MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 309 L-Erbgħa, 26 ta' Ottubru, 2005 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 309 L-Erbgħa, 26 ta' Ottubru, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 309

L-Erbgħa, 26 ta' Ottubru, 2005

WERREJ

MINUTI 280

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 280

TQEGĦID TA' KARTI 280

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IL-POST

TAX-XOGĦOL GĦAS-SENA 2005-2006 280

AĠĠORNAMENT 280

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 280

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 308 li saret fil-25 ta' Ottubru, 2005 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BDOTI TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm bdoti telqu minn ma' l-Air Malta minn meta ġie konkluż il-memorandum of understanding madwar sena ilu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għar- risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 13727.

ATTIVITA' FIL-FREEPORT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Franco Galea) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema huma s-soċjetajiet barranin li qabel kienu jagħmlu użu mis-servizzi li jagħti l-freeport u li fl-aħħar tliet snin ma baqgħux?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba għar-rigward tat-tliet snin ta' qabel il-privatizzazzjoni tinsab fit-tabella li qed inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra.

SPIŻA GĦAT-TĦADDIM TAL-POWER STATIONS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-Enemalta sabiex jitħaddmu ż-żewġ power stations mis- sena 2000 'il hawn?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mit-tabella li għadha kemm tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra jirriżulta li fis-sena 2000 l-ispiża biex jitħaddmu ż-żewġ power stations kienet ta' Lm43,696,000, waqt li s-sena l-oħra din telgħet progressivament għal Lm55,312,000.

Il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni jgħid jekk hux mistenni li l-ispiża tkun qabżet is-somma ta' Lm55 miljun għas- sena li tagħlaq f'Settembru 2005?

MR SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, indubbjament hekk se jiġri.

Assolutament m'hemm l-ebda dubju li l-ispiża hija bil-bosta akbar minn hekk, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Kemm kienet ikbar l-ispiża minn mindu l-power station qalbet għal-low sulphur fuel u x'inhi r-raġuni li l-bieraħ tħabbar li l- petrol se jogħla bi 3c meta fir-realta' qed jogħla bi kważi 4c?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dwar l-ewwel parti tad-domanda ma nistax nagħti risposta definittiva għar-raġuni li l-prezz tal-low sulphur fuel u l-prezz tal-high sulphur fuel jiċċaqlaq b'mod differenti fis-suq u allura d- differenza ma tkunx dejjem l-istess.

Jekk niftakar sew ix-xahar li għadda kien hemm differenza ta' madwar 13% jew 14%, pero' ovvjament din iċ-ċifra tvarja għax dan huwa l-prezz li ta' kuljum jiġi kkwotat fis-swieq internazzjonali.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija jiddispjaċini ngħidlu lill-ħabib tiegħi li huwa skorrett, anke għax forsi ġie sgwidat peress li din l-informazzjoni skorretta tħabbret anke fil-gazzetti kollha - kemm The Times, l-orizzont, in-nazzjon u The Malta Independent - ħlief il-Business Today li qalet li l- prezz se jogħla bi 3c3.

Dan ifisser jew li ma tawx kas ta' l-istatement li jien poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra jew inkella ma kkwotawx minnu.

Ħa nikkwota preċiż x'għedt fl-istatement tiegħi, Sur President.

Ir-raba' punt f'paġna 3 jgħid hekk:

"Għalhekk il-gvern iddeċieda li jżid is-sisa fuq il-petrol bla ċomb u l-lead replacement petrol bi 3c (minbarra l-VAT) ..."

F'paġna 6 imbagħad jingħad hekk:

"Biex jikkumpensa għat-telf fid-dħul mis-sisa minn din l-iskema, is- sisa fuq l-LRP u l-petrol bla ċomb qed tiżdied bi 3 milleżmi kull litru (minbarra l-VAT) b'effett immedjat (miżjuda mat-3c li ssemmew qabel).".

Naħseb li hawnhekk kont ċarissimu, imma sfortunatament il-gazzetti ippikkjaw it-3c u ġabuha frontpage headline u n-nies ġew totalment sgwidati.

Fil-fatt iż-żieda effettiva hi ta' 3c3 plus VAT u għalhekk ġara dak li ġara dalgħodu, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet ikbar l-ispiża għall-Enemalta minn mindu qalbet minn high sulphur fuel għal low sulphur fuel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Din iċ-ċifra nista' nagħtiha b'mod approssimattiv għax hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq miljuni ta' liri.

(Interruzzjonijiet) Kont se ngħid Lm6 miljun mhux Lm4.5 miljun, pero' qed nitkellem mill- memorja.

Naturalment dan huwa ammont li jaffettwa sostanzjalment il- finanzi ta' l-Enemalta, pero' ifisser ukoll titjib notevoli fl-ambjent ta' madwarna għax il-low sulphur fuel oil għandu ħafna inqas sulphur u jniġġes ħafna inqas mill-high sulphur fuel.

Din ukoll waħda mir-raġunijiet prinċipali għaliex bqajna baxxi ħafna fir- rate of emissions li aħna permessi skond il-protokoll ta' Kyoto.

U raġuni wkoll li ladarba għandna dawn is-savings kollha fuq l-emissions, we can trade them off u issa qed nistennew li ndaħħlu madwar Lm900,000 għax inbiegħuhom lil ħaddieħor li qiegħed iniġġes iktar minna.

Naħseb li overall dan kien investiment tajjeb, anke għas-saħħa tal-poplu Malti, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li kien ikun investiment tajjeb kieku fil-power stations, b'mod speċjali fil-każ ta' Delimara, sar impjant apposta biex jitnaqqas it-tinġis ta' l-arja, kif madankollu kellu jsir għax kieku ma konniex nidħlu f'dawn l-ispejjeż kollha?

Jaf il- Ministru li huma ħafna l-power stations li għadhom jużaw il-high sulphur fuel, kif kienu jużaw qabel, li għandhom sistema li tnaqqas it-tinġis ta' l- arja u fl-istess ħin ma jidħlux fi spejjeż żejda biex jużaw low sulphur fuel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-power station ta' Delimara għandha tipi ta' burners differenti.

L-għażla li mmorru għal low sulphur fuel oil hija għażla ta' x'tip ta' ambjent irridu.

Riċentement sar studju u jiena ppreżentajtu quddiem l-MCESD għax meta beda jiżdied iż-żejt, waħda mill-options kienet jekk nistgħux immorru lura għall-high sulphur fuel oil.

(Interruzzjonijiet) Iva, nistgħu.

Il-problema bil-high sulphur fuel oil hi li biex inti tnaddfu qabel ma joħroġ, għandek capital cost ta' madwar Lm9 miljun għall-impjant li trid tagħmel u, agħar minn hekk, ir-recurrent cost biex tnaddaf huwa ta' circa Lm4 miljun jew Lm5 miljun fis-sena.

Barra minn hekk, filwaqt li tkun qed tnaddaf tkun qiegħed tikkrea waste li allura joħloqlok problema oħra kbira biex tara x'se tagħmel bih.

Jiġifieri kontra dak li aħna niffrankaw, li bl-amment mingħalija huwa ta' Lm6.5 miljun, għandna recurrent cost ta' Lm5 miljun - mingħajr ma naraw il- kapital – plus il-problema ta' x'se nagħmlu bl-ash u fejn se narmuh.

Dan irridu nesportawh u ma nistgħux inħalluh Malta.

Jiġifieri mil-lat finanzjarju biss lanqas jagħmel sens li naħarqu high sulphur fuel oil u hawn mil-lat ekonomiku qed nitkellem, mhux mil-lat ambjentali.

Jekk irridu nistgħu nużawha l-power station ta' Delimara pero' ma jagħmilx sens li nużawha, l-ewwelnett għal raġunijiet ta' saħħa u t-tieni għax ekonomikament ma jagħmilx sens.

Barra minn hekk - u din hija iktar importanti - l-emissions li aħna għandna llum minn din il-power station, huma totally within EU standards.

Biex inlaħħqu emissions ġodda li jridu jiġu applikabbli sa 2010 jew 2012, għandna programm li se jibda mis-sena d-dieħla biex nibdew ninvestu f'equipment ġdid - kif del resto qed tagħmel id-dinja kollha - biex nilħqu l-istandards il-ġodda li deħlin fl-EU.

(Interruzzjonijiet) Nista' ngħid x'inhi l-pożizzjoni ta' pajjiżi oħra li jaħarqu high sulphur fuel oil għax donnu li l-Onor.

Mizzi għandu impressjoni ħażina, Sur President.

Hemm direttiva li tgħid li l-istandard Ewropew huwa l-ħruq ta' fuel oil li għandu 0.5% sulphur, li huwa l-low sulphur fuel oil.

Dik hija r-regola kullimkien.

Id-direttiva tgħid ukoll li b'mod eċċezzjonali u taħt lista ta' salvagwardi – hemm xi tliet paġni fuq din fid-direttiva - il- Kummissjoni Ewropea tista' tagħti l-permess biex ikun hemm power stations li jaħarqu fuel oil li jkollu sa massimu ta' 2.5 jew 3.0 sulphur.

B'mod eċċezzjonali dak li konna naħarqu aħna kellu 3.5 sulphur, jiġifieri kien diġa' over the limit.

Irrid ngħid ukoll li l-permess fl-Unjoni Ewropea ma jingħatax għal power stations ġodda, imma jingħata fil-każ tal-power stations l-antiki u sar għal raġuni waħda, biex isalva lil dawk il-pajjiżi li għadhom jaħarqu l-faħam.

Fl-Ewropa llum ħadd ma jaħraq high sulphur fuel oil.

Veru li għandek pajjiżi li għadhom jaħarqu l-faħam u għalhekk saret id-direttiva biex issalva lil dawn it-tip ta' power stations.

Jiġifieri l-pożizzjoni m'hijiex preċiżament kif qed jgħid l-Onor.

Mizzi.

Illum fl-Ewropa, b'mod eċċezzjonali ħafna, għad baqa' numru ta' power stations illi ilhom hemmhekk u jaħarqu l-high sulphur fuel oil - jew iktar minn hekk jaħarqu l-faħam - f'postijiet li m'humiex abitati.

Illum impossibbli li ġġib permess għal xi power station kif għandna aħna f'biċċa gżira bħal tagħna biex taħraq high sulphur fuel oil.

Jekk tkun x'imkien bħall-Italja u tmur Alla jaf fejn fil-miftuħ u taħraq il-faħam, hemmhekk tingħata permess.

Overall, minħabba raġunijiet ta' saħħa, għamilna sew li qlibna minn high sulphur fuel oil għal low sulphur fuel oil u din il-bidla għamilniha qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea u mhux għax konna obbligati mill-Unjoni.

Meta konna barra mill-Unjoni stajna tlabna deroga għax il- power station tagħna hemmhekk kienet, pero' għal raġunijiet ta' saħħa għamel sew gvern Nazzjonalista li qaleb.

Anke bil-prezzijiet tal-lum - aħseb u ara bil-prezzijiet ta' dak iż-żmien - ekonomikament ma tiġġustifikax li inti għandek għalfejn tmur għal high sulphur fuel oil meta d-differential bejn il-prezz tal-high sulphur fuel oil u l-low sulphur fuel oil f'sena u dak li inti tonfoq biex tiffiltra d- duħħan - hu u ħiereġ meta taħraq il-high sulphur fuel oil - u bil-problemi tal-waste li joħloqlok, żgur ma jagħmilx il-high sulphur fuel oil ekonomikament viabbli li taħarqu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura ma jidhirx biċ-ċar li l-impjant ta' Delimara mhux tajjeb għaż-żmenijiet tal-lum u mhux kif kien jgħid Gvern Nazzjonalista, li għandu sistema inqas expensive u iktar effiċjenti?

Barra minn hekk, jista' il-Ministru jgħidli x'inhu jagħmel għar-rigward ta' l- effiċjenza fil-qasam ta' l-enerġija?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, li jiġi jgħidli li l-power station ta' Delimara ma nbnetx bil-ħsieb li 'l quddiem tkun effiċjenti, ma nafx kif tista' tgħaddilu minn moħħu.

Il-power station ta' Delimara taħraq il-gass, kienet taħraq il-high sulphur fuel oil, għandha l-combined cycle, jekk irridu nistgħu nerġgħu naqilbuha għall-high sulphur fuel oil u jekk irridu nistgħu eventwalment naqilbuha għall-gass bil-pipeline minn Sqallija.

Din il-power station hija adattabbli għal kull tip u anke preliminarjament, nafu li jekk nużaw il-liquid natural gas li lanqas biss kien jeżisti meta nbniet il-power station ta' Delimara, nistgħu naqilbuha wkoll.

Fil-fatt nistgħu naħarqu kull tip ta' żejt u ma nafx jekk nistgħux naħarqu l-faħam ukoll, imma Allaħares bnewha bil-ħsieb li nerġgħu mmorru lura għall-faħam!

Sur President, donnu jinsa l-Onor.

Mizzi li l-power station ta' Delimara nbniet għax l-ewwel gvern Nazzjonalista kien previġġenti biżżejjed biex jibniha.

Inbniet minkejja oppożizzjoni kbira u tkissir tal-bankijiet hawn ġew.

Inbniet bl-oppożizzjoni Laburista tgħid li se taqa' id-dinja għax se tinbena power station f'Delimara u li se nċarċru demmna ...

U l-power station inbniet, inbniet bl-iktar mod normali u serviet lil pajjiżna għax kieku mhux hekk, meta jkollna l-peaks tas-sajf ...

Grazzi għall-politika ta' gvernijiet Nazzjonalista, il-peaks m'għadhomx ikunu fix-xitwa biss għax ekonomikament in-nies qegħdin aħjar u l-istandard of living għola u se jibqa' hekk minkejja li żidna t-tariffi, biex ma tqumx tgħidli li mhux se jibqa' hekk.

(Interruzzjonijiet) Jiġi s-sajf u naraw jibqax hekk!

Li kieku ma konniex previġġenti biżżejjed biex Delimara bnejniha bil-mod kif bnejniha, ma konniex kapaċi la nżidu industrijalment, la nsaħħu l-ekonomija u lanqas nagħtu power supply fid-djar.

Imma niġi għat-tieni domanda li torbot ma' din, għax illum il-power station ta' Delimara hija effiċjenti.

(Interruzzjonijiet)

Saret allegazzjoni mis-segretarju esekuttiv tal-GRTU li qal li l-effiċjenza tal-power station tal-Marsa hija ta' 26% jew 27% u l-effiċjenza tal-power station ta' Delimara hija ta' 31%.

Meta jiena staqsejt lill-inġiniera ta' l-Enemalta - jien ma kontx nafha din, imma mill-ewwel daqqitli bħala xi ħaġa stramba din - dawn tawni l-installed efficiency rating ta' makna ġdida.

Għal xi raġuni li ma nafx nispjega, fid-dinja ta' l-elettriku meta makna tiġi stallata, ir-rating tagħha ma tkunx 100% - per eżempju, jekk tieħu l-installation date tal-power station tal-Marsa ssib li r-rating kienet ta' xi 33% jew 34% u llum, wara 30 sena, ir-rating hi 27%; jiġifieri meta tgħid 27mhux in relation to 100 imma in relation to 33 - I don't know why, stramba imma hekk hi.

Illum lis-Sur Vince Farrugia, li probabbilment ġie sgwidat minn xi ħadd li qallu bla ma spjegalu l-istorja kollha, bgħattlu din it-table biex ma jkomplix jgħid dawn l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) Almenu jien għal din kont qed nifhem.

Issa jekk l-Onor.

Interpellant kien qed jirriferi għal xi ħaġa oħra nitolbu jerġa' jistaqsini u forsi niftehmu aħjar, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, semmejtlu l-ippjanar biex nurih li dan ma sarx b'mod serju.

Huwa fatt li l-Enemalta sal-lum għad m'għandhiex strateġija dwar l-enerġija u lanqas ma jagħmel sens li generators li suppost qegħdin hemmhekk biex jintużaw f'każ li jkun hemm xi emerġenza, ħafna drabi jintużaw biex jagħtu supply normali.

Jiġifieri jidher ċar li ma kienx hemm ippjanar serju.

Min-naħa l-oħra, jiftakar il-Ministru li meta kienet qed tinbena l-power station ta' Delimara kien intqal li mhux se jkun hemm bżonn aktar tal-power station tal-Marsa.

Spiċċajna biex il-power station tal-Marsa baqgħet hemm.

(Interruzzjonijiet) Imma qed nigdeb jew qed ngħid il-verita'?

Meta semmejt l-effiċjenza fl-enerġija ma kontx qed nirriferi għall- effiċjenza tal-power station, għax tafu bin-nuqqasijiet u bl-ineffiċjenza kbira li hemm.

Jien kont qed nirriferi għall-effiċjenza fl-użu ta' l- enerġija, anke fejn tidħol sħana, solar system jew xi enerġija minn x'imkien ieħor biex tnaqqas id-domanda mill-power stations.

Jien dwar dan kont qed nitkellem, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Basically l-Onor.

Mizzi qed jgħid li l-combined cycles li qegħdin hemmhekk biex jilħqu l-peak demands, kultant jintużaw biex jibagħtu l-enerġija b'mod normali.

Veru li jiġri dan imma l-maintenance ikun ippjanat regolarment, speċjalment fuq il-generators tal-Marsa.

Nista' ngħidlek li fis-sajf kellna wieħed mill-main boilers tal-Marsa li għamel xahrejn ma jaħdimx għax kienu qed jagħmlu maintenance regolari fuqu.

Xi ħadd ħassha din?

Dik hi l-kapaċita' ta' l-ippjanar!

Tneħħi boiler biex tagħmel il-maintenance, regolarment ikollok problemi 'l hawn u 'l hemm u tant għandna spare capacity b'riżultat ta' ippjanar tajjeb min-naħa tal- Ministru Ninu Zammit li kien in charge dak iż-żmien, li ħadd ma jħossha fil- peak demand.

Dik hi l-verita'!

U waħda mill-problemi li għandna hawn Malta hija li l-peak demands tagħna tant huma żgħar, pero' ippjanajna għalihom.

Naturalment hemm cost that you have to carry.

Issa dwar l- istrateġija, Sur President.

Jiena spjegajt x'inhi l-istrateġija u ħriġna request for proposals biex nibdew inbiddlu l-power station tal-Marsa.

Irridu l-ideat minn kumpanniji barranin u kumpanniji lokali, huma min huma, kif se nibdew inbiddlu din il- power station.

Dwar medium to long-term bdejna d-diskussjonijiet ma' operaturi fir-reġjun - Sqallija, il-Libja, fejn ikun - biex naraw il- possibbilta' li nagħmlu pipeline għal Sqallija biex nġibu l-gass – il- bieraħ dan il-pipeline sejjaħtlu katusa - u biex naqbdu mal-European electricity grid.

Hawn kumpannija Awstraljana li qiegħda tesplora l- possibbilta' li tagħmel liquid natural gas plant f'Malta, kemm għall-użu lokali kif ukoll għall-esportazzjoni ta' liquid natural gas.

Naħseb li għandna biżżejjed strateġija għall-Enemalta.

Mhux qed nitkellem għall- istrateġiji tar-resources authority fuq alternattivi - dawk jitkellem dwarhom xi darba oħra l-Ministru Ninu Zammit, li hu responsabbli mill-MRA – imma nerġa' ngħid li fejn tidħol l-Enemalta għandna biżżejjed strateġija.

Qegħdin niddisinvestu mill-petroleum u ħa niddisinvestu eventwalment mill- gass biex nikkonċentraw biss fuq il-ġenerazzjoni u d-distribuzzjoni ta' l- enerġija.

Strateġija hemm, mela m'hemmx u qegħdin nimxu magħha pass wara l- ieħor, Sur President.

Irridu nibdew naraw - u ngħidha ċara u tonda biex mhux imbagħad jibdew iqumu l-irwiefen meta nibdew nieħdu d-deċiżjonijiet - jekk il-gvern għandux jibqa' jiġġenera l-elettriku kollu hu jew jixtrihx minn barra.

Irridu naraw x'jaqblilna u rridu naraw ukoll jekk l-investiment li jrid isir biex indubbjament nagħmlu l-upgrading fil-power station tal-Marsa, li hija antika iktar minn dik ta' Delimara - eventwalment irridu nħarsu lejn Delimara wkoll - għandux isir kollu mill-gvern jew jekk għandux isir mill- gvern in partnership mal-privat.

Dan kollu trid tarah, pero' fejn irridu mmorru nafu u ninsabu resqin, Sur President.

Nerġa' nirrepeti li hemm request for proposals internazzjonali biex nibdew inbiddlu t-turbini li għandna fil-Marsa li jmorru lura sa l-1996 u bdejniha din.

Il-kuntatti ma' operaturi fi Sqallija bdew isiru.

Jiena bħalissa għandi ċ-chairman u l-financial controller imsefrin, parti mix-xogħol li qegħdin jagħmlu huwa proprju l-kuntatti f'konferenza internazzjonali ma' operaturi Sqallin biex naraw x'inhuma l-possibbiltajiet.

Ħriġna notice to tender fl-EU journal biex inbiddlu s-sistema sħiħa ta' metering.

Se mmorru għal dak li ngħidulu automated meter reading biex inbiddlu fuq numru ta' snin il-meters kollha ta' Malta u Għawdex, nagħmluhom elettroniċi, nagħmluhom jitrasmettu d-data jew permezz tal-linji tat-telephone jew permezz tal-linji ta' l-elettriku wkoll għax illum dan huwa possibbli.

Inbiddlu s-sistema kollha ta' kif isiru l-kontijiet u kif isir il-qari ta' l-arloġġi, sistema li tkun tippermettilek li ddaħħal ħlas għal ħinijiet differenti u allura inti tibda tagħmel ħlasijiet irħas bil-lejl minn filgħodu.

Tippermettilek li tbiddel il-ħlasijiet anke bil-ġranet u bix- xhur.

Tippermettilek li tkun on-line mall-ewwel ma' kull klijent.

Tippermetti lill-klijenti li jekk iridu jaqilbu għal sistemi li jippermettulhom iħallsu minn qabel ...

Jiġifieri hemm ħafna affarijiet li qegħdin isiru u biċċa biċċa jkunu on-line.

Allura l-istrateġija hi ċara, Sur President.

Dwar demand reduction nemmen li baqa' ħafna x'isir, speċjalment il- kwestjoni ta' kultura.

Il-building industry consultative council ilu ħafna żmien jagħmel rapporti dwar kif għandhom jinbnew djar li jkunu iktar energy- conservant.

Isiru kampanji - għalkemm mhux biżżejjed - anke fuq livell ta' skejjel, dwar x'wieħed għandu jagħmel biex jikkonserva l-enerġija.

Pero' sfortunatament il-kultura, il-metodu ta' kif naħdmu u kif ngħixu hi forsi l-iktar ħaġa diffiċli biex tbiddel, Sur President.

Sfortunatament ukoll dak li huwa verament cheap ħafna drabi m'huwiex totalment apprezzat, kif jgħid il-Malti.

U jekk hemm ħaġa li forsi wieħed jista' jagħmel hi li jibda joqgħod ħafna aktar attent ladarba d-dawl verament se jkun expensive.

Nawgura li almenu din tkun l-unika ħaġa verament pożittiva f'sitwazzjoni verament diffiċli u iebsa għal kulħadd, pero' hija sitwazzjoni li rridu naffrontaw ilkoll b'wiċċna minn quddiem għal dak li għandu bżonn jiġri f'pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru għamel eloġju sħiħ ta' kemm għandna power station tajba u kemm l-affarijiet huma ppjanati tajjeb, x'inhi r-raġuni li gvern Nazzjonalista jrid jonfoq Lm300 miljun oħra biex jagħmel power station oħra għax qed jgħid li hemm il-problemi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Aħna m'għedniex li se nagħmlu power station oħra.

Kulma għedna hu li se nibdew ir-refurbishment fuq il-power station tal- Marsa.

(Interruzzjonijiet)

Jiena u int konna qed nitkellmu fuq il-power station ta' Delimara u jiena għedtlek li diġa' ħriġna request for proposals biex nibdew il-proċess tar- refurbishment tal-power station tal-Marsa.

U meta nbniet il-power station ta' Delimara, il-Ministru Ninu Zammit qatt ma qal li dik tal-Marsa m'għandniex bżonnha.

Ir-realta' hi li ma pprevedejniex li l-gvern Nazzjonalista tant se jġib ġid lil dan il-pajjiż, illi d-domanda għall- elettriku kienet se tiżdied kif fil-fatt żdiedet mill-1989 sal-lum.

U għalhekk li l-power station tal-Marsa baqgħet bżonjuża.

Issa ċ-challenge m'hijiex li nagħlqu l-power station tal-Marsa imma li nbiddlu l-mod ta' kif taħdem, inġibulha equipment modern u iktar effiċjenti milli għandha biex dak li niġġeneraw ikun energy-clean, enerġija effiċjenti u enerġija li taqdi l-bżonnijiet tal-poplu Malti u ta' l-investiment li rridu nġibu lejn pajjiżna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru, Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar fondi wżati mill-programm pre-adeżjoni u faċilita` transitorja għall-2005 u tagħrif dwar fondi strutturali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 15085;

U f'ismi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-audit reports u financial statements tat-68 kunsill lokali, għall-perijodu bejn l-1 ta' April 2004 u l-31 ta' Marzu 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impiegi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' studenti li bdew isegwu korsijiet fl- Universita` ta' Malta, bejn l-2000 u l-2006, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 14963; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti li daħlu l-Universita` ta' Malta fis- sena akkademika 2005-2006, maqsuma skond il-kors, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 14967.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kumpanniji megħjuna mill-Malta Enterprise bejn l-1999 u l- 2005 biex waqqfu impriża f'Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 14735.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar istallar ta' lifts fi blokki eżistenti tal-gvern bejn l- 2002 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 14935.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Ministru Louis Galea.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL GĦAS-SENA 2005-2006

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` għas- Saħħa u s-Sigurta` fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 2005 sat-30 ta' Settembru 2006 skond l-Att dwar l- Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol, Kap 424.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal- Gvern u l-kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-winding up isiru min-naħa tal-gvern.

Insejjaħ lill-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Qegħdin nipproponu l-estimi għall-operat ta' l- Awtorita` għas-Saħħa u s-Sigurta` fuq il-Post tax-Xogħol wara li ftit tal- ġranet ilu kont poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra r-rapport tal-ħidma ta' l- awtorita` għas-sena li għaddiet.

Qegħdin inressqu dawn l-estimi proprju fil-ġimgħa li l-Unjoni Ewropea tiddedika għat-tema ta' saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Hawn Malta l-awtorita` qiegħda tfakkar din il-ġimgħa billi torganizza sensiela ta' attivitajiet, fosthom li jingħata l-ġieħ f'oqsma differenti lil dawk il-postijiet tax-xogħol li jkunu ddistingwew ruħhom fil-qasam ta' osservanza u ta' implimentazzjoni tar-regoli dwar is- saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

F'dan il-Parlament matul din is-seduta se jkollna l-opportunita` li niffokaw fuq il-ħidma li ssir f'dan il-qasam u fuq kemm irridu naħdmu iktar biex nilħqu l-mira tal-liġi li konna adottajna kważi ħames snin ilu.

L- iskop tagħha huwa li nassiguraw is-saħħa fiżika, psikoloġika u d-dimensjoni soċjali tal-ħaddiema kollha fuq il-postijiet tax-xogħol.

L-ewwelnett irrid nirringrazzja minn qiegħ qalbi lill-impjegati u lill- uffiċjali kollha ta' l-awtorita` għall-impenn u għad-dedikazzjoni tagħhom matul din is-sena finanzjarja li għalqet u nawgura li anke s-sena finanzjarja li għadna kif bdejna tkun sena oħra ta' ħidma fejn ilkoll flimkien, taħt it-tmexxija tal-kap eżekuttiv tagħhom, jagħmlu l-aħjar li jistgħu biex dejjem nirreġistraw progress fil-mixja tal-ħaddiema tagħna u ta' l-imsieħba soċjali lejn l-osservanza u l-implimentazzjoni tar- regolamenti f'dan il-qasam.

Nawgura li nkomplu nxettlu u nsaħħu l- mentalita` u l-kultura favur suġġett li huwa ta' importanza kbira għall- ħaddiema tagħna.

Irrid nirringrazzja lil Dr. Mark Gauci, iċ-chief executive li għal sena oħra mexxa din l-awtorita` b'ħafna dedikazzjoni, impenn u kompetenza professjonali.

Fl-aħħar iżda mhux l-inqas irrid nirringrazzja lill-membri tal-bord ta' l-awtorita` li ħadmu ħafna u rrid nagħmel ringrazzjament speċjali lil Dr. Joanna Drake li kienet chairperson għall-ewwel 31 xahar mit-twaqqif ta' din l-awtorita`.

Nirringrazzjaha pubblikament għall- manjiera professjonali, serja u dedikata li hija wriet fit-tmexxija tal- bord f'perjodu formattiv ta' din l-awtorita` u f'perjodu fejn l-awtorita` riedet, bħal ħafna entitajiet u dipartimenti oħrajn pubbliċi, taħdem ħafna iktar mis-soltu biex tkun tista' titrasporta l-acquis communitaire ta' l- Unjoni Ewropea fil-qasam tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol ġewwa pajjiżna.

Din il-biċċa xogħol ma kenitx żgħira u llum għadna qegħdin naħdmu fuqha għax nafu li l-Unjoni Ewropea tagħti ħafna importanza lil dan is-settur.

Dr. Joanna Drake illum ġiet magħżula bħala l-ewwel Maltija li qiegħda tmexxi r-rappreżentanza tal-Kummissjoni Ewropea f'Malta u barra li nirringrazzjaha rrid nawguralha ħafna għall-kariga l-ġdida tagħha.

Jien ċert li anke f'din il-kariga l-ġdida Joanna Drake se taqdi funzjoni bl- akbar kompetenza u professjonalita`, kif jitolbu d-dmirijiet tagħha.

M'għandix dubju li dan se jkun ta' ġid kemm għal pajjiżna kif ukoll għall- Unjoni Ewropea.

Nifraħ lil Roberta Messina, li hija ċ-chairperson il-ġdida ta' l-awtorita`, li jien fiduċjuż li se taqdi x-xogħol importanti tagħha bl-istess impenn u professjonaliżmu kif għamlet Joanna Drake.

Din hija awtorita` tripartitika, li fiha naraw il-preżenza ta' l-employers, tal-unions u anke tad-dipartiment tax-xogħol.

Minn qalbi rrid nirringrazzja lil dawn ir- rappreżentanti li ġejjin minn dawn is-setturi għall-impenn tagħhom f'dan il- qasam.

Illum qegħdin nippreżentaw estimi ta' Lm300,000 li bihom din l-awtorita` trid taħdem għas-sena finanzjarja li dħalna għaliha.

Bejn wieħed u ieħor qegħdin fuq l-istess livelli ta' snin oħrajn.

Naturalment wieħed irid jiftakar ukoll li bil-ħidma ta' l-istess awtorita` hemm xi fondi oħrajn li ġejjin mill-Unjoni Ewropea u li l-awtorita` qiegħda tuża biex tkun tista' taħdem u tagħti riżultati aħjar.

Taħt it-transitional facility l-awtorita` għandha għad-dispożizzjoni tagħha Lm171,000, li Lm26,000 minnhom inħarġu mill-gvern Malti, mentri l-bqija ġejjin mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

L-awtorita` qed tuża dawn il-fondi matul dawn ix-xhur li qegħdin fihom bl-iskop li ssaħħaħ il-kapaċita` amministrattiva u ssaħħaħ l-istituzzjoni ta' l-awtorita` nnifisha ħalli tkun tista' twettaq id-doveri tagħha dejjem aħjar.

Dawn il-Lm171,000, li huma apparti l-estimi li aħna konna approvajna s-sena l-oħra, se jkunu jistgħu jgħinu lill-awtorita` tilħaq aħjar il-funzjonijiet tagħha ta' spettorat, ta' taħriġ ta' ħaddiema, employers u esperti biex inkunu nistgħu nwasslu l-informazzjoni u l-messaġġi meħtieġa f'dan il-qasam.

Dan huwa proġett li fih qegħdin imseħbin ma' entitajiet Awstrijaċi u m'għandix dubju li huwa proġett ta' ġid.

Proġett ieħor li ma jaqax taħt l-aspett finanzjarju jirrigwarda l-qasam tas-sigurta` fl-industrija tal-kostruzzjoni.

Dan huwa proġett li għalih l- awtorita` kisbet Euro 17,000 mill-kummissjoni permezz tas-senior labour inspectors committee u huwa ta' għajnuna biex inkunu nistgħu nassiguraw li l-informazzjoni u t-taħriġ f'dan is-settur ikunu jistgħu jinħadmu aħjar.

Hemm ukoll għajnuna ta' Lm8,000 mill-aġenzija Ewropea għas-sigurta` u s- saħħa fuq il-postijiet tax-xogħol li ngħataw lil dawk li jissejħu l-focal points biex ikun hemm dejjem iktar informazzjoni u edukazzjoni dwar dan is- suġġett.

Parti minnhom għandhom x'jaqsmu mal-materjal ta' informazzjoni dwar il-ħidma, il-miri u r-regoli f'dan il-qasam u parti biex ikunu jistgħu jsiru l-attivitajiet ta' din il-ġimgħa Ewropea dwar is-saħħa fuq il- postijiet tax-xogħol.

Il-core business ta' l-awtorita` għandu x'jaqsam l-iktar mal-funzjoni li jkun assigurat kemm jista' jkun li l-ħaddiema f'kull post tax-xogħol u l- poplu in ġenerali f'postijiet oħrajn ikunu konxji kemm huwa importanti li aħna nagħrfu liema huma r-riskji għas-saħħa u s-sigurta` tagħna.

Iktar kemm insiru konxji liema huma dawn ir-riskji iktar hemm possibbilta` li dawn nevitawhom billi nieħdu prekawzjonijiet - ħafna minnhom ta' sens komun - ta' għaqal.

Jekk wieħed ikun informat bil-perikli potenzjali jkun jista' jieħu l-prekawzjonijiet billi jadatta l-ambjenti li fihom jaħdem u l-għodda li juża bl-iskop li jevita inċidenti.

Din hija l-funzjoni prinċipali għaliex kif nafu l-liġi tpoġġi l-obbligu fundamentali għall-ħarsien tas- saħħa u s-sigurta` fuq il-postijiet tax-xogħol fuq min iħaddem u tagħti lill-awtorita` l-funzjoni ta' spettorat, ta' inforzar u ta' regolatur biex tara li dan qed isir.

Mir-rapport wieħed jista' jara li matul din is-sena l-awtorita` għamlet spezzjonijiet ta' diversi postijiet tax-xogħol, ċertifikazzjoni ta' equipment u makkinarju li jintuża fuq il-postijiet tax-xogħol u anke ta' ċertu training li jkun sar.

Irrid ngħid li l-awtorita` qiegħda tifrex network, nisġa ta' partnerships ma' entitajiet oħrajn pubbliċi bl-iskop li jkun hemm sinerġija bejn l-awtorita` u dawn l-entitajiet pubbliċi u 'l quddiem anke privati bl-iskop li jitwettqu d-dmirijiet li jispettaw lil min iħaddem.

Il-filosofija ta' l-awtorita` l-ewwel u qabel kollox hija filosofija li tipperswadi, li teduka, li tgħin biex tinħoloq il-kuxjenza, li jiġu mħarrġa n-nies fuq il-postijiet tax-xogħol u li kemm l-employers u kif ukoll il- ħaddiema jifhmu x'inhuma d-doveri tagħhom.

Għal dan l-iskop l-awtorita` qiegħda tilħaq memoranda of understanding ma' entitajiet lokali.

Għall- finijiet tas-Seveso directive fejn jidħlu major hazards fil-qasam tal-land use planning intlaħaq il-memorandum of understanding mal-MEPA.

Hemm ieħor mad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili, ieħor mal-market surveillance directorate u ieħor mad-diviżjoni tal-konsumatur u tal-kompetizzjoni.

Qed isir xogħol ieħor biex jintlaħqu partnerships oħrajn mad-dipartiment tas-sigurta` soċjali, mad-dipartiment tal-pulizija, ma' l-ETC, mat- transport authority u anke mal-MEPA f'oqsma oħra għax naturalment il- kompetenzi tal-MEPA huma varji u dan l-aħħar wieħed li qed nitkellmu fuqu huwa dwar ftehim aħjar fuq is-siti ta' kostruzzjoni.

X'inhu l-memorandum of understanding?

Dan huwa l-ftehim bejn l-awtorita` u l-enti pubblika konċernata bl-iskop li l-funzjonijiet ta' spettorati differenti – il-MEPA għandha l-funzjoni ta' spettorat tagħha, id- dipartiment tas-sigurta` soċjali għandu l-funzjoni ta' l-ispettorat tiegħu u l-awtorita` dwar it-trasport għandha l-funzjoni ta' l-ispettorat tagħha – imwaqqfin b'liġijiet differenti jikkordinaw il-ħidma tagħhom fl- ispezzjonijiet biex fejn ikun hemm aspetti li jolqtu s-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol, allavolja jista' jkun spettur tal-MEPA, tal- protezzjoni ċivili, jew inkella ta' l-awtorita` dwar it-trasport, jekk hu jinnota aspetti li jolqtu kwestjonijiet ta' saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol, dan ikun jista' jikkomunika ma' l-awtorita` biex il-ħidma ssir b'iktar effettivita`.

Il-prijoritajiet ta' l-awtorita` huma f'din l-ordni; l-ewwel u qabel kollox trid tinżamm u tiżdied u titqanqal kuxjenza fuq is-suġġett billi wieħed jeduka; it-tieni li jkun hemm l-inforzar tal-liġijiet u tar- regolamenti u li wieħed iżomm ir-regoli aġġornati u t-tielet li tinħoloq u tinżamm relazzjoni tajba anke ma' entitajiet lokali u dawk internazzjonali.

Jien inqis li matul is-sena li għaddiet l-awtorita` ħadmet ħafna fuq dak li huwa tqanqil ta' kuxjenza, informazzjoni, edukazzjoni u taħriġ sew fuq livell ġenerali imma anke fuq livell speċifiku, bħalma saret il-ħidma mat- tfal ta' l-iskola, il-ħidma kbira li saret anke permezz tat-television u tar-radju f'diversi programmi u l-inizjattivi li saru permezz tal-ħidma mill-qrib mal-Ministeru għall-Kompetittivita` u l-Komunikazzjoni għall- businessmen iż-żgħar.

Nafu li sar xogħol mas-self-employed f'erba' oqsma industrijali f'Malta fejn l-uffiċjali ta' l-awtorita` żaru lil dawn in- negozji ż-żgħar tas-self-employed u din il-ġimgħa saret ukoll l-awareness week.

Is-sena li għaddiet l-awareness week kienet dwar is-settur tal-kostruzzjoni u matul din il-ġimgħa l-focus huwa fuq l-istorbju u l-ħsejjes li jistgħu jagħmlu ħsara.

Infatti s-slogan ta' din il-ġimgħa kemm f'Malta kif ukoll barra huwa "Stop that noise!" u nafu li f'dan il-qasam qed isir ċertu xogħol kemm permezz ta' pubblikazzjonijiet u kif ukoll permezz ta' taħriġ f'Malta u f'Għawdex.

L-awtorita` torganizza diversi korsijiet li jkun hemm domanda għalihom u nispera li nkunu nistgħu nsaħħu din il-funzjoni importanti li qegħdin nitkellmu fuqha.

L-awtorita` identifikat dawk il-punti li huma ta' riskju partikolari.

Kien hemm ċertu focus fuq is-settur tal-kostruzzjoni, focus ieħor fuq stallazzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-control of major accident hazards regulations ta' l-2003 u mbagħad kien hemm ċertu focus fuq postijiet tax- xogħol fejn jintuża ċertu materjal radjuattiv biex inġibu lin-nies iktar aware.

Kellna l-opportunita` li norganizzaw dik li ssejħet the safety bus li kienet qiegħda ddur ma' diversi postijiet tax-xogħol.

Naħseb li minn dan il-lat il-ħidma li saret qed tħalli l-frott u qed tagħmel lill- ħaddiema tagħna iktar konxji.

Jiena nemmen li dan huwa wkoll il-qasam li l- awtorita` se tkompli taħdem fuqu matul is-sena li ġejja.

Funzjoni oħra importanti ta' l-awtorita` hija l-inforzar tal-liġijiet.

Nerġa' ngħid li l-awtorita' tħares lejn il-konċett ta' enforcement minn lenti ftit iktar wiesgħa milli normalment naħsbu.

L-awtorita` tkun qed taqdi l-funzjoni ta' l-inforzar meta l-uffiċjali tagħha jżuru l-postijiet tax-xogħol, meta jkunu qed jagħmlu l-ispezzjonijiet, meta jiġbdu l- attenzjoni u meta jagħtu warnings.

Il-politika li mxiet biha l-awtorita` sal-lum kienet il-politika li tinċentiva lill-postijiet tax-xogħol li jsegwu dawn ir-regolamenti.

Naturalment kien hemm okkażjonijiet ukoll fejn il-persważjoni ma waslitx u allura kellhom jittieħdu l-passi permezz tal-qorti.

Fil-fatt l-awtorita` jkollha diversi talbiet biex tinvestiga u jidħlu kwantita` ta' rapporti li wħud minnhom ikunu ta' natura informattiva, oħrajn ma jkunx fihom biżżejjed informazzjoni biex tkun tista' tiġġudika l-każ x'inhu u oħrajn li jkunu serji.

L-awtorita` rnexxielha tinvestiga madwar 65% ta' l-ilmenti li ġew imressqa s-sena li għaddiet.

Kif hemm spjegat fir-rapport sar ukoll xogħol li għandu x'jaqsam mal-kwestjonijiet fejn hemm radjazzjoni u naraw li bejn Ottubru 2004 u Settembru 2005, kellna total ta' 2,907 rapporti jew ċertifikati li ġew proċessati.

Kien hemm 2,005 minnhom li kienu fuq lifts, 189 fuq boilers, 193 fuq forklift trucks, 267 fuq cranes u 253 fuq ħwejjeġ oħra.

Fuq dan ix-xogħol, l-awtorita` għamlet 524 inspezzjoni.

Sur President, jekk wieħed iħares lejn l-istatistika ta' l-inċidenti li għandhom x'jaqsmu mal-postijiet tax-xogħol inkluż feriti, fatalitajiet jew inkella mard, isib li l-istatistika tagħtina ċertu stampa.

Wieħed mill- oqsma li l-awtorita` tħoss li għandna nżidu l-ħidma tagħna fuq huwa l-qasam li għandu x'jaqsam ma' mard li jista' jirriżulta minn xi post tax-xogħol.

Jiena naħseb li l-awtorita` għandha raġun għaliex l-inċidenti li l- konsegwenzi tagħhom narawhom b'għajnejna faċli wieħed iżomm track tagħhom u allura wieħed jista' joħroġ b'rata ta' inċidenza.

F'dan il-każ, l- istatistika li turi n-numru ta' każijiet fejn ikollna korrimenti jew fatalitajiet, qed turi li aħna qed inkunu aktar konxji u li l-awtorita` qed ikollha ċertu riżultati pożittivi fil-kuxjenza li qiegħda tqanqal.

Pero` jiena naqbel ma' l-awtorita` li wieħed m'għandux jistrieħ biss fuq din it- tip ta' statistika imma hemm bżonn li nidħlu f'dik li ngħidulha l- epidemoloġija tal-mard li għandu x'jaqsam mal-postijiet tax-xogħol u li wieħed mhux dejjem jirnexxielu jidentifikah bħala mard konness mal-post tax-xogħol.

Għalhekk tagħmel tajjeb li l-awtorita` tidħol f'dan il-qasam.

L-awtorita' kellha x-xogħol tagħha fil-qrati fejn matul dan iż-żmien ġew deċiżi 57 każ filwaqt li għad hemm 43 każ pendenti u 60 każ ġdid.

Irrid ngħid li fejn jidħol il-kamp leġislattiv l-awtorita` kompliet issegwi biex tara liema huma t-tibdiliet li jkun hemm bżonn fir-regolamenti jew inkella regolamenti ġodda, jew regolamenti li aħna rridu nadottaw f'pajjiżna għaliex ikunu parti mid-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Bħalissa l- awtorita` qiegħda taħdem fuq id-direttiva li għandha x'taqsam mal- vibrazzjoni u mal-ħsejjes u anke ħwejjeġ oħra li għandhom x'jaqsmu ma' l- espożizzjoni tal-ħaddiema għal ċerti raġġi, per eżempju, raġġi tax-xemx.

L-awtorita` għandha relazzjonijiet tajbin ħafna fuq livell internazzjonali mas-Senior Labour Inspectors Committee, ma' l-Advisory Committee for Safety and Health at Work, mal-European Agency for Safety and Health at Work u ma' l-International Labour Organisation għaliex l-awtorita` hija waħda miċ- ċentri kif hemm f'kull pajjiż ieħor u għandna wkoll il-kuntatt tagħna ma' l- International Atomic Energy Agency minħabba kwestjonijiet ta' materjal radjoattiv li jintuża f'diversi postijiet tax-xogħol.

Hemm il-preżenza tagħna f'kumitati oħra tal-Kummissjoni Ewropea, bħalma huwa s-Social Questions Working Party u s-Seveso II Committee of Competent Authorities.

Jien jidhirli li l-awtorita` qiegħda ssegwi l-mandat tagħha.

Din hija awtorita` li qed taħdem bir-riżorsi li l-gvern qiegħed jagħtiha fiċ- ċirkostanzi tal-finanzi ġenerali tal-pajjiż u dan ikollna ċans niddiskutuh fil-ġranet li ġejjin meta l-gvern iressaq l-estimi tiegħu.

Sabiex l-awtorita` tiżviluppa aktar, se jkollha bżonn ta' aktar riżorsi u jien nemmen li matul is-sena li qegħdin fiha, irridu naraw kif ngħinuha tikseb riżorsi umani oħrajn minn dawk li diġa` huma impjegati fis-settur pubbliku biex b'hekk inkunu nistgħu nispostjaw finanzi li diġa' qed jintużaw għal skopijiet oħrajn.

Jekk nagħmlu dan l-ispostament, inkunu qegħdin nagħmlu aktar xogħol bl-istess fondi pubbliċi li diġa` qegħdin noħorġu.

L-awtorita` għandha bżonn ir-riżorsi umani biex tkun tista' tħarriġhom u tinkorporahom fil-ħidma tagħha matul is-sena li qegħdin fiha u fis-snin li ġejjin.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Falzon.

ONOR.

JOE FALZON: Sur President, nibda biex mhux biss nirringrazzja lill- awtorita`, lill-bord u lill-ħaddiema kollha ta' l-awtorita` iżda wkoll ninkoraġġihom biex jimxu b'din il-politika li mexjin biha għax minkejja r- riżorsi u investimenti limitati li għandha din l-awtorita`, ir-riżultati huma pożittivi.

Naturalment wieħed jibqa' jiddispjaċih għal dawk l-inċidenti li jinqalgħu fuq il-postijiet tax-xogħol, speċjalment dawk fatali fejn kellna 12-il każ fl-2003, 12 oħra fl-2004 u 6 każi fl-2005 bejn Jannar sa Settembru.

Dawn it-Lm300,000 li topera bihom l-awtorita` huma investiment dirett fuq is- saħħa tal-ħaddiem ħalli jkollu serħan il-moħħ waqt il-ħin tax-xogħol.

Irrid ngħid ukoll li huwa wkoll forma ta' investiment fis-saħħa tal-famijli Maltin u Għawdxin għaliex it-trawmi li jgħaddu minnhom il-familji involuti jkunu koroh ħafna.

Dan ir-rapport, li huwa verament dettaljat, naraw li qed issir enfasi sħiħa fuq it-taħriġ għall-ħaddiema u biex tipperswadi lill- ħaddiema biex jaħdmu f'ambjent li jkun ta' ġid għalihom infushom.

Kultant m'hijiex daqshekk faċli li tipperswadi xi ħaddiem li jkun ilu għal bosta snin jaħdem b'metodi tradizzjonali biex ibiddel dawk il-metodi imma hemm bżonn li nibqgħu nirsistu ħalli lil dak il-ħaddiem nipperswaduh u nevitaw li jitlef ħajtu jew iweġġa'.

Sur President, is-settur tiegħi huwa l-kostruzzjoni u naturalment meta wieħed jitkellem fuq dan is-settur, mill-ewwel jiġuh f'moħħu diversi inċidenti fatali li seħħew jew minħabba li kien hemm makkinarju li ma kienx adattat għall-operazzjoni li tkun qiegħda ssir jew inkella minħabba nuqqas ta' ħila jew agħar minn hekk, minħabba traskuraġni tal-ħaddiema.

Kif qal qabli l-Ministru Louis Galea, naħseb li l-awtoritajiet kompetenti għandhom rwol importanti x'jaqdu.

Il-Ministru semma s-sinerġiji li hemm bżonn bejn dawn l-awtoritajiet u fosthom semma wkoll sinerġija li għandu bżonn ikun hemm bejn l-OHSA u l-MEPA fir-rigward tax-xogħlijiet ta' kostruzzjoni.

Sur President, m'iniex se nidħol fix-xogħol per se tal-kostruzzjoni, pero` jien irrid ngħid li jweġġagħni l-fatt li f'ċerti siti ta' kostruzzjoni, ikun hemm perikli anke għall-pedestrians li s-soltu jkunu mdorrijin jgħaddu minn fuq il-bankini u dawn il-bankini jispiċċaw imkissra u anke eskavati minħabba x-xogħol li jkun qed isir.

Apparti minn hekk, ġieli jkollok ukoll taqsam it-triq għaliex ikun hemm ħafna ostakli.

Sur President, hija ħasra li prattikament f'kull lokalita` tara numru ta' siti li l-bankini tagħhom ikunu ostakolati b'tower cranes jew inġenji oħra li ma jkunux ta' ġieħ kemm għal dik il-lokalita` li fiha jkunu qegħdin isiru x-xogħlijiet u wisq iżjed għal dawk in-nies li s-soltu jgħaddu minn fuq dik il-bankina partikolari.

Ilkoll kemm aħna hawn ġew sifirna u ltqajna ma' siti ta' kostruzzjoni fejn tara work practices tajba biex ma tiġix imxekkla b'xi mod jew ieħor dik iż-żona pedonali.

Hawnhekk qed nitkellmu biss mill-bieb tas-sit 'il barra.

X'jiġri ġewwa hija storja oħra.

Naturalment hemmhekk trid tidħol iktar persważjoni, speċjalment għal ċerti ħaddiema.

Jien naqbel perfettament li l-obbligu huwa fuq l-employer li jara li l-ħaddiema tiegħu jkunu konformi mal- leġislazzjoni dwar is-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Forsi l- ewwel ma jiġuna f'moħħna huma l-postijiet ta' kostruzzjoni, pero` din is- sigurta` għandha tkun anke f'postijiet ta' manifattura, mhux biss il- manifattura in ġenerali iżda anke manifattura ta' prodotti li huma relatati mal-kostruzzjoni.

Kemm-il darba smajna b'inċidenti – li ġieli jkunu fatali u ġieli ma jkunux pero` li dejjem setgħu jiġu evitati - li seħħew f'fabbriki jew fi plant yards li jkunu qegħdin jimmanifatturaw prodotti għas-servizz tal-kostruzzjoni.

Sur President, naħseb kulħadd jaqbel ma' dak li nisbu f'paġna 19 ta' dan ir- rapport fejn qed jingħad li:

"Accident investigations carried out by the OHSA following an accident show that in many cases, employers did not carry out the required risk assessments and that many of these accidents could have been prevented by appropriate good practice.

The Authority will continue to maintain the pressure to ensure that employers meet their legal obligations, and for a general improvement in the overall levels of workplace health and safety.".

Huw veru li ħafna minn dawk l-inċidenti setgħu faċilment ikunu evitati bi ftit iktar ħsieb.

Il-Ministru spjega sewwa li jekk wieħed iħaddem rasu u jagħraf fejn qiegħed ir-riskju li jaħdem fih faċilment ikun jista' jevita inċident li jista' jolqot lilu, pero` iżjed u iżjed inċidenti li jistgħu jolqtu lil ħaddieħor.

Jien nappella biex ċerti kondizzjonijiet li jinħarġu fil-permessi tal-MEPA, speċjalment dawk li jħarsu s-sigurta` tal-pubbliku in ġenerali u s-sigurta` tal-ħaddiema nfushom, b'mod partikolari fil- construction management report li xi kultant il-MEPA titlob għal major projects, għandhom jiġu mħarsa aktar fid-dettall.

Dawk il-kondizzjonijiet huma rigorużi ħafna biex iħarsu lill-ħaddiema in ġenerali, pero` meta tmur fuq il-post tax-xogħol issib li sfortunatament ftit minn dawk il- kondizzjonijiet ikunu qegħdin jiġu osservati.

Din hija ħasra għax dawn ifissru s-saħħa tal-ħaddiem Malti, kemm fiżika kif ukoll psikoloġika.

U naturalment meta wieħed ikollu rasu mistrieħa li huwa mħares tajjeb fuq il- post tax-xogħol, ikun x'ikun, naturalment ix-xogħol iżjed joħroġ tajjeb.

Nagħlaq billi ninnota li sa ftit taż-żmien ilu kont tara ħafna ħaddiema prattikament imdendlin mal-faċċati jiksu u jkaħħlu.

Din ma kenitx prattika tajba, imma llum ħafna qalbu għas-sistema ta' scaffolding tajjeb li bih qed jiġu evitati ħafna inċidenti li kienu jiġru sa ftit żmien ilu.

Jien nawgura lil din l-awtorita` biex tkompli miexja b'din id- determinazzjoni li għandha li tara li jibqgħu jiġu osservati dawn il-good practices mill-ħaddiema Maltin.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, qabel ma nibda l-intervent tiegħi, xtaqt li ningħaqad mal-Ministru biex nagħti ħajr lil Dr. Joanna Drake.

Minkejja li m'aħniex ta' l-istess fehma politika, irrid ngħid li Dr. Joanna Drake ħadmet bis-sħiħ fuq dan il-qasam.

Kienet teknika u professjonali ħafna u nħoss li għandna nagħtuha ħajr għax-xogħol li għamlet bħala chairperson fl-awtorita` dwar is-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax- xogħol.

Barra minn hekk, nixtieq nieħu l-opportunita` biex nawguralha u nifirħilha għall-ħatra l-ġdida tagħha u jien ċerta - issa se nitkellem bħala mara – li se tagħmel unur lin-nisa Maltin f'din il-ħatra ta' responsabbilta`.

Nieħu l-opportunita` wkoll biex nawgura lill-ispiżjara Messina għall-ħatra tagħha bħala chairperson ta' din l-awtorita`.

Min-naħa l-oħra nieħu l-opportunita` wkoll – għax darba f'sena biss ikollna din l-okkażjoni – biex nirringrazzja u napprezza l-ħidma li qed issir mill- impjegati kollha ta' l-awtorita`.

Fil-fehma tiegħi, din in-naħa tal-Kamra tħoss li għandha tagħtihom apprezzament akbar għax meta wieħed jifli tajjeb dan ir-rapport u jara l-kummenti li saru jifhem li l-impjegati ta' l- awtorita` qed jagħmlu mirakli għax ir-riżorsi finanzjarji u umani tagħhom huma mill-inqas u fiċ-ċirkostanzi ta' restraints kbar ta' din ix-xorta qed jagħmlu ħafna u ħafna xogħol.

Allura l-kritika u l-osservazzjonijiet tiegħi fl-intervent li se nagħmel mhux se jkunu indirizzati lejhom.

Il- kritika u l-osservazzjonijiet tiegħi se jkunu marbutin mal-politika li qed jimxi biha l-gvern f'dan il-qasam.

Qabel ma nibda fuq il-parti sostantiva tal-ħidma ta' l-awtorita`nieħu l- opportunita` biex insellem lil dawk il-familji kollha li sfortunatament matul is-snin sofrew xi telfa traġika minħabba li xi membru tal-familja tagħhom miet jew inkella sofra xi diżabilita` jew diffikulta` fis-saħħa tiegħu minħabba xi inċident fuq il-post tax-xogħol.

Nieħu din l- opportunita` biex nuri s-solidarjeta` u s-simpatija ma' dawn il-familji.

Kif kont qed ngħid, il-ħidma ta' l-awtorita` qed issir b'miraklu aktar minn kollox għax f'qasam daqshekk importanti, fejn hemm involuta l-ħajja u saħħa tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin, ma tistax tmexxi b'dawn il-ftit riżorsi umani u finanzjarji u tlaħħaq ma' l-obbligi kollha li tistabbilixxi l-liġi lil din l-awtorita`.

Fil-fehma tiegħi, il-politika tal-gvern f'dan il- qasam qed tfalli għax sfortunatament id-diffikultajiet finanzjarji li l- politika Nazzjonalista ġabet fuq pajjiżna tul is-snin qed ikunu riflessi f'dan il-qasam li jfisser il-ħajja jew il-mewt u l-kwalita` tal-ħajja tal- ħaddiema Maltin u Għawdxin fuq il-postijiet tax-xogħol.

Hija sfortuna li l- gvern jasal biex jiftaħar li llum għandna qafas legali daqshekk kbir f'dan is-settur imma sadanittant ma jappoġġjahx bir-riżorsi finanzjarji u umani li tant għandu bżonn.

Ma tista' tmexxi l-ebda qasam bix-xejn jew bil- ftit, partikolarment dan il-qasam li ilna nitkellmu fuqu s-snin.

Nieħu l- opportunita`, kif nagħmel is-soltu, biex infakkar li l-ewwel organizzazzjoni li ħadmet tant bis-sħiħ fuq dan il-qasam kienet il-General Workers' Union.

U minn hawnhekk insellem lil Turu Micallef, Alla jaħfirlu, u l-familja tiegħu għax kien wieħed mill-pijunieri fi ħdan il-General Workers' Union li tant kien jaħdem fuq il-qasam tal-health and safety.

Kif għidt, ma nistgħux ninsistu li dan huwa qasam importanti u mbagħad ma nsostnuhx.

Dan huwa qasam li ma jħallix konsegwenzi fuq il-ħaddiema mill- aspett soċjali biss, imma jħalli impatt qawwi fuq il-qasam ekonomiku ta' pajjiżna għax kull meta tweġġa' persuna ikun hemm telf ta' investiment f'dak li hu taħriġ li jkun ingħata fuq il-post tax-xogħol u jkun hemm spiża kemm mill-kaxxa ta' l-istat kif ukoll mill-fondi ta' l-istess post tax- xogħol ta' dak il-ħaddiem.

Allura rridu nħarsu lejn il-qasam tal-health and safety fuq il-postijiet tax-xogħol bħala qasam li għandu dimensjoni ekonomika qawwja u dimensjoni soċjali kbira kemm fuq il-ħaddiem individwali, kemm fuq il-familji u kif ukoll fuq is-soċjeta` kollha in ġenerali.

Jekk persuna li weġġgħet fuq il-post ta-xogħol spiċċat b'diżabilita` inti mhux biss trid tagħmel tajjeb għall-perjodu ta' l-injury imma trid tkompli ssostniha bis-servizzi kollha li hemm bżonn u ssostni l- famija tagħha biex tkun tista' tkompli miexja 'l quddiem f'ħajjitha bil- limitazzjonijiet li jkun ħoloq dak l-inċident.

Bilfors irridu nindirizzaw dan il-qasam b'dan il-mod biex nifhmu kemm huwa importanti li l-gvern jinvesti fih.

Sur President, huwa tajjeb li nagħmlu ħilitna kollha biex niksbu fondi mill- Unjoni Ewropea fid-diversi programmi jew permezz ta' programmi oħra li huma komplimentari għal ċerti programmi oħra li jista' jkollha l-Unjoni Ewropea, imma ma nistgħux niddependu biss mill-għajnuna li ġejja minn dawn l- istituzzjonijiet Ewropej.

Nerġa' nenfasizza li huwa importanti li nagħmlu ħilitna kollha biex nakkwistaw dawn it-tip ta' fondi Ewropej, imma huwa importanti ħafna li l-gvern jinvesti bis-sħiħ ħalli dan il-qasam jimxi 'l quddiem.

Sa mill-bidunett li ġiet quddiemna l-liġi dwar il-health and safety f'dan il-Parlament fis-sena 2000, minn din in-naħa tal-Kamra konna ġbidna l- attenzjoni - dak iż-żmien l-Onor.

Gonzi kien Ministru għall-Politika Soċjali – li huwa importanti li mhux biss nagħmlu qafas legali wiesa' li jinkorpora ħafna aspetti, imma li nimplimentaw u ninforzaw dak li l-qafas legali jkun qed jobbligana nagħmlu, inkella mhux se naslu wisq.

U fil- verita` dak li ġara.

Niftakar li meta konna qegħdin nagħmlu din l-enfasi konna ġbidna l-attenzjoni wkoll għall-fatt li ċerti obbligazzjonijiet u responsabilitajiet li joħorġu mil-liġi tas-sena 2002 setgħu jwaddbu ċerti piżijiet fuq il-persuna li tkun qed tħaddem lin-nies.

Irrid nagħmilha ċara li fuq din il-liġi ma kellniex diverġenzi politiċi, anzi kellna ħeġġa kbira biex nagħmlu l-aħjar liġi possibbli, imma l- Oppożizzjoni kienet ġibdet l-attenzjoni li mhux biżżejjed li nixtiequ nagħmlu l-aqwa u l-aħjar miżuri jekk ma jkollniex il-mezzi biex inwettquhom b'mod konkret.

Konna għidna li għandna noqogħdu attenti li ma nwaddbux kollox f'saqajn l-employer li mbagħad ma jkunx f'qagħda li jerfa' ċertu piż.

Sfortunatament ħames snin ilu, meta ġbidna l-attenzjoni għal dan il- fatt, kien hemm min kważi ried ipinġina li qisna ma ridniex l-aħjar sistema ta' saħħa u sigurta` għall-ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol, iżda llum wieħed jista' jgħid li dak li konna qed ngħidu ġara fil-verita`.

Iż-żmien tana raġun għax sfortunatament numru ta' employers għadhom m'humiex f'qagħda li jwettqu ċerti obbligi li joħorġu mil-liġi kemm għax forsi m'humiex konxji biżżejjed li b'dawn il-miżuri wieħed jista' jiffranka ċertu ammont ta' spejjeż, u kemm għax ċerti industriji llum m'humiex f'qagħda finanzjajra soda biżżejjed.

Imma l-gvern stess sfortunatament is not leading by example u iktar 'il quddiem fl-intervent tiegħi nispjega dan li qed ngħid.

Xtaqt nikkummenta fuq ir-rapport li tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra u nħares lejn il-messaġġ li kitbet l-ex-chairperson ta' l-awtorita` Dr. Joanna Drake fejn elenkat erba' punti ewlenin.

Fil-fehma tiegħi, jeħtieġ nieqfu u nistudjawhom għax huma indikattivi dwar x'għandu jsir biex il- health and safety authority tkun iktar sostnuta ħalli tkun tista' tilħaq l- għanijiet tagħha.

Nibda bl-ewwel punt fejn iċ-chairperson qalet hekk:

"Firstly, the OHSA suffers from a number of operational limitations: for instance, a significant mismatch between its statutory-assigned functions and the resources assigned.".

Fl-introduzzjoni tiegħu l-Ministru, għalkemm ma qalhiex b'mod dirett, ta wieħed x'jifhem li l-awtorita` qed tbati minn operational limitations minħabba li m'għandhiex biżżejjed riżorsi umani u finanzjarji.

Infatti qal li din is-sena l-gvern se jagħmel deployment ta' nies biex jintbagħtu fl- awtorita`.

Fil-fehma tiegħi, dan mhuwiex biżżejjed.

Inutli taqbad nies mis-servizz pubbliku u tpoġġihom fil-health and safety authority għax l- awtorita' mhux numru ta' ħaddiema biss għandha bżonn, imma nies imħarrġa u li jkunu speċjalizzaw fil-qasam tal-health and safety.

Minħabba l-limitazzjonijiet li għandha l-awtorita` diġa` pprovat taħdem b'nies li jkunu qegħdin jispeċjalizzaw f'areas partikolari, imma naturalment it is falling short bix-xogħol kbir li hemm f'dan il-qasam għax m'għandhiex biżżejjed nies.

Fir-rapport għandna indikazzjoni li mill-20 ruħ li għandha l-health and safety authority hemm biss 13 li jaħdmu fuq il-core activity tagħhom u jien għandi informazzjoni li minn dawn it-13 hemm biss tmien spetturi li jagħmlu l-monitoring tal-postijiet tax-xogħol u jsegwu l-inforzar li suppost tagħmel l-awtorita`.

Sfortunatament meta wieħed iqis li f'Malta għandna madwar 32,500 post tax-xogħol u tmienja min-nies li jridu jagħmlu dan ix-xogħol kollu jfissru qatra f'oċean.

Dan id-diskors għidnieh is-sena li għaddiet, probabbilment għidnieh is-sena ta' qabel u din hija it-tielet sena li qegħdin nerġgħu nirreġistraw dawn in-nuqqasijiet.

Ma nistgħux nibqgħu nistennew u nikkuntentaw għax qed ikollna ċerta stabilita` fin- numru ta' inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol.

Jidher li m'għandniex increase fir-rata ta' l-inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol, imma fil- fehma tiegħi dik m'hijiex biżżejjed.

Għandna nibqgħu nimmiraw biex ikomplu jitnaqqsu u fuq kollox min jabbuża u ma jaqdix l-obbligi tiegħu jkun jista' jiġi regolat u ċċekkjat.

Imma dan ma tistax tagħmlu bid-diskors biss imma tista' tagħmlu billi jkollok ir-riżorsa umana biex tkun tista' taħdem.

U r- riżorsi umani f'dan il-qasam ma jistgħux ikunu nies li huma mħarrġin fuq affarijiet amministrattivi u m'humiex imħarrġin fuq il-qasam tal-health and safety.

Irrid infakkar li l-kors għal diploma għall-uffiċjali tal-health and safety fl-universita` li twaqqaf mill-gvern Labursta fl-1996, baqa' jsir u baqgħu joħorġu nies li huma mħarrġa bħala uffiċjali tas-saħħa u sigurta`.

Iżda l- awtorita` ma setgħetx timpjega nies li għandhom dan it-taħriġ universitarju minħabba li m'għandhiex finanzi u minħabba li fil-bidu ta' din is-sena l- Prim Ministru ffriża l-impjiegi mal-gvern.

Nappella lill-gvern biex iħares lejn dawn il-fatturi.

Ma jistax jieħu nies mis-servizz pubbliku biex jimla l-vakanzi li għandha l-awtorita` tas-saħħa u s-sigurta` għax din m'hijiex awtorita` li tista' tmexxiha b'nies li huma mħarrġa f'xogħol amministrattiv.

Din hija awtorita` speċjalizzata li jrid ikollha nies imħarrġa, inkella nkunu qed nidħku b'xulxin u fuq kollox inkunu qed nidħku b'ħajjet il-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Fil-fehma tiegħi, irridu noqogħdu attenti għax minkejja li l-awtorita` m'hijiex qed timpjega lil dawn il-persuni li ħadu d-diploma ta' uffiċjali fil-health and safety mill-universita` ta' Malta, dawn xorta qed isibu impjieg mal-privat bħala konsulenti.

Ġibduli l-attenzjoni li rridu noqogħdu attenti għax il-proċedura ta' kif issir ir-recognition ħalli dawn il-persuni jkunu jistgħu jaħdmu f'dan il-qasam m'hijiex trasparenti għall- aħħar.

Jeħtieġ li l-proċedura segwita mill-health and safety authority flimkien mal-unit tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni speċjalizzat fuq dan it- tip ta' rikonoxximent tkun iktar trasparenti.

B'dan il-mod nassiguraw li l- ewwelnett ma jkollniex abbużi u t-tieni nett li l-futur ta' l-istess individwi li jitolbu dan it-tip ta' rikonoxximent f'dan il-qasam ikun iktar miftuħ u jekk iridu jħarsu 'l barra minn xtutna f'dik li hija mobilita` ta' xogħol ikollhom iktar opportunita` biex jagħmlu dan.

Sur President, jien inħoss li l-kwestjoni tar-riżorsa umana fl-awtorita` tas-saħħa u sigurta` hija urġentissima.

Ma nistgħux niftaħru biss li għandna qafas legali li huwa wiesa' u li meta ġie komparat mal-membri l- oħra ta' l-Unjoni Ewropea, dan ġie minn ta' quddiem.

Li jkollok liġi fuq il- karta imma dik il-liġi ma tkunx qed twettaqha in real terms għax għandek dawn il-constraints, allura qisek m'għandek xejn u l-affarijiet ma jistgħux imorru għall-aħjar.

L-ex-chairperson ta' l-awtorita` fir-rapport tagħha qalet hekk:

"... the majority of OHSA's employees are detailed from civil service, and therefore remain in the proverbial "limbo"."

Hawnhekk għandna problema fejn għandna nies li minkejja d-dedikazzjoni kbira tagħhom - u nsellmilhom minn hawnhekk – jinsabu demotivati għax ma jafux fejn qegħdin għax huma ex-public officers u llum jagħmlu xogħol taħt il-kappa tal-health and safety authority.

Hawnhekk nistaqsi - u nittama li l-ministru jagħti risposta - għaliex dawn in-nies ma ġewx ittrattati bħall- impjiegati oħra ta' aġenziji oħra fejn ġew mogħtija kuntratt u l-għażla jekk iridux ikunu impjegati ma' l-awtorita` jew jibqgħux mal-public service?

Din ta' min jaraha ħalli ma jkunx hemm nies li jkunu qegħdin hemm biex idaħħlu l-income għall-familja tagħhom biss imma jkollhom qalbhom marbuta max-xogħol u mhux jispiċċaw demotivati minħabba dawn iċ- ċirkostanzi.

Punt ieħor li semmiet l-ex-chairperson ta' l-awtorita` kien:

"... the OHSA is a small organisation with ample room for growth - if only there were the funds."

Il-kwestjoni tal-flus terġa' tqum.

Għandi informazzjoni li l-awtorita` ġieli kellha problemi biex toħroġ il-pagi, jiġifieri l-kwestjoni tal-fondi għal din l-awtorita` hija waħda mill-aktar serja, jiġifieri mhux biss hija limitata fl-attivita` tagħha.

Għaldaqstant nappella lill-gvern biex jekk verament hu determinat li jtejjeb il-kwalita` tal-ħajja tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin permezz ta' kondizzjonjiet aħjar fuq il-postijiet tax-xogħol, dan m'għandux jitqammel ma' din l-awtorita`.

Qed nuża l-kelma Maltija apposta biex nagħmel l-enfasi li hemm bżonn fuq dan is-settur tant importanti li, nerġa' nirrepeti, għandu impatt ekonomiku u soċjali qawwi fuq il-ħaddiema, l-impjegati u l-familji tagħhom.

Xi ħaġa oħra li ssemmiet mill-ex chairperson ta' l-awtorita` kienet:

"... the law regulating the OHSA needs to be amended to clearly delineate the respective roles of Board and Executive."

Ma jistax ikollna sitwazzjoni fejn suppost għandna l-ġerarkija li taħdem hand in glove imma minflok ikunu qed jirfsu sieq xulxin.

Il-liġi veru m'hijiex daqshekk ċara fuq ir-rwoli ta' dawn iż-żewġ entitajiet.

Il-bord għandu jkun policy maker filwaqt li l-eżekuttiv bħal kull organizzazzjoni oħra, jeżegwixxi l-policy li tiġi deċiża.

Għaldaqstant dawn it-tip ta' emendi m'għandhomx għalfejn idumu wisq sabiex jiġu quddiem il-Parlament ħalli l-awtorita' tkun tista' topera smoothly u ħadd ma jħossu li qiegħed jitlef iż-żmien jew li qed jiġi demotivat.

Sur President, xtaqt nitkellem ukoll fuq dik il-parti fejn issemmew il- partnerships.

Ġie rapportat li matul din is-sena l-awtorita' stabbilixxiet ċerti partnerships u meta tara l-elenku ta' min kienu dawn il-partnerships, issib li dawn huma kollha entitajiet governattivi u ma nsibu l-ebda entita' li magħha sar partnership li ġejja mis-settur privat.

F'dan ir-rapport intqal ukoll li dawn il-partnerships kellhom l-għan li jikkreaw ċertu cost- effectiveness tar-riżorsi ta' l-awtorita'.

Għalhekk nixtieq nistaqsi x'tip ta' partnerships saru u x'tip ta' xogħol kellhom dawn il-partnerships.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk kienx hemm attentati sabiex jitwaqqfu partnerships ma' azjendi jew entitajiet mis-settur privat.

Nispera li fil- winding up, il-ministru jagħtini risposta fuq din il-mistoqsija li għamiltlu.

F'paġna 7 tar-rapport insibu l-priority actions u minnhom insibu ħamsa.

M'hemmx dubju li aħna naqblu ma' dawn il-priority actions u żgur li m'hemmx diffikultajiet dwarhom, pero' xtaqt nistaqsi xi ħaġa fuq il-kwestjoni tar- riċerka.

Safejn naf jien sal-lum il-ġurnata, l-awtorita' għad m'għandhiex sezzjoni tar-riċerka.

Jiena nemmen li huwa importanti li l-awtorita' jkollha sezzjoni li tkun tista' tagħmel ir-riċerki tagħha u tkun tista' tidentifika trends ġodda li jistgħu jkunu qegħdin jiżviluppaw u tkun tista' wkoll tidentifika l-ħidma futura tagħha.

Sur President, jiena nħoss li din m'hijiex awtorita' li għandha tibqa' biss taħdem b'mod kurattiv u b'mod reattiv.

M'għandniex naħdmu b'tali mod li jekk jinqala' inċident nieħdu ċerti passi.

Jiena nħoss li din hija awtorita' li minkejja li trid tibqa' tieħu ħsieb l-aspett kurattiv, trid tkun ukoll aktar proattiva u tkun hi li minn qabel tidentifika ċerti diffikultajiet li jistgħu jinqalgħu ħalli mbagħad tkun tista' tagħti l- għajnuna tagħha sabiex jipprevedu ċerti sitwazzjonijiet.

Naturalment dan huwa proċess li jieħu ż-żmien u m'aħniex se naraw ir-riżultat tiegħu mil- lum għal għada, pero' fit-tul ta' żmien ikollna ċ-ċans li nipprevedu ċerti diffikultajiet.

Ovvjament dan ma jkollux biss impatt soċjali pożittiv iżda jkollu wkoll impatt ekonomiku pożittiv.

Fil-fehma tiegħi, f'din il-kwestjoni tar-riċerka hemm lok ukoll sabiex l- awtorita' tidħol f'patnerships u b'hekk tkun tista' tkabbar ir-riżorsi tagħha għaliex tkun qiegħda tidħol ma' ħaddieħor fuq ċertu tip ta' xogħol.

U allura tkun tista' tagħmel aktar xogħol ta' dan it-tip.

Ħalli nagħti eżempju ta' kif jista' jsir.

F'dan il-Parlament meta nitkellmu fuq il- health and safety authority kemm-il darba semmejt il-proġett li kienet daħlet għalih il-General Workers' Union.

Dan il-proġett kien sar b'fondi ta' l-Unjoni Ewropea flimkien ma' erba' trade unions oħra Ewropej.

Il- proġett li sar kien fuq ir-repetitive strain injury u l-informazzjoni kollha nġabret minn fuq il-ħaddiema Maltin.

F'dan il-Parlment għamilt appell sabiex il-health and safety authority titkellem mal-GWU ħalli tara x'kienu l-konklużjonijiet ta' dan is-survey u b'hekk tara x'tista' tagħmel f'dan ir-rigward.

Dan is-survey li għamlet il- GWU jagħtina indikazzjoni dwar kategorija sħiħa ta' ħaddiema li qegħdin ibatu minn occupational disease.

Issa li kieku aħna konxji ta' dawn l- affarijiet, inkunu nistgħu nilqgħulhom mill-bidu u b'hekk ma jkunx hemm il- ħtieġa li nidħlu fihom.

Xtaqt insemmi xi ħaġa żgħira fuq kemm tista' tkun kbira l-problema tar-repetitive strain injuries.

Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq dik il-kategorija ta' ħaddiema f'pajjiżna li jaħdmu l-aktar fl-industrija tat-tessuti.

Apparti dawn, ir-repetitive strain injury tista' tolqot ukoll lil dawk l-impjegati li jaħdmu fuq skrivanija u lil dawk il-ħaddiema li jkunu qed jagħmlu ċerta tip ta' xogħol ripetut għal ħin twil.

Fil-fatt mill-istudju li sar f'pajjiżna, ġie stabbilit li l-aktar ħaddiema milquta minn din il- kondizzjoni huma proprju ż-żgħażagħ u nsibu li hemm madwar 61% li l-eta' tagħhom tvarja bejn is-16-il sena u l-25 sena.

Joħroġ ukoll li hemm 30% minnhom biss li kienu ilhom impjegati għal aktar minn għaxar snin.

Jiġifieri hawnhekk qegħdin naraw li din it-tip ta' injury ma tolqotx biss lil xi ħadd li jkun ilu snin kbar jaħdem imma tista' tolqot ukoll mill- bidunett.

Affarijiet oħra li ħarġu minn dan l-istudju huwa li t-tobba m'humiex konxji ta' din il-problema.

Ġie stabbilit li ħafna tobba m'humiex konxji ta' din it-tip ta' kondizzjoni u ġie enfasizzat li t-tobba tal-kumpanniji, aktar u aktar m'humiex konxji tagħha.

U hawnhekk irrid niftaħ parentesi żgħira għaliex inħossni qiegħda nonqos lil dawk il-ħaddiema li ġieli tkellmu miegħi u li rrakkontawli ċerti sitwazzjonijiet li għaddew minnhom.

Xi kultant qegħdin jinħolqu sitwazzjonijiet fil-fabbriki fejn ħaddiema jkunu żviluppaw kondizzjonijiet ta' saħħa relatati max-xogħol tagħhom u sfortunatament it-tobba tal-kumpannija - qiegħda nitkellem b'mod ġenerali - aktar iħarsu lejn l-interessi ta' min qiegħed iħallashom milli lejn l- interessi ta' dawk li jispiċċaw vittma ta' ċerti kondizzjonijiet!

Sur President, naf b'każi fejn saħansitra l-ħaddiema spiċċaw tkeċċew wara li żviluppaw kondizzjonijiet ta' saħħa minħabba t-tip ta' xogħol li kienu qegħdin jiġu mogħtija!

Dawn il-ħaddiema jiġu mogħtija s-sensja għaliex jgħidulhom li m'għadhomx tajba għal dak it-tip ta' xogħol!

Fil-fatt jiena stess ġieli ħadt każijiet bħal dawn quddiem it-tribunal ta' l-industriji.

Nixtieq nappella lit-tobba Maltin sabiex ikunu aktar konxji ta' dawn il- kondizzjonijiet fuq il-postijiet tax-xogħol u li jidentifikaw dawn l- occupational hazards li jistgħu jħallu effetti negattivi fuq is-saħħa tal- ħaddiema Maltin u Għawdxin.

L-appell tiegħi nixtieq nagħmlu b'mod partikolari lit-tobba tal-kumpanniji.

Ovvjament dawn iridu jħarsu l-interessi ta' min qiegħed iħallashom, pero' aktar minn hekk, għandhom ikollhom ir-responsabilita' morali lejn dawk il- ħaddiema u jħarsu lejhom mil-lenti professjonali ħalli jistabbilixxu l- verita'.

M'hijiex ħaġa ġusta li ħaddiem li jkun ma jiflaħx, jiġi mġiegħel jidħol għax-xogħol xorta waħda minħabba li l-policy tal-kumpannija tkun li tissikka kemm tiflaħ sabiex ma tagħtix is-sick leave lil min ikun ħaqqu.

Ovvjament min jiflaħ m'għandux jabbuża mis-sick leave u min-naħa tagħna rridu niġġieldu kontra dan it-tip ta' abbuż.

Pero' dak li huwa marid ġenwinament, għandu jiġi kkonsidrat bħala każ ġenwin.

Fatt ieħor importanti ħafna li ġie stabbilit f'dan l-istudju huwa li l- ħaddiema li jkunu żviluppaw kondizzjonijiet ta' repetitive strain injuries m'humiex konxji biżżejjed tas-sitwazzjoni li tkun ġiet ikkreata mill- ambjent tax-xogħol tagħhom.

Pero' agħar minn hekk, min kien konxju tas- sitwazzjoni, ipprefera li ma jitkellimx u għażel li jkompli jaħdem u jtella' l-produzzjoni tiegħu aktar milli jħares lil saħħtu!

Jiġifieri hawnhekk qegħdin naraw li għandna kultura miskina ħafna u allura aktar joħroġ il-bżonn li l-awtorita' żżid u tintensifika l-ħidma edukattiva tagħha.

B'hekk kulħadd isir aware li l-ewwel is-saħħa u mbagħad il-flus.

Nerġa' ngħid li minn dan l-istudju ħareġ ċar li kien hemm ħaddiema li ppreferew il-flus qabel saħħithom!

Sur President, irrid ngħid ukoll li kien hemm każijiet ta' ħaddiema li minkejja li żviluppaw dawn il-kondizzjonijiet ta' saħħa fuq il-post tax- xogħol tagħhom, ippreferew li ma jirrapportaw xejn minħabba l-biża' li jitilfu l-impjieg.

Allura hawnhekk naraw kemm huwa importanti li nanalizzaw dak li jista' jsir min-naħa ta' l-awtorita' tas-saħħa u s- sigurta' fuq il-post tax-xogħol ħalli flimkien mad-dipartiment ta' l- industrial relations, tingħata aktar protezzjoni lil dawn il-ħaddiema li minkejja l-injuries li jkunu qed jiżviluppaw, jippreferu ma jirrapportaw xejn minħabba l-biża' li jitkeċċew mix-xogħol tagħhom.

U allura jibqgħu jsofru fis-skiet u jispiċċaw sabiex imorru lura f'saħħithom.

Hawnhekk xtaqt nagħmel appell sabiex din tkun waħda mill-affarijiet li tittieħed in konsiderazzjoni fix-xhur li ġejjin.

Din il-ġimgħa stess rajt l-istqarrija li ħarġet l-awtorita' tas-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax- xogħol bi tweġiba għal dak li kont semmejt jien xi ftit qabel.

U għalhekk se nerġa' nsemmiha għaliex hija xi ħaġa li ġew qaluhieli l-ħaddiema stess, speċjalment dawk li jaħdmu fl-industrija tal-kostruzzjoni.

Dawn il- ħaddiema jiġu mħallsa bil-minimum wage u lanqas biss jingħataw is-safety gear!

Mhux talli hekk, imma qegħdin jiġu mitluba sabiex iħallsu minn buthom stess jekk iridu s-safety gear!

U hemm ħaddiema li kif semmejt aktar qabel, jippreferu l-flus qabel saħħithom!

Min-naħa l-oħra lanqas inlumhom ħafna lil dawn il-ħaddiema.

Ma ninsewx li bosta minnhom huma missirijiet ta' familji u jridu jrabbu lit-tfal tagħhom bil- minimum wage.

Issa llum nafu li l-minimum wage lanqas twasslek sabiex tixtri l-bżonnijiet ta' kuljum, aħseb u ara kemm se tmur beyond anything else ta' dak li huwa strettament neċessarju sabiex titma' lil uliedek.

Allura żgur li dawn il-missirijiet mhux se jagħżlu lil saħħithom qabel il- bżonnijiet ta' uliedhom.

Għaldaqstant nerġa' nappella lill-awtorita' tas-saħħa u s-sigurta' u nappella b'mod partikolari lill-gvern sabiex ikompli jsostni lil din l- awtorita' permezz ta' riżorsi umani u anke mil-lat ta' finanzi għaliex fix- xhur li ġejjin se jkun hemm bżonn ta' aktar monitoring u inforzar ta' l- obbligazzjonijiet li għandu l-employer lejn dawn il-ħaddiema.

Jekk ma jsirx dan ikun kollu ta' xejn li noqogħdu ngħidu xi tgħid il-liġi!

Jien naf xi tgħid il-liġi, pero' sfortunatament hemm min qiegħed jabbuża.

Barra minn hekk, hemm ċirkostanzi finanzjarji ristretti fejn ħaddiem li qiegħed jgħix bil-paga minima u li bilkemm iwassal sabiex jitma lil uliedu, ovvjament mhux se joqgħod iqis saħħtu imma se jqis il-bżonnijiet ta' uliedu.

Għaldaqstant irrid nagħmel enfasi sabiex ikun hemm aktar monitoring u aktar inforzar ta' l-obbligi fuq min suppost qiegħed iġorr l- ispejjeż għas-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Sur President, ħalli nerġa' naqleb ftit fuq il-kwestjoni tar-repetitive strain injury.

Fl-opinjoni tiegħi, hemm bżonn li jkun hemm aktar awareness fuq l-erogonomics għaliex jekk ikollna din it-tip ta' awareness, bi programmi indirizzati lejn il-management, lejn il-ħaddiema nfushom u anke lejn ir- rappreżentanti tagħhom, allura aktar ikollna ċans li nevitaw ħafna minn dawn it-tip ta' injuries.

Allura jiena nemmen li fost il-lista ta' programmi li l-awtorita' għandha tagħmel, trid iżżid ukoll an awareness campaign fuq dan il-qasam.

B'hekk inkunu nistgħu nindirizzaw minn qabel ċerti sitwazzjonijiet li jistgħu jinqalgħu u nnaqqsu wkoll id- diffikultajiet fis-saħħa tal-ħaddiema.

Ilkoll kemm aħna nafu li fis-sena 2002 l-awtorita' kienet organizzat seminar nazzjonali dwar l-istress fuq il-post tax-xogħol.

Fil-fehma tiegħi, il-kwestjoni ta' l-istress fuq il-post tax-xogħol għandha tkun waħda mill-areas regolari li għandha tħares l-awtorita' tas-saħħa u s- sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Għaldaqstant ma naħsibx li seminar nazzjonali li sar tliet snin ilu huwa biżżejjed fuq suġġett bħal dan!

Hemm bżonn li jkollna xi ħaġa li tkun għaddejja b'mod regolari għaliex nafu li l- istress hija xi ħaġa mill-aktar komuni u nafu wkoll li huwa faċli ħafna li wieħed jaqbdu l-istress fuq il-post tax-xogħol.

Fil-fatt xtaqt nagħmel riferenza għall-artiklu miktub minn Peter Matthew bl- isem ta' "Stress at work, the legal implications".

F'dan l-artiklu jingħad li attwalment jintilfu madwar 360 miljun ġurnata ta' xogħol fl-Ingilterra, li jiġu jiswew madwar Stg 8 biljuni!

Nofs dawn l-absences huma stress related.

Qiegħda nsemmi dan kollu għaliex huwa importanti li nagħmlu r- riċerka fuq is-sitwazzjoni ta' pajjiżna.

Jekk ma nkunux aħna stess li nidentifikaw ċerti sitwazzjonijiet, il-cost tas-sickness benefits u costs oħra se jkomplu jitilgħu.

B'hekk aħna rridu nindirizzaw il-problema mill- għeruq għaliex b'hekk inkunu nistgħu niffrankaw ċerti flejjes li mbagħad inkunu nistgħu nużawhom f'affarijiet oħra.

Sur President, xtaqt ukoll insemmi studju ieħor li sar fuq l-istress li jiġi kkawżat fuq il-post tax-xogħol.

Dan l-istudju qiegħed jistabbilixxi dawn il-fatturi:

"Factors such as long hours, work load, uncertain expectations and very significantly lack of control over work tasks can lead to intense feelings of being unable to cope with such pressures.

And if prolonged, this can lead to short as well long-term damage to physical as well as mental health.".

Hawnhekk qegħdin naraw li hemm diversi fatturi li jistgħu jikkreaw l- istress fuq il-post tax-xogħol u fil-fehma tiegħi, uħud minn dawn il- konsegwenzi huma serji ħafna, fis-sens li jista' jkollok problemi mhux biss fix-short-term imma anke fil-long-term.

U din il-ħsara tista' tkun kemm fiżika kif ukoll mentali.

Dan l-istudju li sar ukoll minn gvernijiet barranin jgħidlek li wieħed minn kull tliet ħaddiema fl-Ewropa - jiġifieri aktar minn 40 miljun ruħ - jirrapportaw li huma affettwati mill-istress fuq ix-xogħol!

Jiġifieri m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa żgħira imma qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa li tidher li hija sostantiva.

Allura, fil-fehma tiegħi, huwa importanti ħafna li nkunu nafu wkoll il-qagħda ta' pajjiżna għaliex b'dan il-mod inkunu nistgħu nivverifikaw kemm hija kbira din il-problema fost il- ħaddiema tagħna u allura nkunu nistgħu nindirizzawha.

Sur President, dan kollu jista' isir billi jkollna research unit effettiv.

Għalhekk nerġa' nagħmel enfasi fuq ix-xogħol ta' riċerka li l-awtorita' tista' tidħol għalih.

Anzi rrid inħeġġeġ lill-awtorita' sabiex tidħol f'partnerships ma' organizzazzjonijiet tar-rappreżentanti tal-ħaddiema jew inkella anke ma' l-employers infushom jew entitajiet li jirrappreżentawhom ħalli b'dan il-mod ikun hemm aktar involviment tas-social partners f'dawn l- affarijiet.

Jien ma narax għalfejn m'għandux ikun hemm dan kollu ladarba din hija awtorita' – kliem il-ministru stess - li hija tripartite, suppost is-social partners kollha qegħdin rappreżentati hemmhekk u allura nappella lill-bord sabiex jaħdem favur ir-research unit fl-awtorita' u jfittex ukoll li jagħmel partnerships ta' proġetti fuq riċerka u fuq aspetti differenti tas-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol.

B'hekk inkunu nistgħu nidentifikaw il-kobor tad-diffikultajiet u mbagħad inkunu nistgħu nidentifikaw ukoll x'jista' jsir sabiex nindirizzawhom.

Fil-fehma tiegħi, għandna nkunu proattivi u mhux kurattivi fix-xogħol tagħna f'dan il-qasam.

Studju ieħor li sar minn The Royal Society for the Prevention of Accidents jgħid li:

"In the UK as many as one in five people are suffering from high levels of work related stress.

Over half a million workers take time off annually as a result of experiencing stress.

High level of stress, whether caused by work or arising from other like stressing events, such as bereavement, divorce or money worries..."

- nittamaw li f'pajjiżna ma jkollniex stress kbir ikkawżat mill-problemi finanzjarji, pero' jidher li hekk se jkollna, l-aktar mill-piżijiet li l- gvern preżenti kompla jwaddab fuqhom il-bieraħ -

"...can lead not only to ill heath but can adversely affect concentration, information processing and the consistency of decision making.

Workers experiencing high levels of stress may be more liable to commit errors in their work, whether slips, mistakes or violations, which in turn can lead to accidents.

When monitoring for signs of stress, all health and safety professionals, managers and safety representatives should review accidents and near miss trends in their organizations to see whether these are associated with such signs.

They should also consider the possible contribution of stress both occupational and non-occupational when investigating the causes of individual accidents.".

Dan l-istudju jkompli jistabbilixxi numru ta' benchmarks li bihom wieħed jista' jittestja l-kwestjoni ta' l-istress.

Nemmen li għandna niffokaw fuq id- diffikultajiet li għandhom x'jaqsmu mas-sigurta' tal-ħaddiema tagħna u mhux niffokaw biss fuq dak li qegħdin jgħidulna minn barra.

Per eżempju, din is-sena, il-European health and safetly week hija fuq il-ħsejjes.

Din hija xi ħaġa importanti u hija xi ħaġa li f'pajjiżna ftit aħna konxji tagħha.

Pero' m'għandniex inkunu marbutin biss ma' dak li jgħaddulna min- naħa ta' l-Unjoni Ewropea iżda rridu nkunu aħna li nfittxu x'inhuma l- occupational hazards li jistgħu jirriskjaw impatti negattivi fuq is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema tagħna.

Sur President, xtaqt insemmi wkoll il-bżonn li l-awtorita' tesplora l- possibbiltajiet li tagħmel partnerships anke lil hinn minn xtutna.

Xi ħaġa li ġiet f'idejja dan l-aħħar kien il-partnership li sar bejn l-Amerika u l- Irlanda, bl-isem ta' "Landmark US/Ireland Health and Safety Agreement".

L- Amerikani żviluppaw sistema ta' voluntary protection programme bl-iskop li jimmotivaw il-postijiet tax-xogħol billi jiżviluppaw il-health and safety practices.

Fil-fatt instab li fejn daħal dan il-programm b'mod serju, il- kwestjoni tas-sickness u l-injury rates niżlet b'50%!

Għalhekk l-Irlandiżi għamlu ftehim ma' l-Amerikani sabiex dawn jgħinuhom ħalli jkunu jistgħu jdaħħlu dan it-tip ta' programm.

B'hekk il-health and safety authorities taż-żewġ pajjiżi qabdu tmien kumpanniji fl-Irlanda u se jagħmlu pilot project sabiex jipprovaw idaħħlu dan il-voluntary protection programme.

Fil-fehma tiegħi, dan huwa mod ieħor kif il-health and safety authority f'Malta tista' tmur lil hinn minn xtutna u tfittex partnerships, ħalli kemm fuq livell tekniku kif ukoll bħala fondi, inkunu nistgħu nkomplu niżviluppaw lil dan is-settur.

Il-fondi huma xi ħaġa sabiħa u importanti wkoll, pero' jekk jirnexxilna nġibu għajnuna teknika, inkunu qegħdin niffrankaw il-flus u nkunu qegħdin inkomplu niżviluppaw lil dan il-qasam tant importanti għall-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Xi ħaġa oħra li ridt insemmi hija marbuta mal-code of practices.

Per eżempju, fl-Irlanda żviluppaw code of practices for the safe use of trains.

Dawn m'humiex regulations per se li joħorġu mil-legal notices, pero' huma code of practices li l-awtorita' tal-health and safety tilħaq ma' numru ta' entitajiet u stakeholders fl-industrija.

F'dan il-każ li qiegħda nsemmi, l- Irlanda għamlet code of practices fuq il-qasam tal-kostruzzjoni u naħseb li hawnhekk pajjiżna għandu bżonn ħafna ta' xi ħaġa simili.

Fil-fatt jekk wieħed janalizza tajjeb in-numru ta' injuries li jkollna fuq il-postijiet tax-xogħol, insibu li l-industrija tal-kostruzzjoni qiegħda fuq quddiem nett fil-korrimenti u inċidenti.

Waħda mill-affarijiet ta' prevenzjoni li l-Irlandiżi qegħdin jagħmlu hija proprju dan l-iżvilupp ta' code of practice fejn l-istakeholders ikunu responsabbli daqs l-awtorita' tal-health and safety għaliex ikunu żviluppaw flimkien dak il-code of practice.

B'dan il-mod jintrabtu n-nies kollha li għandhom x'jaqsmu mas-settur u allura mhux biss tkun qiegħed tkabbar l- awareness imma tkun qiegħed b'mod indirett, twaddab ċerta responsabilita' fuq dawk l-entitajiet.

Għalhekk is-suġġeriment tiegħu huwa li aktar 'il quddiem, l-awtorita' tħares ukoll lejn dan l-approach bħala waħda mill- inizjattivi li biha tkun tista' toħloq programmi adegwati ħalli nindirizzaw il-prevenzjonijiet.

Sur President, xtaqt nagħmel ukoll riferenza għall-parti tar-rapport li titkellem fuq l-awareness building, information, education and training.

Irrid ngħid li qiegħda nieħu gost li qiegħed isir dan l-enfasi fuq l- edukazzjoni u l-awareness fost it-tfal.

Din hija xi ħaġa li kull darba li nitkellmu fuq il-health and safety inħobb insemmiha, pero' nixtieq nara aktar impenn min-naħa ta' l-awtorita' sabiex tinvolvi wkoll lill-għaqdiet taż-żgħażagħ f'ħaġa bħal din.

F'dan il-Parlament niftakar li kont issuġġerejt l-involviment tal-boyscouts u l-girlguides.

B'dan il-mod ikollok infiltration qawwija fejn mhux biss qiegħed tagħti taħdita jew urejt xi film jew inkella tagħtihom xi leaflet imma tkun qed tinvolvi lil dawn it-tip ta' għaqdiet u lill-membri tagħhom li huma mferxin ma' l- iskejjel ta' Malta u Għawdex kollha, ikollok nies li jkunu qegħdin fuq il- post u li jkunu qegħdin jgħinuk sabiex tkompli ssostni l-edukazzjoni.

Allura, fil-fehma tiegħi, naħseb li għandna ninvolvu aktar lil dawn l-NGOs għaliex fl-isfera tagħhom, huma diġa' qegħdin jagħmlu ħafna xogħol ta' ġid fost it-tfal u ż-żgħażagħ.

Għalhekk dawn jistgħu jkomplu jgħinuna niżviluppaw ċerti inizjattivi.

Xtaqt nagħmel ukoll riferenza għal paġna 9 fejn qed nitkellmu fuq il-media initiatives.

Hawnhekk l-awtorita' qiegħda tisqarr li min-naħa tagħha qiegħda tieħu ċerti inizjattivi sabiex twassal ċerta informazzjoni permezz ta' video clips u affarijiet bħal dawn.

Imbagħad tibgħathom b'mod regolari lill-istazzjonijiet tat-televiżjoni, pero' dawn ma juruhomx.

Fil-fatt il- kumment tagħha kien proprju hekk:

"... regrettably, most channels look upon the transmission of such announcements from an economic perspective, and do not transmit messages despite the OHSA request.".

Għalhekk xtaqt nagħmel appell minn hawnhekk lill-media.

Huwa minnu li llum ma tagħmel xejn b'xejn, pero' għandha wkoll responsabilita' soċjali kbira u għaldaqstant nappella lill-media kollha sabiex terfa' wkoll ftit minn din ir-responsabilita' soċjali.

Barra minn hekk, xtaqt nagħmel appell lill- gvern sabiex min-naħa tiegħu jagħmel użu aktar mill-istazzjon ta' l-istat, li wara kollox huwa funded mit-taxxi tan-nies.

Fuq dan l-istazzjon għandu jkun għaddej b'mod regolari inizjattivi fuq programmi ta' health and safety.

Sur President, niftakar li ftit tas-snin ilu fuq Channel 22 kien hemm programm għaddej b'mod regolari fuq il-health and safety.

Ma nafx jekk dan il-programm għadux isir illum, pero' jiena nħoss li kemm fuq it-televiżjoni u kemm fuq ir-radju ta' l-istat għandhom isiru xi ħaġa simili u jittieħdu inizjattivi ta' programmi li tista' torganizza l-health and safety authority.

B'hekk dan il-qasam ikun b'mod regolari qrib in-nies u mhux isiru programmi ta' darba f'sena jew inkella forsi nqassmu leaflet kultant żmien.

Sabiex inbiddlu l-kultura, irridu noħolqu proċess li jkun kontinwu.

Ma jistax ikollna proċess bl-iskossi għaliex inkella ma nkunux qegħdin nikkonvinċu lin-nies u żgur li ma jkollniex dak l-effett u r-riżultat li għandu jkollna f'dawn iċ-ċirkostanzi.

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll fuq paġna 10 fejn qiegħda tiġi rrapportata l- European Week.

Hawnhekk intqal hekk:

"... information packs, including material produced by the authority and the agency have been sent to all persons and entities which are directly and indirectly involved in the construction industry.".

Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-kampanja "Stop that noise".

Issa jien ma nistax nifhem għalfejn qegħdin insemmu biss l- industrija tal-kostruzzjoni.

Naf li l-industrija tal-kostruzzjoni hija waħda minn ta' quddiem nett għall-ħsejjes, pero' bir-rispett kollu, jekk wieħed iħares lejn printed information sheet li ħarġet l-istess European agency for safety and health at work insibu bl-aktar mod ċar li:

"around one-third of employees in Europe are exposed to potentially dangerous levels of noise for at least a quarter of their time at work, and it's not just those in industries, such as construction or manufacturing who are at risk, noise can be a problem in many working environments, from factories to farms, call centres to concert halls.".

Għaldaqstant ma nistax nifhem għalfejn intbagħtet din l-informazzjoni lil dawk kollha nvoluti fl-industrija tal-kostruzzjoni matul din il-ġimgħa ta' awareness fuq il-ħsara li ħsejjes żejda jistgħu jagħmlu fuq is-saħħa tal- bniedem.

Allura nappella sabiex meta jkun hemm ħwejjeġ bħal dawn, nifirxuhom aktar u nindirizzawhom ukoll lis-setturi kollha li jistgħu jifformaw parti din it-tip ta' diffikulta'.

Fil-fehma tiegħi, il-kwestjoni tal-ħsejjes għandha tittieħed bis-serjeta' mhux biss matul din il-ġimgħa partikolari.

Hemm bżonn li ssir analiżi mhux biss fuq dak il-ħaddiem li qiegħed jaħdem fuq is-sit tal-kostruzzjoni ħalli naraw kif qed jaffettwawh il-ħsejjes tal-jiggers u makkinarji oħra, pero' għandna nanalizzaw l-inkonvenjent li jista' jinħoloq lil third parties ukoll.

Nafu li ħafna mis-siti tal-kostruzzjoni jkunu qalb il-bini u allura jista' ikollok il-ġirien li jkunu qed ibatu minn dan l-istorbju wkoll.

F'paġna 9 ta' dan ir-rapport intqal ukoll li l-awtorita' marret tagħmel information campaigns f'erba' main industrial estates ta' Malta.

Jiena nixtieq inkun naf liema kienu dawn l-erba' industrial estates li l- awtorita' marret fihom sabiex tagħmel kampanji ta' informazzjoni.

Sur President, xtaqt inkun naf x'inizjattivi qiegħda tieħu l-awtorita' sabiex tindirizza s-small businesses li huma sparpaljati ma' Malta kollha.

Nixtieq inkun naf b'liema mod dawn in-nies qegħdin jiġu milħuqa mill- awtorita'.

Hawnhekk nissuġġerixxi li l-awtorita' tinvolvi aktar u toħloq aktar partnerships mal-kunsilli lokali.

Hemm bżonn li fejn jidħlu dawn it- tip ta' small businesses, speċjalment f'areas fejn għandek ħafna industrija, bħal, per eżempju, Ħal Qormi, fejn għandek areas kbar li huma semi-industrijalizzati, ikun hemm aktar diskussjonijiet mal-kunsilli lokali ħalli kemm jista' jkun ninvolvuhom aktar fl-iżvilupp ta' programmi ta' edukazzjoni fuq dawk li huma health and safety practices.

Barra minn hekk, għandna nilqgħu wkoll għall-inċidenti li jseħħu fid-djar.

Ma rridux ninsew dawk l-inċidenti li jseħħu waqt li jkun qiegħed isir ċertu xogħol fid-djar.

Kellna każijiet fejn anke kien hemm fatalijiet ta' nies li jkunu qegħdin jagħmlu xi xogħol ta' kostruzzjoni ġod-dar tagħhom stess u li sfortunatament għaliex ma jkunux konxji tas-sigurta' tagħhom infushom, jispiċċaw sabiex iweġġgħu jew addirittura jitilfu ħajjithom.

Għaldaqstant hawnhekk nara li l-awtorita' ma tistax tinsa lil dawn in-nies.

Hemm bżonn ta' kampanji edukattivi fuq dan il-qasam, għandu jkun widespread kemm jista' jkun u għandna nużaw il-livelli kollha u l-istituzzjonijiet kollha li huma għad-dispożizzjoni tagħna sabiex inwasslu l-messaġġ.

Naħseb li l- kunsilli lokali jistgħu jgħinu ħafna lill-health and safety authority sabiex tiżviluppa ċerti programmi edukattivi fuq il-livell komunitarju.

Ħalli issa mmur għal paġna 19 fejn qed nitkellmu fuq prosecutions conducted by OHSA.

Meta tqis il-każijiet pendenti u l-każijiet ġodda li hemm, insibu li hemm aktar mid-doppju ta' dawk li ġew ipproċessati.

Meta tiffoka u tħares lejn dawk il-każijiet li għadhom fl-istadju ta' kompilazzjoni ta' evidenza bejn dawk li huma pendenti u dawk li għadhom ġodda, insibu li hemm biss 18 minn 103!

Jiġifieri l-kumplament jidher li lanqas biss għadhom bdew jiġu pproċessati!

U naħseb li din turi l-bżonn ta' aktar riżorsi umani fi ħdan l-awtorita'.

Sur President, irridu niftakru li aktar ma jittieħed żmien sabiex jiġu pproċessati dawk li jkunu qegħdin jabbużaw u joħolqu riskji għas-saħħa u s- sigurta', forsi tagħhom infushom u anke għal ħaddieħor, aktar hemm iċ-ċans li l-abbuż jikber u jiżdied.

Għaldaqstant hemm bżonn li jkun hemm a fast track system fuq dan il-proċess.

Apparti l-bżonn li jkun hemm aktar nies li jaħdmu fuq dan ix-xogħol, hemm il-bżonn ukoll li naturalment, il-qrati tagħna jagħtu l-għajnuna tagħhom sabiex immexxu 'l quddiem il-każijiet li jiġu quddiemhom.

Huwa minnu li qed jintqal li l-introduzzjoni ta' l- adminstrative fines jistgħu jkunu parti mis-soluzzjoni għal din il-problema

bħala deterrent għal min jabbuża pero` nittama li mhux ġejjin xi multi amministrattivi fejn wieħed għax jiżbalja darba, jispiċċa jħalli paga ta' ġimgħa għand it-tribunal!

Jeħtieġ li noqogħdu attenti għax il-but mhux ta' kulħadd jiflaħ l-istess.

M'iniex qed ngħid li min jonqos m'għandux iħallas talli naqas pero` rridu noqogħdu attenti li ma nwaddbux lin-nies mitt sena lura u apparti d-deterrent inkunu ħloqna hardship iktar milli l-persuna tiflaħ għax imbagħad dik tiġi inġustizzja.

Xi ħaġa oħra li ridt niġbed l-attenzjoni għaliha hija l-fatt li spiss niltaqa' ma' ħaddiema li jkunu spiċċaw mix-xogħol minħabba problemi ta' saħħa li jkunu żviluppaw fuq il-post tax-xogħol u ninnota nuqqas ta' awareness fuq id-drittijiet tagħhom.

Mhux qed ngħid li għandhom isiru kampanji ta' pubbliċita` b'mod li kważi ninkoraġġixxu lin-nies jibdew jivvintaw ċerti affarijiet pero` fuq il-każi ġenwini, nixtieq li jkun hemm monitoring.

Jiena per eżempju, ninnota l-każi ripetuti fuq nies differenti mill-istess kumpanniji u allura din tidher li hija trend.

Wieħed mill-ewwel jissuspetta li hemm xi ħaġa f'dak il-post tax-xogħol li qed toħloq ċertu preokkupazzjoni fuq is-saħħa tal-ħaddiema li jaħdmu f'dak l-ambjent u dan jirrifletti nuqqas kbir ta' kuxjenza u responsabilita` fuq il-kumpannija involuta.

Allura nħoss li l-health and safety authority, permezz tal-kampanji edukattivi tagħha, għandha mhux biss teduka lill-ħaddiema biex jifhmu x'inhuma d-drittijiet tagħhom, imma tagħmel ukoll monitoring sabiex meta jidħlu ħafna rapporti fuq l-istess kumpanniji, dawn jiġi segwiti b'aktar reqqa minn ħaddieħor.

F'paġna 27 insibu li f'Ottubru tas-sena 2004 f'Amsterdam kien sar meeting tas-Seveso Committee of Competent Authorities u min attenda ġie meħud jara r-raħal ta' Enschede fejn fis-sena 2000, fabbrika tal-fireworks splodiet b'effetti devastanti.

Hawnhekk nixtieq niftaħ parentesi fuq il-kmamar tan- nar.

Jiena għamilt xi mistoqsijiet parlamentari u naf li l-kwestjoni tal- fireworks f'dan il-pajjiż as such ma taqax taħt ir-responsabbilita` tal- health and safety authority imma qed nieħu l-ispunt proprju minn dan ir- rapport.

Jiena nappella lill-gvern biex ikollna skrutinju tajjeb ħalli ma' min jabbuża, ma jeħilx min hu serju.

Veru li dan huwa xogħol li dejjem se jkun fih element ta' riskju pero` r-riskju jikber jekk ma jkollokx għajnejk miftuħin il-ħin kollu u ma jkollokx it-taħriġ meħtieġ biex taħdem f'dak il- qasam.

Sur President, jiena nappella lill-gvern biex filwaqt li nibqgħu ngawdu s-sengħa u l-ħila ta' dawn in-nies li jaħdmu fil-kmamar tan-nar – sengħa antikissima li ġejja miċ-Ċiniżi – ma ngħaddux sajf bħalma għaddejna din is-sena b'dan id-dulur kbir ta' telf ta' ħajjiet.

Kif qegħdin nitkellmu fuq is-Seveso Convention, xtaqt nistaqsi lill- ministru fiex wasalna fuq il-kwestjoni tal-Qajjenza fejn għandek high risk area għax għandek storage ta' gas u dan suppost jiċċaqlaq għal area li ma tkunx popolata u jkun hemm ċerti regolamenti li jiġu rispettati.

Jiena kemm- il darba għamilt mistoqsijiet fuq din il-kwestjoni lill-Onor.

Gonzi meta kien Ministru tal-Politika Soċjali u r-risposta dejjem kienet li dawn suppost jiġu moved għal post li jkun iktar safe.

Imma dan meta se jsir?

Sur President, xtaqt nistaqsi wkoll jekk il-qasam tal-health and safety telax fuq l-aġenda tal-MCSED?

Kien hemm xi drabi li l-MCSED iddiskuta l- health and safety?

Qed ngħid dan għax jiena nemmen li fuq dak il-livell għandu jkun hemm diskussjoni ħalli jkun hemm iktar impenn mill- istakeholders kollha biex il-politika tal-health and safety f'pajjiżna tkun imwettqa kif suppost.

Ridt nagħmel riferenza għal tliet aspetti oħra li għandhom x'jaqsmu mal- health and safety li ġieli semmejthom f'din il-Kamra u li sfortunatament minn dan ir-rapport jidher li minkejja li semmejnihom diversi drabi, għad m'hemmx feedback.

Per eżempju, il-kwestjoni tad-drogi fuq il-post tax- xogħol.

Nafu li għandna l-aġenzija Sedqa imma il-health and safety authority qiegħda taħdem b' kordinament magħha?

Hemm ukoll l-kwestjoni tal- mobbing u l-bullying fuq l-post tax-xogħol u niftakar li s-sena li għaddiet kont semmejtu dan il-punt u għidt li dan hu ta' periklu u niftakar li kont semmejt studju li kien sar mit-Taljani fejn kien ġie stabbilit li fl- Italja 1.5 miljun ħaddiem isofru minn mobbing fuq il-post tax-xogħol.

Minkejja li ma kellhomx leġislazzjoni dwar dan, dawn kienu qegħdin jaraw kif jiżviluppaw leġislazzjoni u deterrenti kontra l-mobbing jew bullying fuq il-post tax-xogħol.

Nixtieq nara li l-health and safety authority tidħol f'dan l-aspett u nappella lit-trade unions biex ikunu konxji ta' dan il-fattur li jagħmel effetti ħżiena ħafna fuq is-saħħa u sigurta` tal- ħaddiema.

Permezz tal-collective agreements, l-unions għandhom jiddiskutu mal-management x'tip ta' deterrenti jistgħu jsiru kontra dan it-tip ta' hazard fuq il-post tax-xogħol.

Is-sena li għaddiet kont semmejt ukoll il-kwestjoni tad-dangerous substances fejn għandek numru sostanzjali ta' postijet tax-xogħol fejn hemm irwejjaħ li jagħmlu ħafna ħsara lis-saħħa tal-ħaddiema fosthom l- isptarijiet, l-agrikolura u anke fil-hairdressing salons fejn għandek element ta' tossiċi fl-arja li min ikun qed jieħu nifs minnhom, ikun qed jagħmel ċerta ħsara lil saħħtu.

Xtaqt nerġa' nagħmel riferenza għalihom bit-tama li l-awtorita` flimkien ma' entitajiet oħra fil-pajjiż, tipprova tidħol fi proġetti ta' riċerka ħalli nistabbilixxu aktar id-diffikultajiet għas-saħħa u s-sigurta` tal- ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol bit-tama li nkunu nistgħu nidentifikawhom u mhux biss nipprovdu r-rimedju għalihom imma nipprevenuhom.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, nibda l-intervent tiegħi biex bħalma għamlu l-kelliema ta' qabli, nirringrazzja lil Dr. Joanna Drake għax- xogħol li għamlet bħala chairperson u wkoll nifraħ liċ-chairperson il-ġdid, l-Ispiżjara Messina.

Jiena nixtieq nelenka ċertu punti.

L-Onor.

Coleiro semmiet il-kwestjoni tat- trade unions vis-à-vis il-pożizzjoni tal-ħaddiema.

Dan hu punt importanti għaliex wieħed jistenna li l-unions ikunu fost l-ewwel mis-soċjeta` ċivili li jirrealizzaw l-importanza ta' dawn ir-regolamenti tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Nafu li meta konna qed nilleġislaw din il-liġi, kien hemm support mill-partijiet soċjali kollha – jiġifieri kemm mill- unions u anke mill-employers – pero` jiena għadni daqsxejn xettiku f'dik li hija applikazzjoni tal-prinċipju.

Kulħadd jgħid li jaqbel mal-prinċipju pero` meta mbagħad tiġi biex tapplika l-prinċipju fid-dinja tax-xogħol, wieħed jista' jsib ċirkostanzi li sfortunatament ma jirriflettux l-impenn verbali li jkun ingħata.

Sfortunatament dan jiġi kemm mill-employers u kultant anke mill-unions.

Kultant l-unions qegħdin jiddefendu ċertu ħaddiema minn xi charge jew ċitazzjoni li tkun ħarġet l-awtorita` jew is- safety officer li jkun hemm f'kumpanniji kbar li jkunu nqabdu ma jilbsux l- equipment li għandhom jilbsu.

Meta nkun dieħel l-universita` u nħares lejn l-isptar Mater Dei li qiegħed jinbena hemm billboard kbir li fuqu hemm miktub "No boots, No hat, No job".

Dan hu messaġġ importanti ħafna lill- ħaddiema li kulħadd irid jikkopera f'dan il-qasam.

Sur President, irid ikun hemm attitudni ta' serjeta` għax jekk ma jkunx hemm din l-attitudni kemm minn min qed jaħdem, kemm minn min qed iħaddem u kif ukoll mill-unions li qed jirrappreżentaw u jiddefendu l-ħaddiema, allura wieħed ma jistax jgħid li wasalna għal dik li ngħidulna quantum leap fil-ħarsien ta' saħħa fuq il-postijiet tax-xogħol.

Ovvjament jekk noqgħodu niddefendu l-ħaddiema li jkunu qalgħu charge għax inqabdu bla safety boots, bla helmet jew bla equipment li suppost jilbsu, aħna stess inkunu qegħdin nimminaw l-intenzjoni tal-liġi.

Dalgħodu stess kelli argument ma' żewġ ħaddiema li kienu qed itellgħu l-planki ħdejn l-ispiżerija fejn naħdem għax ħadd minnhom ma kellu s-safety helmet.

Għidtilhom biex jilbsu s-safety helmet imma meta tagħmel hekk ma tantx tirċievi kummenti pożittivi lura u dan juri li għad hemm ħafna xogħol x'isir biex titbiddel il-mentalita`.

Jiena naħseb li l-awtorita` qed tagħmel il-mirakli bl-ammont ta' ħaddiema li għandha.

Nassumi li fil-futur is-saħħa ta' l-ispettorat ta' l-awtorita` għandu jissaħħaħ ftit ftit u għalkemm dan qatt m'hu se jkun f'pożizzjoni li jispezzjona kull rikjesta ta' spezzjoni li tidħol, dak jibqa' l-għan aħħari.

Sur President, meta jiena kont spettur ta' l-awtorita`, ġieli kienet tidħol complaint fuq spezzjoni ġo building site.

Dawn il-building sites huma problematiċi ħafna u meta tmur fihom, tispiċċa taħli xi tlieta jew erba' sigħat biex tispezzjona l-lant kollu tax-xogħol u d-diversi nies li jkunu qed jaħdmu hemm.

Jista' jkun hemm is-sub-contractors u dan jista' jippreżenta problema oħra għax jista' jkun li ma jkunx qed jieħu l- prekawzjonijiet li għandu jieħu u b'hekk jirrappreżenta periklu kemm għalih innifsu u kif ukoll għall-ħaddiema li jaħdmu ma' kuntratturi differenti.

Il- liġi tobbliga anke lis-sub-contractors li jidħu għal ċerti piżijiet.

Ġieli jċempillek xi ħadd u jgħidlek, per eżempju, li supermarket partikolari għandu waħda mill-ixkafef se taqa'.

Dik hi wkoll ta' periklu għall-ħaddiem u wieħed irid jikkonsidra din it-tip ta' spezzjoni pero` s-sens komun jgħidilna li wieħed għandu jiffoka aktar fuq affarijiet li jirrapreżentaw ċertu periklu.

Punt imsemmi fir-rapport miċ-chairperson huma dwar ir-responsabilitajiet għal terzi persuni għax-xogħol li jkun qed isir.

Per eżempju, illum għaddejt minn triq dejqa f'Birkirkara u kien hemm xi ħaddiema li kienu qed itellgħu l-planki kollha mingħajr helmet u kien hemm il-warden li suppost kienet qed twaqqaf it-traffiku.

Lili ħadd ma ġibidli l-attenzjoni li aħjar ma ngħaddix minn dik it-triq imma ngħaddi minn triq oħra.

Jiena naħseb li l-local wardens u l-pulizija għandhom jirċievu struzzjonijiet biex f'każijiet fejn ikunu qed jagħmlu superviżjoni ta' dan it-tip ta' xogħol, dawn jipproteġu lit-terzi persuni mill-periklu tax-xogħol li jkun qed isir.

Dan ma japplikax biss għal xogħol ta' bini u se nagħti eżempju tal-famuż xogħol ta' invjar li jsir fuq barra.

Dan it-tip ta' xogħol jipproduċi ammont kbir ta' trab li huwa ta' periklu kemm għal min qed jaħdem u kif ukoll għal min ikun qed jgħix fil-viċin.

Dan ix-xogħol jipproduċi ħafna trab irqiq immens li jkun taħt it-10 microns u jista' jwassal għal attakki immedjati ta' asthma għal dawk li jkunu predisposti.

Illum tmur f'ċerti postijiet u tara lil kulħadd jobrox il-ħitan bla ebda rispett lejn dawk li jkunu fil-viċinanzi.

L-Onor.

Coleiro semmiet ukoll l-irwejjaħ li jista' jkun hemm fuq ċerti postijiet tax-xogħol.

Irrid ngħid li dawn it-tip ta' rwejjaħ u kimiċi perikolużi u aġenti bioloġiċi li wieħed jiltaqa' magħhom fuq il-post tax- xogħol diġa` huma covered mil-leġislazzjoni tal-OHSA.

Jeżistu liġijiet speċifiki għal chemical agents, biological agents, carcinogens u mutagens.

Kull post tax-xogħol għandu jkollu safety officer sabiex jirrapporta lill- OHSA fuq dak li jkun qed jiġri.

Mr Speaker, fil-ftit ħin li fadalli nixtieq nifraħ lil-OHSA għax-xogħol li tagħmel bir-riżorsi limitati tagħha.

Ikun tajjeb li nirrealizzaw li din l- awtorita` ilha teżisti ħames snin u wieħed jista' jinnota li matul dan iż- żmien kien hemm tnaqqis sostanzjali ta' injuries fuq il-postijiet tax- xogħol.

Naħseb li jekk wieħed iħares lejn it-tabella li hemm f'paġna 18 tar-rapport jinduna li fis-sena 2003, għal kull 100,000 ħaddiem kien hemm medja ta' 3,500 injury u fis-sena 2004 dawn l-injuries naqsu għal 2,975, jiġifieri f'sena naqsu b'500.

Dan huwa tnaqqis sostanzjali li wieħed għandu jirrikonoxxi.

F'paġna 18 insibu li fuq is-sena 2004, għall-istess perjodu li jkopri minn Jannar sa Ġunju kien hemm tnaqqis ta' 106 korriment fuq il-postijiet tax-xogħol.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn ir-rapporti tal-NSO u jikkompara Lulju/Settembru ta' l-2004 ma' Lulju/Settembru ta' l- 2005 isib li f'sena l-korrimenti fuq il-postijiet tax-xogħol naqsu b'171 u għal pajjiżna dan huwa ammont sostanzjali.

Jien m'iniex qed ngħid li għandna nieqfu hemm jew li jien kuntent u lanqas m'hu qed ngħid li wieħed jista' jippretendi li għad jasal f'sitwazzjoni fejn dan in-numru jkun zero.

J'Alla naslu f'dik is-sitwazzjoni għax ħadd ma jieħu gost meta jkun hemm xi korrimenti, speċjalment meta dawn ikunu jistgħu jiġu evitati b'daqsxejn sens komun.

Pero` wieħed irid jifhem li anke jekk l-industriji l-kbar, bħal, per eżempju, il-power station u l- building sites, jibdew japplikaw rigorożament il-liġi dwar l-occupational health and safety xorta se jibqagħlek dawk l-inċidenti li ma tkunx tista' tipprevenihom jew li ma tkunx tista' taħseb għalihom għax sfortunatament kif tgħid kanzunetta partikolari "Accidents will happen".

Pero` kemm jista' jkun wieħed irid ibaxxi n-numru tagħhom.

Qabel nagħlaq id-diskors tiegħi rrid ngħid li l-awtorita` issa daħħlet il- leġislazzjoni kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt din is-sena għamlet emendi għal dak li għandu x'jaqsam mas-Seveso directive.

Hawnhekk nixtieq insemmi dak l-inċident li ġara ftit ilu meta fabbrika taż-żebgħa li qiegħda bejn Birkirkara u San Ġwann ħadet in-nar.

Dan kien inċident li seta' wassal għal riperkussjonijiet kbar għan-nies li jgħixu fl-akwati.

Għalhekk huwa importanti li din is-Seveso directive tiġi applikata.

Jidhirli wkoll li ħarġet tip ta' green paper mill-awtorita` dwar xi regolamenti tal-ħoss għax fil-fatt din irċevejtha fuq l-internet.

Nafu li r-regolamenti tal-ħoss huma importanti ħafna fuq il-postijiet tax-xogħol.

Aħna l-Maltin ma tantx aħna magħrufin li aħna xi poplu kwiet jiġifieri l-ħoss inħobbuh pero` rridu nirrealizzaw li l-ħoss u l-vibrazzjoni żejda jistgħu jikkawżaw riperkussjonijiet serji meta jkunu kostanti fuq il-ħaddiem.

Għalhekk nitlob il-koperazzjoni kemm tat-trade unions kif ukoll ta' min jimpjega fuq dan il-qasam.

Jien nawgura liċ-chairperson u lis-set-up kollu ta' l- occupational health and safety authority li jkomplu għaddejjin bil-ħidma tagħhom ħalli dejjem naraw aktar frott f'dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nitlob liIl- Ministru Louis Galea biex, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jien ma nixtieqx nibda d-diskors tiegħi hawnhekk illejla mingħajr ma nuri l-apprezzament tiegħi għall-kelliema kollha li ħadu sehem.

Qed nirriferi għall-Onor.

Joe Falzon u għall-Onor.

Michael Asciak għan-naħa tal-gvern u għall-Onor.

Marie Louise Coleiro għan- naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Din hija diskussjoni li fil-fehma tiegħi għandha tagħmel ħafna kuraġġ lill-occupational health and safety authority għax hija diskussjoni li tixhed consensus ġenwin dwar il-qafas legali u ta' regolamentazzjoni li huwa stabbilit kif ukoll consensus dwar l-impenn li qed turi l-awtorita`.

Din hija xi ħaġa li nixtieq li nkomplu nibnu fuqha u nixtieq li ċ-chairperson, l-Ispiżjara Roberta Messina, li qed tismagħna hawnhekk illejla, tieħu nota ta' dak kollu li ntqal f'din il-Kamra miż-żewġ naħat ħalli fejn ikun hemm bżonn ittejjeb u tmexxi ċerti affarijiet 'il quddiem.

Dan għandu jsir biex il-kummenti li saru hawnhekk b'mod kostruttiv inkunu nistgħu nittraduċuhom f'miżuri u fi programmi li jkunu ta' ġid għal kulħadd.

M'hemmx dubju li jien naqbel ma' dak li qalet l-Onor.

Marie Louise Coleiro meta qalet li l-impjegati ta' l-awtorita`, meta tqis il-limitazzjoni tar- riżorsi finanzjarji li għandhom, qed jagħmlu ħafna xogħol li ddeskrivietu bħala mirakli.

Dan napprezzah u ngħid li jrid ikun hemm l-isforz tal-gvern li fil-mument li jkun jista' jgħaddi iktar riżorsi lill-awtorita` skond il- bżonnijiet tagħha biex tkun tista' twettaq il-miri li għalihom twaqqfet, dan jagħmlu.

Aħna nafu x'inhu l-kwadru ġenerali tal-finanzi pubbliċi u nafu li l-gvern qed joqgħod attent biex kemm jista' jkun l-ispiża tintnefaq b'mod iktar effettiv.

Per eżempju, nafu li ċerti riżorsi umani li hemm fis-settur pubbliku jistgħu jiġu detailed biex imorru fis-settur ta' l- occupational health and safety.

Naturalment wieħed ikun irid iħarreġ dan il-personnel biex jiżviluppah fi spetturi u f'uffiċjali ta' l-occupational health and safety.

Pero` naħseb li minn dik l-ispiża li l-poplu Malti diġa` qed jagħmel għall-operat tal-gvern nistgħu nidentifikaw riżorsi umani li jistgħu jiġu inkarigati minn xogħol li tagħmel l-awtorita`.

F'dan ir-rigward irrid nieħu l-opportunita` biex ngħid li jekk dawk l- uffiċjali pubbliċi li llum qegħdin ma' l-awtorita` bis-sistema ta' detailing taħt il-provvedimenti tal-liġi jagħżlu li jsiru permanenti fuq il- kotba ta' l-awtorita`, aħna niċċekkjaw ma' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru biex inkunu nistgħu nassiguraw li jekk m'hemmx xi ostakli li huma ta' xi sustanza partikolari, dawn ikunu jistgħu jagħmlu dan.

Mr Speaker, issa se nitkellem ftit dwar il-kwestjoni tal-penali amministrattivi.

Assolutament m'hemm l-ebda ħsieb li b'xi mod ikun hemm xi forma ta' penali amministrattivi li jkunu burokratiċi jew inkella li jżidu xi piż fuq min iħaddem.

Il-penali amministrattivi li aħna rridu ndaħħlu s- sena d-dieħla huma maħsuba biex iservu ta' xprun u ta' inċentiv ħalli min iħaddem ikun jista' jottempora ruħu aktar mal-liġijiet.

Kif intqal issa, il- liġi ilha li għaddiet ħames snin u l-awtorita` ilha li bdiet topera b'mod effettiv tliet snin.

Għalhekk dawn kienu tliet snin li fihom ħdimna ħafna bil-proċess ta' gentle persuasion.

Naħseb li issa l-learning curve għaddejniha, l-induction period għaddejnieh u issa rridu nidħlu f'fażi oħra, fażi li mingħajr ma wieħed jissalvaġġa naslu għall-punt li wara li wieħed ikun ġibed l-attenzjoni ta' employer, edukah, informah, inċentivah u tah iċ-ċans, nibdew nimxu bis-sistema li nibdew nirregolarizzaw.

Jekk, per eżempju, lil dak li jkun inkun tajtu l-ewwel warning u nifformalizzah u nkun tajtu t-tieni warning u nifformalizzah, allura mbagħad ikun irid jiġi aċċettat minn kulħadd li jkun raġjonevoli li mat-tielet darba jiġi mwaħħal penali amministrattiva li jekk ma jħallashiex jew ma jottemporax ruħu mar- regolamenti, ikollhom jittieħdu l-proċeduri skond il-liġi.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq penalitajiet amministrattivi fuq kontravvenzjonijiet li jibdew jiġu ripetuti.

Fuq dan ix-xogħol diġa` saru ħafna preparamenti u l- ħsieb tiegħi hu li kmieni s-sena d-dieħla - wara li issa għalaqna anke l- perjodu ta' konsultazzjonijiet ma' kulħadd għaliex infakkar li fuq din ħriġna anke white paper - inkunu nistgħu nimxu.

L-industrial estates li ssemmew huma l-industrial estates tal-Mosta, ta' Birkirkara, tal-Ħandaq u ta' Ħaż-Żebbuġ.

Irrid ngħid ukoll li rigward il- kwestjoni taċ-ċertifikazzjoni u tar-reġistrazzjoni ta' kompetenza ta' persuni li jistgħu jitkellmu fuq dan is-suġġett, hemm proċess ta' diskussjonijiet għaddejjin bl-iskop li l-awtorita` tkun tista' taħdem fuq qafas ta' akkreditazzjoni ta' kompetenzi, kemm ma' l-awtoritajiet edukattivi kif ukoll mal-Malta standards authority.

B'dan il-mod wieħed ikun jista' jkollu proċess aktar validu u kemm jista' jkun trasparenti ħalli jkun jista' jifhem eżattament l-ekwivalenza taċ-ċertifikati kif qiegħda tinħadem.

Mr Speaker, l-Onor.

Coleiro tkellmet fuq l-issue ta' l-istress.

Naturalment din hija kondizzjoni li aktar qed tiżdied minħabba t-tip ta' ambjent u t-tip ta' soċjeta` li qegħdin ngħixu fiha.

Pero` naħseb li għalkemm hemm riferenza en passant fil-liġi, wieħed irid japprezza li fil- kwestjonijiet ta' stress tidħol ħafna s-soġġettivita` u għalhekk m'huwiex faċli li wieħed jittrattaha sempliċement bħala materja ta' saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Din hija materja li hemm riferenza għaliha wkoll fir-regolamenti dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol.

L-awtorita` nnifisha torganizza informazzjoni dwarha u naħseb li dan huwa suġġett li wieħed irid jibqa' jżommu quddiem għajnejh.

Bħalissa l-awtorita` qiegħda taħdem fuq żewġ kodiċijiet ta' prattika u nittamaw li s-sena d-dieħla nkunu nistgħu inieduh.

Fil-fatt wieħed għandu x'jaqsam mal-cranes u l-ieħor għandu x'jaqsam mal-fork-lift trucks.

Irrid ngħid li m'huwiex aċċettabbli li min iħaddem jimponi fuq il-ħaddiema spejjeż ta' l-ilbies protettiv li jkollu bżonn biex jaħdem.

Il-provvista ta' l-ilbies protettiv hija obbligu ta' l-employer.

Naturalment il- ħaddiema huma fid-dover li jibżgħu għal dan l-ilbies protettiv għax m'hawn l-ebda provvista ta' ilbies protettiv li hija bla limitu.

Per eżempju, wieħed li jaħdem fi sptar jingħata konsenja ta' l-uniformi tiegħu, konsenja ta' żraben u konsenja ta' ilbies protettiv għal sena jew għal sentejn - ma nafx għal kemm eżattament – mingħand l-employer tiegħu.

Naturalment dawn iridu jservu għal ċertu perjodu u jrid ikun hemm raġunijiet validi biex wieħed jitlob ilbies protettiv iktar milli jkun intitolat għalih.

Imma fil- limitu ta' dawn ir-raġunijiet validi li qed insemmi l-obbligu huwa ta' l- employer.

Mr Speaker, inutli li wieħed igerger jekk ma jkunx kapaċi jissostanzja l- każijiet tiegħu.

L-awtorita` tittratta l-informazzjoni li tirċievi, anke mingħand ħaddiema, b'mod konfidenzjali.

Fil-fehma tiegħi, l-ebda ħaddiem m'għandu jiddejjaq jew iħossu inibit li jersaq għand l-awtorita` u jgħidilha li t-tali employer qed jitolbu l-flus biex jagħtih l-ilbies protettiv għaliex nafu li l-awtorita`, jekk ikollha l-fatti f'idejha, mhux se toqgħod lura milli tieħu l-passi kollha li jkun hemm bżonn.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li l-kmamar tan-nar - kif anke rriferiet għalihom l-Onor.

Coleiro u membri oħrajn - ma jaqgħux taħt il-mansjoni ta' l-occupational health and safety authority imma jaqgħu taħt awtoritajiet kompetenti oħrajn.

Naturalment din hija xi ħaġa li tinteressa lili u lill- gvern kollu u aħna nappellaw lil kulmin hu involut biex naħdmu ħalli kemm jista' jkun innaqqsu t-traġedji.

Xi ħaġa li rrid ngħid ukoll hija li l-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali ma jiddiskutix direttament dan is-suġġett, għalkemm jien naħseb li jkun tajjeb li f'xi mument is-sena d-dieħla, nitolbu lil dan il-kunsill biex jisma' lill-awtorita` u jkun hemm diskussjoni.

Fuq il-kwestjoni tal-Qajjenza l-ħsieb huwa li dak l-impjant tal-gass jiċċaqlaq minn hemmhekk.

Hemm diskussjonijiet quddiem l-awtorita` ta' l- ippjanar u awtoritajiet oħrajn dwar problemi li jridu jiġu solvuti pero` malli dawn jiġu solvuti wieħed ikun jista' jagħmel dan il-pass.

Ħadna nota ta' diversi affarijiet li ntqalu u allura nkomplu nimpenjaw ruħna biex il- ħidma ta' din l-awtorita` tibqa' titwettaq għall-ġid tal-ħaddiema Maltin.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Issa se nerġa' nqiegħed il-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l- Onor. Ċensu Galea, l-Onor.

Jesmond Mugliett, l-Onor.

Lawrence Gonzi u l- Onor. George Pullicino.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Leo Brincat, l-Onor.

Joe Debono Grech, l-Onor.

Alfred Sant u l- Onor. Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

98 FAVUR: 30

L-Onor.

|Abela Anthony |Falzon Joseph | |Agius David |Fenech Antonio | |Agius Francis |Frendo Michael | |Arrigo Robert |Galea Franco | |Asciak Michael |Galea Louis | |Azzopardi |Galea Mario | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gatt Austin | |Borg Tonio |Gonzi Michael | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |D'Amato Helen |Puli Clyde | |Dalli John |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |de Marco Mario |Vassallo Edwin | |Debono Giovanna |Zammit Ninu | |Deguara Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA: 25

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Abela Joseph |Farrugia Noel | |Agius Chris |Galdes Roderick | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Brincat Joseph |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buontempo Stefan |Mizzi Joe | |Caruana Justyne |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Coleiro Marie |Sammut Joseph | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Farrugia Angelo | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-estimi ġew approvati.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Aġent Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 31 Ottubru, 2005 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi Ġenerali ta' spiża għas-sena 2006.

Ninforma lill-Kamra li skond ftehim milħuq din is-seduta se tixxandar dirett fuq it-televiżjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, inħoss li x- xogħol li sar sal-lum b'risq it-turiżmu, speċjalment it-turiżmu kulturali, f'areas fil-lokalita' tar-Rabat u ta' l-Imdina jistgħu jkunu upgraded sostanzjalment.

Per eżempju, ilna żmien twil nitolbu biex il-kamra li hemm fl-area ta' quddiem id-Domus Ruman, li aħna r-Rabtin nafuha bħala x-Xagħra ta' Kola jew il-pitkalija, li kienet inbniet bejn l-1955 u l-1956 sabiex tagħti ċans li l-koperattiva tal-bdiewa jkollha l-uffiċċju tagħha meta l-pitkalija kienet ir-Rabat, titneħħa.

Sfortunatament dan il-post qed jispiċċa mdawwar bis- siringi matul il-lejl, qed ikun fih ħafna ħmieġ u huwa diżutli għal kollox.

Minkejja l-ħafna tentattivi li saru s'issa mid-deputati miż-żewġ naħat tal- Kamra li jikkontestaw fuq ir-Rabat, sabiex din il-kamra titneħħa, kull darba tinstab xi skuża biex ma titneħħiex.

Jidher li saret applikazzjoni mal-MEPA sabiex dan isir pero' erġajna koppi peress li bħalissa qed isir xi xogħol fir-Roman Villa fl-Imdina u milli jidher din il-kamra qed tintuża biex ipoġġu xi għodod u affarijiet oħra ġewwa fiha.

Għalhekk huwa maħsub li din il-kamra ma titwaqqax għalissa.

Jiena nappella lill-ministeru tat- turiżmu, lir-rehabilitation centre u lill-Malta Heritage biex jieħdu l- passi neċessarji sabiex jitneħħew l-affarijiet minn ġo din il-kamra sabiex titwaqqa' mill-iktar fis possibbli.

Imbagħad fl-istess lokalita' hemm il-problema tax-xagħra li fiha nnifisha tirrappreżenta għalqa sostanzjalment kbira.

Filwaqt li l-kumplament tal- lokalita' huwa asfaltat u pulit, dan il-misraħ jinsab fi stat ta' abbandun u għalkemm ġie mnaddaf xi ftit minn żrar u ġebel li kien hemm fih, huwa żdingat totalment u huwa ta' detriment għar-residenti ta' l-istess inħawi li tinkludi Triq il-Karrijiet, Triq San Bartilmew, Triq Zondadari u Triq San Pawl.

Ħafna mit-turisti li jitilgħu r-Rabat biex iżuru l-Imdina jispiċċaw jipparkjaw f'din l-għalqa b'tant konfużjoni meta ma jsibux jipparkjaw ħdejn il-bandli quddiem il-bieb ta' l-Imdina.

Mr Speaker, minkejja li hemm min jgħid li taħt l-istess xagħra jista' jkun hemm xi remains Rumani, u probabbilment hemm, dawn m'hi se ssirilhom l-ebda ħsara jekk effettivament din il-fetħa tingħata cover ta' żrar, isirilha l- asphalting fuqha u tiġi kkontrollata sew bħala parking area.

L-ewwelnett din tagħti idea ta' expense enormi fil-kuntest u fil-proporzjonijiet ta' kif narawhom aħna l-Maltin imma fl-istess ħin nemmnu li hemm l-utilita' li nagħmlu upgrading ta' din l-area.

Nafu li kien hemm problemi dwar it-titlu ta' din l-istess art imma issa ilha żmien twil li ġiet dikjarata mill- President bħala proprjeta' tal-gvern.

Naturalment baqa' xi problemi min- nies li kienu sidien ta' din l-art imma jekk aħna se noqogħdu niġu rikattati minn dawn il-persuni, se nispiċċaw biex ma nagħmlu xejn u nħallu l-post żdingat kif inhu.

Sfortunatament f'din il-lokalita' sar nuqqas ta' xogħol mill-kunsill lokali tar-Rabat.

Nafu li dan il-kunsill għad baqagħlu ammonti sostanzjali ta' flus f'idejh u ma użahomx bil-għaqal bħalma użawhom lokalitajiet oħrajn.

Wieħed wisq jibża' li peress li baqa' biss sitt xhur għall-elezzjoni, is- sindku issa jibda jonfoq dawn il-flus bl-addoċċ a benefiċċju tal-politika tiegħu sabiex jipprova jtella' kunsill lokali ta' xejra Laburista fir- Rabat.

Wieħed jiddubita wkoll dwar kif ingħataw ċerti tenders u kif intużaw fl-istess lokalita'.

Ta' min jgħid li t-toroq fil-kontrada tal- Baħrija saru grazzi għall-Lm75,000 li vvota l-gvern ċentrali sabiex jitranġaw it-toroq fil-lokalita' tar-Rabat u mhux minnu li dawn saru mill- kunsill lokali ta' l-istess lokalita'.

Hemm toroq oħrajn li kellhom bżonn jinbnew mill-ġdid li wkoll qegħdin isiru b'benefiċċju u bil-flus ta' l- istess lokalita'.

Mr Speaker, bħalissa kulħadd qed jitkellem dwar is-sitwazzjoni tal- klandestini f'Malta.

Effettivament għada l-Viċi Prim Ministru, il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u jiena għandna mmorru l-Italja biex niltaqgħu ma' ministri Taljani u niddiskutu magħhom din il-problema.

Allura wieħed japprezza li qed tingħata ċerta importanza għax-xogħol kontinwu li sar fid- diversi fora mill-Prim Ministru, mill-Ministru Michael Frendo u mill- Ministru Tonio Borg.

Tant hu hekk li minkejja l-ħafna biżgħat li qegħdin jipproġettaw ċerti nies u l-estremiżmu li qed ikun hawn għad-detriment tal- poplu tagħna kollu, wieħed irid jgħid li matul dawn l-aħħar xahar u nofs ġew ripatrijati mijiet ta' klandestini li kienu f'pajjiżna.

Dawn ġew min- North Africa u allura ma kkwalifikawx sabiex jingħataw il-political asylum.

Minn hawnhekk nieħu l-opportunita' biex nirringrazzja lill-armata u lill- pulizija għax-xogħol siewi li jagħmlu sabiex jieħdu d-dettalji, il- fingerprints u jaħdmu flimkien maż-żewġ ministeri li semmejt, kif ukoll ma' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, sabiex lil dawn in-nies inkunu nistgħu nibagħtuhom lura f'qasir żmien.

Il-gvern daparti tiegħu qed jieħu l-passi kollha neċessarji biex jara li l- immigranti irregolari li jaslu f'pajjiżna jiġu trattati b'mod uman, li ma nħarsux 'l isfel lejhom u li jiġu stmati kif suppost minkejja li m'aħniex f'pożizzjoni li nagħtuhom ċerti kumditajiet li jintalbu minn ċerti non- governmental organisations.

Wieħed miċ-ċentri li nbnew riċentement f'Ħal Far se jkun lest f'dawn il-jumejn li ġejjin u l-ġimgħa d-dieħla se nkunu nistgħu nittrasferixxu diversi immigranti irregolari li kellna nżommuhom ġol-pitch li jużaw l-armata f'Ħal Far stess peress li minħabba l-influss li kellna dan l-aħħar, ma stajniex inpoġġuhom f'post ieħor.

Sadanittant il-gvern qiegħed ikompli jagħmel il-laqgħat sabiex mhux biss jipprova jippatrija lil dawn in-nies f'pajjiżi fejn m'għadx hemm l-inkwiet li kien hemm qabel imma jagħti wkoll iċ-ċans li dawn imorru lura f'pajiżhom mingħajr ma jkun hemm effetti negattivi fuqhom.

Fil-fatt il-gvern jingħata garanziji daparti ta' l-ambaxxaturi, permezz ta' noti verbali jew garanziji oħrajn, sabiex in-nies li jiġu ripatrijati ma jiġux soġġetti għal diskriminazzjonijiet kontra tagħhom.

Mr Speaker, daparti tiegħi nixtieq nirringrazzja b'mod speċjali lill- Ambaxxatur Eġizzjan għall-problema li kellna ftit tal-ġimgħat ilu li minkejja li kien għadu kif ippreżenta d-dokumenti tal-ħatra tiegħu lill- President u lill-Prim Ministru, mill-ewwel daħal għax-xogħol u għamel il- weekend magħna sabiex dawk l-immigranti li kienu daħlu miċ-Ċirkewwa, kif ukoll parti mill-oħrajn li kienu daħlu b'dgħajsa kbira l-ġimgħa ta' qabel, stajna nirripatrijawhom biss fi ftit ġranet.

Mr Speaker, hawnhekk ikolli ngħid li f'ċertu ħin il-gvern kellu jieħu passi ta' emerġenza sabiex ikun jista' jlaħħaq ma' din is-sitwazzjoni li għandna quddiemna.

Jekk wieħed jeżamina sew is-sitwazzjoni kif inhi llum, isib li mill-5,700 ruħ li ġew Malta f'dawn l-aħħar erba' snin, 'il fuq minn 3,700 minnhom ġew ripatrijati, jiġifieri ġew mibgħuta lura fil-pajjiż li huma kienu ġejjin minnu peress li dawn ma setgħux jikkwalifikaw la għal refugee status u lanqas għal humanitarian status, jiġifieri minkejja li ma jikkwalifikawx għal stat ta' refuġjat, minħabba fil-problema li jkun hemm fil-pajjiż tagħhom trid tagħtihom stat ta' umanitarji.

Minn din in-naħa nassigura lill-poplu Malti li m'aħna qegħdin inħallu l- ebda bieb jew tieqa magħluqa biex kemm jista' jkun malajr l-applikazzjoni tagħhom tiġi pproċessata ħalli nagħtuhom l-istatus li jkun jistħoqqilhom u dawk li ma jikkwalifikawx jiġu ripatrijati u nużaw kull mezz possibbli, pero' within decent limits, sabiex nġibu d-dokumenti, ikollna d-dettalji ta' dawn il-persuni u nkunu nistgħu nirripatrijawhom lura lejn pajjiżhom.

F'dan l-isfond aħna qegħdin napplikaw għal diversi programmi ta' għajnuna ta' emerġenza li tipprovdi l-Unjoni Ewropea f'dan il-kontest u filwaqt li nisperaw li nkunu nikkwalifikaw, xorta rridu nħarsu lejn din il-problema bħala waħda li tista' tieħu ċertu żmien qabel ma tiġi solvuta.

Matul dan ix-xahar il-gvern ħareġ ukoll talba għall-ingaġġ ta' nies li kienu ma' l-armata jew mal-korp tal-pulizija, biex jerġgħu jiġu ingaġġati ma' dawn iż-żewġ korpi għan-neċessita' li hemm fost l-immigranti illegali.

Wieħed irid jara kemm persuni se japplikaw fl-aħħar ta' dan ix-xahar ħalli nkunu nistgħu nagħtu servizz uman lil dawn in-nies.

Ovvjament in-nies li qed japplikaw ikunu għalqu l-25 sena tas-servizz tagħhom u allura jkunu draw id-dixxiplina u fl-istess ħin ikollhom sens ta' maturita' fir- relazzjoni tagħhom bejn il-pulizija u s-suldati ma' l-istess klandestini.

Mr Speaker, dan huwa wieħed mill-aħħar Aġġornamenti li se jkollna qabel il- festi tal-Milied li j'Alla ngawduhom mhux biss mal-familjari tagħna imma flimkien ma' kulmin ikun f'pajjiżna minkejja s-sitwazzjoni tiegħu kif daħal f'pajjiżna.

Fuq kollox irridu nirrealizzaw li dawn in-nies ikunu ssugraw ħajjithom, ikunu lesti li jissagrifikaw kulma kellhom biex jipprovaw isibu ħajja aħjar għalkemm dan it-traġitt jista' jipperikolalhom ħajjithom, bħalma ġara din il-ġimgħa stess.

Fil-fatt sfortunatament sal-lum għadna qegħdin insibu l-kadavri ta' immigranti li għerqu minħabba li d-dgħajsa li kienu fuqha nkisret bil-maltemp.

Għalhekk irridu nkunu umani.

Dan huwa fenomenu li ħadd ma xtaq li jiġi fuqna imma ladarba qiegħed fuqna, irridu naħdmu b'mod uman fir-relazzjoni tagħna ma' dawn in-nies.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Falzon.

ONOR.

JOE FALZON: Mr Speaker, nixtieq ningħaqad fil-ħsieb mal-kollega tiegħi, l-Onor.

Anthony Abela.

Minn hawn u ftit tal-jiem oħra l-Parlament se jkun qed jiddiskuti l-budget li naturalment huwa ta' ħerqa kbira għall- pajjiż kollu.

Jien m'iniex se niddedika dan l-Aġġornament għad-diskussjoni tal-budget per se, pero' nafu li d-diskors fuq dan l-andament issa ilu magħna mhux ħażin.

Mr Speaker, jien nixtieq norbot dan l-Aġġornament mal-mod kif il-pajjiż għandu jħares lejn l-isfidi tal-ġejjieni.

Naturalment dawn huma sfidi li jpoġġu lill-bniedem fiċ-ċentru ta' kollox ħalli jkun jista' jħares lejn kif għandu jtejjeb il-kwalita' tal-ħajja tiegħu.

Aħna l-politiċi għandna nfasslu qafas fejn il-kwalita' tal-ħajja tal-bnedmin tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Illum fl-estimi li konna qegħdin niddiskutu semmejna l-qasam tal- kostruzzjoni, pero' dan jorbot ħafna mal-mod ta' kif l-awtoritajiet iħarsu lejn dan il-pajjiż.

Nixtieq nagħmel enfasi partikolari rigward il-MEPA li hija awtorita' importanti ħafna f'pajjiżna u li minnha jiddependi ħafna u ħafna xogħol.

Naturalment marbut ma' din l-awtorita', kif isimha jġib magħha, insibu l-andament ta' l-ambjent f'pajjiżna, allura din l-awtorita' trid tkun l-ixprun tal-miri ekonomiċi ta' pajjiżna f'dak li huwa żvilupp, pero' mill-banda l-oħra trid tagħraf tpoġġi l-ambjent fuq quddiem nett fuq l-aġenda ta' dan il-pajjiż.

U rrid ngħid li hija sfida interessanti għaliex il-MEPA dejjem tirnexxi skond kemm hija tagħraf il-bilanċ tal- ħteġijiet ambjentali - illum nafu li din hija sfida kbira għal pajjiżna - u l-isfidi ekonomiċi li jkunu għaddejjin minn żmien għal żmien.

Dan l-aħħar f'din il-Kamra konna qed niddiskutu l-implimentazzjoni taċ- charter Ewropew għan-negozji ż-żgħar u s-self-employed.

Din hija wkoll sfida interessanti min-naħa tal-MEPA li tittratta l-mod kif tfassal art li tkun tista' tesegwixxi l-implimentazzjoni ta' dan iċ-charter.

L-Onor.

Edwin Vassallo dejjem isemmi li rridu naħdmu b'mod imprenditorjali u jien naqbel miegħu.

Aħna rridu naħdmu b'mod li kulħadd ipoġġi lilu nnifsu minflok dak l-imprenditorjat li qed jistenna l-permess tal-MEPA.

Aħna rridu npoġġu lilna nfusna minflok dawk l-ambjentalisti li qed jistennew ċerti affarijiet mill-MEPA.

Ninsab persważ li jekk naħdmu id f'id inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem f'din il-missjoni għaqlija u jekk Alla jrid naslu f'dawn l-isfidi ta' taħbil il-moħħ li jrid ikollok ċertu forward planning biex tkun tista' twettaq dak il-pjan.

Waħda mill-isfidi importanti illi l- MEPA għandha quddiemha hija li tippjana fis-sens li tantiċipa x'se jkun hemm fil-futur biex hi tkun tista' toħloq dawn il-forward planning policies ħalli jissarrfu f'ġid lill-poplu Malti.

Qed ngħid dan mhux biss għaliex ikun hemm policies li jipprovdu żvilupp, imma għax dak l-iżvilupp jagħmluh b'tant armonija mal-kwalitajiet u l-ħteġijiet ambjentali tal-bniedem.

Meta nsemmu l-ambjent irridu norbtu wkoll is-saħħa tal-bniedem għaliex din tiddependi wkoll minn kemm ikollna ambjent nadif u minn kemm ikollna kontroll fuq dak li huwa l-iżvilupp ta' l-ambjent.

Meta l-MEPA tagħti permess għal xi proġett partikolari, ikun permess tal-bini, pero' meta jibda jintuża dak il-bini se jkollok ċerti emissjonijiet li trid toqgħod attent li ma jagħmlux ħsara lill-pajjiż u jinħoloq ġeneru ta' traffiku fuq iż-żoni ġodda li tkun ħloqt u allura hemmhekk trid tagħmel ukoll monitoring ta' dak l-ambjent.

Kif qed insemmi l-MEPA nixtieq nagħmel riflessjoni żgħira fuq l-istate of the environment report li jiġi ppreżentat u nsostni kemm hu tajjeb illi l- pubbliku jipparteċipa f'dawn it-tip ta' rapporti.

Huwa importanti li l- pubbliku jifhem xi jkun qed jiġri madwarna, x'inhuma r-riżultati, x'inhuma dawn it-tip ta' emissjonijiet li għandna fil-klima tagħna, x'inhu l-istat ta' l-ambjent rigward l-użu ta' l-art tagħna u l-miżbliet li jiġġeneraw b'riżultat ta' dak li jikkonsma l-poplu Malti u Għawdxi.

Jiġifieri dawn huma kollha issues li jorbtu ma' xulxin u allura jien nistieden lill- pubbliku kollu jipparteċipa kemm jista' jkun f'kull konsultazzjoni pubblika li toħroġ il-MEPA għax naħseb li dan jawgura tajjeb biex ilkoll flimkien inkunu qegħdin insawru dawn il-policies għall-ġejjieni ta' pajjiżna.

Naturalment il-policies jinbidlu minn żmien għall-ieħor u huwa tajjeb li wieħed jaġġornahom kemm jista' jkun malajr, għaliex meta jkollok tip ta' policies li m'għadhomx japplikaw huwa tajjeb li taġġornahom kemm jista' jkun malajr biex tagħmilha ħafna iktar faċli għal dawk in-nies li jridu jinvestu f'dan il-pajjiż.

Naturalment l-investiment tagħhom irid ikun marbut ma' bini li jkun ġie ddisinjat skond il-policies li jkunu qegħdin isiru minn żmien għal żmien.

Mr Speaker, se nġib eżempju biex jifhimni kulħadd.

Kien hawn żmien meta s- settur tat-tessuti kien wieħed mill-industriji prinċipali ta' pajjiżna.

Illum il-ġurnata dawn l-industriji qegħdin jiffaċċjaw il-problemi tagħhom, pero' qegħdin jinħolqu industriji ġodda li jridu fabbriki prattikament differenti għal kollox minn dak li jeħtieġ is-settur tal-manifattura.

Per eżempju, nista' nsemmi s-settur tal-farmaċewtika fejn hemm bżonn ta' fabbriki jew ta' kumplessi li huma adattati għaż-żmenijiet tal-lum u għall- ġejjieni.

F'dan il-każ ikun tajjeb li l-MEPA tagħraf tibdel il-policies tagħha u taġġornahom għaż-żmenijiet tal-lum.

Jien persważ li l-MEPA lesta li tagħmel dan jekk kemm-il darba jiġu policy review papers fil-bord tal- MEPA li jiena u l-Onor.

Joe Brincat nagħmlu parti minnu, pero' rridu naġġornaw il-policies tagħna kemm jista' jkun malajr biex inkunu fil-mira ta' l-investiment mhux biss lokali iżda wkoll barrani.

Din hija l-ikbar sfida li tista' twieżen il-bilanċ tajjeb bejn l-isfidi ambjentali u ekonomiċi u pajjiżna jrid jindirizza dawn il-ħteġijiet.

L-istess ngħid għas-settur tal-lukandi fejn ikun jeħtieġ li tiġbed ċertu tip ta' negozju lejn il-pajjiż u ma tistax tkun tard wisq biex twettaq dawn il-policies għax illum iż-żmien jiswa ħafna flus u dan jista' jfisser li l- investiment minflok ma jiġi f'pajjiżna jmur f'pajjiż ieħor.

Irrid insemmi wkoll li f'dan l-isfond kbir ta' globalizzazzjoni u ta' kompetizzjoni kbira bejn il-pajjiżi, wieħed irid ikun aġġornat mal-policies u ma' dak li jkun qed jiġri f'pajjiżi barranin.

Aħna għandna l-isfortuna li Malta hija pajjiż żgħir u allura l-isfidi u l-piżijiet fuq l-ambjent huma ħafna ikbar.

Dan kulħadd jirrikonoxxih u allaħares ma neħdux ħsieb l-ambjent meta nkunu qegħdin nagħmlu policies bħal dawn fuq proġetti kbar.

Mr Speaker, nixtieq nirriferi wkoll għall-proġetti kbar li hemm fil-major project scheme fi ħdan l-awtorita' ta' l-ambjent u l-ippjanar.

Meta wieħed jara li fil-MEPA jidħlu 7,500 applikazzjoni f'sena li jaqgħu taħt il-major project scheme għandu jimla ruħu bil-kuraġġ u jgħid li f'Malta hawn min irid jinvesti, hawn min għandu fiduċja fis-setturi ekonomiċi u hawn min għandu potenzjal qawwi biex itejjeb lil dan il-pajjiż.

Naturalment dan huwa potenzjal qawwi li mhux biss jiggwadanja minnu l-iżviluppatur, pero' jgawdu anke dawk it-trades li jġib miegħu dan ix-xogħol.

Għalkemm f'Malta l-poplu huwa bieżel ħafna, irid jagħraf x'inhuma dawn l-isfidi ekonomiċi u ambjentali ħalli kulħadd ikun jista' jiġbed ħabel wieħed biex kemm jista' jkun nattiraw l-investiment lejn pajjiżna b'mod li dak li jkun iħossu kuntent bl-investiment li jkun qed jagħmel u jkollu rasu mistrieħa.

Ninsab ċert li l-politika li qed iħaddem dan il-gvern tixpruna dawn it-tip ta' investimenti lejn pajjiżna u ssaħħaħ bil-bosta l-isfidi ambjentali ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn 31 t'Ottubru, 2005 fis-6.00p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Aġent Prim Ministru.

Fid-9.53 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦADDIEMA TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm impjegati għandha l-Air Malta?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-numru ta' impjegati ma' l-Air Malta hu ta' 1,814.

ĦADDIEMA TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jispjega kif sena ilu, l-Air Malta ħaddmet magħha 120 airport handler u 40 skrivan u sena wara qed tħejji skema biex dawn u ħaddiema oħra jingħataw l-option li jirtiraw qabel iż-żmien?

Jista' jassigura li dan hu fl-aħjar interess tal- ħaddiem Malti?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-impjegati li saru tal-post kienu ilhom jaħdmu ma' l- Air Malta erba' snin fi gradi fejn kien hemm ħtieġa għalihom biex jiġi kkontrollat l-overtime għoli li kien qed jitħallas, waqt li l-iskema ta' irtirar kmieni se titnieda biss f'każi fejn hemm nies żejda li ma jkunx meħtieġ li jiġu sostitwiti jekk jirtiraw kmieni mix-xogħol.

VULTAĠĠ BAXX FIS-SIĠĠIEWI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall- mistoqsijiet parlamenteri 11159 u 11454, jista' il-Ministru jgħid meta se jitlesta x-xogħol fuq il-feeder u s-substation biex jittaffew il-problemi ta' vultaġġ baxx f'Ta' l-Għolja, Triq Ġdida fi Triq it-Tank, fis-Siġġiewi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ix-xogħol fuq il-feeder tkompla billi diġa' twaħħlu l- arbli u huwa ppjanat li l-ġbid tal-linji li huwa estensiv, għandu jitlesta sa nofs Novembru u b'hekk il-problema tittaffa.

Min-naħa l-oħra, ix-xogħol fuq is-substations ta' Triq Ġuże Delia u fl-iskola tal-gvern huwa mibdi.

Huwa ppjanat li s-substation ġewwa l-iskola titlesta sa l-aħħar ta' din is- sena u b'hekk tissolva l-problema temporanjament u meta mbagħad is-sena d- dieħla titlesta s-substation fi Triq Guze Delia, ikollna soluzzjoni permanenti għall-akkwati kollha msemmija.

KONSUM TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-ittra mibgħuta mill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma lil ċerta persuna fejn l-istess korporazzjoni qed tistma li l-konsum ta' l-elettriku jammonta għal 13.5 units kuljum, jista' il-Ministru jgħid fuq liema kriterji hi bbażata din l-istima peress li mill-verifiki li saru jirriżulta li din il- persuna ma tużax aktar minn disa' units elettriku kuljum?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-istima tal-konsum ta' l-elettriku ta' 13.5 units kuljum hija bbażata fuq il-perijodu bejn it-2 ta' Novembru, 2004 u t-30 ta' April, 2005 fuq meter ġdid - kien hemm varjazzjoni fuq l-istima tal- konsum minħabba li l-qari li sar fit-30 ta' April, 2005 kien stima u mhux qari attwali – waqt li l-average ta' disa' units kuljum jirriżulta minn stima ta' konsum għall-perijodu bejn it-2 ta' Novembru, 2004 u l-15 ta' Lulju, 2005 meta sar il-qari tal-meter attwali.

Il-kont li nħareġ qiegħed jiġi rivedut fuq disa' units kuljum u l- konsumatur se jiġi avżat b'dan permezz ta' ittra oħra.

FILMS MIĠBUDIN F'MALTA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 14454 u jgħid liema huma l-films miġbudin f'Malta - wara li daħlet fis-seħħ il-liġi l-ġdida li rat it- twaqqif ta' kummissarju tal-films - li bbenefikaw mill-inċentivi l-ġodda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Sa mit-twaqqif ta' l-Att dwar il-Kummissjoni Ċinematografika li daħal fis-seħħ fil-15 ta' Lulju, 2005 inġibdu erba' produzzjonijiet, u cioe': "Munich" prodott minn Universal Pictures u Dreamworks, Blackbeard prodott minn kumpannija Ingliża Dangerous Films għall-BBC u National Geographic u Godspeed, żewġ produzzjonijiet prodotti minn kumpannija Ġermaniża Orange Pictures.

Fil-preżent qed tinġibed fil- Mediterranean film studios produzzjoni Ġermaniża oħra, bl-isem ta' Die Pamir, tal-Polyphone Film għall-istazzjoni televiżiv ADR/Degeto.

Minkejja li ġew approvati tliet applikazzjonijiet proviżorji, s'issa għadhom ma ngħataw l-ebda inċentivi minħabba l-fatt li l-ispiża li dawn il- produzzjonijiet għamlu f'pajjiżna għad trid tiġi vverifikata.

KAMRA TA' L-AĦBARIJIET TAL-PBS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jinħatar kap tal-kamra ta' l-aħbarijiet tal-PBS?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-istqarrija 1474 tat-12 ta' Ottubru, 2005.

KAMRA TA' L-AĦBARIJIET TAL-PBS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-kamra ta' l-aħbarijiet tal-PBS ilha aktar minn sena mingħajr kap?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 14688.

IMPRIŻI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm- il kumpannija mill-1999 sal-lum ingħatat għajnuna mill-MDC/Malta Enterprise biex twaqqaf impriża f'Għawdex?

X'inhu l-investiment totali ta' dawn il- kumpanniji?

Kemm nies qed iħaddmu?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

DAY CENTRES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn day-care centres?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Waqt li ninsab informat li f'Malta hawn 14-il day centre, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex rigward in-numru ta' day centres f'Għawdex jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MEPA ENFORCEMENT NOTICES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' enforcement notices tal-MEPA?

Liema hi dik li ilha l-aktar li ħarġet u meta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li fil-preżent, it-taqsima ta' l- infurzar fi ħdan il-MEPA għandha 1,600 każ pendenti għal aktar investigazzjoni, 1,504 każ minħabba li hemm proċeduri oħra li għad iridu jiġu deċiżi, bħal applikazzjonijiet sanitorji u appelli pendenti u 2,922 każ biex tittieħed azzjoni diretta.

Il-każ li jmur l-aktar lura f'Ghawdex hu ECF807/93, maħruġ fl-20 ta' April, 1993 filwaqt li l-aktar każ li ilu maħruġ f'Malta hu ECF12/93, maħruġ fit-2 ta' Jannar, 1993.

KULLEĠĠ SAN BENEDITTU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq San Benedittu, f'Ħal Kirkop?

Meta se jinfetaħ il-kulleġġ?

Kemm hu maħsub li se tkun l-ispiża finali u kemm kienet tkun kieku x-xogħol mhux qed isir mill- fondazzjoni għall-iskejjel t'għada?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ewwel fażi tax-xogħlijiet tal-bini ta' l-iskola sekondarja subien fil-Kulleġġ San Benedittu huwa lest u l-iskola fetħet fis-26 ta' Settembru, 2005.

L-ispiża pproġettata għall-ewwel fażi hija ta' Lm2.65 miljun li tinkludi l- VAT u Lm0.3 miljun għat-tieni fażi.

Din l-iskola nbniet fi żmien sentejn skond l-ispecifications u skond l- istima oriġinali ta' Lm3 miljun.

ĊENTRU TA' MEDJAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu x-xogħol li qed isir bħalissa fiċ-ċentru ta' medjazzjoni sabiex jiġi attirat aktar xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 13841.

KULLEĠĠ SAN BENEDITTU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien jieħu iktar żmien il-bini tal-kulleġġ San Benedittu, f'Ħal Kirkop kieku ma sarx mill- fondazzjoni għall-iskejjel t'għada?

ONOR.

LOUIS GALEA: Huwa diffiċli li wieħed jgħid kemm kien idum il- proġett tal-bini ta' l-iskola ġdida sekondarja subien fil-Kulleġġ San Benedittu kieku ma kienx hemm il-fondazzjoni għall-iskejjel t'għada.

Wieħed pero' jista jinnota illi:

Kien hemm major refurbishment and upgrading programme ta' l-iskola Sir Adrian Dingli girls junior lyceum, fejn kien qiegħed jiġi pproġettat illi dan ix-xogħol li beda fl-1997/8 kellu jitlesta fl-2011 u fil-fatt l-iskola tlestiet fi żmien sentejn mill-FTS; u

Kien hemm il-bini ta' skola ġdida f'Santa Lucija li damet 'il fuq minn seba' snin biex tlestiet, filwaqt illi din l-iskola sekondarja ġdida San Benedittu se tkun tlestiet f'inqas minn tliet snin u bi spiża ferm inqas.

DĦAĦEN EĊĊESSIVI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ċitazzjonijiet ingħataw mill-pulizija minħabba dħaħen eċċessivi minn vetturi fis-snin 2001, 2002, 2003, 2004 u 2005 sal-lum f'Malta u Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub huwa kif ġej:

|Sena |Ċitazzjonij| | |iet | |2001 |186 | |2002 |132 | |2003 |184 | |2004 |237 | |2005* | 95 |

*sat-30 ta' Settembru.

IKONOS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kif inxtara l-makkinarju awdjoviżiv ta' IKONOS?

Ta' min hu?

Ta' dak li kien l-MCR jew ta' fejn kien qed jintuża, jiġifieri istituti barranin?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-makkinarju awdjoviżiv ta' IKONOS inxtara bi proċess ta' tender.

Il-makkinarju hu proprjeta' tal-pajjiż fejn hu stallat l-equipment.

Wara l- konklużjoni tal-proġett hemm kondizzjonijiet marbutin mat-trasferiment tal- proprjeta' li jridu jiġu diskussi mal-Kummissjoni Ewropea.

IKONOS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm u min huma l-kumpanniji li ħarrku lill- MCR fuq dak li għandhom jieħdu minħabba IKONOS?

X'inhu l-ammont ta' dawn it- talbiet?

Jikkonferma li l-Unjoni Ewropea ma ħallsitx pagament ta' IKONOS?

Sakemm ġie mġedded il-kuntratt?

Min hu nkarigat minn IKONOS fil-każ li dan ġie mġedded?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kumpannija lokali Forestals kienet bdiet proċeduri kontra dak li qabel kien l-MCR.

Dan il-proċess ġie mwaqqaf għaliex intlaħaq ftehim bejn il-partijiet fuq l-ammonti li kellhom jieħdu minħabba IKONOS.

L-ammont kien ta' Lm94,000.

Il-kuntratt ta' IKONOS ġie mġedded b'xahrejn sas-7 ta' Frar, 2005 b'ittra formali ta' extension mill-Unjoni Ewropea, notata b'addendum to the contract, l-unika konferma uffiċjali.

Waqt dan iż-żmien il-proġett kien fl- inkarigu ta' Dr J. Cannataci fir-rwol tiegħu ta' project leader ta' IKONOS.

Mill-erba' pagamenti li kellhom isiru ma sarx il-first intermediate annual payment u s'issa lanqas il-forecast final payment.

POSTIJIET BATTALA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi l-politika tal-gvern dwar postijiet battala?

X'qed tagħmel l-awtorita' tad-djar f'dan ir- rigward?

L-awtorita' għandha skema jew ħsieb li twaqqaf unit għax-xiri ta' proprjeta' vojta?

Kemm hu l-budget f'dan ir-rigward?

Għal liema tip u lokalita' mistennija tippjana l-awtorita' tad-djar?

Min hu mistennni li jkun intitolat japplika biex ibigħ il-proprjeta'?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar qed tipproponi li talloka Lm3 miljun fl-estimi għas-sena finanzjarja 2005/2006 biex tixtri proprjeta' vojta, preferibbilment fil-qalba ta' l-irħula.

L-awtorita' għadha qed taħdem fuq id-dettalji dwar din il-proposta.

KIRI TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk l-awtorita' tad-djar għandhiex skema biex tikri mis-settur privat?

Meta twaqqfet din l-iskema?

Min applika?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Permezz ta' avviż pubblikat f'ġurnali lokali f'Marzu ta' din is-sena, l-awtorita' tad-djar għamlet sejħa għall-kiri ta' appartamenti vojta għal perijodu ta' bejn ħamsa u għaxar snin.

S'issa l-awtorita' irċeviet tliet offerti li qed jiġu pproċessati.

ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm applikaw quddiem l- awtorita' tad-djar biex jibbenefikaw mill-iskema ta' stallar tal-lifts f'binjiet tal-privat fis-snin 2004/2005?

Kemm kienet in-nefqa?

Kemm ġie jiswa kull lift?

X'għajnuna fi flus tat l-awtorita' għal kull lift?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar m'għandha l-ebda skema li tipprovdi għajnuna għall-istallar ta' lifts f'binjiet tal-privat.

SHELTERED HOUSING

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn wasal il-proġett ta' sheltered housing tal-Belt Valletta u l-Floriana?

F'liema stadju jinsab ix- xogħol?

Kemm ġie jiswa kull proġett?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-proġett ta' sheltered housing fil-Floriana tlesta u l-units ġew allokati b'kera.

Il-proġett, inkluż l-akkwist ta' l- art tal-bini li floku tela' l-proġett il-ġdid, ġie jiswa Lm148,000.

Proġett simili fi Triq Merkanti fil-Belt Valletta nbeda f'Awissu 2005, bi spiża li mistennija tilħaq il-Lm238,000.

TAL-FTIEĦ, BIRKIRKARA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'miżuri introduċiet l- awtorita' tad-djar fl-2004/2005 għall-bini ta' appartamenti ġodda li permezz tagħhom jonqos il-konsum ta' l-elettriku?

F'liema lokalita' jinsabu?

X'inhi n-nefqa?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar madwar sena u nofs ilu wettqet proġett pilota b'energy-saving features f'Tal-Ftieh, Birkirkara li jikkonsisti f'għaxar appartamenti u 13-il garaxx, bi spiża ta' madwar Lm22,500.

Il-features jinkludu aperturi double-glazed, persjani, insulation fis-soqfa u l-ħitan, solar water heaters, sun pipes u photovoltaic panels.

Kull proġett ġdid li nbeda minn din is-sena mistenni jkollu numru ta' energy-saving features li jinkludu aperturi double-glazed, persjani, bjar, insulation fis-soqfa u l-attrezzi neċessarji biex ikunu jistgħu jiġu stallati solar water heaters.

L-awtorita' qed tistalla 80 solar water heater fl-appartamenti l-ġodda fi Triq Pietru Darmanin, Pembroke, bi spiża ta' Lm25,600.

ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhu l-programm ta' istallar ta' lifts fi blokki eżistenti tal-gvern?

Kemm lifts ġew istallati, f'liema lokalita' u kemm ġie jiswa kull lift?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

PERCHED BEACH F'BUĠIBBA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Kif jista' ikun li "ma nħatrux periti" għall-proġett ta' perched beach f'Buġubba meta diġa' hemm applikazzjoni quddiem il-MEPA?

Min hu l-perit?

Kif intgħażel u x'se jitħallas għas-servizzi professjonali tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-perit responsabbli għall-applikazzjoni fir-rigward tal-bajja ta' Buġibba huwa Alfred Grech.

Il-Perit Grech jaħdem b'mod regolari ma' l-awtorità tat-turiżmu fuq tip ta' xogħol speċjalizzat rikjest għal dan il-proġett u se jitħallas skond it-tariffa kif stabilita bil-liġi.

Għall-proġett tal-bajja tar-ramel fil-Qawra għadu ma nħatarx perit.

STUDENTI FL-UNIVERSITA'

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 14754 u jgħid kemm hemm studenti fl-universita` isegwu full-time course?

Kemm minnhom bdew full-time course din is-sena akkademika?

Jista' jgħid ukoll kemm huma l-istudenti Għawdxin, inkluż dawk li se jibdew din is-sena, li bħalissa qed isegwu full-time course fl-universita`?

Jista' jgħid ukoll kemm kienu l-istudenti li bejn l-2000 u din is-sena applikaw biex jibdew kors ta':

*Bachelor of Science (Business & Computing);

*Bachelor of Science (Hons) Information Technology;

*Bachelor of Science (Hons) - Biology, Chemistry, Mathematics, Physics, Statistics & *Operations Research, Computer Science;

*Informatics Bachelor of Engineering (Hons); u

*Bachelor of Education/ PGCE - Biology, Chemistry, Physics, Mathematics u Computer?

Jista' jgħid minn meta beda jkun applikat it-test tal-mezzi u kemm studenti bbenefikaw b'dan il-mod?

Fiex jikkonsisti t-test?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' studenti li jattendu full-time course fl- universita' huwa ta' 6,818 - in-numru ta' studenti li bdew full-time course din is-sena huwa ta' 2,292 – li 653 minnhom huma Għawdxin.

Tagħrif dwar in-numru ta' studenti li bdew isegwu l-korsijiet imsemmija fis-snin 2000- 2005 qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

It-test tal-mezzi beda jiġi applikat fis-sena 2000, bil-kriterju ġenerali li jekk id-dħul fil-familja ta' l-applikant ikun ta' anqas minn Lm4,000 fis- sena, it-talba tkun milqugħa.

Iżda l-policy li stabilixxa l-bord hi li jekk l-istudent wara li jkun eżaminat kollox jipprova li tenħtieġlu għajnuna biex ikun jista' ikompli l-istudji tiegħu, il-każ ikun ikkonsidrat pożittivament.

In-numru ta' studenti li bbenefikaw minn din l-għajnuna hu kif ġej:

|Sena |Studenti | |2000/1 | 212 | |2001/2 | 228 | |2002/3 | 233 | |2003/4 | 245 | |2004/5 | 260 |

STUDJI TERZJARJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 14755 u jgħid - anke jekk hemm bżonn ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dettalji ta' kif inħadmu l-projections - kemm huwa maħsub li jkun hemm studenti li jkomplu l-istudji terzjarji fis-snin li ġejjin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-mira ta' parteċipazzjoni ta' studenti fil-livell post-sekondarju, vokazzjonali u terzjarju tinħadem fuq bażi storika li turi li fl-aħħar sitt snin, in-numru ta' żgħażagħ li komplew l-istudju/taħriġ sa 19 il-sena tela' minn 31% fl-1999 għal 44% fl-2004 u fuq il-politika tal- gvern li qed isegwi l-miri ta' l-aġenda ta' Lisbona.

STUDENTI UNIVERSITARJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 14756 u jgħid kemm studenti ġodda daħlu l-universita` din is-sena?

X'inhuma l-korsijiet magħżula?

Jista' jgħid kemm minnhom huma Għawdxin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Skond l-applikazzjonijiet deċiżi s'issa, din is-sena daħlu 2,634 student fl-Universita' ta' Malta li minnhom 277 huma Għawdxin.

Tagħrif dwar in-numru ta' studenti f'kull kors qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

INDUSTRIJA TAT-TJUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-importazzjoni tat-tjur u/jew bajd tat-tiġieġ għall-industrija tal-poultry matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

INDUSTRIJA TAT-TJUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana fil-preżent kemm hu n-numru ta' tjur?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fil-preżent in-numru ta' tjur hu kif jidher hawn taħt :

| |Malta |Għawdex | |Broilers |529,755 |169,085 | |Layers |492,728 |78,909 | |(pullet) | | |

BDOTI TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' bdoti li ġew reklutati ma' l-Air Malta matul dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RIŻENJI MILL-AIR MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm bdoti u membri tal-crew ta' l-Air Malta rriżenjaw mix-xogħol matul dawn l- aħħar ħames nin?

Jista' jagħti tagħrif dwar ir-reklutaġġ li sar fl-istess perijodu għall-istess karigi?

ONOR.

ŻIEDA FIL-PREZZ TAL-FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti breakdown ta' meta u b'kemm għola l-fuel minn Jannar ta' din is-sena?

ONOR.

KAŻ TA' BIDWI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana x'passi qed jittieħdu biex bidwi li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ikun jista' jaħdem ir-raba' sabiex ilaħħaq il-prodotti fis-suq bħal bdiewa oħra?

ONOR.

SKOLA SIR LUIGI PREZIOSI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'verita' hemm f'rapporti li wasluli li t-tfal kollha li jattendu form II ta' l-iskola Sir Luigi Preziosi ta' Pembroke, għandhom il-kotba tal-Malti u tal-ġeografija mqattgħin u maħmuġin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Se nassigura li l-ilment jiġi mistħarreġ u jittieħdu l-passi meħtieġa.

BORD TA' SORVELJANZA TAT-TAGĦLIM TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' il- monitoring board tas-settur TEFL matul Jannar/Settembru 2005?

Kemm-il skola żar bi spezzjoni dwar it-tagħlim ta' l-Ingliż fl-istess perijodu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn Jannar sa Settembru 2005 il-bord ta' sorveljanza tat-tagħlim ta' l-Ingliż bħala lingwa barranija ltaqa' sitt darbiet.

Fl-istess żmien, kull meta ħass il-ħtieġa, il-bord żar l-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż bħala lingwa barranija, inkluż skejjel ġodda li llum kollha għandhom liċenzja kif titlob il-liġi.

KONT TA' L-ILMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Tista' il-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma twieġeb lil waħda persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li għadha mniżżla bħala li għandha kont pendenti ta' fond li effettivament biegħet erba' snin ilu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-konsumatur ma informax lill-korporazzjoni li kien biegħ il-fond in kwestjoni u għaldaqstant l-account għadu jsejjaħ lilu.

Il- korporazzjoni kkuntattjat lil dan il-konsumatur biex jgħaddi l- informazzjoni neċessarja ħalli dan it-trasferiment iseħħ.

SKOLA PRIMARJA TAL-MELLIEĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jivverifika jekk xi ħadd fl-iskola primarja tal-Mellieħa ordnax li t-tfal ta' klassi 5A m'għandhomx jitħalltu mat-tfal ta' klassi 5B waqt il-break u jekk din l-ordni verament ngħatat, titreġġa' lura għax huwa disedukattiv li dan iseħħ qalb it-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15009.

SKOLA PRIMARJA TAL-MELLIEĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u lmpjiegi: Jista' il-Ministru jara li jittieħdu passi biex jieqaf ix-xogħol li għaddej fl-iskola primarja tal-Mellieħa minħabba t-trabijiet u r-riħa taż-żebgħa li qed iħarbtu l-edukazzjoni tat-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15008.

CROWNE PLAZA HOTEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 14819 u jgħid kemm hemm nies jaħdmu mal-lukanda Crowne Plaza?

Sakemm huwa maħsub li l-lukanda tkompli topera u x'se jsir mill-ħaddiema tagħha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RETURNED MIGRANTS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid x'kien in-numru ta' immigranti Għawdxin li ġew lura biex jissetiljaw f'Għawdex mill-1986?

Kemm minnhom jaħdmu bi qligħ?

Kemm minnhom jaħdmu għal rashom?

Kemm minnhom għandhom ħaddiema magħhom u kemm?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MARDA TAT-TJUR

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid x'miżuri qed jittieħdu f'Għawdex sabiex jiġi aċċertat li ma tidħolx l-avian flu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: F'Għawdex qegħdin jittieħdu l-istess prekawzjonijiet li qegħdin jittieħdu fuq livell nazzjonali.

ENEMALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'miżuri konkreti ttieħdu fl-aħħar sena fuq livell amministrattiv u livell ta' purchasing, biex jiġu indirizzati l-ineffiċjenzi u l-ħela fil- korporazzjoni Enemalta?

X'cost savings saru?

ONOR.

ENEMALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta u minn min ġie stabilit li l-Enemalta għandha ħofra ta' Lm50 miljun?

ONOR.

ENEMALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'miżuri konkreti ttieħdu fl-aħħar xhur biex l-Enemalta tinvesti f'sorsi alternattivi ta' enerġija?

ONOR.

IMPORTAZZJONI TA' PETROL U DIESEL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk sarx xi studju biex jiġi stabilit x'impatt se jkollu fuq il-bottom line tal- korporazzjoni Enemalta jekk u meta tiġi implimentata d-deċiżjoni li l- petrol u d-diesel jibda jiġi importat minn sorsi oħra barra l-Enemalta?

ONOR.

PROĠETTI FFINANZJATI MILL-EU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'se tkun il-kontribuzzjoni tal- gvern ċentrali u ta' l-Unjoni Ewropea dwar proġetti parzjalment iffinanzjati mill-Unjoni Ewropea matul din is-sena amministrattiva?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-fondi wżati mill-programm pre-adeżjoni u faċilita' transitorja jinsabu f'Tabella A li qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

Rigward fondi strutturali, id-direttorat ta' l-awtorita' tal-pagament fil- ministeru tal-finanzi s'issa għamel ċertifikazzjoni waħda li saret fit-30 ta' Ġunju, 2005.

L-ammonti ċertifikati u sussegwentement rimborsati mill- Kummissjoni Ewropea għal kull fond jinsabu f'Tabella B li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

FLUCTUATION TAL-LIRA MALTIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'konsiderazzjoni ngħatat jew se tingħata lis-suġġeriment ta' l-FOI li jkun hemm fluctuating peg mal-euro sabiex il-pajjiż ikun jista' jassorbi aħjar shocks internazzjonali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-użu ta' fluctuation bands ta' l-ERM II ġie kkonsidrat sew qabel ma ttieħdet id-deċiżjoni f'April li għadda li l-valur tal-lira Maltija mal-euro jibqa' fiss.

Ir-raġunijiet ġew spjegati fit-tul waqt konferenza stampa li ngħatat fit-30 ta' April u ma ġara xejn minn dakinhar 'il hawn li jinvalida dawk ir-raġunijiet.