MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 220 It-Tnejn, 17 ta' Jannar, 2005 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 220 It-Tnejn, 17 ta' Jannar, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 17 ta' Jannar, 2005

WERREJ

MINUTI 913

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 913

TQEGĦID TA' KARTI 919

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PREVENZJONI TA' ABBUŻ FIS-SWIEQ

FINANZJARJI (L-EWWEL QARI) 920

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR BROKERS FL-ASSIGURAZZJONI

U INTERMEDJARJI OĦRA (L-EWWEL QARI) 920

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (IT-TIENI QARI)

BUDGET MEASURES (IMPLEMENTATION) BILL(SECOND READING) 921

AĠĠORNAMENT 945

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 951

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 219 li saret fit-12 ta' Jannar, 2005 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦAL-LIJA - VILLA FRANCIA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni rigward Villa Francia li għaddiet f'idejn l-Istat?

Qed isir xogħol fuqha bħalissa?

Il- gvern iddeċieda x'se jsir minnha din il-villa li ilha magħluqa għal żmien twil?

X'kien jgħid eżatt it-testment u x'kienu l-kondizzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG (Aġent Prim Ministru) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 9825.

ADT - ĦLAS TA' ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

CLyde Puli) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkonferma li l- awtorita' dwar it-trasport sa l-aħħar ta' Novembru 2004 kellha tagħti lill- kunsilli lokali tal-kumitat konġunt ċentrali magħmul minn Ħal Qormi, Ħaż- Żebbuġ, is-Siġġiewi, il-Ħamrun, l-Imsida u Tal-Pieta' is-somma ta' Lm4,800 għall-ħlas ta' ċitazzjonijiet li diġa' nġabru mal-ħlas tal-liċenzji mill- istess awtorita'?

Jista' jikkonferma li l-kunsill lokali ta' Ħal Qormi waħdu għandu jieħu l- ammont ta' Lm10,490 kif ġej: Ġunju 2004 - Lm980.00, Lulju 2004 - Lm1,280.00, Awissu 2004 - Lm2,285.00, Settembru 2004 - Lm1,915.00, Ottubru 2004 - Lm2,300.00, Novembru 2004 - Lm1,730.00?

Għaliex dan id-dewmien?

Meta hemm il-ħsieb li l-problema tiġi rranġata?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): L- awtorita' dwar it-trasport għandha l-inkarigu li qabel ma ssir transazzjoni, tiġbor il-ħlas taċ-ċitazzjonijiet dovuti lill-kunsilli lokali.

Fl-aħħar ta' kull xahar l-awtorita' talloka lill-kunsilli lokali dawk il-flus miġbura u dan isir billi l-MITTS toħroġ rapport dettaljat ta' x'hemm dovut lil kull kunsill lokali.

Peress li bħalissa qegħdin naqilbu s- sistema, dan ir-rapport ma ġiex jabqel għal kollox mat-total ta' flus miġbura mill-awtorita' u għaldaqstant il-flus għadhom ma ngħatawx lill- kunsilli lokali.

Din il-problema qegħdin jieħdu ħsiebha l-MITTS u mill-informazzjoni li tawna, jidher li sa l-aħħar ta' dan ix-xahar se tkun ġiet solvuta u l-flus dovuti jingħataw lill-kunsilli lokali.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, peress li qed nitkellmu dwar il-kunsilli lokali u fil-gazzetta "The Times" tal-lum ġie rrapportat li qed jingħataw ruxxmata ċitazzjonijiet b'riżultat tal-cameras li twaħħlu f'Regional Road, jista' il-Ministru jgħid x'perċentwali mid-dħul taċ-ċitazzjonijiet imur għal għand il-gvern?

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, naf illi l-local councils association taqsam lil Malta f'sitt reġjuni u naf ukoll li dan l-aħħar bdew jistallaw is-CCTV cameras f'Regional Road u postijiet oħrajn, b'koperazzjoni ma' l- ADT, b'din ta' l-aħħar tieħu perċentwali ta' dak li jinġabar – x'aktarx 20%, pero' m'iniex ċert għax qed nitkellem mill-memorja - u l-bqija jmorru sabiex jiffinanzjaw is-sistema nnifisha.

Ċertament jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq aktar dettalji dwar x'kuntratti saru, eċċ. inġiblu l-informazzjoni aktar tard, pero' dawn il-gvern ma jidħolx fihom għax il-kunsilli huma awtonomi, huma eletti mill-poplu, jingħaqdu fi gruppi u joħorġu t-tenders huma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ippermettili nfakkar lill-Kamra li kienet ħarġet offerta għall-cameras ta' Regional Road u din għalqet fil-15 ta' Novembru, 2004.

Issa billi dawn il-cameras twaħħlu fid-9 ta' Diċembru, 2004 u l-adjudication tat-tender in kwestjoni għadha sal-lum ma saritx, ma jaħsibx l-Aġent Prim Ministru li bilfors li hemm xi ħaġa li ma ddoqqx?

Jista' jgħid jekk sarx xi arranġament three-way bejn il-Guard & Warden, l- ADT u l-kunsilli lokali?

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Li nista' ngħidlek żgur hu li l-gvern ċentrali u d- dipartiment ma jidħlux fil-proċess tat-tendering.

Naturalment jekk xi ħadd jallega li setgħet saret xi irregolarita', dik taf titla' quddiem l-awditur ġenerali għal investigazzjoni aktar profonda.

Jiena s'hemmhekk nista' ngħid għax la kont involut bħala ministeru u lanqas bħala dipartiment fl- għoti ta' xi tender li għandha x'taqsam mas-CCTV jew ma' l-inforzar lokali.

Naf ukoll li dawn l-entitajiet huma obbligati li qabel ma joffru ċerti servizzi, iridu joħorġu sejħa għal offerti – dan joħroġ mil-liġi nnifisha – u f'każ ta' xi allegazzjoni li l-affarijiet ma jkunux saru kif suppost, il- gvern ċentrali jista' jieħu ħsieb jinvestiga u jibgħat il-kwestjoni għand l-awtoritajiet konċernati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma ma taħsibx li hemm xi ħaġa tinten ġaladarba dawn il-cameras twaħħlu filwaqt li l-offerta għadha sal-lum ma ġietx aġġudikata u anke meta qed ngħidlek li apparentement sar xi arranġament bejn il-Guard & Warden u l-ADT, aktar u aktar meta nista' naħseb li din ingħatat b'direct allocation u mhux kif titlob il-liġi?

Jien kont nimmaġina li jaf bihom l- Aġent Prim Ministru dawn l-affarijiet, Sur President.

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Il-gvern ċentrali jidħol biss meta jiġbdulu l- attenzjoni dwar xi allegazzjoni ta' affarijiet li ma jkunux saru kif suppost.

Naturalment isiru allegazzjonijiet u anke jintbagħtu ittri fil- konfront ta' diversi kunsilli lokali.

Meta jiġri hekk imbagħad aħna ninvestigaw u kif diġa' għedt, il-każ jaf jgħaddi għand l-Awditur Ġenerali biex jara jekk il-flus ikunux intnefqu tajjeb jew le.

Għar-rigward l-għoti ta' tenders mill-kunsilli lokali, kemm biex jirranġaw bankina kif ukoll biex jagħmlu sistema ta' CCTV, il-gvern ċentrali ma jidħol xejn.

Il-fondi l-gvern jagħtihom biss fil-bidu tas-sena u mbagħad il-kunsilli jallokawhom huma skond il-ħteġijiet tagħhom.

Għar-rigward tad-dati li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, jien ma nistax ngħid jekk humiex korretti jew le għax bħala dipartiment ma konna involuti fl-ebda ħin u fl-ebda mument, la fl-għoti tat-tender u lanqas fil- kondizzjonijiet.

M'iniex qed ngħid hekk biex nevadi d-domanda, anzi li kieku kelli l-informazzjoni f'idejja kont ngħaddihielu, Sur President.

Hawnhekk irrid nispjega li din is-sistema teżisti f'kull tender li tinħareġ mill-kunsilli lokali, għalkemm b'daqshekk ma jfissirx li l-kunsilli lokali jistgħu jagħmlu li jridu.

Għax una volta li xi ħadd jiġbed l-attenzjoni jew jikteb xi ittra u jagħmel allegazzjoni, hemmhekk issir investigazzjoni għax il-kunsilli lokali huma awtonomi mhux biex jabbużaw imma biex josservaw il- liġi.

Imma fil-kuntest ta' l-osservazzjoni tal-liġi mbagħad huma awtonomi u liberi li jagħmlu li jridu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' allura l-Ministru jiċċekkja jekk ħarġitx tender u għalqetx fil-15 ta' Novembru tas-sena li għaddiet, jekk twaħħlux cameras fid-9 ta' Diċembru u jekk l-adjudication saretx?

Jista' jiċċekkja wkoll jekk ingħatax kuntratt lill-Guard & Warden u li f'dan il-kuntratt hemm imdaħħla subsidiary oħra ta' l-istess kumpannija?

Jista' jinformana min hi s-subdiary l-oħra li ffirmat il-kuntratt ma' l-ADT?

Nitolbu jiċċekkja wkoll jekk in the meantime ix-xogħol sarx permezz ta' xi direct order u jekk dan l-aġir imurx kontra l-liġi.

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, hawnhekk nimxu ma' l-istanding orders u jekk l-Onor.

Mizzi irid jagħmel domanda jagħmilha u jingħata l- informazzjoni kollha.

Sadanittant xorta waħda se nieħu l-briga li niċċekkja ċerti aspetti li qed jallega u nipprova nġiblu l-informazzjoni għada stess, speċjalment dwar id-dati, pero' jkun diffiċli li nagħtih l- informazzjoni l-oħra għada wkoll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, nassumi li l-Aġent Prim Ministru jaf li ħarġet it-tender.

Barra minn hekk skond "The Times" hemm provi biżżejjed li hemm min ħa r-responsabbilta' tal-kuntratt li sar bi ftehim ma' l-ADT.

Veru li hemm l-istanding orders, pero' ma jidhirlux li f'ħaġa importanti bħal din fejn jidher li seta' kien hemm xi ħadd li abbuża, huwa fl-interess pubbliku li wieħed ikun jaf il-verita' kollha u li allura għada stess għandu jagħtini l-informazzjoni li qed nitlob u anke jekk irid jagħmel stqarrija ministerjali?

Jista' l-Aġent Prim Ministru jgħid jekk sadanittant sarx kuntratt mal- Guard & Warden jew ma xi subsidiary oħra u jgħidilna wkoll min hi din is- subsidiary li ffirmat il-kuntratt ma' l-ADT?

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien nimxi ma' l-ordnijiet permanenti tal-Kamra u nassigura lill-Onor.

Interpellant li ngħaddilu l-informazzjoni kollha li niġbor.

ĦAL KIRKOP - ASFALTAR

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Clyde Puli) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 2865 dwar kemm sar tarmac f'Ħal Kirkop mill-1994 sal-lum minn xi awtorita' jew dipartiment tal-gvern?

Xi flus intnefqu?

Nista' ningħata rendikont sena b'sena u triq bi triq?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Ninsab informat li minn informazzjoni li nġabret mill-awtorita' dwar it- trasport, it-toroq li saru fil-perijodu indikat mill-Onor.

Interpellant f'Ħal Kirkop huma dawk imsemmija hawn taħt – għalkemm din l-informazzjoni tista' ma tkunx komprensiva minħabba li fil-passat ma kenux jinżammu records dettaljati dwar ix-xogħlijiet li jkunu saru – u cioe' Triq Danny Cremona (fl-2001) għall-ammont ta' Lm93,000 u Triq il-Karwija u Triq il- Fieres (fl-2002) għall-ammont totali ta' Lm38,000.

Fis-sena 2004 saru dawn it-toroq permezz ta' l-iskema ta' l-Lm75,000 mill- kunsilli lokali u cioe': Triq 9 ta' April 1942, Triq Giovanni Cassar, Triq Militar, Triq 29 ta' Mejju 1592 u Triq Aħfar.

Saru wkoll xogħlijiet f'toroq arterjali li jmissu ma' Ħal Kirkop u li huma: Triq l-Industrija (ħdejn l-SGS), Kirkop Tunnels (bejn Ħal Kirkop u Ħal- Luqa), Triq il-Belt Valletta (bejn l-Imqabba u Ħal Kirkop) u Triq Dun Ġużepp Barbara, San Ġwann (Iż-Żurrieq/Ħal Kirkop/Ħal Safi).

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Aġent Prim Ministru biex forsi jgħaddi messaġġ lill-ministru responsabbli minn dan il-qasam dwar il-bżonn kbir li jingħata t-tarmac fil-parti ta' Triq il-Mensija li tinsab imħarbta ħafna.

Fost it-tbatija kbira li qed tinħoloq għar-residenti, hemm ukoll koppja żagħżugħa b'tifel ta' ħames snin li biex jibagħtuh l-iskola qed ikollhom iġorruh fuq idejhom għax il-vann bil-lifter ma jidħolx ħdejhom.

Dan qed ikun ta' tbatija kemm għat-tifel kif ukoll għall-ġenituri tiegħu għax peress li t-triq hija raffa u maqlugħa, lanqas bil-buggy speċjali ma jistgħu jgħadduh peress li dan it-tifel jagħtuh il-fits.

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, niġbed l-attenzjoni tal-ministru konċernat u anke nibgħatlu kopja ta' l-artiklu li kiteb l-Onor.

Interpellant dwar dan is- suġġett.

PULIZIJA - DRUG SEARCH

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' droga maqbuda mill-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi d-droga maqbuda mill-pulizija matul is-sena 2004 hija kif se ngħid:

|Cocaine |151.122 grms | |Heroin |768.677 grms | |Cannabis |293 plants | |plants | | |Cannabis |2.347 kg | |grass | | |Cannabis |33.080579 kg* | |resin | | |Cannabis seed|2,281 seeds | |Cannabis |15 joints | |joints | | |Ecstacy |6,071 tablets | |Amphetamine |69.4 grms | |Dalmain |4 tablets | |Methadone |1 lt |

Nista' ngħid ukoll illi fit-tagħrif li kont tajt għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 9417, kien hemm ammont ta' 2.500 kg ta' cannabis resin li bi żvista kien ġie magħdud darbtejn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Lill-Aġent Prim Ministru xtaqt nistaqsih jekk huwiex minnu dak li ġie rrapportat fil-gazzetti li l-PSC talbet li jiġi mġiegħel jirriżenja s-surġent li kien issemma' fil-ġuri ta' l-ex-Kummissarju Pullicino.

Ladarba dan ir-reat sar madwar 20 sena ilu u l-provi ta' x'sehem kellu dan is-surġent ħarġu fil-qorti, nista' nkun naf għaliex il- PSC damet daqshekk biex tiddeċiedi li dan l-individwu għandu jiġi mġiegħel jirriżenja?

Jekk inħass il-bżonn li fl-interess pubbliku dan is-surġent għandu jirriżenja - u rrid nassumi li anke 15-il sena ilu nħass dan l- istess interess - x'inhi r-raġuni li l-PSC damet daqshekk biex taqtagħha?

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, safejn naf jien il-PSC għadha ma ppronunzjatx ruħha dwar dan.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jien qed nikkwota minn dak li ġie rrapportat f'ġurnal li wara konsultazzjoni mal-Kummissarju tal-Pulizija, il-PSC ġiegħlet lil dan l-ex-surġent biex jirriżenja.

Allura qed nifhem sew li d-deċiżjoni għadha ma tteħditx?

Meta se tittieħed ladarba kien hemm din it-talba u ladarba ilna ormai 15-il sena nafu bis-sehem ta' dan l-individwu f'dan il- każ?

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Skond informazzjoni li għandi jien id-deċiżjoni għadha ma tteħditx.

Issa la jiddependi minni, la minn dan il-Parlament u lanqas mill-Kummissarju tal-Pulizija meta l-PSC tieħu deċiżjoni.

TAS-SLIEMA - PAVIMENTAR TA' GĦAR ID-DUD

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-paviment ta' Għar id-Dud jinbidel u jsir wieħed iktar modern?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Jien informat li t-taqsima tax-xogħlijiet m'għandha l-ebda pjan biex isir ix- xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Nerġa' ngħid li l-proposti ta' żvilupp għal dan is-sit qed tieħu ħsiebhom il-MEPA.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Il-ministeru huwa responsabbli hu mix-xogħol li suppost sar jew għandu jsir fil-masġar ta' Ħaż-Żabbar, ħdejn l-isports complex?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma jidhirlix li x-xogħol li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant jaqa' taħt dan id-dekasteru.

PERSUNI MĦARRKA FUQ TIPJIP

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tressqu persuni l-qorti talli nqabdu jpejpu f'postijiet ta' divertiment, ikel, eċċ., minn meta daħlet fis-seħħ il-liġi l-ġdida fil- 5 ta' Ottubru, 2004?

ONOR.

TONIO BORG: Minn meta daħlu fis-seħħ ir-regolamenti ta' l-2004 dwar it-tipjip f'postijiet miftuħin għall-pubbliku, il-pulizija sabet 45 persuna bi ksur ta' dawn l-istess regolamenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kemm huwa veru li dawn ir-regolamenti se jerġgħu jinbidlu?

MR SPEAKER: L-Aġent Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jiddispjaċini imma ma nistax inwieġeb din id-domanda għax ir-regolamenti mhux jien ħriġthom, pero' żgur li bħal kull regolament ieħor dawn jistgħu jinbidlu.

Issa minn dak li nara jien bħala ċittadin kwalunkwe u mhux bħala ministru, nista' ngħid li dawn ir-regolamenti qegħdin jiġu osservati u dan m'huwiex dovut biss għall-fatt li n-nies mhux tpejjep minħabba li qed ikun hemm sorveljanza mill-pulizija, b'mod partikolari fir-ristoranti ....

Ħafna drabi meta tgħaddi minn quddiem xi ristorant jew każin tinnota grupp ta' nies barra jpejpju u naħseb li dan huwa żvilupp pożittiv.

Naturalment hekk għandu jkun għax il-pulizija ma tistax tkun fil-postijiet kollha li hawn miftuħin għall-pubbliku biex tara li ħadd ma qiegħed ipejjep.

Ma jfissirx li m'hawnx min qed jikser il-liġi imma l-aqwa enforcement huwa dak taċ-ċittadini nfushom u meta nikkompara ma' dak li qed jiġri fi bliet oħrajn Ewropej, nista' ngħid li għall-ewwel darba ħafna minn dawn il-postijiet pubbliċi qed ikunu ħielsa mid-duħħan tas-sigaretti.

ITS - KORS TAL-GWIDI

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm daħlu studenti għall-kors ta' gwida fl-ITS din is-sena?

Hemm xi ħsieb li dan il-kors jibda jsir ukoll part-time?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li 20 student daħlu għall-kors ta' tourist guide din is-sena akkademika.

Qed isiru taħditiet mal-ministeru tat-turiżmu dwar il- possibbilta' li l-kors isir fuq bażi part-time.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma nafx il-Ministru jistax jirrispondini imma jista' jgħidli jekk humiex jintbagħtu karti mhux tas-soltu lil dawk il-persuni li jirreġistraw għax-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kieku ridt nagħmel domanda bil-miktub mill-ewwel kont nagħmilha, Sur President.

Issa dan ma nafx għalfejn għaliex żgur li l- ministru qiegħed x'imkien fil-viċin għax ftit ilu rajtu.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, nerġa' ngħid li l-ministru responsabbli jinsab fuq xogħol ieħor u għaldaqstant nerġa' nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ma nistax naċċetta din ir-risposta u bħala protesta qed niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.28 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Inkomplu fejn ħallejna.

ONOR MEMBRU: Sar il-ħin.

MR SPEAKER: Il-Ministru, bil-permess tal-Kamra għax ormai sar il-ħin.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, għal min segwa l-pjan nazzjonali ta' azzjoni dwar l-impjiegi, wieħed mill-programmi li se twettaq l-ETC matul din is-sena huwa proprju li torganizza korsijiet apposta intensivi għad- diversi kategoriji ta' dawk li qed jirreġistraw u m'hemmx dubju li se jkollna l-opportunita' li nitkellmu fuq dan is-suġġett għaliex beħsiebni nressaq xi emendi għall-abbozz ta' liġi dwar il-miżuri tal-budget.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill- Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Aġent Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 7 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 dwar emenda tar- Raba' Skeda li tinsab ma' l-Att dwar l-Arbitraġġ; u

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-Prim Ministru fis-17 ta' Jannar 2005 lill-Imħallef Franco Deqasquale li ġie mitlub jippresjedi bord ta' inkjesta dwar l-inċidenti li nqalgħu fiċ-ċentru ta' detenzjoni f'Ħal Safi fit-13 ta' Jannar 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ issa lill-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impiegi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 6 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Kontroll ta' Perikli ta' Inċidenti Kbar;

Tagħrif dwar l-assenteiżmu fl-Iskejjel Primarji u Sekondarji ta' l- Istat bejn Ottubru u Diċembru 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9896; u

Tagħrif dwar l-assenteiżmu fl-Iskejjel tal-Knisja u Skejjel Indipendenti bejn Settembru u Diċembru 2004, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9897.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ issa lill-Ministru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-attendenza fil-mużewijiet ta' Malta u Għawdex fl- 2003 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9975.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Aġent Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PREVENZJONI TA' ABBUŻ FIS-SWIEQ FINANZJARJI

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, għan-nom tal-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2005 dwar il-Prevenzjoni ta' Abbuż fis-Swieq Finanzjarji".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH FALZON: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2005 dwar il-Prevenzjoni ta' Abbuż fis-Swieq Finanzjarji" ikun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR BROKERS FL-ASSIGURAZZJONI U INTERMEDJARJI OĦRA

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra, Kap. 404".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH FALZON: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar Brokers fl-Assigurazzjoni u Intermedjarji oħra, Kap. 404" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

MR SPEAKER: Ngħaddu issa għal Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES (IMPLEMENTATION) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet Ikompli mit-12 ta' Jannar, 2005

MR SPEAKER: Bħala l-ewwel item fuq l-aġenda għandna l-kontinwazzjoni tad- diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi.

L-Onor.

Evarist Bartolo huwa in possession.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, kont qed ngħid li fil-qagħda internazzjonali tal-lum huwa ċar li bix-xejriet tal-globalizzazzjoni, l- istruttura ekonomika u l-oqsma ekonomiċi differenti tal-pajjiż bilfors iridu jinbidlu.

Imma aħna qegħdin fis-sitwazzjoni perikoluża li min-naħa waħda m'għadniex kompetittivi - u rridu nanalizzaw u rridu nifhmu għaliex m'għadniex kompetittivi - u min-naħa l-oħra rridu nistaqsu jekk f'dawn iż- żmenijiet żviluppajniex biżżejjed il-kapaċitajiet teknoloġiċi, il-ħiliet, is-snajjiet meħtieġa għall-ekonomija l-ġdida.

Aħna tlifna ċerta attivita' ekonomika għaliex bosta fabbriki marru f'postijiet fejn huma kompetittivi iżjed minna u tlifna wkoll investiment għaliex f'pajjiżi oħra hemm workforce avvanzata iżjed minn tagħna.

U hawn ta' min jinnota li tliet kwarti ta' dawk taħt id-29 sena li jirreġistraw għax-xogħol lanqas biss għandhom il-ħiliet bażiċi meħtieġa biex ikunu mpjegabbli, aħseb u ara biex ikunu mpjegabbli f'ekonomija avvanzata.

Fl-ekonomija tal-lum għandek bżonn nies b'ħiliet teknoloġiċi, ħiliet fil- qasam tax-xjenza u l-qasam tal-matematika u meta wieħed jiġi biex janalizza l-istatistika tal-25 pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea, aħna ninsabu fil- qiegħ f'dak li għandu x'jaqsam ma' gradwati fix-xjenza u l-matematika.

Minn kull elf fl-eta' bejn l-20 u 29 sena, tlieta biss jiggradwaw fix-xjenza u l- matematika u hemmhekk għandna problemi serji, problemi li l-għeruq tagħhom jibdew mill-kindergarten, mill-qasam primarju u mill-qasam sekondarju.

Qed jgħaddu s-snin, pajjiżi oħra qegħdin jorganizzaw irwieħhom u qed jagħmlu l- bidliet meħtieġa fis-sistema edukattiva tagħhom waqt li aħna qed naqgħu dejjem lura.

Ċertament irridu nanalizzaw minfejn se jiġi t-tkabbir ekonomiku l-ġdid u rridu nwieġbu l-mistoqsija dwar kif se noħolqu l-impjiegi u kif se nikkreaw il-ġid.

Il-gvern irid jara x'inhuma r-responsabbiltajiet tiegħu għax mhux aċċettabbli li jfarfar kollox fuq ħaddieħor u jġib l-iskuża tal- globalizzazzjoni.

Qed ngħixu f'dinja fejn bilfors irridu naraw x'se nagħmlu biex dan il-pajjiż jerġa' jiġbed lejh investiment kemm lokali kif ukoll barrani.

Irridu naraw x'nagħmlu biex is-setturi ekonomiċi differenti jerġgħu jibdew jikbru u nerġgħu nibdew naraw jinħolqu l-impjiegi u jinħoloq il-ġid, bil-kwalita' tal-ħajja tmur għall-aħjar.

Jiena kont inkwetat ħafna bil-linja li kienu qegħdin jieħdu deputat wara l- ieħor min-naħa tal-gvern fl-aħħar ġranet qabel ma waqafna għar-recess tal- Millied għax bħal donnu li bdew isostnu li m'hemmx għalfejn toqgħod tinkwieta li l-investiment qed jiċċaqlaq biss lejn il-qasam tal-proprjeta' u li nies kemm fil-manifattura kif ukoll fil-qasam tat-turiżmu qed jitterminaw l-attivita' ekonomika tagħhom f'dak il-qasam u jintefgħu għall- qasam tal-proprjeta'.

Dażgur li tinkwieta!

Tinkwieta għax il-qasam tal- proprjeta' qed ikompli jikber, qed jiżdiedu bl-eluf il-proprjetajiet vakanti fis-suq u ħadd m'hu qed jixtrihom.

Kieku tgħid li qed jinbnew u qed jinxtraw u li ġejjin minn barra biex jixtruhom kieku forsi tasal biex tgħid li l-aqwa li deħlin il-flus minn barra, imma kulma qed nagħmlu hu li qegħdin inkabbru l-ammont ta' proprjeta' li qed titbattal u li sfortunatament qed tibqa' fuq l-ixkaffa.

Dan altru li huwa nkwetanti, Sur President.

Għal min jaħseb li f'Malta ma jistax ikollna kollass tas-suq tal-proprjeta' ngħidlu li din il-bużżieqa ma tinfaqax f'salt, meta wara kollox diġa' jeżistu sinjali ċari li din qed tibda tittaqqab.

Min jaf kemm għad iridu jinħolqu problemi ekonomiċi!

Żgur li mhux il-każ li nserrħu rasna li għallinqas hawn settur li għadu għaddej għax wara kollox anke l-banek qegħdin ferm attenti.

Naf nies li qegħdin imorru biex jinvestu fil-qasam ta' l-industirja tat-turiżmu iżda rapporti min-naħa tal-banek, anke rapporti konfidenzjali, jgħidulhom li dan l-investiment huwa high risk.

Issa Alla jbierek hawnhekk smajna argumenti wieħed wara l-ieħor li l- problema m'hijiex in-nuqqas ta' turisti imma li għandna sodod żejda.

Dawn l- argumenti m'humiex aċċettabbli u hemm bżonn li l-gvern jikkwerja lilu nnifsu u jara x'inhhuma r-responsabbiltajiet tiegħu fil-każ tas-sitwazzjoni preżenti.

Ngħid il-verita' li l-mod kif qed tiżviluppa s-sitwazzjoni fil-pajjiż tfakkarni f'Fawlty Towers, bid-differenza li n-nies meta jaraw f'Fawlty Towers jibku bid-daħk u fil-każ ta' Malta jibku bl-uġigħ li qed jinħoloq għal min jitlef l-impjieg u għal min huwa nkwetat dwar x'se jiġri bl- impjieg tiegħu u mill-kwalita' tal-ħajja.

Differenza oħra bejn is- sitwazzjoni tal-gvern tagħna u Fawlty Towers hija li fil-każ ta' Fawlty Towers, Basil Fawlty wieħed biss hemm waqt li fil-każ tal-kabinett hemm aktar minn Basil Fawlty wieħed u dan faċilment tarah mill-mod ta' kif isiru l-policies.

Dan qed ngħidu għax li qed jiġri hu li tiġi varata policy, ftit wara tinbidel, imbagħad ftit aktar wara dik il-policy terġa' tinbidel mill- ġdid u ġiri 'l hawn u ġiri 'l hemm.

Dan mhu xejn ħlief crisis management, eżatt kif jiġri fil-kummiedja ta' Basil Fawlty u jiddispjaċini ngħid li dan l-aħħar il-prim ministru għamel dikjarazzjoni li hija vera xierqa u toqgħod għal Basil Fawlty, Sur President.

Min isegwi din is-sensiela komika jaf li mhux l-ewwel darba li fil-lukanda li Basil Fawlty imexxi tinqala' xi kriżi u kull darba dan Basil Fawlty jgħid: Crisis?

What crisis?

Everything is under control!

Dan l-aħħar il- prim ministru għamel dikjarazzjoni fejn qal li m'għandniex kriżi, m'għandniex problemi u li kulma għandna huwa tiġdid.

Tieħu gost bit-tiġdid, imma fejn hu dan it-tiġdid?

Biżżejjed tħares lejn il-mod selvaġġ kif iddaħħlet 'l hekk imsejħa eco tax u mill-ewwel tinduna li l-gvern qed jiġri 'l hawn u 'l hemm qisu tiġieġa b'ras maqtugħa, qisu Basil Fawlty jiġri biex jara x'se jagħmel wara li tkun inħolqot problema biex jerġa' jbiddel il- policies tiegħu.

Pajjiżi oħra meta jiġu biex idaħħlu l-eco tax jagħmluha ċara li l-eco tax se tkun qed isservi għal titjib fl-ambjent u mhux biex jinġabru iżjed flus.

Fil-każ ta' pajjiżna l-gvern għamilha ċara li l-eco tax qed idaħħalha biex jiġbor il-flus, anke jekk bil-kliem jgħid bil- maqlub.

Din qed tiddaħħal kważi fuq kull ħaġa li nixtru u qed tiddaħħal bla ebda sens ambjentali, Sur President.

Issa minbarra l-kritika li wieħed irid jagħmel għall-mod kif qed tiddaħħal din il-kontribuzzjoni, hemm il-kwestjoni l-oħra li meta pajjiżi oħra ġew biex daħħlu liġijiet bħal dawn ħabbru l-miżuri sentejn jew tliet snin minn qabel biex jippreparaw lin-nies.

Hawnhekk ma sarx hekk u ma sarx hekk mhux biss għax għandna gvern ta' Fawlty Towers li qed jilleġisla u jagħmel policies ta' bla ras u jiġri 'l hawn u 'l hemm, imma anke għax il-gvern miexi b'politika ta' ingann.

Qabel l-elezzjoni konna nisimgħu ħafna li l- finanzi jinsabu fis-sod u qatt ma konna nisimgħu bit-taxxi ġodda li kien beħsiebu jagħmel il-gvern.

Pero' għadda r-referendum u għaddiet l- elezzjoni u d-diska nbidlet u minflok ġid, xogħol u garanziji ta' impjiegi bdew it-taxxi, beda jiżdied id-dejn u beda jiżdied il-qgħad.

Sur President, it-taxxi li ddaħħlu f'dawn l-aħħar ġimgħat diffiċli biex tlaħħaq magħhom u diffiċli biex tifhem eżatt fuq xiex daħlu.

Huwa diffiċli wkoll biex tifhem kif se jerġa' jibdilhom il-gvern għax l-ewwel nisimgħu bl- aħbar u mbagħad jintqal li se jiġu modifikati.

Huwa importanti li nifhmu dawn l-affarijiet għax Alla jbierek x'ħin il-gvern jiġi biex jitkellem fuq il-kompetittivita', l-unika ħaġa li jitkellem fuqha u li tkellem fuqha s'issa huma s-salarji u l-pagi tal-ħaddiema meta l-kompetittivita' ekonomika ta' pajjiż hija ferm iktar kumplessa minn sempliċement x'inhu l- livell tal-pagi.

Il-gvern għandu responsabbilta' kbira għat-telfien tal- kompetittivita' għax parti sostanzjali mit-telf tal-kompetittivita' tagħna ġejja mit-taxxi li żied u t-taxxi ġodda li daħħal.

Biżżejjed nieħdu l-eco tax li l-gvern daħħal dan l-aħħar u nistaqsu x'effetti għandha din fuq il- qasam tat-turiżmu.

Per eżempju, wieħed li jmexxi lukanda spjegali li fuq boroż tal-plastic li juża għall-ħwejjeġ u għal-lożor u għall-affarijiet l-oħra li jrid jibgħat għall-ħasil, ġieli jonfoq madwar Lm45 kuljum.

Jiena mhux se nidħol fil- mertu jekk din iċ-ċifra hijiex esaġerata jew le, imma meta gvern responsabbli jiġi biex iħabbar miżura bħal dik imissu jikkonsulta mal- ministru tat-turiżmu biex jara x'impatt se tħalli tali miżura fuq il-qasam tiegħu.

Ċertament messu kkonsulta dwar l-impatt li se tħalli din it-taxxa fuq il-qasam ta' l-industrija u dak ta' l-informatika.

Saret konsultazzjoni fil-kabinett stess dwar x'effett se tħalli din il-liġi fuq l- industrija u fuq il-familji?

Saret konsultazzjoni dwar x'effett se tħalli fuq it-tfal u fuq familji bi qligħ baxx, familji li diġa' għandhom problema biex ilaħħqu mal-ħlasijiet tal-lezzjonijiet għall-korsijiet tal-computers?

Jiena għalhekk ngħid li dan huwa gvern ta' Fawlty Towers, gvern ta' Basil Fawlty li jiġri minn hawn għal hemm iħabbar affarijiet imbagħad jinduna li weġġa' lil xi settur u jerġa' jibda jikkonsidra li jbiddel.

Dawn huma affarijiet li jagħmlu ħsara assoluta lill-ekonomija iżda l-gvern minflok janalizza r-responabbilta' tiegħu dwar kif qed itellef il- kompetittivita' u kif qed iweġġa' saffi sħaħ soċjali, joqgħod jgħid li issa hawn il-fenomenu tal-globalizzazzjoni.

Ngħid għalija dan huwa bħal ġnien b'ħafna siġar differenti fejn għandek siġar li jmutu u siġar li tħawwilhom u jikbru, imma sfortunatament fil-ġnien ta' l-ekonomija tagħna donnu s- siġar imutu biss qegħdin għax m'aħniex naraw rimjiet ġodda u m'aħniex naraw tiġdid tas-siġar!

Jien mhux l-ewwel darba li hawn ġew għamilt il-punt li rridu nanalizzaw kull fabbrika għaliex għalqet u l-istess fil-każ tal- lukandi.

Issa dan kollu jorbot mal-kwadru ġenerali tat-telf tal- kompetittivita' fil-qasam tat-turiżmu u t-telf tal-viabilita' għal min imexxi lukanda.

Għax mhux billi tgħid li ġew iżjed turisti imma trid tara t-turisti b'liema rata ġew.

Id-dħul tal-lukandiera jew jibqa' l-istess jew jonqos u lil dawn jagħfsuhom biex jaċċettaw rati iktar baxxi iżda min-naħa l-oħra l-ħlasijiet u l- ispejjeż dejjem telgħin.

Biżżejjed tara l-effett tal-pitrolju fuq ċerti oqsma ekonomiċi, fosthom anke tat-turiżmu.

Dan ġie kkalkolat?

Ġie mkejjel x'effett se jħalli fuq l-ispiża tagħhom?

Is-surcharge ta' 17% tad-dawl u l- ilma x'effett se tħalli?

Sal-lum għadu ma ġiex spjegat għaliex din is- surcharge ġiet iffissata b'dan il-mod u anke fir-rapport ta' WaterhouseCoopers li kkummissjona l-ministru responsabbli mis-settur, imkien ma jirrikmandawlu jew jagħtuh parir biex jagħmel surcharge ta' 17% għax dak l-istudju kulma jagħmel huwa li jiddeċifra dak li tawh l-Enemalta.

Issa l-awtur ta' dan ir-rapport jagħmel proviso importanti ħafna fit-tmiem tiegħu li hu ma vverifikax dawn iċ-ċifri, anzi fejn ivverifika sab li huma żbaljati.

Per eżempju, sab li fil-każ tax-xiri taż-żejt hemm differenza ta' Lm6 miljun.

Barra minn hekk, dak li ġie audited jirrigwarda sentejn u mhux aktar għax is-snin l-oħra m'humiex audited.

Mela kif fuq studji bħal dawk li żgur m'humiex preċiżi l-gvern iddeċieda li jagħmel surcharge ta' 17%?

Kif seta' jagħmel biċċa bħal din mingħajr ma jistaqsi jekk iż-żejt huwiex qed jinxtara bl-iktar mod effiċjenti u bl-aħjar prezz?

Kif seta' jipproponi din iż-żieda bl-iskuża li għola l-prezz taż-żejt mingħajr ma l-ewwelnett spjega sewwa kif wasal għaliha?

Pajjiżi oħra daħħlu sistemi differenti minn dik tas-surcharge ta' 17% li qalulna li se tiġi kkalibrata u aġġornata kull sitt xhur.

Il-gvern ikkonsidra dawn l-affarijiet jew għamel bħal Basil Fawlty, tiġih xi ħaġa f'rasu, jitlaq jiġri biex jagħmilha u mbagħad wara jsib li jrid jerġa' jibdel ir-rotta?

Il-ħażin hu li l-ġiri li jkun għamel ikun diġa' ikkawża ħsara lill-ekonomija u lis-soċjeta' tagħna.

Biżżejjed għandna familji bi problemi serjissimi biex ilaħħqu mal-ħajja u sadanitant l-ispejjeż dejjem jikbru.

Il-gvern irid jistaqsi lilu nnifsu x'responsabbilta' għandu għal dawn l-affarijiet.

M'huwiex aċċettabbli li sempliċement jitfa' kollox fuq il-ħaddiem.

Din is-sitwazzjoni diffiċli daħħalna fiha l-gvern Nazzjonalista wara tant snin jonfoq bl-addoċċ u jgħid li d-dejn mhux problema.

Issa spiċċajna li l-vot għall-imgħaxijiet li nħallsu ta' kull sena fuq id-dejn huwa fost l-ikbar li għandna fil-budget.

Jiġifieri qegħdin f'sitwazzjoni fejn qed nonfqu iktar flus fuq il-passat milli qed nonfqu fuq il-futur, Sur President.

Jekk wieħed janalizza n-nefqa tal-gvern mil-lat taż-żmien kemm nonfqu fuq il-passat, kemm nonfqu fuq il-preżent u kemm nonfqu fuq il-futur isib li l- inqas li nonfqu huwa fuq dik il-parti li l-iktar imissna qed nonfqu fuqha, jiġifieri fuq il-futur għax jekk il-pajjż irid ikollu futur irid jinvesti fih.

Imma mhux hekk qegħdin nagħmlu għax għall-kuntrarju għandna parti sostanzjali min-nefqa u mit-taxxi li niġbru li qed tmur fuq il-passat, fuq id-dejn li għamel dan il-gvern, fuq l-imgħaxijiet fuq dejn li sar fi żmien il-filosofija ta' money no problem.

Issa wasal iż-żmien li nħallsu l- kontijiet u l-problema qed tkun li iktar flus qed imorru fuq id-djun milli qed imorru fuq l-edukazzjoni primarja u dik sekondarja.

Iktar qed imorru flus fuq id-dejn milli qed imorru fuq is-saħħa primarja.

Aktar qed imorru flus fuq id-dejn milli biex inħarrġu l-ħaddiema tagħna, Sur President.

Id-darba l-oħra, l-Onor Austin Gatt qisu skopra l-Amerika fuq il- globalizzazzjoni.

Jiena għaddejtlu battuta u hu fehmni ħażin għax ħaseb li jien interessat li niddefendi affarijiet li llum m'għadux żmienhom.

Jekk attivita' ekonomika saret iktar kompetittiva li ssir it-Turkija, il-Kroazja jew iċ-Ċina, m'għandekx issemmi biss il-fatt li l-pagi fiċ-Ċina huma on average euro 40 fix-xahar imma trid issemmi fatturi oħra, bħal ngħidu aħna l-costs tal-produzzjoni.

Imbagħad qal li qed inġibu call centres 'l hawn - j'Alla nġibu call centres lejn pajjiżna, j'Alla nġibu minn din it-tip ta' attivita' ġdida – għalkemm s'issa nistqarr li għadni ma nafx bihom u nieħu gost jekk il-ministru jinformani dwar x'inhuma dawn il-call centres li ġejjin lejn pajjiżna.

Dan qed ngħidu għax jien weġibtu u għedtlu li għandi informazzjoni li attivita' simili min-naħa ta' l-Air Malta - mhux call centre f'dan il-każ għax l-Air Malta m'għandhiex call centre – se tibda ssir l-Indja.

Qalli li jien antikwat u qalli xi ħaġa hekk: Jekk ikun jagħmel aktar sens li l-Air Malta biex tkun iktar effiċjenti topera mill-Indja, allura ma tistax tħalli dik l-operazzjoni ssir Malta.

Imma l-punt tiegħi ma kienx dak.

Il-punt tiegħi kien li jekk m'għadux kompetittiv għall-Air Malta li attivita' ssir Malta u b'riżultat ta' hekk il-kumpannija nazzjonali ta' l-ajru se tgħaddi din l-operazzjoni f'idejn ħaddieħor, aħna kif se nikkonvinċu kumpanniji fl- Irlanda u l-Ingilterra biex dak li aħna bgħatna l-Indja huma jibagħtuh hawnhekk?

Xtaqt li l-ministru kien hawn, kieku forsi kien iqum u jikkoreġini f'dan li qed ngħid jien.

Kif jista' jkun li l-Air Malta tagħmel outsourcing ta' ċerta attivita' lejn l-Indja u aħna nippretendu li nġibu xogħol simili mill-Irlanda u mill-Ingiltrerra?

Jiena din ma nifhimhiex u nispera li 'l quddiem xi ħadd jilluminani għax jinteressani ħafna l-fatt li xi ħaġa li għalina m'hijiex kompetittiva, pajjiżi oħra qed isibuha kompetittiva għalihom.

Ħaġa li tinkwetani wkoll mhux bħala politiku imma bħala missier ta' tfajla ta' 16-il sena u oħra ta' 18-il sena hi r-risposta għall-mistoqsija: Ħames snin oħra, sitt snin oħra, għaxar snin oħra dawn fejn se jaħdmu?

F'liema qasam se jaħdmu?

Fejn se jkun hawn impjiegi?

Meta titkellem ma' awdituri li jaħdmu biex iġibu investiment minn barra jgħidulek li fil-manifattura ma tantx għandna ċans.

Veru li fil-qasam tal-farmaċewtika qed niċċaqlqu xi ftit għax fortunatament jidher li hemm ċans inġibu erba' kumpanniji, imma ma tantx naħseb li għandna ċans fil-qasam tal-manifattura.

Lanqas fil-qasam tas-servizzi finanzjarji ma qegħdin noħolqu mpjiegi, ma tantx ġejjin minn barra biex jinvestu, ma tantx ġejjin kumpanniji minn barra jiftħu hawn Malta.

Jien smajt li l-HSBC u l-Bank of Valletta qed jaraw kif iħeġġu lin- nies tagħhom jitilqu.

Jien sinċerament inkwetat dwar fejn se jsibu mpieg il-mijiet ta' nies li qegħdin jidħlu fil-kulleġġ ta' l-arti, xjenza u teknoloġija u l-universita.

J'Alla qed ninkwieta għal xejn, Mr Speaker.

Fejn jidħol it-turiżmu hemm ċans li naraw ċaqliqa, imma dan is-settur mhux se jiċċaqlaq waħdu u rridu nċaqalquh bis-serjeta'.

Irridu naraw kif se nagħmlu pjan serju strateġiku għall-qasam turistiku, kif se nġibu iżjed turisti li jonfqu iżjed, kif se nġibuhom matul is-sena kollha.

Is-settur privat fil-fehma tiegħi qed jagħmel ix-xogħol tiegħu, qed jagħmel ħafna investiment, qed jagħmel ħafna sagrifiċċji.

Dawk li qed jibqgħu fil- business jien insellmilhom u nirringrazzjahom li għandhom guts biżżejjed li jibqgħu fil-business u mhux jintelqu mal-kurrent ta' dawk li jwaqqgħu lukanda biex jibnu appartamenti minflok.

Fil-fehma tiegħi naħseb li dawn qegħdin jaraw 'il bogħod iżjed milli qed jaraw dawk li qed jitfgħu ġidhom kollu fil-proprjeta'.

Xi darba jew oħra din il-bużżieqa tal-proprjeta' trid tibda tinfaqa'.

Diġa' meta tqabbel il-flus fejn huma investiti fl-ekonomija tagħna u tagħmel paragun ma' x'jiġri f'pajjiżi oħra ta' l-Ewropa, issib li aħna fost l-iktar li għandna flus fil-qasam tal-proprjeta' għax l-average fl-Ewropa hu 5% jew 6% waqt li fil-każ tagħna qegħdin xi 15%.

Sur President, issa hawnhekk nistħi ngħid li jien nappartejni għal din il- ġenerazzjoni għax ikolli nammetti li m'għamiltx biżżejjed biex nara li dan il-pajjiż ma jiġix fgat bil-bini.

Dan hu pajjiż li fgajnih bil-bini u bil- karozzi, pajjiż li ftit għamilnih ta' min jgħix fih għax bnejna kullimkien bil-blokki tal-konkos.

Dan żgur li huwa pajjiż differenti minn dak sabiħ li trabbejt fih jien bħala tifel.

Malta kienet ħafna isbaħ.

Għandna madwar 40,000 appartament vojt.

Kieku b'xi mod jew ieħor jirnexxielna nikkompetu mal-Marokk, mal-Kroazja, mal-Bulgarija, mar-Rumanija, ma' Franza u ma' Dubai tgħid fiha u ma fihiex, imma l-prezzijiet tal-proprjeta' hawnhekk huma ogħla minn dawk ta' Palm Island f'Dubai, minn Chateauroux fin-naħa t'isfel ta' Franza u minn vilel b'nofs tomna raba' magħhom ftit mili 'l bogħod minn Malta.

Dawn l-appartamenti min se jiġi jixtrihom ma nafx.

Dawn żgur mhux se jiġu minn barra biex jixtruhom.

Taf min qed jixtrihom?

Per eżempju, jien imprenditur kbir u b'kumpannija minnhom nissellef minn ċerti banek u nibni u bil-kumpannija l-oħra nixtri l-proprjeta' tiegħi stess biex fis-suq timxi l-kelma li l-appartamenti qegħdin jinxtraw!

Li norbtu x-xorti ekonomika tagħna man-negozju tal-propjreta' u mas-suq tal- proprjeta' hija ġennata għax m'hemmx futur hemmhekk.

Għalhekk importanti li jkollna pjan serju ta' kif se nerġgħu nkunu kompetittivi f'oqsma differenti u kif se noħolqu l-impjiegi.

Il-gvern irid jagħmel il-parti tiegħu.

Ma jistax sempliċement idur fuq il-ħaddiema u jsolvi l-problema tal- kompetittivita' bl-erbat ijiem vakanzi pubbliċi li jrid itellifhom.

X'imkien qrajt li b'dawn l-erbat ijiem vakanzi pubbliċi li se jitilfu l- ħaddiema se titjieb b'xi 2% il-produttivita'.

Jien nixtieq inkun naf kif wasalna għal dan il-kalkolu ibbażat fuq tant għerf !

Nixtieq inkun naf xi studji għamel il-gvern u kif kejjel li l-produttivita' se titjieb bil- vakanzi pubbliċi li se jtellef lill-ħaddiema.

Nixtieq inkun naf jekk sarux dawn l-istudji jew hijiex din storja oħra bħal dik ta' Fawlty Towers, ta' Basil Fawlty li jaqbad u jiġri 'l hawn u l'hemm u jagħmel l-affarijiet mingħajr pjan sħiħ u bis-sens.

Irrid ngħid li jien wieħed minn dawk li mmur nixtri regolarment u ma nsib l- ebda problema li nġorr ġewlaq miegħi minflok noqgħod inġorr qabda boroż tal- plastic u nkompli ngħin biex nimlew pajjiżna bil-plastic.

Imma l- affarijiet ma tagħmilhomx mil-lum għal għada għax trid tħabbarhom minn qabel, trid tipprepara s-soċjeta' minn qabel u tiżgura li n-nies se jaqilbu u lesti biex jaqilbu minn sistema għall-oħra u ċertament hemm modi kif tista' tippreparahom lin-nies.

Allura dan kellna ndaħħluh fi żmien fejn diġa' l-pajjiż qed jitlef il-kompetittivita' tiegħu u meta diġa' qed ngħidu li t-taxxi u r-regolamenti li għandna qed iservu biex itellfuna l- kompetittivita'?

F'settur wara l-ieħor għandna problemi li qed jinħolqu mit-taxxi żejda tal-gvern u mir-regolamenti żejda li għandna.

Pajjiżi oħra li aħna nammiraw, fi żmien ġimgħa lill-investitur jagħtuh dak kollu li jiġi bżonn imma lil dawn in-nies aħna naqilgħulhom qalbhom u nħalluhom idumu x-xhur jistennew biex ngħidulhom jekk jistgħux jiftħu fabbrika jew jekk jistgħux jibdew proġett hawn.

Min aħna aħna biex nieħdu din il-pożizzjoni?

Illum qed ngħixu f'ċirkostanzi fejn għandek aktar minn 200 pajjiż jikkompetu flimkien biex jaraw kif jiġbdu l-investiment lejhom, biex jaraw kif jiġbdu t-turisti lejhom, biex jaraw kif jiġbdu attivita' ekonomika lejhom u minkejja dan aħna għadna naħsbu li aħna ċ-ċentru tad- dinja, li l-bqija tad-dinja qiegħda hemm biex titmagħna u tagħtina nieklu u biex tibgħatilna t-turisti u biex tibgħatilna l-investiment mingħajr ma naraw eżattament aħna x'qed noffru, xi klima qed noħolqu u x'kondizzjonijiet qed noħolqu.

Il-gvern għandu responsabbilta' kbira biex jara jekk dawn il-kondizzjonijiet humiex biżżejjed tajbin, x'għandna bżonn biex niġbdu l-investiment, biex niġbdu n-nies u biex noħolqu l-impjiegi.

Ma jistax il-gvern sempliċement jgħid li l-unions iridu jaċċettaw dak li qed jgħidilhom hu.

Biex il-pajjiż joħroġ mis-sitwazzjoni diffiċli li qiegħed fiha kulħadd irid jagħti sehmu, inkluż il-gvern li bilfors irid jara x'jagħmel biex joħloq dik il-klima meħtieġa fejn kulħadd jiġbed ħabel wieħed.

M'għandux ikun li meta niġu għall-ġbid tal-ħabel dan ikun biss x'ħin niġu għas-sagrifiċċji.

Għax biex il-gvern jibqa' iberbaq il-ġid ta' dan il-pajjiż donnu li flus hemm, imma x'ħin niġu għas-sagrifiċċji dawn jiġu imposti biss fuq dawk li diġa' qed ibatu u fuq dawk li għandhom problemi serji.

Għalhekk huwa importanti li l-policies ikunu kkordinati fi pjan sħiħ.

Jien semmejt il-bżonn ta' pjan strateġiku nazzjonali għat-turiżmu, imma hemm bżonn ta' pjan nazzjonali fil-qasam ekonomiku kollu kemm hu.

Inutli jkollok settur wieħed biss li qed tfassal u tippjana għalih.

Trid tippjana l-qasam kollu kemm hu ta' l-attivita' ekonomika, pero' sadanittant il-gvern qed jaħdem mingħajr pjan.

Il-policies iridu jkunu jagħmlu sens fil-kuntest tal-qafas ġenerali ta' policies li hemm bżonn, speċjalment fis-sitwazzjoni li qegħdin fiha u anke minħabba t-tibdil li għad irid jiġi.

Għandna bżonnhom minħabba din 'l hekk msejħa globalizzazzjoni li tant nitkellmu dwarha.

U meta tiġi biex iċċaqlaq minn tip ta' bażi ekonomika għal tip ta' bażi ekonomika ġdida, aktar u aktar irid ikollok pjan dwar kif se tagħmlu dan.

Issa l-aktar ħaġa nkwetanti hi li m'aħniex nindirizzaw u nistaqsu lilna nfusna għaliex intilfet il-kompetittivita'.

Meta niġu għall-kompetittivita' ma tistax twaħħal biss fil-pagi tal-ħaddiema u tgħid għax il-pagi tal- ħaddiema huma għoljin.

Trid tieħu l-pagi tal-ħaddiema wkoll, imma trid teħodhom f'kuntest aktar wiesa' ta' l-ispejjeż biex toffri servizz jew toffri prodott.

L-ispejjeż m'humiex magħmulin biss mill-labour costs imma huma magħmulin ukoll mill-ħafna regolamenti u ħafna taxxi u spejjeż li daħħal il-gvern.

Biex tindirizza l-problema tal-produttivita' ma tistax tħares biss lejn il-pagi tal-ħaddiema u ma tistax titlob biss sagrifiċċji mill-ħaddiema imma trid tħares lejn kollox.

Ma tistax min-naħa waħda bħala gvern tibqa' tonfoq bl-addoċċ u min-naħa l-oħra tesiġi li l-ħaddiema, l- impjegati, il-familji, il-pensjonanti jġorru t-taxxi għal dan l-infiq u tberbiq.

Min-naħa l-oħra trid tara kif se tħarreġ lin-nies tiegħek biex ikunu jistgħu jagħmlu x-xogħol il-ġdid li jrid isir.

Illum nitkellmu aktar minn qatt qabel fuq knowledge-based economy u kif hemm bżonn ta' nies imħarrġa aħjar fil-qasam ta' l-informatika, fil-qasam tax-xjenza, fil-qasam tal- matematika u fil-qasam ta' l-inġenerija.

Anke fil-qasam tas-servizzi li noffru rridu jkunu mħarrġin aħjar.

Dak li ma nistgħux noffru iżjed għaliex għoljin wisq bħala post ta' produzzjoni, irridu npattu għalih bit-tip ta' knowledge products u knowledge services li kapaċi noffru.

Issa hawn waħda mill-iktar affarijiet inkwetanti li għandna hi li 40% tat-teenagers – jien hekk nikkalkulhom - jispiċċaw l-iskola ta' 16-il sena iżda joħorġu mingħajr ħiliet bażiċi fl-Ingliż, fil-Malti u l-matematika.

Jien ngħid li dawn għandhom problemi biex isibu mpjieg anke fl-ekonomija tradizzjonali għax dawn lanqas is-snajjiet bażiċi biex jaħdmu m'għandhom.

Aħseb u ara dawn x'se jagħmlu biex ikollhom dawk il-ħiliet meħtieġa biex jaħdmu fl-ekonomija l-ġdida li qed ngħidu llum li għaliha trid bażi aktar għolja ta' functional skills, ta' teknoloġija, ta' xjenza, ta' inġinerija, livell aktar ogħla ta' edukazzjoni relevanti għall-ekonomija tal-lum u ta' għada.

Aħna nqbadna f'salib it-toroq.

Min-naħa waħda m'aħniex kompetittivi f'dak li għandu x'jaqsam ma' spejjeż u min-naħa l-oħra m'għandniex l- iskills meħtieġa biex niċċaqalqu għall-ekonomija l-ġdida.

Nerġa' ngħid li meta kont nitkellem dwar dan fis-snin li għaddew dejjem kienu jgħiduli profeta tad-dlam, qisu jien nieħu gost ngħid li 2,000 minn kull 5,000 li jispiċċaw il-form five kull sena ma jgħaddux mill-Malti, mill- Matematika u mill-Ingliż.

Imbagħad għax l-istatistika toħroġ mill- eurostat, dik imbagħad naċċettawha u nammettu li l-akbar problema tagħna hija f'dak il-qasam.

Ftit għandna dawk li jkomplu jistudjaw tul ħajjithom u ftit għandna ħaddiema fit-taħriġ.

Kif se nagħmlu biex ikollna t-taħriġ meħtieġ biex dawn in-nies jiksbu l-ħiliet u s-snajja' meħtieġa?

Kif se jiksbu ħiliet ġodda dawk li diġa' qegħdin in employment?

Kif se niżguraw li dawk li se joħorġu mill-iskola għada pitgħada se jkollhom l-iskills meħtieġa?

Sadanittant aħna nieħdu l-affarijiet bil-mod meta pajjiżi oħra jaraw x'jagħmlu u jarmaw biex joffru l-aħjar u aħna so complacent, qisu nistgħu noqogħdu nistennew lid-dinja jew aħjar nippretendu li d-dinja tistenna lilna.

M'għandna ebda sens ta' urġenza biex inbiddlu l-affarijiet li hemm bżonn biex dan il-pajjiż jibqa' vijabbli.

Jien ngħid li m'għandniex nieħdu dan l-atteġġjament jekk aħna rridu li dan il-pajjiż jibqa' vijabbli, jekk dan il-pajjiż irid ikollu opportunitajiet u mpjiegi x'joffri għaż-żgħażagħ li telgħin u għal dawk li qed jitilfu l- impjieg tagħhom u għal dawk li qegħdin bla xogħol Kif ser intejbu l- kwalita' tal-ħajja?

Kif se nsibu l-flus għall-edukazzjoni?

Kif se nsibu l- flus għas-servizzi tas-saħħa?

Kif se nsibu l-flus għas-servizzi soċjali?

Kif se nsibu l-flus biex nibdew inħarsu l-ambjent kif għandna bżonn kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar?

Kif se nqassmu l-ġid jekk mhux se noħolqu l-ġid?

U kif se noħolqu l-ġid jekk aħna mhux se noħolqu l- kondizzjonijiet biex jerġa' jibda jikber l-investiment lokali u barrani?

Għalhekk importanti li jkun hemm pjan serju ekonomiku biex il-policies individwali li qed niddiskutu jagħmlu sens u mhux sempliċement sensiela ta' policies qisna gvern ta' Fawlty Towers.

Ċertament dan huwa ħażin għax Basil Fawlty kien daqsxejn bla ras u ma tantx kienu jiġuh ideat tajbin f'rasu.

Sfortunament nerġa' ngħid li l-gvern iħabbar policies u mbagħad jerġa' jbiddilhom, atteġġjament simili għal ta' din il-kummiedja li semmejt.

Iżda l-kummiedja fil-każ ta' pajjiżna m'hijiex kummiedja li qed iġġib id-daħk imma hija kummiedja li qed iġġib il-biki għaliex qed ibatu l-familji, qed ibatu l-pensjonanti u qed ibatu oqsma ekonomiċi sħaħ li qed jintlaqtu ħażin minn dan kollu.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, sa minn mindu kont żgħira dejjem niftakarna li meta jibda joqrob żmien il-budget, kulħadd ikun qisu daqsxejn eċitat biex jara x'se jkunu l-miżuri, x'se jogħla u x'taxxi ġodda se jkun hemm.

Pero' llum il-ġurnata l-affarijiet inbidlu daqsxejn għax jiġi l-gvern u jagħmel diskors u jippubblika fuljett li skoprejt li jinbiegħ Lm1 lill-pubbliku.

F'dan id-diskors isir diskors f'sens ġenerali u jsir aċċenn għal xi miżura 'l hemm u oħra 'l hawn, pero' mbagħad matul is- sena tibda tara jfaqqsu t-taxxi u ż-żidiet bl-addoċċ li jgħaddu minn quddiemna permezz ta' xi avviż legali.

Tajjeb wieħed jinnota l-mod kif qed jgħaddu dawn l-avviżi legali għall-implimentazzjoni ta' dawn it-taxxi għax dawn sempliċement jitpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra qisu ma ġara xejn, mingħalihom tan-naħa l-oħra li l-poplu mhux jinduna.

Jiena naħseb li sa ċertu punt din it-tattika taħdem għaliex tant qed jitpoġġew avviżi legali wieħed wara l-ieħor li lanqas taqrahom ma tilħaq, imma mbagħad dak li jkun jinduna bihom meta jintlaqat fil-but.

Min-naħa tal-gvern donnhom li sħabna jippretendu li aħna ta' din in-naħa noqogħdu kwieti, ngħidulhom prosit u anke nċapċpulhom.

Qisu li l-kritika tagħna ma jaċċettawhiex u bilkemm ma jippruvawx iżebilħuha wkoll.

Jiena kultant niskanta għax ngħid li dawn insew meta kienu fl-oppożizzjoni kemm kienu jikkritikaw u jagħmlu kjass għal kull ħaġa ta' xejn.

Ħlief ħsara u ntoppi ma kenux jagħmlu fi żmienhom.

Donnu li għax qegħdin fil-gvern kulma jagħmlu huma huwa sagrosant u kulma jagħmlu kollu tajjeb u Allaħares min imaqdarulhom.

Jien lil tan-naħa tal-gvern ngħidilhom: Għax ma tinżlux ftit mill-muntanja u taraw b'għajnejkom u tmissu b'idejkom x'effett qed ikollhom dawn it-taxxi fuq in-nies?

Ir-realta' hija iebsa u ma taqbel xejn ma' kif qed jippruvaw ipinġuha n-Nazzjonalisti, li kollox ward u zahar u kollox fuq ir-rubini.

Sur President, dan qed ngħidu għax min imur ġod-djar tan-nies jaf x'jien ngħid u jaf li għandi raġun u jaf li l-poplu huwa mgħaffeġ bil-piżijiet u litteralment bla nifs biex jipprova jlaħħaq mal- ħajja.

Tmur fejn tmur u titkellem ma' min titkellem, hu min hu, indipendentement mill-fehma politika tiegħu, kulħadd jgħidlek li ma jistax ilaħħaq mal- ħajja.

Tmur tagħmel id-door to door u n-nies idaħħluk ġewwa u anke jiftħu qalbhom miegħek.

Kien hemm waħda sinjura li qaltli li meta jkunu ġejjin il- kontijiet tad-dawl u l-ilma jkollha tgħaddi mingħajr laħam.

Kien hemm oħra li qaltli li ma tixtrix ħelu lit-tfal u soft drinks forsi jirnexxielha twarrab xi ħaġa żgħira biex tkun f'qagħda li tħallas il-kontijiet.

Aħseb u ara dawn x'se jagħmlu x'ħin tibda titħaddem is-surcharge!

X'se jagħmlu dawn?

Ma jiklux?

Bilfors ikollhom inaqqsu minn hawn u jnaqqsu minn hemm jekk iridu jlaħħqu mal-kontijiet.

Imma issa l-affarijiet se jkomplu jaggravaw ruħhom minħabba l-miżuri li l-gvern se jintroduċi permezz ta' din il-liġi u tramite dawn l-avviżi legali.

Mhux billi min hu komdu jgħid li l-budget ta' Novembru kien wieħed moderat għax allura ngħidlu biex qabel jitkellem jiżen l-affarijiet sew, inkluż iż-żieda fil-prezz tal-pitrolju.

Bħal-lum ġimgħa kont qed insegwi dak li kien qed jgħid l-Onor.

Tonio Fenech, fejn spjega kif il-gvern wasal għal din il-miżura.

Qal li sar studju li minnu rriżulta li hawn konsum ta' pitrolju iktar milli suppost u allura skond hu toħroġ waħedha li hawn l-abbuż.

Issa jien mhux se ngħid li abbuż m'hawnx, imma għaliex mal-ħażin għandu jeħel it-tajjeb?

Jien naħseb u nispera li min għamel dan l-istudju huwa konxju tal-fatt li hawn ħafna intrapriżi u self-employed f'diversi oqsma li investew f'makkinarju li jitħaddem bil-pitrolju.

Wieħed furnar Għawdxi qalli li qabel ir- referendum kien ingħata ċertu inkoraġġiment biex jinvesti f'dan it-tip ta' makkinarju għax hekk kien jaqbillu.

Fil-fatt veru li kien jaqbillu, pero' issa b'din il-miżura l-ġdida qed jinduna li l-operation costs se jiżdiedulu bil-bosta u se jkollu jkeċċi lin-nies li għandu mpjegati miegħu.

U bħal dan ir-raġel sfortunatament hawn ħafna, Sur President.

Hawn ukoll ħafna households li jużaw il-heaters tal-pitrolju sabiex jiffrankaw l-elettriku.

Dawn issa se tiġihom ħafna aktar biex iżommu d-dar sħuna fix-xitwa u qed jgħidu li lanqas ħaqq li xtraw dawn il-heaters għax mhux se jibqgħu worth it.

Allura dawn għandhom jaqgħu fl-istess keffa ta' min qiegħed jabbuża meta nafu li hawn makkinarju li permezz tiegħu tkun taf jekk ikunx qed isir abbuż jew le?

Allura minflok ma l-gvern qabad u qata' ras kulħadd, mhux aħjar kieku beda juża aktar dan il-makkinarju u jippenalizza lil min jabbuża u mhux jieħu miżura bħal din għad-detriment ta' ħafna familji?

Imma dawn hekk jagħmlu għaliex l-ewwel jonfqu kollox u jħarbtu l-kaxxa ta' Malta u mbagħad jagħfsu fuq il-poplu.

Imqar stennew li tgħaddi x-xitwa biex jibdew jimplimentawha din il-miżura.

Ma tarax, bdewa fl-eqqel tax-xitwa ħalli l-familji tagħna żgur ilaqqtuha mill-bidu sa l-aħħar.

Issa bdejna nħossu wkoll l-effetti ta' l-eko-kontribuzzjoni għax meta konna qed niddiskutu din il-liġi bdew isejħulha hekk, pero` din ma hi xejn ħlief taxxa oħra li qed tiġi mposta fuq il-poplu.

Naturalment mhix ħaġa ħażina li tipproteġi l-ambjent, pero` ma naqbilx li dan tagħmlu a skapitu tal- familji tagħna.

Nittama li min qed jismagħna ma jaħsibx li aħna ta' din in- naħa m'għandniex għal qalbna l-ambjent għax żgur li mhux il-każ.

Tant mhux il-każ li konna aħna bħala partit li nidejna dokument – kien ħadem fuqu l- Onor. Joe Mizzi - li ndirizza l-problema ambjentali u anke offra soluzzjonijiet.

Pero` waqt id-dibattitu fuq din it-taxxa aħna kellna l- obbligu li nindirizzaw l-effett soċjali u naħseb li l-poplu l-ewwel li ħassha u rrealizza x'konna qed ngħidu kien meta bdejna nħallsu fuq il- basktijiet tal-plastik.

Is-soltu meta konna mmorru nixtru kienu jagħtuhomlna b'xejn, nużawhom u mbagħad narmuhom, pero` din tal-basktijiet tal-plastik għadu biss il-bidu.

Għal min ma jafx, kulmin irid jixtri computer irid iħallas aktar għax irid iħallas l-eko-kontribuzzjoni.

Ara x'piż se jiżdied fuq min irid jixtri computer, mhux fuq il-kbar biss imma speċjalment fuq dawk li qed jitgħallmu l-computer.

U mhux biss biex jixtruh imma anke sabiex iħaddmuh għax jekk tara l-lista ssib li l-cartridges tal-printer għolew ukoll.

B'dan il-mod trid tinkoraġġixxi l-computer literacy fost l-istudenti?

Minflok tinkoraġġihom u tagħtihom inċentiv qed tintaxxahom aktar, sabiħa din!

Dawn huma ftit eżempji biss għax il-lista annessa mal-liġi hija twila u għandi nifhem li aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar se tiżdied din il-lista.

Inkella kif se jitħallsu tal-WasteServ għax dawn għandhom ħafna managers, diretturi u executive officers li b'mod jew ieħor iridu jitħallsu.

Issa jien naħseb li wara l-emendi li qed niddiskutu, ġejjin dawk l-emendi dwar il-festi pubbliċi li se jitnaqqsu mill-leave tal-ħaddiema meta jaħbtu s-Sibt jew il-Ħadd.

B'daqqa ta' pinna l-gvern se jieħu din il-miżura a skapitu tal-ħaddiem u dan f'ġieħ il-kompetittivita` u l-produttivita`.

Jiena ma nafx b'liema kuraġġ u b'liema wiċċ jiġi dan il-gvern u jipproponi ħaġa bħal din meta l-kriżi li hawn fil-pajjiż ħoloqha hu stess.

Issa qed idur fuq il-ħaddiem biex jagħmel tajjeb għal dan.

Minn fuq tisma diskors fuq it-television fejn qed jgħidu li meta l-partit Laburista kien fil-gvern kien neħħa l-vakanzi wkoll.

Iva dakinhar hekk għamel għax hekk kien hemm bżonn, pero` trid tara l-kuntest kollu.

Dak iż-żmien kien qed jiġi nnegozjat pakkett sħiħ, fejn il-ħaddiem ta xi ħaġa pero` ggwadanja wkoll għaliex ħa ħafna allowances u ħafna benefiċċji oħra li għadhom hemm sal- lum.

Issa dan il-gvern x'se jagħtih lill-ħaddiem?

Dan hu l-punt interrogattiv, Sur President.

Ikkritikawh tant lill-gvern Laburista għax neħħa l-vakanzi, imma issa x'se jagħtuh lura dawn tal-lum lill-ħaddiem?

Il-partit Nazzjonalista hekk jagħmel, l-ewwel jgħid mod u mbagħad jagħmel mod ieħor.

Agħar minn hekk, din il-proposta qiegħda ssir taħt it-theddida li jew isir hekk altrimenti l- ħaddiem se jitlef l-impjieg tiegħu.

Ma naħsibx li din hija serjeta` u ma naħsibx li diskors bħal dan se jkun produttiv u ta' benefiċċju għall- ħaddiem.

Il-messaġġ tiegħi huwa li ż-żgħir waħdu ma jistax jikkumbatti lill-gvern, iżda meta ż-żgħir jingħaqad flimkien bħalma rajna l-ġimgħa l- oħra, il-vuċi tiegħu tasal bil-wisq aktar.

Minn hawn ta' min jikkumplimenta lill-unions li ngħaqdu flimkien sabiex iwasslu l-vuċi tal-poplu u nħeġġeġ lill-gvern biex ma jibqax insensittiv u passiv għall-vuċi tal-poplu.

Ma jistax jibqa' għaddej minn fuq kulħadd qisu romblu u ma jikkonsidrax l-interessi tal-ħaddiem, l-interessi taż- żgħir.

Aħna ta' din in-naħa nistgħu naċċertaw lil kulħadd li żgur mhux se nibqgħu b'idejna fuq żaqqna u b'ħalqna magħluq.

Id-dover ta' kull wieħed u waħda minna, anke tan-naħa l-oħra, huwa li nipproteġu l-interessi ta' min huwa żgħir, ta' min għandu bżonn l-għajnuna u ta' min eleġġiena u fdana hawnhekk sabiex nirrappreżentaw l-interessi tiegħu.

Għalhekk inħeġġeġ lil kulħadd li f'deċiżjonijiet bħal dawn l-ewwel u qabel kollox għandu jara l- interess tal-ħaddiem u tal-familji.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Robert Arrigo.

ONOR.

ROBERT ARRIGO: Sur President, nixtieq inressaq ftit ħsebijiet fuq dan is-suġġett fl-isfond ta' xi affarijiet li qed jiġru bħalissa.

Smajna ħafna diskors li l-gvern qed jagħmel ħsara lil Malta, imma meta noħorġu lin- nies jipprotestaw u jiddimostraw fit-toroq naħsbu li b'daqshekk se niġbdu l- investiment lejn Malta?

Jien ngħid li assolutament le għax ma naħsibx li b'dawn id-dimostrazzjonijiet se naġevolaw l-impjiegi.

Min qed jaħseb biex jiġi jinvesti hawnhekk u min forsi għandu xi aġenti hawn Malta biex jagħtuh parir jekk għandux jiġi jinvesti f'pajjiżna, ma tantx jistgħu jgħidulu li għandna klima tajba li taġevola l-investiment.

Għadna għaddejjin bil-kwestjoni tal-vacation leave li se jitnaqqas meta festa pubblika tinzerta s-Sibt jew il-Ħadd.

Wara erba' xhur u nofs ta' diskussjonijiet baqa' ma ntlaħaqx ftehim u dan minkejja li kulħadd f'din il- Kamra qed jgħid li hemm bżonn ta' patt soċjali.

F'dan il-każ ħadd ma jrid iċedi biċċa biex jieħu biċċa oħra.

U l-ħaddiem x'se jieħu minn dawn il- miżuri?

Se jieħu l-impjieg.

Il-verita' hi li jekk hemm impjiegi mhedda minħabba li pajjiżi oħrajn qed joffru lill-investituri kondizzjonijiet ħafna aħjar milli qed noffru aħna, dan il-gvern irid jara x'jagħmel biex jissalvagwardahom l-impjiegi.

U jrid jagħmel hekk permezz ta' ħafna miżuri, inkluż it-tnaqqis tal-ġranet tal-leave.

Żgur li m'huwiex il-pjaċir ta' l- ebda partit fil-gvern li jnaqqas il-ġranet tal-leave, imma jekk hemm bżonn għandu jsir hekk biex nissalgwardaw l-impjiegi.

Irridu nħarsu lejn din il- miżura fil-kuntest sħiħ tas-sitwazzjoni ta' l-impjiegi f'pajjiżna.

Jien nittama li dan iż-żmien kollu li qed jintilef ma jkunx ta' xejn – dalwaqt se nidħlu fil-ħames xahar ta' diskussjonijiet fuq dak li suppost ġie miftiehem f'Awissu li għadda – u nispera li min qed iżomm milli jintlaħaq il-ftehim m'għandux ħsebijiet ulterjuri u qed juża lill-ħaddiema sabiex jieħu lura xi cargo handling f'eżerċizzju skandaluż ta' bartering.

Jien ngħid li l-ħaddiema għandhom iqabblu l-importanza tal-vacation leave ma' l-importanza li jżommu l-impjieg li għandhom.

Ħafna kelliema qed jgħidu li għandna nissalvagwardaw il-middle class, il-frażi l-ġdida li ta' spiss qegħdin nisimgħu.

Qabel konna nissalvagwardaw il-klassi tal-ħaddiem u issa nsejna l-ħaddiem u tlajna għall-middle class!

Naħseb li l-middle class, il-mutur ta' Malta, xogħol irid.

Żgur ma jridx protesti għax b'hekk l-investiment jispiċċa fix-xejn u addio l-impjiegi.

Sfortunatament id-dimostrazzjonijiet se jkomplu u dan ma tantx jista' jawgura tajjeb.

Aħjar kieku nagħmlu dimostrazzjoni kontra dawk l-uħud fil- forzi armati li taw bil-lembuba lill-immigranti, ħaġa li l-ebda kelliem u l-ebda gazzetta ta' l-oppożizzjoni għadhom ma għarrfu lill-pubbliku dwarha.

Rajna shots fuq it-television u rajna ritratti li konna ilna ma naraw bħalhom.

Fil-passat kien ikun hawn xi mass meeting fejn konna naraw il- lembubi jintużaw.

U hawnhekk irrid ngħid li f'dan il-każ jiena nifraħ lill- prim ministru li mill-ewwel ordna inkjesta għaliex dawn l-affarijiet ma joffrux image tajba ta' pajjiżna.

Irrid ngħid ukoll li nieħu gost li l-flus li nħarġu biex inxtrat Dar Malta ma wasslux għal żieda addizzjonali fid-deficit tas-sena li għaddiet, apparti li jien nemmen li min jonfoq il-flus biex jixtri daru ma jagħmilx investiment ħażin.

Tas-Super One kontinwament għaddejjin bid-diska li l- businessmen iżidu s-sales jekk iġibu r-reklami fuq is-Super One.

Fil-fatt jgħidu li kull min jirriklama fuq is-Super One iżid il-business tiegħu b'rata perċentwali tant qawwija li kważi kważi kulħadd għandu jirriklama magħhom.

Mela dawn min-naħa jgħidu li hawn ħafna problemi u min-naħa l- oħra jgħidu li jekk wieħed jirriklama fuq is-Super One iżid il-bejgħ!

Imma ħalli nerġa' ndur għall-kwestjoni tal-vacation leave għalkemm xtaqt nikkollegaha mas-sick leave għaliex nemmen li hemm abbuż mhux żgħir fit- teħid tas-sick leave.

L-employers jaqblu li wieħed ikollu allotted ċerti ġranet ta' sick leave imma ċertament ma jaqblux li dan għandu jittieħed abbużivament, speċjalment nhar ta' Tnejn jew nhar ta' Ġimgħa biex wieħed jgħaqqad a longer weekend.

Naħseb li hemmhekk hemm ċans li wieħed jidħol f'dak il-patt soċjali tant meħtieġ u jiftehmu l-partijiet illi jitnaqqas is-sick leave.

Jien ngħid li dak li huwa abbuż għandna ngħiduh hawnhekk.

Il-gvern m'għandux ikompli jħallas tas-sick leave għal iżjed mit-tlett ijiem kif jagħmel bħalissa, għalkemm forsi jista' jżidhom sa ħamsa.

Il-unions qegħdin jgħidu li jekk jitneħħew xi ġranet tal-leave jistgħu jitkeċċew xi nies – smajtha fuq ir- radio din.

Min-naħa tagħhom l-employers iridu wkoll jaraw li ma jkun hemm l-ebda tkeċċija u forsi jistgħu jagħtu inċentiv ukoll biex ipattu għas- sick leave jew għall-vacation leave.

Jistgħu jżidu l-impjegati wkoll, ngħidu aħna wieħed għal kull 25 li jimpjegaw.

Jekk naħdmu bis-serjeta` u mhux fl-interess partiġġjan nistgħu naslu fuq medda ta' tliet snin ngħid jien.

Sur President, jekk nista' naqleb is-suġġett, illum kien hemm xi rapporti fil-gazzetti dwar car park fi Qui-si-sana.

Ngħid għalija jekk il-gvern se joħroġ il-flus hu għal dan il-proġett, nesiġi li dawn il-flus jintużaw għall-car park biss u ma jkun hemm l-ebda klawsola fil-kuntratt li tkun tippermetti xi change of use, speċjalment meta qed jingħad li r-residence parking scheme li ħierġa se tkun taħt il-kontroll ta' l-iżviluppatur u n- nies li jgħixu Tas-Sliema jkunu jridu jħallsu sabiex jipparkjaw il-karozza.

Jiena ma naqbel xejn ma' din u naħseb li l-kunsill lokali ta' Tas-Sliema jrid jidħol fiha sew din u jieħu ħsieb l-affarijiet.

Nixtieq ngħid ukoll xi ħaġa fuq is-surcharge, Sur President.

Għax jekk barmil żejt bħalissa jitla' għal 50 dollaru fis-swieq internazzjonali, żgur li dan huwa prezz ħafna aktar għoli minn dak li konna nħallsu fis-sajf.

Wara kollox il-gvern wiegħed li jekk il-prezz taż-żejt jonqos, is- surcharge tonqos ukoll u naħseb li f'dan il-kuntest irridu nagħtu ċans u naraw x'se jiġri.

B'referenza għall-bord il-ġdid ta' l-MTA, ċertament dan għandu biċċa xogħol x'jagħmel għaliex it-target hu li jinġiebu 50,000 ruħ aktar fis-sena u nixtieq li l-MTA jagħtuna pjan ta' minn fejn ġejjin dawn il-50,000 ruħ.

Jannar diġa` magħna u nafu li fl-industrija tat-turiżmu wieħed irid iħares daqsxejn 'il bogħod.

Bħalissa suppost ma nkunux qed nippjanaw għal dan is- sajf imma għal sajf ieħor u allura naħseb li l-MTA trid iġġorr ir- responsabbilta` tagħha.

Jiena nawgura li l-pjan qiegħed hemm, pjan long- term fuq medda ta' erba' snin jew ħamsa u nawgura wkoll li l-affarijiet jinbidlu u jinbidlu għall-aħjar.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, illum qegħdin niddiskutu liġi li l-iskop tagħha huwa li jkunu implimentati diversi miżuri mħabbra fl- aħħar budget.

Jiena naħseb li huwa opportun li nintervjeni għax fl-aħħar mill-aħħar għandna naqblu lkoll – ħalliha li jaf ikun hemm xi dettalji ta' opinjoni fejn wieħed jista' ma jaqbilx - li dan huwa budget ta' l-akbar stimolu u l-akbar messaġġ favur l-industrija tat-turiżmu, budget li jirreferi għat-turiżmu bħala wieħed mill-pilastri ewlenin ta' l-ekonomija u li biex jissaħħaħ jeħtieġ sforz effettiv u kollettiv, budget li jpoġġi miri ċari li l-gvern irid jilħaq fit-tliet snin li ġejjin.

Fid-diskors tal-prim ministru, wara li saret l-enfasi fuq il-fatt li qegħdin nitkellmu fuq wieħed mill-pilastri ewlenin ta' l-ekonomija, ingħad li l-gvern qed jimmira għal żieda bejn 100,000 u 150,00 turist sas-sena 2006/2007 - jew aħjar għal żieda ta' 50,000 turist fis-sena għat-tliet snin li ġejjin - b'akkomodazzjoni akbar fil-lukandi five-star.

Infakkar ukoll li l-budget diġa` jindirizza x'għandhom ikunu ż-żewġ għanijiet tal-politika strateġika għat-turiżmu li l-gvern iddeċieda li għandhom ikunu indirizzati.

Qed ngħid dan għax repetutament nisma' diskorsi min-naħa ta' l- oppożizzjoni dwar il-ħtieġa ta' strateġija u ta' pjan ta' azzjoni f'dan il- qasam.

Ċertament aħna naqblu fuq dan il-bżonn u dak hu l-inkarigu ta' l- awtorita` għat-turiżmu, pero' ma nistax ma nfakkarx li l-gvern preżenti ilu ħafna jagħmel din l-enfasi fuq il-ħtieġa ta' strateġija aġġornata fil- qasam tat-turiżmu.

Hawn irrid ngħid ukoll li aħna mhux biss irridu nagħmlu proċess ta' ristrutturar mil-lat amministrattiv – għax inti ma tagħmilx eżerċizzju ta' ristrutturar bħala mira fih innifsu imma tagħmel dak l-eżerċizzju għal dak li mbagħad tkun trid takkwista bħala riżultat tiegħu – imma rridu awtorita' li ssir dejjem aktar effettiva, effiċjenti u orjentata lejn il-marketing u awtorita` li tkejjel dak li hi takkwista permezz ta' miri preċiżi u aktar accountability.

Fil-budget ta' din is-sena dawn il-miri huma ċari.

Qed ngħidu li din il-politika strateġika għat-turiżmu f'Malta għandu jkollha bħala l-ewwel għan li nżommu s-sehem tas-suq li għandna llum tat-turisti li jżuru Malta biex igawdu x-xemx u l-baħar u li jagħmlu bookings ma' aġenziji turistiċi stabiliti u ma' operaturi turistiċi speċjalizzati.

Dan juri li aħna għandna nibqgħu noffru dak il-pakkett ta' turiżmu li mdorrijin bih, pero` miegħu ikun hemm it-tieni għan – u għalija hawn hu l-mesaġġ - dak li nużaw aħjar ir-riżorsi finanzjarji u l-isforzi tal-marketing biex niġbdu iktar turisti.

Mr. Speaker, irrid ngħid li l-budget jelenka dawn in-niċeċ u fost oħrajn isemmi t-turiżmu kulturali, it-turiżmu sportiv, it-turiżmu marbut mat- tagħlim tal-lingwi, it-turiżmu marbut mal-konferenzi u t-turiżmu li jħares lejn Għawdex bħala destinazzjoni.

Hawnhekk ma nistax ma nesprimix is- sodisfazzjon kbir għan-nom tal-gvern kollu għall-fatt li l-bieraħ ġewwa Għawdex stess kien iffirmat il-ftehim li se jfisser mhux biss li se jerġa' jkollna s-servizz tal-helicopter bejn Malta u Għawdex imma li jkollna servizz li huwa effiċjenti u li joffri l-garanziji kollha meħtieġa mil-lat ta' sigurta`.

Se jkollna servizz minn kumpannija rinomata internazzjonalment u speċjalizzata f'dak il-qasam.

Se jkollna servizz li jirrifletti li hawn min qed jiġi f'pajjiżna u jinvesti f'settur intimament marbut mal-qasam tat-turiżmu.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu biss fuq investiment lokali, li huwa importanti ħafna, imma fuq investiment li ġej minn barra u dan qed jiġri minkejja l-istqarrijiet repetuti li saru min- naħa ta' l-oppożizzjoni li dan l-investiment mhux se jiġi jekk il-gvern ma jissussidjahx.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, jista' il-Ministru jgħidilna kemm hu l- fare tal-helicopter?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, il-gvern se jħabbar id- dettalji kollha fil-mument opportun u nassigura lill-Onor.

Refalo li d- diskussjonijiet kollha saru ma' min għandu tassew għal qalbu l-interess kummerċjali t'Għawdex, inkluż it-tourism association u l-business chamber.

Nista' nassigurah li hemm sistemi ta' tariffi differenti li jvarjaw skond jekk wieħed jużax is-servizz ta' darba jew jekk jużahx b'mod regolari.

Nassigurah ukoll li hemm distinzjonijiet li jikkonsidraw il-fatturi soċjali kollha għax dan huwa gvern li jopera b'mod serju u meta tagħmel l- affarijiet b'mod serju tagħmilhom b'mod li jkun kummerċjalment feasible.

Illum l-oppożizzjoni tiddejjaq li ma rnexxilhiex tagħmel ostakoli biżżejjed biex dan il-proġett ma jitwettaqx.

L-oppożizzjoni ppruvat iddeffes fin-nofs l-argument tal-ħtieġa ta' xi sussidju meta l-gvern qal li dan huwa servizz kummerċjali u għandu jopera bi prinċipji kummerċjali.

M'huwiex għaqli li toqgħod toħroġ il-flus mit-taxxi tal-poplu favur servizz kummerċjali, b'konsegwenza li tkun qed tiggarantixxi li s-servizz ma jkunx kummerċjalment feasible u ma jkunx servizz li tassew għandu jkun marbut mas- settur tat-turiżmu bejn iż-żewġ gżejjer.

Sur President, il-budget iħares ukoll bl-akbar serjeta` lejn il-qasam tal- kultura ġewwa pajjiżna.

Issa meta nitkellmu dwar il-qasam tal-kultura nkunu qed nitkellmu dwar l-akbar attrazzjoni turistika li tirrendi l-ogħla ammont ta' profitt għal din l-industrija.

U għall-argument ta' l-oppożizzjoni u għal dak li qal repetutament l-Onor.

Evarist Bartolo fid-diskors tiegħu - semma numru ta' lukandi li għalqu matul is-snin u waqaf hemm – u li f'kuntest daqsxejn differenti llejla qal ukoll li hu jinkwieta mhux li jagħlqu l-fabbriki imma li jagħlqu u ma jiftħux fabbriki oħrajn ġodda, jien bl-istess argument ngħidlu li l-inkwiet tagħna jkun mhux meta jagħlqu numru ta' lukandi imma meta jagħlqu u ma jiftħux oħrajn ġodda.

Li inti jkollok lukandi li ilhom hemmhekk u min imexxihom iħoss li għandu jibdel l-investiment mhux xi ħaġa li għandna ninjorawha.

Ċertament il-gvern ma jaqbilx li kull min għandu proprjeta` jew art jista' jiżviluppaha u jagħmel biha li jrid.

Żgur li hemm konsiderazzjonijiet ta' planning u ta' land use li huma relevanti u li jridu jkunu rispettati.

Aħna ma nistgħux nittolleraw sitwazzjoni fejn ikun hemm min talab ċertu għoli, ċerti spazji u ċerti dimensjonijiet għax huwa permezz tagħhom biss li l-iżvilupp turistiku jkun wieħed li jrendi l-flus, imbagħad snin wara jibdel l-idea u jipprova juża l-istess spazju u għoli li ngħata biex jagħmel proġett li ma jkunx aktar ta' lukanda imma jkun ta' appartamenti.

Dan qed ngħidu biex inkun ċar ma' kulħadd u biex ngħid li l-gvern iħares bis-serjeta` u jeżamina s-sitwazzjonijiet fejn lukanda tagħlaq.

Il-gvern ikun irid jara għaliex dik il-lukanda qiegħda tagħlaq u jkun irid jara jekk ir-raġuni hijiex sempliċement bdil ta' investiment jew jekk hemmx raġunijiet oħrajn.

Ikun hemm sitwazzjonijiet - u dan mhux għal Malta biss jgħodd imma għal kullimkien – fejn ikun tajjeb li jitwaqqgħu ċerti lukandi li ilhom fis-suq u li ma jkunux ta' livell u minflokhom jinbnew lukandi ġodda.

Aħna rridu naraw il-fatti kollha u jekk irridu nagħmlu dan, l-aktar mod ovvju kif għandna nagħmluh hu li nagħtu l-lista kollha u ngħidu x'lukandi għalqu u x'setgħet kienet ir-raġuni ta' dan u ngħidu wkoll x'investiment ġdid hawn għaddej, x'inhi l-kwantita` ta' dak l-investiment, x'inhuma l-lukandi li qegħdin jiftħu u x'inhuma l-prospetti.

Aħna jew se nippruvaw naraw nofs is-sinjali jew inkella se nippruvaw naraw is-sinjali kollha.

Mr. Speaker, jiena ma nistax ma nerġax infakkar li l-ewwelnett meta nitkellmu fuq bedstock u l-għadd ta' lukandi, irridu ngħidu li kien sar rapport - The Carrying Capacity Assessment for Tourism in the Maltese Islands 2000/2010 - li safejn naf jien kulħadd jaqbel fuqu anke fil-qasam politiku għax iqegħdilna quddiemna benchmarks preċiżi dwar x'nistennew li jkollna bħala bedstock fil-pajjiż.

Dan ir-rapport jgħid li għandna nżommu t- total tal-bedstock taħt il-livell tas-sena 2002 li kien ta' 51,125, fis- sens ta' 39,790 eżistenti u 11,335 proġettati u approvati.

Is-sitwazzjoni f'Diċembru tas-sena li għaddiet kienet li l-bedstock kienet marġinalment inqas fit-totalita` minn dik ta' l-2002 għax kienet ta' 50,170, pero` jekk imbagħad tħares lejn l-existing bedstock - u nerġa' nfakkar li t-total tal-bedstock huwa kkalkolat fuq l-existing u l-projected - issib li kellna 39,825.

Dan juri li skond dan ir-rapport ninsabu mexjin b'mod preċiż għax qegħdin kemm kemm aħjar.

Il-projected huwa ftit inqas għax huwa 10,411 u t-total huwa prattikament l-istess jew huwa kemm kemm inqas.

Hawn qed nuru bl-aktar mod ċar li qed nippruvaw inżommu l-livell li konna lħaqna fl-2002.

Imma jien ngħid aktar minn hekk ukoll, Sur President.

Irrid ngħid li mhux biss il-livell baqa' fl-istess ilma imma meta nħarsu lejn il-kategorija tal-lukandi ta' ħames stilel - fejn konna ħadna d- deċiżjoni konxja li din kienet kategorija li rridu nżiduha bħala perċentwali ta' bedstock fil-pajjiż – naraw raġuni oħra għaliex hu tajjeb li jkollok lukandi li jagħlqu u oħrajn li jiftħu.

Dan qed ngħidu għax ġeneralment il-ġdid ikun ta' aktar stilel u ta' servizz aħjar minn dak li jkun qed jagħlaq.

Fil-fatt insibu li filwaqt li l-five-star category fl- 2002 kienu jirrappreżentaw 9.3% tat-totalita` tal-bedstock liċenzjati fil- pajjiż, fl-2004 din ir-rata perċentwali telgħet għal 12.7%, jiġifieri żieda ta' 3.4% f'sentejn biss.

Naturalment meta nisma diskors li lili jgħidli biss x'qed jagħlaq, jiena ma nistax ma nweġibx u ngħid x'qed jiftaħ u allura nixtieq nagħti ftit eżempji, Sur President.

Bħalissa hemm il-lukanda San Lawrenz f'Għawdex qed tkabbar u hemm il-Westin Dragonara f'San Ġilljan li talbet biex ikollha estensjoni.

Kien hemm ukoll l-estensjoni tal-Gran Mercure ġewwa l-Mellieħa u oħra tal-Grand fl-Imġarr Għawdex.

Hemm talba ta' estensjoni tal-Vivaldi ġewwa San Ġiljan u talba oħra għall-estensjoni tal-Paradise Bay ġewwa l-Marfa.

Hemm ukoll it-talba mhux biss ta' estensjoni imma ta' kważi bini mill-ġdid ta' ħafna partijiet min-New Dolmen ġewwa San Pawl il-Baħar.

Hemm ukoll estensjoni tal-Mellieħa holiday centre li hu proġett li ftaħret bih l-istess GWU.

Hemm il-proġett il-ġdid li sar tar-Riviera spa and resort u issa saret anke talba għal estenzjoni ġewwa l-Marfa.

Hemm ukoll l-estensjoni li saret ġewwa l- Preluna.

Issa dawn apparti proġetti oħra ta' natura akbar fosthom il-proġett ta' Golden Sands ġewwa Għajn Tuffieħa, il-proġett tal-Cavalieri li wara snin ta' abbandun, se terġa' tiftaħ ġewwa San Ġiljan u dak tat-tieni lukanda Le Meridien ġewwa San Ġiljan.

Dawn huma l-fatti u biex verament inkunu oġġettivi għandna nħarsu lejhom ukoll.

U lill-Onor.

Evarist Bartolo li uża l-metafora li s-siġar m'għandhomx imutu biss imma għandu jkun hemm siġar ġodda li jitwieldu, ngħidlu li fil-qasam tal-lukandi dan huwa preċiżament dak li qed jiġri.

Hemm siġar qodma li qed imutu iżda hemm siġar oħra li qed jitħawlu, li qed jikbru u li qed ikunu aktar b'saħħithom u xi kultant isbaħ minn dawk ta' qabilhom.

Sur President, f'dan l-istadju nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-volum ta' investiment li għaddej f'pajjiżna bħalissa u li huwa kkalkolat li jlaħħaq is-somma ta' mhux anqas minn Lm150 miljun, apparti mill-investiment totali fuq 16-il proġett ta' lukandi ġodda u estensjonijiet.

Barra minn hekk hemm ukoll investiment ta' Lm240 miljun oħra fuq proġetti ta' riġenerazzjoni urbana u li lkoll kemm huma għandhom impatt qawwi fuq il-qasam tat-turiżmu.

Eżempji ta' dawn huma l-proġetti ta' Manoel Island u Tigne', il-proġett tal-Kottonera u l-proġett tal-cruiseliner passenger terminal.

Fuq dan ta' l-aħħar ġejt informat minn min qiegħed jagħmel dak l-iżvilupp li fit-3 ta' Ġunju se jkollna l-inawgurazzjoni ta' l-ewwel fażi.

Jiena nawgura li wara dakinhar ma jkun hawn ħadd li jibqa' jgħidli li m'hu qed jara l-ebda żvilupp f'dan il-proġett!

L-inawgurazzjoni tat-tieni parti għandha ssir għal ħabta ta' Ottubru sabiex imbagħad jibqa' parti żgħira oħra li se titlesta s-sena ta' wara.

B'hekk naħseb li nkunu tajna prova biżżejjed ta' dak li qiegħed isir.

Jien mhux l-ewwel darba li jiġuni dubji dwar kemm huwa veru li l-oppożizzjoni tinkwieta daqshekk meta jkun hemm xi każ ta' xi intrapriża li tagħlaq.

Possibbli li dan veru?

Dan qed ngħidu għaliex jekk l-oppożizzjoni tesprimi dan l-inkwiet meta ngidu aħna tagħlaq xi lukanda, għandha naturalment tesprimi l-ferħ tagħha meta jkun hawn lukandi ġodda li jiftħu u li dwarhom tajt eżempji biżżejjed.

Nerġa' ngħid li għandi dubji serji kemm l-oppożizzjoni tieħu pjaċir meta tara żvilupp ġdid u dan qed ngħidu mhux għas-sempliċi raġuni li l-argumenti tagħha qatt ma tagħtihom sħaħ iżda għaliex dejjem tagħżel li titkellem kif jaqblilha.

Fost il-lista ta' eżempji ta' żviluppi ġodda li tajt insibu l-proġett tar- Radisson Hotel ġewwa Għajn Tuffieħa u reċentement l-iżviluppatur għamel stedina lili, lix-shadow minister l-Onor.

Evarist Bartolo u attenda magħna wkoll l-Onor.

Joe Cuschieri bħala l-kelliem ta' l-oppożizzjoni fuq it- turiżmu.

It-tlieta li aħna konna hemmhekk u segwejna b'għajnejna dan l- iżvilupp li se jiġi inawgurat ftit tax-xhur oħra.

Naturalment ilkoll tkellimna b'mod pożittiv fuq dan il-proġett u nerġa' ngħid li dik iż-żjara li għamilna flimkien kienet esperjenza pożittiva.

Ftit ġranet wara li żorna l-proġett, l-Onor.

Evarist Bartolo, fil-pubblikazzjoni uffiċjali tal-partit Laburista "KullĦadd" qal hekk:

"Ma' sieħbi Joe Cuschieri u mal-Ministru Francis Zammit Dimech konna mistednin sabiex inżuru l-lukanda u l-kumpless turistiku li telgħin minflok fejn kien hemm il-Golden Sands.

Huwa investiment kbir u kif qal is-Sur Winston Zahra hemm bżonn ta' iżjed rispett lejn l- investituri lokali għaliex dawk jagħmlu minn kollox sabiex jibqgħu hawn filwaqt li l-barranin jagħsruna u x'ħin jaraw li ma fadalx x'jieħdu jitilqu 'l barra.

F'kelmtejn faħħart lill-kumpannija ta' Vassallo u Zahra li daħlet għal dan l-investiment f'Għajn Tuffieħa".

Jien nista' nikkonferma li l-Onor.

Evarist Bartolo verament faħħar dak l- investiment, pero' frażi famuża fil-lingwa Ingliża tgħid li a week is a long time in politics,aħseb u ara sena x'inhi!

Dan qed ngħidu għaliex veru li f'Jannar ta' l-2005 l-Onor.

Evarist Bartolo tkellem b'dak it-ton, pero' rrid infakkru wkoll f'dak li kiteb iswed fuq l-abjad madwar sena qabel.

Hawnhekk se nikkwota minn ittra pubblikata taħt il-firma tiegħu biex ma jqumx xi ħadd u jargumenta li qed nikkwotah ħażin.

Taħt il-firma tiegħu, fl-14 ta' Jannar, 2004 fil-ġurnal "The Times" bit-titolu "Stop the Concrete", l-Onor.

Bartolo qal li:

"I write in support of M. Spiteri's appeal to MEPA not to allow the building of a new hotel at Għajn Tuffieħa and a new centre at Dingli to render ugly this once fair land.

We have allowed this small island to become an ever crowded and overbuilt concrete reef.

We should be taking steps to reverse the situation and not to continue to make it much worse".

Hawnhekk għandna prova li jekk l-oppożizzjoni taħseb li tista' tiskorja ma' l-ambjentalisti titkellem mod u jekk taħseb li tista' tiskorja ma' min qed jinvesti fil-qasam tal-lukandi tiġi sena wara u titkellem mod ieħor u jekk tista' tiskorja ma' min ikun qed jagħmel protesta ta' tip jew ieħor naturalment titkellem bit-ton tagħhom.

Pajjiżna mhux dan għandu bżonn iżda jrid li jkollu konsistenza u s-serjeta' fil-mod ta' kif nitkellmu, Sur President.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq il-qasam tat-turiżmu nixtieq nagħmel rifirenza wkoll għall-aħħar ċifri ppubblikati fuq il-qasam tat-turiżmu min- national statistics office.

Iċ-ċifri uffiċjali minn Jannar sa Novembru - dalwaqt ikollna ċ-ċifri tas-sena kollha – juru li n-numru ta' turisti li telqu minn pajjiżna f'Novembru huwa stmat li kien ta' 2.5% aktar minn dak ta' l-istess xahar tas-sena ta' qabel.

Dan ifisser li bejn Jannar u Novembru l-għadd ta' turisti li telqu minn pajjiżna bl-ajru kien jirrifletti żieda ta' 3.7%, b'żieda mis-suq Belġan minn dak Daniż, Franċiż, Taljan, Svizzeru, Svediż, Norveġiż, Russu, Amerikan u numri ta' swieq oħra.

Kellna wkoll nuqqas mis-suq Ingliż li għandna nikkonsidrawh bl-akbar serjeta' għaliex meta inti titkellem fuq nuqqas mis-suq Ingliż, tkun qed titkellem fuq perċentwali mill-akbar parti tal-kejk tagħna.

Dwar dan għedna li hemm bżonn naraw kif nirriorganizzaw mill-qiegħ nett il-marketing tagħna, b'mod partikolari ġewwa r-Renju Unit.

Fil-fatt hekk qegħdin nagħmlu bħalissa u dan qed isir bħala parti mill-proċess ta' ristrutturar ta' l-awtorita' tat-turiżmu.

Issa ta' min jgħid li minkejja dan in-nuqqas mis-suq Ingliż kellna żieda ta' 3.7% fl-ewwel 11-il xahar tas-sena li għaddiet.

Bir-raġun kollu l-Onor.

Evarist Bartolo staqsieni dwar kemm qegħdin nonfqu u l-verita' hi li bejn Jannar u Novembru tas-sena l-oħra kellna spiża totali li żdiedet b'Lm2.4 miljun.

Jien żgur m'għandix il-ħsieb li ngħid li dan huwa biżżejjed.

Li kieku kien biżżejjed ma kontx se nitlob lill-awtorita' tat-turiżmu tagħmel ristrutturar totali u fil-bidu ta' din is-sena lanqas ma konna nagħmlu bord wieħed minflok ħamsa u lanqas ma konna nidħlu għal riorganizzazzjoni totali ta' l-uffiċċju ta' l-awtorita' barra minn Malta.

Fuq dan il-punt nixtieq nieħu l-opportunita' sabiex nenfasizza li dawn l- uffiċini se jibqgħu hemm u se jibqgħu hemm b'mod li jkunu sales-driven u b'mod li kulmin ikun barra se jkun jaf x'inhi l-mira li qed jaħdem għaliha, kemm jekk qed jaħdem fil-qasam tal-leisure, kemm jekk qed jaħdem fil-qasam tat-turiżmu kulturali, kemm jekk qed jaħdem fil-qasam tat-turiżmu marbut mat-tagħlim tal-lingwi u kemm jekk qed jaħdem fil-qasam tal-konferenzi.

Kulħadd irid ikun jaf il-mira tiegħu x'inhi u lil min irid jikkuntattja u jirrapporta lura Malta.

Il-kontroll finanzjarju tal-marketing se jkun kollu mill-head office ta' l- awtorita' tat-turiżmu ġewwa Malta, ħalli mhux ikollna sitwazzjoni fejn kulmin hemm barra jagħmel li jrid u mbagħad fejn laqat laqat.

U huwa hawnhekk li jrid isir il-monitoring u huwa hawnhekk fejn naqbel mal-kumment li għamel l-Onor.

Robert Arrigo, meta enfasizza l-bżonn li l-awtorita' tat- turiżmu tindikalna dwar il-mod ta' kif se taħdem ħalli tilħaq il-miri mposti mill-gvern, jiġifieri dik li nilħqu żieda ta' almenu 50,000 turist aktar fuq is-sena li għaddiet.

Sur President, ma rridx nitkellem biss fuq it-turiżmu għaliex kif għedt aktar qabel, il-budget jagħti sinjali ċari mill-aktar pożittivi mhux biss fejn jidħol it-turiżmu imma anke għal dak li għandu x'jaqsam mal-kultura.

F'dan ir-rigward nixtieq nagħmel aċċenn għal numru ta' miri li dan il- budget qiegħed isemmi b'mod speċifiku għall-qasam kulturali.

Meta l-budget jispeċifika x'hemm bżonn nagħmlu ħalli nibdew il-proġett għal konservazzjoni aħjar tal-Ġgantija, naħseb li nkunu qed nitkellmu fuq l- aktar ġawhra għażiża li għandna bħala poplu Malti u Għawdxi.

Dan l-aċċenn reġa' għamlu l-prim ministru l-bieraħ ġewwa Għawdex b'enfasi kbira.Għalfejn qed ngħid dan kollu?

Meta wieħed jaqra dwar dak li jingħad fuq il-Ġgantija fil-qasam arkitettoniku nsibu d-definizzjoni li f'pajjiżna għandna the oldest free- standing structure fid-dinja kollha u allura ma tistax ma tkunx kburi meta tkun barra l-pajjiż u tara l-elenku ta' l-istorja megalitika kif evolviet madwar id-dinja u ssib li l-Ġgantija titqies bħala l-eqdem struttura.

Dan juri kemm huwa obbligu tagħna li dik l-istruttura nikkonservawha aħjar u nippreżentawha b'mod aħjar lit-turisti li kulma jmur dejjem qegħdin jiżdiedu lejn Għawdex.

L-obbligu tagħna huwa li min imur il-Ġgantija ma jippruvax jiskopri waħdu dak li qiegħed jara jew joqgħod fuq l- informazzjoni li jipprovdulu l-gwidi, iżda jkun hemm information panels u jekk ikun hemm bżonn anke sistemi ta' audio fejn waqt li tkun qiegħed iddur ikollok spjegazzjoni ċara fuq dak il-post.

Fil-fatt fil-ġimgħat jew fix- xhur li ġejjin se nibdew il-proċess kollu meħtieġ sabiex il-Ġgantija tkun ikkonservata, ippreżentata u spjegata aħjar.

L-istess proċess għaddej ukoll fuq sit importanti ieħor, dak ta' Ħaġar Qim u l-Imnajdra.

Sur President, ħafna drabi nirriferu wkoll għall-importanza tal-fażijiet differenti fl-istorja ta' pajjiżna u naturalment waħda mill-fażijiet importanti ta' l-istorja tagħna hija dik Rumana u r-rabta li kellha Malta ma' l-Imperu Ruman.

F'dan ir-rigward għandi pjaċir inħabbar li fis-26 ta' Frar se nawguraw il-proġett tad-Domus Romana u dan wara l-interventi kollha li saru fuq din il-villa ħalli mhux biss ikollha faċċata aħjar iżda anke sabiex il-post jiġi mqassam aħjar minn ġewwa.

Saru l-interventi strutturali meħtieġa ħalli min jidħol f'dak il-post ikollu spjega aħjar ta' dak li jkun qed jara.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja u nifraħ lil Heritage Malta li huma responsabbli għal dawn it-tliet proġetti li qed nirriferi għalihom, flimkien ma' diversi inizjattivi li Heritage Malta qed tieħu sabiex twassal l-immaġini ta' Malta barra minn pajjiżna u tenfasizza l-wirt storiku, kulturali u artistiku li għandna.

Eżempju ieħor tar-rappreżentazzjoni dwar l-istorja megalitika ta' Malta hija dik li hemm ġewwa l-art museum f'Amsterdam.

Saret preżentazzjoni speċifika lill-operaturi fil-qasam ta' l-industrija tat-turiżmu u llum għandna rapporti minn diversi operaturi fil-qasam tat-turiżmu fejn qed jgħidulna li n-nies qegħdin iżuru din l-esebizzjoni, li n-nies qed iċemplulhom u jitolbuhom aktar informazzjoni fuq Malta, li n-nies qed jitħajru aktar li jiġu Malta u allura nistgħu nifhmu li hemm interess akbar min-naħa ta' l-Olandiżi.

U anke għal dik li hi ekonomija marbuta mat- turiżmu, qed naraw li f'dan il-każ it-turiżmu m'huwiex biss ibbażat fuq xemx, ramel u baħar – ċertament hemmhekk għandna kompetizzjoni kbira – iżda huwa bbażat fuq dawn il-ġawhriet kulturali tagħna.

Il-budget qed jgħid ukoll li rridu nagħmlu dak kollu meħtieġ sabiex l- istrutturi tagħna jaħdmu bl-aktar mod effiċjenti u fejn hemm duplikazzjoni titneħħa.

Għalhekk f'dan ir-rigward għedna li għandha ssir integrazzjoni bejn Heritage Malta u ċ-ċentru tar-restawr u għandi pjaċir ninforma lil din il-Kamra li fl-istadju ta' Kumitat fejn se niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi, se nkunu qed nimplimentaw miżura oħra biex nilħqu l-mira tal-gvern li jintegra Heritage Malta u l-Malta centre for restoration.

Se nkun qed inressaq emenda għal subartiklu (3) ta' artiklu 10 tal-Cultural Heritage Act, fejn se nistabilixxu li ċ-ċentru tar-restawr ikun immexxi minn bord ta' diretturi li kollha jkunu nominati mill-ministru responsabbli mill- kultura, bl-iskop preċiż li f'data li nistabilixxu permezz ta' avviż legali fil-gazzetta tal-gvern, nitolbu lill-bord tad-diretturi ta' Heritage Malta sabiex jieħdu r-responsabbilta' taċ-ċentru tar-restawr.

Sur President, irrid ngħid ukoll li dan huwa dibattitu fejn ma jistax jonqos li jsir aċċenn għall-ħtieġa ta' aktar kompetittivita'.

Lill- oppożizzjoni f'dan ir-rigward ngħidilha li trid tkun kompetittivita' bis- serjeta' u mhux kompetittivita' fis-sens li toffri biss lip service imbagħad meta niġu għall-fatti taħdem biex tfixkel, anke meta niġu għall- proposta li festa pubblika li tinzerta fi tmiem il-ġimgħa ma tiżdiedx mal- vacation leave.

Dan huwa pass żgħir ħdejn l-affarijiet li nistgħu nagħmlu sabiex lil pajjiżna tassew nagħmluh aktar produttiv.

Min jagħmel u jipproponi miżuri bħal dawn jagħmilhom biex jiggarantixxi x-xogħol.

Imma donnu li f'dan il-pajjiż għandna l-lussu li nistgħu nitkellmu dwar il-leave u x'jiġri meta festa pubblika tinzerta fi tmiem il-ġimgħa.

Jien ngħid j'Alla ma niġu qatt f'sitwazzjoni fejn il-leave ma jkunx problema għaliex ikollna eluf u eluf ta' nies li jkunu l-ħin kollu bil-leave għaliex ikunu jinsabu qiegħda!

Min ma jaqbilx ma' din il-proposta li ressaq il-gvern għandu d-dover li almenu jressaq proposta oħra ta' kif nistgħu nilħqu l- istess għan.

Issa dan ma japplikax biss għall-imsieħba soċjali iżda japplika wkoll għall- partiti u gruppi politiċi kollha.

L-istess ħaġa meta qed nitkellmu dwar kompetittivita' u pjan strateġiku.

Imma kif se nagħtu lkoll kemm aħna l- input tagħna għall-pjan strateġiku fuq qasam jew ieħor ta' l-ekonomija tagħna?

Ma naħsibx li billi noqogħdu nistaqsu ma' min qed jaħdem il-gvern li għamel investiment ta' Lm0.5 miljun sabiex għandna l-bajja ta' San Ġorġ, liema bajja wara kollox kellha effett pożittiv immedjat fuq il-prodott turistiku tagħna?

Hawn nista' nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nikkwota minn dak li qalu esperti barranin dwar l-impatt ekonomiku ta' dak l-investiment - insemmi sentenza waħda għaliex jagħtu ħafna ċifri – u cioe' fejn jingħad li:

"Over a ten-year period the Lm0.5 million investment results in economic benefits of Lm16 million.".

Huwa b'hekk li nerfgħu lkoll ir-responsabbilta' tagħna u huwa b'hekk li nkunu serji ma' xulxin.

Jekk min-naħa waħda ngħidu li rridu aktar investiment u mbagħad meta jkun se jsir l-investiment nagħmlu appell lill- MEPA ħalli dan l-investiment ma jiġix approvat, imbagħad mhux riproduzzjoni ta' Fawlty Towers ikollna imma niġu nixbħu ħafna xi karattru minn ta' Family Adams!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, hawnhekk kontinwament qed nisimgħu ftaħir li dan huwa gvern kompetenti u kapaċi, pero' mbagħad mill-banda l- oħra f'daqqa waħda jibdew ħerġin emendi oħra li mhux se niddiskutuhom fit- Tieni Qari iżda fi stadju ta' Kumitat.

L-oppożizzjoni qed tiġi ffaċċjata b'abbozz ta' liġi li meta niġu għall-istadju ta' Kumitat mhux se jkun l- istess wieħed li jgħaddi minn din il-Kamra fl-istadju tat-Tieni Qari.

Dan qed ngħidu għax illejla diġa' smajna żewġ ministri jgħidu li se jkun hemm emendi għal dan l-abbozz ta' liġi sabiex jiġu diskussi fi stadju ta' Kumitat.

Mela dan huwa abbozz ta' liġi li juri gvern imħawwad u li ma jafx x'inhu jagħmel.

Per eżempju, nista' ngħid li lili ġew ikellmuni nies li qegdħin fil- business u qaluli li fir-rigward ta' l-oġġetti li se jintlaqtu mill-eco- tax, il-gvern ma kkonsultax magħhom u għalija dan juri li lanqas jaf x'inhu l-impatt ta' dak li hu stess qiegħed jilleġisla dwaru.

Issa apparti din il- problema li fl-opinjoni tiegħi hija waħda serja għaliex fl-aħħar mill-aħħar qed tħalli impatt dirett fuq il-poplu Malti u Għawdxi, il-partit Nazzjonalista fil-gvern għandu problema li hija serja aktar minn kull problema oħra u hawn qiegħed nirriferi għall-problema tal-verita'.

Gvern Nazzjonalista għandu problema serja għaliex mhux dejjem qal il-verita', anzi qabel l-elezzjonijiet kien jagħti stampa mod u mbagħad wara jiġi jgħidilna li rridu nagħmlu s-sagrifiċċji.

Huwa fatt li l-poplu Malti u Għawdxi qatt ma beża' mis-sagrifiċċji sakemm dawn ikunu se jwasslu x'imkien.

Madankollu s-sagrifiċċju li l-poplu qed jintalab li jagħmel huwa li jħallas aktar taxxi u li joqgħod lura milli jieħu dawk is-servizzi offruti mill-gvern.

Hawnhekk nista' insemmi s- servizz tas-saħħa li għalkemm s'issa għadu b'xejn, jidher li l-gvern għandu pjani oħra f'dan ir-rigward u dan apparti li s-servizz li qed jingħata m'huwiex daqshekk tajjeb.

Hawnhekk m'inix qed nirriferi għal min jagħti s- servizz iżda għad-diffikultajiet li dawn il-persuni li jagħtu dan is- servizz qed iħabbtu wiċċhom magħhom.

Mela l-poplu jintalab jagħmel is- sagrifiċċji u jħallas aktar iżda jieħu anqas.

Sur President, għalfejn għandna nagħmlu s-sagrifiċċji meta kienu dawn l- istess nies li ftit tas-snin ilu kienu jgħidulna li l-finanzi tal-pajjiż huma fis-sod?

Kemm qalulna b'wegħdi, fosthom dik ta' l-Unjoni Ewropea!

Mela qabel kienu jgħidulna li l-finanzi tal-pajjiż huma fis-sod u ftit tax- xhur wara bdew jgħidulna li hemm bżonn nagħmlu s-sagrifiċċji.

Hawnhekk jiena bilfors ikolli nistaqsi kemm verament qegħdin fis-sod il-finanzi tal- pajjiż.

Il-gvern imissu jgħidilna li dakinhar ħa żball jew jammetti li ried iqarraq bil-poplu.

Is-sitwazzjoni finanzjarja tal-pajjiż ilna niddiskutuha għal snin twal u naħseb li għallinqas għandna nkunu sinċiera magħna nfusna.

Il-prim ministru fl-intervent tiegħu b'risposta għad-diskors tal-kap ta' l- oppożizzjoni għamel għagħa sħiħa u qal li kien l-Onor.

Sant li fl-1997 bħala kap tal-gvern kien mar żmerċ fid-deficit.

Forsi l-prim ministru nesa jgħid ukoll li fl-1996, l-aħħar sena tat-tieni amministrazzjoni ta' Dr Fenech Adami, il-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien – l-Onor.

Gonzi stess kellu ironikament jispiċċa li jqaċċtu – suppost li spiċċa s-sena b'deficit ta' Lm32.8 miljun iżda spiċċa b'deficit ta' Lm108 miljun, differenza ta' aktar minn Lm75 miljun.

Ladarba qed nitkellmu fuq l-aspett finanzjarju, wieħed jista' jsemmi wkoll iċ-ċifra tad-dejn u qed insemmi dan kollu għaliex dan għandu rilevanza għaż- żmenijiet tal-lum għax qegħdin niġu mitluba nagħmlu s-sagrifiċċji mhux biex nibnu imma sabiex inħallsu għall-iżbalji li saru fil-passat.

Fil-fatt il- poplu Malti qed ikollu jħallas aktar mhux biex jibni l-futur tiegħu iżda biex iħallas għall-iżbalji li saru fil-passat.

Il-problema finanzjarja f'pajjiżna ħarġet mill-kontroll kollu tal-gvern proprju fl-1995.

Dan kien ammettih il-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien meta kien bagħat dak il- famuż memo u qalilna li rridu naraw x'hemm bżonn isir għaliex il-barri ilu li ħarab.

Għalhekk li l-budget għall-1997 ma tressaqx mill-gvern Nazzjonalista u l-vilta' hi li tan-naħa l-oħra ppruvaw jitfgħu l-ħtija ta' l-isfreġju finanzjarju fuq Dr Alfred Sant u l-partit Laburista.

Il- ministru tal-finanzi kellu l-ardir jgħidilna li d-dħul mill-VAT ma seħħx għax il-partit Laburista fl-oppożizzjoni kien qed jagħmel propaganda kontra l-VAT.

X'gidba sfaċċata!

Tant kienet gidba li l-istess segretarju permanenti fil-ministeru tal- finanzi ta' dak iż-żmien kien giddeb lill-istess ministru waqt il-public accounts committee billi qal li l-istima ta' Lm110 miljun dħul mill-VAT għall-1996 saret minn xi ħaddieħor għax l-istima tad-dipartiment kienet ħafna anqas mill-istima li ħareġ biha l-gvern.

Meta fl-1996 kellek actual revenue ta' Lm78.6 miljun dħul mill-VAT, xi ħadd fil-ministeru għamel l- istima li l-gvern se jiġbor Lm110 miljun.

Għalfejn qed ngħidu dan?

Dan qed ngħidu biex nuri d-dnubiet kbar tal-partit Nazzjonalista fil-gvern, l- istess nies li llum qed jitolbu lill-poplu Malti u Għawdxi iħallas għad- dnubiet li saru.

Illum pajjiżna għandu problemi serji mhux biss fil-finanzi iżda anke fil- kompetittivita'.

Smajna anke l-ġimgħa li għaddiet lill-Ministru Austin Gatt jitkellem fuq il-pagi għoljin li għandhom il-ħaddiema Maltin u hawn nistaqsi għalfejn dan id-diskors.

Ħafna minn dan id-diskors wieħed ma jistax ma jaqbilx miegħu f'ċerti aspetti, pero għaliex dan ma qaluhx qabel l-elezzjoni meta l-poplu ried jiddeċiedi fuq affarijiet importanti?

L- istess diskors li għamel il-ġimgħa li għaddiet l-Onor.

Gatt kienu qed jagħmluh esponenti ewlenin tal-partit Laburista qabel l-elezzjoni u l-media Nazzjonalista tgħidx kemm tkażat u tgħidx kemm daqqet id-diska li jekk jitilgħu tal-Labour jiffriżaw il-pagi.

Illum x'inhi s-sitwazzjoni?

Illum għandna ministru tal-gvern li semma l-istess argument li kienet semmiet l- oppożizzjoni qabel l-elezzjoni.

Mhux hekk biss, l-istess gvern li qed jiddiskuti l-ftehim kollettiv tal-ħaddiema tal-gvern mar-rappreżentanti tal- ħaddiema qed jipproponi li jiffriza l-pagi għal tliet snin.

Kif għedt fil- bidu, l-ikbar problema li għandu l-gvern hija dik tal-kredibilita' għax il- poplu ma jistax jeħodhom aktar bis-serjeta` lil dawn in-nies.

Sa ftit tax-xhur ilu kienu jgħidulna li għandna finanzi fis-sod u li kif insiru membri ta' l-Unjoni Ewropea, il-problemi jibdew isolvu ruħhom waħedhom.

Dan kien id-diskors li kienu jgħidu u allura l-poplu Malti bilfors jistaqsi: Għalfejn qed nagħmlu s-sagrifiċċji meta l-finanzi tal- pajjiż suppost li kellhom ikunu fis-sod?

F'daqqa waħda x'ġara?

Kif f'daqqa waħda m'għadniex kompetittivi?

Għedtulna li l-bibien tal- kompetittivita` se jinfetħu beraħ kif insiru membri?

X'ġara f'daqqa waħda?

Għalfejn kontu titkażaw bid-diskors li kienet tgħid l-oppożizzjoni qabel l- elezzjoni?

Għalfejn isservejtu b'dak id-diskors meta aħna konna qed ngħidu l-verita` lill-poplu u f'daqqa waħda qed tgħiduh intom issa li tinsabu fil- gvern?

Dawn huma mistoqsijiet serji li għalihom il-poplu jesiġi tweġiba.

F'dan il-budget il-gvern qed jipproponi li jnaqqas il-ġranet tal-leave tal- ħaddiema.

Jien m'iniex se nitkellem fit-tul fuq dan għaliex mhuwiex parti mill-abbozz ta' liġi li għandna quddiema, pero` nista' ngħid li miegħi tkellmu self-employed żgħar li qaluli li l-gvern ma kelux għalfejn idaħħal din il-miżura li jnaqqas erbat ijiem leave jekk ried iżid il-produttivita' imma seta' naqqas ċerti spejjeż li l-gvern impona fuq is-self-employed.

Per eżempju, għalfejn biex jibagħtu xi informazzjoni jew biex jimlew xi karti lill-MFSA ikollhom iħallsu xi Lm130?

Għalfejn biex jagħtu l-istess informazzjoni lid-dipartiment tal-VAT jerġgħu jħallsu Lm30 jew Lm50 oħra?

Dawn huma ċ-ċifri li semmewli li jiċċarġjaw l-MFSA, il-VAT u dipartimenti oħra meta jitolbu l-istess informazzjoni.

Niftaħru tant bl-avvanz fl-IT u li għandna l-e-government kullimkien u mbagħad ma jkunx hemm sharing ta' l-istess informazzjoni bejn dipartimenti u awtoritajiet tal-gvern!

U ma jiġix xi ħadd jgħidli li dawn huma awtonomi meta nafu li dawn l-affarijiet ifissru spejjeż aktar għall-industrija u għas-self-employed.

Jekk il-gvern irid bis-serjeta' li pajjiżna jsir jew ikun aktar kompetittiv, irid jara li jnaqqas dawn l-affarijiet u mhux inaqqas il-ġranet tal-mistrieħ tal-ħaddiema, basta nwaħħlu t-tabelli ma kullimkien bis-slogan: Kellek ħin għall-familja llum?

Din is-sena l- ħaddiem se jkollu erbat ijiem inqas mal-familja tiegħu.

Jekk verament il- gvern irid jagħmel xi ħaġa biex iżid il-kompetittivita` għandu jnaqqas l- ispejjeż li għandhom l-industrija u s-self-employed iż-żgħar.

Ħaġa oħra li tissemma hija l-burokrazija żejda li qed ixxekkel l- investiment.

Kemm se ndumu ngħiduh dan id-diskors?

Min hu responsabbli?

Il-prim ministru tkellem fuq l-accountability - u jagħmel sew li jitkellem fuq accountability - u ġie kkwotat hekk:

"A very determined prime minister at yesterday's news conference made it clear that he would continue to insist on accountability."

Imma fejn hi l-accountability?

Min hu responsabbli għal dan kollu?

Sena wara l-oħra - jien issa ilni tmien snin f'dan il-parlament - dejjem nitkellmu fuq l-accountability.

Ftit rajniha din.

Meta f'dan il-pajjiż mill-kbir saż-żgħir - imma jibda l-kbir u mhux dejjem jibda ż-żgħir – se nkunu accountable?

Nagħmel parentesi żgħira biex insemmi l-inkjesta maġisterjali fuq il- fondazzjoni għall-iskejjel t'għada.

Fejn hi l-accountability hemmhekk?

Anzi, il-gvern ipprova jagħmel l-ostakli kollha biex l-ewwelnett l-inkjesta ma ssirx u t-tieni nett biex ċerti rapporti li huma parti mill- konklużjonijiet ta' l-inkjesta ma jiġux ippubblikati.

Għalfejn dawn l- ostakli kollha?

Dik accountability!

Paroli kemm trid imma mbagħad il- fatti huma differenti, Sur President.

Ħaġa oħra li ilni ngħid jien - jekk ma jaqblux miegħi jew jekk qed ngħid ċuċata jgħiduli – hija li wasal iż-żmien li l-gvern jagħmel analiSi tal- politika fiskali tiegħu.

Jagħmel sens li tkompli tintaxxa, li tkompli żżid l-ispejjeż lill-industrija u lis-self-employed meta qed ngħidu li pajjiżna mhux kompetittiv?

Mela minn banda ngħidu li pajjiżi oħrajn huma kompetittivi għax huma irħas minna u mill-banda l-oħra, sena wara l-oħra nibqgħu ngħabbu u ngħabbu lill-industrija u lis-self-employed tant li dawn tilfu l-fiduċja li jinvestu f'pajjiżna u qegħdin imorru f'pajjiżi oħrajn bħat-Tuneżija u anke pajjiżi oħra li daħlu magħna fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk wasal iż-żmien li l-gvern jagħmel analisi serja tal-politika fiskali u jevalwa x'sens jista' jagħmel li jkompli jintaxxa u jżid l- ispejjeż.

Imbagħad jgħidulna li l-oppożizzjoni ma toħroġx b'soluzzjonijiet!

Nifhem li jista' jonqos xi ftit id-dħul tal-gvern minn taxxi diretti imma nemmen ukoll li jekk ikollok aktar min jinvesti hawn Malta u aktar ħaddiema jaħdmu, il-gvern forsi jissapporti sena jew sentejn imma dak l-income tarah ġej u r-rota terġa' ddur għax bħalissa r-rota hija ġġammjata.

U dan mhux qed tgħidu l-oppożizzjoni biss imma jistgħu jitkellmu ma' min iridu fl- aħħar mill-aħħar.

Naħseb li din hija parti mill-problema li ħoloqha l- gvern stess, Sur President.

Ħaġa oħra li naħseb li hija tort tal-gvern hija l-image li għandu pajjiżna ma' pajjiżi oħrajn, id-dell tal-korruzzjoni, sfortunatmanet ngħid jien għax fl-aħħar mill-aħħar jien ġid lill-pajjiżi rrid.

Jien niddejjaq li jiġu żgħażagħ, anke żgħażagħ gradwati, jgħiduli li applikaw ħafna bnadi u bagħtu l-curriculum vitae 'l hemm u 'l hawn, pero` xogħol m'hawnx.

Meta jiġu jkellmuni b'dan il-mod, jiddispjaċini għalihom għax fl-aħħar mill-aħħar il- futur tagħhom qed ikun mhedded.

Pero` d-dell tal-korruzzjoni huwa magħna.

Dan l-image li pajjiżna għandu ma' pajjiżi oħrajn huwa tort tal-gvern.

Qed ngħid dan għax rajt rapport internazzjonali fejn jingħataw pariri lil min ikun beħsiebu jinvesti u sfortunament nota fuq Malta kienet tgħid li l- affarijiet isiru b'ċertu tbażwir f'pajjiżna.

Din tweġġagħni u l-gvern għandu jagħmel minn kollox biex jitneħħa dan l-image li għandu pajjiżna ma' ċerti pajjiżi.

U mela nsemmu l-protesti!

Issa spiċċajna li l-poplu jew il-ħaddiema ma jistgħux jipprotestaw, Sur President.

Mela ma narawx televiżjoni, ma narawx x'jiġri f'pajjiżi bħall- Italja?

Jiġifieri meta l-ħaddiema jipprotestaw ikunu qed inaffru l- investiment?

Għax il-gvern qed isodd widnejh għall-karba tal-poplu u ma jridx jisma' iżda jrid jibqa' għaddej.

Imbagħad ikun hemm min jgħidlek, kif smajna lill-Onor.

Arrigo llejla, li ma ġara xejn billi l-poplu qed jintalab iħallas, pero` mbagħad tkellem fuq problema ta' parking fi Qui-si- Sana u qal: Nispera li s-Slimiżi ma jiġux mitluba jħallsu għall-parking li se jsirilhom.

Mela sewwa, ma jimpurtax li l-poplu Malti u Għawdxi jkompli jħallas taxxi u spejjeż oħrajn li qed jgħabbi fuqu dan il-budget, imma mbagħad jekk se ssir parking area jippretendi li din tkun bla ħlas għas- Slimiżi!

Jien ngħid ejja nitkellmu b'mod koerenti, Sur President.

Problema oħra li għandu dan il-gvern hi li l-budget ma jsegwix mas-sena ta' qabel u nsemmi eżempju.

Fil-budget għas-sena 2004, jiġifieri l-budget ippreżentat f'Novembru 2003, il-gvern kien ħabbar b'ċerta pompa numru ta' kontijiet u qal li se jkollna kont għat-turiżmu u l-kultura, kont għal ħaġa u kont għal oħra.

X'ġara minnhom dawn?

Fil-ftit minuti li kelli għad- dispożizzjoni tiegħi fil-Kumitat ta' Provvista dwar il-voti tal-ministeru tat-turiżmu u kultura semmejtu dan imma risposta ma kellix, la dakinhar u lanqas illum.

X'ġara minnhom dawn il-kontijiet?

U kif għedt, bħalhom suppost li kellu jkun hemm oħrajn.

Issa llejla smajna li l-gvern qed jimmira li jkollna żieda ta' 50,000 turist, pero` issa trid tara l-MTA kif se tagħmel.

Bħal donnu l-gvern qed jgħidilna li lilu ma jinteressahx kif se jagħmluha din.

Dik serjeta'!

Budget ma jsegwix ma' ieħor u għalhekk ikollna l-problemi u dan meta għandna l-istess gvern għax kieku nbidel tifhimha li gvern ta' xejra politika differenti aktarx li jkollu politika differenti u jara l- affarijiet b'mod differenti.

Imma dan huwa l-istess gvern għax jekk tara l- ministri ssib li dawn kważi kollha hemm baqgħu u ftit li xejn inbidlu għajr wieħed jew tnejn.

Jiġifieri meta wieħed jara li komplessivament dan huwa l- istess gvern, jgħid li dawn huma affarijiet li għalkemm forsi wħud minnhom m'humiex daqshekk kbar daqs oħrajn, żgur li ħsara jagħmlu lil pajjiżna.

Sur President, ħaġa oħra li tista' tidher ċuċata hija li l-gvern m'huwiex kredibbli, lanqas f'affarijiet żgħar.

Per eżempju, fid-diskors tal-budget il-prim ministru semmielna l-anzjani u l-istudenti li se jkunu eżenti miż- żieda ta' 5c fin-noll tat-trasport - ma qalilniex studenti sa 16-il sena jew studenti li m'għandhomx stipendju – u jien ħriġt stqarrija f'isem l- oppożizzjoni fuq dan il-punt u jirriżulta li l-istudenti li se jkunu eżenti huma dawk sa 16-il sena – dawk ta' bejn is-16 u t-18-il sena jridu japplikaw sakemm ma jeħdux l-istipendju – u l-oħrajn xejn.

Għalfejn ma tkellimtux ċar u tond fid-diskors tal-budget u għedtu li l-istudenti sa 16- il sena biss jibbenefikaw?

Deċiżjoni tal-gvern, mela le, għax għandu l- fakulta` li jiddeċiedi kif irid fl-aħħar mill-aħħar għax għandu r-riedni tal-pajjiż f'idejh, imbagħad jiġġudika l-poplu.

Nista' nsemmi wkoll it-taħwid fuq l-eco-tax u ma jiġux jgħidulna li din hija kontribuzzjoni għax din hija taxxa u xejn aktar, Sur President.

Jien għamilt x'interpellanzi lill-ministru ta' l-edukazzjoni, żgħażagħ u impjiegi responsabbli mill-isport u fost l-oħrajn staqsejtu jekk irċeviex ilmenti minn persuni li jipprattikaw l-isport ta' l-isparar wara l- introduzzjoni ta' l-eco-tax fuq l-iskrataċ.

It-tweġiba kienet din:

"Ninsab informat li sal-lum il-kunsill għall-isport ma rċieva l-ebda lment dwar l-eco-tax minn persuni li jipprattikaw l-isport ta' l- isparar."

X'għandu x'jaqsam il-kunsill għall-isport?

Jien lilu staqsejt bħala l- ministru responsabbli għax l-eco-tax ħariġha l-gvern.

Issa nafu li dan l- aħħar il-gvern reġa' ħasibha u mid-dehra din irtiraha, imma jibqa' l-fatt li lanqas fuq dawn l-affarijiet iż-żgħar m'aħna nkunu sinċiera magħna nfusna.

Jekk il-gvern jiddeċiedi xi ħaġa drastika ngħid li nista' li ma naqbilx miegħu, imma ngħid almenu kien ċar u jaf xi jrid u mhux jipprova jqarraq, anke f'dawn l-affarijiet iż-żgħar.

Il-gvern kien ħareġ jagħti l- impressjoni li l-istudenti kollha se jkunu eżenti miż-żieda fin-noll u hekk imissu sar għax dawk kollha li jmorru l-universita` huma studenti wkoll.

Meta tkellimt magħhom informalment kellhom l-impressjoni li se jkunu eżenti miż-żieda ta' 5c fuq kull noll, pero` finalment irriżulta li mhux hekk.

L- istess ħaġa fuq l-iskrataċ għax persuni li jipprattikaw l-isport ta' l- isparar qaluli li meta tħabbar id-diskors tal-budget u staqsew jekk kienx se jkun hemm eco-tax fuq l-iskrataċ, qalulhom: Le, il-cartridges tal- printers se jiġu ntaxxati mhux il-cartridges li jużaw ix-shooters.

Iżda mbagħad ħareġ l-avviż legali u t-taxxa sabuha ma' wiċċhom.

Issa jien dan ma nafx għalfejn għax kulħadd jaf li dan huwa sport li pajjiżna jista' jikseb ċerti suċċess fih - u diġa` kiseb ċerti suċċessi - u jista' jkun ukoll ta' inċentiv sabiex aktar persuni li jħobbu l-isparar, minflok jisparaw fuq it-tjur jisparaw fuq il-plattini.

Pero` anke fuq dawn l- affarijiet il-gvern ma jagħtix risposti ċari, Sur President.

Sur President, fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm xi ħaġa pożittiva, cioe' l-miżura li teżenta mit-taxxa ta' l-income sa massimu ta' Lm4,000 lil dawk il-persuni li għandhom tfal b'diżabilita` u li jiġu bżonn facilitator fi skejjel privati.

Din hija miżura tajba, pero` qed titfa' l- piż kollu fuq l-istatementing panel biex dan jagħti r-rakkmandazzjoni tiegħu jekk dawn il-ġenituri jikkwalifikawx għaliha.

Nerġa' ngħid li din hija miżura tajba, pero` niġbed l-attenzjoni fuq żewġ punti.

L-ewwelnett nafu bid-diffikultajiet li hemm f'dan il-qasam, anke fis-settur pubbliku.

Fil-fatt il-gvern ftit tal-ġimgħat ilu ħatar kumitat fuq dan il-qasam u din tal-facilitators fis-settur privat ma nafx jekk hux se tkun diskussa anke hemmhekk.

Nafu wkoll li l-istatementing panel huwa part-time u diġa' mgħobbi b'ħafna xogħol u nistaqsi jien kif dan se jirnexxielu jlaħħaq max- xogħol sabiex verament nieħdu l-effett pożittiv tagħha fl-aħħar mill-aħħar.

Aħna nafu li dawn iridu jaraw ruxxmata tfal u jridu jagħmlu assessment tagħhom ħalli jaraw jekk jikkwalifikawx jew le għal facilitator u issa qed inżidulhom din il-biċċa xogħol ukoll.

U nafu li mhux qed issir analisi ta' dawk l-istudenti li ngħataw facilitator snin ilu biex naraw jekk dawn għadx għandhom bżonn facilitator jew le.

Dawn l-affarijiet m'aħniex qed narawhom, Sur President.

Ukoll dan l-abbozz ta' liġi qed iżid is-sisa fuq it-tabakk u l-alkaħol fost l-oħrajn għalkemm ma tantx smajna fuq dan is-suġġett.

Normalment inħobb nitkellem aktar fit-tul fuq dan il-qasam, pero` nixtieq inħalli ftit tal- ħin lill-kollega tiegħi li jrid jitkellem warajja u se nagħmel żewġ punti fil-qosor.

Kważi kważi drajniha li kull gvern iżid is-sisa fuq l-alkaħol u t-tabakk, bl-iskuża li niskoraġġixxu lin-nies milli jpejpu u jixorbu bla rażan.

Madankollu jien ngħid ejjew nagħmlu kampanja bis-serjeta` fl- iskejjel għaliex ħafna drabi li jiġri hu li l-abbużi jsiru qrib jew addirittura fl-iskola stess.

Kemm-il darba tkellimt sabiex ikollna alcohol free-zone ħdejn is-sixth form iżda kollu għalxejn, Sur President.

Naf li ninstema' ikrah ma' min għandu l-ħwienet tax-xorb hemmhekk u forsi anke ma' l-istudenti li jħobbu jmorru hemmhekk, imma jekk irridu niskoraġġixxu l-abbuż ta' l-alkaħol bis-serjeta` – qed nitkellmu fuq studenti ta' bejn is-16 u t-18-il sena – irridu nagħmlu affarijiet li jaqtgħu fil-laħam il-ħaj.

Meta l-gvern daħħal il-miżura li ma jistax isir tipjip f'postijiet pubbliċi magħluqa, jien kont qbilt magħha mija fil-mija u ma noqogħdux inġibu l-iskuża li jonqos il-bejgħ jew ħaġa jew oħra.

Pajjiżi oħra għamluha u taħdem u llejla smajna lill-Onor.

Tonio Borg jgħid li ftit jew wisq qed taħdem ukoll hawn Malta u nieħu gost.

Hemm bżonn nedukaw lill-poplu li fejn tidħol is-saħħa ma joqgħod xejn aktar.

Din irridu ndaħħluha f'rasna akkost ta' kollox.

Pero` rridu ngħidu wkoll li apparti l-bżonn ta' aktar edukazzjoni fl- iskejjel, dawn il-prodotti ta' l-alkaħol u t-tabakk għadhom wisq aċċessibbli.

Tidħol fejn tidħol issibhom u jekk jidħol tifel li forsi jkunu bagħtuh il-ġenituri tiegħu stess, jista' jixtri.

Sakemm dawn il- prodotti jibqgħu aċċessibbli, tara makna 'l hemm u makna 'l hawn u xorb fuq xkafef, ma nafx kif se tinbidel il-mentalita` għax dak li jkun jgħidlek li dawn il-prodotti huma aċċessibbli u għaldaqstant xi ħaġa aċċettata.

Aħna ma nsibux drogi fuq l-ixkafef u allaħares qatt nibdew insibu.

Għaliex?

Għaliex il-perception tan-nies dwar id-drogi hija li dawn huma ħżiena u l- istess it-tipjip u l-alkaħol.

Qed ngħid għall-abbuż ta' l-alkaħol ħalli ma niftiehemx li l-konsum ta' l-alkaħol huwa ħażin imma l-eċċessiv huwa ħażin.

Tajjeb li dan indaħħluh f'moħħ in-nies, Sur President.

Nixtieq nagħmel xi ftit kummenti wkoll fuq dak li għandu x'jaqsam mar- riċerka u l-innovazzjoni, ħwejjeġ li joqorbu ħafna lejn l-edukazzjoni u fid- diskors tal-budget il-gvern semma programm nazzjonali għar-riċerka u l- innovazzjoni - kliem sabiħ kemm trid! - quddiem din l-isfida li għandna.

Veru hija sfida, pero` meta wieħed ifittex x'qiegħed isir bis-serjeta` minn dan il-gvern sabiex nonfqu fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni x'isib?

X'iddedika l-gvern fil-budget biex nagħtu aktar importanza lir-riċerka u l- innovazzjoni?

Nafu bil-problemi finanzjarji li għandha l-universita`.

Veru li din is-sena kien hemm żieda fil-vot ta' l-universita`, imma ż-żieda qed nagħtuha sabiex inħallsu il-Lm1.5 miljun u Lm2 miljun dejn li akkumula matul is-snin, fi kliem ieħor għan-nuqqasijiet tal-passat.

M'għandix l- iċken dubju li tajbin l-inċentivi fiskali li nagħtu lill-kumpanniji li jonfqu aktar flus fuq dawn l-oqsma, pero` fejn hu s-sehem tal-gvern?

L-Unjoni Ewropea stess tisħaq li l-gvern irid jagħti sehmu flimkien mal- privat u anke nisimgħu ħafna priedki minn sħabna tan-naħa l-oħra fuq l- Unjoni Ewropea imma donnu fejn jaqblilhom biss.

Jien dejjem tkellimt li l- privat għandu jidħol aktar fil-qasam edukattiv sabiex ikun hemm aktar ħidma flimkien u anke joħroġ mill-but il-fondi neċċessarji, għaliex le.

Ċertament il-gvern ma jistax iwarrab ir-responsabbilta` tiegħu u jekk naraw kemm hu l-infiq tal-gvern f'dan il-qasam insibu li huwa negliġibbli għax magħha nkluda wkoll l-infiq tas-settur privat.

Jiġifieri ejja mhux biss ngħiduhom l-affarijiet imma nieħdu azzjoni bis-serjeta`.

Kif nistgħu aħna ma naqblux li nagħtu aktar importanza lil dan il-qasam!

Tant naqblu aħna bħala oppożizzjoni li f'ittra li jien u l-Onor.

Leo Brincat bgħatna lill-president tal-kumitat permanenti dwar l-affarijiet soċjali tal-Kamra f'Ottubru li għadda għedna li aħna naqblu li din hija the way forward u naqblu wkoll li huwa importanti li niddiskutuha bħala parlament u niddiskutuha f'dan il-kumitat sabiex naraw x'inhuma l-problemi li għandna f'dan il-qasam.

Allura hemm bżonn ta' aktar ħidma fl- edukazzjoni biex ikollna bażi tajba ħalli nkabbru r-riċerka u l- innovazzjoni f'pajjiżna.

Pero` meta wieħed jara x'azzjoni ħa l-gvern isib li fl-2004 il-gvern suppost ta Lm300,000 lill-kumpanniji interessati f'dan il-qasam li allura jiġu bejn wieħed u ieħor xi 90 jew 100 kumpannija.

Komplessivament dawn talbu kważi Lm1 miljun iżda l-gvern iddedika Lm300,000 għal dan il-għan, pero` lanqas dawk it-Lm300,000 ma ta.

Ikolli wkoll ngħid li l-gvern iċċaqlaq meta għamilt sensiela ta' mistoqsijiet parlamentari jien - b'umilta` qed ngħidha din, imma wasluli dawn l-ilmenti u ħassejtni fid-dmir lejn dan il-qasam u lejn il-ġid ta' pajjiżna li nagħmel dawn il-mistoqsijiet għax għalhekk qiegħed hawn - u l- ministru qal li dawk it-Lm300,000 li suppost ta s-sena li għaddiet se jagħtihom din is-sena.

Jien ngħid li tlifna Lm300,000 is-sena li għaddiet għax din is-sena mhux Lm300,000 missna vvotajna iżda Lm600,000 jekk verament qed nitkellmu bis-serjeta` li rridu nkabbru r-riċerka u l- innovazzjoni.

Sur President, nagħlaq l-intervent tiegħi billi nappella lill-gvern dwar l- importanza li bejnietna nitkellmu ċar.

Żmien ir-retorika għadda u llum pajjiżna huwa membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Mela ejja naħdmu t-tnejn li aħna, gvern u oppożizzjoni, fl-interess ta' pajjiżna.

Bħala oppożizzjoni aħna dejjem lesti li ngħinu lill-gvern f'ċerti affarijiet, imma importanti li l-gvern ikun sinċier u jammetti li qed jitlob lill-poplu Malti jħallas ta' l-iżbalji li saru min-naħa tal-partit Nazzjonalista, li verament il- partit Nazzjonalista huwa responsabbli għad-diżastru li għandna fil-finanzi tal-pajjiż u li pprova jwaħħal fil-gvern ta' Alfred Sant bla bżonn.

Jiġifieri hemm bżonn li l-ewwel tan-naħa l-oħra joħorġu jgħidu fil-pubbliku li llum qed inbatu l-konsegwenzi tad-deċiżjonjiet ħżiena li ħadu huma fit- tmexxija tal-pajjiż, b'mod partikolari fil-finanzi u mbagħad naħdmu fl- interess nazzjonali mela le.

Jien nappella li nkunu sinċiera l-ewwelnett magħna nfusna u mbagħad mal- poplu Malti u mhux nitolbu lill-poplu Malti jħallas aktar biex dejjem jieħu inqas.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, fil-ftit minuti li ġejjin beħsiebni nkompli fejn ħallew il-kollegi tiegħi u se nitkellem dwar l- effetti negattivi tal-miżuri tal-budget fir-rigward tal-qasam ta' l- ambjent.

Iżda kont beħsiebni wkoll naċċenna għall-qasam soċjali u dak ekonomiku li qed ikomplu jintlaqtu ħażin, bil-poplu jbati l-konsegwenzi u bil-piżijiet jitgħabbew dejjem aktar fuq il-ħaddiem.

Ovvjament l-għaqdiet tal-ħaddiema diġa` taw l-opinjoni tagħhom fuq dan u fil-ġranet li ġejjin se jkomplu juru d-diżapprovazzjoni tagħhom mhux biss permezz ta' stqarrijiet li smajnihom f'dawn l-aħħar ġimgħat li għaddew, pero' anke permezz ta' protesti li ċertament se jkomplu jagħtu vuċi għal-leħen tal-ħaddiema.

Qabel ma ġejt hawnhekk kont qed nisma' l-intervent tal-kollega l-Onor.

Robert Arrigo u bqajt skantat bil-mod kif tkellem.

Qalilna li l-ħaddiema m'għandhomx għalfejn jipprotestaw għax iktar ma jipprotestaw iktar se joħolqu inċertezza fil-pajjiż u nistgħu anke ngerrxu l-investiment.

Tajjeb, hekk sew!

Jiġifieri issa l-ħaddiem m'għandux dritt isemma leħnu, m'għandux joħroġ jipprotesta!

L-aktar dritt bażiku li ħaddiem isemma leħnu donnu li hawn min jixtieq jarah itir mar-riħ.

Aħna ta' l-oppożizzjoni nistmerru dan l-atteġġjament anti-demokratiku u nħeġġu aktar żgħażagħ, aktar ħaddiema u aktar nies li qed jintlaqtu ħażin minn dawn it-taxxi sabiex jitkellmu u juru l-għadab tagħhom għall-mod kif dan il-gvern qiegħed jimponi dawn it-taxxi li se jkomplu jħarbtu t-tessut soċjali ta' pajjiżna.

Sur President, meta titkellem fuq il-kompetittivita` l-ewwel ma trid tara huwa l-kankru ewlieni li qed jikkawża n-nuqqas ta' kompetittivita` u mhux toħroġ tipproponi li tnaqqas erbat ijiem leave lill-ħaddiema, qisu li b'miżura bħal din se nsibu tarf tal-problemi kollha ta' pajjiżna.

Jien nemmen li dan in-nuqqas ta' kompetittivita` ġej l-aktar mill-fatt li tgħabbejna b'ħafna piżijiet u ħafna taxxi.

Kif nistgħu nibqgħu sejrin hekk meta nafu li mingħajr is-sehem tal-ħaddiem ma tista' qatt issir kompetittiv u sadanittant il-gvern qed jgħid li lill-ħaddiem irid jeħodlu lura dawk id- drittijiet li tajnieh maż-żmien?

Bil-miżuri anti-soċjali li ħa f'dan il- budget il-gvern Nazzjonalista qed inaqqas ħafna mid-drittijiet li għandu l- ħaddiem u se jispiċċa jżid il-problemi ekonomiċi għax bħal donnu jinteressah biss li jagħmel il-bsaten fir-roti biex l-ekonomija ma tibqax iddur.

Jien xtaqt nelabora speċjalment fuq il-farsa li kellna matul dawn l- aħħar tliet xhur fir-rigward tas-sistema ta' l-eco-tax, Mr Speaker.

Kif konna għedna fid-diskorsi li għamilna meta ġiet introdotta din it-taxxa għal ħabta ta' Settembru li għadda, il-gvern qed jintroduċi sistema ta' taxxa simili jew inkella ekwivalenti għat-taxxa tal-VAT li se jkompli jifrex fuq numru ta' prodotti minn żmien għal żmien.

Sempliċement b'avviż legali se jkompli jżid u jfattar aktar taxxi fuq prodotti sabiex l- ekonomija tkompli tinxef u tiġġammja.

Il-mod kif ġew elenkati t-taxxi mill- budget 'l hawn, sempliċement b'avviż legali u l-mod kif dawn ġew implimentati juri nuqqas ta' professjonalita` u nuqqas ta' ippjanar u dawn se jkomplu jħallu aktar effetti negattivi fil-qasam ekonomiku.

Biżżejjed wieħed isemmi l-farsa tat-taxxa fuq il-basktijiet tal-plastik.

M'iniex qed ngħid li bħala prinċipju m'huwiex tajjeb li nnaqqsu l-basktijiet tal- plastik minħabba l-ħsara li jagħmlu lill-ambjent, anzi pjuttost wieħed għandu jibda jaħseb għal dan, pero` fir-rigward tat-taxxa m'hemmx dubju li din kienet miżura mgħaġġla, taxxa li se tħalli effett negattiv fuq il- konsumatur għaliex fl-aħħar mill-aħħar hija taxxa li se tkompli tnaqqaslu l- purchasing power.

MR SPEAKER: Skużani ninterrompik imma sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

RODERICK GALDES: Iva, grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Aġent Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t- Tlieta, 18 ta' Jannar, 2005 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda :

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.).

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER : Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr. Speaker, bil-permess ta' sħabi se nieħu minuta jew tnejn biex nagħmel punt li jidhirli li huwa ta' ċerta relevanza.

Filwaqt li jidher li hawn dipartimenti li qed jieħdu miżuri effettivi biex jikkontrollaw in-nefqa pubblika - u għadni kemm sirt naf b'każ ta ́research analyst mal-kumitat ta' l-affarijiet barranin u Ewropej li ħarġet flus minn butha meta kienet Copenhagen fuq xogħol parlamentari – u minkejja li kien ilu żmien twil jingħad li l-ambaxxata tagħna f'Budapest kienet earmarked biex tingħalaq - fil-fatt effettivament ikkonferma dan il-Ministru Frendo xi ġimgħat ilu - f'Ġunju li għadda xi ħadd intelliġenti ħafna ħass il- ħtieġa li kellhom jixtru BMW ġdida għall-istess ambaxxata.

Veru li kien hemm il-permess tal-ministeru tal-finanzi, veru li din il-karozza issa se tintuża f'ambaxxata oħra skond il-bżonn, imma iktar milli n-nefqa nnifisha ta' euro 31,000 jien nikkwerja t-tip ta' thinking li tixtri karozza meta inti diġa' ddeċidejt li tagħlaq l-ambaxxata eżempju tipiku ta' ħela u eżempju tal-mod sproporzjonat kif isir l-infiq pubbliku minn ċerti ministeri, f'dan il-każ il-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Dan ngħidu iżjed u iżjed meta niftakar fil-pandemonju li kien qala' l- partit Nazzjonalista permezz ta' ċerti civil servants qrib tiegħu meta s- Sur Richard Matrenza kien għoġbu jbiddel il-karozza fiż-żmien li kien serving ambassador Londra.

Issa hawn qed nitkellmu fuq Londra li huwa wieħed mill-keyposts diplomatiċi u dakinhar kienu qamu l-irwiefen kollha.

Issa għandna konferma bil-miktub li ntefqu 'l fuq minn euro 30,000 fuq karozza ta' ambaxxata li kien diġa' ġie deċiż li għandha tingħalaq.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, jien ġej mit-tielet distrett elettorali li jikkomprendi ż-Zejtun, Haz-Zabbar u Wied il-Għajn u allura tajjeb li ngħid xi ħaġa dwar il-proposta tal-gvern li jkabbar l-impjant tar-riċiklaġġ ta' Sant'Antnin.

L-ewwelnett irrid ngħid li l-partit Nazzjonalista fil- gvern abbanduna n-naħat tagħna.

It-telqa kbira li hemm fin-naħa t'isfel ta' Malta wieħed jista' jaraha meta proprju jżur dawn l-inħawi.

Naturalment din it-telqa ġġib ċerta rabja fost ir-residenti, kemm Laburisti u m'humiex.

Il- maġġoranza kbira tar-residenti għandhom ċerta rabja għall-fatt li qishom in- nies tan-naħa t'isfel ta' Malta ma jgħoddux daqs l-oħrajn għall-partit Nazzjonalista.

U hawn ma nistax ma nsemmix ukoll il-laqgħa pubblika li saret is-Sibt li għadda proprju ġewwa Wied il-Għajn fuq il-kwestjoni tar- riċiklaġġ.

Kien hemm min ipprova jpinġi din il-laqgħa bħala waħda ostili u li fiha ġraw affarijiet ta' barra minn hawn.

Dan intqal minħabba li r-residenti preżenti kienu qed jesprimu r-rabja tagħhom għal lista ma tispiċċa qatt ta' affarijiet li ilhom iweġġgħuhom u li jiena se nsemmi ftit minnhom.

Huwa veru li kif wasal il-ministru kien hemm ċertu bbuwjar - jien dan ma qbiltx miegħu u ppruvajt insikket lin-nies - pero' kienu skorretti fl-aħbarijiet ta' l-istazzjon tal-partit Nazzjonalista li ffokaw fuq ċerti nies li għandhom ċerta responsabbilta' fi ħdan il-partit Laburista u ppruvaw jgħidu li dawn kienu parteċipi meta dawk kienu l-istess nies li ppruvaw isikktu lir-residenti preżenti.

Issa hawn ta' min jgħid li r-residenti ma kenux Laburisti biss, imma kienu ta' kuluri politiċi differenti u wħud minnhom lanqas għandhom kulur politiku.

Dawn ir-residenti esprimew ir-rabja tagħhom għal numru ta' affarijiet li l-gvern Nazzjonalista abbanduna.

Jien niftakar ftit tas-snin ilu kien hemm għagħa fl-Amerka għax ċittadin Amerikan kien ħaraq il- bandiera ta' pajjiżu u l-qorti spiċċat li qatgħetha li dik espressjoni demokratika ta' kif ċittadin juri l-għadab tiegħu.

Iva, il-poplu huwa rrabjat għal numru ta' affarijiet u għat-telqa li dan il-gvern qed iħalli fin-naħa t'isfel ta' Malta u esprimew ruħhom b'dak il-mod.

Per eżempju, jekk nieħdu Wied il-Għajn stess insibu li biex tinfetaħ l- għassa tal-pulizija kellhom jgħaddu minn battikata sħiħa l-kunsill u r- residenti.

Issa Wied il-Għajn huwa prime site f'dak li għandu x'jaqsam mat- turiżmu u huwa prime site ukoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' attivita' marbuta ma' restaurants, bars u diskoteki u allura huwa minn ewl id-dinja li għandu jkun hemm għassa tal-pulizija.

Battikata sħiħa u xahar wara l- ieħor biex din l-imbierka għassa tal-pulizija tinfetaħ.

X'ma tirrabjax!

Hemm telqa sħiħa Wied il-Għajn u Allaħares ma kienx il-gvern Laburista ta' Dr Alfred Sant li bejn l-1996 u l-1998 kien beda proġett li mbagħad komplih il-gvern Nazzjonalista u komplih mhux għax ried imma għax ma setax jagħmel mod ieħor.

X'ma tirrabjax, Sur President.

Għandna wkoll il-kwestjoni tal-fish farms, bil-MEPA tiddeċiedi li l-fish farms imorru kollha l-istess naħa.

U fejn?

Kollha n-naħa t'isfel ta' Malta, mhux hekk!

Il-MEPA jew il-gvern iddeċieda?

Jien nistieden lil min iddeċieda biex imur sa Delimara, jimxi ftit lejn l-inħawi tar-Ramla u jara l-fish farms.

Qalulna ma nafx kemm-il metru jew kilometru jridu jkunu l-barra, pero' jiena ngħid li jekk tgħumha tasal f'għaxar minuti ħdejhom.

Dawn min jaf x'diżastru ambjentali qed iħallu fil-baħar t'hemmhekk, żona mill-isbaħ u l-uniku post fejn wieħed jista' jmur u jkun daqsxejn maqtugħ mill-abitat.

Jien mhux qed ngħid li m'għandux ikun hawn fish farms imma dawn għandhom ikunu l-barra kemm jista' jkun, anke jekk ikollhom iżidu l-ispejjeż.

Hekk jew hekk min minnhom qed jagħmel il-qligħ jaffordja jħallas għax minn fuq dawn il-farms hemm min qed jagħmel miljuni kbar.

Irrid ngħid ukoll li f'Haz-Zabbar hemm talba pendenti mill-kunsill lokali biex jiġi rranġat il-masġar li jiġi wara l-isports complex tal-Kottonera li jagħti għal fejn hemm il-ground tal-football tas-St Patricks.

Dawn xebgħu jitolbu lill-gvern u lill-ministru responsabbli mill-affarijiet rurali u ambjent biex jirranġalhom, pero' mhux biss ma rranġaw xejn imma lanqas biss ried jiltaqa' magħhom.

Lili hekk informawni.

Naħseb li dawn huma affarijiet li bilfors iġiegħlu lill-poplu tan-naħa t'isfel ta' Malta jirrabja għall-aġir ta' dan il-gvern.

Fiż-Zejtun il-kunsill lokali tgħidx kemm talab biex il-gvern jagħti l-għajnuna tiegħu biex wieħed itejjeb l- affarijiet marbuta ma' l-isports.

Il-kunsill għamel il-parti tiegħu u anke talab lill-gvern ċentrali sabiex jagħti l-għajnuna tiegħu, pero' ftit li xejn sab koperazzjoni.

Dan biex ma nsemmux it-traffic lights f'tal- Barrani, Sur President.

F'liema pajjiż fid-dinja ssir kruċjata biex isiru t-traffic lights?

F'Malta, pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea!

Issa fl-aħħar saret it-triq, twaħħlu l-arbli u nittama li ma ssirx kruċjata oħra biex jikkonnettjaw id- dawl.

Anke biex jinqala' arblu tad-dawl li huwa perikoluż għax qiegħed 'il barra mit-triq, il-poplu tan-naħa t-isfel dam jistenna.

X'ma jirrabjawx ir- residenti tan-naħa t'isfel ta' Malta, imbagħad ma nafx kif ikun hemm min jitkaża għax jibbuwjaw lil xi ministru!

Nerġa' ngħid li jien ma qbiltx ma' dan l-atteġġjament, imma inevitabbli li l-poplu ma jesprimix ir-rabja tiegħu.

Jien xtaqt biss li kieku l-ministru jgħid x'inhuma l-veduti u d- deċiżjonijiet li ħa l-gvern u nargumentaw dwarhom, imma naħseb li l-folla - Laburisti, Nazzjonalisti u ta' l-Alternattiva u dawk li ma' jħaddnu l- ebda partit – riedet turi r-rabja tagħha.

U dan iwassalni biex nitkellem ftit dwar l-impjant tar-riċiklaġġ, Sur President.

Jien mhux se nitkellem fuq l-ambjent għaliex hemm persuni oħrajn fi ħdan il- grupp parlamentari Laburista li għandhom dan ir-rwol u anke għaliex jien m'inix daqshekk intiż fuq dan is-suġġett, pero' naħseb li meta wieħed jara l-affarijeit fuq medda ta' snin isib li l-gvern mexa ħażin u b'mod żbaljat fuq l-ambjent.

Ma kellux politika ċara fuq l-ambjent.

Mela l-ewwel inħallu kollox għal riħu mbagħad inqumu ġurnata minnhom u ngħidu li l- basktijiet tal-plastik jagħmlu l-ħsara.

Din illum skoprejniha !

Imbagħad x'nagħmlu?

Mill-għada nintroduċu taxxi li ma jagħmlux sens.

Jiena mhux qed ngħid li l-basktijiet tal-plastik ma jagħmlux ħsara u mhux qed ngħid li m'għandniex ninċentivaw lin-nies jużaw affarijiet oħrajn li jagħmlu inqas ħsara jew inkella ma jagħmlu ħsara xejn, imma miżuri bħal dawn m'għandhomx jittieħdu mil-lum għall-għada.

Mela llum nindunaw u l- għada nagħmluha l-ħaġa!

Pajjiżi oħrajn imxew b'mod differenti.

Għandek l- ewwel tagħti ċans biex kulħadd jifhem il-ħaġa u kulħadd jipprepara ruħu, inkluż l-industrja stess, imbagħad timplimenta l-affarijiet.

Issa rigward il-kwestjoni tar-riċiklaġġ hemm bosta mistoqsijiet li sal-lum għadhom mhux imwieġba b'mod ċar u wara l-laqgħa ta' konsultazzjoni tas-Sibt li għadda dawn il-mistoqsijiet għadhom hemm u m'hemmx tweġiba għalihom, Sur President.

F'''in-nazzjon'' illum stajna naqraw b'ittri kbar li: ''Il-kunsilli Laburisti ta' Marsaskala, Haz-Zabbar u z-Zejtun ilhom xhur li ġabru kopja tad-dokument dwar l-impatt ambjentali tal-modernizazzjoni ta' l-impjant ta' Sant'Antnin''.

Meta mbagħad wieħed jibda jfittex isib li l-ewwelnett il- MEPA stess tgħidlek li qabel nibdew nitkellmu rridu nistennew l-environment impact assessment.

Dan kien lest f'Lulju tas-sena l-oħra pero' mbagħad l- abbozz finali tlesta fit-28 ta' Ottubru 2004, jiġifieri xahrejn ilu biss.

Allura dan taħsbu li kien żmien biżżejjed biex wieħed jiddiskuti ?

Wara kollox il-kunsilliera wkoll irridu jikkonsultaw l-esperti.

Mela l-MEPA qabbdet esperti biex jagħmlu EIA u mbagħad jippretendu li l-kunsilli lokali ma jqabbdux esperti huma wkoll biex janalizzaw l-impatt ambjentali u l- impatt fuq il-lokalitajiet rispettivi !

Dan qed ngħidu biex nuri li dak li kien hemm fil-ġurnal m'huwa xejn ħlief qerq.

Mhux hekk biss għax quddiemi għandi ittra li bagħat il-kunsill lokali taż- Zejtun fil-25 ta' Novembru, 2004 – inzertat il-festa ta' Santa Katerina – lid-direttur tal-ħarsien ta' l-ambjent u lid-direttur ta' l-ippjanar tal- MEPA fejn qed joġġezzjonaw għal dan l-impjant.

It-titolu ta' din l-ittra jġib dan il-kliem preċiż: ''Impjant ta' 200,000 tunnellata skart ta' riċiklaġġ f'Sant'Antnin''.

Nafu wkoll li l-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn kien għamel laqgħa mal-ministru fid-19 ta' Novembru.

Mela l-kunsilli lokali ma qagħdux reqdin kif ippruvaw jagħtu l-impressjoni tal-gazzetta tal-partit Nazzjonalista.

Għalfejn din il-miżinformazzjoni li ma tgħidx l-istampa kollha kif inhi ma nafx.

Fl-aħħar mill-aħħar għaliex iċ-ċittadini residenti m'għandhomx ikunu konsultati?

Ejja nżommu saqajna ma' l-art u ma noqgħodux ninħbew u ngħidu li fiż-żmien ta' sitt ġimgħat li l-awtorita' ta' l-ippjanar tagħti, kulħadd kien jaf b'dawn l-affarijiet.

Bir-rispett kollu, nagħmlu ħażin jekk naħsbu li n- nies joqogħdu jsegwu bil-pinna u l-klamar dawn l-affarijiet.

Forsi ċerti affarijiet sfuġġew anke lilna li aħna midħla tal-politika.

Jien nistqarr li ċerti affarijiet lili sfuġġewli wkoll.

X'hemm ħażin billi nagħtu ċans lin- nies li jikkonsultaw u nisimgħu l-opinjoni tagħhom?

Jien li nara ħażin huwa li jkollok persuni mħallsin mit-taxxi tal-poplu, li jiġu għal-laqgħa tad-diskussjoni s-Sibt li għadda bħala osservaturi biss, ma jitkellmux u ma jagħtux tweġiba għall-mistoqsijiet li saru iżda mbagħad jagħtu intervista lill-aħbarijiet tan-NET jew lill-ġurnal ''in-nazzjon''.

Issa x'inhuma l- mistoqsijiet li hemm bżonn jiġu mwieġba, Sur President?

Jistgħu jgħidulna għalfejn id-disinn ta' dan l-impjant tar-riċiklaġġ se jkun daqshekk kbir meta skond il-gvern se jkun hemm 71,000 tunnellata biss ta' skart?

Il-ministru qal li l-iskart totali ta' Malta u Għawdex huwa 240,000 tunnellata u qed jgħid li 71,000 tunnellata biss se jmorru fl- impjant tar-riċiklaġġ.

Mela għalfejn din il-ħtieġa ta' impjant ta' riċiklaġġ daqshekk kbir?

Xi ħadd irid iwieġeb għal dan.

Jekk l-intenzjoni hi li takkomoda 71,000 tunnellata, agħmel impjant li jakkomoda 100,000 tunnellata biex ikollok ċerta kumdita' u mhux impjant daqshekk kbir li jagħti lok għal suspetti li ż-żibel kollu ta' Malta u Għawdex se jintefa' hemm.

Jekk il-każ hu kif qed jgħid il-ministru li 71,000 tunnellata biss se jmorru fl-impjant tar-riċiklaġġ, fejn se jmur l-iskart l-ieħor?

Se jsiru impjanti oħrajn madwar Malta u Għawdex?

Dwar dan il-gvern jinsab sieket u s'issa ma qalilna xejn.

Jien naħseb li dawn huma affarijiet li ta' min wieħed iweġibhom u nkunu ċari dwarhom għax ħareġ ċar wkoll it-taħwid li hemm fost il-partijiet konċernati, jiġifieri l-gvern, il-Wasteserv u l-MEPA.

Fil-laqgħa tas- Sibt li għadda wara li kien telaq il-ministru minħabba impenji oħrajn, deher ċar li l-ballun qed jgħaddi minn wieħed għall-ieħor.

L-ewwel il- ballun kien għand il-gvern, imbagħad mar għand il-Wasteserv imbagħad għand il-MEPA u dan meta l-MEPA kienet diġa' esprimiet l-opinjoni tagħha kontra dan l-iżvilupp.

Naħseb meta r-residenti jaraw l-istorja kollha ta' kif in-naħa t'isfel ta' Malta ġiet mitluqa taħt gvern Nazzjonalista bilfors li jirrabjaw.

U l-gvern għandu anke hawnhekk ikun sinċier u għallinqas jagħti risposti sinċiera li bid-dritt kollu għandhom jingħataw ir-residenti.

Aħna nħallsu t-taxxi bħall-oħrajn u jekk ngħidu li Wied il-Għajn huwa priorita' fil-qasam turistiku, min jopera hemmhekk iħallas liċenzji daqskemm iħallsu dawk f'Buġibba u Tas-Sliema u allura aħna ħaqqna daqs ħaddieħor.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Abela.

ONOR.

JOSEPH ABELA: Mr. Speaker, meta wieħed jara r-reazzjoni tar- residenti għall-proposta tal-gvern li jkabbar l-impjant tar-riċiklaġġ f'Wied il-Għajn, bilfors li jkollu jieqaf u jirrifletti għaliex dik ma kenitx reazzjoni ta' ftit nies minn partit politiku wieħed.

Ma kenitx ir- reazzjoni tal-Laburisti jew tan-Nazzjonalisti li jgħixu f'Wied il-Għajn u fil-madwar, ma kenitx biss ir-reazzjoni ta' l-għaqdiet ambjentali imma kienet il-karba tar-residenti kollha b'mod ġenerali li jgħixu n-naħa t'isfel ta' Malta.

Kien ukoll sinjal ta' sfiduċja fil-ministri tal-gvern li mhux talli mhumiex konsistenti f'dak li hu żvilupp ambjentali talli qed ifarrku huma stess dak li ppruvaw jibnu xi wħud minnhom stess.

Kulħadd għandu jiftakar il-karikatura ta' xummiemu li kienet indrat mit- tfal.

Xummiemu kien daħal fil-qlub tat-tfal u konna drajnihom ukoll dawk ir- reklami fuq it-televiżjoni li kienu jedukaw lin-nies biex iżommu ambjent aħjar.

Dak iż-żmien kienet diġa' bdiet dieħla ċerta kuxjenza, imma llum x'ġara?

Xummiemu miet mewta naturali fuq l-altar tas-sagrifiċċju u Dr. Stanley Zammit spiċċa biex tilef postu fil-parlament.

Sfortunatament hija ironija kbira li dan il-poplu mhux dejjem japprezza lil min ikun qed jagħmillu l-ġid.

Dan qed ngħidu għax minn dak iż-żmien 'l hawn, minn wara Dr Stanley Zammit, ma rajniex ministru wieħed li żamm kelmtu u għamel xi pass konkret favur l-ambjent, partikolarment fejn jidħol is-south ta' Malta.

Allura kif jistgħu r-residenti ta' Wied il-Għajn jemmnu lill- Ministru Pullicino li mhux veru jrid iġib iż-żibel kollu ta' Malta lejn dawk in-naħat meta hemm ippjanat impjant li se jipproċessa għaxar darbiet iktar skart minn dak li jipproċessa?

Sal-ġimgħa l-oħra stess ir-residenti kienu qed igergru mill-irwejjaħ, Sur President.

Biex nagħmluha ċara, dan l-impjant m'huwiex 'il bogħod mir-residenza tal- prim ministru u hu jaf x'inhi r-riħa u x'qed ikolhom jissapportu r- residenti.

L-iktar bniedem li jista' jifhimhom huwa propju l-prim ministru, imma bħalissa għaddejjin diċeriji li l-prim ministru xtara proprjeta' oħra – u din ta' min jiċċaraha - u se jitlaq minn Marsascala.

Veru li Lawrence Gonzi se jitlaq minn Marsascala?

Għaliex ħriġna issa bil-proposta li l- iskart inkabbruh b'għaxar darbiet?

L-Onor.

Gonzi se jibda jiġi fis-south biex jieħu l-voti tat-tieni distrett u jkun 'il bogħod mir-riħa li jgħix fiha fil-preżent?

U hawn ta' min jgħid ukoll li kien biss fil-break żgħir ta' sentejn li responsabbli mill-ambjent kien l-Onor.

George Vella li l- impjant ta' riċiklaġġ ħadem kif suppost għax hu biss kien li ra li jkun hemm min jagħmel il-monitoring.

Hu biss kien li ta kas ir-residenti u ma niddejjaqx ngħidha din, Sur President.

Jiena ngħid li l-każ ta' l-impjant tar-riċiklaġġ huwa każ ta' razziżmu kontra n-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Huwa razziżmu għax in-nies tan- naħa t'isfel ta' Malta donnu li ma jingħatawx l-istess valur tan-nies tan- naħa ta' fuq.

Kieku nbena impjant tar-riċiklaġġ biss f'dawk in-naħat forsi kont tasal biex tgħid għallinqas għandna lilu biss, imma agħtu ħarsa lejn it-toroq ta' Wied il-Għajn ħalli tkunu tafu!

Agħtu ħarsa lejn x'qed ikollhom isofru kulmin imur jgħum fir-ramla ta' San Tumas minħabba l-fish farms!

Din ma hi xejn ħlief diskriminazzjoni sistematika kontra l-poplu tan- naħa t'isfel ta' Malta.

Kif tista' ma tippretendix dak it-tip ta' rispons?

Din x'konsultazzjoni hi?

Tagħmel laqgħa mal-kunsill ta' malajr malajr, tgħidilhom dan huwa l-pjan u dik issejħilha konsultazzjoni.

Ħalli ngħid xi tfisser konsultazzjoni għal dan il-gvern, Sur President.

Konsultazjoni taħt dan il-gvern tfisser li jitħaddet ma' dawk l-għaqdiet li huma ħbieb tiegħu, li jiġu vvintati xi erba' għaqdiet ta' malajr taparsi għaqdiet indipendenti u jitkellem magħhom imma mbagħad ara ma ssemmix l- għaqdiet tar-residenti.

Hemhekk m'hemmx konsultazzjoni, hemmhekk niġu f'laqgħa u ngħidulhom li se jsir dak li għandu jsir għax il-gvern hekk iddeċieda.

Kemm snin għaddew mingħajr ma sar xejn meta suppost kellu jiġi mniedi proġett għas-separazzjoni ta' l-iskart.

Imma x'għamlu?

Tpoġġew l- iskips li fihom trid issir is-separazzjoni ta' l-iskart, pero' kulħadd spiċċa jwaddab fihom bl-addoċċ għax sar kollox mingħajr pjan, kollu dan ħela ta' flus.

Saru fuljetti biex taparsi l-gvern qed jagħmel xi ħaġa u jmur jiftaħar fl-Ewropa li diġa' beda proġett meta fil-verita' ma jkun inbeda xejn.

Proġett ma jistax jinbeda jekk l-ewwel ma jkunx imniedi permezz ta' l-edukazzjoni.

Mr. Speaker, nixtieq issa nsemmi din il-ħrafa ta' marmalja u mhux marmalja u nfakkar f'meta l-Perit Mintoff qabel ir-referendum kien mar l-universita' biex jgħid x'jaħseb hu fuq l-Unjoni Ewropea u fuq l-isħubija ta' pajjiżna.

Issa din m'hijiex kwestjoni ta' jekk taqbilx jew le, imma naħseb li kien jixraq li wieħed ikun jaf kif jaħsibha ex prim ministru ta' Malta.

Minkejja dan, dak iż-żmien rajna l-booing u rajna l-għajjat imma ħadd ma qal li l- istudenti ta' l-universita', l-intelletwali tagħna, huma marmalja.

Kemm kemm ma ġibnihomx fuq il-programm Bondiplus biex ngħidu ara x'ħaqqu l-Perit Mintoff!

Qishom dawn l-istudenti jiddeċiedu huma min għandu valur biex jitkellem u min m'għandux.

Dawn l-istudenti ta' l-universita' dejjem jipprotestaw kull meta jintmessilhom l-istipendju u ma ssibhom għal xejn iktar sfortunatament.

Dawn huma jiddeċiedu min jistħoqqlu l-attenzjoni tagħhom jew le, imma dawk le m'humiex marmalja għax il-marmalja qiegħda Wied il-Għajn.

Issa, skond ma qed nisimgħu, l-Onor.

Lawrence Gonzi mhux se jibqa' jagħmel iktar parti minn din in-naħa tal-marmalja tas-south għax x'aktarx li xtara proprjeta' oħra fin-Naxxar.

U nixtiequ nkunu nafu jekk dan huwiex veru għax in-nies ta' Wied il-Għajn interessati li jkunu jafu.

Qabel kienu jaħsbu li l-Onor.

Gonzi qed jifhem il-problemi tagħhom u ħadu r-ruħ x'ħin semgħu li se jilħaq bħala l-kap tal-gvern.

Mur għidilhom li l-Onor.

Gonzi se jitfgħalhom iż-żibel kollu ta' Malta fir-raħal tagħhom għax hu xtara x'imkien ieħor!

Din hi t-tip ta' konsultazzjoni li għandna minn dan il- gvern, dan hu l-mod kif ir-rebbiegħa l-ġdida se tiffjorixxi !

U dan meta l- Onor. Gonzi nnifsu jaf xi jfisser tgħix f'Wied il-Għajn għax biżżejjed tmur dawra fl-inħawi fejn joqogħdu n-nies biex taħsbek li sejjer off-roading.

Biex nagħlaq nixtieq ngħid li f'din l-istess lokalita' ta' Wied il-Għajn m'hemmx ċentru wieħed fejn jilagħbu t-tfal.

Żona ta' kummerċ u t-tfal m'għandhomx spazju fejn jilagħbu, imbagħad jiġi l-gvern u jitħajjar jitfa' ż-żibel kollu ta' Malta hemmhekk.

Aħna nappellaw lill-gvern biex jagħti kas dawn in-naħat u ma jkomplix ikun arroganti.

Il-gvern għal darba għandu jisma' dak li qed jgħidulu n-nies sabiex verament ikun gvern demokratiku u mhux gvern dittatorjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 18 ta' Jannar 2005, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Aġent Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - DROGA DISTRUTTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' droga distrutta mill-pulziija - u esebita l-qorti - wara l- awtorizzazzjoni tal-qorti mis-sena 2000 sad-data li tiġi mwieġba din il- misotqsija?

ONOR.

TONIO BORG: Ma tinżammx statistika dwar l-informazzjoni mitluba.

SKEJJEL - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7169 rigward ġenituri li tressqu l-qorti talli ma bagħtux lil uliedhom l-iskola fis-snin 2002, 2003 u 2004 s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' ċitazzjonijiet li nħarġu lil ġenituri talli ma bagħtux lil uliedhom l-iskola hu kif jidher hawn taħt:

Settembru 2001/Ġunju 2002 - 3,690 Settembru 2002/Ġunju 2003 - 4,301 Settembru 2003/Ġunju 2004 - 4,009

ĊANGA TAL-FRIŻA - SUSSIDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 8330, u cioe' meta sar il-ħlas li kellu jsir lis-17-il applikant imsemmija fit- tweġiba tiegħu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-pagament għall-perjodu Mejju/Ġunju 2004 sar f'Novembru 2004.

Ma saret ebda applikazzjoni għal rifużjoni ta' esportazzjoni.

ĊEREALI - SUSSIDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 8328 għal perjodu Lulju, Awissu, Settembru, Ottubru u Novembru 2004?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-pagamenti għal perjodu Lulju, Awissu u Settembru 2004 sar f'Diċembru 2004 kif jidher hawn taħt:

Ross - euro 15,107.52 Qamħirrun - euro 336,852.00 Xgħir - euro 180,610.65

Il-pagament għal perjodu Ottubru, Novembru u Dicembru se jsir f'Marzu 2005.

PRODOTTI TAL-ĦALIB - SUSSIDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 8329 għal perjodu Lulju, Awissu, Settembru, Ottubru u Novembru 2004?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-pagament għal perjodu Lulju, Awissu u Settembru 2004 sar f'Diċembru 2004 kif jidher hawn taħt:

Ħalib xkumat - euro 34,410.75 Butir - euro 242,525.00

Il-pagament għal perjodu Ottubru, Settembru u Diċembru se jsir f'Marzu 2005.

Ma saret l-ebda applikazzjoni għal rifużjoni ta' esportazzjoni.

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 8475 għax-xhur ta' Settembru, Ottubru u Novembru 2004?

ONOR.

AUSTIN GATT: Sa l-aħħar ta' Novembru ta' din is-sena l- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma kellha tiġbor Lm5,647,984 minn 152,898 kont ta' l-ilma.

Minn Jannar sa Novembru 2004 saru 1,561 arranġament ta' arretrati li jammontaw għal Lm950,481.38, waqt li hemm 73 standing orders li jammontaw għal Lm49,232.18.

Dawn l-arranġamenti mhumiex maqsuma f'kategoriji u jkopru l-ammonti dovuti għall-elettriku u għall-ilma.

LUKANDI - IMPJIEGI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 8481 u cioe' jgħid xi progress ġie reġistrat fil-lukandi li fix-xhur li għaddew kellhom joffru opportunitajiet ġodda ta' impjiegi alternattivi lill-ħaddiema li tilfu l-impjieg mil-lukandi li għalqu jew taw is-sensji lill-ħaddiema?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Matul din is-sena se jiftħu ħames lukandi li bejniethom se joffru ħafna opportunitajiet ta' impjieg ġdid.

Dawn huma mqassma kif jidher hawn taħt:

|Isem |Lokalit|Klassi|Kmamar | |tal-Lukan|a` |fika |tas-sodda | |da | | | | |Cavalieri|San |4 Star|500 | | |Ġiljan | | | |Golden |Golden |4 Star|642 | |Sands |Bay | | | |Le |San |4 Star|350 | |Meridien |Ġiljan | | | |Fortina |Sliema |4 Star|300 | |Extension| | | | |Dragon |San |3 Star|52 | | |Ġiljan | | | |Total | | |1,844 |

BASTIMENTI TAS-SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema kriterji qed jiġu klassifikati l-PTF, fi gruppi "B" jew "Ċ"?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Id-dgħajjes li kienu nklużi bħala MF ġew aċċettati bħala MFB awtomatikament.

Dawk li kienu PTF u kellhom irkapti kummerċjali, jiġifieri xbieki u konzijiet tal-pixxispad jew tonn reġistrati fil-passat, qegħdin jiġu klassifikati mal-kategorija MFB.

Dawk il-PTF li fis-snin li għaddew kienu jikkummerċjalizzaw il-ħut li jaqbdu wkoll qegħdin jiġu aċċettati fil-kategorija MFB.

Kull bastiment ieħor li kien fil- kategorija PTF li jitlob li jaqleb għall-MFB minn MFC, sakemm dan ikun lest, jagħmel numru tal-VAT u jirreġistra l-ETC bħala part-time fisherman u jibda jikkummerċjalizza l-ħut.

Din it-taqsima taċċetta l-bidla sakemm ikun hemm post f'dik il-kategorija fir-reġistru tal-bastimenti tas-sajd.

POSTIJIET TA' DIVERTIMENT - ŻGĦAŻAGĦ TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tressqu sidien ta' ħwienet tax-xorb, night clubs eċc., fis-sena 2004 minħabba li nqabdu żgħażagħ taħt is-16–il sena fil-ħwienet tagħhom?

Meta tressaq kull wieħed u x'kienet is-sentenza f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena 2004 inbdew 28 każ ta' proċeduri kriminali kontra 23 persuna responsabbli minn postijiet ta' divertiment li fihom instabu persuni taħt is-16-il sena.

Minn dawn il-proċeduri, 13-il każ ġie deċiż - ħamsa bi twiddiba, tlieta multa, erbgħa liberati u 1 preskritt - filwaqt li l-każi l-oħra għadhom pendenti.

SKEJJEL – BEJGĦ TA' IKEL U XORB

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid għaliex, minkejja d-diversi rapporti li saru dwar il-ħxuna fit-tfal, xorta waħda jidher li fl-iskejjel ta' l-Istat, tal-knisja u dawk indipendenti qed jiġi permess li jinbigħ ikel u xorb li żgur ma jgħinx biex titnaqqas il-ħxuna?

Issa li reġgħu fetħu l-iskejjel wara l-btajjel tal-Milied, jista' jgħid jekk hux se jittieħdu passi biex dan ma jkomplix isir?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tuckshops fl-iskejjel ta' l-Istat jingħataw lill- kuntratturi wara sejħa għal offerti b'kundizzjonijiet speċifiċi, fosthom li ma jistax jinbigħ it-tip ta' ikel u xorb li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant.

Skond dawn l-istess kundizzjonijiet, kuntrattur li jonqos serjament li jħares sew il-kundizzjonijiet tal-kuntratt jista' ikollu l- kuntratt tiegħu mitmum jew sospiż għal perjodu ta' żmien.

Fil-bidu tas-sena skolastika l-kapijiet ta' l-iskejjel ta' l-Istat ġew mitluba jinforzaw ir-regolamenti u jassiguraw li ma jinbigħx ikel u xorb li ma jikkonformax ma' standards ta' saħħa.

Beħsiebni nara li l-istruzzjonijiet taċ-ċirkolari tal-21 ta' Ottubru 2004 qed jiġu segwiti.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid fl-ewwel term ta' din is- sena skolastika kemm kien l-assenteiżmu rapportat, xahar b'xahar fil- livelli differenti ta' l-iskejjel ta' l-Istat?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SKEJJEL - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid fl-ewwel term ta' din is- sena skolastika kemm kien l-assenteiżmu rapportat, xahar b'xahar mill- iskejjel tal-knisja u indipendenti?

ONOR.

MEPA - MARSA GOLF COURSE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi proġett quddiem il-MEPA biex titkabbar il-golf course tal-Marsa?

Jekk dan ikun approvat ikun ifisser li ċerti faċilitajiet oħra sportivi li diġa` jeżistu jiġu milquta?

Jista' ipoġġi kopja tal-pjanta proposta fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ma saret l-ebda applikazzjoni mal-MEPA biex titkabbar il-korsa tal-golf fil-Marsa.

ĊENTRU TAD-DETOX

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru twieġeb mistoqsija parlamentari 9712 u taġġorna l-figuri biex jinkludu wkoll Novembru u Diċembru 2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Diċembru 2004 kien hemm total ta' 1,047 persuna li ngħataw kura fiċ-ċentru tad-Detox.

Minn dawn 889 kienu rġiel u 158 kienu nisa.

Fost dawn il-persuni kien hemm 53 ta' nazzjonalita' barranija.

Il-pajjiżi li kienu ġejjin minnhom huma l-Bulgarija, l-Ingilterra, l-Italja, il- Jugoslavia, il-Libja, il-Palestina u r-Repubblika ta' Giorgia.

SOLAR WATER HEATERS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk l-eżenzjoni tal-VAT fuq solar water heaters imħabbra fil-budget tapplikax ukoll għal xogħol ta' manutenzjoni fuq l-istess sistemi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FGURA - TRIQ TAX-XEMX U L-QAMAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se ssir Triq tax-Xemx u l-Qamar, Fgura peress li għal sena oħra r-residenti ta' din it-triq qed ikollhom iħabbtu wiċċhom ma' diffikultajiet minħabba l-istat ħażin tat-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tender għax-xogħlijiet ta' din it-triq ħarġet u ġiet aġġudikata.

Qed isiru l-kordinazzjonijiet meħtieġa mas-service providers biex ix-xogħol ikun jista' jibda minnufih.

MALTA DRYDOCKS - TANK CLEANING FARM

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm- il darba t-tarzna għamlet użu mit-tank cleaning farm fir-Rinella matul is- sena 2004?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'xi seduta oħra.

POLIKLINIĊI - TQASSIM TA' SIRINGI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm tqassmu siringi mill- polikliniċi mit-23 sal-31 ta' Diċembru 2004?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' siringi li tqassmu mill-polikliniċi mit-23 sal-31 ta' Diċembru 2004 hu kif ġej:

|Mosta | 954 | |Rabat | 335 | |Gżira | 748 | |Raħal Ġdid |2,700 | |Qormi | 200 | |Bormla | 600 | |Furjana |1,167 |

KORDIN GRAIN TERMINAL - SILOS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'tip ta' xogħol qed isir fis-silos ta' Kordin grain terminal?

Minn min qed isir?

X'inhi l-istima tax-xogħol?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

XEMXIJA - TRIQ KATERINA VITALE

L-ONOR.

MICHAEL GONZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana meta se jingħata t-tarmac fi Triq Katerina Vitale fix-Xemxija?

Hu possibbli li jitwaħħal id-dwal neċessarja għax it-triq imsemmija tinsab fi stat ħażin?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Id-direttorat qed iħejju programm ta' xogħlijiet li jinkludi bini ta' toroq f'diversi lokalitajiet.

Ix-xogħol tat-triq imsemmija se jsir skond il-priorita' li tirriżulta minn dan il-programm.

Rigward id-dawl f'din it-triq, irrid ngħid li hi responsabbilta' tal- korporazzjoni Enemalta.

KORDIN GRAIN TERMINAL – ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-Kordin grain terminal minn Ottubru 1996 sal-lum?

F'liema grad daħlu?

Kif saret is-sejħa għall-impjieg?

Kemm applikaw?

ONOR.

KWOTA TAT-TONN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet il-kwota tat-tonn (ICAAT) għal Malta mill-1995 sal-lum?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ir-riferenza tal-qbid tat-tonn għal Malta kienet u baqgħet 344 tunnellata.

Din l-allokazzjoni bdiet tgħodd mill-1999.

QBID TA' TONN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid is-sajjieda Maltin kemm użaw mill-kwota tat-tonn għal Malta kull sena mill-1995 sal-lum?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ir-rIferenza tal-qbid tat-tonn bdiet tgħodd mill- 1999 u għalhekk nistgħu nitkellmu fuq din ir-rIferenza minn dik is-sena 'l quddiem.

Il-qbid tat-tonn rapportat lill-International commission for the conservation of Atlantic tuna qabeż din l-allokazzjoni fis-snin kollha sas- sena 2000.

Mis-sena 2001 'il hawn il-qbid tat-tonn mis-sajjieda Maltin, rapportat lill-ICCAT, qatt ma qabeż ir-riferenza tal-qbid.

KORDIN GRAIN TERMINAL - OVERTIME

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar overtime fis-sena 2004 fil-Kordin grain terminal?

Kif kien imqassam fuq kull ħaddiem?

ONOR.

KWOTA TAT-TONN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-kwota tat-tonn għal Malta ġietx xi drabi eċċeduta u jekk qattx ingħatat parti mill-kwota lill- entita' oħra - lokali jew barranija, inklużi fish farms?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-kwota tat-tonn bdiet tgħodd mill-1999 u ġiet maqbuża fis-snin 1999 u 2000 fejn ġew rapportati lill-International commission for the conservation of Atlantic tunas qbid ta' 447 tunnellata fl-1999 u 376 tunnellata fl-2000.

Fil-laqgħa tas-sena 2000 ta' l-ICCAT, Malta ġiet imwissija biex ma terġax taqbeż l-allokazzjoni tal-qabda li kienet mogħtija lilha.

Malta qatt ma allokat parti mill-allokazzjoni tagħha lil xi entita' jew pajjiż ieħor barra d-90 dgħajsa li huma liċenzjati għas-sajd tat-tonn u li huma reġistrati fir-reġistru tal- bastimenti tas-sajd ta' Malta.

QABDA TAT-TONN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk it-tonn li nqabad mill-1995 sal-lum kienx kollu bil-konz?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: It-tonn li jitniżżel il-pixkerija jew jinbiegħ bil-kuntratt mis-sajjieda Maltin hu maqbud mill-istess sajjieda Maltin u Għawdxin.

Safejn taf id-diviżjoni tas-sajd, is-sajjieda Maltin mill-1995 'il hawn dejjem stadu bil-konz.

Id-diviżjoni tas-sajd fl-aħħar snin ħarġet liċenzja lil dgħajsa Maltija biex tipprova tistad it-tonn bix-xibka bħala proġett pilota, iżda din id- dgħajsa qatt ma qabdet tonn.

Din id-dgħajsa kellha xi qbid ta' plamti.

KORDIN GRAIN TERMINAL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema - inkluż il-management - mal-Kordin grain terminal?

Jista' jaqsamhom skond kull grad ta' kull impjegat?

Jista' jgħid, sena b'sena, kemm kien in-numru ta' ħaddiema ta' l-istess azjenda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AMBAXXATA MALTIJA FL-UNGERIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-ambaxxata Maltija fl-Ungerija li mistennija tingħalaq fl- ewwel nofs ta' din is-sena, jista' il-Ministru jikkonferma jekk fl-aħħar xhur inxtratx xi karozza ġdida mill-ambaxxata u jekk iva, meta?

B'liema prezz inxtrat u ta' liema tip hi?

Sar xi refurbishment fl-istess fond flimkien ma' spejjeż oħra anċillari?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Inxtrat karozza BMW 520i għall-ambaxxata ta' Budapest f'Ġunju 2004.

Il-prezz tal-karozza, wara li nġab il-permess tal-ministeru tal-finanzi, kien ta' €31,050.

Din il-karozza issa se tintuża f'xi ambaxxata oħra skond il-bżonn.

Ma sar l-ebda refurbishment.

BOV - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-BOV jagħmel sejħa għall-impjiegi biex jiġu mpjegati aktar skrivani?

ONOR.

MAGĦTAB LANDFILL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-gvern jippubblika rapport sħiħ, magħruf bħala The Scott Wilson report, dwar il-Magħtab landfill billi dan ġie ffinanzjat minn fondi pubbliċi?

Jaħseb li mhijiex aċċettabbli l-iskuża li allegatament inġiebet li għalkemm stage 1 ġie pubblikat il-kumplament ma jistax jiġi pubblikat għax jippreġudika xi tender, aktar u aktar meta dan it-tagħrif jista' ikun qiegħed jitfa' dawl fuq hazards ambjentali li l-pubbliku mhuwiex konxju dwarhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ir-rapport magħruf bħala The Scott Wilson report għen sabiex jiġi fformolat it-tender biex jittieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jitnaqqsu l-impatti li l-istess studju identifika.

Għaldaqstant ir-rapport jifforma parti essenzjali mid-dokument tat-tender li se jiġi pubblikat fil-futur qarib.

Kif intqal fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 6901, kopja ta' dan ir-rapport jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra hekk kif id-dokument tat-tender għax-xogħlijiet meħtieġa jkun pubblikat.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONI TAL-GVERN INGLIŻ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid f'każ ta' persuna li għandha pensjoni tal-Gvern Ingliż jitnaqqasx l-ammont ta' din il-pensjoni meta l- mara ta' din il-persuna tkun rikoverata f'San Vincenz de Paule?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-pensjoni mill-Gvern Ingliż ma titnaqqasx meta l-mara tal-persuna li tkun tirċeviha tkun rikoverata f'residenza għall- anzjani, inkluż San Vincenz de Paule.

Iżda rrid niċċara li fil-kalkolu tal- kontribuzzjoni dovuta minn tali mara bħala residenta f'xi dar residenzjali għall-anzjani ffinanzjata mill-Istat, nofs il-pensjoni mħallsa lir-raġel mill-Gvern Ingliż tiġi magħduda mad-dħul ta' dik il-mara.

HAWKERS TAL-PITROLJU

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux possibbli li l-hawkers tal-pitrolju jbigħu wkoll id-diesel?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi approvat ftehim bejn il-GRTU u l-korporazzjoni Enemalta biex dan jista' isir u awtorizzat lill-korporazzjoni Enemalta biex tipprovdi d-diesel lill-hawkers liċenzjati.

ĦAL QORMI – TRIQ IL-ĦAMMIERI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk wara l-inċident ikraħ li seħħ fi Triq il-Ħammieri, f'Ħal Qormi dan l-aħħar, l-awtorita' dwar it-trasport tikkunsidrax li tistalla speed cameras f'din it-triq illi kulma jmur qiegħda ssir perikoluża?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorità dwar it-trasport, flimkien mal- kunsill lokali ta' Ħal Qormi, se jaħdmu biex jidentifikaw il-possibbiltà ta' miżuri li jistgħu jiġu introdotti biex itejbu s-sigurtà tat-triq inkwestjoni.

SOĊJETA' MALTAPLUS

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern jew l-MCA approvawx frekwenza jew frekwenzi lis-soċjeta' Maltaplus?

Jista' jispjega għaliex is-service providers l-oħra, ossia Techinvest company ltd., Maltacom plc u For-fetched media limited, mhux qed jiġu trattati bħal kumpanniji l-oħra Maltaplus, u dan fis-sens li mhux kollha bdew it-testijiet bi prova fl-istess żmien?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għad- ditta Multiplus Ltd. u mhux għad-ditta Maltaplus.

La din id-ditta u lanqas ditti oħra qatt ma ngħataw frekwenzi għad-digital terrestial television fuq bażi permanenti.

Fir-rigward ta' Multiplus ltd. din il-kumpannija xi xhur ilu kienet talbet biex tingħata xi frekwenzi fuq bażi temporanja biex tagħmel provi.

Dan ġie konċess suġġett għal diversi kundizzjonijiet, fosthom li l-konċessjoni hija strettament ta' natura temporanja u tista' tiġi mitmuma fid-diskrezzjoni ta' l-awtorita'.

Fejn saru talbiet simili ġew trattati u qed jiġu trattati bl-istess mod u suġġett għall-istess tip ta' kundizzjonijiet.

MSIDA – TRIQ REĠJONALI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Billi ħafna studenti ta' l-universita' qed jitilgħu minn Tower Street, Imsida u jaqsmu Triq Regjonali minn ħdejn il-mina biex jidħlu l- universita', jista' il-Ministru jara li ssir xi ħaġa biex tiskoraġġihom milli jagħmlu dan peress li perikoluż ħafna?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorità dwar it-trasport se tanalizza l- problema u tniedi proposti sabiex dan l-abbuż ikun kontrollat.

Il-proposti jkunu bbażati fuq miżuri sabiex teduka lil min qed jaqsam l-arterja f'din il-lokalità u anke sabiex tkun diffiċli biex dan jibqa' isir.

EU - KWOTA TAL-ĦALIB

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-kwota tal-ħalib allokata għal Malta skond ir-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea?

Jista' jgħid ukoll kemm hu l-ammont ta' ħalib li ġie prodott fl-2004?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-kwota ta' ħalib għadha ma ġietx allokata.

L- importaturi setgħu japplikaw għall-kwota tal-ħalib bejn it-3 u l-10 ta' Jannar 2005 skond regolament 2093/2004 ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk dawn l-applikazzjonijiet intbagħtu lill-Kummissjoni, Brussels, kif stipulat f'Artiklu 15, sezzjoni 4, ta' regolament 2535/2001.

Peress li t-tieni parti tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali, m'hijiex etika li tingħata informazzjoni.

UNIVERSITA' - STUDENTI GĦAWDXIN TAL-PGCE

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li studenti tal-PGCE Għawdxin li qed jgħidulhom mill-universita' li jridu jagħmlu t-teaching practice f'Malta minħabba examiner barrani li ma jridx joqgħod Għawdex, ikun possibbli għalihom li jagħmlu t-teaching practice tagħhom f'Għawdex stess?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru tapprezza li l-materja hi waħda konnessa man-natura akkademika tal-kors inkwestjoni u li dwarha jien m'għandi l-ebda ġurisdizzjoni.

GĦAWDEX - SERVIZZ TAT-TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għaliex detenturi tal-karta anzjan f'Għawdex mhux qed jiġu applikati tariffi ridotti fil-konfront tagħhom kif jiġri f'Malta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-operat tat-trasport pubbliku f'Għawdex jitħaddem b'mod differenti minn dak ta' Malta.

L-operaturi Għawdxin għandhom konċessjoni u liċenzji sabiex jagħmlu xogħol relatat mat-turiżmu u xogħol privat ieħor bħala parti normali mix-xogħol tagħhom.

Għalhekk l-operaturi Għawdxin ma jingħataw l-ebda sussidju fuq l-operat bħal guaranteed earnings subsidy li tingħata Malta lill-operaturi Maltin.

Parti minn dan il- guaranteed earnings subsidy huwa kumpens għat-tariffi ridotti marbuta mal- karta anzjan u mal-pass ta' l-istudenti.

Fl-istruttura tan-nollijiet f'Għawdex hemm tariffi ridotti għal studenti u ħaddiema li għalihom il-gvern ma joħroġx permessi.

STUDENTI ĊINIŻI – ENTRY VISA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinformana meta se jerġgħu jibdew jinħarġu l-visas lil studenti Ċiniżi li huma bona fide studenti ta' l-Ingliż, bl-iskop li dawn jingħaqdu fl-Universita' ta' Malta?

Ġaladarba dawn huma klijenti tax-xitwa u mhux tas-sajf, jista' jinnota li f'dawn ix- xhur li ilhom li ngħalqu l-visas dan ikkawża telf ta' xogħol għal xi teachers?

ONOR.

TONIO BORG: Talbiet għal entry visa minn studenti Ċiniżi, li jirriżulta li huma bona fide, m'humiex ikunu miżmuma.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ: TRIQ ADEODATO GATT - PRESSA TA' L-ILMA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara għaliex m'hemmx biżżejjed pressa ta' ilma ġewwa Triq Adeodato Gatt, f'Ħaż- Żebbuġ?

Jista' jara li s-sitwazzjoni tiġi rimedjata?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GREEN LEADERS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kif saret l-għażla ta' green leaders?

Saret sejħa għall-applikazzjonijiet fid-dipartimenti konċernati?

Xi kwalifiki għandhom dawn il-persuni?

Kemm se jitħallsu ta' dan ix-xogħol?

Hemm xi allowances marbuta ma' dan l-impjieg?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĦAL QORMI - CULVERT

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 4060, 5259 u 9837, jista' il-Ministru jikkonferma li l-awtorita' dwar it-trasport qed isserraħ ras ir- residenti ta' Triq l-20 ta' Jannar, Gorg Borg u Mifsud Ellul f'Ħal Qormi li dan il-culvert ma jippreżenta l-ebda periklu, meta nafu li l-ilma minn dan il-culvert żbokka f'xi residenzi?

Jista' jikkonferma jekk dan il-culvert jgħaddix minn taħt il-bini eżistenti?

Jekk iva, minn taħt liema?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-pjanti ta' dan il-culvert?

Meta tnaddaf l- aħħar dan il-culvert?

Dan il-culvert jippreżenta xi periklu lir-residenti?

X'assigurazzjoni jista' jagħti l-Ministru biex iserraħ ras l-istess residenti li lmentaw mad-dipartiment?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MEPA – PERMESS TA' ŻVILUPP

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx bżonn permess tal-MEPA biex issir alterazzjoni fuq faċċata ta' triq biex minn bieb ta' dar jitwessa' għal bieb ta' garaxx, partikolarment meta s-sit huwa mikri għand inkwilini u s-sid oġġezzjona għal dan ix-xogħol?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Biex ikun jista' isir it-tibdil imsemmi jenħtieġ permess ta' l-iżvilupp mingħand il-MEPA.

AIR MALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm nies temporanji fl-Air Malta?

F'liema dipartimenti qegħdin?

Kemm ilhom impjegati mal-kumpannija?

ONOR.

SEA MALTA - PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslet il-privatizzazzjoni tas-Sea Malta?

Kemm kien hemm kumpanniji Maltin u anke mhux Maltin li wrew interess?

Liema huma?

ONOR.

GOZO CHANNEL - PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslet il-privatizzazzjoni tal-Gozo channel?

Liema huma?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BOV - PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslet il-privatizzazzjoni tal-BOV?

Liema kumpanniji wrew interess s'issa u liema huma?

ONOR.

TAĦDITIET BEJN L-AIR MALTA U L-LUFTHANSA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma t-taħditiet li għaddejjin bħalissa bejn l-Air Malta u l- Lufthansa?

ONOR.

BANK ĊENTRALI - KARIGI FL-ISTRUTTURI TA' L-IMPJIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid liema huma dawk il-karigi ġodda maħluqa fl-istrutturi ta' l-impjiegi tal-Bank Ċentrali?

Minbarra bidliet fl-isem ta' dawn il-karigi, x'kundizzjonijiet ġodda, bħal salarji, allowances, fringe benefits , hemm marbuta magħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ATTENDENZA FIL-MUŻEWIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-attendenza fil-mużewijiet ta' Malta u Għawdex matul is-snin 2003 u 2004?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

GĦAWDEX - ITS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-complement ta' l- istaff ta' l-ITS tal-Qala, Għawdex?

Jista' jagħti breakdown tat-teaching load tal-lecture staff - kemm dawk full-time kif ukoll dawk part-time - li hemm fl-ITS tal-Qala?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-complement u t-teaching load ta' l-istaff fl-ITS fil-Qala, Għawdex hu kif ġej:

|Grad |Numru|Teaching load | |Teacher in |1 |Nil | |charge | | | |Lecturer |1 |12 (il-kumplament | | | |tat-teaching load | | | |isir fl-ITS Malta)| |P/T |2 |26 u 25 sigħat | |lecturer | | | |rispettivam| | | |ent | | | |Administrat|1 |Nil | |ive asst. | | | |Casual |1 |Nil | |executive | | | |off. | | | |General |6 |Nil | |hand | | |

GĦAWDEX – ITS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti lista ta' sejħiet għall- applikazzjoni għal għalliema/lecturers full-time u/jew part-time fl-ITS fil- Qala li saru matul is-sena 2004?

Kemm kien in-numru ta' applikanti f'kull kategorija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-għalliema/lecturers, kemm full-time kif ukoll part-time fl-ITS Qala jifformaw parti mill-overall complement ta' l- ITS Malta, ma jsirux sejħiet għall applikazzjoni speċifikament għall-ITS Qala.

GĦAWDEX - ITS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-korsijiet li qed isiru fl-ITS tal-Qala matul is-sena skolastika kurrenti?

Jista' jgħid kemm minn dawn il-korsijiet huma full-time u/jew part-time?

Jista' jgħid kemm hu n-numru ta' studenti li bħalissa qed jattendu kull kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

ESTS (hospital trades) - Full-time 1st Year – 16-il student/a 2nd Year- 10 student/a

Food preparation and production - basic - part-time - 12-il student/a

Food and beverage service - basic - part-time - 4 studenti

CIMU - OFFERTI PERMEZZ TA' INTEL PROCESSORS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9887, u cioe' wara l-passi li ħadet il-Kummissjoni Ewropea ma' pajjiżi membri oħra ta' l-Unjoni, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk iċ-CIMU irċeviex struzzjonijiet jew sejħiet min-naħa ta' l-istess Kummissjoni biex ma tibqax toħroġ tenders - jekk huwa l-każ - b'intel processors bħala pre-rekwiżiti?

Il-gvern qatt irċieva xi lmenti jew struzzjonijiet mill-Kummissjoni Ewropea dwar il-procurement policies tiegħu fil-qasam ta' l-informatika?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iċ-CIMU qatt ma rċieva struzzjonijiet jew sejħiet oħra min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea biex ma tibqax toħroġ tenders b'intel processors bħala pre-rekwiżiti.

Oltre dan, la ċ-CIMU u lanqas l-MIIT qatt ma rċevew ilmenti jew struzzjonijiet mill-Kummissjoni Ewropea dwar il- procurement policies fil-qasam ta' l-informatika.

ECO TAX

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid s'issa kemm kien id-dħul mill-Eco tax?

Jista' jagħti rendikont f'liema fond dawn il-flus qed imorru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ammont ta' ECO contribution miġbur mill-1 ta' Settembru sa l-aħħar ta' Diċembru 2004 kien ta' Lm370,844.57.

Dawn il-flus tpoġġew f'revenue account number 0338 – ECO contribution li jinżamm mill- accountant general.

ARMAR TAL-KARNIVAL

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 9909, jista' il-Ministru jgħid għaliex meta kien hemm offerta bi prezz orħos għall-istess servizz ingħatat dik aktar għolja bi kważi Lm500?

Ma jaħsibx li din tmur kontra l-kunċett ta' value for money u mhijiex prattika viabbli?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kien proprju minħabba l-kunċett ta' value for money li ntgħażlet din l-offerta.

Dan għaliex value for money fih żewġ elementi, is-servizz offrut u l-prezz.

Il-kumpannija li tefgħet l-offerta bl-orħos prezz ma tiggarantix il-livell tas-servizz mixtieq, għalhekk intgħażlet il-kumpannija li tefgħet it-tieni l-orħos prezz imma bil-livell tas-servizz mixtieq garantit.

SIGURTA' SOĊJALI - KONTRIBUZZJONIJIET TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm inġabru flus mill- kontribuzzjonijiet ta' l-anzjani residenti taħt l-iskema tal-public private partnership matul l-2004 minn Villa Messina, Casa Arkati u Carsa Serena?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

WASTESERV - IMPLIMENTAZZJONI TA' L-ECO TAX

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-kumpannija Wasteserv ġiet inkarigata mill-implimentazzjoni ta' l-Eco tax minflok ma dan il-proċess sar mill-MEPA?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-premessa ta' l-Onor.

Interpellant hija żbaljata.

SVPR - ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew ammessi anzjani fir-residenza San Vincenz de Paule matul l-2004?

Kemm mietu anzjani fl-istess residenza matul l-istess sena?

X'kien in-numru ta' residenti fil-31 ta' Diċembru 2004?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Matul l-2004 ġew ammessi fir-residenza San Vincenz de Paule 147 raġel u 240 mara - total ta' 387.

Matul l-istess sena mietu 175 raġel u 167 mara - total ta' 342.

Fil-31 ta' Diċembru 2004 ir-residenti f'San Vincenz de Paule kienu 688 mara u 339 raġel - total ta' 1,027.

MEDIĊINI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jelenka x'inhuma s-sistemi preżenti biex jiġu importati l-mediċini fil-pajjiż?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Prodotti mediċinali jistgħu jiġu importati wara li jkollhom awtorizzazzjoni fuq is-suq Malti.

Is-sistemi preżenti għall- awtorizzazzjoni huma s-sistema ċentralizzata ta' l-Unjoni Ewropea, is- sistema ta' mutual recognition, is-sistema nazzjonali u s-sistema parallela.

Jekk prodott ma jkollux awtorizzazzjoni jista' jiġi approvat biex jinxtara għal pazjent individwali.

F'ċirkostanzi ta' salvagward tas-saħħa pubblika, is-supritendent tas-saħħa pubblika huwa awtorizzat mil-liġi li jagħti permess biex mediċini jintużaw mingħajr ma jkollhom l-ebda awtorizzazzjoni.

DJAR TA' L-ANZJANI – ANZJANI RESIDENTI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew ammessi anzjani f'dawn id-djar residenzjali tal-gvern: Bormla, Żejtun, Imtarfa, Imsida, Mosta, Floriana u Gżira?

X'kien in-numru ta' residenti f'kull dar fil-31 ta' Diċembru 2004?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' nisa u rġiel li ġew ammessi fid-djar ta' l-anzjani tal-gvern matul l-2004 u n-numru ta' residenti f'kull dar ta' l-anzjani fil-31 ta' Diċembru 2004 huwa kif ġej:

|Dar |Irġi|Nis|Residenti | | |el |a |fil-31 ta' | | | | |Diċembru 2004 | |Borml|16 |32 |128 | |a | | | | |Flori| 6 | 5| 47 | |ana | | | | |Gżira| 0 | 8| 31 | |Mosta| 6 |11 | 67 | |Imsid| 2 | 9| 64 | |a | | | | |Imtar| 7 |21 |122 | |fa | | | | |Żejtu|10 |25 |165 | |n | | | | |Total|47 |111|624 | |i | | | |

DJAR TA' L-ANZJANI – ANZJANI RESIDENTI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew ammessi anzjani taħt l-iskema tal-public private partnership f'Villa Messina, Casa Arkati u Casa Serena matul l-2004?

X'kien in-numru ta' residenti f'kull waħda minn dawn id-djar fil-31 ta' Diċembru 2004?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' nisa u rġiel li ġew ammessi taħt l- iskema tal-public private partnership matul is-sena 2004 u n-numru ta' residenti f'dawn id-djar fil-31 ta' Diċembru 2004 huwa kif ġej:

|Dar |Irġie|Nis|Residenti | | |l |a |fil-31 ta' | | | | |Diċembru | | | | |2004 | |Casa |0 |5 |10 | |Arkati | | | | |Casa |3 |6 |33 | |Serena | | | | |Villa |6 |9 |55 | |Messina | | | | |Total |9 |20 |98 |

CARE MALTA LTD/CASA SERENA

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'ammonti ta' flus ħallas id-dipartiment ta' l-anzjani u servizzi fil-komunita' lil Care Malta Ltd u lil Casa Serena għas-servizz li ngħataw anzjani residenti f'dawn id- djar taħt l-iskema tal-public private partnership matul l-2004?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-ħlas li sar matul l-2004 lil Care Malta Ltd. u Casa Serena kien kif ġej:

Care Malta Ltd.

Lm274,885.02 Casa Serena Lm143,954.95

Dawn il-pagamenti kienu jkopru Ottubru 2003/Ottubru 2004.

MEDIĊINI - PREZZIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jispjega x'mekkaniżmi se jintużaw biex il-prezzijiet tal-mediċini ma jgħolewx peress li diġa' jidher li se jkun hawn inqas mediċini fis-suq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

DJAR TA' L-ANZJANI - WAITING LIST

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'kienet il- waiting list ta' l-anzjani fil-31 ta' Diċembru 2004 li qed jistennew biex jidħlu f'San Vincenz de Paule u fi djar residenzjali tal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-31 ta' Diċembru 2004 applikazzjonijiet għal dħul ta' anzjani f'residenzi tal-gvern kienet kif ġej:

| |Irġie|Nisa|Tota| | |l | |l | |Djar resid. |238 |784 |1022| |tal-gvern | | | | |San Vincenz de |236 |486 | | |Paule | | |722 |

MEDIĊINI - IMPORTATURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li tinbidel il-liġi li tirregola l-profit margin ta' l-importaturi tal-mediċini biex tiġi nkoraġġita l-kompetizzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

SIGURTA' SOĊJALI - KARTUNA R-ROŻA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara għaliex anzjana - isimha qed jintbagħat separatament - inqatgħalha l-benefiċċju tal-kartuna r-roża?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata dwar il-każ tagħha bil-miktub mid-dipartiment konċernat.

SANTA LUĊIJA – KINDERGARTEN CENTRE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li hemm ħsieb li l-iskola primarja ta' Santa Luċija tingħalaq u tiġi trasferita għall-iskola primarja li tinsab in-naħa l-oħra ta' fuq ta' Ħal Tarxien?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultali l-ebda ħsieb li tingħalaq il- kindergarten centre li hemm f'Santa Lucija.

Ta' min jgħid li din mhijiex skola primarja iżda annex tal-kindergarten ta' l-iskola primarja ta' Ħal Tarxien.

SIGURTA' SOĊJALI - BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jiġi investigat jekk il- persuna - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - hijiex qed tirċievi l-ammont korrett ta' benefiċċju ta' reġistrar li fil-preżent huwa ta' Lm40.38c fil-ġimgħa?

Jista' dan l-individwu jiġi informat bil-miktub jekk hux jirċievi l-ammont korrett?

ONOR.

PBS - FINANCIAL STATEMENTS AND REPORTS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta mistennija jkunu available mingħand ir-registrar of companies il- financial statements and reports ta' PBS Ltd għas-sena 2003?

Tista' titqiegħed kopja ta' dawn l-accounts fuq il-mejda tal-Kamra, flimkien ma' l-accounts għas-sena 2004, jekk dawn ukoll huma lesti u approvati?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.