MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 564 It-Tlieta, 16 ta' Ottubru, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 564

It-Tlieta, 16 ta' Ottubru, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 564

It-Tlieta, 16 ta' Ottubru, 2007

WERREJ

MINUTI 168

KUNSENS GĦAL ATTI 168

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 168

TQEGĦID TA' KARTI 174

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR KUNTRATTI GĦAL TRASFERIMENTI TA' PROPRJETA` IN KONNESSJONI MAL-M.U.S.E.U.M., MA' L-ASSOĊJAZZJONI TA' L-ISCOUTS U FLORIANA FOOTBALL CLUB 175

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KORPORAZZJONI MALTIJA GĦALL-INTRAPRIŻA (It-Tielet Qari)

MALTA ENTERPRISE CORPORATION (AMENDMENT)BILL (Third Reading) 178

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TA' PATTIJIET BEJN MALTA U L-ISTATI UNITI TA' L-AMERIKA FUQ L-IMBARKAZZJONI TA' BASTIMENTI (It- Tieni Qari)

MALTA-USA SHIP-BOARDING AGREEMENTS (RATIFICATION) BILL (Second Reading) 178

AĠĠORNAMENT 198

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 202

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 563 li saret fil-15 ta' Ottubru 2007, ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XXII ta' l-2007 - Att ta' l-2007 dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jikkonferma li l-ispiża fil-manutenzjoni u xogħlijiet oħra f'Dar Malta fi Brussell ma qabżitx l-ispiża stmata ta' Lm2.5 miljun?

Jista' joħroġ lista ta' kif inqasmu dawn l-ispejjeż?

Xi żviluppi kien hemm fid- diffikultajiet ta' tassazzjoni li sab il-gvern Malti meta ġie biex jikri partijiet minn Dar Malta lil terzi għal skopijiet kummerċjali?

Kien hemm soluzzjoni għal din il-problema?

Instabu kumpanniji lesti li jikru partijiet minn Dar Malta?

Kien hemm xi ftehim ma xi kumpanniji f'dan ir- rigward?

Meta huwa mistenni li l-gvern Malti jibda jdaħħal il-flus minn dawn il-kirjiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 25627.

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Meta huwa maħsub li l-gvern Malti jibda jikri l-ispazju f'Dar Malta fi Brussell li m'huwiex qiegħed jintuża minnu?

Lil min se jikri dan l-ispazju u b'liema prezz?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 24645.

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 24000 u cioe' rigward Dar Malta fi Brussell, tista' tikkonferma li l-ispiża fil-manutenzjoni u xogħlijiet oħra f'Dar Malta ma qabżitx l-ispiża stmata ta' Lm2.5 miljun?

Jista' joħroġ lista ta' kif tqassmu dawn l-ispejjeż?

Xi żviluppi kien hemm fid-diffikultajiet ta' tassazzjoni li sab il-gvern Malti meta ġie biex jikri partijiet minn Dar Malta lil terzi għal skopijiet kummerċjali?

ONOR.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, ma nistax nifhem kif il-mistoqsija tiegħi qiegħda tidher ripetutament fl-aġenda tal-lum.

MR SPEAKER: Naturalment dak jiddependi minn kif ikunu ġew sottomessi l- mistoqsijiet.

ONOR.

LEO BRINCAT: Le skużi, jiena kont għamilt ripetizzjoni tagħha għax minn Frar sal-lum bqajt bla tweġiba.

MR SPEAKER: Imma f'dak il-każ ikun hemm numru ġdid tal-mistoqsija parlamentari.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Huwa veru li hawn numru ta' domandi l-istess, pero' jirriżulta wkoll li l-Prim Ministru kien irrisponda kemm mistoqsija parlamentari 25627 kif ukoll mistoqsija parlamentari 24645.

Li ma nistax nifhem hu kif dawk anteċedenti qegħdin isiru llum.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, mhux se noqgħod infettaq, imma l- mistoqsija li għamilt jien u weġibha l-Prim Ministru m'hijiex dik li ġiet imwieġba f'seduta preċedenti u fil-fatt se tiġi mwieġba llum.

Is-sekwenza ta' dawn id-domandi ma nistax nifhimha.

Minflok ir-risposta ngħatat ma' l-ewwel domanda li staqsejt - ma rridx indaħħal fin-nofs lill-Prim Ministru għax hu t-tweġiba min-naħa tiegħu, tajjeb jew ħażin, ingħatat - hemm cross reference ta' tliet domandi għal raba' domanda li ġiet wara u li fiha ngħatat it-tweġiba.

Imma l-aqwa li hemm it-tweġiba biex ħadd ma jaħseb li qed insib ix-xagħra fl-għaġina.

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 24095 u jgħid meta huwa maħsub li l-gvern jibda jikri l-ispazju f'Dar Malta fi Brussell li mhux jintuża mill-gvern Malti?

Lil min se jikri dan l-ispazju u b'liema prezz?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 24645.

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 24000 u 24278, il-Prim Ministru jikkonferma li l-ispiża fil-manutenzjoni u xogħlijiet oħra f'Dar Malta ma qabżitx dik stmata ta' Lm2.5 miljun?

Jista' joħroġ lista ta' kif inqasmu dawn l-ispejjeż?

Xi żviluppi kien hemm fid-diffikultajiet ta' tassazzjoni li sab il-gvern Malti meta ġie biex jikri partijiet minn Dar Malta lil terzi għal skopijiet kummerċjali?

Kien hemm soluzzjoni għal din il-problema?

Instabu kumpanniji lesti li jikru partijiet minn Dar Malta?

Kien hemm xi ftehim ma' xi kumpanniji f'dan ir-rigward?

Meta huwa mistenni li l-gvern Malti jibda jdaħħal il-flus minn dawn il-kirjiet?

ONOR.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 25627.

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 24346 u 24095, meta huwa maħsub li l-gvern jibda jikri l- ispazju f'Dar Malta fi Brussell li m'huwiex jintuża mill-gvern Malti?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li hemm numru ta' organizazzjonijiet kummerċjali li jinsabu lesti jikru partijiet minn Dar Malta.

Naturalment dawn il-kirjiet isiru skond l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern (Kap 268).

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 24640, 24000 u 24278, il-Prim Ministru jikkonferma li l-ispiża fil-manutenzjoni u xogħlijiet oħra f'Dar Malta ma qabżitx l-ispiża stmata ta' Lm2.5 miljun?

Jista' joħroġ lista ta' kif tqassmu dawn l-ispejjeż?

Xi żviluppi kien hemm fid- diffikultajiet ta' tassazzjoni li sab il-gvern Malti meta ġie biex jikri partijiet minn Dar Malta lil terzi għal skopijiet kummerċjali?

Kien hemm xi ftehim ma xi kumpanniji f'dan ir- rigward?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

INCOME TAX REFUNDS

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Il-Prim Ministru jikkonsidra li ċekkijiet ta' rifużjoni mill-income tax dwar studenti li jattendu skejjel privati u li normalmaent jinħarġu fuq il-missier jibdew joħorġu kemm fuq il-missier kif ukoll fuq l-omm ħalli jkunu jistgħu jissarrfu minn xi ħadd minnhom u mhux bilfors mill-missier biss u dan speċjalment fejn iż-żewġ persuni jkunu qed jaħdmu u allura jħallsu t-taxxa?

ONOR.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 25827.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Bil-permess tas-Segretarju Parlamentari, li teknikament għandu dritt ma jweġibx, se nagħmel domanda marbuta ma' l-income tax.

Kif ġie mwieġeb dan l-aħħar f'domanda parlamentari - fil-fatt anke kkummentajt fuqha f'gazzetta l-bieraħ - huwa common knowledge li ħafna taxpayers qegħdin jiġu mitluba jħallsu kontijiet tat-taxxa li fil-fehma ta' ħafna kienu preskritti.

Mit-tweġiba li tani l-Prim Ministru xi ġimagħtejn ilu ġejt informat illi għalkemm is-sentenza inqatgħet kontra l-gvern, it- trattazzjoni għadha fil-livell ta' l-appell.

Ovvjament jiena ma nistax nippreġudika jew nantiċipa l-eżitu ta' l-appell, imma jekk l-appell jiġi konfermat kontra l-gvern, dan ifisser illi dawk li rriżultaw li ħallsu kontijiet tat-taxxa meta kien hemm preskrizzjoni in vigore fuqhom, se jieħdu r-refund ta' dak li ħallsu?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hemm każ ad hoc fejn persuna kkontestat kont li qiegħda tgħid li huwa preskritt.

Fl-ewwel istanza ġie ddikjarat li fil- fatt huwa preskritt.

Il-gvern qed jappella u qiegħda tiġi deliberata fl- istadju ta' appell.

Ovvjament in-nies l-oħra li diġa' ħallsu u li ħassew l-istess ħaġa, setgħu kkontestaw huma wkoll imma jekk ma kkontestawx u laħqu ħallsu, dik sta għalihom.

Jiena ngħid li moralment jekk inti kellek tagħti xi flus, xorta kellek tagħtihom, pero' jista' jkun li persuna rnexxielha titnikker u għal xi raġuni l-kawża tkun ġiet preskritta legalment.

L-Onor.

Brincat jaf daqsi - għax hu wkoll kien ministru tal-finanzi - li għal ċertu introjtu u biex jinħarġu ċerti kontijiet, trid tiddependi mill- ħaddiema fid-dipartiment.

Ikun hemm każijiet fejn ripetutament tibgħat kontijiet f'ċerti indirizzi u ssib dejem il-bieb imbarrat, jew il-letter box ma tinfetaħx, jew nies not known at that address għax ikunu telqu minn hemm.

Jiġifieri wieħed irid jikkondizzjona ruħu skond ma tkun id-deċiżjoni fil-qorti ta' l-appell u mbagħad il-gvern jara l-options tiegħu f'dak l- istadju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiena bl-ebda mod ma rrid niġi interpretat li qed immur kontra l-moralita' fiskali, għax naħseb li kull ministru ta' kull gvern jipprova jiġbor dak li jista' jiġbor, imma se nidħol daqsxejn fil-kwestjoni tal-prinċipju aktar milli dwar il-moralita' fiskali.

Li jippreokkupani hu li ninsab informat li minkejja li l-każijiet ikunu għaddejjin mill-proċess ta' appell - ejja ninsew dawk li ħallsu diġa' issa - diversi ħaddiema fid-dipartiment tat-taxxi interni ingħataw struzzjonijiet ċari mis-superjuri tagħhom biex jibqgħu joħorġu dawn it-tip ta' kontijiet allegatament preskritti sakemm jinqata' l-appell.

Jista' s- Segretarju Parlamentari jikkonferma jekk dan huwiex minnu jew le?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, issa nivverifika ma' sieħbi s- Segretarju Parlamentari Tonio Fenech u nagħtih risposta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jiena nemmen li jekk hemm court ruling, għandha tiġi applikata across the board u mhux għax jiena ftaħt kawża lill-gvern u rbaħtha se nieħu l-benefiċċju tagħha u ħaddieħor li kien qed jistenna l- preċedent, jibqa' lampa stampa.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, il-fatt illi l-każ għadu sub judice għax sar l-appell, ifisser li għad m'hemmx preċedent.

Ikun hemm preċedent meta tikkonfermah il-qorti ta' l-qppell.

N.I. - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm hu n-numru ta' persuni u kumpanniji (separatament) li fil-preżent għandhom arranġament sabiex iħallsu l- arretrati tal-kontijiet pendenti tal-N.I.?

Għal kemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

Jista' jipprovdi l-istess tagħrif għall-aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 25783.

DAR MALTA FI BRUSSELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 24640, 24000, 24278 u 24859, jista' l-Prim Ministru jikkonferma li l-ispiża fil-manutenzjoni u xogħlijiet oħra f'Dar Malta ma qabżitx l-ispiża stmata ta' Lm2.5 miljun?

Jista' joħroġ lista ta' kif tqassmu dawn l-ispejjeż?

Xi żviluppi kien hemm fid-diffikultajiet ta' tassazzjoni li sab il-gvern Malti meta ġie biex jikri partijiet minn Dar Malta lil terzi għal skopijiet kummerċjali?

Kien hemm soluzzjoni għal din il-problema?

Instabu kumpanniji lesti li jikru partijiet minn Dar Malta?

Kien hemm xi ftehim ma xi kumpanniji f'dan ir- rigward?

Meta huwa mistenni li l-gvern Malti jibda jdaħħal il-flus minn dawn il-kirjiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ix- xogħlijiet f'Dar Malta fi Brussell żammew ma' l-istima oriġinali ppjanata għal dan il-proġett.

Dar Malta fi Brussell tilqa' fiha żewġ rappreżentanzi diplomatiċi importanti; ir-rappreżentanza diplomatika ta' Malta għall- Unjoni Ewropea u l-Ambaxxata ta' Malta għall-Belġju.

Il-gvern immexxi minni dejjem jimxi bl-ikbar serjeta' fit-twettiq ta' proġetti, kemm meta dawn isiru f'Malta stess kif ukoll meta dawn il-proġetti jitwettqu għall- ġid tal-pajjiż, pero' 'l bogħod minn xtutna bħalma huwa dan il-każ.

Dan il- gvern m'għandu xejn x'jaħbi u għalhekk m'għandu l-ebda problema li jippubblika lista ta' kif saru l-ispejjeż.

Ix-xogħlijiet fil-parti li se tintuża għar-rappreżentanzi diplomatiċi ta' pajjiżna laħqu s-somma ta' Lm1,646,000, filwaqt li xogħlijiet oħrajn fil- partijiet li se jinkrew lil terżi laħqu s-somma ta' Lm984,000.

Mill- mument li saru l-istimi oriġinali sakemm beda x-xogħol fuq is-sit, kien hemm dewmien biex jinħarġu l-permessi għax-xogħol min-naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar tal-Belġju.

F'dan il-perjodu ta' stennija, ġiet reġistrata żieda fil-prezzijiet fuq dak li kien ġie stmat oriġinarjament.

Dawn iż- żidiet huma regolati mill-awtoritajiet Belġjani li jippubblikaw r-rati ta' inflazzjoni li jridu jiġu applikati għal kull kuntratt.

Għalhekk, skond il-kalkoli ta' l-awtoritajiet Belġjani, il-gvern kellu jħallas madwar 15% iktar mis-somma prevista għal spejjeż kawżati mill- inflazzjoni fis-swieq internazzjonali, primarjament kawżata minn żidiet kbar fil-prezzijiet taż-żejt u l-azzar.

Tħallsu wkoll ftit aktar minn Lm100,000 fi spejjeż professjonali u fl-installar ta' sistemi ta' sigurtà.

Id-diffikultajiet li kien hemm b'rabta ma' tassazzjoni fuq kirjiet ta' parti mill-bini, intgħelbu wara diskussjonijiet ma' l-awtoritajiet Belġjani.

Hemm numru ta' organizzazzjonijiet kummerċjali li jinsabu lesti jikru partijiet minn Dar Malta.

Naturalment dawn il-kirjiet iridu jsiru skond l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern (Kap 268).

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Xtaqt nagħmel tliet osservazzjonijiet f'daqqa, Sur President.

Il-Prim Ministru qed jgħid illi l-gvern m'għandu xejn x'jaħbi u għalhekk m'għandu l-ebda problema li jippubblika lista ta' kif saru l- ispejjeż.

Jista' fl-ewwel mument opportun u meta jkun konvenjenti għalih, jagħti breakdown ta' l-ispejjeż li saru?

Fil-bidu tat-tweġiba tiegħu l-Prim Ministru qed jgħid li l-ispejjeż żammew ma' l-istima oriġinali.

Issa mbagħad iktar tard qiegħed jgħid illi minħabba ċirkostanzi li m'humiex responsabbilta' tal-gvern, kien hemm xi żieda fil-prezzijiet fuq dak li kien ġie stmat oriġinarjament minħabba xi inflation index li għandhom l-awtoritajiet Belġjani, jiġifieri m'iniex qed ngħid li bilfors huwa tort tal-gvern Malti nnifsu.

Imma kif jirrikonċilja l-fatt li min-naħa qed jgħid li l-gvern Malti żamm ma' l-istima oriġinali tiegħu u mbagħad iktar tard qed jgħid li fl-istess żmien ta' stennija ġiet reġistrata żieda fil-prezzijiet fuq dak li kien ġie stmat oriġinarjament?

Għax anke li kieku ċ-ċirkostanzi kienu lil hinn mill-kontroll tal-gvern Malti, waħda ma taqbilx ma' l-oħra.

Imbagħad l-aħħar osservazzjoni, iktar minn mistoqsija, hi li l-Prim Ministru fit-tweġiba tiegħu qal li hemm numru ta' organizzazzjonijiet kummerċjali li wrew interess li jinsabu lesti jikru partijiet minn Dar Malta.

Napprezza li kif qal hu dawn il-kirjiet għandhom isiru skond l-Att Dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern, imma meta min-naħa l-oħra l- gvern qed jgħid li hemm numru ta' organizzazzjonijiet kummerċjali li jinsabu lesti jikru partijiet minn Dar Malta, jiena nkun korrett jekk nifhem li għalkemm hemm min wera interess, sal-lum għadu ħadd ma kera xi parti minn Dar Malta?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Dwar l-ewwel osservazzjoni ngħaddi l-messaġġ ta' l- Onor. Interpellant biex jekk hemm bżonn titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' xogħlijiet li saru f'Dar Malta.

Rigward it-tieni osservazzjoni, huwa minnu li l-gvern kien abbozza li jagħmel ammont ta' xogħlijiet.

L-ispiża tagħhom baqgħet kif kien ippjanata u kien tort ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar min-naħa Belġjana li dan ix- xogħol dam ma nbeda u allura kellna nħallsu l-inflazzjoni li l-liġi Belġjana tagħti dritt lill-kuntrattur li jitlob meta jkun hemm dewmien u jkun hemm żieda fil-costings tiegħu b'riżultat għall-mod kif tinħadem l- inflazzjoni f'dak il-pajjiż.

Pero' hawnhekk il-Prim Ministru kellu raġun meta qal li l-affarijiet inżammew skond l-istima ppjanata għal dan il- proġett.

Dan ifisser li ma kienx hemm il-ħtieġa li jsiru xogħlijiet ġodda li kienu jitolbu żieda, apparti dik ta' l-inflazzjoni.

L-inflazzjoni semmejniha biex jekk għall-argument il-kont kien ta' Lm100,000 u mbagħad ġie Lm115,000, ma jiġux jistaqsuna għaliex kien hemm din id-differenza kollha.

Dawn il-Lm15,000 differenza huma imposti fuq is-sit tal- proprjeta', indipendentement min hu, mil-liġi Belġjana meta jkun hemm xogħol għaddej.

Anke meta hawn Malta jsiru kuntratti individwali, naħseb anke mill-gvern, jekk ikun hemm tibdil fir-rati minħabba inflazzjoni u minħabba costing, dawn bilfors jiġu inklużi fil-kontijiet finali, pero' bniedem xorta jkun jista' jgħid li hu żamm ma' l-istima tiegħu oriġinali.

Issa indipendentement minn dik, sfortunatament ikollok tħallas ukoll l- ispiża tax-xogħol interjuri.

Rigward it-tielet osservazzjoni, huwa minnu li kien hemm numru ta' entitajiet kummerċjali li wrew interess li jikru partijiet minn Dar Malta, pero' biex din tiġi formalizzata, hemm liġi li rridu nimxu skond ir- rikjesti tagħha.

Kif qed jgħid l-Onor.

Interpellant, sal-lum għadu m'hemm xejn finalizzat, jiġifieri l-proċess għadu għaddej sakemm f'perjodu ulterjuri jiġi finalizzat ai termini ta' kif jitlob Kap 268.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Imma din il-liġi għad trid tersaq jew hija liġi li trid tiġi applikata?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Hemm il-liġi li tirregola l-ħruġ ta' tenders, eċċ., mil-Lands Department.

ONOR.

LEO BRINCAT: Is-suġġeriment tiegħi, aktar milli mistoqsija, huwa dan.

Nemmen li ċerti proċeduri li qed jiġu mxekklin minħabba dewmien burokratiku ta' ċerti dipartimenti tal-gvern - mhux qed ngħid hekk biex nikkritika lill-gvern imma sempliċement fl-interess nazzjonali - għandna nħaffuhom biex ma nispiċċawx nitilfu l-qaleb u l-ġbejna u Dar Malta fi Brussell tkun tista' iddaħħal ċertu revenue.

Tajjeb li nkunu nafu wkoll kemm hu n-numru ta' dawn l-organizzazzjonijiet kummerċjali u x'inhi n- natura tax-xogħol tagħhom.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Napprezzaw il-kummenti ta' l-Onor.

Interpellant.

IMPJEGATI LI GĦALQU 61 SENA

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm kellu impjegati fil-ministeru, dekasteru u entitajiet tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007 li għandhom 'il fuq minn 61 sena?

Min huma u x'pożizzjonijiet għandhom?

Fejn qegħdin jaħdmu?

Huma full-time jew part- time?

X'salarju jew rata jitħallsu biha u minn liema distrett elettorali ġejjin?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm kienet in-nefqa fuq is-servizz ta' l-internet provdut fir-residenzi ta' l-uffiċjali tal- ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtu matul Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament, uffiċjal b'uffiċjal u xahar b'xahar?

Min hu l-ISP f'kull każ separat?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi kif tidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

IMPJEGATI LI GĦALQU 61 SENA

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kellu impjegati fil- ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħtu taħtu matul Jannar, Frar u Marzu 2007 li għandhom 'il fuq minn 61 sena?

Min huma?

X'pożizzjonijiet għandhom u fejn qegħdin jaħdmu?

Dawn huma full-time jew part-time?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-impjegati li kellhom 'il fuq minn 61 sena matul Jannar, Frar u Marzu 2007 fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħtu huma kif ġej:

|Nr|Post |Grad |Full-|Salar|Distr| |u | | |time/|ju |ett | | | | |Part-| | | | | | |time | | | |1 |Kap |Uffiċċ|Full-|831.6|Żabba| | |tas-S|ju |time |1,5 |r | | |egret|tas-Se| | | | | |arjat|gretar| | | | | | |ju | | | | | | |Parlam| | | | | | |entari| | | | |1 |Advis|Taqsim|Part-|556.0|G'man| | |or |a ta' |time |0,7 |gia | | | |l-Affa| | | | | | |rijiet| | | | | | |Veteri| | | | | | |narji | | | | | | |u | | | | | | |s-Sajd| | | | |1 |Secre|Uffiċċ|Full-|525.5|Żejtu| | |taria|ju |time |3,8 |n | | |t |tas-Se| | | | | |Offic|gretar| | | | | |er |ju | | | | | | |Parlam| | | | | | |entari| | | |

Fil-MEPA kien hemm impjegat wieħed matul ix-xahar ta' Marzu 2007 li kellu 'il fuq minn 61 sena.

Dan huwa enforcement audit officer part-time u joqgħod il-Gżira.

Huwa assenjat mad-Development Control Commission u jitħallas Lm4.19 fis-siegħa.

RAPPORTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Ġew ikkummissjonati rapporti fil-ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

F'każ li fl-affermattiv, x'kien l-għan u l- iskop ta' kull rapport separatament?

Minn min sar u jekk sewa flus kemm kienet l-ispiża separatament?

Jista' jgħid jekk hemmx minn dawn ir-rapport li ġew konklużi?

ONOR.

TONIO BORG: Fid-dekasteru tiegħi ma ġewx ikkummissjonati rapporti matul Jannar, Frar u Marzu 2007.

IMPJEGATI LI GĦALQU 61 SENA

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm kellu impjegati fil-ministeru, dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtu matul Jannar, Frar u Marzu 2007 li għandhom 'il fuq minn 61 sena?

Min huma?

Dawn huma full-time jew part-time?

X'salarju jew rata jitħallsu biha?

Minn liema distrett elettorali jiġu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Fil-każ ta' l-enti li taqa' taħt dan il-ministeru, jiġifieri l-ADT, diġa' ngħatat l- informazzjoni mitluba fir-risposta għal mistoqsija parlamentari 25690.

Fir-rigward ta' dan il-ministeru, hemm impjegat wieħed biss li għandu 63 sena.

Dan jokkupa l-pożizzjoni ta' records analyst fis-segretarjat tiegħi, li għandu contract for service ta' 150 siegħa li beda mill-1 ta' Jannar, 2007 bir-rata ta' Lm2.75 fis-siegħa u huwa mir-raba' distrett.

Kif għidt fir-risposta tiegħi għal mistoqsija parlamentari 25690, għar-raġunijiet ta' data protection l-isem ta' din il-persuna mhux qiegħed jingħata f'din ir- risposta.

KONSULENTI

L-ONOR.

LOE BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa fuq servizzi ta' konsulenti (kemm servizzi minn individwi jew kumpanniji) fil- ministeru, dekasteru u enti tagħha matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Ta' min kienu l-konsulenti u kemm tħallsu kull wieħed separat?

X'tip ta' servizz taw u min approva t-tali spiża f'kull każ separat?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti. ll-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ħames kuntratti għal trasferiment ta' proprjeta' in konnessjoni mal-M.U.S.E.U.M., ma' għaqdiet ta' l-iScouts ta' Santa Venera, ta' Bormla u tar-Rabat u ma' Floriana Football Club.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tar-Rapport tal-Port il-Kbir datat Lulju 2007 flimkien ma' kopja ta' dokument intitolat "Vizjoni għall-Port il-Kbir ta' Malta" datat 1 ta' Settembru 2007 maħruġ mill-Ministeru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tal-permess ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l- Ippjanar (MEPA) għall-estensjoni tal-Park and Ride, datast 11 ta' Ġunju, 2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 27948; u

Tagħrif dwar id-dħul ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar it-Trasport minn liċenzji tas-sewqan u liċenzji oħra matul l-2006 u 2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 27952.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 2006 -2007;

Rapport u financial statements tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 2007;

Estimi tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 2007-2008; u

Tagħrif dwar persuni li nqatgħu minn fuq l-ewwel u t-tieni parti tar- reġistru tax-xogħol matul l-2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 27689;

Tagħrif dwar persuni li nqabdu jaħdmu bla permess matul l-2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 27691.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet. ll-Viċi Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR KUNTRATTI GĦAL TRASFERIMENTI TA' PROPRJETA` IN KONNESSJONI MAL-M.U.S.E.U.M., MA' L-ASSOĊJAZZJONI TA' L-ISCOUTS U FLORIANA FOOTBALL CLUB

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova r-Riżoluzzjoni li ġejja liema Riżoluzzjoni tikkonsisti f'Dokumenti "A", "B", "C", "D" u "E".

Dokument "A"

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta beħsiebu jagħti b'ċens lis- Soċjeta' tal- M.U.S.E.U.M. art fi Triq Cassino, Pembroke, kif inhi deskritta aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, għaż-żmien, biċ-ċens u taħt il-kundizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

U billi huwa maħsub fil-paragrafu (d) tas-subartikolu (1) ta' l- artikolu 3 tal-Kapitolu 268 Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern li art li tkun proprjeta` tal-gvern jew amministrata minnu tista' tiġi trasferita skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad- Deputati li tkun fis-seħħ fil-waqt tat-trasferiment;

U billi huwa xieraq li t-trasferiment fuq imsemmi jsir skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-art fi Triq Cassino, Pembroke, kif deskritta aħjar fl-abbozz tal-ftehim li jinsab imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra tiġi mogħtija b'ċens lis-Soċjeta tal-M.U.S.E.U.M., għaż- żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl- istess abbozz.

Dokument "B"

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta beħsiebu jagħti b'ċens lill- Assoċjazzjoni ta' l-iScouts ta' Malta proprjeta' fi Triq il-Kappillan Ġwann Azzopardi OC, Santa Venera, kif inhi deskritta aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, għaż-żmien, biċ-ċens u taħt il-kondizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

U billi huwa maħsub fil-paragrafu (d) tas-sub-artikolu (1) ta' l- artikolu 3 tal-Kapitolu 268 Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern li art li tkun proprjeta` tal-gvern jew amministrata minnu tista' tiġi trasferita skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad- Deputati li tkun fis-seħħ fil-waqt tat-trasferiment;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-proprjeta' fi Triq il-Kappillan Ġwann Azzopardi OC, Santa Venera, kif deskritta aħjar fl-abbozz tal-ftehim li jinsab imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra tiġi mogħtija b'ċens lill- Assoċjazzjoni ta' l-iScouts ta' Malta, għaż-żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

Dokument "C"

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta beħsiebu jagħti b'kera lill- Assoċjazzjoni ta' l-iScouts ta' Malta il-kmamar fis-sur f'Bieb iż- Żejtun, Bormla, kif inhuma deskritti aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, għaż-żmien, bil-kera u taħt il- kondizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-kmamar fis-sur f'Bieb iż-Żejtun, Bormla, kif deskritti aħjar fl-abbozz tal-ftehim li jinsab imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra jiġu mogħtija b'kera lill-Assoċjazzjoni ta' l- iScouts ta' Malta, għaż-żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

Dokument "D"

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta beħsiebu jagħti b'ċens lill- Assoċjazzjoni ta' l-iScouts ta' Malta, biċċa art fi Triq Rudolf Saliba, Rabat Malta, kif inhi deskritta aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, għaż-żmien, biċ-ċens u taħt il- kondizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-art fi Triq Rudolf Saliba, Rabat, Malta, kif deskritta aħjar fl-abbozz tal-ftehim li jinsab imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra tiġi mogħtija b'ċens lill-Assoċjazzjoni ta' l- iScouts ta' Malta, għaż-żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

Dokument "E"

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta beħsiebu jagħti b'kera lil Floriana Football Club il-fondi numri 52 u 53 fi Blokk V, Triq Sant'Anna, Floriana kif inhuma deskritti aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, għaż-żmien, bil-kera u taħt il- kondizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

Għalhekk huwa b'dan riżolut li l-fondi numri 52 u 53, fi Blokk V, Triq Sant'Anna, Floriana, kif deskritti aħjar fl-abbozz tal-ftehim li jinsab imqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra jiġu mogħtija b'kera lil Floriana Football Club, għaż-żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

Sur President, kif kont diġa` rrapportajt, dawn għaddew unanimament min-National Audit Committee u niġbidlek l-attenzjoni li skond prassi l-vot jittieħed fuq kull waħda separatament.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Skond is-subartikolu (7) ta' l-artikolu 3 ta' l-Att dwar it- Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern, peress li r-rapport tal-Kumitat tal- Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika dwar din ir-riżoluzzjoni kien wieħed unanimu, se ngħaddi mill-ewwel biex inqiegħed il-mistoqsija fuq kull dokument li ġie preżentat fil-mozzjoni.

Il-mistoqsija hija r-Riżoluzzjoni f'Dokument "A".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Ir-Riżoluzzjoni għal Dokument "A" għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija r-Riżoluzzjoni għal Dokument "B".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Ir-Riżoluzzjoni għal Dokument "B" għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija r-Riżoluzzjoni għal Dokument "C".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Ir-Riżoluzzjoni għal Dokument "C" għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija r-Riżoluzzjoni għal Dokument "D".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Ir-Riżoluzzjoni għal Dokument "D" għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija r-Riżoluzzjoni għal Dokument "E".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Ir-Riżoluzzjoni għal Dokument "E" għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KORPORAZZJONI MALTIJA GĦALL- INTRAPRIŻA

MALTA ENTERPRISE CORPORATION (AMENDMENT)BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża, Kap 463" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TA' PATTIJIET BEJN MALTA U

L-ISTATI UNITI TA' L-AMERIKA FUQ

L-IMBARKAZZJONI TA' BASTIMENTI

MALTA-USA SHIP-BOARDING AGREEMENTS (RATIFICATION) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-10 ta' Ottubru 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru huwa in possession.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, kif kont qiegħed ngħid fl-aħħar seduta għadni ma fhimtx eżatt għaliex l-Oppożizzjoni se tivvota kontra.

L- Oppożizzjoni bagħtet lill-Onor.

Leo Brincat bħala l-unika persuna li se titkellem min-naħa tagħha fuq dan il-ftehim biex jipprova, f'mument minnhom jgħidilna kemm jixtiequ rapporti mill-qrib ma' l-Istati Uniti ta' l- Amerika, u fl-istess ħin jgħidilna li fuq dan il-ftehim se jivvotaw kontra, pero` mingħajr division.

Anzi, meta bi żball f'xi ġurnal ħarġet li l- Oppożizzjoni se tivvota b'division, ħarġet kjarifika biex jagħmluha ċara li mhux se jivvotaw kontra b'division.

Pero` se jivvotaw kontra u biex jivvotaw kontra jridu jispjegaw għaliex se jivvotaw kontra.

U jien għadni ma fhimtx għaliex l-Oppożizzjoni - sakemm ma jġibux l-argument li ma ġiex riferut lill-Foreign Affairs Committee - se tivvota kontra l-ftehim li bih iż-żewġ gvernijiet jistgħu jippermettu li jagħmlu spezzjoni meta jkun hemm suspett raġjonevoli f'vapur reġistrat f'Malta jew vapur reġistrat fl-Istati Uniti ta' l-Amerika - nammetti li l-probabilita` iktar se tkun bil-maqlub, jiġifieri li jkun hemm vapuri reġistrati f'Malta li jiġu spezzjonati, u nispjega għaliex iktar tard – u dan jista' jsir biss bil-kunsens tal- gvernijiet reċiproċi.

Jiġifieri biex l-awtoritajiet tagħna jispezzjonaw xi vapur reġistrat fl-Amerika rridu l-permess tal-Gvern Amerikan u biex l- awtoritajiet Amerikani jispezzjonaw vapur reġistrat f'Malta jridu l-permess tal-kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta li jista' jagħtih biss wara li jiġi approvat mill-Prim Minsitru.

Li kieku ma kienx hekk, kieku xi ħadd ippropona li xi ħadd li jikkommetti reat fuq vapur militari li qiegħed hawnhekk ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati Maltin, kont nifhimha.

Jeżistu ftehim ta' dan it-tip, per eżempju, fl-Italja meta kien hemm inċident ta' suldat Amerikan, dan ġie proċessat fl-Amerika u mhux fl-Italja.

Kwestjoni bħal dik wieħed forsi jgħid li tmur kontra s-sovranita` tagħna, imma ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili, Viċi Prim Ministru, point of order, l-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nixtieq nistaqsi: Minnu jew mhux minnu li talba simili saret lill-gvern Malti u l-gvern Malti minflok irrifjuta din it-talba qal li jiddependi mill-atteġġjament ta' l-Oppożizzjoni x'nagħmlu?

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, ma nidħolx f'dak.

Jien qed nieħu każ ipotetiku ta' l-Italja u qed ngħid li hemmhekk m'hemmx kwestjoni ta' kunsens.

Fil-kwestjoni li qegħdin niddiskutu hawnhekk hemm kwestjoni ta' kunsens.

Jiġifieri biex isir ix-ship-boarding irid ikun hemm kunsens tal- gvern Malti.

Hawn fejn ma nistax nifhem l-oġġezzjoni tan-naħa ta' l- Oppożizzjoni, għax x'messaġġ se nagħtu?

L-Onor.

Brincat ikkritika l-messaġġ li qal li l-Ministru Frendo ried jagħti fis-sens li l-liġi tar-reġistrazzjoni tal-vapuri li għamilna użu minnha sew tista' tiġi preġudikata jekk ma nibagħtux messaġġ li fuq kwestjonijiet bħal dawn se nkunu ebsin.

Naħseb li għandu raġun il-Ministru Frendo għax meta għandna ma nafx kemm-il tunnellata ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera tagħna ma nistgħux nibagħtu l-messaġġ li lanqas lesti li nippermettu lil ħaddieħor, bil-permess tagħna, jitla' fuq vapuri reġistrati f'Malta meta jkun hemm suspett li dawn qed iġorru d-droga.

Il-liġi ssemmi d-droga wkoll, mhux biss l-armi ta' distruzzjoni tal-massa.

Jekk wieħed jaqra l-liġi jsib żewġ affarijiet u l-Oppożizzjoni se tivvota kontrihom it-tnejn, kemm fuq il-kwestjoni tas-suspett raġjonevoli tal-ġarr ta' armi ta' distruzzjoni tal-massa, kif ukoll fuq il-kwestjoni tas-suspett li vapur reġistrat f'Malta qed iġorr id-droga.

Kif tasal biex tgħid hawnhekk li se tivvota kontra mingħajr division?

Sempliċement għaliex issemmiet l-Amerika fil-ftehim?

Kif tistgħu tkunu kredibbli meta tgħidu li intom tridu l-aqwa relazzjonijiet ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerika u mbagħad tivvotaw kontra fuq kwestjoni bħal din, li jridu l-permess tal- gvern Malti biex jitilgħu fuq vapur jispezzjonaw meta jkollhom suspett jew li qed iġorr id-droga jew li qed iġorr armi ta' distruzzjoni tal-massa?

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq senter tal-kaċċa, imma fuq components li bihom jista' jkun hemm proliferazzjoni ta' armi.

L-Onor.

Brincat saħansitra qalilna: Għaliex se tidħlu f'din in-nassa?

U qal ukoll li ma nistgħux nimbarkaw fuq xi kruċjati antikwati!

L-interessi ta' pajjiżna aħna qegħdin inħarsuhom tajjeb, m'għandna bżonn il- kunsens ta' ħadd u ma nistaqsux lill-Oppożizzjoni jekk humiex favur jew kontra xi ħaġa.

Jiġifieri meta rridu ngħidu iva ngħidu iva u meta rridu ngħidu le ngħidu le.

U f'dan il-ftehim dehrilna li għandna ngħidu iva għax ix-ship-boarding se jsir bil-kunsens tal-gvern Malti.

Veru li l-Onor.

Brincat appella biex nagħmlu diskussjoni serena, trankwilla u riflettiva pero` xorta tefa' l-botti u qal li qisna se niffirmaw dan il-ftehim meta l- Amerikani ma tawna xejn fl-affarijiet li qegħdin nitolbu.

Issa nibda biex ngħid bħala Ministru ta' l-Intern li meta nagħmlu ftehim ma' pajjiż ieħor fuq kwestjoni ta' sigurta` ma jidhirlix li għandna noqogħdu ndaħħlu kwestjonijiet oħra li m'għandhom x'jaqsmu xejn mas- sigurta`.

Pero` lanqas irrid li wieħed jagħti l-impressjoni li ma rreġistrajniex progress fuq affarijiet oħra mal-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika.

L-Onor.

Brincat jaf li fl-Agence Europe hemm pubblikat li Malta hija ma' l-ewwel grupp ta' pajjiżi li għandha l-iktar ċans li tottjeni l-visa waiver mill-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Imma lanqas għandna nagħtu l-impressjoni li l-Istati Uniti ta' l-Amerika mhux qed taċċetta li ċ-ċittadini tagħna biss jidħlu fl-Amerika mingħajr il-visa.

L- istati membri kollha kemm huma - ħlief is-Slovenja li kienet daħlet snin qabel ma kien hemm l-attakk tal-11 ta' Settembru- għandhom bżonn il-visa biex jidħlu fl-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Issa b'liġi li għaddiet riċentement qed ikun iktar faċli għall-pajjjiżi fl-Unjoni Ewropea li huma fl-ewwel grupp, għax hemm ċerti pajjiżi fl-Unjoni Ewropea li bagħtu t- truppi tagħhom fl-Iraq u minħabba li r-refusal rate tal-visas tagħhom hija għolja ħafna probabbli mhux se jkunu fl-ewwel grupp.

Malta flimkien ma' pajjiżi oħra bħall-Greċja – u dan hu ppubblikat, mhux qed ngħid xi sigriet – avvanzat u qiegħda fl-ewwel grupp li titneħħa l-visa biex aħna nidħlu fl-Amerika.

Dażgur li għad fadal affarijiet, jiġifieri għad irid jidħol il-passaport biometriku.

Naqbel ma' l-Onor.

Brincat li m'hemm xejn li jgħidlek li għax iddaħħal il-passaport biometriku bilfors ineħħulek il-visa waiver.

Hemm affarijiet oħrajn li jittieħdu in konsiderazzjoni.

Ir-refusal rate tagħna hija baxxa ħafna, m'għandniex ħaddiema li jmorru l-Amerika għal holiday u jispiċċaw jaħdmu illegalment hemmhekk, lanqas għandna kwestjonijiet ta' sigurta`.

L-airport tagħna huwa ċċertifikat safe mill-għaqdiet internazzjonali li għandhom x'jaqsmu mas- sigurta` ta' l-ajruporti.

Sur President, lanqas huwa korrett li nagħtu l-impressjoni li dan il-gvern m'akkwista xejn mill-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Għandna sistema tal- PISCES fl-airport tagħna li ġiet mogħtija lilna b'xejn mill-gvern Amerikan.

U mhux veru, m'hemmx ftehim sigriet fuq xejn ma' l-Istati Uniti ta' l- Amerika ħlief dawk li joħorġu minn obbligi internazzjonali li għandna fil- ġlieda kontra t-terroriżmu.

Jiġifieri jekk hemm suspett li xi ħadd se jagħmel attakk terroristiku għandi obbligu bil-konvenzjonijiet internazzjonali li ninforma lill-istati firmatarji li ffirmaw dak il- ftehim.

Insemmi l-patrol boat li l-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika kien ta lill-Forzi Armati ta' Malta.

U hawn mhux qed nitkellmu fuq sold jew tnejn imma fuq mijiet ta' eluf ta' liri.

Insemmi wkoll l-għajnuna li l-gvern Amerikan ta lill-protezzjoni ċivili, meta pprovda b'xejn it-tagħmir kollu li d-dipartiment tal-protezzjoni ċivili jkollu bżonn f'każ ta' inċident kimiku - u kellna inċidenti żgħar, mhux kbar f'lukandi - u l-uffiċjali Amerikani tawna t-training b'xejn ukoll.

Kemm fi żmien il-gvern Laburista kif ukoll fi żmien il-gvern Nazzjonalista ngħata tagħmir speċjali lid-dwana - naħseb li l-Onor.

Brincat jaf bih - li bih wieħed jagħmel l-X-ray tal-containers tal-Freeport.

Issa m'iniex qed ngħaqqad dan kollu ma' dan il-ftehim għax inkella wieħed jista' jagħmel l-argument li għax tawna dawk l-għajnuniet irridu niffirmaw dan.

Mhux hekk qed ngħid imma lanqas tagħmel l-argument bil-maqlub: Se niffirmaw dan meta ma tawna xejn!

X'ma tawna xejn!

Tawna u tawna b'interventi li saru minn ambaxxaturi differenti li jemmnu li Malta għandha tiġi megħjuna u tiġi megħjuna l-iktar f'areas li għandhom x'jaqsmu ma' sigurta`, imma mhux biss, għax il-protezzjoni ċivili m'għandhiex x'taqsam neċessarjament mas-sigurta`.

Għenuna u se jkomplu jgħinuna u aħna rikonoxxenti.

Il-gvern Amerikan għamel ukoll il-wegħda solenni li jeħdilna mill-inqas 200 persuna protetta f'Malta.

Għadhom ma telqux sempliċement għax il-gvern Amerikan - din nafha għaliex hija xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-ministeru tiegħi – insista li kull każ jiġi approvat mill-United Nations High Commissioner for Refugees.

Sfortunatament dawn mhux organizzati biżżejjed biex jagħmlu dan ix-xogħol u qed nipprovaw ngħinuhom aħna wkoll sabiex l- ewwel grupp jitlaq kemm jista' jkun malajr.

Il-probabbilta` hija li mhux se jitilqu f'salt imma jitilqu fi gruppi ta' 40 jew 50 ruħ.

Iċ-ċifra ta' 200 mhijiex ċifra assoluta, tista' anke tkun ogħla minn hekk, u hemm l- impenn li dan se jkun eżerċizzju kull sena.

Għiduli liema gvern ta' kwalunkwe pajjiż ieħor aċċetta li jieħu kull sena numru ta' refuġjati minn Malta u jħallihom jissettiljaw ġewwa l-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Nerġa' ngħid, anke kieku m'għamlux hekk, jiena jidhirli li għandna niffirmaw dan il-ftehim meta għandna relazzjonijiet tajbin ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerika u meta aħna, flimkien ma' Ċipru u l-Greċja, għandna miljuni ta' tunnellaġġ ta' vapuri reġistrati f'Malta.

Jidhirli li Malta qiegħda n-numru ħamsa jew sitta fid-dinja fl-elenku tar-reġistrazzjoni ta' vapuri u malli l-Greċja tiffirma dan il-ftehim ukoll – u l-indikazzjonijiet kollha huma li se jiffirmaw dan it-tip ta' ftehim - dawn jistgħu ma jiffirmaw ebda ftehim ieħor ma' ħadd iktar.

Jiġifieri hija żbaljata din l- impressjoni li ngħatat meta qalu: Seba' pajjiżi biss iffirmaw!

Skond liema pajjiżi huma, għax jekk dawk is-sebgħa jinkludu Ċipru u Malta diġa` qed nitkellmu fuq tista' tgħid nofs, jekk mhux iktar, tal-vapuri kollha li hawn fid-dinja.

Allura l-interess tagħhom huwa li jilħqu ftehim ma' dawk il-pajjiżi fejn għandhom l-iktar reġistrazzjoni tal-vapuri, imbagħad billi ma jiffirmawx il-ftehim ma' Slovenja, li kulma għandhom xi 1,000 tunnellata vapuri, ma tkunx waqgħet id-dinja.

Naħseb li dan huwa sens komun.

Pero` jien għadni ma fhimtx l-aspetti legali li qajjem l-Onor.

Brincat li dan jista' jmur kontra l-international law of the sea.

Jien ma nistax nifhem kif il-fatt li pajjiż ieħor jista' jitla' fuq vapur reġistrat f'Malta bil-permess tal-gvern Malti jista' jmur kontra l-liġi internazzjonali tal-baħar!

Allura meta nħares lejn dan l-abbozz iktar u iktar niskanta kif l-Oppożizzjoni sejra tivvota kontra.

L-Onor.

Brincat ġab l-argument li ma stmajnihomx biżżejjed bħala Oppożizzjoni, fis-sens li ma tajnihomx informazzjoni u żmien biżżejjed.

Imma mill-informazzjoni li għandi dan l-abbozz ġie ppubblikat fit-13 ta' Lulju.

Huwa veru li l-gvern xtaq li jgħaddih qabel ir-recess tas-sajf, imma għandu jgħidilna wkoll li malli l-Oppożizzjoni qalet li ma xtaqitx li dan jgħaddi qabel is-sajf, għalkemm il-gvern, kieku ried, kellu s-saħħa li jgħaddih xorta waħda, aħna għidnielhom li jekk ma jridux li ngħadduh qabel ir-recess tas-sajf, ma ġara xejn.

Jiena ħsibt li se jkun hemm lista kbira ta' kelliema min-naħa ta' l- Oppożizzjoni u li kien għalhekk li ma ridux jgħadduh qabel ir-recess tas- sajf.

L-Ewwel Qari ta' dan l-abbozz ġie ppreżentat lill-Parlament fid-9 ta' Lulju, ġie ppubblikat fil-gazzetta tal-gvern fit-13 ta' Lulju u bdejna niddiskutuh f'Ottubru.

Naħseb li kien hemm ċans biżżejjed għall- Oppożizzjoni li tara u tistudja dan il-ftehim.

Sur President, il-liġijiet inressquhom fil-Parlament biex ikun hemm id- diskussjoni fuqhom.

Jiġifieri kieku riedu setgħu jitkellmu għaxra fuqu dan u nagħmlu dibattitu dwaru.

Imma issa rridu mmorru x'imkien ieħor qabel ma niddiskutu dan l-abbozz fil-Parlament?

Naħseb li l-Oppożizzjoni kellha żmien biżżejjed biex tanalizzah kelma b'kelma minn Lulju sa Ottubru.

Nerġa' ngħid malli l-Oppożizzjoni espremiet l-inqas eżitazzjoni biex ngħadduh qabel ir-recess tas-sajf jiena stess, bħala Leader of the House, irrapportajt lill-Prim Ministru u tajt il-parir li nipposponuh għal wara r- recess tas-sajf.

U hekk ġara.

Jien stess għidt lill-Onor.

Brincat li fuq affarijiet bħal dawn nixtieq ma nkunux maqsumin u apprezzajt il-mod trankwill li bih huwa tkellem u qal li mhux se jivvotaw kontra b'division, imma se jivvotaw kontra.

Jien xtaqt li kieku vvotaw favur għax fejn jidħlu kwestjonijiet ta' politika barranija, partikolarment ftehim ta' dan it-tip ma' pajjiż barrani, niddejjaq ngħid li dan għadda b'35 "favur" u 30 "kontra".

Kontra għalxiex?

Jien nittama li forsi meta ngħaddu dan l-abbozz fit-Tielet Qari jerġa' jibdielha l- Oppożizzjoni.

Naħseb li diffiċli jerġa' jibdielha, imma nassigura lill- Kamra li ma nagħmlu ebda kapital politiku li kieku jbiddlu l-opinjoni tagħhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, fil-fatt se nipprova ngħaddi xi kummenti wkoll dwar dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Kif kien qed jgħid il-Ministru Borg, għandna abbozz ta' liġi li fil-prattika qiegħed ipoġġi fis-seħħ żewġ agreements, wieħed marbut ma' proliferazzjoni fuq il-baħar ta' armi ta' qerda tal-massa - naturalment huwa iktar faċli li jinġarru armi ta' ċertu qies permezz tal-baħar milli bl-ajru - u l-ieħor marbut ma' traffiku illegali ta' mediċinali narkotiċi jew ta' sustanzi simili.

Fil-bidu ta' l-intervent irrid nagħmel ftit riferenzi għar-realtajiet ta' Malta bħala wieħed mill-pajjiżi li għandu numru kbir ta' vapuri li huma reġistrati taħt il-bandiera tiegħu.

Huwa wieħed mill-pajjiżi li wara li għamel numru ta' riformi marbutin mar-regolamenti ta' merchant shipping li ġejjin min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea fis-sena 2004 u 2005 kellu ċertu tnaqqis fir-reġistrazzjoni ta' vapuri taħt il-bandiera Maltija.

Iżda s- sena li għaddiet u din is-sena wkoll wieħed jista' faċilment jgħid li rkuprajna l-parti l-kbira minn dak li konna tlifna f'dawk is-sentejn u mexjin b'pass mgħaġġel biex inkomplu nżidu u nkabbru n-numru ta' vapuri li hemm reġistrati taħt il-bandiera Maltija.

Naħseb li dan il-punt ma ġie kkontestat bl-ebda mod minn ħadd.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Leo Brincat ma kkontestax l-importanza tar-reġistrazzjoni taħt il-bandiera Maltija, anzi għall-kuntrarju jemmen li l-bandiera Maltija għandha ċertu valur għall-ħidma ekonomika f'pajjiżna.

Jiena nirrikonoxxi dan il-fatt u napprezza li għal darb'oħra, f'dan il-mument partikolari, l- Oppożizzjoni qiegħda tirrikonoxxi l-progress li sar f'dan ir-rigward.

Meta għandek bandiera ta' ċerta importanza u meta għandek numru kbir ta' vapuri li huma reġistrati taħt il-bandiera tiegħek, ifisser li għandek responsabilitajiet li jifirxu mad-dinja kollha.

Dawn ir-responsabilitajiet huma akbar minn ta' pajjiżi oħra u huma wesgħin ħafna iktar milli wieħed jista' jaħseb għad-daqs ta' pajjiżna.

F'dan l-istadju tad-diskussjoni rrid insemmi l-pajjiżi li magħhom diġa' ġew konklużi l-agreements bħal dan li qegħdin nitkellmu fuqu llum.

Dawn il- pajjiżi jinkludu l-Belize, il-Kroazja, Ċipru, il-Liberja, Malta, il- Marshall Islands u l-Panama.

Kulmin għandu l-iċken idea dwar x'inhi l- pożizzjoni tax-shipping madwar id-dinja, jaf li meta ssemmi lil Ċipru, lil- Liberja, lill-Panama u lil Malta, tkun qiegħed titkellem fuq ammont sostanzjali ta' opri tal-baħar li huma reġistrati taħt il-bnadar tagħhom.

Dan qed ngħidu għaliex filwaqt li huwa minnu li wieħed jista' jistaqsi – kif saret min-naħa ta' l-Oppożizzjoni – għalfejn qegħdin inkunu minn ta' quddiem nett sabiex niffirmaw u nirratifikaw dan l-agreement, ir-realta' tibqa' li għandna ċerta responsabilitajiet li rridu nħarsu.

F'dawn l-aħħar disa' snin li għaddew kelli l-opportunita' li nenfasizza fuq il-bandiera Maltija u dwar kif bħala pajjiż għandna biex niftaħru b'din il-bandiera meta niġu biex nitkellmu fuq ix-shipping.

Illum mhux beħsiebni niftaħar il-ħin kollu fuq is-sehem ta' Malta f'dak li għandu x'jaqsam max-shipping, pero' għandna raġun niftaħru meta għandna ammont daqshekk kbir ta' vapuri li huma reġistrati taħt il-bandiera tagħna.

Mill-informazzjoni li għandi sa Settembru li għadda kellna kważi 4,600 opra tal-baħar, bi kważi 27 miljun tunnellata, reġistrati taħt il-bandiera Maltija.

Minn dawn il-vapuri l-kbar, jiġifieri dawk li huma bulky liquid carriers u dry cargo carriers, ilaħħqu mas-26 miljun tunnellata mit- tunnellaġġ kollu li għandna taħt il-bandiera tagħna.

Issa minn dawn iż- żewġ kategoriji ta' vapuri hemm aktar minn 1,500 vapur li jġorru l-bulky liquid cargo u d-dry liquid cargo u għalhekk żgur li għandna ċertu responsabilita'.

Fil-fatt pajjiżna jista' jsib ruħu f'sitwazzjoni fejn jispiċċa fl- aħbarijiet ta' xi stazzjon partikolari tat-televiżjoni madwar id-dinja minħabba li xi vapur minn tagħna, b'mod partikolari meta jkun hemm xi tanker taż-żejt, ikun għaddej u li jinqalagħlu xi inċident fuq il-baħar.

Sfortunatament mhux darba jew tnejn, matul is-snin li għaddew, Malta ssemmiet f'kontest negattiv minħabba li kien hemm xi inċident marbut ma' dawn il-vapuri.

Għalhekk għandna responsabilita' f'dan ir-rigward u għandna d-dover sabiex mhux biss nassiguraw li dawn il-vapuri ma jkunux qegħdin jiksru xi regolamenti ta' l-IMO jew li ma jkunux qegħdin jiksru xi regolamenti marbuta mal-mod ta' kif tiġi amministrata l-flotta merkantili ta' l-Unjoni Ewropea, imma għandna naraw lil hinn minn dak li huwa strettament marbut mal-qasam tal-ġarr tal-merkanzija u tax-shipping.

Irridu naraw li pajjiżna u l-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija, li f'ċertu sens huma estensjoni ta' pajjiżna mifruxa madwar id-dinja kollha, ma jintużawx għal xi forma ta' abbużi marbuta mal-ġarr ta' drogi u ma' mediċini illeċiti u lanqas ma jkun hemm vapuri Maltin li jkunu qegħdin iġorru l-armi ta' distruzzjoni tal-massa.

Sur President, dan qiegħed ngħidu sabiex inwieġeb il-punti ta' preokupazzjoni li semma l-Onor.

Brincat fid-diskors tiegħu.

Fil-fatt staqsa jekk min huwa responsabbli mill-merchant shipping ta' pajjiżna ħax in konsiderazzjoni dak li qegħdin jgħidu s-sidien tal-vapuri li huma reġistrati taħt il-bandiera Maltija u jekk in-nies responsabbli minn dan is- settur f'pajjiżna raw x'azzjoni jista' jkollhom meta Malta tingħaqad ma' dan il-grupp ta' pajjiżi u tirratifika dan it-tip ta' agreement ma' l- Istati Uniti?

Ir-risposta għal din il-mistoqsija li wieħed jista' jgħidilha valida u leċita fil-kontest ta' dak li qiegħed jiġri fil-qasam internazzjonali tax-shipping, żgur li għandha l-bażi tagħha fil-mod ta' kif irreaġixxew dawk is-seba' pajjiżi li għamilt riferenza għalihom ftit ilu.

Dawn huma pajjiżi li kollha għandhom importanza kbira fil-qasam tax- shipping u kollha għandhom bandiera li torbot magħha ammont kbir ta' vapuri li jġorru l-merkanzija tagħhom madwar id-dinja.

U dawn il-pajjiżi kollha, b'mod partikolari dawk il-pajjiżi kbar, ħassew il-ħtieġa li jirratifikaw dan il-ftehim u dan għamluh għaliex dak li sar u dak li qiegħed ikompli jseħħ fid-dinja, m'għandu bl-ebda mod itebba' l-isem ta' xi wieħed minn dawn il-pajjiżi.

Nista' nassigura lil kulħadd li huwa diffiċli ħafna u problematiku meta ssib ruħek f'pożizzjoni li trid tnaddaf ismek minn xi attakk li jkun marbut ma' xi inċident partikolari.

Fis-snin li għaddew kelli l-opportunita' sfortunata li mmur nipprova niddefendi l-pożizzjoni ta' Malta wara l- inċident tal-vapur Erika.

Dan kien l-aktar inċident gravi li ġara matul l- aħħar snin u nista' nassigura lil kulmin qiegħed jismagħna li huwa diffiċli li tiddefendi lilek innifsek wara inċident bħal dak.

Issa tajjeb ngħidu li llum Malta ġiet skolpata mir-responsabilitajiet ta' negliġenza min-naħa ta' l-Awtorita' Marittima Maltija, pero' xorta waħda kien diffiċli.

Aħseb u ara kemm ikun aktar diffiċli li tmur tipprova tiddefendi lill-bandiera Maltija f'sitwazzjonijiet fejn ikollok vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija li jkunu qegħdin jintużaw sabiex iġorru merkanzija ta' qerda distruttiva u li biha tikkawża danni lill-popli ta' madwar id-dinja.

Nafu wkoll li mill-esperjenzi li għaddiet minnhom id-dinja f'dawn l-aħħar snin, kemm tista' tkun fertili u wiesgħa l-immaġinazzjoni ta' dawk il- persuni li jkunu lesti li jużaw kull forma ta' armi u għodda sabiex jikkawżaw danni u allarm madwar id-dinja.

U fl-istess ħin dawn jipprovaw juru kemm huma kapaċi, kemm ma jibżgħux u kemm huma f'qagħda li mingħalihom jissottomettu lill-kumplament tad-dinja għax-xewqat fiergħa u distruttivi tagħhom.

Għalhekk bħala pajjiż ħassejna li m'għandna nagħtu l-ebda possibilita' sabiex il-vapuri tagħna jintużaw għal dan l-iskop.

Jekk wieħed iħares lejn l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u jipprova jara x'hemm fl-ewwel skeda tiegħu, isib x'wassal lill-gvern Malti sabiex jagħmel dan il-ftehim ma' l-Istati Uniti.

Isib ukoll il- preokkupazzjonijiet ta' Malta f'dan il-każ partikolari u jsib ukoll x'jistgħu jkunu l-użu ta' dawn il-vapuri għal skop negattiv.

Insibu żewġ faċċati marbutin mal-preokkupazzjonijiet ta' pajjiżna imma fi ftit kliem aħna u l-Amerika qegħdin ngħidu li: "... deeply concerned about the proliferation of weapons of mass destruction, their delivery systems and related materials, particularly by sea, as well as the risk that these may fall into the hands of terrorists.".

Imbagħad insibu riferenza għal dak li ġara fil-31 ta' Jannar, 1992 fil-United Nations Security Council u anke riferenza għar-riżoluzzjoni 1540 tas-sena 2004.

Wara qegħdin ngħidu li: "... recalling further the convention on the prohibition of the development, production, stock piling and use of chemical weapons and on their destruction, done at Paris 13 January 1993;".

Imbagħad saret riferenza għal rabtiet oħra li jmorru lura għall-1968 u għall-1972.

Saret ukoll riferenza għall-funzjoni ta' l-International Maritime Organisation b'dan il-kliem: "Further recalling the international ship and port facility security code, adopted by the International Maritime Organisation on the 12th December, 2002.".

Qiegħda tissemma wkoll the law of the sea u nsibu riferenza, f'dan il- preambolu, għall-agreement fih innifsu li jagħmel l-enfasi fuq il-punti li wassluna sabiex ngħidu li dan il-ftehim għandu jiġi ffirmat.

Fl-opinjoni tiegħi, hawnhekk għandna riferenzi importanti ħafna dwar dawk li huma r- responsabbiltajiet li għandu xi pajjiż, bħal Malta, li għandu numru kbir ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera tiegħu.

Fl-istess ftehim li qegħdin nagħmlu riferenza għalih insibu l-pożizzjonijiet tal-United Nations u l- pożizzjonijiet ta' l-IMO, fejn dawn ta' l-aħħar huma l-bażi ta' dak kollu li aħna, bħala pajjiż importanti fil-qasam marittimu, se nibqgħu naħdmu fuqu u nenfasizzaw fuqu minn żmien għal żmien.

F'dawn it-tliet snin u nofs kemm ilna membri ta' l-Unjoni Ewropea, kif ukoll fis-sentejn ta' qabel is-sħubija tagħna, kelli l-opportunita' li nirrappreżenta lil dan il-pajjiż fil-kunsill tal-ministri marbut mat- trasport u l-ġarr tal-merkanzija u ma' oqsma marittimi madwar l-Ewropa.

Hemmhekk jiena dejjem insistejt – kif għadni ninsisti sal-lum u se nibqa' ninsisti wkoll fiż-żmien li ġej - li dak li huwa marbut max-shipping għandu jiġi diskuss ukoll primarjament fuq il-pożizzjonijiet ta' l-IMO.

F'dan il- preambolu għar-ratifikar li għandna quddiemna nsibu riferenzi oħra li huma marbutin ma' l-IMO.

Dak kollu li huwa marbut mal-mod ta' kif għandu jkun hemm kontroll ta' l-attivitajiet kummerċjali u marittimi madwar id-dinja ssibhom hawnhekk.

Kif għidt aktar qabel, aħna qegħdin nagħmlu wkoll riferenza għal dak kollu li ġie deċiż fl-IMO.

L-Onor.

Tonio Borg, li tkellem qabli, għamel diversi riferenzi għall-fatt li mhux se jkun hemm vapur, li jkun għaddej minn x'imkien u f'daqqa waħda se jsib ruħu attakkat minn xi vapuri tal-forzi Amerikani.

Dawn m'humiex se jitilgħu fuq dan il-vapur, jibbordjawh u jagħmlu dak li jfettlilhom fuqu.

Hawnhekk kellna wkoll numru ta' diskussjonijiet – anke ma' l-awtoritajiet Amerikani – għaliex ridna li jkollna l-garanzija li qabel ma jkun hemm boarding fuq xi vapur partikolari, ikun hemm il-kuntatti neċessarji ma' l- awtoritajiet – fil-każ tagħna - Maltin.

Dawn il-kuntatti jridu jwasslu sabiex jiġi assigurat jekk ikunx hemm il-possibilita' li aħna nkunu f'qagħda li nkunu nafu preċiżament x'inhi r-raġuni għalfejn l-awtoritajiet – f'dan il-każ Amerikani – ikunu qegħdin jitolbu li jitilgħu fuq xi vapuri li huma taħt il-bandiera Maltija.

Hemm ukoll il-parti l-oħra tal-ftehim li titkellem fuq il-possibbilta' li jkun hemm boarding tal-vapuri tagħna li ma jkunx ġej direttament mill- awtoritajiet Amerikani imma minn dawk li jissejħu third countries.

Dan jista' jsir biss jekk kemm-il darba jingħataw il-permessi neċessarji mill- awtoritajiet Maltin.

Dan kollu qiegħed ikompli jseħħ proprju sabiex aħna nkunu f'qagħda li nassiguraw li r-responsabilitajiet internazzjonali tagħna, aħna nkunu nistgħu nosservawhom aħjar.

U dan għall-aħjar interess tax-shipping li jsir taħt il-bandiera Maltija, għall-aħjar interess tax- shipping Ewropew u għall-aħjar interess tax-shipping internazzjonali permezz ta' l-IMO.

Aħna nemmnu li dak huwa marbut mas-sigurta' tal-vapuri nfushom kif ukoll mas-sigurta' tal-portijiet li fihom jistgħu jidħlu dawn il-vapuri u anke tal-crew u ta' xi persuni oħra li jistgħu jispiċċaw vittma ta' xi ħadd li jippretendi li jista' juża l-vapuri għal skop terroristiku.

Fil-fatt wieħed irid ikompli jara li aħna, fl-ebda ħin u bl-ebda mod ma nkunu nistgħu nintużaw għal dan il-għan distruttiv.

Kif qal ukoll il-Ministru Borg, hemm riferenza għal dak li huwa marbut man- narkotiċi u mad-drogi.

Dan l-agreement partikolari issa ilu numru ta' snin li kien sar u għalhekk qegħdin nieħdu l-opportunita' sabiex ladarba qegħdin ngħaddu l-parti marbuta mal-ġarr ta' armamenti tal-qerda massiċċa, ikun hemm żewġ affarijiet li jgħaddu fl-istess ħin minn dan il-Parlament.

Żgur li l-preżenza u r-riaffermazzjoni tagħna li fl-ebda ħin u fl-ebda mument ma rridu li nħallu vapuri taħt il-bandiera Maltija jiġu wżati għal skopijiet illeċiti turi d-determinazzjoni ta' Malta.

Din id-determinazzjoni Malta wrietha numru ta' drabi matul is-snin li għaddew.

Aktar kmieni fid-diskors tiegħi għidt li llum għandna kważi 27 miljun tunnellata ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija u nista' ngħid li llum għandna żieda sostanzjali f'dak li huwa tunnellaġġ ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera tagħna fuq dak li kellna fil-bidu tas-sena li għaddiet.

Barra minn hekk, il-vapuri li għandna reġistrati llum taħt il-bandiera Maltija m'humiex dawk kollha li kellna sentejn ilu, ħames snin ilu jew dawk li kellna għaxar snin ilu.

Dan għaliex kien hemm deċiżjoni amministrattiva min-naħa tagħna fejn għidna li jkun aħjar li ċerti vapuri ma jibqgħux taħt il-bandiera Maltija.

Primarjament dawn id-deċiżjonijiet ma ttieħdux minħabba l-ġarr ta' din it-tip ta' merkanzija imma ttieħdu għal raġunijiet ta' safety fuq il-vapur innifsu u anke minħabba l-esperjenzi li konna għaddejna minnhom fiż-żmien li għadda.

Wieħed jista' jara li matul is-snin li għaddew kellna varjazzjoni fin-numru ta' reġistrazzjonijiet ġodda u fid- deletions li jsiru minn fuq ir-reġistru Malti.

Minn Jannar sa Diċembru tas- sena li għaddiet kellna ammont sostanzjali ta' deletions ta' vapuri.

Fil- fatt kellna kważi 3.3 miljun tunnellata li ġew imneħħija jew li ġew deregistered minn taħt il-bandiera Maltija.

L-istess ħaġa ġrat bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena.

Issa mill- vapuri li tneħħew matul is-sena li għaddiet u minn dawk li tneħħew matul din is-sena minn taħt il-bandiera Maltija nsibu li fil-każ tas-sena li għaddiet, l-eta' medja ta' dawn il-vapuri kienet ta' 17.37 snin filwaqt li fil-każ ta' din is-sena kienet ta' 16.88 snin.

Dawn il-vapuri mbagħad ġew sostitwiti b'vapuri ta' eta' aktar żgħira u ta' eta' li hija inqas inkrepattiva.

Fix-shipping l-eta' tal-vapur hija waħda mill-affarijiet importanti meta tiġi biex tirreġistrah f'pajjiżna.

Fil-fatt il-vapuri li ġew reġistrati matul dan iż-żmien kienu kważi n-nofs ta' dawk li ġew dereġistrati.

Sur President, din hija xi ħaġa importanti għaliex juri li l-bandiera Maltija m'hijiex biss qiegħda tattira lejha numru ta' vapuri li jiġu reġistrati taħt il-bandiera tagħna, imma llum qegħdin nattiraw lejna vapuri li huma aktar żgħar fl-eta'.

Tajjeb ngħidu li waħda mid-diffikultajiet li kellna matul is-snin li għaddew kienet proprju dik marbuta ma' l-eta' tal- vapuri.

Min jaf kemm-il darba kellna diskussjonijiet fuq din il-kwestjoni f'dan il-Parlament.

Imma aħna rridu nkomplu nbaxxu l-eta' medja tal-vapuri li jiġu reġistrati taħt il-bandiera Maltija.

U din hija xi ħaġa li se nkomplu naħdmu fuqha matul iż-żmien li ġej.

Jekk m'iniex sejjer żball l-Onor.

Leo Brincat għamel riferenza għall- konvenzjonijiet marbuta mal-law of the seas.

Hawnhekk aħna ridna naraw ukoll li dawn ikunu r-regolamenti li huma marbutin mal-liġi fuq il-baħar.

Imbagħad f'mument minnhom l-Onor.

Brincat għamel riferenza dwar l- applikazzjoni ta' din il-konvenzjoni.

(Interruzzjonijiet) Kien hemm kontradizzjoni għaliex ingħad li l-gvern mhux qiegħed jieħu biżżejjed ħsieb tal-law of the seas.

Imma m'iniex ċert jekk fhimtux tajjeb jew le.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, jiena għidt li rajt rapport ta' wieħed mit-think-tanks ewlenin fl-Amerika u li ħafna drabi dan ikun jinkludi fih persuni ewlenin li kienu fil-gvern taħt diversi amministrazzjonijiet u li llum huma rtirati.

Dawn għamlu studju li aktar kien fuq the law of the sea in ġenerali milli fuq l-issue li qegħdin niddiskutu llum, pero' qalu li l- gvern Amerikan kellu r-riservi tiegħu sabiex jirratifikah.

Issa jekk irratifikawx jew le, dik jiddeċieduha l-Amerikani.

Imma internament, fl-Amerika kien hemm dibattitu għaddej - anke fil-livell tas-senat - għaliex filwaqt li kien hemm ċerti senaturi li kienu qegħdin jikkontendu li jekk jiffirmaw it-trattat, kienu se jxekklu l- maneuverability jew il-flessibilita' li jista' jkollha l-Amerika fil-ġlieda tagħha kontra t-terroriżmu, anke fil-kontest ta' shipboarding agreements li qegħdin nitkellmu fuqhom illum, kien hemm oħrajn li ħassew li jekk l- Amerika taderixxi għal-law of the sea, setgħet saħansitra ssaħħaħ idejha fl- implimentazzjoni tagħha.

Issa l-mistoqsija tiegħi ma kenitx waħda ta' kritika imma staqsejtha bħala informazzjoni għaliex ġenwinament m'għandix tweġiba għaliha.

Issa nafu li ż-żewġ gvernijiet huma favur il-law of the sea u għandna storja antika għaddejja fuqha, pero' nixtieq inkun naf jekk il-gvern Malti daħalx fl- implikazzjonijiet li jista' jkollha l-leġislazzjoni li għandna quddiemna llum għaliex jista' jirriżulta li forsi għandha impatt newtrali jew negliġibbli.

U din għamiltha aktar bħala mistoqsija milli bħala kritika.

MR SPEAKER: Grazzi. ll-Ministru jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nafu li fil-ħajja dejjem se ssib opinjonijiet diversi anke fuq xi ħaġa bħal din.

Pero', kif għidt anke fil- bidu, aħna rajna jekk hux se jkun hemm xi impatt negattiv fuq il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija għaliex f'dan il-kontest, ir- reġistrazzjoni kienet waħda mill-aktar affarijiet ta' importanza għalina.

Il-fatt li taħt il-bandiera Maltija m'hu se jkun hemm l-ebda impatt negattiv bħala riżultat ta' dan il-ftehim, naħseb li wassal sabiex l- awtorita' marittima u l-ministeru għall-kompetittivita' li huwa responsabbli mill-awtorita' marittima bl-ebda mod ma jieħdu xi pożizzjoni li tkun ta' konfrontazzjoni jew inkella kuntrarju għal dak li kien qed jgħid il-ftehim.

Jiena nemmen u l-esperjenza tiegħi ma' numru ta' sidien ta' vapuri li huma reġistrati taħt il-bandiera Maltija turina li dawn is-sidien jippreferu li naturalment jagħmlu l-qligħ mill-investiment li jkunu għamlu, pero' dan il- qligħ ma jkunux iridu jagħmluh billi jesponu l-vapur tagħhom b'mod negattiv u għall-abbużi.

Sal-lum f'dan is-sens, il-pożizzjoni tagħna kienet li m'għandu jkun hemm l-ebda impatt negattiv fuq ir-reġistrazzjonijiet ta' vapuri taħt il-bandiera Maltija.

Naturalment meta se niġu biex nitkellmu fuq dan is-settur inkun nista' nagħmel riferenza għal konvenzjonijiet oħra li huma ta' ċerta importanza.

Jiena wieħed minn dawk li nemmen li aktar ma tipprova b'xi mod tiskarta xi ħaġa mill-konvenzjonijiet internazzjonali, aktar tkun qiegħed tagħmel ħsara.

Issa bl-ebda mod m'hu qiegħed ngħid li l-Onor.

Brincat għamel xi riferenza li aħna qegħdin nipprovaw niskartaw xi ħaġa mill-konvenzjonijiet jew inkella mill-ftehim internazzjonali.

Imma jiena wieħed minn dawk li nemmen li anke s-sidien serji ta' vapuri - dawk is-sidien li aħna rridu nkomplu nattiraw lejn il-bandiera Maltija - iħossuhom aktar safe jekk kemm- il darba jkunu jafu li r-regime li huma qegħdin reġistrati miegħu, huwa wieħed li jassigura li r-regoli internazzjonali jkunu qegħdin jiġu osservati.

Sur President, matul dawn is-snin kelli diversi okkażjonijiet li niltaqa' mas-sidien li għandhom il-vapuri tagħhom reġistrati taħt il-bandiera Maltija u anke ma' oħrajn li m'għandhomx il-vapuri tagħhom reġistrati taħt il-bandiera Maltija.

B'mod konsistenti l-messaġġ tagħhom kien dak li aħna għandna niżguraw li nkunu f'qagħda li nosservaw ir-regoli internazzjonali u r-regoli Ewropej.

Bosta drabi jkollna wkoll diskussjonijiet fuq livell ta' l-Unjoni Ewropea fejn nitkellmu fid-dettall dwar ċerti aspetti għal dak li jirrigwarda r-regoli ta' l-international maritime organization.

Issa hawnhekk irridu noqogħdu attenti ħalli b'dak li nkunu qegħdin nagħmlu, ma nkunux qegħdin inservu ta' dannu għall-bnadar kollha li huma taħt l-ambitu ta' membership ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk aħna nsistejna, għadna ninsistu u se nkomplu ninsistu li r-regoli li jsiru taħt il-kappa ta' l-Unjoni Ewropea ...

M'iniex qiegħed nirriferi għal dan il-każ partikolari għaliex hawnhekk naħseb li ħadd m'hu se jiddubita minnu.

Kulħadd jaf ukoll b'dak li qiegħed isir min-naħa tal- Kummissarju Malti Joe Borg dwar il-famuża green paper marbuta ma' l-oqsma marittimi.

Żgur li hemm aspett ta' sigurta' li eventwalment ikollna wkoll l-opportunita' li nitkellmu fuqu f'dan il-Parlament meta jkun il-mument opportun.

Xi kultant ikun hemm il-kritika li m'huwiex biżżejjed li pajjiż partikolari jkollu l-konvenzjonijiet kollha ta' l-IMO, ta' l-Unjoni Ewropea u anke regolamenti oħra marbuta ma' pajjiżi oħra.

Aħna nafu li għandna żewġ MOUs prinċipali li Malta hija responsabbli li tkun kontinwament qed tara li jiġu osservati.

Dawn huma l-Paris MOU u l-MOU l-ieħor ma' l-Amerika.

Permezz ta' dawn iż-żewġ MOUs il-vapuri reġistrati hawn Malta jridu jkunu f'qagħda li josservaw it-trattati internazzjonali.

Nafu li fil-każ tal-Paris MOU, wara ħafna diffikultajiet, sagrifiċċji u xogħol li sar kemm lokalment kif ukoll barra minn Malta, wasalna biex inkunu barra mill-misħuta blacklist li konna qegħdin fiha u llum qegħdin fil-whitelist wara l-isforzi li saru minn Malta, bl-isforzi li saru wkoll mis-sidien tal-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija u wara li l- Gvern ta' Malta b'serjeta' impenja ruħu u se jkompli jimpenja ruħu biex nassiguraw li l-vapuri taħt il-bandiera Maltija jkunu l-ħin kollu ta' l- ogħla kwalita'.

Sur President, jista' jkun hemm pajjiżi li m'għandhomx interess kummerċjali f'dak li huwa l-qasam marittimu u allura huwa irrelevanti għalihom jekk jiffirmawx jew le trattat bħal dan.

Mill-banda l-oħra għalina, li kif għidt iktar kmieni, għandna dawn ir-responsabbiltajiet internazzjonali kbar u wesgħin, huwa importanti ferm li l-ħin kollu mhux biss inkunu f'qagħda li nassiguraw li ħadd ma jabbuża mill-vapuri reġistrati f'pajjiżna pero' nkunu f'qagħda wkoll li jkun magħruf ma' kulħadd li għalina huwa importanti li r-regoli li huma marbutin ma' dan is-settur ikunu l-ħin kollu fl-ogħla livell u jkunu l-ħin kollu jiġu osservati sa l-ogħla livell possibbli.

L- Onor. Brincat fid-diskors tiegħu qal li kellna - mhux taħt il-bandiera Maltija – madwar 11-il shipboarding li ġara matul iż-żmien li għadda.

Jiena ngħid j'Alla ma jkun hemm qatt vapur wieħed taħt il-bandiera Maltija li jkun suspettat li qed jagħmel xi ħaġa illegali li tkun marbuta ma' dawn iż-żewġ trattati pero' jekk ikun hemm xi wieħed li jkun suspettat, jiena nawgura li anke wara li jsiru tali spezzjonijiet, l-ebda vapur taħt il- bandiera Maltija ma jinsab li jkun qed jiġi wżat b'mod abbużiv madwar id- dinja.

Qed ngħid hekk għax dawn l-1,500 vapur taħt il-bandiera Maltija m'humiex qegħdin fil-port il-kbir, m'humiex qegħdin fl-Unjoni Ewropea, imma qegħdin mifruxa mill-Asja sa l-Amerika, mifruxin mal-kontinenti kollha bir- responsabbilta' li dan kollu jġib miegħu.

Sur President, irrid ngħid ukoll li kien hemm ukoll il-mistoqsija jekk aħniex se nkunu f'qagħda li bl-armata tagħna mmorru nibbordjaw xi vapur.

J'Alla qatt ma jkollna għalfejn nibbordjaw xi vapur.

Hawn irrid ngħid ukoll li jekk xi ħadd jiddeċiedi li jitlob il-permess biex jibbordja xi vapur Malti, dan il-permess jingħata.

Kien hemm ukoll il-punt ta' min se jħallas jekk waqt shipboarding issir xi ħsara fuq il-vapur jew dannu fuq il- crew ta' l-istess vapur.

Hawnhekk ukoll, l-awgurju tiegħi huwa li j'Alla dak illi qegħdin ngħaddu minn dan il-Parlament qatt ma jkollna bżonn li nużawh.

J'Alla ma jkollna bżonn qatt li xi ħadd ikun irid jibbordja minħabba suspetti.

Imbagħad naturalment jekk kemm-il darba jkun hemm dan it-tip ta' sitwazzjonijiet li xorta waħda jkun hemm ix-shipboarding, allura wieħed irid jara li min ikun qed jagħmel ix-shipboarding ikun qed jagħmel dan in line ma' dak li jgħid il-ftehim għax fl-aħħar mill-aħħar la l- president ta' l-Amerika, la xi ministru Malti u lanqas xi ministru x'imkien fid-dinja m'hu se jkun qiegħed on the spot biex jara kif ikunu qegħdin isiru x-shipboardings.

Hawnhekk ukoll wieħed irid jitfa' responsabbilta' fuq dawk li fiżikament se jkunu qegħdin jagħmlu dan it-tip ta' boarding f'xi wieħed mill-kontinenti ta' madwar id-dinja.

Sur President, nixtieq issa nagħmel appell marbut ma' dawk li huma l- attivitajiet tagħna u dan se nagħmlu bħala l-ministru responsabbli mill- qasam marittimu ta' Malta.

Huwa tajjeb li tqum id-domanda x'jiġri jekk ikun hemm il-ħsara.

Huwa tajjeb li tqum id-domanda x'jiġri jekk kemm-il darba jkun hemm xi forma ta' dannu fuq xi persuna li tkun parti mill-crew imma l- appell tiegħi lil dawk kollha li għandhom vapuri taħt il-bandiera Maltija huwa biex dawn ikunu żguri li l-vapuri tagħhom, kemm jekk qegħdin iħaddmuhom huma b'mod dirett, kemm jekk qegħdin jagħmlu chartering u kif ukoll jekk qegħdin jagħtuhom għall-operazzjoni għand ħaddieħor, fl-ebda mument ma jkunu abbużati.

Dawn fl-ebda mument m'għandhom iħallu vapuri li huma tagħhom jiġu wżati b'mod ħażin, għax barra li jċappsu lilhom infushom ikunu qegħdin ukoll iċappsu lill-bandiera li jkunu reġistrati taħtha.

Sur President, irrid ngħid ukoll li trattat bħal dan juri wkoll id- determinazzjoni ta' Malta – li llum hija pajjiż importanti fil-qasam marittimu - li kontinwament tkun minn ta' quddiem f'dak li huwa l-mod ta' kif tipproteġi l-vapuri nfushom.

Trattat bħal dan iġegħilna nagħrfu aktar kemm vapur huwa wkoll oġġett li jista' jintuża b'mod abbużiv u allura aħna lkoll għandna nimpenjaw ruħna li l-ħin kollu u f'kull mument ta' l- operazzjoni tal-vapuri taħt il-bandiera Maltija ma jkun hemm ħadd li jabbuża.

L-ewwel u qabel kollox huwa fl-interess tagħna li naraw li dan ma jseħħx f'dan is-settur li tant aħna kburin li fih qegħdin fuq quddiem nett fid-dinja.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Sur President, permezz tal-liġi li għandna quddiemna l-gvern qed jirratifika ftehim li diġa' daħal fih mal-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Din hija liġi importanti għax, fil-fehma tiegħi, tagħti għal darb'oħra sinjal importanti ħafna ta' serjeta' minn pajjiżna.

Kif diġa' esprimew kelliema qabli min-naħa tal-gvern, fuq liġi bħal din konna nistennew li jkun hawn il- kunsens unanimu miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Bħall-kollega tiegħi l-Viċi Prim Ministru, jiena għadni ma fhimtx biżżejjed kif wara diskussjoni u anke wara kjarifiki li ngħataw, l-Oppożizzjoni tippersisti fid-deċiżjoni tagħha li tivvota kontra liġi bħal din.

Jiena mhux qed ngħid li l-Oppożizzjoni m'għandhiex tagħmel il-mistoqsijiet li tħoss li għandha tagħmel u li m'għandhiex tinsisti li jingħataw it- tweġibiet.

Meta titressaq liġi li tinvolvi obbligi bilaterali bejn pajjiż u ieħor nista' nifhem li fil-Kamra jkun hemm min jistaqsi jekk l-interessi ta' Malta ġewx salvagwardati biżżejjed.

U l-enfasi li se nagħmel jien, fost argumenti oħra, se tkun li żgur li l-interessi ta' Malta ġew salvagwardati sew.

Irrid ngħid li tissalvagwarda l-interessi ta' Malta ma jfissirx illi, b'xi mod, Malta ma tagħmilx il-parti tagħha kontra l- proliferazzjoni, it-tixrid, it-tqassim u t-twassil ta' armi ta' distruzzjoni tal-massa jew li Malta ma tagħmilx il-parti tagħha biex tikkumbatti l-użu ta' mezzi marittimi għat-traffikar tad-droga u sustanzi tossiċi oħrajn li jagħmlu tant ħsara lis-saħħa tal-bniedem.

Il-messaġġ li qed jingħata hawnhekk huwa messaġġ ta' serjeta' għax Malta qiegħda tagħmel il-parti tagħha kontra l-qerda umana kemm permezz ta' armamenti li jwasslu għal qerda ta' eluf jew anke ta' miljuni ta' nies kif ukoll permezz tat-tixrid u tat-traffikar tad-droga.

Huwa messaġġ ta' serjeta' wkoll għax filwaqt li qegħdin nagħmlu dan f'kontest ta' ftehim milħuq mal-gvern ta' l-iStati Uniti ta' l-Amerika, qed nagħmlu dan ukoll f'kontest li nħarsu dawk li huma l-interessi reali u serji ta' pajjiżna anke bħala pajjiż sovran.

Għalhakk nappella lill-Oppożizzjoni biex wara d- diskussjoni, ma tivvotax kontra imma tivvota mal-gvern.

Pero' wara kollox dik hija deċiżjoni ta' l-Oppożizzjoni.

Sur President, għalissa nixtieq nillimita ruħi għall-ftehim dwar li wieħed jieħu miżuri kontra l-proliferazzjoni ta' armamenti ta' distruzzjoni tal- massa.

Irrid ngħid li l-ewwelnett Malta m'hijiex taġixxi waħedha anke jekk qed nitkellmu fuq ftehim bilaterali.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq ftehim li Malta laħqet ma' l-iStati Uniti ta' l-Amerika pero' mhux waħedha.

Dan qed ngħidu għax kellek ftehim simili ma' Ċipru li żgur għandu interessi identiċi magħna kważi fl-oqsma kollha ekonomiċi u jekk hemm żewġ pajjiżi li jimxu b'mod paralleli ma' xulxin huma Malta u Ċipru.

Aħna dħalna fl-Unjoni Ewropea fl-istess ħin, se nidħlu membri tal-munita Ewro fl-istess ġurnata u anke l-istorja ekonomika tagħna u t-turiżmu jimxu b'mod simili.

(Interruzzjonijiet) Nawguraw u ninsistu li jkollna double taxation aħna wkoll!

Naqblu fuq dik ukoll.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nagħmel l- argument mil-lat ekonomiku.

Jekk it-turiżmu huwa qasam vitali għal pajjiżna daqstant ieħor huwa vitali għal Ċipru.

Sur President, dan il-ftehim sar ukoll ma' Ċipru, mal-Kroazja, mal-Panama, mal-Marshall Islands u mal-Liberja.

Kif spjega tajjeb ħafna l-kollega tiegħi l-Ministru Ċensu Galea dawn il-pajjiżi flimkien huma l-qofol prinċipali tar-reġistrazzjoni tal-vapuri madwar id-dinja.

Issa li tkun fuq quddiem nett bħala pajjiż għal dak li jirrigwarda r-reġistrazzjoni tal- vapuri u jkollok dak it-tunnellaġġ massiċċ li għandha Malta, huwa tajjeb kummerċjalment għalina, huwa tajjeb ekonomikament għalina pero' jimponi wkoll fuqna doveri li huma fl-interessi tal-komunita' tas-sidien tal- vapuri.

X'irridu fl-aħħar mill-aħħar?

Li l-bandiera ta' Malta tkun bandiera li tagħti timbru ta' serjeta' u ta' kredibilita' jew tkun bandiera kif hemm riferenza f'kotba internazzjonali ta' studjużi u akkademiċi u ta' kittieba dik li tissejjaħ bandiera ta' konvenjenza?

U bandiera ta' konvenjenza hija bandiera li wieħed imur jirreġistra taħtha għax ikun jista' jikser ir-regoli, li taħtha ma jimportax jekk ma jkollokx miżuri li jħarsu s-sigurezza tal-crew u ma jkunx hemm miżuri kontra l-ikkaġunar ta' inkwinament fil-baħar.

Aħna ma nistgħux nieħdu l-atteġġjament ta' pajjiż li jkollu bandiera ta' konvenjenza u nħarsu biss li jkollna t-tunnellaġġ għaliex aħna pajjiż li jrid iħares l-aspett ekonomiku f'kontest ta' serjeta'.

Dan huwa l-qofol tal-messaġġ li qed nipprova nwassal min-naħa tiegħi.

Aktar ma pajjiż ikollu suċċess ekonomiku, aktar jirrealizza li għandu doveri kbar li jrid jirrispetta bħala riżultat tas-suċċess ekonomiku ikbar li jkollu.

Dan huwa argument li japplika fil-qasam tar-reġistrazzjoni tal-vapuri u jista' japplika wkoll fil-qasam tas-servizzi finanzjarji f'Malta li hu wieħed mis- suġġetti li fuqu żgur hemm kunsens qawwi bejn il-gvern u l-Oppożizzjoni.

Dan l-argument jista' japplika wkoll għal dak li qegħdin nagħmlu fil-qasam ta' kif nirreġistraw f'pajjiżna – għalkemm hemm min ma jeħux gost - l- kumpanniji marbuta mad-dinja tal-gaming.

Sur President, issa nixtieq inħares lejn ftit mill-artikli li għandna proposti fil-liġi li jirreferu għall-ftehim milħuq bejn Malta u l-Istati Uniti ta' l-Amerika kemm għar-rigward tal-proliferazzjoni ta' armamenti ta' distruzzjoni tal-massa kif ukoll għar-rigard ta' traffikar ta' sustanzi tossiċi, ta' drogi u materjali oħra bħal dawn.

Dan se nagħmlu biex nara jekk intlaħaqx jew le dan il-bilanċ bejn is-serjeta' u d-dover li nħarsu l- interess tagħna.

Naħseb li kull deputat ta' din il-Kamra, qiegħed fuq liema naħa ta' din il-Kamra qiegħed, irid jagħmel din l-analiżi.

Qabel ma niġi għal dan forsi nżid il-fatt li hawnhekk mhux qegħdin nitkellmu biss f'kontest ta' inizjattiva meħuda mill-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l- Amerika waħdu, għax kieku kienet hekk u jekk tkun inizjattiva tajba aħna ma nsibux diffikulta'.

Jekk il-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika jieħu inizjattiva tajba li tassigura iktar paċi fid-dinja u dak il-gvern għal raġunijiet diversi, uħud minnhom storiċi, qed jassumi obbligi ħafna iktar minn ħafna pajjiżi oħrajn biex jassigura paċi madwar id-dinja, jassigura sigurezza, biex jassigura li l-ġlieda kontra t-terroriżmu internazzjonali tintrebaħ mid-dinja kollha, aħna ma jkollna l-ebda diffikulta' li nassoċjaw ruħna ma' inizjattivi meħuda minnu.

Issa hawn ta' min isemmi wkoll li dak li qegħdin niddiskutu hawnhekk m'huwiex xi inizjattiva unilaterali u li m'għandha l-ebda kontest internazzjonali iktar wiesa'.

Kif jirrifletti l-ftehim li għandna quddiemna u kif jirriflettu d-diskussjonijiet kollha li saru, hawn qed nitkellmu fuq dak li jaqbel ma' dikjarazzjoni ċara min-naħa tal-presidenza tal-Kunsill tas-Sigurta' tan-Nazzjonijiet Uniti jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq messaġġ mid-dinja kollha.

Qed nitkellmu fuq dak li qed jiġri fil- kontest ta' stqarrijiet reċenti tal-laqgħat magħrufa bħala G8 li tiġbor mexxejja li żgur għandhom importanza konsiderevoli madwar id-dinja.

Qegħdin nitkellmu wkoll fuq inizjattivi u fuq dak li qed ikun espress fil-livell ta' l-Unjoni Ewropea li llum aħna kburin li qegħdin parti minnha.

Jiena ngħid li ma jkun hemm xejn ħażin jekk nitkellmu fuq inizjattiva tajba li hi ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika waħedha, imma hawn qed nitkellmu fuq inizjattiva li hija meħuda minn dak il-gvern pero' li tinkwadra ruħha f'dak li qed isir f'livell iktar wiesa'.

Meta nħares lejn dak li għandna quddiemna, il-punt ta' tluq tad-diskussjoni li għandna quddiemna llejla huma ż-żewġ ftehim milħuqa mal-gvern ta' l- Istati Uniti ta' l-Amerika li jittrattaw l-armi ta' qerda massiċċa u l- mediċinali.

L-ewwel mistoqsija kellha tkun jekk dak il-ftehim, wieħed jew l-ieħor jew it-tnejn, humiex ftehim li jmissna dħalna fihom jew le.

Naħseb it-tweġiba għal min irid ikun oġġettiv hija li dawn huma żewġ pattijiet li jagħmlu ġieħ lill-gvern ta' Malta.

Issa ladarba huwa ftehim li jagħmel ġieħ lilna anke għall-messaġġ ta' serjeta' li kont qed nenfasizza qabel, allura għandna naqblu lkoll li l-ftehim ma nagħmluhx biss fuq il-karta, imma nagħmluh biex inwettquh u biex nirratifikawh.

U qed ngħid dan għaliex inkella naqgħu fl-assurdita' li ngħidu li huwa tajjeb li ffirmajnieh imma issa jmissna ma nirratifikawhx.

Jew huwa tajjeb jew ħażin!

U dik hija l- ewwel mistoqsija li kulħadd irid jagħmel biex naraw kif għandna naġixxu f'dan il-Parlament.

Issa x'inhuma s-salvagwardi li għalija jilħqu l-bilanċ bejn li nagħmlu l- parti tagħna kontra l-proliferazzjoni ta' armamenti tal-qirda massiċċa u kontra t-traffikar tad-droga permezz ta' vapuri fl-ibħra internazzjonali u li nħarsu l-interessi ta' pajjiżna?

Għalija l-bilanċ qiegħed f'dawn l- elementi kollha li se nipprova nispjega fil-qosor.

L-ewwelnet meta jintalab il-permess ta' l-awtoritajiet Maltin biex isir shipboarding, l-ewwel test li hawn fil-liġi u jirrifletti dak li hu miktub fil-ftehim, huwa dak li hu magħruf bħala t-test ta' dak li hu raġjonevoli.

X'irrid ngħid b'dan?

Mhux kull suspett hu suspett fondat.

Irid ikun hemm suspett raġjonevoli li qed jitwettaq reat ta' tqassim jew ta' twassil ta' armamenti ta' qirda massiċċa jew ta' tqassim jew ta' twassil ta' droga li tagħmel ħsara lill-umanita'.

Pero' mhux dan biss.

Ladarba l-gvern ta' Malta huwa informat b'dak is- suspett raġjonevoli rridu nkunu aħna li nawtorizzaw it-teħid ta' dawk il- miżuri li jkun hemm bżonn biex issir il-parti tagħna kontra dawk ir-reati.

U fil-każ ta' armamenti ta' qerda massiċċa l-awtorizzazzjoni toħroġ mingħand il-kap kmandant tal-Forzi Armati ta' Malta u fil-każ ta' droga huwa l-avukat ġenerali li joħroġha.

Mela hawnhekk m'hawn ħadd li qed jipproponi li niffirmaw xi blank cheque.

M'hawn ħadd li qed jiġi hawnhekk u qed jgħid li minn issa 'l quddiem kull vapur li jtajjar il-bandiera Maltija jista' jiġi suġġett, f'kull ħin u f'kull mument, li jkun interċettat u mwaqqaf minn vapuri navali Amerikani mingħajr ma jinformawna.

Il-ftehim huwa ħafna iktar dettaljat minn hekk għaliex il-ftehim jgħid li jrid ikun hemm is-suspett raġjonevoli, irid jintalab il-permess tal-kmandant tal- Forzi Armati ta' Malta jew fil-każ tad-droga ta' l-avukat ġenerali u jrid ikun hemm l-awtorizzazzjoni fiż-żewġ każijiet.

Mela dik hija l-ewwel salvagwardja tas-sovranita' tagħna.

It-tieni salvagwardja hi li l-permess dejjem irid jingħata bi ftehim mal- Prim Ministru.

Mela Malta qiegħda tgħid li dawn l-awtorizzazzjonijiet isiru bil-ftehim ta' l-ogħla kariga eżekuttiva tal-pajjiż ta' Malta bħala pajjiż sovran u indipendenti, pero' mhux biss.

Ladarba dak il-permess jintalab qed ngħidu wkoll li jistgħu jkunu imposti dawk il-kondizzjonijiet li jidhrilna meħtieġa u li naturalment dwarhom hemm il-qbil bejna u l-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Naħseb kif żgur il-membri kollha ta' din il-Kamra li qed isegwu din il-liġi segwew, nafu li anke mbagħad f'kontest ta' talba bħal din, il-pożizzjoni tal-gvern Malti hija dejjem waħda ta' għażla libera.

Għaliex?

Għaliex il-gvern Malti jista' jagħżel li t-tfittxija mitluba jagħmilha hu bil-mezzi tas-sigurezza tiegħu, jekk dan ikun possibbli li nagħmluh.

Il-gvern Malti jista' jawtorizza li t-tfittxija u l- boarding isir mill-uffiċjali tas-sigurezza ta' min qed jitlobha, jiġifieri f'dan il-każ tal-forzi tal-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika pero' kif għidt qabel - u issa se nikkwota anke mit-test tal-ftehim mhux biss minn tal-liġi tagħna - subject to conditions even deemed appropriate - jista' jagħżel il-gvern Malti.

Imbagħad it-tielet għażla hi li t-tfittxija ssir flimkien.

Imbagħad għandu wkoll ir-raba' għażla li nassumi li l- Oppożizzjoni ma injoratx meta qrat t-test tal-ftehim u r-raba' għażla tgħid "Nevertheless deny permission to board and search".

Issa jien qed nistaqsi f'dan il-każ lill-membri ta' l-Oppożizzjoni.

Dan x'salvagwardja aktar seta' jagħti l-gvern Malti għas-sovranita' tagħna milli jżomm għażla fuq erba' kriterji kemm għall-armamenti ta' distruzzjoni massiċċi?

Issa barra minn hekk, fil-ftehim rigward tixrid ta' droga l-ieħor hemm kliem identiku u għal kull każ nistgħu ngħidu le.

Nerġa' nfakkar li f'kontest ta' liġi dak il-permess irid jingħata mhux mill-kap kmandant tal- Forzi Armati waħdu jew mill-avukat ġenerali waħdu imma bi ftehim mal- persuna li jokkupa l-ogħla kariga eżekuttiva ta' pajjiż sovran u indipendenti.

Issa dan apparti salvagwardi oħrajn li t-talba trid issir bil-miktub u jekk ikunu ċirkostanzi ta' emerġenza l-awtorizzazzjoni xorta waħda trid issir bil-miktub kemm jista' jkun malajr.

Dan apparti wkoll is- salvagwardi li jirregolaw dwar kif jaġixxu u kif iġibu ruħhom l-uffiċjali li qed jagħmlu t-tfitxija in kwestjoni, apparti s-salvagwardi mniżżlin f'artiklu 10 li pajjiż qed jorbot lill-ieħor dwar kif dawn is-searches isiru, li inti trid toqgħod attent għall-ħajja u għas-sigurezza ta' min qiegħed abbord dawn il-vapuri.

Trid tħares ukoll l-istess vapur u l- interessi kummerċjali u legali tal-flag state.

It-tfitxija trid issir ukoll b'attenzjoni għal dawk li huma regoli ta' natura ambjentali.

Wieħed irid jassigura u jħares ukoll id-drittijiet u l-garanziji kollha tal- persuni li huma abbord u li huma rikonoxxuti fil-liġi internazzjonali.

Naturalment din il-parti qed tirriferi għal-liġi internazzjonali u qed tagħmel awtomatikament riferenza anke għall-konvenzjoni internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem.

Hawn mhux qed ngħidu biċċa mil-liġi internazzjonali u biċċa le, imma l-liġi internazzjonali kollha.

Dan jorbot xi ftit anke mal-mistoqsija li għamel qabel l-Onor.

Brincat, jekk dan kollu b'xi mod jolqotx jew le b'mod ħażin il-liġi dwar il-baħar.

Jiena naqra kemm naqra t-test tal-ftehim li għandna quddiemna bejn il-gvern Malti u l-gvern ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika u naqra kemm naqra l-abbozz ta' liġi nara li l-effett huwa newtru bilfors.

Il-liġi internazzjonali dwar il-baħar tirregola aspetti oħrajn bħal qiegħ il-baħar, riżorsi u dwar kif issir it-tfitxija għalihom.

Jien ħadt gost li f'dan il-Parlament saret riferenza għal-liġi dwar il-baħar għaliex kif nafu, Malta hija l-pajjiż li mexxiet il-konċett ta' din il-liġi 'l quddiem fil-fora internazzjonali waħedha imbagħad wara snin twal sabet aktar appoġġ.

Illum anke meta nitkellmu dwar il-qasam spazjali, hemm riferenza għall-prinċipji li stabbiliet Malta fil-liġi dwar il-baħar.

Jiġifieri żgur li Malta ħadet inizjattiva internazzjonali ta' l-ikbar importanza u aktar ma jkun hemm pajjiżi li jirrispettaw dik il-liġi u jimxu magħha aktar verament jista' jkun pass 'il quddiem kbir għall-umanita` kollha, pero` żgur li ma nippromwovux il-liġi internazzjonali tal-baħar billi f'xi ibħra internazzjonali jkun hemm min, għal skop terroristiku, ikun għaddej iqassam l-armamenti li jiddistruġġu partijiet sħaħ mill-umanita`.

Il-liġi internazzjonali dwar il-baħar titkellem dwar kif nużaw ir-riżorsi, anke ta' qiegħ il-baħar u riżorsi oħrajn, għal skopijiet ta' paċi.

Allura f'dan is- sens żgur li qed naqblu.

Żgur li l-liġi internazzjonali tal-baħar ma jsirilha ebda servizz favur tagħha billi xi ħadd juża l-ibħra internazzjonali biex jittraffika, iqassam u jwassal id-droga minn pajjiż għal ieħor.

Jiġifieri żgur li f'dan is-sens l-effett, biex ma ngħidx huwa żgur kompatibbli, huwa newtru.

Allura żgur li anke fuq dik id-diffikulta`, wieħed għandu jserraħ moħħu.

Jien nagħlaq billi nagħmel mistoqsija finali li tiddetermina kif nivvotaw ukoll f'dan il-Parlament.

Aħna bħala pajjiż issa rridu li l-vapuri li jkunu qed itajru l-bandiera Maltija jintużaw biex ikun hemm it-twassil jew b'xi mod l-għajnuna għat-twassil ta' armamenti ta' distruzzjoni tal-massa meta llum il-komunita` internazzjonali taf li għal skop ta' sigurezza internazzjonali u għall-paċi internazzjonali din hija waħda mill-ikbar theddidiet li jista' jkollok?

Aħna, bħala Malta, irridu li vapuri li jtajru l-bandiera tagħna b'xi mod ikunu mċappsa, marbuta ma' traffikar ta' droga minn pajjiż għal ieħor?

M'għandix dubju li t-tweġiba ta' kulħadd fuq din hija assolutament le.

Għaliex anke kieku nillimita ruħi għall- konsiderazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali - li anke kieku kien hekk ma kienet tkun ebda konsolazzjoni għax il-prinċipji jiġu qabel anke l- konsiderazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali - ma jiswielna għal ebda vantaġġ li Malta permezz ta' vapur li jkollu l-bandiera Maltija - naturalment għax aħna ma nistgħux bl-ebda mod immaġinabbli nikkontrollaw kull ħaġa li tiġri kull ħin u kull mument f'kull parti tad-dinja f'kull biċċa tunnellata ta' vapuri reġistrati ġewwa pajjiżna - jkun b'xi mod marbut ma' qasam jew ieħor minn dawn li qed nindikaw.

Allura ladarba t-tweġiba hi le, allura mbagħad t-tweġiba trid tkun iva f'kontest ieħor, iva għal ftehim milħuq bejn il-gvern Malti u l-gvern ta' l- Istati Uniti ta' l-Amerika biex nagħmlu l-parti tagħna kontra dan kollu.

Il-ftehim milħuq m'għandux jibqa' miktub fuq il-karta biss u ma jservi xejn għax ma jkunx, kif ngħidu bl-Ingliż, worth the paper it is written on, imma jekk huwa ftehim tajjeb, li jagħmel is-salvagwardji meħtieġa u ftehim ta' serjeta` assoluta, allura dak il-ftehim jixraqlu li jkun ratifikat u idealment jixraqlu jkun ratifikat bil-kunsens unanimu ta' din il-Kamra kollha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, jien ma nħobbx nirrepeti u m'iniex se nirrepeti punti li diġa` tqajmu.

Naħseb li l-kelliem preċedenti, il- Ministru Zammit Dimech, tkellem tajjeb ħafna, kien spot on meta tkellem dwar is-salvagwardji u meta tkellem dwar l-importanza li din il-liġi qiegħda tipproponi li jkun hemm il-fiat tal-brigadier ġenerali u l-fiat ta' l-avukat ġenerali dejjem bi qbil mal-Prim Ministru.

Ma rridx nirrepeti, pero` dawn huma ż-żewġ salvagwardji kruċjali li juru kemm fil-fatt il-gvern Malti qed imur lil hinn minn dak li anke tipprovdi l-liġi internazzjonali.

Qed ngħid dan għax fil-Konvenzjoni ta' Vjenna li tittratta t-traffikar tad- droga, dik il-klawsola partikolari ma tissemmiex.

Jiġifieri l-bżonn tal- permess tal-prim ministru tal-pajjiż ma jissemmiex.

Jiġifieri aħna qegħdin immorru lil hinn minn dak li tipprovdi l-konvenzjoni u minn dak li tipprovdi l-liġi internazzjonali.

Dak huwa punt importanti ħafna, naħseb li ġie ċċarat u saret enfasi ġusta fuqu.

It-tieni punt li nixtieq nitkellem fuqu huwa l-proliferation security initiative.

F'Marzu ta' din is-sena l-Istati Uniti u pajjiżna ffirmaw ftehim bilaterali, il-proliferation security initiative ship-boarding agreement.

Dan huwa wieħed miż-żewġ ftehim li għandna quddiemna.

Dan il- ftehim se jiffaċilita l-koperazzjoni bejn l-Amerika u Malta biex jiġi evitat it-trasferiment marittimu ta' shipment b'materjal li huwa illegali, li huwa perikoluż, li huwa proliferation related billi jiġu stabbiliti points of contact u proċeduri biex jiġu spediti talbiet ħalli l-forzi tas- sigurta` rispettivi jkunu jistgħu jispezzjonaw vapuri taż-żewġ pajjiżi dejjem fl-ibħra internazzjonali.

Din hija safeguard oħra li għandna f'dan it-trattat.

Il-boarding irid ikun dejjem f'ibħra internazzjonali, qatt fl- ibħra nazzjonali.

Sur President, x'inhu s-sinifikat ta' dan il-ftehim għal pajjiżna?

Aħna għandna għall-grazzja ta' Alla flag registry kbir ħafna.

Huwa t-tmien l- ikbar wieħed fid-dinja meta nitkellmu fuq gross tonnage u bħala numru ta' vapuri qegħdin nitkellmu bejn wieħed u ieħor fuq 1,500 vapur.

Allura għandna open registry fejn sidien ta' vapuri minn għexieren ta' pajjiżi jirreġistraw il-vapuri tagħhom f'pajjiżna permezz ta' kumpanniji.

Malta permezz ta' dan il-ftehim qed turi biċ-ċar il-commitment kontinwu tagħha għal non-proliferation u r-rieda tagħha biex tkun ta' eżempju għal PSI partner states oħra li għandhom flag registries importanti.

Dan il-ftehim huwa konsistenti mal-liġi internazzjonali għax il-PSI statement of interdiction principles li kien ġie mħabbar mill-President Bush way back fis-sena 2003 jagħmilha ċara li l-attivitajiet kollha tal- PSI, il-proliferation security initiatives, huma meħuda dejjem konsistenti mar-regime legali nazzjonali, jiġifieri l-liġi nazzjonali, kif ukoll il- liġi internazzjonali.

Dan il-ftehim se jsaħħaħ il-bażi legali biex ma jkunx hemm traffikar ta' armamenti tal-qerda tal-massa.

Allura huwa importanti wkoll li nenfasizzaw li dan il-ftehim irid ikun interpretat u applikat in linea ma' dak li qed tipprovdi l-liġi internazzjoanli tal- baħar, il-Convention on the Law of the Sea, l-UNCLOS li kienet ġiet iffirmata fl-1982.

Fuq dan niġi minn hawn u ftit ieħor għax s'issa ħadd mill-kelliema f'dan il-Parlament ma semma l-protocol ta' din il- konvenzjoni.

Dak il-protocol se jagħti stampa totalment differenti ta' l- interpretazzjoni tal-ftehim li Malta ffirmat ma' l-Amerika u umilment nemmen li għandu jserraħ moħħ l-Oppożizzjoni fit-tħassib jew fil-punti li tqajmu permezz ta' l-Onor.

Leo Brincat li m'għandi l-ebda dubju li tkellem b'mod ġenwin, b'mod pakat, b'mod raġunat, pero` I beg to differ mal-miri li kien qed jimmira għalihom fl-intervent tiegħu.

Dan se nagħmlu meta nispjega l-protocol tas-SUA Convention.

Kif nafu dan il-ftehim iżomm milli jkun hemm traffikar mhux biss ta' armamenti tal-qerda tal-massa imma anke materjal relatat ma' droga.

Naħseb fuq dan għandna naqblu.

Dan il-ftehim se jkun implimentat billi jkun hemm points of contact 24 siegħa għal sebat ijiem, biex ikun hemm rapid communication meta jkun hemm a suspect shipment.

Jiġifieri jekk ikun hemm vapur taħt il-bandiera Maltija

jew taħt il-bandiera Amerikana li jkun suspettat raġjonevolment li qed iġorr proliferation related cargo, xi ħadd mill-partijiet, jiġifieri Malta jew l-Istati Uniti, jista' jitlob lin-naħa l-oħra li l-ewwelnett jikkonfermaw in-nazzjonalita` ta' dak il-vapur, it-tieni nett jitolbu l- awtorizzazzjoni biex jitilgħu fuq il-vapur, ifittxu l-vapur u jekk hemm bżonn jiġi miżmum dak il-vapur flimkien mal-cargo tiegħu dejjem fl-ibħra internazzjonali, qatt fl-ibħra nazzjonali.

Dan il-ftehim jipprovdi biex tintuża l-forza meta jiġi spezzjonat vapur?

Il-ftehim jipprovdi li kull parti għandha l-ewwelnett tevita l-użu tal-forza sakemm ma jkunx neċessjarament bżonnjuż, sal-grad neċessarju biex tiġi żgurata s-safety tal- vapur u l-uffiċjali tal-vapur.

Any use of force ma jistax jeċċedi l-minimu rikjest sakemm dak ikun neċessarju, proporzjonali u raġjonevoli fiċ- ċirkostanzi.

Tajjeb ngħidu li l-PSI huwa konsistenti ma' l-istatements tal- G8 u ta' l-Unjoni Ewropea li dejjem talbu u jitolbu li għandu jkun hemm sforzi iktar koerenti u maqbula flimkien, kordinati biex tiġi miġġielda l- proliferazzjoni tal-weapons of mass destruction u related materials.

Tajjeb ngħidu li s-sovranita` ta' pajjiżna se tibqa' tkun salvagwardata u fl-eventwalita` li Malta tkun mitluba tagħti l-permess li vapur reġistrat taħt il-bandiera Maltija jkun spezzjonat mill-forzi tas-sigurta` Amerikani, Malta tista' jew tagħmel l-ispezzjonar bil-Forzi Armati tagħha - pero` dan mhux probabbli li jsir fl-ibħra internazzjonali eluf ta' mili 'l bogħod minn pajjiżna – jew jista' jsir il-boarding flimkien ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerika u viċiversa, jew tista' tawtorizza l-boarding u l-ispezzjonar tal-vapur mill-forzi tas-sigurta`, pero' tista' wkoll tirrifjuta li tagħti tali permess.

Jiġifieri m'huwiex tassattiv li l-ispezzjonar isir mill- forzi tas-sigurta' Amerikani.

Huwa l-Prim Ministru Malti se jkollu l-aħħar kelma.

Jista' jkun hemm ukoll boarding minn third party vessels, imma f'dak il-każ dejjem irid ikun hemm l-awtorizzazzjoni tal-flag state.

Jiġifieri jekk, għall-grazzja ta' l-argument, l-Istati Uniti għandhom suspett raġjonevoli li vapur taħt il-bandiera Maltija jkun qed iġorr armamenti ta' qerda tal- massa, pero` ma jkun hemm l-ebda vapur Amerikan fil-viċinanzi, imma jkun hemm vapur ta' stat "X" dejjem iridu jitolbu l-permess u l-awtorizzazzjoni ta' Malta biex il-vapur ta' l-istat "x" ikun jista' jagħmel il-boarding u jista' jispezzjona l-vapur li għandu l-bandiera Maltija li jkun suspettat li qed iġorr l-armamenti tal-qerda tal-massa jew droga jew affarijiet relatati mad-droga.

Politikament dan il-ftehim qed juri biċ-ċar ir-rieda ta' Malta u ta' l-Amerika biex ikun hemm the highest standard of security għall-flag registries tagħna.

Naħseb li qegħdin nibagħtu messaġġ ċar lil min juża l-ibħra internazzjonali biex jipprova jġorr l-armamenti tal-qerda tal-massa li la pajjiżna u lanqas l-Istati Uniti m'huma se jittolleraw l- involviment tal-vapuri taħt il-bnadar rispettivi li jkollhom x'jaqsmu mal- proliferation related cargo.

Ċertament qegħdin nibagħtu messaġġ importanti f'dak ir-rigward.

L-Onor.

Brincat għamel il-punt li kien ikun iktar kuntent u sodisfatt kieku l-ftehim sar f'qafas multilaterali u mhux wieħed bilaterali.

Fuq dan għandi xi ngħid, pero` qabel irrid nagħti background.

Irrid nibda mill- hijack ta' l-Achille Lauro li ġara fl-1985.

Naf l-istorja mhux ħażin għax kont għamilt riċerka dwarha għat-teżi tiegħi qabel ma ggradwajt bħala avukat.

Kien hemm vapur Taljan li ġie hijacked - mhix il-kelma eżatta għax "hijack" hija marbuta ma' ajruplan – minn terroristi Palestinjani, organizzazzjoni mmexxija minn Abu Nidal dak iż-żmien.

Dan il-vapur ġie dirottat ġewwa l-Mediterran, ċittadin Amerikan li kien jismu Leon Clinghoffer li kien fuq wheelchair ġie maqtul mit-terroristi Palestinjani u mitfugħ għal ġol-baħar.

Meta l-forzi tas-sigurta` Taljani ġew biex jipproċessaw lit-terroristi Palestinjani kif intemm il-hijack kellhom problema legali għax sa l-1985 ma kienx hemm liġi internazzjonali li permezz tagħha setgħu jiġu proċessati nies li jieħdu over vapur.

Sa l-1985, għal 500 sena qabel, kien hemm il-konċett tal-piraterija, pero` piraterija dejjem kienet tinftiehem vapur jattakka vapur ieħor.

Fl-1985 kien l-ewwel darba fl-istorja li passiġġier fuq vapur ħa over dak il-vapur, allura l-komunita` internazzjonali kellhom problema għax filwaqt li għal hijack ta' ajruplani kien hemm tliet conventions internazzjonali - The Hague Convention, it-Tokyo Convention u l-Montreal Convention – fuq tal- baħar ma kienx hemm.

Allura x'ġara?

Fl-1988 l-International Maritime Organisation għamlet konferenza li kienet importanti ħafna u sar trattat ġewwa Ruma.

Dik kienet il-famuża SUA Convention, li isimha in full huwa the Convention for the Suppression of Unlawful Acts Against the Safety of Maritime Navigation.

Jiġifieri kulmin waqt li jkun fuq vapur jieħu over dak il-vapur jew jagħmel atti kriminali fuq dak il-vapur ikun jista' jiġi proċessat abbażi ta' dik il-konvenzjoni.

Allura dik il-konvenzjoni għalqet dik il-lakuna internazzjonali li kien hemm.

So far so good, pero` x'ġara sentejn ilu?

U dan hu dak li ħadd ma semma mill-membri taż-żewġ naħat ta' din il-Kamra.

Sentejn ilu fis-sena 2005 sar protocol b'żieda mal-Convention for the Suppression of Unlawful Acts Against the Safety of Maritime Navigation li fil-qosor hija magħrufa internazzjonalment bħala SUA Convention.

Fost affarijiet oħra dak il-protocol jipprovdi għal ship-boarding u ħafna mid- diċitura tat-trattat li Malta ffirmat ma' l-Amerika li għandna quddiemna llum hija meħuda minn dak il-protocol, jiġifieri qafas internazzjonali.

Filwaqt li l-konvenzjoni ta' l-1988 – u tajjeb li nkunu nafu bħala numri min iffirma xiex – għandha 126 contracting state, jiġifieri qed jirrappreżentaw 82% tal-world merchant shipping tonnage, il-protocol ta' sentejn ilu għandu 115-il contracting state li jirrappreżentaw 76% tal- world merchant shipping tonnage.

Malta u l-Amerika għadhom mhumiex parti mill-protokoll.

Ir-raġuni jien ma nafhiex u mhux se nkun prużuntuż ngħid x'inhi r-raġuni.

Il-loġika tgħidli li dan il-protokoll għadu kemm sar sentejn ilu u l-paper work għadu ma sarx.

Dan il-protokoll li Malta u l-Amerika, fost pajjiżi oħrajn, għadhom ma ffirmawx f'artiklu 8 biss jipprovdi għall-koperazzjoni u proċeduri li għandhom jiġu segwiti meta jkun hemm state party li jixtieq li jispezzjona vapur li jkun qed itajjar il-bandiera ta' pajjiż state party ieħor meta jkun hemm suspett raġjonevoli li dak il-vapur jew persuni fuq dak il-vapur se jkunu involuti jew kienu involuti fit-twettiq ta' reat taħt dik il- convention.

F'artiklu 8 hemm safeguards importanti li jirrigwardaw is- sovranita` tal-flag state.

Ix-ship-boarding, kif għidt, isir jekk ikun hemm reasonable grounds.

Dan huwa l-protokoll.

L-istess terminoloġija ta' artiklu 8 biss qiegħda fit-trattat li Malta ffirmat ma' l-Amerika.

L-erba' possibbiltajiet tal-flag state jekk jaċċettax jew le t-talba li għadni kif semmejt li għandna fit-trattat quddiemna, hija provduta f'artiklu 8 subinċiż (ċ) tal-protokoll tas-SUA Convention.

Is-safeguards li għandu dan it-trattat, li ssemmew f'din il-Kamra, huma identiċi għas-safeguards li hemm fil-protokoll tas-SUA Convention, pero` hemm differenzi.

Id- differenza hi li l-protokoll tas-SUA Convention huwa iktar wiesa' mit- trattat li għandna quddiemna.

Jiġifieri jekk xejn, il-gvern kien prudenti u għaqli li llimita l-użu tax-ship-boarding agreement.

U se ngħid għaliex.

Per eżempju, f'artiklu 12 tal-protokoll tas-SUA Convention - li mhux provdut fit-trattat li għandna quddiemna – hemm provision li tgħid hekk: "A person who is being detained or is serving a sentence in the territory of one state party whose presence in another party is requested for purposes of identification, testimony or otherwise providing assistance, may be transferred if the following conditions are met".

U hemm numru ta' kondizzjonijiet.

Din il-klawsola mhijiex provduta fit-trattat li għandna quddiemna.

Jiġifieri t-trattat li għandna quddiemna huwa kemmxejn iktar limitattiv paragunat mal-protokoll.

U għalhekk jien nixtieq nagħmel dan il- punt, biex inserraħ moħħ min qed jismagħna u moħħ il-ħbieb tagħna tan-naħa l-oħra li dan it-trattat li qed nagħmlu qed jirrifletti proċess multilaterali li għaddej taħt l-awspiċi ta' l-International Maritime Organisation.

Pero` nerġa' ngħid, il-protokoll ġie ffirmat sentejn ilu, għadu mhux ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, bil-permess ta' l-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ma nixtieq ninterrompi bl-ebda mod u lanqas immeri lill- Onor. Azzopardi fuq dak li qed jgħid, anzi qed nisimgħu b'attenzjoni kbira.

Pero` fid-dawl ta' dak li qed tgħid b'mod interessanti ħafna, il- mistoqsija li għandi hija għaliex iddeċidejna li mmorru għall-ftehim purament bilaterali meta inti stess tant tajjeb qed tispjega dwar ftehim multilaterali interessanti ħafna?

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Napprezza ħafna d-domanda li għamilli l-ħabib tiegħi, pero` ovvjament ma nistax nilbes kappell li mhux tiegħi u ma nistax nirrispondi domanda fuq fatt li jien ma nkunx konxju minnu.

Pero` nerġa' ngħid dak li għidt l-ewwel.

Il-loġika tgħidli – u it's a reasonable educated guess li wieħed jagħmel – li peress li l-protokoll kulma għadhom għaddew huma sentejn, għadu m'għaddiex żmien biżżejjed għax hemm ammont ta' paper work li jrid jgħaddi bejn il-pajjiżi qabel ma jiġi ratifikat ftehim.

Ma ninsewx, per eżempju, li fil-każ ta' l-UNCLOS ta' l-1982 hemm ċerti pajjiżi li rratifikawha tliet snin ilu, wara kważi 20 sena.

Jiġifieri jridu jgħaddu ammont ta' snin biex pajjiż ikun iffirma, anzi rratifika ftehim.

Jiena m'għandi l-ebda dubju u moralment konvint li din hija r- raġuni, mhux għax hemm l-oġġezzjoni fil-prinċipju daparti ta' Malta li nkunu parti jew nirratifikaw il-protokoll ta' SUA Convention.

L-istess fil- każ ta' l-Amerika, infatti prime mover tar-Rome Convention ta' l-1988 kienet l-Amerika għax ovvjament kellha interess peress li wieħed miċ- ċittadini tagħha kien maqtul fuq l-Achille Lauro mit-terroristi Palestinjani.

Jiġifieri mir-riċerka u l-qari li jien għamilt fil-prinċipju m'hemm xejn kontra r-ratifika tal-protokoll daparti ta' l-Amerika jew ta' Malta.

Pero` it is much faster, it is much easier għaż-żewġ pajjiżi li jidħlu għal dan il-ftehim bilaterali milli jistennew ir-ratifika tal- protokoll tas-SUA Convention.

Li qed nipprova ngħid hu li m'għandniex nitfgħu dubju u s-suspett fejn m'għandux ikun hemm.

Iż-żewġ naħat naqblu li aħna kontra t-trasport ta' l- armamenti ta' qerda tal-massa.

M'għandi l-ebda dubju li ż-żewġ naħat tal- Kamra huma kontra t-trasferiment u t-trasport ta' droga jew sustanzi psikotropiċi.

Mela allura, jekk qegħdin naqblu, ħażin li naħa ta' din il- Kamra tgħid le, anke jekk mhux b'division.

Ovvjament għandha dritt.

Pero` huwa ħażin għax m'hemm xejn f'dan il-ftehim li jmur kontra s-sovranita` ta' pajjiżna u kontra l-liġijiet tal-pajjiż.

L-aħħar kelma se tibqa' f'idejn l- ogħla awtorita` f'dan il-pajjiż, il-Prim Ministru.

M'hemm xejn li mqar jittanta jnaqqar l-eżerċizzju tas-sovranita` ta' pajjiżna.

Ma ninsewx, pajjiżna se jżomm id-dritt li jirrifjuta l-boarding, anke jekk ikun hemm suspett raġjonevoli għandu dritt jirrifjuta u l-liġi tipprovdi għal dan.

Veru li ma nistax nimmaġina pajjiżna jirrifjuta l-aċċess jekk ikun hemm suspett raġjonevoli ta' ġarr ta' armamenti ta' qerda tal-massa, pero` xorta waħda l-liġi hekk qed tipprovdi biex il-mazz jibqa' f'idejna, biex il- ħabel jibqa' f'idejna u viċeversa ovvjament.

Għalhekk jien ninkwieta li nistgħu nibagħtu messaġġ żbaljat anke li ma jkunx konsonanti mal-motivazzjoni ġenwina tal-ħabib tiegħi għax jien m'għandix dubju mill-ġenwinita` tal-motivazzjoni.

Li naħseb li mhux qed jiġri hu li l-kollegi tagħna tan-naħa l-oħra mhux qed jifhmu – u għalhekk forsi tajjeb li nispjegaw f'iktar dettall – li dan il-ftehim ma jagħmel xejn ħażin iżda, jekk xejn, jagħmel tajjeb.

Kif spjega wkoll tajjeb il- Viċi Prim Ministru, huwa veru li għamlu dan it-tip ta' ftehim ma' seba' pajjiżi, pero` ma' seba' pajjiżi li għandhom shipping tonnage sostanzjali.

Malta huwa t-tmien reġistru fid-dinja, Ċipru mhux 'il bogħod, u l-Amerika kellha interess li tidħol għal dan il-ftehim ma' dawk il-pajjiżi li għandhom l-ikbar ammont ta' tunnellaġġ.

Mhux se tagħmlu ma' Leichtenstein jew mal-Lussemburgu għax il-possibbilta` li dawn ikollhom port hija kemmxejn remota.

Fil-fatt bis-seba' ftehim li għamlet għandha covered iktar minn 60% tal-gross tonnage fid-dinja.

Dan juri wkoll li l-management tal-bandiera Maltija huwa wieħed ta' serjeta` kbira.

Tajjeb li nagħmel riferenza wkoll għad-diskors tal-Prim Ministru fil-Ġnus Magħquda ftit tal-ġranet ilu, fejn semma li Malta hija favur li nkomplu naħdmu biex ftehim li jkun sar multilateralment inkunu nistgħu nsaħħuh ukoll permezz ta' ftehim bilaterali fl-implimentazzjoni tiegħu.

Kif qal tant tajjeb ukoll il-Ministru Michael Frendo fl-introduzzjoni ta' dan id- dibattitu l-intenzjoni tagħna hija ċara daqs il-kristall.

Sur President, nikkonkludi billi nawspika li dan il-ftehim ikun approvat unanimament minn din il-Kamra, għaliex kif għidt, huwa ftehim ispirat.

Fit- tmien preambolu tiegħu dan il-ftehim qed jgħid li huwa ispirat mill-isforzi ta' l-IMO biex jiġu mtejba l-effettivita' tal-Convention for the Suppression of Unlawful Act against the Safety of Maritime Navigation ta' Ruma ta' Marzu ta' l-1988 kif ukoll qed jirriafferma l-importanza tal- Customary International Law of the Sea kif inhu rifless fl-UNCLOS ta' l- 1982.

Customary International Law hija frażi sabiħa li tiġbor il-materjal ta' mijiet ta' snin ta' studju, fosthom ta' Grotius fis-seklu XVI u tant kittieba matul is-sekli.

Dan huwa rifless ukoll f'dan il-ftehim u allura jiena nawspika u nittama li dan il-ftehim ikun approvat għaliex jibgħat messaġġ ċar u tond li pajjiżna ma jittollerax min jipprova imqar jittanta jabbuża jew jipprova jħammeġ ir-reputazzjoni tal-bandiera Maltija.

Min jittraffika armamenti tal-qerda tal-massa jew droga fuq l-ibħra internazzjonali huwa dak li l-klassiċi, fosthom Grotius, kienu jsejħu fis- seklu XVI, bil-Latin ostes umani generis, għedewwa ta' l-umanita' kollha u allura jagħmel sew il-gvern, tagħmel sew il-komunita' internazzjonali li biex tħaffef l-implimentazzjoni tal-ġlieda kontra dawn l-armamenti tal- qerda tal-massa u droga tidħol f'dan il-ftehim.

B'dan il-mod insoddu kull loophole li teżisti għall-ġid tagħna lkoll.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lis- Segretarju Parlamentari, l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, biex, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Sur President, il- kelliema ta' din in-naħa għamlu diskorsi verament tajbin li ħadu ħafna mill- argumenti prinċipali li wieħed jimposta fuq liġi ta' din in-natura.

Jiena nħoss li forsi għandna mmorru ftit lura u nirriflettu ftit fuq il-kontenut ta' din il-liġi.

Jiena ngħid li l-pożizzjoni li qed tieħu l-Oppożizzjoni fuq din il-liġi hija, bir-rispett kollu, ftit defeating itself.

L-Onor.

Leo Brincat kien l-uniku kelliem mill-Oppożizzjoni fuq din il-liġi u allura sab il-kelliema kollha ta' din in-naħa jindirizzawh fuq id-diskors tiegħu.

Jiena nitolbu jaħfirli jekk jiena se nagħmel l-istess ħaġa, pero' se nagħmel hekk għax nifhem li dak li qal hu jirrappreżenta l-opinjoni tal- partit Laburista.

Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żewġ suġġetti li ħadd f'din il-Kamra ma jista' ma jikkundannax.

Hawn qed nitkellmu fuq it-tixrid ta' l- armamenti ta' distruzzjoni tan-nies u t-tixrid tad-droga li huma żewġ affarijiet li jiena ċert li m'hawn l-ebda membru parlamentari li ma jikkundannax.

Irrid ngħid ukoll li fil-liġi għandek diversi għelieqi tal- liġi għax għandek dawk nazzjonali u hemm dawk li huma 'l fuq minn nazzjonali, dawk li ngħidulhom id-dritt pubbliku internazzjonal, jiġifieri r-relazzjonijiet bejn stat u ieħor.

Fortunatament, wara t-tieni gwerra mondjali, bil-formazzjoni tal-Ġnus Magħquda, diversi pajjiżi fid-dinja fehmu li d-dritt pubbliku internazzjonali hemm bżonn jiġi kkultivat b'ranki li qabel ma kellniex.

Sur President, jiena niftakar li fil-leġislatura l-oħra kellna dibattitu interessanti meta Malta saret parti mill-qorti internazzjonali biex ikun hemm il-prosekuzzjoni u t-teħid ta' passi kriminali kontra ċerti delitti li jmorru kontra l-umanita'.

Fid-dibattitu dwar dak is-suġġett ġie stabbilit li hemm qorti internazzjonali li tħares lejn delitti ta' gravita' kbira u dik il-qorti internazzjonali, li qegħda 'il fuq mill-pajjiżi kollha tad- dinja, tmexxi kontra dawn id-delinkwenti, li jikkommettu delitti ta' ġenoċidju, delitti kontra l-umanita' u wkoll delitti ta' użu ta' armi tal- massa kontra l-bnedmin.

Hemmhekk qbilna li mmorru lejn qorti internazzjonali fformata bejn il-pajjiżi membri li għandha n-natura tad- dritt kriminali, tad-dritt penali.

Li kieku staqsejtni meta kont student universitarju jekk qattx Malta kienet se tifforma parti minn dik it-tip ta' trattat, jien kont ngħid li nixtieq, imma diffiċli ħafna, pero' dan sar.

Sur President, meta wara t-tieni gwerra mondjali kellna l-atroċitajiet ta' Auschwitz u Dacau fejn ġew maqtula kwantita' kbira ta' bnedmin bħalna b'mod mill-iktar kiefer u atroċju, id-dinja rrealizzat li trid tidħol fi branki tal-liġi li qabel ma kenitx qegħda tidħol fihom.

U minn hemm ifforma d- dritt pubbliku internazzjonali b'mod qawwi anke sforz il-proċess ta' Nuremberg.

Il-proċess ta' Nuremberg huwa proċess importanti ħafna fl- istorja kollha ta' l-umanita'.

Dan kien proċess ta' formazzjoni tal-liġi tad-dritt pubbliku internazzjonali li qabel ma kienx hemm.

Kulmin jistudja din il-parti tal-liġi jgħidlek li ħafna drabi liġi tiġi aċċettata mill- pajjiżi kollha għax titlaq dejjem minn trattati ma' pajjiżi oħra u se nġib eżempju.

Ħalli ngħidu li l-Ingilterra u Franza jagħmlu trattat fejn jaqblu fuq ċerti prinċipji u wara, pajjiżi oħra jidħlu fi trattati simili fuq dak il-mudell.

Issa jekk dawn it-tip ta' trattati jkunux dejjem ma' l- Ingilterra, ma' Franza, mal-Ġermanja, ma' l-Italja, ma' Spanja jew ma' Madagascar huwa irrelevanti.

Li hu relevanti hu l-fatt li bir-repetizzjoni ta' dawn it-trattati jikber l-għarfien fid-dritt pubbliku internazzjonali li l-kontenut ta' dak it-trattat m'għadux xi ħaġa bejn żewġ pajjiżi biss, imma sar tant importanti li l-pajjiżi kollha tad-dinja jridu jobduh u josservawh.

Jekk aħna naqbdu dak il-proċess wara t-tieni gwerra mondjali nsibu li d- delitt tal-ġenoċidju, id-delitt tal-qerda tal-bnedmin, in-non-użu ta' l- affarijiet nukleari u l-mod ta' kif tikkomporta ruħek mal-bnedmin l-oħrajn li għandek tirrispettalhom id-dinjita' tagħhom kollha twieldu bi trattati bejn żewġ pajjiżi.

Illum avvanzajna ħafna fid-dritt pubbliku internazzjonali u f'dawn l-aħħar 100 sena saret rivoluzzjoni fejn bażikament daħal il-prinċipju li r-raġunijiet ta' l-istat huma ħaġa imma l- konsiderazzjoni ta' l-umanita' kollha kemm hija ħaġa oħra.

Issa daħlet fil- prattika tad-dritt pubbliku internazzjonali li l-konsiderazzjonijiet ta' l- umanita' jaqbżu kull konsiderazzjoni oħra.

Sur President, illum aħna nitkellmu fuq il-kwestjonijiet ta' l-ambjent, fuq l-ozone layer u fuq dawn l-affarijiet kollha.

X'qiegħed jikber fuq livell internazzjonali?

Qiegħed jikber l-għarfien li aħna rridu nagħmlu wkoll sforz fid-dritt pubbliku internazzjonali fil-liġijiet ambjentali u jekk bħala pajjiż qed taġixxi b'mod li tagħmel dannu lill-ambjent, tkun qed tagħmel delitt kontra l-umanita'.

Dan qed jinħema.

F'dan it-trattat qegħdin nieħdu sehem f'wieħed minn dawn il-passi importanti wkoll.

Hawn xi ħadd hawn ġew li jista' jiddikjara li ma jaqbilx li pajjiż għandu jinterċetta u jżomm vapur, hu ta' liema nazzjonalita' hu, li jkun qed iġorr armi ta' distruzzjoni tal-massa jew droga?

Hawn ġew kulħadd jaqbel li din għandha tkun il-mod tajjeb ta' kif wieħed jaġixxi biex iżomm mhux delikwenza ordinarja imma delikwenza kontra l-umanita'.

Dan huwa delitt kontra l-umanita' kollha u allura pajjiżna qed jieħu sehem f'dan il-proċess ta' żvilupp tad-dritt pubbliku internazzjonali.

Sur President, m'għandniex inċekknu lil dan il-pajjiż!.

Pajjiżna m'huwiex kbir fil-ġeografija pero' fid-dritt pubbliku internazzjonali ħa sehem attiv, speċjalment f'affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-baħar, biex ikkostitwixxa liġi li tapplika għall-pajjiżi kollha.

Kulħadd jaf il- kontribut li tajna fuq livell tal-United Nations pero' apparti d-diversi affarijiet li għamilna fuq livell tal-United Nations, tajna sehem importanti wkoll fil-kawża li kienet saret bejn il-Libja u Malta fuq l- ibħra territorjali.

Hemmhekk Malta kienet determinanti biex ġew stabbiliti ċerti prinċipji tad-dritt pubbliku internazzjonali li ġew aċċettati minn dik il-qorti u li llum huma aċċettati mal-pajjiżi kollha tad-dinja.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm dan il-pajjiż li ġenerikament wieħed jgħid li hu żgħir għandu sehem fid-dritt pubbliku internazzjonali.

Dan il-pajjiż m'għandux jitwarrab jew joqgħod lura minn dak is-sehem determinanti anzi għandna nkomplu nieħdu sehem f'dan il-proċess.

Sur President, irridu niftakru wkoll li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq pajjiż li fortunatament għandu reġistrati fir-reġistri tiegħu kwantita' kbira ta' vapuri.

Fil-Mediterran, Malta, Ċipru u l-Greċja għamlu mill- Unjoni Ewropea l-iktar għaqda fid-dinja li għandha vapuri reġistrati magħha.

Dan juri li għalkemm żgħir, f'din id-dimensjoni pajjiżna huwa kbir.

Irrid ngħid ukoll li b'dan il-ftehim li qegħdin nagħmlu ma' l-Amerika aħna qed nagħtu eżempju ta' kif isir id-dritt pubbliku internazzjonali lill- bqija tad-dinja.

F'ċerti mumenti l-Onor.

Leo Brincat – u ċert li ma riedx ifisser hekk – qisu ried jagħti x'jifhem li dan huwa ftehim li huwa għall- vantaġġ ta' naħa waħda biss.

Dan m'hu veru xejn.

Dan huwa ftehim għall- vantaġġ taż-żewġ naħat, għax aħna għandna tunnellaġġ qawwi ta' vapuri u għandna interess li ma nagħtux kenn lil xi ħadd li juża l-bandiera tagħna b'mod ħażin.

Anzi, jekk inħossu li fuq bastimenti ta' l-Amerika qed isiru dawn l-affarijiet illeċiti, għandna wkoll il-jedd li nikkontrollaw x'hemm abbord dak il-vapur.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm m'hemmx serviliżmu f'din il-ħaġa.

Din lanqas m'hija kwestjoni ta' gvern li m'għandux sinsla anzi huwa gvern li jifhem ix-xenarju internazzjonali, jifhem l-iżvilupp li qed isir fid-dinja tad-delikwenza internazzjonali u qed jinkwadra ruħu u jidħol għar-responsabilita' li jġib ftehim bħal dan.

Il-kelliema ta' qabli daħlu f'ħafna iktar dettall milli qed nidħol jien fil- konsiderazzjonijiet ta' x'fih il-ftehim.

Il-ftehim huwa wieħed bilanċjat jiġifieri għandna d-dritt nitilgħu fuq bastimenti u nagħmlu l-inspections u s-searches li hemm bżonn ovvjament bl-istess proċedura li se jagħmluha l- Amerikani magħna.

Din m'hemmx diffikulta' fuqha u ddejjaqt ftit li f'mument minnhom l-Onor.

Brincat qisu qal li ma jistax jimmaġina membri tal-forzi armati tagħna telgħin abbord vapur Amerikan.

Jiena nimmaġinaha ħaġa bħal din.

Nimmaġina s-suldati tagħna jidħlu għal xi ħaġa simili, għax wara kollox illum huma trained f'diversi affarijiet.

Hawnhekk forsi f'xi mument xi ħadd seta' jiġih f'moħħu ż-żmien meta aħna kellna xi forma żbaljata ta' dad's army, imma llum l-armata qiegħda ssir iktar espożizzjoni għal iktar training u għal iktar xenarji fl-Ewropa u allura ma nsib l-ebda diffikulta' li nimmaġina suldati minn tagħna telgħin abbord vapur Amerikan.

(Interruzzjonijiet) Qed naqra testwalment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, bil-permess tas-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

LEO BRINCAT: Is-Segretarju Parlamentari qed jinsa punt importanti li anke meta tkellimna ma' l-Amerikani fuqu, huma stess qalulna li jafu li loġistikament huwa daqsxejn diffiċli biex Malta tista' tagħmel dan.

Fil- fatt għalhekk kienu lesti li jikkonsidraw li Malta tuża pajjiżi terzi li huma aċċettabbli għalihom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari jkompli bid-diskors tiegħu.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nifhem, pero' kif impostajtha tajt x'wieħed jifhem li ma tistax tikkonċepixxi nies tagħna ta' l-AFM jagħmlu boarding fuq vapur Amerikan.

I don't want to make an issue out of it u naf li inti kont qed titkellem b'mod ġenwin pero' l-ħaġa hija bilanċjata ħafna.

F'mument minnhom qisu ried jgħid li l-Amerikani ħadu ħsieb l-interessi tagħhom mentri aħna ma ħadniex ħsieb l-interessi tagħna.

Dan huwa kompletament żbaljat.

Aħna għandna interess kbir li ma niġux użati ħażin u għandna interess kbir li nibqgħu nipproteġu l-indafa tal-bandiera Maltija.

Sħabi tkellmu hawnhekk fit-tul fuqha u għamluha ċar li l-intenzjonijiet tagħna huma intenzjonijiet biex mhux biss isir dan l-agreement imma dan l- agreement iservi - u nerġa' nirrepetiha –biex pajjiżi oħra jieħdu l-istess eżempju.

Il-mudell li għamilna hawnhekk ma jżomm lill-ebda pajjiż ieħor milli jiffirma trattat bħalu anzi dan iservi ta' bażi biex għada pitgħada jkun hemm konvenzjoni miftuħa għall-pajjiżi kollha inkluż dawk li m'għandhomx interess minħabba li pajjiżhom ikun land-locked bħal, per eżempju, il-Botswana li qiegħed fiċ-ċentru ta' l-Afrika.

Dan il-pajjiż m'għandux aċċess għall-baħar u m'għandux ship register, pero' xorta, jekk issir din il-ħaġa huwa tajjeb li jkollok adeżjoni ta' pajjiżi oħra, u dan biex din issir parti mil-liġi li l-pajjiżi kollha tad-dinja għandhom jieħdu ħsieb u jimplimentaw.

Il-mekkaniżmu tal-pajjiż terz juri kemm min kiteb dan il-ftehim qed iħares 'il quddiem.

Kull pajjiż jista' jsib ruħu fis-sitwazzjoni fejn għandu vapur reġistrat miegħu li fiżikament ma jistax jilħaq.

Per eżempju, ejja nieħdu vapur li qiegħed f'Kiribati, li huma gżejjer fil-Commonwealth fuq in-naħa tal-Paċifiku ftit 'il fuq mill- Awstralja u Fiji.

Issa jekk għandek bastiment hemm, u m'huwiex Malta, huwa pajjiż ieħor, li għandu l-vapuri reġistrati miegħu, taħseb ma jkollux interess bħalma għandna interess aħna biex jipproteġi l-bandiera tiegħu, u jieħu ħsieb jidħol fi ftehim simili bħal dan?

Sur President, irrid ngħid ukoll li min-naħa l-oħra kien hemm ħafna suspetti li impressjonawni u naħseb li impressjonaw anke lil sħabi ta' din in-naħa tal-Kamra.

Issa forsi ma kenitx l-intenzjoni ta' l-Onor.

Brincat li jagħmel dan, pero' ħareġ b'ħafna suspetti jew ħsebijiet li wieħed m'għandux ikollu.

F'mument minnhom qal li dawn huma affarijiet li jġegħluna nitħassbu u jġegħluna nistaqsu kemm huwa opportun li nirratifikaw u naċċettaw dawn iż- żewġ trattati f'dan l-istadju.

Jien ngħidlu li huwa opportun, u pajjiżna qiegħed jerġa' jkun leader fiha din biex jistabbilixxi kif għandu jkun il- komportament ta' kull pajjiż meta jiġi f'sitwazzjoni bħal din.

Anzi jien ngħid li l-Amerika għandha ħafna saħħa, pero' bir-rispett kollu ma ninsewx li l-Amerika huwa l-pajjiż tal-liberta', huwa l-pajjiż li jirnexxielu jżomm id-demokrazija fid-dinja u huwa l-pajjiż li rnexxielu jżomm it-tieni gwerra mondjali favur il-forzi tat-tajjeb kontra Hitler u kontra n-nażiżmu.

Ma ninsewx li l-Amerika żammitna f'pożizzjoni li aħna nistgħu ngawdu l- liberta' u d-demokrazija li għandna llum.

Allaħares ma kienx hemm dik il- forza ta' tajjeb li ssagrifikat tant minn uliedha.

Jiġifieri l-Amerika hija, għadha u tibqa' forza għat-tajjeb fid-dinja.

Forsi wieħed ma jistax jaqbel ma' kollox.

Allaħares taqbel ma' kollox, imma Allaħares ma naqblux - u ċert ukoll li l-ħabib tiegħi fuq in-naħa l-oħra jaqbel - li l-Amerika hija forza li dejjem stabbiliet id-drittijiet fundamentali tal-bniedem, li dejjem stabbiliet ir-regola tal-liġi u ta' l-ordni pubbliku kullimkien.

Sur President, irrid ngħid li l-Amerika kienet promotur ta' dawn l- affarijiet speċjalment wara t-tieni gwerra mondjali għaliex fehmet li kien żball tal-politika internazzjonali Amerikana ta' qabel il-gwerra li ma ħaditx sehem fil-league of nations, li għamel tant sforzi biex jipprova jikkontrolla u jżomm u jġib il-paċi.

Tant kien żball Amerikan li pattew għalih wara t-tieni gwerra mondjali u ħadu sehem determinanti fil-Ġnus Magħquda.

U dak is-sehem determinanti joħroġ ma' kullimkien.

Għaliex?

Għax l-iżvilupp li sar mit-tieni gwerra mondjali 'l hawn kien li d-dritt pubbliku internazzjonali żviluppa.

Kibru iktar il-liġijiet u kiber iktar ir- rispett lejn l-umanita' u lejn l-individwu.

L-individwu u d-dinjita' tal- bniedem huma ferm iktar rispettati llum fuq livell tad-dritt pubbliku internazzjonali minn żmien Grotius li semma l-kollega tiegħi l-Onor.

Jason Azzopardi.

Meta Grotius kiteb, kien ikkonsidra d-dritt pubbliku internazzjonali bħala r-relazzjonijiet bejn stat u stat ieħor u daqshekk, jiġifieri l-komportament bejn stat u stat ieħor fil-paċi jew fil-gwerra.

Dak illum huwa superat, huwa dritt pubbliku internazzjonali, pero' huwa fluwidu.

Allaħares aħna f'xi mument inħallu l-ħsieb ħażin jegħlibna biex passi determinanti u importanti bħal dawn ma nagħmluhomx.

Anzi aħna rridu nneħħu s-suspetti kompletament u huwa importanti li nneħħuhom.

Jien waqt li kont qed naqra dan il-ftehim bdew jiġuni quddiem għajnejja d-diversi mumenti fl- istorja tal-partit komunista Taljan u dwar kemm dam biex aċċetta ċerti affarijiet fl-Ewropa u kemm dam biex aċċetta lill-Amerikani.

Kien żball tal- partit komunista Taljan li dam daqshekk biex jingrana ruħu fis-sistema Ewropea u llum hemm trattati fuq dan, l-iżball politiku li żamm lill-partit komunista Taljan milli seta' javvanza ferm iktar 'il quddiem u milli seta' jkollu wkoll il-possibilita' jidħol bħala parti mill-alternanza tal-gvern li qatt ma rnexxielu.

Il-mazz baqa' f'idejn id-demokrazija kristjana għal żmien twil u parti mir-raġuni kienet minħabba l-viżjoni magħluqa li kellu l-partit komunista Taljan.

F'mumenti waqt li qed naqra reġgħu bdew jiġuni dawn il-ħsebijiet imbagħad neħħejthom malajr biex kemm jista' jkun l-Onor.

Leo Brincat ma jeħux għalih fuqhom.

(Interruzzjonijiet) Jien ċert li m'intix anti-Amerikan u m'intix anti-Ewropew.

Anzi inti bniedem ta' moderazzjoni, ta' kultura u ta' ideat.

(Interruzzjonijiet)

Sur President, biex nikkonkludi ngħid li jiena napprezza l-pożizzjoni ta' l- Oppożizzjoni pero' naħseb li bħala pajjiż għandna nibagħtu messaġġ mal- komunita' ta' pajjiżi fid-dritt pubbliku internazzjonali li dan huwa ftehim tajjeb li għandu jiġi segwit minn ħaddieħor.

Jekk isegwuh pajjiżi oħrajn, minn hawn u ftit taż-żmien ieħor ikollna fid-dritt pubbliku internazzjonali regola għall-pajjiżi kollha tad-dinja fuq il-linji ta' dan il-ftehim.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirratifika pattijiet bejn Malta u l- Istati Uniti ta' l-Amerika li jipprovdu għall-Imbarkar fuq bastimenti li dwarhom ikun hemm suspett ta' proliferazzjoni fuq il-baħar ta' armi ta' qirda massiċċa jew ta' traffiku illegali ta' mediċinali narkotiċi jew ta' sustanzi psikotropiċi", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi riferut il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi riferut lill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar l-Erbgħa, 17 ta' Ottubru 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq ta' l-Awtorita' dwar is-Saħħa u s-Sigurta' fuq il- Post tax-Xogħol għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 2007 sal-31 ta' Diċembru 2008.

Kumitati Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Maltija dwar l- iStandards u Diversi Liġijiet - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar ir-Riżorsi ta' l- Enerġija - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Pattijiet bejn Malta u l-Istati Uniti ta' l-Amerika fuq l-Imbarkazzjoni ta' Bastimenti - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, f'dan l-Aġġornament xtaqt nitkellem ftit dwar il-portijiet ta' pajjiżna.

Ftit tal-ġimgħat ilu, il-gvern permezz tal-ministeru għall-investiment, il-Mimcol, kien ħareġ draft ta' proposti għal kif il-Port il-Kbir jista' jiġi upgraded u riġenerat.

F'dan il-proġett li poġġa quddiemna l-gvern, hemm 20 proġett differenti.

Min-naħa tagħna bħala partit Laburista, aħna wkoll xhur ilu konna bdejna ħidma sabiex inġibu 'l quddiem proġett li nsejħulu l-proġett għar- riġenerazzjonijiet tal-portijiet tagħna.

Meta qed nitkellmu fuq ir- riġenerazzjoni tal-portijiet, qed nitkellmu fuq il-Port il-Kbir u l-Port ta' Marsamxett.

Kif kulħadd jaf l-area ta' madwar il-Port il-Kbir kienet area importanti ħafna għalina u ħafna miċ-ċivilta' ta' pajjiżna bdiet proprju minn dik l-area ta' hemmhekk.

Il-Port il-Kbir kien jintuża miż- żmenijiet tal-qedem bħala port sabiex jagħti kenn għall-vapuri li kienu qed ibaħħru fil-Mediterran u din il-funzjoni tal-Port il-Kbir baqgħet magħna proprju saż-żmenijiet tal-lum.

Sa qabel il-gwerra, il-Port il-Kbir kellu importanza ħafna akbar milli għandu llum għaliex kien port militari u navali li kienet tidħol fih il- flotta Ingliża.

Fil-fatt, Sant' Anġlu kien il-headquarters tal-flotta Ingliża u kien importanti wkoll għall-fatt li l-merkanzija kollha li kienet tiġi Malta, kienet tidħol fil-Port il-Kbir.

Apparti dan, kien hemm it- tarznari ta' Malta, kemm dik navali kif ukoll dik kummerċjali.

Matul iż- żmenijiet, dan kollu nbidel meta l-prodotti li bdew jiddaħħlu Malta, minflok baqgħu jiddaħħlu loose, bdew jiddaħħlu fil-containers u b'hekk kellna nagħmlu l-Freeport.

Meta bdejna nużaw il-containers għat-trasport tal-merkanzija, ħafna mix-xogħol tat-trasbord u merkanzija f'pajjiżna ma baqax isir fil-Port il-Kbir imma proprju mexa lejn il-Freeport.

Fl-1979 ġiet ukoll magħluqa darba għal dejjem l-istorja li pajjiżna jservi għal xi bażi militari ta' xi nazzjon jew ieħor u għalhekk l-użu militari jew navali li kellu l-Port il-Kbir spiċċa wkoll u miegħu t-tarzna navali.

L- importanza tat-tarzna kummerċjali ta' Malta bdiet tonqos ukoll.

Minkejja dan, aħna nagħrfu li kemm il-Port il-Kbir kif ukoll il-Port ta' Marsamxett u l-areas tal-madwar għandhom potenzjal kbir ta' żvilupp.

Pero' ġara li meta l-importanza tal-portijiet tagħna bdiet tonqos, il-popolazzjoni f'din l-area naqset ukoll.

Aħna nafu li sa qabel il-gwerra, il-popolazzjoni li kien hemm fl-area ta' madwar il-portijiet kienet tammonta għal madwar terz tal-popolazzjoni kollha ta' Malta u Għawdex iżda illum il-ġurnata din niżlet għal one-fifth tal-popolazzjoni.

Kellna migrazzjoni tal-popolazzjoni tagħna mill-area ta' madwar il-portijiet li kienet tiġġenera ħafna mill-ekonomija ta' pajjiżna għal areas oħrajn.

Din il-migrazzjoni ġiet imbuttata 'il quddiem meta kien hemm il-gwerra u dawk li kienu joqogħdu fl-inħawi tal-portijiet fittxew li jmorru 'l barra minn dawk in-naħat biex jevitaw l-azzjoni ta' l-għadu fuq dawn l-ibliet u eventwalment, ħafna minn dawn in-nies li ħarġu 'l barra minn dawn l-ibliet madwar il-portijiet, qatt ma reġgħu lura.

Dan kollu allura wassal biex matul iż-żmenijiet, l-importanza ta' l-areas ta' l- ibliet madwar il-portijiet bdiet tonqos u ħafna mill-areas li kellna hemmhekk bdew jiġu abbandunati.

Dan ġara minkejja l-potenzjal enormi li għandha proprju din l-area.

Sur President, fis-snin disgħin minkejja li bdew isiru diskussjonijiet dwar xi jrid isir fl-area ta' madwar il-portijiet ta' pajjiżna u minkejja li l- MEPA kienet diġa' ppreżentat dak li hu magħruf bħala l-Grand Harbour Local Plan - li huwa pjan lokali li jidentifika l-potenzjal li għandhom dawn l- areas - fir-realta' ma kien sar xejn sabiex il-potenzjal enormi li hemm jiġi realizzat u dan għall-benefiċċju, l-ewwel u qabel kollox, tar- residenti ta' dawk l-areas tal-madwar imma wkoll għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Kien proprju l-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 li bis-serjeta' beda jikkonsidra kif il-potenzjal li hemm f'dawn l-areas jista' jiġi realizzat sabiex itejjeb il-kwalita' ta' ħajja ta' dawk l-inħawi.

F'dawn is-sentejn kienu ġew varati diversi proġetti f'dawn l-inħawi u wħud minnhom tkomplew minn gvernijiet Nazzjonalisti u għamlu suċċess.

Fost l- oħrajn insemmi l-proġett tal-Kottonera kif ukoll il-proġett tal-cruiseliner terminal ġewwa l-Belt.

Dawn kienu proġetti li ġew varati mill-gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 u li matul is-snin imbagħad żviluppaw u llum qegħdin jaħdmu u wieħed jista' jqis li kienu suċċess.

Kien hemm proġett ieħor li għalkemm kien ġie propost 14-il sena ilu minn gvern Nazzjonalista, qatt ma sar xejn fuqu u hawnhekk qed nirriferi għall- proġett ta' Manoel Island Tigne' Point li l-gvern Laburista, bejn l-1996 u l-1998, mexxieh 'il quddiem u fil-fatt minkejja li l-proġett fadallu ħafna żmien sabiex jitlesta, dan mexa 'l quddiem mhux ħażin.

Imbagħad kellna proġetti oħrajn, Sur President, li ġew varati proprju f'dawk is-sentejn u li ġew shelved.

Fost l-aktar proġetti importanti li ġew shelved, hemm il- proġett tas-sit ta' l-Opera House u dan minkejja li saru tentattivi mill- gvern Nazzjonalista sabiex jipprova jmexxih 'l quddiem.

Imbagħad kellek il- proġett li għalija huwa l-iktar wieħed importanti, il-project Connections li kellu jgħaqqad il-Port ta' Marsamxett mal-Port il-Kbir permezz ta' trasport bil-baħar li ma jkollux għalfejn joħroġ 'il barra mill-port.

Waħda mid-diffikultajiet li inti għandek biex tmur mill-Port ta' Marsamxett għall- Port il-Kbir bil-baħar hu li meta jkollok baħar imqalleb ma tistax toħroġ 'il barra mill-port.

Allura dan il-proġett kien maħsub li jkun hemm ċertu ammont ta' trasport bil-baħar li jkun jista' jsir matul is-sena kollha u hija ħasra li dan il- proġett baqa' ma ġiex implimentat.

Proprju f'dan il-kontest, il-partit Laburista reġa' beda jħares lejn il-portijiet u bdejna nidentifikaw xi jrid isir sabiex il-portijiet jiġu riġenerati mill-ġdid.

L-eżerċizzju li wettaqna aħna u li issa qed inwassluh lejn it-tmiem tiegħu kien li aħna għamilna konsultazzjoni wiesgħa ma' dawk kollha li b'xi mod jew ieħor għandhom xi stake fl-area ta' madwar il-portijiet.

Bdejna proprju mill- kunsilli lokali li jirrappreżentaw il-popolazzjonijiet ta' dawn l-ibliet, jiġifieri l-Kalkara, il-Birgu, il-Bormla, l-Isla, il-Marsa, il-Furjana, il- Belt, tal-Pieta', l-Imsida, Ta' Xbiex, il-Gżira u Tas-Sliema.

Aħna ltqajna ma' dawn il-kunsilli lokali kollha ħlief dak tal-Belt Valletta fejn minkejja t-tentattivi diversi li għamilna biex bħala partit niltaqgħu ma' dawn il-kunsill, ma rnexxilniex.

Għal xi raġuni jew oħra, is-sindku dejjem sab diffikulta' li jiltaqa' mal-partit Laburista biex niddiskutu flimkien il-problemi li hemm f'dawn l-areas.

Aħna ltqajna wkoll ma' l-għaqdiet kollha kulturali, sportivi, soċjali u reliġjużi li jeżistu f'dawn l-ibliet li semmejt qabel u anke ma' l- istakeholders li jużaw, b'xi mod jew ieħor dawn iż-żewġ portijiet.

Meta ngħid "stakeholders", infisser kumpanniji bħall-VISET, Cottonera Waterfront, Grand Harbour Marina, l-Enemalta, id-Dockyard, ix-shipyards privati ta' Cassar u ta' Bezzina, il-Valletta Gateway Terminals li jmexxu l- portijiet ġewwa l-Belt Valletta, il-Kamra tal-Kummerċ, il-GRTU u l-unions l- oħra.

Issa l-idea tagħna li aħna niltaqgħu ma' dawn il-partijiet kollha kienet li aħna nkunu nafu, permezz tal-laqgħat ta' konsultazzjoni li konna qegħdin nagħmlu, kif dawn jaraw l-area tagħhom, x'inhuma l-problemi li qegħdin jiffaċċjaw u x'inhi l-viżjoni tagħhom għal din l-area.

Imbagħad abbażi ta' dak li aħna nisimgħu, inkunu nistgħu noffru proposti li fihom infushom ikun fihom soluzzjonijiet għall-problemi li l-istakeholders u l-komunitajiet ipoġġulna quddiemna.

Dan l-eżerċizzju kien wieħed ta' konsultazzjoni wiesgħa sabiex aħna nifhmu aħjar l-aspirazzjonijiet u l- problemi li hemm f'dawn l-inħawi.

Irrid ngħid li dan l-eżerċizzju ħadilna ftit ġimgħat mhux ħażin u għamilnieh matul is-sajf kollu.

Kien eżerċizzju li minnu tgħallimna ħafna għax minkejja li wieħed jista' jaħseb x'inhuma l- problemi li hemm f'dawn l-inħawi, meta titkellem man-nies tinduna li ċerti affarijiet fir-realta' jkunu differenti minn dawk li inti qed tara.

Irrid ngħid ukoll li kien hemm diversi problemi f'dawn l-areas li kienu komuni għal-lokalitajiet kollha.

Waħda mill-aktar problemi li ssemmiet tista' tgħid f'kull lokalita' kienet proprju l-problema tat-trasport u l-problema tal-parkeġġ.

Tista' tgħid f'kull lokalita' li aħna żorna u ma' kull għaqda li aħna tkellimna, kulħadd semmielna l-problema kbira li għandhom bit-trasport intern kif ukoll bil- parkeġġ fil-lokalitajiet tagħhom.

Allura wieħed irid jasal għall- konklużjoni li waħda mill-problemi li l-proposti tagħna jridu jindirizzaw hi bla dubju ta' xejn il-problema tat-trasport f'din l-area.

Il-problema tat-trasport imbagħad twasslek għall-problemi ambjentali kbar li hemm f'din l-area.

It-trasport minnu nnifsu joħloqlok problema ambjentali minħabba l- emissions mill-karozzi.

Barra minn hekk, għandek problemi ambjentali oħrajn.

Aħna qegħdin nitkellmu dwar l-area ta' madwar il-portijiet u żgur qegħdin nitkellmu fuq it-tniġġiż tal-baħar li hemm fil-portijiet tagħna.

Qegħdin nitkellmu fuq problemi ambjentali tipo il-problema li toħloq il-power station permezz tad-duħħan li joħroġ miċ-ċmieni tagħha.

Qegħdin nitkellmu fuq problemi ambjentali tipo bħalma għandhom l-Imsida u l-għargħar li huma jġarrbu kull meta tagħmel ix- xita.

Għandek diversi problemi ambjentali li qegħdin proprju f'din l-area.

Allura, apparti li rridu naraw xi proposti se nagħmlu biex insolvu l- problemi tat-trasport u ta' parkeġġ f'din l-area, qegħdin naraw kif il- proposti li rridu nagħmlu jkunu environmental friendly.

Issa aħna għaddejjin minn proċess fejn aħna nikkombinaw dawn is-soluzzjonijiet li jistgħu jsiru sabiex proprju tiġi ġġenerata mill-ġdid l-area tal-portijiet tagħna.

Irrid ngħid li definittivament waħda mill-affarijiet li trid issir jekk irridu nsolvu l- problemi tat-trasport hi dik li nipprovdu servizz ta' trasport pubbliku bil-baħar.

Din se tkun xi ħaġa fundamentali.

Aħna rridu li fl-area ta' madwar il-portijiet innaqqsu kemm jista' jkun l-użu ta' karozzi għax apparti l-problemi ta' inkwinament ta' l-arja, dawn joħolqu problemi ta' parkeġġ li, kif għidt, f'dawn l-areas huma problemi kbar.

Ħalli nieħdu, per eżempju, il-Cottonera Waterfront.

Hemmhekk għandek diversi stabbilimenti kummerċjali bħal resturants u bars imma mbagħad ma ssibx tipparkja f'xi post relattivament viċin, allura min se jkun dan li se jmur f'dawn il-postijiet?

Min se jmur hemmhekk jekk dak li jkun ma jsibx jipparkja?

Il-problema tal-parkeġġ qed taffettwalek ir-riġenerazzjoni ekonomika fil-Kottonera, Sur President, u allura biex tixpruna l-attivita' ekonomika f'dawn l-areas, trid tara kif se twassal lin-nies hemmhekk pero' mhux bil-vetturi u soluzzjoni li tagħmel sens f'dan il-każ huwa li tipprovdi trasport bil-baħar.

Għalhekk jiena għidt li l-proġett Connections huwa importanti ħafna għax tgħaqqad l-area ta' Tas-Sliema, San Ġiljan, Paceville, il-Gżira u Ta' Xbiex - u hemmhekk qed isir il-proġett tal-MIDI – u l-area tal-Belt u tal- Kottonera.

Immaġina x'kumdita' kieku tipprovdi dan it-trasport pubbliku bil- baħar; kemm tagħmilha aktar faċli biex wieħed imur minn post għal ieħor bla ma jkollu dik il-hassle li għandu llum li jrid imur bil-karozza u jsib fejn jipparkja u dawn l-affarijiet kollha.

Huwa importanti – u dan se jkun forsi l-focus tal-proġett li aħna se nagħmlu – li l-proposti li nagħmlu jkunu environmental friendly u jsiru b'mod li ntejbu b'mod drastiku u b'mod sinifikanti l-ambjent ta' dawn l-inħawi.

Allura żgur li l-proposta tagħna se tkun qed tinkludi proposti dwar alternative modes of transport.

Ngħaddi biex nitkellem fuq punt differenti.

Jekk inti trid iddur naqra madwar il-port - kif għamilt jien permezz ta' barklor - tara t-telqa enormi li hemm f'ċerti nħawi.

Titlaq, per eżempju, minn taħt Bighi fejn għandek it-tank cleaning farm.

Jekk aħna rridu verament intejbu l-ambjent, it-tank cleaning farm probabbilment irid jiċċaqlaq minn fejn qiegħed.

Imbagħad iddur man-naħa tal-Baċir Nru. 1 fejn suppost se jsir proġett li ilna nisimgħu tant fuqu pero' sal-lum ma sar xejn dwaru.

Hemmhekk tara stat ta' abbandun totali.

Tibqa' dieħel u ddur għal taħt l-Isla u mbagħad tidħol il- Marsa u tiskanta bit-telqa enormi li għandek proprju f'dawk in-naħat fejn issib vapuri mgħarrqin fil-baħar proprju mal-mollijiet li huma tant importanti jekk aħna nkunu kapaċi nużawhom sewwa.

Kemm-il vapur għandna mgħarrqa hemmhekk?

Jiena ma nistax nifhem kif ħadd ma ħa l-inkarigu li dawn il-vapuri nneħħuhom minn hemmhekk, mgħarrqin f'nofs il-baħar.

Hemmhekk għandek ukoll bini li spiċċa u li qiegħed proprju fi prime sites.

Imbagħad bil-kontra, għandek lokalitajiet li qegħdin jibku biex ikollhom areas ta' rikreazzjoni imma minħabba li ħadd ma jagħti kas, hemm telqa enormi u ma jiġux provduti.

Per eżempju, meta ltqajna mal-kunsill lokali tal-Marsa qalulna li ċ- ċittadini tal-Marsa m'għandhomx fejn imorru jirrikreaw ruħhom.

L-istat ta' abbandun li hemm madwar il-Menqa hija ta' l-għaġeb.

Kieku din l-area tiġi mnaddfa u riġenerata, tipprovdi post ta' rikreazzjoni sabiħ ħafna kemm għan-nies tal-lokal kif ukoll għal kulħadd.

Il-proposti tagħna se jindirizzaw dawn l-issues tat-telqa li hemm sabiex joħroġ il-potenzjal kollu.

Per eżempju, partijiet minn Bighi qed jaqgħu għal isfel.

Jekk hawn post b'potenzjal għall-iżvilupp, dan huwa proprju Bighi li qiegħed int u dieħel fil-port fit-tarf tal-peninsula.

Bighi għandu potenzjal enormi ta' żvilupp, imma ħadd s'issa għadu m'għamel xejn dwaru.

Problema oħra li sibna fl- irħula u l-ibliet madwar il-portijiet tagħna hija li għandek soċjeta' li qed tikber fl-eta' u minkejja dan m'għandekx faċilitajiet għal nies ta' ċertu eta'.

Per eżempju, waħda mill-problemi kbar li qajmulna l-kunsill lokali ta' Tas-Sliema hi li m'hemmx faċilitajiet għall-anzjani.

Problema oħra li semmewlna – u nista' ngħid li hija problema li ssemmiet kważi f'kull lokalita' – hi n-nuqqas ta' faċilitajiet sportivi.

Per eżempju, it- tim tal-futbol ta' l-Isla jittrejnja fuq il-bejt ta' xi bini għax m'għandhomx ground u t-tim ta' l-Imsida, li hu team tal-Premier Division, m'għandux fejn jittrenja.

Għalhekk waħda mill-affarijiet li nħarsu lejha hija kif se nipprovdu faċilitajiet sportivi għar-rikreazzjoni tar- residenti ta' dawn il-lokalitajiet.

Sur President, mill-mod kif qed nitkellem tinduna li l-proġett li għandna aħna, bħala partit Laburista għar-riġenerazzjoni tal-portijiet imur oltre minn ħafna reklami li qed jagħmel il-gvern bħalissa fuq il-gazzetti fejn qed jgħid li identifika 20 proġett li mhux marbutin ma' xulxin.

Min-naħa l- oħra, l-idea tagħna f'dan il-proġett hija li ntejbu l-kwalita' tal-ħajja għan-nies li joqogħdu fl-ibliet ta' madwar iż-żewġ portijiet tagħna billi nidentifikaw x'inhuma l-problemi li qed inaqqsu mill-kwalita' tal-ħajja ta' dawn ir-residenti u nipprovdu soluzzjonijiet għal dawn il-problemi.

Aħna mhux qed naqbdu proġett 'il hemm u proġett 'il hawn u ngħidu li dan għandu potenzjal ta' żvilupp partikolari imma se naraw kollox b'mod ħolistiku sabiex fl-aħħar mill-aħħar dan iwassal biex din l-area li tant għandha potenzjal, nirriġenerawha mill-ġdid.

Hemm bżonn li ngħaqqduhom flimkien dawn iż-żewġ portijiet u naħdmu b'mod li l-popolazzjoni tkun tista' tivvjaġġa faċilment minn naħa għal oħra u b'hekk toħloq hub ekonomiku ġdid f'pajjiżna.

Allura l-proposti li se noħorġu bihom aħna – u nittama li ftit tal-ġimgħat oħra nkunu nistgħu nippubblikawhom – se jħarsu lejn dawn l-aspetti kollha.

Dawn se jħarsu lejn l-aspetti soċjali f'dawn l- areas u l-problemi edukattivi li hemm fejn uħud mill-ibliet jammettu li s- sistema edukattiva tagħhom mhux qed taħdem anke għax mhux qed tipproduċi studenti li jkomplu l-Universita'.

Lejn dawn l-affarijiet qegħdin inħarsu, Sur President.

Qed inħarsu wkoll lejn proposti ta' siti li għandhom potenzjal ta' żvilupp imma dan qed nagħmluh b'mod ħolistiku.

Qed inħarsu lejn kif dak il-proġett jista' verament itejjeb il-qagħda soċjali u ekonomika tar-residenti f'din l-area.

Fl-aħħar mill-aħħar – u forsi l-aktar ħaġa importanti – kif nistgħu nagħmlu proġett li filwaqt li jiġġenera l-ekonomija ta' din l-area għall-ġid tar- residenti u ta' Malta, itejjeb l-ambjent f'dik l-area partikolari?

Għaliex aħna nemmnu li l-proġett tagħna jrid ikun wieħed ibbażat fuq diversi miri bħat-tisħiħ ta' l-ambjent, it-tisħiħ ekonomiku u t-tisħiħ soċjali għar- residenti, għall-komunitajiet u għas-soċjeta' ta' l-ibliet u l-irħula li hemm madwar il-portijiet tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa 17 ta' Ottubru, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis- Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA – IMMIGRAZZJONI ILLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nefaq il- Korp tal-Pulizija fuq xogħol konness mas-sitwazzjoni ta' immigrazzjoni illegali din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma diġa' kelli l-okkażjoni nispjega fi tweġibiet preċedenti, minħabba n-natura tax-xogħol minnu nnifsu u l-esiġenzi li jistgħu jinqalgħu minn ġurnata għall-oħra, huwa impossibli li wieħed jikkwantifika bl-eżatt kemm qed tkun l-ispiża tal-Korp tal-Pulizija fuq l- immigranti irregolari.

Madankollu ninsab infurmat illi, apparti s-salarji tal-membri tal-Korp tal- Pulizija, l-ispiża matul l-ewwel disa' xhur tas-sena 2007 kienet tammonta għal Lm97,304.

FORZI ARMATI – IMMGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm nefqet flus l-Armata fuq xogħol jew żamma ta' immigranti illegali din is-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hawn immigranti illegali ġo kampijiet ta' l-armata llum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li sat-30 ta' Settembru 2007, in-numru ta' immigranti rregolari ġo kampijiet ta' l-Armata kien ta' 407.

IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hawn immigranti illegali ġo open centres llum u kemm swew lid-dipartiment din is-sena u kif?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li n-numru ta' immigranti, inkluż tfal, preżentement f'Open Centres, inkluż akkomodazzjoni provduta minn Għaqdiet Volontarji, hu ta' 2,000.

Ninsab infurmata wkoll li l-ispiża relatata sa l-aħħar ta' Awissu 2007 kienet ta' Lm1,003,485.

Din kienet tkopri spejjeż għat-tmexxija taċ-ċentri u l-allowance żgħira provduta lill-immigranti biex tkopri l-bżonnijiet essenzjali tagħhom.

PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRU TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien n-numru ta' persuni li nqatgħu minn fuq ir-reġistru tax-xogħol din is-sena u għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

PERSUNI JAĦDMU BLA PERMESS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jaħdmu bla permess din is-sena?

Kemm minn dawn kienu barranin?

ONOR.

MSIDA – RAZZETT F'MISRAĦ IL-BARRIERI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 27339 u 27204 ċioe: B'referenza għar-razzett f'Misraħ il-Barrieri l-Imsida, li qed iwassal għal ħafna ġrieden fl-akwati, jista' l-Ministru flimkien ma' l- awtoritajiet l-oħra kompetenti jirrikkmanda li titwaqqa' parti minn dan ir- razzett li tokkupa u tiżgombra aktar minn nofs it-triq, li wara kollox hi proprjeta' tal-gvern?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lil Onor. Interpellant li minn inspezzjoni tas-sit ndikat minn uffiċjali tad-Dipartiment tat-Toroq fi ħdan ADT jirriżulta illi:-

Kuntrarjament kif indikat fil-mistoqsija parlamentari it-Triq Misrah il- Barrieri ma hijiex waħda tal-Gvern Centrali, għax tikwalifika bħala Triq Residenzjali.

It-twessiegħ tat-triq irid isir mis-sid tar-razzett meta r-razzett ser jiġi zviluppat, jew mill-Gvern jekk it-twessiegħ ikun urġenti.

F'dan il- kaz m'hemmx l-urġenza li tiġġustifika li l-Gvern jidħol fi spejjez kbar sabiex titwessa t-triq.

Il-manutenzjoni ta' toroq residenzjali taqa' taħt ir-responsabilita' tal- Kunsill Lokali konċernat.

Il-Kunsill Lokali għandu jagħmel pressjoni fuq is-sid privat tar-razzett sabiex dan jieħu ħsiebu u ma jħalliex fi stat ta'abbandun kif hu prezenti.

Kieku r-razzett jkun mnaddaf, kif is-sid huwa obbligat li jagħmel, m'għandux għalfejn jibqa bejta tal-grieden, kif allegat, għad-detriment tar- residenti.

LUKANDI F'BUĠIBBA U QAWRA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu u/jew għadhom iħaddmu nies full time u part-time il-lukandi 3 star fiż-żona ta' Bugibba/Qawra li għalqu u/jew huma uffiċjalment mgħarrfin li se jgħalqu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Ministeru għat-Turiżmu u Kultura ma jżommx statistika ta' kemm iħaddmu nies kull lukanda.

L-aħħar statistika maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali ta' l-Istatistika turi li dawk li ħadmu full-time u part-time fil-lukandi u ristoranti żdiedu minn 16,271 (April 2006) għal 16,473 (April 2007).

ĊENSURA TAL-FILMS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 27372, nifhem li l-gvern se jħalli kollox kif inhu?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk jinħass il-bżonn li jkun hemm xi tibdil, dan isir bħalma sar fl-imgħoddi.

BUĠIBBA/QAWRA - LUKANDI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm u liema huma l-lukandi 3 star f'Bugibba/Qawra?

Kemm u liema huma l-lukandi 3 starli għalqu fl-istess żona f'dawn l-aħħar sentejn?

Kemm intilfu sodod b'kollox?

Kemm uffiċjalment mistennija jgħalqu fil-ġejjien qarib?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi fiz-zona ta' Buġibba, Qawra u San Pawl il-Baħar hemm 19-il lukanda u aparthotel li huma kklassifikati 3 Star mill-Awtorita' tat-Turiżmu.

Dawn huma:

|Lukand|Indirizz |Lukanda|Indiriz| |a | | |z | |Seavie|Triq |Santa |Triq | |w |Qawra |Marija |ir- | |Hotel | |Hotel |Ramel | |Ambass|Shipwreck|Travell|Triq | |ador |Promenade|er's |il-Piju| |Hotel | |Lodge |nieri | | | |Hotel | | |San |Triq |Venus |Triq | |Pawl |Black |Apartho|il-Majj| |Hotel |Tail |tel |ieri | |Primer|Triq |Clover |Ta | |a |il-Pijuni|Apartho|Buleben| |Hotel |eri |tel | | |Palm |Triq |Mavina |Triq | |Court |it-Tamar |Court |il-Flie| |Hotel | |Apartho|gu | | | |tel | | |Bugibb|Triq |Sunseek|Triq | |a |it-Turist|er |il-Kulp| |Hotel |i |Apartho|ara | | | |tel | | |San |Triq Erba|Porto |Triq | |Anton |Mwiezeb |Azzurro|ridott | |Hotel | |Apartho| | | | |tel | | |Belsol|Triq |White |Qawra | |Hotel |is-Sajjie|Dolphin|Coast | | |da | |Rd; | |Sunflo|Triq |Esmeral|Triq | |wer |Garcia De|da |ic-Cagh| |Hotel |Toledo |Apartho|aq | | | |tel | | |Relax |Triq | | | |Inn |il-Halel | | | |Hotel | | | |

Kien hemm tliet (3) lukandi 3 Star li għalqu u waħda gdida li fetħet f'din iz-zona dan l-aħħar sentejn kif jidher hawn taht:

|Lukandi liGħalqu|Lukandi li | | |fetħu | |Isem |Sodod |Isem |Sodod| |Carolina |181 |Esmeral|40 | | | |da | | |Cape Inch|54 | | | |Springfie|80 | | | |lds | | | | |Total |315 |Total |40 | |(3) | |(1) | |

L-Awtorita' tat-Turiżmu mhix infurmata uffiċjalment li hemm xi lukandi 3 Star f'din iz-zona li ser jagħlqu, jew li ser jiftħu, fil-ġejjieni qarib.

Fl-aħħarnett ta' min ifakkar illi n-numru ta' sodod ivarja minn sena għal sena hekk kif lukandi ġodda jiftħu, oħrajn jagħlqu u oħrajn ikabbru.

Skond stastistika ppubblikata fis-26 ta' Settembru 2007 mill-Uffiċċju Nazzjonali ta' l-Istatistika, n-numru ta' sodod f'Malta u Għawdex f'Lulju ta' din is- sena kien ta' 42,398, jiġifieri żieda ta' 2,196 fuq l-istess xahar tas-sena l-oħra.

TAX COMPIANCE UNIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru Tax Compliance Unit investigations fis-snin 2005, 2006 u 2007 (sal-lum) lil:

a) kumpanniji kbar b) kumpanniji mezzani c) self-employed?

Xi kriterji jiġu applikati biex jiġi deċiż min għandu jiġi nvestigat?

Kemm jeżistu benchmarks bħalissa u għal liema setturi ekonomiċi japplikaw?

Kemm irriżultaw każi ċari ta' evażjoni tat-taxxa u x'passi ttieħdu sal-lum kategorija, kategorija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi n-numru ta' investigazzjonijiet konklużi mit-Tax Compliance Unit fl-2005, 2006 u 2007 (sa Settembru) rispettivament kienu dawn:

a) kumpaniji kbar: 6, 10, 8; b) kumpaniji mezzani: 49, 40, 18; c) self-employed: 18, 25, 6.

M'hijiex prassi, l-anqas f'pajjiżi oħra barra minn Malta, l-awtoritajiet tat-taxxa jiżvelaw fid-dettal il-kriterji wżati biex jintagħżlu l-każijiet għall-investigazzjoni.

Dawn il-kriterji jistgħu jkunu varji, bħal per eżempju raġunijiet legali jew kwistjoni ta' interpretazzjoni tal-liġi, jew għax l-istil tal-ħajja tat-taxpayer ma jkunx jikkorrispondi mad- dikjarazzjonijiet tat-taxxa li jkun qed jagħmel, jew għax ma jkunux qed jiġu sodisfatti ċerti ratios li wieħed raġonevolment jistenna, jew xi informazzjoni oħra li d-dipartimenti tat-taxxa jistgħu jkollhom.

L-eżerċizzju tal-benchmarking kien sar xi żmien ilu fuq 13-il kategorija differenti.

Il-benchmarks ma jintużawx biex jinqabdu każijiet ta' evażjoni tat-taxxa imma jservu bħala background information għall-uffiċjali huma u jikkonkludu t-tax agreements jiġifieri l-ftehim bil-quddiem għal tliet snin u li sa issa saru ma' numru ta' mechanics, tobba u hairdressers.

CHAUFFER DRIVEN CARS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li meta sidien ta' chauffer driven cars jitolbu liċenzja għal 17 seaters fejn ikunu jistgħu jgħabbu għaxar passiġieri u jużaw il-kumplament ta' l-ispazju għall-garr tal- valiġġji tat-turisti li jsuqu mill-ajruport sad-destinazzjoni tagħhom f'Għawdex qed ikollhom it-talba tagħhom irrifjutata?

U agħar minn hekk l- ADT qed jgħidulhom li dan il-mezz tat-trasport tagħhom jkun twil wisq u/jew li jkun aktar jaqbel li jużaw vans transit bojod bi trailer magħhom billi dawn normalment ikunu 15 seaters iżda jtellgħu għaxar passiġieri u ma jkollhomx luggage space adegwat?

Ma jaħsibx li din hija burokrazija żejda li qegħda ixekkel ix-xogħol fil-qasam turistiku?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien infurmat li dak li qed jingħad f'din il- mistoqsija hu għal kollox bla bażi u dan għal dawn ir-raġunijiet:

1. la qatt inħarġu u lanqas hi l-politika eżistenti ta' l-ADT li jinħarġu permessi għal chauffer driven cars li jkunu 17 seater;

2. fir-rigward ta' vannijiet bojod jinħarġu liċenzi li permezz tagħhom ikunu jistgħu jintużaw vetturi li jkunu ġew manifatturati biex jgħabbu sa 14-il passiġġier, bil-kundizzjoni li f'dawn il-vetturi jistgħu jitgħabbew biss sa għaxar passiġġieri;

3. m'hemm xejn li jżomm vannijiet bojod jew chauffer driven cars oħra milli joperaw direttament bejn l-ajruport internazzjonali u Għawdex jew viċi versa.

Tajjeb li jingħad ukoll li, fir-rigward tal-vannijiet il-bojod li, bħala vetturi, ikunu ġew manifatturati biex jgħabbu sa 15-il passiġġier, kien hemm il-kundizzjoni li jitneħħew is-sedili żejda biex fl-ispazju jkunu jistgħu jinġarru l-bagalji u li bejn l-aħħar sedil u dan l-ispazju titwaħħal xibka.

Peress li xi operaturi ikkontestaw il-fatt li din ix-xibka u l-bagalji li setgħu jitgħabbew joħolqu periklu għas-sigurtà tal- passiġġieri, il-Bord ta' l-ADT dan l-aħħar iddeċieda li, għalkemm il- vannijiet il-bojod għandhom jibqgħu jġorru sa għaxar passiġġieri, la jkollhom bżonn iwaħħlu x-xibka u lanqas ma għandhom jużaw l-ispazju zejjed għall-ġar tal-bagalji u dan a bazi tad-Direttiva 2001/85/KEE.

CAPPING TA' L-IMGĦAX

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk l-Awtorita' tad-Djar għandhiex skema li biha ż-żidiet fl-imgħax ikunu capped għal min jiġi biex jixtri l-ewwel residenza ordinarja tiegħu sa mhux iktar minn rata ta' l- imgħax bankarja?

Jekk le, hemm il-ħsieb li din issir?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li t-tweġiba għall-ewwel parti tal- mistoqsija hi fin-negativ.

Madankollu, il-kunsiderazzjoni ta' introduzzjoni ta' skemi ġodda, jew it-titjib ta' dawk eżistenti, mill- Awtorita' tad-Djar hu proċess kontinwu kif juru l-iżviluppi li seħħew f'dan il-qasam minn dan il-Gvern.

Kif xerrejja ta' l-ewwel residenza jistgħu jiġu mgħejjuna aktar, anki fejn jirrigwarda s-sussidju fuq is-self, hu parti minn dan il-proċess.

MORATORJU FUQ ĦLAS TA' PAGAMENTI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'inizjattiva għandha l- Awtorita' tad-Djar għal dawk li jissellfu u jitilfu l-impjieg minħabba redundancy?

X'taħdidiet kellu l-Gvern ma' banek kummerċjali?

Intlaħaq xi ftehim biex dawk li tilfu x-xogħol, il-pagament tagħhom ikun sospiż għal xi żmien?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li fiċ-ċirkostanzi indikati mill- Onor. Interpellant il-banek jagħtu moratorju ta' mhux anqas minn sitt xhur fuq il-ħlas tal-pagamenti.

Ninsab infurmata wkoll li, jekk il-perijodu ta' moratorju stabbilit jiskadi u l-persuna konċernata tkun għadha bla xogħol, il-banek jerġgħu jiltaqgħu magħha u jkunu disposti li jestendu dan il-perijodu skond iċ-ċirkostanzi.

XIRI TA' FOND TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid għaliex persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li għamel talba biex jixtri l- fond tal-gvern ġie mċaħħad milli jagħmel dan?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna ndikata li tmur it-Taqsima tal-Customer Care ta' l-Awtorita' tad- Djar biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

ŻABBAR - TRIQ IL-ĦAWT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jibda x-xogħol fi Triq il-Ħawt, Ħaz-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din it-triq tagħmel parti mit-toroq li jridu jinbnew mill-ġdid mill-Gvern Centrali sal- 2008.

Dawn it-toroq se jinbnew skond il-prijoritajiet li jinħargu mill- programmi ta l-ADT.

SIDIEN LI XTRAW POST TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk is-sidien li xtraw il- post tal-gvern fl-indirizz li qiegħed jintbagħat separatament, għadhomx kollha l-istess sidien li għamlu l-kuntratt-konvenju fl-1993?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li t-tweġiba hi fl-affermattiv.

PROPRJETA' B'TITLU TA' POSSESSION AND USE

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn postijiet milquta bil-liġi possession and use, lokal b'lokal?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta' kirjiet li l-Gvern qiegħed iħallas għall-proprjeta' li qiegħda għand il-gvern b'titlu ta' possession and use u public tenure huwa ta' 2,615 imqassmin lokal b'lokal kif ġej:-

|Balzan | | | |2 | |Birgu |37| | |1 | |Birkirkara | | | |23| |Bormla |74| | |2 | |Għaxaq | | | |3 | |Gudja | | | |1 | |Isla |25| | |6 | |Luqa/Kirkop | | | |40| |Marsa | | | |96| |Mosta | | | |3 | |Msida | | | |2 | |Naxxar | | | |2 | |Paola/Fgura | | | |30| |Pieta'/Marsa| | | |3 | |Safi | | | |2 | |Sta Venera | | | |2 | |Sliema | | | |36| |Siggiewi | 5| |Valletta/Flo|96| |riana |8 | |Zabbar | | | |21| |Zebbug | | | |3 | |Zejtun | | | |2 | |Zurrieq | | | |2 |

QBID TA' DROGA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fl-ewwel disa' xhur tas-sena kemm inqabdet droga u ta' liema tip kienet?

Kemm-il persuna tressqet il-qorti fl-istess żmien?

Kemm minnhom kellhom anqas minn 21 sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul l-ewwel disa' xhur tas-sena 2007, kien hemm 334 persuna li ġew imressqa l-Qorti mill-Pulizija fuq akkużi relatati ma' droga, li minnhom 72 kellhom anqas minn 21 sena.

Infurmat ukoll illi l-ammont ta' droga maqbuda mill-Pulizija matul l-istess perijodu huwa kif ġej:-

|Cocaine |3kg | | |140.7grms | |Heroin |2kg | | |525.123grm| | |s | |Cannabis |2kg | |resin |249.12grms| |Cannabis |41.45grms | |grass | | |Cannabis |183 seeds | |seed | | |Cannabis |75 plants | |plant | | |Ecstacy |30,175 | | |tablets | |BZP |62 tablets|

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 27626, jista' l-Ministru jgħid kemm-il żjara saret mill-1 ta' Jannar 2007 u f'liema skejjel?

Instabu xi nuqqasijiet?

Jekk iva, x'kienu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din is-sena rapprezentanti tal-Bord zaru l- annexes ta' l-iskejjel kollha li huma liċenzjati, kif ukoll l-iskejjel li joperaw fis-sajf biss, ħalli jaraw kif kienu mmexxijin.

Iż-żjajjar lill- iskejjel liċenzjati li joperaw matul is-sena kollha għadhom għaddejjin.

BEJGĦ U KONSUM TA' XORB

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 27622, wara l- ittri kollha u ilmenti dwar xorb minn żgħażagħ Maltin u barranin taħt l- eta` f'diversi postijiet ta'divertiment f'Malta u f'Għawdex, jista' l-Viċi Prim Ministru jara x'jista' jsir biex il-liġi tiġi nfurzata?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Pulizija ser tkompli issaħħaħ l- ispezzjonijiet tagħha kontra dan l-abbuż.

JUNIOR LYCEUM - RAPPORT DWAR L-EŻAMI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid liema kien l-aħħar rapport dwar l-eżami tal-Junior Lyceum li ġie ppubblikat?

Meta huwa mistenni li jiġi ppubblikat ir-rapport li jmiss?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-aħħar rapport li ġie ppublikat dwar l- ezami tal-Junior Lyceum huwa dak ta' l-2006.

Dawn ir-rapporti jiġu ppublikati kull sena fix-xahar ta' Novembru.

BEJGĦ TA' MEDIĊINI BL-GĦOLI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu jew se jittieħdu kontra dawk l-importaturi tal-mediċini li rriżulta li kienu qed ibiegħu mediċini bil-għoli?

Se jittieħdu passi legali kontra dawk li abbużaw u allura kienu qed jisolħu lil min bilfors irid juża dawn il- mediċini?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-prezzijiet tal-mediċini fuq is-suq privat mhumiex responsabilta' ta' dan il-Ministeru, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

SKEJJEL - ASSISTENTI KAPIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġewx ippubblikati r- riżultati ta' dawk li applikaw għal assistenti kapijiet?

Jekk le meta ser jiġu ppubblikati?

Jista' jgħid ukoll kemm ġew maħtura / appuntati Assistenti Kapijiet minn dawk li kienu applikaw, min huma u f'liema skola ġew mibgħuta?

Kemm hemm jew kien hemm vakanzi għal Assistenti Kapijiet u jekk ġewx mimlija kollha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-riżultati ta' l-intervisti għall- Assitenti Kapijiet jiġu ppubblikati mill-Public Service Commission wara li jsiru r-rakkomandazzjonijiet lill-MPO.

S'issa ħadd għadu ma ġie appuntat Assistant Kap. Hija l-prassi li biex skola jkollha l-complement meħtieġ fit- tmexxija, għalliema jintalbu jagħmlu xogħol amministrattiv biex jgħinu l- Kap ta' l-iskola.

MELLIEĦA - TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li l-ġeometrija u d-disinn tat-toroq Triq Għar u Casa u Triq il-Għajn fil-Mellieħa tinbidel peress li din m'hijiex konformi ma' l-istandards u wara dawn it-toroq jiġu mogħtija wiċċ xieraq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li din it-triq hija waħda mit- toroq li qed jinbnew skond il-program ta' toroq 2006-2008.

Fil-ġimgħat li għaddew saru diversi laqgħat fuq is-sit imsemmi bejn ir-residenti, l- kuntrattur u rapprezentanti tal-ADT.

F'dawn l-laqgħat ġew diskussi diversi diffikultajiet imqajma mir-residenti u saru proposti biex jitnaqqas l-inkonvenjent tar-residenti ta' dawn it- toroq.

ESTENZJONI TAL-PARK AND RIDE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-permess tal-MEPA għall-estenzjoni tal-Park and Ride?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Kopja tal-permess tal-MEPA għall-estenżjoni tal- Park and Ride tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

TESTIJIET BIL-WEIGH PADS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru u meta saru testijiet bil-weigh pads minn meta ġew introdotti sal-lum?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien infurmat li t-testijiet tal-weigh pads ġew introdotti f' Jannar li għadda.

It-testijiet li saru minn Jannar sal-lum kienu s-segwenti:-

|Xahar |Numru |Numru ta' | | |ta' |Citazzjoni| | |testiji|jiet | | |et |maħruġa f'| | | |dan | | | |ir-rigward| |Jannar' |37 |23 | |07 | | | |Frar' 07 |16 |5 | |Marzu'07 |34 |17 | |April' 07|8 |1 | |Mejju' 07|20 |8 | |Ġunju' 07|17 |7 | |Lulju' 07|17 |6 | |Awissu' |15 |4 | |07 | | | |Settembru|8 |3 | |' 07 | | | |Ottubru' |8 |2 | |07 | | | |TOTALI |180 |76 |

VETTURI ĠODDA REĠISTRATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'kien in-numru ta' vetturi ġodda reġistrati fis-snin 2003,2004, 2005, 2006, 2007 (sal-lum) kull kategorija separatament?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'seduta oħra.

DĦUL MIL-LIĊENZJI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'kien id-dħul ta' l-ADT għas-snin 2006 u 2007 mill-liċenzji tas-sewqan u mill-liċenzji tat-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni dwar id-dħul mil-liċenzji tas- sewqan u mil-liċenzji tat-triq għas-snin 2006 u 2007 hi kif tidher fit- tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il- ħin tat-tqegħid ta' karti.

GĦAWDEX - ENFORCEMENT NOTICES

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm enforcement notices pendenti f'Ghawdex?

Jista' jgħid ukoll kemm ittieħdu direct actions fl- aħħar ħames snin kull sena separatament u f'liema lokalitajiet f'Ghawdex?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni għar-rigward ta' l-ewwel parti tal- mistoqsija hija diġà pubblika fuq il-website ta' l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA).

L-informazzjoni dwar it-tieni parti għadha qed tinġabar.

NUMBER PLATES PERSONALIZZATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' number plates personalizzati maħruġa mill-ADT sal-lum u kemm kien id-dħul minnhom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

REVISIONS OF PAPER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid għal kull suggett separatament fil-livell tas-SEC u dak tal-MATSEC kemm saru revisions of paper din is-sena?

Jista' jgħid ukoll kemm kien hemm riżultati riveduti għal kull suġġett separat u liema minnhom kellhom riżultat rivedut bi grad jew aktar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nixtieq nirreferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba tal- mistoqsija parlamentari 27620 f'seduta 558.

E-MAIL ADDRESS TAL-GVERN

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk impjegati governattivi jistgħux jużaw l-e-mail address tal-gov.mt fuq media stampata sabiex il-pubbliku jkun jista' jibgħat feedback, informazzjoni, kummenti eċċ fuq l-indirizz tal-gvern in konnessjoni mal-kontenut ta' l- artiklu, intervent, kumment eċċ fuq il-media stampata li ma jkollu ebda konnessjoni u jkun kompletament estranju għax-xogħol mal-gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għall-website "http://ictpolicies.gov.mt" fejn tinsab l-informazzjoni mitluba.

QORTI TA' GĦAWDEX – COURT MESSENGERS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid meta se jiġu ngaġġati court messengers fil-Qorti ta' Għawdex u l-fattiga li ilha tiġi mwiegħda xhur?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li rigward il-court messengers, hemm l-approvazzjoni ghal tnejn tal-Management and Personnel Office fl-Ufficcju tal-Prim Ministru, u ser tohrog call for applications.

Ghar-rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant ghar-risposta li tajt ghal-mistoqsija parlamentari numru 27439.

GĦAWDEX - PREMISES TA' L-UFFIĊĊJU ELETTORALI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid fejn se jiġu rilokati l-premises ta' l-uffiċċju elettorali/karti ta' l-identita' f'Għawdex meta l-kirja vigenti tal-premises preżenti tiskadi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RESIDENZA SANT'ANNA - ILMENTI MINN RESIDENTI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li r-residenti ta' Sant'Anna qed jilmentaw li mhux qed jingħataw ħrieqi u li lanqas qed jingħataw ġobon ma' l-ikel tagħhom, tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni għal dan u tirrimedja dan l-inkonvenjent għar-residenti anzjani?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li is-sitwazzjoni dwar il-ġobon giet għan-normal.

Meta ma ngħatax, kien għall-fatt li s-supplier minn Malta kien għadu ma ġabilniex stokk.

Jiena nfurmata wkoll li il-ħrieqi jigu mixtrija u moghtija mill-Welfare Committee lill-Isptar t'Ghawdex.

Fid-29 ta' Jannar 2007 l-isptar ghamel ordni ghal sitt mitt (600) kaxxa imma sa issa rcivew biss mija u sebgħin (170) kaxxa.

Residenza Sant'Anna dejjem giet fornuta bil-ħrieqi ghalkemm b'ammont inqas minn dak mitlub.

Dan sar peress li l-istokk hu baxx u bħala sptar irridu noqoghdu attenti li kemm jista' jkun il-pazjenti kollha ta' l- isptar jiġu moqdija.

Ġejna nfurmati mill-Welfare Commitee li l-container għandu jidħol din il-ġimgħa jew kmieni il-gimgħa d-dieħla.

DECOMPRESSION CHAMBER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid meta huwa mistenni li tibda taħdem id-Decompression Chamber f'Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Id-Decompresion Chamber mistennija tibda tagħti servizz hekk kif jiġu ingaġġati t-tobba meħtieġa.

UNIVERSITA' - SULAR ĠDID

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi biex jintlaqgħu l-proposti raġjonevoli li saru fis-27 ta' Lulju, 2007 mid- Department of Clinical Pharmacology and Therapeutics biex ikun hemm użu komuni tas-sular l-ġdid fl-Universita' ta' Malta kemm mid-Department of Chemistry u d-Department of Clinical Pharmacology and Therapeutics?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu ma wassallix fl- uffiċju tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

QUEEN'S HEAD PUB - STORBJU EĊĊESSIV

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' issa l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 27568 u 27829 u jgħid x'passi ħa dwar ittra mibgħuta lilu fit-18 ta' Settembru, 2006 minn persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament dwar storbju eċċessiv mill-Queen's Head Pub peress li għaddiet sena oħra u baqa' l-istess storbju eċċessiv sas-siegħat bikrin ta' filgħodu b'inkonvenjenza għall-ġirien?

ONOR.

SAN ĠILJAN – WATER CULVERTS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Billi għaddej il-bini tal-bridge ta' Regional Road u billi jaqa' ħafna ilma lejn il-pjazza ta' San Ġiljan, Spinola taħt il-bridge, jista' l- Ministru jara li jsiru xi water culverts b'ċertu mod biex dan l-ilma ma jibqax jiġi b'tali kwantita' u b'hekk insolvu problema kbira?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li suġġeriment tiegħu qed ikun investigat mill-ADT bil-ħsieb li tinstab solużżjoni għall- problema msemmija.

MSIDA - RUE D'ARGENS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li l-ADT tikkonsidra li l-parti ta' fuq ta' Rue D'Argens, Msida li m'għandha l-ebda sbokk issir parkeġġ għar-residenti biss, dan ġaladarba ġot-triq hemm karozzi għall-bejgħ, ħafna minnhom bla liċenzja u dawn qed jieħdu post ta' parkeġġ għar-residenti?

Ir-resideni jkunu grati għal konsiderazzjoni ta' din it-talba.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: B'referenza għal din il-mistoqsija parlamentari huwa ferm apprezzat li l-Onor Interpellant jispeċifika f'aktar dettal il- parti ta' Rue D'Argens li għaliha qed jirreferi sabiex l-Awtorita' Dwar it- Trasport tkun f'pożiżżjoni li tagħti l-informazzjoni meħtiega.

MFA – ŻIEDA FIL-PREZZIJIET

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Kif ġie referit, il-Malta Football Association se żżid il- prezzijiet tad-dħul għal-logħbiet tal-League Malti mill-1 ta' Jannar u dan bla ebda raġuni valida, jista' l-Ministru jivverifika dan?

Jista' jgħid jekk l-MFA talbitx permess u jekk dan ġiex aċċettat?

Jekk le, jista' jwaqqaf tali żieda fil-prezz?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

MSIDA - TRIQ C. DE BROCKDORFF

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara l-ilmenti kontinwi ta' residenti fuq blokk bini ġdid fi Triq C. De Brockdorff, Msida fejn hemm ħafna barranin jgħixu u dawn qegħdin joħorġu ż-żibel filgħaxija jew fil- weekend, u dan bi ħsara għall-post u għar-residenti stess?

Jista' jivverifika għal kemm hemm permess ta' nies li jistgħu jabitaw f'dan il- blokk, u jekk dawn ġewx xi darba immultati għal dan ir-reat?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, għaddejt l-ilment lill-pulizija, għalkemm tali kontravenzjoni hija wkoll skrutinabbli mill- Ispetturi tas-Saħħa.

Fir-rigward tal-kumplament tal-mistoqsija, nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jitlob tali tagħrif mingħand il- ministru kkonċernat.

Għal dak li jirrigwardja l-Kunsill Lokali, bħal ma jaf l-Onor Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerilu jirreferi l-mistoqsija lill-Kunsill Lokali kkonċernat.

ŻURRIEQ - TRIQ TA' CIANTAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li Triq ta' Ciantar, in-naħa ta' Bubaqra, Żurrieq tingħata wiċċ issa li anke ġiet allokata t-tender relattiva?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi din it-triq hija nkluża fil-pjan ta' toroq ġodda 2006-2008.

ZURRIEQ - TRIQ IS-SARDINELLA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk Triq is-Sardinella, Zurrieq hix ser tingħata wiċċ ġaladarba l-bankini ġew kostruwiti?

ONOR.

Interpellant illi din it-triq hija nkluża fil-lista tal-pjan ta' toroq ġodda 2006-2008.

ILMA TAL-BJUT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk il-fatt li l-ilma tal-bjut fil-binjiet ta' l-Awtorita' tad-Djar f'Tal-Papa u Tal-Ġebel, Birżebbugia humiex koperti b'xi permess speċjali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika għal liema permessi speċjali qiegħed jirreferi.

WIED IL-GĦAJN – TRASPORT LEJN MATER DEI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jikkonsidra li ssir karozza tal-linja minn Wied il- Għajn direttament għall-Isptar Mater Dei li tkun taqdi wkoll fost oħrajn l- istudenti ta' l-Universita'?

Hu nfurmat il-Ministru li sal-lum residenti ta' Wied il-Għajn jridu jaqbdu żewġ karozzi tal-linja biex jaslu Mater Dei u l-Universita' cioe' l-ewwel jridu jitilgħu Ħaż-Żabbar u wara jaqbdu Bus No 300 li tkun diġa' għamlet rotta sħiħa qabel tasal Ħaż-Żabbar u aktar iva milli le, la jibda jiżdied l-użu ta' l-Isptar Mater Dei din se tispiċċa mimlija?

Billi hemm ħafna ilmenti minn studenti ta' l-Universita' li qed jaslu tard għal lectures u billi se jkun hemm ilmenti simili minn dawk li jkollhom bżonn jagħmlu użu minn Mater Dei, jimporta l-Ministru jikkonsidra li ssir karozza diretta minn Wied il-Għajn għal Mater Dei imqar għalissa bi prova?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien infurmat li l-ADT irċeviet diversi ilmenti simili rigward ir-rotot ta' l-Universita u għaldaqstant, ġew miżjuda l- ħinijiet fuq ir-rotta 300 biex ilaħqu mad-domanda eżistenti.

Preżentament il-ħinijiet ta' filgħodu huma s-segwenti:-

6.30 a.m. mill-Isla; 6.30 a.m. minn Marsaskala; 6.45 a.m. minn Ħaż-Żabbar; 7.45 a.m. mill-Isla; u 7.45 a.m. minn Marsaskala

Il-ħinijiet li jsiru wara 9.00 a.m. ma jidhirx li hemm problemi fir- rigward, madanakollu l-ADT ser tibqà tagħmel moniteraġġ fuq dawn ir-rotot sabiex jekk ikun hemm il-ħtieġa isir tibdil skond il-bżonn.

BASTIMENT "TA' MATTEW''

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tad- deletion certificate Libjana tal-bastiment imsejjaħ Ta' Mattew, numru tal- liċenzja MFA 515, qabel denominat NAWRAS, u li kien reġistrat il-Libja?

Japprezza li fuq ir-reġistrazzjoni ta' dan il-vapur ma' l-Awtorita' Marittima Maltija saru bosta allegazzjonijiet serji li jikkonċernaw il- ġenwinita' o meno ta' dan iċ-ċertifikat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ma jirriżulta l-ebda dubju dwar il- ġenwita taċ-ċertifikat imsemmi.

M'għandix dubju li l-Onor.

Interpellant japprezza li mhux prattiku li ċertifikat bħal dan jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

Fl-istess waqt nistieden lil Onor. Interpellant biex jekk għandu xi nformazzjoni differenti minn din, jghaddiha biex tigi nvestigata.

BASTIMENT "TA' MATTEW"

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jispjega u jagħti d-dettalji a favur il- bastiment Ta' Mattew MFA 515, fis-sena 2005 meta l-bastiment sas-sena 2006 kien għadu rrġistrat l-Libja u l-bastiment Rosaria Tuna li sa Frar ta' l- 2005 kien reġistrat bħala workboat daqqa waħda nqabel u sar MFA?

Ma jidhirlux li dan kollu sar b'abbuż skjaċċanti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni għadha qed tinġabar; tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PEMBROKE - KUMPLESS SPRACHCAFFE

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jinfurmani jekk huwiex veru li l-kumpless Sprachcaffe f'Pembroke qiegħed ibiddel xi strutturi biex jakkomoda iżjed studenti?

Jekk dan huwiex kopert mill-permess ġaladarba dan il-bini jista' jkun skedat u jekk il-block huwiex intenzjonat ukoll għal struttar biex jakkomoda iżjed u iżjed studenti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.