MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 350 It-Tlieta, 7 ta' Frar 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 350

It-Tlieta, 7 ta' Frar 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.06 p.m.

Talba

Seduta Nru. 350

It-Tlieta, 7 ta' Frar 2006

WERREJ

MINUTI 373

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 373

TQEGĦID TA' KARTI 378

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL 380

AĠĠORNAMENT 399

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 402

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 349 li saret fis-6 ta' Frar, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

REMOTE GAMING

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu d-dħul tal-gvern mill-industrija tar-remote gaming u kemm kien dan l-istess dħul fis-sena 2000 u fis-sena 2003?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dħul għall-gvern mill-industrija tar-remote gaming huwa kif ġej:

| 2000 |Lm | | |93,318 | | 2003 | | | |943,530 | | 2005* | | | |1,105,049|

* Sa Awissu

OHSA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm daħlu rapporti għand l-occupational health and safety unit dwar xogħol perikoluż jew ħaddiema jaħdmu mingħajr ilbies protettiv?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul is-sena 2004 u s-sena 2005 l- awtorita' għas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol irċeviet 988 ilment li minnhom 161 kienu dwar ħaddiema mingħajr ilbies protettiv.

Matul is-sena 2005 l-awtorita' għas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol irceviet 355 ilment li 57 minnhom kienu dwar ħaddiema mingħajr ilbies protettiv.

Fil-każi li ġew investigati u li rriżultaw fi ksur tar-regolamenti jew liġijiet, inbdew jew qed jinbdew proċeduri legali quddiem il-qorti kriminali.

WHITE ROCKS HOLIDAY COMPLEX

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'se jsir mill-White Rocks f'Bahar iċ-Ċagħaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): F'dan l- istadju m'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 16163.

IRMIĠĠI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kien l-introjtu tal-maritime authority mill-irmiġġi fl-2004 u l- 2005?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dħul mill-irmiġġi huwa kif ġej:

| |2004 |2005 | |Yachting |Lm435,885 |Lm420,450| |Centres | | | |Irmiġġi | | | |Oħra |16,614 |17,145 |

*Lokalitajiet jinkludu - Msida, Spinola, Birzebbuġa, Buġibba, Il-Magħluq u l-Imġarr.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kemm qiegħed f'pożizzjoni jgħid il-Ministru jekk il-kumpannija li tipprovdi s-servizz tal-helicopter bejn Malta u Għawdex għandhiex il-liberta', skond it-terms of reference li ffirmat, li tipprovdi wkoll servizz lill-oil rigs li jinsabu fil-Mediterran?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-ftehim li sar mal-kumpannija Helisureste jitkellem dwar it-traġitt tal-helicopter bejn Malta u Għawdex, pero' bl-ebda mod m'hu eskluż li l-istess kumpannija jew xi kumpanniji oħrajn jużaw lil Malta bħala bażi u jagħtu dan is-servizz li qed jirriferi għalih l-Onor.

Bartolo jew xi attivita' oħra kummerċjali marbuta mal-provvediment ta' servizz bil- helicopter.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jekk din it-tip ta' attivita' tista' tgħin lill-kumpannija biex tkun viabbli fl-operazzjoni tagħha nifhimha li għandha titħalla ssir, pero' nixtieq inkun naf jekk jeżistix xi public service obligation biex tassigura li din il-kumpannija tipprovdi servizz bejn Malta u Għawdex.

Peress li din il-kumpannija ta' spiss qed tħassar it-titjiriet tagħha, jista' il-Ministru jara li din tibda tipprovdi s-servizz li forsi jħallilha anqas qligħ b'aktar regolarita' u mhux tagħmel it-traġitt bejn Malta u Għawdex jekk u meta jkollha l-ħin u jekk ikun hemm passiġġieri biżżejjed?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt, iktar milli public service obligation, hemm l-intesa li numru ta' traġitti jridu jsiru kuljum.

Iva, nikkonferma li hemm skeda annessa mal-kuntratt li bażikament tipprovdi għal disa' titjiriet bejn Malta u Għawdex u viċeversa fix-xhur tas-sajf u ħames titjiriet bejn Malta u Għawdex u viċeversa fix-xhur tax-xitwa.

Jiġifieri hemm commitment ċarissimu li fix-xhur tas-sajf isiru 18-il flight u fix- xhur tax-xitwa jsiru 10 flights, Sur President.

REMOTE GAMING

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni mpjegati ma' l-industrija tar-remote gaming f'Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): In- numru ta' persuni mpjegati ma' l-industrija tar-remote gaming f'Malta hu ta' madwar 280 ruħ b'mod dirett.

Barra minn hekk hemm dawk li jagħmlu xogħol ta' konsulenti, avukati, accountants, internet service providers u xogħol ieħor.

REMOTE GAMING

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Prim Ministru jgħid kemm hu kkalkulat li tħallas

flus għall-broadband l-industrija tar-remote gaming f'Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ħlasijiet għas-servizzi ta' l- internet jitqassmu f'żewġ kategoriji, broadband u hosting.

Il-prezz medju għall-użu ta' broadband hu ta' madwar Lm540,000 fis-sena.

Hu stmat li operaturi tar-remote gaming jużaw madwar 150 megabits fix- xahar, bi prezz ta' Lm300-il megabit.

Il-prezz medju annwali għall-użu ta' hostings hu madwar Lm240,000 u dan wara li jiġi kkalkulat l-użu ta' mitt rack bi prezz ta' Lm200-il rack fix-xahar.

B'hekk il-prezz medju li l- industrija tar-remote gaming tħallas f'servizzi ta' l-internet huwa ta' madwar Lm780,000 fis-sena.

DIRETTURI U CHAIRPERSONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid min huma d-diretturi u ċ-chairpersons tal-kumpanniji, enti u bordijiet li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid x'remunerazzjoni u benefiċċji oħra għandhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16765.

DIRETTURI U CHAIRPERSONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tal-Familja u s-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid min huma d-diretturi u ċ-chairpersons tal-kumpanniji, enti u bordijiet li jaqgħu taħtha?

Tista' tgħid x'remunerazzjoni u benefiċċji oħra għandhom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): It- tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-

mejda tal-Kamra.

DIRETTURI U CHAIRPERSONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid min huma d-diretturi u ċ-chairpersons tal-kumpanniji, enti u bordijiet li jaqgħu taħtu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq): Fil-ministeru għall-iżvilupp urban u t-toroq hemm chairperson li għandu Lm7,208 plus Lm1,500 expense allowance u użu ta' mobile phone; id- deputy chairperson għandu Lm1,500 plus Lm200 hospitality allowance against receipts and use of mobile phone; it-tliet membri tal-bord għandhom remunerazzjoni ta' Lm1,500 kull wieħed u użu ta' mobile phone; waqt li s- segretarju tal-bord għandu remunerazzjoni ta' Lm3,360 u użu ta' mobile phone.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tista' il-Ministru tiġbed l-attenzjoni ta' l- Onor. Mugliett għall-ilmenti li qed jitqajmu mir-residenti ta' Triq it- Tiben fis-Swieqi li kulmeta tagħmel naqra xita jispiċċaw bil-basement u bnadi oħra mgħarrqa?

Tista' ġentilment tirriferih ukoll għall-ilment tar- residenti f'ċerti toroq in-naħa ta' Triq Reġjonali, fil-Gżira li meta tagħmel ħafna xita qed jiġu żgumbrati mill-area minħabba l-periklu li qed ikun hemm għax litteralment qegħdin jegħrqu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Bil-qalb kollha, se niġbed l-attenzjoni tal- Ministru Mugliett dwar l-ilmenti sollevati mill-Onor.

Interpellant.

DIRETTURI U CHAIRPERSONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid min huma d- diretturi u ċ-chairpersons tal-kumpanniji,

enti u bordijiet oħra li jaqgħu taħtu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Qed inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

WAITING LIST

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm persuni fuq il-waiting list biex issirilhom operazzjoni, qasam qasam, fl-isptarijiet tal-gvern illum u kemm ilhom jistennew f'kull każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

Sur President, nirriferi għad-diskussjoni li saret f'din il-Kamra fejn ingħad li m'aħniex nagħtu risposti għal ċerti domandi li qegħdin isirulna.

Niġbed l-attenzjoni tas-Sinjorija Tiegħek li biex inkun nista' nagħti l- informazzjoni li qed tintalab f'din id-domanda partikolari, ifisser li irridu niċċekkjaw madwar 7,000 file u niċċekkjaw kull każ meta l-pazjent imissu l-operazzjoni.

Peress li l-Onor.

Interpellant li għamel din id- domanda mhux qiegħed hawn, ma naħsibx li verament kienet l-intenzjoni tiegħu li jkun jaf kemm ilu jistenna kull pazjent.

Kieku qed jitlob din l- informazzjoni, rridu sena nistennew biex nagħtuh din l-informazzjoni.

Li nista' ngħidlu hu - probabbilment hekk qed jitlob l-Onor.

Interpellant - l-itwal żmien li pazjent ilu jistenna f'kull kategorija.

Għax impossibbli biex tagħti risposta dwar kull każ u, barra minn hekk, ma nafx x'utilita' jista' ikollha tali informazzjoni, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministru qed jinsinwa li din it-tip ta' informazzjoni ma tinżammx f'forma elettronika u ma tistax tinġabar malajr, anke biex isir użu minnha għat-tmexxija ta' l-istess sptar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Halli niċċaraw ftit is-sitwazzjoni għax jista' ikun li ma spjegajtx ruħi sew, Sur President.

L-informazzjoni dwar kemm nies għandna fuq il-waiting list hija available kategorija b'kategorija, pero' hawnhekk il-kollega tiegħi qed jistaqsi kemm ilu jistenna każ b'każ.

Jista' ikun li jkollok pazjent li jitpoġġa fuq il- waiting list pero' qabel ma jikkoreġi xi ħaġa, bħal ngħidu aħna piż żejjed, l-operazzjoni ma tkunx tista' ssirlu għax tkun riskjuża.

Allura filwaqt li r-risposta tkun tindika li l-pazjent kapaċi jkun ilu jistenna ħafna, is- sempliċi raġuni tkun li dak il-pazjent ma jkunx naqas mill-piż.

Naturalment biex nirrispondi b'ċerta preċiżjoni nkunu rridu niftħu kull file u naraw kull każ individwalment, li hija xi ħaġa imposssibbli.

Biex inkun onest, din l-informazzjoni żgur m'hijiex ta' interess nazzjonali u naħseb li lanqas kienet l-intenzjoni tal-kollega tiegħi li jagħmel din it- tip ta' domanda.

Filwaqt li fir-risposta se nagħtu l-waiting list f'kull qasam u x'inhu l- itwal żmien li persuna ilha tistenna, nerġa' ngħid li huwa impossibbli li nagħtu l-informazzjoni għal kull każ, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li f'diversi każi, il-lista ta' persuni li qegħdin fuq il-waiting list mhux talli ma tnaqqsetx f'setturi partikolari talli kompliet titwal.

Għaliex minkejja l-wegħdiet li dejjem saru li l-gvern se jinvesti f'aktar teknoloġija fiċ-ċentri tas-saħħa, iċ- ċentru tas-saħħa tar-Rabat għadu sal-lum mingħajr X-ray machine?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għal domanda speċifika ta' l-Onor.

Noel Farrugia dwar X-ray machine fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat, jiena kont weġibt li d- dipartiment jidhirlu li mhux viabbli li nerġgħu ninvestu f'din it-tip ta' makna f'dan iċ-ċentru partikolari meta erba' mili 'l bogħod, ġewwa ċentru tas-saħħa ieħor, hemm makna ferm attrezzata.

Din m'hijiex kwestjoni li tinvesti f'makni.

Huwa inutli li tinvesti f'X-ray machine u mbagħad ma jkollokx nies li jkunu kapaċi jagħmlulha s-service meħtieġ, iħaddmuha u jaqraw ir-riżultati li joħorġu minnha.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaqbel miegħi li wieħed irid jagħmel l-aħjar użu mir-riżorsi umani li għandu.

Ġewwa l-isptar ċentrali tagħna għandna nuqqas kemm ta' radiologists kif ukoll ta' radiographers.

Meta wieħed jara t-throughput li jgħaddi minn dak id-dipartiment, jagħmel sens ekonomiku u anke għall-pazjenti tagħna li niġbru r-riżorsi umani tagħna taħt saqaf wieħed kemm jista' ikun.

Ovvjament dan ma jfissirx li dawk in-nies li jkollhom bżonn ta' X-ray u jkunu ġejjin min-naħa tar-Rabat, m'għandhomx il- faċilita' li jeħduh ġewwa l-health centre tal-Mosta.

Barra minn hekk, l- istatistika ta' kemm nies jieħdu X-ray ġewwa r-Rabat health centre jikkonferma li hija iżjed kwestjoni ta' kumdita' milli ta' ta' neċessita' li jkollok makna ġewwa dan il-health centre.

L-Onor.

Interpellant staqsieni għaliex twalu l-waiting lists, Sur President.

Kif kemm-il darba kelli l-okkażjoni ngħid hawnhekk, waħda mir- raġunijiet għala twalu l-waiting lists hi li investejna fit-teknoloġija.

Ħalli nagħti eżempju ċar.

Meta taħt l-amministrazzjoni Soċjalista kien hemm MRI fil-privat biss, il-gvern kien jibgħat numru limitat ħafna ta' pazjenti, madwar 300 fis-sena, biex jagħmlu l-MRI fil-privat.

Meta aħna nedejna makna ta' l-MRI ġdida, kont on record li għedt li ladarba se jkollna din il-makna ara ma jmurx xi ħadd jaħseb li l-waiting lists se jonqsu.

Għaliex?

Għax meta wieħed ikollu faċilita' li jista' jużaha se jużaha iktar frekwentement.

Illum għandna l-makna ta' l-MRI tagħna u minflok m'aħna qegħdin nagħmlu 300 MRI fis-sena, qegħdin nagħmlu 3,000 MRI u l-waiting list xorta hemmhekk baqgħet.

Għax iżjed ma tipprovdi teknoloġija ġdida, iżjed se jkollok domanda għaliha u iżjed se jitilgħu l- waiting lists, Sur President.

Per eżempju, bħalissa ġewwa l-isptar San Luqa għandna 160 sodda iżjed li madwar 60 minnhom huma każi soċjali u 100 oħra huma extra minħabba mard akut li wieħed normalment jistenna fix-xitwa.

Peress li s-swali tal- mediċina huma mimlijin sa ruħhom, ċerti sodod min-naħa tal-kirurġija u min- naħa ta' l-ortopedija kellhom jittieħdu biex jakkomodaw każi tal-mediċina.

Dan fisser li kellna nużaw ċerti sodod tal-kirurġija illi qabel kienu jintużaw biex jiġu rikoverati l-pazjenti li jiġu operati fihom u dawn illum ma jistgħux jintużaw.

Fattur ieħor għaliex jitwalu l-waiting lists hu bħalma ġara nhar il-Ħamis, fejn kellhom jiġu kkanċellati malajr l- operazzjonijiet li kienu previsti għas-sempliċi raġuni li seħħ inċident sfortunat u kellna nwaqqfu l-listi kollha biex isir każ ta' trapjant.

L-itwal waiting lists ikunu dejjem f'dawk l-ispeċjalitajiet fejn għandek deġenerazzjoni minħabba l-eta', jiġifieri fl-ortopedija, fejn għandek numru dejjem jikber ta' nies li qegħdin jilħqu ċerta eta', li ovvjament ikollhom bżonn ċerta tip ta' operazzjoni; fl-oftalmija, primarjament fuq katarretti ...

Hawnhekk ukoll il-waiting lists splodew għas-sempliċi raġuni li qabel - qed nirriferi sa għaxar snin ilu - biex titpoġġa fuq il-lista ta' l- operazzjoni għall-katarretta, ridt kważi tagħma minn dik l-għajn.

Minħabba l-komplikazzjonijiet din l-operazzjoni ma kenitx issirlek qabel ma inti kważi tkun tlift id-dawl.

Ir-raġuni kienet li biex jekk tmur xi ħaġa fl- operazzjoni, il-pazjent ikun baqa' fejn kien.

Illum appena tiġi diagnosed li għandek bżonn tagħmel l-operazzjoni tal- katarretta, titpoġġa fuq il-waiting list u allura tibda tgħid li qiegħed tistenna fuq il-waiting list.

Fil-fatt ma jfissirx li jkollok bżonn dik l- operazzjoni.

Ħafna mid-drabi, il-konsulent jew l-ispeċjalista jgħidilhom lill-pazjenti li dik l-operazzjoni m'hijiex waħda urġenti.

Pero' nafu li n- nies ikollhom ċerta preokkupazzjoni u ladarba l-konsulent jgħidilhom li jridu jgħaddu minn ċerta proċedura, iżjed ma wieħed jgħaddi minnha malajr tant aħjar.

Dawn huma kollha affarijiet li jikkontribwixxu għall-waiting lists li dejjem qegħdin jitwalu, Sur President.

Min qed jipprova jbiegħ il-problema tal-waiting list bħala xi fenomenu lokali għandu żball u m'huwiex informat tajjeb.

Jekk tara x'qiegħed jiġri f'kull sistema tas-saħħa, anke fl-Ewropa, issib li waħda mill-ikbar preokkupazzjonijiet hija n-numru dejjem jitwal ta' nies li qegħdin jitpoġġew fuq il-lista ta' l-operazzjoni u jridu jistennew.

Pero' irridu noqogħdu attenti x'qegħdin ngħidu għax meta nitkellmu fuq waiting lists m'aħniex nitkellmu fuq nies li għandhom bżonn operazzjoni urġenti.

Illum operazzjoni urġenti tal-qalb issirlek fi żmien 24 siegħa.

Again, x'qiegħed jikkontribwixxi?

Qabel konna limitati bl-agreement li kellna ma' l-Ingilterra li kien jippermetti li nagħmlu biss 100 investigazzjoni tal-qalb u 100 operazzjoni tal-qalb ġewwa l-Ingilterra.

Għax investejna u investejna f'servizzi li qed jingħataw mill-Maltin ġo pajjiżna, il-lista li qabel kienet tippermettilna li ninvestigaw biss 100 ruħ, illum qabżet it-3,000 ruħ u allura ovvjament iżjed ma jkun hemm domanda u iżjed ma jkun hemm faċilita' li tinvestiga, se jkollok iżjed talba għaliha u minflok m'għadna nagħmlu madwar 100 operazzjoni tal-qalb ġewwa l- Ingilterra, illum qegħdin nagħmlu medja ta' operazzjoni tal-qalb kuljum.

Naturalment dan ifisser ukoll li għandna numru ta' konsulenti illi qegħdin jidħlu jagħmlu l-operazzjoni l-Ħadd, anke wara nofsinhar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura x'inhi r-raġuni li m'hijiex tintuża l-istess metodoloġija biex intaffu l-problemi taċ-ċittadini li ilhom is-snin jistennew biex issirilhom operazzjoni tal-qalb?

X'inhi r-raġuni li hemm pazjenti li għamlu X-ray u ilhom ikktar minn sitt ġimgħat jistennew ir- rapport dwar il-qagħda tal-kondizzjoni ta' saħħithom?

Għax filwaqt li l- Ministru qed jgħid li erba' mili 'l bogħod hemm ċentru tas-saħħa ieħor - infakkru wkoll li dak tal-Mosta ma jintużax biss mir-Rabtin imma jużawh ir- residenti minn Ħaż-Żebbuġ sal-Marfa - għaliex għandu jkollna X-ray machine waħda biss biex taqdi nofs Malta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Forsi l-kollega tiegħi ma jafx x'jiġifieri u x'tip ta' X-rays kienu jittieħdu fil-health centre tar-Rabat.

Jekk mingħalih li kien hemm xi qabża fil-kwalita' għax konna nieħdu l-X-ray ir-Rabat, għandu żball kbir.

Fir-Rabat ma kenux jittieħdu X-rays komplikati.

Dawn kienu jkunu X-rays ta' xi id, ta' xi sieq jew ta' xi sinsla.

U nerġa' ngħid li l- waiting lists jitwalu għas-sempliċi raġuni li għalkemm għandna l-potenzjal biex noperaw, m'għandniex iżjed sodod biex inpoġġu n-nies operati fihom.

Issa forsi hawn min għandu soluzzjoni ta' malajr għal dawn il-problemi għax infatti l-partit fl-oppożizzjoni kellu joħroġ paper ta' konsultazzjoni f'Jannar kif se jsolvi dawn il-problemi kollha.

S'issa għadu ma ħareġ xejn u nistennewha toħroġ fi Frar u forsi mbagħad il-Bambin inebbaħna kif se nsolvu dawn il-problemi.

Pero' jekk l-oppożizzjoni beħsiebha toħroġ b'affarijiet ġodda trid tagħtina l-permess inqassmu dan id-dokument mistiku lill-ministri tas-saħħa tal-pajjiżi Ewropej għax dawn għandhom l-istess problemi bħalna u forsi r-rimedju li għad jiġu bih sħabna ta' l-oppożizzjoni joffri soluzzjoni għal sħabna l-Ewropej!

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 30 ta' l-2006 – Indiċi ta' inflazzjoni għas-sena 2005;

Avviż Legali 33 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar reviżjoni tas- salarji tal-President ta' Malta u ta' uffiċjali oħra;

Avviż Legali 34 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar reviżjoni tas- salarji ta' l-imħallfin u maġistrati; u

Tagħrif dwar taxxi, tariffi jew miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti mid- dipartimenti, awtoritajiet, istituzzjonijiet u enti oħra, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16480.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru..

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 27 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar korrezzjoni tal- liġijiet (Kap. 12.);

Avviż Legali 28 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar korrezzjoni tal- liġijiet (Kap. 356.);

Avviż Legali 29 ta' l-2005 – Ordni dwar korrezzjoni tal-liġijiet (Kap. 464.) ; u

Rapporti dwar l-effiċjenza tal-kunsilli lokali għall-perijodi bejn Awissu u Novembru 2004, Diċembru 2004 u Marzu 2005 u April u Lulju 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' pjanta li turi masġar fl-area magħrufa bħala x-Xagħra ta' Bormla, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16938.

MR SPEAKER: Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`) Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 26 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar drittijiet li tiġbor l-awtorita dwar il-mediċini.

MR SPEAKER: Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni) F'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali 31 ta' l-2006 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-artikolu 17 ta' l-Att dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent (Kap.435);

Avviż Legali 32 ta' l-2006 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tar-regolamenti ta' l-2005 dwar stima ambjentali strateġika; u

Tabella li turi l-prezz medju taċ-ċanga għas-snin 2001 sa l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16785.

MR SPEAKER: Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali) F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impiegi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 23 ta' l-2006 – Ordinament ta' l-2006 skond ir- regolamenti ġenerali għar-rikonoxximent universitarju sa l-ewwel grad 2004 għall-gradi ta' B.A. (tourism studies) u B.A. (Hons) (tourism studies) taħt il-patroċinju tal-fakulta' ta' l-ekonomija, management u accountancy;

Avviż Legali 24 ta' l-2006 – Ordinament ta' l-2006 skond ir- regolamenti ġenerali għar-rikonoxximent universitarju sa l-ewwel grad 2004 għall-grad ta' B.Ed.

(Hons) taħt il-patroċinju tal-fakulta' ta' l- edukazzjoni;

Avviż Legali 25 ta' l-2006 – Ordinament ta' l-2006 skond ir- regolamenti ġenerali għar-rikonoxximent universitarju sa l-ewwel grad 2004 għall-gradi ta' B.Com u B.Com.

(Hons) taħt il-patroċinju tal- fakulta' ta' l-ekonomija, management u accountancy; u

Tagħrif dwar korsijiet li jingħataw mill-ETC, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 16939.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-1 ta' Frar 2006 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Ministru tista' tkompli bid-diskors tagħha.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, nhar l-Erbgħa meta ftaħt dan id- dibattitu għedt li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi dan il-gvern se jwettaq tnejn mill-inizjattivi li attwalment kienu mħabbra mill-Prim Ministru fil-budget ta' Novembru li għadda.

Kelli ċ-ċans nispjega - u nittama li meta nkun qed nagħmel il-winding-up ikolli opportunita' li nwieġeb għal xi kjarifikazzjonijiet li jkunu jridu l-kelliema ta' din il- Kamra - kif dan l-abbozz ta' liġi se jintroduċi r-riforma tant meħtieġa fil- pensjoni għall-invalidita'.

Spjegajt ukoll kif dan l-abbozz qiegħed iħares biex nistabbilixxu u nagħtu poteri wkoll investigattivi lid-direttorat li qiegħed jitwaqqaf apposta kontra l-frodi u biex jagħmel investigazzjoni wkoll.

Mr. Speaker, jiena tajt ħarsa fil-qosor lejn il-punti prinċipali li joħorġu minn dan l-abbozz li qegħdin niddiskutu u kelli l-opportunita' ngħid ukoll illi bis-sistema kif inhi llum ta' kif tingħata u tittieħed il-pensjoni għall-invalidita' jirriżulta li din hi waħda mill-aktar benefiċċji soċjali li jsiru abbuż minnha.

Bla dubju ta' xejn ilkoll naqblu aħna f'din il- Kamra - u m'għandix dubju li taqbel anke s-soċjeta' in ġenerali - li kull abbuż li jsir huwa għad-detriment ta' dak li ġenwinment għandu bżonn l- għajnuna u s-sostenn tal-gvern.

Kull abbuż huwa wkoll għad-detriment ta' kull wieħed u kull waħda minna illi nħallsu t-taxxa dovuta minna, għall- ekonomija in ġenerali kif ukoll tal-pajjiż u tal-gvern innifsu.

Għalhekk jiena għedt ukoll illi dan il-gvern huwa kommess li jdaħħal sistema fl- għotja tal-benefiċċji kollha u qed nibdew minn dan il-benefiċċju partikolari.

Irridu ndaħħlu sistema li tkun aktar trasparenti, sistema li allura tagħtina wkoll ir-riżultat meħtieġ biex aħna kemm jista' jkun innaqqsu l-abbuż.

Sur President, meta kont qiegħda nitkellem semmejt ukoll it-tibdiliet prinċipali li se jsiru u rreferejt għal tibdiliet fl-applikazzjoni fiha nfisha, irriferejt għal tibdijiet tal-medical panels li se jkollna u rreferejt għal sistemi ġodda li se jkollna.

Irriferejt ukoll għall-ħtieġa biex issa l-applikant jipprovdi dokumentazzjoni jew minn sptar jekk diġa' kien pazjent ġo sptar, u jekk ma kienx pazjent ġo sptar allura nibagħtuh ġo sptar tal-gvern fejn tista' tinġabar il-medical history wkoll.

Irriferejt ukoll għal tibdiliet oħra fejn m'hijiex se tibqa' tingħata l-pensjoni għall- invalidita' for life imma għal perijodu ta' sena.

Jiena semmejt ukoll li d-direttur għandu l-fakulta' bil-liġi wkoll li jagħmel reviewing ta' dawk li jkunu ħadu dan il-benefiċċju, pero' irrid nerġa' nagħmilha ċara illi hawnhekk m'aħna qed nagħmlu l-ebda witch-hunt.

M'aħna se nnaqqru l-benefiċċji ta' ħadd minn dawk li verament għandhom bżonn.

M'aħniex se mmorru niġru wara n-nies biex nagħmlulhom il-ħajja tagħhom aktar diffiċli.

Sempliċement qegħdin nieħdu l-opportunita' illi nagħmlu sistema ħafna aktar kredibbli u ħafna aktar trasparenti.

Jiena dakinhar kelli l-opportunita' wkoll li ngħaddi dokument lill-kollega l- Onor. Karl Chircop, dokument li nittama li kellu l-opportunita' li jarah fil-jiem li għaddew.

Dan id-dokument iħares lejn impairment tables kif inhuma maħduma fuq il-mudell Awstraljan.

Għedt ukoll illi l-mudell Awstraljan huwa dak li aħna jidhrilna li javviċina s-sistema tagħna, pero' dan ma jfissirx li aħna se naqbdu u nikkupjawh.

Aħna sempliċement ħarisna lejh u dehrilna li b'ċerti modifiki nistgħu nużawh bħala mudell tajjeb għalina.

Hawnhekk irrid ngħid li jien m'għandix dubju li l-Onor.

Chircop, bil- background tiegħu mediku huwa wieħed mill-aktar persuni li jista' jgħinna wkoll fit-tfassil ta' dawn il-benchmarks.

Jien semmejt il-benchmarks biex ikollna r-rekwiżit li wieħed jista' jagħmel anke reviewing u li wieħed jista' jkollu parametri fiex jaħdem, parametri li sfortunatament fis- sistema tal-lum huma neqsin.

Jien ukoll semmejt id-direttorat kontra l- frodi.

Hawnhekk lil dan id-direttorat qed nagħtuh poteri investigattivi tant meħtieġa biex id-dipartiment ikun jista' jaħdem kif wieħed jistenna.

Forsi hawnhekk wieħed jistaqsi x'qed tippretendi l-ministru mingħand id- direttorat.

Jien qed nippretendi li jkun hemm ħidma fejjieda u li ssir bir- reqqa, ħidma li ssir b'sensittivita' li tiżgura li

jitnaqqas l-abbuż filwaqt li jibqgħu jingħataw il-benefiċċji lil dawk li verament għandhom bżonn.

U allura x'aħna nistennew minn din ir-riforma?

Bla dubju ta' xejn nistennew li jiġi żgurat - din se tissemma fis-seduti li ġejjin waqt dan id- dibattitu - li l-benefiċċji jingħataw lil min ħaqqu u lil min hu intitolati għalihom.

Hawnhekk ukoll irridu naraw li jkollna kriterji rigorużi biex wieħed ikun eleġibbli, pero' li jkunu kriterji wkoll li jħarsu b'mod uman u b'mod sensittiv.

Nistennew ukoll li jkollna kontroll aħjar f'dawk li huma eżamijiet mediċi.

Dawn huma responsabbilitajiet li fil-każ tal-pensjoni għall-invalidita' se jkunu assenjati lil numru ferm iżgħar ta' tobba li jkunu ingaġġati wkoll mid-dipartiment.

Nistennew ukoll li jkun hemm trasparenza fis-sistema permezz tal-ħolqien ta' l-impairment tables li diġa' semmejt, u jkollna linji gwida stabbiliti u standards ukoll.

Se nwaqqfu wkoll awditjar mediku li allura jkun jista' jħares eżattament lejn, u jista' jagħmel it-tracking ta' kif attwalment qegħdin jingħataw dawn il- pensjonijiet.

Naħseb fuq kollox nistennew li jonqos ukoll in-numru ta' persuni li jirrikorru għal din il-pensjoni.

Jien semmejt ukoll li għandna nies li din il-pensjoni jarawha bħala early retirement scheme.

Din m'għandniex inħarsu lejha hekk.

Hija early retirement scheme biss għal dawk li ma jistgħux ikomplu jaħdmu.

Mr. Speaker, f'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin indaħħlu wkoll il-kunċett ta' rehabilitation.

Qegħdin indaħħlu l-kunċett ukoll tal-fatt li persuna jista' jkun li ma tistax tibqa' tagħmel ix-xogħol li qiegħda fih minħabba l- kondizzjoni medika tagħha, kemm fiżika u kemm mentali, pero' li tkun tista' tagħmel xogħol ieħor bl-għajnuna ta' taħriġ.

Hawnhekk huwa importanti li kollox jaħdem id f'id.

Fil-fatt huwa ppjanat li naħdmu ma' l-ETC biex naraw li jkun hemm rehabilitation biex in-nies ma joħorġux minn fuq is-suq tax- xogħol u jispiċċaw jgħixu minn fuq il-benefiċċji soċjali imma jkunu xorta jistgħu jaqilgħu l-għajxien tagħhom u jagħtu kontribut fl-istess ħin.

Id-darba l-oħra jien semmejt li huwa verament ta' tħassib kif l-ispiża għall-pensjoni għall-invalidita' fl-1999 kienet ta' Lm9 miljuni u illum naraw li splodiet għal Lm16-il miljun.

Għandna kważi 9,000 benefiċjarju minnha, li hija ċifra li tqabbilha ma' xiex tqabbilha, hija għolja żżejjed.

Aħna qegħdin nittamaw li niffrankaw ammont ta' flus min-nefqa tal- gvern minn fuq benefiċċji li jittieħdu b'mod abbużiv.

Jien kemm-il darba ngħid li aħna rridu nnaqqsu l-ispiża tal-gvern mhux biex inqanċu jew biex nagħmlu l-ekonomija imma biex inkunu nistgħu nħarsu anke lejn benefiċċji jew sistemi oħra jew anke servizzi soċjali oħra li jeħtieġ li aħna nitfgħu ħafna iktar riżorsi fihom.

Fuq kollox aħna nixtiequ naraw li r-riżorsi kollha li għandna jintużaw bl-aktar mod għaqli.

Jien nixtieq ngħid li d- direttorat li se jkun qed iħares lejn l-abbużi għandu bżonn li s-sistema kollha tagħna tkun dik li ngħidulha conducive biex jinqatgħu l-abbużi.

U hawnhekk, Mr Speaker, qabel ma nagħlaq dan l-intervent tiegħi se nsemmi xi ħaġa li għalija hi ta' tħassib.

Jiena naħseb li hemm bżonn li nħarsu lejn riforma oħra oltre minn dik dwar il-benefiċċji soċjali.

Jien nemmen li għandna bżonn riforma sħiħa bil-mod ta' kif joħorġu l-identity cards.

Jien ma nafx kemm aħna konxji dwar il- poteri li tagħtik identity card hawn Malta.

Il-verita' hi li ta' kuljum jidbiddlu indirizzi, joħorġu ID cards ġodda u s-sistema kif inhi tħalli lok biex isiru bosta abbużi anke minn fuq is-sistema tal-benefiċċji soċjali tagħna.

Biżżejjed ngħid li waqt li konna qegħdin nitkellmu kemm-il darba fil-ministeru man-nies tad-dipartiment,issemmew każi dwar kif isiru ċerti abbużi mill-ID cards hawn Malta.

Dan għaliex l-indirizz li jkollok jagħmlek a head of household u tiġi eleġibbli għal ċerti benefiċċji soċjali.

Aħna nafu li hija prassi komuni li persuna tbiddel il-karta ta' l- identita' biex tiġi tidher li qiegħda tgħix għal rasha jew fuq indirizz ieħor u f'daqqa tiġi eleġibbli għal ċerti benefiċċji.

Biżżejjed insemmi per eżempju, li jekk bħalissa inti ġuvni jew xebba li qed tgħix mal-familja tiegħek f'Nru. 6 Triq so and so, u tagħmel l-identity card tiegħek fuq Nru. 4 fl-istess triq, tista' tiġi eleġibbli għal ċerti benefiċċji soċjali.

Dan anke jekk in-numru 4 huwa l-garaxx ta' l-istess residenza.

Dan qed jiġri għaliex sfortunatament mhux qed isir checking li l- identity cards ikollhom imniżżel fuqhom ir-residenza ġenwina.

Hawnhekk nixtieq insemmi każ partikolari li sibna dan l-aħħar fejn kellek tliet benefiċjarji fl-istess dar fejn persuna waħda tagħti l-indirizz bħala l- back door ġo triq waħda, persuna oħra tagħti n-numru tal-bieb u persuna oħra tagħti l-isem, pero' t-tlieta huma indirizzi ta' l-istess residenza.

Minħabba li l-identity cards juru indirizzi jew dettalji differenti, hemmhekk għandek benefiċjarji differenti, u allura qed isir abbuż.

U dan għaliex fis-sistema ta' l-ID cards hemm il-loopholes.

Jien hawnhekk għalissa qegħda sempliċement nifflowtja l-idea, imma jien nemmen li biex jinqatgħu ċerti abbużi mill-benefiċċji soċjali tagħna rridu nħarsu wkoll lejn riforma ta' kif joħorġu l-identity cards.

Jien waħda mill- affarijiet li rrealizzajt dan l-aħħar hi dwar kemm hu faċli li tbiddel identity card, kemm hu faċli li inti tbiddilha mhux darba jew darbtejn imma ta' spiss u kemm jogħġbok u kemm trid inti.

Huwa faċli b'tali mod li jekk tkun għaddej minn triq u tara dar bis-saqaf imwaqqa' inti tista' tiġi taħt dak l-indirizz u tagħmel identity card fuqu.

Mr. Speaker, ir-realta' tinstema farsa, pero' jista' jkun li persuna jkollha indirizz fuq residenza ta' nies li lanqas biss jafu li hemm din l-identity card maħruġa fuq l- indirizz tagħhom.

Jien ngħid allura li rridu naraw eżattament kif is- sistema ta' l-identity cards tagħna qed taġevola l-abbużi fis-sistema tal- benefiċċji soċjali tagħna u anke abbużi f'affarijiet oħra.

Mr Speaker, jien se nieqaf hawnhekk, hawn bosta kollegi miż-żewġ naħat tal- Kamra li jixtiequ jitkellmu u naħseb li se jkollna tnejn jew tliet seduti aktar dwar dan l-abbozz ta' liġi u bla dubju ta' xejn fil-winding up tiegħi jien inkun nista' nwieġeb għal ċertu tħassib jew kjarifikazzjonijiet li jkollhom bżonn il-kollegi miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, illum li qegħdin niddiskutu din il-liġi ta' ċertu importanza u notevolezza, tajjeb li ngħid bla tlaqliq ta' xejn li l-partit Laburista huwa kommess daqskemm hu kommess il-gvern li jiġġieled il-frodi fil-benefiċċji soċjali.

Il-partit Laburista dejjem saħaq fuq dan, u mhux bil-kliem biss imma anke b'għemilu dejjem ħadem biex kemm jista' jkun jitrażżan dan il-fenomenu.

Kif qalet qabli l-ministru, dawn l-emendi li qed jiġu proposti llum huma maqsuma fuq żewġ binarji separati.

Għandek il-kwestjoni tar-rikonoxximent b'mod uffiċjali tad-direttorat għall-frodi u l-investigazzjoni, inkluż id-direttorat innifsu u l-istaff tiegħu, u fl- opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa tajba li ssir.

Għandek imbagħad il-blokk l-ieħor ta' l-emendi li qegħdin jiffokaw aktar fuq il-kwestjoni tal- pensjoni ta' l-invalidita'.

Ovvjament jekk ikollna ċans dawn l-emendi nkunu nistgħu narawhom aktar fid- dettal fl-istadju ta' kumitat.

Madankollu dak li qed iseħħ huwa li fid- definizzjoni ta' direttur, jiġifieri f'artikolu 2 tal-kapitlu 318 tal-liġi tas-sigurta' soċjali, qiegħed jiġi speċifikat li d-direttur ifisser "direttur responsabbli mid-direttorat għall-frodi u l-investigazzjoni dwar benefiċċji" u tinkludi wkoll "kull uffiċjal pubbliku fid-direttorat tiegħu minnu nsemmi".

Naturalment hemm dettalji oħrajn li se nagħmel riferenza għalihom aktar tard matul l-intervent tiegħi.

Dawn id-dettalji għandhom aktar x'jaqsmu mal-kwestjoni ewlenija tad-diskussjoni tal-lum, jiġifieri l- pensjoni ta' l-invalidita'.

Sur President, irrid ngħid li b'mod iffokat, dak kollu li qalet il-ministru Cristina fl-introduzzjoni tagħha effettivament qiegħed hemm, u dik hija r- realta`.

Għaldaqstant irridu naraw kif sejrin nittekiljaw dawn il-problemi li nħolqu matul iż-żmenijiet mill-aspett tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali u anke mill-istess ministeru tagħha.

Jiena tkellimt ma' diversi persuni li jokkupaw karigi għoljin fi ħdan id-dipartiment u f'diversi dipartimenti oħra u li b'mod responsabbli nemmnu li din il-problema trid tiġi miġġielda mill-aspett macro.

Jiġifieri rridu naraw x'qiegħed iwassal għall-fenomenu ta' żieda massiċċa fl-applikanti għall-pensjoni ta' l- invalidita'.

Ġeneralment din tiġi garantita sakemm jagħlqu l-61 sena fil- każ ta' l-irġiel u sakemm jagħlqu 60 sena fil-każ tan-nisa.

Li kieku wieħed ikollu jaqsam dawn in-nies fuq kwestjoni ta' kuxjenza nsibu li għandna żewġ gruppi, dawk li huma ġenwini u dawk li m'humiex ġenwini.

Nafu li jeżistu persuni li qegħdin jippruvaw japprofittaw ruħhom mill- benefiċċji soċjali, fi kliem ieħor, dawk li huma korrotti.

Pero' li kieku wieħed ikollu jevalwa s-sitwazzjoni mill-aspett ġenerali, naraw li sfortunatament il-qagħda tax-xogħol ġewwa pajjiżna ma tantx hija waħda tajba.

L-impairment tables li għaddietli l-ġimgħa l-oħra l-ministru Cristina jagħmlu riferenza dwar dan, kif ukoll jaghmlu r-rapporti maħruġa mill-ILO, li jaċċennaw għall-kwestjoni li dawn iż-żewġ fatturi ma nistgħux nisseparawhom minn xulxin.

Sur President, x'inhi l-kwestjoni tax-xogħol in ġenerali ġewwa pajjiżna?

Issa jien m'iniex qiegħed nidħol f'dan l-argument sabiex noqgħod intawwal, imma sinċerament nemmen li waħda mill-kawżi ewlenin li qegħdin jixprunaw lin-nies ta' ċerta eta' sabiex jirrikorru għal dan il-benefiċċju soċjali - mingħajr ma noqgħod ngħid li dawn għandhom raġun - hija proprju l-kwestjoni diffikultuża immens li qed isibu sabiex jergħu jintegraw ruħhom fil-qasam tax-xogħol.

Issa jekk irridu nkunu onesti bejnietna, allura ż-żewġ naħat tal-Kamra għandna naqblu fuq dan.

Għandna sitwazzjoni diffikultuża immens fejn min jispiċċa jitlef ix-xogħol u jkun ta' ċertu eta', qiegħed isibha kważi mpossibbli - mhux se ngħid impossibbli - li jsib xogħol alternattiv.

Jgħidu x'jgħidu min-naħa tal-gvern, sfortunatament is-sitwazzjoni hija tali li dawn in-nies litteralment qegħdin jaqtgħu qalbhom.

Fl-opinjoni tiegħi u fl-opinjoni ta' ħafna nies oħra, din hija waħda mill-kawżi li qiegħda twassal għal din is-sitwazzjoni.

Il-problema ta' nuqqas ta' xogħol qiegħda tixpruna lil ċerta settur ta' ħaddiema li jisfaw bla xogħol u li jkunu ta' ċertu eta' sabiex ifittxu dan ir-redress.

Issa bħala tabib ngħid li dawn m'humiex neċessarjament qegħdin jabbużaw mis-sistema għaliex meta tara missier ta' familja li jkollu xi żewġt itfal u ta' 50 sena jitlef ix-xogħol tiegħu u allura jispiċċa b'dahru mal-ħajt, żgur li bil-benefiċċju tal- qgħad, li lanqas biss jaqbeż il-Lm200 fix-xahar, mhu se jlaħħaq mal-ħajja.

Din is-sitwazzjoni hija frustranti, u aktar ma jgħaddi ż-żmien, dawn in- nies anke jispiċċaw b'mard ta' natura psikjatrika u dipressiva.

Din hija xi ħaġa li kemm jien u kemm il-kollegi tiegħi fil-kamp mediku ripetutament narawha.

Fil-fatt, anke l-ispeċjalisti u l-professuri qegħdin jaraw li din il-problema qiegħda tikber b'mod aktar aċċellerat matul l-aħħar snin.

Ma rridx li niftiehem ħażin u forsi jkun hawn min jaħseb li rrid nippolitiċizza din il-kwestjoni, pero' din hija r-realta' li għandna quddiemna.

Għalhekk kif għedt, dan huwa wieħed mill-kaġuni ewlenin li fl- opinjoni tiegħi u ta' ħafna nies oħra li jevalwaw dan il-qasam mill-qrib qiegħed jixpruna numru akbar ta' nies li qegħdin ifittxu ċ-channel ta' invalidita'.

Problema oħra li sfortunatament rajniha wkoll isseħħ b'mod aktar mgħaġġel matul dawn l-aħħar snin hija l-problema ta' l-ERS, jiġifieri l-early retirement schemes.

Sfortuntament ħadd ħlief dan il-gvern ma kien champion daqsu sabiex jinkoraġġixxi l-early retirement schemes.

Jekk irridu nkunu saqajna ma' l-art u onesti, dan irridu nammettuh u ngħidu li huwa verita'.

Fil-fatt assistejna għall-early retirement scheme tat-tarznari, ta' diversi kumpanniji parastatali oħrajn u issa, dan l-aħħar kellna wkoll l-early retirement scheme mill-banek.

Mid-dehra din tidher li dieħla bħala xi moda ġdida u sabiex nipprovaw insolvu l-problemi ekonomiċi fil-qasam tax-xogħol u ta' l-industrija, b'xi mod jew ieħor nippruvaw insolvuhom b'dan il-mod.

Sur President, irrid ngħid li sfortunatament ħadd ħlief daqs dan il-gvern m'hu qiegħed jinkoraġġixxi l-imberkin skemi ta' irtirar kmieni.

Meta toqgħod tara l-każi individwali tibda tistaqsi lilek innifsek għalfejn qiegħed jiġri hekk.

Jiena ġej min-naħa tas-south ta' Malta, jiġifieri mill- inħawi ta' Raħal Ġdid, Ħal Tarxien u l-Kottonera.

U hemmhekk kellna ħafna ħaddiema li kienu jaħdmu fit-tarznari.

Dawn il-ħaddiema ġew sfurzati jew imħajra sabiex jieħdu skema ta' irtirar kmieni.

Issa llum x'qiegħed jiġri fit-tarznari?

Ilum ġabu ħafna ħaddiema barranin u kulħadd jgħidlek li t- tarzna tinsab miżgħuda bil-Bulgari, Jugoslavi u Pollakki.

Dawn il-ħaddiema qed jitħallsu tajjeb ukoll mentri ħutna l-Maltin ġew imġiegħla jieħdu l- early retirement scheme.

Allura b'daqshekk x'ħadet it-tarzna?

Ma ħadet xejn, iżda tilfu ħutna l-ħaddiema Maltin u l-familji tagħhom.

Jiena persważ li dawn l-imberkin skemi ta' irtirar kmieni kienu l-fattur ewlieni li waslu għaż-żieda ta' l-abbuż minn dan il-benefiċċju soċjali.

Uħud minnhom kienu validi wkoll għaliex meta l-ħaddiem, kif diġa' għedt, isib ruħu f'sitwazzjoni bħal din, bilfors se jispiċċa biex jimrad, għax jekk ma jimradx fiżikament jimrad mentalment.

Għalhekk kellna ħafna ħaddiema li spiċċaw jieħdu l-pensjoni ta' l-invalidita'.

Fuq dan is- suġġett jiena għamilt ftit tar-riċerka, u hija xi ħaġa li qiegħed nisssuġġerixxi lill-Ministru Cristina ħalli tagħti mbottatura biex b'xi mod jew ieħor tibda tinġabar statistika aktar serja fid-dipartiment.

Ma jistax ikun li meta nipprova nagħmel find-out tan-numru ta' nies li għaddew bord ħalli nara kemm minnhom ħadu l-early retirement scheme qabel, ma jirnexxili nsib xejn.

Madankollu meta ġejt mogħti din l-informazzjoni b'mod verbali, sibt li madwar nofs dawk il-ħaddiema li ħadu l-iskema ta' l- irtirar kmieni spiċċaw ukoll sabiex jgħaddu bord.

Fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa fenominali u naħseb li wieħed irid jikkjarifikaha.

Nerġa' ngħid li hawnhekk ir-responsabbilita' fl-aħħar mill-aħħar taqa' f'idejn il- gvern u f'idejn il-ministri tal-kabinett.

X'jiswa li jkollna sitwazzjoni ekonomika mwiegħra kif inhija llum?

Irridu mmieru s-sewwa magħruf b'ħafna stqarrijiet fażulli, fejn ngħidu li taparsi r-rota qiegħda ddur, meta mbagħad ikollok ministri ewlenin tal-gvern li lesti jilagħbu l-flus u jgħidu li ċerti industriji jridu jagħlqu sa għaxar snin oħra.

Sur President, naħseb li din il-kwestjoni rridu nittekiljawha b'mod aktar responsabbli.

Fl-opinjoni tiegħi dawk kollha li huma responsabbli mit- tmexxija tal-pajjiż illum m'humiex jagħmlu biżżejjed sabiex iġibu u jħajru aktar investiment lejn pajjiżna.

M'hijiex qiegħda tinħadem policy konkreta u omoġeneja bejn il-ministeri u d-dipartimenti konċernati sabiex nilħqu dan l-iskop.

Hawnhekk qiegħed ninkludi wkoll il-ministeru li qegħdin niddiskutu llum, jiġifieri l-ministeru tas-solidarjeta' soċjali u l-familja.

Issa kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, bħala partit laburista fl-oppożizzjoni naqblu ma' dawn l-emendi li qed jiġu proposti għaliex b'xi mod jew ieħor qegħdin jirrikonoxxu d-direttorat tal-frodi u l-istaff tiegħu.

Permezz tagħhom qegħdin ukoll b'xi mod jew ieħor nippruvaw nagħlqu ftit aktar ix- xquq kbar li kellna fil-kwestjoni tal-benefiċċju tal-pensjoni ta' l- invalidita'.

Pero' mill-ftit homework li għamilt sabiex nipprepara dan id- dibattitu, xi skoprejt?

Skoprejt li l-filosofija l-ġdida li se tiddaħħal hija dik tar- rehabilitation.

Fair enough, idea tajba.

Bħala pajjiż żgħir ma nistgħux naffordjaw li jkollna din l-emorraġija ta' ħaddiema.

Irridu naraw b'mod konkret, għaliex issa xbajna nisimgħu lill-membri tal-gvern, l-ewwel u qabel kulħadd, jgħidu li rridu nżidu l-workforce ta' pajjiżna, b'mod speċjali l-female participation rate.

S'issa ħlief paroli ma smajniex għaliex bil-fatti jidher li s'issa għadna ma rnexxilniex inrażżnu din l- emorraġija.

Skoprejt ukoll li min-naħa ta' l-ETC din l-aħbar qisha laqtithom bħal sajjetta fil-bnazzi.

Milli jidher il-preparazzjoni fl- infrastruttura ta' l-ETC u fir-riżorsi umani tagħha sabiex tkun tista' tilqa' ix-xift ta' nies li se jibdew jintbagħtu għandha min-naħa tal- bordijiet mediċi, ma kenitx taf bihom l-ETC.

Sur President, quddiemi qiegħed nara lill-Ministru Cristina titbissem u għalhekk nixtieq nistaqsiha jekk kellhiex xi laqgħat mad-diriġenti ta' l- ETC sabiex dawn jaraw kif se jilqgħu għall-influss ta' klijienti ġodda li se jkollhom jilqgħu l-ETC minħabba n-nies li se jkunu qed japplikaw ħalli jgħaddu bord.

Jekk il-panel mediku jsib li dawn in-nies b'xi mod jew ieħor għadhom tajbin għax-xogħol, se jibgħathom għand l-ETC.

Issa forsi ma jkunux mija fil-mija tajbin, pero' b'daqsxejn ta' retraining, fsied u terapija nkunu nistgħu nerġgħu nġibuhom f'posthom u nibgħatuhom lura fil- qasam tax-xogħol.

Madankollu jidher li sfortunatament min-naħa ta' l-ETC għadu ma sar xejn b'mod konkret.

Irrid ngħid li din il-kwestjoni kollha lili xxokkjatni.

U bħala kelliem ewlieni min-naħa ta' l-oppożizzjoni fuq ix-xogħol, sena wara l-oħra dejjem nikkritika l-fatt li l-ETC m'hijiex tilħaq il-miri tagħha f'dak li għandu x'jaqsam mat-training.

M'hijiex lanqas tilħaq il-miri tagħha f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istħarriġ fl-industrija Maltija ħalli tara xi bżonnijiet ta' ħaddiema hemm bżonn.

U fuq dawn iż-żewġ punti, l-ETC qiegħda tfalli.

L-iskemi ta' taħriġ tagħha m'humiex qed ikunu adegwati - għal xi raġuni jew oħra - sabiex jippreparaw lil dawk in-nies li qed jirreġistraw għax-xogħol ħalli jsibu xogħol alternattiv.

Min-naħa l-oħra l- ETC m'hijiex taħdem biżżejjed sabiex tara x'vacancies għandna fl-industrija Maltija u Għawdxija - jekk hemm Għawdxija bħalissa – ħalli tipprepara ħaddiema li qegħdin bla xogħol sabiex jimlew dawn il-vacancies.

Jiġifieri l-ETC diġa' qiegħda taqa' lura fl-objectives tagħha proprja, aħseb u ara meta issa l-gvern, permezz ta' dawn l-emendi, se jkun qiegħed iżidilha l- work load tagħha billi jibagħtilha nies li għal raġuni valida jew le, ikunu fittxew li jgħaddu bord minħabba problemi fiżiċi jew mentali.

L-ETC trid tirritrejnja lil dawn in-nies, tassessjahom u b'xi mod jew ieħor tgħinhom sabiex jerġgħu jieqfu fuq saqajhom.

Ma rridux ninsew li hawnhekk qed nitkellmu fuq persuni li fil-maġġoranza tagħhom m'għandhomx 20 sena.

Il-Ministru Cristina semmiet każ ta' xi wħud li għandhom ma' l-20 sena, li ovvjament jixxokkjawk, pero' fil-maġġoranza tagħhom, dawn in-nies ikollhom 'il fuq minn 40 sena.

Issa aħna qegħdin nippretendu li nagħtuhom ir-re- training permezz ta' l-ETC, meta l-ETC diġa' m'hijiex qiegħda tlaħħaq mal- miri tagħha sabiex tkun tista' tgħin lil dawn in-nies.

Sfortunatament nafu li s'issa b'mod fattwali fl-ETC, kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' riżorsi umani u kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' żieda f'bini, s'issa għadu ma sar xejn.

Din hija xi ħaġa li jekk verament il-gvern irid jitwemmen li se jittekilja din il-problema b'serjeta', allura ried jara li dan il-pass sabiex nippreparaw l-ETC għal dan ix-xogħol isir qabel ma nibdew niddiskutu dawn l-emendi.

Għalfejn qed ngħid hekk?

Sur President, dan qiegħed ngħidu għaliex diġa' hemm bottleneck sabiex dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol jiġu mgħejjuna u re-trained ħalli nerġgħu ndaħħluhom fl-industrija tax-xogħol.

Issa hawnhekk m'iniex se nevalwa l- problemi kbar sabiex issib xogħol lin-nies "normali".

Hawnhekk l-ETC se tkun qiegħda timmaniġġja nies li "m'humiex normali" għaliex b'xi mod jew ieħor dawn in-nies ikunu fittxew li jgħaddu bord.

Allura l-ETC trid tagħtihom it-training u b'hekk se jkollha problema akbar milli normalment kien ikollha.

Għalhekk nistgħu nimmaġinaw x'bottleneck akbar se jinħoloq sabiex lil dawn in-nies inkunu nistgħu ngħinuhom.

Ma ninsewx li ħafna minn dawn in-nies ikunu qegħdin jgħixu fuq xi forma ta' relief jew inkella jkunu qegħdin jgħixu fuq il-benefiċċju tal-qgħad.

U meta mbagħad japplikaw sabiex jgħaddu bord, il-benefiċċju tal-qgħad jinqatalhom u minflok jibdew jieħdu l-benefiċċju tal-mard.

Issa x'se jiġri f'dawk il-ftit xhur li jagħmlu jistennew sakemm jgħaddu bord?

Naħseb li hawnhekk wieħed irid jikkjarifka aħjar din is-sitwazzjoni.

Fuqhiex se jgħixu dawn in-nies?

Se joqogħdu jgerrmu difrejhom?

X'forma ta' introjtu se jkollhom?

Nerġa' ngħid li meta dawn in-nies ifittxu li jgħaddu bord, ħafna minnhom ikunu diġa' jaqgħu taħt xi forma ta' benefiċċju soċjali.

Ikollok lil min ikun qiegħed jieħu l-benefiċċju tar-reġistrar u mbagħad malli jibda jippreżenta b'mod regolari ċ-ċertifikati – dawk il-blu - tat-tabib, il- benefiċċju tar-reġistrar jinqata' u minfloku jibda jieħu l-benefiċċju tal- mard.

Issa s-sistema kif inhi llum tgħidlek li l-benefiċċju tal-mard jibqgħu jeħduh sakemm jgħaddu bord u jiġu ddikjarati invalidi.

Minn meta jkunu applikaw tinħarġilhom il-pensjoni ta' l-invalidita' u minnha jinqatgħalhom is-sickness benefit.

Dawn jibqgħu għaddejjin bil-pensjoni ta' l-invalidita' sakemm jagħlqu l-61 sena, fejn minn hemmhekk imbagħad jibdew jikkwalifikaw għall-full two thirds pension.

Attwalment dik hija s- sitwazzjoni li għandna.

Sur President, issa ejjew naraw x'inhi s-sistema l-ġdida, għallinqas mill- mod ta' kif nistgħu nifhmuha.

Hawnhekk qed ngħidu li meta jkollok persuna li tapplika sabiex tgħaddi bord ta' l-invalidita', bl-emendi l-ġodda l- waiting period tagħha se jitwal.

Nafu li fil-passat kellek waiting period ta' tliet xhur qabel ma wieħed ikun jista' japplika u jimla l-formola ħalli jkun jista' jipprova jgħaddi bord.

Din il-prattika kienet inqatgħet xi ftit tas-snin ilu u allura sal-lum ma kienx hemm waiting period definit.

Jiġifieri wieħed jista' jfettillu jqum ġurnata u jgħid li jrid jgħaddi bord minħabba li qiegħed ibati mid-depression jew minħabba xi marda oħra.

Allura dan il-bniedem jista' jaqbad mil-lum għal għada u japplika sabiex ifittex redress fil-pensjoni ta' l-invalidita'.

Madankollu l-emendi l-ġodda qegħdin jistabbilixxu li l-waiting period irid ikun ta' sitt xhur.

Mela hawnhekk qed ngħidu li minn meta persuna tibda timrad u s-sitwazzjoni medika tagħha tibda taggrava ruħha sakemm fl-aħħar tkun tista' tapplika sabiex tgħaddi bord irid jgħaddi perijodu ta' sitt xhur.

Allura hawnhekk diġa' se nkunu daħħalnihom fi tbatija żejda.

Ma ninsewx li ta' kull ġimgħa dawn in-nies iridu jippreżentaw ċertifikat mediku magħmul mit-tabib kuranti tagħhom.

Jiġifieri fejn qabel kienu forsi jeħlu xahrejn jew tlieta f'ċertifikati, bis-sistema l-ġdida se jeħlu minimu ta' sitt xhur.

Issa dawn in-nies se jiġu ġġudikati mill-bord mediku u jekk skond l-assessment tables jinstabu li m'humiex daqstant morda, allura se jintefgħu fi ħdan l- ETC.

Jiġifieri jekk bniedem ma jilħaqx il-minimum threshold ta' 20 punt, kif qed jgħidu l-assessment tables, se naqbduh u nitfgħuh fil-benniena ta' l-ETC.

Minn hemmhekk imbagħad se nipprovaw nagħtuh ir-rehabilitation billi nagħtuh ir-re-training u nibgħatuh lura fil-qasam tax-xogħol.

Allura dan l- individwu fuq liema benefiċċju se jkun qiegħed jgħix?

Se jkun qiegħed jgħix fuq xi tip ta' benefiċċju ġdid li se jkun speċifiku għal dan l- interim period, jiġifieri minn meta l-pazjent jew il-benefiċjarju prospettiv ikun applika sakemm imbagħad jerġa' jiġi mtella' quddiem il-bord mediku u jaraw jekk huwiex tajjeb għax-xogħol jew le?

X'se jiġri eżattament?

Se jkun hemm xi tip ta' benefiċċju ġdid għal dan l-iskop jew inkella se jibqa' jieħu l-benefiċċju li kellu qabel?

Din hija waħda mill- mistoqsijiet tiegħi.

Il-kwestjoni l-oħra hija fuq x'se tagħmel l-ETC per se għaliex kif diġa' semmejt ma tidher li saret l-ebda inizjattiva partikolari sabiex din tilqa' fi ħdanha l-influss ġdid ta' nies li se jkollha quddiemha.

Issa hawnhekk meta qiegħed ngħid influss m'iniex qiegħed nitkellem fuq ħmerija.

Hawnhekk m'aħniex qegħdin insemmu mijiet ta' persuni imma l-probabilita' hija li bil- mod il-mod il-klijentela ta' l-ETC se tkun miżjuda bl-eluf matul is-snin.

Għaldaqstant wieħed irid jevalwa din is-sitwazzjoni wkoll.

Meta mbagħad fittixt ftit fuq dak li jsir barra minn Malta sibt li jeżistu ċentri apposta li jieħdu ħsieb dan it-tip ta' klijenti.

U jieħdu ħsiebhom mhux biss mil-lat mediku.

Dawn iċ-ċentri huma armati professjonalment b'dak li jissejjaħ simulation of real work stations.

Per eżempju, jaf ikollok simulazzjoni ta' l-ambjent f'uffiċċju, jiġifieri jkollok l-imwejjed, l- iskrivaniji, il-computers, l-iskrivani u dak kollu li ssib f'uffiċċju reali.

B'hekk dawn iċ-ċentri jidħlu fid-dettalji kollha sabiex verament iħarrġu lin-nies tagħhom.

Jista' ikollok ukoll simulazzjoni ta' workshop jew ta' fabbrika, fejn dawn in-nies ikunu jistgħu jiġu re-trained u jerġgħu jkunu kapaċi jaħdmu f'dawn iċ-ċirkostanzi.

Għaldaqstant nixtieq nistaqsi jekk l-ETC għandhiex dawn ir-real work stations ippreparati ħalli malli tgħaddi l-liġi nibdew naħdmu mill-ewwel jew inkella aħniex se nitfgħuhom fl-ETC u jispiċċaw ma jagħmlu xejn.

Jekk se jiġri hekk il-problema se nkabbruha u mhux innaqqsuha.

Meta tara x'qiegħda tagħmel l-ETC bħalissa ssib li kulma qiegħda tagħmel huma biss l- educational training programmes.

Min-naħa l-oħra dak li għandu x'jaqsam ma' programmi ta' taħriġ fis-snajja' ftit li xejn issib u din hija waħda mill-punti ta' kritika li nagħmel ripetutament fuq l-ETC.

Sfortunatament għandek sitwazzjoni ta' inverse proportion li baqgħet hekk matul l-aħħar snin.

Nafu li 80% ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol huma ħaddiema semi skilled jew unskilled, mentri 20% biss tat-training programmes li hemm ipprovduti mill-ETC huma mmirati lejn dawn in-nies.

Bil-maqlub, meta għandek 20% biss ta' dawk li qed jirreġistraw li huma skilled, l-ETC qed tipprovdilhom 80% tal-programmi tagħha.

Ma ninsewx li dawn huma nies ikkonsidrati "normali", aħseb u ara x'se tagħmel għal dawk in-nies li se nibagħtu fl-ETC għaliex ma jkunux ikkwalifikaw għall-bord.

Mela kif għedt għandna sitwazzjoni fejn l-ETC qiegħda tgħin lil dawk in- nies li qed ifittxu x-xogħol u li huma skilled b'erba' darbiet aktar minn dawk li huma unskilled.

Allura meta nafu li s'issa għadu ma sar xejn sabiex jitwaqqfu dawn is-simulation real work programmes, xi problema akbar se jkollha l-ETC meta se tiġi ffaċċjata b'dawn in-nies kollha li ma jkunux ikkwalifikaw għall-bord?

Nafu li kulmin jaqbeż il-minimum threshold ta' 20 punt mhux se jkun intitolat li jgħaddi bord, pero' xorta waħda se jkollhom 10 punti jew 12-il punt.

Għaldaqstant xi forma ta' impairment se jkollhom żgur.

Hawnhekk m'aħniex qegħdin ngħidu li dawn in-nies huma assolutament korrotti, għaliex xi ħaġa jkollhom.

Madankollu ma jkunux ġabu biżżejjed punti sabiex jissodisfaw il-minimu ta' 20 punt rikjest mill-bord mediku.

Allura l-ETC se tiġi ffaċċjata b'dawn in-nies li diġa' għandhom ċerta ammont ta' diżabilita'.

Issa kif se tgħinhom l-ETC?

Fl-opinjoni tiegħi dan huwa l-aktar argument importanti li rridu niżvolġu f'din il-Kamra jekk verament nemmnu li dawn l-emendi se nkunu qegħdin nagħmluhom sabiex ngħinu lil dawn in-nies u fl-istess ħin innaqqsu l-frodi u l-abbużi.

Huwa aspett wieħed li tgħid li trid tnaqqas il-frodi u l- abbużi, imma hija xi ħaġa oħra li forsi kien hemm parti żgħira ta' nies li l-gvern stess instigah bis-sitwazzjoni li ħoloq fl-impjiegi u bl-early retirement schemes.

Problema oħra li verament irridu nħarsu lejha jekk irridu nkunu kredibbli hija dik li meta se nċaqalqu lil dawn in-nies fil- benniena ta' l-ETC, din il-benniena se tkun b'saħħitha biżżejjed sabiex ma tinfaqax u b'hekk dawn in-nies jispiċċaw ma' l-art.

Lil dawn in-nies se nkunu qegħdin nippreparawhom biżżejjed ħalli nerġgħu nwaqqfuhom fuq saqajhom u nerġgħu nirritornawhom fil-qasam tax-xogħol u b'hekk il-work force tagħna ma tkomplix titnaqqar?

Dawn huma l-konċetti soċjali li wieħed irid jixtarr jekk verament għandu għal qalbu dan is-suġġett.

Sur President, ħalli nsemmi ftit dak li qed jagħmlu pajjiżi barranin fuq dan is-suġġett.

Issa ma rridx insemmi pajjiżi li huma aktar sinjuri minn tagħna, imma se nsemmi pajjiżi li forsi xi kultant, bil-mentalita' insulari tagħna naħsbu li huma agħar minn tagħna, bħal per eżempju, l-Ungerija.

Il- ministeru tas-sigurta' soċjali ta' l-Ungerija għamel twinning mal-ministeru tas-sigurta' soċjali ta' l-Ingilterra fejn ġie mgħejjun ħafna sabiex jitwaqqfu l-ability assessment centres.

X'inhuma dawn l-ability assessment centres?

S'issa għadni ma smajthiex din il-kelma hawnhekk u għalhekk jekk irridu nkunu kredibbli f'dak li qed nagħmlu, importanti li dawn l-ability assessment centres jitwaqqfu f'pajjiżna wkoll.

Nerġa' ngħid li aħna favur li jinqatgħu l-abbużi u l-frodi, pero' dawn iċ-ċentri huma importanti wkoll.

Dawn ikunu ċentri fejn in-nies li ma jgħaddux mill-bord jiġu milqugħin fi ħdanhom, liema ċentri jkunu armati sa snienhom b'nies li huma lesti jgħinu lill-klijenti tagħhom permezz ta' professjonisti u occupatinal therapists.

Issa llum f'Malta, x'inhi s-sitwazzjoni ta' l-occupational therapists?

L-aħħar grupp ta' occupational therapists li ggradwaw qegħdin jirreġistraw għax-xogħol.

Jiġifieri l-Ministru Dolores Cristina diġa' għandha r-riżorsi umani lesti jekk trid tutilizzahom.

Lil dawn l-occupational therapists nistgħu nħaddmuhom f'dawn iċ-ċentri ħalli jkunu jistgħu jgħinu lil dawk in-nies li jkollhom xi forma ta' diżabilita'.

Nerġa' ngħid li dawn iċ-ċentri qegħdin fl-Ungerija u mhux fl-Amerika, l- aktar pajjiż sinjur tad-dinja.

Fl-Ungerija għandhom ċentri li huma armati sa snienhom, b'makkinarju li, per eżempju, jassessja l-mobilita' tal-ġogi up to the nearest degree.

Ma rridux ninsew li hawnhekk qed nitkellmu fuq nies li għandhom bejn l-40 u l-55 sena u li għandhom xi forma ta' diżabilita'.

Issa jista' jkollhom xi forma ta' artrite jew xi marda kronika oħra li tkun wasslithom f'din iċ-ċirkostanza, pero' fiha nnifisha, din il-marda ma tkunx tqabbiżhom it-threshold ta' l-20 punt li huma rikjesti fit-tables ta' l-assessment mediċi.

Għalhekk dawn l-ability assessment centres huma importanti ħafna u jridu jiġu vvintati kemm jista' ikun malajr.

Jekk ma ġewx maħsuba l-fondi finanzjarji neċċessarji għalihom, irridu naraw li nsibu l-flus ħalli dawn iċ-ċentri jiġu mwaqqfa kemm jista' ikun malajr.

Jekk din il-liġi se tiġi in vigore minn hawn u ftit xhur oħra rridu nagħmlu xi ħaġa konkreta għaliex sfortunatament s'issa jidher li l-gvern għadu m'għamel xejn fuq din il-kwestjoni.

Fl-opinjoni tiegħi dan huwa mod prattiku ta' kif wieħed għandu jittakilja din il- problema li għandna.

Problema oħra li qiegħda tħassibni hija l-mod ta' kif il-ministru ġiet ikkwotata– kemm fuq il-media u kemm f'din il-Kamra - li trid tirristruttura l-bordijiet mediċi.

Aħna nafu li bħalissa hemm madwar 47 tabib fuq il- bordijiet mediċi.

Quddiemhom jitilgħu l-każijiet mediċi kollha li b'xi mod jew ieħor jaqgħu taħt ir-realm tal-mard, u li allura jkunu qegħdin ifittxu xi forma ta' benefiċċju soċjali minħabba dik il-marda jew diżabilita' li jkollhom.

Fost dan il-mard insemmu l-SKA, il-korrimenti fuq ix-xogħol, is- social assistance u l-invalidita'.

Issa minn dak li stajt nifhem qiegħed jingħad li għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-invalidity pensions, il- ministru se tappunta minn tnejn sa tliet tobba sabiex jassessjaw il- każijiet kollha li jkollna.

Issa f'dawn il-bordijiet kollha li fihom għandna 47 tabib, il-waiting period, jiġifieri l-ammont ta' żmien li jgħaddi minn meta wieħed japplika għal kemm effettivament jiġi quddiem il- bord, huwa ta' bejn wieħed u ieħor erba' xhur jew sitt xhur.

Ġieli kellna każijiet li damu aktar għal xi raġuni jew oħra, daqqa minħabba li l-file tagħhom dejjem jinqabeż, u allura jerġa' jiġi mitfugħ taħt, daqqa għaliex ikun xi ħabib u allura nqabbżuh l-oħrajn, u dawn il-ħafna ħmerijiet.

Insomma aħna f'Malta qegħdin u kulħadd jaf x'isir u ma jsirx, pero' għandek każijiet li jdumu aktar minn sitt xhur sabiex jitilgħu quddiem il-bord.

Sur President, meta għandna din id-domanda kollha ta' applikazzjonijiet, kif minn 47 tabib se nniżżluhom għal tnejn biss?

Kif se jlaħħqu mad- domanda enormi ta' applikanti dawn iż-żewġ tobba?

Meta bis-sitwazzjoni preżenti diġa' għandna bottleneck ta' sitt xhur, x'se jkollna issa ladarba nagħmlu din is-sistema l-ġdida?

Il-bottleneck se nagħmluha ta' sentejn?

Jew inkella l-gvern beħsiebu jqabbad lil dawn it-tobba full-time u b'hekk ikunu qegħdin jaraw lil dawn in-nies minn filgħodu sa filgħaxija kuljum?

Il-mistoqsija l-oħra li tiġini f'moħħi mill-ewwel hija l-kwestjoni ta' kif se jintgħażlu dawn l-imberkin tobba.

Se jintgħażlu fuq il-profiċjenza medika tagħhom jew inkella fuq kemm huma kkwalifikati?

Se jintgħażlu tobba li jkollhom kwalifika medika ta' undergraduate u li mbagħad ikollhom id- dritt li jirreferu każijiet partikolari lill-post graduates?

Dawn it-tobba se jkollhom każijiet fejn huma jħossuhom li m'humiex abbli biżżejjed li jiġġudikawhom u allura jirreferuhom lill-speċjalisti post graduates u professuri oħra?

Meta tiġri xi ħaġa simili, se jiġu appuntati speċjalisti oħra fuq bażi permanenti sabiex jassessjaw huma lil dawn l-individwi?

Fuq liema bażi u kriterji se jiġu mqabbda dawn iż-żewġ tobba li se jiġu appuntati direttament mill-gvern?

Forsi se jiġu magħżula għaliex b'xi mod jew ieħor huma assoċjati mal-gvern tal-ġurnata?

Qiegħed ngħid hekk għaliex meta se tirrestrinġi l-bord ta' l-għażla b'mod daqshekk magħfus ma' sidirna, huwa importanti li t-tobba magħżula jkunu kemm jista' jkun politikament newtrali.

Irrid nisħaq fuq il-punt li ż-żewġ tobba li se jiġu magħżula, ma jkunux b'xi mod jew ieħor assoċjati ma' xi partit politiku paritkolari.

U dan li qed ngħid, I mean it, għaliex din tista' twassal għal diskriminazzjoni kbira.

Irridu noqogħdu ferm attenti jekk verament irridu nitwemmnu li s-sistema rridu nagħmluha aktar nadifa u mingħajr xamma ta' abbuż.

Filwaqt li min-naħa tagħna lill-ministru nagħtuha l-golden hand shake fil-ġlieda kontra l-frodi u l-abbuż, fl-istess ħin irrid ngħidilha li aħna se nkunu qegħdin nissorveljaw b'mod intens lil dawn iż-żewġ tobba magħżula.

Ovvjament dan għaliex huwa importanti ħafna li t-tobba msemmija ma jkollhom l-ebda konnessjonijiet politiċi.

U jekk xi ħaġa bħal din isseħħ, se jkollna problemi kbar bejn iż-żewġ naħat tal- Kamra.

Bħala partit Laburista m'aħniex se naċċettaw xi ħaġa simili.

Hija xi ħaġa tajba li rridu niġġieldu kontra l-abbużi, pero' irridu kemm jista' jkun insibu nies li jkollhom il-fiduċja taż-żewġ naħat tal-Kamra għaliex meta inti qiegħed tirrestrinġi t-tobba minn 47 tabib għal tnejn fuq il- kwestjoni ta' invalidita', bilfors li dawk it-tnejn iridu jkunu politikament puri.

Jiena nemmen li jrid ikollhom il-fiduċja tal-gvern imma jrid ikollhom ukoll il-fiduċja ta' l-oppożizzjoni.

Huwa importanti li din l-għażla ssir bl-aktar reqqa u bl-aktar kawtela.

Sur President, hemm ħafna affarijiet oħra li wieħed jista' jinnota fuq din l-issue kollha, pero' huwa importanti li wieħed jevalwa daqsxejn il- kwestjoni tad-direttorat tal-frodi.

Għalfejn qiegħed ngħid hekk?

Fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li huwa tajjeb li d-direttorat tal-frodi se nirrikonoxxuh bil-liġi ġaladarba dan diġa' ġie mwaqqaf.

Fil-fatt jidhirli li d-direttur preżenti ġie appuntat f'Ottubru li għadda u lkoll kemm aħna nafu li hija persuna integra u li lesta tagħmel xogħolha sew.

Madankollu l- kwestjoni kollha hija li ġaladarba qegħdin nemendaw il-liġi, ikun aktar għaqli li dan id-direttorat niddefenixxuh b'mod aktar dettaljat.

X'responsabilitajiet se jkollu d-direttorat taħt idejh?

X'fakulta' se jkollu sabiex jeżamina?

Safejn jista' jasal?

X'poteri eżekuttivi se jkollu?

L-ispetturi tad-direttorat se jingħataw it-training meħtieġ?

Il- ministru kienet aċċennat li l-ispetturi tad-direttorat qegħdin jingħataw it- training meħtieġ.

Barra minn hekk, se jkollhom xi forma ta' identifikazzjoni fuqhom?

Jiena ġejt informat ukoll li qegħdin jiġu ppreparati xi forma ta' identity cards, u għaldaqstant nispera li dawn ikunu wkoll bir-ritratt.

Apparti dan kollu, x'responsabilitajiet se jkollhom l-ispetturi ħalli nżommuhom accountable ta' l-aġir tagħhom?

Qegħdin nikkonsidraw li lil dawn l-ispetturi nagħtuhom xi forma ta' bażi professjonali u li jinħarġilhom warrant ħalli jekk jinstab li xi ħadd minnhom abbuża mill-poteri tiegħu, jitteħidlu il-warrant?

Personalment nisma' b'diversi każijiet ta' abbuż u xi kultant veru ġġib għajnejk wara widnejk b'dak li tisma'.

Per eżempju, xi ġimgħatejn ilu kelli każ minn Raħal Ġdid ta' mara separata u li tgħix minn fuq ir-relief.

Din il-mara kienet tiġi maħqura mir-raġel tagħha u meta sseparat minn miegħu kienet għadha żgħira.

Issa llum il-ġurnata għandha partner ieħor, u għalkemm ma jikkoabitawx flimkien, għandhom tarbija.

It-tarbija trabbiha l-mara mentri r-raġel jiltaqa' okkażjonalment mal-mara.

Issa kemm din il-mara u r-raġel huma pazjenti tiegħi.

Kif għedt din il-koppja ma jgħixux flimkien b'mod regolari, pero' minħabba li r-raġel kellu kondizzjoni medika, jiena tajtu l-parir sabiex minn dakinhar stess ma jibqax jorqod waħdu.

Li ġara huwa li sar rapport mill-ġirien ta' din il-mara għaliex raw li r- raġel qiegħed jgħix magħha.

Din hija s-sistema tar-rapportaġġ li biha taħdem is-sezzjoni tal-frodi.

Għalhekk l-ispetturi marru għal ħabta tas- sitta ta' filgħodu għand din il-mara u talbuha ddaħħalhom f'darha.

Il-mara staqsithom jekk kenux ġabu l-pulizija magħhom sabiex tħallihom jidħlu f'darha, pero' l-ispetturi qalulha li jekk tirrifjuta u ma tħallihomx jidħlu f'darha, dawn kellhom id-dritt li jwaqqfulha l-benefiċċju li kienet qiegħda tieħu.

Għaldaqstant huwa importanti ħafna li dawn l-affarijiet nistipulawhom ukoll fil-liġi.

Huwa minnu li l-ispetturi għandhom id-dritt li jwaqqfu l-benefiċċju jekk din l-individwu ma tħallihomx jidħlu f'darha?

Huwa importanti li dawn ir-responsabbilitajiet ikunu definiti b'mod ċar, u jkun tajjeb ukoll li nagħmluhom pubbliċi għal kulħadd ħalli l-poplu nedukawh.

Sur President, xi kultant tisma' b'każijiet fejn jibda jidħollok is-suspett li seta' sar abbuż bil-maqlub, jiġifieri l-abbuż sar fuq il-benefiċjarji u mhux il-benefiċjarji abbużaw mis-sistema.

Għalhekk nemmen li filwaqt li rridu niġġieldu l-abbuż u li rridu nagħtu lid-direttorat l-għodda kollha meħtieġa, huwa importanti wkoll li niddefinixxu x'inhuma r- responsabbilitajiet tad-direttorat.

Irridu ngħidu li r-responsabbiltajiet tagħhom jaslu minn A sa B jew minn Ċ sa D ħalli nkunu nafu safejn jistgħu jaslu.

Allura jekk ir-responsabbilitajiet ta' l-ispettur suppost huma minn A sa B iżda huwa mexa sa Ċ jew sa D u allura b'mod irresponsabbli, inkunu nistgħu nieħdu wkoll azzjoni kontrihom.

Għaldaqstant huwa importanti li nirregolaw iż-żewġ naħat.

Min-naħa l-oħra huwa importanti li d-direttorat jiġi mogħti l-għodda meħtieġa sabiex ikun jista' jiġġieled kontra l-frodi u l-abbużi mill- benefiċċji soċjali.

Ma jistax ikun li d-direttorat ilaħħaq ma' Malta u Għawdex bi ftit spetturi biss.

Fl-opinjoni tiegħi huwa importanti li d- direttorat ikollu wkoll responsabbilitajiet speċifiċi għal fuq il-gżira ta' Għawdex, u dan qed ngħidu għaliex wieħed jisma' ħafna affarijiet fuq il- gżira ta' Għawdex.

Din qed ngħidha bl-akbar responsabbilita' għaliex huwa importanti li jekk fil-gżira Għawdxija hemm xi forma ta' abbuż b'mod sproporzjonat, wieħed jagħmel impetus akbar fi ħdan id-diviżjoni sabiex ikunu jistgħu jinvestigaw dawn il-każi b'mod aktar effiċjenti.

L- impairment tables huma estensivi ħafna u għalhekk ma kellix iċ-ċans li nidħol fid-dettalji kollha tagħhom.

Pero' meta wieħed jara, per eżempju, paġna 45 li tittratta l-problema tal-psychiatric impairment, isib il- kriterji ta' kif jingħataw ir-ratings u l-famużi punti li semmejt ftit ilu.

Allura nista' ngħid li ħafna minn dawk li għaddew bord mediku fuq bażi ta' depression, se jġibu l-20 punt rikjesti.

U għalhekk wieħed irid jevalwahom b'mod aktar korrett.

Rajt ukoll paġna 60 fuq l-intellectual disability.

F'din il-paġna naqraw dwar il-capacity for independent living u nsibu wkoll l-iscore meħtieġ.

Imbagħad skond l-iscore x'ikun, nimxu fuq il-bżonnijiet ta' dak l- individwu.

Jekk ikollok score ta' zero jfisser li din il-persuna hija self sufficient, u allura ma teħtieġ l-ebda għajnuna.

Ovvjament aktar ma l- iscore jiżdied, aktar il-persuna se jkollha bżonn tas-sapport.

Score ta' sitta jfisser li l-persuna hija totalment dipendenti fuq l-għajnuna ta' ħaddieħor.

Score ta' tlieta jfisser li l-persuna trid superviżjoni for daily activities and routine financial transactions.

Jekk iġġib score ta' erbgħa tkun trid regular help with daily activities.

Għalhekk dawn id- dettalji kollha li nsibu fuq l-impairment tables jerġgħu jġibuni għall-punt kardinali tiegħi.

L-ETC ġiet ippreparata fuq dawn id-dettalji?

X'inhi tagħmel l-ETC?

Nerġa' ngħid li jekk m'aħniex se noħolqu l-infrastruttura kollha meħtieġa se nkunu fallejna fl-iskop tagħna.

Sur President, jekk dawk in-nies li jinstabu għadhom tajbin għax-xogħol - u li allura se jiġu diretti fi ħdan l-ETC ħalli minn hemmhekk jerġgħu jiġu rehabilitated – ma jsibu xejn ippreparat min-naħa ta' l-ETC u anke min-naħa ta' dawn iċ-ċentri, u allura b'xi mod jew ieħor se jerġgħu jaqgħu taħt xi forma ta' benfiċċju soċjali.

Fl-aħħar mill-aħħar, Lm40 minn hemm u Lm45 minn hawn, il-gvern xorta waħda se jkun qiegħed joħroġ il-fondi huwa stess.

Jiġifieri jekk verament irridu niġġieldu l-abbuż u l-frodi, allura l- ġlieda trid tkun waħda komprensiva u totali.

Jekk ma nagħmlux hekk u ma ngħinux lil dawn in-nies, dawn se jispiċċaw jaqgħu minn din ix-xibka u se jerġgħu jikkwalifikaw għal xi tip ta' benfiċċju ieħor.

M'għandniex għalfejn ngħidu kemm il-liġi tas-sigurta' soċjali hija waħda kkomplikata sabiex tifhimha, aħseb u ara meta tiġi sabiex tħaddimha.

Għaldaqstant wieħed irid joqgħod attent.

Għalhekk ġaladarba qegħdin nerġgħu nemendaw dan il-kapitolu tas-sigurta' soċjali, nixtieq ngħid kemm huwa neċessarju li nibdew naħdmu fuq xi forma ta' streamlining tal-liġi.

Naf li dan huwa eżerċizzju tqil immens u li jirrikjedi kemm il-fondi u kemm il-ħin, pero' ma jistax ikun li l- benefiċċji tagħna, fil-mijiet kollha tagħhom, jibqgħu maqsumin kollha b'mod differenti u separat.

Tista' tgħid li għandek thresholds speċifiċi għal kull wieħed u waħda minnhom u għalhekk ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk għaliex dan qed iżid fil-burokrazija tal-ħaddiema tagħna.

Kif jaf kulħadd il-work load qiegħda tiżdied għaliex il-problemi soċjali jikbru qegħdin u mhux jonqsu, jiġifieri wieħed irid joqgħod attent ħafna hawnhekk.

Wasal iż-żmien sabiex ċerti affarijiet jiġu rranġati.

Irrid ngħid ukoll li din il-kwestjoni li jkollna threshold fiss u li jibqa' hekk għal numru ta' snin mingħajr ma jiġi awtomatikament aġġustat maż-żieda ta' l-għoli tal- ħajja li titħabbar fil-budget qiegħda ġġib ħafna tbatijiet żejda fuq il- benefiċjarji tagħna u anke żieda fix-xogħol ta' l-impjegati tas-sigurta' soċjali.

Per eżempju, ikollok individwu li jkun jikkwalifika għall-SKA minħabba li jkollu marda li taqa' fil-lista uffiċjali.

Issa t-threshold huwa ta' Lm200 kull erba' ġimgħat, pero' minħabba ż-żieda fil-għoli tal-ħajja dan jiżdied għal Lm201 kull erba' ġimgħat.

Awtomatikament dan l-individwu se jitlef dawk it-Lm30 addizzjonali li kien jingħata minħabba l-marda tiegħu.

Dawn l- affarijiet ma jagħmlux sens u din il-ħaġa qiegħed naraha ta' kuljum.

Jiġu pazjenti għandi u jgħiduli li talli l-gvern tahom Lm1.50 żieda fil-ġimgħa ta' l-għoli tal-ħajja, ħadilhom it-Lm30 addizzjonali li kien jagħtihom minħabba l-marda li jkollhom.

Affarijiet li ma jagħmlux sens.

Għaldaqstant nappella lill-ministru sabiex tieħu din il-problema bis- serjeta' għaliex dawn in-nies ikunu qed ilaħħqu mal-ħajja bl-eżatt.

Ma rridux ninsew kemm ġew mgħobbija bi spejjeż żejda li qabel ma kinux jesperjenzawhom, fosthom iż-żieda fis-surcharge tal-kontijiet tad-dawl u l- ilma, li veru ġabet lin-nies b'id waħda quddiem u bl-oħra wara.

Sur President, wieħed irid joqgħod attent sabiex lil dawn in-nies ma nisfurzawhomx f'faqar relattiv.

Huwa importanti li din il-problema neħduha bis-serjeta' għaliex daqskemm huwa ħażin li jkollok ċittadini li jipprovaw jabbużaw mis-sistema tal-benfiċċji soċjali, daqshekk ieħor huwa ħażin li min-naħa tagħna nagħtu daqqa ta' sieq 'l isfel lil dawk li jkunu ġenwini.

Importanti li dawn in-nies ngħinuhom b'mod mill-iktar sinċier u b'responsabilita' soċjali.

Nerġa' ntenni li ma jistax ikun li minħabba li nkunu tajnihom Lm5 żieda fix-xahar, allura neħdulhom it-Lm30 addizzjonali li konna nagħtuhom.

Dawn affarijiet li ma jagħmlux sens u għalhekk huwa importanti li kull darba li nemendaw il-kapitolu li għandna quddiemna nipprovaw b'xi mod jew ieħor nissimplifikawh.

B'hekk kif jiġi ssimplifikat dan il-kapitolu, inkunu nistgħu naħdmu fuq formola awtomatika ta' kif it- thresholds tal-benefiċċji tagħhom jiġu miżjuda b'mod awtomatiku minn sena għall-oħra maż-żieda li tinħareġ fil-budget minħabba l-għoli tal-ħajja.

Jiena wasalt biex nagħlaq id-diskors tiegħi, pero' din hija xi ħaġa importanti u għalhekk irrid insemmiha.

Aħna ma nistgħux niġġieldu l-abbużi b'mekkaniżmu li minnu nnfisu jista' jkun abbużiv.

Dan huwa l-messaġġ li rrid nagħlaq bih illum; Ma jistax ikun li niġġieldu l-abbużi billi nemendaw din il-liġi, li fuq il-karta tidher tajba imma li fir-realta', nafu li setgħu saru aktar emendi, kif se nkunu qegħdin nipproponu bħala partit Laburista fl-oppożizzjoni fl-istadju tal-kumitat.

Dawn l-emendi se nagħmluhom b'mod speċjali għad-direttorat tal-frodi u l-investigazzjoni ħalli nagħtuh il-framework u l-pedestall li jistħoqqlu.

Nerġa' ngħid li dawk kollha li qegħdin jaħdmu f'dan id-direttorat, qegħdin jaħdmu bis-sħiħ.

Jien naf xi wħud minnhom u persważ li qegħdin jagħmlu xogħolhom, pero' huwa importanti li nagħtuhom il-guidelines eżatti ta' x'inhuwa mistenni minnhom kif ukoll ta' dak li m'huwiex mistenni minnhom.

Dawn il-ħaddiema għandhom ikunu jafu safejn għandhom jaslu u x'inhi r-responsabbilita' tagħhom ħalli fuq ir-responsabbilita' tagħhom jinżammu accountable.

Jiġifieri rridu naraw x'inhi r-responsabbilita' eżekuttiva ta' dipartimenti oħra tal-gvern, bħal per eżempju, it-taqsima tal-frodi tal-pulizija.

Wieħed irid joqgħod attent u trid tinħoloq linja ċara ta' dan id-direttorat fuq dak li għandu x'jaqsam mar-responsabbilitajiet tiegħu.

Sur President, nixtieq ngħid ukoll xi affarijit speċifiċi fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-emendi.

Kif diġa' għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi wieħed se jdaħħal il-kunċett tar-rijabilitazzjoni.

Allura dawk in-nies li m'humiex eliġibbli għall-invalidita' - li ma jilħqux l-20 punt - se jiġu rijabilitati permezz ta' l-ETC.

Għalhekk se jispiċċa wkoll il- kunċett ta' invalidity for life.

Aħna nafu li bħalissa dawk kollha li huma invalidi jaqgħu taħt tliet kategoriji.

Hemm dawk li jingħataw tliet snin ta' invalidita', hemm dawk li jingħataw ħames snin u hemm dawk li jingħataw invalidity for life.

Li se jiġri issa huwa li dawn il-kategoriji se jispiċċaw u l-individwu se jerġa' jiġi eżaminat regolarment kull tliet snin.

Li ma nistax nifhem huwa jekk f'dawn it-tliet snin, meta l-individwu jkun instab li huwa invalidu, jistax isirlu xi assessment ad hoc.

U fl-istess ħin, jekk ikollok persuna ta' 56 sena - u llum nafu li l-eta' pensjonabbli hija ta' 61 sena fil-każ ta' l-irġiel – li se tgħaddih bħala invalidu għal tliet snin, se terġa' teżaminah ta' 59 sena?

Naħseb li hawnhekk l-emenda fil-liġi rridu nerġgħu nevalwawha xi ftit u forsi nagħmlu xi forma ta' guidelines aktar speċifiċi.

Per eżempju, nistgħu forsi naqbdu age brackets u ngħidu li dawk li huma ta' bejn l-40 u l-50 sena jridu jiġu evalwati kull tliet snin, dawk li jaqgħu fl-eta' ta' bejn il-50 sena sa 55 sena jiġu evalwati kull ħames snin u minn 55 sena 'l fuq, jekk huma invalidi għandna nħalluhom invalidi u nieqfu hemm.

Jekk ma nagħmlux hekk naħseb li se noħolqu aktar xogħol u se jkollna aktar bottlenecks dojoq milli fil-fatt għandna fil-preżent.

Dawn huma affarijiet li wieħed irid jeħodhom bis-serjeta', u li żgur se nkunu qegħdin niddiskutuhom fl-istadju ta' kumitat.

Xi ħaġa oħra li ma rridx ninsa ngħid hija l-kwestjoni ta' l-arbitraġġ.

Jiena naf li l-problemi li qed jinħolqu hawnhekk huma esaġerati.

Fil-fatt għandek nies li jdumu jistennew ix-xhur sabiex jinstema l-każ tagħhom.

Saħansitra għamilna ħabta fejn kellna persuni li jdumu jistennew kważi kważi s-snin sabiex ikunu jistgħu jitilgħu quddiem l-arbitru, għalkemm forsi issa l-arbitri ġew miżjuda.

Madankollu, wieħed jista' jippreżumi u jissoponi kemm se jinħolqu każijiet quddiem l-arbitraġġ meta xi ħadd jinstab li ma ġiex mogħti l-20 punt u li allura ma jkunx totalment invalidu.

Ovvjament din il-persuna se jkollha d-dritt li tappella u jekk din tappellalek ma' l-arbitru normali, jiġifieri ma' l-arbitru tas-sigurta' soċjali, allura se noħolqu bottleneck ieħor.

Jien persważ li dawn it-tip ta' appelli se jiżdiedu bil-mijiet, b'mod speċjali fil-bidu sakemm tindara s-sistema u sakemm l-ETC tkun tista' tiġi mgħejjuna mill-gvern ħalli toħloq u twettaq dawk il-bidliet li diġa' aċċennajt

għalihom aktar qabel fid-diskors tiegħi.

Nemmen sinċerament li għandhom jiżdiedu aktar l-arbitri fi ħdan id- dipartiment tas-sigurta' soċjali sabiex naħsbu għall-work load addizzjonali jew inkella nistgħu addiritura ninkludu fil-liġi li jkollna arbitri speċifiċi fid-direttorat għall-frodi u l-investigazzjoni.

Fid-direttorat għall-frodi u l-investigazzjoni nistgħu mmorru pass oltre billi nagħtuh aċċess ħalli jkollu l-arbitraġġ tiegħu.

Naħseb li jekk irridu nkunu aktar streamlined fil-ġlieda kontra l-abbużi imma fl-istess ħin inkunu aktar ġusti ma' dawk li qegħdin jallegaw li qed jiġu abbużati, huwa importanti li d-direttorat tal-frodi u l-investigazzjoni nagħtuh il-poter ta' l-arbitraġġ jew inkella nżidu aktar arbitri fi ħdan l-istess uffiċċju ta' l-arbitru, għaliex jiena ċert u persważ li sakemm jindraw dawn l-emendi se jinħolqu ħafna komplikazzjonijiet fit-tħaddim tas-sistema li żgur se jwasslu għal aktar nies li jmorru jfittxu rimedju permezz ta' l-arbitru.

U għaldaqstant wieħed irid jaħseb għal din l-eventwalita' ukoll.

Irrid intenni li l-gvern jagħmel sew li jiġġieled l-abbużi u li jinvestiga kull każ possibbli li jkollu xi xamma ta' korruzzjoni fih, pero' il-gvern għandu l-obbligu wkoll li permezz tal-ministri tiegħu jiġġieled il-problemi li għandna fin-nuqqas ta' xogħol ħalli b'hekk iżid l-opportunitajiet ta' xogħol, mhux biss in ġenerali imma anke wkoll ta' l-age bracket ta' nies li qed isibuha diffiċli sabiex isibu xogħol alternattiv.

B'hekk b'mod awtomatiku d-domanda addizzjonali ta' nies li jkunu jixtiequ jiġu nvalidati titnaqqas.

Sur President, qabel nagħlaq id-diskors tiegħi xtaqt nikkwota rapport li ġie ppubblikat mill-ILO.

Dan ir-rapport jittratta l-kwestjoni ta' l-ageing and employment u jsemmi l-implications of an ageing work force on the development of human capital.

Dan ir-rapport huwa kompilat minn nies speċjalisti f'dan il-qasam u li bla tlaqliq ta' xejn qalu li:

"as companies have lessened or ceased efforts to hire new staff, there has been a simultaneous exodus of talent and skill as older workers either retire or are forced out.

Current literature warns of the possibility of a skill crunch arising from the purging of skill ability and institutional knowledge held by the older worker".

Aktar 'l isfel dan ir-rapport ikompli jgħid li: "it is possible that downsizing in general has led to the loss of institutional memoryand an increase in work backlog.".

Aktar 'il quddiem ikompli jgħid hekk:

"...in an effort to achieve efficiency many businesses have downsized, letting go of some of their best talent with little consideration to projected demographic trends.".

Ir-rapport jikkwota wkoll dak li qal is-soċjologu famuż Richard Caputo.

Dan is-soċjologu qal hekk;

"Because of discrimination, members of the relevant groups perceive that their investments in human capital do not pay, relative to others, and they are less likely to invest in human capital because of this lower investment.

Discrimination persists or increases because its statistical rationality increases, and because of this effect investments decrease, and so on. There is a total net loss to society since less investment in human capital results in lower productivity.".

B'dan id-diskors irrid nagħlaq id-diskussjoni tiegħi.

Biss nixtieq nissuġġerixxi lill-gvern sabiex din it-trend ta' skemi ta' irtirar kmieni li qabad f'dawn l-aħħar snin iwaqqafha mmedjatament.

Il-problemi li għandna fil-qasam tax-xogħol u anke l-problema tal-pensjoni ta' l- invalidita' irridu nirranġawhom minn fuq nett.

U dan nagħmluh billi nżidu l-opportunitajiet ta' xogħol, billi nressqu l-investiment b'mod aktar serju f'pajjiżna u billi l-membri kollha tan-naħa tal-gvern jaħdmu flimkien b'mod konċertat.

Jiena persważ li kieku jagħmlu hekk isibu l-għajnuna anke tan- naħa tagħna ħalli verament inressqu ġewwa xtutna aktar investiment u ma jkollniex aktar problemi ta' xogħol.

B'hekk kulmin ikollu 55 sena u jrid ifittex ix-xogħol ma jsibx il-bibien kollha magħluqin u jgħidulu li jekk ikollhom bżonnu jibagħtu għalih mingħajr ma jibagħtu għalih qatt.

Sur President, jiena nirrakkomanda li dan l-eżerċizzju jkun eżerċizzju siewi imma fl-istess ħin irrid ukoll naċċenna għall-aħħar darba sabiex dak kollu li jrid iseħħ pari passu ma' dawn l-emendi ħalli l-ETC tkun tista' tilqa' iż-żidiet fil-workload li se jkollha quddiem wiċċha, isir mill-aktar fis possibli.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Sur President, għandna quddiemna abbozz ta' liġi li qiegħed jemenda l-liġi tas-sigurta' soċjali, li kif il-Kamra taf, għandu żewġ għanijiet prinċipali.

L-ewwel għan huwa dak li jistabbilixxi u jagħti l-poteri neċċessarji lid-direttorat għall-frodi u l-investigazzjoni dwar il-benefiċċji, mentri t-tieni għan huwa dak li jemenda d- dispożizzjonijiet ta' l-att dwar is-sigurta' soċjali dwar il-pensjoni ta' l- invalidita'.

Jiena naqbel ma' dawn l-għanijiet kif magħhom jaqbel kulħadd, u kif diġa' qalet il-ministru, f'din il-Kamra ħadd ma jrid jara li jsiru abbużi mill-benefiċċji soċjali.

Għalhekk kulħadd jaqbel li għandna nagħmlu dak kollu li nistgħu sabiex jekk ma neliminawhomx għal kollox, almenu nnaqqsu dawn l-abbużi b'mod sostanzjali.

Għaldaqstant ma tantx hemm x'wieħed jikkritika fuq dik il-parti ta' l-abbozz ta' liġi li tittratta dwar il-poteri neċessarji li rridu nagħtu lid-direttorat għall-frodi u l- investigazzjoni dwar il-benefiċċji għaliex b'hekk id-direttorat ikun jista' jaqdi l-funzjoni tiegħu b'suċċess.

Forsi wieħed irid joqgħod aktar attent dwar xi telefonati anonimi li jistgħu jsiru.

Il-ministru stess ammettiet li fost l-ittri u t-telefonati anonimi li jsiru, hemm ħafna li m'humiex ġenwini.

Għaldaqstant xtaqt nagħmel xi ftit tar-rimarki fuq dan il-punt.

Dan qiegħed ngħidu għaliex lanqas għandna ndejqu ż-żejjed liċ-ċittadini onesti minħabba xi kapriċċ ta' nies li forsi jridu jivvendikaw ruħhom mill-proxxmu.

Fil-fatt dan l-aħħar kelli każ ta' persuna li qiegħda tieħu l-pensjoni ta' l-invalidita' u li din il-persuna bagħtu għaliha tliet darbiet l-ETC fi żmien xahrejn minħabba li kellhom telefonata anonima waħda wara l-oħra.

F'dawn it-telefonati qalulhom li din il-persuna qiegħda taħdem.

Naturalment l-ispetturi tax-xogħol ma setgħux isibu lil din il-persuna fuq ix-xogħol għaliex min ċempel ma tax dettalji biż-żejjed imma qalilhom biss li din il-persuna qiegħda taħdem.

Allura nistaqsi jekk huwiex sewwa li dan il-bniedem kapriċożżament - ngħid jien - kellu jmur tliet darbiet Ħal Far minħabba li forsi kien hemm min qiegħed jallega affarijiet fuqu u li l-ETC stess ma setgħetx tinvestigahom?

Qiegħed insemmi dan il-każ sabiex wieħed joqgħod aktar attent fuq ċerti telefonati anonimi li jsiru.

Fl-opinjoni tiegħi naħseb li issa se jkun aktar faċli għal dawn in-nies sabiex jilħqu l- iskop tagħhom, meta kif qalet il-ministru, issa se jiġi ntrodott ukoll il- freephone.

Sur President, nerġa' ngħid li mill-bqija naqbel mija fil-mija ma' l-emendi neċessarji li qegħdin isiru f'dan l-abbozz ta' liġi għaliex bis-saħħa tagħhom sejrin ninforzaw u nsaħħu lill-imsemmi direttorat.

Hawnhekk xtaqt ukoll insemmi l-means test, li għalkemm m'għandux x'jaqsam ma' din il-liġi, xtaqt insemmi anomalija li qed issir bil-means testing u li minnha qegħdin ibatu ċerti pensjonanti.

Dan l-argument irrifera għalih il-kelliem ta' qabli, l-Onor.

Karl Chirchop.

Din il-problema qiegħda tolqot lil ċerti pensjonanti li jkunu eleġibbli għall-karta r-roża u li jieħdu mediċini b'xejn, kif ukoll lil dawk li huma ntitolati għall-SKA.

Meta fil-budget, sena wara l-oħra, tiżdied il-pensjoni, dawn in-nies jistgħu jitilfu d-dritt għall-karta r-roża għaliex jiġu jaqbżu xi ftit il-livell tal-means test.

Għaldaqstant dawn il-pensjonanti jitilfu d-dritt għall-mediċini b'xejn u anke jitilfu xi benefiċċju ieħor bħall-SKA.

U għalhekk b'dan l-aġir, naħseb li lil dawn it-talin inkunu qegħdin nagħmluhom f'kondizzjoni agħar milli kienu qabel.

Issa xtaqt niġi għat-tieni għan ta' dan l-abbozz ta' liġi, jiġifieri l- emendi dwar il-pensjoni ta' l-invalidita'.

Filwaqt li nerġa' nsostni li jiena favur kull miżura li biha nistgħu nnaqqsu l-abbużi fl-għoti tal- pensjoni ta' l-invalidita', kemm bħala deputat u anke bħala tabib ma nistax napprova dak li ntqal.

Fil-fatt għamilt ħafna riservi wara li qrajt l- intervista tal-ministru kif ġiet irraportata fil-gazzetta "Malta Today" tad- 29 ta' Jannar li għadda.

Jiddispjaċini ngħid li dawn ir-riservi komplejt inżidhom wara li smajt lill-ministru titkellem u qrajt id-diskors tagħha fil-ftuħ ta' dan id-dibattitu.

Hawnhekk il-ministru qalet li riedet tkun diplomatika ħafna fid-diskors tagħha għar-rigward tal-professjoni medika.

Jien se nkun skjett u realistiku u se nesprimi l-opinjoni tiegħi kemm bħala membru ta' dan il-parlament, li issa se nagħlaq 30 sena f'din il-Kamra, u aktar u aktar bħala tabib prattikanti li ilni neżerċita din il-professjoni għal madwar 47 sena.

Huwa minnu li għandna ħafna proposti fit-tibdiliet ta' din il-liġi, pero' dawn it-tibdiliet ma jistgħux ikunu bbażati fuq ċerti esaġerazzjonijiet.

Intqal li preżentament l-applikazzjonijiet għall- pensjoni ta' l-invalidita' ikunu ċċertifikati biss minn general practitioner.

Issa bl-esperjenza tiegħi nista' ngħid li kważi l- applikazzjonijiet kollha jkollhom ċertifikat minn speċjalista, jekk mhux adirittura minn tnejn.

Dan għaliex jekk jiġu għand general practitioner, dan minn jeddu stess jibgħathom iġibu ċertifikat ta' speċjalista.

Fir- rigward ta' jekk il-bord mediku appuntat ikollux speċjalista jew le, żgur li m'huwiex tort la ta' min qed japplika u lanqas tat-tabib li ffirma ċ- ċertifikat.

Dan huwa nuqqas min-naħa tad-dipartiment li ma jappuntax speċjalista fuq dak il-bord skond il-marda ta' l-applikant.

Sur President, issemmiet l-introduzzjoni ta' impairment tables u l- evalwazzjoni li jagħmlu t-tobba, kif ukoll li se tidħol sistema ta' auditing fejn se jkun possibli li ssir ir-reviewing ta' xi deċiżjoni li tkun ittieħdet.

Issa rrid nagħti l-verżjoni u l-kummenti tiegħi dwar dak li ntqal hawn ġew fir-rigward tal-professjoni medika.

B'dispjaċir ngħid li nisimgħu ħafna kummenti dispreġjattivi u negattivi fil-konfront tal- professjoni medika.

Il-ministru qalet li l-kummenti li tisma' u dak li tara m'humiex qed jagħmlu ġieh lill-professjoni medika.

Għalhekk bħala tabib li qiegħed nitkellem f'isem il-maġġoranza stragranti tat-tobba Maltin, nixtieq ngħid li ħadd m'għandu dritt li jiġġeneralizza fuq in- nuqqasijiet jew abbużi ta' numru żgħir ta' tobba.

Żgur mhux forsi dawn huma l-eċċezzjoni għall-professjoni medika.

Il-ministru qalet ukoll li ġieli sabet ċertifikati minn membri tal- professjoni medika li ma jagħmlux ġieh lil min jiffirmahom.

Issa jiena ngħid li min iffirma dawn iċ-ċertifikati nafu bihom u allura huwa d-dover tal-ministru li jittieħdu l-passi meħtieġa kontra dak it-tabib li jkun qiegħed jabbuża.

Pero' m'għandek l-ebda dritt li bl-iskuża ta' xi ħadd iċċappas il-professjoni medika kollha.

Sabiex il-ministru tkompli tissoda l- argument tagħha, ikkwotat ċertifikat ta' tabib fejn dan iċċertifika tarbija ta' erba' xhur li tbati minn clinical depression.

L-ewwelnett aħjar wieħed jara jekk dan kienx xi żball ġenwin għaliex jista' jkun li tħawwdu l- ismijiet.

Jista' jkun ukoll li kien hemm xi lapsus; wara kollox anke f'dan il-parlament ġieli kien hemm xi lapsus.

Min-naħa l-oħra jekk iċ-ċertifikat huwa veritier, allura hemm ir-rimedji ta' kif tista' ġġib lil dan it-tabib f'sensih.

Per eżempju, tista' tirrapportah lill-medical council.

Għalhekk

nerġa' ngħid li m'huwiex sewwa li minħabba wieħed jeħel kulħadd.

Sur President, b'dispjaċir kbir se nikkwota frażi li ntqalet hawn ġew mill- ministru.

Din qalet:

"U hawnhekk b'dispjaċir ngħid li t-tobba in ġenerali - dik l-isfortuna - jiġu għal ħafna ilmenti negattivi."

Naħseb li dawn huma kliem li bħala tabib – jiena nippretendi li m'iniex wieħed minn dawn it-tobba li semmiet il-ministru - għandi noġġezzjona għalihom.

Emmnuni li meta smajt dawn il-kliem ta' tmaqdir għall-professjoni medika kollha, ftakart fl-ewwel sentejn li kont dħalt f'dan il-parlament, jiġifieri 30 sena ilu u li milli qed nara hawnhekk, ħadd mill-membri preżenti ma' kien f'din il-Kamra dak iż-żmien.

Tletin sena ilu jien kont fuq in-naħa l-oħra ta' din il-Kamra u niftakar li kont qomt niddefendi lill- professjoni medika kontra t-tgħajjir u l-insulti li dak iż-żmien kienu l- ordine del giorno tal-gvern soċjalista tal-Perit Mintoff.

Dak iż-żmien ma kentix xi ċajta li tqum tiddefendi lit-tobba f'dan il-parlament.

Fil-fatt niftakar sewwa qisu l-bieraħ, wara d-diskors li kont għamilt sabiex niddefendi lit-tobba Maltin mill-kalvarju li kienu għaddejjin, kemm irċeviet telefonati anonimi ta' theddid marti, li Alla jaħfrilha għadha kemm mietet ftit taż-żmien ilu.

Sur President, it-tibdil fl-istruttura tal-medical panel, kif imfissra mill- ministru kemm fl-intervista li tat u kemm f'dan il-parlament, se ċċaħħad lit-tobba privati mid-dritt li kienu ġġieldu għalih fi żmien il-gvern ta' Mintoff.

Il-medical panel preżenti huwa magħmul minn 43 tabib, kollha approvati mill-ministru, se jiġu skrappjati u minflokhom id-dipartiment se jingaġġa tnejn jew tliet tobba - kif qalet il-ministru - sabiex jifformaw il-medical preview team.

Issa jien ma nafx jekk dawn it-tobba humiex se jinżlu mis-sema u jekk humiex se jkunu xi anġli tas-sema sabiex jirnexxilhom jaqtgħu l-abbużi kollha.

Dan qiegħed ngħidu għaliex sfortunatment il-kwadru li ngħata hawn ġew u li ssemma wkoll fil-gazzetti aktar qisu a one way traffic.

Qisna qed nagħtu l-impressjoni li l-abbuż qiegħed jiġi min-naħa waħda u qisu li t-tobba biss qed jabbużaw minn din l- affari ta' l-invalidita'.

Madankollu nafu li l-affarijiet m'humiex hekk.

Min jaf l-affarijiet sew kif isiru - u jien nammetti li hemm ċerti abbużi u li anke jien irrid li jinqatgħu – jaf ukoll li hemm

nies oħra li m'humiex tobba u li huma konnessi ma' dawn l-abbużi.

Issemma ħafna l-argument li l-applikazzjonijiet ikunu fuq problemi psikiċi, jiġifieri fuq depression.

Skond l-intervista li tat il-ministru, hija qalet li 'l fuq minn 60% ta' l-applikanti għall-invalidita' ġew boarded out fuq problemi psikiċi.

Ġew ikkwotati wkoll ċertifikati ta' dijanjosi tad- depression sabiex issostni l-argument ta' kemm qiegħda tiġi abbużata din il- marda.

Ċertifikat li veru ma kienx għall-fini tat-talba għall-invalidita' iżda li kellu x'jaqsam ma' l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni soċjali.

Dan l-eżempju għalija huwa wieħed assurd għaliex kif diġa' għedt, jista' ikun li t-tabib ħa żball.

U hawnhekk qiegħed nirriferi għal dak li ssemma tas-cerebral depression.

Madankollu jiena ngħid li dan iċ-ċertifikat m'għandux jittieħed bħala xi prototip ta' ċertifikati mediċi li jagħmlu t- tobba.

Il-ministru semmiet ukoll każ ta' invalidity pension for life ta' mara ta' 30 sena li minħabba li kellha post-natal depression, ġiet invaliditata għal ħajjitha kollha.

Issa f'każ bħal dan lill-ministru nagħtiha raġun, pero' nixtieqha tgħidli wkoll mill-każi kollha ta' depression li ġew invalidati kemm kien hemm każi ta' post-natal depression.

Mill-esperjenza tiegħi ta' tabib prattikanti nista' ngħid li huwa minnu li ħafna applikazzjonijiet għall-pensjoni ta' l-invalidita' ikunu fuq mard tad-depression, li jiġu wkoll ikkonfermati minn psikjatra.

Madankollu fit-talba għall-invalidita', il-marda tad-depression ma tkunx l-unika kawża ta' l-applikant.

Huwa fatt innegabbli li ħafna mard fiżiku li jkun kroniku jwassal għal stat ta' depressjoni fil-marid u allura m'huwiex ġust li tgħid li dik it-talba għal dik l-invalidita' saret biss minħabba l-marda tad-depression.

Huwa ħażin li nieħdu talba għall-invalidita' fuq il-mard tad-depression b'ċerta leġġerezza u preġudizzju.

Forsi m'huwiex minnu li fatturi soċjali u ambjentali li wieħed isib ruħu fihom jistgħu jikkaġunawlu depression li tirrendih mhux kapaċi għall-ebda xogħol?

Każ riċenti li kelli huwa ta' bniedem ta' 50 sena li kien ilu jaħdem għal madwar 35 sena fl-industrija tat-tessuti u taż-żraben u li safa' ssensjat mix-xogħol tiegħu.

Dan il-bniedem dam jirreġistra għax- xogħol għal madwar sena u nofs u min-naħa ta' l-ETC ma pprovdewlu l-ebda mpjieg alternattiv.

Allura hemm xi esaġerazzjoni jekk ngħid li dan il- bniedem, bit-trawma li kellu, daħal f'depression enormi u li wara kollox kien diġa' qiegħed jieħu xi kura għaliha?

Hija xi ħaġa ta' barra minn hawn li dan il-bniedem applika għall-pensjoni ta' l-invalidita'?

U allura dan il-bniedem, li issa jgħodd mal-55 sena, hemm għalfejn joqgħod jiġi rivedut mill-medical review team ta' kull sena sabiex jikkonfermaw jekk huwiex tajjeb jew le għax-xogħol?

Dan il-bniedem min se jħaddmu miegħu?

Il- privat?

Il-privat lanqas lil min huwa b'saħħtu mija fil-mija ma jħaddmu magħhom jekk dan ikun qabeż l-40 u l-45 sena, aħseb u ara jekk ikollok xi mard fiżiku jew mentali!

Sur President, hawnhekk xtaqt nagħmel ftit tal-mistoqsijiet u fil-winding up nixtieq li l-ministru tirrispondihom.

Għalfejn għandu jkun hemm perijodu ta' sitt xhur stennija qabel ma l-persuna verament tkun tista' tapplika għall-invalidita'?

Jekk fil-liġi llum insibu li l-minimum period ta' l-invalidita' hija tliet snin, xi skop hemm li tinbidel għal sena ħalli r-review issir ta' kull sena f'ċerti każi li taf li żgur huma b'mod permanenti nkapċi għax-xogħol?

Kemm hemm każi ta' persuni li għandhom pensjoni ta' l-invalidita' - skond kif intqal – u li ilhom 30 jew 40 sena ma ssirilhom ir-review?

Kemm hemm persuni ta' 30 sena li ġew invalidati for life bil-post-natal depression?

Kemm hemm ġuvintur ta' 32 sena li ġew boarded out for life minħabba l-problema ta' low back pain li ma kellhomx każ serju u permanenti?

Xi jfissru verament dawn l-impairment tables li skond il-ministru se jistabbilixxu l-kriterji mediċi speċifiċi li jifformaw il-bażi għall-medical review team ħalli dan ikun jista' jagħmel ir- rakkomandazzjoni tiegħu lid-direttur għad-deċiżjoni finali?

S'issa jien għadni ma nafx x'inhuma dawn l-impairment tables.

Illum rajt lill-ministru tagħti dawn it-tables lill-Onor.

Chircop sabiex jarahom.

Madankollu ma naħsibx li nistgħu ngħidu li nafu biżżejjed fuq dawn l-impairment tables sabiex inkunu nistgħu ngħidu li aħna favur il-metodu ġdid ta' kif se jiġi ġġudikat dak il-bniedem li jitlob il-pensjoni għall-invalidita'.

Jgħinuna jew ma jgħinuniex sabiex nistabbilixxu benchmarks jew standards fuq x'hiex għandna nimxu, jien ma jistax ikun li nesprimi ruħi favurihom għaliex s'issa għadni ma nafx x'inhuma sewwa.

Sur President, xi jfisser l-awditjar indipendenti tas-sistema medika?

Dan forsi jfisser li anke r-rakkomandazzjonijiet tal-medical review team jistgħu ma jreġux?

Il-ministru semmiet ukoll l-audit trail li se jagħmel ir-review tad-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Jiġifieri jista' jkun hemm random reviews tad-deċiżjonijiet li se jittieħdu mill-medical panel u jista' wkoll li jsiru random reviews ta' benefiċċji preżenti.

Allura dan xi jfisser?

Forsi jfisser li din is-sistema ġdida se tirrevedi wkoll il- każijiet antiki?

Billi wieħed joqgħod jgħid li l-poter għandna nużawh b'diskrezzjoni, b'mod uman u b'ċerta sensittivita' ma jfisser xejn għaliex dan il-poter xorta waħda qiegħed jingħata f'idejn nies umani.

Nies umani - li bħal ċerti tobba li allegatament qed jabbużaw mis-sistema – li anke huma jistgħu jabbużaw mill-poteri mogħtija lilhom.

Kif sejrin ikunu l-formoli ġodda għall-applikazzjoni tal-pensjoni ta' l- invalidita'?

Il-ministru qalet li l-formola trid tirrifletti l-iżvilupp li semmiet.

Jien nifhem li din għad trid tiġi emendata iżda għadni ma fhimtx sewwa x'riedet tfisser il-ministru dwar dak li qalet.

Għaldaqstant inkun grat lejha jekk tkun aktar ċara fuq dak li qalet hawnhekk.

Nixtieq nistaqsi wkoll fuq jekk huwiex se jibqa' lok għaċ-ċertifikazzjoni tat-tabib jew ta' l-ispeċjalista fil-formola l-ġdida.

Il-ministru ma kenitx ċara dwar din il-ħaġa u għalhekk se nikkwota dak li qalet hawnhekk.

Il-ministru qalet li:

"F'każijiet fejn l-applikant diġa' għandu storja medika fl-isptar jew fi klinika li hija liċenzjata, l-applikazzjoni se tiġi deċiża mill- medical review team abbażi ta' dik l-istorja medika eżistenti.".

Jiġifieri minn barra l-istorja medika li l-applikant irid iressaq ma' l- applikazzjoni tiegħu, irid ikun hemm ukoll iċ-ċertifikat tat-tabib fuq il- formola ta' l-applikazzjoni?

Dan huwa minnu, iva jew le?

Is-sitwazzjoni hija inqas ċara u tidher aktar anomala f'dawk il-każijiet fejn l-applikanti m'għandhomx storja medika.

U hawnhekk, kif stqarret il-ministru stess, hemm numru sostanzjali minn dawn il-każijiet.

Sur President, qiegħed ngħid dan kollu għaliex f'dawn il-każijiet, iċ- ċertifikazzjoni tat-tabib kuranti jew ta' l-ispeċjalista ta' l-applikant - jekk se jkun hemm lokha - ma tiswa għal xejn għaliex f'dan il-każ, skond il- ministru, l-applikant se jintalab sabiex jipprovdi l-informazzjoni medika skond il-kriterji stabbiliti fl-impairment tables.

U allura f'dan il-każ l- applikant jintbagħat l-isptar tal-gvern sabiex jiġi eżaminat mit-tobba tal- gvern stess u hemmhekk isirulu t-testijiet li hemm bżonn.

Fi kliem ieħor, ċertifikat ta' speċjalista privat m'huwiex qed jiġi aċċettat u l-applikant se jkollu jissuġġetta ruħu għall-eżami minn tabib tal-gvern sabiex l- applikazzjoni tiegħu tiġi deċiża mill-medical review team.

Bħala tabib din hija xi ħaġa totalment inaċċetabbli għaliex hawnhekk inti qiegħed tagħmel diskriminazzjoni bejn it-tobba, xi ħaġa li żgur l-assoċjazzjoni tat-tobba dejjem kienet kontra tagħha.

Kemm huwa realistiku meta wieħed jagħti x'jifhem li hemm il-possibbilta' li ċerti benefiċjarji jistgħu jiġu rijabilitati għall-qasam tax-xogħol?

Jalla jkun hekk u jalla li kull skema ta' rijabilitazzjoni u re-skilling tagħti l- frott tagħha.

Madankollu jiena naħseb li l-emendi proposti f'dan l-abbozz ta' liġi se jagħtu wisq poteri lill-uffiċjali pubbliċi u allura wieħed irid joqgħod ferm attent milli xi ħaġa bħal din tiġri.

Dan m'iniex qiegħed ngħidu għaliex għandi xi ħaġa kontra s-servizz ċivili imma naħseb li l- ministru taqbel miegħi li kulħadd huwa uman, bħalma huma t-tobba u allura kulħadd huwa suġġett għal ċerti nuqqasijiet.

Ħafna se jiġu jiddependu mid- diskrezzjoni tad-direttur.

L-evalwazzjoni tat-tobba hija suġġetta għas- sistema ta' awditjar u hemm il-possibilita' li jsiru r-reviews sabiex deċiżjoni li trid tittieħed terġa' tkun ikkonsidrata.

Dan kollu qed nagħmluh sabiex inkunu trasprenti u għaliex mingħalina se neqirdu l-abbużi.

Se jkun hemm audit trail għar-review tad-deċiżjonijiet li ttieħdu u se jkun hemm random reviews tad-deċiżjonijiet li se jittieħdu mill-medical panel.

Barra minn hekk jista' jkun hemm ukoll random reviews ta' benefiċċji preżenti.

U dan kollu f'gieh l-element tad-dixxiplina u l- element ta' monitoring.

Sur President, jiena wisq naħseb li qegħdin fi żmien fejn ir-rieda politika ta' dawk li ġew eletti mill-poplu sabiex jiggvernaw qed tiġi ssubordinata għall-poter u l-influwenza taċ-ċivil, daqqa bi skuża ta' ħaġa u daqqa bi skuża ta' oħra.

Għalhekk tibda tisma' li għandna nagħmlu hekk f'gieh it- trasparenza, f'ġieh il-flessibilita', f'ġieh id-dixxiplina, f'ġieh hekk u f'ġieh hekk.

Nisimgħu wkoll li għandna nagħmlu hekk għaliex f'pajjiżi oħra jagħmlu hekk.

Forsi qiegħed nitkellem b'dan il-mod għaliex għalkemm ilni ħafna fil-ħajja politika, ftit kelli esperjenza ministerjali u bħala segretarju parlamentari.

Madankollu għad għandi quddiem għajnejja min xiex għaddejna u t-tfixkil li sibna minn ċerti nies fiċ-ċivil sabiex inwettqu l- politka tal-partit Nazzjonalista fir-rigward ta' l-anzjani.

Nista' nassigura lil kulħadd li kieku kellna nisimgħu minn ċerti pariri li kellna dak iż-żmien, kieku qatt ma kien isir dak ix-xogħol kollu li sar taħt l-amminstrazzjoni Nazzjonalista favur l-anzjani tagħna.

L-isfortuna hija li dak li aħna ma ħallejniex isir fi żmienna, qiegħed isir illum u b'hekk ir-rittmu ta' progress f'dan il-qasam m'għadux dak li kien.

Jien irrid nistaqsi - kif kelli okkażjonijiet oħra li nitkellem fuqu f'dan il- parlament - x'ħa l-gvern minn dan kollu.

U hawnhekk se niftaħ parentesi żgħira u nistaqsi; X'ħa l-gvern u l-anzjani billi l-funzjoni tal-welfare committee ġiet żnaturata u kważi newtralizzata għal kollox?

Nista' nistqarr bl-akbar responsabbilta' li r-rivoluzzjoni li saret fir-residenza ta' San Vinċenz, taħt gvernijiet Nazzjonalisti, qatt ma setgħet issir li kieku aħna ssokkombejna għall-ideat burokratiċi ta' ċerti uffiċjali li kellna.

Jien ma jiddispjaċini xejn minn dak li ħassejt - jew aħjar li aħna ħassejna - li kellna nagħmlu dak iż-żmien.

Allavolja wara tisma' li ħarġet ittra mid-dipartiment tal-finanzi fejn jien ġejt akkużat, bħala segretarju parlamentari, li tajt direct order lil xi ħadd.

Pero' tafu lil min tajtha dik id-direct order?

Sabiex inħaffu l-proġett li kellna f'San Vinċenz tajna l-inkarigu tax-xogħol li konna se nagħmlu lil perit li diġa' kien impjegat mal-public works.

Sur President, nerġa' ngħid li bħal sħabi l-oħra taż-żewġ naħat tal-Kamra, jiena ninsab kontra kulmin jabbuża mill-benefiċċji soċjali għaliex dawn qegħdin hemm sabiex iservu ta' għajnuna lil min verament jeħtieġha.

Jiena favur il-miżuri kollha li qed jittieħdu f'dan l-abbozz ta' liġi sabiex nagħtu aktar saħħa lid-direttorat għall-frodi u l-investigazzjoni dwar il- benefiċċji għaliex b'hekk inkunu nistgħu nkomplu nsaħħu s-suċċess li s'issa kellu f'dan ir-rigward.

Ninsab ukoll kontra kull abbuż li jsir fit-talbiet għall-pensjoni ta' l-invalidita'.

Nemmen li jridu jittieħdu r-rimedji neċessarji sabiex ċerti abbużi jinqatgħu darba għal dejjem.

Min-naħa l- oħra ma nistax inkun - kif diġa' spjegajt - favur l-impostazzjoni u r- raġonament li jifformaw il-bażi ta' l-emendi proposti f'dan l-abbozz ta' liġi.

Il-pensjoni ta' l-invalidita' hija benefiċċju kontributorju fejn ċittadin li ilu jaħdem għal 20 jew 30 sena, u allura jħallas il-bolla tan- national insurance, żgur ma jippretendix li jekk sfortunatament ikun wasal fi stat li jkollu japplika b'mod ġenwin għall-pensjoni ta' l-invalidita', għandu jsib ċerti diffikultajiet u vessazzjonijiet żejda.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti fil-leġislazzjonijiet li nagħmlu.

Sur President, għalhekk nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi ngħid li huwa minnu li aħna ma rridux inħallu lil min jabbuża.

U allura ninkwetaw mhux ftit jekk fost għaxra li ġew mgħoddija sabiex jirċievu l-pensjoni ta' l-invalidita' jkun hemm imqar wieħed biss li ma jkunx ġenwin.

Pero' daqstant ieħor inħossni inkwetat jekk forsi minn għaxra li ma ġewx mgħoddija bħala eleġibbli għall-pensjoni ta' l-invalidita', ikun hemm imqar wieħed biss li kien verament ġenwin u li ntortament ma rnexxilux għal xi raġuni jew oħra jgħaddi t-test mediku.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, nixtieq nibda billi nirringrazzjak tal-ħin li tajtni hawnhekk sabiex inkun nista' nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Jien u ġej qgħadt nisma' id-diskors tal-ministru Cristina fuq dan is-suġġett u naħseb li lkoll kemm aħna nifhmu li s-suġġett tas-sigurta' soċjali huwa qasam sensittiv.

Għalkemm aħna m'aħniex tobba, xorta waħda jkollna kuntatt ma' dawn in-nies li jiġu jitkellmu magħna dwar il-problemi soċjali li jkunu qegħdin jiltaqgħu magħhom.

Is-suġġett tal-pensjoni ta' l-invalidita' huwa wieħed vast ħafna.

Nafu li hemm min ikun ħaqqu jieħu din il-pensjoni u nifhem li fil-maġġoranza tagħhom dawn in-nies ikun ħaqqhom jieħdu l-pensjoni ta' l-invalidita'.

Fl- opinjoni tiegħi ħadd ma jieħu pjaċir jgħix bl-akkarija, jiġifieri bil-ftit li jkollu.

Min-naħa l-oħra jkollok dawk il-waħdiet li forsi jabbużaw mill- pensjoni ta' l-invalidita'.

Irrid nagħmilha ċara mill-ewwel li bħala partit Laburista, aħna kontra l-abbuż tas-sistema.

Jiena mhux biss kontra l-abbuż imma nemmen ukoll li għandna nuru solidarjeta' ma' dawk li jkun ħaqqhom u li xi kultant ma jeħdux dak li għandhom id-dritt għalih.

Jien naħseb u nemmen li l-membri kollha ta' dan il-parlament ikollna kuntatt mal-poplu.

Xi kultant issibha faċli li bħala politiku teħodha easy u minflok tiddedika ħajtek għas-servizz ta' l-oħrajn, tgħaddi passata żmien b'kulmin jiġi għandek u tipprova ssir sinjur minn fuqhom.

Żgur li din m'hijiex it-triq tagħna, pero' hawn min jagħżel dik it-triq ukoll.

Jien hekk kif kont qed nipprepara dan is-suġġett bdejt nidħol fl-istejjer

tan-nies li jiġu jkellmuna fuq il-problemi li jiltaqgħu magħhom.

Fl- opinjoni tiegħi hija xi ħaġa tajba li qegħdin niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi għaliex inkunu qegħdin insaħħu dak li diġa' hemm fih.

Sur President, lejn l-aħħar tad-diskors tagħha l-ministru semmiet dawk li minħabba li sabu post imkisser, japplikaw għall-pensjoni u għar-relief.

Għar-rigward ta' l-identity card qbilna u konna qegħdin ngħidu kważi l- istess ħaġa.

L-aħjar ħaġa hija li dawn in-nies isibu x-xogħol fejn jaħdmu għaliex kulma jieħdu bil-pensjoni hija ħmerija.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq is-sigurta' soċjali nistgħu nitkellmu wkoll dwar dawk li jieħdu l- pensjoni tal-wens.

Għandna persuni li jkunu qagħdu jduru bil-familjari tagħhom u għalhekk hija xi ħaġa tajba li jkollna xi tip ta' wens għal dawn in-nies.

Personalment ġieli ltqajt ma' persuni li jkunu mexjin b'mod tajjeb għaliex ikunu qed jaħdmu u mbagħad ikollhom jispiċċaw mix-xogħol tagħhom sabiex iduru bil-ġenituri tagħhom.

Hemm ukoll dawk li qatt ma ħadmu għaliex baqgħu dejjem iduru bil-ġenituri tagħhom u dawn jieħdu l-pensjoni tal-wens.

Madankollu dawn in-nies jispiċċaw jieħdu pensjoni ta' Lm130 fix-xahar, li fiż-żmenijiet tal-lum żgur ma jixraqx li xi ħadd jgħix bihom.

Il-problema tax-xogħol ġabet sitwazzjoni fejn min ikollu 57 sena qiegħed isibha diffiċli sabiex isib impjieg.

F'pajjiżna rridu nifhmu li - għalkemm irridu nirringrazzjaw lill-gvernijiet u anke lill-partit Laburista li kien minn ta' quddiem nett għalfejn jidħlu l-benefiċċji soċjali - wasal il-mument li naraw eżattament kif se nibnu il-benefiċċju tal-wens għal dawk li ma jistgħux imexxu.

Nista' ngħid li ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici jitkellem fuq dan is-suġġett.

Fl-opinjoni tiegħi, bħala tabib l-Onor.

Bonnici ħadem ħafna f'dan il-qasam.

Fid-diskors tiegħu smajnih isemmi l-esperjenzi ta' nies li jgħaddu għall-pensjoni ta' l- invalidita`.

U jiena nista' nifhem li kulmin jgħaddi mill-esperjenza ta' mard, l-aktar il-mard tad-dipressjoni, ikun verament għaddej minn mumenti iesba fil-ħajja tiegħu.

Din il-ġimgħa kelli ċ-ċans li mmur indur fl-isptar Monte Carmeli minħabba każ ta' persuna li kellna bżonn ngħinuh.

X'ħin dħalt ġo dan l- isptar, għalkemm ma kenitx l-ewwel darba, indunajt li jekk persuna ma tkunx verament iddedikata lejn xogħolha, allura ma taħdimx f'dan l-isptar.

U dawn il-persuni li jkunu għaddejjin minn esperjenzi iebsa f'ħajjithom iridu jsibu lil min jagħtihom l-għajnuna.

L-istess ħaġa tgħodd għal dawk li qed jitolbu l-pensjoni ta' l-invalidita'.

Sirna nafu – anke permezz ta' mistoqsijiet parlamentari – fir-rigward tal-pensjoni ta' l-invalidita' iridu jgħaddu kważi tliet xhur qabel ma' wieħed ikun jaf jekk huwiex intitolat jew le għal din il-pensjoni.

Issa nafu li f'dawk it-tliet xhur ta' stennija wieħed irid jagħmel ċertifikat tat-tabib kull ġimgħa u ġeneralment ikun qiegħed jieħu wkoll xi pilloli, l-aktar meta jkun taħt il-konsulenza ta' psikjatra.

Nafu wkoll kemm dawn il-pilloli jqumu l-flus u għaldaqstant wieħed irid jaħdem fuq din il-problema wkoll.

Ma nafx fejn rajtha li addirittura l-perjodu ta' stennija jaf itawwal sa sitt xhur.

Għalhekk ladarba qegħdin niddiskutu l- pensjoni ta' l-invalidita', naħseb li tkun xi ħaġa tajba li flimkien insaħħu dak li diġa' hemm tajjeb fl-abbozz.

Meta qegħdin nitkellmu fuq il- pensjoni ta' l-invalidita' rridu nżommu quddiem għajnejna li qed nitkellmu fuq nies umani u fuq nies li jkunu għaddejjin minn esperjenza iebsa.

Madankollu jiena naqbel li niġġieldu kontra l-abbużi.

Il-ministru qaltilna li ċ-ċifra ta' dawk li jieħdu xi benefiċċju telgħet minn Lm9 miljuni għal 16-il miljun u hekk kif smajt dan il-kliem, anke jiena bdejt ngħid kemm hija ċifra għolja ħafna.

Pero' sakemm il-pensjoni qiegħda tingħata lil min verament ħaqqu xorta tibqa' ġustifikata dik is- somma li ssemmiet.

Fl-opinjoni tiegħi pajjiżna għandu jibqa' jaħseb f'dawk li għandhhom bżonn ta' l-għajnuna.

Kemm huwa sabiħ li wieħed jaħseb f'ħaddieħor.

Għalhekk m'għandux ikun hemm theddida li nistgħu nitilfu l- welfare state minħabba l-kapriċċ ta' xi ħadd li qiegħed jieħu xi ħaġa li ma ħaqqux jeħodha.

Jien dejjem emmint li aħna qegħdin f'din il-Kamra sabiex inkunu ta' servizz għall-poplu kollu.

Bħala membri parlamentari qegħdin hawnhekk għaliex in-nies uriet il-fiduċja fina.

Il-poplu ma jemminx biss f'Silvio Parnis imma jemmen fil-65 deputat li hawn f'din il-Kamra.

Li kieku ma kienx hekk, allura ma konniex inkunu f'din il-Kamra.

Bħala deputati qegħdin hawnhekk għaliex il-messaġġ tagħna wassalnih tajjeb u rridu nibqgħu nwassluh tajjeb.

Jiena nemmen li jekk politiku jrid jibqa' f'din il-Kamra għandu jibqa' jdur id-djar tan-nies.

Sur President, jiena nieħu pjaċir nitgħallem mill-kotba, pero' nitgħallem ukoll mill-esperjenzi li ngħaddi minnhom.

L-aktar ħaġa li minnha titgħallem huwa proprju mid-djar tan-nies.

Meta tkun qiegħed iddur id-djar tan-nies tisma' ħafna mir-realtajiet tal-ħajja u b'hekk titgħallem aktar.

Dan kollu kkonfermajtu f'dawn il-ġranet u ndunajt kemm irridu nkomplu nibqgħu nduru d-djar tan-nies għaliex filwaqt li tisma' l-esperjenzi li jgħaddu minnhom, tibda wkoll titgħallem mill-esperjenzi tagħhom.

Tibda tieħu pjaċir li ta' l-anqas dawk in-nies fehmu li fil-politika hemm nies li jridu jagħtu servizz lill-oħrajn.

M'iniex qiegħed nesaġera imma llum naħseb dort mad-disgħin familja.

U ħadt pjaċir nisma' l-kummenti kollha tagħhom.

Dawn il-familji mhux kollha jkunu Laburisti u jkun hemm min ma jaqbilx miegħek.

Ma jfissirx li għaliex jgħidulek prosit allura kulħadd se jivvotalek, pero' tieħu pjaċir meta jgħidulek grazzi ta' dik il-biċċa xogħol jew inkella meta jgħidulek li jsegwuk fuq dak il-programm jew fil- parlament.

Nemmen li bħala membri ta' din il-Kamra rridu naħdmu flimkien u meta nkunu qegħdin ngħaddu xi liġijiet bħal din li għandna quddiemna, irridu ngħinu wkoll lin-naħa tal-gvern sabiex neqirdu l-abbużi.

L-istess ħaġa meta jiġu għandek nies sabiex tipprova tgħinhom f'xi biċċa xogħol.

Jekk dawn ma jkunx ħaqqhom jeħduha m'għandekx tagħtihielhom għaliex inkella tkun qiegħed tisraqha mingħand min ħaqqu jeħodha.

Pajjiżna m'huwiex xi bir miftuħ li kulħadd jista' jaqbad u jieħu minnu.

Għandna nagħtu biss li min verament ħaqqu.

Meta nkunu qegħdin niddiskutu dawn l-abbozzi ta' liġi nieħu pjaċir meta nkunu nistgħu ngħidu l-ideat tagħna wkoll u nieħdu pjaċir meta l-affarijiet jimxu 'l quddiem.

Fl-aħħar mill-aħħar il-poplu ma jinterresahx minn tah dak l-oġġett imma l-importanti hija li jkun ħa dak l-oġġett.

Il-gvern qiegħed jgħid lin-nies li huma qed jgħixu aħjar u li qed jgħixu tajjeb.

U aħna dan li rridu nipprovaw nagħmlu f'din il-Kamra.

Jiena nemmen li fejn jidħol il-welfare, dejjem irridu nagħtu l-massimu tagħna.

Naħseb li min jitlob il-pensjoni ta' l-invalidita' jagħmel hekk għaliex ikun jemmen li għandu bżonn l-għajnuna.

Għalhekk kemm bħala gvern u kemm bħala oppożizzjoni rridu naraw li naħdmu flimkien sabiex intejbu l-ħajja ta' dawn il-persuni.

Sur President, l-ewwel għaddejt suġġeriment u forsi ma kontx ċar f'dak li qalet il-ministru.

Ma kelli l-ebda intenzjoni li niżvija lill-Kamra, pero' forsi fhimtha mod ieħor.

Għalhekk fil-winding-up il-ministru tkun tista' tispjegalna aħjar u ma jkun ġara xejn jekk forsi nkun ħadt xi żball.

Għaldaqstant ejjew naħdmu lkoll flimkien favur dawn in-nies li huma fil- bżonn.

Fil-fehma tiegħi s-suġġett tal-welfare state huwa suġġett sensittiv u rridu naħdmu fuqu.

Huwa importanti li flimkien nemmnu fil-prinċipju li jieħu dak li verament ħaqqu.

Meta inti qed tieħu xi ħaġa li ma ħaqqekx teħodha tkun qiegħed tisraqha mingħand dak li ħaqqu jeħodha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru sabiex tressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l- Erbgħa, 8 ta' Frar, 2006 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Kumitat (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar is-Securitisation – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, matul dawn l-aħħar xhur, fi ħdan il- partit Laburista kellna preparazzjoni qawwija għall-konferenza ġenerali annwali li l-partit jagħmel kull sena.

Din kienet konferenza ġenerali li fiha l-partit ressaq żewġ dokumenti ta' policies importanti ħafna, wieħed fuq l-ambjent u l-ieħor fuq is-settur turistiku li jiena nista' nitkellem iżjed dwaru.

Fil-fatt, biex għamilna dan id-dokument dwar it-turiżmu, fix- xhur ta' qabel il-konferenza, aħna fassalna politika ġdida tal-partit Laburista.

Dan hu wieħed mis-setturi ekonomiċi l-aktar importanti f'pajjiżna.

Għalhekk, tajjeb li wieħed jistaqsi għaliex il-partit Laburista ħass il-ħtieġa li jħejji dan id-dokument u għaliex it-turiżmu hu daqshekk importanti għal pajjiżna.

Jiena xtaqt nagħti ħarsa żgħira lura, Sur President, dwar l-istorja ta' dan is-settur u kif ittrattawh diversi gvernijiet.

Jekk wieħed iħares lura, isib li gvernijiet laburisti dejjem raw potenzjal qawwi f'dan is-settur u dejjem emmnu li dan is-settur għandu potenzjal ekonomiku u soċjali qawwi.

Fil-fatt, wieħed jista' jsib li l-ħidma li saret f'dan is-settur taħt diversi gvernijiet laburisti, uriet bil-fatti kemm il-partit Laburista kellu u għad għandu għal qalbu dan is-settur.

Sfortunatament Sur President, mhux l-istess jista' jingħad għall-partit Nazzjonalista.

Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn x'ġara fis-settur turistiku bejn l-1994 u 1996 taħt gvern nazzjonalista isib li dan is-settur qala daqqa 'l isfel.

Per eżempju, bejn l-1994 u l-1996 taħt gvern Nazzjonalista kienu ġew 120,000 turist anqas u pajjiżna kien irreġistra nuqqas ta' Lm14-il miljun fi dħul mis- settur turistiku.

Il-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 irnexxielu jdawwar din ir-rota taħt it-tmexxija għaqlija tal-ministeru tat-turiżmu mmexxi mill-Perit Karmenu Vella f'temp ta' ftit żmien, u t-turisti li żaru pajjiżna żdiedu b'132,000.

Id-dħul mis-settur turistiku żdied b'Lm26 miljun.

F'dan il- perjodu wkoll, l-impjiegi fis-settur kienu żdiedu b'madwar elf.

Infakkar ukoll, Sur President, li taħt gvern Laburista, bejn l-1996 u l-1998, kien reġa' għola d-dekasteru tat-turismu f'livell ta' ministeru għax gvern Nazzjonalista kien irrelegah f'livell ta' segretarjat parlamentari.

Sur President, ma nistax ma nsemmix l-embellishment projects li l-gvern Laburista kien għamel f'zoni turistiċi bħal Buġibba, Marsascala, B'Bugia, ix-Xlendi u Marsalforn f'Għawdex, u fi Triq ir-Repubblika u Triq Żekka fil- Belt.

F'dan iż-żmien il-Frosch kienet irritornat lejn pajjiżna, ġiet hawnhekk il-kumpannija Franċiża Accor u bdiet topera minn Malta l-Emirates Airlines.

Dak hu ċertifikat tal-passat.

Dak li semmejt hu d-differenza li tgħaddi bejn il-partit Laburista u l-partit Nazzjonalista f'dan is-settur.

Sur President, illum kulħadd jirrikonoxxi li dan hu settur li hu meqjus bħala wieħed mill-pilastri ekonomiċi tal-pajjiż.

Biss biss, it-turiżmu jirrapreżenta madwar 25% ta' l-ekonomija tal-pajjiż u jipprovdi madwar 40,000 impjieg għall-ħaddiema tagħna.

F'kelma waħda, it-turiżmu huwa l- lifeline ta' l-ekonomija tagħna.

Sfortunatament bħalma ġara fil-passat taħt gvernijiet nazzjonalisti, f'dawn l-aħħar ħames snin is-settur turistiku reġa' ra t-triq tan-niżla.

Biss biss wieħed isemmi, Sur President, li f'dawn l-aħħar snin kellna telf ta' madwar 800 impjieg minn dan is-settur meta skond l-awtorita` tat-turiżmu dawn kellhom jiżdiedu b'2,400 f'dawn l- aħħar 5 snin.

Bejn Jannar u Novembru ta' l-2005, it-turisti li żaruna nefqu 3.3% anqas meta kkomparat ma' l-istess perjodu tas-sena ta' qabel.

Biss biss, fl- istaġun tas-sajf li għadda, fejn it-turisti suppost jiżdiedu u allura suppost jonfqu aktar, it-turisti li żaruna nefqu 7.75% anqas meta kkomparat ma' l-istess perjodu s-sena ta' qabel.

Apparti hekk, il-gvern Nazzjonalista falla wkoll fil-mira tiegħu li din is-sena t-turisti li jżuru l-gżejjer tagħna jiżdiedu b'50,000 għax kważi kważi anqas laħaq in-nofs tal-mira li kellu, u fid-diskors tal-budget il-gvern ma semma l-ebda mira għal din is- sena meta dan kien għamel dik il-mira għat-tliet snin, jiġifieri għas-snin 2005, 2006 u 2007. imma bil-budget ta' din is-sena la ssemma jekk intlaħqitx il-mira u lanqas issemma x'se jiġri s-sena d-dieħla u s-sena ta' wara.

Apparti minn dan li semmejt, is-settur turistiku jinsab mifni bi problemi oħra.

Jekk wieħed iħares lejn l-infrastruttura u t-toroq f'pajjiżna, isib li dawn mhux f'livell li jixirqu lil destinazzjoni turistika.

Il-bajjiet tagħna fil-maġġor parti tagħhom jinsabu totalment mitluqa.

Anke is-siti storiċi u arkeoloġiċi tagħna jinsabu mitluqa u disorganizzati.

Apparti hekk – u din hi l-aktar waħda gravi - inħoloq ambjent f'dan is-settur fejn l- imprendituri privati qed joħorġu minn dan is-settur għax m'għadhomx jaraw is-settur bħala wieħed ekonomikament vijabbli.

Sfortunatament aktar lukandi qed jagħlqu l-bibien tagħhom.

Jiena nemmen li l-akbar problema f'dan is- settur huwa l-gvern Nazzjonalista nnifsu.

Sfortunatament għandna gvern bla ħeġġa, bla rieda u bla strateġija.

Dan il-gvern bl-azzjonijiet tiegħu qed jagħmel ħsara lill-prodott turistiku tagħna għax qed inaqqaslu l- kompetittivita` billi jżid it-taxxi li ħafna minnhom ma jagħmlux sens.

Sur President, il-partit Laburista ħares lejn din is-sitwazzjoni b'attenzjoni kbira li tixraq lil settur daqstant importanti għall-ekonomija tal-pajjiż, u bħalma għamel fil-passat, il-partit Laburista qed juri determinazzjoni li b'ħeġġa u b'rieda soda jerġa' jaqleb l-andament f'dan is- settur għal ġid ekonomiku u soċjali tal-pajjiż.

Hu appuntu għalhekk li l- partit Laburista ħejja d-dokument "Pjan ta' tiġdid ta' turiżmu f'Malta u f'Għawdex".

Dan id-dokument sar fost diskussjonijiet u konsultazzjonijiet sew fi ħdan il-partit Laburista kif ukoll ma' persuni li huma direttament involuti fis-settur, jiġifieri l-istakeholders, l-unions li jirrapreżentaw lill-ħaddiema, għaqdiet non-governattivi u oħrajn.

Sur President, x'qed nipproponu f'dan id-dokument?

Smajna diskorsi li dan huwa dokument li ma fih xejn, u għalhekk jiena se nsemmi ftit mill-proposti li l-partit Laburista qiegħed jipproponi.

Biex għamilna dan, quddiem għajnejna żammejna l-ewwel u qabel kollox li nidentifikaw l-problemi, u imbagħad ngħidu x'għandhom ikunu s-soluzzjonijiet.

B'dan id-dokument, qed nibagħtu sinjali ċari ta' tiġdid li l-gvern Laburista ġdid se jwettaq wara l-elezzjoni ġenerali li jmiss.

Qed ngħidu wkoll x'għandhom ikunu l-miżuri immedjati kif ukoll il-viżjoni li tinħtieġ biex nerġgħu ndaħħlu l-fiduċja f'dan is-settur u b'hekk intuh nifs ġdid.

F'dan id-dokument għandna 'l fuq minn mitt proposta, u fost oħrajn insemmi kif irridu b'mod immedjat nieħdu passi żgħar li meta magħquda flimkien jissarrfu f'riżultat importanti.

Qed ngħidu li flimkien ma' l-operaturi għandna nfasslu pjan strateġiku li nkunu nafu fejn irridu naslu bih.

Qed nisħqu li s-settur irid ikun strument ta' tiġdid li jkabbar l-ekonomija, iżid l-impjiegi u anke jtejjeb il- kundizzjonijiet ta' min diġa` jaħdem fis-settur.

Qed nsostnu wkoll li b'ħidma kordinata rridu noħolqu prodotti ġodda biex nattiraw aktar turisti fix-xhur li sal-lum għadna nbatu fihom, speċjalment ix-xhur ta' bejn Ottubru u Marzu.

Bi studji serji rridu nidentifikaw dawk in-niche markets ġodda u nimmiraw lejn segments fi swieq eżistenti u fi swieq ġodda li sfortunatament sal-lum mhux qed jiġu indirizzati.

Huwa importanti li noħolqu ambjent ekonomiku tajjeb, li jagħti fiduċja u li hu stabbli biex l-imprendituri jinvestu aktar fi proġetti turistiċi f'pajjiżna u fil-ħaddiema tagħhom.

Sur President, aħna qed nwiegħdu li ntaffu l-piż tat-taxxi minn fuq dan is- settur biex inkunu kapaċi nikkompetu aħjar.

Qed ngħidu wkoll li gvern laburista ġdid se jaħdem b'mod integrali biex it-turiżmu jissaħħaħ u jimxi 'l quddiem.

Meta ngħidu b'mod integrali jfisser li kull ministru jaċċetta li t-turiżmu huwa wieħed mill-aktar setturi importanti għall-pajjiż.

Qed nisħqu li nġeddu l-awtorita` tat-turiżmu biex din tmexxi, tikkordina, ittejjeb, tiżviluppa u toħloq prodotti u servizz ta' kwalita` li jkunu magħrufa f'destinazzjonijiet eżistenti u f'oħrajn ġodda.

Qed ngħidu li wara l-elezzjoni ġenerali li jmiss, gvern Laburista se jkun qed jaħdem biex intejjeb l-mod kif tinġabar l-istatistika u dan kemm għall-finijiet ekonomiċi u kemm fin-numru ta' turisti li tassew iżuru pajjiżna.

Bla dubju li dan il-proċess jiffaċilita l-evalwazzjoni, l-istudju u l- pjanijiet ta' dawk kollha fis-settur li jkunu jridu jinvestu.

Fuq kollox, il-gvern innifsu jkollu stampa aktar ċara u realistika tas-sitwazzjoni.

Ħidma importanti oħra li rridu nwettqu wara l-elezzjoni ġenerali li jmiss hi li ntejbu u niffaċilitaw aktar il-mezzi ta' l-ivvjaġġar lejn pajjiżna biex aktar turisti jżuruna kemm bl-ajru u kemm bil-baħar.

Fejn jidħol vjaġġar bl-ajru qed nagħmluha ċara li dan m'għandux isir b'detriment għal- linja nazzjonali tagħna, l-Air Malta.

Anżi l-Air Malta għandha tibqa' tiġi mgħejjuna mill-gvern tal-ġurnata biex tibqa' topera u tiġi msaħħa fil- kuntest ta' ambjent liberalizzat u kompettitiv li għandna madwarna.

Fejn jidħol l-ivvjaġġar bil-baħar qed ngħidu li għandha tingħata spinta biex il- kumpanniji tal-cruise liners jibdew joperaw ċentralment minn pajjiżna.

Qed ngħidu wkoll li huwa importanti li b'ħidma serja nisfruttaw l-istorja, id- diversita` fil-lokalitajiet, il-karatteristiċi naturali, arkitettoniċi u kulturali tagħna biex min jiġi jżurna japprezza l-kobor ta' dak li jsawwarna minkejja ċ-ċokon tagħna.

Sur President, fejn jidħlu l-kunsilli lokali, nemmnu li dawn għandhom sehem kbir x'jagħtu lil dan is-settur, u allura qed ngħidu li b'appoġġ finanzjarju ta' l-awtorita` tat-turiżmu, il-kunsilli lokali jingħataw iċ- ċans li jimmaniġġjaw, jiżviluppaw u jirriklamaw dak li toffri l-lokalita` tagħhom.

Fir-rigward tal-golf courses, qed inkunu ċari.

Aħna qed nipproponu li l-golf course tal-Marsa tiġi mtejba b'mod li tilħaq standards moderni.

Apparti hekk qed ngħidu li għandha ssir golf course oħra billi nirrijabilitaw "il-muntanja Magħtab" u li għandha ssir ħidma qawwija biex intejbu l-bajjiet u x-xtajtiet tagħna biex dawn jitgawdew kemm mit-turisti li jżuruna kif ukoll mill-poplu Malti.

Wkoll rridu ntejbu l-faċilitajiet għall-yachts, water sports u diving u naħdmu biex niffaċilitaw il-ħruġ tal- visas għall-istudenti barranin li jiġu jitgħallmu l-lingwa Ingliża fostna u li jkun ġejjin b'mod partikolari mill-pajjiżi Asjatiċi, l-Amerika Latina u l-Golf Għarbi.

Nieħdu l-inizjattivi f'dan ir-rigward biex mhux biss il- lingwa Ingliża tibqa' l-mezz li tattira studenti fostna imma nintroduċu studji fl-oqsma bankarji, marittimi, servizzi finanzjarji u oqsma oħra.

F'dan id-dokument qed nipproponu li għandna naħdmu biex id-diversi servizzi ta' trasport li jużaw it-turisti jitjiebu fil-kwalita` u jorħsu fil-prezz biex jibdew jintużaw aktar.

Għandna ntejbu servizzi ta' trasport tradizzjonali, bħal per eżempju l-karozzin, u nerġgħu nintroduċu servizzi tradizzjonali ta' trasport oħra bħal barklori.

Fejn jidħol il-qasam edukattiv, kull ċittadin sa minn ċkunitu għandu jiġi mgħallem japprezza l- wirt ta' pajjiżna u kemm it-turiżmu hu essenzjali għal pajjiżna.

Qed ngħidu wkoll li f'kull livell għandha titjieb l-kwalita` ta' l-edukazzjoni u tat- taħriġ f'dak kollu li hu konness mas-settur turistiku, b'mod speċjali fl- Institute of Tourism Studies.

Dwar il-gżira Għawdxija nħossu li biex jiżdied il-volum ta' turisti li jżuru din il-gżira għandu jkun hemm organizzazzjoni għal Għawdex u fondi speċifiċi vvotati għal Għawdex biex din tkun tista' tippromovi u ttejjeb il- prodott għal din il-gżira.

Fejn għandu x'jaqsam mal-kampanji tar-riklamar u l-promozzjoni ta' pajjiżna nisimgħu ħafna Sur President, u allura qed ngħidu li għandu jkun hemm strateġija ppjanata biex dawn il-promozzjonijiet u reklamar iħallu l-effett meħtieġ u li għandna nużaw l-aktar mezzi moderni ta' kommunikazzjoni għall-promozzjoni tat-turiżmu f'pajjiżna, fosthom l- internet.

Fuq kollox qed ngħidu li għandna ndaħħlu fost il-poplu tagħna l- mentalita` tant bżonnjuża li kull turist li jżurna għandna nospitawh bl- aħjar mod u ntuh l-aħjar servizz possibbli.

Kull turist għandu jitqies bħala parti mill-familja tagħna għax dan jiġi biex jitgħaxxaq b'darna, u ta' dan ikun qed jonfoq flusu.

Sur President, l-ospitalita` u l-kwalita` jkunu prijorita` fis-settur.

Dawn huma uħud mill-proposti li qed inressqu f'dan id-dokument biex għal min jgħid li għandna dokument baħħ, ikun jaf x'għandna.

Dan id-dokument hu dokument pożittiv u li sar b'konsultazzjoni wiesgħa ma' kull min hu involut fis-settur.

U nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja wkoll lil dawk kollha fis-settur, operaturi, NGOs, ħaddiema, unions, id-delegati tal- partit u oħrajn li matul dawn ix-xhur li għaddew taw il-kontribut tagħhom fit-tfassil ta' dan id-dokument.

Dan hu dokument imfassal mill-partit Laburista għal kull min, b'xi mod, l-għixien tiegħu jew l-investiment tiegħu jiddependi mis-settur turistiku.

Dan hu dokument li wara li konsultajna dwaru, jiġbor fih l- aspirazzjonijiet ta' kull min hu fis-settur.

Dan hu dokument li wara li ġie approvat, se jservi ta' gwida ġenerali taħt gvern Laburista ġdid għas- settur turistiku.

Dan hu dokument li joffri viżjoni u li jixhed li l-partit Laburista hu partit ħaj li kapaċi jġedded u jbiddel skond iż-żminijiet.

Dan hu partit mimli ħeġġa u mimli determinazzjoni, u minkejja dak kollu li jingħad, jiġbor fi ħdanu massa ta' nies b'talenti diversi u b'ideat moderni u progressivi.

Dan hu partit li b'rieda soda wara l-elezzjoni li jmiss taħt it-tmexxija tal-mexxej tagħna jrid jerġa' jagħti bidu ġdid anke lis-settur turistiku li fuq kollox jissarraf f'suċċess ekonomiku u soċjali, f'impjiegi għal ħaddiema u f'suċċess għal kull min jinvesti fis-settur u fuq kollox f'ġid għall-poplu Malti u Għawdxi kollu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hi aġġornata għal nhar l-Erbgħa 8 ta' Frar 2006 fis-6:00 pm bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra kienet aġġornata mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

REVIŻJONI TAT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid liema huma t-taxxi, tariffi jew miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti mid-dipartimenti, awtoritajiet, istituzzjonijiet u aġenziji li jaqgħu taħtu minn Ottubru 2004 sal-lum?

Jista' jindika wkoll kemm kienu qabel ma għolew u kemm saru issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fuq il-mejda tal-Kamra qed jitpoġġew tabella "A" li turi l-informazzjoni mitluba rigward l-uffiċċju tal-prim ministru u tabella "B" li turi l-istess informazzjoni fil-każ tal-ministeru tal- finanzi.

PREZZ TAL-FNIEK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16302, jista' il-Ministru jaġġornana għas-sena 2005?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-prezz globali għal-laħam tal-fenek għas-sena 2005 kien ta' Lm3.66.

INDUSTRIJA TAL-FNIEK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana dwar il-produzzjoni tal-laħam tal- fenek f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Minħabba li l-industrija tal-fniek hija meqjusa bħala cottage industry u s-servizz veterinarju huwa body regolatorju, ma tinżammx statistika uffiċjali tal-produtturi tal-fniek u tal-produzzjoni tagħhom.

PREZZ TAĊ-ĊANGA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16300, jista' il-Ministru jaġġornana bl-istess informazzjoni għas-sena 2005 u għas- snin l-oħra b'mod globali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

PREZZ TAT-TIĠIEĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jaġġorna mistoqsija parlamentari 16301 għas- sena 2005?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-prezz medju tal-laħam tat-tiġieġ at farmgate level matul is-sena 2005 kien ta' Lm69.04 kull 100 kg dead weight.

TROBBIJA TAT-TIĠIEĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana kemm kienet il-produzzjoni tat- tiġieġ tas-simna matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Dettalji dwar il-produzzjoni tat-tiġieġ hija kif gej:

2003 - 7,852,128 Kg 2004 - 6,176,245 Kg 2005 - 4,667,713 Kg

Fis-snin 2000, 2001 u 2002 ma kenitx tinżamm statistika.

EXTENDED PUBLIC SERVICE OBLIGATION

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jagħti rendikont ta' kif ġew minfuqa l-Lm500,000 allokati għas-sena 2005 bħala public

service obligation wara li l-gvern għalaq FM Bronja?

Jista' jgħid x'se jiġri matul din is-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif diġa' weġibt, hekk kif l-awdituri indipendenti jlestu l-awditjar tal-kontijiet inkun f'qagħda li nagħti l- informazzjoni mitluba dwar l-allokazzjoni tal-gvern għad-diversi ġeneri ta' programmi taħt l-extended public service obligation.

Darba jkolli l-kontijiet, inkun nista' inwieġeb għat-tieni parti tal- mistoqsija.

TURIŻMU U KULTURA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'ġara mill-idea tal-gvern li jwaqqaf kont tat- turiżmu u kultura?

Jista' ikun li din l-idea issa ġiet imwarrba?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-gvern jemmen bis-sħiħ f'din l-industrija u għalhekk il-flus għall-investiment f'dan is-settur jiġu pprovduti mill- gvern abbażi ta' dak li hu meħtieġ għall-industrija, indipendentement mid- dħul li din tiġġenera għall-istess gvern.

Il-prinċipju ta' l-envelope ġie applikat fil-każ tar-ristrutturar ta' l- awtorità tat-turiżmu fejn, meta permezz ta' l-eżerċizzju tar-ristrutturar ġew iffrankati Lm600,000 fi spejjeż amministrattivi, dawn ma tteħdux mill- gvern iżda ngħataw lura lill-awtorità biex jintużaw għal skopijiet ta' marketing.

L-investiment tal-gvern f'dawn l-oqsma hu sostanzjali u bil-wisq akbar mid- dħul dirett għall-gvern minn dawn l-attivitajiet, li l-biċċa l-kbira tiegħu jmur direttament għand operaturi privati fis-settur, bħalma huma l- lukandiera u l-operaturi tar-ristoranti u l-bars.

AKKADEMJA NAZZJONALI TAL-MUŻIKA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Wara li fil-pre-budget document kien tħabbar li se titwaqqaf akkademja nazzjonali tal-mużika, jista' il-

Ministru jgħid fiex waslu dawn il-pjani?

Meta huwa maħsub li dan iseħħ u kif se taħdem l-akkademja?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kumitat imwaqqaf mill-ministeru biex jieħu ħsieb it-twaqqif ta' l-akkademja tal-mużika ħadem fuq policies, termini u struttura li għandhom iservu bħala l-bażi ta' l-akkademja.

Apparti milli toffri lok biex studenti interessati li jispecjalizzaw fil- mużika jkomplu t-taħriġ tagħhom, l-akkademja se jkollha funzjonijiet oħra li jinkludu dak li żżid l-attivitajiet fil-kamp mużikali.

L-akkademja għandha l-għan ukoll li tgħolli l-livell mużikali fil-gżejjer billi toffri taħriġ u assistenza lil dawk kollha li għandhom x'jaqsmu mal-kamp mużikali.

L-akkademja se tibni wkoll affiljazzjoni ma' akkademji oħra barranin biex tassigura livell dejjem aktar għoli ta' tagħlim fil-qasam tal-mużika filwaqt li se toffri wkoll faċilitajiet oħra, bħaċ-ċentru ta' riċerka mużikali li għandu jgħin lill-mużiċisti jkomplu t-taħriġ tagħhom f'dan il- qasam.

TEATRU MANOEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'xogħol sar fit-Teatru Manoel matul l-2005 u kemm ġie jiswa?

X'xogħol hemm ippjanat għal matul din is-sena u kemm hu stmat li se jiġi jiswa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ix-xogħlijiet li twettqu fl-2005 u dawk ippjanati li jsiru fl-2006 huma kif ġej:

*Sar xogħol ta' tisbiħ u restawr tal-bitħa, liema xogħol ġie jiswa Lm16,553;

*Tkompla l-proġett ta' manutenzjoni f'Casa Bonici li jinkludi l- istallazzjoni ta' lift, fuq liema proġett intnefqu Lm22,512;

*Twaqqgħet l-istruttura interna tal-proprjeta' f'81, Triq Zekka, Valletta bħala preparazzjoni għall-bini mill-ġdid ta' l-istess dar f'rehearsal u changing rooms, fuq liema proġett intnefqu Lm18,831;

*Sar xogħol strutturali fil-faċilitajiet backstage, b'nefqa ta' Lm19,449.50; u

*Dħalna għal fire safety project b'nefqa ta' Lm22,500.

*Fl-2006 se jitkompla l-proġett ta' rikostruzzjoni ta' 81, Strada Zekka, Valletta fejn in-nefqa hi stmata li tkun tlaħħaq mal-Lm129,006;

*Se nkomplu bir-rikostruzzjoni tal-faċilitajiet backstage - passenger lift – bi spiża ta' madwar Lm19,449;

*Se jsir it-twaqqigħ u skavar ta' 81, Strada Zekka, nefqa ta' madwar Lm12,619 u finishing ta' l-istess post li se jiswa madwar Lm45,212;

*Issir il-finalizzazzjoni tal-manutenzjoni sħiħa ta' Casa Bonici, li mistennja tiġi tiswa madwar Lm8,714; u

*Se nkomplu bil-fire safety project bi spiża ta' madwar Lm25,000.

VILLAĠĠ TAL-KARNIVAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-ħsebijiet tal-gvern dwar il-villaġġ tal- karnival li issa ilu mwiegħed snin twal?

X'ġara mill-allokazzjoni li kien hemm xi żmien ilu ta' madwar Lm60,000?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-villaġġ tal-karnival hu wieħed mill- erba' proġetti li ġew identifikati bħala ta' importanza mill-kunsill għall- kultura u l-arti.

Fuq dan il-villaġġ, il-gvern ikkummissjona studju li qed jiġi diskuss mill-kumitat tal-kabinett għall-proġetti nazzjonali.

Il-Lm65,000 ġew użati biex jiġi riabilitat parti minn Forti Sant'Iermu li kien u qiegħed jintuża minn kumpanniji li jieħdu sehem fil-karnival.

ATTIVITAJIET KULTURALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hu jew xi ħadd mill-ministeru għamlux talba sabiex il-VAT fuq il-biljetti tad-dħul għall-attivitajiet kulturali titneħħa jew titnaqqas, bl-idea li l-biljetti jkunu aktar aċċessibbli għall- familji?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qatt ma saret talba formali ta' din ix-xorta, la mill-ministeru u lanqas minn xi ente fid-dekasteru tiegħi.

ZONI TURISTIĊI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-postijiet li huma kkonsidrati bħala tourist areas?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Iż-żoni identifikati bħala żoni turistiċi huma kif ġej:

*Tramuntana - San Pawl il-Baħar, Buġibba, il-Qawra u l-Mellieħa; *Inner ports - San Ġiljan, Paceville, Tas-Sliema u partijiet mill-Gżira; *Port il-Kbir/it-Tlett Ibliet - Valletta, parti mill-Floriana, it-Tlett Ibliet u parti mill-Kalkara; *Bliet storiċi oħra – l-Imdina, ir-Rabat, il-Buskett u Ħad-Dingli; *Żoni kostali - partikolarment dawk viċin resorts u dive sites *Għawdex - il-gżira kollha kemm hi, b'enfasi partikolari fuq ix-Xlendi, Marsalforn, l-Imġarr, iċ-Ċittadella u Victoria

KAŻI TA' SUWIĊIDJU

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm imwiet suspettati b'suwiċidju mill-1 ta' Diċembru, 2005 sal-15 ta' Jannar, 2006?

Kemm kien hemm imwiet suspettati b'suwiċidju mill-2000 sa l-2005 u anke l-etajiet tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li każi ta' suwiċidju rrapportati lill- pulizija matul l-2000 kien hemm 21, fl-2001 kien hemm 26, fl-2002 kien hemm 15, fl-2003 kien hemm 18, fl-2004 kien hemm 25 u s-sena l-oħra kien hemm 17-il każ.

Bejn l-1 ta' Diċembru, 2005 u l-15 ta' Jannar, 2006 kien hemm erba' każi ta' suwiċidju li ġew irrappurtati lill-pulizija.

IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru totali ta' pulizija?

Kemm minnhom huma ma' l-immigranti illegali u kemm hemm jaħdmu fid-depot u fl-uffiċini?

ONOR.

TONIO BORG: Informat li fil-preżent hemm 1,787 membru fil-korp tal-pulizija.

Fuq xogħol klerikali fid-distretti b'kollox hemm 71, filwaqt li fuq xogħol klerikali fid-diversi taqsimiet fil-kwartieri ġenerali hemm 100.

Fil-preżent hemm 55 membru tal-korp tal-pulizija assenjati xogħol full-time fiċ-ċentri ta' akkomodazzjoni għall-immigranti illegali.

Ma' dawn wieħed irid iżid ukoll medja ta' 30 oħra li ta' kuljum ikunu għassa ma' l- immigranti illegali rikoverati fi sptarijiet, sebgħa li jaħdmu fil-kċina jippreparawlhom l-ikel u madwar 28 oħra li huma involuti f'xogħol amministrattiv u support bħalma huwa l-ipproċessar ta' dokumenti, intervisti, maintenance taċ-ċentri, skorti għall-kliniċi u postijiet oħra u xogħol ieħor relatat li jinqala' minn ħin għal ieħor.

TFAL B'DIŻABILITA' MENTALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm tfal b'diżabilita' mentali u b'facilitator magħhom spiċċaw minn skejjel sekondarji fl-aħħar snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' tfal b'diżabilita' mentali u b'facilitator magħhom li spiċċaw mill-iskejjel sekondarji f'dawn l-aħħar erba' snin huwa hekk:

Skejjel statali - 19 Skejjel tal-knisja - 42 Skejjel indipendenti - 0

PRODUZZJONI TAT-TADAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm kienet il-produzzjoni tat-tadam għall-

ipproċessar f'Għawdex matul dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-produzzjoni tat-tadam għall-ipproċessar f'Għawdex kienet tammonta għal 4,041,466 kg. matul l-2005, filwaqt li fl- 2004 u fl-2003 kienet ta' 4,179,713 kg. u 3,716,822 kg. rispettivament.

Qabel ma kenitx tinżamm statistika separata għal Għawdex.

INKONTINENZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm talbiet pendenti għal ħrieqi minħabba inkontinenza?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ TA' HOMEHELP

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm persuni għandhom is- servizz tal-homehelp u minn liema lokalita' huma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ebda dipartiment jew ente li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħi ma jipprovdu s-servizz indikat mill-Onor.

Interpellant u għaldaqstant nitolbu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

PROPRJETA' TAL-JOINT OFFICE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm proprjeta' għandu l-joint office?

F'liema lokalita' tinsab?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant tinsab f'Annex 8, liema dokument kien tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra flimkien ma' kopja tal-ftehim bejn il-Gvern ta' Malta u s-Santa Sede dwar proprjeta' li l-awtoritajiet tal-knisja f'Malta għaddew lill-Gvern Malti.

Ta' min jgħid li lista ta' proprjeta' f'Annex 8 hija suġġetta għall- korrezzjonijiet li wkoll tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra.

FORTI SANT'ANĠLU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Peress li ftit ilu ntqal li se jsir xogħol ta' tindif u manutenzjoni f'Sant'Anġlu, jista' il-Ministru jgħid fiex jikkonsisti dan ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ix-xogħol li se jsir ġewwa l-Forti Sant'Anġlu maħsub li jinkludi:

Tindif preliminari ta' partijiet interni tal-fortizza minn skart u ħaxix ħażin li akkumula f'dawn l-aħħar 20 sena - sal-lum tneħħew madwar 50 tunnellata ta' skart;

Tneħħija ta' binjiet moderni u intrużivi minn ġewwa l-fortizza, fosthom is- swimming pool u strutturi oħra marbuta mal-lukanda li nbniet fis-snin '70;

Introduzzjoni ta' servizzi essenzjali neqsin jew miksurin, bħal elettriku, ilma, faċilitajiet sanitarji, telefon, IT connectivity u tranġar ta' parti mill-barracks Ingliżi biex jistgħu jilqgħu l-uffiċċji tas-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali;

Introduzzjoni ta' pjan għas-sigurta' tal-forti kollu; u

Restawr tal-partijiet storiċi tal-fortizza.

FORTI SANT'ANĠLU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Peress li ftit ilu ntqal li se jsir xogħol ta' tindif u manutenzjoni f'Forti Sant'Anġlu, jista' il-Ministru jgħid fiex jikkonsisti dan ix-xogħol?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-Forti Sant'Anġlu u l-madwar kien sar xi tindif mis-sezzjoni tad-tindif fi ħdan il-ministeru bejn April u Mejju 2004.

Fil-preżent qed isir xogħol ta' tindif u restawr mill-ħaddiema tas-sezzjoni tar-restawr, b'kordinazzjoni mas-sovrintendenza tal-wirt kulturali.

Wara li joħorgu l-permessi meħtiega mill-MEPA jitwaqqgħu ċerti strutturi, fosthom swimming pool li saret fis-snin '70.

Eventwalment il-parti l-antika se sservi ta' uffiċini għas-sovrintendenza tal-wirt kulturali.

MASĠAR F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal- pjanti tal-proġett ta' masġar li se jinbena fl-area magħrufa bħala x- Xagħra, f'Bormla?

Meta hemm ħsieb li jitlesta dan ix-xogħol?

Kemm se jqum?

Minn min se jkun finanzjat?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-proġett ta' recreational area li qed jinbena fl- area magħrufa bħala x-Xagħra f'Bormla - fejn is-sur ta' Santa Liena - se jitlesta fl-aħħar perijodu ta' din is-sena u hu stmat li se jiġi jiswa madwar Lm277,000.

Kopja tal-pjanta ta' dan il-proġett qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KORSIJIET TA' L-ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'tip ta' korsijiet qed jingħataw bħalissa mill-ETC?

Kemm-il persuna qed tattendi għal kull kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SKOLA PRIMARJA F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta ħarġet it-tender biex isir lift fl-iskola primarja ta' Bormla?

Meta ngħata t-tender?

Meta sar il-ħlas?

Meta tlesta x-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tender ġiet ippubblikata fil-11 ta' Ottubru, 2002 u għalqet fl-24 ta' Ottubru, 2002 u ġiet awarded fis-16 ta' Diċembru, 2002.

Il-ħlasijiet li saru sa l-24 ta' Novembru, 2005 kienu ta' Lm7,393 wara li x- xogħol ġie ċċertifikat permezz ta' final inspection certificate fis-17 ta' Ottubru, 2005.

SPEED CAMERAS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-ADT hijiex responsabbli mill- ispeed cameras li hemm fil-bypass ta' l-Imrieħel u f'Ta' Srina, Ħaż-Żebbuġ?

Kemm inħarġu ċitazzjonijiet s'issa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorità dwar it-trasport hi responsabbli biex tapprova applikazzjonijiet mingħand il-kunsilli lokali u tawtorizza l- istallazzjoni u l-manutenzjoni ta' speed cameras, kemm mobbli kif ukoll fissi.

Kull kunsill lokali awtorizzat hu responsabbli li jżomm rendikont dettaljat taċ-ċitazzjonijiet kollha li jkunu nħarġu relatati ma' veloċità eċċessiva fis-sewqan.

Minn meta ġew istallati l-ispeed cameras fil-bypass ta' l-Imrieħel, jiġifieri fl-1 ta' Settembru, 2005 inħarġu 1,952 ċitazzjoni, filwaqt li mill-11 ta' Jannar, 2005 minn Ta' Srina nħarġu 234 ċitazzjoni.

MEPA APPEALS BOARD

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex għadu ma twaqqafx bord mill-MEPA sabiex jisma' numru ta' każi li kienu ġew ri-ġudikati mill-qorti?

Meta beħsiebu jaħtar dawn il-bordijiet ħalli jibdew jinstemgħu dawn il- każi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob l-Onor.

Interpellant jispeċifika għal liema bord qed jirriferi.

Ċerti każi jidhru quddiem il-qorti ta' appell wara li jkunu deċiżi mill-bord ta' appell.

Meta l-appell quddiem il-qorti ta' appell ikun mirbuħ, il-każ jiġi mibgħut quddiem il-bord ta' appell biex dan jerġa' jisma' l-każ skond id-deċiżjoni tal-qorti ta' appell.

Il-bordijiet ta' appell li jisimgħu dawn il-każi huma kostitwiti skond il- liġi u bħalissa jeżistu tnejn minnhom.

MEPA APPEALS BOARD

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il bord inħatar matul dawn l-aħħar ħames snin fil-MEPA?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: In-numru ta' bordijiet maħtura fil-MEPA f'dawn l- aħħar ħames snin hu kif jidher hawn taħt:

HAC panel - cultural heritage (2005) natural heritage (2005)

Ornis committee (2005) Biosafety committee (2004) Integrated pollution prevention and control committee (2004) Environment fund (2003)

TOROQ FIL-KALKARA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jingħata wiċċ ġdid lil Triq il-Ħbit mill-Ajru u Triq Antonio Falzon, Kalkara?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma l-Onor.

Interpellant li t-tender għax- xogħlijiet meħtieġa għall-bini mill-ġdid ta' Triq Antonio Falzon diġa' inħarġet.

Din it-tender flimkien mat-tkomplija ta' Triq il-Konvoj ta' Santa Marija, qed tiġi aġġudikata.

Għar-rigward tax-xogħlijiet fi Triq il-Ħbit mill-Ajru, l-awtorita' dwar it- trasport qed tipprepara lista ta' toroq li jridu jsiru, bit-triq issir skond il-prioritajiet li jirriżultaw.

Tajjeb jingħad li x-xogħol fit-toroq imsemmija ma jikkonsistix billi jingħata wiċċ ġdid imma li dawn it-toroq jinbnew mill-ġdid, skond l- istandards għall-bini ta' toroq residenzjali.

APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk hemmx ħsieb li jsir upgrading fil-parti komuni u t-tromba tat-taraġ tal-binja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar biex jiġi spezzjonat il-fond indikat u jiġi determinat ix-xogħol li għandu jsir.

HUBBARD FLATS F'BORMLA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'xogħol mistenni jsir din is-sena f'Hubbard Flats, Bormla?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika x- xogħol li qed jirriferi għalih fil-mistoqsija tiegħu.

APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'passi qed jieħu l- ministeru dwar ilma tax-xita - maż-żewġ piedi ilma - li qed jidħol fil- bokka tal-lift ta' appartament li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar biex jiġi spezzjonat il-fond indikat u jiġi determinat ix-xogħol meħtieġ.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex omm xebba mill-Isla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament u li applikat quddiem id- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali għall-post alternattiv, għadha ma ħaditx post?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

TWAQQIGĦ TA' FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament hux mistenni jitwaqqa'?

Meta mistenni jibda l- proġett?

Fejn mistennija jmorru jgħixu l-inkwilini?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-fond indikat mill-Onor.

Interpellant qed jiġi kkonsidrat għall-proġett ta' riġenerazzjoni urbana.

Dan il-proġett għadu fil-fażi inizjali u għad iridu jsiru l-pjanti u jintalab il-permess tal- MEPA.