MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 522 It-Tlieta, 8 ta' Mejju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 522

It-Tlieta, 8 ta' Mejju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 522

It-Tlieta, 8 ta' Mejju, 2007

WERREJ

MINUTI 50

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 50

TQEGĦID TA' KARTI 57

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-FOSTER CARE (It-Tieni Qari)

FOSTER CARE BILL (Second Reading) 58

AĠĠORNAMENT 74

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 79

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 521 li saret fis-7 ta' Mejju, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MIITI - IMPJEGATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-ministeru, dipartimenti u enti oħra fid-dekasteru tiegħu matul is-sena 2005-2006?

F'liema grad hu kull impjegat ġdid?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MCST - NATIONAL RESEARCH AND INNOVATION PROGRAMME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Liema huma d-ditti jew koordinaturi li applikaw u ġew magħżula għal national research and innovation programme ta' l-2006, amministrat mill-MCST, il-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija f'Bighi?

X'kienu l-kriterji wżati biex issir l-għażla u min kien fuq il- bord ta' l-għażla?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il-proċess ta' evalwazzjoni ta' l-applikazzjonijiet għall-fondi taħt il-programm tar-riċerka u innovazzjoni huwa proċess maqsum f'żewġ stadji.

L-ewwel stadju, li jikkonsisti f'shortlisting, ġie konkluż u lista ta' l-applikanti kif ukoll ir-riżultat tax-shortlisting ġew ippubblikati fuq is-sit elettroniku tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija f'Ottubru tas-sena 2006.

Ir-rapport tat-tieni stadju ta' evalwazzjoni - infakkar li l-istadju finali għadu m'huwiex konkluż - huwa lest u ntbagħat lill-bord tal-MCST għall-approvazzjoni tiegħu.

Il-lista finali tiġi ppubblikata wara li tingħata din l-approvazzjoni mill-bord.

Huwa previst li l-MCST jippubblika r-riżultat f'Marzu ta' din is-sena.

Il-kriterji li ntużaw fl-evalwazzjoni tal-proġetti huma dawk li ġew elenkati fid-dokument "Research and Innovation Programme 2006 – Rules of Participation" li ġie ppubblikat fil-25 t'Awissu, 2006 meta tħabbar il- programm.

Dawn huma:

Livell ta' konformità ma' l-erba' setturi ta' prijorità li ġew identifikati fil-pjan strateġiku nazzjonali għar-riċerka u innovazzjoni 2006 (National Strategic Plan for Research and Innovation) 2007-2010, (Environment and Energy Resources; ICT; Value-added Manufacturing u Health and Biotechnology).

L-applikazzjoni ta' riċerka għall-iżvilupp ta' prodotti jew servizzi li jistgħu jiġu kkummerċjalizzati.

Kollaborazzjoni bejn kategoriji diversi ta' stakeholders bħalma huma l- akkademja, l-industrija, entitajiet pubbliċi u għaqdiet non governattivi.

Kontribuzzjoni għall-iżvilupp ta' kapaċità fix-xjenza u t-teknoloġija f'Malta.

Valur għal flus investiti.

MCST – AQUA BIOTECH INNOVA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma illi Aqua Biotech Innova, rappreżentanta fuq l-advisory board ta' l-istess Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija, mill-persuna li isimha qed jintbagħat separatament, u Sustech Consulting rappreżentata fuq l-advisory board minn inġinier li ismu qed jintbagħat separatament, kellhom il- proġetti tagħhom magħżula?

Jista' jinvestiga l-konflitt ta' interess ta' dawn l-applikanti għall-fondi, meta dawn huma wkoll fuq l-advisory board tal-kunsill u jinvestiga għalfejn iċ-chief executive officer tal-kunsill ippermetta dan il-konflitt ta' interess meta dan kien jaf bih?

Għalfejn f'laqgħa ta' informazzjoni lill-applikanti ċ-chief executive officer ma kienx jaf jirrispondi għal mistoqsijiet bażiċi dwar kif għandha timtela l- applikazzjoni, u b'hekk ħalla dubju li seta' fixkel is-suċċess ta' xi wħud mill-applikazzjonijiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il- proċess ta' evalwazzjoni ta' l-applikazzjonijiet għall-fondi taħt il- programm tar-riċerka u innovazzjoni għadu mhux komplet.

L-advisory board tal-kunsill jikkonsisti f'aktar minn 40 rappreżentant mill-akkademja, mill- industrija u mis-settur pubbliku.

Diversi minn dawn il-membri ta' l- advisory board issottomettew applikazzjoni għal fondi taħt il-programm ta' riċerka u innovazzjoni.

Dawn ma kellhom ebda konflitt ta' interess għax l- advisory board huwa board konsultattiv fuq materja ta' strateġija nazzjonali fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni.

Għaldaqstant il-bord m'għandu l-ebda poteri eżekuttivi, bl-ebda parteċipazzjoni la fit-tfassil tiegħu u wisq anqas fl-evalwazzjoni ta' l-applikazzjonijiet.

KIRI TA' VANNIJIET U TRAKKIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm inkrew vannijiet u trakkijiet bid-driver u mingħajr, mill-ministeru u enti oħra li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006 sal-lum, xahar b'xahar?

X'kienet l-ispiża f'kull każ u mingħand min saret il-kirja?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MIITI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm hemm mobile phones fid-dekasteru u dipartimenti oħra li jaqgħu taħtu?

Kemm minn dawn intilfu jew insterqu f'dawn l-aħħar ħames snin u minn liema dipartiment jew ente?

ONOR.

ENEMALTA - CHIEF SECURITY OFFICER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni: Il-fatt li qed jingħad li l-persuni li japplikaw biex jimlew il-vakanza ta' chief security officer ma' l-Enemalta jrid ikollhom esperjenza jew kors fil-management, dan ifisser li qed jiġu esklużi b'mod awtomatiku dawk il-persuni li filwaqt li m'għandhomx esperjenza fil- management, għandhom esperjenza twila fil-qasam tas-sigurta`?

Jekk iva, ma jidhirlux li l-mod kif ħarġet it-talba għall-applikazzjoni se toħloq diskriminazzjoni ċara bejn dawk li jistgħu jkunu eliġibbli għal din il- kariga?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fiċ-ċirkulari ċitata mill-Onor.

Coleiro Preca, imkien m'hemm indikat li min m'għandux esperjenza fil-management jew kors fil- management se jiġi skwalifikat, wisq iżjed b'mod awtomatiku.

BILJETTI TA' L-AJRU GĦALL-DELEGAZZJONIJIET MINISTERJALI -

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Minn fejn inqatgħu l-biljetti ta' l-ajru meta l-Prim Ministru mexxa delegazzjonijiet ministerjali barra l-pajjiż f'postijiet fejn ma ttirx dirett l-Air Malta mill-bidu ta' l-2006 sal-lum?

Kif intgħażlet l-aġenzija ta' l-ivjaġġar konċernata u x'kien il-prezz tal- biljett ta' kull vjaġġ speċifiku?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 24828, mill-bidu tas-sena 2006 sal-lum il-Prim Ministru mexxa delegazzjonijiet ministerjali f'pajjiżi oħra fejn ma ttirx dirett l-Air Malta kif elenkat hawn taħt:

|Pajjiżi |Prezz |Aġenziji | |fejn ma |tal-Bil| | |ttirx |jett | | |dirett | | | |l-Air | | | |Malta | | | |Finlandja |Lm4,544|Air Malta. | | |.32 |L-ispejjeż | | | |jinkludu | | | |wkoll dawk | | | |tar-Renju | | | |Unit u | | | |l-Awstrija | | | |fejn il-Prim| | | |Ministru | | | |wkoll | | | |attenda | | | |għal-laqgħat| | | |. | |Lussemburg|Lm863.2|Air Malta | |u |2 | | |Kroazja |Lm1,314|Air Malta | | |.65 | | |Finlandja |Lm8,399|Air Malta u | | |.78 |Bianchi | | | |Travel |

RABAT - SERVIZZ TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm milli jingħata s-servizz ta' l-ilma li hu sospiż lil persuna mir-Rabat, li isimha qed jintbagħat separatament?

Ma jaħsibx li umanament huwa inġust li din il-familja ilha mingħajr dan is- servizz għal ħames snin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma jirriżultax li kien hemm xi deċiżjoni min-naħa tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma biex ikun sospiż is-servizz ta' l- ilma fl-indirizz imsemmi.

Lanqas m'hemm records li juru li l-ilma ġie sospiż jew li saru lmenti ta' nuqqas ta' servizz.

Minn spezzjoni fuq il- post irriżulta li stopcock tas-servizz qabel il-meter kien f'pożizzjoni magħluqa.

Dan issa nfetaħ.

OPM – NEFQA FUQ SERVIZZ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm tħallsu flus f'kontijiet ta' mobile phones fil-ministeru, dekasteru u enti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta` tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament u xahar b'xahar?

Kemm kienet in-nefqa fuq prepaid top-up mobile cards fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament xahar b'xahar?

L-uffiċjali intitolati għal mobile phones fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu għandhom ceiling fuq mobile phone mħallas mill-gvern?

F'każ li hemm, kemm hu separatament?

Jista' jgħid jekk inqabiżx minn xi uffiċjal matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

F'każ li fl-affermattiv, x'inhi r-raġuni li s-ceiling inqabeż?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabelli A u B għar-rigward ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-Ministeru tal-Finanzi rispettivament u li jagħtu l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

OPM – SERVIZZ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: F'każ li xi uffiċjal mill-ministeru, dekasteru jew enti tiegħu qabeż is-ceiling allokat għall-mobile marbut mal- pożizzjoni tiegħu, ittieħdu passi fil-konfront ta' dawn l-uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Bejn Jannar u Marzu 2007 uffiċjal wieħed mill-ministeru tal-finanzi qabeż ic- ceiling allokat.

L-ammont maqbuż se jiġi rrifondut mill-istess uffiċjal.

FGURA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Abela) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: X'inhi r-raġuni li għadhom ma sarux tiswijiet fis-sistema tad-drenaġġ tar- residenti li joqogħdu fi Triq Ċensu Busuttil, il-Fgura?

Meta se jibda x- xogħol biex tissewwa l-ħsara peress li r-residenti li joqogħdu fi Triq ir- Riħan ilhom għal dawn l-aħħar tliet snin ibatu l-konsegwenzi ta' dawn il- ħsarat minħabba li d-drenaġġ qed ifur fil-bjar tad-djar tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalissa l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma qed tagħmel investigazzjonijiet u xogħlijiet relatati fis-sistema tad-drenaġġ fi Triq Ċensu Busuttil, u Triq ir-Riħan, Fgura.

Dawn jinkludu tindif tal- mains biex jitkompla is-CCTV survey, kxif ta' manholes li tgħattew bit- tarmak, kif ukoll investigazzjonijet min-naħa tas-sanita'.

KONTIJIET TAL-VAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Kemm hu n-numru ta' persuni jew kumpanniji separatament li fil- preżent għandhom arranġament sabiex iħallsu l-arretrati tal-kontijiet tal- VAT?

Jista' jipprovdi l-istess tagħrif għall-aħħar ħames snin, sena b'sena?

Għal kemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment tal-VAT m'għandu l-ebda arranġamenti sabiex jitħallsu l-arretrati tal-kontijiet tal-VAT.

Dan peress li m'hemm l-ebda provvediment fl-Att tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud ta' l-1998 li jippermetti li dan iseħħ.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' wieħed jikkonsidra li 'l quddiem ikun hemm dan it-tip ta' provvediment biex ċerti pagamenti ma jaqgħux lura?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Id-dipartiment tal-VAT għandu dritt jasal f'arranġamenti ma' individwi biex dawn iħallsu l-kontijiet pendenti fuq ċertu perijodu ta' żmien - dan il-ftehim aktar isir bil-fomm milli bil- miktub - pero` xorta waħda jibqa' l-fatt li dawn imbagħad ikunu jridu jħallsu l-imgħaxijiet fuq l-ammont ta' VAT dovut.

M'hijiex il-prassi li d- dipartiment joqgħod jagħmel arranġamenti bil-miktub ma' kumpanniji biex dawn iħallsu l-arretrati.

Ir-raġuni hi li l-VAT hija taxxa li bniedem jiġborha, suppost ipoġġiha f'kont separat u mbagħad iħallasha lid- dipartiment u mhux bħal meta bniedem ikollu ċertu dħul u wara li jikkalkula l-ispejjeż u l-profitti li jkun għamel, jiġi ntaxxat fuqu.

Fil-każ tal-VAT tkun qisek il-messaġġier li ġġorr il-flus mingħand il-konsumatur għal għand id-dipartiment innifsu.

Għaldaqstant ma naħsibx li dan jista' jitqies fl- istess kontest tal-ħlas tat-taxxa.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Saret evalwazzjoni dwar il-proċess li għandu jintuża biex il-flus dovuti jitħallsu aktar malajr?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Kull ċertu perijodu dawn il-persuni jirċievu kont tal- pendenzi li għandhom u safejn naf jien in-nies impjegati mad-dipartiment tal-VAT jaslu bil-kelma t-tajba magħhom biex il-flus dovuti jitħallsu mill- aktar fis, anke sabiex tiġi evitata l-multa.

M'għandix quddiemi lista ta' nies li ttieħdu l-qorti jew ta' nies li lmentaw f'każijiet bħal dawn, pero` jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'xi każijiet speċifiċi, nitolbu jgħaddili d- dettalji tagħhom sabiex nikkuntattja lid-direttur tal-VAT department u naraw kif nistgħu naslu għal soluzzjoni, anke fuq bażi umanitarja.

NSO - COMPUTERS BIL-ĦSARA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jikkonferma l-Prim Ministru illi ċerti computers fl-uffiċċju ta' l-istatistika ilhom ix-xhur bil-ħsara?

Kemm għamlet kollettivament overtime t-technical section ta' l-istatistika?

ONOR.

Interpellant li t-tweġiba għall-ewwel parti tal- mistoqsija hija fin-negattiv.

Rigward it-tieni parti, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jiċċara għal liema sezzjoni qed jirriferi peress li ma teżistix technical section fl-uffiċċju ta' l-istatistika.

ĦAL FERĦ - IMPJEGATI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Franco Galea) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni: Hemm ħaddiema impjegati fil-kumpless ta' Ħal Ferħ?

Jekk iva, jista' jgħid kemm hu n-numru u x'tip ta' xogħol jagħmlu?

ONOR.

AUSTIN GATT: M'hemm l-ebda ħaddiem jaħdem fil-kumpless ta' Ħal Ferħ.

TA' QALI CRAFTS VILLAGE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni: X'sar fuq il-proġett tal- crafts village f'Ta' Qali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): M'għandi xejn xi nżid mar-risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari 21054.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jekk kemm-il darba jerġgħu ma jintlaħqux id-dati msemmija fir-risposta li rriferieni għaliha l-ministru rigward il-crafts village f'Ta' Qali, li kellu jkun lest sa l-1992, in-nies komċernati se jingħataw kumpens?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, l-Onor.

Intrpellant jiġi mill-istess inħawi li niġi minnhom jien u suppost li huwa konxju mid-diffikultajiet kbar li wieħed iltaqa' magħhom meta ġie biex iwettaq dan il-proġett.

Forsi l-ikbar problema kienet illi n-nies konċernati offrew element ta' reżistenza minħabba l-fatt li jew ma kenux informati sew jew inkella ma ħadux l-inizjattiva li jiġu nformati sew dwar dak li kien qed jiġri.

Il- persuni li rriferew ruħhom għandi sabiex infehemhom il-kuntratti u l- abbozzi li kien hemm, aċċettaw is-sitwazzjoni u fehmu d-diffikultajiet li hemm.

Għaldaqstant nisperaw li eventwalment dan ix-xogħol jinbeda u li l- proġett tal-crafts village f'Ta' Qali jimmaterjalizza ruħu.

WHITE ROCKS COMPLEX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Meta waqaf l-użu tal-White Rocks?

Fiex wasal dan il-proġett?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Nirriferi lill-Onor interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 21056.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li r-risposta għall-mistoqsija li rriferieni għaliha l-Ministru kienet tgħid li dalwaqt joħroġ il-brief fuq il-White Rocks Complex, għandi nifhem li dan il-brief għadu ma ħariġx?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nikkonferma li s'issa dan il-brief għadu ma ħariġx.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Is-Segretarju Parlamentari huwa f'pożizzjoni li jgħidli jekk hemmx xi target date għal meta huwa maħsub li jkun lest dan il- brief peress li kellu jkun lest kmieni din is-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Huwa minnu li dan il-brief kellu joħroġ xhur ilu, pero` nqalgħu ċerti affarijiet li kellhom mhux biss jiġu akkomodati, imma wkoll eżaminati u wieħed qed jipprova jasal sabiex in vista ta' ċerti bżonnijiet li kien hemm, jagħmel studju aħjar ħalli jiġi assigurat li jekk isir dan il-proġett, ikun wieħed utli u jagħti l-iżjed riżultati tajbin għall-ekonomija tal-pajjiż.

SMART CITY - INDUSTRIJA TAL-FILMS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Fid-dawl ta' l-iżvilupp propost għal SmartCity fiz-zona industrijali ta' Ricasoli, x'konsiderazzjonijiet ħa l-gvern dwar l-effett li dan l-iżvilupp (speċjalment matul il-perijodu ta' kostruzzjoni) jista' jkollu fuq l- industrija tal-films, b'mod partikolari t-tankijiet li huma proprjeta' tal- MFS?

ONOR.

AUSTIN GATT: Kif forsi innota l-Onor.

Interpellant il-proġett ta' SmartCity se jiffoka kemm fuq l-ICT, kif ukoll fuq il-media.

Dan ta' l- aħħar għandu jħalli impatt pożittiv ħafna fuq l-operat tal-film studios, partikolarment jekk l-istess faċilitajiet ma' jitħallewx fit-telqa li jinsabu fihom bħalissa.

SMART CITY - INDUSTRIJA TAL-FILMS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Fid-dawl ta' l-iżvilupp propost għal SmartCity fiz-zona industrijali ta' Ricasoli, x'konsiderazzjonijiet ħa l-gvern dwar l-effett li dan l-iżvilupp, speċjalment matul il-perijodu ta' kostruzzjoni, jista' jkollu fuq l- industrija tal-film,s b'mod partikolari t-tankijiet li huma proprjeta` tal- MFS?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): L- Onor. Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Viċi Prim Ministru huwa f'pożizzjoni li jgħid meta se tiġi finalizzata l-iskema taċ-ċnus għas-settur agrikolu u cioe` għal numru ta' produtturi ta' livestock?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni li għandi - hawnhekk qed nitkellem mill- memorja u bl-ebda mod ma qed inwieġeb b'dan il-mod biex naħrab mid-domanda - hija li din l-iskema qiegħda tiġi mfassla mill-ministeru ta' l-affarijiet rurali.

Naf li kienet għaddiet mozzjoni minn dan il-parlament biex ikunu jistgħu jsiru skemi bħal dawn - jiġifieri m'hemmx għalfejn nerġgħu niġu f'dan il-parlament biex issir l-iskema - pero` mbagħad il-management ta' l- iskema nnifisha, it-tfassil u l-kondizzjonijiet, kellhom ikunu responsabbilta` tal-ministeru ta' l-affarijiet rurali.

Il-lands department jidħol biss biex finalment jagħmel il-kuntratt.

Jiġifieri ma nafx f'liema stadju waslet din l-iskema, pero` nimmaġina li qed jaħdmu fuqha.

Malli l- lands department jgħidilna x'inhuma l-kondizzjonijiet, aħna nagħmlu l- kuntratti pero` għal dak li għandu x'jaqsam l-ipproċessar ftehemna li dan għandu jsir mid-dipartiment ta' l-agrikoltura.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, għalkemm kien hemm ċerti derogi li jirrigwardaw investiment sostanzjali, partikolarment biex l-irziezet tal- livestock ikunu konformi ma' numru ta' direttivi, inkluż in-nitrates directive u commitment measures oħra fil-farmhouses, dawn id-direttivi rridu nkunu konformi magħhom sa l-2008.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jindaga fejn waslu l-applikazzjonijiet biex jekk hemm bżonn inħaffu l- proċess.

Jista' jkun li ċerti applikazzjonijiet qegħdin quddiem il-MEPA u oħrajn jistgħu jkunu għand il-banek biex jingħataw ċerti loans.

Huwa possibbli li janalizza sew il-proċess bil-għan li, jekk hemm bżonn, jirrimedja bi proċess iktar attiv f'dan ir-rigward?

ONOR.

TONIO BORG: Il-parliamentary policy li hemm mehmuża ma' l-att li jirregola t-trasferiment tal-proprjeta`, kellha l-intenzjoni li r-raħħala - għax għall-bdiewa diġa` teżisti skema - jkollhom il-possibbilta` li mingħajr ma tinħareġ tender, basta dak li jkun jipprova li huwa raħħal ġenwin u għandu l-permessi neċessarji, jingħataw proprjeta` b'kera jew b'ċens ħalli tkun tista' tintuża bħala collateral mal-banek.

Din il-policy għalhekk ġiet emendata.

Pero` nerġa' ngħid li d-dettalji ta' l-ipproċessar ta' l-iskema li tista' tiġi varata qiegħda f'idejn il-ministeru għall- affarijiet rurali.

SMART CITY – INDUSTRIJA TAL-FILMS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Minħabba li parti mill-iżvilupp ta' SmartCity jinkludi vilel li jmissu mal- konfini tas-sit tal-MFS, jista' l-Ministru jgħid x'konsultazzjonijiet għamel il-gvern biex jassigura li dawn il-vilel ma jkunux ta' dannu għall- attivita` ta' ġbid ta' films li jsir fl-MFS?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-abbozz ta' kuntratt approvat mill-parlament li jistipula bl-aktar mod ċar is- servitujiet li s-sit se jkun soġġett għalihom.

SMART CITY – INDUSTRIJA TAL-FILMS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Minħabba li parti mill- iżvilupp ta' SmartCity jinkludi vilel li jmissu mal-konfini tas-sit tal- MFS, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'konsultazzjonijiet għamel il-gvern biex jassigura li dawn il-vilel ma jkunux ta' dannu għall-attivita` ta' ġbid ta' films li jsir fl-MFS?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministeru konċernat.

AWTORITA` TAD-DJAR - KUNTATTI MA' RESIDENTI MILL-BELT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid liema huma, anke b'mod kunfidenzjali, ir-residenti fil-Belt Valletta li qed jiġu kkuntattjati mill-Awtorita` tad-Djar, biex l-inkwilini ta' dawn il- postijiet jitilqu mill-fond tagħhom?

X'inhu l-ħsieb għal dan il-kuntatt?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Ninsab infurmata li r-residenti li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant huma dawk ta' appartament numru 11/9, Triq Melita u ta' tliet appartamenti fi Blokk 3, Triq il-Karmelitani.

Peress li dawn il-proprjetajiet għandhom difetti strutturali, l-awtorita` infurmat lir-residenti li kienet qed toffrilhom ifittxu post alternattiv u l-kera, sa massimu stabbilit, titħallas mill-awtorita` sakemm jingħataw residenza alternattiva mid- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jirriżultalha li l-approvazzjoni ta' applikazzjonijiet għal sussidji fuq il-kera qed taqa' lura?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: S'issa l-proċedura biex applikazzjonijiet għal sussidji fuq il-kera jiġu approvati kienet tikkonsisti f'inspection fuq il- post li jidher fuq l-identity card.

Ovvjament meta tiġi biex tagħmel l- inspections u tgħodd in-numru ta' dawn l-applikanti ma' dawk li l-awtorita` kellha għal shared ownership - li huma fi kwantita` kbira, tant ikun hemm li jista' jkun li waqgħu xi ftit lura.

Fil-fatt waqt laqgħa li saret dan l- aħħar ħareġ is-suġġeriment illi meta ssir applikazzjoni għal sussidju fuq il-kera, sakemm ma jkunx hemm xi problemi soċjali partikolari, jew ikun post sub-standard, ma jkunx neċessarju li ssir spezzjoni u xogħol ieħor relatat.

Ladarba tkun taf l-ammont ta' kera li qed titħallas u x'income għandha l-persuna li tkun qiegħda tapplika, m'huwiex neċessarju li wieħed joqgħod jidħol f'ħafna inspezzjonijiet li bla dubju ta' xejn trid ħafna riżorsi umani għalihom.

BIRGU - STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: X'inhi l-proċedura biex persuni anzjani mill-Birgu, li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, ikunu jistgħu jinstallaw lift fil-fond tagħhom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-Awtorita` tad-Djar tikkonsidra applikazzjonijiet għal stallar ta' lift fi blokk mikri mill-gvern jekk fil- blokk ikun hemm tgħix persuna b'diżabilita` ta' mobilita`.

Jekk fil- familja indikata mill-Onor.

Interpellant hemm persuna li tissodisfa din il- kondizzjoni, għandha tagħmel applikazzjoni ma' l-awtorita` taħt l-iskema dwar stallazzjoni ta' lifts fi blokki jew entraturi residenzjali li huma proprjeta` tal-gvern.

MR SPAEKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru bdiet tikkonsidra li tagħmel rapporti dwar żvilupp sostenibbli meħtieġ fil-housing estates ta' l-Istat bil-għan li ċerti servizzi jkunu ta' kwalita` aħjar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Qed nassumi illi l-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant hija xprunata minn ħafna xogħol li sar mid-dipartiment ta' bini u kostruzzjoni f'bosta housing estates li għandna madwar Malta u Għawdex.

Kulħadd jaf li dan id-dipartiment qiegħed jilqa' ħafna proposti mingħand kunsilli lokali differenti u li dawn il-proposti m'humiex biss dwar xogħol ta' manutenzjoni imma anke ta' landscaping u xogħol ieħor.

Il- verita' hi illi meta kunsill lokali javviċina lid-dipartiment bi proposta, id-dipartiment jara x'jista' jagħmel.

Fil-fatt ħdimna tajjeb ħafna ma' bosta kunsilli lokali u m'għandix dubju li se nkomplu nagħmlu dan ix-xogħol fis-snin li ġejjin.

Pero` ma nafx fhimtx sew il-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant.

Qed jistaqsi jekk aħniex se naqbdu housing estate wieħed wieħed u naraw x'xogħol partikolari huwa meħtieġ li jsir fih?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiena qiegħed nirriferi għal żvilupp sostenibbli fit- town plannings tagħna, li jista' jkun inkorporat bejn it-town planning ta' l-universita', bejn il-kunsilli, kif ukoll id-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministru.

Nemmen li wieħed għandu jagħmel evalwazzjoni ta' ċerti żviluppi li ma jkunux jikkonsistu biss f'landscaping u f'manutenzjoni, imma anke fi żvilupp ieħor bħal, per eżempju, underground parking - biex titnaqqas ukoll il-pollution f'dawn iz-zoni - jew sistema ta' elettriku iktar sostenibbli.

Kont qed nifhem li qed issir xi ħaġa f'dan ir-rigward.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ħalli nagħmlu l-affarijiet ċari.

Għal underground parking u energy saving measures li qed isemmi l-Onor.

Interpellant ma nistax ngħid li wasalna, pero' qegħdin naħdmu kemm jista' jkun viċin il- kunsilli lokali li jafu l-bżonnijiet immedjati u anke mhux daqstant immedjati tal-housing estates.

Meta jaslulna rapporti li hemm bżonn ta' aktar parking spaces f'housing estates, kif diġa` kellna, nipprovaw naraw x'nistgħu nagħmlu biex jinħolqu aktar parking spaces.

Pero` rrid inkun onesta u ngħid li għadna ma wasalniex biex inħarsu lejn il-ħtieġa ta' underground parking.

Naturalment qed ngħid hekk mhux għax m'hemmx din il- ħtieġa.

Fil-fatt meta dan l-aħħar mort f'housing estate fir-Rabat, Għawdex, qaluli li hemm problema kbira biex wieħed isib jipparkja, anke fil-għaxija peress li hemm numru kbir ta' karozzi ta' residenti tal-housing estate, u dan minkejja l-fatt li hemm numru kbir ta' garaxxijiet fil-viċinanzi.

Allura fix-xogħol li qed nagħmlu flimkien mal-kunsill lokali tar-Rabat, qed naraw li noħolqu aktar spazji għall-parking.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 128 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 dwar l- Aġenzija tal-Programmi ta' l-Unjoni Ewropea; u

Tagħrif dwar infiq fuq telefonati minn linji fissi fil-Ministeru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg u fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg, fix- xhur bejn Jannar u Marzu 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 24990.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar skemi ppubblikati taħt il-Business Promotion Act u taħt liġijiet oħra, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 25710.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-Avviżi Numri 68 u 69 maħruġa mill-Awtorita` tad-Djar: Regolamenti għall-bejgħ ta' appartamenti, maisonettes, djar u garaxxijiet (fejn applikabbli) f'diversi lokalitajiet f'Malta u Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 24899.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kumpanniji ta' konsulenza li għamel użu minnhon il- Ministeru għal Għawdex bejn l-2002 u l-2007, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 25706.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari): Sur President, f'isem il- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita` nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru. 127 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw it-Tielet Skeda li tinsab ma' l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x' jaqsmu magħha.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IL-FOSTER CARE

FOSTER CARE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Mejju, 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Frederick Azzopardi.

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Sur President, għal darb'oħra l-ministeru għall- politika soċjali qed jipproponi abbozz ta' liġi li huwa marbut mal-qasam tal-politika soċjali u maċ-ċentru ta' l-attivita` politika kollha kemm hi.

Dan l-abbozz ta' liġi jittratta partikolarment il-familja u dak kollu li huwa marbut magħha, l-aktar it-tfal.

Huwa pass pożittiv u għaqli li l- parlament jiddibatti liġi li għandha x'taqsam ma' sezzjoni mit-tfal tagħna li huma l-ġenerazzjoni futura ta' pajjiżna.

Dan l-abbozz ta' liġi qed jagħti drittijiet lit-tfal li jkunu ġejjin minn familji li jkollhom xi problemi u fl-istess ħin jissalvagwarda lil dawk il-familji li joffru l- għajnuna tagħhom biex jagħtu wens, imħabba u sigurta` lil dawk it-tfal fi żmenijiet diffiċli.

Naħseb li jkun tajjeb li fl-introduzzjoni tiegħi nibda billi nagħmel riferenza għall-inizjattivi u ċirkostanzi oħrajn li wassluna għal dan l- abbozz ta' liġi li għandu l-iskop li jagħmel provvedimenti speċjali dwar il- foster care.

L-ewwel raġuni u l-aktar raġuni importanti għalfejn wasalna biex nipproponu dan l-abbozz ta' liġi hija li jidhrilna li bħala gvern għandna nirrikonoxxu – dwar dan m'hemm l-ebda kontroversja – l-għożża qawwija li minn dejjem kellha s-soċjeta` Maltija għall-familja.

Dan ifisser li għandna strutturi familjari li baqgħu b'saħħithom tul is-snin, pero` dawn iridu jibqgħu jirrispondu għar-realtajiet soċjali li pajjiżna qed jgħaddi minnhom b'mod inevitabbli bħalma jgħaddu l-pajjiżi l-oħrajn kollha.

Sur President, bħala politiċi għandna d-dmir li dan il-valur inkomplu nwettquh imma għandna d-dmir ukoll li fl-istess ħin inżommu għajnejna miftuħin għar-realtajiet li qed iseħħu u li jitolbu tip ta' soluzzjonijiet partikolari, realtajiet li faċli tgħid li taqbel magħhom imma mbagħad irridu nsarrfuhom f'azzjonijiet konkreti.

Faċli ngħidu li l-familja hija l- aktar ħaġa importanti, imma hemm bżonn li nkomplu nsaħħuha biex ikollna soċjeta` b'saħħitha.

Dan huwa kliem sabiħ imma bħal kollox wieħed irid isarrfu f'affarijiet konkreti.

Pass bħal dan li qed nagħmlu b'dan l-abbozz ta' liġi jgħin verament biex insaħħu l-familji tagħna u biex nindirizzaw il- problemi li jkunu għaddejjin minnhom ċerti familji.

Naturalment dan kollu jgawdi importanza kbira meta nħarsu lejn il-familja u nirrealizzaw li din hija magħmula wkoll mit-tfal.

Irridu nirrikonoxxu li t-tfal ma jafux jitkellmu għalihom infushom u ħafna drabi l-ambjent familjari u s-soċjeta` jifformawlhom il-personalita` u l-karattru tagħhom.

Sur President, irridu nifhmu li waqt li ngħidu li rridu nsaħħu l-familja tagħna rridu nagħmlu l-affarijiet b'mod li nsaħħu l-potenzjal kollu li t- tfal tal-lum għandu jkollhom biex jiżviluppaw lilhom infusuhom.

B'dan il- mod inkunu qed ninvestu fil-ġejjieni ta' pajjiżna.

Irridu nżommu quddiem għajnejna, u magħna s-soċjeta` ċivili kollha, li quddiem il-bidliet soċjali li qed iseħħu, ma jistax ikun li ngħaddsu rasna fir-ramel u nippretendu li kollox għadu kif kien żmien ilu.

Illum dawn il-bidliet soċjali qed iseħħu b'ritmu iżjed mgħaġġel milli kien iseħħ fl-antik.

Il-bidliet soċjali dejjem seħħew tul l-eżistenza tal-bniedem fuq wiċċ id-dinja għax dawn huma frott l-iżvilupp u l-kapaċita` tal-bniedem li jadatta ruħu għaċ-ċirkostanzi u li jaħtaf l-opportunitajiet li jkun għaddej minnhom.

Pero` li huwa partikolari u speċjali fiż-żmenijiet li qegħdin ngħixu fihom huwa li l- bidliet qed iseħħu b'mod mgħaġġel u kultant lanqas inlaħħqu magħhom.

Dawn huma bidliet li wħud minnhom ġejjin b'riżultat ta' stil ta' ħajja differenti u kumditajiet differenti.

Imma barra minn hekk, ġejjin ukoll mit-teknoloġija li llum qed tiftaħ orizzonti ġodda għan-nies.

Proprju għax qegħdin iseħħu dawn il-bidliet b'ritmu mgħaġġel ħafna għandna d-dmir li nirrispondu għalihom.

Jien naħseb li jkun żball jekk din il-liġi naqilgħuha mill-kontest ta' sensiela ta' inizjattivi għax inkella ma nifhmux il-ħsieb li hemm warajha.

Din il-liġi waħedha għandha valur, pero` l-valur tagħha jitnaqqas ħafna jekk ma npoġġuhiex fil-kontest ta' stampa aktar wiesgħa.

Għal dan il-għan se nagħti lista ta' inizjattivi li ttieħdu b'mod partikolari fl-aħħar snin.

Se nsemmi l-inizjattivi pożittivi li li wassluna għall-abbozz ta' liġi dwar il-foster care, pero` b'daqshekk ma se nnaqqas xejn minn dak kollu li sar fis-snin l-imgħoddija.

Matul l-aħħar snin il-ministeru tal-politika soċjali ħadem fuq soluzzjonijiet konkreti u komprensivi biex it-tessut soċjali ta' pajjiżna jkompli jitjieb.

Dan sar permezz ta' strateġija maħsuba u ppjanata li ffokat kemm fuq introduzzjoni ta' liġijiet ġodda f'diversi setturi kif ukoll fuq il-ħolqien ta' programmi u skemi.

B'dan il-mod il-gvern qed jersaq aktar viċin il-bżonnijiet reali tan-nies.

Dan kollu seta' jsir għax il-ministeru għażel li jisma' u jagħti kas il-bżonnijiet taċ-ċittadini filwaqt li jħejji studji xjentifiċi biex jiggwidawh fit-tfassil tal- politika u t-teħid tad-deċiżjonijiet li jkun hemm bżonn.

Biex il-gvern seta' jtejjeb it-tessut soċjali f'pajjiżna kien hemm bżonn li jirriforma mill-qiegħ nett il-qafas leġislattiv.

Kien għalhekk li seħħet ir- riforma amministrattiva fil-qasam tas-servizzi ta' l-appoġġ soċjali u għalhekk ukoll twaqqaf id-dipartiment tal-ħarsien tal-familja li qed jassumi r-rwol ta' regolatur, filwaqt li l-aġenzija Appoġġ ħadet fuqha r- responsabbilta` għall-ħolqien u l-għoti ta' servizzi ta' appoġġ.

Dan minbarra servizzi u faċilitajiet diġa` eżistenti li qed jiġu kontinwament konsolidati u raffinati.

Per eżempju, hawnhekk nixtieq insemmi l- pensjonijiet u s-servizz fil-qasam tad-droga u l-alkoħol.

Dan kollu huwa frott ta' snin ta' ħidma fil-ministeru għall-politika soċjali, snin karatterizzati minn politika li tħares 'il quddiem u qatt ma tħares lura, politika mifruxa fuq id-dekasteri kollha tal-gvern bil-għan li toħloq patt soċjali ġdid għas-soċjeta` Maltija mibni fuq il-valur tad-dinjita` ta' kull persuna b'emfasi speċjali fuq dawk li l-aktar li huma batuti.

L-għan ta' din il-politika huwa t-tisħiħ tas-soċjeta` għal kulħadd.

Ħarsitna dejjem kienet fuq dawk li minħabba mard, diżabilita` u problemi soċjali oħrajn ikunu f'riskju li jaqgħu lura u għalhekk jistgħu jiġu esklużi milli jipparteċipaw b'mod sħiħ fil-ħajja soċjali ta' pajjiżna bħala membri sħaħ tal-komunita` taħgna.

Dan ridna nagħmluh fil-kontest tas- sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt pajjiżna, bħall-bqija tal- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, ħejja pjan nazzjonali għall-inklużjoni soċjali.

Dan il-pjan qed jiggwidana biex nilħqu l-miri ta' din l-unjoni li jirrigwardaw l-inklużjoni soċjali għal pajjiżna, miri li jridu jwassluna għal prevenzjoni mir-riskji ta' esklużjoni soċjali, titjib fl-aċċess għax- xogħol u għad-drittijiet u s-servizzi kollha bħal, per eżempju, saħħa, edukazzjoni, ħarsien soċjali u housing u finalment għall-assistenza lil dawk li huma l-aktar vulnerabbli.

Sur President, illum qegħdin nassistu għal żvilupp importanti ieħor fl- impenn tagħna li ħadd f'pajjiżna ma jibqa' lura.

Wasalna hawnhekk mhux b'kumbinazzjoni imma għax ħdimna għal din is-sitwazzjoni.

Sa mill-bidu tas- snin disgħin il-gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista introduċa l-ħsieb li jittrasforma dak li nafuh bħala welfare state f'konċett ġdid imsejjaħ welfare society.

Dan kien konċett li introduċa l-Ministru Louis Galea bil- ħsieb li ssir qabża ta' kwalita` kbira, konċett li baqa' jiġi msaħħaħ mill- Onor. Lawrence Gonzi meta kien ministru tal-politika soċjali u anke issa mill-Ministru Dolores Cristina.

Il-gvern jemmen li l-faqar ma tindirizzahx biss bil-benefiċċji finanzjarji, iżda b'politika għaqlija u b'servizzi oħrajn ta' appoġġ soċjali.

Ta' min isemmi li dan l-iżvilupp kien immarkat bi tliet bidliet fundamentali, l-ewwelnett b'politika soċjali bbażata fuq id-drittijiet tal- persuna.

Dan ifisser li l-politika soċjali ma tibqax biss politika bbażata fuq iċ-cheque tar-relief iżda b'mod konxju tappoġġa u ssostni kull sforz biex id-drittijiet tal-persuna jissaħħu u tisseddaq id-dinjita` tagħha.

Bħala eżempju nista' nsemmi l-politika dwar l-anzjani, dik dwar il-persuni b'diżabilita`, l-ugwaljanza bjen l-irġiel u n-nisa u l-politika dwar it- tfal.

It-tieni bidla kienet billi l-politika soċjali tpoġġiet fiċ-ċentru tal-ħidma tal-gvern.

Għarafna li fil-politika soċjali qegħdin nitkellmu dwar il-qalba ta' dak li jagħmel il-bniedem.

Barra minn hekk urejna li l- iżvilupp ekonomiku u l-iżvilupp soċjali m'humiex kontra xulxin, anzi jikkumplimentaw lil xulxin.

Għalhekk żgurajna li l-politika soċjali tkun integrata fil-politika kollha tal-gvern.

It-tielet bidla kienet billi saħħaħna r-rwol tas-soċjeta` ċivili.

Fhimna li l-gvern ma jistax jagħmel kollox hu u lanqas m'hu għaqli li jagħmel kollox hu u allura ssieħbu miegħu s-soċjeta` ċivili u l-għaqdiet volontarji.

B'hekk il-gvern beda jidħol fi sħubija ma' numru ta' għaqdiet biex jingħataw numru ta' servizzi.

Eżempju ta' dan huma Dar il-Kaptan, il-Fondazzjoni Arka, Dar Qalb ta' Ġesu`, Dar Merħba Bik, il-Caritas, il-Fondazzjoni Richmond, l-OASI Foundation u numru kbir ta' għaqdiet volontarji oħrajn.

Inizjattiva oħra tal-gvern kienet li fl-1999 il-ministru tal-ġustizzja u intern għadda liġi li ġabet lil pajjiżna in line ma' obbligazzjonijiet internazzjonali f'dak li għandu x'jaqsam ma' abduction, każijiet fejn it- tfal jittieħdu mingħand l-omm jew mingħand il-missier mingħajr il-kunsens ta' wieħed jew l-oħra.

Kellna wkoll l-inizjattiva li saret fis-sena 2001 meta twaqqfet il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Familja.

F'dawn l- inizjattivi ġew diskussi kif il-familja tista' tissaħħaħ.

Daħal ħafna l- element tat-tfal u l-importanza li f'pajjiżna jkollna sistema li tgħin lit- tfal u lill-familja tiżviluppa fil-kontest ta' familja b'saħħitha.

Din il- kummissjoni ħeġġet lill-gvern biex jieħu inizjattivi fil-qasam kollu tal- familja, imma fuq kollox iffokat ħafna fuq il-qasam tat-tfal.

Kien dan li wassal biex f'pajjiżna nimmodernizzaw il-liġi.

Fil-fatt din hija l-ewwel liġi ta' dan it-tip.

Minkejja li daħħalna l- fostering għaxar snin ilu, għad m'għandniex liġi li tirregola dan is- servizz u li tkompli tmexxina fid-direzzjoni li ntejbu l-affarijiet li għandna.

Pero` issa wasalna fi stadju fejn se jkollna liġi li l-għanijiet tagħha huma li jkun hemm provvediment speċjali dwar il-foster care u sabiex jitwaqqfu l-bord għall-fostering u awtorita` ċentrali.

Dan qed isir sabiex ikun hemm provvedimenti dwar id-drittijiet u r-responsabbiltajiet tal- foster carers u sabiex jiġu protetti l-aħjar interessi tat-tfal taħt il- foster care.

Sur President, issa se niġi għas-sehem kbir li l-aġenzija Appoġġ kellha f'dan il-qasam.

L-aġenzija Appoġġ hija waħda mill-iżviluppi kbar li għenu biex wasalna fejn wasalna llum.

Kieku wieħed kellu jħares lejn l-istorja ta' l-Appoġġ, li qabel kienet magħrufa bħala s-social welfare development programme, wieħed isib ħafna xi jgħid minkejja li din l-istorja lanqas għandha 13-il sena.

Fil-fatt nista' ngħid li l-progress f'termini ta' investiment, f'firxa ta' servizzi u l-livell professjonali tal-ħaddiema fis- settur huma impressjonanti.

Permezz ta' l-aġenzija Appoġġ, pajjiżna riesaq biex ikollna servizzi ta' appoġġ soċjali li jitqabblu tajjeb ħafna ma' dawk f'pajjiżi avvanzati.

Din l-aġenzija qed tkun strumentali biex nagħrfu realtajiet li jkunu magħna mingħajr ma nindunaw.

Skond studju li sar, l-istatistika turi li 20.6% tat-tfal Maltin huma f'riskju ta' faqar.

Wieħed irid iqis ukoll li 55% tas-single parents, speċjalment dawk li għandhom tfal dipendenti fuqhom, qegħdin ukoll f'riskju ta' faqar.

Allura wieħed mill-ewwel jinduna liema huma l-gruppi ta' prijorita`.

La qed nitkellem fuq prijoritajiet, se nsemmi x'inhuma l- prijoritajiet tal-gvern għall-aġenzija Appoġġ, li huma primarjament tlieta.

L-ewwel prijorita` hija li jkollna sistema li tassigura li t-tfal li qegħdin f'riskju minħabba problemi soċjali jew mediċi jkollhom il-ħarsien kollu meħtieġ u jingħataw opportunitajiet daqs tfal oħrajn f'pajjiżna.

It- tieni prijorita` hija li l-appoġġ soċjali jħaffef il-mixja lejn il- komunita` fejn jingħata aktar appoġġ ġeneriku u preventiv.

Hawnhekk ix- xogħol irid jinħadem b'rabta intima mal-kunsilli lokali, ma' l-għaqdiet fil- komunita` u mas-servizzi tas-saħħa primarja, inkluż is-servizz li jagħtu t- tobba tal-familja.

Fl-aħħarnett hemm il-prijorita` li jinfirxu mal-pajjiż ċentri għall-familja li jinkludu numru ta' servizzi għall-ħarsien tat-tfal matul il-jum.

Din hija d-direzzjoni li qed jagħti l-gvern u f'dan l- iżvilupp hemm spazju għal dawk kollha li jimxu f'din id-direzzjoni.

F'dan ir-rigward qed naraw rwol importanti mill-kunsilli lokali għaliex konna u għadna nemmnu li l-kunsilli lokali jafu tajjeb il-bżonnijiet lokali u, bi sħubija ma' organizzazzjonijiet tal-gvern u anke NGOs, jistgħu jsaħħu ħafna x-xibka tal-ħarsien għan-nies fil-komunita`.

Dan l-iżvilupp istituzzjonali kien kumplimentat minn żvilupp leġislattiv estensiv.

Hawnhekk nista' nsemmi l-leġislazzjoni li tirrikonoxxi l- għaqdiet mhux governattivi minħabba l-importanza li dawn għandhom fl-għoti tas-servizzi.

Wara wasalna biex ikollna leġislazzjoni li tirrikonoxxi l- istrutturi ġodda tal-welfare f'pajjiżna, speċjalment is-servizzi għat-tfal, fosthom servizzi ta' foster care.

Din l-inizjattiva kienet bdiet bl- introduzzjoni ta' servizz ġdid ta' ħlas ta' allowance lill-ġenituri li jaċċettaw li jagħtu s-servizz ta' fostering.

Hawnhekk indirizzajna għall- ewwel darba b'mod konkret il-fatt li għandna tfal li huma vittma ta' ċirkostanzi fil-familja li ħafna drabi jkunu trawmatiċi u traġiċi u jispiċċaw f'istituti residenzjali.

Sa ftit taż-żmien ilu din kienet l-unika soluzzjoni, imma bil-mod il-mod żviluppajna konċett li diġa` jeżisti f'pajjiżi oħra, il-konċett tal-foster care.

Dan huwa mod kif lit-tfal tkun tista' toħroġhom minn ambjent ta' istituzzjoni u tpoġġihom f'ambjent familjari, mhux bħala soluzzjoni ta' addozzjoni imma bħala soluzzjoni ta' fostering, fejn koppja toffri lilha nnifisha biex lil dawk it-tfal tagħtihom esperjenza ta' unit familjari minflok l-esperjenza istituzzjonali li jkunu qegħdin jgħixu fiha.

Hawnhekk wieħed irid ifakkar ix-xogħol siewi li jsir fid-djar tat-tfal mir-reliġjużi li għal ħafna snin għamlu sagrifiċċji kbar biex offrew kenn u ħarsien lil ħafna tfal.

Minkejja li x-xjenza turina li t-tfal għandhom jgħixu f'ambjent tal- familja, id-djar tat-tfal għad hemm bżonnhom anke fiż-żmien li ġej.

Għalhekk għandna dejjem naraw kif dawn id-djar ikollhom l-għajnuna kollha meħtieġa biex ikunu jistgħu jipprovdu l-aħjar ħarsien lit-tfal.

Iżda l- esperjenza għallmitna li kulħadd għandu jagħmel ħiltu biex it-tfal jesperjenzaw il-ħajja tal-familja minn żmien bikri għaliex dan jinfluwenza ħafna t-tip ta' familja li huma jifformaw meta jikbru.

Fortunatament dan il- ħsieb huwa wkoll dak li jemmnu fih ir-reliġjużi li jaħdmu mat-tfal.

Kważi 80% tat-tfal li jgħixu fid-djar tat-tfal jistgħu jiġu fostered, iżda sfortunatament l-għadd ta' persuni li joffru s-servizz tagħhom bħala foster carers biex jieħdu ħsieb lil dawn it-tfal huwa limitat.

Is-sitwazzjoni tkun ideali kieku jkun hawn biżżejjed persuni li jistgħu jagħmluha ta' foster carers biex possibbilment it-tfal kollha jingħataw iċ-ċans li jkollhom esperjenza ta' familja.

Sur President, hemm bżonn aktar foster carers biex joffru ambjent ta' familja għal 50 tifel u tifla li bħalissa qed jgħixu fid-djar tal-Knisja.

Bħalissa hawn madwar 156 tifel u tifla li huma fostered f'146 familja.

L- iskop ta' l-aġenzija Appoġġ hu li safejn hu possibbli tipprovdi ambjent ta' familja lil dawn it-tfal.

Għalhekk hemm bżonn ta' aktar foster carers biex jilħqu mad-domanda li hemm.

Proprju għalhekk l-aġenzija Appoġġ ippreparat ukoll kors ta' tħejjija għal dawk li jitħajru jkunu foster carers u dan anke biex tkun konformi mal-konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tat-tfal, konvenzjoni li tgħid ċar u tond li t-tfal għandhom dritt għall-familja u li jgħixu f'ambjent tal-familja.

Il- fostering biss jagħti dan iċ-ċans lit-tfal li ġejjin minn familji bi problemi biex ikollhom trobbija f'ambjent san.

L-aġenzija Appoġġ toffri taħriġ u appoġġ kontinwu lill-foster carers.

Meta t-tfal jiġu fostered l- Appoġġ toffri sistema ta' appoġġ kemm lit-tfal kif ukoll lill-ġenituri li jkunu qed jiffosterjawhom.

Il-foster carers ikollhom is-social worker tagħhom li jagħmel monitoring u jagħti l-appoġġ sakemm idum il-foster placement.

It-tfal li jkunu fostered ukoll ikollhom is-social worker tagħhom u jingħataw is-servizzi ta' eżami mediku, counselling u terapija oħra li tkun meħtieġa.

L-esperjenza wriet b'mod ċar li dawk it-tfal li jingħataw l-opportunita` li jgħixu f'familja għamlu avvanz kbir f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-iżvilupp personali.

Huma jkunu kapaċi jesprimu ruħhom għax ikollhom kunfidenza fihom infushom u għalhekk ikunu jistgħu jgħixu ħajja ferm iktar faċli.

Huwa b'dan il-ħsieb li l-aġenzija Appoġġ kull sena tagħmel kampanja biex tħeġġeġ iżjed persuni jitħarrġu ħalli jsiru foster carers u jkunu jistgħu jindukraw tfal li ma jistgħux jgħixu mal-familja naturali tagħhom.

Kull persuna li għandha l-interess li tgħin lit-tfal u lill-familja tagħhom tista' ssir foster carer.

Dawn jistgħu jkunu kemm miżżewġin kif ukoll persuni waħedhom, basta jkunu kapaċi jibnu relazzjoni tajba mat-tfal u jgħinuhom biex jilħqu l-bżonnijiet tagħhom.

Id-diriġenti ta' l-aġenzija tal-familja Appoġġ, l-aktar fosthom Joe Gerada, dejjem emmnu ħafna fil-valur tal-familja, iżda sfortunatament jinqalgħu ċirkostanzi fejn għal xi raġuni l-familja naturali ssib ruħha f'diffikultajiet biex iġġorr ir-responsabbiltajiet li għandha u tkompli trabbi t-tfal tagħha kif suppost.

Dan hu l-qofol tad-diskussjoni ta' l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Irrid ngħid li mhux it-tfal kollha jitwieldu f'ambjent trankwill u seren, mhux it-tfal kollha jiġu fid-dinja għand ġenituri li jistgħu jieħdu ħsiebhom u jrabbuhom b'għożża.

Dawn it- tfal jispiċċaw biex jitrabbew f'istituzzjoni u, kif diġa` aċċennajt qabel, minkejja li fil-biċċa l-kbira tagħhom jiġu offruti ambjent li jilqgħek u jitrabbew b'dedikazzjoni, istituzzjoni qatt ma tista' tagħtihom dak li tista' tagħti l-familja.

Proprju għalhekk huwa importanti li dawn it-tfal jingħataw opportunita` li jitrabbew u jikbru fi ħdan familja fejn hu tassew posthom billi jiġu fostered, u proprju għalhekk l-aġenzija Appoġġ tikkoordina dan is-servizz fejjjiedi bl-akbar serjeta` u professjonalita`, servizz għall-ġid tat-tfal fil-bżonn ta' ambjent ta' familja.

Jeżistu diversi tipi ta' fostering.

Hemm in-next of kin fostering u fil- fatt numru konsiderevoli ta' tfal ikunu jistgħu jgħixu ma' xi familjari tagħhom minflok ma jkunu fostered minn familji li ma jkunux jafu.

Tip ieħor ta' fostering jiġi offrut lill-familji li jkollhom bżonn żmien ta' serħan mill-kura ta' wliedhom b'diżabilita`.

Dan it-tip ta' fostering joffri wkoll l-opportunita` lil dawk it-tfal li jkunu f'kura residenzjali biex jesperjenzaw ambjent ta' familja.

Hemm ukoll l-intermediate fostering li hu offrut lil tfal li l-ġenituri tagħhom ikunu għaddejjin minn programm ta' riabilitazzjoni jew ikunu qegħdin iservu sentenza ta' ħabs qasira, fost ħafna sitwazzjonijiet oħra.

Sur President, aktar ma jgħaddi ż-żmien, f'diversi pajjiżi madwar id-dinja l-fostering qed jingħata aktar importanza għax qed tiġi dejjem aktar magħrufa l-importanza tal-kontribut siewi li dan l-arranġament jagħti lis- soċjeta`.

Huwa ferm importanti li wieħed jgħin l-iskop ewlieni tal- fostering, jiġifieri fejn it-tfal jiġu mrobbija minn familja oħra sakemm il- familja tagħhom tkun tista' teħodhom lura.

Il-foster carers għandhom rwol importanti ħafna biex jagħtu support lit-tfal l-aktar żvantaġġati u jgħinuhom biex jgħaddu b'suċċess għall-ħajja adulta tagħhom.

Dan hu l- iskop prinċipali tal-foster care.

Dan hu servizz li jingħata lit-tfal li għal xi raġuni ma jkunux jistgħu jkomplu jgħixu mal-ġenituri naturali tagħhom, u allura jingħataw l-opportunita` li jgħixu b'mod temporanju ma' familja oħra li tista' tagħtihom l-imħabba u s-sigurta` li għandhom bżonn.

Wara li jintemm dan il-perijodu, jekk ikun għall-aħjar interess tat-tfal, dawn jirritornaw mal-ġenituri naturali tagħhom.

Il-bżonn ta' foster carers jinqala' minħabba d-diffikultajiet li ċerti familji jkunu għaddejjin minnhom fosthom mewt tal-ġenituri, kriżi fil-familja, diffikultajiet fir- relazzjonijiet bejn l-omm u l-missier, nuqqasijiet fil-ħila tat-trobbija ta' l-ulied, mard jew problemi fiżiċi, vizzji tad-droga jew ta' l-alkoħol, jew inkella, kif għedt qabel, ġenituri li forsi jintbagħtu l-ħabs.

Sur President, fil-gżira Għawdxija nsibu li Dar Ġużeppa Debono kienet il- pijuniera li rrikonoxxiet il-bżonn tal-foster care f'Għawdex.

Mill-bidu nett din ħasset il-ħtieġa li tistabbilixxi relazzjoni ma' l-aġenzija Appoġġ bil-ħsieb li tipprovdi foster care f'Għawdex.

Barra li torganizza awareness u attivitajiet favur il-ħajja u tagħmel riċerka fuq dan is- suġġett, Dar Ġużeppa Debono toffri sensiela ta' servizzi lill-ommijiet mhux miżżewġa u lill-familji tagħhom.

Dawn jinkludu faċilitajiet residenzjali għal waqt it-tqala, counselling u għajnuna lill-ommijiet li jkunu se jagħtu t-tfal għall-addozzjoni, fostering jew inkella respite fostering.

B'riżultat tan-natura tax-xogħol li twettaq Dar Ġużeppa Debono, il- voluntiera li jaħdmu f'din id-dar jiġu f'kuntatt kontinwu ma' familji stabbli li jkunu lesti joffru d-dar tagħhom għas-servizz ta' fostering.

Meta dawn il-familji joffru l-impenn tagħhom, jiġu riferuti lill-aġenzija Appoġġ biex din tassessjahom, tapprovahom u tagħtihom it-taħriġ meħtieġ.

B'kollaborazzjoni bejniethom Dar Ġużeppa Debono u l-aġenzija Appoġġ jimmoniterjaw il-placements u jagħtu s-support meħtieġ lill-foster carers.

Dan biex jingħata l-ħarsien kollu meħtieġ lit-tfal taħt il-kura tagħhom.

Mill-banda l-oħra, Dar Ġużeppa Debono tkompli ssegwi lill-ommijiet mhux miżżewġa li jiddeċiedu Ii jibagħtu lit-tfal tagħhom għall-fostering.

Dan jibqa' jsir permezz ta' care plan miftiehm ma' l-aġenzija Appoġġ, fattur li juri kemm din l-organizzazzjoni Għawdxija hija f'liaison kontinwu ma' l- aġenzija Appoġġ.

Din il-ħidma għal numru mhux ħażin ta' snin wasslet biex din l-organizzazzjoni kisbet esperjenza kbira f'dan il-qasam, esperjenza li wieħed għandu jassigura li tibqa' tiġi utilizzata anke meta tiġi approvata l-liġi li qed niddiskutu.

Anzi, wieħed jawgura li Dar Ġużeppa Debono tkun il-kuntatt Għawdxi ma' xi aġenzija akkreditata li tipprovdi servizz skond standards, kriterji u proċeduri stabbiliti mill-awtorita` ċentrali.

Għalhekk nemmen li permezz ta' din il-liġi għandha tkun rikonoxxuta l-ħidma ta' Dar Ġużeppa Debono.

Sur President, b'din il-liġi qed noħolqu għodda ġdida li sal-lum pajjiżna ma kellux u allura kien jiddependi minn inizjattivi li jittieħdu minn organizzazzjonijiet u minn dipartimenti oħrajn.

Sal-lum qatt ma kellna għodda nazzjonali stabbilita b'responsabbilta` ffokata preċiżament fuq dan il-qasam.

Il-proprosta li qed inressqu llum quddiem il-Kamra bħala gvern hi li noħolqu din l-għodda.

Jien nemmen li jekk din l-għodda tiġi wżata tajjeb tkun tista' ġġib bidliet kbar li jissarrfu f'titjib fil-ħajja ta' ħafna tfal li finalment jissarraf f'titjib għas-soċjeta` kollha u f'investiment għall-ġejjieni tal-poplu tagħna.

Mr Speaker, nikkonkludi l-intervent tiegħi billi ngħid li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa importanti ħafna mhux biss għax qed nitkellmu fuq it-tfal u fuq id-drittijiet tagħhom, imma għax huma drittijiet fundamentali tal-bniedem fuq livell globali u internazzjonali.

Din hi inizjattiva li bilfors tgħid li hija pożittiva għax kull inizjattiva li tkun qiegħda tindirizza kwalita` ta' ħajja aħjar lil dawk li għandhom bżonnha hija ta' min jinkoraġġiha.

In-nukleu tal-familja huma t-tfal u huwa għalhekk li f'dak kollu li nagħmlu għall-familji Maltin u Għawdxin irridu nġibu l-interess tat-tfal 'il quddiem bl-aktar mod konkret.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi ilu jinħema u ilu jinħass il-bżonn tiegħu għax is-servizz tal-fostering, li b'xi mod jew ieħor diġa` huwa pprovdut, ilu għatxan għal legal framework ħalli jkun jista' jaħdem b'mod iktar effiċjenti.

Kif għedt, is-servizz tal-foster care diġa` jeżisti, imma b'mod li huwa xi ftit spezzettat, haphazard.

Din il-liġi se tkun l-għodda biex tagħmel dan is-servizz ta' foster care iktar professjonali kif ukoll iktar effikaċi ħalli fl-aħħar mill-aħħar tgawdi s- soċjeta` kollha.

Irrid bla tlaqliq ta' xejn nifraħ lil dawk kollha, mingħajr ma nsemmi ismijiet għax nibża' li forsi ninsa lil xi ħadd minnhom, li diġa` immilitaw u ħadmu f'dan il-qasam għax persważ li pprovdew silver service, għamlu mill- aħjar li setgħu biex jgħinu lil eluf ta' tfal u eluf ta' familji Maltin u Għawdxin.

Irrid nirringrazzja wkoll lill-Knisja Maltija li bl-għexieren ta' istituti li għandha mferrxin mal-gżejjer ta' Malta u Għawdex tagħti dan is-servizz b'mod denju li jixraq lill-popolazzjoni tagħna, u ilha tagħmel dan għal żmien twil.

Din il-liġi, li fiha nnifisha tieħu gost taqraha u tistudjaha, hija pożittiva.

Bħas-soltu fl-ewwel parti tagħha għandna sensiela ta' definizzjonijiet, fit-tieni parti tiddeskrivi t-twaqqif ta' bord għall- fostering, it-tielet parti titkellem dwar it-twaqqif ta' awtorita` ċentrali u r-raba' parti tittratta t-twaqqif ta' bord ta' appell.

Ma ninsewx li fi kwalunkwe liġi li ngħaddu, b'mod speċjali f'liġijiet b'temi soċjali, kważi dejjem jitwaqqaf bord ta' appell għax mhux darba jew tnejn ikun hemm elementi ta' litigazzjoni u allura huwa demokratikament neċessarju li jitwaqqaf bord ta' l-appell.

Il-ħames parti titkellem fuq l-aġenziji akkreditati li se jkunu qegħdin jipprovdu servizz ta' training għall-foster carers u jiffaċilitaw il-fostering process ħalli tfal li jkollhom bżonn li jiġu fostered eventwalment jiġu fostered bl-aħjar mod possibbli, kemm għalihom personali, kemm għall-ġenituri proprji tagħhom, kif ukoll għall- foster carers tagħhom.

Is-sitt parti tal-liġi tiddeskrivi dawk li huma reati filwaqt li s-seba' parti titkellem dwar regolamenti, u fl-aħħar parti nsibu d-dispożizzjonijet transitorji.

L-iktar tliet elementi importanti għat-tħaddim ta' din il-liġi huma l-bord għall-fostering, l-awtorita` ċentrali u l-istess aġenziji tal-fostering.

L- affarijiet l-oħra, għalkemm huma importanti ħafna wkoll, kważi huma ta' natura parallela.

Allura l-framework għat-tħaddim tal-liġi għandu jaqa' fuq dan it-trepied, jiġifieri l-bord għall-fostering, l-awtorita` ċentrali u l-aġenziji nfushom.

Għall-benefiċċju ta' dawk li forsi qegħdin jisimgħuna minn fuq il-mezzi tar-radju, iddeskrivejt ħafif ħafif kif inhi mqassma din il-liġi.

Issa nixtieq nidħol ftit iktar fid-dettall f'xi punti li laqtuni u qajmuli domandi li wieħed ikun jista' jamplifika dwarhom iktar tard biex il-Ministru Cristina tkun tista' titkellem fuqhom fil-winding up tagħha.

Il-fostering board, li se jkun responsabbli għat-tħaddim ta' din il-liġi, se jkun magħmul minn chairperson kif ukoll minn minimu ta' erba' membri oħra.

Wieħed jassumi li jekk il-ministru tħoss il-bżonn, tkun tista' tappunta iktar membri skond il-ħtieġa tal-mument.

Subklawsola 3 (8) tgħid li l-bord għall-fostering għandu jiltaqa' kif u meta jkun meħtieġ, iżda mhux inqas minn darba fix-xahar, iżda f'każi li jkunu ta' natura iktar urġenti, fuq talba bil-miktub mill-Ministru jew minn aġenzija akkreditata, liema talba għandha tingħadda permezz tas-segretarju tal-bord, dan il-bord għandu jiltaqa' mhux aktar tard minn 48 siegħa wara t-talba.

Kif jaf min jaħdem fl-ambitu soċjali, xi drabi jkun hemm kriżijiet soċjali li litteralment they pour on you, jiġu bħal sajjetta fil-bnazzi, u għalhekk tajjeb li hemm dan il-provvediment f'din il-klawsola.

Din hija xi ħaġa pożittiva ħafna u nemmen li wieħed irid jagħtiha rikonoxximent.

Kif jaf kulħadd il-problemi soċjali mhux dejjem jiġu fuq familja jew inkella fuq it-tfal b'mod gradwali.

Xi kultant ikun hemm każi li jiġu bħal sajjetta fil-bnazzi.

Per eżempju, ġieli jkun hemm każ fejn problema soċjali tkun qed titranġa, imma f'daqqa waħda jista' jkun illi din l-istess problema tmur għall-agħar u allura s-sitwazzjoni f'dik il-familja teħżien b'mod drammatiku.

Fl-aħħar mill-aħħar ikunu t-tfal li jispiċċaw ibatu aktar minn ħaddieħor għax l-adulti, minn hawn jew minn hemm, ikunu jafu x'għandhom jagħmlu biex ifendu għal rashom, imma t-tfal ta' eta` tenera ċertament li ma jkunux kapaċi jieħdu ħsieb tagħhom infushom.

U t- tfal li jgħaddu minn proċess ta' fostering ħafna drabi jkunu ta' eta` żgħira ħafna, jekk mhux trabi.

Għalhekk huwa importanti li daħlet subklawsola li taħseb għal din l-eventwalita`.

Jien ngħid li għandha tinħoloq xi forma ta' struttura biex dawk il-każijiet ta' tfal li jkunu ġew abbużati jew inkella l-familja tagħhom tisfaxxa f'daqqa jkunu jistgħu jingħataw xi forma ta' shelter biex jiġu protetti u fl-aħħar mill-aħħar il-każ tagħhom jiġi evalwat b'mod aktar trankwill.

Għalhekk naħseb li huwa importanti li din il-forma ta' shelter tkun xi ħaġa uffiċjali, jiġifieri provduta mill-istess aġenzija Appoġġ, biex dawn it- tfal ikunu jistgħu jiġu protetti matul dan il-perijodu.

Imbagħad is- subklawsola ta' wara li tirrigwarda t-twaqqif ta' fostering board taħseb ukoll biex il-bord ikollu s-setgħa illi jikkonsulta professjonisti jew persuni oħrajn li għandhom għarfien u esperjenza rilevanti fil-qasam tal- foster care.

Din hija xi ħaġa tajba għaliex, kif jaf kulħadd, dan huwa suġġett speċjalizzat u naħseb illi ftit hawn nies li jistgħu jgħidu li jifhmu mija fil-mija f'dan is-suġġett.

Għalhekk wieħed irid joqgħod fuq il- parir ta' speċjalisti f'dan il-qasam.

Imma tajjeb li forsi wieħed jispeċifika jekk din il-konsultazzjoni ma' professjonisti oħrajn issirx against a payment.

Naħseb li jkun tajjeb li wieħed jistabbilixxi dan it- tip ta' ħlas jew kumpens kif se jkun u jekk hux se jkun hemm xi rati fissi u stabbiliti.

Fl-opinjoni tiegħi l-aktar subklawsola importanti hija subklawsola 10 (3) li tittratta l-kwestjoni tal-konfidenzjalita`.

Nafu kemm aħna pajjiż żgħir fejn kulħadd jaf lil kulħadd u allura ma jistax ikun illi dawn il-każijiet sensittivissimi jiġu trattati b'mod li jista' jkollhom konsegwenzi aktar negattivi fuq in-nies involuti, jiġifieri l-ġenituri naturali ta' dawn it- trabi u t-tfal infushom kif ukoll dawk li jistgħu jiffosterjawhom fil- futur.

Għalhekk huwa importanti li jkun hemm accountability mill-kbir saż- żgħir f'dawk in-nies illi se jkunu responsabbli mit-tħaddim ta' din il- liġi.

Naħseb li jkun tajjeb li l-Ministru Cristina tipproponi li din is- subklawsola tkun tapplika għall-partijiet kollha tal-liġi.

Jien nemmen illi l-konfidenzjalita` m'għandhiex tkun ristretta biss għall-fostering board imma għandha tkun ukoll imposta fuq l-awtorita` ċentrali u fuq l-aġenziji l- oħrajn li se jkunu qegħdin joperaw u fdati b'din ir-responsabbilta`.

Għalhekk naħseb li nagħmlu tajjeb jekk, minħabba n-natura ta' pajjiżna, l- aspett ta' konfidenzjalita` jiġi enfasizzat fil-liġi kollha li għandna quddiemna.

Klawsola 4 li tittratta l-funzjonijiet tal-fostering board hija interessanti fiha nnifisha.

Aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni nqisu din il- liġi bħala waħda pożittiva pero` naħseb li jkun tajjeb jekk forsi wieħed jevalwa daqsxejn il-funzjonijiet ta' dan il-bord.

L-ewwelnett il-fostering board għandu jeżamina l-home study reports illi jkunu magħmulin minn ħaddiema soċjali ta' aġenziji akkreditati.

Mela hawnhekk qegħdin ngħidu li se jkun hemm aġenziji li se jkunu ċċertifikati li jistgħu jaħdmu f'dan il- qasam.

Dawn l-aġenziji se jkunu qegħdin jimpjegaw fi ħdanhom social workers li xogħolhom se jkun li jistudjaw kwalunkwe każ illi jitressaq quddiemhom f'dik l-aġenzija u jippreżentaw studju li jittratta s- sitwazzjoni soċjali, umanitarja u familjari ta' dik il-familja partikolari li tkun qed tiġi trattata.

Per eżempju, jista' jkollok familja li finanzjarjament ma tkunx tista' tlaħħaq mat-trobbija ta' erba' ulied u allura tiddeċiedi li tagħti wieħed minn dawn l-ulied għall-fostering.

Hemmhekk tidħol is-social worker ta' aġenzija partikolari, li tipprepara rapport biex jiġi mgħoddi lill-bord tal-fostering fejn hemmhekk jiġi evalwat.

Għalhekk il-funzjoni kardinali li għandu jkollu l-fostering board hija li jevalwa dawn ir-rapporti bir-reqqa u bl-aktar mod professjonali, għax fl-aħħar mill-aħħar huwa jrid joħroġ bir- rakkmandazzjonijiet.

Funzjoni importanti oħra tal-fostering board hija li jieħu deċiżjoni dwar jekk il-foster carers prospettivi jkunux adattati għall-fostering.

Għax jista' jkollok foster carer prospettiv illi jkun tajjeb ħafna fit-trobbija tat-tfal li jkunu ta' eta` tenera iżda ma jkunx tajjeb ma' l-adoloxxenti.

Ma rridux ninsew illi hawnhekk qed nitkellmu fuq tfal u adoloxxenti sa l- eta` ta' 18-il sena għax legalment wara dik l-eta` wieħed ma jkunx jista' jiġi fostered.

Għalhekk għandna spettru sħiħ, biex ngħid hekk, ta' bżonnijiet ta' tfal f'etajiet differenti, mill-eta` tal- kindergarten sa l- eta` tas-sixth form.

Dawk il-ġenituri li għaddew minn dawn il-fażijiet differenti fit-trobbija u l-ħajja ta' uliedhom jafu xi jfisser dan li qed ngħid.

Per eżempju, jien għandi erbat itfal ta' etajiet differenti, minn seba' snin sa 20 sena.

Kieku jkolli ċ-ċans nixtieq niffosterja wkoll, pero` ovvjament dik hija xi ħaġa li rridu niddeċiedu jien, il-mara u anke t- tfal għaliex din hija kwestjoni li tinvolvi li ddaħħal bniedem ġdid fid- dar.

Din hija sitwazzjoni delikata li wieħed irid jeħodha bis-serjeta`.

Jien semmejt biss il-fattur ta' l-eta` imma ovvjament jista' jkun hemm fatturi oħrajn.

Per eżempju, jista' jkun hemm foster carers li ma jkunux iridu jew ma jkunux idonei biex iżommu tfal li jkunu ġejjin minn familji bi problemi ta' l-alkoħol jew problemi ta' droga.

Għalhekk iċ-ċirkostanzi jridu jkunu mqabbla bl-aħjar mod possibbli.

Hekk kif jiġu mqabbla l-genes fi chromosome analysis, din is-sistema trid tiġi screened bl-aktar mod rett ħalli verament insibu allaċċjament bejn min ikun se jiffosterja u dawk li jkunu fostered.

B'dan il-mod il-fostering process għandu jkun suċċess għall-ġid ta' dawk kollha konċernati.

Funzjoni oħra tal-fostering board hija li jieħu deċiżjoni dwar jekk foster carer ikunx għadu adattat biex jaġixxi bħala tali.

Xi jfisser dan?

Jista' jkollok foster carer li fil-bidu jkun jinstab li jkun adattat biex jiffosterja tifel jew tifla jew aktar imma għal xi raġuni jew oħra, kemm raġunijiet li forsi l-foster carer ikollu kontroll fuqhom kif ukoll raġunijiet oħrajn li ma jkollux kontroll fuqhom, dan ma jkunx jista' jibqa' jagħmel fostering.

Għalhekk jista' jkun li wara ftit snin dak il-foster carer ma jibqax adattat biex jibqa' jieħu ħsieb dak it-tifel jew tifla.

Għaldaqstant hemmhekk jidħol l-element taż-żmien.

U l-liġi qed tieħu in konsiderazzjoni li kemm il-foster carers kif ukoll il-fostered children huma umani u jistgħu jinqalgħu problemi fejn iċ-ċirkostanzi tant jinbidlu li dik ir-relazzjoni ma tkunx tista' tkompli u jkun hemm bżonn li jinstab foster carer ġdid għal dak it-tifel jew tifla.

Naturalment huwa importanti li l-fostering board jispeċifika liema xorta ta' foster care tkun adattata biex tingħata minn kull foster carer u hawnhekk qiegħed jiddaħħal il-konċett li fl-aħħar mill-aħħar it-tfal li jkunu se jiġu fostered mhux bilfors ikollhom bżonn l-aspetti kollha fit- trobbija tagħhom.

Per eżempju, jista' jkun li f'ċerti ħinijiet dawn jiltaqgħu mal-missier jew ma' l-omm bijoloġika tagħhom u forsi jieħdu ħsiebhom minn ċerti aspetti, imma jista' jkun hemm aspetti oħrajn li jkun hemm bżonn li jkunu sostnuti, bħalma huma l-aspetti finanzjarji, is-support fl-iskola, eċċ. Jiġifieri hemm din il-possibbilta` wkoll.

Huwa importanti ħafna li l-fostering board jifforma u jaġġorna reġistru ta' foster carers kif jiġri f'diversi professjonijiet oħra, fosthom il- professjoni tat-tobba.

Per eżempju, il-medical council iżomm ir-reġistru tat-tobba kollha li f'Malta u Għawdex.

Naturalment dan huwa konċett pożittiv ħafna għaliex jekk jiddaħħal reġistru ta' foster carers, bil- pulit se tkun qiegħed iġġiegħel lill-foster carers jibżgħu aktar għall-aġir tagħhom.

B'dan il-mod dawn ikunu qed jinżammu accountable għal kwalunkwe ħaġa li jistgħu jagħmlu mat-tfal li jkunu qegħdin jiffosterjaw u jekk ikollhom isem tajjeb, ovvjament fil-futur se jkunu jistgħu jiffosterjaw tfal oħra.

Dan ma jkunux qed jagħmluh għal xi gwadann personali imma biex ġenwinament jgħinu lil dawn it-tfal għax jemmnu li bl-għajnuna tagħhom ikunu jistgħu joffrulhom ħajja aħjar milli kieku jibqgħu jbatu l- konsegwenzi ta' trobbija forsi negattiva f'mument partikolari f'ħajjithom.

Huwa importanti wkoll li l-fostering board jipprovdi dokumentazzjoni uffiċjali lill-foster carers biex jiġu identifikati bħala tali kif ukoll ittra uffiċjali li tidentifika lit-tfal fil-kura tagħhom.

Dan imur id f'id proprju ma' dak kollu li għadna kif għedna.

Huwa importanti wkoll li l-fostering board jinżamm responsabbli biex jeżamina rapporti mibnija mill-istess aġenziji akkreditati wara xi lment kontra foster carer u jieħu kull azzjoni li titqies xierqa fiċ-ċirkostanzi.

Każ bħal dan għandu jitressaq quddiem il-bord innifsu u mbagħad dan jevalwa b'mod professjonali jekk dak il-foster carer għandux ikompli jeżerċita l-professjoni tiegħu - jekk irridu nsejħulha professjoni - jew inkella għandhiex titneħħielu dik ir-responsabbilta`.

F'każ li jinstab li dik il-persuna m'għandhiex tibqa' tagħti foster care, dak it-tifel jew dik it-tifla li jkunu qed jiġu fostered jinstabilhom xi foster carer iktar adattat għas-sitwazzjoni tagħhom.

Sur President, huwa importanti wkoll li l-bord jagħmel rakkmandazzjonijiet lill-ministru li jkun appuntah fuq il-parametri li għandhom ikunu stabbiliti dwar l-organizzazzjoni ta' programmi ta' taħriġ, valutazzjonijiet, sessjonijiet ta' pariri għall-foster carers, eċċ. Illum kulħadd jaf li l-konċett ta' job for life spiċċa u dan japplika wkoll għall-foster carers.

Għalhekk dawn in-nies għandhom jibqgħu jiġu aġġornati minn żmien għal żmien biex iżommu abreast ma' dak kollu li jkun qiegħed jiżviluppa f'dan ir-rigward.

Fl-abbozz jingħad li l-fostering board għandu wkoll ikollu aċċess għad-dokumentazzjoni kollha meqjusa rilevanti għall- proċedura tal-foster care u ħadd m'għandu jfixkel lill-bord fil-qadi ta' xi waħda minn dawn il-funzjonijiet tiegħu.

Pero` hawnhekk nistaqsi lill- ministru għal-liema tip ta' dokumentazzjoni qed issir riferenza.

U hawnhekk nerġa' nemfasizza l-aspett ta' konfidenzjalita`.

Xi ħaġa importanti f'din il-liġi hija proprju l-awtorita` ċentrali li se tkun qiegħda tħaddem dak kollu li għandu x'jaqsam ma' dan is-suġġett.

Fil- fatt din se tkun qed tirċievi u tinforma li rċeviet applikazzjonijiet għall- akkreditament mill-istess aġenziji; tagħti, tirrifjuta jew tirrevoka l- akkreditamenti lil organizzazzjonijiet skond il-kriterji li diġa` jkunu stabbiliti; tirċievi, tinforma li rċeviet, tinvestiga u tieħu kull azzjoni neċessarja dwar kull ilment kontra xi aġenzija partikolari u tirċievi talbiet minn persuni barranin li huma approvati bħala foster carers barra minn Malta u li permezz ta' aġenziji akkreditati titlob li dawn ikunu rikonoxxuti bħala foster carers.

Fl-aħħar mill-aħħar dawn huma kollha funzjonijiet li jorbtu lil din l-awtorita` ma' isimha, awtorita` ċentrali li tkun il-fulcrum li madwarha jrid idur kollox.

Fenomenu li qed niltaqa' spiss miegħu bħala tabib tal-familja jirrigwarda l- maqlub ta' dak li hawn f'dan l-abbozz.

F'paragrafu (d) ta' klawsola 7 hemm li l-awtorita` ċentrali se tkun qiegħda tirċievi talbiet minn persuni barranin biex jaġixxu ta' foster carers għal tfal Maltin.

Pero` f'Malta għandna sitwazzjoni fejn ġenituri Maltin qegħdin – forsi b'mod mhux uffiċjali - jiffosterjaw tfal ta' nies illi jiġu f'pajjiżna b'mod klandestin.

Per eżempju, jien għandi taħt il-kura tiegħi wħud minn dawn it-tfal illi qed jiġu fostered b'mod mhux uffiċjali u qegħdin jitrabbew bl- aħjar mod għax il-ġenituri Maltin qegħdin jitimgħuhom, ilibbsuhom u jipprovdulhom kura privata għal saħħithom.

Pero` fl-aħħar mill-aħħar dawn ma jafux x'jiġri jekk kemm-il darba l-omm bijoloġika titlob illi tieħu lura lit-tarbija tagħha għax meta titlaq minn pajjiżna ovvjament iġġorrha magħha.

Bla dubju ta' xejn, dawn isiru jħobbuhom kważi iktar minn uliedhom.

Dan huwa fenomenu ġdid illi wieħed irid jevalwa.

Għalhekk nappella lill-Ministru Cristina biex tieħu ħsieb dan il-fenomenu ħalli jintlaħaq xi forma ta' framework li permezz tiegħu nkunu nistgħu ngħinu aktar lil dawn il-foster carers kif ukoll lil dawn it-tfal.

Klawsola 9 tgħid li l-awtorita` ċentrali tista' takkredita organizzazzjoni jekk tkun sodisfatta li dik l-organizzazzjoni jkollha esperjenza u sengħa biżżejjed biex tittratta materji li għandhom x'jaqsmu mat-tfal u l-familja, ikollha għadd biżżejjed ta' nies illi jkunu mħarrġa biex jagħtu servizzi ta' foster care, kif ukoll ikollha l-kompetenza amministrattiva u legali biex taqdi l-funzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' servizzi ta' foster care.

Hawnhekk huwa importanti li wieħed jispeċifika x'parametri se jintużaw biex wieħed ikejjel dan.

Per eżempju, irridu naraw jekk dawn ikunux social carers, x'tip ta' kwalifiki jrid ikollhom, kemm se jkollhom esperjenza, jekk ikunux beginners f'din il-professjoni, jekk iridx ikollhom mill-inqas minimum ta' ħames snin esperjenza, eċċ. Dawn kollha huma parametri li wieħed irid jevalwahom b'mod aktar professjonali.

Klawsola 11 tittratta l-aspett ta' ċaħda ta' applikazzjoni.

X'qed jingħad hawnhekk?

L- awtorita` ċentrali għandu jkollha l-poter illi tiċħad, biex ngħid hekk, applikazzjoni jew akkreditament ta' xi aġenzija għax tqis li ma tkunx adattata biex tagħti servizz ta' foster care.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna għaliex nafu li sfortunatament mhux kulmin jippoża biex jipprovdi dan is-servizz huwa tajjeb għal dan.

Għalhekk l-istess awtorita` ċentrali se jkollha dan il-jedd mogħti lilha permezz tal-liġi.

Nixtieq ngħid xi ħaġa fuq aspett internazzjonali ta' dan is-suġġett.

Fil- ftit ħin li kelli dħalt fl-internet u sibt ċerti figuri interessanti.

Per eżempju, fl-Istati Uniti l-każijiet ta' foster care matul dawn l-aħħar 20 jew 30 sena splodew minn 20% għal 100%.

Ovvjament il-każijiet ivarjaw minn stat għal ieħor għaliex kulħadd jaf kemm l-Istati Uniti huwa pajjiż kbir.

Pero` jidher li l-ħtieġa għall-foster care qiegħda tiżdied b'mod lineari, biex ngħid hekk, f'kull stat ta' l-Istati Uniti.

Jidher li dan huwa fenomenu li qed jiżdied, forsi anke minħabba soċjetajiet tal-punent li aħna nsejħulhom modernizzati.

Xi ftit jew wisq anke f'pajjiżna qegħdin nesperjenzaw ċerti bidliet soċjali.

Għalhekk jien nemmen – għalkemm m'għandix il-figuri available – illi dan il-fenomenu u l-ħtieġa għall- fostering qegħdin jiżdiedu anke f'pajjiżna.

Per eżempju, sibt li fl-Istati Uniti dawk it-trabi ta' bejn l-ewwel erba' ġimgħat jew tmien ġimgħat tal-ħajja u tfal żgħar b'komplikazzjonijiet mediċi jew inkella b'limitazzjonijiet mentali, jikkontribwixxu għall-akbar grupp ta' tfal illi qed ikollhom bżonn foster care.

Fil-fatt dawn jammontaw għal madwar 25% tal-każijiet kollha.

Dan ifisser li fl-Amerika, kwart tal-każijiet kollha li jkollhom bżonn foster care huma każijiet li jinvolvu problemi mediċi jew inkella komplikazzjonijiet mentali.

Fl- opinjoni tiegħi dan huwa għajb għax jindika li s-soċjeta` qed tirrifjuta każijiet sfortunati, tant li jkun hemm ġenituri li, għal xi raġuni jew oħra, jiddeċiedu li lil dawn it-tfal jabbandunawhom jew ma jassumux ir- responsabbilta` tat-trobbija tagħhom u allura jiġu mgħoddija għal dawn iċ- channels ta' foster care.

Hemm ukoll grupp kbir ta' tfal illi jiġu mgħoddijin għall-foster care proprju minħabba l-abbuż mill-alkoħol u d- drogi.

Nafu li f'pajjiżna, sfortunatament, il-vizzju tad-droga u l-vizzju ta' l-alkoħol huma sostanzjali.

Għalhekk nemmen illi parallel ma' dak li qed jiġri fl-Istati Uniti, jista' jkun li dawn il-problemi soċjali jkunu qegħdin jixħtu l-bilanċ favur aktar każijiet ta' foster care.

Sur President, dak li qed jiġri fl-Amerika bħalissa u li ġara anke matul dawn l-aħħar snin jindika li filwaqt illi l-każijiet illi jkollhom bżonn il- fostering qed jiżdiedu, sfortunatament il-fostering families qegħdin jonqsu.

Per eżempju, sibt illi fl-1985 kien hemm 276,000 każ għall- fostering u għal dawn il-każijiet kien hemm 147,000 provisional carers.

Fil-fatt għaxar snin wara, jiġifieri fl-1995, in-numru ta' nies li offrew is-servizzi tagħhom għall-fostering tat-tfal naqas b'5,000, għal 142,000.

Pero`, kif għedt, in-neċessita` għas-servizz ta' fostering żdied għal 486,000 każ.

Jiġifieri filwaqt illi n-numru ta' każijiet li kellhom bżonn fostering fl-Istati Uniti żdied kważi bid-doppju f'temp ta' għaxar snin, min-naħa l-oħra n-numru ta' carers available naqas.

Din hija problema li trid tiġi ffaċċjata fl-Istati Uniti.

Fortunatament is-sitwazzjoni f'Malta hija proprju bil-maqlub imma jista' jkun li xi darba niġu f'sitwazzjoni simili.

Nafu li l-familji Maltin u Għawdxin illum għaddejjin minn diversi pressjonijiet u għalkemm ikunu jixtiequ jagħmlu fostering ta' tfal b'dan il-mod, ovvjament dan mhux dejjem ikun possibbli, mhux neċessarjament għax ma jkunux jaffordjaw li jiffosterjaw tfal fi ħdanhom, imma għaliex ma jkollhomx ħin biżżejjed.

Ħafna drabi llum ir-raġel ikollu żewġ jobs, il-mara tkun taħdem ukoll – jekk mhux full-time, forsi part-time - u jkollhom it-tfal.

Għalhekk naħseb li għalkemm il-liġi hija waħda pożittiva, il-gvern għandu jirreklama l-fatt li issa l-fostering se jkun stabbilit b'mod legali u uffiċjali u fl-istess ħin għandu jaħseb biex lil dawk il-familji li jitħajru joffru dan is-servizz jgħinhom b'xi faċilitajiet.

L-għajnuna mhux neċessarjament tkun tikkonsisti f'kumpens finanzjarju imma forsi b'affarijiet oħrajn, bħal per eżempju, servizzi ta' kura medika u mediċini, jew anke billi jiġu faċilitati ċ-channels minn fejn ikunu jistgħu jinqdew.

Nafu li kultant fis-servizzi tas-saħħa jinħolqu bottlenecks li jikkaġunaw diffikultajiet, u nafu wkoll li fost it-tfal li jingħataw għall-fostering ġieli jkun hemm minnhom bi problemi mediċi u allura jkollhom bżonn jattendu l-isptar aktar spiss.

Għalhekk naħseb li t-tfal li jkunu fostered u l-fostering families għandhom jingħataw trattament daqsxejn preferenzjali, ngħidu aħna billi jkunu jistgħu jaqbżu l-kju.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Sur President, it-tfal huma l-egħżeż ħaġa li għandha s- soċjeta` u huma l-futur ta' kull pajjiż li jrid jagħmel progress.

Kull soċjeta` li trid tavvanza bilfors trid tagħti kas u tieħu ħsieb dawk li huma l-aktar vulnerabbli.

Kif għamlu pajjiżi oħra, pajjiżna qed jirregola l-fostering, li huwa mudell pjuttost ġdid ta' kif it-tfal jingħataw kura.

Dan il-mudell ilu jiġi promoss imma issa qed isir pass ieħor biex dan il-mudell ta' kif wieħed jieħu ħsieb it-tfal jiġi regolat ħalli kulħadd ikun jaf f'liema parametri qiegħed jopera.

Quddiemna għandna abbozz ta' liġi li, flimkien ma' provvedimenti u liġijiet oħrajn, qiegħed iħares id-drittijiet tat-tfal.

Nistgħu nsemmu, per eżempju, l-istituzzjoni tal-kummissarju għat-tfal, li llum hija stabbilita f'pajjiżna u li tħares l-interessi tat-tfal u minn żmien għal żmien anke tinvestiga affarijiet li jaffettwaw l-interessi tat- tfal.

Hemm ukoll l-adoption unit fi ħdan il-ministeru responsabbli mis- sigurta` soċjali li proprju jispeċjalizza f'każijiet ta' addozzjoni.

U issa se jkollna wkoll il-liġi dwar il-fostering li tirregola dan l-aspett ta' kura tat-tfal.

Sur President, il-liġi tħares lejn erba' strutturi prinċipali – it-twaqqif tal-fostering board, l-awtorita` ċentrali, l-aġenziji akkreditati u l-bord ta' l-appell.

Il-fostering board se jkollu l-inkarigu prinċipali li jaċċetta jew jirrifjuta applikazzjonijiet għall-fostering.

L-awtorita` ċentrali se jkollha l-inkarigu li proprju taċċetta jew tirrifjuta aġenziji li huma akkreditati, jiġifieri aġenziji li se jkunu qegħdin jorganizzaw il- fostering.

Parti oħra mil-liġi se tkun tgħid x'jikkostitwixxi aġenzija akkreditata.

Ovvjament hemm ukoll il-bord ta' l-appell kemm għal dawk il- każijiet ta' fostering li jiġu rifjutati, jiġifieri fejn l-applikazzjoni ta' xi ħadd sabiex isir foster carer tkun ġiet miċħuda - liema ċaħda tista' ssir għal raġunijiet diversi - kif ukoll f'każ ta' xi aġenzija akkreditata li tkun ġiet rifjutata l-permess biex topera bħala tali aġenzija fil-qasam tal-fostering.

Dan huwa żvilupp importanti ħafna, għax b'hekk kulħadd ikun jaf fejn hu u f'liema parametri jkun qiegħed jopera.

Barra minn hekk, l- istat se jkun jista' jserraħ rasu li t-tfal verament hemm min jieħu ħsiebhom u jindukrahom biex finalment jagħmilhom ċittadini tajbin.

Min- naħa l-oħra dawk l-individwi li jkunu jixtiequ jrabbu tfal taħt dan il- mudell ta' fostering se jkollhom parametri ċari ta' l-obbligi u d- drittijiet tagħhom.

Qabel ma ngħaddi biex nitkellem fuq dawn l-affarijiet kollha, tajjeb li ngħidu x'inhu eżattament fostering.

Il-fostering jirrigwarda każijiet ta' tfal li jkun ġie dikjarat li ma jistgħux jibqgħu taħt il-kura tal-ġenituri tagħhom.

Dan jista' jkun minħabba diversi raġunijiet, fosthom għaliex il- ġenituri naturali ma jkunux qed jieħdu ħsiebhom, minħabba xi tip ta' abbuż, jew għaliex fil-familja jkun hemm ġlied u problemi kbar.

Għaldaqstant dawn it-tfal jispiċċaw taħt dik li tissejjaħ care order, u minn hemmhekk ikunu jistgħu jiġu protetti minn foster carer.

Allura foster carer huwa dak il- ġenitur li ma jkunx qed jaddotta t-tifel - meta taddotta tifel jew tifla, dawn jiġu daqslikieku huma t-tfal naturali tiegħek - imma jkun qed jaċċetta li jieħu ħsieb dak it-tifel fin-nuqqas tal-ġenituri tiegħu minħabba care order.

Għalhekk wieħed aktar jifhem il-ħtieġa ta' liġi bħal din f'ċirkostanzi fejn, per eżempju, il-foster carers jiġu mhedda mill- ġenituri naturali jew mill-familjari tat-tfal biex jirrevokaw il-kura ta' dak it-tifel partikolari, kultant b'detriment għall-istess tfal.

Fil-fatt dan dejjem huwa ta' detriment għax jekk it-tfal ma jkollhomx l-ambjent xieraq fil-familja naturali tagħhom u ma jkollhomx min tassew qed jieħu ħsiebhom, dawn it-tfal jispiċċaw imċaħħda mid-dritt li jikbru f'ambjent ta' familja.

Għalhekk jista' jkun hemm sitwazzjonijiet fejn minħabba li jkun hemm it-theddid ħadd ma jkun irid jagħti ambjent ta' familja lil dak it- tifel jew tifla.

Kif qalu l-kelliema ta' qabli, l-isbaħ ambjent fejn jitrabbew it-tfal m'huwiex f'istituzzjoni.

F'pajjiżna għandna diversi istituzzjonijiet li taw servizz kbir u fuq quddiem nett hemm il-Knisja kattolika li, permezz ta' diversi istituti li għandha f'Malta u Għawdex, fin-nuqqas ta' servizzi oħrajn, tat kenn lil dawk it-tfal li ma kellhomx min jieħu ħsiebhom u fiċ-ċirkostanzi kollha għamlet li setgħet biex tieħu ħsiebhom.

Pero` llum il-Knisja stess qed tirrikonoxxi l-fatt li l-aqwa mod kif it-tfal jistgħu jieħdu dak kollu li għandhom bżonn huwa f'ambjent ta' familja.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq il-familji, dan id-dibattitu huwa opportunita` oħra biex nemfasizzaw kemm huwa importanti li l-familja, speċjalment il-familja tradizzjonali, nieħdu ħsiebha u nsaħħuha.

Il- familja tradizzjonali kif nafuha, bil-missier, l-omm u t-tfal, tagħti spazju biex il-persuna tiżviluppa b'mod sħiħ.

Hawnhekk bl-ebda mod ma rrid nonqos lil dawk il-familji l-oħrajn fejn it-fal jitrabbew minn ġenitur wieħed.

Pero` għandna nagħmlu ħilitna kollha, u għandna noħolqu l-ambjent xieraq, biex il-familji Maltin jissaħħu, jiffjorixxu u jiżviluppaw.

Sur President, naħseb li jagħmel sens li llum li qed ngħixu f'dinja kompetittiva, fejn ħafna drabi ż-żewġ ġenituri jaħdmu, noħolqu dawk il- kondizzjonijiet tax-xogħol li jippermettu lill-ġenituri jikkontribwixxu mill-ħin tagħhom ħalli jkunu jistgħu jieħdu ħsieb kemm it-tfal naturali tagħhom kif ukoll foster children.

B'dan il-mod il-ġenituri jkunu jistgħu jiddedikaw quality time mat-tfal tagħhom huma u jagħmlu l-homework, huma u jilagħbu u f'dak kollu li jkunu qed jagħmlu biex jiżviluppaw il-karattru tagħhom u jkunu jistgħu jesprimu ruħhom.

Liġi bħal din hija importanti biex nipproteġu d-drittijiet tat-tfal.

Per eżempju, hawnhekk qed jiġini f'moħħi l-każ li kellna dan l-aħħar ta' dik it- tarbija li nstabet f'Bormla u li ċertament ma kienx l-aktar mod pjaċevoli kif tispiċċa fuq it-television.

Fil-fehma tiegħi, kellu jintwera ħafna aktar rispett, anke lejn il-ġenituri naturali tagħha.

Mhux billi poġġejniehom għall-ispekulazzjoni pubblika fis-sens li kulħadd beda jxerred l-affarijiet fuqhom!

Ma naqbilx, per eżempju, li lil din it- tarbija qabdu u tawha isem mingħajr ma ttieħdu ċerti konsiderazzjonijiet.

Naħseb li għandna noqogħdu attenti u naraw li dawn l-affarijiet ma jirrepetux ruħhom.

Jien apprezzajt li l-aġenzija Sedqa qalet li dan il- każ seta' ttieħed b'aktar delikatezza, aktar u aktar meta wieħed għandu jiftakar li dik it-tarbija għada pitgħada trid issir raġel u probabbilment ikun irid jara r-rapporti li kienu saru fuqu.

Għalhekk naħseb li huwa importanti li wieħed jara li l-media ma teħux over f'każijiet bħal dawn.

Nixtieq insemmi wkoll il-fatt li llum qed ikollna familji Maltin li qed jieħdu ħsieb tfal ta' immigranti li qed jaslu f'pajjiżna.

Ħafna drabi sakemm dawn l-immigranti jmorrujistgħu jsibu x-xogħol, jafdaw lit-tfal tagħhom għand familji Maltin.

Hemm proċessi li qed isiru b'mod formali imma hemm proċessi oħrajn li mhux qegħdin isiru b'mod formali.

Fil-fatt hemm speċi ta' grey area għax il-ġenituri Maltin ġieli ma jkunux jafu jekk ikunux qed jiffosterjaw jew inkella jkunux qed jieħdu ħsieb lit-tfal għal matul il-ġurnata.

Pero` issa ħadd m'għandu skuża, għax se jkollna liġi li permezz tagħha jista' jirregola ruħu u allura kulħadd ikun jaf x'inhuma l- obbligi u d-drittijiet tiegħu.

Issa ħadd ma se jkollu l-iskuża li jgħid li kien qed jiffosterja tfal, meta fir-realta` ma kien qed jiffosterja xejn.

Permezz ta' din il-liġi, min ma jimxix mar-regolamenti ma jkunx qed jagħmel fostering.

Issa se tkun l-aġenzija akkreditata li tagħmel ir-rapporti meħtieġa biex il-bord tal-fostering ikun jista' jiddeċiedi jekk persuna tistax toffri servizzi ta' fostering u jekk l-omm tridx tagħtih għall- fostering.

Hawnhekk wieħed irid joqgħod attent u jara jekk l-omm naturali tkunx qed tagħti lit-tfal tagħha għall-fostering sempliċement biex tinqeda b'sitwazzjoni fejn forsi tkun qed tilgħab bl-emozzjonijiet u bil-qalb tajba ta' ġenituri Maltin li jkunu mxennqin biex jieħdu ħsieb it-tfal jew inkella tkunx qed tagħmel hekk biex verament issib ix-xogħol u tibgħat il-flus lejn pajjiżha.

Dawn huma sitwazzjonijiet li llum qegħdin niltaqgħu magħhom spiss.

Per eżempju, tista' tinħoloq sitwazzjoni fejn xi darba l-omm naturali titlob lit-tifel tagħha lura għax tkun trid tmur f'pajjiż ieħor, bil-weġgħat u l-konsegwenzi kollha li dan iġib miegħu.

Sur President, il-liġi li għandna quddiemna hija pożittiva ħafna u ma tħallix lok għal abbuż.

Pero` huwa importanti li din tiġi inforzata u allura jeħtieġ li jkollna r-riżorsi neċessarji.

Irridu naraw, per eżempju, li r-regolatur, li se jkun il-gvern, ikollu social workers biżżejjed biex verament iwettaq dak kollu li huwa obbligat li jagħmel.

Kif qalet il-kollega tiegħi, l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca, fil-preżent is- social workers huma stressed.

Naf li l-ebda pajjiż fid-dinja m'għandu social workers biżżejjed, imma rridu ninvestu aktar f'dan il-qasam għax issa l-istat se jkun qed jiffaċċja kompetizzjoni anke minn aġenziji akkreditati.

Qed ngħid dan għax skond din il-liġi stess, dawn irid ikollhom is-social workers magħhom.

Nafu li ma jsirux xi 100 social worker kull sena, pero` rridu naraw li jkollna biżżejjed ħalli kemm l-aġenziji akkreditati kif ukoll il-gvern ikunu qegħdin jissodisfaw id-domanda li jkun hawn.

Barra minn hekk, nafu li llum is-social workers għandhom liġi li tirrikonoxxihom bħala professjonisti u tagħtihom ukoll ċerti poteri mar- responsabbiltajiet li għandhom.

Pero` jien nixtieq li l-professjoni tas- social workers issir aktar assertiva fejn jidħol l-inforzar tal-poteri li għandhom, speċjalment fejn jidħlu każijiet ta' abbuż.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi qed jagħti l-backing neċessarju lis- social worker.

Fil-fatt jekk social worker ikun irid imur iżur foster care family għall-għarrieda u l-foster care family ma tkunx trid, is-social worker ikollu l-appoġġ tal-pulizija.

Dan huwa tajjeb u neċessarju għax jekk ikollok liġi tajba imma ma jkollokx metodu kif tinforzaha, allura qisek m'għandek xejn.

Per eżempju, għandna ħafna liġijiet tajbin li jirrigwardaw l-anzjani imma, jiddispjaċini ngħid, li ħafna mid-djar għall- kura ta' l-anzjani qed jinfetħu fuq linji purament kummerċjali mingħajr ma jagħtu kas li l-anzjani u l-ħteġijiet tagħhom ikunu verament salvagwardati.

Jien qed insemmi l-anzjani għax, fl-opinjoni tiegħi, illum il-vittmi tas- soċjeta` tagħna huma t-tfal u l-anzjani li huma l-aktar nies vulnerabbli.

Punt importanti huwa li f'dan l-abbozz ta' liġi qed jingħad li aġenzija akkreditata ma tistax tagħmel qligħ minn fuq il-fostering.

Hekk għandu jkun għax it-tfal mhux qegħdin hemmhekk biex jiġu negozjati.

Jien nittama li l-kriterji li hawn stipulati biex titwaqqaf aġenzija akkreditata jinżammu, u m'għandix dubju li se jsiru l-isforzi meħtieġa biex kulmin ikun irid jiftaħ aġenzija jimxi skond il-kriterji tal-liġi.

Sur President, nikkonkludi billi ngħid illi din hija liġi pożittiva ħafna u tawgura tajjeb għad-drittijiet tat-tfal f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR HELENA DALLI: Sur President, qed nieħu gost li quddiemna qed titressaq din il-liġi għax verament għandna bżonnha.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq sezzjoni vulnerabbli ħafna tas-soċjeta` tagħna, it-tfal.

Għalhekk nixtieq nagħti ħajr u nifraħ lill-Ministru Cristina li ressqet dan l-abbozz ta' liġi bl-iskop li jiġi regolat dan is-settur illi tant hemm ħtieġa għalih.

Ma nafx jekk il-ministeru rax jekk nistgħux nużaw xi kelma oħra minflok il- kelma "fostering" għax issa qegħdin nispiċċaw nikkonjugaw din il-kelma wkoll u veru tinstema' kerha.

Jien fittixt u staqsejt pero` ma sibtx kelma li toqgħod tajjeb minflokha.

Nixtieq li forsi nagħmlu sforz akbar biex ma noqogħdux nikkonjugaw bil-Malti kelma li hija Ingliża.

Pero` din hija xi ħaġa li m'għandhiex x'taqsam mas-sustanza.

Jien naħseb li meta naslu għall- istadju ta' Kumitat se jkun hemm punti oħrajn li ssemmew hawnhekk u li forsi jiġu inklużi fil-liġi.

Sur President, il-fostering huwa qasam ta' ħarsien tat-tfal illi ftit jingħata rikonoxximent.

Fil-fatt qabel ma kien hawn dan id-dibattitu fil- parlament ma tantx konna nisimgħu dwaru.

Jien niftakar illi meta konna fil- gvern kont żort is-sezzjoni tal-fostering u waħda mill-affarijiet li kienu qaluli kienet illi dan il-qasam ma tantx jingħata importanza.

Ta' min jgħid illi dawn it-tfal li jkollhom bżonn ikunu fostered huma vittmi innoċenti ta' ċirkostanzi li ma jkollhomx kontroll fuqhom.

Ovvjament ħadd ma jagħżel għand liema familja jitwieled u dawn it-tfal jitwieldu f'ċirkostanzi fejn minħabba li jkunu għadhom żgħar u vulnerabbli, ma jkunu jistgħu jagħmlu xejn.

It-tfal li jitwieldu f'ċerti familji ma jistgħux jipproteġu ruħhom minn abbużi fiżiċi, abbużi sesswali jew abbużi verbali.

Aħna niltaqgħu ma' ħafna ċirkostanzi, speċjalment meta nkunu qegħdin inżuru l-familji, u żgur li xi darba jew oħra kulħadd iltaqa' ma' każijiet fejn ikun hemm tfal neqsin minn ċerti ħteġijiet bażiċi, fosthom nutrizzjoni, safety u security, u ġieli ssib ukoll min ma jagħtix kas ta' ċertu mard.

Suppost li fil-familja t-tfal iħossu l-istabbilta`, is-sigurta` u s-serħan il-moħħ li jkun hemm min jipproteġihom u jieħu ħsiebhom, pero`, kif jaf kulħadd, hawn tfal li dawn l-affarijiet ma jsibuhomx.

Sur President, minn studji li saru rriżulta li t-tfal li jitilgħu f'ambjent fejn ikun hemm ċerta delinkwenza, ħafna drabi jispiċċaw delinkwenti huma stess aktar tard fil-ħajja.

Darba kien hemm xi ħadd li qal li as we do to our children, so they will do to society.

Meta lit-tfal ma nagħtuhomx dik l-istabbilta` u dik is-sigurta` fil-familja, jista' jkun – mhux qed ngħid li t-tfal kollha jiġrilhom hekk, anzi hemm tfal li proprju għax ikunu batew u jkunu mmaturaw kmieni minħabba ċ-ċirkostanzi li jkunu sabu fil- familji tagħhom, isiru nies eżemplari - li meta jikbru jsiru delinkwenti.

Jiġifieri dak li nagħmlu għat-tfal tagħna huma se jagħmluh għas-soċjeta` għax huma se jkunu l-adulti tal-ġejjieni tagħna.

Għalhekk dak li niżirgħu fit-tfal tagħna se naħsduh meta dawn jikbru.

Għalhekk dak li qed nilleġislaw bħalissa jien narah importanti ħafna, għax ladarba tirregola s- settur tal-foster care se jkun hemm aktar nies li jersqu biex jagħtu dan is- servizz lis-soċjeta`.

Jekk it-tfal li jkunu mitluqin għax forsi l-ġenituri tagħhom ma jistgħux jieħdu ħsiebhom, jibqa' ma jagħti kashom ħadd, aktar tard fil-ħajja dawn se jkunu ta' piż fuq is-soċjeta` għax jibqgħu jħossuhom abbandunati.

Meta nirregolaw dan is-settur inkunu qegħdin nagħtu aktar spazju lil min irid jagħmel xi ħaġa nobbli.

Għax hija xi ħaġa ta' min ifaħħarha li fil- ħajja mgħaġġla tal-lum tieħu l-inkarigu li tieħu ħsieb tfal li m'humiex tiegħek.

B'dan il-mod tkun qed tagħti biċċa minnek innifsek.

Il-fatt li aħna għandna din id-diskussjoni fil-parlament, il-fatt li l-gvern qed jirrikonoxxi kemm lill-ġenituri kif ukoll lin-nies professjonali li jaħdmu f'dan is-settur, bħalma huma s-social workers u ċ-child psychologists, se jwassal biex ikun hemm aktar min jagħmel il-kuraġġ u jidħol biex jagħti dan is-servizz.

Jien ngħid li min jagħti servizz lit-tfal permezz tal-foster care ikun qed jagħti servizz nobbli kemm lil dawk it-tfal li jkunu se jiġu fostered kif ukoll lilu innifsu, għax meta tagħti lil xi ħadd parti sostanzjali mill-ħin tiegħek u tal-familja tiegħek u taqsam miegħu l-aktar affarijiet privati li jkun hemm bejn l-erba' ħitan tad-dar tiegħek, ikollok sodisfazzjon kbir.

Ir-reward għal dan ix-xogħol kollu huwa s-sodisfazzjon personali.

Ta' min jgħid ukoll li mhux kulħadd jirnexxielu jagħmel fostering.

Per eżempju, jien naf b'każijiet fejn il-ġenituri pprovaw jagħmlu fostering imma l-karattru tat-tifel jew tifla tant kien ifformat b'ċertu mod li ma setax jitħallat tajjeb mal-kumplament tal-familja li ħaditu biex jgħix magħha.

Għalhekk, nerġa' ngħid, li meta l-fostering jirnexxi, wieħed iħoss sodisfazzjon kbir għaliex ikun qed jagħmel differenza importanti fil-ħajja ta' xi ħaddieħor.

Wara kollox x'sodisfazzjon akbar jista' jkollok mill- fatt li tkun tajt ħajja aħjar lil ħaddieħor?

Jien ngħid li meta l- fostering isir kif suppost, il-foster carers ikunu qegħdin jagħtu kontribuzzjoni siewja ħafna lis-soċjeta` tagħna u lill-futur ta' pajjiżna għaliex kieku t-tfal ma jitteħdux fil-kura tagħhom, dawn jistgħu jispiċċaw biex saħansitra jagħmlu ħsara lis-soċjeta`.

Sur President, ġieli tiltaqa' ma' nies li verament ikunu ideali biex isiru foster parents.

M'hijiex xi biċċa kejk li tieħu f'idejk ħajja ta' bniedem biex għal perijodu ta' żmien tieħu ħsiebu, tgħallmu u tgħinu jiżviluppa l- karattru tiegħu.

Lanqas li trabbi lit-tfal tiegħek m'hu faċli, aħseb u ara li trabbi tfal li jkunu ġejjin minn background differenti minn dak tal- familja tiegħek, aktar u aktar tfal li forsi jkunu diġa` kibru ftit u allura jkollhom il-modi tagħhom, il-valuri tagħhom u s-sistemi tagħhom kif jagħmlu l-affarijiet.

Għalhekk dan huwa commitment kbir u kulmin jitħajjar biex ikun foster parent, irid iqis sew din ir-responsabbilta`.

Trid iġġib quddiem għajnejk, fost affarijiet oħra, Ii tkun qed iddaħħal stranġier jew stranġiera fid-dar tiegħek.

Issa jien naf li s-social workers u l-unit li jieħu ħsieb dan il-qasam, lill-ġenituri jgħiduhomlhom dawn l-affarijiet imma jista' jkun li l-ġenituri ma jikkonsidrawx biżżejjed dak li jkunu deħlin għalih.

Id-deċiżjoni li tkun foster carer ma tridx tittieħed biss mill-ġenituri imma mill-familja kollha, aktar u aktar jekk fil-familja jkun hemm ukoll xi kunjata jew xi zija.

Dawn ukoll ikunu jridu jikkooperaw u jkunu kuntenti bil-fostering u għaldaqstant trid issir diskussjoni minn qabel bejn il- familja kollha għaliex ħaġa bħal din tkun se taffettwa lil kulħadd.

Il- familja kollha trid tkun ippreparata li tagħti parti mill-ħin tagħha għall- ħteġijiet ta' dawn it-tfal.

Barra minn hekk, trid tiftakar li lil dawn it- tfal trid teħodhom l-iskola, għall-appuntamenti li jkollhom u għall- attivitajiet extra-kurrikulari.

Jiġifieri trid tkun lest li tagħmel dawn l- affarijiet ma' tfal li m'humiex tiegħek.

Ġieli jkun hemm każijiet fejn il- foster child ikollu bżonn aktar ħin u attenzjoni mit-tfal tiegħek stess għaliex forsi jkollu xi problemi emozzjonali jew psikoloġiċi minħabba xi abbuż jew neglect.

F'każijiet bħal dawn, biex tibni l-fiduċja ta' dan it-tifel jista' jkun li jkollok bżonn tiddedika aktar ħin għalih.

Jista' jkun li l-fostered child ikollu fih ċerta rabja, konfużjoni jew frustrazzjoni, jew inkella jkun għadu qed iħoss dak l-abbandun li kellu fil-familja naturali tiegħu, u allura jista' jkun li għal xi żmien jibqa' jġorr miegħu ċerti attitudnijiet.

Trid taċċetta l-fatt li ma tistax tbiddel l-aġir ta' tifel mil-lum għal għada u allura trid tiddedika ħafna aktar ħin biex tgħin fil- progress tiegħu ħalli jinsa l-passat li fih kien għaddej minn żmien diffiċli ħafna.

Aħna nafu li sa għaxar snin it-tfal jimpressjonaw ruħhom ħafna u dak li jiġri fit-tfulija, speċjalment fl-ewwel għaxar snin ta' ħajjitna, jibqa' ċar f'moħħna.

Għalhekk huwa diffiċli ħafna biex lil tifel bħal dan tnessih l-affarijiet koroh li seta' għadda minnhom.

Jien għalhekk fil-bidu għedt li jista' jkun li jkollok bżonn aktar paċenzja u aktar ħin mal-fostered child milli mat-tfal tiegħek.

Nerġa' ngħid li kulmin ikun se jidħol għal din il-biċċa xogħol nobbli pero` iebsa, irid iqis l-impatt li dak it-tifel jista' jkollu fuq il-familja.

Sur President, wieħed irid iqis ukoll li jista' jkun li meta t-tfal naturali ta' familja jaraw lill-ġenituri tagħhom jagħtu ċerta attenzjoni lill-fostered child, dawn ma jeħdux pjaċir.

Trid tara wkoll x'influwenza tħalli l-fostered child fuq it-tfal ta' dik il-familja.

Per eżempju, jien naf familja li sakemm darrew lill-fostered child b'ċerti valuri u b'ċerti modi kif tesprimi ruħha, it-tfal naturali ta' din il-koppja bdew jimitaw lil din it-tifla l-ġdida li ġiet fil-familja, xi ħaġa li ovvjament ma għoġbot xejn lill-ġenituri.

Pero` t-tfal naturali tal-familja jridu jitgħallmu li mhux kulħadd twieled ġo familja li tieħu ħsieb it-tfal; għandhom ikunu jafu li hemm ġenituri li jabbandunaw u jabbużaw mit-tfal tagħhom.

Allura jista' jkun li dawn it-tfal jitgħallmu meta jisimgħu l- esperjenza li tkun għaddiet minnha dik it-tifla.

Fil-fatt din ir-realta` tista' ġġiegħel lit-tfal naturali ta' min ikun qed jiffosterja biex japprezzaw aktar il-ħajja tagħhom u ċ-ċirkostanzi li twieldu fihom, u b'hekk din l-esperjenza sservi wkoll ta' edukazzjoni għat-tfal naturali tal- koppja.

Xi ħaġa oħra li trid tkun ikkonsidrata hija li ċerta privacy tispiċċa.

Lill-fostered children ma tistax teskludihom minn ċerti affarijiet għax inkella dawn ma jħossuhomx li qed jiġu aċċettati bħala parti mill-familja.

Naħseb li dan ma jkunx l-iskop tal-foster parents, imma jista' jkun li ċerti affarijiet isiru mhux intenzjonalment imma b'mod awtomatiku.

Wieħed irid iqis li meta se toffri dan is-servizz, mhux il-fostered child biss tidħol f'ħajtek imma wkoll iċ-child protection services, il-ġenituri bijoloġiċi li għandhom id-dritt ikunu jafu kif qed jgħix binhom, il-case workers, il-family support workers, it-terapisti u anke s-social workers.

Dawn in-nies kollha se jsiru parti mis-sistema tiegħek għaliex bilfors irid ikun hemm kuntatt magħhom.

F'ċerti mumenti lil dawn in-nies tista' tarahom bħala inkonvenjent imma trid tagħraf li sabiex l-affarijiet isiru bis- serjeta`, il-professjonisti f'dan il-qasam iridu jibqgħu jiċċekkjaw u jevalwaw is-sitwazzjoni ħalli jaraw li l-fostered child ikun qed isirlu l- ġid u jkun qed jiżviluppa tajjeb.

Għaldaqstant in-nies professjonali f'dan il-qasam għandhom jaraw li tibqa' ssir evalwazzjoni tal-foster family u ta' kemm il-fostered child ikun qed jissetilja f'dik il-familja.

F'dan il- kontest li jien semmejt li jista' jinħass li jkun hemm invasion of privacy fil-foster family għaliex se jkun hemm numru ta' nies li xogħolhom huwa li jassiguraw il-well-being tal-fostered child li jkun tneħħa mill-familja naturali tiegħu għall-ġid tiegħu stess.

Sur President, wieħed irid iqis ukoll li fil-fostering jista' jkun hemm ċerti riskji.

Jien qed insemmi dawn l-affarijiet kollha biex nuri li l- fostering m'huwiex xi party u li hemm diversi affarijiet li jridu jiġu kkonsidrati mill-ġenituri qabel ma jidħlu għal dan l-inkarigu.

Hemm ir- riskju, per eżempju, li tifel jista' jkollu ċertu bitterness ġo fih minħabba l-esperjenza li kellhu fit-tfulija bikrija tiegħu.

Jista' jkun li minħabba esperjenza bħal din ma jkunx jgħid il-verita` jew inkella jkun jaġixxi b'ċertu mod.

Jista' jkun li l-fostered child ikun anke vjolenti għax ikunu ra ħafna vjolenza u għalih din tkun xi ħaġa naturali.

Għalhekk huwa importanti ħafna li dawk il-ġenituri li se jidħlu għal din il-biċċa xogħol kbira jkollhom informazzjoni sħiħa u jistaqsu ħafna affarijiet fuq l- istorja tal-fostered child li jkunu se jrabbu.

Wieħed irid jgħid ukoll li dawn is-sitwazzjonijiet mhux dejjem jirnexxu.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq tfal, fuq ġenituri u fuq familji sħaħ.

Kultant anke fit-trobbija tat-tfal tiegħek stess jasal żmien li tibda taħseb li kien hemm affarijiet li forsi stajt għamilthom aħjar, aħseb u ara meta tkun qed trabbi tifel li ma jkunx tiegħek.

Għalhekk irridu nagħtu kas ukoll il-feelings tal-foster parents.

Jien ngħid li biex issir foster parent trid tkun sensittiv u tkun lest li tirriskja l-attachment ma' dak it-tifel jew dik it-tifla li tkun se trabbi.

Wieħed irid jiftakar li xi darba l-foster children iridu jitilqu mid-dar ta' dik il-familja.

Aħna hawnhekk nitkellmu mill-esperjenza ta' każijiet li niltaqgħu magħhom.

Jien naf b'każ li meta t-tifla kellha titlaq mid-dar, l-omm qabditha depression kbira għax ma setgħetx taċċetta l-fatt li wara li rabbietha u għallmitha l- iskola, kien wasal iż-żmien li dik it-tifla titlaq.

Forsi jkun hawn min jgħidli li xi darba anke t-tfal tagħna jridu jitilqu.

Dan huwa veru imma t- tfal tagħna ma jitilqux bil-mod li titlaq foster child u għalhekk is-social workers u s-psychologists hemm bżonnhom mhux għat-tfal biss imma anke għall- ġenituri li jkunu se jidħlu għal din il-biċċa xogħol.

Sur President, minkejja dak kollu li għedt, naħseb li l-privileġġ li tgħin tifla jew tifel jiżviluppaw ħajjithom għandu l-ħlas tiegħu.

Għalija dan kollu huwa priceless.

Bir-rispett kollu lejn il-Knisja li għandha ħafna istituzzjonijiet tat-tfal, fejn is-sorijiet jagħmlu ħafna xogħol u jsiru qishom l-ommijiet ta' dawn it-tfal - u minn hawnhekk irrid inroddilhom ħajr - jien ngħid li istituzzjoni m'hijiex il-post ideali fejn jitrabbew it- tfal.

Is-sorijiet stess jgħidulna li jixtiequ jsibu lil min jieħu ħsieb dawn it-tfal f'ambjent ta' familja regolari.

Meta tara tifla rrabjata tinbidel f'tifla ferħana u ssir parti mill-familja tiegħek, naħseb li jkun l-isbaħ rigal li jista' jkollok bħala ġenitur, għax ikun irnexxielek tagħti t-tama lil dik it-tifla.

Żgur li dan huwa aqwa minn kwalunkwe rigal materjali li tista' tirċievi.

Nafu wkoll li mhux kulħadd jista' jkun foster parent.

Per eżempju, jekk m'għandekx paċenzja m'intix tajjeb biex tkun foster parent.

Aħna nafu li anke mat-tfal tagħna rridu noqogħdu attenti l-ħin kollu li ma nitilfux il- paċenzja, aħseb u ara meta ġġib tifel biex trabbih ħalli ttejjiblu ħajtu.

Fl-opinjoni tiegħi, biex tkun foster parent trid tkun flessibbli għax meta se ġġib tifel biex trabbih, dan se jġib miegħu l-perceptions tal-familja tiegħu u ħafna drabi l-organizzazzjoni tal-familja tiegħek ma tkunx il- perception tiegħu ta' familja.

Il-valuri li jġib miegħu dan it-tifel ma tistax tibdilhom mil-lum għal għada u għalhekk l-ewwel ħaġa li trid tagħmel hija li taċċettah u tagħtih ambjent fejn iħoss li huwa aċċettat bil- perceptions li għandu ta' family life u bil-valuri tiegħu.

Ma tistax taqbad u tgħid lil dan it-tifel li ladarba qed jagħmel parti mill-familja tiegħek, irid jimxi mar-regolamenti u mal-valuri ta' dik il-familja.

Jekk tgħidlu dawn l-affarijiet lanqas biss jifhmek.

Alllura filwaqt li lil dan it-tifel ma tridx tħallih jitla' fuq ras kulħadd bil-valuri li jiġib miegħu, huwa importanti li inti tkun flessibbli biżżejjed biex filwaqt li tfiehmu x'inhuma l-boundaries u safejn għandu jasal, fl-istess ħin issib it-triq tan-nofs bejn il-family life tiegħek u l-perceptions ta' family life li se jġib miegħu.

Jekk toħloq dan il-bilanċ, tkun tista' tressqu aktar lejn il- valuri tal-familja tiegħek u lejn il-mod kif inhi organizzata dik il-ħajja.

Hemm każijiet fejn il-fostering ma rnexxiex għax il-foster parents ma setgħux jaċċettaw il-modi li ġab miegħu l-foster child.

Għalkemm huwa veru li dawn jistgħu jkunu modi ħżiena, il-ġenituri ma jistgħux jippretendu li jibdluhom mill-ewwel ġurnata.

Għalhekk tajjeb li wieħed ikun jaf għal xiex dieħel meta jkun se jagħmel fostering għax apparti li trid ħafna paċenzja, irid ikollok ukoll il-flessibbilta', speċjalment fil-bidu.

Persuna ma tistax tidħol għall-fostering biex mingħaliha se ddaħħal xi income ieħor.

L-ewwelnett il-kumpens li tieħu mingħand l-istat huwa żgħir ħafna meta tqabblu mad-demand ta' dan il-job.

Meta tiġi biex trabbi tifel jew tifla trid ħafna flus għal diversi bżonnijiet - kulmin qed irabbi jaf x'qed ngħid - fosthom l-edukazzjoni, l-ilbies, l-ikel, il-mard u ħafna affarijiet oħra.

Jiġifieri min jaħseb li se jidħol għal dan dan ix-xogħol biex jieħu xi ħaġa mingħand il-gvern, għandu jinsiha.

Qed insemmi din il-ħaġa għax kien hemm persuni li dehru entużjasti meta saru jafu li l-gvern se jagħtihom xi ħaġa tal-flus jekk jagħmlu fostering, imma mbagħad spjegajtilhom li dak li kienu se jieħdu ma kellu x'jaqsam xejn ma' l- ispejjeż li jridu jidħlu għalihom biex jagħmlu dan l-att.

Lanqas għandu jagħmel fostering min jaħseb li b'dan il-mod ħajtu ma tibqax waħda monotona.

Lanqas pet m'għandek iġġibu biex taqta' l-monotonija, aħseb u ara meta qegħdin nitkellmu fuq ħajja ta' bniedem!

Lanqas għandu jagħmel fostering min iħares lejn dawn it-tfal bħala persuni li huma disfunctional, li wieħed ma jistax jafdahom, li huma mitluqin ...

Allaħares wieħed jidħol għal din il-biċċa xogħol b'dan il-frame of mind mill-bidu, għax kieku żgur li ma jkunx foster parent tajjeb.

Biex tkun foster parent tajjeb trid l-ewwelnett tkun taf għalfejn trid tagħti dan il- foster care u l-familja kollha trid tevalwa l-iskills tagħha biex tara jekk tikkwalifikax biex tagħmel dan b'mod tajjeb.

Naturalment dawn l-iskills jinvolvu paċenzja, ħin u kapaċita` li wieħed ikun jaf isolvi ċerti problemi u kumplikazzjonijiet li jistgħu jġibu magħhom dawn it-tfal.

Nemmen li l- attitudni aktar għandha tkun waħda professjonali milli materna.

Ma rridx li xi ħadd jifhimni ħażin.

Il-maternal instinct qiegħed hemm u se jibqa' hemm, pero` rridu nagħmlu ftit distinzjoni bejn li tagħmel din il-biċċa xogħol b'ċerta professjonalita` u li tidħol għaliha b'xi b'sentimentaliżmu żejjed, għax f'dak il-każ ikun żgur li jkun hemm il-problemi.

Is-social workers jistudjaw dawn il-każijiet u meta jaraw li l-affarijiet mhux sejrin kif mixtieq, jaraw x'setgħet kienet ir-raġuni.

Mhux l-ewwel darba li jsibu li l-omm tkun saret qish l-omm naturali jew wisq aktar minn hekk!

Dan jista' joħloq ċerti problemi.

Għalhekk ikun aħjar jekk il-foster parents iżommu linja professjonali għax dan jgħin fil-ħajja ta' dak it-tifel jew tifla.

Sur President, jista' jkun foster parent min ikun lest li jagħti lill- foster child dak li ngħidulu t-transition period, iż-żmien li fih huwa jaġġusta ruħu għall-familja l-ġdida li jkun dieħel fiha.

Jekk hawn xi ħadd li jaħseb li tifel jew tifla li jiġu fostered jaġġustaw ruħhom mil-lum għal għada, għandu żball kbir u lanqas għandu biss jaħseb li jista' jkun foster parent.

Bħala ġenitur trid tkun ċert illi l-expectations tiegħek minn din il-foster care li se tidħol għaliha, huma realistiċi u raġjonevoli.

Jekk ma jkunx hekk, żgur li se jkun hemm il-problemi.

Kif kont qed ngħid fil- bidu, irridu nagħtu kas tal-familja kollha.

Irridu naraw jekk hix lesta li ddaħħal ċerti bidliet fis-set-up tagħha biex tkun ippreparata għat- tibdiliet li din il-foster child se ġġib fil-familja.

Il-kumplament tal- familja hija committed daqs l-omm u l-missier biex taqdi l-bżonnijiet ta' din il-foster child?

Il-membri tal-familja kollha se jkunu kapaċi jagħtu kas dak li jgħidulhom il-ħafna nies li huma nvoluti f'dan il-proċess, bħas- social workers, is-psychologists u l-aġenzija?

Huwa importanti li l-foster parents u l-familjari tagħhom ikunu ppreparati li jaħdmu ma' dawn in-nies.

Dwar il-paċenzja diġa' tkellimt.

Jekk inti trid tkun foster parent, irid ikollok biżżejjed paċenzja biex tifhem il-bżonnijiet ta' dak it-tifel jew tifla.

Trid tkun kapaċi taċċetta l-baggage emozzjonali li se jġibu magħhom dawn it-tfal?

Għax dawn jistgħu jġibu magħhom rabja, stress, konfużjoni, dipressjoni u anke biża', speċjalment f'dawk il-każijiet fejn qabel kien hemm abbuż.

Inti lest li tikkonfronta dan kollu?

Tista' tikkoreġi aġir li inti u l-familja tiegħek m'intomx imdorrijin bih?

Dawn huma kollha mistoqsijiet li jridu jsiru.

U biex ngħinu lil dawk il-persuni li jridu jsiru foster parents u lill-familjari tagħhom jegħlbu dawn id- diffikultajiet, għandu jkollna investiment ikbar fis-social workers u ċ- child psychologists.

Irridu nitkellmu iktar fuq din il-biċċa xogħol nobbli, li tista' tagħmel ġid kbir lil ħafna tfal.

Kif għedt fil-bidu, in the end se tgawdi s-soċjeta` tagħna u se jgawdi l-pajjiż kollu.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Cristina, jekk jogħġobha, tressaq l-aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, niproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 9 ta' Mejju 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, il-ġimgħa l-oħra ma kontx preżenti f'dan il-parlament għar-raġuni li kont imsiefer fuq xogħol parlamentari.

Waqt l- aġġornament ta' seduta minnhom tkellem il-Ministru Censu Galea b'reazzjoni għal dak li kont għedt jien waqt id-dibattitu dwar l-estimi ta' l-awtorita` marittima u anke għad-diskors tiegħi fl-aġġornament.

Ir-reazzjoni tal- ministru kienet li jien għedt nofs il-verita`.

Ejja ngħidu li qed jammetti li għallinqas hemm nofs minn dak li għedt li hu verita`!

Mela diġa` għandna nofs ġewwa.

Imma għaliex qal li jien għedt nofs verita`?

Għedt nofs verita` meta jien poġġejt dokument fuq il-mejda tal-Kamra u huwa kkwota minnu?

Kieku jien ridt naħbi l-verita` ma kontx inpoġġi dokument fuq il-mejda tal-Kamra.

Issa x'kien dan id-dokument, Sur President?

Dan id-dokument kien juri nuqqasijiet kbar li kien hemm f'bastiment, mingħalija kien hemm xi 32 jew 35 nuqqas.

Dawn in-nuqqasijiet kollha ma jiġux mil-lum għal għada, bilfors li kienu ilhom jakkumulaw.

Imma apparti dan kollu, imbagħad kien hemm kopja ta' ittra minn uffiċjal tal-kumpannija fejn ċanfar lill-crew tal- bastiment għaliex ħammru wiċċ il-kumpannija.

Dawn jien poġġejthom fuq il- mejda tal-Kamra.

Waħda minnhom poġġejtha biex nuri li n-nuqqasijiet li kien hemm fil-bastiment bilfors li kienu ilhom għaliex dawn ma jsirux mil- lum għal għada.

Li ridt ngħid jien hu li wieħed irid joqgħod verament attent meta jkun qed jispezzjona bastiment u għandu jiġi assigurat li l- ispezzjonijiet isiru kif għandhom isiru.

Nerġa' ngħid, dawk in-nuqqasijiet kbar li rriżulta li kien hemm ma jiġux f'ġurnata.

It-tieni ittra li poġġejt, kif diġa` għedt, inkitbet mill-kumpannija lill- crew tal-bastiment u fiha ċċanfarhom għal dawk in-nuqqasijiet u tgħidilhom li ħammrulha wiċċha, għax minn dawk in-nuqqasijiet jidher li dawn in-nies lanqas huma kapaċi għax-xogħol.

Dan kollu jfisser li dak id-diskors li jien għedt waqt id-dibattitu fuq l-estimi ta' l-awtorita` marittima, li qed jiġu nies minn pajjiż ieħor li m'għandhomx esperjenza u m'humiex kwalifikati, huwa korrett għaliex kieku din il-kumpannija ma kenitx tgħidilhom hekk.

Dawn id-dokumenti li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra huma provi ta' dak id-diskors li għedt jien.

Mela jien mhux nofs verita` għedt, imma l-verita` kollha.

Il-ministru, biex iktar jagħmilha tal-bravu, qal li hu sab min hija l-kumpannija u eżattament liema dokumenti kont qed nitkellem dwarhom.

Jien bl-ebda mod ma ridt naħbi.

Meta jien poġġejt id- dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra, għattejt l-ismijiet sempliċement għal skopijiet ta' etika u mhux biex il-ministru ma jsirx jaf.

Fil-fatt id- data ħallejtha u jien naf li min ikun irid, jista' juża d-data u faċilment isib id-dettalji.

Għalhekk ħallejt id-data.

B'daqshekk ma skopriex l- Amerika, għaliex mid-data - li jien ħallejt apposta - sab liema hi l- kumpannija.

Kieku ried, jien stess kont nagħtih l-isem tal-kumpannija.

M'għandi l-ebda problema fuq hekk.

Il-ministru, biex jipprova jkopri ruħu wara li jien kont poġġejt fuq il- mejda tal-Kamra numru ta' ritratti biex juru t-telqa li hemm fil-yacht marina, qal li dawk ir-ritratti qed jarawhom sewwa ħalli jaraw jekk jurux postijiet barra mill-yacht marina jew fil-yacht marina u mbagħad jitkellem iktar tard.

Issa għaddew tliet ġimgħat minn mindu poġġejt ir-ritratti!

Mhux ta' b'xejn li taħt dan il-gvern wieqaf kollox u xejn ma jimxi.

Għaddew tliet ġimgħat u għadhom jiċċekkjaw jekk dawk il-postijiet humiex ġewwa l-marina jew le!

Allura dawn m'humiex affarijiet tal-mickey mouse?

Dan mhux jara r-ritratti jmissu, imma jmissu ħa passi immedjati fuq l- akkużi serji li għamilt jien.

U jien b'responsabbilta` għamilthom l-akkużi ta' nuqqas ta' serjeta`, nuqqas ta' sigurta` u abbużi li qed isiru fil- yacht marina.

U fuq ir-reġistrazzjoni tal-bastimenti ta' iktar minn 25 sena, għadu qed jiċċekkja wkoll!

Jekk jistaqsi lill-aġenti jgħidulu jekk dak li għedt huwiex veru jew le.

Dawn l-affarijiet kollha l-aġenti qaluhom; bastiment imur biex jirreġistra għand aġent u meta dak ma jirreġistrahx, imur għand xi ħadd speċifiku u jiġi rreġistrat.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

Imbagħad niftaħru li bastimenti li għandhom iktar minn 25 sena m'aħniex nirreġistrawhom għaliex issa aħna serji!

Issa għaliex nikkritika dawn l-affarijiet li qed iseħħu - wara kollox huma stess qalu li mhux se jħalluhom iseħħu - jipprova jakkuża lili li qed nipprova nagħmel ħsara lil pajjiżi.

Mela għaliex nagħmel kritika ġusta biex l-affarijiet jitranġaw, biex jinqatgħu l-abbużi u biex ma jsirux inċidenti fatali għal pajjiżna, jien qed nagħmel disprezz lil pajjiżi!

Imbagħad jekk il-ministru responsabbli jħalli dawn l-abbużi għaddejjin, dak ikun qed jagħmel unur lil pajjiżna!

X'affarijiet huma dawn?!

F'din is-sitwazzjoni qegħdin f'dan il- pajjiż.

Dawn l-affarijiet ma jitwemmnux.

Se nerġa' ntenni, tant għamilt l-affarijiet biex jidhru li poġġejt id- dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra, imma sfortunatment il-poplu Malti u Għawdxi ma tantx jista' jarahom dawn id-dokumenti.

Jien inpoġġi ħafna dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra imma normalment il-poplu ma jarahomx għaliex il-maġġoranza assoluta tal-gazzetti jipprovaw jgħattulu lil dan il- gvern, speċjalment meta tkun qed tersaq l-elezzjoni.

Pero` naċċertakom li ftit tal-ġranet oħra dawk id-dokumenti li jien poġġejt fuq il-mejda tal- Kamra tkunu tistgħu tarawhom fuq il-website personali tiegħi.

U malli npoġġihom fuq il-website, proprjament il-ġimgħa d-dieħla, navża minn dan il- parlament ħalli min irid ikun jista' jarahom u jkun jaf x'inhi l-verita` u x'inhi s-sitwazzjoni f'pajjiżna, iktar u iktar fejn jidħol il-qasam marittimu f'pajjiżna, li hija sitwazzjoni tal-biki.

Tant hi tal-biki s-sitwazzjoni f'dan il-qasam, li l-ħaddiema stess ta' l- awtorita` marittima, li ħafna minnhom huma nies ta' l-affari tagħhom, jgħidu li ħadd ma jaf x'inhu jiġri, kulħadd jiġġieled ma' xulxin, u lin- nies ta' l-affari tagħhom jagħtuhom bis-sieq.

Issa wieħed irid jiftakar li ħafna min-nies ta' l-affari tagħhom, li huma kwalifikati u kapaċi jġibu dan il-qasam marittimu f'pajjiżna 'l quddiem, huma nazzjonalisti u mhux laburisti.

Imma xorta qed jagħtuhom bis-sieq għax m'humiex tal-klikka, għaliex tal-klikka ta' fuq m'humiex kapaċi, m'humiex kwalifikati bħalhom u allura jibżgħu li jeħdulhom posthom.

Hekk hi s-sistema fil-maritime authority, hekk sejrin l-affarijiet.

Sur President, jien semmejt ċerti abbużi u għedt ukoll ċar u tond li jekk, Allaħares qatt, jiġri xi diżastru u jegħreq bastiment biż-żejt u jkun hemm ammont ta' tniġġiż, l-apparat li hemm apposta ma jistax jaħdem u hemm kimika skaduta.

Imma l-gvern dawn l-affarijiet ma investigahomx.

Affarijiet serji bħal dawk għandek tinvestigahom mill-ewwel biex jekk ikollna xi disgrazzja bħal dik, li taffettwa lill-pajjiż kollu, wieħed ikun jista' jieħu passi u jirrimedja immedjatament.

Ara dawk l-affarijiet ma kkwotahomx il-ministru!

Dażgur li ma jikkwotahomx.

Kulħadd jaf li din hi s-sitwazzjoni fil-qasam marittimu f'pajjiżna, sitwazzjoni verament gravi.

Kulħadd jaf li baħħara barranin, mhux kwalifikati u mhux kapaċi, qed jieħdu xogħol baħħara Maltin li huma kwalifikati u b'esperjenza kbira.

Dawn x'affarijiet huma?

Hekk spiċċajna issa, inġibu barranin mhux kwalifikati u mhux kapaċi biex jieħdu x-xogħol lil Maltin li huma kapaċi u kwalifikati, bil-possibbilta` li npoġġu bastimenti f'periklu bil-konsegwenza li jista' jkollna xi diżastru f'pajjiżna?

Ara l-inċident li semmejt, li bastiment baqa' dieħel ġol-fish farm, dak insieh il-ministru.

Ara l-inċident l-ieħor li semmejt, li bastiment kien fis-sakra u baqa' dieħel l-art, dak insieh ukoll il-ministru.

Ma semmihomx dawn allavolja kien hemm l-inkjesti ...

U dan biex dawn l-affarijiet ma jidhrux.

Din hija s-sitwazzjoni li jinsab fiha dan il-qasam f'pajjiżna.

Il- ministru ġie qal li r-ritratti li poġġejt jien fuq il-mejda tal-Kamra għaddiehom lil xi ħadd.

Dawk ir-ritratti poġġejthom biex jara d-diżastru li tinsab fiha l-yacht marina li qed ikissruha ħalli mbagħad jagħtuha għall- akwakultura.

Jien ngħidlu li fi tliet ġimgħat imissu mar hu stess jara x'inhi s-sitwazzjoni fil-yacht marina.

U mela jibagħat ir-ritratti u jistenna risposta lura?

Din x'serjeta` hi?

X'responsabbilta` hi?

Min ikun responsabbli jmur jara l-affarijiet b'għajnejh, jara jekk dawk l- affarijiet humiex veru jew le, u jekk isib li huma veru, jieħu passi biex jirranġahom.

Mela jħalli lil min ikompli jkisser il-yacht marina biex imbagħad jagħtuha lil xi bażużlu?

Għaliex hekk spiċċajna f'dan il-pajjiż, inkissru affarijiet li jrendu biex imbagħad nagħtuhom bix-xejn lil xi kumpannija, lil xi ħadd tal-qalba.

Hekk qed isiru l-affarijiet.

Ma jistax ikun li l-pajjiż jibqa' sejjer hekk.

Għalhekk hemm bżonn il-bidla immedjatament biex inwaqqfu dawn il-ħneżrijiet.

Sur President, issa nixtieq nitkellem fuq xi ħaġa li tikkonċerna waħda mil- lokalitajiet fid-distrett li nikkontesta jien, il-Birgu.

Kemm se jdumu jgħaddu biż-żmien lin-nies tal-Birgu?

Waħda mill-kondizzjonijiet li kien hemm fil-permess li nħareġ għall-bini li tela' f'Sant Anġlu, kienet li l- belveder ikun miftuħ għall-pubbliku.

Din kienet waħda mill-kondizzjonijiet li għamlet il-MEPA fiż-żmien meta jien kont għadni membru tal-bord.

Kemm- il sena ilu lest dan il-bini?

Pero` sal-lum il-belveder għadu m'huwiex miftuħ biex jitgawda min-nies tal-Birgu u mill-pubbliku kollu.

Min imur hemm jista' jara x'telqa hemm.

Imbagħad tiġi hawn u tistaqsi lill-ministru responsabbli u l-Ministru Mugliett jgħidlek li dalwaqt jinfetaħ imma għad hemm xi diskussjonijiet għaddejjin għax hemm xi problema żgħira, imma dalwaqt naslu ...

U kull darba jgħidulna li wasalna u sal-lum magħluq għadu.

Mela jista' jkun li lill-poplu nibqgħu ngħadduh biż-żmien?

Imma jien niddikjara minn hawn li se nibqa' nagħmel pressjoni fil-parlament, u se nibqa' nistaqsi fil-ħin tal-mistoqsijiet.

Mhux talli hekk, talli jekk ikun hemm bżonn, lest li nieħu passi oħra wkoll, sakemm fl-aħħar mill-aħħar dak li suppost li sar skond il-permess li nħareġ, jiġifieri li l-belveder ikun miftuħ għall-pubbliku, jinfetaħ darba għal dejjem.

Fuq dan se nibqa' nagħmel pressjoni.

Hemm xi ħaġa oħra li se nibqa' nagħmel pressjoni fuqha, u qed nirriferi għal dak li qed tagħmel il-VISET.

Kemm-il darba tkellimt fil-parlament u għedt li din qed tagħmel attivitajiet li qed imorru kontra l-liġi u qed idejqu lin-nies, l-iktar lin-nies ta' l-Isla.

Jien m'iniex kontra li jsiru ċerti attivitajiet li joħolqu l-kummerċ u affarijiet bħal dawn, imma dawn iridu jkunu skond il-liġi u jirrispettaw id-drittijiet tal-bniedem ukoll.

L- attivitajiet li jsiru hemmhekk jibqgħu sejrin sa filgħodu b'volum aktar milli suppost u ħadd ma jgħidilhom xejn.

In-nies jirrapportaw lill- pulizija u ħadd ma jieħu passi.

Hekk ġejna f'dan il-pajjiż, taparsi l- affarijiet mexjin sew u ħadd ma jieħu passi.

L-awtoritajiet jgħaddu biż- żmien lin-nies u ħadd ma jerfa' responsabbilta`.

Issa qed isiru l- attivitajiet anke matul il-ġurnata u jibqgħu sejrin wara nofsinhar ukoll.

Li tibqa' sejjer wara nofsinhar u żżomm il-livell li għandek iżżomm ma jimportax, imma anke hawnhekk il-livell ta' storbju hu għoli wisq.

Ma nistgħux nibqgħu serjrin hekk, Sur President.

Il-proġett tal-VISET mhux għall-cruiseliners suppost li kien magħmul?

Jew għamluh biex jagħmlu d- discos bil-lejl u bi nhar?

Jiġifieri dak li sar hemmhekk, minflok sar għall-bastimenti tat-turisti, spiċċa jservi għal dawn l-attivitajiet?

Dawn lanqas biss qed jimxu mal-linji tal-liġi, Sur President, u għalhekk qed navża minn hawn li se nibda niġbed l-attenzjoni kull meta jsiru rapporti fuq xi attivitajiet li jsiru hemmhekk.

Beħsiebni nibda ngħid x'ħin sar ir- rapport u f'liema għassa tal-Pulizija sar ħalli nkunu nafu min ma ħax passi u għalhekk nappella lill-awtoritajiet biex jieħdu passi.

Minn issa 'l quddiem hekk se nibda nagħmel għax f'dan il-pajjiż hekk ikollok tagħmel, issemmi anke l-isem ta' min ikun ħa r-rapport.

U jien hekk se nibda nagħmel u mhux se noqgħod lura, għax ma jistax ikun li n-nies jibqgħu jċemplu l-għassa biex jirrapportaw u jgħidulhom li m'għandhomx ħin u li se jinbidel ix-shift.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk f'dan il-pajjiż, kulħadd jaħsel idejh, Sur President.

Nerġa' ngħid, jien determinat li malli jerġgħu jċempluli n-nies jew inċempel jien stess - bħalma għamilt drabi oħra - u ma jeħdux passi, niġi f'dan il-Parlament u nsemmi lil dak li jkun.

Jiena nitlob lill-awtorita` biex tieħu l-passi u jekk ma jitteħdux passi ngħid li hija kompliċi wkoll.

Sur President, nixtieq insemmi każ ieħor li għalija juri inġustizzja.

Min jirkeb il-karozza tal-linja min-naħa tal-Kalkara, fejn hemm il-kanun tal- mija u l-fortizza tar-Rinella, ikollu jħallas 50 ċenteżmu.

Jekk lit- turisti u nies oħrjan li jżuru dan il-post iridu jiċċarġjawhom 50 ċenteżmu, affarihom imma ma jistax ikun li lir-residenti ta' dawk l-inħawi jiċċarġjawhom 50 ċenteżmu wkoll?

Tifel li jaqbad il-karozza biex imur l- iskola għandu iħallas 50 ċenteżmu?

Għandna nsibu soluzzjoni valida u mhux jgħidu lin-nies jgħidulhom biex imorru jistennew f'bus shelter ieħor ħalli ma jeħlux 50 ċenteżmu.

L-awtoritajiet jafu fejn hu l-bus shelter l-ieħor?

Qiegħed nofs mil 'il bogħod!

Għaliex m'għandux isir xi arranġament biex dawn ir-residenti jkunu jistgħu jużaw dan il-bus shelter imma ma jeħlux 50 ċenteżmu.

Jien nitlob lill-ADT biex tieħu passi ħalli r-residenti t'hemmhekk - qed nitkellem fuq l-area ta' ħdejn Wied Għammieq, fejn m'hemmx aktar minn tliet familji - jiġu eżentati milli jħallsu 50 ċenteżmu meta jirkbu l-karozza tal-linja, imma jkunu jistgħu jħallsu l-fee normali.

Nispera li din it-talba ma taqax fuq widnejn torox.

Pero` jekk jiġri hekk, jien se nibqa' nqajjem dan il-punt hawnhekk minn żmien għal żmien sakemm l- affarijiet isiru kif għandhom isiru.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, f'dan l-aġġornament se nitkellem ftit fuq it-trasparenza u l-accountability tax-xandir pubbliku.

Ix-xandir nazzjonali huwa ffinanzjat mit-taxxi tal-poplu u għalhekk il-poplu Malti għandu dritt ikun jaf x'qed jiġri f'din l-azjenda.

Huwa tal-mistħija dak li qed naraw jiġri f'din il-kumpannija u huwa ħażin li ħadd ma jagħti rendikont ta' dak li qiegħed jiġri u jridu jkunu l- ġurnalisti li jistaqsu x'inhu jiġri.

Imbagħad issir xi press conference minn xi membru tal-bord u lill-ministru jagħmlulu intervista f'gazzetta u ma jweġibx waħda mill-mistoqsijiet li għamlulu.

Rajna paġna sħiħa jew tnejn ta' intervista imma b'ħafna arroganza l-ministru ma weġibx għall- mistoqsijiet li kienet qed tagħmillu l-ġurnalista.

Kieku l-ministru jiġi f'dan il-Parlament u jagħti rendikont u jispjega x'inhu jiġri, forsi ma niddejjaqx li l-ministru ma weġibx għall-intervista, imma l-ministru lanqas hekk m'għamel.

Il-Ministru suppost li l-ewwel jitkellem fil-parlament, qabel ma jitkellem mal-ġurnalisti jew qabel ma jagħżel li ma jitkellimx, kif għamel nhar is-Sibt fejn biex idaħħak ta intervista sħiħa mingħajr ma wieġeb mistoqsija waħda.

Jien nifhem il-mistħija tal-ministru u għalhekk ma setax iwieġeb, imma dan kellu jiġi fil-parlament u jgħid x'inhu jiġri.

Ftit ilu ħarġet il-politika nazzjonali għax-xandir u, fost affarijiet oħra, din il-politika kienet tgħid li l-bord editorjali għamel short-listing tal-programmi li huwa se jissuġġerixxi lill-bord tad-diretturi għax-scheduling.

Imma kif sar dan il- proċess u ġew avżati dawk in-nies li ġew short-listed kif ukoll l-oħrajn li ma kenux magħżula, f'daqqa waħda sirna nafu li l-bord tad-diretturi reġa' avża lil dawk li kienu magħżulin u lil dawk li ma kenux magħżulin li l- proċess se jerġa' jsir.

Għaliex ittieħdet din id-deċiżjoni?

Hawn xi ħadd li se jagħti rendikont lil dan il-parlament għalfejn qed jiġru dawn il- purċinellati?

Skond kif qrajt fil-gazzetti - peress li hawnhekk ħadd ma jinformana b'xejn - wieħed mill-programmi li ma ntgħażilx kien il-programm tal-kuġin tal-ministru, il-programm ta' Lou Bondi`, li qiegħed jgħid li ilu 15-il sena jagħmel il-programm.

X'ġara b'daqshekk, billi ma ntgħażilx il- programm ta' Lou Bondi`?

Waqgħet id-dinja?

Allura jekk ikun hawn xi ħadd ieħor li jixtieq jagħmel programm ta' dik il-kwalita` m'għandux ċans jagħmlu sakemm jirtira s-Sur Lou Bondi`?

Għalhekk reġgħu bdew il-proċess mill-ġdid?

Ma nafx, jien qiegħda nistaqsi u qed nistaqsi f'dan il- parlament ħalli l-ministru, jekk jogħġbu, jiġi jwieġeb f'dan il-parlament.

Għadha ma ngħatatx raġuni għalfejn wara li spiċċa x-short-listing, qalu li se jerġgħu jagħmlu l-proċess mill-ġdid.

Li nafu huwa li wieħed mill- programmi li ma ġiex short-listed huwa l-programm tal-kuġin tal-ministru responsabbli mix-xandir.

X'messaġġ qegħdin nagħtu b'dan kollu?

Jiena qrajt dak li ġie rrapportat fil-gazzetti, pero` ma nistax ngħid li dak li nkiteb huwa l-verita`, għaliex min jikteb hekk u min jikteb hekk.

Għalhekk huwa importanti li l-ministru jiġi jirrispondi f'dan il-parlament.

F'waħda mill-gazzetti qrajt li l-kjass inqala' għaliex ma ntgħażilx il- programm ta' Lou Bondi`.

Jekk hu hekk, x'messaġġ qed nagħtu lill-poplu Malti?

X'messaġġ ta' trasparenza qed nagħtu jekk ikun hemm xi producer li jrid japplika biex jagħmel programm ta' dik il-kwalita`?

Dan se jgħid li m'għandux ċans li jintgħażel għax jekk ma jintgħażilx Lou Bondi` jqumu l- irvellijiet kollha.

Nerġa' ngħid li jien ma nafx x'ġara u ħadd ma jaf x'ġara, għajr il-bord editorjali, il-bord tad-diretturi, il-ministru u Lou Bondi' nnifsu.

Ħadd ma jaf x'ġara għajr dawn in-nies, Sur President.

Jien naħseb li dak li f'dak li deher fil-gazzetti, kien hemm element ta' spekulazzjoni; raw li Bondi Plus ma ntgħażilx u ħarġuha li għalhekk reġgħu bdew il-proċess.

Nistgħu f'dan il-parlament inkunu nafu jekk hux din kienet ir-raġuni?

Fil-każ li hu hekk, lin-nies li qegħdin japplikaw biex jiġu short-listed ngħidulhom biex ma japplikawx għal programm ta' current affairs tat-tip li jagħmel Lou Bondi` għax jekk ma jintgħażilx hu, xorta jreġġgħu l-proċess lura biex jirrimedjaw is-sitwazzjoni.

Dak hu l-messaġġ li qed nagħtu lill-poplu Malti, Sur President.

Fejn hi t-trasparenza?

Għaliex għadni ma smajtx il-verżjoni li suppost tingħata ta' dan it-tgerfix li hu għaddej?

Dan mhux is-Super One jew in-NET TV; dan huwa l-PBS, l- istazzjon nazzjonali imħallas mit-taxxi tagħna.

Kif hemm dan il-konflitt kollu għaddej bejn il-bord editorjali u l-bord tad- diretturi u ħadd ma jingħata l-ebda sodisfazzjon?

Bilfors li l-ġurnalisti jibdew jistaqsu u jispekulaw.

Li kieku l-ministru kien raġel biżżejjed li jiġi hawnhekk u jgħid x'ġara - kif għandu d-dover li jagħmel – kieku kien jinqata' dan il-ħafna diskors fil-vojt u nkunu nistgħu nkunu fair anke mas- Sur Lou Bondi` għaliex, wara kollox, dak li qed jgħidu l-gazzetti jista' jkun li mhux veru.

Imma jekk ir-raġuni hija din li qegħdin jgħidu l- ġurnalisti, allura l-messaġġ li qegħdin nagħtu lill-poplu Malti huwa li dak huwa untouchable.

Lill-poplu Malti qed ngħidulu: Tapplikawx għal xi ħaġa li jista' jagħmel hu, għax jekk ma jintgħażilx hu jqumu l-irwiefen ta' Malta, kif qamu bħalissa.

Din x'serjeta` hi li bord editorjali li hu nkarigat mix-short-listing tal-programmi – skond il-politika nazzjonali dwar ix-xandir – jgħaddi l-lista tal-programmi lill-board of directors li suppost jiddiskuti x-scheduling skond dak ix-short-listing, u minflok ma jkompli l-proċess, jerġgħu jiftħu l-proċess mill-bidu?

Din m'hijiex serjeta` u dan m'huwiex il-mod kif jimxu l-affarijiet.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq settur sensittiv ħafna, fuq ix-xandir ta' l- istat, u ma nistgħux nippermettu li jiġru dawn l-affarijiet.

Minn fuq, u bl-arroganza kollha, il-ministru la jiġi jispjega f'dan il-parlament u lanqas iwieġeb għall-mistoqsijiet li jsirulu f'intervista li hu stess aċċetta li jagħti.

Għax ma naħsibx li sfurzawh biex jagħti dik l- intervista, Sur President, u lanqas jinteressani mill-pastażata ta' taparsi intervista li għamel għax ma kienet intervista xejn, kien monologue ta' l- intervistatur.

M'huwiex xieraq li l-poplu Malti jiġi ttrattat b'dan il-mod.

Il-poplu Malti qed jistaqsi x'ġara u qed jistaqsi għalfejn l-inkarigu li għandha l-bord editorjali issa ġie sorpassat mill-bord tad-diretturi, xi ħaġa li, skond il-politika nazzjonali dwar ix-xandir, ma tistax issir.

Anzi l-bord editorjali jista' jagħmel kawża lill-bord tad-diretturi, Sur President.

Daqshekk qegħdin ngħaffġu hawnhekk u minkejja dan, ħadd minn dawk li huma responsabbli ma qed jitkellem.

Għaliex qed jiġri dan?

Għax hemm il-kuġin tal-ministru involut?

Jiena niddejjaq nagħmel dawn il- mistoqsijiet imma jkolli nagħmilhom għaliex jiena rappreżentanta tal-poplu Malti u n-nies li qegħda nirrappreżenta jiena qegħdin jistaqsuni dawn il- mistoqsijiet.

Inutli noqgħod nitkeb jew noqgħod inkellem lill-ġurnalisti barra mill-parlament, għax mhux bilfors se ningħata l-verita`.

Il-verita` trid tiġi mingħand il-ministru hawn ġew għax huwa obbligat li jwieġeb u jgħid il-verita`.

Il-Ministru huwa obbligat li ma jħallix din il-kummiedja tkompli għaddejja u għalhekk nistenna lill-Ministru Austin Gatt iwieġeb għal dan l- aġġornament.

Huwa għandu jiġi hawnhekk, jgħid x'inhu jiġri fix-xandir pubbliku u jgħid għalfejn il-board of directors aġixxa b'dan il-mod.

Għandu jgħid għalfejn il-board of directors waqqa' l-kelma tal-bord editorjali li huwa maħtur biex jara li l-kontenut tax-xandir pubbliku jkun ta' kwalita`?

Mhux talli mhux se jkollna kontenut ta' kwalita`, talli d- deċiżjoni ta' dan il-bord editorjali spiċċat tapit li fih mesħu saqajhom il- bord tad-diretturi għax qalu li l-proċess se jerġa' jsir.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju, 2007 fis-6.00 p.m., bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ISLA – XIRI TA' FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fejn waslet it-talba tal- persuna mill-Isla, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li applika biex jixtri l-fond tiegħu li sa ftit taż-żmien ilu kien milqut bil- liġi possession and use?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni li rrefera għaliha l-Onor.

Interpellant qiegħda fil-proċess li jiġi stabbilit il-valur tal-fond.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fejn waslet it-talba tal- persuna minn San Ġwann, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li aktar minn sena ilu applikat biex tibbenefika mill-inizjattiva care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 20445 f'seduta 429 fil-25 ta' Settembru 2006, dwar l-istess persuna li rrefera għaliha f'din il- mistoqsija.

Minn dik it-tweġiba jidher ċar li, sa dik id-data, l-persuna ndikata ma kenitx applikat biex tibbenefika mill-inizjattiva tal-Care and Repair, iżda l-Awtorita' tad-Djar xorta kienet se tieħu passi biex tara jekk din il-persuna setgħetx tibbenefika minn din l-inizjattiva.

Għalhekk mhux il-każ li din il-persuna ilha li applikat aktar minn sena.

Ninsab infurmata li fil-fatt, minn dak inhar, l-Awtorita' għamlet spezzjoni tal-fond u permezz ta' ittra li ġġib id-data tas-26 ta' Marzu 2007, infurmat lil din il-persuna bil-lista tax-xogħlijiet approvati u talbitha tibgħat stima għall-approvazzjoni tal-perit ta' l-Awtorita'.

AWTORITA' TAD-DJAR – REGOLAMENTI TA' AVVIŻI 68 U 69

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- kopja tal-kundizzjonijiet u r-regolamenti ta' avviż 68 u 69 ta' l-Awtorita' tad-Djar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 24899, qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-Avviżi Numri 68 u 69, maħruġa mill-Awtorita' tad-Djar.

BIRGU – POST REKWIŻIZZJONAT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-fond fil- Birgu, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, hux rekwiżizzjonat jew le?

Jekk għadu rekwiżizzjonat, hemm xi inkwilini li jabitaw fih?

Jekk m'għadux, meta ħarġet id-derequisition?

ONOR.

TONIO BORG: Proprjeta' rekwiżizzjonata m'hijiex amministrata mit- taqsima proprjeta' tal-Gvern.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

TELEFONATI MINN LINJI FISSI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix- xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub ser jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, u f'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Matul l-ewwel tlett xhur tas-sena 2007 inxtara mobile phone wieħed għal Kap tas-Segretarjat valur ta' Lm 65.

Min-naħa ta' l-awtorita' dwar it-trasport inxtraw tliet mobiles li ġew mnaqqsa mill-kreditu li l-ADT għandha mal-Vodafone.

Dawn kienu għall-VMS Operators NID valur ta' Lm69, għall-Manager HR valur ta' Lm 89 u għad- Director LTD valur ta' Lm 105

TELEFONATI MINN LINJI FISSI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li n-nefqa globali fuq telefonati minn linji fissi għall-ewwel tlett xhur ta' din is-sena kienet :-

L-Awtorita' dwar it-Trasport Lm 6,897 Ministeru/Dipartiment Lm 2,000

Dawn l-ammonti jinkludu telefonati li saru fix-xahar ta' Diċembru għax normalment kont tat-telefon jintbgħat kull xahrejn.

Għalkemm hemm xi kontijiet tax-xahar ta' Marzu li għadhom ma waslux.

MFA – SERVIZZ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid, f'każ li xi uffiċjal mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu qabeż is-ceiling allokat għal mobile marbut mal- pożizzjoni tiegħu, ittieħdux passi fil-konfront ta' dawn l-uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li fil-perijodu indikat l-ebda uffiċċjal mill-ministeru, dekasteru u enti ma qabeż xi ceiling allokat.

MFA – XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil- ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, u f'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Matul ix-xhur indikati jien infurmat li nxtraw 2 mobile phones għall-prezz ta' Lm 80.00 kull wieħed.

Dawn iż-żewġ mobile phones jintużaw mis-segretarju privat u mill-assistent segretarju privat.

MFA - TELEFONATI MINN LINJI FISSI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: In-nefqa globali fuq telefonati minn linji fissi fil- Ministeru, dekasteru u enti tiegħi inklużi l-Ambaxxati u l-Konsolati kollha matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 kienet ta' Lm 19,841.66 li jinqasmu: Lm 6,214 mill-Ministeru, Lm 13,448.37 mill-Ambaxxati u Konsolati u Lm 179.29 mill-Forum Malta fl-Ewropa.

AIR MALTA - INĠINIER BARRANI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji l-Air Malta għażlet li tingaġġa inġinier barrani fl-istess taqsima fejn telqu inġiniera Maltin bi skemi ta' early retirement?

Tagħmel sens li l-ewwel tinkoraġixxi lin-nies jitilqu biex imbagħad tpoġġi ħaddiem barrani minflokhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PROVISIONAL TAX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hijiex prattika normali li persuna li tkun ħallset provisional tax żejda minflok tieħu refund tara li l-flus li tkun ħallset żejda jmorru sabiex tħallas penali dovuti lill-gvern fil-qasam tat-taxxi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

KINDERGARTEN STUDIES DIPLOMA COURSES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li l-gvern jintroduċi kindergarten studies diploma courses u jekk iva, meta mistenni jsir dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kors li jwassal għall-MCAST BTEC National Diploma in Early Years ilu jiġi offrut mill-2003 b'kollaborazzjoni sħiħa mad-Divizjoni ta' l-Edukazzjoni.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - GENERAL HAND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex policy aċċettabbli li general hand fi skola tal-gvern jintlab jagħmel xogħol li normalment isir minn nies tas-sengħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Skond il-job description tagħhom general hands governattivi għandhom id-dover li :

jippreparaw materjal jew is-sit tax-xogħol; inaddfu s-sit wara li jitlesta x-xogħol; iħejju għal xogħol ta' plastering; jgħinu fi tqegħid ta' madum; jizbgħu għamara; jagħmlu xogħol ta' tiswija u manutenzjoni; u jieħdu ħsieb pjanti, siġar, arbuxelli, eċċ.

Jistgħu jitqabbdu jaħdmu wkoll u jieħdu ħsieb makkinarju taħt id-direzzjoni ta' Senior Operative jew Tradesman u jagħmlu tiswijiet u manutenzjoni normali ta' bini.

General Hands jistgħu jitqabbdu jagħmlu wkoll xogħol ġenerali ta' tindif, bħal ħasil ta' art, tindif ta' twieqi u għamara u tindif ta' toilets, kċejjen u canteen areas, jaraw li jkun hemm il-ħtiġijiet fil-kċejjen, iservu refreshments lill-istaff u vizitaturi u jagħmlu xi qadi.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - ĠARDINARA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema loġika ġiet stabbilita s-sistema li meta skola tal-gvern tuża s-servizzi tal-ġardinara tal-ministeru ta' l-edukazzjoni, apparti milli jkollha tħallas għad-diesel ikkunsmat mid-dipartiment konċernat ikollha wkoll tieħu ħsieb tnaddaf il- fdalijiet tas-siġar li jinżabru fil-grounds ta' l-iskola, għaliex il- ġardinara tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni mhumiex attrezzati biex jagħmlu dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-sistema li tapplika d-Divizjoni ta' l- Edukazzjoni dwar is-Sezzjoni tal-Ġardinara titlob lill-iskola konċernata l- ħlas lura tad-diesel ikkunsmat mill-inġenji użati mis-Sezzjoni fis-servizzi li tkun tat lill-iskola.

L-iskola tintalab ukoll tħallas għall-kiri ta' skip biex tiddisponi mit-tindif tal-biċċiet tal-pjanti li jkunu ġabru l- istess ġardinara.

Informat ukoll li n-nefqa biex isir dan, isir mill- Maintenance Grant li tingħata lil kull skola mill-istess Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni kull sena.

SAN ĠWANN – ĊINT FAĊĊATA TRIQ UGO CARBONARO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Billi ċ-ċint li hemm faċċata ta' Triq Ugo Carbonaro, San Ġwann m'huwiex għoli skond il-liġi f'dawk li huma filati u qiegħed jintuża spiss bħala rubbish dump, jistgħu jittieħdu passi mmedjati kontra s-sidien privati ta' din l-art sabiex jikkonformaw mal-liġi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Membru jiġbed l-attenzjoni tal- Kunsill Lokali rispettiv ħalli tiġi użata l-proċedura li ġiet stabbilita mill-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) f'każijiet bħal dawn.

PERSUNI BL-HIV

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni nfettati bl- HIV u kemm għandhom eta' u kemm persuni f'Malta mietu bl-AIDS?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lil-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba dwar in-numru ta' każijiet ta' HIV bejn l-2004 u Marzu 2007, li jinkludu l-gruppi ta' etajiet li jaqgħu taħthom dawk milquta, huma kif jidhru fit-tabella hawn taħt:

| | | |2004 |2 | |2005 |1 | |2006 |5 | |2007 |- |

SPTAR SAN LUQA - TWELID TA' TRABI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm ommijiet welldu wlied ġewwa l-isptar San Luqa b'unknown father u kemm kellhom eta' dawn l- ommijiet, għas-snin 2005, 2006 u 2007 s'issa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-Sistema Nazzjonali ta' Informazzjoni dwar l- Obstetrika (NOIS) ma tiġborx informazzjoni dwar unknown fathers.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET TAL-KATARRETTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm saru operazzjonijiet tal- katarretti ġewwa l-isptar San Luqa matul l-2005, l-2006 u l-2007 s'issa u kemm hemm fuq il-waiting list?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond is-surgical operations register ta' l-isptar San Luqa n-numru ta' operazzjonijiet ta' kataretti reġistrati għal matul is- snin 2005, 2006 u l-2007 huwa kif jidher hawn taħt:

|Sena |Numru ta' | | |Operazzjonijie| | |t | |2005 |1104 | |2006 |1094 | |Jannar - |331 | |Marzu 2007 | |

In-numru ta' pazjenti fuq il-waiting list bħalissa huwa 4,544.

DJAR TA' L-ANZJANI – WAITING LIST

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn anzjani fuq il- waiting list biex jidħlu fir-residenza San Vincenz de Paule jew f'xi dar ta' l-anzjani tal-gvern, separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lil-Onor.

Interpellant li n-numru ta' anzjani li qegħdin fuq il-waiting list huwa kif ġej:

|Djar tal-Anzjani |1,225| |San Vinċenz de Paul| | | |544 |

MELLIEĦA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni li diġa' applikaw biex jidħlu fid-dar ta' l-anzjani tal-Mellieħa?

Minn liema lokalita' huma u kemm applikaw għad-day centre?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sa ftit ta' żmien ilu, fuq l-applikazzjoni għad-dħul ġewwa djar tal-anzjani tal-Gvern ma kinitx inkluża l-opportunita' li wieħed juri preferenza li jidħol fid-dar ta' l-anzjani tal-Mellieħa.

Kien biss f'dawn l-aħħar jiem, minn mindu beda x-xogħol fuq din id-dar, li din il- preferenza bdiet tiġi offruta u s'issa kien hemm żewġ applikazzjonijiet.

Madankollu wieħed ma jistax jeskludi li hemm oħrajn li kienu diġa applikaw u li jistgħu jesprimu l-preferenza tagħhom għal din id-dar.

Dawn ta' l- aħħar jiġu wkoll ikkunsidrati.

Dwar iċ-ċentru ta' matul il-jum, l-applikazzjonijiet jiġu milqugħa ftit qabel dan iċ-ċentru jibda jopera.

FAWRAN TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jitmexxa l-każ ta' anzjana, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li tinsab bid-drenaġġ ifur u ma tistax tkompli għaddejja b'din is-sitwazzjoni?

Tista' tittieħed azzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma għaddiet il-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant lill-Awtoritajiet tas- Sanita' biex dawn jagħmlu l-investigazzjonijiet tagħhom fuq house connection privat billi jidher li dan hu l-kawża tal-problema.

LUXOL GROUND

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru iwieġeb mistoqsija parlamentari 24850 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent u li issa ġiet riferuta lilu, peress li l-ground tal-Luxol qed joħloq inkonvenjent ta' ħsejjes għar-residenti ġirien tiegħu f'Pembroke jistgħu jiġu rikkmandati li jittieħdu passi li jnaqqsu jew itaffu dawn il- ħsejjes?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ground tas-St.

Andrews huwa amministrat mill-kumitat tal-klabb tas-St.

Andrews Luxol, għaqda mhux governattiva u dettalji dwar l-ilmenti tal-ġirien għandhom jiġu diretti lill-klabb ikkonċernat.

SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Peress li għaddiet ġimgħa oħra minn meta wieġbet mistoqsija parlamentari 24812, tista' l-Ministru tgħid kienx hemm progress fit-testijiet imsemmija?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'dan l-istadju m'għandi xejn iżjed x'inżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari 24812.

URBAN IMPROVEMENT FUND

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsijijiet parlamentari 24806 u 24631 u 25433 u jgħid matul is-sena 2006 liema proġetti f'Malta u Għawdex saru b'fondi (in parti jew totali) ta' l-Urban Improvement Fund tal- MEPA?

Liema proġetti se jiġu ffinanzjati minn dan il-fond matul is-sena 2007?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba tidher hawn taħt:

Ħlasijiet mill-fond UIF mindu beda s'issa

|Lokalitá |Proġetti Approvati | |MARSA |Trasferiti | | |lill-Awtorità dwar | | |it-Trasport (sehem | | |minn spejjeż ta' | | |xogħol fi Triq Ħal | | |Saflieni, Luqa) | |MSIDA |Triq G. DeBono: | | |skavar ta' gandott u | | |kisi b'hot tarmac | | |għal kejbil tad-dawl | |NADUR |Manutenzjoni ta' Triq| | |San Blas | |PAOLA |Manutenzjoni u bini | | |ta' parking spaces | | |konessi ma' Triq | | |il-Belt Valletta |

Il-kumplament ta' l-informazzjoni għall-mistoqsija qiegħed jinġabar.

BOTTLE SHOPS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb it-tagħrif mitlub fil- kumplament tad-domanda parlamentari 25428?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ma teżistix kategorija ta' bottle shops per se.

Fil-fatt jeżistu

i) Kategorija ta' ħwienet li jbiegħu xorb (inkluż dak alkoħoliku) bl- imnut u bl-ingrossa fejn ix-xorb ma jiġix ikkunsmat fuq il-post.

ii) Kategorija ta' ħwienet fejn ix-xorb jiġi kkunsmat fil-post

Qabel is-sena 2002, il-liċenzja għal dawn iż-żewg kategoriji kienu jinħargu mill-pulizija.

Mis-sena 2002 'l hawn il-liċenzji għall-ħwienet ta' l-ewwel kategorija bdew jiġu proċessati mit-Trading Licensing Unit fi ħdan id- Diviżjoni għall- Kummerċ filwaqt li tat-tieni kategorija bdew jinħargu mill- Awtorita' Maltija għat-Turiżmu (MTA).

Dan ifisser li ma kienx hemm kategorija li kienet mad-Divizjoni tal-Kummerc u marret mal-MTA.

Imma kien hemm zewg kategoriji waħda marret għand id- Diviżjoni tal-Kummerċ u waħda marret għand l-MTA kif spjegajt aktar qabel.

Rekwiżiti

A) Rekwiżiti mid-Diviżjoni għall-Kummerċ għall-applikazzjoni ta' kategorija ta' ħanut fejn ix-xorb ma jiġix ikkunsmat fuq il-post:

i) Dettalji tal-applikant u tal-post; ii) Ċertifikat tas-Sanita'; iii) Ċertifikat tal-MEPA; iv) Pjanta tal-post bil-metri kwadri; v) Kuntratt tal-kera jew rċevuta ta' l-aħħar kera (meta l-post ikun mikri) vi) Ħlas tal-liċenzja

B) Rekwiżiti mill-MTA għall-Kategorija ta' ħanut fejn jiġi kkunsmat alkoħol fuq il-post; i) Dettalji tal-applikant u l-post; ii) Site plan u layout plan; iii) Lm20 application fee; iv) Il-kunsens tad-Dipartiment tal-Artijiet jekk il-post hux qiegħed fuq proprjeta' tal-Gvern u kopja tal-Memorandum and Articles

Jekk l-informazzjoni tiġi meqjusa aċċettabli mill-MTA jiġu mitluba wkoll:

v) MEPA permit vi) Ċertifikat ta' Food and Drinks handler vii) Ċertifikat mis-Sanita' tal-Proprjeta' viii) Ċertifikat mid-Drainage Department viiii) Indikazzjoni tal-esperjenza fis-settur

SERVIZZI TA' KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm stabbilmenti/kumpaniji li jipprovdu servizz tal-karozzi tal-kiri fl-inħawi ta' San Pawl il-Baħar, Buġibba, Qawra u Xemxija?

Għaliex il-Ministru qiegħed iqis sempliċement dan in-numru bħala ta' natura kummerċjali meta ministri kollegi taw informazzjoni simili f'oqsma oħra li tlabthom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Normalment l-ADT ma żżomx l-informazzjoni mitluba skond il-lokalita', liema nformazzjoni fil-fehma tagħha hija ta' interess kummerċjali.

Hija minħabba l-ħin meħtieġ sabiex tinġabar din l- informazzjoni li hu ta' diffikulta sabiex il-mistoqsija tkun imwieġba.

Jekk l-Onor.

Membru jinsisti, din l-informazzjoni tiġi kompilata u tingħata meta tinġabar kollha.

APPARTAMENT TAL-GVERN - SAQAF

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Jista' jiġi vverifikat jekk is-saqaf ta' fuq l- appartament, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, għandux bżonn li jingħata l-membrane peress li qed jidħlu ħafna ilmijiet u jagħmlu ħsara lis-saqaf u l-ħitan tal-familja li tgħix hemm?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar biex jinvestiga u jieħu l-azzjoni meħtieġa.

MĠARR - TRIQ SAN PAWL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 25430 u jikkonferma jekk il-parti ta' Triq San Pawl fl-Imġarr li qiegħda ssir bħalissa hijiex tinbena fuq il-linja t-tajba peress li tidher li qiegħda toħroġ 'il barra mil-linja tat-triq eżistenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ZEBBUĠ - TREJQET L-ANDAR

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li Trejqet l-Andar fiż-Żebbuġ Għawdex tinsab fi stat ħażin ħafna u għadha torba b'inkonvenjent kbir għar-residenti tat-triq, tista' l-Ministru tgħid meta ser tiġi asfaltata din it-triq?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li x-xogħol fuq din it-triq huwa ppjanat li jsir aktar tard matul din is-sena.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - KONSULENZI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għal mistoqsija parlamentari 23633 li saret fis-7 ta' Frar, 2007 u li s'issa għadha ma ġiet mwieġba, tista' l-Ministru twieġeb id- domanda?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - KAROZZA JAGUAR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk il-karozza tat-tip Jaguar tal-ministeru hiex mikrija jew mixtrija?

Jekk mikrija, mingħand min mikrija u b'liema rata kuljum hi mikrija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-karozza tat-tip Jaguar tal-Ministeru inxtrat fit- 23 ta' Awissu 2001.

SKOLA TA' L-ARTI U L-ARTIĠJANTI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid għal liema raġuni l-ispecialised tools li hemm fil-kaxxi ta' l-iskola ta' l-arti u l-artiġjant Wistin Camilleri mhux qed jitpoġġew a dispożizzjoni ta' l-istudenti biex ikunu jistgħu jużawhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li l-ispecialised tools li hemm fil-kaxxi ta' l-iskola ta' l-Arti u Artiġjanat, Wistin Camilleri, hu apparat ġdid mixtri sabiex jitwaħħal u jiġi wżat mill-istudenti fil-wing il- ġdida.

Dan l-apparat qed jiġi temporanjament maħżun ġewwa l-iskola sabiex ma tiġrilux ħsara.

VALLETTA - CVA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Issa li ġiet fis-seħħ is-sistema ta' CVA u ż-żona pedonali fil- Belt, jista' l-Ministru jgħid liema huma t-toroq li minnhom wieħed jista' jidħol u joħroġ mill-Belt?

ONOR.

MALTA ENTERPRISE - IMPRENDITURI GĦAWDXIN

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 24354 u jelenka skemi/inċentivi/sussidji offruti mill-Malta Enterprise lill-imprendituri Għawdxin; jgħid kemm ilhom viġġenti dawn l-iskemi/inċenvitivi/sussidji u kemm ibbenefikaw f'dawn l-aħħar ħames snin minn kull skema/inċentiv/sussidju?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-iskemi kollha pubblikati taħt il-Business Promotion Act kif ukoll skemi oħrajn pubblikati taħt liġijiet differenti huma kollha applikabli għal Għawdex.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra t-tabella li tagħti l-informazzjoni mitluba.

GOZO CHANNEL - CREW

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 24352 u 24440 jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm crew tal-Gozo Channel li telaq f'dawn l-aħħar sentejn?

Jista' jgħid meta u jekk il-post vakant reġgħex ġie mimli?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li fl-aħħar sentejn, mill-ewwel ta' Marzu 2005, il-membri tal-crew li ħallew il-Kumpanija (bejn riżenji, irtirar jew terminati), kienu:-

|Gradi |Numru| |Kaptana |4 | |Chief Officers|1 | |Chief |3 | |Engineers | | |2nd Engineers |3 | |Bosuns |2 | |Seamen |5 | |Customer |1 | |Service | | |Officers | | |Motorman |1 |

F'dak l-istess żmien ġew impjegati erba' (4) chief officers (wieħed f'Ġunju 2006, tnejn f'Ottubru 2006, u wieħed fi Frar 2007) u erba'(4) enġiniera (wieħed f'Novembru 2005 u tlieta fi Frar 2006).

ĦADDIEMA BIR-REDUCED HOURS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 24043 jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm mill-ħaddiema msemmija qegħdin bir- reduced hours?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li hemm erba' membri nisa li qegħdin bir- reduced hours.

DĦUL MIT-TARIFFA TAS-CVA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dħul mit-tariffa ta' CVA hux se jinqasam bejn il-kuntrattur li jipprovdi s-sistema, il-Kunsill Lokali tal- Belt u l-gvern?

Min hu l-kuntrattur li qiegħed iħaddem din is-sistema?

F'liema persentaġġi se jinqasam dan id-dħul?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

CVA - VETTURI EŻENTATI MILL-ĦLAS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' vetturi li sal-lum huma eżentati mill-ħlas ta' CVA għad-dħul fil-Belt?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Għadu kmieni li wieħed jagħti n-numru ta' vetturi eżentati għaliex it-talbiet għall-eżenzjoni għadhom qegħdin jidħlu u wara jridu jiġu evalwati minn bord imwaqqaf skond l-avviż legali li jirregola s- sistema.

PENSJONANTI - SUSSIDJU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tivverifika għaliex il-persuni li d- dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament u li t-tnejn huma pensjonanti ma ngħatawx il-formola għas-sussidju fuq is-surcharge tal-kontijiet ta' l- elettriku u l-ilma?

F'każi fejn bi żvista ma jintbagħtux l- applikazzjonijiet, minn fejn tista' persuna tiġbor l-applikazzjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-persuni ndikati mill-Onor.

Interpellant ġew infurmati bil-miktub mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali dwar il-każ tagħhom.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, l-applikazzjoni tista' tinġabar minn xi wieħed mill-uffiċċji distrettwali tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali jew mit-Taqsima tal-Customer Care fl-Uffiċċju Ċentrali l-Belt jew billi wieħed iċempel SPIC fuq numru 159.

ATTARD - TRIQ IT-TAĦĦAN U TRIQ Z-ZAHAR

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25518, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq it-Taħħan u Triq iz-Zahar f'H'Attard?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li x-xogħol fi Triq it-Taħħan f'Ħ'Attard ser jibda x-xogħol fiha fil-ġranet li ġejjin.

Rigward Triq iż-Żahar, l-Awtorita' dwar it-Trasport qed tipprepara l- proċeduri meħtieġa biex issir expropriation, ħalli t-triq tkun tista' titwessa' qabel ma tinkesa bit-tarmak.

REGOLAMENTI TAD-DIVERTIMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta huwa mistenni li jkun lest ir-rapport tal-kumitat li twaqqaf apposta biex jistudja u jirrikmanda tibdil fir-regolamenti tad-divertiment wara l-mewta traġika ta' tfajla lejliet l-ewwel tas-sena ta' sentejn ilu?

Kemm-il darba ltaqa' s'issa dan il-kumitat?

ONOR.

TONIO BORG: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li jiena tajt għal mistoqsija parlamentari 24010.

SPEED CAMERAS - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw ċitazzjonijiet globalment permezz tal-cameras tat-traffiku minħabba sewqan eċċessiv?

Jista' jelenka kemm ħarġu ċitazzjonijiet min kull camera tat-traffiku fl-istess żmien?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-informazzjoni miżmuma mill-ADT hija amalgamata f'distretti kif muri hawn taħt:

Distrett Nru ta' ċitazzjonijiet (minn Ġunju 2005 sa Marzu 2007)

Sliema 31,574 Qormi 12,695 North 3,503 B'Kara 358

Id-distrett ta' Sliema jikkonsisti f'żewġ cameras ġo Regional Road (li bħalissa qed tiffunzjona waħda biss minħabba x-xogholijiet li qed isiru fuq il-pont) u camera oħra ġo Pembroke.

Fid-distrett ta' Ħal Qormi hemm 4 cameras; 2 ġo Mriehel By-Pass u 2 ġo Ħaż Żebbuġ.

In-North District jinkludi camera waħda li qabel kienet installata ġox- Xemxija u llum-il ġurnata qeda nsallata ġo Burmarrad.

Id-distrett ta' B'Kara jinkludi biss camera waħda li hemm ġo Ħ'Attard.

WARDENS - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm daħħlu flus minn ċitazzjonijiet mogħtija minn wardens għall-ksur tar-regolamenti tat- traffiku fis-sena sħiħa 2006?

Jista' jgħid kemm daħħlu flus s'issa fl- ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

Kemm għal 2006 u kemm fl-ewwel erba' xhur tas-sena kien id-dħul minħabba sewqan eċċessiv wara li nġibdu ritratti bil-cameras tat-traffiku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li billi li l- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar, tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

ĊITAZZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif jinqasmu l-flus li jinġabru minn ċitazzjonijiet mogħtija mill-wardens jew minn dawk mogħtija wara ritratti meħuda mill-camera tat-traffiku minħabba sewqan eċċessiv?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

GĦALLIEMA PART-TIME

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk teżistix tariffa minima nazzjonali dwar kemm għandhom jitħallsu għalliema li jaħdmu part-time kemm ma' l-Istat, mal-Knisja u mal-iskejjel indipendenti?

Din it-tariffa hija għall-iskejjel kollha inkluż dawk li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin, l- ħjata, hairdressing, etc?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-materja hi regolata mill-Ordni tal- Kunsill tal-Pagi għall-Iskejjel Privati li jirregola l-pagi u li hija applikabbli għall-teachers part-time li huma mpjegati fl-iskejjel kollha, barra minn dawk l-iskejjel imwaqqfin u mmexxijin mill-Gvern Malti jew l- Universita' ta' Malta.

SKEJJEL - ILMENTI MINN ĠENITURI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena skolastika s'issa kemm kien hemm ilmenti minn ġenituri kontra għalliema fl-iskejjel tal-Istat?

Jista' jgħid dwar x'hiex kienu l-ilmenti?

Kemm minn dawn l- ilmenti kienu ppruvati u x'passi ttieħdu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul din is-sena kien hemm ilment wieħed anonimu bil-miktub dwar għalliema fl-Iskejjel ta' l-Istat.

Dan il-każ kien ġie riżolt xhur qabel ma sar l-istess ilment.

INCOME TAX - ARRETRATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 25071 u jgħid kemm hu n-numru ta' persuni/kumpanniji/households/ intraprendituri (separatament) li fil-preżent għandhom arranġament sabiex iħallsu l- arretrati tal-kontijiet pendenti għat-taxxa ta' l-income?

Jista' jipprovdi l-istess tagħrif għall-aħħar ħames snin, sena b'sena?

Għal kemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul April 2007?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serq matul April 2007?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul April ta' l-2007, il-każi ta' serq li ġew irrapurtati lill-Pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar il-Pulizija solviet 35 każ ta' serq li f'14 minnhom diġa' nbdew proċeduri kriminali quddiem il-Qorti.

|Hold up |6 | |Pick Pocketing|16| |Snatch & grab |12| |Serq minn |2 | |dgħajjes | | |Serq ta' |3 | |dgħajjes | | |Serq ta' |24| |karozzi | | |Serq minn |15| |karozzi |2 | |Serq minn |42| |residenzi | | |Serq minn |20| |barijiet/lukan| | |di | | |Serq minn |2 | |xtajtiet | | |Serq minn |4 | |fabbriki | | |Serq minn |14| |ħwienet | | |Serq ieħor |27| | |0 |

PULIZIJA – AMMONT TA'REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul April 2007?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul April 2007?

ONOR.

TONIO BORG: Matul April ta' l-2007, ir-reati li ġew irrapurtati lill- pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt illi matul l-istess xahar kien hemm 55 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against |4 | |morals/honour – | | |family | | |Arson |11 | |Attempted |64 | |offences | | |Bodily harm |84 | |Computer misuse |5 | |Damage |227| |Drugs |21 | |Forgery |4 | |Fraud |8 | |Illegal |9 | |immigration | | |Infanticide/aband|2 | |on of child | | |Perjury/false |1 | |swearing | | |Prostitution |8 | |Sexual offences |3 | |Theft |567| |Threats and |4 | |private violence | | |Violence against |5 | |public officers | |

PULIZIJA - RIŻENJA TA' MEMBRI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm irriżenjaw membri tal-Korp tal-Pulizija matul is-sena 2006 u bejn Jannar 2007 u April 2007?

Jista' jikkategorizza bejn rank u ieħor?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta' membri tal-Korp li rriżenjaw matul is-sena 2006 u bejn Jannar u April ta' l-2007 hu kif ġej:-

| |PS |PC |WPC| |2006 |1 |8 |4 | |2007 |- |3 |1 |

PULIZIJA – GRAD TA' SPETTUR

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jintervjeni biex jassigura li s-surġenti tal-korp tal-pulizija li ggradwaw b'dottorat tal-liġi u li ngħataw il-warrant biex jipprattikaw bħala avukati fil-Qrati jingħataw il- grad ta' spettur mingħajr żieda fl-irbit kuntrattwali aktar minn dak li kienu oriġinarjament marbutin bih meta kienu ssieħbu fil-kors tal-liġi snin ilu?

ONOR.

TONIO BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-sejħa li kienet ħarġet fl-2000, kif ukoll f'dawk preċedenti, sabiex membri tal-korp jiġu sponsorjati sabiex isegwu kors fil-fakulta' tal-liġi, qatt ma kien speċifikat li wara li wieħed jiggradwa, ikun awtomatikament intitolat għal xi promozzjoni.

Il-kors ta' l-ispetturi huwa strutturalment differenti minn dak li wieħed isegwi sabiex jikseb grad akkademiku mill-fakulta' tal-liġi.

Dan il-kors jinkludi fih suġġetti oħra importanti fosthom, l-investigazzjonijiet tar- reati, proċedura amministrattiva relatata max-xogħol ta' spettur, leadership skills, prevenzjoni ta' kriminalita', kif ukoll it-tmexxija effettiva ta' l-għases u branki tal-korp.

Għaldaqstant, u bħal ma sar fis-snin l-imgħoddija ma' applikanti li kienu ggradwaw mill-fakulta' tal-liġi, fosthom ukoll wieħed b'dottorat, f'dan il- każ irid isir ukoll l-irbit kuntrattwali skond ma' kif tispeċifika s-sejħa għall-applikazzjonijiet relattiva.

PULIZIJA – VAKANZI FIR-RANK TA' SPETTUR

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema stadju jinsab il-proċess tas-sejħa biex jimtlew postijiet vakanti għal rank ta' spettur fil-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li issa li għalqu l-applikazzjonijiet għas-sejħa ta' postijiet sabiex jimtlew vakanzi fil-grad ta' Spettur tal-Pulizija, l-applikazzjonijiet qegħdin jiġu eżaminati minn Bord ta' l-Għażla sabiex jiġi determinat li l-applikanti jissodisfaw il-kriterji mitluba fis-sejħa li dehret fil-Gazzetta tal-Gvern Nru: 18,053 ta' l-20 ta' Marzu, 2007.

Sussegwentament, wara dan il-proċess, mistenni jingħata bidu fil-futur qarib għall-eżami tal-effiċjenza fiżika.

TRASFERIMENT TAL-MALTACOM LIL TECOM - AVUKATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema kienet id-ditta ta' avukati li rrappreżentat lill-kumpannija estera TECOM fit-trasferiment tal-Maltacom lill-istess TECOM?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari 19602.

ZEBBUĠ – ARBLU TAD-DAWL F'IMDINA ROAD

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk arblu tad-dawl fi Mdina Road, Zebbuġ - ftit l-isfel mill-iskola St Dorothy, jistax jitranġa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ZEBBUĠ – MERA F'IMDINA ROAD

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk tistax tinbidel mera fi Mdina Road, Zebbuġ - ftit l-isfel mill-iskola St Dorothy, li tkisret minħabba l- irjiħat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Se jsiru l-ispezzjonijiet meħtieġa sabiex din il- mera tkun tista' tinbidel.