MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 385 It-Tlieta, 16 ta' Mejju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 385

It-Tlieta, 16 ta' Mejju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

Seduta Nru. 385

It-Tlieta, 16 ta' Mejju 2006

WERREJ

MINUTI 165

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 165

TQEGĦID TA' KARTI 171

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 172

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-INTERMEDJARJI FL-ASSIGURAZZJONI (IT-TIENI QARI) 172

INSURANCE INTERMEDIARIES BILL (SECOND READING) 172

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (KUMITAT) 188

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL (COMMITTEE STAGE) 188

AĠĠORNAMENT 192

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 196

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 384 li saret fil-15 ta' Mejju, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx uffiċjali fid-dekasteru tiegħu li għandhom is-servizz ta' l-internet fir-residenza tagħhom imħallas minn fondi pubbliċi, minbarra dak provdut mill-MITTS?

Min approva s-servizz?

Għal min qiegħed jiġi pprovdut u min hu l-ISP?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Jien u tliet uffiċjali oħra għandna s-servizz ta' l- internet fir-residenza tagħna provdut mill-Maltanet.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, nixtieq nirriferi għall-privatisation tal-Maltacom li ħabbar il-Ministru l-bieraħ.

Jidher li wara li jgħaddu tliet snin mill-iffirmar tal-ftehim tal-privatizzazzjoni, il-kumpannija se jkollha l-majority shareholding u se jkollha d-dritt li teżerċita d- delisting, fis-sens li l-ishma tal-Maltacom ma jibqgħux jiġu kkwotati fuq il-Borża ta' Malta.

Nimmaġina li biex dan isir se jkun hemm bżonn ta' laqgħa ġenerali tax-shareholders.

Jekk dan huwa l-każ, id-deċiżjoni tkun tista' tittieħed b'maġġoranza sempliċi jew b'maġġoranza kwalifikata?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li minn dan ix-xahar, se jidħol in vigore t-takeover code ta' l-Unjoni Ewropea li jipprovdi regolamenti dettaljati kemm dwar forced bids, kemm dwar delisting, kemm dwar regoli oħra, kemm dwar takeovers kif ukoll dwar xiri ta' pakketti sostanzjali ta' shares, mhux neċessarjament li

għandhom x'jaqsmu mal-maġġoranza.

Fir-realta', li kieku dan it-takeover code kien jeżisti llum, jien informat li l-kumpannija li tixtri ammont sostanzjali ta' shares, anke li m'humiex maġġoranza, tkun f'ċerta ċirkostanza obbligata tagħmel offerta lix- shareholders biex tixtri x-shares u jekk takkwista numru minnhom - m'iniex ċert dwar il-maġġoranza tagħhom, pero' safejn naf jien huma aktar minn 90% jew 95% tax-shares - tkun tista' tiddilistja.

Jiġifieri, biex ngħid hekk, aħna li ma nixtequx bħala gvern, biex inkun ċar, naraw id-delisting u ma nixtequx illi ssir offerta lill-private shareholders biex jinxtraw ix- shares tagħhom, poġġejna lit-Tecom Investments f'pożizzjoni żvantaġġata vis- a-vis it-takeover regulations ġodda illi se jidħlu in vigore fi ftit tal- ġranet oħra, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi nippreżumi li meta bdew isiru t-taħditiet preliminari l-issue tat-takeover mill-perspettiva Ewropea kienet għadha mhix in vigore, jew forsi għadha mhux daqshekk imminenti ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena bil-kontra ġejt informat - għax kont naf li t- takeover code kellu jidħol in vigore din is-sena - proprju riċentement u ma kontx naf aħniex se naslu biex nilħqu ftehim - qed nitkellem għal xahar u nofs, xahrejn ilu - qabel ma jidħol in vigore t-takeover code u tlabt il- posponiment ta' l-entry into date.

Jiena ġejt informat mill-avukati li impossibbli li l-posponiment ta' l-entry into date titmexxa 'l quddiem għax id-data apparentement hija miftehma fl-acquis li huwa in vigore u allura hija inderogabbli.

Għalhekk waqqaftek, Onor. Brincat, għax il-premessa hija żbaljata.

Jiġifieri ma stajniex inċaqilquh.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Naħseb primarjament kienet jekk kenitx issue li qamet anke min-naħa tat-Tecom stess meta ġew biex jagħmlu n-negozjati mal-Gvern Malti.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Assolutament.

Malli tlabnihom il-kondizzjoni aċċettaw immedjatament.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fin-negozjati li saru, apparti mill-privatisation unit tal-Gvern Malti, kien hemm xi Maltin oħra li kellhom taħditiet jew negozjati mat-Tecom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Maltin l-oħra ffurmaw parti min-negotiating team tal- privatisation unit, headed mis-Sur Manuel Ellul u isimhom huwa ffirmat ukoll fir-rapport tar-rakkmandazzjonijiet - jidhirli li dan ir-rapport jien intavolajtu - li għamlet il-privatisation unit lill-gvern biex tasal għall- final bidder.

Jiġifieri s-Sur Manuel Ellul kien il-head tan-negotiating team assistit – bl-amment se ngħid u nispera ma nħalli lil ħadd barra - mis-Sur Chris Grech li kien mexxa r-riforma ta' l-MTA, mis-Sur George Sammut li huwa partner speċjalizzat fl-IT f'PWC u mis-Sur Lawrence Zammit tal-MISCO.

Lill-Analysys għenhom is-Sur Juan Borg Manduca li huwa l- principal ta' l-IT faculty fl-MCAST u fil-każ ta' Gartner, jisfuġġili l- isem ta' min eżattament ...

Pero' dawn kienu u ovvjament imbagħad dħalt jien proprju fl-aħħar fażi nett u l-assistent personali tiegħi li daħal fin- negozjati f'dawn l-aħħar tliet ġimgħat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Biss jien biex nifhem lill-Ministru sew u naħseb li fhimtu tajjeb, apparti minn dan is-sehem li kien hemm minn dawn il-persuni li semma, inklużi hu u s-segretarju personali tiegħu, ma kienx hemm laqgħat jew kuntatti separati li saru 'l hinn mir-realm tan-negotiating team?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma nixtieqx ngħid li mill-bidu tal-proċess sa l-aħħar naf b'kull pass li sar.

Li nista' ngħid hu li fil-fażijiet ta' l-aħħar, jiġifieri meta minn ħamsa ntgħażlu tnejn u bdew in-negozjati ma' dawn it- tnejn head on, jiġifieri ras imb'ras u saru l-presentations, eċċ., dan kien it-team li nnegozja.

Ovvjament ma nistax neskludi li setgħu saru laqgħat ma' l-awdituri tal-Maltacom jew mal-management team tal-Maltacom, imma mil- lat ta' gvern dawn huma n-nies involuti u n-nies delegati mill-ministeru tiegħi biex jinnegozjaw.

U nimmaġina li f'xi ħin kien hemm ukoll il-pariri ta' l-Attorney General.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiġifieri jekk qed nifhem sew, apparti mill-persuni li semma l-Ministru, kien hemm ċirkostanzi oħrajn li fihom uffiċjali fil- ministeru kellhom kuntatti separati mal-partners barranin, 'il hinn mill- ħidma tan-negotiating team?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Interpellant ikun aktar speċifiku nkun nista' nagħtih tweġiba, Sur President.

Nista' ngħidlek li anke jien personalment iltqajt diversi drabi man-nies tat-Tecom, li huma wkoll l- istess nies li qed imexxu l-proġett ta' SmartCity.

Jiġifieri f'dak is-sens ir-risposta hija iva.

Fis-sens ta' negozjati dawn kienu n-nies delegati biex jinnegozjaw.

Jekk l-Onor.

Brincat jixtieq jirriferi għal xi każ speċifiku dwar xi persuna speċifika, m'għandi l-ebda problema biex nirrispondih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Napprezza l-overlap li hemm bejn l-interessi min-naħa tagħhom - mhux min-naħa tal-Gvern Malti - ma' SmartCity u dan il-proġett, imma li kont qed nistaqsi hu jekk kienx hemm kuntatti min-naħa ta' persuni, anke fil-ministeru, fil-kuntest tal-privatisation tal-Maltacom u mhux fil- kuntest tat-taħditiet li setgħu saru fir-rigward ta' SmartCity.

Għax kelli rapporti - jistgħu jkunu skorretti għax jiena ma nħobbx nagħmel stat ta' fatt oġġett li nkun neċessarjament smajt bih - li kien hemm kuntatti bejn nies fis-segretarjat tal-ministru ma' dawn il-persuni li kienu interessati fil-Maltacom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dwar in-negozjati, ħlief għall-kuntatti awtorizzati lill-assistent personali tiegħi - għax hu l-policy head fil-ministeru - safejn naf jien ħadd ma kien involut mill-ministeru jew mis-segretarjat tiegħi.

Pero' ovvjament, biex inkun qiegħed nagħmel the dot on the i's, communications people f'xi stadju, meta ġejna biex inħabbru, ikunu tkellmu magħhom fuq xi communications plan u tifhimha li s-segretarju tiegħi ma setax ma jkunx involut biex jagħmel l-appuntamenti.

Pero' apparti dawn id- domestichezzi ta' kuljum, ħadd ma kien involut as far as I know f'dawn in- negozjati ħlief jien u l-assistent personali tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: B'risposta għal mistoqsija li għamilt xi ġimgħat ilu, il- Ministru kien tani lista ta' kumpanniji oħrajn li fi stadju jew ieħor kienu qed jiġu kkonsidrati bħala prospective shareholders jew bidders għall- Maltacom.

Li ħareġ ċar kien li l-unika kumpannija li tista' tissejjaħ a strategic partner hija dik li tidher li se tieħu l-Maltacom.

Ma jidhirlux il-gvern illi l-fatt illi minn tant kumpanniji spiċċa b'għażla ta' kumpannija waħda biss u għażel - ma rridx ngħid li kellu jagħżel - l-unika kumpannija li serjament kienet tikkwalifika bħala strategic partner, setgħet dgħajfet in-negotiating powers tal-gvern?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma nistax jien fuq livell ta' teorija ma naqbilx ma' sitwazzjoni ipotetika fejn għandek 20 bidder li jvarjaw mill-ikbar kumpannija tad-dinja tal-komunikazzjoni sa l-iżgħar kumpannija li tista' tinteressa ruħha.

Pero' jekk inkun saqajja ma' l-art, id-diffikulta' li jiena dejjem kelli mill-bidunett u ġiet risposta biss meta wasalna għall- final bids, kienet proprju din.

L-Onor.

Brincat u jien, it-tnejn li aħna ma nħobbux inkunu assolutisti ħafna drabi, pero' x'inhu l-aħjar strategic partner għal dan il-pajjiż?

Jekk tiġi d-Deutsche Telecom, kif tħares lejn Malta?

Qed insemmi d- Deutsche Telecom, imma tista' tkun France Telecom jew diversi oħrajn.

Jekk tiġi xi kumpannija kbira, aħna se nispiċċaw bħala ħolqa żgħira ġo kumpannija li għandha interessi ħafna iktar wesgħin minn dawk Maltin?

Allura jaqbillek ikollok dawn it-tip ta' kumpanniji li jagħmlu l-bidding?

Jew trid lil xi ħadd li dawn il-livelli pjuttost ma jilħaqhomx, pero' għandu n-know-how neċesssarju, kemm finanzjarju kif ukoll tekniku, li jista' minn Malta jibni strateġija reġjonali?

Din id-diffikulta', Sur President.

Issa fl-istadju tal-bidu, fil-pre-bids, minbarra t-Tecom kien hemm żewġ kumpanniji oħra - mhux se noqgħod insemmihom għax ma tefgħux bid, pero' naħseb li l-Onor.

Brincat mill-ewwel jinduna għal min qed nirriferi – b'interessi reġjonali qawwijin.

Allura f'dak l-istadju, il-gvern kien iffaċċat b'sitwazzjoni pjuttost tajba għax kellu tliet kumpanniji li m'humiex Maltin jew xi nies kbar, imma fir-reġjun fejn joperaw jew fl-area ta' l-operazzjoni tagħhom kienu serious players.

It-tlieta li huma dehru li kellhom ukoll l-abilita' teknika, iżda wieħed minnhom kien għaddej minn perijodu finanzjarju diffiċli ħafna u fil-fatt kien se jibqa', ma jibqax, eċċ. eċċ. ...

Meta ġejna għall-final bid, kien evidenti li ġejna f'sitwazzjoni fejn kellna investitur finanzjarju u wieħed illi huwa investitur strateġiku.

Issa dan affettwa jew ma affettwax the final outcome, Sur President?

Li l-gvern ftit li xejn kellu ma' min jinnegozja ħlief ma' persuna waħda, naħseb li jkolli naqbel ma' l-Onor.

Brincat.

Dan affettwa?

Ma naħsibx li affettwa għax the final result hu għal kollox viċin dak li tlaqna biex nagħmlu.

Allura jekk il-kwestjoni kollha tinkwadraha bħala aspettattiva, nasal biex ngħid li l-aspettattivi tal-gvern fl-aħħar mill-aħħar intlaħqu kollha.

Konna nkunu f'pożizzjoni aħjar ta' negozjati li kieku flok wieħed kellna tnejn?

Naħseb li r-risposta hija self-evident.

Pero' ir-risposta hija daqstant self-evident meta tgħid: Jiena xi tlaqt biex nipprova nġib u fil-fatt x'ġibt?

CABLE TELEVISION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid-dekasteru tiegħu li jagħmlu użu mis-servizz tal-Melita Cable?

Min huma?

Kemm kienet l-ispiża bejn l-2004 u l-2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-ebda mpjegat fil-ministeru tiegħi ma jagħmel użu mis-servizzi tal-Melita Cable Television.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba siefru l-membri tal-private staff tiegħu bejn l-2004 u l-2005 ?

Fejn marru?

X'kienet ir-raġuni?

Kemm flus ingħataw għal kull safra?

Kien hemm xi ħadd minnhom li siefer first-class jew business-class?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KAROZZI UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-karozza uffiċjali tiegħu u s-second car humiex government-owned jew mikrija?

Kemm huma mikrija kuljum l-imsemmija karozzi?

F'każ li huma government-owned, jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża għall-manutenzjoni ta' l-imsemmija karozzi matul l-2004 u l- 2005?

F'dan l-istess żmien inkriet xi karozza oħra għall-użu tiegħu temporanju?

Kemm inkriet kuljum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-karozza ufficjali hija government-owned u s-second car hija on lease Lm7.61 kuljum.

L-ispiża għall-manutenzjoni u r-repairs tal-karozza uffiċjali fil-2004 kienet ta' Lm854 filwaqt li l-ispiża għas- sena 2005 telgħet għal Lm3,570.

Fis-sena 2004 inkriet Mercedes għal tlett ijiem bil-prezz ta' Lm 88.50, waqt li fis-sena 2005 inkriet Mercedes għal ħamest ijiem bil-prezz ta' Lm147.50 fil-perijodu li l-karozza uffiċjali kienet għat-tiswija.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm mobile phones inxtraw għall-użu personali tal- membri ta' l-istaff fl-uffiċċju tiegħu matul is-snin 2003, 2004 u 2005?

Kemm minn dawn is-settijiet inxtraw bi prezz 'il fuq minn Lm50, Lm100, Lm150 u Lm200?

Jista' il-Ministru jikkonferma jekk kienx hemm xi membri mis-segretarjat privat tiegħu li f'dan il-perijodu xtraw iktar minn mobile set wieħed?

Kemm-il wieħed inxtara u b'liema prezz?

ONOR.

AUSTIN GATT: B'kollox fis-snin 2003, 2004 u 2005 inxtraw seba' mobile phones bi prezz average ta' Lm 187.

Dawn il-mobile phones inxtraw skond il-provvedimenti tal-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-uffiċjali fis- segretarjat tal-ministeri u segretarji parlamentari.

Kopja ta' dawn il-kondizzjonijiet kienet tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi membru mill-istaff privat tiegħu li għandu aktar minn mobile phone wieħed għall-użu uffiċjali tieġħu u iktar minn fixed line waħda fir-residenza tiegħu?

L-ammont minfuq qabeż l-Lm400 matul l-2004 u l-2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minkejja li hu għal kollox irrilevanti kemm linji tat- telefon għandha persuna, ninforma lill-Onor.

Interpellant li tliet uffiċjali fis-segretarjat tiegħi għandhom iżjed minn mobile phone wieħed filwaqt li wieħed għandu wkoll żewġ linji fissi tat-telefon.

L-ispiża qabżet Lm400 f'kull każ matul is-l-2004 u l-2005.

TURISTI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm turisti qattgħu btala f'Għawdex fil-perijodu ta' bejn Jannar u April 2006?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-aħħar ħames snin?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): L-aktar statistika riċenti ta' turisti li qattgħu btala f'Għawdex tkopri l-perijodu bejn Jannar u Marzu 2006.

It-total ta' turisti kien ta' 3,769.

Fis-sena 2005, it-total ta' turisti li qattgħu btala f'Għawdex f'dan il- perijodu kien ta' 3,965.

Statistika għas-snin preċedenti ma kenitx ippubblikata mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika.

L-istatistika dwar Għawdex ma tiġix ippubblikata xahar b'xahar mill- uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika iżda b'mod kumulattiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni ta' din il-qabża?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naturalment ma tistax tagħmel paragun tan- numru ta' turisti li jżuru l-pajjiż f'perijodu ta' tliet xhur biss, anke għax ġieli jinzerta l-Għid u ġieli le.

Fil-fatt is-sena l-oħra l-Għid ġie f'Marzu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, lukandiera Għawdxin baqgħu mistagħġba meta raw din ir-risposta għax kien hemm qabża kbira fuq is-sena ta' qabel.

Fil-fatt staqsewni fejn qed imorru dawn it-turisti peress li kemm huma u kif ukoll dawk li jikru l-irziezet, qalu li għandhom occupancy inqas minn tas-sena ta' qabel.

Jista' il-Ministru jispjega l-qabża li tidher fl-istatistika?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant irid japprezza li l- istatistika tinġabar mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika skond l- informazzjoni li jagħtu l-istess turisti qabel ma jitilqu minn Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Allura dawn it-turisti qegħdin jgħidu li qed imorru Għawdex meta attwalment m'humiex qegħdin imorru Għawdex?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, din l-istatistika tinżamm b'mod korrett u dan huwa ppruvat meta taraha fuq perijodu ta' sena.

Naturalment l-istatistika m'hijiex relatata ma' xi proprjetajiet partikolari u dejjem irridu nużawha bħala gwida.

Għalkemm ikolli nistqarr li meta l-istatistika turi xi tnaqqis, ħadd ma joħroġ jesprimi xi dubju min- naħa ta' l-oppożizzjoni dwar il-korrettezza taċ-ċifri, kif jien ma kellix dubju lanaqas li fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena, in-numru ta' turisti kien inqas mill-ewwel tliet xhur tas-sena l-oħra, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Apparti mill-battibekki u l-battuti li nistgħu ngħaddu lil xulxin, l-istatistika qed turi qabża tant kbira fuq is-sena ta' qabel li l-lukandiera qegħdin jistaqsu fejn qegħdin imorru dawn it-turisti.

Ġaladarba s-settur ta' l-akkomodazzjoni qed jgħidilna li għandhom level of occupancy inqas minn ta' qabel, sinjal li hemm xi ħaġa li ma treġix.

Nistaqsi: Din l-informazzjoni tinġabar mill-NSO f'Għawdex speċifikament?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Safejn jien informat, il-metodoloġija hija dejjem ta' survey għax naturalment ma tistax tmur fuq kull turist u tistaqsih fejn ikun mar joqgħod.

Id-diskrepanza li ġieli jkun hemm bejn l- istatistika li jagħti l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika u x'ikunu qed jgħidu l-lukandiera fuq livell ta' occupancy, trid taraha fil-kuntest ta' alternative accommodation.

Napprezza li fil-kumment tiegħu, b'riferenza għal Għawdex, l-Onor.

Bartolo qal li anke s-settur tal-farmhouses kien qed jirrapporta okkupanza inqas, imma jiena m'għandi l-ebda raġuni għalfejn niddubita miċ-ċifri miġbura mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika.

Naturalment kulħadd jixtieq li jkun hemm ħafna aktar turisti f'Għawdex, pero' ngħid ukoll li meta nżur Għawdex u nifhem il-ħteġijiet tiegħu, ma nistax ma ninnutax ukoll li l-proprjetajiet prinċipali tat-turiżmu għamlu - jew qegħdin fil- proċess li jagħmlu - applikazzjoni għal proġetti futuri fil-każ tal-proprjeta' tagħhom.

Jiġifieri l-industrija tat-turiżmu ġewwa Għawdex qiegħda hi stess tara li hemm futur f'dan il-qasam.

REĠISTRU TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni kien hemm jirreġistraw għax-xogħol f'Għawdex matul il-perijodu ta' bejn Jannar u April 2006?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu għall-aħħar ħames snin?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat hekk :-

|Sena|Janna|Frar|Marzu|Apri| | |r | | |l | |2002|510 |509 |501 |493 | |2003|565 |558 |558 |546 | |2004|639 |631 |620 |592 | |2005|737 |706 |702 |701 | |2006|722 |719 |693 | |

Informat ukoll li ċ-ċifri għax-xahar ta' April 2006 għadhom ma ġewx ippubblikati.

DROGA FIL-ĦABS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Aġent Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Aġent Prim Ministru jgħid kemm droga nqabdet fil-ħabs is-sena l-oħra u fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG (Aġent Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Kien hemm 34 okkażjoni matul l-2005 meta nstab xi materjal suspettuż ġewwa l-ħabs, filwaqt li sa l-10 ta' Mejju ta' din is-sena kien hemm 13.

Id-dipartiment ma jkollux informazzjoni dwar il-kwantita'.

ŻWEĠIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Aġent Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Aġent Prim Ministru jgħid kemm żweġijiet ġew irrapportati s-sena l-oħra u din is-sena, inkluż żweġijiet biċ-ċivil?

ONOR.

TONIO BORG: Fir-reġistru pubbliku ta' Malta u dak ta' Għawdex ġew reġistrati dawn iż-żweġijiet bejn l-1 ta' Jannar, 2005 u t-30 ta' April, 2006:

| |Sena |Bil-Kni|Biċ-Ċi|Total| | | |sja |vil | | |Malta |2005 |1852 |336 |2188 | | |2006 | 594 |114 | 708| |Għawde|2005 | 115 | 43 | 158| |x | | | | | | |2006 | 14 | 9 | | | | | | |23 |

BARRANIN F'MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Aġent Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Aġent Prim Ministru jgħid kemm persuni barranin hawn jgħixu Malta legalment u minn liema pajjiż huma?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-preżent hawn 17,611-il persuna ta' nazzjonalita' barranija li għandhom il-karta ta' l-identita' bħala residenti f'Malta, skond l-Att dwar il-Karta ta' l-Identita', Kap. 258 tal- Liġijiet ta' Malta.

Minn dawn 9,568 huma minn pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn jinkludu l-konjugi/tfal ta' ċittadini Maltin, residenti permanenti, barranin li jaħdmu Malta bil-permess, oħrajn b'estensjoni tal- visa u studenti barranin, eċċ.

Mhux bilfors li persuna b'karta ta' l-identita' fil-fatt tkun qed tgħix Malta.

QBID TA' DROGA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Aġent Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Aġent Prim Ministru jgħid kemm droga nqabdet is-sena l-oħra u x'kienet?

X'inqabad din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: L-ammont u t-tip ta' droga li nqabdet mill-pulizija matul l-2005 u bejn Jannar u April ta' din is-sena huwa kif jidher hawn taħt:

|2005|Cocaine |6kg | | | |398.1g | | |Heroin |15kg | | | |487.2g | | |Cannabis |19kg | | |resin |662.86g | | |Cannabis |1kg | | |grass |886.6g | | |Cannabis |3 plants | | |plants | | | |Ecstacy |17,273 | | | |tablets | | |LSD |3 | | | |micro-dot| | |Amphetami|1kg | | |ne | | | |DHC |26 | | | |tablets | | |Dalmaine |10 | | | |tablets | | |Halcion |4 tablets| | |Valium |2 tablets| | |Tramal |1 tablet | | |Methadone|250ml |

|2006|Cocaine |997.5g | |* | | | | |Heroin |1kg | | | |733.8g | | |Cannabis |30kg | | |resin |230.95g | | |Cannabis |19.5g | | |grass | | | |Ecstacy |355 | | | |tablets | | |Valium |2 tablets| | |DHC |68 | | | |tablets | | |BZP |70.5 | | | |tablets |

*sa l-aħħar ta' April.

STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn tfal barranin fl-iskejjel Maltin sal-livell sekondarju u minn liema pajjiż?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 110 ta' l-2006 - Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir- regolamenti dwar logħob minn distanza.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, aktar minn ħaġa oħra, nixtieq nagħmel riferenza għal rapport li hemm f'paġna 13 fil-ħarġa tal-lum tal-gazzetta "The Malta Independent" għal domanda parlamentari li saret mill-Onor.

Noel Farrugia u li ġiet imwieġba mill-Ministru Jesmond Mugliett.

Min għamel dan ir-rapport mhux biss ma kienx fidil lejn ir-risposta li ngħatat imma saħansitra vvinta wkoll affarijiet li ma jidhru mkien fir-risposta.

Jien m'iniex wieħed li nħobb inqanqal ksur ta' privileġġi u lanqas inħobb nitlob lilek bħala Speaker sabiex tagħmel l-investigazzjonijiet neċċessarji.

Tant hu hekk li f'19-il sena qatt m'għamilt talba bħal din, pero' illum qiegħed nitolbok sabiex tinvestiga dan ir-rapport partikolari.

Għaldaqstant qed ngħaddilek kopja tal-paġna 13 ta' "The Malta Independent" tal-lum kif ukoll kopja tar-risposta parlamentari li ngħatat il-bieraħ mill- Onor. Jesmond Mugliett u nitolbok sabiex tieħu l-miżuri skond kif jidhirlek inti li huwa xieraq.

MR SPEAKER: Naturalment is-Sedja tieħu nota ta' dak li ntqal u tagħmel appell għal darb'oħra sabiex il-media tkun fidila fir-rapporti tagħha.

Il- Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, naħseb li dan m'huwiex każ ta' rapport li ma kienx fidil lejn dak li ntqal.

Naħseb li kull wieħed minna f'din il- Kamra jista' jilmenta xi darba jew oħra li dak li jkun intqal hawnhekk ma jiġix irrapportat b'mod fidil.

Fil-fatt xi kultant tagħmel nofs siegħa jew siegħa titkellem u jkollok biss żewġ linji ta' rapport u allura dak żgur ma jkunx rapport fidil lejn dak li tkun għedt.

Madankollu hawnhekk għandna każ fejn ġew miżjuda affarijiet mar-risposta li ngħatat mill-Onor.

Mugliett li qatt ma ntqalu minnu.

U għalhekk qiegħed nitolbok sabiex tagħmel l- investigazzjonijiet neċċessarji.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tieħu nota ta' dak li ntqal.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-INTERMEDJARJI FL-ASSIGURAZZJONI

INSURANCE INTERMEDIARIES BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-24 ta' April, 2006 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo huwa in possession u nitolbu jkompli bid-diskors tiegħu..

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, fl-aħħar diskussjoni li kellna fuq dan l-abbozz ta' liġi kont qiegħed nagħmel il-punt fuq il-ħtieġa li f'pajjiżna ndaħħlu l-ħarsien tal-konsumatur anke f'dan il-qasam ta' l- assigurazzjoni.

Dan huwa servizz li qed jipprovduh il-kumpanniji ta' l- assigurazzjoni kif ukoll il-banek.

Fil-fatt, il-qasam ta' l-assigurazzjoni qiegħed jiżdied ħafna u dawn qegħdin jagħmlu minn kollox sabiex jipprovaw iħajru aktar klijenti jitfgħu flushom fi skemi ta' investiment u fi skemi ta' assigurazzjoni kważi f'kull qasam tal-ħajja.

Tant hu hekk li issa m'għadhomx isiru biss skemi ta' assigurazzjoni fuq il-proprjeta' u s-saħħa iżda anke f'oqsma oħra tal-ħajja.

Ninsab kważi ċert li dak li qed jiġri f'pajjiżi oħra aktar avvanzati u akbar minna f'dan il-qasam, fejn banek u kumpanniji ta' l-assigurazzjoni joħorġu ħafna skemi u prodotti finanzjarji u ta' assigurazzjoni sabiex kemm jista' ikun iwebblu iżjed u iżjed nies ħalli jixtru dawn il-prodotti u dawn l-iskemi anke jekk dawn ma jkunux bilfors tajbin għalihom, jiġri wkoll f'pajjiżna.

Sfortunatament f'pajjiżna għandna problema serja għaliex ftit għandna sforzi serji minn xi settur jew ieħor sabiex jaħsbu fl-interess tal- konsumatur.

Għandna banek b'saħħithom ħafna u li qed jagħmlu profitti kbar fi żmien meta ħafna miċ-ċittadini jinstabu magħsura u fi żmien fejn l- ekonomija qiegħda tikber b'mod żgħir wisq.

Madankollu l-banek ġmielhom jagħmlu profitti kbar, liema profitti żgur li m'għandhomx jittieħdu bħala xi indikatur ta' kemm sejra tajba l-ekonomija tagħna iżda għandhom jittieħdu biss fuq kemm sejrin tajjeb il-banek.

Min-naħa l-oħra mill- awtoritajiet li għandna – bħar-regolatur u bħall-awtorita' għas-servizzi finanzjarji - ftit naraw sforzi min-naħa tagħhom sabiex jiftħu għajnejn il- konsumatur mill-prodotti u mill-iskemi li jkunu qegħdin jiġu offruti f'pajjiżna.

F'pajjiżi barranin insibu li għandhom għodod differenti sabiex jieħdu ħsieb il-konsumaturi tagħhom.

Għandhom il-gvern innifsu li jkollu dipartiment b'saħħtu tal-konsumatur, fejn mhux sempliċement jiddefendi l-ħarsien tal- konsumatur iżda jieħu wkoll l-inizjattivi sabiex kemm jista' ikun ma jħallix lill-konsumatur jinqabad fi skemi finanzjarji u ta' assigurazzjoni ta' ingann.

Dawn ma jħallux li l-ewwel jinqabdu u mbagħad wara jaraw x'jistgħu jagħmlu imma jieħdu l-passi minn qabel.

Barra minn pajjiżna għandna wkoll ġurnaliżmu u xandir li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħed jiddedika parti mir-riżorsi tiegħu fuq rapportaġġ fil-qasam finanzjarju.

Il-qasam finanzjarju qiegħed jikber fil-ħajja ta' kull pajjiż u allura l- ġurnali u l-mezzi tax-xandir qed iħossu l-bżonn li jagħmlu programmi fejn jispjegaw aktar il-mod ta' kif jaħdem dan is-settur.

Dan għaliex għalmin ma jkunx ħa taħriġ jew edukazzjoni speċjalizzata fil-qasam tal-finanzi, faċilment jista' jiġi ngannat minn dak li jkunu qegħdin joffru istituzzjonijiet finanzjarji u għaqdiet ta' l-assigurazzjoni.

Fil-fatt ħafna minn dak li joffru jirreklamawh b'mod seduċenti biex kemm jista' jkun jipprovaw jaqbdu l-klijenti imma mbagħad, lil hinn mill-qoxra tleqq tar- riklami, x'ħin tara l-iskemi nfushom issib li jkunu miktubin b'lingwaġġ li l-lajċi – dawk li ma jkunux tħarrġu u studjaw fil-qasam finanzjarju – ftit li xejn ikunu jistgħu jifhmuh.

Sur President, min-naħa l-oħra f'pajjiżna m'għandna l-ebda sforz serju sabiex il-poplu Malti u Għawdxi jiġi edukat fil-qasam finanzjarju u b'hekk jifhmu iżjed il-mod ta' kif taħdem id-dinja finanzjarja.

Għaldaqstant il- konsumaturi Maltin u Għawdxin huma aktar vulnerabbli sabiex jinqabdu fi skemi u prodotti ta' l-assigurazzjoni u ta' servizzi finanzjarji li minnhom jitilfu l-investiment u t-tfaddil li jkunu għamlu wara ħajja iebsa ta' xogħol.

Nerġa' ngħid li f'pajjiżna la għandna regolatur, la għandna gvern, la għandna uffiċċju tal-konsumatur u lanqas għandna ġurnali jew mezzi tax- xandir li jistudjaw, josservaw u jissorveljaw x'ikun qed jiġri f'dan il- qasam ħalli jiftħu għajnejn il-konsumaturi qabel dawn ma jingidmu.

F'kull pajjiż, inkluż f'Malta u Għawdex kellna u għad għandna persuni li ngidmu mill-iskemi u mill-prodotti li joffrulhom.

Dawn ipenġuhomlhom bħala sbieħ ħafna u bħala xi ħaġa li se ġġibilhom ħafna flus, iżda mbagħad ftit wara jirriżulta li minflok ma kien investiment li ħalla ħafna flus, kien biss investiment li spiċċa faqqarhom mit-tfaddil li jkunu għamlu.

Għaldaqstant naħseb li f'pajjiżna għandna bżonn - veru fiċ-ċokon u fil- limitazzjonijiet tagħna - li nagħmlu ħafna aktar sabiex ikun hawn protezzjoni u strutturi adegwati li jaħdmu favur iż-żieda tal-ħarsien tal- konsumatur.

Dawn l-istrutturi għandhom idaħħlu għarfien fost il- konsumaturi sabiex ma jinqabdux bi prodotti li m'humiex adattati għalihom.

Issa hawnhekk mhux qed ngħid li dawn il-prodotti bilfors iridu jkunu foloz b'mod ċar bħal ħafna prodotti u skemi li kultant jaslulna b'mod differenti permezz ta' l-e-mails u mezzi elettroniċi oħra min-Niġerja u minn pajjiżi oħra fejn hemm suspetti kbar ta' korruzzjoni.

Li qed nirreferi hawnhekk huma għal affarijiet aktar fini minn hekk.

Sur President, mhux l-ewwel darba li banek jew persuni li jaħdmu f'dan il- qasam iħajru Maltin u Għawdxin sabiex jinvestu fi skemi ta' assigurazzjoni u fi skemi ta' investiment – fejn suppost jiftħulhom għajnejhom sabiex ma jingidmux – li fl-aħħar mill-aħħar il-klijenti jispiċċaw jingidmu.

Dan jagħmluh kemm banek, kemm stockbrokers u kemm konsulenti finanzjarji li jmisshom iġibu ruħhom aħjar.

Ovvjament mhux se nċappas lil kulħadd bl- istess żebgħa u bl-istess kritika għaliex ma jkunx ġust, pero' jekk wieħed janalizza x'ġara anke fil-qasam ta' l-Arġentina u fil-qasam ta' skemi oħra, isib numru ta' persuni Maltin u Għawdxin li llum spiċċaw f'sitwazzjoni ħażina ħafna.

Saħansitra naf anke b'persuni li spiċċaw bi breakdown ikrah minħabba li kienu tilfu t-tfaddil tagħhom ta' ħajja sħiħa wara li kien hemm min webbilhom jitfgħu flushom fl-Arġentina.

Mhux hekk biss, imma kien hemm min webbilhom anke meta l-affarijiet kienu jidhru ovvji li l-Arġentina ma kenitx iżjed post tajjeb fejn tinvesti u allura spiċċajna b'ammont ta' persuni li tilfu ħafna u ħafna flus.

Lanqas qiegħed ngħid biss għal dawn l-okkażjonijiet.

Għalhekk hemm bżonn li min-naħa tar-regolatur u min-naħa ta' l-awtorita' tas-servizzi finanzjarji jittieħdu l-inizjattivi sabiex tissorvelja sewwa xi jkun qiegħed jiġri f'dan il-qasam ta' prodotti li jkunu offruti anke liċ- ċittadini Maltin.

U fejn tara li jkun hemm prodotti li qed jiġu offruti li m'humiex ġusti u li m'humiex għall-ħteġijiet u għall-ġid tal-klijenti Maltin u Għawdxin jiftħulhom għajnejhom dwarhom.

Nerġa' ngħid li fil-każ ta' pajjiżna l-konsumaturi tagħna huma vulnerabbli ħafna għaliex il-livell ta' financial literacy huwa baxx ħafna.

Fil-fatt anke fis-sistema edukattiva formali tagħna ftit hemm mumenti fejn ngħallmu lill-istudenti tagħna fuq kif iħaddmu flushom u fuq kif jieħdu ħsieb il-finanzi tagħhom.

Barra minn pajjiżna hemm min daħħal din is-sistema bħala parti mill-life skills u mill-ħiliet li għandek bżonn sabiex ikollok ħajja li fiha kemm jista' jkun ma tbatix.

Allura minn naħa għandna livell ta' financial literacy baxx ħafna u min-naħa l-oħra għandna ġurnali u mezzi tax-xandir li ħafna drabi kulma jagħmlu huwa li jġorru r-reklami u l-istqarrijiet ta' dawn l-istituzzjonijiet ta' assigurazzjoni u ta' l-istituzzjonijiet finanzjarji.

Dawn ma jkollhomx artikoli li janalizzaw, jinterpretaw u li jagħtu pariri fuq x'qed jiġri f'dan il-qasam.

Għalhekk dan huwa nuqqas kbir f'pajjiżna.

Sur President, nifhem li għandna ħafna mill-organizzazzjonijiet tagħna tax- xandir u tal-ġurnali li għandhom riżorsi limitati ħafna u li m'għandhomx persuni bil-ħiliet meħtieġa sabiex janalizzaw dawn l-affarijiet u jirrapportaw dwarhom.

Pero' rridu naraw x'nagħmlu sabiex is-sehem tal- ġurnali u tal-media f'pajjiżna ma jservux biss ta' loudspeakers għall-ilħna b'saħħithom, li f'dan il-każ huma l-banek u l-kumpanniji ta' l- assigurazzjoni.

Per eżempju, il-Ħadd li għadda kont qiegħed nara l- gazzetta "Sunday Times" ta' Londra fis-sezzjoni finanzjarja bl-isem ta' "Money".

U proprju waħda mill-ġurnalisti ta' din il-gazzetta kienet qiegħda tinvestiga kif il-ħames l-akbar banek fl-Ingilterra kienu qed joħorġu ħafna prodotti bla siwi u li ma kenux adattati.

Din il-ġurnalista sejħitilhom "useless for an appropriate product", li sempliċement iservu sabiex iżidu l-qligħ diġa' kbir u esaġerat tal-ħames banek prinċipali ġewwa l-Ingilterra.

Dawn il-banek huma l-Barclays, in-NatWest u r-Royal Bank of Scotland, l-HSBC, l-HBOS u l-Bank of Scotland u l-Lloyds, li bejniethom din is-sena mistennija jagħmlu aktar minn ₤Stg.

33 biljun fi qligħ.

Barra minn hekk sas-sena 2015 dan il-qligħ mistenni jitla' għal madwar ₤Stg.50 biljun.

Fir-rapport tagħha din il-ġurnalista qalet hekk u se nikkwota:

"The banks make a large chunk of their profits from costly insurance policies and premium accounts.".

Fir-rapport tagħha nsibu analisi sħiħa ta' x'inhuma dawn l-insurance policies u l-premiums accounts.

Imbagħad il-ġurnalista Jessica Brown tikkonkludi r-rapport tagħha b'dan il-mod;

"The best way to avoid adding to their profits is to shun these products.".

Mela qiegħda tagħti parir lill-qarrejja sabiex ma jeħdux dawn il-prodotti għaliex mhux veru li qed isiru għall-ġid tal-klijenti u għall-ġid ta' min jixtri iżda jservu biss sabiex iżidu u jkabbru l-profitti tal-banek li diġa' f'pajjiżna huma esaġerati ħafna u qegħdin aktar jgħaffġu lill- klijenti u lill-konsumaturi Maltin.

Għalhekk fil-fehma tiegħi aktar kemm jiżviluppa dan il-qasam finanzjarju - dan il-qasam ta' l-assigurazzjoni u l- qasam ta' servizzi u prodotti finanzjarji oħra - aktar għandna bżonn li nibdew nieħdu ħsieb tal-konsumaturi.

B'hekk il-konsumaturi tagħna, li diġa' qed iħossuhom bla difiża f'oqsma oħra li huma inqas ikkumplikati fil- ħajja kummerċjali tagħna, jibdew jiġu difiżi anke fil-qasam finanzjarju.

Sentejn ilu saret analiżi internazzjonali ta' kif f'diversi pajjiżi - fosthom pajjiżi ewlenin fl-Ewropa, inkluż Malta – jinħolqu sitwazzjonijiet li fihom il-konsumaturi jiġu ngannati.

Dan l-istudju li sar fuq diversi pajjiżi kemm fl-Ewropa kif ukoll f'pajjiżi oħra bħall-Istati Uniti, il- Kanada u l-Awstralja, jirrikkmandaw diversi miżuri li għandhom jittieħdu għall-ħarsien taċ-ċittadini f'dan il-qasam.

U fost ir-rakkomandazzjonijiet li għamlu hemm dik ta' dipartiment tal-konsumatur li janalizza l-prodotti finanzjarji u ta' l-assigurazzjoni li jkunu qed jiġu offruti.

Dan id- dipartiment għandu jara jekk hemmx xi ngann f'dawn il-prodotti u jekk isib xi ħaġa suspettuża, għandu jiftaħ għajnejn il-konsumatur.

Dan l-uffiċċju għandu jservi ta' post minn fejn iċ-ċittadini, qabel ma jintrabtu ma' xi prodott ta' l-assigurazzjoni jew ma' xi servizz finanzjarju, ikunu jistgħu jmorru għal parir b'moħħhom mistrieħ li l-parir li se jieħdu se jkun wieħed ta' ġid għalihom.

Dan għaliex nafu li meta jkellmu lill-konsulent finanzjarju tagħhom, dan ikollu konflitt ta' interess għaliex ikollu l- interess li jbigħ dak il-prodott jew prodott ieħor simili tiegħu.

Minbarra hekk l-uffiċċju tal-konsumatur għandu jipprovdi mezz ta' ħarsien għall- konsumatur billi minn żmien għal żmien joħroġ glossarju ta' kliem li jintuża f'dan il-qasam ħalli n-nies jifhmu għal xiex deħlin.

Fil-fatt mhux l-ewwel darba li persuni jiffirmaw ftehim sabiex jidħlu għal xi skema ta' assigurazzjoni jew ta' servizz jew ta' prodott finanzjarju ieħor mingħajr ma jkunu fiehmu eżattament għal xiex deħlin.

Issa min ikun qiegħed ibigħ dan il-prodott għandu l-interessi tiegħu u għalhekk ipinġilhom l-affarijiet sbieħ.

Dak huwa r-reklamar, l-advertising u x- xogħol ta' min qiegħed ibiegħlek xi ħaġa.

Issa f'pajjiżna ċ-ċans li tieħu parir indipendenti huwa ċkejken wisq, speċjalment nerġa' ngħid minħabba li r-regolatur rari jiftaħ ħalqu meta f'pajjiżna jkunu qegħdin jiġu offruti prodotti ta' dan it-tip.

Ġieli kien hemm okkażjonijiet fejn ir-regolaturi ta' pajjiżna tkellmu xi ftit, pero' ġieli tkellmu tard wisq u allura tkellmu meta ħafna min-nies tagħna jkunu diġa' ingidmu.

Dawn ir-rakkomandazzjonijiet li hemm f'dan ir-rapport tat-task force li ħarġet fuq il-consumer protection in finanacial services and insurance policies isemmi l-bżonn li fl-iskejjel u fl-istituzzjonijiet edukattivi jiżdied il-mument fejn it-tfal, iż-żgħażagħ u anke l-adulti jkomplu l- edukazzjoni tagħhom f'dan il-qasam anke permezz ta' korsijiet informali jew korsijiet ta' l-adulti.

Dawn il-programmi ta' studju għandhom jiżviluppaw dak li jissejjaħ il-financial literacy fiċ-ċittadini għaliex aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħda tiżdied il-preżenza ta' kumpanniji finanzjarji jew ta' kumpanniji ta' l-assigurazzjoni fil-ħajja ta' kuljum.

U allura hemm bżonn li ċ-ċittadini jkunu nformati aħjar għal xiex qegħdin jimpenjaw ruħhom anke billi jsiru aktar familjari mal-kliem li jintuża u ma' l-iskemi li jintużaw sabiex ikunu jistgħu tassew iħarsu l-ġid u l- interessi tagħhom.

Rakkomandazzjoni oħra li tagħmel din it-task force hija dik li l-gvern jara li parti żgħira mill-qligħ li jagħmlu kumpanniji ta' l-assigurazzjoni, banek u kumpanniji oħra fil-qasam tas-servizzi finanzjarji tmur għall-fond ta' l-edukazzjoni tal-konsumaturi f'dan il-qasam.

B'hekk il-konsumaturi ma jkunux ibbumbardjati biss b'reklamar u b'marketing favur dawn il-prodotti u servizzi finanzjarji imma jkun hemm ukoll proġetti ta' edukazzjoni u ta' awareness raising f'dan il-qasam.

Huwa importanti li dan il-qasam jiġi żviluppat ħafna aktar milli huwa żviluppat għaliex nistgħu ngħidu li s'issa f'Malta l-ħarsien tal-konsumatur jeżisti f'livell dgħajjef ħafna.

Rakkomandazzjoni oħra li saret hija dwar il-mezzi tax-xandir u tal-ġurnali, fejn ħafna drabi dawn iservu bħala mezz ta' reklamar u ta' promozzjoni ta' prodotti finanzjarji u ta' skemi ta' assigurazzjoni iżda ftit li xejn joffru pariri jew analiżi ta' dak li jkun qiegħed jiġi offrut fis-suq.

Sur President, diġa' tajt l-eżempju ta' kif ċerti ġurnali ta' kwalita' fl- Ingilterra, bħalma huma l-"Observer" u s-"Sunday Times" diġa' qegħdin joffru dan is-servizz għall-qarrejja tagħhom.

Dan huwa importanti li jagħmluh għaliex nafu li banek u kumpanniji kbar finanzjarji jifformaw parti sostanzjali mid-dħul li għandhom dawn il-gazzetti u l-mezzi tax- xandir.

U allura huwa importanti ħafna li joffru servizz bħal dan fil- mument fejn qegħdin jinterpretaw, jinvestigaw u janalizzaw x'qed joffru dawn il-prodotti.

B'dan il-mod il-pożizzjoni tagħhom ikunu qed jeħduha mal- qarrejja tagħhom u mhux ma' min qiegħed jirreklama magħhom.

Ovvjament nafu li ftit huma dawk li lesti jigdmu l-id li titmagħhom.

Nafu wkoll li l- banek u l-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni jitimgħu u jipprovdu ħafna dħul għall-ġurnali u għall-mezzi tax-xandir.

Allura dawn jistgħu - biex nuża kelma li tista' tinstema' goffa – jixtru lill-gazzetti jew lil mezzi tax- xandir għaliex meta jkollok daqshekk dħul li ġej mill-banek u mill- kumpanniji ta' l-assigurazzjoni, ma tantx tkun lest li tigdem l-id li tagħtik x'tiekol.

Filwaqt li wieħed jifhem li l-gazzetti u l-mezzi tax-xandir iridu d-dħul tagħhom mir-reklamar u minn materjal ieħor ta' promozzjoni, huwa importanti wkoll li l-ġurnali joffru servizz ta' analiżi u servizz ta' interpretazzjoni lill-qarrejja tagħhom anke f'dan il-qasam.

Pajjiżna għadu dgħajjef ħafna f'dan il-qasam u ġurnalisti speċjalizzati fil-qasam tar- rapportaġġ finanzjarju ftit li xejn jeżistu.

Kultant ikollok xi opinjonista jew xi artikolista li jikteb fuq dan il-qasam imma ġurnalisti li jaħdmu full time u li huma professjonali f'dan il-qasam m'għandniex.

Din hija xi ħaġa li wieħed jista' jifimha minħabba ċ-ċokon u l- limitazzjonijiet tar-riżorsi tagħna, pero' wieħed jawgura li fiż-żmien li ġej, mat-tibdil li jridu jagħmlu l-ġurnali f'pajjiżna, dawn iservu bħala watchdogs demokratiċi billi joffru wkoll il-pariri tagħhom f'dan il-qasam.

Fil-fatt waħda mill-isfidi li għandhom il-ġurnali u l-mezzi tax-xandir f'pajjiżna għaż-żmien li ġej huwa dak li jservu ta' watchdogs demokratiċi u ta' strumenti li jħarsu liċ-ċittadini mill-abbużi politiċi u kummerċjali li jistgħu jsiru kontra tagħhom.

Sur President, jiena nagħlaq id-diskors tiegħi billi noffri s-solidarjeta' tiegħi ma' dawk il-ġurnalisti, fosthom Daphne Caruana Galizia u Saviour Balzan, li fil-ġimgħat li għaddew sofrew minn attakki fuqhom min-nies li pprovaw jaħarqulhom id-djar tagħhom.

Jiena ngħid li sabiex f'pajjiżna jkollna soċjeta' miftuħa u demokratika m'għandiex inħallu nies vjolenti, faxxisti u nażisti li jintimidaw u jitterrorizzaw lil dawk li jagħtu opinjonijiet differenti minn tagħhom.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Sur President, nixtieq ningħaqad mal-kollega tiegħi l- Onor. Evarist Bartolo sabiex nikkundanna jien ukoll l-aġir irresponsabbli u immatur li qiegħed isir fuq il-ġurnalisti li jagħtu servizz importanti f'dan il-pajjiż.

Ilejla xtaqt inkompli ma' dak li qed jingħad fuq din il- liġi dwar l-intermedjarji ta' l-assigurazzjoni.

Nibda billi nfakkar li s- sena 2005 rat numru ta' direttivi fl-Unjoni Ewropea, l-aktar dawk magħrufa bħala l-"Market abuse directive", il-"Prospectus directive" u l-"Pensions directive" mentri fis-settur ta' l-assigurazzjoni l-Unjoni Ewropea tat ħarsa lejn id-direttiva msejħa "insurance mediation.

Din il-liġi tikkonsolida r-regolamenti dwar l-intermedjarji ta' l-assigurazzjoni kollha u tinkludi emendi għas-settur finanzjarju kollu.

F'dan il-kuntest tidħol l-Insurance Business Act.

Inħoss li dawn l-emendi għandna bżonnhom għaliex illum li Malta daħlet fl- Unjoni Ewropea, fil-qasam ta' l-assigurazzjoni aħna miftuħin bħal pajjiżi oħra.

Għalhekk l-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi huma tnejn.

L-ewwel wieħed huwa dak li nikkonsolidaw l-attivitajiet ta' l-intermedjarji fl- assigurazzjoni li jseħħu f'Malta u sabiex ninkludu f'liġi waħda t-taqsimiet ġodda li huma bżonnjużi fid-dawl ta' l-iżviluppi kemm lokali u kemm internazzjonali fis-settur ta' l-assigurazzjoni.

It-tieni għan ta' din il- liġi huwa li nimplimentaw id-direttiva 2002/92/EC tal-parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta' Diċembru, 2002 fuq il-medjazzjoni ta' l- assigurazzjoni, dik li hija magħrufa bħala d-direttiva tal-medjazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, kif diġa' qal is-segretarju parlamentari, il-gvern dejjem ta widen lill-partijiet kollha konċernati għaliex dan huwa gvern li dejjem ħass li għandu jikkonsulta ma' min huwa fis-settur.

Għal din il-liġi l- gvern ikkonsulta mal-partijiet kollha li huma nvoluti fis-servizzi finanzjarji, bħalma huma l-financial services consultation council, l- association of insurance agents, l-association of insurance brokers, il- Lloyds Malta limited u l-Malta insurance association.

Dan l-eżerċizzju ta' konsultazzjoni sar mill-MFSA.

Ta' min jgħid li s-serivzzi ta' l- assigurazzjoni f'dan il-pajjiż kibru sostanzjalment f'dawn l-aħħar snin u dan jirrifletti wkoll il-qagħda stabbli tal-pajjiż għaliex f'ambjent bħal dan normalment ikun hemm servizzi finanzjarji b'saħħithom.

Fil-fatt fis- sena 2004 il-premium domestiku tal-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni kien madwar Lm108 miljuni.

Dan kien jikkonsisti f'Lm50.14 miljuni f'general business premiums, żieda ta' 8.6% fuq is-sena 2003 u jirrapreżenta wkoll 2.7% tal-prodott gross domestiku skond il-market prices.

Kien hemm ukoll Lm57.68 miljuni fi premiums tal-life business, qabża sinifikanti ta' 22.5% fuq is-sena 2003 u li tirrappreżenta 3.2% tal-prodott gross domestiku.

Ta' min ifakkar ukoll li s-settur ta' l-assigurazzjoni f'dan il-pajjiż jimpjega madwar 1,000 ruħ, 791 bħala full-timers u 158 bħala part-timers, jiġifieri 18% ta' l-impjiegi fis-settur finanzjarju kollu, li huwa perċentwal kbir mhux ħażin.

Kif kulħadd jista' jara l-gvern huwa kommess li jħares b'serjeta' kbira lejn is-settur tas-servizzi finanzjarji għaliex jemmen li huwa settur li 'l quddiem jista' jiżviluppa ħafna aktar f'pajjiżna.

Ifisser ukoll li l- gvern waħdu ma jista' jagħmel xejn, u fil-kamp ta' l-assigurazzjoni żgur li għandu bżonn l-integrita' u l-kompetenza tal-business leaders u ta' kull ħaddiem li jagħrfu u jaħtfu l-opportunitajiet li jiġu quddiemhom.

Dan qed ngħidu għaliex xi kultant ninsew kemm huwa importanti l-qasam ta' l- assigurazzjoni.

Aktar 'il quddiem se nibdew nisimgħu ħafna aktar fuq ir- responsabbilitajiet kbar li se jkollhom il-kumpaniji ta' l-assigurazzjoni f'pajjiżna għaliex malli nibdew niddiskutu l-liġi tal-pensjonijiet, dawn il- kumpaniji se jidħlu f'diskussjoni mal-gvern ħalli niżguraw li jagħtuna s- serħan il-moħħ li magħhom nistgħu ninvestu.

Niftakar li meta kont ngħix fl- Istati Uniti kont nagħmel żjara kull sena lill-kumpanija ta' l- assigurazzjoni u tħoss li meta tmur għandhom tkun qisek mort għand xi ħadd importanti.

Dan għaliex tkun sejjer tiddiskuti l-mod ta' kif se tinvesti l- futur tiegħek, li hija xi ħaġa essenzjali.

Sur President, meta nitkellmu fuq l-assigurazzjoni ħafna minna għadna naħsbu biss fuq l-assigurazzjoni tal-karrozzi.

Ovvjament hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu biss fuq din il-parti ta' l-assigurazzjoni għaliex is-suġġett huwa ħafna akbar minn hekk.

Pero' ladarba qegħdin insemmu l-karozzi nittama li din il-liġi forsi sservi ta' springboard ħalli jkollna leġislazzjoni serja li tindirizza l-problema ta' karozzi li m'humiex insured.

Issa ħalli nitkellmu wkoll fuq il-konsumatur għaliex fl-aħħar mill- aħħar liġi bħal din trid ssir għall-ġid tal-konsumatur u li tkun consumer oriented.

Dan huwa importanti ħafna għaliex jekk ninsew lill-konsumatur, il-kumpannija ta' l-assigurazzjoni ma tkunx effettiva.

Għalkemm f'Malta m'hawnx ombudsman għas-servizzi finanzjarji, irridu ngħidu li għandna l- consumer complaints manager.

Nixtieq infakkar li fis-sena 2005, 70% tal- complaints li daħlu fl-uffiċċju tiegħu kienu dwar l-assigurazzjoni, u dan jindika biċ-ċara għalfejn liġi bħal din għandha ssir.

Il-consumer complaints manager għandu tliet funzjonijiet prinċipali.

L- ewwel waħda hija dik li jinvestiga l-complaints li jsiru mill-konsumatur privat u li huma relatati mas-servizzi finanzjarji jew mat- transazzjonijiet, u t-tieni sabiex toffri edukazzjoni fil-qasam tas- servizzi finanzjarji li hawnhekk diġa' tkellimna dwarha.

U t-tielet funzjoni hija dik li jwieġeb għall-mistoqsijiet li l-pubbliku jista' jkollu fuq servizzi finanzjarji.

Hawnhekk nixtieq nitkellem ftit dwar l- assigurazzjoni fuq is-saħħa għaliex bħala tabib din hija xi ħaġa li tolqotni direttament.

Fis-sena 2005 l-uffiċċju tal-consumer complaints intalab li jidħol f'diversi każi ta' assigurazzjoni fuq is-saħħa.

Dan huwa suġġett delikat ħafna u m'huwiex faċli li wieħed jaqta' linja dritta u jgħid dan tajjeb u dan ħażin, għaliex kull każ huwa differenti.

Ovvjament dan il-qasam ta' l-assigurazzjoni huwa forsi l-aktar wieħed li jolqot b'mod dirett – kollha jolqtu direttament għaliex anke l-assigurazzjoni fuq il- karozzi tolqot direttament – lill-bniedem għaliex jirrigwardja proprju s- saħħa tiegħu.

U jiena nemmen li fejn tidħol is-saħħa, ma joqgħod xejn!

Wieħed jifhem li l-assigurazzjonijiet dwar is-saħħa fl-aħħar mill-aħħar żgur li ma jsirux bl-intenzjoni li jagħmlu t-telf.

Dawn joperaw f'forma ta' business, imma joffru serħan il-moħħ għall-persuna li tkun qiegħda tassigura ruħha magħhom.

Madankollu f'dan il-qasam jidħlu ħafna komplikazzjonijiet, u xi kultant aħna t-tobba nħossu li kemm aħna u kemm il- pazjenti tagħna ma nkunux fdati minn dawn l-kumpaniji.

F'dan it-tip ta' assigurazzjonijiet l-ewwel ħaġa li jagħmlu huwa li jistaqsuk ħafna affarijiet personali biex isiru jafu kollox fuqek.

Niftakar li xi ftit tal-ġimgħat ilu smajt lill-Onor.

George Vella jitkellem fuq dan is-suġġett.

Huwa importanti li noqogħdu attenti li fejn tidħol assigurazzjoni nżommu ċerti dettalji għalina għaliex jekk il-bniedem ma jżommx mistur ċertu tagħrif dwar saħħtu tkun qiegħda ssir intrusion fuq il-privatezza tiegħu.

Sur President, m'huwiex faċli li wieħed jaqbad jgħid li għandu z-zokkor jew li għandu l-cholesterol jew inkella jgħid x'tip ta' x-ray għandu bżonn jew inkella li għaddej minn xi dipressjoni ma xi ħadd li lanqas biss jafu.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li n-nies li jiġu bil-karta ta' l- assigurazzjoni għandna t-tobba ma jkunux jafu min qed jaqraha.

Per eżempju, jien rajt nies li ppreferew ma jiġux assigurati għaliex kellhom il- biża li l-persuna li tkun se taqra l-karta tiġġudikahom fuq il-kondizzjoni li jkollhom.

Allura importanti li l-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni – u jiena naf li ħafna minnhom dan ix-xogħol jagħmluh b'delikatezza kbira – jifhmu l-fatt li xi kultant m'huwiex faċli li persuna tikxiflu l-aktar ħaġa privata tiegħu.

Xi kultant ninsew li anke jekk persuna tmur għand ġinekologu u dan jiktbilha ċerti affarijiet fuq il-karta ta' l- assigurazzjoni tagħha, ikun qiegħed jikxef ċerti dettalji privati fuq dik il-persuna.

Pero' l-iktar ħaġa li tweġġa' lill-konsumaturi hija meta ma jiġux emmnuti u meta jaħsbu li huma assigurati meta fil-fatt ma jkunu assigurati xejn.

Dan jiġri wkoll meta jagħmlu perijodu fejn ikunu assigurati imbagħad ma jibqgħux, jew inkella meta jagħmlu perijodu twil ma jitolbux assigurazzjoni u mbagħad meta jkollhom bżonn xi ħaġa fil-kamp tas-saħħa mentali jgħidulhom li huma m'humiex koperti għaliex il-kondizzjoni tagħhom hija waħda kronika.

Hawnhekk il-klijenti jħossuhom inġurjati u rrabjati, għaliex wara li jkunu ilhom iħallsu l-polza tagħhom għal perjodu twil, f'daqqa' waħda jgħidulhom li dik il-kondizzjoni hija kronika u allura m'humiex koperti.

Hawnhekk irrid nagħmel parenteżi żgħira.

Dan il-mard u dawn il-kondizzjonijiet huma kollha kondizzjonijiet relattivi.

Wara kollox, jien min jien biex nilgħabha tal-profeta u ngħid li dipressjoni f'pazjent hija waħda kronika?!

Jien min jien biex ngħid li eating disorder f'pazjent hija xi ħaġa kronika mentri marda oħra m'hijiex?

Jien min jien biex inkun naf kemm ħa ddum kundizzjoni fuq it-tali persuna?

U hawnhekk xtaqt nagħmel punt ieħor.

Għalkemm din il-liġi qiegħda tittratta l-assigurazzjonijiet, nixtieq nagħmel appell sabiex f'dawk ċ-ċirkostanzi li jolqtu l-persuna b'mod dirett, bħalma hija l-assigurazzjoni fuq is-saħħa, naraw li nagħmluhom b'aktar delikatezza u b'aktar ħsieb.

Sur President, irridu nifhmu li mhux kull telefonata fuq assigurazzjoni hija l-istess.

Mhux kull telefonata hija fuq life policy, claim ta' serq minn dar jew claim fuq karrozza.

Għaldaqstant dik il-persuna li qiegħda tieħu t-telefonata għandha tħares lil hinn mill-aspett ta' assigurazzjoni u għandha tiffoka fuq l-individwu.

Fl-aħħar mill-aħħar kull liġi f'dan il- parlament niddiskutuha bil-għan li ngħinu kemm nistgħu lill-poplu Malti u Għawdxi.

Din hija liġi li se tikkonsolida żewġ liġijiet flimkien u li se toffri iktar opportunitajiet sabiex dawn il-kumpanniji jkollhom aktar negozju.

Hija liġi tajba li fl-aħħar mill-aħħar l-għan tagħha hu li tħares l-interessi ta' dawk li jieħdu kull tip ta' assigurazzjoni.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, m'għandix dubju li din il-liġi hija waħda valida u li għandna bżonnha f'pajjiżna.

Aktar 'il quddiem beħsiebni nispjega għaliex fl-osservazzjonijiet li se nagħmel.

Jiena qgħadt nisma' u osservajt kif dan id-dibattitu żvolġa ruħu wkoll b'mod ġenerali fuq is- servizzi finanzjarji.

Ta' min jgħid li l-assigurazzjoni tifforma parti mis- servizzi finanzjarji, u aktar ma jgħaddi żmien aktar se jkun hekk.

Apparti milli tinxurja saħħtek, il-karozza jew id-dar, l-insurances qegħdin jipprovdu wkoll skemi ta' investiment u għalhekk qegħdin jifformaw parti importanti u essenzjali mis-servizz finanzjarju Malti.

Il-kollega tiegħi semma li hemm ma' l-elf ruħ - full-time u part-time –jaħdmu f'dan is- settur, imma jien insostni li hemm iktar minn hekk.

Dan għaliex il-kollega tiegħi nesa jsemmi lil dawk li jagħtu konsulenza jew pariri, avukati u accountants.

Dawn it-tip ta' nies m'humiex imniżżla bħala mpjegati tad- ditti ta' l-assigurazzjoni.

Ma rridux ninsew li l-assigurazzjoni hija niche importanti ħafna għaliex timpjega ħafna nies u tifforma parti essenzjali mis-servizzi li joffri kwalunkwe pajjiż.

Huwa importanti li f'Malta nsaħħu l-istrutturi tas-servizzi finanzjarji għaliex matul dawn l-aħħar 20 sena kellna gvern wara l-ieħor li stinkaw tabilħaqq sabiex lil Malta nipproġettawha bħala hub ta' eċċellenza fis- servizzi finanzjarji.

Ovvjament din ma kenitx xi ħaġa faċli minħabba l- kompetizzjoni diretta u ħarxa minn ħafna pajjiżi, fosthom pajjiżi żgħar li kienu tradizzjonalment magħrufa għal dawn is-servizzi.

Madankollu b'għaqal, b'abbilta' u bid-dħul ta' leġislazzjoni f'waqtha u bil-ħila ta' nies professjonali fis-settur privat, lil Malta irnexxielna nibdew nipproġettawha bħala hub finanzjarju.

Issa mas-servizzi finanzjarji in ġenerali fil-pajjiż trid iddaħħal ukoll ċerti aspetti tas-servizz marittimu, bħar-reġistrazzjoni tal-vapuri u affarijiet simili.

Meta ngħidu servizz finanzjarju ma nfissrux biss il-borża ta' Malta jew il-brokerage imma ukoll dawk is-servizzi li jinvolvu wkoll l-investimenti ta' kapitali.

Illum dan is-settur huwa niche importantissimu f'Malta u fil-fatt jikkontribwixxi għal aktar minn 10% tal-GDP tal-pajjiż.

Allura żgur li dan is-settur ma nistgħux ngħidulu aktar niche.

Niftakar fl-1996 konna nitkellmu fuq dan is-settur bħala niche għaliex dak iż-żmien ridna noħolqu niċeċ oħrajn minn dawk tradizzjonali.

Ridna nkunu nnovattivi u għalhekk kellna nesploraw is-settur tas-servizzi, u fost l-aqwa setturi tas-servizzi hemm dak finanzjarju.

Pero' illum ma nistgħux insejħulu aktar niche għaliex is-settur finanzjarju sar settur ewlieni f'Malta.

U għalkemm m'huwiex kbir daqs it-turiżmu, xorta waħda huwa akbar ħafna mis-settur ta' l-ispekulazzjoni ta' l-artijiet.

Fil-fatt l-ispekulazzjoni ta' l-art huwa settur li jiġġenera mal-5% tal-GDP u ngħidulu settur importanti u kbir filwaqt li s-settur finanzjarju, li jiġġenera aktar mid-doppju, għadna nqisuh bħala xi ħaġa sekondarja u bħala niche għalkemm illum is-settur finanzjarju sar industrija kbira u ta' prijorita' fil-pajjiż.

Għaldaqstant jekk Malta trid tibqa' tippromwovi lilha nnifisha bħala ċentru ta' eċċellenza hemm bżonn li jkollha qafas leġislattiv u legali serju.

Sur President, l-istess ħaġa għamilna fil-kamp marittimu.

Kemm ilni f'dan il-parlament għamilna xi tliet darbiet l-upgrading tal-leġislazzjoni marittima u dan għamilnieh bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Issa fis- settur finanzjarju huwa importanti ħafna li jkollok il-ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra għaliex nafu li dan is-settur huwa wieħed delikat ħafna.

Għax jekk kull darba li jinbidel il-gvern noqogħdu nimxu bl-iskossi u mingħajr ftehim f'settur daqstant importanti, żgur li qatt mhu se jiġi l- investiment lejn pajjiżna.

Dan għaliex l-investitur dejjem jara fejn se jpoġġi flusu għal żmien fit-tul u mhux se jinvesti f'pajjiż tal-mickey mouse jew f'pajjiż li huwa banana republic, fejn illum għandek dittatur jew partit "A" u sitt xhur wara jkollok partit ieħor li jbiddel kollox.

F'każijiet hekk, min jinvesti ma jkollu l-ebda sigurta' fuq xiex jistrieħ.

Għalhekk nerġa' ngħid li huwa importanti ħafna li fis-settur finanzjarju, aktar milli f'setturi oħra, bħala gvern u oppożizzjoni nħaddnu politika ta' konsensus billi niskambjaw l-ideat.

Għalkemm f'din il-Kamra m'hawn ħadd li huwa daqshekk tekniku fis-servizzi finanzjarji, kollha għandna l-ideat tagħna, jiena bħala avukat, Tonio Fenech bħala accountant, li probabbilment għandu ideat aħjar minn tiegħi, u n-Nutar Charles Mangion bħalha nutar.

Jiġifieri hawn min għandu idea teknika, imma ħadd m'hu espert f'dan il- qasam.

Ilkoll kemm aħna għandna l-esperjenza tagħna, pero' irridu nikkonsultaw ruħna.

Il-parlament mhux suppost li jkun magħmul mill-esperti imma min-nies komuni u min-nies b'ideat.

Naturalment għandna l-konsulenti tagħna li jagħtuna l- pariri.

U fil-qasam tal-finanzi huwa tajjeb li wieħed jimxi man mano mal- pariri ta' l-esperti fid-diversi niċeċ tas-settur finanzjarju.

Mela fid- diversi niċeċ li hemm fi ħdan is-settur finanzjarju - importantissimu għal pajjiżna - huwa tajjeb li wieħed jimxi man mano ma' l-esperti mingħajr suppervja biex wieħed jasal ukoll għal politika ta' konsensus ħalli b'hekk ma ngerrxux l-investiment minn pajjiżna.

Jien illum m'iniex xi xiħ għaliex għad għandi 43 sena, pero' ilni f'din il-Kamra għal dawn l-aħħar għaxar snin u meta tkun ilek hawnhekk dan iż-żmien kollu kważi kważi tispiċċa wieħed mill-anzjani ta' din il-Kamra.

Naturalment minn din l-esperjenza parlamentari tiegħi ħadt gost ninnota li fuq il-kwestjonijiet ta' dan il- ġeneru, irnexxielna nħaddnu politika ta' konsensus li hija xi ħaġa tajba, għaliex ninsabu mexjin 'il quddiem f'dan is-settur.

Naturalment f'dan il- qasam ma tistax timxi 'l quddiem jekk ma jkollokx ukoll leġislazzjoni tajba fin-niche ta' l-insurances fi ħdan is-settur finanzjarju.

Sur President, għalfejn qegħdin nagħmlu din il-liġi?

Ħalli nkun fair ma' kulħadd.

L-iskop tal-kunsill ta' l-Unjoni Ewropea u anke tal-parlament Ewropej m'huwiex biex sempliċement nippromwovu d-drittijiet tal-konsumatur għaliex dawn joħorġu b'mod indirett.

L-iskop tad-direttiva 2002/92/EC tal- parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta' Diċembru, 2002 huwa sabiex ikollok freedom of establishment ta' l-intermediaries fl-assigurazzjoni.

Din hija xi ħaġa li ilha ġejja mill-Unjoni Ewropea għaliex l-ewwel direttiva li kellna kienet saret fl-1992.

U dak iż-żmien kienu għaddew id- direttiva tat-13 ta' Diċembru, 1976 sabiex jittieħdu ċerti miżuri to facilitate the effective exercise of freedom of establishment.

Naturalment hawnhekk mhux se noqgħod naqra d-direttiva kollha, pero' dawn dehrilhom li dik id-direttiva ma kenitx eżawrenti biżżejjed u allura xi erba' snin ilu, reġgħu ħasbu li jagħmlu direttiva ġdida.

Din id-darba kienet ferm aktar eżawrenti u fiha ferm aktar regolamenti sabiex tkun tista' tiġi addottata mill-pajjiżi membri kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

L-għan tagħha huwa dak li jkun hemm il-freedom of establishment minħabba li għandek il-freedom of movement of goods.

Imbagħad ma' dan il-prinċipju beda dieħel ukoll il- freedom of services.

Issa mal-liberta' irid ikollok servizzi liberi u jrid ikollok il-freedom of establishment.

Din hija l-politika li tħaddan l-Unjoni Ewropea u ma jistax ikun li pajjiż ikun fl-Unjoni Ewropea jekk ma jemminx f'suq miftuħ, kemm f'dak li huwa bejgħ ta' kummerċ u merkanzija kif ukoll f'dawk li huma servizzi.

Huwa inutli li wieħed jgħid li hemm il-Maltin li diġa' joffru s- servizzi.

Ladarba dħalt f'dan il-blokk ekonomiku-politiku, taf li l- essenza tiegħu dejjem kienet il-free market economy.

Mela l-iskop aħħari ta' din id-direttiva huwa dak li jiffaċilita l-intermedjarji ta' l- assigurazzjonijiet li jibdew jaħdmu f'Malta.

Naturalment mat-tajjeb hemm ukoll il-ħażin.

It-tajjeb huwa li din id-direttiva tatna l-ispunt sabiex aħna nagħmlu l-upgrading tal-liġi tagħna.

Fil-fatt aħna qegħdin inħassru l- liġi l-antika u nagħmlu liġi kompletament ġdida.

Fl-istess nifs ukoll wieħed ikollu jgħid li b'din il-leġislazzjoni se niffaċilitaw aktar il- possibilta' li brokers u aġenti barranin jibdew jiftħu l-uffiċċini tagħhom f'Malta.

Issa nafu li f'dan is-settur hemm madwar 1,000 ruħ li jaħdmu b'mod dirett fih.

Fl-insurance għandek il-kumpannija prinċipali li tkun l- insurance proprja u f'Malta għandna insurance waħda ta' dan it-tip, li hija l-Middle Sea, mentri f'pajjiżi oħra hemm ħafna insurances.

Imbagħad ikollok l-aġent li fil-liġi kummerċjali mhux qiegħed jiġi repealed.

Fil- liġi ċivili tagħna nsibu li n-normi tradizzjonali li joħorġu mill-liġijiet u anke mill-case law tagħna fir-rigward tar-relazzjoni kuntrattwali bejn min hu assigurat u min jassigura, għadhom validi u se jibqgħu viġenti.

Sur President, l-aġent għandu dritt li jikkuntratta.

Mela inti għandek l- aġent tiegħek f'Malta, liema aġent jista' jikkuntratta l-brokers.

Fil-fatt meta tiftaħ kawża ma tistax tiftaħha kontra l-broker u lanqas tista' tiftaħha kontra l-aġent.

Jekk ikun inxurjak il-broker xorta trid tħallih barra u trid tiftaħ il-kawża kontra l-aġent jekk dan jirrappreżenta lid- ditta barranija.

Min-naħa tagħna ġieli ma neħdux riskju u naqbdu u nħarrku kemm l-aġent u kemm l-assigurazzjoni b'mod dirett permezz ta' kuraturi.

Kif għedt f'Malta m'għandniex ħlief assigurazzjoni waħda iżda għandna numru sostanzjali ta' aġenti.

Pero' l-aktar li għandna u kważi ssibhom f'kull triq huma dawn il-brokers li jiftħu very freely.

Fil-fatt m'hemmx xi regolamentazzjoni serja dwarhom u kważi kulmin irid jaħdem b'mod pulit, illum sar jiftaħlek estate agency jew insurance brokerage.

Hawnhekk m'iniex qiegħed nikkritikahom, u jekk hemm suq għalihom jalla jkollna miljun wieħed.

Issa qegħdin jitħajru wkoll sabiex jiftħu bħala ship chandlers.

Naturalment dan jiġġenera ħafna xogħol.

Nieħu spunt minn dak li qal l- Onor. Evarist Bartolo u nagħmel parentezi żgħira, fis-sens li wieħed irid jagħti protezzjoni lill-konsumatur fil-mod li bih qed jiġu reklamati ċerti prodotti għaliex nies li m'humiex professjonisti qed imorru jbigħu ċerti policies, investment schemes u insurances bieb bieb.

Issa min qiegħed ibigħ dawn il-prodotti huwa biss saleman, jiġifieri mpjegat ma' broker li ġieli lanqas ikun broker imma jkun kuntrattat minn broker ieħor!

Mela jkollok l-aġent, il-broker u l-broker jissub-kuntratta wkoll lil nies oħra li jaħdmu mal-broker.

Ara x'taħwid.

Hawnhekk naf x'qed ngħid għaliex mill- professjoni tiegħi ltqajt ma' dawn l-affarijiet.

Allura dawn is-salesmen idurulek bieb bieb u jbegħulek dawn il-policies bl-addoċċ.

Għaldaqstant l- Onor. Evarist Bartolo għamel punt validu ħafna f'dan ir-rigward għaliex qegħdin jingidmu numru kbir ta' nies.

Ħalli issa nerġa' niġi għas-suġġett tiegħi.

Kont qiegħed ngħid li hekk kif tneħħi l-fruntieri tiegħek, inti tkun qiegħed tesponi lil pajjiżek għal kulmin jixtieq jibda jopera mix-xtut tagħna.

Per eżempju, jista' ikollok managers jew brokers fl-Italja jew f'pajjiż ieħor li jiddeċiedu li jiftħu uffiċċju f'Malta.

Nafu li f'Malta għandek livell kbir ta' insurances fuq il-vapuri.

Fil-fatt għandna ħafna vapuri nxurjati mal-bandiera Maltija.

Pajjiżna jinstab fir-raba' post tad-dinja bħala bandiera.

Għalhekk żgur li għandhom interess li jiftħu l-uffiċini tagħhom f'pajjiżna jekk iridu jaħdmu fl-insurances.

Għalkemm pajjiżna żgħir, xorta hawn ħafna xi jħajjar lil dak li jkun jagħmel dan it-tip ta' investiment.

Kif qal tajjeb ukoll l- Onor. Joe Cassar, din il-liġi kellna ndaħħluha bilfors ħalli tkun diġa' f'postha meta niġu biex niddiskutu l-liġi tal-pensjonijiet, xi ħaġa li se nagħmlu fil-futur qarib.

Allura tista' taħseb x'art verġni se jkollhom quddiemhom dawn l-assigurazzjonijiet.

Se jkollok aktar minn 400,000 ruħ li b'xi mod jew ieħor iridu jidħlu f'assigurazzjoni minħabba l-pensjoni tagħhom.

Mela jekk illum l-insurances f'pajjiżna jifformaw mat-18% tal- financial service package, ara x'persentaġġ se jkollhom meta dawn se jibdew jiddependu kollha kemm huma fuq il-pensjonijiet!

Għaldaqstant irridu nitkellmu b'mod ċar.

Huwa veru li meta jkollna din il- liġi jista' jkollok il-barranin li mill-Unjoni Ewropea jiġu kważi nstigati u mħajra sabiex jiftħu n-negozji tagħhom f'Malta.

Naturalment din se tikkreja kompetizzjoni ma' dawk il-Maltin li jaħdmu f'dan is-settur.

Li hemm tajjeb pero' huwa dak li għedt ftit tal-ħin ilu, jiġifieri li x-xogħol fl-insurances se jisplodi 'l fuq minħabba l-kwestjoni tal-pensjonijiet.

Għaldaqstant kompetizzjoni u mhux kompetizzjoni, wieħed għandu jikkonkludi li s-settur ta' l-insurances se jisplodi 'l fuq.

Għalhekk hija xi ħaġa għaqlija u tajba ħafna li qed nipproponu din il-liġi.

Huwa minnu li qed nipproponu din il-liġi minħabba d-direttiva 2002/92/KE tat-9 ta' Diċembru u huwa minnu wkoll li l-iskop ta' dik id-direttiva huwa dak li tiggarantixxi aktar il-freedom of establishment, pero' the end result huwa li għandna biċċa leġislazzjoni tajba ħafna.

Min-naħa l-oħra, huwa veru wkoll li l- liġi tagħna hija bejn wieħed u ieħor mera tad-direttiva.

Naturalment aħna rari naqrawhom dawn id-direttivi għaliex tant ikun hemm li huwa mpossibli li nlaħħqu magħhom kollha.

Fil-fatt ikollna madwar 1400 direttiva, pero' bħala membri parlamentari fi ħdan il-kumitat permanenti għandna l-fortuna li għandna segretarjat ta' nies esperti u research analysts li jagħmlu xogħol siewi, u ta' dan irrid nirringrazzjahom.

Kif għedt huwa impossibli għalina d-deputati li naqraw dak l-ammont enomri ta' karti.

Normalment li nagħmlu huwa li naqraw il-gist tad-direttiva ħalli wieħed ikun jista' jgħaddi l-kummenti tiegħu meta niġu biex nagħmlu l- eżerċizzju ta' skrutinju.

Madankollu din id-darba ġietni l-okkażjoni li naqra d-direttiva kollha u nista' ngħid li bażikament il-liġi tagħna hija kollha kemm hi bħad-direttiva.

Jiġifieri din il-liġi qiegħda tirrispekkja d-direttiva msemmija u d-direttiva hija waħda tajba għaliex qiegħda tikkrea serjeta` fejn forsi serjeta` ma kellniex.

Sur President, huwa ħażin li f'pajjiż li suppost huwa ċentru ta' eċċellenza f'dan is-settur ikollok ħafna nies li jingidmu.

Ħafna nies ingidmu minħabba n-nuqqas ta' professjonalita` u minħabba n-nuqqas ta' awtoritajiet regolatorji.

Fil-qasam ta' l-insurances se jkollna awtorita' regolatorja li se jkollha ħafna poteri, kemm li tagħti pariri kif ukoll eżekuttivi.

Din hija xi ħaġa li qabel ma kellniex.

Per eżempju, l-Onor.

Evarist Bartolo qalilna kif hemm ħafna nies li ngidmu u ftit snin ilu f'dan il- parlament għaddejna liġi - dan hu s-sabiħ li fil-qasam finanzjarju qegħdin naqblu bejnietna – sabiex nagħmlu l-upgrading tagħha.

Illum ma tistax taqbad tkun broker u tibda tbigħ l-investimenti.

Ftit tas-snin ilu għaddejna liġi li fuqha kelli xi oġġezzjonijiet għaliex deherli, anke minħabba l-lobbying ta' l-istess insurance brokers, li l-banek m'għandhomx jagħmluha ta' brokers fl-investimenti.

Dan għaliex il-banek ikunu jafu l- partikolaritajiet u ċ-ċirkostanzi ekonomiċi u finanzjarji tal-klijenti tagħhom.

U dan kien qed iġibhom f'pożizzjoni ta' vantaġġ fuq ħaddieħor.

Fil-fatt, kif ikollok somma flus l-bank mill-ewwel tirċievi komunika mill- bank fejn jgħidlek li għandu dawn l-investimenti u jistaqsik jekk intix imħajjar tinvesti fihom.

Għalhekk kien deherli li l-banek m'għandhomx jidħlu f'kompetizzjoni diretta ma' dawn il-brokers, aktar u aktar meta għandek żewġ banek biss u li allura setgħu jiddominaw is-suq.

Allura kont ipproponejt private members bill u kien anke sar dibattitu fuqu.

Ħalli nitkellem ċar u tond.

Skond din il-liġi l-banek stess se jkunu jistgħu jidħlu f'dan il-qasam.

Is-segretarju parlamentari qiegħed jgħidli li dan mhux minnu, pero' jien ninsab informat mod ieħor.

Jiena nformat li kif ġejja din il-leġislazzjoni u jara between the lines, hemm ad intendere......

U għalkemm din il-liġi hija tajba, xorta m'hijiex tgħid eżattament x'se jkunu r-regolamenti.

Per eżempju, il-liġi qiegħda tgħid li l-ministru jista' jagħmel dawn ir-regolamenti, li l-awtorita' regolatorja tista' tagħmel dawn ir-regolamenti, li l-ministru jista' jagħmel dawn l- exemptions u li l-kumpanniji jridu jsegwu r-regolamenti li għad irid jagħmel il-ministru.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamenatri, bil-permess ta' l-Onor.

Herrera.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, tajjeb ngħid li r-regolamenti diġa' jeżistu fil-qafas tar-regolaturi f'pajjiżna u li dawn huma stabbiliti diġa' taħt il-liġijiet li qed jiġu sorpassati.

Għalhekk mhux se jiġu eliminati għaliex se jidħlu taħt din l-istess liġi.

Tajjeb infakkru li din il-liġi qiegħda tiġbor żewġ liġijiet diġa' eżistenti u li diġa' għandhom numru ta' regolamenti maħruġin taħthom.

Allura l-kwestjoni tal-bank assurance xorta trid tibqa' irregolata taħt is-sistemi tal-liċenzjar għaliex l-operaturi jiġu liċenzjati mill-awtorita' kompetenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Herrera jista' ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, hawnhekk immur oltre minn hekk.

Jiena mhux qed ngħid li din tidher iswed fuq l-abjad, għaliex din hija bħal kull leġislazzjoni oħra moderna li qed niffaċċjaw f'dawn l-aħħar snin.

Jekk wieħed jara l-leġislazzjonijiet antiki, dawk li kienu jsiru fis-snin sittin, isib li kollha kienu jsiru bil-punto e virgola.

Dawn kienu jikkontemplaw l-ipotesijiet kollha ta' dak li jista' jsir u dak li ma jistax isir, u bażikament kien ikollok liġi li tgħidlek x'inhi l-liġi.

Illum minħabba li l-ħajja saret ferm aktar mgħaġġla minn qabel, ix-xogħol leġislattiv sploda 'l fuq u llum m'għadux aktar possibli li wieħed joqgħod jilleġiżla bl-istess mod u manjiera li kien isir qabel.

Dan il-punt nifhmu, pero' xorta waħda ssir il-kritika okkażjonalment minn nies bħali, speċjalment meta tkun avukat imdorri b'sistema ta' liġi li kienet waħda pożittiva u mhux bħalma għandhom pajjiżi oħra.

Pajjiżi oħra bħall-Ingilterra għandhom il-common law u għandhom il-case law, allura m'għandhom l-ebda punto e virgola.

F'Malta għandna din it- tradizzjoni, fejn min ikun fil-kamp ġuridiku japprezza li aħna mdorrijin bi spoon fed laws.

Il-kritika tagħna f'dan ir-rigward hija fuq meta l- ministru – m'iniex qiegħed nikkritika lilek għaliex din hija liġi tajba – jiġi fil-parlament u jgħid li jrid idaħħal ċerti riformi f'settur partikolari u jgħid x'inhuma l-linji gwida ta' kif għandu jagħmel ir- regolamenti u ta' kif għandu jilleġisla.

Imbagħad jitlob lill-parlament sabiex jagħtih il-poter ħalli jkun jista' jagħmel dawk ir-regolamenti.

Xi kultant din tista' tiġi aċċettata, pero` donnu li qiegħda ssir trend.

Ikun hemm leġislazzjoni li rridu niffaċċjaw, speċjalment meta tiġi biex timplimenta d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, fejn il-ministru jiġi f'din il-Kamra u jitlob li jingħata ċerti poteri sabiex ikun jista' jdaħħal xi regolamenti fuq xi aspetti partikolari.

Allura meta membru parlamentari jiġi biex jikkritika ma jkunx jaf eżattament x'se jkunu dawk ir- regolamenti.

Meta mbagħad isiru by legal notice jiżolqu u jkun impossibbli għalina d-deputati - għalkemm kollox jiġi mniżżel bħala papers laid fil- parlament – li nqajmu xi mozzjoni dwarha.

Kif nafu kull deputat f'din il- Kamra, mill-inqas sa l-ogħla wieħed, għandu t-terminu ta' 20 ġurnata sabiex jagħmel mozzjoni u jiskrutinja dik il-biċċa leġislazzjoni.

U allura fil- prattika din ma ssirx.

Sur President, għalhekk qiegħed nistaqsi lill-ministru jekk dan huwiex minnu jew le.

Nixtiequ jikkonfermali dan fil-parlament ħalli nserraħ moħħ dawk li jaħdmu f'dan is-settur ta' l-insurances.

Fil-winding-up tiegħu nixtiequ jgħidilna li għalkemm qiegħed jingħata dan il-poter huwa mhux beħsiebu jiftaħ il-kummerċ għall-banek.

Jekk se jiġri hekk se jkollna bħalma ġara ma' l-istock brokers u dawk li jaħdmu ma' l-insurances se jirvellaw.

Meta għandek żewġ banek li jikkontrollaw l-informazzjoni kollha tal-poplu Malti, qatt ma jista' ikollok kompetizzjoni ġusta bejn l- istituzzjonjiet differenti.

Mela nixtieq li l-ministru jew is-segretarju parlamentari jserraħ moħħ in-nies interessati f'dan is-settur u jgħidilna ċar u tond jekk dan hux se jseħħ jew le.

Dik hija l-ewwel ħaġa li ridt ngħid, li l-leġislazzjoni tkun skeletru u mbagħad il-laħam irid jimtela bil- bye laws u bir-regolamenti li jridu jsiru.

It-tieni punt li ridt inqajjem huwa li qabel ma kienx hemm wisq serjeta'.

Mela għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-istock brokers għamilna l-upgrading tal-liġi u sirna aktar serji.

Ir-reklamar ikkontrollajnieh ukoll sa ċertu punt u din hija xi ħaġa tajba għaliex kif qalu tajjeb il-kollegi tiegħi kien hemm ħafna min ingidem mir-reklamar sfrenat li kien qed isir minn salesmen li jduru bieb bieb u ma' dawk li tmur għandhom fl-uffiċini tagħhom, nies li m'humiex kompetenti fil-materja u li jagħtu l-pariri bl- addoċċ.

Barra minn hekk, nafu li l-Maltin m'humiex daqstant financially literate fuq il-qasam finanzjarju u allura spiċċajna b'ħafna nies li ngidmu.

Issa fil-qasam ta' l-insurances qiegħed jiġri l-istess ħaġa.

Kien hemm numru ta' insurances li fallew u nistgħu nsemmu per eżempju, lis-Sun Life Insurance li kienet falliet u magħha kien hemm ħafna nies li kellhom life policies.

Anke meta din bdiet sejra lura kien għad hemm min baqa' jagħmel id-door to door salesmanship u n-nies baqgħu jinvestu f'din il- kumpannija!

Żgur li din kienet nuqqas ta' serjeta'.

Kien hemm ukoll numru ta' kawżi fil-qorti fuq brokers li fir-realta' ma jkunu brokers xejn.

Jiġifieri tinvesti magħhom u meta mbagħad tmur tinforza l-polza tiegħek issib li ma tistax tinforzaha.

Għaldaqstant huwa importanti li dan is- settur jiġi regolat.

L-Onor.

Joe Cassar ftaħar li hemm madwar 1,000 perusna li jaħdmu b'mod dirett f'dan is-settur.

Issa ladarba ngħaddu din il-liġi se jidħlu fis- seħħ ir-reġistri tal-managers, tal-persuni li b'mod individwali jaħdmu u jmexxu dawn l-intermediaries, tal-kumpanniji lokali u anke ta' dawk barranin.

L-aġenti se jiġu reġistrati mod u l-brokers se jiġu reġistrati mod ieħor.

Qed ngħidu wkoll li sabiex issir broker trid tissodisfa ċerti kriterji u trid tkun a right and fitting person sabiex tkun aċċettat bħala manager.

Qegħdin ngħidu wkoll li kumpannija ma jridx ikollha interessi fuq xogħol ieħor.

Jekk inti broker irid ikollok indemnity fuqek ħalli jekk tiżbalja jkollok insurance oħra li tagħmillek l-indemnity tiegħek.

Għalhekk hemm ħafna affarijiet tajbin f'kontroll effettiv u serjeta`.

Pero` wieħed irid jgħid ukoll li hekk kif tiskatta din il-liġi, se jkollu jniggeż ftit dawn il-mijiet ta' salesmen li attwalment qegħdin jaħdmu bħala brokers.

Sur President, inutli noqogħdu niftaħru li hemm madwar 1,000 ruħ jaħdmu f'dan il-qasam jekk imbagħad se ndaħħlu dawn it-tip ta' regolamenti.

Jekk dawn iridu jiġu reġistrati se jkun hemm nofshom li jitqaċċtu 'l barra, u allura wieħed irid joqgħod attent fuq din il-kwestjoni.

Is-serjeta' hija importanti, imma wieħed irid japprezza wkoll li aħna qegħdin ngħixu f'Malta.

Kif għedt aktar qabel fid-diskors tiegħi, għandek numru ta' persuni li għandhom interessi differenti u m'għandhomx biss brokerage fl- insurance.

Issa bil-liġi l-ġdida, jekk inti broker jew aġent fl-insurance ma tistax tagħmel xogħol ieħor.

Per eżempju, jien ma nafx kif se tirrikonċilja din is-sitwazzjoni għaliex skond kif inhi l-liġi lanqas jista' jkollok kumpannija li tkun viċin kumpannija oħra.

Kif se tirrikonċilja lill-kumpanniji ġganti f'Malta li huma brokers u li jagħmlu xogħol ieħor meta f'din il-liġi qed tgħid li sabiex tkun insurnace broker jew insurance agent trid tagħti assigurazzjoni li mhux biss il-kumpannija tiegħek m'għandhiex interessi f'ġeneru ta' negozju ieħor imma li l- kumpannija tiegħek lanqas qiegħda viċin kumpannija oħra li tagħmel tip ta' negozju ieħor!

Jien nixtieq li din jikkjarifikaha s-segretarju parlamentari, għaliex il- maġġoranza ta' l-aġenziji ta' l-insurances f'Malta għandhom interessi ulterjuri.

Wieħed irid japprezza wkoll li meta qed nitkellmu fuq pajjiżi kbar bħall-Italja, fejn għandek mal-50 miljun ruħ, il-kunċett huwa wieħed differenti minn meta qed nitkellmu fuq pajjiż żgħir bħal tagħna, li jlaħħaq ma' l-400,000 ruħ.

U wieħed jibda jistaqsi kemm huwa vijabbli għalina.

Huwa tajjeb li when you transpose l-leġislazzjoni minn direttiva Ewropea għal-leġislazzjoni Maltija tagħmel biss copy and paste u tirrispekkja kelma b'kelma dak li hemm fid-direttiva?!

Wieħed irid jieħu s-sustanza ta' dik id- direttiva u jagħmilha applikabbli għar-realta` tal-pajjiż u mhux jeħodha kollha kelma b'kelma.

Nista' ngħid li għandna din il-problema u li 90% ta' min qiegħed f'dan ix-xogħol ma jistax jikkwalifika biex jiġi reġistrat la bħala manager, la bħala aġent u lanqas bħala broker.

Naturalment ma jikkwalifikax għaliex għandu interessi kummerċjali oħra jew għaliex għandu konnessjonijiet mill-qrib ma' kumpanniji oħra li jagħmlu ġeneru ta' negozju ieħor.

U naħseb li din irridu narawha aħjar għaliex se taqla' ftit tal- polemika mhux ħażin.

Sur President, ilni ngħid mhux ħażin u għalhekk se nagħmel il- konklużjonijiet tiegħi.

Huwa minnu li kien wasal iż-żmien sabiex dan is- settur jerġa' jiġi ri-indirizzat.

L-attivita' kummerċjali f'dan is-settur splodiet 'il fuq u se tkompli tisplodi minħabba l-kwestjoni tal- pensjonijiet.

Dawn se jkomplu jżidu fl-importanza tagħhom anke minħabba l- bandiera Maltija fis-settur marittimu, li kif għedt hija r-raba' l-akbar fid-dinja.

Dawn il-vapuri jiġu assigurati tramite l-aġenti u l-brokers hawn Malta.

Għalhekk dan huwa suq li qiegħed jikber u li jinvolvi ammonti konsiderevoli ta' flejjes.

Jekk irridu nkomplu nippromwovu lilna nfusna bħala hub finanzjarju ta' eċċellenza, fejn matul dawn l-aħħar 20 sena dan is-settur irnexxielu jiġi rispettat minn kulħadd, għandna naraw li jiġi regolat b'aktar finezza.

Fl-aħħarnett nistieden lis-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech sabiex jerġa' jeżamina aktar fid-dettal id- diversi klawsoli li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi, li kif għedt aktar qabel, ittieħdu kważi kelma b'kelma mid-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Fihom hemm ċerti anomaliji li bl-ebda mod ma jistgħu jiġu sorvolati fil-qafas ta' pajjiżna u għalhekk wieħed irid jerġa' jirrevedi dawk il-klawsoli ħalli jagħmilhom adattati għal pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Sur President, quddiemna għandna liġi li rridu nidħlu fid-dettal fiha għaliex ghandha 'l fuq minn 115-il klawosla.

M'għandix dubju li din il-liġi se tpoġġi lill-qasam finanzjarju ta' pajjiżna aktar fis-sod aktar u aktar meta ż-żewġ naħat tal-Kamra dejjem kienu favur li bħala pajjiż nassiguraw li din l-attivita` tkun regolata u serja.

U fil- qasam ta' l-assigurazzjoni u ta' l-attivitajiet ta' l-intermedjarji fl- assigurazjzoni għandna nagħmlu l-affarijiet bis-serjeta'.

Dawn għandna nagħmluhom bis-serjeta` jew aħjar inkomplu nagħmluhom bis-serejta` anke permezz ta' din il-liġi li llum għandna quddiemna.

Bla dubju ta' xejn din il-liġi se tagħti aktar importanza lil dan il-qasam li fih jaħdmu ħafna persuni.

Forsi dawk in-nies ta' l-eta` tiegħi u anke dawk iżgħar minni għandna nibdew naħsbu b'mod differenti minn dawk ta' qabilna, l-aktar għal mod ta' kif irridu naħsbu għall-eta' tal-pensjoni tagħna.

Bla dubju ta' xejn din hija xi ħaġa li rridu nagħmluha sabiex ikollna livell ta' għixien aħjar għal meta niġu għaż-żmien ta' l-irtirar.

Għalhekk jekk l- assigurazzjoni se tkun wieħed mill-pilastri tal-pensjoni tagħna, irridu naraw li jkollna leġislazzjoni li tirregola dan il-qasam f'pajjiżna.

Meta wieħed jidħol fid-dettal ta' din il-liġi jsib li hemm ir- reġistrazzjoni jew l-iskrizzjoni għat-tmexxija tal-kummerċ bħala enti fl- assigurazzjoni, managers u brokers fl-assigurazzjoni.

Fil-passat meta wieħed kien irid ibigħ polza ta' assigurazzjoni jew xi life policy kien imur għand kumpannija fejn il-manager tagħha kien jiddeċiedi jekk jaċċettakx jew le.

Fil-fatt taqsima 3 ta' din il-liġi qiegħda hemmhekk sabiex nagħmlu din ir-reġistrazzjoni, li permezz tagħha se nkunu nafu min huma dawk il-persuni li għandhom il-fakulta` li jbigħu jew li jistgħu jaħdmu f'dan it-tip ta' assigurazzjonijiet.

Issa hawnhekk importanti li nimxu mar-regoli u mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Qegħdin ngħidu wkoll li se jkollna awtorita` kompetenti li għandha tistabbilixxi u żżomm reġistru ta' persuni li għandhom imexxu l-kummerċ ta' aġenti fl- assigurazzjoni, tal-managers ta' l-assigurazzjoni u tal-brokers fl- assigurazzjoni.

F'dan l-att insibu wkoll x'tip ta' reġistri se jkollna.

Se jkollna "reġistru ta' l-aġenti", "reġistru tal-managers" jew "reġistru tal-brokers", li jkun fihom dawk il-partikolaritajiet li l-awtorita` kompetenti tista', minn żmien għal żmien, b'regolamenti dwar l- intermedjarji fl-assigurazzjoni magħmula għall-

fini ta' l-istess liġi tistabbilixxi, tal-persuni kollha li taħt dan l-att għandhom il-jedd li jkunu reġistrati fih u li japplikaw bil-mod stabbilit f'dak ir-regolament biex ikunu hekk reġistrati.

Ħalli naraw x'inhuma l-kwalifiki sabiex wieħed ikun jista' jirreġistra u jkun kompetenti biex jidħol f'dawn ir-reġistri.

Insibu li wieħed irid ikun persuna xierqa u idonea li tkun hekk reġistrata u li tiżgura direzzjoni tajba u prudenti tal-kumpannija.

Dawn huma affarijiet li jeħtieg nagħmluhom għaliex qegħdin iħarsu l-konsumatur.

Illum nafu li mhux biss għandna numru ta' persuni li jħabbtu l-bibien tan-nies sabiex ibigħu poloz ta' l- insurances imma għada pitgħada dan il-qasam se jieħu wkoll aktar importanza minħabba li l-pensjonijiet se jsiru parti mill-insurance.

Naħseb li jkun tajjeb li jkollna l-mod ta' kif iċ-ċittadini tagħna jkunu mħarsa minn persuni li ma jkollhomx il-kompetenzi u l-kwalifiki neċessarji u li forsi ma jkunux idonei sabiex ibigħu dawn it-tip ta' assigurazzjonijiet.

Sur President, xi ħaġa importanti li wieħed irid jara meta janalizza dan l- att hija li bħala pajjiż irridu mhux biss li jkollna sistema finanzjarja soda f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-insurance imma li anke lit-tfal tagħna, min meta jkunu żgħar, nedukawhom fil-qasam ta' l-insurance.

Għandna nuruhom li l-insurance m'għandhiex biss x'taqsam mal-karrozzi u daqshekk, imma rridu nispjegawlhom b'mod intelliġenti l-importanza li ninxurjaw dawk l- affarijiet li huma għal qalbna u li ma noqogħdux lura fejn tidħol l- insurance.

Kif jgħid il-Malti, "xemx u xita Alla biss jaf meta" u għalhekk huwa xieraq li nkunu nxurjati għal ċerti ċirkostanzi li jistgħu jseħħu għall-għarrieda fil-ħajja tagħna.

M'għandix għalfejn intawwal fuq dan is- suġġett għaliex naħseb li ħafna minn dak li qalu l-kollegi tiegħi laqat il- punti kollha li joħorġu minn din il-liġi.

Pero` tajjeb ngħidu li fl- iskejjel tagħna għandna nibdew nuru l-importanza li wieħed jibda jassigura ruħhu fuq diversi affarijiet u fl-istess waqt lil min jaħdem f'dan il-qasam inħarrġuh b'mod tajjeb.

Meta wieħed jifli x'inhuma l-provvedimenti tad-diversi klawsoli ta' din il- liġi jifhem li dan huwa gvern, li flimkien ma' l-appoġġ min-naħa ta' l- oppożizzjoni, qiegħed jagħti importanza partikolari lil dan il-qasam sabiex verament inkunu nistgħu mmexxuh 'il quddiem.

Għalhekk, meta qed nipproponu emendi għall-att dwar il-kummerċ ta' l-assigurazzjoni, għall-att tal- kumpanniji, għall-att ta' l-istituzzjonijiet finanzjarji, għall-att dwar is- servizzi ta' investiment u anke għall-att dwar l-awtorita` tas-servizzi finanzjarji ta' Malta, wieħed jibda jifhem li din il-liġi nħadmet b'ċertu għaqal.

Sur President, sabiex tagħmel emendi f'numru ta' liġijiet oħrajn, trid tagħmel ċertu networking fil-liġijiet tagħna.

Wara dan id-dibattitu l- abbozz ta' liġi se jiġi quddiem il-kumitat - li incidentalment immexxi jien – għall-konsiderazzjoni ta' l-abbozzi, fejn se nanalizzaw ukoll xi kritika li saret mill-oppożizzjoni u fejn ikun hemm bżonn isiru l-emendi meħtieġa Sur President, fl-aspett finanzjarju rridu nagħmlu x-xogħol b'serjeta`, u proprju fl-istadju ta' kumitat, naħseb li jkollna l-opportunita` nanalizzaw ftit aktar fid-dettall ċerti bidliet jekk ikun hemm il-bżonn.

Pero` naħseb li din hija liġi tajba ħafna li se tkompli ssaħħaħ s-settur finanzjarju ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, din il-liġi hija importanti ħafna minn diversi aspetti.

L-ewwel aspett li nħoss li huwa l-aktar importanti huwa t-tiġdid tal-liġijiet kummerċjali f'pajjiżna.

Fl-1921 f'din il-Kamra kien inbeda proċess ta' tiġdid tal-kodiċi tal-kummerċ li kien ġab il-liġijiet ta' pajjiżna fuq livelli ferm aktar avvanzati minn liġijiet oħrajn tal-kummerċ li kien hemm fl-Ewropa.

Dan sar minħabba l- fatt li l-leġislaturi Maltin - li ħafna minnhom kienu avukati - kienu ħadu ħafna mid-duttrina u mill-ħsebijiet ta' ġuristi barranin fuq il-mod ta' kif għandu jsir il-kodiċi tal-kummerċ.

B'dak il-kodiċi ta' kummerċ pajjiżna kien stabbilixxa ruħu bħala pajjiż avvanzat fil-kummerċ u dan kien sar proprju fil-mument meta f'pajjiżna kien hawn il-bidu tan-negozju li kien qiegħed jaqbad u jieħu l-għeruq tiegħu.

Fil-fatt kien għalhekk li f'pajjiżna nħass il-bżonn li wieħed jirregolarizza u jagħmel il-liġi tal- kummerċ.

Jekk tara l-kodiċi tal-kummerċ issib li l-ħsieb prinċipali tiegħu huwa li dawk in-nies li jaħdmu fil-kummerċ ma jaħdmux bil-liġi tal-ġungla, liġi li forsi ċerti drabi hija ddettata minn min għandu s-sopravvent fis-suq, imma jaħdmu b'liġi ddettata minn regoli fejn kulħadd irid jikkompeti b'ugwaljanza.

Il-konċett tal-kompetizzjoni u ta' l-ugwaljanza sar iż- żiemel tal-battalja fl-Unjoni Ewropea.

Ovvjament dan sar għaliex il- liġijiet kontinentali u dawk anglosassoni qablu t-tnejn fuq il-bżonn li dan jitpoġġa fuq pedestall ħalli wieħed iġib soċjeta' aktar ġusta.

Dan kien ukoll pass aktar avvanzat fid-dimensjoni ta' kif wieħed iħares lejn il- konċett ta' dak li jissejjaħ kapitaliżmu.

Sfortunatament wieħed irid jgħid li l-konċett tal-kapitaliżmu ngħata diversi xejriet u llum il-ġurnata aħna ffortunati li hemm insenjament ferm aktar avvanzat fuq x'inhuwa dan il- konċett li bih tħalli l-inizjattiva personali ċċaqlaq l-affarijiet 'il quddiem, toħloq ix-xogħol, toħloq il-ġid u taqla' is-setturi li qegħdin taħt fis-soċjeta' u ġġibhom 'il fuq.

Il-konċett ta' kapitaliżmu - bir- riservi li għamel il-mibki Papa Ġwanni Pawlu II – u d-diversi liġijiet li saru fuq livell ta' Unjoni Ewropea saru għal żewġ raġunijiet prinċipali.

L-ewwel raġuni kienet minħabba l-fatt li għandek il-cross frontier business li jsir minn pajjiż għall-ieħor u t-tieni raġuni sabiex l-operaturi, minn pajjiż għall-ieħor ikunu ugwali fl-offerti li jagħmlu lill-klijenti ta' pajjiż jew ieħor.

Ħafna drabi din ma narawhiex imma per eżempju, belt fi Franza li qiegħda viċin il-fruntiera mal-Ġermanja u li tkun qed toffri xi ħaġa, toffriha wkoll għaċ-ċittadini Ġermaniżi li huma fl-akkwati tagħha.

Apparti dawn iż-żewġ prinċipji fundamentali ġiet stabbilita wkoll regola uniformi fir-rigward ta' l-Unjoni Ewropea kollha.

Min-naħa tagħna aħna ffortunati għaliex qegħdin nidħlu wkoll f'dan il-qafas tant importanti li permezz tiegħu se nġibu wkoll il-liġijiet tagħna f'uniformita` ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa din il-liġi titkellem b'mod dirett fuq il-broker, fuq dak li jidħol fil-kamp ta' l-assigurazzjoni bejn min jidħol għall-polza ta' assigurazzjoni u min qiegħed jieħu fuqu r-riskju marbut mal-polza ta' assigurazzjoni.

Jekk inti taqbad il-kodiċi tal-kummerċ se ssib ukoll elenkati l-aġenti u n-nies li huma nvoluti f'dan is-settur partikolari.

Dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jaġġorna dak li għandna fil-kodiċi tal- kummerċ u qiegħed itellgħu f'livell ferm aktar 'il fuq għaliex filwaqt li l- kodiċi tal-kummerċ kien qed iħares lejn l-affarijiet minn dimensjoni purament lokali, hawnhekk qegħdin naqbżu l-fruntieri.

Fuq dan il-kumment xtaqt nagħmel punt.

Hemm bżonn li l-mentalita' tagħna tkun aktar miftuħa, fis-sens li hemm bżonn li nħarsu ftit aktar lejn id-dimensjoni ta' polza ta' assigurazzjoni li tiġi offruta lil ċittadini oħrajn ta' l-Unjoni Ewropea.

Sfortunatament ninnota - nittama li qed nagħmel analiżi żbaljata - li min qiegħed joffri u min qiegħed jaħdem fis-settur ta' l-assigurazzjoni jħares wisq, kważi esklussivament, lejn is-settur Malti mingħajr ma jħares barra mill-fruntieri tagħna.

Aħna llum nifformaw parti minn suq enormi iżda m'aħniex qegħdin nisfruttawh biżżejjed.

Dan qiegħed jiġri għaliex in-nies li huma nvoluti fis-settur ta' l-assigurazzjoni sfortunatament għadhom m'humiex qegħdin jifhmu l-vantaġġi kbar li dawn għandhom quddiemhom.

Jien inħobb inniggeż xi kultant u niftakar li lejn Lulju tas-sena l-oħra, konna ġejna fil-parlament u għamilna liġi apposta fuq is-settur ta' l- assigurazzjoni sabiex l-assigurazzjoni fuq il-ħajja niftħuha aktar.

Ftaħniha b'mod u manjiera li żammejna binarji legali sodi, b'saħħithom u li jagħtu ħafna sigurta` għal min jaħdem fihom.

Madankollu l-kumpanniji ta' l- assigurazzjoni - u nixtieq li għandi żball madornali u li jkun hemm min jikteb fil-gazzetti kontra dak li qed ngħid – m'humiex qed jieħdu l-vantaġġ ta' dik il-liġi li konna għamilna.

U jkolli ngħid li f'ċerti mumenti, din il-Kamra qiegħda tkun aktar pronta biex tantiċipa dak li se jiġri fil-futur f'pajjiżna mill-operaturi stess li jaħdmu f'settur partikolari.

Sur President, jiena smajt lill-Onor.

Jose' Herrera jitkellem u rrid ngħid li ma kienx korrett fil-kritika tiegħu meta qal li qegħdin nieħdu wisq id- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea ad litteram.

Nista' nassigurah li d- direttivi varji ta' l-Unjoni Ewropea, qabel ma nittrasformawhom fil-liġi tagħna nieħdu ħsieb li nanalizzawhom u naraw li ndaħħlu biss dak li huwa strettament bżonnjuż u tajjeb għal pajjiżna.

Għalkemm il-kritika hija tajba, pero` f'dan is-sens m'hijiex fundata.

Meta wieħed iħares lejn dak li hemm fid-direttiva u jara kif daħħalnieha hawnhekk, isib li aħna qgħadna attenti sabiex nagħmlu dawn iż-żewġ affarijiet.

Allura nerġa' ngħid li aħna daħħalna biss dak li għandu jidħol u li hu ta' ġid għalina b'mod u manjiera li jmexxi 'il quddiem lil dan is-settur.

Irrid ngħid ukoll li dawn il- liġijiet ġodda xi kultant jingħatalhom timbru peġġorattiv minħabba li tingħata l-impressjoni li qisu kellna ndaħħluhom ta' bilfors.

Dan huwa ħażin għaliex il-verita` hija li qed ndaħħluhom minħabba l-ġid li jkunu se jagħmlu lil pajjiżna.

Din il-liġi se żżid ħolqa oħra fil-kullana tal- liġijiet tal-kummerċ u b'hekk se tagħti aktar saħħa lil dan is-settur ta' l- assigurazzjoni.

Aħna bnejna settur ta' qligħ għal pajjiżna bbażat fuq is-servizzi finanzjarji.

Din l-istrateġija nbdiet seba' snin ilu u llum qiegħda tagħti frott kbir għaliex aktar ma ċċaqlaqna fuq diversi setturi, aktar ġbidna operaturi lejn Malta.

Din il-liġi hija wkoll waħda minn dawk l-iktar importanti u llum naħseb li wasal iż-żmien li ssir ir-reviżjoni tal-kodiċi tal-kummerċ.

Ikolli nistqarr li jiena bdejt dan il-proċess fil-ministeru tal-ġustizzja u l-intern, fejn analizzajna l-kodiċi tal-kummerċ preżenti u d-diversi liġijiet ta' natura kummerċjali, bankarja u ta' assigurazzjoni.

U ħsibna biex dawn il-liġijiet kollha ma jħalluhomx aktar imxerrdin f'kapitoli diversi imma ngħaqqduhom f'kodiċi wieħed.

Il-vantaġġ ta' kodiċi wieħed huwa li inti jkollok uniformita` fl-interpretazzjoni u fid- definizzjonijiet tal-konċetti.

It-tieni vantaġġ huwa li kulmin jopera fis- settur finanzjarju jsib il-liġijiet mill-ewwel għad-dispożizzjoni tiegħu.

Issa forsi jkun hemm min jgħid li din se ġġib ħafna liġijiet kummerċjali flimkien u li llum huma speċjalizzati fis-setturi varji tagħhom.

Madankollu inħoss li l-iktar importanti m'huwiex li jkollna xi preċiżjoni assoluta fil- prinċipji ta' x'suppost ikun hemm bħala liġijiet magħquda flimkien, imma li kulmin qed jopera fis-settur tal-kummerċ ikollu l-liġijiet għad- dispożizzjoni tiegħu.

Sur President, dan huwa importanti għaliex sfortunatament ħafna mill- persuni li joperaw fis-settur legali ġew mgħallma kważi fuq il-livell ta' liġijiet ta' l-ikbar importanza, jiġifieri li l-ħames kodiċijiet prinċipali tal-pajjiż għandhom jiġu studjati b'mod tajjeb, mentri l-bqija tal-liġijiet jitqiesu ta' livell sussidjarju jew ta' livell inferjuri.

Din il-kultura legali diffiċli biex tegħlibha, u allura aħjar li wieħed jirkibha milli jipprova jkissirha.

Dan nistgħu nagħmluh billi ngħaqqdu d-diversi liġijiet ta' natura kummerċjali f'kodiċi wieħed u f'din it-triq, aħna bħala ministeru flimkien mal-ministeru tal-kompetittivita' qegħdin niltaqgħu sabiex nagħmlu kodiċi kummerċjali ferm aktar aġġornat u li jindirizza l- problema tad-definizzjonijiet.

Sfortunatament, jekk ma noqogħdux attenti se nispiċċaw li l-istess kliem fil-liġijiet varji jieħdu sfumaturi partikolari fl-interpretazzjoni tagħhom, u dak huwa kontro indikat għat- tħaddim tal-qorti.

Dan għaliex il-liġi trid mhux biss pubbliċita` imma wkoll, u forsi iktar, uniformita` kemm fl-applikazzjoni kif ukoll fl- interpretazzjoni tagħha.

Għalhekk wieħed irid jgħid li din il-liġi dwar l-intermedjarji fl- assigurazzjoni hija ta' portata kbira għaliex se tirregola settur b'mod ġdid u b'mod differenti minn qabel billi se ddaħħal garanziji li qabel ma kienx hemm fis-settur.

Ovvjament meta wieħed jara dan jibda jifhem kemm kienet xi ħaġa għaqlija li dħalna fl-Unjoni Ewropea u li permezz tagħha qed jirnexxielna nagħtu valur ekonomiku lil xi ħaġa li qabel ma kellhiex dan il- valur.

U s-sigriet ta' soċjeta` li timxi 'l quddiem qiegħed proprju fil- fatt li jirnexxilha tagħti valur ekonomiku lil xi ħaġa li qabel ma kellhiex, mhux neċessarjament fis-sens materjalistiku.

Il-fatt li trid tagħmel ir-reġistrazzjoni ta' min qiegħed fis-settur, il-mod ta' kif toħroġ il-liċenzja tagħhom u l-mod ta' kif qiegħed tħallihom joperaw ifisser li qed tagħtihom valur ekonomiku u ttellagħhom fuq livell ferm aktar importanti milli kellhom qabel.

Qabel forsi konna nħarsu lejn l-otteniment tal-liċenzja u l-ksib ta' permessi, mentri issa qegħdin nagħtu aktar value added lil dan is-settur ekonomiku.

Naturalment dan huwa importanti ħafna għaliex dan qiegħed jimxi id f'id ma' dak li qegħdin nagħmlu wkoll f'liġi oħra li bħalissa qiegħda fi stadju ta' kumitat.

Irrid infakkar lill-Kamra li l-kodiċi ta' proċedura u organizzazzjoni ċivili qiegħda wkoll tiġi emendata u tinsab fi stadju ta' kumitat.

Hawnhekk qegħdin indaħħlu għall-ewwel darba l-kunċett li liċenzja tista' wkoll tinqabad b'mandat ta' qbid.

Allura tajjeb ngħidu li din l-emenda qiegħda wkoll tidħol ma' dik l-emenda li qed nagħmlu fil-kodiċi ta' proċedura.

U ladarba qegħdin nitkellmu fuq l-aspett legali, irrid ngħid kemm huwa importanti li tagħti każ ta' dak li qed jiġri fis-settur finanzjarju u fis-settur tal-kummerċ.

Trid tieħu ħsieb li s-settur tal- kummerċ torbtu ma' liġijiet aktar avvanzati milli għandna llum.

Waħda mill- liġijiet li baqgħet tiġi kkritikata sal-bieraħ stess mill-Onor.

Anġlu Farrugia kienet dik li permezz tagħha daħħalna l-possibilita' li tottjeni sentenza tal-qorti b'użu ta' ittra uffiċjali eżekuttiva.

Il-bieraħ fuq dan il-punt il-ħabib tiegħi qalilna li fil-qorti qegħdin jonqsu l-kawżi, pero' nesa jgħidilna li x-xogħol legali fil-qorti qiegħed jiżdied.

Qabel ġejt nitkellem hawnhekk rajt l-istatistika u sibt li bejn is-sena l-oħra u din is-sena x-xogħol fil-qorti żdied b'25%.

Ovvjament dan żdied għaliex bl-ittra uffiċjali eżekuttiva li daħħalna rnexxielna nġibu bidla sħiħa fil-mod ta' kif taħdem il-qorti.

Tajna spinta qawwija sabiex jingħataw b'aktar ħeffa sentenzi fuq ħafna debiti li huma taħt l-ammont ta' Lm5,000 u ġibna vantaġġ kbir fl-għoti tas-sentenzi fuq kwestjonijiet tal- kambjali.

Dan wassal sabiex dawk l-inqaqar żgħar li qabel kienu jieħdu ħafna mill-ħin tal-qorti issa qed isiru b'din l-ittra uffiċjali, u jekk xi ħadd ma jweġibx l-ittra uffiċjali jfisser li għandu titolu eżekuttiv.

Allura l-qorti qiegħed ikollha aktar ħin sabiex tkun tista' tagħti s- sentenzi tagħha.

Donnu l-ħabib tiegħi mhux qiegħed jirrealizza li għalkemm naqsu l-ammont ta' kawżi, xorta waħda ma naqasx ix-xogħol legali.

Mhux talli ma naqasx, talli żdied b'25%!

Sur President, ħalli nagħmel ftit paraguni żgħar.

Per eżempju, jekk wieħed jara x'kawżi hemm pendenti bħalissa fil-qorti jsib li fl-aħħar ta' April, quddiem it-tribunal għat-talbiet iż-żgħar kien hemm 1,551 mentri fl-istess perjodu s-sena l-oħra kien hemm 2,352.

Dan juri li kien hemm tnaqqis ta' 51% fil-kawżi pendenti u allura dawk in-nies kollha li kienu qegħdin jistennew sabiex tingħatalhom sentenza, ħaduha ferm aktar malajr milli kienet qiegħda tingħatalhom qabel.

Barra minn hekk, quddiem il-qorti tal- maġistrati llum hemm ma' l-1,381 kawża mentri s-sena l-oħra kien hemm ma' l- 1,584 kawża, tnaqqis ta' 15%!

Jekk tqabbel il-kawżi li daħlu ma' dawk li ġew deċiżi ssib li għandek kambjament ukoll fil-ħin mogħti u allokat mill- ġudikanti sabiex jiddeċiedu l-kawżi.

Jekk taqbad l-istatistika u tħares daqsxejn lejn dik tas-sena l-oħra ssib li 55% tal-ħin tal-ġudikant kien aktar mogħti lejn il-kawżi ġodda li jkunu deħlin, mentri 45% biss tal-ħin kien qiegħed jiġi allokat għall-għoti ta' sentenzi.

Din is-sena l- persentaġġi nqalbu u nsibu li għandna 65% tal-ħin mogħti għal deċiżjonijiet, mentri 35% tal-ħin mogħti għall-kawżi ġodda.

Ovvjament ma nixtieqx nintilef fuq is-settur tal-qorti, pero' xtaqt li kif għandi ftit tal-ħin nirribatti dak li ntqal u aktar 'il quddiem, jekk Alla jrid, se jkolli il-possibilita' li nidħol ferm aktar fid-dettal ta' dawn il- punti.

Madankollu wieħed irid jirrealizza li bid-diversi liġijiet li qed isiru f'din il-Kamra, qegħdin inbiddlu s-settur sabiex indaħħlu aktar loġika u ħeffa.

X'inhu l-iktar importanti, li jkollna ħafna kawżi pendenti l-qorti jew inkella li jkollna makkinarju li permezz tiegħu l-kawżi li jidħlu jinqatgħu aktar malajr?

Nittama li kulħadd jaqbel li t-tieni oggettiv huwa l-aktar importanti.

Xi kultant verament ma nkunx nista' nifhem il-kritika li ssir min-naħa ta' l-oppożizzjoni fuq dak li għamilna fil-qorti għaliex kulmin iħares lejn l-istatistika jinduna li l-affarijiet sejrin 'il quddiem.

Ħalli issa niġi lura għas-suġġett li qed niddiskutu llum u se nipprova nagħlaq.

Sur President, din il-liġi ta' l-assigurazzjoni hija tarġa oħra importanti ħafna u żgur li fl-istadju ta' kumitat se jkun hemm xi suġġerimenti jew xi limaturi li jistgħu jsiru.

Pero` nistgħu ngħidu li din hija liġi li qiegħda terġa' tagħti lil pajjiżna imbuttatura kbira 'l quddiem sabiex aħna, bħala pajjiż, għal darb'oħra jerġa' ikollna settur intern fejn mhux biss nagħtu servizz f'pajjiżna - daqskemm jagħtu f'pajjiżi oħra l- assiguraturi - imma li nkunu nistgħu noffru s-servizzi tagħna liċ-ċittadini Ewropej barra mill-pajjiż, li jlaħħqu ma' l-450 miljun ċittadin.

Il-qabża fil-kummerċ hija doppja, kemm fil-liġijiet interni kif ukoll f'dak li huwa offrut barra minn Malta.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, bil-permess tal-Kamra, nixtieq li nissosspendu d-dibattitu fuq din il-liġi bid-diskussjoni titkompla għada ħalli nkunu nistgħu ngħaddu għall-istadju ta' kumitat dwar l-Att li jemenda l-Att dwar id-Dazju tas-Sisa.

MR SPEAKER: Nifhem li hawn il-qbil li nissospendu ħalli ngħaddu għat-tieni item fuq l-aġenda.

(Onor. Membri: Aye)

Fit-8.40 p.m. id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar l- Intermedjarji fl-Assigurazzjoni ġiet aġġornata.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

EXCISE DUTY (AMENDMENT) BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitati jippresjedi.

(Ikompli mill-15 ta' Mejju, 2006)

Klawsola 2 – Tissostitwixxi r-Raba' Skeda li tinsab ma' l-Att prinċipali.

Clause 2 – Substitution of the Fourth Schedule to the principal Act.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, xtaqt niċċara xi ħaġa dwar l-emenda u ngħid għalfejn iż-żewġ noti ġew ippreżentati bl-Ingliż.

Fil-fatt it-test hemmhekk huwa bl-Ingliż biss u allura m'hemmx għalfejn nagħmluh bil-Malti.

Naħseb li din l-emenda nistgħu ngħadduha għal vot jekk l-oppożizzjoni m'għandhiex aktar kummenti x'tgħaddi.

THE CHAIRMAN: Onor. Fenech, il-vot se jittieħed fuq klawsola 2 sħiħa għaliex għandna klawsola waħda bl-iskeda magħha.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, għandi emenda oħra li nixtieq inressaq u nixtieq nagħti r-raġuni għaliha.

Bit-test li għamilna għollejna s-sisa fuq il-prodotti ta' l-enerġija u l-petrol li jintuża għax-xogħol ta' manutenzjoni u għat-testijiet fuq il-magni ta' l-ajruplani.

U aħna nixtiequ li f'dawk li huma makni ta' l-ajruplani jibqa' jattira s-sisa fil-livell baxx oriġinali.

Hemmhekk għandna niċċa ta' opportunita' f'dan in-negozju li qed issir diġa' f'pajjiżna u li effettivament ftit jinċidi fuq dak li huwa l-bejgħ ta' dan il-prodott.

Allura l-gvern jixtieq jibqa' jżomm dan il-prezz fuq l-istess livell oriġinali.

Għaldaqstant se nipproponi din l- emenda:

"B" Fir-Raba' Skeda li tinsab fi Klawsola 2, fit-tieni kolonna, minflok il-kliem:

|Fl-ewwel kolonna |Fit-tieni kolonna| |"If used for air |"Lm31.00 per 1000| |navigation between|litres" | |Malta and Gozo" | | |għandhom jidħlu | | |l-kliem: | | |Fl-ewwel kolonna |Fit-tieni kolonna| |"If used for the |"Lm31.00 per 1000| |following |litres" | |purposes: " | | |for air navigation| | |between Malta and | | |Gozo | | |for testing and | | |maintenance of | | |aircraft engines".| |

"B" In the Fourth Schedule in Clause 2, instead of the words

|In the first |In the second | |column |column | |"If used for air |"Lm31.00 per 1000| |navigation between|litres" | |Malta and Gozo" | | |there shall be | | |replaced the words| | |In the first |In the second | |column |column | |"If used for the |"Lm31.00 per 1000| |following |litres" | |purposes: | | |for air navigation| | |between Malta and | | |Gozo | | |for testing and | | |maintenance of | | |aircraft engines".| |

Sur President, permezz ta' din l-emenda qegħdin ngħidu li ma' l-air navigation between Malta and Gozo se ndaħħlu wkoll ix-xogħol li jsir for testing and maintenance of aircraft engines.

U hawnhekk se nippreżentalek l-emenda ffirmata.

THE CHAIRMAN: Onor. Fenech, għandek xi kummenti oħra x'tagħmel?

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, naħseb li l-ispjega li tajt kienet biżżejjed u mbagħad forsi nikkumentaw fuq il-klawsola in ġenerali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, għandi żewġ punti li xtaqt nagħmel.

Fil-fatt l-emenda li għandna qiegħda terġa' tnaqqas is-sisa għall-fuel li jintuża għan-navigation bejn Malta u Għawdex u anke għall-industrija tal- manutenzjoni u t-testing ta' aircraft engines.

Fil-fatt din se terġa' tinżel kif kien propost oriġinarjament mill-gvern, jiġifieri minn Lm61 għal kull elf litru se

terġa' tinżel għal Lm31 għal kull elf litru.

Naħseb li hawnhekk il-gvern qiegħed jirrealizza li għalkemm il-proposta ta' din iż-żieda fis-sisa kien dak li jagħmel tajjeb għat-telf li se jkollha l-Enemalta, wieħed irid jikkumenta aktar fuqha għaliex qegħdin naraw li qiegħed ikollna proċessi ta' privatizzazzjoni li qed ikunu aktar ta' piż finanzjarju fuq pajjiżna milli qed jagħmlu ġid.

Hawnhekk il-gvern qiegħed jammetti li fl-interess ta' Għawdex hemm bżonn li l-ispejjeż għal dan is-settur partikolari jitnaqqsu.

Dan irridu nagħmluh jekk verament irridu nagħtu mbottatura lill- gżira Għawdxija li bħalma jaf kulħadd tbati mid-double insularity.

Din hija xi ħaġa partikolari tal-gżira Għawdxija u hekk kif għandha l-vantaġġi tagħha, għandha wkoll l-iżvantaġġi.

Hawnhekk donnu li l-gvern qiegħed jagħmel l-endorsing ta' dak li ilha tgħid l-oppożizzjoni, fejn aħna ilna ngħidu li anke dan is-servizz għandu bżonn ikun issussidjat fil-parametri u r-regoli preżenti.

Għandna naraw li dan jiġi ssussidjat ħalli niffaċilitaw it-trasport u l-kommunikazzjoni bejn iż- żewġ gżejjer għaliex Għawdex għandha bżonn żewġ mezzi ta' trasport, dak tal- baħar u dak ta' l-ajru.

Għalhekk dawn iż-żewġ mezzi ta' trasport għandhom jiġu ffaċilitati għall-ġid u għall-iżvilupp aħjar ta' l-ekonomija Għawdxija.

Din hija xi ħaġa li ilhom jitolbu l-għaqdiet u l-operaturi kummerċjali Għawdxin u naħseb li hija xi ħaġa li hemm bżonn li l-gvern jikkonsidraha bis-serjeta` għaliex, bħalma nafu, is-servizz ġdid tal- helicopter - wara li l-gvern kien issospenda l-antik - ma qabadx minħabba l- ispiża qawwija li dan jinkorri sabiex wieħed jivjaġġa bejn Malta u Għawdex.

Sur President, irridu nifhmu li l-internal transport huwa xi ħaġa vitali għal pajjiżna u għalhekk pajjiżna għandu jinsisti li jkun hemm konsiderazzjoni ta' dan il-fatt.

Din hija xi ħaġa li nemmen bis-sħiħ li pajjiżna għandu jagħmel fl-aħjar interess tal-gżira Għawdxija.

Naħseb li hawnhekk hawn qbil li l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna għandu jseħħ, pero' sabiex nagħmlu dan irridu ninsistu fuq il-partikolaritajiet ta' pajjiżna, jiġifieri li Malta hija maqtuha mill-mainland Ewropea u allura għandna ċerti spejjeż ta' trasport li pajjiżi oħra ta' l-Unjoni Ewropea m'għandhomx.

Ovvjament dawn l-ispejjeż jikkontribwixxu sabiex iżidu l- prezz tas-servizz u tal-prodott Malti u jaffettwaw ukoll il-kompetittivita' tagħna, xi ħaġa li anke fit-termini ta' level playing field ma treġix.

Pajjiżna huwa żvantaġġjat u jekk irridu niġu f'level playing field dan il- prinċipju jrid jiġi ndirizzat.

Jiġi indirizzat billi t-trasport bejn Malta u Għawdex ikun issussidjat ħalli effettivament niffaċilitaw dan il-mezz ta' trasport kemm għall-qasam turistiku kif ukoll għal ħafna Għawdxin li jaħdmu f'Malta u li allura jkollhom jivvjaġġaw ta' kuljum bejn il-gżejjer.

Naturalment dawn in-nies qegħdin ikunu kostretti li jużaw biss il-mezz tal- baħar għaliex il-mezz tal-helicopter huwa wieħed uneruż u bi spiża qawwija ħafna.

It-tieni punt li xtaqt nagħmel huwa dak li l-gvern qiegħed jirrealizza li aħna rridu nfittxu n-niċeċ tagħna bħalma huwa dak tal-maintenance ta' aircraft engines.

F'ċerti oqsma għandna l-manpower sabiex dan nagħmluh.

Aħna għandna industrija żgħira imma naħseb li dan is-settur nistgħu niżviluppawh billi nesplojtjaw il-qagħda strateġika tagħna f'nofs il- Mediterran.

Fil-fatt mill-pożizzjoni tagħna, kemm min-naħa ta' isfel kif ukoll min-naħa tan-North tal-pajjiż nistgħu nilħqu l-mainland Ewropea u lin- North Africa.

B'hekk dan is-servizz jista' jiġi żviluppat aħjar bħala pajjiż fiċ-ċentru tal-Mediterran.

U naħseb il-fatt li l-gvern reġa' għamel emenda sabiex inaqqas il-cost tal-fuel għal din l-industrija sabiex din l- industrija tkun tista' tiżviluppa huwa sinjal tajjeb.

Ħafna drabi ngħidu li rridu niżviluppaw is-servizzi f'pajjiżna u mbagħad nintilfu fuq is- servizzi finanzjarji biss.

Is-servizzi f'pajjiżna jistgħu jieħdu xejra ta' servizzi ta' trasport, ta' servizzi li nagħtu fuq numru ta' oil rigs u servizzi oħra marbuta ma' xogħol industrijali li jkun qed isir bejn l- Afrika ta' Fuq u l-Ewropa.

Kif għedt għandna l-manpower sabiex niżviluppaw u nirfinaw l-iskills li għandna għaliex ċertament din hija industrija li tista' tikber aktar.

Fir-rigward ta' l-iskeda kollha u taż-żieda fuq l-oqsma kollha tal-fuels minħabba l-proċess tal-liberalizzazzjoni nixtieq intenni dak li kien qal il- ministru Gatt meta konna qed nitkellmu fid-dibattitu dwar is-surcharge.

Dakinhar il-ministru kien qal li l-ispiża kbira li għandha l-Enemalta meta timporta mal-miljun tunnellata metrika ta' fuel fis-sena sabiex taqdi l- bżonnijiet ta' fuel kemm għall-power station kif ukoll għall-konsum fil- pompi ġejja mill-fatt li din il-kwantita` hija kkonsidrata bħala waħda żgħira fis-swieq internazzjonali tax-xiri tal-fossil fuel.

Minħabba f'hekk, l-ispiża tat-trasport tkun waħda għolja.

Mela din hija waħda mir- raġunijiet li semma l-ministru għall-ispiża aktar għolja fix-xiri tal-fuel tagħna.

It-tieni raġuni hija li l-kwantita` ta' żjut li tixtri l-Enemalta hija wkoll żgħira, u allura din ma jistax ikollha influwenza partikolari fis-suq.

Issa llum għandna l-liberalizzazzjoni u din m'hijiex kwestjoni ta' prinċipju imma hija kwestjoni ta' x'jaqbel u x'ma jaqbilx lill-pajjiż fis- sitwazzjoni preżenti tal-prezzijiet tal-fuel.

Nafu li l-prezzijiet tal-fuel illum huma instabbli u nafu wkoll li l-gvern preżenti m'għamel xejn sabiex jilqa' għal din l-instabbilita'.

Hemm il- fatt ukoll li l-prezz għall-konsumatur Malti qiegħed dejjem jogħla bil- konsegwenzi kemm għall-qasam ekonomiku kif ukoll għall-qasam soċjali.

Mela issa għandna dawn iż-żewġ fatturi li qed jikkontribwixxu over and above għaż-żieda fil-prezzijiet internazzjonali.

Allura l-fatt li minflok operatur wieħed issa se jkollok tnejn jew massimu ta' tlieta li jidħlu għal dan ix-xogħol, kemm se jkollhom il-financial clout li għandha l-Enemalta?

Dawn l-operaturi se jixtru bil-bulk daqskemm kienet tixtri l-Enemalta?

Se jkollhom l-istess ordnijiet li kienet tagħmel l-Enemalta li trid tforni lill-pajjiż kollu?

Sur President, aħna nkunu qed nagħmlu żball meta nieħdu ċerti deċiżjonijiet mingħajr ma napplikaw l-economies of scale bħalma japplikawhom pajjiżi ferm akbar minn tagħna.

Effettivament 99.9% ir-riżultat ta' dan il-proċess ta' liberalizzazzjoni se jkun li l-prezz tal-fuel, fl-aħħar mill-aħħar se jogħla aktar għall-konsumatur u għall-industrija ta' l-avjazzjoni bil- konsegwenza li l-Airmalta se tiġi milquta aktar ħażin.

Ir-raġuni hija waħda.

Għaliex jekk diġa` għandna suq żgħir, u allura l-ammont li timporta entita` waħda huwa diġa` żgħir, u l-prezz tiegħu, kemm għat-trasport, kemm biex tixtrih, kif ukoll sabiex tieħu ċerti miżuri ta' forward buying se jkun limitat ħafna, allura kemm se jkun agħar meta dan is-suq se jinqasam?

Fl-aħħar mill-aħħar rajna li ċerti sistemi li jirnexxu fi swieq ferm akbar minn tagħna, bħal per eżempju, fl-Ingilterra u l-Italja li għandhom mal-50 miljun ruħ, mhux neċessarjament se jirnexxu f'pajjiżna.

Għalhekk huwa importanti li qabel ma tittieħed id-deċiżjoni jkollna studju serju - xi ħaġa li dan il-gvern ma jiddejjaqx li jagħmel għax f'sentejn nefaq Lm7 miljuni fuq esperti u konsulenzi - ħalli jaraw x'inhu l-impatt ekonomiku u soċjali fuq il-konsumatur fil-medium u l-long term u jaraw jekk il-pass li jkun se jittieħed huwiex se jkun ta' ġid għal pajjiżna.

U fil-kuntest li qed tiġi proposta ż-żieda fuq is-sisa, din in-naħa diġa` ivvotat kontra u se tibqa' issostni l-pożizzjoni tagħha.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, ma nistax ngħid li ma nikkondividix dak li qal l-Onor.

Charles Mangion fuq il-fatt li l-gvern irid jara li proprju fil-każ ta' Għawdex, li jbati mill-effett ta' l-insularita' doppja, bit- tibdiliet li nagħmlu ma nżidux il-piżijiet fuq l-operaturi li diġa' joperaw kemm bil-mezz tal-baħar kif ukoll b'dak ta' l-ajru.

Tajjeb ngħidu li l- mezz tal-baħar ma biddilniehx imma ħallejnieh bir-rata ta' Lm29 għal kull 1,000 litru u fil-każ ta' l-ajru diġa' ippublikajna r-raba' skeda, u qed inressquha bħala d-dokument sħiħ, fejn r-rata ħallejniha Lm31 għal kull elf litru.

Tajjeb ngħid li l-emenda li għamilna f'dan l-istadju kienet proprju marbuta mal-fatt li ridna nżidu ma' din l-istess kategorija attivita` oħra li qegħdin narawha tieħu ċertu interess.

Dan huwa bażikament il-maintenance ta' l-ajruplani, fejn nafu li hawnhekk sar ukoll ċertu investiment li ma rridux niskoraġġuh.

Għalhekk ħassejna li kellna nagħtu l-istess trattament ukoll lil dan is-settur sabiex proprju nassiguraw li dan ma jseħħx.

Fuq it- tema ġenerali li tkellem l-Onor.

Charles Mangion dwar il-liberalizzazzjoni nnifisha rrid ngħid li ma naqbilx miegħu.

Dan għaliex m'huwiex minnu li l- liberalizzazzjoni f'pajjiżna ġabet effetti negattivi f'ċerti setturi, anzi naħseb li l-liberalizzazzjoni li għamilna fil-passat wasslet sabiex f'pajjiżna naraw ċertu tibdiliet fuq livell pożittiv u li fl-aħħar mill- aħħar gawda minnhom il-konsumatur.

Sur President, jekk per eżempju, nitkellmu fuq il-liberalizzazzjoni tas- settur tat-telefonija u tal-kommunikazzjoni f'pajjiżna naraw li llum mhux biss għandna l-għażla imma kellna żviluppi teknoloġiċi li pajjiżna seta' jaspira għalihom.

Naħseb li ħadd ma ried jara lil pajjiżna staġnat fit- teknoloġiji tal-passat, u f'dan is-sens anke bil-privatizzazzjoni tal- Maltacom - bil-kritika li forsi tista' ssir - wieħed irid jistaqsi din il- mistoqsija; Li kieku l-Maltacom ma ġietx ipprivatizzata b'mod li rabtet lilha nfisha ma' imsieħeb strateġiku kienet se tassigura li jkollha aċċess għat-teknoloġiji avvanzati li qed jiżviluppaw illum?

Li kieku baqgħet f'idejn il-gvern, iżolata waħedha, dawn it-teknoloġiji kienu jridu jinxtraw mill-poplu Malti sabiex inkunu nistgħu nassiguraw li bħala pajjiż nibqgħu in the forefront.

Pero` illum hemm min qed jassigura li dan l-investiment strateġiku jsir ħalli b'hekk pajjiżna jibqa' ikollu qafas ta' strutturi ta' servizzi ta' informazzjoni li huma mill-aktar avvanzati.

Infakkar ukoll li l-liberalizzazzjoni wasslet għal roħs fil-prezzijiet tas- servizzi ta' telefonija ċellulari f'pajjiżna, ta' l-international line business u tad-diversi servizzi oħra ta' kommunikazzjoni.

Il- liberalizzazzjoni fil-kummerċ żgur li wasslet għal għażla ħafna akbar ta' diversi prodotti u li wasslet anke għal ċertu kompetizzjoni fil-prezzijiet tagħhom.

U allura naħseb li dan wassal anke għal titjib fil-kwalita` tal- ħajja tal-poplu Malti inġenerali u ta' l-attivita` kummerċjali fil-pajjiż li sostniet livell ta' impjiegi u livell ta' żvilupp.

Għaldaqstant ma naqbilx ma' l-assessment li qed jagħmel l-Onor.

Charles Mangion meta qalilna li l-liberalizzazzjoni f'pajjiżna kellu xi mpatt negattiv.

Il- gvern qiegħed iħares b'mod pożittiv anke lejn il-liberalizzazzjoni tas- settur tal-fuels.

Issa hawnhekk kien hemm min argumenta li jekk inti se tgħolli d-dazji se tkun qiegħed tieħu l-profitti li kienet tagħmel l- Enemalta.

Pero' dan qed nagħmluh sabiex id-dazji li niġbru nerġgħu nagħtuhom lill-Enemalta u b'hekk nassiguraw li dak il-kontribut li kien qed isir mill-qligħ ta' l-Enemalta sabiex jiġu ssussidjati t-tariffi tad-dawl u l-ilma ma nitilfuhx.

Li kieku nitilfuh kien ifisser li kien ikollna naraw minn fejn se nsibu Lm8 miljuni oħra ħalli nkunu nistgħu nissussidjaw it- tariffi ta' l-Enemalta.

Ovvjament minn x'imkien dawn il-flus iridu jiġu; mill-Kaxxa ta' Malta, mit- taxxi tal-poplu Malti u Għawdxi jew minn x'imkien ieħor!

Bilfors riedu jiġu minn x'imkien!

Għalhekk dak li kien aċċettat bħala kontribut għall- kontijiet tad-dawl u l-ilma għandu jibqa' jkun hekk, u dan issa qed isir b'mod aktar sempliċi.

Illum qegħdin nagħmlu dik li hija public service obligation sabiex il-flus li ndaħħlu minn dawn id-dazji hekk kif żdiedu, jgħaddu bħala public service obligation lill-Enemalta ħalli nkunu nistgħu niffinanzjaw il-każijiet soċjali, inżommu ma' l-obbligu tar-riserva ta' stock li għandna u sabiex inżommu rati aktar baxxi lill-konsumatur domestiku minn kemm tiswa realment il-ġenerazzjoni ta' l-elettriku għal din l-istess korporazzjoni.

U b'din l-emenda li qed nipproponu biex tiġi approvata minn dan il-parlament se nkunu għamilna din il-bidla mingħajr l- ebda impatt negattiv fuq il-konsumatur.

Dan għaliex il-prezzijiet li kienu l-

bieraħ se jkunu l-prezzijiet tal-lum u se jibqgħu l-prezzijiet ta' għada peress li l-bidla li qed issir hija waħda interna.

Sur President, jiena nemmen li l-gvern qiegħed jimxi b'għaqal kbir għaliex ovvjament aħna l-liberalizzazzjoni ma rriduhiex li twassal għal impatt negattiv fuq il-konsumatur.

Min-naħa l-oħra jiena nħoss li l-mod ta' kif jistgħu jixtru l-operaturi privati jista' jwassal għal titjib.

Hawn min jgħid li jista' jixtri aħjar mill-gvern għaliex jista' jassumi ċerti riskji, u allura se tidħol il-kompetizzjoni.

Dan jista' jwassal għal varjeta` ta' prodotti differenti bi prezzijiet differenti u li jistgħu jkunu marġinalment irħas minn dawk li qed jiġu pprovduti llum.

Madankollu dan irridu nħalluh f'idejn is-suq u rridu ngħidu wkoll li ħafna minn dawn il-prodotti nsibuhom orħos f'pajjiżna meta mqabbla ma' pajjiżi oħra fl- Unjoni Ewropea.

Fuq din il-klawsola ma fadalli xejn aktar xi ngħid, u għaldaqstant naħseb li nistgħu ngħaddu għall-vot.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija emenda "A" kif imressqa fis-seduta tal-bieraħ mill-Onor.

Tonio Fenech.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "A" għaddiet

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "B" kif tressqet illum mill-Onor.

Tonio Fenech.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "B" għaddiet

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 2 u r-Raba' Skeda kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2 u r-Raba' Skeda, kif emendata, għaddew u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta Liġi.

Klawsola 1 u t-Titolu għaddew u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi li l-Kumitat jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex jikkorreġi xi żbalji ta' l-

ortografija u jagħmel ir-renumbering tal-klawsoli fejn ikun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat jaqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkorreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel ir-renumbering neċessarju.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitat irrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

L-Aġent Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 17 ta' Mejju 2006 fis-6:00 p.m. b' din l-aġenda :-

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, se nitkellem fuq suġġett li m'huwiex pjaċevoli u li huwa sensittiv ħafna u hawn qed nirreferi għar-reat tal- pedufilja, reat li meta jiġi kommess iħalli feriti psikoloġiċi kbar li ħafna drabi joħorġu fid-dieher ħafna snin wara li l-vittma tkun sofriet l- abbuż sesswali.

Irrid nitkellem dwar dan is-suġġett minħabba ċerti avvenimenti li seħħew dan l-aħħar f'pajjiżna li jagħtu lok għal riflessjoni profonda u serja dwar kif dan is-suġġett għandu jiġi trattat u kif din il- problema għandha tiġi miġġielda minn kull min jiġi f'kuntatt mat-tfal u maż- żgħażagħ.

Sur President, jiena nħoss li fil-konfront tal-pedufilja għandu jkun hemm zero tolerance kemm mil-lat leġislattiv u kemm mil-lat amministrattiv.

Per eżempju, jiena nemmen li wieħed ma jistax jimpjega f'ċertu xogħol bniedem li kien ġie misjub ħati ta' reat tal-pedufilja.

Pero` dwar dan nitkellem aktar 'il quddiem.

Irrid nammetti li l-avvenimenti ta' dawn l-aħħar ġranet li ħarġu fil-gazzetti lokali - inkluż l-editorjal ta' "The Times" tal-lum - jagħtu spunt għal riflessjoni.

Jien nammetti li bqajt mibluh u iddiżappuntat ferm bl-attitudni kif irrapportata fil-gazzetti lokali tal- Malta Football Association rigward każ ta' pedufilja fil-ground ta' Pace Grasso f'Raħal Ġdid fejn kien grazzi għal Joe Gerada, iċ-chief executive tal-fondazzjoni tas-social welfare service, li dan il-każ ġie trattat.

Jiena rrid ngħid li ġejt ikkuntattjat minn diversi ġenituri ta' studenti li jattendu l-iskola Ġuże` D'Amato li hija proprju round the corner mill- ground ta' Pace Grasso li jservi ta' ground ta' rikreazzjoni għat-tfal ta' din l-iskola u fejn ikollhom anke l-PE lessons, tournaments u attivitajiet oħra.

F'din l-iskola hemm kważi 300 student b'żewġ btieħi żgħar għar- rikreazzjoni, u issa li l-MFA - skond kif intqal fil-gazzetta - waqqfet l- aċċess ta' l-istudenti ta' l-iskola Ġuże` D'Amato għall-ground ta' Pace Grasso, waqt il-ħin tal-break u waqt il-lezzjonijiet tal-physical education qed ikun hemm overcrowding esaġerat.

Madankollu rrid nagħmilha ċara li jiena għandi sens kbir ta' apprezzament għax-xogħol li tagħmel l-MFA fejn jidħlu nurseries u edukazzjoni sportiva tat-tfal, biex ħadd ma jaħseb li jiena b'xi mod għandi xi ħaġa kontra l-MFA.

Anzi naf mill-viċin ħafna nies fi ħdan l-MFA li jagħmlu xogħolhom mill-qalb għax verament iħobbu l-football u jixtiequ jmexxuh 'il quddiem.

Pero`, Sur President, hawnhekk l-MFA irrapportata li qalet:

"It has left it up to the public to conclude whether in a long life, if someone is found guilty only once of corrupting a minor, one should be labelled a paedophile"."

Hawnhekk l-MFA qiegħda turi nuqqas ta' sensibilita` u ta' responsabbilta` għax bl-istess argument, jekk bniedem fi 80 sena qatel darba biss, mhux xorta qattiel ikun?

Allura jekk se nużaw dan l-argument lingwistiku, min ikkommetta reat ta' pedufilja, anke jekk darba biss, xorta hu pedufilu.

Pero` jien nixtieq immur 'lil hinn mis-semantika.

Jiena nixtieq nifhem ftit il-mindset ta' assoċjazzjoni ewlenija fil-pajjiż u l-attitudni tagħha lejn dan il-każ, u ngħid li nifhem perfettament lil Joe Gerada meta jgħid li r-response ta' l-MFA kien shocking.

Jiena nifhem ukoll kif il- Kummissarju tat-Tfal hija mħawda u konfuża bl-istand li ħadet l-MFA fuq dan il-każ u ma jistax ikun mod ieħor.

Hawnhekk għandna groundsman li jkollu kuntatt regolari mat-tfal li ammetta li kkommetta r-reat ta' pedufilja fuq tifel ta' 13-il sena.

Dażgur li l-ġenituri jinkwetaw.

Bi dritt, allaħares le!

Anke t-tfal jinkwetaw!

Dan pedufilu u ma jistax ikun li l-MFA minn Jannar, stenniet sa l-aħħar tas-season!

Irid ikun hawn zero tolerance fejn tidħol l-pedufilja u m'għandux ikun hemm kompromessi.

Sur President, issa ħa niġi għal punt ieħor, ferm aktar gravi minn dan.

Nikkwota minn "The Times" ta' l-Erbgħa, 10 ta' Mejju:

The MFA has withdrawn the permit for the school to use the ground, saying it had to do so against its wishes.

Nikkwota wkoll minn "The Times" tal-Ġimgħa 12 ta' Mejju:

"The association said it was barring the children's access to the school so that it would no longer be unjustly accused by Mr Gerada and those who supported him, and so that it would not enter into a controversy with those who choose to place the carriage before the horse."

L-MFA qed tagħlaq l-aċċess għal dan il-ground, imma għandha dritt tagħmel hekk?

Kien hawn min staqsa jekk l-MFA għandhiex titlu għal dak il-ground.

Jien informat - u nispera u nittama li jiena nformat ħażin - mid- dipartiment ta' l-artijiet li t-titlu ta' kera ta' l-MFA hemmhekk skada f'Awissu ta' l-1993.

Jiġifieri l-MFA qegħda tuża dak il-ground b'mere tolerance tad-dipartiment ta' l-artijiet.

Meta fl-1997, il-Parlament kien għadda riżoluzzjoni li tikkonċerna l-għoti u t-trasferiment ta' faċilitajiet sportivi lill-MFA, il-ground ta' Pace Grasso ma ġiex inkluż.

Apparti hekk, il-gvern ġustament ħafer arretrati ta' kera ta' kważi Lm20,000 li l-MFA kellha għall-użu tal-ground ta' Pace Grasso sa l-1993.

Dan ifisser li mill-1993 sal-lum, l-MFA qed tuża l-ground b'mere tolerance u hu ħażin li din tagħlaq l-aċċess lill-iskola biex tevita li tidħol f'kontroversji.

Din l-attitudni, din il-pika u din is-suppervja bla sens hi ħażina.

Sur President, jiena nemmen li t-tfal li jattendu l-iskola sekondarja Ġuże` D'Amato ta' Raħal Ġdid għandhom dritt jużaw dak il-ground u mhux aċċettabbli li jkun hemm arranġamenti oħrajn la dan il-ground huwa proprjeta` tal-Lands Department u qiegħed bieb ma' bieb ma' l-iskola sekondarja.

Lil hinn minn hekk, irridu nieħdu spunt minn dan l-episodju u nagħmlu riflessjoni dwar kif nittrattaw dan it-tip ta' każijiet fil-pajjiż.

Per eżempju, jiena nħoss li kull min jinstab ħati ta' reat ta' pedufilja, għandu jiġi forzat jissottometti ruħu għal kura psikjatrika u għal kull tip ieħor ta' counselling possibbli.

Dan għandu jkun obbligatorju Sur President, u tajjeb li nagħmel parentesi hawnhekk.

Ftit tal-ġimgħat ilu għaddejna liġi f'dan il-Parlament fejn min jinstab ħati ta' vjolenza domestika jista' jiġi ordnat mill-Qorti biex jissottometti ruħu għal ċerta kura.

Fil-pedufilja nemmen li din hija aktar u aktar meħtieġa.

Nemmen ukoll – u din diġa` għidtha xi sentejn ilu f'dan il-Parlament – li għandu jkun hawn reġistru nazzjonali fejn b'mod kunfidenzjali jinżammu l-ismijiet, l- indirizzi u l-postijiet li jħobbu jiffrekwentaw dawk in-nies li jinstabu ħatja ta' pedufilja.

Dan għandu jkun aċċessibbli biss għal ċerti għaqdiet bħal per eżempju l-Pulizija u s-social welfare agencies.

Ejja ma noqogħdux ndaħħlu rasna fir-ramel.

Fil-qrati tagħna dawn il-każijiet qegħdin jiżdiedu, u ngħid tajjeb.

Ara xi ħadd ma jifhimnix ħażin, Sur President!!

Huwa tajjeb li qegħdin jinqabdu dawn in-nies, pero` din hija indikazzjoni li hawn min għandu bżonn il-kura u għalhekk huwa importanti li we nip it in the bud.

Ma ninsewx li vittma ta' pedufilja llum se jkun offender ta' pedufilja għada; hekk turi l-istatistika u hekk turi l-psikoloġija.

Sur President, kif għidt fil-bidu, ċerti impjiegi m'għandhomx jingħataw lil min ikun ikkommetta reat ta' pedufilja.

Min jikkommetti reat ta' pedufilja ma jistax jagħmel ċertu xogħol; hekk għandu jsir għax hekk jitlob il-ġid komuni, il-ġid suprem tat-tfal.

Ma ninsewx li hemm konvenzjoni internazzjonali tad-drittijiet tat-tfal li Malta hija membru tagħha u f'żewġ artikli tagħha - l-artikli 19 u 31 – jingħad li l-pajjiż obbligat jagħti t-tfal l-opportunita` li dawn jieħdu gost 'il bogħod mill-biża' u mit-theddid ta' l-abbuż sesswali li hija xi ħaġa abborrenti għax tkun qed toqtol l-innoċenza tat-tfal f'eta` tant tenera.

Sur President, din l-issue ma rridux narawha mill-aspett leġislattiv biss.

Kulħadd irid jiġbed ħabel wieħed, inkluż għaqdiet li tant jagħmlu ġid fost iż-żgħażagħ tagħna, bħall- MFA, li jeħtieġ li juru aktar sensibilita` u sensittivita` fejn jidħlu dawn ir-reati ta' pedufilja.

L-impjieg ta' persuna li jinvolvi kuntatt mat-tfal u li ġiet misjuba ħatja ta' reat bħal dan għandu jiġi terminat immedjatament u mhux tistenna ix-xhur biex tagħmel dan.

Sur President, nerġa' ngħid li jiena għandi ammirazzjoni u napprezza ħafna x-xogħol utli u ta' fejda li tagħmel l-MFA ,pero` ħasra li dak ix-xogħol jiġi mtappan b'dikjarazzjonijiet mhux aċċettabbli fis-soċjeta` tagħna fl- 2006 bħal dik li qrajna l-ġimgħa l-oħra.

Is-sensittivita` u s-sensibilita` għandhom ikunu l-guidelines li jimxu bihom l-MFA u għaqdiet oħrajn li jiġu f'kuntatt maż-żgħażagħ u mat-tfal tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, ftit tal- ġranet ilu ppubblikajna rapport fi ħdan is-segretarjat - li jiena responsabbli minnu u li huwa parti mill-ministeru għall-kompetittivita` - biex nagħtu ħarsa lejn x'sar fil-konfront tas-self employed u s-sidien tan- negozji żgħar minn Ġunju 2005 sa Ġunju 2006.

Dan ir-rapport isemmi it- targets li kellna u jgħid x'sar u x'ma sarx.

Sena ilu ppubblikajna r-rapport ta' ħidma biex nuru x'se nkunu qegħdin nagħmlu din is-sena u issa għadna kemm ippubblikajna rapport ta' x'implimentajna minn dak ir-rapport ta' ħidma.

B'dan qegħdin nikkonfermaw għal darb'oħra kemm il-gvern fir-rigward tas-self employed u s-sidien tan- negozji ż-żgħar qed jaħdem u kemm il-ħidma tiegħu se tkun ippjanata u se tkun imwettqa matul is-sena.

Hi użanza - hekk għamilna għal dawn l-aħħar sitt snin – li aħna nippubblikaw sena wara sena x'se jkunu dawn l- objettivi, u rrid ngħid li din l-użanza tagħtini sodisfazzjon partikolari.

Jiena issa ilni segretarju parlamentari għal dan is-settur kważi għal dawn l-aħħar seba' snin u ngħid b'sodisfazzjon li bnejna kultura u żviluppajna politika imprenditorjali li tpoġġi fuq quddiem nett mhux il-kummerċ bħala attivita` iżda lill-persuna li qed tagħmel dik l-attivita` kummerċjali.

Sur President, permezz ta' dan il-programm nistgħu nuru x'wettaqna u kemm il-gvern huwa viċin is-self employed u s-sidien tan-negozji ż-żgħar.

Aħna qatt ma kellna gvern bħal dan li sena wara sena juri eżattament kif qed jiżviluppa l-politika imprenditorjali tiegħu.

Allura meta aħna fil-bidu tas-sena nippubblikaw pjan ta' ħidma, fl-aħħar tas-sena - bħal min qiegħed fin-negozju – irridu nagħlqu l-kontijiet u naraw fejn wasalna u fejn ma wasalniex fl-objettivi tagħna.

Il-ħidma li għamilna hi ħidma tajba li turi li l-gvern għandu viżjoni u jaf fejn irid jasal.

Bis-saħħa ta' dan, anke meta l-ekonomija tiffaċċja l-mewġ – għax aħna m'aħniex iżolati minħabba l- globalizzazzjoni - xorta waħda nibqgħu għaddejjin b'ċerta saħħa għax nafu fejn irridu naslu.

Sur President, kważi sena ilu għedna li l-pjan ta' din is-sena se jkun li bl-iżvilupp ta' l-imprenditorja f'pajjiżna rridu nsostnu n-negozju u noħolqu l-impjiegi ġodda.

U dan seħħ għax meta tara x'ġara bejn Novembru 2003 u Novembru 2004 u bejn Novembru 2004 u Novembru 2005, tara li kien hemm żieda fil-ħolqien ta' l-impjiegi.

Il-ħidma tagħna qed tgħin biex tinħoloq klima tajba fejn l-attivita` kummerċjali tikber, tiddiversifika u tieħu l-opportunitajiet li jista' jkun hemm minkejja l-qagħda li tinsab fiha l-ekonomija globalizzata li bħalissa tinsab taħt shock minħabba ż- żieda fil-prezzijiet ta' l-enerġija.

Sur President, nistgħu ngħidu li b'mod sodisfaċenti l-gvern huwa viċin is- self employed u n-negozji żgħar tagħna.

Il-gvern wassalnieh fiż-żoni industrijali, wassalnieh biex ikun qrib ta' min qiegħed fin-negozju tramite laqgħat li jsiru u wassalnieh ukoll biex ikun qrib ta' min xi darba jaħseb li se jkollu l-attivita` kummerċjali tiegħu tramite l-iskejjel, kemm dawk post-sekondarji bħall-MCAST u l-Universita` u anke dawk primarji fejn din is-sena se jkollna l-ewwel proġett pilota li jistimola b'mod sistematiku d-diskussjoni fuq l-imprenditorija f'seba' skejjel tal- primarja, inkluż f'kulleġġ f'Għawdex.

Sur President, qegħdin nieħdu ħsieb li nkunu qrib diversi għaqdiet tan- negozji minn kull xorta ta' negozji.

Aħna niltaqgħu ma' koperattivi, ma' industriji stabbiliti, ma' assoċjazzjonijiet żgħar u anke ma' korpi kostitwiti stabbiliti.

Organizzajna lilna nfusna b'mod li jkollna relazzjoni tajba mal-korpi kostitwiti li jirrappreżentaw lil min qiegħed fin-negozju u għamilna memorandum of understanding biex ikollna relazzjoni iktar stabbli u iktar organizzata mal-GRTU, mal-Kamra tal-Kummerċ, ma' l- FOI, ma' l-Employers Association u ma' l-Institute of Management.

Aħna niltaqgħu mal-Car Importers Association, mar-Rent-A-Car Association, mal- FATTA, mal-Water Sports Association, ma' ta' l-APEX, ma' tal-used vehicles importers u mas-setturi kollha tan-negozju f'ħidma li mhix monopolju tas- segretarjat imma ħidma li hija mifruxa mal-ministeri kollha.

Sur President, dan ir-rapport ta' ħidma se jkun is-suġġett ta' diskussjoni f'konferenza nazzjonali li għad trid issir u li se tlaqqa' l-istakeholders kollha li kienu parteċipi fl-implimentazzjoni ta' dan il-programm ta' ħidma.

F'din il-konferenza se neżaminaw kull objettiv li twettaq taħt għaxar setturi differenti, kif varjaw minn xulxin, fejn kienu s-suċċessi, fejn kienu l-isfidi, fejn wasalna u fejn kellna d-diffikultajiet biex naslu.

F'din il-konferenza nazzjonali se nkunu wkoll qegħdin naraw x'se jkunu l-objettivi li diġa` qegħdin nipproponu għas-sena li ġejja.

Jiġifieri din il-konferenza se teżamina l-implimentazzjoni ta' dan il-programm ta' ħidma li l-qofol tiegħu jdur maċ-charter Ewropew għan-negozji ż-żgħar biex b'hekk nagħmlu qisu audit ta' x'għamilna u x'qegħdin nipproponu li nagħmlu, u nittamaw li anke joħorġu suġġerimenti sabiex fejn nistgħu ntejbu l-ħidma tagħna, intejbuha.

Sur President, il-gvern għandu dik l-enerġija li sena fuq sena jersaq 'il quddiem u jkun jista' joffri lil dan is-settur daqshekk importanti politika ċara li tkompli tmexxi l-istess settur 'il quddiem u b'hekk toħloq l- impjiegi.

L-aħħar appell tiegħi hu biex l-oppożizzjoni tgħidilna x'inhi l- politika tagħha fuq is-settur tan-negozji ż-żgħar.

Ftit ilu ħarġet il-pjan ta' azzjoni rigward l-industrija u rrid ngħid li fuq dan il-pjan hemm bżonn li jkun hawn diskussjoni dwaru għax verament n'hemmx viżjoni fih.

Jiena jiddispjaċini ninnota li ladarba m'hemmx dik il-viżjoni fuq pjan ta' azzjoni mmirat lejn l-industrija l-kbira, daqstant ieħor se jiġri fuq l- industrija ż-żgħira li se tkun qed tbati taħt il-partit Laburista.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 17 ta' Mejju 2006 fis-6.00p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Aġent Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PUSSESS U TRAFFIKAR TA' DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni tressqu l-qorti s-sena l-oħra fuq reati konnessi ma' droga u ta' liema eta'?

Fuq liema akkuża?

Kemm ittellgħu l-qorti din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: L-iskwadra ta' kontra d-droga matul is-sena 2005 ressqet quddiem il-qorti 333 persuna fuq akkużi relatati ma' pussess ta' droga u 93 persuna oħra fuq akkużi relatati ma' traffikar ta' droga, bl-eta' tagħhom tvarja bejn il-15 u d-59 sena, 38 minnhom barranin.

Informat ukoll li bejn Jannar u April ta' din is-sena tressqu 144 persuna quddiem il-qorti fuq akkużi relatati ma' droga.

ART F'BIRKIRKARA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara x'jista' isir fil-każ li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: It-taqsima proprjeta' tal-gvern għadha qed tikkonsidra t- talba ta' l-applikant li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant.

L-art mitluba hi ta' daqs konsiderevoli u jrid jiġi studjat sew l-aħjar użu li jista' isir minnha.

Bħalma jsir f'każi simili, meta tittieħed deċiżjoni l-applikant jiġi informat formalment.

ĦAŻNA TA' GASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar il-ħażna attwali ta' gass?

Kemm isservi din il-ħażna?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1710, liema tweġiba tapplika wkoll

għas-sitwazzjoni tal-gass.

ĦAŻNA TA' DIESEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar il-ħażna attwali ta' diesel?

Kemm isservi din il-ħażna?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għar- risposta ta' mistoqsija parlamentari 1710.

ĦAŻNA TA' PITROLJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar il-ħażna attwali ta' pitrolju?

Kemm isservi din il-ħażna?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Intepellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1710, liema sitwazzjoni tapplika wkoll għall- pitrolju.

KAŻI TA' MENINĠITE

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm każi ta' meninġite ġew irrapportati f'dawn l-aħħar erba' xhur?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tagħrif dwar każi ta' meninġite irrapportati f'dawn l- aħħar erba' xhur hu kif ġej:

|2006|Meningoc|Sept. |Other | | |occal |Meningococc|Bacteria | | | |al | | |Jann|0 |0 |1 | |ar | | | | |Frar|1 |2 |1 | |Marz|2 |3 |0 | |u | | | | |Apri|1 |3 |0 | |l | | | |

WIED IL-BUSBIES

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 17965 u jara li jsir xogħol b'urġenza f'Wied il-

Busbies, il-Landrijiet fejn dan l-aħħar sfrundat it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Għalkemm it-triq imsemmija la hija arterjali u lanqas distributorja u allura ma taqax taħt ir-responsabbilta' tal-gvern ċentrali, xorta waħda d-direttorat għamel l-ispezzjonijiet meħtieġa u dan ix-xogħol issa se jiġi nkluż mal-lista ta' xogħlijiet li jridu jsiru, bix- xogħol issir skond il-prioritajiet li jirriżultaw.

VJAL INDIPENDENZA FIL-MOSTA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jintervjeni biex tissolva l-problema li hemm fi Vjal Indipendenza, il-Mosta fejn parti mill-bankina hi mkissra jew taħt il- livell tat-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Se jsiru l-ispezzjonijiet meħtieġa fit-triq imsemmija bil-għan li x-xogħol ikun jista' jiġi nkluż mal-lista ta' xogħlijiet li jridu jsiru.

ŻJARA FIĊ-ĊINA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Kif se tintgħażel id-delegazzjoni kummerċjali li se tkun qed takkumpanja lill-Ministru fiċ-Ċina għall-mixed commission meeting li jmiss?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Id-delegazzjoni kummerċjali ma tintgħażilx.

L-Onor.

Interpellant jaf li kull meta jien mexxejt delegazzjoni kummerċjali barra minn Malta, dejjem ħadt ħsieb li s-settur privat u enti tal-gvern jipparteċipaw f`dawn id-delegazzjonijiet.

Dan qatt ma kien isir qabel u nista' ngħid li l-proċedura ta' l-għażla kif ukoll il-kunċett ta' delegazzjoni kummerċjali, bħala parti miż-żjara ministerjali, twaqqaf minni bħala ministru għall-affarijiet barranin.

Il-kamra tal-kummerċ diġa' tinsab informata bil-pjan tal-ministeru għall- promozzjoni tal-kummerċ għat-18-il xahar li jmiss.

Dan sar f'laqgħa apposta li l-ministeru kellu ma' l-uffiċjali tal-kunsill tal-kamra tal-kummerċ.

Għad-delegazzjoni kummerċjali fiċ-Ċina beħsiebni nuża l-istess proċedura.

WTO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar l-aħħar pożizzjoni tal-Gvern Malti fi ħdan l-Unjoni Ewropea dwar id-Doha round of trade talks?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Waqt li jkun f'postu li jsir aġġornament sħiħ fil- Kumitat tal-Kamra dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej - u se nara li dan isir - tajjeb ngħid ukoll li flimkien mal-membri l-oħra ta` l-Unjoni Ewropea, Malta qed tkompli ssostni li dawn n-negozjati għandhom jintemmu din is-sena b`konklużjonijiet bilanċjati.

Wara l-iżviluppi ta' dawn l-aħħar xhur u speċjalment wara l-aħħar ta' April 2006, dawn in-negozjati daħlu f'fażi intensiva.

Malta qed tkompli ssegwi mill-qrib id-diskussjonijiet u n-negozjati li qegħdin isiru, kemm fi ħdan l-Unjoni Ewropea kif ukoll fi ħdan l- organizzazzjoni dinija tal-kummerċ.

KUNTATTI MA' L-IRAN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'kuntatti diplomatiċi kellha Malta ma' l-Iran f'dawn l-aħħar xhur?

X'suġġetti ġew diskussi?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: F'April li għadda, diplomatiku mill-Ambaxxata ta' l- Iran f'Pariġi talab li jiltaqa' ma' l-Ambaxxatur Malti f'Pariġi biex jispjega l-pożizzjoni ta' l-Iran dwar il-programm nukleari ta' dak il- pajjiż.

Din il-laqgħa saret u d-diplomatiċi Maltin semgħu l-pożizzjoni ta' l-Iran dwar din il-materja.

IRISL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Minħabba l-kriżi ta' l-Iran, saru xi rappreżentazzjonijiet lill-Gvern Malti minn gvernijiet barranin dwar l-użu li l-Iranian shipping line qed tagħmel mill-freeport ta' Malta?

Minn liema gvernijiet?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-ebda gvern barrani ma għamel rappreżentazzjonijiet formali mal-Gvern Malti dwar l-Iranian shipping line (IRISL), pero' din il- materja ssemmiet waqt laqgħat ma' uffiċjali minn pajjiż barrani.

It-tweġiba li ngħatat kienet li l-użu tal-freeport mill-Iranian shipping line hija attivita` kummerċjali eżatt bħal dik ta' kumpanniji oħra simili u l-awtoritajiet Maltin huma impenjati jiġġieldu kull xorta ta' abbuż mill- ġarr ta' merkanzija, irrispettivament mil-linja li ġġorr il-merkanzija.

Fil-freeport titħaddem ukoll is-sistema VACIS.

KARTI TA' L-EŻAMI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jinvestiga lmenti li wasluli mingħand studenti li qed jgħidu li kemm fil-każ ta' l-intermediate tas- systems of knowledge kif ukoll fl-A-Level tal-home economics and human ecology, kien hemm bosta mistoqsijiet li ma ġewx koperti fis-syllabus ittrattat fil-higher secondary?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-eżamijiet tas-systems of knowledge fil- livell intermedju u fil-home economics and human ecology fil-livell avvanzat ta' l-eżamijiet tal-matsec, ma kienx hemm mistoqsijiet barra mis- sillabu.

Is-sillabi tal-matsec ikunu ippubblikati mill-inqas sentejn qabel l-eżami u jintbagħtu f'kull skola post-sekondarja, minbarra li jidhru fuq il-website tal-matsec support unit.

B'hekk l-iskejjel ikollhom ħin biżżejjed biex ifasslu l-kurrikulu tagħhom ħalli jkopru l-kontenut tas-sillabu.

ŻJARAT UFFIĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid xi żjarat għamel barra minn Malta f'April u Mejju?

Ma' min iltaqa'?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għad- diversi stqarrijiet uffiċjali maħruġa li jikkomprendu l-informazzjoni mitluba, stqarrijiet li qegħdin fuq il-website www.mfa.gov.mt u www.doi.gov.mt.

HITAN TAS-SEJJIEĦ

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentiari 18691, il-perijodu hu mill-1 ta' Mejju, 2004 sal-lum?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Rigward għajnuna għar-restawr ta' ħitan tas- sejjieħ minn fondi ġejjin mill-pjan ta' l-iżvilupp rurali 2004-2006, kien hemm 1,212-il applikant li fl-2004 tefgħu applikazzjoni preliminari u minn dawn ħadu l-għajnuna 711.

L-applikanti l-oħra ma ħadux għajnuna jew għax ma ġabux id-dokumenti meħtieġa jew għax ma kenux eliġibbli.

Fis-sena 2005 kien hemm total ta' 431 applikazzjoni, li 125 minnhom kienu estensjoni ta' l-applikazzjoni tas-sena ta' qabel u 306 kienu applikazzjonijiet ġodda.

BLOKK APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jinżebagħ it-taraġ ta' block C, St Monica Street, Paola peress li jinsab fi stat ħażin ħafna?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar biex jinvestigaw u jieħdu l-azzjoni meħtieġa.

N.I. CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tindaga jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ħalsetx bolol biżżejjed?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

FISHFARMS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18546 u jgħid kemm ħaddiema hemm mal-fishfarms, Maltin u barranin?

Kemm attwalment hawn fishfarms u fejn qegħdin?

Kemm hu stmat li ħallew revenue dawn il- fishfarms?

X'inhu r-revenue li minnu gawda u qed igawdi l-pajjiż?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: In-numru ta' ħaddiema li hemm mal-fish-farms jidher fir-rapport annwali tal-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent, u cioe' 120 full-time u 160 part-time.

Waqt li ma tinżammx informazzjoni dwar ħaddiema barranin involuti ma' dawn il-farms, tajjeb li l-Onor.

Interpellant iżomm f'moħħu li tagħrif dwar ħaddiema huwa prerogattiva ta' l-ETC u mhux ta' dan il-ministeru.

Farms ta' l-awrat u l-ispnott li minnhom tnejn biss huma operattivi, hawn:

* Pesceculture de Malte, b'farms fil-Mistra, il-Gżejjer ta' San Pawl u l- Mellieħa, * Fish and Fish Co Ltd, il-Ħofriet, * Malta Fish Farming Ltd, barra l-Munxar u fil-Bajja ta' Birżebbuġa, * Aquaculture Development Ltd, is-Salina, * Sealand Ltd, il-Pwales u * Malta Mariculture Ltd, viċin Kemmuna.

Farms tat-tonn li minnhom tlieta biss kienu operattivi s-sena l-oħra, hawn:

* AJD 1 - barra l-gżejjer ta' San Pawl, * AJD 2 - parti mill-Malta Mariculture Ltd, * Melita Tuna Ltd - barra l-Munxar, flimkien mal-Malta Fish Farming, * Malta Tuna Trading - bi dritt il-Ħofriet, flimkien mal-Fish and Fish Co Ltd u * Mediterranean Tuna Ltd - barra s-sikka ta' Bengħajsa.

Tagħrif dwar revenue iġġenerat mill-fishfarms għadu qed jinġabar.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18552 u jgħid kemm hi l-ispiża rikorrenti tal-kunsilli lokali meta tieħu in konsiderazzjoni l-kera ta' l-uffiċini, l-impjegati, is- servizzi kollha u l-impjegati fil-ministeru responsabbli mill- amministrazzjoni tal-kunsilli lokali?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni għadha sal-lum qed tinġabar.

ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18622, jista' il-Ministru jara li għallinqas l-arblu jinbidel għax qed ikerrah l-ambjent?

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18622 li tgħid li l-arblu għandu jinbidel flimkien ma' xogħlijiet oħra, ċertament l-arblu mhux fi stat perikoluż u x- xogħol mhuwiex urġenti.

ĦAŻNA TA' FUEL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti informazzjoni dettaljata dwar kemm-il darba ntużaw it-tankijiet ġewwa Kordin biex jinħażen il-fuel f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Jista' jgħid jekk kenitx twaħħlet is-sistema protettiva - fire protection - kif stipulat f'applikazzjoni PA5814/94?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

EDUKAZZJONI GĦALL-ADULTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm kumpanniji privati reġistrati mal-ministeru jipprovdu taħriġ u edukazzjoni għall-adulti?

Kemm impjegati full-time u part-time hemm magħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' kumpanniji privati reġistrati mal- ministeru u li jipprovdu taħriġ u edukazzjoni għall-adulti huwa ta' 102.

In-numru ta' l-impjegati hu ta' 12 full-time u 252 part-time.

STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Fid-dawl ta' dak li qalet l-association for private training providers li studenti minn pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni Ewropea qed isibuha diffiċli jiġu jistudjaw Malta u qed jispiċċaw imorru f'pajjiżi kompetituri tagħna, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi se jitttieħdu biex jiġi ffaċilitat il-ħruġ tal-visas biex insaħħu dan il-qasam tant importanti?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent, studenti minn pajjiżi fejn hi meħtieġa l- visa li jkunu jridu jiġu jistudjaw Malta, jistgħu japplikaw sabiex jingħataw permess biex jiġu Malta ħalli jsegwu kors ta' studju.

Talbiet minn studenti li jirriżulta li huma bona fide m'humiex jinżammu.

AĊĊESS GĦALL-MUNXAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: X'passi se jittieħdu fid-dawl ta' l-ittra miftuħa indirizzata lill-Viċi Prim Ministru dwar dritt ta' aċċess fil-Munxar?

ONOR.

TONIO BORG: Saret laqgħa kordjalissima u pożittiva bejni, it-taqsima proprjeta' tal-gvern, il-pulizija u r-ramblers association fejn ġew diskussi l-problemi elenkati fl-istess ittra.

Ġew indikati miż-żewġ naħat contact persons ħalli jiġi miġġieled aħjar l-abbuż li jista' ikun hemm, fejn jiġi mblukkat l-aċċess għall-pubbliku.

AĠENZIJI GOVERNATTIVI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'passi se jittieħdu mill-gvern dwar dak li qalet l-association for private training providers li aġenziji tal-gvern qed jikkompetu inġustament ma' kumpanniji privati lokali għall- fondi taħt il-European social fund?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ASSOCIATION FOR PRIVATE TRAINING PROVIDERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta se jintlaqgħu t-talbiet urġenti ta' l-association for private training providers għal rikonoxximent għall-kwalifiki ta' korsijiet serji li jipprovdu dawn it-training providers?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif jaf l-Onor.

Membru, illum hemm in vigore liġijiet li jistabilixxu kif isir ir-rikonoxximent ta' kwalifiki minn istituzzjonijiet edukattivi.

It-training providers imsemmija jipprovdu korsijiet li jwasslu għall- kwalifiki barranin.

Kwalifiki barranin maħruġa f'pajjiżi li huma parti minn xi ftehim ta' rikonoxximent reċiproku ma' Malta, huma rikonoxxuti minn Malta jekk ikunu rikonoxxuti mill-pajjiż li fih jinħarġu.

Għaldaqstant ma jirriżultax li t-training providers li jipprovdu korsijiet serji u li l- kwalifiki li għalihom jippreparaw huma rikonoxxuti mill-pajjiż fejn jinħarġu, għandhom xi problemi ta' rikonoxximent.

TGAWDIJA TAL-KAMPANJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Fid-dawl ta' dak li ntqal f'paġna 27 (3.1.7. marine and coastal environment) u paġna 34 (3.1.11 leisure and the environment) tas- sustainable development report, dwar aċċess għal min irid jimxi u jgawdi l- kampanja, x'passi se jittieħdu biex dawn ir-rakkmandazzjonijiet jitwettqu fil-prattika?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jista' jingħad li wara l-konsultazzjoni wiesgħa li saret fuq l-istrateġija għall-iżvilupp sostenibbli, saret enfasi fuq il- bżonn li jitħares l-aċċess pubbliku f'zoni rurali u żoni viċin il-baħar.

Filwaqt li din l-istrateġija ssostni t-twettiq tal-pjan ta' struttura u pjani lokali oħra li jindirizzaw din il-problema, ġew identifikati wkoll headline indicators and targets li jpoġġu obbligu dirett fuq l-awtoritajiet kompetenti biex titieħed azzjoni.

Din l-azzjoni tiġi mfassla meta l-istrateġija tiġi adottata mill-gvern u allura l-kummissjoni nazzjonali għall-iżvilupp sostenibbli tkun tista' tibda proċess li jieħu ħsieb iħejji pjani ta' azzjoni għal kull priorità imsemmija fid-dokument.

Dwar dawn il-pjani ta' azzjoni trid issir konsultazzjoni ma' dawk kollha involuti, inkluż it-taqsima tal-proprjetà tal-gvern li taqa' taħt il- ministeru tal-ġustizzja u intern.

MALTA ENTERPRISE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18789, jista' il-Ministru jirrispondi t-tieni parti tagħha u jgħid min huma l-kumpanniji li ttenderjaw għal kull proġett u min rebaħ it- tenders?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba hi waħda pubblika u għaldaqstant kull offerta ġiet notifikata fl-uffiċini tal-Malta Enterprise u d-dipartiment tal-kuntratti.

Bħalma diġa' ġie indikat b'risposta għall-mistoqsija 18789, għall-ewwel progett li hu mmirat dwar kif tizdied il-kompetittivita' tan-negozji permezz ta' l-istħarriġ, inħarġu żewġ offerti.

L-ewwel offerta li taqa' direttament taħt ir-responsabbilta' tal Malta Enterprise, tkopri l- pubblikazzjoni ta' avvizi fil-ġurnali.

Il-kumpanniji li xeħtu offerta huma:

* BMS * Mediacoop * Logix * MAS Communications * JP Advertising * ANG * Communique Creative * Market Link

L-offerta ntrebħet minn JP Advertising.

It-tieni offerta, minħabba li taqbeż l-Lm20,000, taqa' taħt ir- responsabbilta' tad-dipartiment tal kuntratti – din tkopri t-taħriġ ta' l- impjegati – u l-kumpanniji li xeħtu offerta huma: * Malta University Services * Santucci & Brown/UHM * MISCO

* Allied Consultants et Al * Future Focus et Al * PricewaterhouseCoopers * MIM

L-offerta ntrebħet minn Allied Consultants et al.

Għat-tieni proġett, dak li "tħajjar it-twaqqif ta' negozji minn nies bla xogħol", hemm meħtieġ li jinħarġu erba' offerti:

L-ewwel offerta li taqa' direttament taħt ir-responsabbilta' tal-Malta Enterprise, tkopri programmi fuq it-televizjoni dwar it twaqqif tan- negozji.

Il-kumpanniji li xeħtu offerta huma:

* Drunken Angel Ent * Blaze Production * MPS Marketing Communications * 26th Frame Ltd * Audiovisual Plus * Studio Seven * DEE Media TV Ltd. * Monarch Ltd.

L-offerta ntrebħet minn Audiovisual Plus.

It-tieni offerta tkopri l-pubblikazzjoni ta' avvizi fil-ġurnali u fuq billboards, offerta li taqa' diretament taħt ir-responsabbilta' tal-Malta Enterprise.

Il-kumpanniji li xeħtu offerta huma:

* Market Link * ANG * Regency Advertising * MAS Communications * Aspects Communications * AG Ventures * BMS * JP Advertising * Peak Ogilvy Advertising * ES Events Services * Communique Creative

L-offerta ntrebħet minn JP Advertising.

It-tielet offerta tkopri t-taħrig ta' nies bla xogħol, bl-offerta taqa' taħt ir-responsabbilta' tad-dipartiment tal-kuntratti minħabba li taqbeż l- Lm20,000.

L-offerta għadha kemm għalqet u bħalissa qiegħda tiġi evalwata u għaldaqstant ma nistax nagħti informazzjoni fuq din l-offerta.

Ir-raba' offerta tkopri l-monitoraġġ tal-progett, offerta li taqa' direttament taħt ir-responsabbilta' tal-Malta Enterprise.

Din l-offerta qiegħda fil-proċess li tiġi ppubblikata u għaldaqstant ma nistax nagħti aktar informazzjoni.

URBAN IMPROVEMENT FUND

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid b'liema legal notice twaqqaf l- urban improvement fund tal-MEPA?

Meta twaqqaf dan il-fund?

Din id- deċiżjoni ttieħdet mill-bord tal-MEPA?

Kemm inġabru flus f'dan il-fund sal- lum?

Meta japplika dan il-fund u x'inhu l-iskop tiegħu?

Hemm kriterji preċiżi kif jiġu kkalkulati l-kontribuzzjonijiet għal dan il-fund?

Sal-lum intnefqu xi flus minn dan il-fund?

Fuq liema proġetti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp jipprovdi għall-obbligi dwar l-iżvilupp li permezz tagħhom jistgħu jinġabru fondi bħala planning obligation.

M'hemmx riferenza diretta fil-liġi għall-urban improvement fund jew skemi bħalha.

L-urban improvement fund twaqqaf bl- approvazzjoni tal-bord tal-MEPA f'April 2005 meta ġiet approvata l-policy dwar il-kontroll ta' l-iżvilupp u gwida fid-disinn.

Il-bilanċ f'dan il-fond fl-aħħar ta' Marzu ta' l-2006 kien jammonta għal Lm466,470.

Sa dakinhar ma kienu ntnefqu l-ebda flus minn dan il-fond.

Meta jkun hemm ħlas dovut għal nuqqas ta' parkeġġ u m'hemmx il-commuted parking scheme tapplika, din l-iskema u l-flus jiġu allokati għal dan il- fond sabiex jiffinanzja traffic management, titjib urban jew proġetti simili.

Il-ħlas dovut għal kull parkeġġ nieqes huwa ta' Lm500.

Sa l-aħħar ta' Marzu ta' l-2006 ma kienu ntnefqu l-ebda flus minn dan il- fond, għalkemm diġa' hemm xi proġetti li se jiġu ffinanzjati minn dan il- fond fuq talba tal-kunsilli lokali.

WSC OFFICE CLERK

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 18559 u 18844 u jgħid kemm persuni applikaw għall-post ta' office clerk/office assistant skond ċirkolari 7/2006 tad-WSC?

X'sar minn dawn l-applikazzjonijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma rċeviet 26 applikazzjoni għall-post ta' office clerk/office assistant skond ċirkolari WSC7/2006.

Fi żmien qasir għandhom isiru l-interviews.

TĦAWWIL TA' SIĠAR

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il siġra taż-żebbuġ tħawlet f'dawn l-aħħar sentejn minn mindu Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li min-naħa tas-sezzjoni tal-park, afforestazzjoni u restawr tal-kampanja tħawlu total ta' 436 siġra taż- żebbuġ u sa l-aħħar ta' Mejju għandhom ikunu tħawlu 1,000 siġra taż-żebbuġ oħra.

Min-naħa tal-MELP tħawlu 3,921 siġra taż-żebbuġ fl-aħħar sentejn.

SKOLA TA' L-AGRIKOLTURA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il student iggradwa mill- iskola ta' l-agrikoltura f'Malta mit-twaqqif tagħha?

Teżisti statistika dwar kemm minn dawn l-istudenti sabu mpjieg fil-qasam agrikolu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informazzjoni mgħoddija lili mill-MCAST tgħid hekk:

|Course |2003-0|2004-0|2005-06 | | |4 |5 | | |ESTS |none |2 |none | |Foundation|6 |8 |in | | | | |progress| |First |8 |6 |in | |Diploma | | |progress| |National |none |none |in | |Diploma | | |progress|

Studenti javvanzaw minn level-1 foundation għal level-2 BTEC first diploma u minn level-2 BTEC first diploma għal level - 3 BTEC national diploma.

Gradwati tal-first diploma komplew il-kors ta' diploma fl-agrikoltura fl- Universita' ta' Malta jew bdew jagħmlu xogħol agrikolu mal-familja tagħhom.

Gradwati fil-foundation ingħaqdu ma' l-industrija tal-catering.