MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 170 It-Tnejn, 11 ta' Ottubru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 170 It-Tnejn, 11 ta' Ottubru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 11 ta' Ottubru, 2004

WERREJ

MINUTI 450

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 450

TQEGĦID TA' KARTI 457

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDJAZZJONI (IT-TIENI QARI)

MEDIATION BILL (SECOND READING) 458

AĠĠORNAMENT 481

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 487

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 169 li saret fis-6 ta' Ottubru, 2004, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - TAĦRIKIET FUQ SEWQAN EĊĊESSIV

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika n-numru ta' taħrikiet maħruġa mill-pulizija fuq sewqan eċċessiv matul din is-sena?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi matul l-ewwel tmien xhur ta' din is-sena l-pulizija għamlet 858-il taħrika dwar sewqan eċċessiv.

PULIZIJA - TAĦRIKIET FUQ PARKING ILLEGALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika n-numru ta' taħrikiet maħruġa mill-pulizija dwar parking illegali matul din is-sena u s-sena l-oħra?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Matul is-sena 2003 il-pulizija għamlet 21,774-il taħrika u bejn Jannar u Awwissu ta' din is-sena għamlet 19,909-il taħrika konnessa ma' parking illegali.

QRATI - PERSUNI AKKUŻATI FUQ MONEY LAUNDERING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika kemm tressqu persuni l-qorti akkużati b'money laundering minn mindu daħlet fis-seħħ il- liġi?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Mir-records disponibbli jidher li kien hemm disa' persuni li tressqu l-qorti mill-pulizija b'akkużi relatati ma' money laundering minn mindu ġiet fis-seħħ l-istess liġi.

PULIZIJA - RAPPORTI DWAR SUWIĊIDJI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika n-numru ta' suwiċidji li kienu rapportati din is-sena?

Liema kienu l-iżgħar u l-ogħla etajiet?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi matul l-ewwel tmien xhur ta' din is-sena ġew irrapportati 20 każ ta suwiċidju lill-pulizija.

L-eta` tal- vittmi kienet tvarja bejn is-17 u l-84 sena.

PULIZIJA - SEJBA TA' DROGI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika l-ammont ta' droga li din is-sena nqabdet mill-pulizija?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi l-ammont u t-tip ta' droga li nqabdet mill-pulizija matul l-ewwel tmien xhur ta' din is-sena huwa kif ġej:

Cocaine 107.64grms Heroin 674.849grms Cannabis plants 288 plants Cannabis grass 2.345kg Cannabis resin 14.639kg Cannabis seed 2,281 seeds Cannabis joints 7 joints Ecstacy 845.5 tablets Amphetamine 69.4grms Dalmain 4 tablets

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jista' s-segretarju parlamentari jagħtina ftit update dwar il-laboratorju forensiku wara dak kollu li smajna f'dawn l- aħħar ġranet?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nixtieq infakkar lill-Onor.

Membru li dan il-ministeru m'huwiex responsabbli mil-laboratorju forensiku jew mill- impjegati tiegħu pero' fil-mezzi tax-xandir ingħata prominenza l-fatt li dawn l-impjegati issa ġew integrati man-national laboratory.

Jiġifieri dak kollu li kien isir fl-Evans laboratory issa se jibda jsir f'dan il- laboratorju.

Nirringrazzja lil kulmin ħa sehem f'din il-ħaġa għax waslet f'eżitu tajjeb.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDi: Jista' s-segretarju parlamentari jgħid jekk l- ammont ta' droga li nqabdet mill-pulizija huwiex wieħed mill-ogħla li nqabdu matul dawn l-aħħar snin f'pajjiżna?

Jekk inhu hekk, ma jaħsibx li dan jixhed l-impenn kostanti u effettiv tal-forzi ta' l-ordni biex din il- problema tiġi miġġielda?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nirringrazzja lill-Onor.

Membru tad- domanda li għamilli għax b'hekk ikolli l-opportunita` nuri biċ-ċar il-ħidma kbira li qed tagħmel il-forza ta' l-ordni - ġeneralment din ma tkunx tidher - biex tikkontrolla u tikkumbatti b'mod tajjeb u kemm jista' jkun mill- ewwel, il-problema kbira ta' traffikar ta' droga f'pajjiżna.

Huwa minnu li l-ammont ta' droga li nstabet din is-sena kien fost l-ogħla li nstab tul is- snin.

Infakkar lill-Onor.

Membru li fis-snin preċedenti nqabdu diversi tipi ta' droga u anke nies li jittraffikawha, kemm Maltin kif ukoll oħrajn li jkunu ġejjin minn barra.

Permezz ta' investigazzjoni tajba li għamlet il-forza ta' l-ordni, irnexxielha ssib 288 pjanta tal-cannabis li ġiet imħawla u miżrugħa f'pajjiżna stess.

Huwa minnu li l-qabda ta' din is-sena kienet waħda mill-qabdiet tajbin tal-pulizija.

Ovvjament is-sena għadha m'għalqietx u jiena nawgura li bħas-snin ta' qabel tkun waħda li turi li l- Istat huwa preżenti u qiegħed jagħmel is-sehem tiegħu biex jikkontrolla l- problema tad-droga.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Naturalment wieħed jifraħ meta jisma' li l-forza ta' l- ordni qed tagħmel xogħolha sew fejn tidħol droga u traffikar tagħha.

Is- segretarju parlamentari ma jidhilrux iżda li l-pulizija m'hijiex mgħammra biżżejjed u l-fatt li nsibu klandestini jiġru fit-toroq tagħna bla ma ħadd ma jkun jaf bihom, juri li hawn nuqqas ta' sigurta`?

Ma jaħsibx li l-gvern għandu jieħu passi biex jattrezzahom ħalli verament ikollna sigurta` f'pajjiżna?

Rigward il-laboratorju forensiku, jista' s-segretarju parlamentari jassigurana li l-affarijiet fil-qrati issa qed jiffunzjonaw sew wara l- waqfa li kien hemm?

Jista' jelabora dwar dan il-fatt u jgħidilna kif ġiet solvuta l-problema?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, aktar ma l-forzi ta' l-ordni u l-pulizija jkollhom mezzi, aktar aħjar.

Fil-fatt tul dawn l-aħħar snin aħna ħadna ħsieb li nżidu kull darba l-istrumenti u l-mezzi kollha għad- dispożizzjoni ta' dawn in-nies.

Ovvjament it-teknoloġija moderna dejjem tavvanza u kulmin huwa nvolut f'dawn it-tipi ta' operazzjonijiet li huma marbutin mad-droga dejjem irid jaġġorna ruħu, jiġifieri din hija ġlieda kontinwa bejn il-forza ta' l-ordni u l-forza tal-kriminalita` organizzata.

Rigward il-kwestjoni tal-klandestini naħseb illi l-gvern Malti qed jiġi kkritikat internazzjonalment għax in-nies kollha li jiġu minn barra jieħu ħsieb li jdaħħalhom fid-detention centres.

Sfortunatament hawn ħafna nies f'pajjżna li qed jipprovaw jimminawna sabiex meta jiġu n-nies minn barra u ai termini tal-liġi jinżammu f'post ristrett u ma jitħallewx joħorġu minnu qabel ma jsirilhom l-eżami ta' l-applikazzjoni tagħhom.

Jiġifieri sakemm isir il-proċess li permezz tiegħu nkunu nafu jekk dawn humiex rifuġjati u ta' liema nazzjonalita` huma - għax jgħidu li jkunu ta' nazzjonalita` u fil- fatt ikunu ta' nazzjonalita` oħra - wieħed irid iżommhom fiċ-ċentru ta' detenzjoni.

Allura l-idea li hemm xi klandestini li qegħdin jiġġerrew barra, hija għal kollox żbaljata.

In-nies li jkunu qegħdin fl-open centres jew ikunu ġew rikonoxxuti bħala rifuġjati jew ikunu ġew mogħtija l-istatus umanitarju.

Rigward il-kwestjoni tal-qorti rrid ngħid li l-ewwelnett il-mezzi tax- xandir taw wieħed x'jifhem li l-proċessi kollha tal-qorti jinsabu weqfin meta dan m'huwiex minnu.

Il-verita` hi li ġew innominati tliet esperti partikolari biex jieħdu ħsieb uħud minn dawn il-proċessi.

Dwar il-kontaminazzjoni nixtieq ngħid li s'issa kulma għandna huma ħafna dikjarazzjonijiet gratwiti ta' kelliema ta' l-oppożizzjoni li qed igħidu li dawn wisq probabbli sarilhom hekk u ġralhom hekk.

Wieħed ma jistax jitlaq jiġri imma jrid jara ċ-ċirkostanzi partikolari ta' kull każ.

Jien naf li s- soltu meta l-esperti jidħlilhom xi ħaġa, jaqbdu u jagħmlu l-analisi neċessarja għax jekk din ma ssirx fil-mument li jsir id-delitt jew ftit wara, speċjalment f'affarijiet li għandhom x'jaqsmu mad-demm jew affarijiet oħra anċillari ma' dawn it-tipi ta' likwidi, wieħed jitlef kollox.

Jien nippreżumi li billi dawn huma esperti li ilhom il-qorti, jafu l-affarijiet tagħhom u ħafna mill-eżamijiet li għamlu, għamluhom fil-bidu.

L-idea tal- kontaminazzjoni ma nistax neskludiha pero' fl-istess ħin ma nistgħux neħduha for granted li kwalunkwe ħaġa li kien hemm hemm ġew, hija kontaminata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, lis-segretarju parlamentari rriferejtu għall-klandestini li jkunu jiġru fit-toroq, anke ġewwa Għawdex - skond kif ġie rrapportat f'gazzetti lokali - u allura ma nafx x'għandu x'jaqsam l- open space centre.

Mhux aħjar ikun preċiż u jgħidilna eżattament x'qed jagħmel il-gvern biex ikun hemm aktar sigurta` f'dan ir-rigward?

Jekk is- segretarju parlamentari ma jistax jinnota li ċerti klandestini sabuhom jimxu fit-toroq u hu qed jgħid li kienu f'open centre, allura kulmin jiġi jagħmel kuntrabandu f'open centre ikun!

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, jiena nagħmel l-iżball li meta niġi biex inwieġeb dawn id-domandi nippreżumi li l-kelliema ta' l- oppożizzjoni jaqraw il-gazzetti u jżommu lilhom infushom aġġornati mal- ħidma tal-gvern f'dan il-kamp partikolari.

Irrid ngħid ukoll li hija idea żbaljata li xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-klandestini illegali nagħmluha xi ħaġa politika li taqsam iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jista' jkun li kien hemm persuna jew tnejn li kienu mexjin Għawdex, waslu Malta u kienu għadhom ma daħlux fiċ-ċentru tad-detenzjoni.

Naturalment wieħed irid jifhem li ma jistax ikollna l-pulizija max-xtut kollha l-ħin kollu biex jagħmlu l-patrol u jekk jaraw lil xi ħadd tiela' mill-bajja l- Ħamra jew mill-bajja ta' San Tumas, mill-ewwel jeħduh fiċ-ċentru tad- detenzjoni!

Jiġifieri jekk jiġi xi ħadd hawn Malta u ma jkunx inqabad mill- ewwel nifhimha, pero' l-maġġoranza ta' dawn il-klandestini, malli jinżlu f'pajjiżna jitqegħdu fiċ-ċentru tad-detenzjoni.

Issa nirrepeti li jekk hemm minnhom li ngħataw l-istatus ta' rifuġjati jew l-istatus umanitarju u ħarġu fl-open centres, allura dawk għandhom l-liberta` tal-moviment fil- pajjiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, is-segretarju parlamentari jħobb idawwar daqsxejn id-diskors għax jiena semmejtlu l-klandestini bħala eżempju.

Jiġifieri l-fatt li dawn ġieli jirnexxielhom jidħlu f'pajjiżna bla ma jinduna bihom ħadd - ħafna drabi jiġu rapportati min-nies u mhux jaqbadhom min huwa responsabbli mis-sigurta` - ma jindikax ċar li min irid jabbuża billi jittraffika d-droga jew idaħħal xi kuntrabandu f'pajjiżna, jista' faċilment jagħmel dan ladarba m'hawnx sigurta` biżżejjed?

Jien għalhekk semmejtlu l-klandestini!

Jista' s-segretarju parlamentari jispjega eżatt x'sigurta` għandna fil-kosta tagħna?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Bir-rispett kollu lejn il-ħabib kollega tiegħi, is-sigurta` f'pajjiżna hija waħda tajba u wieħed kemm jista' jkun ikun jaf minn qabel b'dawn il-persuni li jkunu ġejjin bħala immigranti illegali f'pajjiżna.

Rigward il-kwestjoni tad-droga, wieħed jipprova jikkontrollaha bil-mezzi u l-istrumenti kollha li għandu.

Fil-fatt il-pulizija għamlet numru ta' qabdiet - kif jidher fir-risposta għad-domanda parlamentari li saritli - u dan jindika b'mod mill-iktar ċar li meta f'pajjiżna jidħlu nies permezz ta' dgħajjes jew mill-ajruport, il-pulizija qed tara li ssir ċerta sigurta`.

Dan ifisser li l-argument tal-ħabib tiegħi ma jreġix għax l-Istat qiegħed jagħti l-apparat kollu lill-forzi ta' l-ordni biex wieħed ikun jista' jaqbadhom.

Pero' kif wieħed jaf, illum tant hu kbir in-numru ta' nies li ġejjin u sejrin minn pajjiżna, li ma' dan it-trapass ta' nies ikollok persentaġġ minnhom li sfortunatament iġibu magħhom id-droga minn barra minn Malta.

Pero' lanqas irridu nċekknu lil dawk li qegħdin hawn Malta, li jkabbru l-pjanta cannabis u li huma wkoll parti mill-operazzjoni tal-ħidma li ssir f'dan il-pajjiż.

Dan ifisser li għandna problema kemm interna kif ukoll esterna.

Għal dan il-għan il-forza ta' l-ordni f'pajjiżna hija kkonċentrata fuq iż-żewġ setturi u fil-fatt qed tagħti riżultati pożittivi.

Wieħed m'għandu bl-ebda mod juri lil dawn in-nies li ġo din il-Kamra hemm xi kwestjoni fuq dan il-punt u li allura hemm nuqqas ta' għaqda bejnietna fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga, għax dan jista' jagħtihom x'jifhmu li jistgħu jdaħħlu aktar droga jew jabbużaw aktar.

QRATI - PERSUNI AKKUŻATI BI TRAFFIKAR TA' DROGA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika n-numru ta' persuni li din is-sena tressqu l-qorti akkużati bi traffikar ta' droga?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi matul l-ewwel tmien xhur ta' din is-sena l-pulizija ressqet 95 persuna akkużata fuq traffikar ta' droga.

AMBAXXATA MALTIJA F'BEIJING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk fl-ambaxxata Maltija f'Beijing hemmx aġenta partikolari li tibgħat studenti Ċiniżi Malta għat-tagħlim ta' l-Ingliż li tingħata attenzjoni preferenzjali b'paragun ma' aġenti oħrajn Ċiniżi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin): Jiena nformat li l-ebda aġent partikolari li jibgħat studenti Ċiniżi biex jitgħallmu l-Ingliz f'Malta m'hu jingħata trattament preferenzjali għad-detriment ta' aġenti oħra Ċiniżi.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi tagħrif għad-dispożizzjoni tiegħu li jindika l-kuntrarju, nitolbu jgħaddihuli.

PERSUNI TA' NAZZJONALITA` ĊINIŻA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew deportati Ċiniżi minn Malta mill-bidu tas-sena talli daħlu illegalment jew qagħdu f'pajjiżna aktar milli kellhom permess?

Jista' jgħid jekk sarux protesti wkoll min-naħa ta' l-awtoritajiet Taljani dwar Ċiniżi li qegħdin jaħarbu minn Malta lejn l-Italja?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena kien hemm 73 persuna ta' nazzjonalita` Ċiniża li tneħħew minn Malta wara li rriżulta li b'xi mod kienu qegħdin Malta illegalment.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija ninsab informat illi l-pulizija ma kellhiex tali protesti.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk l-accounts ta' l-ambaxxati Maltin humiex kollha konformi mal-financial regulations tal- gvern, b'mod partikolari fl-Italja, Brussell, l-Irlanda u l-Ungerija?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Jien informat mis-segretarju permanenti li ma jirriżultax li l-ambaxxati msemmija m'humiex konformi mal-financial regulations.

PERSUNA LI QED ISSERVI FIL-MISSJONI PERMANENTI TAL-UE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Huwa minnu li l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament u li qed isservi fil-missjoni permanenti ta' l-UE diġa` qed tgħid li se tinħatar ambaxxatur għas-Slovenja fi żmien mhux 'il bogħod?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): M'għandix mezz biex inkun naf x'qegħdin jgħidu persuni individwali.

MEDITERRANEAN ACADEMY OF DIPLOMATIC STUDIES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Huwa minnu li hemm xi diffikultajiet dwar il- Mediterranean academy of diplomatic studies li għal xi raġuni jew oħra l- partners Svizzeri qegħdin jikkonsidraw li jirtiraw minnha?

Jikkonferma li saru diversi kuntatti biex tiġi megħluba din il-problema?

Jista' jgħid min għamel dawn il-kuntatti?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Fuq stedina ta' l-aġenzija Svizzera ta' l-iżvilupp u l-kooperazzjoni, delegazzjoni Maltija żaret Berna fit-2 ta' Settembru biex tiddiskuti t- tisħiħ tal-Mediterranean academy for diplomatic studies.

Iż-żewġ naħat qablu li jġeddu l-arranġament eżistenti waqt li jiddiskutu t- tfassil ta' ftehim ġdid biex iseħħ dan it-tisħiħ.

Iż-żewġ naħat qablu li jġeddu l-arranġament li jeżisti bejniethom għal sena oħra u li jiltaqgħu f'Malta fil-ġimgħat li ġejjin sabiex jibdew it-taħdidiet għat-tfassil ta' ftehim ġdid biex iseħħ dan it-tisħiħ.

EUROPEAN SECURITY AND DEFENCE COLLEGE - PILOT COURSE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Minn min kienet irrappreżentata Malta fil-pilot course ta' l- European security and defence college?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Malta kienet rappreżentata mill-logutenent kurunell Gerald Degaetano.

AWTORITA` TAD-DJAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk persuna li fil-passat kienet xtrat fond tal-gvern tistax tibbenifika minn waħda mill-iskemi ta' l-awtorita` tad-djar meta din tkun diġa` ħadet għajnuna?

Liema hi l-iskema li tista' tibbenefika minnha?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta` Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li persuna li tkun ibbenefikat minn xiri ta' proprjeta` mingħand l-awtorita` tad-djar ma tkunx tista' tibbenefika minn xi għajnuna oħra mill-istess awtorita`.

ISLA - PROĠETT TAL-MOLL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid, fid-dawl tar-risposta li kien tani waqt l-inawgurazzjoni tas-sur ta' Sant'Anna f'Senglea, meta se jibda l-proġett ta' irranġar tal-moll ta' l-Isla?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Huwa ppjanat li x-xogħlijiet fuq il-moll ta' l-Isla jiġu mwettqa s-sena li ġejja meta huwa mistenni li jiġu allokati fondi speċifiċi fuq dan il-proġett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-ministru jgħidilna l-ewwelnett min se jkun responsabbli għal dan il-proġett u x'kienet ir-raġuni li l-moll tħalla għal ħafna xhur mingħajr ma ġie rranġat u allura ma setax jintuża?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, għal kull proġett ta' natura kapitali jrid ikun hemm vot li minnu jridu jmorru l-fondi biex isir ix- xogħol neċessarju.

Minħabba li l-ħsara li rriżultat ma kienx hemm ippjanat għaliha, ma kienx hemm it-tali vot u dan se jidħol fil-budget li jmiss.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan ifisser li ladarba m'hemmx flus ivvotati għal triq partikolari u din tisfronda, għandna nistennew il-budget ta' wara biex isir ix-xogħol fuqha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Naħseb li l-Onor.

Interpellant huwa intelliġenti biżżejjed li jista' jasal għar-risposta tal-mistoqsija li għamel hu stess pero' jekk il-valur tax-xogħlijiet huwa sostanzjali, kultant hekk ikollu jsir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, l-aħħar darba għamilt mistoqsija supplimentari dwar toroq fil-Kalkara, fosthom Triq Ħbit mill-Ajru u Triq il- Konvoj ta' Santa Maria.

Peress li dawn huma toroq żgħar u ilhom is-snin bir-residenti joqogħdu fihom, meta huwa pprogrammat li jiġu asfaltati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, naturalment ma jistax ikun li jiena nkun naf l-ismijiet tat-toroq kollha bl-amment pero' ma jirriżultalix li dan l-aħħar saru talbiet speċifiċi dwar xi toroq fil-Kalkara.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Infakkar lill-Ministru li f'dawn it-toroq, li jinsabu f'area speċifika fil-Kalkara, ilu li tela' l-bini u saru s-servizzi kollha fihom.

Jista' jgħid x'inhi l-policy tal-gvern biex dawn jiġu asfaltati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Hemm diversi kriterji li wieħed jista' jistabbilixxi.

Naqbel miegħu li l-ikbar kriterju hu kemm it-triq tkun ilha li tlestiet u l-ispejjeż li jkunu rriżultaw minnha, għalkemm dawn huma sekondarji.

Jekk din it-triq ilha tistenna biex isir ix-xogħol fuqha, suppost li għandha ssir, imma kultant ikollok talbiet speċifiċi li lilna jagħmluna aktar konxji mill-ħteġijiet ta' ċerti toroq.

Dak li qed ngħid hawn hu li ma jirriżultalix li fuq dawn it-toroq fil- Kalkara kellna xi talbiet rikjesti imma bħalissa qegħdin nistabbilixxu liema se jkun il-programm tagħna fuq toroq residenzjali għas-sena d-dieħla.

Dan se jkun ibbażat fuq il-kriterji l-iktar ta' kemm ilhom lesti dawn it- toroq, kemm hemm residenti fihom u ovvjament il-valur tax-xogħlijiet.

BORMLA - PROBLEMA TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jieħu d-dipartiment tad-drenaġġ biex tissolva l-problema ta' drenaġġ li hemm ħdejn Cospicua Rangers F.C. f'Bormla?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u l-Komunikazzjoni) (f'isem il-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informatika): Jiena nformat li uffiċjali tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma spezzjonaw il-main pubbliku tad-drenaġġ fit-triq indikata u ma rriżultax li hemm xi problemi f'dan il-main.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-korporazzjoni m'għandha ebda gurisdizzjoni fuq sufuni u konnessjonijiet privati li jagħtu għal dan il- main u investigazzjonijiet dwar dawn normalment isiru mid-dipartiment tas- saħħa.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, żgħażagħ u Impjieg, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar għalliema li ggradwaw fl-2004, imqassma skond is-suġġett ta' speċjalizzazzjoni tagħhom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7518;

f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali numru 432 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar il- Bejgħ fis-Suq ta' Gass Naturali;

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informatika, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Dokumenti in konnessjoni mal-privatizzazzjoni tal-Freeport; u

f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali nqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kontribuzzjonijiet li nġabru mingħand l-anzjani bejn Lulju u Settembru 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7620.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil- Komunita`.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħlasijiet pendenti lil kuntratturi għal xogħlijiet u servizzi li saru jew ingħataw lid-Diviżjoni tas-Saħħa u entitajiet oħra li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministeru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7582; u

Kopja tal-kuntratt datat 28 ta' Mejju 2001, li sar bejn il-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi u Horwath CLS/EC Harris għal xogħol ta' Cost Control fuq l-Isptar Mater Dei, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7827.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali numru 433 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar il- Konflitt fl-Interess;

Avviż Legali numru 434 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Tipi ta' Awditjar Intern; u

Tabella li tagħti tagħrif dwar persuni self-employed li ġew mistiedna mit-Tax Compliance Unit sabiex jidħlu f'taħditiet ħalli jaslu għal ftehim fuq it-taxxa tad-dħul, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7769.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDJAZZJONI

MEDIATION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-6 ta' Ottubru, 2004 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Brincat huwa in possession u s'issa ħa tliet minuti.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Speaker, fl-aħħar intervent tiegħi kont qiegħed ngħid li jien qiegħed nintervjeni f'din id-diskussjoni mhux biex nitkellem dwar l-avukati, għax kif għedt, l-aktar li setgħu ivvotawli fid-distrett kienu tlieta, wieħed minnhom jien stess.

Il-kumplament ta' dawk li vvotawli kienu ċittadini li m'humiex avukati.

GĦalhekk id-dover tiegħi huwa lejn iċ-ċittadini, mhux lejn l-avukati, għax dawn jekk iridu jgħidu xi ħaġa, jistgħu jgħiduha fil-kamra ta' l-avukati.

Anzi jien immur oltre minn hekk u ngħid li jista' jkun li wasal iż-żmien li l-avukati, jekk jidhrilhom li għandhom xi interessi x'jipproteġu, iwaqqfu union għalihom, filwaqt li l-kamra ta' l-avukati titħalla għall-affarijiet ta' etika u rappreżentanza b'dak il-mod.

GĦal dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet tax-xogħol, naħseb li wasal iż- żmien li l-avukati joħolqu union għalihom.

Dan kont ipprovajt ngħidu, pero' kien ikun żball kieku komplejt nipproponih jien, għax peress li jien imdaħħal fil-politika jista' jkun li kien ikun hemm min igħidli li qiegħed nagħmel dan għal skop politiku.

Min ikun fil-union m'għandux ikun imdaħħal f'konflitti ta' interess jew f'potenzjal ta' konflitti ta' interess.

Mr Speaker, jien bl-ebda mod m'hu se niddefendi lill-avukati.

L-uniku korp li jeżisti hija l-kamra ta' l-avukati, u din, jekk trid, titkellem hi.

Jien għandi obbligu lejn iċ-ċittadini li bagħtuni hawn biex nitkellem għalihom.

Rigward dak li qal l-Onor.

Edwin Vassallo, u ċioe' li l-avukati għandhom il-ħanut lest għalihom mill-gvern, jien ngħid li għalkemm lill- Onor. Vassallo nisimgħuh jitkellem dwar il-liġijiet, huwa s-segretarju parlamentari għas-self-employed iż-żgħar.

Dawn huma biss is-sidien tal- ħwienet?

L-avukati u n-nutara – li wieħed minnhom qiegħed quddiemi, avolja qiegħed jagħtihi dahru – m'humiex self-employed żgħar?

Mela dawn ukoll jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tas-Segretarju Parlamentari Vassallo, u għalhekk għandu jieħu ħsiebhom ukoll.

Huwa l-Onor.

Vassallo li għandu jieħu ħsiebhom, mhux jien.

Jien se nitkellem għan-nom taċ-ċittadini, li permezz ta' din il-liġi, se jinqarsu.

Lill-Onor.

Edwin Vassallo ngħidlu li għandu żball u li ma jafx l-affarijiet kif inhuma.

Il-qorti m'hijiex il-ħanut li l-aktar li tagħti negozju lill- avukati.

Se nuża kelma li tidher fid-dizzjunarju tal-Professur Ġuże` Aquilina u allura ħadd ma jista' jgħidli li m'hijiex parlamentari, ċioe` li ż-żejża tal-professjoni legali qiegħda f'idejn il-gvern.

Kieku l-Prim Ministru li kien jaħdem bħala avukat full-time, kellu jqabbel dak li kien jieħu hu mingħand il-kumpannija privata ma' dak li jieħdu l-konsulenti mingħand il-gvern – li qisu l-ħanżira ta' San Anton Abbati, li għandha ħafna żejżiet u kulħadd jerda' minnha......

Mr Speaker, ara ma tgħidlix li m'iniex qiegħed nikkwota kelma Maltija, li l- Professur Ġuże` Aquilina, GĦawdxi ta' rispett kbir mill-Għarb ......

MR SPEAKER: Din ma tagħmilx parti mid-diskussjoni li għandna quddiemna.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Iva, din hija parti mid-diskussjoni għax l-Onor.

Edwin Vassallo tħalla jitkellem b'dan il-mod.

Jien qiegħed nirrispondih billi ngħidlu li jekk irid ikun jaf, jaqbillu jdur dawra mad-diversi ministeri biex jara kemm qegħdin jinħlew eluf ta' liri.

Hawnhekk mhux qed nirriferi għall-avukati li qegħdin imorru jaħbtu rashom ma' xi saqaf baxx ta' xi awla magħmula b'mod taċ-ċajt, imma għal dawk il-konsulenti li joqogħdu fuq il-pultruna jistennew lill-ministru jibgħat għalihom, u li fuq kollox ma jagħmlu xejn.

Jekk l-Onor.

Edwin Vassallo – li jien m'għandix dubju mill-intenzjonijiet tiegħu – jaħseb dwar dawn l-affarijiet, jinduna b'dak li qiegħed jiġri.

Jien naf li l-Onor.

Vassallo ma jħobbx il-ħela u kieku jidħol f'dawn l-affarijiet, jinduna fejn qiegħda l-ħela.

Pero' ejja ngħaddi għal-liġi.

Mr Speaker, kulmin hu f'sensih huwa favur il-medjazzjoni.

Il-medjazzjoni istituzzjonalizzata jew le hija xi ħaġa verament tajba.

Jien persważ – u qiegħed ngħid dan bi kredtu lejh – li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici – it- tifel ta' l-ex-president Ugo Mifsud Bonnici, ħalli ħadd ma jaħseb li huwa l- ieħor - fil-professjoni tiegħu kien jagħmel minn kollox biex iraqqa' l- kwestjonijiet li jkun hemm bejn in-nies u ma jkeskishomx, bħalma fuq kollox kien jagħmel missieru meta kien jeżerċita l-professjoni.

Pero' ma kellniex bżonn ta' medjazzjoni forzata meta lejliet il-festa ta' San Ġużepp, - dan kien xi s-sena 1976 - f'kawża dibattuta ta' separazzjoni, fejn il- partijiet bdew jagħtu kemm jifilħu, missieru u jien għamilna verbal barra l- awla, ippreżentajnih lill-imħallef u tlabnih jagħti sentenza skond dak il- ftehim.

Din il-ħaġa jien għamiltha quddiem ħaddieħor, iżda minkejja dan, ġiet disattesa u spiċċajna fl-appell.

Mhux jien appellajt, iżda n-naħa l- oħra, għax konna ftehemna li l-qorti għandha tapplika dak il-ftehim.

Bil-mod ta' kif qiegħed jagħmel din il-liġi - filwaqt li m'iniex qiegħed nimputalu ħsebijiet ħżiena, għax irrid inkun altru konvint biex ngħidlu li qiegħed jagħmilha bi skop ħażin – l-Onor.

Mifsud Bonnici qiegħed jaqa' fid- dnub fejn għalkemm mingħalih li se jagħmel xi ħaġa biex jgħin liċ-ċittadin, minflok se tagħmillu l-ħsara.

L-ewwel ħsara li se tagħmillu hi li għax se toħloq struttura oħra li bilfors se jkollhom jintefqu l-flus fuqha.

Wieħed jista' jgħid li l-bini ta' l-arbitraġġ jista' jintuża wkoll għall- konċiljazzjoni.

Hemmhekk salvajna xi ħaġa, pero' ma jidhirx li l-bord ta' l-artibraġġ se jkun conciliation and arbitration board, bħal dak tat- tribunal industrijali.

Allura, jekk diġa` hemm struttura, irid ikun hemm nies differenti, meta l-conciliation and arbitration huma minflok il-kawża u jistgħu jsiru fl-istess struttura, biex ma jintnefqux flus bla bżonn, u meta nafu li ċ-ċentru ta' l-arbitraġġ ma kienx suċċess, la internazzjonalment u lanqas lokalment?

Jekk għad hemm l-ispazju ta' l- attivita`, ma jkunx aħjar kieku l-liġi dwar l-arbitraġġ tiġi emendata u l- kwestjoni tal-medjazzjoni volontarja tal-partijiet tmur fiċ-ċentru tal- konċiljazzjoni u l-arbitraġġ, jew irridu li jkollna chairman ta' l- arbitraġġ u chairman tal-medjazzjoni, fejn kulħadd ikollu l-budget tiegħu?

Fl-aħħar mill-aħħar, jistgħu jaqilgħu l-flus, pero' jekk ma jagħmlux hekk ...

Per eżempju, fil-passat konna ngħidu li ma konniex lesti li nagħtu gelgul ta' liri lid-dockyard jekk din ma taqlax flus, pero' llum għandna organizzazzjonijiet u aġenziji maħluqin mill-gvern, li minflok għallinqas they break even, qegħdin kontinwament jispiċċaw bid-dejn, bħaċ-ċentru ta' l- arbitraġġ.

Fil-liġi li saret fi żmien gvern Laburista kien stipulat li dan iċ-ċentru jista' jkollu overdraft pero' dak iż-żmien ma kienx hemm dejn.

Allura se noħolqu organizzazzjoni oħra biex inkomplu nonfqu flus il-poplu, biex nagħtu l-onorarju liċ-chairman u lill-membri?

Fl-opinjoni tiegħi, min ġie nominat għaċ-ċentru ta' l-arbitraġġ għandu jaħdem ukoll fil-qasam tal- konċiljazzjoni, peress li m'hemmx xogħol biżżejjed fil-qasam ta' l- arbitraġġ.

B'hekk għallinqas ma naqgħux fir-redikolaġni.

Mr Speaker, possibilment fl-istess bini se jkun hemm l-arbitraġġ u l- konċiljazzjoni.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn ma jmorrux kontra xulxin pero' bil-liġi kif imressqa mis-segretarju parlamentari, any adjudicating body jista' jirriferi l-kwestjoni lill-bord tal-konċiljazzjoni.

Mela mill- arbitraġġ, kwestjoni terġa' tintbagħat għall-konċiljazzjoni, li hija entita` kompletament differenti.

Dan huwa ħażin għax se nżidu l-ispejjeż bla bżonn.

Jekk il-prinċipju kien tajjeb, allura għandna naħdmu fuqu u nipprovaw nużaw dak li għandna, għax dak li għandna jista' jkun ta' użu.

GĦallinqas ma narmux dak li għamilna bi spejjeż.

Possibbli li l-persuni nkarigati mill-arbitraġġ ma jafux jaħdmu fuq konċiljazzjoni?

Hemm għalfejn ningaġġaw persuni ġodda u nagħtuhom it-taħriġ?

Hawnhekk nista' nsemmi, per eżempju, lill-periti u nistaqsi kemm-il perit jiġi nominat fil-qorti.

Jien nista' ngħid li kull kawża li kelli mas-Sur Albert Borg Costanzi, bħala perit tekniku, spiċċat bl-iktar mod fair fejn il-perit ressaq lill-partijiet flimkien u sabilhom soluzzjoni.

Per eżempju, f'kawża dwar qsim ta' wirt, li kienet ilha sejra għal iktar minn 30 sena, f'affari ta' seduta waħda, il-Perit Borg Costanzi solva l- kwestjoni kollha.

Qiegħed ngħid dan biex nenfasizza l-fatt li jekk wieħed irid jagħmel konċiljazzjoni jew medjazzjoni, m'għandux għalfejn ikollu super-struttura.

Huwa ħażin li wieħed jonfoq il-flus tal-poplu biex jappunta chairman tal-medjazzjoni, meta din tkun għadha fil-bidu nett tagħha.

Din il-kwestjoni hija simili għas-siġra tal-banana - hawnhekk nittama li ma jerġax ikun hemm xi ħadd li jgħid li qiegħed ngħid xi kelma li m'hijiex parlamentari – li meta titla', tarmi weraq kbar 'il fuq u jista' jkun li toħroġ ukoll xi għanqud, pero' minn taħt tfaqqas u jkollha tinferaq.

Jekk m'aħniex se nindaħlu lit-Talibani fl-Afghanistan jew lill-Iraq biex insolvulhom id-differenzi ta' bejniethom, allura l-medjazzjoni li se nagħmlu se tkun immirata għall-kamp lokali.

Meta xi ħaġa tkun għadha se tibda, il-ħidma volontarja żgur li m'hijiex se tirrendi biżżejjed xogħol, iktar u iktar meta l-istruttura kollha ...

Li jrid isir hu li ma' l- arbitraġġ inżidu l-kompetenza tal-medjazzjoni.

Fil-fatt is-sens komun igħid li lil struttura li m'hijiex mgħobbija biżżejjed għandhom jiżdedulha l-funzjonijiet.

Mr Speaker, ftit żmien ilu smajt kritika minħabba l-kulur politiku.

Fl- opinjoni tiegħi, dan ftit li xejn jeżisti.

Ma naħsibx li Dr. George Hyzler, fl-arbitraġġ u fil-medjazzjoni se jagħmel xi differenza papali fis- sustanza.

Jista' jagħmilhom it-tnejn pero` rridu niffrankaw il-flus lill- pajjiż.

Fil-liġi dwar l-arkivji, li kien għamel Dr. Ugo Mifsud Bonnici, kien ipprovdut li din il-liġi setgħet tiġi emendata, pero' jridu jsiru wkoll super-strutturi ta' bordijiet u chairmen.

Dan huwa pajjiż taċ- chairmen!

Fl-Italja kulħadd huwa presidente, anke dawk ta' l-għaqdiet li jiġbru l-qxur tal-bebbux tal-baħar, u f'Malta, kulħadd huwa chairman!

Lill- Onor. Edwin Vassallo ngħidlu wkoll fejn hemm żejża kbira li qiegħed iħallas għaliha l-poplu Malti, avolja m'huwiex fl-interess la ta' naħa u lanqas ta' oħra li din tkompli, hu x'inhu l-kulur!

Jekk il-flus jintnefqu b'mod ġust fuq iż-żewġ naħat....

F'dan ir-rigward jien għandi kull dritt li nitkellem bl-iktar mod miftuħ.

Meta konna fil-gvern u fl-oppożizzjoni, jien għedt li l-ebda prim ministru ma nnominani biex inkun f'xi bord x'imkien, u nirringrazzja lil Alla, għax b'hekk ħadd ma seta' jgħidli li kien qiegħed jagħmilli xi pjaċir.

Dan jgħodd ukoll għall-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, mhux għalija biss.

(Interruzzjonijiet) Mill-parlament jibagħtuna, għal dnubietna, imma hemmhekk inkunu qegħdin nirrappreżentaw lill-parlament, mhux b'political appointment jappuntawna chairman ta' dik u ta' l-oħra.

Meta kien hemm persuna li kienu jgħidulha li m'hijiex se tiġi eletta minn qabel ma tikkontesta, din kienet twieġeb li kienet tikkontesta mhux biex tiġi eletta imma biex isimha jkun hemm ħalli meta l-partit tagħha jkun fil-gvern, jiftakar fiha u jappuntaha chairman x'imkien.

Jien ma naqbilx li għall- iskop tajjeb li għandu, l-Onor.

Mifsud Bonnici juża din is-sistema pero` nixtieq li jirrealizza li l-oppożizzjoni m'hijiex qiegħda tagħmel din il- kritika biex tattakka lilu personalment jew lill-idea tiegħu.

(Interruzzjonijiet)

Skużani, jien qiegħed nitkellem.

(Interruzzjonijiet) Nitkellem għalija.

M'iniex qiegħed ngħid dan biex nattakkak personalment.

L-idea m'hijiex ħażina, pero' l-metodu m'huwiex tajjeb.

Dan għandek taċċettah, għax qiegħed ngħidlek ġenwinament li tista' tilħaq l-istess skop b'mod ieħor.

Issa ħalli ngħaddu għall-aktar parti gravi.

L-aħħar darba semmejt bla tlaqliq l-istorja ta' imħallef li kien iġiegħel lill-partijiet li jew jiftiehmu jew jekk il-konvenut ma jkunx irid iċedi, itellfu l-kawża.

Jekk kien ikun l-awtur li ma kienx irid iċedi, kien jikkanċellalu l-kawża.

Dawk l-imħallfin li ilhom fil-qorti għal ċertu żmien – u hawn neżenta lill- imħallfin li hemm illum – kienu jafu b'dawn ir-rikatti.

Is-segretarju parlamentari, fl-aħħar klawsola tal-liġi qiegħed jgħid li jekk wieħed ma jikkooperax mal-medjazzjoni, il-qorti tista' twaħħlu spejjeż doppji.

Din hija l-istess storja li xi ħadd qabel l-Onor.

Mifsud Bonnici, illegalment u anti-kostituzzjonalment għamel fuq il-pieni tad-dewmien, mingħajr ma ddefinixxa x'inhu dewmien.

Is-segretarju parlamentari jaf li jien kellimtu dwar l-interpretazzjoni li qiegħda tingħata.

Id-deputat li hemm maġenbu jista' jgħidlu kif tiġi interpretata.

Jekk persuna tkun qiegħda tiġġieled dwar affarijiet li jkunu l-iktar għal qalbha, f'daqqa waħda ssib ma' wiċċha l-massimu tal-piena pekunjarja, mingħajr ma jkollha d-dritt li tiddefendi ruħha kontra tagħha, għax fl-aħħar tal-kawża, mingħajr ma taf għaliex, l-imħallef iwaħħalha dik il-multa.

Il-kawża kostituzzjonali dwar dan, anzi l-kawża dwar il-human rights, ma ddumx ma tibda.

Qiegħed ngħid dan biex inħejju t-triq ħalli niltaqgħu fi Strasbourg.

(Interruzzjonijiet) Ma tistax, lanqas appell.

Hawn qiegħda l-oxxenita'!

Mela l-kummissjoni tista' tidħol fil-mertu tas- sentenzi?

Hemm miktub li m'hemmx appell minnha.

Ikun hemm seba' ma jużawhiex, u wieħed jiltaqa' magħha u jibda jużaha, jekk ma jkunx hemm ukoll min jixprunah biex jużaha.

F'kawża, avukata tista' timbotta u tissottometti li l-imħallef għandu jwaħħal l-ispejjeż, li minnhom, la hi u lanqas il-klijent tagħha ma jkunu se jgawdu.

Id-deċiżjoni x'kienet?

Minkejja li s-segretarju parlamentari ħa skandlu b'dak li kont qiegħed ngħid jien, fl-aħħar parti tal-liġi qiegħed idaħħal il-possibilita` li imħallef jew ġudikant, iwaħħal spejjeż doppji lil persuna talli tkun għamlet il-bsaten fir-roti għall-medjazzjoni.

Jista' jkun hemm mitt elf raġun għaliex wieħed ma jasalx.

Jekk persuna tidher rasha iebsa għax ikollha raġun, mhux għax trid tkun pikuża ....

Per eżempju, meta bdejt nisma' dawk l-interpellanzi kollha dwar area partikolari fil-Kottonera, ftakart f'raġel li kien qabdu breakdown għax maġistrat, biex jgħaġġel, kien qallu biex ma jerġax.

Dan ir-raġel kien qalli li hu m'għamel xejn u allura l-fatt li l-maġistrat qallu biex ma jerġax ifisser li beda jaħseb li huwa ħati.

Din hija xi ħaġa żgħira, pero' maġistrat ma jistax jattakka lil persuna fuq dawk l-affarijiet li qegħdin iweġġgħuha.

M'iniex qiegħed ngħid li l-piki l-kbar....

Iva, f'dawk il- każijiet ikun hemm il-parti li trid tirranġa u li iktar ma tirranġa malajr, iktar jaqblilha, u l-parti li iktar ma ddum, iktar ikun aħjar għaliha.

Per eżempju, darba persuna kienet qaltli li bilfors li l-kawża tagħha m'hijiex se timxi b'mod mgħaġġel għax hi kienet tissellef mill-bank b'interessi ta' 8%, u l-parti l-oħra, bl-interess kummerċjali b'kollok tagħtiha biss 6%, jiġifieri kienet qiegħda tiggwadanja 2%.

Fil-fatt f'dan ir-rigward konna ġejna hawnhekk u l-liġi kienet ġiet emendata.

Ma nafx jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici jiftakarx meta l-massimu ta' l-interessi kummerċjali kien ta' 6% u ta' 5% għaċ-ċivil, filwaqt li l-interessi ta' min ikun fil-kummerċ kienu ta' 8%.

(Interruzzjonijiet) Mhux hemmhekk kienet tneħħiet, imma fil-kodiċi ċivili.

Mr Speaker, kont qiegħed ngħid lill-kollega tiegħi li jekk se jagħti l-lok li jista' jsir hekk, għandu żball.

Fid-drafting qiegħed jikkontradixxi lilu nnifsu, għax filwaqt li f'parti qiegħed jgħid li l-medjazzjoni għandha tkun sigrieta, f'parti oħra qiegħed jgħid li min ma jikkooperax mal- medjatur, jista' jeħel spejjeż doppji.

Allura jekk il-medjazzjoni hija sigrieta, l-imħallef kif se jkun jaf x'ġara?

Se jmur il-medjatur ifesfislu f'widnejh?

Lili jekk xi ħadd jorbotni b'sigriet, lanqas biss ngħid li kellimtu aħseb u ara kemm se ngħid li kellimni u qalli ħafna affarijiet.

Żgur m'iniex se ngħid x'qalli għax dawn huma affarijiet gravi!

Jekk nagħmel hekk inkun diġa` qiegħed nikxef is-sigriet.

Jekk il-medjatur imur quddiem l-imħallef u jgħidlu biex ma jikkompromettihx, li aħjar ma jitkellimx, xi jkun ifisser dan?

Biex il-qorti u l-adjudicating body jordna l-ħlas ta' spejjeż doppji, minn fejn se jkun jaf x'ġara?

Ġejja l- ispirazzjoni divina biex tgħidlu x'se jiġri u ma jiġrix!?

Issa ħalli nitkellem dwar Charlie ċ-ċittadin.

Irrid ngħid li bis-sistema forzata kif inhi, se jiżdiedu l-ispejjeż għaċ-ċittadin.

Fil-fatt din il- liġi m'hijiex se tagħtih xi benefiċċju liċ-ċittadin imma se żżidlu l- ispejjeż, u se ngħid għaliex.

Diġa` hemm l-esperjenza tal-medjazzjoni fil- qorti tal-familja.

Fejn qabel, f'separazzjoni fejn il-partijiet jaqblu, ikun hemm l-ispejjeż tal-qorti, tan-nutar u ta' l-avukat, illum il-qorti qiegħda terġa' tibgħat lill-partijiet għall-medjazzjoni dwar dak li jkunu ftiehmu.

Mela l-partijiet jiftiehmu, il-medjazzjoni m'hijiex qiegħda tiġi miftiehma bħala rikonċiljazzjoni, m'hijiex Ta' Kana tal-gvern....

(Interruzzjonijiet) M'hijiex kwestjoni li jipprovaw jirranġawhom on the personal level.

Charlie ċ-ċittadin huwa dak li m'huwiex l-avukat.

Huwa għalhekk li jien qed nitkellem għan-nom ta' Charlie ċ-ċittadin u mhux għan- nom ta' l-avukati.

GĦal dawk titkellem il-kamra ta' l-avukati.

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, kont qiegħed ngħid li se jiżdiedu l-ispejjeż.

Per eżempju f'kuntratt ta' separazzjoni fejn ikunu miftehmin li jekk il-partijiet jintbagħtu quddiem il-konċiljazzjoni jkollhom iħallsu....

U għandhom dritt, għax jekk qegħdin jaħdmu, iridu jitħallsu.

(Interruzzjonijiet) Le, inti hawnhekk taħseb mod u n-naħa l-oħra jkunu qegħdin jagħmlulek mod ieħor.

(Interruzzjonijiet) Taf x'se jiġrilek?

MR SPEAKER: Bil-permess ta' l-Onor.

Brincat...

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Le, m'għandux permess.

MR SPEAKER: Mela l-Onor.

Brincat jista' jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: M'għandux permess għal raġuni waħda; għax meta l- aħħar darba tlabt biex jagħtuni l-ħin li ħaduli fl-interruzzjonijiet, qamu u qalu le.

Wieħed minnhom kien l-Onor.

Pullicino, meta konna qegħdin nitkellmu dwar il-fliexken, fejn wara li qam jitkellem waqt il-ħin allokat lili, meta ġejna għas-si u n-no ma tanix permess.

Allura jien m'hu se nagħti permess lil ħadd biex jintervjeni waqt il-ħin allokat lili.

What is sauce for the goose is sauce for the gander.

Mr Speaker, lis-segretarju parlamentari rrid inkompli ngħidlu li m'iniex qiegħed nigdeb.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi esperjenza riċenti ta' avukata li taħdem fl-uffiċċju miegħi, li l-klijenti tagħha kellhom is- separazzjoni lesta, pero' reġgħu bagħtuhom għall-konċiljazzjoni biex jinqara l-kuntratt u jiffirmah l-imħallef.

Ovvjament, kien hemm il-ħlas xi jsir.

Pero` Charlie ċ-ċittadin qiegħed ikollu jħallas iżjed.

Wara li ħafna mill-partijiet ikollhom moħħhom diġa` ssettjat dwar x'se jiġri u ma jiġrix, qegħdin jerġgħu jintbagħtu għall-konċiljazzjoni fuq aspetti legali, imma f'dan l-istadju, m'hemmx lok għal rikonċiljazzjoni.

Ejjew nifhmu dan!

Jekk il-partijiet iridu jirrikonċiljaw, għandhom jingħataw is-servizz biex jagħmlu dan, pero' l-konċiljazzjoni m'għandhiex tkun regola ġenerali għal kulħadd, għax b'hekk m'hu se naslu mkien.

Kieku din is-sistema ntużat biex ikun hemm ġbir ta' fatti, ħalli l-imħallef ikollu rapport dwar xi tkun is-sitwazzjoni bejn wieħed u ieħor, forsi kienet tkun tajba, pero', bit-taparsi segretezza m'hu se naslu mkien.

Qiegħed jinħela ż-żmien u qegħdin jinħlew il-flus.

Jien nista' ngħid li Dottoressa Galea, Dr William u Mrs Delicata jagħmlu l- almu tagħhom, pero' ma jistax jingħad l-istess għal kulħadd.

Jekk is- segretarju parlamentari jrid jimxi fuq is-sistema tal-qrati, jiena ngħidlu iva, l-istruttura għandha tkun hemmhekk.

Veru jew le li b'Att IV ta' l- 1984, dwar l-assistenti ġudizzjarji ....

Dan kont tħabatt għalih jien mal- ministru Cassar ta' dak iż-żmien, u għandi dubju dwar jekk kontx ktibtu jien stess.

Il-proġett kien li filwaqt li l-assistenti ġudizzjarji jaqtgħu l-perizji u jisimgħu ħafna xhieda – xi ħaġa li qiegħda ssir illum – qabel jibdew jisimgħu x-xhieda kellhom jimmaturaw sa ċertu grad biex jipprovaw jaraw x'inhuma the agreed facts u dawk il-fatti li m'hemmx qbil fuqhom, biex dawn ta' l-aħħar imorru quddiem l-imħallef.

Din hija s-sistema li tuża l-qorti Ewropea, biex meta tasal għall- preliminary decision, tkun ġabret il-fatti miż-żewġ naħat u jekk ma jkunx hemm qbil dwar xi ħaġa, iġġiegħel lill-partijiet iġibu supporting evidence.

Jien nista' ngħid lill-kollega tiegħi li Victor Apap, li kien reġistratur tal-qorti qabel ma kien hemm proċeduri u sistemi u li kien jaħdem ma' l- Imħallef Eduardo Magri, kien iħaddem din is-sistema hu stess billi kien isejjaħ lill-avukati u jistaqsihom x'jonqoshom.

Huwa għalhekk li kien ġie emendat l-artiklu 173 tal-proċedura għad-digrieti in camera, biex l- imħallef jipprepara l-faxxiklu tal-proċess.

Jien naf li l-ministru għandu kwantita` ta' kawżi li ħafna imħallfin wirtuhom mingħand ta' qabilhom.

U x'jiġri?

Jiġri li imħallef ġdid, minkejja l-ideat tiegħu jkun wiret l-antikalji kollha ta' dawk ta' qablu, u allura jaqta' nifsu, għax minflok jibda jrabbi xi ħaġa ġdida hu, jiret il- ħżunija ta' ħaddieħor bil-konsegwenza li ma jkunx jaf minn fejn se jibda, għax lix-xhieda ma jkunx semagħhom hu, ma jkunx jaf għaliex saret dik il- mistoqsija, id-diskors kollu li jkun intqal ikun intilef mar-riħ eċċ.

Dan ifakkarni f'dak li kien jintqal dwar l-Imħallef Flores, li minn speaker ta' din il-Kamra spiċċa imħallef fil-qorti ċivili.

Lil dan l-imħallef ingħatawlu proċessi kbar u spiċċa biex beda jagħtihom bis-sieq għax ma felaħx għal dik il-muntanja ta' proċessi.

Per eżempju, kawża dwar kanna ta l-ilma kienet ilha pendenti kważi 25 sena.

L-Imħallef Flores mar jara kif kienet il-kanna, ordna biex ma tinqalax minn kif kienet u ddeċieda l- kawża there and then.

Mela l-imħallfin li qegħdin jirtu kawżi li minjaf minn fejn ikunu ġejjin, li qegħdin jirtu antikalji enormi....

Il-qorti ta' l-appell minjaf kemm wirtet kawżi ta' min jaf liema president.

Allura mhux bilfors li l- imħallfin il-ġodda qegħdin jaqtgħu nifishom!?

Jien nemmen li għandu jsir eżerċizzju fejn quddiem l-assistent ġudizzjarju, fir-rigward ta' kull proċess li jkun immatura, jidhru l-partijiet bl-avukati tagħhom biex jagħtu l-provi li jkun baqa' u jgħidu fejn jistgħu jaslu.

Qiegħed ngħid li dan ix-xogħol għandu jibqa' jsir fil-qorti stess għax l- istruttura diġa' qiegħda hemm.

Allura huwa hawnhekk fejn ma naqblux.

Jien ma naqbilx li persuna għandha taqbad il-proċess, tmur bih quddiem il- konċiljazzjoni, imbagħad terġa' tmur lura bih quddiem il-qorti.

Mhux biżżejjed li l-proċessi kultant jisparixxu!

Hemm għalfejn nibagħtuhom minn post għal ieħor biex ikomplu jisparixxu?

Mr Speaker, jekk is-segretarju parlamentari se jwebbes rasu f'dan ir- rigward u m'huwiex se jagħti widen għal dak li qiegħda tgħid l- oppożizzjoni, f'dan l-istadju tat-Tieni Qari se jkun hawn division wara l- oħra, anke jekk inkun jien biss li nagħmel dan, għax partijiet minn din il- liġi jmorru kontra l-Kostituzzjoni.

Is-segretarju parlamentari is ramming down everybody's throat dak li jidhirlu hu u f'dan ir-rigward qiegħed jiżbalja.

L-Onor.

Mifsud Bonnici lanqas ma' l-oppożizzjoni li hawn quddiemu ma jrid jagħmel konċiljazzjoni.

Allura issa x'se nagħmlu, Mr Speaker?

Immorru għall-konċiljazzjoni forsi jsibulna soluzzjoni?

Jekk is-segretarju parlamentari m'huwiex kapaċi jikkonċilja dawn l- affarijiet biex tinstab soluzzjoni bejnietna, allura he's going his own way, għax għandu s-saħħa u l-maġġoranza.

Allura x'messaġġ qiegħed jgħaddi lil ħaddieħor?

Igħidilhom: Morru tgħannqu ma' xulxin għax inkella noħroġkom mill-bini tal-qorti u nibgħathom x'imkien ieħor!

Fil-każ jirtira dak kollu li ngħad u l-post tal-konċiljazzjoni u l-medjazzjoni jagħmluh Hastings, biex kulħadd jitgħannaq u jitbewwes fuq il-bankijiet u jinsa d- differenzi kollha!

Din hija s-soluzzjoni!

Jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici m'huwiex beħsiebu jagħti widen għal dak li qiegħda tipproponi l-oppożizzjoni għax jaħseb li s-soluzzjonijiet tiegħu huma perfetti – lanqas tiegħi m'huma perfetti – allura jien ngħid li l- iskop huwa wieħed, u ċioe' li tinħoloq super-struttura ġdida ħalli nirreġistraw fl-istorja li s-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici fetaħ iċ-ċentru ta' medjazzjoni – diġa` miftuħ minn ta' qablu għal okkażjoni oħra – li m'hu qiegħed jimmedja xejn.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi huwa verament interessanti.

Ikolli nammetti li huwa about time li f'pajjiżna jkollna liġi dwar il-medjazzjoni.

Qiegħed ngħid dan għax l-esperjenza, l-istudju, il-qari u r-riċerka juru li f'pajjiżi barranin, speċjalment fl-Amerka, fl- Ingilterra u fl-Awstralja, il-medjazzjoni u l-leġislazzjoni dwar il- medjazzjoni ilhom is-snin, filwaqt li l-istituzzjoni ta' l-arbitraġġ hija stabbilita, anke dik ta' l-arbitraġġ forzat.

Naħseb li dan huwa xiehda ta' pajjiż li qiegħed jevolvi u li qiegħed jorqom l-istruttura legali tiegħu biex iżomm il-pass ma' l-iżviluppi li jkunu qegħdin iseħħu madwaru.

Forsi nista' nieħu spunt minn dak li qal il-kelliem ta' qabli u ngħid li b'daqshekk ma jfissirx li dan huwa abbozz ta' liġi perfett.

Jien wieħed minn dawk li nemmen li ħadd m'għandu l-monopolju tal-verita` jew huwa depożitarju tal-verita`.

Żgur li dan il-gvern qatt ma ppretenda li huwa depożitarju tal-verita`, pero' ma naqbilx mal-ħafna kritika li saret mill- kelliema ta' l-oppożizzjoni u ma' l-argumenti li qajjmu biex jattakkaw dan l-abbozz ta' liġi.

Ma naqbilx għax ikolli nammetti li pinġew stampa wisq negattiva u pessimista, kemm ta' l-intenzjonijiet tas-segretarju parlamentari kif ukoll ta' l-abbozz ta' liġi li qiegħed jiġi ppreżentat.

Fl-opinjoni tiegħi, il- fire and brimstone attitude m'hijiex waħda healthy, ġusta u f'lokha.

Ma naħsibx li dan il-biki u t-theżżiż tas-snien jagħmel ġid.

Allura ma naħsibx li dan id-dibattitu mposta ruħu bil-mod li bih kellu jiġi mpostat, għax ħafna minna hawn ġew they were missing the wood for the trees u spiċċaw biex żvijjaw mhux biss lilhom infushom imma anke lil dawk li kienu qegħdin jisimgħu jew jaqraw ir-rapport ta' dan id-dibattitu.

Mr Speaker, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi f'pajjiżna qegħdin nintroduċu qafas legali ġdid.

GĦall-ewwel darba f'pajjiżna se jkollna l-istitut tal- medjazzjoni, li tajjeb li ngħid li dan huwa biss ħolqa f'katina li qiegħda tingħaqad ma' oħrajn li dan il-ministeru kien responsabbli għalihom fix- xhur li għaddew.

Per eżempju, kellna abbozz ta' liġi li emenda l-kodiċi ċivili, abbozz li emenda r-reġistru ċentrali, abbozz li emenda s-COCP u dak li emenda l-att dwar ir-rifuġjati.

Mr Speaker, huwa tajjeb li nibdew mill-istatistika.

Din turi li fl-aħħar ta' Awwissu kien hemm 1,215 appell pendenti, 8,048 kawża pendenti quddiem il-prim awla, 1,700 fil-qorti tal-maġistrati u 2,200 fit-tribunal għat- talbiet żgħar.

Minkejja li dawn huma ċifri kbar juru tnaqqis fuq Awwissu tas-sena li għaddiet, fejn, per eżempju, fil-qorti ta' l-appell kien hemm 1,300 kawża pendenti, filwaqt li f'Awwissu ta' din is-sena kien hemm 1,100.

F'Awwissu 2003, fil-prim awla kien hemm kważi 1,000 kawża aktar minn Awwissu ta' din is-sena.

Biex ma noqgħodx insemmi ċ-ċifri kollha rrid ngħid li bejn Awwissu 2003 u Awwissu ta' din is-sena ġie reġistrat tnaqqis ta' 5.5%, li jammontaw għal madwar 14,000 u xi ħaġa u 13,200, bejn kawżi u appelli.

Pero', minkejja dan, il-gvern qiegħed jirrikonoxxi u jiddikjara li dan it-tnaqqis m'huwiex biżżejjed biex inkunu sodisfatti.

Il-poplu jesiġi bi dritt iktar tnaqqis.

GĦalhekk ċertament li hemm bżonn ta' mezzi u strumenti ġodda biex jibdlu s-sitwazzjoni li ninsabu fiha bħalissa.

Irridu nammettu wkoll – u naħseb li din hija l-esperjenza ta' kull avukat li jaħdem fil-qorti – li aħna poplu litiġjuż.

GĦandna demm Latin, biex tgħaxxaqha għandha densita` ta' popolazzjoni għolja ħafna, u allura naħbtu ma' xulxin ħafna iktar minn pajjiżi oħrajn.

Mr Speaker, jien niftakar li sentejn ilu, meta akkumpanjajtek fl-Estonja, innotajna kemm kull dar hija imbiegħda minn oħra għax id-densita` tal-popolazzjoni f'dak il-pajjiż hija ta' 30 persuna kull kilometru kwadu.

F'Malta hawn 1,200 abitant għal kull kilometru kwadru u allura kulħadd iħokk ma' xulxin.

Jekk ta' fuqi se jsabbat il-bieb jew idoqq ir-radju b'volum għoli, se nisimgħu.

Jekk ta' taħti jibdew igħajtu, jien nismagħhom u jekk ta' ħdejja kkaġunali danni fil-ħajt diviżorju, se ninduna.

Jekk l-għeruq tas-siġar tal-ġnien ta' ħdejja xxebilku għal ġol-proprjeta` tiegħi u kkaġunawli danni, jien se ninduna wkoll.

GĦalhekk f'pajjiż bħal tagħna hemm aktar probabilita` li jkollna fuqiex nitlewmu ma' xulxin u allura r-rikors tagħna lejn il-qrati jkun aktar frekwenti minn dak ta' pajjiżi oħrajn.

Pero' naħseb li huwa tajjeb li dan il-parlament jiddikjara li wasal iż- żmien li nagħmlu bidla fil-kultura, fil-mod ta' ħsieb u fil-modus operandi ta' kwestjonijiet bħal dawn.

Jien nemmen li l-professjoni legali hija pjuttost konservattiva meta tiġi biex tbiddel.

Irridu nirrikonoxxu lkoll kemm aħna, u nibda minni, li l-ħin kollu rridu nevolvu, ninbidlu u nibdlu.

Aħna l-avukati għandna responsabbilta` kbira li nispjegaw lil dawk li jiġu għandna jew li għandna kuntatt magħhom dwar il-bżonn li jiskopru metodi ġodda kif isolvu t-tilwim tagħhom.

Irridu nispjegawlhom li llum l- arbitraġġ huwa mezz effettiv u ħafna iktar irħis.

Il-medjazzjoni, li ħafna nies iħalltuha ma' l-arbitraġġ imma li m'għandhiex x'taqsam assolutament xejn miegħu, hija mod ieħor ġdid u relattivament modern ta' kif nistgħu nagħmlu bidla fil-ħsieb ta' kif nersqu lejn is-soluzzjoni tal-litiġji legali li jkollna bejnietna.

Ejjew nagħmluha ċara li l-medjazzjoni huwa proċess sempliċi pero' effikaċi ħafna għax permezz tiegħu, terza persuna, jiġifieri l-medjatur, jgħin lill- partijiet biex isibu kompromess.

M'hijiex kwestjoni ta' wieħed rebaħ u l- ieħor tilef imma hija kwestjoni ta' tnejn li rebħu.

Bl-Ingliż jingħad li jista' jkun hemm a pyrrhic victory.

Wieħed jista' jirbaħ kawża fil-qorti u meta jistaqsi bejnu u bejn ruħu x'rebaħ isib li bil-ħin li ħela u bil-flus li nefaq, għalkemm rebaħ il-kawża, iz-zalza ġietu ogħla mill-ħut.

U fil- qorti jkun hemm minn dan it-tip ta' vittorji.

Sfortunatament dawn ikunu kawżi li kieku l-partijiet ikunu wrew ftit bonsens u buona volonta', dan l- istat ta' fatt kien jiġi evitat.

GĦalhekk huwa mportanti li jkun hemm proċess legali ġust, imparzjali, integru u serju, li n-nies ikollhom fiduċja fih.

Hemm bżonn li f'pajjiżna jkollna fiduċja fl-istituzzjoni tal-medjazzjoni biex kulħadd isolvi aħjar il-kwestjonijiet tiegħu.

L-ewwel u qabel kollox, il-medjazzjoni tfisser tnaqqis fl-ispejjeż.

M'huwiex minnu dak li qiegħda tgħid l-oppożizzjoni, u ċioe' li l-medjazzjoni se ġġib żieda fl-ispejjeż.

Se nikkwota statistika mill-Amerka li turi kemm in-nies ikunu iktar sodisfatti bi ftehim li jkun frott ta' medjazzjoni milli b'kawża mirbuħa.

Kull kawża fil-qorti tinvolvi ammont ta' telf ta' ħin

Il-medjazzjoni, jekk tkun regolata u ssir b'mod intelliġenti u professjonali, se tfisser nuqqas fil-ħela ta' ħin u mhux żieda fil-ħela ta' ħin.

Il-ħin ifisser flus.

Il-ħin jissarraf fi flus, mhux biss għan-nies fin-negozju imma għal kulħadd.

Meta persuna tagħti ċertu ammont ta' ħin lill-qorti, toħloq fiha ċerta ansjeta`, frustrazzjoni u dwejjaq, filwaqt li tkun qiegħda ċċaħħad lilha nnifisha minn ħin għall-familja u ħin għall- mistrieħ.

Kull kawża fil-qorti ġġib magħha effetti ħżiena fir-rigward tal- pubbliċita`.

M'hijiex l-ewwel darba li dan ikun ifisser telf ta' negozju għax min jidħol fil-kuntratti jippreferi jagħmel dan ma' min m'għandux problemi milli ma' min għandu.

Dan huwa fatt magħruf li fil-qorti narawh iseħħ ta' kuljum.

Il-medjazzjoni tfisser ukoll tnaqqis fil-piki.

Kemm jinfetħu kawżi li jkunu frott tal-piki?

Kemm isiru kawżi biex wieħed jimxi għajn għal għajn, sinna għal sinna?

Il-medjazzjoni tfisser li wara li din tkun saret, ir- relazzjoni ta' bejn il-partijiet se tkun tjiebet u mhux ħżienet.

Ħadd ma jikkonvinċini li wara kawża fil-qorti fejn naħa rebħet u l-oħra tilfet, ir- relazzjoni ta' bejn iż-żewġ naħat marret għall-aħjar, anzi l-probabilita` hi li f'każ fejn persuna ġġarrab l-umiljazzjoni li tilfet kawża li kienet temmen li kellha tirbaħ, tara x'tagħmel biex tpattiha lill-parti l-oħra jew tagħmilha diffiċli biex in-naħa l-oħra tieħu dak li ħaqqha.

Kemm jintrebħu kawżi fil-qorti li jkunu tajbin biss biex jitqiegħdu fi gwarniċ għax in- naħa l-oħra tagħmilha diffiċli jew iġġiegħel lir-rebbieħ jonfoq iktar milli se jdaħħal biex jieħu dak li rebaħ?

Kemm jintrebħu kawżi li meta r-rebbieħ jiġi biex jieħu dak li rebaħ, isib li ma jaqbillux?

Il-medjazzjoni, jekk imħaddma b'mod għaqli, intelliġenti u professjonali, se tevita dan kollu.

Huwa għalhekk li l-gvern qiegħed jilleġisla biex f'pajjiżna jkollna ċentru ta' medjazzjoni.

Pajjiżi barranin ilhom is-snin li ntroduċew lil din il-kultura.

Per eżempju, f'Novembru ta' l-1990, il-kungress Amerikan kien diġa` għadda liġi li tawtorizza u tinkoraġġixxi lill-aġenziji federali biex jużaw alternative dispute resolution techniques ħalli jnaqqsu ż-żieda fil-litigazzjoni.

Fil- fatt fl-1990 fl-Amerka għadda l-administrative dispute resolution act.

Dan ifisser li aħna qegħdin 14-il sena lura.

GĦalhekk huwa tajjeb li l-gvern preżenti qiegħed jirrikonoxxi din il-ħtieġa.

Mr Speaker, saret riferenza għall-medjazzjoni fil-qorti tal-familja.

Nixtieq nieħu dan l-ispunt biex anke mill-esperjenza personali tiegħi bħala avukat, nirribatti kritika dwar l-effetti ħżiena tal-medjazzjoni li saret mill-oppożizzjoni b'mod inġust, żleali u diżonest, mhux biss f'din il-Kamra imma anke permezz tat-televiżjoni.

Ċertament li din il-medjazzjoni m'hijiex perfetta.

Il-perfezzjoni m'hijiex ta' din id-dinja, pero' huwa tajjeb li għallinqas insemmi fatt wieħed li għalija jfisser li l- medjazzjoni kienet suċċess.

F'dawn l-aħħar sitt xhur, jien rajt żewġ kawżi ta' separazzjoni f'din il-much maligned qorti tal-familja, li grazzi għall- medjazzjoni forzata u obbligata li saret fil-qorti tal-familja, ġew salvati żewġ żweġijiet.

Għalija anke jekk żwieġ wieħed biss jiġi salvat huwa biżżejjed.

Fl- opinjoni tiegħi, dan ifisser li l-ħolqien tal-medjazzjoni forzata fil-qorti tal-familja kien ġustifikat.

Nirrepeti li m'iniex qiegħed ngħid li din il- medjazzjoni hija perfetta u m'hemmx bżonn li tiġi mirquma.

M'għandi l-ebda dubju li l-gvern, permezz tas-segretarju parlamentari, m'huwiex qiegħed jistudja s-sitwazzjoni ħalli hekk kif din tevolvi, wieħed jara fejn jista' jirranġa.

Il-medjazzjoni lanqas ilha sena li bdiet taħdem.

Pero' rridu nirrikonoxxu li sar il-ġid u li qegħdin naraw il-frott minn din il- medjazzjoni.

Mr Speaker, l-oppożizzjoni qalet l-ereżija li l-medjazzjoni forzata ma teżistix u li m'huwiex minnu li għandu jeżisti l-arbitraġġ forzat.

Minn riċerka li għamilt jirriżultali li fl-Awstralja – li żgur m'huwiex xi pajjiż ta' wara l-muntanji – fl-1991, jiġifieri 13-il sena ilu, għadda l- courts mediation and arbitration act, li riċentement ġie emendat biex ikun hemm forced mediation fil-qorti tal-familja.

Fl-Awstralja, il-liġi dwar il- familja għaddiet fl-1975, bħal Malta, iżda fl-1991, fl-Awstralja għaddiet liġi li tipprovdi għal medjazzjoni forzata u arbitraġġ forzat.

L-artiklu 19 ta' din il-liġi jgħid hekk:

"The court may make an order, referring the proceedings or any part of them or any matter arising in them to an approved arbitrator for arbitration in accordance with the rules of the court.".

Il-punt li rrid nagħmel hu li l-Awstralja tipprovdi għal arbitraġġ forzat u għal medjazzjoni forzata.

M'huwiex minnu dak li qalu xi kelliema ta' l- oppożizzjoni f'dawn l-aħħar xhur dwar li aħna ħloqna r-rota jew ipprovajna nivvintaw ir-rota, għax il-medjazzjoni forzata teżisti f'pajjiżi oħrajn, bħal fl-Awstralja, fl-Amerika, fl-Iskandinavja u fl-Ingilterra, li għandhom tradizzjoni legali tajba daqs tagħna, pero' b'leġislazzjoni ferm iktar avvanzata minn tagħna f'ċerti oqsma.

Ladarba qed insemmi l-Amerka nixtieq ngħid li tliet snin ilu kelli x-xorti li ningħata scholarship mill-gvern Amerikan, fejn il-programm ta' studji li kelli kien proprju dwar alternative dispute mechanisms.

Niftakar li kont mort f'diversi bliet, fosthom fi New York u f'Washington, fejn iltqajna ma' NGOs u ma' aġenziji federali li jispeċjalizzaw f'alternative dispute resolution mechanisms.

Hemmhekk innotajt kemm dan huwa avvanzat, kemm huwa mirqum, kemm huwa the order of the day, kemm hija xi ħaġa naturali, for granted u awtomatika li fi kwestjonijiet ta' vjolenza domestika, ta' gender equality, ta' impjieg, ta' diskriminazzjoni u ta' diplomazija internazzjonali, in-nies jirrikorru għal dan il-mezz.

Niftakar li darba minnhom kont iltqajt ma' żewġ ambaxxaturi, illum irtirati, li kienu nvoluti fin-negozjati li wasslu għall-ftehim ta' Camp David.

Niftakar li għamilt mock trial u mock simulation dwar kif wieħed għandu jimmedja, dwar kif għandu jirbaħ il-fiduċja tan-naħa l-oħra, dwar kif għandu jidħol fiż-żarbun ta' l-ieħor u dwar kif juri l-empatija.

Medjatur għandu jara għaliex parti hija inkwetata u allura għandu jipprova juriha l-kwestjoni minn ċertu aspett u fl-istess ħin jara xi tkun qed tgħid il-parti l-oħra.

L-għaqal ta' medjatur professjonali....

Bir-rispett kollu, hawn ħafna avukati li fihom għandhom l-arti tal-medjazzjoni pero' l- verita` hi li llum il-medjazzjoni hija professjoni fiha nnifisha, regolata anke b'korsijiet għal ta' l-apposta.

Il-frott tal-medjazzjoni jidher meta l-medjaturi jkunu professjonisti.

Iva, hemm bżonn li jkun hemm medjaturi, u forsi dan huwa skop ġdid għall- kamp edukattiv ta' pajjiżna.

L-universita` ta' Malta jmissha tinvesti iktar fil-korsijiet ta' medjazzjoni, ta' alternative dispute mechanisims.

Jien nara skop biex f'kull dipartiment tal-gvern titrawwem persuna speċjalista fl-alternative dispute mechanisms, għax id-dipartimenti tal- gvern ukoll iridu jidraw ma jmorrux mill-ewwel fil-qorti.

F'ħafna kawżi li jiftaħ il-gvern....

Bħalissa qiegħed niftakar f'kawża li għandu klijent tiegħi dwar art tal-gvern, fejn m'għandi l-ebda dubju li kieku d- dipartiment partikolari li fetaħ il-kawża ħafna snin ilu, qagħad attent, is- sitwazzjoni ma kenitx tasal sal-qorti u kienu jiġu ffrankati ħafna ħin u flus.

Kieku fi ħdan kull dipartiment governattiv ikun hemm a dispute resolution specialist, kif hemm fl-Amerka....

Iva, f'kull aġenzija federali fl-Amerika, bħal fl-income tax department u fil-labour department hemm a dispute resolution specialist.

Allura, qabel ma d-dipartiment tal-VAT jibgħat ittra uffiċjali jew jiftaħ il-kawża, ikun hemm speċjalista mħarreġ għal ta' l-apposta biex jiffaċċja l-kwestjoni minn lenti differenti.

Mr Speaker, għadni kemm rajt każ ta' persuna u nista' ngħid li tbellaħt.

Ma nafx kif il-MEPA tasal biex tieħu azzjoni kontra persuna u ma nistax nifhem liema uffiċjal awtorizzaha biex tagħmel dan.

Nispera li min hu responsabbli għal din l-azzjoni, xi darba l-kuxjenza tniggżu għall-inkwiet li ħoloq f'familja partikolari, grazzi għall-interpretazzjoni ad litteram, in a vacuum, tal-leġislazzjoni.

Il-MEPA, li tagħmel ħafna ġid, kien hemm bżonnha, għad hemm bżonnha u jibqa' jkun hemm bżonnha, biex ħadd ma jifhimni ħażin, pero' m'huwiex ġust li jinħolqu tant inġustizzji, frustrazzjonijiet u weġgħat li bi ftit ħsieb, bi ftit sens komun, b'komunikazzjoni aħjar, jistgħu jiġu evitati.

Naħseb li hemmhekk żgur li hemm lok għall-medjazzjoni.

Nixtieq nissuġġerixxi emenda għal dan l-abbozz ta' liġi biex norqmu iktar fejn qiegħed jingħad "korp ta' aġġudikazzjoni".

Il-korp ta' aġġudikazzjoni m'huwiex imsemmi fi klawsola 2.

Meta kont chairman tal-kumitat għall- konsiderazzjoni ta' l-abbozzi ta' liġi, u anke mill-esperjenza tiegħi ta' avukat, tgħallimt li wieħed qatt ma jista' jilleġisla b'mod eżawrenti biex ikopri kull eventwalita`.

Pero' ma jkunx ħażin – nissottometti bir-rispett – li fi klawsola 2, fit-tifsiriet, ikun hemm indikat x'jifhem il-leġislatur b'korp ta' aġġudikazzjoni.

Ġieli jkun hawn liġijiet fejn il-frażi tiġi mfissra li tinkludi (a), (b) u (c).

Per eżempju, il-VAT department huwa korp ta' aġġudikazzjoni?

Il-commissioner of inland revenue huwa korp ta' aġġudikazzjoni?

Il-MEPA, it-tribunal industrijali, huma korpi ta' aġġudikazzjoni?

Moħħi qiegħed imur l-iktar fuq il-MEPA, li għandha bosta direttorati, dipartimenti u entitajiet fi ħdanha.

GĦalhekk naħseb li jekk ma nispeċifikawx b'mod exhaustive, għallinqas għandna nagħtu indikazzjoni ta' x'qegħdin nifhmu b'korp ta' aġġudikazzjoni.

Mr Speaker, fl-abbozz ta' liġi jingħad li l-funzjoni taċ-ċentru ta' medjazzjoni, fost l-oħrajn, hi li jippromwovi l-medjazzjoni domestika u internazzjonali bħala mezz ta' risolviment ta' tilwimiet.

F'Malta għandna baħar ta' opportunitajiet.

Grazzi għall-fatt li għadna kemm isseħibna fl- Unjoni Ewropea, grazzi għall-kuntatti eċċellenti li għandna fil-Mediterran, grazzi għall-istima li jgawdi l-ispectrum politiku kollu ta' pajjiżna mill- pajjiżi GĦarab u speċjalment mil-Lvant Nofsani, għandna fejn niftħu niċċa, nesplorawha u nagħmlu kapital minnha.

Malta hija stmata u fdata.

GĦalhekk naħseb li huwa importanti ħafna li l- kelma "internazzjonali" ma tiġix over-read.

Il-medjazzjoni internazzjonali hija xi ħaġa importanti ħafna, ma tfissirx biss medjazzjoni bejn il-pajjiżi imma anke bejn kumpanniji internazzjonali.

B'marketing intelliġenti u kif suppost, Malta tista' tattira lejha tilwimiet bejn kumpanniji internazzjonali.

Naf x'qiegħed ngħid u m'hu qiegħed ngħid xejn ta' barra minn hawn.

Dan nemmnu bis-serjeta` u allura naħseb li huwa mportanti ħafna li napprezzaw il-potenzjal li għandu pajjiżna f'dan il-qasam.

Klawsola 17 tittratta dwar kif isir il-proċess ta' medjazzjoni, u ċioe` li l-medjazzjoni tista' ssir jew volontarjament, jew wara li jingħata digriet jew ordni minn korp ta' aġġudikazjoni jew skond il-liġi.

Jien nemmen li għandu jkun hemm a time limit.

Nemmen li għandu jkun hemm indikat ammont ta' żmien, anke jekk forsi jkun jista' jiġi mġedded, għax it-trasparenza titlob li proċess ta' medjazzjoni jkun arġinat f'parametri partikolari.

Per eżempju, nistgħu ngħidu li medjazzjoni ma tkunx tista' ddum iktar minn xahrejn, tliet xhur, erba' xhur jew inkella rivedibbli u rinovabbli għal perijodu ieħor ta' tliet xhur jew erba' xhur oħra.

Nemmen li l-liġi għandha tgħid li l-medjazzjoni m'hijiex open-ended, biex ma jkunx hemm lok ta' abbuż, imma tkun arġinata f'parametri ta' time limit.

Sur President, ġustament l-abbozz ta' liġi jgħid li korp ta' aġġudikazzjoni jista' jissospendi l-proċedimenti filwaqt li l-partijiet jippruvaw jaslu għal risolviment tat-tilwima quddiem medjatur.

Forsi l-kelma "risolviment" nistgħu nibdluha għax hija Taljanizzata wisq.

Dan huwa importanti ħafna u jista' jsir fil-qorti b'mod faċli ħafna meta jkun hemm differimenti ta' iktar minn sena bejn seduta u oħra.

Iva, ikun hemm bosta kawżi, speċjalment fil-kamp ċivili, fejn bejn differiment u ieħor tgħaddi sena u iktar.

Dak huwa ż-żmien ideali biex l-imħallef jissolleċita jew anke jordna lill-partijiet biex imorru għall-medjazzjoni, biex imbagħad ikun jista' jara l-buona fede jew il-malafede tal-partijiet.

F'dan ir-rigward irrid nagħmel suġġeriment.

Filwaqt li l-liġi ġustament tgħid li jista' jiġi impost ħlas ta' spejjeż doppji favur il-parti l-oħra minħabba rifjut, li huwa penali negattiv, nissuġġerixxi li jkun hemm inċentiv pożittiv għal min juri x-xewqa li jmur għall-medjazzjoni.

M'għandux sempliċement jiġi penalizzat dak Ii għamel il-bsaten fir-roti biex ma jmurx għall-medjazzjoni, imma jekk persuna tkun għamlet minn kollox u tkun uriet ix-xewqa tagħha li tmur għall-medjazzjoni, għandha tiġi vantaġġjata u megħjuna b'mod li jirrispekkja l-buona volonta' tagħha.

Meta persuna tkun in bouna fede, għandha tiġi megħjuna meta tasal għall-ħlas ta' l-ispejjeż fi tmiem il-kawża.

Mr Speaker, nixtieq nagħmel suġġeriment żgħir.

Fi klawsola 18 qiegħed jingħad li l-korp ta' aġġudikazzjoni jista' jistabbilixxi għal kemm żmien ikun se jdum il-perijodu ta' aġġudikazzjoni u jestendi dak il-perijodu.

Apparti l-fatt li ovvjament, hawnhekk il-perijodu għandu jkun ta' medjazzjoni, mhux ta' aġġudikazzjoni, fl-opinjoni tiegħi d-diċitura m'għandhiex tkun "jista' jistabbilixxi għal kemm żmien" imma "għandu jistabbilixxi għal kemm żmien", ħalli jkollna fatti chiari, amicizia lunga.

Punt ieħor importanti li rrid nagħmel jikkonċerna l-preskrizzjoni.

Fl- opinjoni tiegħi, irridu norqmu din il-liġi billi nagħmlu riferenza għal x'jiġri fuq il-preskrizzjoni waqt il-medjazzjoni.

M'iniex se nirrepeti dak li diġa` ntqal pero' rridu nistabbilixxu jekk il-preskrizzjoni hijiex sospiża, jekk hijiex interrotta, u minn meta, jekk hux minn meta saret it- talba, minn meta bdiet il-medjazzjoni eċċ. Naħseb li huwa mportanti li dan il-fatt jiġi mniżżel fil-liġi.

Il-liġi trid tkun speċifika kemm jista' jkun.

Qiegħed ngħid dan għax kull abbozz ta' liġi, iktar ma jkun jidħol fid-dettall u inqas ma jkun fih lok ta' diskrezzjoni, iktar ikun tajjeb.

Dan kienu jgħiduh l-għorrief Latini.

Mingħalija kien Ovidium li kien qal optima est lex quae minimum relinquit arbitrio judicis jiġifieri hija tajba dik il-liġi li tħalli l-inqas ammont ta' diskrezzjoni f'idejn min għandu jiġġudika.

GĦalhekk huwa tajjeb li l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jiġi mirqum b'dan il-mod biex ikun aħjar milli hu u ma jkunx hemm lok ta' miżinterpretazzjonijiet.

Mr Speaker, issa nixtieq nerġa' nitkellem ftit dwar id-dispute resolution specialist.

Il-liġi ta' l-1990 tal-kungress Amerikan, u ċioe' l- alternative dispute resolution act, titlob lill-aġenziji federali biex jappuntaw dispute resolution specialists.

Naħseb li din hija food for thought li d-dipartiment tal-gvern għandhom jistabbilixxu bil-mod il-mod hekk kif tidħol il-kultura tal-medjazzjoni u allura tal-mod ġdid ta' kif għandna niffaċċjaw dawn is-sitwazzjonijiet.

Pero' x'inhuma dawk il-każijiet li jistgħu jiġu medjati?

Hemm diversi, bħal, per eżempju, kawżi dwar il-kura u l-kustodja tat-tfal.

Dan huwa każ klassiku fejn għandu jkun hemm medjazzjoni.

GĦandha ssir medjazzjoni wkoll f'konflitti bejn il-ġirien, f'konflitti bejn sid il-kera u l-inkwilin, fi kwestjonijiet bejn il-konsumatur u n-negozjant, fi kwestjonijiet bejn il- klijent u l-insurance company, fi kwestjonijiet dwar bini, fi kwestjonijiet dwar l-użu ta' l-art, iż-zoning, f'tilwim dwar l-ambjent, f'konflitti fi ħdan familja, f'konflitti frott ta' problemi relatati ma' school truancy, jiġifieri min jaħrab mill-iskola, fi problemi bejn vittma f'reat u min jikkommetti r-reat.

Kif wieħed jista' jara, hawn baħar ta' opportunitajiet fejn tista' ssir medjazzjoni.

Fil-bidu ta' dan l-intervent għedt li se nirriferi għal statistika li ħarġet ftit ilu fl-Amerka dwar kemm hija effettiva s-soluzzjoni frott ta' medjazzjoni milli frott ta' kawża fil-qorti.

Fl-Amerka l-istatistika turi li 73% tad-defendants f'medjazzjoni, mhux ta' dawk li pproponew il-medjazzjoni, "they felt they had a legal obligation to pay...." - l-ammonti li ġew ordnati li jħallsu - "....as against 31% of defendants in cases tried in court".

Mela hemm żewġ tipi ta' każijiet; il-kawżi fejn persuna tirreklama l-flus f'qorti u l-kawżi fejn dan il- proċess isir tramite l-medjazzjoni.

Fiż-żewġ każijiet se jkun hemm min ikollu jħallas, jew b'sentenza tal-qorti jew frott ta' medjazzjoni.

Hemm ħafna iktar nies, kważi darbtejn u nofs iktar, li frott ta' medjazzjoni aċċettaw minn qalbhom u qagħdu għall-agreement tal-medjazzjoni, minkejja li kien se jkollhom iħallsu.

Dan għaliex kif kont qiegħed ngħid iktar kmieni, fil-qorti, l-argument, il-konflitti huwa aspru.

Minnu nnifsu, proċess fil-qorti joħloq friction, irrilevanti minn jekk kawża tkunx żgħira jew kbira.

GĦalhekk huwa importanti ħafna li wieħed japprezza l-vantaġġi kbar ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Nerġa' ngħid li wieħed għandu jara, anke fl-istadju ta' Kumitat, jekk hemmx lok ta' tibdil u emendi.

M'aħniex qegħdin nippruvaw nivvintaw ir-rota.

Ejjew naqtgħuh dan id-diskors ta' biki u theżżiż tas- snien qisha se taqa' d-dinja.

Ejjew nieqfu mill-kritika pjuttost diżonesta li qiegħda tagħmel l-oppożizzjoni biex tħawwad l-imħuħ.

Dan m'huwiex fair għax m'aħniex qegħdin nagħtu servizz tajjeb lil min qiegħed jismagħna.

Kif għedt lil xi ħadd ftit ilu, nerġa' ngħid hawn.

L-avukati wkoll għandhom obbligu li jitkellmu hawn ġew, f'isem il-ġid nazzjonali, f'isem il- ġid komuni.

Aħna l-avukati m'għandniex naraw l-interessi settorjali.

Barra minn hekk nemmen li m'huwiex minnu dak li ntqal f'din il-Kamra minn avukati ta' l-oppożizzjoni, li din il-liġi se toħloq diffikultajiet kbar għall-professjoni legali u li se tkisser lill-professjoni legali.

Jekk din il-liġi tkun imħaddma b'mod intelliġenti u effettiv, kif nemmen li se jsir, il-medjazzjoni se tgħin anke lill-avukati, biex dawn ikollhom iktar xogħol.

M'huwiex minnu li qegħdin inkissru, nattakkaw jew b'xi mod noħolqu l- bsaten fir-roti lill-professjoni legali.

Ilkoll kemm aħna rridu nemmnu li s-soċjeta` qiegħda tinbidel u allura ma nistgħux nersqu għall-problemi tal-lum bis-soluzzjonijiet tal-bieraħ.

Hemm bżonn ta' soluzzjonijiet ġodda, u għalhekk nemmen li din il-liġi hija ħolqa f'katina importanti ħafna biex nindirizzaw il-problemi u l-litiġji li jkollna f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Mr Speaker, l-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi huma biex jitwaqqaf iċ-ċentru ta' medjazzjoni għal Malta, li ovvjament se jieħu ħsieb li jistabbilixxi u jirregola lil dan is-settur, filwaqt Ii jivverifika u jikkontrolla l-kwalifiki neċessarji ta' l-aġir tal-medjaturi.

F'dan il-kontest, dan l-abbozz se jkun importanti ħafna minħabba li dan is- settur huwa wieħed delikat.

Kif diġa` għedt, dawn huma r-raġuniijet tal-gvern.

Fil-prinċipju, wieħed ma jistax ma jaqbilx ma' l-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi għax huma għanijiet mixtieqa u li tant ilna nistennewhom f'dan is-settur.

Pero', apparti l-għanijiet tajbin li qiegħed jipproponi dan l-abbozz, tajjeb li naraw eżattament x'qiegħed jiġi propost.

Nistgħu ngħidu li l- qofol ta' kollox hija l-medjazzjoni, li f'dan l-abbozz qiegħda tiġi definita bħala proċess li permezz tiegħu, il-medjatur jiffaċilita t- trattattivi bejn il-partijiet sabiex jgħinhom jaslu għal kunsens volontarju bejniethom dwar it-tilwima li jkollhom.

Meta wieħed jara ftit l-attivita` tal-medjatur kif definita f'dan l-abbozz isib li din hija l-attivita` jew l-eżerċizzju li kull avukat ta' bonsens prattiku jipprova jagħmel qabel jibda l-proċeduri fil-qorti.

Minjaf kemm- il darba, qabel il-qorti, tiġi skambjata korrispondenza bejn il-partijiet u l-avukati rispettivi.

Ġieli jsiru seduti u aċċessi mill-periti biex jipprovaw iwasslu lill-klijenti rispettivi għal kunsens.

Kif qiegħda ngħid, aħna l-avukati nippruvaw nagħmlu dak li qiegħda tikkontempla din il- liġi, ovvjament mingħajr ma nirrikorru għall-ebda ċentru ta' medjazzjoni u allura mingħajr spejjeż ulterjuri.

Huwa minħabba din ir-raġuni li aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni, essenzjalment qegħdin naqblu ma' proċeduri simili.

Pero', minkejja li hawn consensus dwar dan il-prinċipju bażilari, xorta rridu noqogħdu attenti għal ċerti nuqqasijiet li dan l-abbozz ma jindirizzax.

Fl-opinjoni tiegħi, l- iktar ħaġa nkwetanti huwa l-fatt li l-membri tal-professjoni legali qed ikollhom jiffaċċjaw ħafna kambjamenti ġodda f'daqqa.

Per eżempju, il- medjazzjoni hija xi ħaġa ġdida, li ġiet introdotta proprju fil-kawżi tal- familja, u nistgħu ngħidu li għadha ma ngranatx perfettament.

GĦalkemm qegħdin naħdmu, il-medjazzjoni fil-kawżi tal-familja għadha ma laħqitx il- livelli mixtieqa kif il-gvern kien antiċipa fil-bidu.

Bl-ikbar responsabbilta` ngħid li fil-kontest ta' dan l-abbozz, poġġejna l- karru qabel iż-żiemel.

Qiegħda ngħid dan għax, fl-opinjoni tiegħi, kien ikun aħjar kieku l-ewwel ġiet maħluqa u ppreparata l-istruttura, jingħata t- taħriġ neċessarju lil min se jagħmilha ta' medjatur, mhux jingħataw biss kors ta' ftit xhur, imbagħad jinbdew il-proċeduri ta' medjazzjoni, pero' mhux fil-kamp tal-familja, peress li dan huwa kamp tant delikat li jaffettwa r-relazzjoni ta' bejn il-konjuġi.

Mr Speaker, f'GĦawdex, għall-grazzja ta' Alla – u qiegħda ngħid għall- grazzja ta' Alla għax tħabatna mhux ftit biex f'GĦawdex ikollna medjatur, peress li dawn riduna nitilgħu Malta bil-klijenti b'kollox – il-medjatur li għandna hija persuna li wieħed jista' jikkoopera magħha u li tieħu interess fil-każijiet tal-familja li jkollha quddiemha.

Pero', meta wieħed jitkellem mal-kollegi f'Malta jsib li dawn ma jikkondividux l-opinjoni li għandna aħna l-GĦawdxin.

Dan għaliex isemmu ċerti medjaturi – li m'iniex se noqgħod insemmihom hawnhekk għax ma naħsibx li jkun korrett u opportun li nagħmel dan – li qegħdin hemm litteralment għall-paga, għax saħansitra jagħtu direzzjoni ħażina.

GĦalhekk quddiem sistema li għandha dawn id-diffikultajiet kollha, quddiem sistema li nistgħu ngħidu li għadha fil-proċess ta' running-in, ma naħsibx li huwa opportun li ndaħħlu medjazzjoni forzata f'diversi oqsma ħabta u sabta.

Il-membri tal-gvern qegħdin jgħidu li dan il-proċess se jnaqqas id- dewmien tal-kawżi, pero' mill-esperjenza li għandi nista' ngħid li jekk żewġ partijiet għandhom kawża li ilha għaddejja għal ċertu żmien – ovvjament ikun hemm klijenti li ma jkunux bħal klijenti oħrajn, pero' l- biċċa l-kbira tagħhom ikunu orjentati u targeted biex jirbħu l-kawża – issir kemm issir medjazzjoni, dawn iktar ikomplu jwebbsu rashom, iktar jimpikaw u jispiċċaw ma jaslu mkien.

M'iniex se noqgħod insemmi l-każijiet tal-familja li jkolli f'idejja, għax ma naħsibx li hu korrett, pero' nista' ngħid li lil dawk il-koppji li jkunu determinati li jisseparaw, il-medjazzjoni m'hijiex tbiddlilhom ir-rotta, anzi kien hemm każijiet partikolari fejn il-partijiet spiċċaw litteralment jiħdaru lejn xulxin, peress li l-proċess tal-medjazzjoni huwa inqas formali u allura jagħtihom l-opportunita` li jiżvogaw fil-konfront ta' xulxin.

Ġieli spiċċajna b'koppji jitgħajru, jiġifieri altru milli medjazzjoni u rikonċiljazzjoni.

Huwa għalhekk li wieħed għandu jaħdem iktar fuq is- sistema biex jipprova jtejjibha.

Fl-opinjoni tiegħi, qabel nibdew inħaddmu dawn il-proċeduri ġodda rridu nippreparaw lill-pubbliku u anke lill-avukati, għax sfortunatament, ħafna nies għandhom perception ħażina tal-medjazzjoni u qegħdin jarawha bħala tarġa oħra qabel wieħed jidħol il-qorti, u ċioe' iktar dewmien u iktar spejjeż.

Anke fir-rigward ta' kawżi pendenti, ħafna nies qegħdin jaraw lill-alternative dispute settlement bħala tarġa oħra li tista' ttawwal.

GĦalhekk naħseb li qabel ma dan l-abbozz ta' liġi jidħol fis-seħħ, għandha ssir ħafna spjegazzjoni u promozzjoni ħalli l-pubbliku jassorbi l-proċess ta' medjazzjoni kif proposta u jitnaqqas ix-xettiċiżmu li hawn.

Meta kont qed nistudja dan l-abbozz ta' liġi biex nara x'joffri, l-ewwel ħaġa li għajnejja marru fuqha huwa ċ-ċentru, li ovvjament se jiswa l-flus għax se jkun struttura per se u apparti.

Dan iċ-ċentru se jkun f'Malta.

Ovvjament, bħalma nagħmel dejjem, nistaqsi x'se nagħmlu aħna l-GĦawdxin jekk iċ-ċentru se jkun f'Malta.

Se niġu mitluba niġu f'Malta, kif kienu talbuna l-medjaturi fil-bidu?

Se jiġri bħalma ġara fil-każ ta' l- arbitraġġ?

La qiegħda nsemmi l-arbitraġġ se niddevja ftit biex nirringrazzja lil Dr. George Hyzler, li flimkien mat-team tiegħu ġie f'GĦawdex biex jiltaqa' magħna on the day li l-liġi daħlet fis-seħħ, biex naraw kif se naħdmu bl- aħjar mod possibbli ħalli jinħoloq l-inqas konvenjent possibbli għalina l- GĦawdxin.

Jien nemmen li din l-attitudni min-naħa ta' Dr. George Hyzler kellha tiġi min-naħa tal-gvern, li għandu jantiċipa li se jinħolqu ċerti diffikultajiet għalina l-GĦawdxin minħabba n-nuqqas ta' strutturi li għandna f'GĦawdex.

Jekk se naslu biex nibdlu xi premises f'GĦawdex f'ċentru ta' medjazzjoni, dan fejn se jkun?

Se jkun parti mill-qorti jew le?

Nixtieq li fil-winding up, xi ħadd min-naħa tal-gvern jagħti indikazzjoni ta' x'se jsir biex din il-preokkupazzjoni tiġi eliminata, kemm għall-benefiċċju tiegħi kif ukoll għall-benefiċċju tal-kollegi tiegħi l- GĦawdxin.

Kif spjegajt lill-Onor.

Mifsud Bonnici waqt li konna qegħdin nitkellmu, jien waħda minn dawk li nemmen li l-medjazzjoni għandha tkun fuq bażi kunsenswali, jiġifieri wieħed jidħol f'medjazzjoni jekk irid jagħmel hekk.

Fl-abbozz ta' liġi qiegħed jingħad li:

""il-parti fil-medjazzjoni" tfisser min jipparteċipa f'medjazzjoni u jkun- meħtieġ il-kunsens tiegħu biex jirrisolvi t-tilwima".

Bit-termini li qegħdin jintużaw, wieħed jista' jgħid li iva, hemm element ta' kunsens, pero' klawsola 17 qiegħda tikkontempla medjazzjonijiet li jiġu ordnati permezz ta' digriet jew ordni minn korp ta' aġġudikazzjoni jew skond il-liġi.

Għalhekk meta nsemmu dawn l-istanzi, apparti l-ewwel waħda, ma jidhirx li tista` tgħid li hemm dan l-element ta' kunsens għax ovvjament għandek il- medjazzjoni mandatorja.

Barra minn hekk, sub-paragrafu (b) ta' klawsola 35 li qed tirriferi għal artiklu 223 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, Kap. 12 mhux talli qed jgħid li l-medjazzjoni m'għandhiex tkun volontarja talli qed jimponi penalita` għal min jirrifjuta jew jonqos milli jipparteċipa quddiem il-medjatur jew anke jikkollabora miegħu.

Din il-piena tikkontempla li dak li jkun jiġi ordnat iħallas l-ispejjeż doppju favur il- parti l-oħra, li sa ċertu punt jista` jkun counter- productive.

Sur President, subklawsola (3) ta' klawsola 28 tgħid li:

"Il-medjatur jista' b'kunsens iqassar jew itawwal il-proċess ta' medjazzjoni.".

Fil-fehma tiegħi, din għandha tiġi reworded biex neliminaw kull problema dwar interpretazzjoni u ngħidu speċifikatament li l-kunsens għandu jkun taż-żewġ partijiet.

Il-liġi ripetutament issemmi "korp ta' aġġudikazzjoni".

Naf li ssemmiet qabel u li hawn ċertu inkwetudni fuqha.

Il-korp ta' aġġudikazzjoni mkien m'hu definit f'dan l-abbozz u allura sa ċertu punt ma tistax tgħid x'jinkludi u x'ma jinkludix.

Pero` ma naħsibx li jinkorpora biss il-qrati għax ovvjament kieku l-liġi kienet tgħid hekk u allura jekk il-liġi ma tikkontemplax il-qrati biss allura artiklu 223 tal-Kap.

12 li jirrigwarda l-ispejjeż ma japplikawx għal korp ta' aġġudikazzjoni li m'huwiex qorti.

Jiġifieri hawnhekk għandna dan in-nuqqas u naħseb li huwa opportun li dan il-korp ta' aġġudikazzjoni u ħafna affarijiet oħra jiġu definiti tajjeb.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar it-terminazzjoni tal-medjazzjoni.

Mill-abbozz ta' liġi jidher li jekk parti tkun tixtieq ittemm il-proċess ta' medjazzjoni unilateralment ma tistax tagħmlu għaliex sta għall-medjatur li jagħti l-fehma tiegħu.

Naħseb li meta parti tkun qed tara li l-proċess tal-medjazzjoni ma jkun qed iwassal imkien u jkun inutli jew ikun qed jaggrava s-sitwazzjoni għandu jkollha l-opportunita` li ma tibqax fil- medjazzjoni u ma naħsibx li għandha toqgħod tistenna lill-medjatur jifforma l-fehma tiegħu għax finalment jekk se noqogħdu nibbażaw fuq il- fehma tal-medjatur, speċjalment jekk il-medjaturi se jkunu tal-kalibru ta' ħafna mill-medjaturi li għandna bħalissa, din il-fehma mhux neċessarjament ikun kapaċi jifformaha u jekk jifformaha ma jkunx fl-aħjar interess tal- partijiet.

Punt ieħor li nixtieq inqajjem huwa dwar il-konfidenzjalita`.

Mil-liġi joħroġ li l-atti u l-proċeduri għandhom jibqgħu konfidenzjali.

Pero` jekk toħroġ xi informazzjoni x'se tkun il-piena?

Qed nistaqsi dan għaliex fl- abbozz ta' liġi m'għandna xejn indikat.

Apparti minn hekk qed jingħad li l- partijiet se jkunu marbuta li ma jgħidu xejn fuq dak li jkun sar jew intqal fil-medjazzjoni.

Pero` x'garanzija għandek li dan se jseħħ, speċjalment jekk il-medjazzjoni ma tagħtix ir-riżultati mixtieqa?

Wara kollox la jeżistu safeguards u lanqas hemm il-kastig meta fi stanzi oħrajn għandek il- kastig stipulat.

Sur President, klawsola 13 titkellem fuq ir-reġistratur.

Issa meta qed ngħidu li l-medjaturi se jkunu marbutin b'kodiċi ta' etika, ir-reġistratur se jkun marbut b'kodiċi simili peress li ħafna mill-atti se jgħaddu minn taħt idejh u se jkollu aċċess għalihom?

Jien m'iniex se noqgħod infittex ix-xagħra fl-għaġina pero` nixtieq niġbed l-attenzjoni – għalkemm naħseb li din nistgħu nirranġawha fl-istadju ta' Kumitat- li l-ewwel parti ta' klawsola 27 tispiċċa bil-kelma "jew" li tagħmel daqsxejn ikrah u naħseb li fil-paragrafu ta' wara, wara l-kelma "Iżda" trid tidħol il-kelma "meta".

Sur President, f'subklawsola (2) ta' klawsola 28 qed jingħad li l- medjatur għandu jkollu l-fiduċja tal-partijiet f'kull waqt tal-proċess ta' medjazzjoni.

Jien ninsisti li fuq dan il-punt għandu jsir homework tajjeb għaliex kif għedt qabel għandna ħafna medjaturi li b'dispjaċir kbir ngħid li jew ma jafux xogħolhom sew jew mhux qed jesegwixxu d-dmirijiet tagħhom sew.

Dan qed ngħidu għax ġieli smajt mill-kollegi tiegħi f'Malta –għall-grazzja t'Alla f'Għawdex qatt ma ġrat u j'Alla ma tiġrix – li jkun hemm ċerti medjaturi li lill-partijiet igħidulhom li m'għandhomx bżonn l- avukati tagħhom jew jagħtu xi indikazzjonijiet jew xi pariri legali li jirriżultaw li jkunu ħżiena u jagħtu direzzjoni ħażina lill-klijent.

Dawn l- affarijiet m'għandhomx isiru u ta' min jikkundannahom.

Konsegwenza ta' dan nibet ċertu xettiċiżmu fir-rigward tal-medjaturi u għalhekk dan iċ-ċentru li se jinħoloq għandu jinsisti li l-medjaturi jingħataw taħriġ tajjeb u jiġu monitored li qed josservaw il-kodiċi ta' etika kif suppost.

Sur President, irrid ngħid li huwa mportanti li fl-ambitu legali jiġi stipulat x'se jiġri mill-preskrizzjoni waqt il-proċeduri ta' medjazzjoni.

Fl-aħħarnett nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-qorti ta' Għawdex u se nirriferi ftit għas-sitwazzjoni ta' hemmhekk biex il-kelliema tan-naħa tal-gvern forsi jifhmu l-preokkupazzjoni li għandhom l-avukati Għawdxin dwar kif se taħdem din is-sistema ta' medjazzjoni.

Fil-qorti ta' Għawdex ix-xogħol dejjem qed jiżdied u l-problema li qed niffaċċjaw hija li l-premises tal- qorti m'għadhomx iktar adegwati.

Qed nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn qed ikollok ħafna affarijiet għaddejjin f'daqqa u qed nispiċċaw nagħmlu s- seduti jew fil-kamra ta' l-avukati jew fl-arkivju tal-qorti stess.

Issa jekk se nżidu dan il-proċess ta' medjazzjoni, il-gvern għandu jaħseb għalih u jekk is-soluzzjoni se tkun li dawn il-medjazzjonijiet se jsiru fil-qorti għandu jsir ċertu homework ukoll.

M'hijiex faċli għalina l-avukati Għawdxin li naħdmu fil-qorti ta' Għawdex għax litteralment qed naħdmu anke fit-trabijiet minħabba r-refurbishment li qed isir.

Apparti minn dan, għandna problema ta' nuqqas ta' staff u allura jekk se jkun hemm reġistratur f'Għawdex li se jieħu ħsieb ir-records tal-medjazzjoni, ovvjament nippretendi li jkun hemm żieda fl-istaff ukoll allavolja l- istaff tal-qorti ta' Għawdex, minkejja li qegħdin bin-nieqes, jipprovaw jagħmlulek l-ilma jiżfen.

Pero' ma naħsibx li hu fair li jkompli jiżdied il-bulk tax-xogħol fuqhom ukoll.

Irrid nieħu l-opportunita` biex niġbed l-attenzjoni tan-naħa tal-gvern dwar ix-xogħol li mhux qed isir fir-rigward tas-subbasti fejn għandna deputat reġistratur li qed jipprova jagħmel dan ix-xogħol wara l-ħinijiet normali tiegħu għax għandna assistent reġistratur fantażma.

Għalkemm din l- assistent reġistratur tidher fuq il-payroll tal-qorti, lanqas biss tersaq 'l hemm.

Qed insemmi dawn l-affarijiet biex in-naħa tal-gvern tkun taf minn xiex għaddejjin u waqt li tkun qed tabbozza l-liġijiet tieħu in konsiderazzjoni anke l-aspett ta' Għawdex.

Jekk iridu li l-medjazzjoni verament tirnexxi anke f'Għawdex iridu jaħsbu għall-istrutturi f'Għawdex ukoll.

Sinċerament ngħid li mhux faċli għalina li naħdmu f'dawn il- kondizzjonijet għaliex lanqas awla b'air-conditioner m'għandna.

Fil-fatt intbagħat verbal lill-ministeru għal Għawdex u lill-ministeru tal- ġustizzja dwar din il-kwestjoni għaliex ilna żmien nitolbu għal air- conditioner u qed jgħidulna li dan ma jistax isir qabel ma jkun hemm ir- risposta tas-sovrintendent tal-patrimonju nazzjonali minħabba ż-żewġ affreski li għandna mal-ħajt.

Sur President, jiddispjaċini li ddevjajt xi ftit pero' ħassejt li kelli ngħid dawn l-affarijiet u naf li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici qed jagħti kas ta' dan li qed ngħid u nispera li jieħu l-azzjoni meħtieġa u opportuna biex inkunu nistgħu naħdmu aħjar fl-ambitu ta' din il-liġi l-ġdida għall- benefiċċju tal-poplu kollu.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Frederick Azzopardi.

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Sur President, b'sodisfazzjon ninnota l- kelliema ta' l-oppożizzjoni jistqarru li lesti jivvotaw favur din il-liġi dwar il-medjazzjoni.

Ma jfissirx li kulmin tkellem s'issa kien favur il- kontenut kollu ta' l-abbozz kif ippreżentat imma għallinqas qed naqblu mal- konċett ta' din il-liġi.

Huwa ta' ġid immens meta ż-żewġ naħat tal-Kamra jagħrfu f'kull sens il-ħjiel ta' l-interess nazzjonali, li fejn jinħtieġ is- sewwa magħruf, ikun imtejjeb u kkonsolidat.

B'hekk iż-żewġ naħat naslu fi ftehim u minnufih is-sens partiġjan jagħmel il-wisa' mixtieqa għall-kritika kostruttiva.

Din il-liġi hija mistennija u meħtieġa għaliex fil-kontest tagħha se twassalna biex il-poplu ma jibqax iħares lejn il-qorti bħala l-post ewlieni fejn wieħed jista' jsolvi l-kwestjonijiet legali tiegħu.

B'hekk tibda tinħoloq il-mentalita` wkoll fost dawk konċernati li l-medjazzjoni hija soluzzjoni legali tajba.

Fil-ħajja ta' kuljum f'ambitu komuni, ħafna huma dawk li f'qalbhom iħossu li l-liġi, u anke l-qrati, jesponu ċertu anonimita` għax qisu mhux dejjem isostnu l-element uman.

Pero' naħseb li fl-istess nifs kulħadd jammetti li l-liġi qiegħda hemm sabiex tipproteġi kemm lill-individwu kif ukoll lill-komunita`, tirrifletti l-bżonn u l- volonta` komuni u fl-istess waqt teduka.

Għalhekk il-ministru tal-ġustizzja ta' min jammirah li għadu kif ressaq emendi għall-Kodiċi Ċivili, abbozz ta' liġi dwar ir-reġistru ċentrali, emendi għall-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili kif ukoll abbozz ta' liġi dwar ir-rifuġjati.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li kull emenda trid tintgħarbel biex ma tagħtix lok għal xi inverżjoni imprevista ta' l- istess skop tagħha.

Dan l-abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu llum qiegħed jintroduċi f'pajjiżna qafas legali għat-twaqqif taċ-ċentru tal- medjazzjoni.

L-iskop prinċipali hu biex kwestjonijiet legali bejn iċ- ċittadini tagħna ma jibqgħux marbuta mal-qrati tal-ġustizzja.

Dan iċ-ċentru ta' medjazzjoni se jipprovdi mekkaniżmu legali modern sabiex il-partijiet fil-kwestjoni jaslu għal qbil bejniethom.

Is-sabiħ ta' dan il- proċess hu li l-partijiet jieħdu sehem direttament huma sabiex jaslu fi ftehim u jkunu jafu minn qabel x'fih dan il-ftehim u kif se jolqothom, bil- kontra ta' dak li jsir fil-proċess ta' kawża fejn huwa l-ġudikant li jiddeċiedi.

Barra minn hekk, kulħadd hu konxju mill-effett tal- pubbliċita` tal-każi li jkun hemm quddiem il-qrati tagħna għaliex meta ssir kawża fil-qorti m'hemm l-ebda konfidenzjalita` mentri fil-medjazzjoni kollox isir bil-magħluq fejn il-partijiet biss ikunu jafu bil-problema.

F'dan il-mument propizju nixtieq nistieden lil sħabi l-membri l-oħra biex jiflu u jaraw kemm din il-liġi hi kapaċi tkun ġusta bl-iktar mod ovvju.

F'ċertu sens din il-liġi tipproteġik mill-qrati u mit-tribunali li kulmin għandu rasu fuq spallejh naħseb illi jevita.

Mhux l-ewwel darba li tiltaqa' ma' xi ħadd li jkun xeba' tiela' u nieżel il-qorti u jgħidlek li kieku kien jaf għal xiex dieħel żgur li ma kienx jintriga.

Mill-banda l- oħra l-inkwiet ma jagħmel ġid lil saħħet ħadd u l-ġustizzja m'hijiex dejjem ben fatt. Fil-fatt is-sekond'awla tressaq ħafna każi fiċ-ċivil għal xi kwalita` ta' soluzzjoni paċifika.

Pero' l-agħar li jista' jiġri mhux meta jintlaħaq xi forma ta' kompromess bit-tqanżiħ imma meta l-istess ġustizzja tagħti sentenza li taqta' fil-laħam il-ħaj lil xi parti jew oħra jew inkella lit-tnejn għaliex il-mibegħda li jkun hemm bejn il-partijiet konċernati iktar tikber u tibqa' għall-eternita`.

Sur President, ma' l-ewwel daqqa ta' għajn lejn l-istatistika taħbat tibda taqta' nifsek pero' mhux kollox huwa dlam.

Fi spazju ta' sena minn Awissu tas-sena l-oħra sar progress sostanzjali u sinċerament insellem lis- Segretarju Parlametari Carmelo Mifsud Bonnici li b'tant kuraġġ espona din l-istatistika b'kuraġġ.

Jien ngħid li kawża li tonqos hija xaqq ta' dawl li fiha nnifisha tista' twassalna għal soluzzjoni.

Jekk inħarsu lejn l- istatistika nsibu li l-appelli pendenti minn 1,367 naqsu għal 1,215, in- numru ta' kawżi pendenti quddiem il-prim'awla tal-qorti ċivili naqsu minn 8,969 għal 8,048, il-kawżi fil-qorti tal-maġistrati minn 1,715 naqsu għal 1,696 u l-kawżi quddiem it-tribunal għat-talbiet iż-żgħar minn 2,267 naqsu għal 1,968.

Dan ifisser li globalment il-kawżi minn 14,009 niżlu għal 13,226.

Dan hu tnaqqis tajjeb imma żgur li rridu nammettu li jrid isir aktar sforz u jinħolqu proċeduri ġodda biex jitħaffu u jonqsu l-kawżi pendenti.

Huwa mportanti li wieħed jiftakar li fis-16 ta' Deċembru tas-sena l-oħra kien daħal fis-seħħ l-avviż legali li permezz tiegħu f'kawżi ġodda ta' separazzjoni bdiet taħdem is-sistema tal-medjazzjoni.

Dak iż-żmien koppji li kienu diġa` fil-qorti kienu lmentaw li saret inġustizzja magħhom.

Issa b'dan l-abbozz ta' liġi qed tingħata l-possibilita` li l-qorti, u anke l-partijiet konċernati, jagħmlu talba sabiex il-każ tagħhom jiġi riferut lill-medjatur.

Fil-fatt din il-liġi tmur oltre minn hekk għaliex kull kawża oħra ċivili, kummerċjali jew industrijali li hija diġa` pendenti quddiem il-qorti tista' tiġi riferuta lill-medjatur.

B'dan il-mod hemm il- possibilita` li jiġu solvuti kawżi diġa` pendenti.

Fil-fatt il-ħolqien tal-qafas legali għat-twaqqif ta' dan iċ-ċentru tal- medjazzjoni jfisser l-għoti ta' strument effettiv f'idejn iċ-ċittadin li permezz tiegħu wieħed jista' jevita li jidħol il-qorti.

Meta wieħed iqis bil-galbu l-ispejjeż involuti bħala ġranet ta' xogħol mitlufa, miżati ta' proċedura u ta' avukati u fuq kollox tbaqbiq bil-konsegwenzi kollha li jġib miegħu – hawnhekk m'iniex qed inkabbar l-affarijiet, anzi qed nimplika affarijiet serji li jekk jista' jkun lanqas trid taħseb fuqhom - il- medjazzjoni tistħajjilha anġlu fost dinja ta' għelt.

Il-medjazzjoni tgħinna naslu għal soluzzjonijiet li żgur jevitawlna ħafna problemi.

Jien ngħid: It-twiddiba ta' Kristu fil-vanġelu ta' San Mattew tgħodd għal kull żmien?!

Ċertament ma rridx nidher wisq reliġjuż, imma żgur li dan li se nikkwota għadu attwali għal żminijietna.

Fl-aħħar mill-aħħar din hija wkoll miżura li tagħmel parti minn viżjoni iktar nisranija tas-soċjeta` tagħna.

"U hekk seħħ fihom il-profezija ta' Isaija, u tgħid: Tisimgħu kemm tisimgħu ma tifhmux u tħarsu kemm tħarsu ma tarawx għax il-qalb ta' dan il-poplu twebbset.".

Sur President, nammetti li forsi fis-saħna tal-mument wieħed jagħma u bħala umani nistgħu nissuppervjaw għaliex ikollna raġun imma għaliex ma nistgħux inkunu umani u nerġgħu nersqu lejn xulxin?

Ħalli nkompli nikkwota parti oħra li żgur tagħmel ħafna sens fir-rigward ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Din tgħid hekk:

"Jekk jitnebbħuk, mur wissih bejnek u bejnu weħidkom.

Jekk jisma' minnek, tkun irbaħt lil ħuk.

Jekk ma jismax, ħu miegħek wieħed ieħor jew tnejn biex kull ħaġa titwettaq bix-xiehda ta' żewġ xhieda jew tlieta.

Jekk ma jismax minnhom, għid lill-ġemgħa.

Jekk lanqas jisma' mill-ġemgħa, ikun għalik bħal pagan u pubblikan.".

F'estremita` bħal din fejn il-partijiet konċernati ma jagħrfux jaslu permezz ta' medjazzjoni bil-għaqal, allura ma jibqagħlhomx triq oħra ħlief li jispiċċaw fil-qorti bil-konsegwenzi kollha li jġibu magħhom il-proċeduri tal-qrati.

Jien inħoss li b'attenzjoni xierqa, iktar u iktar meta wieħed jara l-aspett uman, din il-liġi se tkun pass 'il quddiem li jagħmel ġieħ lil min qed jipproponiha.

Minkejja d-diffikultajiet li fil-bidu jistgħu ma jkunux ftit, naħseb li għandu jkollna liġi li tagħmel ukoll ġieħ lil pajjiżna.

M'għandniex nibżgħu mill-isfidi għaliex wara kollox xi skop ikun hemm fil- ħajja tal-bniedem jekk ma jkollux l-isfidi quddiemu?

Fl-aħħar mill-aħħar liġijiet simili diġa` ġew pprovati u taw ir-risposta moderna u loġika f'ħafna demokraziji oħra.

Konvint li b'sens ta' maturita' politika naslu biex naqblu fuq dan l-abbozz ta' liġi, li żgur illi se jkun ta' ġid għall- proċess legali f'pajjiżna u għall-ġid tal-ġenerazzjonijiet futuri.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, quddiemna għandna abbozz ta' liġi mressaq minn dan il-gvern li jittratta l-faċilita` biex isir riżolviment tat-tilwim f'Malta permezz ta' ċentru tal-medjazzjoni.

Forsi hawn min jistaqsi: Għaliex għandna bżonn ċentru tal-medjazzjoni meta diġa` jeżisto ċentru ta' l-arbitraġġ?

Il-ħabib tiegħi qabli, l-Onor.

Frederick Azzopardi, kien elokwenti fil-metodu u l-aspett etiku f'dak li għandu x'jaqsam mal-benefiċċji tat-twaqqif ta' dan iċ-ċentru.

Għaliex medjazzjoni u mhux arbitraġġ?

Sur President, meta wieħed jitkellem fuq arbitraġġ awtomatikament jifhem li hemm kwestjoni ta' litigazzjoni.

Sa ċertu punt l-qorti hija arbitraġġ għaliex l-imħallef se jagħti sentenza fejn xi ħadd jitlef u xi ħadd jirbaħ.

L-istess ħaġa fiċ-ċentru ta' l- arbitraġġ, li hu mwaqqaf b'liġi oħra, għandek l-arbitru li jiddeċiedi li xi ħadd jitlef u xi ħadd jirbaħ.

Pero' l-għan ta' din il-liġi li se twaqqaf ċentru tal-medjazzjoni m'huwiex dan; imma huwa proprju dak li jwassal lil żewġ individwi jew iktar - għax jista' jkun hemm iktar minn tnejn min-nies; jista' jkollok tliet kumpanniji jew tliet individwi jew erbgħa, pero` normalment ikunu żewġ partijiet - li bl-għajnuna ta' medjatur jaslu biex jiftehmu li ma joqogħdux jidħlu l-qorti jew li ma joqogħdux jidħlu għall- arbitraġġ u fl-aħħar mill-aħħar ikollna dik li ngħidulha "win win situation", fejn kulħadd jirbaħ.

Pero` biex jintlaħaq dan il-għan, hemm bżonn inbiddlu l-mentalita` tagħna.

Qegħdin nitkellmu fuq mentalita` ġdida u għalhekk hemm bżonn ta' edukazzjoni profonda, kemm għall-poplu in ġenerali u kif ukoll għall-avukati u għal dawk in-nies li jkollhom x'jaqsmu mal-qorti bħall-prokuraturi legali, eċċ. Għaliex qiegħed ngħid dan?

Forsi l-professjonisti legali jqisu dan l-abbozz ta' liġi bħala xi ħaġa li se tnaqqsilhom ix-xogħol u allura awtomatikament ħafna avukati jaslu għall-konklużjoni li huma kontra dan iċ-ċentru ta' medjazzjoni.

Issa ħalli nħallu l-fatt li dak m'għandux ikun il-motivazzjoni ewlenija ta' avukat li jwassal lin-nies għall-arbitraġġ ħalli jaqla' x'jiekol.

Naħseb li hawnhekk qed inpoġġu l-flixkun rasu 'l isfel jew inkella l-karretta qabel iż-żiemel għax l-iskop ewlieni ta' l-avukat għandu jkun dejjem li ma jkunx hemm arbitraġġ.

Imma anke jekk dawn il-każijiet ma jmorrux arbitraġġ imma jmorru għall-proċess ta' medjazzjoni, ma jfissirx li l-avukati m'humiex se jkollhom il-fakulta' li jassistu lill-klijenti tagħhom fil-qasam ta' medjazzjoni wkoll, jiġifieri l-klijenti jistgħu jmorru għall-medjazzjoni u l-avukati jassistu lil dawk il-klijenti waqt il-medjazzjoni.

Jiġifieri l-avukat m'huwiex se jinqala' mill-proċess ta' medjazzjoni, anzi jkun wise għall-klijent – allavolja jekk iħoss li għandu biżżejjed informazzjoni jista' jagħżel li ma jdaħħalx avukat - li f'dan il-proċess ta' medjazzjoni jdaħħal lill-avukat jew lill-avukati tiegħu jekk dawn ikun hemm aktar minn żewġ partijiet involuti.

Sur President, x'inhu medjatur?

Medjatur m'huwiex bniedem illi jasal biex jagħmel konċiljazzjoni per se imma l-medjatur kemm jista' jkun għandu jkun newtrali billi l-ewwel jisma' lill-partijiet involuti, jiggwidahom x'direzzjoni jridu jieħdu u forsi bil-kelma t-tajba iwassalhom biex jiftehmu fuq l-argument partikolari li jkun inħoloq bejniethom.

Jien naħseb li l-gvern jew l-oqsma partikolari li huma milquta minn din il-liġi għandhom jaħsbu biex iwaqqfu training centres biex dawn il-medjaturi jiġu trained u jkunu jistgħu jagħmlu xogħolhom bl-iktar mod effiċjenti.

Min għandu jagħmilha ta' medjatur?

Ovvjament jista' jkun avukat pero' mhux bilfors ikun avukat.

Jiena naħseb illi ladarba tgħaddi din il-liġi l-gvern għandu joħroġ lista ta' nies permezz ta' avviż legali li huma kkwalifikati biex jagħmluha ta' medjaturi.

Huwa importanti li waqt il-medjazzjoni dak li jingħad bejn il-klijenti u l-medjatur, jibqa' f'dik il-kamra.

Pero' jekk iż-żewġ partijiet ma jaqblux u jispiċċaw jerġgħu jargumentaw u jiddeċiedu illi jidħlu l-qorti jew imorru quddiem xi forma ta' arbitraġġ fejn xi ħadd jirbaħ u xi ħadd jitlef, ma jkunx sewwa illi fl-arbitraġġ jista' jissejjaħ xi ħadd mill-klijenti jew il-medjatur stess biex jixhed kontra l-parti l-oħra.

Li qed nipprova ngħid huwa li m'huwiex sewwa illi dak li jkun ingħad b'ċertu konfidenzjalita' taħt il-liġi ta' medjazzjoni jintuża fil-qrati jew fl-arbitraġġ kontra l-parti l-oħra.

Ħalli nagħti eżempju wieħed fejn diġa' għandna livell ta' medjazzjoni fil-pajjiż pero' sfortunatament minħabba li l-liġi tal-pajjiż qiegħda tiġi invertita m'huwiex qiegħed joħroġ wisq ġid mis-sitwazzjoni.

Il-mara tiegħi hija counsellor mal-Moviment ta' Kana fejn tintuża l-medjazzjoni bejn il-koppji li jkollhom problemi fiż-żwieġ tagħhom.

Dawn il-counsellors li jistgħu jkunu tal-Moviment ta' Kana jew jista' jkun counsellor ieħor f'dan il- qasam jagħmluha ta' medjaturi u jisimgħu l-koppji juru empatija magħhom u jiggwidawhom biex jekk jista' jkun isalvaw iż-żwieġ tagħhom u jaslu għall- ftehim bejniethom.

Imma x'qiegħed jiġri, Sur President?

U nixtieq li l- ministru konċernat jieħu nota ta' dan li se ngħid.

Jiena nisma' lill-mara tiegħi tgħid li ħafna drabi tagħmel xhur twal, kultant anke snin, tagħmilha ta' medjatur bejn koppja li jkollha l-problemi fiż-żwieġ u mbagħad waħda mill-partijiet tiddeċiedi li trid separazzjoni ċivili jew annullament u tkun trid tidħol il-qorti u ttella' lill-parti l-oħra l-qorti u lill-medjatur bħala xhud.

Jiġifieri ħafna drabi counsellors ta' Kana qegħdin jiġu mitlubin jitilgħu l-qorti meta parti mill-koppja tiddeċiedi li tagħmel kawża kontra l-parti l-oħra wara sforz ta' medjazzjoni.

Dan ifisser li l-isforzi kollha li jkun għamel il-medjatur jispiċċa fix-xejn għax filli qiegħed jassumi rwol newtrali bejn iż-żewġ partijiet u filli f'daqqa waħda jkollu jispiċċa jixhed favur parti u kontra l-parti l-oħra.

Huwa importanti illi dan m'għandux jitħalla jkompli jsir u nitlob lill- ministru illi l-medjaturi, anke f' każijiet ta' żwieġ, jiġu mniżżla fil- lista f'din il-liġi ħalli ma jiġux f'din il-pożizzjoni antipatika li jkollhom jagħtu x-xhieda tagħhom.

Illum il-qorti tista' tgħajjat medjatur f'kawżi ta' medjazzjoni taż-żwieġ biex jixhed kontra waħda mill-partijiet involuti.

Dan għandu jieqaf għaliex qegħdin inġibu fix-xejn l-isforzi tal- medjatur li ħafna drabi f'dawn il-każijiet ikun qiegħed jaħdem b'mod volontarju għas-servizz tal-komunita' u dan qed jispiċċa jittella' l-qorti, b'ħafna proċeduri ta' qrati u arbitraġġ f'kawżi li jdumu x-xhur jew is- snin.

Għalhekk illum ħafna counsellors u medjaturi kważi qegħdin jiddejqu jagħmlu dan ix-xogħol u jibżgħu jidħlu għall-medjazzjoni bejn żweġijiet minħabba li hemm din il-loophole fil-liġi.

Nispera li l-ministru ħa nota ta' dak li għidt ħalli din it-toqba nsodduha wkoll għaliex għandna l-problemi biha.

Dawn il-mezzi ta' medjazzjoni huma aktar popolari f'pajjiżi li għandhom il- common law, jiġifieri ma teżistix proċedura ċivili u kummerċjali imma l- liġi tagħhom hija bbażata fuq dak li jinqata' mill-qrati, mit-tribunali u mill-arbitraġġi qabel.

Bażikament din hija sistema Ingliża u tiġi mħaddma minn pajjiżi li għandhom influwenza Anglo-Sassina.

Il-medjazzjoni ma tantx hi popolari fil-pajjiżi fejn għandek sistema pjuttost kontinentali, bħalma għandna f'pajjiżna fejn għandna l-proċedura ċivili, il-proċedura kummerċjali, eċċ.

Għalhekk forsi f'pajjiżna wieħed jara r-reżistenza għal din it-tip ta' inizjattiva li qed jieħu l-gvern pero' qed nisimgħu li pajjiżi bħall-Italja u pajjiżi oħra li għandhom il-proċedura tal-liġi ċivili, il-qasam tal- medjazzjoni qiegħed isir iktar importanti u qed jiżdied.

Min għandu jkun medjatur?

L-ewwelnett jista' jkollok każ fejn ikollok iktar minn medjatur wieħed.

M'għandniex nitilqu mill-premessa li l- medjatur għandu jkun avukat biss imma jien ngħid li l-medjaturi għandhom ikunu nies ittrejnjati f'ċertu oqsma u jekk, per eżempju, ikun hemm każ ta' xi perizja ta' xi bini jew ikun waqa' xi bini u jkun xi kwestjonijiet fuq l-arkitettura, il-medjatur għandu jkun perit, filwaqt li f'każ ta' żwieġ, ikun marriage counsellor u f'każ li jkollu x'jaqsam ma' l-isptar, jista' jkun ukoll tabib.

Naħseb li l-gvern irid iżomm moħħu miftuħ biex kemm jista' jkun jinkorpora nies esperti f'dak il-qasam li jkun qed jiġi ttrattat fil-proċess tal- medjazzjoni.

Jista' jkollok każijiet fejn ikollok bżonn ta' iktar minn medjatur wieħed, bħal, per eżempju, xi kawża tal-bioetika fejn għandek bżonn avukat li jkun jaf il-liġi sewwa u għandek bżonn ukoll tabib li jaf il-qasam mediku u l-qasam bioetiku tajjeb.

Pero` hawnhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-ministru li skond din il-liġi, avukat m'huwiex obbligat li jiġi ordnat minn imħallef jew minn maġistrat biex jikxef is-sigriet ta' bejnu u bejn il-klijent tiegħu, mentri fil-professjonijiet l-oħra dan ma japplikax u allura l-qorti tista' tordna tabib biex jikxef informazzjoni li tkun għaddiet bejnu u bejn il-pazjent tiegħu u tista' tordna perit biex jagħti informazzjoni li tkun għaddiet bejnu u bejn il-klijent tiegħu.

Ma naħsibx li huwa sewwa li l-avukati jkunu koperti bil-liġi li ma jistgħux jiġu ordnati jagħtu ċertu informazzjoni u l-professjonisti l-oħra jew nies lajċi li jkollhom ċertu taħriġ u background f'ċertu qasam, bħalma hija l- psikoloġija, jiġu mġiegħla jagħtu ċertu informazzjoni.

Jekk medjatur li m'huwiex avukat se jkun mġiegħel jagħti evidenza kontra wieħed miż-żewġ klijenti tiegħu, allura jista' jaqa` kollox.

Sur President, naħseb li saru ħafna sforzi mill-ministri li kienu responsabbli mill-qrati biex kemm jista` jkun il-backlog tal-qrati tagħna jonqos.

Pero` s-sistema tant hija mimlija b'kawżi u kawża tiddependi fuq oħra li sfortunatament ħafna mill-isforzi li jsiru jispiċċaw jew jiġu mblokkati f'xi qorti superjuri jew mblokkati fl-amministrazzjoni tal-qorti u kif jgħidu l-Ingliżi justice delayed is justice denied u min jidħol għall-arbitraġġ, anke arbitraġġ fil-qorti, jispiċċa jistenna s-snin biex jara l-ġustizzja sseħħ.

Naħseb Ii b'din il-liġi tal-medjazzjoni l-gvern qabad triq tajba għaliex qed jagħti ċans lill-individwi li jkollhom argumenti bejniethom li qabel jidħlu l-qorti jkunu jistgħu jsolvu l- problemi bejniethom u b'hekk jonqsu l-kawżi fil-qrati.

Naħseb li hawn Malta minħabba forsi n-natura argumentattiva u Mediterranea tagħna, għandna tendenza li malajr niftħu kawża u għandna ċerti avukati, li jien ngħid li ma jkunux ta' l-affari tagħhom, li minflok iħeġġu lill-klijenti tagħhom imorru għall-medjazzjoni kważi jissuġġerulhom li jmorru għall-arbitraġġ jew għall-qrati.

Naħseb li tajjeb nibdew nagħmlu dak li jgħidulu a paradigm shift billi nibdew naħsbu fuq sistemi oħra għaliex kif jgħidu fil- professjoni tiegħi prevention is better than cure u qabel ma ngħabbu l- qorti bil-kawżi li ħafna minnhom ikunu pettegolezzi jkollna mekkaniżmu li jagħti ċans li l-ewwelnett ikun hemm a cooling down period bejn il-klijenti u t-tieni nett il-klijenti jaslu biex jilħqu ftehim bejniethom fuq kwalunkwe argument li jkollhom, sija jekk ikun mediku u sija jekk ikun ċivili, kummerċjali jew dwar kwestjoni ta' perizja fuq xi bini.

Tajjeb li ngħidu wkoll li jekk jintlaħaq ftehim f'kawża ta' medjazzjoni dak il-ftehim li jiġi miktub quddiem il-medjatur bejn il-klijenti, anke bl-assistenza ta' l-avukati tagħhom, jista' jiġi ppreżentat fil-qorti biex ikun hemm xi ħaġa solida li turi li dak il-ftehim sar u li l-ebda waħda mill-partijiet ma tkun tista' terġa lura minn dak il-ftehim.

Dak il-ftehim ikun jorbot lill- klijenti u allura għandna tinstab xi sistema biex dan il-ftehim jiġi reġistrat il-qorti jew x'imkien ieħor u jkun aċċessibbli għall-partijiet konċernati.

Għalhekk jiena nifraħ lill-gvern li kellu l-kuraġġ iressaq dan l-abbozz ta' liġi u nittama li meta jidħol fis-seħħ jibdew jonqsu l-kawżi mill-qrati tagħna u dan il-proċess ta' medjazzjoni jwassal biex il-kawżi li jkun hemm jibdew jinqatgħu fi żmien iktar qasir.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Mr Speaker, kif taf is-Sinjorija Tiegħek, jiena m'iniex avukat, iżda ġej mis-settur tan-negozju.

Pero' ma nistax nifhem kif kull darba li nipprovaw nipproponu xi ħaġa ġdida dejjem irridu nħarsu lejn il-lat negattiv tagħha.

Kif nafu kull ħaġa li ssir fid-dinja għandna tajjeb u l-ħażin tagħha.

Dan qed ngħidu għas-sempliċi raġuni li din il-liġi hija strument li se tgħinna nbiddlu l-kultura tagħna fejn b'mezz ta' djalogu l-partijiet konċernati jistgħu jevitaw il-qrati, anke fejn jidħlu kwestjonijiet familjari bħalma huma kwestjonijiet fuq wirt li jistgħu jwasslu għall-problemi li fihom jidħlu t-tfal u anke t-tfal tat-tfal.

Fil- fatt hemm kawżi fuq proprjeta` li ilhom għaddejjin 'il fuq minn 40 sena.

Allura jkun tajjeb li wieħed jipprova jara li din il-liġi taħdem b'għaqal, speċjalment fejn jidħol ix-xogħol tal-medjaturi.

Wieħed irid iżomm f'moħħu li dan il-Parlament m'huwiex xi fabbrika tal- liġijiet u għalhekk tajjeb li minn żmien għal żmien kwalunkwe tip ta' liġi tiġi riveduta biex naraw kif qed tintlaqat anke fil-prattika u wieħed ikun jista' jaġġustaha mill-esperjenza tal-prattika tagħha.

Qed ngħid dan għaliex kif nafu ħafna mill-kawżi li jidħlu l-qorti jikkawżaw imblokk ekonomiku fejn ikollok proprjetajiet li la jkunu jistgħu jinbiegħu u lanqas jiġu żviluppati u jistaġnaw is-sistema ekonomika kollha.

Jien involut ukoll fis-settur turistiku u ħafna drabi wieħed jiltaqa' ma opportunisti li jipprovaw iġibulek ċerti skużi biex ma jħallsux ċerti kontijiet.

Għalhekk din il-liġi tista' tgħin lil dawk in-negozjanti jew lukandiera li jkun jaqblilhom li jmorru għall-medjazzjoni minflok jidħlu l- qorti u jdumu s-snin biex jitħallsu, apparti l-ispejjeż li jidħlu fihom u l-ħin li jitilfu.

Għallinqas bis-sistema tal-medjazzjoni wieħed ikun jista' jiġbor l-ispejjeż tiegħu.

Wieħed ma jridx jinsa d-dewmien li jkun hemm fil-qrati biex jinqatgħu s-sentenzi minħabba li x-xhieda ma jitilgħux jew is-seduta tiġi diferita.

Jien ngħid li s-sistema tal-medjazzjoni hija tajba għal min ma jkunx jiflaħ għal ċertu piż u ma jkunx irid iġebbed fiż-żmien biex jieħu dak li ħaqqu għaliex kif nafu ħafna drabi, l-iżjed wieħed li jbati meta jidħol il- qorti huwa ż-żgħir.

Għaliex qed ngħid hekk?

Ġeneralment jidħol il-qorti min għandu l-iżjed ħin x'jitlef.

Pero' ovvjament iż-żgħir ikollu bilfors jidħol għal dak il-piż biex forsi xi darba jieħu ġustizzja iżda kif nafu l- kawżi jdumu jġebbdu żmien twil biex jinqatgħu.

Meta l-parti li l-iżjed għandha tieħu tirrealizza l-ħin u ż-żmien li jkun għadda u l-ispejjeż li tkun daħlet fihom, tara li forsi jaqblilha tagħti ftit milli titlef il- ħafna matul iż-żmenijiet.

Nafu li fil-qorti hemm ħafna kawżi ta' wirt fejn il-ġenituri jkunu diġa' mietu u tibqa' tintiret mit-tfal u forsi anke min- neputijiet.

Wieħed irid jara wkoll l-aspett uman għaliex meta wieħed jidħol il-qorti tiżdied it-tensjoni li jkollu, it-tensjoni li jrid jieħu miegħu fuq ix- xogħol, it-tensjoni fil-familja u speċjalment meta l-affari tkun waħda familjari, il-problemi jkunu akbar.

Ġieli tmur tiġijiet u tara l-familjari ma jitkellmux għax wieħed ikun ħadlu xi biċċa mill-ġnien, l-ieħor ma jkunx biegħ il-proprjeta' kemm ried u jibdew għaddejjin ħafna battibekki.

Għalhekk nara li din il-liġi hija ta' vantaġġ għaliex fil-medjazzjoni inti tagħżel li tidħol biex titkellem mal-parti l-oħra u allura dan ifisser li diġa' qiegħed f'sitwazzjoni li qed taċċetta li tinnegozja.

Ovvjament wieħed ma jridx jitlaq mill-punto di partenza li jgħid li m'hu se jaċċetta xejn u dak li jrid jgħid se jgħidu jew jipprova jidħak bil-liġi billi jisma' l-medjazzjoni u tgħaddi tiegħu.

Dak li aħna ma rridux, anzi aħna rridu l-medjazzjoni tintuża biex il-kwestjonijiet jispiċċaw with a nice handshake.

Wieħed irid jara wkoll kif qegħdin nippromwovu din il-liġi.

L-ewwelnett irridu nikkreaw struttura biex iċ-ċittadin ikun jaf li teżisti s-sistema tal-medjazzjoni għaliex għalkemm aħna qegħdin nitkellmu fuq din il-liġi f'dan il-Parlament ftit huma dawk in-nies li jisimgħuna minn fuq ir-radju u għalhekk ħafna nies ma jkunx jafu x'inhu għaddej bħalissa fil-pajjiż.

Ovvjament il-media tista' tgħin billi tagħmel aktar coverage lil din il- liġi – fil-fatt xi gazzetti diġa' qegħdin jitkellmu fuqha - imma min- naħa tal-gvern għandha ssir sistema ta' follow-up ta' xi każi pendenti biex iċ-ċittadini jkunu informati dwar il-każijiet ta' medjazzjoni u meta wieħed imur biex jiftaħ kawża jiġi informat li teżisti s-sistema ta' medjazzjoni.

Din m'hijiex bħas-sistema ta' l-arbitraġġ – sistema li ilha teżisti 'l fuq minn 150 sena - għax meta kawża tmur quddiem arbitraġġ, id- deċiżjoni tittieħed favur naħa jew oħra, anke jekk min jitlef jista' jkollu raġun, mentri jekk wieħed jiftiehem waqt il-proċess ta' medjazzjoni, iż- żewġ partijiet għandhom vantaġġ fuq kwalunkwe tip ta' kawża oħra.

Jien nemmen li din il-liġi ta' medjazzjoni tista' tagħmel ġustizzja fuq is- sewwa u għalhekk huwa importanti li mingħajr ma wieħed itawwal iż-żejjed fuqha jara eżattament fejn twassal din il-liġi.

Ovvjament din il-liġi se tnaqqas mill-piż tal-qrati u għalhekk il-qrati jkunu jistgħu jikkonċentraw iktar fuq il-kawżi pendenti li jkunu ta' natura iktar serji li ma jkunux jistgħu jiġu ttrattati b'medjazzjoni.

Waqt dan id-dibattitu smajna li hemm min qed jaħseb li l-avukati se jonqsilhom ix-xogħol minħabba din is- sistema ta' medjazzjoni.

Pero' jien ngħid li fejn jidħlu każijiet li ma jkunux ta' natura serja ħafna bħal, per eżempju, meta bniedem fis-settur turistiku jkun irid jiġbor flusu jew meta mara tad-dar ikollha xi argument ma' ta' l-aluminium jew mal-bennej jew mal-bajjad, m'għandhomx għalfejn joqogħdu jidħlu għal ċerti spejjeż biex jiftaħ kawża l-qorti u affarijiet bħal dawn, imma jidħol għall-medjazzjoni.

Dawn it-tip ta' każijiet se jżidu ħafna responsabilita' fuq din l-istituzzjoni ġdida li qed nipproponu għaliex jidher ċar li se tkun ta' vantaġġ kbir ukoll għal min ikollu problemi żgħar.

Allura meta qed nipproponu sistema ġdida u moderna ma nistgħux insabbtulha l-bieb ġo wiċċha, anzi huwa importanti li nibdew niddjalogaw kif suppost.

Trid tinqata' din id-drawwa li kull darba li jinqala' xi dispute nispiċċaw il-qorti!

Jien naħseb li kieku kellu jsir survey fost il-Maltin biex naraw kemm-il familja fetħet kawża kontra ħaddieħor jew kemm-il darba xi ħadd ġie mħarrek ...

Allura huwa importanti li b'mod tajjeb inwasslu l-messaġġ li għandna nwasslu fuq din is-sistema ta' medjazzjoni għaliex b'din il-liġi qed noħolqu dritt ġdid għal min hu iżgħar.

Fir-realta' b'din is-sistema m'hemmx x'titlef għaliex fl-aħħar mill-aħħar, huma l-partijiet involuti li jagħżlu li jidħlu għall-medjazzjoni, sakemm ma jkunx xi każ fejn żewġ partijiet ikunu webbsu rashom fuq xi item jew ieħor u l-qorti tobbligahom li jidħlu għall-medjazzjoni.

Mr Speaker, l-iżjed li rrid nagħmel enfasi huwa fuq il-fatt li din l-issue tal-medjazzjoni rridu nwassluha liċ-ċittadin b'mod korrett għax naħseb li ċ- ċittadin għandu ħafna x'jiggwadanja minnha.

Il-fatt li qed toħloq mod iżjed ċivilizzat kif wieħed jista' jikkomunika mal-parti l-oħra, diġa' hija rivoluzzjoni fis-sistema ġuridika ta' pajjiżna.

Għalhekk huwa importanti li nħarsu lejha minn dan il-lat u ma naħsibx li għandna nfettqu fuq dettalji żgħar għax naħsbu li se jonqos ix-xogħol ta' l-avukati f'xi settur partikolari.

Jien qed nara li se jkun lok biex avukati jispeċjalizzaw fil-medjazzjoni għaliex kif għadu kif semma l-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Axiaq bħalma jista' jkollna medjaturi li jkunu speċjalizzati fil-perizja, fil-mediċina u ħafna minn dawn l-affarijiet, jista' jkollna wkoll avukati li jispeċjalizzaw f'settur partikolari, bħal, per eżempju, fis-settur tal-bini, biex meta jkun hemm każ ta' medjazzjoni, il-klijenti jfittxu lil dak l-avukat li jkun speċjalizzat f'ċertu settur partikolari.

MR SPEAKER: Onor. Galea, ikkonkludi għaliex sar il-ħin.

ONOR.

FRANCO GALEA: Nagħlaq billi ngħid li din il-liġi hija ta' vantaġġ għaċ-ċittadin għaliex permezz tas-sistema tal-medjazzjoni wieħed jista' jikkomunika b'mod ċivili ma' terzi persuni u għalhekk għandna nħarsu lejha b'mod pożittiv għaliex fl-aħħar mill-aħħar huwa ċ-ċittadin li se jibbenefika minnha.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ issa lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 12 ta' Otubru 2004, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Medjazzjoni – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trusts – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, f'dan l-Aġġornament xtaqt nitkellem ftit fuq problema li taffettwa l-lokalita` tiegħi ta' Ħ'Attard, b'mod partikolari problema li taffettwa l-iskola primarja ta' dan ir-raħal.

F'din l-iskola primarja hemm il-librerija pubblika li hija amministrata mill-kunsill lokali u qiegħda ħdejn il-klassijiet tal-kindergarten ta' l- iskola.

Il-librerija pubblika tiftaħ f'ħinijiet matul il-ġimgħa kemm filgħodu u kif ukoll wara n-nofs inhar u l-konsegwenza ta' dan huwa li meta l-librerija pubblika tkun miftuħa jista' jidħol il-pubbliku in ġenerali biex jissellef il-kotba mil-librerija pubblika u dan qed joħloq riskju għas- sigurta` tat-tfal tal-kindergarten.

Dawn huma tfal ta' tliet snin u meta għandek nies li huma estranei għall-iskola u għal xi raġuni deħlin fl- iskola jista' jagħti l-każ li jsiru xi abbużi.

Aħna nafu li f'pajjiżna għandna diversi problemi soċjali fejn ġenituri qegħdin il-qorti għaliex iridu d-dritt tar-responsabilita` ta' wliedhom u meta għandek din is- sitwazzjoni fejn għandek tfal żgħar ta' tliet snin qed jattendu l-iskola u l-barranin jistgħu jidħlu b'mod liberu bl-iskuża li jridu jieħdu xi ktieb faċilment jista' jidħol barrani hemmhekk, jaqbad tifel jew tifla ta' tliet snin li forsi tkun ħierġa mill-klassi tagħha sejra x'imkien u jeħodha miegħu 'l barra għaliex assolutament m'hemm kontroll ta' xejn.

Din hija xi ħaġa li qed tiddejjaq ħafna lill-ġenituri li għandhom it-tfal fil- kindergarten.

Tant iddejqu l-ġenituri li s-sena li għaddiet saret petizzjoni fuq din il-kwestjoni lill-Ministru ta' l-Edukazjzoni pero` baqa' ma sar xejn fuqha.

Din hjiaj problema serja.

Jidhirli li fil-klassijiet tal-kindergarten hemm bejn 40 u 60 tifel u tifla u kollha qegħdin fuq riskju u hemm bżonn li titieħed azzjoni.

Apparti minn hekk, Ħ'Attard hemml- isptar Monte Carmeli u għandek ftit minn dawk il-pazjenti li għandhom dritt joħorġu u fil-fatt tarahom jippassiġġaw.

Issa aħna nafu x'jiġri barra minn Malta fuq każijiet ta' tfal żgħar u allura ma nagħtux ċans li jinqalgħu xi inċidenti bħal dawn fl-iskola primarja ta' Ħ'Attard.

Fil-fatt soluzzonijiet jeżistu u l-iktar waħda ovvja hija li jinbidlu l-ħinijiet tal-ftuħ tal-librerija pubblika billi ma tibqax tinfetaħ fl-istess ħin meta jkun hemm it-tfal l-iskola imma tinfetaħ wara nofsinhar jew nhar ta' Sibt.

Jista' wkoll jinbidel il-post għal din il-librerija li qed tokkupa klassi waħda biss u għalhekk jien ċert li l-gvern jista' jsib post alternattiv għal din il-librerija.

Jien nappella lill-ministru biex jagħti attenzjoni bis-serjeta' lil din il-problema.

Irrid ngħid ukoll li jiena kellimt lis-sindku ta' Ħ'Attard fuq din il-kwestjoni għax is-sindku bħala l-persuna responsabbli mill-kunsill lokali ta' Ħ'Attard huwa interessat ukoll f'din il-problema u huwa qalli li qed jara x'jista' jsir.

Nappella biex din il-problema tiġi solvuta kemm jista' jkun malajr.

Problema oħra konnessa ma' l-iskola primarja ta' Ħ'Attard hija li din l- iskola tagħti fuq Triq Ħal Warda li hija triq traffikuża ħafna u minn mindu ngħalqu ċerti toroq biex fuqhom isiru xogħlijiet ta' toroq bħalissa qed jgħaddi ħafna traffiku miċ-ċentru ta' Ħ'Attard u proprju minn Triq Ħal Warda.

Madwar sena ilu l-kunsill lokali kien waħħal tabelli fit-tarf ta' din it-triq biex waqt il-ħinijiet tad-dħul u ħruġ mil-iskola t-traffiku ma jgħaddix imma nafu li inutli li twaħħal is-signs jekk ma jkunx hemm enforcement u għalkemm ħafna drabi jkun hemm il-wardens jew il-pulizija biex jaraw li dawn is-signs jiġu osservati, meta ma jkunx hemm il-warden jew il-pulizija l-karozzi u l-vetturi jibqgħu għaddejjin qisu m'hemm xejn.

Fil-fatt il-Ġimgħa tal-ġimgħa li għaddiet filgħodu la kien hemm pulizija u lanqas warden meta bdew deħlin t-tfal l-iskola bil-konsegwenza li għal ftit ma saritx disgrazzja kbira għaliex it-tfal u l-ġenituri mingħalihom li t- triq magħluqa għat-traffiku u allura kulħadd jista' jaqsam b'mod liberu imma xi sewwieqa irresponsabbli ġew jaqgħu u jqumu minn dawn it-tabelli u baqgħu għaddejjin bil-konsegwenza diversi drabi matul il-ġurnata li kienu se jittajru kemm tfal u kif ukoll ġenituri.

Għalhekk nappella li jsir enforcement mill-pulizija u mill-wardens biex jaraw li Triq Ħal Warda f'Ħ'Attard fejn l-iskola primarja tingħalaq għat-traffiku fil-ħinijiet ta' l-iskola.

Mr Speaker, nixtieq niddedika t-tieni parti ta' l-Aġġornament tiegħi għal dak li allegatament qal il-kollega tiegħi min-naħa l-oħra, l-Onor.

David Agius - jekk tista' ssejjaħlu hekk - meta kien qed jitkellem f'konferenza pubblika.

Skond kif irrapportat minn "The Malta Independent" taħt il- heading "PN MP accused opposition counterpart of negligence" intqal li:

"Nationalist Party MP David Agius yesterday accused Malta Labour Party MP Charles Buhagiar of negligence, adding that road works carried out in Dingli had to be halted and will probably have to be redone.".

Ħalli ngħid ftit x'inhi l-istorja dwar din l-allegazzjoni infondata ta' David Agius.

Il-kunsill lokali ta' Ħad-Dingli bħal ħafna kunsilli lokali oħrajn għamel ftehim mal-gvern ċentrali biex jingħata s-somma ta' Lm75,000 ħalli jkun jista' jagħmel xogħlijiet fuq toroq li sal-lum kienu għadhom qatt ma ngħataw wiċċ u ġew magħżula Triq is-Sależjani u Sqaq Nru. 3 u Sqaq Nru. 5 fi Triq il-Kbira Ħad-Dingli biex isir ix-xogħol fuqhom.

Meta beda jsir ix-xogħol lill-kuntrattur għednielu li fejn m'hemmx bankini ried jimxi mal-livelli li ngħataw mill-Planning Authority u fejn hemm il-bankini ried jimxi mal-bankini eżistenti u fil-fatt il-kuntrattur hekk għamel.

Imma s-Sur David Agius qal li:

"Mr Agius said that Labour led Dingli Council had commissioned Architect Buhagiar to carry out government funded road works.".

L-ewwelnett dan m'hu veru xejn għaliex il-kunsilli loakli ta' Ħad-Dingli ma kkummissjonax lill-Perit Charles Buhagiar biex jagħmel ix-xogħol fuq dawn it-toroq imma kkummissjona d-ditta li naħdem magħha li hija l-Med Design Consultants li tagħmel xogħol ta' contract management lill-kunsilli lokali.

Dawn ix-xogħlijiet ta' toroq huma parti mix-xogħlijiet tal- contract management u għall-informazzjoni tas-Sur David Agius u ta' kulħadd, id-ditta Med Design Consultants m'hijiex kumpannija ta' perit wieħed.

Jekk is-Sur David Agius jaħseb li llum fadal iż-żmien li perit jista' jaħdem bħala a one-man band ngħidlu li qed jgħix fil-Medju Evu għaliex ma jistax ikun li llum il-periti jaħdmu waħedhom.

Illum il-periti jaħdmu fi gruppi għal diversi raġunijiet u l-iktar waħda ovvja hija li llum il-proġetti tant saru komplikati u hemm bżonn ta' expertise li żgur li din l-expertise ma ssibhiex f'perit wieħed u allura għandek dak li nsejħulha group practice ta' periti.

Fil-fatt il-Med Design Consultants hija group practice ta' periti.

Dan huwa l-ewwel żball tas-Sur Agius meta qal li jiena ġejt ikkummissjonat mid-Dingli local council għaliex kienet id-ditta li naħdem magħha jiena li ġiet ikkummissjonata.

Is-Sur David Agius kompla jgħid hekk:

"He said that that Mr Buhagiar never inspected the site.".

Din hija gidba għaliex qabel ma saru x-xogħlijiet jien kemm-il darba żort is-site u bilfors kelli naraha minħabba t-tender.

Imbagħad kompla jgħid li:

"... and as a consequence the work was not done properly." .

Dan m'hu veru xejn lanqas.

Matul iż-żmien li kienu qed isiru x-xogħlijiet kien hemm perit ieħor mad-ditta li naħdem magħha li kien imur kuljum jara x-xogħlijiet.

Imbagħad kompla jgħid hekk:

"To the detriment of the Dingli residents the work has now been halted and will probably have to be redone at the expense of public funds.".

Hawnhekk insibu xi erba' gidbiet oħra.

L-ewwelnett m'hu veru xejn li x- xogħol twaqqaf.

Li ġara kien li kien hemm bżonn issir ġiebja żgħira biex tilqa' fiha l-ilma tax-xita li mbagħad jiġi ppumpjat f'culvert u l-ħaddiema ntbagħtu jibnu din il-ġiebja minflok komplew jaħdmu fuq il-bankini imma ma jfissirx li l-proġett waqaf jekk komplew fuq biċċa xogħol oħra.

Kieku stess il-kuntrattur jagħmel żball u x-xogħol ikollu bżonn jerġa' jsir, mhux se jsir "at the expense of public funds", imma jsir a skapitu tal-kuntrattur.

M'hijiex l-ewwel darba - mhux f'dan il-każ - li xogħlijiet ma jsirux kif ikunu speċifikati u l-kuntrattur jiġi mġiegħel jaqlagħhom u jerġa' jagħmilhom.

Din tiġri l-ħin kollu, imma meta jiġri hekk ma jfissirx li dan isir at the expense of public funds imma jsiru a spejjeż tal-kuntrattur li jkun ħa żball.

Imbagħad qal hekk:

"Mr Agius questioned the choice of Mr Buhagiar, calling it a coincidence".

X'jiġifieri "coincidence"?

Dan kien hemm tender għas-servizzi ta' contract management u d-ditta li naħdem magħha jien tefgħet it-tender ta' contract management u rebħet din it-tender bħalma tlifna ħafna tenders ukoll.

Ġieli nirbħuhom u ġieli nitilfuhom.

Din id-darba rbaħnieha u ma kienet koinċidenza xejn.

M'hemmx koinċidenza f'din l-affari.

Imbagħad kompla jgħid:

"and even queried how Mr Buhagiar had the audacity to make parliamentary questions about the methods used to choose workers and architects on particular public works when he himself was involved in this mess.".

X'għandu x'jaqsam?

Hekk jonqos issa!

Jiġi David Agius jgħidli li ma nistax nagħmel domandi parlamentari.

Dan fejn jifhem fix-xogħlijiet tagħna?!

Imbagħad David Agius kompla jgħid:

"I am morally convinced - this phrase has already been used some time ago - that the work was done badly on purpose."

Qal li x-xogħol sar ħażin apposta!

Din minn fejn ġabha?

Għalfejn ix- xogħol sar ħażin apposta?

Meta mort nipprova nara x'ried jgħid biha dan sirt naf li fid-diskors tiegħu qal – pero' dan ma ġiex irrapportat hawnhekk - li dak ix-xogħol sar biex jiġu vvantaġġjati l-ħbieb tal-ħbieb.

Issa jien lanqas biss naf min joqgħod f'din it-triq.

Meta sirt naf li David Agius qal li jien għandi l-ħbieb hemmhekk mort nara min huma dawn il- ħbieb li ma nafhomx.

Għidt li aħjar immur nara min huma għax jieħdu għalihom jekk joqogħdu f'dik it-triq u jien ma nafx li joqogħdu hemmhekk.

Pero' sibt li assolutament ma kont naf lil ħadd mill-ftit nies li joqogħdu f'din it-triq li hija triq ġdida.

Jiġifieri din hija kollha immaġinazzjoni ta' David Agius.

Jien ma nafx kif persuna li tippretendi li hi Onorevoli jmur f'każin u jgħid dawn il-ħmerijiet!

David Agius issa jkollu ċ-ċans li jipprova dawn il-ħmerijiet meta nagħmillu l-libell.

Issa ntellgħu ħalli nara fejn hija l-konvinzjoni li għandu.

Mr Speaker, dawn huma affarijiet li ma nippretendihomx mingħand kollega tiegħi min-naħa l-oħra tal-Kamra.

Jien nippretendi li jkun hawn is-serjetà u s-serjetà titlob li jkollok il-provi.

Dan m'għandu l-ebda prova, imma qabad jispara minn żniedu u beda jfajjar bl-amment.

Ladarba għażel li ma jiċċarax id-diskors hawnhekk issa jkollu ċ-ċans jiċċarah fil-qorti meta nressqu jien.

Mr Speaker, David Agius iħobb jibgħat ittri lir-residenti tad-distrett tiegħu, f'dan il-każ f'Ħad-Dingli wkoll, b'informazzjoni li mhux suppost qiegħda f'idu, u joqgħod jgħidilhom bix-xogħlijiet li se jsiru fid-distrett tagħhom.

Per eżempju, ftit ilu, fi Frar ta' din is-sena, bagħat ittra lir- residenti ta' Triq ir-Rabat, Ħad-Dingli u qalilhom li se jsir il-main tad- drenaġġ u magħha bagħtilhom ittra maħruġa minn Antoine Galea li huwa l- financial controller tal-WSC, fejn dan qed jikkonferma li t-tender se tingħata.

Is-Sur David Agius għandu dritt jibgħat din it-tip ta' informazzjoni dwar kuntratti tal-gvern?

Jien naħseb li dan m'għandux dritt jagħmilha.

Mr Speaker, jien nagħlaq billi ngħid li jekk inkunu rridu xi informazzjoni għandna nkunu serji dwar kif nagħmlu l-affarijiet.

Jien ma nippretendix li kollegi min-naħa l-oħra tal-Kamra jaħdmu b'dan il-mod u jiddispjaċini ngħid li jekk ikun hemm min irid jaħdem b'dan il-mod imbagħad ikollu jiffaċċja l-mużika.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fl-aħħar ftit jiem il-Prim Ministru donnu biex ineħħi l-pressjoni li għandu fuqu dwar kif mexxa ċerti affarijiet fl-aħħar ftit xhur, ipprova jagħmel allegazzjoni serja fuq l-oppożizzjoni.

Il-Prim Ministru qal li l-attakk li kien għaddej fuq il-kwestjoni ta' ibnu - m'iniex se noqgħod nidħol fiha - u fuq il-kwestjoni tal-kuġini tiegħu li qegħdin fin-negotiating team li qed jitkellem f'isem il-gvern mal-konsorzju SKANSKA sar bi skop wieħed għax in-naħa ta' l-oppożizzjoni trid tagħti palata lil SKANSKA.

Issa din xi ħadd bellagħhielu bħalma bellgħulu l-każ li kien hemm 400 bieb u l-gvern se jħallas ta' 900 u bħalma bellgħulu l- każ tat-toroq ta' mad-dawra ta' l-isptar mingħajr lanqas biss iċċekkja l- affarijiet, basta xi ħadd qallu xi ħaġa u mar ipaċpaċ barra!

Issa l-Prim Ministru jew jaf li mhux veru u qed jipprova jqarraq bil-poplu Malti u Għawdxi - u wieħed jaf x'inhi d-definizzjoni fil-miklem Malti ta' min ma jgħidx il-verità - u xorta waħda qed imur ipaċpaċ bl-addoċċ.

Ħalli nibda bl-ewwel statement biex lill-prim ministru nagħtih ċerti dettalji anke min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Kont jien li tajt lil Dr Alfred Sant l-ittri ta' korrispondenza li għaddew bejn il-Prim Ministru u s- Segretarju Parlamentari Tonio Fenech u kont jien li tajt lil Dr Alfred Sant l-ittra li għaddiet bejn is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech u d- direttur tal-kuntratti.

Jekk irid ikun jaf minn fejn ġibthom ngħidlu li ġibthom bl-istess mod kif għaddew ittri u informazzjoni oħra fil-kwestjoni ta' l-Iranian Shipping line għaliex bħalma kien hemm min ma jħobbx lil wieħed hemm min ma jħobbx lill-ieħor minn ġewwa stess.

Issa ħalli naraw kemm l-oppożizzjoni hija ħaġa waħda ma' SKANSKA!

Sa minn meta ngħata l-kuntratt tal-bini ta' l-isptar, dak iż-żmien San Raffaele, l- oppożizzjoni Laburista kienet ikkritikat bl-ikbar qawwa l-mod ta' kif ingħata l-kuntratt lil SKANSKA.

Fil-bidu tad-disgħinijiet tant konna ingarżati ma' SKANSKA li n-naħa tal-gvern kienu jattakkaw lill- oppożizzjoni u lil Dr Alfred Sant, li aħna qed niddefendu lill-kumpannija li ma ħaditx il-kuntratt, is-CMC u m'aħniex infittxu l-interessi ta' Malta.

Meta konna fil-gvern bejn l-1996 u l-1998 iddeċidejna li għandu jkun hemm sptar wieħed ġenerali li jinbena f'Tal-Qroqq u lil SKANSKA konna għidnielhom li huma jistgħu jkomplu jibnu biss is-sulari li kienu qed jibnu, imma 'l barra mill-footprint fejn kien qed jinbena ried jerġa' joħroġ kollox b'tender mill-ġdid.

Infakkar li saħansitra kienet saret public discussion ġewwa dan il-Parlament fejn konna elenkajna kif se nimxu l-affarijiet minn dakinhar 'il quddiem.

L-oppożizzjoni Laburista tant kienet ħaġa waħda ma' SKANSKA li qabel ma ġie ffirmat il-kuntratt ma' SKANSKA fi Frar 2000, u ftit jiem wara li tpoġġa l-kuntratt fuq il-mejda tal-Kamra, kulmin kien ġej mill-kamp Laburista, kemm jien li ktibt diversi drabi dwaru, kemm Dr Alfred Sant li tkellem dwaru u kulħadd kellu l-opportunità li jgħid li l-kuntratt li sar għad-disinjar, bini u management ta' dan il-proġett li ngħata b'kuntratt dirett ta' Lm83 miljun lill-konsorzju SKANSKA bil-kumpanniji l-oħrajn li hemm miegħu, ma kienx fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Li kieku aħna għandna interess li niddefendu lil SKANSKA konna nattakkaw kuntratt dirett ta' Lm83 miljun lill-istess konsorzju?

Meta konna fil-gvern dan l-istess proġett kien ġie offrut lilna pero' aħna rrealizzajna li kien ħniżrija u ma kienx fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi u għalhekk irrifjutajnieh!

Nispera li l-Prim Ministru jkollu biex jirrispondi għal dawn l-affarijiet.

Mr Speaker, ikkritikajna wkoll il-fatt li dan huwa proġett klassiku ta' kif jistgħu jsiru diversi abbużi fih.

Dan il-proġett ingħata abbażi ta' cost plus, jiġifieri kull nefqa li ssir fih, anke jekk tintuża biro, lapes jew gomma ssir parti mill-cost u kollox jitħallas mill-gvern.

Imbagħad il-gvern assigura li SKANSKA jingħataw il-management fee, li jekk m'iniex sejjer żball nikkalkola li kienet iktar minn Lm5 miljun.

Jiġifieri barra li jitħallsu tan-nefqa kollha, jitħallsu assigurazzjoni li jagħmlu qligħ minimu ta' Lm5 miljun minn dan il-proġett.

Apparti minn hekk, kienu assigurawlhom a positive cash flow, jiġifieri li jitħallsu qabel jagħmlu x- xogħol.

Fil-fatt skeda 14 tal-ftehim turi kif SKANSKA jitħallsu xahar xahar qabel jagħmlu x-xogħol.

Dawn huma l-ħniżrijiet li nsibu f'dan il- proġett.

Kieku jingħataw kuntratti bħal dawn, kieku nassigurakom li kulħadd isir kuntrattur hawn ġew għaliex iktar jaqblilna!

Aħna komplejna nikkritikaw lil SKANSKA meta ndunajna li kien hemm affarijiet li kienu qed jinbidlu l-ħin kollu.

Fil-fatt ta' kuljum kienu qed jinbidlu l-pjanti u ġieli kien hemm żewġ pjanti għand żewġ persuni differenti fl-istess ġurnata fuq l-istess dipartiment li ma kenux l- istess.

Aħna konna nikkritikaw dawn l-affarijiet u jien saħansitra ktibt fuqhom fil-ġurnali u tkellimt dwarhom hawnhekk.

Ara kemm konna ħaġa waħda ma' SKANSKA!

Mr Speaker, irrid nagħmel dikjarazzjoni oħra.

Minn meta spiċċajna mill- gvern meta kont niltaqa' magħhom b'mod amministrattiv sal-lum jien qatt ma ltqajt ma' SKANSKA.

Ħalli nagħmel dikjarazzjoni oħra ħalli l-affarijiet ikunu ċari.

Semmejna l-kwestjoni tal-bibien.

L-ewwel konna qed nitkellmu fuq bibien li jiswew Lm243-il wieħed u fl-aħħar spiċċajna nħallsu Lm605 għal kull bieb u dan kollu sar bil-kunsens tal-fondazzjoni għas- servizzi mediċi għaliex kienet hi li talbet żieda fin-numru tal-bibien minn 464 għal 967 u kienet hi li approvat li għal kull bieb jitħallas Lm605 minflok Lm243, id-doppju u nofs ta' l-istima oriġinali.

Il-fondazzjoni għas-servizzi mediċi aċċettat dan, bl-istess rappreżentanti tagħha li kienu qegħdin jieħdu sehem fil-bord tal-procurement group bejn il-konsorzju SKANSKA u l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi.

L-istess ġara fil-kwestjoni tat-toroq.

Il-bini li kien hemm ippjantat inbidel fuq talba tal-fondazzjoni għas-servizzi mediċi.

U rrid niddikjara hawnhekk li din l-informazzjoni m'għaddewhiliex SKANSKA.

Il-fondazzjoni għas-servizzi mediċi talbet li jinbidlu l-pjanti u wara li nbidlu l-pjanti u d-disinjaturi ta' SKANSKA ddisinjawhom mill-ġdid, dawn ġew approvati mir- roads department u nbnew bl-approvazzjoni tal-fondazzjoni għas-servizzi mediċi.

Fil-jiem li ġejjin se nagħtu aktar informazzjoni fuq dan ħalli qabel nibdew inpaċpċu nkunu nafu fuqxiex qegħdin nitkellmu!

Inutli li noqogħdu nimlew il-headlines tal-gazzetti tal-Ħadd u mbagħad l-għada jew il-pitgħada tibda tara kollox nieżel suf!

Ma naħsibx li huwa aċċettabbli li l-Prim Ministru jgħaddi informazzjoni ħażina lill-poplu għaliex jew xi ħadd qed jitmellaħ bih jew inkella tawh informazzjoni tajba u hu qed jitmellaħ bil-poplu Malti u Għawdxi biex jiġġustifika dak li qed jagħmel!

Minflok ma l-Prim Ministru jiġġustifika dak li qed jagħmel jiġi jgħid li l- affarijiet m'humiex qed isiru sewwa!

Ħalli nitkellem fuq il-kwestjoni tal-kuġini.

Mr Speaker, ftit taż-żmien ilu l-Prim Ministru għamel benchmark fuq wieħed mill-ministri tiegħu li kellu jirriżenja fuq kwestjoni ta' political misjudgement.

Jien nistaqsi: Huwa political misjudgement li xi ħadd jirrakkommanda nies tal-familja tiegħu biex ikunu fuq bordijiet u jkunu konsulenti meta hawn kumpanniji oħrajn li huma ta' kalibru daqshom li jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol?

Ma kienx political misjudgement min-naħa tal-Prim Ministru li ħa d-deċiżjoni li jappunta kuġini tiegħu?

Ma kienx political misjudgement li jkollok segretarju parlamentari li jkollu bħala konsulent lil min sa ftit tax-xhur ilu kien l-istess employer tiegħu u dan sar fuq rakkommandazzjoni tiegħu stess bl-approvazzjoni tal- Prim Ministru?

Allura ma tgħidlux lill-Prim Ministru li qed tħossok daqsxejn imbarazzat li l-employer li kont taħdem miegħu sa ftit xhur ilu qiegħed hawnhekk?

Il-benchmark li ntużat fuq l-Onor.

John Dalli se tintuża f'dan il-każ?

Dawn huma punti li wieħed irid jiċċekkja qabel ma jibda jpeċlaq.

Jekk il-Prim Ministru mingħalih li se jħammeġ lil din in- naħa tal-Kamra bil-ħmerijiet li qiegħed jgħid, nista' nassigurah li wiċċna m'huwiex se jħammarulna imma għandu jiħmar wiċċ min jissettja benchmarks għal ħaddieħor u mbagħad ma jħallihomx japplikaw għalih innifsu.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta,12 ta' Ottubru, 2004 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif kommunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BORMLA - BINJA TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'passi se jittieħu dwar kuntrattur privat li bħalissa qed jibni binja tal-gvern f'Bormla, in-naħa ta' Triq San Ġwann, u kisser il-komunikazzjoni tad-drenaġġ tal-Cospicua Rangers F.C.?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għal azzjoni meħtieġa.

BORMLA - RECREATION AREA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk hemmx ħsieb li r- recreation area li hemm bejn il-Cospicua Rangers u l-binja l-ġdida tal- gvern tiġi rranġata u integrata bħala parti mill-proġett sħiħ?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-area indikata mill-Onor.

Interpellant hi inkluża fil-programm ta' tisbieħ ta' ġonna pubbliċi mid-dipartiment tal- bini u tiswija ta' djar.

BIRGU - DRENAĠĠ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jittieħu biex tissolva l-problema tad-drenaġġ ħdejn il-klabb tar- regatta tal-Birgu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li peress illi m'hemmx main tad-drenaġġ għaddej minn quddiem ir-regatta club tal-Birgu, l-Onor.

Interpellant hu mitlub jispeċifka x'inhi l-problema li qed jirriferi għaliha.

ĦAL-LUQA - TINDIF TAL-QASAM INDUSTRIJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li jsir it-tindif u t-tneħħija ta' skart goff li hemm fil-qasam industrijali ta' Ħal-Luqa fl-area maġenb il-ġibjun?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li qed tittieħed azzjoni biex dan it- tindif isir.

BORMLA - POST TAL-GVERN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li titnaqqas il-kera tal-post, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, li ngħata temporanjament lill-familja fejn il-missier ma jaħdimx minħabba kundizzjoni fiżika, peress li l-kera tal-post li kellhom u li suppost se jsirlu xogħol strutturali kienet ferm u ferm anqas?

ONOR.

TONIO BORG: Il-ftehim tal-kiri ta' postijiet ta' residenza, inkluża l-kera, isir mid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

Għaldaqstant l-Onor.

Membru huwa mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali.

ELEZZJONI TAL-PARLAMENT EWROPEW

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid meta se jitħallsu dawk li għamlu xogħol ta' commissioners u personnel fl-elezzjoni ta' Ġunju 2004?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FGURA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li tfal fl-iskola primarja tal-Fgura qed jintalbu li jieħdu magħhom card tat-telefon biex tintuża jekk ikollhom bżonn iċemplu?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-iskola primarja B tal-Fgura talbet lill-istudenti biex volontarjament iġibu card tat-telefon peress li l-iskola għandha telefon li jintuża b'card u li minnu l-istudenti jistgħu jċemplu lill- ġenituri tagħhom li għandhom mobile phone.

Il-kap ta' l-iskola għandu card tat-telefon biex tintuża f'każ ta' bżonn minn studenti li ma jkollhomx il- card fuqhom.

PALAZZ TA' L-INKWIŻITUR - PENNY FARTHING BICYCLES

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'sar minnhom il-penny farthing bicycle u l- karrijiet antiki tal-mejtin?

Meta tneħħew mill-Palazz ta' l-Inkwiżitur fil- Birgu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-penny farthing bicycle u l-karrijiet antiki tal- mejtin qatt ma tneħħew mill-Palazz ta' l-Inkwiżitur fil-Birgu.

Dawn jinsabu merfugħin fil-kmamar ta' fuq tal-Palazz ta' l-Inkwiżitur.

ĦAMIEM SELVAĠĠ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi mod kif jista' ikun ikkontrollat it-tkattir ta' ħamiem selvaġġ li għandna f'ħafna bliet u rħula peress li dan jista' ikun ta' detriment għas-saħħa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Hemm ħafna metodi biex wieħed jikkontrolla t- tkattir tal-ħamiem selvaġġ.

S'intendi dan għandu jkun metodu li ma jagħmilx ħsara lill-ħamiem.

Dawn il-metodi mhux dejjem ikunu ta' suċċess kif wieħed ikun qiegħed jistenna.

Se nitlob lill-kunsill għat-trattament xieraq ta' l-annimali biex jagħti opinjoni u pożizzjoni fuq din il-materja.

MALTACOM - SISTEMA TAL-GIRAFF

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari W101 u t-tweġiba li ngħatat, filwaqt li nifhem it-tweġiba mogħtija, jista' il-Ministru jwieġeb il-mistoqsija sa dak il-perjodu li l- Maltacom ġiet ikkwotata fuq l-istock exchange?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li jidhirli li l-interess fir-risposta hu biss wieħed storiku u fi kwalunkwe każ id-dokumentazzjoni relattiva hi f'idejn il-Maltacom, jiddispjaċini li ma nistax nagħti risposta dettaljata.

SAN PAWL IL-BAĦAR - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li jiġi pprovdut trasport għal numru ta' tfal li joqogħdu l-Qawra u li jmorru l-iskola primarja ta' San Pawl il-Baħar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Trasport mill-Qawra għall-iskola primarja ta' San Pawl il-Baħar diġa' jeżisti u hemm madwar 75 tifel u tifla li jużaw dan it- trasport.

MCAST - STUDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm applikaw studenti sabiex jidħlu fl-MCAST fid-diversi istituti?

Għal liema korsijiet applikaw?

Kemm kienu bniet u kemm kienu subien?

Jista' jgħid ukoll kemm ġew magħżula?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat kif ġej:

|Istitut |Applik|Irġ|Nis| | |anti |iel|a | |Inġinerija |184 |159|15 | |Mekkanika | | | | |Inġinerija |284 |273|14 | |Elettrika u | | | | |Elettronika | | | | |Inġinerija |243 |229|14 | |tal-Bini u | | | | |Kostruzzjoni | | | | |Teknoloġija ta'|504 |390|114| |l-Informatika u| | | | |l-Kommunikazzjo| | | | |ni | | | | |Kummerċ u |640 |224|416| |Negozju | | | | |Arti u Disinn |158 |67 |91 | |Marittimu |13 |10 |3 | |Servizzi |525 |60 |465| |fil-Komunita' | | | | |Agrikummerċ |27 |20 |7 | |Għawdex |121 |56 |65 | | |2702 |148|120| | | |8 |4 |

Ġejt informat li l-MCAST għadu mhux f'pożizzjoni jagħti figura definittiva ta' dawk li ġew magħżula minħabba li numru ta' studenti li ġew offruti post f'xi kors fl-MCAST baqgħu ma rreġistrawx u lanqas informaw il-kulleġġ jekk għadhomx interessati jew jekk għażlux xi istituzzjoni oħra post-sekondarja (p.e. junior college) Se jintbagħat l-aħħar avviż lill-istudenti biex f'qasir żmien jagħtu l-informazzjoni meħtieġa.

SKEJJEL – GĦALLIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm iggradwaw studenti bħala għalliema għall-primarja u għall-qasam sekondarju skond is-suġġetti tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SKEJJEL - GĦALLIEMA ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew impjegati għalliema ġodda u f'liema suġġetti?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' għalliema ġodda li ġew impjegati fil- livell primarju huwa ta' 59, filwaqt li fil-livell sekondarju huwa ta' 78.

Dawn qegħdin jgħallmu f'dawn is-suġġetti: Arti, studji fil-computer, ġeoġrafija, Ġermaniż, edukazzjoni fiżika, bioloġija, studji soċjali, kimika, matematika, Ingliż, Franċiż, Taljan, storja, reliġjon, Malti, fiżika, xjenza integrata, ekonomija tad-dar, żvilupp personali u soċjali, teknoloġija ta' l-informazzjoni u l-kommunikazzjoni, kommunikazzjoni grafika.

PBS - PROGRAMMI TAR-RADJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid xi kriterji qed jintużaw dwar għażla ta' programmi fuq l-istazzjon nazzjonali tar-radju?

Min qed jieħu dawn it-tip ta' deċiżjonijiet?

Jista' jgħid ukoll b'mod partikolari x'kienet ir-raġuni li persuna nazzjonali bħal Mons Victor Grech ġie mwaqqaf milli jkompli jagħmel il-programm tiegħu fuq l- istazzjon nazzjonali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kriterji wżati għall-għażla tal-programmi mxandra fuq l-istazzjonijiet tal-PBS jinsabu fil-programme statement of intent u fin-national broadcasting policy.

Iż-żewġ dokumenti kienu ppubblikati f'Mejju li għadda.

Il-proċess ta' kif jittieħdu d-deċiżjonijiet dwar programmi u l-organi responsabbli għalihom huma wkoll imsemmija fid-dettall fl-istess dokumenti.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija nixtieq ninformak li għal dan il-gvern ilu li għadda ż-żmien li jindaħal fil-merti ta' kif jintgħażlu l-programmi, anzi l-policy dikjarata hi li l-PBS għandu jkun indipendenti mill-gvern editorjalment, u kemm jista' ikun anke finanzjarjament.

Għalhekk ma nħossx li għandi nidħol fir-raġunijiet tekniċi u professjonali li jkun hemm u li a bażi tagħhom regolarment isiru bidliet fl-iskedi tal-PBS.

Fir-rigward tal-programm imsemmi jien informat li ma saret ebda applikazzjoni biex dan il-programm isir.

HANDS ON FISHING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana għaliex il-programm edukattiv Hands on Fishing ma baqax jiġi organizzat għall-istudenti li jattendu r-raba' u l- ħames sena sekondarja?

Ma jħossx il-Ministru li fid-dawl tar-regoli l-ġodda tas-sajd li ddaħħlu f'pajjiżna dan il-programm edukattiv aktar sar bżonnjuż?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Minħabba prioritajiet oħra, dik l-inizjattiva fejn tfal ta' l-iskejjel kienu jittieħdu fuq dgħajsa u jiġi spjegat lilhom is-sengħa tas-sajd ma tkomplitx.

Ittieħdet iżda inizjattiva oħra fejn numru ta' tfal ittieħdu fuq il-baħar fl-okkażjoni tar-rilaxx ta' fkieren li nqabdu mis-sajjieda.

Hu maħsub li din l-attivita' titkompla u aktar studenti jingħataw l-opportunita' jattendu.

Ma narax kif il-programm Hands on Fishing għat tfal ta' l-iskejjel huwa bżonnjuż fid-dawl tar-regoli l-ġodda tas-sajd, meta dawn ir-regolamenti jirrigwardjaw il-bastimenti tas-sajd li jintużaw mis-sajjieda.

REGOLAMENTI TAS-SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana bil-pożizzjoni li ħa l-bord nazzjonali tas-sajd dwar l-aħħar ilmenti imressqa mill-koperattivi tas- sajjieda Maltin dwar ir-regolamenti l-ġodda tas-sajd u tal-bastimenti tas- sajd?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Minn meta sar dak l-ilment, il-bord tas-sajd għadu ma ltaqax.

Jien informat li r-regolamenti kif ġew ippubblikati kienu ġew diskussi għal seba' xhur fil-bord tas-sajd xi sentejn ilu.

Ir-regolamenti pubblikati huma r-riżultat ta' dawk id-diskussjonijiet.

TA' QALI - GRADING/PACKING STATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana liema huma dawk ir-rappreżentanti tal-bdiewa u l-għaqdiet li ġew ikkonsultati dwar l-ispiża li se jinvolvi l- operat u t-tmexxija tal-grading u l-packing station il-ġdid fTa' Qali?

X'se jħallsu l-bdiewa minn buthom għat-tmexxija u l-ispejjeż ta' l-operat ta' dan il-grading u l-parking station il-ġdid?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-operat u t-tmexxija tal-grading u l-packing station il-ġdid f'Ta' Qali qiegħed jiġi diskuss mal-konsulenti Taljani taħt il-Ħames Protokol Taljan u fil-ġimgħat li ġejjin se jiġi diskuss ukoll ma' l-għaqdiet rappreżentanti tal-bdiewa.

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA - STUDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti fil-kulleġġ tal-biedja fil-preżent?

Kemm hu n-numru ta' studenti li għażlu l-istudji tal-biedja wara li spiċċaw mis-sekondarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti huwa hekk:

| |Kemm |Kemm |Kemm | | |appli|qed |irriże| | |kaw |jatte|njaw | | | |ndu | | |ESTS |0 |3 |1 | |National |0 |4 |0 | |diploma in | | | | |Agriculture | | | | |2nd years | | | | |National |18 |16 |2 | |diploma in | | | | |Agriculture | | | | |1st years | | | | |Foundation |13 |11 |2 | |certificate | | | | |in | | | | |Agriculture | | | | |First |10 |7 |3 | |diploma in | | | | |Agriculture | | | |

Informat ukoll li hemm 58 student li jattendu għal kors ta' filgħaxija u 45 student li jattendu għal kors ta' filgħodu.

ZOKKOR - SUSSIDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-prezz taz-zokkor (abbażi ta' l-importazzjoni storika) mhux se jkun sussidjat skond ma huwa l- prezz ta' dan is-sors fis-suq internazzjonali kif ġie mwiegħed lill-poplu qabel ir-referendum u qabel l-elezzjoni ġenerali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-gvern qiegħed jissussidja z-zokkor bir-rata ta' l- export refund li tagħti l-Unjoni Ewropea fuq iz-zokkor.

Qabel Mejju 2004 iz-zokkor kien jiġi sussidjat b'din ir-rata mill-Unjoni Ewropea u issa qed jiġi sussidjat bl-istess rata mill-Gvern Malti.

PREZZIJIET TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jikkonferma l-Prim Ministru li filwaqt li l-Gvern Nazzjonalista assigura lill-poplu li l-prezzijiet ta' ċerti prodotti ta' l-ikel mhux se jogħlew wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea għaliex se jkunu sussidjati, għolew saħansitra b'50c fil-kilo, bħal fil-każ tal-ġobon cheddar?

Jista' jinformana x'qed jikkawża dan l-għoli esaġerat fil- prezzijiet ta' prodotti ta' l-ikel tal-ħajja ta' kuljum?

Jista' jassigura lill-poplu li l-prezzijiet taċ-cheddar u ġobnijiet oħra mhux se jkomplu jogħlew aktar fix-xhur li ġejjin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - ĦLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 6632 u 7476 jista' il-Ministru jgħid kemm għandu jagħti flus f'xogħol li għamlu l- kuntratturi mqabbdin mill-gvern u li għadhom ma tħallsux?

Kemm tammonta l- ispiża għal kull kuntrattur sal-lum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

FURJANA - APPLIKAZZJONI GĦAL-LIFT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex il-persuna, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ilha għal żmien twil tapplika għal-lift?

Għaliex ir-raġuni li qed iġib il-gvern sabiex ma jsegwix dan ix- xogħol hi li m'hemmx spazju sabiex jiġi kkreat lift, meta dan huwa kontradett mis-soċjeta' Euro Lifts Michael Vella Limited li tgħid li dan il- lift jista' isir?

Tista' il-Ministru tieħu ħsieb u tinvestiga din il- kwestjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Skond l-inġinier ta' l-awtorita' tad-djar, biex jiġi stallat il-lift fil-post indikat ikun meħtieġ li t-taraġ jidjieq tant li ma jibqax konformi mal-qies minimu stabilit bil-liġi.

Dan hu kkonfermat mid-ditta li għamel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant.

MARSA - POWER STATION

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 6825 u cioe' jgħid min ħa l-offerta jew tender sabiex jiġi mneħħi l-materjal ta' l-asbestos li jinsab fil-power station tal-Marsa?

Jista' jgħid min hu responsabbli bħala konsulent li jara li x-xogħol isir skond proċeduri stabiliti ta' l-Unjoni Ewropea?

Min qed jieħu ħsieb li jsiru t-testijiet neċessarji magħrufa bħala airborne fiber tests ġewwa u barra l-area ta' l-attivita'?

Fejn qed jiġi storjat dan il-materjal li preżentement qiegħed jinqala'?

ONOR.

AUSTIN GATT: It-tender li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet irtirata bil-ħsieb li terġa' toħroġ iktar tard.

REĠISTRU PUBBLIKU - ĊERTIFIKATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi raġuni valida għaliex iċ-ċittadin ma jgawdix mill-faċilitajiet li għandhom l- avukati u n-nutara li jottjenu u jħallsu għal ċertifikati ta' tfittxija, eċċ. fid-dipartiment tar-reġistru pubbliku?

Jistgħu tali faċilitajiet jiġu estiżi biex jonqos l-inkonvenjent li għandu l-pubbliku preżentement u b'hekk it-taxpayer jieħu servizz aħjar?

Meta hu mistenni li tali dokumenti jkunu jistgħu jingħataw u jitħallsu direttament fuq is-servizz ta' l-e-gov?

ONOR.

TONIO BORG: Nifhem li l-Onor.

Interpellant b'"ċertifikat tat- tfittxija" qiegħed jirriferi għar-riċerki uffiċjali u ċertifikati tat- testmenti pubbliċi li jinħarġu mir-reġistru pubbliku.

L-ordni u l-ħlas għal dawn ir-riċerki u ċertifikati jistgħu jsiru minn kulħadd, li jfisser li l-pubbliku għandu l-faċilitajiet li jordna dawn ir-riċerki u ċertifikati.

Hija policy tal-gvern li d-dipartimenti jagħtu servizzi on-line, inkluż il- ħlas għalihom.

Fil-bidu tas-sena 2003 din is-sistema diġa' ġiet introdotta b'suċċess fis-sezzjoni ta' l-Istat ċivili ta' l-istess dipartiment fejn ċertifikati tat-twelid, żwieġ u mewt jistgħu jiġu ordnati u mħallsa on-line billi jintuża l-internet address: www.ċertifikati.gov.mt.

Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant li l-ordni u l-ħlas ta' riċerki uffiċjali u ċertifikati tat-testmenti jingħataw on-line se jiġi kkunsidrat.

ATTARD - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6378, jista' il-Viċi Prim Ministru jiżgura li jkun hemm sorveljanza tal-pulizija f'dawn l-inħawi issa li bdiet l-iskola u diversi ġenituri b'vetturi għal darba oħra m'humiex jobdu s-sinjali tat-traffiku, b'konsegwenza li jpoġġu l-ħajja ta' oħrajn f'riskju?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa' kelli l-okkażjoni ngħid, kull meta l- esiġenzi tas-servizz jippermettu l-pulizija jattendu fil-post imsemmi fil- ħinijiet meta t-tfal jibdew u jispiċċaw l-iskola.

MEPA - PA2349/04

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux qed jikkunsidra xi forma ta' kumpens jew alternattiva oħra lill-bdiewa li jaħdmu fl-art assenjata għar- relokazzjoni tal-beach rooms li hemm fil-Marfa skond il-Marfa action plan u skond applikazzjoni PA2349/04?

Jista' jgħid jekk dawn il-bdiewa hux se jitilfu l-għelieqi li għandhom bħalissa?

Jista' jgħid jekk hux se jsiru xi environmental impact assessments dwar din l-area?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-kumpens dovut lill-bdiewa fil-każ li jitteħdilhom xi raba' minħabba xi żvilupp huwa regolat mil-liġi li tikkontrolla l-kiri tar-raba', Att XVI ta' l-1967.

L-applikazzjoni PA 2349/04 għadha qed tiġi pproċessata mill-MEPA.

Fil-fatt l-ammont ta' art assenjata għar-relokazzjoni tal-beach rooms skond il-Marfa action plan għadha qed tiġi riveduta biex tirrifletti l-oġġezzjonijiet li saru.

Għalhekk għadni m'inix f'pożizzjoni ngħid jekk hux se jittieħdu xi għelieqi.

L-awtorita' talbet li minħabba l-kobor u s-siti ta' dawn l- applikazzjonijiet environmental impact assessment irid isir.

SIGURTA' SOĊJALI - ĦLAS TA' KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7472, li oriġinarjament saret lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi u li issa ġiet riferuta lilek, tista' tgħid jekk il-part-time clerks fid- diviżjoni ta' l-edukazzjoni ma jħallsux il-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali f'dan il-perjodu msemmi jiġux ikkunsidrati li mhux qed ikollhom kontinwita' fil-ħlas ta' din il-kontribuzzjoni għall-fini tal-pensjoni li jistgħu jingħataw fil-futur?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Fost kundizzjonijiet oħra, ir-rata ta' pensjoni kontributorja mħallsa taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali tiddependi mill- medja ta' kontribuzzjonijiet imħallsa minn sena għal sena.

Għalhekk perjodi skoperti minn kontribuzzjonijiet jistgħu jaffettwaw ir-rata tal- pensjoni li persuna jkollha dritt għaliha fil-futur.

DINGLI – ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid għalfejn l-arbli tad-dawl li twaħħlu fl-area magħrufa bħala Bejt il-Fenek l/o Dingli, baqgħu bla sistema ta' bozoz u qed joħolqu problema minħabba d- dlam ċappa li jkun hemm fl-inħawi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ix-xogħol fuq l-arbli msemmija ma tkompliex minħabba oġġezzjonijiet mill-kunsill lokali.

ECO TAX

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7470, li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent u li issa ġiet riferuta lilek, tista' tgħid kemm kien id-dħul s'issa fl-ewwel xahar mill- introduzzjoni ta' l-eco tax - inkluż id-dħul minn VAT fuq it-taxxa ta' l- eco tax?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ewwel pagament ta' l-ECO contribution għal dawk il-persuni reġistrati għall-ECO u li l-perjodu tagħhom għalaq fil-31 ta' Ottubru 2004 għandhom, flimkien mad-denunzja tal-VAT, l-obbligu li jagħmlu l-pagament ta' l-ECO contribution sal-15 ta' Diċembru 2004 fuq id-denunzja ta' l-ECO contribution.

MOSTA - ĦAJT TAS-SEJJIEĦ

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li l-ħajt tas- sejjieħ fi Triq il-Mitħna, fil-parti li tagħti għal Triq Durumblatt, Mosta, jiġi rranġat peress li hu ta' periklu għall-vetturi li jgħaddu minn hemm?

ONOR.

NINU ZAMMIT: It-triq imsemmija taqa' taħt ir-responsabbilta' tal- kunsill lokali konċernat u mhux taħt dan il-ministeru.

MMA - BĊEJJEĊ TAL-BAĦAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7415 u jgħid x'inhu n-numru ta' bċejjeċ tal-baħar (jekk hemm) ta' sidien/kumpanniji Maltin li huma reġistrati ma' reġistri navali barranin, partikolarment dawk li jgħidulhom reġistri miftuħin - open registries?

Jista' jgħid kemm hawn bnadar barranin rappreżentati f'Malta - jekk hawn - u x'inhuma r-relazzjonijiet li għandhom ma' l-awtorita' marittima Maltija?

Jista' jgħid kemm-il biċċa tal-baħar - jekk kien hemm - ħalliet il- bandiera Maltija tinkiteb ma' bandiera oħra appena Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mhux possibbli li wieħed jgħid x'inhu n-numru ta' bċejjeċ tal-baħar ta' sidien Maltin reġistrati f'xi reġistru barrani.

Dwar il-bnadar barranin rappreżentati f'Malta l-ministeru ma jkollux tali informazzjoni.

Kulma nista' ngħid hu li bejn Mejju u Settembru ta' din is-sena 162 bastiment jew biċċa oħra tal-baħar temmew, għal xi raġuni jew oħra, ir- reġistrazzjoni tagħhom taħt l-att dwar il-bastimenti merkantili.

Dan in- numru kien fl-istess livelli tas-sena 2003 meta għall-istess perjodu kien ta' 148.

BIRKIRKARA: FLEUR-DE-LYS - TRIQ BORG

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7436, jista' il-Ministru jwieġeb dwar Borg Street, Fleur-de- Lys, Birkirkara, li qiegħda Borg Street waħedha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MALTAPOST - TENDER - MOTORCYCLES

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għal tender Ref.

T01MP/2001 dwar leasing of motorcycle fleet to be used in Malta and Gozo, rigwardanti l-Maltapost p.l.c., jista' il-Ministru jispjega għaliex ir- riżultat ta' dan it-tender dam dawn is-snin kollha biex ħareġ?

Jista' jinnota li għal kważi 30 sena sħaħ il-fornitura ta' dan is-servizz kien il- persuna li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

Jista' jinnota li sabiex is-servizz offrut dejjem ikun ottimu, dan l-aħħar sar investiment qawwi sabiex jinxtraw muturi ġodda?

Jista' jinnota wkoll li l-persuna li rebħet it-tender din id-darba m'għandhiex fil-pussess tagħha daqstant muturi ġodda li jistgħu jikkompetu mal-fornitur ta' qabel?

Jista' jgħid min hi l-persuna li ġiet mogħtija t-tender?

Meta se jibda jaħdem il-kuntratt?

ONOR.

MALTA DRYDOCKS – EX-IMPJEGAT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid meta se jitħallas is-service termination bonus lill-eredi tal-persuna li d- dettalji dwarha qed jingħataw separatament, li kienet taħdem mal-Malta drydocks?

ONOR.

MOSTA - PONT TA' L-ISPERANZA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-pont ta' l-Isperanza fil-Mosta huwiex magħluq għat-trakkijiet u heavy vehicles?

Jekk fl-affermattiv, x'qed isir biex wieħed jaċċerta ruħu li dan qed isir?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport bagħtet perit inkarigat sabiex jispezzjona dan il-pont u nstab li dan mhux magħluq għat- trakkijiet u heavy vehicles oħra.

ĊENTRI TA' TAĦRIĠ GĦALL-ADULTI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk hux veru li ċ- ċaqlieq tal-ħaddiema fl-adult training centres għandu jsir din is-sena?

Jekk fl-affermattiv, għaliex dawn l-impjegati għadhom fl-għama u m'hu qed jiġu nformati b'xejn?

Dawn il-ħaddiema, jew rappreżentanti tagħhom, se jiġu nvoluti minn qabel f'dan il-proċess?

Se jingħataw l-opportunita' li jagħżlu jekk għandhomx il- pjaċir li jidħlu fis-sistema l-ġdida jew jagħżlux li jibqgħu kif inhuma, jiġifieri ħaddiema taċ-ċivil?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tindirizza l- mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

DĦAĦEN TAL-KAROZZI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'miżuri qed tieħu l-MEPA biex tipprova tnaqqas ċerti dħaħen ta' karozzi mill-village cores?

Studjat jekk hux possibbli li fil-qalba ta' ċerti rħula u bliet jinstabu rotot alternattivi għat-trakkijiet u heavy vehicles oħra biex kemm jista' ikun jitnaqqas l- exhaust mill-qalba tar-raħal jew belt?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ir-responsabbilta' biex jinstabu rotot alternattivi għat-traffiku u biex isiru studji fuq id-dħaħen ta' karozzi/trakkijiet taqa' taħt ir-responsabbilta' ta' l-awtorita' dwar it- trasport fi ħdan il-Ministeru għall-Iżvilupp Urban u Toroq.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tikkonferma li l-adult training centres, cioe' l-impjegati li ġew ingaġġati maċ-ċivil bil- proċeduri kollha, se jgħaddu mas-Sapport taħt l-aġenzija Appoġġ?

Jekk iva, dawn il-ħaddiema se jiġu kkonsultati qabel?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7608.

SAĦĦA - AMBULANZI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru ġentilment jgħid x'investigazzjonijiet qegħdin isiru fuq iż-żewġ ambulanzi li spiċċaw bil- wires tar-radio tagħhom maqtugħa?

Kemm ilhom joperaw dawn iż-żewġ ambulanzi?

Kemm swew kull waħda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-każ imsemmi qed jiġi investigat mill-pulizija.

L- ambulanzi involuti ilhom joperaw minn Marzu 2004.

Kull ambulanza swiet Lm22,000.

ĊENTRI TA' TAĦRIĠ GĦALL-ADULTI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Il-ftehim li sar bejn il-gvern u ż-żewġ unions, i.e.

GWU u UĦM, għall-ħaddiema ta' l-adult training centres għadu fis-seħħ?

X'inhi l-proċedura li qiegħda tiġi attwata għall-ingaġġ ta' l-impjegati?

Kemm ilha fis-seħħ din il-proċedura?

L-impjegati li jissejħu support care workers kif ukoll gradi oħra bħal dawk ta' professjonisti li jaħdmu fl-ATC's jonoraw il-ftehim imsemmi hawn fuq?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7608.

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'ammont ta' flus intnefaq mid-dipartiment ta' l-anzjani sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is- sena minn Vot Rikorrenti 5029 - Residential care in private homes ta' Lm350,000 kif kien imniżżel fl-aħħar budget?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ammont ta' flus li ntnefaq mid-dipartiment ta' l- anzjani sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena minn Vot Rikorrenti 5029 kien Lm244,235.

Dan ikopri l-ħlas għal servizz sa Lulju 2004.

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'ammont ta' flus nefaq id-dipartiment ta' l-anzjani sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is- sena mis-somma ta' Lm1,400,000 - Budget Vote 5064, Home Help/Care Service Scheme?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ammont ta' flus li ntnefaq mid-dipartiment ta' l- anzjani sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena minn Vot 5064 kien Lm1,041,908.

VAPURI – SPIŻA TA' FUEL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ispiża kuljum - 24 siegħa - f'diesel għall-vapuri bl-iskeda tas-sajf meta ovvjament ikun hemm aktar trips?

Kemm hu l-ammont għall-iskeda tax- xitwa?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ispiża ta' diesel kuljum tal-vapuri - maħdum fuq medda ta' sena bejn Settembru 2003 u Awissu 2004 - hija ta': Skeda tas-Sajf - Lm3,514 kuljum Skeda tax-Xitwa - Lm2,577 kuljum

Dan il-konsum huwa maħdum fuq u jinkludi: * il-vjaġġi skedati * it-trips extra * Il-vjaġġ tal-cargo għal Sa Maison (skedat)

Ta' min jinnota wkoll li l-ispiża tiġi effetwata wkoll mill-prezz tad- diesel li jvarja ħafna u li bħalissa huwa għoli ħafna.

CHOGM – LAQGĦA GĦALL-MEMBRI TAT-TASK FORCE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Minstru ġentilment jgħid min huma l-membri tas-task force li ġew appuntati biex jieħdu sehem fil-laqgħa taċ-CHOGM li se ssir f'Novembru 2005?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-membri tat-task force li ġew appuntati biex jieħdu sehem fil-laqgħa taċ-CHOGM li se ssir f'Novembru 2005 huma dawn: Chairman Ambaxxatur Salv Stellini Rappreżentant ta' l-uffiċċju tal-prim ministru Is-Sur Emanuel Abela Is-Sur Publius Agius

Rappreżentant tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin Is-Sur Giovanni Miceli Is-Sur Anthony Borg

Rappreżentant tal-Ministeru tal-Finanzi Is-Sur Saviour Gauci Is-Sur Leonard Sacco

Rappreżentant tal-Ministeru tal-Ġustizzja u Intern Is-Sur Mario Caruana Is-Sur George Zerafa

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'ammonti ta' flus ħallas id-dipartiment ta' l-anzjani u servizzi fil-komunita' lil Care Malta Ltd u lil Casa Serena rispettivament fix-xhur ta' Lulju, Awissu u Settembru 2004?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ammont ta' flus li ħallas id-dipartiment ta' l-anzjani u servizzi fil-komunita' lil Care Malta Ltd u lil Casa Serena minn Lulju sa Settembru 2004 huwa kif ġej:

Care Malta Ltd F'Lulju - Lm22,769.05 Ta' Awissu u ta' Settembru għadhom mhux imħallsin

Casa Serena F'Lulju - Lm10,878 Ta' Awissu u ta' Settembru għadhom mhux imħallsin

SVPR - CUSTOMER CARE CENTRE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-customer care centre fir-residenza San Vinċenz de Paule issa ilu ħafna żmien magħluq?

Hemm ħsieb li dan l-uffiċċju jerġa' jinfetaħ biex jinqdew il-bżonnijiet tar-residenti u tal-qraba tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-customer care centre ġewwa San Vinċenz de Paule huwa temporanjament magħluq minħabba r-re-deployment tal-ħaddiema.

Qed isiru arranġamenti biex fil-futur dan iċ-ċentru jerġa' jinfetaħ.

DJAR RESIDENZJALI - ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm anzjani residenti - nisa u rġiel - fit-30 ta' Settembru 2004 fir- residenza San Vinċenz de Paule; fi djar residenzjali tal-gvern; fi djar privati ta' l-anzjani taħt l-iskema tal-public private partnership?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' anzjani residenti fit-30 ta' Settembru 2004 hu kif ġej: | |Nis|Irġi|Tota| | |a |el |l | |San Vinċenz de |688|341 |1029| |Paule | | | | |Djar residenzjali|463|152 | | |tal-gvern | | |615 | |Djar privati ta' | 76| 25 | | |l-anzjani taħt | | |101 | |il-private public| | | | |partnership | | | |

ANZJANI - KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm inġabru flus mill- kontribuzzjonijiet totali ta' l-anzjani fix-xhur ta' Lulju, Awissu u Settembru ta' din is-sena?

X'ammont ta' flus għadda lill-welfare committee matul dawn it-tliet xhur id-dipartiment tas-sigurta' soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

GOZO HELIPORT – KONT TA' L-ILMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid għaliex ma tħallasx il-kont ta' l-ilma tal-Gozo heliport bil-konsegwenza li l-water supply ġiet maqtugħa?

Jista' jgħid għal kemm kien jammonta dan il- kont?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ENEMALTA - METERS SINGLE PHASE

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid għal liema raġuni l-korporazzjoni Enemalta f'Għawdex ilha mingħajr meters tas- single phase għal xhur sħaħ?

Jista' jara li din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata minnufih a benefiċċju ta' l-applikanti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-provvista ta' meters single phase f'Għawdex intużat fi żmien aqsar milli previsti iżda għandha tiġi għan-normal fil- ġranet li ġejjin.

ĊIRKEWWA - FAĊILITAJIET SANITARJI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Peress illi fiċ-Ċirkewwa m'hemmx faċilitajiet sanitarji kemm għall-pubbliku kif ukoll għall-ħaddiema tal-Gozo Channel, jista' il-Ministru jara li jiġu pprovduti dawn il- faċilitajiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-ħaddiema tal-Gozo Channel normalment jagħmlu użu mill-faċilitajiet ta' l-uffiċċju tal-kumpannija stess li jinsab iċ-Ċirkewwa u fit-ticket booth tas-south quay skond minfejn jopera l-vapur.

Rigward il-kumplament tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant tindirizza l-mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

GĦAWDEX - BIĊĊERIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid għaliex għadha mhix lesta l-biċċerija f'Għawdex minkejja li t-terminu prefiss ilu li skada?

Meta hu previst li terġa' tibda tiffunzjona din il-biċċerija, tenut kont l-inkonvenjent tar-raħħala Għawdxin li jridu joqogħdu jmorru għall-qatla tal-bhejjem fil-biċċerija ta' Malta?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: It-tender għax-xogħlijiet ta' kostruzzjoni fil- biċċerija f'Għawdex ġiet pubblikata fis-6 ta' Lulju 2004, għalqet fit-12 ta' Awissu 2004 u waslet biex tinħareġ l-ittra ta' l-aċċettazzjoni biex ikun jista' jinbeda x-xogħol li mistenni jieħu seba' ġimgħat biex jitlesta.

Sadanittant tħejja d-dokument għad-disinn, provvista, stallazzjoni, ittestjar u kkumissjonar ta' l-apparat għall-biċċerija f'Għawdex li qiegħed jiġi verifikat qabel tinħareġ l-offerta.

GĦAWDEX - ARTISTI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru telenka l-għajnuna li ngħatat lill-artisti Għawdxin matul l- aħħar ħames snin, kull sena separatament?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-għajnuna li ngħatat lill-artisti Għawdxin matul l-aħħar ħames snin hi skond it-tabella hawn taħt indikata:

|Sena|Stamp|Ospita|Sussi|Pusta|TOTAL| | |ar |lita' |dju |ġġ | | | |(Lm) |(Lm) |Diret|(Lm) | | | | | |t | | | | | | |(Lm) | | | |1999|1108.|8889.6|55,77|00.00|66,77| | |1 |0 |4.09 | |1.70 | |2000|308.7|1,341.|3,836|100.0|5,586| | |8 |35 |.43 |0 |.56 | |2001|217.0|900.35|4,857|72.02|6,047| | |1 | |.62 | |.00 | |2002|665.2|349.25|5,518|431.6|6,964| | |8 | |.84 |2 |.99 | |2003|285.2|341.00|1,223|319.6|2,169| | |3 | |.13 |4 |.00 | |TOTA|1,584|3,821.|21,21|923.2|27.53| |L |.31 |55 |0.11 |8 |9.25 |

ĊIRKEWWA - BOZOZ

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Peress illi l-bozoz taċ- Ċirkewwa ilhom ma jixegħlu diversi xhur u għadhom ma ġewx mibdula, u peress li biex isir l-irbit tal-vapuri filgħaxija d-dawl qed ikun permezz ta' spot light tal-vapur, jista' il-Ministru jara li din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata mhux biss biex il-ħaddiema jkunu jistgħu jaħdmu aħjar imma anke għal skopijiet ta' sigurta'?

ONOR.

SAN ĠILJAN: TRIQ SAN ĠORĠ - TAPPIERA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li tappiera li tinsab fi Triq San Ġorġ, f'San Ġiljan, bejn wieħed u ieħor quddiem The Champ Pastizzeria u li minnha qed joħroġ id-drenaġġ, tiġi rranġata u livellata peress li qed tkun ta' inkonvenjent għat-turisti u għal kulmin jgħaddi minn din it-triq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ix-xogħol mitlub se jsir dalwaqt.

Eventwalment anke l- main tad-drenaġġ fit-triq imsemmija jrid jinbidel.

SPTAR SAN LUQA - ENT DEPARTMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Skond il-manpower plan tad-dipartiment tas-saħħa, jista' il-Ministru jgħid kemm suppost huwa l-complement ta' l-ispeċjalisti u t-tobba fl-ENT department?

Jista' jgħid kemm hemm tobba u speċjalisti llum fid-dipartiment?

Jekk jirriżulta li hemm nuqqas, jista' jgħid jekk hux se toħroġ sejħa għall-applikazzjonijiet biex jimtlew dawn il-postijiet vakanti?

Jista' jgħid meta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba dwar speċjalisti u tobba fid-dipartiment ta' l-ENT hija kif ġej:

| |Complemen|Impjega| | |t |ti | |Konsulenti |4 |4 | |Senior |4 |3 | |Registrar | | | |Registrar/S|2 |1 | |enior | | | |HouseOffice| | | |r | | |

Minbarra hekk, hemm tabiba barranija mpjegata fuq bażi ta' kuntratt minn sena għal sena u erba' housemen li qegħdin hemm għal tliet xhur fuq bażi ta' rotation.

Id-diviżjoni tas-saħħa qed tieħu passi biex jimtlew postijiet vakanti mill- aktar fis possibbli.

ŻABBAR - TRIQ IN-NISSIEĠ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għall-mistoqsijiet preċedenti tiegħi 6118 u W86 li saret fl-4 ta' Awissu għal tweġiba bil-miktub, jista' il-Ministru jara kif wara tant żmien ta' diskussjoni tittieħed azzjoni biex dan l-ilment li tant ilu pendenti jissolva?

Jista' jgħid jekk bediex il-proċess imsemmi ta' esproprjazzjoni?

Jekk iva, meta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport kienet talbet għal survey lill-MEPA hekk kif diġa' imsemmi fil-mistoqsija parlamentari preċedenti W86, iżda s'issa għadha ma rċeviet l-ebda informazzjoni.

Hekk kif l-awtorita' tirċievi dan is-survey ikun jista' jinbeda l-proċess ta' esproprjazzjoni.

TIPJIP F'POSTIJIET TA' DIVERTIMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ir- regolamenti dwar tipjip f'bars u restaurants japplikawx ukoll għal bars li jifformaw parti integrali minn każini sportivi, soċjali jew politiċi?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għax-xogħlijiet ta' toroq li qegħdin isiru mill-fond tal-Protokoll Taljan, jista' il-Ministru jagħti informazzjoni fuq kull triq separatament?

Meta nbeda x-xogħol?

X'persentaġġ ta' xogħol - ikkomparat mat-total - tlesta s'issa?

Ġew preżentati xi kontijiet sal-lum?

Jekk fl- affermattiv, kemm tħallsu l-kuntratturi?

Meta hu previst li jitlesta x- xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Id-direttorat tat-toroq qed jiġbor l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant mill-kuntratturi nkarigati mix-xogħol tat-tliet lottijiet rispettivament u għalhekk risposta tkun tista' tingħata iktar 'il quddiem hekk kif din l-informazzjoni tinġabar.

MELLIEĦA – SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

MICHAEL GONZI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru ġentilment jgħid meta x-xogħol tad-drenaġġ fin-naħa tal-Kortin, il-Mellieħa - fi Triq Isaac Newten 'l isfel - se jkun lest billi x-xogħol ilu wieqaf għal dawn l- aħħar tliet snin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jirriżulta li n-numru ta' djar mingħajr servizz ta' drenaġġ fl-inħawi msemija hu ta' 21.

Dawn id-djar ma jistgħux jitqabbdu mal-main eżistenti għax il-livell tagħhom hu baxx wisq u għaldaqstant mhux il-każ li ssir estensjoni ta' dan il-main.

Biex din il-problema tinstabilha soluzzjoni hemm ħtieġa ta' xogħol ta' ċerta spiża li hi kkunsidrata bħala waħda kbira meta wieħed iqabbilha man- numru ta' djar li se tkun isservi.

Hu għalhekk li dan ix-xogħol mhux ikkunsidrat bħala ta' priorita' min-naħa tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma.

Madankollu l-korporazzjoni għadha qed tfittex soluzzjoni li permezz tagħha l-ispiża involuta tkun aktar kompattibli man-numru ta' djar li se jinqdew.

QORMI - PELICAN CROSSING

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslet it-talba tal-kunsill lokali ta' Ħal Qormi dwar pedestrian pelican lights fil-parti ta' isfel ta' Triq l-Imdina - wara l-fabbrika tan-Nylon Knitting - li kienet saret lill- awtorita' dwar it-trasport?

Kopji ta' l-ittri qed jintbagħtu separatament.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport kienet laqghet it- talba tal-kunsill lokali ta' Ħal Qormi għal stallazjoni ta' l-imsemmija pelican crossing.

Fil-preżent id-direttorat tat-toroq lesta d-disinn ta' dawn il-lights u x-xogħol ta' stallazjoni ġie nkluż fil-lista ta' prioritajiet li għandu d-direttorat sabiex dan ix-xogħol ikun jista' isir iktar 'il quddiem.

MARSA - TRIQ ALDO MORO

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6924, jista' il-Ministru jgħid huwiex konxju mit-traffic jams li qed tikkawża l-bus lane fi Triq Aldo Moro bejn is-7.00 a.m. u t-8.30 a.m. - waqt il-peak hours?

Saret xi analisi tat-traffiku waqt dawn il-ħinijiet mill-awtorita' dwar it- trasport qabel ma ġiet deċiża li ssir din il-bus lane?

Jaf il-Ministru li tal-linja mhux qed jużaw din il-bus lane b'mod effiċjenti waqt dawn il- ħinijiet minħabba li qed jinqabdu fit-traffiku li jwassal sal-pjazza ta' Raħal Ġdid?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-iskop tal-bus lane huwa biex iktar nies jużaw is-servizz tat-trasport pubbliku billi tissepara l-karozzi tal-linja mill- vetturi privati.

B'hekk tiżdied l-effiċjenza tat-trasport pubbliku billi jkunu jistgħu jżommu mal-ħinijiet ta' l-iskedi.

Sfortunatament l-effiċjenza minn dejjem kienet kritika ewlenija fis-servizz u l-pubbliku inġenerali għadu ma fehemx kompletament il-benefiċċju li jkun hemm lane apposta għall-użu tat-trasport pubbliku biss.

Hija ħaġa normali li għall-ewwel li tiġi introdotta bus lane jinħolqu konġestjonijiet tat-traffiku tal-karozzi privati.

Pero' eventwalment is- sitwazzjoni tistabilixxi ruħha fi żmien qasir.

Qabel ma saret il-bus lane sar safety audit rigward it-triq konċernata.

Fil-futur qarib l-awtorita' dwar it-trasport se tagħmel analisi tat- traffiku rigward is-sitwazzjoni eżistenti.

BIRKIRKARA – TINDIF MAĠENB IL-BUS TERMINUS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li jitnaddaf jew jingħalaq il-bini li hemm maġemb il-bus terminus tas-71 f'Birkirkara għaliex hemm ħafna żibel fih li jagħmel ikrah, minbarra li jista' jikkaġuna problemi ta' saħħa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat mill-kunsill lokali ta' Birkirkara li l- bini msemmi hu dar privata mitluqa.

Madankollu s-sezzjoni tad-tindif se tindaga dwar is-sidien ħalli jsir ix-xogħol neċessarju.

MSIDA – APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta se jitqassmu l-flats li hemm ħdejn l-Għajn tal-Ħasselin, l-Imsida?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-appartamenti indikati mill-Onor.

Interpellant jonqoshom il-provvista tas-servizz tad-dawl u l-ilma u komunikazzjoni mad- drenaġġ.

Irid ukoll jogħla l-livell tat-triq ta' quddiemhom.

Ix-xogħol fuq l-ilma u d-drenaġġ jiddependu mix-xogħol fuq it-triq.

L-awtorita' Maltija tat-trasport irriferiet id-dokumenti tat-tender dwar it- triq lid-dipartiment tal-kuntratti għall-pubblikazzjoni.

MSIDA - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li toqba li hemm ġo ħajt f'John Borg Street, Imsida, cioe' fil-ħajt tal-junior college, tingħalaq billi minnha qed jinżel ħafna ilma tax-xita li qed imur ġo djar tal-persuni li joqogħdu fil-madwar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt lill-awtorita' kompetenti jibdew inkjesta u jieħdu l-passi meħtieġa.

MSIDA - MUTURI PPARKJATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex żewġ motoċikletti, wieħed minnhom b'teddy bear fuqu, li ma jintużawx u li qed jokkupaw spazju ta' karozza ma tneħħewx la mill-pulizija u lanqas mill- gwardjani lokali meta ilhom ipparkjati ġo Ta' Xbiex Seafront, Imsida, għal aktar minn sena?

ONOR.

TONIO BORG: Iż-żewġ muturi msemmija huma liċenzjati skond il-liġi sabiex jintużaw fit-triq.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn kunsilli lokali li spiċċaw is-sena finanzjarja b'deficit is-sena l-oħra?

Liema huma u kemm kien id-deficit?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kunsilli lokali li spiċċaw is-sena finanzjarja 2003 – 2004 b'deficit fil-working capital tagħhom kienu sebgħa.

Dawn kienu:

KLANDESTINI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn immigranti klandestini miżmuma llum?

Jista' jagħti breakdown ta' kemm ilhom miżmumin?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent hemm 764 persuna li qed jinżammu mill- awtoritajiet tas-sigurta' minħabba li daħlu Malta illegalment.

PULIZIJA - KLANDESTINI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm swew flus lill-pulizija l-klandestini miżmuma s-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 2556.

EDUKAZZJONI - EDUCATIONAL OFFICERS

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Filwaqt li nirriferi għas-sejħa ta' l- applikazzjonijiet għall-education officers (Franċiż) fid-dipartiment ta' l- edukazzjoni, l-universita' - Ref.

EDUC 495/2003 - jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra min huma l-persuni li qed imexxu l-interviews u xi kwalifiki għandhom fil-Franċiż?

Jista' jindaga u jiżvela xi kwalifiki għandha l-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament li ġabet il-marka ta' 86% u l-persuna l- oħra – id-dettalji dwarha wkoll qed jintbagħtu separatament - li ġabet 67%?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma kien hemm l-ebda sejħa ta' applikazzjoni għal education officer (Franċiż) mid-dipartiment ta' l- edukazzjoni ta' l-Universita' ta' Malta.

Informat ukoll li fil-każ ta' sejħiet ta' applikazzjoni ta' education officers mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, dawn jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-kummisjoni għas-servizz pubbliku.

Il-ħatra tal-bord ta' l-għażla hija suġġett għall-approvazzjoni tal-kummisjoni għas-servizz pubbliku.

Il-kriterji ta' l-għażla huma wkoll stabiliti minn qabel mill- PSC.

Il-kunsiderazzjoni tal-kwalifiki hija biss parti minn dawn il- kriterji.

ĠUSTIZZJA U INTERN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu l-kriterju wżat mill-ministeru jew l-aġenziji tiegħu, jew fund apposta, sabiex bniedem li jiġi aggredit waqt ix-xogħol tiegħu in konnessjoni ma' l-istess, jiġi debitament ikkumpensat?

ONOR.

TONIO BORG: Ma jeżisti l-ebda fond apposta sabiex bniedem li jiġi aggredit waqt ix-xogħol tiegħu, in konnessjoni ma' l-istess, jiġi debitament ikkompensat.

Min jiġi aggredit għandu, apparti l-proċeduri kriminali, id-dritt li jfittex lill-aggressuri tiegħu quddiem il-prim'awla tal-qorti ċivili.

ĊIRKEWWA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministrtu jara li jitneħħa l-inkonvenjent ta' irwejjaħ ta' drenaġġ li qed ikun hemm fiċ- Ċirkewwa, speċjalment matul il-lejl?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BELT VALLETTA - TRIQ IL-MERKANTI – SISTEMA TA' WAY-ONE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-bdil tas-sistema one-way ta' Triq il-Merkanti, il-parti ta' wara l-Palazz tal-President, ġietx approvata mill-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minħabba x-xogħolijiet ta' bankini li qed isiru f'parti ta' Triq San Pawl saret konsultazzjoni mal-kunsill lokali tal-Belt Valletta u ġie deċiż li tinbidel is-sistema ta' one way fil-parti ta' Triq il-Merkanti bħala parti minn skema ta' traffiku temporanja sakemm jitlestew dawn ix-xogħlijiet.

TARXIEN - EMBLEMA TAL-ĠEBEL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li jsir restawr fuq l-emblema tal- ġebel ta' żmien l-1800 li tinsab fi Triq l-Iskola, Ħal Tarxien?

ONOR.

NINU ZAMMIT: It-taqsima tar-restawr se tinvestiga l-emblema msemmija bil-għan li jiġi determinat ix-xogħol ta' restawr neċessarju.

GĦAJN TUFFIEĦA - ĦAL FERH COMPLEX

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk sarux xi laqgħat dwar il-futur tal-ħaddiema tal-Ħal Ferħ complex f'Għajn Tuffieħa?

Jekk iva, ma' min saru u x'inhu l-futur tal-ħaddiema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru responsabbli għall-investiment.

ANZJANI - SERVIZZ TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li s-sussidju fuq it-telephone għall-anzjani li għandhom il-kartuna r-roża qiegħed jingħata biss għal 5,000 anzjan?

Din il-policy kienet minn dejjem, jew ġiet imposta issa?

Jista' jgħid meta ġiet imposta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-deċiżjoni li s-sussidju fuq it-telefon jingħata biss lil 5,000 anzjan ġiet komunikata lid-dipartiment għall-anzjani u kura fil-komunita' fid-19 ta' Mejju 2004 mill-Malta communications authority.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill- ministeru għall-kompetittivita' u komunikazzjoni.

RAĦAL ĠDID - XOGĦOL F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara li xogħol li qiegħed isir f'post, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, isir kollu skond il-liġi?

Jista' isir bini?

Setgħet titneħħa l-ħamrija?

Il-persuna li qed tagħmel l-iżvilupp intalbet terġa' tpoġġi lura l-ħamrija?

Xi jkopru l-permessi li hemm?

Għadha tgħodd notifikazzjoni tal-gvern 384, datata 10/6/04?

Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi oqbra taħt din l-art?

Hemm xi problema min- naħa tad-dipartiment tal-mużewijiet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien informat li kien inħareġ permess tal-bini PA 983/02 datat 23 ta' Awissu 2002 biex jinbena garaxx u xi modifikazzjonijiet oħra fil-bini eżistenti.

Meta nbeda l-iskavar is-sid beda wkoll jiskava s-sit biswit tiegħu mingħajr il-permessi meħtieġa, għaldaqsatat inħareġ avviż tat-twettiq ECF 84/03 fl-4 ta' Marzu 2003 kontrih u l-kummissarju ta' l-artijiet.

Is-sid ġiet mitluba li treġġa lura s-sit għall-istat oriġinali tiegħu.

Aktar tard ġiet sottomessa applikazzjoni PA 1501/03 fuq is-sit inkwestjoni.

Din ġiet rifjutata u kkonfermat ir-rifjut tagħha fir-rikunsiderazjoni.

Għaldaqstant il-każ ġie riferut lis-sezzjoni tat-twettiq.

L-iskavar li ma kellhomx permess kienu biss żewġ metri 'l bogħod minn erba' oqbra Puniċi li nstabu fl-1994 waqt twessiegħ ta' Triq il-Vittmi tax- Xogħol, Raħal il-Ġdid..

Is-sit inkwestjoni jinstab ukoll 50 metru minn 11- il qabar Puniku oħra - datati madwar 2300 sena ilu - li nstabu fejn ir- round-about ta' Għajn Dwieli, Raħal il-Ġdid, waqt xogħol ta' żvilupp, toroq ġodda u trinkar matul is-snin 1949, 1960, 1964, u l-1968.

In-notifikazzjoni tal-gvern 384, datata 10 ta' Ġunju 2004, imsemmija mill- Onor. Interpellant ma tapplikax għas-sit in kwestjoni.

L-oqbra Puniċi li hemm fi Triq il-Vittmi tax-Xogħol ġew skedati bħala Klassi B (importanza lokali) permezz tan-notifika tal-gvern 290/98 datata 7 ta' April 1998, u din għadha tgħodd sal-lum.

Is-sit in kwestjoni hu wieħed arkeoloġikament rikk u għalhekk sensittiv ħafna għax jista' ikun li għad hemm oqbra oħra fl-inħawi li għadhom ma nstabux.

Skavi li jistgħu jaffettwaw dawn l-oqbra jistgħu jsiru biss mis- sovrintendenza tal-wirt kulturali.

Kwalunkwe skavi oħra f'arei ta' importanza arkeoloġika jirrikjedu permessi mill-MEPA b'konsultazzjoni mas- sovrintendenza tal-wirt kulturali, b'kundizzjonijiet u garanziji bankarji sabiex jissalvagwardjaw sejbiet arkeoloġiċi jekk dan iseħħ.

ETC – ACTING HUMAN RESOURCES MANAGER

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li fi ħdan l- ETC se jiġi vakat il-post ta' senior executive human resources u minfloku se jiġi kkreat post ta' acting human resources manager fl-istess dipartiment ta' l-ETC?

Jekk dan huwa minnu, se ssir call for application?

X'rekwiżiti (esperjenza u kwalifiki) hemm maħsuba għal dan il-post?

ONOR.

LOUIS GALEA: M'hemm l-ebda ħsieb li jiġi kkreat post ta' acting human resources manager fl-ETC.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati fis-servizz ċivili jew ma' kumpanniji/entitajiet li l-gvern għandu l-maġġoranza ta' l- ishma fihom li għandhom iktar minn 61 sena?

Min huma?

Kemm hemm minnhom li qegħdin b'xi forma ta' kuntratt jew huma konsulenti?

X'remunerazzjoni għandhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KONTRAVENZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont dovut ta' ċitazzjonijiet tat-traffiku għal karozzi wżati minn impjegati tal- gvern?

X'passi qiegħed jieħu l-ministeru biex dawn il-multi jinġabru?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI - UŻU TA' VETTURI MILL-IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk awtorizzax li jitħallsu minn fondi pubbliċi multi/ċitazzjonijiet tat-traffiku għal karozzi wżati minn impjegati tal-gvern?

Jista' jgħid jekk għandux xi claims minn sidien ta' garages tal-karozzi tal-kiri għal multi li ħallsu għal karozzi mikrija lill- gvern?

ONOR.

GRANT SCHEME FOR TOURISM ENTERPRISES

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet, f'kull kategorija separatament, taħt l-iskema Grant scheme for tourism enterprises li ġiet imnedija dan l-aħħar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In-numru ta' applikazzjonijiet li daħlu taħt l-iskema sa l-ewwel data ta' skadenza (30 ta' Settembru 2004) huwa ta' 158, minn 154 intrapriżi differenti, imqassmin skond il-kategoriji kif ġej:

22 Travel operations (destination management companies, incoming tourism agents, excursion operators) 19 English language schools 15 Diving operations 16 Restaurants 15 Bars/Kiosques 28 Hotels 8 Aparthotels 8 Guesthouse/Hostels 15 Farmhouses 3 Private Museums 4 Tourism attractions 1 Private tourism training institute

OPM - SERVIZZ TA' ISP PROVIDERS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Peress li l-gvern qiegħed jipprovdi servizz ta' internet u e-mail lill-impjegati tiegħu, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk l-uffiċċju tiegħu awtorizzax li impjegati tal-gvern/ministeri jużaw, a spejjeż tal-gvern, is- servizz ta' ISP providers privati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-gvern jipprovdi numru sostanzjali ta' e-mail accounts u numru ferm aktar ristrett ta' internet accounts lill-impjegati tiegħu skond il-ħtieġa tax-xogħol.

Dan is-servizz hu provdut lilhom bl- aċċess minn fuq il-post tax-xogħol.

Ninsab informat ukoll li hemm numru ferm żgħir ta' impjegati f'karigi għoljin fis-servizz pubbliku li għal finijiet ta' xogħol ikollhom bżonn aċċess għal e-mail mid-dar wara l-ħin tax-xogħol.

Għaldaqstant il-gvern ipprovda faċilità li jiġu mogħtija ADSL jew cable connection mid-dar għal MITTS Ltd.

Il-gvern mhux iħallas lil ISP Provider privat biex jipprovdi s- servizz ta' l-internet lill-impjegati.

KIRI TA' UFFIĊINI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' kera li l-gvern iħallas lill-privat għall-użu ta' uffiċini/postijiet oħra mikrija lill- gvern jew entitajiet tiegħu?

Liema huma dawn il-postijiet mikrija lill- gvern jew entitajiet li huma tal-gvern?

Kemm hi kull kera fis-sena u lil min titħallas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ TA' GWARDJANI PRIVATI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn kumpanniji liċenzjati f'Malta li joffru servizz ta' sigurta'?

Kemm hawn gwardjani liċenzjati biex joffru dan is-servizz?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent hawn 14-il aġenzija liċenzjata sabiex tipprovdi xi servizzi ta' gwardjani privati skond l-Att ta' l-1996 dwar Gwardjani Privati u Lokali (Kap. 389), filwaqt li hawn 886 persuna li għandhom liċenzja ta' gwardjan privat skond l-istess Att.

SERVIZZ ĊIVILI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus kull xahar li huma intitolati għalih l-impjegati tal-gvern għal użu tal-mobile phones?

Kemm huma l-impjegati li qabżu dan l-ammont mill-2003 sa Settembru 2004?

ONOR.

TAX COMPLIANCE UNIT – TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid liema huma l-professjonijiet u l- kategoriji ta' self-employed li s'issa ġew mistiedna mit-tax compliance unit biex jidħlu f'taħditiet biex isir ftehim fuq it-taxxa tad-dħul?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: S'issa l-kategoriji ta' self-employed li ġew mistiedna mit-tax compliance unit biex jiddiskutu u jidħlu fi ftehim fuq it- taxxa tad-dħul huma dawn: 1.

Automobile Repairers: mechanics, sprayers, panel-beaters 2.

Professjoni Medika: tobba tal-familja (general practitioners), tobba speċjalisti (medical consultants) Professjonisti oħra jew nies self-employed li jipprovdu xi tip ta' servizzi oħra jiġu mistiedna biex jiddiskutu s-sitwazzjoni tat-taxxa tagħhom wara li titlesta kull kategorija.

TAX COMPLIANCE UNIT – TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna, minn kull professjoni jew kategorija ta' self-employed, s'issa ġew mistiedna mit-tax compliance unit biex jidħlu f'taħditiet biex isir ftehim fuq it-taxxa tad- dħul?

Kemm fil-fatt minn dawn daħlu fi ftehim?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba hi kif tidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

ĊENTRI GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid f'Malta u f'Għawdex kemm hawn adult training centres, resource centres, kif ukoll ċentri oħra relatati mal-persuni b'diżabilita'?

Fejn jinsabu dawn iċ-ċentri?

Fuq bażi individwali, x'inhi l-funzjoni ta' kull post?

F'kull wieħed minn dawn il-postijiet kemm jattendu persuni b'diżabilita'?

Kemm hemm ħaddiema f'kull post?

Tista' il-Ministru tagħti lista (breakdown) ta' kemm hemm ħaddiema f'kull post minn dawn u n-nomenklaturi tagħhom, per eżempju, ċentru ta' (jissemma l-post) - numru ta' careworkers, numru ta' support workers, eċċ., inkluż min qed imexxi dawn il-postijiet, professjonisti u seniors oħrajn?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7608.

ĊENTRI TA' TAĦRIĠ GĦALL-ADULTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Din is-sena skolastika 2004/2005 studenti li spiċċaw mill-iskejjel jew persuni oħra b'diżabilita' se jiġu mdaħħla fl- ATC's?

Jekk iva, tista' il-Ministru tgħid kemm hu n-numru ta' dawn il- persuni u fejn se jibdew jattendu?

Jekk le, x'inhi r-raġuni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7608.

ĊENTRI TA' TAĦRIĠ GĦALL-ADULTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhu l-vot allokat għall-ATC's u l-vot allokat għas-Sapport?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Skond l-estimi finanzjarji għas-sena kurrenti, il-voti rikorrenti għall-ATCs u għall-Aġenzija Sapport jammontaw għal Lm1,227,150 u Lm270,000 rispettivament.

Il-voti kapitali ta' l-ATCs huma Lm40,000 u dawk ta' l-Aġenzija Sapport huma Lm30,000.

SPTAR SAN LUQA - KANĊELL PRINĊIPALI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kif saret il-ħsara lill- kanċell prinċipali ta' l-isptar San Luqa kif ukoll il-ħadid mal-kanċell - east gate - faċċata tad-dipartiment ta' l-emerġenza fl-istess sptar?

Min ħallas biex issewwew iż-żewġ kanċelli?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fis-17 ta' Mejju 2004 u fil-15 ta' Settembru 2004 il-vettura bir-reġistrazzjoni KIP 005 kienet involuta rispettivament f'kolliżjoni maż-żewġ kanċelli prinċipali ta' l-isptar San Luqa.

Min kien responsabbli se jħallas għall-ħsarat.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm u f'liema dipartimenti qegħdin nursing aides, health assistants u hospital auxiliaries li qed jaħdmu mhux f'xi dipartiment li jaqa' taħt id-dekasteri tas-saħħa u ta' l-anzjani?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - TISWIJA TA' LIFTS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li mill-aktar fis jissewwew il-lifts fl-iskejjel Lily of the Valley il-Mosta u Sir Temi Zammit l- Imtarfa minħabba li ċerti studenti qed ikollhom ifallu riżultat ta' diżabilita' temporanja li qed ibatu minnha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid preżentement liema hi l- kumpannija mqabbda mill-fondazzjoni għas-servizzi mediċi bħala cost auditors biex tikkontrolla n-nefqa kapitali ta' l-isptar Mater Dei u biex tivverifika x-xogħol li qed jagħmlu l-kuntratturi SKANSKA u tiċċekkja l- claims ta' SKANSKA?

Jista' jgħid fuq liema bażi jsir il-ħlas skond il-ftehim bejn l-FSM u din il-kumpannija li qed tagħmel xogħol ta' cost auditors?

Kemm tħallsu s'issa dawn il-cost auditors għax-xogħol li għamlu fuq l-isptar Mater Dei?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-kumpannija preżentement imqabbda mill- fondazzjoni għas-servizzi mediċi bħala cost controllers biex tikkontrolla n- nefqa kapitali ta' l-isptar Mater Dei u biex tivverifika x-ogħol li qed jagħmlu l-kuntratturi SKANSKA u tiċċekkja l-claims ta' SKANSKA hija Howarth CLS Ltd/EC Harris.

Il-kumpannija li qed tagħmel dan ix-xogħol tħallset bir-rata ta' 0.8% sal- 31 ta' Diċembru 2003 u bir-rata ta' 0.82% mill-ewwel ta' Jannar 2004 (li tinkludi VAT u spejjeż oħra) tax-xogħol ċertifikat fuq id-design & build contract.

Dawn il-cost controllers tħallsu Lm581,279.

Dan il-ħlas sar mit- 28 ta' Mejju 2001.

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l- kuntratt bejn il-fondazzjoni għas-servizzi mediċi u Howarth CLS għal xogħol ta' cost auditing fuq l-isptar Mater Dei?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kopja tal-kuntratt bejn il-fondazzjoni għas- servizzi mediċi u Howarth CLS/EC Harris għal xogħol ta' cost control fuq l- isptar Mater Dei tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

ARTIJIET – PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu jżomm lill-gvern milli jagħti l-kumpens lill-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Il-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant kienet qed tokkupa din il-proprjeta' tal-gvern b'titolu ta' encroachment, għaldaqstant m'hemm ebda kumpens dovut lilha. ---------------