MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 394 It-Tlieta, 6 ta' Ġunju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 394

It-Tlieta, 6 ta' Ġunju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 394

It-Tlieta, 6 ta' Ġunju 2006

WERREJ

MINUTI 526

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 526

TQEGĦID TA' KARTI 531

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 532

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI KRIMINALI (IT-TIENI QARI) 532

CRIMINAL CODE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 532

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-ĠARR STRADALI

INTERNAZZJONALI TA' MERKANZIJA (IT-TIENI QARI) 550

INTERNATIONAL CARRIAGE OF GOODS BY ROAD BILL (SECOND READING) 550

AĠĠORNAMENT 552

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 557

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 393 li saret fil-5 ta' Ġunju, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KONSULENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm konsulenti għandu fil-ministeru u l-kumplament tad- dekastertu li qegħdin jieħdu xi forma ta' remunerazzjoni jew ħlas?

Jista' jgħid x'tip ta' konsulenza qegħdin jagħtu?

Min huma u x'inhu l-ammont ta' remunerazzjoni jew ħlas li qegħdin jingħataw għal dan is-servizz?

Min ingaġġahom?

Min awtorizza dan l-ingaġġ u għal kemm żmien?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Il-konsulenti li qegħdin jieħdu xi forma ta' remunerazzjoni jew ħlas fil- ministeru u l-kumplament tad-dekasteru tiegħi huma dawk li isimhom jidher fit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SPONSORSHIPS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi membri fil-private staff u l-kumplament tad- dekasteru tiegħu sponsorjati mill-istess ministeru għal xi tip ta' studju, kemm Malta kif ukoll barra minn Malta?

Kemm hemm u min huma?

Xi grad għandhom?

Kemm hi l-ispiża u min awtorizzaha?

ONOR.

TONIO BORG: M'hemm l-ebda uffiċjal mis-segretarjat tal-ministeru, dak tas-segretarju parlamentari u dak tas-segretarjat permanenti li qegħdin jiġu sponsorjati mill-ministeru għal xi tip ta' studju kemm Malta kif ukoll barra minn Malta.

Madankollu l-ministeru jikkontribwixxi madwar Lm26,000 kull sena lill-institute of forensic studies fl-universita' biex ikunu jistgħu jinżammu korsijiet ta' studju u taħriġ dwar kriminoloġija.

L-informazzjoni dwar dipartimenti taħt id-dekasteru tiegħu hija kif ġej:

|Dipartimen|Grad |Tip ta' | |t | |Studju | |Pulizija |3 |Liġi | | |Surġent| | | |i | | |Qrati |1 Clerk|B.Ed.(Hons| |tal-Ġustiz| |) | |zja | | | | |1 Clerk|Dip in | | | |Public | | | |Admin | |Avukat |1 Jun. |Masters in| |Ġenerali |Leg. |Mar. Law | | |off. | |

L-uffiċjali hawn fuq imsemmija jieħdu s-salarju normali tagħhom mid- dipartiment.

KAROZZI UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-karozza uffiċjali tiegħu bħala ministru u s-second car humiex government-owned jew mikrija?

Kemm huma mikrijin kuljum, bil- VAT b'kollox?

F'każ li huma government-owned, jista' jgħid kemm kienet l- ispiża għall-manutenzjoni jew repairs ta' l-imsemmija karozzi matul is-sena 2004/2005?

Jista' jgħid jekk matul l-2004/2005 keriex xi karozza għall- użu tiegħu temporanjament u kemm inkriet kuljum?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għall-uffiċċju tas-segretarju parlamentari?

ONOR.

TONIO BORG: In-nefqa fuq manutenzjoni kif ukoll ir-rata ta' kiri tal- karozza uffiċjali u s-second car hi kif jidher fit-tabella hawn taħt:

| |2004 |2005 | |Minis|Officia|Govt. |Lm370.|Lm1,72| |ter |l car |owned |50 |8.77 | | |Second |Govt. | | | | |car |owned |109.16|92.26 | |Parl.|Officia|Govt. | | | |Sec. |l car* |owned | | | | |Second |Govt. | | | | |car** |owned |2,288.|416.15| | | | |43 | |

*From 1.1.04 to 19.5.04 parl sec made use of a hired car as an official vehicle - daily rate Lm11.80. **From 1.1.04 to 31.12.04 parl sec made use of a hired car as a second vehicle - daily rate Lm9.44. **From 1.1.05 to 2.6.05 parl sec made use of hired car as a second vehicle - daily rate Lm9.44. **From 1.7.05 to 31.10.05 parl sec made use of hired car as a second vehicle daily rate Lm8.

UNIFORMIJIET

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-membri tal-private staff tiegħu li m'humiex messaġġiera, ingħatawx xi uniformi

jew ħlas għall-uniformi matul l-2004 u 2005?

Kemm telgħet l-ispiża u min awtorizzaha?

ONOR.

TONIO BORG: Nista' ngħid li fejn jidħlu uniformijiet tal-private staff li m'humiex messaġġiera fl-2004 ma nfaqna xejn, waqt li fl-2005 saret nefqa ta' Lm463.50 – speċifikament fil-każ ta' ħames membri nisa fis- segretarjat privat - liema nefqa ġiet awtorizzata mis-segretarju permanenti fil-ministeru.

PRIVATE STAFF

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' private staff li hemm mal-ministeru?

Kemm minnhom huma uffiċjali pubbliċi u kemm minnhom huma b'xi forma ta' kuntratt?

X'inhu s-salarju u x'inhi l-allowance tagħhom?

X'benefiċċji oħra qegħdin jieħdu?

Jista' jgħid kemm minn dawn huma mid-distrett elettorali tiegħu?

Jista' jagħti lista bl-isem, l-indirizz u l-identity card tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' uffiċjali li bħalissa qed jaqdu d-doveri tagħhom fis-segretarjat privat tiegħi jammonta għal 22, waqt li l-uffiċjali li attwalment huma ngaġġati fis-segretarjat privat tas-segretarju parlamentari jammontaw għal disgħa.

L-uffiċjali fis-segretarjat tiegħi ġejjin minn dawn is-setturi: 16 mis- servizz pubbliku, tlieta minn azjendi li fihom il-gvern għandu sehem u tlieta mis-settur privat.

L-uffiċjali fis-segretarjat privat tas- segretarju parlamentari ġejjin minn dawn is-setturi: ħamsa mis-servizz pubbliku, tnejn minn azjendi li fihom il-gvern għandu sehem u tnejn mis- settur privat.

Tajjeb jingħad li l-uffiċjali kollha li qed iservu kemm fis-segretarjat tiegħi kif ukoll f'dak tas-segretarju parlamentari, ġew ingaġġati b'kuntratt kif provdut fid-dokument imsemmi aktar 'l isfel, b'salarju, allowances u benefiċċji oħra li jirċievu skond kif indikat fid-dokument "engagement of staff for ministers' secretariats", maħruġ f'Mejju ta' l- 2003.

Ma narax li għandi nagħti informazzjoni dwar dettalji personali sakemm ma ningħatax raġuni valida għala tali informazzjoni qed tintalab.

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm uffiċjali hemm fis-segretarjat privat u l-kumplament tad-dekasteru tiegħu li għandhom 'il fuq minn 61 sena?

Jista' jgħid min huma dawn l-uffiċjali?

X'kariga għandhom u kemm ilhom jokkupaw tali kariga?

Dawn qegħdin impjegati fuq bażi full-time jew part-time?

X'salarju u benefiċċji oħra għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: L-uffiċjali fid-dekasteru tiegħi li għandhom 'il fuq minn 61 sena huma dawk li isimhom jidher mit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

WORKS DIVISION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema tal-works ittellgħu quddiem bord dixxiplinarju s-sena l-oħra?

Jista' jgħid għal liema raġuni?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Fis-sena 2005 tressqu 189 impjegat tat-taqsima tax-xogħlijiet quddiem bordijiet ta' dixxiplina fuq:

|Abbuż mis-sick-leave | 90| |Abbandun ta' dmirijiet | 15| |Assenza mhux awtorizzata| 55| |Assenza mhux awtorizzata| 2| |ta' jum | | |Assenza mhux awtorizzata| 4| |ta' aktar minn jum | | |Diżubbidjenza | 2| |Ksur/nuqqas t'osservanza| 7| |ta' regolamenti | | |Mġieba | 4| |aggressiva/arroganti/vjo| | |lenti | | |Negliġenza | 5| |Produzzjoni baxxa | 5|

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru lest jikkonsidra li jsejjaħ laqgħa għal dawk il-bdiewa li għandhom raba' biswit il-proġett għar-riabilitazzjoni tal- wied ta' Burmarrad?

Ma

jaħsibx li jekk jeżistu xi diffikultajiet, dawn għandhom jiġu mistħarrġa ħalli l-bdiewa jkollhom l-inqas inkonvenjent possibbli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, biex kulħadd ikun jaf fuqiex qegħdin nitkellmu se nagħti daqsxejn ta' rendikont.

F'xi żmien kien hemm wied li jibda minn ħdejn it-triq, fejn hemm il-knisja ta' Burmarrad, jaqsam ir- raba' u jibqa' sejjer għal fejn hemm l-iżbokk tas-Salini.

Snin twal ilu – qed ngħid għal madwar 40 jew 50 sena ilu - dan il-wied kien jieħu r-run-off water kollu li kien jinżel min-naħa ta' Wied il-Għasel, jiġifieri minn Ħad- Dingli, fejn hemm Wied Liemu, għaċ-Chadwick Lakes u jibqa' nieżel għal Għajn Riħana, taħt il-Mosta, jaqsam Burmarrad u jasal sas-Salini.

Dan kien jieħu r-run-off water li ma kienx jipperkola għal ġo l-aquifer ta' dik il-catchment area ta' diversi kilometri kwadri, li hija magħrufa bħala l- catchment ta' Wied il-Għasel.

Biż-żmien dan il-wied tant imtela' bil-ħama u bin-naqal, jiġifieri dawk it-trabijiet li jinżlu ma' l-ilma, li prattikament il-watercourse sparixxiet.

Ovvjament il-bdiewa tal-lokal komplew għattew il-ftit li kien baqa' mill- wied l-antik u bdew jużawh bħala raba', bil-konsegwenza li l-ilma kollu li jinżel mill-catchment area ta' Wied il-Għasel jispiċċa f'dak il-magħqad ta' Burmarrad.

Naturalment dan bilfors jikkaġunalek ħsarat fil-prodott li jitkabbar f'dik l-area.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex l-ilma żejjed li jinżel bħala run-off jgħerriqlek dik l-area kollha u mhux l-ewwel darba, b'mod partikolari fl-2003 meta kellna l-aħħar għarar, li dik l-area ġiet prattikament għadira waħda.

Allura l-ministeru ħaseb biex isib soluzzjoni għal din il-problema billi jerġa' jifforma l-wied għax ġara li tant niżel naqal u ħama, li dawk l-areas li kienu baxxi telgħu bl-ammont ta' terrapien li niżel fihom.

Allura kellu jsir survey - flimkien mal-ministeru ta' l-agrikoltura - biex naraw il-livelli l-iżjed baxxi fejn ir-run-off water kollu li jinżel mill- catchment area ta' Wied il-Għasel, ikun jista' jibqa' sejjer by gravity lejn is-Salini.

Wara li sar dan is-survey ġiet stabilita l-aħjar rotta minn fejn tista' tgħaddi l-watercourse il-ġdida, bl-inqas spejjeż u l-inqas ħsara għall-uċuħ tar-raba'.

Irrid ngħid ukoll li fejn kien hemm il- watercourse l-antika, hemm ċerti areas li nbnew is-serer fuqhom u allura l- livelli ġew mgħollija u dawn is-serer se jkollhom jiżżarmaw.

Issa dan l- aħħar ġie nnotat permezz ta' l-esperti li meta tagħmel ix-xita u jkollok kurrent ta' l-ilma, dan isib il-passaġġ tiegħu b'mod naturali, jibda jserrep 'l isfel u jindikalek hu stess l-aħjar korsa minn fejn għandek tagħmel il-watercourse.

Wara li sar is-survey ġew ivverifikati l-livelli kollha u ġie ddisinjat – anke ħadna ħsieb li nippubblikaw id-dettalji fil- gazzetta tal-gvern - minn fejn se tgħaddi l-watercourse il-ġdida li se tgħaqqad l-catchment area ta' Wied il-Għasel kollha mas-Salina.

Fid-disinn oriġinali, parti mill-watercourse il-ġdida diġa' kellha service road maġenbha.

Peress li fil-bidunett wieħed mid-designers ippropona li jkun hemm service road f'dan il-wied, deher ċar u ovvju li din is-service road ma kellhiex għalfejn issir.

Għax wara kollox meta inti għandek watercourse li l-qiegħ tagħha jkun pavimentat b'tali mod, ġo dik l-area tkun tista' iddaħħal gaffa żgħira biex tiġbor l-imbarazz.

Għalhekk it-triq li kienet ġiet proposta tneħħiet b'tali mod li se tittieħed l-inqas area teknikament neċessarja.

Din il-cross-section li se tkun wiesgħa madwar 12- il metru - kif inħadem il-proġett ta' l-għarar ta' Wied il-Kbir li qiegħed bejn Ħal Qormi, il-Marsa u jibqa' sejjer lejn il-Menqa - u għolja xi 1.8 metres, hija suffiċjenti biex tieħu r-run-off water kollu li jinżel minn Wied il-Għasel.

Nerġa' ngħid li hemmhekk niżel ammont kbir ta' naqal kontra l-ħamrija t- tajba u din se terġa' tiġi riċiklata.

Din il-ħamrija se niġbruha u se npoġġuha fl-area tal-Magħtab biex tiġi wżata f'postijiet oħra.

Nikkalkulaw li hemmhekk għandna madwar 75,000 metru kubu ta' ħamrija mirduma.

Dan huwa ammont sostanzjali u huwa għaqli li jerġa' jiġi utilizzat f'postijiet oħra.

Ix-xogħol kollu fuq din il-watercourse kif ukoll it-taħmil tal-ħamrija qed isir permezz tal-ħaddiema u ta' l-inġenji tal-works division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jaħseb li huwa matur li d-dipartiment jagħmel laqgħa mal-bdiewa ta' l-inħawi - jew almenu jikkonsidra li jirrikkommanda lid-dipartiment ta' l-agrikoltura sabiex jiltaqa' mal-bdiewa - ifehemhom x'inhuma l-inizjattivi u l-proġetti li se jwettaq ħalli qabel jibdew ix-xogħlijiet, dawn in-nies ikollhom idea ta' x'inhu jsiru u x'inhu ġej?

Għax kif qed jgħid il-Ministru, ħafna drabi l-periti jkunu qegħdin jagħġnu dak li jħossu huma u dan mhux dejjem ikun prattiku għall-bdiewa u għall-biedja nnifisha, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-fatt jiena tkellimt ma' numru ta' bdiewa u fissirtilhom dan fi kliemi stess.

Informat ukoll li meta l-uffiċjali ta' l- agrikoltura, flimkien mat-technicians tal-works division, kienu fuq il-post biex jiddeterminaw ir-rotta minn fejn għandha tgħaddi l-watercourse, huma tkellmu ma' bosta bdiewa.

Madanakollu ma nsib l-ebda problema li nerġa' nitkellem ma' dawk il-bdiewa li għadni ma tkellimtx magħhom, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-pjan għall-widien li rrifera għalihom hu stess li, peress li m'humiex riabilitati, qed joħolqu ċertu impatt?

Għal liema raġni l-massimu tal-catchment li jilqa' Wied Qlejgħa tħalla jiġi sparpaljat, tant li dan il-wied illum qiegħed fi stat ta' diżastru ambjentali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Membru jaf li saru kilometri sħaħ ta' tindif, ta' tisħiħ u ta' manutenzjoni, programm li fuq kollox għadu għaddej.

Per eżempju, bħalissa qed jerġa' jinbeda x-xogħol fuq il-wied ta' l-Isqof, li jinsab lejn tal-Virtu' u se ssir il-manutenzjoni tiegħu u hemm diversi widien oħra li fuqhom għaddej xogħol ta' manutenzjoni.

Irrid ngħid li f'dawn il-widien hemm bżonn ta' riċensjonijiet, kif kienu jagħmlu missierijietna.

Dawn huma speċi ta' għadajjar żgħar, magħqad fejn jinżel l-ilma tax-xita u jinġabar ġo fihom u b'hekk tkun qed tagħti ċans biex l-ilma jipperkola minn ġol-blat u jkollok ir-recharging ta' l-aquifer.

B'dan il-mod lill-bdiewa tkun qed tgħinhom biex meta jtellgħu l-ilma, ikollhom iżjed x'jippumpjaw!

Anke n-naħa ta' Wied Qlejgħa, huwa ppjanat li ssir il-manutenzjoni regolari u għandna bżonn nifhmu li pajjiżna għandu bżonn ikollu grupp ta' nies apposta li jkunu armati b'inġenji apposta biex kontinwament jagħmlu l- manutenzjoni tal-widien.

Din m'hijiex xi ħaġa li ssir biss għal xi sentejn jew tlieta.

Fejn għandek ir-raba' u hemm ħitan tas-sejjieħ, dawn huma suġġetti, speċjalment meta jkollok il-pressa ta' l-ilma ġejja minn wara, li jaqgħu u għalhekk trid regolarment tagħmel il-manutenzjoni tagħhom.

Anke l- widien li hemm taħt il-Girgenti qegħdin induru u nista' ngħid li prattikament qegħdin induru l-widien kollha u għal dan il-għan twaqqaf unit apposta li hu magħmul minn perit u minn nies oħra tekniċi.

Dawn qegħdin iduru l-widien kollha, qed jaraw li x-xogħol ta' manutenzjoni jsir b'tali mod illi ma jkissirx l-ekoloġija u l-ambjent tal-post u li l-widien jerġgħu jiġu fl-istat kif kienu qabel.

Dan il-unit qed jistudja dwar dawn il-widien, peress li ċerti widien jitfgħu għal ġo l-abitat u wieħed minnhom huwa l-wied ta' San Ġiljan, li jiżbokka lejn San Gwann u l-Gżira, fejn għandek l-ilma li jiġi minn ġor- raba' tal-Kappara u minn ħdejn l-universita', pero' biż-żmien kien hemm areas minn fejn tgħaddi l-korsa ta' l-ilma li nbnew u allura l-watercourse ġie mblukkat.

Allura dan il-unit qed jistudja kif jerġa' jiftaħ mill-ġdid il-watercourse minn fejn jgħaddi l-ilma u qed joħroġ bi proposti ħalli nagħmlu dan ir-relief f'ċerti postijiet li huma lokalizzati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jaf li f'dan it-tip ta' xogħol hemm alternattivi aktar sostenibbli mill-konkos u li jħallu inqas impatt fuq l- ambjent rurali, fuq is-sistema ġeoloġika, idroloġika u ekoloġika u għalhekk nitolbu jikkonsidra li jorganizza seminar nazzjonali fejn jiġu mistiedna esperti sabiex niddefinixxu liema hu l-aktar mod sostenibbli li bih nistgħu nwettqu dawn ix-xogħlijiet ta' riabilitazzjoni.

U dan fis-sens li niffukaw iktar fuq politika nazzjonali illi tqarrab l-għanijiet taż-żewġ naħat f'dan ir-rigward u li nagħtu l-massimu tal-ħarsien veru fejn għandu x'jaqsam ma' l-ilma ġieri, mas-sistema idroloġika, mal-flora u l-fawna u ma' dak kollu li jagħmel il-kampanja tal-pajsaġġ tal-gżejjer.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, l-Onor.

Farrugia qed jeħodni madwar erba' snin ilu meta konna noqogħdu nitkellmu fuq il-ħitan tal-widien!

Jiena nfakkar li meta saru c-Chadwick Lakes, kellna inġinier stabilit li kien jismu O'Chadwick u fl-1890, jiġifieri 116-il sena ilu, iddisinja ċ-Chadwick Lakes.

Meta għamel il-watercourse f'dawn in-naħat għamel użu mill-ġebla Maltija, jiġifieri uża r-riżors naturali tagħna, ġebla li tiflaħ għal dak it-tip ta' passaġġ ta' ilma u tiflaħ għal dak it-tip ta' erosion.

Meta inti għandek il-watercourse, għandek il-ġnub, għandek l-embankments magħmulin mill-ġebla, allura hemmhekk inti għandek l-inqas reżistenza għall- flow tar-run-off water.

U l-proġett taċ-Chadwick Lakes, bħalma jaf kulħadd, ħadem għal snin twal imma ovvjament għamel żmien meta ma kenitx issir manutenzjoni tiegħu.

X'qegħdin nagħmlu issa?

Meta tibni watercourse, bħal kull ħaġa oħra trid tibniha fuq pedament, jiġifieri taħt l-embankment trid tagħmel struttura li tieħu n-negative bending tal-ġnub, tal-pressa min-naħa tal-ħamrija biex tagħmel struttura solida li mbagħad ninfurrawha bil-ġebel tal-franka.

U jekk wieħed jara x- xogħol li sar fil-watercourse minn Ħal Qormi għal Marsa u lejn il-Menqa, isib li saru precast units biex jilqgħu l-pressure tal-materjal mill-ġnub.

Pero' il-faċċata fejn għandek l-ilma baħar għamilnih bil-ġebel tal-franka, forma ta' talut, fejn il-ġebla minflok titla' vertikali titla' at an angle.

Dan il-qtugħ tal-ġebel sar mill-barriera tal-gvern li hemm f'Tar- Robba u anke għamilna modifikazzjoni fil-makna biex dan il-ġebel ikun jista' jitqatta' mill-ewwel fit-talut.

Permezz ta' din is-sistema għandek il-ġnub li huma mibnijin b'mod solidu, b'mod tajjeb, għandek precast unit f'forma ta' "T" bil-maqlub li tieħu n-negative bending u quddiemha, fejn l- istruttura tmiss ma' l-ilma, ġie nfurrat bil-ġebel u dan il-ġebel ġie inclined at an angle.

Jiena nemmen li bħalma O'Chadwick iżjed minn mitt sena ilu ħareġ bl-idea li l-watercourse tkun infurrata bil-ġebla tal- franka, ix-xogħol li qed nagħmlu issa għandu jsir ukoll b'dan il-mod.

L-Onor.

Farrugia qed jgħid li meta saret il-manutenzjoni fiċ-Chadwick Lakes, intużaw il-gabjuni u bħala perit jiena ma naqbilx ma' dan il-mod.

Gabjuni huma gaġeġ tal-firdiferru li ġew importati minn barra, tpoġġew fil- post, imtlew bil-ġebel u ġew qishom gaġġa.

Issa minn ġo din il-ġebla jista' jgħaddilek l-ilma wkoll.

Mela x'inhu d-difett tagħhom?

Il-metall tal-gaġġa se jkun daqqa espost għall-arja u daqqa espost għall-ilma, naturalment għax tkun għamlet ix-xita.

Allura dak il-metall jibda jissaddad, tiżdied ir-rata ta' oxidisation, ifaqqagħlek u jiġri li l- materjal li jkun hemm ġewwa l-gaġġa, joħroġlok.

Allura mbagħad trid terġa' tagħmel il-manutenzjoni ta' kollox.

Bħala perit nemmen li kemm-il darba x- xogħol isir bis-sengħa li kienu jużaw missirijietna u dawn il-watercourses nagħmluhom bil-materja prima ta' pajjiżna, li hija l-ġebla u tużaha b'dettall u skond is-sengħa - jiġifieri ma tħallix il-fili miftuħin - bħalma għamilna fil-Marsa, bħalma se nagħmlu f'Burmarrad u bħalma għamel O'Chadwick iktar minn 116-il sena ilu, ix-xogħol għandu jservi għal snin sħaħ u jaqdi l-funzjoni tiegħu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar infiq fuq kiri ta' karozzi fil-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19258;

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 130 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw regolamenti dwar il-kuntratti pubbliċi (emenda nru.

Avviż Legali 131 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw regolamenti dwar akkwisti pubbliċi ta' enti li joperaw fis-settur ta' l-ilma, l-enerġija, trasport u servizzi postali (emenda nru.2); u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi nqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar persuni barranin jaħdmu illegalment matul l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18927; u

Tagħrif dwar infiq fuq kiri ta' karozzi fil-ministeru u d-dipartimenti taħt ir-responsabbilta' tal-ministru ta' l-edukazzjoni, żgħażagħ u impjiegi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19262

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): Mr Speaker, f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar infiq fuq kiri ta' karozzi fil-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt ir-responsabbilta' tal-ministru għall-investiment, industrija u teknoloġija ta' l-informazzjoni, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19261;

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar toroq li għadu għaddej ix-xogħol fuqhom, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19468; u

f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Kopja ta' rapport mid-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar, datat 17 ta' Mejju, 2006 bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19487.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Stqarrijiet Ministerjali?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI KRIMINALI

CRIMINAL CODE (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

Ikompli mill-5 ta' Ġunju, 2006.

MR SPEAKER: Ikompli s-Segretarju Parlamentari bid-diskors tiegħu.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, f'dan l-abbozz ta' liġi saru ħafna proposti tajbin.

Qiegħed ninnota li ż-żewġ naħat tal-Kamra jirriferu għal dawn il-proposti tajbin pero' ma ngħatatx spjegazzjoni biżżejjed fil-fond ta' x'inhuma dawn il-miżuri tajbin.

Għalija l-att kollu huwa wieħed tajjeb u se nagħmel ftit ta' l-enfasi fuq dawn il-miżuri li l-ministru elenka fil-bidu tad-diskors tiegħu iżda li mbagħad ma ġewx rikaċċati mid-diversi kelliema taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Kif kont bdejt ngħid il-bieraħ l-istatistika qiegħda turina li l-ammont ta' kumpilazzjonijiet pendenti li għandna fil-preżent żdiedu b'51% mill-2003 sa l-aħħar ta' April ta' din is-sena.

Fil-fatt il-kumpilazzjonijiet pendenti żdiedu minn 1,292 għal 1,950.

Dan ifisser li fis-sistema legali ta' kif wieħed jisma' x-xhieda fl-istadju tal-kumpilazzjoni qed ikun hemm ċerti intoppi u proprju sabiex inneħħu dawn l-intoppi qegħdin nippreżentaw numru ta' emendi.

Irridu nneħħuhom għaliex l-akbar dritt fundamentali li għandu ċittadin ta' pajjiżna f'dawn iż- żmenijiet huwa dak li jkollu proċess legali li ma jdumx fis-sistema akkużatorja tagħna.

Sfortunatament jekk wieħed jabqad u janalizza dawn l- 1,950 kumpilazzjoni pendenti jsib li ħafna minnhom m'humiex dawk li saru riċentment imma ilhom li saru s-snin twal.

Saħansitra hemm uħud minnhom li jmorru lura għal disa' u għaxar snin pendenti.

Allura aħna jidhrilna li ċ- ċittadin għandu dritt fundamentali għal proċess ġust u proċess li jsir malajr kemm jista' jkun.

F'din id-dimensjoni aħna qegħdin ngħidu li hemm bżonn li wieħed jagħmel dawn it-tliet passi li nħossu li huma importanti u li hemm qbil ġenerali fuqhom.

L-ewwel ħaġa fil-kumpilazzjoni hija meta l- atti jiġu rinvjati.

Issa xi jfisser li l-atti jiġu rinvjati?

Is-sistema tal-qorti hija li tisma' lix-xhieda u wara li tismagħhom tibgħat il-proċess lill-avukat ġenerali.

Min-naħa tiegħu dan jarah u jgħid jekk ix-xhieda nstemgħux kollha jew inkella jekk jonqosx li jittella' xi xhud ieħor.

Wara li jirċievi dan il-file, l-avukat ġenerali jerġa' jibgħatu lura l-qorti.

Dan il-proċess jidher sempliċi pero' minħabba l-volum ta' xogħol u minħabba d-diversi intoppi li jkun hemm, jieħu ħafna ħin.

Jieħu l-ħin minħabba li jrid jintbagħat il-qorti u jerġa' lura mingħand l-avukat ġenerali u - din hija l-aktar ħaġa importanti - nsibu intopp għaliex il-maġistrat, meta jirċievi l-atti, huwa jkun qiegħed f'pożizzjoni li jiffissa s-seduta, jiġifieri li jappunta ġurnata sabiex jinstemgħu x-xhieda jew tinġieb il- prova li jkun irid l-avukat ġenerali.

Illum dan qiegħed ifisser li ħafna drabi jew ix-xhieda ma jirċevux il- karta, jew l-imputat ma jirċevix il-karta jew inkella xi xhud min-naħa tal- prosekuzzjoni ma jirċevix din in-notifika.

Għalhekk nispiċċaw b'kumpilazzjonijiet li jdumu sena jew sentejn quddiem maġistrat mingħajr ma jsir xejn.

Allura aħna qegħdin ngħidu li l-maġistrat, qabel jibgħat l-atti lill-avukat ġenerali jaħtar ġurnata mill-ewwel, liema ġurnata tkun ta' bejn xahar sa xahar u nofs u li din il-ġurnata jkun jaf biha kulħadd, jiġifieri kemm l-avukat tad-difiża ħalli ma jkunx hemm raġuni għalfejn il-kawża ma ssirx u l-istess ħaġa għall-imputat.

Għalhekk ħrabna mill-problema tan- notifika ta' dak l-imputat għaliex issa jkun jaf bil-ġurnata minn qabel.

Anke l-prosekutur jista' jagħmel il-pjan minn qabel u jkun jonqos biss li wieħed jara l-atti li jiġu mingħand l-avukat ġenerali.

Nerġa' ngħid li din hija miżura sempliċi ħafna pero' ninsab ċert li se trendi aktar proċessi ta' kumpilazzjonijiet maturi u li jsiru aktar malajr.

Mr Speaker, punt ieħor li sfortunatament qed jissarraf f'ħela ta' ħin fil- qorti ġej mill-fatt li x-xhieda li jkunu nstemgħu fil-proces verbal - jiġifieri fil-mument meta l-pulizija tibda tinvestiga mingħajr ma taf min wettaq id-delitt – ħafna drabi jerġgħu jinstemgħu mill-ġdid fl-istadju tal- kumpilazzjoni.

Allura jkollok xi 20 xhud li jkunu taw ix-xhieda tagħhom u mbagħad ikollhom jerġgħu jinstemgħu mill-ġdid fil-qorti.

Dan ifisser telf ta' ħin għall-qorti, għall-avukati, għall-prosekutur u anke għax-xhieda nfushom.

Għalhekk qegħdin naqilbu dan il-proċess billi ngħidu li x-xhieda m'għandhomx bżonn jerġgħu jinstemgħu kollha.

Tixhed darba biżżejjed, pero' jekk id-difiża tagħmel talba sabiex jerġa' jitressaq xhud partikolari, lil dak ix-xhud tkun tista' tagħmillu xi mistoqsijiet fil-kontro-eżami.

Għalhekk dak ix-xhud biss mill-20 jitla' sabiex jixhed u allura b'din it- tieni miżura qegħdin nerġgħu nagħtu aktar ħin lill-qorti.

Dawn iż-żewġ miżuri huma miżuri ta' organizzazzjoni pero' huma wkoll miżuri li qegħdin jipprovaw jagħmlu proċess aktar veloċi.

Wieħed jistenna li se jkun hemm marked improvement fl-ammont ta' proċessi ta' kumpilazzjonijiet pendenti.

Pass ieħor importanti li qegħdin nagħmlu fl-istadju tal- kumpilazzjoni jirrigwarda lit-tfal.

Bħala ministeru ħadna diversi passi sabiex nipproteġu l-interessi tat-tfal, fosthom li llum - il-qorti in kollaborazzjoni mal-ġudikatura - hemm maġistrata waħda li tisma' l-kawżi fejn it-tfal ikun sar delitt fuqhom jew li jkunu b'xi mod involuti f'delitt.

Dan għamilnieh sabiex kemm jista' jkun dawn il-proċessi jkunu veloċi.

Fis-sena 2003 kienu ġew numru ta' persuni jgħiduli li ħafna mit- tfal li jixhdu fil-kumpilazzjonijiet ma jkunux jistgħu jingħataw il-kura neċessarja sabiex joħorġu mit-trawma li jkunu għaddew minnha.

Fil-fatt għandna tfal li issa ilhom sitt snin jew tmien snin jistennew sabiex jingħataw dan it-trattament ħalli jixħtu dak li għaddew minnu wara daharhom.

Mr Speaker, quddiem dan il-fatt iddeċidejna li nagħmlu miżura sabiex ma jkollniex każijiet bħal dawn fil-futur u l-miżura li qegħdin nipproponu hawnhekk hija waħda sempliċi.

Fil-fatt qed ngħidu li meta t-tfal jersqu l- qorti jixhdu darba waħda.

Li jiġri huwa li jkun hemm ix-xhieda tagħhom u l- kontro-eżami permezz ta' audio visual recording.

Illum diġa' għandna tfal li jixhdu permezz tal-video conferencing, jiġifieri t-tfal ikunu f'kamra separata minn fejn ikun hemm l-imputat billi jagħtu x-xhieda tagħhom fuq television screen u jkunu anke jistgħu jwieġbu għall-mistoqsijiet li jsirulhom.

Illum għandna l-avvanz modern ta' audio visual u allura x- xhieda tat-tfal qiegħda tkun protetta u diretta, qiegħda tkun b'mod u manjiera li kulħadd jista' jibqa' japprezza l-komportament tat-tfal waqt ix- xhieda tagħhom.

Barra minn hekk, ix-xhieda tagħhom hija preservata u l- aktar ħaġa importanti hija li wara li jagħtu x-xhieda tagħhom, it-tfal jistgħu jibdew jingħataw il-kura li għandhom bżonn.

Għalhekk b'dawn it- tliet miżuri żgur li qegħdin nagħmlu pass kbir 'il quddiem fuq il- proċedura li għandna llum.

Pass ieħor importanti hija l-proċedura marbuta mal-ġuri.

Il-bieraħ diġa' kelli l-opportunita' li nitkellem fuq dan il-punt li nistgħu naqsmuh f'żewġ direzzjonijiet prinċipali.

L-ewwel direzzjoni hija li issa l-avukat tal- prosekuzzjoni u l-avukat tad-difiża se jkollhom bil-liġi d-dritt li qabel ġurat jieħu postu fuq il-bank tal-ġurati, isirulu xi mistoqsijiet bil- ġurament.

Dawn huma intenzjonati mhux biex wieħed joqgħod jistaqsi fuq il- ħajja partikolari ta' xi ħadd imma huma intenzjonati sabiex jekk ġurat għandu preġudizzju fuq xi ħaġa, toħroġ mill-ewwel.

Per eżempju, każ klassiku huwa ta' bniedem li jkunu serquh.

Jekk dan jiġi magħżul bħala ġurat fi proċess fejn l-imputat huwa akkużat b'serq, ovvjament dak il-ġurat ma tistax tgħidlu li huwa bniedem li m'għandux preġudizzju kontra min hemm fil-bank ta' l-imputati.

Din il-miżura se tgħaqqadna ma' diversi pajjiżi oħra li għandhom il-jury system bħal tagħna, li ħadna mill-1815 meta kien hemm il-piraterija.

Fil-bidu aħna konna daħħalna din is-sistema għar-reati gravissimi iżda mbagħad maż-żmien, il-ġuri ġie estiż fuq kollox u allura, b'dawn il-mistoqsijiet se nkunu qegħdin nagħmlu pass ieħor 'il quddiem.

Pass ieħor rigward il-ġuri huwa li l-ġurati mhux se jibqgħu aktar bis- sistema tal-lum.

Is-sistema preżenti hija li ġurat jiġi magħżul għal xahar sħiħ mentri s-sistema li qegħdin nipprovaw indaħħlu - u hemm artiklu fil- liġi apposta - hija li l-ismijiet tal-ġurati jitilgħu għal kull ġuri li jkun se jsir.

Jiġifieri għal kull ġuri, indipendentement mix-xahar li fih ikun se jsir il-każ, titla' selezzjoni ta' ġurati apposta.

Allura hawnhekk għandna miżura oħra li qiegħda tattakka l-mod ta' kif isir il-proċess ta' l- għażla u b'hekk ikollna għażla ferm akbar ta' ġurati.

It-tieni sieq importanti ta' din il-liġi hija dik li fiha qegħdin nipproteġu ferm aħjar lil vittmi ta' reat.

F'mument minnhom smajt lill-ministru jgħid li din il- liġi qisha kodiċi ta' miżuri bl-intenzjoni li tiddefendi aħjar lill-vittmi tar-reat.

Dan huwa pass verament importanti għaliex qiegħed jerġa' jagħti lill-vittmi tar-reat ċerti drittijiet li qabel ma kellhomx.

Fil-fatt qabel il-vittma tar-reat kienet tixhed u mbagħad tinxteħet 'il barra.

Anzi kien hemm diversi każijiet fejn il-vittma tar-reat lanqas biss kienet titressaq il-qorti sabiex tixhed mentri llum il-ġurnata, il-vittma tar-reat għandha dritt li tkun preżenti għall-każ.

Dawn l-erba' miżuri huma kollha importanti.

L-ewwelnett f'kull kawża kriminali fejn jirriżulta li l-vittma tar-reat batiet xi ħsara, il-maġistrat fis-sentenza jista' jikkundanna lil dak l-imputat sabiex iħallas id-danni.

U din hija qabża kbira ta' kwalita'.

Oriġinarjament il-konċett daħal fis-suspended sentence u kien hemm żmien meta bħala avukati tal-vittmi ta' reat kien ikun hemm interess li l-imputat jeħel suspended sentence ħalli l-akkużat ikun jista' jiġi kkundannat sabiex iħallas id-dannu ċivili.

Allura jekk l-akkużat iħallas id-dannu ċivili ma jkollokx bżonn li tgħaddi mill-problema li trid tagħmel kawża ċivili għad-danni fil-prim'awla tal-qorti ċivili.

Mr Speaker, meta saret ir-riforma tal-probation konna daħħalna fiha wkoll dan il-konċett u allura ġejna f'sitwazzjoni fejn fil-probation u fis- suspended sentence l-liġi tippermetti li tillikwida d-danni dovuti lill- vittma tar-reat.

Issa qegħdin ngħidu li fi kwalunkwe reat u indipendentement mill-piena jekk hijiex suspended sentence jew probation il- qorti għandha dritt li tikkundanna lil dak li jkun għad-danni ċivili.

Din hija miżura li l-ewwelnett se tagħmel ġid dirett lill-vittma tar-reat u se tagħmel ġid ukoll lill-qorti għaliex se tiffranka lill-qorti kawża oħra ulterjuri.

Issa ħafna drabi fit-tieni kawża kien isir ħafna xogħol doppju għaliex jerġgħu jinstemgħu x-xhieda, jerġa' jkun hemm l-analiżi tal-prova u jerġa' jkun hemm ġudizzju ieħor.

Allura mhux l-ewwel darba li minħabba fil- grad tal-prova jkollok ġudizzji li huma kontra xulxin, jiġifieri fil-qorti kriminali jkollok ħtija mentri fil-qorti ċivili ma jkollokx u bil-kontra.

L-ewwel miżura importanti għall-vittma tar-reat tirrigwarda l-likwidazzjoni tal-kumpens.

Ħafna drabi din hija l-aktar ħaġa faċli u se nagħti eżempju ta' dak li qed ngħid.

Per eżempju, xi ħadd kissirli l-mutur u jiena nuri l- irċevuti ta' l-ispare parts u tax-xogħol li jkunu saru fuqu l jkunu jammontaw għal Lm300.

Issa kultant insibu li l-vittma tar-reat tant tkun qattgħet ħin tixhed fil-kawża kriminali li taqta' qalbha u tkun tippreferi tinsa li tieħu dawk il-flus lura milli toqgħod taħli l-ħin tiela' u nieżla l-qorti.

Allura b'dan li se nagħmlu se nagħtu xi ħaġa konkreta ħafna lill- vittmi tar-reati.

It-tieni pass importanti għall-vittma tar-reat huwa li meta l-imputat ma jkollux mezzi finanzjarji sabiex iħallas għad-danni, tidħol fis-seħħ skema ta' ħlas għall-vittmi tar-reat min-naħa tal-fondi ta' l-istat.

Din hija xi ħaġa revoluzzjonarja, pass kbir fiċ-ċivilita' tagħna u hija għotja fil-valur tad-drittijiet taċ-ċittadini tagħna.

Hawnhekk smajna ħafna fuq id-drittijiet fundamentali tal-bniedem pero' ma tajniex biżżejjed enfasi lid-drittijiet fundamentali tal-protezzjoni liċ- ċittadini tagħna.

Issa b'din il-liġi li għandna quddiemna se nkunu qegħdin nagħtuhom sentenza ta' veru għaliex inutli li lin-nies ngħidulhom li għandhom dritt iżda mbagħad meta jiġu għas-si u n-no jsibu li dak id-dak id- dritt m'huwiex qiegħed irendilhom dak li kienu qed jippretendu minnu.

Illum qegħdin indaħħlu l-kumpens fi kwalunkwe delitt u qegħdin indaħħlu wkoll din l-iskema tal-kumpens anke fejn l-imputat m'għandux minn fejn iħallas għad-danni.

Ovvjament se jkun hemm min jargumenta jekk il-pajjiż għandux jibda jħallas ukoll talli xi ħadd ikkommetta delitt.

Ir-risposta hija le għaliex fuq din il-linja għamilna emenda wkoll.

B'din l-emenda - fl-imputati tal- kumpilazzjonijiet kollha u l-imputati fil-ġurijiet – se ndaħħlu sistema li jekk dak li jkun jinstab ħati se jkollu jħallas xi ħaġa tal-flus għall- ispejjeż tal-kawża.

Infakkar li meta l-istat jipproċedi kontra imputat ikun qiegħed iċaqlaq il-makkinarju kollu tiegħu għaliex għandek il- pulizija, ix-xhieda tal-pulizija, il-maġistrat, l-uffiċjali tal-qorti, l- uffiċjali u l-avukati ta' l-avukat ġenerali li kollha se jiċċaqilqu.

Imbagħad meta mmorru għall-ġuri l-ispejjeż jitilgħu ferm aktar għaliex għandek il-ġurati u l-ispejjeż kollha marbuta magħhom kif ukoll l-ispejjeż marbuta mad-dewmien wara l-ħinijiet normali.

Allura qegħdin indaħħlu sistema fejn jekk bniedem instab ħati f'kumpilazzjoni jew inkella nstab ħati f'ġuri, għandu jħallas ammont fiss ta' flus.

Issa aħna m'għandniex il-ħsieb li noqogħdu naqbdu kull każ u naraw kemm intnefqu fuqu għaliex inkella nidħlu fi kwestjonijiet oħra.

Li qegħdin nagħmlu hawnhekk huwa li nistipulaw ammont fiss li jrid jitħallas minn min instab ħati f'dik il-kumpilazzjoni.

Dawn il-flus se nużawhom sabiex nissodaw il-fond li minnu se jitħallsu l-vittmi tar- reati fejn l-imputat ma jkollux biex iħallashom.

Għalhekk dawn it-tliet miżuri marbutin flimkien huma pass kbir 'il quddiem.

Jiena ilni 20 sena l-qorti bħala avukat u ħafna drabi kont immiss it-tbatijiet li jgħaddu minnhom dawn in- nies meta jmorru l-qorti.

Kont nara jiena stess kif f'ċerti mumenti jsibu lilhom infushom mingħajr l-ebda forma ta' dinjita', jitilfu flushom u ħinhom u xi kultant, anke ma jiġux stmati korrettement mill-qorti.

Fil-fatt jekk jissejħu sabiex jixhdu fid-9.00 ta' filgħodu, x'aktarx qabel is-1.00 ta' wara nofsinhar ma jixhdux jew inkella, jekk forsi xi ħadd jillarga jlaqqat multa.

Pero' issa b'dawn it-tliet miżuri li huma marbutin mal-ħlas tad-dannu u mal-ħlas ta' l-ispejjeż tal-kawża, se nkunu qegħdin nagħmlu pass importanti favur iċ-ċittadin.

Aħna għandna d-dmir li nipproteġu lil dik il-persuna wkoll bħalma għandna d-dmir li nagħmlu sistema akkużatorja fejn kulħadd ikun preżunt innoċenti qabel ma jinstab ħati.

Issa hawnhekk irrid ngħid li bl-ebda mod m'hu se tintmess il- preżunzjoni ta' l-innoċenza f'din il-liġi.

In-nies li jkunu fuq il-bank ta' l-imputati huma innoċenti u se jibqgħu hekk fi kwalunkwe stadju sakemm ikun hemm sentenza ta' ħtija.

Pass ieħor importanti għall-vittma tar-reat huwa meta tiġi biex tieħu l- affarijiet tagħha lura.

Meta l-oġġetti jiġu esibiti l-qorti, il- proprjetarju tagħhom, jiġifieri l-vittma, irid jgħaddi minn kalvarju sabiex jeħodhom lura.

L-agħar sitwazzjoni hija meta kulħadd ikun qiegħed jaqbel li l-vittma għandha tieħu l-oġġetti tagħha lura u xorta waħda tibqa' tistenna żmien twil qabel ma teħodhom lura.

U fejn qabel forsi bniedem kien jistenna, illum ma jistax jagħmel hekk, speċjalment fuq ċerti oġġetti.

Per eżempju, jekk għandek azjenda u xi ħadd seraqlek il-computers kollha li kellek fiha, għandek l-interess li ġġib dawk il-computers illum qabel għada mhux biss sabiex tkun tista' tkompli bix-xogħol tiegħek imma anke għaliex aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar l-apparat tiegħek se jiġi outdated minħabba t-teknoloġija avvanzata.

Għaldaqstant jekk jgħaddi ħafna żmien qabel ma terġa' tieħu l-oġġetti lura ssib li jkollok terġa' tarma kollox mill-ġdid.

Is-sistema tagħna kienet li min jagħmel rikors ikun qiegħed dejjem għat- telgħa għaliex irid ikun hemm l-avukat tad-difiża, il-prosekuzzjoni u anke l-qorti li ma jsibu l-ebda oġġezzjoni għal dan.

Issa qegħdin naqilbu kollox bil-kontra u qed ngħidu li l-vittma tar-reat għandha d-dritt tieħu l-oġġetti tagħha lura u hija l-eċċezzjoni biss fejn ma teħodhomx lura.

Qlibna kompletament l-impostazzjoni u b'dan il-mod il-vittmi tar-reati se jingħataw il-possibilita' mill-ewwel sabiex l-oġġetti tagħhom jeħduhom lura.

Ovvjament dan isir wara li tkun lesta l-analiżi fuqhom, jiġifieri wara li jittieħdu r-ritratti, il-kejl, il-piż u dak kollu li jkun hemm bżonn isir.

Pass ieħor importanti li qegħdin nagħmlu huwa marbut mal- proċessi verbali.

Sfortunatament għandna numru mhux ħażin ta' proċessi verbali pendenti u minkejja l-fatt li għamilna numru ta' miżuri hawnhekk li naqqsu l-ammont ta' proċessi verbali ġodda, irridu nikkonstataw li l-ammont ta' proċessi verbali li baqa' pendenti l-qorti huwa ta' ċertu portata.

Fil-fatt mill-2003 sa l-aħħar ta' April ta' din is-sena t-tnaqqis kien biss ta' 2%, jiġifieri minn 1,688 proċess verbal pendenti fl-aħħar ta' April ta' din is-sena kellna 1,660 proċess verbal pendenti u dan minkejja li mis-sena 2003 sas-sena 2005 kellna tnaqqis ta' 21% fil-proċessi verabli introdotti fil-qorti.

Din hija wkoll indikazzjoni ta' ċerta entita` u diversi drabi ssir il-kritika fil-gazzetti u f'din il-Kamra għaliex dawn il-proċessi verbali qed idumu daqshekk.

Għalhekk qegħdin nagħmlu emenda importanti hawnhekk u qed ngħidu li wara li jgħaddu 60 ġurnata - għax skond il-liġi l- qorti għandha tagħlaq kull proċess verbal fi żmien 60 ġurnata, pero` nafu li sfortunatament daqqa għal raġuni u daqqa għal oħra, xi drabi minħabba li esperti idumu biex jagħmlu r-rapport tagħhom, ikollok proċessi verbali li jdumu iktar minn 60 ġurnata - parti li jkollha interess għandha dritt tagħmel rikors biex tkun tista' tintervjeni fil-proċess verbal.

B'dan l-intervent wieħed jipprevedi li se nagħmlu differenza għax ċerti drabi l-proċessi verbali jkunu qishom pitturi ta' natura morta.

Jiġifieri qegħdin hemm pero` m'għandhomx ħajja u qisu ħadd m'għandu interess li jimbuttahom biex jispiċċaw.

Per eżempju, każ klassiku huwa ta' persuna anzjana li tkun f'darha u l-Bambin isejħilha b'mod naturali, jissejjaħ il- maġistrat u jsir il-proċess verbal għaliex is-sid ta' dak il-post ikollu interess biex jieħu lura dak il-fond.

Pero' jrid jibqa' jistenna sakemm dan il-proċess verbal jingħalaq.

Ħadd ma jkollu interess li jingħalaq malajr dan il-proċess verbal.

Allura tgħaddi sena, sentejn u dan il-post ikun għadu magħluq, jinġabar it-trab fih.

Sadanittant jista' jkun hemm xi ħadd li jixħet il-bieb 'il ġewwa, jidħol ġewwa, jagħmillek il-ħsara u l- persuna li għandha interess issib li għandha jdejha marbuta.

Għalhekk qegħdin nerġgħu nagħmlu pass ieħor importanti 'l quddiem sabiex iċ- ċittadini tagħna jieħdu d-drittijiet li għandhom.

Kieku kelli nagħmel analiżi ta' din il-liġi ngħid li din hija liġi li qed tagħti iktar drittijiet fil-konkret liċ-ċittadin tagħna u għalija din hija importanti ħafna.

It-tielet u l-iktar sieq importanti f'dan l-abbozz ta' liġi hija marbuta ma' numru ta' delitti ġodda.

L-ewwelnett għandek id-delitti għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon.

It-tieni tibdil fir-reati huwa marbut man-nies li jiktbu fil-gazzetti li jitressqu l-qorti minħabba malafama.

Qegħdin inneħħu l-odjożita` li dawn jistgħu jiġu kkundannati l-ħabs.

Veru li xi drabi

meta taqra ċerti artikli fil-gazzetta jista' jkun hemm min ikollu sentiment tant qawwi kontra min kitbu li jgħid li ħaqqu l-ħabs għal dak li kiteb.

Pero` naħseb li fis-soċjeta` demokratika tagħna, fl-eżerċizzju tad-dritt ta' l-espressjoni naħseb li huwa tajjeb li, limitatament għall-kawżi tal- malafama li huma marbutin ma' l-istampa, il-parti tad-delitt li tikkundanna lil dak li jkun għall-ħabs għandha titneħħa barra.

Jiġuni f'moħħi diversi mumenti fl-istorja ta' pajjiżna meta ġurnalisti sabu ruħhom fil-ħabs għaliex kienu qed jagħmlu xogħolhom u dan kien fi żmenijiet meta kien ferm iktar diffiċli biex isir dan ix-xogħol.

Dan huwa importanti ħafna li jsir.

Delitt ieħor li qegħdin nagħfsu fuqu huwa marbut ma' trafifkar ta' nies għal skop ta' prostituzzjoni.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li m'huwiex biss delitt li taqbad Maltin u tbigħhom barra minn Malta għal skop ta' prostituzzjoni, imma anke l-fatt li ġġib persuni minn barra minn Malta għal skop ta' prostituzjzoni hawhekk huwa delitt.

Dawn id-delitti li qegħdin nelenkaw hawnhekk huma kollha ġodda u se jidħlu fil-kodiċi tagħna.

Irrid ngħid li dan l-abbozz ta' liġi ħa r-ruħ - hawnhekk qed jieħu l-laħam – meta bdejna niddiskutu l-white paper "Lejn ġustizzja aħjar u eħfef".

Permezz ta' dik il-white paper qajjimna ħafna diskussjoni li minnha slitna diversi partijiet li nħossu li huma neċessarji li jidħlu fis-soċjeta` tagħna l-ewwelnett biex wieħed dejjem isostni s-sistema akkużatorja tagħna u t-tieni nett biex jipproteġi d-dinjita` tal-persuni li huma involuti fil- proċess kollu.

L-ewwelnett il-vittma tar-reat - is-suġġett passiv tar-reat mhux is-suġġett attiv – li huwa s-suġġett passiv tar-reat ikollu dinjita` ferm iktar minn qabel.

Qabel kien stmat bħala xhud daqs ħaddieħor, qisu kważi irrelevanti, li l-proċess jista' jimxi mingħajru.

Illum dak huwa l- ewwel dritt fundamentali li qed jissoda.

It-tieni dritt fundamentali li qed jissoda huwa dak ta' l-imputat stess, cioe' li l-imputat ikollu a trial within a reasonable time.

Sfortunatament meta tkun taħdem kuljum il-qorti mhux dejjem tara l-aspett minn barra u dak li forsi huwa aċċettabbli għall-avukati u għall-operaturi tal-qorti, li kawżi ta' kumpilazzjonijiet idumu s-snin, minn barra m'huwiex aċċettabbli għal diversi raġunijiet.

L-ewwelnett għax is-soċjeta` għandha interess li l-proċessi jsiru b'mod veloċi, jiġifieri jekk xi ħadd ikkommetta delitt għandu jsirlu proċess mingħajr dewmien, isirlu b'mod fair, bil-garanziji kostituzzjonali kollha li hemm fil-liġi, imma jsir b'veloċita`.

It-tieni nett l-istess imputat - u din hija l-iktar ħaġa importanti - ħati jew innoċenti, irid jgħaddi mill-proċess tal-qorti kemm jista' jkun fi żmien qasir.

Ħafna drabi d-dewmien ikun raġuni fundamentali li tikkrea inġustizzja.

Hemm nies li huma ħatja ta' ħaġa jew ħatja ta' għaxra, pero` tant idumu l-qorti biex tinqata' l-kawża tagħhom li tiżdied inġustizzja kontra tagħhom.

Għalhekk importanti ħafna li qegħdin nissodaw il-proċess kriminali permezz ta' din il-liġi.

Il-proċess kriminali ma jistax jiġi kkalkolat biss minn min jiddefendi l-imputat.

Min jiddefendi lill-imputat huwa vuċi importanti fis-soċjeta`, pero` l- kriterju fundamentali biex tkejjel jekk liġi hijiex tajba jew le hija billi tisma' l-partijiet kollha fis-soċjeta`.

U dak hu li għamilna fil-white paper "Lejn ġustizzja aħjar u eħfef" u wara dak ix-xogħol ressaqna fil- Parlament dan l-abbozz ta' liġi li jien ċert li se jsib l-approvazzjoni taż- żewġ naħat tal-Kamra fl-istadji kollha tiegħu.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, nistqarr li nħossni kemmxejn umli li nqum nitkellem wara avukat abbli bħalma hu l-kollega tiegħi l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

M'iniex avukat, imma ġej minn mill-caring profession.

Ħdimt 12-il sena fl-emerġenza ta' l-Isptar San Luqa u kemm-il darba rajt vittmi ta' reati.

Naħseb li huwa importanti li jitkellmu nies li m'humiex avukati għax importanti li jkun hawn taħlita ta' opinjonijiet waqt li dan il-Parlament qed isawwar dan id-dibattitu.

Għamlu sew l-avukati li tkellmu fuq il-punti legali, fuq id-drittijiet ta' l-akkużati, fuq il-preżunzjoni ta' l-innoċenza sakemm l-akkużat jiġi misjub ħati jew innoċenti.

Ċerti avukati għamlu sew - mhux qed ngħid għall-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici - li ħadu din il-pożizzjoni, imma hemm naħa oħra tal-munita li hija importanti u n-nies hemm barra jitkellmu fuqha.

In-naħa l-oħra tal-munita tirrigwarda d-drittijiet tal-vittmi.

F'dan ix- xenarju kollu tar-reati, barra l-akkużati, hemm il-vittmi u l-familji tal- vittmi u aħna qegħdin hawn, bħala rappreżentanti tal-poplu, biex nirrappreżentaw lis-soċjeta` kollha kemm hi.

Kultant nibża' li ninsew wisq jew ma nagħtux importanza biżżejjed għalxiex qegħdin hawn.

Fl-aħħar mill- aħħar aħna qegħdin hawn nirrappreżentaw lill-eluf li jkunu vvotawlna.

Huwa importanti wkoll li ninsew li aħna deputati tal-partit Nazzjonalista jew deputati tal-partit Laburista, ninsew li aħna avukati jew li m'aħniex avukati u meta nitkellmu hawn għandna dejjem inżommu f'moħħna li aħna rridu nwasslu fil-Parlament il-vuċi ta' l-eluf ta' nies li hemm barra.

Karl Marx li kien kritiku ħafna tad-demokrazija darba qal: Din id-demokrazija li qed tiftaħru biha m'hi xejn, id-demokrazija fl-aħħar mill-aħħar m'hi xejn ħlief id-dritt tal-poplu li jagħżel lil min se joppressah għall-ħames snin li ġejjin.

Ovvjament m'huwiex hekk u forsi l-iżball ta' Karl Marx huwa li m'apprezzax kemm żviluppat u kemm tista' tiżviluppa din id-demokrazija.

Huwa importanti ħafna li meta niġu biex nitkellmu jekk jista' jkun nagħtu kwalita` lid-demokrazija.

Darba anke lil Churchill ikkritikawlu s-sistema tad-demokrazija parlamentari u Churchill qalilhom hekk: "Democracy is probably one of the worst systems of governance, but could somebody come with a better solution?"

Id-demokrazija m'hijiex l-aħjar mod kif tiggverna imma jista' jiġi xi ħadd b'soluzzjoni aħjar?

Pero` bit-tip ta' liġijiet li ngħaddu nistgħu nlaħħmu d-demokrazija proprju billi nagħtu kas ta' dak li jrid il-poplu.

F'dawn l-aħħar snin għamilna diversi leġislazzjonijiet fejn min iħossu oppressat, min iħoss li għandu gvern inġust, min irid mod kif jikkontesta deċiżjoni tal-gvern jista' jagħmel dan.

Għandna l-ombudsman, għandna sistema ta' ġudikatura awtonoma, għandna kummissjoni li tinvestiga l-inġustizzji u l-korruzzjoni, għandna l-public service commission li hija ta' fiduċja u għandna l-kunsilli lokali li jieħdu deċiżjonijiet viċin iċ-ċittadin.

Dawn huma kollha għodod li twaqqfu fi snin riċenti u anke mhux daqstant riċenti li komplew żviluppaw is- sistema demokratika tagħna.

Bil-mod kif nilleġislaw u x'nilleġislaw inkunu qegħdin inlaħħmu iktar id-demokrazija għax essenzjalment bħala rappreżentanti tal-poplu nkunu qegħdin inwasslu l-vuċi tagħhom fil- Parlament u nissodisfaw l-aspirazzjonijiet tagħhom.

Jien sinċerament nemmen li b'dawn l-emendi qegħdin inwasslu l-vuċi ta' ħafna nies hemm barra li huma inkwetati bl-inċidenza ta' ċerti delitti u qed jitolbu minna bħala rappreżentanti tal-poplu biex inkunu iktar ebsin magħhom - għax meta tkun iktar iebes ma' min jinstab ħati jista', mhux bilfors, iservi ta' deterrent - u nagħmlu dak kollu li tippermettilna l-liġi għax meta qegħdin niddijljaw ma' xi ħadd li huwa akkużat b'reat serju rridu nibqgħu nilagħbu fil-parametri tal-liġi.

Imma l-poplu hemm barra dak li qed jistenna minna bħala rappreżentanti tal- poplu.

Għalhekk ngħid li meta qed niddiskutu dawn l-emendi qegħdin bis- serjeta` nilħqu u nilqgħu għall-aspirazzjonijiet tal-poplu.

Hemm prinċipju ieħor li ma xtaqtx ninsa.

Politiku serju għandu dmir li jmexxi mhux jitmexxa, irid ikollu viżjoni u jrid ikun jaf fejn hu sejjer.

Ma tistax tkun serju u tgħid: Illum jaqbilli ngħid hekk biex nintgħoġob ma' dawk li huma akkużati u pitgħada ngħid xi ħaġa oħra biex nintgħoġob mal- vittmi.

Bħala politiċi jrid ikollna mhux biss sens ta' viżjoni imma kapaċita` li mmexxu iktar milli nitmexxew u mhux ninġarru mill-kurrent u nipprovaw nintgħoġbu minn kulħadd.

Fl-aħħar mill-aħħar irridu nagħmlu dak li huwa sewwa.

Meta nkunu qegħdin nilleġislaw irridu nieħdu in konsiderazzjoni x'iridu n-nies, x'inhuma jgħidu n-nies u x'inhuwa jinkwetahom.

Meta nkunu qegħdin nemendaw il-Kodiċi Kriminali ma nistgħux - u nagħmlu żball kbir u mn'Alla din il-Kamra mhijiex komposta mill-avukati biss imma hawn taħlita minn kulħadd - inħarsu biss lejn id-drittijiet ta' l- akkużati.

Huwa importanti li tħares lejn id-drittijiet ta' l-akkużat għax hemm jidħlu anke prinċipji bażiċi tad-demokrazija, imma rridu nagħtu kas ukoll il-vittmi tar-reat.

Sfortunatament minkejja diversi żviluppi li seħħew fil-passat mhux daqshekk 'il bogħod, fejn ħadna diversi miżuri biex inħarsu d-drittijiet tal-vittmi, naħseb li kien għad fadal x'isir u dawn l-emendi qegħdin jindirizzaw dan in- nuqqas.

Kif diġa' għidt hemm id-drittijiet tal-vittmi u hemm il-familji tagħhom.

B'dawn l-emendi qegħdin inħarsu l-interessi ta' dik il-koppja anzjana li ġiet attakkata, li ġiet misruqa, qegħdin nipprovaw nindirizzaw id-drittijiet tal-vittmi ta' hold-up u d-drittijiet ta' dak it-tifel jew tifla li sfaw vittma ta' abbuż sesswali.

Naħseb li meta qed nagħmlu dan inkunu qed nagħtu iktar kwalita` lis-sistema demokratika tagħna għax qed nagħtu kas l-aspirazzjonijiet tan-nies, dak li jħossu n-nies u dak li jridu n-nies.

Ħafna drabi meta l-poplu jkun ixxukkjat minħabba xi każ ta' pedufilja jew xi attakk fuq l-anzjani tisma' dan il-kumment: Irridu nkunu nuru id iktar iebsa man-nies li jkunu akkużati b'dawn ir-reati.

Dan li qed nipprovaw nagħmlu f'dan l-abbozz ta' liġi.

Illum qed nipprovaw nindirizzaw din il-problema, imma - u hawnhekk se nkun ftit kritiku għal xi kummenti li saru mill-Oppożizzjoni – l-problema ta' l- attakk fuq l-anzjani ma tindirizzahiex billi ġġib ritratt front page fuq il- gazzetta "l-orizzont" jew fuq xi gazzetta oħra ta' xi koppja anzjana li ġiet misruqa u msawta u tipprova tużahom u ddaħħalhom fil-logħba politika partiġġjana.

Meta tagħmel hekk tkun qed tilgħab bl-emozzjonijiet tan-nies, imma ma tkun solvejt assolutament xejn.

Jekk hemm każ ta' rape jew ta' abbuż sesswali fuq it-tfal ma tirranġa xejn billi ġġibhom fuq il-gazzetta u tgħid: Għarukaża fiex wasalna!

M'iniex qed ngħid li m'huwiex importanti li nibqgħu nġibuhom fil-gazzetti u li nibqgħu noħolqu sensittivita` dwar il-kruha ta' dawn ir-reati.

Meta jkun hemm hold-up li jħalli vittmi bħalma ma kien ħalla l-każ ta' hold-up fil-bank fejn pulizija safa maqtul billi ġġibhom fuq il-gazzetta u tgħid: "Ara fiex wasalna!" ma tkun qed issolvi xejn għaliex meta nagħmlu emendi kif qed nagħmlu llum naħseb li nkunu qegħdin nindirizzaw din il-problema.

Il-poplu kontinwament qed jgħidilna biex inkunu iktar iebsa man-nies li jinstabu ħatja ta' dawn ir-reati gravi, fosthom attakki fuq koppji anzjani, hold-ups, rapes, pedufilja u oħrajn.

Fl-aħħar mill-aħħar aħna rridu nkunu iktar iebsa, kull wieħed u waħda minna għandna r-responsabilita` li nkunu iktar iebsa għax Ċikku l-poplu hemm barra ma jista' jagħmel xejn biex ikun iktar iebes ma' dawn in-nies, imma aħna l-65 membru li hawn hawn ġew nistgħu nagħmlu xi ħaġa.

Għandna l-poter li nagħmlu xi ħaġa u allura għandna r-responsabilita` li nagħmlu xi ħaġa għax in-nies hemm barra jistgħu biss jgħidulna biex inkunu iktar iebsa ma' dawn in-nies.

Aħna qegħdin nipprovaw nagħlqu t-toqob kollha fil-liġi biex kemm jista' jkun mhux biss inkunu iktar iebsa imma nieħdu miżuri li fl-aħħar mill-aħħar għandhom iwasslu biex jipproteġu lis-soċjeta`.

Aħna qed ngħidu li jekk xi ħadd jinstab ħati ta' wieħed minn dawn ir-reati serji, jerġa' jirrepeti r-reat u jerġa' jkun akkużat fi żmien għaxar snin, fl-ewwel tliet xhur wara li jiġi akkużat ma jistax jingħata l-liberta` proviżorja.

Jiġifieri jekk jien kont ħati ta' attakk fuq anzjani, ġejt misjub ħati, mort il-ħabs u fi żmien għaxar snin nerġa' nirrepeti dak ir- reat, fl-ewwel tliet xhur ma ningħatax il-liberta` proviżorja.

Pero` jekk jien niġi misjub ħati ta' reat serju, appellajt minn dik is-sentenza u nerġa' nirrepeti r-reat nista' ningħata l-bail għax għad hemm l-appell pendenti.

Imma qed ngħidu li xi ħadd li s-sistema ġudizzjarja tagħna sabitu ħati ta' reat serju, ikkastigatu, appellaha, tilef l-appell ukoll u fi żmien għaxar snin jerġa' jagħmel reat ieħor serju, fl-ewwel tliet xhur ma jistax jingħata l-liberta` proviżorja, ħlief jekk ikun hemm raġuni gravi.

F'dak il-każ l-avukati tiegħu jistgħu jagħmlu appell fil-qorti superjuri u jekk ikollu raġunijiet serji jista' jingħata l-bail.

Qed nagħmlu xi ħaġa ħażina hawn?

We are infringing xi dritt ta' xi akkużat b'daqshekk?

Dan mhux xi anġlu nieżel mis-sema!

Hawnhekk qed nitkellmu fuq nies li f'perjodu ta' għaxar snin kienu diġa` nstabu ħatja ta' reat serju mill-qorti u reġgħu ġew akkużati fuq reat serju.

Wieħed jista' jgħid li l-pulizija tista' takkużak għalxejn, imma anke f'dawn il-każijiet hemm mod ta' redress għax qed ngħidu li jekk ikun hemm raġuni serja l-avukati tiegħu jistgħu jitolbu l-bail quddiem il-qorti superjuri u jekk ikun hemm raġunijiet validi jingħata l-bail.

B'daqshekk qed niksru xi dritt ta' xi akkużat?

Jekk xi ħadd instab ħati ta' reat serju u probabbli tilef l-appell ukoll u rrepeta xi reat serju fi żmien għaxar snin aħna, bħala deputati tal-poplu, barra d-dritt ta' l-akkużat m'għandniex ukoll id-dmir li nipproteġu lill-eluf ta' membri tas-soċjeta` li huma ġenwini, li huma innoċenti u li qed jistennew lilna li nagħmlu xi ħaġa biex nipproteġuhom?

M'għandniex nassiguraw li dik il-persuna ma tingħatax bail għal tliet xhur biex żgur ma jkunx hemm xi attentat li tiġi mbagħbsa x-xiehda?

Qed nagħmlu xi ħaġa ħażina?

Naħseb li kieku kellna mmorru Bieb il-Belt u nistaqsu lin-nies jekk jaqblux fuq din l-emenda, dawn jgħidulna li tliet xhur m'humiex biżżejjed.

Kif qal l-Onor.

Adrian Vassallo dawn jgħidulek biex tagħmluhom iktar minn tliet xhur.

M'aħniex qed ngħidu li jekk inti ġejt akkużat għall-ewwel darba li għamilt attakk fuq anzjani jew hold-up ma tistax tingħta bail għall-ewwel tliet xhur, qed nitkellmu fuq nies li diġa` nstabu ħatja ta' reat serju.

Qed ngħidu wkoll li jekk dawn ikollhom appell pendenti din ma tapplikax għalihom u jingħataw il-bail xorta waħda.

Sinċerament naħseb li m'aħna qed nagħmlu xejn ħażin u nerġa' ngħid qed li qed inħallu a means of redress għax dan jista' jmur quddiem il-qorti superjuri u għal raġunijiet gravi jingħata l-bail.

L-Oppożizzjoni qed tgħid li ma taqbilx magħhom u jekk fhimt sew – subject to correction – qalu li jekk jitilgħu huma jikkoreġuhom.

Allura aħna qed nagħmlu ħażin li nagħmlu emendi ġodda biex il-proċeduri kriminali jitħaffu iktar?

Dawn huma l-affarijiet li jikkritikaw in-nies.

In-nies iridu li jsiru dawn l-affarijiet u jistaqsu għaliex vittma ta' reat għandha tistenna żmien twil biex jinqata' l-każ tagħha.

Qed nagħmlu ħażin li qed nipprovaw inħaffu l-proċeduri?

Għaliex l- Oppożizzjoni m'hijiex qed taqbel magħna?

Nixtieq li nkun naf fejnma taqbilx magħna.

Aħna qed nagħtu drittijiet ġodda u importanti lill-vittmi.

Per eżempju, miżura importanti li hija ta' vantaġġ għall-vittmi tgħid li fis-sentenza tagħha l-qorti tkun tista' tordna ħlas ta' danni lill-vittmi f'kull kundanna għar-reat.

Għadha kif kellmitni persuna li t-tifla tagħha ta' madwar 14-il sena fl-aħħar elezzjoni kienet għaddejja xxejjer il-maktur ta' l-Ewropa, kien għaddej carcade, xi ħadd waddab flixkun u laqatha f'wiċċha.

Il-plastic surgeon dam kważi erba' sigħat joperaha bil-lejl, farrkulha wiċċha u għandha nofs snienha mfarrkin.

Il-persuna li waddbilha dan il-flixkun instab ħati mill-qorti xi xahar u nofs ilu.

Wara li ilha mill-aħħar elezzjoni ġejja u sejra l-qorti din issa trid terġa' tibda proċeduri l-qorti biex tfittex lil din il-persuna għad-danni.

B'din l- emenda fil-liġi qegħdin ngħidu li l-qorti tista' tordna lil min jinstab ħati li jħallas kumpens raġjonevoli lill-vittma.

Dan jevita ħafna hassle li trid terġa' tmur tagħmel kawża ċivili wara li tkun inqatgħet il-kawża l- oħra.

Ħalli nieħdu eżempju ta' xi ħadd li jkun qala' daqqa ta' ponn, sofra danni u daħal fi spejjeż ta' eluf ta' liri fi treatment u telf ta' xogħol.

Mr Speaker, kif kienet is-sitwazzjoni sal-lum, f'dan il-każ jittieħdu passi kriminali mill-pulizija, dak li jkun jinstab ħati u mbagħad wara l-vittma trid terġa' tiftaħlu kawża ċivili għad-danni.

Illum dak nistgħu nevitawh għax qed ngħidu li l-qorti tista' tiddeċiedi li tagħti kumpens f'dik il-kawża kriminali u b'hekk nevitaw ħafna hassle żejjed għall- vittma.

Apparti dan, sal-lum kumpens lill-vittmi tar-reat kien jingħata ex gratia lill-persuni li jsofru danni waqt il-qadi pubbliċi ta' dmirijiethom jew lill-persuni li jsofru danni minħabba atti llegali magħmula minn persuni pubbliċi, bħal trattament ħażin mill-pulizija.

Issa, Mr Speaker, b'dawn l- emendi li qed nagħmlu, il-ministru tal-ġustizzja se jingħatalu d-dritt li jniedi skema biex vittmi ta' reati serji u vjolenti jingħataw kumpens mill- istat f'każijiet fejn l-aggressur ma jkunx jista' jitħarrek jew ma jkunx f'pożizzjoni li jħallas id-danni lill-vittma.

Din hija wkoll miżura favur il-vittmi ta' xi att kriminali.

Mr Speaker, din il-liġi qed tagħmilha aktar faċli biex il-vittma tieħu lura l-oġġetti misruqa lilha.

Kif kien qed jispjega l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, għalkemm kulħadd kien jaqbel li jekk oġġetti misruqa jkunu qegħdin esebiti fil-qorti jew fil-kustodja tal- presekuzzjoni tal-pulizija, għandhom jingħataw lura lil sidhom imma ma kienx hemm proċess faċli biex dan isir.

Issa qed nagħmluha aktar faċli lill- vittma biex tieħu lura l-oġġetti li jkunu ġew misruqa.

Fil-fatt qed jiġi propost li jekk ikun hemm provi li l-oġġetti esebiti jappartjenu lill- vittma tar-reat, dawn għandhom jingħataw lura lill-vittma irrispettivament jekk l-akkużat jaqbilx jew le.

Joġġezzjona kemm joġġezzjona l-akkużat, jekk ikun ipprovat li dawk l-oġġetti huma tal-vittma u li dawk ittieħdu f'reat kriminali, allura dawn jingħataw lura.

Mr Speaker, dritt ieħor favur il-vittma hu li tfal taħt is-16-il sena jixhdu darba biss bil-video conference u ma jkollhomx għalfejn jerġgħu jitilgħu l-qorti sakemm ma jkunx hemm xi raġuni serja.

Ħdejja għandi l- kollega tiegħi, Dr. Joe Cassar, u ċertament jaf jitkellem b'aktar abilita` dwar dawn l-affarijiet.

Ħafna drabi tfal li jkunu abbużati sesswalment jitilgħu jixhdu.

Jien iltqajt ma' każijiet bħal dawn u l-psikjatra tagħhom jgħidlek li aħjar ma jitilgħux il-qorti jixhdu kontra min ikun ħati li jabbuża minnhom sesswalment għaliex it-trawma li jridu jgħaddu minnha fil- qorti tkompli tkissirhom.

Allura aħna qed nieħdu miżuri biex nagħmluha aktar faċli li dawn it-tfal jixhdu darba biss permezz tal-video u ma jkollhomx għalfejn jiġu wiċċ imb'wiċċ ma' min ikun abbuża minnhom u jgħaddu minn trawma psikoloġika oħra.

Mr Speaker, meta nagħmlu dan, inkunu qed naqdu dmirna għax veru li fl-aħħar mill-aħħar, it-tfal li ġew abbużati għandna bżonnhom jixhdu fil-qorti imma qabel kollox, għandna nħarsu d- drittijiet u s-saħħa mentali tagħhom u nevitaw li nagħmlu aktar ħsara milli ġid!

Mr Speaker, qed ngħidu wkoll li persuni li ġabu nies minn barra minn Malta għal skopijiet ta' prostituzzjoni għandhom jitqiesu li wettqu reat.

Din hija xi ħaġa li n-nies huma inkwetati fuqha.

Per eżempju, jien inkwetat bl-ammont ta' Russi li hemm f'Wied il-Għajn u ma niddejjaqx ngħid li ġbidt l-attenzjoni tal-pulizija diversi drabi.

Irrid ngħid ukoll li l-pulizija jieħdu l-passi u jagħmlu r-raids, imma tagħmel kemm tagħmel raids, xorta jiċċaqilqu u jmorru f'post ieħor.

Dan juri li meta ġbidt l-attenzjoni tal- Kummissarju – li rrid insellimlu għax-xogħol li jagħmel – jew tal-pulizija, dawn dejjem ħadu passi.

Imma fl-aħħar mill-aħħar, jagħmlu kemm jagħmlu l- pulizija, min qed jaqla' l-eluf tal-liri mill-prostituzzjoni billi jġib Russi jew nies oħra minn barra l-pajjiż, dejjem se jsib mezz kif jaħrab mil- liġi.

Għalhekk issa qed niffaċilitaw ix-xogħol tal-pulizija għax qed ngħidu li persuna li ġġib persuni minn barra għal skopijiet ta' prostituzzjoni, tkun ħatja ta' reat.

Kulħadd jaf li uħud minn dawn ir-Russi mhux veru jiġu hawn biex jistudjaw.

Ma rridx inkun razzist għax hawn Russi tajbin u oħrajn li huma inqas tajbin bħalma hawn Maltin tajbin u oħrajn inqas tajbin imma m'hemmx dubju li hawn nies li jġibu dawn it-tfajliet minn barra minn Malta għal skopijiet ta' prostituzzjoni u allura qed nagħmlu sew li mil-lum 'il quddiem, dan l-att jibda jiġi meqjus bħala reat.

Qed ngħidu wkoll li l- Kummissarju tal-Pulizija se jkollu d-dritt li jirtira l-liċenzja ta' stabbiliment għal perjodu ta' tliet xhur jekk jinstab li qed jintuża għall- prostituzzjoni.

Hawnhekk nixtieq nagħmel mistoqsija lill-ministru.

Jiena nifhem li l-Kummissarju tal-Pulizija jkun jista' jirtira l-liċenzja ta' l-istabbiliment wara li l-qorti taqtagħha li l-istess stabbiliment intuża għal raġunijiet ta' prostituzzjoni pero` xtaqt li l-ministru jikkonfermaha.

Jekk inhu hekk, din hija wkoll miżura importanti għax aħna rridu nagħmluha aktar diffiċli għan-nies li jiksru l-liġi b'dan il-mod.

Nerġa' ngħid li billi noqogħdu nitkażaw m'hu se nirranġaw xejn u għalhekk hu importanti li ngħaddu emendi bħal dawn sabiex kemm jista' jkun nagħmluha aktar diffiċli għal dawn in-nies biex joperaw.

Ngħid "jista' jkun" għaliex sfortunatament, tagħmel x'tagħmel, il-kriminalita` u r-reati se jibqgħu għax dawn bdew ma' l-umanita` u probabbli jispiċċaw magħha wkoll.

Mr Speaker, qed nagħmlu miżura oħra importanti li diġa` tkellem fuqha l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, cioe` t-tneħħija tal-piena tal-ħabs f'każijiet ta' libelli kontra l-ġurnalisti.

Naħseb din hija xi ħaġa tajba għaliex dan huwa pajjiż li jiftaħar li kulħadd għandu dritt għal-liberta` ta' l- espressjoni pero' mhux dejjem hekk kien.

Jiena m'għandi l-ebda intenzjoni li nerġa' mmur lura fil-passat pero' kulħadd jaf minn xiex għaddejna f'dan il-pajjiż u kulħadd jaf li jista' jkun li jkollok politiċi li ma jħarsux id-drittijiet tad-demokrazija.

Meta f'dan il-pajjiż kellna theddida għad-demokrazija, kien hawn ġurnalisti li ntbagħtu l-ħabs għaliex qdew dmirhom u rrapportaw ċerti affarijiet.

Filwaqt li wieħed dejjem jappella lill-ġurnalisti biex ikunu prudenti u ma jabbużawx mil-liberta` ta' l-espressjoni, naħseb li fl-aħħar mill-aħħar huwa importanti li nħarsu d-drittijiet tal-ġurnalisti biex jekk jista' jkun, nagħmluha aktar diffiċli għall-politiċi inqas tajba, li jibagħtu l- ġurnalisti l-ħabs għaliex ikunu qed jagħmlu d-dmir tagħhom.

Qed ngħidu wkoll li f'każijiet ta' reat kontra persuni jew proprjeta` – kif kellna dan l-aħħar – li jkunu motivati totalment jew in parti minħabba razza jew reliġjon, il-pieni jogħlew minn grad sa tnejn.

Din hi importanti għax bħalissa hawn public outcry dwar dan u ħafna nies qed jgħidu li rridu nkunu aktar iebsa man-nies li mhux biss ikunu xenofobiċi imma li jaslu biex jagħmlu attakki terroristiċi.

Li jkollok xenofobija hija fenomenu li qed jolqot lill-Ewropa kollha u hija xi ħaġa li tinkwetana imma dik irridu niġġieldulha bl-edukazzjoni pero` jekk imbagħad ikollok nies li lesti jwettqu attakki terroristiċi kontra nies li jgħinu jew jitkellmu favur id- drittijiet ta' l-immigranti irregolari, allura dik hija ħaġa serja.

Mr Speaker, dan huwa mostru li nibet f'pajjiżna u importanti li bħala membri parlamentari nieħdu l-miżuri kollha neċessarji kontra nies li jinstabu ħatja ta' dawn ir-reati li kien hemm kontra l-Ġiżwiti, kontra l- avukata li toffri s-servizzi professjonali tagħha lill-immigranti irregolari u kontra l-ġurnalista Daphne Caruana Galizia u l-familja tagħha.

Dawn kollha sfaw vittmi ta' reati terroristiċi li kien marbutin mal- mibgħeda razzjali li sfortunatament qed tinbet f'pajjiżna.

Mr Speaker, għandu jkollna zero tolerance ma' dawn in-nies li jinstabu ħatja ma' dawn it-tip ta' reati u anke ma' dawk li għandhom il-websites u li joqogħdu jieħdu gost imorru jagħmlu l-meetings f'Ħal Safi u jxandru l-ħdura razzjali.

Dawn in-nies iridu jħossuhom iżolati u rridu nwasslulhom il- messaġġ li huma l-Maltin irregolari fostna għax il-maġġoranza assoluta tal- Maltin ma taqbilx u ma tissimpatizzax magħhom.

Dan il-messaġġ tagħna jrid ikun ċar u rridu nitkellmu b'vuċi waħda li ma' dawn in-nies m'għandu jkun hemm l-ebda ħniena għax dan huwa mostru li qed jinbet f'pajjiżna u rridu nimxu miegħu b'id tal-ħadid.

Aħna qed ngħidu li naqblu mal-liberta` ta' l-espressjoni u wieħed għandu dritt jgħid li huwa inkwetat bl-immigranti irregolari imma m'għandu l-ebda dritt jaħraq il-bieb ta' Daphne Caruana Galizia għax tikteb favur id- drittijiet ta' l-immigranti irregolari.

Jien nitkellem favur id-drittijiet ta' l-immigranti irregolari u n-nies li jitkellmu kontra dawn in-nies għaliex qatt ma marru f'postijiet bħal-Liberia u ż-Zimbabwe biex ikunu jafu bit-tbatija li jgħaddu minnha dawn in-nies.

Meta tmur tgħix xahar hemmhekk, tkun taf x'jiġifieri u jiena dejjem għidt u nerġa' ngħid li kieku jien kont ċittadin f'dawn il-pajjiżi, kont inkun lest li naħrab anke jekk naf li hemm persentaġġ qawwi li negħreq u mmut, għaliex kollox aħjar milli tibqa' f'dak il-pajjiż.

Min jitkellem kontra l-immigranti għax hu komdu jgħix f'pajjiż bħal Malta.

Ovvjament aħna rridu nħarsu d-drittijiet tal-poplu tagħna għax aħna pajjiż żgħir b'mezzi limitati u qed nipprovaw indaħħlu l-konċett ta' shared responsibility mhux biss fl-Unjoni Ewropea imma anke fil- Commonwealth, u dan billi nieħdu miżuri legali u inizjattivi oħrajn fil- parametri tal-liġi u mhux immorru naħarqu l-bieb jew nagħmlu attakki terroristiċi fuq in-nies li jgħinu lill-immigranti!

Għalhekk huwa importanti li nkunu ebsin man-nies li jkunu ħatja li xerrdu ċerta mibgħeda razzjali jew li jkunu ħatja ta' reati bħal dawn.

Imbagħad qed titressaq l-emenda dwar ix-xhieda tal-kompliċi.

Illum ix- xhieda tal-kompliċi hija ammessibbli biss jekk tkun korroborata imma bl- emendi li qed jiġu proposti, qed titneħħa l-ħtieġa tal-korroborazzjoni għalkemm il-qorti se tkun obbligata li tagħti warning lill-ġurati sabiex dawn iżommu f'moħħhom li x-xhieda mogħtija f'dak il-każ ma tkunx korroborata.

Biex nispjegaha aħjar, aħna qed ngħidu li jekk, per eżempju, jien kont involut f'reat u niddeċiedi li nikxef u ngħid li Peppi u Ċikku kienu miegħi, jekk dik ix-xhieda ma tkunx korroborata, ma kenitx tgħodd imma issa b'din l-emenda, dik tgħodd pero` l-qorti trid tagħti warning lill- ġurati biex joqogħdu attenti għax din ix-xhieda ma kenitx korroborata.

Ovvjament l-avukati mhux se jieħdu pjaċir biha għax bħalma s-suċċess tat- tobba jitkejjel fuq kemm ifejqu l-pazjenti, is-suċċess ta' l-avukati jitkejjel fuq kemm jirnexxielhom jilliberaw nies.

S'intendi wieħed jista' jgħid li rridu noqogħdu attenti għax jista' jkun hemm xi ħadd li qed jigdeb imma jiena ngħid li fl-aħħar mill-aħħar hemm il-qorti li meta tkun qed tindirizza lill-ġurati, tista' titkellem fuq il-kredibilta` ta' ċertu xhieda.

Apparti minn hekk, hemm il-kapaċita` tad-difiża li tiddiskredita dak ix-xhud li qed iħawwad.

Naħseb Ii din il-miżura ta' korroborazzjoni m'għadha teżisti mkien fl- Ewropa.

Anzi, fl-Ingilterra l-liġi kienet tgħid li l-qorti trid tagħti warning - kif qed nagħmluha aħna issa – u anke dik neħħew.

Jiġifieri we are not reinventing the wheel fl-aħħar mill-aħħar.

Din saret u qed issir u hu pprovat li kienet suċċess għax li kieku ma kienx hekk, ma kien jitkisser l- ebda ċirku tal-mafja – niftakruha l-affari tal-pentiti fl-Italja - għax ħafna drabi wieħed ikun hemm li jkollu l-kuraġġ li jikxef lil sħabu u li wara ovvjament jingħata l-istate protection.

Allura ma naħsibx li qed nagħmlu xi ħaġa ħażina li qed nagħtu l-għodda lill-pulizija biex dawn ikunu jistgħu jkissru ċ-ċirku ta' kriminalita`.

Aħna qed nieħdu miżuri ebsin, Mr Speaker.

Darba Martin Luther King qal li l-liġi m'hijiex poeżija u qiegħda hemm għal dawk li huma bla qalb.

Allura meta aħna nkunu qed nagħmlu l-emendi fil-liġi, dejjem irridu nżommu f'moħħna lil dawk li huma bla qalb u nħarsu d-drittijiet tal-vittmi.

Meta Tony Blair dan l-aħħar kien qed jindirizza d-delegati tal-partit tiegħu, qalilhom hekk: We are stronger when we are on the side of the people.

U jiena ngħid li dan il-Parlament ikun aktar b'saħħtu meta jilleġisla favur in-nies għax in-nies iriduna nkunu iebsa ma' min jabbuża u jriduna nħarsu d- drittijiet tal-vittmi.

Seneca darba qal: If a man does not know to which port he is sailing, no wind is favourable.

Jekk persuna ma tafx fejn trid tasal, tibda tilmenta li l-ebda riħ m'hu tajjeb għaliha u naħseb li aħna ma nistgħux ingergru li r-riħ mhux favorevoli għax nafu fejn sejrin, Mr Speaker.

F'Jannar ta' l-2005 konna ħriġna l-white paper "Lejn ġustizzja eħfef u aħjar" u b'dawn il-miżuri li qegħdin nieħdu, qed naqbdu dawk il-proposti u ndaħħluhom fis-seħħ biex nagħtu aktar drittijiet lill-vittmi u biex fuq kollox inkunu iebsa ma' min ikun akkużat li għamel ċerti reati serji u jkun hemm relapse għax kif għidt fil-bidu – u nagħlaq biha – d-dmir tagħna huwa li nħarsu d-drittijiet ta' l-akkużat imma għandna dritt sagrosant li nħarsu lis-soċjeta`.

Jekk ma nħarsuhiex aħna lis-soċjeta`, min se jħarisha?

Aħna għandna dritt nagħmlu dan għax il-maġġoranza assoluta tal-Maltin huma nies li jobdu l-liġi, huma nies li jimxu mal-liġi, huma nies li ma jagħmlux ħsara u għalhekk għandna r-responsabilita` u d-dmir li nipproteġuhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Mr Speaker, jiena ma xtaqtx nirrepeti ħafna affarijiet pożittivi li saru pero` minħabba n-natura tax-xogħol tiegħi, xtaqt ngħid ftit kelmiet fuq ċerti klawsoli f'din il-liġi li għalija huma breathtaking u li bihom il-gvern tagħna qed jersaq dejjem aktar lejn iċ-ċittadin.

Din hija liġi li fiha ħafna affarijiet li ħafna minna kienu ilhom jistennew ħafna u jkun tajjeb li wieħed jirringrazzja lill-ministru u lill-gvern li dawn l-affarijiet qegħdin quddiem dan il-Parlament biex niddibattuhom u biex fl-aħħar mill-aħħar ngħadduhom bħala liġi.

L-ewwel punt li xtaqt nisħaq fuqu – l-Onor.

Mario Galea tkellem fuqu b'ċerta qawwa u naqbel miegħu perfettament – hu l-aggravju f'każ ta' delitt motivat razzjalment.

Dan l-abbozz ta' liġi jgħid li f'każ ta' reati kontra persuna jew proprjeta` li jkunu motivati totalment jew in parti abbażi ta' ostilita` lejn grupp minħabba razza jew reliġjon, il-pieni jogħlew minn grad sa tnejn.

Jiena nemmen li f'soċjeta` moderna u f'soċjeta` li tħaddan ir-Reliġjon Kattolika fil-Kostituzzjoni tagħna fejn l-imħabba lejn għajrna hija xi ħaġa importanti, din il-parti tal-liġi rridu napprezzawha u napprovawha.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż nisimgħu b'affarijiet fejn ikollna nies li jimponu l-idea razzjali tagħhom fuq il-poplu Malti u Għawdxi.

Din l-emenda hi essenzjali u għal darb'oħra turi li dan il-gvern jaf jaqbad il-barri minn qrunu u jieħu l-affarijiet bis-serjeta`.

It-tieni ħaġa li xtaqt nitkellem fuqha hija dik il-parti fl-abbozz ta' liġi li titkellem fuq persuni li għandhom problema ta' dipendenza u bħala psikjatra li naħdem ma' dawn in-nies, din ovvjament tinżilli għasel.

Qed nirriferi għal section 21 li tħares lejn l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u professjonjiet li għandhom x'jaqsmu magħha.

Biex nagħti ftit background tagħha, fl-1999 kienet ġiet emendata l-liġi b'tali mod li l-użu tad-droga għal raġunijiet personali ma jkollhiex piena mandatorja ta' ħabs.

Ta' min ifakkar li f'dan il-perjodu, kien hemm reżistenza kbira għal din il- miżura min-naħa ta' l-Oppożizzjoni u dawn huma affarijiet importanti għax mhux qegħdin nitkellmu fis-seklu 14 imma qegħdin nitkellmu fl-1999 u qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa li hija tant essenzjali u tant importanti għan-nies li jbatu minn din il-problema.

Jiena ngħid "ibatu" għax aħna nafu li min għandu problema tad-droga, għandu kondizzjoni li taqa' taħt problema ta' saħħa mentali.

Fil-fatt fir-raba' verżjoni riveduta tal-manual ta' l- American Psychiatric Association li jissejjaħ "The diagnostic and statistical manual of diseases" jingħad ċar u tond li l-problema ta' dipendenza hija problema li taqa' taħt saħħa mentali.

Dan juri, Mr Speaker, li din il-parti tal-liġi hija importanti ħafna għax qed tagħmel differenza fuq dawk in-nies li qegħdin jagħmlu sharing tad-droga.

Mr Speaker, sar ħafna homework mill-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali – li min hawn insellmilhom - li għal diversi xhur iltaqgħu mad-drug forum li kien presedut mill-President ta' Malta.

Dan kien forum li ta ħafna pariri siewja lill-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali li fid-9 ta' Jannar ta' din is- sena ppreżenta r-rapport tiegħu u kkonkluda li għandu jipproponi li jsir rivalutazzjoni ta' Kapitlu 101 fis-sens li l-piena minima ta' sitt xhur priġunerija ma tibqax tassattiva f'każ ta' sharing u l-ġudikant għandu jkollu diskrezzjoni limitata minn parametri ċari stabbiliti bil-liġi.

Għalhekk f'dan l-abbozz ta' liġi qed jiġi propost li wara li l-qorti tikkonsidra ċirkostanzi speċifiċi ta' kull każ, sharing ta' droga f'ammonti żgħar ma jibqax kastigat b'piena mandatorja ta' ħabs bħal fil-każ ta' traffikar.

Hawnhekk verament għandna għalfejn nirringrazzjaw lill-gvern li għal darb'oħra poġġa lill-pazjenti jew lin-nies bi problema ta' saħħa mentali f'pożizzjoni fejn issa jistgħu jibbenefikaw minn din il-liġi u ma nibqgħux nittrattawhom iktar ta' kriminali li għal ħafna minna li naħdmu f'dan il-qasam kienet xi ħaġa ta' tbatija imma minn issa 'l quddiem, nibdew nittrattawhom ta' nies bi problema u li nistgħu ngħinuhom.

Ovvjament il- liġi tgħid ċar u tond li dawk li jittraffikaw id-droga għandhom jiġu kkastigati kif suppost u anke din hija xi ħaġa importanti.

Punt ieħor li xtaqt insemmi tirrigwarda klawsola 17 fejn qed ngħidu hekk:

"... iżda wkoll meta x-xhud ikun minuri taħt is-16-il sena u tinġieb bi prova reġistrazzjoni b'audio u bil-video ta' xhieda ta' minuri, il- minuri m'għandux jinġieb biex jiġi eżaminat viva voce kemm-il darba l- qorti ma tordnax li jsir xort'oħra għal xi raġuni li toriġina wara d- data meta dak il-minuri jkun ta x-xhieda tiegħu u l-qorti tqis li dan ikun fl-interess ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja u l-kxif tas- sewwa.".

Bażikament din hija xi ħaġa importanti ħafna, speċjalment għalina li naħdmu mal-vittmi ta' l-abbuż, fosthom mat-tfal.

Sfortunatament sakemm ħarġet din il-liġi, dawn it-tfal kien ikollhom jgħaddu minn ċirkostanzi fejn mhux l- ewwel darba - għall-ġid tas-saħħa mentali tagħhom - aħna stess konna ngħidu li ma jkunx xieraq li huma jitilgħu jixhdu quddiem il-perpetrator.

Naf ukoll li ħafna maġistrati u mħallfin li naħdmu

magħhom anke f'dan il-qasam, ħassew il-bżonn li l-Kodiċi Kriminali jinbidel b'tali mod li jkun dejjem favur il-vittmi żgħar.

Naħseb li lkoll kemm aħna rridu nipprovaw napprezzaw - forsi għalina huwa diffiċli li napprezzaw - kemm huwa diffiċli għall-vittmi li jitkellmu kontra dak li jkun qiegħed jivvittimizzahom.

Mr Speaker, naħseb li aħna ma napprezzawx biżżejjed id-diffikulta' kbira li jsibu dawn it-tfal żgħar li jridu jmorru quddiem qorti u jitkellmu kontra l- ġenituri tagħhom stess.

Forsi trid taħdem magħhom sabiex tapprezza aktar id-diffikulta' li jsibu dawn it-tfal.

Ħafna drabi meta nisimgħu ċerti stejjer aħna taqbadna ċerta rabja u nkunu rridu nagħmlu ħafna affarijiet iżda r-realta' tat-tfal li jgħaddu minn dawn l-esperjenzi hija realta' differenti ħafna minn tagħna.

Hija realta' li tpoġġihom wiċċ imb'wiċċ ma' diffikultajiet kbar u ma' sitwazzjonijiet fejn huma stess xi kultant jibdew iħossuhom guilty għaliex iridu jitkellmu kontra dik il-persuna li tiġi minnhom, kontra dik il-persuna li kienet tgħallimhom, li kienet is- superjuri tagħhom jew forsi li kienet ħabib tagħhom.

Allura din hija parti mil-liġi li se tkun xi ħaġa importanti ħafna u nemmen li kulmin jaħdem fil- qasam tat-tfal, se jħares lejn din il-parti tal-liġi bħala xi ħaġa essenzjali u importanti.

Ħaġa oħra li xtaqt insemmi għaliex, fl-opinjoni tiegħi, hija xi ħaġa importanti hija kif se tiġi emendata l-ordinanza dwar il-qirda tal-kummerċ fil-prostituzzjoni.

Din hija xi ħaġa li saħqu fuqha l-membri kollha li tkellmu fuq dan is-suġġett għaliex hija xi ħaġa li fiż-żmien tagħna qiegħda tirrita lil ħafna persuni.

Hawnhekk mhux se nsemmi nazzjonalita' waħda għaliex naħseb li hemm ħafna aktar minn nazzjonalita' waħda involuta f'dan il-każ.

Nemmen li dawn huma persuni b'diffikultajiet kbar u li anke f'pajjiżhom stess ma sabux xorti.

Sfortunatament dawn in-nies xi kultant isibu lil min jabbuża minnhom u jużahom għall-prostituzzjoni.

Ġejjin minn fejn ġejjin, dawn in-nies huma wkoll vittmi u għalhekk, min qiegħed jużahom għandu jieħu dak li ħaqqu.

Punt ieħor li xtaqt insemmi huwa dwar l-inkjesti maġisterjali.

Naħseb li huwa importanti li f'każi fejn l-inkjesti maġisterjali ma jkunux inbdew mill-avukat ġenerali jew inkella mill-pulizija, il-maġistrat inkwerenti ma jkunx jista' jibda l-inkjesta mingħajr il-permess tal-prim imħallef.

Naħseb li din hija xi ħaġa li wieħed irid iħares lejha wkoll.

Ovvjament jien m'iniex xi bniedem tekniku fuq dawn l-affarijiet imma naħseb li din hija xi ħaġa pożittiva.

Kif għidt fil-bidu, ma rridx noqgħod nirrepeti dak li diġa' ntqal minn ħaddieħor u nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li, fl-opinjoni tiegħi, dan l-abbozz ta' liġi se jġiegħel lill-vittmi tar-reat iħossu li qiegħed jiġri xi ħaġa favur tagħhom għaliex jekk din il-liġi tgħaddi, kif jiena ċert li se tagħmel, se jingħata kumpens lill-vittmi ta' reati kriminali.

U din hija xi ħaġa li kif nafu, sal-ġurnata tal-lum kienet tiġi mogħtija b'ex gratia.

Pero' dan l-abbozz ta' liġi se jbiddilha b'tali mod li dawk in-nies li kienu vittmi ta' reati kriminali, issa se jiġu kumpensati kif inhu xieraq.

Din hija xi ħaġa li jiena ċert li se tressaq liċ-ċittadin ferm aktar viċin tas-sistema legali tagħna u fejn wieħed issa se jħossu li l-liġi, fl-aħħar mill-aħħar qiegħda hemm sabiex tiddefendih u sabiex tagħtih kumpens tar-reat li jkun sofra.

Mr Speaker, mill-ġdid nerġa' nifraħ lill-gvern ta' l-abbozz li qiegħed iressaq quddiem din il-Kamra u nemmen li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom ikunu pożittivi sabiex jaqblu ma' dan l-abbozz ta' liġi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru sabiex jgħaddi għall- winding up.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, sa ċertu punt ħadt gost li ħadna ħames seduti jekk mhux aktar fuq dan l-abbozz ta' liġi għaliex huwa abbozz importanti ħafna.

Kif qalu diversi kelliema dan huwa abbozz li jinkludi diversi emendi li ħafna minnhom ma qajmux xi dibattitu kontroversjali f'din il-Kamra, ħlief xi wħud li issa se nitkellem dwarhom.

Ħadt gost ukoll li anke f'dan id-dibattitu saru xi suġġerimenti għal provvedimenti ġodda li se jiġu kkonsidrati fl-istadju tal-kumitat.

Jiena ddiskrevejt dan l-abbozz fuq kollox bħala charter tad-drittijiet tal-vittmi tar-reati.

Diversi kelliema semmew il-kwestjoni tal-kumpens tal-vittmi li jistgħu jitħallsu d- danni li jkunu sofrew anke fil-kawża kriminali minflok ma jagħmlu kawża ċivili.

Issemma wkoll kif il-vittma tista' titlob li l-inkjesti li jkunu damu aktar minn xahrejn, tixhed fihom hi stess jew ittella' lix-xhieda fihom hi u li min jisirqulu l-affarijiet u jiġu esibiti fil-qorti se jsibha aktar faċli sabiex jirtira dawk l-oġġetti mill-qorti.

Dawn huma kollha proposti li ħafna minnhom qatt ma smajna bihom mentri oħrajn kienu jeżistu imma issa qed nagħtuhom bażi legali b'saħħitha.

Semmejna wkoll ir-reati ta' mibgħeda razzjali li diġa' kien reat fil-Kodiċi Kriminali u issa qed nagħmluh bħala aggravju f'każ li inti, bi skop ta' mibgħeda razzjali tagħmel il-ħsara fuq il-proprjeta' jew fuq il-persuna.

Dan qiegħed insemmih għaliex fl-introduzzjoni ma kellix ċans.

Din kienet xi ħaġa meħtieġa in vista li ffirmajna wkoll ċerti trattati internazzjonali li għandhom x'jaqsmu kontra d-diskriminazzjoni razzjali.

Ħadt gost ħafna li fuq il-kwestjoni tax-sharing hawn il-qbil bejn iż-żewġ naħat u personalment nixtieq nara aktar emendi fil-liġi tad-droga.

Per eżempju, jiena verbalment kont għidt ukoll ma' l-Onor.

Gulia li l-gvern qiegħed jikkonsidra li jilqa' proposta oħra li m'hijiex fl-abbozz imma li nistgħu niddiskutuha fl-istadju tal-kumitat.

Din il-proposta għandha x'taqsam ma' meta jkollok każ ta' żgħażagħ taħt is-16-il sena li jkollhom pussess biss ta' droga għall-użu personali tagħhom.

F'dan il-każ hemm bżonn li dawn jittellgħu bilfors il-qorti?

Meta tkun l-ewwel darba ma nistgħux nagħmluha li l-pulizija tagħtihom twissija?

Hawnhekk qed nitkellmu fuq first time offenders li jkunu taħt is-16-il sena u li jinstabu fil-pussess ta' ċerti drogi għall-użu personali tagħhom u mhux għal traffikar.

Madanakollu qiegħed nieħu gost li għallinqas qegħdin naqblu bejnietna fuq il-kwestjoni tax-sharing.

Ovvjament irridu ngħidu li huwa faċli li titkellem fuq ix-sharing pero' meta tiġi biex tagħmel l- abbozz ssibha diffiċli sabiex tara eżattament x'inhu.

Min-naħa tagħna pprovajna nagħmlu definizzjoni kemm jista' jkun aċċettabbli ħalli tispiċċa din il-kwestjoni li fejn ikollok tnejn min-nies li jaqsmu ftit tad-droga bejniethom, inqisuha bħala traffikar u allura nibagħtuhom bilfors il-ħabs.

Naturalment il-piena ta' ħabs se tibqa' pero' mhux se tkun ta' bilfors.

Din l-emenda għaddejniha mill-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali tal-Kamra sabiex kemm jista' jkun ikollna consensus wiesa' dwar din il-proposta.

Mr Speaker, jien m'iniex se nidħol fil-kontroversja ta' min biddel jew ma biddilx il-ħsieb tiegħu.

Huwa ovvju li l-gvern mill-bidunett kien jemmen li wara l-esperjenza ta' dawn is-snin fuq il-liġi tad-droga, kien hemm il- bżonn li nagħtu aktar diskrezzjoni lill-maġistrati u lill-imħallfin.

Għalhekk nitbissem ftit meta nismagħhom jgħidu li l-gvern qiegħed jisfiduċja lill-maġistratura meta proprju aħna qegħdin inwessgħu - fil-każ tax-sharing żgur - d-diskrezzjoni tal-maġistrati.

Kellna sitwazzjoni fejn - uħud minnhom saru taħt il-gvern Laburista u oħrajn saru taħt il-gvern Nazzjonalista - bdejna ngħidu li fil-każ tat-traffikar ma tistax tagħtih probation.

Allura dan ifisser li l-gvern u l-Oppożizzjoni, li dak iż- żmien kienu qablu li f'każ ta' traffikar trid tmur il-ħabs bilfors, għamlu din il-liġi għaliex ma kellhomx fiduċja fil-maġistrati?

Hawnhekk qiegħed nipprepara l-argument għall-affarijiet l-oħra li dwarhom ġejna akkużati, fosthom dawn it-tliet emendi li qajmu kontroversja.

Pero' għaliex dak iż-żmien kien hemm il-liġi li tgħid li fil-każ tat-traffikar il-maġistrat bilfors irid jibgħatek il-ħabs, anke jekk huwa traffikar ta' ftit droga jew sharing, u issa qed inbiddluha, ifisser li dakinhar ma kellniex fiduċja fil-maġistrati?

Aħna kellna diversi inċidenti ta' Maltin u anke ta' barranin li nqabdu fl-airport b'ammonti żgħar ta' droga għall- użu personali tagħhom meta dak iż-żmien il-liġi kienet tgħid li ġaladarba tinqabad fl-airport bilfors trid tmur il-ħabs jekk tinstab ħati.

Mela jekk ninqabad bl-istess ammont ta' droga f'Paceville mhux bilfors immur il-ħabs pero' jekk ninqabad bl-istess ammont ta' droga fl-airport, bilfors immur il-ħabs.

Dik il-liġi saret u l-Oppożizzjoni tant qablet magħha li meta pprovajna nbiddluha vvotat kontra b'division.

Allura dakinhar l- Oppożizzjoni ma kellhiex fiduċja fil-maġistrati?

Jien qatt m'għamilt dik l- akkuża u għidt li għandna nagħtu diskrezzjoni lill-maġistrati għaliex f'dan il-każ hekk tirrikjedi l-ġustizzja.

Irrid infakkar xi ħaġa lill-Onor.

Herrera għaliex huwa kien l-aktar wieħed voċiferuż fil-kritika tiegħu - tant li kienet qisha se tasal l-aħħar tad- dinja – fuq dawn il-famużi tliet emendi.

Smajna lill-Oppożizzjoni tgħid li kienet se tivvota favur l-abbozz fit-Tieni Qari imma meta niġu għall- istadju ta' kumitat, se tivvota kontra dawn it-tliet emendi b'division.

Infakkru li l-memorja tiegħu hija qasira ħafna fuq il-mod ta' kif jivvota f'dan il-Parlament għaliex meta konna ressaqna l-liġi fejn f'każ ta' importazzjoni ta' droga għall-użu personali biss - mill-Maltin jew mill- barranin - ma kellekx tmur bilfors il-ħabs imma nħalluha f'idejn il- maġistrat sabiex jiddeċidiha, l-Onor.

Herrera vvota kontriha b'division.

Jiena kont esibejt f'dan il-Parlament kif fil-votazzjoni tiegħu, l-Onor.

Herrera kien ivvota kontra imma mbagħad f'artiklu li kiteb fil-gazzetta "The Times" tkellem fuq kemm kienet liġi tajba dik il-liġi li hu stess ivvota kontra tagħha!

Allura jekk dik kienet tajba meta hu vvota kontriha, aħseb u ara kemm huma tajbin dawk il-liġijiet li vvota favur tagħhom!

Għaldaqstant qabel ma nagħmlu ħafna xenati f'dan il-Parlament u noqogħdu nittimbraw ċerti proposti bħala proposti faxxisti, għandna nqisu ftit kliemna.

Mr Speaker, irrid inwieġeb għal xi kritika li saret mill-Oppożizzjoni u għal xi kummenti u talbiet għal kjarifiki li saru minn din in-naħa tal- Kamra.

L-Oppożizzjoni qiegħda toġġezzjona għaliex fl-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu li f'dawk il-każijiet rari - veru huma rari għaliex forsi saru xi tlieta biss kemm ilni avukat - fejn inkjesta maġisterjali ssir mhux fuq talba tal-pulizija jew ta' l-avukat ġenerali imma ssir fuq talba ta' xi ħaddieħor, qabel maġistrat jaqbad u jagħmel inkjesta jrid jitlob il- permess tal-prim imħallef.

Li kieku għidna li l-maġistrat irid jitlob il- permess tal-ministru kont nifhem il-kritika ta' l-Oppożizzjoni imma hawnhekk qed nagħmlu dan l-għaġeb kollu għaliex irid jitlob il-permess tal- prim imħallef, li huwa l-ogħla membru tal-ġudikatura.

Kien hemm min ippropona li minflok il-maġistrat ikollu bżonn il-permess tal- prim imħallef, ikun il-prim imħallef li jassenja liema maġistrat għandu jagħmel l-inkjesta.

Irrid ngħid li din il-proposta tagħti lok għal abbużi kbar għaliex jien nista' nagħmel rapport fit-tali ġurnata meta jkun hemm maġistrat partikolari ħalli jkun hu li jieħu ħsieb l-inkjesta u b'hekk inkunu nistgħu niżviluppaw inkjesti all'italiana, li huma xi ħaġa differenti għaliex il-maġistrat Taljan għandu modi differenti ta' kif imexxi inkjesta mill-maġistrat Malti li huwa l-ġudikant.

Allura nistgħu nispiċċaw b'inkjesti a' la Di Pietro fejn f'daqqa waħda nies jiġu investigati mingħajr ħadd ma jaf għalfejn.

Għallinqas fl-Italja jagħtuk l- avviso di garanzia pero' f'Malta, Alla jbierek tista' titlaq b'inkjesta u l- persuna li qed tiġi ndagata lanqas biss tiġi nformata li qed tiġi ndagata.

Jiġifieri huwa perikoluż li neqirdu dan il-poter u naqbel ma' kulmin qal li dan il-poter għandu jibqa' kif inhu, pero' għandha tibqa' fil-parametri tal-liġi.

Il-liġi tipprovdi li sabiex inkjesta ssir irid ikun hemm ċertu serjeta' fir- reat u mhux għaliex tnejn ħabtu b'karozza ssir inkjesta maġisterjali.

It- tieni rikjesta huwa li l-inkjesta ssir mhux sabiex nagħmlu a fishing expedition imma sabiex tiffriża sitwazzjoni kif inhi ħalli tkun tista' tagħmel l-investigazzjoni meħtieġa.

Per eżempju, isir reat ta' qtil u l- maġistrat imur fuq il-post sabiex ikejjel u jagħmel il-pjanta tal-post.

Inkella miet xi ħadd f'inċident tat-traffiku u allura l-maġistrat jagħmel l- isketch ta' l-inċident u jaħtar l-esperti fuq il-każ.

Inkjesta ssir mhux għaliex sempliċiment tikteb ittra u hemm liġijiet oħra sabiex issir inkjesta.

Allura filwaqt li l-gvern bl-ebda mod ma jrid inaqqas dan id- dritt li ssir inkjesta anke mhux fuq talba ta' l-avukat ġenerali jew il- pulizija, irridu naraw li nevitaw l-abbużi.

Jiena lest li nikkonsidra kwalunkwe emenda sabiex dan l-abbuż ma jsirx, jiġifieri m'iniex marbut partikolarment mal-provvediment kif qegħdin nipproponuh, basta l-iskop tal- leġislatur jiġi sodisfatt.

It-tieni kwestjoni li qajmet kontroversja - u l-Oppożizzjoni qalet li trid tivvota kontra tagħha fl-istadju ta' kumitat - hija dwar ir- restrizzjonijiet li qegħdin indaħħlu rigward l-għoti tal-liberta' proviżorja għar-riċedivi, jiġifieri lil dawk in-nies li mhux qed jikkommettu reat serju wieħed imma li qegħdin jikkommettu diversi reati serji.

F'dan l-abbozz qed nipproponu li fil-każ ta' reati serji biss ikun hemm din ir-restrizzjoni.

Insibu wkoll id-definizzjoni ta' x'inhu reat serju fl-iSkeda D ġdida li qed nagħmlu mal-kodiċi.

F'din l-iskeda għandek il-każi ta' reati li jġorru magħhom piena ta' aktar minn disa' snin ħabs u allura qegħdin verament nitkellmu fuq reati serji.

F'din il-lista nsibu omiċidju, tentattiv ta' omiċidju, stupru aggravat, kull tip ta' reati li għandhom x'jaqsmu ma' l-abbuż sesswali fuq it-tfal, pedofelija, serq bi vjolenza, feriti ta' natura gravi – jiġifieri li tagħti daqqa ta' sikkina jew b'oġġett li jaqta' lil xi ħadd - u fl-aħħar qed inżidu wkoll attakki fuq l-anzjani.

Dawn huma reati serjissimi u nsibu d-definizzjoni – għaliex talabhieli l-Onor.

Adrian Vassallo - tagħhom fl-iSkeda D.

Mr Speaker, ma nafx x'ma qalux fuq dawn il-famużi restrizzjonijiet u saħansitra qalu li ksirna l-Kostituzzjoni u diversi trattati.

L-Onor.

Herrera sejħilha proposta faxxista!

Li qegħdin nipproponu f'dan l-abbozz huwa li jekk xi ħadd jagħmel hold-up u jinstab ħati ta' dak il-hold-up anke fl-appell, jekk fi żmien għaxar snin minn mindu jsibuk ħati bl-appell terġa' tikkommetti hold-up ieħor, għal dawk it-tliet xhur - mhux għal tliet snin - il-preżunzjoni tkun li ma tistax tieħu pledge.

Aħna qed ngħidu preżunzjoni għaliex anke fl-abbozz għidna li f'dawk it-tliet xhur, l- imputat jista' japplika mill-ewwel ġurnata għal-liberta' proviżorja quddiem l-imħallef tal-qorti kriminali, li min-naħa tiegħu jista' jagħtih biss il- liberta' proviżorja jekk ikun hemm raġunijiet gravi.

Dan qiegħed ngħidu għaliex l-Onor.

Jason Azzopardi staqsieni jekk ir-rikors fil-qorti kriminali jistax isir mill-ewwel ġurnata jew inkella minn meta tieqaf il- kumpilazzjoni.

Ir-rikors jista' jsir fil-qorti kriminali mill-ewwel ġurnata.

Irrid ngħid ukoll li dawn it-tliet kondizzjonijiet bl-ebda mod ma jistgħu jippreġudikaw id-dritt ta' l-imputat - jekk jidhirlu li l-pulizja tellgħatu b'arrest b'mod illegali – li japplika mal-maġistrat sabiex jinħeles mill- arrest.

Dan għaliex hawnhekk m'aħniex qegħdin nittrattaw aktar fuq bail imma qegħdin nittrattaw arrest li sar b'mod illegali.

Ħalli nipprova nispjega b'mod sempliċi dak li qed nipprova ngħid.

Aħna kellna l-każ ta' TW versus Malta li ġie deċiż f'April ta' l-1989 kontra Malta fejn il-Qorti Ewropea ġibditilna l-attenzjoni li f'pajjiżna, meta jidher għall-ewwel darba l-imputat quddiem maġistrat u l-imputat jidhirlu li l-arrest tiegħu kien illegali, dan m'għandux mezz ta' kif jitlob li jinħeles mill-arrest.

U għalhekk wara li tlifna dik is-sentenza konna ntroduċejna artiklu 574A li s-subartiklu (6) tiegħu jgħid hekk:

"If the court finds that the continued detention of the person charged or accused is not founded on any provisions of this Code or of any other law which authorises the arrest and detention of the person in custody, it shall unconditionally release that person from custody.".

Għaldaqstant dik mhux se tiġi mittiefsa u jekk hemm xi dubju dwar dan, nistgħu nagħmlu emenda fl-istadju tal-kumitat sabiex din tkun aktar ċara.

Meta l-arrest ikun sar b'mod illegali u l-pulizija ttella' lil xi ħadd illegalment taħt arrest, bħal per eżempju, meta tkun żammitu aktar minn 48 siegħa jew inkella meta ma kienx hemm għalfejn ittellgħu b'arrest fl-ewwel lok, allura f'dak il-każ il-qorti tal-maġistrati se żżomm dan il-poter li tindaga dwar jekk l-arrest kienx legali jew le, pero' meta niġu għall- pledge qegħdin nagħmlu restrizzjoni ta' tliet xhur.

Anke l-kawża ta' TW versus Malta tgħid – issa f'dan il-każ mhux qiegħed nittratta l-kwestjoni tal-pledge imma l-kwestjoni ta' xi ħadd li jiġi akkużat quddiem il-qorti tal-maġistrati u huwa jgħid li l-arrest tiegħu sar b'mod illegali – li l- indagat m'għandux rimedju fl-ewwel ġurnata sabiex jinħeles.

Allura dak ir- rimedju li daħħalna fl-2002 wara s-sentenza ta' TW versus Malta se nżommuh anke f'dawn il-każi ta' reati serji.

Subartiklu (7) ta' artiklu 574A jgħid hekk:

"If the court does not find cause to release unconditioned the person charged or accused it may nevertheless release that person from custody on bail.".

Mr Speaker, dak huwa t-tieni każ.

Mela l-arrest m'huwiex illegali u l- qorti se tidħol fit-tieni kwestjoni ta' jekk għandhiex tagħti bail jew le.

F'dak il-każ aħna se nindaħlu u se nindaħlu mhux għaliex m'għandniex fiduċja fil-maġistratura.

Meta l-gvern Laburista kien għamel l-emenda fil- liġi tad-droga, fejn kien qal li għall-ewwel 20 ġurnata tal-kumpilazzjoni, f'każ li xi ħadd jiġi akkużat bit-traffikar tad-droga, ma jistax jingħata pledge b'mod assolut, allura dakinhar ma kellhomx fiduċja fil-maġistratura?

Qatt ikkritikajnihom aħna u għidna li huma ma kellhomx fiduċja fil- maġistratura?

M'għamilna xejn minn dan għaliex dakinhar kellhom l-għajta tal-poplu li kienu qed jitkażaw meta jaraw ċerti nies akkużati bit- traffikar tad-droga jinħelsu ma' l-ewwel ġurnata.

Allura min jilleġisla u l-gvern, kif għandu d-dmir li jagħmel b'reazzjoni għall-opinjoni pubblika, kien għamel il-liġi.

Huwa minnu wkoll li dik il-liġi aktar tard kienet ġiet iddikjarata li tmur kontra l-konvenzjoni Ewropea bħalma ġiet iddikjarata li tmur kontra l- konvenzjoni Ewropea dik il-liġi li kienet ilha teżisti f'Malta għal 120 sena, fejn meta xi ħadd jiġi akkużat bi qtil ma jistax jingħata pledge.

Allura f'dak il-każ, għal 120 sena l-leġislatur ma kellux fiduċja fil- maġistratura?

Ma naħsibx li dan kien il-każ imma hija kwestjoni ta' kif tipprova tagħmel il-parametri fid-diskrezzjoni ta' maġistrat.

Anzi filwaqt li f'dawk iż-żewġ liġijiet li semmejt ma setax jingħata pledge u ġew dikjarati li jmorru kontra l-konvenzjoni Ewropea għaliex kienu projbizzjonijiet assoluti tal-pledge, f'dan il-każ mhux qed nagħmlu projbizzjoni imma qegħdin nirrestrinġu d-diskrezzjoni.

U allura f'dan il- każ din id-diskrezzjoni għadha hemm.

Apparti l-fatt li filwaqt li ż-żewġ liġijiet l-oħra li ġew dikjarati kontra l-Kostituzzjoni fil-każ ta' Pullicino u fil-każ ta' Godfrey Ellul kienu japplikaw anke l-ewwel darba li tiġi akkużat, din il-liġi li qed nagħmlu llum ma tammontax għal projbizzjoni assoluta ta' l-għotja tal-liberta' proviżorja imma hija biss restrizzjoni u tapplika biss fil-każ tar-riċedivi, jiġifieri f'każ ta' persuni li jkunu deħlin u ħerġin il-ħabs.

Allura lilna jsejħulna faxxisti għaliex qed ngħidu li persuna li abbużat sesswalment mit-tfal jew inkella li attakkat anzjan, tinstab ħatja u mbagħad terġa' tiġi akkużata bl-istess reat it-tieni darba u ngħidu li għal tliet xhur hemm moratorium fl-għoti tal-pledge, ħlief bil-permess speċjali tal-qorti kriminali?!

B'din qed nagħmlu xi ħaġa li qed tikser il- preżunzjoni ta' l-innoċenza?

Kulħadd jaf ilaħlaħ griżmejh bil-preżunzjoni ta' l-innoċenza!

Huwa veru li fil-Kostituzzjoni hemm il-preżunjoni ta' l- innoċenza, imma allura jekk inġebbdu l-argument tal-preżunzjoni ta' l- innoċenza suppost il-ħabs ma jkun hemm ħadd qed jistenna l-ġuri, suppost il- ħabs ikun hemm biss persuni kundannati mill-qrati.

Mentri aħna nafu li fil- ħabsijiet kollha tad-dinja teżisti sezzjoni fil-ħabs fejn ikun hemm persuni li għalkemm għadhom ma ġewx misjuba ħatja, ma ngħatawx il-liberta` provviżorja għax il-qorti jidhrilha li huma perikolużi, jew jistgħu jerġgħu jagħmlu reati oħrajn, jew m'għandhomx rabtiet ma' Malta u jistgħu jaħarbu u allura jibqgħu l-ħabs u hawn min għamel sentejn u anke tliet snin ħabs.

Jien niftakar żmien meta anke fuq reati mhux daqshekk gravi bħal qtil, kien hawn min għamel sentejn, tliet snin il-ħabs jistenna biex isir il-ġuri.

Jiġifieri allura din tmur kontra l-preżunzjoni ta' l-innoċenza?

L- ewwelnett mhux id-difiża trid tipprova li l-imputat huwa innoċenti, imma hija l-prosekuzzjoni li trid tipprova li l-imputat huwa ħati.

Tant hu veru li subartiklu (5) ta' artiklu 39 tal-Kostituzzjoni jitkellem dwar il- preżunzjoni ta' l-innoċenza u tant hija r-regola ta' l-evidenza li hemm eċċezzjoni għal dik il-preżunzjoni ta' l-innoċenza li tgħid li ċerti fatti partikolari jrid jipprovahom l-imputat.

Jiġifieri jekk l-imputat jgħid li mhux ħati għax għandu liċenzja, mela għandu obbligu li dak il-fatt partikolari li qed jallega, cioe' li għandu liċenzja, jipprovah hu.

Ara kemm il-preżunzjoni ta' l-innoċenza hija regola ta' l-evidenza.

Huwa veru li jista' jkun hemm każijiet fejn persuna tiġi ttrattata ħażin fil-proċeduri legali u dak jammonta għal nuqqas ta' smigħ xieraq.

Pero` hemm diversi sentenzi li jgħidu li mhux inċident wieħed irid ikun li jwassal għal dik l-infrazzjoni, imma trid tara l-kontest kollu tad-dritt tas-smigħ xieraq u tara jekk ġiex ivvjolat id-dritt tas-smigħ xieraq.

Jiġifieri qed nuri li l-projbizzjoni li qed tiġi ssuġġerita m'hijiex assoluta.

Jien se nistqarr ma' din il-Kamra li fil-proposta oriġinali kienet li jekk tiġi akkużat darbtejn, imbagħad biddiltha proprju biex kemm jista' jkun nillimitaw l-effett tagħha u għamiltha li jekk tiġi misjub ħati b'sentenza definittiva tal-qorti, imbagħad terġa' tittella'.

Jiġifieri jekk jien għandi żewġ proċessi ta' hold-ups għaddejjin, din il- liġi ma tapplikax għax għadha ma nqatgħetx waħda minnhom.

Tibda tapplika meta l-ewwel kawża tinqata' b'mod definittiv u mbagħad tiġi akkużat b'reat serju ieħor.

Issa din il-lista mhix xi dogma tal-verita`.

Jien ikkonsultajt mal- pulizija dwar x'jikkonsidraw li huma l-iktar reati gravi fil-Kodiċi Kriminali jew inkella fil-prattika.

Dawn għamlu xi tliet listi, waħda ta' l-iktar reati li n-nies jittellgħu fuqhom, lista oħra ta' dawk l- affarijiet li huma jħossuhom iktar gravi u lista ta' dawk ir-reati li l- Kodiċi Kriminali jikkonsidra l-iktar gravi.

U meta għaqqadna dawk il-listi flimkien ħriġna l-lista kif imniżżla fi Skeda D. Jien sinċerament ma nistax nifhem kif l-Oppożizzjoni l-ewwel tikkritikana li hawn il-kriminalita` u li hemm bżonn isir xi ħaġa, imbagħad proprju meta nagħmlu xi ħaġa li tagħti fiduċja lill-korp tal-pulizija ...

L-ikbar frustrazzjoni li jkollu l-korp tal-pulizija ħafna drabi hija li wara li ma nafx kemm tkun ilha ssir investigazzjoni jtellgħuhom il-qorti u joħorġuhom bil-pleġġ mill-ewwel.

Issa jien kemm-il darba għidt – u anke ktibt f'dan ir-rigward - li meta persuna, akkużata b'liema reat tista' tiġi akkużata, iddum wisq il-ħabs, imbagħad sta għall-qorti li tiddeċiedi x'inhu l-aħjar, cioe' jekk dik il- persuna għandhiex tibqa' l-ħabs jew jekk għandhiex tapplika l-prinċipju tal-liberta`.

U jien stess ngħid li l-prinċipju tal-liberta` għandu jirbaħ f'dak il-każ.

Fil-fatt anke l-Kostituzzjoni tgħid li jekk iż-żmien raġjonevoli ma jibqax iktar żmien raġjonevoli, dik il-persuna li qed tistenna l-ġuri l-ħabs imċaħħda mil-liberta` għandha tinħeles.

Sfortunatament ġieli kellna każijiet fejn persuna tinżamm f'detenzjoni, tiċċaħħad mil-liberta` proviżorja u ż-żmien li tagħmel f'dak li jgħidulu arrest preventiv, jaqbeż addirittura l-piena massima li tista' tieħu f'każ li tinstab ħatja.

Dawn il-miscarriages of justice m'humiex komuni, imma ġieli ġraw.

Huwa ħażin li jiġru.

L-Onor.

Gulia staqsieni għaliex qed nipproponi din l-emenda meta jiena tant għamilt kawżi dwar id-drittijiet tal-bniedem!

X'għandhom x'jaqsmu ż-żewġ affarijiet?

Allura għax jien kont nagħmel il-kawżi biex il-pulizija ma ssawwatx lin-nies li qegħdin hemmhekk, iż-żgħażagħ inkapaċitati li kienu jiġu arrestati, għax jien kont nikkritika s-sistema li biha l-pulizija setgħet tarresta bla warrant, għax jien kont nagħmel kawżi kostituzzjonali kontra t-trattament ħażin ta' persuni arrestati u l-mod kif kienu jiġu arrestati, għax jien kont nagħmel kawżi minħabba li l-pulizija għalxejn b'xejn ma kenitx tagħti permessi ta' dimostrazzjonijiet lill-istudenti, allura b'daqshekk issa jien ma nistax nitkellem kontra li jinħelsu barra fit-triq persuni li għal darba, darbtejn ikkommettew reati serji?

Dan x'argument hu?

Min jargumenta b'dan il-mod, ikun qiegħed jagħti isem ħażin lil-liġi dwar id-drittijiet tal-bniedem u jibda jagħti l-impressjoni, li hawn tiġri fost in-nies, li human rights tfisser biss li noħorġu l-kriminali barra fit-toroq.

L-Onor.

Herrera u l- Onor. Gulia pprovaw jinbxuni għax qabel kont nagħmel il-kawżi tad- drittijiet tal-bniedem pero' jiena ma niddejjaq xejn li issa qed nipproponi din il-liġi fuq l-affarijiet kollha li għamilna f'dawn l-aħħar snin biex nikkontrollaw ċerti abbużi li saru fil-passat mill-pulizija u jistgħu jsiru anke llum, għax ħadd m'hu perfett.

Infakkar lill-Onor.

Gulia min kien il-ministru li ppropona li biex isir arrest bil-pulizija bħala regola trid mandat, li dak il-mandat joħroġ mill- maġistrat u mhux mill-pulizija kif kien isir qabel.

Qabel il-warrant ta' l- arrest kien jinħareġ minn uffiċjal superjuri tal-pulizija lil uffiċjal inferjuri.

Tista' taħseb x'garanzija kien fih!

Illum biex isir is-search u biex isir l-arrest, il-mandat irid joħroġ minn awtorita` ġudizzjarja.

Jiġifieri r-riformi li għamilna fil-qasam tal-bord ta' l-ilmenti tal- pulizija, fil-qasam tal-probation, biex dawk in-nies li verament għandhom iċ-ċans li jirriabilitaw ruħhom nagħtuhom dak iċ-ċans u nagħmlu l-community service, saru minn dan il-gvern.

Il-kredenzjali ta' dan il-gvern - u modestia apparte, ngħid tiegħi ukoll – huma favur iż-żieda fid-drittijiet tal-bniedem, inkluż il-kodiċi legali ta' l-interrogazzjoni mill-pulizija, dwar kif għandhom jimxu mal-persuni arrestati, inkluż it-tfal taħt is-16-il sena li qabel kienu jiġu arrestati fl-assenza tal-ġenituri tagħhom.

Dawn huma kollha affarijiet li għamilnihom aħna.

Issa għax ilqajna t-talba tal- pulizija li talbuna bil-ħniena biex nagħmlu din l-emenda, l-Onor.

Gulia qed jgħidilna li se jivvotaw b'division kontra tagħha, u l-ieħor għajjarna li hija proposta faxxista u li jekk jitilgħu huma se jneħħuha fi żmien sitt xhur.

Allura nittama li ma jitilgħu qatt ħalli ma jneħħuhiex, imma anke kieku jitilgħu u jagħmlu din il-ħaġa, kulħadd irid jerfa' r-responsabbilta` tiegħu.

Niġu għat-tielet proposta li l-Oppożizzjoni qed issib oġġezzjoni għaliha, għax irrid ngħid li mill-25 proposta dawn it-tlieta biss qajmu problema, u hawn qed nirriferi għall-korroborazzjoni tax-xhieda tal-kompliċi.

Għandna liġi li tgħid li jekk tnejn marru jisirqu, wieħed jinqabad u jikxef lill- ieħor, biex dik ix-xhieda tal-kompliċi tintuża kontra l-ieħor li ħarab, biex tkun ammessibbli, trid tkun korroborata, jiġifieri xi ħadd irid jissapportjaha.

Naturalment dak li jissapportjaha ma jridx ikun kompliċi ieħor imma jrid ikun xhud indipendenti.

Issa jien naqbel li wieħed irid joqgħod attent qabel ma jaċċetta x-xhieda tal-kompliċi, imma li minn qabel tgħid li dik ix-xhieda tal-kompliċi m'hijiex ammessibbli, anke jekk temmnu ...

Jekk għandi kompliċi li qed jixhed bil-għaqal, qed jixhed bil- prudenza, qed jixhed bil-galbu u qed temmnu ...

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Jidhirli li skorra l-ħin allokat għall-Viċi Prim Ministru biex jagħmel il-closure,Sur President.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, jirregola ruħu.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jien ħsibt li kien hemm ftehim li nkomplu għaddejin, imma fil-każ nikkonkludi u nibda fuq il-liġi l-oħra.

ONOR.

ALFRED SANT: Ikun hemm ftehim li nkomplu għaddejjin meta lilna jwaqqfuna kull darba li naqbżu l-40 minuta?

ONOR.

TONIO BORG: Qabel m'għidt lill-Ministru Mugliett li jista' imur, jien kelli l-assigurazzjoni min-naħa tagħhom li nista' nkompli.

Issa jekk ma jridunix li nkompli fuq din, nista' naqbad nitkellem fuq il-liġi l-oħra.

Pero` rrid ngħid li darba minnhom, waqt id-diskussjoni ta' din il-liġi stess, l-Onor.

Joe Brincat kien wasal ħames minuti tard u jien għidt li għandna nissospendu sakemm jasal l-Onor.

Brincat.

Ma kienx hemm kelliema oħra ta' l-Oppożizzjoni, jiġifieri stajt qomt u kkonkludejt din il-liġi, kif kelli kull dritt li nagħmel.

Jien nappella li ma nimxux b'dan il-mod, pero` jekk jibqgħu jinsistu, nagħlaq u nkompli fuq item ieħor, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, fil-kuntest li għandna ministru tal-gvern li qalilna li b'maġġoranza ta' ħamsa jistgħu jirrumblaw u fil-kuntest tal- fatt li kull meta jitkellem kelliem ta' l-Oppożizzjoni jinsistu fuq l-40 minuta u mhux iktar, bir-rispett kollu, nitlob li l-Viċi Prim Ministru iżomm mar-regoli tal-Kamra.

Huwa qabeż it-30 minuta u bir-rispett kollu, Mr Speaker, inti ma waqqaftux.

(Interruzzjonijiet)

Għandna l-whip tagħna li jista' jgħidilkom li ma kienx hemm ftehim li jista' jkompli jitkellem.

ONOR.

TONIO BORG: Ma kienx hemm ftehim bil-miktub.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jiena kulma għedtlu lill-Viċi Prim Ministru hu li m'hemmx oġġezzjoni li naġġornaw qabel, imma ma ftehemniex li jkun hemm extension tal-ħin.

(Interruzzjonijiet) Il-go-ahead tagħna kienet fis- sens li m'hemmx oġġezzjoni li naġġornaw qabel.

ONOR.

TONIO BORG: Jidhirli li d-diskors kien li jew inkompli jien jew inkella naġġornaw meta jispiċċa l-ħin, għax kieku ma kontx ngħidlu biex imur lill-Ministru Mugliett.

Jiddeċiedu huma, ma nsib diffikulta` ta' xejn, Sur President.

ONOR.

ALFRED SANT: X'jiġifieri jew tkompli sa l-aħħar jew naġġornaw?

Xi proposta hi din?

Fil-każ ippreżenta l-liġi inti jekk il-Ministru Mugliett mhux hawn.

Basta għandkom maġġoranza ta' ħamsa u lesti tirrumblaw minn fuqna!

ONOR.

TONIO BORG: L-unika ħaġa li qed ngħid hija li anke waqt id- diskussjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi, kien hemm mument meta jien stajt qomt u għalaqt id-dibattitu għax ma ġiex biex jitkellem deputat minn tagħhom u ma kien hemm ħadd li ried jitkellem u, minkejja li għandna maġġoranza ta' ħamsa, xorta qgħadt bilqiegdħa nistenna lid-deputat tagħhom jiġi.

Dik hi l-irġulija.

Ma ġara xejn, darba tbati din in-naħa u darb'oħra tbati n-naħa l-oħra!

Rigward id-diskors dwar irrumblar u mhux irrumblar, mhux veru li l- maġġoranza qatt qalet dan il-kliem.

Dak li qal il-Ministru Gatt huwa li, kif dejjem ġara, anke fil-każ tal-kuntratt tal-Cottonera Waterfront, l- ewwel tiftiehem ma' ditta jew soċjeta` privata għan-negozjati u mbagħad tagħmel il-ftehim suġġett għall-approvazzjoni tal-parlament.

Issa jista' jkun li l-approvazzjoni tal-parlament ma tiġix, kif ma ġietx meta pproponewh huma u tista' tiġi f'każ li jkollok maġġoranza ta' ħames deputati!

ONOR.

ALFRED SANT: Id-diskors kien ċar, Sur President:

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: M'ilux - u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jista' jsibha fid- debate – aġġornajna għal madwar kwarta biex nistennew membru min-naħa tal- gvern jasal għax inqabad x'imkien.

Kellna nistennew membru parlamentari tan-naħa tiegħek għal kwarta.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, fuq dak li għadu kif qal, aħjar ikun koerenti l-whip tal-gvern.

ONOR.

MARIO GLAEA: Mr Speaker, kien membru parlamentari tan-naħa ta' l- Oppożizzjoni.

Domna kwarta nistennewh.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, jikkonkludi.

ONOR.

TONIO BORG: Se nikkonkludi.

Jien ngħid li l-kwestjoni tal- korroborazzjoni se tkisser is-solidarjeta` bejn il-kriminali, se tgħin lill- pulizija biex tkun tista' ttella' iktar kawżi kriminali quddiem il-qorti tal-maġistrati u se mai din se turi iktar fiduċja fil-maġistrati.

Allura nirrakkommanda dan l-abbozz ta' liġi għall-approvazzjoni tal-Kamra għax se jsaħħaħ id-drittijiet tal-prosekuzzjoni u ta' l-avukat ġenerali kif ukoll id-drittijiet tal-vittmi tar-reati.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Krimianli, Kap. 9" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Kriminali jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-ĠARR STRADALI INTERNAZZJONALI TA' MERKANZIJA

INTERNATIONAL CARRIAGE OF GOODS BY ROAD BILL

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Ġarr Stradali Internazzjonali ta' Merkanzija.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Mr Speaker, nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, fil-liġi li għandha x'taqsam mar-ratifika tat-trattati għandna diversi provvedimenti dwar kif konvenzjonijiet internazzjonali jkunu jistgħu jiġu ratifikati fil-liġi tagħna.

Ir-regola li aħna nadottaw bħala ratifika ta' konvenzjonijiet hija meħuda mis-sistema legali Ingliż, jiġifieri li aħna ma nadottawx il-monist approach imma d- dualist approach.

Jiġifieri waqt li skond il-kostituzzjoni ta' ċerti pajjiżi fil-kontinent il-fatt li l-gvern jirratiifka trattat awtomatikament dak it-trattat isir parti mil-liġijiet tagħhom, aħna u anke l-pajjiżi Skandinavi segwejna l-eżempju Ingliż li meta tiġi ratifikata konvenzjoni, dik il-konvenzjoni ma ssirx parti mil-liġijiet ta' Malta ħlief jekk ikun hemm Att tal-Parlament.

Ir-raġunament huwa li konvenzjoni għandha tirrispetta wkoll is-supremazija tal-Parlament tal-pajjiż, iktar u iktar fl- Ingilterra fejn m'għandhomx kostituzzjoni miktuba, u allura l-liġi tal- parlament hija meqjusa bħala l-liġi suprema.

Aħna segwejna dak l-eżempju, cioe' l-fatt li gvern jirratifika liġi ma jfissirx li dik il-liġi ssir awtomatikament parti mil-liġi tal-pajjiż.

Dan qed ngħidu biex nispjega għaliex il-gvern kellu jiġi f'dan il-Parlament biex jgħaddi r-ratifika ta' din il-konvenzjoni għax bħala regola l-gvern ma jiġix fil-Parlament biex jirratifika konvenzjoni.

Min jaf kemm-il trattat ta' estradizzjonijiet jew konvenzjonijiet oħrajn li ma kellhomx bżonn li jinbidlu xi liġijiet ġew ratifikati mill-gvern Malti minkejja li ma ġiex f'dan il-Parlament.

Jekk nieħdu s-sistema Amerikana nsibu li kull trattat irid jiġi mhux biss ratifikat fis-senat imma jrid jiġi ratifikat b'maġġoranza ta' żewġ terzi.

Il-proċedura li qegħdin insegwu llum għall-konvenzjoni dwar il-kuntratt għall-ġarr stradali internazzjonali tal-merkanzija segwejnieha, fost oħrajn, fit-trattat dwar il-warfare kimika u anke fit-trattat ta' l-Unjoni Ewropea stess għax hemmhekk kellna nbiddlu partijiet mil-liġijiet tagħna.

F'dan l-abbozz qegħdin ngħidu li l-konvenzjoni hija dik li ġiet iffirmata fl-1956 u l-protokoll tagħha fl-1978 u li l-ministru li se jkun responsabbli għal din il-konvenzjoni jkun il-ministru responsabbli għat- trasport stradali.

Fil-klawsoli nnifishom hemm li l-gvern huwa awtorizzat minn dan il-Parlament li jirratifika din il-konvenzjoni u peress li din il- konvenzjoni tirregola l-ġarr stradali internazzjonali - jiġifieri għandek element ta' ġarr ta' merkanzija minn pajjiż għall-ieħor, mela ma tapplikax għall-ġarr intern - meta jiżdiedu stati kontraenti għal din il-konvenzjoni u meta l-istati jaċċedu għal dik il-konvenzjoni l-ministru jkun jista', b'ordni fil-gazzetta, jispeċifika dawk il-pajjiżi li minn żmien għal żmien ikunu stati marbutin bil-provvedimenti ta' din il-konvenzjoni.

F'dik l- ordni l-ministru jrid jispeċifika wkoll minn liema data dak l-istat hu marbut b'dik il-konvenzjoni.

Il-klawsola li jmiss għamilt riferenza għaliha qabel, jiġifieri malli tgħaddi din il-liġi kull klawsola li hemm fil-konvenzjoni ta' l- Internatioanl Carriage of Goods by Road, is-CMR, tkun parti mil-liġi ta' Malta.

Jiġifieri l-qrati jkunu obbligati li jinfurzawha u din il-liġi tagħti drittijiet u obbligi li għandhom x'jaqsmu mal-ġarr tal-merkanzija u persuni li għandhom litigazzjoni fil-qorti jistgħu jagħmlu riferenza għall- konvenzjoni.

Kieku m'għamilniex din il-liġi ma setgħux jagħmlu din ir- riferenza għall-konvenzjoni.

Ġaladarba din il-konvenzjoni se ssir parti mil-liġi ta' Malta allura awtomatikament se jinħolqu obbligi u drittijiet kemm għall-persuna li ġġorr, kemm għas-sid tal-merkanzija kif ukoll għal dak li jirċievi l-merkanzija.

L-aħħar klawsola fil-parti sostantiva ta' l-abbozz tgħid li l-ministru jista', wara konsultazzjoni ma' l-awtorita` - meta ngħidu awtorita` dejjem qegħdin nirriferu għall-Awtorita` ta' Malta dwar it-Trasport, l-ADT - jagħmel ir-regolamenti li jkun hemm bżonn biex iwettaq l-obbligi ta' Malta taħt din il-konvenzjoni.

Jiġifieri apparti l-provvedimenti ta' din il- konvenzjoni se nagħmlu empowering section biex il-ministru jista' jimla l- vojt legali li jista' jkun hemm fl-implimentazzjoni ta' din il-konvenzjoni bis-saħħa ta' dawn ir-regoli.

Dawn ir-regoli jistgħu jipprovdu kemm dwar il-ġarr stradali ta' merkanzija kif ukoll jistgħu jemendaw l-iskedi kollha li hemm ma' dan l-Att.

Jiġifieri l-iskedi kollha li hemm ma' dan l-Att jistgħu jinbidlu b'sempliċi ordni fil-gazzetta tal-gvern.

Din il-konvenzjoni tipprova ssolvi l-kwestjonijiet legali ta' obbligi u drittijiet li jistgħu jinqalgħu fil-ġarr internazzjonali tal-merkanzija u allura, kif għidt qabel, ma tapplikax għall-ġarr ta' merkanzija internament iżda – u nikkwota mill-konvenzjoni – tapplika biss fil-ġarr ta' merkanzija minn post wieħed għall-ieħor meta dawk il-postijiet qegħdin f'pajjiżi li huma stati kontraenti ta' din il-konvenzjoni.

U din tapplika irrispettivament mir-residenza jew iċ-ċittadinanza tal-partijiet li jkunu s- sidien tal-vetturi jew inkella tal-merkanzija.

Din il-konvenzjoni tapplika wkoll meta l-ġarr tal-merkanizja ma jsirx biss minn ditti privati iżda anke minn istituzzjonijiet governattivi, minn stati u minn organizzazzjonijiet governattivi wkoll.

Pero` ma tapplikax f'ċerti każijiet biss.

M'iniex se noqgħod insemmihom, imma fosthom hemm il-ġarr ta' l-għamara kif ukoll - b'mod makabru – il-funeral consignments, il-ġarr tal-mejtin u l-posta.

Dawn m'humiex meqjusa bħala international carriage of goods by road.

Din il-konvenzjoni tapplika għall-affarijiet kollha li huma kkonsidrati bħala merkanzija, ħlief dawn it-tliet affarijiet.

Din il-konvenzjoni tirregola ċerti dmirijiet li għandu jkun hemm għal min iġorr u għal min jordna l-ġarr.

Insibu dettalji dwar x'għandu jkun hemm fiha n-nota tal-konsenja, l-ismijiet u l-indirizzi.

Dawn huma kollha affarijiet biex jipproteġu lis-sid tal-merkanzija, ħalli jingħata servizz tajjeb.

Dawn l-affarijiet mhux se jibqgħu jiddependu mil-liġijiet ta' l- istati differenti iżda se jiġu armonizzati kemm jista' jkun.

Dan huwa wkoll obbligu tas-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea.

Waħda mill-affarijiet pożittivi li qegħdin nesperjenzaw mil-lat tekniku legali bid-dħul tagħna fl- Unjoni Ewropea hija li aħna - li ma tantx kellna regoli li għandhom x'jaqsmu ma' dak li jgħidulu conflict of laws, liema liġi tapplika meta jkollok element barrani f'negozju jew fi transazzjoni, f'dan il-każ il-ġarr tal-merkanzija –qed ingawdu mid-diversi direttivi li għandha li jarmonizzaw dawn ir-regoli tal-private international law.

Hawnhekk qegħdin narmonizzaw ir-regoli li għandhom x'jaqsmu f'każ li jkun hemm ġarr ta' merkanzija internazzjonali, allura dan l-element huwa pożittiv għax aħna kellna vojt fil-liġi tagħna.

Per eżempju, fil-private international law konna niddependu kompletament mil-liġi Ingliża u bil-liġi Ingliża anke mingħajr kodifikazzjoni ...

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, ikkonkludi.

ONOR.

TONIO BORG: Jiġifieri aħna konna niddependu dejjem mis-sentenzi Ingliżi - għax għad għandna r-regola li nistgħu nagħmlu riferenza għas- sentenzi Ingliżi fejn għandna vojt fil-liġi tagħna – imma issa qed nimlewh b'kodifikazzjoni li ġiet meħtieġa bid-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea, per eżempju, il-proper law of tort, il-proper law of contract.

Hawnhekk fil- qasam tal-ġarr internazzjonali tal-merkanzija minflok niddependu minn biċċa leġislazzjoni 'l hawn jew 'l hemm qegħdin niddependu minn konvenzjoni internazzjonali li għaliha hemm diversi stati membri kontraenti tagħha, b'mod partikolari l-istati membri kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru għalissa jieqaf hawn u nitolbu biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 12 ta' Ġunju, 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġarr Stradali Internazzjonali ta' Merkanzija - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Tielet Qari; u

U xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Adozzjoni ta' l-Euro - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, illum se niddedika l-ħin ta' l- Aġġornament biex inwieġeb u nagħti l-verżjoni tal-fatti kif nafhom jien fuq il-każ li semma l-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'dan il-Parlament waqt il-ħin ta' l-Aġġornament.

Hawnhekk qed nirriferi għall-każ ta' żvilupp fi Pjazza Sant'Anna f'Tas-Sliema.

Skond kif irrapportat mill-media l-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-bieraħ kellu laqgħa mar-residenti li qegħdin joġġezzjonaw għal dan l-iżvilupp u wegħidhom, bħala Kap ta' l-Oppożizzjoni, li se jkun qed jistħarreġ il-każ li ressqulu dawn l-istess residenti.

Dan irriżulta wkoll mill-istqarrija li ħareġ il-partit Laburista.

Jidher ċar li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma vverifikax il-fatti qabel ma ġie jitkellem f'dan il- Parlament.

Fil-fatt ftit sigħat wara li ġiet ippreżentata lilu l-ittra, ġie fil-Parlament u bil-mod ikkulurit tiegħu ta pinzellata ta' ħmieġ u pprova jqajjem suspetti meta huwa evidenti li dan lanqas biss ivverifika l- fatti fuq dan il-każ.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, se nagħti ħarsa kronoloġika dwar kif żvilupaw il-fatti.

L-ewwelnett l-applikazzjoni bin-numru 1176/2000 kienet approvata mill-MEPA fis-26 ta' Novembru ta' l-2001, jiġifieri aktar minn kważi ħames snin ilu.

Irid jingħad li sakemm ingħata l-permess qatt ma kien hemm xi oġġezzjoni la mir-residenti u lanqas mill-kunsill lokali li kienet tindika li dan l-iżvilupp seta' jkollu impatt negattiv fuq il-ġirien jew inkella tqajjem xi punt minn dak li qed jingħad bħalissa.

Fuq dan il- każ mill-2001 ma ssemma xejn għajr meta l-iżviluppatur beda x-xogħol fuq is- sit skond il-permess li nħariġlu fl-2001.

Irrid ngħid li fit-12 ta' Mejju ta' din is-sena numru ta' residenti ltaqgħu mas-segretarju tal-bord tal- MEPA u matulha fissru l-oppożizzjoni tagħhom għall-iżvilupp primarjament għax skond huma l-faċċata ma kenitx qed tirrispetta l-linja uffiċjali u kienet se toħroġ 'il barra b'mod li kienet se tittieħed art pubblika.

Dak huwa dak li r-residenti qegħdin jallegaw.

Irrid ngħid li matul dik il-laqgħa s-segretarju tal-MEPA ta parir lir- residenti biex jiktbu liċ-chairman tal-MEPA u jiġbdu l-attenzjoni li l- pjanti kif sottomessi mill-applikant kien fihom informazzjoni żbaljata skond dak li kienu qegħdin ipoġġu l-każ tagħhom.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kuntrarjament għal dak li allega l-Kap ta' l- Oppożizzjoni mhux veru li l-parir li tat il-MEPA kien biss li s-soluzzjoni hi li jmorru l-qorti, anzi l-parir kien li b'mezzi legali għandhom jipprovaw iżommu l-iżvilupp milli jitkompla permezz tal-qorti sakemm il- MEPA tiddeċiedi jekk il-permess kellux ikun irtirat jew le biex jimxu mal- proċedura li hemm fil-liġi.

Fil-15 ta' Mejju r-residenti kitbu liċ- chairman tal-MEPA, liema ittra waslet lill-MEPA l-għada s-16 ta' Mejju ta' l-2006.

Irrid infakkar li f'dan il-Parlament fit-22 ta' Mejju jien irrispondejt mistoqsija parlamentari fuq dan il-każ, eżattament mistoqsija parlamentari 19124, fejn jien għidt li l-MEPA qed tinvestiga jekk hemmx lok biex ikun invokat artiklu 39A tal-liġi dwar l-ippjanar ta' l-iżvilupp.

Fil-fatt aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar- risposta tiegħi għal din il-mistoqsija parlamentari.

Il-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni allega - u se nikkwota - li:

"Il-MEPA tibqa' għaddejja qisu ma ġara xejn.".

U dan anke wara l-oġġezzjonijiet tar-residenti, skond il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Pero' kif jagħmel is-soltu, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jħammeġ u jipprova jitfa' dell ikrah fuq kulħadd.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Ministru.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, nitlob li l-Ministru jissostanzja l- allegazzjoni li għadu kemm għamel jew inkella jirtiraha.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, fid-diskors tiegħi dan kollu se jiġi ċċarat u se nispjega għalfejn.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, jekk inti lest li tħalli membru ta' din il- Kamra jinsulta lil ħaddieħor mingħajr ma jissostanzjaha, affari tiegħek pero` agħti ruling fuqha.

MR SPEAKER: Ħadd m'għandu jinsulenta lil ħadd.

ONOR.

ALFRED SANT: Dan għadu kemm qal "is-soltu jħammeġ" ..

Din għadu kemm qalha in faciem curiae, quddiemek.

Jew jissostanzjaha jew jirtiraha.

Pero` jien irrid ruling fuqha din, Sur President.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Ministru biex jiċċara ftit il-pożizzjoni tiegħu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, il-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li din hija "xi ħaġa tinten" u fl-opinjoni tiegħi dak il-kumment min- naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien kumment ċar biex jitfa' dell fuq dan il-każ mingħajr ma effettivament jiċċara l-affarijiet.

ONOR.

ALFRED SANT: X'jaħseb hu affari tiegħu, imma x'naħseb jien affari tiegħi.

Dan għadu kemm qal quddiemek, Mr Speaker, li bħas-soltu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jħammeġ.

Din għadu kemm qalha.

Jekk qal "iħammeġ" mhux x'jaħseb hu imma għandu fatti oġġettivi.

Din għandu jissostanzjaha jew inkella jirtiraha.

MR SPEAKER: Dan huwa diskors li m'għandux jingħad u jista' jingħad mod ieħor.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, ħalli niċċara d-diskors.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni tefa' dell fuq dan il-każ bil-kumment tiegħu.

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nifhem sew li qed jitkellem b'mod differenti?

Dak li qal se jittieħed minflok dak li qal qabel?

Jiġifieri d-dell qed isemmih minflok dak li qal qabel?

Dik jien lest li neħodha bħala li rtira d-diskors li qal.

Imma dan irid jgħid li qed jgħid hekk minflok dak li qal qabel, mhux dak li qed jgħid issa qed iżidu ma' dak li qal qabel.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien kont ċar ħafna fid-diskors tiegħi.

MR SPEAKER: Jidhirli li l-Ministru ċċara l-pożizzjoni tiegħu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien għedt li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni tefa' dell ikrah fuq dan il-każ.

Imma issa ħalli ngħidlu x'għamlet il-MEPA, Sur President.

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nifhem tajjeb li b'dak li għadu kemm qal issa, qed jissostitwixxi dak li qal qabel?

MR SPEAKER: Jien hekk qed nifhem.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ħalli ngħid x'għamlet eżattament il-MEPA.

Fi żmien ġimgħa, eżatt minn meta rċeviet l-ittra, jiġifieri fil-laqgħa tal- bord tat-23 ta' Mejju, u fl-ewwel okkażjoni li kellu ċ-chairman tal-MEPA minn meta rċeva l-ittra, huwa tella' l-każ quddiem il-bord tal-MEPA.

Dan il-bord tal-MEPA vvota disa' kontra ħadd li minn dak li ra rriżulta li prima facie, abbażi ta' l-informazzjoni li ta l-Perit Patrick Calleja, il- perit ta' l-iżviluppatur, teżisti biżżejjed evidenza li fuqha jista' jintuża artiklu 39A ta' l-Att dwar l-iżvilupp li permezz tiegħu, permess jista' jkun modifikat jew saħansitra revokat.

Jien se nikkwota mill-minuti li wkoll se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

"The board considered, with nine members voting in favour and none against, ..."

Irrid ngħid li fost id-disa' li vvotaw favur ir-rappreżentant ta' l- Oppożizzjoni ma kienx preżenti.

"... that prima facie there are grounds to consider applying Article 39A to modify or revoke development permit since the submitted plan indicated the existing building in respect to the first and second floor elevation over St. Anne Square are considered as being fraudulent as the plan is false, misleading or incorrect and having had a material bearing on which the Authority approved the application.".

Aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-minuti rilevanti.

Irrid ngħid ukoll li wara din il-votazzjoni rrid niċċara li effettivament is-segretarju tal-bord kiteb ukoll lill-avukat ta' l- iżviluppatur biex jinformah li għandu 15-il ġurnata -skond kif jikkontempla artiklu 39A tal-liġi - biex jagħti l-verżjoni tal-fatti tiegħu.

Issa rrid ngħid li l-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni tkaża fuq kif ikunu stmati ċ- ċittadini.

Irrid ngħid li altru li aħna tajna d-drittijiet liċ-ċittadin fuq x'aċċess ikollu għall- informazzjoni.

Hawnhekk tajjeb li nfakkar lil din il-Kamra li f'Lulju ta' l-1997, meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien prim ministru, kien naqqas l- aċċess għall-informazzjoni lill-MEPA.

Tant hu hekk li jien, bħala deputat ta' l-Oppożizzjoni dak iż-żmien għamilt mistoqsija parlamentari biex nara EIA u l-ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

George Vella – issa dan huwa dritt li għandu kulħadd biex jara – ġegħilni mmur il-ministeru tiegħu, eskortat bejn tnejn min-nies, qisni se nisraq, biex nara EIA!

Aħna tajna d-drittijiet ta' l-aċċess għall-informazzjoni u nibqgħu niddefendu dan id-dritt anke permezz ta' l-iskrutinju ta' l-audit officer li anke aħna waqqafna bil-liġi fl-2001.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan qed jipprova jagħti l-impressjoni li meta konna fil- gvern ħloqna xi sarima lil xi ħadd.

Dak li qed jgħid għamlu lili meta jien kont membru tal-bord fil-leġislatura l-oħra jiġifieri bejn l-1998 u l- 2003.

Għalhekk jien ma nistax nifhem x'qed jgħid.

Issa dan meta suppost għandna aktar trasparenza.

MR SPEAKER: Ikompli l-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jien se nkompli ngħid ukoll x'kompliet tagħmel il- MEPA.

Jien diġa` għidt illi effettivament intbagħtet ittra lill-avukat ta' l-iżviluppatur min-naħa tal-MEPA u din se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra wkoll.

Irrid ngħid ukoll li effettivament wara anke ntbagħtu ittri lil min għamel l-oġġezzjoni.

Ikun tajjeb li ngħid ukoll li d-drittijiet ta' l- oġġezzjoni tajnihom aħna meta aħna konna fil-gvern u d-dritt li ċ-ċittadin komuni jagħmel oġġezzjoni fuq applikazzjoni, konna aħna li tajnih.

Irrid inkompli ngħid illi altru milli l-MEPA m'għamlet xejn kif ġie allegat il-bieraħ f'din il-Kamra.

Mhux talli hekk talli b'deċiżjoni tal-bord tal- MEPA deher avviż min-naħa tal-MEPA, f'paġna 17 tal-ġurnal "The Times" tal- 31 ta' Mejju, għal-laqgħa pubblika li se ssir nhar il-Ħamis, 8 ta' Ġunju.

Mela mhux korrett dak li ġabet illum il-gazzetta maltastar.com, l-organu tal-partit Laburista, fuq il-website, fejn qalet li:

"Sant insisted that MEPA was going to hold this meeting simply because he raised this issue in Parliament".

Dan huwa mickey mouse!

Il-laqgħa ilha avżata mill-31 ta' Mejju, l-avviż pubbliku deher fil-gazzetta "The Times" u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jiġi jgħid li l-laqgħa se ssir għax hu tkellem hawnhekk.

Issa din jew hija fantaxjenza ta' moħħu jew inkella veru mickey mouse!

Huwa ta' dispjaċir li dan il-Parlament jiġi ridott b'dan il-mod.

Irrid ngħid li r-residenti wkoll ġew informati b'ittra li se ssir din il-laqgħa pubblika fil-miftuħ biex il-MEPA tisma' liż-żewġ naħat u tiddeċiedi.

U dan mhux wara l-bibien magħluqa imma fil-miftuħ biex kulħadd iressaq il-każ tiegħu u ħadd ma jgħid li l-MEPA ddeċidiet wara l-bibien magħluqa.

Mela altru minn dak li qal il- Kap ta' l-Oppożizzjoni li meta l-bieraħ l-Onor.

Galea informah li l-avviż tal-laqgħa kien diġa` deher, hu qal li dan qed isir għax tkellem hu.

Kieku l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ċċekkja kien ikun jaf li l-affarijiet imxew b'mod mgħaġġel u li mkien ma kien hemm xi dewmien żejjed.

Jien nistaqsi lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni: Kif tista' tkun aktar trasparenti minn hekk?

Kif tista' tkun aktar trasparenti milli tagħmel laqgħa pubblika dwar il- każ, tisma' liż-żewġ partijiet u tiddeċiedi fil-miftuħ kif tgħidlek il-liġi f'artiklu 39A?

Irrid ngħid li din l-informazzjoni kollha mhux qed ngħidha jien imma diġa` kienet informazzjoni pubblika.

Irrid infakkar – forsi din ħarbitlu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni – li fl-1 ta' Ġunju, fil-front page ta' "L-Orizzont" u tkompli f'paġna 2 – din se npoġġiha wkoll fuq il-mejda tal-Kamra - il-MEPA tispjega l-każ kollu x'ġara u tgħid dakinhar li se ssir laqgħa pubblika fit-8 ta' Ġunju.

Issa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew ma jaqrax "L-Orizzont" jew kien jaf biha u ġie hawnhekk fil-Kamra jgħawweġ l-affarijiet u ma jgħidx li l-affarijiet kienu diġa` fil-pubbliku!

Se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra wkoll il-pożizzjoni tal-MEPA kif spjegata fl-istess ġurnata, jiġifieri fl-1 ta' Ġunju, fil-ġurnal "The Times" jiġifieri qabel ma tkellem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'dan il-Parlament.

Imbagħad f'paġna 7 tal-ġurnal "The Malta Independent" hemm spjegat il- pożizzjoni tal-MEPA u jingħad li se jkun hemm laqgħa u tispjega l- pożizzjonijiet kollha li kien hemm.

Mela altru li xi ħadd iddeċieda għax il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ġie

jitkellem il-bieraħ!

(Interruzzjonijiet) Hekk ikkwotatek il-maltastar.com il-bieraħ.

(Interruzzjonijiet) Nieħu gost kieku kelli ċ-ċans li mmur nilgħab u ngħum mal-ħbieb oħrajn tiegħi.

Irrid ngħid li b'dawn il-fatti kollha pubbliċi, bilfors ikolli nikkonkludi li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma żammx kelmtu mar-residenti meta qalilhom li se jinvestiga u minflok ġie fil-Parlament jisparla għax lanqas biss irrifera għall-fatti.

Kieku ndenja ruħu jiċċekkja l-fatti kien jinduna li l-MEPA kienet aġixxiet u mhux baqgħet ċassa kif il-kap ta' l-oppożizzjoni allega l-bieraħ hawnhekk.

Issa ħalli nagħmilha ċara.

Dan kollu qed ngħidu mhux biex niddefendi lill-MEPA.

(Interruzzjonijiet) Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qed jgħid li għandi n-nies tiegħi kollha hemm.

Fil-MEPA hemm kandidati tal-Malta Labour Party u hemm deputat tal-Malta Labour Party impjegat tal-MEPA li jitkellem pubblikament fuq il-MEPA.

Imma b'dak ma jsibx problema l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jien niddefendi lill-MEPA għax hekk huma l-fatti.

Meta ħassejt il-bżonn li niċċekkja l-affarijiet kont jien stess, mingħajr l-ebda talba, li tlabt li jsiru inkjesti.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-kalma u l-ordni.

Ikompli l- Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, ma nistax nifhem għalfejn il-membri ta' l-oppożizzjoni isiru isteriċi kull meta minn din in-naħa nipprovaw nagħtu l-fatti tagħna.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, m'hu veru xejn dak li qed jgħid għax meta tkellimt jien tgħidx kemm interrompa.

MR SPEAKER: Ikompli l-Ministru.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, ir-records tal-Kamra jipprovaw mod ieħor.

Jidher ċar li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jipprova jaqbad ma' kollox.

Dan l-aħħar mingħalih li sab xi scoop u qal li l-kumpannija Informa għamlet xi konsulenza għall-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika ta' Malta.

Peress li l-fatti m'humiex importanti għall-Kap ta' l- Oppożizzjoni gie għaġġel u wara li bena storja taf xi nsibu?

Insibu li l-Informa hija mhux kumpannija sussidjarja tal-partit Nazzjonalista li ħadet ix-xogħol ta' l-NSO imma hija kumpannija ibbażata fil-Lussemburgu.

Din hija żelqa oħra tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni għax ġie jisparla, ma jissostanzjax l-affarijiet u joħroġ bħall-mickey mouse.

Dan jagħmel allegazzjonijiet u jitfa' t-tajn mingħajr ma jissostanzja.

F'ġieħ is-sewwa dan il-Parlament jixraqlu aħjar mill-atteġġjament ta' l-Oppożizzjoni, b'mod speċjali tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Għal darba oħra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħajjar b'korruzzjoni imbagħad ma jissostanzjax.

Il-fatti huma xorta oħra.

Wara li jien għidt dan kollu u wara li esponejt il-fatti l-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'hu se jagħmel l-ebda apoloġija.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qatt m'għamel apoloġija għall-ħneżrijiet fil-permessi meta hu kien president tal- partit Laburista.

Dawn il-ħneżrijiet saru fi żmienu meta l-permessi kienu joħorġu kulħadd jaf kif.

(Interruzzjonijiet) Per eżempju, hawn nista' nsemmi l-ħneżrijiet meta ngħataw permessi biex fi Pjazza Sant'Anna, post prominenti f'Tas-Sliema, fejn kien hemm biċċa kiosk żgħir, inbena l-magic kiosk u bini ieħor.

Fil-fatt hemm kundanna tal-kummissjoni fuq kif ingħataw dawk il-permessi u kif ingħataw lill-ħabib tal-partit Laburista.

Dakinhar il-Kap ta' l-Oppożizzjoni li kien il-president tal-Malta Labour Party ma qal xejn.

Illum taħarqu qalbu għal Tas-Sliema!

Ara dakinhar, meta bi ħneżrijiet kbar, Pjazza Sant'Anna li kienet pjazza miftuħa ġewwa Tas-Sliema nbniet bil-permessi, ħneżrija ta' gvern Laburista, dakinhar Alfred Sant u sħabu ma fetħux ħalqhom.

Dawn huma l-fatti, l-ixkora ta' korruzzjoni min-naħa tal-partit Laburista.

Mr Speaker, jien nikkonkludi billi ngħid li huwa ċar ħafna, fl-opinjoni tiegħi, li dan huwa każ ċar ħafna ta' opportuniżmu politiku sfrenat bla mistħija tal-Kap ta' l-Oppożizjzoni li jrid jottjeni l-poter akkost ta' kollox.

Jien m'għandix l-iċken dubju li finalment meta dan il-poplu jisma' l-istejjer kollha miż-żewġ naħat, jasal biex għal darb'oħra jikkundanna lill-partit Laburista u lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, kif diġa` għamel, għal darba darbtejn.

Mr Speaker, qabel nagħlaq nitlob il-permess biex inqiegħed id-dokumenti li rriferejt għalihom fid-diskors tiegħi fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Estratt mill-gazzetti "l-orizzont", "The Times" u "The Malta Independent" b'riferenza għall-iżvilupp fi Pjazza Sant'Anna, f'Tas- Sliema;

Avviż li deher fil-ħarġa ta' "The Times" tal-31 ta' Mejju 2006 dwar laqgħa pubblika ta' l-Awtorita' Maltija dwar l-Ambjent u l-Ippjanar;

Kopja ta' rapport li deher fil-gazzetta elettronika maltastar.com intitolat "Sant calls for investigation";

Ittra mibgħuta mis-Sur Francis Tabone, Segretarju, Bord ta' l- Awtorita' Maltija dwar l-Ambjent u l-Ippjanar, lil Dr Aldo Vella fit- 30 ta' Mejju 2006;

Estratt mill-minuti ta' laqgħa tal-Bord ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar; u

Kopja tal-mistoqsija parlamentari 19124 dwar Pjazza Sant'Anna f'Tas- Sliema.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 12 ta' Ġunju, 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PROĊEDURI DIXXIPLINARJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm pulizija u ta' liema rank ittellgħu quddiem bord dixxiplinarju s-sena l-oħra?

Fuqhiex?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena l-oħra kien hemm spettur u żewġ kuntistabbli li għaddew proċeduri dixxiplinarji skond ir-regolamenti tal- kummissjoni dwar is-servizz pubbliku, prinċipalment fuq traskuraġni ta' xogħol, diżubbidjenza t'ordnijiet u ksur ta' fiduċja.

Kien hemm ukoll 19-il surġent u 157 kuntistabbli li għaddew proċeduri ta' dixxiplina sommarja fuq ksur tat-Tielet Skeda ta' Kap 164.

XOGĦOL BLA PERMESS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni ttellgħu l-qorti s-sena l-oħra u din is-sena talli ħaddmu persuni oħra illegalment u x'weħlu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Matul l-2005 u din is-sena, l-ETC tellgħet il-qorti 120 każ ta' persuni li ħaddmu persuni oħra illegalment - minn dawn 76 każ għadhom pendenti - bil-qorti timponi multa fejn sabet ħtija.

XOGĦOL BLA PERMESS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni nqabdu jaħdmu illegalment is-sena l-oħra?

X'xogħol kienu qed jagħmlu?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SERQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm affarijiet proprjeta' tal-korp tal-pulizija, insterqu s-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena 2005 ġiet irrapportata serqa minn residenza privata minn fejn, fost oġġetti oħra, ġiet irrapportata nieqsa uniformi ta' kuntistabbli mara.

Matul din is-sena ġiet irrapportata nieqsa vettura li kienet ipparkjata l- Ħamrun - din instabet ftit tal-ħin wara u persuna tressqet il-qorti – u kien hemm ukoll każ ieħor fejn instabu nieqsa xi flus minn uffiċċju, liema każ ġie solvut u persuna tressqet quddiem il-qorti.

SERQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm serqiet ta' affarijiet mill-qorti ġew irrapportati s-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-perijodu indikat, l-ebda mpjegat jew membru tal- pubbliku ma rrapporta xi każ ta' serq mid-dipartiment tal-qrati u tribunali kriminali ta' Malta.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill- ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005 separatament?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u l- enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR JESMOND MUGLIETT: In-nefqa tal-ministeru u d-dipartimenti għall-2004 hija ta' April biss, jiġifieri minn meta twaqqaf dan il-ministeru.

L- ispiza għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur tas-snin 2004 sa l- 2006 hi kif jidher hawn taht.

| |2004 |2005 |2006 | |Ministe|Lm397 |Lm1,33|Lm2,106| |ru | |0 | | |Diparti| | | | |menti |131 |1,104 |1,433 | |ADT | 8,257| | | | | |17,541|20,208 |

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l- istess informazzjoni għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005 separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba hi kif ġej:

|Sena |2004 |2005 |2006 | |Health |Lm2,680|Lm4,372|Lm5,848| |Div |.80 |.80 |.16 | |Dept. of | | | | |Elderly |2,761.6|571.94 |1,074.6| | |9 | |7 | |Medicine |Nil |Nil | | |Auth | | |622.05 | |Prim |Nil |Nil | | |Health | | |708.00 | |Care | | | |

Dawn il-karozzi jiġu mikrija għal diversi użu, fosthom għall-ġarr ta' pazjenti mid-dar għall-isptar.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu għas- snin 2004 u 2005 separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l- ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru, dipartimenti u l-enti l- oħra taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005 separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ispiża għall-kiri ta' karozzi matul l- ewwel erba' xhur ta' din is-sena mill-ministeru għat-turiżmu u kultura, dipartimenti u enti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, kienet ta' Lm27,388.62 filwaqt li l-ispiża għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005 kienet ta' Lm28,136.94 u Lm28,622.67 rispettivament.

POSTIJIET TA' DIVERTIMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Issa li ġej is-sajf, evidentement b'influss akbar ta' studenti barranin, fosthom ta' studenti li jiġu biex jitgħallmu l-Ingliż, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux se jsir xi ħaġa mill- awtoritajiet biex jissaħħaħ il-kontroll f'postijiet ta' divertiment?

Il- kumitat li twaqqaf ħames xhur ilu, biex jara fost l-oħrajn kif l-aħjar li jirrivedi ċerti liġijiet ta' divertiment, meta se jasal fi tmiem l-inkarigu tiegħu?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija regolarment tagħmel ispezzjonijiet f'postijiet ta' divertiment sabiex ma jkunx hemm abbużi, inkluż dak ta' dħul ta' persuni taħt is-16-il sena f'dawn il-postijiet, kemm Maltin kif ukoll barranin.

Il-kumitat presedut minn Dr J. Micallef-Stafrace għadu għaddej bl-inkarigu tiegħu.

ĦRUĠ TA' VISAS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Wara t-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19105, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm minn dawk il-mijiet ta' Russi u Ukrajini li ġew Malta din is-sena u li applikaw għal visa, ġew biex jitgħallmu?

Kemm minnhom applikaw u ngħataw visa biex jaħdmu?

Kemm ġew rifjutati?

ONOR.

TONIO BORG: Matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena ġew rifjutati 35 talba għal visa minn persuni ta' nazzjonalita' Russa u 20 talba għal visa minn persuni ta' nazzjonalita' Ukrena.

Kif diġa' kelli okkażjoni ngħid fi tweġibiet preċedenti, ir-raġunijiet mogħtija għal talba ta' visa ma tinżammx taħt forma komputerizzata.

ĦRUĠ TA' VISAS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew Bulgari f'pajjiżna fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

Kemm minnhom applikaw u ngħataw visa bħala studenti u kemm biex jaħdmu hawn?

Kemm-il visa ġiet rifjutata?

ONOR.

TONIO BORG: Waqt li ninsab informat illi persuni ta' nazzjonalita' Bulgara m'għandhomx bżonn ta' visa sabiex jidħlu Malta, nista' ngħid li matul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena daħlu Malta 1,557 persuna ta' nazzjonalita' Bulgara u kien hemm tmienja li ġew rifjutati milli jidħlu Malta.

SPORTS DAY

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid xi prekawzjonijiet ittieħdu nhar it-Tnejn 22 ta' Mejju, 2006 meta ġiet organizzata l-isports day fil- Marsa sports ground għall-klassijiet tal-year 5 u year 6 ta' l-iskejjel primarji minħabba s-sħana kbira li għamlet?

X'għajnuna ngħataw dawk li kellhom bżonn?

Jista' jgħid ukoll min kien preżenti mill-ministeru jew mid- diviżjoni ta' l-edukazzjoni?

Minn min kienet organizzata din l-attivita'?

Filwaqt li nħeġġeġ li jsiru aktar attivitajiet marbuta ma' l-isports, jista' wieħed jikkonsidra li f'ċirkostanzi bħal dawn, l-attivitajiet isiru f'xi kumpless sportiv ġewwa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħala prekawzjoni, l-għalliema u t-tfal ġew mitluba minn qabel biex għal din l-attivita' li saret, jiġu bi kpiepel/brieret għax-xemx, nuċċalijiet tax-xemx u jġibu magħhom ilma x'jixorbu.

Bħalma jsir drabi oħra, kienet preżenti ambulanza mgħammra b'nies kwalifikati - għalkemm dakinhar ma kienx hemm każi fejn kien meħtieġ l- użu tagħha – u kien hemm ukoll żewġ pulizija tat-traffiku kif ukoll żewġ pulizija tad-distrett biex jissorveljaw.

Preżenti għal din l-attivita' kien hemm għalliema organizzaturi ta' l- isports u l-education officer tad-diviżjoni, peress li din l-attivita' kienet organizzata mis-sezzjoni sportiva tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

Ta' min ifakkar illi dan il-jum partikolari nzerta wieħed mill-aktar sħan f'Mejju għal dawn l-aħħar snin.

TAGĦLIM TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Peress li ta' kuljum fil-gazzetti qed jidhru reklami magħmula mill-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż lil barranin li qed jorganizzaw korsijiet għal dawk li jixtiequ jsiru għalliema ta' l-Ingliż, jista' il- Ministru jgħid x'kontroll hemm mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni biex ikun żgurat li l-lecturers ikunu ta' livell għoli u li dawk li japplikaw ikollhom il-kwalifiki meħtieġa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Meta skola liċenzjata tapplika lill-bord ta' sorveljanza għat-tagħlim tal-lingwa barranija biex tagħmel kors għal għalliema prospettivi, trid tibgħat kopja tal-programm dwar il-kors u fih tinkludi lil min ikun se jmexxi u jgħallem dak il-kors.

Kull lecturer irid ikollu l-kwalifiki meħtieġa.

Il-bord iħalli f'idejn l-iskejjel liċenzjati sabiex jagħżlu lil min jidhrilhom huma ħalli jsegwu l-kors.

TAGĦLIM TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid s'issa matul din is-sena kemm- il skola li tgħallem l-Ingliż lil barranin organizzat xi kors għall- għalliema?

Kemm qagħdu u kemm għaddew għall-kors?

Dawn jingħataw xi forma ta' rikonoxximent mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni biex b'hekk ikunu jistgħu jgħallmu l-Ingliż lil barranin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li seba' skejjel li jgħallmu l-Ingliż lil barranin organizzaw xi kors għall-għalliema prospettivi matul din is-sena - 93 qagħdu għall-kors li minnu għaddew 79 – u fi tmiem kull kors, l-iskola liċenzjata li torganizzah toħroġ ċertifikat lil kull għalliem prospettiv li jirnexxilu jtemm b'suċċess il-kors.

Dan iċ-ċertifikat jiġi riferut għall- konsiderazzjoni tal-bord ta' sorveljanza għat-tagħlim tal-lingwa Ingliża bħala lingwa barranija mill-għalliem prospettiv meta dan japplika għall-EFL teaching permit.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid minn Jannar sa l-aħħar ta' Mejju, kemm lukandi f'Malta u Għawdex intalbu jħallsu l-kontijiet għall-konsum f'xi perijodu matul is-sena 2006 jew ġew imwissija li jaqtgħulhom is-servizz?

Għal liema perijodu tas-sena 2006 ġew ordnati jħallsu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jistaqsi għall-konsum tad-dawl/ilma, jien informat li kull lukanda tiġi mitluba tħallas il-kont fi żmien 45 ġurnata mill-ħruġ ta' l-invoice.

PERMESSI TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid matul din is-sena, kemm kien hemm applikazzjonijiet lill-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ biex barranin jingħataw permess jaħdmu?

Kemm ġew aċċettati

minnhom?

Kemm ġew rikonsidrati applikazzjonijiet u ġew aċċettati wara li għall-ewwel kienu ġew rifjutati?

X'raġunijiet kien hemm għar- rikonsiderazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mill-ewwel ta' Jannar sal-5 ta' Ġunju, 2006 kien hemm 3,932 applikazzjoni lill-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ biex barranin jingħataw permess jaħdmu.

Mill-każi li ġew proċessati ġew aċċettati 2,685 applikazzjoni, li minnhom 1,127 kienu renewals u 1,558 kienu ġodda.

Mill-ġodda kien hemm 742 mill-Unjoni Ewropea, 329 temporary humanitarian protection, 20 asylum seekers, sitt rifuġjati, erba' third- country nationals li jiddependu minn EU national u 457 minn third-country nationals.

Informat li m'għandniex rendikont ta' kemm applikazzjonijiet ġew rikonsidrati u aċċettati wara li għall-ewwel kienu ġew rifjutati, peress li din l-informazzjoni għada ma tinġabarx.

PERSONAL AND SOCIAL DEVELOPMENT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom tħassru seminars internazzjonali fil-personal and social development għall-istudenti ta' form IV?

Kemm ilhom isiru dawn is- seminars?

Kemm kienu jibbenefikaw studenti minn dawn is-seminars?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nifhem li l-Onor.

Kollega qed jirriferi għal seminars nazzjonali u mhux internazzjonali li kienu jsiru għall-istudenti tal-form IV fil-personal and social development.

Informat li d-dipartiment tal-kurrikulu ħass li għalkemm il-kontenut ta' dawn is-seminars kien validu, il-fatt li l-istudenti u l-għalliema tagħhom jitilqu mill-iskola għal tlett ijiem sħaħ, kien meqjus ta' detriment fix- xogħol ta' kuljum tagħhom.

Jirriżulta wkoll li ħafna skejjel qed jagħmlu programmi u sessjonijiet simili ħafna għal dawn is-seminars u għalhekk id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni ħasset li jkun ħafna aktar għaqli jekk dawn is-seminars isiru fuq livell ta' skola jew ta' kulleġġ.

REĠJUNI PERIFERIĊI U MARITTIMI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Waqt li nirriferi lill-Ministru għad-diskors li għamlet lill-uffiċċju politiku tal- konferenza għal reġjuni periferiċi u marittimi li ltaqa' Għawdex fl-10 ta' Mejju 2006 - fejn hi qalet li Għawdex akkwista trattament speċjali mill- Unjoni Ewropea f'dokument anness mat-trattat ta' adeżjoni - tista' jekk jogħġobha tgħid xi trattament speċjali qed jakkwista Għawdex illum u se jakkwista fis-snin 2007-2013 permezz tad-dokument li rriferiet għalih?

ONOR GIOVANNA DEBONO: Fl-10 ta' Mejju jiena m'għamilt l-ebda diskors lill- uffiċċju politiku tal-konferenza għar-reġjuni periferiċi u marittimi, pero' jiena indirizzajt lil dan l-uffiċċju politiku tas-CPMR fil-5 ta' Mejju, 2006 meta l-membri kollha ta' dan il-political bureau ltaqgħu Għawdex.

Id-dokument li għamel riferenza għalih l-Onor Interpellant jirriferi għal ċirkostanzi fejn Malta tilħaq livell ta' żvilupp ekwivalenti għall-medja ta' 75% ta' dak ta' l-Unjoni Ewropea u l-livell ta' żvilupp f'Għawdex ma jilħaqx dan il-livell.

Peress li kemm fil-preżent kif ukoll għas-snin 2007-2013 dan ma kienx il-każ, kemm Malta kif ukoll Għawdex se jibbenefikaw mill-ogħla livell ta' fondi mogħtija mill-Unjoni Ewropea.

Kif kien il-każ f'dan il-perijodu ta' programmazzjoni, fil-perijodu li jmiss Għawdex se jerġa' jibbenefika minn 10% tal-fondi allokati għal Malta.

PJAN TA' ŻVILUPP GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 17834 dwar il-pjan ta' żvilupp għal Għawdex, tista' il-Ministru tgħid

jekk l-implimentabilita' tal-miżuri proposti fil-pjan tiddependix mir- ristrutturazzjoni tal-ministeru għal Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ir-ristrutturazzjoni tal-ministeru għal Għawdex tkun ta' għajnuna fl-implimentabilita' tal-miżuri proposti fil-pjan ta' żvilupp għal Għawdex.

SHUTTLE SERVICE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid jekk il-kumitat dwar proġetti f'Għawdex ko-finanzjati mill- Unjoni Ewropea, qabilx li jitwarrab il-proġett ta' shuttle service bejn l- ajruport internazzjonali ta' Malta u ċ-Ċirkewwa, li skond rapport uffiċjali tal-prim ministru, dan il-kumitat kien identifika li għandu jsir?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti aktar informazzjoni dwar ir-rapport uffiċjali tal-prim ministru li qiegħed jirriferi għalih f'din il-mistoqsija parlamentari.

DIVE SITES

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm-il dive site artifiċjali se jsiru f'Għawdex sa l-aħħar ta' l-2007 u fejn?

Fiex se jkunu jikkonsistu?

Meta hu maħsub li jitlestew u kemm se jiswew?

Taħseb li jkun hawn bżonn ta' aktar dive sites artifiċjali minbarra dawk li se jsiru?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-ministeru għal Għawdex huwa responsabbli minn proġett immirat għat-titjib ta' l-industrija ta' l-għadds f'Għawdex li huwa ko-finanzjat mill-fondi strutturali ta' l-Unjoni Ewropea.

Parti minn dan il-proġett tinkludi l-kreazzjoni ta' dive site artifiċjali fix-Xatt l-Aħmar li se tkun tikkonsisti f'żewġ vapuri li għadhom kif ġew akkwistati wara li l-proċess ta' tendering ġie ffinalizzat.

Din il-parti tal-proġett se tiswa Lm61,950 u huwa ppjanat li l-vapuri jiġu mgħarrqa lejn l-aħħar ta' Lulju ta' din is-sena.

Parti oħra minn dan il-proġett hija t-tħejjija ta' masterplan għall- industrija ta' l-għadds f'Għawdex li se jistabilixxi l-ħteġijiet u l- prioritajiet għall-iżvilupp u t-tisħiħ tagħha.

SHUTTLE SERVICE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid jekk kemm-il darba l-kumitat dwar proġetti f'Għawdex ko- finanzjati mill-Unjoni Ewropea, qabilx li jitwarrab il-proġett ta' shuttle service bejn l-ajruport internazzjonli ta' Malta u ċ-Ċirkewwa?

X'kienu l- proġetti alternattivi li l-kumitat approva li għandhom isiru minfloku?

X'kienet il-priorita' tal-proġetti alternattivi approvati mill-kumitat?

Meta saret il-laqgħa li fiha ġie deċiż li jitwarrab il-proġett u minfloku ġew approvati proġetti alternattivi?

ONOR GIOVANNA DEBONO: Il-proġetti alternattivi magħżula u prioritizzati mill-kumitat biex jiġu ko-finanzjati mill-fondi strutturali huma kif murija hawn taħt:

*Bini ta' athletics track fil-korsa ta' Għawdex; *Immodernizzar ta' skejjel f'Għawdex; *Restawr tat-triq tax-Xlendi; *Titjib fit-Toroq tal-Ħniena, Sant' Antnin u Borg Għarib; *Immodernizzar tal-ġonna ta' Villa Rundle; *Ħolqien ta' l-esperjenza arkeoloġika u storika tax-Xagħra; u *Implimentazzjoni ta' niche web portal u strateġijia ta' sinjali

Il-laqgħa saret fis-7 ta' April, 2005.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-kera li se jkollha tħallas il-Gozo Channel għall-użu tat-terminals u tal-parkeġġi taċ-Ċirkewwa u l- Imġarr, hix se tkun koperta b'public service contract?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li dalwaqt għandu jiġi ffirmat kuntratt ta' kera (harbour agreement) bejn l-awtorita' marittima u l-Gozo Channel għall-kera tat-terminals tal-passiġġieri, tal-marshalling areas u tal- parkeġġi fil-portijiet taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr.

Dan il-harbour agreement ma jiffurmax parti mill-public service obligation contract li l-Gozo Channel għandha bħalissa mal-gvern.

FOOTBALL PITCH

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi fid-devoluzzjoni ta' biċċa art biex flokha jsir pitch f'Bormla?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk l-Onor.

Membru qed jirriferi għal dik il-biċċa art magħrufa bħala Verdala playing field, nixtieq ninformah illi huwa mistenni li l-ftehim tal-kirja jiġi ffirmat fil-futur qarib.

OVERSPEEDING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tħallsu multi f'kontravvenzjonijiet ta' overspeeding maqbuda mill-cameras f'Regional Road, l-Imrieħel u x-Xemxija mill-bidu ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Mejju, 2006 tħallsu dawn l-ammonti fuq kontravvenzjonijiet ta' overspeeding:

|Regional |Lm259,990| |Road | | |Mrieħel | | | |114,730 | |Xemxija | | | |33,910 |

SOCIAL CASE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid minn meta daħlet il-proċedura li persuna rikoverata f'St. Luke's, tibda tħallas 80% tad-dħul għax meqjusa bħala social case?

Kif jiġi deċiż li persuna hi social case?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-proċedura li persuna rikoverata f'St. Luke's tibda tħallas 80% tad-dħul għax meqjusa bħala social case bdiet isseħħ fit- 3 ta' Jannar, 2004, skond L.N. 259 ta' l-2004, regolament ta' l-2004 dwar rati għal servizzi residenzjali ffinanzjati mill-istat, Att dwar is- Sigurta' Soċjali (Kap. 318).

Meta persuna tiġi liċenzjata mill-isptar mill-konsulent tagħha u għal xi raġuni jew oħra din il-persuna tibqa' tokkupa sodda, tiġi dikjarata bħala social case.

SKOLA ĠUŻEPPI DESPOTT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-pjanti għax-xogħol fl- iskola G. Despott ta' Bormla tlestewx?

Jista' ipoġġi kopja tagħhom fuq il- mejda tal-Kamra?

Meta se jibda x-xogħol u meta se jitlesta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jidhirlix li għandi ndaħħal il-prattika li npoġġi pjanti bħal dawn fuq il-mejda tal-Kamra.

Il-bidu u t-tmiem

tax-xogħol jiddependi minn meta jiġi konkluż il-proċess tat-tendering u l- għoti tal-kuntratt.

ĦADDIEMA F'LUKANDI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema kien hemm full- time u part-time fil-lukandi fis-snin 2003, 2004, 2005 u kemm hawn din is- sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' ħaddiema full-time u part-time fil- lukandi u ristoranti fis-snin 2003, 2004, 2005 u fl-aħħar ta' Jannar 2006 hu kif ġej:

| |Full |Part-Tim|Part-Timers| | |-Timer|ers |holding a | | |s |as a |full-time | | | |primary |job | | | |job | | |Dec-0|8,360 |3,876 |2,853 | |3 | | | | |Dec-0|8,332 |4,298 |2,935 | |4 | | | | |Dec-0|8,503 |4,740 |3,255 | |5 | | | | |Jan-0|8,427 |4,590 |3,262 | |6 | | | |

L-aħħar statistika ppubblikata hi dik ta Diċembru 2005.

MARKET SUPPORT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 19273 u 19389, jista' il-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet dwar l-iskemi msemmija mill- Kummissjoni Ewropea?

Hemm xi ħjiel meta l-kummissjoni se tagħti d- deċiżjoni tagħha?

Xi problemi jonqos jingħelbu biex il-kummissjoni tkun sodisfatta

b'dawn l-iskemi bħala li huma permessi mir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-diskussjonijiet mal-Kummissjoni Ewropea għadhom għaddejin.

TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19375 u jgħid matul din is-sena finanzjarja kemm toroq saru mill-gvern ċentrali, fejn, b'liema fondi u kemm swew?

Min hu l-kuntrattur f'kull każ u kemm tħallas jew se jitħallas?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 19227, tista' il-Ministru tgħid jekk il-każ li rriferejt għalih u li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ġiex ikkonsidrat mill-ġdid?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar qed tagħmel ir-riċerki meħtieġa biex tistabilixxi jekk il-każ li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant jikkwalifikax taħt l-iskema li dwarha saret it-talba.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li jiġu pprovduti ferm aktar reserved parking bays għal persuni b'diżabilita' għaliex minħabba f'hekk, ħafna minn dawn l-individwi li minħabba l-istess diżabilita' tagħhom jridu jattendu l- isptar ferm aktar ta' spiss mill-medja normali, qed jeħlu ħafna ċitazzjonijiet?

Jista' jipprovdi l-faċilita' li kemm-il darba l-parking bays ipprovduti għal persuni b'diżabilita' jkunu diġa' mimlijin, dawn il- persuni jkunu jistgħu jipparkjaw f'parking bays oħrajn fil-grounds ta' l- isptar?

ONOR JESMOND MUGLIETT: Minn ispezzjoni li saret fuq il-post minn ufficjali tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku, jirriżulta li fil-pjazza ta' quddiem St. Luke's hemm sitt postijiet riservati għal persuni b'diżabilità.

Terġa', minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġar tat- traffiku, jirriżulta li ma hemm l-ebda talba sabiex tali reserved parking jiżdied.

Rigward il-possibbiltà li persuni b'diżabilità jużaw il-grounds ta' l- isptar, niġbed l-attenzjoni li tali grounds ma jaqgħux taħt il- ġurisdizzjoni ta' l-awtorità dwar it-trasport.

PACE GRASSO GROUND

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 19365, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux minnu li ilu ma jitħallas ċens mill- MFA fuq Pace Grasso ground madwar 13-il sena?

X'passi se jittieħdu biex dan jitħallas?

Fid-dawl tat-talbiet għar-riżenja ta' ċerti nies fl-MFA, għandux il-ground jingħata lill-kunsill lokali għal ġestjoni aħjar u fuq kollox għall-ħarsien tat-tfal tagħna?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kirja ma' l-MFA għal Pace Grasso football ground skadiet fil-31 ta' Awissu, 1993.

Minn dakinhar 'il hawn il-kirja ma ġietx imġedda.

Illum il-ground huwa affettwat bi proġett tal-ministeru għall- iżvilupp urban u t-toroq.

Informat ukoll illi s'issa d-dipartiment ta' l-artijiet ma kellu l-ebda talba mill-kunsill lokali jew xi ente oħra għall-kiri tal-ground.

STREET HAWKERS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jikkonsidra emenda f'section 30 ta' l- avviż legali ta' l-2006 fejn tgħid li street hawker għandu jkun 25 metru 'l bogħod u mhux 50 metru attwali minn xi ħanut ieħor?

Jista' jinkludi wkoll li titneħħa l-kelma "kull" ħanut u minflok issir "ħanut ta' l-istess ġeneru"?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant se tiġi studjata.

EŻAMI TAL-PSIKOLOĠIJA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li f'eżami tal-psikoloġija li sar nhar it-Tlieta, 30 ta' Mejju fl-universita' kien hemm bosta domandi li ma ġewx koperti fis-sillabu, la fil-lezzjonijiet u lanqas fuq il-kotba tal-kredti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proċedura li sseħħ fl-universita' matul eżami hi li lecturer/s responsabbli għall-eżami, ikunu disponibbli biex iwieġbu għal xi mistoqsija ta' kjarifika fuq il-karti ta' l-eżami.

Għal kull study unit u kors hemm kordinatur u fl-aħħar mill-aħħar hemm il-kap tad-dipartiment responsabbli għall-kors.

Hija proċedura li l-istudenti javviċinaw lil dawn in-nies meta jkollhom xi diffikulta'.

Kien hemm eżami wieħed fil-psikoloġija nhar it-Tlieta, 30 ta' Mejju fl- universita'.

Tliet lecturers kienu involuti fl-eżami msemmi u dawn it- tlieta kienu disponibbli matul l-eżami.

Kien hemm studenta li riedet kjarifika fuq mistoqsija waħda li ngħatat dak il-ħin stess.

It-tliet lecturers għandhom esperjenza fit-tagħlim u eżaminazzjoni tas-suġġett u assiguraw lill-kap tad-dipartiment li l-istudenti, sakemm attendew il- lectures u studjaw il-kotba involuti, kellhom ikunu kapaċi jwieġbu l-karti ta' l-eżami.

Informat ukoll li hemm proċedura ċara fl-universita' għall-istudenti biex jiċċaraw id-diffikultajiet tagħhom u għalhekk għandhom jippreżentawhom lill- kordinatur ta' l-istudy unit u l-kap tad-dipartiment.

WATER LEAK

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid għaliex l-ispettur sanitarju għan-naħa tal-Kottonera, ma ħax il-passi neċessarji biex tissolva l- problema ta' ilma/drenaġġ li dieħel fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Waqt li l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 5291, nista' ngħid li s- sitwazzjoni għadha l-istess għajr għall-fatt li fit-12 ta' Awissu, 2004 ittieħed kampjun ieħor ta' l-ilma li qiegħed jinfiltra, liema kampjun reġa' indika l-probabbilta' li l-ilma in kwestjoni huwa ilma tal-vit.

Dan wara li d-dipartiment ġie informat fis-26 ta' Lulju, 2004 mill-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma li saru testijiet neċessarji fl-akkwata indikata u ma nstab l-ebda leak fis-sistema ta' l-ilma eżistenti.

Iċ-chief executive officer fi ħdan il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma kien reġa' ġie informat b'dan kollu fis-26 ta' Awissu, 2004 wara li kien diġa' informat b'korrispondenza oħra datata Mejju 2004 u Lulju 2004.

Il-persuna li għamlet l-ilment kienet ġiet informata b'dan kollu u minn dak iż-żmien 'il hawn qatt ma reġa' daħal l-ilment.

Sussegwentement saret ispezzjoni oħra fis-6 ta' Ġunju 2006 minn uffiċjal ta' dan id-dipartiment, fejn ittieħed kampjun ieħor ta' l-infiltrazzjoni.

Il-każ se jibqa' jiġi segwit.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li l-awtorita' tad-djar tieħu l-passi neċessarji biex persuna minn Bormla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament u li tbati minn depression, tibbenefika mill-iskema tal-care and repair minħabba li l-kamra tal-banju m'għadhiex tajba u l- faċċata tal-fond ma tinsabx f'kondizzjoni tajba?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar m'għandha l-ebda talba mill- persuna indikata biex tibbenifika mill-inizjattiva tal-care and repair, għalkemm ninsab informata wkoll li l-awtorita' ħadet nota tal-każ u fil- futur qarib mistennija tispezzjona l-fond u tivverifika jekk il-persuna konċernata tistax tibbenefika minn din l-inizjattiva.

FOND BATTAL FL-ISLA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jiġi kkonsidrat li l-fond indikat separatament, li jinsab battal u fil-pjan terran, jingħata lil ċerta persuna b'diżabilita' serja?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni qed tigi kkonsidrata flimkien m'oħrajn simili.

APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'qed iżomm lill- awtoritajiet tal-kostruzzjoni u tiswijiet tal-gvern biex il-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jiġi rranġat u jitneħħew il- problemi strutturali li għandu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar biex jinvestigaw u jieħdu l-azzjoni meħtieġa.

SPEZZJONI FUQ FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Wara li saret ispezzjoni fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, tista' il-Ministru tgħid x'ġie rrakkmandat?

Jista' ġentilment jitpoġġa kopja taċ-ċertifikat fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Waqt li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant, nista' nikkonferma li d- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar ispezzjona l-post biex jigi determinat ix-xogħol meħtieġ u dan ix-xogħol mistenni jsir mill-istess dipartiment fil-futur immedjat.

Ninsab informata wkoll li d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali qed jieħu passi biex il-familja konċernata tiġi pprovduta mill-aktar fis possibbli b'akkomodazzjoni alternattiva sakemm jitlestew ix-xogħlijiet.