' l-anzjani jew ma' xi servizzi, ma jiltaqgħux mal-kuntrarju.

Niltaqgħu mal-kuntrarju u kultant tibda tgħid għalfejn isiru ċerti affarijiet u li għal ħabba bżar inkunu se nitilfu l- borma.

Imma l-opinjoni ġenerali tan-nies hija li s-servizz li għandna, għandna nkomplu ntejbuh.

Anke l-WHO tatna l-konferma li s-servizz li noffru huwa tajjeb.

Naturalment, bħal kull ħaġa oħra, irridu nimxu 'l quddiem.

Sur President, il-pass li jmiss huwa li niffokaw aktar fuq il-bżonnijiet individwali pero` mhux li nagħmlu kollox b'mod individwalista.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti.

Ma rridux nidħlu fix-xibka ta' l-individwaliżmu, imma rridu nkunu konxji dwar x'għandha bżonn Helen Borg minn Birkirkara - qaluli li hawn xi 3,000 minnhom! - li għandha 60 sena jew 80 sena u x'għandhom bżonn Karmenu Camilleri miż-Żurrieq, Karmenu Camilleri miż- Żejtun, Karmenu Camilleri minn Marsaxlokk u Karmenu Camilleri minn Tas- Sliema.

Dawn x'qed jistennew mis-servizz tas-saħħa?

Għal dawn in-nies irridu nkomplu nirfinaw il-ħidma tagħna.

Qabel nagħlaq irrid nirringrazzja lil kulmin b'xi mod jew ieħor għen biex is-settur tas-saħħa f'pajjiżna seta' jagħtina r-riżultati li qed jagħtina llum.

Per eżempju, it-tobba tagħna li jmorru barra huma mgħallma f'Malta u l-bażi tat-tagħlim tagħhom huwa pajjiżna.

Għalhekk meta dawn imorru barra verament nitilfuhom u jien tuġagħni qalbi meta nisma' dan.

Pero` dawn imorru barra b'eċċellenza u meta jiġu lura jkunu fost l-aqwa.

Għandna tobba, nurses bravi, careworkers, fiżjoterapisti, occupational therapists u speech therapists bravi ħafna.

Anke dawk li jmexxu huma bravi.

Għandna wkoll il-farmaċisti li dan l-aħħar bdew jistaqsu x'se jiġri minnhom minħabba s-sistema tal-pharmacy of your choice.

Fl-isptar hemm post għall-farmaċisti; posthom huwa li jamministraw il-mediċina u li jaraw li l- mediċina tkun qed tinżamm tajjeb.

Lil dawn in-nies għandna bżonnhom fl- isptar tagħna.

Illum dawk li qed jiggradwaw f'dan il-qasam tal-farmaċija bilkemm qed jiġu għandna għax f'Malta stess hemm ċerti opportunitajiet, u hawnhekk nista' nsemmi l-fabbriki tal-farmaċewtika.

Illum hawn opportunitajiet kbar.

Illum jekk tiggradwa bħala spiżjar, li tidħol spiżjar mal-gvern m'huwiex l- uniku mod biex tgħix.

Dik hija d-differenza llum.

Min jiggradwa bħala nurse mhux bilfors jaħdem mal-gvern.

Qabel hekk kienet is-sistema; nistudja, niggradwa u l-unika opportunita` li jkolli tkun li naħdem mal- gvern.

Illum mhux hekk.

Illum hawn ħafna opportunitajiet, mhux biss barra minn Malta imma anke f'pajjiżna stess.

Aħna qed nikkompetu magħna nfusna għax għandna riżors uman li huwa tajjeb, imħarreġ, kapaċi u li jista' jagħmel minn pajjiżna pajjiż aktar eċċezzjonali milli hu illum.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, kultant f'dan il-parlament jingħadu ċerti affarijiet li tibda ġġib għajnejk wara widnejk.

Mhux qed nirriferi għall-Onor.

Helen D'Amato għax tkellmet tajjeb, pero` kelliema tan-naħa l- oħra tal-Kamra jgħidu ċerti affarijiet li jien nibda naħseb u ngħid: Imma possibbli l-memorja tagħhom hija tant qasira li ma jiftakrux dak li kien jiġri taħt il-partit Laburista?

Hawnhekk mhux qed nirriferi biss għal dak li kien jiġri qabel l-1987 imma anke għal dak li kien jiġri fi żmien il- gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998.

L-ewwelnett, ngħiduha kif inhi, il-partit Laburista kien bla viżjoni, għadu bla viżjoni u sakemm jibqa' bil-mentalita` li għandu llum jibqa' bla viżjoni.

Il-partit Laburista m'huwiex tajjeb biex imexxi lil pajjiżna.

Ara kemm jiftaħru tan-naħa l-oħra li ġejja l-elezzjoni u li wasal iż-żmien tal-bidla, jien inħoss sinċerament li jkun għajb għal pajjiżna li jitla' l- partit Laburista fil-gvern bil-mentalita` li għandu llum.

Jien ngħid li veru wasal iż-żmien tal-bidla, bidla fil-partit Laburista u fin-nies li qed imexxu l-partit Laburista llum li għandhom jitneħħew mill-elettorat Malti.

Lil dawn in-nies il-poplu għandu jħallihom fil-bankijiet ta' l-oppożizzjoni sakemm jitħaddem il-mekkaniżmu intern u jkun hemm tmexxija Laburista ġdida.

Il-poplu Malti tixraqlu oppożizzjoni soda, tajba u gvern alternattiv, imma l-oppożizzjoni li għandna llum la hija soda, la hija tajba u lanqas hija gvern alternattiv.

L-oppożizzjoni li għandna llum moħħha biss biex tipprova twaqqa' għaż-żufjett, bil-ħmerijiet u bil-mentalita` dejqa tagħha, l-affarijiet li huma ta' ġid għall-pajjiż u li qed isiru u saru u jibqgħu jsiru minn gvern li għandu viżjoni soda għal pajjiżna.

Sur President, hawnhekk nixtieq insemmi l-u-turns kbar li għamel il-partit Laburista dwar kollox.

Il-partit Laburista għamel u-turns fuq il-kunsilli lokali, fuq l- Unjoni Ewropea, fuq il-munita ta' l-ewro u fuq l-isptar ta' Għawdex.

Per eżempju, dan kien jgħid li l-isptar ta' Għawdex ma jriduhx u m'huwiex tajjeb.

Fil-fatt meta telgħu fil-gvern Mintoff kien jgħid li dak għandna nagħlquh għax m'huwiex tajjeb u nġibu lill-pazjenti kollha Malta.

Konna aħna li bnejna l-isptar ta' Għawdex u dejjem saħħaħna s-servizzi tas-saħħa f'Għawdex.

Sur President, fejn m'għamilx u-turns il-partit Laburista?

Fl-elezzjoni ġenerali ta' l-1996 niftakarhom jgħidu li kif jitilgħu fil-gvern, l-isptar Mater Dei – dak iż-żmien kien jismu l-isptar San Raffaele – jagħlquh għax m'għandniex bżonnu u li huwa għas-sinjuri.

Imbagħad fl-1996 telgħu fil- gvern, biddlu l-kuntratt u żiedu n-numru ta' sodod ta' dan l-isptar.

Għalhekk jekk kien hemm u-turn kbira li għamel il-partit Laburista, din kienet waħda minnhom.

U bħal din rajna ħafna oħrajn.

Rajna wkoll u-turn fuq il-VAT u fuq il-cash registers.

Imbagħad fl-aħħar il-poplu ddejjaq u għamel u-turn lill-partit Laburista u reġa' bagħtu fl-oppożizzjoni!

Sur President, din hija r-realta`.

Il-partit Laburista dak li hu tajjeb ma jgħidlux tajjeb u dak li hu ħażin jgħidlu ħażin.

Il-partit Laburista moħħu biex jikkritika u jwaqqa' għaċ-ċajt il-proġetti tal-gvern u lill-gvern imma mbagħad meta tibda tistaqsih x'għandu għall-poplu Malti u x'se joffrilu aħjar milli qed noffru aħna li għandna record fil-gvern li huwa second to none ....

Imbagħad jiġi l-Onor.

Silvio Parnis, bir-rispett kollu lejh, u jgħidlek: Il-poplu Malti x'se jieħu billi naqas id-deficit?

Meta nisma' dawn l-affarijiet nibda nrodd is-slaleb!

Il-poplu Malti x'vantaġġ ħa billi daħal fl-Unjoni Ewropea?

Ma ħa xejn il-poplu Malti!

Il-poplu Malti ħa €850 miljun f'seba' snin!

Tajjeb li nfakkru li meta l-partit Laburista kien fil-gvern id-deficit kien ta' Lm150 miljun fis-sena.

X'vantaġġ ħa l- poplu Malti li d-deficit niżel fejn kellu jinżel?

Jien niftakar lill- partit Laburista f'din il-leġislatura, qabel ma biddel id-diska, jgħid li jekk jitla' fil-gvern jiżvaluta l-lira, jiġifieri minn 100ċ li jkollok fil- but jibqagħlek 90ċ.

Jien ngħid li l-kelliema tal-partit Laburista meta jitkellmu ma jkunux jafu x'qed jgħidu.

Ara llum għax qed jgħidu li huma favur li tidħol il-munita ta' l-ewro u għax niżżilna d-deficit fejn kellna nniżżluh, m'għadhomx jitkellmu fuq id-devalwazzjoni.

Dawn ma jistgħux jitkellmu fuq id-devalwazzjoni għax il-fatt li niżżilna d-deficit u l-fatt li se tidħol l-ewro jfisser ukoll li ma jistgħux jagħmlu devalwazzjoni.

Allura issa din m'għadhomx isemmuha.

Il-fatt li d-deficit niżel ifisser ukoll li żdied l-investiment fil-pajjiż u li hemm ratings aħjar mill- aġenziji internazzjonali fosthom il-Moodies.

Jien m'iniex involut f'dan il- qasam, pero` naqra l-gazzetti bħal ħaddieħor u nitgħallem u allura naf li b'konsegwenza ta' dak li ġara, ir-ratings għolew u hawn aktar investiment.

Dak hu li jfisser li tnaqqas id-deficit!

Ifisser ukoll li l-finanzi tal- pajjiż jitħaddmu b'mod serju u mhux għax tkun ġejja l-elezzjoni f'daqqa waħda kulħadd joħlom li jibda jivvinta l-proġetti u jibda jonfoq u jimpjega n-nies bl-addoċċ biex imbagħad wara ngħidulhom "daqshekk" jew nibdew inħawdu xi ħaġa oħra.

Hawnhekk infakkar li qabel l-elezzjoni ta' l-1987 kienu daħlu 8,000 ruħ mal-gvern.

Issa din ma jistax jagħmilha aktar il- partit Laburista.

U mhux il-partit Laburista biss ma jistax jagħmilha, imma lanqas il-partit Nazzjonalista għax issa d-deficit qiegħed taħt kontroll, u hekk għandu jkun.

Dik hija s-serjeta` ta' l-amministrazzjoni tal-flejjes tal-pajjiż.

Għalhekk ma nippretendix li jkun hawn kelliema bħall-kelliem li tkellem qabli min-naħa l-oħra tal-Kamra, li jgħidu dawn il-ħmerijiet għax meta nismagħhom nibda ngħid: Imma l-poplu Malti huwa daqshekk miġnun li jikkonsidra li jtella' lill-partit Laburista fil-gvern?

Fl-opinjoni tiegħi, meta nara u nisma' dawn l-affarijiet nibda ngħid: Miskin l- individwu li vvinta l-accounts u li vvinta x-xjenza ta' l-ekonomija, għax il-partit Laburista dawn lanqas għandhom bżonnhom.

Mingħalihom jistgħu jħawdu u jgerfxu kif iridu u l-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Il-partit Laburista għandu mentalita` ta' medjokrita` f'kulma jmiss, kemm saħħa, kemm ekonomija, kemm agrikoltura u kemm ambjent.

Il-partit Laburista huwa l- epitomija tal-medjokrita` f'kollox.

Kemm ilni f'dan il-parlament – m'ilnix snin kbar, pero` ilni biżżejjed – kważi qatt ma smajt idea tajba min-naħa l- oħra!

Kieku kultant tisma' idea tajba tkun tista' forsi tgħid li dawn għandhom materja griża li jistgħu jħaddmuha biex iġibu lill-pajjiż 'il quddiem.

M'għandix dubju li għandhom materja griża, pero` sfortunatament bl-intenzjonijiet tagħhom u bil-metodu kif jaħdmu, din il-materja flok ma jużawha b'mod pożittiv, jużawha b'mod li huwa self-destructive.

Jien dejjem għedt li jekk irridu li ssir xi ħaġa f'dan il-pajjiż irid ikun hemm il-partit Nazzjonalista fil-gvern, inkella ma jsir xejn.

Il-partit Laburista baqa' partit tal-bankini u partit tal-bozoz.

M'iniex qed ngħid li dawk m'humiex importanti, anzi tant huma importanti li aħna ħloqna gvernijiet lokali biex jieħdu ħsiebhom.

Pero` l-gvern ċentrali ma jistax jibqa' marbut mal-bozoz u mal-bankini u mat-toqob fit-toroq.

Dawk huma importanti, imma għandhom isiru mill-awtoritajiet li hawn apposta.

Pero` mbagħad irridu mmorru oltre minn hekk.

Ma nistgħux nieqfu f'mentalita` ta' dak it-tip.

Meta kont qed nistudja l-mediċina fl-isptar, flimkien mal-kollega tiegħi tan-naħa l-oħra tal-Kamra l-Onor.

Michael Farrugia, kien hemm il-partit Laburista fil-gvern.

Dak iż-żmien huwa wkoll kien jingħaqad magħna biex jipprotesta, u kien jagħmel sewwa jekk kien iħoss li kellu jagħmel hekk.

Aħna lkoll għexna r-realta` li t-tobba Maltin ħarġu fuq strike għal għaxar snin u meta ssib tabib fl-isptar kont trid tkellmu jew bil-Pakistani jew biċ-Ċekoslovakk jew bir-Russu jew b'xi lingwa oħra bħal dawn.

Fl-ewwel tliet snin tal-clinical years tiegħi kont nagħmilha ta' interpretu mill- Malti għall-Ingliż, għat-Taljan jew għal xi lingwa oħra, għax iċ-Ċeki mhux kollha kienu jitkellmu l-Ingliż, u nassigurakom li konna nħawduhom lill- pazjenti.

L-eżami mediku dak iż-żmien kien isir three-way, mill-pazjent lill-interpretu, mill-interpretu lit-tabib, imbagħad nerġgħu mit-tabib lill- interpretu u l-interpretu jerġa' jgħid lill-pazjent.

Naħseb li l-ħabib tiegħi jiftakarhom dawn iż-żmenijiet li ma tantx kienu sbieħ, meta anke l- istudenti tal-mediċina kellhom joqogħdu jipprotestaw billi jintrabtu biex jieħdu dak li hu tagħhom.

Sfortunatament għaddejna minn żmenijiet li nispera li ma jerġgħu jiġu qatt.

Ir-realta` hi li l-partit Laburista poġġa l-mediċina fil-ħama.

Jien għamilt żmien twil naħdem fis-swali ta' l-isptar San Luqa.

Meta marru lura s-swali fl-isptarijiet?

Meta qalgħu daqqa ta' ħarta?

Meta fetħu l-isptar Karen Grech u fis-swali l-oħra kien hemm roster ta' erba' SRNs f'kull sala, ma kenux ħasbu – għax dawn kollox hekk jagħmlu – biex iżidu l-complement tan-nurses kif sar illum.

Ara llum waqqafna l-institute of health care, u daħħalna mhux biss nurses, imma anke physiotherapists, radiographers u speech therapists.

U llum tant qed nipproduċu minn dawn, li barra li jieħu minnhom il-gvern, jieħu wkoll ħaddieħor.

Pero` dak iż-żmien, meta kienu se jiftħu sptar ġdid, lanqas biss ħasbu biex iżidu l-complement tan-nurses.

Fetħu l-isptar Karen Grech u meta ġejna b'żewġ sptarijiet, qabdu nofs in- nursing staff li kien hemm fis-swali ta' l-isptar San Luqa u bagħtuhom fis- swali ta' Karen Grech.

Hemmhekk nassigurakom li l-mediċina f'Malta kienet qalgħet daqqa ta' ħarta kbira u s-servizz fis-swali u fl-isptar dam is-snin biex reġa' ġie fuq saqajh.

Għax mhux faċli li tmexxi sala b'żewġ staff nurses, speċjalment jekk ikollok nurses bis-sick leave jew bil-vacation leave.

Imbagħad kien ikollok ammont ta' health assistants u dak iż-żmien kien hemm ukoll is-certified nurses li issa spiċċaw.

Għax illum imxejna aktar 'il fuq, u n-nurses jistgħu jiksbu l-BSc.

Din hi r-realta` li kien ibati l-pazjent f'dawk iż-żmenijiet.

Niftakar li l-qasam tas-saħħa qala' daqqa ta' ħarta kbira wkoll meta għalaq il-Blue Sisters Hospital u St Catherine's Hospital.

Dawn iż-żewġ sptarijiet kien għalaqhom il-partit Laburista għax kien iffissat li jniżżel lil kulħadd fl-istess livell.

Flok jgħollu lin-nies biex kulħadd ikun tajjeb, moħħhom kien li jniżżlu lil kulħadd to the lowest common multiple; kulħadd l-istess.

Tajjeb li kulħadd ikun l-istess, imma biex kulħadd ikun tajjeb l-istess u mhux kulħadd ikun ħażin l-istess.

Din kienet il- fissazzjoni tal-partit Laburista.

Din il-mentalita` kienet tidher fl- għeluq ta' l-iskejjel privati u fl-għeluq ta' l-isptarijiet privati.

X'ġara meta għalqu żewġ sptarijiet privati?

Dawk l-20% jew 25% tal- popolazzjoni li on average dejjem kienu jirrikorru għall-kura tas-saħħa fil- privat, mhux għax is-servizz fl-isptar tal-gvern huwa ħażin, imma għax iridu servizz privat, għax jistgħu jħallsu għall-kumdita` tagħhom jew għax ikunu jridu tabib li għandhom fiduċja fih, f'daqqa waħda reġgħu waqgħu kollha fuq l-isptar ċentrali tal-gvern.

U s-servizz tal-kura tas-saħħa f'Malta – hawn m'iniex qed nirriferi għat-tobba biss, imma anke n-nurses, physioterapists, eċċ. – reġa' qala' daqqa ta' ħarta enormi.

Niftakar kemm kien diffiċli biex nipprovaw inlaħħqu ma' dik il-pressure li kien ikollna.

F'daqqa waħda żewġ sptarijiet għalqu u l-piż kollu waqa' fuq l-isptar San Luqa.

Fetaħ l-isptar Karen Grech u l-istaff inqasam fi tnejn.

Nassigurakom li ħadd ma jrid li jkun jgħix f'dawk iż-żmenijiet li għaddejna minnhom.

Lanqas int, għax int ukoll kont tiġi tipprotesta magħna.

U, nerġa' ngħidlek, sewwa kont tagħmel.

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Asciak.

On a point of order, l-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR MICHAEL FARRUGIA: Sur President, jien m'iniex lest li nħalli lil xi ħadd jgħid xi ħaġa fuqi li ma tkunx eżatta.

Iva, dakinhar kont nipprotesta, mhux għall-mod kif kienu qed isiru l-affarijiet min-naħa tal- gvern, imma għall-mod kif kienu qed jintgħażlu l-istudenti biex jintbagħtu barra.

Apparti minn hekk, inħossni onorat li jien kont inservi dak iż- żmien, tajt sehmi lill-poplu Malti u Għawdxi u tajt sehmi mill-aħjar li stajt.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, dan mhux point of order imma punt ta' kjarifika.

Ikompli l-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Infakkru li dak iż-żmien kien hemm fil-gvern il- partit Laburista.

Jiġifieri l-Onor.

Michael Farrugia kien qed jipprotesta fuq xi ħaġa li għamel il-partit Laburista.

Nerġa' ngħid, kellu dritt jagħmel hekk u sewwa għamel.

Jien qed ngħid biss kif kienet is-sitwazzjoni dak iż-żmien.

Illum naraw li s-sitwazzjoni nbidlet mil-lejl għan-nhar.

Issa din ma ġratx f'daqqa, biex inkunu saqajna fl-art.

L-affarijiet jieħdu ż-żmien ...

(Interruzzjonijiet) Kien hemm ħafna taħwid, Onor. Farrugia, u inti taf bit-taħwid!

MR SPEAKER: No cross debate.

Onor. Asciak, jekk jogħġbok, indirizza lis- Sedja.

ONOR MICHAEL ASCIAK: Kieku nibda ngħid l-affarijiet li kienu jsiru, mhux 40 minuta rrid, imma erba' sigħat.

Illum x'inhi r-realta`?

Illum għandna sitwazzjoni totalment differenti.

L-isptarijiet li kien għalaq il-Labour party aħna ftaħniehom.

Sfortunatmaent li kien intilef ma stajniex inġibuh lura, pero` nfetħu sptarijiet simili u neħħejna 20% mil-load li jaqa' fuq l- isptarijiet tal-gvern.

Aħna noffru s-servizz lil kulħadd l-istess fl- isptarijiet tal-gvern.

Kif qalet l-Onor.

Helen D'Amato qabli, il-World Health Organisation stess ikkonfermat li servizz tas-saħħa tagħna huwa l- ħames l-aħjar servizz fid-dinja.

J'Alla min ikollu bżonn jiġi l-isptar jinqeda tajjeb, pero` min irid imur fi sptar privat u jħallas good luck to him, lili jkun qed jiffrankali l-ispejjeż.

Din bħall-kwestjoni ta' l-iskejjel privati.

Min irid jibgħat lit-tfal tiegħu fi skola privata u jħallas, good luck to him għax lili qed jiffrankali.

Tant hu hekk li l-gvern qed jagħti refund tat-taxxa lin-nies li jibagħtu lit-tfal tagħhom fi skola privata għax il-gvern jaf li dak l- individwu qed jerfa' l-piż ta' l-edukazzjoni hu.

Hekk ukoll meta n-nies jagħżlu li jieħdu s-servizzi tas-saħħa fil-privat, qegħdin jiffrankaw lill- gvern ħafna mir-riżorsi li kieku jkunu qed jingħataw lilhom, u ta' dan aħna grati.

Aħna offrejna l-liberta`.

Jien ma ngħidx li l-liberta` hija l-aqwa don li Alla ta lill-bniedem, imma żgur li hija t-tieni l-ikbar don li ta lill-bniedem.

U r-realta` hi li dan il-partit jirrispetta l-liberta` ta' l- individwu u jagħtih kull okkażjoni biex iħaddimha, mentri l-Labour party, minħabba l-fissazzjoni tiegħu li jniżżel lil kulħadd fil-lowest common multiple, qatt ma kien jirrispetta dik il-liberta`.

Jekk immorru lura fiż- żminijiet u nibdew insemmu x'kien jiġri ma nispiċċaw qatt.

Illum wasalna lejlet il-ftuħ ta' l-isptar Mater Dei, idea tal-partit Nazzjonalista, għalkemm illum nisimgħu lill-partit Laburista jgħid li kien hu li ħareġ bl-idea ta' l-isptar il-ġdid.

Jekk tara l-gazzetti tal-partit l-ieħor u tisma' s-Super One, tista' tieħu l-impressjoni li din kienet idea tal-partit Laburista.

X'inhu l-ħsieb tagħna?

Il-ħsieb tagħna huwa li ngħollu lil kulħadd fl-aħjar livell possibbli.

Aħna mhux bħal- Labour party, iffissati li inniżżlu lil kulħadd fl-iktar livell baxx.

Aħna rridu ngħollu lil kulħadd fl-ogħla livell possibbli.

Se jiftaħ dan l-isptar u nafu li se jkun sptar state of the art.

Se jkun sptar li se nkunu kburin bih u se jkun sptar b'intenzjoni tajba oħra, li jservi ta' eċċellenza medika fil-Mediterran biex jiġbed lejh numru ta' operazzjonijiet li ovvjament jitħallsu mill-barranin li jiġu f'dan l-isptar.

Dan ikun qed jgħin lill-kaxxa ta' Malta u jgħin ukoll biex l-isptar ikun iktar sostenibbli.

Lil-Labour party ngħidlu: Your slip is showing.

L-għeneb qares li għandu fuq dan l-isptar sfortunatament qed jidher kuljum, iktar ma jgħaddi ż- żmien.

Per eżempju, għax nhar it-Tnejn għamlet ix-xita, instaddet katusa u daħal l-ilma fl-isptar il-ġdid, għamlu dan l-għaġeb kollu!

Id-dar tiegħi qatt ma għerqet, pero` t-Tnejn li għadda għerqet u naħseb li ma kienx hawn dar f'Malta u f'Għawdex li nhar it-Tnejn li għadda ma daħlilhiex ilma.

Mela għax instaddet katusa u nqalgħu erba' tiles bdew jgħidu li l-isptar għereq u smajna ħafna ewfemiżmi u metafori!

Sur President, jien naf biss li fid-29 ta' Ġunju l-isptar se jiftaħ u l- poplu Malti ...

(Interruzzjonijiet) Issa jegħreq tibżax!

Dak nieħdu ħsiebu aħna biex ma jegħriqx.

Fl-Imnarja l-poplu Malti se jkun jista' jara b'għajnejh u jmiss b'idejh it-titjib fis-servizzi li se jibdew joħorġu minn dan l-isptar.

Fi żmien tliet xhur, bejn wieħed u ieħor, huwa maħsub li s- servizzi kollha jmorru fl-isptar il-ġdid, imbagħad naraw min verament għandu s-servizzi tas-saħħa għal qalbu.

Il-Labour Party dejjem jeqred u jgorr, nistħajlu qisu dawk is-sireni ta' żmien Jason and the Argonauts, fejn kien ikun hemm is-sireni fuq il-blat joqogħdu jgħannu u jgħajtu lin- nies u lill-baħrin kienu jorbtuhom bil-ħbula mal-vapur biex il-vapur ma jinkaljax.

Il-Labour party dejjem jeqred u jingħi biex il-poplu Malti jinkalja miegħu.

Imma aħna ngħidu lill-poplu Malti biex joqgħod attent għax meta l-Labour party jaġixxi b'dak il-mod, ikun qed jinganna.

Illum il-Labour party mhux qed jgħid li meta kont student tal-mediċina jien, 25 sena ilu, il-life expectancy għall-irġiel kienet ta' xi 70 jew 75 sena, probabbilment inqas.

Dak iż-żmien jekk kienu jinstaddulek l-arterji ta' qalbek kont tibqa' sejjer għand Alla.

X'differenza llum!

Dak iż-żmien konna nistagħġbu meta kienu jibagħtu lil xi ħadd l-Ingilterra biex jagħmlulu l-bypass jew biex jibdlulu valve f'qalbu.

Illum fejn isiru l- operazzjonijiet kollha tal-valves, tal-bypass u l-heart transplants?

Meta Mr Bernard għamel l-ewwel transplant kulħadd baqa' mbellah fis-South Africa.

Illum it-transplants isiru anke f'Malta.

Il-pazjenti li jidħlu fl- isptar San Luqa biex jagħmlu angiograms u angioplasties żdiedu b'eluf kbar.

Ir-riżultat ta' dan huwa Ii l-life expectancy ta' l-irġiel hija ta' 80 sena u tan-nisa ta' 83 jew 85 sena.

Il-fatt li lill-bniedem żidtlu l-ħajja b'20 sena oħra għamlet differenza kbira anke fil-kwalita` tal-ħajja.

Veru li waqa' piż akbar fuq l-isptarijiet ta' l-anzjani, imma kif qalet l-Onor.

Helen D'Amato qabli, aħna għalhekk tejjibna St Vincent de Paule residence, tejjibna Boffa Hospital u Zammit Clapp Hospital, u numru kbir ta' djar ta' l-anzjani.

Dawn is-servizzi kollha daħħalniehom biex jilqgħu għall-fatt li l-kwalita` tal-ħajja f'Malta marret 'il quddiem, is-servizzi fl-isptar marru 'l quddiem u, jekk Alla jrid, se jkomplu sejrin 'il quddiem.

Il-kelliem Laburista ta' qabli qal li t-taxxa fuq il-preskrizzjoni tal- mediċini kienet taxxa tajba.

Tant kient taxxa tajba li wara sena u nofs il- Labour party reġa' spiċċa fl-oppożizzjoni!

Jien ngħid li waħda mir- raġunijiet għaliex il-Labour party mar lura fl-oppożizzjoni hija għaliex spiċċa l-partit tal-lemin ta' Malta; kien tilef totalment l-aspettattiva soċjali tiegħu.

It-taxxa ta' 50ċ kienet iddaħħlet fuq kull riċetta.

Issa wieħed irid iqis li jkun hemm min ikollu tlieta jew erba' riċetti.

Kienet ħaġa pwerili li toqgħod tiċċarġja 50ċ għal kull riċetta li ssir.

Bil-Malti ngħidu nraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar.

Barra minn dan, irridu niftakru li kien hemm dawk it-33 taxxa li għamel il-Labour party u li qatt ma kien semmiehom qabel l-elezzjoni.

Sur President, meta l-kelliema tal-Labour party jgorru fuq l-impjant ta' Sant Antnin u nistaqsuhom fejn se jagħmluh meta jkunu fil-gvern, dawn jgħidulna li diġa` għażlu erba' postijiet, imbagħad jaraw.

Meta nistaqsuhom fejn huma dawn l-erba' postijiet jgħidulna li issa m'hux il-waqt li jiżvelawhom, imbagħad jgħidulna meta jkunu fil-gvern.

Għandhom jgħidulna issa mhux meta jkunu fil-gvern.

Il-poplu Malti issa jrid ikun jaf.

L- istess għamlu fuq it-33 taxxa; ma qalu xejn qabel l-elezzjoni.

Kienu wiegħdu wkoll li se jneħħu l-VAT u mbagħad daħħlu s-CET.

Kienu wiegħdu li se jneħħu l-cash registers u dawn reġgħu daħħluhom, u biċ-ċomba wkoll.

Imbagħad bdew ġejjin it-taxxi, fosthom il-liċenzja biex tidħol il-Belt, li telgħet għal Lm20.

Issa din neħħejnieha, imma ħadd ma qal xejn.

It-taxxa li għamel il-partit Laburista biex in-nies jidħlu l-Belt se titneħħa minn fuq il-karozzi.

(Interruzzjonijiet) Dak m'għandux x'jaqsam.

L-importanti li intom daħħaltuha u aħna neħħejnieha.

Sur President, il-gvern Laburista għamel taxxa fuq id-drenaġġ, taxxa fuq il- garaxx, taxxa fuq il-meter ta' l-ilma, taxxi telgħin u taxxi neżlin.

U dan kollu seħħ f'sena u nofs, mhux wara ħames snin.

F'sena u nofs il-poplu Malti spiċċa bi 33 taxxa, u dawn jgħajru lilna bit-taxxi!

Għamlu 33 taxxa u xorta fallew il-kaxxa ta' Malta għax tellgħu deficit ta' Lm150 miljun.

Dan hu l-partit Laburista.

Kemm qalu affarijiet!

Qalu li l-istipendji ma kenux se jmissuhom, imma kif telgħu bye bye l-istipendji!

(Interruzzjonijiet) M'għandhomx x'jaqsmu l-istipendji t'issa, Onor. Farrugia.

M'għandhomx x'jaqsmu.

L-istess fil-każ tal-kunsill tat-tarzna, l-ewwel qalu li se jibqa' hemm u kif telgħu fil-gvern, arrivederci Roma!

Telaq kollox.

Din m'hijiex oppożizzjoni li tista' toqgħod fuqha, m'hijiex oppożizzjoni li tista' tafdaha.

U fil-ħajja dik kollox, it-trust.

The Labour party betrays the trust of the people.

Il-partit Laburista ma tistax tafdah.

L-Onor.

Helen D'Amato għandha raġun tgħid li meta l-partit Nazzjonalista jkun fil-gvern titla' l-aspettattiva tal-poplu.

Veru, mill-ewwel titla' l-aspettattiva.

Ara meta telgħu huma fil-gvern fl-1996 u ffriżaw l-applikazzjoni ta' Malta għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea għax ma kenux jemmnu fl-Ewropa,f' daqqa waħda ħadna nose-dive.

U żgur, min se jiġi jinvesti hawn?

Ħadna nose- dive, waqqgħu l-aspettattiva tal-poplu Malti kollu u mbagħad nafu x'ġara.

Kif imbagħad erġajna tlajna aħna fl-1998, l-aspettattiva reġgħet telgħet.

Dak hu l-partit Nazzjonalista.

Dak hu l-partit Laburista.

Tista' taqsamha b'sikkina d-differenza, mhux fil-politika biss, imma anke fil-mentalita` tagħhom.

Illum sfortunatament għadek tismagħhom jitkellmu kontra l-Unjoni Ewropea.

Għadek tismagħhom jitkellmu qisna għadna qabel ir-referendum.

Hawn deputati minn dan il-parlament – mhux se noqgħod insemmi ismijiet - li jekk tismagħhom jitkellmu taħseb li għadna ma dħalniex fl-Unjoni Ewropea.

Ilna tliet snin fl-Unjoni Ewropea u f'Jannar li ġej se tidħol il-euro, u għadek tismagħhom jgħidu: Għax l-Unjoni Ewropea "hekk" u l-Unjoni Ewropea "hekk"!

Nhar l-Erbgħa sejrin Brussels niltaqgħu mal-Kummissjoni Ewropea.

Nofs il- backbenchers Laburisti ġejjin, u sewwa jagħmlu għax hemmhekk se jkollna l- opportunita` li niltaqgħu mal-kummissarji Ewropej.

Dan ma ġarax minħabba l- partit Laburista, imma minħabba l-partit Nazzjonalista.

Jiddispjaċini ngħid li l-partit Laburista huwa kompletament bla viżjoni.

Niftakar li darba politiku Laburist kbir qal: M'hux fl-interess tagħna li l-poplu Malti u Għawdxi jkun edukat għax ladarba l-poplu Malti u Għawdxi jkun edukat, aħna nibqgħu fl-oppożizzjoni.

U hekk ġralhom dawn, baqgħu fl- oppożizzjoni.

Għax aħna taf x'għamilna?

Qed nedukaw lill-poplu Malti u Għawdxi!

MR SPEAKER: Ippermettili Onor. Asciak.

L-Onor.

Michael Farrugia on a point of order.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, xbajt nisma' lill-kollega jimmiżlijdja lil din il-Kamra mill-bidu sat-tmiem.

MR SPEAKER: Dan mhux point of order, Onor. Farrugia.

Hu għandu r- responsabbilta` ta' dak li jgħid.

L-Onor.

Michael Farrugia, bil-permess ta' l-Onor.

Asciak.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma jistax ikun li kelliem jimmiżlijdja lill-Kamra l-ħin kollu.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Dik hija opinjoni tiegħek.

Dan mhux point of order.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Dan huwa point of order fuq misleading u se ngħid fejn qed jimmiżlijdja.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Dan mhux point of order.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Ma jistax jiddeċiedi l-Onor.

Asciak jekk hux point of order jew le.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Farrugia.

Jien diġa` għedtlek li dan m'huwiex point of order.

Jekk l-Onor.

Asciak jagħtik l-opportunita` biex tispjega l-punt tiegħek, allura għandek il-fakulta` li tikkjarifika l-punt tiegħek.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: L-Onor.

Farrugia jista' jagħmel il-punt tiegħu fil- qosor għax fadal ħames minuti biss.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, fil-qosor jekk jogħġbu.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jekk trid, lest nagħtik extension biex nagħmel tajjeb għall-ħin li nkun ħadtlek!

Waħda mill-affarijiet li l-partit Nazzjonalista huwa magħruf għaliha hija appuntu li kelliem ewlieni tal- partit Nazzjonalista fl-antik, is-Sur Panzavecchia, kien qal dawn il- preċiżi kelmiet: Huwa ta' għajb li jiġi l-Onor.

Membru li jinsa l-istorja tal-partit tiegħu u jitfagħha fuq ħaddieħor.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Asciak.

Jekk jogħġbok indirizza lis- Sedja, u m'hemmx cross debates.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, jien niftaħar li fil-partit Nazzjonalista kien hemm nies bħal Monsinjur Dandria li għall-edukazzjoni f'pajjiżna ma kien hemm ħadd li għamel, jekk mhux iktar minnu, almenu daqsu.

Pero` ma rridx ninqabad fin-nassa ta' l-oppożizzjoni li qed jipprovaw jiżvijawni minn dak li rrid ngħid.

Issa wasalna għal ġawhra oħra li se jdaħħal il-partit Nazzjonalista.

Din hija l-iskema tal-pharmacy of your choice, jiġifieri li dak li jkun jista' jagħżel hu l-ispiżerija minn fejn iġib il-mediċina.

Wara li għamilna żmien twil nisimgħu lill-oppożizzjoni tattakka lill-gvern li qed ikun hemm queues twal fl-ispiżerija ta' l-isptar u fl-ispiżeriji tal-polikliniċi biex in- nies jieħdu l-mediċini, issa ħriġna b'din l-idea.

Din m'hix idea ġdida u lanqas hi idea tagħhom, hija idea tagħna.

U mhux billi l-kollega ta' l- oppożizzjoni qal li kien se jdaħħalha fl-1998, xahrejn qabel l-elezzjoni ġenerali.

(Interruzzjonijiet) Jumejn?

Jumejn aħjar!

Mela din hija skema li tista' tvaraha f'jumejn?

Jien ngħidlek li lanqas f'xahrejn.

Din kienet idea tal-partit Nazzjonalista, tant li tista' ssibha fil-manifest elettorali ta' l-1987.

U issa se nagħmluha.

Il-partit Nazzjonalista se jagħmilha.

MR SPEAKER: F'dan il-mument l-Onor.

Asciak huwa in possession u allura għandu d-dritt li jitkellem u għandu r-responsabbilta` ta' dak li jgħid.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Għandu d-dritt li jitkellem imma mhux li jgħid li jrid.

L-ewwelnett ma kienx jumejn qabel l-elezzjoni.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, dan mhux point of order.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: L-Onor.

Asciak qed jimmiżlijdja lill-Kamra u la qed jimmiżlijdja lill-Kamra, jien għandi dritt nagħmel point of order.

U rrid nuri għaliex qed ngħid li dan hu point of order.

L-Onor.

Asciak għandu r-responsabbilta` ta' dak li jgħid u hekk jitmexxew id-dibattiti hawn ġew.

Inti kellek il-ħin tiegħek u ħadtu kollu.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, jien se nkompli nitkellem għax fadalli żewġ minuti.

L-Onor.

Michael Farrugia qed jaħlili l-ħin apposta.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Asciak.

Onor. Farrugia, jekk il- point of order huwa dak li diġa` għedt, is-Sedja ddikjarat li dak mhux point of order.

Issa jekk għandek xi point of order ieħor, għidilna x'inhu.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-point of order huwa li l-Onor.

Michael Asciak qiegħed jimmiżlidja lill-Kamra!

U rrid nispjega fejn qiegħed jimmiżlidja lill-Kamra.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, l-Onor.

Farrugia diġa` tkellem fil-ħin tiegħu.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, f'dan il-mument l-Onor.

Michael Asciak huwa in possession u għalhekk għandu d-dritt li jkompli bid-diskors tiegħu.

Għaldaqstant nistieden lill-Onor.

Asciak sabiex ikompli bid-diskors tiegħu.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, dawn huma t-tattiċi tal-partit Laburista!

Ħadd ma jista' jitkellem bihom!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Nerġa' nsejjaħ lill-Onor.

Farrugia fuq point of order.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, il-point of order tiegħi kien fuq dak li qal l-Onor.

Michael Asciak għaliex qiegħed jimmiżlijdja lill-Kamra.

Ta' l-anqas nistenna ruling min-naħa tas-Sedja fuq il-gideb li qiegħed jingħad f'din il-Kamra.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, ma tistax timputa fuq is-Sedja ħwejjeġ bħal dawn.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nimputah għaliex inti qiegħed taċċetta li ma jiġix ikkoreġut il-gideb li qiegħed jingħad.

MR SPEAKER: F'dan il-mument l-Onor.

Asciak huwa in possession u huwa jerfa' r-responsabbilta' ta' dak li jgħid.

L-istess ħaġa għandu jagħmel kull membru ieħor.

(Interruzzjonijiet) Issa daqshekk.

Kompli, Onor. Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, jiena nistieden lill-membri ta' l- oppożizzjoni sabiex jaqraw dak li jgħid il-programm elettorali tal-partit Nazzjonalista ta' l-1987.

Irrid ngħid li din l-iskema tal-mediċini li se tiġi introdotta se tkun ta' ġid kbir għall-poplu Malti għaliex permezz tagħha jispiċċaw il-queues, tispiċċa l-istennija u kulħadd ikun jista' jieħu l-mediċini li għandu bżonn bil-kumdita` kollha mill-ispiżeriji tar- raħal tiegħu.

U se jkun il-partit Nazzjonalista li rnexxielu jdaħħal din l- iskema.

Aħna kburin b'dan għaliex permezz ta' din l-iskema se nkomplu ngħollu l-livell tas-servizz tas-saħħa f'Malta.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, l-ewwel rimarka tiegħi hija li llum suppost li qegħdin nitkellmu l-abbozz ta' liġi li jemenda l-Att dwar il- Mediċini.

Jiena segwejt dak li ntqal f'dan id-dibattitu u ħlief fuq l- impjant tar-riċiklaġġ ta' Wied il-Għajn, fuq l-istipendji u fuq kif kienu l- finanzi tal-pajjiż bejn l-1996 u l-1998, ma smajtx.

Smajt ukoll gideb jingħad f'din il-Kamra mill-kelliem ta' qabli, liema gideb ma ġiex sostanzjat.

Fil-fatt l-Onor.

Farrugia pprova jiġbed l-attenzjoni għall- fatt li qed jingħad dan il-gideb, pero` l-kelliem ta' qabli baqa' għaddej mingħajr ma pprovda dokumenti li jissostanzjaw dak li kien qiegħed jgħid.

Fl-aħħar mill-aħħar min kien ministru dak iż-żmien, jiġifieri l-Onor.

Michael Farrugia, żgur li jaf aktar minnu.

Jekk se nimxu fuq dak li kien qal il-Prim Ministru Gonzi matul il-ġimgħa li għaddiet, l-Onor.

Michael Asciak kellu jitwaqqaf minn dak li kien qiegħed jgħid, jew inkella s-Sedja kellha tiġbidlu l-attenzjoni ħalli jitkellem fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u mhux jitħalla jdaħħal affarijiet li assolutament m'għandhom x'jaqsmu xejn mas-sustanza ta' l-abbozz ta' liġi.

Il-prim ministru qalilna li għandna nimxu ma' l-iStanding Orders u dawn jgħidu ċar u tond li l-kelliem fit-Tieni Qari jrid jitkellem fuq l- abbozz ta' liġi li jkollu quddiemu.

Issa, safejn naf jien, l-impjant tar- riċiklaġġ ma jissemmiex fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna li jittratta l-Att dwar il-mediċini!

Safejn naf jien l-istipendji ma jissemmewx fl-abbozz ta' liġi!

Safejn naf jien, is-sitwazzjoni tal-finanzi bejn l-1996 u l-1998 skond l-Onor.

Michael Asciak, ma tissemmiex fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna!

Għaldaqstant, ladarba ġie aċċettat li l- Onor. Asciak jitkellem fuq dawn is-suġġetti, jien ma nistax inħalli dan il- gideb u t-tgħawwiġ ta' fatti jibqgħu għaddejjin.

Li kieku l-gideb u t- tgħawwiġ tal-fatti u l-wegħdiet fiergħa jiġu ntaxxati, żgur li llum ma kienx ikollna problemi fil-finanzi ta' pajjiżna!

Sur President, mingħajr ma naqa' fl-istess nassa ta' l-Onor.

Michael Asciak, ikun tajjeb li nfakkar ftit lill-Kamra u lil min qiegħed jismagħna li meta tela' l-gvern Laburista fl-1996, sab tliet problemi prinċipali ma' wiċċu li kienu jinvolvu kontijiet pendenti ta' miljuni kbar ta' liri.

Wieħed minn dawn il-kontijiet kien ta' l-iskejjel tal-Knisja li kellhom miljuni kbar xi jħallsu f'arretrati.

Dawn il-kontijiet ma kenux tħallsu fi żmien il-gvern Nazzjonalista ta' qabel l-1996, pero` l-Onor.

Michael Asciak ftaħar bl-iskejjel privati.

Kien hemm kont ieħor pendenti għal toroq li kienu saru qabel l-elezzjoni ta' l-1996 biex jipprovaw jiġbru ftit voti.

Dawn ukoll kienu jammontaw għal miljuni kbar ta' liri li kienu għadhom ma tħallsux.

It-tielet kont kien dak li għandu x'jaqsam mal-mediċini, fejn kien hemm miljuni kbar ta' liri f'arretrati li kienu għadhom ma tħallsux għall-mediċini.

Tant hu hekk, li l-importaturi tal-mediċini kienu heddew lill-gvern Laburista ta' l-1996 li jekk ma jħallasx dawn il-kontijiet fi żmien raġunevoli, ma kenux se jbigħu pilloli u mediċinali lill-gvern Laburista.

Dawn il-kontijiet fuq il-mediċini kienu jammontaw għal bejn Lm7 miljun u Lm8 miljun.

Imma dawn l-affarijiet ma semmihomx l-Onor.

Asciak.

Naturalment għall-Onor.

Asciak ix-xemx dejjem titla' mill-1987 lil hawn, mentri dak kollu li sar qabel, kien kollu ħażin.

L-Onor.

Asciak ipinġi dak iż-żmien b'ħafna nies imutu fit-triq bil-ġuħ!

Imma fil-verita` kien gvern Laburista li qered il-faqar minn Malta.

Meta suppost konna agħar naħseb li konna aħjar għaliex ma kienx hemm waiting lists fl-isptar.

Illum hemm waiting-lists twal għal diversi tipi ta' operazzjonjiet u appuntamenti.

U dan meta suppost li qegħdin ħafna aħjar minn qabel.

Meta llum suppost qegħdin ħafna aħjar, insibu polyclinics - li kulħadd jgħid kemm huma importanti għaliex jifformaw parti mill-primary health care – li kellhom jingħalqu jew jiġu ristretti fil-ħin tal-ftuħ tagħhom għaliex m'hemmx tobba għalihom.

U dan meta llum suppost li qegħdin ħafna aħjar!

Illum għandna sptarijiet privati li qegħdin imorru għand il-gvern sabiex jagħmlu arranġamenti miegħu fuq is-sodod, meta fiż-żmien meta suppost li konna agħar, il-gvern Laburista kien talab is-sodod fis-settur privat u ħallas għalihom hu.

Dan kien fi żmien meta konna ħafna agħar u llum, li suppost qegħdin ħafna aħjar, għandna dawn il-problemi!

Sur President, il-kelliem ta' qabli semma l-iskema ta' l-ispiżerija ta' l- għażla tiegħek.

Jien hawnhekk m'għandix il-programm elettorali tal-partit Nazzjonalista u ma nafx jekk nagħmilx tajjeb li noqgħod fuq il-kliem li qal l-Onor.

Asciak meta smajt tant gideb u tagħwiġ ta' fatti.

Imma fuq dan l- argument se noqgħod fuq il-kelma tiegħu.

Mela l-Onor.

Membru qalilna li l- ispiżerija ta' l-għażla tiegħek kienet wegħda elettorali tal-partit Nazzjonalista fl-1987.

Madankollu llum qegħdin fl-2007 u jekk il-kontijiet tiegħi huma tajbin, diġa` għaddew 20 sena minn dik il-wegħda.

Jekk sabiex nimplimentaw xi ħaġa - li se tibda bi prova – rridu nieħdu 20 sena, dan jikkonferma l-għajta tagħna u tal-maġġoranza tal-poplu Malti dwar il-bżonn ta' bidla fit-tmexxija tal-pajjiż.

Ma jistax ikun mod ieħor għaliex il- bżonn tal-bidla jidher anke minn dawn l-affarijiet.

Ftit taż-żmien ilu kellna stqarrija mill-prim ministru fejn qalilna li ninsabu fejn qegħdin, anke fil-qasam ta' l-edukazzjoni u t-taħriġ, minħabba l-gvern Laburista.

U kien qiegħed jirriferi għall-gvernijiet Laburisti ta' qabel l-1987.

Li jkollok gvern li f'20 sena ma rnexxilux ibiddel dak li xtaq ibiddel, u qiegħed jgħid li għad għandna konsegwenzi li ġejjin minn 20 sena ilu, jikkonferma aktar kemm dan il-pajjiż għandu bżonn ta' bidla fil- gvern.

U jekk jista' jkun din il-bidla għandha sseħħ illum qabel għada.

Imbagħad l-Onor.

Asciak semma t-taxxa ta' 50ċ fuq ir-riċetti mediċinali.

Iċ-charge ta' 50ċ li kienet ma' riċetta li jista' jkollok numru ta' pilloli miktubin fuqha, kienet intenzjonata sabiex tiftaħ kampanja edukattiva fuq il-ħela tal-mediċini.

Min jaħdem f'dan il-qasam jgħidlek li hemm nies li ma joqogħdux jaraw jekk fadlilhomx aktar pilloli, imma meta jkun imisshom jaqbdu u jmorru jġibu aktar skond ir-riċetta.

Smajna b'sitwazzjonijiet fejn wara li jmutu xi anzjani, jsibulhom kxaxen sħaħ mimlijin pilloli u riħa taqsam ta' pilloli mad-dar tagħhom.

Illum kulħadd jgħid, inkluż il- gvern stess, li l-kont tal-pilloli sploda u li qegħdin nonfqu miljuni kbar ta' liri fuq il-mediċini.

Imma għaliex aħna pprovajna nedukaw lill-poplu billi nagħmluh aktar konxju mill-ġbir tal-pilloli, spiċċaw ikkundannawna.

Smajniehom jgħidu li dik kienet taxxa anti-soċjali.

Issa safejn naf jien – u hawnhekk subject to be correced – din kienet waħda mill-proposti li l- gvern Nazzjonalista kien qiegħed jikkonsidra qabel l-1996.

Ma laħqux daħħluha minħabba li ġiet l-elezzjoni, pero` din kienet waħda mill-proposti li l-gvern Nazzjonalista kien qiegħed jikkonsidra.

L-Onor.

Asciak semma wkoll il-famużi 33 taxxa.

Nixtieq li xi ħadd jagħmilli lista ta' kemm neħħa taxxi l-gvern Nazzjonalista mill-1998 lil hawn.

Mhux hekk biss imma ma' dik il-lista, għandu jagħmel lista oħra ta' taxxi li daħlu mill-1998 sal-lum.

Jiena naħseb li mhux 33 taxxa jiġu imma aktarx li naqbżu t-330 taxxa!

Biżżejjed insemmu l-VAT li minn 15% telgħet għal 18%.

Il-VAT daħlet ukoll fuq affarijiet ta' l-edukazzjoni u ta' apparat mediku.

Allura dawn l-affarijiet ma jsemmihomx l-Onor.

Asciak?

Isemmi biss dak li jaħseb li jista' jpinġi f'dawl sabiħ lill-partit tiegħu.

Ma nagħtihx tort u jagħmel sew, pero` jrid ikun ukoll oġġettiv u ġust ma' l-istorja.

Ma nistgħux ngħidu li bejn l-1971 u l-1987 kellna diżastru.

Ovvjament fis-snin sittin kellna gvern Nazzjonalista u allura kollox kien tajjeb dak iż-żmien!

Tant kellna kollox tajjeb li l-Maltin li kienu emigraw bdew jiġu lura!

Imma fil-fatt ġara bil-maqblub għaliex il-Maltin dak iż-żmien komplew jemigraw għax ma rawx futur f'pajjiżhom.

Għalhekk meta nitkellmu, kemm naħa u kemm oħra, għandna nkunu oġġettivi fi kliemna.

Nagħmlu żball jekk gvern ma jibnix fuq it-tajjeb ta' qablu.

Ċertament li fl-1987 il-gvern Nazzjonalista sab affarijiet tajbin li kompla jibni fuqhom.

L-istess wara l-elezzjoni li jmiss, gvern Laburista se jkompli jibni fuq it-tajjeb li sar mill-gvern preżenti.

Madankollu għandna l-pjani tagħna, li ilna għaddejjin bihom ix-xhur, sabiex nuru t-triq 'il fejn irridu nwasslu lil pajjiżna.

Għalhekk naħseb li rridu nkunu ġusti magħna nfusna ħalli fl-aħħar mill-aħħar, intejbu l-livell ta' l-għajxien tal-poplu tagħna.

L-Onor.

Asciak semma wkoll il-life expectancy.

Imma din m'hijiex xi ħaġa tal-lum.

Jekk il-life expectancy dak iż-żmien kienet ta' 70 jew ta' 75 sena f'pajjiżna, f'pajjiżi barranin ma kenitx ta' 80 u 90 sena.

Veru li llum il- life expectancy żdiedet, imma għaliex il-mediċina avvanzat bħalma avvanzat f'pajjiżi oħrajn.

Imma issa Allaħares pajjiżna ma jaddottax riċerka u żviluppi ta' avvanz li saru f'pajjiżi oħra!

Jiena niftaħar kemm ma' Maltin u anke ma' barranin bil-livell ta' edukazzjoni li toffri l-universita` ta' Malta f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam tal-mediċina.

Għalfejn m'għandix niftaħar?

Ma niftaħarx bil-livell ta' l-universita' ta' Malta għaliex f'dawn l-aħħar 20 sena kien hawn gvern Nazzjonalista?

Din hija mentalita` dejqa ta' politiċi antikwati bħall-Onor.

Asciak, li jara b'nuċċali iswed lill-oppożizzjoni u b'nuċċali abjad jew inkella f'xemx tisreġ lin-naħa tiegħu biss.

Nerġa' ngħid li din hija mentalita` dejqa.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi għandna ċerti affarijiet fil-qasam mediku u fis-servizzi li jiġu offruti min-nies professjonali, li għandhom jagħmluna kburin.

U għaliex m'għandniex nirrikonoxxu l-ħidma ta' dawn in- nies?

Minkejja d-diffikultajiet kollha li jiltaqgħu magħhom, dawn in-nies qegħdin jagħtu servizz mill-aħjar li jistgħu.

Min-naħa l-oħra nikkundanna lil dawk il-ftit li jabbużaw mis-servizz pubbliku sabiex jiggwadanjaw fis- servizz privat.

Nikkundannahom għaliex qegħdin jolqtu lin-nies fuq l-aktar ħaġa għażiża għalihom, is-saħħa.

U hemmhekk irridu naraw x'għandna nagħmlu.

Jien m'għandi l-ebda dubju mis-servizz ta' kwalita` li jagħtu l- professjonisti kollha f'pajjiżna, kemm fis-settur privat, kif ukoll fis- settur pubbliku.

Pero` hemm il-ftit li jagħmlu l-ħsara lill-professjoni tagħhom.

Hemm il-ftit li jibqgħu joħorġu ċertifikati bl-addoċċ lit-tfal ħalli dawn ma jattendux skola.

Din hija xi ħaġa li m'għandhomx jagħmluha.

Ftit huma dawn in-nies, pero` qegħdin jagħtu isem ħażin lill-professjoni kollha.

Hekk ukoll huma ftit dawk in-nies li jinqdew bis-settur pubbliku sabiex jiggwadanjaw fis-settur privat.

Dan ukoll huwa ħażin.

Problema oħra li rridu nħarsu lejha, jekk irridu li s-settur tas-saħħa verament jimxi 'l quddiem, hija s-sitwazzjoni ta' brain-drain li għaddejjin minnha f'dawn l-aħħar snin.

Din hija xi ħaġa li ma nistgħux nibqgħu għaddejjin biha.

Għaliex inkella kif se noffru servizz ta' livell aħjar għaċ-ċittadini tagħna?

Wara li l-pajjiż ikun investa f'dawn in-nies, dawn qegħdin ikollhom jitilqu minħabba l-kondizzjonijiet tax-xogħol li għandhom.

Il-pajjiż huwa li jinvesti u mhux il-gvern.

Il-gvern jinvesti mit-taxxi tal-poplu.

Meta nitkellmu fuq il-gvern f'dan il-kontest, inkunu qegħdin nitkellmu fuq it-taxxi li jħallsu n-nies onesti; kemm Nazzjonalisti, kemm Laburisti, kemm dawk ta' mingħajr twemmin politiku, kif ukoll dawk ta' kulur ieħor.

Jien ma nafx li l-ministri jagħmlu ġabra bejniethom sabiex jagħmlu xi ħaġa għall-pajjiż.

Il-pajjiż jafda t-taxxi tiegħu lill-gvern għal ħames snin.

Issa, fl-opinjoni tiegħi, it-taxxi tiegħu afdahom f'idejn gvern ħażin.

Imma wara l-elezzjoni li jmiss, il-pajjiż se jkollu gvern aħjar mill-gvern preżenti.

Għalhekk irridu nħarsu bis-serjeta` lejn din il- problema li qed insemmi, jiġifieri li wara li l-pajjiż jinvesti sabiex jeduka u jħarreġ il-professjonisti fil-qasam mediku, dawn qegħdin jispiċċaw jitilqu mill-pajjiż.

Sur President, dawn in-nies qegħdin jitilqu mill-pajjiż minħabba l- kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u għaliex m'humiex jaraw futur mingħajr inġustizzji fil-post tax-xogħol.

Irridu naraw x'nistgħu nagħmlu sabiex f'pajjiżna jkollna verament servizz ta' saħħa aħjar.

L-Onor.

Michael Asciak ma tkellimx fuq is-sitwazzjoni tal-waiting-lists.

Imma hu jaf li jekk il-Maltin iħarsu lejn dik id-deċiżjoni tal-qorti Ewropea dwar waiting time ta' sena, ikun hawn ħafna Maltin li jistgħu jagħmlu l-istess.

Jiena naħseb li l-qasam tas-saħħa – bħall-qasam ta' l-edukazzjoni – huwa ta' kulħadd.

Kulħadd għandu jaħdem sabiex ikollna l-aħjar liġijiet u l-aħjar servizzi fil-qasam mediku għaliex, fl-aħħar mill-aħħar, ikun jista' jgawdu minnhom il-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin u għalhekk nitlob lill-ministru sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta 12 ta' Ġunju 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Mediċini - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' ta' Malta dwar ir- Riżorsi - Tieni Qari

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti; u Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Grazzi, Mr Speaker.

Trasparenza, kontabilita`, effiċjenza, Sur President.

Dawn huma l-għajtiet li qegħdin ileħħnu ċ-ċittadini u l-familji quddiem dak li jinsab għaddej fis-settur pubbliku minn gvern għajjien, gvern maqbud fix-xibka tal- korruzzjoni, gvern li ma jafx fejn sejjer u li jbiddel id-deċiżjonijiet tiegħu left, right and centre bla ebda boxxla.

Din ikollna ngħiduha iktar u iktar illum meta saret konferenza stampa mill-Prim Ministru u l-Ministru Louis Galea biex, skond ix-xandir ta' l-Istat, li sar qisu aġenzija tar- reklamar għall-gvern, jippromwovu t-trasparenza u l-kontabilita`.

Bir-rispett kollu, minn din-naħa tal-Kamra aħna ilna żmien ninsistu u nisħqu fuq tmexxija serja u trasparenti f'kontest fejn f'dawn l-aħħar snin, bl-aktar mod ċar, il-gvern nefaq aktar minn Lm190 miljun aktar minn dak li pprospetta li se jonfoq fuq proġetti tiegħu, kbar u żgħar.

Dan f'kontest fejn proġetti li l-gvern jgħid li se jdumu sena, fil-fatt idumu għaddejjin sentejn u tlieta, jew saħansitra ma jispiċċaw qatt bħal fil-każ tal- portijiet taċ-Ċirkewwa u l-Marfa.

Dan f'kontest ukoll fejn f'dawn l-aħħar tliet snin jew erbgħa, taħt it-tmexxija ta' Dr Gonzi bħala prim ministru, il-bilanċ ta' fondi minn taxxi diretti u indiretti kull sena żdied bħala piż b'Lm240 miljun fis-sena.

Ħares lejn l-estimi ta' erba' snin ilu u r- returns ta' erba' snin ilu u ħares lejn l-estimi ta' din is-sena, u tara żieda ta' Lm240 miljun.

Allura f'dan il-kontest huwa aktar meħtieġ li jkun hemm trasparenza, kontabilita` u effiċjenza.

Fejn m'hemmx trasparenza hemm korruzzjoni; fejn m'hemmx kontabilita` hemm irresponsabbilta`, u fejn m'hemmx effiċjenza hemm tberbiq ta' flus li jissarrfu f'iktar piżijiet ta' taxxi fuq iċ-ċittadini.

U dawn il-flus, minflok ma jmorru fuq servizzi soċjali u titjib fl-infrastruttura, jispiċċaw moħlija.

Allura f'dan il-kontest meta mbagħad inqajmu każi lampanti li fihom huma involuti ministri tal-gvern preżenti li għadhom joqogħdu madwar il-mejda tal-Kabinett u ma tittieħed l-ebda azzjoni, allura d-daħk li jkollok tidħak huwa daħk qares.

Meta tara lill-Prim Ministru Gonzi u lill-Ministru Louis Galea quddiem il-cameras tat-television tal-PBS jitkellmu fuq l-effiċjenza, fuq il-kontabilita` u fuq it-trasparenza, bilfors ikollok jew tidħak qares, jew tibki d-dmugħ, dmugħ li jkun qares ukoll, għax dan kollu qed jissarraf f'piżijiet dejjem akbar fuq il-familji Maltin u Għawdxin.

Sur President, dan l-aħħar kellna każ lampanti fejn kien hemm min qal: Ara naqra, anke Alfred Sant qed jinvolvi ruħu f'din il-kampanja kontra, miskin, il-Ministru Ċensu Galea!

Ara naqra, mill-ġdid qiegħed jattakka personalment lill-Ministru Ċensu Galea kif attakka personalment lil ministri oħra.

Ma jistħix dan ir-raġel!

Għalija kienu qed jgħidu, Sur President.

Ħalliha li l-ħin kollu għaddejjin b'attakki personali fuqi, b'facelift hemm u facelift il-ħin kollu.

Imma dik m'hix problema; li nattakka, skond huma, l-aġir ta' ministru li hu ministru bħall-oħrajn hi problema għalihom.

Issa ministru qiegħed fil-kariga biex jirrispondi għall- aġir tiegħu, u l-aġir ta' dan il-ministru kien bl-aktar mod dokumentat.

Aħna m'aħniex qed inħarsu lejn għamilx facelift jew le dan il-ministru.

X'jimpurtani!

Jista' jagħmel li jrid, lili dan ma jinteressanix.

Li jinteressani huwa l-operat tiegħu bħala ministru, bħala bniedem li qiegħed hemm biex bi trasparenza, kontabilita` u sens ta' effiċjenza, ikun żgur li l-fondi tal-pubbliku, li joħorġu mit-taxxi tal-familji Maltin u Għawdxin, qed jitmexxew b'serjeta`, b'responsabbilta`, bi trasparenza u b'ħeġġa.

U x'għedna aħna fuq il-Ministru Ċensu Galea?

M'għedniex li kellu facelift.

Ma tarax!

X'jinteressana, nerġa' ngħid!

Li għedna kienu affarijiet ħafna iktar iffokati u pprovati b'tapes ta' diskors li hu qal ħames snin jew sitt snin ilu, meta kien responsabbli għat-trasport.

U ma ċaħadx li qalhom.

Dak inhar qalhom bl-iktar mod dirett, bl-iktar mod skjett u bl-iktar mod onest, għax kien jaħseb li kien qiegħed fil-privat.

Imbagħad fil-pubbliku qal affarijiet oħra.

Issa dan għadu ministru fil-Kabinett ta' Dr Gonzi.

M'għadux bl-istess responsabbiltajiet, imma għandu responsabbiltajiet oħra li xorta waħda huma onerużi u importanti.

Sur President, bir-rispett kollu, kif tista' tkun ministru u ma tagħtix spjega ta' dak li għedt ħames snin jew sitt snin ilu u qisu ma ġara xejn?

Kif tista' tkun prim ministru li għandna nafdawk u nemmnuk fuq trasparenza, kontabilita` u effiċjenza, meta ma tagħtix spjega ta' kif tista' tittollera li jkollok madwarek nies li taparsi qed imexxu lil dan il-pajjiż b'mod serju?

Kif tista' tħalli ministru li għamel dawn l-istqarrijiet, jaf li għamilhom u ma ċaħadx li għamilhom, stqarrijiet li jirriflettu ħażin fuq l- operat tal-gvern Nazzjonalista tul dawn l-aħħar snin sal-lum?

Issa dawn qegħdin on tape, Sur President, b'mod dokumentat li sal-lum ma ċaħdu ħadd.

Ħalli ngħidlek x'kien qal il-Ministru Ċensu Galea ma' nies qrib tiegħu.

Ċaħad li huma l-canvassers tiegħu, imma jekk m'humiex il-canvassers tiegħu huma n-nies li jagħtuh il-pariri.

Issa jekk iġġieled ma' wieħed minnhom, dak ma jinteressaniex u ma ffokajniex fuq x'qal wieħed jew l-ieħor minnhom.

Nerġa' ngħid, ma jinteressaniex.

Li jinteressana hu x'qal il-Ministru Ċensu Galea b'mod rekordjat, b'mod li ma jistax jiċħad li qalu.

X'qal hu jinteressana, u fost l-affarijiet dokumentati li qal għandna dan.

Fil-laqgħat li kellu mal-canvassers jew nies li jagħtuh il-pariri jew konsulenti tiegħu, Galea qal - u ammetta - li fi ħdan l-ADT kien hemm brimba li kienet il-kawża ta' ħafna mill-problemi li kellha l-ADT u li din il-brimba kien hemm bżonn li tinqatel, iżda hu ma kellux il-velenu.

Għandu jkun qal ukoll li ma kellux il-pala biex joqtolha.

F'post ieħor, f'recording li sar, ammetta li kien lest li jaqta' rasu li kien hemm nies fl-ADT li ma kenux jidħlu għax-xogħol u kienu jiffirmaw.

Mela għandna ministru li jaċċetta din il-ħaġa u qisu ma ġara xejn!

Ammetta li fl-ADT kien hemm kukkanja ta' nies li jlabalbu u li ma setax jafda fuqhom.

Il- Ministru Ċensu Galea ammetta li minkejja li kellem lil ħafna nies, ma setax isib lil min jaċċetta li joqgħod chairman ta' l-ADT għax pajjiżna – qal - huwa pajjiż tal-cowards.

Ħalli nikkwota x'qal: "Ħadd m'hu ċuċ.

Anke jekk toffrilu Lm1 miljun mhux se joqgħod biex imexxi hemmhekk.".

L-istess Ministru Ċensu Galea ddikjara li madwar 50 ħaddiem fi ħdan l-ADT ma kenux qed jaħdmu sewwa u li kienu qed jitħallsu mal-Lm200,000 pagi fis-sena għalxejn.

Ftaħar ukoll - u qiegħed irrekordjat dan - li meta l-ADT bdiet topera minn Sa Maison ma laqax talba biex il-ħaddiema jkollhom uffiċini separati għalihom għax, fi kliemu, ried li l-kummiedji li jagħmlu jkun jista' jarahom kulħadd.

Il-Ministru Ċensu Galea, on record, ammetta wkoll li fl-ADT kien hemm ħafna intriċċi u kellu bżonn l-għajnuna, li ma setax isib, biex dawn jitneħħew.

Qal ukoll li kien jaf li fi ħdan l-ADT kulħadd kien jagħmel li jrid, iżda fl-istess ħin reġa' qal li on his own ma setax jasal u li kellu bżonn l- għajnuna ta' xi ħadd responsabbli, jekk kien fadal xi ħadd responsabbli.

Imbagħad l-agħar waħda, fl-opinjoni tiegħi, għalkemm mhux kulħadd jaqbel miegħi, hi li ammetta - u dan qiegħed on record fuq tape - li fl-ADT l- impjegati ma kenux bħaħan tant li kienu lesti li anke jixhdu falz biex jgħattu l-ħażin ta' xulxin.

Mela għandna ministru tal-gvern, li għadu membru tal-Kabinett, li jgħid dawn l-affarijet bl-iktar mod skjett, jgħaddi ż-żmien, jgħaddu s-snin, u x'jiġri?

Jibqa' ministru tal-Kabinett.

Intellgħu dawn il-fatti quddiem il- kuxjenza pubblika - għax kuxjenza pubblika jkolli ngħid, mhux opinjoni pubblika - u mhux talli l-ministru ma jitkellem xejn u ma jgħid xejn, talli anke l-prim ministru tiegħu jibqa' sieket.

Veru li ma jiddefendihx - għax Dr. Gonzi ma ddefendihx - imma ma qal xejn lanqas.

Allura f'din il- ħaġa qegħdin noħolqu dħaħen fl-imħuħ?

Bir-rispett kollu, le.

Is-sena li għaddiet kien skatta l-isk andlu ta' l-ADT.

Kienu qegħdin joħorġu liċenzji tas-sewqan bit-tixħim.

Mela kienet ilha tinħema l- barumbara!

Kienet ilha għaddejja l-istorja!

U fl-aħħar skattat, kif m'għandix dubju li se tibqa' tiskatta.

Għaliex tibqa' tiskatta?

Għax iċ- chairman ta' l-ADT, is-Sur Selvaggi, huwa on record li stqarr mal-ġurnal "l- orizzont" li l-istess nies li kien hemm dak iż-żmien għadhom hemm.

L- istess nies li kien hemm dak iż-żmien għadhom hemm!

Mela kif jistgħu mbagħad Dr. Gonzi u Dr. Louis Galea jmorru quddiem il-PBS u jiftaħru bit- trasparenza u l-kontabilita` u l-liġi l-ġdida li se jdaħħlu?!

Qed nidħku bin-nies!

Għalhekk hemm bżonn il-bidla f'dan il-pajjiż, u bidla kbira f'dan il-pajjiż, għax in-nies li qegħdin fuq quddiem fin-naħa tal-gvern huma klikka waħda, kukkanja waħda biex jidħku bin-nies, biex jidħku bina, biex jidħku bil-familji, biex jidħku biċ-ċittadini.

U dan joħroġ ċar.

Sur President, jiena se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra parti mid- dokumentazzjoni ta' din il-Kamra.

Jiġifieri jekk tfittex int, Sur President, jew l-istaff tiegħek fir-records tal-Kamra dan li se ngħid issibu.

U bl-aktar mod palpabbli, qawwi.

Fl-istess żmien li l-Ministru Galea kien qed jagħmel dawn l-istqarrijiet kollha li semmejt, li qegħdin on record u ma ċaħadhomx u ma jistax jiċħadhom - fid-19 ta' Lulju 2002, jiġifieri fl-istess żmien li saru dawn ir-recordings li għadni kemm irriferejt għalihom - saritlu mistoqsija mill-Onor.

Carmelo Abela, li b'kumbinazzjoni qiegħed ħdejja llejla.

Dakinhar l-Onor.

Carmelo Abela staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni dan li ġej:-

"Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema nqabdu li ma kenux fuq xogħolhom fl-ewwel sitt xhur tas-sena fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

X'kien ix-xogħol tagħhom?

X'passi ttieħdu?"

Din hija mistoqsija li saret, nerġa' ngħid, fid-19 ta' Lulju, 2002.

Alla jbierek, il-Ministru Ċensu Galea, li kien diġa` jaf ir-risposta - pumm paqq kien jafha minn dak li nqabad jgħid - fis-16 ta' Settembru 2002, xahrejn wara, irrisponda hekk:

"Jien informat li fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena ma kienx hemm ħaddiema li nqabdu mhux fuq xogħolhom.".

X'inhi din jekk mhux daħk fil-wiċċ, jekk mhux qerq?!

Dan qarraq bil-Kamra.

Kien jaf li mhux veru.

Qal hu stess li mhux veru.

Kif jista' jgħidilna li kien informat li ma kienx hemm nies li għamlu din il-ħaġa?!

Din se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra, għalkemm qiegħda fir-records tal-Kamra.

Għalhekk imbagħad tiġi d-daħka b'dan li qegħdin niffaċċjaw min-naħa ta' dan il-gvern, li apparti mill-inkompetenza u l-għejja tiegħu, għadu jippersisti li jidħak bin-nies, għax mhux veru li jrid li jkun hawn trasparenza, kontabilita` u effiċjenza.

Mhux billi noqogħdu nagħmlu l-press conferences tal-PBS b'items fl-aħbarijiet li jidhru qishom avviż ta' pubbliċita`.

Nibqgħu nidħku bin-nies!

Nibqgħu ngħidu affarijiet li huma gideb, u din ir- risposta parlamentari hija gidba.

U huwa pprovat li hija gidba.

Sur President, issa forsi għadda ftit taż-żmien u ma nistgħux intellgħuh quddiem dan il-parlament b'disprezz lejn il-parlament, imma bir-rispett kollu, toqogħdux tgħiduli: Dak baħbuħ, toqgħodx tattakkah.

Mhux qed ngħidlu li għamel facelift, mhux qed nattakkah personali, imma qed nattakkah fuq l-operat tiegħu.

Wara kollox qed nikkritika bil-qawwi f'isem il-familji Maltin u Għawdxin kollha li qegħdin iġorru dawn il-piżijiet tat- taxxi minħabba t-tberbiq ta' flus.

U dan skond ma qal il-Ministru Ċensu Galea nnifsu.

Qed ngħiduhom għax l-affarijiet ma jistgħux jibqgħu sejrin hekk.

Għandna sptar, per eżempju, li wara t-tberbiq kbir ta' flus li sar fuqu ...

Għandu affarijiet tajbin, mhux ovvja li għandu affarijiet tajbin.

Allaħares ma jkollux affarijiet tajbin!

Infaqna Lm300 miljun fuqu!

Imma mbagħad tisma' li għamlet l-ewwel xita u sfronda kollox, jew kważi, u ħadd m'hu responsabbli.

Ħadd m'hu accountable!

Il-ministru tas-saħħa m'għandux x'jaqsam, il-prim ministru m'għandux x'jaqsam u Tonio Fenech m'għandux x'jaqsam.

Li għandu x'jaqsam kienet katusa misduda!

Mhux aktar il-ministri responsabbli!

Il-katusi huma responsabbli f'dan il-pajjiż!

Allura aħna se niqbgħu sejrin hekk?!

Kieku kien każ wieħed forsi jgħaddi, imma across the board qed ikollna dawn il-problemi.

L-uniku wieħed li nżamm responsabbli – ħa ngħidu kollox, għax trid tgħid kollox – kien l-ex ministru ta' l-affarijiet barranin John Dalli.

Dak veru nżamm responsabbli.

F'dak il-każ bdew joħorġu l-biljetti ta' l-ajru kontra r- regolamenti tal-gvern u nstab li kienu qed jgħaddu mill-familja tiegħu.

U ntużaw l-iskużi tat-tapes u mhux kuntratti jew x'kien hemm ta' l-isptar Mater Dei ...

(Interruzzjonijiet) Veru, Tal-Qroqq qisha katusa.

Imma ntużat dik l-iskuża minflok ir-raġuni vera għaliex tneħħa John Dalli, jiġifieri li kien qed juża lill-familja tiegħu biex jgħaddi l-biljetti ta' l-ajru għan- nies tal-foreign affairs ...

F'dak il-kaz inżamm responsabbli, Alla jbierek!

Imbagħad kien hemm każi oħra li semmejniehom u bqajna nsemmuhom u qisu ma ġara xejn.

Dr. Gonzi u sħabu jfakkruni f'dawk it-tliet xadini Ġappuniżi, wieħed għandu jdejh ma' widnejh, wieħed għandu jdejh m'għajnejh u l-ieħor b'idejh ma' ħalqu, li jfissru la tisma', la tara u lanqas tgħid.

U mbagħad dejjem l-istess, il-media li hija cosy cosy mal-partit Nazzjonalista għaddejja bl-attakki fuqi u fuq sħabi għax qed nattakkaw personali.

Aħna qed nattakkaw personali Alla jbierek!

Per eżempju, meta tkellimna fuq Michael Frendo, mhux fl-1996 u qabel imma sentejn ilu jew sena u nofs ilu, fuq id-DVDs ikkopjati li wżaw biex imexxu l-propaganda personali tiegħu, qalulna: Ma' dak taqbdu miskin!

Imbagħad ikun hawn ta' l-Exotique, Mrs. Grace Borg, u toħroġ bl-argumenti kontra tal-monti, għax tal-monti qegħdin jikkopjaw id-DVDs.

Kif tista' tkun serju bħala gvern, kif tista' tkun accountable bħala gvern, kif tista' tkun effiċjenti bħala gvern, kif tista' tkun trasparenti bħala gvern, jekk ministru tiegħek huwa ħati li fil- propaganda tiegħu uża DVDs ikkopjati, u ma tagħtix kas!

Imbagħad iddur fuq xi ħadd tal-monti?!

U ejja!

U ejja!

Kellna wkoll il-każ li qajjimna dwar is-Segretarju Parlamentari Tony Abela, li bl-aktar mod lampanti – għax bil-provi dan – joħroġ dokumentazzjoni notarili, xogħol notarili stampat bil-bolla notarili personali tiegħu, fuq letterheads ta' l-OPM, ta' Kastilja.

Mill-ġdid, dan huwa ksur lampanti tar- regoli hekk imsejħa ta' etika tal-gvern, li issa qed jgħidu li jridu jagħmluhom liġi.

Iridu jagħmluhom liġi!

Ksur lampanti bħal dak tal-kodiċi ta' etika u qisu ma ġara xejn.

Ma ġara assolutament xejn.

Anzi l-prim ministru iddefendieh lis-Segretarju Parlamentari Tony Abela.

U anke hemm qalulna: Xi ħadd xipli bħal dak, nice bħal dak, jaqdi anke lil-laburisti, se tattakkawh?

Lil dak se tikkritikaw?

Inkella mbagħad kellna l-każ tal-Ministru Louis Galea, il-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Kultura.

Issa bl-aktar mod ċar, minn inkjesta li kienet kważi ġudizzjarja dwar dak li għandu x'jaqsam mal-fondazzjoni għall- iskejjel, ħareġ li kien hemm kuntratti li kienu banana shots, maħduma b'mod biex jittieħdu minn ċerti kuntratturi li jaqgħu kollha fid-distretti tiegħu.

Alla jbierek dawn il-kuntratti jaqgħulhom in their laps!

Banana shots kollha kemm huma!

Dan mhux aħna għidnieh, imma qaluh l-esperti ġudizzjarji li daħlu fl-istorja.

Ġara xi ħaġa?

Ma ġara xejn.

Kontabilita`?

Trasparenza?

Effiċjenza?

Mela meta l-kuntratti jsiru b'dak il-mod se jkun hemm effiċjenza?!

Mela xi ħadd li qed iġebbed 'l hemm u qed iġebbed 'l hawn biex idaħħal kuntratt, għax mid-distrett tiegħek, għandu għalfejn ikun effiċjenti?!

Anzi għandu għalfejn jara kif iġebbed 'l hemm u jġebbed 'l hawn ħalli l-kuntratt, jekk jiswa Lm200,000 iġibu Lm300,000.

Mhux tajjeb?!

Min iħallashom dawn?

Il-familji u ċ-ċittadini mit-taxxi diretti u indiretti tagħhom.

U nerġa' nfakkar li taħt l-Onor.

Gonzi, fl- aħħar tliet snin, kull sena fis-sena, dawn it-taxxi żdiedu b'Lm240 miljun.

U nista' nkompli għaddej.

Hemm ukoll il-każ ta' l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

Skandalizzaw ruħhom.

Mill-ġdid, ma jidhirx li għamel xi facelift l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

Imma, skużi, min hu responsabbli għall- fatt li jingħata kuntratt ta' tindif tas-swali tal-qorti u ta' l-uffiċċju tiegħu lil kumpannija li kien ċar li tappartjeni għal persuna li qiegħda l- ħabs akkużata u misjuba ħatja b'reati ta' drogi?!

Min?!

Ħadd m'hu responsabbli?!

Ħadd m'hu accountable?!

Issa dan fi żmien meta nafu li fl- aħħar snin kien hemm dokumentazzjoni importanti tal-qorti li ntilfet jew ġiet distrutta jew ma nstabitx.

Allura ma nqajmuhomx dawn l-affarijiet?!

Allura, ngħid jien, il-Prim Ministru Lawrence Gonzi ma jħossx li għandu d- dover li jistaqsi min huwa accountable għal ħaġa bħal din?

Kif jista' jkun li jingħata kuntratt ta' cleaning, anke ta' l-uffiċċju tal-ministru, f'kontest fejn dokumenti tal-qorti ntilfu, u hu m'għandux responsabbilta`?!

Ħadd ma jaf x'ġara!

Issa dwar dan il-każ ikun tajjeb li nagħmlu rimarka oħra.

L-istess persuna involuta f'din il-biċċa xogħol – u hawnhekk qed nistaqsi – toħroġ mill-ħabs fuq pledge li tħallas b'xi Lm25,000 – skond kif qaluli – fi flus kontanti!

Issa jekk tmur il-bank u tiddepożita Lm5,000, Lm7,000 jew Lm8,000, jistaqsuk minn fejn ikunu ġew dawn il-flus.

Imma, Alla jbierek, jekk tħallas Lm25,000 kontanti biex toħroġ mill-ħabs fuq pledge, ma jsirux mistoqsijiet?!

Hemmhekk ma jqumux mistoqsijiet?

Qed nistaqsi biex inkun staqsejt.

Imma dan mhux trasparenza nieqsa u kontabilita` nieqsa?

U l- effiċjenza fejn hi?

Sur President, jien għadni ma spiċċajtx għax għandna lista ma tispiċċa qatt.

Nista' nsemmi lill-Ministru Mugliett li huwa responsabbli minn dawn il-kuntratti kbar tat-toroq li għaddejjin bħalissa.

Hawnhekk, f'dan il- parlament, sieħbi l-Onor.

Joe Mizzi qajjem kemm-il darba mistoqsijiet li għandhom x'jaqsmu mar-rabtiet ta' l-Onor.

Jesmond Mugliett mal-periti li huma inkarigati minn dawn il-kuntratti.

Ir-rabtiet m'humiex daqstant okkulti, imma qegħdin kważi taħt il-wiċċ.

Biżżejjed tneħħi l-ġir u tarahom.

Ingħatajna xi spjegazzjoni dwar din il-ħaġa?

Qam l-Onor.

Gonzi biex jispjega fuq din il-ħaġa?

Le, bil-maqlub.

L-Onor.

Gonzi, f'daqqa waħda, ħareġ bil-linja li mistoqsijiet supplimentari li ma jkollhomx x'jaqsmu mal-mistoqsija li tkun saret f'din il-Kamra, m'humiex se jirrispondu għalihom.

Hekk qal.

Imbagħad illum il-Prim Ministru jkollu l- wiċċ, flimkien ma' l-Onor.

Louis Galea, jagħmel press conference bil-PBS għaddej - qisha pubbliċita` kbira ta' Procter & Gamble - fuq trasparenza, effiċjenza u kontabilita` fis-servizz pubbliku!

Kif jistgħu jaħsbu li jistgħu jibqgħu jidħku bil-poplu b'dan il-mod?!

Il-poplu qed iġorr dawn il-piżijiet ta' taxxi daqstant kbar minħabba l- ineffiċjenzi, in-nuqqas ta' kontabilita` u n-nuqqas ta' trasparenza tagħhom.

Fil-każ ta' l-Onor.

Mugliett fuq it-tmexxija ta' l-ADT - li bir- rispett kollu lejh u lejn kulħadd wiritha mingħand il-Ministru Ċensu Galea - bl-iskandli li kien hemm ta' tixħim fil-liċenzji, imma fuq kollox bil-mod kif il-kuntratti l-kbar tat-toroq jispiċċaw kważi kollha f'ħoġor l-istess nies li għandhom din ir-rabta ċara mal-Ministru Mugliett, hemmhekk l-ebda spjegazzjoni, l-ebda trasparenza u l-ebda kontabilita`.

U nista' nibqa' sejjer.

Imbagħad hemm il-każ tal-Ministru Austin Gatt li qajjimnieh f'dan il- parlament.

Membru ta' l-istaff privat tiegħu jinqabad bl-aktar mod trasparenti u ċar li bidel il-flus bi black market - flus kontanti Maltin għal flus kontanti barranin jew viċeversa - u qisu ma ġara xejn!

Nistaqsu u nagħmlu pressjoni fuq din il-ħaġa, imma għalxejn.

M'hemm l-ebda risposta konvinċenti.

Dan biex ma nsemmix ukoll il-każ ta' membru tas-segretarjat privat tiegħu li nqabad kriminalment passibbli minn xi ħaġa li assolutament tiddiżgustak u mhux talli ma kellux għalfejn jgħaddi mit-trapass li suppost jgħaddi minnu min jinqabad f'ħaġa bħal din, talli b'xi mod l-affarijiet saru tali li qiegħed jgħix ħajja tajba – good luck to him – f'Ġinevra bħala impjegat ta' għaqda internazzjonali.

L-affarijiet iridu jingħadu, Sur President.

Hawn wisq familji li qed iġorru piżijiet li ma jistgħux jifilħu biex nagħlqu għajnejna għall-ħtieġa li tabilħaqq il-gvern ikun trasparenti, accountable u effiċjenti.

Kieku rrid nesaġera – imma m'iniex nesaġera, qed ngħid l-affarijiet kif inhuma – insemmi, per eżempju, il-każ ta' l-Onor.

Edwin Vassallo li rranġa biex il- mara tiegħu tmur fuq tour imħallas mill-Unjoni Ewropea.

Imma dik ħalliha!

Dak huwa dnub venjalissimu.

Good luck to him, l-Onor.

Edwin Vassallo, li qed jipprova jagħmel l-affarijiet tajba.

Imma mbagħad insemmi l-każ tal-Ministru għal Għawdex.

Kif jista' jkun li kuntratti kbar li jingħataw għall-bini f'Għawdex jispiċċaw kollha għand l- istess tnejn min-nies?!

U jekk tkellem lill-Għawdxin – kif naħseb li tkellem int, Sur President – jgħidulek bir-rabtiet okkulti li dejjem jgħaddu f'dan it-tip ta' kuntratti.

Lili wrewni ċerta korrispondenza li ma nistax nuża għax il-biżgħa li hawn f'dan il-pajjiż hija enormi.

Imma tibda tgħid: Ma jistax ikun!

Maħduma bizzilla dawn l-affarijiet!

Kif jista' jkun li kuntratti bħal dawn dejjem jispiċċaw għand l-istess nies li jgħidulek li se tonfoq Lm5 u tispiċċa tonfoq Lm15?!

Id-differenza tispiċċa f'taxxi fuq il-poplu Malti u Għawdxi.

Sur President, għalfejn qed nagħmel dan l-aġġornament?

Qed nagħmel dan l- aġġornament għax naħseb li l-ħtieġa ta' bidla li għandu dan il-pajjiż ma toħroġx biss mit-telqa ekonomika u mit-telqa soċjali li għandna, imma toħroġ ukoll min-nuqqas ta' kontabilita`, ta' trasparenza u ta' effiċjenza.

Anke n-nies li sejrin tajjeb – u hemm min sejjer tajjeb f'dan il-pajjiż – jgħidulek li minkejja li sejrin tajjeb ma jridux li dan il-pajjiż jitmexxa b'dan il-mod u jiddgħajjef b'dan il-mod.

Il-ħtieġa tal-bidla qiegħda hemm ukoll biex nagħtu nifs ġdid lil tmexxija li tkun tabilħaqq trasparenti, tabilħaqq accountable u tabilħaqq tipprova tkun effiċjenti.

Tmexxija li minflok li tisparpalja r-riżorsi ta' dan il- pajjiż at the margin, minflok tħalli kollox jispiċċa u jiġġammja f'katusa, tabilħaqq tiftaħ għal kulħadd ħalli jinħass li hemm opportunita` għat- talenti ta' kulħadd.

Hemm bżonn opportunita` biex il-flus li qed inħallsu mit-taxxi tagħna nużawhom bl-aħjar mod possibbli.

U għax nużawhom bl-aħjar mod possibbli, imbagħad naslu għall-punt fejn inkunu nistgħu nnaqqsu t- taxxi u bl-istess flus nagħmlu aktar.

Ninsabu f'sitwazzjoni fejn għax m'għandniex accountability, trasparenza u effiċjenza, qed nonfqu aktar flus u qed ikollna inqas delivery, u dak huwa ħażin.

Qabel nagħlaq inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tal-mistoqsija parlamentari numru 35055 imwieġba mill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni fis-Seduta Nru 782 tas-16 ta' Settembru 2002 dwar impjegati fid-dekasteru tal-Ministru li ma kenux fuq xogħolhom matul l-ewwel sitt xhur ta' l-2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta, 12 ta' Ġunju, 2007, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

HOARDING TAL-ĠOBON U Z-ZOKKOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26338 u jgħid min huma dawk in-negozjanti li ġew msejħa bħala hoarders mill-Gvern innifsu li kienu responsabbli li wasslu biex Malta teħel penali għall- hoarding tal-ġobon u taz-zokkor qabel is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Tista' ssemmihom b'isimhom?

Billi qed jingħad li dawn ser ikollhom jagħmlu tajjeb għall-penali li ser ikollha tħallas Malta, jista' jikkonferma meta dawn mistennija jiġu mitluba jroddu dan il-ħlas lill-Gvern Malti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li preżentement għaddej eżerċizzju biex jiġu identifikati dawk l-operaturi li xtraw ammonti straordinarji ta' ġobon immedjatament qabel is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Huwa mistenni li dan l-eżerċizzju jitlesta dalwaqt minħabba li jinvolvi ġbir ta' informazzjoni minn numru ta' dipartimenti biex jiġu identifikati l- importaturi kkonċernati u l-kwantitajiet ta' prodotti li mportaw tul is- snin qabel Malta ssieħbet fl-Unjoni Ewropea.

Għar-rigward taz-zokkor, nixtieq niċċara li din il-kwistjoni hija kompletament differenti għax l-importazzjoni taz-zokkor hija regolata minn skema ta' għajnuna statali.

Ninsab infurmat ukoll li z-zokkor li kien importat ma kienx esportat lejn xi Stat Membru ieħor, imma kien jew użat fis-suq lokali jew maħdum fi prodotti oħrajn li kienu esportati lejn pajjiżi terzi.

IBRAĠĠ – GĦALQA FI TRIQ IS-SIEGĦ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26387 u cioe' : Għandi rapporti li fi Triq is-Siegħ, l-Ibraġġ hemm għalqa li tinfed għal Triq il-Miżieb li qed tintuża bħala rubbish dump u li minkejja li skond il-mapep tal-MEPA hija pproġettata li trid issir Triq il-Wejba, għandha bini fuq art li n-nies ingħataw x'tifhem li hi art tal-gvern.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hiex se ssir din it-triq kif indikat fil- website tal-MEPA?

U jekk iva, jista' jikkonferma wkoll jekk xi bini mbarrat li hemm fl-inħawi ħdejn Triq il-Miżieb li jinfed għal Triq is-Siegħ inbeniex bil-permessi meħtieġa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FORZI ARMATI – SEJĦIET GĦAL OFFERTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26366 u jgħid mill-1 ta' Jannar sal-20 ta' Mejju, 2007 kemm ħarġu sejħiet għal offerti mill-Armata?

Kemm tefgħu l-offerti, x'kienet kull offerta u min kienu f'kull każ?

Min rebaħ dawn l-offerti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GŻIRA – ZEBRA CROSSING FI SLIEMA ROAD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li ssir zebra crossing oħra fi Sliema Road, Gzira faċċata ta' Luqa Briffa Street, Gzira billi hemmhekk hemm l-akbar konċentrament ta' ħwienet u twassal biex ħafna nies speċjalment anzjani jkollhom jaqsmu f'dik il-parti tat-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li minn spezzjoni li saret fuq il- post minn uffiċjali tat-Taqsima għall-Immaniġjar tat-Traffiku rriżulta li hemm pelican crossing fi Sliema Road li hi mija u sbatax (117) metru bogħod minn kantuniera ma' Triq Briffa.

Għaldaqstant iż-zebra crossing proposta mill-Onor.

Interpellant tiġi viċin wisq ta' tali pelican crossing eżistenti.

Hemm ukoll traffic lights junction kantuniera ma' Triq D'Argens li huma tlieta u sittin (63) metru bogħod minn kantuniera ma' Triq Luqa Briffa.

Għaldaqstant, pedestrian crossing kantuniera ma' Triq Luqa Briffa tkun viċin wisq tat-traffic lights bil-konsegwenza li l-capacity ta' tali traffic light junction tista' tkun kompromessa.

ANZJAN - REVIŻJONI TAL-KAŻ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 26023, jista' l-Ministru jirrevedi l-każ peress li dan is-sinjur, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, għalkemm għandu dħul ta' Lm3,452 bejn il-koppja peress li l-mara tiegħu tinsab f'San Vincenz de Paule Residence u allura parti minn din il-pensjoni tmur għall-miżata tagħha f'San Vincenz de Paule Residence u d-dħul reali tiegħu mhux qed ikun ta' Lm3,452 imma anqas?

Tista' din il-persuna tiġi nfurmata direttament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-persuna Indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali dwar il-każ tagħha.

TARZNA - ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 26390 u 25877 u jgħid: Kemm ħaddiema barranin ħadmu fit-Tarzna fl-2005 u 2006?

Kemm kienu bħala esperti u kemm bħala ħaddiema?

X'kien l-ammont li tħallas lil dawn il-ħaddiema?

Kemm hemm ħaddiema fit-Tarzna li għandhom bejn 17-19-il sena, bejn 20-30 sena, bejn 41-50 sena u 'l fuq minn 50 sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SINEMET - 110

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jara għaliex il-mediċina Sinemet - 110 li hi tant importanti għal dawk il-pazjenti li għandhom bżonnha m'għadhiex tingħata mill-isptar u lanqas ma tinstab għall-bejgħ fl- ispiżeriji?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-mediċina Sinemet - 110 għadha tingħata mill- isptar.

FACILITATORS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jipprovdi facilitators lil dawk l-istudenti li għandhom dan il-bżonn anke wara li jispiċċaw il-Form V u jibqgħu jattendu xi skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istudenti statemented li jispiċċaw il- Form V u jibqgħu jattendu istituzzjonijiet li jaqgħu taħt id-Divizjoni ta' l-Edukazzjoni xorta waħda jibqgħu jingħataw is-servizz ta' facilitator jekk ikun għad għandhom il-bzonn ta' dan is-servizz.

Kull każ ta' studenti bi bżonnijiet partikolari ta' tagħlim li jridu jsegwu korsijiet post- sekondarji, vokazzjonali u terzjarji jiġi konsidrat fuq il-merti tiegħu fil- qafas tar-regoli ta' l-istituzzjonijiet edukattivi konċernati.

SAN PAWL TAT-TARĠA - DAWL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara li t- triq prinċipali li tagħti minn San Pawl tat-Tarġa l/o Naxxar għal Santa Margerita, Mosta partikolarment il-parti li tgħaddi fuq il-barriera, tiddawwal għax bil-lejl ikun hemm nuqqas kbir ta' dawl li qiegħed joħloq inkonvenjent kbir lis-sewwieqa u lil dawk kollha li jużaw din it-triq għall- mixi u jogging?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li l-provista ta' l-istreetlighting f'din it-triq hija r-responsabbilta' tal-Kunsill Lokali u mhux tal- Korporazzjoni Enemalta.

DOOR NUMBERING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jara li d-door numbering unit jivverifika l-indirizz, li qed jintbagħat separatament, peress li jeżisti l-istess indirizz fl-istess triq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi wara site inspection li saret irriżulta illi fit-triq imsemmija hemm żewġt idjar bin-numru ndikat.

Fil- granet li ġejjin ser jintbagħtu n-nies tad-door numbering unit biex isir l- eżerċizzju tat-triq imsemmija.

DINGLI - TRIQ DUN KARM AZZOPARDI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala triq ġdida li qiegħda tinbena bħalissa f'Had-Dingli (Triq Dun Karm Azzopardi) mhix se tinfetaħ kollha minkejja li d-distanza biex isir hekk hi verament żgħira?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li peress li naħa waħda tal-parti mhux miftuħa tat-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant inbniet reċentament, is-sid tal-bini in kwestjoni huwa obbligat li jiftaħ u jifforma sa nofs it-triq tul il-bini tiegħu cioe' nofs il-parti tat-triq in kwestjoni.

Dan l-obbligu joħroġ minn Kapitlu 10 tal-liġijiet ta' Malta (Kodiċi tal-Pulizija).

In-nofs l-ieħor tat-triq ikun jista' jinfetaħ wara li l-art skemata bħala triq pubblika tiġi esproprjata.

Dan peress li l-art ta' magħha għadha ma ġietx żviluppata.

REBATE FUQ IS-SURCHARGE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tivverifika jekk il-persuna, li d- dettalji tagħha qegħdin jingħataw separatament, tikkwalifikax għal rebate fuq is-surcharge tal-kontijiet ta' l-elettriku u l-ilma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jaghti parir lill- persuna ndikata li tmur l-Ufficcju Distrettwali tad-Dipartiment tas- Sigurta' Socjali li jkopri l-lokalita' taghha biex tinghata l-informazzjoni u l-ghajnuna mehtiega.

SPIŻJARA U PHARMACY TECHNICIANS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid x'ser ikun il-futur ta' l- ispizjara u l-pharmacy technicians issa li daħlet ir-riforma li l-pazjenti se jibdew jiġbru l-mediċini mingħand l-ispizjar ta' l-għażla tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lil-Onor Interpellant li l-ispiżjara u l- Pharmacy Technicians ser jibqgħu impjegati tal-Gvern jagħmlu xogħol skond il-job descriptions tagħhom.

MELLIEĦA - DAR GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- ftehim li sar bejn il-gvern u l-privat dwar l-bini ta' dar għall-anzjani fil-Mellieħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma nistax nifhem għaliex qed terġa ssir din l-istess domanda meta diġa ġiet imwieġba tliet darbiet 25295, 25740, 26319 u d- dokument mitlub tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'seduta numru 531 fid-29 ta' Mejju 2007.

GĦAJN TUFFIEĦA - INĊIDENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex inċident li seħħ nhar it-Tnejn 28 ta' Mejju, 2007 fil-baħar tar-ramla ta' Għajn Tuffieħa u li seta kellu konsegwenzi serji ħafna ma jerġax jirrepeti ruħu?

Jikkonferma li l-ambulanza ma setgħetx tgħaddi minħabba li ħadd ma kellu ċ- ċavetta tal-katnazz tal-katina li tagħlaq din il-bajja għal vetturi?

Jista' jgħid min hu responsabli mill-ftuħ ta' din il-katina?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi ma sar ebda rapport lill-pulizija dwar xi inċident fir-ramla ta' Għajn Tuffieħa nhar it-28 ta' Mejju 2007 jew dwar xi ambulanza li ma setgħetx tgħaddi minħabba li l-aċċess kien magħluq.

SKEMA TA' IKEL B'XEJN MILL-EU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk pensjonanti ta' l- invalidita' taħt il-61 sena jikkwalifikawx għal skema ta' ikel b'xejn mogħti mill-EU?

Jekk ma jikkwalifikawx, x'inhi r-raġuni?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Għal darb'oħra nerġa' ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ikel li qiegħed jirreferi għalih huwa regolat mir- Regolament EU 3149/92.

Dan jirreferi għal għajnuna lil dawk l-aktar fil- bżonn irrispettivament mill-istat soċjali tagħhom.

SKEMA TA' IKEL B'XEJN MILL-EU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk romol li l-unika dħul tagħhom hu l-pensjoni tar-romol jikkwalifikawx għall-iskema ta' ikel b'xejn mogħti mill-EU?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 26602.

VETTURI – ĦRUĠ EĊĊESSIV TA' DUĦĦAN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm karozzi f'din l-aħħar sena ttellgħu għat-test ta' eċċessivita' ta' duħħan mill-vettura tagħhom b'riżultat tar- rapporti li saru permezz tas-sistema tal-sms?

Jista' jgħid kemm minnhom intalbu li jagħmlu tiswijiet meħtieġa biex jirregolarizzaw u kemm minnhom inżammu milli jużaw il-vetturi b'mod permanenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma l-Onor.

Interpellant illi bejn April 2006 u Marzu 2007, kien hemm 1,291 vetturi li ttellgħu għat-test ta' eċċessivita' ta' duħħan mill-vettura tagħhom b'riżultat tar-rapporti li saru permezz tas-sistema tal-sms fejn 157 minnhom intalbu li jagħmlu tiswijiet meħtieġa biex jirregolarizzaw.

L-ebda vettura ma nżammet milli tintuża b'mod permanenti.

VETTURI – ĦRUĠ EĊĊESSIV TA' DUĦĦAN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm karozzi tal-linja f'din l-aħħar sena ttellgħu għat-test ta' eċċessivita' ta' duħħan mill-vettura tagħhom b'riżultat tar-rapporti li saru permezz tas-sistema tal-sms?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma l-Onor.

Interpellant illi bejn April 2006 u Marzu 2007, kien hemm 57 karozzi tal-linja li ttellgħu għat-test ta' eċċessivita' ta' duħħan mill-vettura tagħhom b'riżultat tar-rapporti li saru permezz tas-sistema tal-sms fejn 6 minnhom intalbu li jagħmlu tiswijiet meħtieġa biex jirregolarizzaw.

L-ebda karozza tal-linja ma nżammet milli tintuża b'mod permanenti

XIRI TA' GARAXX

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jitmexxa l-każ ta' xiri ta' garaxx li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-Taqsima Proprjeta' tal-Gvern għadha qed tevalwa t-talba li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

Huwa mistenni li l-applikant jingħata risposta sa l-aħħar ta' dan ix-xahar.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

SKEJJEL - VAGANZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Minħabba li l-Ministru għoġbu jagħti t-Tnejn 4 ta' Ġunju 2007 vaganza lill-iskejjel kollha u allura mhux se jkun hemm ħaddiema fl-iskejjel, jista' jgħid jekk l-iskrivani part-time hux se jibbenefikaw ukoll minn dan billi jitħallsu ta' din l-istess ġurnata minħabba li mhux possibbli għalihom li jattendu l-iskola għax m'hu se jkun hemm ħadd?

Jista' jara li ma ssir l-ebda diskriminazzjoni ma' ħadd f'dan ir-rigward?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-vaganza ma kenitx waħda pubblika, ġew applikati l-kriterji li jgħoddu għall-vaganzi ta' l-iskejjel.

ZEJTUN - TRIQ SAN PIJU X

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga jekk hux possibbli li fi Triq San Piju X fiz-Zejtun isir xi ħaġa mill- Enemalta minħabba li kull meta jinxtgħelu xi magni li jaħdmu bihom id-dawl jitbaxxa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li l-Enemalta ser tinvestiga dan il-kaz u jittieħdu l-passi necessarji.

KUMMISSJONI DWAR L-IMPJIEGI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid min kienu l-membri fil-Kummissjoni Dwar l-Impjiegi nominati mill-Prim Ministru u mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni mill-bidu tagħha sal-lum separatament għal kull Kummissjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-membri kollha tal-Kummissjoni dwar l-Impjiegi minn meta ġiet iffurmata għall-ewwel darba fl-1 ta' Settembru 1979 'l hawn.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' ġentilment il-Ministru tara jekk hux possibbli li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jingħataw separatament tingħata post alternattiv minħabba li ilhom li applikaw bosta snin u qed igħixu f'post mhux ideali għall-familja tagħha?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jiena infurmata illi l-persuna msemmija m'għandhiex applikazzjoni pendenti għall-post alternattiv mad-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali.