MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 102 L-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 102 L-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2004

WERREJ

MINUTI 66

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 66

TQEGĦID TA' KARTI 75

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-REĠISTRU ĊENTRALI (IT-TIENI QARI)

CENTRAL REGISTRY BILL (SECOND READING) 75

AĠĠORNAMENT 99

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 104

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta 101 li saret fid-9 ta' Frar, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

GĦALLIEMA JIRTIRAW BIL-PENSJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Kemm huwa stmat li se jispiċċaw għalliema mill-iskejjel primarji u sekondarji matul din is-sena minħabba li se jkunu laħqu l-eta' pensjonabbli?

Kemm minnhom huma nisa?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-għadd ta' għalliema li se jirtiraw ta' 61 sena matul din is-sena hu ta' 23, għaxra minnhom nisa.

L-għadd ta' għalliema li matul din is-sena se jagħlqu 60 sena hu ta' 77, tlieta u erbgħin minnhom nisa.

S'issa hemm konferma li din is-sena se jirtiraw 11-il għalliem ta' 60 sena, tnejn minnhom irġiel u disa' nisa.

EDUKAZZJONI – UFFIĊJALI JIRTIRAW BIL-PENSJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali tad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni fil-grad ta' direttur u assistent direttur li se jispiċċaw din is-sena għax ikunu laħqu l-eta' pensjonabbli?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li fis-sena 2004 hemm żewġ assistenti diretturi u direttur li se jirtiraw għax ikunu laħqu l-eta' pensjonabbli.

Hemm ukoll żewġ assistenti diretturi oħra li matul din is-sena se jagħlqu 60 sena, iżda s'issa għadu ma ġiex ikkonfermat jekk humiex se jirtiraw din is-sena.

MARSA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid f'liema fażi waslu l- pjani biex isir it-tibdil meħtieġ fil-kumpless sportiv tal-Marsa?

Jista jgħid x'se jsir matul din is-sena finanzjarja?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Informat li l-kunsill Malti għall-isport qiegħed iħejji pjan fit-tul għal dan il- kumpless.

Madankollu xorta waħda qed jitkompla x-xogħol fuq il-bini ta' car park, dressing rooms, faċilitjiet amministrattivi u substation li jikkonsisti fi frame structure li fuqha 'l quddiem ikun jista' isir il- bini ta' sports hall u jsiru x-xogħlijiet kollha li jibqa' ta' servizzi elettriċi u mekkaniċi kif ukoll ta' finitura.

TFAL L-EMIGRANTI FI SKEJJEL TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm tfal ta' emigranti li rritornaw Malta u li daħlu fi skejjel sekondarji tal-gvern f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub.

ŻEJTUN: TRIQ TAL-BARRANI - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk id- dipartiment tal-kuntratti ħariġx sejħa sabiex isiru traffic lights fi Triq tal-Barrani, hekk kif toħroġ miż-Żejtun?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fis-27 ta' Jannar, 2004 id- dipartiment tal-kuntratti ħareġ sejħa għal offerti CT 13/04 għall-provvista u tqegħid ta' traffic lights fit-Triq tal-Barrani, Żejtun.

L-offerta tagħlaq fid-9 ta' Marzu, 2004.

EDUKAZZJONI - FTUĦ TA' SIXTH FORMS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi talbiet pendenti għall-ftuħ ta' sixth forms?

Jista' jgħid meta saret kull applikazzjoni u minn min?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li m'hemm l-ebda talba pendenti għall-ftuħ ta' sixth forms fis-sezzjoni tan- non-state schools.

IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformani bl-aħħar żviluppi dwar domanda parlamentari 3480 li kont għamiltlu fid-9 ta' Diċembru, 2003?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninsab informat li l-pożizzjoni għadha ma nbidlitx, fis-sens li l- Kummissjoni Ewropea għadha ma ħarġitx regolamenti dwar kif se jiġu allokati l-kwoti lil operaturi ta' pajjiżi membri ġodda kif ukoll dwar ir-rati preferenzjali marbuta ma' dawn il-kwoti.

MĠARR - ĦARSIEN TAL-WIRT STORIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: B'riferenza għad-domanda parlamentari 4033, jista' il-Ministru jgħid xi pjani hemm dwar il-ħarsien tal-wirt storiku fl-Imġarr u l-limiti tiegħu matul is-sena 2004?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-doveri tas-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali jkopru bosta miżuri ta' protezzjoni tal-patrimonju kulturali.

Din is-sena, is-sovrintendenza diġa` ħadet azzjoni kontra żvilupp illegali li kien qed isir fl-inħawi Tar-Ragħad, fejn jinsab katakombi Kristjan u jinsabu fdalijiet arkaeoloġiċi oħra.

Din l-azzjoni qed tkun ikkordinata mall-MEPA u l-pulizija.

F'dawn il-ġranet ittieħdet azzjoni mill-MEPA li ħarġet stop-works order (ECF 00039/04) kontra dan l-iżvilupp illegali.

Min-naħa l-oħra, it-taqsima ta' l-arkeoloġija ta' Heritage Malta qiegħda tfassal proposta għall-proġett ta' konservazzjoni u preżentazzjoni aħjar tal-Banji Rumani f'Għajn Tuffieħa.

Id-dettalji ta' din il-proposta se jkunu magħrufa sa tmiem is-sena preżenti.

Matul is-sena 2004, Heritage Malta qiegħda wkoll tkompli bix-xogħol ta' manutenzjoni ta' rutina u kontroll ta' ħaxix ħażin, li huwa dejjem meħtieġ f'siti bħat-tempji Ta' Ħaġrat u Skorba.

Riċentement inħass il-bżonn li fl-inħawi Ta' Ħaġrat, l-ilmijiet li jinġabru mit-toroq waqt l-għargħar jiġu kkontrollati aħjar sabiex ma ssirx ħsara fit- tempju.

Dan ix-xogħol se jkun jeħtieġ il-kollaborazzjoni bejn enti differenti u għandu jitwettaq sa tmiem din is-sena.

Riċentement ukoll inbdew taħditiet bejn il-kunsill lokali ta' din il- lokalita', Heritage Malta u s-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali sabiex jinstabu mezzi biex il-wirt kulturali għani li hemm f'din il- lokalita' ikun jista` jitgawda aħjar.

KOPERATIVI TAL-ĦADDIEMA TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu jagħmel u joffri l-ministeru sabiex iħajjar aktar ħaddiema tal-gvern jissieħbu f'koperativi?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Permezz ta' l-uffiċjali tiegħu, minn żmien għal żmien il-bord tal-koperativi jipparteċipa f'laqgħat edukattivi fejn tingħata informazzjoni lill-ħaddiema tal-gvern dwar it-twaqqif ta' koperativi.

Barra minn hekk meta jkun hemm ħaddiema li jiddeċiedu li jifformaw koperativa, il-bord joffri u jagħti l-appoġġ kollu li jkun hemm bżonn.

KOPERATIVI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn koperativi mwaqqfa fil-gżejjer Maltin?

Kemm hemm minnhom li qegħdin jaħdmu tassew bi qligħ?

X'kien it-turnover tal- koperativi għas-snin 2001, 2002 u 2003 rispettivament?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li hemm 59 koperativa reġistrati mal-bord tal- koperativi li fil-maġġoranza assoluta tagħhom joperaw bi qligħ.

Ninsab informat ukoll li t-turnover ta' dawn il-koperativi kien ta' Lm26,541,130 fl-2001 u Lm25,937,017 fl-2002.

L-informazzjoni dwar is-sena 2003 għadha qed tinġabar.

DJAR TA' L-ANZJANI - RESIDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni residenti fid-djar ta' l-anzjani tal-gvern li jinsabu fiż-Żejtun, Bormla, Mosta, Msida, Gżira u Floriana rispettivament?

Kemm minn dawn ir-residenti huma rġiel u kemm huma nisa?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

OLD AGE PENSION

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni jirċievu l-old age pension fix-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru 2003?

X'kienet l-ispiża totali għas- sena 2003?

ONOR.

Interpellant.

Ninsab informat li l-ispiża totali fuq pensjoni ta' l-eta' għas-sena 2003 kienet tammonta għal Lm5.89 miljun.

GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni jirċievu l-għajnuna soċjali fix-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru 2003?

ONOR.

Interpellant.

UNEMPLOYMENT BENEFIT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni jirċievu l-unemployment benefit u l- ispecial unemployment benefit fix-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru 2003?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Qed inpoġġi fuq il-medja tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

KALKARA – ILMA JOSKULA F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid fejn waslu l- investigazzjonijiet li qed tagħmel il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma fir-rigward ta' l-inkonvenjent li dejjem qed jiżdied fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 3072, nista` ninformah li l-aħħar investigazzjonijiet li saru jindikaw li l-ilma li dwaru sar l-ilment mhux ġej mis-sistema tad-distribuzzjoni tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma iżda x'aktarx minn bir ta' terzi viċin il-fond imsemmi.

BIRGU - DRENAĠĠ F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid fejn waslet u kif tista' tiġi solvuta problema ta' familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, fejn id-drenaġġ ilu għal dawn l-aħħar tliet snin dieħel fil-kamra tas-sodda?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Ikun iktar opportun jekk l-Onor.

Interpellant jirriferi tali mistoqsija lill-ministru konċernat, kif rakkomandat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2762.

BIRGU - DRENAĠĠ F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi żviluppi dwar problema ta' familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament minħabba d-dħul ta' drenaġġ fil-kamra tas-sodda, problema li ilha għaddejja għal dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari 2090 u 3073.

ZABBAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-housing inspector tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali se jagħmel spezzjoni fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Il-fond in kwestjoni m'huwiex taħt ir-responsabbilita' tad- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

BIRGU: TAL-ĦAWLI – ISTALLAR TA' LIFT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jiġi stallat lift fi blokk tal-gvern li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li hu okkupat minn persuna b'diżabilita' kif ukoll minn diversi anzjani?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li l-awtorita' tad-djar ma għandha ebda applikazzjoni għall-istallar ta' lift fl-entratura indikata mill-Onor.

Interpellant.

Veru li saret applikazzjoni għall-istallar ta' lift fl- istess blokk, imma dan jirrigwarda entratura differenti minn dik ta' fejn tgħix il-persuna indikata.

BIRKIRKARA - SKOLA PRIMARJA SIR ANTHONY MAMO

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jieħu d-dipartiment biex isir l- upgrading neċessarju fl-iskola primarja Sir Anthony Mamo ta' Birkirkara?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Hu ppjanat li sal-bidu tas-sena skolastika li jmiss se jkun istallat lift f'dawn l- iskejjel.

Xogħlijiet oħra għandhom isiru skond dak li jiġi deċiż fil- masterplan għal dawn l-iskejjel.

EŻAMIJIET TAS-SEC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi konkreti se jittieħdu biex fl-eżamijiet tas-sec ma jibqax ikollna biss ir-rata baxxa ta' 2% tas-subien u 9% tal-bniet tal-popolazzjoni ta' form 5 ta' l-area secondaries li jgħaddu mill-Ingliż?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li ċ- ċifri perċentwali ta' studenti tal-form 5 mill-area secondaries li kisbu ċertifikati tas-sec bi gradi 1 sa 7 bejn Mejju u Settembru 2003 fl-Ingliż, fil-matematika u fil-Malti huma dawn:

|Ingliż |14.4% mis-subien u 31.5% | | |mill-bniet | |Matemat|20.0% mis-subien u 22.3% | |ika |mill-bniet | |Malti |15.0% mis-subien u 28.9% | | |mill-bniet |

Sabiex dawn iċ-ċifri jitjiebu fil-futur, qed ikunu studjati x'passi iridu jittieħdu biex iktar studenti minn dawn l-iskejjel jitħajru jersqu għall- eżamijiet u biex jitfasslu eżamijiet li jkunu iktar adatti għalihom.

EŻAMIJIET TAS-SEC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi konkreti se jittieħdu biex jibdew jgħaddu iżjed studenti mill-eżamijiet tas-sec tal- matematika, peress li r-rata ta' dawk li jgħaddu fl-area secondaries tlaħħaq 6% madwar biss għas-subien u 9% għall-bniet mill-popolazzjoni ta' form 5?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Nirriferi lill- Onor. Membru għat-tweġiba ta' domanda parlamentari 4163.

EŻAMIJIET TAS-SEC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi konkreti se jittieħdu biex fl-eżamijiet sec tal-Malti jgħaddu iżjed studenti mill-area secondaries, peress li bħalissa qed jgħaddu biss 4% mis-subien u 14% mill- bniet mill-popolazzjoni ta' form 5?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo): Nirriferi lill-Onor Membru għat-tweġiba ta' domanda parlamentari 4163.

ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' talbiet pendenti għall-approvazzjoni ta' ċittadinanza Maltija?

X'nazzjonalita' għandhom dawn il-persuni?

Kemm minnhom huma nisa u kemm minnhom huma rġiel?

X'etajiet għandhom?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Waqt li ma tinżammx statistika dwar l-eta', ninsab informat li l-bqija ta' l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif tidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni ta' nazzjonalita` barranija matul is-snin 1999, 2000, 2001, 2002 u 2003 ingħataw ċittadinanza Maltija?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li n-numru ta` persuni barranin li akkwistaw ċittadinanza Maltija fis-snin mitluba mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Inżid ngħid li dawk il-persuni li akkwistaw ċittadinanza Maltija wara l-10 ta` Frar 2000 jistgħu jibqgħu jżommu ċ-ċittadinanza tagħhom flimkien ma` dik Maltija jekk il-liġi ta` pajjiżhom tippermetti dan.

KAŻI TA' KORRUZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm każi ta' korruzzjoni tressqu matul l-2003 quddiem l-awtorita' kompetenti?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għas-snin 1999, 2000, 2001 u 2002 separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Prim Ministru): In-numru ta' każi li tressqu quddiem il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni bejn is-snin 1999 sa 2003 huwa kif ġej: 1999 - 18 2000 - 13 2001 - 12 2002 - 15 2003 - 3

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma meta ngħidu li dawn tressqu quddiem l-awtorita' kompetenti, ifisser li tressqu quddiem il-kummissjoni ta' kontra l- korruzzjoni jew hemm xi awtorita' oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naħseb li l-Prim Ministru fehemha b'dan il-mod, fis- sens li l-Onor.

Interpellant kien qed jirriferi għall-kummissjoni kontra l- korruzzjoni.

Pero' naħseb li jkun aħjar jekk l-Onor.

Mizzi jiċċara dan il- punt ma' l-Onor.

Farrugia.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jirrepeti n-numru ta' każi ta' korruzzjoni li qed jingħad li tressqu matul l-2003?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Skond l-istatistika kien hemm tliet persuni li tressqu quddiem il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni fl-2003.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma possibbli li fl-2003 tressqu tliet persuni biss quddiem il-kummissjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Sakemm m'hawnx xi misprint dik hija l-informazzjoni li għandi quddiemi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid jekk itteħditx inizjattiva min- naħa tal-kummissjoni biex tinvestiga hi stess peress li kien hemm ħafna aktar akkużi ta' korruzzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Li nista' ngħid lill-Onor.

Interpellant hu li fid- domanda tiegħu, l-Onor.

Farrugia qed jistaqsi kemm tressqu każi ta' korruzzjoni.

Issa r-risposta hija fit-termini ta' din id-domanda.

Skond id-draft reply li għandi quddiemi, dak hu l-ammont ta' persuni li tressqu quddiem il-kummissjoni.

KUMMISSJONI DWAR IS-SERVIZZ PUBBLIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm każi tressqu quddiem il-public service commission?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Prim Ministru): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li każi ta' dixxiplina ġew delegati lill-kapijiet tad- dipartimenti u għalhekk dawn m'għadhomx jgħaddu mill-uffiċċju tiegħi.

Dwar id-dipartimenti li jaqgħu taħt l-uffiċċju tiegħi, ninsab informat li bħalissa hemm żewġ każi pendenti quddiem il-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku.

Fir-rigward tal-ministeri l-oħra, nistieden lill-Onor.

Interpellant biex jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministri rispettivi.

SERVIZZ PUBBLIKU - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema spiċċaw bl-eta' ta' 60 u 61 sena minn maċ-ċivil matul l-2003?

Kemm kien hemm ħaddiema fiċ- ċivil li ġew boarded out, tkeċċew mis-servizz, emigraw, telqu, eċċ.?

Jista' jagħti lill-Kamra t-tagħrif għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Prim Ministru): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Il-management and personnel office ma jżommx informazzjoni separata ta' impjegati li jkunu spiċċaw mis-servizz biex jemigraw u għaldaqstant dawn huma nklużi man-numru ta' dawk li rriżenjaw.

GOZO CHANNEL – TARIFFI SSUSSIDJATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid għal liema raġuni għadu ma tħallasx is-sussidju tal-biljetti tal-Gozo Channel lill-Għawdxin li jaħdmu Malta?

Tista' tgħid meta se jitħallas?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ninsab informat li s-sussidju tal-biljetti tal-Gozo Channel lill-Għawdxin li jaħdmu Malta ser ikunu tħallsu kollha sa l-aħħar ta' din il-ġimgħa.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, domanda supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, dan l-aħħar għaddejjin rumours qawwija li l-Gozo Channel se terġa' żżid it-tariffi fuq il-passiġġieri.

Jista' il-Ministru jikkonfermalna li m'hemmx dan il-ħsieb, aktar u aktar meta l-partit fil-gvern kemm-il darba saħaq fil-passat li ħaġa bħal din m'għandhiex issir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, waqt li nfakkar lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni li attwalment it-tariffi tal-Gozo Channel huma irħas milli kienu fis-sentejn meta l-Partit Laburista mmexxi minn Dr. Sant kien fil- gvern, fost affarijiet oħrajn bħalissa qed isir studju dwar it-tariffi u ma nistax neskludi b'mod assolut li m'hijiex se ssir reviżjoni tat-tariffi ssussidjati, naturalment fil-kuntest ta' l-ammont ta' madwar Lm2.3 miljun li bihom il-gvern qiegħed jissussidja lill-Gozo Channel.

Ladarba jittieħdu dawn id-deċiżjonijiet inkunu nistgħu nagħtu l- informazzjoni meħtieġa.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Meta l-Ministru qed jgħid li se jkun hemm reviżjoni, inkun korrett jekk nassumi li din se tkun reviżjoni 'l fuq u mhux 'l isfel?

Barra minn hekk, is-sussidju ta' Lm2.3 miljun għal Lm3 miljun huwa korrispondenti ma' l-operating loss tal-Gozo Channel jew huwa wkoll korrispondenti mal-fatt li l-Gozo Channel m'hijiex qed tħallas l- ammortizzazzjoni fuq il-vapuri għax qed jeħodha xi ħaddieħor?

Jiġifieri jista' jgħidilna x'jirrappreżenta eżattament dan is-sussidju?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, dan is-sussidju ma jirrappreżentax l- operating loss.

L-operating loss huwa ta' madwar Lm800,000 jew Lm900,000.

Is-sussidju huwa ikbar minn hekk u fih hemm ikkalkulata l-ammortizzazzjoni, anzi biex inkun iktar teknikament korrett iċ-charter fee tal-vapuri.

Pero' din m'hijiex kkalkulata fuq kemm attwalment intnefqu biex jinbnew il- vapuri.

Nafu li kienet ittieħdet id-deċiżjoni mill-gvern preċedenti mmexxi minn dan il-partit biex ix-xogħol isir mill-Malta Shipbuilding u ma jsirx barra minn Malta.

U kif nafu lkoll, il-vapuri ġew iqumu ħafna iktar milli kieku kellhom isiru barra minn Malta u l-kont finali kien ta' Lm44 miljun.

L-ammont ta' charter fee huwa kkalkolat fuq li kieku l-vapuri nbnew barra, jiġifieri fuq Lm19.5 miljun, għax ma jidhrilniex li l-Gozo Channel għandha ddaħħal fil-kotba tagħha charter fee ogħla milli hu ġġustifikat.

Jiġifieri l-ammont ta' charter fee huwa kkalkolat fuq 25 sena bil-prezz tat-tliet vapuri, ta' Lm19.5 miljun, jiġifieri the lowest possible, kemm kien fil-fatt il-quote li kienu rċevew dak iż-żmien minn xi shipyard Norveġiża.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, mir-risposta tal-Ministru qed nassumi li r-reviżjoni tat-tariffi tkun 'il fuq u mhux 'l isfel għax ma rrispondinix dwarha.

Barra minn hekk, qed nifhem tajjeb li s-sussidju jinkorpora min-naħa t- Lm800,000 għal Lm1 miljun operating loss u l-bqija hija ċ-charter fee li għandha kalkolu fiha mbagħad - fuq shadow pricing li semma' il-Ministru - referibbli għall-ammortizzazzjoni tal-vapuri?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, mhux preċiż hekk.

L-ewwelnett is-sussidju m'huwiex kkalkolat bl-operating loss.

Is-sussidju huwa d-differenza bejn l-istandard fare u l-Gozo pricing u d-differenza wkoll bejn l-istandard fare u s-senior citizen fare.

Dak huwa l-ammont ta' sussidju.

Għax dak huwa l-ammont li l-gvern irid joħroġ biex jikkompensa l-Gozo Channel għad- deċiżjoni politika li jissussidja.

Allura dan ma jsirx fuq l-operating loss.

Ma jsirx fuq l-operating loss ukoll għax m'huwiex ġust li tagħmel hekk peress li l-operating loss huwa riflessjoni ta' ħafna affarijiet oħra li jaffetwaw negattivament jew pożittivament il-bilanċi u l-operating profit jew loss tal-Gozo Channel.

U ċ-charter fee tal-vapuri ma tidħolx lanqas bħala parti mis-sussidju imma tidħol fil-kotba tal-kumpannija.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, xorta waħda m'iniex qed nifhem kif qed jiġi kkalkulat is-sussidju li l-Ministru qed jgħidilna li huwa ta' Lm2.3 miljun.

Jekk is-sussidju hu sussidju, mil-lat ta' finanzi tal-gvern ifisser miljuni ta' liri li l-gvern qed ikollu joħroġ biex il-Gozo Channel tibqa' solvent.

Imma ma nistgħux noqogħdu nagħmlu shadow pricing fuqha din għax allura dan m'hu sussidju xejn.

Iċ-ċifra attwali li l-gvern qed joħroġ out of pocket biex iżomm lill-Gozo Channel għaddejja is the question u dik li qed nistaqsi jien.

Għax nistgħu ngħidu Lm2.3 miljun, anzi ejjew ngħidu Lm5 miljun jekk trid għax nistgħu nagħmlu amortization cost differenti.

Anke ċ-charter fee ikollha element ta' profitt.

Jew m'għandhiex element ta' profitt jew ta' mark-up?

Għax jekk ikollha element ta' mark-up fuq il- prezz ...

Kollox sew, qed jieħu l-prezz ta' vapur fuq l-irħas tender li kellu, jagħmlilha l-amortization, jagħmillha fees oħra, jagħmillha mark-up u x-shadow pricing imbagħad jidher Lm2.3 miljun.

Imma ma nistgħux naħdmu b'dan il-mod jekk se nkunu trasparenti fil-problema li għandha l-Gozo Channel.

We have to discuss x'inhuwa l-cash out of pocket li l-gvern ċentrali qed ikollu joħroġ lill-Gozo Channel biex iżommha għaddejja.

U minn hemm nitilqu mbagħad biex nitkellmu fuq tariffi, Sur President.

Bil-kritika kollha li kienet saret lill-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l- 1998, minn hemm konna tlaqna u stajna ngħabbu kemm irridu mbagħad iċ- charter fees, l-affarijiet u s-sussidji biex nagħtu Lm5 miljun jew Lm6 miljun.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ewwelnett nassigura bl-iktar mod assolut li m'hemm l-ebda mark-up fee fuq il-prezz tal-vapuri.

Huwa ta' Lm19.5 miljun, kemm kien l-iżgħar quote li hemm, ammortizzat fuq 25 sena.

Mela ċ-charter fee hija Lm19.5 miljun divided by 25, amortization cost fuq Gozo Ferries, li hija kumpannija separata u jidhru bħala charter fee fl-accounts tal- Gozo Channel.

Trasparenti iktar minn hekk ma nistax inkun, Sur President.

It-tieni, il-fees illum għadhom irħas milli saru bejn l-1996 u l-1998.

Dak huwa stat ta' fatt. Fl-accounts tal-Gozo Channel m'hemm l-ebda charge-up costs mil-lat tal-gvern li m'humiex directly incurred mill-Gozo Channel.

M'hemmx mark-up cost assolutament.

Għax l-unika ħaġa li hemm sal-lum, jekk eventwalment ikun irid jidħol il-cost tat-terminals u l-cost tal- quays ...

Pero` dawn m'humiex hemmhekk illum, jiġifieri qed nitkellmu fuq xi ħaġa li se tiġi aktar 'il quddiem.

Il-bqija huma kollha costs direttament borne by Gozo Channel.

Imma issa ħalli niġi għall-punt l-ieħor dwar il-cash out of pocket jew inkella s-sussidju, Sur President.

Għax kieku għandi kumpannija kummerċjali, din tiċċarġja standard fee lil kulħadd u mhux tagħmel eċċezzjoni la għar-residenti Għawdxin u lanqas għas- senior citizens.

Kieku għandi kumpannija kummerċjali, il-probabbilta' hi li ma tħaddimx vapuri wara l-10.00 p.m. għax ma jaqblilhiex għax żgur li kull vapur li jaħdem wara d-9.00 p.m. iħalli t-telf u mhux il-qligħ.

L- ammont ta' sussidju b'dak il-mod irid jinħadem, fuq id-differenzi.

Issa jekk tiffinanzjahomx mill-operating profit jew mill-cash flow tal-Gozo Channel, jew tissussidjahomx mill-cash flow tal-gvern hi materja totalment differenti.

Pero' ir-rata ta' sussidji kif tistabiliha hija bejn a normal commercial operating company taking commercial decisions to provide a service kontra l-eċċezzjonijiet li għal raġunijiet politiċi inti tagħmel mod ieħor.

U hekk ukoll kien jikkalkulahom għal raġunijiet ta' sussidju, il-gvern Laburista meta l-Onor.

Sant kien prim ministru.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: L-ewwelnett peress li l-operating loss ta' kumpannija, bħal f'dan il-każ, translates into problemi u deċiżjonijiet li jittieħdu dwar sussidju u mhux sussidju.

U dik hija l-benchmark tagħha l- biċċa xogħol.

Din m'hijiex kumpannijia kummerċjali imma hija kumpannija monopolistika li qed tassigura link bejn gżira u oħra.

Mela l-punt tiegħi huwa dan, Sur President.

Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jagħtina breakdown, item by item, tas- sussidju li qed jgħid li hu ta' Lm2.3 miljun ħalli naraw eżattament kif dan qed jinħadem u kemm minnu huwa cash out of pocket tal-gvern?

Għax ma tistax tibbaża l-eżerċizzju kollu fuq sussidju li parti minnu huwa notional.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: M'għandi l-ebda problema ta' xejn li nġib iċ-ċifri kollha hawnhekk.

Hekk jew hekk dawn huma ppubblikati u tista' ssibhom fuq l-internet.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar spejjeż li għamlu l-forzi armati matul l-2002 u l-2003 fuq iċ-ċentri ta' l-immigrazzjoni f'Ħal Safi u Lyster barracks, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 4331.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tal-council framework decision (2002/584/JHA) tat-13 ta' Ġunju 2002 maħruġa mill-kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 4327.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-REĠISTRU ĊENTRALI

CENTRAL REGISTRY BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, għandi messaġġ mingħand il-President tar- Repubblika.

MR SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President.

GUIDO de MARCO PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-abbozz ta' liġi biex "iħassar u jerġa' jdaħħal fis-seħħ l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku u l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' l-Artijiet, u biex jistabbilixxi sistema ta' reġistrazzjoni ċentrali waħda għar-reġistrazzjoni tal- ħwejjeġ kollha rigward il-persuna jew il-proprjeta` immobbli li jeħtieġu reġistrazzjoni biex ikollhom effett fir-rigward ta' terzi", jirrakkomandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

28 ta' Ottubru 2003

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex iħassar u jerġa' jdaħħal fis-seħħ l-Att dwar ir- Reġistru Pubbliku u l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' l-Artijiet, u biex jistabbilixxi sistema ta' reġistrazzjoni ċentrali waħda għar-reġistrazzjoni tal-ħwejjeġ kollha rigward il-persuna jew il-proprjeta` immobbli li jenħtieġu reġistrazzjoni biex ikollhom effett fir-rigward ta' terzi".

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, illum f'pajjiżna għandna żewġ reġistri pubbliċi li għandhom x'jaqsmu mal-proprjeta`; għandna lir-reġistru pubbliku, dak li huwa magħruf bħala "l-insinwa", u għandna wkoll ir- reġistru ta' l-artijiet.

Ta' min jgħid li dawn iż-żewġ reġistri pubbliċi huma mwaqqfin b'żewġ liġijiet separati għax għandhom funzjoni differenti, pero` l-iskop prinċipali ta' l-abbozz li għandna quddiemna huwa li jispiċċa r-reġistru pubbliku, jispiċċa wkoll ir-reġistru ta' l-artijiet u jinħoloq reġistru ċentrali wieħed.

Ir-reġistru pubbliku jmur lura għal iktar minn 100 sena għaliex qabel id-19- il seklu, għalkemm il-kuntratti kienu diġa` jsiru, ma kienx hemm l-obbligu li dawn jiġu reġistrati mal-gvern u kien biss fid-19-il seklu li twieled dan l-obbligu, bir-riżultat li l-kuntratti kollha li għandhom x'jaqsmu ma' l-artijiet bdew jiġu reġistrati u insinwati.

Fil-fatt huwa għalhekk li r- reġistru pubbliku li għandna fi Triq il-Merkanti huwa magħruf bħala l- insinwa.

Mill-banda l-oħra fir-reġistru ta' l-artijiet jiġu reġistrati l-artijiet u l-proprjetajiet kollha, u kull post li jinxtara u li jinbiegħ u kull meta wieħed jissellef mingħand xi ħadd u dan jagħmillu ipoteka ġenerali speċjali fuq il-post, dan kollu jiġi reġistrat fl-insinwa.

Fil-fatt fl-insinwa l- iktar li hemm reġistrati huma trasferimenti jew drittijiet fuq proprjeta` u testmenti, għax hawn ta' min jgħid li anke t-testmenti jkunu jridu jiġu reġistrati.

Madanakollu kulma jiġi reġistrat fl-insinwa, kemm jekk inhu każ ta' bejgħ kif ukoll jekk inhu każ ta' xiri, ma jiġix reġistrat b'riferenza għall-proprjeta` li tkun ġiet mixtrija jew mibjugħa imma b'riferenza għall-persuni li jiffirmaw il-kuntratt.

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk, per eżempju, kien hemm għaxra min-nies, kollha b'kunjomijiet differenti, li xtraw il-post Nru.1, Main Street, Birkirkara, fl-indiċi ta' l-insinwa ma jiġix reġistrat dak il-post biex b'hekk meta wieħed jiġi biex jagħmel xi riċerka, ikun jaf x'kuntratti saru fuq dik il-proprjeta` imma jiġu reġistrati dawk l-għaxra min-nies b'kunjomijiet differenti li jkunu xtraw dak il-post.

Mela jien nista' nkun naf jekk, per eżempju, Manuel Borg għamilx xi kuntratt u xi xtara jew x'biegħ, imma r-riċerka trid issir abbażi tal-persuna u mhux tal-proprjeta` nnifisha, u dan huwa difett kbir.

Biżżejjed ngħid li bħala konsegwenza ta' dan, sal-lum għad m'għandniex sistema kompjuterizzata jew sistema ta' filing li biha wieħed ikun jista' jmur fuq l-indirizz "Nru 1, Main Street, Birkirkara" u jkun jaf l-istorja kollha ta' dak il-post.

Għalhekk wieħed jista' jimmaġina x'difetti għandha din is-sistema.

Meta jien kont għadni neżerċita l-professjoni ta' avukat kienu jiġu diversi nies fl-uffiċċju tiegħi u jistaqsuni ta' min hi t-tali proprjeta`, u minħabba d-difetti ta' din is-sistema jien kien ikolli ngħidilhom li jridu jsemmuli lil xi ħadd li jaħsbu li huwa proprjetarju ta' dak il-post biex jien inkun nista' niċċekkjalhom jekk dak huwiex il-proprjetarju ta' dak il- post jew le.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll li peress li r-reġistrazzjoni ssir abbażi ta' l-ismijiet u tal-kunjomijiet u mhux abbażi tal-proprjetajiet, iqumu ħafna kumplikazzjonijiet meta xi ħadd ikollu kunjom komuni, bħal m'huwa tiegħi, iktar u iktar jekk imbagħad isem missieru jkun komuni wkoll.

Biex il-kobba tkompli titħabbel, għal żmien twil lanqas kien jiġi reġistrat in-numru tal- karta ta' l-identita` għax il-karti ta' l-identita` ġew introdotti f'Malta fl-1975, u lanqas meta dawn ġew introdotti ma saritx liġi li tgħid li meta jsir kuntratt, fl-insinwa bilfors irid jitniżżel in-numru tal-karta ta' l- identita` tal-partijiet involuti.

Sal-lum stess għad għandna sitwazzjoni - u din issa aħna se nemendawha bil-liġi - fejn ir-reġistru pubbliku għadu lanqas beda jirreġistra lin-nies abbażi ta' l-identity card number tagħhom, u dan minkejja li għandna dan il-mezz sempliċi u konvenjenti għaliex permezz ta' l-identity cards ħadd ma jista' jkollu l-istess numru u b'hekk b'dan in-numru wieħed jista' jiġi individwat.

Sfortunatament minkejja li l- identity cards daħlu f'Malta 28 sena ilu, sal-lum ħadd għadu m'għamel liġi li tesiġi li meta jiġi biex ikun reġistrat kuntratt, jitniżżel l-identity card number tal-partijiet involuti.

Fil-fatt fl-insinwa ma jiġix reġistrat il-kuntratt kollu imma jiġu reġistrati biss il-main details, bħal per eżempju, l-ismijiet tal-partijiet, tal-parentela tagħhom, il-post tat- twelid tagħhom u l-lokal li jkunu jirresjedu fih, u dan meta llum, permezz ta' database sempliċi, tista' tniżżel fuq il-computer l-identity card number u jinħarġulek dawn id-dettalji kollha.

Għalhekk nistgħu ngħidu li r- riċerka li ssir mhux biss hija kkumplikata għaliex ir-reġistrazzjoni ta' l- insinwa hija bbażata fuq il-persuni u mhux fuq il-proprjeta` imma hija kkumplikata wkoll għaliex fiha dawn il-ħafna tipi ta' difetti.

Ħalli nsemmi difett ieħor li nsibu fis-sistema eżistenti ta' reġistrar.

L-ewwelnett ta' min jgħid li l-iktar li jiġu nsinwati fir-reġistru pubbliku huma t-trasferimenti tal-proprjeta` u l-ħolqien tad-drittijiet fuq il- proprjeta`, pero` jeżistu wkoll registrations oħrajn.

Per eżempju, jekk xi ħadd jagħmel kawża biex jiġbor Lm10,000, jirbaħha u mbagħad imur ibigħ il- proprjeta` tad-debitur tiegħu, malli jagħmel ir-rikors għas-subbasta - u għal min ma jafx, "subbasta" tfisser irkant bil-qorti għall-bejgħ ta' dik il-proprjeta` maqbuda mingħand id-debitur ħalli tagħmel tajjeb għall- kreditu tal-kreditur - dik it-talba tiġi reġistrata fir-reġistru pubbliku.

Il-liġi ma tispeċifikax x'dettalji għandek tagħti lid-debitur, u allura jekk darba kien hemm wieħed bl-isem ta' "Anton Borg" li għamlulu subbasta kontra tiegħu, ġie reġistrat bħala "Anton Borg" u mhux bħala "Anton Borg", iben so and so.

B'hekk illum kull meta wieħed ikun qed jagħmel riċerka u jsemmi lil Anton Borg, Ninu Borg, Anthony Borg jew Tonio Borg, dejjem toħroġ din is-subbasta li saret kontra dan Anton Borg, allavolja dan "Anton Borg" ma jkollu x'jaqsam xejn ma' dik is-subbasta.

Kieku r-reġistrazzjoni saret dejjem abbażi ta' l-indirizz, dawn id-difetti ma kenux ikunu jeżistu sakemm wieħed ma kienx jieħu żball fl-indirizz.

Madanakollu dak l-iżball biss tista' tieħu għax mill-bqija kieku ma setgħux isiru żbalji oħrajn.

Fl-1981 dan il-parlament għadda l-abbozz ta' liġi dwar ir-reġistru ta' l- artijiet biex jibda dak li fiċ-ċrieki legali huwa magħruf bħala l- "cadastre", jiġifieri biex ir-reġistrazzjonijiet jibdew isiru abbażi tal- proprjeta`.

Pero` minkejja li mill-1981 sal-lum għaddew 22 sena, baqgħu jeżistu - u sa ċertu punt bilfors hekk kellu jsir għal ċertu żmien - iż- żewġ reġistri, jiġifieri r-reġistru li huwa bbażat fuq il-persuni u r- reġistru li huwa bbażat fuq l-artijiet, li huwa wieħed difettuż.

Għaliex qed ngħid li r-reġistru li huwa bbażat fuq l-artijiet huwa difettuż?

Għax minkejja li kien hemm sforzi ġenwini minn gvernijiet differenti, ir- reġistru ta' l-artijiet qatt ma laħaq l-iskop li twaqqaf għalih, u dan għal diversi raġunijiet.

Waħda mir-raġunijiet kienet li ma kienx hemm investiment f'dan ir-reġistru, għax per eżempju, inti kif tista' toħloq reġistru ta' l-artijiet fl-1981 u ma tużax xi forma komputerizzata ta' reġistrazzjoni?

Ir-reġistrazzjoni kienet issir manwalment, bi pjanti u b'ħafna kotba kbar.

Fil-fatt dan l-aħħar saret exhibition tal-mod kif kien jopera l-land registry fl-1981 li llum wieħed jista' jqisha bħala xi ħaġa storika.

Biżżejjed ngħid li meta dak iż-żmien wieħed kien imur ifittex xi pjanta fil-land registry, kien ikun hemm kollox bil-miktub, anke dwar min huma s-sidien ta' dik il-proprjeta`, pero` llum din is-sistema saret waħda komputerizzata.

Il-gvern kien kawt ħafna f'dik li hija reġistrazzjoni ta' artijiet u ma riedx li tibda tiġi rreġistrata Malta kollha fil-land registry għax meta inti tirreġistra proprjeta` fil-land registry, it-titolu tiegħek ma jkun jista' jattakkah ħadd.

Fil-fatt kien hemm anke abbużi f'dan il-qasam għax insterqu artijiet ta' nies minħabba li saru reġistrazzjonijiet bl-addoċċ li ma ġewx ikkontestati minn partijiet oħrajn, għalkemm imbagħad fl-1995 saru l-emendi neċessarji.

Imma apparti minn hekk, ta' min jagħmilha ċara li mhux Malta kollha kienet registration area imma dawk l-areas li jiddikjara l-gvern biss.

Per eżempju, peress li l-belt Valletta m'hijiex a registration area, jekk inti kont tkun se tixtri xi proprjeta` ġewwa l-belt Valletta ma kienx ikollok għalfejn tirreġistraha fir-reġistru ta' l- artijiet imma kien ikun biżżejjed li tirreġistraha fir-reġistru pubbliku, pero` jekk, per eżempju, tixtri jew tiret post fis-Swieqi, minħabba li s- Swieqi huwa a registration area, inti ridt tirreġistraha kemm fil-land registry kif ukoll fil-public registry, jiġifieri f'dan il-każ kien ikun hemm duplication, u dan huwa t-tielet d-difett tas-sistema.

Ta' min jgħid ukoll li filwaqt li fil-land registry l-artijiet jiġu reġistrati skond l- indirizz tal-proprjeta`, fil-public registry l-artijiet jiġu reġistrati skond is-sidien tal-proprjeta`.

Imma dan m'hux kollox għax l-affarijiet huma iktar komplikati minn hekk.

Mr Speaker, wara 22 sena li twaqqfet il-land registry, 16% biss tat- territorju nazzjonali kien miftuħ għar-registration.

B'hekk jekk il- proprjeta` tiegħek kienet taqa' taħt ir-registration area, kull darba li ċċaqlaq xi ħaġa fir-rigward ta' dik il-proprjeta`, inti kont tkun trid tirreġistra dik iċ-ċaqliqa kemm fil-public registry kif ukoll fil-land registry, pero` mill-bqija, jekk il-proprjeta` tiegħek ma kenitx taqa' taħt registration area, inti kont obbligat li tirreġistraha biss fil-public registry abbażi ta' l-ismijiet tal-persuni, bid-difetti kollha li semmejt qabel.

Issa hawn ta' min jgħid ukoll li llum sar ħafna progress fir-reġistru ta' l- artijiet.

Biżżejjed ngħid li llum ir-registration system hija waħda moderna u komputerizzata, u l-gvern ħa ħsieb jestendi r-registration areas.

Per eżempju, illum dik il-proprjeta` kollha tal-joint office li tkun se tinbiegħ tiġi reġistrata fil-land registry u l-proġetti kollha l-kbar tal- gvern, bħall-proġett ta' Manoel island u dak tal-Kottonera, kollha ġew iddikjarati bħala registration areas biex kemm jista' jkun ir- reġistrazzjonijiet jibqgħu jiżdiedu sakemm naslu f'sitwazzjoni fejn il-land registry jkollha l-istorja kollha ta' kull proprjeta` li teżisti f'Malta u Għawdex.

Naħseb li m'hemmx għalfejn ngħid, Mr Speaker, li dan jirrikjedi xogħol enormi.

Issa hawn irrid ngħid - għaliex l-ewwel insejt nagħmel dan il-punt - li meta għedt li 16% tat-territorju nazzjonali huma registration areas, b'daqshekk ma ridtx infisser li 16% tat-territorju nazzjonali ġie registered kollu għax anke hawn, ir-registrations saru biss meta sar xi ċaqliq fil-proprjeta`.

Fil-fatt jekk tagħsar kemm-il dar u kemm-il appartament ġie trasferit u reġistrat minn dan is-16% tat-territorju nazzjonali ssib li l-famuż grand total huwa biss ta' madwar 5% jew 6% tat- territorju nazzjonali kollu, u wara 22 sena, ma jidhirlix li din ir-rata ta' progress hija qawwija biżżejjed.

Huwa veru li kien hemm xi raġunijiet ġustifikati għaliex ma ġiex aċċellerat dan il-proċess, pero` hemm raġunijiet oħrajn li m'humiex daqstant ġustifikati wkoll u issa se nagħtu l- mezz legali biex mhux biss inkunu nistgħu ngħinu dan il-proċess imma nkunu nistgħu naċċellerawh ukoll.

L-ewwel li se nagħmlu huwa li nwaqqfu dak il-famuż one-stop-shop li permezz tiegħu wieħed ma jkollux għalfejn imur l-ewwel fir-reġistru ta' l-artijiet imbagħad fir-reġistru pubbliku imma jkun jista' jmur f'reġistru wieħed u jinqeda minn kollox.

Ta' min jgħid ukoll li dan il-famuż reġistru ċentrali se jkun kompost minn tliet kolonni; mill-kolonna ta' l-indiċi tar- reġistrazzjoni abbażi ta' l-indirizz, mill-kolonna ta' l-indiċi tar- reġistrazzjoni abbażi tal-persuni u mill-kolonna ta' l-indiċi tar- reġistrazzjoni ta' twelid, ta' żwieġ u ta' mewt.

B'hekk permezz ta' dan ir- reġistru ċentrali mhux biss se jkunu jistgħu jinħarġu ċertifikati dwar it- titolu ta' proprjeta` abbażi ta' l-indirizz imma wkoll - għalkemm maż-żmien dan iċ-ċertifikat mhux se jkun hemm bżonnu iktar - ċertifikati dwar il- persuni fejn issa wieħed mhux biss se jkun jaf min hu s-sid ta' "Nru. 1, Main Street, Birkirkara" imma wkoll xi trasferimenti għamel u x'wiret matul ħajtu.

U hawnhekk tkun leġittima d-domanda: Kif se jsir dan?

Din il-liġi se tkun importanti, imma l-liġi biss m'hijiex biżżejjed.

Anke l-computers huma importanti, imma l-computers m'humiex biżżejjed għax irid ikollok ukoll nies li jifhmu f'dawn l-affarijiet, anke għaliex se jkun hemm ċerti konsegwenzi serji konnessi mar-reġistrazzjoni nnifisha.

Il-Kamra tista' tistaqsini - u jkollha raġun - kif se ssir din ir-registration u jekk hijiex se ssir, per eżempju, abbażi tat-territorju.

Per eżempju, nistgħu nibdew b'Ħal-Lija u kull proprjeta` f'Ħal-Lija tkun trid tibda tiġi reġistrata.

Nistgħu wkoll naqbdu u ngħidu li mil-lum jew minn għada Malta kollha se ssir registration area.

Nibda biex ngħid, Mr Speaker, li l-gvern se jkun kawt f'dan ir-rigward.

Naturalment m'hux se jkun kawt li jħalli 23 sena oħra jgħaddu, imma se jkun kawt fis-sens li dawn huma affarijiet tekniċi u kkumplikati li jistgħu jħallu konsegwenzi serji fuq in-nies u allura malli ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi, għandna mill-inqas sena biex nibdew il-proċess sħiħ ħalli l-ewwel kulħadd ikun jaf x'inhuma d-drittijiet tiegħu.

Qiegħed ngħid dan b'mod partikolari għax fil-liġi hemm artiklu li diġa` jeżisti imma li issa se jkun iktar b'saħħtu li jgħid li jekk jgħaddu għaxar snin u xi ħadd jirreġistra xi proprjeta`, huwa se jkollu kważi - għax imbagħad hemm ċerti eċċezzjonijiet ukoll - titolu assolut fuqha.

Għalhekk għalkemm hawn aħna se ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi, qabel ma tiġi in vigore se jkun hemm proċess sħiħ ta' edukazzjoni u ta' istruzzjoni u m'aħniex se ndaħħluha in vigore kollha f'salt għaliex inkella noħolqu kaos totali.

Żgur li min qed jismagħni qed jistaqsi: Kif se jiġu reġistrati l- proprjetajiet li għandna f'pajjiżna?

Aħna fassalna dan l-abbozz ta' liġi b'mod li nkunu nistgħu napplikaw liema kriterju rridu biex nirreġistraw il- proprjeta` ta' Malta u Għawdex, u aħna, bħala dipartiment, qegħdin naħsbu li jekk ngħidu aħna, ngħidu li kulmin joqgħod Ħal-Lija u għandu xi proprjeta` jrid imur jirreġistraha, bħalma sar meta kien sar iċ-ċensiment ta' żmien Tiberju, inkunu qed noħolqu kaos u għaġġla żejda.

Għalhekk aħna ħsibna li kull darba li jkun hemm trasferiment inter vivos - jiġifieri kull meta jkun hemm trasferiment li jirrikjedi li l-partijiet imorru għand nutar - bħal fil-każ ta' xiri jew bejgħ ta' proprjeta`, kull meta wieħed jieħu loan mingħand il-bank, ta jew irċieva proprjeta` b'ċens, silef jew issellef, jew inkella jkun hemm xi att ta' causa mortis, fejn qabel meta inti kont tirċievi proprjeta` immobiljari b'wirt kont tista' tagħmel id-denunzja, illum minflok dik id-denunzja inti bil-liġi trid tmur bilfors għand nutar biex tagħmel att pubbliku, li jidhirli għandu terminu ta' xi sitt xhur mill-mewt tat-testatur jew ta' min ikun ħallielek il-wirt, ħalli mbagħad dak il-kuntratt ikun reġistrat f'ismek.

Għalhekk meta inti stess jew ħaddieħor jagħmel ir-riċerki fuqek, joħorġu l-kuntratti li inti għamilt matul ħajtek kif ukoll dak li inti writt ukoll mingħand ħaddieħor.

Għalkemm bil-liġi m'aħniex marbutin li nagħmlu hekk, il-pjan tagħna huwa li minflok ma noħolqu x-xokkijiet u ngħidu li issa l-proprjeta` kollha ta' Malta, ta' Għawdex u ta' Kemmuna trid tiġi reġistrata kollha f'salt, nibdew nirreġistraw il-kuntratti li jsiru minn ċerta data 'l quddiem b'mod obbligatorju.

Għalhekk jekk inti, wara li jidħol fis-seħħ dan l-abbozz ta' liġi, tixtri l-post "Nru. 1, Main Street, Birkirkara", dan il-post jiġi reġistrat, bir-riżultat li jekk jgħaddu għaxar snin u matul dawk l-għaxar snin ħadd ma jikkontesta d-dritt tiegħek fuq dik il-proprjeta` u l-kuntratt li inti tkun irreġistrajt, allura inti jkollok iċ-ċertifikat ta' titolu garantit erga omnes fuq dik il-proprjeta`, jiġifieri kontra kulħadd.

Naturalment dan se jġib miegħu iktar ċertezza fit-titolu tal-proprjeta`, u allura dan huwa ta' vantaġġ għas-suq tal-proprjeta` nnifsu.

Ħalli nagħti eżempju fuq dan li qed ngħid.

Min jaf kemm-il darba jiġu għandi nies - anke llum, li jien ministru – u jistaqsuni jekk ikunx għaqli li wieħed jixtri proprjeta` li ma jkunx hemm titolu dwarha imma jkun hemm biss it-titolu tal-preskrizzjoni, jekk dan tista' ssejjaħlu bħala titolu għaliex aħna fl-universita` dejjem konna niġu mgħallmin li huwa veru li l-preskrizzjoni hija titolu, imma hija titolu xi ftit zopp għaliex m'huwiex sempliċement ibbażat fuq l-inattivita` ta' ħaddieħor - bħal meta inti dħalt f'għalqa, ilek hemm 30 sena u sirt animo domini, jiġifieri sirt qisek inti s-sid - imma huwa bbażat fuq ħafna affarijiet oħra.

Dan għaliex wieħed jista' jistaqsi ċerti mistoqsijiet, bħal per eżempju: Huwa veru li għaddew 30 sena?

Huwa veru li lil dan fi 30 sena ħadd ma kellmu?

Dan faċilment jista' jiġi kkontestat, u inti m'għandekx prova li fil-fatt ġie kkontestat.

Għalhekk meta inti tiġi biex tagħti parir - fil-każ tiegħi, jien nagħti parir b'xejn lill-kostitwenti tiegħi għaliex bħala ministru ma nistax nagħti pariri bi ħlas - dejjem trid tgħidilhom biex joqogħdu attenti meta jiġu biex jixtru proprjeta` bi preskrizzjoni, u dan hu parir għaqli li kull avukat u kull persuna tgħaddi lil ħaddieħor.

Għalhekk maż-żmien se nippruvaw nagħlqu dawn l-inċertezzi billi min illum għandu proprjeta` li jidhirlu li hija tiegħu b'titolu ta' preskrizzjoni, maż-żmien se jkun jista' jirreġistra dik il-proprjeta` u wara għaxar snin ikollu t-titolu favurih, jiġifieri ħadd ma jkun jista' jikkontestah u allura hu jkun jista' jbigħ dik il-proprjeta` u ħaddieħor ikun jista' jixtriha mingħajr l-ebda problemi.

Mr Speaker, biex insaħħu ċ-ċertezza tat-titolu, qegħdin ngħidu wkoll li meta tintbagħat xi ittra uffiċjali jew xi ċitazzjoni dwar proprjeta` li skond din il-liġi għandha tiġi reġistrata, dak ir-writ of summons għandu jiġi reġistrat ukoll.

Għaliex?

Biex jekk wieħed ikun se jixtri dik il- proprjeta` ikunu jistgħu jinkixfu xi problemi li jista' jkun hemm dwar din il-proprjeta`.

Huwa veru li meta wieħed jixtri xi proprjeta` jsiru r- riċerki, pero` r-riċerki ma jikxfux il-problemi kollha li proprjeta` jista' jkollha.

Ħalli nagħti eżempju.

Sal-lum meta wieħed jixtri proprjeta`, mir-riċerki li jsiru jkun jaf jekk min ikun qed ibigħlu dik il-proprjeta` jkollux xi dejn mal-bank fuqha jew le għax inkella jekk wieħed jixtri dik il-proprjeta` meta tkun għadha bid- dejn mal-bank, ikollu jħallas id-dejn ta' ħaddieħor fuq dik il-proprjeta`.

Mir-riċerki li jsiru wieħed ikun jista' jsir jaf ukoll jekk il-proprjeta` li jkun qed ibigħlu Emanuel Borg tkunx tiegħu verament jew huwiex qiegħed jgħid hu li hi tiegħu u fil-verita` m'hi tiegħu xejn, pero` mbagħad wieħed ma jkunx jaf, per eżempju, jekk hemmx xi kawża l-qorti fuq dik il- proprjeta` jew inkella jekk saritx xi ittra uffiċjali minħabba li xi ħadd ikun qed jippretendi xi drittijiet fuq dik il-proprjeta`, anke jekk imbagħad huwa ma jkunx kompla dik il-kawża, u ħafna drabi mir-riċerki lanqas jista' jkun jaf jekk il-proprjeta` li jkun se jixtri tkunx mibnija skond il-permessi ta' l-awtoritajiet.

Issa hawn ta' min jgħid li fiż-żmien li jien diġa` kont ministru responsabbli minn dan il-qasam, ġiet introdotta sistema amministrattiva - liema sistema m'hijiex waħda legali - li biha wieħed ikun jista' jiċċekkja permezz tal-computer jekk ikunx hemm xi enforcement notice fuq il- proprjeta` li wieħed ikun se jixtri, u din hija xi ħaġa pożittiva wkoll għax b'hekk qegħdin insaħħu l-protezzjoni tax-xerrej.

Issa fid-dinja m'hawn xejn perfett, u forsi anke bil-liġi b'kollox xorta waħda jkun hemm xi problema li ma toħroġx mir-riċerki li jsiru, imma almenu dawn il- problemi se nnaqqsuhom għax issa qabel ma wieħed jixtri proprjeta` se jkun jaf kollox fuq dik il-proprjeta`; ta' min hi, kif għaddiet minn ġenerazzjoni għall-oħra, min wiritha, jekk hemmx xi problema dwarha u jekk qattx kien hemm xi ħadd li ttanta jagħmel xi ħaġa fuq dik il-proprjeta` permezz tal-qorti.

B'hekk se jkun ħafna iktar faċli għal min ikun se jixtri dik il-proprjeta` li jiddeċiedi jekk jixtrihiex jew le.

Mr Speaker, għalkemm l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'huwiex qiegħed jorbotna li nużaw xi metodu partikolari, l-idea hi li kull att inter vivos jew causa mortis isir reġistrabbli fir-reġistru pubbliku b'mod obbligatorju.

Dan xi jfisser?

Dan ifisser li matematikament, fit-teorija, il-proprjeta` kollha ta' pajjiżna se tiġi reġistrata fi żmien qasir, u se nispjega għaliex.

Illum kull kuntratt inter vivos jew causa mortis qed jiġi reġistrat u kważi kulmin qed jixtri xi proprjeta` qed jieħu loan, anzi llum ir-rati ta' l-interessi tant huma baxxi li huma ħmir dawk li joħorġu l- flus cash biex jixtru xi proprjeta` meta hawn tant vantaġġi biex tieħu self fuq il-proprjeta`, imbasta jkunu jifilħu għal dak is-self.

Għalhekk naħseb li llum kulmin għandu xi proprjeta`, huwa għandu xi forma ta' dejn fuq dik il-proprjeta`, u sewwa jagħmel għax sakemm qed jinvesti fil-proprjeta` tiegħu u mhux qed imur jilagħbhom, dan huwa fattur pożittiv għaliex meta inti tissellef mingħand il-bank, ikollok garanzija kontra l-inflazzjoni u filwaqt li tkun qed tgawdi dik il-proprjeta`, fl-istess ħin din tkun qed tiżdied fil-valur tagħha.

Issa naturalment dawk id-djar li jinxtraw permezz ta' xi loan mal-bank kollha jiġu reġistrati.

Anke l-proprjeta` li tingħata b'wirt kollha tiġi reġistrata, bħalma jiġi reġistrat in-negozju kollu li jsir fil-bini mill-estate agents.

Illum qed tiġi reġistrata wkoll dik il-proprjeta` li n-nies jixtru bl-iskop li jirresjedu fiha, dik il- proprjeta` li xi ħadd jagħti b'ċens kif ukoll dik il-proprjeta` li jkollha xi użufrutt fuqha, jiġifieri man mano t-toqob kollha qed jibdew jingħalqu.

Huwa veru li jista' jkun hemm xi ħadd li jgħix għal 75 sena u f'ħajtu la jkun ħa loan, la jkun ta loan lil xi ħadd, la jkun xtara proprjeta` u lanqas ikun ta jew irċieva xi proprjeta` b'ċens bir-riżultat li l- proprjeta` li jkun jirresjedi fiha ma tkunx tidher fil-land registry.

Pero` ħaġa waħda hija ċerta; li kulmin twieled s'issa dejjem miet, u jekk meta tmut dik il-persuna tħalli xi proprjeta` immobiljari bilfors ikun irid isir l-att pubbliku ta' causa mortis.

Għalhekk dik il-proprjeta` tiġi reġistrata wkoll għalkemm b'ċertu dewmien.

Kif jaf kulħadd, il-lifespan tar-raġel hija xi ftit inqas minn dik tal-mara u hija ta' xi 75 jew 76 sena.

Li kieku rridu nsibu x-xagħra fl-għaġina nistgħu ngħidu li din is-sistema għandha toqba għaliex iridu jgħaddu 76 sena biex Malta tiġi reġistrata kollha, u jista' jkun li jkun hemm min jgħix anke sa 100 sena, jiġifieri dik it-toqba tista' tibqa' hemm għal 100 sena, pero` ġeneralment fil-ħajja ma jiġrix hekk, u jien konvint li din is- sistema hija tajba għaliex ma tixxokkjax is-sistema attwali, anzi tħalli lin-nies jaddottawha man mano.

Dan apparti l-fatt li kif għedt fil-bidu, se jgħaddi mill-inqas perijodu ta' sena qabel ma jinġabu fis-seħħ dawn il- provvedimenti ħalli kulħadd ikun avżat dwar l-effetti li tista' ġġib magħha din ir-reġistrazzjoni, u naħseb li fi żmien relattivament qasir se jkollna persentaġġ ferm ikbar minn 5% ta' territorju li jkun reġistrat.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi fih provvedimenti li bihom se nippruvaw insolvu ċerti kwestjonijiet li jqumu dwar jekk proprjeta` hijiex tal-gvern jew le.

Jien xi kultant nitbissem meta jkun hemm xi kawża l-qorti u xi ħadd jgħid li għandna nġibu prova li dik it-triq jew dak il-foreshore huwa tal-gvern.

Jekk triq jew foreshore m'hu ta' ħadd, mhux bilfors li huwa tal- gvern?!

Ta' min tridu jkun?!

Ġieli jkun hemm ukoll min jitlob li nġibu t- titolu ta' triq jew foreshore, imma aħna x'titolu rridu nġibu?

It-titolu tal-kreazzjoni tad-dinja?!

Huwa fatt li la l-gvern huwa d-depożitarju tal- poter pubbliku, dik it-triq jew dak il-foreshore huwa tiegħu, pero` biex din nagħmluha iktar ċara, fi klawsola 68, li hija klawsola interessanti, qegħdin ngħidu li:

"Minkejja d-disposizzjonijiet ta' dan l-att u mingħajr preġudizzju għal kull jedd u obbligu skond l-artikolu 20 tal-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija, kull triq jew sqaq, inkluż dawk li jaqdu żewġ toroq eżistenti, imma mhux dawk li jwasslu għal żvilupp intern, ..."

- għax hawn ċerti toroq li jifformaw parti minn private estate -

"... li diġa` jkunu jeżistu meta jidħol fis-seħħ dan l-Att, jew toroq li, wara d-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att, huma okkupati mill-Gvern jew minn xi korp ġuridiku, aġenzija ċentrali li taġixxi għalih, kemm jekk livellati, asfaltati jew le, għandhom, għal kull buon fini, jitqiesu li huma toroq pubbliċi, u għandhom jitqiesu illi huma proprjeta` tal- Gvern:".

Pero` hawnhekk qed ngħidu wkoll li kull persuna li jidhrilha li xi triq m'hijiex proprjeta` tal-gvern, din għandha tliet snin żmien biex tikkontesta li dik it-triq hija tal-gvern.

L-istess nistgħu ngħidu għall- foreshore għax hawnhekk qed nagħmluha ċara li l-ixtajta kollha, sa 15-il metru mix-xatt eżistenti, għandha titqies bħala proprjeta` tal-gvern ta' Malta, iżda bħal fil-każ tat-toroq, jekk xi ħadd iġib prova li dik l-art kienet ġiet mibjugħa lilu jew huwa kien ingħata xi dritt fuqha, huwa se jkun jista' jikkontesta dik ir-reġistrazzjoni fi żmien tliet snin.

Hawnhekk qed ngħidu wkoll li l-kummissarju ta' l-artijiet se jkollu dritt jirreġistra fir-reġistru ċentrali t-toroq u l-isqaqien kollha li huma pubbliċi - jiġifieri hawnhekk m'aħniex qed ninkludu dawk interni - kif ukoll ix-xtajtiet kollha mingħajr il-bżonn li jkollu titolu.

M'hemmx dubju li malli jibdew isiru r-registrations ta' l-artijiet u tal- proprjetajiet, jibdew jinħolqu l-konflitti għax se jkun hemm diversi każijiet fejn tnejn min-nies jirreġistraw f'isimhom l-istess art.

Nibda biex ngħid li anke sal-lum kienet teżisti din il-problema, jiġifieri din m'hijiex xi ħaġa ġdida, pero` issa se nbiddlu l-mod ta' kif insolvu dawn il- kwestjonijiet.

Jien persważ li hekk kif jgħaddu għaxar snin, se jkun ċar ħafna iktar minn qatt qabel dwar min għandu t-titolu tal-proprjeta` in kwestjoni, u għalhekk huwa importanti li d-deċiżjonijiet jittieħdu bl-iktar mod serju u trasparenti.

Hawnhekk qed ngħidu li kuntrarjament għal dak li jiġri llum, issa mhux se jibqa' jkun ir-reġistratur li jiddeċiedi min għandu titolu fuq xi art partikolari meta jkun hemm kwestjoni bejn tnejn min-nies imma se jkun hemm central registry tribunals - u se jinħoloq iktar minn tribunal wieħed għax qed jiġi antiċipat li se jqumu diversi kwestjonijiet ta' dan it-tip - li se jkunu ppresjeduti minn avukati li jkollhom mill-inqas seba' snin esperjenza - hawnhekk qed jintużaw l-istess kriterji li tirrikjedi l-ħatra ta' maġistrat - biex dawn l-ewwel ilaqqgħu ż- żewġ persuni li jkunu qed jippretendu dritt fuq l-istess proprjeta` ħalli jaraw jekk jistgħux isibu xi forma ta' soluzzjoni - għalkemm l-esperjenza tiegħi tindikali li ħafna drabi fuq proprjeta` jkun diffiċli li wieħed isib soluzzjonijiet, pero` ma tistax tgħid, speċjalment meta jkun hemm biss xi misunderstandings bejn naħa jew oħra - imagħad it-tribunali jagħtu l- opinjoni tagħhom.

Kif se ngħid iktar tard, l-opinjoni tat-tribunal se tkun tikkostitwixxi f'titolu eżekuttiv, bħal meta wieħed imur il-qorti u jirbaħ il-kawża, u r- reġistratur se jemenda jew ibiddel ir-reġistrazzjoni li tkun saret abbażi ta' dik l-opinjoni maħruġa mit-tribunal.

Ir-reġistratur se jkun jista' wkoll ineħħi, iżid u jiddeċiedi dwar il-kawzjoni, pero` ħalli nispjega x'inhi kawzjoni għal min ma jafx.

Ħafna drabi meta xi ħadd jirreġistra proprjeta` u jkun hemm xi ħaddieħor li joġġezzjona, sal-lum kienet issir il-kawzjoni li tiffriża dik il- proprjeta`, pero` issa bil-liġi l-ġdida l-proprjeta` m'hijiex se tibqa' tiġi ffriżata imma kulħadd se jerfa' r-responsabbilta` tiegħu, dejjem skond id-deċiżjoni li jkun ħa t-tribunal.

Forsi f'dan l-istadju wieħed qed jistaqsi jekk jistax isir appell għad- deċiżjoni li jkunu ħadu dawn it-tribunali, u r-risposta hija li iva, dan jista' jsir quddiem il-prim'awla tal-qorti ċivili.

Issa hawn ta' min jispjega li aħna ddeċidejna li l-appelli li jkun hemm għad-deċiżjonijiet li jkunu ttieħdu mis-central registry tribunals imorru quddiem il-prim'awla tal-qorti ċivili u mhux quddiem il-qorti ta' l-appell minħabba li l-kawżi kollha li jmorru quddiem il-qorti ta' l-appell jiġu deċiżi minn tlieta min- nies biss.

Għallinqas aħna jidhrilna li jkun aħjar jekk nisparpaljaw l- appelli li se jkun hemm għad-deċiżjonijiet li jieħdu dawn it-tribunali fost id-diversi mħallfin li jippresjedu l-prim'awla tal-qorti ċivili, pero` aħna miftuħin għal kwalunkwe opinjoni oħra li tista' tiġi espressa kemm fl- istadju tat-Tieni Qari kif ukoll fl-istadju ta' kumitat.

Aħna ridna noqogħdu attenti li ma jsirux abbużi minn din is-sistema u għalhekk hawn daħħalna provvediment apposta li jgħid li min jappella quddiem il-prim'awla tal-qorti ċivili b'mod vessatorju, jista' jeħel sa multa li ma teċċedix l- Lm1,000.

Fil-fatt anke jekk xi ħadd jappella jew jopponi bla raġuni jista' jeħel din il-multa.

Ta' min jgħid ukoll li peress li f'dan il-każ il- prim'awla tal-qorti ċivili se tiffunzjona bħala qorti ta' l-appell, mhux se jkun jista' jiġi prodott l-ebda dokument li seta' ġie prodott quddiem it- tribunal, u l-unika darba li dan se jkun jista' jsir hija meta l-prim'awla tal-qorti tkun sodisfatta li dak id-dokument instab, inkixef jew ġie ppreżentat lill-parti li għandha l-pussess tiegħu wara li jkun ta l- opinjoni tiegħu t-tribunal, meta l-parti in kwestjoni ma kenitx taf b'dak id-dokument jew meta l-parti in kwestjoni could not reasonably have been aware of such document.

Ara jekk dak id-dokument kien wieħed pubbliku u allura l-parti in kwestjoni kellha aċċess għalih, din imissha għamlet ir- riċerki tagħha u ppreżentatu quddiem it-tribunal, jiġifieri bħala regola f'dak il-każ m'għandux ikun hemm din ix-xiehda quddiem il-prim'awla tal- qorti ċivili.

MR SPEAKER: L-Onor.

Gulia, bil-peress tal-ministru.

ONOR.

GAVIN GULIA: Jien nixtieq nistaqsi lill-ministru jekk it-tribunal huwiex se jkollu ġurisdizzjoni esklussiva fuq dawn l-affarijiet.

Fi kliem ieħor, jekk diġa` jkun hemm litigazzjoni bejn żewġ persuni fil-qorti, din il-kawża se tibqa' għaddejja quddiem il-qorti jew issa se jeħodha f'idejh dan it-tribunal?

MR SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Min irid imur il-qorti, jista' jmur il-qorti, pero` għal skopijiet ta' reġistrazzjoni, bl-effetti kollha tagħha, mhux se jibqa' jagħmel sens li wieħed imur il-qorti u jkun iktar jaqbillu jmur quddiem it- tribunal.

Għaliex?

Għax jekk tirbaħ il-kawża, it-tribunal se joħroġlok titolu, u wara għaxar snin dak it-titolu se jkun assolutament ċert.

Quddiemna aħna għandna l-kwestjoni tar-registrations, u r-registrations ma jistgħux isiru b'lura imma bilfors iridu jsiru mil-lum 'il quddiem.

Il- kwestjonijiet li jistgħu jqumu f'dan il-kontest huma biss futuri.

M'hemmx dubju li l-fatt li inti jkollok kawża pendenti iservi bħala arma importanti biex ir-reġistrazzjoni tintrebaħ favurik u mhux favur ħaddieħor.

Mr Speaker, ġaladarba qegħdin fuq dan l-argument, se nispjega x'se jkun ifisser iċ-ċertifikat li jagħtik it-tribunal li jkollok titolu assolut fuq il-proprjeta` in kwestjoni.

L-ewwelnett ejjew ma mmorrux naħsbu li llum qed nagħmlu xi ħaġa li hija kompletament ġdida, u għalhekk se nispjega d- differenzi bejn il-liġi kif inhi llum u bejn kif se nagħmluha.

Illum diġa` jeżisti provvediment li jgħidlek li wara għaxar snin it-titolu jkun assolut, liema provvediment ġie introdott fl-1995 wara li saru ċerti abbużi billi kien hemm nies li marru jirreġistraw proprjeta` meta kien hemm dubji kbar jekk it-titolu fuq dik il-proprjeta` kienx tagħhom bil-konsegwenza li kemm il-gvern kif ukoll xi nies oħra ġew iffrodati.

Għalhekk li se nagħmlu issa huwa dan li se ngħid.

Illum teżisti lista ta' affarijiet li huma eċċezzjoni għat-titolu assolut, jiġifieri dawn l-affarijiet jirbħu fuq iċ- ċertifikat ta' titolu assolut anke jekk jgħaddu għaxar snin.

Ħalli nagħti eżempju.

Per eżempju, kirja tirbaħ fuq ċertifikat assolut tal-proprjeta`, u għalhekk jekk jien nirreġistra proprjeta` bħala li hi vojta meta fil-fatt hemm kirja għaddejja, dak iċ-ċertifikat għar-rigward tal-proprjeta` jirbaħ imma għar- rigward li dik il-proprjeta` hija soġġetta għall-kirja ma jirbaħx u għalhekk dik il-proprjeta` tibqa` soġġetta għall-kirja.

Pero` din il- lista, li llum insibuha f'artiklu 43 tal-liġi eżistenti, hija twila ħafna u għalhekk aħna sejrin inqassru dik il-lista u nżommu tliet affarijiet biss; il-kirjiet, id-drittijiet tal-gvern għall-użu u għat-tfittxija ta' minerali fuq il-proprjeta` u s-servitujiet li jidhru, għax hawnhekk qed isir bħal fil-każ tal-Kredu, hemm affarijiet li jidhru u hemm oħrajn li ma jidhrux!

Per eżempju, hemm ċerti servitujiet li jidhru, bħalma hi tieqa, imma mbagħad hemm servitujiet oħra li ma jidhrux, bħad-dritt għall-passaġġ - issa hawnhekk fejn niżbalja, nixtieq li jikkoreġini s-segretarju parlamentari - jew l-altius non tellendi, biex inkun eżatt - għax għadu kif ikkoreġieni l-lecturer tar-Roman law fl-universita` ta' Malta - fejn ma jkunux jistgħu jibnu quddiemek għax jgħattulek il-veduta.

Mela hawnhekk aħna qed nippruvaw inqassru l-lista twila li kellna fl-att prinċipali.

Għalhekk iċ-ċertifikat taċ-ċertezza tat-titolu se jkun iktar b'saħħtu.

Ħalli nagħti eżempju.

Sal-lum fil-lista li jagħti artiklu 43 tal-liġi hemm inkluż is-servitujiet kollha, jiġifieri s-servitujiet kollha jirbħu fuq it- titolu tar-reġistrazzjoni, pero` issa se nagħmluha li se jirbħu fuq it- titolu tar-reġistrazzjoni s-servitujiet apparenti biss.

Anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' piżijiet li se jkun hemm ta' xi Lm1 'l hemm u Lm1 'l hawn, filwaqt li qabel dawn kienu eżentati, issa mhux se jkunu iktar eżentati.

Ara l-kirjiet, sal-lum dawk kienu eżentati u se jibqgħu eżentati.

Għal dawk li huma privileġġi u ipoteki speċjali fuq proprjeta` li huma reġistrati fl-insinwa u li ġew reġistrati qabel ma' l-art kienet fl- area tar-registration, dawk lanqas, man mano ma jirbħux fuq it-titolu assolut tal-propreta`.

Naturalment issa wieħed irid joqgħod attent ukoll li meta jiġu biex jirreġistraw l-art li fuqha huwa għandu xi drittijiet, iridu jiġu reġistrati dawk id-drittijiet ukoll.

Issa ta' min jagħmilha ċara, Mr Speaker, li hawnhekk m'aħniex qed ngħidu li malli tirreġistra l-proprjeta` erga omnes, din issir tiegħek b'mod assolut imma qed ngħidu li jekk matul il-perijodu ta' għaxar snin ħadd ma jikkontesta dak id-dritt, allura inti jkollok ċertifikat assolut f'ismek u dan ikun kontra kulħadd, jiġifieri mhux kontra xi ħadd partikolari biss.

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt il-lok ta' l-abbuż hawn qiegħed; li jista' jirreġistra anke min jagħmel dan in mala fede, imma ħalli nkompli b'dak li kont qed ngħid.

Illum aħna qed innaqqsu l-lista ta' eċċezzjonijiet li kien hemm fil-liġi prinċipali u l-famużi overriding interests qegħdin innaqqsuhom għal tliet eċċezzjonijiet biss; għas-servitujiet apparenti, għall-kirjiet u għar- rights of the government to and over minerals established or protected by law, u dawn l-interessi se jibdew japplikaw anke kontra l-gvern.

Dan qiegħed ngħidu għax illum il-land department għandu l-privileġġ li ma jistax jippreskrivi kontra l-gvern, u din hija xi ħaġa konvenjenti ħafna għall-gvern.

Issa biex niftehmu, sa ċertu punt kien tajjeb li s-sistema kienet imfassla b'dan il-mod għaliex il-gvern huwa l-ikbar proprjetarju f'Malta f'dak li għandu x'jaqsam ma' artijiet, iktar u iktar issa li l-art tal-joint office waqgħet ukoll taħt idejh, u huwa impossibbli that the government keeps track fuq kollox.

Pero` issa qegħdin ngħidu li bis- sistemi komputerizzati li għandna llum u bis-sistemi li se jiġu komputerizzati iktar 'il quddiem, wara perijodu ta' għaxar snin, wieħed se jkun jista' jirreġistra titolu assolut fuq dik il-proprjeta` anke fil- konfront tal-gvern stess.

(Interruzzjonijiet) Inti trid tirreġistra d- dritt reali, jiġifieri jekk jien inkun se nirreġistra proprjeta` ma nistax ngħid li din il-proprjeta` hija vojta meta fil-verita` din il-proprjeta` tkun qed tintuża u jkunu qed jirresjedu n-nies fiha, pero` nerġa nirripeti li l-iskop li għalih aħna qed inbiddlu s-sistema, aktar milli biex in-nies jirreġistraw abbażi ġeografika, huwa li n-nies jibdew jirreġistraw it- trasferimenti inter vivos u causa mortis.

Jien m'iniex se nidħol f'iktar dettalji, Mr Speaker, għax dak huwa kompitu tal-kumitat, pero` nixtieq insemmi żewġ affarijiet li llum m'għandniex u li se ninkluduhom.

Per eżempju, illum se jkun possibbli li wieħed jirreġistra drittijiet ta' encroachment.

Issa l-encroachment m'huwiex xi dritt reali, pero` se jkun possibbli li xi ħadd jirreġistra dritt ta' encroachment fuq proprjeta` tal-gvern b'mod volontarju, partikolarment dawk is-sidien tal- ħwienet li joħorġu l-imwejjed u s-siġġijiet barra, biex b'hekk dak li jkun ikun jaf li wieħed għandu dak l-encroachment.

It-tieni ħaġa li issa se tkun possibbli li ssir b'din is-sistema tar- registration hija li wieħed jirreġistra r-revoki tal-prokuri, għalkemm din m'hijiex se tkun obbligatorja.

Dan japplika wkoll għall-konvenji, jiġifieri jekk xi ħadd jagħmel konvenju, issa se jkun jista' jirreġistrah biex min ikun se jixtri dik il-proprjeta`, ikun jaf li diġa` hemm konvenju fuq dik il-proprjeta`.

Issa l-kollegi tiegħi l-avukati jgħallmuni li l- fatt li hemm konvenju fuq il-post m'huwiex raġuni ġustifikata biżżejjed biex ix-xerrej jiġi impedut li jbigħu lil ħaddieħor.

Huwa veru li jekk jagħmel hekk, huwa jista' jkun passabbli għad-danni, pero` fil-liġi hemm provvediment speċifiku li ma jwaqqafx ix-xerrej li jbigħ il-proprjeta` lil ħaddieħor waqt li dan ikun għadu taħt konvenju, ħlief fil-każ fejn jirrikorru l-elementi ta' l-actio Pauliana, jiġifieri jekk min ikun se jixtri minfloki jkun jaf li l-bejjiegħ huwa marbut miegħi, u allura hemm il- mala fede tax-xerrej u tal-bejjiegħ, jien nista' nattakka dak il-kuntratt bħala li dan sar biex jiffrodawni mid-drittijiet tiegħi ta' kreditu, għax kreditu ma jfissirx biss flus imma jfisser ukoll li ġaladarba wieħed għamel konvenju miegħi, huwa għandu ċerti obbligi fil-konfront tiegħi.

Naturalment issa, li wieħed jista' jirreġistra l-konvenju, jista' jinġab l- argument li min kien se jixtri seta' jkun jaf li hemm konvenju fuq il-post u allura kien miftiehem mal-bejjiegħ biex inaqqaslek u jiffrodak f'dawk li huma drittijiet tiegħek.

Mr Speaker, fl-aħħar tad-diskors tiegħi nixtieq nirringrazzja lil kulmin għen sabiex isir dan l-abbozz ta' liġi tekniku u twil, bil- komplikazzjonijiet kollha tiegħu.

Nerġa' ngħid li aħna disposti naċċettaw kwalunkwe emenda li tiġi suġġerita.

Wara kollox hawnhekk m'hawnx dogmi politiċi jew ta' xi natura oħra.

L-importanti huwa li nagħmlu l-affarijiet b'ċerta serjeta`.

Jekk ikun hemm bżonn, indumu fuq dan l-abbozz ta' liġi, imbasta jkollna liġi tajba għax din il-liġi mhux se jkollha riperkussjonijiet żgħar.

Il-land registration diġa` teżisti, imma issa se nħaffu l-proċess fl-interess nazzjonali.

Jekk ma jkunx hemm kampanja intensiva ta' edukazzjoni tajba u jekk ma nagħmlux ċerti salvagwardji, jistgħu jiġu milquta ħażin nies li forsi minħabba l-apatija tagħhom, ma jirreġistrawx il-proprjeta`.

Dan m'għandux iseħħ u allura s-sistema m'aħniex se ndaħħluha mal-ewwel imma se nħalluha taħdem bil-kwiet u b'mod seren.

Fl-aħħarnett nixtieq li apparti milli nirringrazzja lis-segretarju permanenti fil-ministeru ta' l-intern, Dr. Godwin Grima - li beda jaħdem fuq dan l-abbozz ta' liġi sa minn qabel ma sar segretarju permanenti - u lill-avukat ġenerali, insemmi b'isimhom erbgħa minn nies li kienu fil- kummissjoni u li ħejjew l-ewwel draft ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Dawn huma n-nutar Joseph Sciriha, in-nutar Pierre Attard u żewġ avukati li llum saru imħallfin; Dr. Tonio Mallia u Dr. Joseph Azzopardi, u fl-aħħarnett nirrikkmanda li dan l-abbozz ta' liġi jiġi approvat mit-Tieni Qari tiegħu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lill- ministru għall-introduzzjoni li għamel għal dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, li huwa abbozz ta' liġi interessanti ħafna u li hemm ħafna x'wieħed jikkummenta dwaru.

Dan l-abbozz ta' liġi huwa riżultat ta' ħidma ta' diversi amministrazzjonijiet u huwa kontinwazzjoni ta' xogħol li għamlu diversi ministri, inkluż il-ministru preżenti.

M'hemmx dubju li f'dan il-pajjiż kien hemm bżonn li jitwaqqaf reġistru ċentrali biex ikun hemm iktar effiċjenza, mhux biss fir-reġistrazzjoni ta' titoli u drittijiet fuq artijiet imma anke fil-mod kif isiru r-riċerki.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi diġa` ddiskutejtu flimkien ma' sħabi tal-grupp parlamentari Laburista fejn hemmhekk rajna fejn wieħed jista' jagħmel xi points of reference bħala kritika oġġettiva.

Per eżempju, iktar 'il quddiem jien se nistaqsi dwar xi problemi wieħed jista' jiffaċċja f'dawk li huma reġistrazzjonijiet minħabba raġunijiet fiskali.

Pero` jien nista' ngħid mal-ewwel li aħna, bħala oppożizzjoni, se nivvotaw favur dan l-abbozz ta' liġi, u jkun tajjeb li min qiegħed jismagħna llejla jkun jaf li l-maġġoranza l-kbira tal-liġijiet li jiġu quddiem dan il-parlament tant ikunu ta' ġid għall-poplu Malti u Għawdxi li jkun hemm qbil dwarhom miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li se namalgamaw ir-reġistru pubbliku u r-reġistru ta' l-artijiet flimkien u se nagħmluh reġistru ċentrali wieħed.

Ta' min jgħid li persuna, hekk kif titwieled tiġi rreġistrata, u hekk ukoll jiġri meta tmut.

Terġa' kull ħaġa li tagħmel persuna matul ħajjitha jiġi rreġistrat.

Per eżempju, jekk din tixtri biċċa art, trid tirreġistraha, jekk tipoteka art, trid tirreġistraha u jekk ikun hemm xi ċens fuq dik l- art, dan għandu jiġi rreġistrat ukoll.

Anke s-civil status irid jiġi rreġistrat, u għalhekk, jekk ngħidu aħna, persuna tiżżewweġ, dak il- kuntratt taż-żwieġ ukoll irid jiġi ereġistrat.

Sfortunatament il-ħajja mhux dejjem tidħaklek, anzi ġeneralment iktar ma tidħaklekx milli tidħaklek, u anke meta koppja miżżewġa tissepara jew iż-żwieġ tagħha jiġi annullat, f'dak il-każ is-separazzjoni jew l-annullament ukoll ikun irid jiġi rreġistrat, bħalma jkunu jridu jiġu rreġistrati wkoll l-addozzjonijiet u t-testmenti.

Issa ħalli niġi biex nagħmel xi domandi.

Mr Speaker, jien persważ li bħalissa qed isegwu dan id-dibattitu ħafna nutara għax dan huwa suġġett li jinteressahom.

Fil-fatt dawn ilhom iħossu l-bżonn li r-reġistrazzjonijiet kollha li jsiru f'pajjiżna jiġu rreġistrati, u din m'hijiex xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Illum aħna qed nagħmlu dan għall-ġid ta' pajjiżna għax nemmnu li jkun ħafna iktar faċli għal min jiġi jagħmel xi riċerka f'pajjiżna li kollox ikun iċċentralizzat.

Per eżempju, jien niftakar li meta kont qed nagħmel riċerka fuq il-flus foloz - għax f'dan il-pajjiż il-flus foloz minn dejjem kienu jsiru - biex sibt x'kien jiġri fi żmien il-kavallieri għal dak li għandu x'jaqsam ma' flus foloz, kelli nġib l-informazzjoni minn Londra, u jien ħassejt li kienet xi ħaġa ta' sfortuna li riċerka bħal din, li tant tinteressa lill-poplu Malti u Għawdxi, ma sibthiex f'Malta stess imma kelli nsibha barra minn Malta.

Anke dak iż-żmien kien jinħass il-bżonn li nkunu iktar organizzati f'dik li hi informazzjoni, aħseb u ara llum li għandna l- attrezzaturi kollha, grazzi għat-teknoloġija moderna tal-lum.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi jitkellem ukoll dwar dik id-data li tista' tiddaħħal b'mod elettroniku u joffri l-possibbilta` li persuna tagħmel ir- reġistrazzjoni tagħha b'mod elettroniku.

Issa nixtieq nagħmel xi domandi f'isem ħafna nutara, li kif għedt diġa`, bħalissa qed isegwuna għax kienu jafu li l-oppożizzjoni se titkellem ukoll fuq dan l-abbozz ta' liġi, u ċertament bħalma ċerti nutara għandhom fiduċja fil-gvern, hemm nutara oħra li għandhom fiduċja fl-oppożizzjoni.

L-ewwel domandi huma dawn, u se nagħmilhom bl-iktar mod ċar: Ladarba issa se jkollna reġistru ċentrali wieħed, l-ispejjeż tar-reġistrazzjoni se jkunu inqas?

Se jibqgħu l-istess?

Jew se jiżdiedu?

Għaliex qed nagħmel dawn il- mistoqsijiet?

Issa ili li għamilt l-eżami għal nutar, pero` jidhirli li n- Naxxar jaqa' taħt il-land registration area, għalhekk sal-lum meta tixtri biċċa art in-Naxxar, inti tkun trid tirreġistra dik l-art kemm fil-land registry kif ukoll fil-public registry u b'hekk ikollok iktar spejjeż milli kieku xtrajt biċċa art x'imkien li ma jaqax taħt il-land registration area.

Issa jien qed nistaqsi: Ġaladarba se jkollna ċentru wieħed fejn inti tista' tirreġistra, l-ispejjeż se jonqsu jew f'dan il-każ il-persuna in kwestjoni xorta se jkollha tħallas tariffa doppja?

Bħalissa qed nara lil Dr. Godwin Grima, li fil-fatt snin ilu ħadem ħafna biex l-art ta' Malta u Għawdex kollha tibda tiġi rreġistrata.

L-intenzjoni kienet li wieħed imur il-land registry jew f'dan ir-reġistru ċentrali li se jitwaqqaf, imiss fuq il-pjanta dik il-biċċa art li jkun jixtieq informazzjoni dwarha u f'ħakka t'għajn toħroġ l-informazzjoni dwar min għandu t-titolu fuq dik il- proprjeta`, irrispettivament minn jekk dan ikollux titolu sħiħ jew titolu ta' pussess biss.

Pero` sfortunatament jew fortunatament, għid li trid, dan ma ġarax u sal-lum mhux l-art ta' Malta u Għawdex kollha hija a land registered area.

Issa dan apparti li hemm ħafna teoriji u argumentazzjonijiet dwar jekk ikunx aħjar li din l-informazzjoni ssibha taħt il-land registration biss, taħt il-public registration biss jew inkella ssibha kemm taħt il-land registration kif ukoll taħt il-public registration.

Nixtieq issa nagħmel mistoqsija li għandha x'taqsam mar- riċerki.

Issa jekk kemm-il darba l-land registry u l-public registry jingħaqdu flimkien u jien ningħata l-informazzjoni mis-section tal-land registry, din tkun biżżejjed jew xorta waħda jkunu jridu jiġu ordnati riċerki mingħand l- Eureka?

Qed insemmi lill-Eureka għax il-gvern għamel kuntratt ta' għaxar snin ma' din il-kumpannija.

S'issa dawn l-għaxar snin għadhom m'għaddewx, imma issa meta dawn l-għaxar snin jgħaddu, jaqblilna nerġgħu nġeddu l- kuntratt tagħna ma' din il-kumpannija jew le?

There's much to be desired.

(Interruzzjonijiet) Onor. Borg, jien m'iniex qed ngħid dan b'diżrispett, imma jkun tajjeb jekk wieħed jirreġistra li ġieli kien hemm każi fejn wara li ssir ir-riċerka jirriżulta li persuna m'għamlitx testment, għalhekk joħroġ iċ-ċertifikat li din il-persuna m'għamlitx testment u mbagħad b'kumbinazzjoni jfettillek tagħmel a double check - u din id-darba r- riċerka tagħmilha int minflok ma tagħmilhielek l-Eureka - u ssib li dan għamel testment u għalhekk inti tkun tajt parir zopp, u Allaħares tkun ħadt xi azzjoni fuq ir-riżultat ta' dik ir-riċerka għax filwaqt li suppost din il-proprjeta` tkun misset lil Ċikku, fil-fatt tkun marret għand xi ħaddieħor!

Jien naqbel li l-land registry u l-public registry jiġu amalgamati flimkien, imma r-riċerki li se jibdew isiru mis-section tal-land registry se jibdew jaqblu mar-riċerki li se jibdew isiru mis-section tal-public registry?

Fi kliem ieħor, meta l-land registry u l-public registry jiġu amalgamati flimkien, jekk tieħu r-riċerka li, ngħidu aħna, tkun għamlet is- section tal-land registry ikun biżżejjed, jew biex tkun ċert li dik ir- riċerka hija tajba tkun trid tagħmel double check billi titlob ir-riċerka lis-section tal-public registry wkoll?

Jien ma jien qed inwaħħal f'ħadd, pero` n-nutara ilhom jiġu mwiegħda li għad jasal żmien meta ma jkollhomx għalfejn joqogħdu jagħmlu dawn id-double checks.

Irrid ngħid ukoll li għalkemm fit-teorija suppost li wara li kuntratt ikun għalaq l-għaxar snin, ikun hemm xi forma ta' titolu, fil-prattika din m'hijiex qed tkun ir-regola għax hemm ħafna każijiet fejn minkejja li jkunu għaddew l-għaxar snin, ma jkunx inħareġ xi forma ta' titolu.

Wara li jgħaddu l-għaxar snin, xi forma ta' titolu għandu jkun hemm, imqar titolu ta' pussess, għalkemm titolu ta' pussess m'huwiex b'saħħtu daqs titolu sħiħ.

Jekk kemm-il darba issa bil-liġi li se nagħmlu, wara li kuntratt jagħlaq għaxar snin jinħareġ xi forma ta' titolu, diġa` jkun biżżejjed, irrispettivament minn jekk dan ikunx titolu assolut jew le.

Jien ċert li d-domanda li se jagħmlu n-nutara hija din: Issa, li l-land registry u l-public registry se jiġu amalgamati flimkien u se jiġu reġistru ċentrali wieħed, wara li kuntratt jagħlaq għaxar snin se jinħareġ xi forma ta' titolu jew le?

Għax jekk le, huwa inutli li noqogħdu nwaqqfu ħafna entitajiet.

Fl-aħħar mill-aħħar jekk is-sistema ta' reġistrazzjoni tkun waħda effiċjenti, dak li jkun iktar jinċentiva ruħu, iktar u iktar illum meta nafu - u hawn se noħloq daqsxejn ta' battuta - xi skoss ta l-gvern Nazzjonalista f'dan il-budget f'dak li għandu x'jaqsam ma' proprjeta`.

Qed ngħid dan għaliex f'pajjiż żgħir bħal tagħna, iktar ma jkun hemm ċirkolazzjoni f'dik li hija proprjeta`, iktar il-pajjiż jissaħħaħ għax ikun hemm il-kummerċ.

Ma ninsewx li huwa kkalkolat li l-proprjeta` li għandhom iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin tammonta għal ħafna iktar ġid milli għandhom il-banek.

L-HSBC għandha Lm1.5 biljun, il-Bank of Valletta għandha xi ftit iktar minn Lm1 biljun, u l-banek iż-żgħar, bħall-APS bank u l-Lombard bank ma nafx kemm għandhom flus, pero` dawn il-flus kollha flimkien xorta m'humiex biżżejjed biex jixtru l-proprjeta` kollha li għandhom iċ-ċittadini Maltin f'Malta u Għawdex.

Għalhekk minbarra li s-sistema ta' reġistrazzjoni għandha tkun waħda effiċjenti, din għandha tkun faċli biex iktar ikun easy għal dak li jkun li jixtri u jbigħ il-proprjeta` u allura l- kummerċ jibqa' għaddej.

Mr Speaker, suppost bil-land registry kellna nimxu iktar 'il quddiem f'dawk li huma riċerki, pero` fil-fatt imxejna?

Issa hawnhekk irrid ngħid li jien nara lil-land registry effiċjenti ħafna għax dan joħroġlok ċertifikat bil- pjanta bil-kulur u jgħidlek ir-registration number kif ukoll min għandu t- titolu fuq dik il-proprjeta`.

Fil-fatt dan iċ-ċertifikat jista' jitqies bħala bearer jew kambjala li meta jiġi ppreżentat irid jiġi onorat.

Daqshekk huwa b'saħħtu ċ-ċertifikat li jinħareġ mil-land registry, pero` kif jaf kull nutar - u jien, bħala avukat, ġieli ltqajt ma' dawn il- każijiet ukoll - il-banek tant m'humiex kuntenti - u qatt ma kienu kuntenti - bir-riċerka tal-land registry li meta koppja tmur għandhom biex tieħu loan ħalli tkun tista' tixtri xi proprjeta`, dawn jitolbu wkoll li ssir riċerka mill-public registry.

Jekk nieħdu lill-HSBC – u nħossni komdu nikkritika lill-HSBC apertement għax b'differenza għall-Bank of Valletta, dan huwa bank internazzjonali li f'pajjiżi oħra japplika proċeduri differenti minn dawk li japplika hawn Malta - ...

Per eżempju, minkejja li llum Hong Kong sar jifforma parti miċ-Ċina, il-kummerċ f'dan il-pajjiż baqa' b'saħħtu, u fil-fatt l-HSBC f'dan il-pajjiż huwa b'saħħtu ħafna.

Ara meta l-HSBC ta' Hong Kong tiġi biex tagħti xi loan fuq proprjeta`, iċ- ċertifikat li jinħareġ fuq it-titolu jonora dik il-loan, imma l-HSBC ta' hawn Malta m'huwiex kuntent biċ-ċertifikat li jinħareġ fuq it-titolu mil- land registry u jkun irid ukoll li ssir riċerka mill-public registry.

Bir- rispett kollu, din hija prattika żejda sakemm l-HSBC m'għandux suspett li dak iċ-ċertifikat li jiġi maħruġ mil-land registry huwa falz.

Jekk dak iċ- ċertifikat huwa falz, l-HSBC għandu raġun jiċċekkja imma imbagħad irid jgħid fuq liema kriterju huwa falz.

(Interruzzjonijiet) Ergo omnis, kif qed jgħid l-Onor.

Borg.

Dan l-aħħar l-imħallef Valenzia kellu sentenza fuq dan il-punt.

Mr Speaker, qed nagħmel dan il-punt għax jien niddejjaq meta jiġu koppji żgħażagħ għandi, li diġa` jkollhom jgħaddu minn ħafna tbatijiet u minn ħafna hassle biex jixtru xi proprjeta` imbagħad ikollok tgħidilhom li l- bank talab ir-riċerki mill-public registry wkoll.

Issa kif jaf kulħadd, illum ir-riċerki m'għadhomx jiswew xi Lm30 għax jekk, per eżempju, tixtri xi proprjeta` minn kumpannija li qiegħda fil-qasam tal-proprjeta`, biex tagħmel riċerka fuqha malajr tiġik mal-Lm200 jew mal-Lm250.

Qed nagħmel din l-osservazzjoni legali għax issa, li se nwaqqfu dan ir-reġistru ċentrali, nixtieq inkun naf where do we go and how far do we go fuq researches.

Għandna naraw li nirrispettaw dak li huwa legalment korrett mingħajr ma jiġi ħadd jgħidilna li dak m'huwiex biżżejjed, u din irridu nagħmluha ċara għax dawn il-każijiet spiss jiġru.

Ara l-Bank of Valletta m'huwiex daqshekk demanding.

Issa hawnhekk jien ma rrid nagħmel reklam lill-ebda bank.

Wara kollox m'għandi shareholding ma' l-ebda wieħed minnhom, u jien qiegħed ngħid biss x'inhu jiġri f'dan il-pajjiż.

Fil-fatt nixtieq nibgħat messaġġ minn dan il-parlament li aħna nafu x'inhu jsir u rridu naraw li ma jsirux iktar dawn ...

Kont se ngħid "abbużi", pero` dawn m'humiex abbużi imma huma kriterji żejda li minħabba fihom ikollu jsir xogħol doppju.

Kriterju ieħor li ta' min jagħti kas tiegħu huwa li filwaqt li riċerka li ssir fuq xi art ma tkunx daqshekk expensive, riċerka li ssir fuq individwu tkun very expensive.

Fil-fatt meta mmur il-land registry biex, per eżempju, issir riċerka fuq garaxx in-Naxxar, l-ispejjeż għal din ir-riċerka jkunu minimi, mhux bħal meta mmur il-public registry u nordna riċerka fuq individwu.

Qed nagħmel din l-osservanza għax nixtieq li meta naslu fi stadju ta' kumitat, nagħmlu xi emendi f'dan is-sens biex nirranġaw din is- sistema ħalli jkollna reġistru ċentrali effiċjenti li kulmin jirrikorri għandu jinqeda tajjeb.

Biex nerġa' niġi għal dak li kont qed ngħid, irrid nirrimarka li n-nutara kienu ilhom jiġu mwiegħda li se jsir xi ħaġa biex il-banek jaċċettaw ir- riċerka li ssir u mhux jitolbu li ssir xi riċerka oħra, pero` kif għedt diġa`, għal ċerti banek ir-riċerka li toħroġ mil-land registry m'hijiex biżżejjed u allura jkollu jsir ħafna xogħol doppju.

Issa hawn irrid nagħmilha ċara li aħna, bħala rappreżentanti tal-poplu Malti u Għawdxi, għandna d-dover li nirrispettaw lill-Maltin u lill-Għawdxin billi l- liġijiet li nagħmlu hawnhekk jiġu rispettati u ma jkun hemm ħadd li jżid proċeduri li l-liġi ma tesiġihomx.

Dawn il-banking procedures lanqas biss jagħmlu sens, imma l-iktar li tweġġagħni lili hija li min joħlom ħaġa bħal din ma jkunx Malti imma jkun Ingliż - u lanqas ikun ta' razza pura għax l- Ingliżi li qed ikollna fl-HSBC lanqas ikunu ta' razza pura! - u dan jimponi fuq il-Maltin sistema li l-liġi Maltija ma tesiġihiex.

Ejjew inkunu ċari; this is not fair, u aħna bħala poplu Malti għandu jkollna l-pride li lil kulmin jaħdem hawn u m'huwiex Malti ...

U issa li Malta se ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, se jkollna iktar barranin jaħdmu hawn Malta, imma ma jimpurtax.

Madanakollu l-Malti għandu jiġi dejjem fuq quddiem nett, u dan jista' jsir biss jekk inkunu sodi f'dak li ngħaddu minn dan il- parlament.

Dan il-parlament huwa sovran, u m'huwiex biżżejjed li nagħmlu timbru fuq kull liġi li tgħaddi minn dan il-parlament biex din il-liġi tkun sovrana imma biex tkun sovrana verament, trid tiġi rispettata minn kwalunkwe persuna.

Jekk barrani għoġbu jiġi jaħdem hawn Malta well and good, jiġi min irid, imma mbagħad huwa jrid jirrispetta l-proċeduri li joħorġu mil-liġi Maltija.

Ma nafx jekk il-ministru semmiex il-kwestjoni tal-konvenji għax ma lħaqtx id-diskors tiegħu mill-bidu, pero` jien irrid ngħid li bħalissa hawn daqsxejn tat-taqlib minħabba li l-gvern daħħal it-taxxa ta' 1% fuq il- konvenji.

Issa ħalli nagħmilha ċara mal-ewwel; min jabbuża żgur li mhux se jsib protezzjoni min-naħa ta' l-oppożizzjoni, speċjalment min-naħa tiegħi, jiġifieri aħna żgur li m'aħniex se niddefenduh, imma jien nistaqsi: Hemm bżonn li fl-istadju ta' konvenju tiġi ppreżentata l-pjanta tal-post u nagħmlu policy li tgħid li jekk waqt il-konvenju ma tiġix ippreżentata l- pjanta, il-konvenju jkun null?

Fil-fatt il-legal notice no. 7 ta' din is- sena tgħid ċar u tond li jekk ma tipproduċix il-pjanta u l-1% deposit within 21 days, il-konvenju jiġi null.

Allura wara li l-bejjiegħ u x- xerrej ikunu ftehmu fuq il-kondizzjonijiet, fuq il-prezz u fuq kollox imbagħad jinsew jippreżentaw il-pjanta, huwa sew li l-konvenju li jkunu għamlu jiġi null?

(Interruzzjonijiet) Jien ma nafx min għandu raġun, Onor. Borg.

Taf x'naf biss?

Li filwaqt li jekk ma tippreżentax il-pjanta tal-post waqt il-konvenju jiġi null, il-konvenju jsir anke jekk ma jkunux ġew ippreżentati l-identity cards!

Allura jew se nkunu tassattivi f'kollox jew ma nkunu tassattivi f'xejn!

Huwa ħażin li waqt l-att tal-konvenju ma jiġux ippreżentati l-identity cards għax bilfors trid l-identity card biex tassigura ruħek mill-identifikazzjoni tal-persuna.

Jien naf b'każijiet - u lill-ministru nista' naċċertah li jien korrett f'dak li qed ngħid - fejn anke kuntratti għaddew mingħajr ma ġew ippreżentati l-identity cards!

Hemm kwestjonijiet oħra li forsi sal-lum wieħed għadu ma rahomx jew ma kkonsidrahomx.

Per eżempju, ejjew ngħidu li jien għamilt konvenju u żammejt id-dritt li nbigħ fuq dak il-konvenju.

Issa, li l-Ministru Dalli daħħal il-proċedura li hekk kif isir konvenju, dan irid jiġi rreġistrat mal- ewwel bil-pjanta u bil-1% taxxa, ħadd ma jaf x'se jiġri f'dan il-każ.

Staqsu lin-nutara kollha u jgħidulek li d-dipartiment għadu ma jafx kif jittekilja din iċ-ċirkostanza, u hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu xi ġimgħa wara l-budget imma wasalna f'nofs Frar.

In-nutara li kellmuni qaluli li jkun hemm between 20% and 50% tal-konvenji li jsiru b'dan il-mod.

(Interruzzjonijiet) Ħalli nispjega ruħi iktar biex il-ministru jifhem x'qed ngħid.

Ejjew ngħidu li "A" jagħmel il-konvenju biex jixtri l-proprjeta` ta' "B" bid-dritt li jistitwixxi ruħu għal terzi.

F'dan il-każ min irid iħallas il- capital gain tax?

Għax bħalissa hemm taħwida nobis f'dan ir-rigward.

Issa anke hawnhekk, jien m'iniex qed nitkellem f'isem min qed jipprova jabbuża għax min jabbuża għandu jieħu r-riskju hu u jbatih hu imma qed nitkellem f'isem min hu ġenwin u jrid jimxi skond il-liġi.

Qabel, jekk jien kont nagħmel konvenju ta' garaxx mingħand l-Onor.

Tonio Borg u kont inżomm id- dritt li ma nersaqx jien għall-kuntratt imma ndaħħal lil terzi, il-konvenju kien jibqa' għand in-nutar, kont insib il-bejgħ, jien kont naqla' xi ħaġa u fil-kuntratt kien jidher dak li xtara l-proprjeta` mingħandi.

Huwa veru li din is-sistema kienet ħażina, pero` issa donnu ħadd ma jaf x'se jiġri.

Allura f'dan il-każ il-capital gains tax se tiġi ċċarġjata darbtejn?

U l- 1% fuq liema somma se tinħadem?

U se tinżamm darba biss jew darbtejn?

(Interruzzjonijiet) Il-ministru qed jgħidli li l-capital gains tax se titħallas darba biss bejn min finalment jixtri u min finalment ibigħ, b'dak tan-nofs jeħel il-1% taxxa biss fuq il-konvenju, pero` huwa tajjeb li din niċċarawha għax jidher li min-naħa tad-dipartiment din m'hijiex ċara u għandu bżonn direzzjoni.

Naf li forsi bħalissa l-Ministru Dalli ma tantx għandu ċans jidħol f'dawn l-affarijiet għax huwa mħabbat, pero` napprezza jekk jista' jagħmel xi ħaġa f'dan ir-rigward għax in-nutara qed jiltaqgħu ħafna ma' din id-diffikulta` u din hija xi ħaġa li qed iddejjaqhom ħafna.

Issa hawn nixtieq nagħmel parentesi żgħira u ngħid li mhux sew li l- ministru jaqbad u joħroġ avviż legali - u hawnhekk qed nirriferi b'mod partikolari għal avviż legali numru 7 ta' din is-sena - li bih jibdel il- proċedura sħiħa tas-sistema għax imbagħad meta dan jibda jiġi attwat, jibdew jinħolqu ħafna problemi.

Ikun ħafna aħjar li qabel ma tkun se tinbidel xi proċedura, min ikun involut f'din il-bidla jiltaqa' man-nutara jew mal-kulleġġ tan-nutara u jitkellmu flimkien.

U mela hekk; inqalbet sistema sħiħa permezz ta' avviż legali li nħareġ ftit tal-ġimgħat ilu mill- ministru u kulħadd jistaqsi, kulħadd jieħu l-iżbalji u kulħadd jgħaffeġ!

Dan biex ma nsemmix ukoll li ħafna min-nutara jkunu mwerwrin għax ikunu qed jiġru warajhom il-klijenti u jirċievu anke theddid mingħandhom, pero` lill- klijenti ma tagħtihomx tort għax hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq Lm1 imma fuq eluf ta' liri.

Illum il-proprjeta` hawn Malta tiswa eluf kbar ta' liri, u għalhekk għedt li din hija xi ħaġa li missha ġiet diskussa qabel ma ġiet attwata.

Mr Speaker, jekk wieħed iħares lejn l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jsib li d-definizzjoni ta' "immovable" or "immovables" hija definita skond artiklu 308 u 310 tal-Kodiċi Ċivili, jiġifieri hawn qegħdin nitkellmu dwar dak kollu li huwa marbut mal-proprjeta`, fosthom mas-servitu` u maċ-ċnus, pero` hawnhekk ikun tajjeb jekk ngħid li hemm titoli oħrajn li mhux dejjem kienu notati min-naħa tal-liġi u li llum qed ikollhom ċerta saħħa.

Per eżempju, qabel kien popolari ħafna ċ-ċens temporanju, pero` llum iċ-ċens temporanju ma tantx għadu jintuża.

Fil-fatt iċ-ċens temporanju kien popolari l-iktar madwar 200 sena ilu, u baqgħu b'saħħithom sa l-aħħar tas- snin sittin.

Fl-antik kien hawn ukoll it-titolu ta' l-antikresi, li f'Għawdex u fi Spanja kien popolari iktar minn anywhere else in the world, u għalhekk fl-1980 u l-1981 saru emendi fil-Kodiċi Ċivili biex dan it- titolu nġibuh in line mat-titolu modern li jaċċetta l-Kodiċi Ċivili.

Jien qed nagħmel dan il-punt biex jekk jista' jkun fid-definizzjoni ta' "immovables" ninkludu possibbiltajiet ta' titoli oħra.

Per eżempju, illum għalkemm wieħed jingħata t-titolu ta' l-airspace, wisq nibża' li fis-snin li ġejjin, madwar għaxar snin jew 20 sena oħra, wieħed irid jistudja possibbiltajiet ta' forom oħra ta' titoli fuq l-immovables.

Id- definizzjoni ta' "immovables" fi klawsola 2 hija ristretta ħafna għax tgħid hekk:

""immovable" or "immovables" means and includes all things, rights and actions which are immovable by their nature or by reason of the object to which they refer, in accordance with articles 308 and 310 of the Civil Code;",

jiġifieri hawnhekk din id-definizzjoni rristrinġejnieha għall-artikli tas- Civil Code.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-priority notice.

Fil-fatt f'dan l- abbozz ta' liġi hemm diversi notices, fosthom notice li se tidħol bil- miktub skond dan l-abbozz ta' liġi u dik li qed tiġi msejħa bħala l- priority notice, li se tidħol fir-reġistru skond klawsoli 27, 64 u 87 fejn minħabba due advice, inti tagħmel dan in-notice biex turi li għandek interess.

Imma jien nistaqsi: Dan il-priority notice li qegħdin nitkellmu fuqu qed narawh l-ewwel darba fir-reġistru?

Għax safejn naf jien f'dak li għandu x'jaqsam ma' registration jew se tirreġistra jew le; m'hemmx triq fin-nofs.

Allura x'inhu dak li huwa prior?

U inti tkun qed tirreġistra prior għal xi raġuni partikolari jew tkun trid tagħti xi forma ta' advice sempliċement minħabba proċedura, forsi minħabba xi raġuni li għandha x'taqsam ma' l-elettronika?

Għax jekk nieħdu, per eżempju, subklawsola (5) ta' klawsola 27 insibu dan il-kliem:

"When a registrable act arises from a notarial deed, or, subject to what is stated in subarticle (2) of article 43 and in article 44 of this Act, from any document annexed or enrolled to a notarial deed, the relative note shall be filed by the Notary publishing the deed within fifteen days from the publication of the deed, ...".

Jiġifieri hawnhekk dan l-abbozz ta' liġi qed jgħid li meta tirreġistra kuntratt u dan ikollu xi dokumenti oħra li jkunu parti minn dak id- dokument, għandek perijodu ieħor ta' 15-il ġurnata biex tirreġistra dawn id- dokumenti wkoll?

Għax din m'hijiex ċara.

Jien qed nagħmel dawn il- mistoqsijiet b'mod kritiku għax imbagħad għandek ukoll il-kliem:

"... provided that the Minister may make rules empowering the notary ...".

Jien m'iniex qed ngħid li f'dawn il-każijiet wieħed għandu jġib din l-issue kull darba quddiem il-parlament, pero` nixtieq li meta jkunu se jiddaħħlu xi regolamentazzjonijiet ġodda, xi avviżi legali li jieħdu ċerta proċedura jew xi sistemi ġodda, ikun hemm diskussjonijiet f'dan ir-rigward.

Dan ikun ħafna iktar għaqli, anke għax b'hekk il-gvern jevita li ssirlu l-kritika - mhux biss min-naħa tagħna, bħala membri ta' l-oppożizzjoni, imma wkoll min- naħa tan-nutara - li għandu jkun ferm iktar responsabbli.

Fil-fatt in- nutara jħossu li meta ġew diskussi ċerti affarijiet magħhom, sar kollox bil- maqlub.

Issa din qed ngħidha għax qaluhieli, imma naħseb li għandhom raġun, għax anke fl-aħħar budget, meta l-gvern daħħal sistema ta' reġistrar ta' konvenji u ta' bolol, għalkemm kienu saru laqgħat magħhom, sar kollox bil-maqlub, jiġifieri spiċċa ma sar xejn minn dak li kienu ftehmu fuqu meta marru l-Imġarr hotel jieklu.

Issa jien m'iniex se noqgħod inwaħħal kollox fl-Onor.

Dalli għax waqt dik l-ikla kien hemm min seta' sema' dak li kellhom xi jgħidu n-nutara u għalhekk seta' jagħti palata lill-Onor.

Dalli, imma dan ma sarx bil-konsegwenza li meta n-nutara saru jafu b'dak li kien se jiġri, dawn mhux kienu surprised imma kienu literally shocked.

Jien m'iniex qed ngħid li m'hux tajjeb li l-ministru joħroġ ċerti regolamenti minn żmien għall-ieħor, pero` qabel xejn huwa għandu jikkonsulta b'mod serju ma' dawk li jkunu se jintlaqtu minn dawn ir-regolamenti, anke biex ikun jaf jekk dak li se jbiddel huwiex se jħalli iktar frott milli se jagħmel ħsara.

Issa nixtieq ngħaddi r-rimarki tiegħi fuq il-mod ta' kif qed jiġu appuntati l-uffiċjali fir-reġistru pubbliku u fir-reġistru ta' l-artijiet.

F'Lulju tas-sena l-oħra, ftit wara l-elezzjoni, inħarġu diversi sejħiet mill- ministeru tal-ġustizzja u l-intern għal postijiet ta' uffiċjali, kemm fil- land registry kif ukoll fil-public registry, pero` jien se nagħmel riferenza partikolari għas-sejħiet li saru biex jiġu ngaġġati nies bħala property registration officers A and B u bħala managers.

Bil-permess tal- Kamra, se nqiegħed ukoll kopja taċ-ċirkolari maħruġa mill-management and personnel office fit-2 t'Ottubru, 2003 dwar l-ingaġġ ta' managers għar- reġistrazzjoni ta' proprjeta` fil-land registry u fil-public registry, flimkien mar-riżultat li ġabu l-persuni li ġew appuntati.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja taċ-ċirkolari maħruġa mill-MPO fit-2 t'Ottubru, 2003 dwar l- ingaġġ ta' managers għar-reġistrazzjoni ta' proprjeta` fid-diviżjoni tar-reġistru pubbliku u ta' l-artijiet, flimkien mar-riżultat li ġabu l-persuni li ġew appuntati.

Għalissa kulma se ngħid dwar dan l-ingaġġ huwa li jidher li l-affarijiet ma sarux sew.

Issa jien m'iniex qed inwaħħal fil-ministru għal dak li ġara, anzi nemmen li huwa m'għandu x'jaqsam xejn, pero` at this stage l- informazzjoni li għandi m'iniex se nagħmilha pubblika imma lest li nagħtiha biss lill-ombudsman.

Jien ħassejt li m'hux sew li ġaladarba għaddewli dawn id-dokumenti li għandi f'idejja, jien bħala membru parlamentari ma ngħidx lil dan il-parlament b'dawn l-irregolaritajiet.

Mr Speaker, jien nitolbok biex tgħaddi dan il-każ lill-ombudsman ħalli mbagħad huwa jkun jista' jinvestiga l-każ.

(Interruzzjonijiet) Se nirrispondik, ministru.

Inti taf li jien dejjem nirrispondi.

L-allegazzjoni tiegħi hija li kien jidher ċar li l-kriterji li ntgħażlu ddaħħlu biex tintgħażel persuna partikolari.

Mr Speaker, jien iddeċidejt li nsemmi dan il-każ partikolari għax inħoss li għandna naraw minn issa, li qegħdin fi klawsola 2, li jkun hemm sistema li ma tħalli l-ebda xamma ta' kif se jiġu appuntati l-uffiċjali taħt klawsola 19.

Jenħtieġ li l-kriterji jkunu oġġettivi u ma jkunux li jien irid ikolli għajnejja blu u xagħri isfar, iswed jew abjad.

Il-kriterji għandhom jirrispettaw lid-dipartiment u mhux lill-persuna.

Forsi wieħed jista' jgħidli: Għaliex qed titkellem fuq dan il-każ issa?

Jien qed nitkellem fuq dan il-każ issa għax jidhirli li issa kien il-mument propizju li wieħed iqajjem dan il-każ.

MR SPEAKER: Il-ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

TONIO BORG: Kulħadd ħa pożizzjoni, ħlief xi wieħed jew tnejn, jiġifieri dawn il-famużi ...

Kulħadd ħa xi forma ta' pożizzjoni minn dawk li ssemmew.

Din l-informazzjoni qed ngħaddiha issa għax ġejt informat ...

(Interruzzjonijiet) Pero` l-kwestjoni dwar il-kriterji rikjesti kienet diġa` ġiet solvuta mal-unions.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Onor.

Farrugia biex ikompli bl- intervent tiegħu.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien naċċerta lill-ministru li dak kollu li jitlobni l-ombudsman, jien se nagħtihulu, kif naċċertah ukoll li jien m'iniex qed nipponta subgħajja lejh, anzi fl-ispjegazzjoni li tajt qgħadt attent li ma nagħtix l-impressjoni li l-ministru għandu x'jaqsam ma' din il- kwestjoni għax jien naf li huwa m'hux se jħalli li jsiru ċerti affarijiet.

Pero` jekk forsi kien hemm min qabbeż lil xi ħadd billi meta ġie biex jagħmel id-drafting tal-call for applications deherlu li għandu jara jekk min mar għall-interview għandux għajnejh ħodor jew blu, dak imbagħad jara l- ombudsman min ikun għamel dan.

Għalissa jien s'hawn se nasal.

Kif għedt diġa`, jien m'hu se nsemmi lil ħadd.

Jien qegħedt dawk id-dokumenti kollha fuq il-mejda tal-Kamra u issa jekk l-ombudsman jgħid li kollox sar b'mod korrett tant aħjar, pero` probabbli l-ombudsman se jaħseb dak li qed naħseb jien.

Madanakollu issa dak jarah l-ombudsman; u wara kollox huwa għalhekk hu awtorizzat minn dan il-parlament.

(Interruzzjonijiet) Il-persuni li kienu vittmi f'din il-kwestjoni ma marrux għand l-ombudsman huma għax ħassewhom intimidati minn xi ħadd - (Interruzzjonijiet) Imma mhux inti staqsejtni?!

Allura darb'oħra tistaqsinix! - u allura dehrilhom li jkun aħjar jekk javviċinaw persuna li għandhom il-fiduċja fiha biex imexxihom hu, li f'dan il-każ huwa jien.

Issa ħalli nkompli nagħmel il-kritika tiegħi fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għax jien ma naħsibx li għandi naħli iktar ħin fuq din il-kwestjoni, pero` qabel xejn nixtieq nitlob lill-iSpeaker biex jgħaddi dawn ir-rimarki li qed nagħmel jien lill- ombudsman biex l-investigazzjoni dwar din il-materja tkun qed tintalab mill- parlament stess.

MR SPEAKER: Allura f'dan l-istadju jien se nitlob lill-iskrivan tal- Kamra biex jara li dan id-diskors li qed tagħmel inti jiġi typed.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzjak, Mr Speaker, talli qed tagħtini din il-protezzjoni.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jemenda l-Land Registration Act, qed jemenda l-Public Registry Act u qed jemenda wkoll il-famuż Notarial Profession and Notarial Archives Act, li konna nistudjaw aħna n-nutara qabel ma ggradwajna.

Għalhekk jien nistaqsi: Il-kumitat se jibqa' dak li hemm illum jew se jiġi kompost kumitat ieħor, li jkun a supervisory committee, bl-istess poteri li għandu l-kumitat eżistenti taħt in-Notarial Profession and Notarial Archives Act?

Issa se ngħid xi ħaġa dwar il-kwestjoni tan-notifikazzjoni b'att pubbliku, jiġifieri dwar il-judicial act, eżattament fejn tidħol terza persuna.

Kulħadd jaf li biex terza persuna tkun notifikata quddiem il-qorti, hija trid tkun notifikata b'judicial act, li jista' jkun jikkonsisti f'ittra uffiċjali, fi protest uffiċjali, f'ċitazzjoni jew f'xi forma ta' mandat.

Issa taħt id-definizzjoni ta' "terz" jew "terzi" qed ngħidu li t-terza persuna hija dik il-persuna li għalkemm m'hijiex parti għall-att reġistrabbli jew li ma ġietx notifikata b'att reġistrabbli permezz ta' judicial act ...

Jiġifieri għall-fini tat-third party, aħna qed indaħħlu l- konċett li anke jekk dan ma jkunx notifikat b'judicial act, il-liġi xorta se tagħti ...

Jien naħseb li f'dan il-kontest wieħed għandu jikkonsidra dak li għandhom pajjiżi żgħar oħra, bħal Ġibilta`.

Forsi wieħed jista' jgħidli li peress li Ġibilta` huwa pajjiż żgħir ħafna - fil-fatt dan għandu biss popolazzjoni ta' madwar 40,000 - dak jista' jikkontrolla iktar, pero` fir-reġistru pubbliku tagħhom dawn għandhom reġistru apposta għal known third parties fejn dawn it-terzi persuni jmorru huma stess għand ir- reġistru pubbliku u jgħidulu li għalkemm huma ma ġewx notifikati, huma interessati f'dak li s'issa għadu ma ġiex konkluż.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax jista' jkollok każijiet fejn it-terza persuna jkollha ċerti drittijiet.

Il-ministru qed jagħmel tajjeb li qed jagħti protezzjoni lil dawn in-nies, imma jien naħseb li tkun idea tajba jekk ikun hemm forma ta' reġistru għal terzi persuni biex wieħed ikun jaf b'dawn il-persuni.

Issa kif dan jista' jsir, wieħed għandu jarah fl-istadju ta' kumitat.

Naturalment jekk terza persuna tiġi notifikata m'hemmx problema, pero` jekk lil din il-persuna ma jaf biha ħadd, hija ma tistax tagħmel it-talba u anke jekk din il-persuna tkun tixtieq tagħmel notifikazzjoni, hija m'għandhiex il-proċedura miftuħa għaliha.

Bħalma jaf kulħadd, f'Għawdex hemm ukoll fergħat tal-public registry u tal- land registry, u hawn nixtieq nagħmel osservazzjoni żgħira.

Subklawsola (1) ta' klawsola 5 tgħid li:

"The Central Registry Office shall be situated in the island of Malta.".

Imbagħad subklawsola (4) ta' l-istess klawsola tgħid ukoll li:

"Unless otherwise prescribed, a note, may be filed either in the Central Registry Office or in the Gozo branch, or in any other branch of the Office set up in terms of subarticle (3) hereof, as the Minister may, from time to time prescribe.".

Issa taħt klawsola 6 hemm elenku tal-funzjonijiet tas-central registry office, imma mbagħad taħt subklawsola (1) ta' klawsola 7 hemm miktub - forsi d-drafting m'huwiex korrett, jew jien m'iniex qed nifhmu biżżejjed - li:

"There shall be received and registered at the Gozo branch of the Central Registry Office, those notes which, in terms of subarticle 4 of article 5 are filed at the Gozo branch:",

u hawnhekk m'huwiex qed jagħmel riferenza għas-central registry office li skond subklawsola (1) ta' klawsola 5 stess, se jkun sitwat f'Malta.

Jiġifieri jekk jien Għawdxi, ma nistax nagħmel dik it-talba lis-central registration branch ta' Għawdex u bilfors irrid nagħmel din it-talba lis- central registry office ta' Malta?

Kif qiegħda, din m'hijiex ċara.

Qed nagħmel din l-osservazzjoni b'mod partikolari għax naħseb li nkun korrett jekk ngħid li dak li japplika għal Malta għandu japplika wkoll għal Għawdex.

Almenu s'issa dejjem hekk sar, jiġifieri sal-lum jien dejjem stajt nordna riċerka mill-public registry ta' Malta u f'Għawdex isir dak ix- xogħol li jien inkun qed nitlob minn Malta.

B'daqshekk ma jkunx qed isir duplikazzjoni ta' xogħol għax jekk ninqeda minn Għawdex stess, ma jkollix għalfejn immur is-central registry office ta' Malta.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Borg, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

TONIO BORG: Uffiċċji tal-land registry u tal-public registry se jkun hemm kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, pero` dak ta' Malta se jkun is- central registry office.

Is-sistema se taħdem b'mod li malli inti tirreġistra kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, se jkun hemm sistema waħda, jiġifieri l-aċċess se jkun kemm minn Malta kif ukoll minn Għawdex, kemm għal noti li jkunu ġew reġistrati f'Malta kif ukoll għal noti li jkunu ġew reġistrati f'Għawdex, pero` s-central registry office ta' Malta se jkollu l- ownership tas-sistema.

Se jkun hemm sistema komputerizzata ċentrali waħda li biha kemm jekk tirreġistra f'Għawdex u kemm jekk tirreġistra f'Malta, id- data se tidħol f'sistema waħda għax aħna rridu namalgamaw biex ma jibqax ikollna d-duplikazzjoni li għandna llum.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Fil-fatt jien dak li xtaqt nisma'; li dak li japplika taħt ir-reġistru ċentrali ta' Malta se jkun japplika taħt il- branch ta' Għawdex.

Issa ħalli niġi biex ngħid xi ħaġa dwar klawsola 9.

Naturalment wieħed se jkun jista' jitlob kopji minn estratti ta' xi dokumenti waqt li jkun qed jagħmel xi riċerka, pero` skond klawsola 9, jekk kemm-il darba r- reġistratur ġenerali jidhirlu li jekk ikun se jagħti kopji minn estratti ta' xi dokumenti, he may harm the interest of any person, huwa se jkun jista' jirrifjuta li jagħmel dan.

Issa jekk jien ikolli bżonn kopji minn estratti ta' xi dokumenti għall-finijiet ta' riċerka, dawn m'iniex se nagħmilhom pubbliċi.

Per eżempju, jekk biex tagħmel ċerta riċerka jkollok bżonn xi kopji minn xi dokumenti, inti m'intix se tagħmel advert jew tikteb xi artiklu biex tgħid x'sibt f'dawk id-dokumenti.

Issa hawnhekk li rrid nistaqsi jien huwa dan: X'se tkun il-kwalifika tal-harm f'dan il-każ?

Għax ladarba paragrafu (a) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 9 jgħid li fejn ir-reġistratur ġenerali huwa ta' l-opinjoni li l-ħruġ ta' kopji u estratti jistgħu jweġġgħu l-interessi ta' xi persuna, huwa se jkun jista' jirrifjuta li jista' jsir dan il-ħruġ, who is going to determine x'inhu "harm"?

Farrugia.

ONOR.

TONIO BORG: Aħna ma rridux li jkollna xi liġi li tant tagħti diskrezzjoni wiesgħa li jkun jista' jsir abbuż minn dik id-diskrezzjoni, jiġifieri jekk nistgħu nillimitaw din id-diskrezzjoni, għandna nillimitawha.

Hawnhekk l-intenzjoni kienet li tiġi protetta l-privacy, jiġifieri mhux biex, per eżempju, jekk tkun se ssir riċerka fuq ministru, ikun hemm xi ħadd li jkun jista' jwaqqaf milli ssir dik ir-riċerka.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Hawnhekk qed naqblu.

ONOR.

TONIO BORG: Aħna bl-ebda mod ma kellna l-intenzjoni li nagħmlu xi ħaġa ta' dan it-tip, u tajna dan il-poter lir-reġistratur ġenerali l-iktar għal dawk li jew jagħmlu xi tibdil fl-informazzjoni dwar it-twelid tagħhom jew inkella għal dawk li jkunu ġew addottati.

Naturalment irridu nsemmu wkoll li diġa` ġew solvuti ħafna mill-problemi li kienu jiltaqgħu magħhom dawk li jiġu addottati għax illum l-extract qed jiġi mpoġġi b'tali mod li ma tarax id-differenza bejn min ikun addottat u bejn ħaddieħor, pero` għad hemm min jitlob ċerti affarijiet sempliċement sabiex jagħmel ħsara lil ħaddieħor.

Għalhekk jien lest li nillimita d-diskrezzjoni li tajna lir- reġistratur ġenerali f'każijiet ta' privacy, u mbagħad dejjem hemm id-dritt li tikkontestaha fil-qorti din ukoll, pero` jien bl-ebda mod ma rrid li jkollna xi provvediment li jagħti lok li r-reġistru pubbliku ma jibqax pubbliku.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Onor. Farrugia, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-ministru ta' l-ispjegazzjoni li tani.

Huwa importanti li anke fl-istadju tat-Tieni Qari, wieħed jieħu idea x'aħna ngħidu u jipprova jara kif l-abbozz ta' liġi jkun jista' jiġi emendat biex finalment ikollna liġi tajba.

L-istess nistgħu ngħidu għal subklawsola (2) ta' klawsola 13, li tgħid hekk:

"Il-Ministru jista' permezz ta' avviż fil-Gazzetta jistabbilixxi illi informazzjoni fir-Reġistru Ċentrali li, skond dan l-Att jew kwalunkwe att ieħor, hija soġġetta għar-regoli ta' privatezza jew kunfidenzjalita`, jew tikkostitwixxi data personali sensittiva skond kwalunkwe att li jittratta dwar il-protezzjoni tad-data, ma għandhiex tkun aċċessibbli jew għandha tkun biss soġġetta għal aċċess privileġġat kif ikun preskritt:",

għax jien naħseb li jrid ikun hemm xi forma ta' kriterju biex din id- diskrezzjoni li qed jingħata l-ministru ma tiġix abbużata.

Għalkemm ġeneralment meta l-head of department jew il-ministru jingħata vested rights u discretion, dawn il-vested rights u din id-discretion ikunu applikati tajjeb, il-liġi trid taħseb ukoll għal meta dawn jiġu applikati ħażin.

Jien għamilt dawn l-osservazzjonijiet għax nemmen li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna diġa` huwa pożittiv, pero` permezz tas-suġġerimenti tagħna l-liġi nkunu nistgħu nagħmluha iktar b'saħħitha ħalli meta tiġi in vigore, kulmin jagħmel użu mir-reġistru ċentrali l-ġdid li se jitwaqqaf, isib lil dan ir-reġistru ta' għajnuna għalih.

Meta naslu fl-istadju ta' kumitat, dan se jkun il-ħin perfett fejn inkunu nistgħu nirranġaw xi affarijiet biex pajjiżna jkollu reġistru ċentrali li jixraqlu.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, il-kollega tiegħi l-Onor.

Anġlu Farrugia qal li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa pożittiv, u hekk hu għax dan huwa abbozz ta' liġi li ta' min ifaħħru.

Fil-fatt sfortunatament dan l-aħħar jien, bħall-Onor.

Anġlu Farrugia, ma qbiltx ma' xi abbozzi ta' liġi li pproponew il-ministru tal-ġustizzja u l-intern u s- segretarju parlamentari tiegħu u ħriġt bil-kanuni kontra tagħhom, pero` dan ma jfissirx li b'xi mod qed nattakka lill-ministru jew lis-segretarju parlamentari personalment.

Meta jkun hemm xi ħaġa ħażina, jien ngħid li hija ħażina, u meta jkun hemm xi ħaġa tajba, jien ngħid li hija tajba, u l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa tajjeb għax kien hemm bżonn li r- reġistrazzjonijiet fil-pajjiż jiġu definiti aħjar u jkunu ċċentralizzati.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi dan l-abbozz ta' liġi huwa marbut intrinsikament ma' xi tfisser il-kariga ta' nutar.

Ħafna nies ma jifhmux għaliex il-kariga ta' nutar hija meħtieġa, u fil-fatt mhux il-pajjiżi kollha għandhom nutar.

Per eżempju, fl-Ingilterra ma jeżistix nutar pubbliku imma solicitor, u filwaqt li hemm atti li huma reġistrati, hemm oħrajn li m'humiex.

Ara f'pajjiżi oħra, bħall-Italja, in-nutar huwa l- uffiċjal pubbliku par excellence, jiġifieri l-maġġoranza ta' l-uffiċjali pubbliċi li hemm fl-Italja huma nutara.

Fil-fatt fl-Italja kull nutar għandu area partikolari u kull att li jeħtieġ li jiġi reġistrat jew jiġi pubblikat irid imur bilfors quddiem dak in-nutar.

F'dak il-pajjiż ix- xogħol ta' nutar pubbliku huwa rikonoxxut ħafna.

Infatti l-kariga ta' nutar fl-Italja hija għolja ħafna, saħansitra iktar minn dik ta' avukat, u hija rikonoxxuta bħala waħda mill-aqwa professjonijiet li jeżistu.

Ironikament f'Malta, qabel ma ġew l-Ingliżi u anke qabel żmien il- kavallieri, in-nutar kien l-iktar professjonista rispettat fil-pajjiż, u se ngħid għaliex ħalli fl-istess ħin nuri x'importanza għandu l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Fil-fatt fl-antik lin-nutar kienu jsejħulu bħala "il-manifku" għax dan kien l-iktar uffiċjal pubbliku li jirrappreżenta lill-istat.

Ix-xogħol ta' nutar huwa xogħol ta' importanza kbira.

Għaliex?

Għax ċerti affarijiet li jsiru fil-pajjiż iridu jiġu reġistrati u ppubblikati għax jekk dan ma jsirx, ikollok it-taħwid, ikollok il-konfużjoni u jkollok il-kaos fil- pajjiż.

L-ordinament tal-pajjiż jiddependi ħafna minn ċerti atti, u ċerti affarijiet li jsiru jridu jkunu rikonoxxuti, ippreservati u reġistrati mill- istat.

Jekk pajjiż m'hux kapaċi jikkonserva l-atti importanti ta' l-istat, huwa ma jistax jitqies bħala pajjiż serju.

Pajjiż serju jrid ikun kapaċi jikkonserva ċerti affarijiet.

Anke l-istudji jsiru billi l-istudjużi jeżaminaw l-arkivji antiki tal-gvern li għandna reġistrati sa mis-seklu 13 u 14.

B'hekk l-istudjużi jkollhom idea dwar kif kienet il-ħajja Maltija, kif kien jaġixxi l-poplu u x'kienet l-attivita` ekonomika f'dawk iż-żminijiet.

Kieku ma jeżistux l-atti notarili, lanqas ikollna storja.

Sfortunatament f'Malta mmorru lura 700 sena biss f'dawk li huma arkivji notarili.

Pajjiżi oħra jmorru ħafna iktar lura minn hekk, pero` l-istorja Maltija hija ppriżervata fl-arkivji tan- nutara.

Naturalment iż-żminijiet u ċ-ċirkostanzi jinbidlu, u matul iż- żmien daħlet it-teknoloġija, l-attivita` ekonomika żdiedet, il-liġijiet tal- pajjiż saru iktar komplikati, ġew ikkreati iktar drittijiet liċ-ċittadini, id-drittijiet li diġa` kellhom iċ-ċittadini saru iktar komplikati u allura wasal iż-żmien li l-affarijiet jiġu ordnati aħjar.

Illum il-gvern qed jaħseb - u f'din huwa għandu l-appoġġ ta' l-oppożizzjoni Laburista - biex jiċċentralizza lir-reġistru pubbliku.

Sal-lum ma kienx hemm reġistru ċentrali wieħed, imma kien hemm il-land registry, fejn kienu jiġu reġistrati l-artijiet, kien hemm l-insinwa, fejn kienu jiġu reġistrati l- kuntratti, iż-żwiġijiet, l-atti tat-twelid, tal-mewt u kien hemm ħafna reġistri differenti oħra, kollha joperaw b'mod indipendenti minn xulxin.

Illum wieħed irid jammetti li bit-teknoloġija tista' tiċċentralizza.

Fl- antik forsi ma stajtx imma illum tista', u allura l-gvern deherlu, kif deherlu kulħadd, li kien wasal iż-żmien li l-atti importanti li jsiru fil- pajjiż jiġu ċċentralizzati.

Għalhekk l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa mmirat f'dan is-sens.

L-ewwel problema li nara hija din li se ngħid, pero` naħseb li din il- problema qed tiġi ndirizzata b'mod indirett permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Fl-antik meta kienu jsiru l-kuntratti, dawn kienu jiġu reġistrati f'isem min ikun qed jagħmel l-att ta' trasferiment.

Jiġifieri jekk kont tagħmel riċerka fuq il-bejjiegħ, kont tkun taf l-art li tkun ġejja mill- bejjiegħ u jekk kont tagħmel riċerka fuq min qed jixtri, kien jirriżultalek ta' min hi l-art li wieħed ikun se jixtri.

Għalhekk ir-reġistrazzjonijiet li kienu jsiru dari, kienu jsiru fuq min jagħmel il-business, pero` naturalment dan m'huwiex l-aħjar metodu li għandu jintuża f'ċirkostanzi bħal dawn.

Quddiemi għandi żewġ kollegi li t-tnejn huma avukati, wieħed huwa ministru u l-ieħor huwa segretarju parlamentari, u dawn jafu x'qed ngħid.

M'hux biżżejjed li l-art tiġi reġistrata fuq persuna għax b'dan il- metodu jkun hemm proprjeta` li ma tkunx taf ta' min hi.

Ejjew ngħidu li trid takkwista proprjeta`, ikollok l-irjiħat tagħha u ma tkunx taf ta' min hi dik l-art.

Jekk tkun qed tipprova tivverifika ta' min hi l-art, billi jkollok l-irjiħat tagħha xorta waħda ma ssirx taf ta' min hi u biex tkun taf ta' min hi almenu trid tkun taf lil xi persuna li tgħid li hi tagħha.

Issa ħafna drabi l-proprjeta` tiġi trasferita b'abbuż għax ikun hemm min jgħid li kien ilu jokkupaha għal iktar minn 30 sena, jgħid li hi tiegħu, ibigħha u mbagħad hemm jibda t-taħwid.

Fil-fatt fil-qorti hemm kontestazzjonijiet kbar fuq proprjetajiet u hemm ħafna taħwid.

Għalhekk ftit snin ilu kien ġie deċiż li għall-ġid ta' l-attivita` ekonomika tal-pajjiż u biex fil-pajjiż ikun hemm iktar stabbilta` u ċertezza, mhux biss għandhom jiġu reġistrati l-ismijiet ta' dawk li jkunu xtraw jew biegħu l-proprjeta` imma għandhom jiġu reġistrati wkoll l- irjiħat, id-deskrizzjoni ta' l-art, il-pjanta u l-art innifisha.

Minħabba din ir-raġuni, minn żmien għal żmien il-gvern beda jidentifika area u jgħid li dik iż-żona taqa' taħt il-land registration fejn imbagħad kull biċċa art li tinbiegħ taħt dik il-land registration area mhux biss ikunu jridu jiġu reġistrati l-ismijiet ta' min xtara u min ikun biegħ dik l-art imma tiġi wkoll reġistrata u deskritta dik il-biċċa art biex jekk inkun irrid nixtri biċċa art, inġib il-pjanta u minn dik il-pjanta nkun naf min huma s-sidien, jew almenu nkun naf min kienu s-sidien u nkun nista' nagħmel il-verifiki u r-riċerka tiegħi.

Mingħajr il-land registration jien nista' nixtri biċċa art u wara tliet snin jew erbgħa jistgħu jagħmluli kawża ...

Fil-fatt isiru ħafna kawżi ta' dan it-tip.

Kumbinazzjoni qabel ma l-Onor.

Tonio Borg sar ministru, kelli kawża miegħu fil-qorti ta' l-appell dwar proprjeta` li ġiet trasferita bi preskrizzjoni għax hu, bħala avukat, kien qed jinsisti li dik il-proprjeta` kienet tal- klijent tiegħu, u qamet konfużjoni sħiħa.

Ħafna kawżi jsiru għax jekk ma jkunx magħruf ta' min hi l-proprjeta`, in-nutar jiġi eżentat milli jagħmel ir-riċerki minħabba li ma jkunx jista' jsib irkaptu u allura jsir il- kuntratt mingħajr il-provenjenza ta' minn fejn tkun ġejja l-art, u dan huwa ħażin.

Malta m'huwiex xi pajjiż kbir.

Li kieku kellna nagħmlu l-land registration tar-Russja, taċ-Ċina jew ta' l-Amerka, kien ikun diffiċli, pero` l-fatt li Malta hija pajjiż żgħir huwa ta' vantaġġ għalina għax minkejja li dejjem issib xi problema 'l hemm u 'l hawn, m'huwiex daqstant diffiċli biex niddefinixxu u nirreġistraw il-proprjeta` kollha.

Jien naħseb li l-ministru qed jingħata l-poteri li joħroġ ċerti bye-laws u regolamenti biex jiddeċiedi liema atti jridu jiġu reġistrati u insinwati u liema le sakemm għada pitgħada l-proprjeta` ta' Malta u Għawdex kollha tkun reġistrata.

Jekk il-ministru jirnexxielu jagħmel dan, jien ngħidlu prosit.

MR SPEAKER: Il-Ministru Borg, bil-permess ta' l-Onor.

Herrera.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-bidu l-abbozz ta' liġi ġie drafted b'mod li jkunu jistgħu jintużaw diversi kriterji, pero` l-kriterji li għandu f'moħħu d- dipartiment s'issa huwa li nirreġistraw skond il-kuntratt, jiġifieri se ngħidu li minn issa 'l quddiem il-kuntratti kollha inter vivos u d- dikjarazzjonijiet kollha causa mortis se jiġu reġistrati għax xi darba f'ħajtu bniedem żgur li se jmur għand nutar, u malli dan jagħmel hekk, id- dar tiegħu se tidħol fix-xibka tar-registration.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Onor.

Herrera biex ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Din hija ħaġa tajba.

Fil-fatt hemm problemi oħra li jinqalgħu f'dak li għandu x'jaqsam mal-wirt.

Per eżempju, ħafna drabi jiġu klijenti għandek u jgħidulek li jkunu wirtu biċċa art, u mbagħad meta taqra t-testment biex tara l-provenjenza, issib li filwaqt li jkun hemm miktub li l-mejjet ikun ħalla l-ġid tiegħu kollu lil uliedu, il-ġid tiegħu ma jkunx xtrah imma jkun wirtu.

Għalhekk ikollok tagħmel riċerka oħra, u ġieli jkun hemm każi fejn anke hawnhekk, il-ġid ikun intiret u għalhekk tibqa' ma tkunx taf meta sar il-kuntratt.

Kif qal il-ministru qabel, huwa veru li hu impossibbli li f'daqqa waħda jqum il-ministru, iqum il-gvern jew iqum hu min hu u jgħid li minn għada l-proprjeta` kollha trid tiġi reġistrata.

B'xi mod jew ieħor din tista' ssir, imma ekonomikament ma tistax issir, u għalhekk l-aħjar ħaġa hija li ngħidu, per eżempju, li mil- lum 'il quddiem kull att ta' akkwist li jsir irid jibda jiġi reġistrat għax b'hekk bil-mod il-mod over the years se jkollok il-pożizzjoni ċċarata.

Jien naqbel ukoll li nobbligaw lil min jiret biex jirreġistra l-proprjeta` li jkun wiret għax b'hekk ikun hemm iktar serjeta` u iktar tkun taf fejn qiegħed.

Fil-fatt din il-kwestjoni hija waħda mir-raġunijiet ewlenin għaliex aħna riedna niċċentralizzaw l-affarijiet.

Mr Speaker, fil-ftit ħin li għad fadal għad-dispożizzjoni tiegħi m'għandix ċans nitkellem fuq il-klawsoli kollha ta' dan l-abbozz ta' liġi, pero` rrid ngħid li bl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, l-atti - issa hawn ta' min jispjega li l-kelma "att" hija l-kelma legali għal kuntratt - li jridu jiġu reġistrati żdiedu, u din hija ħaġa tajba wkoll għax iktar ma jgħaddi ż- żmien, il-ħajja iktar qed issir kumplikata.

(Interruzzjonijiet) Il- Ministru qed jagħmel sew li qed jiġbidli l-attenzjoni għal dan, u fil-fatt jien għandi żewġ kawżi ta' dan it-tip.

Meta wieħed imur jagħmel kuntratt, biex in-nutar jivverifika jekk jistax isir il-bejgħ, huwa jagħmel riċerka.

Issa sal-lum li jista' jiskopri n-nutar fir-riċerka huwa jekk hemmx dejn fuq dik il-proprjeta` u jekk min ikun qed ibigħ ikunx l-owner.

Per eżempju, sal-lum in-nutar ma jistax ikun jaf jekk kienx hemm requisition order fuq dik il-proprjeta`, u allura inti kont tkun tista' tixtri post, tkun mingħalik li huwa tiegħek u mbagħad meta tixtrih jirriżultalek li fuq dak il-post hemm requisition order tal-gvern u allura jkollok problemi kbar.

Hemm ukoll kwestjonijiet oħra, bħal dik li għandha x'taqsam mal-permessi biex isir magħruf jekk art tkunx ġiet mibnija skond il-liġi, li għalkemm sal-lum għadha ma ġietx solvuta, b'xi mod jew ieħor se tiġi solvuta wkoll.

Per eżempju, jekk il-MEPA toħroġ enforcement notice minħabba li dak li jkun ma jkunx bena skond il-liġi u allura din l-awtorita` tkun se twaqqa' dik il- proprjeta`, in-nutar se jgħidlek li għandek problema għax fuq dik il- proprjeta` hemm enforcement notice, imma kif għedna qabel, ...

Qed tiġini f'moħħi wkoll xi ħaġa oħra; il-kirja.

Ġieli meta jsiru l-kuntratti, jinqalgħu ċerti problemi minħabba li inti, wara li tixtri l-proprjeta`, issib li għandek bniedem li għandu l-qbiela f'idejh.

Tista' wkoll tixtri post u mbagħad issib li xi ħadd għandu claim ta' kera fuqu.

Fil-liġi nagħmlu distinzjoni bjen dawk li huma drittijiet reali u bejn dawk li huma drittijiet personali.

Qabel it-tradizzjoni kienet li d-drittijiet reali, bħal ownership, ċens jew dejn, kienu jkunu jridu jiġu reġistrati bilfors permezz ta' nutar, pero` matul iż-żmien kien hemm min ingidem għax jista' jkollok drittijiet personali li llum allavolja m'għandhomx dik li fil-liġi nsejħulha bħala "droit de suite", jiġifieri allavolja llum ma jsegwux il-proprjeta`, jintirtu, u allura la jintirtu xorta kien hemm il-problemi, fosthom dik tal-kirja.

Per eżempju, ejjew nieħdu proprjeta` li tkun qed tinbiegħ bis-subbasta l-qorti.

Ikun hemm każi fejn dak li jkun, wara li jara r-riċerki u jagħmel il- bidding tiegħu, joħroġ ħafna flus biex jixtri dik il-proprjeta` u mbagħad wara li jkun xtraha jirriżultalu li dik il-proprjeta` tkun mikrija.

Naturalment ma jindunax qabel għax mir-riċerki ma joħroġx li proprjeta` tkun mikrija.

Ovvjament li kieku dan kien jaf li hemm xi ħadd b'kirja f'din il-proprjeta`, huwa kien joffri inqas flus jew inkella kien jaħsibha darbtejn qabel ma jixtriha.

Għalhekk bla ebda dubju, huwa importanti li d- drittijiet personali jibdew jiġu reġistrati.

L-istess nista' ngħid għall- prokura.

Jien qrajtu l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u donni fhimt li l-prokura trid tiġi reġistrata.

Qabel, jekk jien kont inkun irrid inwaqqaf il-prokura ġenerali li nkun tajt lil persuna partikolari kien ikolli nagħmel ittra uffiċjali biex ninnotifika lin-nutara kollha ta' pajjiżna.

Fil-fatt niftakar li darba jien kont għamilt ittra uffiċjali f'dan is-sens u nnotifikajt lil xi 140 jew 150 nutar.

Issa biex issib l- indirizzi kollha ta' dawn in-nutara huwa diffiċli, u dan apparti li it is very expensive li tinnotifikahom kollha.

Għalhekk naħseb li hija idea tajba - u din hija xi ħaġa li ilna ngħiduha - li l-prokura tiġi insinwata wkoll għax jekk din se tiġi revokata se jirriżulta mal-ewwel li din ġiet revokata u jekk il-prokura ma tkunx għadha valida m'hijiex se tirriżultalek fir-riċerki, jiġifieri min ikun se jaġixxi għan-nom ta' xi ħadd, se jirriżulta li dan qed jaġixxi għan-nom ta' xi ħadd, u din hija xi ħaġa tajba ħafna għax fil-kuntratti jsiru diversi abbużi li jkollhom x'jaqsmu mal-prokura li sal-lum aħna ma stajniex nikkontrollawhom.

Hemm affarijiet oħra li se jiġu reġistrati, u fil-fatt se jkun hemm anke l- ħatra ta' kuraturi u ta' tuturi.

Il-gvern Laburista wkoll kien beda jaħseb biex jibdew jiġu rreġistrati dawn l-affarijiet, fosthom il-mandat ta' inibizzjoni.

Qabel kien jinħareġ mandat ta' inibizzjoni wara li kont titlob lill-imħallef biex jipprojbixxi l-bejgħ jew it-trasferiment tal- proprjeta` u dan il-mandat ma kienx jiġi insinwat bil-konsegwenza li mbagħad kien imur xi ħaddieħor u jbigħ il-proprjeta` hu.

F'dan il-każ, min ikun xtara l-proprjeta` jkun għamel dan in buona fede għax il-mandat ta' inibizzjoni jeffettwa biss lill-kreditur u lid-debitur, u għalhekk inti ma tkunx tista' twaqqgħalu l-kuntratt.

Minħabba din ir-raġuni, huwa importanti li l-mandat ta' inibizzjoni jiġi reġistrat.

Li ma nafx huwa jekk hijiex se tibda tiġi reġistrata wkoll is-subbasta in primo ricorso.

(Interruzzjonijiet) Mela jekk jogħġbok spjegahieli ftit għax naħseb li din hija importanti.

MR SPEAKER: Il-Ministru Borg, bil-permess ta' l-Onor.

Herrera.

ONOR.

TONIO BORG: Il-primo ricorso joħroġ mill-code of organization and civil procedure, u f'din il-liġi hemm l-obbligu li l-primo ricorso jiġi reġistrat.

Issa ovvjament jista' jkun hemm liġijiet oħrajn li jimponu dan l-obbligu, u allura f'dan l-abbozz ta' liġi għamilnieha li jekk is-COCP tgħidlek li trid tirreġistra l-primo ricorso, dan irid jiġi reġistrat u b'hekk tkun taf li fuq dik il-proprjeta` hemm a judicial sale of auction.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Onor.

Herrera biex ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Pero` hemm problemi oħra f'dak li għandu x'jaqsam ma' judicial sale għax il-liġi li tirrigwarda l-judicial sale hija l-iktar liġi li m'hijiex ċara u li tikkrea problemi.

Jien qed nagħmel dan il-punt għax din hija kwestjoni li l-kredituri qed jiffaċċjawha kontinwament.

Ħafna drabi meta inti tirbaħ kawża ta' ċertu ammont ta' flus u tiġi biex tesegwixxi l-kawża tiegħek, inti tesegwixxieha fuq proprjeta` immobbli.

Issa meta inti tesegwixxi l-mandat tiegħek fuq proprjeta` immobbli, li tagħmel huwa li tirbaħ il-kawża, imbagħad tagħmel il-primo ricorso u titlob lill-qorti tordna l-bejgħ u tiffissa d-data għall-bejgħ tal-proprjeta`.

Qabel ma ġiet emendata l-Kodiċi Ċivili, kienu jsiru l-abbużi għax kif jiġri hekk, wieħed kien imur ifittex jirreġistra ammont ta' dejn fuq dik il- proprjeta` biex meta dik il-proprjeta` tiġi biex tinbiegħ bis-subbasta, ħadd ma joffri flus minħabba li dik il-proprjeta` tkun mgħobbija bid-dejn.

Kif qiegħda l-emenda - u nixtieq li din jiċċarahieli l-ministru - jekk jien, bħala debitur, nagħmel primo ricorso u nitlob lill-qorti tordna l- bejgħ tal-proprjeta` immobbli, jien ma nistax inbiegħha għax hemm il-primo ricorso, pero` kien hemm każi fejn il-proprjeta` ma nbiegħetx u kien hemm min irreġistra dejn fuq dik il-proprjeta`.

Issa naturalment dak huwa ħażin, pero` n-nies jużaw din it-tattika minħabba dak li kont qed ngħid; għax jekk ikunu se jbigħuli d-dar, l-art jew il-fabbrika, jien jaqbilli nikkrea d-dejn fuqha biex meta din il-proprjeta` tiġi biex tinbiegħ bis- subbasta, dak li jkun ma jixtrix il-proprjeta`.

Jistgħu wkoll isiru kuntratti ta' kirja.

Għalhekk jien naħseb li l-liġi għandha tiġi inforzata f'dan is-sens; li una volta jsir il-primo ricorso u l-primo ricorso jiġi reġistrat, ma jkunu jistgħu jiġu reġistrati no real and personal rights.

(Interruzzjonijiet) Imma jien qed nitkellem mill-esperjenza tiegħi.

Mill- esperjenza tiegħi, jien ta' l-opinjoni li f'dak iż-żmien li jkunu qed isiru l-proċeduri tas-subbasta u tkun se tinbiegħ il-proprjeta` la għandu jkun hemm id-dritt li l-proprjeta` tiġi burdened bid-drittijiet personali, bħalma hi kirja ngħidu aħna, ovvjament la għandu jkun hemm id-dritt li l- proprjeta` tinbiegħ u lanqas għandu jkun hemm id-dritt li jiżdiedu d-djun fuq dik il-proprjeta` għax inkella tkun irbaħt kawża, tkun qed tipprova tesegwixxi l-kawża tiegħek billi tbigħ il-proprjeta` u mbagħad id-debitur tiegħek jimmanuvra biex jissalvagwardja d-drittijiet tiegħu u jirreġistra kirja, dejn jew ipoteka bil-konsegwenza li inti tispiċċa f'sitwazzjoni fejn minkejja li tkun irbaħt il-kawża, ma tkunx tista' tesegwixxi l-kawża tiegħek.

MR SPEAKER: Onor. Herrera, niġbidlek l-attenzjoni li sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOSE` HERRERA: Iva.

Fid-9:00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Ministru Borg sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 17 ta' Frar, 2004 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l- Verifika – Tielet Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard. ------------------------------------------

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq nitkellem fuq tliet affarijiet partikolari, u se nibda billi nagħmel appell f'isem dawk l-istudenti Maltin u Għawdxin li qed jagħmlu undergraduate course f'xi waħda mill-universitajiet ġewwa l-Ingilterra għax dawn l-universitajiet qed jirrifjutaw li wara l-1 ta' Mejju, fejn jibqa' madwar 55 jum mis-sena akkademika, jiċċarġjawhom bir-rata li jħallsu EU students.

Minn Settembru sa l-aħħar t'April dawn l-istudenti ħallsu bir- rata ta' non-EU students, jiġifieri bir-rata l-għolja, iżda issa dawn l- universitajiet qed jinsistu li mill-bidu ta' Mejju sa l-aħħar ta' Ġunju l- istudenti Maltin u Għawdxin jibqgħu jiġu stmati bħala non-EU students.

Din jien qed inħossha bħala xi ħaġa nġusta, u fil-fatt diġa` ktibt ittra dwar din l-inġustizzja lill-universitajiet Ingliżi, lill-kummissarju għoli Ingliż u lill-ombudsman ta' l-Unjoni Ewropea għax inħoss li mill-1 ta' Mejju l-istudenti tagħna għandhom jitqiesu bħala EU students u allura għandha tapplika fil-konfront tagħhom ir-rata li jħallsu l-EU students.

Qed insibha ironika li l-universitajiet Ingliżi ma jridux jirrikonoxxu li mill-1 ta' Mejju 'l quddiem l-istudenti Maltin u Għawdxin għandhom iħallsu bir-rata ta' EU students għax proprju mill-1 ta' Mejju li ġej, Euro2.4 miljun mid-Euro29 miljun li aħna l-Maltin u l-Għawdxin, bħala taxpayers, se nkunu qed ngħaddu lill-Unjoni Ewropea se jmorru proprju għand il-gvern Ingliż bħala parti mir-rebate li Margaret Thatcher kien irnexxielha tieħu lura lejn l-Ingilterra minħabba li qalet li l-Ingilterra qed tħallas wisq fondi lill-Unjoni Ewropea.

Għalhekk qed insibha inġusta li f'dak li għandu x'jaqsam ma' piżijiet, se nitqiesu bħala full members sa mill-ewwel ġurnata li se nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea, imbagħad mill-1 ta' Mejju sa l- aħħar ta' Ġunju l-universitajiet Ingliżi se jibqgħu jqisu lill-istudenti tagħna bħala non-EU students.

Forsi wieħed jista' jgħidli: Kemm se tagħmlu għaġeb fuq 55 ġurnata?!

Jekk hawn min iħoss li l-istudenti Maltin u Għawdxin m'għandhomx jagħmlu għaġeb fuq 55 ġurnata, allura nistgħu wkoll naqilbu l-argument u ngħidu li huma l-universitajiet Ingliżi li m'għandhomx jagħmlu għaġeb fuq dawn il-55 ġurnata għax il-familji Maltin u Għawdxin diġa` qed jagħmlu sagrifiċċji kbar biex jibagħtu lil uliedhom jistudjaw barra minn Malta.

Biżżejjed ngħidu li t-tuition fee ta' undergraduate course fl-Ingilterra faċilment tiġik madwar Stg7,200.

Għalhekk kull ħaġa li familja Maltija tista' tiffranka meta tibgħat lil uliedha jistudjaw barra tgħin, u r-rata ta' EU student jew ta' home student żgur li hija iktar baxxa - għalkemm żgur li ma tkunx b'xejn, ħalli nagħmluha ċara - minn dik li jħallsu non-EU students.

L-universitajiet Ingliżi qed isostnu li l-istudenti tagħna għandhom jibqgħu jitqiesu bħala non-EU students sa l-aħħar tas-sena akkademika.

Fl-ittra li ktibt lill-kummissarju għoli Ingliż, jien għamiltlu appell biex jidħol fil- każ u jaħdem favur li l-istudenti tagħna jiġu eżonerati milli jħallsu rata għolja, u bħalma għedt diġa`, ktibt ukoll lill-ombudsman ta' l-Unjoni Ewropea għax jidhirli li m'huwiex ġust li fejn jidħlu piżijiet, nitqiesu bħala membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea mill-ewwel ġurnata imbagħad fejn jidħlu benefiċċji nitqiesu tas-second class.

Jien nittama li anke l-gvern Malti jagħmel il-pressjoni tiegħu mal-gvern Ingliż biex nitqiesu bħala membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea f'kollox u mhux f'dak li għandu x'jaqsam ma' piżijiet iva u f'dak li għandu x'jaqsam ma' benefiċċji le.

Mr Speaker, it-tieni tema li nixtieq nitkellem dwarha tikkonċerna applikazzjoni li saret biex fil-Marfa, li qiegħda sitwata int u sejjer iċ- Ċirkewwa fuq in-naħa tax-xellug, eżattament min-naħa tat-torri l-aħmar 'il ġewwa, isir wind farm.

Jien naqbel li fejn huwa possibbli f'pajjiżna għandna niżviluppaw alternattiva għall-enerġija li nużaw.

Bħalma jaf kulħadd, aħna l-Maltin u l-Għawdxin għadna wisq tradizzjonali u għadna nagħmlu użu eċċessiv ta' diesel u petrol.

Mhux ta' b'xejn li anke skond studju li għadu kemm ħareġ dan l-aħħar, it-tfal u l-adoloxxenti tagħna jinsabu fit-tielet post f'dak li għandu x'jaqsam ma' asthma u ma' mard ieħor relatat man-nifs!

Fil-fatt fl-ewwel post hemm l-Ingilterra, fit- tieni post hemm l-Irlanda u fit-tielet post hemm Malta.

Għalhekk kull ħaġa li tista' sservi biex ikollna enerġija nadifa hija tajba għal ħafna raġunijiet, fosthom għas-saħħa u għall-ambjent, jiġifieri jien assolutament m'għandi xejn kontra li fejn nistgħu, niżviluppaw sorsi ġodda u nodfa ta' enerġija.

Jien ninsab ippreokkupat għax se jsir wind farm hemmhekk minħabba li meta nsemmu l-wind farms - u jien naf x'qed ngħid għax kelli okkażjoni nara wind farms barra minn Malta - inkunu qisna qed nitkellmu fuq imtieħen tar-riħ, bid-differenza li f'dan il-każ ikunu bi tliet paletti minflok dawk tradizzjonali Maltin, kif nafuhom aħna, u allura dan ifisser li l-Marfa ridge, dik l-area li qiegħda qabel ma tasal fiċ-Ċirkewwa, se tkun mimlija b'dawn l-ispeċi ta' mtieħen li jiġġeneraw l-enerġija.

Għadni ma rajtx id- dettalji tekniċi ta' din il-proposta, imma minn dak li naf għandi dubji serji dwar kemm dak il-post huwa kbir biżżejjed biex jiġġenera enerġija sostanzjali għax biex tiġġenera ċertu ammont ta' enerġija trid spazju kbir.

Il-Marfa ridge huwa post sabiħ ħafna għax għadu xagħri, u fil-ħin liberu tagħhom ħafna familji Maltin u Għawdxin iħobbu jmorru hemmhekk biex jieħdu ftit arja friska - għax lil dan il-pajjiż qridnieh b'ħafna bini u karozzi - u joqogħdu jieklu u jqattgħu ftit ħin hemmhekk flimkien.

Jekk il-Marfa ridge se jsir wind farm, dan se jmur kontra l-proposti tal- pjan lokali għax il-pjan lokali għan-naħa ta' fuq ta' Malta jissuġġerixxi li l-Marfa ridge jiġi żviluppat bħala post għall-ħin liberu fejn in-nies ikunu jistgħu jqattgħu ftit sigħat minn ħajjithom fil-kampanja u fl-arja friska, u ma naħsibx li jekk se jsir wind farm il-familji Maltin u Għawdxin se jkunu jistgħu jibqgħu jqattgħu l-ħin liberu tagħhom hemmhekk.

Għalhekk jien sinċerament ninsab ippreokkupat b'din it-tip ta' applikazzjoni u nittama li jiġu evalwati ċ-ċirkostanzi kollha tal-każ qabel ma jingħata permess biex isir wind farm fil-Marfa ridge.

L-aħħar punt li nixtieq nitkellem dwaru jirrigwarda l-Imġarr.

Jekk f'Malta hawn post li minkejja ċ-ċokon tiegħu, huwa mogħni b'ħafna wirt storiku - fil-fatt sal-lum għadna lanqas skoprejna l-wirt storiku kollu li għandu dan il-post - dan huwa proprju l-Imġarr ta' Malta, pero` sfortunatament minkejja dan kollu, huwa wieħed mill-iktar postijiet li tħalla fi stat ta' abbandun mil-lokalitajiet ta' Malta u Għawdex kollu.

Issa f'dawn l-aħħar ġimgħat ġibduli l-attenzjoni li fl-area magħrufa bħala "Tar-Ragħad" fil- limiti ta' l-Imġarr, fejn hemm katakombi Kristjani u fdalijiet arkeoloġiċi oħra, beda jsir xogħol ta' tħammil u diġa` qed isiru pjani dwar kif l-art se tiġi mqassma biex fiha jinbnew garaxxijiet u appartamenti.

Permezz ta' mistoqsijiet parlamentari, jien staqsejt jekk l-awtoritajiet kinux jafu b'dan it-tħammil li beda fil-limiti "Tar-Ragħad", speċjalment issa li għaddejna liġi minn dan il-parlament biex inħarsu l-wirt storiku tagħna aħjar u allura għandna iktar strutturi biex inħarsu u nieħdu ħsieb il-wirt storiku tagħna.

Fil-fatt ħadt gost li għallinqas dawn l-awtoritajiet taw kas ta' l-appell li jien kont għamilt permezz tal-mistoqsijiet parlamentari, u llum stess kelli risposta mill-Ministru Jesmond Mugliett fejn dan qalli hekk:

"Din is-sena s-sovrintendenza diġa` ħadet azzjoni kontra żvilupp illegali li kien qiegħed isir fl-inħawi "Tar-Ragħad" fejn jinsab katakombi Kristjan u fdalijiet arkeoloġiċi oħra.

Din l-azzjoni qed tkun ikkoordinata mal-MEPA u mal-pulizija.

F'dawn il-ġranet diġa` ttieħdet azzjoni mill-MEPA li ħarġet stop works order kontra dan l- iżvilupp illegali.".

Jien nittama li kemm is-sovrintendenza, kemm il-MEPA kif ukoll il-pulizija jibqgħu għassa għal dak li qed jiġri fil-limiti "Tar-Ragħad" ġewwa l-Imġarr biex il-katakombi Kristjani u l-fdalijiet arkeoloġiċi li hemm f'dawk l- inħawi ma jinqerdux għaliex in-nies li huma responsabbli għal dan l- iżvilupp li kien qed isir huma pjuttost b'saħħithom, u mhux sew li l- fdalijiet arkeoloġiċi li hemm f'dak il-post jinqerdu biex isir iktar bini.

Qed nieħu gost li hemm stop works order - ECF 00039/04 - kontra dan l- iżvilupp illegali, u għandu jsir minn kollox biex dan l-iżvilupp illegali ma jitkompliex, ħalli biex nuża espressjoni bil-Malti, l-inħawi "Tar- Ragħad" ma nagħmluhomx ragħad u l-fdalijiet arkeoloġiċi li għandna hemmhekk jibqgħu ppriżervati tajjeb.

Mr Speaker, ġaladarba qed insemmi lill-MEPA u lill-pulizija, nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nagħmel appell.

Per eżempju, jien naf b'każ fejn żviluppatur irid iwaqqa' bini biex itella' blokk bini ieħor minfloku f'Tigne` Street ġewwa Tas-Sliema, u dan diġa` beda jwaqqa' l-bini minkejja li l-permess għadu ma ħariġx bil-konsegwenza li xi ġebel spiċċaw fil-btieħi ta' djar ta' anzjani li jgħixu f'Pace Street, li qiegħda dahar ma' dahar ma' Tigne` Street.

Meta dawn l-anzjani pprotestaw ma' dan l- iżviluppatur, huwa qalilhom li meta jinħariġlu l-permess biex ikun jista' jwaqqa`, se javżahom biex sakemm isir it-twaqqigħ imorru joqogħdu x-xatt ta' Tas-Sliema ħalli ma jkunux fil-periklu.

Fil-fatt dawn l-anzjani jafu li kien hemm każijiet ta' nies li mietu waqt li kien qed isir xogħol ta' twaqqigħ ta' bini ħdejhom u spiċċaw midfuna taħt djar li kienu qed jitwaqqgħu.

Mr Speaker, m'huwiex sew li l-anzjani jiġu stmati b'dan il-mod u li għax l- iżviluppaturi għandhom is-saħħa tal-flus, jaħsbu li jistgħu jħarbtu l-ħajja ta' dawn l-anzjani.

Immaġinaw lill-iżviluppatur imur iħabbat lil dawn l- anzjani fis-7:00 a.m., li l-maġġoranza l-kbira tagħhom ikunu morda, ħafna minnhom b'xi kondizzjoni tal-qalb, u jgħidilhom biex jaqbdu l-affarijiet tagħhom u jmorru joqogħdu bil-qiegħda fuq bank ix-xatt sakemm isir it- twaqqigħ, imbagħad wara li jsir it-twaqqigħ isejħilhom biex jidħlu lura fi djarhom.

Dan m'huwiex mod ta' kif għandhom jiġu stmati l-anzjani tagħna, u nappella kemm lill-pulizija kif ukoll lill-MEPA biex jagħtu sehemhom.

Nappella lill-MEPA wkoll biex meta toħroġ xi permess għal twaqqigħ ta' bini, jittieħed in konsiderazzjoni wkoll l-aspett tas-saħħa u tas-sigurta` ta' persuni terzi, fosthom il-ġirien, li jistgħu jintlaqtu ħażin minn dawn ix-xogħlijiet li jkunu qed isiru.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, f'Malta d-densita` tal-popolazzjoni tagħna hija għolja ħafna, u dan narawh anke meta nipparagunaw lil pajjiżna ma' pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni Ewropea jew li se jissieħbu fl-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Mejju li ġej.

Għalhekk iktar u iktar tikber l-importanza li nipproteġu l-art agrikola u rurali ta' pajjiżna, li tinħadem mhux biss biex tiggarantixxi xogħol imma anke biex tiggarantixxi provvista ta' ikel frisk.

Ta' min jgħid ukoll li l-art rurali tagħna, li tagħmel parti mill- patrimonju tal-pajsaġġ Malti, tilqa' fi ħdanha l-biodiversita` u l-elementi kollha li tirrikjedi n-natura agrikola.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għal dak li tkellem fuqu sieħbi l-Onor.

Evarist Bartolo iktar kmieni; dwar il-possibbilta` li jsir wind farm fil-Mellieħa.

Il-Mellieħa mhux biss hija magħrufa għas-sbuħija tagħha u għan-nies bieżla tagħha imma hija magħrufa wkoll għall-fatt li tipproduċi l-aqwa għasel, u allura trawwem u tippermetti li f'dawk iż-żoni jgħix u jikber in-naħal.

Fl- opinjoni tiegħi, qed nagħmlu ħażin li meta jkunu se jsiru inizjattivi ta' din ix-xorta, qed nippruvaw niffokaw biss fuq żoni bħal dawn u m'aħniex qed inħarsu lejn alternattivi oħrajn.

Wasal iż-żmien li nitgħallmu li ċ- ċirkostanzi ta' Malta m'humiex bħal dawk ta' pajjiżi oħra u li inizjattivi ta' din ix-xorta għandhom ikunu innovattivi f'kull sens, anke jekk jittieħed in konsiderazzjoni li inizjattivi bħal dawn isiru fuq il-baħar.

Jekk hemm bżonn, il-gvern jista' anke jivvota l-fondi meħtieġa ħalli jsiru dawn ir-riċerki u ssir din l-analisi, imbasta nżommu quddiem għajnejna l- ħin kollu l-fatt li pajjiżna huwa żgħir u li l-ftit art li baqa' għandna nħalluha għas-servizz u għall-ġid komuni tal-poplu tagħna.

Issa nixtieq nagħmel riferenza għal dak li ntqal u nkiteb fuq il-mezzi tal- media min-naħa ta' l-oppożizzjoni Laburista dwar il-kwestjoni tas- salvagwardji tal-biedja lokali.

Mr Speaker, kif kien wiegħed, il-gvern innegozja pakkett ma' l-Unjoni Ewropea dwar is-salvagwardji f'dak li għandu x'jaqsam mal-biedja lokali, u fil-fatt dan huwa msemmi f'artikli 37 u 38 tat-trattat.

Issa aħna nafu li se jkollna nitgħabbew ukoll b'salvagwardji li jipproteġu prodotti li aħna ma nipproduċux lokalment.

Ovvjament dan m'huwiex it-tort tagħna u huwa tort tan-negozjati li għamel il-gvern, pero` sfortunatament il-poplu ħa d- deċiżjoni li ħa u allura aħna għandna nirrispettawha.

Madanakollu filwaqt li issa, permezz ta' dan it-trattat, aħna rridu nipproteġu prodotti li f'pajjiżna qatt ma pproduċejniehom, mhux biss minħabba problema ta' art imma anke minħabba l-klima tagħna, min-naħa l-oħra mill-1 ta' Mejju li ġej irridu nkunu responsabbli biżżejjed li nsegwu u noperaw is-salvagwardji tal- biedja lokali tagħna ħalli ma jkunx hemm xi disfatta, u hawnhekk jidħol is- sens komun.

Għaliex?

Għax filwaqt li l-Unjoni Ewropea tagħmel tajjeb li minn sena għall-oħra tipproteġi l-prodotti li jidhrilha li jistgħu jippenetraw u jkissru s-suq tagħha - u aħna qed nirrispettaw dik id- deċiżjoni, anke fuq prodotti li ilna nimportaw minn dejjem, avolja m'għandniex għalfejn, għax hekk saru n-negozjati - aħna se noqogħdu nistennew li jkollna sitwazzjoni diffiċli u li jkollna kriżi, kif qal il- kummissarju l-ġdid għal Malta, bil-konsegwenza li l-bdiewa, ir-raħħala u l- agro-industrijalisti tagħna jfallu minħabba penetrazzjoni fis-suq qabel ma niġbru xi prodotti mis-suq u ma nibqgħux inbigħu ċerti prodotti?!

Mr Speaker, l-oppożizzjoni ġabret dan il-karnival kollu fi ftit kliem u qalet: Ejjew ma nkomplux indaħħku lin-nies bina u niddeċiedu li ġaladarba fil-prinċipju l-Unjoni Ewropea tipproteġi prodotti fl-interess tagħha, aħna għandna jkollna klawsoli biex nipproduċu l-biedja tagħna u allura għandna niddikjaraw li l-klawsoli tas-salvagwardji jibdew joperaw mill-1 ta' Mejju li ġej.

Nerġa' ngħid li dan kollu huwa marbut maċ-ċokon t'artna kif ukoll mas-sens komun.

F'Malta u Għawdex għandna 100,000 tomna raba' li 20,000 tomna minnhom huma raba' saqwi, jiġifieri huma l-iktar raba' li tista' tipproduċi minnhom.

Issa jkun interessanti jekk wieħed jgħid li l-15-il pajjiż li hemm bħalissa fl-Unjoni Ewropea - u nerġa' nenfasizza li jien qed insemmi 15-il pajjiż u mhux 24 biex imbagħad tal-gazzetti ma jagħtux l- impressjoni li jien ma kontx konsistenti fl-argumenti tiegħi - bejniethom għandhom 1.5 biljun tmien ta' raba', li 600 miljun minnhom huma raba' saqwi.

Allura ġaladarba l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea għandhom 600 miljun tomna raba' saqwi u aħna għandna biss 20,000 tomna raba' saqwi, mhux bilfors jagħmel sens li quddiem din it-theddida kbira għax-xogħol u għall- għajxien tal-familji tagħna nibdew insostnu u noperaw is-salvagwardji tagħna mill-1 ta' Mejju li ġej?

Permezz ta' dan l-appoġġ li nkunu qed nagħtu lis-settur tal-biedja, inkunu nistgħu nkattru l-investiment f'dan is- settur u ngħinuh ikompli jiżviluppa.

Bħalissa dan hu li għandna bżonn għax f'pajjiżna teżisti theddida għall- għajxien ta' ħafna familji.

Matul is-seduti preċedenti rajna li eluf ta' familji Maltin u Għawdxin jinsabu f'sitwazzjoni li ma jifilħux iħallsu l- kontijiet tad-dawl u l-ilma tant li qed ikollhom iħallsu dawn il-kontijiet bin-nifs permezz t'arranġamenti speċjali mal-korporazzjonijiet konċernati.

Il-korporazzjonijiet konċernati kellhom saħansitra jaqtgħu l-provvista tad- dawl u ta' l-ilma ta' eluf oħra ta' familji biex jagħmlu pressjoni fuq dawn il-familji u b'hekk jiġbru parti minn flushom.

Dawn huma kollha fatturi li jagħtu indikazzjoni tal-faqar modern u tat-theddida li qed jiffaċċjaw ħafna familji Maltin u Għawdxin għall-għajxien tagħhom.

Insibu imbagħad sitwazzjonijiet oħra li jindikaw il-faqar soċjali li għandna llum u t-theddida għall-għajxien tal-familji tagħna.

Dan l-aħħar ipparteċipajt u tkellimt waqt laqgħa li kienet tirrigwarda proprju dan is- suġġett, u f'din il-laqgħa jien esperjenzajt u tgħallimt iktar fuq il- problemi li qed ikollhom jiffaċċjaw ċerti familji Maltin u Għawdxin, fosthom is-single parent families.

Per eżempju, sirt naf b'familja, li tikkonsisti minn omm u żewġ ulied ta' għaxra u ħames snin, li għandha Lm160 fix-xahar bħala relief.

Issa ta' min jgħid li minn din iċ-ċifra l-omm trid tħallas Lm65 fix-xahar bħala kera għall-appartament privat li jgħixu fih, trid tħallas medja ta' Lm275 fis-sena f'kontijiet tad-dawl u l-ilma, li allura jiġu medja ta' Lm23 fix-xahar, ...

Ħalli naqtgħu barra l-ispejjeż tal-mediċini u ta' l-edukazzjoni, bħax-xiri ta' uniformijiet u privatijiet għax dawn l-ispejjeż tagħmel tajjeb għalihom iċ-children's allowance, imma jekk mal-Lm65 u t-Lm23 li semmejt nikkalkolaw ukoll Lm20 spejjeż fix-xahar f'manutenzjoni, f'purchasing ta' affarijiet tad-dar, f'liċenzji tat- television, f'kontijiet tat-telephone u forsi anke f'xi loan għal xi għamara jew għal xi domestic appliances li jkunu qed jinxtraw bin-nifs, awtomatikament dawn l-ispejjeż jitilgħu għal Lm108 fix-xahar.

Għalhekk jekk innaqqsu Lm108 mill-Lm160 li din il-familja tirċievi fix-xahar, insibu li din l-omm u dawn iż-żewġt itfal iridu jgħixu b'Lm1.75 kuljum.

Biex ħadd ma jaħseb li qed nesaġera f'dan l-eżempju li qed nagħti, bil-permess tal- Kamra nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pagament li rċeviet din il-familja f'Jannar ta' din is-sena.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' kontijiet li qed tħallas familja.

Jien nixtieq li kieku forsi jkun hemm xi ħadd min-naħa tal-gvern li jieħu interess u jinvestiga dawn iċ-ċirkostanzi diffiċli ta' faqar li qed ikollha tesperjenza din il-familja u ħafna oħrajn bħalha llum.

Billi nagħtu 50ċ żieda lil dawn il-familji - u meta qed insemmi din iċ-ċifra ta' Lm160, jien qed ninkorpora fiha wkoll din iż-żieda - żgur li mhux se ntaffulhom il- problemi li għandhom, u dawn iċ-ċirkostanzi jkomplu jindikaw it-theddida, li qiegħda dejjem tikber, għall-għajxien ta' ħafna familji Maltin u Għawdxin.

Mr Speaker, skond iċ-ċifri tal-korporazzjoni ta' xogħol u taħriġ, hija għandha reġistrati magħha iktar minn 8,000 ruħ li qed ifittxu x-xogħol u mill-aħħar rapporti tal-labour survey insibu li hemm 'il fuq minn 13,000 persuna li qed ifittxu x-xogħol.

Nafu wkoll bit-tbatijiet li nħolqu minħabba n-nuqqas ta' servizzi li qed ikun hemm fiċ-ċentri tas-saħħa.

Dan il-gvern ma jistax ikompli jwarrab dawn iċ-ċirkostanzi diffiċli li jeżistu f'pajjiżna, liema ċirkostanzi m'humiex qed jagħtu l-garanziji li kien wiegħed dan il-gvern, jiġifieri l-garanziji ta' kwalita` ta' ħajja u ta' livell ta' għajxien aħjar, imma qed ineżżgħu l-kwalita` ta' ħajja li dan il- poplu esperjenza kemm bi gvernijiet Laburisti kif ukoll bi gvernijiet Nazzjonalisti.

Jenħtieġ li l-gvern jindirizza l-ħtiġijiet li għandu pajjiżna malajr kemm jista' jkun sabiex dan il-pajjiż ikun jista' jiggarantixxi x-xogħol u jħares id-dinjita` tas-soċjeta` tagħna.

Dan huwa kliem li mhux biss qed nisimgħuh mill-mexxej Laburista imma qed nisimgħuh imfisser anke minn missier il-Knisja tagħna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta, 17 ta' Frar, 2004 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

GĦAWDEX - UFFIĊJALI TEKNIĊI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm uffiċjali tekniċi fid-dipartiment ta' l- agrikoltura f'Għawdex li jifhmu fiż-żbir tas-siġar, fiż-żriegħ tax-xtieli ornamentali, fil-kura ta' l-annimali u fix-xogħol tat-taqsima ta' l- ispettorat kemm ta' l-irziezet kif ukoll tar-raba?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li fil-fergħa ta' l-agrikoltura tad- dipartiment għall-proġetti u żvilupp tal-ministeru għal Għawdex hemm principal agricultural officer, veterinary officer, senior veterinary officer, żewġ agricultural officers, senior agricultural foreman, agricultural foreman, tliet assistant foremen, 56 gardeners u 21 farmers li jifhmu f'wieħed jew f'aktar mill-oqsma msemmija.

SPTAR SAN LUQA – MIGRATION PLAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm saru laqgħat minn wara l-elezzjoni mal-MAM u ma' l-MUMN dwar it-trasferiment minn San Luqa għall-isptar il-ġdid?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Qed isiru laqgħat biex jiġi ffinalizzat il-ftehim settorali kollettiv.

Ladarba jiġi ffinalizzat dan il-ftehim, jibdew it- taħditiet dwar it-trasferiment lejn l-isptar Mater Dei.

ĦAL LUQA – ESTENSJONI TA' L-ISKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju wasal ix-xogħol li kien għaddej fl- iskola primarja ta' Ħal Luqa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li x-xogħol fuq l-ewwel fażi ta' estensjoni ta' l-iskola primarja ta' Ħal Luqa jinsab fi stadju avvanzat.

Bħalissa għaddejjin l-aħħar xogħlijiet ta' finitura fuq l-estensjoni l-ġdida.

Huwa ppjanat li l-estensjoni l-ġdida tkun tista' tibda tintuża sal-bidu tas- sena skolastika li jmiss.

AWTORITA' TAD-DJAR - NUTARA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-awtorita' tad- djar għandhiex nutara mpjegati magħha u min huma?

X'inhi r-raġuni li diversi persuni li kkwalifikaw biex jakkwistaw proprjeta' immobbli mingħand l-awtorita' qed jiġu mistoqsija jekk iridux jużaw is-servizzi tan-nutara?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-awtorita' tad-djar għandha żewġ nutara mpjegati magħha b'kuntratt għal tliet snin, Dr Angele Rapa u Dr Tania Farrugia, - liema ingaġġ sar wara sejħa pubblika.

ĠURI TA' MEINRAD CALLEJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm uffiċjali tal-pulizija fuq xogħol fil-qorti waqt il-ġuri ta' Meinrad Calleja?

X'kien jinvolvi x-xogħol tagħhom?

X'kienet l-ispiża relattiva?

ONOR.

TONIO BORG: Mhix il-prassi li tingħata informazzjoni dwar miżuri ta` sigurta` li jittieħdu mill-awtoritajiet meta u fejn ikun meħtieġ.

SIĠĠIEWI: WIED ĦESRI - PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il- fond proprjeta' tal-gvern li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, huwiex allokat legalment jew inkella ġiex żgassat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li l-fond indikat ilu okkupat mill- kerrej legali mill-1997.

PARKING TA' VETTURI BIL-MUTUR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk vetturi kbar bħal char-a-bancs u trakkijiet oħra tax-xogħol jistgħux jipparkjaw?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-ipparkjar ta` vetturi bil-mutur huwa permess kif maħsub fir-regolamenti dwar il-vetturi bil-mutur u r- regolamenti dwar tractors bil-mutur.

Iżda għal aktar tagħrif dettaljat, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĦAL QORMI - TINDIF TAL-WIDIEN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid meta se jitnaddfu Wied is-Sewda u Wied il-Kbir, f'Ħal Qormi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ix-xogħol ta' tindif f'Wied is-Sewda u Wied il-Kbir se jibda fil-ġranet li ġejjin.

GĦAMMIERI - COMPUTERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'sar minnhom il-computers li kien hemm ġewwa l-Għammieri?

Jista' jgħid jekk itteħdux Ħad-Dingli?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-computers li kien hemm fl- GĦammieri għadhom l-GĦammieri u ma ttieħdu l-ebda computers Ħad-Dingli.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm mobile phones fid- dekasteru tiegħu?

Minn min qed jintużaw u xi tħallas f'kontijiet matul is- sena 2003?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FINANZI U AFFARIJIET EKONOMIĊI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm mobile phones fid- dekasteru tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Mat-tagħrif diġa' mogħti fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 4077, inżid ngħid li fl-enti tad-dekasteru tiegħi hemm 40 mobile phones.

Dawn jintużaw minn uffiċjali għoljin u minn xi uffiċjali oħrajn skond il-bżonn.

L-ispiża totali għas-sena 2003 kienet ta' Lm14,532.

POLITIKA SOĊJALI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm mobile phones fid-dekasteru tiegħu?

Minn min qed jintużaw u xi tħallas f'kontijiet matul is-sena 2003?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm hemm mobile phones fid-dekasteru tagħha?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hija skond it-tabella kif murija hawn taħt:

|Mobil|Min qed jużahom |Ħlas | |e | | | |phone| | | |s | | | | |Ministru għal |Lm400.6| |1 |Għawdex |4 | | |Kap tas-Segretarjat| | |1 | |319.86 | | |Seg.

Privat | | |1 |tal-Ministru |516.12 | | |Ass.

Segretarju | | |1 |Privat |162.52 | | |Kordinatriċi | | |1 |tal-Komunikazzjoni.|237.12 | | |Segretarju | | |1 |Permanenti |Xejn | | |Dir.

Servizzi | | |1 |Korporattivi |128.78 | | |Dir.

Office of | | |1 |Review |202.20 | | |Segretarjat | | |1 |Permanenti |45.00 | | |Dir.

Proġetti u | | |1 |Żvilupp |244.70 | | |Dir.

Customer | | |1 |Services |197.51 | |Total| |2,454.4| |11 | |5 |

ĠUSTIZZJA U INTERN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm mobile phones fid-dekasteru tiegħu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta` mobile phones fil- ministeru tal-ġustizzja u intern u fis-segretarjat parlamentari jammonta għal 11.

Dawn jintużaw mill-ministru, mis-segretarju parlamentari, mill- heads of secretariat, mis-segretarji privati, communications co-ordinators u policy co-ordinators.

L-ispiża f'kontijiet matul l-2003 kienet tammonta għal Lm2,697.61.

GĦal dak li jirrigwarda d-dipartimenti u enti oħra li jaqgħu taħt dan id- dekasteru, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 4076 u nżid ngħid illi n-numru ta` mobile phones li dwarhom ingħatat l-informazzjoni fit-tweġiba msemmija hu ta` 100.

TURIŻMU - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' il- Ministru jgħid kemm hemm mobile phones fid-dekasteru tiegħu?

Minn min qed jintużaw u xi tħallas f'kontijiet matul is-sena 2003?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba hi kif tidher hawn taħt:

Ministeru u Dipartiment

Permanent secretary, director tourism and corporate services, director EU affairs, programme implementation, head of secretariat staff, private secretary, project co-ordinatior, assistant private secretary, communications co-ordinator, policy co-ordinator, office co-ordinator, secretariat officers, drivers/securities, advisor, officer in charge administration, director general (ITS), deputy director (ITS), registrar.

L-ammont totali li tħallas f'kontijiet matul is-sena 2003 kien Lm6,105.97.

Awtorita' Maltija tat-Turiżmu:

MTA chairman, chief executive officer, directors, consultant, senior managers, drivers, chairman enforcement, chairman product planning, chairman marketing, marketing staff.

L-ammont totali li tħallas f'kontijet ta' dawn il-mobile phones matul is- sena 2003 kien Lm10,480.09.

KERREJJA F'POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l-politika tal- gvern fir-rigward ta' dawk l-anzjani li huma kerrejja ta' fond tal-gvern iżda jinsabu residenti f'home għall-anzjani?

Għaliex f'ċerti każi qed ikun hemm stop-payment tal-kera?

X'jiġri f'każ ta' anzjan li jqatta' il-perjodu matul il-ġurnata fir-residenza tiegħu u l-gvern jiddeċiedi li jagħmel stop- payment tal-kera?

Kif jiġi deċiż li jsir hekk?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma kienx hemm każi ta' kerrejja ta' postijiet tal- gvern li sarilhom stop-payment tal-kera għax ikunu residenti f'dar għall- anzjani.

AFFARIJIET BARRANIN - WEBSITE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra min hi l-kumpannija li qed tieħu ħsieb il-website tal-ministeru?

Min huma d-diretturi ta' din il- kumpannija?

X'qed titħallas għas-servizzi li qed tagħti?

Hemm xi flus pendenti u dovuti lil din il-kumpannija?

Ma' din il-kumpannija hemm impjegati ulied xi uffiċjal għoli fil-ministeru?

ONOR.

JOE BORG: L-informatics atelier ta' 24, Vjal l-Indipendenza, il- Mosta hija l-kumpannija li qed tieħu ħsieb il-website għall-ministeru u dan skond letter of understanding li ġġib id-data tat-13 ta' Mejju, 2002.

Id-diretturi ta' din il-kumpanija huma s-Sur Christopher Borg u s-Sur Dalibor Milenkovic li minn naħa tiegħu kien ilu jipprovdi s-servizzi tiegħu f'dan ir-rigward lill-ministeru mill-1995.

L-impjegati ta' din il- kumpannija huma l-istess diretturi.

Il-ministeru jħallas rata ta' Lm5.75 fis-siegħa (15% VAT inkluża) għas- servizz ta' din il-kumpannija.

L-unika kont li hemm pendenti huwa dak li jkopri Novembru u Diċembru 2003 ta' Lm920.00 li wasal il-ministeru fit-28 ta' Jannar, 2004.

Nikkonferma li s-Sur Christopher Borg huwa qarib ta' uffiċjal li jaħdem fil- ministeru.

AMBAXXATI MALTIN – POSTINGS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jikkonferma li kien hemm uffiċjal posted f'Parigi li kien se jintbagħat Brussels bħala uffiċjal tekniku fuq affarijiet veterinarji u għal xi raġuni jew oħra l-posting tiegħu tħassar u l-istess uffiċjal ingħata posting f'Tuneż mingħajr biss ma nħarġet posting order?

ONOR.

JOE BORG: Il-ħruġ ta' posting order biex tkopri l-postings ta' uffiċjali fl-ambaxxati Maltin barra minn Malta hija proċedura amministrattiva li mhux neċessarjament issir bil-quddiem, jiġifieri qabel ma l-uffiċjali konċernati jibdew jieħdu posthom fl-ambaxxati fejn ikunu ntbagħtu.

Il-posting order relattiva għall-uffiċjal imsemmi ħarġet il-Ġimgħa 6 ta' Frar 2004.

NORTH SOUTH ECONOMIC FORUM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jikkonferma l-Ministru li qed isiru sforzi biex in-north-south economic forum li se jsir f'Vilnius f'Marzu ta' din is-sena jsir f'Malta f'Settembru tas-sena d-dieħla?

ONOR.

JOE BORG: Jien informat li m'huma jsiru l-ebda sforzi mill-ministeru sabiex in-north-south economic forum isir f'Malta.

AMBAXXATA MALTIJA F'BUDAPEST

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jikkonferma li l-Gvern Ungeriż għadu kif informa lill- Gvern Malti li m'hemmx ċans li jirreċiproka l-ftuħ ta' ambaxxata f'Budapest mill-inqas qabel is-sena d-dieħla?

ONOR.

JOE BORG: Il-Gvern Ungeriż, filwaqt li esprima s-sodisfazzjon tiegħu għad-deċiżjoni ta' Malta li tiftaħ ambaxxata Maltija ġewwa Budapest, sostna li dan il-ġest jiġi rreċiprokat min-naħa Ungeriża ma' l-ewwel opportunita' possibbli.

FTEHIM TA' ESTRADIZZJONI MA' L-EĠITTU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid meta mistennija jsiru taħditiet ma' l-awtoritajiet Eġizzjani dwar ftehim ta' estradizzjoni?

ONOR.

JOE BORG: Malta u l-Eġittu mistennija jkomplu bit-taħditiet dwar il- proposta ta' ftehim ta' estradizzjoni aktar tard dan ix-xahar.

AMBAXXATI MALTIN - VISA SECTION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kienx hemm xi ambaxxati Maltin barra l-pajjiż fejn spiss irriżulta li nationals barranin li applikaw il-visa section ta' l- ambaxxata, ippreżentaw għadd ta' employment documents mbagħbsa?

Fejn irriżulta dan?

Huwa minnu li ġieli kien hemm każi fejn individwi barranin applikaw għall-visa biex jidħlu Malta f'ċerta ambaxxata fejn ippreżentaw inviti minn kumpanniji Maltin biex iżuru pajjiżna għal taħditiet kummerċjali fejn wara li sar l-istħarriġ neċessarju rriżulta li ma kien jeżisti ebda rbit kummerċjali bejn iż-żewġ naħat?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ SANTA TEREŻA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-awtorita' għall-immaniġjar tat-traffiku ġietx ikkonsultata biex Triq Santa Tereża, f'Ħaż-Żabbar issir no-parking, bil-konsegwenza li residenti m'għandhomx fejn jipparkjaw?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Minn riċerka li saret fir-records tad-direttorat għall- immaniġjar tat-traffiku jirriżulta li d-direttorat kien approva l-għeluq ta' Triq Santa Tereża, f'Ħaż Żabbar għall-ħinijiet ta' l-iskola biss bejn is-7:30 a.m. u t-8:30 a.m. u bejn is-14:00 p.m. u 15:00 p.m., bħalma sar f'ħafna lokalitajiet għar-rigward tas-sigurta' tat-tfal ta' l-iskola.

Għar-rigward tan-no-parking li qed jagħmel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant, id-direttorat għall-immaniġjar tat-traffiku ma ta l-ebda approvazzjoni.

MALTA DRYDOCKS - ĦADDIEMA BIS-SENSJA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jinnega xnigħat persistenti li hawn li fi ftit xhur oħra, il-gvern beħsiebu jittermina l-impjieg ta' numru sostanzjali ta' ħaddiema mit-tarzna?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninnega.

POSTIJIET REKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm baqa' djar/appartamenti taħt il-kontroll tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

Jista' jgħid kemm ħarġet fondi għall-kiri jew għall-bejgħ l- awtorita' tad-djar fis-snin 2000, 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali għandu 9,600 post li huma rekwiżizzjonati u madwar 9,000 oħra li huma proprjeta' tal-gvern.

Ninsab informat ukoll li bejn is-sena 2000 u s-sena 2003 l-awtorita' tad- djar ħarġet għall-bejgħ 369 maisonette, għaxart idjar, 633 appartament u erba` cluster houses f'diversi lokalitajiet permezz ta' sitt avviżi separati.

Matul l-istess perijodu, l-awtorita' għaddiet 177 post lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali biex jiġu allokati b'titolu ta' kera mill- istess dipartiment.

INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jispjega għal liema raġuni għadu ma sarx ħlas abbażi ta' sentenza tat-tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzja li dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għalkemm din ilha deċiża minn Settembru 2003?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

EUROPEAN ARREST WARRANT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru poġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja uffiċjali tat-test tal-European arrest warrant?

Jidhirlu li għandu jaġġunġi ċerti riservi fuq l-istess?

ONOR.

TONIO BORG: Kopja tal-council framework decision tat-13 ta` Ġunju, 2002 (2002/584/JHA) tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta.

Ir-riservi huma dawk previsti fid-deċiżjoni nnifisha.

VALLETTA: TRIQ IL-MEDITERRAN – KONSUM TA' DAWL U ILMA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid għaliex meta ssir korrispondenza legali mal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma rari tingħata risposta, bħal fil-każ ta' persuna li dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ittra datata 21 ta' Jannar, 2004 dwar ammonti dovuti għas-servizz u l-konsum ta' ilma u elettriku fil-fond li għalih saret riferenza, waslet għand il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma l- għada u tweġiba ntbagħtet fid-29 ta' Jannar 2004.

ENEMALTA - WIRES MIKXUFIN

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proċess biex jinbidlu wires mikxufin?

Meta beda dan l-eżerċizzju?

Ta' min hi r-responsabbilta' li jsir dan ix-xogħol?

F'liema lokalitajiet jinsabu dawn il-wires mikxufin?

Taħt liema regolamenti qed isir dan it- tibdil ta' wires?

ONOR.

AUSTIN GATT: F'Malta u GĦawdex hemm numru sostanzjali ta' wires mikxufin li bħala prinċipju m'hemm xejn ħażin fihom.

Napprezza jekk l-Onor.

Interpellant jindika għal liema wires qed jirriferi.

ĊENTRI TA' L-IMMIGRAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża totali tal-pulizija sabiex jiġu mħarsa ċ-ċentri ta' l-immigrazzjoni f'Ta' Kandja u Ħal Far kif ukoll tal-General Head Quarters fid-depot tal-pulizija fil-Floriana għas-snin 2002 u 2003?

Jista' jgħid kemm kienet l-ispiża ta' l-ikel, phonecards u ħwejjeġ li ngħataw lid-detenuti f'dawn is-snin?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 2556.

ĊENTRI TA' L-IMMIGRAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża totali ta' l-armata sabiex jiġu mħarsa ċ-ċentri ta' l-immigrazzjoni f'Ħal Safi u Lyster Barracks għas-snin 2002 u 2003?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-ispejjeż li għamlu l-forzi armati għas-snin 2002 u 2003 kienu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

GĦALLIS - ENGINEERED LANDFILL

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess ta' applikazzjoni għall-iżvilupp ta' landfill fl-Għallis?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-proċess ta' studju dwar l-impatt ambjentali għadu għaddej.

Kemm l-applikazzjoni kif ukoll id-disinji u dettalji tekniċi tal- kostruzzjoni ta' l-engineered landfills, inkluż dik għall-iskart perikoluż, ġew sottomessi lill-MEPA biex tiġi approvata t-teknoloġija li għandha tiġi adottata.

GĦAWDEX - WASTE TRANSFER STATION

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess ta' applikazzjoni għall-iżvilupp ta' waste transfer station f'Għawdex, in vista tal-fatt li hemm rabta ma' l-Unjoni Ewropea li l-miżbla tal-Qortin trid tagħlaq fl-1 ta' Mejju, 2004?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-proċess ta' studju dwar l-impatt ambjentali wassal biex intgħażel is-sit preferut.

GĦalkemm ġiet sottomessa l-applikazzjoni għal dan l-iżvilupp, il-MEPA għad trid tikkonferma dan is-sit u jitkompla l- istudju dwar l-impatt ambjentali fuqu.