MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 122 L-Erbgħa, 28 ta' April, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 122 L-Erbgħa, 28 ta' April, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 28 ta' April, 2004

WERREJ

MINUTI 45

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI 45

TQEGĦID TA' KARTI 52

MOZZJONIJIET

ESTIMI TAD-DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` MARITTIMA TA' MALTA 53

AĠĠORNAMENT 76

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 121 li saret fis-27 ta' April 2004, kienu konfermati.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI

RAZZETT TAL-ĦBIBERIJA – GĦAJNUNA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-ministeru jgħaddi fondi lir-Razzett tal-Ħbiberija għas-servizz tajjeb li qed joffri lil ħafna tfal ta' skejjel differenti minħabba li d-diffikultajiet finanzjarji tar-razzett jistgħu jwasslu biex dan is-servizz ma jibqax jingħata u t-tfal jiċċaħdu minn servizz tant essenzjali għalihom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura) (f'isem il- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Fl-estimi tal- ministeru m'hemmx vot għal dan l-iskop.

Bħala NGO fil-qasam ta' diżabbilta' ir-Razzett tal-Ħbiberija jaqa' fil-parametri tal-politika soċjali.

Talbiet għal għajnuna għandhom jitressqu lil dan il-ministeru.

INTERNATIONAL TRADING & HOLDING COMPANIES – NEGOZJATI MAL-KUMMISSJONI EWROPEA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'pożizzjoni esprimiet il-Kummissjoni Ewropea f'Awissu li għadda dwar l-international trading and holding companies f'pajjiżna?

X'wieġeb il-gvern dwar din il- pożizzjoni?

Fiex waslu n-negozjati bejn iż-żewġ naħat fuq dan il-qasam?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Malta ma taqbilx ma' l-evalwazzjoni li għamlet il- kummissjoni Ewropea fuq il-miżuri tat-taxxa li qed jirriferi għalihom l- Onor. Interpellant in konnessjoni mal-code of conduct for business taxation billi ssostni li dawn il-kumpanniji huma taxxabbli fuq id-dħul kollu tagħhom bir-rata ta' 35% bħal kull kampannija oħra Maltija.

Ix-shareholders ta' dawn il-kumpanniji u ta' kull kumpannija oħra Maltija huma persuni distinti mill-kumpannija u huma suġġetti għar-regoli taħt il- liġi tat-taxxa bħala persuni differenti mill-kumpannija.

Għandhom ikomplu jsiru diskussjonijiet bejn Malta u l-kummissjoni Ewropea fuq dan is- suġġett.

RAZZETT TAL-ĦBIBERIJA - GĦAJNUNA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħaddi fondi lir-Razzett tal-Ħbiberija għat-tmexxija tiegħu u s-servizzi li joffri bla ħlas għax bid-diffikultajiet finanzjarji li qed jiffaċċja se jissogra ma jibqax jilħaq tant persuni b'diżabbilta' li għandhom bżonn is-servizzi tiegħu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-Razzett tal-Ħbiberija kien wieħed mill-organizzazzjonijiet volontarji li matul is-snin li għaddew irċieva għajnuna finanzjarja mill-fond allokat għal dan l-iskop taħt il-vot tal- Ministeru għall-Politika Soċjali.

Ninsab infurmata li l-bord imwaqqaf apposta qed jikkunsidra t-talba għall- għajnuna għal din is-sena minn din l-organizzazzjoni flimkien ma' talbiet minn organizzazzjonijiet volontarji oħra.

GĦAQDIET/ORGANIZZAZZJONIJIET - ĦLAS GĦAS-SERVIZZ TAD-DAWL U L-ILMA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm għaqdiet u organizzazzjonijiet li s'issa kienu jingħataw xi forma ta' sussidju jew kellhom rata mraħħsa ta' ħlas għas-servizzi tad-dawl u l-ilma?

Min huma dawn l-għaqdiet u organizzazzjonijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l- Investiment): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

RAZZETT TAL-ĦBIBERIJA - ĦLAS TAD-DAWL U L-ILMA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo):staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid jekk itteħditx xi deċiżjoni dan l-aħħar biex organizzazzjonijiet bħar- Razzett tal-Ħbiberija li jagħmlu tant ġid fost persuni b'diżabilita', ma jibqgħux b'rati mraħħsa ta' l-ilma u d-dawl?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena nfurmat li ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni li l- organizzazzjonijiet bħar-Razzett tal-Ħbiberija ma jibqgħux iħallsu b'rati mraħħsa tad-dawl u l-ilma.

Anzi xi żmien ilu kien ingħata kreditu sostanzjali lil dan il-konsumatur partikolari meta fil-każ ta' l-ilma kienet applikata t-tariffa għal organizzazzjonijiet mhux kummerċjali (para (k) tat-tariffa) b'mod retrottiv.

DAR TAL-PROVVIDENZA - ĦLAS TA' DAWL U ILMA

4759 ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo):staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'rati ta' dawl u ilma jitħallsu mid-dar tal-Provvidenza fis- Siġġiewi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena nfurmat li ir-rati tad-dawl u l-ilma li jitħallsu mid-dar tal-Providenza fis-Siġġiewi huma l-irħas rati jiġifieri:

Ilma taħt skema - Orgnizzazzjonijiet mhux kummerċjali (para (k) tat- tariffi)

Rati huma kif jidhru hawn taħt:

|Dritt tas-servizz|Lm 4 | |Konsum sa 57 |xejn | |metru kubu | | |Konsum 'l fuq |35c kull metru | |minn 57 metru |kubu | |kubu | |

Elettriku taħt skema - Assistenza Soċjali

|Dritt tas-Servizz|Xejn | |Konsum |Rati domestiċi | | |normali |

SKEJJEL - ETA' TA' L-ISKOLA OBBLIGATORJA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li fil-futur qarib l-eta' ta' l-iskola obbligatorja titla' għal 18–il sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): S'issa ma jidhirx li hemm ħsieb li titla' l-eta' obbligatorja ta' l-iskola għal 18-il sena fil-futur qarib.

Iżda l-gvern irid jinkorraġixxi liż-żgħażagħ ikomplu l-edukazzjoni anki wara s-16 il- sena.

STUDENTI LI JKUNU TEMMEW L-EDUKAZZJONI SEKONDARJA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'qed tagħmel id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni biex tħajjar aktar studenti jkomplu l-istudji tagħhom wara li jkunu spiċċaw l-edukazzjoni sekondarja tagħhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Qed isir kull sforz biex titjieb il-kwalita' ta' l- edukazzjoni bażika u jitjiebu is-servizzi ta' pariri vokazzjonali li jgħinu l-istudenti jifhmu l-importanza ta' żvilupp edukattiv sħiħ.

SKEJJEL STATALI - FIFTH FORMERS

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm huwa stmat li se jispiċċaw tfal mill-iskejjel statali (Form 5) fl-aħħar ta' din is-sena skolastika?

Kemm minnhom huma bniet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): In-numru ta' studenti (Form 5) li huwa stmat li se jispiċċaw mill-iskejjel statali fl-aħħar ta' din is-sena skolastika huwa:

| |Subien |Bniet |Total | |Malta |1,610 |1,716 |3,326 | |Għawdex|168 |241 |409 | |Total |1,778 |1,957 |3,735 |

SKEJJEL TAL-KNISJA - FIFTH FORMERS

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm huwa stmat li se jispiċċaw studenti mill-iskejjel tal-Knisja wara li jkunu temmew il-Form 5 fl-aħħar ta' din is-sena skolastika?

Kemm huma bniet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Infurmat li mill-iskejjel tal-Knisja (Form 5) huwa smat li fl-aħħar ta' din is-sena skolastika sa jispiċċaw 1,470 student minnhom hemm 653 bniet.

SKEJJEL PRIVATI - FIFTH FORMERS

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm huwa stmat li se jispiċċaw studenti mill-iskejjel privati (Form 5) fl-aħħar ta' din is-sena skolastika?

Kemm huma bniet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Infurmat li mill-iskejjel indipendenti privati (Form 5) huwa smat li fl-aħħar ta' din is-sena skolastiku se jispiċċċaw 397 student minnhom hemm 189 bniet.

KUNSILL MALTI GĦALL-KULTURA U L-ARTI

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela): staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-membri li jiffurmaw il-kunsill Malti għall-kultura u l-arti?

Kemm-il darba ltaqa' l- kunsill fl-aħħar 12-il xahar, jiġifieri bejn Marzu 2003 u Frar 2004?

Kemm attenda kull wieħed min dawn il-membri għal-laqgħat li żamm il-kunsill?

Kemm jitħallas kull membru?

Jista' jgħid kemm tħallsu flus għal kull laqgħa li attenda kull membru tal-kunsill?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kunsill Malti għall-kultura u l-arti huwa ffurmat mis-sinjuri:

Prof. Joe Friggieri - Chairman Josef Camilleri - Vice Chairman Prof. Richard England Rev. Prof. Peter Seraccino Inglott Prof. Mro.

Charles Camilleri Lara Strickland Norbert Attard George Glanville Charles Stroud

Dr Paul V. Mifsud huwa d-direttur eżekuttiv.

Il-membri jirċievu honorarium ta' Lm1,200 fis-sena waqt li ċ-chairman jirċievi honorarium ta' Lm6,000 fis-sena.

Bejn Marzu 2003 u Frar 2004 il- kunsill iltaqa' 11-il darba.

L-attendenza tal-membri f'dawn il-laqgħat tinsab elenkata fit-tabella segwenti:

Laqgħat tal-kunsill Malti għall-Kultura u l-Arti (Marzu 2003 - Frar 2004)

[pic]

* Irriżenja f'Awissu 2003 ** Appuntat f'Awissu 2003

X = Preżenti E = Skużat/a

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - SPEJJEŻ FUQ FUEL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm kienet l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtha fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

Kemm hu l-ammont li tħallas minn din iċ-ċifra?

Tista' tipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu tas-sena 2003 rispettivament?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija mogħtija fit-tabella hawn taħt.

| | | | | | | |Spiża |Ammont |Spiża |Ammon| | |Jannar|li |Jannar|t li | | |– |tħallas|– |tħall| | |Marzu |Jannar |Marzu |as | | |2003 |– Marzu|2004 |Janna| | | |2003 | |r | | | | | |– | | | | | |Marzu| | | | | |2004 | | |Lm |Lm |Lm |Lm | |Segret|422.47|422.47 |355.98|252.6| |arjat | | | |5 | |Privat| | | | | |Dipart|283.46|283.46 |309.34|183.0| |iment | | | |5 | |għas-S| | | | | |ervizz| | | | | |i | | | | | |Korpor| | | | | |attivi| | | | | |Dipart|4,273.|3,453.6|4,111.|2,016| |iment |90 |4 |31 |.58 | |tal-Cu| | | | | |stomer| | | | | |Servic| | | | | |es | | | | | |Dipart|5,236.|5,236.3|5,525.|4,510| |iment |32 |2 |92 |.20 | |tal-Pr| | | | | |oġetti| | | | | |u | | | | | |Żvilup| | | | | |p | | | | | |TOTAL |10,216|9,395.8|10,302|6,962| | |.15 |9 |.55 |.48 |

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU U KULTURA - SPEJJEŻ FUQ FUEL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu tas-sena 2003 rispettivament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ispiża li ntnefqet għall-fuel matul l-ewwel tliet xhur tas-sena 2004 kienet ta' Lm8,339.17 li minnhom tħallsu Lm7,323.17 waqt li dik għall-istess perijodu tas-sena 2003 tammonta għal Lm7,233.77 u li minnhom tħallsu Lm7220.77.

Inżid ngħid li l- ispiża f'kull każ tinkludi fiha nefqa ta' fuel għall-generators u boilers ta' l-airconditioning tal-Mediterrenean conference centre.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - SPEJJEŻ FUQ FUEL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d- dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil- Komunita'): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħid eżatt għal liema fuel qiegħed jirriferi.

MINISTERU GĦAT-TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMAZZJONI U INVESTIMENT - SPEJJEŻ FUQ FUEL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MINISTERU GĦAR-RIŻORSI U INFRASTRUTTURA - SPEJJEŻ FUQ FUEL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l- ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

Kemm hu l-ammont li tħallas minn din iċ-ċifra?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Jien infurmat li l-konsum ta' fuel ta' kull tip għas-sena 2003 kien 238,759 litri li jammonta għal Lm69,916, filwaqt li dak għas-sena 2004 kien 223,078 litri li jammonta għal Lm69,093.

Dan ifisser li fis-sena 2004 kien hemm tnaqqis ta' 7% fil-konsum u 1% fl-ispiża.

Il-kontijiet tas-snin msemmija hawn fuq tħallsu kollha.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - SPEJJEŻ FUQ FUEL

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l- ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu tas-sena 2003 rispettivament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Jien infurmat li l-ispiża tal-fuel li nefaq il-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent u d-dekasteri li jaqgħu taħtu bejn Jannar u Marzu ta' din is-sena kienet ta' Lm14,959.

Minn dan l-ammont, sal-21 ta' April 2004, kienet tħallset is-somma ta' Lm10,647.

Ta' min isemmi li dan l-ammont jinkludi dak tas-sezzjoni tal-parks, afforestazzjoni u riabilitazzjoni tal-kampanja li fl-istess perijodu tas- sena l-oħra kien taħt ir-responsabbilta' tal-Ministeru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura.

Bejn Jannar u Marzu 2003, il-Ministeru ta' l-Agrikultura u s-Sajd kien għamel spiża ta' Lm11,038 għall-fuel.

Sal-21 ta' April 2003, kienu tħallsu Lm6,943 minn l-imsemmija somma.

Min-naħa l-oħra, ninsab infurmat li l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefqet l-awtorita' ta' Malta dwar l-ambjent u l-ippjanar (MEPA) fl-ewwel tlett xhur tas-sena hija ta' Lm5,720.

Matul l-istess perijodu tas-sena l- oħra l-ispiża kienet ta' Lm5,689.

(Sal-lum għad hemm Lm3,447 pendenti mill- ispiża għal din is-sena.)

Ninsab infurmat li l-ispiża tal-WastServ Malta Ltd. fuq fuel bejn Jannar u Marzu ta' l-2004, kienet ta' Lm935.19.

Dawn il-kontijiet kollha ġew imħallsa.

Din l-istess spiża bejn Jannar u Marzu tas-sena 2003, kienet ta' Lm187.99.

GĦAQDIET SPORTIVI - DONAZZJONIJIET FINANZJARJI

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lill-clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

Jista' jgħid f'kull każ min kienu dawn is-soċjetajiet li bbenefikaw u kemm kien l-ammont jew il-valur ta' ammont li ngħataw?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lill-clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Jiena nformat li ma ngħataw l-ebda donazzjonijiet finanzjarji kif ġie deskritt fid-domanda.

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lil clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill- ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tagħha?

Tista' tgħid f'kull każ min kienu dawn is-soċjetajiet li bbenefikaw u kemm kien l-ammont jew il-valur ta' ammont li ngħataw?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GĦAQDIET SPORTIVI U KULTURALI - XOGĦLIJIET

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ġew sponsorjati xogħlijiet għal clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-Ministeru tiegħu jew entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tiegħu ?

Jista' jgħid f'kull każ, min kienu dawn is-soċjetajiet li bbenefikaw u kemm kien l-ammont jew il-valur ta' dan ix-xogħol?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem l-Onor.

Lawrence Gonzi): Ngħarraf lill- Onor. Interpellant li matul dawn l-aħħar sentejn, il-Forzi Armati ta' Malta għamlu għotja ta' numru ta' vetturi tal-militar lil Malta aviation museum foundation wara li dawn kienu ġew iċċertifikati unserviceable minn board of survey f'Diċembru ta' l-2001.

Il-valur totali li kien ġie stmat fuq dawn il-vetturi kien jammonta għas- somma ta' Lm2,409.

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li fid-dekasteru tal-finanzi fl- aħħar sentejn ġew sponsorjati Lm43,223 lill għaqdiet sportivi, Lm10,500 lil għaqdiet edukattivi u Lm15,358 fil-qasam kulturali.

Aktar tagħrif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

GĦAQDIET SPORITIVI U KULTURALI - XOGĦLIJIET

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ġew sponsorjati xogħlijiet għal clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-Ministeru tiegħu jew entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tiegħu ?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab infurmat li fil-perijodu indikat ma sarux xogħlijiet kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ġew sponsorjati xogħlijiet għal clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-Ministeru tiegħu jew entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tiegħu ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

INSTITUTE OF HEALTH CARE - NURSING COURSES

ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 5097 u cioe' jista' jgħid x'inhu l-istaff complement ta' l-institute of health care fejn jirrigwardjaw il-courses tan-nurses?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Infurmat li n-numru ta' staff akkademiku fl- istitut għall-ħarsien tas-saħħa li jagħtu sehemhom fil-korsijiet tan-nurses hu kif ġej:-

Part-Time 24 Full-Time 27 (15 minn dawn għandhom full-time release mid-dipartiment tas-saħħa)

KANĊER FIL-BLADDER

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru ġentilment jgħid kif tikkompara Malta ma' pajjiżi Ewropej fejn tidħol is-survival rate ta' cancer tal- bladder?

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru tas- Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita'): Malta tikkompara tajjeb ħafna fejn jidħol is-survival rate wara ħames snin mid-dijanjosi tal-kanċer tal- bladder.

Fil-fatt Malta qiegħda fit-tielet post fost il-pajjiżi tal-EU.

Dan skond rapport datat 20 ta' April 2004 maħruġ mill-Unjoni Ewropea li tiegħu qiegħed nipproduċi estratt.

PJAN GĦAN-NOFSINHAR TA' MALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1684 li ngħatat fis-seduta 38 nhar id-29 ta' Settembru 2003, peress li issa għaddew erba' xhur mis-sena 2004, jista' il-Ministru ġentilment jgħid meta l-pjan għan-nofsinhar ta' Malta ħareġ għal konsultazzjoni pubblika u meta se jkun iffinalizzat?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninsab infurmat li l-abozz tal-pjan lokali għan-nofsinhar ta' Malta jinsab fi stadju ta' preparazzjoni avvanzata iżda għad hemm proċedura ta' konsultazzjoni interna li trid isseħħ qabel ma' dan l-abbozz jitressaq quddiem il-bord ta' l-awtorita' ta' Malta dwar l-ambjent u l-ippjanar (MEPA) għall-approvazzjoni tiegħu biex ikun jista' jinħareġ għal konsultazzjoni pubblika.

MR SPEAKER: Peress li eżawrixxejna d-domandi li kellna fuq l-aġenda ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita` nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Report and financial statements tal-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi għas-sena li għalqet fil-31 ta' Diċembru, 2003.

MR SPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TAD-DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` MARITTIMA TA' MALTA

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-estimi tad-dħul u nfiq ta' l-awtorita` marittima ta' Malta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 2003 sat- 30 ta' Settembru, 2004 skond l-Att dwar l-Awtorita` Marittima ta' Malta, Kap. 352.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni ̧ bil-winding-up għall-gvern.

Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, wieħed irid iħares lejn id-dibattitu li se nagħmlu llum fid-dawl tal-ħidma li qed tagħmel l-awtorita` marittima ta' Malta fid-diversi funzjonijiet li għandha.

Fil-fatt naħseb li jkun tajjeb jekk fil-bidu ta' dan id-dibattitu wieħed jerġa` jfakkar x'inhuma l- funzjonijiet li għandha din l-awtorita` u l-iskop li għalihom hija għandha dawn il-funzjonijiet, anke għaliex sfortunatament ħafna drabi min ikun qiegħed jagħmel id-day-to-day administration ta' awtorita` bħal din jiffoka fuq punti partikolari ta' ħidma li tkun qed twettaq l-awtorita` u forsi ma jikkonċentrax biżżejjed fuq il-funzjonijiet wesgħin li għandha.

Imbagħad se niffoka l-intervent tiegħi billi nsemmi x'wettqet l-awtorita` marittima ta' Malta matul is-sena li qegħdin niddiskutu u naturalment nagħti ħarsa 'l quddiem biex ngħid x'se jkunu l-ħidmiet futuri tagħha.

L-awtorita` marittima ta' Malta hija responsabbli mill-attivita` tal- yachting, mill-merchant shipping, mill-amministrazzjoni tal-portijiet u mill-capital projects li jkunu qed isiru f'dan is-settur.

Iktar ma jgħaddi ż-żmien, l-awtorita` marittima ta' Malta iktar qed tiddistakka lilha nnifisha mill-funzjonijiet kummerċjali li kellha d-dover li twettaq meta twaqqfet, jiġifieri 12-il sena ilu, u iktar qed tgħaddi għal funzjoni regolatorja ta' kontroll leġislattiv.

Hija qed tipprova tara li min qiegħed jaħdem fid-diversi setturi li għandhom konnessjoni mal-qasam marittimu attwalment ikun qiegħed jimxi mar-regoli stretti li jkunu qed jiġu applikati.

Fl-awtorita` marittima ta' Malta hemm ċerti oqsma, b'mod partikolari l- qasam tal-merchant shipping u f'ċertu sens anke l-qasam tal-portijiet, li minbarra l-funzjonijiet li huma marbuta mal-ħidma lokali, għandhom ukoll funzjonijiet internazzjonali, u permezz tagħhom tkun qed tiġi rrappreżentata l-pożizzjoni tal-gvern Malti fil-fora internazzjonali li dawn ikunu qed jipparteċipaw fihom.

Sur President, wieħed jista' jgħid li sa ftit tas-snin ilu l-uniċi yacht marinas li kellna f'pajjiżna kienu dawk ta' l-Imsida, ta' Ta' Xbiex u ta' GĦawdex, li bejniethom kellhom madwar 1,000 berthing facility matul ix-xhur tax-xitwa u iktar minn 1,100 berthing facility matul ix-xhur tas-sajf għax matul ix-xhur tas-sajf iktar ikun faċli li tagħmel berthing facilities.

Fil-fatt għal snin twal l-awtorita` marittima kellha l-funzjoni li tassigura li l-faċilitajiet ta' berthing li nvestiet fihom ikunu qed jiġu wżati b'mod tajjeb.

Ta' min igħid li meta saru dawn il-berthing facilities, l-awtorita` marittima assigurat ruħha li dawn ikunu ta' l-aħjar kwalita` possibbli li setgħet tiggarantixxi, u għalhekk wara l-investimenti li għamlet f'dawn il- faċilitajiet, hija kellha d-dover li tara li dawn il-faċilitajiet ikunu wżati b'mod tajjeb.

Hija riedet tassigura li min qed juża dawn il-berthing facilities qiegħed josserva r-regolamenti u l-liġijiet ta' pajjiżna kif ukoll iħallas id-dues tiegħu lilha.

Bi pjaċir ngħid li l-maġġoranza l- kbira ta' dawk li wżaw il-berthing facilities li tipprovdi l-awtorita` marittima matul is-snin li għaddew użawhom b'mod tajjeb u ħallsu d-dues tagħhom regolarment, jiġifieri wieħed jista' jgħid ̧ b'mod ġenerali, li ma kienx hemm diffikultajiet f'dan ir-rigward.

Kif nafu, matul il-ġimgħat u x- xhur li għaddew kien hemm ukoll diskussjoni pubblika dwar dawk li ma kenux qegħdin iħallsu d-dues tagħhom, u fil-fatt ittieħdu anke ċerti miżuri kontra tagħhom.

Għalhekk nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nappella lil dawn il-persuni josservaw il-kondizzjonijiet li daħlu għalihom għax matul iż-żmien li ġej l-awtorita` marittima se tkompli għaddejja bil-ħidma tagħha biex tara li kulħadd iħallas id-dues dovuti minnu.

Wieħed jirrealizza li dan huwa iktar u iktar importanti li jsir meta jara li l-awtorita` marittima għandha quddiemha 300 jew 400 talba pendenti għal berthing facilities.

L-attivita` tal-yachting fil-pajjiżi tal-Mediterran reġgħet żdiedet b'mod sostanzjali, u hekk ukoll qiegħda tiżdied il-kompetizzjoni f'dan is-settur.

Għalhekk aħna rridu nassiguraw li l-berthing facilities li għandna f'pajjiżna jiġu wżati bl-aħjar mod possibbl.

Hawnhekk ta' min isemmi funzjoni oħra li għandha l-awtorita` marittima llum, dik li tiggarantixxi li fil-pajjiż ikun hawn yacht marinas privati.

Fil-fatt f'pajjiżna diġa` għandna tliet yacht marinas privati, u hawnhekk qed nirriferi għall-yacht marina tal-Kottonera, għall-yacht marina ta' San Ġiljan u għall-yacht marina li hemm fl-inħawi ta' Manoel Island.

Naturalment hawnhekk l- awtorita` marittima għandha wkoll funzjoni regolatorja x'taqdi, dik li tiggarantixxi li min ikun qed jamministra dawn il-yachting centres ikun qed josserva r-regolamenti tagħha, liema regolamenti ġew imfassla matul is-snin li għaddew biex il-yachting activity fil-pajjiż tkun ta' l-ogħla livell.

L-awtorita` marittima trid tkompli tara x'possibbiltajiet hemm biex jiġu identifikati siti għal yachting centres oħrajn.

Fil-fatt madwar disa' jew għaxar snin ilu l-awtorita` marittima, flimkien ma' l-awtorita` ta' l- ippjanar, kienet identifikat numru ta' siti f'pajjiżna li setgħu jiġu żviluppati f'yachting centres, u l-ewwel sit li kienet identifikat dak iż- żmien kien dak fl-inħawi tal-Kottonera fejn illum wieħed jista' jgħid li diġa` hemm numru ta' yachts li jorbtu f'dawk l-inħawi.

Fil-fatt jien informat li xorta waħda għad baqgħalna numru sostanzjali ta' talbiet għall- faċilitajiet ta' yachting minn diversi sidien, kemm Maltin kif ukoll barranin.

Għalhekk jien nispera li matul is-sena finanzjarja li qegħdin fiha, l-awtorita` marittima tkun tista' taqbad ir-rapporti u d- diskussjonijiet li saru snin ilu mill-ġdid biex forsi tikkonsidra l- possibbilta` li jitwaqqfu iktar yacht marinas f'pajjiżna.

Per eżempju, jien niftakar li wara li kien ġie identifikat is-sit tal-Kottonera, kienu ġew identifikati wkoll l-inħawi ta' San Pawl il-Baħar għax inħass li hemmhekk kien hemm lok fejn isiru iktar żviluppi ta' yachting.

Issa naħseb li qed jerġa' joqrob iż-żmien li l-awtorità marittima ̧ flimkien mal-persuni konċernati, tara li l-faċilitajiet li għandna jkomplu jiġu żviluppati anke f'dawn l-inħawi, jekk naturalment ma jkunx hemm diffikultajiet u oġġezzjonijiet partikolari.

Pero' nemmen li nistgħu niżviluppaw f'dan is-sens.

Irridu naraw jekk huwiex possibbli li jiżdiedu faċilitajiet f'xi bajja oħra f'Għawdex bħalma hemm fil-port ta' l-Imġarr għax hemmhekk hemm nuqqas kbir ta' spazju minħabba l-limitazzjonijiet naturali li hemm.

Fil-gżira Għawdxija għandna numru ta' talbiet għal berthing facilities ̧ b'mod partikolari għax-xhur tas-sajf ̧ meta minbarra l-faċilitajiet li għandna wżati s-sena kollha, ikun hemm pressjoni minn mijiet ta' persuni li jkunu jixtiequ jżuru l-gżejjer Maltin, però ma jsibux fejn jorbtu l-yacht tagħhom.

Tajjeb li wieħed jgħid li matul is-snin li għaddew l-awtorità marittima Maltija kienet qed tara li mhux biss jiżdiedu kemm jista' jkun il-berthing facilities, imma li jkun hemm ukoll regolamentazzjoni ta' dak kollu li huwa marbut ma' l-attività tal-baħar f'pajjiżna minħabba li żdiedu ħafna l-opri tal-baħar fl-ibħra territorjali Maltin.

L-awtorità marittima qed tinsisti li dawk il-persuni li għandhom opri tal-baħar ta' iktar minn 100 horsepower ikollhom liċenzja.

Fil-fatt matul is-sentejn li għaddew, wara li kien hemm l-avviż legali dwar il-ħtieġa li min isuq opri tal-baħar ta' 'l fuq minn 100 horsepower ikollu liċenzja, kien hemm madwar 3,000 persuna Maltija li marru għamlu l-kors tagħhom fl-MCAST u ngħataw il-liċenzja.

L-awtorità marittima issa qed tavża li wara li jgħaddi s-sajf li ġej se jkun hemm il-ħtieġa li anke persuni li għandhom opri tal-baħar minn 75 horsepower 'il fuq ikollhom il-liċenzja.

Dan qegħdin nagħmluh għaliex nemmnu li bil-mod il-mod mhux biss dawk li għandhom opra tal-baħar kbira, imma kulmin għandu opra tal-baħar għandu jkollu l-liċenzja biex isuqha.

Tajjeb li wieħed ifakkar li llum hawn iktar minn 13,000 opra tal-baħar fil- gżejjer Maltin.

GĦaldaqstant matul is-snin li għaddew l-awtorità marittima identifikat bajjiet li fihom jista' jsir l-għum u allura ma jkunux jistgħu jidħlu fihom opri tal-baħar.

Fil-ġimgħat li ġejjin se jerġa' jsir dan id- delinjament għax filwaqt li rridu nagħtu l-possibbiltajiet kollha lil min għandu opra tal-baħar, irridu nilħqu l-bilanċ billi l-għawwiema f'pajjiżna jkunu jistgħu jużaw l-istess postijiet jew inkella partijiet mill-istess postijiet.

Naturalment dejjem hemm id-diffikultà ta' l-ispazji li għandna f'pajjiżna, però iktar ma jiżdied in-numru ta' l-opri tal-baħar iktar se tikber il- ħtieġa ta' regolamentazzjoni.

Id-direttorat tal-merchant shipping fi ħdan l-istess awtorità ma jikkonċernax lill-persuni in ġenerali, imma lil dawk in-nies, b'mod partikolari uffiċċji legali, li joperaw f'dan is-settur.

L- iktar funzjoni importanti li għandha l-awtorità marittima fil-qasam tal- merchant shipping huwa marbut mal-fatt li aħna ninsabu fil-ħames post f'dak li huwa numru ta' vapuri u ammont ta' tunnellaġġ li huwa reġistrat taħt il- bandiera Maltija.

Minn nhar is-Sibt li ġej, permezz tad-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea, Malta se tkun it-tieni pajjiż fost il-membri ta' l-Unjoni Ewropea li taħt il- bandiera tiegħu hemm l-iktar vapuri rreġistrati.

GĦalhekk għandna responsabbiltajiet li rridu nkomplu nerfgħu biex nassiguraw li kull min imiss mal-bandiera Maltija jkollu l-garanzija li din hija bandiera li tagħti s-servizzi neċessarji.

Irridu nassiguraw li min jaħdem taħt il- bandiera Maltija jkun moħħu mistrieħ li jkun jista' jaħdem mingħajr ma jkollu jiffaċċja xi problemi ikbar min-normal.

Minkejja dak kollu li kultant jingħad fil-media Maltija, wieħed irid jenfasizza l-progress kontinwu li sar mid-direttorat għall-mechant shipping f'dan il-pajjiż, mhux daqstant fl-ammont ta' tunnellaġġ li hemm reġistrat, imma fil-kwalità tar-reġistrazzjoni taħt il-bandiera tagħna.

Kultant ikun hemm min jipprova jitfa' xi dubji fuq il-kwalità tal-bandiera tagħna u jistaqsi jekk hijiex bandiera ta' serjetà, però jien nista' niggarantixxi li kull darba li ġew barranin iżuru lill-awtorità marittima raw b'għajnejhom il-mod kif jaħdem id-direttorat tal-merchant shipping.

U meta ħarġu mill-awtorità marittima rrealizzaw li ċerti stampi li seta' kellhom qabel ma waslu hawnhekk mhumiex ir-realtà dwar dak li tagħmel l-awtorità marittima.

Aħna konxji mill-fatt li baqgħalna xi diffikultajiet li bdejna niffaċċjaw b'mod partikolari wara l-inċident ta' l-Erika kważi ħames snin ilu, però iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed ikollna rakkmandazzjonijiet tajba minn kulmin jiġi jżur u jispezzjona l-istess direttorat.

Dawn qed jintebħu li fl-aħħar mill-aħħar il-bandiera Maltija hija waħda serja ħafna.

F'dan ir-rigward tajjeb li wieħed jenfasizza li r-rata ta' detenzjoni li kellha l-bandiera Maltija matul is-snin naqset b'mod sostanzjali.

Fil-fatt bejn l-1998 u llum minn madwar 17% nqasna għal ftit iktar minn 6% bħala detention rate.

Għad baqgħalna x'nagħmlu biex noħorġu minn dik li tissejjaħ il-blacklist tal-Paris MOU.

Hawnhekk ta' min jispjega li biex tinqala' minn dik il-blacklist mhuwiex biżżejjed li jkollok riżultati pożittivi f'sena partikolari, imma jrid ikollok riżultati pożittivi għal tliet snin wara xulxin, ftit inqas mill-ammont ta' snin li għaddew s'issa.

Jien m'għandix dubju li bir-riżultati li nkisbu fil-ħames snin li għaddew wasalna fil-qrib ħafna biex noħorġu minn din il-lista.

Jekk ma jkunx hemm xi traġedja kbira matul ix-xhur li ġejjin, jien m'għandix dubju li wara li tispiċċa s-sena finanzjarja li qegħdin niddisutu nkunu nistgħu ngħidu li l- bandiera Maltija tkun ħarġet minn din il-lista.

Qed ngħid dan għaliex fi żjarat li għamlu f'pajjiżna membri tal-kummissjoni li l-ħidma tagħhom hija marbuta mal-qasam tad-direttorat tax-shipping indikaw li Malta għamlet progress sostanzjali u mxiet ħafna iktar minn pajjiżi oħra.

Fil-fatt wieħed jista' jgħid ukoll li fil-livell ġenerali kellna detention rate inqas minn dik ta' ċerti pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea matul is-sena li għaddiet u dan minkejja l-fatt li għandna t-tieni l-ikbar flotta reġistrata.

U kif diġà għedt, b'riżultat ta' l-inċidenti li semmejt iktar kmieni, in-numru ta' spezzjonijiet li jsiru fuq vapuri bil- bandiera Maltija huwa ikbar minn dak li jsir fuq vapuri ta' bnadar oħrajn.

Sur President, m'għandix dubju wkoll li bil-ħidma li saret u li qiegħda ssir mill-istess direttorat nistgħu naslu biex ikollna iktar isem tajjeb f'dan ir-rigward.

Jien ngħid li mhux ta' b'xejn li f'Novembru li għadda, għal darb'oħra ̧ Malta reġgħet ġiet eletta fl-eżekuttiv ta' l-international maritime organisation.

Din hija l-ewwel darba li Malta ġiet eletta bħala membru ta' dan l-eżekuttiv għat-tielet darba konsekuttiva u dan huwa dovut għall-ħidma li ssir fuq livell personali mid-direttur is-Sur Lino Vassallo kif ukoll għall-ħidma li ssir fuq livell aktar globali mid-direttorat tal- merchant shipping.

M'għandix dubju li dan huwa riżultat tax-xogħol kollu li għamlet l-istess awtorità marittima pero' rrid ngħid li għad baqgħalna x'nagħmlu biex il-messaġġ ta' ħidma pożittiva li għandna f'dan ir-rigward ikompli jasal kemm jista' jkun 'il bogħod.

Pero' l-progress u l-ħidma qegħdin hemm u jien m'għandix dubju wkoll li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar se nkomplu mexjin f'din id-direzzjoni pożittiva.

Sur President, wieħed jista' jgħid li d-direttorat tal-portijiet għandu żewġ funzjonijiet separati.

Funzjoni minnhom hi li jispezzjona vapuri ta' bnadar oħrajn li fil-fatt jiġu jżuruna.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jenfasizza li matul is-sena li għaddiet għal darba oħra kellna żieda sostanzjali fin-numru ta' vapuri li jew ġew direttament fil-portijiet tagħna jew inkella għaddew mill-ibħra territorjali Maltin.

Kemm meta jgħaddu mill-ibħra territorjali Maltin kif ukoll meta fil-fatt iżuru l- portijiet tagħna, id-direttorat tal-portijiet għandu responsabbiltà li jassigura li dawn il-vapuri jkunu f'qagħda tajba u għandu wkoll id-dover li minn żmien għal ieħor jispezzjona l-faċilitajiet li għandhom dawn l-istess vapuri.

F'dan ir-rigward il-ħidma ta' spezzjonijiet mid-direttorat tal- portijiet trid tkompli titwessa' u jrid jiġi assigurat ukoll li din issir bl-akbar serjetà.

Naturalment għandna wkoll ir-responsabbiltà li nassiguraw li l-ikbar numru ta' nies possibbli jkunu mpjegati biex jaqdu l- funzjoni ta' inspectors f'dan id-direttorat flimkien ma' inspectors oħrajn li jridu jiġu utilizzati għall-merchant shipping directorate.

Minbarra din il-funzjoni d-direttorat tal-portijiet għandu wkoll funzjoni oħra importanti, funzjoni li għal ħafna minna hija iktar importanti minn dik li semmejt qabel.

Fil-fatt dan irid jassigura wkoll li l-portijiet tagħna jkunu wieħed mill-mezzi mill-iktar importanti ta' kif l-attività kummerċjali f'pajjiżna tkompli tiżdied, tkompli tikber u tkompli tiggarantixxi wkoll livell aħjar ta' għajxien għal dawk kollha li jaħdmu fihom.

Hawn ta' min wieħed igħid li l-portijiet mhux biss huma wżati mill- cruiseliners li jiġu jżuruna imma huma wżati wkoll minn vapuri ta' organizzazzjonijiet anke kultant militari.

Huwa mportanti li wieħed igħid ukoll li matul is-snin li għaddew id-dħul ta' l-impjegati tal-portijiet, hu x'inhu l-livell li fih jaħdmu, żdied u dan huwa dovut għall-ħidma kbira li hemm.

Pero' m'għandix dubju li rridu naħdmu wkoll fil-kontest tal-kompetittività li l-ħin kollu tissemma' f'dan il-pajjiż.

Irridu naraw kif Malta tkun kompetittiva mhux biss fil-livell lokali imma wkoll biex tattira lejha attività marittima oħra għall-inħawi tal-Mediterran.

Dan qed ngħidu għax ċerti żviluppi li qed isiru fin-naħa ta' fuq ta' l-Afrika għandhom jagħtu l-possibbiltà li tiżdied l-attività kummerċjali fl-inħawi ta' pajjiżna.

GĦal dan il-għan irridu nassiguraw li kulmin imiss mal-portijiet tagħna, kemm jekk inhuwa ħaddiem tax-xatt, kemm jekk inhuwa burdnar u kemm jekk inhuwa foreman irid ikun qed jagħti s-sehem tiegħu kontinwament u b'mod qawwi.

Hawnhekk irrid nenfasizza dak li ġie enfasizzat diversi drabi oħra.

Aħna ilna nitkellmu fuq il-ħtieġa ta' riformi fil-portijiet tagħna għal numru twil ta' snin.

Issa wasal iż-żmien li fil-fatt kulmin imiss ma' dawn il- portijiet mhux biss igħid li hemm bżonn li ssir xi ħaġa imma jipparteċipa u jara li hu jkun minn ta' quddiem biex fil-fatt iwassal ħalli r-riformi jirnexxu.

Ikun kollu għalxejn li jkollna unions, li jkollna sidien ta' intrapriżi, li jkollna nies li jagħmlu attività kummerċjali anke fil-privat li jgħidu li hemm bżonn ir-riformi fil-portijiet, imbagħad kull wieħed minn dawn l-istess setturi jara kif jagħmel biex hu jibqa' kif kien il-bieraħ u possibbilment forsi jerġa' jmur lura għal kif kien il-bieraħt lura.

Jekk irridu li l-portijiet tagħna jsiru aktar kompetittivi bis-serjetà u jkunu qegħdin joffru ċ-ċentru ta' attività kummerċjali li kulħadd jixtieq li jkollna – u hawn qed nirriferi kemm għall-port il-kbir ̧ kemm għall-port ta' Marsaxlokk kif ukoll għall-possibbiltà ta' użu ta' portijiet oħrajn li jista' jkollna 'l quddiem f'pajjiżna - irridu naraw li jsiru dawk il- bidliet li hemm bżonn.

Irrid ngħid li ċerti bidliet diġà qed jidhru.

Per eżempju, nista' nsemmi wieħed mis-setturi li fil-passat kien sors ta' problemi fil-portijiet tagħna.

Dan huwa s-settur tal-piloti li sa ftit tas- snin ilu kien forsi wżat bħala mod ta' kif jimblokka l-portijiet tagħna.

Illum wara li għaddew sena u tliet xhur minn meta twaqqfet il-koperattiva tal-piloti fil-portijiet tagħna, mhux biss żdiedet l-attività tagħhom, mhux biss żdied l-income tagħhom, mhux biss żdied il-livell ta' serjetà tax- xogħol li fil-fatt jagħmlu, imma aktar minn ħaġa oħra qegħdin nassiguraw li l-piloti nfushom ikollhom l-aħjar tip ta' għajxien possibbli.

Dan barra li dawn in-nies illum huma kburin bis-servizzi u bil-ħidma li qegħdin jagħmlu f'dan il-qasam.

M'għandix dubju li jekk l-eżempju tal-piloti jittieħed minn oħrajn - u hemm diskussjonijiet għaddejjin kemm mal-mooring men kif ukoll ma' setturi oħra - nistgħu nilħqu dawk li huma l-aħjar livelli ta' għajxien għal dawn il-persuni.

Irrid ngħid ukoll li huwa mportanti ferm li ma tiġix oskurata l-possibbiltà tar-riformi li hemm bżonn fil-portijiet tagħna proprju minħabba interessi kummerċjali li jista' jkun hemm.

Il-persuni u l-organizzazzjonijiet kollha li jmissu mal-portijiet tagħna jafu li madwar sentejn ilu ħadu sehem f'eżerċizzju li għamlet l-awtorità marittima permezz ta' dak li kien jissejjaħ il-port consultative council.

Dakinhar kulħadd kellu l- opportunità li jiġi 'l quddiem u jipparteċipa.

Fil-fatt kienu ħafna dawk li ġew 'il quddiem u pparteċipaw u dwar dan hemm rapporti li fil-fatt huma konklużivi, li jaf bihom prattikament kulmin kien f'dawn id- diskussjonijiet.

Jien nispera li fil-ġimgħat li ġejjin dawn l-istess proposti jiġu ppubblikati b'mod li minnhom inkunu nistgħu nippjanaw bis-serjetà r-riformi li hemm bżonn isiru fil-portijiet tagħna.

Hawn irrid ngħid li jien mhux qed ngħix fl-illużjoni li r-riformi fil-portijiet tagħna jistgħu jsiru bl- istess mod kif isiru r-riformi f'xi kumpannija waħda partikolari għaliex hemmhekk hemm diversi interessi oħrajn li huma kultant konflittwali, pero' fl-istess ħin m'għandix dubju li bil-volontà ta' kulħadd nistgħu naslu wkoll biex ir-riformi meħtieġa li matul is-snin li għaddew diversi drabi qbilna li għandhom iseħħu, ikunu jistgħu jiġu mplimentati għall-benefiċċju l-ewwel u qabel kollox ta' dawk kollha li jaħdmu fil-portijiet tagħna, kemm jekk inhuma l-ħaddiema, kemm jekk inhuma l-importaturi u kemm jekk inhuma dawk li għandhom interessi kummerċjali fil-qasam marittimu b'mod dirett.

Dawn kollha kemm huma jistgħu jaqilgħu l-għajxien diċenti tagħhom naturalment billi jitħallsu tax-xogħol li jagħmlu, pero' ma jibqgħux jitħallsu tax-xogħol li ma jagħmlux.

Dan qed ngħidu għax fl-opinjoni tiegħi xi ħaġa li għandha tkun marbuta mar-riforma fil-portijiet tagħna hija proprju l-fatt li jsir ħlas adegwat għax-xogħol li jsir pero' ma jibqax isir ħlas għal xogħol li fil-fatt qatt ma jkun sar.

L-aħħar punt li rrid nagħmel jirrigwarda d-direttorat responsabbli mill- proġetti kapitali.

Hawnhekk wieħed jista' jgħid li l-ikbar attivitajiet li għaddejjin bħalissa minn din il-parti ta' l-awtorità marittima huma l- proġetti taċ-Ċirkewwa u ta' l-Imġarr f'Għawdex.

Fil-fatt fil-każ ta' Għawdex ix-xogħlijiet huma lesti pero' fil-każ taċ-Ċirkewwa wasalna fl- aħħar stadju tax-xogħol fil-baħar u nispera li fix-xahar jew fix-xahrejn li ġejjin fil-fatt jitlesta x-xogħol fil-baħar fiċ-Ċirkewwa biex proprju qabel ix-xhur tas-sajf inkunu nistgħu nibdew nużaw dawn iż-żewġ berths.

Jirriżulta, anke mir-rapport annwali li qed niddiskutu, li għal dan il- proġett diġà saret nefqa ta' aktar minn Lm8 miljun, u dan kollu sar bil- għan li niffaċilitaw il-mod ta' kif isiru t-traġitti bejn Malta u Għawdex kemm f'dak li huwa traġitt ta' persuni kif ukoll f'dak li huwa traġitt ta' merkanzija u ta' numru kbir ta' vetturi.

Hawnhekk nixtieq nagħmel punt żgħir ta' riflessjoni.

Miċ-Ċirkewwa u mill- Imġarr kull sena jaqsmu iktar minn 3 miljun persuna u iktar minn 0.75 miljun vettura u allura l-gvern għandu l-obbligu li jara li kulmin imur biex jipprovdi xogħol f'Għawdex, kulmin jiġi biex jagħmel ix-xogħol tiegħu f'Malta u kulmin jitla' Għawdex biex jagħmel attività kummerċjali jkollu l- aħjar faċilitajiet possibbli.

Naturalment minbarra l-iżvilupp fil-baħar għandna wkoll l-iżvilupp fuq l- art.

Fil-każ ta' Għawdex l-iżvilupp fuq l-art miexi wkoll.

Issa wieħed jista' jargumenta li miexi iktar bil-mod milli wieħed kien jistenna u li għadna ma wasalniex biex iffinalizzajna x-xogħol fin-naħa ta' Għawdex, pero' hemmhekk ix-xogħol miexi u nistenna li fix-xhur li ġejjin il-ħidma tintensifika aktar biex jiġi assigurat li t-terminal f'Għawdex ikun komplut fl-iqsar żmien possibbli.

Rigward ix-xogħol tat-terminal fiċ-Ċirkewwa rrid ngħid li dan għad irid jinbeda pero' għal darba oħra hawnhekk ukoll irridu naraw li x-xogħol li jsir ikun tali li jiggarantixxi li dawk il-persuni li jaqsmu min-naħa għall- oħra jkollhom l-aqwa servizz possibbli.

Sur President ̧ il-ħidma ta' l-awtorità marittima, kif ipprovajt nispjega f'din l-introduzzjoni, hija mifruxa f'diversi aspetti tal-ħajja.

Hija mifruxa fuq aspetti lokali u fuq aspetti internazzjonali.

L-ewwel u qabel kollox jibqa' l-għan ta' min imexxi l-awtorità marittima u tal-gvern li dawn is-servizzi u l-faċilitajiet li tagħti l-istess awtorità jkomplu jiżdiedu u jitjiebu.

Rigward ir-riformi rrid ngħid li wasal iż-żmien li kulħadd jattwa bis-serjetà dak li jemmen fih.

Wasal iż-żmien li bis-serjetà nattwaw il-bidliet li madwar il-mejda lkoll kemm aħna ngħidu li rridu nwettqu.

Dan irridu nagħmluh għal darba oħra fl-aħjar interess ta' kulmin ̧ l-ewwel u qabel kollox, jaħdem f'dawk l-inħawi pero' mbagħad aktar importanti rridu nagħmluh ukoll fl-interess ta' Malta, fl-interess ukoll tal-kompetittività ta' dan il-pajjiż u fl-interess ta' ħidma aktar qawwija u aktar intensiva fil-qasam marittimu.

L-opportunitajiet qegħdin hemm u issa jiddependi minna - u b' "minna" mhux qed nirreferi biss għall- amministratturi ta' l-awtorità marittima u għall-politiċi biss pero' għal kulmin b'xi mod imiss ma' din l-attività - biex is-suċċess li kellna sal- lum ikompli jikber fl-interess mhux ta' l-awtorita' marittima imma fl- interess ta' Malta.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, meta fil-bidu tas-snin disgħin il-gvern Nazzjonalista beda jimbarka fuq il-politika żmerċa tiegħu li joħloq awtorità 'l hawn u awtorità oħra 'l hemm aħna konna ġejna mwiegħda li dan il-pass kien se jġib aktar serjetà, aktar accountability, aktar awtonomija, tmexxija serja u għaqlija, u fuq kollox tmexxija sostenibbli.

Naħseb li llum il-poplu Malti u Għawdxi induna li dan kollu ma wasalx, u nduna mhux għaliex jisma' lill-oppożizzjoni titkellem fuq ċerti abbużi meta niddiskutu l-estimi.

Illum kulħadd jaf li f'ħafna mill-awtoritajiet li għamel dan il- gvern saru abbużi serji u saħansitra daħlu jaħdmu fihom nies li kienu inqas kapaċi u inqas kwalifikati min-nies oħra li kienu applikaw biex jidħlu għall-istess xogħol.

Dan kollu għax dawn għandhom għajnejhom blu.

Kien hemm ukoll każijiet fejn inħolqu jobs li ma kienx hemm bżonnhom imma nħolqu biex naqdu lil dak jew lill-ieħor.

Kien hemm ukoll każijiet ta' sparpaljar ta' flus li diffiċli li wieħed jispjegahom.

Dan kollu ġara għax permezz ta' l-awtoritajiet sar possibbli li wieħed isib il-loopholes biex jagħmel dawn l-affarijiet.

Il-poplu Malti u Għawdxi kollu jaf li dawn huma affarijiet li seħħew fl- awtoritajiet li waqqaf il-gvern Nazzjonalista, u m'hu veru xejn li dawn l- awtoritajiet ġabu iktar accountability, awtonomija u tmexxija serja, għaqlija u sostenibbli, kif kien wiegħed dan il-gvern.

Issa llum għandna quddiemna l-estimi ta' waħda minn dawn l-awtoritajiet; l-awtorita` marittima ta' Malta.

Sur President, matul dawn l-aħħar snin saru diversi liġijiet b'ħafna kliem sabiħ, fosthom l-Att XVII ta' l-1991, li waqqaf proprju l-awtorita` marittima ta' Malta, fejn artiklu 6 jelenka proprju x'responsabbiltajiet suppost kellha terfa' din l-awtorita`.

Meta wieħed qara dik il-liġi 13-il sena ilu żgur li ħa l-impressjoni li fejn jidħlu l-portijiet u l-ibħra Maltin kien se jkollna xi ġenna ta' l-art imma jien nistaqsi: Fil-verita` din l-awtorita` kemm qdiet dawn ir-responsabbiltajiet imsemmija fil-liġi?

Huwa biżżejjed li wieħed idur dawra mal-portijiet, fosthom mal-port il- kbir, biex jara t-telqa u d-diżastru li jinsabu fihom dawn il-portijiet.

Il-gazzetta "The Malta Independent" ta' nhar it-Tnejn, 26 ta' April ta' din is-sena ddeskriviet is-sitwazzjoni mwiegħra u tal-biki li jinsab fiha l- port ġewwa l-Marsa taħt il-headline "Malta's walk of shame", u dan meta dan il-port jista' jagħti kontribut importanti fil-qasam marittimu.

M'hemmx għalfejn ngħid li portijiet oħra jinsabu għaddejjin mill-istess problemi.

Issa għaddew snin biżżejjed biex wieħed seta' jieħu l-passi li kien hemm bżonn u jirranġa dawn l-affarijiet.

Anke l-mollijiet għandhom bżonn maintenance sew għax bħalissa qed iservu ta' periklu.

Per eżempju, id-deep water quay No. 4 xejn m'hu safe, anzi jinsab f'sitwazzjoni tal-biki, u jekk bastiment jinqabad f'xi maltempata fil-port hemm il-possibbilta` li jkollna xi diżgrazzja.

Issa aħna nafu x'konsegwenzi jkollna nsofru jekk jegħrqilna xi bastiment fil-port, u dan minbarra li b'hekk inkunu qed inpoġġu fil- periklu l-għajxien ta' ħafna ħaddiema li jiddependu mill-portijiet biex jaqilgħu l-ħobża tagħhom ta' kuljum.

Hawnhekk nista' nsemmi wkoll it-telqa li hemm anke f'dak li għandu x'jaqsam mal-bollards.

Il-bollard No. 26 tad-deep water quay mhux xhur ilha li nkisret imma s-snin, u minkejja li kif kulħadd jaf, jekk tinqala' xi maltempata huwa importanti li bastiment ikollu bollard fejn jitfa' ċ-ċima u jorbot, sal-lum din il-bollard għadha ma ġietx imsewwija.

Dawn in- nuqqasijiet jista' jarahom kulħadd, pero` minkejja li l-awtorita` marittima ta' Malta qiegħda hemmhekk biex tara dawn in-nuqqasijiet u tara li jiġu rranġati, u minkejja dak il-ftaħir kollu bl-effiċjenza, jeżistu dawn il- problemi kbar.

Problema oħra li niltaqgħu magħha ta' kuljum hija dik li l-bastimenti jbattlu l-bilges u jarmu materjal tad-drenaġġ fil-port, u minkejja l-ħafna ftaħir fuq l-effiċjenza m'huma qed jittieħdu l-ebda passi kontra dawn l- abbużi.

Meta wieħed jaqra r-rapporti li tippreżenta l-awtorita` marittima ta' Malta kull sena jsib ħafna diskors fuq proġetti li jkunu se jsiru u fuq affarijiet bħal dawn, imma n-nuqqasijiet serji ma jiġux solvuti u jibqgħu magħna għal sena wara l-oħra.

Jien nistaqsi: Matul dawn l-aħħar 13-il sena dawn in-nuqqasijiet kemm swew miljuni ta' liri fis-sena lill-poplu?

U l-poplu kemm iffranka flus bit- twaqqif ta' din l-awtorita` minn meta kien hemm dipartiment tal-portijiet?

Jien ngħid li l-awtorita` marittima ta' Malta marret żmerċ f'dak li hu nfiq u sar ħafna xalar bil-flus li qabel kienu jintużaw biex imantnu l-ekonomija ta' pajjiżna.

Kien hemm żmien twil meta kienu jissemmew l-obbligi u r- responsabbiltajiet biex nagħtu l-impressjoni li l-awtorita` marittima ta' Malta qed tieħu lil dan il-qasam bis-serjeta`.

Per eżempju, kienu jissemmew ħafna l-konvenzjoni ta' Barcellona, il-law of the sea ta' l-1972, il-convention on prevention of pollution by dumping of wastes and other matters, l-international convention for prevention of pollution from ships, imma mbagħad immorru fil-port u x'insibu?

Insibu li ta' kuljum qed jinxteħet ħafna ħmieġ u likwidu fil-port!

Imbasta konna noqogħdu nsemmu dawn il-konvenzjonijiet u l-liġijiet!

Kienet tissemma wkoll l-international convention on civil liability for oil pollution damage, u mbagħad ġara dak il-każ fil-bajja tar-Rinella meta ħareġ dak iż- żejt kollu meta sar it-tank cleaning u niġġes il-bajja kollha!

Dan huwa daħk fil-wiċċ!

Konvenzjoni oħra li kienet tissemma hija l-convention on oil pollution, preparedness, response and co-operation in case of emergency.

Imbagħad naqraw ir-rapport annwali u nsibu li lanqas biss tissemma ħaġa waħda li se ssir biex jiġu ndirizzati dawn in-nuqqasijiet!

Jien persważ li kieku l- awtorita` marittima għamlet xi ħaġa f'dan ir-rigward, kienet iddoqq it- trombi u tiftaħar b'dak li għamlet.

Il-verita` hi li s-sitwazzjoni f'dan il-qasam hija mwiegħra, mhux kif ipinġuha.

Kienu jsemmu wkoll il-provvedimenti tal-MARPOL, li jitkellmu dwar il- kondizzjoni li għandhom jinżammu fiha l-vapuri, u l-annexes ta' dan l- istrument, li tant kienu jiftaħru bih, imma anke hawn, tara biss nuqqasijiet.

Per eżempju, għaliex iż-żibel li jintrema' mill-bastimenti għadu qed jinħaraq ġewwa Kordin bil-konsegwenza li sal-lum ir-residenti ta' Raħal Ġdid u ta' dawk l-akwati għadhom jibilgħu dawn il-fumes, li ħafna minnhom ikunu tossiċi?

U għaliex għadna naraw iż-żejt nieżel fil-baħar meta jkun qed isir it-tank cleaning fir-Rinella?

Dan biex ma nistaqsix ukoll għaliex lanqas biss għadha twaħħlet sistema ta' filters fl-impjant ta' Ricasoli biex ma joħorġux fumes velenużi minn hemmhekk, li joħorġu ta' spiss u li qed jagħmlu ħafna ħsara lir-residenti tal-Kalkara u tal- Kottonera.

Imma anke hawn, qisu m'hu qed jiġri xejn, imbasta semmejna dawk iI-konvenzjonijiet kollha!

Imbagħad xi ngħidu għaż-żejt li jfur fil-portijiet mill-impjanti malli tagħmel ftit xita, għall-iskart tossiku li jintrema, għad-dredging li baqa' jintefa' fil-baħar u għad-drenaġġ li ta' spiss qed jibqa' dieħel fil-port u fil-bajjiet ta' madwaru?

Issa dawn l-abbużi mhux qed isiru bil-lejl fid- dlam imma qed isiru fid-dawl tax-xemx fejn jista' jarahom kulħadd!

Imbagħad l-awtorita` marittima ta' Malta toħroġ tgħid li qed tħallas lill- konsulenti, li qed tagħmel l-istudji u li l-ispezzjonijiet qed isiru!

Tant qed isiru l-ispezzjonijiet li, Alla jbierek, lanqas b'taħrika waħda għadna ma smajna meta qed isiru dawn l-abbużi kollha fil-portijiet tagħna!

Sur President, jekk wieħed jara xi flus ġew ivvotati biex il-portijiet jiġu mnaddfa jsib li dawn huma ftit, imma l-ikbar ironija hija li jkollok bil- ħsara opra favur l-ambjent li tnaddaf l-uċuh tal-baħar fil-portijiet u minkejja li jgħaddu x-xhur, din tibqa' ma tissewwiex.

Ta' min igħid ukoll li l-ħsara ma saritx minħabba xi inċident imma bi traskuraġni.

Imbagħad noqogħdu niftaħru kemm l-awtorita` marittima ta' Malta saret effiċjenti għax daħħlet sistema ġdida tal-computers li biha tkun taf il-movimenti tal-bastimenti kollha u ħafna ftaħir ieħor bħal dan!

Ftaħir għandna kieku, imma mbagħad x'insibu?

Insibu li bis-sistema l-ġdida tal-computers b'kollox li għandha l-awtorita` marittima, bastiment li jkun ilu li telaq minn mal-moll ġimgħa, fuq il-computer ikun għadu jidher li għadu mal-moll bil-konsegwenza li mbagħad isir ħafna shifting tal- bastimenti bla bżonn.

F'din is-sitwazzjoni tinsab l-awtorita` marittima minkejja l-ftaħir kollu li għamilna bis-sistema l-ġdida tal-computers!

X'jiswa li jkollok sistema ġdida tal-computers jekk imbagħad, minkejja li jkunu jafu li dieħel bastiment fil-port biex iħott jew jgħabbi, lanqas biss jindenjaw ruħhom jaraw x'inhu l-weather forecast?!

Biex imbagħad ikun ir-riħ u joqogħdu jippanikjaw kif se jagħmlu shifting ta' bastiment minn hawn għal hemm!

Din hi r-realta`, imbasta noqogħdu niftaħru bil-computers li għandna!

Imbagħad xi ngħidu għas-sigurta` li hemm fil-portijiet?

Dan l-aħħar seħħ xi inċident fil-port fejn kien involut bastiment, pero` ma smajna xejn dwaru u donnu nħeba kollox.

Jien lill-awtorita` marittima nappellalha biex toqgħod attenta għax bħal dak l-inċident jistgħu jiġru iktar.

Jiddispjaċini ngħid li fil-port tagħna m'hemm sigurta` ta' xejn, u dan meta wieħed mill-obbligi prinċipali li għandha l-awtorita` marittima huwa dak li tassigura li jkun hemm navigational aids u li tagħti s-sehem tagħha biex tara li jkun hemm is- safety fil-baħar ta' madwar gżiritna.

Ma ninsewx li Malta hija gżira u din għandha tagħti l-għajnuna tagħha lin-navigaturi bl-aħjar mod possibbli, anke billi tipprovdi faċilitajiet effiċjenti u moderni.

Imma x'qed jintnefaq biex dan l-obbligu jiġi mwettaq?

Xejn!

U dan meta l-ministru stess, waqt seminar li sar dan l-aħħar, ikkonferma li qed ikun hemm żieda fin-numru ta' bastimenti li jkunu qed iġorru l-cargo u li qatt ma kien hawn bastimenti jġorru merkanzija perikoluża daqs illum.

Fil-fatt matul dak is- seminar il-ministru kkonferma wkoll li jekk ikun hawn xi diżastru minħabba xi bastiment biż-żejt f'Malta, pajjiżna jispiċċa jegħreq u b'hekk inkissru l-ekonomija kollha ta' pajjiżna.

Allura aħna xi sforzi għamilna biex nipprovdu iktar faċilitajiet f'dan il-kamp ħalli nevitaw li jsiru dawn it- tip ta' diżgrazzji?

Semmuhomli, u għiduli l-flus li nfaqtu fihom!

Ir- realta` hija li xejn, jew ftit li xejn sar f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, jien ma nistax nifhem kif jippretendu u jagħtu lil wieħed x'jifhem li l-awtorita` marittima hija awtorita` effiċjenti u li qiegħda shipshape fuq il-baħar.

Jekk is-shipshape li tinsab fih l-awtorita` marittima huwa dak it-tip ta' shipshape li ntwera fuq reklam li għamlet l- awtorita` marittima ta' Malta fuq il-magazine "Lloyd's List" tad-29 ta' Diċembru tas-sena l-oħra ...!

Għaliex qed ngħid dan?

Għax dak huwa reklam tal-mistħija!

Huwa miktub bi kliem imkisser li ma jagħmilx sens.

Per eżempju, fost affarijiet oħra f'dan ir-reklam hemm frażi li tgħid "Being one of the eeding fag States" u taħt l-istampa tal-bandiera merkantili ta' pajjiżna hemm miktub "Malta, a flag built on conf".

Din x'inhi; forsi confusion?!

Hemm diversi nuqqasijiet oħra f'dan ir-reklam, li suppost qed jippromwovi lill-awtorita` marittima ta' Malta in a shipshape condition.

U l-mod kif inhu dan ir-reklam qed jagħmel dannu kbir lil pajjiżna.

Issa nixtieq nitlob il-permess biex dan inqiegħdu fuq il-mejda tal-Kamra,.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li deher f'rapport speċjali dwar Malta fil-ħarġa ta' Lloyd's List tad-29 ta' Diċembru 2003 intitolat "An uphill task to meet tough demands of EU entry".

Jien nistaqsi: Kemm tħallas għalih dan ir-reklam?

X'passi ttieħdu fil- konfront ta' min għamel dan ir-reklam, u min kien wara dan ir-reklam?

Il- poplu għandu dritt ikun jaf kemm intnefqu flus f'dan ir-reklam għax wara kollox din it-tip ta' ħneżrija, li żgur ma tagħmilx ġieħ lill-awtorita` marittima ta' Malta u lil pajjiżna, intnefqet minn flus il-poplu.

Sur President, wara li l-awtorita` marittima ta' pajjiżna kienet ilha s- snin tgħid li skond il-liġi, hija responsabbli mill-pollution ta' l-ibħra miż-żjut, dan l-aħħar smajt li issa d-diretturi ta' l-awtorita` marittima rrifjutaw li l-MMA tieħu r-responsabbilta` ta' l-oil pollution response module.

M'hemmx għalfejn ngħidu li l-awtorita` marittima hija mmexxija minn attivista Nazzjonalista, u fil-fatt jien ġieli tkellimt fuqha f'okkażjonijiet oħra.

Għaliex jidher li l-maritime authority donnha qed tirrifjuta li tieħu din ir-responsabbilta`?

Għax hija konxja tas- sitwazzjoni tal-biża' li niġu fiha jekk Allaħares qatt issir xi diżgrazzja fuq xi tanker li jkun qed iġorr iż-żejt viċin tagħna.

Allaħares m'hemmx l- opri tad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili li kien ġab il-partit Laburista meta kien fil-gvern!

Anke l-kimiċi li qed jintużaw huma kollha skaduti.

Dawn l-affarijiet imissha ssemmi l-awtorita` marittima!

Sur President, kontra qalbi jkolli ngħid li l-awtorita` marittima ta' Malta m'hi xejn ħlief awtorita` taż-żufjett, u dan mhux qed ngħidu biss minħabba dak ir-reklam li semmejt jew inkella minħabba li issa, f'daqqa waħda, l-MMA ma tridx terfa' iktar ir-responsabbilta` f'dak li għandu x'jaqsam mat- tniġġis miż-żejt, imma iktar u iktar għal dan li se ngħid.

L-ewwelnett ta' min jgħid li jekk wieħed ineħħi r-ripetizzjoni ta' doveri li suppost l-awtorita` ilha tkopri mill-1992, fir-rapport annwali ta' l- awtorita` marittima li jkopri s-sena 2002/2003 ftit li xejn isib sustanza, pero` jsib statements qosra li filwaqt li għal xi wħud ikunu tad-daħk, għal xi wħud - u jien naqa' taħt din il-kategorija - ikunu tal-biki, u minn statements bħal dawn wieħed jinduna kemm il-poplu Malti u Għawdxi għandu għal xiex jinkwieta.

Għaliex?

Għaliex hawnhekk qed jingħad li wara 13-il sena, issa ndunaw li d-direttorati qed jagħmlu xogħol doppju.

Fil-fatt issa d-diretturi qed isostnu li jekk jitnaqqas dan l-overlapping ta' xogħol, il-costs se jonqsu.

Imma dawn x'affarijiet huma?!

Allura wara 13- il sena ndunaw li kien qed isir xogħol doppju?

U issa x'se nagħmlu bin- nies?

Se nagħtuhom is-sensji?

Minjaf x'se jiġri minnhom dawk in-nies - issa hawnhekk m'iniex qed nirriferi għal kulmin jaħdem fl-awtorita` marittima imma qed nirriferi biss għal xi wħud - li matul is-snin ingħataw salarju tajjeb, ingħataw gelgul ta' overtime u l-poplu kien jagħmel tajjeb għalihom bit-taxxa li jħallas?

Forsi ma tantx se jbatu!

Id-diretturi qegħdin jiftaħru - u din narawha anke fl-annual report - li ħafna mix-xogħlijiet ta' dawn in-nies se jiġu automated u li dawn in-nies se jiġu deployed elsewhere, imma dan x'ifisser?

Se nibdew nagħmlu bħalma qiegħed jagħmel dan il-gvern f'oqsma oħra; inwaħħlu fin-nies u dawk in-nies li m'għandniex bżonnhom jiġu deployed x'imkien ieħor?

Dawn huma kummenti żgħar, imma jfissru ħafna.

Allura issa, wara 13-il sena, indunajtu b'dawn l-affarijiet?!

Wara kollox mhux intom stess kontu li daħħaltu n-nies jaħdmu fl-awtorita` marittima?

Issa tard wisq!

Anke meta wieħed iħares lejn il-financial accounts jinnota affarijiet strambi, Mr Speaker.

Jien qrajt il-financial accounts ta' diversi snin, u ma nistax nifhem kif kull darba tinġab l-iskuża li għadu m'huwiex magħruf kif se jiżviluppaw ċerti figuri għax qabel tkun għad trid tingħata ċerta informazzjoni.

Imbagħad joqogħdu jilagħbu bil-figuri billi jsemmu ċerti fatturi, bħal per eżempju, li t-trade and other debtors jammontaw għal inqas minn Lm3.6 miljun u joqogħdu jsemmu d-depreciation biex mingħalihom jaljenaw lill-poplu u b'hekk ikunu jistgħu ma jagħtux sodisfazzjon.

Issa l- MMA qed tiftaħar li għandha surplus ta' Lm1 miljun, u dan meta hija kklassifikata bħala waħda mill-iktar ħames awtoritajiet marittimi tad-dinja li għandha reġistrati bastimenti taħtha.

Ikun interessanti li wieħed ikun jaf ukoll li nofs l-infiq ta' l-awtorita` marittima, jiġifieri Lm3.5 miljun fis-sena, imorru f'salarji, f'sub-costs, f'administration expenses, fi promotions, f'representations u f'operating expenses.

Ta' min jikkonsidra anke l-flus li ddaħħal l-awtorita` marittima minn affarijiet oħra, fosthom minn korsijiet li torganizza, fejn il-fees għalihom m'humiex baxxi.

L- awtorita` marittima qed iġġib skuża meta qed tgħid li qed tagħmel il- korsijiet biex teduka lill-poplu f'dik li hija safety u f'affarijiet oħra bħal dawn.

Huwa tajjeb li l-awtorita` marittima torganizza korsijiet f'dan il-qasam, imma l-aim tagħha m'hu veru xejn li huwa li teduka imma li tagħmel il-flus.

Issa ġew jgħidulna li l-awtorita` marittima qed tagħmel il-korsijiet lill-barklori!

Biex niftehmu, huwa tajjeb li l-MMA tagħti kors lill-barklori dwar is-safety tal-passiġġieri u mbagħad tassessjahom fuq dak li tkun għallmithom, imma mhux tagħmlilhom kors bħal dawk li jkunu qed jitgħallmu jsuqu speedboat!

Dawn x'affarijiet huma?

Dawn huma affarijiet tad-daħk, jew aħjar tal-biki!

Dak it-tip ta' kors li l-MMA qed tagħti lill-barklori żgur li ma jgħoddx għal dak it-tip ta' ġarr ta' passiġġieri li jagħmlu huma, u dawn il-ħaddiema għandhom jiġu mħarrġa f'oqsma differenti.

Huwa tajjeb li lill-barklori tgħallimhom il-basic tan- navigazzjoni, imma dan għandu jkun kors speċifikat, iktar u iktar meta wieħed jieħu in konsiderazzjoni li ħafna minn dawn il-ħaddiema - u dan m'iniex qed ngħidu b'disprezz - ma jafux jaqraw u jiktbu Imbagħad xi ngħidu għall-proġetti monstri li għandha l-MMA, fosthom dak tat-terminals ta' l-Imġarr u ċ-Ċirkewwa?

Anke f'dan il-każ, hemm taħwid kbir, fejn apparti d-dewmien li qed ikun hemm f'dawn il-proġetti, l-istima ta' kemm se jiġu jiswew dawn il-pjanti tinsab tiela' u nieżla.

Daqqa nsemmu li dawn il- proġetti se jiġu jiswew Lm8 miljun, daqqa ngħidu li se jiġu jiswew Lm10 miljun minħabba li kellhom jinbidlu l-pjanti, u nista' nibqa' sejjer!

U mbagħad xi ngħidu għal dak li qed tagħmel l-awtorita` marittima f'Għawdex?!

L-awtorita` marittima qed tħawwad kollox mal-ministru responsabbli minn Għawdex, u addio l-MEPA; imbagħad jirranġaw magħha wara!

Suppost il- bastimenti li għandna jaħdmu fi kwalunkwe temp, pero` dan m'hu veru xejn!

(Interruzzjonijiet) Tiġi tgħidli li mhux veru wkoll?!

U xi tgħiduli għall- bini tal-maritime trade centre?

Dan iċ-ċentru kemm se jiġi jiswa flus?

U aħna x'irriduh dak il-bini kbir?

Jaqaw hemm xi ħadd tal-qalba fin-nofs?

Żgur li hemm xi ħaġa fin-nofs!

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Għalhekk, Mr Speaker, wieħed bilfors ikollu jgħid li l-awtorita` marittima hija falliment ieħor, u wieħed ma jistax jaħrab minn din ir-realta`.

Jekk iridu, nista' nsemmilhom il-bastimenti li suppost jistgħu jintużaw f'kull temp meta dan m'hu minnu xejn, u dan qed ngħidu għax ma rridx li jkollna xi maltempata u tiġri xi diżgrazzja li tpoġġi l-għajxien ta' ħafna ħaddiema fil-periklu jew inkella jweġġgħu n-nies.

Dawn huma affarijiet li ħadd ma jrid jarahom.

Wara kollox aħna rridu niżviluppaw il-portijiet tagħna bis- serjeta`, u hemm lok kbir fejn dan jista' jsir għax għad hemm ħafna spazju fejn wieħed jista' jiżviluppa.

Għalhekk ejjew niżviluppaw il-portijiet tagħna bis-serjeta` għax minbarra li dan ifisser introjtu għal pajjiżna, jipprovdi x-xogħol lill-Maltin u lill-Għawdxin.

Madanakollu biex dan isir, ma rridux nibqgħu nparlaw fil-vojt u nagħmlu ħafna reċti, imbasta naraw li qegħdin sew l-erbgħa tal-qalba u mill-bqija mill-oħrajn ma jinteressana xejn.

Fl-introduzzjoni tiegħu, il-ministru qal li hemm bżonn ta' riforma fil- portijiet, u jien ngħidlu: Mela m'hemmx bżonn issir riforma fil-portijiet!

Huwa qal ukoll li hemm bżonn li kulħadd jagħti s-sehem tiegħu.

Jien naqbel li hemm bżonn li kulħadd jagħti s-sehem tiegħu, pero` skużi, bħalma naqbel li hemm bżonn issir riforma fil-portijiet u li kulħadd għandu jagħti s-sehem tiegħu, naqbel ukoll li hemm bżonn illi anke l-gvern jagħti s-sehem tiegħu.

Forsi hawn wieħed jistaqsini: Fiex triduh jagħti s-sehem tiegħu l- gvern?

Dażgur li l-gvern jista' jagħti s-sehem tiegħu!

Ikun tajjeb jekk infakkar li fid-diskors tiegħu, il-ministru għamel elenku dwar li l- ħaddiema tal-port għandhom jitħallsu tax-xogħol li jagħmlu, għamel elenku dwar li l-ħaddiema tal-port m'għandhomx jitħallsu ta' xogħol li ma jagħmlux, imma m'għamilx elenku wieħed; dak li d-dritt tagħhom irridu nagħtuhulhom ukoll!

U l-ministru għaliex m'għamlux dan il-punt?

Hawnhekk ikun tajjeb jekk infakkar f'dik id-direttiva ta' l-UE li kienet se tgħaddi mill-parlament Ewropew, liema direttiva kienet se tpoġġi l-impjiegi ta' ħafna ħaddiema Maltin u Għawdxin li għandhom xogħol konness mal-port fil- periklu.

Fil-fatt b'din id-direttiva, kien se jkun jista' jiġi bastiment u jaqbad u jħott il-cargo mingħajr ma jqabbad lill-ebda ħaddiem Malti u mingħajr ma juża l-ebda faċilita` f'Malta.

M'hemmx għalfejn ngħid li dan żgur li kien se jkun ta' detriment għall-ħaddiema tal-portijiet tagħna, u bir-raġun kemm il-ħaddiema Maltin u Għawdxin kif ukoll ħaddiema oħra li jaħdmu f'portijiet ta' pajjiżi li qegħdin fl-UE pprotestaw permezz ta' l- unions tagħhom biex jaraw li dik id-direttiva ma tgħaddix mill-parlament Ewropew.

Fil-fatt nixtieq nieħu l-okkażjoni biex b'wiċċi minn quddiem infaħħar lis-segretarju ta' l-union, li għamel il-parti tiegħu iktar minn unions oħra barranin għax nista' ngħid li kien minn ta' quddiem nett biex ġab lil ħaddieħor konxju li din id-direttiva hija ta' theddida għall- ħaddiema tal-portijiet ta' pajjiżna u ta' pajjiżi oħra ġirien tagħna.

Fil- fatt is-segretarju ta' l-union, flimkien mal-ħaddiema, għamel l-almu kollu tiegħu biex iqajjem kuxjenza dwar il-fatt li direttiva bħal din kienet se tpoġġi lill-ħaddiema tal-portijiet fil-periklu.

L-ewwel ħaġa li għamel is- segretarju ta' l-union kienet li mar ikellem lil min deherlu li jista' jinfluwenza biex din id-direttiva ma tgħaddix mill-parlament Ewropew u mar quddiem il-gvern biex jgħaddi petizzjoni tal-ħaddiema li fiha huwa esprima l-preokkupazzjoni ta' l-union f'isem il-ħaddiema tal-portijiet Maltin u Għawdxin.

Ara l-gvern Nazzjonalista qagħad b'ħalqu magħluq u m'għamel l- ebda kumment għax ma riedx jidħol fl-istorja.

Is-segretarju ta' l-union ġie wkoll għandna l-membri ta' l-oppożizzjoni fejn kellem lili bħala rappreżentant tal-portijiet u lill-Onor.

Evarist Bartolo bħala l-kelliem ewlieni li għandu x'jaqsam ma' l-affarijiet ta' l-UE, u min-naħa tagħna aħna għamilnihielu ċara li kulma nistgħu nagħmlu huwa li nagħmlu lobbying min-naħa soċjalista biex din id-direttiva ma tgħaddix, u fil-fatt hekk għamilna.

Anke s-soċjalisti Ewropej bdew jaħdmu biex din id-direttiva ma tgħaddix, u fil-fatt meta resqet quddiem il-parlament m'għaddietx.

Dan serraħ moħħ il-ħaddiema tal-portijiet Maltin u Għawdxin kif ukoll ta' ħafna pajjiżi Mediterranji oħra li jinsabu fl-UE jew li għad iridu jidħlu f'din l- unjoni.

Però dan l-aħħar erġajna smajna li se jerġa' jkun hemm tentattiv ieħor biex idaħħlu din id-direttiva li tpoġġi fil-periklu l-għajxien tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin li jaħdmu fil-portijiet.

Fid-diskors tiegħu l-ministru qal li l-ħaddiem għandu jagħti sehmu u allura l-ħaddiem issa jistenna li l- gvern jiddikjara li r-rappreżentanti tiegħu fil-parlament Ewropew se jivvotaw kontra din id-direttiva.

Jien naċċerta lill-poplu Malti u Għawdxi li jekk terġa' tiġi din id- direttiva min-naħa tagħna nivvotaw kontra tagħha.

Il-gvern għandu jiddikjara x'se jagħmel issa, meta waslet l-elezzjoni tal-membri għall- parlament Ewropew ħalli l-poplu jkun f'pożizzjoni li jiddeċiedi bil-fatti quddiemu.

Jekk il-gvern ma jiddikjarax li mhux se jivvota kontra din id- direttiva u mbagħad din tiġi quddiem il-parlament Ewropew, allura huwa ċar li biex il-ħaddiema u l-familji li għandhom lil xi ħadd fil-familja jaħdem fil-portijiet jew f'xi xogħol konness mal-portijiet, ma jkollhomx ħaġa oħra x'jagħmlu ̧ biex jissalvagwardaw il-jobs tagħhom, ħlief li jivvotaw lill- membri parlamentari li se joħorġu għall-MEP f'isem il-partit Laburista.

B'hekk ikunu żguri li dawn se jivvotaw kontra din id-direttiva u se jagħmlu minn kollox biex din ma tgħaddix mill-parlament Ewropew.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, kuntrarjament għad-diskors li nagħmel is-soltu, meta niddibatti l-estimi nħobb nitkellem fuq l-aspett finanzjarju tas-suġġett.

Allura se niddedika l-ewwel parti tad-diskors tiegħi billi nagħmel xi erba' osservazzjonijiet żgħar fuq il-matematika ta' l-estimi in kwestjoni.

L-ewwel punt li ġibidli l-attenzjoni kien is-surplus għas-sena 2003 li kien ta' Lm1,099,000.

Ma' l-ewwel daqqa ta' għajn wieħed jgħid li hawnhekk hawn kambjament pożittiv sostanzjali mis-sena l-oħra għax filwaqt li s-sena l- oħra kien hemm telf ta' Lm488,000 din is-sena qlajna Lm1 miljun.

Però wieħed irid japprezza li s-sena l-oħra kien hemm nefqa ferm akbar milli kellna din is-sena.

Filwaqt li l-ispiża għas-sena l-oħra kienet ta' madwar Lm5 miljun, din is-sena l-ispiża naqset b'madwar Lm0.5 miljun.

Mela l- ewwel Lm0.5 miljun li morna minn fuq din is-sena wieħed jiġġustifikah mal- fatt li n-nefqa kienet sostanzjalment inqas, u naturalment jekk inti tonfoq inqas il-qligħ jiżdied.

Per eżempju, ta' min isemmi li s-sena l-oħra kien hemm nefqa straordinarja ta' darba li swiet lill-awtorità madwar Lm800,000.

Però meta wieħed janalizza daqsxejn il-passat ta' l-introjtu ta' l-awtorità marittima jara li xorta qegħdin lura ħafna.

Il-performance finanzjarja ta' l-awtorità marittima xorta hija lil hinn ħafna minn kull aspettattiva.

Qed ngħid hekk għax sas-sena 2001 il-qligħ ta' l-awtorità kien dejjem jiżdied proporzjonalment.

Infatti fis-sena 2001 is-surplus kien ta' Lm2.5 miljun u din is-sena, mingħajr ma kellna l-iskużi ta' xi nefqiet straordinarji, kellna biss surplus ta' Lm1 miljun.

Jiġifieri tliet snin ilu l-qligħ kien darbtejn u nofs akbar milli hu din is-sena.

Kien ftit aħjar mis-sena l- oħra però żgur li qegħdin 'il bogħod mill-performance ta' l-awtorità ta' żmien il-gvern Laburista ta' l-1996, l-1997 u l-1998 kif ukoll tas-snin 2000 u 2001.

F'dak il-perijodu l-awtorità kienet qed tiġġenera introjtu sostanzjali.

Din is-sena tejjibna xi ftit mis-sena l-oħra, però l-kritika tagħna hi fis-sens li mhuwiex tajjeb biżżejjed.

Sur President, jien inħobb nikkritika wkoll kif isiru l-estimates.

Is- sena l-oħra, meta konna qed niddiskutu l-awtorità marittima fil-parlament, kien hemm estimate li s-surplus għal din is-sena kien se jkun ta' ftit iktar minn Lm0.5 miljun.

Din is-sena qed ngħidu li qed nipprevedu li s- surplus għas-sena d-dieħla se tkun Lm300,000 biss.

Dawn l-estimates ma jagħmlux sens.

Skond il-liġi l-estimi ta' ċerti entitajiet bħall-awtorità marittima u oħrajn iridu jiġu approvati mill-parlament għax il-leġislatur ħass li dawn tant huma entitajiet importanti u tant jiġġeneraw attività ekonomika li huwa demokratiku li l-parlament jiskrutinizza anke dawn l-estimi.

Dan apparti li niddiskutu l-estimi tal-ministeri, kif isir is-soltu.

Allura wieħed jippretendi li dawn l-istimi jkun realistiċi kemm possibilment jistgħu jkunu biex finalment ikollna stampa ċara ta' l-aspetti fiskali u finanzjarji ta' l-entità li tkun.

Is-sena l-oħra stmajna li din is-sena se naqilgħu Lm0.5 miljun u qlajna Lm1.1 miljun jiġifieri lanqas ikkalkolajna n-nofs, imma kkalkolajna ammont bl-addoċċ.

Issa s-surplus previst għas-sena d-dieħla - u ma nafx għaliex, għax normalment mill-estimi ma tkunx taf, però forsi l-ministru jgħidilna - huwa biss ta' Lm300,000.

GĦalhekk nistaqsi: Dan huwa ammont mixħut bl- addoċċ?

Huwa ammont realistiku meta wieħed jara kemm kienet tiġġenera flus fil-passat meta ma kienx hemm xi investimenti jew xi nefqiet kapitali kbar?

Kif qed nistmaw li l-profitti għas-sena d-dieħla se jkunu biss ta' Lm300,000?

Naturalment meta wieħed janalizza dawn l-estimi - u għalhekk qiegħed dan il-parlament - wieħed jistaqsi lill-ministru: Tista' tispjegali għaliex il-forecast għas-sena d-dieħla huwa biss ta' Lm300,000?

Dik hija l-ewwel mistoqsija tiegħi.

Issa se neżamina ftit l-estimi ta' diversi direttorati fi ħdan l-awtorità.

Kif jaf kulħadd l-akbar direttorat fi ħdan l-awtorità huwa l-merchant shipping directorate.

Is-sena l-oħra dan id-direttorat ikkontribwixxa lill-awtorità madwar Lm1.6 miljun.

L-introjtu minn dan id-direttorat żdied b'madwar Lm200,000.

Però dan ġie newtralizzat - mhux kompletament però kważi ġie newtralizzat - minħabba spiża żejda ta' madwar Lm150,000.

Jiġifieri jekk inti tagħsar l-introjtu mill-merchant shipping directorate issib li baqa' pressappoco kif inhu.

L-introjtu mir-reġistrazzjoni ta' bastimenti u fees baqgħu wkoll pressappoco l-istess u żdiedu biss b'Lm150,000.

Insibu wkoll li mill- accounts ta' l-awtorità l-ammont attwali li daħal mir-registrazzjoni u mill- annual fees huwa ta' Lm2.85 miljun.

Meta mbagħad naraw l-estimates attwali nsibu li mir-reġistrazzjoni u mill-annual fees l-ammont huwa ta' ftit aktar minn Lm3 miljun.

Jien ngħid li dawn għandhom ikunu l-istess għax aħna qed nitkellmu fuq l-actual u allura dak li hemm fl-accounts suppost li jkun jaqbel ma' l-actual estimates.

Dan qed ngħidu mhux biex infettaq imma għax dak hu l-iskop li wieħed jiskrutinizza l-estimi. |l-projection għas-sena d-dieħla hu li l-introjtu mir-reġistrazzjoni tal-biċċiet tal-baħar ikunu madwar Lm2.98 miljun.

Fuqhiex qed nagħmlu dawn il-proġezzjonijiet; fuq l-accounts jew fuq l- actual estimates?

Hawnhekk wieħed jara li anke matematikament għandek ċerti anomaliji.

Sur President, ta' min jinnota wkoll li kien hemm żieda sostanzjali fis- salarji tan-nies u fl-istaff cost.

Qabel id-direttorat kien iħallas madwar Lm450,000 u din is-sena ħallas aktar minn Lm600,000 jiġifieri kien hemm żieda ta' Lm137,000, li tammonta għal 30% fuq is-sena l-oħra.

Żieda simili narawha wkoll f'dawk li huma spejjeż amministrattivi fejn naraw li kien hemm żieda ta' madwar Lm50,000.

GĦalkemm Lm50,000 m'huwiex xi ammont sostanzjali, din hija żieda sostanzjali għax hija żieda fl-amministrazzjoni ta' 40% fuq in-nefqa tas-sena l-oħra.

Meta wieħed jeżamina l-estimi tad-direttorat isib li kien hemm tnaqqis mill- introjtu, pero' l-kontribuzzjoni li għamel dan id-direttorat lill-awtorità kien akbar minn tas-sena l-oħra.

Dan minħabba li globalment l-ispejjeż niżlu aktar milli żdied l-introjtu.

Hawnhekk ukoll, meta wieħed jeżamina l-figuri f'dan ir-rigward isib li l-estimi attwali u l-accounts ma tantx jaqblu bejniethom u fil-fatt hemm xi diskrepanzi żgħar ukoll.

Li hemm stramb hu għaliex kien hemm tnaqqis fl-introjtu minn affarijiet li joriġinaw mill-berthing tal-yachts u small craft licences.

Jekk wieħed jara l-introjtu mill-berthing ta' yachts fil-yacht marina u biċċiet ta' dgħajjes żgħar - mhux vapuri – isib li hemm tnaqqis u dan huwa nkwetanti.

Dan għaliex matul dawn l-aħħar snin ilna ngħidu f'dan il-parlament li l- yachting huwa niche market naturali għal pajjiżna minħabba l-ġeografija tal-pajjiż, minħabba li qegħdin f'nofs il-Mediterran u minħabba li għandna temp tajjeb u nvestejna ħafna flus fil-yacht marinas.

Per eżempju ̧ meta ndur nara ħafna yachts fil-yacht marinas tradizzjonali imma qed nara wkoll yachts li bdew jorbtu fin-naħa tat-three cities.

Hemmhekk hemm anke super yachts, jiġifieri almenu viżwalment jidher li l-attività ekonomika u kummerċjali tal-yachting f'dan il-pajjiż qed tiffjorixxi b'mod naturali.

Kważi kważi lanqas għandek għalfejn tinvesti f'xi kampanja tar-reklamar kbira għax Malta hija pajjiż ideali għal din l-attività kummerċjali.

Pero' meta wieħed janalizza dan kollu jsib li dan il-progress li suppost għamilna fil-yachting mhux qed jissarraf f'termini reali ta' flus.

Din naturalment hija xi ħaġa nkwetanti u hija xi ħaġa li wieħed ikollu jikkritikaha meta jeżamina l-estimi in kwestjoni.

Niġi issa għall-ports directorate.

Hawnhekk l-istampa finanzjarja tbiddlet sostanzjalment għax filwaqt li s-sena l-oħra dan id-direttorat kien għamel deficit ta' Lm1.1 miljun, din is-sena d-deficit kważi spiċċa għal kollox u huwa ftit inqas minn Lm200,000.

Naturalment ir-raġuni prinċipali hija minħabba li l-operating expenses tas-sena l-oħra kienu ta' madwar Lm1.4 miljun mentri din is-sena niżlu għal Lm375,000.

L-operating expenses ta' dan id-direttorat huma kurjużi u ta' min wieħed forsi jelabora u jispjega ftit kif dawn niżlu b'mod daqstant sostanzjali minkejja li s-salarji ̧ l- istaff costs u affarijiet amministrattivi oħra żdiedu.

Probabbilment hemm raġuni valida li tagħmel sens, pero' meta wieħed jaqra l-estimi li ġew ippreżentati fil-parlament, wieħed jgħid: Imma kif jista' jkun inżidu s- salarji u l-costs u mbagħad l-operating expenses jaqgħu b'mod daqstant drastiku?

Issa għal xi raġuni jew oħra għas-sena d-dieħla l-introjtu minn dan id-direttorat se jonqos mentri l-ispejjeż se jiżdiedu.

Qed jiġi previst ukoll li għas-sena d-dieħla se jkun hemm deficit ta' madwar Lm0.5 miljun.

Again wieħed igħid li din ma tantx hija stampa daqshekk inkoraġġanti.

Punt ieħor li laqatni fuq l-awtorità in ġenerali u li pjuttost huwa nkwetanti jirrigwarda l-borrowing li qed tagħmel l-istess awtorità.

Mil- lum għal għada l-awtorità żiedet is-self tagħha għal Lm1.7 miljun.

Dawn fl- estimi tas-sena l-oħra ma kenux jirriżultaw.

Barra minn hekk ma jidhirx li dan is-self - jista' jkun li jien żbaljat pero' jien qed nitkellem dwar dak li hemm fl-estimi, jiġifieri jista' jkun li mhux qed nifhem l-estimi jew inkella li l-estimi mhumiex ċari – ta' Lm1.7 miljun se jkun forma ta' injezzjoni kapitali f'din l-awtorità.

Din ma naħsibx li se tkun għal xi spiża rikorrenti biex inżidu l-administration cost jew l-operating cost ta' l-awtorità.

Din is-sena kien hemm ukoll żieda fuq l-imgħax li tħallas l-awtorità.

Qabel kienet tħallas biss Lm2,500 u issa dan tela' għal Lm75,000.

Wieħed irid igħid ukoll li l-ammont ta' imgħax li nħallsu m'huwiex kbir pero' huwa sostanzjali meta wieħed iqis li dan qiegħed bil-5.15% u bil-5.75%.

Dan ifisser li hemm dejn sostanzjali.

Jien mhux qed ngħid li azjendi kummerċjali m'għandhomx jisselfu, pero' qed naqgħu wisq fil-vizzju li l- entitajiet tagħna jibdew jakkumulaw ħafna dejn, inħallsu l-imgħax, id- dejn jiġi riferut imbagħad ħames snin oħra jew seba' snin oħra niġu rinfaċċjati b'xi bomba ta' dejn ieħor.

Dan qed ngħidu għax wieħed irid jibda jikkontrolla.

Mhux qed ngħid li hemm xi dejn sorprendenti, imma qed ngħid li hemm dejn li beda dieħel sewwa fl-awtorità.

Sur President, l-awtorità marittima hija waħda mill-azjendi ekonomiċi u kummerċjali tal-pajjiż li hija healthy, għalkemm m'hijiex xi industrija daqstant kbira li żżomm il-kaxxa ta' Malta ħajja.

Pero' hija industrija li meta tagħsarha fl-aħħar tħalli ftit qligħ, timpjega ammont ta' nies sostanzjali, hija tajba għall-image ta' pajjiżna u tieħu ħsieb ħafna mill- attivitajiet kummerċjali turistiċi tal-pajjiż.

Fl-opinjoni tiegħi, għalkemm is-surplus tagħha jidher żgħir, l-impatt tagħha huwa wieħed kbir ħafna għaliex hemm ħafna qligħ indirett li ma jsirx kieku m'hemmx l- awtorità.

Per eżempju ̧ il-qligħ kollu li jsir fil-portijiet minn azjendi privati - dawn l-azjendi privati jħaddmu n-nies - isir għaliex l-awtorità marittima tipprovdi s-servizzi, jiġifieri jien naħseb li l-importanza ta' din l- awtorità nazzjonalment ma tistax tkejjilha bl-importanza tas-surplus li hija tħalli.

Lanqas ma tista' tikkalkolaha ma' l-ammont ta' nies li huma mpjegati magħha għax m'humiex ħafna, pero' meta mbagħad wieħed jirrealizza li fir-reġistrazzjoni tal-vapuri hemm mijiet ta' professjonisti - kemm avukati, kemm accountants, kemm ekonomisti, kif ukoll managers - li jħaddmu ħafna nies magħhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' ship registration, per eżempju, meta tara l-qligħ li tagħmel l-awtorità minħabba l-fees tagħha tgħid: "U iva, ix-ship registration f'Malta kemm hija mportanti?

Ma tantx hu kbir is-surplus."

Pero' fil-verità x-ship registration waħdu jiġġenera ħafna qligħ indirett u hemm mijiet ta' nies li minħabba li l-liġi tagħna hi kif inhi qed immexxu b'dan il-mod.

Irrid ngħid ukoll li issa se jkollna ftit problemi li rridu nilqgħu għalihom.

Hawnhekk se jkolli naqra summary li għamilt jien għalfejn dak li jkun jiġi jirreġistra l-vapur tiegħu hawn Malta.

L-ewwelnett għandek il- kwestjoni tal-vapuri li għandhom tonnage exceeding 1,000 net tons.

Rigward dawn il-vapuri hemm:

"Exemption from income tax on gains or profits derived from the ownership or the operation of the exempted ship.

No tax shall be paid on dividends paid by the company to the shareholder if such dividends are paid out of the gains or profits mentioned in paragraph (a) ...

No stamp duty shall be payable in respect of any instrument ..."

The registration of an exempt ship such as the bill of lading and the allotment of any newly issued shares transfer, assignment or negotiation.

Ships under 100 net tons excluding pleasure yachts may qualify for the above exemption only if the shareholders of the owning company are non- residents and non domiciliary of Malta.".

Issa hawn se jkollna problema u qed insemmiha biex nilqgħu għaliha.

Dawn l- exemptions jgħoddu jekk il-persuna tkun ta' nazzjonalità barranija pero' issa se nidħlu fil-kwestjoni ta' state aid.

State aid – din hija waħda mill-elementi preokkupanti – ma tfissirx biss li jkun hemm kumpannija sejra għal għajnha u l-gvern jagħtiha l-flus, bħal, per eżempju, fil-każ tat- tarznari li għal żmien twil kellhom il-problema li ma kenux qed jiġġeneraw biżżejjed flus u jimpjegaw ħafna nies, u l-gvern, għax għandu kuxjenza soċjali u ma jridx li jkun hemm unemployment, jaqbad u jissussidja.

L- Unjoni Ewropea tatna d-derogi, għamilna r-ristrutturar u nisperaw li fil- perijodu tad-derogi jirnexxielna naslu fejn irridu naslu, pero' jekk inti issa tiffavorixxi lil xi ħadd minn ħaddieħor, dik hija forma ta' state aid.

Għalhekk issa rridu nkunu lesti ħalli nindirizzaw il-problemi li se niffaċċjaw issa li dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Jien mhux qed ngħid kontra jew favur l-Unjoni Ewropea, pero' rridu naraw jekk il-leġislazzjoni Ewropea tistax taffettwana negattivament rigward dawn il-privileġġi li għandna hawnhekk.

Hawnhekk nixtieq nindirizza li min qed imexxi din l-industrija.

M'huwiex tort tagħhom jekk ikun hemm dawn il-problemi pero' dawn m'għandhomx jagħmlu a political issue out of it.

Jien nappellalhom biex jekk għada pitgħada jitfaċċjaw il-problemi, dawn mhux naħbuhom taħt it-tapit u ngħidu: Isma' din aħjar ma nqajmuhiex għax il-partit Laburista jista' jakkwista vantaġġ politiku fuqha.

Dawn huma problemi li se jolqtu lil Malta.

Dawn huma problemi li jistgħu jaffettwaw niche market li hija għal qalb il-Maltin u jien, bħala kelliem ta' din in-naħa għal dan is-suġġett, inwiegħed lill- kollega tiegħi li jekk jinqalgħu problemi f'dan is-sens f'dan is-settur u jinġiebu għad-dibattitu hawn, aħna noffru l-id ta' ħbiberija u mingħajr ma nagħtu dehra partiġjana, dawn nindirizzawhom flimkien għall-ġid tal-pajjiż.

Dan nagħmluh għaliex in-niche markets ta' pajjiżna rridu nibżgħu għalihom.

Jista' jkun li din forsi se tkun xi ftit aktar challenging u aktar diffiċli, issa li dħalna fl-Unjoni Ewropea, pero' dan ma jfissirx li ma nistgħux neżistu fi ħdan l-Unjoni Ewropea u jrid ikollna l-kuraġġ li jekk ikun hemm xi problemi u kwestjonijiet ̧ dawn niffaċċjawhom bejnietna u nindirizzawhom.

Sur President ̧ fuq kwestjonijiet ta' servizzi finanzjarji u affarijiet sensittivi il-partit Laburista dejjem offra l-id ta' ħbiberija.

Hawn infakkar lill-kollega tiegħi li meta kien hemm il-kriżi tal-vapur Erika, il- partit Laburista ma ħax gwadann politiku, anzi ta support lill-gvern u lill- awtorità u għidna li aħna għamilna l-affarijiet sew u l-inċident li ġara m'huwiex tort tagħna.

Hekk se nagħmlu wkoll f'dawn l-affarijiet, għaliex din hija industrija li indirettament għandha impatt qawwi għall-pajjiż.

Iż- żewġ partiti, meta konna qed nagħmlu kampanja elettorali ̧ konna nwiegħdu li, per eżempju, se nagħmlu Malta ċentru tal-yacht marinas, jiġifieri m'għandniex xi politika marittima differenti, biex ngħid hekk.

Fuq din naqblu u allura rridu ngħinu lil xulxin.

Hemm kwestjoni oħra fuq il-vapuri li qed tinkwetana u dwar din jien u l- Onor. Charles Mangion konna ħriġna press release flimkien għax din il- kwestjoni għandha wkoll implikazzjonijiet finanzjarji.

Qed nirriferi għall- fatt li fis-26 ta' Awissu ta' l-2003 l-Istati Uniti ddeċidiet li timponi 2% freight tax fuq il-vapuri.

Din it-taxxa tkun imposta jekk ma jiġix dikjarat min ikun il-beneficiary owner tal-vapur u dik hija waħda mir-raġunijiet li jiġu jirreġistraw vapuri hawnhekk.

Issa l-Amerka m'hijiex Sqallija, allavolja Sqallija hija mportanti wkoll.

Pero' l-Amerka hija terz ta' l-ekonomija tad-dinja.

Terz ta' l-attività kummerċjali u marittima tad-dinja tgħaddi mill-Amerka u allura jekk se jżidulna din it-2% - u hemm pajjiżi li ma jħallsuhiex - aħna mhux se nkunu daqstant kompetittivi u kemm on the long-term kif ukoll on the short-term din tista' tikkrealna preġudizzju u telf.

Jidher li qabel kien hemm double taxation agreement ma' l-Amerikani fejn konna nħallsu flat rate ta' 3% biss bħala taxxa.

Meta kienet tippersisti din id-double taxation agreement l- Amerikani kienu kuntenti u kienu jħalluna noperaw kif konna qed noperaw.

Meta għall-ewwel darba konna biddilna l-qafas finanzjarju tagħna ġara li d- double taxation agreement kien waqa' u kellna din il-problema u ma rnexxilniex naslu għal arranġament ieħor.

Jien informat li qed issir ħidma anke diplomatika min-naħa tal-gvern fuq dan ir-rigward pero' din hija problema kbira li b'xi mod tista' tiskossja xi ftit jew wisq din l- industrija.

Sur President, ftit snin ilu għamilna l-upgrading tal-liġi marittima tagħna fuq il-leġislazzjoni ta' vapuri fejn il-partit Laburista vvota mal-gvern.

Il-qafas legali tagħna fuq dawn l-affarijiet huwa ta' standard internazzjonali, jiġifieri m'aħniex xi banana republic fejn in-nies jiġu jirreġistraw l-imbarazz tagħhom hawn.

U l-kritika li kienet issirilna, li ma konniex serji, illum ftit li xejn għadek tismagħha.

Pajjiżna llum huwa pajjiż serju u modern pero' bħal kull negozjant ieħor, għax il-pajjiż huwa bħal negozjant, irridu nkunu kapaċi noffru xi ħaġa żejda milli joffru pajjiżi oħra.

Huwa veru li issa se tkun ftit aktar diffiċli għalina li nagħmlu dan peress li qegħdin fl-Unjoni Ewropea, pero' again, id-diriġenti ta' l-awtorità jridu jkunu forsi iktar makakki u iktar intelliġenti u jaraw kif jagħmlu biex mill-aspetti finanzjarji jew ta' tassazzjoni, jirreżistu ftit aktar milli kienu jirreżistu qabel.

Dan qed ngħidu għax hemm min irid iġegħelna nagħmlu l-leġislazzjoni tagħna totalment eżatt bħal-liġi Ewropea.

Issa se nkunu rappreżentanti anke fil-fora tal-parlament Ewropew u se nkunu qed nieħdu parti wkoll fid-dibattiti anke fil-kunsill.

Hemm se jkollna wkoll il- kummissarju tagħna.

Dawn għalhekk sejrin hemm, biex jaqbżu għall-interessi ta' Malta.

Jiena ngħid li t-tekniċi u l-esperti li jmexxu dawn l-azjendi u n-niche markets tagħna jridu jkunu lesti u armati biex jilqgħu għal kull direttiva li b'xi mod tista' taffettwa ħażin l-industriji Maltin.

Dan l-aħħar, kif jaf kulħadd, il-parlament Malti bil-mod il-mod beda jistrada lilu nnifsu u jikkrea dak il-makkinarju neċessarju sabiex nibdew nilqgħu l-isfidi Ewropej.

Ftit xhur ilu għall-ewwel darba kkreajna l- kumitat għall-affarijiet barranin u Ewropej li xogħlu se jkun li jiskrutinizza d-direttivi li jiġu mill-Unjoni Ewropea pero' rridu niskrutinizzaw ukoll id-deċiżjonijiet tal-qorti tal-ġustizzja ta' l-Unjoni Ewropea, ir-riżoluzzjonijiet tal-parlament Ewropew u anke ċerti deċiżjonijiet li joħorġu mill-kummissjoni.

Naturalment dawn se jibdew jaffettwaw lil Malta b'mod dirett.

Lill-esperti u lid-diriġenti tekniċi li qed imexxu waħda mill-aktar attivitajiet ekonomiċi fil-pajjiż u li qegħdin hawn ngħidilhom li huma wkoll iridu jkunu lesti u jikkoordinaw bejniethom għall-interessi ta' pajjiżna.

Aħna m'aħniex kollha tekniċi, ma jistax ikun li nifhmu f'kollox u allura huma dawn l-esperti li jridu jkunu lesti li jikkomunikaw ma' dan il-kumitat parlamentari jekk ixommu li ġejja xi direttiva jew xi riżoluzzjoni li taffettwa b'mod negattiv l-andament ta' din l-industrija.

Dan il-kumitat se jkollu segretarjat u se jkollu wkoll xi nies esperti.

GĦall-ewwel darba se jkollna nies esperti u segretarjat opportun li jgħin l-andament ta' dan il- kumitat u allura nħeġġeġ lin-nies li jmexxu dawn l-entitajiet sabiex iġibu a konoxxenza tagħna dawn il-fatti biex aħna, fil-limitazzjoni tagħna ̧ nkunu nistgħu nipproteġu l-interess ta' pajjiżna kif imiss.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki nsejjaħ lill-Ministru biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, fil-ħin li fadal nixtieq inwieġeb għal dak li qalet l-oppożizzjoni u naturalment ngħaddi wkoll il-kummenti tiegħi fuq diversi punti li ssemmew biex fil-futur naraw kif nistgħu nibqgħu nibnu fuq dan is-settur importanti.

Fl-introduzzjoni għal dan id-dibattitu fil-fatt ipprovajt nuri kif l- awtorità marittima għandha obbligi lokali, għandha obbligi internazzjonali u għandha wkoll l-obbligu li tħares lejn il-ħteġijiet marittimi tagħna b'mod totali u tipprova kemm jista' jkun tisfrutta l-pożizzjoni geografika ta' Malta bħala gżira fil-Mediterran.

Nistgħu nagħmlu dan biss jekk b'serjetà nieħdu l-opportunitajiet li hemm quddiemna u jekk kulmin ̧ b'xi mod, għandu x'jaqsam mal-qasam marittimu jieħu hu wkoll b'serjetà d-dover li għandu.

Din m'hijiex biss kwestjoni ta' drittijiet imma hija wkoll kwestjoni ta' doveri.

Jien li bħalissa ninsab responsabbli politikament minn dan is-settur għandi d-doveri tiegħi u naturalment anke l-kelliema ta' l-oppożizzjoni għandhom id-doveri tagħhom.

Hawn irrid ngħid li b'mod ġenerali, id-diskorsi li għamlu l-membri ta' l-oppożizzjoni llejla juru ċertu apprezzament għall-ħidma li qed tagħmel l-awtorità.

Fil-bidu meta l-Onor.

Mizzi beda jitkellem fuq il-jobs for the boys, jien ħsibt li dan kien se jagħmel xi sensiela ta' akkużi biex jindika kif l- awtorita` marittima ta' Malta qed tkun sors għal job for the boys, pero` sakemm għalaq id-diskors tiegħu huwa kien għadu ma qal xejn minn dan kollu, u għalhekk jien naħseb li meta kien qed jgħid dak id-diskors huwa ma kienx qed jirriferi għall-awtorita` marittima ta' Malta imma kien qed jitkellem b'mod ġenerali fuq aspetti oħrajn li m'humiex għad-diskussjoni quddiem dan il-parlament illejla.

Kif għedt fl-introduzzjoni tiegħi għal dan id-dibattitu, l-awtorita` marittima ta' Malta trid tkompli tara li tattwa l-obbligi lokali u internazzjonali tagħha bis-serjeta` għax wara kollox huwa fl-interess ta' kulmin jaħdem fil-qasam marittimu u tal-poplu Malti u Għawdxi kollu li dan is-settur ikompli jiżviluppa matul iż-żmien li ġej.

Jien apprezzajt ħafna lill-Onor.

Herrera, li ġie f'din il-Kamra, qabad l-estimi li ppubblikat l- awtorita` marittima u ta spjegazzjoni dwarhom lil dawk li kienu qed jisimgħuna jew li forsi se jaqraw it-transcripts ta' dan id-dibattitu.

Ta' min jgħid ukoll li fl-estimi li għandna quddiemna hemm dettalji li ma tistax teħodhom għalihom waħedhom imma trid bilfors tħares lejhom b'mod globali.

Mr Speaker, min qed janalizza dak li qed jingħad matul dan id-dibattitu iktar jista' japprezza kemm l-awtorita` marittima ta' Malta għandha funzjonijiet importanti.

Fl-introduzzjoni li għamilt iktar kmieni, jien diġa` semmejt il-fatt li iktar ma jgħaddi ż-żmien, lill-awtorita` marittima ta' Malta iktar qed inbiddluha minn awtorita` b'ħafna attivita` kummerċjali għal awtorita` regolatorja, kif inhu r-rwol proprju tagħha.

Qed ngħid dan mhux biex naħrab minn xi kritika li hija marbuta man-nuqqas ta' dħul jew man-nuqqas ta' ħidma finanzjarja li jista' jkollha l-awtorita` imma għaliex dawn huma l-fatti.

Jekk wieħed jaqbad l-estimi ta' din is-sena u jqabbilhom ma' l-estimi ta' snin oħra fil-passat ikun jista' jirrealizza li hemm ċertu dħul illi filwaqt li qabel kien imur għand l-awtorita` marittima, illum lanqas biss għadu jidher fil-voti ta' l-awtorita` marittima, u dan mhux għaliex Malta m'għadhiex iddaħħal l-istess flus - anzi nista' ngħid li hemm setturi fejn illum pajjiżna qed idaħħal flus iktar minn kemm kien idaħħal fil-passat - imma għaliex naturalment meta l-awtorita` marittima tkun qed taqdi l- funzjoni tagħha ta' regolatur, il-flus imorru għand dipartimenti u entitajiet governattivi oħrajn li għandhom ħidma iktar diretta lejn in- negozju u lejn il-kummerċ.

Waħda mill-fatturi li hija marbuta man-nuqqas ta' dħul li kellha l- awtorita` marittima f'ċerti aspetti kienet il-passenger tax għax illum din m'għadhiex titħallas lill-awtorita` marittima.

Fil-fatt permezz ta' kuntratt li sar bejn id-dipartimenti tal-gvern u l-konsorzju li qed jiżviluppa l-inħawi tal-port il-kbir fin-naħa tal-belt Valletta, il-VISET, dawn il-flus minflok ma baqgħu jmorru għand l-awtorita` marittima ta' Malta, jekk m'iniex sejjer żball bdew imorru għand id-dipartiment ta' l- artijiet.

Sur President, matul it-12-il sena li ilha mwaqqfa, l-awtorita` marittima ta' Malta dejjem serviet biex l-attivita` marittima kummerċjali ta' pajjiżna tkompli tiżdied, u l-Onor.

Herrera qal sew meta qal li minbarra d- dħul dirett li kellha l-awtorita` marittima u li jidher fir-rapport annwali tagħha, entitajiet oħra, partikolarment uffiċċji legali, gawdew minn ċertu dħul proprju b'riżultat ta' l-attivita` li għamlet l-awtorita` marittima matul is-snin li għaddew.

Fil-fatt jien se nallaċċja dan il-punt mal-punt li qajjem l-Onor.

Joe Mizzi fid-diskors tiegħu meta staqsa jekk xi ħadd jistax jgħid kemm l-awtorita` marittima qiegħda ddaħħal inqas jew iktar milli kien idaħħal id-dipartiment tal-portijiet, pero` jien ma nistax nagħmel dan il-paragun, u dan għal diversi raġunijiet.

Fil-fatt dan il- paragun ma jistax isir prinċipalment għaliex illum l-attivita` marittima ta' pajjiżna m'għandha x'taqsam xejn ma' dik li kellu pajjiżna f'dak iż- żmien li kien jeżisti d-dipartiment tal-portijiet.

Dak iż-żmien l- attivita` marittima f'pajjiżna kienet ferm iktar limitata tant li llum lanqas għadha biss tintgħaraf.

Sur President, jekk irridu nħarsu bis-serjeta` lejn l-attivita` marittima ta' pajjiżna ma nistgħux nillimitaw ruħna billi nitkellmu fuq dak li smajna imma rridu nitkellmu fuq il-fatti.

Kif għedt fl-introduzzjoni tiegħi għal dan id-dibattitu, illum għandna 13,000 opra tal-baħar f'pajjiżna.

Hawnhekk m'iniex se mmur lura għall-1970 imma se mmur lura biss għall-1998, meta kont sirt il-ministru responsabbli minn dan is-settur.

Fil-fatt dak iż- żmien kellna biss nofs l-opri tal-baħar li għandna llum, u dan juri li llum il-Maltin u l-Għawdxin tant irnexxielhom itejbu d-dħul tagħhom li setgħu jaffordjaw li jinvestu f'opra tal-baħar.

Naturalment kif għedt drabi oħra, kemm f'dan il-parlament kif ukoll barra minn dan il-parlament, il-fatt li fl-ibħra tagħna għandna 13,000 opra tal- baħar iġib miegħu pressjoni li m'hijiex żgħira fuq kif l-ibħra tagħna għandhom jiġu utilizzati, kemm mill-Maltin u l-Għawdxin li għandhom xi opra tal-baħar kif ukoll minn dawk li m'għandhomx u li matul ix-xhur tas-sajf imorru l-baħar biex jiddivertu.

L-Onor.

Mizzi qal illi biex issuq opra tal- baħar, din m'hijiex kwestjoni ta' tagħlim imma hija kwestjoni ta' dħul ta' flus għall-awtorita` marittima, pero` jien nista' nassigura lill-Onor.

Mizzi u lil kulmin huwa preżenti f'din il-Kamra li kieku l-awtorita` marittima tħares lejn din l-operazzjoni biss bħala qligħ ta' flus, ma tagħmilhiex.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax l-awtorita` marittima m'hijiex qiegħda hemmhekk biss biex taqla' l-flus mill-korsijiet li torganizza flimkien ma' l-MCAST imma qiegħda hemmhekk ukoll biex tassigura b'serjeta` li kulmin isuq opra tal-baħar ikun jaf x'qed jagħmel u b'hekk jevita li jsiru ħafna inċidenti.

Meta xi tliet snin ilu semmejna għall-ewwel darba l-ħtieġa li min isuq opra tal-baħar ikollu liċenzja tas-sewqan kelli tgergir u lmenti minn diversi nies, li ġew jipprotestaw miegħi anke b'mod personali għaliex ħasbu li b'hekk b'xi mod konna se nfixklulhom id-dritt li jiddevertu permezz ta' dak l-investiment li jkunu għamlu, imma llum il-maġġoranza l-kbira ta' dawk il- persuni li ġew għal dawn il-korsijiet qaluli li għalkemm mingħalihom kienu jafu ħafna affarijiet u minkejja li kienu ilhom isuqu xi opra tal-baħar ħames snin, għaxar snin jew iktar, kienu għadhom ma jafu xejn.

Fil-fatt kien proprju dan l-għan ta' l-awtorita` marittima; li kulmin ikun qed isuq opra tal-baħar f'pajjiżna jkun mgħallem u informat, u dan l-għan intlaħaq tant li llum għandna madwar 3,000 persuna li huma liċenzjati biex isuqu xi opra tal-baħar mingħajr ma jkunu ta' periklu għalihom infushom, għal min ikun riekeb magħhom jew għal min ikun qed isuq opri tal-baħar oħrajn.

Sur President, l-Onor.

Mizzi qalilna wkoll: Huwa sew li għall-barklori jsir l-istess kors li jsir għal dawk li jsuqu l-ispeedboat?

L-ewwelnett ma naħsibx li l-barklori u dawk li jsuqu l-ispeedboat jingħataw l-istess kors, u t-tieni nett jien ngħid ħaġa oħra wkoll.

Illum nistgħu nagħmlu kors għall-barklori għax in-numru ta' persuni li qed jitħajru jerġgħu jaħdmu ta' barklori qed jiżdied.

Fil-fatt kien hemm numru sostanzjali ta' persuni li xi darba kellhom liċenzja biex jaħdmu ta' barklori u dan l-aħħar marru jagħmlu pressjoni fuq l-awtorita` marittima biex il-liċenzja tagħhom tiġi mġedda.

In-numru ta' barklori qed jiżdied mhux għaliex hemm ministru l- Onor. Ċensu Galea jew għaliex l-awtorita` marittima qed iġġiegħel lil dawn il-persuni japplikaw għal-liċenzja imma qed jiżdied għas-sempliċi raġuni li l-attivita` kummerċjali fil-port il-kbir tant żdiedet li iktar nies qed iħossu li jekk isiru barklori, jistgħu jaqilgħu l-għajxien tagħhom minn hemmhekk, anke billi jġorru lit-turisti li jiġu jżuru lil pajjiżna permezz tal-cruiseliners minflok il-baħrin.

Jien ngħid: J'Alla n-numru ta' barklori jkompli jiżdied u kemm huma kif ukoll il-passiġġieri li jkollhom magħhom ikunu jafu x'inhuma l-obbligi u r-responsabbiltajiet tagħhom kif ukoll x'għandhom jagħmlu jekk Allaħares qatt iseħħ xi inċident waqt li huma jkunu fuq dawn l-opri tal-baħar.

Sur President, fil-qasam marittimu jista' jkun hemm is-sigurta` u s- serjeta` biss jekk ikun hemm leġislazzjoni serja li tirrigwarda lil dawk il- persuni li jikru l-opri tal-baħar lill-Maltin u l-Għawdxin kif ukoll lit- turisti li jkunu jixtiequ jmorru jiddevertu fuq il-baħar.

Aħna rridu li kulmin imiss ma' dan is-settur ikun jaf x'inhuma d-doveri tiegħu.

L-ikbar dwejjaq tiegħi huwa meta nisma', kif sfortunatament ġieli smajt fil-passat, li persuna korriet jew mietet waqt li kienet qed tgħum jew waqt li kienet fuq xi opra tal-baħar, u għalhekk napprezza ferm il-ħidma li qed tagħmel l- awtorita` marittima biex tiggarantixxi serjeta` fis-sewqan ta' opri tal- baħar.

Jien naqbel mal-kumment li għadda l-Onor.

Herrera meta qal li l- oppożizzjoni setgħet tieħu vantaġġ politiku fuq il-kwestjoni ta' l-Erika, imma hija qagħdet lura milli tagħmel dan, kuntrarjament għal xi wħud oħrajn f'pajjiżna.

Fil-fatt kif qal l-Onor.

Herrera, dak iż-żmien l-oppożizzjoni għamlet sewwa li minflok ma ħarġet tiġri biex tiskorja xi goal politiku, għarfet li dak li ġara ma kien tort ta' ħadd.

Issa għaddew kważi ħames snin minn mindu seħħ dak l-inċident, u nispera li ma ndumux ma nsiru nafu min kien responsabbli għalih.

Nappella biss - u dan l-appell m'iniex qed nagħmlu lill-partit Laburista jew lil xi ħadd f'pajjiżna - biex l- awtoritajiet Maltin ma jiġux informati dwar id-deċiżjonijiet li jkunu ttieħdu fir-rigward ta' dan l-inċident permezz tal-ġurnali imma jiġu nformati permezz ta' modi leġittimi, bħal, per eżempju, permezz ta' l- ambaxxati tagħna jew ta' nota verbali.

M'iniex se nidħol iktar fil-fond fuq dan il-każ għax dan huwa każ li jrid ikompli jinstema', pero` żgur li hemm modi kif jaslu affarijiet serji bħal dawn.

M'għandix għalfejn naqra l- ebda ġurnal Franċiż biex inkun naf li se jitressaq il-qorti xi ħadd akkużat b'dan l-inċident jew li se jitkomplew il-proċeduri fuqu.

Sur President, billi l-awtorita` marittima ta' Malta hija konxja li għandha ċerti limitazzjonijiet f'dak li hu personnel, hija ma qagħditx lura milli tfittex l-expertise ta' persuni li f'ċerti aspetti jifhmu aktar mill- impjegati li hemm ma' din l-awtorita`.

Fil-fatt hawnhekk nixtieq li f'isem l-awtorita` nwassal l-apprezzament tiegħi lil Malta maritime law association, li permezz ta' ftehim li għamlet ma' l-awtorita` marittima ta' Malta, qiegħda tgħin biex tfassal ċerta leġislazzjoni proprju fl-interess tas-settur marittimu Malti.

F'din l-assoċjazzjoni hemm grupp ta' persuni li jaħdmu kontinwament f'dan in-negozju u għalhekk jistgħu jagħtu l-pariri tagħhom u anke jindirizzaw problemi partikolari.

L-Onor.

Herrera qalilna li għandna noqogħdu attenti li ma jmurx dan ikun xi forma ta' state aid lil gruppi oħrajn.

Fil-fatt l-awtorita` marittima, flimkien ma' dan il-grupp ta' avukati li semmejt, qed jaħdmu biex f'dawn il- ġranet tiġi ppubblikata l-aħħar leġislazzjoni li għandha bżonn f'dan il- mument - qed ngħid li din hija l-aħħar leġislazzjoni li għandha toħroġ f'dan il-mument għax dan huwa settur ħaj li ċ-ċirkostanzi fih jinbidlu kontinwament - ħalli b'hekk inkunu nistgħu nassiguraw li kulmin jaħdem fis- settur marittimu Malti jkun jaf preċiżament x'inhuma l-obbligi tiegħu u anke x'inhuma d-drittijiet tiegħu għax aħna rridu li ħadd ma jkun jaf x'inhuma l-obbligi tiegħu u mbagħad ma jkunx jaf x'inhuma d-drittijiet tiegħu.

Is-settur marittimu b'hekk biss jista' jimxi 'l quddiem.

Matul dan id-dibattitu saru xi riferenzi għall-fees, u naħseb li wħud minn dawk li semmew il-fees m'humiex intiżi sew dwar kif inhuma l-affarijiet fir- realta`.

Pero` nassigura lil kulħadd li fiż-żmien li ġej l-awtorita` marittima se tkompli tosserva l-obbligi li għandha, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' fees.

Sur President, l-awtorita` marittima ta' Malta mhux biss trid tibqa' taqdi l-obbligi lokali tagħha imma trid tibqa' taqdi wkoll anke l-obbligi internazzjonali tagħha.

L-Onor.

Mizzi qalilna: X'jiswa billi jkollok sistema kompjuterizzata li biha tkun tista' tkun taf fejn qiegħed vapur jekk wara ġimgħa li vapur ikun telaq mill-port, fuq il-computer ikun għadu jidher fil-port?

Ta' min igħid li l-ħidma tal-vessel traffic management and information services biex l-awtorita` marittima ta' Malta tkun tista' tara fejn ikun qegħdin il-vapuri tagħha qiegħda ssir permezz ta' għajnuna min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea, anke bis-saħħa ta' arranġament ta' twinning li issa ilu għaddej ix-xogħol fuqu x-xhur u wasal biex jiġi konkluż.

Dan huwa mportanti li jsir mhux biex ikollna kontroll assolut fuq fejn ikunu sitwati l-vapuri imma biex jekk Allaħares qatt iseħħ xi inċident, inkunu nafu eżatt fejn huma l-vapuri tagħna u anke, jekk ikun possibbli, x'attivita` jkunu qegħdin jagħmlu.

L-Onor.

Mizzi għamel diversi punti billi qagħad fuq dak li sema'.

Issa jien lill-Onor.

Mizzi ilni nafu numru twil ta' snin u m'għandix dubju li jkollu l-intenzjonijiet tajba tiegħu meta jitkellem b'ċertu mod, pero` ma naħsibx li jkun serju min jiġi f'dan il-parlament u jitkellem fuq dak li jkun sema'.

F'dan il-parlament irridu nitkellmu fuq il-fatti.

L-Onor.

Mizzi għamel riferenza għal reklam partikolari.

Dak ir-reklam jien ma rajtux, pero` nassigura lill-Onor.

Mizzi li se nara min kien responsabbli għal dak ir-reklam u jekk itteħdux passi fil-konfront ta' min għamel dawk l- iżbalji li huwa għamel riferenza għalihom.

Madanakollu jien ma nistax noqgħod fuq dak li nisma' imma rrid nivverifika u naċċerta lili nnifsi li dak li jkun qed isir, ikun qed isir b'mod tajjeb fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

L-Onor.

Mizzi staqsa wkoll x'inhi l-pożizzjoni preżenti tal-pollution response centre għar-rigward tal-pollution tal-baħar.

L-ewwelnett ta' min igħid li sal-lum il-pollution response centre u l-attivita` marbuta ma' dak iċ-ċentru qatt ma kienu jaqgħu taħt l-awtorita` marittima, pero` nista' nassigura lill-Onor.

Mizzi li bħalissa l-awtorita` marittima għaddejja b'diskussjonijiet mal-persuni li jamministraw dak iċ-ċentru, u dan mhux biex twaddab ir-responsabbiltajiet tagħha f'ħoġor ħaddieħor imma biex tassigura ruħha li hi tkun tista' twettaq ir-responsabbiltajiet legali li għandha permezz ta' għodda fiżiċi, u iktar importanti minn hekk, permezz ta' għodda umani.

Wara kollox x'jiswa li jkollok lanċa, vapur jew xi opra oħra tal-baħar jekk imbagħad ma jkunx hemm persuni mħarrġa biex imexxu dik l-opra tal-baħar?

Almenu sal-lum jien qatt għadni ma rajt l-ebda opra tal- baħar topera waħedha.

Jien bħall-Onor.

Mizzi rajt ir-ritratti tal-portijiet tagħna li kien hemm fuq il-ġurnali, u naturalment m'huwiex diffiċli li jkun hemm coverage ta' ritratti bħal dawk għax kulmin iżur dawn il-postijiet ikun jista' jara b'għajnejh dawk l-affarijiet li wrew dawk ir-ritratti.

Matul iż-żmien li għadda l-awtorita` marittima ta' Malta kemm-il darba ħadet passi biex tassigura li l-mollijiet jiġu mnaddfa pero` aħna l-Maltin għandna l-vizzju misħut li dak li mhux tagħna naħsbuh li hu tagħna u nipprovaw nikkapparrawh.

Fil-fatt l-awtorita` marittima ilha żmien - u mhux minn nhar it-Tnejn li għaddew, jiġifieri minn meta dehru dawk ir-ritratti fuq il- ġurnali - tara li l-mollijiet ikunu mnaddfa, pero` wara biss ftit ġimgħat, biex ma ngħidx sigħat, ikun hemm min jerġa` jimla' dawn il-postijiet bl- iskart.

Sur President, kif għedt fl-introduzzjoni li għamilt għal dan id-dibattitu, irridu nassiguraw li fil-portijiet tagħna, b'mod partikolari fil-port il- kbir, ikun hemm il-parteċipazzjoni ta' kulmin imiss mal-portijiet tagħna.

Ara ma jkunx hemm min jaħseb li tista' tagħmel riforma fil-portijiet tagħna daqslikieku tagħmel riforma f'xi kumpannija partikolari.

Qed ngħid dan għaliex jien konxju mill-fatt li meta tkun se tagħmel xi riforma fil- portijiet, tkun trid tikkonsidra numru ta' aspetti u attivitajiet kummerċjali li jsiru minn diversi nies, entitajiet u organizzazzjonijiet tal-ħaddiema li xi kultant iħalltu l-attivita` trejdunjonistika ma' l- attivita` kummerċjali.

L-Onor.

Mizzi qal li meta jkun se jidħol xi vapur fil-portijiet tagħna, lanqas jieħdu in konsiderazzjoni ta' kif ikun it-temp, u mbagħad isibu problema biex ibiddlu l-pożizzjoni tal-berthing.

Fil-fatt jien nista' nassigura lill-Onor.

Mizzi li mhux talli min huwa responsabbli jieħu in konsiderazzjoni tat-temp talli ħafna drabi dawn ikollhom pressjonijiet min- naħa tas-sidien tal-vapuri jew minn persuni li jkunu qegħdin jimportaw il- prodotti hawn Malta li jilmentaw għaliex meta jkun il-maltemp, min ikun responsabbli jkun qed joġġezzjona li jdaħħal dak il-vapur partikolari fil- port.

Naturalment min ikun responsabbli jagħmel dan għall-benefiċċju tas- sigurta` fil-portijiet tagħna u sabiex il-prodotti li jkun hemm fuq dak il- vapur ma jiġrilhomx ħsara, pero` min ikun qed jimporta xi prodotti partikolari l-iktar ħaġa li tinteressah tkun dik li l-vapur jidħol fil-port il-kbir u jinħatt, anke jekk ikun il-maltemp u allura jkun hemm ċerti riskji.

Huwa importanti li nassiguraw li dawn l-affarijiet ma jibqgħux jiġru.

L-Onor.

Mizzi qal ukoll li waqajna fil-muta fuq dak l-inċident li ġara l- ġimgħa li għaddiet fejn kien hemm ħabta bejn vapur u ieħor fil-portijiet tagħna, pero` jien nista' nassigura lill-Onor.

Mizzi li aħna ma waqajniex fil-muta fuq dan l-inċident u ma tkellimna xejn dwaru għax qabel ma wieħed jasal għal xi konklużjoni, l-ewwel ikunu jridu jsiru l-investigazzjonijiet neċessarji.

Imbagħad wara li jsiru l-investigazzjonijiet tista' tasal għal xi konklużjoni.

Sur President, jien m'iniex wieħed minn dawk li se nasal għal xi konklużjoni qabel ma nkun naf iċ-ċirkostanzi kollha li fihom ikunu saru l-inċidenti partikolari.

L-Onor.

Mizzi qal li jispera li l-ministru llejla jiddikjara li se jagħmel kampanja fost id-deputati li se jirrappreżentaw lill-partit li qiegħed fil- gvern biex meta d-direttiva terġa' tiġi għad-diskussjoni fil-parlament Ewropew, dawn jivvotaw kontra.

Nivvota kontra xiex?

F'dan il-parlament xi ħadd jaf x'direttiva se titressaq quddiem il-parlament Ewropew jew għal darba oħra qegħdin noqogħdu fuq dak li qalilna xi ħadd?

Hawnhekk qed jingħad li hawn proposta, però din il-proposta għadha ma waslitx għall- formalitajiet tagħha.

Forsi l-proposta li jkun hemm quddiem il-parlament Ewropew tkun kuntrarja għal dak li kien hemm żmien ilu, u jkun fl-interess tal-ħaddiema Maltin li minflok nivvotaw kontra nivvotaw favur.

Forsi d- direttiva tkun b'tali mod li tiddefendi l-ħaddiema fid-diversi setturi tal- portijiet tagħna.

Nitkellmu fuq x'nagħmlu bil-vot tagħna fil-mument li nkunu nafu fejn ikunu sejrin verament il-proposti, u nkunu nafu dak li qed nivvotaw fuqu.

Jekk niddikjaraw kif se nivvotaw fuq xi ħaġa li ma nafux x'inhi nkunu qed nagħmlu żball kbir u naħseb li tkun qed tagħmel żball kbir in-naħa ta' l-oppożizzjoni jekk tipprova tiddikjara minn issa li se tkun kontra xi ħaġa li attwalment ma tafx x'inhi.

Sur President ̧ f'dan ir-rigward ukoll l-Onor.

Mizzi kien ġentlom biżżejjed biex qal li l-union li tirrappreżenta lil dawn il-ħaddiema - fil-fatt ġew għand il-gvern ukoll - ressqet petizzjoni b'mod mill-iktar kordjali dwar il- ħteġijiet tal-ħaddiema kif kienet qed tarahom il-union f'dak il-mument partikolari u dwar il-pożizzjoni li kellu jieħu l-parlament Ewropew.

Finalment għaddiet dik ir-riżoluzzjoni li kienet qed tissapportja l-union, fis-sens li d-direttiva m'għaddietx mill-parlament Ewropew.

Iżda għal darba oħra hawnhekk il-gvern qed jinsisti li ħafna minn dak li qed jingħad, li l-ħaddiema ta' vapur jistgħu jiġu jħottu u jgħabbu u jagħmlu li jridu, ma kenitx ir-realtà.

Id-direttiva, kif finalment ġiet diluted matul erba' snin ta' diskussjoni li damet għaddejja, ma kenitx tgħid li jista' jiġi xi vapur hawn Malta u jagħmel li jfettillu.

Kien hemm prekawzjonijiet u kien hemm modi ta' kif wieħed jiggarantixxi li ma jkunx hemm dan it-tip ta' abbuż fil-konfront tal-ħaddiema Maltin.

Kif għedt iktar kmieni, id-dover ta' l-awtorità marittima u tiegħi bħala ministru huwa li nkomplu niggarantixxu li l-ħaddiema fil-portijiet tagħna jibqgħu jaqilgħu għajxien diċenti għall-familji tagħhom.

Fl-aħħar mill- aħħar dan il-punt partikolari ddiskutejnih aktar minn sena ilu u kif qal l- Onor. Herrera, tajjeb jew ħażin għada pitgħada Malta se tidħol formalment fl-Unjoni Ewropea u allura m'għandniex noqogħdu nipprovaw niskurjaw punti politiċi.

Eżattament, m'għandniex għalfejn nipprovaw niskurjaw punti politċi f'dan is-sens imma r-realtajjiet tal-ħajja jibqgħu dawk li huma.

Qabel ma kkonkludejna d-diskussjonijiet fuq id-derogi li kien hemm bżonn fil-qasam tat-trasport li taħtu jaqgħu l-ħaddiema tal-portijiet, aħna ddiskutejna fit-tul magħhom il-prekawzjonijiet neċessarji biex niggarantixxu li dawn il-ħaddiema tal-portijiet - m'iniex qed nitkellem fuq settur wieħed - jibqgħu jaqilgħu l-għajxien tagħhom.

Però, kif għedt iktar kmieni, dan ma jfissirx li jibqgħu jitħallsu fejn m'għandhomx jew inkella ma jitħallsux fejn għandhom jitħallsu.

GĦandhom jitħallsu tax-xogħol li jagħmlu.

Dan insistejt fuqu diversi drabi mar- rappreżentanti ta' l-unions li ltqajna magħhom u se nibqgħu niltaqgħu magħhom biex niddiskutu dawn il-punti.

Dan irrepetejtu wkoll lill-persuni li jirrappreżentaw liċ-chamber of commerce, lill-federation of industry u lil dawk kollha li b'xi mod imissu ma' dan is-settur.

Jien m'għandix dubju li jekk ikun hemm effiċjenza fil-mod kif isiru l- affarijiet, il-ħaddiema tal-portijiet tagħna mhux talli ma jonqsilhomx id- dħul tagħhom talli fl-aħħar mill-aħħar, bħalma ġralhom ħaddiema f'portijiet oħrajn madwar l-Ewropa permezz ta' l-attività ġdida li għamlu, iżidu l- income tagħhom.

Fl-aħħar irrid nitkellem dwar dak li qal l-Onor.

Mizzi rigward in-nefqa fuq il-moll taċ-Ċirkewwa u ta' l-Imġarr.

Mhux l-ewwel darba li ntqal dan id- diskors però nassigurah li l-awtorità marittima m'għamlitx li fettlilha mal- ministeru ta' Għawdex, kif qal l-Onor.

Mizzi, jekk m'iniex sejjer żball, imma biex tkun f'pożizzjoni li takkomoda t-talbiet, kultant anke l- impożizzjonijiet li għamlet l-awtorità ta' l-ippjanar fuq l-istess awtorità marittima, din kellha tidħol għal nefqa ikbar minn dik li kienet ippjanata oriġinarjament.

Mhux talli l-awtorità marittima ma tbiddilx il-pjanti kif ifettlilha hi, mhux talli ma taqlibx l-affarijiet rashom 'l isfel kif ifettlilha hi, talli kellha tidħol f'nefqiet ikbar proprju biex tkun f'qagħda li takkomoda t-talbiet ta' l-awtorità ta' l-ippjanar.

Naturalment sakemm ir-riżultat aħħari jkun wieħed aħjar minn dak li bdejna bih, l-awtorità marittima ma tiddejjaqx tagħmel dak l-investiment proprju għaliex trid li fiċ-Cirkewwa jkollna port li jipprovdi s-servizzi fl-ikbar numru ta' ġranet possibbli.

L-Onor.

Mizzi stess għamel mistoqsijiet parlamentari fejn staqsa jekk bl-estensjoni tal-breakwaters ta' pajjiżna aħniex se jkollna all weather port, fis-sens li jaħdem 365 ġurnata għal 24 siegħa kuljum.

Bit-terminoloġija "all weather port" qegħdin infissru li d-drabi li jkun hemm waqfien tas-servizz ikunu verament minimi, ferm u ferm inqas milli kellna sal-lum.

Dan irridu nagħmluh fl-interess ta' l-ekonomija Maltija u, iktar importanti, fl-interess ta' l-ekonomija Għawdxija, tal-ħaddiema li jaħdmu Għawdex u ta' dawk li jaqilgħu l-għajxien tagħhom permezz tal-Maltin u t-turisti li jżuru l-gżira Għawdxija.

Madwar 3 miljun ruħ u madwar 750,000 karozza jaqsmu matul is-sena u dan huwa wieħed mis-sorsi kbar ta' għajxien li għandha l-gżira Għawdxija.

Naturalment l-awtorità marittima qed tagħmel l-investiment biex tkompli taqdi d-doveri internazzjonali permezz tal-ħidma fid-direttorat tal- merchant shipping li, bil-problemi kollha li ffaċċja, bil-bidliet kbar li għamel matul is-snin, xorta waħda jista' jqis lilu nnifsu bħala direttorat li rnexxielu jwassal il-bandiera Maltija - issa mhux iktar il-bandiera marittima, imma l-bandiera ta' pajjiżna - 'il quddiem fost l-bnadar internazzjonali.

Sur President, aħna għandna r-responsabbiltà li fil-qasam marittimu nibqgħu mexjin 'il quddiem billi naraw kif din l-awtorità żżid l-attività ekonomika tagħha kemm f'Malta kif ukoll barra minn pajjiżna għall-ġid tal-poplu tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni.

Il- mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Infiq ta' l-Awtorità Marittima ta' Malta għas-sena 2003/2004.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din il-votazzjoni tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Peress li fid-9.00 p.m. intalbet votazzjoni, is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija li l- Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Infiq ta' l-Awtorita` Marittima ta' Malta għas-sena 2003/2004.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l- Onor. Robert Arrigo, l-Onor.

Michael Asciak, l-Onor.

Josef Bonnici, l-Onor.

Tonio Borg, l-Onor.

Joe Falzon, l-Onor.

Louis Galea, l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, l-Onor.

Jeffrey Pulicino Orlando, l-Onor.

Edwin Vassallo u l-Onor.

John Dalli.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONRO.

JOE MIZZI: Mr Speaker, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

John Attard Montalto, l-Onor.

Evarist Bartolo, l-Onor.

Leo Brincat, l-Onor.

Marie Louise Coleiro, l-Onor.

Joe Debono Grech, l-Onor.

Noel Farrugia, l-Onor.

Gavin Gulia, l-Onor.

Alfred Sant, l-Onor.

George Vella u l-Onor.

Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

50 FAVUR : 24

L-Onor.

|Abela Anthony |Frendo Michael | |Agius David |Galea Censu | |Agius Francis |Galea Mario | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Borg Joe |Gonzi Michael | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |D'Amato Helen |Mugliett | | |Jesmond | |de Marco Mario |Puli Clyde | |Debono Giovanna |Pullicino | | |George | |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Fenech Antonio |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 18

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Dalli Helena | |Abela Joseph |Farrugia Angelo| |Agius Chris |Farrugia | | |Michael | |Buhagiar Charles |Herrera Jose' | |Buontempo Stefan |Mangion Charles| |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Caruana Justyne |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Sammut Joseph | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian|

Il-mozzjoni għaddiet

MR SPEAKER: Issa nsejjaħ lill-Prim Ministru ̧ biex jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ħamis, 29 ta' April 2004, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoloġija - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi biex Jemenda Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

Sur President ̧ jien informat li hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra li għada ssir diskussjoni bla vot fuq il-kumpannija Sea Malta.

Il-ħin tad- diskussjoni jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-gvern u l-kelliema ta' l- oppożizzjoni bl-għeluq isir mill-gvern.

Il-ħin ta' l-interruzzjoni tax- xogħol ikun fid-9.00 p.m. u dak il-ħin tingħalaq id-diskussjoni mingħajr ma ssir il-mistoqsija u mingħajr votazzjoni.

Il-ħin ta' l-aġġornament jittieħed bħas-soltu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, tajjeb jew ħażin għaddiet sena mill-ewwel darba li ndirizzajt lis-Sedja u f'kull aġġornament li għamilt s'issa, dejjem ipprovajt nara diversi setturi f'Għawdex u nindirizza ċerti problemi li għandna.

Dan nagħmlu bit-tama li xi ħadd min-naħa tal-gvern jirreaġixxi ħalli l-affarijiet f'Għawdex jibdew mexjin 'il quddiem.

Sa mill-ewwel diskors tiegħi urejt u esprimejt it-tama li l-inklussivita` li tant issemmiet sena ilu, tiġi attwata u llum ngħid li sfortunatament, din il-kelma kienet biss intiża għad-diskors ta' l-okkażjoni u qatt ma kien hemm l-intenzjoni li tiġi attwata.

Dan qed ngħidu għax l-atteġjament tal- gvern matul din is-sena wera li jew isir kif jgħid il-gvern jew ma jsir xejn.

Naħseb li f'kull diskors li għamilt s'issa, b'xi mod jew ieħor indirizzajt l-issue tal-Gozo Channel.

Fid-diskors tal-ftuħ tal-parlament ġie aċċennat li trid issir il-privatizzazzjoni tal-Gozo Channel u mbagħad intqal li din il-kumpannija trid taħdem f'ambjent liberalizzat.

Bħal-lum ġimgħa eżatt il- Ministru Austin Gatt faqqalna bomba għax ħabbar il-miżuri li l-gvern beħsiebu jieħu dwar il-Gozo Channel.

Fil-gazzetti lokali l-ministru ġie kkwotat li qal li hu ma kien qed jagħmel xejn ġdid għax dawn il-miżuri kienu l-istess miżuri li kien ħa gvern Laburista fl-1997.

Forsi l-ministru qal hekk għax mingħalih li b'dan id-diskors se jagħlaq ħalq l-oppożizzjoni u b'hekk jittama li ma jkunx hemm kritika min-naħa tagħna pero` lill- ministru ngħidlu li fl-1997, jien kont waħda minn dawk li ħriġt nipprotesta – dak iż-żmien kont studenta - għax ħassejt li dawn il-miżuri ma kenux ġusti u ma naħsibx li l-minsitru jippretendi li jien noqgħod b'ħalqi magħluq u ma ngħidx dak li għandi ngħid biex niddefendi d-drittijiet tagħna l-Għawdxin.

Bir-rispett kollu, ma nafx kif il-ministru jista' jagħmel paragun bejn l-affarijiet kif ġraw fl-1997 u bejn l-affarijiet kif għamilhom hu.

F'aġġornament li kont ħadt xahrejn ilu meta ż-żieda tan-nollijiet bdiet tberraq kont għedt li ma nixtieqx li s-sitwazzjoni terġa' tkun bħal tat- traġitti meta baxx baxx minn wara daharna kienu ttieħdu ċerti deċiżjonijiet biex it-traġitti tal-Gozo Channel jiġu ridotti.

Waqt dak l-aġġornament kont ittamajt ukoll li waqt li kien qed isir dan il-famuż studju li kienu qegħdin jirriferu għalih min-naħa tal-gvern, kienu se jiġu kkonsidrati diversi aspetti u fatturi kemm ta' natura soċjali kif ukoll ta' natura ekonomika fejn jiġu kkonsultati diversi nies u stakeholders li huma nvoluti direttament fl-attivita` ekonomika ta' Għawdex.

Stennejt ukoll li qabel ma tfaqqa' din il-bomba se jkun hemm pjan serju dwar kif se jiġi minimizzat l-impatt ta' dawn il-miżuri l-ġodda fid-diversi aspetti tagħhom.

Sfortunatament bqajt diżappuntata għall-aħħar għaliex apparentement għad baqa' ħafna xi jsir u dan ix-xogħol messu sar qabel u mhux issa.

Nista' ngħid li reġgħet ġiet ripetuta l-istorja ta' meta tnaqqsu t-traġitti u mbagħad ġie l-ministru f'Għawdex biex jispjegalna x'ġara u x'ma ġarax.

Jien qed ngħid dan kollu għax wara din l-istqarrija li għamel il-ministru, jien ħassejt li kien id-dover tiegħi li nagħmel sensiela ta' mistoqsijiet parlamentari biex il-ministru jiċċarali xi affarijiet.

Jien nirringrazzjah talli rrisponda għal xi mistoqsijiet li għamilt u nifhem li rrispondihom mill-aħjar mod li seta'.

Qed ngħid hekk għaliex apparentement ħafna mill- affarijiet li staqsejtu jew ma kienx jafhom jew inkella ma riedx jirrispondihom.

Per eżempju, l-ewwel mistoqsija li qed tiġini f'rasi kienet dwar jekk in vista taż-żieda tan-nollijiet huwiex se jiżdied il-kumpens relattiv li jingħata lill-ħaddiema u lill-istudenti li jiġu Malta kuljum.

Din kienet mistoqsija parlamentari numru 5274.

Biex inkun fair, din il-mistoqsija ndirizzajtha lill-Ministru għal Għawdex li nimmaġina li kienet involuta f'din in-novità tan-nollijiet.

Pero' r-risposta li tatni kienet tgħid hekk:

"Il-kumpens relattiv għaż-żieda fin-nollijiet qed jiġi kkonsidrat.".

Jiġi kkonsidrat issa?

Allura l-gvern qabad u fattar dawn iż-żidiet fin- nollijiet u lanqas biss indenja ruħu jikkonsidra minn qabel l-effett tagħhom fuqna l-Għawdxin li nagħmlu użu minn dawn is-servizz soċjali ta' kuljum?!

Jien kont nippretendi li fattur bħal dan għandu jkun element determinanti fuq deċiżjoni bħal din!

Minn hawnhekk toħroġ ċara d-distinzjoni bejn il-partit Laburista fil-gvern u l-partit Nazzjonalista fil-gvern għaliex meta fi żmien il-partit Laburista fil-gvern kienu saru dawn il-miżuri, dan l-aspett soċjali kien ingħata prijorita` u importanza, tant li niftakar li kienet ġiet adottata sistema ta' vouchers li permezz tagħha aħna l-istudenti u l-ħaddiema konna naqsmu b'xejn.

Jien staqsejt ukoll dwar il-liberalizzazzjoni tar-rotta ta' Sa Maison u jidher li dan huwa l-ewwel pass biex il-Gozo Channel taħdem f'ambjent liberalizzat.

Permezz ta' mistoqsija parlamentari numru 5276, jien tlabt kjarifika wkoll fuq dan il-punt.

Fil-fatt il-Ministru Austin Gatt irrispondieni li dan il-pass sar għaliex il-kumpannija kienet qed tagħmel it-telf minn dan is-servizz tal-cargo għal Sa Maison u għalhekk billi jitneħħa dan is-servizz, se jitnaqqas it-telf.

Informani wkoll li fil- ġimgħat li ġejjin kellha toħroġ sejħa għall-offerti mill-awtorita` marittima ta' Malta.

Għal darba oħra, jien ġewni ħafna domandi f'moħħi.

Per eżempju, x'se jkun l-impatt ta' din il-liberalizzazzjoni?

Kif se jintlaqtu dawk in-negozjanti Għawdxin li jagħmlu użu minn dan is-servizz?

Kemm se jkunu n-nollijiet?

Hemm maħsuba xi skema ta' għajnuna jew sussidju biex tikkumpensa lil dawn in-negozjanti?

X'effett se jkollu dan fuq l- attivita` ekonomika f'Għawdex?

Dawn huma mistoqsijiet li jiġu waħedhom u kemm jien bħala deputata Għawdxija kif ukoll l-Għawdxin kollha in ġenerali, qed jistennew ir-risposti għalihom.

Staqsejt ukoll dwar l-impatt tal-miżura fuq il-ħaddiema iżda l-Ministru assigurani li mhux se jkun hemm impatt fuq il-ħaddiema minħabba din il- liberalizzazzjoni pero` sinċerament m'iniex konvinta li dan se jkun il-każ.

X'se jsir mix-shifts ta' dawn il-ħaddiema li jaħdmu f'Sa Maison?

Ovvjament dan mhux se jibqa' jsir.

Staqsejt ukoll dwar x'tip ta' vapuri huma maħsuba li jintużaw; jekk dawn humiex se jġorru vetturi tal-merkanzija biss jew vetturi tal-merkanzija u passiġġieri.

Il-ministru qalli li r-risposta għal din id-domanda tingħata f'seduta oħra.

Qed nippreżumi li hekk se jiġri għaliex drabi oħra għamilt suppożizzjonijiet li mbagħad spiċċaw realta`.

Nissoponi li l-ministru lanqas biss ħaseb fuqha din jew ippjana dwarha.

Biss li rrid ngħid huwa li hemm ħafna ħaddiema u studenti li jużaw is-servizz ta' Sa Maison, speċjalment fis-sajf meta jkunu bil-half days, għax jippreferu jaqsmu bil- baħar milli jagħmlu dak it-traġitt twil saċ-Ċirkewwa fuq karozzi tal-linja - ġieli bil-wieqfa – f'dik is-sħana kollha.

Staqsejt ukoll dwar il-mod ta' kif il-crew se jiddaħħal xogħol skond l- esiġenzi tas-servizz.

Il-ministru spjegali li peress li n-numru ta' passiġġieri ma jaqbiżx il-500 ruħ, inkiseb permess mill-awtorita` marittima ta' Malta biex il-vapuri jkunu jistgħu joperaw b'ekwipaġġ ta' 11 minflok ta' 15.

Issa n-numru ta' 15-il membru ta' l-ekwipaġġ abbord ma jkunx dejjem fiss irrispettivament minn kemm ikun hemm nies abbord imma jkun flessibbli skond kemm ikun qed iġorr passiġġieri.

Qalli wkoll li ż-żieda tan-nies għal dawn il-vjaġġi li jġorru 'l fuq minn 500 passiġġier se jittellgħu mill-art jew mill-vapur li jkun marbut ġewwa l-port ta' l- Imġarr.

Ovvjament din ir-risposta għandha ċerti implikazzjonijiet.

Aħna diġa` nafu li l-overtime tal-ħaddiema tal-Gozo Channel naqas.

Nafu li ntbagħtu ċirkolarijiet biex ċerti ħaddiema ma jirrapportawx għax-xogħol fil-Ħdud u l- btajjel pubbliċi u nafu wkoll li ċerti ħaddiema ġew imġiegħla jieħdu l- leave tagħhom.

Issa, b'din in-novita` awtomatikament se jirriżulta proċess fejn għandek ta' l-inqas erba' f'kull shift li mhux se jdaħħluhom xogħol għaliex jekk il- crew minn 15 se jinżel għal 11, għandek erba' li se jibqgħu jperpru.

Jekk ikun hemm il-bżonn dawn l-erba', se jdaħħluhom jew mill-art - dawk li jkunu qegħdin jagħmlu x-xogħol tagħhom fuq l-art - jew inkella mill-vapur li jkun sorġut faċċata fl-Imġarr.

Jien hawnhekk nistaqsi lill-Ministru: Dan x'riżultat se jkollu fuq il-paga tal-ħaddiem u fuq il-job security tagħhom?

Jien naħseb li l-ħaddiema tal-Gozo Channel għandhom dritt ikunu jafu fejn qegħdin u mhux noqogħdu nilagħbu xi logħba b'detriment għall-ħaddiem.

Jien kemm-il darba għedt li l-ħaddiema tal-Gozo Channel m'għandhomx jisfaw vittmi għaliex mhux sewwa li l-ewwel indaħħluhom biex nagħmlulhom pjaċir imbagħad nieħdu miżuri bħal dawn għad-detriment tagħhom u tal-familji tagħhom.

Staqsejt ukoll dwar il-ħaddiema tal-bars tal-vapuri tal-Gozo Channel.

Nafu li biex jagħmlu l-pjaċiri, speċjalment qabel l-elezzjoni, dawn daħħlu l- ħaddiema mal-Gozo Channel billi deffsuhom jaħdmu fil-bars.

Jien staqsejt lill-ministru biex jgħidli x'impatt se jkollu fuq il-ħaddiema l-fatt li tħabbar li l-catering issa se tieħu ħsiebha l-Gozo Channel stess u jekk hux se jkun hemm żieda jew tnaqqis ta' ħaddiema minħabba f'dan.

Il-ministru rrisponda li dawn il-ħaddiema mhumiex tal-Gozo Channel imma huma mpjegati ma' kumpannija oħra u għalhekk ma jistax jgħid x'impatt se jkun hemm fuqhom.

Issa ovvjament għandna konferma li dawn li mingħalihom jaħdmu mal- Gozo Channel, mhu qed jaħdmu mal-Gozo Channel xejn u jaħdmu ma' kumpannija oħra.

Pero' li seta' jgħid il-ministru huwa li x-xogħol kien se jibda jsir mill-ħaddiema tal-Gozo Channel u se jiġu ffrankati Lm150,000 fis-sena.

Issa l-Lm150,000 fis-sena minn fejn se jiġu ffrankati?

Mill-pagi tal- ħaddiema jew mill-ikel?

Jiġifieri l-ministru qed igħidilna li issa li se jinbidel il-caterer, il-provider ta' l-ikel preżenti qed jieħu Lm150,000 aktar milli suppost?

Jew inkella r-riduzzjoni se ssir minn fuq il-ħaddiema tal-bars?

Qed insemmi dawn il-mistoqsijiet parlamentari li għamilt għaliex il-poplu għandu dritt ikun jaf x'inhu jiġri.

Ladarba qed nitkellem fuq dan is-suġġett nixtieq nirriferi għat-twissijiet li saru dwar iż-żieda tan-nollijiet mill-Gozo business chamber u mill-Gozo tourism association.

Qabel l-elezzjoni, dawn iż-żewġ entitajiet kienu qed jiffavorixxu l-politika tal-gvern dwar l-Unjoni Ewropea u dak iż-żmien il- gvern ta kas ta' dak li kienu qed jgħidu.

Pero' issa ovvjament għax qegħdin iddoqqu qanpiena li mhux qed togħġob lill-gvern, baqa` għaddej minn fuqhom qisu bulldozer.

Issa nixtieq nerġa' nagħmel riferenza għal dak li kont għedt fl-aħħar aġġornament xi xahrejn ilu, fejn iddiskutejt rapport li kienu ħarġu dawn iż- żewġ entitajiet li ta' min jagħti kashom għax dawn ikopru kompletament l- isfera ekonomika GĦawdxija u ovvjament iħossu b'idejhom is-sitwazzjoni ekonomika kritika u prekarja li għandna f'GĦawdex.

M'huwiex mument propizju biex jittieħdu miżuri bħal dawn u mhu se joħroġ l-ebda ġid għall-gżira GĦawdxija minn dawn iż-żidiet.

Dawn se jservu biss biex lill-gżira tagħna jrenduha anqas kompettitiva u jiġu mgerrxa iżjed turisti, speċjalment il- Maltin li jiġu GĦawdex u jiġġeneraw ftit negozju għall-imprenditur GĦawdxi.

Sur President, jien niskanta kif il-ministru għal GĦawdex - li qiegħda fil- Kabinett fejn suppost jiġu deċiżi u diskussi ċerti miżuri – tista' tibqa` passiva u siekta għal dan kollu.

Jien niskanta kif din tista' tittollera sitwazzjoni fejn għandek miżuri li se jaffetwaw il-ħajja GĦawdxija f'kull qasam u f'kull livell radikalment.

Niskanta wkoll u nistaqsi fejn huma dawk in-nies li kienu jipprotestaw miegħi fl-1997.

Mela għax issa dawn il- miżuri qed jeħodhom il-gvern tagħhom, ma jimpurtax?

Jien naħseb li jekk aħna l-GĦawdxin m'aħniex kapaċi nirrispettaw lilna nfusna, kif nippretendu li ħaddieħor jirrispettana meta aħna kuntenti li jiġi xi ħadd minn Malta u jiġi jiddettalna u jagħmel bina li jrid?

Jien nemmen li din hija issue ta' l-GĦawdxin kollha, lil hinn minn kull partiġjaniżmu politiku.

F'sena waħda, il-Gozo Channel spiċċat taħt il-mira tal-gvern u nixtieq nappella lill-GĦawdxin kollha sabiex ningħaqdu kollha flimkien u ma nibqgħux passivi u naqilgħu ġo fina.

Il-Gozo Channel hija s- servizz soċjali tagħna u nħeġġeġ lill-GĦawdxin kollha sabiex ningħaqdu flimkien ħalli ma nħallu lil ħadd jeħdilna dak li huwa tagħna.

Dan l- appell qed nagħmlu partikolarment lid-deputati kollha GĦawdxin, u lilek ukoll ̧ Sur President.

Nappella biex ninsew id-differenzi politiċi tagħna u niġġieldu għal dak li huwa tagħna għax nemmen b'sinċerita` u b'qawwa kollha li aħna d-deputati GĦawdxin għandna npoġġu l-interessi ta' Għawdex u ta' l- GĦawdxin kollha l-ewwel u qabel kollox u dan għandu jipprevali fuq kull twemmin politiku.

Ejjew niġġieldu ħalli dak li huwa tagħna nżommuh għalina.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jien se jkolli nitkellem bħall-Onor.

Caruana, fis-sens li għandna nieħdu dak li ħaqqna ̧ pero' rigward il- Kottonera.

Madwar tmien snin ilu, meta l-partit Laburista kien fil-gvern, aħna konna rajna x'se nagħmlu biex nagħtu spinta vera lill-Kottonera u biex nagħtu r-ruħ lin-naħa ta' isfel ta' Malta u dan kemm mill-aspett soċjali u kemm mill-aspett ekonomiku.

Fil-fatt il-gvern Laburista kien nieda rapport soċjo-ekonomiku għan-naħa ta' isfel ta' Malta li fih kienu nvoluti l- partiti politiċi, l-għaqdiet reliġjużi, l-għaqdiet filantropiċi eċċ.

Wara li kien tlesta dan ir-rapport kienet saret konferenza fejn il-partiti kienu qablu li dan ir-rapport igħaddi fi stadju ta' azzjoni billi jkun hemm kumitat li jieħu ħsieb il-prijoritajiet sabiex jibda jwettaq dak Ii kien ġie maqbul f'dan l-istess rapport mill-partiti politiċi u minn kulħadd.

Fil-fatt l-aħħar konferenza kienet saret fil-kulleġġ De La Salle.

Ikun tajjeb li ngħid li dan il-kumitat ta' azzjoni kien inħatar.

Tant hu hekk li jien kburi li kont nagħmel parti kemm minn dan il-kumitat kif ukoll mill-kumitat li mexxa biex sar dan ir-rapport.

Fil-fatt jien tajt sehem qawwi fih u ddedikajt ammont ta' sigħat sostanzjali biex dan ir-rapport seta' jsir.

Pero' dan kollu għamiltu minn qalbi għaliex naf li n-naħa tagħna għandha l-problemi u naf li hemm bżonn li jkun hemm żvilupp ekonomiku li jrid ikun marbut ma' l-aspett soċjali wkoll.

Sfortunatament kienet waslet l-elezzjoni ta' l-1998 u tela` l-partit Nazzjonalista u minkejja li l-partit Nazzjonalista kien jaqbel ma' dak il- pjan soċjo-ekonomiku għan-naħa ta' isfel ta' Malta u minkejja li kien jaqbel li jsir kumitat ta' azzjoni biex isiru prijoritajiet ħalli jitwettqu ċerti affarijiet, l-ewwel ħaġa li għamel kien li talab lill-membri f'dan il- kumitat biex jirriżenjaw.

Fil-fatt ġejna sfurzati biex nirriżenjaw u hekk għamilna la l-gvern ried hekk.

Pero` min-naħa l-oħra, ftit ġimgħat wara l- elezzjoni, meta l-Prim Ministru tal-lum, l-Onor.

Gonzi, ġie mistoqsi jekk il-gvern hux se jimxi fuq il-linji ta' dan il-pjan soċjo-ekonomiku għan- naħa ta' isfel ta' Malta, dan kien qal li dak il-pjan se jeħduh on board u se jimxu fuq dak il-pjan biex nagħtu nifs ġdid lin-naħa ta' isfel ta' Malta.

GĦaddew ix-xhur u spiċċajna biex dan il-gvern mhux talli ma żammx kelmtu li jimxi fuq dan il-pjan, talli meta ġab esperti minn barra biex jagħmlu r- rapporti fuq ir-riġenerazzjoni tal-Kottonera, dawn ma tahomx kopja u ma qalilhom xejn b'dan ir-rapport.

Jien iltqajt magħhom u staqsejthom jekk il- gvern kienx tahom kopja ta' dan l-istudju jew tahomx brief dwar dak l- istudju li kien sar, u huma dejjem saħqu miegħi li ma jafu b'xejn.

Jien għedtilhom bl-importanza tiegħu, kif sar, x'fih u baqgħu skantati kif il- gvern ma qalilhom xejn dwar dan.

Sfortunatament dan kollu juri nuqqas ta' serjeta` min-naħa tal-partit Nazzjonalista fejn tidħol in-naħa ta' isfel ta' Malta.

Ftit tal-ġimgħat ilu, l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici beda jgħidilna biex inkunu reali u ma noqogħdux nikkritikaw bħallikieku l-partit Nazzjonalista m'għamel xejn fil- Kottonera.

Naħseb li jekk insemmi din biss li semmejt issa, dwar dan il- pjan li qabel fuqu kulħadd ̧ anke l-partit Nazzjonalista, żgur li kellu jsir ħafna iżjed milli sar.

Il-bqija li sar, mhux veru sar għan-nies tal- Kottonera imma sar għal ċertu spekulaturi u biex jiggwadanjaw ċerti nies u xejn iktar.

Imbagħad xi ngħidu fuq il-yacht marina?

Kien il-partit Laburista li f'dan ir-rapport saħaq li għandha ssir yacht marina biex niġġeneraw l-impjiegi.

Nesa l-partit Nazzjonalista li meta tela' fil-gvern qal li din se tiġġenera madwar 500 impjieg?

Fejn huma l-500 impjieg?

Fejn qegħdin jaħdmu n-nies tan-naħat tagħna?

Allura mhux bilfors tgħid li veru mhu qed isir xejn ladarba dawn l-impjiegi ma ġewx maħluqa?

Veru li saret il-yacht marina - anke aħna għedna li rridu nagħmlu yacht marina – imma din irridu nagħmluha b'tali mod li tiġġenera l-impjiegi għan-nies ta' dawk l-akkwati.

Imma minn dan kollu, il-partit Nazzjonalista m'għamel xejn!.

Il-partit Nazzjonalista ftaħar ukoll li l-bini li sar fil-Birgu ̧ li jibda min-naħa ta' Sant' Anġlu u jibqa` sejjer għan-naħa tal-Kalkara ̧ ġie sabiħ u qed jiġi aċċettat min-nies.

Dan mhu veru xejn.

L-ewwelnett saret spekulazzjoni għax din mhux in-nies tal-Kottonera gawdew minnha imma min ħa l-art u qed ibigħ dawk il- postijiet.

Mhux talli ma gawdiex il-poplu tal-Kottonera, talli r-residenti qed isofru l-konsegwenzi.

Meta jien kont fuq il-bord ta' l-awtorità ta' l- ippjanar għamilt minn kollox biex dan ma jsirx.

Fil-fatt jien mhux biss kont ivvotajt kontra dak il-bini imma għamilt minn kollox biex kemm jista' jkun nipprova nnaqqas il-problema u l-inkonvenjent li qed joħloq lin-nies ta' dawk l-akkwati.

Per eżempju, il-linji ta' kif kellu jsir il-bini ma ġewx rispettati u l-livell stabbilit ta' fejn kellu jasal il-lift inqabeż.

Kien hemm qbil ukoll li hemmhekk ikun belveder imma jekk wieħed imur hemmhekk ̧ diżastru jara u mhux belveder!

Dawn huma affarijiet li mhux suppost saru u jien nitlob lill-MEPA biex tmur tinvestiga u tara għaliex dan mhuwiex dak li ġie mwiegħed il-poplu tal-Kottonera.

Sur President, irrid infakkar li biex dak il-proġett isir kellu jintervjeni l-gvern għax jien niftakar li meta dan il-proġett ġie għad- diskussjoni quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar domt disa' sigħat inżomm id- diskussjoni b'argumenti sodi bbażati fuq il-liġi.

Għalhekk żammejthom u xejn iżjed u mhux għax riedu joqogħdu għal dak li kont qed ngħid jien!

Imbagħad kellu jidħol il-gvern u jagħti garanzija ̧ bla ma jsir traffic impact assessment, biex isir proġett.

Issa llum hemmhekk in-nies qed ibatu l-konsegwenzi kollha u se jbatu aktar 'il quddiem meta jsir il-parking fl- area ta' Santa Margerita f'Bormla.

Nerġa` ngħid li jien kont u nibqa' kontra dan kollu.

Dawn huma l-affarijiet li ġabulna fil-Kottonera!

X'ġabu iżjed?

Fejn gawdew in-nies tal-Kottonera?

Fuq il-bini storiku ma sar xejn biex jiġu attirati t-turisti fl-areas tagħna.

Ikun tajjeb li wieħed isemmi wkoll li l-partit Laburista waqqaf kumitat konġunt għall-Kottonera fejn hemm involuti fih is-sindki, il-kunsilliera u d-deputati tar-reġjun u bħala president hemm il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Aħna qed nagħmlu xi ħaġa oħra mill-oppożizzjoni biex nippromwovu t-turiżmu li joħloq u jiġġenera l-impjiegi li tant għandna bżonn għaliex taħt dan il- gvern, l-unemployment żdied u mhux l-impjiegi!

Allura għax aħna qed nipprovaw innaqqsu l-illitteriżmu u nagħtu edukazzjoni aħjar lit-tfal tagħna, qed nagħmlu xi ħaġa ħażina?

Allura jekk aħna qed nipprovaw nippromwovu xi ħaġa u qed niddiskutu biex nipprovaw niġġeneraw aktar impjiegi fil-Kottonera, qed nagħmlu xi ħaġa ħażina?

Qed nagħmlu xi ħaġa tajba u naċċerta lil kulħadd li mhux paroli fil-vojt qed isir għax qed naħdmu bis-serjeta`u kulħadd qed jagħti sehem għax nafu kemm għandna bżonn dan kollu fil-Kottonera.

Importanti li nagħmluh dan u naċċerta lil kulħadd li qed ikun hemm riżultati pożittivi.

Sur President, bħalma konna ħadna inizjattiva meta konna fil-gvern bil-pjan soċjo-ekonomiku għan-naħa ta' isfel ta' Malta, issa erġajna ħadna l- inizjattiva u ħloqna dan il-kumitat konġunt tal-Kottonera.

Kulma sar fil- Kottonera min-naħa tal-partit Nazzjonalista, sar biex jiġu aġevolati l- ispekulaturi u dak li wiegħdu kien kollu sħab u xejn aktar għax l- unemployment żdied minflok naqas, l-edukazzjoni marret lura minflok marret 'il quddiem u l-problemi soċjali żdiedu minflok naqsu.

Wara kollox ̧ Sur President, jekk il-gvern lanqas irnexxielu jsolvi l-problema ta' l-ilma li jkun hemm ħdejn il-Verdala, kif jista' dan isolvi problemi ferm akbar?

Biex nagħlaq nixtieq insemmi daqsxejn lix-Xgħajra.

F'Ottubru tas-sena 2002 talbu biex isiru l-lampi u dawn il-lampi ma sarux u lill-kunsill lokali issa qalulu li dawk il-lampi huma a spejjeż tiegħu.

X'jiġifieri dan?

Mela dawn il-lampi ntalbu fl-2002, kien hemm approvazzjoni ̧ safejn naf jien u sakemm jaf il-kunsill ukoll, imma anke kieku ma kienx hemm l- approvazzjoni, jekk kien hemm bżonnhom u issa ir-responsabbilta` tal-lampi waqgħet fuq il-kunsill lokali, dawn għandhom isiru mill-gvern għax il- kunsill lokali tax-Xgħajra m'għandhomx flus u għandhom raġun u jien nitlob minn hawnhekk lill-Ministru Austin Gatt biex jintervjeni għax din hija xi ħaġa li għandha ssir.

Wara kollox dawn mhux illum intalbu!

Il-partit Laburista verament jemmen fil-Kottonera u dak li jagħmel, ma jagħmlux bi skop ta' smokescreen u ma jagħmlux biex jaġevola lil xi spekulaturi imma jagħmlu biex jipprova jsolvi l-problemi li għandna u biex jagħti spinta 'l quddiem lill-Kottonera.

Il-partit Laburista huwa l-partit tal-ħaddiema u l-maġġoranza tal-ħaddiema jafu li se jsibu l-partit Laburista warajhom li jipprova jtaffi dawn il-problemi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Ħamis 29 ta' April 2004 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Prim Ministru.

Fl-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.