MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GÓAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 154 It-Tlieta, 20 ta' Lulju, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GÓAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 154 It-Tlieta, 20 ta' Lulju, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgóet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 20 ta' Lulju, 2004

WERREJ

MINUTI 586

MISTOQSIJIET - TWEÍIBIET ORALI 586

MOZZJONIJIET

SOSTITUZZJONI TA' MEMBRU FIL-KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET

BARRANIN U EWROPEJ.

ORDNIJIET TAL-ÍURNATA

ABBOZZ TA' LIÍI DWAR L-EKO-KONTRIBUZZJONI (IT-TIENI QARI)

ECO-CONTRIBUTION BILL (SECOND READING) 594

AÍÍORNAMENT 617

MISTOQSIJIET GÓAL TWEÍIBIET ORALI MWIEÍBA BIL-MIKTUB 622

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 153 li saret fl-20 ta' Lulju, 2004 íew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEÍIBIET ORALI

WSC - QARI TA' METERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru ta' l-Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-ministru jgóid x'inhuma l-perijodi li fihom qed isir qari ta' meters tad-dawl u ta' l-ilma?

Jista' jgóid ukoll x'inhuma r-rati tal-ólas relattivi?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru ta' l-Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika): Jiena nformat li l-perjodi li fihom qed isir il-qari tal-meters tad-dawl u ta' l-ilma huma bejn wieóed u ieóor ta' erba' xhur.

Ir-rati tal-ólasijiet tal-meters tad-dawl u ta' l-ilma huma kif íej:

Rata domestika: Lm12 dawl Lm12 ilma

Rata kummerðjali Lm24 dawl Lm24 ilma

Góal aktar dettalji dwar it-tariffi, nirriferi lill-Onor.

Interpellant góall-avviú legali numru 58/99.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, peress li bid-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea l-Enemalta u l-Water Services Corporation iridu jiíu liberalizzati u mhux se jingóata sussidju, jista' il-ministru jgóid kif se jiíi effettwat il-konsumatur fir-rati tad-dawl u l-ilma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, naóseb li l-informazzjoni li góandu l- Onor. Interpellant hija skorretta góax m'hemm l-ebda regola fl-Unjoni Ewropea li tgóidlek li l-Water Services Corporation jew l-Enemalta bilfors iridu jkunu tal-privat.

Ir-regola hi li dak li huwa msejjaó common infrastructure - dan ma japplikax biss góall-Enemalta u l-Water Services Corporation imma japplika wkoll góat-telecoms, per eúempju - ma jirduppjax u allura inti tiftaó il-common infrastructure tiegóek góal competing players.

Jiíifieri jekk ikun hemm xi óadd ieóor li jkun qed jipproduði l- ilma hawn Malta, il-Water Services Corporation, kontra fee stabbilita mill- Malta resources authority, tkun trid tóallih jippompja l-ilma tiegóu fil- pajpijiet ta' l-iEnemalta.

F'dan is-sens ta' liberalizzazzjoni m'hemm l- ebda obbligu ólief góad-dikjarazzjoni tal-common infrastructure biex wieóed ma jeríax jibni infrastruttura oóra.

It-tieni nett, ma nistgóux ngóidu li skond id-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea mhux se jingóata sussidju imma li dan irid ikun above board u accounted for separatament.

Góalhekk íie úviluppat il-kunðett ta' public service obligation.

Dan diía' wúajnih fil-kaú tal-Gozo Channel u tas-Sea Malta u jekk ikun hemm il-ótieía jista' jkun li s-sussidju indirett li qed jingóata fuq il-kontijiet, jingóata permezz ta' public service obligation contract bejn il-gvern u l-operaturi.

Jiíifieri dan is-sussidju se jingóata xorta waóda imma b'mod differenti u fil-prattika din il-proðedura ma tagómillu l-ebda differenza lill-konsumatur.

Jiíifieri d-deðiújoni dwar il-livell ta' sussidju u lil min jingóata, hija óaía permessa mill-Unjoni Ewropea sakemm dan jingóata above board u jkun ugwali góal kulóadd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ladarba l-ministru qed jgóid li m'aóniex bilfors marbutin li nagómlu liberalisation, ma jaósibx li góandu jieóu vantaíí biex isaóóaó lill-Enemalta u dik il-parti li tagómel profitt, b'mod partikolari s-section tal-petroleum?

Ma jaósibx li jekk din tingóata f'idejn óaddieóor, il-kompetittivita' tista' tkisser lill-Enemalta imbagóad nispiððaw bi problemi akbar fil-pajjiú?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiddispjaðini ngóid li l-Onor.

Mizzi úgwidani xi ftit góax hu semma' l-Enemalta mhux il-petroleum section.

(Interruzzjonijiet) Bir-rispett kollu, aóna l-uniku pajjiú fid-dinja li minóabba t-teorija li kellu l-perit Duminku Mintoff, l-electricity degenerating company hija wkoll l-uniku operatur fil-pajjiú li timporta petroleum products.

Aóna l- eððezzjoni fid-dinja, mhux ir-regola!

L-Onor.

Mizzi semma' lill-Enemalta u forsi jien úvijjajt lili nnifsi – biex ma npoííihiex fuqu ma jmurx jieóu góalih – góax ósibtu qed jgóid góall- electricity degeneration.

X'inhi s-sitwazzjoni fil-petroleum division?

F'dan il-kaú ma japplikax dak li góedt góall-Enemalta.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq prodott u fuq kif irid jiíi lliberalizzat is-suq ta' l- importazzjoni tal-gass.

Din m'hijiex kwestjoni ta' electricity degeneration jew water - u góalhekk íejt úvijjat jien góax id-domanda kienet fuq il-Water Services Corporation u hu semmieli l-Enemalta u jiena assoðjajthom flimkien - u allura meta s-suq ikun íie lliberalizzat sa l-1 ta' Jannar, 2006, kulóadd ikun jista' jimporta l-petroleum products.

L-Onor.

Mizzi staqsieni x'se jiíri peress li din hija sezzjoni ta' l- Enemalta li tagómel profitt.

Ir-risposta jien diía' spjegajtha fil-press conference li tajt.

Il-cross subsidies ma jistgóux jibqgóu jsiru u allura l-profitti li jsiru minn naóa ma jistgóux imorru biex jissussidjaw naóa oóra.

Is-sistema hi li jekk inti góandek profitt dieóel minn naóa, tissostitwixxih bil-public service obligation contract, jiíifieri ddawwar il-metodoloíija tal-flus.

U din m'hijiex xi óaía daqshekk diffiðli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, góalkemm il-ministru ma qabilx magóha, din is-sezzjoni kienet importanti góall-pajjiú u tat óafna frott góax li kieku l-Enemalta ma kellhiex il-petroleum taótha, úgur li ma kenux jiíu mpjegati daqshekk nies, ma kienx ikollna daqshekk profitt u l-qasam soðjali ma kienx ikun daqshekk b'saóótu.

Imma issa min se jíorru l-burden li jingóata sussidju biex ma jogólewx il-kontijiet tad-dawl u l-ilma ladarba tispiðða din is-sezzjoni?

Góax jekk issa l-Enemalta stess mhux se jibqagólha sezzjoni li tagómel introjtu u tagómel tajjeb biex tpatti góal parti mis- sussidju, dan se jitóallas mit-taxxi tal-poplu, jew hemm xi óadd li se jagótina ammont ta' flus?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, óalli nipprova nispjegalu bi kliem sempliði metodu finanzjarju u faðilissimu.

Jekk l-Enemalta tagómel profitt ta' Lm1 miljun fis-sena mill-petroleum, dik is-somma taqlibha f'taxxi fuq min jimporta l-petroleum, imbagóad l-istess somma tmur góand il-gvern u l- gvern jissussidja l-istess ammont permezz tal-public service obligation lill-Enemalta.

Jiíifieri kulma ssir hija a back to back operation li ma tolqot xejn lill-konsumatur.

Kulma qed tagómel iddawwar il-flus b'metodoloíija differenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Veru li hija sempliði biex tispjegaha imma fir-realta' l-affarijiet huma differenti.

Skond kif qed jgóid il-ministru, it-taxxa li tidóol mill-petroleum xorta waóda se tibqa' tidóol mingóand il-privat.

Jista' jassigurana li ladarba l-petroleum section tinqata' mill-Enemalta, se jkollna l-garanzija li r-rati tad-dawl u l-ilma mhux se jiíu effettwati u allura s-servizz m'huwiex se jogóla?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: It-taxxa m'hijiex se tidóol mill-privat imma se tiníabar mill-gvern u se titóallas tramite l-public service obligation.

Huwa veru li metodoloíija ídida ta' kif jiíi móaddem l-asset tal-petroleum m'hi se jkollha l-ebda effett fuq ir-rati tad-dawl u l-ilma imma jien ma nistax nagóti garanzija ...

Darba s-Sur Lino Spiteri, ex-ministru tal- finanzi, kien qal li min jidóol hawnhekk u jagóti l-garanzija li 'l quddiem it-taxxi m'humiex se jogólew, ma jkunx jaf x'inhu jgóid!

U jien bóalu ngóid.

Pero' bl-operazzjoni li se ssir m'humiex se jiíu effettwati r-rati tad-dawl u l-ilma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura kif jispjega l-fatt li f'dawn il-15-il sena li l- partit Nazzjonalista ilu fil-gvern, it-tariffi tad-dawl u l-ilma góolew?

Góax meta l-partit Laburista kien fil-gvern u kien se jirranía t-tariffi kienu saru óafna protesti.

Il-gvern preúenti kien qal li t-tariffi kien se jíibhom góalli kienu, imma mhux talli m'góamilx hekk, talli dawn góolew aktar minn kif kien qal li se jagómilhom gvern Laburista.

Jista' il- Ministru jagóti spejgazzjoni góal dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, jekk niftakar sew, meta l-Onor.

Mizzi kien ministru, hu wkoll kien parteðipi fl-góoli tar-rati tad-dawl, l-ilma, eðð., u dak iú-úmien kien approva li jogólew.

Jien ma nafx góalfejn qed jagómel din id-domanda lili góax safejn naf jien, mill-1998 'il hawn ir- rati ta' l-ilma raóóasnihom góalli kienu jew forsi kien hemm xi differenza úgóira filwaqt li tad-dawl baqgóu kif kienu.

Aóna qegódin nagómlu improvement fil-mod kif isiru r-readings u qegódin nikkontrollaw - iktar milli góamlu huma fis-sentejn li góamlu fil-gvern - is-serq li hemm.

Ladarba jsir il-kontroll fuq is-serq kif ukoll fuq it-technical losses, jiíifieri l-óela li jkun hemm bejn il-power station u s-substations, u tikkonsidra li f'dawn l-aóóar seba' snin l-istandard of living góola, issib li r-rati baqgóu prattikament l-istess ólief góal xi ðaqliq úgóir fil- balance.

Lill-Onor.

Mizzi ngóidlu óaía waóda li sirt nafha jumejn ilu.

Minkejja li góandna l-impressjoni li f'dan ix-xahar li qegódin fih m'hijiex qed tagómel sóana enormi, f'jumejn partikolari minnu diía' konna lóaqna l-peak li konna lóaqna f'Awissu tas-sena l-oóra meta kellna dak il-failure fid-distribution network.

Din is-sena lóaqna l-istess peak góal íurnata u ma kellniex dawk il-failures.

Naturalment m'iniex qed nagóti garanzija góall-futur imma s'issa bix-xogóol li góamlu l-iníiniera ta' l-Enemalta fuq il-maintenance tas-sistema u l-implimentazzjoni, speðjalment fid-distribution centre tal- Mosta, u bix-xogóol li góamlu fuq ma nafx kemm-il biðða xogóol oóra, flimkien mal-bord il-ídid u ðertament il-óaddiema li qed jimpenjaw ruóhom bis-sóió biex ma jiírix dak li íara s-sena l-oóra, naóseb li diía' kellna l- ewwel test u góaddejna minnu.

Irrid ngóid ukoll li l-iníiniera kellhom il-foresight li din is-sena, bil- kwiet - jien m'iniex xi wieóed li noqgóod immur nieóu ritratt góal kull biðða xogóol li ssir - góaddew cable mill-wied bejn l-isptar il-ídid li qed jinbena biex jagóti servizz lil Ta' Sliema u li kieku dan il-cable m'góaddewhx fix-xitwa, din is-sena diía' kellna l-problemi, speðjalment f'Lulju.

Nería' ngóid li jien m'iniex qed nagóti xi garanzija – ma jmurx imbagóad l-Onor.

Mizzi jibda jaqbeú - pero' s'issa sar test u min óadem biex jipprevjeni dak li íara s-sena l-oóra u s'issa rnexxielu, óaqqu l- prosit ta' din il-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, il-Ministru semma li sar ix-xogóol fid- distribution centre tal-Mosta.

Nixtieq infakkru li din kienet íiet imóabbra li se ssir mill-partit Nazzjonalista 16-il sena ilu, pero' nawgura li jkompli jsir aktar xogóol góax aktar ma jsir xogóol aktar jonqsu l- problemi.

Peress li l-Ministru huwa perswaú li l-kontijiet tad-dawl u l- ilma reígóu íew lura góal dak li kienu qabel il-partit Laburista kien se jgóollihom - apparti li kien ta konðessjonijiet lil min kien bl-góajnuna soðjali u affarijiet bóal dawn - jista' lill-poplu Malti u Góawdxi jagótih garanzija li se jóallas bir-rata kif kienet qabel?

Ladarba huwa daqshekk perswaú li baqa' kollox l-istess, se jerfagóha din ir-responsabilita'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, milli jidher l-Onor.

Mizzi jrid jibqa' góaddej b'din id-domanda.

Il-garanzija li rrid nagóti lill-Onor.

Mizzi hija waóda, li ma rridux noqogódu ngóaddu biú-úmien lil min qed jismagóna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien jidhirli li d-domandi qed nagómilhom fl-interess nazzjonali u se nistaqsi issa domanda dwar entita' li wkoll taqa' taót ir- responsabilita' tal-Ministru Gatt.

Qed nirriferi góall-Maltapost.

Illum wasluli lmenti li l-parcels mhux qed jiíu delivered mill-Maltapost u li hemm xi óadd b'xi kuntratt li qed iwassalhom hu fid-djar.

In-nies li jirðievu dawn il-pakketti qed jiíu charged Lm3 plus il-VAT.

Jista' il- ministru jispjega din is-sitwazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, din hi l-ewwel darba li qed nismagóha u assolutament ma naf xejn dwarha.

Góalhekk nitlob lill-Onor.

Mizzi jagómilli domanda bil-miktub óalli nkun nista' níiblu l-informazzjoni.

PBS - CO-ORDINATOR FINANCE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-ministru jgóid xi kwalifiki akkademiði góandha s-sinjura li góadha kif ingóatat il-óatra ta' co-ordinator finance fil-qasam ta' l-accounts u l-bookkeeping?

Kemm-il sena ilha taódem fil-PBS din il-persuna u kemm ilha tagómel xogóol ta' accounts?

X'kien il-grad ta' din l-istess persuna qabel ingóatat il-kariga ta' co-ordinator finance?

Kemm-il grad telgóet biex laóqet co-ordinator finance?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-sejóa góall-applikazzjoni tablet, jew góal kwalifiki akkademiði jew góall-esperjenza.

Din is-sejóa qatt ma qieset kwalifiki akkademiði bóala mandatorji góall-óatra.

Ma nistax nifhem kif l- Onor. Interpellanti qed titlob góal informazzjoni fuq kriterju wieóed minn óafna li ntuúaw góall-góaúla.

L-impjegata konðernata ilha tagómel xogóol fl-accounts department tal-PBS mill-14 ta' Marzu, 1995.

Il-grad tagóha kien ta' clerk II u fl- istruttura l-ídida tal-kumpannija qabúet grad wieóed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Helena Dalli, domanda supplimentari.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, il-Ministru qal li ma jistax jifhem kif qed nistaqsi góal informazzjoni dwar kriterju wieóed fost óafna li ntuúaw.

Jien góamilt il-mistoqsija fuq dan il-kriterju góax góandi informazzjoni li f'dan id-dipartiment hemm nies li góandhom iújed kwalifiki akkademiði, ilhom hemmhekk iújed, góandhom esperjenza aktar u allura globalment jidher li aktar kien jimmerita lilhom li jieódu dan il-grad fil-post imsemmi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nieóu pjaðir li l-Onor.

Dalli tant hija ðerta mill-opinjonijiet tagóha fuq il-kwalifiki u íudizzji relattivi fuq in-nies li jien lanqas naf.

L-Onor.

Dalli taf li din il-persuna ma óaqqhiex issir pero' óaddieóor óaqqu jsir.

Mr Speaker, jiddispjaðini óafna imma jien assolutament m'góandix din ið-ðertezza f'óajti.

L-iktar li jista' jkolli huma opinjonijiet, pero' dawn huma suííetti góall-opinjonijiet u l- konvinzjonijiet ta' óaddieóor.

Jien óaía waóda naf, li meta íejna biex nagóúlu l-kriterji, konna góamilna ftehim mal-GWU - qed ngóid hekk góax il-ftehim góamiltu jien stess magóhom – li qabel ma jsiru l-interviews, ninfurmawhom bil-lista tal-kriterji u l- weighting li se tintuúa góal kull kriterju partikolari.

U qabel ma óaríu l-applikazzjonijiet – jew jista' jkun li kienu óaríu imma kienu góadhom ma sarux l-interviews - il-bord tad-diretturi bagótu l-lista tal-kriterji lill-GWU.

Il-GWU kienet taf ukoll min huma s-selection boards kollha u ftehemna wkoll magóha li min jidhirlu jista' jistaqsi góar-riúultat biex ikun jaf kif íabu kriterju kriterju.

Dan ifisser li kollox kien miftiehem mal-GWU fuq kif issir il-proðedura.

Issa saru l-interviews, saru l-góaúliet u kulmin jidhirlu li góandu jara r- riúultat tiegóu jista' jagómel dan liberament.

Pajjiúna góandu l- metodoloíija tiegóu góax skond il-liíijiet tagóna, jekk xi óadd ióossu aggravat, jista' jagómel rikors permezz ta' l-ombudsman, tal-qrati jew tal- kummissjoni ta' l-impjiegi.

Jiíifieri aóna góandna l-istrutturi u dak li jkun góandu l-góaúla.

L-unika óaía li m'góandix hija ð-ðertezza li góandha l-Onor.

Dalli dwar min kellu jintagóúel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, il-kwalifiki akkademiði huma fatti, l- esperjenzi ta' tul ta' snin fuq il-post tax-xogóol huma fatti u r-rapporti dwar óaddiema ma jista' jmerihom óadd.

Jiíifieri filwaqt li l-Ministru semma' l-arbitrarji biex mingóalih iwaqqa' l-affarijiet góað-ðajt – góax m'góandux triq oóra ólief li jwaqqa' l-affarijiet góar-redikolu – jien semmejtlu tliet kriterji li tista' tarahom u tmisshom b'idejk.

U dawn m'huma suííettivi xejn, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, jekk niftakar sew, f'risposta oóra li se nagóti iktar 'il quddiem - pero' naóseb li jekk nibqgóu sejrin b'din ir- rata m'iniex se nasal góaliha - ma kienx hemm biss tliet kriterji imma kien hemm xi sitta jew seba' differenti.

(Interruzzjonijiet) Onor. Dalli jiena noqgóod bi kwieti nisimgóek; agómilli pjaðir u oqgóod bi kwietek bla ma tinterrompini jekk jista' jkun!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Inúommu l-ordni jekk jogóíobkom.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu lanqas fuq din ma naqbel ma' l- Onor. Dalli.

Jiena avukat u se nitkellem fuq l-avukati.

L-Onor.

Tonio Borg u l-Onor.

Anílu Farrugia huma avukati daqsi.

(Interruzzjonijiet) Imbilli ííib id-degree ta' avukat ma jfissirx li inti avukat tajjeb!

Inkunu qed nilludu ruóna jekk naósbu li kulmin góandu degree wara ismu laóaq is-sema!

(Interruzzjonijiet) Imbilli tkun ilek taódem f'ðertu post góal numru ta' snin, ma jfisser xejn, anzi óafna drabi jfisser inqas.

Jiena li qed ngóid huwa dan.

Jien m'iniex lest li nagómel il-íudizzju u jekk l-Onor.

Dalli tippreferi li jiíi magóúul óaddieóor, tgóidilna min fl- opinjoni tagóha kellu jiíi magóúul.

Góandha kull dritt tagómel dan.

Pero' il-funzjoni ta' dan il-parlament u tal-ministru m'hijiex dik.

Dan il- parlament ta l-poter lil kull individwu li jóossu agrieved minn dik it-tip ta' deðiújoni, biex jagómel rikors.

U jiena nappella biex kulmin jidhirlu li l-poter tal-bord ta' l-góaúla u l-poter tal-bord tad-diretturi li jagómlu r-reviewing ta' dik id-deðiújoni íiet uúata óaúina, jagómel rikors lill-ombudsman jew imur il-qorti.

Dawn l-appelli ma jiddeðidihomx il- ministru kif kien isir fi úmenijiet oóra!

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, donnu l-Ministru ma jixbax jirredikola l-affarijiet u reía' góamel l-istess issa góax filwaqt li jien semmejt il-kwalifiki akkademiði u l-esperjenza, semmejt ukoll it-track record tax-xogóol tagóhom f'din l-azjenda u x-xogóol proprju li góalih kienu qegódin japplikaw.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu r-risposta hija simili óafna.

Óa níib eúempju ieóor.

Jekk inti tmur tfittex fil-files tal-óaddiema tal- gvern mhux se ssib, ólief fl-eððezzjonijiet kbar, xi rapport ta' dimeritu fuq xi óadd góax dik m'hijiex is-sistema Maltija.

Pero' l-argument tiegói m'huwiex dan.

Tidher li l-Onor.

Dalli waslet góall-konkluújoni ta' min kellu jsir – bilfors hekk nifhimha góax kieku ma tattakkax lil din il-persuna li saret u tgóid impliðitament li m'hijiex tajba – u allura jista' jkun li l-iúball li góamel il-bord tad-diretturi tal-PBS kien li m'góamilx lill-Onor.

Dalli fuq il-bord ta' l-góaúla u óalliha weóida biex tagóúel hi lil min trid.

(Interruzzjonijiet) Jekk l-Onor.

Dalli taóseb li jiena noqgóod nidóol f'dawn l-góaúliet, góandha úball.

Irrid inkun imbeðilli jekk nipprova nidóol f'dawn l-góaúliet meta naf li hemm xi óadd fuqi li se jbiddilli d- deðiújoni jekk jidhirlu li nkun mexxejt óaúin!

Mr Speaker, l-appell tiegói huwa wieóed.

F'dan il-parlament, wara óafna battibekki ta' kif u come, wasalna li l-aójar óaía f'dawn l-affarijiet hi li jkun hemm l-ombudsman.

Safejn naf jien, it-tnejn li aóna naqblu anke fuq il-persuna ta' l-ombudsman u fuq l-uffiððju tiegóu góalhekk nappella li jsir rikors lill-ombudsman óalli jiííudika min góandu jiííudika!

MR SPEAKER: L-Onor.

Anílu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Jien qgóadt nisma' b'interess l-argument tal- Ministru u naóseb li probabbilment diía' waslulu rapporti mill-GWU u minn individwi li numru kbir ta' nies ma ntagóúlux b'mod diúonest anke minóabba l-fatt li rrispondew id-domandi kollha ta' l-interview.

Kien hemm min irrisponda d-domandi b'mod perfett u oórajn li kellhom inqas esperjenza jew lanqas kienu addirittura f'dik il-poúizzjoni li kienu qed jiíu mistoqsija u ntagóúlu minflokhom.

Il-ministru ma jaósibx li f'íieó is-sewwa, apparti milli qed jgóid li hemm rimedji legali - li m'hemmx góax ir-rimedji legali huma biss li wieóed jiskopri jekk kemm-il darba verament kienx hemm min kellu intenzjonijiet oóra fost il-bord ta' l-góaúla biex jagóúel ðerti nies – góandha ssir inkjesta interna, kif diía' íiet imsejóa, b'mod indipendenti minn nies serji biex janalizzaw id-domanda u r-risposta ta' kulmin resaq góall-bord ta' l-góaúla, óalli minn din l-inkjesta joóroí jekk ir-riúultat kienx íust fil-konfront ta' min daóal quddiem dan il-bord ta' l-góaúla?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ewwelnett, óalli nneóóu ftit illuújonijiet.

Jiena ma rðevejt l-ebda rapport mill-GWU li l-interviews li saru kienu diúonesti.

Dalgóodu ltqajt mas-section secretary li huwa responsabbli mill-PBS u ma qalli xejn minn dan, Onor. Farrugia!

Nería' ngóid li dan iltqajt miegóu dalgóodu u fil-preúenza tad-deputat segretarju íenerali u ma qallix hekk!

It-tieni nett, ma nafx kif xi óadd jista' jallega li kien hemm diúonesta' fil-bordijiet ta' l-góaúla – ma nafx góal liema qed jirriferi góax kien hemm sitta jew sebgóa differenti - u ma jkunx lest jippruvah.

U b'liema wiðð dan il-parlament jiddeðiedi li l-ombudsman ...

(Interruzzjonijiet) Issa ma noqogódux nitfgóu l-búar fl-góajnejn góax nafu li l-ombudsman huwa kompetenti f'din il-óaía u ma jiíi l-ebda avukat u jipprova jgóaddi bi úmien lil din il-Kamra u jgóid li l-ombudsman m'huwiex kompetenti!

Góax l- ombudsman huwa kompetentissimu f'din il-materja.

U kif niíu f'dan il-parlament, niftehmu li l-metodoloíija ta' l-appelli, tar-review u ta' l-administrative discretion li jsiru hawn, isiru permezz ta' l-ombudsman, imbagóad niíu ngóidu li l-bordijiet ta' l-góaúla differenti kienu mhux biss diúonesti – dik il-kelma li ntuúat góax hekk góoíobna ngóidu góall-gallarija – imma mmanifatturaw kif jagómlu l- interviews!

It-tielet asserzjoni hi li dawk li góoíbu liú-úewí membri tan-naóa l-oóra huma qaddisin, bravi u jmisshom íew magóúula u dawk li deherlu l-bord ta' l- góaúla li góandhom jintgóaúlu, huma injoranti.

Góax l-Onor.

Farrugia u l- Onor. Dalli góandhom is-sapjenza t'Alla dwar min kellu jintagóúel!

U minflok f'dan il-parlament ...

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Dalli nterrompietni u qalet li jiena góandi s-sapjenza t'Alla.

Nería' nirrepeti li jiena m'góandix is-sapjenza t'Alla góax jiena l-góaúla nóalliha f'idejn in-nies li qegódin fuq il-bord.

U jekk dawn jagómlu óaúin, ikollhom it-tumakka ta' l-ombudsman, jiíifieri la tiegói u lanqas tan-naóa l-oóra.

Imma aóna jew góandna pajjiú ibbaúat fuq il-liíijiet ...

(Interruzzjonijiet) Kemm iddefendejtuh l-ombudsman meta qal li l-gvern mhux qed jagóti kasu!

Kemm faóóartuh u góedtulna li jmissna nistóu u tellajtuh is-sema!

(Interuzzjonijiet) U issa qed ngóidilkom biex tmorru góand l-ombudsman u m'intomx kuntenti tmorru góandu!

Daúgur góax intom bóal-lastiku!

Tridu tuúaw is-serjeta' fejn jaqblilkom!

U dak li intom tippruvaw titfgóu ...

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, on a point of order.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Mr Speaker, il-ministru qed jitkellem fuq l- ombudsman meta hu stess jaf li mal-PBS kellhom ordni fil-collective agreement li góamlu, li góad iridu joóoríu d-deðiújonijiet tat-tribunal!

MR SPEAKER: Dan m'huwiex point of order.

Nitlob lill-Ministru jkompli u jikkonkludi góax sar il-óin.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nería' nirrepeti li jiena lil dan il- parlament nirrispettah u nirrispetta lið-ðittadin Malti li jimxi mal- liíijiet.

Min jidhirlu li góandu xi grievance amministrattiva, góandu l- liíijiet magómula mill-partit Nazzjonalista fil-gvern biex jimxi magóhom.

(Interruzzjonijiet) U jien ðert li jsib avukati biex jaódmulu b'xejn!

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-óin tal-mistoqsiiet góadda.

Ngóaddu issa góal Tqegóid ta' Karti.

Il-Ministru Austin Gatt.

TQEGÓID TA' KARTI

ONOR AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegóed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviú Legali Nru 360 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar in- Nomina ta' Awtorita' Kompetenti (Ordinanza dwar il-Kummissarju ta' l- Artijiet);

Avviú Legali Nru 361 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Trasferiment ta' Jeddijiet u Responsabbiltajiet (Ordinanza dwar il- Kummissarju ta' l-Artijiet);

Tagórif dwar kriterji li ntuúaw góall-góaúla ta' finance coordinator u administration coordinator mal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6642;

Tagórif dwar kriterji li ntuúaw góall-góaúla ta' journalist/editor u news coordinator mal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6645;

Tagórif dwar min góamel l-intervisti góal diversi karigi fid- dipartimenti tal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6647;

Tagórif dwar kriterji li ntuúaw góall-góaúla ta' manager corporate services mal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6649;

Tagórif dwar kriterji li ntuúaw góall-góaúla ta' manager operations mal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6650;

Tagórif dwar kriterji li ntuúaw góall-góaúla ta' manager programming mal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6651; u

Tagórif dwar kriterji li fuqhom se ssir l-góaúla ta' manager news and registered editor mal-Public Broadcasting Services (PBS), bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6652.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaó issa lill-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, f'isem il- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Úgóaúagó u Impjieg, inqiegóed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviú Legali Nru 362 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 góall-Góaúla ta' l-Applikanti góad-Dóul fil-Kors góall-Grad ta' Bachelor of Dental Surgery – B.Ch.D.;

Avviú Legali Nru 363 ta' l-2004 – Statut biex jemenda l-Istatut 1 (Emenda Nru. 2) ta' l-Universita' ta' Malta – Íenerali, 2004;

Tagórif dwar l-góadd ta' studenti li góamlu l-eúamijiet fil-livell tas- SEC f'Mejju 2004 fid-diversi suííetti u r-riúultati miksuba, bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6680; u

f'isem il-Ministru góall-Familja u Solidarjeta' Soðjali, inqiegóed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagórif dwar il-Kummissjoni Nazzjonali Familja, flimkien ma' kopja tar- rapport maóruí mill-istess Kummissjoni f'Íunju 2004 intitolat "Ngóinu fil-Óolqien ta' Bilanð bejn ix-Xogóol u d-Dar – Proposti góal Politika", bi tweíiba góal mistoqsija parlamentari 6737; u

f'isem il-Ministru góall-Affarijiet Barranin inqiegóed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja ta' ittra (tradotta mill-Íermaniú) mibgóuta mill-Ambaxxata Maltija f'Berlin, il-Íermanja, b'risposta góal artiklu dwar Malta li kien íie ppubblikat fil-íurnal Íermaniú 'STERN', liema ittra íiet ippubblikata fil-óaría ta' Íunju ta' l-istess íurnal, bi tweíiba góall- mistoqsija parlamentari numru 6540.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Viði Prim Ministru.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

TONIO BORG (Viði Prim Ministru u Ministru tal-Íustizja u l-Intern): Mr Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq mozzjoni mingóajr avviú.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingóata.

MOZZJONIJIET

SOSTITUZZJONI TA' MEMBRU FIL-KUMITAT PERMANENTI DWAR L-

AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li:-

Billi b'riúoluzzjoni tagóha tad-29 ta' Marzu 2004, din il-Kamra kienet innominat lill-Onorevoli John Dalli fil-kwalita' tiegóu ta' Ministru ta' l-Affarijiet Barranin membru fil-Kumitat Permanenti dwar l- Affarijiet Barranin u Ewropej;

Billi l-Onorevoli John Dalli m'góadux jokkupa l-kariga ta' Ministru ta' l-Affarijiet Barranin;

Din il-Kamra tirriúolvi li l-Onorevoli Michael Frendo jiíi nominat membru tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej minflok l-Onorevoli John Dalli.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Viði Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni góaddiet nem.con.

MR SPEAKER: Ngóaddu issa góall-Ordnijiet tal-Íurnata.

ORDNIJIET TAL-ÍURNATA

ABBOZZ TA' LIÍI DWAR L-EKO-KONTRIBUZZJONI

ECO-CONTRIBUTION BILL

L-Ordni góat-Tieni Qari íie moqri.

Ikompli mill-20 ta' Lulju, 2004.

Il-mistoqsija reígóet tqiegódet.

MR SPEAKER: Rimarki? l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Mr Speaker, l-ebda gvern ma jistenna xi xita ta' tifóir jew xi applaws li jtarrax meta jintroduði skemi íodda ta' kontribuzzjoni, góax ovvjament dawn dejjem jispiððaw iúidu l-piúijiet amministrattivi jew finanzjarji fuq l-elettorat.

L-ebda gvern ma jieóu pjaðir ikollu jispjega góalfejn kellu jintroduði dawn il-piúijiet, pero', gvern li jkollu viújoni ðara góal pajjiúu, bilfors li jsib ruóu obbligat li jintroduði miúuri bóal dawn óalli jkun jista' jiffinanzja x-xogóol tiegóu.

Wieóed ikollu jammetti li fil-qasam ta' l-ambjent, dan il-pajjiú góadu lura ferm.

Ikollna nammettu li f'dawn l-aóóar snin akkomodajna l-iúvilupp mgóaííel li rajna jsir fil-gúejjer tagóna, u óallejnih inessina li kien qiegóed iíib miegóu problemi ambjentali kbar, li issa waslu biex jilóqu livelli allarmanti.

Xbajna nisimgóu lil min jikkritika lill-gvern preúenti minóabba l-problemi kbar ambjentali li góandna madwarna.

Il-miúbliet-muntanji huma s-suííett favorit.

GÓalkemm l-ibóra ta' madwarna u l-arja li niíbdu ma' kull nifs isostnuna, f'dawn l-aóóar snin ftit konna qegódin nagótu kas ta' miúuri li stajna óadna biex intaffu mit-tniííis tagóhom.

Ikolli nammetti li xbajt naqbel ma' kull min ikkritikana dwar il-fatt li f'dan ir-rigward ma konniex qegódin naódmu biúúejjed.

Mr Speaker, xtaqt nagómel dan l-intervent mhux biss bóala membru parlamentari tan-naóa tal-gvern iúda anke bóala ðittadin Malti li naóseb li l-gvern ma kienx qiegóed jaódem biúúejjed biex jieóu ósieb lill-ambjent.

Huwa preðiúament góalhekk li jiddispjaðini ferm meta nara li ðerta kritika diretta li qiegóda ssir fil-konfront tal-miúuri konkreti li qegódin nieódu issa, biex naíixxu qabel ikun tard wisq, hija purament partiííjana u distruttiva, li m'hi se twassalna mkien.

Irrid nippreðiúa ruói, biex ma jkunx hemm min jifhimni óaúin.

Billi nikkritika lil min jikkritika ma jfissirx li qiegóed nirriferi góal kulmin wera t-tóassib íenwin tiegóu fir-rigward ta' l-iskema ta' l-eko- kontribuzzjoni.

Bl-ebda mod ma rrid nirriferi góal dawk in-nies li forsi kellhom xi ósieb íenwin, u npoííihom fl-istess xkora ma' dawk li seta' kellhom xi skopijiet ulterjuri, iúda meta nara esponenti ewlenin tal-partit Laburista jikkritikaw mingóajr ma jagótu alternattivi realistiði, jiddispjaðini, iktar u iktar góaliex jien wieóed minn dawk li nóoss li pajjiúna ma jistax jimxi 'l quddiem f'sitwazzjoni bóal din.

Iva, hemm búonn ta' input, u min-naóa ta' l-oppoúizzjoni hemm min hu kapaði jagóti dan l-input, iúda l-klima politika ta' antagoniúmu bla búonn qiegóda xxekkel milli jsir dan.

Din il-klima m'hijiex qiegóda tagómel íid lil pajjiúna, fl-ebda aspett, partikolarment f'dak ambjentali.

Eúempju ðar nistgóu narawh mhux biss permezz tal-kritika li qegódin nisimgóu f'dan id-dibattitu, iúda anke bil-kritika li rajna fir-rigward tat- temporary engineered landfill li l-gvern waqqaf fil-Magótab, sakemm titlesta l-permanent landfill fl-GÓallis.

M'góandix góalfejn infakkar fil- kontroversja sóióa li kellna f'dawn l-aóóar xhur.

Góamilna sena nisimgóu lill-oppoúizzjoni tgóid li kellna nabbandunaw l-idea ta' engineered landfills f'siti oórajn u nestendu l-óajja tal-Magótab.

Issa li góamilna preðiúament dan, iúda b'mod ordnat u b'mod modern, mhux bil-mod diúorganizzat li konna mdorrijin naraw tul dawn l-aóóar snin, xorta sibna ruóna affaððjati bi kritika distruttiva, li ma twassal góal imkien.

Issa qiegóed jingóad li dak li qiegóed isir huwa ta' dannu góar-residenti li joqgóodu fil-viðinanzi tal-Magótab.

Bl-istess óaía li kien jissuííerixxi hu stess, il-partit Laburista qiegóed jgóid li se ssir il- ósara.

Fl-opinjoni tiegói, dan huwa attentat sfaððat li huwa intiú sempliðement to score cheap political points, pero' naóseb li b'din it- tattika, l-oppoúizzjoni se ssib li l-points li se tiskorja se jkunu sempliðement own goals.

Jiena naqbel li f'din iz-zona qiegóed isir dannu lill-ambjent, u nifhem it- tóassib tar-residenti li joqgóodu fil-viðinanzi tagóha, pero' nóoss li m'huwiex íust li l-oppoúizzjoni tikkritika xi óaía li ssuííeriet hi stess, filwaqt li tikkritika wkoll miúuri li in the long term se jkunu ta' benefiððju anke góal dawn l-istess residenti.

Hija diúonesta politika li l-oppoúizzjoni tikkritika skema li taf li hija intiúa biex tgóin fil-íbir ta' fondi óalli nkunu nistgóu mmexxu lis-siti li fihom niddisponu mill- iskart tagóna b'mod organizzat, filwaqt li tipprova ssaóóan l-irjus tað- ðittadini milquta direttament b'din il-problema.

Ta' min wieóed jgóid – anke góaliex ðerti artikolisti wkoll kienu wrew ðertu tóassib dwarha – li ð-ðittadin irid ikun assigurat li l-flus li qegódin jiníabru permezz ta' l-iskema ta' l-eko-kontribuzzjoni se jintuúaw direttament biex ngóollu l-livell ta' l-ambjent f'pajjiúna.

Iva, nikkonferma li hekk se jsir.

Il-flus li se jiníabru permezz ta' din l- iskema ídida se jmorru direttament fl-environmental fund li kien maósub fil- budget li góadda.

Ovvjament, dan il-fond se jkun qiegóed hemm biex jintuúa góal skopijiet ambjentali.

Nafu li waóda mill-iktar miúuri li se tneffaqna flus f'dak li góandu x'jaqsam ma' l-ambjent hija s-sistema ta' l- immaniííjar ta' l-iskart.

Il-flus li qegódin nipproíettaw li niíbru permezz ta' l-iskema ta' l-eko-kontribuzzjoni m'humiex se jkunu biúúejjed biex niffinanzjaw l-immaniííjar ta' l-iskart, pero' úgur li se jkunu ta' góajnuna.

Sur President, f'dan l-istadju nixtieq nappella lill-partit Laburista biex jispjega lir-residenti tal-Magótab kif kienu se jissolvew il-problemi li qiegóed ibeúúagóhom bihom, kieku íara kif ried hu u ma sseóibniex fl-Unjoni Ewropea.

Huwa fatt ikkonfermat li l-Unjoni Ewropea se tagótina 24 miljun Ewro mit-32 miljun Ewro li góandna búonn biex norganizzaw il-íbir u l- immaniííjar ta' l-iskart tagóna.

Iva, l-Unjoni Ewropea se tiffinanzja úewí terzi ta' din l-ispiúa.

GÓalhekk nería' nappella lill-opppoúizzjoni biex mhux biss tispjega lir-residenti tal-Magótab u tal-viðinanzi, iúda tispjega lill-poplu Malti u GÓawdxi kollu minn fejn kienet biósiebha ííib dawn l-24 miljun Ewro, kieku ma sseóibniex fl-Unjoni Ewropea.

Il-partit Laburista jgóid li jekk ikun fil-gvern, ma júidx it-taxxi.

Talli qal hekk, íie saóansitra mðanfar minn ex-ministru Laburista tal-finanzi.

F'pajjiúna ma jistax ikun li jkollna kollox.

Ma nistgóux nagómlu skema moderna ta' immaniííjar ta' l-iskart, jekk ma jkonniex flus.

Il-partit Laburista ma jistax ikun kredibbli jekk ma jispjegax minn fejn kien se jíib dawn il-flus.

Jekk l-oppoúizzjoni trid tkun kredibbli mar-residenti tal- Magótab, trid tispjegalhom kif se tirranía l-preokkupazzjonijiet tagóhom, mingóajr ma jkollha fondi íejjin minn x'imkien.

Il-Malti jgóid li bejn il-kliem u l-fatti, hemm baóar jikkumbatti.

Il- partit Laburista góandu óabta juúa kliem sabió biex jimpressjona, imma l- fatti juru li ma kellux pjanijiet serji f'dan ir-rigward.

Se ngóaddi issa biex nirrispondi góall-kritika li íiet minn bnadi oóra, u li turi tóassib íenwin.

Kien hemm min issuííerixxa li diversi aspetti tal- liíi li qegódin niddiskutu góandhom jiíu fine tuned biex jirriflettu aójar is-sitwazzjoni lokali u biex jgóinu sabiex aktar konsumaturi juúaw prodotti li huma environmentally friendly.

Finalment, dan huwa wieóed mill- iskopijiet ta' din il-liíi.

Jien naqbel ma' min wera dan it-tip ta' tóassib.

Iva, f'dak li huwa fine tuning ta' din il-liíi, hemm xi jsir u fil-fatt, il-ministru inkarigat diía wiegóed li se titwaqqaf kummissjoni biex tidóol f'din l-iskema fid-dettal, filwaqt li tipprepara rapport sa Ottubru li íej.

Din il-miúura góandha góan ewlieni, u ðioe' li ddaóóal kultura ta' apprezzament akbar tal-problemi ambjentali ta' pajjiúna.

Dan huwa pass kbir fid-direzzjoni t-tajba.

S'issa, dan ma kienx jeúisti fil-liíi Maltija, u issa li íiet introdotta miúura bóal din, góandna naraw il-poúittiv tagóha, mhux nippruvaw inkissruha bi kritika distruttiva.

Nafu - u din hija miúura li ta' min wieóed ifaóóarha - li 5% tad-dóul mill-iskema ta' l- eko-kontribuzzjoni se jintuúaw biex jgóinu lill-importaturi u lill- produtturi óalli jintroduðu return systems.

Fid-dinja moderna teúisti l- kultura li wieóed jarmi, mingóajr ma jagóti kas tal-konsegwenzi li jista' jkollu r-rimi bl-addoðð ta' l-iskart.

GÓalhekk din il-miúura se tkun qiegóda tinkoraííixxi lill-importaturi u lill-produtturi biex jieódu din l- inizjattiva óalli jgóinu lill-gvern fix-xogóol tiegóu f'dan ir-rigward.

Nista' nsemmi wkoll il-fatt li din il-miúura qiegóda tinkoraííixxi l-uúu ta' sistemi ta' ibbottiljar ta' minerali fi fliexken tal-óíieí, li jintuúaw góal iktar minn darba.

Ilbieraó il-Ministru spjega kif skond studji li saru, il-fliexken tal-óíieí góall-minerali jintuúaw madwar góaxar darbiet.

Ovvjament, il-kontribuzzjoni fuq dawn il-fliexken se titóallas darba biss u allura, awtomatikament, peress li l-istess flixkun se jintuúa góal góaxar darbiet, il-kontribuzzjoni li se jkollha titóallas se tirriúulta li tkun ferm inqas.

GÓalhekk, permezz ta' din il-miúura wieóed góandu jara li l- minerali fi fliexken tal-óíieí ikunu iróas minn dawk fi fliexken tal- plastik, li jikkawúaw problemi kbar f'dak li hu immaniííjar ta' l-iskart, góax ma jistgóux jintuúaw iktar minn darba.

L-unika soluzzjoni biex ma ssirx ósara ambjentali minóabba l-kontenituri tal-plastik hi li dawn jiíu riðiklati, iúda dan l-eúerðizzju jinvolvi spejjeú enormi.

Fl-opinjoni tiegói, dan huwa pass góaqli 'l quddiem f'dak li góandu x'jaqsam mal-kultura l-ídida li nixtiequ li tidóol f'pajjiúna, pero' hemm miúuri oóra li wieóed jista' jieóu.

Jien nissuííerixxi biex kemm jista' jkun, anke permezz tal-poteri li góandu, dan il-ministeru jkompli jinkoraíixxi biex il-pieni eúistenti góal min iniííeú jibdew jiíu attwati.

Qiegóda ssir kritika b'mod regolari - u jien ikolli nammetti li naqbel magóha - góall-fatt li l-gwardjani lokali m'humiex qegódin jintuúaw biex jgóinu fil-óarsien ta' l-ambjent.

Il-wardens m'góandhomx ikun hemm biss biex iwaóólulna ð-ðitazzjonijiet minóabba xi traffic infringement, iúda góandhom ikunu wkoll f'zoni magórufa góar-rimi ta' l-iskart b'mod illegali.

Hemm búonn li min jagómel hekk jinqabad u jiíi mmultat óalli kemm jista' jkun, jiíi skoraííut milli jkompli jaíixxi b'dan il-mod irresponsabbli.

Minbarra l-gwardjani lokali, góax ovvjament dawn ma jistgóux ikunu f'kull post f'kull óin, f'areas partikolari jistgóu jiíu stallati xi cameras.

Fil- fatt jidhirli li hemm skema intiúa biex tagómel dan.

Nirrepeti li hemm búonn li l-pieni eúistenti jibdew jiíu attwati, bil-flus li jiníabru jmorru direttament fl-environmental fund.

Xi óaía li m'góandix dubju li kull min qiegóed idur fit-triqat ta' pajjiúna, qiegóed jiltaqa' magóha huwa x-xogóol estensiv ta' restawr tat- toroq.

Dan ix-xogóol, minbarra li qiegóed joóloq inkonvenjent, qiegóed jiswa lill-gvern, u allura lið-ðittadin Malti, flejjes kbar.

Naóseb li m'iniex l-unika persuna li ninsab inkwetat dwar il-fatt li minn toroq íodda fjamanti, jgóaddu vetturi li jkunu mgóobbija ú-úejjed.

Mingóajr ma rrid se jkolli niíbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra góall-fatt li b'mod regolari, f'pajjiúna qiegóed isir abbuú minn nies li jivvjaííaw bi trakkijiet mgóobbijin bil-íebel góall-kostruzzjoni.

F'ðerti kaúijiet ikun ovvju li t-trakkijiet ikunu mgóobbijin iúúejjed.

Nagómlu x'nagómlu f'dik li hi kostruzzjoni tat-triqat ta' pajjiúna, dawn it-trakkijiet xorta se jagómlu l-ósara.

Ma jistax ikun li nibqgóu nippermettu li dawn it- trakkijiet ikunu mgóobbijiet iúúejjed.

Ma jistax ikun li l-gwardjani lokali jaraw lil dawn il-vetturi góaddejjin minn quddiem góajnejhom, u ma jieódux passi kontrihom.

GÓalkemm jeúistu liíijiet li jirregolaw lil dan it-tip ta' attivita', fl- opinjoni tiegói naóseb li góandna nimmultaw lil min jabbuúa f'dan ir- rigward b'mod aktar aórax, óalli niskoraííixxu lil min jagómel il-ósara lit- triqat li jkunu góadhom kemm íew irraníati.

Barra minn hekk il-gwardjani lokali góandhom jintuúaw ukoll biex joqogódu attenti góal min isuq vetturi li jikkawúaw tniííiú ogóla mil-livelli aððettabbli.

Once again, il-flus li jiníabru minn dawn ið-ðitazzjonijiet jistgóu jintefgóu fl-environmental fund óalli kemm jista' jkun inkomplu ntejbu l-ambjent ta' madwarna.

Mr Speaker, góandna nkomplu ninkoraííixxu s-separazzjoni ta' l-iskart.

Dan m'huwiex biss ir-rwol tal-gvern iúda anke ta' kull wieóed u waóda minna, bóala ðittadini.

Ilbieraó il-Ministru qal li japprezza l-búonn li l- impjant ta' Sant' Antnin jiíi modernizzat óalli jitratta persentaííi ogóla ta' skart.

Dawn huma fatti li óadd ma jista' jiðóad.

Kulóadd qiegóed jara x-xogóol li qiegóed isir fl-impjant ta' Sant' Antnin, kulóadd qiegóed jara l-bring-in sites li íew introdotti, u li sas-sena d-dieóla, minn 50 huwa mistenni li jitilgóu góal 300.

Pero' dan biss m'huwiex biúúejjed.

Hemm búonn tal-kooperazzjoni ta' kull wieóed u waóda minna.

Is-separazzjoni ta' l-iskart, anke fid-djar, se tkompli tiíi nkoraííuta, anke permezz ta' mezzi pubbliðitarji.

F'dan l-istadju nixtieq nagómel appell.

F'laqgóa li kelli ma' l-awtoritajiet involuti fil-íbir ta' l- iskart, qbilna li m'góandniex naqtgóu qalbna.

Ilkoll nafu li l-pilot projects li kien íie mniedi fis-Swieqi kellu success rate ta' madwar 40%.

Dan ifisser li 40% ta' l-iskart ta' dik il-lokalita' íie mnaqqas mill-waste cycle.

Mr Speaker, góal snin twal, it-terrapien kien jintefa' fil-muntanja tal- Magótab.

Issa qiegóed jintefa' fil-barrieri u allura la qegódin inkabbru l- problema tal-Magótab u lanqas qegódin nirriskjaw li fil-futur jería' jkollna dik it-tip ta' problema.

Fil-futur imbiegóed, meta l-barrieri jimtlew, forsi nkunu nistgóu nikkunsidraw ir-reklamazzjoni ta' l-art mill- baóar, biex il-problema dejjiema ta' l-iskart tal-bini ma teríax titóalla tinfluwenza lill-problema ta' l-immaniííjar ta' l-iskart.

It-terrapien jikkontribwixxi góal 80% tal-problema tal-Magótab, jiíifieri jekk dan ma jibqax jintrema fil-Magótab, ikun fadal biss l-20% skart domestiku, li jekk imbagóad, permezz tas-separazzjoni ta' l-iskart, jitnaqqas bin-nofs, fil-Magótab jibqa' jiddaóóal biss 10% ta' dak li jiddaóóal illum.

Il-problema tal-landfills dejjem se tibqa' hemm, pero' se tkun 10% tal-problema ta' dawn l-aóóar snin.

GÓalhekk is-separazzjoni ta' l-iskart hija inizjattiva li ta' min wieóed jinkoraííiha, góax kif qal tajjeb il-Ministru Pullicino, jekk nilóqu livelli – kif fil-fatt góamilna f'ðerti lokalitajiet – ta' 40%, inkunu lóaqna l-livelli tal-Íermanja, li góandha l-ogóla success rate ta' separazzjoni ta' l-iskart.

Fl-Ingilterra, is-success rate hija ferm iktar baxxa.

Bil-prova li góamilna, wara ftit xhur ksibna l-istess success rate tal-Íermanja.

GÓalhekk m'góandniex naqtgóu qalbna.

Il-gvern jista` jagómel óafna iktar minn hekk.

Minbarra li jinkoraííixxi s- separazzjoni ta' l-iskart domestiku - xi óaía li góandha d-diffikutajiet tagóha góax tinótieí il-kooperazzjoni ta' numru kbir óafna ta' nies – jista' jesiíi li fid-dipartimenti governattivi, immedjatament jibda jkun hemm separazzjoni ta' l-iskart.

Jekk inóarsu lejn il-waste paper bins li hawn f'din il-Kamra naraw ammonti kbar ta' karti.

Úgur li m'hu qiegóed isir xejn biex dawn il-karti jiíu riðiklati.

Din hija óasra.

GÓalhekk il- gvern góandu jesiíi li góallinqas fid-dipartimenti tiegóu, b'mod immedjat tibda ssir is-separazzjoni ta' l-iskart b'mod effettiv.

Aóna nistgóu ninkoraííixxu wkoll il-waste separation u waste recycling f'entitajiet bóalma huma l-lukandi.

Fil-fatt diía' hawn lukandi li góandhom forom ta' separazzjoni u riðiklaíí ta' l-iskart fihom infushom.

GÓalhekk góandna ninkoraííixxu, anzi nesiíu, li jkun hemm dan it-tip ta' skemi, filwaqt li norbtu skemi bóal dawn ma' permessi góall-bini ta' lukandi, fabbriki u stabbilimenti oórajn.

Mr Speaker, qabel nikkonkludi nixtieq ngóid li nagómlu x'nagómlu, góandna dejjem inúommu f'moóóna din il-kwotazzjoni: We are not the bosses of taxpayers, they are ours.

Din il-fraúi kien qalha d-direttur ta' l-IRS Amerikan, fl-1955.

Kull min ióallas góal servizz, joóroí sodisfatt jekk jieóu value for money.

Óadd ma jieóu pjaðir ióallas, imma jekk wieóed jieóu value for money góas-servizz li jkun qiegóed ióallas góalih, se joóroí sodisfatt.

Jien ninsab konvint li ð-ðittadin Malti, li se jóallas biex flimkien intejbu l-ambjent, se joóroí sodisfatt bil-miúuri ambjentali li se jiíu ffinanzjati permezz ta' din il-kontribuzzjoni.

Finalment, din il- kontribuzzjoni se twassal góal titjib fil-livell ta' l-góixien tagóna lkoll, ta' uliedna u tal-íenerazzjonijiet futuri.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anílu Farrugia.

ONOR ANÍLU FARRUGIA: Mr Speaker, óadt pjaðir óafna nisma' d-diskors ta' l- Onor. Pullicino Orlando góax f'dak li góandu x'jaqsam mal-óarsien ta' l- ambjent, l-oppoúizzjoni ma ssib l-ebda problema f'li jkun hemm politika serja u f'li jiíu indirizzati l-problemi kollha relatati ma' l-ambjent.

Óadt pjaðir li propju l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, membru parlamentari fil-gvern, óa poúizzjoni kontra l-partit tiegóu stess fir- rigward tal-kwestjoni tal-landfills.

L-inizjattiva tiegóu kienet waóda ta' min ifaóóarha góax il-politika tal-gvern li jagómel landfill ódejn it- tempji ta' l-Imnajdra u Óaíar Qim kienet politika úbaljata, li íiet ikkritikata internazzjonalment u allura, fl-aóóar mill-aóóar íiet skartata.

Riðentement, f'artiklu li ktibt f'"The Times", staqsejt dwar min se jagómel tajjeb góall-Lm100,000 li óallasna lil min góamel ir-rapport dwar il- proíett tal-landfill fl-Imnajdra.

Staqsejt dan góax min jibgóat l-income tax return tard, jeóel Lm5, u jkollu jóallasha.

Min se jagómel tajjeb góal dawn il-Lm100,000?

Ormai, lill-gvern Nazzjonalista drajnih.

Jekk jiúbalja hu, ma jimpurtax, u jekk jikkawúa l-problemi minóabba politika óaúina ta' tmexxija, jara kif jitfagóhom fuq il-óaddiem, fuq iú-úgóir.

Huwa góalhekk li l-partit Laburista ma jaqbilx li l-eko-kontribuzzjoni góandha ssir taxxa.

Dan il-poplu ma jiflaóx jibqa jiíi ntaxxat.

L- oppoúizzjoni temmen li góandu jsir xi óaía biex dan il-poplu jitneúúa' mill- piúijiet kbar ta' taxxi li góandu.

Ma ninsewx li ftit xhur ilu, il-VAT telgóet minn 15% góal 18%.

Issa, kif jgóidu t-Taljani, sopra corna bastonata, minbarra li wieóed ióallas 18% fuq il-prodott jew servizz, irid ióallas ukoll l-eco-contribution.

In-Nazzjonalisti góandhom dan il-fine tuning, li iúda huwa falz, góax eco-contribution ma tfisser xejn ólief taxxa, góax óadd ma jista' jagóúel li ma jóallashiex.

Din m'hi kontribuzzjoni xejn, iúda hija taxxa oóra fuq il-konsumatur, fuq il- óaddiema middle class u lower class Maltin u GÓawdxin.

Mr Speaker, dan kollu mhux il-partit Laburista biss qiegóed jgóidu.

Anke hawn, wieóed irid joqgóod attent góal dak li kienu qegódin jgóidu n- Nazzjonalisti ftit tax-xhur ilu.

Jien inóobb inúomm óafna diskorsi li jagómlu ðerti persuni, góalhekk nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoííi fuq il-Mejda tal-Kamra intervista dwar l-eco-tax li kien ta Fabio Pirotta, uffiðjal góoli ta' l-MIC, il-famuú ðentru góall-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea, fi úmien Simon Busuttil.

Ma ninsewx li din l-intervista kienet ingóatat fiú-úmien meta kienet qiegóda ssir kampanja feroði biex il-poplu jivvota favur li Malta tidóol fl-UE.

F'dak iú-úmien kienu jsiru óafna intervisti lil persuni mill-MIC, góax dak li kienet tgóid il-MIC kien vaníelu.

F'din l-intervista, lil Fabio Pirotta, il-gazzetta "The Malta Independent on Sunday" staqsietu hekk:

"Will I have to pay some form of eco-tax imposed by the EU because of its high environmental standards?"

Ir-risposta ta' Fabio Pirotta kienet din:

"Even though there are high environmental standards in the EU, it does not have any environmental tax and EU citizens are not required to pay environmental tax or eco-tax or green tax imposed by the EU.

There is no such tax.".

Fil-kampanja elettorali góar-referendum, in-Nazzjonalisti kienu qegódin jgóidu li góal dak li góandu x'jaqsam ma' l-ambjent, ma kellniex góalfejn noqogódu naósbu li se jkun hemm xi taxxa.

Kellha tkun il-politika tal- gvern li kellha tindirizza lill-problema ambjentali.

Aóna nafu li l-Onor.

Zammit Dimech, li f'dak iú-úmien kien il-ministru responsabbli mill- ambjent, ma kellux rapport wieóed jew tnejn dwar kif l-ambjent kellu jiíi rraníat, iúda kellu pataflun ta' rapporti u konsulenzi li lkoll íew iffinanzjati mit-taxxi tal-poplu.

Iúda minkejja dawn ir-rapporti kollha, fejn wasalna?

Ma wasalna mkien.

U din hija xi óaía recurring, li tirrepeti ruóha sena wara l-oóra.

Bejn l-1996 u l-2001, ma nafx kemm-il rapport sar, iúda minkejja kollox, ma íara xejn.

Mr Speaker, aóna bóala l-partit Laburista, x'qegódin ngóidu?

L-ewwelnett aóna kellna politika li kienet tindirizza lill-problema tal-Magótab.

Fil- perjodu qasir ta' amministrazzjoni Laburista, konna diía' qbadna lill-barri minn qrunu billi konna góamilna politika dwar fejn góandu jiíu depoúitat il- materjal tal-kostruzzjoni.

F'din il-Kamra kemm-il darba ssemmiet il-kwestjoni tal-land reclamation.

GÓaliex qatt ma qbadna dak it-terrapien li jammonta góal madwar 80% ta' l- iskart li jiííenera pajjiúna, u uúajnih góal-land reclamation?

Kull pajjiú úgóir li jmiss mal-baóar, bóal Íibilta' u Singapore, jagómlu land reclamation, anke jekk ma jkollhomx proíett ippjanat.

Ðipru huwa tletin darba ikbar minn Malta, u waóda mill-affarijiet li góamel hi li kabbar il- bajjiet.

Óafna mit-turisti Ingliúi ma jinteressahomx mill-knejjes u l- katidrali, iúda jinteressahom biss mix-xemx u mill-bajjiet.

GÓalhekk ið- Ðiprijotti kabbru x-xtut ta' pajjiúhom biex bajjiet ta' nofs kilometru wessgóuhom góal tlieta jew erba' kilometri.

Aóna fl-ebda mument m'góamilna dan, anzi góamilna proíett f'San Íiljan, fejn infaqna óafna flus biex íibna r-ramel mill-Íordan, u óadulna kollox.

Rigward il-kwestjoni tad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, il-harmonisation eðð., pajjiúi serji li kienu kapaði jinnegozjaw, akkwistaw eúenzjonijiet minn ðerti tipi ta' eco-tax fuq prodotti u servizzi partikolari.

Per eúempju l-gvern Ingliú iddeðieda li biex jipproteíi ðerti eneríiji li qiegóed jieóu servizz minnhom, ma jdaóóalx eco-tax fuqhom.

Ovvjament, l-UE ikkritikatu góal dan l-aíir imma l-gvern Ingliú irraíuna li dawk li jissejóu greener energies m'góandhomx jaqgóu fil-bracket ta' the new ecological tax.

Il-gvern Ingliú irraíuna li dawn il-forom ta' eneríija, they do not breech EU rules on state aid, góax ovvjament, l-eúenzjoni ta' ðerti prodotti jew servizzi mill-eco-tax hija forma ta' state aid.

Mr Speaker, jekk inóarsu lejn il-lista li góandna quddiemna, lejn id- deskrizzjoni bil-pre-code li qiegóda fl-ewwel skeda, fejn hemm it-tariffa ta' l-eko-kontribuzzjoni, insibu li anke fir-rigward tar-riðiklaíí ta' ðerti prodotti, fejn allura, úgur li mhux se tkun qiegóda ssir ósara lill- ambjent....

Kif nafu, f'pajjiúna hawn min jirriðikla t-tyres tal-karozzi, fejn minflok jintremew, dawn jerígóu jinbnew mill-ídid.

Fil-code number 4012 tal-liíi qiegóed jingóad li góal "retreated or used pneumatic tyres of rubber, solid or cushion tyres, tyre threads, tyre flaps or rubber", l-eko- kontribuzzjoni se tkun ta' Lm2, daqs il-kontribuzzjoni góal tyres íodda.

Din x'serjeta' hi, li min jixtri recycled tyres irid ióallas l-eco-tax daqs min jixtri tyres íodda?

Il-gvern preúenti góandu problema ta' flus.

Peress li ma qgóadx bil-góaqal u kellu politika úbaljata, issa jinsab fi stat ta' paniku kbir u allura, fejn jista' jaótaf, qiegóed jaótaf.

Fejn jista' jagómel it-taxxi, qiegóed jagómilhom.

Dan il-gvern lanqas kellu d-diðenza li mill-15% VAT fuq ðerti servizzi, jindirizza ðerti problemi ambjentali, anzi, wara l-elezzjoni íenerali úied il-VAT góal 18%.

Issa, to top it all, introduða l-eco-tax.

B'dawn it-taxxi kollha, kif jista' l-poplu Malti jibqa' miexi 'l quddiem?

Din is-sistema m'hijiex qiegóda tagómel distinzjoni bejn min verament góandu kuxjenza favur l-ambjent u min m'góadux.

Fejn huma l-inðentivi góal min irid jagómel sistema ta' eneríija solari fid-dar jew fil-fabbrika tiegóu?

Úgur li f'pajjiúna nistgóu nuúaw din it-tip ta' eneríija bl-iktar mod massimu.

Waóda mill-affarijiet li jistgóu jsiru hi li fir-reclaimed land isiru s-solar fields fejn ikunu jistgóu jitpoííew il-panels li jiííeneraw l-eneríija.

Mill-iskart nistgóu noóolqu sistema li tipprovdi l- eneríija mingóajr spejjeú.

Minkejja li f'pajjiúna góandna x-xorti li ngawdu x-xemx góal óafna sigóat matul il-íurnata, m'hu qegódin nagómlu xejn biex nibbenefikaw minnha.

F'Ðipru, 40% tal-popolazzjoni, li tammonta góal madwar 600,000 persuna, juúaw is-solar energy, filwaqt li l-gvern jissussidja l-importazzjoni tal- prodotti li jiííeneraw din l-eneríija.

Ormai, il-partit Nazzjonalista ilu 17-il sena fil-gvern, f'liema snin m'góamel assolutament xejn fir-rigward ta' alternative energy resources li seta' juúa.

Madwar óames snin ilu, studenti universitarji, illum iníiniera, kienu góamlu proíetti kbar dwar l- uúu ta' l-eneríija solari, jiíifieri r-riðerka f'dan ir-rigward, saret.

Iúda minkejja dan, il-gvern baqa' lura milli jottempra ruóu billi jagómel proíett li jkun jagómel sens.

Óadt gost nisma' lill-Onor.

Pullicino Orlando jirriferi góas-separazzjoni ta' l-iskart fis-Swieqi.

Fl-opinjoni tiegói, dan kien pilot project tajjeb, li góandu jiíi nkoraííit f'areas oórajn.

Fir-rigward ta' l- ambjent, minbarra li wieóed irid jara li jissepara l-iskart, irid joqgóod attent dwar xi prodott juúa biex jieóu l-eneríija.

Iktar ma wieóed inaqqas mill-uúu taú-úejt, tal-faóam u ta' kull tip ta' riúors ieóor, iktar ikun qiegóed isaóóaó lill-pajjiú, anke mil-lat finanzjarju.

Meta wieóed jonfoq inqas fuq iú-úejt, iktar flus se jibqgóu fil-pajjiú u iktar flus se jkunu jistgóu jintefqu f'affarijiet oórajn.

Meta l-Íermaniúi ssieóbu fl-Unjoni Ewropea, ma qabdux u daóólu l-eco-tax fuq kollox, iúda qagódu attenti li meta per eúempju servizz ikun shared, wieóed ióallas inqas.

Jekk tliet persuni juúaw taxi waóda, ikunu qegódin joóolqu inqas pollution milli kieku juúaw karozza kull wieóed biex imorru fl-istess destinazzjoni.

Il-Íermaniúi qagódu attenti li jagómlu distinzjoni f'affarijiet bóal dawn, biex b'hekk bnew politika serja u raffinata.

Il-politika ambjentali tal-Íermanja hija politika eððellenti.

Il-Íermaniúi tant huma konxji mill-búonn tal-protezzjoni ta' l-ambjent, li waóda mill-affarijiet li góamlu kienet li jekk il-óaddiem iú-úgóir kien se jkollu jóallas taxxa úejda – bóalma se jiíri f'pajjiúna, permezz ta' din il- liíi li qiegóed jgóaddi l-gvern Nazzjonalista – ta' l-inqas kulóadd ióallas skond kemm joóloq pollution.

Il-Íermaniúi rraíunaw li min m'góandux x'jaqsam mal-pollution m'góandux ióallas l-istess rata bóal min jimporta prodotti li jistgóu jagómlu ósara lill-ambjent.

Il-Íermaniúi óolqu sistema ta' kumpens biex filwaqt li kulóadd ióallas l-eco-tax fuq ðerti prodotti, it-tax burden góandha tagómel tajjeb biex persentaíí minn din it-taxxa jintuúa óalli jnaqqas il-kontribuzzjoni soðjali.

Il-óaddiem Malti, minbarra li qiegóed ióallas bejn 10% u11% tal-paga f'kontribuzzjoni soðjali, issa se jkollu jóallas ukoll l-eco-tax, mentri fil-Íermanja, lill- óaddiema ú-úgóar tnaqqsilhom il-persentaíí ta' kontribuzzjoni soðjali li kien ikollhom ióallsu, biex jagómel tajjeb góall-ólas ta' l-eco-tax.

GÓalkemm mhux kull pajjiú góamel dan, il-Íermaniúi góamluha, filwaqt li baqgóu jirrispettaw l-istate aid rules ta' l-over-compensation.

Ovvjament, la qegódin fil-klabb ta' l-UE, irridu noqogódu attenti fir-rigward tal- gadgets li ma nistgóux niððaqalqu minnhom, imma rigward il-parti fejn nistgóu niððaqalqu, allura nagómlu hekk.

Qiegóed ngóid dan bóala eúempju, góax anke jekk inóarsu lejn il-bio-fuels....

Nafu li f'pajjiúna hawn kumpannija li qiegóda tipproduði l-bio-diesel, u ðioe' úejt riðiklat li jería' jinóadem bóala diesel.

Din hija xi óaía tajba, li góandna ninkoraííuha.

J'Alla jkun hawn iktar kumpanniji li jinvestu biex joóolqu prodotti mill-iskart.

Jekk inóarsu lejn l-iskeda li góandna quddiemna naraw li fejn jissemmew il- gear oil, il-white oil eðð., m'hemm l-ebda indikazzjoni dwar jekk dan huwiex úejt riðiklat jew le.

"Petroleum oils under the following headings" qiegóda b'mod íenerali.

Nista' nkun úbaljat.

(Interruzzjonijiet) Onor. Fenech, j'Alla jien úbaljat.

Qiegóed nitkellem b'mod oííettiv.

Lil dawk il-kumpanniji f'pajjiúna li as a main producer jimmanifatturaw prodott li jkun il-konsegwenza ta' góaqal ambjentali, góandna ngóinuhom biex mhux biss ma jóallsux l-eco-tax meta qegódin jipproduðu, imma lanqas il-konsumatur jew min ikun qiegóed iqassam ix-xogóol ma jóallasha at the final point jew at any point in between.

Fir-rigward tal-problemi ambjentali, il-Íermaniúi qalu li l-iktar problema li tinkwetahom kienet ir-riduzzjoni tal-carbon dioxide.

Dan beda jiíri góax l-emissions mill-óruq tal-fuel, mill-power stations, mill-óruq tal- faóam tal-ferroviji kienu ta' aktar minn 35%.

GÓalhekk il-Íermaniúi ddeðiedew li din il-problema ambjentali kienet waóda ewlenija, li kellha tiíi indirizzata b'mod immedjat.

F'dan il-pajjiú, x'góamilna?

Hawnhekk se jkollna nóallsu l-eco-tax anke jekk inqaxxru l-leója, jiíifieri biex filgóodu nagómlu ftit aftershave, irridu nóallsu t-taxxa.

Ilkoll nafu li n-nisa jidilku wiððhom bil-creams filgóodu u filgóaxija, mhux b'kapriðð iúda biex iúommu wiððhom nadif.

Anke fuq dawn il-creams, trid titóallas l-eco-tax.

Ma nafx jekk huwiex se jkun hemm eco-tax fuq it-toilet paper ukoll, xi óaía li wieóed ma jistax ma juúax.

Il-politika serja titlob li wieóed jindirizza lill-problema ambjentali, pero', filwaqt li jagómel it-taxxa, jara kif inaqqas it-tbatija taú-úgóir.

Dan l-abbozz ma jagómel l-ebda distinzjoni bejn min huwa komdu u min qiegóed ibati.

Il-Íermaniúi u l-Isvediúi, x'góamlu?

Fir-rigward ta' l- elettriku ííenerat permezz tal-wave energy – li m'huwiex il-kaú ta' Malta, avolja jekk irridu, nistgóu nagómlu dan, góax il-gúejjer tal-Karibew, li óafna minnhom huma iúgóar minn pajjiúna, jiííeneraw 60% ta' l-eneríija li jeótieíu permezz tal-mewí - (Interruzzjonijiet) Jien m'iniex qiegóed ngóid li se ntellgóu 60%, u hawnhekk naqbel miegóek.

Onor. Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: M'góandekx wave energy biúúejjed.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: GÓandek wave energy f'ðerti kosti, m'góandekx biúúejjed biex ittella' ðerta produzzjoni, imma jien nista' ngóidlek - u inti taf daqsi – li hawnhekk lanqas biss sar pilot project wieóed, meta kien hawn min irid jagómlu, biex jipprova jara jekk il-produzzjoni ta' l- eneríija tistax issir permezz tal-mewí tal-baóar.

Fil-Karibew, kif qiegóed jgóid tajjeb l-Onor.

Pullicino, hemm óafna tidal waves li jipproduðu iktar eneríija, iúda f'Malta, fil-grigalati ta' Jannar u Frar, jista' jkollna......

Meta qegódin ngóidu nipproduðu l-eneríija, ma jfissirx li biex nuúawha dak il-óin iúda biex nerfgóuha.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux il-grigalati biss.

Huwa góalhekk li jsir l-istudju.

Qiegóed ngóid dan góax int il- ministru responsabbli, u góalhekk naóseb li taf li ðerti affarijiet jistgóu jsiru.

Fil-fatt, góalhekk jeúisti l-kulleíí tax-xjenza, biex dawn l- affarijiet jiíu studjati.

Fir-rigward tas-solar energy ma sar xejn, u jekk kien hemm xi óaía li kellha ssir, din kellha ssir mill-gvern.

Jaf il-Ministru li f'pajjiúna m'hawnx lanqas uffiðju wieóed governattiv li juúa l-eneríija solari?

Issa m'iniex qiegóed nitkellem dwar eneríija li tintuúa fil-Karibew, iúda fil- Mediterran.

(Interruzzjonijiet) Mhux din hija l-problema f'dan il- parlament, Onor. Pullicino!?

Aóna rridu nnaqqsu t-taxxi, mhux inúiduhom, biex noóolqu iktar íid.

Kif nistgóu núidu l-kompetittivita' ta' pajjiúna meta nafu li mill-1 ta' Awwissu, hekk kif tgóaddi din il-liíi, se jogólew il-prezzijiet?

Kemm ftaóru tal-partit Nazzjonalista li góax se nissieóbu fl-Unjoni Ewropea, il-prezzijiet tal-household appliances se jorósu!

Issa, góax góadda kollox, il-prezzijiet ta' dawn il-prodotti se jerígóu jogólew, u mhux b'Lm1 jew b'Lm 2.

Per eúempju television jista' jogóla bi Lm12, skond it-tubu.

Il-microwave ovens kollha se jogólew b'Lm10, kemm dawk li jiswew Lm23 kif ukoll dawk li jiswew óafna iktar.

Dawn iú-úidiet se jinóassu l-iktar miú-úgóir, minn min góadu jibda l-óajja.

U x'se jieóu lura?

Xejn, sempliðiment se jinóoloq fond.

Mr Speaker, góall-income tax hemm l-inland revenue department u góall-VAT hemm id-dipartiment tal-VAT.

Issa, góall-eco-tax se tinóoloq awtorita', mela din it-taxxa li se tiíi mposta .....

(Interruzzjonijiet) U iva, awtorita` kompetenti.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru góall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent): Jimporta ngóid xi óaía biex góallinqas ma niúgwidawx lin-nies li qegódin jisimgóuna?

MR SPEAKER: L-Onor.

Pullicino, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kemm fis-seduta tal-bieraó kif ukoll f'dik ta' dalgóodu, kemm jien kif ukoll l-Onor.

Tonio Fenech góedna li m'aóna se noóolqu l-ebda awtorita' oóra biex tamministra l-eko-kontribuzzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Farrugia jista' jkompli bl-intervent tiegóu.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Filwaqt li nirringrazzja lill-Ministru ta' din l- ispjegazzjoni, irrid ngóid li úgur li se jkun hemm amministrazzjoni biex tenforza lil din il-liíi ídida.

Ma naósibx li góal dan ix-xogóol se jintuúaw l-istess spetturi tal-VAT jew ta' l-income tax.

(Interruzzjonijiet) Se tuúaw lill-ispetturi tad-dipartiment tal-VAT?

Qiegóed nistaqsi dan biex ikun on record.

Kollox sew, se jintuúaw l- ispetturi tad-dipartiment tal-VAT.

Mr Speaker, nafu wkoll li l-piena amministrattiva, u mill-aspett legali, din hija farsa fuq il-fares, on failure to pay se ssir awtomatikament piena kriminali.

Din il-piena amministrattiva, li tista' titla' góal eluf ta' liri, tista' wkoll tiíi konvertita f'piena ta' óabs, góax minbarra n-nuqqas tagóha......

Óalli nikkwota:

"L-awtorita` timponi piena...."

Mr Speaker, l-Onor.

Pullicino se joqgóod jinterrompini kull darba?

MR SPEAKER: Onor. Ministru, l-Onor.

Farrugia huwa in possession.

Issa jekk jagótik permess. ...

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Iva, nagótih permess, basta ma jeóodlix óafna óin.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-punt huwa dan, u spjegajtu l-bieraó fl- introduzzjoni tal-liíi.

Huwa veru li hemm miktub hekk, pero' ilbieraó iddikjarajt li dak kollu li góandu x'jaqsam mal-pieni se jiíi lined mal- pieni li hemm fil-liíi tal-VAT.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Kollox sew, nirringrazzjak.

Ejjew naraw x'inhuma l- pieni in kwestjoni.

Jekk dawn il-pieni se jiíu lined ma' dawk fil-liíi tal- VAT, se jkollna nies li góax ma jóallsux din il-piena amministrattiva, jispiððaw fil-óabs, góax kif jaf il-Ministru, min ma óallasx il-piena dwar il-VAT, spiðða fil-óabs.

Kulma jagómel il-kummissarju tal-VAT hu li jagóti perjodu ta' úmien ðans biex wieóed ióallas, u jekk dan jibqa' ma jóallasx, jitressaq quddiem il-qorti tal-maíistrati, jeóel multa ta' Lm6 kuljum talli ma óallasx, u jispiðða fil-óabs.

U mhux wieóed u tnejn spiððaw fil-óabs minóabba f'hekk!

Issa hawnhekk......

(Interruzzjonijiet) Óu paðenzja.

Issa ngóidlek x'suppost nagómlu.

Góallinqas ióallsu t-taxxa li nafu biha s'issa, mhux nimponulhom taxxi li qabel l-elezzjoni góednilhom li m'humiex se jiddaóólu f'pajjiúna.

Diía' góedt x'qal is-Sur Fabio Pirotta, uffiðjal ta' l-MIC.

U se npoííi dak li qal is-Sur Pirotta fuq il-mejda tal-Kamra óalli l-Ministru jaqraha, góax ma naósibx li góandu kopja tagóha.

Fabio Pirotta qiegóed jgóid li there is no such tax.

(Interruzzjonijiet) Issa kellmu wara, ðempillu bil-mobile u avúah...

MR SPEAKER: Jekk jogóíobkom, no cross debates.

Onor. Farrugia, nitolbok tindirizza lis-Sedja.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Aóna qegódin ngóidu li dwar dak li góandu x'jaqsam ma' l-infurzar, il-piena amministrattiva wkoll hija faúulla, u se ngóid góaliex.

Il-bord ta' l-appell jinóatar mill-Ministru, jiíifieri l-Ministru stess ipoííi president li jkun avukat u membri oórajn fuq il-bord.

Il-liíi tgóid li jekk kemm-il darba l-membri fuq dan il-bord jinóatru góal tliet snin, jistgóu jerígóu jinóatru góal tliet snin oóra, jiíifieri jekk jagómlu xogóolhom tajjeb, jerígóu jinóatru fuq il-bord.

Din xi trasparenza hi, Mr Speaker?

(Interruzzjonijiet) Napprezza li l-Onor.

Pullicino huwa perit tajjeb u ta' l-affarijiet tiegóu, pero' dan huwa punt legali u góalhekk ikun aójar kieku jgóajjat lil xi óadd ieóor biex jitkellem dwar dan.

Jien qiegóed ngóid li l-bord ta' l-appell se jkun maótur mill-Ministru, bil- president ikun avukat li jkollu s-setgóa li jisma' eðð.

Dan il-bord irid jirrivedi deðiújonijiet ta' l-awtorita', skond kif jipprovdi dan l-att.

U s-sorpriúi fir-regolamenti góad irridu narawhom la jaslu l-legal notices!

Barra minn hekk, skond klawsola 27, dan il-bord ta' l-appell jista' jería' jinóatar góal tliet snin oóra, mill-istess ministru.

Allura dan huwa tajjeb?

Jiena ngóid li hawnhekk góandna ksur lampanti tad-dritt tal-bniedem li jkollu a fair hearing.

Kif jista' jkun hemm a fair hearing meta l-membri tal-bord se jkunu politically appointed?

Il-membri tal-bord úgur li m'humiex se jkunu persuni indipendenti, góax l-indipendenza ííib magóha s- security of tenure.

Fejn hi s-security of tenure jekk il-Ministru jiddetermina jekk persuna tiíix appuntata góal tliet snin oóra jew le?

Mr Speaker, mhux talli óriína óaúin bil-mod ta' kif qegódin nintroduðu lil din it-taxxa iníusta, taxxa uncalled for, taxxa li hija r-riúultat tal- politika óaúina tal-gvern Nazzjonalista, talli issa qegódin nagómlu wkoll dawn il-faúulli legali.

Fir-rigward ta' l-administration fee, min se jkun responsabbli minnha se jiíi jaqa' u jqum minn min jeóel l-administration fine, li tista' tammonta góal eluf ta' liri, góax b'sempliðiment ittra uffiðjali, mingóajr ma jressaq lill-persuna konðernata quddiem il-qorti biex din tiííustifika jekk id-dejn ikunx dovut jew le....

Klawsola 18 tgóid hekk:

"Bl-avviú imsemmi, kull persuna soííetta góal piena penali amministrattiva góandha tiíi avúata bil-miktub bl-ammont ta' penali dovut u bix-xorta tal-kontravvenzjoni.

Malli l-persuna indikata b'notifika permezz ta' att maóruí mill-qorti, dan ikollu effetti ðivili u eúekuttivi.".

Dan ifisser li persuna, kiesaó u biered tirðievi karta ...

Din hija fotokopja ta' dak li jiíri fir-rigward ta' l-income tax.

Issa se jkollna l- eco-tax li se timxi fuq l-istess proðeduri ta' l-income tax, u ðioe' li meta persuna tirðievi ittra uffiðjali bl-ammont dovut, qisha rðeviet sentenza mill-qorti, góax ma tkunx tista' tikkontesta.

Trid tóallas l- ammont indikat bilfors, imbagóad tista' tiftaó kawúa kontra l-gvern talli góamel din il-proðedura.

Allura dan huwa tajjeb, Mr Speaker?

Hekk irid il- poplu Malti?

B'dan il-mod irridu mmexxu lil dan il-pajjiú, billi nimponu taxxi óalli nkomplu nkissruh, innaqqsu l-inðentivi minflok inkabbruhom, u billi jekk persuna tiúbalja b'mod amministrattiv, ma jkollha l-ebda difiúa quddiem bord, góax dan ma jkunx indipendenti, u jekk tingóata piena amministrattiva, issir eúekuttiva permezz ta' ittra uffiðjali?

Mr Speaker, dan kollu jfisser li l-gvern preúenti huwa assolutament arroganti.

Din hija liíi ta' arroganza kbira, mingóajr ebda fruntieri.

Il- poplu Malti qiegóed jinduna b'dak li qiegóed jiíri.

Il-poplu Malti jaf li qabel l-elezzjonijiet, óadd ma semmielu l-eco-tax fuq it-tyres tal-karozzi.

Il-poplu Malti jaf li sa ftit xhur ilu, óadd ma qallu li se jkollu jóallas l-eco-tax fuq il-fliexken tal-plastik.

Issa m'hemmx lok góal diskussjoni, góax it-taxxa fuq il-fliexken tal-óíieí, li jintuúaw góaxar darbiet, u t- taxxa fuq il-fliexken tal-plastik, li jintuúaw darba, se tkun l-istess.

Fejn hi d-distinzjoni?

(Interruzzjonijiet) F'code no. 2201 qiegóed jingóad li t-tariffa se tkun fuq "Waters, including natural or artificial mineral waters and aerated waters, not containing added sugar or other sweetening matter nor flavoured; ice and snow"

irrilevanti minn jekk dan l-ilma jkunx fi fliexken tal-plastik jew tal- óíieí.

Peress li xorta se titóallas taxxa fuq il-fliexken tal-óíieí, li huma environmentally friendly, in-nies se jibqgóu jixtru l-fliexken tal- plastik.

M'iniex qiegóed ngóid li góandu jkun hekk, pero', peress li m'hijiex qiegóda ssir distinzjoni, hekk se jiíri.

Il-Íermaniúi qagódu attenti!

ONOR.

MEMBRU: Góandek úball.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Il-Íermaniúi qagódu attenti.

Issa jekk góandi úball, ikkoreíini.

Anke fuq l-inbid prodott f'Malta minn fresh grapes imkabbrin f'Malta rridu nóallsu l-eco-tax!

Din x'serjeta' hi, Mr Speaker?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogóíobkom, inúommu l-ordni.

Onor. Farrugia, nitolbok tikkonkludi.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Jien góandi óafna iktar xi ngóid, imma m'iniex se nitlob extension góax naf bið-ðert li l-Ministru m'huwiex se jagótihieli.

GÓalhekk se nóalli lill-kollegi tiegói biex ikomplu b'dan id-dibattitu.

Ngóid biss li din hija liíi iníusta mill-bidu sa l-aóóar, góalhekk l- oppoúizzjoni se tivvota kontra, f'division.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex l-Onor.

Farrugia jqiegóed xi dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingóata.

ONOR.

ANÍLU FARRUGIA: Mr Speaker, inqiegóed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li kien deher fil-óaría ta' "The Malta Independent on Sunday" tat-23 ta' Diðembru 2001, miktub minn uffiðjal tal-Malta-EU Information Centre (MIC), intitolat "The Taxpayer".

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Show us the way and we will take up the challenge.

Din hija l-aóóar sentenza tad-diskors li góamel tifel mill-iskola primarja Dun Íuúepp ta' San Íiljan, fl-okkaújoni tal-launching ta' l-eco-schools pilot project li kien sar fid-29 ta' Ottubru, 2002, fejn kienu pparteðipaw sitt skejjel.

Show us the way and we will take up the challenge.

Dan it- tifel kien qal din is-sentenza bóala appell lil min kien preúenti góal dan il-launching, fosthom membri mill-MEPA u l-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Mr Speaker, il-gvern preúenti kif qiegóed jagótih dan ið-ðans lil dan it- tifel?

Din hija l-mistoqsija li rridu nistaqsu.

Il-gvern qiegóed jagóti ð- ðans lill-poplu Malti biex jidóol góall-isfida fil-qasam ambjentali billi jdaóóal taxxi íodda marbuta ma' l-ambjent.

L-isfortuna iúda hi li t-taxxi li qegódin jiíu ntrodotti permezz ta' dan l-abbozz ta' liíi, m'humiex se jagómlu íid lill-ambjent.

Kieku se nóallsu, u fl-aóóar mill-aóóar se naraw ir-riúultati, kieku góandna miri ta' fejn se naslu fi ftit snin oóra, allura nkunu nistgóu ngóidu li góal dak li se nóallsu, fi úmien sena se jkollna ðertu tnaqqis minn prodotti li m'humiex environmentally friendly.

Ið-ðans li qiegóed jagóti l-gvern lill-poplu Malti hu li b'mod óaúin qiegóed iíiególu jóallas taxxi íodda.

Jekk inóarsu lejn l-góanijiet u r-raíunijiet ta' dan l-abbozz ta' liíi nsibu li l-góan hu:

"Biex isir ólas ta' eko-kontribuzzjoni fuq prodotti li jispiððaw fi skart u li jagómlu ósara lill-ambjent".

L-uniku góan ta' dan l-abbozz ta' liíi hu li jsir ólas ta' eko- kontribuzzjoni.

Minflok "kontribuzzjoni", aóna bóala partit Laburista qegódin nuúaw il-kelma "taxxa", góax fl-aóóar mill-aóóar, dan hu dak li qiegóed jipproponi dan l-abbozz ta' liíi.

L-istess góanijiet u raíunijiet ta' dan l-abbozz ta' liíi qegódin jikkonfermaw li l-uniku skop tiegóu huwa l-íbir ta' iktar taxxi, mhux ta' inðentivi favur l-ambjent, bóal per eúempju li wieóed ióajjar li jintuúaw prodotti environmentally friendly.

Dan l-abbozz qiegóed jgóid li jekk persuna m'hijiex konxja, allura trid tóallas.

Dan l-abbozz ma joffrix inðentivi veri u proprji li fi úmien qasir, fil-medium term jew anke aktar fit-tul, nibdew nuúaw prodotti li huma iktar environmentally friendly.

Mr Speaker, dan id-diskors m'huwiex qiegóed jingóad biss minna bóala oppoúizzjoni, biex óaddieóor ikun jista' jgóid li bóas-soltu, l- oppoúizzjoni qiegóda tgóid il-kontra ta' dak li qiegóed jgóid il-gvern.

Dan m'huwiex il-kaú, góax fejn qbilna mal-gvern, góedna li qbilna u vvutajna favur dak li kien qiegóed jipproponi.

Dan li qegódin ngóidu huwa l-fehma tal-poplu Malti b'mod iníenerali.

F'dawn il-jumejn kelli ð-ðans li nitkellem mal-kollegi tiegói tax-xogóol, u meta staqsejt persuna partikolari dwar x'jidhrilha dwar dan l-abbozz ta' liíi qaltli biex nissostitwixxu l-kelma "eco" bil-kelma "consumer", góax fl-aóóar mill-aóóar din hija taxxa fuq il-konsum.

Minbarra l-pubbliku in íenerali, li forsi segwa d-dibattiti jew qara l- íurnali, anke l-GRTU u l-FOI huma ta' l-istess fehma.

Fil-fatt, fi stqarrija li óaríu, kemm il-GRTU kif ukoll l-FOI qalu ðar u tond li huma jinsabu konðernati bis-sóió dwar dak li qiegóed jipproponi l-gvern, li ma jaqblux mal-mod ta' kif l-affarijiet qegódin jiíu proposti u li peress li t- tassazzjoni f'pajjiúna diía' laóqet livell góoli óafna, din it-taxxa ídida se tkompli tnaqqas il-kompetittivita' tagóna bóala pajjiú.

Fil-fatt, anke meta mqabbla mal-pajjiúi membri ta' l-Unjoni Ewropea, aóna wieóed mill- pajjiúi li l-iktar li qegódin nintaxxaw, a paragun mal-GDP tagóna.

GÓalhekk, il-fehma b'mod íenerali hi li dan il-pajjiú ma jiflaóx góal iktar taxxi.

Ðertament li din il-kwestjoni ta' iktar aktar taxxi tinkwadra ruóhu fis- sitwazzjoni ekonomika preúenti.

Ma nistgóux naraw lil dan l-abbozz fi kwadru góalih waódu u ninsew il-kumplament tas-sitwazzjoni ekonomika ta' pajjiúna.

Il-gvern góandu búonn jagóti kas tas-sitwazzjoni ekonomika f'pajjiúna.

Kieku góandna sitwazzjoni ekonomika tajba jew kieku l- prospetti huma tajbin óafna, ngóidu li ma jimpurtax góax il-íid li jkun qiegóed jiíi ííenerat, fl-aóóar mill-aóóar se jissarraf fi dóul akbar góall- gvern, u allura l-gvern ma jkollux búonn li jkabbar l-introjtu tiegóu billi jintroduði taxxi íodda.

Pero', il-fatt li qiegóed jintroduði taxxi íodda huwa inkwetanti góax minkejja li s-sitwazzjoni ekonomika m'hijiex waóda feliði, il-gvern qiegóed ikompli jikkontribwixxi b'mod negattiv biex din is- sitwazzjoni ma tiíix irraníata.

Nería' ngóid li kemm il-GRTU kif ukoll l- FOI qegódin iwissu lill-gvern biex joqgóod attent góax is-sitwazzjoni hija óaúina u ma tidhirx li tista' tiíi rraníata f'qasir úmien.

GÓalhekk il- gvern m'góandux ikun hu li jkompli jikkontribwixxi biex nibqgóu kif qegódin bóalissa, jew addirittura mmorru góall-agóar.

Mr Speaker, meta nitkellem dwar affarijiet ta' natura finanzjarja, kemm-il darba nappella lill-gvern - s'issa mingóajr suððess imma dejjem bit-tama li xi darba, xi óadd jipprova jagóti kas - biex jagóti kas tal-karbiet li óeríin minn fomm dawk in-nies li jaódmu f'dan il-qasam u biex jagómel eúami tal-politika fiskali tiegóu, ta' kif it-taxxi li ntroduða tul is-snin wassluna góas-sitwazzjoni ekonomika li ninsabu fiha.

Hemm búonn li l-gvern jikkonsidra jekk wasalx iú-úmien li jagóti ftit tan-nifs biex forsi s- sitwazzjoni ekonomika taqbad ir-ritmu mixtieq u biex it-tkabbir ekonomiku jkun wieóed reali.

Góalhekk nería' nappella lill-gvern biex jagómel eúami tal-politika fiskali.

B'dak li qiegóed jipproponi f'dan l-abbozz ta' liíi, qiegóed ikompli jitfa' lil dan l-argument lura.

Úgur li permezz ta' din it- taxxa, il-klima ekonomika se tintlaqat b'mod óaúin u l-pajjiú ma jiflaóx góal dan kollu.

Fl-introduzzjoni tiegóu, il-Ministru qal li l-gvern jinsab impenjat bis- serjeta' fir-rigward ta' l-ambjent.

Jiena nemmen li l-Ministru Pullicino góandu góal qalbu lill-ambjent u li qiegóed jagómel il-parti tiegóu, pero' hu semma' lill-gvern.

Allura l-mistoqsija hija awtomatika.

Dan huwa minnu?

Meta wieóed jiftakar li l-partit Nazzjonalista ilu fil-gvern mill- 1987 - góax kieku tela' fil-poter sentejn ilu biss, wieóed jifimha, imma kwaúi l-maííoranza tal-membri tal-Kabinett ilhom hawn mill-1987 jew minn ftit wara – bilforsi jistaqsi kemm dan il-gvern huwa verament impenjat bis- serjeta' fir-rigward ta' l-ambjent, góax kieku tul is-snin kien verament impenjat bis-serjeta' fir-rigward ta' l-ambjent, kieku llum góandna óafna inqas problemi – m'iniex se ngóid li kieku m'góandniex problemi, góax dawn ma jistgóux jiíu eliminati kompletament – milli fil-fatt góandna.

Meta wieóed jara x'sar b'mod konkret biex l-ambjent jiíi verament protett u mtejjeb, sfortunatament il-mistoqsija tiíi mwieíba weóidha.

It-track record ta' dan il-gvern jixhed li l-gvern Nazzjonalista, tul is-snin ma kienx verament impenjat bis-serjeta' fir-rigward ta' l-ambjent.

J'Alla li r-rotta tinbidel u j'Alla li l-ministru l-ídid – góax dan m'huwiex l-ewwel ministru ta' l-ambjent, mill-inqas kien hemm tnejn oóra li kienu responsabbli mill-ambjent u li naóseb li nbidlu góax ma tawx ir-riúultati li wieóed kien qiegóed jistenna – responsabbli mill-ambjent u mill- implimentazzjoni ta' politika ambjentali, twassal biex il-gvern ikun verament impenjat bis-serjeta' f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, hemm imbagóad argument ieóor.

Kif jista' jkollna fiduðja li dan l-abbozz, li l-iskop tiegóu huwa li jdaóóal taxxa fuq l-ambjent, se jtejjeb lill-qasam ta' l-ambjent, meta l-iskop primarju tiegóu , biex ma ngóidx l-uniku skop, huwa li l-gvern idaóóal iktar flus biex jonfoqhom, skond hu, fi proíetti marbuta ma' l-ambjent?

Il-Ministru qal li se jkun hemm fond dedikat góall-ambjent u li l-flus li se jidólu minn din it-taxxa l-ídida se jmorru f'dan il-fond, biex jintefqu proprju f'dan il-qasam.

Dan huwa dak li qal il-Ministru fl-introduzzjoni tiegóu.

L-Onor.

Pullicino rrifera wkoll góall-flus li íejjin mill-Unjoni Ewropea, liema flus m'humiex se jkunu biúúejjed biex il-gvern iwettaq il-proíetti ppjanati, filwaqt li jkompli góaddej bir-running tagóhom, li ovvjament jinvolvi spejjeú li m'humiex úgóar.

Jiena ngóid li huwa tajjeb li íejjin il-fondi mill-Unjoni Ewropea.

Allaóares ma jkunx hekk, iktar u iktar wara l-probaganda kollha li saret dwar li l-Unjoni Ewropea se ssolvielna l-problemi ambjentali ta' pajjiúna!

Ilkoll niftakru xi propaganda kienet saret qabel kull elezzjoni u qabel ir- referendum dwar li kwaúi kwaúi aóna nistgóu noqogódu bil-qiegóda góax l- Unjoni Ewropea se issolvielna kollox hi.

Dawn huma l-messaííi li waslu góand il-poplu.

Jekk kenux intenzjonati jew le, ma nafx, pero' dawn huma l- messaííi li waslu góand in-nies.

Fil-fatt, Mr Speaker, meta aóna nitkellmu mal-poplu niltaqgóu ma' bosta ðittadini li kienu jittamaw li dak li m'góamlux il-gvernijiet Maltin tul is- snin, f'dak li góandu x'jaqsam ma' l-ambjent, se tagómlu l-Unjoni Ewropea hekk kif insiru nissieóbu fiha.

Din kienet it-tama ta' kull ðittadin Malti u GÓawdxi li góandu góal qalbu l-ambjent.

Jien nería' nistaqsi kif iððaqlaq il-gvern wara din il-propaganda kollha u wara li sirna membri fl-Unjoni Ewropea.

Iððaqlaq billi se jintroduði taxxi íodda.

Meta wieóed jagósar kollox jirrealizza li wara ftit xhur mis- sóubija tagóna fl-Unjoni Ewropea, l-ewwel pass tal-gvern fir-rigward ta' l- ambjent kien li jintroduði taxxi íodda.

Mr Speaker, minn fejn íie l-ósieb ta' dan l-abbozz ta' liíi?

Din il-liíi ssemmiet fl-aóóar budget, u issa, lejliet budget ieóor, se naraw l- introduzzjoni tagóha.

GÓalhekk huwa tajjeb li niffriska ftit il-memorja billi naraw x'intqal f'paína 41 tad-diskors tal-budget góas-sena 2004, u ðioe':

"Il-prattika trid tkun li nnaqsu l-iskart u t-tniííiú kemm jista' jkun.

Dan jista' jsir bi tliet modi: 1. b'tagólim kostanti, li jfisser l-góaúliet li góandna quddiemna u kif inkunu aktar attenti góal kulma jaffetwa l-ambjent; 2. bi ólas adegwat li jsir minn min jinkwina, biex l-inkwinament jitnaqqas kemm jista' jkun u jissewwa meta jsir; 3. b'investiment biex nipproduðu eneríija b'mod aktar effiðjenti u nadif u biex noóolqu prodotti li meta jiíu skartati, joóolqu l-inqas inkwinament possibbli.".

Din il-liíi suppost li hija mnebbóa minn dan id-diskors li góamel il- Ministru tal-Finanzi fl-aóóar budget, fir-rigward ta' l-ambjent.

GÓal darb'oóra, minn dak li góedna m'hemm xejn.

Jekk inóarsu lejn dawn it- tliet punti nsibu li l-ebda waóda ma teúisti f'dan l-abbozz li góandna quddiemna.

Nistgóu ngóidu li minbarra l-VAT, li mill-aóóar budget údiedet bi tliet punti perðentwali, góandna issa introduzzjoni ta' taxxa oóra fuq il-konsum, li qiegóda tissejjaó eko-kontribuzzjoni iúda fl-opinjoni tagóna hija eko-taxxa.

Fil-budget li góadda, il-Ministru tal-Finanzi qal li t-tnaqqis ta' l-iskart u t-tniííiú irid isir b'tagólim kostanti.

Fejn jirriúulta f'dan l-abbozz ta' liíi li se jkun hemm xi kampanja ta' edukazzjoni?

Il-Ministru Pullicino fl-ebda óin ma qal li se ssir kampanja edukattiva jew poíía paper fuq il-mejda tal-Kamra biex isir pjan serju ta' edukazzjoni, mill-kbir saú- úgóir, óalli jkabbar il-kuxjenza fil-qasam ambjentali.

Mela dwar dak li góandu x'jaqsam ma' tagólim kostanti, s'issa ma smajna xejn.

Fil-budget intqal li jrid iris ólas adegwat minn min jinkwina, mhux mill- konsumatur.

Forsi hawn min qiegóed jgóid li min jinkwina huwa wkoll konsumatur, pero' jiena nifhem li meta wieóed juúa ðerti kriterji ta' green taxes ta' pajjiúi barranin, ir-riúultat ikun li l-industrija l-kbira, li tinkwina l-aktar, trid tóallas l-aktar, biex tiíi míiególa ssib miúuri alternattivi góal dak l-inkwinament.

It-tielet proposta tal-budget li góadda góat-tnaqqis ta' l-iskart u t- tniííiú kienet permezz ta' investiment biex nipproduðu eneríija b'mod aktar effiðjenti u nadif.

S'issa, minn dan ukoll smajna ftit li xejn, ólief lista ta' xewqat.

Dwar kif se jseóóu dawn ix-xewqat, fuq il-karta ma deher l-ebda pjan partikolari.

Jekk imbagóad inóarsu lejn ktejjeb ieóor li íie ppreúentat mal-budget, li huwa l-preúentazzjoni tal-punti ewlenin, f'paína 44 insibu úewí punti partikolari li jikkonðernaw dak li qiegóed jingóad f'dan l-abbozz ta' liíi.

Dawn huma l-punti ewlenin li fuqhom il-gvern kien qiegóed ixejjer il- bandiera tal-budget tiegóu.

L-ewwel punt jgóid li góandna nóarsu l-ambjent "b'tagólim kostanti, li jfisser l-góaúliet li góandna u kif inkunu aktar attenti f'kulma jaffettwa l-ambjent".

Dan l-abbozz ta' liíi qiegóed jagóti kas ta' dan il-punt?

It-tweíiba hija le.

It-tieni punt li nixtieq nikkwota, li huwa r-raba' fil-lista tal-punti ewlenin tal-budget góas-sena 2004, jgóid li góandna nóarsu l-ambjent "bi ólas adegwat li jsir minn min jinkwina ..." – góal darb'oóra, dan suppost li huwa punt kardinali – "... biex l-inkwinament jiíi newtralizzat".

Imbagóad, b'tipa iúgóar insibu li "se ndaóólu kunðett ídid ta' eco-contribution fuq il-kontenituri, biex inóeííu l-uúu ta' kontenituri li jerígóu jintuúaw".

Jiena niftakar li ftit qabel l-elezzjoni jew ir-referendum, kienet inqalgóet kwestjoni dwar l-uúu tal-fliexken tal-plastic, minóabba direttiva li tgóid li jridu jintuúaw il-fliexken tal-plastik.

Meta góedna li dawn se jikkreaw Magótab ieóor, qlajna ftit ðanfir mhux óaúin min-naóa tal-gvern, fejn qalilna li qegódin ngóaííbuha góax se jkun hemm min jiíbor dawk il- fliexken biex jiíu riðiklati eðð., meta l-kaú hu li flixkun tal-óíieí huwa iktar environmentally friendly minn flixkun tal-plastik.

Kif nisimgóu fir- reklami, il-passat m'huwiex mera tal-futur, pero', fil-kwestjoni ta' l- ambjent, wisq nibúa' li iva, il-passat jista' jkun mera tal-futur.

Iktar 'il quddiem nixtieq insemmi xi kriterji li wieóed kellu juúa biex jintroduði l-eco-tax, pero' nixtieq inkompli nitkellem dwar xi punti oórajn, imbagóad niíi lura góal dawn il-kriterji li forsi l-gvern seta' óares lejhom qabel introduða din l-eco-tax.

F'dan l-istadju nixtieq nistaqsi dwar x'kampanja edukattiva íiet imóejjija biex fuq skala nazzjonali, wieóed jeduka lill-poplu.

Ilkoll nafu li l- kurrikulu nazzjonali kultant jitkellem b'mod kemmxejn vag dwar il-qasam ta' l-ambjent.

Naóseb li hemm búonn li anke permezz ta' reviújoni tal- kurrikulu nazzjonali, naraw li fl-iskejjel tagóna jkun hemm edukazzjoni ambjentali bis-serjeta', sa mið-ðokon.

Jekk irridu verament nibdlu l- kultura jew indaóólu kultura ídida f'pajjiúna biex inkunu iktar konxji ta' l-ambjent, ma nistgóux ma nibdewx mill-iskejjel.

Góalhekk hemm búonn li l- kurrikulu nazzjonali jitkellem b'mod ðar dwar il-qasam ta' l-ambjent, u li dan jiíi nkluú fl-iskejjel b'mod regolari.

Jiena ppruvjat infittex anke fuq l-internet góal dak li góandu x'jaqsam ma' edukazzjoni ambjentali biex nieóu xi ideat ta' x'jista' jsir u sibt affarijiet li jistgóu jkunu attraenti kemm góat-tfal kif ukoll góall-kbar.

Hemm búonn li nagófsu aktar fuq l-iskejjel tagóna góax óafna drabi t-tfal jedukaw lill-íenituri tagóhom, anke jekk ikunu ta' ðerta eta' góaliex kultant il-problema m'hijiex kif se nedukaw lit-tfal imma kif se nedukaw lill-kbar.

Jien naóseb li jekk ma nibdewx mill-edukazzjoni fl-iskejjel tagóna ma naslux.

Mr Speaker, tul iú-úmien rajna li kull gvern, kien min kien, úied is-sisa fuq is-sigaretti bit-tama li jonqos it-tipjip pero' sfortunatament mill-istatistika naraw li dan ma seóóx góaliex óafna nies góadhom imutu kaíun tat-tipjip.

Jekk fl-ambjent se nimxu bl-istess riga, wisq nibúa' li l-problemi ambjentali se jikbru u ma nkunu qed insolvu xejn billi ndaóólu t-taxxi fuq l-ambjent góaliex is-soluzzjoni hija l- edukazzjoni bis-serjeta'.

Pero' trid tkun edukazzjoni bis-serjeta' mið- ðokon u fuq skala nazzjonali.

Góalhekk nería' nappella li fil-qasam ta' l- edukazzjoni l-kurrikulu góandu jiíi emendat biex jitkellem b'mod ðar u jkun hemm skemi apposta kif din l-edukazzjoni ambjentali tista' ssir.

Barra minn hekk, trid issir ukoll kampanja edukattiva fuq skala nazzjonali óalli l-poplu Malti jiíi edukat fuq l-ambjent.

Ma nistgóux nibqgóu nitkellmu fl- ajru imma rridu bilfors naslu biex inbiddlu din il-kultura b'edukazzjoni.

U hawnhekk nixtieq insemmi punt fuq il-wardens.

Jekk niftakar sewwa meta kienu íew introdotti l-wardens kien intqal li góall-ewwel tliet xhur kienu se jibdew biex jedukaw u jwiddbu lill-poplu u allura ma kellhomx jagótu ðitazzjonijiet.

Ma naósibx li góadda xahar li ma bdejniex nirðievu lmenti li persuni qed jingóataw ðitazzjonijiet mill-wardens.

Jiíifieri l-konðett ta' edukazzjoni ma jridx ikun biss xi óaía fl-ajru imma rridu nuruh bil- fatti.

Góalkemm góidna li l-ewwel rwol tal-wardens kellu jkun li jedukaw lill-poplu, fil-verita' dan m'góamluhx.

Ladarba qed nitkellem fuq il- wardens nixtieq nagómel parenteúi úgóira u ngóid li l-wardens góandhom jikkonðentraw fuq affarijiet li huma marbuta ma' l-ambjent iktar milli moóóhom biex jagótu ð-ðitazzjonijiet li huma marbuta mat-traffiku góaliex óafna drabi minkejja li góandna liíijiet fuq l-ambjent, bóall-Litter Act u diversi liíijiet oóra, nispiððaw qisna qed ngóixu on a no man's land fejn óadd ma jagóti kas l-ambjent.

Kultant ninnota li l-wardens joqogódu wkoll f'toroq arterjali biex jagótu ð-ðitazzjonijiet, fejn naóseb li mhux suppost ikunu góax ma jkunux fil-konfini tal-kunsill lokali li miegóu jkunu assenjati biex jagómlu x-xogóol tagóhom.

Jien nemmen li l-wardens góandhom jaraw li jikkonðentraw iktar fuq affarijiet li huma marbuta ma' l- ambjent fil-lokalita' li jkunu u iktar milli jieódu gost jagótu ð- ðitazzjonijiet góandhom iktar jieódu gost jedukaw u jwiddbu lill-poplu.

Óafna drabi ðertu nies tant draw, per eúempju, jarmu l-pakkett tas- sigaretti mill-karozza, li jagómluha mingóajr ma jindunaw pero' jekk wieóed jiíbdilhom l-attenzjoni forsi góada pitgóada jikkonvertu u ma jibqgóux jagómlu dawn il-ómerijiet li góadna narawhom isiru fit-toroq tagóna.

Góalhekk nería' nisóaq fuq l-edukazzjoni.

Jien nistaqsi wkoll x'politika góandu l-gvern fil-qasam ambjentali b'mod óolistiku?

Ma jidhirlix li jeúisti xi dokument li juri l-policy tal-gvern f'dan il-qasam u fejn irid jasal b'mod íenerali u b'mod sóió fil-qasam ta' l-ambjent.

Jien infakkar li ftit tas-snin ilu l-partit Laburista kien góamel dokument dwar l-ambjent li kien jismu "Ambjent b'Saóótu góal Saóóitna" u hawn l-Onor.

Joe Mizzi li jista' jikkonferma dak li qed ngóid góaliex kien wieóed minn ta' quddiem nett biex dan id-dokument sar.

Kienet saret kritika góal dan id-dokument góaliex kien hemm min qal li ma kienx fattibbli jew li ma stajniex nagómluh jekk ma nsirux membri ta' l- Unjoni Ewropea.

Pero' l-fatt jibqa' li l-politika ambjentali tal-partit Laburista hija dikjarata f'dan id-dokument u nemmen ukoll li dan id- dokument hemm búonn jibqa' jiíi aííornat u míedded skond iú-úmenijiet.

Naturalment l-element ta' edukazzjoni mið-ðokon insibuha wkoll f'dan id- dokument u allura min jgóid li l-partit Laburista fl-oppoúizzjoni jikkritika mingóajr ma joffri alternattivi, ma jkunx qed jgóid il-verita'.

Nixtieq li l-gvern ikollu dokument ambjentali óalli nkunu nafu fejn se jasal, kif beósiebu jasal u f'liema oqsma.

Mr Speaker, irrid infakkar li fis-sena u ftit xhur li l-partit Laburista góamel fil-gvern bejn l-1996 u l-1998 wera li kien gvern impenjat favur l-ambjent u se nsemmi ftit eúempji.

Konna ilna snin nisimgóu fuq l-impjant ta' riðiklaíí ta' Wied il- Góajn, speðjalment mir-residenti tan-naóa t'isfel ta' Malta, cioe' Wied il- Góajn, iú-Úejtun, Óaú-Úabbar li huma l-lokalitajiet fejn nikkontesta jien.

Niftakar li meta kkontestajt l-ewwel darba fl-elezzjoni ta' l-1996 kienet saret laqgóa góar-residenti ta' Wied il-Góajn f"Marsascala stess fuq dan l- impjant ta' riðiklaíí u wara ftit li sar ministru responsabbli mill-ambjent l-Onor.

George Vella, kienet instabet soluzzjoni.

Góalkemm kultant góadha tinxtamm ðertu rióa, pero' jidhirli li sal-lum is-soluzzjoni góall- impjant tar-riðiklaíí góadha tiíi mplimentata.

Dan juri l-gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 kien verament impenjat u fil-ftit úmien li góamel fil- gvern - góax fl-aóóar mill-aóóar wieóed irid jirrikonoxxi li sena u nofs m'humiex 15-il sena - beda jaffronta l-problemi ambjentali waóda wara l- oóra.

Per eúempju, kien hemm diffikulta' fuq kif wieóed jieóu kejl tad-dóaóen u jidhirli li kien hemm xi makkinarju li ma kienx qed jintuúa li fl-aóóar ra d-dawl u beda jintuúa.

Inutli noqogódu nitkellmu dwar id-dóaóen u l- emissions jekk meta niíu biex nitkellmu ma nsibux statistika biex inkunu nafu fejn qegódin u kif se nieódu l-passi neðessarji!

Kellna wkoll il- biðða xogóol tal-barrieri li óafna minnhom kienu mitluqin u kienu saru biss óofra kbira u gvern Laburista kien iddeðieda li l-iskart li jkun íej mill-qasam tal-kostruzzjoni li jekk m'iniex sejjer úball, jammonta góal 85% jería' jibda jintefa' f'dawn il-barrieri vojta.

Niftakar li dak iú- úmien kien hemm xi oííezzjoni mill-planning authority góax qalu li kienet se tiíi affettwata l-water table.

Pero' jien ma nistax nifhem kif tista' tagómel ósara lill-water table meta qed titfa' skart li jkun íie mill- barrieri u titfgóu lura f'barrieri vojta!

Imma xi kultant ma tistax tifhem kif jirraíunaw ðertu nies u la m'iniex espert ma nista' nagómel xejn.

L- esperti kienu qalu hekk u tawlu l-proðess biex kwaúi 85% ta' l-iskart tagóna li íej mill-bini tal-kostruzzjoni jintefa' lura minn fejn oriíinarjament ikun íie.

Dawn kienu ftit mill-inizjattivi li kien beda jieóu gvern Laburista bejn l- 1996 u l-1998.

Mr Speaker, ma nistgóux nibqgóu nillapazzaw fil-qasam ta' l-ambjent.

Ólejna wisq úmien, góandna wisq problemi u naóseb li f'ðerti oqsma diía' qegódin tard wisq.

Góalhekk ma nistgóux nibqgóu nillappazzaw billi nintroduðu l-eko-kontribuzzjoni – li fl-opinjoni tagóna hija eko- taxxa - li l-iskop ewlieni tagóha huwa li ndaóólu aktar flus biex nitfgóuhom fil-óofra finanzjarja tal-gvern.

L-istess ex-prim ministru ta' dan il-pajjiú qal li hemm búonn nieódu d-deðiújonijiet u ma nistgóux nibqgóu nillappazzaw.

L-isfortuna hi li dan id-diskors qalu wara li kien ilu 14-il sena fil-gvern.

Góalhekk ma nistgóux nkunu konvinti li l-gvern huwa impenjat bis-serjeta' fil-qasam ambjentali l-ewwelnett góaliex dejjem illappazza u t-tieni nett góaliex dak li qed jiíi propost ma jikkonvinðiniex li l-affarijiet qed jitteódu bis-serjeta'.

Wara li qrajt l-abbozz ta' liíi li góandna quddiemna, nixtieq nagómel ftit mistoqsijiet biex il-ministru jkun jista' jwieíeb fl-góeluq tiegóu góaliex forsi jista' jkun li fhimt óaúin.

Jekk niftakar tajjeb fl-introduzzjoni tiegóu l-ministru qal li l-ósieb tal-gvern huwa – u fil-fatt dan huwa mniúúel ukoll fil-liíi - li l-produttur ióallas din l-eko-kontribuzzjoni u mhux il-konsumatur.

Pero' jien nixtieq nistaqsi jekk il-produttur hux se jgóaddiha fuq il-konsumatur.

Ma nixtieqx li l-ministru jirrispondini li jittama li ma jiírix hekk imma nixtieq li l-gvern jagóti garanzija lill- konsumatur li m'huwiex se jkun hu li jíorr il-piú ta' din it-taxxa li qed tissejjaó kontribuzzjoni.

Il-liíi tgóid b'mod ðar li se jkun il- produttur li se jóallas il-kontribuzzjoni bit-tama li din ma tgóaddix fuq il-konsumatur pero' aóna nafu li ma jiírix hekk.

Klawsola 5 tgóid li f'kaú ta' irkupru ta' skart l-awtorita' kompetenti tista' tóallas lura l-eko-kontribuzzjoni u l-produtturi:

"jistgóu jingóataw kreditu tal-kontribuzzjoni móallsa fuqhom bóala eko- kontribuzzjonijiet li jistgóu jkunu dovuti fil-futur skond dawk ir- regolamenti li l-Ministru jista' jagómel.".

Jiíifieri f'kaú li l-eko-kontribuzzjoni tgóaddi fuq il-konsumatur, meta l- produttur jingóata lura dan il-kreditu, se jería' jmur góand il- konsumatur?

Qed nagómel dawn il-mistoqsijiet góax dan l-aóóar smajna li suppost kien hemm ðertu roós ta' prodotti imma r-roós tal-prodotti mhux dejjem jgóaddi lill-konsumatur.

Riðentement góamilt mistoqsija parlamentari fuq it-tneóóija tal-levies fuq l-inbejjed – din m'góandhiex x'taqsam ma' l-ambjent; góalkemm jekk ikun hawn inqas nies fis-sakra jkollna ambjent aójar fis-soðjeta' tagóna – u l- aóóar sentenza tat-tweíiba tal-ministru kienet tgóid hekk:

"Góalkemm huwa s-suq li jistabbilixxi l-prezz fil-kaú ta' tnaqqis tal- levies mill-inbejjed importati minn pajjiúi ta' l-Unjoni Ewropea, dan góandu jwassal góal tnaqqis fil-prezzijiet ta' dawn l-inbejjed.".

Imma fil-verita' dan ir-roós qed narawh meta mmorru nieklu f'restaurants?

Jeúisti xi mekkaniúmu li meta jkun hemm xi roós fuq il-prodott inkunu ðerti li l-konsumatur qed igawdi minnu?

Meta l-prodotti jogólew il- konsumatur dejjem jiblagóha pero' óafna drabi meta jkun hemm roós fil- prodotti, il-konsumatur ma jgawdix minnu.

Jien naóseb li huwa fl- interess tagóna li naraw li l-poplu mhux dejjem jiíi mitlub iíorr il-piú u meta jkun hemm roós fil-prezzijiet, igawdi minnhom ukoll.

Inutli li noqogódu niftaóru li tneóóew il-levies jekk fl-aóóar mill-aóóar ma narawx kif dawn affettwaw il-bwiet tan-nies.

Naóseb li bóala pajjiú - óalli ma nwaddabx biss il-piú fuq il-gvern góalkemm fl-aóóar mill-aóóar huwa l-gvern li qed jamministra l-pajjiú - góandna naósbu fuq xi mekkaniúmu góal dawn l-affarijiet.

Nammetti li m'huwiex faðli pero' naturalment irridu nipprovaw inkella ma naslux.

Mr Speaker, nixtieq inkun naf ukoll x'jistimula f'dan l-abbozz ta' liíi l- uúu ta' prodotti environmental friendly.

Jekk jien nuúa ðerti prodotti, bóala konsumatur se ngawdi minn xi óaía?

Il-fatt li 14-il klawsola mit-28 klawsola li fih dan l-abbozz ta' liíi – apparti ú-úewí skedi - huma marbuta ma' infurzar u sanzjonijiet jikkonferma li dan m'huwa xejn ólief money bill.

Seba' klawsoli oóra huma marbuta mal-poteri ta' l-awtorita' li se tkun id-dipartiment tal-VAT u mal-poteri tal-ministri.

Sabiex inkun korrett, ma' dawn is-seba' klawsoli qed ninkludi wkoll l-ewwel u t-tieni klawsola li huma t-tifsir u t-titolu fil-qosor u s-seba' klawsoli oóra li jibqa' huma marbuta ma' Taqsima II u Taqsima III li jitkellmu fuq l- impoúizzjoni u l-ólas ta' l-eko-kontribuzzjoni.

X'hemm f'dan l-abbozz ta' liíi li jistimola lill-ambjent, ólief li se jintroduði taxxa ídida?

Dan jikkonferma li l-abbozz ta' liíi li góandna quddiemna m'huwa xejn ólief introduzzjoni ta' taxxa oóra.

Góalhekk tqum il-mistoqsija: Góaliex qed jiíi ppreúentat mill-ministru responsabbli mill-ambjent minflok mill- ministru responsabbli mill-finanzi meta huwa marbut purament ma' miúura fiskali biss?

Peress li l-óin dalwaqt jgóaddili nixtieq nagómel xi mistoqsijiet oóra fil- qosor.

Per eúempju, fl-Iskeda nsibu li l-prodotti ta' protezzjoni kontra x-xemx se jogólew.

Dan jagómel sens meta nagómlu reklami biex il-poplu jipproteíi l-íilda tiegóu mill-qilla tax-xemx u issa dawn il-prodotti se jiíu ntaxxati?

Forsi t-taxxa fuq prodotti ta' sbuóija nifhimha góax dak huwa lussu imma mhux tintaxxa xi óaía li nagómlu r-reklami biex inóajru lill-poplu juúahom!

It-tyres li huma recycled u li góandhom HS Code 4012 qed jiíu ntaxxati daqs tyres íodda.

Imma dan jagómel sens?

Qed ngóid dan góaliex il-ministru fl-introduzzjoni tiegóu semma ðerti white goods li l- HS Code tagóhom ma jagómlux distinzjoni bejn jekk hemmx xi affarijiet recyled fihom jew le.

Imma f'dan il-kaú hemm HS Code differenti u allura setgóet íiet eúentata.

Xtaqt insemmi xi kriterji li l-gvern imissu uúa jekk ried idaóóal taxxa fuq l-ambjent u góalkemm aóna ma vvintajniex ir-rota imma hemm ðerti affarijiet li ta' min nagótu kashom.

Nixtieq insemmi, per eúempju, il- konðett tal-principal of revenue neutrality.

Jekk verament nemmnu fl- ambjent u ma rridux li dan ikun ifisser dóul akbar góall-gvern, il-gvern kellu jgóid li la se jdaóóal tant miljuni permezz ta' dan l-abbozz ta' liíi ta' l-eko-kontribuzzjoni, kien se jóaffef il-piú tat-taxxi minn x'imkien ieóor li jiíi bejn wieóed u ieóor ugwali góall-ammont li se jdaóóal minn dan l-abbozz ta' liíi.

B'dan il-mod kien ikun kredibbli li ma kienx qed idaóóal taxxa ídida.

Xtaqt insemmi wkoll il-green tax criteria pero' l-óin tiegói skada.

Nagólaq dan id-diskors tiegói billi ngóid li j'Alla f'dan il-pajjiú nifhmu l-importanza ta' l-ambjent góaliex wara kollox din hija responsabbilta' tal-poplu Malti u Góawdxi kollu u rridu niftakru din li jekk ikollna ambjent b'saóótu jaqbel lilna u lil saóóitna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, jien ukoll óassejt li góandi nitkellem fuq din il-liíi góaliex tmur fejn tmur óafna jitkellmu fuqha.

Huwa veru li tieóu pjaðir meta l-gvern joóroí b'xi miúura li tagótik xi cheque extra góaliex óadd ma jieóu pjaðir bit-taxxi u trid tkun iblah biex tieóu pjaðir li xi óadd jimponi miúura ta' taxxa, pero' fl-istess óin it- taxxi huma importanti biex dan il-pajjiú ikun jista' jimxi 'l quddiem.

Mr Speaker, jien nemmen li huwa importanti li nkunu nafu kif qed ióossuhom in-nies meta jdaóólu jdejhom fil-but u jaraw li kellhom nuqqas fid-dóul tagóhom.

Jien inóoss li l-politiku jrid jirraíuna u dak li huwa tajjeb jgóid li huwa tajjeb u dak li huwa óaúin jgóid li huwa óaúin.

Tkun politiku aktar onest meta tikkritika xi óaía jew tkun kontra xi óaía u jekk tinduna li tkun úbaljajt, tammetti li tkun úbaljajt.

Meta dóalt f'dan il- Parlament jien kont góidt li ma jistax ikun li noqgóod nikkritika dak kollu li jagómel il-gvern jew ngóid li dak li tagómel l-oppoúizzjoni huwa kollu tajjeb u dak li jagómel il-gvern huwa kollu óaúin.

Min jimxi fuq dan il- binarju ma jiíix emmnut.

Huwa importanti li jkollok oppoúizzjoni li tikkritika b'mod kostruttiv u oppoúizzjoni li tiltaqa' u tiddjaloga mal-gvern, pero' wieóed irid joqgóod attent góal dak li jkun qiegóed jiíri fil-pajjiú u jkun fuq l-offensiva góaliex inkella n-nies li jkunu qegódin isegwu dak kollu li jkun qiegóed jiíri, ma japprezzawx dak li nkunu qegódin nagómlu.

U llum xtaqt nagóti ftit eúempji.

Jekk il-gvern jgóid li se jaódem bis-serjeta' biex il- problema tad-droga f'pajjiúna tiíi solvuta, l-oppoúizzjoni ma tistax tgóid li dan huwa óaúin u vice versa, jekk l-oppoúizzjoni toóroí bi proposti li trid tiííieled bis-serjeta' il-problema tad-droga, il-gvern ma jistax joqgóod jikkritika lill-oppoúizzjoni góaliex min ikun barra, sew jekk ikun Nazzjonalist u sew jekk ikun Laburist, jgóid li m'aóniex nies serji.

Mr Speaker, ilni ftit ma nsemma' leóni f'dan il-Parlament pero' óassejt li wasal il-mument li nerígóu nitkellmu bis-serjeta' u niddefendu lil dawk li l-aktar qegódin ibatu.

Jien nemmen li f'pajjiúna góandna nies li góaddejjin minn úmenijiet diffiðli pero' jemmnu li fina jistgóu jsibu refuíju u góalhekk jippretendu li minn dan il-Parlament niddefenduhom u ma nkunu kompliði ma' óadd góaliex huma jinsabu fil-búonn.

Meta titressaq xi liíi li tkun se timponi xi tip ta' taxxa, bóall-eco-tax li góandna quddiemna, tkun xi ftit kontroversjali u wieóed ma tantx jieóu pjaðir biha.

Fil-fatt jidher ðar li din hija taxxa li m'hijiex popolari u taxxa li ma óadux pjaðir biha n-nies.

Pero' góandna gvern li huwa bravu óafna biex l-affarijiet li jkunu ebsin ióallihom góaddejjin u liíijiet li jkunu ta' kontroversja jressaqhom lejn l-aóóar íranet qabel ma dan il- Parlament jieqaf góall-vaganzi tas-sajf meta n-nies tkun mehdija fis- safar, fil-villeííjaturi u fil-mistrieó!

Pero' aóna ta' l-oppoúizzjoni nkunu qed nonqsu bil-kbir jekk nibilgóu l-lixka tal-kollegi tagóna tan- naóa l-oóra u ngóidu li fis-sajf se noqogódu xxamplati, se nieqfu mill- óajja politika, kulóadd góall-baóar, kulóadd isiefer u kulóadd bil- vaganzi u mbagóad din it-taxxa tintesa mar-rió.

Irridu niftakru li góandna nies li qegódin ibatu.

Jien qiegóed fil-partit Laburista góax nemmen li dan huwa l-uniku partit li dejjem óadem góaú-úgóir f'pajjiúna u nería' ngóid, li ma nistgóux niíu f'dan il-Parlament u nibqgóu góaddejjin b'dawn il-liíijiet li qed jimponu taxxi li m'humiex popolari.

Il-gvern qatt semma dawn l-affarijiet qabel l-elezzjoni jew qabel ir-referendum jew l- elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew?

Il-gvern dejjem kien jgóid li l- qgóad nieúel, li l-investiment fil-pajjiú miexi 'l quddiem u li m'góandniex óaddiema biúúejjed biex jaódmu fil-qasam tal-bini.

Dawn l- affarijiet kien jisma' l-poplu tagóna min-naóa tal-gvern.

Pero' f'sena l- poplu nduna bl-ingann tal-partit Nazzjonalista u fl-elezzjonijiet tal- Parlament Ewropew u tal-kunsilli lokali, tah tbeúbiúa u tagólima bóalma íieli ta lilna u t-telfiet óadnihom aóna wkoll.

F'din is-sena li góaddiet il-partit Laburista fiehem lill-poplu li dak li kien qiegóed jgóidlu kien tajjeb u góalhekk wasalna fejn wasalna llum.

Mr Speaker, il-poplu tagóna góandu kuxjenza favur l-ambjent u l-partiti flimkien ma' l-góaqdiet li jaódmu favur l-ambjent, góandhom ikomplu jsaóóu din il-kuxjenza.

Jekk inwarrbu u nkissru l-ambjent tagóna, inkunu qegódin nagómlu l-ikbar fjask li qatt nistgóu nagómlu góaliex ta' warajna ma jsibu xejn.

Pero' jiddispjaðini ngóid li l-ambjent f'pajjiúna ftit tajnih l- importanza li jixraqlu.

Issa f'daqqa waóda qomna u góidna li hemm búonn li nagómlu din it-taxxa biex l-ambjent tagóna jimxi 'l quddiem u jkollna úoni b'ambjent frisk u nadif!

Issa rridu nagómluhom dawn l-affarijiet?!

Mr Speaker, irrid insemmi t-telqa li kellna fil-qasam ta' l-ambjent.

Per eúempju, it-trab li joóroí mill-power station tal-Marsa jilóaq in-naóat tagóna kollha, fosthom Raóal Ídid, Óal Tarxien, Santa Luðija, il-Gudja, il- Marsa, il-Birgu, Bormla, l-Isla, ix-Xgóajra, il-Kalkara u dawk in-naóat kollha.

Góalkemm fllimkien mal-kunsilli lokali u mas-sindki mmarðjajna biex forsi f'pajjiúna nieódu azzjoni, bit-trab iswed konna u naóseb li bit-trab iswed se nibqgóu!

Jien nappella lill-poplu óaddiem biex ma jóallix l-affarijiet jorqdu góaliex is-saóóa hija l-iktar óaía importanti li góandu l-bniedem.

Aóna naqblu li l-ambjent tagóna góandna nkomplu nimbuttawh 'il quddiem imma l-gvern ma jistax l-ewwel jitlaq kollox imbagóad f'daqqa waóda jiíi hawn biex infittxu ngóaddu din il-liíi malajr, malajr qabel nieqfu góall-vaganzi tas-sajf.

Se nsemmi issa s-siíar li jagómlu parti mill-ambjent ta' madwarna.

Sur President, min siefer jista' jikkonferma li barra minn Malta ma tarax siíra waóda mgóawía mentri f'Malta taóseb li kien hawn il-gwerra góaliex rari biex tara siíra dritta.

Góaliex?

Góaliex is-siíra trid tibúa' góaliha minn meta tkun góadha úgóira.

Allura ma jistax ikun li wara l- óerba li saret fil-qasam ta' l-ambjent, issa l-gvern qisu jrid jgóid li din l-eco-tax se titóallas óalli l-ambjent tagóna jimxi 'l quddiem.

Kemm óasbu íifa u kemm óasbu li jibla' kollox il-poplu tagóna!

Jekk lill- poplu trid iííibu miegóek aójar tgóidlu l-verita', cioe' li pajjiúa jinsab f'xifer l-irdum góaliex góandu óafna problemi finanzjarji.

(Interruzzjonijiet) Góallinqas góandna segretarju parlamentari li qed jammetti li góandna problema ta' deficit.

(Interruzzjonijiet) Se tindirizzah bit-taxxi?

(Interruzzjonijiet) Inti fuq kollox góamilt it- taxxa fuq it-telephone ....

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettuli, ma rridx interruzzjonijiet.

Onor. Parnis jekk jogóíbok, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jien qed nindirizza lilek imma huma qed jindirizzaw lili.

Nitlobhom ma jfixklunix.

THE DEPUTY SPEAKER: M'hemmx interruzzjonijiet.

Onor. Parnis kompli u ndirizza lis-Sedja.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Qegódin jitniggúu xi ftit, Sur President!

Góallinqas qegódin nifhmu li f'dan il-pajjiú tagóna góandna deficit li óadd ma jieóu pjaðir bih.

Jien dejjem ngóid li dan il-pajjiú la huwa tal- partit Nazzjonalista u lanqas tal-partit Laburista imma Malta hija tagóna lkoll u meta góada pitgóada nkunu aóna fil-gvern úgur li ma neódux pjaðir li nirtu pajjiú mimli dejn.

Kif trid timxi 'l quddiem jekk ma jkollokx flus fil-but?

U dan li qed jiíri fil-pajjiú tagóna.

Dawn it-taxxi li qegódin nintroduðu, bóall-eco-tax, mil-liema but se teóodhom?

Jekk tgóakkes liú-úgóir, ma jkollux flus biex jiííenera l- ekonomija u biúúejjed góandna problemi f'dan il-pajjiú.

Sal-bieraó stess kont qed nitkellem ma' bniedem li góandu lukanda u qalli li s-sena l-oóra kellu 500 ruó fiha u kienet mimlija mentri llum jekk góandu 350 ruó.

Jekk il-ministru qed jaóseb li qed nigdeb aktar tard nista' ngóidlu liema hi din il-lukanda.

Issa min jaódem f'dan il-qasam jaf li l-qligó jibda jsir meta taqbeú it-300 klijent.

Aóna nafu li pajjiúna m'góandux biss problemi finanzjarji, imma góandu wkoll problemi ambjentali pero' ma jistax ikun li l-gvern jaqbad u jressaq il-liíijiet f'dan il-Parlament u nikkritikaw kemm nikkritikaw ikun góalxejn góaliex jibqa' góaddej biex ifittex jgóaddi dawn il-liíijiet.

Ma rridux ninsew li l-poplu jiííudika lill-gvern fuq il-óames snin li jkun góamel imexxi.

Jekk il-qasam ta' l-ambjent m'aóniex se neóduh bis-serjeta' u ma ndaóólux id-dixxiplina, m'aóniex se naslu.

Sieóbi l-Onor.

Carmelo Abela semma l- wardens.

Jien ngóid li l-wardens qegódin lesti biss góal min jaqbeú il- line, góal min ikun ikun qed isuq b'xi mobile f'idu jew góal min ma jkunx liebes is-seat belt pero' góal min ióammeí l-ambjent billi jwaddab xi óaía mill-karozza qisu ma íara xejn.

Illum stess kont góaddej bil-karozza minn tas-Sliema ódejn il-Balluta u wieóed qabad u waddab íelat mit-tieqa tal- karozza.

Lil ta' quddiemi tah ðitazzjoni góax kien bla seat belt u lill- ieóor m'góamillu xejn.

(Interruzzjonijeit) Nagómel xogóol il-gwardjan lokali biex jgóid li qed neóodlu postu?!

Dak góandu jarah hu.

Lili jagótini ðitazzjonijiet ukoll.

Góalija min iwaddab pakkett jew kwalunkwe óaía mit- tieqa tal-karozza mhux ðitazzjoni ta' Lm5 óaqqu imma ferm iktar!

Jiena dejjem ngóid li jekk dawn il-wardens se jibqgóu b'dawn it-teatrini m'humiex se jiksbu l-fiduðja tan-nies.

Il-poplu tagóna huwa konxju mill-ambjent u góalhekk jeótieí li nkomplu nedukawh.

Pero' l-importanza ta' l-ambjent trid tiíi mgóallma mið-ðokon meta t-tfal ikunu góadhom l-iskola u trid tibda b'affarijiet sempliði li, per eúempju, lit-tfal tgóallimhom jibúgóu góall-fjuri óalli nibdew kampanja favur l-ambjent.

Jekk tmur passiííata l-Óamrun tkun se tifga bil-pollution ta' l-arja mentri jekk tmur xi passiííata l-Bidnija u dawk l-inóawi tieóu r-ruó u tieóu pjaðir.

Hemm búonn li lill-poplu tagóna ngóallmuh biex jekk ikun irid imur x'imkien fl-istess lokal tiegóu góandu jmur bil-mixi.

Góaliex m'góandniex nonfqu flus biex nedukaw lit-tfal, liú-úgóaúagó u lill-familji tagóna( Hawnhekk nixtieq nagómel parentesi úgóira u nsemmi xi óaía li taqbeú ftit 'il barra minn dan is-suííett ta' l-ambjent pero' se nsemmiha biex nuri l-ótieía ta' l-edukazzjoni fost il-poplu tagóna.

Kif kulóadd jaf, l-isptar tagóna jonfoq miljuni ta' liri fuq mediðini u n- nies jixtru óafna mediðini.

Mr Speaker, naf x'qed ngóid góax jiena jkolli óafna x'naqsam ma' l-anzjani u meta jiíu neqsin issibilhom kxaxen mimlija mediðini.

Góaliex lill-poplu ma ngóallmuhx li rridu nieódu ósieb saóóitna minn meta nkunu góadna úgóar óalli meta nilóqu ðertu eta' ma nimirdux b'ðertu mard?

Dawn huma affarijiet li pajjiúi oóra jagómluhom.

Issa óalli nería' niíi góall-qasam ta' l-ambjent.

Sur President, huwa inutli li noqogódu ngóidu li se ndaóólu taxxa biex l- ambjent ikun iktar nadif jekk minkejja dan kollu ma jirnexxilniex ngóallmu lil-poplu dwar l-importanza ta' l-ambjent.

Dawn huma affarijiet baúiði u góalhekk huwa importanti li t-tagólim jibda mill-iskejjel.

Il-kollega ta' qabli semma l-importanza li nedukaw, nagómlu pubbliðita` u ngóallmu lit- tfal u liú-úgóaúagó óalli naslu.

L-ipokrezija hi li qabel l-elezzjoni minn dan kollu ma ssemma xejn u llum il-íurnata qegódin nimponu dawn it-taxxi fuq il-poplu.

Nería' ngóid li rridu noqogódu attenti u jiena nóossni fid-dmir u nkun qed nonqos bil-kbir lejn min eleííieni f'dan il-Parlament jekk ma nwassalx it- tbatijiet li ðerti nies góaddejjin minnhom fejn il-faqar moóbi dejjem tiela' iktar.

Góandek sezzjoni ta' nies li ma tistax timponi iktar taxxi fuqhom u hawnhekk irrid insemmi b'mod partikolari lil dawk li jinsabu bla xogóol, sew jekk tilfuh fi úmien il-gvern Nazzjonalista u sew jekk tilfuh fi úmien gvern Laburista.

Illum stess qabel ma dóalt il-Parlament kelli telefonata mingóand missier ta' sebat itfal li tilef ix-xogóol tiegóu u qed jgóix fuq l-assistenza soðjali.

Dawn in-nies jistgóu jgóixu l-óajja kif qed ngóixuha aóna( Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiú nibqgóu góaddejjin qisu m'hu qed jiíri xejn!

Xi nkun qed nagómel f'dan il-Parlament jekk ma nwassalx it-tbatijiet ta' dawn in -nies li m'góandhomx leóen pero' li kienu huma li eleííew lil kull wieóed u waóda minna hawn íew( Irridu nifhmu li meta ngóaddu l-liíijiet minn dan il-Parlament ma nkunux qed ngóadduhom góalina imma rridu núommu quddiem góajnejna lil min verament qiegóed ibati.

Ma rridx nagómel insinwazzjonijiet pero' minn din it-taxxa se jidólu l-flus bóalma jidólu mil-liðenzji kollha li nóallsu u mill-insurances kollha.

Pero' nixtieq nistaqsi kemm mill-flus li nóallsu góal-liðenzji u góall- insurances jiíu allokati biex ikollna toroq fi stat aójar( Dawn il-miljuni ta' liri li se jidólu minn din it-taxxa, l-ambjent se jimxi 'l quddiem( Meta l-poplu jóallas jippretendi li jara l-effett ta' dak il-ólas.

Góaliex f'pajjiúna nbnew óafna knejjes u óafna kaúini tal-banda( Góaliex in- nies tar-raóal dejjem ikkontribwew biex jaraw il-kaúini u l-knejjes jinbnew.

Góalhekk l-poplu jrid jara r-riúultati ta' din it-taxxa l-ídida li suppost qed issir biex l-ambjent jimxi 'l quddiem.

X'qiegóed isir fuq il-power station tal-Marsa?

Nafu jew ma nafux li mhux l-ewwel darba li t- tfal ikollhom jitilqu mill-iskola minóabba r-rióa tal-power station tal- Marsa( Jien m'iniex l-ewwel darba li ressaqt petizzjoni u tkellimt f'diversi aííornamenti f'isem il-poplu kollu tal-Marsa, hu min inhu, u góalkemm dejjem jgóidulna li se jbiddlu t-turbini, ir-residenti tal-Marsa góadhom bl-istess problema u fis-sajf jagómlu íranet ma jistgóux jiftóu tieqa.

Din il-problema se tiíi ndirizzata jew se nistmaw lir-residenti tal- Marsa qishom m'humiex ðittadini bóal nies ta' postijiet oóra( Ma rridux ninsew li aóna tlajna f'dan il-Parlament bil-voti ta' dawn in-nies.

Ilna snin nitkellmu fuq dawn l-affariijet u jibqa' ma jsir xejn.

Kemm se jdum il-poplu juri fiduðja fina jekk minn dan il-Parlament ma nagómlu xejn( Inutli li noqogódu nimmarðjaw flimkien mas-sindki kollha tan-naóa t'isfel ta' Malta biex nipprotestaw dwar it-trab iswed li joóroí mill-power station tal-Marsa jekk nibqgóu ma nagómlu xejn dwarha.

Nería' nappella lill- kunsilli lokali biex iqajmu dawn il-problemi ambjentali li góandna f'pajjiúna.

Lilna jsibuna warajhom mhux góaliex illum ninsabu fl- oppoúizzjoni imma anke meta nkunu fil-gvern góaliex aóna nifhmu li din hija issue nazzjonali u m'hijiex xi issue politika.

Kif nistgóu nakkwistaw il-kredibilita' tan-nies jekk ma nirrispettawx l- opinjoni tagóhom( Ma naósibx li l-kredibilita' takkwistaha billi tkun góaddej fit-triq u góax tkun membru parlamentari qisu óadd ma jista' góalik!

Jekk xi membru parlamentari jaóseb li góaliex qiegóed f'dan il- Parlament góandu n-nies taótu u mhux miegóu, sejjer úbaljat.

Inkunu qed nagómlu óaúin jekk qabel l-elezzjoni noqogódu nóabbtu l-bibien u nitkellmu man-nies imbagóad góax ikun fadal erba' snin oóra góall-elezzjoni ðerti issues ma nsemmuhomx.

Fil-fatt illum jien se nwiegóed lin-nies tad- distrett tiegói, cioe' l-Marsa, Raóal Ídid, Óal Tarxien, Santa Luðija u l- Gudja li l-problemi ambjentali m'aóniex se nóalluhom jorqdu u se nuúaw kull opportunita' li jkollna - bóalma ódimna grazzi góal dawk kolha li óadmu qabilna, kienu min kienu - biex insalvaw Wied Garnaw.

Mr Speaker, jagómel óaúin min idaóóal il-politika fil-qasam ta' l- ambjent.

Meta ngóaqqadna f'front wieóed fuq il-problema ambjentali tal-Wied Garnaw li kienet tikkonðerna lin-nies ta' Óal Tarxien, Raóal Ídid, il- Gudja, Óal-Luqa sew jekk kienu kunsilliera Nazzjonalisti, sew jekk kienu kunsillieri Llaburisti, sindki Laburisti, deputati u xi góaqdiet li bdew jinbtu biex jaódmu óalli jiíi salvat dan il-wied, imxejna u b'dan il-mod irridu naódmu biex insolvu l-problema tat-trab iswed li joóroí mill-power station tal-Marsa.

Aóna m'aóniex qegódin f'dan il-Parlament biex noqogódu nippuppaw imma l-65 membru li hawn íie emmnut min-nies li kapaði jwassal messaíí poúittiv.

Kieku din it-taxxa góamilha gvern Laburista tan-naóa l-oóra kienu jgóidu li aóna m'góandniex kuxjenza soðjali imma góaliex góamluha huma qed jgóidu li din hija investiment favur l-ambjent - ma nafx kif ma qalux li huwa xi tip ta' benefiððju soðjali góall-óaddiem Malti góaliex biex juúa l-fraúi sbieó lill-partit Nazzjonalista ma jirbaólu óadd.

Il-GRTU li fejn huwa abjad tgóid li huwa abjad u fejn huwa iswed tgóid li huwa iswed góamlitha ðara li b'din il-liíi l-gvern wera li góandu búonn il- flus.

Aóna nafu li minóabba d-djun li góandu pajjiúna u minóabba l- impoúizzjoni ta' l-Unjoni Ewropea li qiegóda tgóid li d-dejn huwa wisq f'pajjiúna, il-gvern irid jagómel xi óaía.

Il-Federazzjoni ta' l- Industrija qalet li t-taxxi f'pajjiúna huma diía' góoljin u din il-liíi se tagóti isem óaúin lit-tassazzjoni f'pajjiúna.

Aóna qegódin ngóidu l-poplu tagóna ma jiflaóx góal aktar taxxi.

Jekk se nkomplu nimponu iktar taxxi se nkomplu nkissru l-industrija u l-kummerð f'pajjiúna.

L-Alternattiva Demokratika qalet li din il-liíi hija U-turn mill-gvern Nazzjonalista.

Allura biex issaóóaó l-ambjent trid bilfors timponi taxxa?

Góaliex ma nóarsux lejn riúorsi oóra?

Aóna rridu naraw din it-taxxa lil min se taffettwa u kif góidt fil-bidu, bóala oppoúizzjoni Laburista ma nistgóux inóallu s-sajf jgóaddi - tan-naóa l-oóra jagómlu li jridu u góandhom kull dritt jieódu l-vaganzi – u ma nibqgóux qrib in-nies.

Meta bqajna qrib in- nies, imxejna man-nies, dóalna fi djarhom u óassejna dak kollu li kien qed ióoss il-poplu tagóna, f'sena óadna r-riúultati.

Meta fi ftit tal- íranet oóra din il-liíi tidóol fis-seóó u jibdew jidólu t-taxxi góall- poplu tagóna, ma nistgóux inóalluh waódu.

Bóala partit Laburista nkunu qed nagómlu suwiðidju politiku jekk fix-xhur li íejjin ma nkomplux inwasslu l- messaíí tagóna lill-poplu góaliex kif qalu diversi elementi fil-pajjiú, fosthom il-GRTU, l-Alternattiva Demokratika u l-FOI, din hija taxxa li l- poplu tagóna ma jiflaóx góaliha.

Ma rridux ninsew li dawn l-affarijiet qed jgóiduhom elementi fil-pajjiú li ftit tax-xhur ilu kienu spalla ma' spalla mal-partit Nazzjonalista u forsi hawnhekk tajjeb li nsellmu lil dawk kollha li góalkemm ma jaqblux mal-kulur politiku tal-partit Laburista qed jaraw x'inhuwa l-interess tal-poplu tagóna.

F'din il-liíi góandna lista sóióa tar-rati tat-taxxi ambjentali li se jidólu fosthom fuq il-bottijiet, il- flixken tax-xorb, it-tyres, il-batteriji u l-prodotti kosmetiði.

Bóala l- kelliem tal-partit Laburista fuq l-anzjani, irrid ngóid li din it-taxxa se tolqot ukoll lis-settur ta' l-anzjani.

Sa ftit tas-snin ilu konna ngóidu li l-anzjani tagóna ma jonqoshom xejn, imma llum il-íurnata íejna f'sitwazzjoni ...

Issa min irid jisma' óa jisma' u jifhem u min irid jibqa' jgóix fl-ironija affari tiegóu, imma jien ma nafx x'kuxjenza soðjali jrid ikollok biex timponi dawn it-tip ta' taxxi fuq dak il-íuvni jew xebba li jduru b'ommhom u b'missierhom, illum pensjonanti, u li jieódu xi Lm130 fix- xahar mis-sigurta' soðjali!

Jiena niltaqa' ma' dawn in-nies bóalma jiltaqgóu sóabi u nagómlu óaúin jekk ma niltaqgóux magóhom u ma nressqux il- problemi tagóhom fl-ogóla istituzzjoni tal-pajjiú.

Sfortunatament f'pajjiúna min huwa b'saóótu finanzjarjament qed ikompli jissaóóaó u mbagóad góandek nies li jilagóqu taót il-mejda.

Aóna bóala partit Laburista ma nistgóux noqogódu b'idejna marbuta fuq din it-taxxa allavolja l-liíi se tgóaddi minn dan il-Parlament góaliex in-naóa l-oóra góandha deputati aktar minna imma aóna góandna s-saóóa tat-toroq, góandna s-saóóa tal-poplu li fil-maííoranza kbira tiegóu huwa wara l-partit Laburista.

Qatt ma setgóet tiíri din il-óaía kieku ma sarux l- elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u tal-kunsilli lokali imma llum il- íurnata aóna obbligati - bóalma huma obbligati huma u góandhom id-dritt li f'dan il-Parlament jgóadduna - li nitkellmu f'isem il-poplu Malti li f'maííoranza kbira huwa wara l-partit Laburista.

Nería' ngóid li dak li jsir tajjeb irridu ngóidu li huwa tajjeb pero' fil-kaú ta' din il-liíi aóna se nivvotaw kontra b'division góax ma nistgóux inkunu kompliði man- naóa l-oóra u liú-úgóir inkomplu ngóakksuh.

Aóna bóala partit Laburista rridu niddefendu lil dik il-kategorija ta' nies bi dóul baxx góaliex tan-naóa l-oóra úgur li mhux se jiddefenduhom.

Meta tlajna fil-gvern fl-1996 u l-leader tagóna kien qal li l-pajjiú kellu problemi finanzjarji kienu jidóku bina.

Góallinqas illum kellna segretarju parlamentari li ammetta li góandna problemi finanzjarji li qegódin niffaððjawhom.

Imma l-problemi finanzjarji ma tiffaððjahomx billi tkompli tkisser lil min hu fil-búonn.

Jiena kont qed nistenna li l-aktar li jiíu ntaxxati huma dawk li góandhom l-yachts u l-industriji l-kbar fis-sens li huma b'saóóithom finanzjarjament óalli óadd ma jipprova jinterpretani li qed ngóid xi óaía biex nipprova nkisser l-industrija.

Jekk se tagómel taxxa fuq il-flixken tax-xorb se taffettwa lil kulóadd góaliex kulóadd jixrob, imma mhux kulóadd kapaði jixtri fabbrika.

Min jgóid li f'pajjiúna m'hawnx min hu fil-búonn jew mhux qiegóed jgóix f'pajiúna jew inkella qiegóed jgóix fl-ajru u min ikun qiegóed jgóix fl-ajru ma jistax imexxi l- pajjiú góaliex biex tmexxi l-pajjiú trid tkun saqajk ma' l-art.

Illum aóna qegódin fuq in-naóa ta' l-oppoúizzjoni u góandna ð-ðans li nidólu fid-djar tan-nies u nitkellmu magóhom pero' jekk nitilgóu fil-gvern u naóarbu mir- realta' u ninsew li xi darba konna ma' dawn in-nies, inkunu qed nagómlu fjask u suwiðidju politiku.

Mr Speaker, fil-ftit sekondi li fadalli nixtieq ngóid li f'dan il- Parlament ma nistgóux nibqgóu góaddejjin qisu m'hu qed jiíri xejn.

L- oppoúizzjoni Laburista qiegóda hawn biex tiddefendi u twassal il-messaíí poúittiv tagóha u lesta li tivvota favur liíijiet li huma favur il-poplu tagóna imma m'hijiex lesta li tkun kompliði mal-gvern f'liíijiet li jimponu taxxi fuq il-poplu tagóna.

Jekk il-gvern stenbaó issa li jrid jagómel xi óaía favur l-ambjent lilna se jsibna warajh pero' mhux b'dawn it- tip ta' liíijiet.

Kif qal il-kollega ta' qabli, il-partit Laburista óadem fuq dokumenti favur l-ambjent u nittama li fl-erba` snin li fadallu l- partit Nazzjonalista jagóti priorita` lill-ambjent góaliex l-ambjent huwa importanti u l-poplu Malti llum góandu kuxjenza kbira favur l-ambjent.

Nagólaq billi ngóid li nittama li l-poplu tagóna jifhem li dak li qed jagómel il-partit Laburista fl-oppoúizzjoni qed jagómlu góall-íid tal- poplu Malti u Góawdxi kollu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-óin.

Nitlob lill-Ministru George Pullicino sabiex, jekk jogóíbu, iressaq l-Aííornament.

Fid-9:00 p.m. id-diskussjoni íiet interrotta u baqgóet aííornata.

AÍÍORNAMENT

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nipproponi l-Aííornament tal-Kamra góal nhar l- Erbgóa, 21 ta' Lulju, 2004, fid-9:00 a.m. b'din l-aíenda:

Ordnijiet tal-Íurnata

Abbozz ta' Liíi dwar l-Eko-Kontribuzzjoni - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liíi dwar il-Membri Parlamentari u l-Impjieg Pubbliku - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liíi biex Jemenda Liíijiet dwar il-Komunikazzjoni - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liíi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuíjati – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liíi li jemenda l-Kodiði ta' Organizzazzjoni u Proðedura Ðivili - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liíi li jemenda l-Kodiði Ðivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liíi dwar ir-Reíistru Ðentrali – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liíi dwar il-Professjoni tal-Psikoloíija – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, f'dan l-aííornament nixtieq inqajjem xi punti ta' diskussjoni li, fil-fehma tiegói, bóalissa hemm búonn li jiíu ndirizzati góaliex nemmen li pajjiúna góaddej minn problemi kbar f'oqsma differenti li jikkonðernaw lið-ðittadini Maltin u Góawdxin.

Qed nirriferi góad- deðiújoni tal-gvern li f'nofs is-sena finanzjarja reía' naqqas il-fondi allokati lill-kunsilli lokali fil-budget ta' kull sena.

F'dawn l-aóóar íranet kelli l-opportunita' li nitkellem ma' ex-kollegi tiegói fil-kunsilli lokali u anke sindki li lkoll esprimew id-dwejjaq tagóhom góaliex qed ióossu li qed jiíu abbandunati jew inkella l-gvern m'huwiex qed japprezza biúúejjed il-óidma tagóhom minóabba dan it-tnaqqis fil-fondi allokati lilhom.

Sur President, ma rridux ninsew li l-kunsilli lokali f'pajjiúna jiddependu góal kollox minn income wieóed li jgóaddilhom il-gvern matul is-sena u jekk jintmissilhom dan il-budget ma jkollhomx minn fejn jikkreaw fondi óalli jkunu jistgóu jwettqu l-proíetti u x- xogóol normali tal-kunsilli lokali.

Mill-esperjenza li kelli bóala sindku ta' Óal Qormi fl-aóóar tliet snin naf x'jiíifieri meta l-gvern jgóaddilek il-finanzi matul is-sena maqsuma fuq erba' xhur li minnhom kull kunsill jipprova juúa l-góaqal tiegóu sabiex ifaddal kemm jista' óalli meta jaqta' l-ispejjeú li jkollu matul is-sena, in kwantu ta' kuntratti u spejjeú oórajn li jirrikjedu servizzi ta' amministrazzjoni tal-kunsill lokali, jipprova joóloq proíetti u inizjattivi fil-lokal.

M'hemmx dubju li dan it-tnaqqis fil-fondi se jfisser tbatija góar-residenti li se jiíu mðaóóda minn aktar proíetti fil-lokalitajiet tagóna.

Qed ngóid dawn l-affarijiet góaliex ðerti lokalitajiet bóalissa góaddejjin minn problemi góaliex milli jidher il-gvern ma tantx qed jissapportjahom fix- xogólijiet u fil-proíetti tagóhom u l-uniku wens li kellhom kien dak li kien jalllokalhom il-gvern fil-budget tal-kunsill lokali.

Fid-distrett tiegói hemm ðertu róula li f'dawn l-aóóar snin kienu qegódin jaspiraw li jwettqu xi proíetti essenzjali li jindirizzaw il-búonnijiet tar-residenti li jgóixu f'dawn il-lokalitajiet.

Wara dawn is-snin ma kenux qed jistennew li góat-tieni sena konsekuttiva bóal-leóóa ta' berqa l-gvern kien se jería' jóabbar tnaqqis ta' 5% fl-allokazzjoni ta' fondi lill-kunsilli lokali.

Fil-fatt ðerti lokalitajiet intlaqtu óaúin óafna góaliex l-ammont li tnaqqsilhom kien ilaóóaq eluf ta' liri u saóansitra kien hemm min kellu tnaqqis ta' aktar minn Lm9,000.

Dan ifisser li l-kunsilli lokali jridu joqogódu lura minn ðertu nfiq jew minn ðerti búonnijiet li kienu qed jippjanaw li jagómlu matul din is-sena finanzjarja.

Irrid ngóid ukoll illi l-problema tkompli tikber góaliex il-gvern mhux qed jipprovdi alternattivi oórajn.

Niftakar li fid-diskussjonijiet li kien ikollna bóala sindki ma' l-assoðjazzjoni tal-kunsilli lokali u anke ma' rappreúentanti oóra tal-gvern, inkluú il-ministru responsabbli mill- kunsilli lokali u s-segretarju parlamentari tal-kunsilli lokali, konna nitkellmu dwar forom oóra sabiex il-kunsilli lokali jiíu ffinanzjati b'mod aójar.

Per eúempju, bóalissa qed jiíuni f'moóói l-artijiet u l-postijiet li góandu l-gvern f'ðerti lokalitajiet.

Li kieku l-gvern jgóaddi proprjeta' jew inkella art pubblika lill-kunsilli lokali li jkunu jistgóu juúawha biex jiffinanzjaw il-proíetti tagóhom jew inkella joóolqu inizjattivi ta' income ídid, úgur illi l-piú finanzjarju tal-kunsilli lokali ma jibqax jiddependi biss fuq dak li jallokalhom l-gvern fil-budget matul is-sena finanzjarja.

Qed ngóid dawn l-affarijiet góaliex naf li kien hemm kunsilli lokali li xtaqu joóolqu proíetti li jkunu self-financed u li permezz tagóhom ikunu qed jagótu servizz lir-residenti tal-lokalita' tagóhom.

Pero' góalkemm saru d-diskussjonijiet, ma ssolvietx il-problema tal-burokrazija min-naóa tad-dipartimenti tal-gvern, fosthom il-land department li biex tipprova tieóu xi óaía jew inkella l-kunsill lokali jasal góal xi ftehim miegóu jridu jgóaddu snin sóaó.

Ðertament dan inaqqas mill-óidma li l-kunsill lokali jkun irid iwettaq fil-lokalita' tiegóu.

Biúúejjed niftakru li l-óajja leíislattiva ta' kunsill lokali hija ta' tliet snin - dment li l-gvern ma jidhirlux li góandu jbiddilha fis-snin li íejjin – u allura f'dawk it-tliet snin kull kunsill jipprova jagómel milli jista' biex iwettaq ðerti deðiújonijiet.

Allura f'dan iú-úmien qasir bilfors li l-gvern ma jaffordjax jinóela f'burokrazija úejda sabiex jiffinanzja ðerti proíetti jew inkella jgóin lill-kunsill lokali jagómel ðerti proíetti.

Minn tweíiba góal mistoqsija parlamentari dwar toroq mhux asfaltati li góoíbu jagótini fis-seduta tal-bieraó l-Ministru Mugliett, li wara l-bidla fil-Kabinett inóatar Ministru góall-Iúvilupp Urban u t-Toroq, sirna nafu li li l-ministru ta' qablu, l-Onor.

Ðensu Galea, kien ftiehem ma' numru ta' kunsilli lokali sabiex joóoríu somma dovuta dwar xogóol ta' toroq asfaltati li suppost kellu jagómel il-gvern u matul dawn it-tliet snin dawn il-flus kienu se jingóataw lura mill-gvern sabiex ikun hemm il-ólas góal dawn it- toroq.

Fil-fatt kien hemm kunsilli lokali li laqgóu b'feróa din l-iskema góaliex kien hemm min minnhom irnexxielu jíemma' xi ftit sabiex jindirizza dawn il-problemi ta' priorita' fil-lokalita' tagóhom.

Iúda l- Ministru Jesmond Mugliett góal xi raíuni deherlu – u fil-fehma tiegói óa deðiújoni úbaljata - li ried ibiddel il-policy forsi góaliex m'góoíbitux jew inkella kien hemm xi problemi oóra.

Ma rridx nikkummenta iktar pero' nixtieq li jirrispondini góall-mistoqsijiet li góamiltlu din il-íimgóa.

Hemm góajdut persistenti li minóabba l-problemi finanzjarji min-naóa ta' ðerti ministeri, dawn il-kuntratti ma setgóux jibqgóu góaddejjin.

Dan ifisser li ðerti kunsilli lokali íew diskriminati anke fl-iskema ewlenija li nieda l-gvern matul is-sena li góaddiet góaliex issa twaqqfet u dawn il- kunsilli lokali baqgóu b'xiber imnieóer.

Qed insemmi dawn il-problemi f'dan l-Aííornament góaliex nemmen li sóabi l-kunsilliera jixtiequ jgóinu lir- residenti tal-lokalita' tagóhom.

M'hemmx dubju li dan it-tnaqqis huwa mossa perikoluúa óafna li taf tóalli riperkussjonijiet qawwija f'ðerti lokalitajiet góaliex jiena nemmen li l-komunita' góandha tiíi ndirizzata b'mod sostenibbli min-naóa tal-gvern fir-rigward tad-deðiújonijiet li jieóu.

Kull komunita' góandha l-problemi tagóha u góandna komunitajiet li góandhom problemi kbar fil-qasam ambjentali u fil-fatt il-bieraó tkellimt dwarhom fl-aííornament li kelli.

Jiena nemmen li l-kunsilli lokali jeótieíu iktar finanzi u ma nistgóux nerígóu níibuhom f'sitwazzjoni li dawn ikunu responsabbli sempliðement mit-toroq u milll-bankini u jagótu l-kuntratti normali li jkollhom matul is-sena.

Filwaqt li min-naóa tagóhom jeótieí li jkunu proattivi jridu jingóataw is-sapport meótieí óalli jsibu r-riúorsi kollha meótieía biex ikunu jistgóu jwettqu l-ideat íodda li góandhom dawn il-kunsilliera u s-sindki.

Mr Speaker, xtaqt insemmi wkoll problema li tirrigwarda wkoll id-distrett elettorali li nikkontesta jien.

U hawnhekk qed nirreferi góall-problema ta' l-góargóar f'Óal Qormi, il-Marsa u Ó'Attard.

Ninsabu fl-20 ta' Lulju u filwaqt li l-gvern qed jagómel li jista' biex jindirizza l-problemi li suppost indirizzahom óafna snin ilu góadu lura óafna milli jsolvi l- problema ta' l-góargóar qabel Settembru li íej.

Kulóadd jiftakar l- esperjenza qarsa li góaddejna minnha f'Settembru li góadda fejn kulóadd baqa` ððassat bix-xeni xejn sbieó illi rajna fuq it-televiújoni.

In-nies milquta mill-góargóar góaddew minn óafna tbatijiet.

Lanqas konna naósbu li dawn il-problemi ambjentali jistgóu jiíru f'pajjiúna iúda meta íraw kulóadd seta' jara bið-ðar dak kollu li tista' tagómel in-natura jekk aóna noóonquha.

Jiena dejjem ngóid li jekk ma nagótux kas in-natura jew inkella nipprovaw noóonqu dak li góamel il-Óallieq, ðertament li xi darba jew oóra l-bniedem se jbati l-konsegwenzi ta' dak li jkun góamel.

Góaldaqstant nemmen li jekk il-gvern, permezz tal-fondi illi jingóataw mill-Unjoni Ewropeja ma jsolvix din il-problema ta' l-góargóar, dawn il-familji jistgóu jerígóu jsibu ruóhom f'periklu kbir fil-íejjieni qarib.

Jekk sa Settembru li íej ma jilóqux jitlestew ix-xogólijiet li góaddejjin bóalissa fil-Marsa u f'ðerti nóawi fin-naóat ta' fuq ta' Óal Qormi u ta' Ó'Attard nistgóu nerígóu ngóaddu mid-diúastru naturali li seóó f'Settembru li góadda.

Mr Speaker, ix-xogóol fil-Marsa issa ilu góaddej góal xhur sóaó u milli jidher, skond tweíiba li tani llum il-ministru góall-mistoqsija parlamentari illi góamiltlu, it-tender sabiex jitnaddaf il-menqa tal-Marsa fejn Cassar Shipyard - ma rridx nagómel xi reklam pero' biex infiehem góal liema area qed nirreferi - góadha ma ngóatatx.

Dan il-wied jibda wiesa' óafna min- naóa ta' Ó'Attard u mbagóad ikompli jidjieq góaliex sfortunatament matul is- sekli sa minn úmien il-kavallieri l-Maltin bnew fil-widien u allura l- kanal ta' l-ilma li minnu jrid jgóaddi l-ilma tax-xita jibqa' jidjieq sakemm jiúbokka kollox wara l-Marsa sports ground.

Jiena nemmen li jrid ikun hemm ukoll impenn b'time frame ðar min-naóa tad-dipartiment tax- xogólijiet biex isir tindif ta' dawn il-widien u din il-problema tibda tissolva bis-serjeta'.

Settembru qiegóed magóna, is-sajf jibqa' góaddej ukoll u ðertament it-taqlib fl-arja jista' jikkawúa wkoll diúastri naturali ta' góargóar.

J'Alla dak li íara f'Settembru ma jeríax iseóó pero' bilfors kelli nsemma' leóen ir-residenti li jgóixu f'dan il-wied góaliex huma jinsabu mbeúúgóin.

Fil-fatt góaddew minn trawma psikoloíika li se tóalli effett fuqhom u wisq qed jibúgóu li se jerígóu jgóaddu mill-istess esperjenza qarsa.

Mr Speaker, fil-fehma tiegói, il-gvern góandu jagómel minn kollox biex sa Settembru li íej imexxi ix-xogóol 'il quddiem.

Aóna min- naóa tagóna se nibqgóu nqajmu dawn l-issues góaliex nemmnu li l-búonnijiet tal-komunitajiet tagóna góandhom jiíu indirizzati mill-gvern.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR JOSE` HERRERA: Mr Speaker, matul dawn l-aóóar xhur jiena ma tantx qbilt mad-deðiújonijiet li óadu s-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonniði u l-Ministru tal-Íustizzja.

Fil-fatt kelli okkaújoni li nikkritika bil-kbir ðerti emendi illi íew proposti lil din il-Kamra u saóansitra ktibt u tkellimt b'ðertu fervent kontra ðerti emendi proposti.

Pero' dan l-aóóar sieóbi l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonniði íie intervistat minn wieóed mill-íurnali prominenti ta' dan il-pajjiú u góamel suííeriment illi jiena mhux talli naqbel miegóu talli ilni nóabbaq fuqu matul dawn l- aóóar snin.

Tkellimt bosta drabi fuq dan is-suííett; ktibt fuqu bosta drabi u góamilt ukoll ir-rakkmandazzjonijiet tiegói.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonniði qal li fil-viújoni tiegóu ta' emendi li jixtieq jagómel fil-kamp ta' l-amministrazzjoni tal-íustizzja qal li wasal iú-úmien illi f'Malta jkollna qorti amministrattiva.

Jien nabqel miegóu u ngóid li góandu raíun.

Malta, flimkien ma' l-Ingliterra, hija l-uniku pajjiú fi ódan l-Unjoni Ewropea illi m'góandhiex organu íudizzjarju illi jilqa' ilmenti ta' natura purament amministrattiva. u dan huwa óaúin.

Aóna nsegwu l-proðedura Ingliúa fejn m'góandekx qrati amministrattivi per se imma huma l-qrati ordinarji li assumew fuqhom infushom il-poter illi jissindikaw l-amministrattiv.

F'Malta góandna wkoll sentenzi ðari mill-qrati tagóna li jgóidu li fuq dawn il-kwestjonijiet insegwu l-proðedura Ingliúa.

Pero' fejn hi d-differenza?

Filwaqt li fl-Ingliterra kellek úvilupp interessanti, grazzi góal ðertu imóallfin ta' ðertu kalibru, bóal, per eúempju, Lord Denning fejn il-kamp amministrattiv úviluppa b'tali mod u manjera li llum ið-ðittadini Ingliúi góandhom rimedju ðar, f'Malta íara l- oppost u l-imóallfin tagóna, bir-rispett kollu lejhom, matul is-snin óadu poúizzjoni restrittiva óafna fejn affermaw id-dritt li l-qrati tagóna jissindikaw l-amministrattiv pero' dejjem taw interpretazzjoni restrittiva óafna ta' x'inhuma l-poteri tagóhom.

U jkolli ngóid li gvern wara l-ieóor, kemm il-partit tiegói stess meta kif il-gvern fit-tmeninijiet u kif ukoll il-partit Nazzjonalista fil-gvern, góaddew liíijiet illi kienu intenzjonati li jirrestriníu l-poteri tal-qrati li jirrivedu l-amministrattiv.

Fil-fatt illum il-qrati tagóna baúikament góandhom biss úewí areas fejn jistgóu jissindikaw l-amministrattiv: Góandhom id-dritt jissindikaw l- amministrattiv jekk ministru jew kap ta' dipartiment jieóu deðiújoni jew jagóti xi ordni illi tkun manifestament kontra xi liíi, jiíifieri jekk il- liíi tagóti poter lill-ministru jagómel ðerti regolamenti jew jagóti ðerti ordnijiet jista' jagómilhom pero' meta jagóti ordni jew jieóu deðiújoni li ma jkunx kopert bil-liíi, jiíifieri jkun qed imur oltre il-liíi u jekk irridu insejóulu ultra vires fuq livell amministrativ, allura l-qrati tagóna jwaqqgóu dik l-ordni biex jaffermaw il-prinðipju tas-sovranita' tal- Parlament.

Pero' sfortunatament – u hawnhekk tgóallimni s-Sedja - meta ngóaddu l-liíijiet minn dan il-Parlament u nagótu poter lill-ministru li jista' jagómel ðerti regolamenti, per eúempju, taót sitt klawsoli, imbagóad ikun hemm saving clause oóra li tagóti l-poter lill-ministru li jagómel dak kollu li jidhirlu hu in konnessjoni mas-suííett.

Allura din tfisser li l-ministru baúikament qed jingóata carte blanche biex jagómel qualsiasi regolament jew jagóti qualsiasi ordni li jrid fl-ispirtu tas-suííett in kwestjoni.

Allura l-qrati tagóna jsibu ruóhom f'diffikulta' góaliex jekk il-liíi qed tagótih il-fakulta' li jagómel li jrid, kif jistgóu l-qrati jissindikaw?

Jeúisti provvediment ieóor meta d-deðiújoni tal-ministru tkun manifestament irraíjonevoli pero' anke hawnhekk suppost li l-qrati tagóna góandhom baóar fejn jespandu l-interpretazzjoni biex dejjem jagótu iktar drittijiet lið- ðittadini.

Pero' sfortunatament góalkemm hemm il-kwestjoni ta' dak li hu raíjonevoli jew le, il-qrati tagóna dejjem góandhom tendenza li jgóidu illi dak li jagómel il-ministru huwa iktar kwaúi dejjem raíonevoli milli m'huwiex.

Naóseb li dan jagómluh minóabba l-prinðipju tas-separazzjoni tal- poter góaliex ma jistax ikollok organu íudizzjaru illi jassumi wisq poter illi jissindika lill-gvern u lill-ministri daqskemm ma jistax ikollok gvern li jindaóal wisq fix-xogóol tal-qrati jew il-qrati li jindaólu wisq fix- xogóol tal-Parlament u vice versa.

Pero' sfortunatament il-funzjoni ewlenija tal-qrati tagóna m'hijiex biss illi tiddeðiedi fuq kwestjonijiet purament personali u ðivili bejn l-individwi imma l-qrati qegódin hemm biex jissalvagwardaw ir-rule of law fil-pajjiú u jipproteíu lið-ðittadini kontra l-poteri vasti u kbar ta' l-amministrattiv.

Dik hija l-funzjoni tagóhom u, bir-rispett kollu, meta wieóed janalizza l-performance tal- qrati tagóna f'dan ir-rigward nsibu ðerti móallfin illi kellhom l-kuraíí jieódu ðerti deðiújonijiet pero' nsibu wkoll li l-maííoranza assoluta tagóhom dejjem úammew lura milli jasserixxu din il-funzjoni tal-qrati.

Góalkemm ipprovajna nimitaw lill-Ingliterra f'dan ir-rigward, ikolli ngóid li ð-ðittadini fl-Ingliterra góandhom rimedju filwaqt li f'Malta óafna nies jóossu li m'góandhomx rimedju amministrattiv.

F'dawn l-aóóar 16-il sena gvernijiet rispettivi f'pajjiúna pprovaw jindirizzaw din il-problema pero' jiena naóseb illi ndirizzawha b'mod óaúin.

Il-gvern Nazzjonalista ta' bejn l-1987 u l-1996 kien waqqaf kummissjoni biex tissindika lmenti amminstrattivi li setgóu saru bejn l-1971 u l-1987 taót amministrazzjoni Laburista u tagóti biss pariri lill-gvern.

Imbagóad kellek l-esperiment tal-gvern Laburista ta' l-1996 illi kkrea tribunal illi kien aqwa mit-tribunal preðedenti góaliex dan kien qisu qorti ppresedut ukoll minn imóallef biex jissindika l-abbuúi li kienu saru bejn l-1987 u l-1996.

Meta wieóed jifli d-deðiújonijiet kemm tat-tribunal li kien ippresedut mill-Imóallef Farruíia Sacco u kif ukoll id-deðiújonijiet tal- kummissjoni li kienet ippreseduta min dak li wara sar Prim Imóallef, Joe Said Pullicino, jirriúulta illi m'hijiex xi fissazzjoni tað-ðittadini Maltin illi jkun hemm malamministrazzjoni jew xi abbuúi góax kien hemm eluf ta' kaúijiet fejn íie ppruvat li kienu saru abbuúi amministrattivi jew malamministrazzjoni fil-konfront ta' ðittadini.

Allura l-góajta tað- ðittadini kienet íusifikata.

Huwa veru li f'dan il-pajjiú úgóir tagóna huma frekwenti wisq il-kaúi ta' abbuúi mil-lat ta' l-amministrazzjoni u góalkemm ðerti abbuúi huma úgóar pero' ðerti abbuúi huma grossolani.

Issa llum dawn it-tribunali spiððaw góaliex it-term of office tagóhom spiðða u allura l-abbuúi li saru mill-1998 sal-lum m'hemmx qorti góalihom.

Forsi hawn min malajr jirrispondini li góandna l-ombudsman.

Huwa veru li góandna l-ombudsman pero' l-ombudsman iddikjara bóalma iddikjarajna aóna stess fil- Parlament u kif iddikjara l-ombudsman ta' l-Ewropa meta íie f'pajjiúna li l-funzjoni ta' l-ombudsman m'hijiex biex tuúulpixxi l-funzjoni tal-qrati imma biex tagómel ir-rakkmandazzjonijiet lill-Parlament.

Fil-fatt l-ombudsman huwa l-uffiðjal tagóna l-parlamentari u qiegóed hemm biex jiíbdilna l-attenzjoni ta' xi iníustizzji li jkunu qegódin isiru óalli aóna nqajmuhom f'din il-Kamra, nitkellmu fuqhom u nagómlu pressjoni biex l- affarijiet jinbidlu.

Pero' l-qrati huma organu ta' l-istat u qegódin hemm bi dritt biex jimplimentaw il-íustizzja fil-pajjiú.

U hawnhekk góandna lakuna kbira u l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonniði góandu raíun biex ibigó fuq dan il-punt.

Jien nería' nirrikkmanda – u dan qed nagómlu fuq livell personali - li f'dan il-pajjiú ikollna forum ta' organu íudizzjarju fuq l- amministrativ.

Jien ma naqbel assolutament xjen ma' dak li qal l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonniði meta qal li wasal iú-úmien li nikkreaw tribunal ad hoc.

Kellna tribunali u bir-rispett kollu lejn min ippresedihom, peress li kienu biss tribunali u mhux parti mill-organu íudizzjarju, l-impact tagóhom fis-soðjeta' kien wieóed minimizzat.

Jiena dejjem góedt, u nería' ngóidha llum, li jien nemmen li wasal iú- úmien li bóalma fil-qrati tagóna góandna – fil-fatt qabel kellna d- diviújonijiet fil-qrati, imbagóad neóóejnihom u issa eríajna daóóalnihom – d-diviújoni tal-qorti tal-familja, id-diviújoni tal-qorti volontarja, id- diviújoni tal-Prim'Awla tal-qorti Ðivili u d-diviújoni tal-qorti kostituzzjonali góandu jkollna d-diviújoni amministrattiv u mhux nikkreaw tribunal.

Kif kulóadd jaf jien ma nemminx fit-tribunali u dejjem ngóid kemm hu óaúin li tispettezza l-poteri tal-qrati ordinarji tagóna góaliex b'dan il-mod tkun qed iððekkinhom u ddgóajjifhom u l-konðett ta' organu íudizjarju bóala wieóed mit-tliet pilastri ta' l-istat jispiðða.

Huwa importanti li jkollok it-tliet organi fl-istat bóalma nsibu fid-dinja kollha.

Franza u l-Italja kellhom tribunali amministrattivi ad hoc, góamlu emendi biex ineóóuhom u assorbewhom fil-kompetenza tal-qrati ordinarji pero' taót diviújoni góalihom u hija l-maíistratura Taljana u l- maíistratura Franðiúa li tieóu konnessjoni ta' dawn it- tip ta' lmenti.

Jiíiferi huwa organu íudizzjarju u mhux xi tribunal ippresedut min xi chairman li min jaf min ikun.

Jien ngóid li wasal iú-úmien li f'pajjiúna jkollna qorti ðivili b'diviújoni góall-qorti amministrattiva.

Huwa veru li l-qrati ordinarji góandhom dan il-poter imma góandu jkollna qorti b'aktar poteri u bid-dritt li tagóti ðerti rimedji – naturalment wieóed jara kif jillimita meta nitkellmu fuq kumpens góax óafna drabi l-kumpens jkun ta' natura morali li kultant ma tistax tikkwantifikah fi flus, pero' billi ddaóóal l-idea ta' moral damages kif góandna fil-Kostituzzjoni ma fiha xejn óaúin, basta tagómel ceiling raíjonevoli u tagóti poteri aktar wiesgóa lill-qrati amministrattivi – lið-ðittadin.

Hawnhekk m'iniex qed nitkellem fuq kwestjonijiet ta' sindikar ta' drittijiet tal-bniedem góaliex dawk jaqgóu taót il-kompetenza tal-qorti kostituzzjonali pero' jien ngóid li f'dan il-pajjiú wasal iú-úmien li jkollna din id-diviújoni ta' qorti amministrattiva góaliex góad góandna lakuna f'dan ir-rigward.

Óadt pjaðir ninnota li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonniði qajjem din il- kwestjoni f'intervista li saritlu kif ilni nqajjimha jien matul dawn l- aóóar óames snin u qed nosserva l-poúizzjoni tiegói f'dan il-Parlament, kif wara kollox huwa d-dover tiegói, biex nería' nenfasizza l-qbil tiegói ma' dan l-argument u l-konvinðiment morali tiegói li góall-íid tað- ðittadini Maltin góandu jkun hemm forum íudizzjarju fejn bniedem li jóoss li íie abbuúat mill-gvern, minn xi aíenzija governattiva, minn xi ministru jew minn xi kap ta' dipartiment jew minóabba negliíenza jew minóabba xi óaía oóra, bóal, per eúempju, inkun inqabeú f'xi promotion jista' jirrikorri u jitlob rimedju, mhux bi pjaðir imma bi dritt.

Jekk ikollu raíun, il-qorti tordna r-rimedju u l-istat ikollu jobdi dik l-ordni.

Naóseb illi din hija l-inqas óaía li jaspetta ð-ðittadin f'pajjiú emanðipat, modern u trasparenti bóal tagóna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-óin.

Il-Kamra hija aííornata góal nhar l- Erbgóa, 21 ta' Lulju, 2004 fid-9:00 a.m. bl-aíenda kif kommunikata mill- Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aííornat mingóajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GÓAL TWEÍIBIET ORALI MWIEÍBA BIL-MIKTUB

PBS - CO-ORDINATOR ADMINISTRATION

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid kemm ilha taódem fil-qasam tar-riúorsi umani l-persuna li ngóatat il-kariga ta' co-ordinator administration fil-PBS?

X'kien il-grad tagóha sal-lum?

F'liema uffiððju kienet taódem?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-sejóa góall-applikazzjoni ta' administration co- ordinator talbet góall-kwalifiki fl-amministrazzjoni jew seba' snin esperjenza f'xogóol relatat.

Il-persuna li ngóatat din il-kariga tissodisfa dawn iú-úewí kriterji.

Il-grad tagóha kien ta' executive secretary fl-uffiðini tað-chairman u ð- chief executive.

Il-persuna ilha f'dan ix-xogóol góal dawn l-aóóar 17-il sena.

PBS - CO-ORDINATOR FINANCE/CO-ORDINATOR ADMINISTRATION

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid xi kriterji ntuúaw fl-intervisti góall-óatriet ta' co-ordinator finance u co- ordinator administration fil-PBS?

Kemm kienu jíorru marki kull wieóed minn dawn il-kriterji?

Kemm íabu marki l-kandidati li applikaw góal dawn iú- úewí postijiet, góal kull kriterju?

X'kienu r-rakkmandazzjonijiet tal-bord ta' l-góaúla góal dawn iú-úewí gradi?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoííiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

PBS - CO-ORDINATOR NEWS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid xi kwalifiki akkademiði góandha s-sinjura li góadha kif ingóatat il-óatra ta' co-ordinator news fil-PBS?

Kemm-il sena ilha taódem fil-PBS?

Kemm ilha tagómel xogóol ta' aóbarijiet fl-istess kumpannija?

X'kien il-grad tagóha qabel ingóatat il-kariga ta' co-ordinator news?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-sejóa góall-applikazzjoni talbet jew góal kwalifiki akkademiði jew góall-esperjenza.

Din is-sejóa qatt ma qiset kwalifiki akkademiði bóala mandatorji góall-óatra.

Il-kriterji l-oóra kienu dawk diía' imsemmija fit-tweíiba góall-mistoqsija parlamentari 6645.

Ma nistax nifhem kif l-Onor.

Interpellant qed titlob góall-informazzjoni fuq kriterju wieóed minn óafna li ntuúaw góall-góaúla.

L-impjegata li qed tirriferi góaliha l-Onor.

Interpellant ilha taódem max- xandir mill-1 ta' April 1987 u minn dejjem óadmet fid-dipartiment ta' l- aóbarijiet.

Il-grad tagóha kien ta' news executive.

PBS - ÓADDIEM

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid xi kwalifiki akkademiði góandu l-óaddiem tal-PBS, li d-dettalji dwaru qed jintbagótu separatament?

Kemm-il sena ilu jaódem fil-PBS?

Kemm ilu jagómel xogóol fil-qasam ta' l-aóbarijiet fl-istess kumpannija?

X'inhu l- grad tiegóu fil-PBS?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-sejóa góal applikazzjoni talbet jew góal kwalifiki akkademiði jew góall-esperjenza.

Ma nistax nifhem kif l-Onor.

Interpellant qed titlob góal informazzjoni fuq kriterju wieóed minn óafna li ntuúaw góall-góaúla.

Il-persuna msemmija beda jaódem max-xandir fil-15 ta' Marzu 1976 u minn dejjem góamel xogóol fit-taqsima ta' l-aóbarijiet.

Il-kariga tiegóu hija ta' assistant manager current affairs.

PBS – JOURNALIST/EDITOR AND NEWS CO-ORDINATORS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min kienu l-persuni li applikaw góall-íurnalisti/news co-ordinators fil-PBS?

Xi kwalifiki akkademiði jew xi studji qed jagómlu fil-qasam íurnalistiku?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoííiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

PBS - PERSUNI NKARIGATI BIEX JAGÓMLU L-INTERVISTI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min kienu l-persuni mqabbda sabiex jagómlu l-intervisti fid-dipartiment ta' l- aóbarijiet fil-PBS?

Xi kwalifiki u x'esperjenzi góandhom fil-qasam íurnalistiku?

Fuq liema kriterji íew assessjati u sussegwentement magóúula mill-istess bord ta' l-góaúla l-persuni li se jibqgóu fil-kamra ta' l- aóbarijiet tal-PBS?

X'relazzjoni diretta jew mhux diretta kellhom dawn il- persuni mað-ðentru ta' l-aóbarijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-persuni mqabbda sabiex jagómlu l-intervisti fid- dipartiment ta' l-aóbarijiet kienu dawn: Josef Said - HR Consultant - MISCO Oliver Lautier - MIMCOL Michael Gonzi - MIMCOL Laurence Mizzi - Persuna b'esperjenza twila fil-qasam tax-xandir Andrew Psaila - Chief Executive - PBS

Il-kriterji li fuqhom íew magóúula l-persuni li se jibqgóu fil-kamra ta' l- aóbarijiet huma dawk imsemmija fit-tweíiba góall-mistoqsija parlamentari 6645.

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min kienu l-persuni mqabbda sabiex jagómlu l-intervisti fid-dipartimenti kollha tal-PBS?

Xi kwalifiki u x'esperjenzi góandhom f'kull qasam relattiv?

X'relazzjoni diretta jew mhux diretta kellhom dawn il-persuni mad- dipartimenti konðernati fil-PBS?

ONOR.

PBS - CO-ORDINATOR ADMINISTRATION

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid kemm ilha taódem fil-qasam tar-riúorsi umani l-persuna li ngóatat il-kariga ta' co-ordinator administration?

X'kien il-grad tagóha sal-lum?

F'liema uffiððju kienet taódem fil-PBS?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant góat-tweíiba ta' mistoqsija parlamentari 6641.

PBS - MANAGER CORPORATE SERVICES

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min hu/hija l-manager corporate services fil-PBS?

Fuq liema kriterji ntgóaúel/intgóaúlet?

Min kienu l-persuni li applikaw góal dan il-grad?

ONOR.

PBS - MANAGER OPERATIONS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min hu/hija l-manager operations fil-PBS?

Fuq liema kriterji ntgóaúel/intgóaúlet?

ONOR.

PBS - MANAGER PROGRAMMING

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min hu/hija l-manager programming fil-PBS?

Fuq liema kriterji ntgóaúel/intgóaúlet?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoííiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SLIEMA: TRIQ IL-KULLEÍÍ L-ANTIK – ÓSARA FIS-SISTEMA TAD-DRENAÍÍ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jieóu l- passi kolha meótieía biex isiru l-ispezzjonijiet u t-tiswijiet neðessarji fi Triq il-Kulleíí l-Antik, f'Tas-Sliema, minn bieb numru 3 sa bieb numru 13, peress li r-residenti li joqogódu f'dawn id-djar qed jidólilhom ilma jew drenaíí mill-óitan tagóhom, liema ilma jew drenaíí íej minn xi leakage tas-sistemi ta' l-ilma jew drenaíí li góaddejjin mill-istess triq jew f'xi triq fil-viðinanza?

ONOR.

AUSTIN GATT: Wara investigazzjonijiet preliminari li saru mill- korporazzjoni góas-servizzi ta' l-ilma íie stabilit li l-ilma msemmi íej mis-sistema tad-drenaíí.

Góaldaqstant se ssir investigazzjoni bis-CCTV biex tiíi lokalizzata l-ósara fis-sistema tad-drenaíí.

DWANA - KUNTRABANDU TAD-DIESEL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgóid fiex waslu l-investigazzjonijiet tad- dwana flimkien mal-pulizija dwar l-allegat kuntrabandu tad-diesel?

Meta hu mistenni li Malta jkollha l-apparat meótieí sabiex tinduna b'dan id-diesel illegali fil-pront?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-investigazzjonijiet góadhom góaddejjin minóabba l-komplessità tal-kwestjoni.

Góat-tieni parti tad-domanda góandi informazzjoni li dan l-apparat hu mistenni jasal Malta fil-íimgóat li íejjin.

KUMMISSJONI EWROPEA – WORKING TIME DIRECTIVE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgóid jekk sarx xi lobbying min-naóa tar-rappreúentant permanenti ta' Malta góall-Unjoni Ewropea kontra l-proposti tal-Kummissjoni Ewropea sabiex titneóóa l-flessibbilta' dwar l-implimentazzjoni tal-working time directive?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Din il-kwestjoni hi ta' importanza góal Malta u li kemm il-Ministru konðernat kif ukoll ir-rappreúentanza permanenti ta' Malta góall-Unjoni Ewropea qegódin isegwu mill-viðin.

Nista' nassigura lill-Onor.

Membru li qed isir kull sforz f'kull livell, mhux biss fil-livell tar-rappreúentanza permanenti imma anke f'livell ministerjali, sabiex nassiguraw li l-flessibbilta' dwar l-implimentazzjoni tal-working time directive ma titneóóiex.

SATELLITE DISHES LICENCES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru góall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgóid meta hu mistenni li l-Gvern Malti jieóu deðiújoni formali dwar il-liðenzji fuq id-dishes tas-satelliti?

Jikkunsidra attivament il-Gvern Malti li jagóti refunds fejn applikabbli?

Ma jóossx il-Ministru illi l-Gvern Malti góandu jaíixxi unilateralment flok joqgóod jistenna l-Unjoni Ewropea tiððensurah dwar dan?

ONOR.

ÐENSU GALEA: Din il-kwestjoni qiegóda tiíi kkunsidrata u nista' nassigura lill-Onor.

Interpellant li mhux il-kaú li l-gvern qed jistenna xi ðensura.

Madankollu qabel jittieódu deðiújonijiet bóal dawn iridu jiíu kkunsidrati diversi fatturi.

QASAM TA' L-INFORMATIKA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid jekk hemmx xi forma ta' koperazzjoni ma' Iúrael fil-qasam ta' l-informatika fid- dawl ta' l-avanzi kbar li góamel dan il-pajjiú f'dan is-settur partikolari?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bóalissa l-ministeru qiegóed jiddiskuti programm ta' koperazzjoni teknika f'dan il-qasam mal-Gvern Iúraeljan.

Id-diskussjonijiet qegódin isiru permezz ta' l-Ambaxxata Maltija góal Iúrael.

ÚJARAT LIL KUMPANNIJI ÐINIÚI HI-TECH

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgóid x'kien l-iskop taú-újarat lil góadd ta' kumpanniji Ðiniúi hi-tech li saru mill-Ministru ta' qablu íewwa Bejing u Shanghai?

Kien hemm xi follow-up góal-laqgóa li saret mill-istess Ministru mað-China Shipping Group Company dwar is-sehem prospettiv ta' dawn ta' l-aóóar fil- consortium li mistenni jmexxi l-freeport terminal?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Ministru predeðessur tiegói kien responsabbli wkoll góall-promozzjoni ta' l-investiment.

Góar-rigward tat-tieni parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirrivolíi d-domanda lill-ministru kompetenti.

ÍURNAL ÍERMANIÚ 'STERN' - ARTIKLU OFFENSIV DWAR MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Il-Gvern Malti irreaíixxa góall-artiklu offensiv dwar Malta li deher fil- íurnal influwenti Íermaniú 'STERN' tas-6 ta' Mejju 2004?

Jekk iva, jista' jippubblika t-tweíiba uffiðjali ta' l-ambaxxata?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nikkonferma illi l-Ambaxxata Maltija f'Berlin irreaíixxiet góall-artiklu dwar Malta li kien íie ppubblikat fil-íurnal Íermaniú billi kitbet lura lill-istess íurnal ittra ta' protesta, liema ittra íiet ippubblikata fil-óaría ta' Íunju 2004 u tpoííiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

KUMPANNIJI TA' L-ASSIGURAZZJONI - PREMIUMS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Íaladarba biex wieóed isuq vettura jrid ikollu polza ta' l- assigurazzjoni, il-gvern góamel xi óaía biex jiúgura li l-kumpanniji ta' l- assigurazzjoni, li bil-liíi góandhom suq maóluq góalihom, ma jeódux vantaíí minn din is-sitwazzjoni askapitu tal-konsumatur?

Il-gvern góandu kontroll fuq il-premiums li l-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni jitolbu?

X'inhi l- poúizzjoni tal-gvern dwar l-ilmenti, li jidhru íustifikati, ta' sewwieqa tal-muturi dwar úidiet esaíerati mitluba góall-polza tal-muturi?

Il-gvern indaga dwar din is-sitwazzjoni?

X'inhu r-riúultat ta' din l-indaíini, jekk saret?

Jaf il-gvern li l-assoðjazzjoni tal-konsumaturi jidhrilha li l- kumpanniji ta' l-assigurazzjoni góandhom tendenza li joóolqu cartel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngóarraf lill-Onor.

Interpellant illi s-suq Malti ta' l-assigurazzjoni huwa wieóed li jimxi fuq il-prinðipju ta' kompetizzjoni bejn il-kumpannija u góaúla tal-konsumatur.

Is-suq ta' l- assigurazzjoni huwa miftuó góal kulmin hu interessat li jaódem fih u li huwa f'poúizzjoni li jaqdi l-obbligazzjonijiet kollha taót il-liíi sakemm ikompli f'dan il-kummerð.

Il-premium huwa wieóed maódum mill-kumpannija ta' l-assigurazzjoni u hemm fatturi varji fuqxiex jiíi bbaúat, per eúempju, it-tip ta' riskju, tibdil fil-liíijiet li jkabbru r-riskju góall-assiguratur, il-claim records tad- detentur tal-polza, eðð.

Din hija prattika li teúisti f'kull suq finanzjarju internazzjonali li hu óieles u liberu.

L-ilmenti li rðeviet l-awtorità góas-servizzi finanzjarji ta' Malta minn sidien ta' muturi íew investigati.

Mill-investigazzjoni tagóha jidher li dawn iú-úidiet huma riúultat ta' varji fatturi, bóal tibdil fil- leíislazzjoni li góamlet obbligatorja l-ótieía li l-pillion rider ikun kopert mill-polza ta' l-assigurazzjoni, il-ótieía li kull kuntratt ta' l- assigurazzjoni ta' vetturi bil-mutur góar-riskji tat-terzi persuni jkun awtomatikament estiú biex ikopri inðidenti li jiíru íewwa l-Ewropa u EEA states.

Numru ta' kumpanniji barranin ta' l-assigurazzjoni li jiktbu dan it-tip ta' riskju m'góadhomx joperaw f'Malta.

L-indaíini tal-prezzijiet tal-premiums hija materja li taqa' taót l- uffiððju dwar kompetizzjoni íusta.

L-awtoritajiet finanzjarji ma jistgóux jieódu azzjoni dwar spekulazzjonijiet ta' preúunt kartel u barra minn hekk il-liíi tassenja responsabbilta' góal din il-materja lill-uffiððju dwar kompetizzjoni íusta.

KUMPANNIJI TA' L-ASSIGURAZZJONI - POLOZ TA' L-ASSIGURAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Peress li góal óabta ta' April l-awtorita' Maltija dwar is- servizzi finanzjarji, l-MFSA, kienet qalet li kienet talbet lil waóda mill- kumpanniji ta' l-assigruazzjoni biex tispjega l-pricing policy tagóha, u dan minóabba úidiet fenomenali fil-poloz ta' l-assigurazzjoni tal-muturi li din il-kumpannija bdiet titlob u góadha qed tesiíi, jista' il-Prim Ministru jgóid din l-ispjega ngóatatx?

Jekk le, l-MFSA fakkritha lill-kumpannija dwar l-ispjega li l-MFSA talbet?

Jekk l-MFSA ngóatat din l-ispjega, aððettatha?

Jekk aððettatha, l-MFSA se tgóid x'inhi din il-policy biex il- konsumaturi jkunu jafu góaliex qed jiíu mitluba dawn il-premiums, li saru ogóla góal mutur milli góal karozza?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn investigazzjonjiet li góamlet l-awtorità Maltija góas-servizzi finanzjarji jirriúulta li dawn iú-úiedet íew imposti mill-prinðipal barrani ta' dan l-aíent Malti.

L-aíenti tal-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni huma marbuta bl-istruzzjonjiet li joóoríu l-prinðipali tagóhom.

Mill-investigazzjonijiet jidher ukoll li fis-suq hawn numru ta' kumpanniji ta' l-assigurazzjoni oóra li qegódin joffru assigurazzjoni góall-muturi u l- premium ivarja minn kumpannija góal oóra.

Il-premium li jiíi mitlub minn kumpannija huwa bbaúat fuq fatturi differenti, fosthom hemm tip ta' mutur li qiegóed ikopri l-claims experience tas-sewwieq, l-età tas-sewwieq, eðð.

UÚU TA' MUTURI MINFLOK KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Peress li kont góedt li l-ambjent hu wieóed mill-prioritajiet tal- gvern tiegóek, tista' tgóid jekk tarax aójar jew agóar góall-ambjent il- muturi mill-karozzi?

Tista' tgóid jekk hux beósiebek tagómel xi óaía biex tinkoraííixxi l-uúu ta' muturi, bóalma jagómlu gvernijiet oóra fl-Ewropa u b'hekk tgóin lill-ambjent?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ambjent huwa ðertament priorità góal dan il- gvern.

Dan intwera bil-fatti tul dawn l-aóóar xhur.

Góaldaqstant kull inizjattiva li hija fattibbli tiíi kkunsidrata.

F'dan il-kaú partikolari hemm diversi kunsiderazzjonijiet li góandhom jiíu eúaminati qabel ma wieóed jikkonkludi li jista' juúa muturi minflok karozzi.

MALTA INSURANCE ASSOCIATION/MFSA - INÐIDENTI LI JINVOLVU MUTURI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' jingóata ójiel dwar meta se jitlesta r-rapport li íie kkummissjonat mill-Malta Insurance Association u l-awtorita' Maltija dwar servizzi finanzjarji li se jistabilixxi l-loss records dwar inðidenti li jinvolvu muturi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-rapport íie kkummissjonat mill-Malta Insurance Association u huwa ko-sponsorizzat mill-MFSA.

Ir-rapport qiegóed isir bil- góan sabiex fost affarijiet oóra jiíi stabilit il-loss records dwar inðidenti li jinvolvu muturi.

F'dan ir-rigward nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogóol fuq dan ir-rapport góadu góaddej minóabba li hemm involut óafna xogóol sabiex tiníabar din l-informazzjoni mill-membri ta' l- MIA.

L-góan huwa li dan ix-xogóol jitlesta fl-iqsar úmien possibbli.

KUMPANNIJI TA' L-ASSIGURAZZJONI - MUTURI ASSIGURATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagóti statistika, not extrapolated, ta' l- aóóar óames snin fuq muturi dwar talbiet li íew milqugóa u oórajn li góadhom qed jiíu kkunsidrati?

Jista' f'din l-istatistika jgóid kemm kien hemm ósara lil mutur assigurat fejn dan kien assigurat comprehensively, ósara ta' proprjeta' lil third parties u korrimenti kkaíunati lil third parties?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngóarraf lill-Onor.

Interpellant illi l-awtorità góas-servizzi finanzjarji ta' Malta ma úúommx l-istatistika fil-format li qiegóed jintalab.

L-awtorità góandha biss informazjoni fuq il-premium u l- claims li jirrigwardaw is-settur kollu tal-vetturi bil-muturi (motor vehicles) li fiha tinkludi l-premium u l-claims tal-muturi - motorcycles.

Din l-istatistika ma tiíix maqsuma fit-tip ta' polza ta' l-assigurazzjoni, jiíifieri comprehensive, ósara ta' proprjeta' lil third parties u korrimenti kkaíunati lil third parties.

EDUKAZZJONI - INSTRUCTORS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Úgóaúagó u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgóid jekk persuna li hu instructor u m'góamilx kors fil-pedagoíija jkunx intitolat góall-increments fil-paga tiegóu?

Kemm hemm instructors li m'góamlux il-kors fil-pedagoíija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-grad ta' instructor, bóal gradi oórajn, hu marbut ma' skala ta' paga b'minimu u massimu fuq baúi inkrementali.

L-interim measures agreement, iffirmat fl-20 ta' Mejju 1993 dwar il-gradi ta' l-instructor, jirrikjedu li instructor I jiíi promoss góal instructor II jekk ikun góamel b'suððess il-kors tal-pedagoíija kif rikonoxxut mid- diviújoni ta' l-edukazzjoni.

Il-classification, regarding and assimilation agreement ta' l-instructors, iffirmat fit-3 ta' Ottubru 1996, jirristriníi d-dóul fil-grad ta' instructor góal min jippossjedi ð-ðertifikat tal-pedagoíija maóruí mid- diviújoni jew ðertifikat ekwivalenti.

Naturalment dan apparti kwalifiki oóra.

Jidher li góad hemm 15-il instructor li qatt ma temmew b'suððess xi wieóed mill-korsijiet tal-pedagoíija organizzat mid-diviújoni ta' l-edukazzjoni.

SAÓÓA - ÓLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saóóa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgóid kemm góandu jagóti flus ta' xogóol li góamlu l-kuntratturi u li góadhom ma tóallsux?

Kemm tammonta l- ispiúa góal kull kuntrattur sal-lum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun aktar speðifiku u jiððara góal liema tip ta' kuntratturi qed jirriferi.

INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOÍIJA TA' L-INFORMATIKA - ÓLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid kemm góandu jagóti flus ta' xogóol li góamlu l-kuntratturi u li góadhom ma tóallsux?

Kemm tammonta l-ispiúa góal kull kuntrattur sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Membru li jkun aktar speðifiku u jiððara góal liema tip ta' kuntratturi qed jirriferi.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - ÓLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru góall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgóid kemm góandu jagóti flus ta' xogóol li góamlu l-kuntratturi u li góadhom ma tóallsux?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Membru jkun aktar speðifiku u jiððara góal liema tip ta' kuntratturi qed jirriferi

ÚVILUPP URBAN U T-TOROQ - ÓLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru góall-Iúvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgóid kemm góandu jagóti flus ta' xogóol li góamlu l-kuntratturi u li góadhom ma tóallsux?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nitlob lill-Onor.

Membru jkun aktar speðifiku u jiððara góal liema tip ta' kuntratturi qed jirriferi.

FAMILJA U SOLIDARJETA' SOÐJALI - ÓLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soðjali: Tista' il-Ministru tgóid kemm góandha tagóti flus ta' xogóol li góamlu l-kuntratturi u li góadhom ma tóallsux?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

BAJJIET MHUX TAJBIN GÓALL-GÓAWM

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saóóa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgóid liema huma l-bajjiet li bóalissa ma jistax isir góawm fihom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li l-bajjiet popolari kollha f'Malta, f'Góawdex u f'Kemmuna sal-lum kienu kollha tajbin góall-góawm.

PBS - MANAGER NEWS AND REGISTERED EDITOR

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid min hu/hi l-manager news and registered editor fil-PBS?

Fuq liema kriterji ntgóaúel/intgóaúlet?

Min kienu l-persuni li applikaw góal dan il-grad?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoííiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid jekk hux minnu li ma nstab óadd b'esperjenza íurnalistika sodisfaðenti minn dawk kollha li applikaw biex jieódu l-kariga ta' manager news and registered editor fil-PBS?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni li góandha l-Onor.

Interpellant mhijiex korretta.

EÚAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Úgóaúagó u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgóid kemm studenti góamlu l- eúamijiet tal-MATSEC, livell ordinarju, din is-sena skond kull suííett?

Jista' jgóid kemm minnhom góaddew u kemm m'góaddewx?

Jista' jaqsam l- informazzjoni fi studenti bniet u studenti subien?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti li góamlu l- eúamijiet fil-livell tas-Sec skond kull suííett u kemm minnhom góaddew bi gradi 1 sa 5, jew bi gradi 1-7 u kemm ma góaddewx jidhru f'Tabella 1 li tpoííiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

Tabella 2 turi l- istess informazzjoni maqsuma bejn bniet u subien, din it-tabella wkoll tpoííiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

MEPA – TAS-SLIEMA - PROÍETT TAX-CHALET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru góall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza góall-proíett tax-Chalet íewwa Tas-Sliema, jista' il-Ministru jgóid jekk íietx sottomessa applikazzjoni lill-MEPA mill- iúviluppatur magóúul góal dan il-proíett?

Jekk fl-affermattiv, f'liema stadju wasal l-ipproðessar ta' din l-applikazzjoni?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-applikazzjoni relattiva hija PA486/02 u íiet sottomessa f'Jannar 2002.

Kif jista' japprezza l-Onor.

Interpellant l- iúvilupp propost hu f'sit sensittiv u n-negozjati ma' l-applikant góadhom góaddejjin.

TIGNE' - TRIQ TAX-XATT

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru góall-Iúvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgóid jekk jistax ikun hemm aððess góal dik il- parti tax-xatt ta' Tigne' li tinsab magóluqa, minfejn hemm il-lukanda Fortina, góal skop ta' sajd minn fuq il-moll billi hemm min góandu dan id- delizzju u ilu snin twal jipprattikah?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweíiba tingóata f'xi seduta oóra.

POWER STATION - BREAKWATER

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru góall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgóid meta hemm ósieb li jiíi rraníat il- breakwater tal-power station peress li ilu mkisser?

Billi hemm riskju li l-maltemp ikisser xi opri tas-sajd tas-sajjieda Xlukkajri, possibbli dan jingóata priorita'?

ONOR.

ÐENSU GALEA: Dan il-moll kien inbena mill-korporazzjoni Enemalta li hija responsabbli wkoll góall-manutenzjoni tiegóu.

Góaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il-mistoqsija lill-ministru konðernat.

ÚABBAR: GARDEN ROAD - MASÍAR TAÚ-ÚEBBUÍ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru góall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgóid meta se jitkompla u jitlesta l-masíar taú- úebbuí li hemm f'Garden Road, Úabbar?

Billi jekk jiíi rraníat dan il- masíar ikun jista' jidgawda mhux biss miú-Úabbarin imma anke mill-komunita' tal-Kottonera, possibbli jsir sforz biex dan jitlesta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Dan il-masíar jaqa' taót ir-responsabbilta' tal- kunsill lokali ta' Óaú-Úabbar.

Góalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija lill-ministru konðernat.

UNIVERSITA' - FAKULTA' TA' L-INÍINERIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Úgóaúagó u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgóid jekk ir-riðerki góat-teúi ta' l-istudenti tal-fakulta' ta' l-iníinerija elettrika hux se jiíu ffinanzjati mill-Universita' ta' Malta bóas-snin ta' qabel jew hux se jiíu imposti fuq l-istudenti stess?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweíiba tingóata f'xi seduta oóra.

KUMMISSJONI NAZZJONALI FAMILJA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soðjali: Tista il-Ministru tgóid kif inhi ifformata l- kummissjoni nazzjonali familja?

X'inhu l-brief tagóha u góal kemm úmien?

Min huma l-membri u kemm jitóallsu?

Tista' il-Ministru tpoííi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li l- kummissjoni nazzjonali familja góadha kemm ippreúentat?

Tista' tgóid min kiteb dan ir-rapport jekk hux ibbaúat fuq xi riðerka li saret?

Jekk saret riðerka, min ordnaha?

X'kien il-brief?

Min góamilha u kemm tóallas biex saret?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-informazzjoni mitluba fl-ewwel óames partijiet tal-mistoqsija, kif ukoll kopja tar-rapport ippubblikat mill-kummissjoni nazzjonali familja, li góamlet riferenza góalih l-Onor.

Interpellant, tpoííiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

L-awturi ta' dan ir-rapport huma dawk murija f'paína 4 u nkiteb wara proðess ta' konsultazzjoni ma' diversi entitajiet u dokumenti kif indikat fl-istess rapport.

Ninsab informata li l-uniði spejjeú biex inkiteb u íie ppubblikat ir-rapport kienu dawk marbuta ma' l-istampar li sar fl-istamperija tal- gvern.

ÓAL QORMI - WIED IT-TIÍIEÍ

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru góar-Riúorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgóid meta se jitkompla t-tindif ta' Wied it-Tiíieí f'Óal Qormi - il-wied li jinsab biswit Triq l-Imdina u Tal- Óandaq - liema tindif kien inbeda wara l-góargóar tal-15 ta' Settembru li góadda u baqa' ma tlestiex góaliex il-óaddiema tal-public works li kienu assenjati fuq dan ix-xogóol ittieódu fuq xogóol ieóor fuq il-proíett ta' Paceville?

Jista' jagóti l-konferma tiegóu jekk dan ix-xogóol hux se jitlesta qabel Settembru li íej?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant góandu jiftakar li x-xogóol ta' tisbió ta' Paceville kien ipproggrammat qabel il-15 ta' Settembru, liema xogóol kien jitlob óaddiema tas-sengóa.

Rigward ix-xogóol fil-water course tal-Marsa/Qormi, ix-xogóol ta' tindif li kien ilu jiníema góal dawn l-aóóar 30 sena nbeda immedjatament hekk kif góaddiet il-maltempata.

Sussegwentement íie mfassal programm ta' manutenzjoni, bini ta' mollijiet, twessiegó tal-water course u saóansitra twaqqigó u bini mill-ídid ta' pontijiet fost oórajn, liema xogólijiet fil-preúent góaddejjin kif ippjanat.

It-tindif ta' Wied it-Tiíieí, ta' Wied is-Sewda u ta' Wied il-Kbir huma parti minn dan il-programm estensiv ta' xogólijiet.

ÓAL QORMI - WIED IS-SEWDA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru góar-Riúorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgóid meta se jinbeda x-xogóol ta' tindif u tóammil fl-inóawi ta' Wied is-Sewda f'Óal Qormi - minn Ó'Attard sa Triq il-Wied - liema xogóol kien imwiegóed lill-kunsill lokali ta' Óal Qormi f'Jannar li góadda?

Jista' jgóid jekk hux se jiíu rraníati dawk it-toroq mhux urbani, fosthom Triq tal-Ólas u Triq Ó'Attard, li tkissru wara l-góargóar tal-15 ta' Settembru li góadda?

Jista' jikkonferma jekk dawn ix-xogólijiet hux se jinbdew qabel Settembru li íej?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant góat-tweíiba ta' mistoqsija parlamentari 6738.

ÓAL QORMI/MARSA - XOGÓOL KONNESS MAL-PROÍETT TA' L-GÓARGÓAR

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru góar-Riúorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgóid kemm, bejn wieóed u ieóor, se jdum sejjer ix-xogóol konness mal-proíett ta' l-góargóar fl-inóawi ta' Óal Qormi u l-Marsa, peress li milli jidher dan ix-xogóol jinsab lura óafna u l- partijiet fil-widien tan-naóiet ta' fuq góadhom ma nbdewx?

Jista' jgóid jekk bóala parti minn dawn ix-xogólijiet hux se titnaddaf il- Menqa fil-Marsa biex l-ilma tax-xita jkun jista' imur lejn il-baóar mingóajr ebda problema?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ix-xogóol konness mal-proíett ta' l-góargóar fl- inóawi ta' Óal Qormi u l-Marsa jikkonsisti fit-twessiegó tal-korsa ta' l- ilma tax-xita bejn Triq Manwel Dimech, Óal Qormi u Triq Aldo Moro, Marsa.

Qed isir ukoll it-twessiegó tal-pont ta' Triq l-Iljun biex jitnaqqsu l- ostakli góall-passaíí ta' l-ilma tax-xita.

Dan ix-xogóol mistenni li jkun lest matul din is-sena.

Rigward it-tindif tal-Menqa fil-Marsa, ninforma lill-Onor.

Interpellant illi x-xogóol ingóata b'offerta u dan mistenni li jinbeda fil-futur qarib.

PROGRAMM "L-ISTRINA" - FONDI LILL-GÓAQDIET VOLONTARJI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid jekk kienx hemm xi góaqdiet volontarji li qed jaódmu b'risq l-annimali li bbenefikaw minn fondi li níabru mill-programm tal-PBS "L-Istrina"?

Jekk iva, liema kienu l-góaqdiet?

Kemm kien l-ammont ta' fondi li ngóataw?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ebda góaqda volontarja li taódem b'risq l-annimali ma bbenefikat mill-fondi li níabru mill-programm tal-PBS "L-Istrina".

REVERSE OSMOSIS - PRODUZZJONI TA' ILMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru góal Investiment, Industrija u Teknoloíija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgóid kemm hi l-ispiúa góall-produzzjoni ta' l-ilma permezz tar-reverse osmosis góal kull metru kubu?

Jista' jgóid ukoll kemm kienet l-ispiúa globali góall-produzzjoni ta' l- ilma permezz tal-proðess tar-reverse osmosis góas-snin 2002 u 2003?

Kemm minn din l-ispiúa kienet issussidjata?

Jista' jgóid ukoll kemm minn dan l-ilma li íie prodott permezz tar-reverse osmosis íie mitluf?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweíiba tingóata f'xi seduta oóra.