MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 77 Il-Ħamis, 3 ta' Diċembru, 1992 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 77

Il-Ħamis, 3 ta' Diċembru, 1992

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 3 ta' Diċembru, 1992

WERREJ

MINUTI ................................................

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI ........................

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA - ESTIMI ĠENERALI

L-EWWEL JUM STABBILIT

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN .................

AĠĠORNAMENT ...........................................

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB ......................

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 76 li saret fit-2 ta' Diċembru, 1992 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BARRAKKA TA' FUQ - XOGĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Schembri Adami) staqsa lill- Ministru għall- Ambjent: Meta se jitlesta x- xogħol fuq il-Barrakka ta' Fuq u f'liema stadju ta' xogħol wasal?

Min hu l-perit inkarigat mix-xogħol u kemm se tkun l-ispiża tax-xogħol kollu, inkluż id-drittijiet profess- jonali?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Nassumi li l-Onor.

Membru qed jirreferi għal xogħol ta' restawr ta' l-arkati fil- Barrakka ta' Fuq.

Dan ix-xogħol tlesta minn kuntrattur privat aktar minn tliet xhur ilu u sewa Lm36,537.

M'hemm l-ebda ħlas għal drittijiet professjonali peress li l-perit inkarigat kien il- perit tad-Diviżjoni tax- Xogħlijiet addett fl-Uffiċċju għar-Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta.

ART MOGĦTIJA LILL-BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Schembri Adami) staqsa lill- Ministru tal- Finanzi: Kemm ingħatat art lill-barranin tul is-snin 1987, 1988, 1989, 1990, 1991 u taħt liema titolu?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): In-numru ta' permessi għal xiri ta' plots maħruġa lill-barranin tul is- snin imsemmija, huwa kif jidher hawn taħt:

SENA NRU TA' PERMESSI

1987 50 1988 33 1989 36 1990 27 1991 18

PROPOSTA DWAR KODIĊI EWROPEW KOMUNI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Schembri Adami) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja: Xi proposti jidhirlu li għandu jagħmel il-Gvern Malti u f'liema fora internazzjonali biex jitwaqqaf kodiċi Ewropew komuni li jaqsam il-fruntiera u li jkun jista' jittratta effiċjentement u b'mod effettiv ma' kriminali internazzjonali jkunu fejn ikunu?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja): It-tema msemmija mill-Onor.

Interpellant kienet parti mid-diskors tiegħi lill-Konferenza tal- Ministri tal-Ġustizzja ta' l- Ewropa li saret f'Nikosija, Ċipru ftit ġranet qabel ma saret l- interpellanza.

Il-proposta ntlaqgħet b'interess u hu mistenni li s- Segretarju tal- Kunsill ta' l- Ewropa jkompli jistudjaha u jikkonsidraha.

Mhumiex preklużi problemi kbar kemm ta' natura teknika kif ukoll ta' natura politika qabel ma din il-proposta tista' b'xi mod tavverra ruħha.

Il-konferenza tal-Ministri għall-ġustizzja ta' l-Ewropa sejra ssir f'Malta f'1994.

ĊENTRU TA' L-ANZJANI TAL- FURJANA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' jiġi kkonfermat illi residenti fiċ-ċentru ta' l- anzjani tal-Furjana biex jiġu aċċettati kellhom jaħmlu depożitu ta' Lm1,500?

Billi l-Uffiċċju tas- Segretarju Parlamentari l-Onor.

A Mifsud Bonnici kien jaf b'dan wara li nformawh il-Floriana Senior Citizens, x'passi ttieħdu s'issa u kontra min?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Ministru għas-Sigurta' Soċjali) (f'isem il-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali): Skond ir- regolamenti ta' l-1988 dwar rati għal hostels ta' l-Istat, kull residenti f'hostel għandu jikkontribwixxi għaż-żamma tiegħu 60% mid-dħul nett totali tiegħu, iżda li dan l-ammont ma jkunx iktar minn Lm4 kuljum li ma jkunx tali li jħalli lil dawk ir-residenti b'inqas minn Lm360 fis-sena għad- dispożizzjoni tiegħu.

Dawn ir-regolamenti qed jiġu segwiti u applikati mhux biss għad-dħul ta' l-anzjani fiċ- Ċentru tal-Furjana iżda għad- dħul fid-Djar ta' l-Anzjani kollha.

Nifhem li l-Onor.

Membru qed jirreferi għal numru ta' anzjani, li minnhom hemm fid- Dar tal-Furjana u anke fi djar oħra, li s-60% tad-dħul nett totali tagħhom jeċċedi l- massimu ta' Lm4 kuljum.

Skond arraġamenti li saru ma' l- anzjani involuti jew ma' l- amministraturi tagħhom, ġie deċiż li s-somma dovuta lill- Welfare Committee għaż-żamma tagħhom tiġi mħallsa jew mis- Savings Account tagħhom f'ammont li ma jeċċedix l- Lm1,460 fis- sena jew titnaqqas mid-dħul tas-Sigurta' Soċjali u mill-bonus tagħhom, u l- kumplament mis-Savings Account tagħhom skond kif ikun il-każ.

F'każi bħal dawn, il-persuna involuta titlob lill-bank tagħha jagħmlilha garanzija bankarja għall-ammont mitlub f'isem il-Welfare Committee.

Naħseb ukoll li l-Onor.

Membru għandu, qabel ma jasal għal ċertu konklużjonijiet, bħalma għamel f'din il- mistoqsija, jiċċekkja tajjeb dak li jkun qallu ħaddieħor.

KUNSILL NAZZJONALI GĦALL- ANZJANI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il- Gvern iffissax xi target- date għat-twaqqif u tħaddim tal-Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani?

Jekk fl-affermattiv, x'ini din id-data?

Qed isiru xi tħejjijiet għat- twaqqif tal-Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani?

Jekk fl-affermattiv, fiex jikkonsistu, min qed jagħmilhom u f'liema stadju waslu?

Meta eventwalment jitwaqqaf il-Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani x'rikonoxximent u/jew status legali se jgawdi?

X'se jkunu t-terms of reference mħaddma għat-tfassil ta' l-istatut li fuqu mistenni jaħdem biex jilħaq l-għanijiet li għalihom ikun twaqqaf il- Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani?

Se jiġu suġġeriti xi guidelines għal dan l-iskop, jekk fl-affermattiv, min se jissuġġerihom u x'inhuma?

Min hemm maħsub li jkun uffiċjalment mistieden jieħu sehem fil- kompożizzjoni ewlenija tat-twaqqif tal- Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani?

Dawn se jkollhom xi rwol speċifiku?

Għaqdiet kostitwiti ta' anzjani li jgawdu għeruq f'bażi ta' background politiku se jiġu uffiċjalment mistiedna jagħtu sehemhom fit-twaqqif tal- Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani?

Jekk fin-negattiv, għal liema raġuni?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali): Wara d- diskors tal- President ta' Malta fil-ftuħ ta' din il-Leġislatura fejn, fost affarijiet oħra, ingħad li hemm il-ħsieb li jitwaqqaf Kunsill Nazzjonali għall- Anzjani, l-Uffiċċju tas- Segretarju Parlamentari għall- Kura ta' l- Anzjani nhar il- Ħadd, 10 ta' Mejju, organizza seminar dwar it-twaqqif ta' dan il-Kunsill, li l-iskop ewlieni tiegħu kien li jqanqal diskussjoni miftuħa fost dawk preżenti dwar x'għandhom ikunu l-għanijiet ta' Kunsill ta' l- Anzjani.

L-attendenza għal dan is- seminar, li għalih attendejna kemm jien kif ukoll s- Segretarju Parlamentari l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici kienet tajba ħafna.

Kien hemm rappreżentanza mill-għaqdiet kollha kif ukoll minn anzjani individwali.

Wara li ħafna minn dawk preżenti urew l-opinjoni tagħhom ġie maħtur kumitat proviżorju b'rappreżentant mis- Segretarjat għall-Kura ta' l- Anzjani.

L-Istatut tal-Kunsill ġie approvat fl-ewwel laqgħa ta' l- Assemblea Ġenerali ta' l- Anzjani fit-22 ta' Novembru, 1992 u fil-laqgħa tas-6 ta' Diċembru, 1992 se jinħatru l- membri tal-Kunsill.

Kien mill-bidu nett il-ħsieb tal-Gvern li jirrikonoxxi lil dan il-Kunsill bħala organu awtonomu u konsultattiv li jirrappreżenta l-vuċi ta' l- Anzjani Maltin u Għawdxin.

It-terms of reference li kienu mogħtija mill-Gvern huma riflessi fl- għanijiet ta' l- Istatut.

Skond l-Istatut, il-Partiti Politiċi sejrin ikollhom rappreżentant fuq il- Kunsill.

TELEMALTA - ĦADDIEMA LI JAĦDMU FIS-SEWERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Sandro Schembri Adami) staqsa lill- Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il- ħaddiema ta' Telemalta li jaħdmu fis-sewers tal-Belt Valletta għandhomx ipprovdut apparat tas-safety u shower room biex ikunu jistgħu jinħaslu wara li jkunu ħadmu fis-sewers?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li l-Korporazzjoni dejjem ipprovdiet ilbies protettiv bħal boiler suits, rubber boots, helmets, ingwanti, u apparat ieħor lill- impjegati li jaħdmu fis-subways tal-Belt, Valletta.

Il-Korporazzjoni qegħda tieħu ħsieb ukoll sabiex fi żmien qasir dawn il- ħaddiema jkollhom il-faċilita' fejn jinħaslu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, xtaqt nistaqsi jekk barra li l-ħaddiema jużaw protective clothing isirulhomx regolarment eżamijiet mediċi speċjalment minħabba l-fatt li dawn ikunu esposti għal ċertu viruses li jistgħu jaffettwaw ħafna l-fwied.

Għandu jsirilhom regolarment eżami mediku biex apparti li jsiru jafu humiex infettati, isir magħruf ukoll jekk ikunux qegħdin iġorru xi virus li jistgħu jgħaddu lil ħaddieħor?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena naħseb li dan is- suġġeriment irrid ngħaddih lill-Korporazzjoni.

Ovvjament hemm min jieħu ħsieb l-aspetti mediċi u nista' ngħid li fis-17 ta' Lulju ta' din is-sena twaqqaf Health and Safety Committee biex jagħmel dan it- tip ta' suġġerimenti.

Naħseb li dan huwa suġġeriment validu u beħsiebni nitkellem mal- Korporazzjoni dwar dak li qed igħidilna l-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l- Ministru jgħidli jekk dawn is- sewers jinfdux ma' dawk li hemm il-Furjana u jekk jibqgħux sejrin għall-exchange tal-Blata l-Bajda?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li d-domanda li qed jagħmel l-Onor.

Mizzi trid issir lill-Ministru differenti għaliex hija kwestjoni infrastrutturali.

Biex inkunu preċiżi hawnhekk qed nitkellmu fuq is-subways tal-Belt fejn hemm problema ta' spill tad- drenaġġ.

Jien ma nistax ngħidlek jekk jinfdux ma' tal- Furjana u ma' ta' Blata l- Bajda.

Din hija s-sistema ta' l-underground tat-toroq taħt il-Belt.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed nistaqsi jekk jinfdux, peress li minn hemmhekk igħaddi l- cable tat-telefon.

Safejn naf jien jinfdu tal-Furjana.

Pero' jien qed nistenna li tirrispondini biex imbagħad nistaqsik xi ħaġa oħra.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-domandi supplimentari jimxu skond ir- regoli parlamentari li għandna.

Id-domanda hija dwar x'qed isir għas-saħħa tal- ħaddiema.

Issa int qed tistaqsini liema tunnel jinfed ma' tunnel ieħor.

Nissuġġerilek li tagħmilli domanda ad hoc u jien nivverifikaha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l- Ministru jikkonferma li dan l- aħħar sar xi serq minn Telemalta, fi Spencer Hill, għaliex fil-fatt il-ħallelin daħlu mit-tunnels tal-Furjana li jinfdu mat-tunnels tal-Belt.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Din id-domanda hija iktar 'il bogħod mid- domanda oriġinali.

Din qed tfakkarni f'logħba jew test psikoloġiku, skond b'liema mod tagħmlu, ta' l-association of ideas.

F'illi bdejna biex nitkellmu fuq is-saħħa tal- ħaddiema u f'illi spiċċajna nitkellmu fuq każ ta' serq!

Jien m'inix informat li kien hemm xi każ ta' serq, aħseb u ara minn fejn għadda dak li allegatament wettaq is-serqa, jekk hux mis-sewer jew le.

M'inix informat f'din il- materja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l- Ministru jikkonferma jekk dan l-aħħar insterqux xi affarijiet tal-computers mill-Blata l- Bajda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li biex niġu lura għall- proċess ta' l-association of ideas għar-regoli parlamentari nistieden lill-Onor.

Interpel- lant jagħmilli mistoqsija fuq hekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l- Ministru jgħidli għaliex il- Ministru ma rrispondiex meta din l-istqarrija ħarġet fl- aħbarijiet u d-DOI ma ħareġ l- ebda stqarrija.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: M'għandi xejn x'inżid, Mr Speaker.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l- Ministru jgħidli għaliex m'għandu xejn x'iżid?

Għax ma jridx jgħidilna jew għax ma jafx?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li rridu napplikaw ir- regoli parlamentari ta' l- iStanding Orders.

Jien diġa' għidt lill-Onor.

Mizzi li ma sarli l-ebda rapport f'dan is- sens, wisq inqas ma ħassejt il- bżonn li nwieġeb dak inhar jew inwieġeb illejla.

Jekk ikun hemm domanda preċiża fuq hekk, naturalment isir indaġni fuqha.

POLICY DWAR L-AIDS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: B'referenza għar-risposta mogħtija mill-Ministru għall- mistoqsija parlamentari tiegħi Nru 4999 dwar id-draft policy dwar l-AIDS li tfassal min- National Committee on AIDS flimkien mal-Global Programme on AIDS (WHO regional office for Europe), jista' l-Ministru jpoġġi d-draft policy kif mitlub fuq il-Mejda tal-Kamra.

Għandu jew m'għandux dan id- draft policy l-Ministeru?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Kif għarraft lill-Onor.

Interpellant fir- risposta għall-mistoqsija parlamentari Nru. 4999, it- tfassil tal-politika nazzjonali dwar l-AIDS mhix kompitu tal- Ministeru tiegħi, iżda tal- Ministeru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali.

Nissuġġerilu li jagħmel il-mistoqsija lilu.

SANTA LUĊIJA - FLATS TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid x'sar mill- wegħda li l-inkwilin fi Flats Indipendenza fi Triq Maria de Domenicis, Santa Luċija jingħatawlhom xi flus biex titlesta l-kamra tal-banju fl- istess flats?

Jaf il-Ministru li minkejja li l-abitanti ilhom joqgħodu hemm ix-xhur u anke 'l biċċa l-kbira l-Awtorita' tad- djar għollitilhom il-kera, s'issa baqgħu b'xejn?

ONOR.

GEORGE HYZLER: L- Awtorita' tad-Djar awtorizzat il-pagament lil dawk il- benefiċċjarji li fil-fatt waħħlu l-kamra tal-banju.

NAXXAR - PALAZZO CASTRO

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l- Ambjent: Jista' l- Ministru jikkonferma li Palazzo Castro fin-Naxxar fl-inħawi tat-Trade Fair Grounds qiegħed jitwaqqa' minn kuntratturi biċċa, biċċa?

Jaf il-Ministru li dan il- palazz għandu storja antika u jifforma parti mill-wirt storiku u kulturali ta' pajjiżna?

Jeżistu permessi għal tali twaqqiegħ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dak li qed jitwaqqa' mhux Palazzo Castro iżda ħitan ta' ġonna viċin.

LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR - PIXXINA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Ħarġu t- tenders għall-finishings tal-pixxina olimpika li qed tinbena għal- Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar 1993?

Kemm-il tender intefgħet?

Minn min?

Għal liema ammonti ta' flus?

Lil min ġiet aġġudikata?

X'inhuma (i) il- finishings u (ii) il- facilities li mistennija li jkollha l-istess pixxina olimpika?

Meta hu maħsub li dawn jitlestew?

Hemm xi penalty clause f'każ li l- kuntratt ma jiġix esegwit fiż-żmien miftiehem?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ma ħarġu l-ebda offerti għall- finishings biss tal- Pixxina Nazzjonali.

It-tender li ħarġet kienet tkopri d-disinn u l-bini tal-pixxina kompluta b'kollox.

Il-Pixxina Olimpika se tkun ta' livell internazzjonali u skond il- kuntratt li ttieħed din għandha tkun lesta sa Marzu 1993 b'penalita' ta' Lm1,000 (elf lira Maltija) kuljum, jekk ix-xogħol ma jitlestix fiż- żmien stipulat.

LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR - PIXXINA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru għaż-Zgħażagħ u l- Kultura: Ħarġu t-tenders għall-finishings tal-pixxina olimpika li qed tinbena għall- Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar l993?

Kemm-il tender intefgħet?

Minn min?

Għal- liema ammonti ta' flus?

Lil min ġiet aġġudikata?

X'inhuma l-finishings u l- facilities li mistennija li jkollha l-istess pixxina olimpika?

Meta hu maħsub li dawn jitlestew?

Hemm xi penalty clause f'każ li l- kuntratt ma jiġix eżegwit fiż-żmien miftiehem?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Ma ħarġu l-ebda offerti għall-finishings biss tal-pixxina nazzjonali.

It- tender li ħareġ kien ikopri d- disinn u l-bini tal-pixxina kompluta b'kollox.

Dan ingħata lil Devlands Ltd.

Il-pixxina olimpika se tkun ta' livell internazzjonali u skond il- kuntratt li ttieħed din għandha tkun lesta sa Marzu l993 b'penalita' ta' Lm1,000 kuljum, jekk ix-xogħol ma jislestiex fiż-żmien stipulat.

SPTARIJIET - PAZJENTI BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm il-pazjent ġie mgħejjun mill-Gvern mill-l981 sal-lum sena b'sena, sabiex isiefer għall-kura medika/ operazzjoni barra minn Malta?

Għal-liema kura medika/ operazzjoni sar dan?

Dawn ma jsirux/jingħatawx f'pajjiżna?

Kemm kienet tammonta l- ispiża/kontribut tal-Gvern sena b'sena għall- istess snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' pazjenti li ntbagħtu barra għall-kura sena b'sena kien hekk

198l 236 1982 265 1983 263 1984 177 1985 255 1986 286 1987 247 1988 334 1989 377 1990 453 1991 513 Parti kbira ta' dawn il- pazjenti f'dawn l-aħħar snin marru għall- operazzjonijiet tal-qalb u ta' l-għajnejn, li ma jistgħux isiru Malta.

L-ispiża nvoluta tingħata f'xi seduta oħra.

TELEPHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: X'inhu n-numru ta' applikazzjonijiet ta' telephones ġodda u transfers li bħalissa huma pendenti f'Ħad- Dingli, fil-Baħrija, fir-Rabat, f'San Pawl il-Baħar, fil- Qawra u f'Buġibba?

Kemm ilha kull applikazzjoni għal telephone ġdid u kull transfer li bħalissa hija pendenti?

Kemm kien in-numru ta' applikazzjonijiet għal telephones ġodda u transfers li bħalissa huma pendenti fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena?

Jista' l-Ministru jagħti r- raġuni għal kull lokalita' għaliex ma jistgħux jingħataw is-servizzi meħtieġa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Apparti li nirrikonoxxi li l- Onor. Bartolo huwa preżenti, Mr Speaker, in-numru ta' applikazzjonijiet għal servizz ġdid ta' telephone, kif ukoll għal transfers li hemm pendenti f'Ħad-Dingli, fil- Baħrija, fir- Rabat, f'San Pawl il-Baħar, fil-Qawra u f'Buġibba sa l- aħħar ta' Settembru 1992 huwa kif jidher fil-lista hawn taħt.

Applikazzjonijiet Pendenti sa l-aħħar ta' Settembru 1992

|Prior | 87 | 87 |88 |89 |90 | 91 | 92 |Total| |Baħrija | | | | | | | | | |New app.|2 |2 |1 |3 |8 | 6 |1 |23 | |Transfer|0 |0 |0 |0 |0 | 0 |1 | 1 | |s | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |Rabat | | | | | | | | | |New app.|4 |1 | 0 |3 | 5 | 35 | 81 | 129 | |Transfer|0 |1 | 0 | 0 | 1 |7 | 19 |28 | |s | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |Dingli | | | | | | | | | |New app.|0 | 0 | 2 | 2 | 7 | 26 | 28 |65 | |Transfer| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |3 |9 |12 | |s | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |Buġibba | | | | | | | | | |New app.|1 | 5 |28 |23 |26 |111 |263 | 457 | |Transfer| 0 | 0 | 0 | 2 | 6 |6 | 13 |27 | |s | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |San Pawl| | | | | | | | | |il-Baħar| | | | | | | | | |New app.|1 | 6 |38 |25 |26 | 84 |144 | 324 | |Transfer| 0 | 0 | 0 | 1 | 4 |5 |9 |19 | |s | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |Qawra | | | | | | | | | |New app.|1 |11 |22 |26 |57 | 75 |126 | 318 | |Transfer| 1 | 0 | 2 | 1 | 4 |1 | 14 |23 | |s | | | | | | | | |

In-numru ta' applikazzjonijiet ġodda u transfers irregistrati sa l-1 ta' Jannar 1992 kien kif jidher hawn taħt:

|Lokalita|Applikazzj|Transfer|Total| |' |onij-iet |s | | | |ġodda | | | | | | | | |Baħrija |25 |1 |26 | |Rabat |114 |15 |129 | |Dingli |49 |7 |56 | |Buġibba |448 |35 |483 | |San Pawl| | | | |il-Baħar|307 |21 |328 | |Qawra |452 |18 |470 |

Biex jingħata s-servizz tat- telephone f'dawn il-lokalitajiet hemm bżonnn ta' tqegħid ta' cables fil-lokalitajiet kollha u f'xi postijiet hemm il- ħtieġa wkoll ta' tħaffir ta' trinek.

Huwa ppjanat li x-xogħol meħtieġ biex jingħataw is- servizzi fir-Rabat, Ħad-Dingli, San Pawl il-Baħar, Buġibba u l- Qawra jitlesta s-sena d-dieħla.

Ix-xogħlijiet konnessi mal- Baħrija huma ppjanati li jsiru fl-1994.

Madanakollu sakemm jitlestew ix-xogħlijiet fil-lokalitajiet imsemmija l- Korporazzjoni se tkompli tipprovdi s-servizz tat-telefon lill-applikanti fejn ikun teknikament possibbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l- Ministru jgħidli jekk l- applikazzjonijiet għal transfers u għal servizz ta' telephone jinżammx record tagħhom fil- computer?

Jekk jinżamm record ta' dawn l- applikazzjonijiet, jinżamm record tad-data meta saru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, safejn naf jien is-sistema kompjuterizzata bil- mod kif qed jindika l-Onor.

Mizzi għad trid issir għaliex din hija parti mill-proċess tal-computerisation totali.

Pero' jinżammu records attwali ta' l-applikazzjonijiet kollha kif jidħlu.

Jien mhux qed ngħid li m'hemmx sistemi ta' computerised lists, imma għad trid issir sistema ta' computerisation tar-records totali biex tkopri ħafna minn dawn l-affarijiet.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri l-Ministru qed igħid li jinżammu d-dati meta jsir it- transfer u min ma jkunx inqeda jkunu għadu pendenti u jkollu r- records tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien qed ngħid li jinżammu r- records li hemm bżonn biex ikun hemm l-aħjar servizz għal min applika kemm għal servizz ġdid u kif ukoll għal trasferiment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Meta jintalbu d-dati ta' l- applikazzjonijiet tat- transfers li għadhom ma sarux, għaliex il-Ministru jew jaħrab mill- mistoqsija jew ma jkunx f'pożizzjoni li jagħti dawn id- dati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jien diġa' spjegajt għall-ewwel domanda ta' l-Onor.

Mizzi li jrid ikun hemm sistemi ġodda komputerizzati ta' management information systems li jkopru t-tagħrif bħal dak li qed jindika hu stess.

Ir- records tal-Korporazzjoni Telemalta jinżammu ħalli hawnhekk inkunu nistgħu nagħtu t-tagħrif mitlub.

Wieħed irid jara wkoll x'tip ta' riċerka jrid jagħmel l-Onor.

Mizzi.

Jekk hu jrid joqgħod jirreferi għar-record ta' x'jagħmel kull line-gang kuljum u joqgħod jagħmel referenza għall-A.N.s u affarijiet bħal dawn, jista' jasal għal ħafna informazzjoni.

Is-sistemi li rridu llum il- ġurnata huma sistemi ta' management information fejn wieħed igħid kemm ikun ta lil- lokalita' at a push of a button u mhux joqgħod iqalleb biex jara x'jagħmel kull linesman, fejn mar u x'A.N.s kellu f'idejh.

MR SPEAKER: Il-Ministru Bonello Du Puis.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jien il-bieraħ qomt nirrispondi lill-Onor.

Joe Cilia għad- domanda numru 5634.

Fil-file kien hemm tliet domandi u jien irrispondejt għad-domanda tan- nofs.

Għalhekk din ir- risposta ma kenItx dik li kellha tingħata.

Meta mbagħad qaluli x'kien ġara jien stess mort għand l-Onor.

Joe Cilia u għidtlu eżattament x'kien ġara u wrejtu wkoll x'kellha tkun ir-risposta.

Imbagħad erġajt tlabt permess biex dik ir- risposta terġa' tinqara f'dik is-seduta stess iżda l-Onor.

Mizzi rrifjutali l-permess forsi għaliex kien in a black mood.

Sadanittant il- Membri kollha tal-Kamra kellhom available r-risposta t-tajba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, nixtieq nirringrazzja lill- Ministru talli wara li kien induna bl-iżball ġie ħdejja personalment biex niftiehmu fuq il- kwestjoni.

Pero' nixtieq nappella biex fil-futur ikun hemm aktar attenzjoni min-naħa ta' min jirrispondi għad- domandi li jsiru ħalli dawn ir- risposti jingħataw lill- Oppożizzjoni kif inhu xieraq.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Mr Speaker, jekk stess kien hemm il-bżonn li ninżel għarkobtejja quddiem il-Kamra kollha biex niżkuża ruħi mill- iżball li għamilt, kont inkun lest li nagħmel dan.

Issa se naqra r-risposta t- tajba.

Il-karigi tas-segwenti uffiċ- jali huma dawn li ġejjin:

Mr J M Formosa General Manager Mr P Farrugia Senior Manager Ms M Galea Senior Manager Mr A Schembri Manager Mr T Borg Manager Ms M Chetcuti Supervisor Mr S Cachia Assistant Manager Fl-istruttura tal-Lohombus Mr T Borg u Ms M Chetcuti huma l- ħin kollu okkupati bil- pubblikazzjoni tal-kuntratti.

L-uffiċjali l-oħra li l-job description tagħhom huwa relatat mal-grad kif inidikat, huma ukoll jagħmlu diversi xogħlijiet in konnessjoni ma' l- iproċessar ta' l- applikazzjonijiet kif ukoll jidhru fuq il-kuntratti skond il-ħtieġa tax-xogħol.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex nagħmel mistoqsija numru 6324.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

IMPORTAZZJONI TA' FROTT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA: staqsa lill-Ministru ghall- Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jghid kemm kienet f'tunnellagg l- importazzjoni ta' frott u hxejjex matul din is-sena?

Jista' l-Ministru jipprovdi din l- informazzjoni xahar b'xahar, bit-tunnellagg tal-kwantita', kwalita' tip ta' frott u haxix inkluz il-prezz li kien fis-suq u min gabhom f'kull kaz?

Qieghed inpoggi fuq il-mejda l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant, dwar l- importazzjoni ta' frott u hxejjex sa' Ottubru, 1992 u moghtija xahar b'xahar.

Il-Ministeru tieghi m'ghandux statistika dwar il-prezz ta' l- oggetti impurtati.

Ma jidhirlix li ghandi naghti ismijiet ta' importaturi minhabba li l- informazzjoni hija ta' natura kummercjali.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker nitlob il-permess tal-Kamra biex nagħmel mistoqsija parlamentari oħra li tidher fuq l-agenda.

MR SPEAKER Hemm permess?

(Onor. Membri : Iva)

Il-permess ingħata

STUDENTI MILL-KOTTONERA

6456 l-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi huwa magħruf li l-area tal- Kottonera għandha ħafna problemi soċjali li qed jaffettwaw id-dħul ta' żgħażagħ fl-Universita u anke fis-6th Form, kif ukoll li din l-area għandha l-aktar rata baxxa ta' studenti fl- Universita, jista' jadotta dak li hu magħruf bħala "positive discrimination" biex żgħażagħ minn dawn in-naħat jingħataw preferenza biex jidħlu l- Universita?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Bejn l-l986 u l-1992, id-dħul fl-Universita mill-ibliet tal- Kottonera kien ta' medja inkoragganti kif jidher fl- istatistika dwar dħul ta' żgħażagħ mill-Kottonera fl- Universita' bejn l- 1986 u l- 1992 li qiegħed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra.

Meta m'hemmx numerus clausus ma jistax ikun hemm positive discrimination ħlief billi jitbaxxew il- kwalifiki.

In-nies tal- Kottonera ma għandhomx bżonn dan, billi huma mogħnija bl- intelliġenza.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 1993

L-EWWEL JUM STABBILIT

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN

Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 70 tal-25 ta' Novembru, 1992, il-Kamra marret f'Kumitat.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 70 tal-25 ta' Novembru, 1992, il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- Gvern.

Il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, jekk jogħġbu, iressaq ir- riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nipproponi:

VOT 8 - MINISTERU TA' L- AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm4,226,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 8 - Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1993.

VOT II - MINISTERU TA' L- AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm695,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot II - Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1993.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Inressaq din l-emenda:

VOT 8 - Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin

Personal Emoluments

ITEM 11 - Ministru

Ħassar iċ-ċifra ta' "Lm9,920" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm9,919"

Delete the figure "Lm9,920" and substitute therefor the figure "Lm9,919".

Sur President, dan huwa l-mod formali ta' kif wieħed juri sfiduċja fil- mod kif ikun tmexxa Ministeru.

Ma nixtieq bl-ebda mod li dan jirrifletti fuq il-kapaċitajiet personali ta' l-Onor.

De Marco imma fuq il-mod kif tmexxa d-dipartiment tiegħu.

Meta tneħħi Lm1, illum anke l-ħaddiem iż- żgħir qed igħid li mhi xejn, aħseb u ara kemm tista' tagħmel ħsara lill- Onor. De Marco.

Taħt il-Vot tal-Prim Ministru għandna l- Affarijiet Barranin, l-Export Trade, kif ukoll il-Parliamentary Affairs.

Xtaqt nagħmel xi kummenti fuq l-affarijiet li jaqgħu ukoll taħt dan il- Ministeru.

Sur President, nixtieq nibda mill-Parlament.

Fil-bidu, meta konna bdejna din il- Leġislatura, saru ħafna wegħdiet li l-affarijiet se jsiru aħjar, li se jkollna mezzi biex skond kif hu l- iskop, jiġi faċilitat is- servizz biex il-membri ta' din il-Kamra jaqdu d-doveri tagħhom b'mod effiċjenti.

Meta wieħed iħares lejn il-Vot li strettament ma jaqax taħt Vot 8 imma taħt Vot 1, irridu bilfors inħarsu lejh biex nitkellmu fuq l-affarijiet Parlamentari.

Għall-1993 għandna allokat Lm141,000, jiġifieri għandna biss żieda ta' Lm36,000 f'dawk li huma operational and maintenance expenses.

Fuq programmes u initiatives m'għandna mniżżel xejn.

U minn dawn is- Lm36,000 għandna Lm7,000 għall-hospitality, Lm21,000 għall-ivvjaġġar u Lm8,000 għal office services.

Jiġifieri jien qed ngħid li minkejja li kienu wegħduna li se jkollna ħafna faċilitajiet - per eżempju computer biex ikollna aċċess għal dibattiti tal-passat u mistoqsijiet parlamentari, akkommodazzjoni aħjar fil-kmamar u għajnuna segretarjali - f'dan il-Vot jidher li minn dan kollu m'hemm xejn.

Iktar u iktar, m'hemm maħsub xejn dwar pjanijiet li għamilna żmien nitkellmu fuqhom, rigward l-ispostament tal-Parlament.

Konna ppubblikajna l-pjanti tal- Parlament ġdid f'Kastilja, imbagħad għidna li se mmorru Auberge d'Italie, u issa milli jidher se nibqgħu hawnhekk.

Rigward ix-xogħol tal- Parlament, irrid ngħid li fil- bidu kien hemm xi diskussjonijiet bejn il-Gvern u l- Oppożizzjoni dwar kif se naħdmu u kif se nqassmu ħin.

Jiddispjaċini ngħid li dan mill-ewwel sfuma fix-xejn u ftit ġimgħat ilu dan il- Parlament spiċċa jġebbed id- diskussjoni fuq mozzjoni żgħira għax il-Gvern ma kellux leġislazzjoni ppreparata.

Spiċċajna b'diversi First Readings ta' liġijiet quddiemna, u rapporti ta' awtoritajiet illi bil-kemm ikollna ċans li nistudjawhom bis-serjeta' biex nagħmlu krititka serja kif nixtiequ li nagħmlu dejjem.

Ħaġa oħra li kienet qed tinkwetani ħafna - u dan nixtiequ li nirreġistrawh, għaliex aħna ma naqblux li dan il-Parlament għandu jkompli jitmexxa kif qed jitmexxa - hija l-mod leġġer li bih ħafna drabi kienu qed jirrisponduna l-Ministri, anke fil-ħin tal- mistoqsijiet.

Uħud minnhom kienu jagħtuna l-impressjoni li qishom jagħmlulna pjaċir li qed jirrisponduna flok jirrikonoxxu d-dover li għandha din in-naħa li titlob informazzjoni fl- interess pubbliku.

Mr Chairman, inħoss illi fil- Leġislatura li għaddiet kien hemm ċerta intransiġenza dwar leġislazzjonijiet importanti; ma kienx hemm dibattitu, u konna ffaċċjati b'sitwazzjoni fejn irridu naċċettaw il-liġi kif inhi u għalxejn nipproponu emendi.

Is-sitwazzjoni li l- Kamra tinsab fiha proprju llum tirrifletti l-mod kif tħaddem dan il-Parlament.

Illum qed niddibattu dan il-Budget magħluqin f'kamra, fejn l- uniku kuntatt li għandna ma' barra huma l-ġurnalisti għaliex dan il-Gvern bl-ebda mod ma ried li dawn id- dibattiti jixxandru għall-informazzjoni tal-pubbliku biex ikun jaf x'qed isir f'din il-Kamra.

Għalija huwa għajb, li minħabba skuża jew oħra, jew biex ma ndejqux lin-nies jew għax in- nies ma jridux jaraw it- television, spiċċajna biex id- dibattitu rigward l-iktar affarijiet importanti jsir kważi fil-magħluq.

Kien hemm ukoll diskussjoni rigward it-twaqqif ta' Kumitat għall-Kamra.

Hawnhekk nixtieq nagħmel xi kummenti fuq dan għax huwa mportanti.

Din in- naħa qed issostni li l-ewwel m'għandu jitwaqqaf huwa l- Public Accounts Committee.

Dan huwa kumitat li kien jiġi msemmi wkoll meta kienu jsiru t- taħdidiet tas-Select Committee fl-1978 rigward section 67 (a), u kien hemm ftehim li dan il-Kumitat kien wieħed minn dawk li kellhom jitwaqqfu.

Dan bid-differenza li fil-bidu kien hemm suġġerit li jkun hemm Chairman u żewġ Membri minn kull naħa tal- Kamra.

Ftit xhur wara, il- Gvern ġie bi proposti ġodda fejn qal li n-numru jrid ikun bil-fart, jiġifieri 5, 7 jew 9 Membri u jkun hemm rappreżentanza skond kif inhi rappreżentata l-Kamra.

Dan ifisser li se jkun hemm il- maġġoranza tal-Gvern.

Il-Gvern ħareġ bil- proposta wkoll li ċ- Chairman ikun min-naħa tal- Gvern u jkollu wkoll il- casting vote.

Jiġifieri f'kelma waħda, din kienet se tkun xi ħaġa biex jgħaddi li għandu jgħaddi.

Fuq din ma rridx intawwal, pero' aħna rridu, jekk jista' jkun, li dawn id-diskussjonijiet isiru u jispiċċaw mill-aktar fis.

Qed ngħidu ċar u tond li aħna rridu Kumitat li jkollu s- saħħa li mhux biss jifli l- ispiża wara li tkun saret imma jkollu ċ-ċans li jagħmel ongoing accounting u verifika waqt li jkun qed isir ix- xogħol.

Mhux hekk biss, imma jekk kemm-il darba jkun hemm bżonn ta' surplus expenditure f'ċertu Vot li jkun ġie vvotat mill-Kamra, jekk ma jkunx hemm qbil fil- Kumitat, dan għandu jiġi riferut lill-Kamra.

Biex neliminaw jekk għandux ikun hemm iktar Membri min-naħa tal- Gvern jew min-naħa ta' l- Oppożizzjoni, għandu jkun hemm id-dritt li kull Membru ta' dan il-Kumitat jinvestiga jew jitlob li jiġi nvestigat kull Vot jew parti ta' Vot li taħtu jkunu qed isiru xi spejjeż.

Importanti wkoll li m'għandhomx jibqgħu barra l-Corporations tal-Gvern li ħafna drabi qed ikunu mezz kif ċerti spejjeż qed isiru mingħajr ma jaqgħu taħt il-kontroll ta' l-Awditur.

Dan rigward dak li huwa x- xogħol tal-Parlament.

Mr Speaker, issa niġu għal- rijorganizzazzjoni tal- Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin.

Jingħad fl-estimi li hemm żewġ għanijiet.

"The Ministry will be strengthened further by recruiting and training a professional career diplo- matic corps.

Opportunities to train and integrate the existing staff in the new diplomatic corps are being constantly explored.

Jiena ma noqgħodx naħsibha darbtejn biex ngħid li huwa sewwa u tajjeb illi jkollok staff diplomatiku li jkun ittrejnjat.

Pero' jiena nistaqsi immedjatament fuq dawk in-nies li kienu b'esperjenza kbira meta nbidel il- Gvern fl- 1987 u intefgħu 'l barra mill- Ministeru tal-Foreign Affairs.

Dawn fejn jiffiguraw f'din l- istorja kollha?

U min se jkun responsabbli biex jintgħażlu n- nies li se jokkupaw dawn il-postijiet?

Jiena naf illi fil- preżent hemm nies - u wħud minnhom għandi rispett kbir lejhom - illi għalkemm m'humiex diplomatiċi u m'għandhomx xi diplomi fid-diplomazija, għandhom l-esperjenza u jgawdu fiduċja fix-xogħol tagħhom fil- Foreign Affairs.

Min se jkun dak illi se jiddeċiedi min huma dawk kompetenti?

Min se jkun dak li jiddeċiedi, per eżempju min se jkun il-Head tal- Protocol illi qed jissemma?

Jiena naħseb li dan se jkun xi post maħluq biex jakkommoda lil xi ħadd, kif ngħid li se jkun dan id-Direttorat li qed jiġi reklamat.

Dawk li kienu fil- Foreign Affairs u ntbagħtu f'dipartimenti oħra - għax min intbagħat it-Trade u min intbagħat il-Lands - għandhom ċans japplikaw?

Għaliex skond iċ-ċirkolari li ħarġet, jista' japplika kull civil servant li għandu ċertu grad biex jiġi kkonsidrat għall-post ta' Direttur fil-Foreign Affairs.

Nistaqsi lill-Ministru, u nixtieq li jirrispondini, jekk jemminx li l-poplu issa se jemmen li min se jiġi appuntat f'dawn il-postijiet se jkun appuntat għax verament ikun kapaċi jew inkella għaliex tkun qed tiġi applikata l-ideoloġija jew id-dutrina li spjega Austin Gatt fil-programm "Dahrek mal- Ħajt" fuq it-television, fejn għamel enfasi kbira li dawn in- nies iridu jkunu nies ta' fiduċja, nies li l-Ministru jrid ikun ċert li jkunu jxaqilbu u jemmnu lejn il- politika tiegħu.

Jiena nsemmi każ - u l-Ministru jaf bih - ta' persuna fil-Protocol li qiegħed Canberra l-Awstralja u huwa second in command.

Taħt Amministrazzjoni Laburista dan telaq mix-xogħol on medical grounds, għamel xi għaxar snin jaħdem fl-Awstralja, u proprju f'April li għadda reġa' ġie appuntat mill-ġdid f'Canberra!

Dawn il-bużullotti ġraw ukoll fil-każ tas- Sur Evarist Saliba, li qiegħed hawnhekk, u nista' ngħidlu f'wiċċu li n-nies skantati kif wieħed jista' jfiq f'daqqa wara dak il-mard kollu.

Wieħed irid joqgħod attent li dan l-element ma jidħolx fid-Dipartiment ta' l- Affarijiet Barranin għaliex ikun qiegħed jistieden illi malli jkun hemm kambjament fl- Amministrazzjoni, u dawn in- nies appuntati jkunu jġorru l- badge Nazzjonalista, bilfors ikollha tiġi applikata d- dutrina ta' Austin Gatt, u jekk ma jkollokx fiduċja fihom, ikollok twarrabhom.

Nixtieq nistaqsi wkoll, Sur President, rigward l-ispiża tad- Dipartiment.

L-Ambaxxatur Gauci qal:

2% of the National Budget, we are an expensive Ministry".

Dan hu veru, pero' semma wkoll pjan li sabiex isir tnaqqis fl- ispejjeż, jiġu stallati dak li hu sejjaħ labour saving devices.

Sforz il-kurżita', nixtieq li l-Ministru iktar tard jgħidilna fiex jikkonsistu l-ispejjeż li jammontaw għal Lm17,000 għal overtime li hemm imniżżel għas- sena 1993, li huwa tliet darbiet iktar mill-ammont li kien stmat fil-Budget ta' l- 1992.

Dan huwa in line mal- Budget li tkellem fuq miżuri ta' issikkar fiċ-Ċivil ħalli nkunu iktar cost effective?

Jekk inħarsu lejn l-information services taħt dan l-istess Vot, naraw li filwaqt li fl-1991 kien hemm madwar Lm13,000 vvotati għal dan il-għan, fl- 1992 ġew ivvotati Lm33,000, u għas-sena d-dieħla qed jiġu vvotati Lm18,000.

Dawn il-flus ma nafx għalxiex ġew ivvotati, naf biss li kienet is-sena ta' l-elezzjoni.

Jista' l-Ministru jispjegalna wkoll xi jkunu dawn l-allowances li jidħlu taħt dan il-Vot?

Per eżempju, għall- Ambaxxata ta' l-Ingilterra, hemm Lm80,000 f'allowances li huma 33% ta' l-allowances li għandu il-main office hawn Malta; il-Kummissjoni Maltija fl-Ingilterra għandha terz ta' l-allowances li hawn hawnhekk; dik ta' l-Awstralja għandha Lm54,000 f'allowances, li huma 20% ta' dawk li għandhom fil- Ministeru ta' Malta; l- Ambaxxata tal- Ġermanja għandha Lm44,000 f'allowances; ta' l- Italja għandha Lm45,000 u l- Ambaxxata tal-United Nations għandha Lm58,000.

Ikun interessanti għall- poplu li jkunu jaf fiex jikkonsistu dawn l-allowances u għaliex qegħdin jitilgħu daqshekk.

Jien nagħlaq din il-kwestjoni billi nsemmi x'qal l-Onor.

DeMarco fil- Konferenza Annwali ta' l-ambaxxaturi fejn rigward recruitment qal:

"We would like to give a chance to those officers who have served for long years and given satisfactory service, to join the Diplomatic Corps".

Jien nawguralu li dan jattwah u jerġa' jagħti ċans lil min kien onest, lil min ħadem u lil min kellu esperjenza fil-Ministeru u ġie ttrattat bil-mod kif ġie ttrattat.

Issa nixtieq insemmi ħaġa oħra li għandha x'taqsam ma' dan il- Ministeru, u din hija l-METCO, li naħseb li hija l- iktar barranija fil- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

Minn taħt Ministeru ieħor, il- METCO intefgħet taħt il- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin, u għaliha qed nivvotaw Lm605,000.

Qed jiġi spjegat li l-iskop tagħha hu li torganizza trade missions minn u għal Malta, iżżomm close link mal-missjonijiet diplomatiċi barra u anke tagħmel trade representations.

Jien nixtieq nistaqsi lill- Ministru jekk kemm-il darba dan is-set-up fih innifsu hux qed jirdoppja xi ftit ix-xogħol li tagħmel l-MDC jew inkella x- xogħol li suppost jagħmlu l- ambaxxati barra jew l-uffiċċji tal-konsolati li għandna.

U x'għandha x'turi dan in return?

Qed nivvotaw dawn il-flus kollha, qegħdin niftaħru fuq set-up ġdid u nispera li dan ma jispiċċax s-set-up tal- parties u s-set-up tas-safar għal ċertu nies.

Li naf żgur hu li qed isiru kummenti li qegħdin isibu xi diffikultajiet meta jiġu bil-problemi u dawn jkollhom awtomatikament jerġgħu jiġu riferuti lid-dipartiment li kienu jappartjenu qabel għaliex il-METCO hi veru barranija għad-Dipartiment ta' l- Affarijiet Barranin.

Kultant il-Ministru minħabba l- commitment li għandu jiġri 'l hemm u 'l hawn barra minn Malta - u dan mhux qed ngħidu bl- ebda animu - ikun diffiċli biex jieħdu deċiżjonijiet finali mingħandu.

Ngħaddi issa, Sur President, għal sfera oħra tax-xogħol li jkopri d- Dipartiment ta' l- Affarijiet Barranin.

U dan huwa il-kuntatt li dan il- Ministeru suppost jagħmel mal- komunitajiet Maltin barra minn Malta.

U wieħed mill-oġġettivi prinċipali jgħid : "To promote solidarity with and among the Maltese community living abroad".

Issa ma nistax noqgħod nitkellem fuq il-problemi li qegħdin isibu ċ- ċittadini Maltin li qegħdin f'artijiet oħra.

Pero' nixtieq nikkonċentra fuq fejn hemm l-iktar komunita' kbira, jiġifieri ġewwa l-Awstralja.

Jiena ċert li l-Ministru jaf li qed jiffaċċjaw problemi kbar.

Nixtieq li r-rabta tkun li jkollna aktar nies fl-istaff diplomatiku ġewwa l-Awstralja fejn fil-fatt il-Maltin jmorru jfittxu l-għajnuna aktar milli jkollna n-nies f'Canberra fejn qegħdin għaċ-ċerimonji.

Veru li hemm 'il bogħod u li Camberra hija l-belt kapitali, pero' jiena naħseb li għandu jkollna deployment tan-nies iktar qrib fejn hemm in-nies speċjalment ġewwa Sydney u Melbourne.

Ma għandix dubju li l-Ministru jaf li qed ikun hemm ħafna problemi rigward iċ- ċittadinanza doppja.

Ħafna qed ikollhom interpretazzjoni differenti tal- klawsola tas- sitt snin u l-klawsola ta' min hu miżżewweġ lill-barranin.

Jien nissuġġerixxi biex ineħħu ħafna mit-tbatija ta' dawk il- ħafna nies li qed jiġu hawn Malta u jsibu interpretazzjoni differenti.

Għandu jkun hemm min hu kompetenti f'dawn il- postijiet u jagħti deċiżjoni fuq il-każ tagħhom qabel dawn ibigħu kollox, jiġu hawn Malta mbagħad isibu l- affarijiet mhux kif ippretendew.

Qed ikun hemm problemi fuq l- interpretazzjoni tal-ftehim reċiproku f'dawk li huma servizzi soċjali, taxxi u saħħa.

Mr Speaker, li se ngħid forsi mhuwiex strettament fil-kamp tal-Ministru pero' l-Ministru kellu x-xorti li kien Ministru tal-Ġustizzja aktar kmieni.

Ħafna qed imorru spiss fil- konsolati u fl-ambaxxati Maltin barra minn Malta għaliex qed ikun hemm dewmien esaġerat mill-avukati Maltin rigward kwestjonijiet ta' wirt li jaffettwa l-eredi li qegħdin barra minn Malta.

Dan hu aktar mil-lat uman.

Pero' mil-lat kulturali u edukattiv, jien inħoss li qed isir ftit, biex ma ngħidx xejn, f'dak li hu skambju u kuntatt kontinwu li għandu jkun hemm ma' ħutna barra minn Malta.

Per eżempju, f'Melbourne qiegħed jiġi mgħallem il-Malti pero' f'Sydney, minkejja l- missjoni diplomatika li għamel il-Prim Ministru - li rriżultat biss f'għoti ta' kelb u ġie lura bil-wegħdiet tal-Premier ta' New South Wales, li l- Malti kellu jiddaħħal - s'issa l- Malti għadu ma daħalx.

Jien nixtieq li l- Ministru jieħu nota ta' dan li qed ngħid biex dawn l-affarijiet ma jkomplux isiru għaliex illum dan huwa parti mix-xogħol tad- Dipartiment ta' l- Affarijiet Barranin.

La hemm il-METCO fid-dipartiment - u hu obbligu tagħna li naraw li jkun hemm ċertu promozzjoni ta' trade - għaliex, per eżempju, m'għandux jitwaqqaf trade commissioner fl-Awstralja li jkun qiegħed hemm biex jipprova jikkanalizza certu negozju għal Freeport u affarijiet oħra li għandna biex ma niddependux biss minn missjonijiet diplomatiċi li jmorru darba kultant?

Mr Speaker, dan li se ngħid ukoll ma jaqax strettament taħt dan il-Ministeru pero' tant hemm konnessjoni eżatta mal- Ministeru tal-Ġustizzja li jkun interessanti li wieħed ikun jaf x'kien l-iskop tat-twaqqif tal- kummissjoni u s-segretarjat tal-Maltin ta' barra meta f'Malta għandna Kummissjoni għall-Emigranti li ilha attiva 42 sena u li għandha esperjenza f'dan il-qasam.

F'dan is- segretarjat hemm nies bħas-Sur Peter Darmanin, Nazzjonalist, li jiżvojtja l-istonku tiegħu kull nhar ta' Ħadd fuq il- gazzetta kontra l-Laburisti.

Dan għandu Lm3,000 fis- sena bħala salarju u m'hu qed jagħmel xejn ħlief li darba f'sena jorganizza l-programm "Merħba".

Ħafna nies Laburisti li kienu l-Awstralja u jafu x'kien jagħmel hemmhekk, lanqas biss jipprovaw jiċċappsu ma' dan il- programm.

Issa ħalli ngħid xi ħaġa dwar il-politika barranija proprja.

Id-Diskors tal-President fil- ftuħ ta' dan il-Parlament - li jien kelli okkażjoni nirrimarka fuqu - qabbiltu ma' dak li kien qal il-President fil-ftuħ tas- Sitt Parlament f'Lulju ta' l- 1987.

Fid-Diskors tal- President ta' l-1987 kien hemm firxa ta' suġġetti li kienu jagħtu veduta wiesgħa tal- politika tal-Gvern.

F'dak id- Diskors, il-President tkellem fuq il-politika reġjonali u globali, fuq in-newtralita' u n-non-allineament, fuq il-Ġnus Magħquda, fuq il-politika Mediterranja, fuq l-Amerika, fuq il-kwestjoni tal- Palestinjani, fuq il-Moviment Non-Allineat, fuq is-CSCM, fuq il-Komunita' Ewropea, fuq il- Kunsill ta' l-Ewropa u fuq il- Commonwealth.

Bħalma qed naraw kien hemm firxa intelliġenti ta' dak kollu li wieħed jippretendi li għandu jkun hemm fi programm bħal dan.

Fid- Diskors tal-President li sar fl-4 ta' April, jiġifieri meta nfetaħ is-Seba' Parlament, fuq politika barranija hemm sentenza waħda biss: "Il- politika barranija - il-mira ewlenija hija s-sħubija fil- Komunita' Ewropea".

Imbagħad il-President kompla jgħid hekk:

"Aħna nqisu li r- relazzjonijiet tajbin ħafna li għandna mal- pajjiżi kollha tal- Mediterran huma ta' vantaġġ u mhux ta' tfixkil għar-rabta tagħna ma' l- Ewropa.".

Fuq dan irrid nikkummenta aktar tard.

Mela ħalli naraw daqsxejn fejn hija orjentata din il-politika barranija ta' dan il-Gvern.

Jekk wieħed jara l- Budget - u dan li qed niddiskutu huwa parti minnu - isib li kulma hemm fih huwa orjentat biex jissodisfa għan politiku.

Dan ifisser li mhux qed isir eżerċizzju ekonomiku fl-interess tal-poplu imma qed isir eżerċizzju biex jissodisfa l-għan politiku tad-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

M'hemmx għalfejn noqgħod insemmi l-miżuri kollha li ttieħdu bħalma huma li nċekknu s-settur pubbliku - u dan huwa tajjeb - li nneħħu elementi li mhumiex effiċjenti mis-settur tal-manifattura, li nneħħu l- protezzjoni, li ndaħħlu l-VAT, li nagħmlu levies temporanji biex imbagħad inneħħuhom u nagħmluhom xi mkien ieħor, li nilliberalzzaw ir-rata ta' l- interessi, li niftħu s-settur bankarju għall-banek barranin, li nneħħu l-control regulations u li ndaħħlu taxxi oħra bħal, ngħidu aħna, l-VAT.

Ovvjament l- aktar waħda li se tweġġa' u li se jkollha effett hija l- introduzzjoni tal- VAT, li - skond ma qal il-Gvern - sa l- 1994 trid tkun imposta.

Tajjeb li lill-poplu ninformawh li l- medja tal-VAT fil-Komunita' Ewropea hija ta' 15%.

Fejn kienet inqas kellhom iżiduha u fejn kienet aktar, bħad- Danimarka li kellhom rata ta' 22.5%, kellhom ibaxxuha biex tiġi aktar qrib il-medja ta' l-Ewropa.

Jigifieri l-poplu għandu jkun ippreparat li wara l- Budget ta' l-l993, l-iżvalut tal-lira Maltija ġiet b'10%, u fl-1994 over and above that se tiżdied taxxa oħra li hija l- VAT.

Din se tiżdied b'madwar 15%.

Mr Chairman, il-President kien qal li ir-relazzjonijiet tajbin li għandu pajjiżna mal- pajjiżi kollha tal-Mediterran huma ta' vantaġġ u mhux ta' tfixkil għar-rabta tagħna ma' l-Ewropa.

Jiena nistaqsi lill-Ministru jekk onestament iħossx li kull meta niġu biex nitkellmu mad-diplomatiċi barranin dejjem tiżżeffen fin- nofs il-kwestjoni tal-Libja.

Aħna nafu li fil-Libja hemm il- kwestjoni ta' Lockerbie, nafu li l-politika Mediterranea qegħda fil-ħakma ta' l-Amerika, u nafu wkoll li dan il-fattur tal-Libja kemm-il darba ssemma bħala ta' xkiel għalina meta nidħlu fil-lista ta' dawk il- pajjiżi li qegħdin japplikaw biex jidħlu fil-Komunita' Ewropea.

Jien m'inix se nidħol fid-dettall rigward il- kwestjoni ta' Lockerbie għax kulħadd jaf x'kienu l-kwestjonijiet.

Issa li s-sitwazzjoni hija din, il- Ministru jinsab kuntent li l-Gvern Malti għamel minn kollox biex jimponi fuq l- Amerika, fuq Franza u l- Ingilterra l-fatt li hu ma jemminx li l- akkuża li qegħda tagħmel l-Amerika hija valida?

Mr Speaker, nixtieq nagħmilha ċara li aħna nikkundannaw kull att terroristiku, jiġi minn liema pajjiż jiġi, għax it- terroriżmu la huwa arma tad- djalogu u lanqas arma ċivili.

Imma aħna qegħdin nieħdu l-każ li ġara, li huwa stat ta' fatt - u qed nistaqsi: Meta l-Gvern Malti għandu dik l-informazzjoni kollha li jsostni li hija vera, u l-Amerika tgħid li għandha informazzjoni oħra, il- Gvern Malti kellu jobdi is- sanzjonijiet tal-Gnus Magħquda ...

Jien naqbel li jkollu jattwahom, imma kemm qiegħed jirreaġixxi biex igħid li dawn qed jagħmilhom taħt protesta u għaliex huwa membru tal-Gnus Magħqua imma moralment mhux konvint li jagħmilhom għaliex mhux konvint u jekk dak li qed takkuża l- Amerika fil-fatt ma eżistiex?

Jien nistaqsi: Għaliex hawn dan il-kwiet kollu?

Għaliex s'issa minn dan ma smajna xejn.

Aħna smajna biss ċerti movimenti u kultant ċerti kuntatti, pero' jien nissuspetta li dan ma sarx għaliex fil-fatt bis- sanzjonijiet b'kollox aħna bħala pajjiż sejrin tajjeb.

Imma din mhijiex serjeta'.

Il- prinċipji ma nibdluhomx għall- flus jew għax qegħdin jissarfu fl-ekonomija u għax qegħdin indaħħlu l-flus mill-vapuri li ġejjin u sejrin.

Il-problema hemm qegħda u ftit ġimgħat oħra jekk kemm-il darba nżommu t- time schedule li qegħda tissemma jaf ikun hemm aktar issikkar mill-Amerika fuq il- Libja.

U hawnhekk huwa importanti li l-Ministru jispjega lill-poplu x'se jiġri minn pajjiżna li jiddependi ħafna fuq iż-żejt Libjan jekk kif qed jingħad issa l-miżura li jmiss hija l-miżura ta' l- għeluq tal-provvista taż-żejt ta' dan il-pajjiż.

Jien ngħid li personalment ma nemminx li l-Amerika tasal għal dan, mhux għaliex tħobb lil-Libja jew għaliex hija konvinta li m'għandhiex tagħmel hekk, imma għaliex hemm l-interessi taż- żejt għall- Italja u għall- Ġermanja.

Hawnhekk wieħed irid jirrealizza li f'dawn l- affarijiet l-ewwel li jorbot huwa l-but, l-ekonomija u l- flus u m'hemmx prinċipji fin- nofs.

Imma jkun interessanti li l-Ministru fir-risposta tiegħu jgħidilna x'miżuri qed jieħu u x'contingency plans qed jaħseb fihom jekk kemm-il darba din ix-xi ħaġa li nixtiequ li ma ssirx fil-fatt isseħħ.

Hawnhekk nerġa' ngħid li l- President, bir-rispett kollu, huwa żbaljat meta jgħid li l- ħbiberija tagħna ma' ċertu pajjiżi fil-Mediterran mhijiex ta' xkiel.

Jien ngħid li hija ħafna ta' xkiel u din forsi naf ninterpretaha fl-isfond ta' kif qed jitbiddel il-mod ta' kif qed iġib ruħu u kif qed jitkellem il-Gvern Nazzjonalista llum rigward il-Komunita'.

Il- Gvern Nazzjonalista qed jipprova jpinġi ruħu li jiddistakka kompletament minn dak li mhuwiex Ewropew fil- Mediterran ħalli jidher tal- gustuż ma' l- Ewropa.

Dan rajnih f'artikli li se nirreferi għalihom aktar tard fejn xi ħadd li huwa wieħed mill-ispokesmen tajbin tal- Partit irid jiddieħak u jrid li l-konċett tal-politika Meditteranea li niġi għaliha aktar 'il quddiem, jiġi mormi għal kollox.

Barra minn hekk, nixtieq nistaqsi jekk kemm-il darba dawn il-miżuri fil-fatt jittieħdu u bħala membri tal- Ġnus Magħquda jkollna nobdu, dan il-ġest kif se jiġi msarraf u x'se nieħdu tiegħu, għaliex imbagħad irridu naraw dan x'impatt se jkollu fuq l- ekonomija Maltija.

U jiddispjaċini ngħid li l- ekonomija Maltija ma tantx għamlet profitt minn min qed jimmanipula dan il-każ biex ikollu vantaġġ politiku, u hawnhekk qed nirreferi għall- Amerika.

Il-kummerċ kollu li għandna ma' l-Amerika - li hu pajjiż enormi li jagħmel ħafna arja u taħseb li b'qatra jista' jgħarrqek bil-ġid - huwa daqskemm għandna mal- Libja.

Kultant l-Amerikani jagħtuna xi patrol boat wara li jkunu xebgħu jużawha!

Dan qed ngħidu bir-rispett kollu, pero' nippretendi li pajjiż kbir daqs l-Amerika, li tana x'nifhmu - u mhux lilna bħala partit, imma lill-pajjiż u speċjalment lill- Partit Nazzjonalista - li se jagħtina backing kbir f'dak li hu investiment ...

Imma f'dawn is-snin kollha dawn il- pajjiżi m'għamel assolutament xejn għalina, u hawnhekk ma niskruplax ngħid li meta darba qajjimt il-każ ma' l- Ambaxxatriċi Amerikana, b'nofs ċajt u nofs serjeta' din qaltli: "Mela ma tafux li hemm is-Sitt Flotta fil- Mediterran?

Iftħu d-Dockyard għalihom!"

Jiġifieri jekk inkissru l- politika tagħna u noqogħdu għal dak li jgħidulna huma xogħol ikollna!

Nixtieq li l- Ministru, jekk jista' jkun, jagħtina ftit iktar informazzjoni fuq dan il-punt u jserraħ moħħ il-poplu dwar x'se jiġri jekk fil-fatt ħmistax oħra jittieħdu dawn il-miżuri.

Inkomplu nduru mal-Mediterran u niġu għall-problema tal-Lvant Nofsani.

Jien naf li l- Ministru personalment iħoss għal din il-problema u dan m'inix qed ngħidu b'kumpliment personali.

Pero' f'dan il-każ wkoll l- individwu li diġa' semmejt jiġifieri Roderick Pace, ipprova jiddieħek bil- Ministru għaliex mar iżur l- Artijiet Okkupati u qal li kien imissu mar jagħmel il-lobbying ta' Malta għall-Komunita' minflok ma mar hemm.

Hawnhekk naraw li meta tneħħi l-qalb u l-prinċipji mill-politika ma tagħmel xejn, ħlief tkejjel kemm għandek flus fil-but, kemm se ddaħħal u kemm se ssarraf miljuni.

B'dan il-mod il- politika tiżnatura ruħha għaliex il- politika mhijiex l- istess ħaġa bħall-ekonomija.

Pero' ma rridux ninsew li tan- naħa l-oħra jħobbu jsemmu dictum li jingħad mill-ħbieb tagħhom fl- Ewropa: We are here to do politics, we're not in business.

Jiġifieri l- ewwel trid tiġi l-poltika, imbagħad in-negozju u l-flus ovvjament jiġu wara imma la l-qalb la l- morali u lanqas il-prinċipji ma jidħlu.

Hawnhekk ta' min igħid li matul dawn is-snin f'daqqa waħda rajna aktar nuqqas ta' interess min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista rigward il-problema Palestinjana.

Kulħadd jaf li din hija problema kbira, hija ulċera li mhux faċli titfejjaq, pero' huwa tajjeb li wieħed juri daqsxejn tama fil-bidla tal- Gvern.

M'hu qed isir xejn speċjali, ħadd m'hu qed igħid li se jsiru mirakli, għalkemm jista' jkun hemm xi ftit ċaqlieq.

Jien ngħid li għandna nkunu fuq quddiem bħalma konna minn dejjem biex nuru li għandu jsir ċaqlieq rigward in-nies li ilhom snin twal imċaħħdin mid- drittijiet tagħhom.

Pero' hemm ukoll il-biża' li fit-tibdil tal-Presidenza Amerikana, filwaqt li konna nafu x'jaf Bush, dan fl-aħħar ġranet kien xi ftit strumentali biex sar xi ċaqlieq, imma llum għandna lil Clinton u Al Gore fejn dan ta' l-aħħar ikkommetta ruħu u għamel ċerti rimarki li nibża' li mhux se jkunu ta' awgurju tajjeb għar-rigward it-tibdil fiċ-ċirkostanzi ta' Lvant Nofsani.

Jien nawgura li qed niżbalja.

U hawnhekk allura jidħol iktar u iktar il- commitment ta' nies li jemmnu bis-serjeta' f'din il- kawża, li mhux kif igħidu they pay lip service only - titkellem fuqha biss u ma jimportakx iktar - imma li jużaw il-fora u l-mezzi kollha possibbli biex jitkellmu dwarha.

Għaliex hawnhekk mhux qed nittrattaw rigward jekk naqblux ma' dan il-poplu jew l- ieħor, imma qed nittrattaw dwar prinċipji.

Hawnhekk tidħol ukoll il-kwestjoni li apparti l-problema politika u umana ta' dawk in-nies kollha li jbatu, bħat-tfal li trabbew, għexu u kibru fil- gwerra u ma jafux ħlief gwerra, tbatija u mwiet ...

Jekk nagħlqu għajnejna għal dawn l- affarijiet nistgħu nagħlqu l- kotba u mmorru lejn id-dar għax il-politika għandha timpenja ruħha f'dawk li huma problemi morali u problemi umani.

Imma barra minn dan, hemm kwestjoni ta' prinċipju u meta f'okkażjoni oħra mhux 'il bogħod wisq, rajna poplu ieħor jiġi mirfus ittieħdu l-miżuri kollha, u d-dinja kollha ċċaqalqet u wżat il-forza biex jerġgħu jġibu l-affarijiet fl- istat li kienu qabel.

U f'dan il-każ kien hemm ċertu letarġija u nuqqas ta' nteress għax min jikkmanda u min għandu s- saħħa jimportah assolutament li l-affarijiet jibqgħu proprju kif inhuma.

U hawnhekk jien nixtieq li l-Ministru jimpenja ruħu biex fejn nistgħu din il- problema Palestinjana ma nistħux insemmuha u ma nistgħux ninvolvu ruħna fiha għax naħsbu li se tagħmlilna xi ħsara jekk nitkellmu fuqha fil-kontest ta' l-Ewropa, imma għall-kuntrarju juri li għandna ideali u prinċipji.

Problema oħra li wkoll inħoss li qegħda tikber u probabilment għad tkaxkar fit-tul, hija l- kwestjoni ta' l-ex-Jugoslavja.

Jien ma nibżax niddikjara li l- Ġermanja żbaljat meta għaġġlet biex tirrikonoxxi l-Kroazja qabel ma kkonsultat mal- Komunita' u qabel ma din ġiet rikonoxxuta mill- Komunita'.

Ma nafx jekk dan għamlitux biex ikollha passaġġ għal ġol- Mediterran, pero' deher ċar minn ħafna qabel illi Slobodan Milosevic tas- Serbja kien ilu mmarkat bħala bniedem b'ideat perikolużi u espansjonisti.

Imma lil dan x'għamlulu?

Filwaqt li lil Saddam Hussein wara li tawh l- armi kollha għamlulu dak kollu, lil dan ħallewh.

Illum kulħadd jinsab inkwetat dwar il-ħerba li qed issir f'Bosnia u Herzegovina.

Qed isiru ħafna dikjarazzjonijiet u qed ikun hawn ħafna dmugħ tal-kukkudrilli, imma mbagħad la l-United Nations, la l-Komunita' u lanqas il-Western European Union ma jridu jbillu subgħajhom f'din il-problema.

Forsi nerġa' ngħid li fil- politika jidħlu l-flus, imma fil-Jugoslavja m'hemmx żejt involut, imma hemm biss missierijiet, ommijiet, nanniet, tfal, jiġifieri nies umani li qegħdin ibatu u jmutu.

Dawn huma affarjiet li fis- seklu għoxrin, żewġ passi 'l bogħod minna ħadd ma jimmaġina li qed isiru.

U jien, hawnhekk ngħid: Fejn qegħda s-saħħa tal-Ġnus Magħquda?

Fejn hi s- saħħa tal- Komunita'?

Għax hawn irridu ninvolvu ruħna u nistaqsu: Għaliex f'postijiet oħra l-organizazzjonijiet internazzjonali marru b'tant ġirja, b'tant impenn u ftaħru li għamlu tant rebħiet militari u hawnhekk bl-iskuża li niġu bogged down, bl-iskuża li niġu bħalma għamilna fil-Vietnam, bl- iskuża li hemm undergrowth jinħbew ġo fih, imma l-iskuża hija waħda.

Sal- lum nafu li min għandu l-interess li jbiegħ l-armi għadu qed jissuplixxi l- armi u mhux veru li qed isiru l-embargos għax kieku jridu jsiru embargos suret in-nies kulħadd jaf fejn huma l- fruntieri u kulħadd jista' jwaqqaf.

Nafu, u hemm suspetti kbar, li dan huwa mezz kif tkompli żżomm l- industrija ta' l-armamenti tiegħek li hija ekonomikament importanti, biex tkun tista' tibqa' żżomm l- ekonomija dejjem għaddejja.

Nerġgħu niġu lura għall-misħuta flus li l-pajjiżi jaraw l-ewwel u qabel kollox.

Semmejna lil Saddam Hussein u allura wieħed bilfors irid jitkellem fuq il- pożizzjoni kif inhi llum fl-Iraq.

Bħalma nafu hemm l-embargo kontra l- Iraq, ħlief għall-mediċina jew għall- ikel.

L-Amerika kuntenta li l- Iraq telqet minn ġol-Kuwajt; issa jekk mhijiex kuntenta li rnexxielha żżarma potenza li kienet ta' theddida għal Iżrael hija ħaġa oħra.

Pero' lilna jinteressana minn kif tolqotna.

Nafu li qabel l-embargo kellna credit facilities ta' madwar US$15 miljun.

Jien xtaqt infakkar lill-Ministru, li qabel involvejna ruħna fil- kwestjoni tas-sanzjonijiet - għax mill-Ġnus Magħquda jkollna nobdu - u kien qalilna li hemm mezzi kif ikun hemm kumpens tat-telf li se nagħmlu.

Nixtieq li l-Ministru jgħidilna x'kumpens ħadna, wara li żmien għadda biżżejjed, għall-kummerċ li tlifna.

Kien hemm ħafna nies li kienu jagħmlu kummerċ ma' l-Iraq.

L-istess bħalma għidt għall-ex Jugoslavia, illum hija sigriet miftuħ. li bħalissa hemm ukoll min qed jinnegozja ma' l-Iraq.

Min jippriedka ħaġa fuq naħa u min minn taħt qed jagħmel ħaġa oħra għax bil-flus jagħmlu kollox.

Jien għandi nformazzjoni li baqgħu jsiru kuntatti bejn l- Iraq u Malta, pero' x'akkwistajna mingħand il-Ġnus Magħquda biex impattu għal dan l- iffriżar ta' negozju li għandna bħalissa?

Hawnhekk huwa nteressanti wkoll li wieħed ikun jaf kemm il-METCO fil-fatt hija nvoluta f'dan it-tip ta' xogħol.

Kif għidt, min qiegħed għassa ta' x'qed jiġri hemmhekk jaf li kemm il-Ġermanja, kemm Franza, kemm l-Italja kif ukoll l-Ingilterra mhux jinnegozjaw biss qegħdin imma qed ibigħu anke l-armi lill- Iran minkejja l-embargos kollha.

Dawn huma affarijiet li wieħed b'kull mezz u f'kull okkażjoni jgħid kontra tagħhom f'fora nternazzjonali biex jikxef il-maskra tal-qerq u l- ipokresija li tiddomina f'dik li hija politika nternazzjonali.

Forum l-iktar importanti fejn ovvjament wieħed jista' jagħmel dan ovvjament huwa l- Ġnus Magħquda.

Pero' hawnhekk jiena nirreġistra ftit qbil sew mal-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin rigward ir-rwol il- ġdid li wieħed jippretendi li għandu jkollha l-Ġnus Magħquda.

Il-Ġnus Magħquda llum il- ġurnata tidher li hija anakroniżmu għas-sitwazzjoni mondjali tal-lum.

Huwa organiżmu li kważi spiċċa jiġi identifikat ħaġa waħda ma' l- Amerika, u kultant jidher ċar li qed taġixxi biex taqdi l- interessi Amerikani u toħloq okkażjonijiet fejn l-Amerika turi s-saħħa tagħha, iktar u iktar issa meta qegħdin fejn għandna superpotenza waħda.

Jiena ngħid illi l-mod kif titratta fis- sitwazzjoni bejn l-Iran u l-Kuwajt, bejn l- Iżrael u l-Palestinjani u bejn is-Serbja u l-Bosnia hija biżżejjed xiehda biex turi lil kull min għandu għajnejh f'wiċċu kif il-Ġnus Magħquda jew m'għandhiex il-makkinarju organizzattiv jew leġiżlattiv kif taġixxi f'dawn il- postijiet.

Jien naħseb din ta' l-aħħar, ma jinteressahiex illi tagħmel interventi f'dawn iż- żewġ okkażjonijiet li semmejt.

M'hemmx dubju li hemm bżonn illi wieħed juża kull ċans li jkollu biex fil-Ġnus Magħquda naraw illi jkun hemm aktar vot demokratiku fl-Assemblea Ġenerali u jonqsu iktar l- okkażjonijiet fejn fis-Security Council jittieħdu ċerti deċiżjonijiet bil-għaġġla minn min għandu l-intenzjoni u l- interess li jxaqlibhom naħa jew oħra.

Jien naħseb li wasal iż- żmien li nitkellmu ċar fuq jekk għandux jibqa' jew le d-dritt tal-veto fis-Security Council.

Dan huwa remnant, dan huwa xi ħaġa ta' żmien kolonjali, idea ta' min hu potenti u min m'huwiex u jekk fil-verita' nemmnu li fil-Ġnus Magħquda għandu jkun hemm l-ugwaljanza tal-vot, l- ugwaljanza tad- demokrazija u aktar attivita' li tkun trasparenti, allura bilfors illi wieħed irid jitkellem fuqu.

L-argument ta' jekk għandhomx jiżdiedu l- postijiet permanenti fuq is- Security Council jew inkella jekk dawn għandhom ikunu forma ta' rotating memberships - u din hija xi ħaġa li mhux il-każ li niddiskutuha hawnhekk - m'hemmx dubju li hemm bżonn li l- Ġnus Magħquda - apparti li tiftah kemm jista' jkun l-oqsma li fihom taħdem - trid bilfors takkwista s-snien biex tkun tista' timplimenta sija affarijiet li huma ta' natura umanitarja u sija affarijiet ta' natura militari.

Imma huwa importanti li l-Ġnus Magħquda ma tistax tibqa' tiġi identifikata mas-sistema tat- two weights u two measures.

Dan irridu ngħiduh kullimkien u jekk il-Gvern ma jgħidux, ikun qed jonqos.

Se nitkellem issa fuq forum ieħor li fl-opinjoni tagħna huwa importanti ħafna iżda mhux daqshekk importanti għan- naħa tal-Gvern.

Dan il-forum huwa l-famuż Non-Aligned Movement li l-Gvern Nazzjonalista fil-bidu kien jidher li se jkompli fuq il-passi ta' Gvern Laburista.

Iżda minn meta l-ex- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin - illum il-President - marru Brione f'daqqa waħda kien hemm ċertu disenchantment u fl-opinjoni tiegħi l- interess beda jonqos.

Dan juri li dan il-Gvern qisu ma jridx jidentifika ruħu ma' ħadd ħlief ma' l-Ewropa.

Din hija fissazzjoni li aħna neżistu f'dinja fejn hemm Ewropa biss.

Din hija r-raġuni għaliex il- Ministru, li jdur spiss id- dinja, lanqas biss indenja ruħu jkun għallinqas preżenti għall- Għaxar Konferenza tal-Kapijiet tal-Gvern li saret Jakarta f'Settembru, proprju ftit xhur ilu.

Filwaqt li hawnhekk irridu ngħidu li naqblu ma' l- ispirtu tal-messaġġ għaliex fih affarijiet li huma veru tajbin u affarijiet li jaraw kważi l- problemi kollha fid-dinja, bħan-nefqa militari, l-ġlieda kontra l-faqar, l-illitteratizmu, s-sotto żvilupp, id- drittijiet tal-bniedem, in- north-south cooperation, l- iżvilupp sostenibbli, jaslu biex jieħdu deċiżjoni f'din id- dikjarazzjoni u jgħidu li:

"To ensure the achievement of these objectives ..."

- u ħafna oġġettivi oħra barra dawk li semmejt -

"... our Movement is determined to play a leading role in contrib- uting to the rehabilitation, restructuring and democratisation of the United Nations System.".

- u dan jorbot ma' dak li konna qed ngħidu u għalhekk qed insemmih -

"... to this end, we have decided to establish a high level working group charged with the elaboration of concrete proposals for the restructuring of the United Nations.".

Jien inħoss li bil-Ministru li għandna llum, ex- President tal- Ġnus Magħquda u bniedem li żgur li għandu ċertu esperjenza ta' kif titħaddem is-sistema fil- Ġnus Magħquda, l-Gvern Malti kellu jkun attiv ħafna fit- twaqqif ta' dan il-high level working group li joħroġ mill- Artiklu 23 biex ifasslu proposti konkreti kif għandha tiġi ristrutturata l- assoċjazzjoni tal-Ġnus Magħquda.

Huwa tajjeb li fit- taħdita ma' l- ambaxxaturi ngħidu x'naħsbu fuq il-Ġnus Magħquda u kif qed titbiddel.

Imma kellna ċans li wieħed imur u jagħti l-kontribut tiegħu biex bħala grupp fil- United Nations in-Non-Aligned Movement juri l-forza tiegħu u naħseb li din l-okkażjoni l- Gvern tilifha.

Jekk għad għandu ċ-ċans nħeġġu biex jagħmel minn kollox biex jeħodha.

Wara kollox jiena nikkwota lill-Onor.

De Marco stess fejn qal:

"The Movement of Non- Alignment is finding its vocation as the voice of the Third World."

Barra minn hekk fil-laqgħa annwali tal-konferenza li ta għall-Ambaxxaturi f'Awissu, qal ukoll:

"We are pleased to note that attitude has changed so significantly that developed countries including some EC members now seek to be invited as guests at meetings of the Non-Aligned Movement.".

Dan forsi jgiddeb ftit dan li qed naħseb jien imma fl-istess ħin, meta qed ngħidu dan it- tifħir fuq in-Non-Aligned Movement, inkun nixtieq li l- Ministru jgħidilna kif il-Prim Ministru u huwa stess qalu kemm-il darba li llum id-dinja ġiet jew unipolari jew multipolari - jiddefendi minn fejn taraha - u għalhekk il- bżonn tan-Non-Aligned spiċċa.

Intom tgħidu li ma jagħmilx sens li tkun non-aligned.

Dan igħodd għal Malta biss jew inkella għal grupp kollu?

Mr Chairman, hemm affarijiet oħra li xtaqt ngħid speċjalment fl-istess kontest bħalma hija l-konferenza tas-CSCE li nbdiet f'Helsinki fl-1975.

Hemmhekk il-Gvern Malti kellu - ma nafx insib il-kelma, għaliex ma nafx niddeskrivha - jagħmel launching ta' dak il-konċett li llum kulħadd jitkellem fuqu inkluż il-Gvern tal-lum, jiġifieri r-rabta tas-sigurta' ta' l-Ewropa mas-sigurta' tal- Mediterran.

Il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Dom Mintoff kien ħareġ b'dan il- konċett, u ġġieled biex daħħal il- paragrafu tal-Mediterran fid-Dikjarazzjoni ta' l-Aħħar.

Kien hemm anke min ikkritikana u min ipprova jwaqqagħna għaċ- ċajt.

Kien hemm min qal li aħna konna stinati u li ma missniex lgħabniha daqshekk tal-bravi.

L-istess sar meta l-Gvern Malti ta' dak iż-żmien ittratena kemm seta' fil- Konferenza ta' Madrid waqt li għad hemm min għadu jwaqqagħna għaċ-ċajt imma ż-żmien igħaddi u nibdew nieħdu l-prosit u l- grazzi.

Il-politika tagħna hemm min jagħmilha tiegħu.

Meta tkun tajba ma jimpurtax!

Pero' llum wasalna biex is-CSCE li għandha ċerti affarijiet importanti ...

Aħna naqblu li bl-iżvilupp li għamlet, it- twaqqif ta' l-Assemblea Parlamentari, l-uffiċċju għall-istituzzjonijiet demokratiċi u d-drittijiet tal- bniedem u t-twaqqif ta' Qorti Ewropea, hu kollu tajjeb.

L- aktar li jimportana hu għaliex tlaqna mill-konċett tal- politika Mediterranea fl-l975 - u din in- naħa għadha temmen li dik għandha tkun il-linja ta' argumentazzjoni - għax minkejja li llum qed jinħass il-bżonn li għall-area tal- Mediterran jiġu applikati l- istess diskussjonijiet dwar sigurta' u koperazzjoni bħalma kien hemm fl-Ewropa u fil- Mediterran ikun hemm is-CSCM, il-Gvern tal-lum ħalla taħrab minn idejh l-idea li jkun hemm CSCM u konferenza rigward is- sigurta' u koperazzjoni fil- Mediterran biex ħaduhielu t- Taljani u l-Ispanjoli.

Forsi dan sar bi ħsieb għaliex kulħadd jaf li l- Amerika - jiddispjaċini li qed insemmiha b'mod negattiv - għandha ċertu saħħa fuq dawn l-affarijiet u f'xi żmien kienet uriet li assolutament hi kontra li jkun hemm inizjattivi reġjonali biex jintlaħqu siġurta' u paċi f'dan il-baħar.

Sal-lum l-Amerika għandha ċertu saħħa u ċerta influwenza fuq din il- konferenza.

Minkejja l-paroli kollu li hemm f'Helsinki II li saret f'Lulju li għadda fejn fil-bidunett hemm xi erba' paragrafi, minn 37 sa 42, fuq il-Mediterran u mbagħad niġu għad-dikjarazzjoni finali fuq il- Mediterran, wieħed kien jittama li jgħid li dawn għandhom ċertu commitment u se jiddikjaraw xi ħaġa.

Pero' x'igħidu fl-aħħar mill-aħħar?

Jingħad li se jsir CSCE Mediterranean seminar u ħafna affarijiet oħra.

Dan hu importanti:

"The seminar will not produce a document with commitments binding all CSCE participating states.".

Allura minn dak li għidna m'hemm xejn.

Jiġifieri dan hu biss diskors.

In- nuqqas ta' volonta' li jkun hemm xi ħaġa li tkun fattibbli, li tkun xi ħaġa li torbot lil min se jidħol għal din il-konferenza, bl-aħħar sentenza tal- kapitlu finali fuq il-Mediterran jaqa' kollu.

Allura inutli wieħed joqgħod jiftaħar li b'Chapter 8 taċ-Charter tal-Ġnus Magħquda is-CSCE sar regional arrangement ħalli hawnhekk fil-Mediterran ikollna s- sigurta'.

Jekk inti m'intix se tagħmel konferenza fuq il- Mediterran bis-serjeta' biex ikollok xi ħaġa li torbtok u biex tiddiskuti affarijiet bħalma huma l-emigrazzjoni fil- Mediterran, it-tensjoni soċjali li qed tikber, il-problemi demografiċi, ir-riżorsi naturali u l-ambjent, ikun qed jingħad biss paroli fil-vojt.

Mil-lat tal-konferenza tas- CSCE, is-CSCM weħlet u m'għandha l- ebda forza.

Għalhekk jekk il-Gvern jemmen li dan għandu jsir, għandu jdawwar l-attenzjoni tiegħu għal fora aktar importanti fejn jidher bis- serjeta' li dan it- tip ta' djalogu għandu jsir.

F'dan il-kontest wieħed bilfors idawwar il-ħsieb tiegħu lejn l- Inter-Parliamentary Union.

Dan huwa forum importanti, forum li m'hu iddominat minn ħadd, forum li għandu range kbira ta' suġġetti u forum li għandu interessi reġjonali li jistgħu jiġu organizzati.

F'forum li sar din is-sena f'Malaga, intqal li għandu jiġi diskuss il-Mediterran.

Jien naħseb li l-Onor.

De Marco jista' jkun li qiegħed jiġi mfixkel minn xi ħadd minn sħabu li forsi ma jemminx bħalu.

Qed ngħid dan għax jien nemmen li l-Onor.

De Marco għandu ċertu commitment u ċertu impenn għal dawn l- affarijiet.

Meta l-Onor.

De Marco u l-Onor.

Dom Mintoff irritornaw minn Malaga, kieku ma konniex aħna li mbuttajna biex id-dokument finali - skond l-istess riżoluzzjoni ta' Malaga - jiġi ratifikat mill- Parlament u jiġi mogħti l- importanza li ħaqqu, kien jibqa' għaddej.

Konna aħna ta' din in-naħa - u rrid ngħid ukoll li mill- ewwel sibna l- qbil tal-Ministru - li għidna li jkun aħjar li dan id- dokument nirratifikawh miż-żewġ naħat.

Minkejja li hemm commitment fuq din ir- riżoluzzjoni, ftit li xejn sar u jekk saret xi ħaġa, din saret ftit ġranet ilu wara li aħna minn din in-naħa ħeġġiġna biex tibda ssir xi ħaġa konkreta f'din il-kwestjoni.

Irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-Komunita' Ewropea, pero' qabel xtaqt nagħmel rimarka fuq il-mod persistenti li bih il-Ministru De Marco dan l- aħħar deher li qiegħed jitfa' aktar importanza fuq it-twaqqif tal-Kunsill tal-Mediterran u fuq il-problemi tal-Mediterran.

Il-Ministru kemm-il darba qal li huwa realisitiku.

Jien naħseb li fl-analiżi tiegħu u fl- intelliġenza tiegħu qed jara li l-mira ewlenija li jitkellem fuqha l- President fid-diskors tal-ftuħ ta' dan il-Parlament, jiġifieri l-Ewropa, qegħda titbiegħed, qed jara l-problemi u qed iġħid li jkun tajjeb li wieħed jitfa' aktar attenzjoni fuq it-twaqqif ta' l-istruttura tal-Mediterran li fiha wieħed ikun jista' jilħaq ċertu sodisfazzjon politiku u anke jagħmel ħafna ġid.

Pero' għar- record u bla ebda ftaħir nixtieq ngħid li struttura għal din mhux veru hi inizjattiva tal-Gvern Nazzjonalista għaliex il-Partit Laburista sa minn Ġunju ta' l-1982 tkellem proprju fuq it-twaqqif ta' dan il-Kunsill tal-Mediterran, meta jien attendejt seminar dwar il- Politika Mediterranja għall- Komunita' Ewropea Llum u Għada ġewwa Marsilja, fejn kien hemm anke kummmenti favorevoli rigward dak li għidna proprju fuq dan is-suġġett mill- kummissjonijiet li kienu mwaqqfin.

Fosthom kien hemm anke Giolitti li dak iż-żmien kien kummissjonarju tal- Komunita' u anke Verges tal- Partit Soċjalista Franċiż.

Jiġifieri hemm ħafna postijiet fejn aħna tkellimna proprju fuq it-twaqqif ta' dan il-Kunsill tal-Mediterran.

Dan ma jfissirx li wieħed ineħħi mill- commitment li nieħdu gost naraw lill- Ministru jinvolvi ruħu fih.

Pero' jiddispjaċina naraw nies li huma esponenti fil-Partit Nazzjonalista jipprovaw jirredikolaw lill- Ministru għaliex jinvolvi ruħu fi problemi li huma ħafna aktar qribna u li jinvolvu lilna, u li jista' ikollhom ħafna impatt fuq il-politika futura ta' pajjiżna.

Bħalma għidt, il- Ministru forsi qed isib żvog f'dan għaliex jidher li dwar il-Komunita', li hija l-għan aħħari tal-Partit Nazzjonalista, qed ikun hemm rethinking sewwa fuqha.

F'dan il-kontest, xtaqt ngħid ukoll li bil-għan li jkompli jimmoniterja u jevalwa s-sitwazzjoni ta' Malta fit- triq lejn il-Komunita', fi ħdan il- Ministeru twaqqaf European Community Directorate.

Meta tara l-oġġettiv u l- għanijiet tiegħu, dan igħid li jevalwa:

"the possible benefits of membership as well as the possible disadvantages resulting therefrom."

Sal-lum, għallinqas barra minn Malta, dan id-Direttorat gie assoċjat bħala ħaga waħda mal-Gvern, u bl-ebda kumpliment ngħid li huwa mmexxi min- nies ta' l-affari tagħhom u li verament huma struwiti f'dak li għandu x'jaqsam mal-Komunita Ewropea, pero' għadni ma nafx x'inhu l-briefing li għandhom.

Il-poplu Malti żgur li għad m'għandux assessment bilanċjat u oġġettiv mingħand an id- Direttorat ta' kif se jkun l- impatt tad-dħul ta' Malta fil- Komunita' Ewropea.

F'għajnejn in-nies dan id-Direttorat jidher wisq bħala li huwa parti minn Ministeru biex jaqdi lill- Ministru milli biex jagħti lill-poplu stampa aktar bilanċjata ħalli huwa jkun aktar informat.

B'hekk il- poplu ma jasalx biex jiġi fil- pożizzjoni - bħalma qed jiġri f'xi pajjiżi oħra fl-Ewropa - li jiġi mġiegħel igħid li jrid jidħol fil-Komunita'!

Dawn il-popli qegħdin din jiġu mġiegħla jgħidu hekk għaliex jew il-gvernijiet jiddeċiedu għalihom peress li bit- thinking ta' Major ladarba għandek demokrazija parlamentari m'għandekx għalfejn tikkonsulta lill-poplu, jew inkella għax bit-thinking ta' oħrajn hawn min igħid - u din qaluhielna hawn Malta, imma mhux se nsemmi min biex ma noħolqux skandli - li l-poplu ma jafx fuq dawn l-affarijiet u m'hemmx għalfejn tikkonsultah.

Hekk kienu qalulna, u sħabi li kienu miegħi fil- Kummissjoni mħallta mal-Parlamentari Ewropej baqgħu ċċassati meta saru jafu b'dan.

Issa ħalli naraw daqsxejn għaliex it-trattat ta' Maastricht mhux qiegħed - kif qal tajjeb "The Economist" fil- ħarġa ta' din il-ġimgħa - iressaq lin-nies flimkien, imma qiegħed jisforzahom biex joqogħodu flimkien.

U meta inti tisforza lin-nies, ħafna drabi r-reazzjoni tkun il- kontra, imma ħalli naraw din il-kwestjoni kif inhi nkwadrata llum.

Suppost li l- avis tal-Komunita' llum 3 ta' Diċembru 1992 kellu jkun ippubblikat, imma sal-lum għadu ma ħariġx.

L-ewwel qalu li kellu joħroġ għal Ottubru, imbagħad semmew nofs Novembru, imbagħad l-aħħar ta' Novembru u wara l-bidu ta' Diċembru.

Jiġifieri dejjem nittamaw qisna qegħdin naraw xi serial fuq it-television li kull darba jżidlek l-aspettattiva jew qisna qegħdin nistennew xi torta ħierġa mill-forn u din ma toħroġ qatt.

Għliex kif għidt, suppost li dan l-avis ġie ppubblikat ħalli wieħed ikun jaf x'se jgħidu l-membri tal- Komunita' Ewropea.

Pero' jien qed nissuspetta li dak li qal Michelini meta konna fi Brussels - u jien kont ħsibt li smajt ħażin imma meta erġajt staqsejtu, reġa' rrepeta l- istess affarijiet, jiġifieri li hu jaħseb li l-avis se joħroġ wara l-laqgħa ta' Edinburgh sa l-aħħar tas-sena, huwa minnu.

Dan kien il- President ta' l- EC/Malta Joint Parliamentary Commission.

Jien ma nara xejn stramb f'dan li qal għax diplomatikament din tkun l- aħjar mossa kif wieħed jista' jiltaqa' f'Edinburgh u ma jitkellimx fuq Malta għar- raġuni li l-avis ma jkunx għadu ħareġ u hekk inkunu rridu nistennew mill-inqas sitt xhur oħra.

Imbagħad sa sitt xhur oħra, forsi jkunu waslu biex jivvotaw id-Danimarka u forsi anke l-Ingilterra wara d- Daniżi.

Imma li qed jiġri huwa li iktar ma jgħaddi ż-żmien, il-poplu Malti aktar qed jara li t-tama qed tonqos.

Aħna qegħdin naraw politika ta' tkaxkir u ta' tama, għaliex l- ewwel igħidulna li se nkunu ma' l-ewwel grupp ta' pajjiżi li jidħlu fil-Komunita', imbagħad igħidulna li mhux se nkunu ma' l-ewwel grupp, wara jiġi xi ħaddieħor u jgħidilna li hopefully se nkunu mat-tieni grupp imbagħad jiġi Bruce Millan u jgħidilna ċar u tond li ma' l-ewwel żewġ gruppi m'għandniex ċans.

Pero' l-poplu ma jistax jibqa' sejjer hekk.

Hawnhekk mhux il-każ li nagħmlu dibattitu fuq il-Komunita' Ewropea għaliex il-ħin ma jippermettix u trid tkopri kollox imma se nittratta l- kwestjoni biss mil-lat li l- poplu qed jiġi mmexxi minn xi ħadd li lanqas biss jaf x'inhu t-time-frame li qed nitkellmu fuqu u taħt liema kondizzjonijiet din il-Komunita' li tfajna għajnenja u t-tama tagħna fuqha, xi darba se tasal biex taċċettana.

Filwaqt li popli oħra meta jibdew id- diskussjonijiet u jkunu aċċettati li jsiru membri jiġu mgħejjuna biex jagħmlu r- riformi f'pajjiżhom, f'Malta qed nagħmlu ekonomija bbażata fuq dan l-għan politiku li qed tweġġa' bis- sħiħ għaliex qed toħloq taqlib soċjo-ekonomiku kbir.

Il-poplu Malti f'erba' snin ma jistax jagħmel dak li ħaddieħor għamel f'20 jew 40 sena.

Jekk wieħed iħares lejn il-gross domestic product per capita ta' Malta komparat ma' dak tal-pajjiżi ta' l-Ewropa, per eżempju, jara li ma' l- Isvizzera ma nistgħux nikkomparaw u ninsabu biss bejn il-Greċja u l- Portugall.

Kif nistgħu nagħmlu riformi ekonomiċi soċjali ...

Imbagħad jiġi l-Ministru u jgħidilna li lesti li nieħdu l-acquis communitaire kollu bil-finalite politique kollha!

Dan huwa kollu kliem sabiħ bil-Franċiż, imma l-poplu Malti jaf x'qed igħid il-Ministru, li aħna lesti li nieħdu kulma hemm fit- trattat ta' Maastricht u kulma se jkun fih u kulma se jiftiehmu fuqu?

U dan mhux qed ngħidu jien imma meta l- Ministru Guido De Marco indirizza lil Malta EEC Council of Association f'Lussemburgu fis-6 ta' April, dan qalilhom:

"I would like to assure you that on membership Malta will be prepared to effect the timely implim- entation of community measures.

Malta is determined to assume the full obligations of membership within a negotiated transitional period to adhere to the Treaty on European Union signed in Maastricht and to accept ..."

- u hawn hu l-crux tal- kwestjoni -

"... the future shape of this union as it will be evolving in the years to come.".

Mela hawnhekk inti għandek blank cheque u kulma qed tagħmel hu li tagħti commitment mija fil-mija li tkun x'se tkun il-forma tal-Komunita' u l- kondizzjonijiet li bihom jorbtuna fit-trattat ta' Maastricht, irridu naċċettawhom għax xi ħadd qed igħid li aħna għandna għan politiku li nkunu hemmhekk u ma nkunu xejn inqas mill-oħrajn.

Dan m'huwa xejn ħlief ġenn politiku li ħakem lill-Partit Nazzjonalista li mhux qed jara l-ħsara u t- taqlib li qed iġib f'din il- ġirja sfrenata biex inkun membri tal- Komunita'.

Din hija komunita' li għandha alla wieħed, is-suq ħieles.

Ma ninsewx li din il-Komunita' bdiet bħala suq u l-affarijiet l-oħra magħdudin magħha huma sempleċiment affarijiet biex jipprovaw iżommu lil ħaddieħor kuntent u biex jibqa' f'din l- assoċjazzjoni, għaliex dan m'hu free market xejn.

Dan huwa suq li fejn jaqbillu jagħmel ir- restrizzjonijiet, ir- riformi, il-levies u l-kontrolli.

Per eżempju, qed jiġi spekulat li l- Irlanda u l-Italja qed jerġgħu jhewdnu jekk jagħmlux l-exchange control regulations jew le.

Qed jiġri wkoll li Franza, meta qed tara li sħabha iddevalwaw u li l- industrijalisti Franċiżi qed igergru għax mhumiex kompetittivi daqs sħabhom, qed titħajjru tiżvaluta wkoll imma l-Ġermanja ma tridhiex għax inkella jkun hemm żbilanċ.

Dan hu l-makkinarju kollu u m'hemm l-ebda demokraziċa, valuri kristjani u valuri demokratiki imma hemm biss ekonomija u flus.

Il-poplu Malti forsi m'huwiex intiż f'dawn l- affarijiet, pero' diġa' jħoss - u kif għidt fil-bidu dan il- Budget mhux magħmul bi skop ekonomiku imma bi skop politiku - xi jfisser li jiġu nforzati fuqek il-liġijiet tas-suq ħieles, li llum hija teorija li diġa' għaddiet, teorija ta' Reagen u Thatcher li kien jagħtihom il-pariri l-famuż guru Milton Freedman.

Illum kulħadd qed igħid li dak iż- żmien għadda u li hemm bżonn ta' state intervention.

Anke fl-Ewropa hemm state intervention imma Alla jbierek aħna, biex inkunu aħjar minn ħaddieħor, inressqu Budget fejn inneħħu l-kontrolli u nħallu l- free market ikollu free hand.

Dawn l-affarijiet lilna jinkwetawna u jiddispjaċina li dan il- pajjiż li nbena b'tant sagrifiċċji, dmugħ u tbatija, illum il-ġurnata qed jintrema biex sempliċement inkunu fil-Komunita'.

Jien ngħid li s'issa, apparti politika ta' tama u tkarrib, għandna politika ta' inċertezza.

Dan il-Gvern tant qed ikun inċert f'dak li qed jagħmel li min janalizza bis- serjeta' x'qed jiġri, iħawwad rasu.

Per eżempju, se nsemmi l- kwestjoni ta' l-offshore li tant qed jiftaħru biha.

Il- Ministru forsi jgħidli li din ma taqax taħt ir-responsabilita' tiegħu, imma la qegħdin nitkellmu fuq politika barranija u qed ngħid li l- ekonomija tagħna mhux qed titmexxa fuq linji ekonomiċi li jaqblu l-pajjiż, imma fuq linji politiċi iddettati minn din il- fissazzjoni, fuq il- kwestjoni ta' l-offshore wieħed bilfors ikollu jgħid li kulħadd jaf li dawn mhumiex kompatibbli ma' dak li trid il-Komunita'.

Jien qrajt dak li qal il- Prim Ministru fl-"International", li huwa publication ta' "The Financial Times" ta' Awissu li għadda, u jekk xi ħadd ifehemni xi jfisser dan - u fl- Inġliż ma niftaħarx li jien espert - ngħidlu grazzi għax ma nistax nifhmu.

Meta lill-Prim Ministru staqsewh kif se jinkwadra l-kwestjoni ta' l- offshore banking u l-fatt li qed jipprova jinkoraġġixxi dan is-settur ma' l- applikazzjoni tagħna għad-dħul fil-Komunita', ġie rapportat li qal hekk:

"He is aware that any European tax harmonization will be at odds with tax benefits the island currently offers."

Mela diġa' qed igħid li se jkun hemm nuqqas ta' qbil.

"This is one of the issues we have to look at.

If it comes to the crunch, Dr. Fenech Adami is clear on the issue: "We have to conform with existing Community legislation", he says."

Mela rridu nneħħu l-offshore.

"Nevertheless he firmly believes the Community will not discourage such activities.".

Mela aħna se nieħdu l-acquis communitaire kollu, imbagħad għall-offshore se jgħidulna "le".

Il-Prim Ministru jkompli fit-taħwid u jgħid hekk:

"There will always be room for this type of activity.".

Hemm jew m'hemmx?

"It does not make sense for the Community to deprive themselves of a sector of this market."

Hawnhekk hawn xi ħaġa li huwa nteressanti li wieħed jagħmel enfasi fuqha.

Il-Komunita' ma jaqbilhiex li jidħol l-offshore sector.

Għaliex?

Għax forsi din tista' tkun anke waħda mill-affarijiet li qed idewmuna biex nidħlu fil-Komunita'?

Għaliex pajjiżi, bħal Ġermanja u l-Italja, jaqblilhom li jkollhom offshore banking fejn jistgħu jagħmlu trattativi kummerċjali u finanzjarji 'l bogħod mir-restrizzjonijiet ta' l- istituzzjonijiet finanzjarji tal-Komunita'?

Din hija xi ħaġa li wieħed jista' jispekola kemm irid fuqha.

Mr Chairman, kif għidt diġa', hemm inċertezza fuq l-istatus li se jkollna.

Aħna kif se nidħlu fil-Komunita'?

X'inhu l- istatus tagħna u se nkunu daqs ħaddieħor?

Se jkollna d-dritt għall-presidenza?

Se jkollna kummissjonarju?

Se nkunu parti minn reġjun u taħt Junior Commissioner?

Il-possibilitajiet tant huma kbar li qed isiru diskussjonijiet fuqhom u jfajru opinjonijiet 'l hemm u 'l hawn.

Għadu kemm ġie adottat ir-rapport ta' De Gucht fuq kif se jitqassmu s- siġġijiet fil- Parlament Ewropew.

Possibbli li Gvern serju jagħti blank check bħalma għamel il-Ministru ġo Lussemburgu u aħna se naċċettaw il-Komunita' kif inhi llum u kif se tkun fil-futur?

Allura issa ladarba għamilna commitment jgħidulna li se nkunu l-bidillu tal-Komunita'?

Din serjeta'?

Jien nerġa' ngħid li l-inċertezzi qed jikbru, bħal dwar x'se jkun l- impatt.

Jien hawnhekk norbot ma' dak li għidt fuq id- Direttorat għax ftit qal fuq l- affarijiet negattivi, l-impatt fuq l-ekonomija, fuq l-impiegi, fuq il-brain drain, in-nies li jitħajru jitilqu biex jaqilgħu pagi aħjar, l-istandard of living, il-kompetittivita' tal- fabbriki tagħna, l-agrikoltura u fuq x'se jagħmel is-sajjied.

Dawn ma nafu xejn fuqhom.

Li ma konniex aħna min-naħa tagħna li għamilna ftit studju biex wieħed jinvestiga ftit x'se jkun dan l- impatt, kieku min- naħa tal-Gvern kollox ward u żahar u m'għandna problemi ta' xejn.

Jien nerġa' ngħid li dak li qed jattira l-Partit Nazzjonalista huwa l-għan politiku u mhux dak ekonomiku.

Jien nikkwota dak li qal ħafna drabi l-Prim Ministru: "this is not an accounting exercise".

Jiġifieri mhux se noqgħodu ngħoddu u nieħdu l-bottom line biex naraw jekk jaqbilniex jew le.

Min ma jaqbillux ħażin għalih.

Jekk wieħed irid jara jaqbillux jew le, inħarsu biss lejn l-unemployment li hemm fil-Komunita' bħalissa, li huwa sintomatiku, għaliex meta inti għandek il-qagħad hemm xi ħaġa ħażin.

L- unemployment, li bil- ftaħir kollu ta' kemm hemm pjanifikazzjoni u tqassim ġust fil-Komunita' - apparti l-fatt li kulħadd jaf bid-disparita' bejn ir- reġjuni - insibu li kiber u mhux ċkien.

Per eżempju, l-average unemployment fl-Irlanda hu ta' 16%.

Fi Spanja, bl-inroads u bl- industrijalizzazzjoni kollha, hemm unemployment ta' 16%.

Fl- Italja l- unemployment huwa ta' 10% imma l-Italja ninsewha għax ħafna minnhom huma okkupati f'affarijiet oħra, jiġifieri jagħmlu l-flus minn x'imkien ieħor.

Fi Franza l- unemployment jitla' għal 9.7% u l-Ingilterra qiegħed 9.7% ukoll u tiela' iktar.

Din hi l- Komunita'!

Allura aħna li qed niftaħru li għandna unemployment ta' 3%, li hu sabiħ u tajjeb, se nitħalltu ma' dawn li ħafna minnhom m'għandhom x'jagħmlu xejn, u jinżlu hawn biex jieħdu l-ħobż tal-Maltin?

Dan li qegħdin nagħmlu?

U dawn huma l-opportunitajiet għaż- żgħażagħ tagħna?

Jiġifieri meta jkun hemm xi ħadd igħidilna li mbagħad ikun hemm ħafna investimenti u nagħmlu ħafna fabbriki, allura jien npoġġi l- mistoqsija: Għaliex l- investiment ma ġiex meta f'dawn il-ħames snin li għaddew il- Gvern Malti demokratiku kristjan sar ħabib ta' l- Ewropa u ta' l-Amerika?

Issa ta' din in-naħa qegħdin kwieti u mhux se jibqgħu jgħidu li aħna qegħdin immorru barra minn Malta biex nagħmlu ħsara lil pajjiżna, kif kienu jagħmlu fi żmienhom.

Lanqas qegħdin nagħmlu storbju u l-unions qegħdin kwieti; allura għaliex l-investiment ma ġiex?

Għax jekk se nidħlu aħna f'Komunita' ta' suq ħieles ħadd m'hu se jikkmanda lil ħadd billi jgħidlu biex jinvesti f'Malta.

Dan jiġi jekk irid u jekk f'ħames snin ma ġiex, mhux se jiġi billi aħna nidħlu fil- Komunita'.

Illum għajnejn il- Komunita' qegħda fuq il-pajjiżi ta' l-Afrika ta' Fuq, fejn l- ispejjeż tal- produzzjoni huma żgħar ħafna, speċjalment f'postijiet bħat-Tuneżija u pajjiżi liberati minn wara l- purtiera tal-ħadid, bħall- Polonja, l- Ungerija u ċ- Ċekoslovakkja li huma l-eqreb lejn is-swieq, fejn il- produzzjoni hija rħisa u fejn hemm nies kapaċi u intelliġenti pero' għad m'għandhomx l- infrastruttura.

Imbagħad hemm il-famuż argument kbir tan-newtralita' u tan-non-alignment, li s'issa ma smajna xejn fuqu.

Filwaqt li nfaħħru lin-Non-Aligned Movement, ngħidu li Malta m'għandhiex għalfejn tkun iktar non-aligned.

Filwaqt li pajjiżi oħra jgħożżu n- newtralita' u jiġġieldu għaliha u jgħidu li din hija xi ħaġa li ma jitilquhiex.

Imbagħad jiġu Andriessen u Gonzales u jgħidulna li rridu nċeduha bilfors għax inkella ma jkollniex ċans.

Per eżempju, ngħid x'qal il-President ta' l- Isvizzera, Felber:

"Even if Switzerland joins the European Community .."

- jiġifieri min għandu dinjita' u min għandu statura, ma jitkarrabx ma' l- art u jgħid li se jneħħi kollox basta jdaħħluh, imma l-Gvern Malti hekk qed jagħmel -

Neutrality will be what the Swiss wish to make of it and not what the Community decides it will be.".

Hekk qal il-President Felber ta' l-Isvizzera.

Dan il- bniedem li jibża' għall-pride ta' Isvizzera ma jaċċettax li jagħmel ċerti affarijiet biex din tidħol fil-Komunita'.

Hawnhekk hawn punt importanti, għax jekk il- Gvern irid ikun serju, minn issa għandu jgħid x'inhuma dawk l-affarijiet sagrosanti għall-pajjiż li mhux lest li jinnegozja, u mhux meta jiġi fuq in- negotiating table, jgħidilhom: Jien m'għandix kondizzjonijiet; daħħluna u jkun kollox sew.

Il-Gvern ikun rispettat iktar jekk kemm-il darba jgħid li hemm valuri li aħna ma ninnegozjawx.

Hemm affarijiet sagrosanti għall- pajjiż li ma jistgħux jiġu rikattati biex jitneħħew sabiex nidħlu fil- Komunita'.

Hawnhekk jidħol il-mod differenti kif aħna l-Membri ta' l- Oppożizzjoni naraw l- affarijiet.

Din hija politika bla direzzjoni u mhux kif qalu huma li tagħti direzzjoni.

Tkun politika ta' direzzjoni meta tkun taf fejn sejjer u meta se tasal, meta tkun taf kemm se tħallas u kemm se tieħu lura.

Għall-kuntrarju mhix direzzjoni meta jgħidulna li meta xi darba jkun hemm wisa' jdaħħluna u l-kondizzjonijiet jgħiduhomlna wara, għax għadhom qed jiddiskutuhom.

Dan huwa xi ħadd li m'għandux option oħra, li lanqas biss moħħu ma jkun qed jaħdem.

Pajjiżi oħra bħat- Turkija li raw li ċ-ċans tagħhom huwa remot - biex ma ngħidx impossibbli - kienu intelliġenti biżżejjed biex daru madwarhom u raw x'joffru pajjiżi bl- istess żvilupp ekonomiku u bl-istess kondizzjonijiet soċjali.

Dawn qed jagħmlu xi ħaġa attiva biex joħolqu speċi ta' suq komuni bejniethom biex jinnegozjaw flimkien u biex jipprovaw jieħdu l-aħjar vantaġġ miċ- ċirkostanzi ta' bejniethom.

Pero' ma pprovawx iżewġu l-kelb mal-ħmara!

Dawn raw li hemm ċerta identita' u uniformita' bejniethom u t-Turkija qalet - u hemm diversi raġunijiet għaliex il-Komunita' ma aċċettatx lit-Turkija, bħalma hi d-disparita' fl-ammont ta' dħul u r-reliġjon differenti - li hi għandha l-area tagħha u se tieħu ħsiebha hi.

Din hija d-differenza.

Aħna x'qed ngħidu?

Aħna qed ngħidu li dan kollu m'hu se jwassal imkien u li se joħodna sa l-aħħar tas- seklu u forsi oltre.

Għax tant hemm taħwid, tant hemm centrifugal forces fil- Komunita' fejn kulħadd irid jerġa' jiddistakka ruħu u tant kien hemm forzi magħqudin flimkien kontra l-volonta' tagħhom, li issa f'daqqa waħda qed jagħmlu explosion ġdida u allura bilfors li se jerġa' jkun hemm waiting period twil.

Jien mhux qed ngħid - u din irrid nagħmilha ċara - li aħna kontra li l-Komunita' tingħaqad, li jkollha forza ekonomika u li jkollha forza politika.

Imma aħna mhux qegħdin naraw x'jaqbel lill- Komunita' kif qed igħid il- Partit Nazzjonalista, imma x'jaqbel lill-poplu Malti.

L- istudju li qed nagħmlu aħna u d- deċiżjonijiet li wasalna għalihom, jitilqu mill-punto di vista ta' Malta lejn il- Komunita' mhux il-Komunita' kif se tibla' lil Malta.

Din hi d- differenza fl-approach u din id-differenza twassalna biex ngħidu li meta wieħed iqis iċ- ċirkostanzi li qegħdin fihom, ir-reġjun geografiku li qegħdin fih, l-affarijiet għeżież li b- ebda mod ma rridu li jitilqu minn idejna għax batejna biex akkwistajnihom, bħan- newtralita', u meta wieħed iqis li fl-ekonomija tagħna m'għadniex daqshekk problema kbira ...

Dan li qed ngħidu qed isib ħafna appoġġ kull fejn qegħdin nitkellmu u ma' kull min qegħdin nitkellmu.

U min qed igħidilna li aħna għandna viżjoni tajba li hija aktar fattibbli minn dak li qalu n- Nazzjonalisti, mhux qed jasal biex ikun onest magħhom u dawn l-affarijiet igħidhomlom.

Lilna qegħdin jagħtuna x'nifhmu li jkun tajjeb jekk mal- Komunita' - u dawn insolvulha l- problemi bihom - nagħmlu trattat kummerċjali li jkun kuntrattwali u nistgħu nsejħulu a tailor-made upgraded preferential agreement, xi ħaġa mfassla għal pajjiżna - u mhux għall-Komunita' - li hija fl- interess ta' l-ekonomija, tas- soċjeta' u ta' l-aspirazzjonijiet politiċi ta' Malta.

Din hija xi ħaġa li fiha wieħed jista' jiddiskuti fuq koperazzjoni politika bi bdil regolari ta' nies u esperti b'koperazzjoni ekonomika.

L- ekonomija tagħna hija tant żgħira li nistgħu ninnegozjaw u meta ninnegozjaw nakkwistaw ir- rispett u meta nċedu kollox niġu trattati bla rispett.

Jekk nieħdu d-drittijiet tagħna u nuru li għandna valuri u li għandna oġġettiv ġewwa rasna niġu trattati b'mod differenti, ikun hemm koperazzjoni finanzjarja u teknika, u jkun hemm wkoll koperazzjoni fl- oqsma soċjali.

Mr Chairman, jien nagħlaq billi ngħid li din is- soluzzjoni, jekk xejn, se ssalva lill-Komunita' minn ħafna embarrassement, għaliex jekk lilna jgħidulna iva u lil Ċipru jgħidulu le ...

Jien mhux qiegħed hawn biex insolvi l- problemi tal-Komunita', pero' jiena nara li din hija option li jekk kemm-il darba l-Gvern ineħħi s-suppervja li għandu u jipprova jiddiskuti magħna biex naslu fejn naqblu fuq dawn l- affarijiet, nistgħu immedjatament nibdew nitkellmu mal- Komunita' fuq din l-option u nistgħu immedjatament nibdew nieħdu l-benefiċċji ta' din il- politika Laburista.

Dawn il-benefiċċji forsi jagħmlu ftit tajjeb għall-ħsara kbira li saret s'issa bil- miżuri ekonomiċi li l-Gvern qed idaħħal biex mingħalih jiġi in line ma' dak li għaddej fil- Komunita'.

Mr Chairman, it-triq tan-nofs li aħna qed nipproponu teżisti.

Dak li qed igħid il-Gvern hija gidba, u hija gidba wkoll biċċa mill-kwotazzjoni tas- suppliment li ħareġ fit-"Time" magazine tal-lum, li jgħid:

"We are either in the European Community or we are out of it.".

Din hija ħrafa, dan hu żball, din hija misconception politika li ma tagħmilx sens għaliex ħafna mill-pajjiżi li għada pitgħada se jkunu fil- Komunita' kif qed tiġi proġettata, nofshom se jkunu fil-Komunita' u nofshom mhux se jkunu fil- Komunita'.

Ħadd ma jista' jkun fl-istess livell f'din il- Komunita'.

Kulħadd qed igħid li bilfors irid ikun hemm Komunita' ta' tracks differenti, ta' żviluppi soċjali u ekonomiċi differenti.

Bħalma għidt, il-poplu Malti ma jixraqlux li jgħaddi mis- sofferenzi u mit- tbatija li beda jħoss mill-bidu ta' dan il-Budget billi jipprova jagħmel dan it-taqlib soċjo- ekonomiku mgħaġġel kemm jista' jkun biex jiġi ma' l- aħjar pajjiżi tal-Komunita'.

U m'hemm l-ebda assigurazzjoni li dawn is- sagrifiċċji se jiġu msarrfin b'xi ħaġa fattibbli fil-futur previst.

Kieku xi ħadd is-sena d-dieħla jgħidilna li tas-sagrifiċċju li qed nagħmlu se nieħdu xi ħaġa, forsi ngħid li l-Partit Nazzjonalista għandu viżjoni aħjar minn tagħna, u għandu raġun.

Imma ż-żmien wera li l- Partit Laburista f'kulma għamel over the years fil-politika internazzjonali kellu raġun u wera li għamel l-affarijiet sew.

Jien nieħu gost nisma' lill-Onor.

De Marco jiftaħar bil-politika Mediterranea u jiftaħar bil-konnessjoni tas- sigurta' ta' l-Ewropa mas- sigurta' tal-Mediterran, li huma konċetti Laburisti li ġew imsarrfa f'politika internazzjonali li tagħmel sens.

Jien naf li l-Ministru hu realistiku - u jgħid li hu realistiku - iżda ngħidlu li lil min hu fiduċjuż u ottimist iż-żejjed jipprova kemm jista' jkun iġibu saqajh ma' l-art u jġiegħlu jara r-realta' tal-fatti tal- politika kif inhi miexja llum sabiex dan ma jkunx aktar ta' ħsara għall-pajjiż u partikolarment ta' dannu enormi għall-popolin.

Jien mhux qed inbeżżgħu liż-żgħir, imma qed ngħidulu li għada pitgħada mhux se jaħsbu għall- interessi tiegħu għaliex din hija Komunita' fejn min jiflaħ iħawwel, imma qed nitkellmu fuq politika li tara li mill-kbir saż-żgħir ikollu d-dinjita' tiegħu, ikollu r-rispett tiegħu.

Aħna ma rridux nitilqu mill- punto di partenza billi nagħmlu minn kollox biex nidħlu fil- Komunita' Ewropea, imma għandna nitilqu mill-punto di partenza li minnu naraw l-ewwel x'jaqbel għal pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, pajjiżna, minkejja ċ- ċokon tiegħu, qatt ma kien nieqes mill-ideat fil-fora internazzjonali, la issa u lanqas fis-snin li għaddew.

Jien naħseb li diversi gvernijiet - min b'mod u min b'ieħor - ħadu ħsieb li l- preżenza ta' pajjiżna tinħass f'din il-fora.

Wara kollox tliet snin biss wara l- Indipendenza li ħadna fl-1964, l-Ambaxxatur Malti fil-Ġnus Magħquda kien introduċa fid- dritt internazzjonali, il- konċett tal-wirt komuni ta' l- umanita' li hija s-sies tal- liġi internazzjonali ġdida dwar il-baħar.

Jekk inħarsu lejn l- inizjattivi li ħa l-Gvern f'dawn l-aħħar snin insibu li din il-preżenza nħasset fil- fora internazzjonali.

Il- proposti, l-inizjattivi dwar il-Kunsill tal-Mediterran u s- CSCE tal-Mediterran huma żvilupp fuq il-politika barranija tal-gvernijiet ta' qabel.

Fis-27 ta' Lulju, f'dan il-Parlament għaddiet riżoluzzjoni wara l-konferenza ta' l- Inter-Parliamentary Union.

Kienet saret proposta sabiex is-CSCE tkun aġenzija komprensiva reġjonali għall- iżvilupp ta' l-Ewropa skond iċ- Charter tal-United Nations, kien hemm ukoll l-inizjattiva biex fil- Moviment Mhux- Allineat jitwaqqaf bord investigattiv dwar id- drittijiet tal-bniedem u din il-ġimgħa stess ġie propost l- Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika tal-Liġi tal-Baħar.

M'għandniex ninsew li permezz ta' din ir-ratifika, Malta se tkun fost l-ewwel pajjiżi fl-Ewropa li se tirratifika din il-Liġi tal- Baħar li kienet infetħet għall- firem fl- 1982.

F'dawn l-aħħar ħames snin, ġew iffirmati u ratifikati 'l fuq minn 70 konvenzjoni internazzjonali.

L-iktar konvenzjonijiet u trattati internazzjonali li ffirma l-Gvern kienu dawk li jirrigwardaw id-drittijiet tal- bniedem.

Nista' ngħid li fl- 1990 iffirmajna l-International Covenant on Civil and Political Rights u ffirmajna wkoll l- Optional Protocol li jagħti drittijiet ta' inizjattiva lill-individwu dwar vjolazzjonijiet tad- drittijiet tal- bniedem.

Ftit wara li l-Viċi Prim Ministru ġie elett President ta' l-Assemblea Ġenerali, il-Gvern iffirma ċ- Charter dwar id- Drittijiet tat- Tfal u l-Konvenzjoni tal-United Nations dwar l- Eliminazzjoni tad-Diskriminazzjoni kontra n- Nisa.

Pero', kif għidt, l- ikbar thrust għar-rigward tal- konvenzjonijiet u trattati internazzjonali kienet tikkonċentra fuq drittijiet tal-bniedem.

Wara kollox, kien dan il- Gvern li ppropona fil- Parlament l-Att XIV ta' l-1987 - u dan il-Parlament approvah - li bih il-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ġiet inkorporata fil-liġi domestika tagħna.

Dan aħna ngħiduh bi ftaħir għax mhux il-pajjiżi kollha ta' l-Ewropa li ffirmaw il-Konvenzjoni Ewropea mbagħad inkorporaw il-Konvenzjoni fil- liġi domestika tagħhom.

Anzi aħna morna iktar 'il quddiem u naħseb li Malta hija l-uniku pajjiż li mhux biss inkorporajna l-Konvenzjoni Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem fil-liġi tagħna, iżda tajna wkoll id- dritt liċ-ċittadin Malti li jinforza sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem f'pajjiżu stess.

Safejn naf jien m'hawn l-ebda pajjiż fl-Ewropa li ffirma u rratifika l-Konvenzjoni Ewropea u ta wkoll id-dritt li dik is-sentenza ta' Qorti, li ma ninsewx li hija Qorti internazzjonali, tiġi nforzata f'dak il-pajjiż stess.

Per eżempju, jekk il-Qorti Ewropea tagħtik id-dritt għal ħlas ta' danni ta' Lm5,000, inti tkun tista' tinforza dik is-sentenza li tatek dawk il-flus f'Malta stess.

Il-Gvern iffirma wkoll il-Konvenzjoni Ewropea għall- Ħarsien mit-Tortura li biha fetaħ beraħ il-bibien tal- ħabsijiet tiegħu għall-verifika mill-Kumitat Ewropew għall- Ħarsien mit-Tortura.

U mhux hekk biss, imma l-Gvern għamel pubbliku r-rapport li għamel il-Kumitat Ewropew fuq il- ħabsijiet f'Malta wara ż-żjara tiegħu f'Lulju ta' l-1990.

Għar-rigward ta' din il- Konvenzjoni, kien dan il- Parlament ukoll fuq il- proposta tal-Gvern li ħoloq ir-reat speċifiku tat-tortura fil- Kodiċi Kriminali tagħna li fih issa hemm piena ta' ħabs ta' massimu ta' disa' snin għall- uffiċjal pubbliku li jikkommetti r-reat speċifiku tat-tortura.

L- istess japplika għall-European Social Charter u għall-Protokoll dwar l- Abolizzjoni tal-Piena tal-Mewt.

Ma ninsewx ukoll li kien dan il-Parlament li b'emenda fil- Kodiċi Kriminali neħħa l-piena tal-mewt kważi f'kull każ ħlief f'każijiet ta' reati li jsiru minn membri tal-Forzi Armati fi żmien ta' gwerra.

Dan il-Gvern iffirma u rratifika wkoll il- Konvenzjoni Ewropea dwar it- Trasferiment ta' Ħabsin Kundannati b'sentenza u issa bis-saħħa ta' din il- Konvenzjoni huwa possibbli li ċittadini Maltin li jinsabu f'ħabsijiet barra minn Malta jkunu jistgħu jiġu trasferiti biex jiskontaw is-sentenza tagħhom f'pajjiżna.

L-aħħar Charter tal-Kunsill ta' l- Ewropa li ġie ffirmat kien dak dwar il-Lingwi Reġjonali u l- Lingwi tal-Minoranza.

Għar-rigward ta' l-ILO, dan il-Gvern f'dawn l-aħħar ħames snin irratifika mhux inqas minn 20 konvenzjoni dwar drittijiet u kondizzjonijiet ta' l- impjieg tal-ħaddiema.

Aħna f'dan iż-żmien konna wrejna li pajjiżna sar membru aktar sħiħ tal- Komunita' Internazzjonali.

Pero' jekk issa pajjiżna sar membru aktar sħiħ tal-Komunita' Internazzjonali allura dan fih innifsu jġib miegħu aktar responsabbiltajiet.

Aħna ma armejniex il- principji li nemmnu fihom għaliex għalina r- responsabbilta' tfisser ukoll li mhux nagħmlu biss dak li jaqbel lilna.

Għar-rigward tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin, nixtieq nagħmel referenza għal dak li kien intqal fid-dibattitu tas-seduta li saret fis-17 ta' Dicembru 1991, fejn il-kelliemi ta' l- Oppożizzjoni kien qal li

"Il-gwerra tal-Golf Għarbi għallmet lid-dinja li fil- politika internazzjonali hawn żewġ miżuri ta' moralita', jekk inti ħabib tiegħi allura agħmel li trid, imma jekk m'intix allura nkissrek.".

Imbagħad dan il-kelliemi b'referenza għall-gwerra tal- Golf kien qal ukoll li aħna qed

"naraw il-ġganti jiġġieldu għall-ħobż tal-fabbriki tagħhom, u lilna għax nagħmlu ftit esportazzjoni lejn l-Iraq, din tiġi pprojbita mill-Gvern tagħna.".

Illum għar-rigward tas- sanzjonijiet tal-Ġnus Magħquda dwar il-Jugoslavja l- Oppożizzjoni qed tilmenta li l- vapuri li jinsabu taħt il- bandiera Maltija qegħda ssirilhom certi investigazzjonijiet.

F'dawn l-affarijiet aħna minn dejjem konna konsistenti sija jekk kienu sanzjonijiet fil- konfront ta' l-Iraq dwar il-gwerra tal-Golf, u sija jekk kienu fil-konfront ta' l-ex-Jugoslavja.

Aħna minn dejjem urejna konsistenza u mhux fejn jaqblilna ngħidu favur is-sanzjonjiet u fejn ma jaqblilniex ngħidu kontra.

Din is-serjeta' ġiet apprezzata anke mill-ambaxxatur ta' l-Iraq meta huwa kien ippreżenta l- kredenzjali tiegħu lill- pajjiżna.

Il-politika barra- nija tagħna wriet mhux biss konsistenza, imma wriet ukoll ċertu għaqal, għax wara kollox xi tkun politika barranija jekk din ma tkunx msejsa fuq l- għaqal?

Minn mindu l-Partit Nazzjonalista qed jifforma l- Gvern ta' pajjiżna, bla tlaqliq esprima l-vokazzjoni ewropea tiegħu mingħajr ma' ppreġudika l-ħbiberija tiegħu ma' xi ħadd, u allura aħna avviċinajna lejn l- Ewropa mingħajr ma' allontanajna ruħna minn ħadd.

Wara kollox dik l-Ewropa li nemmnu fiha aħna ma tħarisx biss lejha nnifisha, imma hija Ewropa li tħares lil hinn minnha.

Mr Chairman, huwa d-destin tal-Partit Nazzjonalista li f'mumenti deċiżivi jieħu deċiżjonijiet importanti.

Fl- 1964, fost il-tbassir ta' baħħ u diżastru ekonomiku, iġġelidna għall-indipendenza ta' pajjiżna u akkwistajniha; illum 28 sena wara, konfortati b'mandat ta' tliet elezzjonijiet wara xulxin, qed nitħabtu għall- għan tagħna ta' sħubija fil- Komunita' Ewropea.

F'dan id- dibattitu saret referenza għall-kwestjoni tas- sovranita', imma wieħed ma jistax iqabbel proposta li pajjiż jintegra ruħu ma' pajjiż ieħor mal- proposta tas-sħubija fil- Komunita' Ewropea, li m'hija xejn ħlief pooling tas- sovranitajiet ta' diversi pajjiżi f'għaqda waħda.

F'dibattitu li kien sar dwar mozzjoni ta' sfiduċja fil-Gvern minħabba l-politika barranija tiegħu fis-6 ta' Lulju, 1992, l-Onor.

Vella qal:

"Il-consensus ta' bejn- ietna jeżisti biss fuq il- fatt li aħna m'għandna xejn kontra l-Ewropa.".

Naħseb li dan huwa diġa' pass kbir 'il quddiem għaliex donnhom waqgħu l- oġġezzjonijiet ta' natura politika u ideoloġika kontra l-Ewropa bla ruħ maqsuma f'Ewropa ta' Kajjin u Ewropa ta' Abel.

Jien nemmen li la spiċċaw dawn l-oġġezzjonijiet ta' natura ideoloġika, oġġezzjonijiet oħra mhumiex insormontabbli.

Għalkemm it-thrust prinċipali tagħna fil-politika barranija kienet dwar l-applikazzjoni tagħna għas-sħubija fil- Komunita' Ewropea, ma ttraskurajniex aspetti oħra.

Meta wieħed iħares lejn ir- rapport speċjali li l-Gvern żviluppa fil-konfront ta' l- Albanija jew l-inizjattivi li ttieħdu biex inġibu tfal minn reġjuni ta' l-ex-Jugoslavja u anke l-mod kif dan il-Gvern ta sinifikat ġdid lill- Presidenza ta' l-Assemblea Ġenerali tal-Ġnus Magħquda li minn presidenza statika biddilniha f'waħda dinamika ...

Rigward kumment li għamel l- Onor. Vella dwar iż- żjara tal-Viċi Prim Ministru bħala President ta' l-Assemblea Ġenerali fl-artijiet okkupati, nixtieq ngħid li għandna napprezzaw mhux biss is- sinifikat ta' dik iż-żjara imma anke ż-żmien li fih kienet saret, f'Jannar ta' l-1991, jiġifieri ftit jiem biss qabel ma bdiet il-gwerra tal-Golf.

Dan, Mr Chairman, la għamilnih għall-voti u lanqas għax jaqblilna imma għamilnih għaliex huwa sewwa.

Ħafna drabi hemm tendenza li naħsbu aktar fuq kwestjonijiet interni u ma nagħtux kas tal- perception ta' ħaddieħor dwarna.

Jimportana aktar dwar l- affarijiet tagħna milli mill- iżviluppi ta' madwarna u dan huwa periklu.

Fiż-żmenijiet moderni, ħadd m'hu maqtugħ għalih waħdu; dak li jiġri madwarna jaffetwa lilna wkoll u ż-żmenijiet imqallba tal-lum meta saru tant żviluppi u tibdil fix-xena internazzjonali jirrikjedu għaqal minna aktar minn qatt qabel.

Dan l-għaqal, Mr Chairman, għarafna nsegwuh mingħajr ma nsejna l-prinċipji u l-viżjoni tagħna.

Għaliex - u nagħlaq b'dan il- kumment - kif qal Robert Kennedy fl-1966:

"The future does not belong to those who are content with today, apathetic toward common problems and their fellowmen alike, timid and fearful in the face of new ideas and bold projects.

Rather it will belong to those who can blend passion, reason and courage in a personal committment to ideals and great enterprises.".

Grazzi, Mr Chairman.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministri jekk jogħbġu jagħlaq dan id- dibattitu.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Mr Chairman, li titkellem fuq il- politika barranija ta' Malta fil-klima tal-Budget, għandu ċertu vantaġġi u għandu ċertu żvantaġġi.

Għandu l-vantaġġi għaliex wieħed iħares lejha anke fl- isfond ekonomiku li l- Budget naturalment iqiegħed il- paramentri tiegħu u jista' jkollu miżura żgħira ta' żvantaġġ għaliex forsi preċiżament minħabba dawn il- paramentri ekonomiċi li l- Budget jimponi, naturalment forsi wieħed jibda jħares lejn is-suġġett minn angolu li mhuwiex l-angolu sħiħ tal- politika barranija tal-Gvern.

Pero' f'dan l-isfond irrid ngħid li jien ħadt pjaċir insegwi lill-kollega tiegħi l- Onor. George Vella għall- mod attent u korrett kif huwa żvolġa l-ħsebjiet tiegħu.

Din hija l-ewwel darba, jekk ma niżbaljax, li l-Onor.

Vella qiegħed jitkellem bħala shadow minister ta' l-affarijiet barranin tal-pajjiż għan-nom ta' l-Oppożizzjoni.

Irrid ngħid li għalkemm attwalment hemm diversi aspetti f'dak li qal li jien ma naqbilx magħhom, se nkompli nipprova nispjega fil-loġika tal- persważjoni li nipprova nuża għaliex dak li qal l-Onor.

Vella mhuwiex korrett u tajjeb.

Dan huwa importanti ħafna għall-futur ta' gżiritna pero' rrid ngħid li l-istil, il-metodu u d- delivery tiegħu kien konformi ma' l- aħjar tradizzjonijiet ta' dan il-Parlament.

Irrid nitkellem ukoll fuq affarijiet li għalkemm ma jirrigwardawx għal kollox il- politika barranija huma importanti għax għandhom x'jaqsmu mal- funzjoni tiegħi bħala Leader of the House.

Għalkemm din is-sena kienet is- sena ta' l-elezzjoni, mis-6 ta' Jannar sal-15 ta' Jannar għamilna sitt seduti u għaddejna d-Development and Planning Act (1992) li hija importanti ħafna.

Mill-4 ta' April - jiġifieri meta reġa' ltaqa' l-Parlament - sal- lum għamilna 76 seduta u rridu naqtgħu s-sajf meta ma nagħmlux seduti.

Għaddejna 71 mozzjoni, ġew pubblikati 24 Abbozzi ta' Liġi, għaddejna 22 liġi u għaddejna l-Ewwel Qari ta' 16-il Abbozz ta' Liġi.

Dan ifisser li l- Parlament miexi b'ritmu tajjeb.

Fl-Uffiċċju ta' l-Attorney General hemm ħafna Abbozzi ta' Liġi pjuttost kbar fosthom il-kwestjoni tal- local councils, il-protezzjoni tal-konsumatur u l-family law.

Dawn huma liġijiet hefty u naċċerta lill-Onor.

Membri li se jokkupawlna ħafna mix-xogħol tal- Kamra.

Kien hemm mument meta kellna nieqfu minn dan ir- ritmu mgħaġġel li għaddej bih il-Parlament Malti.

In-numru ta' seduti li għamilna juri kemm il-Parlament għaddej b'ritmu tajjeb u serju, li fih il-Membri kollha tiegħu qed jagħtu l-kontribut bl-aħjar kapaċita' u bis-serjeta' li jagħmel ġid lil dan il- Parlament.

Issemmiet il-kwestjoni tal- Kumitati tal-Parlament.

Kif jaf l-Onor.

George Vella - għax bħali dan huwa membru tal- Kumitat li għamilna għal tapposta taħt il-presidenza tal-President tal-Kamra, l- Onor. Gonzi - aħna qegħdin niddiskutu kif dan il-Parlament jista' jiffunzjona aħjar u kif ikun allineat ma' parlamenti oħrajn ta' pajjiżi oħrajn .

Il-Parlament għandu jiffunzjona wkoll b'kumitati speċjalizzati - naturalment mhux bħal kumitat li qegħdin fih illum - biex ix-xogħol tal-Parlament ikun aktar studjat, aktar bir-reqqa u iktar preċiż.

Kif jaf anke l-Onor.

George Vella, aħna ddiskutejna l-Public Accounts Committee u kumitati oħrajn li jistgħu jsiru.

Għadna ma nistgħux ngħidu li wasalna fit- tmiem ta' dawn id- diskussjonijiet, mhux għaliex hemm xi nuqqas ta' qbil fundamentali minn xi parti jew minn xi parti oħra, imma għax dawn l- affarijiet trid tagħmilhom b'ċertu studju u preċiżjoni u trid iżomm quddiem għajnejk li għal dak li jirrigwarda lil Malta qegħdin f'fażi esperimentali u allura kull darba li trid tesperimenta ftit f'Parlament li huwa kompost minn 65 Membru trid toqgħod attent li ma titlifx il-fiduċja tal-Parlament kollu kemm hu.

Pero' jien naħseb li x-xogħol utili li qed isir taħt il- Presidenza ta' Mr Speaker huwa xogħol li llum mhux qiegħed jidher imma fi spazju mhux twil ħafna ta' żmien naħseb li niġu f'mument fejn ikollna ninvolvu naturalment il-gruppi Parlamentari rispettivi għal dawn il-kambjamenti sostanzjali li nixtiequ nġibu aħna fit- tħaddim tal-Parlament u nagħtu iktar saħħa lil ċerti kumitati li jkollhom ċertu piż u li fihom naturalment wieħed jista' jitkellem b'ċertu liberta'.

Il-Kamra tista' tinnota li f'ċerti aspetti jkollok iżżom ruħek fil-limiti ta' dak li tista' tgħid pubblikament, pero' jien nispera li din il-Leġislatura tkun tista' tinawgura dawn il- kumitati u tinawgurahom bis- sens li jagħmel minn dan il- Parlament mhux biss wieħed li jkun aktar effiċjenti fix- xogħol tiegħu imma li jkun wieħed li jagħti iżjed lill- pajjiż.

Jien naħseb li dan huwa li kulħadd qiegħed jistenna mill-Parlament Malti.

Mr Chairman, irrid ngħid li għamilna qabżiet ta' kwalita' fil-Parlament Malti minn kif konna nafuh, minn kif kien f'dawn l-aħħar ħames snin u minn kif inhuwa anke issa.

Din il-qabża ta' kwalita' tirrifletti wkoll l-impenn sħiħ tal-Membri tiegħu.

Jien naħseb li jkun għaqli li nirrikonoxxu li biex Parlament jimxi tajjeb ma jistax ikollok naħa waħda li mingħaliha għandha l- monopolju tas-sewwa u naħa oħra li għandha l-monopolju tal-ħażin u hawnhekk niftakar li darba Dr. Borg Olivier kien iddeskriva "the goodies" minn banda u "the baddies" li konna aħna min-naħa l-oħra skond il- fehma ta' min kien goody dik il-ħabta minn din in-naħa - imma bilfors irid ikun hemm bilanċ tal-bilanċ li trid tirriflettih anke fid-dibattiti parlamentari.

U huwa dan li qed nipprovaw nagħmlu f'dan il- Parlament.

Aħna qed nipprovaw inġibu dan il-Parlament viċin il-pajjiż.

L-Onor.

Vella tkellem dwar it-trażmissjonijiet ta' dan il- Parlament.

Naturalment hemm ħafna veduti jekk huwiex l- aħjar li l-Budget kollu jkun trażmess fuq it-television jew inkella jkunx aħjar li jkun trażmess il- Budget innifsu għax huwa ta' interess nazzjonali, imbagħad jixxandar id- diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u r- risposta tan-naħa tal-Gvern, imbagħad ix-xandiriet l-oħra jsiru kollha bir-radju kif kien ġie propost.

Naturalment għadna ma ftehemniex biex flimkien insibu l-aħjar soluzzjoni.

Kulħadd jaqbel li dibattiti fit-tul li jokkupaw prime time fuq it- television ħafna drabi kien qed ikollhom effett oppost minn dak mixtieq, pero' ċertament li hu importanti li l-poplu Malti jkun jaf b'dak li qed isir fil- Parlament.

Proposta tajba hi li jkun hemm channel tar-radju fejn is- seduti kollha, mhux tal-Budget biss, jiġu trażmessi sabiex min għandu l-interess li jsegwi d- dibattiti li qed isiru fil- Parlament, ikun jista' jsegwihom.

Dan il- metodu jista' jagħti r-riżultat mixtieq.

Il-ġestjoni ta' Parlament hi ħafna superjuri għal min bħali jiftakar ċertu Parlamenti differenti ħafna minn dan.

Naħseb li f'dan ir-rigward imxejna ħafna 'l quddiem.

Min jaħseb li wasal fil-quċċata għandu żball.

Bniedem li jħares biss lejn il-bieraħ u ma jħarisx lejn għada, fil-fehma tiegħi hu bniedem li spiċċa miċ- ċirkolazzjoni veru tal- ħajja.

Naħseb li dan hu l-mod kif għandna nħarsu.

Aħna kuntenti li mxejna ħafna 'l quddiem.

Pero' m'għandniex nieqfu bil-mod kif aħna sodisfatti imma nħarsu 'l quddiem sabiex dan il-Parlament ikun aktar jirrispekkja l- fehmiet tal-poplu u l-mod kif jiġu trażmessi dawn il- fehmiet li jwassal għal demokrazija aktar sħiħa.

L-Onor.

Vella tkellem dwar il-kwestjoni tal-METCO u l- funzjoni tal- Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin li taħtu jaqa' wkoll il-kummerċ barrani.

Ħalli nispjega din in- nozzjoni għaliex naħseb li din hija l-ewwel darba li għandi l- opportunita' li nispjega aħjar x'inhu l-iskop ta' dan il- kambjament.

Sur President, illum huma ħafna l-pajjiżi li qegħdin jaraw li hemm abbinament bejn il-politika barranija u l- kummerċ barrani.

Illum il- ġurnata pajjiżi li mhumiex neċessarjament żgħar daqsna jew daqs il- Lussemburgu - biex insemmi żewġ pajjiżi fl-Ewropa - bħan-New Zealand, għandhom sistema bħal tagħna.

Hawn Malta għadu kemm ġie Garreth Evans li huwa l-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin ta' l- Awstralja - ċertament pajjiż ta' ċertu riljev - u sirna nafu li fl-Awstralja l-kummerċ barrani jaqa' wkoll taħt ir- responsabbilita' tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

Barra dawn il-pajjiżi li qed insemmi, hemm diversi pajjiżi oħra li għandhom din l-istess sistema.

X'inhu l-iskop ta' dan kollu?

L-iskop huwa ċar u wieħed jista' jifhmu iktar fil- ħajja kompetittiva tal-kummerċ barrani.

Dari kienu jgħidu li trade follows the flag, jiġifieri fejn għandek il- bandiera tiegħek il-kummerċ isegwi.

Naturalment aħna m'aħniex qed ngħidu hekk għaliex għandna xi miri espansjonisti jew kolonjalisti għal dan il-pajjiż.

Aħna qed ngħidu li llum il-ġurnata il- politika barranija u l-politika tas-swieq internazzjonali tant huma marbuta flimkien li huwa għaqli li dawn iż-żewġ aspetti tal-ħajja politika u ekonomika jiġu abbinati flimkien għaliex waqt li qed torbothom flimkien tkun qed tagħmel lin-nies li jirrappreżentaw lil pajjiżek iżjed rappreżentattivi mhux biss għal dak li jirrigwarda diplomazija politika, imma anke għal dak li jirrigwarda diplomazija ekonomika.

Il- Kamra taf li d-diplomatiku tal- lum m'għadux id- diplomatiku politiku biss li ma jmexxix l- aspett ekonomiku tal-pajjiż.

Kien hemm żmien, Mr Chairman, fejn diplomatiku kien iħossha kważi infra dig li jiġi jkellmek biex pajjiżu jieħu xi kuntratti jew ikun pajjiżu li jbigħ l-ajruplani jew xi mezzi ta' trasport u affarijiet oħra bħal dawn.

Illum is-sistema ta' l-ekonomija internazzjonali tirrikjedi li d-diplomatiku għandu jkun tajjeb kemm mil-lat politiku kif ukoll mil-lat ekonomiku.

Fid- dinja tal-lum ħafna drabi d-diplomazija ekonomika għandha relevanza daqs ir- relevanza politika ta' pajjiż, u f'ċerti eċċezzjonijiet anke iktar.

Meta l-Gvern għaqqad dawn iż- żewġ aspetti tal-politika barranija u l-ekonomija dipendenti mis-swieq barranin, jiġifieri l-mod kif tista' tipproġetta l- pajjiż tiegħek għas-swieq barranin, il-ħsieb tiegħu kien - anke mill- esperjenza ta' pajjiżi oħrajn, speċjalment dawk tad-daqs tagħna - li n-nies li għandna f'ambaxxati u konsolati differenti barra minn Malta jisfruttaw il-pożizzjoni tagħhom biex jipprovaw jivv- antaġġjaw l-aspett ekonomiku tal- pajjiż.

B'hekk, nies f'ċerti pożizzjonjiet, bħalma huma attaches, first secretaries u second secret- aries f'ambaxxati, ikunu f'pożizzjoni li jinformaw lil pajjiżna li f'dak il-pajjiż hemm ċerti attivitajiet, kuntratti jew offerti għal xogħlijiet li jistgħu jinter- essawna biex nipparteċipaw fihom.

Jiena nemmen li jekk nibqgħu nagħmlu dan, noħolqu diplomatiċi li jkunu speċjal- izzati kemm fid-diplomazija politiku kif ukoll fid- diplomazija ekonomika.

Sur President, il-ħabib tiegħi l-Onor.

Vella għan-nom ta' l-Oppożizzjoni staqsa dwar x'qed tagħmel il-METCO.

Jien 'il quddiem inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra - se nagħti kopja ta' dan anke lill-Onor.

Vella - dokument li juri parti mill-attivitajiet li għamlet il-METCO.

L-iskop prinċipali ta' l-METCO huwa li tagħti servizz biex tkun intermedjarja bejn prospective overseas buyers u l-manufacterers, u l-esportaturi Maltin billi tagħmel channelling ta' enquiries minn ditti esteri għal goods and services from Malta.

Bejn Jannar u Diċembru 1990 kien hemm 390 enquiry, fl-1991 kien hemm 859 enquiry u minn Jannar sa Settembru 1992 kien hemm 937 enquiry.

Il-METCO tissupplixxi wkoll informazzjoni lill-komunita' kummerċjali Maltija u organizzazzjonijiet oħra li tista' tieħu l-forma ta' pariri tekniċi, export marketing, u anke kif isir credit financing, financial structuring, costing and pricing.

Per eżempju, id- domandi li qed isiru anke f'dan il-kontest jirriflettu l- interess li qed jittieħed.

Trid tagħmel anke librerija suret in-nies.

Dan il-pajjiż forsi għadu ma jemminx biżżejjed dwar il-bżonn tal- libreriji, pero' f'materja bħal din huwa essenzjali li jkollok an updated library.

Nista' ngħid li saru ħafna domandi fuq din il-library.

Dan żgur li huwa fl-interess tal-komunita' kummerċjali industrijali ta' pajjiżna.

Prorpju dan l-aħħar inawgurajna l- BC-Net bħala parti mill-attivitajiet tiegħi bħala Ministru għall-Affarijiet Barranin mal-Komunita'.

Dehrilna li huwa importanti li l-komunita' Maltija industrijali u kummerċjali tieħu parti f'dan il-BC-Net.

Dan huwa intiż fil-computer u għandek fih id-diversi ditti li joperaw fil-Komunita' u anke dawk extra komunitarji fl-ispeċjalitajiet differenti.

Jekk ditta Maltija trid issib partner jew trid tagħmel joint venture jew trid ssib aġent tal-prodott tagħha, jew vice versa, industrija barranija jew rappreżentant tagħha hawn Malta tagħmel xi enquiry.

Ugwalment dan il-BC- Net għandu l-effett li jżewweġ - jekk wieħed jista' juża din il-frażi - l- informazzjoni li dik id-ditta tkun qed titlob ma' ...

Irrid ngħid ukoll li l-METCO manages it-trade reciprocity banking arrangements.

F'dan il-kontest il-METCO tanalizza u tagħmel endorsement tad- dokumenti għall-esportazzjoni qabel ma jmorru l-Bank Centrali u fid- Dipartiment ta' l- Industrija għall-approvazzjoni.

Il-METCO tipparteċipa wkoll fin-negozjar ta' agreements taħt ir-relevant trade protocols.

F'dokument dwar il- METCO hemm miktub li minn Jannar sa Diċembru 1990, 40 ditta esportaw total ta' Lm32 miljun lis-CSSR, lill-Polonja, lill-Iraq u lil-Libja; minn Jannar sa Diċembru 1991, 70 ditta esportaw total ta' Lm27.3 miljun fi prodotti lil-Libja u minn Jannar sa Settembru 1992 - dejjem taħt dawn il-banking arrangmenets - 31 kumpannija esportaw total ta' kważi Lm19.4 miljun.

Mr Chairman, hawnhekk nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inpoġġi dan id- dokument fuq il-Mejda tal-Kamra flimkien ma' informazzjoni dwar il-fieri li torganizza l-METCO.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra: Rapport dwar il-METCO's performance in facts and figures għall-perjodu minn Jannar sa Settembru 1992.

Mr Chairman, biżżejjed ngħid li minn Jannar sa Settembru 1992, il-METCO pparteċipat f'numru sostanzjali ta' fieri, l-aħħar waħda dik li saret f'Dubai, li għat-tieni darba kienet ta' suċċess.

Saru ordnijiet li jammontaw għal diversi miljuni ta' dollari u dan ċertament li jkompli jawspika li x-xogħol tal-METCO jkompli jiżdied.

Biex ngħid hekk il-METCO hija l-business arm tal-komunita' industrijali.

Mr Chairman, dan qed ngħidu għax b'dan il-metodu aħna rridu nagħtu spjegazzjoni - forsi llum hija l-ewwel darba li kelli l-opportunita' li nitkellem f'ċertu dettall - fuq il-funzjoni tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin għal dak li għandu x'jaqsam man-negozju barrani.

Hawnhekk issemmiet il- funzjoni konsulari li qed tingħata l-komunita' Maltija li hemm barra mill-pajjiż.

Irridu ngħidu li l-Gvern Malti dan qed jagħmlu bi spiża sostanzjali.

Kif taf il-Kamra, qed inżommu konsulat f'Toronto, qed inżommu konsulat ġenerali ieħor f'Sydney u ieħor f'Melbourne.

F'dawn il-postijiet hemm konċentrazzjoni ta' mijiet ta' eluf ta' Maltin u dawn is- servizzi konsulari qed ikunu ta' għajnuna għalihom taħt ħafna aspetti u kwalitajiet differenti.

B'dan il-metodu qed nimxu tajjeb u nixtiequ nkunu aktar effiċjenti.

Dwar il-kwestjoni taċ- ċittadinanza doppja li ħoloq u ġab 'il quddiem dan il-Gvern, irrid ngħid li din kienet ħaġa mixtieqa ħafna mill-komunita' Maltija li tgħix barra minn pajjiżna.

Il-Maltin dejjem xtaqu jżommu n-nazzjonalita' tagħhom u għalhekk il-Gvern Malti din tahielhom.

F'ċertu kontest aħna vittmi tas-suċċess tagħna stess għax hemm eluf kbar ta' Maltin li qed igħidu li l-ipproċessar ta' dawn l- applikazzjonijiet qed jieħdu ċertu żmien, għalkemm naturalment l-esperjenza qegħda dejjem tikber u x-xogħol qiegħed isir iktar aħjar u malajr.

Allura anke f'dan il- kontest hemm il-bżonn ta' dawn il-konsulati, speċjalment f'postijiet fejn hemm komunita' qawwija ta' ċittadini Maltin.

Hawnhekk irrid insemmi wkoll il-Counter Trade li taħt kull aspett hija dipendenti mill- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u qed tipprova tħaddem din is-sistema anke f'sitwazzjoni fejn din mhux dejjem tkun di moda, pero' hija utli.

Per eżempju, permezz tas-sistema tal-countertrade mar-Russja, kellna negozju viċin US$27 miljun, li huwa ammont sostanzjali.

Dan jirrifletti li għalkemm ir- Russja llum għaddejja minn żmenijiet diffiċli - u aħna ma ninsewx li konna l-ewwel pajjiż li ffirmajna l- protokoll ta' kummerċ bejn Malta u l- Federazzjoni Russa - mexjin tajjeb, imma naturalment f'kamp bħal dan hemm ukoll il-preżenza ta' ċertu riskji li joħorġu minn dawn is-sitwazzjonijiet.

Imma jien naħseb li ċ-ċifra li semmejt hija indikazzjoni li aħna mexjin ukoll pożittivament.

Nispera li l-potokoll li hemm bejn Malta u r-Russja se jiġi rinovat fuq ċifra ikbar minn dik li llum hemm prevista u nisperaw li dan ikun ta' għajnuna għall-industrijalisti Maltin għaliex l-industrijalist għandu, biex ngħid hekk, an umbrella provision li taħtha f'sitwazzjonijiet mhux għal kollox faċli bħal dawk li għaddejja minnhom ir-Russja, ikun f'pożizzjoni li jilħaq kummerċ reċiproku bejn iż-żewġ pajjiżi.

Mr Chairman, naħseb li nista' nagħlaq fuq dan l- aspett li jaqa' taħt il- Ministeru tiegħi li kif qal l- Onor. Vella ma jirriflettix dak li klassikament huwa x-xogħol tal- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

L-Onor.

Vella semma l- pożizzjoni tal-Libja.

Mr Chairman, l-iktar ħaġa li ma rridx inkun fil-politika hija li nilagħba tal-profeta għax jien dejjem sibt li dak il- politiku li pprova jilagħba tal-profeta jsib ruħu politiku ħażin u profeta agħar.

X'se jiġri mis-sitwazzjoni tas- sanzjonijiet, jekk se jkun hemm iktar sanzjonijiet fil-konfront tal-Libya?

Din hija ħaġa li lili tippreokkupani bħalma tippreokkupa diversi nies li huma fil-politika internazzjonali bħalna.

Jien naf li noqogħdu attenti anke għall-mod kif isiru s-sanzjonijiet, u l- appell tiegħi huwa li s- sanzjonijiet għandhom isiru b'mod li mhux ibatu pajjiżi oħra iżjed mill- pajjiż li huma intiżi li jolqtu.

Aħna nemmnu u nisperaw li s-sitwazzjoni tirriżolvi ruħha mingħajr il- bżonn ta' applikar ta' sanzjonijiet iktar minn dawk li hemm illum u l-Gvern Malti qed jagħti kemm jista', fejn jista' u meta jista' l-kontribut tiegħu biex il-kwestjoni tiġi riżolta paċifikament.

Pero' naħseb li kull membru tal-Kamra jifhem li din hija sitwazzjoni verament diffiċli fejn hemm pożizzjonijiet li wieħed jifhimhom imma huma ibsin, fejn illum għandek żewġ riżoluzz- jonijiet tal-Kunsill tas- Sigurta' li għamlu sitwazzjoni li toħloq fil-kamp ta' leġġitimita' internazzjonali ċertu aġir li neċessarjament joħroġ minnu.

Nisperaw - u aħna konvinti - li din hija kwestjoni li m'għandha qatt tiġi riżolta bl-użu tal-forza imma għandha tiġi riżolta dejjem fil-loġika tal- persważjoni.

Allaħares f'sitwazzjoni bħal din aħna naraw l-użu tal-loġika tal- forza!

M'għandek tagħmel qatt previżjonijiet għaliex f'ċirkostanzi bħal dawn bil- previżjonijiet tista' ssaħħan iktar is-sitwazzjoni u tikkrea kaos u riġidament tas- sitwazzjoni.

Allura l-linja li qed nipprova nieħu jien, Mr Chairman, mingħajr ma naħbi b'ebda mod il-preokkupazzjoni tiegħi, tal-Gvern u naħseb ta' kull wieħed minna preżenti hawnhekk, huwa li nkomplu nagħtu dak il-kontribut li nistgħu preferibbilment minn wara l-kwinti, jiġifieri dak li jissejjaħ silent diplomacy li permezz tiegħu inti tipprevjeni każijiet akbar u tipprova tgħin biex jinstabu soluzzjonijiet.

Jien naħseb li mhuwiex għaqli li mmur 'l hemm minn dak li qed ngħid jien għal dak li jirrigwarda l-kwestjonijiet tal-Libja.

Għal dak li jirrigwarda l- kwestjoni ta' l-Iraq, anke dan kien suq pożittiv għalina u kien suq li bdejna nisfrondaw fih.

Meta nqalgħu s- sanzjonijiet u jien staqsejt jekk abbażi tal-possibbilta' ta' kumpens kienx hemm ditti Maltin li applikaw, ġejt informat li ma kienx hemm ditti li applikaw.

Dan mhux għaliex ma kienx hemm ditti li sofrew danni jew waqfien tal-kummerċ tagħhom imma għaliex fil-parametri tal-kumpens li jistgħu jagħtu n-Nazzjonijiet Uniti, dawn donnhom ma kenux jaqgħu fil- konsiderazzjoni ta' dawk il-parametri.

Pero' jien anke hawn hemm min jistaqsini: Għaliex għadek iżżomm il- missjoni ta' Malta ġo Baghdad miftuħa?

Hemm min igħidli: Imma x'qegħdin tagħmlu billi żżommu Charge d'Affaires f'Baghdad?

Illum in-numru ta' ambaxxati li hemm f'Baghdad mingħlija rriduċa ruħu għal xi 16 u Malta u n-Norveġja huma l-uniċi żewġ pajjiżi Ewropej li għandhom ambaxxati miftuħin f'Baghdad.

Jien naħseb li sakemm iċ-ċirkostanzi jipper- mettu huwa għaqli li din l- ambaxxata f'Baghdad tibqa' miftuħa.

Jien nemmen li dan huwa veikolu mhux biss ta' informazzjoni u ta' utilita' imma veikolu ta' possibilitajiet oħrajn fejn pajjiżna jista' jkun utili bil-preżenza tiegħu.

Kif kulħadd jaf, l- Ambaxxatur ta' l-Iraq għadu kemm ġie jippreżenta l-kredenzjali tiegħu hawn Malta.

Aħna tkellimna miegħu u rajna kif qegħda temerġi s-sitwazzjoni.

Naturalment l-aħbarijiet li qed jaslu mhux dejjem qed ikunu pożittivi għax is-sitwazzjoni għadha negattiva.

Għalhekk huwa tajjeb li l-missjoni li għandna f'Baghdad inżommuha miftuħa għaliex tista' tkun utili fil-mod kif l- affarijiet jistgħu jiżvolġu ruħhom.

Jien naħseb li rigward l-Iraq nistgħu nieqfu hawnhekk.

Rigward l-ex-Jugoslavja tkellimt fil-Budget l-ieħor u għidt x'inhi l- fehma tiegħi.

Kieku kelli nħares lejn din il- kwestjoni, forsi mil-lat egoistikament Malti u mil-lat ta' bniedem li mhuwiex in causa, ngħid li huwa aktar faċli li tibqa' l-Jugoslavja bis-sitt repubbliki federati flimkien.

Aħna ma nafux biżżejjed l-inkwiet, l-istorja u l-problemi li kien hemm f'dawk ir-repubbliki.

Ir- repubbliki tas-Slovenja, tal- Kroazja, tal-Macedonja u tal- Bosnia-Herzegovina riedu jinqatgħu għalihom u minn sitt repubbliki baqa' l-Montenegro - li hija l-iżgħar repubblika - mas- Serbja.

Għalkemm din tissejjaħ Jugoslavja, bl-ebda mod ma tirrifletti r- realta' Jugoslava kif nafuha minn wara l-ewwel gwerra dinjija 'l hawn.

Għalhekk wieħed jibda jirrealizza li xi ħaġa kien hemm għax fil-gwerra ċivili li hemm fil-Bosnia-Herzegovina qed jiġu manifestati krudeltajiet kbar.

Jista' jkun li meta din insejħulha gwerra ċivili nkunu qed nagħmlu żball.

Qed ngħid dan għax meta diversi nazzjonijiet ma jkunux iridu involvement isejħulha gwerra ċivili.

F'dan il-każ qed nagħmlu s- sanzjonijiet kontra s-Serbja-Montenegro.

S'issa din is-sitwazzjoni, dejjem fil-fehma tal-Gvern Malti, għadha ma sabitx dik il- linja iżjed pożittiva li tenħtieġ.

Jien nista' ngħid li meta hawn Malta kien hawn il- Ministru Rupel konna tkellimna fit-tul fuq dawn l-affarijiet u dwar x'hemm bżonn li jsir.

Ma ridtx nidħol f'ċerti dettalji billi s-suġġeriment li jiena u l-Ministru Rupel konna għamilna għadu qed jiġi konsidrat f'diversi kanċell- eriji ta' l-Ewropa u tal- pajjiżi membri tas-CSCE, pero' rridu ngħidu li jekk jaqa' Sarajevo jaqa' simbolu ta' l- istat indipendenti tal-Bosnia- Herzegovina.

Meta l-alleati riedu jassiguraw li Berlin, belt ta' miljuni ta' nies, ma taqax f'idejn l- accerchiamento li kienet qegħda tagħmel l- Unjoni Sovjetika dik il-ħabta - u Willi Brandt li għadna kemm morna għall-funeral tiegħu kien, biex ngħid hekk, is- simbolu ta' Berlin libera - sar airlift qawwi u b'saħħtu li wassal l-għajxien u r- reżistenza ta' miljuni ta' nies - u mhux 250,000 ruħ bħalma hemm ġo Sarajevo - Berliniżi.

Dan kien pass tajjeb li wera li ħadd m'hu se jċedi għal min ried juża l- forza tas-saħħa kontra l-belt u l- poplu ta' Berlin.

Aħna nemmnu li madwar Sarajevo għandu jkun hemm cordon sanitaire li tassigura li din il-belt tkompli tgħix u li l- appoġġi jaslu mhux billi tibgħat ajruplan wieħed 'l hawn u 'l hinn biex l-anti-aircraft Serba taqbad u twaqqgħu, imma billi jkun hemm il-massiċċita' tal-preżenza ta' airlift protett kif għandu jkun u li twassal cordon sanitaire madwar il- belt ta' Sarajevo li mbagħad jiġi estiż għal bliet oħrajn illum ċirkondati.

Jien naħseb li dak huwa l-ewwel u l- aqwa messaġġ li jista' jingħata, li d-dinja mhix preparata taċċetta li titkompla dik il-krudelta' ta' gwerra li qegħdin nimmanifestaw aħna.

Mr Speaker, f'pajjiżna hawn min jistaqsi: Aħna x'nidħlu f'dawn l- affarijiet?

Aħna x'jimpurtana mill-Bosnia- Herzegovina?

L-ewwelnett jimpurtana għaliex dan mhux 'il bogħod minna ż-żejjed, it-tieni nett għaliex kwalunkwe inkwiet f'dan il-baħar tagħna huwa inkwiet li b'xi mod jew ieħor jasal għandna, u t-tielet għaliex jekk se nibqgħu sejrin bis- sanzjonijiet dan se jsir baħar ta' sanzjonijiet.

Jien mhux qed nikkritika s- sanzjonijiet, imma dawn is- sanzjonijiet ma jistax ma jkollhomx effett negattiv fuq pajjiżna, apparti s-solidarjeta' umana għaliex jekk hemm ħaġa li tolqtok fil-gwerra fil- Bosnia-Herzegovina hija li din hija gwerra - kif qal tajjeb l- ex-Prim Ministru tal-Polonja, Mazowiecki - personali fejn il- qattiel ilu jaf min hi l-vittma tiegħu u allura forsi dak huwa wieħed mill- iktar aspetti krudili li hemm fil-ġlied fil- Bosnia-Herzegovina.

Dan it- taqbid jista' jinfirex fil- Kosovo fejn hemm iktar minn żewġ miljuni Albaniżi.

Fid- diskussjoni li kelli mal- President Berisha ddiskutejna dan il-punt li kien wieħed mill-iktar punti oħra li ġew imqajmin fid- diskussjoni.

Jekk is-Serbia tara li ma ġara xejn dwar il-Bosnia, taqa' Sarajevo, jinqatlu mijiet ta' eluf ta' nies - u s'issa diġa' nqatlu 13,000 tarbija f'dan il-ġlied - allura l-ethnic cleansing jibqa' sejjer lejn il- Kosovo u l-Macedonia li huwa pajjiż fejn hemm tant minoranzi u għalhekk wieħed jista' jgħid li se jkollna repeat performance.

Voldieri meta l- Gvern Malti qed jieħu ċerti inizjattivi, mhux qed neħduhom bi preżunzjoni, imma qed neħduhom b'sens ta' responsabilita' politika li dan il-pajjiż għandu jagħraf jerfa' flimkien ma' ħaddieħor.

Dan huwa l-messaġġ li rrid ngħaddi lil dan il-Parlament, preċiżament għal dak li jirrigwarda s- sitwazzjoni Jugoslavja.

F'liema direzzjoni mexjin in- Nazzjonijiet Uniti?

Jien ma naqbilx ma' l- interpretazzjoni li ta l-Onor.

Vella tan- Nazzjonijiet Uniti.

Huwa ta l- impressjoni li llum in- Nazzjonijiet Uniti m'huma xejn ħlief monopolju ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Ma rridx naħseb li din hija s- sitwazzjoni, pero' qed ngħid li - u dan kien parti mill-iskop ta' l-aġir tiegħi meta kont qiegħed hemm - jekk hemm organu tan-Nazzjonijiet Uniti li għandu jingħata relevanza u għandu jiġi msaħħaħ, dan huwa l-organu fejn kull membru huwa membru permanenti.

U hawnhekk qed nirreferi għall-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti.

Illum il-ġurnata ssaħħu sewwa s- Segretarjat u l-Kunsill tas-Sigurta', infatti l'acquis tas-segretarjat sar ħafna ikbar milli huwa konċepit fiċ-Charter tan-Nazzjonijiet Uniti.

Għaliex wara kollox m'għandhomx jissaħħu?

Jekk dawn iż-żewġ organi tan- Nazzjonijiet Uniti jkomplu jissaħħu u r-relevanza ta' l-Assemblea Ġenerali, fejn 179 pajjiż huma membri tiġi mnaqqsa ikun żball għax jinħoloq żbilanċ fil-metodu ta' kif din l-organizzazzjoni tiġi mmexxija u jinħoloq il- bżonn li jkun hemm iktar attivita' biex effettivament ma jibqax dan l- iżbilanċ li qed jibda jinħass.

Irrid ngħid li minn meta ġiet approvata mozzjoni presidenzjali f'dan il-kontest f'għeluq il-45 sessjoni ta' l- Assemblea Ġenerali, qed jittieħdu passi permezz tal-mekkaniżmu tqil tan- Nazzjonijiet Uniti - għax mhux faċli li ġġib 179 pajjiż jaqblu miegħek ...

Pero' għallinqas pajjiżna għal darb'oħra fetaħ triq li wieħed jispera li fl- interess ta' kulħadd twassal biex in- Nazzjonijiet Uniti tissaħħaħ.

Hawn qed nirreferi għat-triq li fetah pajjiżna fil-kontest tal- Liġi tal-Baħar li tinvolvi l- konċett tal-common heritage of mankind.

Il-Kamra żgur li nnotat li bi pjaċir jiena ressaqt il-First Reading ta' l- Abbozz ta' Liġi dwar ir- Ratifika tal-Liġi tal-Baħar, biex f'għeluq il-25 sena minn meta Malta ressqet dan il- konċett ġdid li jgħaqqad b'solidarjeta' l-umanita' u l- heritage tal-popli kif applikat għal-Liġi tal-Baħar, ir- ratifika ta' Malta għal din il- liġi ssir bl-awtorizzazzjoni ta' dan il-Parlament.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan hu l- mod kif pajjiżna qed jimxi 'l quddiem fil-kamp internazzjonali, mhux bi drammatiċita' li tista' jkun ta' deni għal pajjiżna, imma b'serjeta', persistenza, perseveranza u ideat avvanzati u ġodda li ċertament jagħmlu ġieħ lil Malta bħala pajjiż li nonostante d- daqs tiegħu, jaf jaħseb u jikkontribwixxi.

Mr Chairman, issemmiet ukoll il-kwestjoni tal-Moviment tal- Pajjiżi Non- Allineati.

Fil- fehma tiegħi dan il-Moviment huwa orfni ta' gwerra bierda li spiċċat, fis-sens li dak li ta lok għall-eżistenza tiegħu spiċċa, jiġifieri li pajjiż jipprova jkollu l-ispazju tiegħu li ma jkunx dominat miż-żewġ superpotenzi jew blokki militari fil-fatt bix- xoljiment ta' blokk militari minnhom u l-blokk militari l- ieħor n-NATO li għadu hemm li qiegħed ifittex rwol Ewropew sħiħ, qed jiġri li f'dan il- kontest in-Non- Aligned Movement sab ruħu orfni ta' l-iżvilupp u tad-dinamiżmu ta' l- istorja.

Pero' jagħmel żball min jaħseb li għax il-Moviment Non- Allineat tilef ir-raison d'etre tat-twelid tiegħu, huwa moviment li llum għandu jiġi xolt.

Fil-Moviment Non- Allineat inġabru flimkien numru kbir ta' pajjiżi li kif għidt drabi oħra - u din reġgħet ġiet msemmija llum - għandhom il- vuċi, u hija l-vuċi tat-Tielet Dinja.

Huwa żball li t-Tielet Dinja ma tagħrafx tinserixxi ruħha b'saħħitha politikament u ekonomikament.

Altrimenti din tkun sfruttata minn min huwa b'saħħtu u minsija minn min huwa qawwi.

Għalhekk huwa essenzjali li l-vuċi tat-Tielet Dinja kif tidentifika ruħha fil-Moviment Non-Allineat ikompli jkollha preżenza internazzjonali, politika siewja.

Dan qed ngħidu għaliex forsi b'xi mod dan ma ġiex mifhum mill-mod kif forsi xi ħadd interpreta l-aġir tal- Gvern.

Pero' mil-lat l-ieħor ma rridx nkun jien fil-Moviment Non-Allineat il-vuċi tat-Tielet Dinja under false pretences.

U dan li għandna noqogħdu attenti fil-ħajja.

Is-serjeta' tal- politika tirrikjedi li inti qatt ma tkun f'post jew x'imkien taħt pretenzjonijiet foloz u tifhem li t-Tielet Dinja għandha d-dritt għall- eżistenza politika u ekonomika tagħha u ma tiġix sfruttata minn blokki li jistgħu jirrendu lil dawn fi stati ekonomikament klijentelari.

U żgur li hekk nemmen jien, pero' mil-lat l- ieħor l-interessi ekonomiċi tat-Tielet Dinja filwaqt li huma parti mit- turija ta' solidarjeta' ta' dan il-Gvern, ta' dan il-poplu, ma nistax ngħid li aħna s-Somalja, il- Djibouti jew il-Honduras u allura mhux neċessarjament kull finalita' politika tal-Moviment Non-Allineat jikkoinċidi mal- finalitajiet politiċi u ekonomiċi ta' gziritna.

Dan hu li rrid nispjega, Sur President, fil-klima tant pożittiva f'dan il- Parlament.

Is-CSCE mill-bidu nett ta' Helsinki Malta kkontribwiet biex id-dimensjoni Mediterranea jkollha post fil-konċett tas-CSCE.

Dan għidtu u nkomplu ngħidu.

Veru li forsi ma naqbilx mal-metodi, pero' mhux għax wieħed ma jaqbilx mal- metodi jarmi l-konċett u jgħid li huwa żbaljat.

Wieħed jista' ma jaqbilx mal-metodi, ma' l-istil u mad-diplomazija li nipprova nuża jien bħala Ministru ta' l-Esteri u li kulħadd jaf x'inhuma, pero' ma jfissirx li tarmi idea tajba li tkun utli u essenzjali anke għalina li ngħixu fil-qalba tal-Mediterran.

Jekk aħna ningħalqu f'ċokon politiku u nipprovaw ngħidu li s-sigurezza tal-Mediterran mhijiex marbuta u ma tinfluwenzax is-sigurezza ta' l-Ewropa, m'aħniex qed nifhmu lanqas ir- realta' tal- ġeografija.

Jien nemmen fis- CSCM u jien wieħed mill-iżjed nies konvinti f'din il-Kamra u barra minn din il-Kamra u anke f'konsens internazzjonali dwar il-bżonn ta' konferenza għas- sigurta' u koperazzjoni fil- Mediterran.

Pero' jien naf ukoll - għax dawn is- sitwazzjonijiet inħabbat wiċċi magħhom kuljum - bid- diffikultajiet kbar li hemm biex tattwaha.

Aħna qed nagħmlu tajjeb li forsi ħadna l-lead biex dan il- Parlament ressaq mozzjoni proposta minn żewġ Membri ta' din il-Kamra li kellha wkoll l-approvazzjoni unanima.

Pero' hawnhekk jidħol fix-xena r- realiżmu tiegħi.

Ir-realiżmu tiegħi ma jneħħilix il-konvinċiment tiegħi li huwa tajjeb li nkomplu fuq din il- biċċa xogħol.

Jien nemmen fih u nibqa' konvint li nagħmel ħilti kollha flimkien ma' oħrajn biex dan javvera ruħu.

Pero' mil- lat l-ieħor hawn jidħol ir- realiżmu.

Jekk inti tara li tibqa' vuċi fid-deżert, jekk mhux b'vuċi waħda, b'żewġ vuċijiet, tibda tinduna u tgħid li għandek tasal b'metodu ieħor.

L-Onor.

Vella semma l- konċett tal- Kunsill tal- Mediterran li ssemma xi darba.

Jien se ngħid għal dak li rrefera għalih hu.

Naturalment dan il-fatt ma kontx naf bih u kieku kelli nkun ftit facetious kont ngħid li great minds think alike, pero' ħalli ninsew il-paternita'.

X'relevanza għandha l-paternita'?

L-essenzjalita' qegħda fis-sostanzjalita' tal- possibbilta', u jekk inkomplu naħdmu biex din tavvera ruħha ...

Lil dawk li jgħidu li ma jemmnux f'dawn l- affarijiet għax jifirdu, ngħidilhom li dan mhux veru.

Il-ħajja politika hija marbuta with concentric circles.

Hemm ċirku, per eżempju, li jorbot il-Mediterran t'isfel mal- Mediterran ta' fuq u parti mill-Ewropa torbot lill-Ewropa taċ-ċentru ma' l-Ewropa t'isfel u l-Ewropa ta' fuq.

Il-Baltiku ma jinfluwenzaniex immedjatamnet, pero' jekk ikun hemm gwerra jew forzi ta' okkupazzjoni ġol-Baltiku dan żgur li jkollu nfluwenza fuq Malta.

Imma din hija l- politika tal-concentric circles li għaliha inħoloq s-CSCE; din hi inizjattiva oħra Maltija li taħt Chapter 8 taċ-Charter tan- Nazzjonijiet Uniti sar a regional arrangement mas-CSCE.

U din hi r-realta' li għaliha waslu 25 pajjiż tas-CSCE, li nixtiequ narawha tarma ruħha aktar għax aħna nemmnu li s- CSCE għandha tkun the regional arrangement għall-paċi fl- Ewropa, li naturalment hi marbuta man-Nazzjonijiet Uniti.

Għalhekk għandha dimensjoni politika internazzjonali, Sur President.

Waħda mill-aktar affarijiet li joħorġu minn dan id- dibattitu u li anke qiegħed jaħkem il-poplu Malti f'din il- kwestjoni hija x'irid dan il- poplu tagħna.

Fejn qiegħed il- kunsens tal-poplu?

Fil- Programm Elettorali tal- Partit Nazzjonalista ta' l-1981, id- dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea kien parti importanti ħafna.

B'dan il-programm ta' politika barranija Malta tat il-maġġoranza assoluta tagħha lill-Partit Nazzjonalista.

Fl- 1987, fl-elezzjoni ta' wara, il-kwestjoni ta' Malta fil- Komunita' Ewropea kienet għal darb'oħra waħda mill-aktar aspetti importanti fil-manifest elettorali meta Malta reġgħet tat il-maġġoranza assoluta lill-Partit Nazzjonalista, li qal fil-programm tiegħu li jekk jitla' fil-gvern jagħmel talba biex Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea u jinnegozja d-dħul.

FL- elezzjoni ta' l-1992 il- Partit Nazzjonalista reġa' għamel id-dħul ta' Malta fil- Komunita' Ewropea bħala parti importanti mill-politika barranija tiegħu.

Għal darba oħra, issa maġġoranza ikbar qed tagħti lill- Partit Nazzjonalista l-mandat biex tidħol tinnegozja għad-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

Allura l-kunsens popolari ħiereġ minn għeruq il- poplu, li għal tliet elezzjonijiet konsekuttivi ta l-mandat tiegħu lill- Gvern.

Hawnhekk l-Onor Sant kien korrett ħafna proprju f'waħda mill-ewwel intervisti li huwa ta bħala Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Huwa qal li jaħseb li teknikament il-Gvern m'għandux raġun kif se jwassal lil Malta fil-Komunita' Ewropea għar-raġunijiet teknici li huwa semma, pero' qal ukoll li dan il- Gvern għandu l-mandat mingħand il-poplu biex jinnegozja d-dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea.

U dak qegħdin nagħmlu aħna.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Vella, qal li jien dejjem nipprova nkun realistiku.

Jien qatt ma ngħid li jien ottimist u lanqas pessimist, imma nipprova nkun realistiku fis-sitwazzjonijiet.

Jien naf bid-diffikultajiet biex Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea, kif ukoll bid-diffikultajiet li jkollha taffronta Malta ladarba tkun qegħda fil-Komunita' Ewropea.

Voldieri jien m'għandix illużjonijiet illi d- dħul ta' Malta fil-Komunita' Ewropea huwa fatt faċli jew inkella una volta fil-Komunita' Ewropea se tkun bħal xi passiġġata fi Strada Rjali.

Xejn minn dan kollu, Sur President.

Hemm problemi u diffikultajiet biex Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea.

Pero' hawnhekk tidħol il-loġika tal-persważjoni u l-loġika ta' x'inhu ta' ġid għal artna.

Mhuwiex fl-interess ta' dan il- pajjiż żgħir b'relevanza strateġika sħiħa li jibqa' jixxejjer bħal qasba mar-riħ f'Mediterran ta' inkwiet, u li ma jtellux anchorage politiku u ekonomiku.

Allura meta aħna ngħidu li rridu li Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea - dak li t-trattat ta' Maastricht fil- fatt jiddefinixxi bħala l- Unjoni Ewropea, u forsi l- kelma Maastricht tikkrea aktar komplikazzjonijiet f'moħħ in- nies milli jekk jissejjaħ it- Trattat ta' l-Unjoni Ewropea - effettivament lill-poplu Malti nkunu qegħdin ngħidulu li d- dinja kemm jista' jkun qegħda toħloq metodi kif tingħaqad fl- interess tas-salvagward politiku u ekonomiku tagħha, li l-Mediterran fejn aħna qegħdin huwa baħar imqalleb b'inkwiet kbir u li aħna permezzz tal- preżenza tagħna fil-Komunita' Ewropea, fl- Unjoni Ewropea eventwali, inkomplu nħarsu lil pajjiżna minn sitwazzjonijiet politikament, militarment, strateġikament u ekonomikament diffiċli li hemm f'dan il- baħar.

Għaliex l-ankrar ta' Malta ma' l-Ewropa jgħin biex jagħti sens ta' sigurezza akbar lil dan il-pajiż, is-sigurezza tal-pajjiż tgħin għall-iżvilupp ekonomiku u l-iżbilupp ekonomiku jissarraf f'ġid għall-poplu Malti.

Din hija l- loġika ta' l-aġir tagħna.

Din hija loġika politika marbuta ma' loġika ekonomika u f'dan il-kontest - u dan nixtieq li kulħadd jifhmu u jirrealizzah u nneħħu ħafna moffa li hawn fil-pajjiż - Malta fil- Komunita' Ewropea mhijiex xi impostazzjoni anti- Mediterranja.

L-ewwelnett aħna Mediterranji daqs kulħadd, anzi jien ngħid aktar minn kulħadd.

Darba jien kelli dibattitu mal- kollega tiegħi l-Onor.

Alfred Sant.

Probabbilment it-tnejn ridna ngħidu l-istess ħaġa pero' l-Onor.

Sant qal li Malta hija nofsha fl-Ewropa u nofsha fil-Mediterran.

Jien għidtlu li Malta hija kollha fl-Ewropa u kollha fil-Mediterran.

U din hija l-verita' u l- ġeografija ta' pajjiżna.

U min qed jipprova jitfa' l-moffa li jekk int favur l-Ewropa inti kontra l-Mediterran u jekk int favur il-Mediterran inti kontra l- Ewropa, mhux qed jifhem ir- realtajiet politiċi ta' madwarna.

Allura meta aħna qegħdin ngħidu li rridu nidħlu fil-Komunita' Ewropea jew fl- unjoni Ewropea, aħna nemmnu li għall-futur politiku ta' Malta u ta' wliedna jkollna aktar saħħa politika jekk aħna nkunu ankrati fl-Ewropa milli jekk inkunu pajjiż bħal qażba tixxejer mar-riħ tbati l- buffuri kollha li hemm fil- Mediterran.

U malli aħna nieħdu din il-politika aħna effettivament inkunu qegħdin nikkundannaw lil Malta li tiġi utilizzata jew strumentalizzata minn ħaddieħor.

U din hija xi ħaġa li m'aħniex ippreparati li narawha.

Meta Malta tkun tagħmel parti minn Komunita' Ewropea inkun qed nassiguraw il-futur tal- ġenerazzjonijiet li ġejjin.

Aħna rridu nagħtu lill-poplu Malti sens ta' futur.

Jekk pajjiżna jkollu dan l-ankrar ma' l-Ewropa jkollu s-sigurta'.

Dan ifisser li ekonomikament pajjiżna jkompli jsir aktar b'saħħtu għax jutilizza l- pożizzjoni tiegħu f'nofs il- Mediterran mhux biss għal skopijiet ekonomiċi - li huwa ta' servizz għaż-żewġ naħat tal-Mediterran - imma wkoll għas-sigurta' li l-pajjiż jagħti lill-bqija tal- Mediterran, dak li aħna ngħidulu an added Mediterranean dimension.

X'folie de grandeur hi li ngħidu li se niddeterminaw il-futur Mediterraneu tal- Komunita' Ewropea bil-preżenza tagħna!

Huwa realiżmu politiku li jekk Malta tkun fil- Komunita' Ewropea aħna nwasslu d-dimensjoni Mediterranja addizzjonali għad-dimensjoni Mediterranja li l-Komunita' Ewropea diġa' għandha.

Hemm min ikkritikani għax ngħid li Malta tankra ma' l-Ewropa.

Dokument tal-pajjiżi tal-MAGREB igħid li rridu nankraw ruħna ma' l-Ewropa ħalli jinħoloq special partnership għall- pajjiżi tal-MAGREB mal- Komunita' Ewropea.

Meta jien rajt l-espressjoni "anchorage to European Community" għidt li l-kelma "ankrar" nafha x'imkien.

Jekk pajjiżi li mhumiex Ewropej iħossu li huwa ta' ġid ekonomiku u politiku għalihom li jinħoloq status speċjali għalihom biex ikunu mal-Komunita' Ewropea, kemm iktar pajjiżna, li għandu riżorsi limitati ħafna u jgħix din il-kontradizzjoni storika tiegħu b'relevanza strateġika sottolineat, għandu jkollu aktar interess li jkun jagħmel parti mill-Komunita' Ewropea.

Rigward l-applikazzjoni ta' Malta għad-dħul ta' Malta fil- Komunita' Ewropea tkellimt ma' diversi Ministri, Prim Ministri u kapijiet ta' stati.

Tkellimt ukoll ma' diversi awtoritajiet li qegħdin fix-xaqliba ta' taħt tal- Mediterran.

Jien nista' ngħid, Sur President, li fil- konverżazzjonijiet kollha li kelli magħhom mhux biss qatt ma qaluli li dan huwa att ostili għalina, mhux biss qatt ma qaluli li dan huwa negattiv għall-interessi tagħhom, talli qaluli l-oppost; li l-preżenza ta' Malta fil-Komunita' Ewropea tagħti dik id-dimensjoni Mediterranea addizzjonali ta' poplu żgħir.

Aħna qatt ma kkolonizzajna lil ħadd, qatt ma sfruttajna lil ħadd u qatt ma bgħatna armamenti lil xi ħadd.

Meta nisma' ħafna kritika fuq Malta għaliex igħidu li għandha ħbiberiji 'l hawn u ħbiberiji 'l hinn ...

Aħna lil min qatt bgħatna xi armamenti?

Aħna kulma għandna hija l-esportazzjoni u kulma nipprovaw nagħmlu hu li nieħdu l-aħjar f'banking arrangements li jkunu ta' ġid għalina.

Jien nista' ngħid bl- iktar korrettezza u mingħajr ma noqgħod insemmi ismijiet li minn dawn il-pajjiżi kien hemm ħafna nies li qaluli li huwa għall-ġid ta' Malta li aħna nidħlu fil-Komunita' Ewropea u anke għall-ġid tal-paċi fil- Meditterran.

Għallinqas ħafna jaraw li pajjiżna - li għandu sens ta' komprensjoni għar- raġunijiet li m'għandux passat li jista' jkun b'xi mod jew ieħor imbarazzanti għaliex aħna żgħar, u allura għaliex aħna żgħar m'għandniex ambizzjonijiet li jmorru lil 'l hinn ta' xi stil ta' dominazzjoni politika jew ekonomika - jista' verament jikkontwribwixxi bl-aktar mod pożittiv f'dan il-baħar imqalleb, li huwa l- Mediterran.

Sur President, jiena smajt lill-kollega tiegħi jitkellem dwar il- Komunita' Ewopea u donnu li bi kliemu stess - bir- rispett kollu - għamel kontradizzjoni.

L-Onor.

Membru l-ewwel staqsa kif aħna nistgħu nidħlu fil- Komunita' Ewropea fejn trid tidħol l-Isvizzera li għandha l-gross domestic product per capita għoli ħafna, imbagħad f'nifs ieħor staqsa għalfejn aħna rridu nidħlu f'din il-Komunita' meta membri bħalma huma l-Italja, l- Ingilterra u Franza kollha għandhom madwar 10% unemployment.

Jiġifieri jien ma nistax nifhem; jew il-Komunita' Ewropea tirrappreżenta livell ta' ħajja avvanzat tant li qed igħidulna li huwa diffiċli li Malta tidħol għaliex il-livell ta' Malta huwa bħal tal- Portugal u bħal tal-Greċja, u allura mhijiex qegħda f'pożizzjoni li tikkompeti mal- pajjiżi l-kbar, jew inkella l- pajjiżi tal-Komunita' Ewropea għandhom ħafna qgħad.

Il- verita' hija fit-triq tan-nofs.

Huwa veru li hemm il-qgħad f'xi pajjiżi tal-Komunita' Ewropea imma hemm ukoll ħafna ġid.

L-iktar suq b'saħħtu, suq li ftit ftit se jkollu madwar 40% tas-suq internazzjonali, huwa ffurmat mill-pajjiżi fi ħdan il-Komunita' Ewropea u jekk aħna nidħlu fil-Komunita', dan ikun is-suq li aħna nipparteċipaw fih.

Allura għaliex ngħidu li mhuwiex ta' ġid li Malta tidħol fil-Komunita' Ewropea?

Ġie f'idejja dokument importanti, it-text of The Hague Declaration tal-European Socialist Party.

Dan hu l- kungress li sar fid-9 u fl-l0 ta' Novembru f'The Hague mill- membri ta' l-Unjoni tal-Partiti Soċjalisti Ewropej.

Dawn igħidu hekk dwar il-Komunita' Ewropea:

"European Socialists and Social Democrats are fully committed to the European integration.

The European Community is an instrument for promoting peace, prosperity, welfare and social justice as well as for building coperation whether locally, regionally, nationally or internationally.

It is an anchor of stability in Europe.".

Il-kelma ta' l-ankrar, li meta jien użajtha xi ħadd stagħġeb b'dan l- ankrar kollu għaliex hi kelma kerha, is- Soċjalisti Ewropej iħarsu lejn il- Komunita' Ewropea bħala an anchor of stability in Europe.

Dan hu dak li raw is-Soċjalisti Ewropej kollha nklużi l-ex- komunisti, illum il-PDS Taljana, pero' sfortunatament is-Soċjalisti Maltin għadhom ma rawhx.

"The first Congress of the Party of European Social- ists mark an important step in the evolution of European socialism and social democracy.

As the Maastricht Treaty indic- ates, European parties are a vital force in representing and fulfill- ing the aspirations of the people of Europe.

The party of European Socialists will always stimulate the participation of the public in European politics.".

U jibqa' sejjer igħid fuq il- bżonn ta' Ewropa soċjali.

Qed igħid:

"Without a special dimension, without a social dimension, the single market will be fatally flawed.".

Jien naqbel ma' dan mija fil- mija.

"The Treaty on European union lays the ground work upon which Socialists and Social Democrats wish to build this social dim- ension.

They want to focus social policy on job creation, working condi- tions, positive action, industrial democracy and social cohesion.

They want to strenghten social dialogue at European level.".

Jibqgħu sejrin igħidu hekk anke dwar a common foreign and security policy.

Is-Soċjalisti Ewropej igħidu:

"Peace and security are high on our agenda.

Europe carries responsability for creating and maintaining stable and more equitable relations with both East and West.".

Ikompli jgħid anke għal dak li jirrigwarda community enlargement:

"Ratification of the Treaty on European union and an agreement on future financing of the Community are undertakings already made that would allow enlargement to proceed.

As such it is to be hoped that formal negotiations with Austria, Sweden, Finland and other countries for whom the Commission will deliver a favourable opinion before the end of the year will start by the beginning of l993 and should be concluded without delay.".

Jien nirringrazzja lis- Soċjalisti Ewropej flimkien mal-Popolari Ewropej, flimkien mal-Liberali Ewropej li jafu jaraw din id-dimensjoni ġdida li hija tant essenzjali għal artna.

Dawn mhux qed igħidu li lanqas nafu meta ħiereġ l-avis.

Min qal li dan l-avis ħiereġ fl-aħħar ta' Novembru u min qal li ħiereġ fit-2 ta' Diċembru.

Nisperaw li l-avis ma jdumx ma joħroġ, u li joħroġ din is- sena.

Irridu li joħroġ avis li jkun pożittiv, avis li jirrifletti l-volonta' tal- poplu Malti, u li kif qalu s- Soċjalisti Ewropej, wara dan jibdew in-negozjati u t- taħdidiet minnufih.

Hekk aħna nemmnu, u hekk irridu li jimxi dan il-pajjiż.

Għaliex qed ngħidu dan?

Qed ngħidu dan mhux għall-poeżija ta' l-Ewropa jew xi poeżija ta' xi naħa oħra imma qed ngħidu dan għaliex nemmnu fis-solidarjeta' mal- ġenerazzjonijiet li ġejjin.

U dan huwa li effettivament aħna qed ngħidu.

Aħna rridu li Malta fil-Komunita' Ewropea ma tkunx Malta li tingħalaq fi sqaq jew tkun qasba tixxejjer mar-riħ, mhux Malta li tipprova tiġi strumentalizzata minn banda jew minn oħra, imma Malta bħala pajjiż ugwali u sovran fil-Komunita' fejn wieħed ikun jista' jgħid li huwa ċittadin Malti u ċittadin ta' l- Ewropa wkoll.

Dan hu l-vantaġġ għat- trattat ta' l-unjoni; li Taljan, Tedesk, Franċiż, Ingliż jew Daniż ikun jista' jgħid li barra li huwa ċittadin ta' pajjiżu huwa wkoll ċittadin ta' l-Ewropa.

Irridu li l- ġenerazzjonijiet ta' Maltin li ġejjin warajna jħossuhom orgoljużi li mhux biss ikunu ċittadini ta' artna, imma jkunu wkoll ċittadini ta' l-Ewropa.

Dan huwa l-futur li rridu nagħtu lil Malta.

Pero' ma rridux li ċ- ċittadinanza Ewropea tagħna tkun ċittadinanza magħluqa għall- Ewropa, imma rridu nasserixxu li Malta trid tgħix postha fil- Mediterran, fl-aħjar interess kemm tal-Komunita' Ewropea li tagħha tkun membru u kemm tal- baħar Mediterran u tal-pajjiżi l-oħra li hemm madwarna.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ikkonkludi, Onorevoli.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Jien f'dan nemmen, u hekk donnu jemmen dan il- pajjiż, kif immanifesta ruħu kemm f'istituzzjonijiet, kemm f'elezzjonijiet u kemm fil-mod kif iġib ruħu kulħadd.

Dari l-Franċiż kien igħid li: Franza hija arti u l-Ewropa hija l- futur tiegħi.

Aħna l-Maltin se ngħidu wkoll li Malta hija artna u l-futur tagħna huwa l- Ewropa, Ewropa mhux magħluqa fiha nnifisha, imma Ewropa li b'politika Mediterranea tagħha tkompli tagħti leadership, paċi, sigurta' u avvanz ekonomiku soċjali lil dan il- baħar Mediterran li lilu nappartjenu u li aħna orgoljużi li nappartjenu lilu bħala Ewropej u bħala Mediterranei.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Il-ħin tad- diskussjoni fil- Kumitat ta' Provvista issa skada.

Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 70 tal-25 ta' Novembru, 1992, il-Viċi President tal-Kumitati għadda biex iqiegħed il-mistoqsija fuq il-voti kollha li tressqu llum u l-emenda proposta għall-Vot 8.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il- mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Vella.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 70 tal-25 ta' Novembru, 1992 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fid-9.35 p.m.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ninforma lill-Kumitat li l-Prim Ministru, l-Onor.

Richard Muscat u l-Onor.

Carm Lino Spiteri huma paired ma' l-Onor.

Carmel Borg, l-Onor.

Charles Mangion u l-Onor.

Philip Muscat.

|VOTAZZJONI NRU: 25 |

|FAVUR :28 |KONTRA : 31 | | | | |L-Onor. |L-Onor. | | | | |Abela Wistin | Bonello Du Puis| | |George | |Attard Montalto | Bonnici Josef | |John | | |Bartolo Evarist |Bonnici Michael | |Brincat Joseph | Borg Tonio | |Brincat Leo |Cassar Joe | |Buhagiar Charles | Cuschieri Louis| |Buhagiar Louis | Dalli John | |Calleja Reno | Debono Giovana | |Cilia Joe |Deguara Louis | |Debono Grech Joe | De Marco Guido | |Farrugia Michael | Falzon Michael | |Farrugia Noel |Fenech Joe | |Gatt George |Frendo Michael | |Grech Edwin S |Galea Ċensu | |Micallef Freddie | Galea Louis | |Mifsud Bonnici | Galea Mario | |Karmenu | | |Mintoff Dom |Gatt Lawrence | |Mizzi Joe |Gauci Borda Lino| |Moran Vincent C |Hyzler George | | Nicholl Tony | Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Portelli Alfred |Mifsud Bonnici | | |Ugo | |Refalo Anton | Muscat Claude | |Sant Alfred |Psaila Savona | | |Joe | |Sant Salvu | Refalo Louis | |Schembri Adami |Refalo Michael | |Sandro | | |Spiteri Lino | Rizzo Naudi | | |John | |Vella George | Tabone Anton | |Vella Karmenu |Vella John | | | Zammit Ninu | | | Zammit Stanley | | | Zammit Dimech | | |Francis |

L-emenda ma għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nressaq il-mistoqsija fuq dawn ir- riżoluzzjonijiet:

VOT 8 - MINISTERU TA' L- AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm4,226,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 8 - Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1993.

Dawk favur?

(Onor. Membri : Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 8 għaddiet.

VOT II - MINISTERU TA' L- AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm695,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot II - Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1993.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot II għaddiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal- Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, nipproponi l- Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ġimgħa 4 ta' Diċembru fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 1993

It-Tieni Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

MR SPEAKER: Grazzi, skond il-mozzjoni ta' proċedura Nru. 70 tal-25 ta' Novembru, 1992 il-Kamra hija aġġornata għal- għada l-Ġimgħa 4 ta' Diċembru, 1992 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Aġent Prim Ministru.

Fid-9.42 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il- mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

Qawra,Gnien pubbliku bare,Qawra,Gnien pubbliku falm,Qawra,Gnien pubbliku QAWRA - ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Hemm wesa' miftuħa u kbira fil-Qawra, mdawwra bit- triqat Għawdex, Fliegu u Port Ruman u li viċin tagħha hemm l- uffiċċju ta' Telemalta li kif tagħmel ftit xita isir għadira waħda.

Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li dan il-post jinbidel fi ġnien pubbliku?

Jekk dan mhux possibbli, jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa biex din is-sitwazzjoni tal-biki ma tkompliex tmur għall-agħar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-art in kwestjoni jidher li fil- parti l-kbira hija proprjeta' tal-Korporazzjoni Telemalta u hi wkoll żviluppabbli.

Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ikun studjat meta l-użu ta' din l- art tkun qed tiġi kkonsidrata.

Bugibba,Drenagg bare,Bugibba,Drenagg falm,Bugibba,Drenagggħ Qawra,Drenagg bare,Qawra,Drenagg falm,Qawra,Drenagg BUĠIBBA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Xi pjan għandu l- Gvern biex jirranġa l-problemi tad-drenaġġ fl-inħawi ta' Buġibba/Qawra?

Dawn it-tiswijiet jkunu lesti sas-Sajf li ġej?

Għaliex ir-residenti permanenti f'dawn l-inħawi qed ibatu bi problemi fid- drenaġġ meta jkun hemm influx ta' turisti u nies tal- villeġġjatura?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- Master Plan tad-Drenaġġ taħseb biex isiru dawn ix-xogħlijiet ta' drenaġġ għall-inħawi ta' Buġibba u l-Qawra.

1) Tintuża l-mina ta' Buġibba għal ħażna.

2) Tiġi estiża r-rising main tal-pumping station ta' Buġibba.

3) Titlesta l-pumping station l-ġdida ta' Kennedy Grove.

4) Jsir relief main fi Triq San Pawl.

5) Jsiru pompi ġodda f'Tax- Xama u jitħaddmu r-relief mains ġodda (ta' wara l-Whitehouse area)

Dawn huma xogħlijiet b'implikazzjonijiet għall- inħawi iktar 'l isfel fis- sistema u li minħabba fihom ikun irid isir tisħiħ tas- sistema fil-Pwales u l-Mellieħa wkoll.

Mhuwiex previst li jsir dan ix-xogħol kollu sas-sajf li ġej, u dan lanqas ma hu suġġerit fil-Pjan.

Madanakollu xi proġetti minn dawn huma fil- ħsieb li jsiru fis-sena d- dieħla, u anke jitlestu qabel is-sajf.

Il-mistoqsija li saret dwar ir-residenti permanenti twieġeb lilha nfisha.

Ir-residenti f'Buġibba u Qawra skond il- projections ta' l-Outline tal- Master Plan se jiżdiedu minn 5,105 (1990) sa 7,443 (2010) pero' t-Turiżmu (allura r- residenti staġjonali) - jżid b'18,810 oħra (Awissu 2010).

Is-sistema ta' drenaġġ li tqegħdet fis-snin sebgħin ma taħsibx għal dawn il- popolazzjonijiet mentri l- miżuri kontemplati w ppjanati fl-Master Plan għandhom jilħqu tajjeb mal-ħteġijiet previsti ta' pajjiżna.

Qawra,Triq it-Trunciera,Masgar bare,Qawra,Triq it-Trunciera,Masgar gatl,Qawra,Triq it-Trunciera,Masgar QAWRA: TRIQ IT-TRUNĊIERA - MASĠAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-masġar li hemm in-naħa tal- baħar fi Triq it-Trunċiera, l- Qawra u li tibqa' sejra sal- Ponta tal-Qawra jinstab fi stat ta' abbundun?

Jista' l-Ministru jordna li dan il-post jitnaddaf, jitħawwlu aktar siġar addattati u jinbidel fi ġnien pubbliku?

Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jnaddaf u jara li tingħata żabra lis- siġar li hemm fil- masġar iż-żgħir ta' taħt il- Portobello f'Buġibba?

Għaliex m'għandux jkun hemm ġardinar inkariġat minn dawn iż-żewġ postijiet?

OOR.

LAWRENCE GATT: It-tindif fil-masgar fi Triq it-Trunciera sar bejn is- 7 u l-10 ta' Settembru 1992.

Bhalissa l- haddiema tad-distrett qed iwittu u jrextlu l-hamrija fil- Bypass ta' San Pawl.

Hekk kif tibda x-xita jinbeda t-tahwil tas-sigar mhux biss hawn izda f'imkejjen pubblici kollha.

Rigward il-proposta ta' gnien nirreferi l-Onor.

Membru ghar- risposta tal- mistoqsija parlamentari numru.

3141 ta' l- 1 ta' Lulju, 1992.

Is-sies ta' taht Portobello fih sigar li kemm jista' jkun ma jinzabrux ta' spiss peress li jridu jghattu s-sies.

Issir zabra fejn hu necessarju.

Ix-xewqa tieghi hija li kull masgar ikun hemm ghallinqas persuna tahdem hemm is-sena kollha izda fejn dan ma jippermettix, ix-xoghol li hemm bzonn dejjem jiehdu hsiebu l- haddiema tad-Distrett.

Bugibba,Triq it-Turisti,Latrina bare,Bugibba,Triq it-Turisti,Latrina zamf,Bugibba,Triq it-Turisti,Latrina BUĠIBBA: TRIQ IT-TURISTI - LATRINA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: F'dik li suppost hija l-venda tal-karozzi tal-linja Buġibba/Qawra, fi Triq it- Turisti, m'hemmx post li jaqdi l-bżonnijiet tal- ħaddiema ta' dan is-settur.

Jista' l-Ministru jikkordina xogħol ma' Ministeri oħra biex tinbena latrina fl-inħawi li sservi kemm għax-xufiera kif ukoll għal kulħadd?

Jista' jitlob il-Ministeru konċernat biex tinbena speċi ta' tinda biex dawn il-ħaddiema jkollhom fejn jistkennu u l- pubbliku fejn jistennew meta ma jkunx hemm karozza tal-linja fil-venda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Awtorita' dwar it-Trasport se tiehu hsieb li kemm fil-venda ta' Bugibba/Qawra kif ukoll f'vened ohra, isiru l- facilitajiet imsemmija mill- Onor. Interpellant.

Skejjel,Instructors bare,Skejjel,Instructors mifu,Skejjel,Instructors SKEJJEL - INSTRUCTORS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Meta se jingħataw l-istatus u s-salarju relatat, l- instructors issa li ilhom li temmew il-kors li għamlu?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Qed jittieħdu l-passi meħtieġa biex l- Instructors/Instructresses jingħataw l-istatus u s-salarju relatat skond l- Interim Measures tat-23 ta' Otttubru, 1991 dwar l- Instructor Grades.

Universita',Impjegati mizj,Universita',Impjegati mifu,Universita',Impjegati UNIVERSITA' - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l- Ministru jgħid meta ħarġet is- sejħa għall- applikazzjonijiet tas-Sur Peter Lawson, is-Sur Philip Rizzo u s-Sur Leslie Agius li qed jaħdmu ġewwa l- Universita'?

Jista' l-Ministru jgħid kemm qed jitħallsu fis-sena?

Jista' l-Ministru jgħid x'perks qed jieħu kull wieħed minnhom?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Is-Sur Peter Lawson għandu kariga ta' konsulent biex jevalwa is-servizzi tal- catering offruti mill- Universita'.

Din il-kariga hija fuq bażi ta' kuntratt għal sentejn fuq stedina ta' l- Universita'.

Il-kuntratt jipprovdi għall-ħlas (salarju) ta' Lm6000 matul l- ewwel sena u Lm6500 matul it-tieni sena.

Għal ħatriet temporanji bħal dawn ma ssirx sejħa għall- applikazzjonijiet.

Rigward is-Sur Philip Rizzo u s-Sur Leslie Agius, nirreferi lill-Onor.

Membru għat- tweġibiet mogħtija għall- mistoqsijiet parlamentari numru 5402 u 5406.

Universita',Fakulta' ta' l-Inginerija mizj,Universita',Fakulta' ta' l-Inginerija mifu,Universita',Fakulta' ta' l-Inginerija UNIVERSITA' - FAKULTA' TA' L- INĠINERIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l- Ministru jgħid min awtorizza li kull student tal-BSc iħallas Lm50 bħala garanzija għal kull tkissir li jista' jsir fil- laboratorji ġewwa l-Universita'?

Jista' l-Ministru jikkonferma li qabel ma kenux jitħallsu dawn il-flus?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Għal bosta snin seħħew regolamenti biex jiġu stabbiliti rati ta' depożitu ta' flus (caution money) biex jagħmlu tajjeb f'każi ta' ksur/ħsara/telf ta' apparat fil-laboratorji assenjati lill- istudenti.

Ir-rati tad-depożitu jvarjaw minn fakulta' għal oħra u dawn jiġu stabbiliti fuq rakkomandazzjoni tad-Dekan tal-Fakulta' rispettiva.

Ir-rati preżenti huma:-

(a) Kors tal-Kirurġija Dentali - Lm50

(b) Kors tax-Xjenza - Lm50

(c) Kors ta' l-Anatomija - Lm30

Dawn il-flus jingħataw lura fit-tmiem tal-kors ta' kull student.

Dip tal-Gvern,Kiri ta' karozzi mizj,Dip tal-Gvern,Kiri ta' karozzi fene,Dip tal-Gvern,Kiri ta' karozzi DIPARTIMENT TAL-GVERN - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa għall-kiri ta' karozzi s'issa din is- sena kull dipartiment?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien ivvota fil-budget ta' din is-sena kull dipartiment għal din in-nefqa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L- informazzjoni mitluba qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

Telephones,Linji godda mizj,Telephones,Linji godda zamf,Telephones,Linji godda TELEPHONES - LINJI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien teknikament possibbli li jistgħu jingħataw linji tat- telefon mill-bidu ta' din is-sena sal-lum fit-triqat imsemmija hawn taħt f'kull l- aħħar tax-xahar f'dan il- perjodu:-

Birgu - Tal-Hawli;

Fgura - Triq il-Merħba, Triq San Tumas, Triq San Gwann, Triq Titu Brandsma, Triq it-Tagħlim, Triq San Mikiel, Triq il- Buqexrem, Carmel Str, Triq Mondion, Triq Ħaż-Żabbar, Triq il-Pitirross, Sunflower Str, u Triq Mahatma Gandhi.

Zabbar Housing Estate, Triq il-Ġilju, Triq in-Nevew.

Kalkara - Triq Luigi Pisani, Triq is-Sienja, Triq Ġdida fi Triq Santu r- Rokku, Triq is- Salvatur, Triq il-Kapuccini, Triq il-Gejza, Triq Gianni Raimondo, u Triq Patist Borda.

Bormla - Triq Santa Liena.

Żejtun - Ġebel San Martin, Triq Ħabel ix-Xgħir.

Isla - Triq il-Vittmi tal- Gwerra.

Tarxien - Xintill Street.

Xgħajra - Triq il-Knisja, Triq San Leonardu, u Sqaq San Lawrenz?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Korporazzjoni Telemalta ma zzomx statistika ta' kemm ikun teknikament possibli li jinghataw servizzi tat- telefon f'kull triq, f'kull belt jew villagg, kull l-ahhar tax- xahar.

B'danakollu tajjeb li wiehed jinnota li fl-ewwel tlett xhur ta' l-1993 se jitlestew progetti kbar tal-cables f'Haz- Zabbar , Fgura u Zejtun biex wara jinghataw is-servizzi lill-applikanti kollha f'dawn l-ibliet.

Traffiku mizj,Traffiku gall,Traffiku TRAFFIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l- Ministru igħid jekk kienx hemm xi każi fejn il-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku ddecieda mod per eżempju, li triq issir one- way jew li ma ssirx xi zebra crossing imbagħad ftit xhur wara l-affarijiet isiru kontra ta' din id-deciżjoni?

Jekk fl-affermattiv, x'kienu l-każi mill-bidu ta' l-1991 sal-lum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma kien hemm l-ebda każ li ġie għall- attenzjoni tal-Bord li skond il-liġi hu Bord Konsultattiv.

Telemalta,General Manager mizj,Telemalta,General Manager zamf,Telemalta,General Manager TELEMALTA - GENERAL MANAGER

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid min qiegħed iħallas lis-Sur Tony Debono - General Manager ta' Telemalta - biex jattendi għal kors ta' MA fl- Universita'?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kors li qieghed jattendi s-Sur A. Debono, General Manager, u Ufficjal gholi iehor tal-Korporazzjoni Telemalta huwa "distance learning course" li jwassal ghal degree fil-Masters tal-Business Administration.

Dan il- programm ta' studju huwa organizzat mill-Henley's Management College bil- kollaborazzjoni tal-Brunel University.

Il-Korporazzjoni Telemalta, konxja mill-htiega li jkollha management ta' livell gholi, f'Marzu 1991 kienet approvat li zewg ufficjali taghha jippartecipaw f'dan il-kors, bi sponsorship taghha.

Ghal dan il-kors qeghdin jattendu wkoll 49 manager, kemm mis-settur privat, mid- dipartimenti tal-Gvern, kif ukoll mid-diversi oragizzazzjonijiet parastatali.

F'dan il-programm, il- partecipanti, barra li jistudjaw l-oghla livell tal- Management u jirrelataw l- istudju taghhom ma' l- esperjenza tax- xoghol, jibbenefikaw ukoll mit-taghlim ta' xulxin.

Barra minnhekk, il- partecipanti jigu ggwidati kif jizviluppaw il- potenzjal taghhom bil-ghan li jkollhom sfera ahjar tat-tmexxija ta' l- organizzazzjoni rispettiva taghhom.

Ghaqdiet taz-Zghazagh,Ghajnuna farn,Ghaqdiet taz-Zghazagh,Ghajnuna mifu,Ghaqdiet taz-Zghazagh,Ghajnuna GĦAQDIET TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - GĦAJNUNA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru f'għajnuna jestendi lil dawk l-għaqdiet taż-żgħażagħ f'pajjiżna li jkunu interessati li jippubblikaw kotba nformattivi kemm għac-cittadini Maltin kif ukoll għat-turisti li jżuruna?

Hemm xi skema?

Jekk le, jista' jara li tiġi stabbilita, waħda sabiex l- għaqdiet interessati jkunu jistgħu jiġġeneraw aktar inpenn fost il-membri tagħhom u jipprovdu wkoll aktar informazzjoni utili f'pajjiżna?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Naħseb li l-materja ta' għajnuna lill-għaqdiet taż- żgħażagħ għandha llum tiġi ttrattata mal-Ministeru taż- Żgħażagħ u Arti.

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru f'għajnuna jestendi lil dawk l-għaqdiet taż- żgħażagħ f'pajjiżna li jkunu interessati li jippubblikaw kotba nformattivi kemm għac- cittadini Maltin kif ukoll għat-turisti li jżuruna?

Hemm xi skema?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Nistieden l-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lil Ministru inkarigat miż-Żgħażagħ u Kultura.

Taqsima Indafa Pubblika,Bulk refuse farn,Taqsima Indafa Pubblika,Bulk refuse falm,Taqsima Indafa Pubblika,Bulk refuse TAQSIMA INDAFA PUBBLIKA - BULK REFUSE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ħafna residenti li jitolbu għas-servizz tal- Bulk Refuse jdumu aktar minn xahar jistennew fir-Rabat bħal fil-każ tal-familja Caruana ta' 45 Mtarfa Road, Rabat?

Jista' jirrimedja b'servizz aħjar ħalli drittijiet tac- cittadini ma jiġux micħuda kif fil-fatt qed jiġu fil-preżent?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Is- Sezzjoni ta' l-Indafa Pubblika għadha kemm lestiet eżercizzju ta' riorganizzazzjoni tas- servizz tal-Bulky Refuse biex il-pubbliku jkun moqdi b'aktar efficjenza.

Malta se tinqasam f'erba' partijiet, kull waħda minnhom bin-numru tat- telefon għaliha.

Is-servizz se jkun taħt is- superviżjoni diretta ta' Tehnical Officer responsabbli għal kull parti.

Rabat,Qasam tad-Djar,Wires tad-dawl farn,Rabat,Qasam tad-Djar,Wires tad-dawl falm,Rabat,Qasam tad-Djar,Wires tad-dawl RABAT: QASAM TAD-DJAR - WIRES TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-każ li jġib ir- referenza numru 120/52/5/88 dwar wires perikolużi fir- residenzsa msemmija li tinsab fl-inħawi tat-Torri Housing Estate Rabat jiġi trattat bla dewmien?

Jista' wkoll il-Ministru jara li l-koppja tingħata is-servizz tad-dawl skond l-applikazzjoni tagħha pendenti?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-każ li jġib ir-referenza E/E/120/52/5/88 ma jirriżultax li hemm linji perikolużi fil- lokal.

Madanakollu l- Korporazzjoni Enemalta se tneħħi dawn il-linji wara li ssir ir-rinforzament tal-linji li huwa programmat ma' xogħlijiet oħra.

L-applikazzjoni li għaliha għamel referenza l-Onor.

Membru hija ppjanata li tingħata s- servizz fil-11 ta' Dicembru 1992.

Mtarfa,Guard room farn,Mtarfa,Guard room mifu,Mtarfa,Guard room MTARFA - GUARD ROOM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi fl-Imtarfa qed jitwaqqa' l-Bini tal-Guard Room ta' l- ex- servizzi Ingliżi, jista' l- Ministru jara li l-arma ta' mal-ħajt li ġġib l-annu l-1893 (dalwaqt 100 sena) ma' tiġġarrafx mal-bini u minflok tinuża f'xi Mużew tal-Gwerra jew fil-Mużew fl-Imtarfa stess li għad irid jiġi żviluppat?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Id-Dipartiment tal-Mużewijiet qiegħed jieħu passi, in kollaborazzjoni ma' l-Imtarfa Site Office tal-Housing Authority, biex l-arma bl-annu 1893 mal-ħajt ta' l-ex Guard Room tas-Servizzi Ingliżi, fl- Imtarfa, tiġi ppreservata u trasferita fil-Mużew tal- Gwerra, Sant'Iermu, l-Belt.

Hal Far,Bini ta' Centru Sportiv calr,Hal Far,Bini ta' Centru Sportiv frem,Hal Far,Bini ta' Centru Sportiv ĦAL FAR - BINI TA' CENTRU SPORTIV

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Bħala Ministru inkarigat mill-Qasam Sportiv, tista' taħtar Kumitat biex fi żmien ftit xhur jistudja l-possibilita' li jinbena Ċentru Sportiv f'Ħal Far fejn għal snin kien iservi ta' post ta' mistrieħ għal nies tal-Ħames Distrett?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It- talba ta' l-Onor.

Membru tiġi kkonsidrata fi ħdan il-programm sħiħ ta' attrezzaturi sportivi fil-pajjiż.

Banek,Policy ta' ownership by non-Maltese bril,Banek,Policy ta' ownership by non-Maltese bong,Banek,Policy ta' ownership by non-Maltese BANEK - POLICY TA' OWNERSHIP BY NON-MALTESE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6047, jekk ma kien hemm l- ebda tibdil fis- settur bankarju dwar il-policy uffiċjali bankarja li tirrigwarda l-ownership by non- Maltese ta' stabbilimenti lokali, inklużi dawk tal- catering, il-Ministru kif jirrikonċilja it-tweġiba mogħtija ma' l- emendi għal din il-policy uffiċjali iċċirkolati taħt ir-ras non-Maltese owenership tourist section mill-Mid-Med Bank permezz ta' letter to all offices 290/92 datata 3 ta' Novembru, 1992?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-aħħar policy guidelines ħarġu mill- Ministeru f'Awissu u nikkonferma li ma kienx hemm tibdil minn dak inhar.

Skejjel,Kullegg de La Salle calr,Skejjel,Kullegg de La Salle mifu,Skejjel,Kullegg de La Salle SKEJJEL - KULLEĠĠ DE LA SALLE

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi hu magħruf li fil- Cottonera hemm problemi kbar biex tfal imorru skejjel privati, jistax jinnegozja mal- Kulleġġ de La Salle li jinsab fil-Cottonera biex 10% ta' l- istudenti f'dan il-Kulleġġ ikunu mill- Cottonera?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-Kottonera għandha koncen- trazzjoni ta' skejjel kemm statali kif ukoll non-statali.

Barra mill-iskejjel primarji statali f'kull belt jew subborg, hemm ukoll żewġ skejjel reliġjużi, waħda f'Bormla u waħda l-Birgu f'dan il-livell.

Fil-livell sekon- darju għandna Liceo Statali għas-subien: Liceo Despott u skejjel sekondarji statali kemm għas-subien kif ukoll għal bniet.

Għandna mbagħad De La Salle College u St Edward's College, li huma skejjel rinomati u jiġbdu tfal mill-pajjiż kollu.

Ma naħsibx li huwa għaqli, meta għandna tant abbundanza ta' skejjel, li ndaħħlu xi sistema li biha l-Gvern jiftiehem għal xi fetta jew proporzjoni a favur ta' post.

Fil-każ ta' l-iskejjel privati jew reliġjużi ta' livell primarju dejjem insistejt li biex jiġi evitat trasport inutili, dawn l- iskejjel għandhom jikkonsidraw il-vicinanza bħala materja ta' ammissjoni.

Statwa ta' De Vilhena calr,Statwa ta' De Vilhena mifu,Statwa ta' De Vilhena STATWA TA' DE VILHENA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Bħala Ministru inkarigat mill- monumenti storiċi, ordnajt xi inkjesta biex jiġi stabbilit kif ġiet rovinata, darba għal dejjem, l- istatwa storika ta' Manoel De Vilhena billi intilfet il-Patina li kienet ilha fuq l-istatwa għal mijiet ta' snin?

Billi d-Direttur tal- Mużewijiet, Dr Gouder, ġie kkwotat li qal li ma ġiex konsultat fuq dan ir-restawr ta' l-istatwa ta' De Vilhena, ma jidhirlux li għandu jagħti struzzjonijiet lill-Valletta Project Committee biex jikkonsulta lil min jifhem fuq affarijiet storiċi?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Id-Dipartiment tal-Mużew ippro- testa mal- Valletta Rehabilitation Project Office billi ma kienx konsultat dwar il- metodu li bih ġie trattat il-bronz tal-Monument tal-Gran Mastru Vilhena.

Kien żball li ma ġewx avżati bil-metodu l-ufficjali li għandhom responsabilita' legali għal ħarsien tal- monumenti.

Wieħed jifhem l- entużjażmu, iżda kultant irid ikun temperat mill-prudenza.

Gudja,Triq Santa Marija,Dawl calr,Gudja,Triq Santa Marija,Dawl falm,Gudja,Triq Santa Marija,Dawl GUDJA: TRIQ SANTA MARIJA - DAWL

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jara li Triq Santa Marija, il- Gudja tkun imdawwla aħjar?

Jaf li f'din it-triq għad hemm nies b'dawl baxx ħafna jew bla dawl xejn?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li Triq Santa Marija, Gudja, hija diġa' pprovduta b'dawl adegwat.

Jinħtieġ isir xi bdil ta' shades liema xogħol se jittieħdu passi biex isir.

Ma jirriżultax li hemm applikazzjoni pendenti jew li hemm xi lment dwar dawl baxx.

Jekk l-Onor.

Membru għandu aktar dettalji specifici, l- Korporazzjoni Enemalta tkun tista' tinvestiga aktar.

Zejtun,Servizz ta' telephones galm,Zejtun,Servizz ta' telephones zamf,Zejtun,Servizz ta' telephones ŻEJTUN - SERVIZZ TAT-TELEPHONES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Minħabba li hemm numru ta' applikazzjonijiet pendenti għat-telefon fl-inħawi ta' San Girgor, fiż-Żejtun, x'inhi l- pożizzjoni ta' Telemalta fejn jidħlu linji ġodda għal dawn l- inħawi?

Billi naf li Telemalta qed tagħmel kull ma tista' biex taqdi lil dawn in- nies, hemm xi pjan għal meta hu imbassar li jkunu jistgħu jinqdew in-nies li għandhom applikazzjonijiet pendenti u li joqogħdu fl- inħawi msemmija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fl-inhawi ta' San Girgor iz- Zejtun hemm seba' applikanti.

Dawn l-applikanti se jkunu jistghu jinghataw is-servizz meta jitlestew xi xoghlijiet tal-cable, kmieni s-sena d- diehla.

Awtorita' tat-Trasport Pubbliku,Karozzi tal-linja sans,Awtorita' tat-Trasport Pubbliku,Karozzi tal-linja zamf,Awtorita' tat-Trasport Pubbliku,Karozzi tal-linja AWTORITA' TAT-TRASPORT PUBBLIKU - KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi s- sitwazzjoni ta' karozzi tal- linja in vista ta' dak li qed jidher fil-ġurnali?

Veru li wara pressjoni tas- sidien, il-Gvern mhux se jkompli bil-pjan għal karozzi ġodda s-sena d-dieħla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ix-xiri tal-karrozzi l-godda huwa wiehed mill-punti li qeghdin jigu kkonsidrati fi pjan estensiv li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku qieghda taghmel fuq il-materji kollha li ghandhom x'jaqsmu mat-trasport pubbliku.

Id-decizjoni finali tittiehed meta l-pjan ta' l-Awtorita jigi sottomess lill-Gvern.

Parlament gdid sans,Parlament gdid falm,Parlament gdid Valletta,Bieb il-Belt sans,Valletta,Bieb il-Belt falm,Valletta,Bieb il-Belt VALLETTA - BIEB IL-BELT

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Imbilli fl- estimi għall-1993 hemm pjan għal Centru Amministrattiv għad-dipartimenti tal-Gvern:

a) X'sar mill-proġett tal- Parlament sabiex isir flok Kastilja?

b) X'sar mill-proġett ta' Bieb il-Belt?

Kemm intnefqu flus sabiex kienu saru dawk il-pjanti u xogħol ieħor konness ma' dawn il-proġetti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- proġetti tal-Parlament u ta' Bieb il-Belt mhumiex inklużi fl-estimi tas-sena d-dieħla billi l-Gvern iħoss li għal dak il-perjodu hemm proġetti oħra li jistħoqqilhom priorita' akbar, dejjem fil- limiti tar- riżorsi finanzjarji li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu.

Apparti l-ħlas li sar mill- Perit Taljan Renzo Piano, ix- xogħol l-ieħor ta' pjanti kollu sar minn periti u tekniċi mpjegati mal-Gvern u mhux possibbli li wieħed jistma kemm mill-pagi u s-salarji tagħhom intnefqu fuq xi proġett partikolari.

Ufficcju tal-Prim Ministru,Bini ta' annexe sans,Ufficcju tal-Prim Ministru,Bini ta' annexe falm,Ufficcju tal-Prim Ministru,Bini ta' annexe UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - BINI TA' ANNEXE

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Fl-estimi għall-1993 hemm li l- Annexe għall-Ufficju tal-Prim Ministru se jkun lest fil-bidu tas-sena d-dieħla.

Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu li beda x-xogħol fuq dan l- ufficcju, kemm hi l-ispiża sal- lum u min għamel ix-xogħol kemm tħallas ta' kull tender?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Universita',Studenti mit-Tieni Distrett sans,Universita',Studenti mit-Tieni Distrett mifu,Universita',Studenti mit-Tieni Distrett UNIVERSITA' STUDENTI MIT-TIENI DISTRETT

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Nirreferi għar-rapporti li dehru fil-ġurnali fejn il-Ministru ta l- figuri ta' kemm daħlu studenti fl-Universita' din is-sena mit- Tieni Distrett.

Jista' l- Ministru jgħid mil-liema belt jew raħal kienu dawn?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jara t-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 6456.

Linkyarn Industries Ltd bril,Linkyarn Industries Ltd bong,Linkyarn Industries Ltd LINKYARD CO.

LTD - BEJGĦ TA' PRODOTTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari dwar il-kumpannija Linkyard Co. Ltd jista' l- Ministru jgħid:

- Jekk il-Gvern Malti jistax jgħid jekk huwiex assiġurat li l-prodotti li din il-kumpannija qed tbiegħ fil-Komunita' Ewropea huma kollha prodotti f'Malta?

- Huwa minnu li l-Gvern beħsieħu iwaqqaf Joint Venture ma' din il- kumpannija biex iwaqqaf production facilities għal prodotti tagħha u jekk iva, x'inhi it-time scale tal- implimentazzjoni ta' dan il- proġett?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Ghall-ewwel parti tal- mistoqsija nirreferi l-Onor Membru ghar-risposta li tajtu ghall-mistoqsija parlamentari numru 6049.

Dwar it-tieni parti tal- mistoqsija r-risposta hija fin- negattiv.

Pulizija,Loghob ta' l-azzard cusl,Pulizija,Loghob ta' l-azzard gall,Pulizija,Loghob ta' l-azzard PULIZIJA - LOGĦOB TA' L-AZZARD

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu nies il-Qorti fuq logħob ta' l-azaard li jirrigwarda l-pools tal- football?

X'kienu il-pieni li weħlu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minhabba li l-Onor.

Interpellant fil- mistoqsija tieghu ma specifikax perjodu ta' zmien li ghalih talab l-informazzjoni jien gbart dan it-taghrif.

Mill-1987 sa l-ahhar ta' Novembru ta' din is-sena, ninsab informat li kien hemm il-kazijiet kif se nghid:

1987 1988 1989 1990 1991 1992 (Sa Novembru)

11 18 14 8 27 11

Il-pieni li wehlu jvarjaw minn multa ta' Ħmistax-il lira Maltin (Lm15) sa multa ta' elf lira Maltin (Lm1000).

Kien hemm min wehel R & A, min gie liberat b'kundizzjoni (Sec 9 Kap 152) u kien hemm min gie liberat.

Ghaqdiet Volontarji cusl,Ghaqdiet Volontarji dalj,Ghaqdiet Volontarji GĦAQDIET VOLONTARJI

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti lista ta' l-għaqdiet volontarji edukattivi u kulturali li huma eżentati mill-ħlas tat-taxxa?

ONOR.

JOHN DALLI: Din l- informazzjoni hi pubblikata fil-Gazzetta tal- Gvern u nitlob lill-Onor.Interpellant jirreferi għaliha.

Balzan,Triq Santa Marija,Ilma bort,Balzan,Triq Santa Marija,Ilma falm,Balzan,Triq Santa Marija,Ilma BALZAN: TRIQ SANTA MARIJA - ILMA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Minħabba li l- ilma ta' Robert Mifsud Bonnici Street, Lija qed jaqleb għall-inħawi ta' St. Mary Street, Alley No. 2, Balzan jista' d-dipartiment jieħu ħsieb sabiex isiru xogħlijiet biex dan ma jibqax isir, peress li dawn l-inħawi, mal- inqas xita, qed jgħerqu fl- ilma?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment konċernat jara x'jista' jagħmel dwar l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant.

Zejtun,Gebel San Martin,Trasport pubbliku pora,Zejtun,Gebel San Martin,Trasport pubbliku zamf,Zejtun,Gebel San Martin,Trasport pubbliku ŻEJTUN: ĠEBEL SAN MARTIN - BUS STOP

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6295, cioe' jista' d-dipartiment konċernat, il- Bord għall- Kontroll tat- Traffiku jieħu ħsieb jagħmel bus stop signs u bus shelters fejn meħtieġ fit-toroq fl- inħawi ta' Ġebel San Martin, fiż-Żejtun biex ir- residenti fl-inħawi jinqdew sewwa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku se tieħu ħsieb li tipprovdi l-faċilitajiet meħtieġa fil-vened.

Naħseb li l- Onor. Membru japprezza li l- programm meħtieġ ma jistax jiġi affetwat f'daqqa waħda kullimkien, iżda ftit ftit qegħdin jitjiebu l- faċilitajiet.

Santa Lucija,Bejgh ta' hanut b'offerta pora,Santa Lucija,Bejgh ta' hanut b'offerta hyzg,Santa Lucija,Bejgh ta' hanut b'offerta SANTA LUCIJA: BEJGĦ TA' ĦANUT B'OFFERTA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 6292, il-ħanut ta' Santa Luċija msemmi ħareġ għall-bejgħ bl-offerta mill- ewwel jew wara li kien mikri?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-ħanut f'Santa Lucija inbiegħ bl- offerta mill- ewwel.

Linkyarn Industries Ltd bril,Linkyarn Industries Ltd mifu,Linkyarn Industries Ltd LINKYARN INDUSTRIES LTD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jwieġeb l- ewwel parti tal-mistoqsija parlamentari numru 6298?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L- informazzjoni mitluba f'l-ewwel parti tal- mistoqsija hija ta' natura kummercjali u titqies bħala konfidenzjali mill- Korporazzjoni.

Gudja,Triq William Baker,Tindif velk,Gudja,Triq William Baker,Tindif falm,Gudja,Triq William Baker,Tindif GUDJA: TRIQ WILLIAM BAKER - TINDIF

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jieħu passi biex tiġi asfaltata l-area ta' William Baker Street, ma' Vincenzo Dimech Street, Gudja, peress li dawn kienu inqalgħu u baqgħu maqlugħa?

Jista' l-Ministru jara wkoll li jitnaddaf is-suppost gnien ta' ħdejhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-dipartiment koncernat jara x'jista' jagħmel dwar l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant.

Rigward it-tieni parti ta' l- Interpellanza, tlabt lid- Dipartiment tad- Distretti tat- Taqsima tax-Xogħlijiet inaddaf il-ġnien fl-iqsar żmien possibbli.

Power Station,Delimara manc,Power Station,Delimara falm,Power Station,Delimara POWER STATION - DELIMARA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6373?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ir- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 6373 hija l- istess bħar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 6528 (Seduta 77).

MDC,Konsulent manc,MDC,Konsulent bong,MDC,Konsulent MDC - KONSULENT

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: Min huwa l-konsulent ta' l-MDC fil- Ġermanja?

X'kienet tagħmel il-persuna koncernat qabel ma ngħatat l- inkarigu ma' l- MDC?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-konsulent tal-MDC fil- Germanja huwa Dr Alfred Prommer li huwa espert fil-qasam ta' l- elettronika fil-passat kien direttur tal-kumpannija multi- nazzjonali Siemens.

Power Station,Delimara manc,Power Station,Delimara falm,Power Station,Delimara DELIMARA - POWER STATION

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l- Ministru jagħti risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 6176?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- breakwater/wave breaker propost fil-Power Station il-ġdida huwa twil 150 metru, u s'issa minnu tlesta 115-il metru.

Dan ix-xogħol li hu ppjanat li jkun lest sa sena u nofs oħra hu stmat li se jiswa Lm240,000.

S'issa ntnefqu Lm140.978.

Fabbriki mill-Ewropa manc,Fabbriki mill-Ewropa bong,Fabbriki mill-Ewropa FABBRIKI MILL-EWROPA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6375, jista' l- Ministru jagħti dettalji ta' l- investiment, żvilupp u data ta' operazzjoni lill-kumpanniji barranin li xtraw dawn il- lukandi kellhom jattwaw skond il- kuntratt ta' trasferiment?

Jista' l-Ministru jpoġġi kopja tal-kuntratti ta' trasferiment tal-lukandi Excelsior u Dragonara?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Fir-rigward taż-żewġ lukandi li se jinbnew fil-Bajja ta' San Ġorġ, San Ġiljan, il-kuntratti relattivi ġew iffirmati fl- 1 ta' Settembru, 1992.

Il- kuntratt mal-Bay Point Hotel Limited huwa għal lukanda 5- Star ta' madwar 260 sodda bil- faċilitajiet kollha relatati.

Din il-kumpannija intrabtet li tagħmel benefikati ta' Lm7 miljun fi żmien tlett snin.

Il-kuntratt mal-Five Star Hotels Limited huwa għal lukanda 5-Star ta' madwar 250 sodda bil-faċilitajiet kollha relatati.

Din il-kumpannija intrabtet li tagħmel benefikati ta' Lm6.5 miljuni fi żmien tlett snin.

Dwar it-tieni parti tal- mistoqsija l-Onor.

Membru japprezza li l- informazzjoni mitluba fuq il-lukanda Dragonara hija ta' natura purament kummerċjali.

Rigward il-lukanda Excelsior nirriferik għar-risposta li tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 3541.

Gauci Frances Saveria,Akkomodazzjoni spil,Gauci Frances Saveria,Akkomodazzjoni hyzg,Gauci Frances Saveria,Akkomodazzjoni GAUCI FRANCES SAVERIA - AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jinvestiga l-applikazzjoni għall- akkomodazzjoni alternattiva ta' l-anzjana Frances Saveria Gauci, ta' 29/2 Strait Street, Valletta, każ tal-housing (jekk għandi tagħrif korrett) Ref: 19/75?

Billi din qegħda tindika li l-lok Nru 80, Old Mint Street, Valletta, tista' tiġi kkonsidrata malajr kemm jista' jkun, jekk il-lok fil-fatt huwa disponibbli?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jidher li l-applikazzjoni Nru H 08552 f'isem Francesca Saveria Gauci hija kanċellata.

Dan minħabba li wara li saru żewġ tentattivi mill-inspectors biex jaraw il- post in kwestjoni, dan ma sarx minħabba li ma kien hemm ħadd fil-post.

Il-prattika li wieħed jindika xi post vojt m'għadiex tintuża.

Machinery Appliances and Supplies spil,Machinery Appliances and Supplies dalj,Machinery Appliances and Supplies MACHINERY APPLIANCES AND SUPPLIES

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid għal skopijiet ta' l- istatistika minn liema subsectors, (eż: electronics eċċ) hu kompost is-settur Machinery, Appliances and Supplies li ssir referenza għalih, fost postijiet oħra, f'paġna 70 ta' l- Economic Survey, 1992?

ONOR.

JOHN DALLI: Is-settur Manufacture of Machinery and Electrical Appliances li huwa s-suġġett ta' l-analiżi ta' paġna 70 fl-Economic Survey, January/September 1992, hu kompost minn żewġ sub-sectors.

Manufacture of machinery (except firms engaged in electrical machinery and transport equipment)

Manufacture of electrical machinery, apparatus, appli- ances and supplies (including electrical engineering, electronics, radio repairs, manufacture of electrical refrigerators and household appliances, and manufacture of plastic electrical goods).

Beneficcji socjali spil,Beneficcji socjali hyzg,Beneficcji socjali BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid jekk armla ta' cirka 50 sena li tieħu beneficcju socjali ta' armla ta' Lm74 kull erba' ġimgħat għandha d-dar li toqgħod fiha tagħha u ssofri minn chronic essential hypertension, hijiex intitolata għal xi għajnuna socjali dwar mard eċċ?

ONOR.

GOERGE HYZLER: L- għajnuna Soċjali dwar il-Mard hi soġġetta għat- test tal- mezzi, kif ukoll għall-eżami Mediku minn panel ta' tobba.

Minn dak li qed jindika l-Onor.

Interpellant jidher li prima facie din l-armla tista' tkun intitolata għal din l-għajnuna.

Għaldaqstant din il-persuna għandha tmur tagħmel applikazzjoni għal din l- għajnuna fl-Uffiċċju Distrettwali tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali tal-belt jew raħal tagħha.

Telephones bonm,Telephones zamf,Telephones TELEPHONES

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex l-applikazzjonijiet għas-servizz tat-telephone viz.

8696/91 u 2050/69 għadhom ma ġewx servuti lill-applikanti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-applikazzjoni ġdida għat- telefon (referenza 8696/91) kienet proċessata u l-applikant se jkun informat fi żmien qasir biex jiffirma l-kuntratt.

L-applikazzjoni għat-transfer No. AT 2050/69 hi għall-istess indirizz bl- istess kunjom u jidher li hija applikazzjoni duplikata.

Meta jiġi ffirmat l-agreement ta' AT 8696/91 inkunu nistgħu nikkonfermaw dan.