MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 343 It-Tnejn, 23 ta' Jannar 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 343 It-Tnejn, 23 ta' Jannar 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 343

It-Tnejn, 23 ta' Jannar 2006

WERREJ

MINUTI 85

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 85

TQEGĦID TA' KARTI 90

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` TAT-TURIŻMU TA' MALTA

GĦAS-SENA 2006 91

AĠĠORNAMENT 113

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 118

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 129

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 342 li saret fit-18 ta' Jannar, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

IMPORTAZZJONI TA' COACHES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm coaches ġodda u coaches second-hand inġiebu mill-1995 sal-lum u minn min?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Ninsab informat li mill-1995 sal-lum inġiebu 32 coach ġdida u 55 second-hand.

Il- coaches il-ġodda nġiebu kif jidher hawn taħt:-

1995 22 1996 7 1997 Nil 1998 1 1999 Nil 2000 Nil 2001 1 2002 Nil 2003 1 2004 Nil 2005 Nil

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jista' il-Ministru jgħid meta se jibdew jiffunzjonaw it-traffic lights li twaħħlu ftit tax-xhur ilu fil-Blata l- Bajda?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Għalkemm quddiemi m'għandix l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant, ma narax għaliex dawn it-traffic lights għandhom jieħdu fit-tul biex jibdew jiffunzjonaw, Sur President.

MUŻEW TA' L-ISTORJA POLITIKA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jikkonsidra li jitwaqqaf mużew ta' l-istorja politika?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għal-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li mużew ta' l-istorja politika kien diġa' jeżisti u fil-fatt kien infetaħ fl-1981 fil-Berġa ta' Franza fil-Birgu iżda qatt ma laħaq il-livell mixtieq.

Fost il-mużewijiet l-oħra kollha kien hu l-inqas wieħed iffrekwentat u fl-1987, jiġifieri sitt snin wara, kellu jagħlaq.

L-istorja politika ta' Malta għandha tiġi interpretata f'kuntest ġenerali u mhux f'iżolament u hemm pjan sabiex fil-futur, wirja fuq dawn il-linji ġenerali tiġi ppreparata fl-istess Berġa ta' Franza fil-Birgu.

SEWQAN TAĦT L-INFLUWENZA TAX-XORB

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jindika n-numru ta' taħrikiet maħruġa mill-pulizija għal sewqan taħt l-influwenza tax-xorb?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): In-numru ta' sewwieqa b'riżultat pożittiv wara li l- pulizija għamlitilhom it-test tan-nifs fuq suspett li kienu qed isuqu taħt l-influwenza ta' l-alkoħol, huwa kif ġej:

|Sen|Test |Test mhux | |a |Pożittiv |komplut | |200|48 |59 | |4 | | | |200|30 |39 | |5 | | |

COMPUTERS FL-ISKEJJEL PRIMARJI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm computers ġew istallati b'kollox fi skejjel primarji mis-sena 2001 'l hawn?

X'intnefaq kull sena?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): L- introduzzjoni ta' computers fi skejjel primarji ġiet imnedija fl-1996 u l- proġett ġie finalizzat fl-2001.

Fl-1996 ġew istallati il-computers fl-ewwel sena ta' l-iskejjel primarji, filwaqt li fl-2001 il-proġett kollu ġie ffinalizzat bit-tqassim ta' computers fis-sitt sena tal-primarja.

Wara din is-sena, kienu tqassmu xi computers kemm f'sitwazzjonijiet fejn żdiedu xi klassijiet jew f'siti fejn il-computers kellhom jinbidlu.

Fejn in-numru ta' klassijiet naqas, il-computers reġgħu ġew riallokati skond il- ħteġijiet tal-ġurnata.

L-informazzjoni preċiża tinsab fit-tabella hawn taħt:

|Sena |Computers |Spiża | |2000(Year 5)| |Lm355,123| | |720 | | |2001(Year 6)| | | | |744 |245,064 | |2002(klassij| | | |iet varji) |52 |22,620 | | | | | | |36 | | | |ri-allokati | | |2003(klassij| | | |iet varji) |23 |9,085 | | | | | | |8 | | | |ri-allokati | | |2004(klassij| | | |iet varji) |16 |6,080 | | | | | | |14 | | | |ri-allokati | | |2005 | | | | |59 | | | |ri-allokati | |

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-passi li jmiss f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett tajjeb li nfakkar li n-nefqa li hawn riferenza għaliha f'din it-tweġiba, hija frazzjoni ta' l-investiment li l- gvern għamel fil-qasam tat-teknoloġija ta' l-informatika u l-komunikazzjoni fl-edukazzjoni.

Naturalment wieħed ma jridx jinsa wkoll l-investiment kbir li sar fil-livell sekondarju u post-sekondarju.

Barra minn hekk, l- iskejjel kollha għandhom aċċess għall-internet u kull student għandu indirizz ta' l-e-mail u spazju ta' web page, hekk kif għandhom l-għalliema.

Issa għalkemm dan il-proċess huwa importanti, ma seta' qatt ifisser ħafna mingħajr it-taħriġ ta' l-għalliema fl-użu ta' din it-teknoloġija, Sur President.

Fil-fatt diġa' ġew imħarrġa madwar 3,000 għalliem f'dan is-settur, li huwa perċentwal mill-iktar għoli a paragun ma' kwalunkwe sistema edukattiva f'pajjiżi oħrajn.

Huwa fatt li Malta hija pajjiż ċkejken imma mbagħad anke r-riżorsi tagħna huma ċkejknin.

Dan ifisser li ras għal ras, aħna rnexxielna nħarrġu perċentwal għoli ta' għalliema fl-użu ta' din it- teknoloġija bħala għodda pedagoġika.

Naturalment għadna m'aħniex sodisfatti u għad jonqos ħafna xogħol x'isir, kif fil-fatt qed jiġri sew fit-taħriġ bażiku ta' ċerti għalliema u ta' oħrajn li għad iridu jkomplu jiżviluppaw, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' software.

Għalkemm teżisti varjeta' kbira ta' software f'diversi suġġetti, huwa ħafna aħjar li niddisinjaw ċerti affarijiet li jkunu jiffittjaw mal-kultura, l- identita' nazzjonali, it-tip u l-qies ta' ekonomija tagħna, skond l- iżvilupp soċjo-ekonomiku ta' pajjiżna.

Jekk is-software tixtrih off the shelf minn barra - anke jekk tixtrih mill-Ingilterra, minħabba li l-lingwa Ingliża hija wkoll il-lingwa tat-tagħlim fl-iskejjel - jista' ma jkunx fih ċerti aspetti.

Allura nemmen li jekk il-programm jiġi żviluppat apposta għall-ambjent Malti u għall-istudenti Maltin, ċerti aspetti jiġu mgħallma ħafna aħjar, Sur President.

Ir-rapporti ta' l-iżvilupp f'dan il-qasam huma pożittivi ħafna.

Anke meta nieħdu sehem fi programmi ma' skejjel oħrajn, it-tfal Maltin u Għawdxin imorru tajjeb ħafna.

Fil-fatt l-iskola ta' San Lawrenz f'Għawdex għadha kif rebħet u ġiet l-ewwel f'kompetizzjoni Ewropea ta' e-twinning.

Hawn irrid ngħid li l-pjani biex inkomplu niżviluppaw f'dan is-settur huma ambizzjużi.

Hemm team mill-iktar entużjażmat taħt id-direzzjoni tas-Sur Lawrence Zammit, team dedikat, li qed iħalli impatt importanti ħafna fl- iskejjel permezz ta' servizz ta' għalliema peripatetiċi li jmorru fl- iskejjel, joqogħdu ma' l-għalliema, jappoġġawhom u juruhom kif għandhom jgħallmu.

Nista' ngħid li bil-mod il-mod resqin lejn żmien fejn it-teknoloġija ta' l- informatika u l-komunikazzjoni tkun l-għodda pedagoġika dominanti fis- suġġetti kollha kemm huma.

ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jindika l-ammont ta' enerġija elettrika li pajjiżna kellu jipproduci s-sena l-oħra biex jipproduċi l-ilma tax-xorb?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infomat li 5% ta' l-enerġija elettrika ġenerata mill-power stations ġiet użata fil-produzzjoni ta' l-ilma fis-sena 2004.

PERMESSI U ENFORCEMENT NOTICES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm permessi u enforcement notices inħarġu mill-MEPA fl-2003, 2004 u 2005?

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

UŻU TA' BIOGAS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid meta l-provvedimenti ta' direttiva 2003/30/EC dwar il-produzzjoni u użu tal-biogas se jkunu jagħmlu parti mil- liġi Maltija?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Avviż Legali 528 tas-sena 2004 jagħmel il- provvediment tad-direttiva 2003/30 parti mill-liġi Maltija b'seħħ mill-31 ta' Diċembru, 2004.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: X'inhuma l-pjani tal-gvern għall-użu tal-biogas?

X'inhuma l-prospetti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, naturalment iżjed ma jkollna użu ta' biogas iżjed ikollna emissions nodfa.

Imma ovvjament il-produzzjoni lokali bilfors tkun limitata għax f'pajjiżi oħra, il-biogas jista' isir b'mod abbundanti.

L-ammont ta' materja prima biex tipproduċi dan il-biogas f'pajjiżna huwa limitat ħafna.

Għal min ma jafx, il-biogas jiġi prodott minn materjal li jiġi minn ħxejjex u carbohydrates.

Dan jintefa' f'apparat apposta li jaħdem b'temperatura għolja u hemmhekk ikollok il-produzzjoni ta' biogas.

Għal dan il-għan, il-WasteServ għandha pjan biex l-iskart kollu domestiku u kummerċjali li jista' jintuża għal dan l-iskop jinġabar għalih, jintefa' f'apparat speċjali u minnu jiġi prodott il-biogas.

SERQ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm mobile phones insterqu din is-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Matul l-2005 ġew irrapportati lill-pulizija 2,088 mobile phones misruqa.

AFM FUEL BILL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kien il-fuel bill ta' l-armata s-sena l-oħra u din is-sena?

Kemm minn dan huwa dovut għal xogħol konness mal-klandestini?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi): Jien informat li n-nefqa tal-forzi armati fuq il-fuel matul is- snin 2004 u 2005 kienet kif ġej:

*Nefqa totali ta' Lm321,163 fl-2004 li minnhom huwa stmat li ntefqu Lm86,955 fuq xogħol konness ma' immigranti irregolari; u

*Nefqa totali ta' Lm402,121 fl-2005 li minnhom huwa stmat li ntefqu Lm112,099 fuq xogħol konness ma' immigranti irregolari.

MENU TA' L-IKEL FIL-ĦABS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista'

il-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-menu ta' l- ikel li ngħataw il-ħabsin il-ġimgħa l-oħra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li l-menu ta' l-ikel li ngħataw il- priġunieri bejn is-7 ta' Novembru, 2005 u t-13 ta' Novembru, 2005 hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MULTI MIBDULA f'ĦABS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni ntbagħtu l-ħabs għax ma ħallsux multi?

Kemm kienet il-multa u x'weħlu?

X'eta' kellhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li n-numru ta' dawk li ntbagħtu l- ħabs fl-2005 għax ma ħallsux multi jew spejjeż tal-qorti mibdula f'ħabs, kien ta' 86.

Informat ukoll illi l-multi kienu jvarjaw bejn Lm4 u Lm20,540 filwaqt li l-pieni ta' ħabs kienu jvarjaw bejn ġurnata u 2000 ġurnata.

L-etajiet kienu jvarjaw bejn l-20 u l-71 sena.

ĊITTADINI NATURALIZZATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn ċittadini naturalizzati li waslu Malta jew bħala refuġjati jew bħala immigranti llegali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Hemm għaxar refuġjati, rikonoxxuti bħala tali wara li kienu waslu Malta taħt il-Konvenzjoni ta' Ġinevra ta' l-1951, li ngħataw ċittadinanza wara snin twal jgħixu Malta.

Kif diġa` għamilt fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 13530, ninforma lill-Onor.

Interpellant li ebda persuna minn dawk li ħadu ċ- ċittadinanza Maltija ma kienet klandestina jew immigrant illegali.

ĦABS TA' KORDIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm iqum biex jinżamm il-ħabs?

X'tip ta' eżerċizzju sar, qed isir jew se jsir biex in-nefqa titnaqqas?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li l-vot rikorrenti għas-sena 2005 kien ta' Lm2,750,000.

Fir-rigward tat-tieni parti tal-mistoqsija, informat li s-sezzjonijiet tad- dipartiment jiġu assessed kontinwament biex fejn jinstab li jistgħu jiġu ffrankati xi spejjeż, dan jiġi attwat.

GĦALLIEMA BIS-SICK LEAVE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm għalliema matul l-ewwel term tas-sena skolastika ħadu leave u sick leave?

Jista' jikkwalifika n- numru fi ġranet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Matul dan l-ewwel term tas-sena skolastika kien hemm 1,004 għalliema li bejniethom ħadu 3,277 ġurnata sick leave.

Informat ukoll li l-għalliema m'għandhomx vacation leave imma jgawdu l- vaganzi ta' l-iskola fil-mid-term, fil-Milied, fil-karnival, fl-Għid u fis- sajf, flimkien ma' l-istudenti tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi għalliema li ġew imwiddba mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni minħabba li nqabbdu jieħdu sick leave eċċessiv?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultalix li kien hemm każi simili, Sur President.

ASSENTEIŻMU FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm studenti fil-primarja ma attendewx l-iskola matul l-ewwel term ta' din is-sena skolastika?

Jista' jinformana bis-sitwazzjoni ta' studenti li jattendu f'livell sekondarju?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jiġi vverifikat u jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra f'xi seduta oħra.

SKEMA TA' EXPORT REFUND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 15872, jista' il- Ministru jgħid kemm fil-fatt hija ċ-ċifra fi flus li pajjiżna jrid jiġbor mill-Unjoni Ewropea f'export refund għas-snin 2004 u 2005?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninsab informat li l-aġenzija tal-pagamenti m'għandha tiġbor l-ebda ammont f'export refund mill-Unjoni Ewropea għas-snin 2004 u 2005.

Ta' min iżid ukoll li operaturi Maltin ftit li xejn jibbenefikaw mill- export refund.

ĦADDIEMA TA' L-ENEMALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 15876 u jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal- ħaddiema ta' l-Enemalta dwar assigurazzjoni ta' l-impjieg tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Bil-liġijiet ta' pajjiżna l-ebda persuna qatt ma kellha tali assigurazzjoni, lanqas taħt gvernijiet Laburista.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-pożizzjoni tal-ħaddiema tal-lukanda Holiday Inn Crowne Plaza jekk sa Marzu li ġej tkun għadha ma nbiegħetx?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, il-premessa hija skorretta, fis-sens li mhux il-lukanda se tinbiegħ imma l-kumpannija.

Din tinbiegħ bl-assets u l-liabilities tagħha, inkluż l-impjiegi.

Dan ifisser li meta tinbiegħ, tinbiegħ bl-impjiegi tal-ħaddiema assigurati fiha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Kemm huwa minnu li sa Marzu li ġej din il-lukanda trid tinbiegħ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, m'hemm l-ebda deadline.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid x'jiġri jekk kemm-il darba din tibqa' ma tinbiegħx?

Li naf żgur hu li lanqas bookings m'huma qegħdin jaċċettaw, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, il-bookings m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn mal-kumpannija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma l-lukanda mhix taċċetta bookings minħabba l- bejgħ li kellu jsir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-fatt li l-kumpannija mhix tieħu bookings għal wara Marzu assolutament ma jippreġudikax il-pożizzjoni tagħha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri jekk wara din id-data l-lukanda ma tilqax aktar nies, xorta se tibqa' miftuħa u l-ħaddiema xorta waħda se jibqgħu jingħataw il-paga?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, jien ma nagħmilx assunzjonijiet bħal dawk li qed jagħmel l-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Audited accounts tal-Kunsill Malti għall-Isport għall-perijodu bejn it- 28 ta' Jannar 2003 u t-30 ta' Settembru 2005;

Rapport tal-Kunsill Malti għall-Isport li jkopri s-snin bejn l-2003 u 2005;

Estimi finanzjarji tal-Kunsill Malti għall-Isport għas-sena 2005-2006;

Lista ta' għalliema ta' l-evening classes f'suġġetti mhux akkademiċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6510; u

Lista ta' l-impjegati li jaħdmu ma' l-Employment and Training Corporation, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16599.

F'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' impjegati ġodda fid-dipartimenti u enti oħra fid-dekasteru tal-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16606.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' familji li jiċievu l-għajnuna fuq il- kontijiet tad-dawl u l-ilma, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16591.

U f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita' nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi l-bed complement f'kull sala ta' l-Isptar San Luqa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16673.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MULGIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-iskeda tax-xarabanks lejn u mill-Manikata fuq rotot 47 u 52, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16572.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA'

L-AWTORITA` TAT-TURIŻMU TA' MALTA GĦAS-SENA 2006

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Sur President, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` tat- Turiżmu ta' Malta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Diċembru 2006 skond l-Att dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta, Kap. 409.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-gvern u l- kelliema ta' l-oppożizzjoni u bl-introduzzjoni u l-winding up għan-naħa tal- gvern.

Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, meta f'dan il-parlament niddiskutu t-turiżmu nkunu qed nagħmlu diskussjoni dwar qasam ta' importanza ekonomika kbira.

F'dan is-sens, wieħed irid iħares lejn l- importanza tad-diskussjoni ta' l-estimi dwar l-awtorita` tat-turiżmu għaliex inti qed tirriferi għall-estimi ta' dik l-awtorita` li fl-aħħar mill-aħħar trid tkun il-mutur biex tmexxi u tirregola t-turiżmu ġewwa pajjiżna.

Mr. Speaker, dak li l-Kamra qed tintalab tagħmel huwa preċiżament li tapprova l-estimi finanzjarji ta' l-awtorita` tat-turiżmu għas-sena kurrenti li qegħdin fiha, jiġifieri s-sena li tagħlaq fl-aħħar ta' Diċembru.

Li nista' nagħmel min-naħa tiegħi hu li nagħti ftit indikaturi li għalija huma importanti ħafna u li joħorġu minn dawn l-estimi.

Hawn irrid ngħid mill-ewwel li ma jistax jonqos li meta nħarsu lejn l-estimi li għandna quddiemna, ma narawx x'inhu l-kontribut li jagħmel il-gvern ta' Malta lejn l-istess awtorita` tat-turiżmu.

Hawnhekk għandna quddiema l- approvazzjoni ta' l-estimi għas-sena 2006 u tajjeb li naraw kif dawn jipparagunaw ma' l-estimi tas-sena li għaddiet u anke tas-sena 2004 li jkunu estimi diġa` awditjati.

Mr. Speaker, jekk wieħed iqabbel kemm kien il-kontribut tal-gvern lil din l- awtorita` bejn l-2004 għall-2006, isib li kien hemm żieda minn Lm7.96 miljun għal Lm8.58 miljun, żieda ta' Lm629,681.

Naħseb li naqblu li din iż- żieda turi l-impenn ċar min-naħa tal-gvern li jagħmel investiment akbar fi ħdan l-awtorita` tat-turiżmu u dan għaliex jirrikonoxxi din l-awtorita` bħala l-mutur ewlieni li jrid iżomm għaddej b'ritmu dinamiku dan is-settur kruċjali għall-ekonomija.

Ir-raġuni għaliex għandek dik iż-żieda tinkludi wkoll il-fatt li din hija l-ewwel sena fejn il-gvern, apparti l-kontribut li qed jagħti direttament lill-awtorita` tat-turiżmu għall-funzjoni ġenerali tagħha, qed jagħmel kontribut addizjonali ta' Lm0.5 miljun biex nibdew il-proċess ta' branding ta' pajjiżna.

Rigward il-qasam tat-turiżmu ħafna nies jagħmlu riferenza għal dak li qed jagħmlu pajjiżi oħrajn li b'xi mod jew ieħor jikkompetu magħna.

Kieku kellna nagħsru u nanalizzaw mhux biss dak li jidher esternament fil- kampanji ta' pubbliċita` li jkunu qed jagħmlu pajjiżi bħal Ċipru, l-Eġittu, t-Turkija u t-Tunesija imma anke dak li dawn il-pajjiżi għamlu internament, naraw li dawn għamlu proċess professjonali, modern u effettiv ta' branding.

Dawn raw x'inhuma l-kwalitajiet prinċipali li jiddistingwu lil pajjiżhom minn pajjiżi oħrajn, raw x'inhuma l-kwalitajiet li huma minsuġa fil-qalb tal-popolazzjoni tagħhom imbagħad għamlu r-riklami biex jattiraw it-turiżmu lejhom abbażi ta' dawk il-core values u l-mission statements.

Dawn applikaw dan kollu mhux biss għall-marketing pero` anke fil-mod kif jippreżentaw lil pajjiżhom fl-immaġinazzjoni tan-nies.

Mr. Speaker, dan huwa proċess li jrid isir b'mod professjonali, u jien kburi mill-fatt li dan il-proċess inbeda s-sena li għaddiet anke billi kellna fostna persuna esperta u anke rikonoxxuta internazzjonalment f'dan ir-rigward.

Meta dan ġie f'pajjżna, ħadem flimkien ma' l-industrija u ħadem ma' esponenti li jirrappreżentaw l-oqsma kollha ta' l-industrija tat- turiżmu ta' Malta.

Apparti hekk iltaqa' wkoll ma' nies li jirrappreżentaw uħud mill-aktar persuni li għamlu investiment qawwi fil-qasam tat-turiżmu f'Malta.

Din hija qabża importanti għall-industrija kollha tat-turiżmu fil- pajjiż.

Irrid ngħid ukoll li meta wieħed ikompli jħares lejn iċ-ċifri ta' l-estimi li għandna quddiemna jsib l-ispiża ta' l-awtorita' fuq l- advertising, marketing and promotional expenditure.

Hawn irrid ngħid li bejn ċ-ċifra verifikata għas-sena 2004 u ċ- ċifra tas-2006 hemm żieda ta' Lm 838,546, minn Lm6,072,864 għal Lm6,911,410.

Wieħed jinnota wkoll li l-qabża fl-ammont ta' flus li aħna qed niddedikaw biex inkunu magħrufa aktar internazzjonalment tirrifletti dak li l- awtorita` Maltija għat-turiżmu llum qiegħda tiffranka minn oqsma oħrajn.

Sur President, jekk ikun hawn mistoqsijiet speċifiċi fuq xi parti jew oħra ta' l-estimi, jiena lest li nweġibhom fil-winding up, pero` nixtieq nagħti eżempji ta' fejn l-awtorita` qiegħda tiffranka flus amminstrattivi biex tiddedikahom għal skop ta' marketing.

Minn paġna 7 ta' l-estimi jirriżulta li qed niffrankaw l-ispejjeż minn fuq l-istaff cost.

Fis-sena 2004, l- awtorita` nefqet – u din hi somma verifikata għaliex hija audited - Lm2,079,327 – u din is-sena n-nefqa proġettata hija ta' Lm1,791,407, jiġifieri fuq total payroll cost kellna ffrankar ta' Lm287,920.

Rigward in- nefqa fuq uffiċċji barranin insibu li minn Lm821,129 inżilna għal Lm337,390, jiġifieri hawnhekk iffrankajna Lm483,739.

Sur President, dan kollu huwa riżultat ta' ristrutturazzjoni li saret bl-attenzjoni fl- awtorita'.

Ir-riżultat ta' din ir-ristrutturazzjoni kien aktar flus iddedikati għall- marketing u għall-promozzjoni.

Is-somma għal dan il-għan żdiedet minn Lm5.1 miljun fl-2004 għal Lm5.6 miljun fis-sena 2005, u issa din is-somma mistennija titla' għal Lm6.3 miljun.

Dan ifisser li minn 56% tan-nefqa kollha fl-2004, dan il-vot tela' għal 59% fis-sena 2005, u issa mistenni jitla' għal 66% tan-nefqa kollha għas-sena li għadna kif bdejna.

Din li niddedikaw żewġ terzi ta' l-infiq f'marketing hija waħda mill-qabżiet kbar li ridna naslu għalihom b'effett tar-ristrutturazzjoni fl-awtorita` Maltija tat-turiżmu, u dak ir-riżultat issa nistgħu narawh b'għajnejna u nmissuh b'idejna.

Dan hu dak li wegħdna li jsir bħala riżultat tar-ristrutturar ta' l-awtorita`.

Sur President, jien nixtieq li fil-bidu ta' din id-diskussjoni u anke għall- benefiċċju ta' l-oppożizzjoni niċċara punt li qajjem il-kelliem ta' l- oppożizzjoni għar-rigward ta' jekk kellniex jew le npoġġu r-rapport annwali ta' l-awtorita` fuq il-medja tal-Kamra flimkien ma' dawn l-estimi.

Irrid nagħmel din l-ispjega issa għaliex ma nkunx korrett ma' l-oppożizzjoni jekk inħalli l-oppożizzjoni tibni xi argument sħiħ fuq dan il-fattur imbagħad noqgħod nagħti tweġiba wara.

Minħabba li pparteċipajna flimkien fuq programm televiżiv, naf li l-oppożizzjoni għandha mistoqsija fuq hekk.

Irrid ngħid lill-kelliema ta' l-oppożizzjoni li m'għandhom għalfejn ikunu sorpriżi xejn li r-rapprort annwali ma tpoġġiex fuq il-mejda tal-Kamra, għaliex minn mindu twaqqfet l-awtorita` tat-turiżmu dan qatt ma tqiegħed.

Biex inkun korrett man-naħa l-oħra rrid ngħid li jiena naf li hemm korporazzjonijiet oħra li jimxu b'mod differenti, imma fil-każ ta' l- awtorita` tat-turiżmu kemm għaliex il-liġi tipprovdi termini differenti, kif ukoll għaliex hija l-prattika f'din il-Kamra, qatt ma tqiegħed ir- rapport annwali u miegħu jkun hemm ukoll l-audited accounts flimkien mal- financial estimates.

Jien hawnhekk għandi tabella li nista' naqraha.

Din it-tabella tirrifletti dak li ġara fis-snin li għaddew.

Jekk immur per eżempju fuq l-ewwel diskussjoni li kellna fuq l-awtorita` tat-turiżmu bħala sena sħiħa, fl- 2001, naraw li kellna d-diskussjoni fil-23 ta' Jannar, filwaqt li r-rapport annwali tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra fit-23 ta' April.

Fl-2002, id- diskussjoni fil-Kamra saret fl-28 ta' Jannar u r-rapport tqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra fl-24 ta' April.

Fl-2003 l-istess, fit-22 ta' Jannar saret id-diskussjoni fuq l-estimi u f'Mejju tpoġġa r-rapport, u fl-2004, fil-21 ta' Jannar kellna diskussjoni fuq l-estimi, u fil-5 ta' Lulju tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra r-rapport annwali.

Fl-24 ta' Jannar tas-sena li għaddiet iddiskutejna l-estimi finanzjarji bħal dan iż-żmien ukoll imma r-rapport annwali tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra fit-30 ta' Mejju.

Din is-sena naturalment qed nagħmlu diskussjoni fuq l-estimi llum, it-23 ta' Jannar u 'l quddiem inpoġġu r-rapport annwali fuq il-mejda tal-Kamra.

Ovvjament m'għandix data preċiża ta' meta dan se jsir, pero` d-data tkun skond il- pattern li segwejna għal dawn is-sitt snin.

Mr. Speaker, dan jirriżulta għaliex il-liġi tgħid li għar-rigward ta' l- estimi finanzjarji jiena għandi tmien ġimgħat ċans biex inqiegħdhom fuq il- mejda tal-Kamra b'mozzjoni ħalli dawn ikunu approvati filwaqt li r-rapport annwali, dan irid ikun ippreżentat mhux iktar tard minn 12-il ġimgħa wara l- għeluq tas-sena finanzjarja.

Issa s-sena finanzjarja ta' l-awtorita` hija s- sena kalendarja għax-awtorita` tat-turiżmu m'hijiex bħal diversi korporazzjonijiet oħra li jsegwu prattiċi differenti fejn għandhom is-sena tagħhom tkun minn Ottubru għal Settembru.

Is-sena ta' l-awtorita` hija sena kalendarja bħalma hija dik tal-budget tal-gvern.

Dan ifisser li l-awtorita` jkollha sa l-aħħar ta' Marzu sabiex tagħmel ir-rapport annwali għas-sena preċedenti u jkollha dak iż-żmien għaliex ir-rapport annwali jinkludi l- proċess ta' awditjar ta' kontijiet tagħha.

Meta dan ir-rapport jasal, jiena nkun nista' npoġġih fuq il-mejda tal-Kamra u naturalment kulmin ikun irid jagħmel diskussjoni dwaru, anke jekk m'hemmx mozzjoni speċifika fuqu, jista' jagħmel dan jew f'xi aġġornament jew f'mistoqsijiet jew f'xi diskussjoni li jkollna fil-parlament meta nkunu qed niddiskutu xi liġi jew oħra tat-turiżmu.

Din is-sena dik l-opportunita` se tkun hemm għaliex biex jitwaqqfu s-segment advisory groups se jkun hemm id-diskussjonijiet.

Dan kollu għedtu għax jiena dehrli li l-korrettezza titlob li la jiena naf li l- oppożizzjoni xtaqet tqajjem dan il-punt fid-diskussjoni, ikun aħjar li nikkjarifikah minn qabel biex ma naħlux ħin.

Mr. Speaker, xi jfisser ir-ristrutturar għall-awtorita` tat-turiżmu?

Kieku kelli nipprova nagħti definizzjoni tal-proċess kollu ta' ristrutturar ngħid li dawn il-punti li se nsemmi huma l-aktar importanti.

L-ewwelnett li jkollna awtorita` li tkun cost-effective u li jkollha struttura li f'ċertu sens m'hijiex akbar milli hemm bżonn.

Naturalment aħna għamilna l- eżerċizzju tagħna b'għaqal u b'attenzjoni anke għall-ħaddiema ta' l-istess awtorita` tat-turiżmu.

Konna għamilna wegħda li ebda persuna ma' l- awtorita` tat-turiżmu ma titlef l-impjieg tagħha pero` mhux bilfors tibqa' direttament fl-awtorita` tat-turiżmu.

Għal dan il-għan kien hemm ċaqliq laterali fl-istess awtorita` u kien hemm xi ċaqliq ukoll li sar permezz ta' placing ta' nies anke f'entitajiet pubbliċi oħrajn.

Kien hemm ukoll skema ta' early retirement pero` dan kollu bi qbil ma' l-union li tirrappreżenta l-maġġoranza kbira tal-ħaddiema fi ħdan l-awtorita` tat-turiżmu.

Sintomu ieħor li jolqotni dwar il-proċess ta' ristrutturar huwa li tkun awtorita` li verament hija target-oriented.

Issa huwa veru li iktar ma tagħmel targets, iktar ma tagħmel miri, nkluż fil-miri tal-gvern, aktar nesponu lilna nfusna - jien l-ewwel wieħed - għall-kritika li ssir mill- oppożizzjoni.

Per eżempju l-oppożizzjoni qaltilna li kellna mira li nżidu b'50,000 in-numru ta' turisti li jiġu Malta fis-sena 2005 u dik il-mira ma lħaqnihiex.

It-tweġiba għal dan hu li iva, dik il-mira ma ntlaħqitx pero` xorta kellna żieda fin-numru ta' turisti.

Minkejja dan, aħna nibqgħu nsostnu li hu importanti li ma naħdmux bl-amment imma naħdmu b'miri preċiżi.

Parti mill-effett ta' ristrutturar illum hu wkoll li għandek target- orientation serja iktar minn qatt qabel.

L-oppożizzjoni tapprezza li ma jkunx kummerċjalment korrett li nagħtu issa ċ-ċifri ta' kull segment li ġew ikkwantifikati fi ħdan l-awtorita`, pero` huwa stat ta' fatt li l-awtorita` għamlet eżerċizzju komprensiv biex tistabilixxi mhux biss is-segment driven orientation - li huwa punt ieħor li ħareġ mir-ristrutturar li sar - imma li kull segment head li ġie appuntat jew li ġiet appuntata kellu jiffirma għal żewġ targets preċiżi.

L-ewwel target hu dak li qed insejħulu l-minimum target li jrid ikun ibbażat fuq it-trends internazzjonali skond kif it- turiżmu realistikament qed jiċċaqlaq b'mod partikolari madwar din il-parti tad-dinja u anke skond trends speċifiċi għal Malta.

It-tieni target hu dak li jissejjaħ l-optimum target li huwa bbażat biex ngħid hekk fuq dak li jrid ix-shareholder, u x-shareholder f'dan il-każ huwa l-pajjiż kollu jew il-gvern għan-nom tal-pajjiż kollu.

Dan se jkun monitored bl-iktar mod regolari għaliex dan ifisser proċess ta' accountability li ma jistax ikollok jekk inti ma jkollokx measurability.

Sur President, inti kif tista' tgħid li t-tali persuna hija accountable biex tilħaq it-tali mira jekk inti m'għandekx il-kejl biex tara li t-tali mira ntlaħqet?

Naturalment jekk dawn il-miri ma jintlaħqux għax per eżempju kien hawn sitwazzjoni traġika f'parti tad-dinja li effettwat is-settur, allura din tkun spjegazzjoni valida u tkun rikonoxxuta wkoll jekk ma jintlaħqux il-miri, pero` li nċaqilqu l-miri tagħna lejn il-minimum targets u li s-segment heads qed ngħidulhom li tridu taħdmu għall-optimum targets huwa l-mod ġdid kif l-awtorita` qed taħdem u se taħdem matul is-sena li għadna kif bdejna.

Għalija l-awtorita` trid tikkonċentra ferm aktar minn qabel fuq il-core functions tagħha.

F'dan ir-rigward sar ristrutturar anke fil-ministeru.

Per eżempju qed ngħidu li l-organizzazzjoni ta' l- avvenimenti, importanti kemm huma importanti, m'għandhiex tikkonsma r- riżorsi prinċipali ta' l-awtorita` tat-turiżmu u allura l-avvenimenti kollha li jsiru, kemm mill-awtorita` tat-turiżmu kif ukoll mill-kunsill Malti għall-kultura u l-arti se jsiru minn unit wieħed li jkun integrat fi ħdan il-ministeru.

Dan il-unit jieħu ħsieb l-organizzazzjoni ta' dawk l- avvenimenti li Malta għandha bżonn bħala parti mill-product development tagħha, u b'hekk nassiguraw li l-awtorita` verament tikkonċentra fuq il- core functions tagħha.

Irrid ngħid ukoll, u dan huwa punt ieħor tar-ristrutturar, li għandek direzzjoni politika mill-iktar ċara u fl-ogħla livell tal-gvern għaliex kif nafu, is-sena li għaddiet konna qed ngħidu dwar dak li huwa meħtieġ li jsir f'Malta u dan issa seħħ.

Sar it-twaqqif ta' kumitat inter-minsterjali mmexxi mill-Prim Ministru, u dan qed jiltaqa' on average kull tliet ġimgħat biex isir monitoring regolari ta' dak kollu li jolqot it-turiżmu u li jolqot ukoll ministeri differenti.

Naturalment l-awtorita` Maltija tat- turiżmu permezz tal-ministeru tat-turiżmu hi l-aġent prinċipali fil- formolazzjoni ta' l-aġenda ta' dan il-kumitat għaliex l-istess awtorita` tressaq b'mod proattiv diversi papers għal diskussjoni bħal tourism zone management, it-tfassil tat-tourism zones, x'hemm bżonn fuq diversi issues ta' product enhancement u fuq dawk li huma wkoll interventi bħall-programm kollu ta' beach replenishment, kemm jekk inhuma beaches ġodda u kemm jekk inhuma titjib ta' beaches eżistenti.

Naħseb li dan kollu huwa importanti.

Meta qed nitkellem dwar direzzjoni politika rrid ngħid ukoll li fil-bidu ta' kull sena kalendarja jiena niltaqa' mal-bord u nippreżenta lil kull board member ittra miktuba fejn il-gvern jagħmel enfasi dwar issues prinċipali ta' policy.

U hekk għamilt din is-sena wkoll, u nieħu l- opportunita` ta' dan id-dibattitu biex aktar 'il quddiem inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra kopja ta' din l-ittra.

Naħseb li f'dan id-dibattitu wkoll ikun xieraq jekk nagħmel aċċenn għar-riżultati li aħna kellna fil-qasam tat- turiżmu.

Diġa` aċċennajt għall-fatt li minkejja li dan is-settur qed isir dejjem aktar kompetittiv, aħna rnexxielna – u s'issa għandna ċ-ċifri għall- ewwel ħdax-il xahar tas-sena 2005 - nżidu b'1.4% l-għadd ta' turisti li żaruna.

Dan fisser ukoll żieda ta' 1.3% fi qliegħ f'munita barranija.

Għalija dan huwa relevanti.

Huwa relevanti ħafna wkoll il-fatt li s-sena li għaddiet kellna l-aħjar sena mill-1995 'il hawn fis-suq Ingliż fejn żaruna 466,018-il turist u komplejna nikkonsolidaw is-suq Ġermaniż, li huwa t- tieni l-akbar suq importanti għalina, wara t-titjib li diġa` konna għamilna f'dan is-settur fis-sena 2004.

Naturalment meta nitkellem dwar ċifri fil-qasam tat-turiżmu għas-sena 2005 m'hemmx inkluż Diċembru pero` aktar tard dan ix-xahar ikollna ċ-ċifri għal Diċembru wkoll u allura nkunu nistgħu nagħtu ċ-ċifra uffiċjali għas-sena kollha, pero` s'issa għadha ma ħarġitx mill-uffiċċju ta' l-

istatistika li jimxi b'tabella preċiża tad-dati meta jkun se joħroġ il- press releases kollha tiegħu.

Hawn irrid ngħid li jekk inqabblu Jannar u Novembru ta' din is-sena ma' Jannar u Novembru tas-sena ta' qabel insibu titjib ta' 1.4%.

Huwa titjib li rridu nfakkru li qed isir fuq sena, jiġifieri s-sena 2004, fejn diġa` kienet aħjar minn dik ta' qabel, għaliex fis-sena 2004 kellna total ta' 1,156,028 turist li hija żieda ta' 3.5% fuq is-sena preċedenti, u fil-fatt is-sena 2004 hija allura l-aħjar sena mis-sena 2002 'il quddiem f'dak li għandu x'jaqsam ma' volum ta' turisti li ġew lejn il-pajjiż.

Jien l-awgurju tiegħi għas-sena 2005 hu li meta jkollna ċ-ċifri totali, issir hi l-aħjar sena.

Naturalment ma rridux li l-mertu ta' l-aħjar sena jibqa' għas-sena 2005 imma issa jmiss is-sena 2006 li tgħaddi lis-sena 2005.

Huwa importanti li fuq is-sena 2005 irnexxielna nilħqu din il-mira għax qed nitkellmu fuq perjodu li ġie wara perjodu diffiċli għal diversi fatturi magħrufa li kellna madwar id-dinja u li laqtu b'mod partikolari lil pajjiżna.

Sur President, meta qegħdin nitkellmu dwar ċifri ma nistax ma nirriferix għal niċċa importanti ħafna fil-qasam tat-turiżmu u ċioe` l-cruiseliners.

Tajjeb li ngħid li dawn ma ngħodduhomx maċ-ċifri tat-turisti.

Għadha kemm ħarġet l-istatistika ta' kemm kellna passiġġieri li żaru pajjiżna bil- cruises matul is-sena li għaddiet kollha u hawnhekk naraw li kien hawn żieda ta' iktar minn 28,000 persuna li żaru Malta b'dan il-mod.

Kien hemm tnaqqis f'Diċembru pero` minn Jannar sa Diċembru kellna żieda ta' kważi 10% u dan jagħmel din is-sena t-tieni l-aħjar sena mill-1996 'l hawn.

Naf li jsir ħafna riferenza, per eżempju, fuq kemm ġew nies fuq cruiseliners fi żmien amministrazzjoni Laburista pero` jekk inħares lejn l-1997, nara li kienu żaruna 126,645 persuna li għal dakinhar kienet ċifra tajba pero` jekk dik kienet ċifra tajba aħseb u ara dik tal-lum li hija żieda fuq l-1997 ta' 193,459 jew żieda ta' 60%.

Qed nagħmel dan il-paragun ma' l-1997 għax hija s-sena sħiħa li kellna ta' amministrazzjoni Laburista.

Irrid ngħid ukoll li jiena nifhem li f'dibattitu bħal dan żgur ikun hemm il- mistoqsija dwar x'inhi l-istrateġija jew x'inhu l-pjan li l-awtorita` se jkollha.

Nemmen li l-indikaturi kollha li tkellimt dwarhom huma indikaturi ta' strateġija.

Ir-ristrutturar li sar biex nersqu - u semmejt x'kien wieħed mill-punti tal-proċess ta' ristrutturar – aktar lejn segment driven milli source market driven.

Illum mhux qegħdin nitkellmu fuq segment driven biss imma llum nafu x'inhuma t-targets speċifiċi għal kull niċċa, u dan kien l-impenn ta' l-awtorita` matul is-sena li għaddiet.

Issa li dak il- proċess huwa komplut, qed jitfassal pjan strateġiku li jkopri l-perijodu 2006-2008.

Dan huwa proċess li se jirrifletti l-awtorita` kif ġiet ristrutturata u huwa proċess li jorbot mal-policy framework kollu li jingħata min-naħa tal-gvern.

Hawn irrid ngħid li l-proċess qed ikun kordinat mir-research and business planning unit ta' l-awtorita`.

Irrid ngħid ukoll li qed naħdmu biex sa nofs din is-sena dan id-dokument ikun finalizzat u jkun finalizzat wara proċess ta' konsultazzjoni li ssir fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena kemm internament fl-awtorita` kif ukoll ma' l-industrija.

Huwa dokument li għalih għandna r-roadmap preċiża bit- targets preċiżi taż-żminijiet li rridu nilħqu u allura huwa parti mill- impenn importanti li l-awtorita` għandha quddiemha għal din is-sena.

Nagħlaq din l-introduzzjoni tiegħi billi nagħmel ringrazzjament mill-qalb lil din l-industrija kollha u ringrazzjament lil kull min b'xi mod jew ieħor ikkontribwixxa għad-diskussjoni fuq din l-industrija li hija tant kruċjali fil-pajjiż, inkluż l-oppożizzjoni.

Naħseb li anke fejn ma naqblux fuq ċertu dettal, almenu s'issa, irnexxielna jkollna diskussjoni matura fuq dan il-qasam.

Jiena nirrigrazzja lil kull min jinvesti f'dan is-settur ukoll.

Nagħmel ħafna riferenza għalihom u ma naħsibx li għandi bżonn nerġa' nagħti elenku ta' min qed jinvesti miljuni kbar ta' liri biex l-industrija tat-turiżmu tibqa' għaddejja.

Illum Malta għandha ħmistax-il lukanda fil-kategorija ta' ħames stilel biss u ma tistax ma timmeraviljax ruħek meta żżur u tara speċjalment il- proprjetajiet il-ġodda.

Irrid nirringrazzja wkoll b'mod partikolari l- istaff, b'mod ġenerali fil-Ministeru u s-segretarju permanenti, għall-mod kontinwu kif isegwi l-oqsma kollha tal-ministeru pero` żgur mhux l-inqas lill-awtorita` tat-turiżmu.

Meta qed nitkellem dwar l-awtorita`, nirringrazzja b'mod dirett lill-executive chairman ta' l-awtorita` u naħseb li jekk ngħid li ddedika ħajtu kollha għall-awtorita`, ma nkunx qed nesaġera.

Dan ħadem b'dedikazzjoni kbira minn filgħodu kmieni sa filgħaxija tard u kien ta' motivazzjoni għall-oħrajn kollha.

Nirringrazzja wkoll lid-diretturi kollha u lil min qed imexxi llum l-oqsma differenti fi ħdan l-awtorita` tat-turiżmu, il-qasam tal-marketing, il- qasam tal-product planning, l-aspett regolatorju u l-aspett ta' corporate services li huwa wieħed mis-servizzi li se jkun żviluppat iktar u hemm sejħa f'dan ir-rigward.

Hemm min diġa` dedikat għall-aspett ta' research, ta' business planning u ta' żvilupp li jsir fil-qasam ta' l-industrija mil- lat ta' human resources u żgur li se jkollna impenn qawwi fil-brand communications office u kif dan se jkun regolat mill-awtorita` u f'dan il- każ nagħmel ringrazzjament bil-quddiem.

Nirringrazzja wkoll lis-segment heads li diġa` semmejthom dwar id-dover tagħhom u dwar il-fatt kif ix- xogħol tagħhom huwa mkejjel.

Sur President, lil dawn nafhom kollha u nista' ngħid li dawn huma team ta' nies mill-aktar dedikati u mimlijin entużjażmu.

Huma nies li ffirmaw għal impenn qawwi u niddependu ħafna mill-ħidma tagħhom din is-sena u jiena kburi bihom u kieku qegħdin quddiemi ngħidilhom li huma parti minn awtorita` mġedda u dinamika.

Ir-ringrazzjament tiegħi imur ukoll għall-impjegati kollha ta' l-awtorita`.

Spjegajt li s-sena li għaddiet kienet is-sena fejn kellna nirristrutturaw u r-ristrutturar iġib ċerta ansjeta`.

Illum anke min iċaqlaq lateralment jew anke mod ieħor fehem li dan kollu qed isir għall-ġid ta' l-industrija u għall-ġid tal-pajjiż.

In-nies fehmu wkoll li dan sar bi proċess ġust, trasparenti u miftuħ u nemmen li n-nies huma iktar motivati minn qatt qabel u qed nitkellem għal-livelli kollha ta' din l-awtorita`.

Hija awtorita` fejn hemm esperjenza ta' iktar dixxiplina pero` iktar dixxiplina li qed tfisser ukoll iktar motivazzjoni u iktar impenn u għalhekk hi awtorita` li kulħadd għandu jkun kburi li jagħmel parti minnha.

Kellek uffiċċji barranin li ngħalqu u aċċennajt għal dan meta kont qed nitkellem dwar il- parti tar-ristrutturar.

Kellna nies li kienu barra u li llum qed jaqdu l- impenji tagħhom minn pajjiżna.

Għandek l-ufiċċji tagħna ta' Londra u l- Ġermanja li se jiqbgħu miftuħin minħabba li huma l-ikbar żewġ swieq pero` kellek oħrajn li ġew hawnhekk u ġew sostitwiti jew minn kumpanniji speċjalizzati fil-PR jew li huma kumpaniji speċjalizzati u mdorrijin jaħdmu għal destinazzjonijiet jew għal setturi partikolari biex iservu ta' general sales agents u lil dawn ukoll nestendi r-ringrazzjament tiegħi.

Naħseb li l-branding ifisser dan ukoll, u nagħlaq b'dan il-ħsieb rigward il-branding.

Meta niltaqa' ma' impjegati ta' dawn il-brands internazzjonali, l-ewwel kumment li jgħidulek u jwieġbu bit-tbissima huwa li l-branding hu parti mill-istorja tas-suċċess tagħhom.

Ladarba li l-awtorita` Maltija tat- turiżmu ristrutturata qiegħda għaddejja b'ritmu u xprunata 'l quddiem biex tgħaġġel ħalli l-branding exercise jkun komplut sabiex tagħti dejjem riżultati aħjar lejn il-pajjiż, jiena rrid li kull impjegat ta' l-awtorita` ta' Maltija tat-turiżmu, meta jkun mistoqsi fejn hu jew hi impjegata, jwieġeb li hu kburi li huwa parti minn din l-istruttura f'pajjiżna.

Dan jista' jseħħ aktar jekk dawn il-miri li għandna quddiemna naħdmu lkoll flimkien għalihom bħala team wieħed għall-ġid ta' l-ekonomija li minnha jiddependi l-poplu Malti kollu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, smajt b'attenzjoni l-introduzzjoni tal-Ministru dwar l-estimi finanzjarji annwali ta' l-awtorita` Maltija tat- turiżmu u dan ta l-impressjoni li fejn tidħol din l-awtorita`, kollox miexi fuq ir-rubini u ma jeżistux problemi.

Naħseb li n-nies li huma fis-settur mhux hekk iridu jisimgħu.

Kemm l-istakeholders kif ukoll il-ħaddiema li l- għixien tagħhom jiddependi minn dan is-settur iridu jisimgħu argumenti aktar konkreti u mhux nipprovaw nieħdu glorja li wara kollox li ma tantx hi ġustifikata.

Sur President, l-ewwelnett irrid ngħid li kont jien li waqt programm televiżiv semmejt il-fatt li r-rapport ta' l-awtorita` ma tpoġġiex fuq il- mejda tal-Kamra u dwar dan il-Ministru spjega fit-tul u ta eżempji ta' diversi snin.

Xtaqt nagħmel punt fuq din il-kwestjoni li naħseb li hu importanti.

L-ewwelnett il-ministru fl-introduzzjoni tiegħu iżjed tkellem dwar ħidmet l-awtorita` u l-viżjoni tagħha milli dwar il-finanzi tagħha.

Anke jekk fis-snin l-imgħoddija sar kif qal il-ministru, naħseb li ma jagħmilx wisq sens li jsir hekk meta għandek opportunita` annwali fil- parlament - apparti d-diskussjoni fuq il-voti tal-ministeru fi żmien il- budget – biex niddiskutu s-settur turistiku fil-fond.

Ma jagħmilx sens li tiġi hawnhekk titkellem fuq ħidmet l-awtorita` Maltija tat-turiżmu u titkellem fuq is-settur turistiku nnfisu u dan mingħajr ma jkollok rapport ta' ħidma li l-awtorita` tkun wettqet matul is-sena u li tkun qed tantiċipa li se twettaq għas-sena li ġejja.

Smajna l-Ministru jsemmi r-ristrutturar ta' l-awtorita' u jiena nixtieq niftaħ parenteżi żgħira fuq dan.

Nixtieq infakkar li konna jien flimkien ma' l-Onor.

Karmenu Vella li snin ilu, wara l-ewwel fażi ta' ħidmiet l- awtorita` Maltija, enfasizzajna u insistejna li kien wasal iż-żmien li jibda proċess ta' ristrutturar f'din l-awtorita`.

Aħna nieħdu pjaċir li proposta li tressqet minn din in-naħa tal-Kamra ġiet milqugħa u li l-gvern ħadem fuqha.

Forsi wieħed jista' jkollu argumenti fejn jaqbel u fejn ma jaqbilx fuq il-mod kif saru l-affarijiet imma għallinqas deher li l-gvern ipprova jagħmel xi ħaġa.

Ngħid ukoll li anke fl-ambitu tat-twaqqif tal- kumitat inter-ministerjali li semma' l-istess ministru fl-introduzzjoni tiegħu, dan ir-rapport kellu jitressaq flimkien ma' l-estimi finanzjarji ta' l-awtorita`.

Sur President, dan kollu qed ngħidu għax din hija l-unika okkażjoni fejn se nitkellmu dwar ħidmet l-awtorita` imma kull m'għandna quddiemna hawnhekk huma l-estimi finanzjarji.

Il-ministru qal li aktar 'il quddiem jitpoġġa r- rapport annwali ta' l-awtorita` imma meta jitpoġġa dak ir-rapport, fil- prassi ta' dan il-parlament ma ssirx diskussjoni avolja tista' ssir talba.

Illum ma nistgħux niddiskutuh u nagħtu l-opinjoni tagħna dwar ħidmet l- awtorita` għax m'għandniex dan ir-rapport u allura jagħmel aktar sens li r- rapport annwali jibda jitressaq ma' l-estimi finanzjarji biex f'dan il- parlament ikollna l-okkażjoni niddiskutuhom it-tnejn flimkien.

Sur President, il-ministru tkellem fuq is-sitwazzjoni tas-settur turistiku aktar milli dwar ħidmet l-Awtorita`.

Hu qalilna li huwa veru li l-mira ta' 50,000 turist ma ntlaħqitx imma t-turiżmu żdied xorta waħda.

Il-ġimgħa li għaddiet fuq programm televiżiv, il-ministru kkwota surveys magħmula mill- MHRA fejn qal li l-profit tal-lukandi f'pajjiżna per capita – jiġifieri fuq kemm ħallas kull turist f'pajjiżna - kien għola.

L-ewwelnett jiena ngħid lill-Ministru biex jagħti ħarsa sew lejn dak is-survey biex jara minn fost kemm lukandiera sar dak l-istess survey.

It-tieni nett jiena niskanta kif jitkellem b'dan il-mod, għax naħseb li hu, bħalma nagħmlu jiena u l-Onor.

Evarist Bartolo, sikwit jiltaqa' mal-lukandiera u ma' min hu fis-settur.

Dan qed ngħidu għax kulħadd jaf kif ir-rati, b'mod partikolari tal- lukandiera, kellhom jitniżżlu biex ikunu iktar kompetittivi u biex forsi nattiraw iktar turisti.

Irrid infakkar ukoll li l-viżjoni tal-gvern fis-snin li għaddew fejn jidħol is-settur turistiku ma kenitx viżjoni ta' gvern li jġib turisti ta' kwantita` imma kienet viżjoni ta' gvern li jġib turisti ta' kwalita`.

Din il-ħaġa qed insemmiha għax niftakar snin meta n-naħa l-oħra tal-Kamra kienet tgħid li ma jistax ikun li nibqgħu nserrħu rasna fuq is-settur Ingliż biss, settur li semmiegħ illum il-Ministru, u ma nistgħux nagħtu importanza biss lil dan is-suq.

Anzi kienet bdiet tingħata l-impressjoni – biex ma ngħidx li ntqal hekk - li se nitfgħu l-ankri kollha tagħna fuq swieq oħra u ftit li xejn nagħtu importanza lis-suq Ingliż.

Fil-fatt ftit snin ilu - pero` biex inkun korrett mhux fi żmien il-Ministru Zammit Dimech - is-suq Ingliż kien qala' daqqa u kien hemmhekk meta għidna li ma jistax ikun li noqogħdu nserrħu fuqu biss.

Kien minn dak iż-żmien li bdiet tingħata l-importanza lis-suq Ġermaniż, Olandiż u swieq oħra b'mod partikolari fin-naħa ta' fuq ta' l-Ewropa.

Dak iż-żmien l-argument kien li dawn huma turisti ta' kwalita` u turisti li se jħallu aktar flus f'pajjiżna minn dawk tas-suq Ingliż u għalhekk din għandha tkun it-triq.

Sur President, f'daqqa waħda kellna terremot fis-settur u issa m'għadniex nitkellmu fuq turisti ta' kwalita`.

Meta qed nitkellmu fuq turisti ta' kwalita`, mhux qed nitkellmu fuq turisti li jiġu għaliex iħobbu l-golf per eżempju, allavolja dwar il-golf course nitkellem aktar 'il quddiem.

Mhux qed nitkellmu fuq turisti li s-segment jiġbidhom lejn il-pajjiż.

Qed nitkellmu fuq turisti ta' ċertu livell li jħallu f'pajjiżna aktar flus u jħallsu rati aktar sabiex il-lukandi jkollhom aktar qligħ u b'hekk ikollhom aktar ħeġġa li jinvestu.

Issa nafu x'ġara matul dawn is-snin.

Il-Ministru jsemmi l-lukandi ġodda li nfetħu.

Mhux ovvja li kulħadd jieħu pjaċir meta tinfetaħ lukanda ta' ħames stilel f'dan il-pajjiż, Imma ejja ma ninsewx li kellna lukandi li kellhom jagħlqu l-bibien.

Ara din ħadd ma jieħu pjaċir biha.

Ma neħdux pjaċir biha mhux sempliċement għaliex għalqu l-lukandi imma anke għaliex għamlu dan.

U għamlu dan għaliex għandna oqsma fis-settur turistiku tagħna li wara li sar investiment fihom matul is-snin, qed jirriżulta li m'huwiex vijabbli li jibqgħu fis-settur u għalhekk qed jinvestu f'setturi oħra.

Fil-fatt fejn jidħlu lukandi, speċjalment ta' tliet stilel, ħadna daqqa 'l isfel.

Din hija problema għaliex spiċċajna nilqgħu turisti ta' kwalita` ta' tliet stilel f'lukandi ta' erba' stilel u anke ta' ħames stilel.

Jiġifieri l-bed stock meta suppost kellu jikber, naqas.

Min investa fis-settur qed jara li dak li nvesta fih ma kienx vijabbli u qed jagħlaq il-bibien.

Meta qed jagħlaq il-bibien mhux biss hija daqqa għas-settur innifsu bħala bed stock u bħala kwalita` imma anke daqqa għall-ħaddiema.

Wara kollox aħna għal xiex nitkellmu fuq l-ekonomija f'dan il-pajjiż?

Nitkellmu għaliex aħna rridu li jkollna suċċess f'kull settur fil-pajjiż biex il-pajjiż jibqagħlu aktar qligħ u biex jinħoloq ix-xogħol li minnu jgawdi l-poplu Malti in ġenerali.

Tajjeb li l-investitur ikollu l-qligħ, imma tajjeb ukoll li jkun hemm ħaddiema qed jaħdmu.

Issa meta qed tagħlaq lukanda ma jiġri xejn minn dan.

Aħna nitkellmu mal-lukandiera u jgħidulna li s-settur m'għadux vijabbli u li mhux worth it li jibqġħu jippompjaw il-flus ġo fih.

Sur President, meta jkollna dawn il-problemi quddiemna m'għandniex niġu hawnhekk u noqogħdu nitkellmu b'mod glorjuż qisu l-Ministru kien fiċ- ċerimonja tal-bieraħ f'Għawdex.

Sur President, qisu l-Ministri tan-naħa l-oħra jippretendu li nidħlu hawn ġew u ngħidulhom prosit għax kollox sejjer tajjeb.

Din m'hijiex is- sitwazzjoni.

Jekk huma qed jippretendu hekk, jiena ngħidilhom li l- ħaddiema, l-istakeholders u l-investituri mhux hekk qed iħossu u mhux dak iridu jisimgħu.

Biex inkun oġġettiv, lanqas iridu jisimgħu biss il-kritika li nagħmlu aħna, imma jridu jisimgħu punti li jagħtuhom kuraġġ, stimolu u viżjoni ċara tal-futur.

Dawn ma jridux viżjoni fil-baħħ.

Il-ministru semma l-mużewijiet u x-xtajtiet, pero` jekk taqbad id-diskors tal-budget għas- sena 2005 u tara l-gvern x'kien qiegħed jipproponi, tara li dan kien qed jgħid li kellu jsir sforz ta' marketing qawwi biex niġbdu aktar turisti fl- oqsma tat-turiżmu kulturali, turiżmu sportiv, turiżmu marbut mat-tagħlim tal-lingwi, turiżmu marbut mal-konferenzi u turiżmu ffokat fuq Għawdex.

Apparti dan kellhom jinħolqu niċeċ oħra bħalma huma cruise and stay, saħħa u rtirar, short breaks, agro-turiżmu, gastronomija u yachting.

Imbagħad jiġi l-Ministru hawnhekk u ma jagħti l-ebda riżultat dwar dan.

Apparti hekk, fil-budget ta' din is-sena lanqas biss issemma xejn.

Ilna nisimgħu dwar il-yacht marinas, dwar il-casinos u dwar il-golf courses imma hawnhekk ma jissemma xejn fil-konkret dwar dawn.

Dan li jridu jkunu jafu n-nies fis- settur.

Jien infakkar, Sur President, li dan huwa gvern li sena wara sena jsemmielna t-terminal taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr, il-proġett tal-connections u l-golf courses.

Dawn ta' l-aħħar jissemmew fuq li jissemmew, jgħidu li ttieħdet deċiżjoni u ma nisimgħu xejn aktar dwarhom.

Issa hawn irrid ngħid li d-deċiżjoni li qed jingħad li ttieħdet ma tantx niżlet tajjeb ma' ħafna setturi fil-pajjiż.

Kemm-il darba ssemmew ukoll il-casino u l-yacht marina f'Għawdex u anke l-bajjiet!

Xbajna nisimgħu fuq il-bajjiet!

Issa jiġi l- ministru u diġa` naf x'se jgħid fid-diskors tiegħu.

Se jgħidilna: Mela ma rajtuhiex il-bajja ta' San Ġorġ.

Mela tajjeb, aħna nbiegħu lil Malta bħala destinazzjoni fejn tista' tiġi tqatta' x-xhur tas-sajf hawnhekk imbagħad ix- xtajtiet pubbliċi tagħna qegħdin fi stat ħażin.

Issa wieħed m'għandux iħares lejn l-ixtajtiet okkupati li ħafna minnhom huma llegali, imma lejn l- ixtajtiet pubbliċi.

U mela ssemmi l-bajja ta' San Ġorġ biss!

Mela Malta dik il-bajja biss għandha?

Issa qed jissemma proġett ieħor fil-bajja tal- Balluta.

Nittamaw li sa sajf ieħor dan ikun lest u mhux jieħu xi ħames snin bħalma ġara fil-promenade ta' Tas-Sliema.

Dwar il-mużewijiet, siti storiċi u siti arkeoloġiċi l-istess argument.

Min hu fis-settur irid jisma dwar x'qed isir fil-konkrett u mhux kliem fl- isħab.

Jien infakkar li gvern Laburista, fejn jidħlu proġetti turistiċi, ta spinta liema bħalha.

Mhux se nsemmi biss il-proġett ta' Buġibba li nhar is- Sibt mort narah flimkien ma' l-Onor.

Evarist Bartolo u rajna sitwazzjoni tal-biki.

Din hi żona li tilqa' fiha aktar minn 40% tat-turisti li jiġu ġewwa pajjiżna.

Dan kien proġett li sar ftit tas-snin ilu u jekk wieħed imur iżuru jsib li dan il-gvern lanqas up-keep m'hu kapaċi jżomm ta' dak li nkunu għamilna, aħseb u ara kemm kapaċi joħloq il-ġdid.

Sur President nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li mhux l-ministru m'għandux jiġi jiftaħar bi swieq li kellna żieda fihom.

Dmiru hu li jinkwieta fuq swieq li kellna nuqqas fihom.

Biex tkun responsabbli, mhux biss trid issemmi dak li kellek żieda fih, imma anke dak li kellek nuqqas minnu biex tara x'kienet il-problema u tindirizzaha.

Huwa proprju f'dan il- kuntest li l-partit Laburista poġġa għad-diskussjoni pjan ta' tiġdid tat- turiżmu f'Malta u Għawdex u proprju dwar dan kellna diskussjoni ma' diversi nies u għaqdiet fis-settur.

Dan id-dokument jgħid x'inhuma l-miżuri immedjati u anke fit-tul li l-gvern Laburista ġdid se jkun qiegħed jieħu għall-ġid tas-settur, fosthom li jkollna pjan strateġiku ċar u anke li ntaffu l-piż tat-taxxi fuq dan is-settur.

Ma jistax ikollok sitwazzjoni fejn ikun il-gvern innifsu li jtellef il-kompetittivita` tas-settur turistiku billi jintroduċi t-taxxi fuq is-settur.

F'dawn l-aħħar snin kellna taxxi fuq ir-ristoranti, taxxi fuq il-lukandi, taxxi fuq l-aġenziji ta' l-ivvjaġġar, il-VAT għoliet għal 18%, kellna żieda fl-entrance fees tal- mużewijiet u siti storiċi u dan apparti ż-żieda fid-dawl u l-ilma.

Aħna qegħdin nipproponu li mhux biss naraw li t-turist li jiġi fostna ma jinsteraqx, imma rridu nkunu ċerti li ntaffu l-piż tat-taxxi minn fuq is- settur u mhux biss intaffu l-piż imma ma jkunx il-gvern stess li jintroduċi taxxi ġodda li jkunu ta' detriment għall-kompetittivita` ta' l-istess settur.

Sur President, fil-ġimgħat li ġejjn fil-partit Laburista se jkun hemm diskussjoni li twassal għall-approvazzjoni ta' dan id-dokument li semmejt.

Jekk hemm bżonn aħna lesti li anke nemendawh, għaliex aħna nibdlu skond iż- żminijiet u skond il-bżonn.

Dik tfisser li tkun partit modern.

Partit modern huwa partit li jkun lest li jaġġorna l-politika tiegħu u li jkollu l- politika tiegħu magħmula minn kulħadd għaliex jisma' lil kulħadd.

B'dan il- mod nilħqu l-aspettattivi ta' kulħadd u dak li naħdmu għalih jissarraf f'suċċess.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Sur President, illejla qegħdin niddiskutu l-estimi tad-dħul u nfiq ta' l-awtorita` tat-turiżmu ta' Malta, awtorita` li għandha responsabbilta` mhux żgħira, awtorita` li qiegħda hemm biex issostni u ssaħħaħ is-settur li huwa importanti ħafna għalina, settur li minnu tiddependi ħafna l-ekonomija tal-pajjiż.

Hawn irrid ngħid mill-ewwel li Għawdex b'mod partikolari jiddependi ferm aktar minn dan is-settur tat-turiżmu.

Kien għalhekk li matul is-snin, u anke llum b'mod partikolari, qed ninvestu u nvestejna ħafna fit-turiżmu.

Jien irrid illejla mill-bidu nett nuri l-apprezzament tiegħi b'mod qawwi għall-mod ta' kif Għawdex ġie integrat fil-proċess ta' ristrutturar ta' l- MTA.

Dan qed ngħidu għaliex illum għandna awtorita` li bil-fatti tinteressa ħafna ruħha dwar il-gżira Għawdxija.

Jien irrid nuri l- apprezzament għall-mod ta' kif aħna bħala ministeru għal Għawdex qegħdin b'mod regolari niltaqgħu ma' l-awtorita` b'aġenda li hija verament waħda prattika, aġenda li tidħol fid-dettall ta' dak li huwa xogħol li rridu aħna nwettqu, b'deadlines u anke b'nies responsabbli li żgur m'hemmx l- iċken dubju li se jħallu r-riżultati mixtieqa.

Irrid ngħid li qatt daqs illum Għawdex ma kien daqshekk fuq l-aġenda ta' l- awtorita`.Ovvjament dan kollu kien possibbli wkoll b'inizjattiva ta' l- istess ministru responsabbli mit-turiżmu li minn hawn rrid insellimlu għall- ħidma kontinwa tiegħu.

Meta tisma' l-kelliem ta' qabel, tistaqsi: Dan jgħix f'Malta?

Dan isegwi dak kollu li jkun qed isir?

Qed ngħid hekk għaliex il-ħidma li għaddejja hi waħda sfrenata u dan jafu u jarah kulħadd.

Illum irrid ngħid li għall-ewwel darba fl-MTA għandna xi ħaġa partikolari li tiffoka fuq Għawdex biss, u hawn qed nirriferi għall-Gozo segment li se jkollu wkoll il-budget tiegħu.

Din hi xi ħaġa li qatt ma kellna qabel.

Il-Gozo segment qed ifassal strateġija ta' kif aħna għandna nbiegħu lill-Għawdex biex f'Għawdex ukoll nilħqu l-miri stabbiliti rigward l-ammont ta' turisti.

Sur President, l-oppożizzjoni dejjem għaddejja bil-kritika kontinwa tagħha li t-turisti naqsu.

Per eżempju l-Onor.

Cuschieri qal li aħna qed ninsew it- turiżmu ta' kwalita`.

Dan assolutament m'huwiex il-każ, anzi aħna qed nużaw ħafna mill-enerġija tagħna biex ikollna dan it-tip ta' turiżmu.

Irrid ngħid li l-Gozo segment qiegħed fil-fażi fejn qed ifassal din l-istrateġija fejn aħna se nkomplu nirriklamaw lill-Għawdex bħala destinazzjoni turistika distinta.

Jien diġa` iltqajt mal-persuna appuntata bħala Gozo segment leader u rrid insellmilha minn hawn għaliex ninsab konvinta li fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin se nkomplu naħdmu biex intejbu din l-industrija ġewwa Għawdex.

Nafu lkoll li se jitwaqqaf anke l-Gozo segment advisory group li jkun ifformat ukoll min-nies fl-industrija biex inżommu l-prinċipju li dejjem ħaddant jien li jridu jkunu n-nies ta' l-industrija nfushom li jqiegħdu sensibilita` fuq aspetti partikolari ta' l-industrija.

Naħseb li dan il-prinċipju se jiġi mħaddem u ta' dan jien nirringrazzja lill-ministru kollega tiegħi responsabbli mit-turiżmu.

Nirringrazzja wkoll lil MTA u lill- Gozo Tourism Association li lkoll flimkien, bi sforz kollettiv u b'riżultat ta' diversi laqgħat wasalna għal dan ir-ristrutturar li jpoġġi lil Għawdex bħala destinazzjoni.

Il-GTA issa ilha mwaqqfa aktar minn ħames snin u l-għan prinċipali tagħha kien li jmexxi l-industrija tat-turiżmu f'Għawdex u jirriklama lil Għawdex bħala destinazzjoni turistika.

Irrid ngħid li mxejna f'din it-triq ukoll imxejna b'mod mill-aktar għaqli għaliex minkejja l-isforzi kollettivi ta' kulħadd kien hemm mumenti fejn it-triq ma kenitx għall-wita.

Minkejja dan aħna ma ħarisna qatt lura u sena wara l-oħra mxejna f'din id-direzzjoni.

Irrid ngħid li l-GTA ħadet diversi inizjattivi, uħud minnhom ġodda kompletament.

Dawn kienu inizjattivi li taw riżultati u nsemmi b'mod partikolari l-aħħar inizjattiva li ħadet ftit

qabel il-Milied meta għamlet dik il-fiera dwar il-koki ġewwa Għawdex.

Din kienet xi ħaġa oriġinali u ħalliet riżultati tajbin.

Sur President, nixtieq insemmi wkoll is-sehem qawwi tal-GTA mal-Gozo Channel biex tħabbret l-iskema li during week days, il-Maltin u t-turisti jistgħu jaqsmu lejn Għawdex b'fare ridott u jekk imorru f'ċerti stabbilimenti u lukandi li rriklamaw ruħhom f'din l-iskema, il-vjaġġ tal- vapur se jkun imħallas kollu kemm hu.

Il-ġimgħa l-oħra l-GTA kellhom l- annual general meeting fejn għal darb' oħra smajna dwar rapport ta' ħidma intensiva li wettqet din l-assoċjazzjoni matul is-sena li għaddiet.

Ħdimna flimkien u se nkomplu naħdmu biex Għawdex ikollu aktar exposure barra minn Malta.

Dan se nagħmluh anke permezz tas-sehem tagħna f'fieri internazzjonali fosthom dawk ta' Berlin, ta' Londra u ta' Milan kif ukoll żjajjar minn ġurnalisti barranin li nġabu mill-MTA sabiex jagħtu anke coverage lil Għawdex.

Irrid insemmi wkoll li f'Ottubru li għadda kellna l-esperjenza sabiħa fejn aktar minn 75 travel agents minn Vjenna aċċettaw l-istedina ta' l-MTA u attendew għal workshop li sar fi Vjenna bl-iskop uniku li jirriklamaw lill- Għawdex bħala destinazzjoni turistika.

Din xi ħaġa li qatt ma kienet saret bħalha.

Irrid ngħid ukoll li għal dan il-workshop, li nirrepeti li kien dwar Għawdex biss, attendew ukoll nies fis-settur turistiku minn Għawdex li marru apposta fi Vjenna biex jipparteċipaw f'din l-inizjattiva.

Fil-fatt din l-inizjattiva kienet imfaħħra ħafna minn kulħadd, u inizjattivi ta' dan it-tip se jkunu ripetuti.

Irrid ngħid ukoll li apparti ħidma ta' marketing, f'dawn l-aħħar snin ħadna deċiżjonijiet dwar xi proġetti għandna nidħlu għalihom li jsiru f'Għawdex u li jtejbu l-prodott turistiku Għawdxi.

Il-biċċa l-kbira ta' dawn il- proġetti huma ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea u llum ninsabu kważi fil-fażi ta' l-implimentazzjoni.

Ix-xogħol preparatorju, jiġifieri xogħol ta' tfassil ta' kif kull proġett irid jinħadem, il-proċess ta' akkwist għall- permessi neċessarji mill-MEPA u awtoritajiet oħrajn u l-proċess ta' tendering u xogħlijiet oħrajn illum kważi ġew finalizzati u għalhekk għidt li dalwaqt naraw l-implimentazzjoni ta' dawn il-proġetti.

Anke hawnhekk, Sur President, mhux kollox kien plain sailing.

Iltqajna ma' ħafna ostakoli, uħud ġenwini, oħrajn forsi mhux daqshekk ġenwini, imma komplejna mexjin.

Aħna qatt ma qtajna qalbna u llum meta nħarsu lura, ninsabu sodisfatti li llum wasalna sa hawn.

Veru li r-riżultat ta' din il-ħidma kollha jidher x'ħin il-proġetti jkunu tlestew, imma l-fatt li x-xogħol infrastrutturali se jibda huwa pożittiv ħafna.

Kultant ngħid iżjed diffiċli x-xogħol preparatorju sakemm tasal fil-fażi li tibda l-implimentazzjoni mili x-xogħol innifsu.

Irrid ngħid ukoll li dwar l- għażla ta' dawn il-proġetti, li fil-qosor nagħmel riferenza għalihom, irrid ngħid li kienet għażla li seħħet wara konsultazzjoni ma' l-istakeholders Għawdxin u b'mod partikolari mal-GTA.

Fil-fatt ħafna mill-proġetti ġew identifikati mil-GTA stess wara analiżi ta' l-istudju msejjaħ "Gozo Special Needs Assessment Study" li kien ikkordinat mill-istess kummissjoni Ewropea.

Il-proġetti li se nsemmi llum huma dawk li jolqtu t-turiżmu.

Jekk, per eżempju, inħarsu lejn il-proġett msejjaħ "Niche tourism for the island of Gozo", dan hu proġett b'valur ta' aktar minn Lm0.5 miljun u jiffoka fuq id- diving.

Aħna nafu kemm huwa importanti u sensittiv id-diving f'Għawdex anke għaliex hemm loku fil-gżira Għawdxija.

Dan kien proġett maqsum fi tliet partijiet, hemm id-decompression chamber li huwa proġett tajjeb ħafna għax ma jistax ikun li tirriklama lill-Għawdex bħala l-post fejn tista' tmur għad-diving, imbagħad jistaqsuk jekk għandekx decompression chamber u tgħid li m'għandekx.

Allura wasal iż-żmien li biex intejbu dan is-settur u anke għall-ġid tad-divers infushom, ikollna wkoll id-decompression chamber.

Imbagħad marbut ukoll mad-diving għanda l- artificial dive sites fejn se ngħerrqu vapur u anke hawnhekk għaddejjin minn fażi ta' tendering eċċ. Hawnhekk irrid insemmi wkoll li l-istess GTA daħlet għal din l-inizjattiva u se tgħerreq vapuri oħrajn fil-kosta madwar Għawdex.

Imbagħad marbut mad-diving għandna l-marketing għal dan is-settur għax nemmen li apparti li ttejjeb is-servizz fil-gżira Għawdxija, importanti wkoll li jkollok il-marketing tiegħu.

Kif semmejt, dan hu proġett maqsum fuq tliet partijiet li telaq u suppost li f'nofs din is-sena narawh komplut.

Hawnhekk irrid ngħid ukoll li marbut b'xi mod mad-diving huwa l-fatt li issa se jkollna l-ibħra aktar nodfa madwar il-gżira Għawdxija għax bil- master plan tad-drenaġġ qegħdin indawwru d-drenaġġ kollu lejn area waħda jiġifieri fejn qabel kellna l-flows tad-drenaġġ f'bajjiet sbieħ bħalma huwa San Blas u Wied il-Mielaħ, issa se nwaqqfu dan l-outflow.

F'San Blas dan diġa` ngħalaq u l-bajja verament sabiħa li qatt ma stajna ngawduha, issa nistgħu ngawduha.

Bil-master plan tad-drenaġġ se nkomplu ntejjbu l-ambjent madwar ix-xtut tagħna għax se jkollna post wieħed fejn jintefa' d-drenaġġ u rridu ngħidu wkoll li hemmhekk ikollna l-water treatment plant, għalhekk qed naraw li proġett wieħed jorbot ma' l-ieħor.

Irrid insemmi proġett ieħor li huwa indirizzat b'mod qawwi lejn it-turiżmu f'Għawdex u qed nirreferi għall-bini ta' training institute for tourism industry in Gozo jew kif inhu magħruf aħjar, training hotel.

Dan hu proġett ieħor ta' kważi madwar Lm0.5 miljun.

Irrid ngħid li anke dan il-proġett kien issuġġerit u mitlub mis-settur turistiku Għawdxi, b'mod partikolari permezz tal-GTA.

Għaliex għamlu din it-talba?

Kif nafu sfortunatament kellna nies fis-settur turistiku li jaħdmu fl-istabilimenti ta' l-ikel u anke f'lukandi fejn qatt ma kienu mħarrġa biżżejjed biex jagħtu servizz professjonali u llum ilkoll nafu l-kompetizzjoni qawwija li hawn u jekk ma toffrix servizz tajjeb, se jbati s-settur.

Kellna każi fejn nies filgħodu jmorru jbajjdu, jkaħħlu jew jibnu u imbagħad filgħaxija jilbsu l-uniformi ta' waiters u jispiċċaw iqassmu l-ikel.

Xejn ħażin imma importanti li kull min jidħol biex jagħti servizz fit-turiżmu, jagħti l-aħjar servizz.

Dan il- proġett tat-training hotel qsamnieh fi tliet tenders.

Tender minnhom hu dak for project management and preparation of technical specification and publicity, dik lestejniha.

Imbagħad għandek it-tender for demolition and construction.

Fil-preżent għaddejjin bil-ħruġ ta' din it-tender.

It-tielet tender hu for the provision of services, procurement of equipment and furnishings biex aħna jkollna l-aħjar servizzi.

Xi ħaġa importanti wkoll li hi marbuta mat- turiżmu, hi l-mużew ta' l-arkeoloġija f'Għawdex.

Qed nagħmlu upgrading tiegħu b'mod mill-aktar qawwi, fejn għandek xiri ta' showcases hi huma state of the art.

Rigward dan il-mużew aħna ridna nġibu lura wkoll il- fdalijiet tal-Brockdorff Circle tax-Xagħra li ilhom ħafna f'Malta u m'hu qed jgawdihom ħadd.

Dawn il-fdalijiet irridu npoġġuhom f'dawn ix-showcases.

Anke din hi azzjoni li tolqot b'mod dirett is-settur turistiku.

La qed insemmi l-mużew ta' l-arkeoloġija, irrid ngħid ukoll li anke s-sena li għaddiet, rajna titjib fil-Ġgantija fejn permezz tas-solidarity fund aħna rnexxielna nsewwu l-ħsarat li kienu ġew ikkaġunati minn maltempata qawwija u anke għamilna three dimension survey fejn permezz tagħha qegħdin f'pożizzjoni li jekk il-Ġgantija, Allaħares qatt jiġrilha xi ħaġa, inkunu nistgħu nerġgħu npoġġu kull ġebla lura f'postha.

Din hija xi ħaġa tajba ħafna għaliex wara kollox ilkoll naqblu kemm il-Ġgantija hija importanti għal pajjiżna.

Pero` xi ħaġa wkoll li b'mod indirett żgur li tgħinna nbiegħu lill-Għawdex aħjar hija li jkollna titjib fit-toroq tagħna.

Sfortunatament għandna toroq li m'humiex daqshekk tajbin, toroq li huma prinċipali u kien proprju għalhekk li aħna akkwistajna fondi mill- istructural funds.

Aħna rridu nerġgħu nibnu mill-ġdid tliet toroq prinċipali matul is-sena 2006 u hawn qed nirriferi għat-triq li minn Rabat tagħti għal San Lawrenz li x-xogħol fuqha proprju nbeda llum, għat-triq tax- Xlendi u dik li mill-Imġarr twasslek għax-Xewkija.

Dawn huma kollha toroq li se jsiru minn fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk irrid ngħid ukoll li marbuta mat-Triq ta' l-Imġarr qegħdin ukoll fil-fażi ta' studju ta' bypass.

Għandna studji għaddejjin proprju fuq dan u jekk l-istudji jirriżultaw li din it-triq tista' ssir, aħna nkunu nistgħu nibnuha wkoll wara l-2007.

Sur President, ladarba semmejt l-Imġarr ma rridx ma nsemmix ukoll ix-xogħol li għaddej b'ritmu mill-aktar qawwi fil-port ta' l-Imġarr.

Huwa veru li dan il-proġett domna fih u huwa veru li forsi t-timeframes tagħna waqgħu ftit lura, pero` dan la sar b'kapriċċ u lanqas bi traskuraġni ta' xi ħadd.

Kellna dan id-dewmien biss sabiex niżguraw li l-proġett ikollu l-aħjar riżultati.

Meta inti jkollok proġett għaddej, xi inkonvenjent se jinħoloq.

Ma jkollokx inkonvenjent biss jekk toqgħod ma tagħmel xejn.

Pero` bi ftit koperazzjoni mingħand kulħadd – mhux nibdew nikkritikaw right, left and centre - żgur li x-xogħol jibqa' għaddej.

La semmejt ix-xatt, Sur President, ippermettili nsemmi t-triq għar-Ramla.

L-MTA se tidħol biex tagħmel upgrading tal-bajja nfisha bħalma se nagħmlu wkoll fil-bajja tax- Xlendi.

Sur President, nixtieq issa nsemmi ftit anke l-kwestjoni tal-cruiseliners.

Sfortunatament sal-lum ma tantx kellna cruiseliners fil-gżira Għawdxija, pero` ninsabu impenjati biex ikollna l-faċilitajiet fix-xhur li ġejjin, ħalli nħarju aktar cruiseliners jankraw qrib il-gżira Għawdxija u nkunu nistgħu nagħmlu l-ferrying b'dgħajjes mill-cruiseliners lejn il-port ta' l- Imġarr.

Irrid ngħid ukoll li diġa` bdejna naħdmu biex anke f'dan il- perjodu li ġej għal darba oħra nakkwistaw fondi neċessarji biex ninvestu fi proġetti għal Għawdex b'mod partikolari fejn jidħol it-turiżmu.

Dan għaliex nemmnu li dak li se nagħmlu huwa tajjeb.

Aħna rridu per eżempju, ninvestu fiċ-Ċittadella li rridu nagħtuha a holistic approach, u ż-Żewwieqa fejn nixtiequ li jkollna ż-Żewwieqa Waterfront, u proġetti oħrajn li b'xi mod ukoll jaqdu s-settur turistiku.

Forsi wieħed ikun irid jara aktar turisti f'Għawdex b'mod partikolari turiżmu ta' kwalita` mill-aktar fis possibbli.

Dażgur, anke aħna nixtiequh dan, u fil-fatt din il-ħidma kollha ta' proġetti, ta' marketing u ta' inizjattiva bejn il-ministeru għal Għawdex, il-ministeru għat-turiżmu, il- GTA u l-Gozo segment ta' l-MTA, għandha dan l-għan u żgur li se naraw riżultati.

Madankollu rridu nkunu b'saqajna fl-art għax kollox irid iż- żmien tiegħu.

Jgħid x'jgħid kulħadd, il-ħidma qed titwettaq u qed titwettaq bi ħsieb, bi pjan, bil-għaqal u għalhekk fiduċjużi li jkollna riżultati pożittivi.

Jien konvinta li s-sinerġija bejn l-entitajiet konċernati se jħallu frott kbir għall-industrija tat-turiżmu fil-gżira tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, għalkemm illejla qed niddiskutu l- estimi finanzjarji ta' l-awtorita` Maltija tat-turiżmu, huwa inevitabbli li nitkellmu dwar kif sejjer dan is-settur, għaliex wara kollox, din l- awtorita` ma twaqqfitx bħala għan fiha nfisha iżda bħala mezz biex ittejjeb u tiżviluppa l-qasam turistiku f'pajjiżna.

Jiena nifhem it-tentazzjoni li flok niddiskutu l-awtorita` Maltija tat-turiżmu, niddiskutu s-settur inġenerali, pero` jien naħseb li għandna nagħmlu sforz biex niddiskutu l- awtorita` Maltija tat-turiżmu speċifikament.

Naħseb li aktar 'il quddiem irridu nikkonsidraw li meta jitressaq ir-rapport annwali, nagħmlu laqgħa fil-kumitat tal-kontijiet pubbliċi fejn niddiskutuh bis-serjeta` u nidħlu f'ħafna dettall dwar kif din l-awtorita` qed twettaq dmirijietha u qed tonfoq il-flus tagħha.

Ċertament huwa importanti li naraw is-settur turistiku kollu kemm hu u importanti ħafna li nirriflettu fuq kif taħdem l- awtorita` u kif għandha taħdem fi żminijiet li ġejjin.

Sur President, it-turiżmu huwa tagħna lkoll u meta t-turisti jiġu jew ma jiġux f'pajjiżna nintlaqtu aħna lkoll.

Fil-fehma tiegħi rridu nagħmlu sforz ilkoll kemm aħna, s'intendi fir-responsabbiltajiet differenti li għandna u fir-rwoli differenti li għandna bħala politiċi, forzi soċjali, forzi ekonomiċi u bħala soċjeta` ċivili biex naħdmu ħalli nsaħħu l-kwalita` ta' l- esperjenza tat-turisti li jiġu fostna.

Dan qed ngħidu għaliex illum qed nikkompetu b'mod feroċi ma' eluf ta' destinazzjonijiet oħra, u jien kultant inħoss li aħna naħlu wisq enerġiji f'xulxin f'pajjiżna.

Ikun aħjar kieku ningħaqdu b'saħħa kbira biex inkunu nistgħu nikkompetu aħjar ma' l-eluf ta' destinazzjonijiet oħra li hawn fid-dinja llum, għaliex illum, minħabba t- tibdil kbir li qed iseħħ fit-turiżmu, fil-mezzi ta' l-ivvjaġġar u fid- drawwiet ta' min jivvjaġġa, m'għadniex nikkompetu biss mal-ġirien tagħna fil-Mediterran jew fl-Ewropa imma qed nikkompetu mad-destinazzjonijiet f'kull naħa tad-dinja.

Sur President, f'pajjiżna aħna għandna sistema politika fejn il-partiti jikkompetu ma' xulxin għall-voti u dejjem hemm it-tendenza li min ikun fil- gvern jara kollox tajjeb u min ikun fl-oppożizzjoni jara kollox ħażin.

Kultant fl-oppożizzjoni tħossok qisek qed taħdem fil-customers' complaints department, li kulmin sejjer ħażin jiġi għandek biex jgħidlek li sejjer ħażin pero' mbagħad mill-banda l-oħra trid dejjem tiftakar li l-istampa hija ikbar minn dak li qed tgħid naħa.

Naħseb li rridu nagħmlu sforz biex niddiskutu kif ikun sejjer dan is-settur kemm jista' jkun b'mod sħiħ.

Il- bieraħ kummentatur f'ġurnal lokali qal li f'dan is-settur għandna l- ministru jara kollox tiela' 'l fuq u sejjer tajjeb u għandna x-shadow minister jara kollox sejjer ħażin u sejjer 'l isfel.

Qal li ma jistax ikun li dawn it-tnejn għandhom raġun.

Naħseb li sa ċertu punt it-tnejn għandna raġun għax fis-settur turistiku għandna fejn sejjer tajjeb, għandna fejn serjin mhux daqshekk tajjeb u għandna fejn sejjer ħażin.

Naħseb li jkollna problema kbira jekk ma nindirizzawx fejn sejjer ħażin, jekk ma ntejbux fejn sejjer mhux ħażin u jekk ma nkomplux intejbu fejn sejjer tajjeb.

Irridu naraw kif insolvu l-problemi li jeżistu.

Dan mhux għax nieħdu gost li jeżistu l-problemi, imma dawn huma parti mill-ħajja.

Nerġa' ngħid li anke kieku sejrin bl-aħjar mod possibbli fit-turiżmu żgur li fid-dinja tas-seklu 21 ma nistgħux inkunu complacent.

Anke kieku l- lukandi, l-irziezet, ir-ristoranti, l-istabbilimenti kollha li b'xi mod jew ieħor jaħdmu fit-turiżmu f'Malta u f'Għawdex qed ifuru bin-nies u deħlin ħafna flus fl-istaġuni kollha ta-sena, xorta rridu naraw kif se nkomplu naħdmu biex intejbu l-kwalita` tas-servizz turistiku, biex noffru prezzijiet tajbin, biex min jiġi fostna jkun milqugħ bl-aqwa mod.

Dan għaliex tant hawn destinazzjonijiet oħra li qed iġeddu l-prodott tagħhom u qed ikomplu jaraw kif itejbu dak li qed jagħmlu li jekk aħna ma nkunux qed nagħmlu l-istess il-ħin kollu b'sens ta' urġenza, b'sens li nagħmlu l- affarijiet malajr kemm jista' jkun imma bil-ħsieb fit-tul, allura naqgħu lura.

Nerġa' ngħid li hemm biżżejjed sinjali fis-settur tagħna li għandhom għax jinkwetawna biex inkunu għassa kif se nagħmlu l-affarijiet aħjar.

Il- ministru kkwota statistika fuq fejn sejrin tajjeb, imma jien nista' nikkwota statistika mill-istess sorsi - jew mill-uffiċċju nazzjonali ta' l- istatistika jew mis-survey ta' l-MHRA – li turi aspetti inkwetanti li rridu naraw x'nagħmlu dwarhom.

Per eżempju, ħadt gost li l-istatistika li ħarġet illum turi li din is-sena li għadna kemm temmejna ġew cruiseliners u passiġġieri iktar mis-sena 2004.

Dan qed ngħidu minkejja li naħseb li kulmin hu fis-settur jaqbel miegħi li m'huwiex biżżejjed li noqogħdu ngħoddu kemm jidħlu vapuri mill-bokka tal-port u kemm ikollhom passiġġieri fuqhom.

Għandna bżonn ukoll naraw kif inkejlu l-impatt tal-cruiseliner passengers fuq pajjiżna biex naraw kemm minnhom jinżlu, kemm jonfqu u x'esperjenza jfittxu.

Nerġa' ngħid, waqt li nieħu gost li fis-sena 2005 morna aħjar mis-sena 2004, pero' skond statistika li rajt illum fl-istess stqarrija ta' l- uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika jirriżulta li morna agħar mis-sena 2003 u mis-sena 2002.

Dan qed ngħidu għax fis-sena 2005 ġew 330 vapur, fis- sena 2003 ġew 416 u fis-sena 2002 ġew 408.

Anke f'dak li huwa għadd ta' passiġġieri, jekk din is-sena kellna ftit iktar minn 320,000, fis-sena 2003 kellna 389,000 u fis-sena 2002 kellna 349,000.

Dan qed ngħidu biex nuri li żgur li ma nistgħux ngħidu li wasalna u issa m'għandniex għalfejn naħdmu iżjed.

L-istess ħaġa f'setturi oħra.

Aħna nieħdu gost li għandna pajjiż sabiħ, pero' dan jista' jkun ħafna isbaħ, u sfortunatament kien hemm żmien fejn kien ħafna isbaħ u ħassarna ħafna minnu u rridu nagħmlu ħafna xogħol biex insewwuh u nirranġawh.

Sur Presidetn, it-turiżmu rridu nkejluh ukoll – u din hija waħda mill-miri għat-turiżmu fl-istrateġija ta' Lisbona ta' l-Unjoni Ewropea – b'kemm jirnexxielu jiġġenera impjiegi.

Jiġifieri jien nagħmilha ċara li lanqas inkun sodisfatt jekk intejbu l-kwalita` u n-numru tat-turisti jew indaħħlu iktar flus milli qegħdin indaħħlu llum imma nkunu qegħdin inħaddmu inqas nies fis-settur.

Ma nkunx sodisfatt għax it-turiżmu għandna narawh bħala opportunita` importanti ħafna għall-ġenerazzjoni ta' impjiegi.

U f'dan is- settur l-impjiegi full-time qed imorru lura u mhux 'il quddiem.

Nerġa' nikkwota statistika uffiċjali mill-economic surveys u mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika li turi li jekk fis-sena 1998 kellna 9,713 impjieg full-time fil-lukandi u ristoranti, is-sena li għaddiet dawn niżlu għal 8,360.

Dan ifisser 1,353 impieg inqas mill-1998 .

Issa hawn ma rridux noqogħdu ngħidu li t-trend illum hija li jmorru għal part-time.

Hemm min jippreferi l-part-time, imma dawk it-3,000 li għandna jaħdmu fil-part-time f'dan is-settur li kieku l-industrija sejra ħafna aħjar, żgur li kemm min iħadimhom u kemm dawk li jaħdmu jippreferu kieku jkunu full-time u mhux part-time b'kondizzjonijiet mhux tajbin.

Niġi issa għal-lukandi, Sur President.

Jien nieħu gost li jkun hawn min jinvesti u jiftaħ lukandi ġodda, imma anke f'dan is-settur, jekk nieħdu n-numru ta' sodod li kien hemm fl-1998 u fis- sena 2005 insibu li kien hemm tnaqqis ta' iktar minn 1,000 sodda.

Fl-1998 kellna 38,932 u s-sena li għaddiet kellna 37,885.

Importanti li jkollna settur sejjer b'saħħtu biex ikollna iktar min jinvesti u jkollna iktar lukandi li jħaddmu iktar nies, ikollna iktar stabbilimenti turistiċi, ristoranti, attrazzjonijiet u faċilitajiet oħra turistiċi li jiġġeneraw iktar impjiegi.

Meta nkunu qegħdin niddibattu dan is-settur mhux l-ewwel darba li għedna u nerġa' ngħidha li ma rridux inkejlu biss kemm jiġu turisti.

Għalkemm dak huwa importanti, huwa importanti wkoll kemm jonfqu hawnhekk.

Il-figuri li ħarġu mill-aħħar survey li ppubblikat l-MHRA għall-aħjar staġun tagħna inkwetani għax matul is-sajf tas-sena 2005 imqabbel mas-sajf tas-sena 2004 kellna 7% inqas kmamar fil-lukandi 4-star u tlifna anke villaġġ turistiku.

L-infiq tat-turisti naqas b'Lm7.5 miljun.

Deloitte ħadu din l-informazzjoni mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika.

Il-per capita expenditure fl-aqwa parti ta' l-istaġun tagħna, fit-tliet xhur ta- sajf, niżel b'7%.

Issa kif semmejt l-istaġuni nixtieq ngħid li sfortunatmaent aħna għadna staġjonali, u jekk ma noqogħdux attenti jidher li qed insiru iżjed staġjonali u ma nistgħux naċċettaw li l-industirja turistika f'Malta u f'Għawdex ikollna ftit xhur tas-sajf biss.

Irrid ngħid ukoll li jekk is-sitwazzjoni hija inkwetanti f'Malta hija ħafna iktar inkwetanti f'Għawdex fejn ir-rata ta' l-occupancy u l-kummerċ turistiku huwa problematiku ħafna, diffikultuż ħafna u hemmhekk għandna settur li rridu nieħdu ħsiebu ħafna u ħafna iżjed.

Sur President, irrid ngħid li l-awtorita` Maltija għat-turiżmu tiddependi wkoll fuq l-operat tal-gvern.

Jekk għal xi raġuni jew oħra l-gvern idum ħafna biex jaħtar il-bord ikun qed ixekkel l-operat ta' l-awtorita` Maltija għat-turiżmu.

Jekk ikun hemm problemi fl-ambjent ekonomiku li fih ikun qed jaħdem is-settur turistiku, ikun għalxejn li tagħmel marketing din l- awtorita`.

Jekk bid-deċiżjonijiet li jieħu l-gvern jintlaqat ħażin is- settur turistiku u ma jibqax kompetittiv, ma nafx x'tista' tagħmel l- awtorita`.

Waħda mill-affarijiet li tinkwetani f'dan l-aspett huwa l-fatt li l-gvern m'għandux pjan strateġiku nazzjonali fit-turiżmu.

Jiena nieħu gost li sa Mejju li ġej l-awtorita` Maltija għat-turiżmu se jkollha l-pjan strateġiku sas-sena 2008, imma dak se jkun il-pjan strateġiku għaliha u allura jien ngħid li anke' l-gvern għandu jkollu l-pjan strateġiku tiegħu għat-turiżmu.

L-awtorita` Maltija għat-turiżmu dan qalitu b'mod ċar anke fil-preżentazzjoni tal-pjan strateġiku tagħha.

Irridu nifhmu li għalkemm il-pjan strateġiku ta' l-awtorita` Maltija għat-turiżmu huwa building block importanti ħafna, biex dan jagħmel sens irid ikun fi stampa ikbar minnu, u għalhekk jeħtieġ li l-gvern ikollu l-pjan strateġiku tiegħu.

Nikkwota kelma b'kelma mill-preżentazzjoni li saret fil-way forward fil- bidu ta' Diċembru tas-sena li għaddiet fejn jingħad hekk:

"MTA's strategic plan will dovetail with the initiatives being undertaken by the Ministry for Tourism and culture in the areas of tourism policy and tourism planning."

Jiena għadni qed nistenna li l-gvern ikollu l-pjan nazzjonali strateġiku tiegħu għat-turiżmu.

Nistgħu naraw x'jiġri f'pajjżi oħra.

Barra l- entitajiet li jaħdmu f'dan il-qasam il-gvernijiet ukoll ikollhom pjan nazzjonali strateġiku.

Ejja ma nagħmlux l-iżball li naħsbu li l-pjan strateġiku ta' l-MTA ineħħi minn fuq il-gvern ir-responsabilita` li jkollu l-pjan nazzjonali strateġiku tiegħu huwa stess.

Issa biex nipprova nkun preċiż jiena mort infittex x'qed jgħid il-gvern fin-national reform programme li huwa l-istrateġija għat-tkabbir u l-impjiegi għat-tliet snin li ġejjin.

Fil-qasam tat-turiżmu il-miri huma ġenerali wisq.

Għalkemm huma inizjattivi li naqblu magħhom, żgur li dan li hawn imniżżel hawnhekk ma jikkostitwix pjan nazzjonali strateġiku.

Jien inħoss li biex f'dan il-qasam inkunu qegħdin naħdmu tajjeb, u mhux nagħmlu xi ħaġa biex ngħidu li għamilna xi ħaġa, jien inħoss li l-gvern għandu jkollu l-pjan nazzjonali strateġiku tiegħu, pero' jidher li m'għandu ebda ħsieb li jagħmel il-pjan strateġiku nazzjonali tiegħu.

Naħseb li dan huwa ħażin ħafna.

Naħseb li huwa ħażin ħafna wkoll li fis-snin li għaddew il-gvern ittraskura - u nibża' li se jkompli jittraskura - l-kontribut tiegħu stess fuq il- livell ta' prezzijiet ta' dan is-settur.

Jien ninkwieta meta nisma' nies li jaħdmu fis-settur jgħidu li ma jistgħux jikkompetu fuq prezz u jridu bilfors jikkompetu fuq kwalita`.

Hija żball l-illużjoni li hawn xi destinazzjoni fid-dinja li ma tikkompetix fuq prezz ukoll.

Inti tikkompeti kemm fuq il-prezz kif ukoll fuq il-kwalita` tal-prodott.

Fil-fehma tiegħi qed nagħmlu żball.

Il-gvern għandu studji li saru tliet snin ilu għall- awtorita` Maltija għat-turiżmu fuq kemm aħna vulnerabbli fil- kompetittivita` tal-prezz f'dan is-settur u fil-fehma tiegħi mhux talli mhux qed jagħti kas fuq il-prezz ta' vaganza f'Malta u ta' esperjenza f'Malta, imma qed jikkontribwixxi biex inaqqas il-kompetittivita` f'dan is- settur.

Din tinkwetani għax jien ċert – ċert u m'iniex żbaljat f'dan li qed ngħid – li min qed jieħu d-deċiżjonijiet dwar x'rati ta' taxxi għandu jkollna f'dan is-settur m'huwiex qed jagħmel impact assessment tagħhom fuq it-turiżmu.

Per eżempju meta jagħmel rata tal-VAT f'xi settur mhux qed jara kif qed jagħmluha l-pajjiżi li qed jikkompetu magħna bħal Ċipru, Spanja u l- Greċja.

Meta nieħdu deċiżjoni fuq xi taxxa partikolari rridu nassiguraw li nkunu kompetittivi.

Jiġifieri l-gvern qed jagħmel żball li mhux qed juża - s'issa żgur ma użax - it-taxxi fuq dan is-settur bħala għodda ta' kompetittivita`.

U ma jiġix il-ministru jgħid li meta noqogħdu ngħidu li se nnaqqsu t-taxxi huwa mod cheap ta' propaganda.

X'mod cheap?

L-ewwelnett il-gvern innifsu, meta naqqas it-taxxa tal-VAT fuq l-incentive travel tal-konferenzi, hawn ġew smajna lill-Prim Ministru u lill-Ministru stess jiftaħru li se jgħinu lil dak is-settur ikun kompetittiv.

Jiena naqbel magħhom, imma mbagħad meta aħna ngħidu li għandna nnaqqsu t-taxxi minn fuq dan is-settur ma jiġux jgħidu li qed nagħmlu hekk għall-propaganda rħisa.

Jekk wieħed jara l- istudji dwar is-sehem tal-gvern f'dan is-settur isib li dejjem hemm l- għarfien li gvern jista' jkun parti mill-problema tas-settur meta jgħolli ħafna r-rati tat-taxxi.

Għalija l-gvern tant ma jagħtix kas dan, li wasslu biex jagħmel l-iżball li meta kien qed jinnegozja ma' l-Unjoni Ewroepa, waqt li pajjiżi bħall-Ungerija, Polonja u Ċipru nnegozjaw VAT iktar baxxa minn tagħna fuq ir-ristoranti, il-gvern ċeda kollox u għamilha ta' 18%.

Issa ma jiġix il-ministru jgħidli li qiegħda inqas jew bħall-EU average.

Nerġa' ngħid li l-EU average hija għodda statistika u m'hijiex realta` u dan wieħed jista' jarah fil-prezzijiet ta' Ċipru, Spanja jew il-Greċja.

Jien nippreokkupa ruħi għax naħseb li l-gvern ma jeħux bis-serjeta` kif hu stess jikkontribwixxi biex jitfagħna lura.

Din bħall-kwestjoni tas- surcharge fuq il-kontijiet ta' l-elettriku li se tolqot ħażin lil dan is- settur u se titfgħu lura fil-kompetittivita` tiegħu.

Il-gvern qed ikompli jeħodha wisq easy.

Issa għandna kwestjoni oħra.

Min qed isegwi kif sejrin il-prezzijiet taż-żejt jaf li minn Novembru sal-lum, fil-fehma tiegħi, il- gvern reġa' għamel żball li m'għamilx il-hedging fil-prezzijiet taż-żejt.

Kieku għamel dan il-hedging s'issa diġa` ffrankajna ħafna flus għax il- prezzijiet reġgħu telgħin.

Basta għandna kumitat biex suppost jistudja u jieħu deċiżjonijiet fuq dan il-qasam!

Minn Novembru sal-lum erġajna tlifna ċ-ċans.

Jien jiddispjaċini għax il-gvern m'għandu l-ebda impenn biex jikkontribwixxi ħalli ma jżidx il-problemi ta' dan is-settur.

S'intendi l- prezz ta' vaganza f'pajjiżna ma tiddependix biss mit-taxxi li jagħmel il- gvern, imma dawn għandhom x'jaqsmu wkoll.

Aħna għandna l-problemi tad-daqs tal-pajjiż li jikkontribwixxu biex jgħollu l-affarijiet imma jien inħoss li f'dan is-settur naħseb kemm min-naħa tal-planning ta' l-MTA u kemm min-naħa tal-ministeru u mill-gvern kollu kemm hu għandu jsir sforz bis-serjeta` biex inħarsu lejn il-kwestjoni tal-prezz.

Irridu naraw x'passi nistgħu nieħdu bħala gvern u bħala settur privat biex il-prezz jibqa' kompetittiv.

Ejja na nagħmlux l-iżball li naħsbu li nistgħu ngħaddu mingħajr ma nkunu kompetittivi anke fil-prezz.

Hemm aspetti oħra fejn il-gvern qed iħalli effett kbir fuq it-turiżmu.

Jiena nista' nsemmi, per eżempju, l-iżball strateġiku tal-helicopter service bejn Malta u Għawdex.

Il-gvern għandu jgħaraf li hemmhekk għamel żball u għandna nbiddlu r-rotta.

Hemm bżonn li s-servizz tal-helicopter bejn Malta u Għawdex jiġi ssussidjat biex ikollna servizz tajjeb, servizz aċċessibbli u servizz regolari.

M'għandniex nistħu li ngħiduha din.

Spanja, l-iSkozja u l-Greċja jużaw l-għodda tas-sussidju biex itaffu l-iżvantaġġi tal-gżejjer tagħhom fit-turiżmu.

Għaliex aħna m'għandniex nagħmlu hekk?

Il- fatt li l-gvern ma jridx jagħmel hekk qed iwassal biex it-turiżmu f'Għawdex jintlaqgħat ħażin.

Nistgħu nagħmlu ħafna marketing ta' Għawdex u jista' jkollna segment leader li tagħmel minn kollox - u nawguralha li tagħmel minn kollox għal ġid ta' dan is-settur - imma jekk mhux se jkun hemm servizz tal-helicopter regolari, tajjeb u affordable, ikun kollu għalxejn.

Għalhekk jien ngħid li l-gvern ukoll huwa responsabbli ħafna ta' l-ambjent li fih ikun qed jaħdem is-settur u mhux biss il-kwestjoni ta' xi tkun qed tagħmel u kemm tkun effiċjenti l-MTA.

L-istess per eżempju fuq il-kwestjoni tas-settur tat-tagħlim ta' l-Ingliż.

Ilni xhur ngħid dwar dan u se nkompli ngħid sakemm jinbidlu l-affarijiet.

Hemm bżonn li l-proċedura tal-ħruġ tal-visa tkun waħda tajba u effiċjenti. jiena ngħid bla mistħija li m'għandniex inħallu lill-pulizija jiddettaw għal min toħroġ visa.

Tifhmunix ħażin, mhux qed ngħid li għandu jkun il- ministru li jibda joħroġ il-visa, pero' għandu jkun hemm l-aktar proċeduri serji.

M'għandna nistħu xejn li jkollna metodu ta' kif toħroġ il-visa u lil min toħroġ il-visa bħalma għandhom l-Ingilterra u l-Irlanda.

Meta l- operaturi jagħtu lista ta' nies mill-Asja jew mill-Amerika Latina bħall- Kolombja lill-pulizija biex joħorġulhom il-visas, dawn qishom qed jagħtuhom lista tax-xjaten.

Jaħsbu li għaliex ġejjin mill-Kolombja dawn żgur se jkollhom id-droga u għaliex ġejjin miċ-Ċina mela żgur biex jaħarbu.

Jien qed ngħid li għandu jkollna serjeta` f'dan il-qasam.

Jekk l-Ingliżi s- sena li għaddiet kellhom 70,000 miċ-Ċina biex jitgħallmu l-Ingliż, aħna għandna nibqgħu b'miżerja ta' 1,000?

Ma nafx kemm kellna fis-sena 2005 għax ma rajtx l-istatistika.

F'pajjiżna dan huwa settur li minkejja dawn il- problemi sejjer tajjeb u jista' jmur ħafna aħjar.

Ejja ma nħallux il- proċeduri tal-ħruġ tal-visa jtellfuna.

Jiena ngħid li anke l-ħruġ tal-visa għandna nużawha bħala għodda biex inkunu aktar kompetittivi.

M'għandux ikun li jkollna nies li jaraw l-ħruġ tal-visa bħala ħaġa burokratika jew bħala mezz kif jagħmel il-flus jew biex jorqod ma' xi ħadd!

Jiena dwar dan li qed ngħid għandi l-fatti f'idejja u ma niddejjaqx li ngħid dawn l-affarijiet.

Jiena nappella lill-gvern biex il-proċeduri għall-ħruġ tal-visa nagħmluhom fast għallinqas daqs ta' l-Irlandiżi u daqs ta' l-Ingliżi biex ma nitilfux nies f'dak is-settur u biex ikollna studenti minn barra l-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea ukoll.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq l-awtorita` Maltija tat-turiżmu.

L- ewwelnett nixtieq li ningħaqad mal-ministru u nirringrazzja u anke nagħmel kuraġġ lil min jaħdem f'dan is-settur, kemm f'din l-awtorita` u anke fl- industrija tat-turiżmu in ġenerali.

Kif għidt diversi drabi, jiena nħoss li d-dmir ta' kull wieħed u waħda minna li ngħixu f'dawn il-gżejjer huwa li naħdmu għal ġid tat-turiżmu.

Kull min jagħmel ħsara f'dan is-settur bl- imġieba tiegħu jkun qed jagħmel ħsara lilna lkoll, allura hi x'inhi r- responsabilita` tagħna u hi x'inhi l-pożizzjoni tagħna għandna nagħmlu mill- aħjar li nistgħu għall-ġid ta' dan is-settur.

Sur President, jiena nieħu gost li l-budget ta' l-awtorita` ċċaqlaq kif iċċaqlaq.

Rajna li minn 66% tar-riżorsi vvutati lill-awtorita` fuq marketing, advertising u promotion, din is-sena se jitla' għal 72%.

Hemmhekk hemm ċaqliqa ta' 6% u dan hu pożittiv pero` importanti ħafna li naċċertaw ruħna li kull lira li se nonfqu, nonfquha bl-aħjar mod possibbli.

Irridu nagħmlu wkoll evalwazzjoni ta' kif qed nonfqu dawn il-flus.

Ma nistax inqum filgħodu u ngħid li tkun idea tajba kieku isem Malta jidher fl- aħbarijiet tal-Euronews.

Jiena nieħu gost kieku minflok ta' Ċipru nara ta' Malta, imma jien ngħid li għandu jkollna kuraġġ u l-għaqal li qabel nagħmlu ħaġa bħal dik – u qed insemmih bħala eżempju mhux qed ngħid li hemm xi pjan biex isir hekk – naraw li dak li se nonfqu, jkun worth it mill-aspett ta' value for money.

Jaf insibu li l-istess flus minfuqa f'radjijiet reġjonali x'imkien fi Franza jew l-Olanda jħallu frott iżjed milli nagħmlu xi ħaġa li għax narawha hawn Malta naħsbu li b'daqshekk qed naslu.

L-appell tiegħi hu li kull lira li nonfqu fil-fieri u fir-riklamar inkunu nafu li qed nonfquha tajjeb għax nħossu l-effett tagħha u rridu nsibu modi kif inkejlu l- effettivita` ta' dawn l-affarijiet.

Waqt li nifhem dak li kien qed jgħid il-Ministru li hemm limitazzjonijiet fuq kemm nistgħu nuru affarijiet fil-miftuħ fuq kif topera l-awtorita` Maltija tat-turiżmu, ngħid li issa li sar it-tibdil fl-istrutturi ta' l- awtorita`, il-financial estimates għas-sena 2006 għandhom ikunu aħjar minn tas-snin l-oħra.

Per eżempju għandu jkun hemm line items ġodda li jirriflettu aħjar kif qed topera l-awtorita` biex ikun hemm aktar accountability u aktar trasparenza?

Qed ngħid dan għaliex ladarba 72% tal- budget ta' l-MTA se jmur biex nimbuttaw iktar isem Malta u Għawdex fis- swieq, ikun tajjeb li l-affarijiet jiġu spjegati iżjed milli huma llum.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq is-segment leaders.

Hawn irrid ngħid li rridu naraw kif se jaħdem dan l-esperiment.

Jiena nawgura li jirnexxi pero` wieħed irid jagħmel monitoring tajjeb ħalli f'każ li ma jagħtix riżultati mixtieqa, nieħdu deċiżjonijiet dwaru.

Jiena nixtieq li jkollna spjega aħjar ta' kif se taħdem din l-istruttura u x'kuntatt se jkun hemm bejn is- segments u bejn il-pajjiż għax waqt li nifhem il-focus fuq is-segments differenti, irridu naraw kif se taħdem eżatt vis-a-vis l-pajjiżi differenti u x'kuntatt se jkun hemm bejn min qiegħed responsabbli f'pajjiż u min qiegħed responsabbli f'segment.

Importanti wkoll fil-fehma tiegħi li nkunu nafu b'liema budget dawn se jkunu qed jaħdmu.

Safejn naf jien, il-miri li ngħataw ma kenux miri li ngħataw bl-addoċċ imma kienu bbażati fuq studju ta' x'inhuma x-xejriet fis-swieq minn fejn is-soltu jiġi n-negozju għal Malta.

Sur President, jiena naħseb li jkun importanti li nkunu nafu x'inhuma dawn il-miri, x'finanzi u xi human resources se jingħataw dawn is-segment leaders biex jaslu għall-dawn il-miri.

Dan ma naħsibx li huwa tagħrif kummerċjali sensittiv.

Jiena nifhem li l-ministru jgħid li jekk nagħmlu l- miri mbagħad jistgħu jiġu akkużati li ma lħaqnihomx, imma jien naħseb li s- serjeta` titlob li nagħmlu l-miri u li naħdmu għalihom.

Għalhekk hu tajjeb li nkunu nafu x'inhuma dawn il-miri u kif ġew iffissati.

Ma naħsibx li b'hekk se nkunu qed nikxfu xi sigrieti jew xi tagħrif lill-kompetituri tagħna.

Kont qiegħed nara r-rapport tas-sena 2004 fejn iċ-chairman ta' dak iż-żmien is-Sur Chris Grech kien semma kif għandna bżonn żieda ta' 350,000 turist ieħor mal-1.1 miljun li għandna fis-sena biex l-ekonomija Maltija tkun tista' ddaħħal madwar Lm87 miljun fis-sena.

Li aħna jkollna miri huwa tajjeb.

Jien mhux l-ewwel darba li nkun qed naqra rapporti dwar pajjiżi oħra u dawn jgħidu xi jkunu l-miri tagħhom.

Per eżempju l-mira ta' l- Ingliżi għas-sentejn li ġejjin hi li jkollhom 100,000 Ċiniż li jmorru jitgħallmu l-Ingliż f'pajjiżhom.

Ma naħsibx li billi qalu hekk qed itellfu l-kompetittivita` tagħhom jew inkella qed iħallu lok għal xi spunaġġ turistiku.

Jien nifhem li dawn il-miri għandhom ikunu pubbliċi.

Għandu jingħad ukoll kif wasalna għalihom u x'budget li se jkollhom biex jaħdmu bih.

Barra minn hekk, hemm il-kwestjoni ta' l-advisory groups.

Nixtieq li l- ministru fl-għeluq tiegħu jgħidilna fejn wasal il-proċess ta' l-għażla tagħhom għax qed inħallu wisq żmien jgħaddi.

Din mhux l-ewwel darba li qed ikun hemm dewmien f'deċiżjonijiet li għandhom jittieħdu aktar malajr.

Naħseb li rridu nħaffu aktar għaliex dan huwa settur dinamiku u kull jum li nitilfu nkunu qed naqgħu lura.

U importanti li nsibu mod kif ningħataw ftit rendikont ta' x'għamlet l-awtorita` Maltija tat-turiżmu matul is-sena li għaddiet.

S'intendi jien nistenna li per eżempju, x'ħin jitressaq ir- rapport minn hawn u ftit xhur oħra, jkollna ftit tagħrif fuq l-istudju li kellu jkun lest fl-ewwel tliet xhur tas-sena 2005 fuq il-qasam tal-ħiliet fis-servizzi turistiċi, u anke x'għandu bżonn isir biex nistabilixxu l- livelli differenti fin-national vocational qualifications.

Dawn huma affarijiet li kienu mwegħda li se jkunu lesti matul is-sena 2005.

Qed insemmi dan għaliex importanti ħafna li nagħtu kas l-iżvilupp tal- ħiliet tan-nies f'dan is-settur, kemm ta' dawk li jaħdmu diġa` u kemm ta' dawk iż-żgħażagħ li qed jitħajru jidħlu f'dan is-settur.

Jien nistqarr li ninsab inkwetat ħafna b'dak li qed jiġri anke lill-istitut ta' l-istudji turistiċi li fil-fehma tiegħi spiċċa daqsxejn orfni.

Naħseb li rridu naħsbu bis-serjeta` dwar kif lil dan l-istitut nagħtuh l-ispinta mixtieqa għaliex waqt li qed isir sforz biex l-edukazzjoni vokazzjonali permezz tal-Kulleġġ Malti ta' l-Arti, ix-Xjenza u Teknoloġija tingħata aktar prestiġju u tingħata aktar riżorsi biex taħdem, l-ITS lanqas f'dik m'hu qiegħed.

Dan la huma taħt il-ministeru tat-turiżmu u lanqas taħt il-higher education set-up tal-kulleġġ u qisu qiegħed waħdu.

Meta oġġett jispiċċa orfni b'dan il-mod, imbagħad jispiċċa ma jeħux ir-riżorsi u l-attenzjoni li għandu bżonn.

Naħseb li hemmhekk ta' min naraw daqsxejn x'qed jiġri u għalhekk jien interessat ħafna fuq dak l-iskills study li kellu jitlesta fl-ewwel tliet xhur tas-sena li għaddiet u anke fejn wasalna fuq in-national vocational qualifications.

La qed nitkellmu fuq l-edukazzjoni rrid ngħid li dwar it-turiżmu jrid isir ħafna iżjed fis-sistema edukattiva ta' pajjiżna.

Waħda mill-proposti li qed nagħmlu fil-pjan ta' tiġdid tat-turiżmu ta' Malta u Għawdex hu li l- importanza tat-turiżmu fil-pajjiż jibda jiġi mgħallem mill-edukazzjoni primarja.

Jien ngħid li trid tidħol fil-livell primarju u jrid jissaħħaħ fil-livell sekondarju.

Dan qed ngħidu għax dan is-settur żgur li bħalissa m'għandux l-importanza mixtieqa fis-sistema edukattiva tagħna, u dan minkejja li jiġġenera ħafna impiegi u jgħodd mal-kwart tal-ġid nazzjonali tagħna.

Irridu naraw ukoll kif se tkun qed taħdem is-sistema ta' kumpanniji barranin li qed jagħmlu x-xogħol li qabel kienu jagħmlu l-uffiċċji barranin tagħna.

Naħseb li tajjeb li jkollna ftit aktar informazzjoni fuq x'tip ta kuntratti ġew iffirmati ma' dawn il-kumpanniji barranin u x'inhuma l-miri u l-kondizzjonijiet.

Sur President, hemm min qiegħed jesprimi t-tħassib – pero` jien nippreferi nistenna l-esperjenza milli noqgħod inbassar id-dlam jew id-dawl ta' din is-sistema - li ma jista' jiġrilna li dawn il- kumpanniji barranin, l-account ta' Malta għalihom tant ikun żgħir li jistgħu jaffordjaw li ma jagħtuniex l-importanza li nixtiequ.

Jiena mhux qed ngħid li se jiġri hekk imma hemm min hu inkwetat dwar dan.

Allura naħseb li jkun importanti li aħna nkunu nafu b'liema mod se naħdmu f'dan is- settur u x'inhuma l-miri u l-kondizzjonijiet.

Naħseb ukoll li jrid isir iktar xogħol fit-tfixxija għal swieq ġodda.

Illum kważi hija kelma żejda li tgħid swieq ġodda għaliex illum liema suq huwa ġdid?

Illum l-ebda suq m'hu garantit, jiġifieri inutli noqogħdu ngħidu s- suq tradizzjonali tagħna hu dak Ingliż.

Lanqas jagħmel sens li ngħidu hekk għaliex is-suq inbidel ħafna.

Hu importanti li naħdmu anke fi swieq fejn għandna ftit viżibilita` pero` importanti li nidħlu fi swieq ġodda bħaċ- Ċina.

Naħseb li hemmhekk irid isir xogħol anke mill-gvern innifsu.

Jiena nista' nsemmi kif ħadmet Franza.

Il-gvern Franċiż qed jimmira li jkollu malajr miljun Ċiniż iżur Pariġi.

Dawn ma waqgħux mis-sema.

Ilu ħames snin jaħdem fuq dan, ferm qabel ma kiseb l-approved destination status, u qabel ma ksibnih aħna għax bqajna bla approved destination status f'idejna.

Dawn waqqfu taskforce magħmula minn lukandiera, minn ristorantiera, minn linji ta' l-ajru, minn kumpanniji ta' l-ivvjaġġar, minn dawk responsabbli minn siti storiċi u minn mużewijiet u minn shopping centres u flimkien ippjanaw kif se jġibu dawn iċ-Ċiniżi.

Meta imbagħad waslu ċ-Ċiniżi l-ewwel darba, dawn sabu kollox lest fis-sens li sabu s-sinjali bil-mandarin u fil- lukandi sabu l-affarijiet li jridu huma.

Aħna wkoll qegħdin tard għaliex anke jekk nibdew bis-serjeta` llum, sakemm naraw riżultat jilħqu jgħaddu s- snin u sadanittant id-dinja tibqa' għaddejja.

Għalhekk jien ngħid li hemm bżonn li l-gvern ikollu l-pjan strateġiku nazzjonali tiegħu kemm għal Malta kif ukoll għal Għawdex.

Jien smajt lill-Ministru Debono tgħid kemm hu importanti t-turiżmu għal Għawdex.

U proprju għax hu tant importanti għal Għawdex li hemm bżonn jingħata aktar importanza, għaliex hemmhekk is-sitwazzjoni hija ħafna iktar diffiċli milli f'Malta.

Jien nitla' regolarment Għawdex għax inħobbu fuq livell personali u anke nħobb niltaqa' ma' l-Għawdxin, pero` minn mindu dħalt b'responsabbilta` fuq it-turiżmu qed niltaqa' ukoll ma' operaturi u ma' l-għaqdiet tat-turiżmu Għawdxin.

Dawn jinsabu nkwetati ħafna dwar kif sejrin l-affarijiet hemmhekk għaliex l-industrija qed issir staġjonali ħafna iżjed minn Malta u l-aqwa żmien għalihom qed ikun limitat għal ftit ġimgħat bejn Lulju u Awissu.

L-occupancy rate hija n-nofs ta' Malta u l- vijabilita` tagħhom hija mhedda ħafna iżjed milli hija ta' ċerti setturi f'Malta.

Hu proprju għalhekk li aħna nħossu li hemm bżonn ta' imbottatura partikolari għal Għawdex u qegħdin anke nipproponu li jkun hemm awtorita` Għawdxija għat-turiżmu bil-fondi u bil-mezzi tagħha sabiex din tiffoka fuq Għawdex biss.

Sur President, hemmhekk hemm bżonn li jsir ħafna u ħafna xogħol.

Nerġa' ngħid, il-gvern irid jagħmel l-almu tiegħu biex jekk jista' jkun mhux jikkomplika l-affarijiet u jagħmililhom aktar diffiċli, imma jħaffifhom.

Il-Ministru kienet qed issemmi t-toroq li se jsiru u waħda mill-affarijiet li qed tħasseb lill-operaturi hi meta se ssir it-triq bejn ir-Rabat u x- Xlendi.

Dawn qed jibżgħu li din se ssir fi żmien l-Għid u meta l-affarijiet ikunu reġgħu bdew jiċċaqilqu.

Ma nafx x'hemm maħsub pero` tajjeb li wieħed jinforma lill-operaturi t'hemmhekk, ħalli jekk dan m'huwiex il-każ, dawn ma joqogħdux jinkwetaw għalxejn.

Imma importanti li dawn l-affarijiet isiru u jsiru bl-aħjar mod possibbli.

Fl-għeluq tiegħi, waqt li jien nawgura li x-xogħol f'dan is-settur jagħti r- riżultati tiegħu għall-ġid tagħna lkoll, nittama wkoll li matul iż-żmien li ġej iċ-chairman preżenti ta' l-awtorita` Maltija tat-turiżmu jkun jista' jitkellem b'mod differenti dwar l-awtorita` minn kif tkellem ta' dak qablu.

Dan qed ngħidu għax meta għamel l-aħħar rapport annwali tiegħu, iċ-chairman preċedenti kien qal hekk:

"The current legislation saw the MTA poise to take on a leading role in the development and advancement of the Maltese tourism industry.

However in practice this did not materialise to an acceptable degree.

The authority may not have required the necessary respect from the travel and tourism trade upon which leadership is founded.

The causes for this are varied and lack of a clear strategic focus was an important factor.

Certainly the structure did not help at all.".

Wieħed jawgura li fit-tibdil strutturali dawn in-nuqqasiijet ġew megħluba u li issa se jkun hemm a clear strategic focus.

Dak li l-ex-chairman awgura għat-tibdil fl-MTA jien nawgurah għall-gvern, għaliex jien nerġa' ngħid li l-gvern għandu bżonn li jkollu l-pjan nazzjonali strateġiku tiegħu biex ikun jista' jmexxi 'l quddiem dan is-settur tant importanti u mhux joqgħod joħroġ b'ideat ta' dak il-ħin kif ħafna drabi qed jiġri llum.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa nsejjaħ lill-Ministru għall-winding up.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, l-ewwelnett nirringrazzja verament, mhux biss b'formalita`, liż-żewġ naħat tal-Kamra għaliex naħseb li kellna interventi interessanti.

Fil-ħin limitat li fadal se nipprova anke nwieġeb għad-diversi kummenti u mistoqsijiet li saru.

L-ewwel kelliem kien l-Onor.

Joe Cuschieri li rrifera għall-argument dwar jekk għandux ikun hemm ir-rapport ukoll.

Naħseb li fl-aħħar mill-aħħar id- deċiżjoni hija sempliċi.

Jekk irridu nagħmlu diskussjoni fuq l-estimi fil- bidu tas-sena, ikun impossibbli li nqiegħdu dak ir-rapport, għaliex billi dan ikun fih audited accounts, allura bilfors jieħu iżjed żmien biex jitlesta.

Jiena lanqas ma naħseb li jkun għaqli li nagħmlu d-dibattitu dwar l-estimi ta' l-awtorita` tat-turiżmu xi xahrejn jew tliet xhur wara.

L- Onor. Bartolo fuq l-istess punt jidher li għamel suġġeriment għal kollox differenti.

Dan qal li r-rapport jista' jkun bażi ta' diskussjoni fil- public accounts committee.

Jiena naħseb li dak huwa metodu li nistgħu nikkonsidraw anke għaliex f'kull każ, dejjem hemm id-dritt li jekk ikun hemm xi mistoqsijiet speċifiċi narawhom hemmhekk.

Rigward l-MHRA survey irrid ngħid li naturalment jien ma nistax ma nikkwotax survey li jsir mil-lukandiera.

L-MHRA survey jgħid speċifikament li fil-fatt fil-five-star u fil-four-star – qed nirreferi għall-aħħar survey li sar fil-perijodu tas-sajf - kien hemm gross operating profit aħjar filwaqt li fit-three-star kien hemm nuqqas marġinali.

Rigward l- argumenti li kien qed jagħmel l-Onor.

Bartolo, l-MHRA survey tagħmel riferenza għal dak li tgħid l-NSO fuq infiq inqas, u minn hawn toħroġ il- famuża ċifra ta' Lm7.5 miljun inqas.

Dak huwa infiq u mhux dħul, għaliex naturalment l-MHRA ma tistax tgħidilna li għandha gross operating profit fis-settur, imbagħad fl-istess nifs tgħid li kien hemm dħul inqas għal dawk il-lukandi.

Irrid ngħid li anke kieku kellna għall-argument noqogħdu fuq l-NSO statistics, il-verita` hi li l-NSO taqsam l-infiq f'dak li huwa package expenditure, air fares, accommodation and other expenditures.

Jekk tara l- accommodation waħdu għax-xhur Lulju, Awissu u Settembru 2005, tara li kellek żieda ta' Lm19,000.

Jiġifieri anke jekk nillimita ruħi għall- expenditure u ma nfakkarx - kif jien fid-dover li nagħmel - li hemm differenza bejn l-expenditure u l-earnings, xorta nsibu li fl-expenditure is-settur ta' l-akkomodazzjoni mar aħjar.

Huwa għalhekk li s-survey ta' l- MHRA juri prattikament gross operating profit aħjar fis-setturi kollha.

L-Onor.

Cuschieri staqsieni għaliex mhux qed nitkellmu fuq turisti ta' kwalita`.

L-ewwelnett dik il-frażi jiena nagħmel minn kollox biex ma nużahiex għaliex kull turist li jiġi f'Malta huwa ta' kwalita` fis-sens li għandna bżonn kull tip ta' turist.

Ejja npoġġu l-argument f'terminu aktar ekonomiku.

Il-pajjiż dejjem għandu bżonn mhux biss li jkabbar il-volum tat- turisti imma anke li jżid is-setturi li jagħtu l-iktar qligħ lill-pajjiż.

Fil-fatt il-politika kollha tagħna hija bbażata mhux biss fuq li nkabbru l- volum imma li nkabbru l-aktar is-setturi li jrendu l-flus.

Jekk inħares lejn is-sena li għaddiet biss - u issa se noqgħod biss fuq l-NSO statistics ta' bejn Jannar u Novembru - naraw li kellna żieda ta' 8.7% f'dawk li huma turisti li jiġu Malta għal konferenzi jew skop ta' negozju.

Iż-żieda ta' dawk li jiġu għall-konferenzi biss hija ta' kważi 7%.

Dan nagħmlulu monitoring regolari kif nagħmlu fil-qasam tat-turiżmu marbut ma' kultura.

Dan nagħmluh preċiżament biex nagħmlu dawn id-distinzjonijiet, u s-segments se jgħinuna iktar għax kulħadd jaf li hemm weighting differenti bejn is- segments anke għal dawk li huma earnings u dak li huwa infiq għall-pajjiż.

L-Onor.

Membru semmielna l-argument jekk huwiex iktar vijabbli għal- lukandi.

Jien bir-rispett kollu ma nistax ma nerġax nagħmel l-argument li ma jistax ikun xi ħadd jaħseb mod ieħor meta nara l-investiment kollu li qed isir fil-qasam tal-lukandi.

Jista' jkun mhux vijabbli għal xi ħadd partikolari li jkun ħa deċiżjoni li jidħol fil-qasam tat-turiżmu u mbagħad jiddeċiedi li joħroġ mill- qasam tat-turiżmu għax jippreferi jispekola l-art.

Biex inkun għedt kollox jien ninkwieta dwar kull lukanda li tagħlaq, imma naturalment dan huwa settur dinamiku.

Irrid infakkar li fis-sena li għaddiet u anke ta' qabilha dan is-settur kellu investiment ta' Lm37.5 miljun, u fis-sena li għadna kif bdejna u s-sena d-dieħla l-investiment se jitla' għal fuq il-Lm54 miljun.

Fuq l-argument jekk is-sodod naqsux f'xi qasam jew ieħor, il-verita` hi li jekk inħarsu mill-1999 'il hawn naraw li s-settur tal-5-star minn 2,878 sodda tela' għal 5,688 sodda.

Is-settur tal- 4-star minn 14,161 żdied għal 16,440 u l-uniku tnaqqis li kien hemm, li huwa marġinali, huwa fis-settur tat-3-star hotels, li minn 15,000 niżel għal 13,422 sodda.

Jekk imbagħad tqabbel l-1999 ma' l-aħħar ta' l-2005 bħala total issib li l-ammont ta' sodod fil-pajjiż huwa ikbar.

Naturalment dan għaliex baqa' għaddej l- investiment f'dan is-settur.

Naturalment ma setax jonqos li kif jagħmel ħafna drabi, l-Onor.

Cuschieri jirriferi għal diversi proġetti.

F'ħin minnhom qalilna li huma għamlu l- proġett ta' Bugibba, iżda dak ma kienx l-uniku proġett.

Jien ħadt in-nifs għax ħsibt li se nisma' dwar ħafna iktar proġetti li saru fi żmien l- amminstrazzjoni Laburista.

Fil-fatt ma sarux.

Imbagħad staqsa x'għamilna aħna u ħaseb li se nsemmilu l-bajja ta' San Ġorġ biss.

Jien bil-qalb kollha nista' nsemmilu l-bajja ta' San Ġorġ, imma nsemmilu wkoll li din is-sena se nagħmlu l-perched beach Buġibba fil-kamp storiku id-Domus Romana.

Nista' nsemmilu wkoll x'se nagħmlu Ħaġar Qim u l-Imnajdra u x'se jsir Għawdex għar- rigward tal-Ġgantija.

Naturalment nista' nsemmi wkoll il-proġett tal- promenade f'San Ġiljan, f'Tas-Sliema, Paceville, il-Barrakka ta' Fuq, il- Barrakka ta' Isfel, Ġlormu Cassar u d-diversi ġonna li saru.

Nista' nibqa' sejjer hekk u nagħti l-lista kollha.

L-Onor.

Cuschieri, jekk jippermettili daqsxejn battuta, ibati daqsxejn mis- sintomu li almenu l-proġetti tal-gvern preżenti ma jarahomx kollha.

Dan fakkarni f'dak il-film artistiku ħafna "Goodbye Lenin" fejn minħabba ċirkostanzi li ġrawlu, bniedem baqa' rieqed u ma kienx qed jirrealizza x'qed jiġri.

F'daqqa waħda qam u l-familjari kollha tiegħu ma ridux jagħtuh ix-xokk kulturali li l-purtiera tal-ħadid kienet waqgħet u allura żammewh qisu ġo enclave, magħluq, u jaraw kif jimxu madwaru u x'jagħmlulu biex taparsi l-komuniżmu baqa' ħaj.

Jien mhux se

ngħidlu: Goodbye Joe Cuschieri, imma ngħidlu biex joqgħod daqsxejn b'saqajh iktar fl-art u iktar attent x'qed jiġri f'dan il-pajjiż.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Niġi għal diversi kummenti li saru mill- Onor. Evarist Bartolo.

L-ewwelnett semmielna l-cruiseliner passengers u qal li s-sitwazzjoni hija agħar mill-2003 u l-2002.

Jien ma naqbilx ma' dan, għax l-iktar fattur importanti li trid tikkalkola m'huwiex l-ammont ta' vapuri imma l-ammont ta' passengers li jiġu.

In-numru ta' cruiseliners qed jonqsu imma l-passengers qed jiżdiedu għax illum il-cruiseliners qegħdin jikbru fid-daqs.

Fl-aħħar mill-aħħar huwa l-ammont ta' nies li jiġu jgħodd.

Nieħu l-opportunita` ta' dan il-kumment biex ngħid li ż-żieda fis- sena 2005 meta mqabbla ma' l-1997, meta tikkalkula perċentwalment - kont daqsxejn ġeneruż iżżejjed qabel - m'hijiex żieda ta' 60% imma żieda ta' 152.7%.

Rigward il-pjan strateġiku rrid ngħid li dan se jimxi bid-deadlines li kkwota hu u li semmejt jien qabel, pero` rrid ngħid li l-ministeru - għax naħseb li d-domanda tiegħu kienet x'qed jagħmel il-ministeru - qed jipprepara policy papers fuq l-erba' oqsma prinċipali li hu responsabbli għalihom, jiġifieri fuq it-turiżmu, fuq il-kultura, fuq il-wirt kulturali u fuq is-settur awdjoviżiv.

Huwa f'dan is-sens li se jsir dovetailing bejn il-pjan strateġiku ta' l-MTA u d-direzzjoni ta' policy li jagħti l-gvern.

Aħna sa hawnhekk naslu, għax imbagħad lanqas irridu naqgħu fl-iżball li d- dettalji li għandha tidħol fihom l-awtorita` jipprova jidħol fihom il- gvern, għax fl-aħħar mill-aħħar irridu direzzjoni waħda u ċara, inkella nispiċċaw ikun hemm policy mod u policy mod ieħor.

Wara kollox naħseb li naqblu lkoll li għandna nkunu kordinati.

Nixtieq nitkellem issa dwar il-kompetizzjoni fuq il-prezz.

Jien dejjem ngħid li Malta b'mod ġenerali – naturalment hu kien qed jikkwota mill- kummenti li nagħmel jien - ma tista' qatt tagħmel il-kompetizzjoni tagħha biss fuq il-prezz.

Ngħid dan b'rispett lejn l-industrija u rispett lejn il-ħaddiema li jaħdmu fiha.

Il-verita` hi li - f'xi programmi ma qgħadtx nuża d-diplomazija u semmejt anke pajjiżi b'isimhom, pero' llejla se nkun iktar diplomatiku - jekk inqabblu Malta ma' ċerti pajjiżi viċin tagħna, aħna ma nistgħu qatt noffru l-art b'xejn għall-bini ta' lukanda kif jagħmel ħaddieħor li għandu art ferm iktar minna.

Ma nistgħu qatt nipprovdu s- supplies tal-materjal biex tibni bil-prezzijiet li hemm f'pajjiżi viċin tagħna.

Sur President, agħar minn dan kollu, aħna ma nistgħu qatt ngħidu lill- lukandier tagħna biex jibda jagħti lill-impjegati terz ta' dak li jaqilgħu llum jew inqas minn terz f'xi każijiet.

Huwa għalhekk qatt ma nistgħu nagħmlu l-gwerra tal-prezz biss.

Barra minn hekk, anke jekk xi darba ntellgħu ċ-ċifra tat-turiżmu tagħna għal 1.5 miljun jew 1.6 miljun, naturalment b'mod gradat, xorta waħda xi darba rridu nieqfu għax id-daqs tagħna huwa dak li hu.

Huwa għal dawn ir-raħunijiet li l-enfasi trid tkun fuq il-value added.

U hawn fejn għandna nħarsu mhux biss lejn min huwa ta' l-irħis, imma għandna nħarsu lejn min għandu destinazzjonijiet ta' kwalita`, fejn tħallas iżjed minn Malta, pero' fejn it-turist ma jgorrx għax jieħu l-valur tal-flus li jonfoq.

Issa jekk wieħed għandux iħares lejn xi elementi fiskali jew le, il-pajjiż jimxi dejjem skond dak li jiflaħ minn mument għall-ieħor.

L-iktar ħaġa faċli li tgħid hi li se tnaqqas it- taxxa, pero' mbagħad l-aktar ħaġa diffiċli tkun li tgħid kif se tonfoq il- flus li kont tonfoq qabel u kif se tagħmel il-proġetti ġodda li inti tkun qed twiegħed bi flus inqas fil-but.

Dan qisu bħal meta jien irid nixtri ħafna iktar milli qatt kont nixtri qabel, pero` fil-but flok ikolli iżjed ikolli inqas.

Dawn huma kalkoli li kwalunkwe gvern irid jagħmel bis- serjeta`.

Dwar it-tagħlim tal-lingwa Ingliża, speċjlament fuq il-visas, bla ebda dubju l-ministeru għat-turiżmu ma jistax ma jaqbilx li għandu jkollna policies li jkunu raġjonati pero` mbagħad irridu nkunu serji.

Jien nista' ngħid li pparteċipajt flimkien mal-ministru ta' l-intern u anke l-ministru ta' l-affarijiet barranin f'laqgħa preseduta mill-prim ministru riċentement li saret direttament mal-FELTOM preċiżament biex niżviluppaw linji ċari kemm jista' jkun malajr fuq student visas mhux biss għaċ-Ċina imma anke għal pajjiżi oħrajn.

Naturalment irridu noqogħdu attenti li Malta ma ssofrix imbagħad minn ċerti traġedji li nafu li ġraw, għax dawk jagħmlulna ħsara li ma tantx hu faċli tirkupra minnha.

Rigward kif ġew preżentati l-estimi u xi informazzjoni rrid ngħid li jiena fl-aħħar mill-aħħar persuna favur l-għoti ta' l-iktar informazzjoni possibbli, pero` naħseb li l-Onor.

Bartolo jaqbel li ma nistgħux noqogħdu ngħidu li għall-konferenzi rridu tant – naturalment li għandna n-numri ffirmati – għall-isport tant, għal-language learning tant u mbagħad kull item ikun maqsum fuq kull pajjiż.

Jien naħseb li rridu niddistingwu ftit bejn dawk li huma ġeneriċi u ġenerali, pero' jekk nitkellmu fuq livell ta' gvern u oppożizzjoni m'għandi ebda diffikulta' li niltaqgħu u naraw iċ- ċifri kollha flimkien.

L-argument hu kemm, bħala pajjiż, għandna nagħtu s- segments kollha, wieħed wieħed, u terġa' l-breakdown ta' kull segment.

Pero' m'għandi ebda diffikulta` li nevolvu l-ħsebijiet ukoll bejnietna f'dan ir-rigward għaliex fl-aħħar mill-aħħar taf kemm hawn sigrieti f'dan il-pajjiż!

Naħseb li ċ-ċifri li għandi hawnhekk min jaf kemm il-kopja teżisti tagħhom, imma dak huwa argument ieħor!

L-Onor.

Bartolo staqsieni wkoll rigward l-iskills survey.

Nista' ngħidlu li dan fil-fatt sar mir-research team u l-konklużjonijiet tiegħu ngħataw lill-ITS.

Hemm working group bejn l-MTA u l-ITS, jiġifieri hemm livell ta' kordinazzjoni bejnietna, u naturalment dan il-working group qed jiltaqa' regolarment preċiżament biex nikkordinaw f'dan ir-rigward.

Rigward is- segment advisory groups, iva dak huwa l-pass li jmiss u se nipproċedu immedjatament biex nibdew niktbu lill-oqsma kollha ta' l-industrija sabiex anke jsiru nomini, apparti li mbagħad niġu l-parlament għall-emendi meħtieġa.

Fuq swieq ġodda diġa' aċċennajt indirettament li huwa kruċjali li niżviluppaw dawn ukoll.

Nirrispondi domanda oħra, u naħseb li nkun weġibt kważi d-domandi kollha, rigward kif se jaħdmu l-kumpanniji barranin.

Nista' nassigura lill-Onor.

Bartolo li dawn il-kumpanniji għandhom benchmarks preċiżi ħafna, hemm sistemi ta' assessment, hemm sistemi li jrid ikollhom l- account manager għal Malta, u jekk ikun hemm xi ħadd li jaħseb li l-kont tagħna mhux kbir biżżejjed, l-appell tiegħi huwa li ma jeħux l-account ta' Malta.

Jekk aħna naraw li ħadu u ma mexxiehx kif suppost, nassigura lill- Onor. Bartolo li ngħidulu li għandu benchmark li jrid jilħaq, u jekk ma jilħqux u ma jagħti ebda raġuni valida, allura l-kuntratt jiġi terminat.

Din hi t-tip ta' serjeta` li rridu nimxu biha.

Jien nagħlaq billi ngħid li dan hu settur li l-ekonomija ta' Malta hija bbażata fuqu.

Jien mhux se ngħid li lħaqna l-apice jew li qegħdin f'sitwazzjoni fejn ma rridux iktar tkabbir.

Irridu iktar tkabbir u ejja naħdmu għalih, u biex ikollna dak it-tkabbir - u hawn ningħaqad ma' l-appell li għamel l-Onor.

Bartolo u l-kelliema kollha miż-żewġ naħat tal-Kamra - irridu nibżgħu għall-prodott Malta.

Malta ma timxix 'il quddiem billi jkollok ministru għat-turiżmu jew l-awtorita` għat-turiżmu u li tmur hemm barra dejjem tara liema turisti ġodda ġġib lejn il-pajjiż, imma dan hu prodott li jimxi 'l quddiem ukoll billi jkollok ir-repeat business, billi l-prodott li nagħmlu jkun ta' kwalita`, billi l-valur ikun għall-flus li jonfqu n-nies, u billi lin-nies nittrattawhom tajjeb u jkollna reputazzjoni tajba bħala destinazzjoni turistika.

F'xi programmi jien nagħmel il-paragun ma' xi ħadd li jkollu ristorant.

Immaġina xi ħadd minflok ikollu l-klijentela sodisfatta u jiġu lura, joqgħod fil-bieb u kull darba jittama li jattira nies ġodda ġewwa r- ristorant tiegħu għax diversi minn dawk li ġew qabel mhux se jerġgħu jiġu.

Hawnhekk fejn nistgħu naħdmu flimkien bħala team wieħed.

U hawn fejn jien napprezza u nerġa' napprezza llelja diskussjoni matura u serja bejnietna favur l-akbar qasam ta' l-ekonomija Maltija kollha kemm hi.

Nirringrazzja mill-ġdid lil kull min jagħti sehmu f'dan ir-rigward.

Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d-dokument li rriferejt għalih waqt id-diskors tiegħi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Kopja ta' l-ittra li jien bgħatt lis-Sur Romwald Lungaro Mifsud, executive chairman ta' l-Awtorita' Maltija għat-Turiżmu, datata 20 ta' Jannar 2006.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Kamra tapprova l-estimi tad-dħul u nfiq ta' l-Awtorita` dwar it-Turiżmu ta' Malta, għas-sena 2006.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din il-votazzjoni tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Billi fid-9.00 p.m. intalbet votazzjoni s-seduta ġiet sospiża u rriżumiet għoxrin minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita dwar it-Turiżmu ta' Malta għas-sena 2006.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Min-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor.

Francis Agius, l-Onor.

Frederick Azzopardi, l-Onor.

Joseph Falzon, l-Onor.

Tonio Fenech, l-Onor.

Ċensu Galea, l-Onor.

Franco Galea, l-Onor.

Mario Galea u l- Onor. Lawrence Gonzi u l-Onor.

George Pullicino.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Sant, l-Onor.

Mizzi, l-Onor.

Abela, l-Onor.

Brincat, l-Onor.

Coleiro, l- Onor. Sammut, l-Onor.

Debono Grech, l-Onor.

Vella u l-Onor.

Vassallo.

Il-Kamra vvotat hekk:

VOTAZZJONI NRU 128 FAVUR : 24

L-Onor.

|Abela Anthony |Frendo Michael | |Agius David |Galea Louis | |Arrigo Robert |Gatt Austin | |Asciak Michael |Gonzi Michael | |Azzopardi Jason |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cassar Joseph |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Puli Clyde | |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |de Marco Mario |Vassallo Edwin | |Debono Giovanna |Zammit Ninu | |Deguara Louis |Zammit Dimech | | |Francis | | | |

KONTRA : 19 L-Onor. |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Bartolo Evarist |Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Galdes Roderick | |Buhagiar Charles |Gulia Gavin | |Buontempo Stefan |Herrera Jose' | |Cardona Chris |Mangion Charles | |Caruana Justyne |Refalo Anton | |Chircop Karl |Vella George | |Cuschieri Joseph | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-estimi ġew approvati.

MR SPEAKER: Nitlob issa lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 24 ta' Jannar 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

Mozzjoni għall-approvazzjoni ta' l-Ombudsplan 2006;

Mozzjoni għall-approvazzjoni ta' l-Estimi ta' l-Uffiċċju Nazzjonali ta' l- Awditur Ġenerali għas-sena 2006; u

Riżoluzzjoni dwar il-ħruġ ta' Ordni mill-Prim Ministru in konnessjoni mar- ratifika tat-Trattat ta' Adeżjoni bejn l-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, nixtieq niċċara xi punti li semmejt b'mod leġġer waqt id-diskors tiegħi tal-ġimgħa l-oħra fuq il-kwestjoni tas- civil service meta konna qed niddiskutu l-emendi li jimplimentaw il-miżuri tal-budget.

Jiena dan l-aħħar smajt – qed nitkellem b'mod personali anke bħala deputat parlamentari Laburista, kieku ma naqbilx ngħid li ma naqbilx, pero' fejn naqbel ngħid li naqbel – id-diskors ta' l-Onor.

Alfred Sant u ta' diversi kelliema minn din in-naħa li esprimew l-opinjoni tagħhom kemm f'dan il- parlament kif ukoll f'ġurnali lokali għax dehrilhom li fiċ-ċivil, l-iktar ħaġa importanti hija dik li tkun meritevoli, jiġifieri li timxi kif għandek timxi u tirreġistra progress fix-xogħol tiegħek.

Min-naħa l-oħra, il-kap ta' l-oppożizzjoni għamilha ċara li beħsiebu jindirizza bis-serjeta' l- inġustizzji li sofrew ċerti nies fiċ-ċivil minħabba neputiżmu politiku.

Irrid nagħmilha ċara, jgħidu x'jgħidu l-gazzetti, li jien naqbel mhux perfettament imma one million per cent mad-diskors li għamel l-Onor.

Alfred Sant.

Naqbel kompletament għax wieħed ma jista' jiġġustifika l-fatt li wara 20 sena lil ċerti nies kapaċi u meritevoli, li dejjem għamlu x-xogħol kif suppost u li huma anzjani fiċ-ċivil, minħabba alleanzi politiċi temmewlhom il-karriera tagħhom.

Din hija diżonesta' u diskriminazzjoni politika u għalhekk jien naqbel perfettament ma' dak li qal l-Onor.

Alfred Sant.

Mela l-partit Laburista m'għandux jindirizza l-inġustizzji li sofrew ċerti nies minħabba li huma laburisti?!

Imbagħad mill-banda l-oħra rrid nagħmilha ċara li dan ma jfissirx li l-Onor.

Alfred Sant jew xi deputat minn din in- naħa qal li rridu npattuha lil xi nies li qed imexxu ċ-ċivil u li għandhom xi alleanzi nazzjonalisti.

Aħna bl-ebda mod m'aħna se nfixklu l-karriera ta' dawk in-nies li qegħdin f'ċerta pożizzjoni fiċ-ċivil għax jistħoqqilhom u li qed jagħtu kontribut lill-pajjiż pero' mill-banda l-oħra wieħed irid japprezza wkoll – u din se nagħmilha ċara, kif kien jgħid ukoll korrettament l-Onor.

Austin Gatt – li ċerti karigi, fil-ġeneru tagħhom, huma ta' natura politika.

Mr. Speaker, wieħed irid japprezza li biex il-gvern tal-ġurnata jkun jista' jimplimenta l-policies tiegħu – din tiġri fil-pajjiżi demokratiċi kollha – għandu jkollu d-dritt li jagħżel nies li jkunu leali lejh u li jħaddnu l- istess ideal politiku tiegħu.

Dan ma jsirx biex wieħed ipattiha lill- ieħor, imma għax dawn iridu jikkontribwixxu fl-iżvilupp tal-policies tal- gvern.

Biex nagħti eżempju, ma nistax nimmaġina li l-Onor.

Gonzi jinnomina bħala s-segretarju personali tiegħu jew bħala kap taċ-ċivil lil xi ħadd li għandu tendenzi qawwijin ma' din in-naħa.

Wieħed jifhimha din, għax dawn huma karigi fejn wieħed ikun irid jimplimenta l-policies tal-gvern tal- ġurnata.

B'daqshekk ma jfissirx li jekk kap ta' dipartiment ikun iħaddan ċertu twemmin politiku għandu jiġi vittimizzat politikament.

Imma jeżistu ċerti karigi sensittivi li min-natura tagħhom stess huma politiċi u allura bilfors irid ikollok nies li f'ċerti aspetti jħaddnu l-politika tal-gvern, għax inkella jkun hemm kontradizzjoni.

Kif jista' bniedem imexxi ċertu aspett tal-politika tiegħek jekk dan ma jkunx jemmen fiha?

Dan hu li qed nipprova ngħid, pero' mill-banda l-oħra n-neputiżmu fiċ-ċivil u fil- pożizzjonijiet kollha tal-pajjiż, inkluż il-ġudikatura, huwa ħażin.

Jiena tkellimt ħafna drabi f'dan il-parlament kontra n-neputiżmu li ġieli jkun hemm fil-bank tal-ġudikatura, fil-bordijiet u fil-konsulenzi għax dan huwa ħażin.

Bniedem m'għandux jiġi magħżul biex isir konsulent skond il- kulur politiku tiegħu, u jekk xi ħadd li hu meritevoli jinqabeż minħabba t- tendenzi Llaburisti tiegħu, la nitilgħu fil-gvern m'aħniex se ninsewh.

Dan daqskemm jinsewhom huma!

Jien għandi files ħoxnin ħafna b'informazzjoni li ġbartha minn domandi parlamentari li għamilt jien u li għamlu sħabi fuq ċerti nies u meta jasal il-mument, jien se nkun l-ewwel wieħed li nikxef fil-parlament in-neputiżmu sfrenat li ġara f'dan il-pajjiż.

Jiena nemmen li xi ħaġa ħażina m'għandhiex titpatta b'xi ħaġa ħażina oħra.

Il-partit Laburista qatt ma qal li se jagħmel hekk u ma jagħmilx hekk, pero' min kien ħaqqu jingħata ċerta kariga u nqabeż, għandu jingħata dak li hu mistħoqq.

Ċerti karigi li huma politikament sensittivi għandhom jiġu mimlija, fejn hu possibbli, min-nies li jkollhom ċerti alleanzi lejn il- gvern tal-mument, kif jiġri fil-pajjiżi kollha u kif del resto kien afferma bl-iktar mod ċar wieħed mill-iktar ministri prominenti tal-gvern, l-Onor.

Austin Gatt.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Sur President, id-diskors tiegħi tal-lum nixtieq naqsmu fi tliet partijiet.

Fl-ewwel parti se nitkellem fuq it-trends ġodda ta' divertiment li qed jgħixu ż-żgħażagħ tal-lum.

Se nitkellem ukoll fuq l- ammont esaġerat ta' ċitazzjonijiet li qed jingħataw u qed jilmentaw fuqhom iċ-ċittadini u fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nikkummenta fuq id- diffikultajiet li jeżistu fid-distrett li nikkontesta jien.

Qabel ma nibda d-diskors tiegħi, irrid ngħid li qabel ma ġejt hawn smajt fl-aħbarijiet li reġa' kellna l-isfortuna li numru ta' ħaddiema tilfu l-impjieg tagħhom.

Aħna min-naħa ta' l-oppożizzjoni nixtiequ nuru s-solidarjeta' tagħna mal- ħaddiema tal-Bortex u kif ukoll ma' numru ta' ħaddiema li qed jaħdmu l- aħħar ftit ġranet ta' l-impjieg tagħhom mad-Denim.

Mr. Speaker, f'dawn l-aħħar ġranet smajna ħafna diskorsi fuq l-open bars.

Dawn hawn min jaqbel magħhom u hawn min ma jaqbilx pero' ninsab żgur li hemm bżonn li jsir kontroll aktar serju dwar kif għandhom jitmexxew dawn l- open bars.

Dan ngħidu b'mod partikolari fejn tidħol l-eta' tal-persuni li jitħallew jattendu għal dawn il-parties.

Barra minn hekk, f'dawn it-tip ta' parties ma jkun hemm l-ebda kontroll fuq l-ammont u l-kwalita' tax-xorb li jitqassam.

Irrid ngħid li ilment komuni li jsirilna huwa li x-xorb li jingħata matul dawn il-parties, minkejja li jitqassam minn ġo fliexken ta' ċerta ditta, ma jkunx ta' kwalita' u allura jagħmel id-deni liż-żgħażagħ bil-konsegwenza li jista' jwassal għal ċerti diżgrazzji.

Jien ngħid li hawnhekk għandha tidħol ir-responsabbilta' tal-ġenituri, għaliex ma nistax nifhem kif tista' tittollera li żgħażagħ ta' bejn it-13 u l-15-il sena jdumu daqshekk barra.

Kulmin jiffrekwenta dawn il-postijiet ta' divertiment jista' jara żgħażagħ ta' din l-eta' u jien nemmen li l- ewwel responsabbilta' għandha tkun tal-ġenituri tagħhom.

Ma jistax ikun li żgħażagħ ta' din l-eta' jitħallew barra sa ċerti ħinijiet u jattendu f'postijiet li suppost huma għal persuni ta' eta' akbar, pero', apparti dan, l-iktar ħaġa li qed tinkwetani hija t-teħid tad-droga.

Jien persuna li niffrekwenta ħafna liż-żgħażagħ u f'dawn l-aħħar xhur dħalt f'numru ta' stabbilimenti tad-divertiment u rajt b'għajnejja li llum iż- żgħażagħ m'għadhomx jiddejqu juru li jkunu qed jieħdu d-droga.

Din żgur m'hijiex ta' ġid għalihom u hawn qed nitkellem fuq eroina u kokaina.

Jekk qabel iż-żgħażagħ kienu jiddejqu juru li qed jieħdu d-droga, illum m'għadhomx jinħbew u qed imorru jeħduha fit-toilets.

Dawn ma jiddejqu xejn jekk xi ħadd jidħol fuqhom u jarahom.

Din it-trend qed niltaqgħu magħha anke waqt il-festi u fuq ix-xtut fejn isiru ċerti parties.

Jiena nsostni li hemm bżonn li liż-żgħażagħ ngħallmuhom li biex jieħdu pjaċir mhux bilfors irid jieħdu d-droga.

Jien nixtieq nifraħ lill-korp tal-pulizija għall-fatt li qed jinqabdu ċerti ammonti ta' droga, pero' nemmen li xorta għad għandna problema kbira, u min ikun maż-żgħażagħ jaf x'qiegħed ngħid.

Ħaġa oħra li qed tinkwetani hija li llum iż-żgħażagħ m'għadhomx jidħlu lura d-dar f'nofs il-lejl, imma hawn żgħażagħ li qed jagħmlu ljieli barra bla limitu ta' xejn.

Naħseb li anke f'dan il-każ hemm bżonn li jsir aktar kontroll għax ma jistax ikun li żagħżugħ jagħmel lejl barra u mbagħad l- għada jerġa' jagħmel l-istess u jibqa' għaddej jixrob il-weekend kollu.

Ma nistax nifhem kif bniedem jista' jibqa' għaddej dawk il-ħinijiet kollha, u naħseb li hemm bżonn ngħallmu aktar liż-żgħażagħ li biex jieħdu pjaċir la hemm bżonn imissu mad-droga u lanqas hemm bżonn li jagħmlu dawk is-siegħat kollha barra.

It-tieni kumment li rrid nagħmel huwa fuq l-ilmenti li qed ikolli minn kostitwenti tiegħi fuq iċ-ċitazzjonijiet esaġerati li qed jingħataw minħabba kontravvenzjonijiet tat-traffiku.

Jien naqbel li għandna nesiġu li kulħadd jobdi l-liġijiet, iżda naħseb li hemm bżonn li nkunu ftit aktar attenti fuq il-mod kif qegħdin jingħataw dawn iċ-ċitazzjonijiet.

Huwa veru li kultant biex tagħti tagħlima lil dak li jkun hemm bżonn li tmisslu l- but, iżda naħseb li qegħdin nesaġeraw wisq meta qed jingħataw ċitazzjonijiet ta' Lm30 jew aktar lill-ħaddiema.

Kumment ieħor li rrid nagħmel huwa dwar l-ispeed cameras li twaħħlu dan l- aħħar f'ċerti postijiet madwar Malta fejn żgur m'għandekx ċans tiffrankaha jekk taqbeż il-limitu tal-veloċita' li suppost tkun qed iżżomm.

Jien nemmen li f'ċerti postijiet fejn twaħħlu dawn l-ispeed cameras ma kienx hemm lokhom.

Se nsemmi l-eżempju klassiku tat-telgħa tax-Xemxija fejn kulmin isuq karozza jaf li biex iżżomm mal-limitu li huwa mitlub biex ma teħilx ċitazzjoni, ma tistax titla' dik it-telgħa mingħajr ma jkollok serbut ta' karozzi warajk.

Irrid nirreferi wkoll għall-ispeed camera ta' taħt il-mini ta' Regional Road fejn kulħadd inaqqas l-ispeed sakemm jaqbeż il-camera, imbagħad kulħadd jerġa' lura għall-ispeed normali tiegħu.

Jiena nemmen li hemm bżonn li jkollna esperti sabiex jaraw li kollox isir kif suppost, imma mhux b'mod li nżidu l-problemi li għandna fit-traffiku.

L-aħħar kumment li rrid nagħmel, għax il-ħin tiegħi kważi għadda, huwa dwar il-problemi li niltaqa' magħhom ta' kuljum fid-distrett tiegħi, b'mod partikolari fi Pjazza Gavino Gulia.

Kulmin jgħaddi minn hemm igerger dwar it-tkissir esaġerat li hemm fl-ispralli.

Meta tgħaddi minn din it-triq bilfors trid tgħaddi minn fuq dawn l-ispralli.

Il-kunsill lokali ilu jilmenta dwar dan u jien għamilt mistoqsija parlamentari li għadha ma tressqitx quddiem il-parlament.

Nittama li fiż-żmien li ġej din il-ħsara tiġi rranġata.

Nixtieq nagħmel ukoll kumment fuq baċir nru.

Ilna nisimgħu f'din il- Kamra li dan il-baċir se jingħata lin-nies ta' Bormla sabiex igawduh.

Dan il-proġett ilu jiġi mwiegħed sa minn qabel l-1987, jiġifieri kważi 20 sena.

F'Novembru tas-sena 2000, aktar minn ħames snin ilu, kien twaqqa' l-ħajt tal-baċir nru.

1 fit-tarzna u l-ministru Zammit Dimech u l-ministru Josef Bonnici kienu niżlu hemmhekk jiftaħru li l-wiegħda li saret lill-Bormliżi fl-aħħar kienet se titwettaq.

Dakinhar qalu lin-nies ta' Bormla li l-ħolma tagħhom kienet waslet biex titwettaq, imma llum, fis-sena 2006 għadna naraw l-istess xena, l-istess telqa, l-istess dlamijiet u l-istess tkissir.

Issa qed jgħidulna li l-proġett forsi jinbeda fis-sena 2007.

Ilment ieħor li sarli huwa dwar Triq ix-Xatt tal-Kalkara minħabba l-iżbroff kontinwu tad-drenaġġ.

Ir-residenti li jgħixu fix-xatt tal-Kalkara mindu beda jinbena l-wied tal-Kalkara - niftakru kemm kellna nies kontra l-bini ta' dan il-wied - qed jesperjenzaw ukoll ilma dieħel fid-djar tagħhom.

Insemmi wkoll li fl-aħħar il-gvern donnu ftakar f'Sant'Anġlu, il-ġawhra li għandna fil-Birgu għax qalulna li fil-ġranet li ġejjin se jibda jsir xogħol ta' tindif f'dan il-post.

Mr Speaker, fil-Kottonera hemm bżonn isiru ħafna xogħlijiet ta' tisbieħ sabiex nattiraw aktar nies lejn dawn in-naħat, kemm turisti kif ukoll Maltin, ħalli jkunu jistgħu japprezzaw il-ġmiel li għandna x'noffrulhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, minn żmien għal żmien f'din il-Kamra jien nirrimarka u nsostni li kulma jmur, is-saħħa tal-paga tal-ħaddiem qiegħda dejjem tiddgħajjef quddiem il-bżonnijiet tal-familja.

Qiegħda dejjem tiddgħajjef ukoll is-saħħa tal-flus tal-familji li l-għajxien tagħhom jiddependi mill-pensjoni jew mill-benefiċċji soċjali.

Qed ngħixu fi żmenijiet fejn kollox qed jogħla, u dan minflok qed inkunu garantiti kwalita` ta' ħajja aħjar.

Qed jogħla l-ikel, ix-xorb, il-kontijiet tad- dawl u l-ilma, il-mediċini u dawn qed jikkontribwixxu biex is-saħħa tal- paga tal-ħaddiem, is-saħħa tal-pensjoni, is-saħħa tal-benefiċċji soċjali li għandu kap ta' familja li ma jkunx qed jaħdem tkompli dejjem tonqos.

Sur President, in-naħa l-oħra dejjem jgħidu li dan mhux minnu.

Biex tkompli, il-ġimgħa l-oħra l-

Onor. David Agius qal li skond professur partikolari dan il-poplu huwa fost wieħed mill-aktar kuntenti fid-dinja.

Din id-darba m'iniex se nikkwota l- istatistika u lanqas se nitkellem dwar dak li nesperjenza fil-ħajja ta' kuljum bħala membru ta' din il-Kamra meta niltaqa' mal-familji Maltin u Għawdxin, imma se naqra silta minn ittra li jien irċevejt, kif irċevew il- bqija tal-membri ta' l-oppożizzjoni, mingħand managing director ta' kumpannija tal-marketing u ta' l-advertising prominenti f'pajjiżna.

Din il- persuna ilha fil-marketing għal numru ta' snin u għandha kredibilita` fix- xogħol tagħha.

Din il-persuna tkellmet permezz ta' ittra mal-bqija tal- membri ta' l-oppożizzjoni dwar dak li hija qed tħoss u tesperjenza min-naħa tal-klijenti tagħha.

Qabel ma ġejt nagħmel dan l-aġġornament iltqajt ma' din il-persuna ħalli nkun nista' nifhem aktar dak li wassalha biex tikteb lit-30 membru ta' l- oppożizzjoni.

Sur President, se nikkwota xi ftit siltiet minn din l-ittra li iktar tard se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

"Il-poplu Malti x'qed jgħid u aktar minn hekk, x'qed iħoss?

Forsi għax dħalna membri ta' l-Unjoni Ewropea sirna aktar ċivilizzati, jew ġejna premjati b'ħafna taxxi?

Kontijiet esaġerati u bla waqfien, multi u penali għal kull ħaġa banali u taxxi ferm ogħla minn ta' sħabna pajjiżi ta' l-Ewropa.

Forsi sirna aktar Ewropej minn pajjiżi Ewropej?

Forsi li l-gvern Malti biddel in-nazzjonalita` għal tip ta' pajjiż inqas ċivilizzat fejn jiġri x'jiġri hu qatt ma hu responsabbli?"

Nikkwota parti oħra, Sur President:

"Imbagħad xi ngħidu għall-maġġoranza tan-negozji?

Kollha jinsabu f'xifer l-irdum, kollha mdendlin b'ħajta, kollha jmorru lura d-dar b'rashom maqtugħa.

Staqsu u tkunu tafu."

Din l-ittra, Sur President, tgħid iktar minn hekk u jien se npoġġiha fuq il- mejda tal-Kamra sabiex in-naħa l-oħra tieħu kopja tagħha u tifhem dak li l- oppożizzjoni, sew qabel ir-referendum, sew qabel l-aħħar elezzjoni u sew issa, kienet u għadha ssostni qed jiġri u qed jifflaġella lill-familji Maltin u Għawdxin fil-laħam il-ħaj.

Dak li qed jiġri llum qed jifflaġella lil dawk il-familji li l-għajxien tagħhom jiddependi mid-dħul tan-negozju tagħhom, qed jifflaġella lill-familji Maltin u Għawdxin li d-dħul tagħhom jiddependi mill-benefiċċji soċjali.

Il-politika tal-gvern Nazzjonalista f'pajjiżna qiegħda tifflaġella lil dawk il-familji li d-dħul tagħhom u l- għajxien tagħhom jiddependi mill-pensjoni jew mill-paga.

Illum dawn huma fatti li jitkellem fuqhom kulħadd ħlief il-gvern Nazzjonalista.

Jiena nifhem għalfejn tan-naħa l-oħra ma jitkellmux dwar dan kollu.

Dawn jibqgħu siekta għax il-ministri u s-segretarji parlamentari għandhom fost l-ogħla pagi fil-pajjiż, għandhom fost l-ogħla benefiċċji u allura żgur huma l- inqas nies li jħossu ċerti spejjeż li kulma jmur qed jirrankaw u jnixxfu s- saħħa tal-paga tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Sur President, niġi għal punt ieħor li wkoll huwa relatat ma' l-għoli tal- ħajja u ma' dak li qed jiġri fil-valur tal-lira Maltija.

Jien ninsisti u nitlob kemm lill-prim ministru, kemm lis-segretarju parlamentari responsabbli mill-finanzi, kif ukoll lill-gvernatur tal-bank ċentrali sabiex ifiehmu immedjatament lil dan il-poplu x'qed jiġri mill-valur tal- lira Maltija.

Taħt il-Ministru Dalli - li neħħejnieh minn ministru għaliex ma kienx accountable mhux biss għalina imma anke għall-prim ministru tal- lum – ċittadin Malti li kien imur vaganza ġo xi pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea jew imprenditur li kien imur il-bank isarraf il-flus biex ikun jista' jagħmel il-kummerċ ħalli jimporta - għax pajjiżna bilfors ikollu jimporta kollox - f'Ottubru jew Novembru ta' l-2002 għal Lm100 kien iġib €242.

Illum, fl-2006, jekk isarraf Lm100 iġib €222 jew ftit aktar.

Mela fl-2002 u fl-2003, meta l-basket tal-muniti kien 60% jew 70% fl-ewro għax 30% jew 22% kienu fl-isterlina u 10% jew 8% kienu fid-dollaru konna nġibu €242, u meta l-basket tal-muniti tagħna ssaħħaħ għax ġie mija fil- mija fl-ewro, mhux talli ma żammejniex il-€242 għal Lm100, talli qed inġibu €222 biss.

Allura awtomatikament, peress li aħna importaturi netti, qed nidħlu fi spiża ta' €20 f'kull Lm100.

Imbierek Alla ħadd ma jsemmi xejn dwar dan f'dan il-pajjiż.

Jiena, bħala membru li ilni 14-il sena f'dan il- parlament, ninsisti li l-poplu Malti u Għawdxi għandu jkun jaf għalfejn f'temp ta' sentejn qed jitlef €20 bħala valur fuq kull Lm100 li kellu sentejn ilu jew sentejn u nofs ilu.

Din hija sitwazzjoni li ma tistax titpoġġa taħt it-tapit.

Ma jistax ikun li aħna nkunu kompetittivi meta fis- settur tat-turiżmu kulmin jimporta b'Lm100 laħam llum qed jeħel €20 iktar u kulmin kien jimporta b'Lm100 spirti u beverages oħra qed jeħel €20 iktar.

Kif nistgħu nkunu kompetittivi meta awtomatikament il-valur tal-lira Maltija qed jagħmilna mhux kompetittivi?

Sur President, dan huwa pajjiż importatur nett, li bilfors jiddependi mis- saħħa tal-lira tiegħu għax hi tagħmlu kompetittiv.

Veru li kien hawn ħafna nies jaħsbu li għax iġġib Lm55 ta' Stg100 it-turist imur ħażin, imma meta jikri karozza tiswieh Lm55 u mhux Lm110, allura jista' jikriha bi prezz kompetittiv, jista' jixtri l-fuel bi prezz kompetittiv, jista' jagħmel booking fil-lukanda bi prezz kompetittiv u jista' jixtri l-ikel bi prezz kompetittiv.

Il-gvern irid ikun ċar, ma jridx ikompli jlaqlaq, irid jgħid almenu x'impatt kellu dan it-telf fuq il-kompetittivita` u fuq l-ekonomija.

Infakkar li l-kap ta' l-oppożizzjoni kien diġa` qalilkom li hemm bżonn tagħtu kas dak li jista' jiġri bir-rata tal-kambju fuq l-valur tal-lira Maltija u tkellem dwar id-diprezzament.

Illum mhux diprezzament sar, imma żvalutar ta' €20 fuq kull Lm100 meta suppost issa saħħaħna l-lira tagħna għax tfajna kollox fil-basket tal-munita ta' l-ewro.

Ovvjament il- mekkaniżmu li fuqu nivvalutaw il-lira Maltija m'huwiex il-basket tal-muniti biss, imma l-andament ekonomiku wkoll.

Mela allura jekk aħna qed nitilfu €20 f'kull Lm100 li nsarrfu f'perijodu ta' sentejn, sentejn u nofs, għandna ngħidu għaliex qed jiġri dan.

Dan għaliex għandna attivita` ekonomika li m'hijiex trendi biżżejjed?

Qed jgħidulna li kollox miexi u żammejna fejn qegħdin.

Fejn żammejna fejn qegħdin?

Kieku żammejna fejn qegħdin kieku żammejna l-lira tagħna fejn kienet.

Għaliex qed jonqos il-valur tal-lira tagħna?

Sur President, jien naf li fuq il-gazzetta "Il-Mument" joħorġu jikkritikaw dak li kien jgħid Noel Farrugia qabel ir-referendum u qabel l-aħħar elezzjoni ġenerali, li sakemm niġu biex nidħlu fl-euro, minn €242 il-valur irid ikun bejn €180 u €160.

Jien nassumi r-responsabbilta` ta' dak li kont ngħid għax il-fatti qed juru li ftit ftit, minkejja dak kollu li qed jaħbi l-gvern mill-poplu, hekk qed jiġri.

Din hija xi ħaġa li fil-kuxjenza tiegħi nħoss li m'għandhiex tkompli tinħeba mill-familji Maltin u Għawdxin li llum minħabba dan il-gvern inkompetenti, arroganti, diżonest, irresponsabbli u bla ħila qed ibatu tant li saru ma jaffordjawx ħafna mill- affarijiet li qabel kienu jgawdu fil-ħajja ta' kuljum.

Sur President, nitlob il-permess biex inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra d- dokument li għamilt riferenza għalih waqt id-diskors tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mingħajr data mibgħuta mis-Sur John Pace, managing director ta' Accent Clear Traders Co. Ltd, lill-Membri Parlamentari dwar ilmenti fuq is-sitwazzjoni ġenerali fil-pajjiż.

THE DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 24 ta' Jannar 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fid-9.53 p.m. il-Kamra kienet aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AGRICULTURAL HOLDINGS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 15873, jista' il- Ministru jgħid kemm jammonta l-investiment li hemm propost mill-290 applikant?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-investiment taħt miżura 3.1 hu ta' Lm2,130,682.

EXPORT REFUND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 15867, jista' il- Ministru jgħid għaliex ma ġewx imħejjija qabel?

Min hu responsabbli biex iħejji l-iskema?

Xi kwalifiki għandu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-proċess ta' l-export refunds huwa wieħed kumpless ħafna u jirrikjedi spejjeż amministrattivi qawwija meta mqabbel mal-fatt li din l-iskema ftit li xejn jibbenefikaw ruħhom minnha operaturi lokali.

Minkejja dan, il-proċess biex jinħadmu l-export refunds hu fi stadju avvanzat.

Il-kapijiet ta' l-aġenziji tal-pagamenti jiġu ngaġġati b'kuntratt definit u skond kriterji approvati mill-kummissjoni għas-servizz pubbliku u r- responsabbilta' għat-tħejjija ta' din l-iskema hija tagħhom.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħtu għamlu użu minnhom matul l- 2005?

Fiex jikkonsistu s-servizzi li ngħataw u x'kienu l-ħlasijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħtu għamlu użu minnhom matul l-2005?

Fiex jikkonsistu s- servizzi li ngħataw u x'kienu l-ħlasijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħtu għamlu użu minnhom matul l-2005?

Fiex jikkonsistu s-servizzi li ngħataw f'kull każ u x'kienu l-ħlasijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħtu għamlu użu minnhom matul l-2005?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba hi kif tidher hawn taħt:

|Dipartime|Part-ti|Ħlasiji|Benefi| |nt |me/ |et |ċċji | | |on | |oħra | | |contrac| | | | |t | | | |St. |1 |Lm36,10|Xejn | |Luke's | |8 | | |Zammit |3 |Bejn |Xejn | |Clapp | |Lm100 | | | | |u | | | | |Lm1,503| |

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-

ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħtha għamlu użu minnhom matul l-2005?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħtu għamlu użu minnhom matul l-2005?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ IX-XATT F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li jiġi rranġat sprall fi Triq ix- Xatt, Bormla?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għalkemm dawn ix-xogħlijiet ma jaqgħux taħt il- ministeru tiegħi, minn investigazzjoni li saret fuq il-post jirriżulta li x- xogħol tat-triq sar minn kuntrattur privat li ħadem f'isem il-kunsill lokali, imma nista' nikkonferma wkoll li l-konkos li ngħata mhux qed jaqleb għal ġo l-isprall.

TRIQ LICARI F'BIRKIRKARA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm hu informat il-Ministru li jekk jinħareġ il-permess kif mitlub f'applikazzjoni 05565/05 tal-MEPA, ikun qed jinħoloq inkonvenjent serju għar-residenti ta' Triq Ġużeppi Licari, f'Birkirkara peress li b'konsegwenza t'hekk tingħalaq it-triq?

Jaqbel li din l- applikazzjoni għandha tinżamm sakemm tinfetaħ it-triq min-naħa l-oħra għall- ġid tar-residenti, kif suppost kien ippjanat?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jimxi mal- proċedura maqbula fil-Kamra fil-leġislatura l-oħra.

XOGĦOL F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni għala twaqqaf ix-xogħol li suppost beda f'appartament li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ix-xogħol li għamel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant kien wieqaf minħabba problemi legali, liema problemi ġew riżolti u x-xogħol mistenni jerġa' jibda fil-ġranet li ġejjin.

WEBSITE UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm qamet il-website tal-ministeru?

Tqabbdet xi kumpannija privata biex inbniet din il-website?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-website tal-ministeru mibnija mill-MITTS ġiet tiswa Lm7,444, VAT inkluż.

WEBSITE UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid min jieħu ħsieb il-manutenzjoni tal-website tal-ministeru u dak kollu li jidher fuqha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-hosting isir mill-MITTS u l-manutenzjoni ssir mill- Maltanet.

Hemm impjegat tal-ministeru responsabbli minn dak kollu li jidher fuq il-website.

EVENING CLASSES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' dawk l-għalliema li jgħallmu suġġetti mhux akkademiċi fl-evening classes?

X'suġġett jgħallem jew tgħallem kull wieħed jew waħda minnhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm 35 għalliem li jgħallmu 23 suġġett mhux akkademiku ta' l-evening classes f'Malta u hemm erba' għalliema għal tliet suġġetti f'Għawdex, bil-lista tagħhom titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

ASSENTEIŻMU FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti l-persentaġġ ta' assenteiżmu fl-iskejjel primarji u sekondarji fl-ewwel term ta' din is-sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16216.

KORSIJIET FL-UNIVERSITA'

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti n-numru ta' dawk li kienu bdew kors fl-universita' mal-ftuħ tas-sena akkademika iżda ma baqgħux jattendu?

F'liema korsijiet?

Kemm minnhom huma ġuvintur u xebbiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15762.

PALM READER GĦALL-PULIZIJA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għas-sistema tal-palm reader li ddaħħlet fil-GHQ biex jiġi reġistrat meta jidħol xogħol kull uffiċjal, jaf il-Viċi Prim Ministru li jekk persuna jkollha infection tista' tgħaddiha lil ħaddieħor li juża l-unika u l-istess palm reader?

Jista' jgħid x'miżuri ttieħdu dwar din il-possibbilta', kif del resto sar diġa' f'pajjiżi oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Is-sistema ta' fingerprint reader li se tibda titħaddem fil-kwartieri ġenerali tal-pulizija hija sistema li tintuża internazzjonalment.

Minn tagħrif li għandu l-korp tal-pulizija, ma jirriżultax li hemm xi periklu għas-saħħa ta' min jagħmel użu minn din is- sistema.

Pero' ninsab informat ukoll illi

bħala prekawzjoni se jiġu pprovduti mezzi ta' iġene għal dawk li jkunu jixtiequ jużawhom.

MRIEĦEL INDUSTRIAL ESTATE

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata Triq il-Palazz l- Aħmar - il-parti ta' l-industrial estate ta' l-Imrieħel - mill-ħofor kbar li feġġew fiha?

Jista' jgħid jekk fil-fatt din it-triq hijiex responsabbilta' tal-kunsill lokali jew ta' l-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ IX-XITWA F'ĦAL QORMI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq is-substation il-ġdida ta' Triq ix-Xitwa, f'Ħal Qormi biex tiġi eliminata l-problema ta' vultaġġ baxx fl-inħawi Ta' Farsina, f'Ħal Qormi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm spejjeż ġew rifużi mill- Unjoni Ewropea li kienu ntefqu f'safar, inkluż allowances, mill-ministeru, dipartimenti u awtoritajiet li jaqgħu taħtu minn Mejju 2004 'il hawn?

Kemm jitilgħu dawn il-fondi u x'persentaġġ huma mill-ispiża totali li saret mill- ministeru?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru

jgħid x'daħħal il-gvern minn bejgħ u kiri ta' artijiet u proprjeta' oħra pubblika matul din l-aħħar sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi d-dħul tat-taqsima proprjeta' tal- gvern minn bejgħ u kiri ta' artijiet u proprjeta' oħra fis-sena 2005 kien ta' Lm14,609,300.

CULVERT F'TA' QALI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk jistax jiġi rranġat culvert li sar f'Ta' Qali, quddiem id-daħla tal-padiljun nazzjonali tal-basketball u l- ground tal-football, minħabba li nqala' it-tarmac u qed ikun ta' periklu għas-sewwieqa li jgħaddu minn hemm?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-culvert imsemmi mill-Onor.

Interpellant ġie spezzjonat minħabba li kienu saru rapporti dwaru u x-xogħlijiet meħtieġa ġew ikkonsidrati fi programm ta' xogħol li qed iħejji d-direttorat, xogħlijiet li jridu jsiru skond il-priorita' li tirriżulta.

MANUTENZJONI TA' TRIQ F'TA' QALI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk tistax tiġi rranġata triq f'Ta' Qali li tinsab biswit il-crafts village, minħabba l-ammont ta' ilma li ta' kull darba jinġabar u li qed joħloq inkonvenjent kbir għat-traffiku u l- pedestrians?

Ma jaħsibx li din il-parti tat-triq għandha tingħata priorita' minħabba t-turisti u l-Maltin li jżuru dan il-post?

ONOR.

POWER DISTRIBUTION LOSSES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16197, jista' il-Ministru jgħid għal kemm jammontaw id-

distribution losses fis-sistema tat-trasmissjoni ta' l-elettriku u fil-każ ta' serq ta' elettriku?

ONOR.

VISITING LECTURERS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jikkonsidra l-Ministru konċessjoni lill-għalliema tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, li huma wkoll visiting lecturers biex fil-ħin ta' l- iskola jingħataw id-dritt ħalli filgħodu jmorru l-universita' jagħtu l- lectures mingħajr ma jitnaqqas il-ħin mit-time-off tagħhom?

Dan jagħmel sens meta l-lectures ikunu ta' sagħtejn jew meta jkun hemm ħtieġa illi jintużaw il-laboratorji?

Peress li hu fatt li l-visiting lecturers u l-part-time lecturers qed jagħtu kontribut importanti għall-edukazzjoni f'livell terzjarju, jista' il- Ministru jgħid x'inhu jżomm lid-diviżjoni u l-ministeru ta' l-edukazzjoni milli jagħtu din il-konċessjoni u dan meta ministeri oħra diġa' għamlu hekk mal-professjonisti impjegati magħhom li huma wkoll lecturers fl- universita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni dejjem tat permess biex għalliema jmorru jagħtu l-lectures l-universita'.

Iżda meta wieħed jiftakar li l-ħin ta' l-għalliema hu ta' 27 siegħa u nofs, mhux possibbli li jingħata permess ukoll li l-għalliema jitilqu mill-iskola waqt dan il-ħin b'detriment għall-istudenti.

L-arranġamenti għandhom isiru daparti ta' l-universita'.

Ħadd ma jinnega l-kontribut li dawn l-għalliema jistgħu jagħtu mhux biss fl- edukazzjoni terzjarja iżda wkoll f'dik sekondarja, pero' dan ix-xogħol kollu jista' isir meta tispiċċa l-ġurnata ta' l-iskola, li hi iqsar mill- ġurnata ta' l-universita'.

Huwa l-interess ewlieni ta' l-istudenti li jżomm lid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni milli tilqa' talbiet bħal dawn.

Ministeri oħra jista' ikollhom impjegati li jagħtu lectures fl-universita' iżda dawn m'għandhomx responsabbilta' għall-istudenti.

Nassumi li fil-każ ta' ministeri oħra jsiru arranġamenti biex l-

impjegati konċernati jwettqu d-dmirijiet stat tagħhom.

ESPLORAZZJONI GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid sarux proġetti ta' koperazzjoni bejn Malta u l-Libja fil-qasam ta' l-esplorazzjoni taż-żejt minn Ottubru 2003 sal-lum?

Liema proġetti saru?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li minn Ottubru 2003 sal-lum ma sarux proġetti ta' koperazzjoni bejn Malta u l-Libja fil-qasam ta' l- esplorazzjoni taż-żejt.

BLATA KONTINENTALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu n-negozjati ma' l- awtoritajiet Libjani u Tuneżini dwar il-qsim ta' l-ibħra ta' bejnietna għal skop ta' esplorazzjoni għaż-żejt u l-gass?

ONOR.

NINU ZAMMIT: In-negozjati ma' l-awtoritajiet Libjani u Tuneżini dwar qsim tal-blata kontinentali għadhom għaddejjin.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti tagħrif dwar id-dħul ta' l-Enemalta u d-WSC fl-2005 mis-soprataxxa fuq dawl u ilma minn lukandi, ristoranti u l-oqsma kollha reġistrati fl-oqsma tat- turiżmu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ IT-TANK FIS-SIĠĠIEWI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16315 u l- problemi ta' flooding fi

Triq it-Tank, fis-Siġġiewi, jista' il-Ministru jgħid fiex wasal is-survey mitlub mill-MEPA sabiex tiġi ppjanata culvert?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Is-survey li ġie mitlub fil-viċinanzi ta' Triq it-Tank, fis-Siġġiewi ġie mgħoddi lill-ADT fil-11 ta' Jannar, 2005.

AZJENDI TURISTIĊI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jagħti lista sħiħa ta' taxxi u tipi differenti ta' ħlasijiet li azjendi turistiċi huma obbligati jħallsu lill-gvern?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Skeda sħiħa ta' taxxi u tipi differenti ta' ħlasijiet li azjendi turistiċi huma obbligati jħallsu lill-gvern tinsab f'Avviż Legali 87 ta' l-2005.

WIED QLEJGĦA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11614, jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslet it-triq li hemm inkluża fil-programm ta' xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Id-direttorat qed iħejji programm ta' xogħlijiet u t-triq imsemmija ġiet inkluża f'dan il-programm, bix-xogħlijiet isiru skond il-prioritajiet li jirriżultaw.

TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-ħinijiet tas-servizz tat- trasport pubbliku lejn u mir-raħal tal-Manikata?

Jistgħu jittieħdu passi biex dan is-servizz jitjieb?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Skeda tax-xarabanks li jmorru lejn u mill- Manikata fuq rotot 47 u 52 qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

L- awtorita' se tibgħat lill-uffiċjali tagħha sabiex jiċċekkjaw li s-servizzi jsiru kif suppost.

SINJALI TAT-TRAFFIKU FIR-RABAT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6703, jista' il-Ministru jgħid jekk l-ADT tatx permess lill-kunsill lokali tar-Rabat biex jaqla' is- sinjali tat-traffiku?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit jirriżulta li ma nħarġu l-ebda struzzjonijiet lill-kunsill lokali tar-Rabat biex jinqalgħu xi sinjali tat-traffiku.

F'laqgħa li saret fil-21 ta' Diċembru, 2005 mal-kunsill lokali, il-kunsill talab biex jitneħħew is-sinjali tal-one-way fiż-żona ta' Ħal Bajjada, pero' il-permess ma ngħatax mit-traffic management unit u kien miftiehem li din it-talba tkun diskussa aktar 'il quddiem.

TRIQ L-GĦOLLIEQ F'SANTA VENERA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslu x-xogħlijiet ta' asfaltar fi triq ġdida, fi Triq l-Għollieq, Santa Venera?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

DĦUL TAL-GVERN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti tagħrif dwar dħul tal-gvern matul is-snin 2003, 2004 u 2005 minn lukandi, ristoranti, skejjel li jgħallmu l- lingwi barranin, kumpanniji għall-għaddasa barranin u kumpanniji jew traders turistiċi reġistrati mad-dipartiment tat-taxxi interni jew tal-VAT, f'dawn il-kategoriji ta' dħul: taxxa tal-kumpannji, VAT, bolla tas- sigurta' soċjali, eko-kontribuzzjoni u taxxi oħra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

FAĊILITAJIET SPORTIVI FIL-MARSA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal il-kuntratt ma' l- MAAA rigward il-Matthew Micallef St. John track fil-Marsa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proposta ta' kuntratt ta' management bejn il-gvern u l-MAAA qed tiġi attivament ikkonsidrata fid-dawl ta' proposti li jirrigwardaw id-diversi faċilitajiet sportivi fil-Marsa.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li joħorġu sejħiet għal applikazzjoni għal foreman tal-ġardinara u/jew ħaddiema oħra mad- dipartiment ta' l-agrikoltura?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Membru li fil-futur immedjat mhux se jinħarġu sejħiet għal applikazzjoni għall-foreman tal-ġardinara fid- dipartiment ta' l-agrikoltura.

Madankollu, mhux eskluż li aktar tard din is- sena jinħarġu sejħiet għall-applikazzjoni skond l-esiġenzi tad-dipartiment.

RIZZO SERVICE STATION

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' jiġi re-routed il-passaġġ ta' l-ilma tax-xita minn fuq il-bejt għal ġo service station, f'B'Kara?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda tiegħu lill-ministru konċernat.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li anzjan rikoverat fl-SVPR li qed

jallega li qegħdin jeħdulu flus mill-pensjoni iktar milli suppost, jiġi spjegat lilu kemm għandu pensjoni, kemm għandu jagħti u kemm għandu jieħu flus fix-xahar għalih?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa bil- miktub lill-persuna indikata dwar il-każ tagħha.

APPARTAMENT TAL-GVERN F'RAĦAL ĠDID

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16321, nista' niġbed l-attenzjoni tal-Ministru għall-bżonn li l-komun jiġi miżbugħ?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ittieħdet nota ta' l-osservazzjoni ta' l-Onor.

Interpellant u d-dipartiment konċernat se jimxi kif indikat fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16321, dejjem fid-dawl tal-prioritajiet u talbiet aktar urġenti li d-dipartiment għandu u li jkollu regolarment.

ĦADDIEM TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16462, jista' il-Prim Ministru jara jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għandhiex dritt għas-somma wara li għamlet 30 sena taħdem mal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li minħabba li l- individwu ġie mpjegat mal-gvern wara l-15 ta' Jannar 1979, dan mhuwiex intitolat għas-somma.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16459, tista' il-Ministru tara jekk armla li r-raġel tagħha kien jaħdem it-tarzna u li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għandhiex dritt għas- somma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa lill- persuna indikata dwar il-każ tagħha.

PAGI TAL-ĦADDIEMA TA' L-ENEMALTA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16429 u jgħid għaliex il-pagi ta' l- impjegati ta' l-administration building ta' l-Enemalta fil-Marsa (ir-raba' sular) qed jinħadmu fil-magħluq u mhux mis-sezzjoni tal-pagi normali?

Veru li ngħatat allowance lil ċerti mpjegati mir-raba' sular biex jixtru xi ħwejjeġ?

Fuq liema bażi ġie ingaġġat procurement manager ġdid u meta ħarġet il-call for applications?

Kemm-il manager ġdid ġie mpjegat ma' l-Enemalta bejn l- 2004 u l-2005?

X'inhu l-ammont tal-pagi tagħhom?

Fuq liema bażi ħarġet il- call for applications għal executive officers ma' l-Enemalta dan l-aħħar?

Jista' il-Ministru jgħid kemm tiswa l-karozza tas-CEO u tas-CFO fix-xahar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Wara li l-Ministru f'diskors li għamel fil-jiem li għaddew qal li ntnefqu ma' l-Lm400,000 f'xogħlijiet fil-pixxina nazzjonali, jista' ġentilment jagħti breakdown ta' din l-ispiża?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-kuntratturi li ħadu x-xogħlijiet tal-pixxina nazzjonali li skond hu swew Lm400,000 fl- aħħar sentejn?

Ħarġu sejħiet għal offerti għax-xogħol konċernat?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kull offerta, minn applika, min ħadha u jekk ix-xogħol sarx fiż-żmien stipulat?

ONOR.

TEAMS TAL-WATERPOLO

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid għaliex din is-sena ma sar l- ebda ftehim biex timijiet tal-waterpolo u għawwiema tal-klabbs Maltin ikunu jistgħu jitħarrġu anke meta l-pixxina nazzjonali tkun magħluqa?

Jaf li dawn it-timijiet qed iħallsu mijiet ta' liri biex jitħarrġu f'pixxini privati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-KMS, f'konsultazzjoni ma' l-ASA, waslu għad-deċiżjoni illi jkun aħjar li minflok li tinkera pixxina oħra għall-perijodu ta' Jannar/Marzu, il-flus jintużaw biex tkun imsaħħna l- istess pixxina nazzjonali - main pool biss - għall-perijodu Frar/Marzu 2006.

ILMA TAX-XITA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-ilma tax-xita hux qed jinġabar b'xi mod biex aktar tard jintuża anke għall-biedja?

X'qed isir eżatt?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Waqt li fix-xhur li għaddew it-taqsima tax-xogħlijiet ħadmet fuq programm ta' xogħol ta' riabilitazzjoni f'diversi widien, bħal Wied Inċita, Wied il-Kbir u Għajn Rihana, għat-tkattir tal-ġbir ta' l-ilma tax-xita f'inħawi agrikoli, fil-preżent għaddej xogħol preparattiv fuq proġett partikolari biex jinġabar l-ilma fl-inħawi tal-Mosta, in-Naxxar, Birkirkara, Ħal-Lija u Ħ'Attard u hemm ħsieb li parti minn dan l-ilma jintuża għall-iskop imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Saret talba biex dan il-proġett ikun iffinanzjat mill-fondi strutturali ta' l-Unjoni Ewropea għall-perijodu 2007-2013.

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-

raġuni li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għamlet 'il fuq minn sena ma tirrapporta għax-xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: Il-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant kienet fuq sick leave.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm-il persuna qed tingħata għajnuna fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

MITTS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-ħaddiema tal-MITTS li spiċċaw mix-xogħol volontarjament jew mod ieħor mill-2005 sal-lum?

Hemm xi ħaddiema li matul l-2005 ġew investigati minħabba xi abbuż?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minn mal-MITTS spiċċaw 35 ħaddiem volontarjament jew mod ieħor bejn l-1 ta' Jannar 2005 u llum - dawn ma jinkludux 21 student li wkoll spiċċaw matul l-2005 – u nista' ngħid ukoll li fl-istess perijodu ma ġie investigat l-ebda ħaddiem minħabba xi tip ta' abbuż.

Ma nħossx li għandi nagħti l-ismijiet minħabba raġunijiet ta' protezzjoni ta' data personali.

ENTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid liema huma l-kumpanniji jew awtoritajiet/corporations li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Min huma d- diretturi u l-membri tal-bord ta' kull waħda mill-enti imsemmija aktar 'il fuq?

X'inhu l-ħlas annwali tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li qed tingħata għall-mistoqsija parlamentari 16415.

ĦADDIEMA TA' L-ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' impjegati ta' l-ETC?

Jista' jaqsamhom skond il-grad?

Kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati ma' l-ETC tul l-2005?

X'inhu l-grad tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

ENTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma l- kumpanniji jew awtoritajiet/corporations li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Min huma d-diretturi u l-membri tal-bord ta' kull waħda mill-enti imsemmija aktar 'il fuq?

X'inhu l-ħlas annwali tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Is-suġġett tal-mistoqsija mhuwiex applikabbli għad- dekasteru tiegħi.

ENTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-kumpanniji jew awtoritajiet/corporations li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

X'inhu l-ħlas annwali tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: M`hemm l-ebda kumpannija jew awtoritajiet/corporations li jaqgħu taht id-dekasteru tiegħi.

IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-dipartimenti u enti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul l-2005?

Jista' jaqsamhom skond il-grad?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ENTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-kumpanniji jew awtoritajiet/corporations li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

X'inhu l-ħlas annwali tagħhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16418.

ENTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-kumpanniji jew awtoritajiet/corporations li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

X'inhu l-ħlas annwali tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 13088.

IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-dipartimenti u enti oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul l-2005?

Jista' jaqsamhom skond il-grad?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda

ġew impjegati mad-dipartimenti u enti oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul l-2005?

Jista' jaqsamhom skond il-grad?

ONOR.

LOUIS GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ L-IMDINA F'ĦAL QORMI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinvestiga lment tar-residenti ta' Mdina Road, Ħal Qormi dwar culverts miżduda li hemm minn quddiem 178, Mdina Road, lejn id-direzzjoni ta' Ħal Qormi, peress li qed jgħidu li wara li ġew mibnija l- culverts fi Triq San Dwardu u ġew imqabbda ma' dawk ta' Mdina Road, qed tinħoloq sitwazzjoni fejn l-ilma li jkun ġej minn Triq San Dwardu qiegħed ifur għal ġo Mdina Road?

Jista' jgħid x'passi se jittieħdu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KONT TAD-DAWL

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16142 u jgħid għaliex inkwilini/sidien ta' blokki ta' flats tal-gvern fil-Kalkara li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, ġew mitluba jħallsu l-kontijiet tad-dawl tal-partijiet komuni?

Għaliex il-kont qed ikollu jitħallas kollu mill-inkwilini/sidien meta in parti kellu jitħallas mill-awtorita' tad-djar?

ONOR.

TONIO BORG: It-taqsima proprjeta' tal-gvern ma tamministra l-ebda proprjeta' fl-indirizz indikat u għaldaqstant l-Onor.

Membru hu mitlub li jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16327, tista' il-Ministru tgħid jekk persuna anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tikkwalifikax għal sussidju fuq il-kont tad-dawl u l-ilma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa lill- persuna indikata dwar il-każ tagħha.

TRIQ SAN LAWRENZ FIL-BIRGU

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16242 u jgħid meta mistennija ssir Triq San Lawrenz, fil-Birgu?

ONOR.

BINJA TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslet it-talba tar-residenti li jgħixu f'binja tal-gvern quddiem id-dipartiment tal-manutenzjoni u kostruzzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-każ qed jiġi investigat u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta hu mistenni li jiġu asfaltati t- toroq li isimhom qed jintbagħat separatament?

ONOR.

ĊENTRU GĦALL-KLANDESTINI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15990, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm approvazzjoni għall-istess direct order?

Jista' jgħid min ta l-approvazzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-direct order ġiet awtorizzata minni bħala ministru tal-finanzi, dejjem skond ir-regolamenti dwar il-kuntratti pubbliċi ta' l-2005.

IMPJEGATI OVER 61

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16267, jista' il-Ministru jagħti l-ismijiet tal-persuni msemmija fit-tabella li tqiegħdet fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma narax l-utilitá li nipprovdi aktar informazzjoni f'dan ir-rigward.

SPTAR SAN LUQA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm suppost hu l-bed state normali f'kull sala ta' l-isptar San Luqa?

Kemm fil-fatt kien hemm pazjenti f'kull sala f'kull ħin li ġiet ikkalkolata l-bed state ta' kull sala bejn id-9 ta' Jannar u s-16 ta' Jannar 2006?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

VETTURI TAL-GVERN

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm karozzi fid- dekasteru tiegħu li m'għandhomx number plate GM jew GVN jew li jindikaw li jappartjenu lid-dipartiment tas-saħħa?

X'tip huma?

X'number plate għandhom?

Min qed jużahom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA, ANZJANI U KURA FIL-KOMUNITA'

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien id-dejn u l-valur ta' prodotti jew servizzi li l-irċevuti

tagħhom kienu għadhom ma waslux fid-dipartiment konċernat sal-31 ta' Diċembru 2005?

ONOR.

RIŻENJI MILL-ISPTAR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li diversi persuni fit-tmexxija ta' l-isptar San Luqa/sptar Mater Dei irriżenjaw u/jew il-kuntratt tagħhom ma ġiex imġedded?

Xi kwalifiki għandhom dawk li qed jokkupaw permanentement jew temporanjament il-pożizzjoni ta' dawk li rriżenjaw?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kienet biss il- kariga tas-CEO għall-isptar Mater Dei/San Luqa li ġiet vakanti għaliex il- persuna konċernata tat ir-riżenja tagħha għal raġunijiet personali.

Ms. Marion Rizzo, is-CEO il-ġdida ta' l-isptar Mater Dei/San Luqa hija gradwata fix-xjenza (BSc) u fil-management tas-servizz tas-saħħa (post- graduate diploma u Masters) b'20 sena esperjenza ta' tmexxija fil- laboratorji tal-patoloġija ta' l-isptar San Luqa mill-grad ta' analyst sal- grad ta' manager, kif ukoll ħames snin esperjenza f'diversi rwoli ta' tmexxija fl-izvilupp ta' l-isptar Mater Dei u fil-ministeru tas-saħħa.

POPLU PALESTINJAN

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jaċċetta l-Ministru li bħala pajjiż nistgħu nagħtu għajnuna lill- poplu Palestinjan billi ngħinuh iwaqqaf il-munita tiegħu?

Jista' dan isir minn għaqdiet privati Maltin fejn dawn jgħinu biex is-set-up ta' din il- munita jsir abbażi tal-euro?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Gvern Malti lest ikompli jagħti l-appoġġ tiegħu fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-poplu Palestinjan, kemm bilateralment kif ukoll fi ħdan il-politika estera komuni ta` l-Unjoni Europea.

Għaqdiet stakeholders privati finanzjarji Maltin jistgħu

jagħmlu proposti studjati konkreti f`dan ir-rigward.

XOGĦLIJIET

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16506 u jgħid meta hu mistenni li jibda u jitlesta x-xogħol li jidher fil-pjanta li qed tintbagħat separatament?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li l-awtorita' dwar it-trasport għamlet il-pjanti u l-istimi tax-xogħlijiet meħtieġa.

Dan ix-xogħol diġa' inħareġ għall-offerti u mistenni jibda fil-ġranet li ġejjin.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MANUTENZJONI TA' TOROQ F'ĦAL TARXIEN

W209 L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li fl-isfond tal-prioritajiet ta' l-awtorita' dwar it-trasport, tingħata attenzjoni immedjata u urġenti lil Triq Tarxien u Triq Paola, Tarxien minħabba l-istat ferm perikoluż tagħhom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li l-periti ta' l-awtorita' dwar it-trasport diġa' qegħdin jistudjaw ix-xogħlijiet meħtieġa f'dawn it-toroq.

TRIQ INEŻ SOLER F'SANTA LUĊIA

W210 L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li fl-isfond tal-prioritajiet ta' l-awtorita' dwar it-trasport, tingħata attenzjoni immedjata u urġenti lil Triq Ineż Soler, Sta Luċia minħabba l-istat ħażin tagħha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din it-triq hi asfaltata u għalhekk il-manutenzjoni u t-tiswijiet meħtieġa huma responsabbilta' tal-kunsill lokali ta' Santa Luċia.

TRIQ ĦAL RESQUN FIL-GUDJA

W211 L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li fl-isfond tal-prioritajiet ta' l-awtorita' dwar it-trasport, tingħata attenzjoni immedjata u urġenti lil Triq Ħal Resqun fil-Gudja minħabba l-istat perikoluż tagħha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jagħti aktar dettalji għal liema parti tat-triq qed jirriferi peress li fejn it-triq hi miftuħa hi asfaltata u fejn mhijiex miftuħa għadha mhijiex żviluppata.

Tappiera tad-drenaġġ li kienet fi stat ħażin ġiet irranġata mill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma.

It-triq għar-rigward ta' patching hija f'idejn il-kunsill lokali.