MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 379 It-Tlieta, 2 ta' Mejju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 379

It-Tlieta, 2 ta' Mejju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 379

It-Tlieta, 2 ta' Mejju 2006

WERREJ

MINUTI 631

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 631

TQEGĦID TA' KARTI 636

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA (L-EWWEL QARI) 640

EMENDA GĦALL-ORDNIJIET PERMANENTI TAL-KAMRA 641

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR IS-SERVIZZI TA' IMPIEG

U TAĦRIĠ (IT-TIENI QARI)

EMPLOYMENT AND TRAINING SERVICES (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 641

AĠĠORNAMENT 663

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 667

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 683

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 378 li saret fis-26 ta' April, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SKAMBJU TA' RIGALI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa f'rigali mogħtija minnha jew mill- istaff privat tagħha, kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta, matul l- 2003, 2004, 2005 u minn Jannar 2006 sal-lum?

Tista' tgħid lil min ingħataw ir-rigali?

Fiex kienu jikkonsistu u kemm qamu?

Minfejn inxtraw u min approva x-xiri?

Tista' tgħid x'rigali ngħatat hi bħala ministru b'reċiproċita'?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni) (f'isem il-Ministru għal Għawdex): In-nefqa f'rigali mogħtija minni hi kif ġej: Lm499 fl-2003, Lm361 fl-2004, Lm468 fl-2005 u Lm244 fl-2006.

Dawn ir-rigali jikkonsistu f'kotba u souvenirs varji u nxtraw minn bookshops u ħwienet ewlenin u ngħataw lill-ministri ta' pajjiżi oħrajn u d- delegazzjonijiet tagħhom u persuni oħra distinti kif jitlob il-protokoll.

Kollox sar skond ir-regoli normali tas-servizz pubbliku.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il- ministeru, l-awtoritajiet u l-enti l-oħra li jaqgħu taħtu mill-2005 sal- lum xtrawx, krewx jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mis-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

Mingħand min ġiet akkwistata din il-proprjeta' u għal liema raġuni ġiet akkwistata?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt jew tal-ftehim?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Waqt li t-tweġiba għar-rigward tad-dekasteru tal- finanzi hija fin-negattiv, jien informat li l-kummissjoni dwar l-impjiegi mill-2005 sal-lum kriet proprjeta' li tinsab f'46, Triq l-Arċisqof, il-Belt Valletta.

Il-proprjeta' inkriet mill-1 ta' Settembru, 2005 mingħand is-Sur Dennis Borg ta' 188A, Strait Street, Valletta u dan wara li l-kummissjoni kienet ħarġet avviż f'gazzetta lokali.

Din il-proprjeta' inkriet minflok kirja oħra li kellha l-kummissjoni, peress li ma kienx hemm aċċess għal persuni b'diżabilita'.

Kopja tal-kuntratt qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidilna fiex waslet l-investigazzjoni dwar il-bejgħ tal-bastimenti tas-Sea Malta?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni, Sur President.

INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm investigazzjonijiet saru fis-suċċessjoni, capital transfer duty u Monte di Pieta' f'dawn l-aħħar għaxar snin?

X'wassal għal dan?

X'irriżulta minn kull waħda minn dawn l-investigazzjonijiet?

X'kien l-eżitu jew x'kienet l- azzjoni ta' kull investigazzjoni?

Kemm minn dawk investigati jikkonċernaw persuni li għandhom konnessjoni familjari ma' individwi fl-amministrazzjoni tad-dipartiment?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi f'dawn l-aħħar għaxar snin saret investigazzjoni waħda li tolqot l-operat tal-Monte di Pieta', iżda minħabba li l-każ qiegħed f'idejn il-pulizija m'huwiex opportun li f'dan l-istadju jingħataw dettalji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' jgħidilna meta bdiet din l-investigazzjoni?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Li naf hu li madwar sentejn ilu, meta kont għadni segretarju parlamentari fil-ministeru tal-finanzi, l-investigazzjoni kienet diġa' nbdiet.

Din kellha tkun waħda intensiva minħabba ċerti affarijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Apparti li s-Segretarju Parlamentari ma tanix l- informazzjoni li tlabtu, jikkonferma li hemm imdaħħlin familjari ta' min qed jiġi investigat?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar investigazzjoni tal- pulizija u la għandi ismijiet u lanqas xejn.

Naħseb li jkun xieraq u għaqli jekk inħallu lill-pulizija jagħmlu xogħolhom, jinvestigaw lil kulmin jidhrilhom li għandhom jinvestigaw, imbagħad meta l-investigazzjoni tkun lesta, ma naħsibx li minn din in-naħa għandu jkun hemm xi oġġezzjoni biex dak li jkun jara r-riżultati.

Imma ladarba ċ-ċirkostanzi huma kif inhuma u hemm investigazzjoni għaddejja mill-pulizija, naħseb li ma jaqbel għal ħadd li jingħataw ċerti dettalji, Sur President.

Anzi jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi informazzjoni li tista' tgħin lill- pulizija, jagħmel tajjeb jekk jgħaddiha forsi din l-investigazzjoni tasal fi tmiemha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kieku kelli xi informazzjoni x'ngħaddi kont ngħaddiha, Sur President.

Imma ma jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li l-poplu għandu jkun informat dwar meta bdiet l-investigazzjoni, sabiex ikun jista' jagħmel il-ġudizzju tiegħu dwar jekk din hijiex miexja b'ritmu tajjeb jew le?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, ftit ilu l-pulizija waslet biex għalqet investigazzjoni li kienet ilha għaddejja 18-il sena meta tellgħet il-qorti persuna ndagata fuq att kriminali.

Nemmen li huwa kompitu tal- pulizija li tara kemm għandha ddum investigazzjoni u ħadd m'għandu jindaħlilha f'dak li tkun qed tagħmel.

Jekk l-Onor.

Membru qed jintima li hemm xi ħadd li qed jipprova jżomm milli ssir tali investigazzjoni, għandu jkun jaf li min-naħa tagħna nixtiequ li l-investigazzjoni tiġi fi tmiemha malajr kemm jista' ikun biex jekk għandhom jittieħdu xi passi, jittieħdu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ikun aħjar jekk ma noqogħdux inħawdu u nagħtu wieħed x'jifhem li jiena għandi f'moħħi li nagħmel xi tip ta' allegazzjoni.

Kulma qed nitlob hu li f'ġieħ it-trasparenza, anke biex il-poplu jkun konvint li l-affarijiet mexjin u m'humiex jieħdu fit-tul aktar milli suppost, is- Segretarju Parlamentari jgħidli meta bdiet l-investigazzjoni.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: M'għandix din l-informazzjoni hawnhekk, Sur President.

Jekk irid niċċekkjalu u għada filgħaxija nagħtih risposta.

TINDIF TA' UFFIĊINI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17362, jista' il-Prim Ministru jgħid x'inhuma l-linji gwida l-aktar importanti, b'rabta mar- regolamenti dwar l-infiq, b'mod speċjali dwar il-kuntratti pubbliċi ta' l- 2005, rigward it-tindif fil-bini tas-segretarjat privat tal-ministri?

Jiċħad jew jikkonferma li hemm ministri li qegħdin imorru kontra dawn ir- regolamenti ta' l-istess kuntratti pubbliċi ta' l-2005?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Waqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li kont tajt għall- mistoqsija parlamentari 17362, nista' ngħidlu li ma jezistu l-ebda proċeduri jew linji gwida maħruġa mill-ministeru tal-finanzi li b'xi mod jirregolaw l-akkwist ta' servizzi ta' tindif għall-ministeri jew għall-bini tas-segretarjat privat tagħhom.

Ir-regolamenti dwar il-kuntratti pubblici ta' l-2005 jistabilixxu l- parametri ġenerali li għandhom jiġu segwiti f'kull kaz li jinvolvi akkwist ta' tagħmir, provvista, xogħlijiet jew servizzi.

Jitkellmu fuq limitu ta' infiq li jista' isir mill-awtoritajiet kontraenti u jiddeterminaw il- proċedura għall-akkwist li tapplika f'kull kaz.

Bl-ebda mod ma jidħlu fuq in-natura ta' xi servizz speċifiku.

F'dan ir-rigward ma jirriżultalix li hemm ministri li qegħdin imorru kontra dawn ir-regolamenti dwar il-kuntratti pubbliċi ta' l-2005.

SAFI BARRACKS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Kemm huwa possibbli li min-naħa tal-forzi armati ma jibqax isir l- iżball – aktarx li ilu ġej minn żmien l-Ingliżi - li jirriferu għall- barracks tagħhom bħala Safi Barracks meta dawn jinsabu f'Ħal Kirkop u m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn ma' Ħal Safi?

Għaliex ma nibdewx insejħulhom Kirkop Barracks?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Napprezza s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru, iżda niġbidlu l-attenzjoni għall-fatt li din il-proprjeta' militari ilha hekk magħrufa minn mindu nbniet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, kienu residenti ta' Ħal Kirkop li ġibduli l-attenzjoni li għalkemm dawn il-barracks huma magħrufa bħala Safi Barracks, fil-fatt jinsabu fil-qalba ta' Ħal Kirkop.

Ladarba jidher li dan l-iżball sar min-naħa ta' l-Ingliżi bosta snin ilu, għandha tkun problema kbira biex dawn il-barracks nibdew insejħulhom Kirkop Barracks, kif inhi x- xewqa ta' bosta residenti ta' Ħal Kirkop?

(Interruzzjonijiet) Għalija ma tagħmel l-ebda differenza imma donnu li għal ċerti residenti ta' Ħal Kirkop tagħmel.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jiena ma nsib l-ebda diffikulta' li jinbidel l-isem ta' dawn il-barracks, pero' nassigura lill-Onor.

Interpellant li dawn se jibqgħu magħrufa bħala Safi Barracks.

Fil-fatt hawn diversi postijiet li ssibhom f'ċerta lokalita' iżda huma magħrufin b'isem ieħor.

Hawn anke nies li huma magħrufin bil-laqam u mhux b'isimhom!

Nemmen li ma tagħmilx differenza jekk dawn il-barracks iżommux l-isem li normalment insibuh bihom.

L-importanti hu li kulħadd jaf fejn jinsabu u li jagħtu s-servizz mitlub minnhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Is-Segretarju Parlamentari jrid japprezza li għalkemm la lili u lanqas lilu ma tagħmlilna ebda differenza jekk dawn il-barracks jinbidlilhomx isimhom jew le, hemm persuni li għalihom din tagħmel differenza u peress li dan il-gvern huwa viċin tan-nies, nemmen li għandu jisma' is-suġġeriment li wassluli xi residenti.

Għallinqas jien kont nistenna li s-Segretarju Parlamentari se jgħidli li lest jikkonsidra s- suġġerimenti tiegħi u mhux jgħidli li dan huwa żball li għandna nibqgħu mwaħħlin bih.

Ta' l-inqas il-forzi armati għandhom jikkonsidraw dan is- suġġeriment.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, jiena la għedtlu li mhux se nagħtu kas u lanqas m'għedtlu li m'aħniex se nikkonsidraw dan is-suġġeriment.

Għedtlu li jiena ma nsib l-ebda diffikulta' li jsir hekk.

Għedtlu wkoll li dawn il-barracks, għalkemm jinsabu fejn jinsabu, huma rikonoxxuti b'ċertu isem u naħseb li hekk se jibqgħu magħrufin.

Allura ladarba l-Auberge d'Italie jinsab f'Merchants Street ġewwa l-Belt, għandna nibdlulu ismu?

Jistgħu jissejħu Safi Barracks u jkunu qegħdin fir-Rabat!

Forsi dak iż- żmien sar żball fuq id-delineament tar-raħal.

Għalkemm nasal biex ngħid li dawn il-barracks aktar jinsabu fit-tarf ta' Ħal Kirkop milli f'nofsu, xorta waħda se nwassal is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru u nittama li dan jiġi kkonsidrat b'mod pożittiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jidher li s-Segretarju Parlamentari m'għandux idea fejn jibda u jispiċċa Ħal Kirkop!

M'huwiex minnu li dawn il-barracks jinsabu f'tarf ir-raħal u noffrilu biex, jekk irid, nieħdu fuq il-post u nurih li mhux hekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jiena għollejt idi erba' darbiet biex nagħmel mistoqsija supplimentari u kull darba ġejt injorat u għalhekk bi protesta qed ngħajjat quorum.

MR SPEAKER: Is-Seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.15 p.m. is-Seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-Seduta tkompli.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidilna x'ġara eżatt fl-inċident tal-klandestini, fejn hu stess għamel dikjarazzjoni li tikkonfliġġi ma' dak li qalu t-Taljani?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nassumi li l-Onor.

Membru qed jirriferi għall-każ meta dgħajsa tas-sajd, b'immigranti illegali fuqha, għaddiet minn ħdejn Malta u baqgħet sejra lejn l-Italja.

Jiena ma naħsibx li dan kien inċident, imma gazzetta partikolari qabdet din is-sitwazzjoni minn sieqha u qed tipprova żżomm il-Maltin ħatja ta' nuqqas li ġara min-naħa tat-Taljani.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kemm huwa minnu li apparat li jinżamm mill-forzi armati ta' Malta biex jagħmel monitoring, dak il-ħin kien mitfi?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, din kienet operazzjoni regolari ta' surveillance fejn kull ħaġa li saret tniżżlet fil-logbook.

B'xi mod din l- informazzjoni sabet ruħha f'gazzetta lokali u ngħid għalija, il-fatt jekk sarx recording jew le assolutament m'għandux jaffettwa l-aġir u x-xogħol tajjeb li tagħmel l-armata.

Huwa veru li l-Amerikani kienu tawna xi apparat li f'dik il-ġurnata partikolari ma kienx mixgħul, pero' il-verita' hi li l-armata bl-ebda mod u fl-ebda ħin ma naqset milli tagħmel xogħolha.

Il-ħasra hi li minflok ma jkollna gazzetti li lill-qarrejja jġibuhom konxji mix-xogħol tajjeb li tagħmel l-armata u b'liema kura u attenzjoni tagħmlu xogħolha, iparlaw żejjed fuq affarijiet li ma jeżistux.

Din il-gazzetta li rriferejt għaliha lis-suldati ppruvat tpinġihom koroh, anke lil dawk li ġieli jkollhom jaqbżu l-baħar sabiex isalvaw lil ħaddieħor, bħal fil-każ tal-kedda li ħadu l-ġimgħa l-oħra meta kien hemm dinghy wieqaf.

Dik tal-ġimgħa l-oħra ma kenitx surveillance action imma search and rescue u lil dawn in-nies tellgħuhom fuq il-patrol boat u ġabuhom hawn Malta.

Sur President, kieku l-gazzetti jħarsu iżjed lejn il-pożittiv milli lejn in- negattiv u ma jippruvawx jaraw lil min se jsawtu kull nhar ta' Ħadd, kieku x-xogħol siewi li tagħmel l-armata in konnessjoni mal-fenomenu ta' l- immigrazzjoni irregolari jiġi apprezzat ħafna iżjed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Dan l-aħħar smajna li nbnew xi kwartieri ġodda għall- immigranti irregolari li qegħdin fi closed centres, iżda apparentement dawn irrifjutaw li jmorru fihom.

Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħid jekk finalment aċċettawx li jmorru fihom?

Jista' jgħid kemm flus ġew jiswew dawn il-kwartieri?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, dan l-aħħar taħt it-tmexxija tal- viċi prim ministru kif ukoll bl-għajnuna tiegħi għan-nom ta' l-uffiċċju tal- prim ministru, inbnew kwartieri ġodda għall-immigranti irregolari.

Il- kwartieri li nbnew f'Ħal Far jieħdu 480 immigrant u ġew jiswew madwar Lm140,000 u jkopru medda ta' erbat itmien art, kważi 4,400 metru u nista' ngħid li diġa' hemm in-nies fihom.

Anke nbena kwartier ieħor li jesa' 224 persuna u jinsab fil-barracks ta' Ħal Kirkop - dawn biex tasal għalihom trid tgħaddi mit-triq li tieħu għal Ħal Safi! - u dan lest biex jilqa' numru ta' immigranti irregolari li jistgħu jiġu f'pajjiżna u huwa wkoll a multi-purpose centre li jservi għal xi emerġenza oħra li jista' ikollu l-gvern.

Issa niġi għad-domanda ta' l- Onor. Galea, Sur President.

Meta tlabna lil dawk li hemm fit-tent compound ta' ħdejn Lyster Barracks sabiex jiġu ttrasferiti f'din l-area, iddikjaraw ripetutament li huma jixtiequ jibqgħu fejn huma għax hemm għandhom art sostanzjalment ikbar u għaldaqstant għandhom iżjed fejn iqattgħu l-ħin tagħhom b'mod komdu.

Għax għalkemm din hija a tent compound, għandhom mess, għandhom toilets, għandhom showers, għandhom fejn jaħslu l-affarijiet tagħhom, eċċ.

Sadanittant, minħabba bżonnijiet urġenti ta' xogħol, għalaqna block B u għalaqna sular li hu magħruf bħala Hermes compound, li jagħmel parti minn Lyster Barracks.

Hemm xogħlijiet urġenti li jridu jsiru fis-sistema tad- dawl u l-ilma.

Hemm bżonn ukoll li fil-barracks ta' Ħal Kirkop isir xogħol strutturali għax hemm xi problemi.

Sadanittant madwar 900 persuna li jinsabu fi closed detention areas, huma miżmumin ġo warehouse 1 u warehouse 2 li hemm fil-barracks ta' Ħal Kirkop kif ukoll fil-barracks l-oħrajn li hemm Ħal Far, f'parti mid-depot u parti oħra f'Ta' Kandja.

Qed isir kull sforz possibbli sabiex iż-żmien ta' dawn in-nies jonqos kemm jista' ikun kif ikunu jippermettu ċ-ċirkostanzi.

ASSISTENTI ĠUDIZZJARJI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm assistenti ġudizzjarji hemm fuq bażi part-time u full- time?

Min huma?

X'inhu s-salarju ta' kull wieħed u waħda minnhom?

Hemm bżonn ta' iktar assistenti ġudizzjari fi ħdan il-qrati tal-ġustizzja ta' Malta?

X'inhu l-ħsieb jew il-pjan tal-gvern rigward l-impjieg ta' assistenti ġudizzjari part-time u jekk hux se jerġa' jiġġeddidilhom il- kuntratt?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent fil-qorti ċivili (Malta) hemm disa' assistenti ġudizzjarji fuq bażi part-time u 14 fuq bażi full-time.

Dawn huma:

|Part-time |Full-time | |Anthony Ellul |Kenneth Gulia | |Audrey Demicoli|Paul Caruana | | |Curran | |Veronica Galea |Maria Dolores | |Debono |Gauci | |Deborah |Monica Borg | |Farrugia |Galea | |Joseph Fenech |Emanuel | |Adami |Buttigieg | |Marse-Ann |Anna Caruana | |Farrugia | | |Ian Spiteri |Mariella | |Bailey |Schembri Gonzi | |Tania Sammut |Josette Demicoli| |Catania | | |Anna Mifsud |Yvette Cassar | |Bonnici | | | |Elena Naudi | | |Depasquale | | |Claudine | | |Mercieca Galea | | |Maria Pia | | |Micallef | | |Natasha | | |Buontempo | | |Mandy Jane | | |Carabott |

Is-salarju ta' assistent ġudizzjarju part-time huwa Lm2,400 fis sena.

Is-salarju ta' assistent ġudizzjarju full-time huwa kif ġej: Drs.

Kenneth Gulia, Paul Caruana Curran, Maria Dolores Gauci, Monica Borg Galea, Emanuel Buttigieg, Anna Caruana, Mariella Schembri Gonzi, Josette Demicoli u Yvette Cassar għandhom Lm7,560 fis-sena, filwaqt li Drs.

Elena Naudi Depasquale u Claudine Mercieca Galea għandhom Lm6,933 fis-sena u Drs.

Maria Pia Micallef, Natasha Buontempo u Mandy Jane Carabott għandhom Lm6,306 fis- sena.

Id-differenza fis-salarji ta' dawn l-assistenti ġudizzjarji full- time hija d-differenza fl-iskala tas-salarju.

L-assistenti ġudizzjarji part-time huma avukati ta' ċerta esperjenza u għaliex huma fuq bażi part-time, jistgħu jibqgħu jeżertiċaw il-professjoni tagħhom ta' avukat u għalhekk huma midħla tal-proċeduri tal-qrati aktar mill-assistenti ġudizzjarji full-time li xogħolhom huwa iktar impenjattiv.

Il-ħsieb huwa li l-kuntratti ta' l-assistenti ġudizzjarji part-time jiġu mġedda wara li jinkiseb clearance mill-management and personnel office fl- uffiċċju tal-prim ministru.

Fil-qorti ta' Għawdex hemm assistent ġudizzjarju wieħed, Dr Aaron Attard- Hili, li huwa fuq bażi full-time, bis-salarju bażiku tiegħu jammonta għal Lm517 kull erba' ġimgħat.

Qed jiġi kkonsidrat l-impjieg ta' assistent ġudizzjarju ieħor fuq bażi part-time.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' żewġ avviżi ta' tenders u dokumenti relatati mal-bejgħ tal- Holiday Inn f'Tigne`, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18667.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq mobile phones matul l-2005 mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18363.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita` nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ftehim dwar il-kiri ta' żewġ garages/stores fi Gwardamanġa mid-diviżjoni tas-saħħa u kopja ta' kuntratt dwar il-kiri ta' uffiċini u garage fl-Imsida mid-dipartiment tal-promozzjoni tas-saħħa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18303; u

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq mobile phones matul l-2005 mill-ministeru għall-investiment, industrija u teknoloġija ta' l-informazzjoni u l- enti li jaqgħu taħtu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18362; u

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' pjanta li turi fejn saru xogħlijiet fi Mdina Road, Żebbuġ bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18530; u

f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 108 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar l-awtorità tad- djar (trasferiment ta' proprjetà) (nru.

Kopja ta' kuntratt dwar kiri ta' proprjeta` mill-fondazzjoni għas- servizzi ta' ħarsien soċjali u s-Sedqa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18304; u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq mobile phones matul l-2005 mill-ministeru tal-familja u solidarjeta` soċjali u l-enti li jaqgħu taħtha, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18366.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li 53 dokument maħruġa mill- Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) ġew scrutinised u cleared mill- working groups fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, u cioe':

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing a European Grouping of Cross-Border Co-operation (EGCC) (COM (2004) 496 final).

White Paper on the Review of Regulation (EEC) 4056/86, applying the EC competition rules to maritime transport (COM (2004) 675).

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on services in the internal market (COM(2004) 2 final/3).

Proposal for a Council Regulation repealing Regulation (EC) 3690/93 establishing a Community system laying down rules for the minimum information to be contained in fishing licences (COM (2005) 499).

Proposal for a Council Regulation concerning the conclusion of the partnership agreement between the European Community and the federated states of Micronesia on fishing in the federated states of Micronesia (COM (2005) 502).

Report from the Commission to the Council and the European Parliament on the implementation of Directive 96/61/EC concerning integrated pollution prevention and control (COM (2005) 540).

Report from the commission to the council and the European Parliament on the simplification of the common market organisation in fruit and vegetables (COM (2004) 549).

Report from the Commission to the Council and the European Parliament on the borrowing and lending activities of the European Communities in 2004 (COM (2005) 385).

Report from the Commission - Member States' replies to the court of auditors 2002 annual report (COM (2004) 859).

Report from the Commission: Annual Report from the Commission on the guarantee fund and its management in 2004 (COM (2005) 262).

Green Paper on the enhancement of the EU Framework for investment funds (COM (2005) 314).

Communication from the Commission to the Council: review of the facility providing medium-term financial assistance to Member States under Article 119 of the Treaty (COM (2005) 331).

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Economic and Social Committee on the work of the EU joint transfer pricing forum on transfer pricing documentation for associated enterprises in the EU (COM (2005) 543-1).

Proposal for a code of conduct on transfer pricing documentation for associated enterprises in the EU (COM (2005) 543-2).

Proposal for a Council Decision authorising the Republic of Lithuania to

apply a measure derogating from Article 11 (a)(1) and Article 28E of the sixth Council Directive (77/388/EEC) on the harmonisation of the laws of the member states relating to turnover taxes (COM (2005) 581).

Proposal for a Council Decision amending Decisions 98/161/EC, 2004/228/EC and 2004/295/EC as regards the extension of measures to prevent evasion of value added tax in the waste sector (COM (2005) 635).

Commission staff working document: Requirements for conducting public procurement using the electronic means under the new public procurement Directives 2004/18/EC and 2004/17/EC (SEC (2005) 959).

Communication from the Commission on More Research and Innovation - Investing for Growth and Employment: A Common Approach (COM (2005) 488).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Republic of Albania on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and the Republic of Albania on certain aspects of air services (COM (2005) 349).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Republic of Bosnia and Herzegovina on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and the Republic of Bosnia and Herzegovina on certain aspects of air services (COM (2005) 351).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and Serbia and Montenegro on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community

and Serbia and Montenegro on certain aspects of air services (COM (2005) 353).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Republic of Macedonia on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and the Republic of Macedonia on certain aspects of air services (COM (2005) 355).

Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and Ukraine on certain aspects of air services (COM (2005) 368).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and Romania on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and Romania on certain aspects of air services (COM (2005) 369).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Republic of Moldova on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and the Republic of Moldova on certain aspects of air services (COM (2005) 371).

Proposal for a Council decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Kingdom of Morocco on certain aspects of air services and the Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and the Kingdom of Morocco on certain aspects of air services (COM (2005) 393).

Communication from the Commission: Developing a community civil aviation policy towards Australia (COM (2005) 408).

Proposal for a Council Decision on the signature and provisional application of the agreement between the European Community and the government of the Republic of Singapore on certain aspects of air services and the Proposal for a Council Decision on the conclusion of the agreement between the European Community and the Government of the Republic of Singapore on certain aspects of air services (COM (2005) 513).

475.Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions – Extending the tasks of the European Aviation Safety Agency: An agenda for 2010 (COM (2005) 578).

Proposal for a Council Decision on the establishment of a mutual information procedure concerning member states' measures in the areas of asylum and immigration (COM (2005) 480).

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on Strengthening Coordination on Generic Preparedness Planning for Public Health emergencies at EU level (COM (2005) 605).

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on Pandemic Influenza Preparedness and Response Planning in the European Community (COM (2005) 607 final).

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on a EU Strategy for Action on the Crisis in Human Resources for Health in Developing Countries (COM (2005) 642 final).

Report from the Commission to the budgetary authority on guarantees covered by the general budget situation at 31 December 2004 (COM (2005) 306).

Report from the Commission to the Council on the follow-up to 2003 Discharge Decisions – Council Recommendations (COM (2005) 448).

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on information on the payer accompanying transfers of funds (COM (2005) 343 Final).

Report from the Commission to the European Parliament on the follow- up to 2003 Discharge Decisions – European Parliament Resolutions (COM (2005) 449).

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on payment services in the internal market and amending Directives 97/7/EC, 2000/12/EC and 2002/65/EC (COM (2005) 603 final).

Proposal for a Council Regulation repealing Council Regulation (EEC) 3181/78 and Council Regulation (EEC) 1736/79 in the area of Monetary Policy (COM (2005) 611 final).

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the exercise of voting rights by shareholders of companies having their registered office in a Member State and whose shares are admitted to trading on a regulated market and amending Directive 2004/109/EC (COM (2005) 685).

Proposal for a Council Decision authorising the Kingdom of Spain to apply a measure derogating from Article 11(A)(1) and Article 28e of the Sixth Council Directive 77/388/EEC on the harmonisation of the laws of the Member States relating to turnover taxes (COM (2005) 697).

Report from the Commission to the budgetary authority on guarantees covered by the general budget situation at 30 June 2005 (COM (2005) 699).

Proposal for a Council Decision authorising Lithuania to apply a measure derogating from Article 21 of the Sixth Council Directive 77/388/EEC on the harmonisation of the laws of the Member States relating to turnover taxes (COM (2005 704 final).

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the European system of integrated social protection statistics (ESSPROS) (COM (2006) 11).

Communication from the Commission Perspectives for simplifying and improving the regulatory environment of the Common Fisheries Policy (COM (2004) 820).

Report from the Commission on the monitoring of the Member States' implementation of the Common Fisheries Policy 2000 – 2002 (COM (2004) 849).

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament - Reports from Member States on behaviours which seriously infringed the rules of the Common Fisheries Policy in 2003 (COM (2005) 207).

Proposal for a Council Regulation denouncing the agreement between the European Economic Community and the Government of the People's Republic of Angola on fisheries off Angola and derogating from Regulation (EC) No 2792/1999 (COM (2005) 677).

Commission Report on Competition Policy 2004 (SEC (2005) 805).

Report from the Commission on the Application by the Member States of Council Directive 99/36/EC on Transportable Pressure Equipment (COM (2005) 415).

Council Decision on the position of the European Community in relation to the draft Regulation of the United Nations Economic Commission for Europe on wheels for passenger cars and their trailers (COM (2005) 453).

Proposal for a Council Decision on the position of the European Community in relation to the draft Regulation of the United Nations Economic Commission for Europe concerning the approval of adaptive front- lighting systems (AFS) for Motor Vehicles (COM (2005) 454).

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on port State control (COM (2005) 588).

Proposal for a Council Regulation repealing Regulation (EEC) 4056/86 laying down detailed rules for the application of Articles 85 and 86 to maritime transport, and amending Regulation (EC) 1/2003 as regards the extension of its scope to include cabotage and international tramp services (COM (2005) 651 final).

Nirrapporta wkoll li dokument maħruġ mill-Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) ġie scrutinised u cleared mill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, u cioe':

Proposal for a Recommendation of the European Parliament and of the Council on Transnational Mobility within the Community for Education and Training Purposes: European Quality Charter for Mobility (COM (2005) 450).

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Il-Viċi Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l- Kostituzzjoni ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2006 li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

EMENDA GĦALL-ORDNIJIET PERMANENTI TAL-KAMRA

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi li:

Billi l-Ordni Permanenti Nru. 120E jipprovdi għat-twaqqif ta' Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi;

Billi hu desiderabbli li l-politika monetarja minn żmien għal żmien tiġi diskussa f'Kumitat tal-Kamra, u l-kumitat l-iktar idoneju għal dan l-iskop huwa l-Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi;

Din il-Kamra tirrisolvi li temenda l-Ordni Permanenti 120E billi:

Minnufih wara l-paragrafu (h) ta' l-Ordni Permanenti 120E, jiżdied il- paragrafu ġdid li ġej:

"(i) sabiex jiddiskuti l-politika monetarja ta' Malta u li jirċievi rapporti fuq hekk mill-Gvernatur tal-Bank Ċentrali ta' Malta."

Immediately after paragraph (h) of Standing Order 120E, there shall be added the following new paragraph:

"(i) to discuss Malta's monetary policy and receive reports thereon from the Governor of the Central Bank of Malta."

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR IS-SERVIZZI TA' IMPIEG U TAĦRIĠ

EMPLOYMENT AND TRAINING SERVICES (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mid-29 ta' Marzu, 2006.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, fil-home visits li nkunu qed nagħmlu l- akbar issue li qed niffaċċjaw - apparti mill-issue ta' l-għoli tal-ħajja li lanqas il-gvern ma jista' jiċħad għax jaf li din addirittura tista' żżommu milli jdaħħal l-ewro meta jixtieq hu – hija dik tal-qgħad u n-nuqqas ta' job security.

Minkejja li jkun hemm min jgħidlek li l-job mobility huwa fattur pożittiv, wieħed irid iżomm f'moħħu li pajjiżna bħalissa qed jiffaċċja tliet defiċjenzi ewlenin fil-qasam tal-xogħol.

Hawnhekk qed nirriferi għall-illitteriżmu fil-kamp edukattiv, il-mismatch qawwi fis- snajja' bejn dawk li qed jipproduċi x-xogħol u l-vacancies li qed jinbtu u anke l-mod kif pajjiżna naqqas milli jippjana għall-isfidi tar-riċerka u żvilupp tant li skond l-Unjoni Ewropea għandna man-nofs seklu biex nilħqu l- livell medju tal-25 stat membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, tiġi jew ma tiġix SmartCity f'pajjiżna, xi ħaġa li nawgura li sseħħ fid-dati skedati u miftiehma mal-gvern, qed jidher ċar li pajjiżna m'għandux is-snajja' meħtieġa biex jilqa' l-isfida u l-opportunitajiet ta' l-hekk imsejħa knowledge-based economy.

Huwa inutli li l-prim ministru jitkellem bl-ottimiżmu li wera l-bieraħ fil-lukanda Le Meridien meta wieħed iqabbel ix-xewqat tiegħu mar-riżultati miksuba s'issa f'dan il-qasam.

Il- politika ma ssirx biss bil-wishlists.

Ħafna drabi diversi industriji b'valur miżjud għoli li diġa` joperaw f'pajjiżna ma jirnexxielhomx isibu nies kwalifikati biżżejjed biex jimlew ċerti vacancies kif nifhem li spiss jiġrilhom ta' l-ST Microelectronics.

Jien ħadt ġost ħafna naqra l- memorandum li għamlet il-Malta employers association meta tħabbar li ġej il- proġett ta' SmartCity f'pajjiżna għaliex hemmhekk kien hemm elenkat għadd ta' miżuri prattiċi u taqbel jew ma taqbilx magħhom, dawn kollha saru bil- għan li jeliminaw l-iskills deficiency li għandna fil-qasam ta' l- informatika kif ukoll biex nipprovdu snajja' biżżejjed biex ma jkollniex niddependu fuq labour barrani jekk dan il-proġett ta' SmartCity jirnexxi u jilħaq il-miri kollha tiegħu.

Għalkemm diversi pajjiżi li ssieħbu magħna fl-Unjoni Ewropea, speċjalment dawk mill-Ewropa ċentrali u tal-lvant, kollha gawdew minn influss qawwi ta' investiment barrani, fil-każ tagħna ma ġarax hekk u kellna biss ftit każi iżolati fejn irnexxielna nagħmlu dan.

Jien ngħid li fattur ewlieni għalfejn ġara hekk hu l-iskills deficiency u l- iskills mismatching li għandna u dan minkejja l-ftaħir kollu tal-gvern f'dan ir-rigward.

Min jaqra bejn il-linji ta' dak li qal il-gvernatur tal- bank ċentrali fir-rapport annwali tal-bank, jinnota li anke dan huwa inkwetat li m'aħniex nipproduċu nies kwalifikati biżżejjed biex jirnexxielna nwessgħu l-bażi teknoloġika ta' pajjiżna.

Min-naħa l-oħra naħseb li huwa insult li jkollok lil xi ħadd bħall-Minsitru Gatt li jkompli jitkellem b'mod dispreġjativ dwar ċerti ħaddiema li sforz iċ-ċirkostanzi li telgħu fihom, ma rnexxielhomx jiksbu snajja' li għandhom bżonn għaż- żmenijiet tal-lum.

Hawnhekk mhux qed nirriferi għal min hu unemployable sforz l-għażż jew l-apatija li jista' għandu imma qed nirriferi għal dawk li telgħu f'industriji li taħt dan il-gvern ftit li xejn għandhom futur.

Jien ngħid li pajjiżna għandu jkollu t-taħlita meħtieġa biex nirnexxu fil- qasam tax-xogħol.

L-istess kif ma jistax ikollok fabbrika b'managers biss u mingħajr machine operators, daqshekk ieħor huwa importanti li qabel ma noqogħdu noħolmu, nagħmlu studju serju dwar fejn ninsabu u fejn verament irridu mmorru.

Jien niftakar żmien, kif jiftakru ċerti kollegi tiegħi, meta konna niddependu kważi għal kollox fuq ix-xogħol iġġenerat mis-servizzi Ingliżi.

Grazzi għall-gvern Laburista, konna bdejna bażi industrijali tal- manifattura li ġabet gelgul ta' flus barranin f'pajjiżna.

Huwa ħażin jekk naħsbu li l-pajjiżi ta' l-Afrika ta' fuq, ta' l-Ewropa ċentrali u tal-lvant u ċ-Ċina qed jibbażaw biss fuq iċ-cheap labour.

Jekk nieħdu l-Ewropa ċentrali u tal-lvant jien persważ li fi żmien qasir dawn jilħqu l-livelli ta' pagi ta' pajjiżi oħrajn fl-Unjoni Ewropea u fuq iċ-Ċina nagħmlu ħażin jekk inħarsu lejha, kif jgħidu l-Ingliżi, minn one dimensional aspect.

Huwa veru li llum iċ-Ċiniżi qed jattiraw ħafna investiment barrani minħabba l-fattur tal-low cost of labour iżda fattur li forsi mhux kulħadd jirrikonoxxi huwa li dawn minn rajhom qegħdin jinvestu f'pajjiżi oħrajn bħall-Ingilterra f'oqsma importanti bħar-riċerka u l-iżvilupp.

Sur President, meta sħabi u jien konna Shanghai flimkien mal-kap ta' l- oppożizzjoni, li laqatni ma kienx iċ-cheap labour tal-ħaddiema iżda l-fatt li azjendi li żorna bħall-Alcatel għandhom 2,000 fost is-6,000 ħaddiem tagħhom jaħdmu fir-riċerka.

M'iniex qed nippretendi li mil-lejl għan-nhar f'Malta jinbtu 2,000 ħaddiem kollha fuq ir-riċerka f'azjenda waħda imma r- ratio ta' one is to three naħseb li huwa ratio li għandna nimmiraw għalih f'diversi azjendi ta' valur miżjud għoli li qegħdin nipprovaw niġbdu lejn pajjiżna.

Naf li huwa diffiċli li tipparaguna lil pajjiżna ma' nazzjon ġgantesk bħaċ-Ċina iżda titkellem ma' min titkellem jgħidulek li m'hemmx twinning qawwi biżżejjed f'pajjiżna u anke sinerġija bejn l-universita` u l- qasam ta' l-industrija.

Filwaqt li hemm min qed jittama li s-sitwazzjoni tinbidel jew tista' tinbidel bit-tibdiliet li saru fit-tmexxija ta' l- universita`, nawgura li dawn m'humiex biss tamiet fiergħa iżda li jseħħu verament.

Sal-lum għadna f'sitwazzjoni fejn il-gvern m'għandux strateġija sħiħa favur l-industrija.

B'dak li qed isir fil-qasam edukattiv, mhux se jkollna bażi soda biżżejjed biex nipproduċu nies b'ħiliet mhux biss tekniċi imma anke b'ħiliet maniġerjali biex nilħqu l-miri ta' Lisbona ta' l-Unjoni Ewropea.

Mis-sena 2001 sal-lum, l-impjiegi fil-qasam tal-manifattura naqsu b'14% u dan biex ma nsemmix l-1995 meta l-impjiegi f'dan is-settur kienu ftit inqas mid- doppju tal-lum.

Għalhekk huwa importanti li naraw id-dħul ras imb'ras tal- ħaddiema fis-setturi rispettivi tagħhom.

Dan kollu juri kemm qed jagħmel tajjeb il-partit Laburista li fil-ġranet li ġejjin se jibda diskussjoni interna tiegħu dwar il-pjan ta' azzjoni għat-tiġdid ta' l-industrija.

B'dan il-pjan u vision statement li qed iħejji dwar l-informatika se nuru l- elettorat Malti li la qed ngħixu fis-sħab u lanqas qed ngħixu fil-passat kif qed jallegaw ċerti ministri min-naħa tal-gvern.

Se nieħdu l-approach ta' partit li lest li jiggverna minn għada b'sens ta' viżjoni iżda fl- istess ħin iżomm saqajh ma' l-art il-ħin kollu.

Biex nilħqu dan il-għan ma nistgħux naslu waħedna bħala partit.

Għandna bżonn l-appoġġ tal-korpi kostitwiti kollha u għalhekk huwa importanti li jkollna l-inputs ta' dawk il-korpi kollha inklużi t-trade unions u l- employers ħalli fid-dokumenti li napprovaw kif għamilna fid-dokument tajjeb u professjonali li ħejja l-partit dwar it-turiżmu, jkollna s-sehem u l- kontribut ta' dawk kollha li jistgħu jgħinu biex dawn il-pjanijiet jitfasslu kif suppost u jirnexxu fit-twettiq tagħhom.

Bħalissa ħafna qegħdin jistaqsu jekk morniex aħjar bi sħubija fl-Unjoni Ewropea jew le.

Il-feeling ġenerali - u dan ħareġ minn surveys li saru dan il-weekend – juri li għalkemm il-maġġoranza tan-nies iħossu li ma morniex aħjar, dawn lanqas tgħaddilhom minn moħħhom li noħorġu mill-Unjoni Ewropea.

Apparti minn din il-ġeneralizzazzjoni naħseb li huwa aktar importanti li qabel xejn inqabblu kif mar ħaddieħor bit-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea u kif morna aħna bħala pajjiż.

Fattur li jispikka, per eżempju, huwa li bl- eċċezzjoni ta' Malta, il-maġġoranza tal-membri ġodda raw l-ekonomiji tagħhom imorru aħjar mill-membri antiki ta' l-istess Unjoni Ewropea.

Għalhekk huwa importanti li llum li l-kwestjoni tas-sħubija m'għadhiex kwestjoni li taqsamna politikament, aħna bħala pajjiż għandna nagħmlu eżami tal-kuxjenza u naraw għaliex ma lħaqniex dawn it-targets tant importanti.

Mingħajr ma nkun partiġġjan inħoss – din ngħidha bl-akbar sinċerita` - li t-tort m'huwiex ta' l-Unjoni Ewropea iżda huwa tal-gvern li rrikorra għal ħafna soluzzjonijiet piecemeal mingħajr ma kellu pjan, viżjoni jew strateġija dwar kif se jimbotta l-ekonomija 'l quddiem permezz ta' strateġija effettiva fil-qasam tax-xogħol.

Ma rridx nagħti l-impressjoni li l-ETC m'għamiltx affarijiet pożittivi u għamlet kollox negattiv iżda l- isforzi tal-gvern iridu jiġu ġudikati fi kwadru u f'kontest aktar wiesa' jekk irridu nkunu oġġettivi magħna nfusna.

Fi studju li sar mis-central organisation of industrial employees u l- confederation of Danish industries fid-Danimarka jirriżulta li t-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea wassal għal riformi kbar u effettivi fl-Ewropa ċentrali u dik tal-lvant.

Aħna sfortunatament paċpaċna ħafna dwar dawn l- affarijiet u ma konniex effettivi fl-implimentazzjoni tagħhom.

Iċ-chief economist tas-centre for European reform, Katinka Barysch ftit ilu qalet li l-istati membri ġodda rnexxielhom jagħmlu trasformazzjoni minn dak li kien meqjus bħala post-communist chaos għal orderly EU membership jiġifieri mill-chaos ta' l-epoka post-communist għal sħubija fl-Unoni Ewropea b'mod ordnat u b'mod meqjus u dan f'inqas minn 15-il sena minn mindu seħħew tant regime changes f'dawk il-partijiet tal-kontinent Ewropew.

Kien għalhekk li dawn kellhom mhux biss investiment qawwi u export boom iżda wkoll rati ta' tkabbir ekonomiku li aħna lanqas konna noħolmu dwarhom fiż-żmenijiet riċenti li għaddejna minnhom.

Dawn l-istati b'kollox attiraw €150 biljun f'investiment dirett u allura naħseb li jkun tajjeb li nieqfu ftit u nistaqsu lilna nfusna dwar kemm ġibdu investiment minn dan kollu l-gżejjer Maltin.

Il-kompetizzjoni ma' l-Indja u maċ-Ċina wasslet biex ħafna pajjiżi għamlu l- aġġustamenti meħtieġa.

Il-globalizzazzjoni ma tiġix miġġielda billi sempliċement ngħidu kontriha jew nipprovaw naħarbu minnha.

Il-kumpanniji mhux biss għandhom bżonn inaqqsu l-ispejjeż tagħhom iżda għandhom bżonn inqas burokrazija.

Din il-ġimgħa kelli l-opportunita` li niltaqa' ma' ġurnalisti Ċiniżi minn Guangdong, li hija provinċa Ċiniża li tattira ħafna investiment barrani.

Parti mis-suċċess tagħhom m'huwiex il-cost of labour iżda huwa l-fast track li bih jiġu proċessati applikazzjonijiet ġodda għall- investiment.

F'pajjiżna x'qed nagħmlu f'dan ir-rigward?

Li kieku kellu jsir studju dwar kemm tlifna impjiegi ġodda minħabba l-burokrazija nsibu sitwazzjoni li tħammrilna wiċċna.

L-akbar sfida tagħna hija li niżguraw li l-ekonomija tagħna niżviluppawha b'tali mod li tiffittja mal-ħteġijiet tal- ġejjieni.

Sfortunatament f'pajjiżna dejjem neħlu fl-istadju ta' l- implimentazzjoni.

Inutli noqogħdu nitkellmu dwar Ewropa innovattiva jekk mhux se nkunu innovattivi biżżejjed aħna bħala pajjiż u bħala gżira.

Jien ilni nilmetna li hemm żbilanċ bejn avvanzi li għamilna fil-qasam ta' l- informatika mad-defiċjenzi tagħna fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni.

Bħalissa fir-riċerka u l-iżvilupp qegħdin nonfqu 10c għal kull Lm1 li qed jonfoq ħaddieħor u dan anke bħala perċentwal tal-ġid nazzjonali tagħna.

Għaliex qed ngħid hekk?

Filwaqt li qegħdin nonfqu xi 0.3% tal-GDP tagħna, skond l-ispring council ta' l-Unjoni Ewropea, it-target tar-research and development kellu jkun ta' 3% tal-GDP għaxar darbiet aktar minn dak li qegħdin nipproduċu aħna.

Għalhekk huwa importanti li mhux biss nistaqsu fejn aħna qegħdin f'dan ir- rigward imma fejn beħsiebna nkunu fis-snin li ġejjin.

Huwa inutli li jkollna e-government imbagħad ma jkollniex biżżejjed technology intensive products and services.

Dan qed jiġri għaliex m'għandniex strateġija u pjan ħolistiku fil-qasam ekonomiku.

Nerġa' ngħid li suppost li l-istati membri kollha ta' l-Unjoni Ewropea inkludew l-impenn ta' 3% fil-pjan nazzjonali tagħhom iżda fil-prattika kemm se jirnexxielna nagħmlu dan fiż-żmien limitat li għandna quddiemna?

Aktar kmieni semmejt liċ-Ċina biex nuri li din mhux biss qed tagħmel avvanzi kbar bħala a low cost centre imma anke minħabba l-enfasi li qed tagħmel fuq ir-riċerka u l-iżvilupp.

Ħafna nies jaħsbu li ċ-Ċiniżi huma tajbin biss biex jimitaw u jikkopjaw it-teknoloġija ta' ħaddieħor.

Fil-fatt qed jagħmlu hekk u qed ikun hemm blatant abuse f'dawk li huma property rights ta' diversi ditti u azjendi oħrajn imma forsi mhux kulħadd jaf li l-R&D growth fiċ-Ċina llum jilħaq 20% fis-sena, xi ħaġa li turi kemm huwa short-sighted min jaħseb li ċ-Ċina u l-Indja huma biss a low cost and a low value competitor għall-pajjiżi Ewropej.

Per eżempju, huwa maħsub li sas-sena 2010 iċ-Ċina se tkun qed tinvesti fir- riċerka daqskemm tkun qed tinvesti l-Ewropa.

Dan ma jfissirx li dan għandu jsir a skapitu tagħna iżda juri kemm għandna nxammru u naqdfu.

Jekk irridu li jkollna competitive edge fil-qasam tax-xogħol, irridu noħolqu katina ħajja bejn ir-research, l-edukazzjoni u l-innovazzjoni u mhux moħħna biss biex inħaddmu n-nies bil-kuntratt indefinit kif qed jagħmlu ħafna azjendi.

Illum sfortunatament m'għandniex organu verament effettiv li għandu r- responsabilita` overall għal dak li huwa meħtieġ fix-xjenza, fit- teknoloġija u fl-innovazzjoni.

Jekk l-approach tagħna mhux se jkun wieħed integrat huwa inutli li jkollna ħafna quangos u aġenziji tal-gvern għax m'aħna se naslu imkien.

Hemm bżonn li l-istate aid regime ikun iktar innovation friendly u li l-inċentivi tat-taxxa jiffavorixxu aktar ir- riċerka u l-iżvilupp.

Hemm bżonn li l-venture capital ikun aktar ġeneruż min-naħa tal-banek kummerċjali għax fil-fehma tiegħi bilkemm jeżisti.

Hemm bżonn kooperazzjoni akbar u technology transfer bejn l-akkademja u l- industrija u hemm bżonn li nippromwovu wkoll l-innovazzjoni permezz tal- public procurement.

Biex nilħqu dan il-għan, il-gvern għandu jieħu l- istakeholders kollha on board.

Bir-retorika li smajna mill-prim ministru l- bieraħ ma naslux.

Lanqas naslu jekk inkomplu jkollna l-frammentazzjoni u d- dupplikazzjoni ta' l-isforzi tagħna.

Huwa maħsub li l-Ewropa għandu jkollha European research council bil-għan li dan jagħti spinta lill- eċċellenza xjentifika u teknoloġika.

Għalhekk nistaqsi bl-aktar mod dispassionate: Malta x'se tagħmel b'mod konkret f'dan ir-rigward?

Meta semmejt l-istakeholders ma kontx qed nitkellem biss dwar il-korpi kostitwiti iżda anke dwar l-akkademja, il-konsumaturi u forsi l-aktar importanti, ir-regolaturi li f'Malta jidhru li qed jieħdu nagħsa ħelwa.

Illum wasalna fi stat li jkollok assoċjazzjonijiet bħal Malta association for private training providers li għalkemm għandhom madwar 30 corporate member, ilmentaw f'position paper li ħarġu li huma skuntenti ħafna bin- nuqqas ta' impenn min-naħa tal-gvern fl-industrija tat-taħriġ privat.

Tafu x'qalu fid-dokument tagħhom?

Dawn qalu hekk u se nikkwota verbatim:

"There is a great deal of potential in generating employment providing training for Maltese and overseas students and contributing to the GDP of the country.

However it seems that the government is not interested in any of these benefits.".

Dawn qed igħidu li hemm potenzjal kbir kemm fil-ħolqien ta' l-impjiegi, kemm fil-provvediment tat-taħriġ għall-Maltin u anke għall-istudenti barranin kif ukoll fil-kontribut dirett għall-ġid nazzjonali tal-pajjjiż iżda qed jinnotaw li l-gvern ma jidhirx interessat li jisfrutta xi wieħed minn dawn il-benefiċċji.

Safejn naf jien dawn m'humiex xi front politiku.

Jien lanqas biss naf x'inhuma s-sentimenti politiċi tan-nies li jikkostitwixxu l-bord ta' dan il-kumitat imma jibqa' l-fatt li jinsabu preokkupati kif hemm mistqarr f'dan il-memorandum li bagħtu lilna d- deputati parlamentari.

Dawn sabu li l-gvern qed juża l-European social funds biex jagħti vantaġġ lil ċerti aġenziji tiegħu a skapitu ta' l- industrija privata f'dan il-qasam, xi ħaġa li fil-fehma tagħhom, u anke tiegħi, tammonta għal unfair competition.

Meta ltqajna magħhom, dawn kienu qalulna l-preċiżi kelmiet li qalu fil-position paper li bagħtulna.

X'qalu dawn?

Naħseb li dan huwa l-qofol ta' kollox.

Dawn qalu li:

"When we meet the various ministers they all seem to be sympathetic but nothing gets done.".

Sfortunatament dan huwa n-nuqqas ewlieni ta' dan il-gvern, nuqqas ta' rieda, nuqqas ta' ħeġġa u nuqqas ta' impenn.

Ġieli jkun hemm każijiet, per eżempju, ta' l-European social funds fejn il-partners ta' din l- assoċjazzjoni lanqas jiġu notifikati bil-każijiet ta' funding mill- awtoritajiet kompetenti.

Mhux ta' b'xejn li dawn ikkwotaw lil Pia Locatelli, membru soċjalista tal-parlament Ewropew – din taf lil Malta sew - li qalet hekk:

"Malta lagged behind at least 20 years in many aspects relating to employment and social affairs.".

Lill-gvern ngħidulu li huwa inutli li tħeġġeġ lill-poplu biex iniggżek ħalli taqdef iktar għax hekk qal il-prim ministru.

Safejn naf jien is-soltu dawn l-affarijiet lill-ħmir jagħmluhom u mhux lill-bnedmin u ma tantx huwa ċertifikat tajjeb għall-gvern li jiġi l-prim ministru jagħmel dan it-tip ta' statement.

Naħseb li jekk irid il-prim ministru m'għandux bżonn lil min jimbottah u suppost għandu viżjoni u ideat biżżejjed biex jimbotta l- pajjiż 'il quddiem u mhux joqgħod jittallab il-karita` biex nagħtuh l-ideat u s-soluzzjonijiet għall-problemi li qed jiffaċċja.

Pajjiżna m'għandux aktar żmien x'jitlef u huwa propju għalhekk li għandna bżonn gvern dinamiku, gvern b'sens ta' viżjoni, gvern b'sens ta' direzzjoni kif jien persważ li partit Laburista se jipprovdi fil-ġejjieni qarib.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Sur President, nieħu pjaċir nisma' lill-Onor.

Leo Brincat jitkellem għax meta jiġi f'dan il-parlament - bħal ħafna mid- deputati l-oħra - ikun ippreparat u jkun ħaseb fuq dak li jkun se jgħid.

Jista' jkun li inti rajt ittri fil-ġurnali fejn intqal li aħna lanqas niswew il-flus li ningħataw talli niġu f'dan il-parlament pero` naħseb li jekk dawn in-nies jisimgħu ftit dan il-parlament, ibiddlu xi ftit l-idea.

Aħna ma nistgħux inħallu lil ċerti nies jgħidu li jridu fuqna l-membri parlamentari u qisu qatt ma ġara xejn bħallikieku jekk inkunu 21, inkunu biżżejjed biex nagħmlu dan il-parlament.

Forsi hawn xi ħadd li għandu din ix-xewqa li lilna l-membri parlamentari jniżżilna iktar 'l isfel fis- soċjeta` pero` dik hija affari tiegħu.

Sur President, jien naqbel mal-kollega tiegħi li qal li l-edukazzjoni hija l-bażi li rridu nibnu għax-xogħol f'pajjiżna u naħseb li dak kien wieħed mill-punti prinċipali li tkellmu fuqu l-bieraħ numru ta' nies waqt l- attivitajiet li kellna għall-1 ta' Mejju.

Dawn jistgħu jkunu minn partit politiku, jistgħu jkunu minn union u jistgħu jkunu minn kumpannija.

Jien naħseb li l-edukazzjoni għandna nagħmluha l-pilastru biex minnha joħroġu ħaddiema mħarrġa ħalli finalment ikollna dak li jixraq lil dan il-pajjiż u ċioe` jobs ta' kwalita` biex jagħtuna kwalita` ta' ħajja aħjar.

Ovvjament biex ngħixu kwalita` ta' ħajja aħjar, irid ikollna pagi aħjar u biex ikollna pagi aħjar irridu nattiraw tip ta' impjiegi differenti mill-passat.

Nixtieq nikkwota minn dokument ta' l-għaxar kungress nazzjonali tal- moviment kristjan Taljan, Movimento Cristiano Lavoratori bit-titlu "Il lavoro chiave essenziale" fejn dan qed jgħid li ma nistgħux nibqgħu fil- passat u rridu mmorru għal tip ta' xogħlijiet li issa qed toffri d-dinja.

Fil-fatt jgħid li ma nistgħux nibqgħu "nella nostalgia di un passato certamente carico di gloria ma che non c'e` piu'".

Fil-fatt hekk hu.

Huwa dan li rridu nagħmlu f'dan il-pajjiż.

Il-bieraħ tkellem wieħed mill-aktar personalitajiet li għamel hit f'dan il- pajjiż u qed nirriferi għal Ivan Bartolo li huwa l-kap tas-6PM.

Dan l-isem jirriferi għas-sitt Ps li għandek fil-management u li tridhom biex tiġbed ix-xogħol.

Dawn huma philosophy, principles, people, process, products u practice u dawn irridu f'dan il-pajjiż għax ma nistgħux nibqgħu marbutin mal-glorja tal-passat u ma' affarijiet li ħaddieħor kien jimlielna rasna bihom meta aħna konna żgħar bħal, per eżempju, li se jġibilna xi fabbrika tal-kappar jew xi korp ta' iżra' u rabbi eċċ. Dak huwa passat u rridu ninqatgħu minnu.

Jien ħadt pjaċir nisma' lill-kollega tiegħi jgħid li l- oppożizzjoni għadha se tibda bil-proċess biex tagħmel dokument dwar kif se tmexxi fil-futur jekk tkun fil-gvern.

Gvern ma jistax jibqa' għaddej billi jkollu l-ħsebijiet u l-proġetti.

Il-gvern għandu viżjoni, irid imexxi u dak hu li qed jagħmel bħalissa.

Jien niskanta b'min jilbes dan in-nuċċali iswed f'dan il-pajjiż u jgħid li kollox huwa ħażin meta mbagħad nisimgħu nies li qegħdin fil-qasam tax- xogħol li jgħidulna li Malta qed tipproduċi imma trid tkompli tipproduċi biex minn żewġ inġiniera ġewwa kumpannija partikolari ġo l-incubation centre tal-Malta enterprise, illum se jkollna 100.

Qegħdin nisimgħu wkoll lil Ivan Bartolo jgħidilna li hawnhekk se jkollna xogħol kemm irridu u fi ftit ġranet oħra qalilna li se jikkonkludi 2,000 job ieħor għalina l- Maltin.

Għalhekk issa sta għalina li nibdlu l-mentalitajiet tal-passat u mmorru għal-linji differenti bħall-IT.

Irridu nibżgħu għall-manifattura u għal xogħlijiet oħra li għandna fil-pajjiż pero` rridu ninqatgħu mill- passat - li forsi wieħed kien isejjaħ glorjuż - u nibdew naħsbu għall- futur.

Per eżempju, jien nieħu pjaċir naqra li l-HSBC - u din lanqas tissemma min-naħa ta' l-oppożizzjoni – se tagħmel call centre hawn Malta u se tagħmel dan għax dan il-pajjiż investa f'teknoloġija tat-telefonija.

Sur President, illum nistgħu nagħmlu sistema ta' call centre u nistgħu nagħmlu sistema ta' l-IT għax spiċċa ż-żmien "glorjuż" fejn jekk iddaħħal computer, trid tiffirma karta li mhux se tkeċċi nies.

Bil-mentalita` l- ġdida li l-gvern għandu, aħna rridu li Malta tkun fiċ-ċentru tal-mappa tad- dinja ta' l-IT.

Huwa żgur, Sur President, li tieħu pjaċir tisma' li fil- qasam tat-telekomunikazzjoni f'xahar wieħed ikollok madwar 36 miljun SMSs, 67,000 MMS u 17,700 web.

Tieħu pjaċir tara li kważi kulħadd għandu l- mobile illum tant li saru jistaqsuk għall-mobile mill-ewwel minflok għat- telefon tad-dar.

Din hija d-differenza mill-passat, Sur President.

F'pajjiżna tista' tiġi l-iSmartCity għax dan il-pajjiż mexa 'l quddiem u għax mexa skond is-six Ps of management.

Dan il-pajjiż għandu l-filosofija u l-prinċipji kif imexxi, qed jinvesti fin-nies, għandna proċessi u prattiċi tajbin u Malta hija prodott tajjeb għax aħna poplu kapaċi li nafu nitkellmu bl-Ingliż u għandna l-work ethic.

Din hija d-differenza bejn wieħed u l-ieħor, Sur President.

Allura meta wieħed jitkellem fuq dan il- qasam tax-xogħol, tieħu pjaċir tara li pajjiżna qed jimxi 'l quddiem u tieħu pjaċir li m'għadniex naħsbu li jekk ma tiġix kumpannija tal- manifattura dan il-pajjjiż se jmur lura.

Illum naħsbu fuq l-HSBC, fuq il- call centres, fuq l-iSmartCity u fuq l-Inspectra Limited tas-Sur Joe Caruana u s-Sur Alfred Camilleri li kif għedt ftit ilu minn żewġ ħaddiema llum għandhom kważi 100 impjegat.

Illum naħsbu wkoll fuq il-farmaċewtika u fuq l-ST Microelectronics għax lejn dawn irridu nħarsu għall-futur.

Sur President, naħseb li f'dawn il-ġranet irridu niffokaw fuq is-6PM li Ivan Bartolo tant irid iwassal lil kull wieħed u waħda minna u rridu nifhmu li dan huwa t-tip ta' xogħol li rridu naħsbu fuqu.

Il-membri ta' l- oppożizzjoni jgħidulna li tlifna madwar 4,600 ħaddiem mill-qasam tal- manifattura, tlifna 700 ħaddiem mill-qasam tat-turiżmu, tlifna d-Denim Services Limited u naqqasna l-ħaddiema mis-settur pubbliku.

Imma meta tgħoddhom dawn jammontawlek għal 6,000 ruħ u dan minkejja li l-qgħad baqa' jammonta għal 7,000 f'dawn l-aħħar snin.

Għalhekk jekk iżżomm f'rasek li madwar 2,000 jew 3,000 ħaddiem ġdid daħlu fis-suq tax-xogħol kull sena tinduna li l-pajjiż qed jipproduċi x-xogħol.

Per eżempju, jien niddejjaq nara lil min irid ilibbes nuċċali iswed lil dan il-pajjiż għax kieku kollox sejjer ħażin bħalma jgħidu, kieku dan il-pajjiż mhux qed jipproduċi impjiegi u l-figura tal-qgħad telgħet 'il fuq.

Kif għedt, kull sena jkollok 3,000 żagħżugħ li jidħol fis-suq tax-xogħol jiġifieri f'sentejn ikollok 6,000.

Issa jekk wieħed jgħodd dan l-ammont ma' l-4,600 li qed ngħidu li tlifna f'dawn l-aħħar snin mill-qasam tal-manifattura u mas-700 li qed ngħidu li tlifna mill-qasam tat-turiżmu u jara mbagħad il-figura tal- qgħad, jista' xi ħadd jgħid li mhux qed jinħoloq xogħol?

Jekk dan m'huwiex minnu, kif m'għandniex xi 17,000 ruħ qiegħda?

Il-membri ta' l-oppożizzjoni jgħidulna li jekk nieħdu dawk li għandhom 14- il sena jew 16-il sena sa dawk li għandhom 65 sena, il-figura titla' għal 11,000.

Hemmhekk wieħed irid jistaqsi jekk persuna ta' 14-il sena għandux ikollha d-dritt li taħdem.

Jien ngħid li m'għandux ikollha d-dritt għax aħna għandna ċertu work ethic imma ladarba jagħlqu 16-il sena, jistgħu jagħmlulek ċertu tip ta' jobs.

Anke min ikun għalaq 65 sena jaf ikun irid jibqa' jagħmel ċertu tip ta' xogħol u għalhekk f'dan il-pajjiż irridu naħdmu u rridu nġibu l-iSmartCity b'5,600 impjieg u b'dak li se tagħmel is- 6PM li għandha ġġib xi 2,000 jew 3,000 impjeg ieħor.

Apparti dan, rajna investiment mill-HSBC fuq call centre.

Kemm qalulna kontra l-HSBC, Sur President!

Illum qegħdin naraw l-HSBC jikber u jagħmel call centre f'pajjiżna ta' bejn 300 u 350 ħaddiem.

Mela meta qegħdin naraw dawn l- affarijiet kollha mhux aħjar minflok nilbsu nuċċali ta' kollox iswed inħeġġu lil kulħadd jaħdem flimkien?

Mhux aħjar inħeġġu lill-unions u lil min iħaddem biex ipoġġi madwar mejda u jagħmel dak li jrid dan il-pajjiż, li kulħadd qed jistenna, cioe` li jkollna patt soċjali ħalli l-ħaddiema tagħna verament ikollhom is-safeguards neċessarji?

Il-bieraħ ħadt pjaċir li waqt programm li għamilna jien u l-kollega tiegħi l-Onor.

Carmelo Abela fuq ir-radju, kien hemm il-Professur Zammit li qalilna ċar u tond li jekk kemm-il darba l-unions iridu jerġgħu jagħtu imbottatura biex f'pajjiżna jkollna trade union council, huwa lest li jmexxi u lest biex flimkien ma' dawk kollha involuti f'dan il-qasam, jagħmel dak kollu possibbli biex iġib flimkien il-unions kollha f'pajjiżna.

Wara dan ikun imiss il-pass l-ieħor, it-tieni pilastru, fejn dawk li jħaddmu - il-Malta employers association, l-FOI, il-GRTU u ċ-chamber of commerce eċċ. - iridu jpoġġu madwar mejda flimkien mal-unions tal-ħaddiema u magħhom u mal-gvern iridu jaraw kif jagħmlu dan il-patt soċjali.

Sur President, irridu li f'pajjiżna verament ikollna l-Malta council for economic and social development li jaħdem suret in-nies fis-sens li ma jistax ikun li xi ħadd waħdu - kif qalet ukoll il-Malta employees association u l-UHM - iwaqqaf ix-xogħol ta' dan il-kunsill.

Ma nistgħux nieqfu imma rridu nibqgħu għaddejjin u rridu nibqgħu b'din il-viżjoni li dan il-pajjiż irid jimxi 'l quddiem.

Hemm diversi affarijiet li jista' jagħmel dan il-kunsill u fosthom hemm li jagħti stabilita` akbar milli għandna llum f'dan il-pajjiż.

Jekk lil dan il-pajjiż verament irridu mmexxuh 'il quddiem u ninsew il-glorja tal-passat - għalkemm b'daqsxejn ta' nostalġija - irridu nifhmu li llum ma jistax ikun li jkollok union jew sezzjoni f'dan il-pajjiż li trid timxi għal rasha jew a skapitu tal-gvern jew inkella biex tagħti vantaġġ lil xi ħaddieħor.

Jekk irridu nimxu 'l quddiem bħalma mxew l-Irlanda u l-Olanda, ma jistax ikun li xi ħadd jimxi għal rasu u mhux ma' l-oħrajn.

U l-patt soċjali ma kienx irnexxa għaliex kien hemm forsi min libes nuċċali partikolari.

Għalhekk meta nsemmu l-edukazzjoni ma nkunux qed nirriferu biss għat-tfal tagħna jew inkella għal dawk li jridu jitħarrġu għax-xogħol imma nkunu qed nirriferu wkoll għal dawk li qegħdin fil-unions u fil-korpi kostitwiti.

Anke hemmhekk irridu nagħmlu taħriġ partikolari biex dawn in-nies jifhmu li jekk pajjiżna jrid jattira kumpanniji oħrajn f'dan il-pajjiż, kumpanniji differenti minn dawk li attirajna fil-passat, dawn irridu nagħtuhom stabilita`.

M'għandniex biss noqogħdu nfaħħru lill-ħaddiema u ngħidu kemm huma kapaċi bl-Ingliż u kemm għandhom work ethic tajba imma mbagħad meta niġu għar-relazzjonijiet industrijali, ninżlu nipprotestaw fit-toroq u nagħmlu dawk l-affarijiet l-oħra li ma jkunux ta' dehen għal pajjiż bħal tagħna.

Sur President, il-bieraħ waqt il-programm li kellna l-Professur Zammit għamilha ċara li hemm bżonn li f'dan il-pajjiż, in-naħa tal-ħaddiema tkun aktar magħquda flimkien.

Ma jfissirx li jrid ikun hawn union waħda u tajjeb li jkun hawn diversita` ta' unions imma mbagħad f'ċerti oqsma, dawn iridu jingħaqdu flimkien.

Jien ma naqbilx ma' min jgħid li l-ħaddiema m'għadhomx jingħaqdu f'unions.

Fl-opinjoni tiegħi, ikun ħażin jekk ħaddiem ma jingħaqadx f'union jew inkella kumpannija ma tħallix lill-ħaddiema tagħha jingħaqdu f'unions.

Mill-140,000 ħaddiema, hemm 86,000 li qegħdin f'union, jiġifieri jekk taqta' barra s-self-employed u ċerti nies oħrajn li ma jistgħux ikunu f'union, bħall-armata u l-pulizija, għandna aktar minn 50% tal-ħaddiema tagħna li qegħdin fil-unions.

Għalhekk insostni u ngħid li huwa tajjeb li nkunu fil-unions, huwa tajjeb li l-unions jagħmlu xogħolhom u li jixprunaw lill-gvern pero` huwa importanti li naslu biex nagħmlu patt soċjali.

Sur President, jien qiegħed nieħu pjaċir ukoll li smajna mill-oppożizzjoni konferma oħra li mhux se noħorġu mill-Unjoni Ewropea.

Dan huwa tajjeb.

Hekk għandna bżonn f'dan il-pajjiż, li nkunu vuċi waħda f'dan il-qasam għaliex il-fatt li m'għadniex suq ta' 400,000 imma sirna suq ta' 400 miljun tagħmel differenza kbira għall-business.

Staqsu lill-Ivan Bartolo jekk għamlitlux differenza!

Staqsu lill-HSBC jekk għamlitx xi differenza!

Staqsu lill-SmartCity għalfejn għażlu lilna!

Għażlu lilna għaliex għandna l-istabilita`, għandna ħaddiema mħarrġin tajjeb u għaliex għandna wkoll gvern li għandu viżjoni.

Għandna filosofija u prinċipji tajbin, għandna nies tajbin, għandna proċessi u prattiċi tajbin u għandna prodott tajjeb.

Jien din tas-6PM nixtieqha li tieħu aktar hit fil-media minn forsi l-ftit tad-diskors li għamel il-kap ta' l-oppożizzjoni u l-headlines ta' "The Times" dalgħodu.

Jien naħseb li din tas-6PM kellha tieħu l-headlines tal- ġurnali tagħna dalgħodu għaliex naħseb li 'l hemm irid jimxi dan il-pajjiż biex jimxi 'l quddiem u joffri lill-ħaddiema tagħna jobs li jżidulu l- kwalita` tal-ħajja tiegħu.

Huwa hemm fejn m'għandux ikollna biża' miċ-Ċina u mill-Indja u huwa hemm fejn jiġi l-investiment u mhux inġibu l-low cost jobs.

Imbagħad bħala poplu nkunu nistgħu niftaħru li jkun hemm min ikun hemm fil-gvern, lill-ħaddiema tagħna nkunu qed nagħtuhom l-aħjar.

Dak huwa l-bidu l-ġdid li għandu bżonn dan il-pajjiż, li jkollna lil kulħadd riekeb fuq żiemel wieħed, mexjin f'direzzjoni waħda b'filosofija, proċess, prattiċi u prodotti tajbin.

Sur President, f'dan il-pajjiż irridu naħdmu lkoll flimkien, gvern u oppożizzjoni, min iħaddem u min jaħdem u dawk kollha li għandhom b'xi mod jew ieħor, mezz kif lil dan il-pajjiż immexxuh 'il quddiem.

Jien nieħu pjaċir li jkollna prim ministru entużjast u suppost li għandna wkoll oppożizzjoni entużjasta li dan il-pajjiż irid jimxi 'l quddiem u hekk irriduh jimxi 'l quddiem u mhux nilbsu nuċċali iswed u naraw kollox sejjer ħażin.

Kultant minn sezzjoni tal-poplu ħlief qrid ma tismax imma mbagħad tisma' lil min qiegħed fil-business u ssib li s-sitwazzjoni hija kompletament bil-kontra.

Huwa ovvju li ninkwetaw li għandna 7,000 persuna bla impjieg u li wħud minnhom verament iridu jaħdmu u mhux isibu.

Anke jekk hemm ħaddiem wieħed li qed jirreġistra għax-xogħol, xorta jibqa' l- obbligu ta' kull gvern li jara li verament dak il-ħaddiem isib ix-xogħol tiegħu.

Aħna semmejna pajjiżi oħrajn li daħlu fl-Unjoni Ewropea u jien nista' nagħtikom il-persentaġġi ta' kemm għandhom qgħad dawn il-pajjiżi li għadu kif semma l-Onor.

Brincat.

Jekk nieħdu lir-Repubblika Ċeka nsibu li dawn għandhom 8.3%, l-Estonja 9.2%, il-Polonja 18.8% u s-Slovakkja 18%.

Issa hawnhekk qed nirriferi għas-sena 2004 għaliex din hija l-aħħar statistika li għandi imma dawn huma l-veritajiet.

Irridu nikkompetu u rridu naħdmu lkoll flimkien.

Illum għandna t-TEES li ħadmet għal ċerti nies li għandhom 'il fuq minn 40 sena.

Pero` jien ngħid - u forsi hawnhekk irridu niffokaw ftit aktar - li huwa aktar diffiċli li ssib impjieg lil min għandu 'l fuq minn 50 sena.

Naħseb li hawnhekk l-ETC u t-TEES iridu jikkonċentraw aktar fuq ħaddiema li għandhom 50 sena u aktar, speċjalment dawk li jkunu qed joqorbu lejn is-60 sena, li terġa' huwa aktar diffiċli.

Kif xi ħadd jgħid li għandu 57 sena dak li jkun ma jħaddmux għaliex ovvjament ikollu lil min iħaddem aktar u għaliex ovvjament dan wara tliet snin jispiċċa u jieħu l-pensjoni.

Għalhekk irridu nagħmlu l-almu tagħna biex nieħdu ħsieb lil min huwa l- aktar batut fis-soċjeta`.

Forsi jkun hawn min igħidli: Min għandu 40 sena m'għandux problema wkoll?

Iva, min għandu 40 sena għandu problema wkoll imma min għandu 57 sena forsi jsibha aktar diffiċli minn min għandu 40 sena.

It-tnejn għandhom diffikulta` pero` jien naħseb li għandna niffokaw aktar fuq dan il-bracket ta' nies.

U liż-żgħażagħ qegħdin nieħdu ħsiebhom għaliex qegħdin narawhom jieħdu d-direzzjoni fuq l-IT u fuq il- farmaċewtika.

Qegħdin naraw li kemm l-MCAST kif ukoll l-universita` qed jimxu fuq l-istess linja imma issa rridu nieħdu ħsieb anke dawn it-tip ta' persuni li għandhom 'il fuq minn 50 sena.

Sur President, dan iġibni għall-punt li wkoll għandu x'jaqsam mal-ħaddiema u hawn qed nirriferi għall-qasam tal-pensjonijiet.

I am looking forward li nara r-rapport min-naħa ta' l-oppożizzjoni dwar dan.

Issa ilna nitkellmu fuq il-pensjonijiet ma nafx kemm u nixtieq nisma' xi ħaġa min-naħa ta' l- oppożizzjoni.

Forsi jgħiduli biex nistenna ftit ieħor għax għadhom qed jistudjaw l-affarijiet.

Jien verament nixtieq inkun naf x'għandu f'moħħu l- partit Laburista dwar il-pensjonijiet ħalli minflok il-ġurdien li twieled dan l-aħħar - kif qalilna l-kap ta' l-oppożizzjoni – forsi jkollna xi ħaġa aħjar u nattwawha.

Jekk tkun tajba jattwaha dan il-gvern u j'Alla tkun tajba.

Issa se nagħmel ftit punti żgħar oħrajn u nagħlaq l-intervent tiegħi tal- lum.

Jekk irridu li dan il-pajjiż jagħmel qabża fil-kwalita` u jekk irridu li verament dan il-pajjiż noffrulu futur, ma jridx ikollna retorika u diskorsi fl-ajru speċjalment min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Jien għamilt programm dan l-aħħar fuq Smash television u kien hemm żewġ esponenti min- naħa ta' l-oppożizzjoni u ma smajtx proposta waħda konkreta dwar x'se jagħmlu fil-qasam tax-xogħol u x'tip ta' impjiegi jridu li jġibu lejn pajjiżna.

J'Alla dawn l-affarijiet nisimgħuhom illejla!

Ara dan il-gvern jaf fejn hu sejjer u jaf il-filosofija u l-viżjoni tiegħu fuq ix-xogħol.

Irridu ninqatgħu minn ċertu tip ta' xogħlijiet li kellna fil-passat u nimxu għal sistemi u stili ta' xogħol ġodda.

Sur President, nerġa' ngħid li l-ewwel il-gvern irnexxielu jrażżan il-qgħad billi ħallieh stabbli għal 7,000 - u minn hawn nawgura li dan jinżel aktar fix-xhur li ġejjin – u mbagħad anke rnexxielu jġib kumpanniji fil-qasam tal- farmaċewtika, fil-qasam ta' l-IT u fil-qasam finanzjarju li ż-żewġ naħat naqblu dwaru.

Dawn huma indikazzjonijiet pożittivi li jistgħu jwasslu biex il-qgħad ikompli jinżel 'l isfel.

Min-naħa l-oħra hemm l-edukazzjoni u nagħlaq l-intervent tiegħi b'dak li proprju bdejt bih.

Iva, Sur President, jeħtieġ li naqblu dwar dan u j'Alla f'pajjiżna jkollna politika waħda nazzjonali u serja dwar l-edukazzjoni.

Jien nixtieq li l-gvern u l- oppożizzjoni u min iħaddem u min jaħdem jaqblu fuq sistema edukattiva.

Jien naħseb li jekk hemm settur li m'għandux ikollna politika partiġġjana fih, dan huwa proprju l-qasam ta' l-edukazzjoni għaliex dan huwa ċ-ċavetta tal-futur ta' pajjiżna.

Aħna m'għandniex riżorsi umani ħlief in-nies u hemm bżonn li nibżgħu għan-nies tagħna minn mindu jkunu żgħar.

Smajna lill- prim ministru jgħidilna li meta konna żgħar, konna nikkompetu fuq min se jiġi l-ewwel fil-klassi u hemm bżonn li din il-ħaġa nżommuha.

Hemm bżonn li nżommu l-edukazzjoni bħala pilastru ewlieni u hemm bżonn li l-gvern jinvesti dejjem aktar fil-qasam ta' l-edukazzjoni u j'Alla li fuq dan isib l-appoġġ min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li kemm l-entrepreneurs kif ukoll il- unions għandhom idaħħlu f'moħħhom li għandna bżonn indaħħlu dawn is-6Ps of management fil-kultura tagħna ta' kuljum: Philosophy, principles, people, process, product and practice.

Dak li wieħed jitgħallem fl-universita` għandu jipprattikah.

Sur President, jiena nawgura li anke aħna, f'dan il- parlament ikollna wkoll il-mezz li naħdmu flimkien biex verament dan il- pajjiż immexxuh 'il quddiem kif verament jixraqlu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, dwar il-proposti superfiċjali tal-kelliem li għadu kemm tkellem qabli m'għandi xejn xi ngħid ħlief kumment wieħed fuq il-kliem "nuċċali iswed".

Dan jerġa' jagħtini l- opportunita` biex quddiem din il-Kamra nerġa` nikkundanna l-mod kif il- ġurnal ta' Dr. Gonzi, "Il-Mument", f'karikatura oxxena, fl-opinjoni tiegħi, ipprova jesponi lil kulmin huwa għami bħala xbiha u bħala metafora ta' redikolaġni u ta' żufjett.

M'hijiex problema li jirredikolaw lili u li jiżżufjettaw bija u jżebilħuni għax issa jien imdorri imma li jużaw - kif naħseb jien li pprova juża wkoll il-kelliem ta' qabli - argument bħal dan li bih iżżeblaħ u tirredikola lil ħaddieħor, dik m'hijiex aċċettabbli.

Il- kelliem ta' qabli uża l-kliem "nuċċali iswed" għal darbtejn, tlieta.

Nuċċali iswed huwa xi ħaġa li jużaw il-persuni għomja, u fil-ġurnal "Il- Mument" użawh b'mod li pprovaw iżebilħu lill-għomja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Agius, on a point of order.

ONOR.

DAVID AGIUS: Sur President, m'hu veru xejn li jien kelli l- intenzjoni, kif qed jgħid il-kap ta' l-oppożizzjoni, li nżeblah lill- persuni għomja.

Jien għandi ħbieb tiegħi f'dan is-settur partikolari ta' persuni b'diżabilita` u m'hu veru xejn dak li għadu kemm qal il-kap ta' l- oppożizzjoni.

Nuċċali iswed tużah biex tara aħjar meta tkun fix-xemx u meta semmejtu qatt ma kont qed nirriferi għal dawn il-persuni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiddeċiedu ċ-ċittadini u l-poplu għall-mod ta' kif intużat din il-metafora fil-kontest, bl-aktar mod ċar, ta' dak li deher fil- ġurnal "Il-Mument", il-ġurnal ta' Dr. Gonzi ta' nhar ta' Ħadd, li kien qiegħed jagħmel karambola fuqha.

ONOR.

DAVID AGIUS: Le, mhux veru.

ONOR.

ALFRED SANT: Inti semmejt nuċċali iswed.

Darbtejn u tliet darbiet semmejt nuċċali iswed.

Darbtejn u tliet darbiet semmejtu.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

DAVID AGIUS: Imma kont qed nirriferi għan-nuċċali tax-xemx.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa qed tgħid nuċċali tax-xemx.

Missek għedt nuċċali tax-xemx meta tkellimt.

(Interruzzjonijiet) Nuċċali iswed għedt.

Iċċekkja dak li għadek kemm għedt mit-transcript u tbiddlux.

Dawn l-affarijiet superfiċjali li bihom jipprovaw jappoġġjaw u jagħmlu x-xbihat tagħhom fuq affarijiet li ma m'għandhomx jintmissu u jmissuhom, hija tal-mistħija.

Din tkompli żżid u ssaħħaħ is-superfiċjalita` ta' dak kollu li qed nisma`.

(Interruzzjonijiet) Missek tistħi int!

Missek tistħi int!

Int użajthom il- persuni b'diżabilita`.

Il-kelliem ta' qabli uża l-kliem "nuċċali iswed".

Jekk ried jgħid nuċċali tax-xemx missu qal nuċċali tax-xemx.

Imma dan ma qalx nuċċali tax-xemx imma qal nuċċali iswed.

(Interruzzjonijiet) Għadek kemm għamiltha issa.

(Interruzzjonijiet) Imissek tistħi toqgħod tiġi hawn u tippoża ta' qaddis.

Nuċċali iswed għedt għal darbtejn, tlieta.

ONOR.

DAVID AGIUS: Jien qatt ma semmejt il-persuni b'diżabilita`.

ONOR.

ALFRED SANT: Nuċċali iswed għedt.

Inti għedtha.

Qal "nuċċali iswed", Sur President?

Nuċċali iswed qal, ma qalx nuċċali tax-xemx.

(Interruzzjonijiet) Għedt nuċċali iswed.

Tipprovax tiġbed l-affarijiet superfiċjali li għedt fuq din il-ħaġa.

MR SPEAKER: No cross-debate, jekk jogħġobkom.

ONOR.

DAVID AGIUS: Imissek tistħi.

ONOR.

ALFRED SANT: Imissek tistħi int.

ONOR.

DAVID AGIUS: Qabad mal-persuni b'diżabilita`.

ONOR.

ALFRED SANT: Inti qbadt magħhom.

In-nuċċali iswed min semmih, jiena jew int?

ONOR.

DAVID AGIUS: Jien.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela sewwa qed ngħid.

Missek għedt nuċċali tax-xemx.

ONOR DAVID AGIUS: Mela issa ngħidlek nuċċali tax-xemx.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela għidha darb'oħra, jekk int daqshekk sinċier.

(Interruzzjonijiet) M'intix sinċier.

M'intix sinċier.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Agius, smajna l-ispjega tiegħek u rreġistrajniha.

Issa nħallu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, il-punt hu li ma jistax ikun hawn fiduċja li l-gvern qed ikun trasparenti f'dak li qed jagħmel.

Meta smajt l- argumenti superfiċjali u sbieħ li esponewlna l-membri tan-naħa tal-gvern ftakart fin-nies tal-Kalaxlokk.

Meta aħna konna fil-gvern bejn l-1996 u l- 1998, quddiem ir-ristrutturar li kellu jsir ħadna r-responsabilita` u għedna li dawn in-nies tal-Kalaxlokk, huma ta' liema kulur politku huma, jixirqilhom li b'mod ġust u trasparenti jinstabilhom xogħol ieħor fis- sistema tal-gvern, fil-funzjoni pubblika.

Kieku taf, Sur President, it- tixwix li nqala`!

Kienu jċempluli nies jaħdmu fil-Kalaxlokk, uħud minnhom Laburisti u wħud minnhom Nazzjonalisti, u kienu jistqsuni: Imma intom veru li tridu tkissruna u tfarrkuna?

U jiena kont nispjega u nerġa` nispjega, imma xorta waħda kien jerġa` jsir it-tixwix.

Konna lestejna anke liġi li baqgħet fuq ir-runway, jiddispjaċini ngħid, li biha kienu se jingħataw iċ- ċans li jidħlu mal-gvern.

Imma t-tixwix xorta waħda baqa` għaddej sa l- elezzjoni ta' l-1998.

Lil dawn ma nafx x'wegħduhom u kemm wegħduhom!

Għaddiet l-elezzjoni ta' l- 1998, rebaħ min rebaħ, u staqsu lill-maġġoranza kbira tal-ħaddiema tal- Kalaxlokk x'ġara minnhom.

Dawn tħallew jixxejru mar-riħ, dangling in the wind.

Dak li ġara.

Għalhekk imbagħad quddiem abbozz ta' liġi bħal dan li għandna llum, u l-affarijiet li smajt f'dawn l-aħħar ġranet ngħid: Imma din xi trasparenza hi?!

Hawnhekk x'sens ta' koerenza soċjali hemm?!

M'hemmx.

Aktar u aktar imbagħad meta nisimgħu l-argumenti għaddejjin, ħallata ballata, fuq kif is-suq ħieles se jwassal x'imkien u li bih inkunu nistgħu niggwidaw il-mod kif għandhom isiru l-bidliet, u li 30 sena ilu l-Belt kienet mimlija bl-iskrapan u dawn issa spiċċaw u allura m'hemmx problemi għax sabu jagħmlu xi ħaġa oħra.

Min jitkellem kontra l-ħtieġa li l-gvern irid jiggwida l-bidliet li jridu jseħħu, u li jekk hemm bżonn il-bidliet taċċettahom, imma mhux taċċettahom u tħalli kollox jirrombla, imma trid tipprova ssib ix-xogħol u tara kif tiggwida x-xogħol għall-ħaddiema li għandhom ix-xogħol u għall-ħaddiema li m'għandhomx, dak huwa dinosawru!

Dak qiegħed lura, qisu xi ħadd ta' barra minn hawn!

Min huwa koerenti f'dan li qed jintqal?

Min jgħid ħaġa f'dan il- gvern u min jgħid ħaġa oħra.

Hawnhekk kulħadd qisu l-Qalb ta' Ġesu` jitkellem.

Insolvu u nirranġaw kollox lil kulħadd, mhux problema!

Imbagħad min-naħa l-oħra għandek leħen ieħor għaddej – u dan tiegħu tgħaddi kif għaddiet tiegħu fis-Sea Malta u f'postijiet oħra – li jgħidlek li jekk ma trendix mur sib fejn taħdem.

Fejn qiegħda t-trasparenza f'dan kollu?!

Fejn qegħdin fuq linja li tagħmel sens?!

Jien m'iniex qed narah is-sens.

Aħna konna pprovajna niggwidaw lil tal-Kalaxlokk fuq binarju li jagħmel sens għal kulħadd, inkluż għall-pajjiż, għax kien hemm snajja` li kienu worth it u jkun tajjeb li nużawhom.

Imma hemmhekk l-ewwel ixewxu mbagħad jarmuhom.

Igdeb u armi!

Hekk ġara fil-każ tal-ħaddiema tal-Kalaxlokk.

Min-naħa l-oħra, fil-każ tal-ħaddiema tas-Sea Malta, x'ġara, mhux l-istess?

L-argumentazzjoni tal-gvern kienet li jekk ma jirnexxilux jaqta` mal- Grimaldi jagħlaq il-kumpannija.

U għalaqha l-kumpannija!

Dak li ġara.

Imbagħad hawnhekk qdusija sħiħa, qalbna fuq il-pavru!

Naħseb li din hija waħda mill-affarijiet li qed tkompli tikkonferma f'moħħ il-poplu li għandna gvern li la huwa trasparenti u lanqas huwa kredibbli.

Per eżempju, min jgħidilna li ladarba issa spiċċaw l-iskrapan insibu xi ħaġa oħra u min jgħidilna li rridu naraw kif nirranġaw.

Bir-rispett kollu, dawn l- affarijiet hemm bżonn li jiġu ċċarati.

Iridu jiġu ċċarati, aktar u aktar għax din m'hijiex xi ħaġa li qed ngħidha jien, imma qed jgħiduha dawk li qegħdin on the ground, dawk li jafu x'inhu għaddej.

Għandek il-kilba tal- gvern preżenti b'dahru mal-ħajt wara ċerti riżultati elettorali, li jistgħu jkunu importanti u jistgħu ma jkunux, li qiegħed jaqa` għas-soltu strateġiji klijentelistiċi maħsuba biex jipprovaw jixtru l-voti.

Issa din qed nivvintaha jien, Sur President?

Le, m'iniex qed nivvintaha jien.

Staqsi lil min trid, Għawdex inkluż, u jgħidulek.

Bħalissa għaddejja strateġija sħiħa fuq permessi u possibilitajiet ta' impiegi.

Imorru jkellmu lil dak li jkun biex jaraw x'għandu bżonn u jgħidulu li issa jirranġawlu.

Hekk qed tinħadem l-istorja.

Ma noqogħdux nippretendu kif jippretendu ċerti ġurnalisti tal-medja, hekk imsejħa indipendenti, li l- affarijiet mhux qed jintlagħbu fuq dak il-livell.

Fuq dak il-livell qed jintlagħbu.

U jien ngħid li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna effettivament huwa parti minn din l-istrateġija biex tipprova twieżen l- istrateġiji klijentelistiċi tal-gvern.

U l-klijenteliżmu tal-gvern ikompli jgħin biex lil ta' ġewwa jgħinuh, u allura għax jgħinuh jippretendu l-vot tiegħu u tal-familja tiegħu, u jipprovaw jixxejkjaw in-nuqqas ta' fiduċja li hawn fil-pajjiż lejn dan il-gvern.

Għalija m'hemmx mod ieħor kif tispjega dak li qed jintqal aktar u aktar għax m'hemmx kredibbilta` f'dak li qed jingħad min-naħa tal-gvern.

Jien għadni kif smajt lil diversi kelliema jitkellmu fuq il-figuri tal-qgħad.

Il-ħin kollu jħawdu ċ-ċifri tal-qgħad kif imkejla mill-Unjoni Ewropea u kif kienu u għadhom imkejla mill-ETC.

Bir-rispett kollu, ma tistax tikkompara l- figura tal-qgħad f'Malta kif imkejla mill-ETC - jgħidu li hemm 7,000 jirreġistraw għax-xogħol u qabel 7,000 bla xogħol kienet tfisser skondlu għall-partit Nazzjonalista; niftakar lil Dr Fenech Adami jagħmel storbju kbir għax aktar minn 7,000 huwa skandlu għal dan il-pajjiż - li żżomm fuq ir-reġistri tagħha dawk li jmorru għandha u jgħidulha li huma bla xogħol.

Dak m'huwiex il-kejl ta' l-Unjoni Ewropea.

L-Unjoni Ewropea tkejjel il- qgħad billi tagħmel survey u tara min għandu impjieg u min le.

U m'hu veru xejn li dan isir fuq persuni minn 14-il sena 'l fuq.

Dan isir fuq persuni minn 16-il sena u 17-il sena 'l fuq.

U hemmhekk imbagħad x'jiġri?

Il-kapurjuni tal-gvern Nazzjonalista jqabblu l-kejl ta' l-ETC, jiġifieri s- 7,000 plus, mal-kejl li jagħmlu l-Ewropej fuq pajjiżi oħra.

Bir-rispett kollu, jekk se nqabblu ħaġa ma' oħra ejjew inqabblu l-kejl ta' l-Unjoni Ewropea f'pajjiżna ma' pajjiżi oħra.

Mhux tgħid li l-kejl ta' Malta huwa l- kejl ta' l-ETC, u mbagħad inqabbluh mal-kejl kif magħmul mill-Unjoni Ewropea fuq, per eżempju, l-Ungerija.

Dan m'hu xejn ħlief qerq u dan qed jiġi affermat kull darba li titkellem in-naħa tal-gvern.

Fuq il-bażi ta' kif tikkalkula l-Unjoni Ewropea, il-qgħad tagħna qed jaqbeż it-12,000.

U dan fuq bażi ta' mod kif jaħdmu u kif jidħlu fil-ħajja tax-xogħol in-nies tagħna, fejn in-nisa m'humiex daqstant propensi li jidħlu għax-xogħol.

Iċ- ċifra ta' 12,000 u aktar hija waħda mill-aktar rati għolja ta' qgħad fl- Unjoni Ewropea, anke fuq il-livell li għandna labour supply relattivament baxx.

Bir-rispett kollu, jien naħseb li ma nistgħux nibqgħu ninjoraw dawn l-affarijiet u nippretendu li kollox sejjer tajjeb.

Sur President, issa se nagħti ftit eżempji u nikkomparahom ma' dak li kienu qalu n-Nazzjonalisti.

Per eżempju, f'dak li għandu x'jaqsam maċ-ċifri li tippubblika l-ETC, fl-1998 il-gvern Nazzjonalista kien jgħid li ċifra ta' 7,000 persuna jirreġistraw għax-xogħol kienet waħda allarmanti.

Mill-aħħar elezzjoni ġenerali 'l hawn in-numru ta' nies jirreġistraw għax-xogħol kien dejjem ta' aktar minn 7,000.

Mhux hekk biss imma mill-elezzjoni ġenerali ta' l-2003 'il hawn in-numru ta' nies jirreġistraw għax-xogħol kien ta' aktar minn 8,000.

Issa dan mhux skond il-kejl ta' l-Unjoni Ewropea imma skond l-istatistika ta' l-ETC.

Jekk nieħdu Għawdex insibu li s-sitwazzjoni hija agħar.

Minn wara l-aħħar elezzjoni ġenerali 'l hawn in-numru ta' nies jirreġistraw għax-xogħol kien b'mod regolari ta' aktar minn 600.

F'disa` xhur minnhom in-numru tan-nies jirreġistraw f'Għawdex qabeż is-700.

Aktar min-nofs dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol f'Għawdex huma żgħażagħ li għandhom inqas minn 30 sena.

Sur President, skond l-aħħar labour force survey, il-kalkolu ta' l-Unjoni Ewropea, - hawnhekk nixtieq nuri kif tista` tqabbel ma' dak li qed jiġri barra minn Malta - f'Jannar ta' din is-sena, in-nies qiegħda kienu jammontaw għal 12,229.

Dawn kienu qed ifittxu impjieg.

Din hija żieda ta' 1,233 fuq Jannar ta' l-2005.

Allura mbagħad – fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa aktar inkwetanti - skond l-istess labour force survey, jiġifieri dak li qed iġibna in line ma' kif jikkalkulaw il-qgħad u l-impiegi fl- Unjoni Ewropea, dawk jaħdmu f'Malta bejn Jannar ta' din is-sena u Jannar tas-sena li għaddiet kienu naqsu b'1,488.

Jien ngħid li dak li qed nitkellmu dwaru jrid jiġi diskuss fil-kontest ta' dawn iċ-ċifri, liema ċifri, minkejja l-ħafna prosopopea tal-gvern, jindikaw li qegħdin quddiem ekonomija staġnata, ekonomija li mhux qed jirnexxielha toħloq l-impjiegi.

Sur President, tissemma l-ħin kollu l-kwestjoni li rridu naċċettaw il- globalizzazzjoni li tista` tkun tajba u nħaddmuha.

Il-mistoqsija li tqum hawn hija: Aħna ppreparati għall-globalizzazzjoni?

Nafu fiex qed iddaħħalna?

Nafu x'għandna nagħmlu biex nilqgħu għaliha?

Nafu x'għandna nagħmlu biex nirkbu fuqha?

Kull meta nistaqsi x'inhu għaddej nisma` dwar miżuri u dwar affarijiet li qed isiru u meta mbagħad tagħfas biex tara x'inhu għaddej issib li m'hu qed isir xejn.

Per eżempju, għandna programmi tal-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ li jgħidulna kif qed jipprovaw isibu xogħol għaż-żgħażagħ u jagħtu sussidji għall-impiegi tagħhom.

Issa jien nixtieq nagħmel mistoqsija sempliċi: F'Għawdex qed isiru dawn l- affarijiet?

Qed jintqal li qed isiru imma fir-realta` ma sar xejn.

Lanqas impjieg wieħed ma ġie ġġenerat għall-Għawdxin.

Imbagħad nitkellmu dwar id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Għadna kemm iċċelebrajna t-tieni anniversarju tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Jien kont wieħed minn dawk li wissejt lill-ħaddiema, impjegati u managers ta' kumpanniji biex jiflu tajjeb iċ-ċirkostanzi tax-xogħol tagħhom u jaraw kif se jiġu effettwati imma ħafna minnhom qablu mat-teżi tal-partit Nazzjonalista, kif kellhom kull dritt.

Iżda dawn ġew imqarrqa għax l- affarijiet li wegħduhom li se jiġru mhux talli ma ġrawx talli tilfu l- impjieg tagħhom.

Fil-fatt uħud minnhom għadhom sal-lum bla impieg.

Allura għandna nagħlqu għajnejna quddiem din il-ħaġa?!

Jien ma nagħlaqhomx żgur.

Jien nibqa` ngħid li dawn huma affarijiet serji għax jekk ċittadin, ħaddiem, impjegat u manager jiġi mqarraq fuq il-kondizzjoni tax-xogħol tiegħu u jitlef l-impieg tiegħu, xi ħadd irid iġorr ir-responsabbilta`.

Il-fatt huwa li minkejja l-bluff kollu u minkejja l-prosopopea kollha tiegħu, il-partit Nazzjonalista ma ppreparax lill-azjendi tagħna, ma ppreparax lill-ħaddiema tagħna, ma ppreparax lill-impjegati tagħna, ma ppreparax lil-lukandiera tagħna u ma ppreparax lil dawk kollha li qed jaħdmu fis-sistema tal-gvern għall-kondizzjonijiet ġodda li kienu se jkunu qed jiffaċċjaw fl-Unjoni Ewropea.

Issa m'għadhiex aktar issue l-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Qegħdin hemm u se nibqgħu hemm.

Min-naħa l-oħra min qarraq bin-nies, min ma ppreparax biżżejjed il-kondizzjonijiet tax-xogħol li kellhom jiffaċċjaw, min ma tahomx l-għodda biex ikunu jistgħu jiffaċċjaw l-isfidi u l-problemi tas-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea jrid iġorr xi responsabbilta`.

Irid jgħid li dawn l-affarijiet ma sarux tajjeb jew imisshom saru aħjar.

Imma minn dan kollu ma nisimgħu xejn.

Fejn huma l- għodod li għandu l-pajjiż biex bihom jista` jilqa`, japprofitta ruħu, jirkeb u jirbaħ il-kondizzjonijiet li jirriżultaw mill-globalizzazzjoni u mis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Fejn qegħdin?

X'sar fuqhom?

Din hija l-problema kbira li qed niffaċċjaw.

Dħalna għal triq li qed tispiċċa sqaq għar-raġuni sempliċi li min emmen fiha ma ħejjiex għaliha, anzi qarraq biex jidħol fiha.

Allura mbagħad huwa f'dan il-kontest li rridu nifhmu l-maniġġi li qed isiru, l-affarijiet li qed jintqalu u l- logħob li għadu għaddej.

Qisu li l-logħba kollha hi li naħdmu b'mod li nwaddbu l-bżar fl-għajnejn jew l-istilel fl-għajnejn, noħolqu l-illużjoni tal-feel-good factor biex in-nies tħoss li qiegħda tajjeb.

M'huwiex se jaħdem jekk nibqgħu sejrin hekk, għax il-bażi teknika, il-bażi professjonali li biha jieħdu d-deċiżjonijiet għadha żlogata.

Għandna a case in point.

Xi sitt jew seba' snin ilu qam rebus fuq il-Kalaxlokk.

Qisna konna se nagħmlu xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Issa qed jgħidu li jridu jaraw kif se joħolqu struttura li biha min jaħdem ma' struttura tal-gvern, jekk il-job tiegħu jispiċċa ftit żlogat, ikunu jistgħu jippostjawh.

Bir- rispett kollu, fejn qiegħda l-koerenza f'dan kollu?

Sur President, għalhekk meta tiltaqa` ma' barranin ta' ċertu livell li jkunu jridu jitkellmu miegħek straight and plain jgħidulek li ma jifhmux kif jittieħdu d-deċiżjonijiet f'Malta.

U għalhekk imbagħad ikollhom xettiċiżmu fuq l-idea ta' investiment ġdid.

Kif tista` tinvesti f'pajjiż li m'huwiex trasparenti, fejn il-gvern jgħid ħaġa u jagħmel oħra jew jibqa` ċass?!

Din hija mistoqsija li ltqajna magħha anke l-ġimgħa li għaddiet meta jien u sħabi konna Brussell u tkellimna ma' diversi nies li jirrappreżentaw ċerti interessi finanzjarji, ekonomiċi u soċjali fl-Ewropa.

Ma nistgħux nibqgħu nilagħbu din il-logħba ta' make-believe, fejn nippretendu li qed insolvu l-affarijiet meta ma nkunux qed insolvuhom.

Sur President, dan l-aħħar smajna ħafna fuq il-proġett ta' SmartCity u min jisma' biha din jgħid li hija xi ħaġa tajba.

Kif qalu, tmien snin oħra jkollna s-SmartCity li timpjega l-eluf tan-nies.

Dan huwa tajjeb imma allura sa tmien snin oħra x'se nagħmlu?

Aktar u aktar meta waħda mill- affarijiet problematiċi l-kbar li qed jirriżultaw mill-mod kif qed titmexxa l-ekonomija ta' pajjiżna hija li niftaħru fuq l-IT u mhux IT u l-istrutturi edukattivi li suppost joħolqu aktar speċjalisti ta' l-informatika f'pajjiżna huma mblokkati, mhux kapaċi jżidu t-throughput ta' nies li jkunu tabilħaqq imħarrġa fl-informatika.

Kien hemm min qalli li l-iSmartCity hija effettivament strument ieħor biex noqogħdu nispekulaw fuq l-art f'Malta bil- bini ta' hotels u bil-bini ta' appartamenti.

Nittama li għandu żball.

Imma din se ssolvi l-problemi ta' xogħol li hawn f'pajjiżna, xi ħaġa li se ssir tmien snin oħra?

Ma rridx noqgħod ngħidha, imma veru, kif qal Keynes, in the long run we're all dead.

Fit-terminu tat-tul kulħadd jispiċċa jmut pero` ma naħsibx li dak huwa l-argument.

Aħna rridu nsolvu l-problemi tagħna llum u għada, mhux pit pitgħada.

Issa f'dan il-kontest x'qed jiġi propost lilna llum?

Qed tiġi proposta xi ħaġa li n-Nazzjonalisti kienu pprovaw ikissru fl-1989.

X'inbidel?

U għaliex inbidlu l-affarijiet b'dan il- mod?

Sur President, għal snin twal il-gvern Nazzjonalista meta jiġi biex jirristruttura, jgħid hu, dipartimenti tal-gvern u jġonġihom ma' korporazzjonijiet baqa` jħalli kollox miftuħ f'dak li għandu x'jaqsam mal- kondizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema nvoluti.

Każ tipiku huwa dak tal- ħaddiema tad-drenaġġ li ngħaqdu mal-water services corporation.

Dawn damu x-xhur jistaqsu: Imma aħna kif se niġu ttrattati?

Għadna mal-gvern?

Għadna mal-water services corporation?

Fil-liġijiet li bihom ġew trasformati dipartimenti f'korporazzjonijiet, f'kull waħda minnhom tidħol klawsola li tgħid li l-kondizzjonijiet tas-servizz tagħhom fiċ-ċivil jiġu mċaqilqa għall-korporazzjoni.

U bqajna snin sħaħ, sal-lum, kollox fl-ajru.

Eżattament fejn ninsabu?

Kif jista` jkun li dan it-tip ta' maniġġ ikun parti minn sistema ta' tmexxija li mhux qed tkun koerenti fuq il-livell makro-ekonomiku, fuq il-livell ta' ħolqien u ta' ħarsien ta' impjiegi?

Allura minn hawnhekk irrid intenni l-ħtieġa li jkun hawn pjan globali – għidlu patt soċjali jekk trid tgħidlu patt soċjali – li jorbot u jkun maħsub fl-interess tal-ħaddiema, l-impjegati u dawk kollha li għandhom u li jridu x-xogħol.

Ma nistgħux taparsi nsolvu biċċa u nħallu l-affarijiet l- oħra mdendla.

M'aħniex qed naslu u mhux se naslu.

Il-gvern jista' jippretendi kemm irid li qed jasal imma dan m'huwiex veru.

Aħna li nitkellmu mal-ħaddiema fid-djar tagħhom u fuq il-postijiet tax-xogħol tagħhom nafu li mhux qed jaslu.

Hemm ċerti oqsma li mexjin tajjeb, mela le.

Allaħares kollox sejjer ħażin għax imbagħad negħrqu kompletament imma rridu naħsbu fl-oqsma li huma kbar u li bħalissa qed jaqgħu lura bil-kbir.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi l-qasam tat-turiżmu, il-qasam tal- manifattura u l-qasam tat-tmexxija tal-gvern.

Hemmhekk irid ikun hemm pjan li jġib kollox fuq l-istess binarju.

Qabel ma jsir dan ftit jista' jkollna fiduċja li liġi bħal din li qiegħda tillapazza, għax hekk qed tagħmel, se twassal x'imkien aktar u aktar meta m'hemmx koerenza fil-mod kif il-gvern qed imexxi u kif il-gvern qed jipproġetta l-azzjonijiet tiegħu.

Sur President, huwa tajjeb li norbot dan kollu imma fatt inkwetanti aktar forsi minn kull ħaġa oħra huwa li waqt li għandna din il-problema ta' qgħad u l-problema ta' inkoerenza fit-tmexxija tal-gvern, l-għoli tal-ħajja għadu qiegħed jiżdied u għadu qiegħed itektek.

Għadu qed jolqot, idejjaq u jifni l-kwalita` ta' l-għajxien tal-familji.

L-għoli tal-ħajja sar l-aktar ħaġa li qed iddejjaq liċ-ċittadini, u għandhom raġun.

Apparti mit-tariffi tad- dawl u l-ilma, fuq mediċini, fuq ikel u fuq servizzi edukattivi qed ikun hemm pressjoni qawwija li qed tkompli timmina l-kwalita` tal-ħajja taċ- ċittadini.

U l-problema hija li l-gvern jidher inkonxju minnha, ma jimpurtahx minnha.

Veru jew le?

Jien ngħid li veru għax kull meta l-prim ministru u sħabu l-ministri jitkellmu dwar dan is-suġġett jippretendu li l- problema ma teżistix, mentri kważi f'kull familja li tmur - mhux qed nitkellem fuq familji fqar biss, imma qed nitkellem anke fuq familji li għandhom ċertu dħul fejn il-mara u r-raġel jaħdmu t-tnejn – jgħidulek li ma jistgħux iżommu l-kwalita` tal-ħajja li kienu mdorrijin biha sentejn, tlieta ilu.

Kollox jgħaqqad fl-istess ħaġa.

U x'jgħaqqad fl-istess ħaġa, Sur President?

Is-sens ta' insigurta` dwar kif tista' tmexxi ħajtek għal li ġej, għax ix-xogħol ma jrendix, għax xogħol m'għandekx jew għax bix-xogħol li għandek ma tistax tlaħħaq mal-prezzijiet kif telgħin.

Imbagħad naraw lill-gvern jillapazza - kif qed jagħmel b'din il-liġi - b'mod li jikkontradixxi dak li kien jgħid sa ftit taż-żmien ilu fuq Kalaxlokk u fuq affarijiet oħra, u fl-istess nifs ministru jgħid li ma jimpurtax li spiċċaw l-iskrapan tal-Belt, għax sabu affarijiet oħra, u ħaddieħor jgħid li rridu noħolqu postijiet oħra fis-sistema tal-gvern għal ċerti nies.

Din l- inkoerenza qed tkompli timmina l-effettivita` ta' pajjiżna.

Sur President, aħna nemmnu li jrid ikun hemm pjan dwar kif se nerġgħu ntellgħu t-tkabbir ekonomiku f'pajjiżna.

Il-prim ministru jgħid - ifaqqashom in-numri, ma nafx minn fejn iġibhom - li t-tkabbir ekonomiku bħalissa huwa ta' 2.5%.

Is-sena li għaddiet kien jgħid li fl-2004 l- ekonomija kibret b'1.5%, imma din is-sena qed jgħid li ħa żball għax mhux kibret b'1.5% iżda naqset b'1.5%.

Jien naħseb li s-sena dieħla jiġi jgħidilna li reġa' ħa żball din is-sena u jgħidilna li ma kbirniex b'2.5% kif kienu qalulna, imma nqasna b'punt xi ħaġa fil-mija.

Issa tara kif hekk jagħmel is-sena d-dieħla.

Imma f'dan il-kontest kif se nkunu qed naħdmu biex intejbu r-rankatura

ekonomika?

Għal xiex irridu nimmiraw?

M'hemmx dubju li rridu nimmiraw għal tkabbir ekonomiku li jlaħħaq għal bejn 3% u 4%.

M'hemmx mod ieħor, inkella forget it li dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Nispiċċaw mhux fiż-żona tar- relegation, imma taħt iż-żona tar-relegation!

Jekk it-tkabbir ekonomiku ma ntellgħuhx għal 3%, 4% malajr kemm jista' jkun se jkollna problemi kbar.

Il- gvern mhux qed jaċċettaha din il-ħaġa, mhux qed jara ż-żieda fit-tkabbir ekonomiku bħala l-prijorita` imma aħna qed narawha bħala prijorita`.

Minn hemm imbagħad titlaq għall-affarijiet l-oħra li għandhom rilevanza għall- ħaddiema u ċ-ċittadini; kif sejrin innaqqsu l-għoli tal-ħajja.

Jien ngħid li l-gvern qiegħed ikun problema f'din il-ħaġa.

Qed ikun problema bil-piżijiet li dejjem qed jgħabbi fuq iċ-ċittadini u qed ikun problema wkoll bid-deċiżjonijiet tiegħu - ma nistax nifhimhom - fosthom li ma jkunx hemm hedging fuq il-prezzijiet taż-żejt.

U ejja!

F'Novembru li għadda kien jaf li l-prezzijiet taż-żejt se jitilgħu internazzjonalment imma minkejja dan m'għamilx hedging.

L-Air Malta għamlet il-hedging imma l-Enemalta m'għamlitux.

Għaliex?

Din ma tagħmilx sens, u qed ngħabbu l-iżbalji li qed isiru fuq iċ-ċittadini.

Dawn l- iżbalji għaddejjin il-ħin kollu.

Għandna wkoll id-deċiżjoni tal-qattusa għaġġelija li l-ewro jdaħħalha fl-1 ta' Jannar ta' l-2008.

Imbagħad għandna d-deċiżjoni aktar żmerċa jew werċa, għażel int, li mill-1 ta' Jannar tas-sena d-dieħla nibdew bid-dual pricing, li diġa` qiegħed jagħmel pjattaforma għal żieda fil-prezzijiet.

Dawn kollha huma l-ħatab fuq in-nar li jagħmlu l-mod ta' kif qed naħdmu xi ħaġa li mhux qed trendi lil pajjiżna.

Qed ikollna wisq proposti, programmi u proġetti li jinstemgħu sbieħ, li jitpoġġew fuq il-karta, imma mbagħad ma jitwettqux.

Sur President, min-naħa tagħna huwa tajjeb li naffermaw - qed nieħu l- okkażjoni llum anke biex nafferma - li din hija liġi li għandha l-merti tagħha imma għandha wkoll l-aspetti tagħha li juru l-ipokrezija u l- inkoerenza ta' gvern Nazzjonalista.

Meta ngħidu dan kollu qegħdin nieħdu l- opportunita` wkoll biex ngħidu li miżura bħal din għandha tiġi inkwadrata fi pjan sħiħ ta' kif irridu nilqgħu għall-bidliet li rridu niffaċċjaw bħala pajjiż.

Aħna naqblu li hemm bżonn ta' ristrutturar.

Konna aħna li bdejna nirristrutturaw fl-1996, imma kemm xewxu kontra tagħna!

Kemm xewxu kontra tiegħi!

Nista' ngħidlek patafjun ta' stejjer, Sur President, fuqha din il-ħaġa.

Imma min-naħa l-oħra mbagħad ir-ristrutturar irid isir skond ċerti prinċipji, fosthom il-prinċipju li ħadd m'hu għar- rimi u li ma nistgħux inħallu lil ċerti nies fil-ġenb u ngħaffġu fuqhom.

Il-ħaddiema tas-settur privat għandhom ikunu prezzjużi daqs il-ħaddiema tal- gvern, it-tnejn huma prezzjużi għalina.

U jekk nitkellmu allura fuq kif nistgħu nilqgħu għall-effetti ta' ristrutturar għall-ħaddiema tal-gvern - u naqbel li għandna nagħmlu hekk, konna aħna li għamilniha l-ewwel u qabel kollox - irridu nagħmlu wkoll l-istess ħaġa dwar il-ħaddiema fis-settur privat.

Irridu nagħmlu l-istess għall-ħaddiema tad-Denim li spiċċaw imdendla, il-ħaddiema tal-VF, il-ħaddiema tal-lukandi li għalqu, il- ħaddiema f'Għawdex li ltqajt magħhom kemm-il darba u l-ħaddiema fil-qasam tat-turiżmu li qed jiġu sostitwiti minn ħaddiema li jiġu mill-Bulgarija u minn pajjiżi barranin oħra.

Dan l-aħħar kont is-Sannat - mhux pajjiżek, Sur President, għax pajjiżek huwa r-Rabat - u kien hemm familja li qaltli li kellha t-tfal tagħha jaħdmu f'lukanda li bdew iħaddmuhom għal jumejn biss fil-ġimgħa għax fit-tlett ijiem l-oħra bdew jinqdew b'ħaddiema mis- Slovenja.

M'għandi xejn kontra l-ħaddiema mis-Slovenja, imma aħna jimpurtana - u rridu nuru bil-pjan tagħna li jimpurtana - mill-ħaddiema kollha biex nagħtuhom in-nifs.

Ma nistgħux nibqgħu għaddejjin b'dan is-sentiment li kollox għaddej sabiħ, kollox għaddej tajjeb.

Nistgħu norganizzaw kemm irridu business meetings, business breakfasts u laqgħat fil-Phoenicia.

Nagħmluhom, mela le, imma mhux dak hu l-punt.

Il-punt hu li fl-aħħar mill-aħħar irridu nkunu qed inwettqu pjan ta' ħidma politika li tabilħaqq jipprovdi ħarsien għall- ħaddiema kemm jista' jkun kollha.

Ma nistgħux inwiegħdu li se jirnexxielna imma rridu nipprovaw.

U ma rridux ninsew il-ħaddiema fis-settur privat li msieken iġorru bil-kbir ħafna mill-piżijiet tar- ristrutturar.

Ir- ristrutturar irid isir u rridu nipproġettaw metodu ta' kif l-importanti ma jkunx ix-xogħol qua xogħol, imma l-importanti jkun il-ħaddiem.

Naraw kif il-ħaddiem, l-impjegat - issa jkunx fil-middle class, ikunx manager, ikunx ta' dħul baxx, dik hija immaterjali - ikun qiegħed hemm u li l-focus tagħna jkun fuqu jew fuqha.

Allura x-xogħol jista'

jintilef imma l-ħaddiem għadu fid-dinja tax-xogħol.

Dik hija challenge.

Jekk nitilqu għal għonq it-triq bl-idea li fil-globalizzazzjoni, fir- ristrutturar u fis-sħubija fl-Unjoni Ewropea kollox is-suq isuq u l- iskrapan spiċċaw mill-Belt allura mhux problema, mhux se naslu.

Irridu nisħqu fuq il-ħtieġa li l-gvern għandu responsabbilta` soċjali li biha jassigura li l-ħaddiem, l-impjegat, hu min hu, se jibqa' fid-dinja tax- xogħol u nużaw kwalunkwe miżura li tista' tintuża, bħal tax credit, sussidju, inċentiv, bidliet fl-istruttura ta' kif jingħataw in-national insurance u dawn l-affarijiet.

Hemmhekk irridu nkunu pragmatiċi, Sur President.

Imma nkunu pragmatiċi fis-sens li quddiem l-isfidi, quddiem il- bidliet ta' ristrutturar, aħna bħala stat, aħna bħala pajjiż, aħna bħala soċjeta` m'aħniex se niċħdu l-globalizzazzjoni.

Kif tista' tagħmel dan?

M'aħniex se niċħdu sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Kif tista'?

M'aħniex se niċħdu l-ħtieġa ta' ristrutturar.

Kif tista'?

Imma mbagħad irridu nżommu l- prinċipju tagħna.

F'dak li nagħmlu u f'dak li mmexxu rridu nassiguraw kemm jista' jkun li l-ħaddiem se jibqa' fid-dinja tax-xogħol.

U din nagħmluha bi sħubija mas-settur privat, nagħmluha skond pjan, u nagħmluha fit-twemmin li dan huwa l-aħjar mod kif tibqa` kompetittiv, ħaġa li bħalissa pajjiżna qiegħed jitlef bil-kbir.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, lil hinn mir-retorika u mid-diskors sabiħ speċjalment fil-jiem ta' qabel u anke fil-jum ta' Jum il-Ħaddiem, fejn l-esponenti tal-gvern qalu kemm hawn fiduċja u feel good factor f'pajjiżna, kif qal il-kap ta' l-oppożizzjoni meta tiltaqa' man-nies tisma' storja differenti.

Jien mhux se ngħid dak li nistgħu ngħidu aħna ta' l- oppożizzjoni imma dak li jgħidu n-nies.

Issa jekk ħaddieħor forsi jisma' storja differenti jew inkella ma jiltaqax ma' kulħadd allura jiddispjaċini imma dan m'huwiex tort tagħna.

Lil hinn anke mir-retorika ta' l-investiment ta' SmartCity li suppost ġej fi żmien tliet snin, issa morna għal tmien snin jew disa' snin imma jien naħseb li pajjiżna llum għandu bżonn xi ħaġa.

Ovvjament huwa importanti li jkollna investiment bħal SmartCity imma huwa importanti wkoll li nippjanaw biex ikollna ħaddiema għal meta tiġi SmartCity.

Pero` llum huwa importanti li jkollna a smart government u dak li m'għandux pajjiżna llum.

Illum m'għandniex smart government, jew inkella dan qed jaħrab mill-problemi jew addirittura mhux qed jirrikonoxxi li hawn problemi u sfidi, sejħilhom li trid.

Jekk forsi jiddejjaq li ngħidu li hawn kriżi f'ċerti oqsma, ħalli ma ngħiduhiex imma fl-aħħar mill-aħħar aħna qed ngħidu dak li qed iħossu n- nies.

Naturalment f'Jum il-Ħaddiem, li għadna kif iċċelebrajnieh il- bieraħ, ngħidu ħafna diskors sabiħ, nagħmlu ħafna attivitajiet, niftaħru 'l hemm u niftaħru 'l hawn, inġibu lil min jitkellem fil-konferenzi biex nisimgħu mingħandhom, pero` mbagħad id-diskors ta' l-għeluq ikun li kollox sejjer tajjeb, li hawn ħafna fiduċja u li se nibqgħu sejrin kif aħna, u milli qalu ma jimpurtaniex għax se nibqgħu għaddejjin hekk.

Kif spjega tajjeb il-kap ta' l-oppożizzjoni, meta l-partit Laburista fil- gvern ipprova jaffronta problema ta' settur partikolari tal-Kalaxlokk b'abbozz ta' liġi apposta - li kellu jitressaq quddiem dan il-parlament pero` ma tressaqx u ma ġiex diskuss proprju minħabba li ġiet l-elezzjoni fl- 1998 - jien ukoll kont iltqajt ma' numru ta' persuni li jaħdmu l-Kalaxlokk li beda jasal għandhom ċertu diskors li kien qed iħassibhom għax naturalment il-ħobża ta' kuljum hija ta' inkwiet għalihom.

Ċertament id- diskors li kien qed jasal għandhom ma kienx pożittiv imma kien proprju tixwix min-nies li kellhom interess li jpoġġu lill-gvern Laburista f'dell ikrah ma' dawn il-persuni li kienu imbeżżgħin li se jitilfu l-post tax- xogħol tagħhom.

Dan li qed jiġi propost illum għandna nħarsu lejh bħala xi ħaġa serja minħabba l-fatt li b'dan l-abbozz ta' liġi l-prim ministru se jingħata poter assolut fejn jidħlu dawn il-ħaddiema u dawn l-azjendi.

Allura ċertament li l-prim ministru tal-ġurnata - ikun min ikun, m'iniex qed ngħid għall-prim ministru tal-lum biss għax sakemm ma tinbidilx il- liġi, dik tibqa' fis-seħħ ikun min ikun il-prim ministru - għandu juża din l-għodda li l-parlament se jgħaddilu bl-aħjar mod possibbli u mingħajr favuri lejn ħadd, imma b'ġustizzja.

Sur President, nixtieq nistaqsi wkoll x'għażliet se jibqagħlu l-ħaddiem li se jkun milqut minn dan li qed jipproponi l-abbozz ta' liġi.

Jekk ħaddiem li jintlaqat minn deċiżjoni ta' korporazzjoni, ta' entita` li qed nitkellmu fuqha hawnhekk, u forsi ma jaqbilx ma' l-ordni tal-prim ministru - għax aħna nemmnu fid-demokrazija, li kulħadd għandu għallinqas jinstema' - se jkun hemm xi tip ta' post fejn għallinqas dan il-ħaddiem isemma leħnu u jagħmel l-ilment tiegħu.

Qed ngħid dan għax xi kultant niltaqa' ma' persuni li, filwaqt li jibqgħu fil-post tax-xogħol tagħhom, jiġu mwarrba mhux għax m'humiex tajbin jew għax mhux qed jagħmlu xogħolhom jew inkella għax qed jiskartaw imma għal raġunijiet oħrajn.

Forsi jkun hemm preferenzi ta' persuna minn oħra, mhux biss abbażi ta' politika imma jista' jkun hemm anke preferenzi oħrajn.

Sur President, huwa importanti li f'dan l-abbozz ta' liġi li qed inressqu hawnhekk il-ħaddiem ma nħarsux lejh bħala sempliċement numru.

Ma rridux nimxu b'mod fejn jekk, per eżempju, ikun hemm 50 jew 100 persuna żejda f'azjenda partikolari, dawn naraw fejn se nitfgħuhom.

Irridu nagħtu kas ta' l-inkwiet u tad-diffikultajiet li dawn il-ħaddiema jistgħu jiltaqgħu magħhom.

Ċertament li hemm qbil li jsir ristrutturar f'pajjiżna.

Għadu kif tkellem il-kap ta' l-oppożizzjoni qabli u għamilha ċara li hemm lok ta' ristrutturar, pero` ristrutturar bis-sens.

Ilna nisimgħu li s-servizz pubbliku, per eżempju, għaddej bl-immodernizzar u bir-ristrutturar - jekk niftakar tajjeb - mill-bidu tas-snin disgħin.

Illum wasalna fis-sena 2006 imma fejn wasalna?

Meta nara numru ta' persuni mhux żgħir li jispiċċaw bl-eta` tal-pensjoni, 61 sena u, imbierek Alla, bosta minnhom jispiċċaw konsulenti, ngħid: Fejn hu r-ristrutturar?

Qisu l-pajjiż ma jgħaddix mingħajr dawn in-nies u jispiċċaw konsulenti mhux biex jagħtu parir lill-gvern fuq xi ħaġa partikolari imma biex jibqgħu jagħmlu l-istess xogħol.

Jekk dan kien imexxi dipartiment, taħt it-titlu ta' konsulent jibqa' jmexxi dipartiment.

Fejn hu r-ristrutturar?

Fejn hu t-taħriġ lil ħaddiema oħrajn li jinsabu f'dawk id-dipartimenti biex huma wkoll għada pitgħada jibdew imexxu?

U dan biex ma nsemmux li dawn il-konsulenti naturalment mhux qed jagħmlu dan għall-karita` jew inkella għax iħossu li jistgħu jkomplu jaħdmu wara l-61 sena, u allura jixtiequ jagħtu xi ħaġa lill-pajjiż.

Le, naturalment dawn jitħallsu.

Allura l-pajjiż qed ikollu jġorr spiża biex inżommu dawn il- konsulenti jew it-titolu ta' konsulenti mas-servizz pubbliku.

Sur President, meta jsir ir-ristrutturar huwa importanti wkoll li nżommu l- konċett ta' value for money, li nagħtu kas li ma jkunx hemm ħela u tberbiq bla bżonn.

Pero` rridu nagħtu kas ukoll li s-servizz li jingħata u li jibqa' jingħata jkun servizz tajjeb fejn iċ-ċittadin jinqeda bl-aħjar mod possibbli.

Illum wasalna f'sitwazzjoni fejn bħala poplu qed inħallsu aktar f'taxxi, qed inħallsu aktar biex nieħdu ċerti servizzi, pero` b'mod ġenerali - mhux kullimkien għax kien hemm fejn sar titjib, mela le, u fejn sar tajjeb ngħidu li sar tajjeb - l-poplu qed jieħu inqas.

Każ partikolari huwa l-qasam tas-saħħa għax fl-isptar b'mod partikolari għad għandna ċerti problemi ta' dewmien f'listi ta' snin u xhur sħaħ.

Minkejja l-flus li l- pajjiż jonfoq għall-qasam tas-saħħa jien naħseb - għalkemm m'iniex espert f'dan il-qasam, ċertament li hawn nies oħrajn li huma kompetenti aktar minni f'dan is-suġġett - li ċerti problemi m'humiex ta' fondi biss, imma huma problemi ta' amministrazzjoni u ta' management, li mhux bilfors jiswew il-flus.

U ilna mis-snin disgħin għaddejjin niftaħru li qed nirristrutturaw.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi jfakkarna kemm dan il-pajjiż waqqaf awtoritajiet tul dawn l-aħħar snin.

Jien mhux se nidħol fil-mertu jekk l- awtoritajiet kollha humiex qed jagħmlu xogħolhom jew jekk jibqgħux ħalqhom magħluq meta suppost jintervjenu.

M'iniex se nidħol fil-mertu jekk uħud mill-awtoritajiet kollha li waqqafna kellhomx ikunu amalgamati flimkien jew le.

Imma ta' min isemmi l-kondizzjonijiet differenti li għandhom dawn l- awtoritajiet.

Mela skrivan f'awtorita` "A" għandu ċertu salarju u kondizzjonijiet u skrivan f'awtorita' "B" għandu salarju differenti u kondizzjonijiet differenti.

Naturalment dawn ivarjaw ukoll mis-servizz pubbliku.

Tant hu hekk li ftit tax-xhur ilu l-gvern ħabbar li kien qed jaħdem fuq din il-ħaġa jidhirli taħt l-uffiċċju tal-prim ministru, jekk m'iniex sejjer żball.

Pero` ġieli smajt lill-Ministru Galea jsemmi li jeżistu dawn id-disparitajiet u se nipprovaw nirranġawhom.

Imma waqt li konna qed inwaqqfu dawn l-awtoritajiet kollha ma stajniex ilqajna għal dan minn qabel?

Għax imbagħad nispiċċaw li dejjem irridu nraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar.

Jiġifieri l-ewwel tiġri l-ħaġa u mbagħad naraw kif se nillappazzaw u dan l-abbozz ta' liġi nistgħu nqisuh ukoll f'dan is-sens.

Mela l-ewwel nimlew il-korporazzjonijiet u l- entitajiet bin-nies u forsi issa qed jidhru li huma żejda jew inkella jqum xi għaref filgħodu u jgħid li fit-tali kumpannija għandna nies żejda minkejja li din tkun sejra tajjeb ukoll forsi, u mbagħad irridu naraw fejn se jispiċċaw.

Dan iwassalna biex nistaqsu mistoqsija, li ma naħsibx li tant ħarġet f'dan id-dibattitu li kellna, dwar il-kwestjoni ta' job security li forsi konna mdorrijin biha.

M'iniex se nidħol fil-mertu jekk hux tajjeb jew le li jkollna job security mas-servizz pubbliku jew inkella ma' entitajiet li huma kkontrollati mill-gvern għax fl-aħħar mill-aħħar meta nħarsu lejn is-settur privat, x'job security għandhom il-ħaddiema?

Jekk il-kumpannija tkun sejra ħażin, huma se jaqilgħuha magħha u jekk il- kumpannija tagħlaq, huma se jaqilgħuha l-ewwel u jispiċċaw barra.

Jiġifieri rridu nħarsu wkoll lejn dan l-aspett.

Sur President, f'dan l-abbozz ta' liġi l-gvern qed jgħid li jista' jagħti l- kas li jekk ma tidħolx din il-liġi kulmin jitqies bħala żejjed minn ċerti entitajiet li huma kkontrollati mill-gvern jista' jitkeċċa u jispiċċa bla xogħol?

Għax allura l-mistoqsija tkun għalfejn baqgħu jidħlu n-nies f'ċerti postijiet, u mhux nies ta' livell maniġerjali, per eżempju, li hemm min jgħid li f'ċerti kumpanniji dawn faqqsu, bil-konsegwenza li mbagħad nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn ikollna nies żejda.

Per eżempju, l-Air Malta, kemm-il darba tgħid li saret top heavy wisq!

Imma ejjew naraw kemm daħlu nies f'dawn l-aħħar 20 sena u kemm saru managers fl-Air Malta anke tul dawn l-aħħar snin.

Mela niġu issa u ngħidu li saret top heavy!

Mhux ovvja!

L- ewwel nipprovaw naqdu lil min jidhrilna u mbagħad ngħidu li hemm bżonn nirristrutturaw u naraw kif se nċekknu l-management tal-kumpannija, tkun liema tkun il-kumpannija.

Sur President, li qed nipprova ngħid huwa li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi llum qed nipprovaw nagħmlu xi ħaġa biex insewwu affarijiet oħra li għamilna fil-passat.

Komplejna ngħabbu lil ċerti entitajiet u issa li qed naraw li għandna nies żejda rridu naraw x'se nagħmlu bihom.

Għalhekk filwaqt li għandu ċerta validita`, dan l-abbozz ta' liġi huwa serju għax ma nistgħux nilagħbu bin-nies.

Ir-ristrutturar għandu jsir b'mod serju, mhux biss fl-interess ta' l-entita` imma anke tan-nies.

Ma nistgħux narmu lin- nies u nilagħbu bihom qishom ċifri.

Ma nistgħux ma nsemmux in-numru ta' persuni li ma jibqgħux taħt is-servizz pubbliku imma wħud minnhom imorru jaħdmu għal snin twal on secondment ma' dawn l-entitajiet.

Dawn imorru hemmhekk bi skop ta' ftit żmien u mbagħad jispiċċaw jibqgħu hemmhekk il- Bambin biss jaf kemm.

Forsi fil-bidu kien hemm bżonn li jkun hemm persuni ta' ċerti kompetenzi f'dawn l-awtoritajiet, imma dawn kellhom bżonn jibqgħu hemmhekk għal dak it-tul ta' żmien kollu?

Ma ħarriġniex persuni oħrajn li huma mpjegati tal-post hemmhekk biex jieħdu x-xogħol tagħhom?

Ħaġa oħra li tispikka fis-servizz pubbliku hija n-numru ta' rapporti li jsiru.

Għandna rapporti kemm trid f'kull qasam.

Il-mistoqsija hija: Kemm tittieħed azzjoni fuq dawn ir-rapporti?

Jien nittama li meta jsiru dawn l- imberkin rapporti għallinqas tibda tittieħed azzjoni.

Ladarba qed nemendaw liġi li titkellem dwar is-servizzi ta' impjieg u taħriġ tajjeb li nsemmu xi punti oħrajn li huma marbuta mal-qasam tax-xogħol.

Sal-lum stess kellmuni persuni li qaluli bl-abbużi ta' ċerti employers u dawn m'humiex employers tal-kantuniera li jħaddmu persuna jew tnejn imma huma employers kbar li jafhom u jarahom kulħadd.

Dawn jaħdmu fuq proġetti li jissemmew il-ħin kollu, b'mod partikolari fuq proġetti tal-kostruzzjoni.

Ħafna drabi nisimgħu li ma jinstabux ħaddiema tal-kostruzzjoni u allura dawn għandna nġibuhom minn barra.

Għandna ħafna abbużi u jien ngħid sfruttament ukoll minn employers li qed iħaddmu ħaddiema barranin, huma minn fejn huma, b'mod illegali.

Allura dan ħadd ma jafu?

Jien nifhem li l-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ m'għandhiex biżżejjed spetturi biex tkun kullimkien fl-istess ħin, pero` f'ċerti postijiet hemm ħafna nies jaħdmu u kulħadd isemmihom.

Allura l-awtoritajiet konċernati ma jafuhx dan?

Meta n-nies jaraw dawn l-affarijiet jibdew jistaqsu l- mistoqsijiet u jissusspettaw ħażin u jien ma nagħithomx tort.

Minbarra l- isfruttament li dawn il-ħaddiema barranin qed isofru, x'jiġri f'każ ta' korriment fuq il-post tax-xogħol?

Illum kien hemm wieħed li qalli b'każ ta' persuna barranija li kienet qed taħdem b'mod illegali u weġġgħet idejha.

L-employer li kien qed iħaddmu ma ħadux l-isptar għax jinqabad, l- individwu li weġġa' li qiegħed hawn Malta b'mod illegali ma marx l-isptar lanqas għax inkella jispiċċa jiġi f'idejn il-pulizija u jkeċċuh 'il barra u allura sejħu tabib biex jimmedikah meta dan suppost kellu jmur l-isptar minħabba l-gravita` ta' l-inċident li kellu.

Dawn huma l-affarijiet li qed jiġru f'pajjiżna llum.

Pero` minbarra l-isfruttament fuq dawn il-ħaddiema, qed ikun hemm opportunitajiet ta' xogħol inqas għall-ħaddiema Maltin.

Il-bieraħ iċċelebrajna t-tieni anniversarju minn meta pajjiżna daħal fl-Unjoni Ewropea.

Qed ngħidu li l-opportunitajiet ta' xogħol issa nfetħu u li l- Maltin jistgħu liberalment imorru jaħdmu anke f'pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa veru pero` ma ġiex biss bis-sħubija tagħna għax jien naf b'numru ta' persuni li kellhom il-kapaċitajiet u ħaddmuhom.

Dak iż-żmien ma konniex membri u għamlu suċċess f'pajjiż ieħor meta hawn Malta tajnihom bis-sieq.

Ċerti persuni li kellhom ċerti ħiliet għal pajjiż ieħor kienu tajbin imma għalina donnhom ma kenux.

Dan huwa l-pajjiż li ngħixu fih.

Ladarba qed nitkellmu fuq il-ħtieġa li jkollna opportunitajiet ta' xogħol għall-Maltin mhux qed ninjora l-fatt li aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea, imma qed ngħid li jekk hawn ħaddiema barranin li qed jiġu sfruttati b'mod illegali, dawn qed jieħdu l-post ta' Maltin li jixtiequ jaħdmu f'Malta, f'pajjiżhom stess pero` ħaddieħor b'mod illegali u b'mod li qed jiġi sfruttat, qed jieħu l-post tax-xogħol tiegħu.

Dik hija l-istorja kollha.

U xi kultant li ħaddiem minn Malta jmur jaħdem Għawdex jew bil-kontra wkoll narawha bi tqila, aħseb u ara biex ngħidu lil ċerti ħaddiema jmorru jfittxu xogħol f'pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea!

Il-qasam tax-xogħol għaddej minn ħafna diffikultajiet, biex ma ngħidx kriżi.

Fi kliem ex-prim ministru s-sitwazzjoni tax-xogħol f'pajjiżna llum ilha żmien twil allarmanti.

Dan mhux qed ngħidu jien jew l-oppożizzjoni imma ex-prim ministru.

Jekk naraw liema statistika trid, kemm l-istatistika li jippubblika l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, kemm il-labour force survey u kemm l- istatistika li toħroġ mill-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ, insibu li s- sitwazzjoni f'pajjiżna llum u f'dawn l-aħħar xhur u snin fil-qasam tax- xogħol hija waħda allarmanti.

Mhux hekk biss imma l-aktar settur ta' nies li qed jintlaqtu min-nuqqas ta' xogħol f'pajjiżna llum huwa dak taż- żgħażagħ.

Fil-fatt jekk nieħdu l-istatistika ta' l-ETC insibu li taħt l-ewwel parti tar-reġistru hemm 3.7% ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol li għandhom 'il fuq minn 45 sena u 7.6% li għandhom taħt il-25 sena, jiġifieri d-doppju.

Qed nikkwota mill-istatistika ta' Novembru ta' l-2005 ta' l-unemployment rate.

Mela l-aktar nies li qed jaqilgħuha minħabba n-nuqqas ta' xogħol huma ż-żgħażagħ u għalhekk hemm bżonn li jittieħdu inizjattivi biex dawk il- persuni kollha li jixtiequ jaħdmu u li jridu jaħdmu jsibu x-xogħol.

Il- maġġoranza tagħhom dawn iridu jaħdmu.

Ovvjament tiltaqa' ma' waħdiet li jkun jidher li ma jkunux iridu jaħdmu għax minn kollox issib u nkunu boloh aħna jekk nagħlqu għajnejna għall-fatt li dawn jeżistu.

Aħna mhux qed ngħidu li kollox huwa iswed imma lanqas huwa kollox abjad.

Fl-opinjoni tiegħi, il-problema prinċipali hija li għandna ċerti problemi li jidher li l-gvern qed jagħlaq għajnejh għalihom u l-kwestjoni ta' l- opportunitajiet ta' xogħol hija waħda minnhom.

Meta jsir xi investiment minn xi kumpanniji privati noqogħdu ngħidu: Qed tara x'fiduċja hawn fil- pajjiż, kieku dawn ma ġewx hawnhekk imma kienu jitilqu 'l hemm!

Aħna għandna fiduċja fil-ħaddiem Malti.

Dażgur li għandna fiduċja fih!

U l- kumpanniji barranin jiġu hawn mhux għax il-gvern jagħtihom wisq support jew għajnuna imma għax jafu li l-ħaddiem Malti huwa kapaċi.

Għalhekk aħna rridu ninvestu aktar fl-edukazzjoni.

L-unika riżorsa li għandna sal-lum huwa l-ħaddiem u ma nistgħux naffordjaw li nitilfu aktar żgħażagħ li ma jkomplux l-edukazzjoni tagħhom.

Jien ngħid li kulħadd huwa kapaċi li jirnexxi pero` bil-mod tiegħu.

Iżda rridu nkunu aħna, li għandna ċerti responsabilitajiet f'dan il-pajjiż, li nipprovdu opportunitajiet għal kulħadd, biex ħadd ma jaqa' lura bis-serjeta` u mhux bid-diskors.

Illum għandna sitwazzjoni f'pajjiżna fejn għandna bosta studenti li jagħmlu sa 16-il sena u wisq probabbli l-aħħar xhur jew snin jitolbu biex jgħaddu malajr, sakemm ma jitolbux ukoll biex jitilqu qabel mill-iskola.

Ma tistax tibqa' għaddejja hekk din is-sitwazzjoni.

Għalhekk aħna nikkritikaw lill- gvern li l-għeluq ta' l-iskejjel tas-snajja' kien żball.

Issa meta ngħidu hekk ma jfissirx li l-iskejjel tas-snajja', kif konna nafuhom dak iż-żmien, ma kellhomx bżonn li jiġu riformati, ma kienx hemm bżonn li jsir tibdil fihom biex ikunu addattati għaż-żmien tal-lum.

Dażgur li kellhom bżonn!

Mela xi ħadd jista' jiċħad xi ħaġa li hija sagrosanta?

Pero` bejn li tirristrutturahom u tirranġahom u tagħlaqhom hemm baħar jaqsam.

Il-gvern waqqaf l-MCAST u din hija xi ħaġa tajba.

Aħna kkritikajna l-mod kif twaqqaf l-MCAST u l-fatt li kien hemm ħafna affarijiet li kellhom ikunu lesti mal-ftuħ ta' l-MCAST u ma kenux – fil-fatt f'ċerti korsijiet kien hemm diffikultajiet dwar kif se jingħata l-kors li kien se jibda - kif ukoll li taqbad u tagħlaq ħesrem l-iskejjel tas-snajja'.

Huwa importanti li l-MCAST ikompli jiżviluppa u jirdoppja l-istudenti tiegħu, kif qal il-ministru.

Huwa importanti wkoll li l-universita` timxi 'l quddiem u żżid in-numru ta' l-istudenti li jkomplu jistudjaw fl-universita` imma dan ma jistax jiġri jekk aktar 'l isfel ma neħdux ħsieb li kulħadd irid jirnexxi.

Kulħadd għandu l-kapaċitajiet li jirnexxi, nerġa' ngħid b'mod differenti, imma jaslu.

Meta nħarsu lejn min qed ifittex xogħol illum u x'ħiliet għandu u x'kapaċitajiet għandu nsibu li l-maġġoranza tagħhom, b'mod partikolari ż-żgħażagħ, għandhom ħiliet baxxi.

Naf li l-ETC qed tagħmel sforz u għandha riżorsi finanzjarji, kemm provduti mill-gvern kif ukoll mil-Unjoni Ewropea, biex tagħti taħriġ, pero` hemm żewġ problemi.

L-ewwelnett kemm il-korsijiet qed ikunu addattati għal ċerti nies li jkunu mistiedna u mistennija li jattendu għalihom.

Per eżempju, il-ġimgħa li għaddiet iltqajt ma' individwu li għandu 58 sena li bagħtuh għal kors biex jitgħallem il-Malti u xi suġġetti oħrajn.

Ħaġa tajba li jitgħallem dawn l-affarijiet imma jekk ma jkollux dispożizzjoni biex jitgħallem ikun għalxejn.

Tant hu hekk li dan l-individwu qalli: Dak li ma tgħallimtx l-iskola se nitgħallmu issa?

Sfortunatament hekk għadha l- mentalita`.

Jien ngħid li qatt m'hu tard u t-tagħlim qatt m'hu ħela.

Imma dan qalli li kien lest li jmur jitgħallem carpentry jew xi sengħa oħra li tista' sservih biex jaħdem f'dawn l-aħħar snin li fadallu.

Dan ifisser li l-korsijiet li tipprovdi l-ETC ukoll iridu jagħmlu sens għal min jidħol għalihom.

M'huwiex faċli li wieħed ilaqqa' ż-żewġ affarijiet flimkien imma ejja naraw x'għandhom bżonn dawn il-persuni li qed jirreġistraw għax-xogħol u nagħtuhom dak it-taħriġ meħtieġ, mhux nipprovdulhom taħriġ u jekk ma jmorrux jinqatgħu mir-reġistru.

L-iskop m'għandux ikun li nagħmlu korsijiet u jekk ma tmurx tinqata' mir-reġistru.

It-tfal jagħmlu hekk.

L-iskop għandu jkun li tħarreġ lill-persuni biex jerġgħu jidħlu lura fid-dinja tax-xogħol.

Hemm rabta bejn in-nuqqas ta' ħiliet edukattivi, in-nuqqas ta' snajja', in-nuqqas ta' ħiliet mhux biss akkademiċi imma anke vokazzjonali, tekniċi u dawk li qed ifittxu x-xogħol.

Fil-fatt jirriżulta li fl-aħħar kwart tas-sena 2004, 90.9% ta' persuni li kienu jgħixu fi djar fejn ħadd ma kien jaħdem, dawk li jissejħu jobless households, bilkemm kellhom livell sekondarju, filwaqt li 9.1% kellhom livell post- sekondarju jew aktar.

Mela altru li hemm rilevanza bejn nuqqas ta' xogħol u nuqqas ta' ħiliet edukattivi.

Għalhekk nibqa' ninsisti li jekk nagħtu attenzjoni lis-settur primarju fil-qasam ta' l-edukazzjoni aktar tfal jirnexxu, imma rridu nagħtu prijorita` bis-serjeta` u ninvestu fihom bis-serjeta`.

Meta nisma' lill-prim ministru jitkellem fuq l-investiment fil-qasam ta' l- edukazzjoni u smajt lill-Onor.

David Agius jgħid li jittama li l- oppożizzjoni taqbel, jien ngħid li l-oppożizzjoni mhux biss taqbel imma ilha tgħid dan it-tip ta' diskors.

Niftakar li qabel l-elezzjoni ta' l- 1996, meta l-kollega tiegħi l-Onor.

Evarist Bartolo kien isemmi l-ambjent fiżiku fl-iskejjel bħala l-ewwel pass biex intejbu anke l-ambjent ta' fejn l-istudenti jitħarrġu, konna nisħqu li l-ambjent fiżiku hemm bżonn li jitjieb.

Pero` kien hemm ex-prim ministru li kien jgħid li l-membri ta' l- oppożizzjoni qegħdin joħolmu!

Kien qal li kulma għandhom bżonn l-iskejjel tagħna huwa li nirranġaw xi tieqa 'l hemm u 'l hawn għax dawn xi ħġieġ imkisser biss għandhom.

Meta gvern Laburista daħal għat-tmexxija tal-pajjiż fil-ftit xhur li għamel fil-gvern għamel programm biex kemm jista' jkun itejjeb kull skola li seta' jtejjeb.

Wara li l-partit Laburista spiċċa mill-gvern fl-1998, il-partit Nazzjonalista fil-gvern kompla fuq din id-direzzjoni.

Allura mhux aħna rridu naqblu.

Aħna diġa` konna nitkelllmu b'dan il-lingwaġġ u l-partit Nazzjonalista kompla fuq dan u għamel tajjeb.

Aħna diġa` naqblu fuq dawn l- affarijiet.

Għalfejn qegħdin nivvintaw li aħna mhux qed naqblu fuq ċerti affarijiet?

Huwa importanti li l-ambjent fiżiku fl-iskejjel ikompli jitjieb.

Ara xi ħadd jaħseb li l-oppożizzjoni ma teħux gost b'dawn l- affarijiet.

Dażgur li nieħdu gost!

Mela fl-iskejjel tfal ta' naħa waħda biss imorru?

L-ewwelnett dan huwa argument pwerili għax fl-aħħar mill-aħħar qegħdin nitkellmu fuq il-futur ta' pajjiżna.

Jekk indaħħlu l-politika partiġjana fil-qasam ta' l-edukazzjoni naħseb li nkunu verament tlifna kollox għax fejn jidħlu t-tfal tagħna nkunu qegħdin nilagħbu mal-futur ta' pajjiżna.

Naħseb li bħala poplu, għall-grazzja ta' Alla, fil-maġġoranza assoluta għandna għal qalbna l-familja u għandna għal qalbna t-tfal.

Huwa importanti li jibqa' jkollna dan is-sens ta' familja u għandna nagħmlu minn kollox biex it-tfal tagħna nagħtuhom l-aħjar.

Għalhekk bħala oppożizzjoni naqblu li għandu jkun hemm aktar investiment fl-edukazzjoni, għandu jkun hemm iktar improvement fl-ambjent fiżiku ta' l-iskejjel, pero` ta' l- iskejjel kollha.

Għandu jkun hemm ukoll prijoritajiet biex ma nħallu lil ebda student jew studenta jaqgħu lura kif sfortunatament għadu jiġri sal- lum u rridu noqogħdu iktar attenti f'dak li nagħmlu biex it-tfal kollha jirnexxu.

Inkella dawn isibu diffikultajiet kbar biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol minħabba n-nuqqas ta' ħiliet edukattivi li għandhom, anke jekk ikun hawn l-opportunitajiet ta' xogħol.

Imbagħad ikollna nonfqu iktar flus biex nipprovaw ngħinu lil dawn il-persuni ħalli jidħlu fid-dinja tax- xogħol.

Min-naħa l-oħra f'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin nitkellmu fuq persuni li jispiċċaw żejda fuq il-post tax-xogħol tagħhom minħabba li jkun qed isir ristrutturar.

F'dawn il-każijiet huwa importanti mhux biss li l-prim ministru joħroġ ordni biex jgħid li dawn għandhom jiċċaqilqu għal post ieħor, u li għandna nipprovdu dak il-post fejn dawn il-persuni għandhom at least ikollhom say jekk iħossu li ma ġewx ittrattati b'mod fair - u mhux ngħidu li mbagħad imorru għand l-ombudsman wara.

Ejja nipprovaw nevitaw dawn il-kwestjonijiet u nitkellmu mal-ħadiema – imma fuq kollox dawn il- ħaddiema għandhom jitħarrġu wkoll biex ikunu produttivi u jagħtu sehemhom għall-ekonomija tal-pajjiż biex dan jimxi aħjar.

Sur President, huwa importanti li nagħtu kas il-qasam tax-xogħol mil-lum u ma noqogħdux nistennew u nibqgħu idejna fuq żaqqna u nittamaw li xi darba jiġi xi ħadd iħenn għalina u jinvesti f'pajjiżna imma aħna bħala pajjiż irridu ntejbu l-operat tagħna biex nattiraw l-investiment.

Naħseb li l- ħtieġa ta' bidla anke hawnhekk tispikka.

Jeħtieġ li aħna nbiddlu l-mod kif konna naħdmu bih qabel biex nattiraw investiment f'pajjiżna sabiex fl-aħħar mill-aħħar tikber l-ekonomija tal-pajjiż.

Inutli noqgħodu ngħidu ħafna diskors sabiħ u nħarrġu l-istudenti tagħna kif għandna nagħmlu imma mbagħad meta jispiċċaw l-istudji tagħhom, ma jsibux fejn jaħdmu.

Din hija wkoll waħda mill-problemi li niltaqgħu magħha fejn uħud jistaqsu x'se jagħmlu wara li jkomplu l-iskola u jiggradwaw.

Allaħares in-nies jirraġunaw b'dan il-mod u allura jiskoraġġixxu lill-uliedhom milli jkomplu l-istudji vokazzjonali, post-sekondarju u terzjarju.

Meta nitkellmu fuq studenti li jkomplu l-istudji ma nkunux qed nirriferu biss għall- universita`.

Pajjiżna m'għandux bżonn biss gradwati b'livell akkademiku imma għandu bżonn ukoll nies tekniċi u mħarrġa tajjeb fil-qasam vokazzjonali.

Għalhekk għandna nagħtu importanza akbar lill-qasam vokazzjonali mhux biss f'livell post-sekondarju u terzjarju u tajjeb li forsi naraw li anke l-MCAST tiżviluppa f'dan ir-rigward.

Per eżempju, fil- livell sekondarju hemm għatx kbir li mas-suġġetti akkademiċi ikollhom ukoll suġġetti vokazzjonali.

Għalhekk ejja nagħtuh dan iċ-ċans biex dawn l- istudenti jirnexxu wkoll.

Meta nisimgħu ċertu diskors dwar il-ħtieġa tax-xjenza u l-IT irridu naraw jekk is-sistema edukattiva tagħna hux qed tagħti taħriġ f'dan il-qasam mill- primarja.

Kif nistgħu nħajru lill-istudenti jaqbdu t-triq tax-xjenza u t- teknoloġija jekk m'aħniex qed indewquhom biżżejjed ix-xjenza u t- teknoloġija sa mil-livell primarju?

Kif nistgħu nimmiraw li nilħqu ċerti miri ta' l-aġenda ta' Lisbona jekk imbagħad ma nagħtuhoms dawn l- opportunitajiet?

Jien dħakt meta l-prim ministru l-bieraħ qal li s-sistema ta' l-istipendji ġiet mibdula biex tirrifletti r-realtajiet il-ġodda u dan għaliex meta l-gvern għażel li jagħmel U-turn fuq l-istipendji, dan naqqas anke l-istipendji ta' l-oqsma li fuqhom suppost kellu jagħti prijorita`.

Per eżempju, jien urejt tabelli li juru li l-għotja speċjali, bejn l-avviż legali ta' l-1999 u l-avviż legali ta' l-2005, naqset b'9.46% fuq medda ta' erba' snin.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq differenza ta' Lm420 u dan suppost qed jagħti prijorita` lil dawn l-oqsma.

Sur President, jien nixtieq nikkonkludi billi ngħid li huwa tajjeb li nirristrutturaw pero` huwa tajjeb ukoll li nippjanaw bis-serjeta`, mhux wieħed jaħdem għal rasu u mbagħad naraw wara kif nirranġaw l-affarijiet.

Huwa importanti li jkollna direzzjoni lejn fejn mexjin.

Ta' spiss jistaqsu lilna dwar xi pjani u x'direzzjoni għandna.

Jien nistaqsi dwar id- direzzjoni li fiha miexi l-gvern għax dak huwa l-importanti bħalissa peress li huwa l-gvern li qed imexxi l-pajjiż.

Il-gvern irid jgħid bis-serjeta` kif miexi anke issa li sirna membri fl-Unjoni Ewropea u l-gvern laħaq il- mira li kellu għax hekk ried il-poplu.

Aħna rridu nikkompetu b'suċċess għax dan il-poplu ħaqqu l-aħjar u aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni se nagħtu l- aħjar lill-poplu għax hekk jistħoqqlu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, jien jiddispjaċini li nibqa' nisma' kelliema ta' l-oppożizzjoni li jwettqu fil-prattika l-qawl Ingliż "Run with the hare and hunt with the hounds".

Dawn iriduha tajba minn kull naħa li jħarsu lejha.

Din m'hijiex kwestjoni ta' retorika.

Kieku l-bieraħ filgħodu l-membri ta' l-oppożizzjoni ngħaqdu magħna fil-lukanda Phoencia ma kenux jisimgħu d-diskors tal-prim ministru biss imma

kienu jisimgħu wkoll dak li jgħidu n-nies li qed jinvestu flushom u xogħolhom f'dan il-pajjiż.

Nerġa' ntenni li din m'hijiex retorika, Sur President, imma fatti.

Il-prim ministru qal kemm-il darba biex niġġudikaw l-affarijiet bil-fatti.

Huwa fatt li l-politika tal-gvern irnexxielha tattira lejn il-pajjiż investiment barrani privat ta' Lm110 miljun li huma kkalkolati li fuq firxa ta' snin joħolqu 5,600 impjieg.

Huwa fatt li fl-2005, il-Malta enterprise approvat 70 proġett ta' ftuħ ta' fabbriki ġodda u tkabbir ta' fabbriki li hawn f'Malta.

Illejla l-kap ta' l-oppożizzjoni enfasizza ħafna fuq il- figuri ta' l-Unjoni Ewropea pero` tajjeb ngħid li skond l-istess Unjoni Ewropea, Malta hija s-sitt l-aktar pajjiż li qed jiġbed investiment barrani u hawnhekk qed nitkellem fuq Lm200 miljun fl-2005 biss.

Per eżempju, kellna Lm255 miljun fi proġetti turistiċi.

Fl-aħħar sentejn sar investiment ta' Lm85 miljun f'lukandi, Sur President.

Insibu li kellna wkoll madwar Lm170 miljun investiment ieħor fi proġetti li jinkludu Manoel Island, Tigne`, il-Kottonera u l-cruise passenger terminal fil-port il- kbir.

Dawn huma l-fatti u se nkompli nsemmi.

L-ETC għandha diversi skemi li qegħdin iħarrġu u jgħinu nies f'Malta u f'Għawdex – mhux kif qal il-kap ta' l-oppożizzjoni – sabiex dawn isibu x- xogħol.

Per eżempju, matul is-sena li għaddiet l-impjiegi żdiedu b'4,000 u l-ETC sabet impjieg għal 4,462 ħaddiem.

Bejn Jannar u Frar, l-esportazzjoni żdiedet bi 12% minn Lm119-il miljun għal Lm133 miljun u l-importazzjoni żdiedet b'10%, minn Lm190 miljun għal Lm210 miljun.

Barra minn hekk, fl- ewwel xahrejn ta' din is-sena saru 193 applikazzjoni għal negozji ġodda.

Dawn huma kollha fatti, Sur President u mhux diskors sabiħ biss.

Aħna tajna inċentivi lin-nisa li jirritornaw għad-dinja tax-xogħol u dawn jinkludu eżenzjoni mill-income tax għad-dħul ta' l-ewwel sena sa livell ta' Lm700 taxxa, għajnuna finanzjarja lil min iħaddem biex jiftaħ childcare centres fuq il-postijiet tax-xogħol u korsijiet ta' taħriġ għal dawk li jridu jaħdmu f'dan il-qasam taċ-childcare centres.

Issa nixtieq insemmi xi fatti fil-qasam ta' l-edukazzjoni, Sur President.

Nixtieq insemmi wkoll ix-xogħol kollu li qed isir fil-livelli kollha tas- sistema edukattiva mill-kindergarten sal-livell primarju, sekondarju, post- sekondarju, l-MCAST u l-universita`.

Din m'hijiex retorika imma huma fatti u kieku l-bieraħ il-media minflok ma rrapportat x'qal il-prim ministru, irrapportat x'qalu dawk li kienu mistiedna biex jitkellmu, kieku llum l- oppożizzjoni kien ikollha f'idejha ħafna aktar fatti u esperjenzi konkreti ta' ideat, proġetti, investimenti, inizjattivi ġodda, innovazzjoni u riċerka li qed issir mis-settur privat, Sur President.

Barra minn dan, it- titjib li qed ikun hemm fis-settur pubbliku ma rrimarkax fuqu l-prim ministru imma rrimarkaw fuqu kelliema oħra li ħadu sehem u li ma kenux hemm biex jesprimu opinjoni partiġjana.

Dawn il-kelliema taw stampa reali u mhux stampa ottimista bħallikieku qisna qegħdin ngħixu fis-sħab imma stampa ta' nies li qed igħixu ġo dan il-pajjiż, li qegħdin jagħmluha mal-ħaddiema ta' dan il-pajjiż, li qed jagħmluha mal-gvern ta' dan il-pajjiż, li qegħdin jagħmluha ma' l-istituzzjonijiet ta' dan il-pajjiż u li qed jaraw fejn huma d-diffikultajiet pero` wkoll fejn qiegħda l-kapaċita` tal-poplu u l- kapaċita` tal-gvern.

Permezz ta' l-inizjattiva ta' dawn in-nies nisimgħu stejjer mill-isbaħ ta' Maltin u Għawdxin li għandhom fiduċja kbira fil-kapaċita` tagħhom u tal- ħaddiema tagħhom u din hija esperjenza li verament tagħmillek kuraġġ.

Din hija esperjenza li żżommlok saqajk ma' l-art għaliex id-diskors ma kienx xi diskors ewforiku imma kien diskors li jirrifletti r-realta` dwar id- diffikultajiet li għandna, dwar id-difetti li għad irridu negħlbu, dwar l- isfidi li rridu niffaċċjaw u anke dwar ir-riżultati li ksibna għax poġġejna rasna fuq għonqna u ffaċċjajna l-problemi bis-serjeta`.

Jien jiddispjaċini nisma' lill-kap ta' l-oppożizzjoni - li huwa persuna ta' esperjenza twila ħafna fil-politika u issa ilu kap tal-partit Laburista għal ma nafx kemm-il sena apparti li għamel sentejn prim ministru - jinħela fid-diskors kif għamel illejla.

Jien kont nistenna li jekk il-kap ta' l-oppożizzjoni se jindirizza lill-Kamra fuq liġi li għandha x'taqsam max-xogħol, id-diskors tiegħu jkun ħafna aktar preċiż biex jurina b'mod ħafna aktar konkret x'jaħseb il-partit Laburista dwar dan u x'jista' jagħmel fil-futur dwar dan is-suġġett.

Sur President, ma nistgħux naħlu l-ħin ta' dan il-parlament biex għal ma nafx kemm-il darba nqabblu l-figuri tal-labour force survey u l-figuri ta' l-ETC.

Din spjegajniha miljun darba.

Jekk irridu nitkellmu fuq il-labour force survey, ma nistgħux nieħdu l-figura tal-qgħad tal-labour force survey u ma ngħidux ukoll li skond l-istess survey hawn 9,000 aktar nies jaħdmu milli tgħid l-ETC.

Ma jistax ikun li fejn hu ikrah ngħiduh u fejn hu sabiħ ma ngħiduhx.

Irrid ngħid ukoll li aħna mhux qed nagħmlu din l-emenda biex f'kull każ li se jkollna quddiemna fil-futur, napplikawha.

Meta naslu għall-istadju ta' kumitat, Sur President, beħsiebni nipproponi xi emendi biex inkun nista' nilqa' għal xi diffikultajiet u punti li qanqlu l-membri ta' l-oppożizzjoni u l-GWU.

Imma mill-bqija din hija emenda li bl-ebda mod ma tmur kontra l-ispirtu tal-Kostituzzjoni.

Din hija emenda li l-ħsieb tagħha huwa unikament li meta jkun sar ristrutturar x'imkien, jew xi riorganizzazzjoni x'imkien fis-settur pubbliku u l-prim ministru, wara d- diskussjonijiet kollha li jkun ħa sehem fihom, jasal għall-konklużjoni li m'hemmx triq oħra f'dik l-impriża partikolari ħlief li wieħed iċaqlaq in- nies, dan ikun jista' jċaqlaqhom.

Aħna mhux qegħdin ngħidu li kull darba se jsir hekk.

Fil-fatt l-artiklu 15 tal-liġi ta' l-ETC diġa` jipprovdi diversi affarijiet li jistgħu jsiru biex inkunu nistgħu nintervjenu f'każijiet ta' ristrutturar, redundancies jew riorganizzazzjoni fil-qasam tas-settur pubbliku.

Sur President, biex inkun weġibt il-mistoqsija li saret minn diversi kelliema ta' l-oppożizzjoni, din ma tapplikax għas-servizz pubbliku u jkollna ċans anke li nispjegaw f'aktar dettall meta niġu fl-istadju ta' Kumitat.

Imma mill-bqija naħseb li anke l-oppożizzjoni ħasset il-merti pożittivi ta' din il-liġi għax l-iskop tagħha huwa li tipprovdi għodda oħra f'każ li aħna niġu bżonn li nsibu ċerti soluzzjonijiet biex niffaċilitaw sew ir-ristrutturar u r-riorganizzazzjoni u anke fatturi oħrajn li għandhom x'jaqsmu ma' l-organizzazzjoni tas-settur pubbliku kollu kemm hu.

Naħseb li din hija emenda li meta niddiskutuha fid-dettall fl-istadju ta' Kumitat, inkunu nistgħu nifhmu aħjar fejn irridu naslu.

Jien irrid ngħid li fil-verita` l-politika tal-gvern fil-qasam ta' l- ekonomija u tax-xogħol hija politika li qiegħda tirrendi meta wieħed iqis l- ekonomija tagħna u s-soċjeta` tagħna minn xiex inhuma għaddejjin.

Aħna rridu niftakru li filwaqt li l-gvern qed inaqqas in-nies mis-settur pubbliku, filwaqt li għandna ristrutturar tas-settur privat, filwaqt li għandna aktar nies li qed jirtiraw mix-xogħol, filwaqt li għandna aktar studenti li qed idumu ma jidħlu fis-suq tax-xogħol għax qed ikomplu bl- edukazzjoni u t-taħriġ tagħhom, il-gainfully occupied population żammet il- pożizzjoni tagħha bl-aktar mod qawwi.

Rigward Għawdex, jekk wieħed jieħu l-figuri tas-snin 2000 u 2005 u jqabbilhom isib li hemmhekk ir-ristrutturar tas-settur privat laqat b'manjiera li tinħass aktar anke minħabba l-popolazzjoni iċken ta' Għawdex u minħabba r-reġjonalita` ta' din il-gżira, Sur President.

Imma jekk inħarsu lejn il-figuri nsibu li fl-2000 kellna 8,169 gainfully occupied population f'Għawdex u fl-2005 kellna 8,407.

Issa jien mhux se noqgħod ngħid għalfejn il-gainfuly occupied population żdiedet bi ftit imma meta wieħed iqis mil-liema taqliba għaddej il-pajjiż u fl-istess ħin l-ekonomija Għawdxija żammet u żiedet bi ftit anke l-gainfully occupied population tagħha, allura wieħed irid ikollu s-sens ta' fiduċja li jifhem li l-proċess ta' żvilupp u ristrutturar huwa kontinwu u huwa proċess li l-politika tal- gvern tal-ġurnata qed jirnexxielha tmexxih b'mod tajjeb u qed jirnexxielha mhux biss tipproteġi l-ħaddiema tagħna minn dan l-impatt imma qed tinvesti wkoll ħalli nkunu nistgħu nagħtu xogħol għal kulmin ikun irid jaħdem.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ, Kap. 343" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazjzoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Ministru, jekk jogħġbu, jipproponi l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 3 ta' Mejju 2006, fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Tieni Qari (Kont).

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, nixtieq nieħu ftit minuti biex nirringrazzja lil numru ta' nies li kienu involuti fir-regional conference tal-Commonwealth Parliamentary Association li saret f'Malta l-ġimgħa l- oħra.

Din is-sena kien imiss lil Malta li tospita din il-konferenza tar- reġjun tagħna jiġifieri l-British Islands and Mediterranean Region.

F'pajjiżna kellna madwar 70 membru parlamentari minn diversi pajjiżi tal- Commonwealth tar-reġjun tagħna fosthom mill-Ingilterra, Ċipru, Scotland, Wales u numru ta' pajjiżi oħra.

Din il-laqgħa ssir kull sena u kif għedt, din is-sena kien imiss lil Malta.

Jien kont involut mill-bidu nett fl-organizzazzjoni ta' din il-konferenza.

Fil-fatt jien u Mrs. Anna Brincat, li hija Clerk Assistant fil-parlament għamilna ħafna xogħol u llum nista' ngħid li l-laqgħa kienet suċċess mhux biss fil-kontenut ta' dak li ġie diskuss imma anke fil-format ġdid li ħadet u fil-mod kif kien organizzat il-programm tagħha.

Irrid ngħid li kelli wkoll feedback pożittiv minn dawk li pparteċipaw.

Per eżempju, ir-regional secretary, is-Sur Andrew Tuggey mill-House of Commons qalli li għalkemm naħseb li qed jgħid hekk għax jien minn Malta, bla dubju ta' xejn minn dak li sema' u minn dak li ra jista' jgħid b'wiċċu minn quddiem li din kienet waħda mill-aħjar konferenzi li qatt kellna.

M'hemmx dubju li kienet suċċess u kulmin ġie ħa gost ħafna.

Sur President, nixtieq nirringrazzja lilek għas-sehem, għall-għajununa u għall-impenn tiegħek.

Inti ġentilment ġejt ukoll biex tiftaħ din il- konferenza u ospitajt il-farewell dinner li sar f'post b'karatteristiċi Maltin jew Għawdxin fil-gżira ta' Għawdex.

Irrid ngħidlek ukoll li l- attivita` kulturali Għawdxija jew Maltija ġiet apprezzata ħafna.

Irrid nirringrazzja lill-Clerk of the House, is-Sur Richard J. Cauchi kif ukoll lil Mrs. Anna Brincat tas-sehem, l-għajnuna u l-impenn tagħha u l-ħinijiet twal li għamlet bi nhar u bil-lejl biex din il-konferneza kienet suċċess.

F'kumment li għamilt waqt waħda mil-laqgħat għedt illi kieku ma kenitx Mrs. Anna Brincat li tipprova tagħmel il-biċċiet kollha flimkien, din il- konferenza ma kenitx tkun suċċess.

Jien naħseb li we owe her a lot u minn hawnhekk irrid nirringrazzjaha.

Irrid nirringrazzja wkoll lis-Sur Ray Baldacchino li ħa ħsieb l-aspett loġistiku.

Dan il-bniedem kien ta' għajnuna kbira wkoll.

Nixtieq nirringrazzja lil diversi persuni oħrajn li nixtieq insemmihom kollha pero` jekk ma nsemmix lil xi ħadd dan ma jkunx b'diżrispett imma għax illum il- ħin disponibbli għalija huwa limitat.

Fil-fatt ħadt ħames minuti mill-ħin ta' sħabi.

Irrid nirringrazzja wkoll lil Jonathan, lil Carine u lil Pauline u ħafna oħrajn fosthom Charlie u lill-messaġġiera li għalkemm ma kenux impenjati fil-konferenza, taw sehemhom ukoll.

Dan qed ngħidu għax kien hawn numru mill-istaff tal-parlament li kien inkarigat mill- konferenza.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lid-deputati li ħadu sehem, fosthom lill-Onor.

Franco Galea u lill-Onor.

Joe Falzon li qegħdin hawnhekk.

Kien hemm ukoll l-Onor.

Roderick Galdes u attenda għal ftit id- Deputy Speaker, l-Onor.

Carmelo Abela.

Nirringrazzja wkoll lill-Onor.

Leo Brincat u lill-Onor.

Michael Frendo li aċċettaw li jkunu keynote speakers fl-ewwel sessjoni li saret f'dan il-parlament.

Kif diġa` għedt, f'din il-konferenza pprovajna metodu ġdid li għall-ewwel darba flimkien mal-membri parlamentari stedinna wkoll lil numru ta' esperti biex jiddiskutu diversi issues.

Din kienet xi ħaġa interessanti, speċjalment meta kien hemm il-preżentazzjoni dwar reliġjon differenti minn tagħna, u tara lill-Imam jiddiskuti fuq l-istess panel ma' Fr Peter Serracino Inglott.

Hawnhekk wassalna messaġġ qawwi li aħna, wara kollox, nistgħu u għandna nkunu soċjeta` multi-kulturali fejn wieħed jista' ma jaqbilx jew ikun ġej minn reliġjonijiet differenti imma għandu jkollna rispett lejn l-opinjoni ta' xulxin.

Fost l-esperti jindirizzaw din il-konferenza u jiddiskutu flimkien mal- membri parlamentari li kienu fostna kellna lill-President Emeritus Dr. Ugo Mifsud Bonnici u lill-President Emeritus Prof. Guido de Marco.

F'diskors li għamel l-Onor.

David Marshall mill-House of Commons qal li s-sena d-dieħla, meta l-Ingilterra torganizza r-regional conference beħsiebhom iżommu l- istess format li wżajna Malta.

Din kienet xi ħaġa innovattiva, ħadna riskju, esperimentajna, imma kienet suċċes.

Tant hu hekk li huma stess qed jgħidu li jridu jżommu l-istess format għas-sena d-dieħla.

Naħseb li kien ukoll suċċess l-ispouses programme u t-tours li organizzajna barra mill-konferenza.

Dawn kienu suċċess mill-bidu sa l-aħħar.

Ovvjament xejn ma jiġri b'xejn.

Is-suċċess ifisser li jkun hemm tant nies li ħadmu ħafna għalih u ma rridx naqa' fl-iżball ta' dak is-saying, li sfortunatament huwa reali, li when you're good no one remembers but when you're bad no one forgets.

Għalhekk xtaqt li nqum hawn u nirringrazzja lil dawk kollha li taw sehemhom għax naħseb li l-messaġġ huwa wieħed ċar.

Għandna nies li huma kapaċi u n-nies li huma kapaċi m'humiex biss mal- privat imma qegħdin anke f'dan il-parlament.

Għandna nies li huma mpjegati taċ-ċivil li huma kapaċi u meta jorganizzaw xi ħaġa, jeħduha bis-serjeta` u jagħmluna kburin mad-delegati li jiġu minn barra.

Għalhekk f'isem in-naħa tal-gvern u anke f'isem is-CPA local branch xtaqt nirringrazzja lil dawk kollha li taw is-sehem tagħhom b'mod partikolari lil Mrs. Anna Brincat, lilek, Mr Speaker u lil persuni oħrajn li kienu involuti.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad mal-mod kif esprima ruħu l-Onor.

Mario Galea u tirringrazzja lil kulmin ta l-kontribut tiegħu għas-suċċess ta' din il-konferenza.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Sur President, jien irrid ningħaqad magħkom fir- ringrazzjamenti għax-xogħol kbir li sar waqt il-konferenza li ġiet organizzata l-ġimgħa l-oħra.

Illum nixtieq li d-diskors tiegħi nsejjaħlu "Futur aħjar għal uliedna".

Il-ħajja mgħaġġla tal-lum qanqlet bosta sfidi lil kulmin ħa r-responsabilita` u l-missjoni li jifforma familja u jrabbi t- tfal.

Fid-diskors tal-lum nixtieq nagħti titwila lejn l-isfidi li l- ġenituri f'pajjiżna qed jiltaqgħu magħhom.

L-iskop tiegħi huwa li jitqanqal dibattitu dwar dan is-suġġett fundamentali sabiex forsi naslu biex ngħinu lil xulxin nilqgħu għall-isfidi u l-problemi li lkoll kemm aħna niltaqgħu magħhom fil-familji tagħna.

Wieħed mill-pilastri tas-soċjeta` tagħna kienet il-familja.

Qed ngħid "kienet" għax inħoss li fiċ-ċirku tal-ħajja mgħaġġla tal-lum u l-influss ta' ħsebijiet ġodda dwar ir-rwol ta' l-individwu fis-soċjeta', xi ftit jew wisq warrabna dik li għalija kienet il-post li kull wieħed minna seta' jsib sabar, għajnuna, ferħ, tagħlim, dinjita` u rispett.

Li koppja tiddeċiedi li tifforma familja qatt ma kienet deċiżjoni li tittieħed b'mod superfiċjali.

Inħoss li llum din id-deċiżjoni mhux biss qed tiġi maħsuba sew iżda hemm każi fejn koppji żgħażagħ qed jibżgħu jieħdu din id- deċiżjoni.

Żewġ fatturi ewlenin li kull koppja għandha żżomm quddiem għajnejha huma l-finanzi u l-kwestjoni tal-proprjeta` li l-koppja se tuża bħala residenza biex tifforma familja.

Sur President, kif nafu, il-prezz tal-proprjeta` tul dawn l-aħħar snin żdied b'rata għolja ħafna aktar milli żdiedu l-pagi u dan minħabba bosta fatturi.

Filwaqt li fl-1992 maisonette f'area residenzjali partikolari kien jiswa madwar Lm15,000 lest minn kollox, illum l-istess maisonette, u forsi anke iżgħar, jiswa minimu ta' Lm70,000.

Il-kiri ta' dar għall-familja m'għadhiex ħaġa prattika, u dan minħabba li l-kirjiet li qed jintalbu kważi kważi jammontaw għal valur li wieħed ikollu jħallas kull xahar fuq self kieku dik il-proprjeta` jkun xtraha.

Biex l-affarijiet jikkumplikaw ruħhom, fejn qabel kienet drawwa li l-ġenituri ta' l-għarajjes kienu jipprovaw jaraw kif jgħinu lill-koppja biex jiffinanzjaw parti mil- ispejjeż, fil-ġurnata tal-lum l-istess ġenituri probabbilment ikunu għadhom qed iħallsu xi self li għandhom fuq il-post tagħhom stess.

L-istampa kompluta turina wkoll li huma ħafna dawk il-koppji li jersqu lejn ix-xiri ta' proprjeta` mingħajr ma kellhom il-possibilita` jew forsi l- għaqal li jagħmlu xi tfaddil.

Dan ħafna drabi huwa riżultat li fejn qabel kienet drawwa komuni li ż-żgħażagħ jidħlu fid-dinja tax-xogħol ta' 16-il sena jew 18-il sena u ma' l-ewwel paga jibdew ifaddlu xi ħaġa, illum ħafna żgħażagħ jagħżlu li jkomplu jistudjaw u b'hekk idumu sakemm jibdew jaqilgħu paga li tippermettilhom ifaddlu.

Huwa importanti li wieħed jgħid ukoll li tul dawn l-aħħar 20 sena kien hawn shift qawwi fejn żgħażagħ minn eta` żgħira jkunu mdorrija bil-flus f'idejhom, flus li jmorru lejn id- divertiment, ilbies u oġġetti ta' konsum.

Hawnhekk ikun tajjeb li nsemmi li żagħżugħ ta' madwar 16-il sena li joħroġ mal-ħbieb nhar ta' Ġimgħa u Sibt jonfoq medja ta' bejn Lm20 u Lm30 fil- ġimgħa.

Hawn każi fejn din il-figura hija ferm iktar jew xi ftit aktar baxxa.

L-aspett finanzjarju qed jiddetta l-mod ta' kif koppji Maltin jgħixu l-ħajja matrimonjali tagħhom.

Dan mhux biss minħabba l-fatt li qed jissellfu b'mod sproporzjonat biex jixtru proprjeta` iżda biex ilaħħqu mal- pagamenti ta' l-ispejjeż ta' kuljum u self ieħor fuq karozzi, għamara u appliances qed jispiċċaw jiddedikaw ruħhom għal xogħol extra u qed jonqos il-ħin li dawn il-koppji jqattgħu biex jibnu r-relazzjoni ta' bejniethom.

In-numru ta' separazzjonijiet u annullamenti min-naħa u l-figuri ppubblikati mill-Bank Ċentrali fuq self għandhom jitpoġġew flimkien sabiex wieħed jifhem liema realta` qegħdin niffaċċjaw.

Minn hawnhekk nixtieq nifraħ lill-banek lokali għar-riżultati li qed jiksbu pero` minn hawn inħeġġeġ sabiex iż-żgħażagħ jiġu edukati b'mod prattiku u aggressiv dwar kif għandhom jippjanaw il-finanzi tagħhom.

Inħeġġeġ ukoll biex l- awtoritajiet jaraw x'jista' jsir biex il-banek ma jgħabbux lill-familji b'self speċjalment jekk dan iwassal għal xi sekwestru ta' proprjeta' f'każ ta' mard jew qgħad.

Sur President, l-att li jġib tarbija fid-dinja m'għadux biss l-att ta' mħabba u responsabilita` iżda sar eżerċizzju finanzjarju wkoll.

Jiddispjaċini ngħid li smajt bosta każi fejn koppji sabu ruħhom f'diffikultajiet finanzjarji kbar meta kellhom don ta' wild fil-familja sempliċement għax ma kellhomx il-mezzi biex jaffrontaw l-ispejjeż kollha.

Naf ukoll koppji li volontarjament ma jridux tfal minħabba l-mortgage u dan huwa punt li wieħed verament għandu jaħseb fuqu sew.

Din ir-realta` tal- finanzi fi ħdan il-familji Maltin qed twassal għal ċirku fejn koppji qed ikollhom jagħmlu aktar minn xogħol wieħed.

Minbarra l-pressjoni fuq il- koppji u r-relazzjonijiet ta' bejniethom, din is-sitwazzjoni qed tirrifletti f'ċerti każi b'mod negattiv fuq it-trobbija tat-tfal billi t- tfal qed jitilgħu mrobbija mit-television jew mill-computer bil-perikli kollha li dawn il-mezzi daqstant qawwija jista' jkollhom fuq uliedna.

Din il-ġlieda għall-ħin u għall-finanzi qed twassal biex il-koppji mhux biss jinqatgħu minn xulxin jew minn uliedhom iżda anke mill-familja estiża, mill-ħbieb u mill-iżvilupp ta' interess jew parteċipazzjoni fi ħdan il- komunita`.

Dan il-fenomenu jista' jiġi nnotat f'ċerti żoni ta' Malta fejn hemm żoni residenzjali ġodda u fejn is-sens ta' komunita' huwa pjuttost ineżistenti.

Dan huwa fenomenu soċjali ġdid għal pajjiżna li qed jolqot saff tal-popolazzjoni li normalment wieħed kien jassoċja ma' ċerta kumdita` jekk mhux prosperita` fil-ħajja.

Dan huwa s-saff tal-klassi medja li tant tinstema' bħala l-veru mutur tal-pajjiż billi huwa settur li jiġġenera l- konsum u li jiġġenera l-akbar kontribuzzjoni lejn is-servizzi soċjali u l- infiq pubbliku.

Sur President, l-isfidi tal-ġenituri m'humiex biss finanzjarji.

Fis- soċjeta` tal-lum qegħdin insibu perikli ġodda wara kull kantuniera.

Hemm awareness qawwija fuq il-krimini kontra t-tfal, għall-abbuż fiżiku jew psikoloġiku, hemm awareness qawwija ta' kif il-bullying qed ikisser bosta tfal, hemm id-droga, ix-xorb u l-logħob ta' l-ażżard li faċilment issibu.

Hemm il-perikli mit-twemmin u imġiba mxerrda minn ċerti influenzi kulturali li jmorru kontra r-reliġjon, il-morali u l-familja.

Hemm il-mod ta' kif ċerti stabbilimenti qed iservu għat-tixrid ta' din l-imġiba u dawn il- kulturi pero` fuq dan il-punt se nitkellem f'okkażjoni oħra.

Hemm ukoll l-isfidi biex niżguraw li wliedna jirċievu edukazzjoni formali u morali soda biex jilqgħu għall-isfidi tal-ġejjieni.

L-isfidi u l-perikli huma ħafna u aktar ma tingħalaq il-familja u inqas ma' l-ġenituri jkollhom ħin mat-tfal inqas tkun il-possibilita` li wieħed ikun jista' jgħin tfal milquta minn xi problema.

Minn hawnhekk nixtieq nifraħ lill-kummissarju tat-tfal Sonia Camilleri għall-ħidma tagħha.

Nemmen li għandna ħafna xogħol quddiemna f'ħafna oqsma pero` nemmen li għandna npoġġu fuq nett ta' l- agenda komuni tagħna kif nistgħu nerġgħu nagħtu l-valur lill-familja u r- rwol tagħha fis-soċjeta`.

Iċ-ċirku tal-ħajja u ta' l-isfidi jerġa' jibda hekk kif uliedna jibdew iħarsu lil hinn mid-dar u mill-familja sabiex huma stess jifformaw il- familji tagħhom.

Aħna l-ġenituri ninsabu fi sfida biex naraw kif ngħinu lil uliedna fl-ewwel ostakolu kbir ta' kif se jakkwistaw post biex jgħixu fih.

Jekk il-problema llum hija serja, immaġinaw kif din tista' tiggrava fil-futur jekk ma neħdux il-passi li għandna nieħdu ħalli s-settur tal- proprjeta` jibda jimxi fuq binarji ta' responsabilita` akbar.

Il-ġimgħa d- dieħla f'din il-Kamra se nressaq proposti konkreti ta' kif il-prezzijiet tal-proprjeta` jistgħu jibdew jirriflettu verament il-ħteġijiet tas-setturi soċjo-ekonomiċi kollha tal-pajjiż.

Nemmen li b'azzjoni immedjata huwa possibbli li kull settur tas-soċjeta`, mhux biss igawdi iżda fuq kollox jiżgura futur aħjar għall-koppji żgħażagħ li qegħdin jitilgħu issa.

Nemmen ukoll li b'rieda tajba minn kulħadd nistgħu nsalvaw il-valuri tal- familja u dan jista' jsir realta` speċjalment jekk kull ġenitur ifittex ġewwa fih ir-rieda biex jagħmel ħiltu ħalli żbalji ma jsirux u jekk isiru, dawn jiġu rranġati.

Aħna f'din il-Kamra għandna nkunu ta' eżempju u naraw li waqt li naħdmu nżommu quddiem għajnejna l-impatt ta' xogħolna fuq il- futur tal-familji Maltin u fuq kollox ta' wliedna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Falzon.

ONOR.

JOSEPH FALZON: Sur President, l-ewwelnett nixtieq ningħaqad mal- kollega tiegħi, l-Onor.

Mario Galea, biex nirringrazzja lil dawk kollha li ħadu sehem biex il-konferenza li organizzajna kienet suċċess, fosthom lilek, Mr Speaker, l-istaff tiegħek u lil dawk kollha li ħadu sehem biex din tkun organizzata b'suċċess.

Nixtieq insemmi punt żgħir fuq l- involviment ta' l-Onor.

Mario Galea f'diversi fora internazzjonali.

L- Onor. Galea jagħti kontribut importanti f'dawn il-fora u saħansitra ħafna delegati barranin jafuh by first name tant kemm jagħmel interventi.

Forsi punt ta' inkoraġġiment huwa kemm dawn id-delegati ħadu gost bl-esperjenza tagħhom f'Malta.

J'Alla kull konferenza tkun bħal din.

Issa ħalli niġi għall-punt li nixtieq nagħmel.

Il-ġimgħa li għaddiet kien hemm konferenza f'Malta rigward l-istrateġija dwar l-iżvilupp sostenibbli f'pajjiżna.

Inħoss li l-iżvilupp sostenibbli f'pajjiżna għandna nħarsu lejh b'lenti differenti minn kif konna nħarsu lejh ftit tas-snin ilu.

Naħseb li mhux biss irridu nħarsu lejh b'mod differenti imma fis-snin li għaddew lanqas biss konna noħolmu dwar x'inhu żvilupp sostenibbli.

Fil- fatt naħseb li f'Malta għad hawn nies li lanqas jifhmu x'inhu l-konċett ta' żvilupp sostenibbli jew iżjed agħar minn hekk, din il-filosofija forsi realment ma nkunux irridu nipparteċipaw fiha.

Għalhekk huwa importanti li jkollna awareness ta' xi tfisser fir-realta` l-frażi "żvilupp sostenibbli".

Aħna obbligati li lill-ġenerazzjonijiet futuri nħallulhom żvilupp sostenibbli u ambjent sostenibbli li huma jkunu jistgħu jgawdu u jimirħu fih ukoll.

Meta jien kont tifel mhux ħafna snin ilu, l-ambjent li jien stajt ingawdi dak iż-żmien – qed ngħid forsi 15-il sena ilu – kien kompletament differenti minn dak tal-lum.

Meta kont tifel jien kont tista' tmur fl-irdumijeit u f'żoni li ma kenux żviluppati, imma sfortunatament, bl- esiġenzi tal-lum il-ġurnata, dawn nistgħux ingawduhom aktar.

Sur President, inti tifhimni aktar għax forsi l-ġenerazzjoni Maltija tal- lum iżjed qed tirrikorri lejn postijiet bħal Għawdex biex tkun tista' tgawdi l-kampanja.

Dan għaliex Għawdex għadu m'huwiex żviluppat b'dik l- intensita` bħalma hija żviluppata Malta.

J'Alla Għawdex jibqa' jżomm din il- karatteristika.

Anke aħna l-Maltin ngħiru għalikom li għandkom post sabiħ bħal dak.

Jiena ngħid li huwa importanti li dan nifhmuh, għax meta realment nitkellmu fuq żvilupp sostenibbli, għandna nħarsu lejn il- postijiet mhux bl-iskop li noħonquhom bl-iżvilupp jew b'attivitajiet kummerċjali a skapitu ta' kollox imma rridu naraw kif nibbilanċjaw bejn dak li huwa żvilupp li jiġġenera l-impjiegi - anke dak l-iżvilupp ikun irid iħares l-ambjent - u l-bżonnijiet ambjentali.

Tajjeb li konferenza bħal din li tfassal is-sisien għal strateġija ferm importanti tkun tinkludi fiha l-industrja tal-bini, in-nies li għandhom interessi ambjentali, is-soċjeta` ċivili, l-individwi u l-partiti politiċi.

Dan qed ngħidu għax flimkien inkunu nistgħu nfasslu bejnietna dak l-iżvilupp li huwa sostenibbli.

Jien nixtieq nagħlaq b'punt żgħir.

F'Malta qegħdin nidħlu ħafna fid-drawwa li nsemmu ħafna l-patt soċjali f'dik li hija ekonomija u f'dak li huwa finanzjament tal-pajjiż.

Huwa tajjeb li naslu għal dan il-patt soċjali pero` huwa tajjeb li naslu wkoll għal patt soċjali ambjentali.

Ikun ta' ġid kbir jekk indaħħlu din l-idea fid-deċiżjonijiet li nieħdu kuljum u fil- permessi li jingħataw.

Huwa importanti li r-rikjesti ekonomiċi u dawk ambjentali nsegwuhom f'salt biex flimkien inkunu nistgħu realment naslu għal żvilupp li jkun sostenibbli kemm għall-ġenerazzjonijiet tal-lum kif ukoll għal dawk futuri.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 3 ta' Mejju 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FUEL OIL AND GAS OIL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 17954 u jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- prezzijiet Platts li setgħet tixtri bihom l-Enemalta l-fuel u l-gas oil għax-xhur ta' Ottubru, Novembru, Diċembru 2005 u Jannar 2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TAL-ĦEMSIJA U MTARFA BYPASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana bl-evalwazzjoni uffiċjali tal-proposti ppubblikati fil-ġurnal The Times ta' nhar l-Erbgħa 29 ta' Marzu sabiex jiġu evitati sfrundamenti f'toroq rurali, kif ġara f'Tal-Ħemsija u Mtarfa Bypass?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fiż-żewġ każi f'Tal-Ħemsija u Mtarfa Bypass, l- awtorita' dwar it-trasport qegħda tistenna r-riżultati ta' testijiet li ntbagħtu barra sabiex wara jkun jista' jiġi ffinalizzat ir-rapport.

Sadanittant dwar toroq rurali, nista'ngħid li dawn ġeneralment huma responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

TĦAWWIL TA' SIĠAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm siġar tħawlu matul is-sena l-oħra?

Billi dawn is-siġar f'dawn iż-żmenijiet tas-sena joffru kulur sabiħ, jista' il-Ministru jara li jitħawlu aktar minnhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Is-sena l-oħra tħawlu diversi siġar magħrufa bħala Judas trees fit-toroq u soft areas bħala parti minn pjan biex jitħawlu aktar siġar endemiċi, fosthom din is-siġra.

Min-naħa tas-sezzjoni tal-parks, afforestazzjoni u restawr tal-kampanja fi ħdan dan il-ministeru, matul is-sena l-oħra tħawlu:

Cercis Siliquestrum ..................

99 Cercis Siliquestrum Alba.............

2 Cercis Siliquestrum forest pensi.....

MOĦQRIJA TA' ANNIMALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni tressqu l-qorti mill-pulizija matul l-ewwel tliet xhur tas-sena, bi swat jew moħqrija fuq l-annimali?

Jista' jipprovdi l-istess tagħrif għal dawn l- aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija matul Jannar u Marzu 2006 ressqet quddiem il-qorti ħames persuni fuq reati relatati ma' moħqrija ta' annimali, filwaqt li t-tagħrif dwar persuni mressqa l-qorti fuq l-istess reati matul il-ħames snin ta' qabel huwa kif ġej:

|2001|2002|2003|2004 |2005| |11 |30 |16 |1 |10 |

VETTURI TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' vetturi li l-korp tal-pulizija jeħtieġ sabiex ikun jista' jopera b'mod aktar effiċjenti?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa' spjegajt fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15296, fil-preżent il-korp tal-pulizija għandu 'l fuq minn 250 vettura fid-diversi taqsimiet.

Dan in-numru huwa suffiċjenti sabiex il- korp jaqdi l-ħteġijiet attwali.

Iżda kif jaf l-Onor.Interpellant, vettura hija għodda li maż-żmien tispiċċa bl-istess użu li jsir minnha u għalhekk li l-korp tal-pulizija kontinwament jaħseb biex gradwalment jakkwista vetturi bil-għan li jinbidlu dawk li ma jkunux aktar ta' servizz.

APPARAT TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema hu l-apparat meħtieġ fis-sezzjonijiet varji sabiex il-korp tal-pulizija jkun jista' jopera b'mod aktar professjonali?

ONOR.

TONIO BORG: It-taqsimiet tal-korp għandhom l-apparat meħtieġ sabiex ikunu jistgħu jaqdu d-dmirijiet tagħhom b'mod professjonali.

Pero', kif naħseb japprezza l-Onor.

Interpellant, it-teknoloġija moderna tinbidel kontinwament minn jum għall-ieħor u għalhekk il-korp tal-pulizija kontinwament irid iżomm ruħu aġġornat mat-tibdil li jkun qed isir sabiex gradwalment itejjeb l-apparat użat fil-qadi tad-dmirijiet.

Per eżempju, matul din is-sena huwa maħsub li jsir upgrading tas-sistema ta' l-impronti diġitali, magħrufa bħala l-AFIS, filwaqt li se jinbidel il- laboratorju tal-fotografija minn sistema analogue għal waħda diġitali.

Qed isiru l-preparamenti meħtieġa sabiex in-network tar-rapporti tal-pulizija, magħruf bħala l-PIRS, jinbidel u minfloku jidħol il-PIRS 2.

Dan in-network se jkun mifrux ma' ħafna aktar għases u taqsimiet milli hu l-PIRS.

Se jsir ukoll upgrading tal-computers f'diversi għases u taqsimiet.

Hemm ukoll il-ħsieb li jinxtara apparat portable għat-testijiet tan-nifs, jinxtraw aktar portable radios sabiex kull membru tal-korp ikollu mezz ta' komunikazzjoni l-ħin kollu waqt il-qadi tad-doveri tiegħu, kif ukoll jibda l-proċess sabiex l-armi tan-nar jinbidlu ma' armi aktar moderni.

Barra minn dan, ta' min wieħed iżid illi s-sena li għaddiet il-korp tal- pulizija investa f'numru ta' bullet-proof vests u madwar 1,500 luminous jackets kemm sabiex itejjeb il-professjonalita' kif ukoll is-sigurta' tal- membri tal-korp waqt il-qadi ta' dmirijiethom.

Ġiet ukoll imsaħħa s- sistema tar-radio network tal-korp, billi saret istallazzjoni ta' wiring ġdid u nxtraw numru ta' repeaters kompluti bid-duplex.

Ma' dawn wieħed ta' min isemmi wkoll apparat modern u sofistikat li kapaċi jidentifika kemm flus foloz kif ukoll dokumenti bħalma huma passaporti.

Inxtara wkoll fume cabinet li jintuża sabiex jittellgħu impronti diġitali b'mod aktar professjonali u nxtraw ukoll affarijiet oħra bħalma huma vetturi u diversi muturi, żwiemel u klieb, crash helmets, anti-riot gear, first-aid boxes għal ġol-vetturi kif ukoll par manetti għal kull membru tal- korp.

STABILIMENTI KUMMERĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm sidien ta' stabilimenti kummerċjali ressqet il-pulizija quddiem il-qorti bi ksur tar- regolamenti?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija minn Jannar sa Marzu 2006 ressqet quddiem il-qorti 78 persuna fuq reati relatati ma' ksur tar-regolamenti dwar stabilimenti kummerċjali.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-ministeru, l- awtoritajiet u l-enti l-oħra li jaqgħu taħtu mill-2005 sal-lum xtrawx u/jew krewx u/jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mingħand is-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

Mingħand min ġiet akkwistata l-proprjeta' u għal liema raġuni ġiet akkwistata?

Jista' jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt jew tal-ftehim?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Matul l-ewwel xhur ta' din is-sena ma sar l-ebda akkwist mill-ministeru u mill-enti l-oħra li jaqgħu taħtu.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-ministeru, l-awtoritajiet u l-enti l-oħra li jaqgħu taħtu mill-2005 sal-lum xtrawx u/jew krewx u/jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mingħand is-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

Mingħand min ġiet akkwistata l- proprjeta' u għal liema raġuni ġiet akkwistata?

Jista' jitpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt jew tal-ftehim?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mis-sena l-oħra sal-lum ma kien hemm l-ebda proprjeta' li nxtrat, inkriet jew ittieħdet b'ċens mis-settur privat min- naħa tal-ministeru għar-riżorsi u infrastruttura, l-awtoritajiet u l-enti l- oħra li jaqgħu taħtu.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk il-ministeru, l- awtoritajiet u l-enti l-oħra li jaqgħu taħtu mill-2005 sal-lum xtrawx u/jew krewx u/jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mingħand is-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diviżjoni tas-saħħa mis-sena l-oħra sal-lum kriet żewġ proprjetajiet mingħand is-settur privat, u cioe':

*Intalbu quotations għall-kiri ta' stores li kellhom jintużaw sabiex jinżammu r-records tad-diviżjoni.

Is-Sur Tancred Borg tefa' l-irħas offerta u sar agreement miegħu għall-kirja ta' erba' snin għal żewġ garages/stores fi Gwardamanġa.

Kopja ta' dan l-agreement qed inpoġġih fuq il-mejda tal- Kamra.

*Wara li nħarġet tender, inkrew ukoll għal erba' snin uffiċini u garage fl- Imsida għad-dipartiment tal-promozzjoni tas-saħħa.

Il-bini li dan id- dipartiment kien fih kien ġie dikjarat perikoluż.

Il-kuntratt sar mad-ditta F.X.B. Holdings.

Kopja ta' dan il-kuntratt qed inpoġġih fuq il-mejda tal- Kamra.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk il-ministeru, l- awtoritajiet u l-enti l-oħra li jaqgħu taħtha mill-2005 sal-lum xtrawx u/jew krewx u/jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mis-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

Tista' titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt jew tal-ftehim?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mill-bidu tas-sena l-oħra sal-lum, kien hemm każ wieħed fejn ġiet akkwistata proprjeta' mingħand is-settur privat minn awtoritajiet u enti taħt id-dekasteru

tiegħi.

Dan il-bini li jikkonsisti fi tliet appartamenti u tliet garages, ġie akkwistat b'titlu ta' kera mill-fondazzjoni għas-servizzi ta' ħarsien soċjali f'Lulju 2005, bil-għan li jipprovdi aktar spazju għall-head office tal-fondazzjoni u anke jiġu estiżi s-servizzi fil-komunita', is-servizzi għall-familja u s-servizzi psikoloġiċi ta' l-aġenzija Sedqa.

Ninsab informata wkoll li peress li dan l-uniku bini vojt biswit is-sede tal-fondazzjoni u l-head office ta' l-aġenzija Sedqa, ma kienx il-każ li ssir sejħa għal offerti iżda l-post inkera wara riżoluzzjoni mill-bord tad- diretturi tal-fondazzjoni u wara l-approvazzjoni tal-finanzi.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt dwar din il-kirja.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-ministeru, l-awtoritajiet u l- enti l-oħra li jaqgħu taħtu mis-sena l-oħra sal-lum xtrawx u/jew krewx u/jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mis-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

Mingħand min ġiet akkwistata l-proprjeta' u għal liema raġuni ġiet akkwistata?

Jista' jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt jew tal-ftehim?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport ħarġet sejħa għal offerti u għamlet lease agreement fuq propjeta' għall-użu ta' uffiċini mingħand il-UCIM Holding Co Ltd fis-16 ta' Mejju, 2005.

Il-ministeru/dipartiment ukoll kera post għall-użu ta' uffiċini għall- impjegati tiegħu li kienu qed jokkupaw dipartiment ieħor u fejn kien hemm problema ta' spazju.

Il-post li ntgħażel kien parti mit-Transcontinental properties.

Ma nħarġet l-ebda sejħa għal offerti, imma kien hemm tliet rakkmandazzjonijiet min-naħa ta' l-uffiċju tal-prim ministru u ntgħażel wieħed minnhom.

Ma narax raġuni għalfejn kopja tal-kuntratti għandha titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

AKKWIST TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-ministeru, l-awtoritajiet u l- enti l-oħra li jaqgħu taħtu mis-sena l-oħra sal-lum xtrawx u/jew krewx u/jew ħadux b'ċens xi proprjeta' mis-settur privat?

Meta u b'liema titlu?

Ħarġet sejħa għal offerti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-ministeru għat-turiżmu u kultura u l- enti li jaqgħu taħtu mis-sena l-oħra sal-lum ma xtraw, krew jew ħadu b'ċens l-ebda proprjetà mis-settur privat.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tagħti tagħrif dwar l-infiq tal-ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet, azjendi u enti oħra li jaqgħu taħtha fuq mobile phones matul is-sena l-oħra?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: In-nefqa tal-ministeru għal Għawdex fuq mobile phones matul is-sena l-oħra hija kif murija fit-tabella li ġejja:

|Segretarjat Privat |Lm2988.| | |46 | |Segretarjat Permanenti | | | |270.21 | |Dipartiment | | |għas-Servizzi |91.64 | |Korporattivi | | |Direttorat EU Affairs | | | |42.45 | |Dipartiment tal-Customer| | |Services |530.72 | |Dipartiment tal-Proġetti| | |u Żvilupp |116.05 |

MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar l-infiq tal-ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet, azjendi u enti oħra li jaqgħu taħtu fuq mobile phones matul is-sena l- oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar l-infiq tal- ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet, azjendi u enti oħra li jaqgħu taħtu fuq mobile phones matul is-sena l-oħra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar l-infiq tal- ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet, azjendi u enti oħra li jaqgħu taħtu fuq mobile phones matul is-sena l-oħra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba rigward in-nefqa fuq mobile phones matul is-sena l-oħra hi kif jidher hawn taħt:-

|Ministeru |3,853.2| | |1 | |Direttur | | |Ġenerali/Finance & |990.62 | |Administration | | |EU Affairs | | | |5.79 | |Building Construction | | |Industry Department |179.99 | |Construction & | | |Maintenance Department|390.80 | |Oil Exploration | | |Department |634.39 | |Cleansing Services | | |Department |604.00 | |Building & Engineering| | |Department |219.42 | |Manufacturing & | | |Services Department |130.00 | |Proġetti | | |għar-Rijabilitazzjoni |340.00 | |Building & Industry | | |Consultancy Council |380.00 | |Resources Authority |1,147.1| | |0 |

MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar l-infiq tal- ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet, azjendi u enti oħra li jaqgħu taħtu fuq mobile phones matul is-sena l-oħra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-infiq ta' mobile phones fil-ministeru, dipartimenti u enti oħra li jaqgħu taħtu matul is-sena 2005 hu ta' Lm10,398.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tagħti tagħrif dwar l-infiq tal-ministeru, dipartimenti, korporazzjonijiet, azjendi u enti oħra li jaqgħu taħtha fuq mobile phones matul is-sena l-oħra?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SITI STORIĊI F'TAL-KARWIJA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk fit-taħmil u l- kostruzzjoni tal-Kulleġġ San Benedittu nstabux siti storiċi?

Il-kuntrattur għadu marbut bil-bond li kellu jiddepożita l-bank sabiex jagħmel tajjeb għal dawk il-ħsarat li seta' jikkawża lil siti storiċi fil-madwar ta' l- istess kulleġġ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fis-sit in kwestjoni ma nstabux siti storiċi.

It-taħmil u l-kostruzzjoni tal-Kulleġġ San Benedittu kien monitored skond kif rikjest mill-MEPA.

TRASFERIMENTI MAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17600, jista' il- Prim Ministru jgħid kemm transfers ta' uffiċjali pubbliċi saru fis-servizz ċivili matul is-sena l-oħra f'ministeri/dipartimenti tal-gvern u enti pubbliċi?

Jista' jgħid min kienu dawn l-uffiċjali?

Xi grad u skala kellhom meta ngħataw it-transfer?

Minfejn għalfejn ingħata t-transfer?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 17600.

INGAĠĠ MAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17599, jista' il-Prim Ministru jgħid kemm impjegati ġew

ingaġġati mal-gvern fuq bażi full-time b'eżami kompetittiv fis-servizz pubbliku fi skala 16 jew skali inferjuri matul l-2001?

Jista' jgħid min huma dawn l-uffiċjali u anke jagħti n-numru ta' l-identita' tagħhom?

Xi grad għandhom u fejn ġew posted?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 17599.

Din it-tweġiba tgħodd ukoll għall-mistoqsijiet parlamentari identiċi numerati 18439 sa 18442.

INGAĠĠ MAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17599, jista' il- Prim Ministru jgħid kemm impjegati ġew ingaġġati mal-gvern fuq bażi full- time b'eżami kompetittiv fis-servizz pubbliku fi skala 16 jew skali inferjuri matul l-2002?

Xi grad għandhom u fejn ġew posted?

ONOR.

INGAĠĠ MAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17599, jista' il- Prim Ministru jgħid kemm impjegati ġew ingaġġati mal-gvern fuq bażi full- time b'eżami kompetittiv fis-servizz pubbliku fi skala 16 jew skali inferjuri matul l-2003?

Xi grad għandhom u fejn ġew posted?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 17599.

INGAĠĠ MAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17599, jista' il- Prim Ministru jgħid kemm impjegati ġew ingaġġati mal-gvern fuq bażi full- time b'eżami kompetittiv fis-servizz pubbliku fi skala 16 jew skali inferjuri matul l-2004?

Xi grad għandhom u fejn ġew posted?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

INGAĠĠ MAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17599, jista' il- Prim Ministru jgħid kemm impjegati ġew ingaġġati mal-gvern fuq bażi full- time b'eżami kompetittiv fis-servizz pubbliku fi skala 16 jew skali inferjuri matul l-2005?

Xi grad għandhom u fejn ġew posted?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

MENQA TA' SAN PAWL IL-BAĦAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Għar-rigward ta' xogħol ta' kostruzzjoni ta' pedament li qed isir flok dar qadima li twaqqgħet ħdejn il-Menqa ta' San Pawl il-Baħar, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ingħatax permess mid- dipartiment ta' l-artijiet biex is-sidien jieħdu, jibnu u jagħlqu l-passaġġ li kien hemm minn żmien immemorabbli quddiem l-istess sit?

Jista' jgħid jekk qabel iddeċieda, id-dipartiment ħax in konisderazzjoni l-fatt illi issa l-pubbliku in ġenerali jrid bilfors jgħaddi minn trejqa fejn bilkemm tgħaddi karozza u dan bil-perikli kollha immaġinabbli?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dipartiment ta' l-artijiet għamel ispezzjoni fil- post indikat u qiegħed jinvestiga l-każ aktar fid-dettal.

CASA ARKATI U VILLA MESSINA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' residenti f'Casa Arkati u Villa Messina li qed jirċievu sussidju mingħand il-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: F'Casa Arkati hemm 23 ruħ li qegħdin fl-iskema waqt li f'Villa Messina hemm 56.

Il-kriterji ta' dawn l-applikazzjonijiet huma l- istess bħal ta' djar residenzjali tal-gvern.

MEDIAN NATIONAL INCOME

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk "median" f'emenda D tar-riforma tal-pensjonijiet imħabbra f'konferenza stampa fl-1 ta' Marzu, 2006 tfissirx il-medjan statistiku ta' kwalunkwe distribution curve?

Jista' jinforma lill-Kamra x'inhu eżattament il-median tal-pagi bħalissa?

Jista' jispjega eżattament f'liema sens intużat il-kelma "median"?

Jista' jikkonferma jekk kellux f'moħħu l-istess dettalji li hemm f'paġna (iii) tar-rapport finali kif preżentat, rakkmandazzjoni finali nru.

5 u nru.

6, tal-pensions working group li kien tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra f'jum il-budget?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ L-IMDINA F'ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18231 u jikkonferma li l-kuntrattur li għamel ix-xogħol f'Imdina Road, Ħaż-Żebbuġ ma wassalx il-main ġdid tad-drenaġġ sal-pumping station Ta' Srina?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fi Triq l-Imdina, bejn il-junction ta' St Dorothy's u l-junction f'Ta' Srina, ma sarux xogħlijiet estensivi in konnessjoni ma' mains tad-drenaġġ ġodda.

Ix-xogħlijiet ta' drenaġġ li saru huma dawn:

*Gravity main ġdid - tul ta' madwar 250m minn kull tarf tat-triq, bejn ir- roundabout ħdejn l-iskola ta' St. Dorothy's u De Rohan Gate, murija bl- aħdar fil-pjanta.

*Gravity main antik muri bl-aħmar u li qiegħed fuq in-naħa tal-bini, sarulu t-tiswijiet meħtieġa.

*Bejn ir-roundabout ta' ħdejn l-iskola ta' St. Dorothys' u dik Ta' Srina, ir-rising main ġie mtawwal sabiex jgħaqqad ir-roundabout ta' St. Dorothy's mal-pumping station f'Ta' Srina.

Din il-parti tax-xogħlijiet hi murija bil-maġenta fuq il-pjanta li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

INŻUL TA' AJRUPLAN MILITARI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk riċentement niżilx ajruplan militari fl-ajruport ta' Malta matul il-lejl?

X'kienet ir-raġuni ta' dan l- inżul u min kienu l-persuni fuqu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li minn żmien għal żmien jingħataw permessi mill-ministeru għall-affarijiet barranin biex ajruplani militari jinżlu fl-ajruport ta' Malta kemm matul il-ġurnata kif ukoll matul il-lejl.

Ir-raġunijiet għal dan l-inzul jistgħu jkunu ħteġijiet tekniċi, refuelling, biex tinħatt xi merkanzija għal xi ambaxxata barranija f'Malta kif ukoll il- ġarr ta' VIPs u delegazzjonijiet uffiċjali minn u lejn Malta.

Jekk l-Onor Membru għandu aktar dettalji dwar il-każ partikolari nitolbu jgħaddihom lill-ministeru għall-affarijiet barranin biex jiġu investigati.

TELGĦA TAX-XEMXIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18113 u jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom il-bankina tax-Xemxija saret daqstant wiesgħa u konsegwentement djieqet b'mod konsiderevoli t-triq arterjali?

X'se jiġri meta jinġabar ħafna traffiku u jkun hemm xi ambulanza, fire engine jew karozza tal-pulizija li tkun trid taqbeż il- karozzi f'emerġenza?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'seduta oħra.

FUEL OIL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18238 u jgħid b'liema prezz xtratu l- Enemalta l-fuel oil matul l-2005 u l-2006?

Jista' jagħti l-prezz medju matul l-istess perijodu fis-swieq internazzjonali?

Jista' jagħti r-rata tal-kambju tad-dollaru meta mqabbel mal-lira Maltija fid-data ta' kull pagament jew ħlas li sar mill-Enemalta għal fuel oil matul l-2005 u l-2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

FAĊILITAJIET TURISTIĊI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid fejn wasal ix-xogħol biex isir il-portal nazzjonali għall-marketing u l-bejgħ online ta' faċilitajiet turistiċi?

Kif se jkun iddisinjat dan il-portal?

Kemm se jkun interattiv ma' l-operaturi turistiċi lokali?

Meta se jkun lest?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

LOW-COST AIRLINES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Minn mindu tħabbret skema ta' għajnuna sabiex low-cost airlines joperaw fuq ċerti rotot lejn Malta fix-xitwa, jista' il-Ministru jgħid x'passi ttieħdu u minn min u b'liema riżultati biex tali airlines jibdew joperaw minn u lejn Malta?

ONOR.

PENSJONI TA' L-INVALIDITA'

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk hux minnu li persuna li tkun ġiet boarded out u qed tieħu l-pensjoni ta' l-invalidita', titlef il- pensjoni kemm-il darba tikkontesta l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali jew jekk tiġi eletta bħala kunsillier?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Persuna ma titlifx id-dritt għall-pensjoni ta' l- invalidita' mħallsa taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali jekk tikkontesta l- elezzjoni tal-kunsilli lokali u tiġi eletta bħala kunsillier.

Biss jekk tali persuna tinħatar fil-kariga ta' sindku, li hi kariga remunerattiva, din titlef id-dritt għall-pensjoni msemmija.

KUNĊERT TA' ELTON JOHN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus ingħataw l-organizzaturi li ġabu 'l Elton John f'pajjiżna minn xi ente jew oħra taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru, taħt xi nefqa jew oħra, b'isem jew ieħor?

ONOR.

CONSTRUCTION ENGINEERING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti l-ismijiet ta' l-għalliema u s-suġġett li jgħallmu fil-kors tal-construction fl-MCAST?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fl-istitut ta' l-inġinerija u kostruzzjoni jeżistu dawn il-korsijet:

*Foundation certificate in construction engineering skills;

*Certificate in construction engineering skills; *BTEC first diploma in construction;

*BTEC national diploma in construction/building services engineering.

Hemm ukoll korsijiet ta' filgħaxija part-time fil-construction management.

PROTOKOLL TALJAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18178 u jgħid kemm ġew jiswew it-toroq li saru permezz tal-fondi tal-Protokoll Taljan?

Il-Gvern Taljan għaddihom dawn il-flus lill-Gvern Malti jew le?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-kontijiet għax-xogħlijiet fuq dawn it-toroq għadhom ma ġewx finalizzati.

ATTARD PLAYING FIELD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx bżonn ta' permess sabiex jitneħħa l-playing field li hemm wara block A1 tal-housing estate f'Ħ'Attard u minfloku jsir parkeġġ?

Hemm xi applikazzjoni għal dawn ix- xogħlijiet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika l-post eżatt li qed jirriferi għalih permezz ta' site plan.

FISHFARMS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm fishfarms hawn f'Malta u Għawdex u fejn qegħdin?

Kemm hu n-numru ta' ħaddiema mal-fishfarms?

Kemm minn dawn huma barranin?

Kemm hu stmat li ħallew introjtu u x'gawda l-pajjiż minn dan l-introjtu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni qed tinġabar.

ROAD MARKINGS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala ż-żebgħa tal- linji fit-triq li mill-Mosta tagħti għaż-Żebbiegħ bilkemm għadhom jidhru?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'seduta oħra.

SANT'ANTNIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Peress li r-residenti ta' Wied il-Għajn bl-aktar mod ċar urew fl- aħħar elezzjonijiet tal-kunsilli lokali li ma jridux l-impjant ta' riċiklaġġ, ma jħossx il-Ministru li għandu jirrispetta din id-deċiżjoni u flimkien mal-kunsill u l-kumitati interessati, ifittex soluzzjoni aċċettabbli?

Meta r-residenti ta' Wied il-Għajn huma tant kontra li l- impjant ta' riċiklaġġ jibqa' fejn hu, peress li qed ikerrah u jnitten id- dħul tal-villaġġ għad-dannu ta' l-iżvilupp u l-kummerċ f'Wied il-Għajn, x'widen lest jagħti l-gvern għax-xewqat tar-residenti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Waqt li ntqal diversi drabi li l-impjant ta' Sant'Antnin mhux se jikber iżda se jkun irranġat bil-għan li jingħelbu dawk il-problemi li qegħdin jiltaqgħu magħhom ir-residenti, nittama li l-Onor.

Interpellant jinsab konxju li r-residenti vvotaw għall-membri tal-kunsill lokali u mhux f'referendum fuq xi issue partikolari.

Dwar djalogu nista' ngħid li saru laqgħat ta' konsultazzjoni u ta' informazzjoni kemm mal-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn kif ukoll mal- pubbliku, iżda sfortunatament ir-riżultat ta' dawn il-laqgħat m'huwa xejn ħlief oppożizzjoni għamja għall-proġett min-naħa tal-kunsill għax saħansitra fil-laqgħa pubblika kelli nkun skortat mill-pulizija minħabba abbuż verbali, għajjat u tgħajjir li jiena sofrejt personalment.

Naturalment il-gvern dejjem lest jiddiskuti sabiex tinstab soluzzjoni aċċettabbli, iżda huwa wkoll responsabbli mid-

deċiżjonijiet li jridu jittieħdu fl-interess nazzjonali.

Barra minn hekk, il-gvern emenda l-proposta finali tiegħu abbażi ta' kummenti validi li kien hemm fir-rapport tekniku li l-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn ikkummissjona mingħand Prof. Alfred Vella.

ZONA TA' L-AKWAKULTURA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18084, jista' il-Ministru jgħid kemm-il kwestjonarju dwar iz-zona ta' l- akwakultura ntbagħat lir-residenti, lill-enti kummerċjali f'Wied il-Għajn u lil dawk li ma joqogħdux f'Wied il-Għajn ?

Kemm hu n-numru ta' dawk li rrispondew f'kull każ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-kwestjonarju dwar iz-zona ta' l-akwakultura ntbagħat lir-residenti u l-enti kummerċjali f'Wied il-Għajn u f'dan l- eżercizzju tqassmu ftit aktar minn 4,000 kopja ta' fuljett li jagħti spjega sommarja tal-proġett, 3,978 fid-djar u 365 lil enti kummerċjali.

Barra minn hekk tqassmu wkoll ftit inqas minn 500 fuljett ieħor lil għaqdiet mhux governattivi, lis-sajjieda u lil kull min interessa ruħu meta żar l- esibizzjoni pubblika fil-Jerma Palace Hotel.

Minn dawn in-numri kollha, 132 resident jew ente kummerċjali f'Wied il- Għajn wieġbu għall-kwestjonarju u 25 tweġiba oħra waslu mingħand għaqdiet mhux governattivi jew persuni li mhumiex residenti f'Wied il-Għajn.

Il- perċentwali li ngħataw fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18084 huma kkalkolati fuq in-numru ta' tweġibiet li waslu lura.

Ta' min jgħid li dan il-kwestjonarju ma kienx obbligatorju bħala parti mill- proċess ta' l-environment impact assessment, iżda kien intiż biex jagħti opportunita' oħra lir-residenti sabiex jagħtu l-opinjoni tagħhom permezz ta' dan il-kwestjonarju.

SANT'ANTNIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' nies full-time u part-time ġewwa l-impjant ta' riċiklaġġ f'Wied il-Għajn?

Kemm minn dawn huma ta' nazzjonalita' barranija u minn liema pajjiż?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li hemm 48 persuna full-time u żewġ apprendisti ta' nazzjonalita' Maltija jaħdmu fl-impjant ta' Sant'Antnin.

Ma' dawn hemm ukoll 14-il persuna barranija li qed jassistu fl-immaniġġar ta' dan l-impjant – dawn jiiġu kkumpensati billi tingħata donazzjoni lill- kummissjoni ta' l-emigranti – u cioe': ħamsa mis-Somalja, ħamsa mill- Liberja, tnejn mill-Mali, wieħed mis-Sierra Leone u wieħed mill-Eritrea.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hi l-ispiża rikorrenti tal-kunsilli lokali meta tieħu in konsiderazzjoni l-kera ta' l- uffiċini, l-impjegati, is-servizzi kollha u l-impjegati fil-ministeru responsabbli mill-amministrazzjoni tal-kunsilli lokali?

ONOR.

TONIO BORG: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SANT'ANTNIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-area totali u l-aktar punt għoli li jokkupa bħalissa l-impjant ta' riċiklaġġ f'Wied il-Għajn?

X'area u x'għoli massimu se jkun jokkupa meta jkun lest l-impjant il-ġdid kif approvat mill-MEPA?

Kif kien kompost il-bord li ta parir lill-gvern biex l-impjant ta' Sant'Antnin jibqa' Wied il-Għajn?

X'raġunijiet taw?

Kif kien kompost il-bord li studja siti alternattivi f'Malta għall-bini ta' impjanti ta' riċiklaġġ barra dak ta' Wied il-Għajn?

X'kienu t-terms of reference li l-gvern ta lil dan il-bord?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-area ta' l-impjant ta' Sant' Antnin, kemm dik mibnija kif ukoll l-art annessa magħha, tammonta għal 4.5 ettari u mhux maħsub li l-footprint ta' l-impjant tiġi estiża.

L-ogħla bini li hemm fl- impjant huwa

l-blokk fejn illum qed jirċievi l-iskart.

Peress li din il-binja se tibqa' tintuża biex tilqa' l-iskart, hu maħsub li l-ogħla bini jibqa' l-istess.

Fl-istrateġija ppubblikata f'Ottubru 2001 (task D1O) kien hemm qbil li l- impjant għandu jiġi mmodernizzat biex jirċievi volum akbar ta' skart kif ukoll ta' sludge li għandu jirriżulta mill-impjanti kollha tad-drenaġġ.

Din l-istrateġija kienet ġiet iffinalizzata wara konsultazzjoni wiesgħa ma' kulmin seta' kien konċernat.

Ma nħatru l-ebda bordijiet uffiċjali dwar din il-kwestjoni għaliex l- evalwazzjoni ta' siti alternattivi ffurmat parti integrali mill-proċess ta' l-environment impact assessment li huwa regolat bil-liġi.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex ġiet terminata skema T min-naħa ta' l-awtorita' tad-djar?

Tista' tgħid x'forma ta' inċentivi jew għajnuna hemm għal sidien li jixtiequ jirranġaw il-proprjeta' tagħhom sabiex jinkluduha fis-suq tal-kera?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-iskema li qed jagħmel referenza għaliha l- Onor. Interpellant għalqet għar-raġuni li fis-snin li kienet miftuħa ma kienx hemm wisq konkorrenza min-naħa tas-sidien.

Madankollu l-awtorita' tad-djar għandha skema oħra li tipprovdi għal għajnuna finanzjarja lil inkwilini għall-irranġar u titjib ta' proprjeta' mikrija mingħand sidien privati.

ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li jitwaħħlu d-dwal maz-zebra crossing ta' ħdejn il-football ground tal-Gudja, quddiem il-Palazz ta' Bettina?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'seduta oħra.

QAGĦDA FINANZJARJA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamnetari 18237, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk l-istatistika li tintbagħat lill-ECB hijiex ibbażata fuq accrual basis jew fuq cost basis?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ TAL-BARRANI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se jiġi pprovdut is-servizz ta' drenaġġ lil numru ta' residenti fi Triq tal- Barrani li għadhom qed jinqdew bis-servizz tal-fossa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-servizz ta' drenaġġ se jiġi pprovdut meta tkun lesta l-mina tad-drenaġġ ta' Bir id-Deheb, liema mina mistennija titlesta matul is-sena d-dieħla.

TIFTIX GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni kurrenti fir- rigward tat-tiftix għaż-żejt?

Kemm kumpanniji hawn li għandhom konċessjoni?

Xi stħarriġ qed isir?

Liema bjar qegħdin jitħaffru?

F'liema nħawi qed issir tali attivita'?

Kemm-il konċessjoni ngħatat f'dawn l-aħħar 30 sena?

Fiex kienet tikkonsisti l-attivita'?

F'liema nħawi u kemm bjar tħaffru s'issa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Bħalissa hawn ħames kumpanniji li qed jagħmlu studji dwar it-tiftix għaż-żejt f'ibħra Maltin.

Diversi xogħlijiet ta' stħarriġ qed isiru b'konnessjoni ma' dawn il-liċenzji, skond il-programm ta' xogħol stipulat ma' kull liċenzja, għalkemm bħalissa m'hemmx tħaffir ta' bjar.

Tagħrif dwar l-inħawi ta' dawn il-liċenzji kif ukoll informazzjoni oħra dwar liċenzji li ngħataw u bjar li tħaffru f'dawn l-aħħar 50 sena, jinstab fuq il-website tal-ministeru www.mri.gov.mt.

STREET LIGHTING

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Peress li Triq is-Sajjied f'Marsalforn mhijiex adegwatament imdawla, jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li jiżdiedu l-bozoz?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant hija mitluba tirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18282.

MALTA U T-TUNEŻIJA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm progress wara l-ftehim iffirmat mat-Tuneżija li jipprovdi fost l-oħrajn għal tiftix bi sħab għaż- żejt?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Taħditiet dwar dan is-suġġett għadhom għaddejin.

Il-ftehim jagħti perijodu ta` tliet xhur u 15-il ġurnata biex l-esperti jistabilixxu żoni fil-Blata Kontinentali fejn jista` isir tiftix u tħaffir għaż-żejt bi sħab bejn Malta u t-Tuneżija.

WATER POLISHING PLANT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inkiseb bl-istallazzjoni ta' water polishing plant f'Għawdex?

Meta ġie stallat l-impjant u

fejn?

Fiex jikkonsisti u kemm ġie jiswa?

Jista' jgħid ukoll jekk hemmx ħsieb li jsiru mpjanti simili f'Malta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KONTIJIET TA' L-ILMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex ċerta familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għadha ma rċevetx id-deċiżjoni tal-bord tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma dwar kontijiet għoljin li kienu qed jaslulha f'dawn l-aħħar xhur?

Jista' jgħid jekk din il-familja li tgħix bil-pensjoni ta' l-invalidita' tistax tibbenefika mill-eżenzjoni tas-surcharge ta' l-ilma?

ONOR.

ADOZZJONIJIET

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li l-proċeduri ta' overseas adoptions huma kollha bla ħlas, salv għall-appostilli li jsiru fuq id-dokumenti meħtieġa li huma konsiderevoli, jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li f'każi ta' overseas adoptions l-appostilli jsiru mingħar ħlas?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Wara li rċevejt xi talbiet, staqsejt lill- ufficjali tal- ministeru tiegħi biex naraw kif nistgħu naġevolaw dan il-piż fuq każi ta` adozzjoni minn barra minn Malta, proċess li bħalissa qed jiġi eżaminat.

SISTEMA TAD-DRENAĠĠ FL-IMĠARR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata s-sistema ta' drenaġġ li dejjem ifur fi Triq ix-Xatt, l- Imġarr?

ONOR.

KAMRA ŻDINGATA FL-IMĠARR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kamra żdingata, biswit ħanut tal-kafe' fi Triq ix-Xatt, l-Imġarr hux jitħallas kera fuqha lid-dipartiment ta' l-artijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-taqsima proprjeta' tal-gvern għadha qed tagħmel l- investigazzjoni neċessarja dwar il-proprjeta' li qed jirriferi għaliha l- Onor. Interpellant.

KUNSILL LOKALI TA' ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18377, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-kunsill lokali huwiex obbligat iwieġeb mistoqsijiet parlamentari?

ONOR.

TONIO BORG: Il-mistoqsijiet parlamentari huma mezz kif l-operat tal-gvern ikun kontrollat.

Mistoqsija parlamentari hi ntiża sabiex ministru jispjega jew jiddefendi x-xogħol, deċiżjonijiet ta' policy u azzjoni tad-dipartimenti li jaqgħu taħtu.

Peress li kunsill lokali m'huwiex dipartiment governattiv, anzi hu korp statutorju ta' gvern lokali b'personalita' legali u distinta, il-ministeru responsabbli mill-gvern lokali mhux tenut responsabbli għax-xogħol, policy decisions u azzjonijiet ta' l-istess kunsill lokali iżda hu responsabbli, fost l-oħrajn, li jissorvelja l-operat.

Għaldaqstant l-Onor.

Interpellant jista' jagħmel il-mistoqsija tiegħu direttament lill-kunsill lokali konċernat li, min-naħa tiegħu, skond artiklu 45(ċ) ta' l-Att dwar Kunsilli Lokali, hu obbligat jagħti kopja ta' kull dokument li jappartjeni lill-kunsill lokali.

TAXI DRIVER TAG

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid hux il-każ li jiġi kkonsidrat li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tinħarġilha mill-ġdid it- tag biex tkun tista' tagħmilha ta' taxi driver u dan stante li llum hija persuna responsabbli u korretta f'xogħolha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fid-dawl tas-sentenza mogħtija mill-qorti fit-30 ta' April, 2003 it-tag biex din il-persuna tkun tista' issuq vettura għall- ġarr ta' passiġġieri – f'dan il-każ taxi – għadha ma tistax tinħareġ u dan skond ir-rekwiżiti stipulati f'regolament 131 tar-regolamenti ta' l-1994 dwar vetturi bil-mutur.

KUNSILL LOKALI TA' ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18377, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ir-risposta tiegħu tfissirx li d- dipartiment lest li jieħu attitudni ta' laissez-faire kull meta kunsill lokali jittanta jabbuża mill-poteri tiegħu?

Għaliex meta hemm talba mill- ex-segretarju esekuttiv in kwestjoni, id-dipartiment għadu ma ħax passi?

Jekk min-naħa l-oħra d-dipartiment ħa l-passi dwar il-każ, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma?

ONOR.

TONIO BORG: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18377, ninsab informat illi d-dipartiment għall-gvern lokali ta direzzjoni lis- segretarju esekuttiv tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ illi t-talba ta' l- ex segretarju esekuttiv għal informazzjoni dwar ħlas mogħti lilha, hija leġittima u għaldaqstant għandha tingħatalha.

Id-dipartiment hu informat illi l-kunsill se jgħaddi l-informazzjoni mitluba malli jkollu d-dettalji kollha u l-ex segretarju esekuttiv ġiet informata b'dan.

Min-naħa tiegħu, id-dipartiment se jassigura li tali informazzjoni tingħata.

IMPORTAZZJONI MINN SQALLIJA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu jsir bħalissa u x'għandu fi ħsiebu li jagħmel aktar 'il quddiem il-gvern dwar ċerti lmenti li qed isiru minn numru ta' importaturi minħabba li xi aġenti, mhux neċessarjament reġistrati, qegħdin allegatament iniżżlu x-xogħol minn Sqallija mingħajr ma jimlew id-dokumentazzjoni neċessarja u allura mingħajr ma jħallu audit trail, b'dannu għall-istat u b'dannu għall-kompetizzjoni ġusta bejn l- istess importaturi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta f'Ta' Mrejnu u Ta' Palma, l/o Mġarr, se jerġa' ikollhom l-ilma?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TA' ĦAĠRAT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jintervjeni biex is-sit arkeoloġiku f'Ta' Ħaġrat ikun imdawwal aħjar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-bozoz li hemm f'Ta' Ħaġrat ma xegħlux it- Tnejn, 24 ta' April, 2006.

Dawn ġew irrapportati lil Heritage Malta l- għada u ġew mibdula fid-29 ta'April, 2006.

Id-dawl huwa biss għas-sigurtà tal-post u m'hemmx pjani biex din is- sitwazzjoni tinbidel fil-futur qarib.

ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li tiġi kkonsidrata zebra crossing fi Triq il-Kungress Ewkaristiku, il-Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit jirriżulta li m'hemm l-ebda talba mill-kunsill lokali tal- Mosta għal tali zebra crossing.

It-traffic management unit ikkuntattja lill- kunsill u ġejna informati li l-kunsill se jissottometti din il-proposta lill-awtorita' dwar it-trasport.

KONSENJA TA' KOTBA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jikkonferma l-Ministru li kienu nġiebu madwar 20,000 ktieb minn Belfast?

ONOR.

LOUIS GALEA: Konsenja ta' kotba minn Belfast twasslet fil- librerija pubblika ċentrali nhar it-2 u t-3 ta' Marzu, 2006 u qed jiġu kkatalogati.

RUGBY FOOTBALL UNION

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma t-talbiet ta' l- għaqda nazzjonali tar-rugby biex ikollhom faċilitajiet għal taħriġ?

Hemm ħsieb li jngħataw faċilitajiet biex ikomplu jibnu fuq is-suċċessi li kisbu fil-kamp internazzjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kunsill Malti għall-isport alloka ground wieħed fil-Marsa biex jintuża mir-rugby football union kuljum bejn il-5.00p.m. u l- 10.30p.m., bil-ħlas tal-ground issussidjat mill-kunsill Malti għall-isport.

L-RFU kienu talbu li jingħataw b'titlu legali ground 5 fil-kumpless sportiv tal-Marsa biex jiġi żviluppat fi ground fuq livell internazzjonali, liema talba għadha qed tiġi kkonsidrata.

MARSA TRACK

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid għalxiex qed jintuża l-ground tal-ħaxix fl-istadium tal-Marsa?

Hemm ħsieb li l-grounds tal-ħaxix tal- madwar jingħataw għall-korsa tal-golf?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-ground tal-ħaxix li jinsab f'nofs il-Matthew Micallef athletics track jintuża waqt attivitajiet sportivi ta' l-atletika organizzati mill-kunsill Malti għall-isport jew għal field events organizzati mill-MAAA jew waqt attivitajiet sportivi ta' l-iskejjel.

Informat li ma jirriżultax illi l-grounds tal-ħaxix tal-madwar se jingħataw għall-korsa tal-golf.

TRAFFIKAR TA' DROGA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni nqabdu u x'inhu l-ammont ta' droga li nqabdet mill-pulizija matul din is-sena?

Jista' jgħid ukoll kemm kien hemm żgħażagħ taħt it-18-il sena li nqabdu fil- pussess tad-droga?

Kemm hemm akkużati bi traffikar ta' droga?

ONOR.

TONIO BORG: Huma 106 dawk li bejn Jannar u Marzu 2006 ġew investigati mill-iskwadra tal-pulizija ta' kontra d-droga, li minnhom 13 huma taħt it-18-il sena filwaqt li 23 ġew investigati dwar traffikar ta' droga.

Informat ukoll li l-ammont u t-tip ta' droga maqbuda fl-istess perijodu huwa kif ġej:

|Cocaine |993.7grms | |Heroin |1kg | | |688.3grms | |Cannabis |30kg | |resin |187.85grms | |Ecstacy |132.5 | | |tablets | |Valium |2 tablets | |DHC |68 tablets | |BZP |70.5 tablets|

EARLY SCHOOL LEAVERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm permessi ngħataw s'issa biex tfal jitilqu mill-iskola qabel l-għeluq ta' 16-il sena, subien u bniet?

X'inhuma r-raġunijiet prinċipali għall-għoti tal-permessi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul din is-sena skolastika sas-26 ta' April, 2006 in-numru ta' studenti taħt is-16-il sena li ġew eżentati mill- iskola u li ma spiċċawx il-kors skolastiku hu ta' 33.

Ir-raġuni ewlenija hi biex l-istudenti jkunu jistgħu jaħdmu, b'każ wieħed biss għal raġunijiet umanitarji.

ENTRATURA TAL-BELT VALLETTA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jittieħdu l- passi biex tissebbah l-entratura tal-Belt Valletta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

APPLIKAZZJONIJIET QUDDIEM IL-MEPA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-MEPA approvatx applikazzjonijiet PA5552/05 u PA5148/01?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Din l-informazzjoni hija aċċessibbli għall- pubbliku.

FABBRIKA TAL-CASTELLANA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-art fejn kien hemm il-fabbrika tal-Castellana hijiex tal-gvern u jekk fuqha hux se jinbena supermarket?

Jista' jgħid jekk din l-art ingħatatx għall-użu kummerċjali minflok industrijali?

ONOR.

TONIO BORG: L-art in kwestjoni mhijiex tal-gvern.

ĠARR TA' BHEJJEM

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 13497 u 18219 dwar skema ta' sussidju temporanju għall-ġarr ta' bhejjem minn Għawdex għal Malta, tista' il-Ministru tgħid għala din l-iskema twaqqfet?

Tista' tgħid jekk il- gvern hux beħsiebu jerġa' jintroduċi din l-iskema?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: M'għandi xejn x'inżid ma' dak li qal il-ministru għall-affarijiet rurali u ambjent.

SERVIZZ TAL-HELICOPTER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18260, peress li d-domanda tirriferi għal servizz li dwaru sar ftehim bejn il-gvern u l-operaturi u peress li diversi operaturi turistiċi jixtiequ jkunu jafu x'obbligi hemm imposti fuq is-service provider biex jipprovdi servizz meta l-helicopter ma jkunx qed jopera minħabba xogħol ta' manutenzjoni, jista' il-Ministru jagħti d-dettalji mitluba?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18260.

TEATRI ASTRA U AURORA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18327, peress li l-opri liriċi li jittellgħu fl-Astra u l-Aurora jagħtu kontribut konsiderevoli għax-xena kulturali u anke peress li ħafna drabi dawn l-opri jsiru bit-telf, ma jaħsibx il-Prim Ministru li tali attivitajiet għandhom jikkwalifikaw għal eżenzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MĠARR TERMINAL

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18329, peress li din kienet tirriferi għal dawk in-nies li kellhom il- ħwienet u sussegwentement ġew żgumbrati minħabba x-xogħol fuq it-terminal, jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inżid mar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18329.

CAPITAL TRANSFER DUTY

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Ma jaħsibx il-Prim Ministru li hi inġustizzja li t-taxxa tal-wirt ġiet imnaqqsa għal 12% ġaladarba hemm min ta' l-istess sena se jkollu jħallas bil-35%?

ONOR.

HOLIDAY INN

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'offerti ntefgħu għall-bejgħ tas-sit tal-Holiday Inn f'Tigne'?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tat-tender?

ONOR.

TONIO BORG: L-offerti li ntefgħu għall-bejgħ tas-sit tal-Holiday Inn f'Tigne huma dawn:

|Imperial |Lm23,300,0| |Point Co Ltd |00 | |Fort | | |Cambridge Ltd|23,000,000| |Nysir Malta | | |Ltd |22,100,000| |Hili Property| | |Dev.

Ltd |13,010,100| |Schembri & | | |Sons Ltd |12,800,000| |Cambridge | | |Const.

Ltd |11,530,000| |Cambridge | | |Place Ltd |11,100,000|

Kopja taż-żewġ avviżi u d-dokumenti tat-tenders qed jitpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra.

ENFORCEMENT NOTICE

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-ELF446/01 u ELF447/01, jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li sal-lum l-ebda passi għadhom ma ttieħdu nonostante li dawn il-garages issa ssaqqfu u anke ddaħħal id-dawl u attwalment qegħdin jintużaw illegalment għat-tkabbir tat-tiġieġ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li ż-żewġ avviżi ta' twettiq indikati kienu nħarġu separatament kontra persuni li allegatament kienu bnew l-istrutturi imsemmija.

Każ ECF 446/01 kien ġie inkluż fil-lista ta' azzjoni diretta wara li l- persuna konċernata naqset li tobdi l-avviż notifikat lilha.

Għalkemm dan il-garaxx jidher li hu abbandunat u mhux użat, tpoġġielu saqaf bi ksur ta' l-istess avviż.

Dan il-fatt se jiġi nnotat u l-każ se jibqa' inkluż fil- lista ta' azzjoni diretta meta l-awtorità dwar l-ambjent u l-ippjanar tkun tista' taġixxi billi tneħħi l-istruttura imsemmija a spejjeż tal-persuna responsabbli.

Il-garaxx l-ieħor li dak iż-żmien kien għadu pedamenti – ECF 447/01 - twaqqa' iżjed tard u dan skond kif ġie stabilit minn spezzjoni li riċentement saret.

Dan il-każ se jingħalaq.

Ma jirriżultax li l-awtorità ħarġet xi compliance certificate għal xi struttura li ġiet indikata f'din l-interpellanza sabiex jiddaħħal is- servizz tad-dawl u l-ilma.

Dawn l-istrutturi jagħmlu parti minn kumpless ikbar li primarjament qed jintuża minn diversi persuni għat-trobbija ta' l-annimali.

F'dan ir- rigward se ssir investigazzjoni separata dwar il-legalità ta' dan l- iżvilupp sabiex jekk ikun meħtieġ jittieħdu l-passi ta' infurzar neċessarji.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

SKOLA SEKONDARJA MARIA GORETTI

W237 L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li studenti fl-iskola sekondarja Maria Goretti ta' Ħal Tarxien li għażlu l-edukazzjoni fiżika u l-Ġermaniż, ma tħallewx jieħdu dawn is-suġġetti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mhux minnu li l-istudenti fl-iskola msemmija ma tħallewx jagħżlu l-edukazzjoni fiżika u l-Ġermaniż bħala suġġetti optional għas-sena d-dieħla.

L-istudenti konċernati ntalbu jagħżlu suġġett ieħor bħala riżerva, sabiex fl-eventwalita' li għal xi raġuni s- suġġetti msemmija ma jkunux jistgħu jingħatawlhom għax ikunu ġew magħżula minn numru żgħir ħafna ta' studenti, il-proċess tal-klassifikazzjoni jkun jista' jitkompla mingħajr d-dewmien dovut sakemm joqogħdu jiġu kkuntattjati l-istudenti fi żmien il-vaganzi tas-sajf.

Il-probabbilta' l-kbira hi li l-istudenti jkunu jistgħu jagħżlu s-suġġetti li jixtiequ.

DYSLEXIC STUDENTS

W238 L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk issirx distinzjoni meta jiġu kkoreġuti l-karti ta' l-eżamijiet ta' studenti, inkluż l-eżamijiet tal-junior lyceum, li huma dyslexic?

ONOR.

LOUIS GALEA: Studenti bid-dyslexia jingħataw arranġamenti speċjali waqt l-eżamijiet, inkluż dawk tal-junior lyceum, biex dawn ikunu aktar aċċessibbli għalihom.

Waqt il-korrezzjoni tal-karti, dawn l-istudenti jiġu ttrattati bħal tfal normali.