MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 471 It-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 471

It-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 471

It-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2006

WERREJ

MINUTI 349

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 349

TQEGĦID TA' KARTI 354

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-ĠUSTIZZJA AMMINISTRATTIVA (It-Tieni Qari)

ADMINISTRATIVE JUSTICE BILL (Second Reading) 356

AĠĠORNAMENT 375

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 380

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 470 li saret fit-27 ta' Novembru, 2006, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MONTE DI PIETA' - VETTURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm hemm karozzi ingaġġati mal-capital transfer duty/Monte di Pieta'?

Min juża dawn il-karozzi?

Kemm hemm użati mill-istaff għal qadi ta' dmirijiet u x'tip huma?

Kemm-il mil jagħmlu kuljum?

Kemm hu l-konsum tal-petrol?

Kemm weħlet ċitazzjonijiet kull vettura u x'tip kienu?

Min ħallashom?

Kien hemm każi fejn dawn il-vetturi ntużaw għal skop personali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mad-dipartiment capital transfer duty hemm ingaġġata karozza waħda li n-numru ta' reġistrazzjoni tagħha huwa GVN 461.

Din hija wżata mid-driver tad- dipartiment għall-qadi ta' dmirijiet ta' l-uffiċjali tad-dipartiment u bosta drabi twassal ukoll lid-direttur minħabba l-problema ta' parkeġġ.

Ix- xogħol jikkonsisti fi traġetti ta' kuljum għall-posta, traġetti oħra fid- depot tal-pulizija, fil-kwartieri tar-revenue security corps spiss ukoll, tintuża biex jitqassmu kontijiet mill-istess membri tar-revenue security corps, il-ġbir taċ-ċekkijiet kull xahar mill-kumpanniji ta' l- assikurazzjoni, xogħol konness mal-MITTS, traġetti bejn id-dipartiment u d- diviżjoni tat-taxxi interni fil-Furjana, ġarr ta' materjal in konnessjoni mar-ristrutturazzjoni tad-dipartiment u xogħol ieħor li jinqala' kuljum in konnessjoni mad-dipartiment tal-gvern.

Hemm varjazzjoni kbira fin-numru ta' kilometri kuljum.

Il-kont tal-petrol hu kif kif se jingħad:

Vettura Sena Konsum Lm GVN 461 2003 621 GVN 461 2004 459 GVN 461 2005 657

Mill-1 ta' Jannar, 2003 il-vettura bin-numru GVN 461 kellha ħames kontravvenzjonijiet; tnejn minħabba li ma kienx qed jintuża s-safety belt, waħda minħabba parkeġġ ħażin, waħda minħabba overspeeding u oħra għax ma kellhiex il-liċenzja mwaħħla mal-windscreen.

Id-dipartiment ħallas dawn il- kontravvenzjonijiet pero' l-impjegat irrifonda lura l-ħlas lid-dipartiment.

Il-vettura ma tintużax għal skopijiet personali.

Minbarra l-karozza indikata hawn fuq, id-direttur tad-dipartiment għandu a fully expensed car skond il-performance agreement.

PROĠETT TA' BIEB IL-BELT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: X'inhi r-raġuni li l-proġett ta' Bieb il-Belt ma nbediex matul din is-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il- proġett ta' Bieb il-Belt se jinbeda meta tittieħed id-deċiżjoni finali dwaru u jkunu nħarġu l-permessi kollha mitluba mil-liġi.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Meta se jkunu lesti dawn il-proċeduri?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, qabel ma jinbeda proġett bħal dan, li jinkludi Bieb il-Belt u s-sit fejn hemm it-teatru imwaqqa', iridu jiġu kkonsidrati u studjati bosta affarijiet.

L-importanti hu li lkoll flimkien, inkluż il-poplu u l-membri taż-żewġ naħat, naqblu dwar d- deċiżjoni finali li tittieħed u li din tkun ta' ġid għall-pajjiż kollu b'mod ġenerali.

Madanakollu ma nistax nagħti terminu ta' żmien meta hu maħsub li jkunu lesti dawn il-proċeduri.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan ifisser li se jkun hemm xi referendum dwar id- disinji?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, naħseb li din id-domanda hija naqra miġbuda.

L-aħħar referendum li kien sar biex naraw nidħlux fl-Unjoni Ewropea jew le, kien intrebaħ mill-gvern.

Kieku kellna nagħmlu referendum dwar dan il-proġett ukoll, kien ikollna nagħmlu referendum anke qabel ma erġajna għamilna t-triq ta' l-Imtarfa, li kienet ġiet mibnija fuq it- terrapien.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Is-Segretarju Parlamentari qal li jrid ikun hemm qbil bejn il-poplu dwar dan il-proġett.

Dan ifisser li l-poplu se jkollu d- dritt jesprimi l-opinjoni tiegħu b'xi mod, forsi mhux permezz ta' referendum imma permezz ta' deċiżjonijiet li jittieħdu fil-kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Peress li l-Onor.

Interpellant huwa intiż ħafna f'dak li qed jiġri fil-pajjiż, huwa interessanti li jkun jaf li meta l-gvern irnexxielu jġib 'l fuq minn €800 miljun sabiex jintużaw għall-bżonnijiet ta' dan il-pajjiż, talab lill-poplu biex jagħtih is-suġġerimenti u f'dan il- proġett se nagħmlu l-istess.

Meta l-istudji jkunu lesti, se nieħdu l-ideat tal-poplu biex imbagħad naraw x'se jkun il-general consensus.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura l-poplu, li l-gvern tant għandu rispett lejh, se jkollu joqgħod jistenna xi għaxar snin oħra?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Aħna mmorru għand il-poplu sa sena u nofs oħra u nikkonsultaw miegħu fuq ħafna affarijiet, pero' mid-dehra dakinhar id- deċiżjoni tal-poplu ma tkunx dwar dan il-proġett imma dwar l-andament tal- pajjiż in ġenerali.

Imbagħad jekk naslu għal dan, ikollna l-fondi meħtieġa u jkollna l-istudji lesti fi żmien erba' snin u nagħmluh fi żmien erba' snin.

Jekk hemm bżonn indumu għaxar snin, indumu għaxar snin, l-importanti hu li dak li jsir, isir sewwa.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri minkejja li l-proġett ta' Bieb il-Belt huwa ta' ċerta importanza, il-gvern għadu għaddej bl-istudji tiegħu u ma jafx jekk dawn humiex se jieħdu sena, sena u nofs jew aktar?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hekk hu.

BELT VALLETTA - TEATRU RJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: X'ġara mill-pjan u l-proġett tal-gvern għall-bini tat-Teatru Rjali tal-Belt Valletta?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-gvern għadu qed jikkonsidra numru ta' direzzjonijiet dwar is-sit tat-Teatru Rjal.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nerġa' nistaqsi jekk hemmx xi time frame speċifiku dwar dan il-pjan.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Fil-futur mhux 'il bogħod, Sur President.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jagħti l-każ li sa l-elezzjoni li ġejja dan il-pjan ikun ġie finalizzat?

ONOR.

ANTHONY ABELA: M'għandix aktar x'inżid.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jgħidli jekk l-applikazzjonijiet humiex qegħdin għand il-MEPA biex hi tagħmel l-analisi tagħhom?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Xejn minn dan s'issa.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri għandi nifhem li lanqas għadhom saru sottomissjonijiet jew applikazzjonijiet lill-MEPA, hux hekk?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hekk hu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Saru xi spejjeż fl-ippjanar ta' dan il-proġett?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: L-Onor.

Membru jaf li saru diversi studji kemm fi żmienna kif ukoll fi żmien meta huma kienu fil-gvern u naturalment dawn l- istudji kollha jkollhom spiża relatata.

Naħseb li jkun tajjeb jekk l-Onor.

Membru jagħmel din id-domanda lill-ministru konċernat.

BANEK - HOME LOANS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21995 u jgħid kemm hu stmat li l-banek f'pajjiżna silfu ammont ta' flus bħala home loans lil dawk li applikaw fis-sena 2006?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari 21995.

INKWILINI TA' POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Issa li l-inkwilini ta' postijiet tal-gvern huma milquta bil-liġi possession and use, ifisser li kollha jistgħu jinbiegħu jekk l-inkwilini jixtiequ jixtru?

Kemm saru applikazzjonijiet biex l-inkwilini ta' postijiet tal-gvern ikunu jistgħu jixtru l-fond fejn joqogħdu minn meta l-ministeru tal-ġustizzja u intern bagħat ittra lill-inkwilini ta' postijiet tal-gvern li huma miltuqa bil-possession and use u kemm saru applikazzjonijiet biex jixtru l- fond tagħhom?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li in segwitu għall-emenda li għaddiet permezz ta' l-Att I ta' din is-sena, sar issa possibbli li proprjeta' in possession and use tingħata għall-bejgħ wara l-proċeduri indikati fl-Att.

Billi ħafna minn dawn il-proprjetajiet ġejjin mir-rikostruzzjoni ta' bini ta' wara t-tieni gwerra mondjali hemm ħafna xogħol preparatorju li jrid isir.

In vista tad-diversi domandi parlamentari li saru, inbeda l-proċess fuq diversi proprjetajiet fil-Belt u fil-Kottonera.

Ma kienx possibbli li dawn il-proċeduri jibdew f'kull proprjeta' f'dawn il-gżejjer f'daqqa.

L- applikazzjonijiet isiru direttament lill-awtorita' tad-djar.

INKWILINI TA' POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Issa li l-inkwilini ta' postijiet tal-gvern huma milquta bil-liġi possession and use, ifisser li kollha jistgħu jinbiegħu jekk l-inkwilini jixtiequ jixtru?

Minn meta l- Ministeru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali bagħat ittra lill-inkwilini ta' postijiet tal-gvern li huma miltuqa bil-possession and use, kemm saru applikazzjonijiet biex jixtru l-fond tagħhom?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari 22196 f'seduta 470.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma jirriżultalix li l-ministeru tiegħi bagħat ittri lill-persuni konċernati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-ministeru bagħat ittri lil xi residenti fl- Isla, jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid x'kien il-kontenut ta' dawn l- ittri?

X'inhi r-raġuni li dawn l-inkwilini kienu ilhom bosta snin jitħabtu biex jipprovaw jixtru l-post fejn joqogħdu u kull darba jgħidulhom biex jistennew?

X'se jkun ir-riżultat issa?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Il-kontenut ta' l-ittra kien wieħed purament informattiv u dawn qed jinħadmu mid-dipartiment tal-lands.

Issa dawk il- persuni li għandhom l-intenzjoni li jixtru l-proprjeta' fejn joqogħdu, iridu jibagħtu ittra lill-awtorita' tad-djar.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi r-raġuni li dawn il-persuni issa qed jingħataw iċ- ċans li jixtru l-proprjeta' fejn joqogħdu wara li ilhom għal bosta snin juru din ix-xewqa tagħhom?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ewwelnett, għalkemm qed nieħdu l- impressjoni li hemm ħafna nies li kienu għamlu t-talba biex jixtru l- proprjeta' fejn joqogħdu, meta tiġi biex tara min hu verament interessat, issib li għandek problema.

Għalhekk ridna nkunu nafu min verament huwa interessat biex ninformawh li issa jista' jixtri.

Ħalli nispjega aħjar.

Din is-sena fi stadju ta' kumitat saret emenda fil-liġi li ftit nies jafu biha.

Allura ridna ninformaw lin-nies interessati li issa huwa possibbli li wara li d-dipartiment jagħmel ċertu xogħol, ikunu jistgħu jixtru l- proprjeta'.

Dan huwa xogħol li jirrikjedi ħafna ħin u nispjega għaliex.

Hemm ħafna proprjetajiet fl-Isla, f'Bormla, fil-Birgu u fil-Belt, li waqgħu fit-tieni gwerra mondjali u meta waqgħu sfortunatament ma kienx hemm il-pjanta tal- post. Allura, għalkemm hemm immarkati l-bibien, m'hemmx il-konfigurazzjoni interna.

Fil-leġislatura l-oħra kienet saret emenda fil-liġi fejn il- kummissarju ta' l-artijiet kellu l-permess li dawn jifdihom billi jagħmel kapitalizzazzjoni.

Meta din ġiet biex titħaddem, instab li kien diffiċli ħafna għax ma setgħetx tiġi identifikata bil-preċiż il-konfigurazzjoni ta' l-arja x'inhi u x'mhix.

Allura biex inti tkun tista' tagħmel din, trid taqbad żona sħiħa u tagħmel ix-xogħol fuq iż-żona kollha kemm hi.

Allura biddilna t-triq kompletament minn kif kienet oriġinarjament sabiex issa jkun permess lil dawn in-nies - li ħafna minnhom veru ilhom jixtiequ jixtru l-proprjeta', pero' hemm oħrajn li għadhom ma jafux biha - li jagħmlu t- talba tagħhom ma' l-awtorita' tad-djar sabiex jixtru l-proprjeta'.

Sur President, kemm ili f'dan il-Parlament kemm-il darba pprovajt insostni din tal-possession and use u ma kontx waħdi.

Dan għamlu wkoll l-Onor.

Mizzi kif ukoll l-Onor.

Stefan Buontempo permezz ta' diversi domandi parlamentari.

Issa wasalna fil-pożizzjoni fejn kellna liġi li tidher li tista' tagħti sbokk mentri meta tiġi fil-prattika ma tistax titħaddem.

Allura biddilna kollox sabiex issa tkun tista' titħaddem.

Dik l-ittra li ntbagħtet kienet proprju ittra ta' informazzjoni.

ONOR.

JOE MIZZI: F'liema lokalita' ntbagħtu l-ittri u minn min?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ittri ntbagħtu fejn qed isir ix-xogħol, jiġifieri l-Isla, Bormla u l-Birgu u kif diġa' għidt, intbagħtu minni.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi r-raġuni li nbtagħtu minnek u mhux mid-dipartiment?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Ħassejt li għandi ninforma lin-nies biex jekk għandhom l-interess li jixtru l-proprjeta', ikunu ppreparati.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura ma ħassejtx li għandek tinforma wkoll lin-nies u turi l-verita' dwar il-każ li qam fil-qorti fejn kien involut "Imnieħru" u dwar il-kumpannija ta' l-istess persuna li bagħtet nies jaħdmu fl-uffiċċju tiegħek?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: M'għandi l-ebda diffikulta' li nagħmel hekk, Sur President.

Fil-fatt kelli l-opportunita' li l-bieraħ nagħmel dan quddiem il-cameras ta' One Television u fortunatament dan l-istazzjon xandar l-intervista tiegħi fuq il-mezzi tax-xandir tagħhom u anke fl- aħbarijiet fejn ġie spjegat kollox mill-bidu sat-tmiem.

ONOR.

JOE MIZZI: Kif tispjega l-fatt li ntqal li ma kien hemm l-ebda kuntratt ieħor ħlief dak tal-qorti u mbagħad irriżulta li kien hemm kuntratt fil-ministeru tiegħek ukoll?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Skond il-mistoqsijiet parlamentari li saru rriżulta li kien hemm żewġ kuntratti.

Dawn it-tnejn weġibna għalihom u għidna li t-tnejn ġew miżmuma.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma meta saret l-ewwel mistoqsija, iż-żewġ kuntratti ġew żvelati jew wieħed biss?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ewwel domanda kienet tirrigwarda l- kuntratt tat-tindif fil-qorti u t-tieni kienet tirrigwarda l-kuntratti komplessivament tal-ministeru kollu.

Fil-fatt l-informazzjoni ngħatat dwar iż-żewġ kuntratti u ma kienx hemm ħabi fir-risposti.

Dawn ġew terminati minnufih kif ġie a konjizzjoni tagħna li hemm konnessjonijiet mal-persuna li qiegħda tissemma.

ONOR.

JOE MIZZI: Min kien jaf li din il-kumpannija tefgħet it-tender?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Jiena ma kont naf assolutament xejn.

Bħala segretarju parlamentari m'għandix nidħol fil-proċedura tat-tenders u lanqas m'għandi nkun naf min huma l-persuni li jaħslu l-qorti u postijiet oħrajn.

Jiġifieri fl-ebda stadju ta' proċedura ma kont naf.

Kien hemm bord aġġudikattiv intern ġol-qorti u d-dokumentazzjoni tiegħu ġiet ippreżentata fil-Parlament il-bieraħ fejn intqalet l-istorja kollha mill-bidu sat-tmiem, inklużi min kienu l-offerenti, min kienu l-impjegati, inkluż li kienu għamlu mill-fedina penali tagħhom dawk iż-żewġ impjegati li kienu jaħdmu u jnaddfu ġol-qorti u allura hemmhekk għandek kollox.

Hemm ukoll l- informazzjoni li l-ewwel offerent, li kien l-aħjar wieħed, baqa' ma ġabx dak li jissejjaħ il-bid bond, li kien marbut bid-dokument ta' l-offerta biex jagħmel.

It-tieni kumpannija ġabet il-bid bond - peress li l-ewwel waħda ġiet awtomatikament skwalifikata għax ma resqitx dan il-bid bond - u ġiet assenjata dan il-kuntratt.

Fil-fatt jidher li din il-kumpannija ppreżentat garanzija bankarja ta' bank kummerċjali Malti biex issostni l-bid bond li kienet qiegħda tagħmel.

ONOR.

JOE MIZZI: It-tindif fl-uffiċju tas-Segretarju Parlamentari ingħata permezz ta' direct order jew le?

Kemm dam dan it-tindif?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Il-kumpannija bdiet tnaddaf mill-5 ta' Jannar u baqgħet sejra sas-16 ta' Ottubru.

L-ordni kienet diretta fis-sens li n-nies fis-segretarjat tiegħi qalu li huma riedu jimpjegaw ħassiela partikolari, din kienet taħdem ma' din il-kumpannija Special Cleaners u b'hekk sar l-ingaġġ ta' din il-kumpannija.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' s-Segretarju Parlamentari jispjega kif ftit ilu qal li hu ma jindaħalx fil-mod ta' kif jintagħżlu t-tenders u issa f'daqqa waħda qed jgħid li kien hemm direct order?

Jista' jispjega wkoll min hu responsabbli għal dawn l-affarijiet fil-ministeru tiegħu?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ewwelnett hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żewġ kuntratti separati u differenti.

Għandna l-kuntratt tal-qorti u l- kuntratt ta' tindif fis-segretarjat tiegħi, li huma indipendenti minn xulxin.

Dak tal-qorti sar b'mod naturali ta' tendering u l-ieħor sar b'mod prattiku kif isir fi kwalunkwe dipartiment tal-gvern peress li ma jaqbiżx is-somma ta' Lm2,500 u l-kap tas-segretarjat tiegħi kien responsabbli għall- ingaġġ ta' dawn in-nies.

ONOR.

JOE MIZZI: Minn kif spjega s-Segretarju Parlamentari jidher li hemm tliet affarijiet u mhux tnejn, żewġ kuntratti li ngħataw permezz ta' tenders u kuntratt ieħor li ngħata permezz ta' direct allocation.

X'inhi r- raġuni li fil-mistoqsijiet issemmew tnejn u mhux tlieta?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, jiena pprovajt inkun ċar kemm jista' jkun għax huwa importanti li wieħed ma jeħux impressjoni żbaljata kif qed jieħu l-ħabib tiegħi.

Jien bl-ebda mod ma jiena qed inbiddel l- affarijiet, anzi l-istazzjon li fuqu ddikjarajt iktar affarijiet kien dak tal-partit Laburista.

Fil-fatt ikkalkulajt li l-bieraħ għamluli ntervista ta' madwar sagħtejn fejn staqsewni fuq kwalunkwe ħaġa u jien kollha weġibthom.

Minbarra hekk għamilt ukoll konferenza politika f'post pubbliku illi fih spjegajt dawn l-affarijiet kollha mill-bidu sat-tmiem.

Forsi l- ħabib tiegħi qed jagħtini l-konfort li hu ma jsegwix Super One u allura ma jafx id-dettalji kollha li hemm involuti.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena nsegwi l-verita' u nsegwi kollox.

(Interruzzjonijiet) Għalhekk qed ngħidlek li hawn ġejja l-verita' għax tas- Super One għadu m'huwiex qed jgħid kollox.

Għad għandek fiduċja fil- persuna li kienet responsabbli?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Iva, għad għandi fiduċja f'din il-persuna u ngħidlek għaliex.

Nerġa' nirrepeti li meta nqalgħu dawn l-affarijiet kollha ma kontx naf li kien hemm din il-kumpannija Special Cleaners Limited.

Jien bl-ebda mod ma dħalt fiha u nirrepeti wkoll li lis-Sur Mario Camilleri ma nafux, qatt ma ddefendejtu, qatt ma kont l-avukat tiegħu, qatt ma ċempilli, qatt ma ltaqa' miegħi u ma nafux minn Adam, allavolja xi ħadd ipprova jimplikani f'affarijiet oħrajn.

Sur President, inti x'taħseb meta xi ħadd iġiblek kumpannija debitament reġistrata u li fuqha anke jkun hemm garanzija bankarja maħruġa minn bank Malti?

X'għandu jkun il-ġudizzju ta' bniedem normali?

Mhux li din il- kumpannija ma fiha xejn ħażin!

U abbażi ta' dan il-ġudizzju, jiena żammejt il-fiduċja fis-segretarjat tiegħi wkoll.

ONOR.

JOE MIZZI: Kien hemm evidenza li "Imnieħru" kiteb lil din il- kumpannija biex tagħmel tajjeb għalih u tħallaslu l-multa.

Allura dawn l- affarijiet ma rajtuhomx?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Din hija ħaġa oħra, Sur President.

Jien ma nkunx naf bir-rikorsi kollha li jidħlu l-qorti u lanqas in-nies tal-qorti ma jkunu jafu bihom.

Kuljum jidħlu mijiet ta' rikorsi fil-qorti.

Allaħares noqgħod nitlob lid-diretturi tal-qorti biex joqogħdu jaraw u jiflu kull rikors li jidħol!

Għaldaqstant kien impossibbli - dan jista' jgħidu wkoll l-Onor.

Gulia - li xi ħadd ikun jaf b'dak ir-rikors li qed isemmi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

L-aqwa li ħareġ ir-rikors u nieħu pjaċir li ħareġ pero' jiena m'għandix aċċess għalih.

Min jista' jkollu kopja ta' dak ir-rikors huwa l-imputat - f'dan il-każ is-Sur Mario Camilleri - jew il- prosekuzzjoni jew id-difiża.

Kulmin hu avukat jaf li dawk it-tliet persuni biss jista' jkollhom aċċess għal dawn ir-rikorsi u li għalija kien impossibbli li jkolli aċċess għalihom.

Jiġifieri hija żlealta' kbira li wieħed jipprova jgħid li jiena jew xi ħadd fil-qorti seta' jkun jaf bihom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 285 ta' l-2006 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tar-regolametni ta' l-2005 dwar il-Kunsill Malti għall-Kwalifiki;

Tagħrif dwar kotba li nxtraw għal-libreriji reġjonali minn fondi allokati mill-gvern għall-perjodu bejn l-2000 u 2006, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 22283;

u f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni part-time fis-Servizz Pubbliku, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 22385.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 286 ta' l-2006 – Child-Resistant and Novelty Lighters Regulations, 2006.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 283 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir- Regolamenti fuq il-Provvista ta' l-Elettriku (Emenda Nru. 7); u

Tabella li turi l-għadd ta' fabbriki li jinsabu magħluqa f'kull industrial estate, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 22281;

Tagħrif dwar biljetti mibjugħa mill-Gozo Channel bejn Marzu 2005 u Ottubru 2006, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 22322; u

Kopja tar-riżultat ta' l-interviews li saru b'konnessjoni mal-mili ta' postijiet ta' Team Leader – Waste Water Operations, Malta and Gozo mal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 22327.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali u financial statements ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar għas-sena finanzjarja li għalqet fit-30 ta' Settembru 2006 u estimi tad-dħul u nfiq ta' l-istess Awtorita' għas- sena 2006-2007.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni dwar il-każ numru 349/9/04 (Rapport Numru 158) dwar l-allegazzjoni ta' irregolarita' fil-formulazzjoni ta' job description minn Heritage Malta;

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 282 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar Inġunzjonijiet għall-Ħarsien ta' l-Interessi tal-Konsumaturi (Pakkett ta' l-Ivvjaġġar u Protezzjoni ta' Xerrejja f'Kuntratti ta' Time Sharing fi Proprjetà Immobbli);

f'isem il-Ministru għal Għawdex, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-infiq li sar mill-Ministeru għal Għawdex, kapitali u rikorrenti, matul l-2006, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 22319;

u f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 284 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar l-Awtorità tad- Djar (Trasferiment ta' Proprjetà) (Nru. 6)

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-ĠUSTIZZJA AMMINISTRATTIVA

ADMINISTRATIVE JUSTICE BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-27 ta' Novembru 2006.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Hawn rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, din hija liġi li overall l-Oppożizzjoni taqbel magħha pero' għandna ċerti riservi rigward ċerti klawsoli u anke dwar il-metodoloġija ta' kif din għandha titwettaq.

Huwa veru li hawnhekk qed nitkellmu fuq l-amministrazzjoni tal-ġustizzja pero' tajjeb li f'abbozzi bħal dawn ma nitkellmux biss fuq il-liġi speċifika imma anke dwar l-amministrazzjoni ġenerali tal-qrati u fil-fatt jiena għandi ħafna xi ngħid dwar il-mod kif ġew amministrati ċerti kawżi, b'mod partikolari kawża partikolari li għandi f'moħħi.

Sur President, biex nieħu spunt mill-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, nikkwota klawsola 7, li hija l-klawsola saljenti ta' dan l-abbozz, li tgħid:

"It-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva għandu jkun kompetenti li jirrevedi atti amministrattivi ta' l-amministrazzjoni pubblika fuq punti ta' liġi u ta' fatt.".

S'hemmhekk kollox sew, Sur President, imma se nkompli nikkwota:

"It-tribunal ikun ukoll kompetenti li jiddeċiedi tilwimiet li jiġu riferiti lilu kemm-il darba ma jkunx hemm xi qorti jew tribunal amministrattiv ieħor li jkun diġa' qiegħed jieħu konjizzjoni ta' dik it-tilwima.".

Issa kif ġiet impustata din id-dispożizzjoni f'dan l-abbozz ta' liġi jagħmel sens loġiku għaliex, il-Kodiċi ta' Organizazzjoni u Proċedura Ċivili, taħt Kapitlu 12 tal-liġijiet ta' Malta, diġa' jipprovdi sabiex iċ- ċittadin ikun jista' jissindaka atti amministrattivi tal-gvern fejn dawn jirriżultaw li jkunu ultravires jew għaliex ma jkunux jirrispekkjaw in- normi tal-ġustizzja.

Iċ-ċittadin illum għandu mod kif jattakka atti amministrattivi tal-gvern u jista' anke jieħu rimedju għalkemm dan mhux kostituzzjonali għax hi l-Kostituzzjoni ta' Malta li mbagħad tipprovdi rimedji għal dak li għandu x'jaqsam mal-ksur tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem li, tajjeb li wieħed jgħid, huma atti amministrattivi.

Dawn ikunu atti tal-gvern jew atti fejn il-gvern għandu interess ġuridiku li mbagħad iċ-ċittadin ikollu d-dritt li jinvoka d-dispożizzjonijiet tal- Kostituzzjoni sabiex jieħu rimedju fejn iħoss li d-dritt fundamentali tiegħu jkun ġie miksur.

Pero' apparti dak li jingħad fil-Kostituzzjoni dwar id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tal-bniedem, hemm ukoll atti amministrattivi li m'għandhom assolutament xejn x'jaqsmu mad-drittijiet u l- libertajiet fundamentali tal-bniedem.

Dawn huma miktuba fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, Kapitlu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u fejn xi direttur ta' xi awtorita' jew xi direttur ta' xi dipartiment tal- gvern jieħu falza stikka, il-vittma ta' dik id-deċiżjoni amministrattiva jkollha d-dritt li tinvoka d-dispożizzjonijiet ta' Kapitlu 12 sabiex tattakka l-għemil amministrattiv tal-gvern.

Jiena niġbed l-attenzjoni tas-Segretarju Parlamentari li veru li hija ħaġa sabiħa li jinħolqu t-tribunali għar-reviżjoni amministrattiva, pero' tkun xi ħaġa isbaħ kieku jkun hemm qorti ta' reviżjoni amministrattiva, aktar milli tribunal għax din kienet toqrob aktar lejn dak li xtaq il-mibki zijuwi, l-Imħallef Wallace Gulia, li kien jgħallem id-dritt amministrattiv fl-Universita' ta' Malta u li kien dejjem jawspika t-twaqqif ta' qorti amministrattiva.

Forsi resqin f'dik id-direzzjoni pero' sfortunatament jidher li l-gvern aktar se jimxi fuq tribunal ta' reviżjoni amministrattiva milli fuq qorti u dan jaqbel mal-politika tal-gvern Nazzjonalista li kemm jista' jkun possibbli, ma jagħtix kompetenzi ġodda lill-qrati imma joħloq hotchpotch ta' tribunali li fil-fatt għandhom ġurisdizzjoni kważi ġudizzjarja.

B'dan il-mod, il-gvern qiegħed joħloq qrati paralleli għall- qrati tal-ġustizzja fil-Belt.

Fl-aħħar mill-aħħar, meta tagħsar imbagħad tinduna li dawn m'hemm xejn differenti bejniethom ħlief li flok ngħidu "qorti", ngħidu "tribunal" għax il-bqija l-istess xogħol jagħmlu.

Sur President, jien naħseb li kien ikun ħafna aktar importanti u ekonomiku li kieku l-gvern qabad u ddeċieda li jagħmel qorti ta' reviżjoni amministrattiva anke għaliex il-qrati, kif fil-fatt tammetti l-klawsola 7 ta' dan l-abbozz ta' liġi, diġa' qegħdin f'ċerti ċirkostanzi partikolari jiġġestixxu kompetenza amministrattiva, bħal dak li tagħtihom il-qrati, li jissindikaw l-atti amministrattivi ta' dipartimenti tal-gvern.

Allura se jkollna tribunal ta' reviżjoni amministrattiva u se jkollna l-qrati ordinarji li xorta waħda se jkunu qegħdin jiddispensaw ġustizzja amministrattiva f'ċerti ċirkostanzi partikolari msemmijin speċifikament taħt Kapitlu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Jien naħseb li kien ikun ferm aktar loġiku li kollox jibqa' taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati ordinarji proprju għaliex kienet emenda tal-gvern Nazzjonalista stess ftit tas-snin ilu li tat il-poter lill-qrati sabiex f'ċerti ċirkostanzi partikolari dawn jirrevedu atti amministrattivi tal-gvern.

Sur President, meta aħna nkunu qed nitkellmu dwar il-qrati u l-funzjoni tagħhom, tajjeb li nitkellmu wkoll dwar l-amministrazzjoni ġenerali tal- qrati li jġibni proprju għas-suġġett prinċipali li nixtieq nittratta illum u li joħroġ minn ċerti fatti li ħarġu matul dawn l-aħħar ġranet, proprju f'dak li għandu x'jaqsam mal-ġurisdizzjoni kriminali.

Jiena ninsab litteralment skandalizzat b'għemil il-gvern u b'għemil il-pulizija u se ngħid għalfejn.

Kulħadd jaf li m'ilux tressaq il-qorti impjegat tal-partit Laburista fuq akkużi li jmorru lura għal xhur ilu fuq kwerela ta' parti leża, ta' complainant li din ma ridietx tmiss il-każ fuq kommunikazzjonijiet telefoniċi.

Minkejja li dan il-każ kien ilu u suppost li ndifen għaliex anke l-complainant stess qalet li ma tridx tmexxi l-każ, b'xi mod il-pulizija vvintaw proċedura kriminali fil-konfront ta' dan l- impjegat tal-partit Laburista - kulħadd jaf għal min qed ngħid għax dan il- każ issemma fuq il-mezzi tax-xandir - u mexxew il-każ xorta waħda pero' f'każ ieħor, m'għamlux l-istess u se nsemmi dan il-każ ukoll, Sur President.

Kulħadd jaf li missier dan l-impjegat tal-partit Laburista, li jiġi wkoll missier id- deputat Laburista Joe Cuschieri, ġie mtajjar minn karozza misjuqa minn persuna impjegata fl-awtorita' dwar it-trasport – ma nafx għadux impjegat jew le f'din l-awtorita - fid-29 ta' April ta' din is-sena waqt li kien qed jaqsam it-triq fuq pedestrian crossing.

Allegatament din il-persuna kienet taħt l-influwenza tax-xorb alkoħoliku u hawn qed nirreferi għas-Sur Nicolai Magrin li hu involut ukoll f'każ ta' tixħim.

Jiġifieri kellhom jitressqu proċeduri kriminali fil-konfront tiegħu talli allegatament saq vettura b'mod traskurat, saq taħt l-influwenza tax-xorb alkoħoliku, naqas li jipproduċi l-polza tas-sigurta' fi żmien stipulat skond il-liġi u, kif għidt, involontarjament ikkaġuna ferita ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' Giuseppe Cuschieri - li jiġi missier l-Onor.

Joseph Cuschieri u l-persuna l-oħra li semmejt – pero' ċ-charges damu ma ħarġu.

Irrid ngħid li dan il-każ ġie żvelat fuq il-medja Laburista mill-ġurnali "KullĦadd" u anke "It-Torċa" pero' wkoll b'mod importanti mill-ġurnal "Malta Today" u għalhekk kulħadd kien qed jistenna li l-pulizija tiddeċiedi li tmexxi kontra s-Sur Nicolai Magrin.

Issa għaddew ix-xhur u wieħed jibda jistaqs jekk hux se jmexxu kontra din il-persuna.

Tant għaddew xhur li kważi kważi tinsa li ġara dan il-każ mentri jekk ikun hemm xi ħadd li jkun offenda lill-Prim Ministru jew lil xi ħaddieħor, dan jittella' l-qorti kemm jista' jkun malajr.

Pero' biex itellgħu lill-persuna li allegatament hi responsabbli li kkaġunat ferita' ta' natura ħafifa fuq dan l-anzjan, damu jkarkru x-xhur u fil-fatt safejn nafu aħna, sal-bieraħ dan il-każ kien għadu ma tressaqx il-qorti.

Mela ġustament, wara li nqala' l-każ ta' l-impjegat tal-partit Laburista li tressaq il-qorti, ġurnal indipendenti, il-"Malta Today", ħarġet storja fejn qalet li lanqas biss għadhom ħarġu charges kontra dan il-bniedem li tajjar lil dan l-anzjan.

Issa jiena bħala l-kelliem ewlieni ta' l-Oppożizzjoni dwar il-pulizija, bdejt ngħid: Dawn x'affarijiet huma?

Kważi insejna b'dan il-każ!

Għalhekk il-bieraħ stess, 27 ta' Novembru, jiena ħriġt stqarrija – u aktar tard nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġiha fuq il-mejda tal- Kamra – fejn ġustament tlabt spjegazzjoni għaliex il-pulizija eżekuttiva ta' Malta għadha ma resqitx quddiem il-qrati lis-Sur Nicolai Magrin meta jirriżulta li minn investigazzjonijiet li għamlet l-istess pulizija, hemm raġunijiet biżżejjed biex dan jitressaq u jiġi mixli li allegatament saq vettura taħt l-influenza tax-xorb alkoħoliku u kkaġuna ferita ta' natura ħafifa fuq dan l-anzjan.

Sur President, jien tlabt sabiex jagħtuni sodisfazzjon, mhux lili biss, imma lill-Maltin u lill-Għawdxin kollha għaliex ħadd ma kien jaf li, kif se nispjega, is-Sur Nicolai Magrin fil-fatt ressquh il-qorti.

Iċ-charges ħarġu għal ħabta ta' Lulju u dan tressaq il-qorti fl-24 ta' Ottubru 2006 mingħajr ħadd ma jaf xejn.

Issa jien kif sirt naf, Sur President?

Ma sirtx naf għaliex il-Kummissarju tal-Pulizija ħareġ stqarrija dwar dan 20 minuta qabel ma bdejna din is-sessjoni tal-Parlament!

Se nispjega kif sirt naf, għalhekk ġejt nitkellem illum, Sur President.

Dalgħodu għaddieli minn widnejja li fil-fatt is-Sur Magrin tressaq il-qorti f'kawża tal-collisions u dan issorprendieni, għalhekk għamilt ftit riċerka u skoprejt li ħlief il-pulizija, is-Sur Nicolai Magrin u l-gvern li hu responsabbli li jistitwixxi l-proċeduri kriminali, ħadd ma kien jaf – omerta' Sur President! – li s-Sur Magrin tressaq il-qorti fl-24 ta' Ottubru ta' l-2006 u ġie mixli – aktar tard nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi dan id-dokument fuq il-mejda tal-Kamra – li:

"Fid-29 ta' April tas-sena 2006, għall-ħabta tat-8.15 a.m ..."

- żball -

"..fit-Triq it-Torri, Sliema saq vettura numru .."

- whatever –

B'manjiera traskurata."

- diġa' bdejna ħażin -

U waqt li kien qed isuq l-imsemmija vettura riesaq lejn pedestrian crossing naqas li jnaqqas l-ispeed u jieqaf waqt li kienet qed tiġi użata mill-pubbliku;

Saq jew ipprova jsuq jew kellu kontroll tal-vettura fit-triq jew f'post pubbliku meta ma kienx f'kondizzjoni li jsuq minħabba xorb jew drogi;

U aktar talli saq jew ipprova jsuq jew kellu kontroll tal-vettura fi triq jew f'post pubbliku wara li kkonsma tant alkoħol li l- proporzjon tiegħu fin-nifs, fid-demm jew fl-urina kien iżjed mil- limitu preskritt;"

- qiegħed naqrah għax dan dominju pubbliku –

Kif ukoll naqas li jipproduċi l-polza ta' sigurta` tal-vettura fi żmien skond il-liġi;

U aktar, naqas li jipproduċi lill-pulizija liċenzja tas-sewqan skond il-liġi;

Kif ukoll b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tħaris tar-regolmenti tat- traffiku, involontarjament ikkaġuna offiżi ta' natura ħafifa fuq il- persuna ta' Giuseppe Cuschieri, skond kif iċċertifika ...

- it-tabib li kien hemm -

"Il-Qorti mitluba sabiex dan jiġi skwalifikat mil-liċenzji kollha tiegħu tas-sewqan.".

Issa, Sur President, jiena komplejt bir-riċerka tiegħi dwar dan il-każ u skoprejt li dan ġie liberat.

X'jiġifieri ġie liberat?

Possibbli dan il-każ sar bla ma ġie mgħarraf l-anzjan li kien involut fih, is-Sur Giuseppe Cuschieri?

Għaliex ma tressaqx il-qorti ħalli jagħti l-verżjoni tiegħu?

Jiena ċempilt biex nivverifika u qaluli li għadhom sal-ġurnata tal-lum jistennew li l-pulizija jibagħtu għalihom biex jixhdu fil-qorti.

Issa niskopri li dan ġie liberat għax il-pulizija ħadu żball u flok indikaw il- ħin ta' l-inċident bħala 8.15 p.m, indikawh bħala 8.15 a.m!

Sar żball wara żball!

Anke l-appell, anke l-Avukat Ġenerali ...

(Interruzzjonijiet) Onor. Ministru, jekk trid tkellem wara!

Dażgur, issa se jtellgħuh għax ħriġna stqarrija!

(Interruzzjonijiet) Nitlob lill-ministru biex ma jinterrompinix għax għandi 40 minuta u rrid neħodhom kollha u l- ministru se jkollu ċ-ċans kollu biex iwieġeb.

Nafu li l-Kummissarju tal- Pulizijaħareġ stqarrija 20 minuta ilu, Sur President!

Imisskom tistħu!

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, on a point of order.

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru, Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, qed isir misleading tal-Kamra, m'hemmx għalfejn neċitaw ruħna.

Il-Kummissarju tal-Pulizija ħareġ stqarrija ...

(Interruzzjonijiet) Mela aħna nkunu nafu min se jitkellem?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-kalma.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, il-Kummissarju tal-Pulizija ħareġ stqarrija biex jispjega x'ġara u m'hemmx għalfejn ngħid li kemm fl-ewwel każ, kif ukoll fit-tieni każ, jiena ma nindaħal f'xejn u lanqas biss kont naf bl-andament ta' dawn il-proċeduri.

(Interruzzjonijiet) Inti akkużajt lill-gvern!

(Interruzzjonijiet) Hu importanti li ngħidlu l-affarijiet kif inhuma, imma fuq l-ewwel każ, tas-Sur Cuschieri, mhux veru li l-complainant irtirat il-complaint qabel ma bdew il-proċeduri.

It-tieni nett ġaladarba huma ex officio, anke jekk tirtira l-complaint, il-każ jitkompla pero' l- fatt li jiġi rtirat il-complaint jitqies fiċ-ċirkostanzi tal-piena, jekk dak li jkun jinstab ħati.

Jiena mhux se nagħmel bħalu u noqgħod niddiskuti każi li għadhom pendenti, din l-Onor.

Gulia suppost jafha għax hu avukat pero` għażel li ma jgħidhiex hawnhekk.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Gulia jista' jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, issa ngħid x'ma qalx il-Kummissarju tal- Pulizija fuq l-appell għax jiena kelli każ simili u appella.

Sur President, inkompli l-intervent tiegħi wara li ġejt imfixkel.

Kif kont qed ngħid, dan ġie liberat għax ħadu żball fil-ħin u żball ta' 12-il siegħa mhux żball ħafif.

Apparti minn hekk, il-vittma ma ttellgħetx il-qorti u ġiet esebita l- inġunzjoni tas-Sur Giuseppe Cuschieri għax ma setgħux isibuh.

Issa din kienet il-parti civili, jiġifieri dan kien li ġie mweġġa' u jiena hawnhekk għandi l-inġunzjoni – u aktar tard se npoġġiha fuq il-mejda tal- Kamra bil-permess tal-Kamra – tas-Sur Giuseppe Cuschieri.

Apparentement dawn ipprovaw jinnotifikawh fis-6 ta' Ottubru u darbtejn fl-10 ta' Ottubru.

Dawn ipprovaw jinnotifikawh anke fil-headquarters tal-partit Laburista bħallikieku dan l-anzjan jaħdem hemm!

Li jaf ukoll il-ministru u jafu l- avukati kollha li hawn hawnhekk, inkluż l-Onor.

Jason Azzopardi li qiegħed hawn, li meta ġiet prodotta l-inġunzjoni tas-Sur Giuseppe Cuschieri u l- qorti ntweriet li kien hemm diversi tentattivi sabiex dan jiġi notifikat bil-kawża, il-kawża kellha tiġi diferita u din kellu jitlobha l-gvern għax hu responsabbli mill-istituzzjoni tal-proċeduri kriminali.

Jekk għandi żball, iqum il-Ministru issa u jgħidli li għandi żball!

ONOR.

TONIO BORG: Għandek żball!

ONOR.

GAVIN GULIA: M'hu veru xejn!

Inti l-gvern!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

Onor. Gavin Gulia indirizza lis-Sedja.

ONOR.

GAVIN GULIA: Il-gvern huwa responsabbli għall-pulizija u għalhekk il- gvern by operation of the law huwa responsabbli, Sur President.

Din bħal tal-kuntratti ta' l-Imnieħru, fejn il-gvern ma jieħu responsabbilita' ta' xejn.

Din hi by operation of the law, u mhux qed nivvintaha jien.

Qed jipprova jfixkilni ħalli ma nkomplix, Sur President!

MR SPEAKER: Inżommu l-kalma.

Ikompli l-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Nafuha t-tattika tiegħek!

(Interruzzjonijiet).

Sur President, il-gvern huwa responsabbli - miktuba fil-liġi din - għall- istituzzjoni tal-proċedura kriminali.

Issa jekk il-ministru qed jgħid li din m'hijiex imniżżla fil-liġi, iqum u jgħid hekk imma mhux se jqum għax hu avukat ta' l-affari tiegħu.

X'ġara?

Din il-kawża suppost ġiet diferita imma kollox baqa' għaddej qisu ma ġara xejn, Sur President.

Hawnhekk għandi l-prime note tal-kawża, xehed bil-ġurament il-pulizja, xehed bil-ġurament pulizija ieħor, xehed bil-ġurament is-Sur Nicolai Magrin u l-persuna li weġġgħet ma tatx ix-xhieda tagħha meta l-kawża suppost kellha tiġi diferita sabiex isibuh u jressquh il-qorti.

Jekk għandi żball dwar dan, iqum il- ministru u jgħid li għandi żball u li ma jmisshiex ġiet diferita.

Fil-fatt ma qamx.

(Interruzzjonijiet) Ħallik mill-maġistrat!

L-atti ngħataw lill- Avukat Ġenerali u m'appellawx fuq raġunijiet tekniċi.

Hekk qalu fl- istqarrija li ħarġet 20 minuta qabel ma ltaqa' l-Parlament.

X'iridu jgħidu biha?

Hemmhekk kellu każ biex jappella u dan għaliex f'każ privat li kelli jien – ma nsemmix il-każ għax għad m'għandhiex permess tal- klijent tiegħi għax kieku nsemmih ma jmurx xi ħadd jgħid li mhux veru - persuna tajret persuna oħra u l-qorti ċaħdet lill-pulizija d-dritt li ttella' lill-pulizija bħala xhud - ma kienx xhud okulari imma kien biss xhud ta' rapport – minkejja li l-ispettur tal-pulizja wera lill-qorti li hu pprova jinnotifika u kellu riferta ħażina u f'dan il-każ l-Avukat Ġenerali appella!

Morna quddiem il-qorti ta' l-appell u rebħuha u l-każ reġa' ġie rimess biex jerġa' jinstema' quddiem il-maġistrat li ma ħalliehx.

Allura jiena nistaqsi: Kif fil-każ li semmejt jien l-Avukat Ġenerali appella u fil- fatt kellu raġun jappella għax il-qorti ta' l-appell laqgħet it-talba tiegħu u f'dan il-każ l-ieħor l-Avukat Ġenerali m'appellax?

Kif il- Kummissarju tal-Pulizija fl-istqarrija tiegħu, li saret 20 minuta qabel ma ltaqa' dan il-Parlament, qalilna li minħabba raġunijiet tekniċi, dan m'appellax.

Dawn x'kummiedji huma?!

Issa l-każ waqaf fl-24 ta' Ottubru u għalhekk għadda aktar minn xahar.

Dan ma jaqax taħt każ ta' ne bis in idem – għal min qed jismagħna u ma jifhimx, dan ifisser li l-istess persuna ma tistax tiġi akkużata bl-istess reat darbtejn – għax hemm differenza ta' 12- il siegħa bejn il-ħin indikat fl-akkuża u l-ħin meta verament ġara l- inċident u għalhekk hemm lok li jerġa' jitressaq il-każ u hemm proprju sentenzi tal-qorti f'dan is-sens.

(Interuzzjonijiet) Dażgur li naqblu!

Imissna qbilna mill-ewwel u mhux għadda aktar minn xahar!

Meta ħarġu l- istqarrija biex jgħidu li se jagħmlu hekk?

Wara li l-Ħadd li għadda deher rapport fil-"Malta Today" u wara li jiena ħriġt stqarrija l-għada li ħadd ma weġibha.

Jiena ma noħroġx l-istqarrijiet biex iweġibni l-Kummissarju tal- Pulizija imma biex iweġibni l-gvern, Sur President.

Il-Kummissarju tal- Pulizija jista' joħroġ stqarrijiet kemm irid imma l-gvern irid iwieġeb ukoll.

(Interruzzjonijiet) Dan ma kienx missier ta' xi impjegat tal-partit Nazzjonalista!

Kieku l-vittma kien xi ħadd qrib tagħkom kieku ħoll xagħrek u ġib iż-żejt!

(Interruzzjonijiet) Iva, kumplott!

Sur President, il-bieraħ stess għamilt mistoqsija parlamentari fejn tlabt lill-ministru biex jgħidli għaliex għadhom ma bdewx proċeduri kriminali fil- konfront ta' din il-persuna u biex jgħidilna meta se jibdew u jekk mhux se jibdew jgħidli għaliex.

Naħseb li din il-mistoqsija rċeviha l-ministru jew forsi ma jafx biha wkoll bħall-kuntratt ta' l-Imnieħru?

Kumbinazzjoni 20 minuta qabel ma ltaqa' dan il-Parlament illejla - għandi l-ħin eżatt għax bagħtuhieli, 28 ta' Novembru 2006 17.40 p.m. u aktar tard se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra wkoll - il-Kummissarju tal-Pulizija qalilna hekk:

"B'riferenza għall-istqarrija maħruġa mill-Onor.

Gavin Gulia dwar il- każ tas-Sur Nicolai Magrin, għandu jingħad ..."

- ħa naqrawha ħalli ma noqogħdux nistennew il-gazzetti għada jew in-NET Television illejla -

"... illi fil-każ imsemmi, il-Pulizija pproċediet quddiem il-qorti kontra s-Sur Magrin u ċ-ċitazzjoni ħarġet fl-4 ta' Lulju 2006 bil-każ ikun appuntat għas-smigħ nhar l-24 ta' Ottubru 2006.

Ġara pero` li waqt is-smigħ tal-kawża, tqajmet l-eċċezzjoni illi filwaqt li l- inċident kien seħħ fit-8.15 p.m., fuq iċ-ċitazzjoni il-ħin kien indikat fit-8.15 a.m. Kif ġie ssolevat dan il-punt, l-uffiċjal prosekutur kien talab il-qorti għall-korrezzjoni tal-ħin ..."

- fuq il-prime note ma tidhirx imma ejja nassumu li hu hekk - "...pero` stante li l-każ kien fl-istadju tal-provi tad-difiża, din it-talba ma ġietx milqugħa." .

Kieku l-kawża ġiet diferita u konna nisimgħu lis-Sur Cuschieri, kieku kien ikollna ċans li nirranġawha fl-istadju tal-provi tad-difiża u l-Ministru Tonio Borg bħala avukat dawn l-affarijiet jafhom!

Issa lill-maġistrat se jattakkaw għax għamlilhom proċess ġudizzjarju.

Fl-istqarrija jkompli jingħad:

"Minħabba f'hekk, is-Sur Magrin ġie liberat.

Għandu jingħad ukoll li l- vittma, cioe` s-Sur Cuschieri, ma kienx ġie notifikat għal din is- seduta, stante illi meta l-Pulizija kienet marret tqassam it-taħrika fir-residenza tiegħu, f'erba' okkażjonijiet, ma kien hemm ebda risposta.".

Pero' l-Kummissarju tal-Pulizija ma qalx li ma talbux li l-kawża tiġi diferita minkejja li l-ispettur esebixxa r-riferta li kien qed jipprova jinnotifika.

Din hija ħaġa normali elimentari u jafha kemm il-Ministru u kif ukoll is-Segretarju Parlamentari.

L-istqarrija li ħarġet 20 minuta qabel ma iltaqa' dan il-Parlament, tkompli tgħid hekk:

"Wara s-seduta ta' l-24 ta' Ottubru 2006, il-Pulizija rreġistrat nota ta' appell minn din is-sentenza pero` fuq punti tekniċi, ma kienx hemm lok ta' appell.".

M'hu veru xejn li ma kienx hemm lok ta' appell, Sur President!

L-Avukat Ġenerali f'każ tiegħi appella u rebaħha u dan preċedenti għal dan il-każ!

"Mill-indaġini li saret, sar magħruf li għalkemm fil-kopja ta' l- akkuża li ntbagħtet mis-surġent li investiga l-inċident fl-uffiċċju prinċipali taċ-ċitazzjonijiet fil-kwartieri ġenerali tal-Pulizija, minn fejn ikunu proċessati ċ-ċitazzjonijiet, il-ħin kien indikat korrett - ċioe` fit-8.15 p.m. meta ċ-ċitazzjoni ġiet miktuba - il- kuntistabbli mara li traskriviet l-akkuża, bi żvista, il-ħin tniżżel bħala 8.15 a.m. Minkejja dan il-Pulizija ..."

- din kemm hi sabiħa –

"... se tkompli bil-proċeduri quddiem il-qorti kontra s-Sur Magrin billi terġa' tiġi servuta ċitazzjoni oħra bil-ħin korrett.".

U l-Ministru qed iċapċpilhom!

Dan imissu qalli li minkejja dan, il-Pulizija kompliet bil-proċeduri u diġa` ħarġet quddiem il-qorti kontra s-Sur Magrin billi diġa` ġiet servuta ċitazzjoni!

Għad iridu joħorġuha din u se joħorġuha aktar minn xahar wara għas-sempliċi raġuni li ħriġna l- istqarrijiet aħna u l-każ ġie żvelat fil-media, għax kieku ma sarx hekk, ma kien jiġri assolutament xejn u konna nibqgħu mingħajr appell, Sur President!

Din hija xi ħaġa tal-mistħija!

Ara fil-każ ta' l-impjegat tal- partit Laburista, il-Pulizija m'għamlux żbalji.

Ġabuha mill-qiegħ u għamluha fil-veru sens tal-kelma perfetta pero` fil-każ tas-Sur Magrin, rajna ħafna żbalji, wieħed wara l-ieħor u issa għax aħna ħriġna u żvelajna l-każ, f'daqqa waħda qegħdin jgħidulna li se tiġi servuta ċitazzjoni oħra bil-ħin korrett u dan wara xahar!

X'jibqa' x'tgħid hawnhekk, Sur President?

Tibqa' miblugħ b'dawn l-affarijiet pero` naturalment għall-gvern ma ġara xejn.

Qalulna li se jerġgħu joħorġu ċ-ċitazzjoni mill-ġdid u li lis- Sur Cuschieri se jipprovaw jinnotifikawh.

X'se jagħmlu jekk jerġgħu ma jsibuhx?

Se jibqgħu għaddejjin jew jiddeferu l-kawża sakemm isibuh?

Se jerġa' jsir l-istess żball?

Sur President, qabel nagħlaq se nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d-dokumenti li semmejt fl-intervent tiegħi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ordni għan-Notifika ta' Taħrika lil Giuseppe Cuschieri u kopja ta' taħrika ta' xhud lill-istess persuna u kopja tal-verbal tal- qorti b'riferenza għall-kawża "Il-Pulizija vs Nicolai Magrin" (Każ Nru 18);

Kopja ta' sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, il-Pulizija (S M Louise Grech) vs Nicolai Magrin, datata 24 ta' Ottubru 2006; u

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa mill-Kwartieri tal-Pulizija b'riferenza għall-istqarrija maħruġa mill-Onor.

Gavin Gulia dwar il- każ tas-Sur N. Magrin datata 28 ta' Novembru 2006.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, quddiemna għandna Abbozz ta' Liġi li huwa importanti ħafna għax qed jitkellem dwar il-ġustizzja amministrattiva ta' pajjiżna.

Fil-fatt fl-għanijiet ta' l-abbozz stess insibu li dan:

"L-Att huwa intiż sabiex jiġu introdotti proċeduri uniformi għat- tribunali amministrattivi u sabiex jiġi introdott il-kunċett tat- tribunal tar-reviżjoni amministrattiva bil-funzjonijiet rispettivi tiegħu.".

Sur President, minkejja li s-sistema legali tal-kamp amministrattiv tmur lura għal diversi snin - anke 200 sena kif qalilna s-Segretarju Parlamentari l-bieraħ - jiena nazzarda ngħid li f'dan il-kamp m'aħniex daqshekk stabbli.

Qed ngħid dan għaliex sfortunatament, fil-kors tal-liġi, dan is-suġġett tant importanti jiġi tackled b'mod superfiċjali ħafna, u l- isfortuna hija li fil-kamp legali, dawk li jipprattikaw din il-linja u li verament jafu x'inhuma jagħmlu, huma verament ftit.

Din hija ħasra kbira għaliex ilkoll kemm aħna niltaqgħu ma' diversi problemi amministrattivi fejn kemm-il darba jittieħdu deċiżjonijiet fil-konfront taċ-ċittadini li nħossu li ma jkunux ekwi u ġusti u jkollna ċertu diffikulta' sabiex niddefenduhom minħabba nuqqas ta' għarfien tas-suġġett kif ukoll minħabba diversi strutturi li għandek sparpaljati 'l hemm u 'l hawn.

Il-konċett ta' entita' ta' ġurisdizzjoni ta' reviżjoni ta' dawn l-atti huwa pass utli ħafna u nittama li nagħrfu nħaddmuh tajjeb biex ovvjament nilħqu l-għanijiet ta' dan l-abbozz.

Biex inkun preċiża, se nirriferi għal dak li qal l-Onor.

Farrugia l-bieraħ u li għadu kemm semma l-Onor.

Gulia qabli u ngħid li, fl-opinjoni tagħna, kieku minflok tribunal, din l-entita' tkun qorti, l-għanijiet ta' din il-liġi jiġu milħuqa b'mod aktar adegwat.

Sur President, l-intervent tiegħi llum se jkun iffokat fuq l-analiżi li għamilt ta' dan l-Att u se nitlob lin-naħa l-oħra biex jispjegaw xi punti u diffikultajiet li jien iltqajt magħhom waqt li kont qed naqra dan l-abbozz.

L-ewwel u qabel kollox nixtieq nagħmel riferenza għal ċerti kliem li wieħed jiltaqa' magħhom fl-abbozz bħal "imparzjalita'", "indipendenza", "il- prinċipji tal-ġustizzja naturali" u anke jingħad li il-President u l- assistenti ma jkunu taħt ebda direzzjoni jew kontroll ta' ħadd.

Sur President, dawn huma prinċipji fundamentali li pajjiż demokratiku bħal tagħna għandu jkollu f'kull organu ġudizzjarju jew kważi ġudizzjarju; jiġifieri kull organu ġudizzjarju jew kważi ġudizzjarju għandu jkun indipendenti, imparzjali u jimxi fuq il-prinċipji tal-ġustizzja naturali.

Allaħares ma jkunx hekk!

F'liġijiet oħrajn, dan l-elenku ta' prinċipji mhux normali li nsibuhom, pero' ma jfissirx li mhumiex applikabbli għat-tribunali, entitajiet u korpi ġudizzjarji jew kważi ġudizzjarji oħrajn.

F'sistema bħal tagħna fejn nippriedkaw li dawn il-prinċipji legali huma sagrosanti, il-fatt li f'liġijiet oħra ma jissemmewx, ċertament ma jfissirx li m'għandhomx jiġu osservati.

Issa jekk il-gvern qed jippretendi li jiggarantixxi u jissalvagwarda dawn il-prinċipji sempliċement billi jsemmuhom f'dan l- abbozz, allura l-gvern għandu jagħti kont ta' dan.

Li qed jinkwetani hu li jekk se nsemmu dawn il-prinċipji f'din il-liġi, allura naħseb li għandna ninkluduhom f'liġijiet oħrajn u dan għaliex jekk ma nagħmlux hekk, jistgħu jinħolqu xi problemi ta' interpretazzjoni bejn din il-liġi u liġijiet oħrajn; problemi li ċertament ħadd ma jixtieq li jirrikorru.

Subklawsola (3) ta' klawsola 7 tjidher li qed tinkorpora fiha l-judicial review kif aħna mdorrijin biha u f'subklawsola (4) ta' l-istess klawsola qed jingħad li qabel ma wieħed jirrikorri għar-rimedju quddiem dan it- tribunal il-ġdid, iridu jiġu eżawriti r-rimedji l-oħra kollha.

Din normalment insibuha fil-kontest ta' proċeduri quddiem il-qorti Ewropea jew qrati internazzjonali oħra u naħseb li f'dan il-kontest, din ta' l- exhaustion tal-local remedies tagħmel sens pero' kif qiegħda f'dan il- kontest ta' tribunal lokali, naħseb li għandha tiġi ċċarata għax għallinqas kif fhimtha jien, aktar se tkun qed toħloq inkonvenjent lil dak li jkun u aktar qed tagħlaq il-bibien liċ-ċittadin li jkun qed ifittex li jieħu r- rimedju.

Sur President, dwar il-ħatra tal-President tat-Tribunal tar-Reviżjoni, din tkellem b'mod eżawrenti fuqha l-Onor.

Farrugia u mhux se noqgħod nidħol fuqha pero' xtaqt nirrimarka dwar subklawsola (2) ta' klawsola 8 fejn qed jingħad li jista' jinħatar aktar minn president wieħed u fi klawsola 9 fejn qed jingħad li jista' jkun hemm sezzjonijiet fit-tribunal stess skond il- kategorija tal-każi.

Jiġifieri qed jiġi kkontemplat li tribunal jiġi maqsum f'sezzjonijiet diversi?

Normalment fil-qrati tagħna tali assenjazzjonijiet - jekk imħallef jew maġistrat huwiex se jippresjedu tip ta' qorti jew oħra - isiru mill-Prim Imħallef.

Hawnhekk jidher li din l- assenjazzjoni se ssir mill-President ta' Malta fuq il-parir tal-Prim Ministru.

Fil-fatt, jekk wieħed joqgħod jara jara ftit l-abbozz, jidher li kollox se jsir b'mod li l-Prim Ministru se jkollu ħafna pariri x'jagħti u dan meta at the end of the day, il-proċeduri in kwestjoni huma kontra l- gvern stess.

Jiena naħseb li meta qegħdin insemmu l-prinċipju tal-ġustizzja naturali, f'dan il-kontest huma applikabbli ħafna.

Bir-rispett kollu lejn kulħadd, naħseb li jistgħu jinqalgħu xi problemi għax jista' jagħti lok fejn il-President ta' dan it-tribunal jiġi assenjat skond kif jidhirlu l- Prim Ministru fuq każi kontra l-gvern u allura l-imparzjalita' u l- indipendenza jakkwistaw dimensjoni oħra u b'hekk jista' faċilment javvera ruħu dak li tkellem u widdibna dwaru l-Prim Imħallef fil-bidu tas-sena forensika, liema diskors semmieh proprju l-bieraħ l-Onor.

Farrugia.

Qed jingħad ukoll li l-President, again fuq parir tal-Prim Ministru, jista' jittrasferixxi president ta' tribunal minn sezzjoni għall-oħra u naħseb li din is-subklawsola qed tikkontempla sitwazzjoni fejn qisna qed nilagħbu bil- boċċi fejn skond il-konvenjenza tal-mument u skond kif jixtieq il-Prim Ministru, dan jista' jittrasferixxi president ta' tribunal minn sezzjoni għall-oħra.

Sur President, naħseb li dan jista' jagħti lok għal manuvri diskrezzjonali u jekk wieħed jibda jissuspetta ħażin f'dan l-istadju minħabba dawn it-tip ta' provvedimenti, ħadd ma jagħtih tort.

L-istess qed jingħad għall-assistenti tal-president tat-tribunal.

Per eżempju, fi klawsola 10 li tipprovdi għal dawn l-assistenti tal-president, ma nsibu xejn li b'mod oġġettiv jista' jikkwalifika min jista' joqgħod bħala assistent.

Kulma jingħad huwa li dawn jagħżilhom il-Prim Ministru skond id- diskrezzjoni tiegħu u li għandhom ikollhom esperjenza preċedenti u kwalifiki speċjali f'xi qasam partikolari ta' ħila.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn huma kriterji soġġettivi wisq u jistgħu jagħtu lok għal diskrezzjoni żejda li ma naħsibx li hija f'lokha, aktar u aktar meta wieħed iqis l- involviment tal-proċeduri fid-diversi għażliet li qed niltaqgħu magħhom f'dan l-abbozz.

Sur President, lanqas huwa ċar x'se jkun ir-rwol tagħhom dawn l-assistenti.

Per eżempju, għalkemm skond dan l-abbozz qed jingħad li l-president tat-tribunal għandu jkun assistit minn żewġ assistenti, jiġifieri skond id-diċitura tal-liġi din l-assistenza hija mandatorja, meta mbagħad niġu għall-konsultazzjoni tagħhom mill-president, din tidher li tiddependi fuq il-president innifsu, jiġifieri jekk jikkonsultax magħhom jew le, qegħda fid-diskrezzjoni tal-president tat-tribunal.

Apparti dan, qed jingħad ukoll li kemm-il darba ssir il-konsultazzjoni, il- president tat-tribunal mhux marbut li joqgħod fuq il-parir ta' l-assistent tiegħu.

Din bejn wieħed u ieħor hija l-pożizzjoni tal-periti tekniċi u legali li nużaw fil-qrati tagħna bid-differenza li l-periti tekniċi u legali fil-qrati tagħna ma joqogħdux fit-tribunal.

Minħabba dan kollu, jiena naħseb li hemm bżonn jiġi ċċarat r-rwol ta' dawn l-assistenti.

Hawnhekk qed jingħad ukoll li jista' jsir l-elenku ta' dawn in-nies u jiena ngħid li dan l-elenku għandu jsir biex għallinqas dak li jkun ikun jaf minn qabel x'tip ta' nies qed jirreferi għalihom il-Prim Ministru.

Wieħed dejjem jispera li l-lista ma tkunx xi waħda ridotta ħalli f'każ ta' rikuża jkollna fuq min induru.

Sur President, nerġa' nirriferi għal klawsola 8 fejn qed nitkellmu dwar il- ħatra ta' president li jokkupa jew kien jokkupa kariga ta' mħallef jew maġistrat.

Issa f'każ ta' mħallef jew maġistrat li fil-preżent qed jaħdem fil-qrati tagħna u jintgħażel bħala president ta' dan it-tribunal, dan ix- xogħol se jkun over and above dak li diġa' għandu?

Jew dan se jinqala' minn fejn qiegħed biex jagħmel dan ix-xogħol il-ġdid?

Fi klawsola 16 jissemmew id-drittijiet li għad iridu jiġu stabbiliti u hawnhekk nispera li fejn jidħlu il-flejjes li l-poplu jrid iħallas, il-ministru jżomm f'moħħu li l- kriterju l-aktar importanti huwa dak tal-mezzi finanzjarji ta' dak li jkun.

Hu importanti, Sur President, li kulħadd ikollu aċċess għas-sistema ġudizzjarja, indipendentement mill-mezzi li jkollu.

Veru li qed jinżamm id- dritt għall-benefiċċju ta' l-għajnuna legali, pero' għandek faxxa ta' nies li għalkemm ma jikkwalifikawx għall-għajnuna legali, xorta mhumiex f'sitwazzjoni finanzjarja daqshekk tajba li jaffordjaw iħallsu spejjeż ġudizzjarji li ma jkunux raġjonevoli.

Għalhekk nappella lill-gvern sabiex ma jkunx hu li jċaħħad lil dawn in-nies mill-aċċess għall-ġustizzja.

Sur President, fl-istess klawsola qed jingħad ukoll li għad trid tiġi stabbilita l-proċedura ta' l-appelli mid-deċiżjonijiet tat-tribunal, kif ukoll għad irid jiġu stabbiliti l-formoli li għandhom jintużaw.

L-isfortuna hija li ħafna drabi meta jkollna liġi ġdida u tibda titħaddem, jirriżultaw problemi prattiċi li jaqilgħu ċertu intoppi lil dak li jkun.

Dan ovvjament ikun jindika li ma jkunx sar xogħol preparatorju bil-għaqal biżżejjed u allura nappella li qabel ma jidħol fis-seħħ dan l-abbozz, dawn l-affarijiet li għad irid jiġu in place, jiġu in place kemm jista' jkun malajr ħalli nkunu lħaqna drajnihom u meta niġu biex inħaddmuhom, inkunu diġa' familjari magħhom.

Xi ħaġa oħra li naħseb li għandha tiġi ċċarata għaliex onestament ma fhimthiex, Sur President, hija s-subklawsola (1) ta' klawsola 7 u ta' klawsola 24.

Issa fl-ewwel wieħed qed jingħad li:

"It-tribunal ikun ukoll kompetenti li jiddeċiedi tilwimiet li jiġu riferuti lilu kemm-il darba ma jkunx hemm qorti jew tribunal amministrattiv ieħor li jkun diġa' qed jieħu konjizzjoni ta' dik it- tilwima.".

Filwaqt li f'subklawsola (1) ta' klawsola 24 jingħad li :

"Mad-dħul fis-seħħ tat-Taqsimiet III u IV ta' dan l-Att, il-proċeduri kollha pendenti quddiem dawk il-persuni, korpi jew tribunali amministrattivi li kienu kompetenti qabel id-dħul fis-seħħ ta' l- artikolu 25, għandhom jiġu assenjati lit-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva.".

Sur President, hawnhekk għandek żewġ klawsoli li, dejjem kif qed narahom jien, qishom qed jikkontradixxu lilhom infushom għaliex f'waħda qed jingħad li jekk ikun hemm diġa' proċeduri għaddejjin, dawk jibqgħu hemmhekk u fl- oħra qed jingħad li minkejja li jkunu pendenti, dawn xorta waħda jiġu assenjati lit-tribunal amministrattiv.

Naħseb li hemm bżonn li din is- sitwazzjoni tiġi ċċarata.

Punt ieħor li xtaqt insemmi jirrigwarda subklawsola (1) ta' klawsola 11.

Din il-klawsola tipprovdi li t-tribunal li qed nitkellmu dwaru għandu jżomm seduti kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex u dan f'intervalli regolari li l- president ikun jidhirlu meħtieġa biex iħaffef ix-xogħol.

Ċertament li jiena nieħu gost kull meta jissemma Għawdex anke għaliex f'Għawdex għandna nuqqas kbir għall-aċċess ta' ġustizzja u ħafna tribunali u entitajiet oħra li normalment issib f'Malta, f'Għawdex m'għandniex u allura persuna Għawdxija li trid tiġġieled għad-drittijiet tagħha, trid toqgħod tinżel Malta bl- inkonvenjent kollu li dan iġib miegħu.

Fl-abbozz mhux ċar jekk hux qed jinħoloq tribunal ġo Għawdex jew jekk it-tribunal normalment sedenti Malta hux se jagħmel xi seduti f'Għawdex pero' naħseb hemm bżonn li jsir ċertu xogħol preparatorju.

Qed ngħid dan għaliex, per eżempju, fil-każ ta' meta daħlu l-arbitraġġi mandatorji, on the day li daħal fis-seħħ dak l-Att, kienu ġew rappreżentanti taċ-ċentru ta' l-arbitraġġ biex naraw kif se naħdmu.

Hawnhekk nixtieq nirringrazzjahom ta' kemm ħadu paċenzja bina u ta' kemm ikkoperaw magħna biex jiffaċċilitawlna l-ħajja, pero' jiena kont nippretendi li dan ix-xogħol isir qabel ħalli meta tidħol fis-seħħ il-liġi, inkunu diġa' familjari mal-proċedura li rridu naħdmu biha.

Qed ngħid dan biex ma jerġax jiġri l-istess meta tidħol fis-seħħ din il-liġi.

Ovvjament jekk se jsir tribunal f'Għawdex tant l-aħjar pero' nispera li l-Ministru jew is-Segretarju Parlamentari jkun f'pożizzjoni li jiċċaraha din.

Sur President, la qed nitkellem fuq Għawdex u fuq il-ġustizzja, nixtieq ngħid kelma dwar il-qrati t'Għawdex.

Minkejja li f'dawn il-qrati għandna ambjent li għandu ċertu karatteristiċi, aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed jirriżulta li qed isir inkonvenjenti għar-raġuni li mhuwiex aċċessibbli għal persuni anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali.

Apparti minn hekk, għandna problemi ta' nuqqas ta' staff u minkejja li minn mistoqsija parlamentari għal oħra, ir-risposta dejjem tkun li l-istaff se jiżdied, l- istaff mhux qed jiżdied u l-load li għandhom dawn il-ħaddiema fil-qrati t'Għawdex qed dejjem tikber.

Dawn in-nies they go out of their way biex jgħinnuna u huma ġentili ħafna u litteralment jagħmlulna l-ilma jiżfen pero' mhuwiex fair li l-gvern ikompli jwebbes rasu li ma jridx iżid l- istaff minħabba raġunijiet diversi li jiena ma nistax nifhimhom.

Naħseb li it is about time li l-istaff jiżdied, Sur President.

Apparti minn hekk, qed inħossu l-bżonn ukoll li tiżdied s-sigurta' fil- qorti t'Għawdex għax filwaqt li meta tipprova tidħol fil-qorti ta' Malta, qisek dieħla fid-departures section ta' l-airport, fil-qorti t'Għawdex jidħol kulħadd u jekk xi ħadd irid jidħol b'xi ħaġa fil-basket, jista' jagħmel dan faċilment u mhux l-ewwel darba li nqala' xi inċident bejn xi partijiet tal-kawża u kellhom jintervjenu l-pulizija.

Ovvjament inċidenti bħal dawn jindikaw li hemm bżonn ta' aktar sigurta' fil-premises tal-qrati Għawdxin.

Nixtieq ukoll niġbed l-attenzjoni dwar in-nuqqas ta' spazju li għandna.

Fil-qrati Maltin, jekk l-avukati iridu jagħmlu seduta ma' l- assistent ġudizzjarju jew mal-periti legali, dawn għandhom l-cubicles u jistgħu jagħmlu s-seduti fil-privatezza kollha pero' f'Għawdex, dan irid isir f'kamra żgħira li xi żmien ilu kienet tintuża bħala store u qed nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn ġieli f'kamra waħda fuq l-istess mejda jkollna żewġ seduti għaddejjin u dan żgur mhuwiex ambjent adegwat fejn wieħed ikun jista' jagħmel xogħlu sew.

Sur President, nagħlaq l-intervent tiegħi billi nirritorna lura għall- abbozz li qed niddiskutu llum.

Jien sinċerament nispera li dan l-abbozz ikun ta' ġid għall-poplu tagħna u li l-ispirtu warajh ikun ġenwinament favur il-ġid tal-poplu u mhux xi manuvra artikolata u ntiża sabiex il-gvern b'xi mod jew ieħor jikkontrolla jew jiddetermina l-mod ta' kif iċ-ċittadin jipprova jieħu r-rimedju spettanti lilu skond il-liġi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, il-kollega tiegħi l-Onor.

Caruana, waqt li kienet qed titkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi, semmiet lil Għawdex u aktar 'il quddiem nixtieq ngħaddi kumment żgħir fuq Għawdex pero' l- ewwelnett nixtieq ngħid li ħadt gost li l-Onor.

Caruana kkonċentrat fuq dan l-abbozz u tat kontribut serju ħafna billi eżaminatu u qajmet diversi kwestjonijiet.

Nittama li issa l- Ministru u s-Segretarju Parlamentari jagħtu widen għal dak li qalet għaliex ħadd ma jista' jgħid li dan kien diskors għall-gallarija, anzi kien diskors sensat ħafna.

Il-kwestjoni ta' l-administrative review tribunal tfakkarni f'parti storika f'pajjiżna, preċiżament fis-sena 1980, meta kienet inqalgħet il-kwestjoni fuq il-poter li għandhom il-qrati fuq l-amministrazzjoni.

Jien niftakar u ngħidu bħala fatt li fuq l-iskorta ta' dak li kien jgħallem il-Professur Wallace Gulia fl-Universita', jiena kont entużjast li jkollna t-tribunal amministrattiv ġewwa pajjiżna.

Waħda mill-aħjar sistemi li naf bihom dwar kif jiġi maħtur it-tribunal - kont nemmen hekk dak iż-żmien u għadni nemmen hekk sal-lum – hija s-sistema Franċiża.

F'dawk iż-żmenijiet, allavolja kont Ministru tal-Ġustizzja bl-ideat tiegħi, kien hemm diversi kurrenti ta' ħsebijiet u fosthom kien hemm il-kurrent li kważi the administration can do no wrong - illum prattikament l-istess għadna, ħalli ma noqogħdux naħsbu li ta' dak iż-żmien kienu ħżiena u tal-lum huwa verġni - u sussegwentement kienet saret emenda fuq il-kwestjoni ta' l-ultra vires.

B'din l-emenda, l-imħallfin fil-qrati ordinarji setgħu jagħmlu review skond id-definizzjoni li kienu taw il-House of Lords ta' xi tfisser ultra vires.

Wara dak iż-żmien, saret l-emenda 469A tal-Kodiċi ta' Proċedura u dwar dan kienu indaqqu ħafna trumbetti, Sur President, għax kien ingħad li din tat liċ-ċittadin id-dritt ta' review fuq l-administrative discretion u l- administrative decisions billi tat lill-qrati il-poter li jeżaminaw dawn id- deċiżjonijiet.

Fil-fatt din kienet tagħti minn naħa u tieħu lura min-naħa l- oħra.

Dik l-emenda ninterpretaha bħala klawsola ta' ġurisdizzjoni imma ma toħloqx is-sistema ta' administrative review.

Jekk wieħed iħares lejn din l- emenda fil-Kodiċi ta' Proċedura, isib li għandek il-poter tal-qorti li tiġġudika, hemm xi elementi ta' rimedji imma fil-fatt hemm ukoll limitazzjoni tal-ġurisdizzjoni f'ċerti każijiet.

Din tgħidlek li għandha ġurisdizzjoni li tiddeċiedi u li tista' tagħti r-rimedju f'ċerti każijiet imma m'hemm l-ebda sistema in place.

Strettament din l-emenda tagħti l- poter li jkun hemm il-judicial review imma ma tgħidx li għandha tintuża s- sistema ta' judicial review.

Sur President, jiena jiddispjaċini li l-Professur Wallace Gulia miet għax kieku kien jista' jixhed li dak iż-żmien kont inkarigajtu biex jipprova jagħmel il-Kodiċi amministrattiv.

Ovvjament ma nistax nikkritika l-idea wara dan it-tribunal ta' reviżjoni amministrattiva pero' se nkompli fuq dak li qalet l-Onor.

Justyne Caruana.

U se nibda billi nikkritika mill- ewwel it-tieni parti tal-liġi fejn daħħalna l-konċett ta' administrative tribunal għax jien kont nippreferi li dak li hemm fid-definition, fejn jissemmew il-principles of good administrative behaviour, ikunu fit-tieni parti ta' l-abbozz.

Dan qed ngħidu għaliex jekk wieħed iħares lejn ix- schedule, isib li, per eżempju, ir-Rent Regulation Board huwa qorti u għandu l-istess poteri bħalma għandha l-qorti ordinarja, bis-seduti tiegħu u anke bid-dritt ta' l-appell.

Minkejja li jissejjaħ bord, dan hu strettament tribunal.

Allura fejn se jidħol ir-right of review quddiem dan it-tribunal?

Hawnhekk għandna clash, Sur President.

Fi klawsola 3 jingħad li:

"In their relations with the public, administrative tribunals shall respect and apply the principles of good administrative behaviour laid down in this Part of this Act.".

Pero' jiena ngħid li din il-klawsola għandha tkun hekk:

"In their relations with the public, the administration shall respect and apply the principles of good administrative behaviour laid down in this Part of this Act.".

Jiena qed ngħid dan għaliex meta niġu għall-parti fejn tittieħed deċiżjoni, irid ikun hemm ir-raġuni li hija sewwa u ilni nemmen f'din il-ħaġa minn meta kont ministru.

Kull file li kont napprova, ma kontx nikteb fuqu l- kelma agreed imma kont nagħti r-raġuni għaliex kont qed niddeċiedi hekk.

Niftakar li meta l-Ministru Joseph Cassar daħal warajja u ra l-files, qalli li minħabba r-raġunijiet li jiena ktibt fuq dawn il-files, hu kważi qabel mad-deċiżjonijiet tiegħi kollha barra xi waħda jew tnejn.

Jiena nemmen li għandha tingħata r-raġuni tad-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Mhux għax wieħed għandu poter jordna imma għandu jordna minħabba t-tali raġuni.

Jien qiegħed ngħid li huwa żbaljat li tapplika dawn il-prinċipji ta' nemo judex in causa sua u audi et alteram partem għall-bord tal-kera jew għall- bord tal-qbejjel u affarijiet oħra bħal dawn.

Dawn għandhom ikunu the principles of good administration, speċjalment fejn hemm id-diskrezzjoni.

Wieħed irid jara għaliex wieħed qed jeżerċita d-diskrezzjoni u taħt liema poter qed jeżerċitaha u dawn għandhom ikunu parti mid-deċiżjoni amministrattiva li tkun qed tittieħed.

Dan qed ngħidu għaliex hekk tagħmel sens ir-review..

Riċentement kont qed nara xi sentenzi tal-Qorti Ewropea fejn ikkritikat t-tribunali ta' ċerti pajjiżi għax ma kenux jagħtu r-raġunijiet tad-deċiżjonijiet tagħhom.

Fil-fatt kien hemm kwestjoni fuq il- liberta' proviżorja u l-pajjiż involut beda jgħid li dawk involuti għandhom dritt għal judicial review pero' l-Qorti Ewropea staqsiethom fuqhiex iriduhom jagħmlu judicial review jekk il-qorti lokali ma tatx ir-raġunijiet argumentati għaliex iddeċidiet kif iddeċidiet.

Dan qed ngħidu għax l-idea ta' review hija li wieħed jeżamina dak li jkun ġara, jara jekk il-liġi u l- fatti ġewx applikati sew u jekk id-deċiżjoni li ttieħdet hijiex ġusta jew le.

Allura l-ewwel parti, li għandha tkun the principles of good adminisrative behaviour, għandha tkun messaġġ għall-amministrazzjoni kollha, hi fejn hi, speċjalment fejn hemm kwestjonijiet ta' diskrezzjoni.

Ħalli nieħdu l- eżempju ta' l-ismall claims tribunal.

Dan huwa prattikament qorti, kif tista' tgħidlu mur audi et alteram partem u nemo iudex in causa propria jekk ikollok tribunal imparzjali u indipendenti?

Jekk għandi nsemmi l- minimum principles of good behaviour, f'din il-parti għandha tkun u lanqas jagħmel sens li ngħidu "administrative tribunals" biss għax jista' jkun individwu li jieħu d-deċiżjoni u hawn nirreferi għal-liġi antika tal- housing act.

Is-segretarju tad-djar fil-housing act kellu diskrezzjoni enormi u dak ma kienx tribunal.

Allura dan ma jkollux ir-rules of administrative behaviour?

Ma jkollux nemo iudex in causa propria u audi et alteram partem?

Sur President, dawnil-prinċipji jridu jkunu applikabbli għal kull min din il-liġi tagħtih xi diskrezzjoni li se jieħu deċiżjoni daparti ta' l-amministrazzjoni.

Hawnhekk mhux qiegħed nirreferi għal deċiżjonijiet taċ-ċajt bħal, per eżempju, kif wieħed joqgħod fil-kju pero' meta tittieħed deċiżjoni relevanti trid tingħata r-raġuni għaliex ittieħdet.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq kwestjoni oħra.

F'subklawsola (b) ta' klawsola 4 qed jingħad xi ħaġa li lili ma ddoqqli xejn.

Hawnhekk insibu li l-ministru jista':

"make such amendments, alterations, deletions, repeals, corrections, changes or other modifications to any primary or subsidiary law for the purpose of bringing such primary law or subsidiary law in conformity with the provisions of this Part of this Act and may from time to time update the list of administrative tribunals listed in the First Schedule.".

Sur President, bir-rispett kollu, imma din l-idea li niddelegaw lill- ministru il-poter li jkun jista' jemenda liġi li tkun għaddiet mill- Parlament mhijiex korretta.

Artiklu 77 tal-Kostituzzjoni tagħna jqiegħed il- poter leġislattiv f'din il-Kamra.

Jekk ikun hemm subsidiary legislation biex tatwa liġi li tkun għaddiet minn din il-Kamra, nifhimha imma ċertament mhux li jingħata l-poter li għada pitgħada ministru jista' jaqbad u jiddeċiedi li jaqta' xi tribunal mil-lista biex ħadd ma jindaħal x'jiġri fih għax kif qrajt, hawnhekk qed jingħad:

"and may, from time to time, update the list of tribunals.".

Meta tgħid "update", mhux neċessarjament qed iżżid imma tista' tnaqqas ukoll, Sur President!

Ħalli nagħti eżempju ftit tad-daħk: Jekk jiena ngħid li rrid nagħmel updating taċ-ċintorin, nista' nnaqqas jew inżid it- toqob skond kemm tkun kbira żaqqi, allura l-kelma "update" ma teskludix li fil-fatt il-lista titnaqqas fil-futur u allura jiena ngħid li din il-parti trid tiġi remodelled kompletament.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq l-administrative review tribunal.

Waħda mill-affarijiet importanti li jrid jiddeċiedi l-ministru - li f'din il-liġi mhux qiegħed naraha miktuba – hija jekk hux se nħallu artiklu 469A (Interruzzjonijiet) Dik irridu nagħmluha ċara.

(Interruzzjonijiet) Bir- rispett kollu lejk, dak li hu ċar fid-diskors tiegħek ma jfisser assolutament xejn.

Meta hawnhekk kien hawn Dr Giuseppe Maria Camilleri – Alla jaħfirlu – u kien qed jitkellem minn din in-naħa, kien qalilna li minkejja li fil-Parlament, il-Ministru Joe Cassar kien qallu li l- interpretazzjoni tal-liġi saret kif kien qed jippretendi Dr Giuseppe Maria Camilleri, meta dan mar fid-dipartimenti, qalulu li l-ministru jista' jgħid li jrid għax jekk il-liġi tgħid mod ieħor huma kienu se jimxu mal- liġi.

Dawn kienu marru għand l-Attorney General, dan interpretaha hekk u dawn fuq hekk imxew u mhux kif qal il-Ministru Joe Cassar.

Nixtieq li għad hawn membri tal-familja ta' Dr Giuseppe Maria Camilleri biex jgħidu jekk dan hux veru jew le u x'battikati kien ħa.

Dan qed ngħidu biex infiehem li dak li jgħid il-ministru hawnhekk jista' jservi ta' guideline biss u ma jorbotx.

Fil-fatt kien hemm sentenzi anke riċenti fil-qorti fejn minkejja l-wording ċar li ntuża, il-qorti iddeċidiet mod ieħor.

Aħseb u ara x'jiġri jekk xi ħaġa ma tiktibhiex fil-liġi għax tkun għidtha fil-Parlament!

Allura l-parir tiegħi hu li din nagħmluha ċara u jekk issa se jkun l-administrative review tribunal, taħt artiklu 469 irridu nagħmlu jurisdictional clause li hemm il-qorti ta' l-appell biex tismagħhom.

Dan jagħti l-poter biex il-qorti ta' l-appell tisma' dak l- appell.

Jew inkella din nistgħu nneħħuha għal kollox għax, per eżempju, din fiha li l-qrati jistgħu jirrevedu skond il-Kostituzzjoni.

Issa jekk il- Kostituzzjoni stess f'artikli 46 u 112 tgħidlek li tista' tieħu każ kontra l-gvern quddiem l-qorti kostituzzjonali, hemm bżonn li artiklu 469A jgħid li l-qrati għandhom jeżaminaw l-att skond il-Kostituzzjoni?

Għalfejn ngħiduha dik?

Dik trid ittir, Sur President.

Xtaqt ukoll niġbed l-attenzjoni tal-ministru għal subklawsola (2) ta' klawsola 7 li tgħid:

"The administrative review tribunal shall have no jurisdiction to review administrative acts of the public administration which allegedly contravene Chapter IV of the Constitution of Malta and the European Convention or such other human rights and fundamental freedoms...".

Sur President, bir-rispett kollu, filwaqt li wieħed jifhimha li fuq materji ta' human rights trid tmur quddiem il-qorti, pero' li fil-każijiet l-oħrajn qed jgħid li l-ewwel trid tmur quddiem it-tribunal amministrattiv, imur kontra l-Kostituzzjoni u se nispjega għalfejn.

Meta jkollok liġi li allegatament tmur kontra l-Kostituzzjoni, allura trid tmur quddiem il-qrati u tappella lill-qorti kostituzzjonali pero' kif qiegħda din il-liġi, l- ewwel trid tmur quddiem it-tribunal ta' reviżjoni amministrattiva u mbagħad minn hemm tmur il-qorti ta' l-appell.

Allura lill-ministru qed ngħidlu minn issa li dan il-paragrafu huwa kontra l-Kostituzzjoni.

Sur President, ngħaddi għal xi ħaġa oħra.

F'dan l-abbozz ta' liġi, b'differenza minn artiklu 469A, m'hemmx terminu ta' preskrizzjoni biex tressaq il-claim tiegħek waqt li għandu l-istess poteri fuq l-ultra vires eċċ. Jiena nifhem li dak it-terminu jrid jinbidel għax sitt xhur huma ftit wisq u nemmen li jekk tkun kwestjoni partikolari ta' review of an administrative act, għandu jkollu terminu ta' sena pero' mbagħad t-tribunal għandu jkun jista' jaħdem fuq każijiet anke sa ħames snin qabel meta d- deċiżjoni tkun se taffettwa prinċipju ta' general applicability u hawn se nagħti eżempju biex nispjega aħjar.

Jekk jiena nkun qiegħed nikkontesta deċiżjoni ta' review f'każ ta' housing – liġi li m'għadhiex teżisti suppost – li taffettwa lili, hemmhekk għandu jkolli ċans ta' sena biex nippreżenta l-fatti imma jekk jiena se nippreżenta xi punt li mhux se jolqot il-każ tiegħi biss – ngħidu aħna l-kwestjoni li s-Segretarju tad-Djar qed jirrekwiżizzjona djar li huma dekontrollati u dan huwa kontra l-liġi – imma se jistabbilixxi punt ġenerali, allura hemmhekk il-perjodu li fih it- tribunal ikollu poter jisimgħu irid jitwal għax hawnhekk irridu l-kontroll fuq l-amministrazzjoni.

Ma rridux nagħmlu bħalma ġara f'artiklu 469A fejn lil dak li jkun ngħidulu: L-ewwel trid teżawrixxi r-rimedji kollha u jkun hemm kemm Alla ħalaq rimedji u tispiċċa ma tasal qatt.

Allura din irridu nkunu definiti fuqha, Sur President.

F'dan l-abbozz m'hawn terminu filwaqt li f'artiklu 469A hemm terminu ta' sitt xhur minn mindu kien jaf jew seta' kien jaf u allura dik iġġib logħba oħra.

Dik trid tagħlaqha u tgħid li jekk ikun a principle of public importance, allura t-terminu għandu jkun ta' ħames snin.

Jiena mmur oltre' u ngħid li naraha stramba li tgħid li wieħed li kien maġistrat jew imħallef tagħtih il- ġurament għax qed jassumi funzjoni ġdida u mbagħad tgħidlu li l-aktar li jista' jdum huwa erba' snin.

Ma ninsewx li dawn in-nies ġeneralment ikollhom inqas esperjenza ta' kif taħdem l-amministrazzjoni, b'konsegwenza li dan jista' jibda każ u ma jispiċċahx għax ikun spiċċalu t-terminu.

Allura f'dak il-każ ma nkunux qed nilħqu l-iskop.

It-tieni nett, jien ma nippretendix li ġudikant li qiegħed in office u li ħalef skond il- Kostituzzjoni li jaqdi dmiru, tagħtih il-ġurament għax se jkun fit- tribunal.

Dik hija żbaljata u hawnhekk qed nitkellem fuq kwestjoni ta' drafting, pero' aktar fundamentali minn hekk hija l-kwestjoni ta' konċett ta' review.

X'irridu nagħmlu hawnhekk?

Sempliċi dikjaratorja?

Għallinqas f'artiklu 469A, kien hemm ir-rimedju ta' kompensazzjoni li kien limitat ħafna imma f'dan l-abbozz ta' liġi m'hawnx.

Waqt li għandna li t-tribunal jagħti d- deċiżjoni tiegħu, it is only a question of review.

Forsi l-aktar każ famuż u relevanti għal dan hu dak ta' l-ewwel elezzjoni ta' Bush meta Al Gore ħa lill-istat ta' Florida quddiem il-qrati u spiċċa quddiem il-qorti suprema Amerikana.

Meta din ġiet għall-kwestjoni tar-review, kienet sempliċement biex tara l-formalita' u ma kenitx qed tagħti rimedju.

Allura jekk verament irridu nagħmlu tribunal li jkollu ċerta saħħa, ma rridux nħalluh jagħmel dikjarazzjonijiet biss imma jrid jagħti r-rimedju.

Il-Qorti Ewropea, fil-każ Shannon Vs UK li kien fuq każ ta' refuġjati, kienet iddeċidiet li l-judicial review of administrative decisions ma jagħtix rimedju imma jeżamina biss jekk il-ministru applikax il-liġi kif suppost and that's all. Din ma tistax timponi l-kriterji tagħha minflok dawk ta' l- amministrazzjoni u jekk ma nagħmlux tribunal bis-saħħa li jagħti r- rimedju, allura se jkollna qisu ombudsman ieħor bla poteri ta' qorti.

Sur President, it-tribunal amministrattiv irid ikollu s-saħħa li jigdem filwaqt li r-rimedji f'din il-parti tal-liġi huma assolutament nieqsa, m'hemmx rimedji ħlief li jiddikjaraha nulla u bla effett.

Jien nippretendi li jekk se nagħmlu t-tribunal amministrattiv, l-amministrazzjoni trid tkun mġiegħla tattwa r-rimedju u se ngħid għaliex għax kultant nisma' ċerti affarijiet u nifferoċja.

Jien niftakar meta l-Qorti Kostituzzjonali kienet iddikjarat - ħalli ma ngħidx bid-dnubiet ta' ħaddieħor – li meta għandek post taħt ċerti kondizzjonijiet, id-direttur tar-reġistru pubbliku kien obbligat li jirreġistra d-dekontroll u d-dekontroll japplika u allura jiena kont bgħatt għad-direttur tar-reġistru pubbliku ta' dak iż-żmien, li kien qaddis, u kont għidtlu: Il-Qorti Kostituzzjonali tkellmet u inti obbligat li tobdiha għax qed jiġu n-nies u jgħiduli li mhux qed tirreġistra.

U niftakar li dan dar fuqi u qalli: Veru qalet hekk il-Qorti Kostituzzjonali u veru hekk għidtli inti, darba, darbtejn, pero' meta morna ħadna parir mingħand l-Avukat Ġenerali, dan qalilna li m'hemm xejn li jobbligani nirreġistra d-dekontroll.

Naħlef li qalli dan id-diskors, taħsbux li qed niċċajta!

Anzi l-instruction li tah l-Avukat Ġenerali kienet biex ma jirreġistrax!

Sur President, hemm sentenzi kostituzzjonali fejn, per eżempju, il-gvern ġie kkundannat iħallas danni morali - mhux xi kbar ħafna imma dawk huma – u hemmhekk jiena kont nippretendi li għandu jkun il-gvern stess li jgħid li ladarba hemm dik is-sentenza, se jaqbad u jħallas imma ma ġarax hekk u lill-gvern lanqas tista' tagħmillu mandat.

Hemm żewġ sentenzi kostituzzjonali li kont involut fihom jien - waħda minnhom fit-23 ta' Novembru 2004 u l-oħra fl-14 ta' Frar 2006 – fejn il-Qorti Kostituzzjonali kkundannat lill-gvern Malti biex iħallas ammont għad-danni u dan ħallashomx, Sur President.

Issa jiena nippretendi li l-ewwel wieħed li għandu josserva d-deċiżjonijiet tal-qrati għandu jkun il-gvern.

Issa hawnhekk se jkollna tribunal li jiddikjara l-affarijiet mingħajr ma jigdem u liġi mingħajr il-gidma m'hi liġi xejn.

La lill-gvern ma tistax tagħmillu mandat u lanqas tista' ġġiegħlu jesegwixxi s-sentenza, allura se niġu fl-istess pożizzjoni tat-tribunal ta' l-inġustizzji fejn dan jagħmel sentenzi twal u huwa optional jekk dawn jiġux esegwiti.

Huwa importanti li ċ-ċittadin jingħata rimedju!

Għalhekk fil-bidu għidt li m'għandniex nagħmluh b'mod li appell jiġi reviewed imma li jkollna administrative tribunal li jkollu l-poter li jiddeċiedi.

Ħalli nerġa' mmur għall-każijiet tal-housing u nieħu eżempju fejn is-segretarju tad-djar ikun abbuża mill- poter tiegħu jew għal xi raġuni jieħu deċiżjoni li legalment ma tgħoddx.

Hawnhekk jekk issir sempliċi review, jgħidulu li t-tali deċiżjoni hija nulla, dak iħassarha u xahar wara jerġa' jieħu l-istess deċiżjoni u nerġgħu nibdew mill-ġdid.

Allura jekk mhux se jkun hemm tribunal bis-saħħa li jagħti rimedju effettiv, se nibqgħu fejn qegħdin għax inutli li jkollna dikjarazzjonijiet biss.

Sur President, hawnhekk għandna l-istess liġi kkopjata minn artiklu 469A, cioe' li t-tribunal m'għandux il-poter li jidħol fil-liġijiet li japplikaw għall-amministrazzjoni.

Riċentement kien hemm żewġ sentenzi tal-qorti ta' l-appell fejn qalet li l-poter tal-qorti li tagħmel review jinkludi wkoll il-public administration u tellfithom għax qalet li kellhom sitt xhur żmien biex jagħmluhom.

Din ikkwotat il-liġi Franċiża - is-sentenzi kienu ta' waħda Tanti kontra l-permanent secretary u l-oħra ta' Nicholas Borg kontra l-permanent secretary ukoll – u qalet li dik taqa' taħt dik il-liġi u peress li nqabeż it-terminu ta' żmien ma kienx hemm lok ...

Jekk wieħed imur quddiem l-Ombudsman, dak ikun żmien mitluf għax jgħidlu li jmissu mar quddiem it-tribunal għar-review?

Ħaġa importanti dwar l-uffiċċju ta' l-Ombudsman u t-tribunal amministrattiv hi li naraw kif ix-xogħol li jsir min-naħa, ikun utilizzat min-naħa l-oħra.

Jekk l-Ombudsman jagħti r- rakkommandazzjoni tiegħu, dawk l-atti li jkun għamel iridu jkunu aċċessibbli u preliminari għal quddiem it-tribunal, ħalli t-tribunal - indipendenti u b'poteri - ikun jista' jeżaminahom u ma jkunx hemm ripetizzjoni; mhux wieħed jispiċċa jagħmel xi ħames xhur quddiem l- Ombudsman imbagħad irid jagħmel sitt xhur oħra quddiem it-tribunal għax kollox irid jerġa' jibda mir-radd tas-salib.

Sur President, ngħaddi issa biex nitkellem fuq il-kwestjoni tal-fees u hawnhekk ngħid li bħala Għawdxija, bħala avukat u bħala mara, l-Onor.

Justyne Caruana misset fil-laħam il-ħaj meta qalet li l-ġustizzja trid tkun aċċessibbli u inutli ngħidu li għandna s-sistema tal-legal aid.

Waħda mis- sistemi li taħdem - u nissuġġerixxi Ii teżaminaw din is-sistema anke f'oqsma oħra - hija dik tat-tribunal industrijali.

Dan m'għandux xi staff enormi imma l-mekkanizmu ta' kif jaħdem huwa tasjjeb ħafna.

Dawn jibagħtulek ix-xhieda bl-e-mail, jagħtuk id-differiment, iċemplu l-klijenti u javżawhom li tħassret seduta u l-appuntament verament jinżammu.

Issa dan kollu żgur li ma jinvolvix spejjeż esaġerati, Sur President.

Ċertament huwa tajjeb u huwa parti mid-demokrazija li jkollok watchdog fuq l-amministrazzjoni – u meta ngħid l-amministrazzjoni, mhux qiegħed ngħid għal xi ministru imma jista' jkun xi kap ta' dipartiment jew xi ħadd iżjed 'l isfel – pero' l-proċedura ma tistax tkun li biex xi ħadd jeħodha kontra l-amministrazzjoni, mar-radd tas-salib irid iħallas Lm306 dritt għar- reġistru, mingħajr ma ninkludu l-fee li jieħu l-avukat.

Allura jiena nittama li dawn il-fees ikunu aċċessibbli għal kulħadd speċjalment f'dan il- każ, fejn il-parti l-kbira tal-proċess se jsir bil-miktub u l-proċess ma jkunx b'dik is-solennita' kollha.

Waqt li għandha tiġi stabbilita proċedura, din trid tkun kemm jista' jkun sempliċi.

Qiegħed ngħid dan għaliex huwa importanti li bħalma hemm fil-bord tal-kera - u hawn qed nitkellem kontra l-interess tiegħi bħala avukat - wieħed ikun jista' japplika u jiddefendi l-każ tiegħu stess.

Jiena jidhirli li jekk nabbinaw l-esperjenza ta' kif tapplika għand l-Ombudsman u l-mod ta' kif tapplika għat-tribunal industrijali u nagħmlu xi ħaġa simili għal dan it-tribunal, il-parti proċedurali nistgħu nsolvuha.

Nagħlaq billi ngħid lis-Segretarju Parlamentari – u dan qed ngħidlu bis- serjeta' kollha – li jekk l-advisors tal-gvern jikkonvinċu lill-gvern biex jibqa' għaddej mingħajr ma jagħti kas ta' dan li qed ngħidu wara li ħlejna griżmejna nitkellmu, allura se jkollna clash.

U dak huwa żbaljat, Sur President, għax anke jiena kelli clash ma' l-advisors tal-gvern meta ma ridux jirreġistraw id-dekontrolli u dawn huma fatti li naħlifhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, nibda biex ngħid li din hija liġi ta' importanza monumentali fil-pajjiż u fil-fatt ikolli ngħid li hija waħda mill-aktar biċċiet ta' leġislazzjoni importanti li dan il-gvern għadda matul dawn l-aħħar snin.

Dan qed ngħidu mhux għaliex naqbel f'kollox ma' dan l-abbozz ta' liġi – fil-fatt għandi ħafna riservi u se nqajmihom - pero' naqbel mas-sustanza u ma' l-iskop tal-liġi.

Hija ħasra, Sur President, kif il-gazzetti lokali ma tawx kas tad-dibattitu fuq din il-liġi li se tagħmel riforma daqstant importanti fil-pajjiż.

Is-soltu il-gazzetti, speċjalment gazzetti bħal "The Times", jagħtu importanza kbira lid- dibattiti li jkollna f'din il-Kamra anke jekk ikunu fuq liġijiet minuri pero' f'dan il-każ jidher li ma ġarax hekk.

Probabbli din il-liġi ħarbet lill-gazzetti u lill-media u jien qiegħed fil-fatt inħajjar u ninkoraġġixi lill-media biex jekk segwew dan id-dibattitu, jirrapportawh b'aktar entużjażmu għax kif għidt, din il-liġi hi importanti ħafna.

Fil-fatt din hija liġi li kienet fi ħsieb il-Ministru Tonio Borg u s- Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici u ilhom li pproponew li tgħaddi liġi simili.

Din kienet imsemmija wkoll f'white paper ta' riformi fil-ġustizzja u ħafna nies ikkummentaw dwarha, fosthom jien li ktibt diversi artikli u għamilt diversi interventi kemm f'dan il-Parlament u kif ukoll fuq stazzjonijiet ta' televiżjoni dwar x'naħseb li għandha tkun l- aħjar liġi f'dan is-sens.

Sur President, dan juri li din hija liġi li ilha ġejja, ħolqot great expectations fil-pajjiż u allura, kif diġa' għidt, huwa importanti li nagħtuha l-importanza li jixirqilha.Għalkemm jien naqbel perfettament mal-pożizzjoni li qed tieħu l-Oppożizzjoni Laburista, fis-sens li se nivvotaw favur, ikolli ngħid li f'aspett kardinali u fundamentali ta' din il-liġi, jien bħala Jose' Herrera ma naqbel assolutament xejn u għalija din il-liġi, kif inhija proposta mis-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici, hija diżappunt totali.

Għalkemm inħossni kostrett nivvota għaliha, għaliex hija aħjar miċ-ċirkostanzi kif inhuma llum, pero' fl- opinjoni tiegħi hija liġi difettuża u li tmur 'il hinn minn dak li jien kont nispera u naspira għalih bħala avukat.

L-ewwelnett nispjega ftit il-background.

F'Malta qatt ma kellna qorti amminstrattiva filwaqt li din teżisti f'pajjiżi oħra bħall-Italja, Spanja u l-Ġermanja.

Fl-antik kien hemm tribunali amministrattivi pero' llum it- tribunali amminstrattivi fl-Italja, fi Franza u f'pajjiżi oħra spiċċaw għax ġew assorbiti fl-organu ġudizzjarju u saru sezzjoni differenti tal-qrati ta' dawn il-pajjiżi.

Kif għidt, f'Malta ma kellniex din it-tip ta' qorti pero' dan ma jfissirx li f'Malta m'għandniex dritt amministrattiv.

Fil- fatt, dan għandna għax pajjiżna dejjem segwa l-mudell Ingliż u allura l- qrati ordinarji tagħna dejjem irriżervaw a favur tagħhom id-dritt li jirrevedu d-deċiżjonijiet amministrattivi u eżekuttivi li jittieħdu fil- pajjiż.

Matul is-snin il-qrati tagħna evolvew in linea mal-preċedenti Ingliżi b'ċertu ġurisprudenza f'dan ir-rigward.

Fost affarijiet oħra, per eżempju, il-qrati tagħna dejjem irriservaw id-dritt li jirrevedu deċiżjonijiet amministrattivi, jekk dawk id-deċiżjonijiet ma jkunux raġjonevoli u dan dejjem in linea mal-ħsieb tad-dritt Ingliż.

Aħna kellna numru ta' sentenzi importanti matul is-snin fejn il-qrati tagħna affermaw id-dritt tagħhom ta' watchdog taċ-ċittadin kontra l-awtorita' sfrenata tal-gvern tal-ġurnata.

Sfortunatament kien hemm żmien kemm fis-sittinijiet u kif ukoll fis-snin sebgħin u tmenin fejn il-qrati tagħna wrew dgħjufija kbira meta ġew biex jiddeċiedu ċerti sentenzi kontra l-gvern ta' dak iż-żmien pero' anke f'dawk iż-żmenijiet l-aktar diffiċli, il-qrati tagħna xorta waħda rnexxielhom, f'każijiet indispensabbli, jaffermaw l-obbligu morali, legali u ġuridiku li jiddefendu liċ-ċittadini kontra deċiżjonijiet mhux raġjonevoli ta' l- eżekuttiv.

Aħna bnejna s-sistema tad-dritt amministrattiv tagħna fuq ġurisprudenza tal-qrati tagħna u fuq il-prinċipji Ingliżi.

L-isfortuna hi li filwaqt li fl-Ingilterra, minħabba l-kuraġġ u d-determinazzjoni ta' ċerti mħallfin, fosthom Lord Denning innifsu, Lord Master of the Rolls, irnexxielhom jevolvu sistema ta' reviżjoni amministrattiva par excellence, f'Malta ma ġarax hekk.

Illum, minkejja li fl-Ingilterra m'għandhomx qrati amministrattivi, dawn għandhom waħda mill-aħjar sistemi ta' protezzjoni tad- drittijiet ta' l-individwu.

F'Malta din ma nsibuhiex u t-tort hu ta' ċerti mħallfin li matul is-snin ma wrewx il-kuraġġ u d-determinazzjonijiet li jaqbżu għaċ-ċittadini tagħna u din hi waħda mir-raġunijiet għaliex ir- rispett lejn l-organi ġudizzjarji ġie żvalutat għaliex matul il-milja tas- snin il-qrati tagħna kienu lesti wisq li jakkomodaw lill-gvern tal-ġurnata.

Illum hu l-mument li jien bħala membru parlamentari nikkritika lil dawn il- membri tal-ġudikatura tagħna li fi żmenijiet diffiċli ma wrewx kuraġġ.

Fl- istess nifs pero' infaħħar b'qalbi kollha lil dawk l-imħallfin li matul iż- żmien, anke forsi fi żmenijiet diffiċli, urew il-kuraġġ li jaqbżu għaċ- ċittadin allavolja kien hemm gvernijiet li kienu overbearing iż-żejjed.

Dak hu l-ewwel punt tiegħi, Sur President.

Issa nħass il-bżonn li f'pajjiżna jkollna qorti amministrattiva u jiena ilni nikteb dwar dan, Sur President.

Il-ħsieb tal-grupp parlamentari tiegħi huwa dak li wasal iż-żmien li f'pajjiżna jkollna qorti amministrattiva għaliex għalkemm, kif għidt qabel, il-qrati ordinarji tagħna għandhom dan il-poter residwali, fil-prattika fuq kwestjonijiet de minimis, ma teħux sodisfazzjon mill-qrati għaliex m'hemmx liġi amministrattiva.

L-imħallfin, għal xi raġuni jew oħra, iħarsu lejn il-konċett ta' reviżjoni ta' deċiżjoni amministrattiva b'lenti ħoxna wisq u allura kien hemm bżonn li jsir xi ħaġa.

Sur President, huwa ħażin li f'pajjiżna, pajjiż żgħir ta' 400,000 ruħ, hawn daqstant tribunali.

Naħseb li aħna l-iżjed pajjiż li għandna tribunali per capita għax għandna mijiet ta' tribunali fuq kollox, tribunali dipartimentali, arbitraġġ sfurzat, bordijiet, entitajiet, awtoritajiet; lanqas issib tarfhom!

Anke bħala avukat, lanqas tkun taf li jeżistu ċerti tribunali jew ċertu bordijiet.

Sur President, għandna ċerti bordijiet - kelli lista nsejt inġibha miegħi - li lanqas biss huma komposti u ilhom defunct is-snin.

Tibgħat il-claim tiegħek u ma tisma' xejn!

Aħna spezzettajna l-amministrazzjoni tal-ġustizzja f'biċċiet żgħar f'dawn is- snin u din hija disgrace għal pajjiż żgħir bħal Malta u m'għandux ikollna dawn it-tribunali kollha.

Jiena nikkritika lil dan il-gvern li baqa' jispezzattizza; daħħal l-arbitraġġ sforzat, qed inżommu s-seduti fil- kurridur tal-qorti u fl-uffiċini privati ta' l-avukati u lanqas naf kif qed jiġu magħżula ċerti arbitri.

Għandna taħwid sħiħ!

Oriġinarjament iċ-ċivil kien għall-imħallfin u l-maġistrat kien ingħata kompetenza ċivili biex ikun fuq it-tribunal għal talbiet żgħar.

Fl- Ingilterra, maġistrat jippresjedi fuq talbiet żgħar imma aħna addirittura ħloqna the third magistrate li lanqas biss hu kontemplat fil-Kostituzzjoni xejn u qegħdin dejjem inżidulu l-kompetenza.

Għal xi raġuni jew oħra, it- tendenza hi li nidhru sbieħ jekk niżmantellaw il-qrati ordinarji li huma preskritti mill-Kostituzzjoni tagħna u minflokhom noħolqu awtoritajiet oħra li jagħmlu l-funzjoni tal-qrati ordinarji tagħna b'konsegwenza li l-qorti dejjem qed tiddgħajjef.

Dan imur kontra l-ispirtu tal-Kostituzzjoni tagħna.

Li tiżmantella wieħed mit-tliet pilastri ta' l-istat u tagħti l- poter tiegħu lil awtoritajiet oħra huwa ħażin għax imur kontra l- Kostituzzjoni tagħna.

F'pajjiżi oħra, it-tendenza hi differenti u fejn kellek tribunali oħra, dawn ġew assorbiti fl-organu ġudizzjarju.

Fil-qorti Taljana għandek xi 28 ġurisdizzjoni differenti – fosthom l- amministrattiv, l-agrikolu, il-pubbliku, il-privat u l-marittimu - mal- qrati ordinarja.

Il-ġurisdizzjoni ta' l-Italja kollha hija f'idejn l-organu ġudizzjarju.

Imma f'Malta għal kull ħaġa ġdida, nagħmlu qorti ġdida u spiċċajna b'xi 130 jew 140 tribunal.

Lanqas tista' taħdem iżjed il-qorti, tmur filgħodu issibu vojt għax trid toqgħod iddur 'il hemm u 'l hawn għaliex daqqa jkollok appuntament iċ-Ċentru ta' l-Arbitraġġ, darba oħra jkollok appuntament fl-uffiċċju ta' l-avukat privat f'Tas-Sliema, darba oħra jkollok seduta quddiem il-kunsill lokali taż-Żurrieq!

Naħseb li avukat Malti jrid jivvjaġġa aktar minn wieħed Amerikan biex jaqdi l-klijenti tiegħu għax fl-ibliet Amerikani qorti waħda hemm u tieħu l-kawżi kollha hemmhekk.

Sur President, jien ikolli l-kawżi barra minn Malta.

Per eżempju, f'Catania kollha għandek qorti waħda għal nofs miljun ruħ u f'Malta lanqas taqbad tarf ta' kemm għandna qrati u tribunali!

M'għandux għalfejn jieħu għalih l- Onor. Carmelo Mifsud Bonnici għax il-President tal-Qorti - il-Prim Imħallef li jiġi fuq is-Segretarju Parlamentari - għamel stqarrija fid-diskors tiegħu fil-bidu tas-sena forensika u qal li hemm bżonn li din il-biċċa xogħol tieqaf.

Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja - maħluqa minn dan l-istess gvern u li ma tantx tidher li għadha tgawdi fiduċja mill-gvern għax lanqas għadu jieħu pariri mingħandha biex jinnomina l-imħallfin – ukoll qaltlu li miexi ħażin f'din il-biċċa xogħol.

Jekk imur jara x'qed jingħad fil-Kamra ta' l-Avukati, isib li qed jingħad l-istess diskors.

Huwa ħażin li tiżmantella l-qorti, Sur President, u din se tkun il-wirt ta' din l-ammistrazzjoni.

Issa aħna niftakru li fis-snin sebgħin u tmenin, il- partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni kien dejjem jitkellem favur l- importanza li jkollok organu ġudizzjarju b'saħħtu u issa ironikament se jibqa' magħruf bħala dak il-gvern li dgħajjef u kisser is-sisien ta' l- organu ġudizzjarju f'pajjiżna.

Wara li issa mtlejna bit-tribunali u bordijiet, beda jinħass il-bżonn li jsir xi ħaġa u la qed isir xi ħaġa biex is-sitwazzjoni titranġa xi ftit, jien nivvota favur.

L-Onor.

Anġlu Farrugia, li huwa l-kelliem tagħna fuq dan is-suġġett, qal fuqxiex ma jaqbilx u kif aħna se nivvotaw kontra fl-istadju ta' Kumitat u qal ukoll li jekk nitilgħu aħna, ċerti aspetti minn dan l-abbozz se nbiddluhom.

Sur President, nibda biex ngħid li dan mhuwiex qorti; hawnhekk qed inneħħu t-tribunali biex noħolqu tribunal ieħor.

Mhux qed inneħħu t-tribunali biex id-dritt amministrattiv norbtuh fil-qrati.

Mela l-ewwel lakuna li għandu dan l-abbozz hu l-fatt li artiklu 469 tal-Kapitlu 12 tal-liġijiet tagħna, jgħid li l-qrati ordinarji għandhom dritt ta' reviżjoni ta' l-attijiet amministrattivi.

Hawnhekk għandek sections fejn tista' tirrevedi u din il- liġi saret biex tipprova trażżan lill-imħallfin tagħna u mhux biex tagħtihom aktar poteri.

Fil-fatt wara ċerti sentenzi fejn il-qrati tagħna bdew juru ftit muscle, f'daqqa waħda għaddejna liġi biex nillimitaw ċerti poteri ta' l-imħallfin tagħna.

Pero' apparti dan kollu, il-qrati ordinarji tagħna se jibqgħu l-qrati bil-poter li jirrevedu d-deċiżjonijiet amministrattivi.

Allura jiena ngħid mill-ewwel li la inti mhux qed tamalgama dawn iż-żewġ kompetenzi flimkien, se toħloq l-akbar babilonja li qatt kien hemm għaliex għandek il-qrati ordinarji li se jżommu l-poteri tagħhom li jirrevedu deċiżjonijiet amministrattivi u fl-istess ħin se toħloq tribunal b'isem fancy u stupidu li se jkollu l-poter – poter estiż sa fejn irid il-ministru – li jirregola l-kwestjonijiet amministrattivi.

Mela hawnhekk se jkollna żewġ entitajiet ġuridiċi paralleli konfliġġenti bejn xulxin!

Apparti dan, se toħloq tribunal presedut minn imħallef jew maġistrat li jew ikun għadu jokkupa l-kariga jew ikun irtirat u minħabba l-biża' sfrenata li ma jmorrux jagħtu ftit aktar saħħa lill-qorti – u l-ossessjoni tagħhom li jiżmantellaw u jumiljaw lill-qrati - dan l-imħallef jiġi appuntat għal erba' snin u ma jissejjaħx imħallef imma president.

Naturalment dan lanqas jaqa' taħt il-Prim Imħallef fl-assenjazzjonijiet tax-xogħol u jibqa' taħt il-forza ta' l-eżekuttiv tal-gvern.

Allura dan l-imħallef taparsi qiegħed hemm biex jiskrutinja l-amministrazzjoni u biex suppost ikun l-ultimate watchdog taċ-ċittadin kontra l-poteri eċċessivi tal-gvern.

Dan taparsi se jassorbi ġo fih il-ġuridizzjoni tat-tribunali kollha, Sur President.

Għaliex dan m'għandux ikun imħallef imma president appuntat għal erba' snin u b'hekk ma jgawdix mill-privileġġi u mill-poteri li għandhom il-membri tal- ġudikatura?

Il-Kostituzzjoni għal dan l-imħallef partikolari ma tgħoddx għax se jkun sempliċement chairman.

Mela qegħdin ngħidu li għandna wisq tribunali u qed nagħmlu tribunal ieħor!

Qed nagħmlu shifting minn tribunal "A" għal tribunal "B" u din hija agħar għaliex il-gvern se jkollu dritt, anke by legal notice, li joħloq id- diviżjonijiet f'dan l-istess tribunal.

Mela se jkollok tribunal b'diviżjonijiet u b'chairmen differenti, kollha ex-imħallfin jew imħallfin appuntati mill-ministru għal erba' snin mingħajr il-poteri tal- Kostituzzjoni.

Dan huwa taħwid sfrenat!

Bir-rispett kollu, din il-liġi hija amateurish u hija diżappunt kbir għalija personalment; qed tneħħi t-tribunali u qed terġa' tagħmel tribunali oħrajn.

Dan x'ġenn hu?

Lanqas qed toħloq tribunal wieħed imma qed toħloq tribunal bi dritt li jkollu sezzjonijiet differenti, pratikament qed toħloq organu ġudizzjarju ieħor għall-kamp amministrattiv li pero' ma jgawdix mis- safeguards tal-Kostituzzjoni.

Sur President, dan mhuwiex aċċettabbli għall- Oppożizzjoni Laburista u jekk nitilgħu aħna nbiddluha.

Kieku nkun jiena ministru għall-ġustizzja żgur li nbiddilha għaliex ma tagħmilx sens.

L-aktar qasam ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja li jirrikjedi safeguards huwa proprju l-kamp amministrattiv għaliex f'dan il-kamp tradizzjonalment rajna imħallfin jibżgħu u jċedu għax ikunu qed jigdmu fil- laħam il-ħaj lill-gvern u lill-aġenziji tiegħu.

Meta mħallef jiddeċiedi bejn żewġ partijiet privati ma jkunx hemm problemi għax jibqa' għaddej qisu bulldozer, imma meta ċ-ċittadin jiġi biex jagħmel kawża kontra l-istat li għandu l-possibbilta' li jaġevola lil min għandu jaġevola, hemmhekk l- imħallef irid ikollu l-kuraġġ u l-indipendenza assoluta li jiddeċiedi.

Il- qrati mhumiex arbitri, Sur President.

Issa f'dan il-qasam tant delikat qed nagħmlu dan ix-shifting mill-qrati ordinarji għat-tribunal u dan huwa ħażin, anke għaliex kif għidt qabel, il-poteri tal-qrati ordinarji fuq l- amministrazzjoni se jibqgħu hemm b'konsegwenza li se jkollna a parallel jurisdiction.

Il-Prim Imħallef, Vince de Gaetano - li fl-opinjoni tiegħi għandu difetti kif għandu kulħadd u meta kelli l-okkażjoni nikkritikah, ikkritikajtu wkoll - kien wieħed mill-aqwa ħatriet li għamel dan il-gvern għaliex huwa bniedem li jinspira fiduċja.

Dan huwa bniedem li dak li għandu jgħid, jgħidu, kemm jekk se jdejjaq ċerti nies u kemm jekk se jdejjaq nies oħra.

Dan jassumi l-awtorita' u r-responsabbilta' tiegħu u skond l-opinjoni tiegħi, hu Prim Imħallef f'waqtu.

Rigward dan l-abbozz, huwa qal li jaqbel mal-konċett li jkollna qorti amministrattiva għax ma jagħmilx sens li f'pajjiż żgħir trid toqgħod tiġri l'hawn u l'hemm biex tieħu r-rimedju tiegħek.

Huwa jaqbel ukoll li hemm bżonn insaħħu d-dritt amministrattiv f'pajjiżna għax dan id-dritt mhux salvagwardat.

Billi għandna ombudsman!

Darba ħa għalih s-Sur Sammut, l-ex-ombudsman, għax f'dan il-Parlament azzardajt ngħid li għalija l-ombudsman hu ombudsmouth għaliex il-poteri li għandu mhux ta' ljun imma ta' ġurdien minħabba li dan jista' biss jirrakkomanda u m'għandux poteri eżekuttivi.

Allura fejn għandek rimedju amministrattiv f'Malta, Sur President?

Trid tmur f'dawn il-bordijiet tat-third division fejn min hu appuntat ħafna drabi jkun appuntat hemmhekk għaliex ikun jew lagħaqi, bid-dovut rispett tal-gvern preżenti, jew ikollu konnessjonijiet viċini mal-gvern preżenti u jkollu xi retainers 'il hawn u 'l hemm.

Allura rarament tieħu sodisfazzjon quddiem dawn it-tribunali u bordijiet tat-third division, speċjalment jekk min ikun hemmhekk ikun impjegat mal-gvern jew ma' xi aġenzija tiegħu u jkun jiddependi fuq ir-retainers tal-gvern.

Ma teħux ġustizzja u jidħku bik, Sur President!

Il-qrati biss jistgħu jagħtuk sodisfazzjoni imma meta dawn bdew iqumu fuq saqajhom u jagħtu d-drittijiet liċ-ċittadin, b'artiklu 469 tal- Kapitlu 12 għamilnilhom sarima ma' ħalqhom!

Prosit!

Dan il-Parlament veru għandu tradizzjoni "tajba" li jagħti d-drittijiet liċ-ċittadini li jaqbżu għad-drittijiet tagħhom għax meta l-qrati bdew iqumu biex jagħtu dawn id- drittijiet, għamilnilhom sarima ma' ħalqhom!

Allura f'Malta ċ-ċittadini m'għandhomx fejn jirrikorru biex l-ilment tagħhom jiġi indirizzat.

Meta n-Nazzjonalisti telgħu fil-gvern fl-1987, dawn għamlu taparsi tribunal - u jiena għalhekk kontra t-tribunali u kontra li jkollna tribunal ieħor hawn għax m'għandniex bżonn iżjed tribunali f'Malta u issa se ngħid x'inhi l-viżjoni tal-partit tagħna fuq din il-kwestjoni u ngħid ċar u tond li jiena parteċipi f'dik id-deċiżjoni – li kien magħruf bħala l-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji li kienet tiffunzjona b'mod misterjuż u li kellha ħafna membri assoċjati u b'obbligi kbar mal-gvern ta' Fenech Adami.

Dan kien l-ewwel tribunal amministrattiv ta' gvern Nazzjonalista u din il-kummissjoni kellha imħallef bħala chairman.

Dan il-bord ma stajtx tappella minnu, jagħmel ir- regoli hu u jirrakkomanda li dak jieħu tant u l-ieħor jieħu tant ieħor.

Dan kien bord skandaluż li kien hemmhekk biss għan-nies b'simpatiji Nazzjonalisti li jallegaw li sofrew xi diskriminazzjoni taħt il-gvern Laburista bejn l-1971 u l-1987 sakemm tela' Fenech Adami.

Din kienet ir- riforma amministrattiva kbira ta' Fenech Adami fl-1987, Sur President!

Dan il-bord ma kellu poteri ta' xejn u kien biss Fenech Adami li jiddeċiedi min jieħu u min le.

Imbagħad xi ftit snin ilu ippanikkjaw għaliex min ma nqediex u ma ħax is-somma li rrakkommandawlu, beda jgerger u jgħid li mhux se jivvota lin-Nazzjonalisti u allura ġew fil-Parlament u għaddew liġi ta' malajr.

Din lanqas kienet fuq it-tribunal li għamel il-Labour wara – u ngħid aktar fuq dan aktar 'il qudidem – imma kienet tkopri biss lil dawk in- nies li ħadu kumpens minn dan il-bord li ħoloq Fenech Adami għaż-żmien tal- Labour.

Dawn kollha tħallsu ħlief xi tnejn jew tlieta li baqgħu indannati sal-lum, fosthom il-Profs.

Jaccarini li nqabeż vilment - wara li wegħduh li se jerġgħu jdaħħluh l-Universita' – għaliex kien hemm interessi ta' nies aktar b'saħħithom minnu, fosthom ħu r-rettur ta' dak iż-żmien, Seraccino Inglott.

Il-Prof.

Jaccarini baqa' barra minkejja li t-tribunal kien irrakkommanda li dan jidħol lura għaliex kienet saret inġustizzja miegħu.

Imma għax riedu jdaħħlu u jlaħħqu lil ħu Seraccino Inglott li kien konness tajjeb ħafna ma' Fenech Adami u anke mal-familja Mifsud Bonniċi u b'konsegwenza ta' din l-inġustizzja, dan inqabeż u spiċċa bi breakdown u lanqas joħroġ m'hu qiegħed.

Issa l-Prof.

Jaccarini ma kienx xi Laburist imma xorta niddefendih għax b'dan il-mod kienet issir il-ġustizzja amministrattiva taħt Fenech Adami.

Jekk inti tkun Nazzjonalist jew tal- qalba għandek il-bord imbierek mill-ministru, bil-lagħaqin kollha, bir- rispett kollu lejhom, tal-ministri u ta' Fenech Adami u jieħdu li jridu, imma jekk ma tkunx tal-klikka, titkisser.

Wara dan kollu, fl-elezzjoni ta' l-1996 tlajna aħna u għamilna bord ieħor, tit for tat.

Aħna għamilna bord aħjar minn tagħhom, tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji, u minkejja li ċertament kien aħjar, kien ħażin ukoll.

Dak kien presedut mill-Imħallef Farrugia Sacco li wera kuraġġ– u aktar 'il quddiem ngħid xi ġralu dan għax wera kuraġġ – u beda jisma' l- kawżi in open court.

Jiena naf għax kelli mijiet ta' kawżi quddiemu.

L- Imħallef Farrugia Sacco kien jinsisti li dik qorti għalih u fil-fatt konna nilbsu t-toga u nużaw il-proċedura ċivili qisna qed nittrattaw kawża normali.

Ċertament kien aħjar mill-bord l-ieħor li bir-rispett kollu kien bord tal-mistħija.

F'dan it-tribunal għamilna ħafna kawżi u rbaħna ħafna minnhom li bħalissa qegħdin il-qorti għax dan it-tribunal, bħall-ieħor, kellu biss il-poter li jirrakkomanda għaliex nibżgħu nagħtu liċ-ċittadini sentenzi esekuttivi.

Dan it-tribunal beda jagħti s-sentenzi u l-gvern Nazzjonalista beda jaqa' għaċ-ċajt għaliex tilef mijiet ta' kawżi.

F'dan it-tribunal, il-gvern kellu l-avukat tiegħu u l-parti l-oħra kellha l-avukat tagħha - mhux bħall-bord l-ieħor - u l-kawżi kienu open court.

X'ġara mbagħad?

Ħa nurikom kemm għandu saħħa tribunal, Sur President!

Minkejja li n-Nazzjonalisti jagħmluha tal-qaddisin u jgħidu li ma jagħmlux musical chairs, malli reġgħu telgħu lill-Imħallef Farrugia Sacco neħħewh minn fuq dan it-tribunal u tefgħuh x'imkien ieħor.

Jekk dan mhux musical chairs, mela x'inhu, Sur President?

Basta jgħidulna li ma jindaħlux fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja u li jemmnu fl-indipendenza tal-qorti!

Din hija l-akbar gidba li qatt kien hawn f'Malta!

Minħabba li dan it-tribunal ma kienx taħt il-Prim Imħallef u s- sentenzi li ta l-Imħallef Farrugia Sacco m'għoġbuhomx, l-ewwel ħaġa li għamlu l-Ministru Tonio Borg u s-Segretarju Parlament Carmelo Mifsud Bonnici kienet li jtajruh minn fuq dan it-tribunal!

Basta kienu jgħajru lil Mintoff fuq il-kwestjoni ta' Caruana Curran.

Hawnhekk għandna każ ta' musical chairs fl-aktar materja taħraq u sensittiva li kien hemm dak il- mument għaliex intwera indħil dirett ta' l-eżekuttiv fl-operat ta' l- amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Dan it-tribunal, għax beda jgħid what is black is black and what is white is white u beda jirrakkomanda rimedji lin- nies li m'għandhomx simpatija mal-gvern, dejjaq lin-Nazzjonalisti u tajruh.

Dik hi s-saħħa tat-tribunali taħt gvern Nazzjonalista, Sur President!

Jiena lis-Segretarju Parlamentari darba għidtlu li jekk irid verament jagħti rigal tajjeb lil pajjiżu u jibqa' jissemma fit-tajjeb anke jekk għamel mitt żball, dan għandu jkollu l-kuraġġ li jsaħħaħ l-organu ġudizzjarju u fis-sustanza u fil-verita' jagħti liċ-ċittadini d-dritt tar- rimedju f'każi ta' abbużi u malamministrazzjoni.

Jekk jagħmel hekk, kulħadd jibqa' jfaħħru imma jekk idaħħalha b'mod imbażwra kif qed jagħmel issa, aħna sejrin inbiddluha għax aħna ma nibżgħux inbiddluhom dawn l-affarijiet, Sur President.

Anzi suppost dawn jaqblilhom jagħmluha kif qed ngħidulhom aħna għax sena oħra se jkunu fl-Oppożizzjoni, jiġifieri jaqblilhom li jsaħħu l-organu ġudizzjarju.

Kulħadd jiftakar kemm kienu jemmnu fil- ġudikatura fi żmienhom u dejjem għaddejjin bil-kawżi kontra Mintoff, Karmenu Mifsud Bonnici, Vincent Moran, Danny Cremona u oħrajn imma llum lanqas jistgħu jagħmluha għax kissru s-saħħa tal-qrati.

(Interruzzjonijiet) Jekk żarmajtu l-qrati, xi tridhom jiddeċiedu?

Sur President, biex nuru kemm verament ridna nsaħħu l-organu ġudizzjarju, fi żmienna ridna nintroduċu sistema li kienet tmur kontra l-interessi tagħna - għaliex konna fil-gvern - imma dik hija d-demokrazija u dak li juri l-ġenwita' u l-awdaċita' tal-partit Laburista fil-gvern!

Aħna ridna ndaħħlu maġistrat inkwerenti b'poteri speċjali biex ikun jista' jinvestiga l-amministrazzjoni u l-eżekuttiv mingħajr ħadd ma jgħidlu bħalma jiġri fl- Italja.

Dak li ridna nagħmlu aħna meta konna fil-gvern u ma bżajniex indaħħluha din ir-riforma.

Imma gvern Nazzjonalista x'ried jagħmel għaliex kien hemm żewġ inkjesti fejn il-maġistrati waqqgħu għaċ-ċajt lill-gvern u wrew kemm kien hemm abbużi u ħmieġ fl-amminstrazzjoni?

Dan kien anti- demokratiku biżżejjed li addirittura ppropona f'dan il-Parlament - u mn'Alla kienet l-Oppożizzjoni Laburista li waqfet dan - li jitneħħa l- poter investigattiv tal-maġistratura fuq complaints tal-private part.

Dawn riedu jissuġġettaw u jumiljaw lill-maġistrat billi jġegħluh imur fil-queue u jistenna li jingħata permess jiftaħ investigazzjoni qisu student li jrid jitlob il-permess tat-teacher biex jagħmel xi ħaġa!

Dik hija d-demokrazija u l-onesta' tal-gvern Nazzjonalista!

Din hija ipokresija politika li qatt ma rajt bħalha u aħna ma nistgħux nafdawhom lil dawn!

Għalhekk ma naqblux ma' l-abbozz ta' liġi kif inhu, għax l- esperjenza wrietna kemm l-affarijiet ma jimxux sew meta l-poteri ġudizzjarji jkunu taħt il-pendlu ta' l-eżekuttiv.

Jiġifieri dawn iridu jaqbdu mħallef li se jirtira jew irtirat, idgħajfuh billi jagħmluh chairman u jħalluh b'pensjoni baxxa u mbagħad jippretendu li dan jiddeċiedi kawżi kontra l-gvern?

Dan huwa mezz tajjeb kif tintroduċi tribunal amministrattiv u kif issaħħaħ id-dritt amministrattiv?

Jien ngħidilkom biex tħarsu 'l quddiem.

Illum qegħdin fil-gvern u tmien xhur jew sitt snin oħra m'intomx se tkunu intom fil-gvern għax iċ-ċirkostanzi jinbidlu.

Jien hawnhekk qed nitkellem kontra tagħna wkoll, Sur President!

Dawn għandhom jaħsbu fis- sostenituri tagħhom ukoll, li għada pitgħada jkunu jridu jmorru quddiem l- awtoritajiet ġudizzjarji biex jiddefendu d-drittijiet tagħhom u biex ikollhom min jissindika l-abbużi li saru fil-konfront tagħhom.

Jiena lilll- Prim Imħallef de Gaetano għalhekk qed infaħħru u meta kelli nikkritikah, ikkritikajtu.

Ħadd ma jista' jgħidli li nilgħaq lill-Prim Imħallef għax ikkritikajtu kemm f'dan il-Parlament u kif ukoll fuq il-media.

Sur President, il-Prim Imħallef De Gaetano kellu l-kuraġġ jgħidha din; he went against the grain u kontra l-intenzjoni ta' dan il-gvern Nazzjonalista.

Dan xamma ġejja għax jaf kif jimxu l-affarijiet taħt dan il- gvern, tinħoloq xi awtorita` b'xi ftit poter 'il hawn u 'l hemm imma ma jsir xejn li jwassal biex jiżdiedu l-poteri tal-qrati tagħna.

X'irrakkomanda l-Prim Imħallef ta' Malta, li jiġi wara l-President u l-Prim Ministru?

Irrakkomanda li ssir qorti amministrattiva, Sur President!

Dawn jiddilettaw tant bid-diviżjonijiet, għax ma joħolqux diviżjoni oħra fi ħdan l-organu ġudizzjarju għall-ġustizzja amministrattiva?

Minn xiex qed jibżgħu?

Li ma jkunux jistgħu juru xi karrotta lil xi ħadd jew li ma jkunux jistgħu jagħmlu xi vendikazzjoni fuq xi ħadd?

Dawn xorta l-imħallfin u l- maġistrati qed jużaw u xorta l-Kodiċi ta' Proċedura Ċivili se jużaw.

Is- Segretarju Parlamentari ftaħar li se juża l-qorti għax issa donnu rrealizza li ma jistax ikun li f'pajjiż ta' 300 kilometru kwadru jkollok qrati u tribunali f'kull belt u raħal.

Allura minn xiex qed jibżgħu dawn, Sur President?

Qed jibżgħu li jitilfu r-riedni u l-influwenza li għandhom!

Dik hija r-raġuni għaliex ma jridux li din tkun taħt l-organu ġudizzjarju, Sur President.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici, bil-permess ta' l-Onor.

Jose' Herrera,

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, jekk qed ngħidu li dawn it- tribunali se jkunu preseduti minn imħallef jew maġistrat jew ex imħallef jew ex maġistrat, kif jista' jkun li jiena nintervjeni?

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Herrera jista' jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Bir-rispett kollu, dawn huma ħmerijiet!

Billi jkun ex xi ħaġa ma jfisser xejn, Sur President.

Jekk jiena nkun ex-ministru, jiena mhux ministru u m'għandix poteri ta' ministru u allura ex-imħallef ma jkollux garanziji kostituzzjonali u ta' indipendenza u allura qed tidħak bin-nies meta ssemmi din ta' l-ex-xi ħaġa għax jekk ikunu irtirati, inkunu f'pożizzjoni agħar!

Dan lnqas biss se jagħtina garanzija li se jnaqqas in- numru ta' tribunali għax kif jingħad fil-liġi stess, jistgħu jsiru diversi diviżjonijiet b'diversi presidenti.

Allura jekk hawn qed inneħħu 40 tribunal, x'garanzija hemm li mhux se jitwieldu 40 tribunal ieħor?

Anke l- ħsieb ta' ċentralizzazzjoni ta' dawn it-tribunali qed ikun kontradett minn dak li qed jingħad fil-liġi meta jingħad li qed jiġi riservat d-dritt li jinħolqu d-diviżjonijiet fi ħdan dan it-tribunal.

Meta qed toħloq id- diviżjonijiet, inti qed tispezzetta l-affarijiet b'ħafna chairmen u ħafna tribunali.

Dan huwa miktub hawn u jiena l-Malti naf naqrah.

(Interruzzjonijiet) Jekk ma tridx tfisser hekk, irranġaha din!

Aħna nafu kemm hu sottili s-Segretarju Parlamentari u fhimna l-ħsieb tiegħu wara dan l-abbozz ta' liġi.

Kulħadd qallu biex ma jagħmilx li qed jagħmel, fosthom il-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja, il-Prim Imħallef u l- Kamra ta' l-Avukati imma nies b'rashom iebsa daqs tas-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici qatt ma rajt, Sur President!

Kellu raġun l-Onor.

Joe Brincat meta qal li dan għandu vizzju jħallina ninħanqu ta' xejn u fuq din kulħadd inħanaq għaliex minn widna tidħollu u mill-oħra toħroġlu lis-Segretarju Parlamentari.

Dan lanqas jagħti kas ta' x'qed jgħidu nies bħall-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja, il-Kamra ta' l-Avukati u l-Prim Imħallef.

Lanqas qed jagħti kas ta' l- avukati li huma back benchers fuq in-naħa tal-gvern minkejja li għandu erba' deputati back benchers li jagħmlu unur lill-partit Nazzjonalista u li għandhom id-diċenza u l-kuraġġ li meta dan jagħmel il-ħmerijiet, jgħidulu fl-ambiti tad-dixxiplina parlamentari.

Sur President, jiena nasal biex infaħħar u napprezza l-kontribut ta' wħud mill-back benchers tal- partit Nazzjonalista għax għandhom il-guts li jsejħu iswed dak li huwa iswed u abjad dak li huwa abjad u ċertament huma iżjed rispettati milli jaħseb is-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Is-Segretarju Parlamentari, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal għada l-Erbgħa, 29 ta' Novembru 206, fis-6.00 p.m. b'din l- aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġustizzja Amministrattiva - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Tieni Qari;

Diskussjoni miftuħa dwar rapport maħruġ mis-Segretarjat għan-Negożji Żgħar u s-Self Employed - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att tal-Bank Ċentrali ta' Malta - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jirregola l-Infurzar ta' Drittijiet ta' Proprjeta' Intellettwali - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Sur President fil-ftit minuti li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi, nixtieq nibda billi nfaħħar lill-Korp tal-Pulizija ta' l-arresti li għamlu fejn qabdu diversi prostituti u strippers u fuq il- qabdiet ta' droga.

Illum nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra fuq sentenza nru.

1,230 li ngħatat lil żewġ Ċiniżi fil-21 ta' Novembru tas-sena 2006.

Sur President, jiena ma ġejtx biex nikkritika lill-qorti – b'kumbinazzjoni llum tkellimna fuq il-qorti - imma ġejt biex infaħħar il- qrati tax-xogħol li għamlu u nerġa' nfaħħar ukoll ix-xogħol siewi li qed tagħmel il-pulizija u hawnhekk importanti li nifhmu li dawn għandhom limitazzjonijiet fejn jidħlu riżorsi.

Qabel ma nidħol fl-intervent proprju tiegħi, nixtieq nitkellem ftit fuq l-immigrazzjoni f'Malta.

Din qiegħda maqsuma fuq żewġ binarji, waħda dik ta' l-immigranti irregolari li jiġu bla dokumenti; dawn jinqasmu fi tliet kategoriji, ir-refuġjati li jibqgħu hawnhekk bis-sostenn tal-liġijiet tagħna, l-economic migrants li jintbagħtu lura u dawk li jibqgħu hawn Malta on humanitarian basis.

It-tieni binarju jikkonsisti fl-overstayers, dawk li jiġu Malta b'visa, tiskadilhom u jibqgħu hawn.

Issa dwar l-ewwel binarju nafu kemm il-gvern Malti qed jaħdem fuqu u jsemma' leħnu barra minn Malta sabiex ningħataw l-għajnuna għax ma nistgħux nibqgħu naffaċċjaw din il-problema waħedna.

Aħna nafu kemm-il Prim Ministru Gonzi, il-Viċi Prim Ministru Tonio Borg, il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin Michael Frendo u l-MEPs tagħna u anke kelliema mill-Oppożizzjoni jitkellmu dwar din il-problema serja li tikkonċerna element uman u li ġġib magħha l-problemi kollha li bniedem jista' jġorr miegħu.

Pero' l-problema ta' l-overstayers nistgħu nsolvu parti kbira minnha.

Aħna nafu li dawn jiġu b'visa biex jistudjaw jew għal affarijiet oħra u meta din tiskadilhom, suppost jitilqu 'l hemm.

Issa ħafna minn dawn in-nies ikollhom diffikultajiet serji fejn ikunu ħarbu minn pajjiżhom u jkunu iddisprati biex jitilqu lejn pajjiżi oħra u sfortunament mal-perimetru tagħhom issib organizzazzjonijiet sangisugi li jbigħu mezzi kif dawn jaħarbu.

Forsi l- pubbliku jiftakar il-każ ta' dawk iċ-Ċiniżi li weħlu sentejn ħabs flimkien ma' xi Maltin.

Dawn isibu wkoll nies li jipprovaw jisfruttawhom billi jagħtuhom jobs perikolużi u jħallsuhom bi ftit flus u hemm ukoll min jbigħilhom passaporti jew dokumenti foloz.

Sur President, fuq dawn l- affarijiet iridu nkunu ebsin bħala pajjiż u rridu naħdmu b'serjeta' u b'determinazzjoni sabiex ma nħallux dawn l-organizzazzjonijiet jgħollu rashom, anzi għandna naqtgħulhom rashom kemm jista' jkun malajr.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi semmejt sentenza tal-qrati tagħna tal-21 ta' Novembru u se nikkwota dak li rrapportat "The Times" tat-22 ta' Novembru dwarha:

"Human Trafficking Charge.

Five Chinese nationals yesterday appeared in court under arrest, accused of human trafficking, falsification of passports and making false declarations to immigration officers on the 19 November.".

Jingħad li tnejn minnhom:

"were given one-year jail term suspended for three years on pleading guilty."

Imbagħad fil-gazzetta "The Malta Independent" ta' l-Erbgħa 22 ta' Novembru ġie rraportat hekk:

"Five Maltese nationals were charged yesterday with involvement in the human trafficking of human beings, assisting people to leave Malta illegally by the use of false passports.

They also admitted receiving passports and falsifying them.

They were jailed for one year suspended for three years.".

Imbagħad jingħad ukoll li l-maġistrat ordna d-deportazzjoni immedjata ta' min kien involut pero' jiena ma kontx sodisfatt b'din l-informazzjoni u dħalt fis-site tal-qorti biex nara ftit din is-sentenza nru.1,230/2006 fid- dettall.

Issa jiena m'iniex se noqgħod naqra d-dettalji kollha li hawn fuq dawn it-tliet paġni tas-sentenza imma se naqra siltiet minn din is-sentenza informali li jikkonċernaw dawn iż-żewġ Ċiniżi li semmejt qabel:

"...talli fid-19 ta' Novembru 2006, u fil-jiem ta' qabel f'Malta, meta kellhom f'idejhom passaport maħruġ mill-awtorita' kompetenti, ittrasferew dan il-passaport lil persuni oħrajn jew rċevew passaport li ġie trasferit lilhom minn persuni oħra;

Talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi, f'Malta, għamlu użu jew ittentaw jagħmlu użu minn passaporti maħruġa lil persuni oħra;

Talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi, f'Malta, iffalsifikaw, biddlu jew għamlu xi tibdil f'passaproti jew li wżaw passaporti li kienu jafu li huma fasifikati, imbiddlin jew li sar tibdil fihom;

Talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi, f'Malta, bħala persuni li niżlu jew telqu minn Malta, għamlu jew ġiegħlu li jingħata xi prospett falz ...".

- nimmaġina l-passaport -

"...dikjarazzjoni falza jew tagħrif ta' fatti foloz lill-Uffiċjal Prinċipali ta' l-Immigrazzjoni.".

Jingħad ukoll:

"Għalhekk fuq ammissjoni ta' l-istess imputati, il-qorti tiddikjara li qed isibhom ħatja ta' l-akkużi kollha kif dedotti kontra tagħhom fuq ammissjoni tagħhom stess u tiddeċiedi li tikkundannahom għal sena priġunerija sospiza għal tliet snin kull wieħed bl-applikazzjoni ta' l- artiklu 28H tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti spjegat l-import ta' din is-sentenza lill-imputati u x'jiġri jekk jonqsu li josservawha u l-imputati min-naħa tagħhom, tramite l- interpretu maħtur mill-Qorti, iddikjaraw li fehmu ben tajjeb. ".

Issa, Sur President, skond kif għallimni avukat ħabib tiegħi li jiena għandi rispett kbir lejh, biex nifhem x'ikun għaddej fil-qorti jew biex nifhem sentenza li tingħata, irrid inkun preżenti u nifhem il-każ kollu.

Issa jiena ma kontx preżenti iżda jidher ċar li dawn in-nies kellhom dokumenti foloz f'pajjiżna u dawn intużaw għall-attivitajiet illegali.

Issa dawn ġew deportati b'xi mod amminstrattiv min-naħa tal-pulizija u allura b'sentenza bħal din dawn x'se jeħlu?

Aħna anke jekk nipparkjaw karozza f'post ħażin neħlu xi ħaġa imma dawn ma weħlu xejn Sur President u dan jista' jħajjar lil ħaddieħor jagħmel l-istess b'konsegwenza li jagħmlilna ħafna ħsara fejn jidħol l-element ta' immigrazzjoni irregolari.

Din hija sitwazzjoni li lili qed tinkwetani ħafna, Sur President.

To be fair, ma rridx niġġudika minn barra x'ġara fil-qorti pero' dawn is-sentenzi sospiżi, speċjalment fejn jidħlu dawn il-barranin li jiksru l-liġi ta' Malta, ma narahomx jagħmlu sens għax once li jiġu deportati, dawn ma jiffaċċjawx l- istess affarijiet li Malti jiffaċċja kieku jagħmilhom hu.

Sur President, nixtieq niġbed l-attenzjoni wkoll fuq dawn l-istudenti li jiġu minn pajjiżi li għandhom bżonn visa u naċċertaw ruħna li dawn ikollhom flus biżżejjed biex isostnu lilhom infushom.

X'ħin jaslu Malta, id-dettalji tagħhom għandhom jiddaħħlu fuq computer bl-expiry date tal-visa u jekk f'dik id-data dawn ikunu għadhom hawn, aħna nkunu nafu fejn se nsibuhom u nagħmlu li għandna nagħmlu.

Bħala membru parlamentari jiena sefirt f'postijiet differenti bħall-Italja u Franza, u meta raw il-passaport diplomatiku, riedu jkunu jafu x'qed nagħmel ġo pajjiżhom.

Jien u deputat ieħor mill-Oppożizzjoni morna f'pajjiż partikolari u fil-parlament tagħhom stess staqsewni jekk jien hux ġej minn ċertu pajjiż u meta għidtilhom le, ġie fuqi immigration officer u wrejtu d-dokumenti u anke spjegajtlu x'qed nagħmel fil-parlament tagħhom.

Issa aħna konna hemm fuq stedina, Sur President.

Nagħlaq billi ngħid li rridu nkunu ebsin u għaqlin fejn jidħlu dawn l- affarijiet, speċjalment meta tingħata sentenza sospiża lin-nies li se jiġu deportati.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, jien xtaqt nieħu dan l-Aġġornament biex nitkellem fuq avviż legali 266 li ġie ppubblikat fil-gazzetta tal- gvern fit-3 ta' Novembru ta' din is-sena u li jirrigwarda l-att dwar it- taxxa fuq l-income tax.

Dan l-avviż legali jġib fis-seħħ proposta li għamilt jiena f'dan il-Parlament fit-28 ta' Settembru 2004 u għalhekk jien irrid nesprimi s-sodisfazzjon tiegħi għal dan u ngħid li huwa ta' pjaċir kbir għalija li nifforma parti minn gvern li jisma' lil kulħadd u jekk ikun hemm suġġeriment jew idea tajba, din titwettaq.

Niftakar li jiena kont ħadt aġġornament fit-28 ta' Settembru 2004, ftit tal- ġranet wara li rritornajt minn Pariġi fuq żjara organizzata mill-ministeru ta' l-affarijiet barranin Franċiż bl-għajnuna u bl-assistenza ta' l- Ambaxxata Franċiża f'Malta.

Hemmhekk jiena kelli diversi laqgħat, fosthom mal-Conseil D'Etat, mal-Procureur Generale de la Republique – li jiġu bħall- ombudsman tagħna – u mad-direttur tal-Louvre.

Dan ta' l-aħħar kien urini liġi Franċiża li hija avantgarde ħafna u li tinċentiva d-donazzjonijiet ta' individwi u kumpanniji lill-awtoritajiet tal-heritage bħall-Louvre billi dawn l-individwi u kumpanniji jibbenefikaw minn tax rebates.

Fit-28 ta' Settembru 2004, jiena tkellimt sabiex f'pajjiżna jkun hawn policy of acquisitions u nikkwota minn dak id-diskors:

"Għad m'għandniex policy ta' acquisition f'dan il-pajjiż fil-qasam kulturali.

We need it and we need it badly.

Ejja nħarsu lejn dan il- mod ġdid kif inwessgħu fuq kollox il-wirt kulturali għaliex anke kif intqal lili ġewwa Franza, l-arti tal-lum hija l-wirt ta' għada.

Aktar ma nwessgħu t-teżori artistiċi u kulturali li għandna llum, aktar se jkun għani, aktar se jkun kbir il-wirt kulturali għada pitgħada.".

Jien kont tkellimt dwar il-liġi Franċiża li tgħid li meta persuna jew kumpannija privata tixtri oġġett ta' wirt artistiku u tagħtih lill-istat b'donazzjoni, 90% tal-prezz li hija tkun tħallset biex xtrat dak l-oġġett jinħafer mill-income li individwu jew kumpannija tkun dovuta tħallas l- income tax fuqu.

Jiena niftakar ukoll li f'dak l-aġġornament għidt li dakinhar stess kont tkellimt ma' Dr. Mario Tabone, il-President tal-Heritage Malta, informajtu b'din il-liġi Franċiża u li għandna nagħmlu xi ħaġa simili għaliex hija xi ħaġa pożittiva.

Dan kien qalli li kienet idea tajba u jkun tajjeb li naraw kif tista' tiġi implimentata.

Niftakar ukoll li fid-diskors tal-budget tas- sena l-oħra, il-Prim Ministru kien qal li waħda mill-affarijiet li l-gvern irid jagħmel hija proprju li jdaħħal dan l-inċentiv, ovvjament permezz ta' emendi fil-liġi, sabiex in-nies u l-kumpanniji jkunu inċentivati jagħtu donazzjonijiet lill-mużewijiet, lill-Heritage Malta u lill-Patrimonju Malti.

Allura Sur President, b'sodisfazzjon kbir irrid nagħmel riferenza għal dan l-avviż legali li ġie ppubblikat fil-gazzetta tal-gvern fit-3 ta' Novembru li għadda u li jgħid hekk f'regola numru 3:

"Meta f'xi sena ta' stima ssir donazzjoni ta' mhux inqas minn Lm1,000 fi flus likwidi jew bħala kull attiv ieħor, lil xi ħadd minn dawn li ġejjin, dik id-donazzjoni tista' tintalab bħala tnaqqis mill-income għas-sena ta' stima li fiha tkun saret.".

L-entitajiet in kwestjoni huma s-Sovrintendent tal-Partimonju Kulturali jew Heritage Malta jew Fondazzjoni Patrimonju Malti jew għaqdiet mhux governattivi ta' patrimonju kulturali, l-NGOs.

Sur President, din hija emenda importanti ħafna għaliex għall-ewwel darba f'pajjiżna, il-gvern qiegħed, b'mod ta' emenda fil-liġi, jgħid ċar u tond li min jagħmel donazzjoni ta' mhux inqas minn Lm1,000 – tista' tkun kemm b'cash u kemm jekk jingħata xi asset bħal pittura jew skultura eċċ - ikun jista' jitlob li dak l-ammont jitnaqqas mill-income li fuqu tinħadem l- income tax tiegħu għal dik is-sena.

L-importanti hu li ċerti rekwiżiti fuq dawn l-assets jiġu sodisfatti.

X'rekwiżiti huma dawn, Sur President?

L- ewwelnett irid ikun hemm ċertifikat relevanti iffirmat minn waħda mill- għaqdiet imsemmija hawn fuq u dan iċ-ċertifikat irid ikun mehmuż u mibgħut flimkien mal-prospett tat-taxxa għas-sena relevanti.

It-tieni rekwiżit hu li d-donazzjoni għandha ssir għal skop ta' riċerka, konservazzjoni, edukazzjoni jew esebizzjoni tal-patrimonju kulturali, liema skop irid ikun indikat fl-imsemmi ċertifikat.

Sur President, dan l-avviż legali jipprovdi wkoll għal tnaqqis għal xogħol ta' restawr u hawn nikkwota r-regola 4 li tgħid hekk:

"Meta f'xi sena ta' stima, issir donazzjoni ta' mhux inqas minn Lm5,000 fi flus likwidi, lil xi waħda mill-entitajiet li ġejjin ..".

- dawn l-entitajiet li semmejt aktar qabel –

"...bl-iskop li jsir xogħol ta' restawr u dak ix-xogħol ta' restawr ikun approvat u jiġi esegwit minn jew f'isem xi waħda mill-imsemmija entitajiet, dik id-donazzjoni tista' tintalab ukoll bħala tnaqqis mill- income għas-sena ta' stima li fiha tkun saret.".

Ovvjament irid ikun ħareġ ċertifikat relevanti li jiġi mehmuż u mibgħut mal- prospett tat-taxxa għas-sena relevanti.

Mela hawnhekk għandna żewġ ideat prattiċi u konkreti li bihom il-gvern - f'dan il-każ il-ministeru tal- finanzi - se jkun qiegħed b'mod prattiku jinċentiva żewġ forom prinċipali ta' għotjiet; dak li kont tkellimt fuqu sentejn ilu, a policy of acquisition.

Kif għidt, din l-idea kienet ġiet minn laqgħa li jiena kelli mad-direttur tal-Louvre fl-uffiċċju privat tiegħu.

Kien hu li semmieli din il-liġi u kien hu li għaddieli kopja tal-liġi Franċiża li jiena poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra.

Kif diġa' għidt, il-Prim Ministru fid-diskors tal- budget tas-sena l-oħra kien għamel endorsement tas-suġġeriment umli tiegħi u qal li din hija xi ħaġa pożittiva li l-gvern għandu ħsieb jagħmilha meta ż-żmien ikun f'waqtu u issa din saret liġi.

Sur President, din hi xi ħaġa pożittiva ħafna u issa importanti li jkun hawn l-awareness dwar dan.

Huwa importanti li n-nies hemm barra, speċjalment il-kumpanniji, jkunu konxji ta' dan l-inċentiv għaliex f'termini prattiċi dawn jistgħu jiffrankaw it-taxxa u fl-istess ħin ikunu qegħdin jgħinu l-patrimonju Malti.

It's a win win situation, Sur President.

Għandna bżonn aktar minn dawn it-tip ta' emendi u minn dawn it-tip ta' suġġerimenti sabiex ikollna lateral thinking fil-qasam tal-wirt kulturali ta' pajjiżna.

F'dan il-qasam isir ħafna xogħol u hawnhekk irrid insellem lil Dr. Mario Tabone u lill-Heritage Malta u anke lill-ministru responsabbli minn dan il-qasam, li tant għandu għal qalbu l-patrimonju nazzjonali, il-Ministru Zammit Dimech.

F'dawn l-aħħar ftit snin nistgħu ngħidu li bħala awareness, il-qasam tal-patrimonju nazzjonali ngħata dik l- ispinta 'l quddiem li kellu bżonn.

Ovvjament ix-xogħol li sar tkompla fuq ix-xogħol li sar qabel u fl-aħħar snin nistgħu li kellna diversi amministrazzjonijiet li min b'mod u min b'ieħor ta l-kontribut tiegħu biex pajjiżna japprezza aktar il-wirt kulturali.

Pero' rridu nammettu, Sur President, li minn mindu għandna l-Heritage Malta, il-qasam tal-wirt kulturali f'pajjiżna għamel dak li bl-Ingliż isejħulu a quantum leap ahead.

Allura għandu jkollna aktar lateral thinking u parallel thinking fil-qasam tal-ħarsien tal-patrimonju kulturali għaliex kif għidt, din hija a win win situation.

Huwa importanti li l- media u l-Heritage Malta jagħmlu kampanja ta' informazzjoni sabiex ikun hawn kuxjenza u l-patrimonju Malti jibda jibbenefika b'mod konkret minn għotjiet ta' flus jew affarijiet oħra bħal pitturi u skulturi li jkunu fil- pussess ta' xi ċittadin jew kumpannija.

Ikun tajjeb li dawn jgħaddu dawn l- opri ta' l-arti lill-entitajiet imsemmija aktar qabel sabiex dawn jiġi esposti u l-pubbliku in ġenerali jkun jista' jgawdihom.

Wara kollox, dan il- pajjiż huwa żgħir wisq biex xi ħaġa ma tkunx aċċessibbli għal kulħadd.

Nerġa' ngħid li b'din il-liġi, kull min jagħti donazzjoni ta' mhux anqas minn Lm1,000 fi flus jew f'assets oħra - sakemm m'huwiex immovable property tgħid il-liġi - lill-entitajiet li semmejt aktar qabel, dan ikollu dritt jitlob li dawn il-flus jitnaqqsu mill-income li fuqu tiġi kkalkolata t- taxxa għal dik is-sena.

Hawnhekk bħala parenteżi ngħid li fost dawn l- entitajiet hawn anke xi NGOs li jagħmlu ħafna xogħol tajjeb ħafna u jagħmluh b'mod volontarju u mill-qalb.

Apparti dan, min jagħmel donazzjoni ta' mhux anqas minn Lm5,000 lil xi waħda minn dawk l-entitajiet li semmejt biex isir xogħol ta' restawr, ikun ukoll intitolat għall-istess inċentiv.

Immaġinaw x'inċentiv dan jagħti lill-kumpanniji u ħwienet fiċ-ċentru tal- lokal.

Per eżempju, nista' nsemmi d-distrett li jiena nirrappreżenta fejn hemm tant kappelli li huma ta' wirt arkitettoniku kbir.

Għandna, per eżempju, il-knisja ta' Sant'Ubaldeska f'Raħal Ġdid li kemm-il darba tkellimt u tħambaqt fuqha f'dan il-Parlament sabiex isir xogħol ta' restawr fiha u grazzi għall-interventi u d-diversi mistoqsijiet parlamentari li għamilt, il-Ministru Ninu Zammit ħa interess personali fiha, ġie jaraha, ra l-istat minsi – biex ngħid hekk - li kienet fiha din il-kappella li hija ġawhra unika ta' arkitettura taż-żmien il-Gran Mastru de Paule u finalment beda x-xogħol ta' restawr li se jiswa l-mijiet ta' eluf ta' liri u li se jieħu numru ta' snin biex jitlesta.

Issa finalment nistgħu ninċentivaw anke lill-banek li għandhom il-branches fil-lokal ta' Raħal Ġdid biex jgħinu f'dan ir-restawr.

Nistgħu ninċentivaw lill-ħwienet, lill-kumpanniji u lill-fabbriki biex jgħinu fir-restawr li jista' jkun hemm bżonn f'kull lokalita' għax tista' tgħid li f'kull lokalita hemm xi ħaġa ta' wirt kulturali u storiku.

Aħna għandna dawn ir- rikezzi kollha, Sur President, u issa nistgħu ninċentivaw b'mod konkret dawk li jistgħu jgħinu fir-restawr tagħhom għax qed noffrulhom mhux biss is- sodisfazzjon li jiffinanzjaw restawr biex tgawdi l-komunita' in ġenerali u ssir aktar sinjura kulturalment imma li dawk il-flus – li jkunu aktar minn Lm 5,000 - jitnaqqsu għall-fini tat-taxxa ta' l-income biex dak li jkun igawdi anke finanzjarjament.

Allura sinċerament irrid nerġa' ngħid li huwa ta' sodisfazzjon u ta' pjaċir kbir għalija li sentejn ilu bl-akbar umilta', ġbidt għall-attenzjoni ta' din il-Kamra din il-liġi Franċiża li jiena sirt naf biha grazzi għal- laqgħa li kelli mad-direttur tal-Louvre, il-gvern ta l-endorsement tiegħu fuqha u issa din saret liġi.

Jiena naħseb li dan juri kemm dan il-gvern huwa mmexxi minn mexxej li jisma'.

Jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra, dan huwa gvern li jisma' u jekk ikun hemm xi idea tajba, din tiġi implimentata tkun minn fejn tkun ġejja.

Dan huwa l-mod kif dan il-pajjiż ikompli miexi 'l quddiem, b'konsultazzjoni ma' kulħadd sabiex kulħadd iħossu parti minn grupp ta' nies li qegħdin jaħdmu biex dan il-pajjiż inġibuh 'il quddiem.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li din il-liġi turi wkoll l-utilita' ta' l-aġġornamenti li nieħdu aħna fil-parlament.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 29 ta' Novembru 2006 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

INKWILINI TA' POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il- ministeru ħass li għandu jibgħat ittra lil mijiet ta' familji li jgħixu f'postijiet tal-gvern fil-Kottonera li huma milquta bil-liġi possession and use, u iddiskrimina kontra lokalijiet oħra, bħall-Belt Valletta u l- Floriana, u ma bagħtilhomx ittra biex jixtru l-fond tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Intbagħtu ittri ta' informazzjoni lil xi 40 inkwilin fl- Isla u l-Birgu, peress li t-taqsima proprjeta' tal-gvern tinsab fi stadju avanzat li tixtri l-fond tagħhom.

APPLIKAZZJONI QUDDIEM L-AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fejn waslet it-talba u meta se jintbagħat in-numru tal-file, ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

Jista' jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra ċ- ċertifikat ta' l-ispezzjoni li għamel il-perit tal-gvern fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni li għaliha qed issir riferenza li saret fis-6 ta' Novembru, 2006 qed tiġi pproċessata u n-numru tal-file se jiġi kkomunikat bil-miktub lill-persuna konċernata.

Ninsab informata wkoll li ma' l-applikazzjoni ma jirriżultax li kien hemm xi ċertifikat mill-perit tal-gvern.

INIZJATTIVA CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tibbenefika mill-inizjattiva care and repair minħabba li s- soqfa tal-fond indikat huma perikolużi u hi meħtieġa attenzjoni immedjata?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Minkejja l-periklu u l-immedjatezza msemmija, ma jirriżultax mir-records ta' l-awtorita' tad-djar li l-persuna indikata qatt għamlet xi talba biex tibbenefika mill-inizjattiva care and repair.

B'danakollu fil-futur qarib l-awtorita' se tispezzjona l-fond indikat biex tivverifika jekk il-persuna tistax tibbenefika minn din l-inizjattiva.

OPERAZZJONIJIET TAL-KATARETTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-waiting list għall- operazzjonijiet tal-kataretti?

Meta ġiet updated l-aħħar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond is-surgical operations register ta' St. Luke's, bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Ottubru, 2006 saru 890 operazzjoni tal- kataretti.

Skond it-teatru ta' l-isptar Karin Grech, kien hemm 188 pazjent fuq il- lista li meta ġew mgħajjta fil-perijodu bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Ottubru 2006 irrifjutaw li ssirilhom l-operazzjoni tal-kataretti.

Dawn xorta waħda jibqgħu jidhru fuq il-lista sakemm issirilhom l-operazzjoni.

Preżentement fuq din il-lista, li tiġi aġġornata kuljum, jidhru 4,110 pazjent.

Il-gvern qed jesplora metodi alternattivi biex jiżdied in-numru ta' l- operazzjonijiet.

OPERAZZJONIJIET TAL-KATARETTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm operazzjonijiet tal- kataretti saru din is-sena sal-lum?

Għal kemm nies bagħtu biex issirilhom l-operazzjoni u ma marrux?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għall- mistoqsija parlamentari 22243.

ANGIOGRAPHY

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-waiting list għal investigazzjoni angiography?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: F'kull każ li jeħtieġ anġjografija tal-qalb, jiġi assessjat u mpoġġi fuq waħda minn erba' listi:

a) immediate; b) next day; c) to be done while patient is in hospital; u d) chronic and stable

Għaldaqstant iż-żmien ta' stennija jiddependi minn kull każ individwali.

In-numru ta' pazjenti li qed jistennew biex issirilhom anġjografija tal- qalb taħt kategorija (d) huwa ta' 1,915.

PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jara għaliex pensjonant li kien jaħdem bħala suldat u li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, wara li għamel 36 sena fl-armata kulma qiegħed jieħu huwa ta' l-aħħar 19-il sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-individwu li għalih qed issir riferenza, volontarjament kien għażel li jittermina s-servizz tiegħu ma' l-armata wara 16-il sena minn mindu kien ġie ngaġġat għall-ewwel darba.

Wara perijodu ta' 'il fuq minn ħames xhur barra mis-servizz, dan l-individwu reġa' applika biex jidħol fis-servizz u t-talba tiegħu kienet ġiet milqugħa.

Ir-regolamenti rigward l-għoti tal-pensjoni tas-servizz jagħmluha ċara li biex wieħed jikkwalifika għall-pensjoni sħiħa jrid ikollu 25 sena servizz mingħajr ma l-perijodu jkun maqtugħ.

Fir-rigward ta' dan l-individwu, din il-kundizzjoni ma ġietx rispettata għaliex kien hu stess li għażel li jittermina s-servizz tiegħu qabel ma kellu 25 sena servizz.

Għalhekk meta reġa' spiċċa mis-servizz għat-tieni darba, kellu biss 19-il sena servizz u l-pensjoni ngħatat fuq dan l-aħħar tul ta' servizz biss.

OPERAZZJONI TAL-CHOLECYSTECTOMY

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-waiting list għall- operazzjoni tal-cholecystectomy?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-waiting list għall-operazzjoni tal-cholecystectomy hi ta' 293.

Każi urġenti jiġu operati minnufih.

OPERAZZJONI TAL-HERNIA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-waiting list għall- operazzjoni tal-hernia?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-waitng list għall-operazzjoni tal-hernia hi ta' 354.

Każi urġenti jiġu operati minnufih.

SPTAR MATER DEI - HARDWARE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 21936, ninforma lill- Prim Ministru li qed nirriferi għall-kuntratt li oriġinarjament ibbiddjaw għalih l-Isoft.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22064.

SKEJJEL GOVERNATTIVI - HARDWARE TA' L-IT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22130 u jgħid kif se tinħadem is-sistema tal- leasing tal-hardware ta' l-IT għall-iskejjel governattivi skond il-budget 2007?

Il-MITTS se jkunu u/jew diġa' huma involuti fil-proċess?

ONOR.

AUSTIN GATT: MITTS limited għadha qed tevalwa l-aspetti kollha ta' dan il-proċess, għaldaqstant il-mudell li se jintuża għadu ma ġiex deċiż.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tispjega x'inhi r-raġuni għaliex overpayment fuq ċerti benefiċċji soċjali ġieli jdum xhur, jekk mhux snin, biex jindunaw bih?

X'inhi r-rata - l-iktar baxxa u l-iktar għolja - li biha titħallas lura lid-dipartiment?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-aktar żewġ raġunijiet komuni li jwasslu għal ħlas żejjed ta' benefiċċji soċjali huma li:

Għalkemm il-benefiċjarji huma informati li għandhom dmir li jinformaw mill-ewwel lid-dipartiment bit-tibdil fiċ-ċirkostanzi li jkollhom impatt dirett fuq id-dritt jew ir-rata ta' benefiċċju dovut, dawn jonqsu li jagħmluh dan jew jagħmlu hekk ħafna żmien wara li jseħħ it- tibdil; u

Ir-rata tal-benefiċċju dovut tiġi kkalkulata ħażin.

Konxju mill-problemi li jinħolqu fejn jirriżulta ħlas żejjed ta' benefiċċju, id-dipartiment kontinwament jirrivedi s-sistemi tiegħu biex kemm jista' ikun ikollu informazzjoni sħiħa u fil-ħin dwar tibdil fiċ- ċirkostanzi ta' benefiċjarji kif ukoll li jgħinu biex jitnaqqsu l-iżbalji fil-kalkolu tar-rata tal-benefiċċju dovut.

Skond artikolu 102 ta' l-att dwar is-sigurta' soċjali (kap 318), fejn isir ħlas żejjed mhux riżultat ta' xi nuqqas min-naħa tal-benefiċjarju, id- dipartiment tas-sigurta' soċjali jista' jiġbor biss sa sentejn b'lura mid- data ta' meta jinduna bil-ħlas żejjed.

Barra minn hekk, f'dan il-każ ir- rata ta' rifużjoni li tista' tintalab ma tistax tkun ogħla minn 5% tar-rata korretta tal-benefiċċju soċjali dovut.

Fejn il-ħlas żejjed ikun tort ta' xi nuqqas mill-benefiċjarju, id-dipartiment għandu l-obbligu li jiġbor l- ammont kollu li jkun tħallas żejjed u r-rata tar-rifużjoni, jekk u meta jkun hemm dritt għal xi benefiċċju, ma tridx tkun anqas minn 10% tar-rata korretta tal-benefiċċju dovut.

STIPENDJI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm studenti qed jibbenefikaw mill-istipendju?

Fejn jattendu?

X'inhuma l-ammonti differenti li jingħataw studenti ġejjin minn kategoriji ta' studji differenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻONA INDUSTRIJALI TA' RICASOLI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm fabbriki kien hemm fiż-żona industrijali ta' Ricasoli?

Kemm minnhom diġa' ngħataw post alternattiv u kemm għadhom qed jistennew jew addirittura ma ngħatawx?

ONOR.

AUSTIN GATT: It-18-il fabbrika li għadhom joperaw fiż-żona industrijali ta' Ricasoli kollha ġew mogħtija post alternattiv.

FABBRIKI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn fabbriki magħluqa, fejn qegħdin u x'inhi r-raġuni li għaliha huma magħluqa?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

REĠISTRU TAL-QGĦAD

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni ġew struck off mir-reġistru tal-qgħad matul din is-sena?

X'kienu r-raġunijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minn Jannar sa Settembru, 2006 inqatgħu 966 persuna minn fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru, li 138 minnhom inqabdu jaħdmu waqt li kienu qed jirreġistraw, 599 irrifjutaw opportunita' ta' xogħol u 229 irrifjutaw opportunita' ta' taħriġ.

XIRI TA' KOTBA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kotba nxtraw mis-sena 2000 'il hawn mir-regional branches, maqsuma skond il-lokalita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

XIRI TA' COMPUTERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 22182 dwar computers mixtrija min-national euro changeover committee, jista' l-Prim Ministru jgħid mingħand min inkisbu l-quotations qabel ma waqgħet l-għażla fuq FGL information rigward computers u laptops mixtrija fi Frar 2006?

X'kienu r-restrizzjonijiet ta' l-għażla u d-disponibbilta' li l-Prim Ministru rrifera għalihom fit-tweġiba tiegħu?

Rigward dawk mixtrija f'Ġunju 2006, jista' l-Prim Ministru jipprovdi l-e- procurement RFQ?

X'kienu l-ispecifications mitluba?

Kemm kien hemm kumpanniji oħra li ttenderjaw?

X'kienu l-prezzijiet ikkwotati?

Fuq liema kriterju saret l-għażla finali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKOLA PRIMARJA TA' SAN ĠILJAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22156 u jgħid meta se jitneħħew iz-zkuk tas-siġar ta' l-akaċja li s-sena l- oħra tqaċċtu mill-inħawi ta' madwar l-iskola primarja ta' San Ġiljan, peress li qed ikerrhu l-post u jagħtu dehra ta' telqa u żdingar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iz-zkuk se jitwarrbu mill-aktar fis possibbli.

INFIQ KAPITALI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm hi n-nefqa taħt kull item of expenditure għal din is- sena s'issa, sew kapitali kif ukoll rikorrenti, tal-ministeru tagħha?

Kemm hu l-ammont kommess għan-nefqa taħt kull item u li s'issa għadu ma tħallasx?

Saru xi trasferimenti ta' fondi minn item għal ieħor?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

Nikkonferma li matul din is-sena saru xi trasferimenti ta' fondi minn item għal ieħor.

TRASFERIMENT TA' INDIRIZZI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni ttrasferew ir-residenza u l-karta ta' l-identita' tagħhom minn Malta għal Għawdex mill-1 ta' Mejju 2005, xahar b'xahar?

ONOR.

TONIO BORG: L-istatistika dwar trasferiment ta' indirizzi ma tinżammx xahar xahar, iżda f'perijodi ta' sitt xhur.

Għaldaqstant mit- tagħrif disponibbli jidher li minn April sa Settembru, 2005 kien hemm 191 persuna li ttrasferew ir-reġistrazzjoni tar-residenza tagħhom minn Malta għal Għawdex ma' l-uffiċċju elettorali li jamministra l-proċess ta' ħruġ u tibdil tal-karta ta' l-identita' u ppubblikat fir-reġistru elettorali, minn Ottubru, 2005 sa Marzu, 2006 kien hemm 89 persuna, filwaqt li minn April sa Ottubru 2006 kien hemm 237 persuna.

PRODOTT GROSS DOMESTIKU

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien il-prodott gross domestiku ta' Għawdex mill-2003 'il hawn fi prezzijiet tas-suq u prezzijiet kostanti?

Kemm kien ras għal ras fl-istess snin u fl-istess prezzijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika se jippubblika l-prodott gross domestiku għal Għawdex fi prezzijiet tas-suq għall-perijodu 1999 sa l-2005 lejn l-aħħar ta' Diċembru, 2006.

Dan mhux se jinkludi l-prodott gross domestiku fi prezzijiet kostanti.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm biljetti nbigħu mill-Gozo Channel għal servizz bil-baħar bejn Għawdex u Malta, xahar xahar minn Marzu 2005 'il hawn lil:

passiġġieri residenti Għawdex bla vettura;

passiġġieri residenti Għawdex bil-vettura;

passiġġieri residenti Malta bla vettura għas-snin meta t-tariffa kienet differenti mit-tariffa tal-passiġġieri barranin;

passiġġieri residenti Malta bil-vettura għas-snin meta t-tariffa kienet differenti mit-tariffa tal-passiġġieri barranin;

passiġġieri barranin bla vettura għas-snin meta t-tariffa kienet differenti mit-tariffa tal-passiġġieri residenti Malta;

passiġġieri barranin bil-vettura għas-snin meta t-tariffa kienet differenti mit-tariffa tal-passiġġieri residenti Malta; u

passiġġieri residenti Malta u passiġġieri barranin għas-snin li t- tariffa kienet l-istess?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SERVIZZ TAL-HELICOPTER

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kenitx qed titħallas VAT fuq is-servizz tal-helicopter?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Sal-lum il-kumpannija Helisureste ħallset il-VAT kollha dovuta.

PUMPING STATIONS TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'dawn l-aħħar tliet snin kemm-il darba ġew imnaddfa s-sentini tal-pumping stations tad-drenaġġ ta' Malta u Għawdex mill-materjal solidu li jinġabar fihom biex ikunu jistgħu jaħdmu bil-potenzjal massimu tagħhom, minflok jibqa' jiġri kif qed jiġri bi żbruffar ta' drenaġġ bħal f'inħawi tal-Gżira u Tas-Sliema?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WSC - INTERVIST

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk matul din is-sena sarux intervisti ta' l-impjegati tad-dipartiment tad- drenaġġ mal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma biex ikun hemm titjib fil-gradi u biex isiru t-team leaders?

Xi kriterji tħaddmu biex il- ħaddiema jingħataw il-marki?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista sħiħa ta' l-impjegati u l-marki li ġabu fl-intervisti u fuq liema bażi ngħataw dawn il-marki?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kriterji li ntużaw biex jingħataw il-marki fl- intervisti ta' min applika għal team leader fis-sezzjoni wastewater tal- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma kienu, suitability, experience u qualifications.

Il-bażi li fuqha ngħataw il-marki kienu 30% suitability, 40% experience u 30% qualifications.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista sħiħa tal-ħaddiema li applikaw u l- marki li ngħataw, kif ippublikata fuq in-notice board tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma.

WSC – MULTI-SKILLING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena kemm-il darba gie organizzat taħriġ ta' multi-skilling fil- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma għall-ħaddiema tat-taqsima tad- drenaġġ?

Kemm ħadu sehem f'dan it-taħriġ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma tagħti taħriġ lill-ħaddiema kollha tat-taqsima tal-wastewater (drenaġġ) dwar is-saħħa u s- sigurta' fuq il-post tax-xogħol u dwar customer care.

Jingħata taħriġ ieħor ta' diversi tipi permezz ta' korsijiet li jkunu miftuħa għal kulmin ikun interessat li japplika.

S'ssa għadu mhux qed isir taħriġ speċifiku ta' multi-skilling għal ħaddiema fis-sezzjoni tal-wastewater.

FUNERAL TA' EX MEMBRU TA' L-ARMATA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-forzi armati ta' Malta humiex se jgħinu fl-ispejjeż għall-funeral ta' persuna minn Pembroke li miet dan l- aħħar u li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, kif soltu jsir meta jmut xi membru ta' l-armata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SLEEPING POLICEMEN F'SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Minħabba l-volum qawwi tat-traffiku, inkluż trakkijiet, li jkunu ġejjin mill-industrial estate ta' San Ġwann, tista' issir sleeping policemen fi Triq San Ġiljan, San Ġwann, biswit id-djar 109 u Nirvana?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn spezzjoni li saret fuq il-post indikat minn uffiċjali ta' l-awtorità dwar it-trasport waqt il-ħin tad-dħul u l-ħruġ ta' l-iskola rriżulta li l-problemi relatati mal-volum tat-traffiku u t- trakkijiet fi Triq San Ġiljan huma kkawżati minn parkeġġ illegali ta' karozzi li jikkreaw ostaklu lit-traffiku.

Għaldaqstant l-awtorità se tikkuntattja l-enti kompetenti sabiex f'din iż- żona jsir l-infurzar tal-motor vehicle regulations kif meħtieġ.

ZEBRA CROSSING F'SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Tista' issir zebra crossing fi Triq San Ġiljan, San Ġwann fejn tibda Triq Birkirkara quddiem l-istabiliment BSL lifestyles qabel ma tikser għal Triq it-Trunċiera t-Twila?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn spezzjoni li saret fuq il-post indikat minn uffiċjali ta' l-awtorità dwar it-trasport irriżulta kif jidher hawn taħt:

Il-wisa' tat-triq quddiem BSL lifestyles hija ta' 12.6 metru (refuge island tkun meħtieġa fejn it-triq tkun usa minn 11-il metru).

L-ammont ta' vetturi li għaddew minn Triq Birkirkara bejn is-7.30 a.m. u t-8.30 a.m. kien ta' 952 vetturi.

Għaldaqstant is-sit indikat se jkun analizzat fid-dawl ta' din it-talba u fil-kontest tal-madwar.

KOPERATTIVA TA' MIN IRABBI L-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22152 u jgħid x'ġara mill-wegħda ta' l-art/bini/fond li kellu jingħata mill-gvern lill-koperattiva ta' min irabbi l-majjal?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kienu saru diskussjonijiet mal-koperattiva ta' min irabbi l-majjal dwar razzett ġdid biex toperah din l-istess koperattiva fuq inizjattiva tagħha.

Ġew eżaminati diversi possibbiltajiet, iżda l- inizjattiva dejjem kienet tal-koperattiva ta' min irabbi l-majjal.

Tant hu hekk, li kienet hi stess li applikat għal outline development application.

GĦALQA TA' KOLA, RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22145 u jinvestiga l-possibbilta' li tissolva l-problema ta' l-għalqa ta' Kola fir- Rabat minħabba li qed tħalli impatt negattiv fuq saħħet ir-residenti u t- turisti minħabba t-trabijiet li qed tikkawża?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Qed issir kordinazzjoni bejn in-network infrastructure directorate u s-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali rigward ix-xogħlijiet li jistgħu jsiru fl-għalqa in kwestjoni.

INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien il-bejgħ medju fil-ġimgħa għal kull ħaddiem fid-diversi setturi ta' l-industrija tal-manifattura f'Għawdex u f'Malta separatament mill-2004?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-data mitluba ma teżistix separatament għal Malta u għal Għawdex.

TEATRU RJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22147 u jgħid x'ġara mill-pjan u l-proġett tal-gvern għall-bini tat-Teatru Rjal fil- Belt Valletta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22147.

PREZZ TA' L-GĦENEB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 22139 u jinformana bl-investigazzjoni li saret mill-ministeru dwar il-qagħda fl- industrija ta' għasir ta' l-għeneb għall-inbid lokali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-prezz ta' l-għeneb jiġi ffissat kummerċjalment bejn l-għassar u l-bidwi individwali, għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li nagħti ċ-ċifri mitluba.

PENSJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Jista' jiġi vverifikat jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, hux jieħu l-pensjoni u l-benefiċċji soċjali li hu intitolat għalihom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

PENSJONI TAD-DIŻABILITA'

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tindika jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament u li kellha amputation taż-żewġ saqajn, hijiex intitolata għal xi disability pension apparti l-pensjoni statutorja tagħha?

ONOR.

SURCHARGE FUQ ID-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 21413, 21607 u 21744 u jgħid kemm kien id-dħul ta' l-Enemalta mis-surcharge tad-dawl u l-ilma matul din is-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22078.

KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew rapportati każi ta' serq jew vandaliżmu fil-grounds ta' l-universita'?

X'insteraq u xi ħsara saret?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Ottubru, 2006 ġew irrapportati lill- pulizija 41 każ ta' ħsarat fil-viċinanzi ta' l-universita'.

ĦADDIEMA TAS-SERVIZZ PUBBLIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm persuni jaħdmu bħala part-timers mal-gvern?

X'tip ta' xogħol jagħmlu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-preżent hawn 380 persuna jaħdmu fuq bażi part- time fis-servizz pubbliku li 317 minnhom qegħdin fi grad part-time, filwaqt li t-63 l-oħra qegħdin fuq kuntratt part-time.

Dettalji tax-xogħol li jagħmlu jinsabu fil-lista li qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

REATI F'PACEVILLE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm reati saru u/jew ġew rapportati f'Paceville u fil-madwar din is-sena?

X'tip ta' reati huma?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Ottubru, 2006 il-pulizija kellha 467 rapport ta' reati li jidhru li seħħew ġo Paceville.

Dawn kienu jinkludu attentati ta' offiżi, offiżi fuq il-persuna, ħsara volontarja, offiżi relatati ma' droga, falsifikazzjoni, offiżi relatati ma' immigrazzjoni, offiżi sesswali, serq u ksur tal-buon ordni.

TQASSIM TA' SIRINGI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm siringi tqassmu lil persuni li jabbużaw mid-droga minn kull health centre din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-total ta' siringi li tqassmu lil persuni li jabbużaw mid-droga minn kull health centre bejn Jannar u Ottubru, 2006 hu kif jidher hawn taħt:

|Lokalita' |Ammont | |Floriana |32,369 | |Ħal Qormi |11,056 | |Gżira |36,510 | |Raħal Ġdid |55,300 | |Bormla |21,400 | |Mosta |17,951 | |Rabat | 5,171 |

SERQ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm mobile phones insterqu din is-sena?

Kemm minnhom ġew solvuti?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Ottubru ta' din is-sena ġew irrapportati lill-pulizija li nsterqu 1,719 mobile phones.

L-informazzjoni dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija mhijiex disponibbli taħt forma ta' statistika komputerizzata.

TJUR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tjur miżmuma mid- dipartiment ta' l-ambjent wara li nġabru minħabba l-biża' tal-bird flu?

Issa li għadda kollox, meta se jerġgħu jintelqu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: In-numru ta' tjur li qed jinżammu ġewwa Fort Delimara huwa ta' 313.

RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm serqiet ġew imwettqa matul Settembru 2006?

Jista' jikklassifika s-serq?

Kemm ġew solvuti matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Il-każi ta' serq rapportati lill-pulizija matul Settembru, 2006 kien kif jidher hawn taħt.

Matul l-istess xahar il-pulizija solviet 32 każ ta' serq li 13 minnhom diġa' nbdew proċeduri kriminali quddiem il-qorti.

|Hold up |3 | |Pick pocketing |30 | |Snatch & grab |25 | |Serq minn dgħajjes |11 | |Serq ta' dgħajjes |9 | |Serq ta' karozzi |51 | |Serq minn karozzi |259 | |Serq minn residenzi|63 | |Serq minn |40 | |bars/lukandi | | |Serq minn xtajtiet |48 | |Serq minn fabbriki |6 | |Serq minn ħwienet |32 | |Serq ieħor |266 |

RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm reati ġew imwettqa matul Settembru 2006?

Jista' jikklassifika r-reati?

Kemm ġew solvuti matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-reati rapportati lill-pulizija matul Settembru, 2006 kienu kif jidher hawn taħt.

Matul l-istess xahar kien hemm 38 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Abandonment of child |1 | |Against morals/honour – |1 | |family | | |Arson |5 | |Attempted offences |100 | |Body harm |83 | |Computer misuse |3 | |Damage |245 | |Drugs |11 | |Forgery |9 | |Fraud |10 | |Illegal immigration |13 | |Perjury/false swearing |1 | |Sexual offences |8 | |Theft |843 | |Threats and private |4 | |violence | | |Violation of places of |1 | |confinement | | |Violence against public |10 | |officers | |

RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm serqiet ġew imwettqa matul Ottubru 2006?

Jista' jikklassifika s-serq?

Kemm ġew solvuti matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Il-każi ta' serq rapportati lill-pulizija matul Ottubru, 2006 kienu kif jidher hawn taħt.

Matul l-istess xahar il-pulizija solviet 51 każ ta' serq li f'35 minnhom diġa' nbdew proċeduri kriminali quddiem il-qorti.

|Hold up |9 | |Pick pocketing |29 | |Snatch & grab |7 | |Serq minn dgħajjes |7 | |Serq ta' dgħajjes |1 | |Serq ta' karozzi |66 | |Serq minn karozzi |261 | |Serq minn residenzi|64 | |Serq minn |21 | |barijiet/lukandi | | |Serq minn xtajtiet |12 | |Serq minn fabbriki |3 | |Serq minn ħwienet |26 | |Serq ieħor |277 |

RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm reati ġew imwettqa matul Ottubru 2006?

Jista' jikklassifika r-reati?

Kemm ġew solvuti reati matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-reati rapportati lill-pulizija matul Ottubru 2006 kienu kif jidher hawn taħt.

Matul l-istess xahar kien hemm 47 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against morals/honour - |2 | |family | | |Arson |7 | |Attempted offences |118| |Body harm |88 | |Computer misuse |3 | |Crimes against religious |1 | |sentiment | | |Damage |247| |Drugs |9 | |Forgery |8 | |Fraud |9 | |Illegal immigration |18 | |Prostitution |8 | |Sexual offences |7 | |Theft |783| |Threats and private |3 | |violence | | |Violence against public |16 | |officers | |

GĦOTI TA' MIDALJI LILL-MEMBRI TA' L-ARMATA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jew jiċħad li l-armata talbet lura mingħand is-suldati l-medalja long service li għadha kemm ingħatatilhom xi xahrejn ilu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22353.

CASINO DI VENEZIA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Ma jarahiex stramba l-Prim Ministru li wara li reġgħet ingħatat il- liċenzja lill-casino di Venezia, b'kumbinazzjoni ċ-CEO il-ġdid tal-casino maħtur kien chief inspector ta' l-awtorita' tal-lotteriji u logħob?

Tenendo kont anke l-fatt li f'Malta hawn biss tliet casinos, ma jidhirlux li l-fatt li CEO ta' wieħed minnhom kien ex-chief inspector ta' l-awtorita' jindika vantaġġ fuq l-operaturi l-oħra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ONLINE BETTING

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-awtorita' tal-lotteriji u logħob ħaditx il-prekawzjonijiet neċessarji stante li ex-admisses is- soċjeta' BellMed qed tokkupa dominant position fis-suq Malti dwar online betting, meta dan mhux konformi la mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea u lanqas mal-liġi tagħna tal-kompetizzjoni?

ONOR.

AWTORITA' TAL-LOTTERIJI U LOGĦOB

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jaf il-Prim Ministru li l-ex-legal advisor jew uffiċjal ta' l- awtorita' tal-lotteriji u logħob li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, preċedentement kien jokkupa il-kariga ta' segretarju ta' l- għaqda tal-proprjetarji tal-kaxxi tal-logħob?

Huwa ġustifikat f'dan is- sens is-suspett li waħda mir-raġunijiet għaliex ma ġietx implimentata immedjatament it-taxxa l-ġdida kien minħabba dan l-istat ta' fatt?

ONOR.

GAMBLING MACHINES

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn gambling machines (VLT)?

Kemm hu stmat il-valur tagħhom?

Dawn huma liċenzjati mill-awtorita' tal- lotteriji u logħob?

ONOR.

CASINO DI VENEZIA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid min kien l-avukat, jew ditta ta' avukati, li ħa ħsieb l-interessi tal-casino di Venezia meta din kellha l- liċenzja tagħha sospiża?

ONOR.

AWTORITA' TAL-LOTTERIJI U LOGĦOB

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex l-awtorita' konċernata mhux qiegħda tirregola l-payouts fil-makni tal-logħob biex tipproteġi l-ġokaturi u l-konsumaturi, speċjalment il-minorenni?

ONOR.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jispjega f'liema kriterju l-uffiċċju ta' l- ombudsman daħal fi kwestjoni ta' għoti ta' reserved parking lil persuna li ma ssuqx u ma tilħaqx il-kriterji li hemm illum?

Hawn qed nirriferi għal każ partikolari magħruf f'Tas-Sliema u li tlabt lill-istess uffiċċju ta' l- ombudsman biex jinvestiga.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika liema huwa l-każ li għalih qiegħed jirriferi.