MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 506 It-Tlieta, 13 ta' Marzu, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 506

It-Tlieta, 13 ta' Marzu, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 506

It-Tlieta, 13 ta' Marzu, 2007

WERREJ

MINUTI 240

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 240

TQEGĦID TA' KARTI 245

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT B'ĊENS TA' PROPRJETA'

F'RICASOLI LIL SMARTCITY (MALTA) LIMITED 246

AĠĠORNAMENT 269

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 271

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 278

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 505 li saret fit-12 ta' Marzu, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

NEFQA FUQ FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 22858, jista' il-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali ta' fuel matul l-2006 fil- ministeru, dipartimenti, dekasteri u enti li jaqgħu taħtu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): In-nefqa ta' fuel fil-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu fis-sena 2006 kienet kif ġej:

| |Transp|Boiler| | |ort |Fuel | | |Fuel | | | |Lm |Lm | |Department of|17,108|239,83| |Elderly and | |4 | |Community | | | |Care | | | |Medicines |763 |NIL | |Authority | | | |MCH |9,698 |91,505| |Division |101,64|248,38| | |3 |2 | |Zammit Clapp |6,688 |4,290 | |Hospital | | |

BIĊĊERIJA - DEBONING PLANT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: X'inhi r-raġuni li d-deboning plant fil-biċċerija għadu m'huwiex beda jitħaddem meta skond il-pjan tal-minsteru dan kellu jitħaddem f'April 2005/2006?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 23753.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura għandi nifhem li għadna ma nafux meta se jibda jitħaddem dan id-deboning plant?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Id-deboning plant jagħmel parti mix-xogħlijiet li għaddejjin bħalissa biex jitjieb l-operat fil-biċċerija u l-ħsieb hu li jitħaddem fix-xhur li ġejjin.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jgħidli eżattament f'liema xahar se jitħaddem peress li diġa' għaddew tliet snin minn meta kellu jitħaddem?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, fil-biċċerija qegħdin isiru diversi xogħlijiet u huwa kkalkulat li dawn il-lines ikunu miftuħin aktar tard din is-sena.

Saru improvements fuq il-bovine line, il-killing box ġiet finalizzata f'Jannar li għadda, ix-xogħol fuq il-lairage wkoll ġie finalizzat u l-bill of quantities ħareġ fit-2 ta' Marzu.

Il-quatations tal- movable platforms ħarġu wkoll fit-2 ta' Marzu u għaddejjin negozjati mal- middlemen dwar il-cutting and deboning li ġew finalizzati fl-aħħar ta' Jannar ta' din is-sena.

L-ispecifications għaċ-chillers ġew ippreparati, il-layout għan-new dispatch area għandu jiġi finalizzat fit-22 ta' dan ix- xahar, il-layout għan-new middlemen cleaning line ġew finalizzati u l-bill of quantites ħarġu wkoll fit-2 ta' Marzu ta' din is-sena.

Irrid ngħid li fil-biċċerija se jkun hemm area fejn il-middlemen ikunu jistgħu jkunu preżenti, naturalment skond in-normi ta' l-iġjene, f'xi sezzjoni tal-biċċerija.

L-istructural works fil-lairage ta' l-iswine line ukoll ġew finalizzati u l-bill of quantities se joħorġu fis-16 ta' Marzu.

L-equipment għall-carbon dioxide stunning system ġie approvat mill-finanzi u l-call for quotations għal equipment ieħor li għandu x'jaqsam ma' l- apparat li permezz tiegħu jinqatlu l-annimali, se toħroġ fl-20 ta' dan ix- xahar.

Fil-5 ta' Marzu beda x-xogħol strutturali fuq it-tripery f'section oħra u l-quotations huma mistennija li jsiru fil-ġimgħat li ġejjin.

Hemm diversi sezzjonijiet oħrajn li se jsirilhom ix-xogħol strutturali u mhux se noqgħod insemmihom kollha.

Jien irriferejt biss għal uħud minnhom biex nagħti eżempju tax-xogħol li qed isir fil-biċċerija.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Is-Segretarju Parlamentari jikkonferma li d-deboning plant tlesta qabel ma Malta ssieħbet fl-Unjoni Ewropea?

Jekk iva, jikkonferma li dawn ix-xogħlijiet li qed isemmi ma sarux fid-deboning plant peress li dan l-impjant kien diġa' lest?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija bil-miktub ħalli nagħtih risposta eżatta.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' almenu jgħidli jekk tħarrġux biżżejjed butchers biex jaħdmu f'dan id-deboning plant, jew se jiġu l-biċċiera li hemm f'Għawdex peress li d-deboning plant f'Malta għadu magħluq?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Ir-recruitment u t-training tal-personnel f'dan ir- rigward huwa dejjem ongoing.

Kif kelli anke l-okkażjoni nispjega l-bieraħ, qed isir upgrading tal-biċċiera fuq diversi oqsma.

Kien hemm talba għal biċċiera ġodda, dawn qegħdin fil-proċess li jiġu ngaġġati imma kif jaf l- Onor. Interpellant, dawn il-proċeduri jieħdu fit-tul.

Qegħdin f'taħdidiet ma' min hu konċernat li jagħti s-servizzi tiegħu, fosthom il-middlemen u x- xerrejja, ħalli jkollna biċċerija li taħdem fuq linji kemm jista' jkun kummerċjali.

Irrid infakkar li l-biċċerija hija servizz ieħor lil din l- industrija u l-gvern se jkompli jagħti l-parti tiegħu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, nerġa' nfakkar li mill-1 ta' Mejju ta' l-2004, id-deboning plant ma ħadem qatt.

Barra minn hekk l-inċineratur li nbena biex jaħraq il-fdalijiet fil-biċċerija se jispiċċa jaħraq il- fdalijiet ta' l-annimali u tal-bnedmin ukoll, minkejja li hemm l-isptar il- ġdid.

Fid-dawl ta' dan it-taħwid kollu, u nispeċifika li m'hu xejn ħlief taħwid, jista' is-Segretarju Parlamentari jara kif jista' jkun hemm management aħjar u strategija li tilħaq l-għanijiet mixtieqa u mhux nibqgħu ngħidu li dan se jinfetaħ ftit xhur oħra meta diġa' għaddew is-snin u s- sitwazzjoni baqgħet l-istess?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, kif għedt il-bieraħ ukoll, il- biċċerija ilha mwaqqfa għal għexieren ta' snin u l-progress li sar fil- qasam kollu ta' l-agrikoltura, inkluż il-qasam tar-raħħala u dak li qed isir fil-biċċerija mhux talli m'huwiex taħwid, talli qegħdin nużaw ir- riżors uman bl-aħjar mod, u fejn nistgħu, kuntrarjament għal dak li kien jagħmel il-partit Laburista, ninvolvu wkoll is-settur privat.

Aħna m'għandniex x'naħbu u nafu kif kienet titħaddem il-biċċerija qabel.

Kważi qatt ma sar investiment bis-serjeta' fiha.

Issa qiegħed investiment bis- serjeta'.

L-Onor.

Interpellant kull darba jgħid li l-fdalijiet ta' l-annimali u l- fdalijiet umani li jibqgħu wara xi operazzjoni se jinħarqu fl-istess post. Naturalment jekk dawn se jinħarqu, se jinħarqu b'teknoloġija li hija state of the art.

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq finanzi żgħar u se jkun hemm separazzjoni totali fejn jidħlu dawn iż-żewġ wastes, li huma l-grade A type hospital wastes u l-animal wastes.

L-Onor.

Farrugia kull darba jistaqsini meta se jkun lest ix-xogħol.

Jiena ppruvajt nagħtih stampa tax- xogħlijiet li qegħdin isiru fil-biċċerija għax wieħed irid japprezza li f'dik li hija amministrazzjoni jista' jkun hemm ċertu dewmien, imma jiena konvint li dan ix-xogħol se jkun konkluż u jkun jista' jibda jitħaddem.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li minn wara l-1 ta' Mejju, 2004 lanqas il- border inspection post ta' l-ajruport m'għadu jitħaddem, jista' s- Segretarju Parlamentari jgħidli jekk dan għadux jaqa' taħt id-dekasteru tal- ministeru tiegħu jew jekk marx taħt il-ministeru tas-saħħa?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Aħna għandna l-obbligu li nsegwu dak kollu li jkun dieħel f'pajjiżna, u dan l-aktar li nagħmluh permezz tal-border inspection post li hemm fil-freeport, li għadu taħt is-servizz veterinarju.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura dak li nbena fl-ajruport m'hemmx aktar bżonnu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Altru li hemm bżonnu, Sur President.

Hemm ċerti bżonnijiet li jiġu indirizzati mill-freeport u hemm oħrajn li jiġu indirizzati mill-ajruport, pero' dan ta' l-aħħar m'huwiex jintuża in full swing.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan ma baqax jitħaddem fl-1 ta' Mejju, 2004 minħabba l-fatt li m'hemmx veterinarji biżżejjed?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Fl-1 ta' Mejju, 2004 ma jidhirlix li kien lest, anzi kienu għadhom għaddejjin ix-xogħlijiet strutturali fuqu.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid ikun jaf eżatt xi ħsebijiet hemm għal meta jkun fully functional nitolbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li fuq il-mejda tal-Kamra tpoġġiet evidenza li x-xogħol fuq dan il-border inspection post tlesta u sewa madwar €750,000, allura din kienet ħrafa tal-ministeru preċedenti?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil- miktub biex nivverifika l-istatement li għadu kif għamel.

BIĊĊERIJA – INĊINERATUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: X'inhi r-raġuni li l-inċineratur il-ġdid tal-biċċerija ma jitħaddimx minkejja li skond il-pjan tal-ministeru kellu jibda jitħaddem f'April 2005/2006?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-inċineratur il-ġdid tal-biċċerija għadu ma tħaddimx minħabba li l-gvern qiegħed fil-proċess li jiddetermina kif l-impjant għandu jiġi modifikat biex jilqa' għall-ħteġijiet tal-pajjiż filwaqt li jkun assigurat li l- faċilitajiet għat-trattament ta' l-iskart ikunu massimizzati u b'hekk jiġu ffrankati l-flus.

Dan ilna nirrepetuh bosta drabi.

Dan il-proċess flimkien man-negozjati ġew ffinalizzati u riċentement ġie ffirmat il- kuntratt biex jibdew ix-xogħlijiet meħtieġa għal dawn il-modifiki.

L- impjant hu mistenni li jibda jaħdem aktar tard din is-sena.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li dan l-impjant li għadu ġdid u li sewa Lm4.5 miljun, u tgħidx kemm sar ftaħir li hu kbir biżżejjed biex ilaħħaq mal-ħteġijiet tal-pajjiż irid jiġi modifikat?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, kif diġa' spjegajt, dan l-impjant se jintuża għal żewġ tipi ta' fdalijiet.

Madanakollu nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub u nkun nista' ngħaddilu aktar informazzjoni.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-modifikazzjonijiet qegħdin isiru biex jinħarqu l- fdalijiet umani jew biex jinħarqu l-fdalijiet tat-tjur u l-annimali?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil- miktub u jingħata tweġiba min-nies tekniċi.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' almenu jgħidilna x'inhuma l-projections ta' l- istudji ta' qabel u ta' l-istudji tal-lum vis-á-vis il-modifiki u allura kemm se jkun jiswa lill-biċċerija dan l-impjant?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nitolbu jagħmel il-mistoqsijiet bil-miktub biex inkun nista' ngħaddihom lit-tekniċi li qed jaħdmu fuq dan il-proġett.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Min se jkun responsabbli min-nefqa biex fl-inċineratur jinħarqu l-fdalijiet ta' l-annimali u dawn umani?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nerġa' nitolbu jagħmel mistoqsija bil-miktub.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: L-ispejjeż li jirrikjedu dawn il-modifikazzjonijiet se jsiru mill-finanzi tal-gvern jew għada pitgħada se jiġu maqsumin fuq il- produtturi u n-nies li jiġġeneraw l-istess skart?

Jista' jgħid kif ġew ippjanati l-istudji?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Il-policy tal-gvern hi li minbarra li f'dan l-impjant jinħarqu l-fdalijiet ta' l-annimali li jkunu ġejjin mill-biċċerija, jinħaraq ukoll il-fadalijiet umani li jkunu ġejjin mill-isptarijiet.

Għaldaqstant qed isir l-istudju neċessarju biex nimmassimizzaw dan ir- riżors fil-pajjiż, pero' jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija bil-miktub inkun nista' nagħtih risposta mil-lat tekniku.

NEFQA FUQ MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 22863, jista' il-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-mobile phones fil-ministeru, dipartimenti, dekasteri u enti li jaqgħu taħt il-ministeru matul l-2006?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

BIĊĊERIJA - DEBONING PLANT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani meta tlesta d-deboning plant fil- biċċerija?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Il-cutting and deboning plant ġiet ikkummissjonata parzjalment fl-2005.

Fl- 2006 saru konsultazzjonijiet ma' entijiet privati u koperattivi bil-ħsieb li tinħareġ sejħa għall-offerti biex il-cutting and deboning plant topera bħala entità privata.

Dan wassal biex jiġi mħejji dokument biex jakkumpanja s-sejħa għall-offerti.

Id-deċiżjoni biex tinħareġ is-sejħa għall-offerti ma tteħditx minħabba li kienu għaddejin diskussjonijiet mal-biċċiera, il-middlemen, li joperaw fil- biċċerija u dan minħabba r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa, li ntlaħaq qbil mal-biċċiera, l-impjant se jibda jitħaddem sa nofs is-sena bħala parti mix-xogħlijiet biex jitjieb l-operat fil-biċċerija.

BIĊĊERIJA - DEBONING PLANT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt ilu magħluq l-impjant tad- deboning fil-biċċerija?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 23753.

BORMLA - DAR GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Peress li meta sar ix-xogħol fuq id-dar għall-anzjani f'Bormla, saret filliera ta' dawl fl-art mal-ġenb tal-ground ta' l-iskola primarja, li sal-lum wara ħafna snin li fetħet din il-home għadhom qatt ma nxtegħlu, tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li qatt ma nxtegħlu?

Hemm xi ħsieb li dawn xi darba jixgħelu, jew saru biss biex iżejnu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

RIŻENJI TA' CHAIRMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ilu jservi fil- kariga ministerjali preżenti kemm kien hemm chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji u korpi parastatali li jaqgħu taħtu li rriżenjaw jew talbu espressament li ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga li kienu qegħdin jokkupaw?

Min kienu u fejn kienu qegħdin iservu?

Jista' jagħti d-dati ta' kull każ applikabbli?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Fil-perijodu indikat l-unika riżenja kienet dik taċ-chairman taċ-ċentru Malti ta' l-arbitraġġ fit-22 ta' Frar, 2004.

RIŻENJI TA' CHAIRMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jservi fil-kariga ministerjali preżenti kemm kien hemm chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji u korpi parastatali li jaqgħu taħtu li rriżenjaw jew talbu espressament li ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga li kienu qegħdin jokkupaw?

Min kienu u fejn kienu qegħdin iservu?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): Tlabt li ma jinħeliex ħin ta' uffiċjali pubbliċi fuq il-ġbir tat-tagħrif mitlub.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Filwaqt li nirringrazzja lill-ministri kollha li ġentilment tawni t-tagħrif mitlub għal dawn is-sensiela ta' mistoqsijiet, inkluż il-prim ministru li ħa l-inkarigu li jiġbor it-tagħrif neċessarju, niddiplora l-attitudni tal-Ministru Galea li ta struzzjonijiet ċari biex l- uffiċjali pubbliċi tiegħu ma jiġbrux it-tagħrif mitlub, u qed nipprotesta formalment dwar dan.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Naturalment jiena ma nafx x'kienet l-intenzjoni speċifika imma nista' nimmaġina x'inhi.

Hemm ministeri li jkollhom xi korporazzjoni waħda jew tnejn u hemm oħrajn, bħall-ministeru ta' l- edukazzjoni, fejn għandek gamut wiesa' ta' ħafna kumitati.

Terġa' id- domanda m'hijiex biss dwar dawk il-persuni li rriżenjaw imma anke dwar dawk li esprimew l-intenzjoni li jirriżenaw imma mbagħad ma rriżenjawx, jiġifieri anke d-dnub tal-ħsieb irridu nirrapportaw lill-parlament.

Issa sakemm ikollok ftit, forsi l-problema biex tagħti l-informazzjoni ma tkunx kbira ħafna, imma jekk ikollok ħafna, l-istorja hija differenti.

Il-mistoqsija qed titlob ukoll dawn min kienu u fejn kienu qed iservu.

Wieħed irid jikkonsidra li taħt il-ministeru ta' l-edukazzjoni hemm ħafna korporazzjonijiet pubbliċi, kummissjonijiet u kumitati fid-diversi skejjel.

Biss biss għandek kumitat għal kull skola.

Jiġifieri li toqgħod tfittex din l-informazzjoni kollha fuq medda ta' snin trid taħli ħafna ħin.

Għallinqas l-informazzjoni li tintalab għandha tkun limitata għal area partikolari.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, naħseb li l-mistoqsija tiegħi kienet ċara.

Jiena kont qed nirriferi għan-nies li kellhom ċerta kariga ta' natura eżekuttiva u nerġa' ngħid li l-ministri kollha kkoperaw, inkluż il- prim ministru, u ma narax għaliex il-ministru ta' l-edukazzjoni kellu jwieġeb b'dan il-mod għax għalkemm il-Ministru Zammit Dimech kellu lista twila xorta waħda tani t-tagħrif mitlub.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Sedja qed tieħu nota ta' dan u forsi wieħed ikun jista' jiċċara l-affarijiet mal-ministru ta' l-edukazzjoni biex naraw x'kienet l-intenzjoni tiegħu.

Pero' skond l-ordnijiet permanenti s-Sedja m'għandhiex il-fakulta' li tidħol fil-mertu ta' kif iwieġeb il-ministru.

RIŻENJI TA' CHAIRMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jservi fil-kariga ministerjali preżenti kemm kien hemm chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji u korpi parastatali li jaqgħu taħtu li rriżenjaw jew talbu espressament li ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga li kienu qegħdin jokkupaw?

Min kienu u fejn kienu qegħdin iservu?

Jista' Jagħti d- dati ta' kull każ applikabbli?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi kemm illi nservi fil-kariga ministerjali preżenti kien hemm chairperson waħda li rriżenjat mill-kariga li kienet tokkupa.

Din kienet Ms Sylvia Sciberras li kienet isservi bħala kap tal-Forum Malta fl-Ewropa.

Ms Sciberras irriżenjat fis-6 ta' Mejju, 2006.

RIŻENJI TA' CHAIRMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jservi fil-kariga ministerjali preżenti kemm kien hemm chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji u korpi parastatali li jaqgħu taħtu li rriżenjaw jew talbu espressament li ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga li kienu qegħdin jokkupaw?

Min kienu u fejn kienu qegħdin iservu?

Jista' jagħti d- dati ta' kull każ applikabbli?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Iċ-chairmen li rriżenjaw jew talbu espressament biex ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga tagħhom fil-ministeru għat-turiżmu u kultura u l-enti li jaqgħu taħtu kienu kif ġej:

Is-Sur Hans Cauchi, Chairperson - Kunsill Malti għall-Kultura u l-Arti irriżenja fl-24 ta' Jannar 2007;

Ms Grace Borg, Chairperson - Malta Song Board irriżenjat fis-26 ta' Novembru 2005;

Is-Sur Alfred Chetcuti Chairperson - Kummisssjoni Nazzjonali Folklor irriżenja fit-22 ta' Novembru 2006;

Dr Mario Tabone Vassallo, Chairman - Orkestra Nazzjonali irriżenja f'Ottubru 2004;

Is-Sur John C. Grech, Chairman - Awtorita' Maltija tat-Turiżmu irriżenja fl- 24 ta' Marzu 2004;

Is-Sur Romawald Lungaro Mifsud, Chairman - Awtorita' Maltija tat-Turiżmu irriżenja fil-31 ta' Awissu 2006;

Is-Sur Christopher Grech, Chairman - Awtorita' Maltija tat-Turiżmu talab li ma jiġix ikkonsidrat mill-ġdid għal din il-kariga fil-31 ta' Marzu, 2005.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti. ll-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

K.L.B.L. 41/1/2007 – Bye-Laws ta' l-2007 dwar Kontroll tal-Ħamiem (Kunsill Lokali Msida);

u f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 40 ta' l-2007 – Ordni ta' l-2007 dwar Għajnuna f'Każijiet ta' Transitu għal Raġunijiet ta' Tneħħija bl-Ajru;

Avviż Legali 41 ta' l-2007 – Insurance Business (Criteria of sound and Prudent Management) (Amendment) Regulations, 2007; u

Avviż Legali 43 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Finanzi Ġenerali; u

Avviż Legali 46 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jestendu l- Applikabilita ta' disposizzjonijiet dwar Impjegati Part-Time għal Servizz mal-Gvern.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar il-kompożizzjoni tal-Malta Song Bord tas-snin bejn l-2005 u l-2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 24269.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 45 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti fuq il-Provvista ta' l-Elettriku (Emenda Nru. 2); u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra: Avviż Legali 47 ta' l-2007 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-artikoli ta' l-Att ta' l-2006 li jemenda l-att dwar l-Edukazzjoni (Att Nru. XIII ta' l-2006);

Avviż Legali 48 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 dwar l- Involviment ta' Impjegati (Għaqda Kooperattiva Ewropea); u

Tagħrif dwar studenti Għawdxin li se joqogħdu għall-eżamijiet tal- MATSEC fil-livell tas-SEC, fil-livell avvanzat u livell intermedju, f'Mejju 2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 24355.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 42 ta' l-2007 – Control of Ralstonia solanacearum (Smith) Yabuuchi et al (Amendment) (No. 2) Regulations, 2007;

Avviż Legali 44 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 dwar il- Konservazzjoni ta' l-Għasafar Selvaġġi (Dikjarazzjoni dwar l-Istaġun għall-Kaċċa u l-insib tal-Gamiem u s-Summien); u

Kopja ta' żewġ ritratti li juru underground bring-in sites f'Paceville, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 24377.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Gatt.

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT B'ĊENS TA' PROPRJETA' F'RICASOLI LIL SMARTCITY (MALTA) LIMITED

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nipproponi:

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta Malta bi ħsiebu jaghti b'ċens lil SmartCity (Malta) Limited proprjeta' f'Ricasoli limiti tal-Kalkara kif inhi deskritta aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra, għaż-żmien, biċ-ċens u taħt il-kundizzjonijiet li jinsabu fl- istess abbozz;

U billi huwa maħsub fil-paragrafu (d) tas-subartikolu (1) ta' l- artikolu 3 tal-Kapitolu 268 Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern li art li tkun proprjeta' tal-Gvern jew amministrata minnu tista' tigi trasferita skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad- Deputati li tkun fis-seħħ filwaqt tat-trasferiment;

U billi huwa xieraq li t-trasferiment fuq imsemmi jsir skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-proprjeta' f'Ricasoli limiti tal- Kalkara kif deskritta aħjar fl-abbozz tal-ftehim li jinsab imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra tiġi mogħtija b'ċens lil SmartCity (Malta) Limited, għaż-żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Min jissekonda?

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, huwa b'sodisfazzjon kbir li f'isem il- gvern qiegħed inressaq din ir-riżoluzzjoni għaliex qed inġibu quddiem il- Kamra tad-deputati l-akbar proġett ta' investiment li qatt sar f'pajjiżna u l-akbar proġett li se joħloq impjiegi f'pajjiżna f'att wieħed ta' investiment.

Mhux hekk biss, imma dan huwa l-ewwel proġett fejn l-impjiegi qegħdin jiġu garantiti billi tiddaħħal penali jekk ma jinħolqux.

Qegħdin inġibu quddiem il-Kamra tad-deputati l-akbar investiment f'pajjiżna li se jirriżulta fi stimolu ekonomiku u li huwa uniku għal Malta.

Fuq kollox b'sodisfazzjoni kbir qed inressaq din ir-riżoluzzjoni li hija statement qawwi u viżibbli li dan il-gvern rebaħ il-ġlieda għat-trasformazzjoni ekonomika ta' pajjiżna u ġibna f'pajjiżna dik l-imsejħa l-ekonomija l- ġdida.

Sur President, jien inħares lejn din ir-riżoluzzjoni bħala prova konkreta li dan mhuwiex gvern tal-paroli, mhuwiex gvern li jiddelitta u jħażżeż id- dokumenti, mhuwiex gvern li jaħbi l-fehmiet politiċi veri tiegħu, anzi huwa gvern li jiddeċiedi u jattwa.

Dan huwa gvern li kiser kull rekord fil- qasam ta' l-investiment minn barra minn pajjiżna u welled l-aqwa proġett li qatt ra pajjiżna.

Dan huwa gvern li ġab l-aktar xogħol li qatt ra pajjiżna u kabbar l-ekonomija Maltija waqt li fl-istess ħin kien qiegħed jittrasforma l-bażi finanzjarja tal-gvern.

Dan huwa gvern li jwettaq u jikkonkludi u mhuwiex gvern li joqgħod gallarija, jittama lil kulħadd u jara kif jagħmel biex jiġbor il-voti, jiġi minn fejn jiġu, basta ma jikkommettix ruħu u ma jkunx ċar għall-futur.

Kuntrarju għal dak li qal l- Onor. Mangion fil-kumitat li żammejna l-bieraħ u b'konferma ta' dak li qal l-istess Onor. Mangion li fil-kumitat meta qal li l-importanti hu li nieħdu d-deċiżjonijiet għaliex huwa biss min ma jiddeċiedix li ma jiżbaljax.

Dan huwa gvern li jiddeċiedi, jattwa u jġib lejn pajjiżna ġid ekonomiku kbir.

Sur President, dan il-proġett huwa eżempju ċar tal-kapaċita' ta' dan il- gvern kif minn viżjoni nittraduċu għar-realta'.

X'kienet il-viżjoni tagħna fl-1999?

Kienet viżjoni li l-ekonomija ta' pajjiżna trid tbiddel il-bażi tagħha mill-manifattura tradizzjonali u mit-turużmu bħala ż-żewġ pilastri ewlenin ta' l-ekonomija għal manifattura iktar moderna, turiżmu differenti u pilastru ġdid ieħor ibbażat fuq l-IT.

Emminna li l-IT jista' jkun kolonna prinċipali ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Minkejja l-ħafna ġeremiji li kellna ma' saqajna emminna wkoll li f'Malta kellna nies li kapaċi jilqgħu din l-isfida u għalhekk qed noħolqu korsijiet fl-universita' u fil- kulleġġi tagħna ġodda billi ndaħħlu oqsma ta' taħriġ ġdid biex il-Maltin u l-Għawdxin isiru kapaċi jaħdmu fil-qasam ta' l-IT.

Kellna l-viżjoni li nagħmlu minn Malta ċentru ta' eċċellenza fil-Mediterran u għaliex konna kompetenti dik il-viżjoni konna kapaċi nittraduċuha fi pjan konkret b'miri konkreti li ridna nilħqu matul is-snin.

Dak iż-żmien ġejna kkritikati li dak il-pjan kien ambizzjuż wisq biex nilħquh.

Pero' emminna fil-kapaċita' tagħna u għalhekk investejna bil-qawwi fl-infrastruttura, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ, investejna bil-qawwi fis-sistemi bħall-e-government li llum huma rikonoxxuti l-aħjar fl-Unjoni Ewropea.

L-ambizjoni kbira li kellna dwar SmartCity mhux biss ilħaqnieha imma ssorpassajniha u għalhekk illum qed issir realta'.

Il-viżjoni ta' seba' snin ilu wasslitna għal dan il- proġett ta' Lm110 miljun li kif nispjega iktar 'il quddiem se jħalli iktar miljuni minn hekk fl-ekonomija Maltija.

Fejn kien il-partit Laburista f'dan kollu?

Sa l-2003 lanqas kellu spokesperson fuq dan il-qasam u sa l-2003 injora totalment qasam li biddel lid-dinja, igglobalizza lid-dinja kollha u biddel il-metodu ta' kif taħdem l-ekonomija.

Ġabar ruħu fis-sena 2003 meta appunta spokesperson pero' mbagħad bdejna naraw ix-xettiċiżmu tradizzjonali tal-Malta Labour Party f'dan il-qasam.

Bdew jiddieħku bina li aħna ambizzjużi wisq, li qegħdin infasslu affarijiet irraġunġibbli, li qegħdin inħarsu lejn l-istilel u li m'aħniex se naslu.

Pero' jiena ngħid li altru li wasalna għaliex illum wasalna f'punt li mhux biss qegħdin naħsdu dak li żrajna imma qegħdin naħsdu dak li emminna li jista' jiġri.

U hawnhekk nixtieq nagħti parir lill-ħbieb tiegħi tan-naħa l-oħra biex ma jħallux lil min qiegħed jagħtihom il-pariri u li għandu interessi personali fil-pariri li qed jagħtihom jimpressjonahom b'dak li qed jgħidilhom.

Għandhom jieħdu bħala konsulenzi firxa wiesgħa u differenti ta' nies li m'għandhomx interessi partikolari u jagħmlu pjaċir lil dan il-pajjiż li ma jippubblikawx dawk il-policy papers fuq l-ICT li ppubblikajtu.

In-naħa l-oħra għandha tieħdu dan il-qasam bis- serjeta' mhux biex ilaħħqu magħna imma biex verament ikunu ta' servizz għal dan il-pajjiż.

Sur President, jiena nħossni kburi li f'isem il-gvern illum qed inressaq din il-mozzjoni.

Inħares biss lejn in-numri u nimpressjona ruħi.

Il- bieraħ il-KPMG, ditta magħrufa biżżejjed ta' awdituri f'Malta, ippreżentat studju, ikkummissjonat mill-ministeru tiegħi, magħmul minnhom u ċċertifikat minnhom dwar l-effett ekonomiku li se jkollu l-investiment ta' Lm110 miljun fi SmartCity.

Aħna dejjem emminna u dejjem ridna nkunu nafu mhux tant il-Lm110 miljun li se jintnefqu direttament biex f'Ricasoli jsir SmartCity imma ridna nkunu nafu - għax din kienet l-iktar ħaġa importanti għall-pajjiż - dawk il-Lm110 miljun x'se jġibu bħala added value, bħala effett ekonomiku fuq il-GDP u bħala differenza fil-finanzi tal-gvern.

U allura qabbadna lill-KPMG li fit-tim tagħhom żiedu l-Prof.

Lino Briguglio, ekonomista magħruf biżżejjed, u l-bieraħ ippubblikaw il-konklużjonijiet tagħhom.

Iktar tard se nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra kopja ta' dan ir-rapport li jaqsam l-iżvilupp f'żewġ partijiet, id-development phase u l-operational phase, il-fażi fejn l-ewwel isir l-iżvilupp u mbagħad jikkalkola l-effetti waqt il-fażi operazzjonali.

Għal kull fażi jaqsamhom f'żewġ xenarji, il-konservattiva, jiġifieri dak li ġie kkuntrattat u l-potential, jiġifieri dak li jaħsbu li jista' jiġri jekk l-affarijiet jimxu kif suppost.

Hawnhekk se nikkwota l-aggregate tat-tnejn, jiġifieri l-parti ta' l- iżvilupp mal-parti ta' l-operazzjoni u nagħmel average taż-żewġ xenarji differenti bejn il-contracted u l-potential.

Meta nsemmi dawn il- konklużjonijiet li waslu għalihom il-KPMG qed nagħmilhom fuq bażi realistika ħafna u mhux qed nieħu l-aħjar xenarju posibbli li huma jsemmu.

Kif nafu dan huwa investiment dirett ta' Lm110 miljun u l-KPMG qed jgħidu li l-GDP ta' pajjiżna bħala direct input at current prices hu mistenni li jiżdied b'Lm4.3 miljun fl-2007 u jitla' b'Lm260 miljun fl-2018.

Jiġifieri fuq medda ta' għaxar snin qed jipprevedu li dan il-proġett iżid il-GDP ta' pajjiżna b'Lm260 miljun, effett ekwivalenti għal 5.9% at current prices tal- GDP, effett uniku ta' dan l-investiment.

Għandhom sezzjoni oħra li turi kif dan l-investiment se jaffettwa l-finanzi diretti tal-gvern at current prices u jikkalkolaw li l-effett nett fis-sena 2008 jibda Lm700,000 u fis- sena 2018 jkun tela' għal Lm49.4 miljun.

Dan huwa dħul ġdid għall-gvern minn interessi, taxxi, corporate tax u dwana fil-kaxxa ta' Malta minn dan l-investiment biss.

Sur President, ġie eżaminat ukoll l-external trade balance u l-konklużjoni tal-KPMG hija li waqt li fil-fażi operazzjonali fl-2008 ikollna outflow ta' Lm1.1 miljun, sas-sena 2018 jitbiddel f'positive net balance ta' Lm120.8 miljun fl-external trade balance.

Dawn huma numri impressjonanti.

Għal dak li jirrigwarda l-impjiegi, il-KPMG jipprevedu li waqt id-development phase mill-aħħar ta' din is-sena u s-sena d-dieħla l-impjiegi jvarjaw minn 410 għal 630 u malli nibdew noperaw l-impjiegi għandhom jistabbilizzaw bejn 7,600 sa massimu ta' 10,500.

Filwaqt li qed jagħmlu dawn il- previżjonijiet, qed jagħmlu kondizzjoni li mhux qed jieħdu in konsiderazzjoni dak li l-ekonomisti jsejħulu s-super multiplier effect, cioe' jekk il-profitti li jiġu ġenerati mill-kumpanniji jitpoġġew lura fl- investiment li jkunu għamlu dawk il-kumpanniji u dak l-effett huwa ġenerat mill-infiq addizzjonali tal-gvern.

Jiġifieri jekk tneħħi s-super multiplier effect il-GDP ta' pajjiżna huwa mistenni li jiżdied mill-2018 'il quddiem b'Lm260 miljun kull sena; il-finanzi tal-gvern mill-2018 'il quddiem mistennija li jiżdiedu b'Lm50 miljun kull sena, l-external trade balance hu mistenni li jkollu positive trend mill-2018 'il quddiem b'Lm120 miljun kull sena u l-impjiegi għandhom jistabbilizzaw ruħhom għal numru ta' bejn 7,600 u 10,500.

U dan kollu mingħajr ma nikkonsidraw il-benefiċċju li pajjiżna se jieħu bil-kreazzjoni ta' medda ta' art li se tkun public spaces f'dan il-proġett b'investiment ta' Lm3.5 miljun u mingħajr ma nikkonsidraw il-public gain li se jiggwadanjaw l-iktar il-lokalitajiet ta' dawk l-akwati bħax-Xgħajra, il-Kalkara u Ħaż-Żabbar u minbarra l-vantaġġ inestimabbli li se tieħu Malta meta tiġi marketed barra minn Malta minn dawn l-iżviluppaturi li minħabba l-isem tagħhom, minħabba l-istabilita' tagħhom u minħabba l-fama tagħhom internazzjonali bla dubju ta' xejn jiġbdu lejhom l-aħjar investituri u se jkunu huma li jbigħu dan il-proġett.

Dan huwa vantaġġ inestimabbli f'termini ta' flus pero' huwa wkoll vantaġġ enormi f'dak li mdorrijin insejħu bħala branding jew forsi jista' jingħad li huwa marketing ukoll.

Ladarba semmejt l-iżviluppaturi rridu naraw ta' min hu dan il-proġett u min se jmexxih għaliex waqt il-kumitat saru ċerti domandi li deherli li kienu pjuttost strambi.

Jiena nemmen li meta tibni proġett hemm żewġ prinċipji importanti li huma s-serjeta' ta' l-investitur li tkejjilha b'diversi modi - u l-iktar importanti hija l-fama tiegħu fis-suq - u s- serjeta' kuntrattwali.

Bla dubju ta' xejn jeżistu wkoll d-doomsday scenarios, x'jiġri jekk tqum rivoluzzjoni x'imkien.

Id-doomsday scenarios tqajmu wkoll fil-kumitat tal-Parlament kemm rigward l-investiment kif ukoll rigward il-kuntratt innifsu.

Ħalli nibda billi l-ewwel neżamina min hu l- investitur.

Il-proġett se jkun proprjeta' ta' SmartCity (Malta) Ltd., kumpannija li se titwaqqaf f'Malta skond il-liġijiet ta' Malta li fiha l- gvern Malti se jkollu 9%.

Issa biex inkun preċiż il-gvern Malti se juża kumpannija, il-MGTIL pero' l-beneficiary wara din il-kumpannija huwa l- gvern Malti u ħadd iktar u dan se jkollu 9%.

U qed insemmi l-beneficiary ownership apposta għaliex illum anke l-banek jaġixxu skond min ikun x- shareholder.

Per eżempju, l-Enemalta ma kenitx kapaċi tissellef dak li għandha tissellef fuq il-balance sheet tagħha, il-Lm200 miljun u iktar - u trid tissellef iktar - li kieku m'hemmx il-gvern warajha għaliex kieku fuq l-istrength tal-balance sheet l-ebda bank ma jsellifha.

U allura r- reputazzjoni ta' min hu l-investiment huwa assolutament importanti fid- dinja finanzjarja.

Jiġifieri hawnhekk qed ngħidu li 9% huwa tal-gvern Malti, il-91% l-oħra se jkunu proprjeta' ta' kumpannija li jisimha SmartCity Dubai, SZLLC, reġistrata f'Dubai.

Din il-kumpannija hija owned one hundred per cent minn TECOM Investments - mhux limited għaliex għandhom terminoloġija oħra – li għandha ma nafx kemm-il proġett f'Dubai u ċ-chairman tagħha huwa Ahmed Bin Byat li nzerta wkoll hu s-segretarju ġenerali tad-Dubai Executive Council, il-kabinett ta' Dubai.

Qed insemmi dawn l-affarijiet biex ngħid x'sigurta' għandna għaliex qamu xi domandi fil-kumitat parlamentari dwar dawn in-nies u jekk jinqala' xi ħaġa kif se nistaqsu għall-guarantee.

Issa se niġi għaliha.

U allura qed insemmi lin-nies u nsemmi l-pożizzjonijiet.

Pero' TECOM Investments hija kumpannija sussidjarja u l-mother company hija Dubai Holdings.

Issa jista' jkun li hawn xi nies li ma jafux min huma Dubai Holdings, pero' f'Mejju tas-sena l-oħra jien poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra - u se nerġa' npoġġiha - lista sħiħa ta' x'kumpanniji hemm taħt Dubai Holdings.

Imma mid-dehra ħadd ma raha għaliex mill-kummenti li smajt min- naħa Laburista fil-kumitat tal-Kamra qisha din id-Dubai Holdings xi kumpannija tal-ħabba gozz li nsibuha fit-triq.

Sur President, irrid ngħid li ċ-chairman u s-CEO ta' Dubai Holdings tagħha huwa Mohammed Al Gergawi li huwa l-ministru ta' l-istat għall-cabinet affairs ta' Dubai li huwa ċ-chairman tad-Dubai Executive Council.

Jiġifieri qed niddiljaw ma' l-ogħla żewġ awtoritajiet tal-kabinett ta' Dubai.

U min hu l-beneficial owner tad-Dubai Holdings?

Il-beneficial owner ta' l-MGTIL, il-kumpannija Maltija li se jkollha 9%, huwa l-gvern Malti u l-beneficial owner ta' Dubai Holdings huwa l-Eċċellenza tiegħu, il-Ġeneral Sheikh Mohammed bin Rashid al Maktoum, owner ta' 99.67% tax-shares ta' Dubai Holdings.

U l-partit Laburista jridni mmur nitolbu jagħmilli garanzija bankarja li jekk jeħlu l-penali ta' Lm0.25 miljun se jħallsuha!

U ħalluna!

Din hija s-serjeta'?

B'dan il-mod triduna niddijljaw ma' dawn l- investituri li se jġibu dan il-ġid f'Malta.

Dawn huma investituri ta' kwalita' u min kien preżenti mill-partit Laburista fil-kumitat it-tnejn jafu li lill-investitur ta' kwalita' titolbu inqas garanzija u titlob ħafna garanziji lil min hu problematiku.

Immaġinaw immur nitlob lil din il- kumpannija li hija owned personalment minn Sheikh ta' Dubai garanzija bankarja mill-BOV jew mill-HSBC li jekk jeħel Lm0.25 miljun penali kapaċi jħallasha qisni m'iniex nafdah!

Intom taħsbu li dan il-gvern daqshekk taċ- ċajt jew tridu tilagħbu kif tagħmlu s-soltu għall-gallarija biex taparsi togħġbu lil kulħadd?!

Sur President, l-akbar garanzija hija s-serjeta' ta' ma' min tiddilja, li tafda lil min qiegħed in-naħa l-oħra mhux għax ibellgħulek kollox pero' għaliex it-track record tiegħu jitkellem waħdu.

U jiena nħossni kburi li ma tlabtx garanzija bankarja għal Lm0.25 miljun għaliex ma jidhirlix li għandi nitlobha ma' dawn in-nies.

Jekk hawn xi ħadd li jidhirlu differentement, nassigurah li kieku mort fuqu u tlabtu garanzija bankarja ta' kwart ta' miljun lira, kienu jitilqu 'l hemm l-għada filgħodu.

Meta f'Mejju ġejna biex inbigħu lill-Maltacom, aħna tlabna lil Dubai Holdings tgħidilna kif se jiffinanzjaw l-acquisition tal-Maltacom u f'ittra datata 15 ta' Jannar 2006 – u dan id-dokument ġie injorat min-naħa l-oħra - dawn irrispondewna hekk:

"Dubai Holdings, parent company of the bidder TECOM Investments Ltd., hereby confirm that it is our intention that we will provide the financing for the purchase price, Lm94 million, of Maltacom from our on hand cash reserves.".

Dubai Holdings ħallsu l-Lm94 miljun tal-Maltacom mill-cash reserves li għandhom.

U lili triduni mmur nitlob lix-Sheikh Mohammed garanzija għal Lm0.25 miljun!

U ħalluna!

B'dan il-mod tridu ġġibu l-investiment?

Biex iġġib l-investimenti trid tkun kapaċi u mhux tilagħbu għall-gallarija biex taparsi qed timpressjonaw.

Imbagħad qalulna – u din reġgħu rrepetuha llum fil-press release li ħarġu - li m'hemmx serjeta' kuntrattwali għaliex aħna għandna 9% biss tal- kumpannija u allura m'għandniex x'nikkontrollaw.

Mela aħna ċwejjeċ daqshekk li ddefendejna biex nikkontrollaw fuq id-9% li għandna fil-kumpannija.

Fl- ewwel jew fit-tieni sena tal-liġi titgħallem li biex tikkontrolla jrid ikollok nofs il-kumpannija jew iktar.

Pero' jiena ngħid li n-naħa l-oħra konvenjentement insew il-garanziji kollha li għandna fil-kuntratt, fil- masterplant u fl-investment agreement li jiggarantixxu kif isir l-iżvilupp u mhux jiggarantixxu l-kumpannija.

Konvenjentement insew jgħidu li hemm garanzija bil-miktub tat-TECOM li tiggarantixxi l-obbligi kollha kemm ta' SmartCity (Malta) kif ukoll ta' SmartCity Dubai.

Insew li t-TECOM qed tiggarantixxi li l-proġett jiġi kompletat fi żmien stipulat?

Qed jinsew li t-TECOM iggarantixxew l-impjiegi kollha u l-ħlas tal-multi relattivi u li dawn l-obbligi li jagħlqu l-proġett fi żmien u jimpjegaw jibqgħu obbligi tat-TECOM indipendentement minn kull trasferiment li jistgħu jagħmlu?

Dawn l-affarijiet injorawhom kompletament.

Dawk huma l- garanziji, mela 9% jew iktar jew inqas fil-kumpannija.

Il-garanzija hi li t-TECOM waħedhom qegħdin jiggarantixxu li dan il-proġett irid jispiċċa.

U barra minn hekk, biex niżguraw daħħalna fil-kuntratt id-dekadenza, jiġifieri d-dritt li aħna nxolju u nieħdu lura l-art jekk il-proġett ta' l- ICT ma jitlestiex fi żmien stipulat.

Waħda mir-raġunijiet għaliex aħna nistgħu nxolju l-kuntratt minkejja l-garanziji kollha li għandna hi li jekk l-ICT ma jinbeniex fi żmien li ftehimna, allura l-kuntratt jiġi xolt u l- art terġa' tiġi lura għand il-gvern.

F'każ li t-TECOM tuża xi parti minn dak lit kun bniet għal xi ħaġa li mhux maqbula, bħal, per eżempju, tuża l- uffiċċji biex tagħmel residenzi, aħna nistgħu nxolju l-kuntratt u nieħdu lura l-art.

Konvenjentement ma qalux li l-masterplan ma jistax jinbidel ħlief bil-kunsens tal-gvern.

Dan kollu jfisser li kulma ftehimna kif għandu jinbena, fejn għandu jinbena, x'għandu jinbena, kemm għoli għandu jinbena u kif għandu jintuża issa huwa maqbul u mhux se jinbidel ħlief bil-kunsens tal-gvern.

U jista' jkollna share wieħed fil-kumpannija għaliex din il-garanzija tibqa' tgħodd u jekk l-uffiċċji jibdew jużawhom għall-appartamenti xorta nieħdu lura l- art u jekk il-bini ta' l-ICT li l-iktar jinteressa lilna ma jitlestiex fiż-żmien stipulat allura nieħdu lura l-art, anke jekk ikollna share wieħed biss.

Pero' minn dan ma qalu xejn.

Dawn huma l-garanziji veri.

Ma qalux, per eżempju, li mingħajr il-kunsens tal-gvern l-agreement li hemm fuq il- bini mhux se jitbiddel.

Illum qed niftehmu li, per eżempju, bejn wieħed u ieħor is-sulari se jkunu bejn erba' u għaxra skond minn fejn tiġi l-art.

Pero' minn dan kollu ma qalu xejn tan-naħa l-oħra.

Jista' ma jkollna l-ebda sehem fil-kumpannija għaliex dawk il-garanziji jibqgħu dejjem għaliex huma versu l-gvern.

Garanzija oħra li qatt ma semmew hija li l-ispazji pubbliċi jridu jintużaw bilfors bħala spazji pubbliċi, ma jistgħux jinbnew u li jridu jibqgħu miftuħin 24 siegħa kuljum mit-Tnejn sal-Ħadd għall-użu tal-Maltin u l- Għawdin.

Dik hija l-garanzija u mhux id-9% li għandna fil-kumpannija.

Lanqas ma qalu li għandna garanzija oħra li l-foreshore hija definita fejn hi u li se tkun dejjem aċċessibbli għall-pubbliku Malti.

Dik hija l- garanzija u mhux id-9%.

Jista' ma jkollniex share wieħed għaliex il- garanzija tal-foreshore hija imniżżla indipendentement mid-9% li għandu l- gvern fil-kumpannija.

Garanzija oħra li n-naħa l-oħra ma qalet xejn dwarha hija li terz mill-investiment jkun f'equity u mhux issellfu l-bank.

Rajna diversi żviluppi f'dan il-pajjiż fejn ingħatat biċċa art, l-art imorru jeħduha l-bank,min-naħa tiegħu l-bank joħroġ 90% tal-flus ta' l-iżvilupp u l-iżviluppatur joħroġ 10% tal-flus.

Aħna ftehimna li terz ta' l- investiment irid jiġi f'equity u din il-garanzija ma tiddefendihiex bid-9% li għandna għaliex jista' ma jkollna xejn u l-flus xorta jridu joħorġuhom.

Għandna garanzija oħra hija li t-TECOM qabel 14-il sena, ħlief l- eċċezzjonijiet li nsemmu, ma jistgħux jittrasferixxu x-shares tagħhom lil ħaddieħor ħlief jekk ikunu lestew l-ICT jew ikunu impjegaw il-5,600 ruħ.

Din il-garanzija assolutament m'għandhiex x'taqsam mad-9%.

Sur President, id-9% qegħdin hemmhekk biex lilna jagħtuna l-profitti għaliex nemmnu f'dan l-investiment u minkejja d-9% aħna kkontrollajna fil- kumpannija l-iktar affarijiet importanti u ċioe', żgurajna li jkollna pre- action rights, jiġifieri jekk il-kapital jiżdied oltre l-$220 miljun li huma tagħna diġa' mħallsin, aħna għandna dejjem id-dritt li nibqgħu nżommu d-9%.

M'għandhomx dritt inaqqsu x-share capital, ma jistgħux ibiddlu l- istatut tal-kumpannija u ma jistgħux ixolju l-kumpannija.

Is-soltu dan kollu seta' jsir mill-majority shareholder.

Dawk huma l-garanziji.

Jiena nappella lin-naħa l-oħra biex ma joqogħdux jgħaddu n-nies biż-żmien u jgħidu li għaliex għandna 9% biss allura m'għandniex effective control.

Sur President, l-effective control ma joħroġx mill-kumpannija imma joħroġ mill-kuntratt, mill-investment agreement u mill-masterplan.

Sur President, jiena ngħid ukoll li għandna effective control permezz taż-żewġ tipi ta' penalitajiet li għandna; penali għad-dewmien fil-bini u penali jekk ma jirnexxilhomx jimpjegaw l-ammont ta' nies li huwa previst.

Qalulna li t- tieni penali hija baxxa.

Din hija l-ewwel darba li daħlet f'40 sena u qatt ma kellna bħalha.

(Interruzzjonijiet) Hawn Malta ħafna drabi jiġri li jiġi xi ħadd jinvesti, jiftaħ kamra u jgħid li se jimpjega 40 ruħ, imbagħad jimpjega kemm irid, ħadd ma jiċċekkjah u jibqa' għaddej u wara ma nafx kemm nintendu li m'hemm xejn.

Din hija r-rabta ċoff u mhux li qalu huma, imma niġi għaliha iktar tard.

Issa għaliex f'dan il-kuntratt daħħalna din il-penali, tan-naħa l-oħra qalulna li żammejniha baxxa!

Taf x'inhu l-argument li ġabu?

Li dawn jifilħu jħallsu.

Allura min jiġi jinvesti l-miljuni f'pajjiżna għaliex ikun jiflaħ, tkompli tbellagħlu?!

Jiena ngħid li għandna nirraġunaw bil-kontra għaliex dan l-investitur se jieħu riskju kbir u jiena naqbel ma' l-Onor.

Mangion meta qal li jalla jagħmel il-profitt imma mhux għaliex jiflaħ tkompli tbellagħlu!

Ma nistgħux nittrattaw l-investiment b'dan il-mod għaliex kieku bil-garanzija li jitlaq l-għada.

Dan x'raġunament hu?

L-Onor.

Brincat kien bankier u nixtieq inkun naf kieku fil-pożizzjoni tiegħu kienx jafda lil din il-kumpannija b'Lm0.5 miljun penali.

Għaliex jekk ma kienx naħseb kien imur l-HSBC jew xi bank ieħor biex jaħdem għaliex ma jistax ikun li nużaw dan it-tip ta' kejl.

Il-garanzija hija li għandna black on white li se jimpjegaw 5,600 ruħ.

U fejn hija l-garanzija tagħhom?

Il-garanzija tagħhom hi li fi spazju ta' 103,000 square meters se jibnu uffiċċji li jieħdu 5,600 ruħ fil-qasam ta' l-ICT.

Issa intom taħsbu li dawn huma daqshekk imġienen li jibnu uffiċċji u jieħdu riskju li ma jimluhomx?!

Jien mhux il-penali tikkonvinċini u allaħares jasal li jħallasha u lanqas biss inħares lejha bħala flus li nista' ndaħħal.

Jien jikkonvinċini l-fatt li dawn ikkommettew ruħhom li jibnu uffiċċji biżżejjed li jieħdu 5,600 ruħ u jistgħu jużawhom biss bħala uffiċċji għaliex hekk jgħid il-kuntratt.

They are confident they can do it.

They have proved they can do it.

U għalhekk jiena fiduċjuż.

Ovvjament inkunu qed nipprovaw nagħtu x-xemx bl-għarbiel li ngħidu li l-kontroll tal-gvern ġej mid-9%.

Imbagħad kellhom il-wiċċ isemmulna x'ġara f'Chambrai.

Jien l- ewwel wieħed li nammetti li tgħallimna mill-kuntratt ta' Chambrai, u mhux mill-kuntratt ta' Chambrai biss tgħallimna imma tgħallimna mill-kuntratt tal-MIDI, tgħallimna mill-kuntratt tal-Waterfront tal-Belt u tgħallimna mill-kuntratt tal-Waterfront ta' Bormla.

Aħna kollha rajnihom il-kuntratti u kollha pprovajna nieħdu xi ħaġa minnhom biex nibnu fuqhom u għamilnihom bl-esperjenza kollha li għandna.

Intom tafu x'tgħallimtu minn Chambrai?

Meta Dr. Michael Caruana rnexxilu jixtri lil kulħadd u reġa' beda jmexxi l- proġett 'il quddiem intom hawnhekk għajjartuh ġakbin u traditur ta' l- Għawdxin, ivvotajtu kontra tiegħu u ma kontux kuntenti biżżejjed għaliex mortulu wara l-bieb tal-proġett u għamiltulu kuruna tar-rand tal-mejtin.

Dak li ħa mingħandkom Dr. Michael Caruana għax emmen fl-Għawdxin.

Dażgur li aħna tgħallimna mill-kuntratt ta' Chambrai pero' ma tistax tqabbel il- kuntratt ta' Chambrai ma' dan il-kuntratt li għandu rabta sħiħa ta' garanziji kollha eżegwibbli fil-qorti indipendentement mix-shareholding li għandna.

Sur President, wara li tajt ħarsa lejn is-serjeta' ta' l-investitur, issa se nagħti ħarsa lejn il-proġett.

M'hemm l-ebda dubju li min irid iħares mingħajr lenti preġudizzjarju jrid jammetti li dan huwa proġett ta' investiment kbir u fuq din jaqblu ż-żewġ naħat tal-Kamra.

Fil-fatt wara l- istqarrija li ħareġ il-partit Laburista dalgħodu nista' niġbed numru ta' konklużjonijiet li qed naqblu fuqhom.

Per eżempju, il-partit Laburista m'għadux jgħid li dan huwa proġett ta' spekulazzjoni jew li dan huwa proġett ieħor - kif qal qabel il-kap tal-partit tagħhom - ta' bini ta' appartamenti u vilel.

Il-partit Laburista jidher li jaqbel mad-dritt li kkonċedejna li nikkonvertu ċ-ċens minn wieħed temporanju għal wieħed perpetwu.

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili, Onor. Gatt, nixtieq niġbidlek l- attenzjoni li għaddew l-40 minuta.

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, hemm ftehim li fit-tliet seduti l- kelliema m'humiex marbuta b'limitu ta' ħin.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nikkonferma li hemm qbil li m'hemmx limitu ta' ħin u m'hemmx għalfejn tintalab extension jew leave of House.

THE DEPUTY SPEAKER: Mela skond il-ftehim li ntlaħaq is-Sedja kull kelliemi se jkun eżentat mil-limitu ta' ħin.

L-Onor.

Gatt jista' jkompli bl- intervent tiegħu.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-Kamra.

Nieħu pjaċir ninnota wkoll li jidher li qed naqblu kompletament ħlief għal biċċa żgħira immens tal-foreshore – pero' fuq din nitkellem iktar tard għaliex għandhom żball ukoll – u jidher li m'hemmx oġġezzjonijiet fuq il-master plan, fuq l-investment agreement, fuq is- sulari u fuq il-phasing.

Fil-fatt il-partit Laburista m'għadux jgħid li dan tant huwa proġett ta' spekulazzjoni li qed nużaw 20% ta' l-art biex jinbew il-lodgings.

Jien ngħid li qed naqblu fuq 99% ta' l-affarijiet u għalhekk stagħħibt kif il-bieraħ ivvotaw kontra waqt il-kumitat.

Għalkemm l-istqarrija li qratj dalgħodu hija fattwalment nofsha żbaljata, nistgħaġeb kif il-bieraħ kellna vot ta' le u nispera li f'dawn it-tliet seduti din in-naħa tagħmel l-almu tagħha biex tikkonvinċi lin-naħa l-oħra biex jivvotaw magħna meta niġu għall-vot fl-aħħar jew almenu ngħadduha b'mod unanimu mingħajr oppożizzjoni biex ikollna Kamra magħquda u mhux jiġrilna kif ġralna fil-kumitat fejn ivvotaw le u kellna niġu quddiem din il-Kamra.

Meta naqra din l-istqarrija tal-partit Laburista ngħid: Kif jista' jkun qed naqblu fuq l-iktar affarijiet importanti ta' dan il-proġett u għal erba' ħmerijiet jibqgħu jgħidu le għall-gost li jgħidu le?

Jiena nappella biex inkunu above dan il-pettiness u ngħidu li dan il-proġett huwa ta' kulħadd, mhux tal-partit Nazzjonalista jew tal-gvern, imma proġett ta' Malta.

Qed naqblu lkoll li dan m'huwiex proġett ta' spekulazzjoni.

Jiena jdejjaqni min jipprova, għax ikollu aġenda moħbija, jagħmel ħmerijiet ta' assimilazzjoni qisna dan il-proġett se nibnuh f'nofs Tas-Sliema u se nbigħu l-flats kollha tas-Sliema u se nbigħu l-garaxxijiet kollha ta' San Ġiljan!

Liema spekulatur tagħtih 300 tomna art u jżomm terz minnha biex jagħmel public spaces?

Liema spekulatur jagħmilha f'dan il-pajjiż?!

Liema spekulatur għal 340 appartament jibni car park ta' bejn 5,000 u 6,000 garaxx?

L-ewwelnett irrid ngħid li din il-kelma ta' spekulatur iddejjaqni u t-tieni nett aħjar nibdew niddefinixxu preċiżament xi tfisser spekulazzjoni għax mid-dehra kulħadd għandu d-definizzjoni tiegħu.

Min, jekk irridu nużaw b'mod speġjorattiv il-kelma "spekulatur", jaċċetta li jingħata 300 tomna art u jista' jgħolli massimu ta' għaxar sulari bil- medja ta' sulari tkun sitta?

Liema spekulatur f'pajjiżna qatt intrabat li jipprovdi 5,600 impjieg?

U fuq kollox, min jaċċetta li jingħata 300 tomna art u jħalli terz minnha miftuħa għall-public spaces fejn lanqas tista' tibni xejn fuqha u minn dak li tista' tibni tieħu biss 72,000 square metres li tista' tibnihom bħala appartamenti, jiġifieri madwar 20% ta' l-art u tintrabat – ħaġa li kulħadd qed jinjora – li mit-72,000 square metres li tista' tibni 50% minnhom iridu jkunu l-coverage, jiġifieri nofsha trid tinżamm biex tinżamm id-distanza bjen il-built-up areas?

Ir-realta' hija li dan huwa proġett li jmur ħafna lil hinn mill-flus li se jintnefqu direttament, imur ħafna lil hinn mill-bini fiżiku li se jġib miegħu, huwa proġett li jintegra ruħu fl-ekonomija Maltija, huwa proġett li jagħti sinjal ċar ta' l-għeluq ta' fażi u bini ta' fażi oħra u huwa proġett ta' viżjoni ta' dan il-gvern kif ried u emmen li Malta tista' ssir.

Dan huwa l-component essenzjali ta' dan il-proġett u mhux il- kondizzjonijiet tal-flus jew kemm jeħel penali u ma jeħilx penali jew jekk jagħtiniex garanzija jew ma jagħtiniex għaliex dawn kollha tista' tiddibattihom ad infinitum.

M'iniex qed ngħid li l-finanzi mhumiex importanti pero' l-qalba tal-proġett mhumiex il-finanzi.

Pero' rrid ngħid li jidher li l-konvinċiment ta' l-Oppożizzjoni miexi mhux ħażin u fil-fatt jekk naqbad l-istqarrija uffiċjali ma nsib l-ebda kritika fuq is-Lm7 miljun premium li se neħduhom f'shares fil-kumpannija.

Dawn stajna neħduhom cash pero' ddeċidejna li dan huwa proġett li jagħmel sens għal Malta, ridna li jkollna say żgħira fih u dehrilna li aħjar inkunu preżenti fil-kumpannija milli neħduhom cash.

Fil-fatt l-Oppożizzjoni taqbel magħna li huwa sew li ma kkalkolajniex fil-premium il-parti li se tinbena għall-ICT u l-parti li għandha x'taqsam mal-commercial għax iż-żewġ partiti jaqblu li għal dawn l- investimenti prattikament għandna nagħtuhom b'xejn l-artijiet u meta ġejna biex nikkalkolaw il-premium ħdimna fuq il-kuntratt tal-MIDI.

Fil-fatt il- MIDI joħroġ Lm82 per square metre u kieku napplikah għal dan il-kuntratt, suppost daħħalna Lm6 miljun, fil-fatt daħħalna Lm7 miljun li jiġi Lm1 miljun iktar.

U jidher li l-Oppożizzjoni mhijiex qed tikkritikah iktar.

F'din l-istqarrija ma nsibu l-ebda kritika dwar iċ-ċens.

L-Oppożizzjoni taqbel li jkun hemm rata fuq ir-rata ta' kif tikkonverti ċ-ċens temporanju għal ċens perpetwu fir-rigward ta' l-uffiċċji.

Ma saret l-ebda kritika dwar l-investiment totali ta' Lm110 miljun li t-TECOM se tinvesti fil- proġett u ma kkritikawx t-Lm3.5 miljun li t-TECOM sejra tinvesti fl-ispazji pubbliċi.

Qablu magħna għaliex ma nislux kelma fuq l-istatut tal- kumpannija, fuq il-memorandum u l-articles of association.

Qablu magħna wkoll fuq l-investment agreement li jikkontrolla l-Lm110 miljun.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi, qabdu ma' żewġ punti li huma minuri għall-aħħar u nazzarda ngħid li wieħed minnhom huwa perikoluż għal min ħasbu għaliex ħasbu b'mod redikolu ħafna.

L-ewwel ħaġa qalulna fl- istqarrija li dan l-investiment se jiswa l-flus u hawn claim mill-gvern li għadu mhux ikkalkolat, imma mhux kif qalu huma min-naħa tagħna għaliex aħna aħna nafu kemm se nonfqu fit-toroq, nafu kemm se nonfqu għall-ilma, u li għadu mhux ikkalkolat huwa l-elettriku għaliex għadhom ma tawniex ir- requirements huma.

In-naħa l-oħra qed tgħid li jmissna rkuprajna dak li se nonfqu fl-infrastruttura l-ġdida minn fuq il-fidi taċ-ċnus.

Ħalli ngħidu li nfaqna Lm3 miljun biex nirriallokaw u se nonfqu Lm20 miljun - ma nafx jekk hux se nonfqu Lm20 miljun, pero' qed inkun ġeneruż - biex dan l- investiment isir realta'.

Allura jekk se nonfqu Lm20 miljun ta' darba u mhux kull sena biex 5,600 Malti jiġu impjegati, tiġu tgħidulna li jmissna rkuprajnih mill-proġett?

Mid-dehra konvenjentement insew li l-KPMG qalulna li għax se ninvestu dawn l-Lm20 miljun u huma se jinvestu Lm110 miljun, se jkollna żieda fil-finanzi tal-gvern ta' Lm50 miljun sena wara sena.

Allura għandi bżonn inġibhom lura direttament mill-investiment?

X'differenza jagħmilli jekk l-Lm20 miljun inġibhomx f'fidi ta' ċens jew inġibhomx minn ġbir ta' taxxi ta' attivita' ekonomika ġdida?

Se nġibu lura Lm50 miljun sena wara sena.

Jekk in-numri huma tajbin anke investiment ta' Lm30 miljun jew Lm40 miljun nagħmlu!

Issa niġi għat-tieni punt.

Aħna ftehimna li r-rata li biha trid taqleb ċens temporanju għal wieħed perpetwu għandha tkun ta' Lm1.50 per square metre fil-kummerċjali u Lm1.70 fir-rigward tal-lodging, rati li huma ogħla minn dawk li huma applikati fil-kuntratt tal-MIDI.

Il-bieraħ in-Nutar Mangion fil-kumitat qalilna li għandu ittra mingħand il-Lands fejn xi ħadd għandu dar u restorant, skadielu ċ-ċens ta' Lm18 li sar mitt sena ilu.

Tistgħu timmaġinaw kemm mar tajjeb il-gvern!

F'mitt sena nbnew restorant u post u dan ħallas Lm18 għal mitt sena sħiħa.

Issa dan il-post ġie lura f'idejn il-gvern u l-gvern qed jgħid lil dan l-individwu li lest ibigħulu u li r-rata tal-fidi ta' dawn it-Lm18 li saru mitt sena ilu, hija ta' Lm1,000 per square metre.

U qal: X'jiġifieri lil dak titolbuh Lm1,000 per square metre u lil dan liberu u frank il-post, ma tagħmlulu l-ebda kondizzjonijiet u jista' jagħmel li jrid bih u l-gvern jista' jagħmel li jrid?

U dan jikkomparah ma' dak li għamilna fil-MIDI, ma' dak li għamilna fil-Valletta Waterfront u ma' dak li għamilna issa u fl-istqarrija jgħidu ċar u tond li l-gvern imissu jistħi li qed jitlef il-flus mir-rata tal- fidi taċ-ċens u li r-rata taċ-ċens temporanju biex naqilbuh għal wieħed perpetwu kellu jkun ta' Lm1,000 per square metre.

Jiena naħseb li n-nutara kollha, min jaħdem fl-art, il-bankiera u l- avukati jifhmu li hawnhekk mhux qed inqabblu same with same pero' ma nistax nifhem kif intom ma vvotajtux kontra fir-riżoluzzjoni tal-MIDI - għaliex mort niċċekkja l-minuti u sibt li r-riżoluzzjoni tal-MIDI għaddiet nem. con. – meta r-rata kienet inqas milli hi f'dan il-proġett.

Allura kif issa f'daqqa waħda biddiltu l-pożizzjoni?

Nispera li jkolli spjegazzjoni kif fil- MIDI qbiltu fuq rata inqas u issa għaliex għandna rata ogħla qed tgħidu li mhijiex biżżejjed u triduha Lm1,000 per square metre?

Din qiegħda miktuba black on white.

Tafu kemm tiġi kieku kellna nagħmlu dik ir-rata?

Niddubita jekk xi ħadd qattx ta kas mill-partit Laburista kemm iridu jħallsu kieku kellna napplikaw din ir-rata.

Iridu jħallsu Lm90 miljun għall- commercial u Lm88 miljun għall-lodging.

Jiġifieri intom qed tgħidulna li biex jaqbilbu minn ċens temporanju għal ċens perpetwu, iridu joħorġu Lm178 miljun.

U intom taħsbu li konna naslu li kieku b'xi mod azzardajna nagħmlu hekk?

Imma dawn huma affarijiet realistiċi?

U fl-istess ħin tiġu tgħidu li j'Alla jiġu Malta biex jagħmlu l-profitti?

Din l-istess bħal meta talbuni nitlob garanzija ta' Lm0.25 miljun lil Sheikh Mohammed!

Nitlob il- garanziji kieku l-art ħadha xi wieħed mill-kuntratturi li tellajtu magħkom Dubai!

Jiġifieri kieku kontu intom fil-gvern b'dan il-mod kontu tinnegozjaw?

Għaliex jekk tagħmlu hekk, żgur li ma ġġibu xejn f'Malta.

Aħna bnejna struttura finanzjarja li tagħmel sens, b'investiment ta' Lm110 miljun, bl-effetti kollha kollaterali kif spjegati fir-rapport tal-KPMG, b'share tal-gvern ta' 9% intenzjonat primarjament għad-dividends pero' biex ikollna wkoll preżenza u vuċi fl-iżvilupp u għalina huwa importanti wkoll li terz ta' l-investiment se joħroġ minn equity u mhux se jiġi kollu leveraged fl-art.

Dan kollu juri s-serjeta'.

Sur President, il-finanzi huma importanti wkoll u huwa importanti wkoll x'se jinbena.

Il-parametri ġenerali ta' l-iżvilupp fil-masterplan huma ċarissimi u jiena ma naf bl- ebda proġett ieħor fejn qabel ma nagħmlu l-kuntratt diġa' nafu l-parametri ġenerali u rabta sħiħa dwar x'se jinbena u x'se jsir mill-użu ta' l-art b'mod dettaljat.

Irridu niftakru li 33% ta' l-art mhijiex se tinbena, il- public spaces se jkunu miftuħa mit-Tnejn sal-Ħadd 24 siegħa kuljum għall- Maltin, għall-Għawdxin u għall-barranin.

Minn dak li se jinbena 46% se jintużaw għall-uffiċċji, 29% se jintużaw għall-commercial u 25% se jintuża għall-lodging.

Dan huwa l-konċett li ridna għaliex aħna ridna belt oħra - u rrepetejniha diversi drabi – u la ridna nibnu belt dormitorju fejn kulħadd jitlaq filgħodu biex jaħdem u ma jkunx hemm ħlief il-klieb u lanqas ridna technopark jew business park fejn ikun hemm ix-xogħol filgħodu u matul il-lejl kollox ikun mejjet.

Il-commitment huwa li l-bini ma jkunx ta' iktar minn għaxar sulari, il-maġġoranza b'erba' sulari, l-average se jkun ta' sitt sulari u jimxi ma' kif qiegħda l-art li titla' mill-baħar u tibqa' tiela' 'l fuq.

Se jintużaw l-ogħla standards ekoloġici u l-użu massiċċ tar-removables, pjan ta' trasport serju li espandew fuqu bil-kbir Buchanan.

Jiena ddiżappuntajt ruħi meta l-ebda ġurnalista mis-suppost ġurnalisti li fuq l-aġenda tagħhom għandhom l-ekoloġija, ir-renewables u t- trasport ma rrapporta xejn meta l-espert ta' Buchanan għamel mill-inqas 15- il minuta jgħid x'se jużaw, kif se jagħmlu ir-recycling ta' kollox, kif jekk jista' jkun m'huma se jarmu xejn, kif se jiżguraw li t-trasport kemm jista' jkun ma joħnoqx il-belt u kif se jagħmlu l-park and rides.

Imbagħad jiġu jikkritikaw li dawn l-affarijiet ma nagħtux kashom fil-proġetti tagħna.

Ħadd ma rrapporta li li għall-ewwel darba f'Malta hemm il- commitment li jinbena proġett fuq il-bażi tas-silver rating tal-LEED U.S. Standard li jeżisti internazzjonalment.

Dan huwa wieħed mill-ogħla standards ta' kostruzzjoni li jeżistu fid-dinja.

Sur President, tkellimna wkoll fuq il-benefiċċji li se jkollhom in-nies tax-Xgħajra, tal-Kalkara u ta' Ħaż-Żabbar u minn hawn nirringrazzja lill- kunsilli lokali ta' dawn il-lokalitajiet għaliex qed naħdmu magħhom id f'id u se nibqgħu naħdmu id f'id matul is-snin kollha li ġejjin biex niżguraw li dan l-iżvilupp ikun fuq favur il-komunitajiet tagħhom.

Kif diġa' għidt, jidher li l-partit Laburista qed jabqel f'kollox għaliex ma oġġezzjona għal xejn ħlief – u dawn l-affarijiet lanqas temminhom – għal żewġ tentufiet li kultant jiena ngħid li jsiru apposta.

Qalulna li waħda mill-problemi hija li l-foreshore jista' jinbidel minn ħames metri.

U jiena nixtieq ngħid li fuq il-foreshore hemm żewġ affarijiet; waħda hemm pjanta li tiddelinea l-foreshore fl-approved masterplan u hemm sentenza li tgħid li l- masterplan ma jistax jinbidel ħlief bil-kunsens tal-gvern.

Allura jiena ma nistax nifhem kif tista' tibdel il-foreshore mingħajr il-kunsens tal-gvern!

It-tieni ħaġa hi li jekk dawn jagħmlu land reclamation, il-parti tal- baħar li ssir art u tiġi reklamata, issir parti biċ-ċens bil-kondizzjoni li l-ewwel ħames metri jiġu kkonsidrati bħala foreshore.

U biex inkun preċiż se nikkwota:

"There shall be a five metre band abutting on the sea or such lesser width as maybe approved in the approved masterplan..."

– li m'hemmx –

"... or as may otherwise be agreed between the partners.".

Dan ifisser li se jkun ħames metri, ħlief jekk naqblu mod ieħor.

U fl- istqarrija tagħhom qalu li jmissna niddeċiedu aħna bħala public policy li hi ħames metri u se tibqa' ħames metri biex ma ssirx talba.

Jiena ma nistax nifhem kif nista' nżommhom milli jagħmlu talba għaliex talba tista' ssir dejjem u ovvjament tista' tiċħadha.

Il-public policy hi li tkun ħames metri pero' nista' nqum għada filgħodu u nbiddilha għaliex il-gvern jagħmel il-public policy.

Allura mhux l-istess ħaġa qed ngħidu?

Jekk naqblu nistgħu nbiddluha pero' m'għandna l-ebda intenzjoni li nbiddluha għaliex bħalissa l-public policy hi li se tkun ħames metri.

It-tieni oġġezzjoni li qed issir fuq il-masterplan kollu hija fuq il-beach concession.

Aħna għidna li l-gvern jikkonsidra li jagħtihom beach concession flimkien ma' waħda mill-hotels u l-partit Laburista qed jgħid li jmissna ddeċidejniha minn issa.

Kif nistgħu niddeċiduha minn issa jekk il- hotel għadhom lanqas jafu fejn se jpoġġuha?!

L-ewwel iridu jiddeċiedu fejn se jpoġġu l-hotel imbagħad nagħtuhom il-beach concession li diġa' hija mmarkata fil-masterplan, bħala entita' nafu x'inhi, u allura m'hemm l-ebda diffikulta'.

Allura aħna kellna nwaqqfu l-kuntratt kollu għaliex għad m'għandniex identifikazzjoni tal-beach concession?

Ma naħsibx li din turi s-serjeta' li bihom isiru dawn l-affarijiet.

Qalu li jekk mhux possibbli li nidentifikawha għallinqas kellu jiġi limitat l-għadd ta' beach concessions.

Jekk l-membri tan-naħa l-oħra jaqraw sewwa, isibu li aħna qed nużaw is-singular, "a beach concession" u qed ngħidu li "The government shall grant to the company a part of the foreshore for the purposes of a beach concession for the exclusive use of the hotel and commercial area.".

Sur President, li jmiss – u forsi dan l-iktar li jinteressa lil kulħadd - huwa l-proċess tal-MEPA li se jsir kollu kemm hu.

Minn Lulju li għadda t- TECOM investew ħafna flus fuq studji preliminarji, fuq indikazzjonijiet u laqgħat - u kellu bżonn li dawn l-affarijiet isiru fuq kull proġett maġġuri - qabel ma qgħadu jistennew li l-kuntratt jgħadduh minn hawnhekk, jiġifieri użaw disa' xhur b'mod tajjeb ħafna biex jagħmlu ramping up ta' l- istudji kollha u allura l-MEPA tkun tista' taċċellera l-proċess f'dan ir- rigward.

Ladarba napprovaw il-masterplan, ħaġa li ssir immedjatament wara li ngħaddu minn dan il-Parlament, it-TECOM japplikaw għal outline development permit u skond l-agreement li għandna mal-MEPA, min-naħa tagħhom għandhom jikkonsidrawh u jieħdu deċiżjoni fi żmien 60 ġurnata.

Imbagħad 60 ġurnata minn hemmhekk it-TECOM hija marbuta li tapplika għal full development permit li għandu jiġi kkonsidrat mill-MEPA fi żmien 60 ġurnata oħra.

Jiġifieri jekk kollox jimxi kif suppost, jekk ma jkunx hemm l-eċċezzjonijiet u jekk ma jkunx hemm il-problemi fi żmien sitt xhur li huwa l-perjodu previst mil-liġi li l-MEPA għandha tirrispondi fuq full development permit - jiġifieri ma qbiżna xejn mil-liġi, applikajna l-liġu u se nosservaw kull virgola tal-liġi u l-proċess seta' jiġi aċċellerat minħabba d-disa' xhur u l-investiment li għamlu qabel it-TECOM - u malli joħroġ il-full development permit, fi żmien sitt xhur wara li nitilqu, bejn wieħed u ieħor, wara li ssir l-applikazzjoni l-completion date ta' l-ewwel fażi hi ta' 18-il xahar u f'dik i l-fażi jiġi kompletat l-ewwel fażi ta' l- ICT li huwa bejn 18,000 metru kwadru u 10,500 metru kwadru.

Sur President, il-proċess kollu tal-bini għandu massimu ta' 14-il sena.

Fir-realta' jista' jsir ħafna qabel u l-probabbilta' hi li jsir ħafna qabel, pero' għalina li jinteressana hijal-fażi ta' l-ICT, tal-bini ta' l- uffiċċji li jridu jitlestew wara tmien snin u mhux wara 14-il sena u l-fażi ta' l-impjiegi fejn 5,600 ruħ iridu jkunu impjegati fi żmien tmien snin u mhux fi żmien 14-il sena.

Jiena għidt li sat-tmien sena jridu jiġu impjegati 5,600 persuna.

Fir-realta' dawn ma jiġux impjegati f'daqqa waħda u ftehimna li fit-tieni sena jrid ikun hemm diġa' 400 impjegati, fit- tielet sena jrid ikun hemm 1,000 impjegat, fir-raba' sena jrid ikun hemm 2,000 impjegat, fil-ħames sena jrid ikun 3,500 impjegat, fis-sitt sena jrid ikun hemm 5,000 persuna impjegata u fit-tmien sena 5,600 impjegat.

Waqt id- diskussjoni fil-kumitat ġejna kkritikati li ma ftehimniex il-mix magħhom.

Jien jidhirli li ma kellniex niftiehmu l-mix, fir-realta' ddiskutejniha, pero' fuq il-mix ma jistax isir ftehim għaliex iċ-ċirkostanzi jistgħu jinbidlu skond iż-żmien.

L-importanti hija li b'mod indirett iggarantixxejna li l-ammont ta' spazju ta' uffiċċji li se jinbnew waħidhom jiggarantixxu li jrid ikun hemm 5,600 ruħ impjegat fl-uffiċċji biex dawn jaħdmu indirettament.

Jiena ma naħsibx li dawn huma imġienen li se jibnu uffiċċji u jħalluhom vojta.

Kif għidt fil-bidu, iridu nqisu ma' min qed niddiljaw u rridu nagħmilha ċara li qed niddiljaw mar-ruler tad-Dubai u mhux ma' sempliċement businessman.

Sur President, kif diġa' rriferejt għaliha, il-partit Laburista deherlu li kelli nitlob garanzija u talbuni biex ngħolli l-penali għaliex dawn jifilħu jħallsu.

Jiena assolutament ma naqbilx li tgħolli l-penali għaliex jifilħu jħallsu.

Il-penali trid tagħmilha raġjonevoli pero' m'hijiex ġustifikazzjoni li tgħolli l-penali għaliex jifilħu jħallsu.

It-tieni ħaġa talbu garanzija pero' fuq din il-kwestjoni diġa' spjegajt biżżejjed u t- tielet ħaġa qalu li jistgħu jirrillokaw kumpanniji Maltin hemmhekk u dawn jiġu magħduda.

Allaħares ma jiġrix hekk!

X'ngħidilhom lill-Maltin?

Ngħidilhom: Intom suwed u allura ma ngħoddukomx u se tibqgħu barra?

Aħna rridu li jmorru hemmhekk, parti mis-sabiħ ta' dan li se jiġi kkreat huwa li se nġibu d-dinja f'Malta u nagħtu opportunita' unika lill-Maltin - u għalhekk immur oltre ix-xogħol u ngħid li l-aspett kummerċjali ta' dan il- proġett huwa l-internazzjonalizzazzjoni, il-possibilita' li għall-ewwel darba ħafna kumpanniji Maltin se jkunu jistgħu jaħdmu ma' multinazzjonali kbar għax se jkunu hawn Malta u min kien ikun diffiċli għalih li jsiefer, li jbigħ lilu nnifsu barra minn Malta se jsib lid-dinja ma' saqajh.

Terz tax-xogħol li jsir f'Dubai internet city isir minn kumpanniji li qegħdin f'Dubai internet city stess.

Immaġina kumpannija żgħira Maltija li timpjega madwar 20 ruħ fejn qabel kienet tħares biss lejn is-suq Malti issa tista' tmur taħdem fi Smartcity u ssib bieb ma' bieb magħha l-IBM, lill-Microsoft, lill-Oracle u l-oħrajn kolha.

Din hija l-opportunita' kbira li għandna.

Sur President, dan il-proġett huwa opportunita' wkoll għat-turiżmu.

Kemm ilna ngħidu li għandna bżonn inkabbru l-business tourism?

Jiena m'għandi l-ebda dubju li parti mill-ispill-over effect se jkun il-business tourism, jiġifieri dak it-turist li jiġi għal jumejn jew tlieta u jerġa' jitlaq pero' dawn it-tip ta' turisti jonfqu ħafna flus f'dawk il-jumejn jew tlieta.

Meta ssemmi t-TECOM l-Ingilterra, Franza u l-Italja, issib li jiġu l-aħjar businessmen għax f'Dubai kulħadd irid ikun.

Immaġina tidħol f'sala mistieden mit-TECOM u tara Smartcity Malta!

Dak huwa r-reklam veru li rridu għal Malta - u mhux il-kampanji biex nirreklamaw lil Malta fuq il- buses - fejn nies ta' suċċess jgħidu li għażlu lil Malta.

Kif qatt nistgħu nixtruha dik il-kampanja?

Fejn qatt ħloqna hub ta' attivita' kummerċjali bħal din li se noħolqu?

Fejn qatt ħloqna hub fejn l-impjiegi m'humiex kollha fil-computers?

Se jkun hemm bżonn ta' electricians, ta' plumbers, ta' nies li jaħdmu fid-drenaġġ, se jkun hemm bżonn ta' ġardinara, waiters, barmen, managers, nies fl-accounts, se jkun hemm bżonn min jirranġa l-ħġieġ, se jkun hemm bżonn ta' mastrudaxxi, insomma se jkun hemm bżonn minn kollox.

Dan huwa s-sabiħ ta' dan il-proġett u dan is-sabiħ għamilnieh fin-naħa t'isfel ta' Malta ħalli n-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta jkunu jafu darba għal dejjem min iġib l-investiment veru u mhux għaliex fis-south ta' Malta nsibu maġġoranza Laburista, allura l-partit Nazzjonalista ma jinvestix fih.

Din hija l-viżjoni vera ta' dan il-partit u għalhekk b'wiċċi minn quddiem ngħid li llum qegħdin nassistu għal għeluq ta' kapitlu fl-istorja ekonomika ta' pajjiżna, kapitlu li, fl-opinjoni tiegħi, jimmarka b'suċċess il-viżjoni li kellna f'dan il-qasam u li l-Oppożizzjoni kienet tiddieħak biha sa ftit snin ilu, kapitlu li jimmarka wkoll suċċess ta' pjan fil-qasam ta' l-ICT li l-Oppożizzjoni qalet li huwa ambizzjuż wisq biex nilħquh u kapitlu li naħseb jimmarka b'xi mod l-għeluq definittiv ta' fażi ekonomika li m'għadhiex tajba għal pajjiżna, mhux ma kenitx tajba fi żmienha pero' li għadda żmienha.

Fuq kollox nemmen li dan l-investiment huwa prova ċara, evidenti u inkonfutabbli tas-suċċess tal-politika finanzjarja u ekonomika ta' dan il-gvern, gvern b'viżjoni li kapaċi jittraduċi fi pjan li jġib ir- riżultati.

Irrid nirrimarka wkoll li ma' l-għeluq ta' dan il-kapitlu mill-ewwel qegħdin niftħu kapitlu ieħor.

Aħna mhux lesti noqogħdu nparlaw, mhux lesti noqogħdu fuq tfassil ta' dokumenti in arja u żgur mhux lesti li noqogħdu gallarija.

Smartcity timmarka linja ċara fl-iżvilupp ta' pajjiżna, tindika l-futur li rridu nimxu lejh, tindika l-bidu tagħna b'mod qawwi fl-ekonomija ġdida u tindika l-viżjoni żviluppata għal fejn għandu jmur pajjiżna, viżjoni li huwa biss il-partit Nazzjonalista li fassal għal pajjiżna u viżjoni li tintlaħaq biss bil-partit nazzjonalista fil-gvern.

Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra xi dokumenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tar-rapport maħruġ mill-KPMG intitolat "Socio-economic impact assessment of the SmartCity (Malta) project" datat 8 ta' Marzu, 2007; u

Kopja ta' Appendiċi intitolat "TECOM and Dubai Holdings entities" maħruġ minn TECOM Investments.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, waqt li kont qed nipprepara biex nagħmel dan l-intervent ftakart li 15-il sena ilu fl-1992 meta ġejt elett l-ewwel darba f'din il-Kamra inzertajt li kont l-iżgħar membru parlamentari u allura kelli nagħmel, kif jiġri dejjem, ir-risposta għad-diskors tal- President.

Dakinhar meta kont qed naħseb x'se ngħid, niftakar li mort nitkellem ma' l-Onor.

Austin Gatt, li dak iż-żmien kien segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista, dwar xi punti li stajt ngħid f'dan id-diskors.

Niftakar li l-Onor.

Austin Gatt kien issuġerixxa li billi jiena membru parlamentari li kont ġej min-naħa tas-south ta' Malta kelli nagħmel l- argument li l-gvern għandu jfittex li jiżviluppa n-naħa t'isfel ta' Malta, ifittex investiment għan-naħa t'isfel ta' Malta biex il-qasma tan-naħa t'isfel ta' Malta u n-naħa ta' fuq ta' Malta tibqa' biss qasma ġeografika u ma tkunx qasma ta' parti żviluppata iktar mill-oħra jew qasma ta' klassi aħjar mill-oħra.

Dan ġara fl-1992 meta l-Onor.

Austin Gatt kien għadu segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista.

Inċidentalment 15-il sena wara dan il-proġett li qed jiġi xprunat mill-Ministru Austin Gatt proprju hekk se jagħmel.

Aħna diġa' għamilna investiment kbir bħala gvern fejn jidħlu skejjel, toroq, infrastrutturau , diversi proġetti oħra lejn in-naħa t'isfel ta' Malta imma issa dan l-investiment se jagħti spinta enormi lin- naħa t'isfel ta' Malta.

Fil-fatt illum nixtieq nitkellem fuq l-effett li se jħalli l-proġett ta' SmartCity fuq in-naħa t'isfel ta' Malta.

Xtaqt nibda billi nagħmel riferenza għall-masterplan ta' dan il-proġett li tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra l-ġimgħa l-oħra mill-ministru.

Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-masterplan ta' dan il-proġett jistaqsi din l- ewwel mistoqsija: X'ifisser il-proġett ta' SmartCity għal pajjiżna?

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq investiment - u din semmiha l-ministru fl- introduzzjoni tiegħu – li se joħloq first-class jobs, impjiegi ta' kwalita' li sal-lum iż-żgħażagħ Maltin u Għawdxin ħafna drabi kien ikollhom isiefru biex isibuhom.

Issa dawn il-first-class jobs se nġibuhom fin-naħa t'isfel ta' Malta.

L-ICT u dik li hija magħrufa bħala the knowledge industry ma joħolqux biss opportunitajiet ta' jobs fl-IT imma joħolqu xelta wiesgħa ta' tipi ta' impjiegi oħra li jkunu meħtieġa bħala support services bħalma huma impjiegi fil-lukandi u fil-qasam tal-catering, opportunitajiet għal ħwienet ġodda biex dak li jkun isib in-niċċa tiegħu, impjiegi fit-trasport u tant impjiegi oħra li se jkun hemm bżonn biex nagħtu s-support services.

Ħafna drabi smajna l-kritika u l-mistoqsijiet min-naħa ta' l-Oppożizzjoni jekk dan il-proġett hux se joffri biss opportunitajiet ta' impjiegi għal min huwa gradwat fl-ICT u għal nies li huma professjonisti f'dan il-qasam.

Ir-realta' hi li l-qasam ta' l-ICT li se jkun parti minnhom, imma kif qal il-Ministru Gatt fl-introduzzjoni tiegħu għandek ħafna impjiegi oħra li se jiġu ġenerati bħala support services.

L-ICT qiegħed isir il-vettura l-ġdida li qed tmexxi u se tkun qed tmexxi l-ekonomija ta' dan il-pajjiż.

Din il- vettura se tkun qed tixpruna l-ekonomija tagħna, se jkunu qed isuquha ż- żgħażagħ Maltin u Għawdin u fiha nnifisha hija opportunita' ġdida għal Malta.

Dan huwa proġett li kienu joħolmu bih bliet kbar u issa se jiġi Malta, proprju fir-Ricasoli, fin-naħa t'isfel ta' Malta.

Kif diġa' għidt jien se nikkonċentra d-diskors tiegħi fuq l-effett ta' dan il-proġett għan-naħa t'isfel ta' Malta għaliex jien mhux biss twelidt u għext iż-Żejtun, imma jien wieħed mill-membri parlamentari f'din il-Kamra li nirrappreżenta lin- nafa t'isfel ta' Malta.

U naħseb li hija xi ħaġa importanti li nibda billi ngħid x'għandu jkun il-punt tat-tluq meta qed nindirizzaw l-aspett ta' dan is-suġġett.

Ħalli nħarsu lejn l-istat li jinsab fih illum ir-Ricasoli.

Minbarra t-telqa ġenerali li teżisti f'dan il-post, dan il-post kien f'kuntrast dirett ma' dak kollu li dan il-gvern dejjem xtaqt jagħmel mill- Port il-Kbir.

Sal-lum il-kontribut ta' dan il-qasam industrijali lejn l- ekonomija ta' pajjiżna, li nistgħu ngħidu li xi darba kien validu għal pajjiżna, kien wieħed marġinali.

Minbarra l-inkonvenjent kbir tas-sewage outfall li hemm f'dan il-post, ir-residenti tal-madwar kellhom iħabbtu wiċċhom ma' l-aspetti negattivi tat-tip ta' attivita' industrijali li kienet titmexxa mir-Ricasoli sal-lum.

Matul il-lejl, kontra dak li qed nipproponu aħna, dan il-post lanqas tażżarda tersaq lejh għaliex jiġbed biss lejh attivita' illegali.

Iżda forsi l-iktar aspett rilevanti huma l- familji tal-madwar, b'mod speċjali t-tfal, li qatt ma setgħu jgawdu mill- ispazji ta' dan il-post minħabba l-istat li kien fih.

Għalkemm wieħed jista' jargumenta li dan il-post kien miftuħ għall-pubbliku, fir-realta' kien imsakkar bil-ktajjen ta' l-industrija tal-manifattura.

It-terminu SmartCity mhuwiex biss brand jew xi marketing gimmick jew xi pakkett sabiħ li all service but no substance, imma huwa pakkett sħiħ li bil-mod kif inhu ppreżentat fih is-sustanza se jagħmel id-differenza mhux biss għall-ekonomija ta' pajjiżna, mhux biss għaż-żgħażagħ tagħna imma anke għan-naħa t'isfel ta' Malta.

Qed noħolqu dik li tissejjaħ knowledge-based township, belt ġdida u mhux qasam industrijali jew business park biss.

Jekk noħolqu qasam industrijali jew business park inkunu qed nilħqu l-għan tagħna parzjalment biss.

Din il-lifestyle u l-benefiċċju tagħha ġejjin ukoll mil-livell għoli ta' kwalita' li bih qed jiġi propost il-bini ta' dan il-proġett.

Din mhijiex belt li se tkun attiva biss bi nhar biss mill- attivita' kummerċjali u mbagħad bil-lejl issir ċimiterju u lanqas se tkun belt attiva bil-lejl biss minħabba l-postijiet tad-divertiment, imma se jkun hemm a happy mix tat-tnejn.

Jiġifieri din il-belt se tkun attiva, kemm bi nhar u kif ukoll bil-lejl u dan huwa t-tip ta' ambjent li jridu jaħdmu fih l-aqwa imħuħ f'dawn l-oqsma u aħna nemmnu li dan huwa l-ambjent li jixraq lill-IT professjonali ta' Malta imma jien inżid ngħid ukoll li dan huwa t-tip ta' ambjent li jixraq lin-naħa t'isfel ta' Malta.

Għall- ewwel darba għandna gvern li bis-serjeta' qed jagħmel id-differenza fin- naħa t'isfel ta' Malta.

Jien ngħid li fuq kollox dan għandu jkoll l- impenn tagħna bħala pajjiż lejn in-nofsinhar ta' pajjiżna.

Sur President, lil hinn mir-retorika politika dan il-gvern qiegħed juri bil-fatti impenn reali li minn hawn u ftit snin oħra se jkun realta' lejn in-nofsinhar ta' Malta.

Minbarra x-xogħlijiet infrastrutturali kollha li twettqu, fosthom il-proġett tal-Cottonera Waterfront issa bi SmartCity se nagħmlu stqarrija ċara dwar min verament u realment jimportah minn din il- parti ta' Malta u mhux li nużawha bħala ballun politiku.

Il-fatt li fil- kuntratt qed ngħidu li terz ta' l-art, jiġifieri 117,000 metru kwadru ta' art se jkunu spazji miftuħa mhux mibnija u aċċessibbli b'xejn għal 24 siegħa kuljum biex il-familji tal-madwar ikunu jistgħu jiddevertu fihom jitkellem waħdu.

Barra minn hekk, fil-kuntratt assigurajna li x-xatt jibqa' miftuħ għall-pubbliku mingħajr xkiel ta' xejn.

Il-gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant kien proprju tilef fuq l-ispazji pubbliċi fil-Kottonera.

F'dan il-proġett qed nassiguraw li se jkun hemm spazji miftuħa u x-xatt li se jkun miftuħ u aċċessibbli għall-pubbliku mingħajr ħlas.

Sur President, waqt li qed nitkellem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni dieħel jgħajjat ...

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Galea, kompli bl-intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Imma qed itellifni u nitolbok li twaqqfu.

THE DEPUTY SPEAKER: Għandek il-protezzjoni tiegħi.

Kompli.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jien għandi dritt nitkellem u ilu għaxar minuti quddiemi jgħajjat b'leħen għoli.

THE DEPUTY SPEAKER: Għandek il-ħin li titkellem u tista' tkompli bl- intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Hawnhekk għandu jkollna r-rispett lejn xulxin.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili Onor. Galea, hawn point of order mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena nixtieq inkun naf fejn interrompejt lill-Onor.

Galea.

Jien kont qiegħed nistaqsi lilek bil-kalma kollha fejn huma r- rapporti li ppreżenta l-Ministru fuq il-mejda tal-Kamra.

Aħna għandna dritt li jkollna kopja tagħhom imma s'issa għad m'għandniex.

Jiena assolutament ma nterrompejtux, u hija proċedura normali tal-Kamra li wieħed imur ikellem lill-President tal-Kamra.

Anke din qed iddejjaqkom issa?

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Fil-fatt qed isiru l-fotokopji tad-dokumenti li poġġa l-Ministru fuq il-mejda tal-Kamra għaliex naturalment il-Ministru poġġa kopja waħda u ma kienx hemm kopji oħrajn.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, ilni li staqsejthom kwarta ilu u għadhom ma ġewx.

Dan huwa rapport li tpoġġa mill-Ministru fuq il-mejda tal-Kamra u għad m'għandniex kopja tiegħu.

THE DEPUTY SPEAKER: Jiena informat li qed isiru bħalissa.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma, bir-rispett kollu, fl-istess mument għandna protesta mill-Onor.

Membru li qed jitkellem, li jien assolutament ma interrompejtux u ma ħaristx lejh, li qed jgħidilna: Intom x'qed tagħmlu?

U jien qed nistaqsi lilek b'mod diskret, off the record, biex tgħaddilna l- kopji.

THE DEPUTY SPEAKER: Fil-fatt qed isiru l-fotokopji u naturalment kif ikunu lesti jingħataw lill-membri.

ONOR.

ALFRED SANT: Tista' tgħidilna kemm baqagħlhom?

THE DEPUTY SPEAKER: Dalwaqt ikunu preżenti fil-Kamra.

L-Onor.

Galea jista' jkompli jitkellem.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jien assolutament ma jdejjaqnix il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għaliex ikellem lis-Sedja u lanqas idejjaqni għaliex jikkomunika ma' sħabu, li jdejjaqni hu li jipprova jmeri l-fatti magħrufa.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ilu minn meta bdejt id-diskors tiegħi, xi għaxar minuti, jitkellem ma' sħabu u miegħek b'leħen għoli u beda jtellifni u jien ssaportejtu, għidt forsi jinduna li qed itellifni, imma milli jidher ma ndunax u issa qed jipprova jieħu tiegħu minn fuq.

Jiena tlabt il- protezzjoni tiegħek għaliex meta beda jdur quddiemi u jitkellem b'leħen għoli u jgħajjat mal-messaġġiera u jargumenta miegħek, jew ma nafx x'beda jagħmel, lili beda jtellifni.

THE DEPUTY SPEAKER: Nappellalek biex tkompli bl-intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Ippermettili.

Jiena naħseb li jekk ikun qed jitkellem deputat u xi ħadd ikun qed jitkellem b'leħen għoli b'mod persistenti għal diversi minuti, lil min ikun qed jitkellem itellfu u jien tlabt li juri ftit kortesija u jbaxxi leħnu.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Point of order, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena kont qed nitkellem miegħek off-mic, kont qed nitkellem mal-messaġġiera off-mic, kont qed nitkellem ma' sħabi off-mic u allura ħadd m'hu qed jismagħni.

Kieku kelli nagħmel dawn l-affarijiet meta nkun nitkellem ma nispiċċaw qatt.

Dan mhuwiex mod kif nitkellmu f'din il- Kamra.

Jien kont qed nitkellem miegħek biex nistaqsi għal kopja tar- rapport li tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra, ma kienx hemm u kont qed nistaqsi lill-messaġġiera biex iġibuh.

Dan il-ħafna nervożiżmu ma nistax nifhmu.

Jiena assolutament ma kontx qiegħed indejjaq lill-Onor.

Galea u lanqas biss kont qed naħseb fih.

Jista' jgħid li jrid, x'jimportani xi jgħid.

THE DEPUTY SPEAKER: Kollox sew.

Fil-fatt id-dokumenti waslu u se jgħaddulek kopja tiegħu.

Nappella lill-membri biex nuru rispett lejn xulxin.

L-Onor.

Mario Galea jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, naċċerta lil kulħadd li jien m'għandi l- ebda nervożiżmu u qatt ma kont cool and relaxed bħalma jien illum.

Sempliċement kien qed itellifni bil-leħen għoli u kulmin kien hawn jaf li beda jitkellem kontinwament b'leħen għoli u jiena b'kortesija tlabtu jbaxxilu ftit.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Point of order ieħor, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: L-Onor.

Galea huwa l-whip tan-naħa l-oħra u suppost jaf x'jiġri f'dan il-Parlament u allura li jqajjem dan il-punt b'dan il- mod huwa offensiv personalment ukoll.

Daqskemm kemm-il darba għamiltha waqt li kont qed nitkellem jien!

Dawn x'affarijiet huma!

Allura li ndur fuq il-President tal-Kamra u ngħidlu jekk jistax ikollna kopja tar-rapport li poġġa l-Ministru fuq il-mejda tal-Kamra ddejjaq lill-Onor.

Galea meta qed jagħmel l-espożizzjoni tiegħu?!

Ilna siegħa u nofs nistennew!

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettuli ftit.

Naħseb li l-punt sar miż-żewġ membri.

L-Onor.

Galea jkompli bl-intervent tiegħu fuq il-mozzjoni.

Grazzi.

ONOR.

MARIO GALEA: Grazzi, Sur President, m'għandix żmien iktar x'naħli ma' min irid joqgħod ifettaq.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Galea, jekk jogħġbok, għax inkella se nkomplu sejrin biha.

ONOR.

MARIO GALEA: Imma aħjar issikktu milli jkompli jgħid tiegħu.

THE DEPUTY SPEAKER: Qed ngħidlek li għandek il-protezzjoni tas-Sedja biex tkompli bl-intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Għandu jkollok ftit kuraġġ u ssikket lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

THE DEPUTY SPEAKER: Naħseb li l-kuraġġ urejtu dejjem.

(Interruzzjonijiet) Ippermettuli ftit.

Naħseb li jiena l-kuraġġ urejtu dejjem f'kull ċirkostanza u naħseb li kont fair ma' kulħadd.

Issa nitolbok li ma nkomplux għaddejjin biha.

Point of order, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: In-naħa tal-gvern trid tirrispetta lis-Sedja u li xi ħadd jgħidlek li għandek turi l-kuraġġ huwa nuqqas ta' rispett lis-Sedja u għandu jagħmel apoloġija lis-Sedja.

Issa jekk ma jridx jagħmel apoloġija lis-Sedja, affari tiegħu.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-punt sar u l-Onor.

Galea jista' jkompli bl- intervent tiegħu.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, kif kont qed ngħid il-fatt li se nsaħħu ....

(Interruzzjoniijet) Look who's talking now!

Min qed jitkellem fuq il- korrettezza politika?!

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermuttili, ma nixtieqx interruzzjonijiet.

Onor. Galea, jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja u kompli bl-intervent tiegħek u ma nixtieqx interruzzjonijiet iktar.

ONOR.

MARIO GALEA: Grazzi, Sur President.

Il-fatt li se nsaħħu l- infrastruttura għaliex ovvjament marbut ma' dan il-proġett hemm proġetti ta' toroq, servizzi ta' elettriku u drenaġġ li jridu jitwasslu sar- Ricasoli, b'dan il-proġett se nsaħħu bil-kbir il-provvista ta' l-IP bandwidth, jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq provvista aħjar, iktar effiċjenti u aktar effettiva ta' internet u ta' faċilitajiet ta' komunikazzjoni permezz tal-computer.

Ovvjament minn dawn il-proġetti kollha se jgawdu r-residenti ta' l-ibliet u l-irħula fin-nofsinhar ta' Malta għaliex ovvjament dawn se jkunu ta' benefiċċju wkoll għalihom.

Qegħdin ukoll nagħtu spinta qawwija, Sur President, lit-turiżmu fin-naħa t'isfel ta' Malta.

L-attivita' kummerċjali ewlenija tal-kumpanniji fi SmartCity se tkun barra minn pajjiżna u allura wieħed bilfors ibassar li se jinħoloq ammont kbir ta' business tourism, li kif qal il-ministru, jiġi hawn għal ftit ġranet u l-probabbilta'hi li iktar iva milli le, meta jkunu hawn jonfqu l-flus.

Marbut ma' dan il-proġett, diġa' ġie żviluppat programm ta' miżuri mal- kunsilli lokali tax-Xgħajra u l-Kalkara - u jien irrid nirringrazzja lil dawn il-kunsilli għall-approach pożittiv tagħhom għal dan il-proġett – li se jitħabbar fi żmien tliet ġimgħat.

X'inhu l-valur soċjali u ekonomiku ta' dan il-proġett?

Għalkemm l-aspett ta' l-iżvilupp huwa wieħed eċċitanti u pożittiv għall-aħħar, żgur li l-akbar valur tal-proġett huwa l-impatt soċjali u ekonomiku tiegħu.

Dan il-proġett se jkun l-akbar pass li pajjiżna se jkun qiegħed jagħmel fis-snin li ġejjin u dan kollu l-gvern qiegħed jagħmlu mingħajr ma jdur fuq it-taxxi tal-poplu.

Fil-fatt huwa mistenni li dan il-proġett iħalli dħul enormi għall-pajjiż bil-bosta ikbar milli kieku l-gvern mar għal straight sale ta' l-art bħala proprjeta'.

Jiġifieri jekk wieħed ikejjel kemm se jdaħħal il-pajjiż mhux biss in the short term imma aktar in the long term, isib li l-pajjiż fl-aħħar mill-aħħar - u mhux il- gvern għax illum hawn aħna u 20 sena oħra nistgħu ma nkunux aħna - se jdaħħal ħafna iktar milli kieku qabad din l-art kollha u biegħha bħala proprjeta'.

Il-Ministru tkellem fuq id-doomsday scenario u jien xtaqt nagħlaq billi nagħmel kumment politiku.

Meta tara dan kollu tiskanta għaliex l- Oppożizzjoni m'approvatx proġett bħal dan fl-istadju tal-kumitat.

Tajjeb li nenfasizzaw li kieku l-Oppożizzjoni qablet ma' dan il-proġett fl-istadju tal-kumitat ma kienx ikollna għalfejn niġu hawn u nagħmlu tliet seduti oħra.

Dak li għamlet l-Oppożizzjoni fuq il-proġett ta' SmartCity għalija huwa tipikament kif ħafna drabi jimxi l-partit Laburista; neither here nor there, sieq waħda 'l hawn u sieq waħda 'l hemm.

Dalgħodu ħarġu stqarrija u għamlu konferenza ta' l-aħbarijiet fejn donnhom qegħdin jgħidu li jaqblu ma' dan il-proġett fil-parti l-kbira tiegħu.

U allura jiena nerġa' nistaqsi l-mistoqsija li għamel il-Ministru: Ladarba kważi qegħdin taqblu ma' l-aspetti kollha ta' dan il-proġett, ħlief għal xi affarijiet żgħar, għaliex il-bieraħ m'approvajtuhx fl-istadju ta' kumitat?

Kieku ġie approvat fl-istadju ta' kumitat ovvjament ma kienx ikun hemm għalfejn niġu hawn.

Jien irrid nappella biex l-Oppożizzjoni tfittex il-ġid nazzjonali fuq dan il-proġett u mhux dak li taħseb li jaqbel lilha.

Huwa diġa' pożittiv li l-Oppożizzjoni donnha rtirat l-akkużi li kienet qed tagħmel sa ftit snin ilu meta kienet tgħid li dan il-proġett m'hu xejn ħlief spekulazjzoni.

Illum donnha qed titkellem b'lingwa differenti u wieħed jinnota din il-bidla b'mod pożittiv.

Jiena ngħid li dan il-proġett ma ġiex approvat il-bieraħ għaliex l-Oppożizzjoni Laburista anke quddiem opportunita' kbira bħal din se tibqa' l-partit tal-le, il-partit li lejliet li nkunu se nieħdu deċiżjonijiet importanti għall-futur ta' pajjiżna jipprova jaqta' qalb in-nies u jibqa' l-partit tal-le.

Dalgħodu l- Oppożizzjoni qalet li ma vvotatx favur fil-kumitat għax għad għandha diffikultajiet fuq il-proġett.

Jiena ngħid li d-diffikultajiet jibqgħu dejjem anke jekk tiġi biex tirranġa kamra fid-dar, aħseb u ara meta tkun se tidħol għal proġett bħal dan.

Imma fuq kollox dan huwa proġett li se jagħmel differenza fin-naħa t'isfel ta' Malta, se jagħmel differenza għall- ekonomija ta' pajjiżna u se jagħmel differenza fil-ħajja ta' eluf ta' nies li se jkollhom l-opportunita' li jaħdmu fi SmartCity.

L-attitudni ta' l- Oppożizzjoni fuq SmartCity turi għal darb'oħra d-differenza bejn iż-żewġ partiti, aħna partit li nitkellmu fuq l-opportunitajiet filwaqt li l- Oppożizzjoni tibqa' l-partit li dejjem jitkellem fuq id-diffikultjaiet.

Aħna naraw kull bidla li nagħmlu bħala opportunita' u huma jarawha bħala diffikulta'.

Nixtieq nagħlaq bil-kumment ta' l-ex-prim minsitru Ingliż, Winston Churchill, li naħseb jgħodd ħafna għall-Oppożizzjoni meta darba kien qal li l-pessimist jara diffikulta' f'kull opportunita', filwaqt li l-ottimist jara l-opportunita' f'kull diffikulta'.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Falzon.

ONOR.

JOSEPH FALZON: Sur President, jien assistejt għad-dibattitu li sar fil-kumitat il-bieraħ li minn naħa qajjem ċerti punti u min-naħa l-oħra ġab fid-dawl spjegazzjonijiet ċari fuq dan il-proġett tant importanti għal pajjiżna.

Illum qegħdin niddiskutu proġett li se jbiddel ir-Ricasoli fi state of the art knowledge-based, employment led, mixed use development.

Naħseb li l-investituri kkonsidraw lil Malta biex tilqa' fiha l-ewwel proġett ta' investiment li qed isir fl-Unjoni Ewropea fuq l-istess linja ta' Dubai internet city u Dubai media city.

Dan il-proġett se jwassal biex global investiment partners jiffokaw fuq l-operazzjonijiet u n-negozju tagħhom minn Malta permezz ta' SmartCity u huwa f'dan il-kontest li rridu noħolqu l-ġist ta' dan id-dibatittu.

Filwaqt li huwa tajjeb li tagħmel l- osservazzjonijiet, tagħmel ċerti punti u tikkjarifika fuq ċerti punti pero' żgur huwa tajjeb ukoll li żżomm f'moħħok il-prinċipju li bih telaq il- gvern li fl-istadju inizjali tan-negozjati qal fejn irid jasal u effettivament wasal.

Meta l-investiment kien jiffoka fuq il-manifattura ngħata s-sit ta' Ricasoli għall-bini tal- fabbriki u ġew iġġenerati l-impjiegi u għal dak iż-żmien kien tajjeb li dak is-sit ingħata għall-bini ta' fabbriki.

Illum għarafna li ż-żmien inbidel u rridu nattrezzaw Ricasoli b'investiment tal- lum u tal-futur, cioe' bl-iżvilupp ta' l-informatika.

Ricasoli kien parti mill-isfida tar-rivoluzzjoni fil-manifattura meta dan kien jagħmel sens għal pajjiżna u llum se jakkomoda fih l-isfida li ġġib magħha t- teknoloġija.

Fl-opinjoni tiegħi, waqt id-dibattitu fil-kumitat l- Oppożizzjoni injorat kompletament il-valur miżjud li dan il-proġett iġib miegħu, ma ħadet l-ebda konsiderazzjoni ta' l-investiment, tar-reputazzjoni ta' l-investituri u lanqas ma fehmet l-għan ewlieni tal-gvern li jġib lil Malta fuq livell ta' l-aqwa eċċellenza f'dik li hija strateġija biex niġbdu xogħol lejn pajjiżna, xogħol li jiftaħ bibien beraħ ta' opportunitajiet.

F'dan il-proġett partikolari l-gvern ma ħarisx biss lejn il-valur tal-prezz ta' l-art fl-immedjat biss iżda ħares ukoll lejn il-valur u l-ispinta fl- ekonomija kollha.

Dan il-gvern faċilment seta' jinnegozja din l-art u jagħmel minnha proġett ta' real estate bħalma ġara fis-sit ta' Tigne' u allura ndaħħlu iżjed flus fl-immedjat pero' f'dan il-proġett prinċipali l- iskop tal-gvern kien bil-maqlub għax aħna ridna li jkun hemm rabta ma' l- investiment u ma' l-impjiegi li proġett bħal SmartCity jista' jġib.

L- argument tal-partit Laburista kien iktar iffokat fuq dettalji li huma lil hinn mill-prinċipju ta' SmartCity u l-partit Laburista kien iktar interessat fil-penali tal-kuntratt milli fl-impjiegi, qabbel dan il- proġett ma' sit ta' żvilupp iktar milli ma' xi ħaġa li fiha nnifisha toħloq ix-xogħol u qabbel dan il-proġett ma' xi ħaġa li fissret dettalji żgħar tekniċi ta' kuntratt milli ma' reklam li dan il-proġett jista' jġib għal pajjiżna.

Jiena nistaqsi u l-poplu Malti kollu jistaqsi: Għaliex Dubai għażlet lil Malta?

Illum id-dinja kollha qed tara l-avvanzi ta' l-ICT ġewwa Malta u l-impenn tal-gvern f'dan il-qasam.

Li Dubai investew f'Malta jfisser l-aqwa ċertifikat li seta' jakkwista l-poplu Malti u l-aqwa rikonoxximent li stajna nakkwistaw f'dak li huwa żvilupp ta' l-informatika.

F'dan il- kontest qegħdin nitkellmu wkoll fuq ministeru importanti li għandu r- responsabilita' ta' l-iżvilupp tat-teknoloġija f'pajjiżna u dan il-proġett huwa ċertifikat mill-aqwa lil dan il-ministeru mmexxi mill-Ministru Austin Gatt li qed jiffoka mhux biss fuq id-dinja kif taħdem illum imma wkoll fuq dawk l-iżviluppi li rridu nħarsu lejhom għada pitgħada, kif irridu li d- dinja kollha tiġi tħares lejna u kif irridu li d-dinja tgħid li Malta hija ċentru ta' eċċellenza għall-iżvilupp tat-teknoloġija ta' l-informatika.

Dubai mhux qed jaraw biss is-settur ta' l-ICT jiżviluppa f'pajjiżna iżda qegħdin jaraw ukoll il-potenzjal kbir li hemm f'Malta u li flimkien aħna lkoll irridu nisfruttaw.

Dan se jwassal biex id-dinja kolha tiffoka fuq Malta u allura b'dan il-mod se tkun qed isservi ta' reklam kbir għal pajjiżna u se sservi wkoll biex dawn l-istrategic partners jiżviluppaw l- operat tagħhom f'pajjiżna.

Punt importanti kien l-għażla tas-sit u kif intqal fil-kumitat, il-gvern ikkonsidra żewġ siti partikolari, dak ta' Pembroke li seta' jiġi kkonsidrat bil-kbir u dak tar-Ricasoli, fis-south ta' Malta.

Il-gvern ħadem u pproġetta li dan l-investiment isir f'Ricasoli għaliex irid li s- south ta' Malta nagħmluh ġojjell mill-aqwa.

Fil-fatt bil-politika konsistenti tiegħu, dan il-gvern investa fis-south u poġġa l-aqwa proġetti li taw lis-south identifikazzjoni ġdida ta' xi jfisser pajjiżna u ta' kif għandna narawh jiżviluppa 'l quddiem.

Marbut ma' dan ukoll hemm il- qasam ta' l-edukazzjoni għaliex aħna nafu kemm irridu nkunu attrezzati biex nilħqu ma' l-isfidi ta' dan il-proġett.

Permezz ta' dan l-iżvilupp li qed isir, se nkunu f'sitwazzjoni li mhux in-nies ifittxu x-xogħol iżda x-xogħol ikun qiegħed hemmhekk lest għal dawk l-impjegati li jridu jiżviluppaw it-teknoloġija ta' l-ICT.

Għalhekk il-gvern Malti qed jieħu ħsieb sabiex numru ta' nies jiggradwaw fl-IT u ġew imħejjija courses apposta, ġie attrezzat ukoll l-MCAST biex sa madwar erba' snin mil-lum inkunu laħħaqna ma' l-1,000 gradwat fl-ICT.

Jiena nittama li dawk iż- żgħażagħ kollha hemm barra li qed jisimgħuna jifhmu x'opportunita' qegħdin noffrulhom u jifhmu li dan il-gvern qiegħed jara li dan huwa qasam li rridu niżviluppawh ħafna.

Hija ħasra wkoll li forsi l-Oppożizzjoni ma tridx tiġi magħna fuq dan il-proġett tant importanti pero' jiena ngħid li għada pitgħada tasal magħna wkoll kif waslet fuq ħafna proġetti oħra.

Sur President, irridu nifhmu wkoll li dan il-proġett tant importanti mhuwiex qiegħed hemm għall-benefiċċju ta' xi settur partikolari jew forsi għall-benefiċċju ta' dak li jħaddan politika ta' xi kulur partikolari, imma qiegħed hemm għall-pajjiż kollu, qiegħed hemm għall-ġenerazzjonijiet taż- żgħażagħ tal-lum u qiegħed hemm ukoll għall-ġenerazzjonijiet future.

Bla dubju ta' xejn dan il-proġett se jagħti tifsira ġdida lil Malta, tifsira ġdida dwar xi jfisser ix-xogħol għaż-żgħażagħ tagħna u se jagħti spazju kbir ukoll għall-iżvilupp ġewwa pajjiżna.

Jien nistaqsi wkoll: X'għan irridu nilħqu b'dan il-proġett?

Aħna llum qegħdin nidħlu f'konklużjoni ta' fażi li se twassal għall-bidu ta' fażi oħra u allura rridu dejjem inżommu f'moħħna minn fejn tlaqna.

Għalhekk tajjeb li nikkonsidraw min kienu l-kompetituri tagħna għaliex kif kulħadd jista' jimmaġina Dubai ma kkonsidratx lil Malta biss u naħseb li mhux Malta biss kienet qed toffri dan il-potenzjal biex tiġbed a strategic partner bħal dan.

Huwa importanti ħafna li dejjem inżommu l-punt tat-tluq tagħna u dejjem inżommu ma' liema ġgant qegħdin ninnegozjaw, liema ġgant irridu niġbdu u liema ġgant se joħloq dak ix-xogħol kollu għal pajjiżna.

Għalhekk jiena nappella biex f'dan il-każ anke aħna nkunu smart u wise biex flimkien niżviluppaw dan il-potenzjal li se jinħoloq f'pajjiżna.

Kif kulħadd jaf, tħejjew ħafna rapporti – li m'iniex se noqgħod nidħol fid- dettalji tagħhom - fosthom il-masterplan, il-project description statement, ir-rapport li għamlu l-KPMG rigward l-isfidi ekonomiċi u soċjali, u l- impatti soċjo-ekonomiċi li dan il-proġett għandu jġib miegħu pero' rridu nagħmlu riferenza wkoll dwar x'għandha tkun il-viżjoni tagħna għall-futur.

Fejn irridu nwasslu lil pajjiżna?

Kif irridu nkunu attrezzati biex appuntu niggarantixxu ħafna xogħol kbir għall-ġejjieni?

Fil-kumitat kien hemm ħafna diskussjonijiet fuq garanziji, penalitajiet u għalhekk huwa tajjeb li nsemmuhom pero' ma naħsibx li għandna nagħmluhom il-make or break ta' dan il-proġett tant importanti għal pajjiżna.

Meta qegħdin nitkellmu fuq Dubai internet city qed nitkellmu fuq nies ta' ċertu kalibru li żgur li mhux se jissograw li jħammġu r-reputazzjoni tagħhom għal pajjiżna u allura l-penali tagħhom hija marbuta u kkonsidrata mhux biss bl-impjiegi iżda bir-reputazzjoni tagħhom mad-dinja kollha.

U allura tajjeb li dejjem nibqgħu ffokati fuq l-overall picture u fuq dan l-iżvilupp li huwa ta' importanza kbira għal pajjiżna.

Nikkonkludi billi l-ewwelnett nistieden lill-poplu Malti u Għawdxi kollu biex jirrikonoxxi l-isforzi kbar tal-gvern, jirrikonoxxi l-ħidma kbira li qegħdin nagħmlu għall-pajjiż u jirrikonoxxi wkoll fejn irridu nwasslu lil pajjiżna.

Nappella wkoll biex jekk jintalab il-vot finali, dan ma jitteħidx fuq livell partiġġjan iżda fuq x'nixtiequ verament għal pajjiżna.

Naħseb min qiegħed jismagħna hemm barra huwa konxju mill-bżonn ta' dan it- tip ta' investiment għal pajjiżna u għalhekk irridu nżommu f'moħħna li vot bħal dan għandu jkun vot mhux għal xi partit jew ieħor iżda għandu jkun vot għall-investiment lejn Malta.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, nixtieq nipprotesta formalment dwar il- fatt li filwaqt li l-Ministru fil-kumitat mhux biss ippreżentalna dak li kien obbligat li jippreżentalna, cioe' l-kuntratt, il-ftehim, eċċ, imma ntavola wkoll il-masterplan li ma kellux obbligu statutorju li jagħmel dan, għamel sewwa u kellna ċans nifluh u quite rightly aċċetta fil-kumitat li jagħtina l-opportunita' li nistaqsu dwaru u tana to the best of his ability t-tweġibiet li ħass li kellu jagħti - mingħajr ma nidħol fil-merti tagħhom - min-naħa l-oħra noġġezzjona meta nqum hawnhekk bħala l-kelliem ta' l- Oppożizzjoni fuq l-informatika għaliex wara li sar ħafna song and dance fuq dan ir-rapport tal-KPMG, jiena xtaqt nikkummenta fuqu imma naħseb inkun prużuntuż jekk nikkummenta fuq dokument li għad ma kellix l-opportunita' li naqra.

Il-Ministru għadu kemm intavolah, għadda għand il-Clerk of the House - mhux tort tal-Clerk of the House għax dan għadda għandu fit-tmiem id-diskors tal-Ministru, għaddiet kopja waħda biss, jiġifieri il-Ministru ma ġiex lest b'diversi kopji photocopied biex jgħaddihom lilna u niġbruhom ...

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt, bil-permess ta' l-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

AUSTIAN GATT: Sur President, nixtieq nippreċiża li jiena ngħatajt draft ta' parti mir-rapport u mhux ir-rapport sħiħ Friday evening.

Ir- rapport sħiħ rajtu qabel ma saret il-press conference Monday morning, saret il-press conference Monday afternoon u malli saret il-press conference poġġejnieh fuq il-website jiġifieri ma ġiex delayed lanqas minuta biex nippubblikah.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, naħseb li l-Ministru kellu t-team tiegħu li kien qiegħed jgħinu biex ilesti d-diskors tiegħu u għamel sewwa għax dak huwa parti mix-xogħol tiegħu, imma jiena m'għandix it-team tiegħi għax aħna bħala Oppożizzjoni m'għandniex ir-researchers tagħna u għalkemm jiena nidħol fuq l-internet regolarment nistqarr li lanqas kelli ċans nittrekkja u nniżżel d-dokument tal-ministeru u kont nippretendi li dan id-dokument kellu jiġi għall-informazzjoni u għall-attenzjoni tagħna fiżikament biex ikollna ċans li nagħmlu skrutinju xieraq tiegħu u ngħaddu l-ġudizzju tagħna f'din il-Kamra kif għaddejna anke fil-kumitat bl-iktar mod kostruttiv fejn tajna l-opinjonijiet tagħna f'forma ta' mistoqsija dwar id-diversi aspetti tal-kuntratt li kellna għall- konsiderazzjoni tagħna.

Sur President, qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex jien irrid li dan id- dibattitu, naqblu jew ma naqblux, infettqu fuq dettall jew fuq ieħor, ikun dibattitu li jirrifletti ċerta serjeta', ma jkunx fih arroganza, ma jkunx fih theddid u jkun hemm l-impenn miż-żewġ naħat ħalli d-diskussjoni tkun waħda serena u waħda matura.

Dan id-dibattitu ma jsegwuhx biss in- Nazzjonalisti jew il-Laburisti akkaniti, imma jsegwuh anke n-nies tat- triq li ma jmorrux fil-każini politiċi, li ma jmorrux il-mass meetings u r- rallies ta' l-ebda naħa imma fil-kwiet ta' djarhom dawn in-nies, li naħseb li kull wieħed minna miż-żewġ naħat niltaqgħu magħhom, jagħmlu l-ġudizzju tagħhom fil-kwiet u fl-elezzjoni ġenerali l-vot tagħhom jiswa daqs tal- Ministru Gatt u daqs tiegħi għax huwa vot daqstant ieħor importanti u validu.

Għalhekk irridu nindirizzaw lil dawn in-nies ukoll u jekk aħna nitkellmu biss għall-gallarija sfortunatament dawn in-nies inkunu qegħdin nemarġinawhom.

Nerġa' ngħid li għamel sewwa l-Ministru li ressaq il- masterplan u ntavolah hawnhekk.

Imma kelli bilfors illum meta qed nagħmel ir-riċerka tiegħi fuq dan id-dibattitu noqgħod immur nittrekkja fuq is-site tiegħu u nniżżel dokument li seta' ġie mgħoddi lilna faċilment?

(Interruzzjonijiet) M'iniex qed ngħid biex jagħtihulna qabel ma jkollu kopja hu għax mhux qed nitlob l-impossibbli.

Imma kienet unfair li niġu hawnhekk f'din il-Kamra u nitolbu kopja proprju ftit minuti qabel ma bdejt l-intervent tiegħi.

Nerġa' ngħid li nkun prużuntuż jekk nikkummenta fuq id- dokument imma meta għajnejja waqgħu fuq paġna 1 tal-project background diġa' qed nara ċerti ineżattezzi.

Per eżempju, il-KPMG semmew kemm se jkun l-investiment u qed jgħidu li:

"The developers are accepting a contractual obligation to deliver a minimum of 5,600 jobs, 65% of which will be new jobs in the knowledge industry.".

Il-gvern għamel statements to this effect diversi drabi.

Mill-kumitat tal- verifika li ltaqa' f'dawn l-aħħar ġranet ħareġ ċar li m'hemmx contractual obligation dwar il-mix ta' kemm se jkun hemm minnhom li huma ICT related jobs jew le, jiġifieri anke on this point of technicality, anke mill-ewwel faċċata ta' dan ir-rapport, anke mill-project background li lestewlna l- KPMG għajnejja diġa' waqgħu fuq ineżattezza.

Issa nerġa' ngħid jiena mhux se nikkumenta fuq ir-rapport għaliex ma kellix ċans niflih u neżaminah għaliex kopja tiegħu waslet għandi għaxar minuti ilu.

Sur President, aħna dalgħodu għamilna press conference bħala partit Laburista, konna d-deputy leader, l-Onor.

Charles Mangion, jien u sieħbi l- Onor. Joe Mizzi, u elenkajna diversi aspetti li dehrilna li qed iwassluna biex niġu f'pożizzjoni li qed naqblu mal-proġett ta' SmartCity - kuntrarju għal dak li qalu ta' "In-Nazzjon'' u anke l-Ministru nnifsu fil-kummenti li ta l-bieraħ lil "In-Nazzjon'' - imma għandna r-riżervi fuq ċerti aspetti tal-kuntratt.

Ovvjament issa se nsemmi ċerti punti ta' kritika, imma jien issa qed ngħid għas-sustanza ħalli norbot ma' dak li elenkajna dalgħodu fil- press conference tagħna.

Fil-fatt jiena se nibqa' in possession għaliex beħsiebni ntawwal iktar għada u fit-tmiem l-intervent tiegħi beħsiebni npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra xi emendi għall-mozzjoni tal-Ministru, intiżi mhux biex inkunu in confrontation mal-gvern imma biex niftħu għajnejn il- gvern għaliex dawn jirriflettu anke l-ispirtu u s-sustanza ta' dak li elenkajna fil-press conference tal-lum.

Personalment nixtieq - u dan japplika anke għal sħabi għax iddiskutejniha anke fuq livell ta' grupp parlamentari għaliex aħna ħadd minna ma jiġi hawnhekk u jfajjar bl-addoċċ kif jaħsbu xi wħud u mill-informazzjoni li għandi, il-grupp parlamentari tagħna jiltaqa' fuq bażi ħafna iktar regolari milli jiltaqa' dak tal-partit Nazzjonalista, imma l-affarijiet interni tal-partit Nazzjonalista jarawhom huma u mhumiex responsabbilta' tagħna - li jekk aħna se nressqu xi emendi fid-diskussjonijiet li għandna quddiemna llum, għada u fis-seduta ta' nhar it-Tlieta, ma nkunux sempliċement li ressaqnihom biex noqogħdu infettqu għaliex dak ma jwassalna mkien imma aħna rridu li separatament minn dak li jista' jingħad fil-plenarja min-naħa tal-gvern u min-naħa tagħna bħala Oppożizzjoni, naraw dawk il-punti ta' diverġenza u jekk hemm bżonn forsi jkun hemm xi kumitat konġunt u tekniku ħalli dan l-imbierek proġett - u mhux qed ngħidha b'mod dispreġjattiv - nagħmlu minnu proġett nazzjonali.

Il-Ministru qal li aħjar warrabna d-dokument tagħna u ma ppubblikajnihx, imma dak nitkellem fuqu iktar tard.

Aħna rridu bħala partit Laburista kemm jekk inkunu fl-Oppożizzjoni u għada pitgħada meta nkunu fil-gvern, kif l- indikazzjonijiet juru li huma, li l-qasam ta' l-ICT bħall-qasam tas- servizzi finanzjarji jkun qasam li jkun fih kunsens nazzjonali u lejn dik id-direzzjoni rridu nimbottaw, Sur President.

Għalhekk aħna qed nissuġġerixxu li għandu jkun hemm a sort of working team tekniku li jiddiskuti flimkien f'seduti separati jew seduta separata, lil hinn mill- parametri ta' din il-plenarja ħalli naraw kif nistgħu nittekiljaw is- suġġerimenti li qed jagħmel il-partit Laburista.

Aħna qed ngħidu li naqblu mal-proġett imma għandna ċertu riżervi fuq il-kuntratt u jekk jistgħu jiġu sorvolati dawk ir-riżervi fuq il-kuntratt, idealment naslu mhux biss għall- qbil fil-prinċipji dwar SmartCity imma għall-qbil dwar il-proġett kollu ta' SmartCity.

Nittama li once li jitressqu l-emendi min-naħa tiegħi u anke min-naħa tal-kollegi tiegħi, il-Ministru jeħodhom fi spirtu pożittiv għaliex nerġa' ngħid il-bieraħ attakkana fuq NET TV li qed immorru kontra SmartCity kollu kważi, qisna qed inwarrbu l-proġett u qed ngħidu le għall- investiment barrani.

Dan intqal ukoll mill-ġurnal ''In-Nazzjon'' u nittama li jkun hemm xi korrezzjoni dwar dan.

Illum il-Ministru qalilna li ma tantx qegħdin 'il bogħod minn xulxin u qal li kważi kważi qbilna fuq 99% ta' l-affarijiet u kważi kważi stajna vvotajna iva fuq il-proġett il-bieraħ mingħajr il-bżonn li niġu f'din il-plenarja biex niddiskutu dawn l-affarijiet.

Nittama li niġi kkwotat tajjeb dwar dan u ma niġix miżinterpretat dwar dak li qed ngħid.

Dan qed ngħidu għaliex il-partit Laburista jrid li indipendentement – u dan għidtu wkoll dan l-aħħar fuq One TV meta intervistatni Pauline Miceli fi programm televiżiv - minn jekk iseħħx jew le SmartCity - għaliex to be fair meta ġie rrekordjat il-programm kont għadni ma nafx li l- Ministru kien se jġibu għad-diskussjoni fil-Parlament daqshekk fil-viċin - aħna rridu li jkun hemm kunsens fuq il-qasam ta' l-informatika.

Għaliex irridu li jkun hemm kunsens?

Għaliex aħna mhux biss irridu investituri tajbin u serji fil-pajjiż fil-qasam ta' l-informatika, imma rridu li ż-żewġ naħat li aħna noffru l-kontinwita'.

Is-servizzi finanzjarji fil-pajjiż imxew 'il quddiem minn mindu daħal il- kunsens fl-1994 u jien hawnhekk, ħalli nkunu ultra-pożittiv, insellem anke lin-naħa tal-partit Nazzjonalista li meta konna fil-gvern aħna u kellna l- kriżi politika u naf li kienu għaddejjin ħafna konfoffi biex ikollna undermining tal-gvern, meta ġejna għal-liġi ta' l-insurance b'maturita' min- naħa tal-partit Nazzjonalista dakinhar kienu John Dalli u l-Professur Josef Bonnici, minkejja li kienu qed ifettqu fuq leġislazzjonijiet oħrajn għaliex irrealizzaw l-importanza tal-financial services u rrealizzaw li ma tistax tilgħab il-ping-pong politiku bil-financial services, minkejja li kienu qed isibulna x-xagħra fl-għaġina f'kull biċċa xogħol li konna qed niddiksutu hawnhekk għaliex kellna anke min qed jispara fid-direzzjoni tagħna min-naħa tagħna stess, xorta waħda għaddejna l-liġi mill-Parlament, għaddejniha mill-istadji kollha, morna fil-kumitat u f'seduta waħda rnexxielna ngħadduha anke mill-istadju ta' kumitat.

U qed insemmi dawn l- affarijiet biex inkun oġġettiv u nsemmi l-pożittiv u hekk għandu jkun fil- qasam ta' l-informatika ħalli hemm min hemm fil-gvern, aħna, huma jew partit ieħor ikun immaterjali u min qed jinvesti f'Malta jkollu moħħu mistrieħ li fil-qasam ta' l-informatika f'Malta hawn il-kontinwita' bħalma hawn fil-qasam tal-financial services.

Jekk aħna jirnexxielna niksbu din il-kontinwita' naħseb li nkunu rbaħna battalja importanti, battalja li forsi ma tissarrafx f'voti għall-partit jew ieħor f'termini partiġġjana, imma battalja li tkun rebħet l-apprezzament tan-nies li kapaċi jaħsbu b'moħħhom u mhux jitmexxew mill-emozzjonijiet ta' qalbhom.

Niġi issa għall-proġett innifsu,Sur President.

Meta sena ilu l-Ministru ħabbar il-proġett ta' SmartCity kien hemm ġurnal lokali li ħass li kellu jistqarr jew jikkwota lil-Labour party li kien qed jagħti reazzjoni bierda - jekk niftakar sew użaw il-kelma lukewarm, m'għandix il-cutting quddiemi - għal statement li għamilt min-naħa tiegħi għall-proġett ta' SmartCity meta dan tħabbar oriġinarjament.

Dan ma kien minnu xejn, Sur President, u ngħidu mingħajr apoloġiji ta' xejn għaliex jekk wieħed jaqra l-media release li ħareġ il-partit Laburista dak inhar isib li aħna għamilniha ċara li l-Oppożizzjoni tilqa' kull investiment li jwassal għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda u ta' żieda fil-produttivita' tal-pajjiż.

B'hekk żgur ma konniex qed nagħmlu eċċezzjoni dwar il-proġett ta' SmartCity nnifsu.

Il-kritika tagħna kienet biss illi deher illi t-timing tat-tħabbir tal- proġett, fil-fehma tagħna għallinqas, jista' jkun konna żbaljati, kienet donnha intiża biex tikkoinċidi mal-kampanja għall-elezzjonijiet tal- kunsilli lokali tas-sena 2006.

Wieħed jista' jaqbel u jista' ma jaqbilx magħna imma dik kienet l-interpretazzjoni tagħna.

L-istess kif id-data oriġinali ta' meta se jiġi varat il-proġett dak inhar, li kienet intiża li ssir fis-sena 2008, kien hemm min interpretaha li setgħet tikkoinċidi ma' l- elezzjoni ġenerali li jmiss.

Issa jien mhux se nkun partiġġjan u noqgħod ngħid li dan ma ttraduxxix ruħu f'riżultati elettorali li xtaq il-partit Nazzjonalista.

Għalkemm l-elezzjonijiet lokali m'ilhomx li għaddew, dik hija acqua passata.

Jien m'iniex qed ngħid li anke din is-sena l-Ministru għamel minn kollox biex jikkonkludi in time ma' l-elezzjonijiet tal- kunsilli lokali imma jibdew jidħlulek id-dubji x'ħin tara li s-sena l-oħra l-proġett tħabbar proprju lejliet l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali u din is-sena l-proġett ġie konkluż kważi lejliet l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali wkoll.

Forsi veru, it is a coincidence imma, fil-fehma tiegħi, it is a strange coincidence.

U għalhekk forsi kien hemm min ikkritikana min- naħa tal-partit Nazzjonalista għaliex ma kkonkludejniex fuq dan il-proġett lejliet l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali għax deher li kien hemm min ried jieħu mileage għall-kunsilli lokali kif għamel il-gvern li uża u mmobilizza r-riżorsi tal-gvern ċentrali biex ipattu għad-defiċjenzi tal- gvernijiet lokali fl-areas speċjalment fejn kien hemm maġġoranzi Nazzjonalisti.

Imma dak il-kapitlu nagħlquh hawn.

Fil-fatt sakemm konna Dubai f'nofs Ġunju li għadda, minkejja li kienu għaddew erba' xhur sħaħ mindu tħabbar il-proġett ta' SmartCity@Malta, dak ta' Kerala kien għadu ma ġiex konkluż, għalkemm aħna xorta waħda nawguraw li dan iseħħ.

Imma anke hemmhekk wieħed jara d-differenza għaliex il-fatt li ma ġiex konkluż il-proġett tagħhom ma jfissirx neċessarjament li huma se jieħdu xi deal agħar minn tagħna.

Anzi minn dak li għallinqas wieħed jista' jaqra fil-websites jidher li hemmhekk they are holding out proprju għax ma jixtiequx iċedu t-titlu tal-freehold lill-investituri prospettivi.

Jiġifieri qegħdin itawlu proprju fl-ispirtu biex jieħdu the toughest bargain possibbli għal pajjiżhom, imma jiena l-iktar li jinteressani llum bħala Malti huwa ovvjament x'qed jiġri f'pajjiżna iktar milli f'pajjiż ieħor għalkemm għandi kull rispett lejn il-poplu Indjan u għall-iżviluppi ekonomiċi u industrijali li jsiru f'dak il-pajjiż.

Fl-ewwel reazzjon tiegħi l-unika riżerva li kelli kienet tikkonsisti fl- awgurju tiegħi li l-proġett ta' SmartCity kellu jiġi trattat b'aktar professjonalita' milli kien wera, dejjem fil-fehma tiegħi, il-Ministru Gatt meta ħħendilja l-proġett ta' Gama Textiles.

Issa tgħiduli: X'għandhom x'jaqsmu l-Gama Textiles ma' proġett ta' dan il-kobor u ta' dawn il-miljuni?

Naf li hemm baħar jaqsam u m'iniex daqshekk imbeċilli, imma dan qed ngħidu għaliex meta kien se jiġi llonċjat il-proġett tal-Gama Textiles deherli li kien hemm ċertu dilettantiżmu fil-mod kif ġie handled mill- Ministru Gatt u jien awgurajt li ma jkunx hemm l-istess dilettantiżmu fil- mod kif jiġi handled il-proġett ta' SmartCity.

U dan qed ngħidu għax dakinhar fil-każ ta' Gama Textiles, kellna ħafna ftaħir li ġejjin l- Awstrijaċi b'ċertu state of the art equipment biex jassorbu mil-labour force tad-Denim biex imbagħad sfuma kollox fix-xejn.

Fi kliem ieħor ir- riżervi tiegħi ma kenux dwar l-operaturi ta' SmartCity kif ipprovaw jindikaw ċerti nies fil-media Nazzjonalista iżda dwar l-operat tal-Ministru Gatt li dakinhar ħassejt ġenwinament li kelli nikkritika fil-kontest ta' Gama Textiles u mhux fil-kontest ta' SmartCity.

Jiena kont kawt biżżejjed - ma rridx ngħid li kelli xi foresight speċjali – u għidt dakinhar - u naħseb illum ma jiddispjaċinix li għidtu - illi nirriservaw id-dritt li ngħaddu ġudizzju finali meta jkollna f'idejna l-kuntratti u l-ftehim kollha dokumentati marbutin ma' dan il-proġett.

Din hija xi ħaġa li seħħet biss f'dawn l-aħħar ġimgħat ovvjament għax it-taħdidiet ġew konklużi dan l- aħħar, jiġifieri mhux qed nagħti tort lill-gvern li ma kellniex id- dokumenti l-oħra - mhux qed ngħid għad-dokument tal-KPMG – għaliex dawn għaddihomlna fi żmien opportun biżżejjed biex nifluhom u mmorru quddiem il- kumitat u nagħmlu dawk il-ħames sigħat ta' mistoqsijiet kostruttivi, fil- fehma tagħna, fuq medda ta' jumejn.

Sfortunatament il-Ministru Gatt dakinhar minflok ma ttratta l-istqarrija Laburista bis-serjeta' li kien jixirqilha, akkużana li konna żbaljati bil- pożizzjoni li ħadna u li l-Oppożizzjoni kellha d-dmir li ma tipprovax tgerrex investimenti li setgħu jipprovdu impjiegi għall-Maltin.

Issa jekk kien hemm xi ħadd li gerrex l-investimenti - naf li llum qed jokkupa kariga u mhux suppost insemmih – kien dak il-Kap ta' l-Ooppożizzjoni li għamel ħafna snin Prim Ministru ta' Malta u li meta kien hawn ċertu unrest fil- pajjiż, anke mar għand industrijalisti Ġermaniżi u pprova jgerrex l-export credit guarantees li jkopru l-esportazzjoni ta' Malta lejn il-Ġermanja.

Aħna qatt m'għamilna dan u qatt m'aħna se nagħmluh, Sur President, anke jekk ikun proġett li ma naqblux miegħu u mhux qed ngħid għal SmartCity biex ma niġix interpretat ħażin.

Jiena nisfida lill-Ministru biex jidentifika istanza waħda li fiha l-partit Laburista qua partit Laburista pprova jgerrex dan il-proġett minn gżiritna.

Sfortunatament dakinhar wara li żbroffa l-Ministru Gatt kien imiss lil diversi kelliema ewlenin Nazzjonalisti biex jaqgħu fl-istess nassa mingħajr ma dehru li jew qraw jew flew sew l-istqarrija li jiena ħriġt f'isem il-partit Laburista.

Jekk imbagħad allura min-naħa l-oħra qraw u flew dak li għidt jiena u xorta waħda qalu dak li qalu allura mbagħad nattribwixxi l-malinjita' imma jiena nagħtihom il-benefiċċju tad-dubju u neħodha li dawn speċi għamlu kantaliena mingħajr ma qraw u flew sewwa dak li jiena kont għidt.

Sfortunatament fost in-nies li waqgħu f'din in-nassa ma kenux biss xi editorjalisti jew xi columnists li jiktbu biex jimlew paġni propogandistiċi, imma l-akkuża li jiena kont qed nipprova ngerrex dan l- investiment, għamilhieli l-Prim Ministru nnifsu, għamilhieli l-ħabib tiegħi id-Deputat Prim Ministru Tonio Borg u għamilhieli s-Segretarju Ġenerali tal- partit Nazzjonalista, is-Sur Joe Saliba.

Dawn huma affarijiet dokumentati, jiġifieri m'iniex qed nivvintahom minn żniedi.

Biex ma nsemmix ukoll il- media Nazzjonalista li għajritna li qed nagħmlu dan għax qed insofru minn perjodu ta' għeneb qares u li kienet tistenna li nkunu aktar prudenti u ma nipprovawx nagħmlu ħsara.

Naħseb illi llum kulmin qed isegwina, Sur President, u kulmin għandu daqsxejn melħ f'moħħu jaf li hemm differenza kbira bejn id-dritt li tistaqsi domandi relevanti li jkunu fl-interess nazzjonali u li tipprova tiżra' d-dubji ħalli toħloq l-inċertezza.

Jekk kien hemm bżonn konferma li l-Oppożizzjoni kienet favur dan il-proġett fil- prinċipju, din kompla taha l-Kap ta' l-Oppożizzjoni nnifsu minkejja li dawn moħħhom biex jiddemoraliżżawh - għalkemm din ma ħadmitx lanqas fl- elezzjonijiet lokali - meta 48 siegħa biss wara li tħabbar li l-proġett kien ġie finalizzat, laqa' bil-ferħ il-proġett konċernat.

Iżda dan il- gvern huwa ultra touchy u hemm bżonn li jifhem li hemm baħar jaqsam bejn li toġġezzjona għal proġett fil-prinċipju u li taċċetta proġett fil- prinċipju iżda li tirriżerva d-dritt li tistaqsi domandi fl-interess pubbliku, tesprimi ċerti riżervi u anke tagħmel ċerti suġġerimenti prattiċi.

U dan huwa proprju dak li għamilna fil-kumitat tal-verifika, Sur President.

Tant konna prudenti li minflok għamilna statements kategoriċi li setgħu ġew interpretati ħażin, għamilna biss mistoqsijiet fejn tlabna tagħrif u kjarifiċi min-naħa tal-Ministru Gatt.

Għalkemm lill-Ministru Gatt nikkritikawh diversi drabi li hu aggressiv u kultant arroganti, fil- kumitat to the best of his ability pprova jwieġeb mill-aħjar li seta' u mill-informazzjoni kollha li kellu f'idejh il-mistoqsijiet li staqsejna aħna.

Konna sodisfatti kollha bihom?

Le.

Kellna ċerti dubji dwar dak li qalilna?

Iva.

Inħolqu dubji ġodda b'xi tweġibiet li tana?

Jista' jkun ukoll, imma nerġa' ngħid l-attitudini kienet waħda pożittiva kemm min-naħa tagħna mill-mod kif ressaqna l-mistoqsijiet u kif ukoll min-naħa tiegħu bil- mod kif ipprova jagħtina t-tagħrif neċessarju mingħajr ma joqgħod idur mal- lewża u jevita l-issues konċernati għaliex kien hemm każijiet fejn, per eżempju, staqsejnieh jekk kienx hemm obbligu kuntrattwali fuq it-tali ħaġa u qalilna le u jekk kienx hemm obbligu kuntrattwali fuq xi ħaġa oħra u qalilna iva.

Sur President, f'dan l-ispirtu għandhom isiru l-affarijiet f'dan il- Parlament imma b'ċertu konsistenza.

Imma bir-rispett kollu lejn il- kollega tiegħi l-Ministru Gatt – jiena nikkritikah imma fl-istess ħin dak li huwa pożittiv ngħid li huwa pożittiv - ma nistgħux nitkellmu b'mod raġjonevoli fil-kumitat konġunt, f'din il-Kamra nitkellmu f'mod trijunfalistiku u mal-ġurnalisti ta' "In-Nazzjon" nitkellmu b'mod differenti.

Hemm bżonn daqsxejn konsistenza politika u rispett għal kulmin ikun qed isegwina.

Għalhekk jiena ngħid illi f'dawn iċ-ċirkostanzi huwa barra minn loku l-ewwelnett dak li deher fil-media Nazzjonalista f'dawn l- aħħar sigħat li aħna vvotajna kontra SmartCity sempliċement għaliex ħassejna li proġett ta' din il-portata kellu jiġi diskuss fil-Kamra plenarja u kif ukoll kien barra minn loku l-kumment ta' NET TV il-bieraħ li għax għażilna li neżerċitaw id-dritt li nirreferu din ir-riżoluzzjoni lill- Kamra kollha għajruna li konna qegħdin nirriskjaw li saħansitra nwasslu biex ix-xogħol fuq il-proġett issa se jdum aktar biex jibda proprju minħabba fina.

Go tell it to the marines!

Issa nafu l-gvern kemm dam, kienu x'kienu ċ-ċirkostanzi li wassluh biex idum, imma dam sena jew aktar biex ikkonkluda l-proġett li suppost kellu jiġi finalizzat is-sena l-oħra.

Issa għax l-Oppożizzjoni ddeċidiet li teżerċita d-dritt tagħha li minn kumitat tmur plenarja u d-deċiżjoni finali minflok tittieħed jew ittieħdet il-bieraħ issa se tittieħed nhar it-Tlieta - għax it-Tnejn festa u ma nistgħux niltaqgħu - se taqa' d-dinja?

Se nkunu qed nostakolaw il- proġett?

Se nkunu qed nitfgħu l-proġett lura u nirriskjaw li dan ma jiġix fis-seħħ?

Jew se naffettwaw it-timescales u l-iskadenzi li l-gvern quite rightly għandu f'moħħu biex jimplimentah ħalli jkun jista' jħaffef kemm jista' jkun l-implimentazzjoni tiegħu?

Huwa veru li dawn il-kummenti ma qalhomx il-Ministru imma qalitu l-media Nazzjonalista u naħseb li n-naħa l- oħra trid terfa' r-responsabbilta' għal dak li jintqal uffiċjalment mill- organi tal-partit.

Ftit taż-żmien ilu kien hemm min ħa għalih min-naħa tal-gvern - mhux qed ngħid għall-Ministru - għax sejjaħt il-proġett ta' Malta bħala clone ta' dak li Dubai internet city għandhom fl-Emirati Għarab.

Il-kelma "clone" kienu ta' Dubai internet city stess li wżawha, tant illi meta ħabbru l- proġett ta' Malta fil-media ta' Dubai qalu li mill-inqas tliet Dubai internet city clones kienu maħsuba li jitwaqqfu.

Din l-aħbar kienet fil- Gulf News u f'xi media oħra minn tagħhom u speċifikaw ukoll li kellhom f'moħħhom tnejn fl-Indja u l-oħra f'Malta, filwaqt li qalu li kienu qegħdin jikkonsidraw ukoll intrapriżi simili fil-Pakistan u fl-Iran.

X'sar minnhom frankament la naf u lanqas daqstant jinteressani.

Jiena wżajt il-kelma "clone" ukoll għaliex il-Ministru Gatt ipprova jagħti l-impressjoni li dan il-konċett kien wieħed għal kollox innovattiv meta l-fatti kienu juru mod ieħor.

Nammetti li jista' jkun li l-idea ta' clusters ta' l-IT huma xi ħaġa ġdida għal Malta.

Iżda l-firxa ta' diversi SmartCities speċjalment fl-Asja u fil-Lvant Nofsani kemm jekk seħħew kemm jekk għadhom jiġu negozjati, kemm jekk iseħħu għada jew pitgħada juri li l-mudell ta' Malta ma kienx xi mudell illi nħoloq espressament għalina.

Il-fatt illi ftit xhur ilu aħna ħtafna l-invit telefoniku li għamlulna l-investituri fi SmartCity ta' TECOM Investments biex niltaqgħu magħhom fl-uffiċċini tagħhom f'Dubai aċċettajnieh pożittivament għax ridna nibagħtu sinjal li konna pożittivi dwar l-investiment prospettiv tagħhom f'Malta.

Il-messaġġ tagħna lil TECOM anke dwar il-Maltacom dakinhar kien li għalkemm ma qbilniex mal- prezz li bih inbiegħet il-korporazzjoni - naħseb għandna dritt ngħidu dan għax qalitu tliet kwarti ta' Malta - u man-nuqqas ta' garanzija għall- impjieg tal-ħaddiema tal-Maltacom wara li jgħaddu t-tliet snin, għamilnihielhom ċara li ma kellna l-ebda ħsieb li nagħmlu ballun politiku minn dawn iż-żewġ proġetti.

U kien f'dan il-kontest li aħna lqajna l- assigurazzjoni dwar il-ħaddiema tal-Maltacom li TECOM tawna meta konna Dubai.

Meta ftit ilu kont fuq Smash Television mal-kollega tiegħi l-Onor.

David Agius kont għidt biss li nawgura li l-proġett jimmaterjalizza u li jiġi fis- seħħ fid-dati skedati mill-istess gvern.

Dan għidtu l-aktar għaliex kien il-gvern innifsu li donnu ċaqlaq il-lasti dwar meta l-proġett kellu jkun fully operational.

Filli qalu li kellu jitlesta sas-sena 2016 u filli qalu li dan se jkun fully operational biss fis-sena 2021, naf li kien hemm balbuljata ta' diversi skadenzi.

Bil-permess tiegħek, Sur President, nixtieq nirreferi għal diversi statements li saru mill-gvern is-sena l-oħra biex nuri kemm il-gvern għal ċirkostanzi li qatt ma ġew magħmula pubbliċi, lanqas fil-kumitat tal-verifika li ltqajna l-bieraħ, wasslu biex il-gvern tbiegħed mit- target dates.

L-argument li kien ġab il-Ministru Gatt kien li anke l-proġett ta' Kerala waqa' lura u allura speċi la waqa' lura tagħhom allura jista' jaqa' lura tagħna.

Imma nerġa' ngħid li f'Kerala għandek gvern li qed iżomm sod fuq l-aspett tal-freehold land u qed itawwal biex isaħħaħ idejh.

Aħna ġenwinament għadna sal-lum fil-għama li ma nafux x'kienu d-dettalji, x'kienu l-istumbling blocks, x'kienu l-permutations ġodda u x'kienu l-implikazzjonijiet ġodda li wasslu biex kien hemm dan id- dewmien kollu biex jiġi konkluż dan il-ftehim.

Jien għandi xi cuttings u se nikkwota ftit minnhom illum u nkompli għada.

Per eżempju, fl-24 ta' Frar ta' l-2006 l-Ministru Gatt qal li:

"F'Marzu li ġej ...

- jiġifieri mhux Marzu li qegħdin fih issa imma sena ilu –

"... ikun iffirmat il-ftehim inizjali li jwassal għall-ftehim finali li sa Mejju jew Ġunju ta' l-2006 jrid ikun approvat mill-Parlament.".

Minn Ġunju sal-lum ovvjament għadda żmien sostanzjali.

Il-Ministru Gatt kompla jgħid li:

"Ix-xogħol fuq dan l-iżvilupp mistenni jibda din is-sena stess.".

- mhux issa fl-2007 imma fl-2006 -

"L-impjiegi se jinħolqu fuq medda ta' tmien snin u l-ewwel uffiċċji ta' SmartCity@Malta ...

- għax dak iż-żmien kien għad hemm l-"@" u issa twaqqgħet –

"... mistennija jibdew joperaw fl-2008.".

Intqal ukoll illi kellu jinħatar unit permanenti li jinkludi lil dawk kollha marbutin mal-proġett biex kemm jista' jkun tkun eliminata l- burokrazija żejda fit-twettiq ta' dan il-proġett; xi ħaġa li żgur naqblu magħha fil-prinċipju.

Fl-10 ta' Marzu, "In-Nazzjon" ikkwota lill-Ministru Gatt jgħid li:

"Il-gvern qed jippjana li sa Ġunju 2006 se jkun ressaq fil-Parlament ir-riżoluzzjoni meħtieġa biex ikun jista' jibda l-iżvilupp fiż-żona ta' Ricasoli għall-bini ta' SmartCity@Malta.".

Tmint ijiem wara "In-Nazzjon" qalet illi:

"Il-gvern iħabbar li kkonkluda ma' TECOM Investments ta' Dubai in- negozjati fuq livell legali fuq il-ftehim inizjali b'rabta ma' l- investiment ta' SmartCity@Malta.

Il-ftehim inizjali issa mistenni jkun iffirmat bejn iż-żewġ partijiet fil-jiem li ġejjin f'pajjiżna.

Kien f'dan il-ftehim ukoll iffirmat

- u dejjem qed nikkwota mill-gazzetta "In-Nazzjon" –

"... li jibdew mill-ewwel id-diskussjonijiet dettaljati li għandhom iwasslu għal ftehim finali li jrid jitressaq għall-approvazzjoni fil- Parlament Malti sa Ġunju 2006 għaliex il-mira hi li x-xogħlijiet fuq SmartCity jibdew fl-aħħar tliet xhur ta' l-2006.".

Issa nfakkar li qegħdin f'Marzu 2007 u s'issa ovvjament għadna ma kkonkludejniex dak li għandu jiġi konkluż, għalkemm nawguraw li naslu biex il-proġett iseħħ.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, sar il-ħin.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nibqa' in possession.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Brincat se jibqa' in possession.

Il- Ministru Gatt, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 14 ta' Marzu 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Riżoluzzjoni dwar trasferiment ta' proprjeta' f'Ricasoli, limiti tal- Kalkara, lil SmartCity (Malta) Limited - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġustizzja Amministrattiva - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Sur President, f'pajjiżna hawn min jaħseb li aħna l- politiċi naħsbu fiċ-ċittadin meta jasal il-waqt li dawn jixħtu l-vot, imbagħad wara li nkunu ħadnilhom il-vot nagħmlu li rridu.

Fl-istess waqt ma rridux ninsew li ċ-ċittadin għandu moħħ u għażla indipendenti u l-vot tiegħu jew tagħna għandu jintuża b'mod responsabbli u mhux bħala mezz ta' theddida.

F'dawn iż-żmenijiet għaddejjin minn perjodu delikat li wassal biex eluf ta' dilettanti tal-kaċċa u insib, għal raġunijiet li jaf bihom kulħadd, fis-7 ta' Marzu li għadda ħarġu fit-toroq tal-Belt sabiex iwasslu l-protesta tagħhom.

L-istorja ta' pajjiżna dejjem urietna li n-nies ħarġu jipprotestaw meta ħassew li d-drittijiet tagħhom ġew b'xi mod mirfusa.

Tajjeb li niftakru kif f'bosta okkażjonijiet dawn il-protesti wasslu sabiex il-problemi kibru u l-polarizzazzjoni fuq il-kwestjonijiet kibret tant li nħolqot xi forma ta' firda fil-pajjiż.

Inċidenti bħal tas-7 Giugno, f'Tal- Barrani u protesi oħra riċenti huma eżempji ta' dan li qed ngħid.

Sur President, il-vjolenza, ġejja minn fejn tkun ġejja, għandha dejjem tiġi bla riserva kkundannata.

Barra minn hekk, il-vjolenza fuq il-forzi tas-sigurta' tal-pulizija għandha tittieħed b'aktar serjeta'.

Irridu nifhmu wkoll li l-ġurnalisti mad-dinja kollha huma kategorija li batiet minħabba l-persekuzzjoni minn min ma jridx li l-verita' tasal għand il- poplu.

Pero' filwaqt li nerġa' ntenni l-kundanna tiegħi għal kull forma ta' vjolenza fiżika, ġejja minn fejn tkun ġejja, irrid ukoll nikkundanna forom oħra ta' vjolenza li saru u qed isiru minn ċerti kwartieri bħalma hija l- vjolenza morali fejn settur tal-popolazzjoni jiġi ttimbrat bħala kriminali; il-vjolenza bil-fomm u l-vjolenza bil-pinna bħal meta jinkitbu ittri inġusti kontra pajjiżna u kontra t-tradizzjonijiet tagħna.

Tant ieħor irridu nammettu li l-vjolenza li seħħet fis-7 ta' Marzu ma saritx mill-kaċċaturi jew in-nassaba kollha u nittama li ħadd ma jiġġeneralizza għax jien mill-esperjenza diretta tiegħi nemmen li l- maġġoranza l-kbira tal-kaċċaturi u n-nassaba huma nies onesti, m'humiex aggressivi u fuq kollox għandhom imħabba kbira għall-ambjent ta' pajjiżna fil-kontest li jifhmu huma.

Tant ieħor irridu nkunu nafu sew fuqxiex qed nitkellmu billi l-kaċċaturi jiġu minn kull settur tas-soċjeta'.

Irridu noqogħdu attenti għal ċerti għaqdiet jew gruppi barranin li filwaqt li qed jiġu jippontaw subgħajhom lejn Malta tagħna, ma jarawx is-sitwazzjonijiet ferm aktar gravi li qed iseħħu madwar l-Ewropa.

B'hekk ma rridx innaqqas mill-problemi kkawżati minna, iżda m'huwiex sew li isimna jiġi mħammeġ minn min f'pajjiżu jkun hemm affarijiet aktar serji u mhux se nsemmi eżempji biex ma naqax għall-istess żbalji tagħhom.

Għalkemm għandna problema bis-sitwazzjoni fir-regolamentazzjonijiet tal- kaċċa u l-insib, inħoss li nistgħu nimxu 'l quddiem billi nammettu li saru bosta żbalji u anke abbużi, pero' mhux mill-kaċċaturi u min-nassaba biss.

Ċerti abbużi qatt ma kellhom iseħħu u dawn seħħew minħabba nuqqas ta' dixxiplina u ta' ħsieb li fl-aħħar mill-aħħar għamlu ħsara lil kulħadd.

Jiena nemmen li f'dan il-kontest kollu nistgħu b'rieda tajba nimxu 'l quddiem u sabiex dan iseħħ irridu naċċettaw numru ta' prinċipji; l- ewwelnett li l-ambjent ta' madwarna hu ta' kulħadd u kulħadd għandu responsabbilta' li jħarsu b'tali mod li jiġi mkattar għal uliedna; li l- osservanza tar-regolamenti u l-liġijiet hu dover sagrosant ta' kull ċittadin jekk irridu ngħixu fi stat ċivilizzat u li l-kaċċa u l-insib huma tradizzjonijiet tal-ħajja Maltija u almenu fejn jidħol l-insib ilu Malta minn żmien il-kavallieri u allura ma nippretendux li ma jkunx hemm garr jew reazzjonijiet meta dawn it-tradizzjonijiet jiġu ristretti.

Kif kulħadd jaf fl-Ewropa hemm tradizzjonijiet simili oħra bħalma huma l- corrida Spanjola, il-palio ta' Siena u bosta eżempji oħra fejn ġew osservati t-tradizzjonijiet lokali.

Il-kaċċa u l-insib huma prattiċi differenti waħda mill-oħra b'rekwiżiti totalment differenti minn xulxin.

Jekk naċċettaw dawn il-punti aħna nkunu qed inpoġġu s-sisien sabiex ikun jista' jintlaħaq bilanċ permezz ta' inizjattivi maħsuba sabiex inħarsu kemm l-ambjent kif ukoll it-tradizzjoni.

Jien hawnhekk nixtieq ngħaddi billi nressaq xi proposti dwar il-kaċċa u l-insib għall-konsiderazzjonijiet tal- partijiet kollha.

Qabel xejn nixtieq naċċerta lil kulħadd li l-iskop tiegħi hu li nipprova nilħaq bilanċ bejn il-pożizzjonijiet kollha b'mod ġenwin u nittama li dawn jiġu eżaminati purament f'dan il-kontest.

Sabiex wieħed jeżamina s-sitwazzjoni huwa dejjem xieraq li l-kaċċa u l- insib jiġu trattati separatament għax il-ħteġijiet u l-problemi ta' dawn iż- żewġ attivitajiet, għalkemm relatati, huma uniċi.

Li jgħaqqadhom żgur hi l- passjoni li l-prattikanti ta' dawn l-attivitajiet għandhom lejhom u l- kontroversji u l-eċċezzjonijiet ta' l-għaqdiet ambjentali.

Apparti minn hekk, tajjeb li wieħed jisħaq fuq il-fatt li dawn l-attivitajiet, taqbel u ma taqbilx magħhom, iservu ta' żvog uniku għal ħafna dilettanti u li dawn iżommu 'l bogħod minn attivitajiet perikolużi lil dawk iż-żgħażagħ li jipprattikawhom.

Irridu naraw l-element uman tas-sitwazzjoni preżenti fejn hawn numru sew taċ-ċittadini li se jispiċċaw mingħajr l-uniku żvog li għandhom u jkun ħsieb nobbli jekk lil dawn noffrulhom xi alternattivi.

Jekk wieħed iħares lejn il-qasam tal-kaċċa wieħed ma jistax ma jirrimarkax li hemm opportunitajiet sabiex iħares b'mod aktar kostruttiv lejn dan is- settur.

Nixtieq nissuġġerixxi li nħarsu lejn il-konċett ta' breed and release fejn għaqdiet jew individwi jiġu allokati riserva jew riservi minn fejn jiġu mkabbra speċi permessi bħalma huma l-faġjan, is-summien u l-ħaġel li jiġu meħlusa għall-kaċċa alternattiva.

L-iskop hu li jitkabbru speċi meħlusa għal din it-tip ta' kaċċa alternattiva.

Skop ieħor hu sabiex jitkabbru tjur li ma jtirx fil-bogħod.

Ikun ideali li kieku dawn iċ-ċentri jkollhom aċċess sabiex wieħed jikkontrolla l-influss fihom u jrid ikun hemm faċilitajiet rikreattivi għall-membri kif ukoll l-ambjent li fih tiġi mħarsa kull speċi ta' flora and fauna protetti.

Dawn iċ-ċentri jistgħu jiġu operati matul xi perjodi bħala ċentri għall- bird watching u f'ċerti perjodi oħra meta n-numru ta' l-għasafar jippermetti jsir rilaxx għal din il-kaċċa alternattiva.

B'dan il-mod wieħed jista' jikkonsidra l-introduzzjoni mill-ġdid ta' perjodi diversi u speċifiċi għal din it-tip ta' kaċċa alternattiva għal dawn iċ-ċentri.

Fi ftit kliem hawn min irabbi wkoll fniek li ovvjament joqtolhom bil-mod li jista' joqtolhom u b'dan il-breed and release jistgħu jiġu kkaċċjati bil- mod tradizzjonali.

Jien nemmen li hawn ħafna dilettanti tal-kaċċa u anke nassaba li jkunu lesti mhux biss li jidħlu għal dan il-proġett iżda li anke joperaw bħala green wardens għax ikun fl-interess tagħhom li dawn iċ- ċentri jitmexxew b'mod serju u sostenibbli.

Dawn għandhom ikunu lesti li jiggarantixxu li l-kaċċa fuq tjur oħra f'dawn iċ-ċentri ma jkunx permess.

Jien persważ li dawn iċ-ċentri jistgħu jiżviluppaw f'negozju kbir għal dawk il-ħwienet li diġa' jissupplixxu lin-nassaba u lill-kaċċaturi; għall- operaturi speċjalizzati fit-turiżmu għall-finijiet ta' kaċċa alternattiva, iżda jagħti spunt ukoll sabiex il-kaċċatur, in-nassab u l-konservazzjonisti jkollhom bażi li minnha joperaw u jedukaw lil xulxin u lill-poplu.

Sur President, mill-firda nistgħu nibnu l-għaqda u aħna għandna l-mezzi, il-kapaċita', il-kwalita' u d-dover li nagħmlu dan u jien ninsab ċert li minn Malta nistgħu nagħtu eżempju ta' kif inlaqqgħu r-rekwiżiti tal- partijiet kollha u fl-istess ħin nilqgħu l-għan li nipproteġu b'mod effettiv l-għasafar tal-passa.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- Kamra taġġorna għal għada l-Erbgħa, 14 ta' Marzu 2007 fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u fid-9.15 p.m. il-Kamra ġiet aġġornata.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

RIŻENJI TA' CHAIRMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jservi fil-kariga ministerjali preżenti kemm kien hemm chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji u korpi parastatali li jaqgħu taħtu li rriżenjaw jew talbu espressament li ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga li kienu qegħdin jokkupaw?

Min kienu u fejn kienu qegħdin iservu?

Jista' jagħti d-dati ta' kull każ applikabbli?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kemm ili nservi fil-kariga ministerjali preżenti ma kien hemm l-ebda chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji jew korpi parastatali li jaqgħu taħti li rriżenjaw mill-kariga li kienu qed jokkupaw.

Iżda fl-2004 kien hemm talba waħda mic-chairman ta' l-airport charges regulatory board, is-Sur Bernard Scicluna, sabiex ma jiġix ikkonsidrat mill- ġdid għal din il-kariga u għaldaqstant in-nomina tiegħu ma ġietx imġedda u minfloku nħatar chairman ġdid b'effett mill-1 ta' Jannar 2005.

Is-Sur Scicluna kien inħatar chairman ta' dan il-bord għall-ewwel darba fis- 17 ta' Diċembru, 2002.

RIŻENJI TA' CHAIRMEN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu jservi fil-kariga ministerjali preżenti kemm kien hemm chairmen ta' kumitati, korporazzjonijiet, enti, awtoritajiet, aġenziji u korpi parastatali li jaqgħu taħtu li rriżenjaw jew talbu espressament li ma jiġux kkonsidrati mill-ġdid għall-kariga li kienu qegħdin jokkupaw?

Min kienu u fejn kienu qegħdin iservu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Is-Sur Joe N Tabone irriżenja minn chairman ta' l- awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi b'effett mit-13 ta' Jannar 2005.

ŻJARAT FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 23926 dwar żjarat fl-iskejjel, jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-affarijiet li nstabu ħżiena fl-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dawn iż-żjarat saru bl-iskop li jkunu ta' għajnuna fl- identifikazzjoni ta' affarijiet jew sitwazzjonijiet li jistgħu joħolqu periklu sew għall-istudenti kif ukoll għall-għalliema.

Dawn iż-żjarat jieħdu forma ta' risk assessment, li wara jiġi diskuss mal-kapijiet ta' l- iskejjel biex jiġu identifikati metodi kif dawn jiġu mtejba.

HAL KIRKOP - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-aħbar li se jinbena kumpless sportiv f'Hal Kirkop, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol u kemm se jiġi jiswa?

Min se jagħmel dan ix-xogħol u x'inhuma l-faċilitajiet li se jkun fih dan il-kumpless?

Meta huwa maħsub li jitlesta x-xogħol fuq dan il- kumpless?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol fuq il-kumpless sportiv f'Ħal Kirkop beda.

Ix-xogħol se jiġi jiswa madwar Lm530,000 u l-kuntrattur li rebaħ it-tender tal-kostruzzjoni wara proċess tal-kumitat tal-kuntratti huwa Elbros Construction.

Informat ukoll li l-kumpless ta' Ħal Kirkop se jkun multi-sports usage u mhux marbut ma' xi sport partikolari.

Il-post se jkollu fih first aid room, fitness centre u uffiċini għall-amministrazzjoni.

GĦAQDIET FILANTROPIĊI - TAXXA FUQ L-INCOME

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk għaqdiet filantropiċi humiex suġġetti li jħallsu t-taxxa fuq l-income, l-15% fuq kontijiet bankarji u xi taxxi oħrajn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-għaqdiet filantropiċi ma jħallsux income tax jekk ikunu ġew eżentati taħt id-dispożizzjonijiet ta' l-artikolu 12(1)(e) ta' l- att dwar it-taxxa fuq l-income.

Din l-eżenzjoni tapplika wkoll għall- interessi li jista' ikollhom minn kontijiet bankarji.

Fil-każ ta' għaqdiet li m'għandhomx din l-eżenzjoni, it-taxxa titħallas bir- rati stabbiliti għal persuna oħra sa massimu ta' 30% u jistgħu jħallsu bil- 15% fuq kontijiet bankarji.

MARSA SPORTS COMPLEX

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fil- faċilita' sportiva tal-Marsa li issa ilu li beda jinbena mhux ħażin?

Meta huwa maħsub li jinfetaħ dan il-bini u għal xiex se jservi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kunsill Malti għall-isport kompla fuq l-ewwel fażi tax-xogħol tal-car park ġewwa l-kumpless sportiv tal-Marsa.

Fil-fatt ix- xogħol strutturali tal-car park tlesta u anke d-dawl intern ta' l-istess car park.

Ix-xogħol tad-dawl intern, apparti l-fittings, tlesta fl-2006.

Il-kunsill Malti għall-isport din is-sena se joħrog it-tender għal finishes tal-car park.

SCIENCE LAB U TECHNOLOGY TECHNICIANS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawk li huma technicians, bħal ngħidu aħna Science Lab u Technology Technicians, u li jinsabu fi Skala 14 hux possibbli jitilgħu xi skala jew tnejn wara numru ta' snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-materja hi regolata mill-ftehim classification, regrading and assimilation of the technical class.

MCAST - GĦALLIEMA TA' L-IT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jinvestiga rapporti li waslu għandi mingħand numru ta' studenti u ġenituri dwar għalliema ta' dixxendenza Ingliża li tgħallem ġewwa l-MCAST studenti ta' l-IT ġewwa ċentru ta' l-EC f'Paceville fejn qed jingħad li tgħajjar lill-istudenti tant li rrappurtawha lill-counsellors u li tgħid diskors dispreġjattiv fil-konfront tal-pajjiż u anke kontra l-MLP?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-MCAST qed jieħdu l-passi meħtieġa.

BORMLA - CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li anzjan Bormliż li jgħix f'fond li parti minnu hu strutturalment perikoluż u dan l-istess fond għandu bżonn kamra tal-banju ġdida għall-ħtiġijiet tal-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, isirlu wkoll aġġornar tal-fond billi jibbenefika mill-inizjattiva care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mir-rekords ta' l-awtorita' tad-djar ma jirriżultax li l-persuna ndikata qatt għamlet talba biex tibbenefika mill- inizjattiva tal-care and repair.

B'danakollu, fil-futur qarib l-awtorita' se tispezzjona l-fond indikat biex tivverifika jekk il-persuna tistax tibbenefika minn din l-inizjattiva.

MTA - GĦAŻLA TA' KUMPANNIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid xi proċeduri ntużaw biex il-kumpannija li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħażel għal xogħol għall- awtorita' Maltija tat-turiżmu?

Jista' jgħid ġewx avviċinati individwi/kumpanniji għall-istess xogħol?

Fuq liema bażi ntagħżlet il- kumpannija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minħabba n-natura urġenti tax-xogħol kif indikat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 24267, din il-kumpannija tqabbdet permezz ta' direct order li ngħatat abbażi ta' l-esperjenza u track record eċċellenti tagħha.

MTA - ĦLASIJIET LIL KUMPANNIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid xi ħlasijiet saru jew iridu jsiru lill- kumpannija li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għax-xogħol li għamlet għall-awtorita' Maltija tat-turiżmu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kumpannija msemmija ngħatat ħlasijiet kif ġej: Lm742; Lm1,000; Lm2,318 u Lm61 biex jiġi ppreparat rapport fuq l- istruttura tal-marketing ta' l-awtorita' tat-turiżmu.

Dan l-inkarigu ngħata minħabba li nħass il-bżonn urġenti ta' re-engineering estensiv tal-mod kif jopera l-marketing fl-awtorita' Maltija tat-turiżmu biex jiġi assigurat li l-bidliet msemmija jsiru sa tmiem l-2006 sabiex jibda jinħass l-impatt immedjat tagħhom fl-2007.

MALTA SONG BOARD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista tal-membri u chairperson tal-Malta song board 2005/2006 u 2006/2007?

Jista' jagħti l-ħlasijiet, salarji u allowances kollha li ħadu/jieħdu tul il-ħatra tagħhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

PROĠETTI TURISTIĊI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-proġetti turistiċi li se jsiru f'Malta u Għawdex b'fondi ta' l-Unjoni Ewropea matul din is-sena?

Jista' jgħid kemm se jintnefqu fuq kull proġett?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-proġetti turistiċi li l-finanzjamenti tagħhom mill-Unjoni Ewropea huwa diġa' magħruf u deċiż huma kif jidher fit- tabella hawn taħt.

Dawn ma jinkludux proġetti li jistgħu jiġu ko-finanzjati mill-programm ta' fondi strutturali għal matul is-snin 2007-2008 kif indikat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 24086.

|Isem |Aġenzija li|Valur | |tal-Proġett |qed |tal-Proġe| | |timplimenta|tt | | |l-proġett | | |European |Ministeru |Lm 28,000| |Destinations|għat-Turiżm| | |of |u u |Jinkludi | |Excellence |l-Kultura |ko-finanz| |(European | |jament | |Commission –| |mill-Kumm| |DG | |issjoni | |Enterprise | |Ewropea | |and | |ta' 50% | |Industry, | | | |Tourism | | | |Unit) | | | |Tourism and |Awtorita' |Lm159,300| |Support |Maltija |Lm89,598 | |Services |għat-Turiżm|matul | |Training |u |l-2007) | |Programme | | | |(European | |Jinkludi | |Social Fund)| |ko-finanz| | | |jament | | | |mill-Fond| | | |Soċjali | | | |Ewropew | | | |(ESF) ta'| | | |75% | |Haġar Qim |Heritage |Lm | |and Mnajdra |Malta |2,134,305| |Conservation| | | |and | |Jinkludi | |Interpretati| |ko-finanz| |on Project | |jament | | | |mill-Fond| | | |Ewropew | | | |għall-Iżv| | | |ilupp | | | |Reġjonali| | | |(ERDF) | | | |ta' 63% | |Empoka |Fondazzjoni|L-għajnun| |(Intelligent|Temi Zammit|a ta' | |Energy |b'għajnuna |l-MTA | |Europe |finanzjarja|tammonta | |Programme) |ta' |għal | | |l-Awtorita'|Lm30,000 | | |Maltija |fuq | | |għat-Turiżm|it-tliet | | |u |snin | | |(il-proġett|tal-proġe| | |għandu |tt 2006 –| | |numru ta' |2008 | | |partners |(Lm10,000| | |barranin, u|matul | | |l-valur |l-2007) | | |sħiħ | | | |tal-proġett|Jinkludi | | |jirrifletti|ko-finanz| | |l-valuri |jament | | |allokati |mill-Kumm| | |lill-partne|issjoni | | |rs kollha) |Ewropea | | | |ta' 50% |

STABBILIMENT KUMMERĊJALI - DAQQ TA' MUŻIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li l-pulizija tieħu l-passi meħtieġa kontra stabbiliment kummerċjali li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, li jdum ħinijiet twal, anke sas-sigħat bikrin ta' fil-għodu, jdoqqu l-mużika b'volum eċċessiv, b'inkonvenjent kbir għall- ġirien anzjani li joqogħdu fuq l-istabbiliment?

ONOR.

TONIO BORG: Kull meta rriżulta li kien hemm xi ksur tar-regolamenti fil-ħanut imsemmi, il-pulizija ħadet passi u nbdew proċeduri kriminali quddiem il-qorti.

PEMBROKE - TISWIJA TA' FAĊĊATA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Wara l-ispezzjoni msemmija fir-risposta għall- mistoqsija parlamentari 24074, tista' l-Ministru tgħid jekk hux se jkun hemm xi azzjoni li tittieħed fuq il-post indikat?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mill-ispezzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant, irriżulta li, skond il-policy stabbilita dwar tiswijiet, ix- xogħol mitlub jaqa taħt ir-responsabbilta' ta' l-inkwilini.

KAŻ PERSUNA B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministra tikkonsidra każ ta' ġuvni ta' 19-il sena b'diżabilita' u skond ommu dan qed jiġi abbandunat minn missieru?

Dan il-każ diġa' ġie mressaq l-Appoġġ u anke ċ-ċentru ħidma soċjali ta' Santa Venera imma jixtiequ li jingħata aktar attenzjoni.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-każ indikat tressaq għall-attenzjoni tal- ħaddiema soċjali ta' l-aġenzija Sapport fil-21 ta' Frar 2007.

Ninsab informata wkoll li mmedjatament inbeda x-xogħol fuq dan il-każ u saru ħafna kuntatti inkluż mal-membri tal-familja, is-servizz legali ta' l- aġenzija, il-pulizija, l-iskola fejn tattendi l-persuna, iċ-child safety services tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u maċ-child protection services u d-domestic violence services ta' l-aġenzija Appoġġ.

TISWIJA F'APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid meta se jsir l-aġġornar tal- parti komuni li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt it-talba lid-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar biex jinvestiga u jieħu l-azzjoni meħtieġa.

BIRGU - SPEZZJONI F'POST TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid meta mistennija ssir l- ispezzjoni fil-fond ġewwa l-Birgu li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-ispezzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant saret ftit wara li l-persuna applikat għal akkomodazzjoni alternattiva.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Minsitru tara li l-ġuvni li ma jaħdimx li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jibbenifika mill-inizjattiva care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mir-rekords ta' l-awtorita' tad-djar, ma jirriżultax li l-persuna ndikata qatt għamlet talba biex tibbenefika mill- inizjattiva tal-care and repair.

Ninsab informata wkoll li fil-futur qarib l-awtorita' se tispezzjona l-fond indikat biex tivverifika jekk il-persuna tistax tibbenefika minn din l- inizjattiva.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li l-familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tibbenifika mill-inizjattiva care and repair?

ONOR.

REVIŻJONI TAL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta saret l- aħħar reviżjoni tal-kera u meta se ssir ir-reviżjoni li jmiss tal-familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-reviżjonijiet tal-kirjiet ta' postijiet residenzjali jsiru mid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali u għaldaqstant l-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

QORTI TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tara li l-kamra li ġiet allokata fil-bini tal-Qorti ta' Għawdex għall-avukati tiġi fornuta b'computer?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Fil-kamra allokata għall-avukati diġa' hemm computer.

IMPRENDITURI GĦAWDXIN

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jelenka skemi/inċentivi/sussidji offruti mill-Malta Enterprise lill-imprendituri Għawdxin; jgħid kemm ilhom viġġenti dawn l-iskemi/inċenvitivi/sussidji u kemm ibbenefikaw f'dawn l-aħħar ħames snin minn kull skema/inċentiv/sussidju?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm studenti Għawdxin se joqogħdu għall-eżamijiet tal-MATSEC f'kull suġġett separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MMA - SAFAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Mill-ewwel tas-sena 2007 sal-lum, jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus fuq safar mill-awtorita' marittima ta' Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-awtorita' marittima ta' Malta nefqet Lm25,334.76 fuq safar minn Jannar sa Frar 2007.

Huwa mistenni li Lm7,130 minn dan l-ammont jiġu rifonduti minn proġetti ta' l-Unjoni Ewropea.

REĠISTRAZZJONI TA' VAPURI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed jiġu reġistrati vapuri jew tankers li għandhom 'il fuq minn 25 sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hija l-prattika li l-awtorita' marittima ta' Malta tirreġistra vapuri ta' mhux iktar minn 25 sena.

Madanakollu jeżistu ċirkostanzi fejn, sidien li għandhom diversi bastimenti oħra diġa' itajru, se jtajjru l-bandiera Maltija, kien ikollhom ifittxu bandiera oħra sabiex jirreġistraw il-bastimenti tagħhom ta' eta' ta' 25 sena jew iktar.

Għaldaqstant, f'każi bħal dawn l-awtorita' tikkonsidra l-possibbilta' ta' reġistrazzjonijiet ta' vapuri ta' eta' ta' 25 sena jew iktar.

Dawn il-konsiderazzjonijiet bl-ebda mod ma jnaqqsu mill-kontrolli meħtieġa.

Fil-fatt, l-awtorita' dejjem issostni sistema fejn bastimenti ta' 25 sena jew iktar ikunu soġġetti għal spezzjonijiet riġidi, saħansitra qabel ma dawn jiġu aċċettati għar-reġistrazzjoni.

VAPURI REĠISTRATI TAĦT IL-BANDIERA MALTIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' kull tanker/vapur reġistrat taħt il-bandiera Maltija li għandu 'il fuq minn 25 sena u jgħid min huma l-aġenti lokali f'kull każ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba hija ta' natura kummerċjali u ma nħossx li għandha tiġi mogħtija.

ADT - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra rendikont tal- kuntratti kollha li ngħata jew li kien involut fihom mingħand l-awtorita' dwar it-trasport il-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, mill-1 ta' Jannar 1999 sat-28 ta' Frar 2007?

Jista' jgħid f'liema kariga jew kapaċita' esegwixxa l-kuntratt?

Jista' jgħid kemm tħallas għal kull kuntratt b'riferenza kuntratt, kuntratt?

Jista' jgħid jekk il-persuna ngħatatx il-kuntratti lilha personalment jew lil xi kumpannija/ditta/soċjeta'/partnership li fiha għandu interess u jagħti l- isem tagħha?

Jista' jgħid inħarġitx sejħa għal offerti jew ingħatawx direct orders riferibbilment għal kull kuntratt?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PROĠETT TAĊ-ĊIRKEWWA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid, bejn wieħed u ieħor, id-data ta' meta hu mistenni jitlesta l-proġett taċ-Ċirkewwa u kemm hi l-aħħar ċifra ta' flus li se tiġi mħallsa mill-awtorita' marittima ta' Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-proġett tal-mollijiet u t-terminals fiċ-Ċirkewwa u l- Imġarr huwa stmat li jiswa madwar Lm14.55 miljun.

Bħalissa, l-awtorita' marittima ta' Malta qegħda tipprepara sabiex toħroġ it-tenders neċessarji għall-bini ta' terminal fiċ-Ċirkewwa permezz ta' fondi mill-European regional development fund.

L-informazzjoni fuq l-ispiża ta' dawn ix-xogħlijiet għadha qegħda tinġabar u tkun tista' tingħata aktar tard.

PROĠETT TAĊ-ĊIRKEWWA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li kien hemm għajjat fil-kurituri ta' l-awtorita' marittima ta' Malta bejn min qed imexxi l-proġett taċ-Ċirkewwa u ċ-chairman ta' l-awtorita'?

Dan l-inċident għandu x'jaqsam mal-mollijiet taċ-Ċirkewwa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ma kienx hemm għajjat fil-kuruturi ta' l-awtorita' marittima ta' Malta bejn min qed imexxi l-proġett taċ-Ċirkewwa u ċ-chairman ta' l-awtorita'.

ŻEJTUN - UNDERGROUND BRING-IN SITE

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti aktar dettalji dwar fiex se jkun jikkonsisti dak li huwa ppjanat bħala underground bring-in site li beħsiebha tiżviluppa l-Wasteserv fi Triq Dun Spir Grixti, fiż-Żejtun?

Jista' jgħid jekk dan huwiex l-ewwel wieħed tax-xorta tiegħu f'Malta u għaliex u kif intgħażel proprju post fiċ-ċentru abitat taż-Żejtun u mhux barra mir-raħal?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Underground bring-in site għandha l-istess konċett ta' bring-in sites oħra li mdorrijin naraw f'lokalitajiet oħrajn.

Id- differenza hi li l-kontenituri jinsabu taħt l-art; kulma jidher huma erba' bins żgħar u puliti.

Peress li l-kontenituri jridu jitpoġġew taħt l-art, hemm izjed xogħol ta' istallazzjoni li jrid isir, bħal tħaffir taħt l-art.

L-underground bring-in site fiż-Żejtun se tkun waħda minn sitta, però m'hijiex l-ewwel waħda.

Infatti l-ewwel underground bring-in site li saret kienet dik li tinsab fiċ-ċentru ta' Paceville.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra ritratti proprju ta' din il-facilità.

Il-post ġewwa ż-Żejtun ġie magħżul flimkien mal-kunsill lokali propju għax huwa sit abitat fejn fil-futur se jiġi żviluppat ġnien għall-pubbliku.

Għalhekk kien xieraq li jintuża dan it-tip ta' bring-in site biex jikkumplimenta mal-proġett kollu.

ĦAL QORMI - TARAĠ F'CANON ROAD

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi rranġat it-taraġ li hemm jagħti minn Canon Road, Ħal Qormi għal Sta.

Venera minn fuq il-bypass wara li xi residenti ilmentaw li hemm ħafna knatan imwaqqgħin li huma ta' periklu għall-istess residenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ĦAL QORMI - DOOR NUMBERING

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompla l-proċess ta' l- organizzar tan-numri tal-bibien fit-toroq ta' Ħal Qormi, partikolarment fi Triq il-Kummerċ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Hemm il-ħsieb li jsir xogħol ta' għoti ta' numri lill- bibien ġewwa Ħal Qormi matul din is-sena.

Ninsab informat ukoll li Triq il-Kummerċ tinsab f'żona industrijali u għaldaqstant ma taqax taħt ir-responsabbilta' tad-door numbering unit sabiex isir l-organizzar tan-numri tal-bibien fiha.

Skond il-liġijiet eżistenti, din il-unit hija responsabbli sabiex torganizza n-numri tal- bibien f'żoni residenzjali biss.

WSC - PROBLEMA TA' ĦRUĠ TA' ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 23983, fejn intqal li ma jirriżultax li saru xi rapporti lill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma dwar ħruġ ta' ilma fl-indirizz indikat separatament, jista' l-Ministru jivverifika peress li jien stess għamilt rapport fuq il-każ fit-18 ta' Settembru, 2006 bl-e-mail lil customer care@ wsc.com.mt?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bi żvista ma ttieħditx azzjoni mill-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma wara li rċeviet l-e-mail ta' l-Onor.

Interpellant u għaldaqstant il-korporazzoni għas-servizzi ta' l-ilma tħoss li għandha tapoloġizza miegħu.

Fit-12 ta' Marzu intbagħat uffiċjal tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma biex jinvestiga l-każ, iżda għalkemm kien hemm sinjali ta' umdita' ma kienx possibbli li jinġabar sample ta' l-ilma li qed jiskula.

Madankollu l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma se tagħmel l- investigazzjonijiet neċessarji, permezz ta' eżerċizzju ta' leak detection, fl-inħawi ta' l-indirizz indikat.

AQUEOUS BF

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu out of stock il-cream Aqueous BF?

Meta jaħseb li se jerġa' ikun in stock?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ PUBBLIKU - INGAĠĠ TA' SKRIVANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li toħroġ sejħa għall-ingaġġ ta' skrivani maċ-ċivil fil-futur qarib?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-sejħa għall-ingaġġ ta' skrivani fis-servizz pubbliku ssir meta jkun il-bżonn skond il-ħtiġijiet tas-servizz.

KORP TAL-PULIZIJA – INGAĠĠ TA' KUNTISTABBLI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu l-complement tal-korp tal-pulizija bħalissa?

Jista' jgħid jekk hemmx ħsieb li jkun hemm sejħa għall-kuntistabbli ġodda fil-futur qarib?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent hemm 1,876 persuna fil-korp tal-pulizija; jekk ikun hemm bżonn, isir reklutaġġ ieħor kif dejjem sar taħt il-gvern preżenti.

SERVIZZI PUBBLIKU - RELIĠJUŻI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta reliġjużi mpjegati fis-servizz pubbliku jew f'korpi/enti oħra tal-gvern?

X'inhu x-xogħol li qed jagħmlu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MEPA – RAPPORT TA' L-AWDITUR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-ittra jew talba li l-avukati tal-MEPA għamlu lill-Ombudsman sabiex dan jagħti parir dwar ir-rapport ta' l-awditur tal-MEPA stess?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub ikun aktar speċifiku.