MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 126 L-Erbgħa, 5 ta' Mejju, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 126 L-Erbgħa, 5 ta' Mejju, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 5 ta' Mejju, 2004

WERREJ

MINUTI 209

PETIZZJONI 209

INFORMAZZJONI TA' MR SPEAKER 209

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 210

TQEGĦID TA' KARTI 217

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TA' KARIGA TA'

AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA (IT-TIENI QARI)

ATTORNEY GENERAL AND COUNSEL FOR THE REPUBLIC

(CONSTITUTION OF OFFICE) (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 217

AĠĠORNAMENT 241

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 246

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta 125 li saret fl-4 ta' Mejju 2004 ġew konfermati.

INFORMAZZJONI TA'

MR SPEAKER

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li s-Sedja rċeviet ittra mingħand Dr. Joe Borg fejn fiha qed jagħti r-riżenja tiegħu minn membru tal-parlament b'effett mil-lum, 5 ta' Mejju 2004.

Se naqra din l- ittra u nqegħedha wkoll fuq il-mejda tal-Kamra:

"Għażiż Mr Speaker,

Qiegħed, permezz ta' din l-ittra, nirriżenja minn deputat elett biex nirrappreżenta d-Disa' Distrett Elettorali.

Filwaqt li nirringrazzjak tal-koperazzjoni li dejjem sibt mill-Presidenza tal-Kamra,

Dejjem Tiegħek, Joe Borg.".

Issa ngħaddu għal petizzjoni u nsejjaħ lill-Onor.

Karl Chircop.

PETIZZJONI

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, illum qed inressaq petizzjoni rigward żvilupp li hemm propost li jsir f'Wied Garnaw li jinsab fil-limiti ta' Santa Luċija, Gudja u Ħal Għaxaq, proprju fil-qalba tar-raba' distrett.

Hawnhekk għandi petizzjoni ffirmata minn 6,055 persuna fejn qegħdin, bl- aktar qawwa, jipprotestaw biex dan l-iżvilupp ma jseħħx.

Dan l-iżvilupp jikkonsisti f'impjant ta' riċiklaġġ inorganiku li żgur li ma jagħmilx ġid jekk jiġi żviluppat f'wied fejn hemm green area.

Naturalment jien nesprimi s-sodisfazzjon għall-mod kif ħdimna flimkien mal-kunsilliera u s-sindki sabiex dan l-iżvilupp kemm jista' ikun ma jsirx u anke sabiex nagħmlu l- pressure kollha meħtieġa fuq l-awtoritajiet ħalli verament nipproteġu l- ambjent f'pajjiżna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ŻEJTUN: SKOLA PRIMARJA - XOGĦOL FIL-LIBRERIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux possibbli li, fin- nuqqas ta' ftehim fil-preżent mal-kunsill lokali, id-dipartiment ikun jista' jagħmel xi xogħol fil-librerija li tinsab fl-iskola primarja taż- Żejtun, bħal ngħidu aħna xkaffar aktar adegwat għall-ħtiġijiet ta' din il- librerija?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Żgħażagħ u l-Impjiegi): Tlabt li din t-talba tiġi mistħarrġa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi minn meta ftit taż-żmien ilu 'l hawn, jien flimkien miegħu kellna l-okkażjoni li nkunu fl-iskola primarja taż-Żejtun - preżenti kien hemm anke d-direttur ta' l-arkivji nazzjonali u l-libreriji - u rajna l- problemi li hemm fl-hekk imsejħa librerija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, il-verita` hi li ma jidhirlix li kien hemm xi żviluppi, pero' rrid ngħid li wara l-okkażjoni li qed isemmi l- Onor. Kollega, jien m'erġajtx tkellimt mas-Sur Philip Borg fuq is-suġġett imma din il-ġimgħa nipprokura li nara x'inhi r-reazzjoni għal din it-talba li saret - jien tlabt li jagħtuni l-feedback tagħhom – ħalli nkunu nistgħu naraw x'azzjoni nistgħu nieħdu.

INSTITUTE OF HEALTH CARE - HONOURS DEGREE IN NURSING

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid xi problemi u diffikultajiet inħolqu għall-istudenti li qed jagħmlu honours degree in nursing ma' l-Institute of Health Care u li jinsabu fl-aħħar sena?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni għall-problemi li nħolqu fejn tidħol id-dissertation fejn ir-regolamenti nbidlu darbtejn?

Kif se jolqot l-impjieg futur tagħhom jekk l-affarijiet jibqgħu kif inhuma?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minħabba li kien hemm xi dewmien min-naħa tal-bord ta' l-etika u dewmien ieħor li kien kawża diretta ta' l- introduzzjoni tal-liġi l-ġdida dwar id-data protection, kien hemm xi problemi dwar il-ħruġ ta' l-approvazzjoni għall-istudji li kienu qed jiġu proposti mill-istudenti.

Dawn il-problemi ġew riżolti u l-istudenti kienu nformati b'dawn l-iżviluppi.

Ma kien hemm l-ebda tibdil fir-regolamenti kif preskritti.

Informat ukoll li l-universita' hija responsabbli mil-lat akkademiku.

Ma jirriżultax li din il-kwestjoni se jkollha xi rifless fuq il-kwestjoni ta' l-impjieg.

MDINA - XOGĦOL TA' RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'restawr u xogħlijiet simili fl-Imdina mill-Ministeru tiegħu jew dipartimenti u/jew kunsilli jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu sena b'sena mill-1999 sal- lum?

Jista' jgħid x'kienet in-natura tax-xogħol, fejn sar u kemm intnefqu flus f'kull każ?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura) (f'isem il- Ministru għat-Turiżmu u l-Kultura): It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, ġaladarba wieġeb il-Ministru li taħtu jaqgħu r-rehabilitation projects, jista' jgħid x'kollaborazzjoni hemm bejn ir-rehabilitation projects u l-ministeru responsabbli mit-turiżmu u l- kultura f'dak li għandu x'jaqsam ma' restawr ta' postijiet storiċi f'pajjiżna?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien sinċerament ma nistax nara kif wieħed jista' jgħaqqad waħda ma' l-oħra.

Li nista' ngħid hu li kulfejn ikun hemm propost xogħol ta' restawr jittieħdu l-opinjonijiet ta' l- istakeholders kollha interessati.

Jekk fi proġett ikun jidher biċ-ċar li l- ministeru responsabbli mill-kultura u t-turiżmu jista' jagħti l-input tiegħu, ovvjament dan jagħmel proprju hekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, il-mistoqsija tiegħi kienet dwar dak li għandu x'jaqsam mar-rehabilitation projects b'mod ġenerali.

Ta' spiss ikun hemm ilmenti, anke fil-pubbliku, li jsir ħafna spezzettar f'dak li għandu x'jaqsam ma' restawr ta' postijiet storiċi, ikunu liema jkunu, jiġifieri mhux biss marbuta ma' l-Imdina jew inkella restawr f'postijiet oħrajn.

Ftit tas-snin ilu waqqafna l-heritage Malta permezz ta' liġi u allura hemm numru ta' entitajiet li huma marbuta mar-restawr, pero` jaqgħu taħt ministeri differenti.

Allura jien qed nistaqsi x'kollaborazzjoni ssir għaliex wieħed mill-ilmenti li ħafna drabi jkun hemm huwa li donnu m'hemmx kollaborazzjoni biżżejjed bejniethom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma naħsibx li wieħed jista' jaqta' straight line u jiġġeneralizza.

Per eżempju, qed isir xogħol ta' restawr mill-Cottonera rehabilitation committee fil-kappella Tas-Salvatur fl-area tal-Kottonera, pero` ovvjament hemm involut fih nies li qed jiġu trained u jistudjaw fiċ- ċentru tar-restawr ta' Bighi.

Jiġifieri fejn nistgħu, nagħmlu sinerġija.

Jekk l-Onor.

Membru qed jirriferi għal xi proġett speċifiku nitolbu jagħmilli mistoqsija u nkun nista' nagħtih risposta iktar dettaljata.

MDINA - XOGĦOL TA' RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'restawr u xogħlijiet simili fl-Imdina mill-Ministeru tiegħu jew dipartimenti u/jew kunsilli jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu sena b'sena mill-1999 sal-lum?

Jista' jgħid x'kienet in-natura tax-xogħol, fejn saret u kemm intnefqu flus għal kull wieħed?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif ġej:

|Sena |Natura |Nefqa | | |tax-xogħol | | |1999 |Nil |Nil | |2000 |Nil |Nil | |2001 |Restawrazzjon|Lm3,970.00| | |i tal-bibien | | | |prinċipali | | | |ta' barra | | | |tal-Palazz | | | |Vilhena, | | | |Mdina | | |2001 |Restawrazzjon|Lm4,877.50| | |i tal-Vilhena| | | |Bronze | | | |Medallion | | | |fl-entratura | | | |prinċipali | | | |tal-Palazz | | | |Vilhena, | | | |Mdina | | |2001 |Restawrazzjon|Lm4,134.50| | |i ta' ġewwa | | | |tat-Torre | | | |dello | | | |Standardo, | | | |Mdina | | |2001 – |Studju |Lm127,682.| |2003 |ġeoloġiku u |30ċ | | |strutturali -| | | |Palazz | | | |Vilhena u | | | |Swar | | |2002 |Konservazzjon|Lm10,945.0| | |i tal-ġebel |0 | | |tat-Triumphal| | | |Ensemble | | | |fil-faċċata | | | |tal-Palazz | | | |Vilhena | | |2002 |Xogħol ta' |Lm124,050.| | |tisbiħ u |00 | | |titjib | | | |tal-forecourt| | | |tal-Palazz | | | |Vilhena, | | | |Mdina | | |2003 |Rfid ta' |Lm15,808.0| | |strutturi |0 | | |perikolużi | | | |fil-Palazz | | | |Vilhena | | |2003 |Restawr |Lm10,000.0| | |tal-Bieb |0 | | |tal-Griegi |(b'kollabo| | | |razzjoni | | | |ma' l-MTA)|

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Ministru jgħid - jekk huwa informat jew jekk għandu l-informazzjoni hawnhekk - jekk kienx hemm diskussjonijiet jew ħidma mill-qrib mal-heritage Malta f'dawn il-każi speċifiċi li għadu kemm semma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien nista' ngħid li bħas-soltu ġew ikkonsultati l- entitajiet u l-istakeholders kollha konċernati, pero` jekk irid ikun speċifiku fuq il-Malta heritage niċċekkja u nġiblu r-risposta.

KUMMISSJONI NAZZJONALI DWAR IL-UNESCO

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu x-xogħol tal- kummissjoni nazzjonali dwar il-UNESCO?

Kemm ilha mwaqqfa din il- kummissjoni u x'ħidma wettqet fis-sentejn ta' qabel?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

AVVIŻ LEGALI DWAR IT-TIPJIP

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk l-Avviż Legali dwar it- tipjip ġiex irtirat kollu milli jidħol fis-seħħ fil-bidu ta' April 2004 jew inkella partijiet minnu?

X'wassal biex sar hekk?

Ma jaħsibx li dan se jolqot numru kbir ta' persuni li ma jpejpux u li se jkollhom ikomplu jsofru dan minħabba pressjoni li saret mal-gvern?

Meta hu maħsub li dawn ir- regolamenti se jidħlu fis-seħħ u x'tibdil se jkun hemm fihom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil- Komunita`): L-avviż legali dwar it-tipjip f'postijiet pubbliċi ma ġiex rtirat.

Id-data tad-dħul fis-seħħ hija 5 ta' April, 2004.

Hemm emenda għal dan l-avviż legali li hija intiża unikament sabiex tagħti opportunita` lis- sidien konċernati sabiex jottemporaw ruħhom mal-provedimenti ta' dan l- avviż legali.

L-emenda hija ntiża wkoll li tistabbilixxi perjodu ċar u limitat sabiex is-sidien jilħqu dak mistenni minnhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi minn meta reġa' inħareġ avviż legali ieħor li jemenda l-avviż legali oriġinali u jekk kienx hemm iktar konsultazzjonijiet jew problemi oħrajn li nħolqu minn dak iż-żmien sal-lum, f'dak li għandu x'jaqsam biex is-sidien jiġu in line ma' l-avviż legali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-kollega tiegħi li twaqqaf kumitat apposta li fih huma nvoluti l-key players kollha.

Dan il-kumitat qiegħed jiltaqa' darba kull ġimgħa; jekk m'iniex sejjer żball għada hemm it-tielet laqgħa tiegħu.

Jidhru li l-affarijiet mexjin, iktar u iktar għaliex kulħadd huwa konxju bid-date lines ta' sitt xhur u sena mid-data meta dan l-avviż legali ġie effettiv.

Jiġifieri għandek is-6 ta' Ottubru għall-bars and restaurants li huma 'l fuq minn 60 metru kwadru u sitt xhur wara dik id- data għall-bars li huma inqas minn 60 metru.

Din il-ġimgħa stess talbuni xi kjarifikazzjonijiet fuq il-legal notice li kienet ħarġet u jien bgħatthomlom dik il-ġurnata stess – fil-fatt bgħatthom liċ-chairman ta' dan il-kumitat li huwa s-Sur Cassar - u jidhru li l-affarijiet mexjin b'mod sodisfaċenti.

Tant hu hekk li l-key players kollha huma konxji tar- responsabbiltajiet li din il-legal notice tagħmel fuqhom biex inkomplu nissalvagwardaw is-saħħa tal-Maltin.

SKOLA MIKIEL ANĠ REFALO - STUDENT LI QED JITLOB GĦAJNUNA SPEĊJALI BIEX JAGĦMEL L-EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta beħsiebu jwieġeb iċ-chairman tal-MATSEC board lill-iskola Mikiel Anġ Refalo ta' Victoria Għawdex dwar it-talba ta' l-aġent kap li ilha li saret mid-29 ta' Marzu 2004 biex l-istudent, li ismu qed jintbagħat separatament, jingħata l-għajnuna speċjali li għandu bżonn biex jagħmel l-eżamijiet tal- MATSEC?

ONOR.

LOUIS GALEA: Infurmat li t-talba ta' l-iskola Mikiel Anġ Refalo ta' Victoria, Għawdex waslet fl-uffiċċju tal-Matsec fil-bidu ta' April 2004, iktar minn erba' xhur tard wara d-data ta' l-għeluq għal talbiet simili, li kienet il-25 ta' Novembru 2003.

Din it-talba biex l-istudent jingħata xi konċessjoni minħabba li l-kitba tiegħu ma tantx tingħaraf xorta waħda tressqet lill-kumitat għall-bżonnijiet speċjali u l-Matsec ingħata tweġiba fl-20 ta' April 2004.

Din it-tweġiba issa twasslet lill-istudent.

UE - APPLIKAZZJONIJIET GĦAL FONDI STRUTTURALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kif se jinħadmu l-applikazzjonijiet għal fondi strutturali ta' l-Unjoni Ewropea?

Peress li ġewwa l-pajjiżi kollha l-oħra - membri u kandidati - il-prinċipju mħaddan huwa li m'hemm l-ebda restrizzjoni biex korpi governattivi, privati u volontarji japplikaw għal dawn il-fondi, jista' jispjega fid-dettall kif individwi, aġenziji, dipartimenti u l-oqsma kummerċjali u non-governattivi kif ukoll l-imsieħba soċjali se jkunu jistgħu japplikaw?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Jien infurmat li l-ewwel sejħa għall- applikazzjonijiet għall-fondi strutturali ħarġu kollha minbarra xi sub- miżuri taħt miżura 3.3.

L-applikazzjonijiet kienu miftuħa għall-organizzazzjonijiet pubbliċi, dawk volontarji u oqsma oħra non-governattivi li jinkludu l-imsieħba soċjali.

Il-proċeduri ta' l-applikazzjonijiet kienu spjegati fid-dettall f'linji ta' gwida li ħarġet il-managing authority għal dawk kollha li kienu eliġibbli li japplikaw.

Dawn il-linji ta' gwida kif ukoll il-mili ta' l- applikazzjoni nnifisha ġew spjegati f'sessjonijiet ta' informazzjoni (information sessions) li saru kemm għas-settur pubbliku kif ukoll għall- oqsma non-governattivi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' is-Segretarju Parlamentari, jekk jogħġbu, jgħidilna jekk dan japplikax ukoll fir-rigward tal-kunsilli lokali?

Kunsilli lokali li juru xewqa u interess – u hekk għandhom jagħmlu fl-aħħar mill-aħħar – biex japplikaw għall-fondi strutturali jew fondi oħra li jistgħu jieħdu mill-Unjoni Ewropea se jiġu mgħejjuna fil-mili ta' formoli jew inkella biex l-applikazzjoni tagħhom fl-aħħar mill-aħħar titwassal fejn għandha tasal?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, jien naħseb li l-gvern bi prinċipju jinkoraġġixxi lil min jidhirlu li għandu dritt li jieħu flus mill-Unjoni Ewropea bħala għajnuna, sabiex dan japplika għalihom.

Jien ċert - għalkemm dan mhux ministeru li jaqa' taħt id-dekasteru tal-Prim Ministru - li jekk jirriferu l-każ tagħhom lill-ministeru għall-ġustizzja u l-intern li huwa nkarigat ukoll mill-kunsilli lokali, isibu min jgħinhom fil-mili ta' formoli u f'dak kollu li jkunu jenħtieġu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jien għamilt din il-mistoqsija għaliex l-ewwelnett fuq fondi strutturali wieġeb il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi u t- tieni nett għaliex saru diversi kummenti, anke f'laqgħat pubbliċi, li l- kunsilli lokali huma interessati pero` hemm limitazzjonijiet anke ta' riżorsi umani u bħala know how, speċjalment għalissa li għadna fil-bidu, biex jimlew dawn it-tip ta' formoli u applikazzjonijiet.

Allura forsi l- uffiċċju tal-prim ministru, jew inkella min hu konċernat jara li minbarra li l-kunsilli lokali jiġu mgħejjuna mill-ministeru tagħhom stess, ikun hemm xi tip ta' għajnuna bejn iż-żewġ ministeri konċernati biex ma jkunx hemm din il-ħela ta' riżorsi meta nafu li għandna 68 kunsill u żgur li kull kunsill individwali mhux se jasal biex jimla u jkun effettiv fl- applikazzjonijiet tagħhom.

Huwa f'dan is-sens li qiegħed nagħmel il- mistoqsija tiegħi.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, fid-dekasteri li jaqgħu taħt il-prim ministru u anke f'dawk li jaqgħu taħt il-ministru għall-affarijiet barranin hemm diversi uffiċjali li huma ntiżi sewwa fuq id-drittijiet u l- applikazzjonijiet li jistgħu jsiru.

Ovvjament wieħed irid jirriferi għalihom through the right channels u jien naħseb, anzi ninsab ċert, li jsib l-assistenza kollha meħtieġa.

L-ewwelnett dawn ikunu jistgħu jgħidulhom jekk huma jikkwalifikawx għal din l-għajnuna jew le, imbagħad fejn ikun hemm bżonn isibu l-għajnuna meħtieġa sabiex jimlew il-formoli neċessarji.

Dan isir ukoll b'mod paralellu through il-ministeru ta' l- agrikoltura u l-ambjent fejn qegħdin ukoll nallokaw nies sabiex jgħinu lill- bdiewa ħalli japplikaw biex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-flus eliġibbli taħt l-Unjoni Ewropea.

UE - POLITIKA TA' KOEŻJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jispjega fid- dettall il-politika ta' koeżjoni li se tiggwida l-fondi ta' koeżjoni u strutturali mogħtija lil Malta?

Saret xi forma ta' konsultazzjoni bħalma sar u qed isir kemm fil-pajjiżi membri u dawk li se jidħlu fl-Unjoni fl- 2004?

Fil-każ, x'tip ta' konsultazzjoni saret u ma' min?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il- politika ta' koeżjoni li se tigwida l-fondi strutturali 2004-2006 u l-fond ta' koeżjoni 2004-2006 hija spjegata fid-dettall fir-regolamenti kollha taħt kapitlu 21 ta' l-acquis communitaire u ġiet tradotta fil-konkret fil- programm uniku ta' programmazzjoni (single programming document) ta' Malta 2004-2006.

Il-proċess ta' konsultazzjoni li sar hu spjegat fl-istess dokument.

Dan id-dokument jinsab fuq il-website:ppcd.gov.mt.

Barra minn hekk il-kumitat ta' sorveljanza tal-programm, li qed isegwi mill- qrib l-implementazzjoni tal-programm, hu kompost mis-settur pubbliku kif ukoll minn rappreżentanti tas-settur non-governattiv, inkluż għaqdiet u msieħba soċjali.

L-abbozz tad-dokument dwar il-politika ta' koeżjoni għal wara s-sena 2007 qed jiġi diskuss bħalissa fl-istrutturi u l-kumitati ta' l-Unjoni Ewropea kollha wara l-pubblikazzjoni ta' l-abbozz mill-kummissjoni Ewropea fit-18 ta' Frar ta' din is-sena.

PROĊESSAR TA' APPLIKAZZJONIJIET TA' L-INTERREG U EQUAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid min se jkun jipproċessa l-applikazzjonijiet ta' l-INTERREG, LEADER + URBAN II u EQUAL?

Kif se jiġi garantit il-proċess trasparenti ta' l-applikazzjonijiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Malta, bħad-disa' pajjiżi membri ġodda l-oħra, qed tibbenefika minn tnejn minn dawn l-inizjattivi komunitarji, li huma l-Interreg III u EQUAL.

L-inizjattiva komunitarja Interreg III hija maqsuma fi tlett tipi ta' kooperazzjoni: Kooperazzjoni bejn il-fruntieri, kooperazzjoni transnazzjonali, u kooperazzjoni interreġjonali.

Fil-każ ta' Malta, il-kooperazzjoni bejn il-fruntieri se issir bejn Malta u l-Italja (Sqallija).

Taħt il-kooperazzjoni transnazzjonali, Malta qiegħda tipparteċipa f'żewġ Programmi: Medocc u Archimed.

Taħt il-kooperazzjoni interreġjonali, Malta hija membru taż-żona tan- Nofsinhar.

Il-programmi msemmija hawn fuq kollha għandhom struttura separata li tikkoordina proċess ta' l-applikazzjonijiet.

Dawn jikkonsistu f'awtorità ta' ġestjoni, awtorità tal-pagament, u joint technical secretariat għal kull programm, kif ukoll kumitat ta' programmazzjoni u kumitat ta' sorveljanza.

L-awtoritajiet ta' [estjoni jippubblikaw is-sejħiet għall- applikazzjonijiet fil-websites tagħhom.

Il-joint technical secretariat tagħmel l-evalwazzjoni preliminarja ta' dawn l-applikazzjonijiet.

Dawn imbagħad jiġu diskussi u evalwati wieħed wieħed f'kumitat flimkien mal-koordinaturi nazzjonali.

Bir-rappreżentazzjoni tal-koordinaturi nazzjonali fil-kumitati, il-pajjiżi kollha (inkluż Malta) jissorveljaw u jipparteċipaw fil-ġestjoni tal- programmi.

Il-proċess trasparenti huwa garantit ukoll billi sejħa għall- applikazzjonijiet hija pubblika.

Is-sejħa għall-applikazzjonijiet għall-proġetti taħt il-programm EQUAL se tiġi pproċċessata mill-Ministeru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali bħala waħda mill-funzjonijiet li ġew iddelegati lilu mill-awtorità ta' ġestjoni fl-implimentazzjoni ta' dan il-programm.

Il-Ministeru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali għandu joħroġ sejħa pubblika għall-applikazzjonijiet.

Wara li tagħlaq din is-sejħa, l-istess ministeru għandu jevalwa l-proġetti, jinnumerhom skond l-importanza u jgħaddihom lill-awtorità ta' ġestjoni għall-approvazzjoni.

UE - FONDI STRUTTURALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-gvern jagħti dettalji ċari kif se juża l-fondi strutturali u dawk ta' koeżjoni?

Min jiddeċiedi fejn u kif se jintnefqu l-fondi?

Għaliex il-gvern ma ħalaqx mekkaniżmu parlamentari kif qed jużaw l-Ungerija, l-Estonia, il-Latvia u Ċipru biex jikkordinaw dawn il-fondi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Dawn id-dettalji jinsabu fil-programme complement li jinsab fuq il-website: ppcd.gov.mt u li ġie approvat mill-kumitat ta' sorveljanza (li l-gvern ħoloq apposta) fit-23 ta' Jannar 2004 u amendat mill-istess kumitat fil-21 ta' April 2004.

Dan id-dokument jinkludi wkoll il-kriterji li fuqhom se ssir l-għażla tal-proġetti taħt kull miżura.

Is-selezzjoni tal-proġetti ssir minn kumitat apposta u l-approvazzjoni finali tal-proġetti issir mill-kabinett tal-ministri.

Il-proċess ta' koordinament tal-fondi mhux preskritt mir-regolamenti Ewropej, għalkemm irid jiġi approvat mill-kummissjoni Ewropea bħala parti min-negozjati dwar il-programm uniku ta' programmazzjoni (single programming document).

Kull Stat membru joħloq is-sistema ta' koordinament tiegħu skond il-liġijiet ta' pajjiżu.

FONDI STRUTTURALI – PJANI TA' NFIQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk huwiex veru li f'Malta huwa l-gvern li ddeċieda fejn u kif se jintnefqu l-fondi strutturali u ta' koeżjoni biex jgħattu d-deficit tal-gvern fi proġetti ta' priorita' nazzjonali?

Jista' jagħti rendikont ċar fejn se jmorru dawn il- flus u jikkonferma li l-komunita' kummerċjali u dik non-governattiva s'issa tħalliet barra minn din l-area biex il-gvern juża l-flus kollha hu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il- fondi strutturali ta' kull pajjiż jintnefqu skond programm strateġiku li jħejji l-gvern u li fuqu jrid jintlaħaq qbil mal-kummissjoni Ewropea.

L- ewwel abbozz ta' dan il-programm intbagħat lill-kummissjoni f'Mejju 2003 wara li kien ukoll diskuss fi ħdan il-kunsill Malti għall-iżvilupp soċjali u ekonomiku.

L-istess programm kien ukoll miftuħ għall-kummenti mill- pubbliku permezz ta' website u pubbliċità li saret fil-paviljun tal-gvern fil-fiera nazzjonali ta' Malta f'Lulju tas-sena l-oħra fejn tqassmu kopji tad-dokument u fuljetti ta' informazzjoni.

Dan id-dokument kif ukoll il-programme complement jinsabu fuq il-website ppcd.gov.mt.

Fost il-prijoritajiet hemm ukoll diversi miżuri u azzjoni fejn il-komunità non-governattiva (kummerċjali, agrikola, dik tas-sajd u organizzazzjonijiet oħra) se tkun il-benefiċjarja prinċipali.

Għaldaqstant l-Onor.

Interpellant hu mistieden jaġġorna ruħu mal-fatti qabel jagħmel dikjarazzjonijiet żbaljati u partiġġjani kif għamel fil- mistoqsija tiegħu.

BORMLA - KAŻ DWAR INKWILIN TA' POST

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-ministru tgħid x'wassal lid-dipartiment biex l-inkwilin tal-post f'Bormla, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jiġi mitlub jikkonsenja ċ-ċwievet lura lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Ninsab informat li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant intalbet tirritorna ċ-ċwievet tal-post indikat għax m'għandhiex dritt toqgħod f'dan il-post li daħlet fih bl-ebda dritt wara l-mewt ta' l- inkwilina preċedenti.

PERMESSI TAL-ĦWIENET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'sens jagħmel li permessi tal-ħwienet fil-lokalita' ta' Bormla jħallsu daqs liċenzji f'lokalitajiet u toroq aktar kummerċjali bħal The Strand, Gżira, Msida Sea Front, Valley Road, Birkirkara eċċ.?

Jista' jgħid jekk għandux il-ħsieb li jirriduċi dan il-ħlas?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern): Ninsab informat li l-liċenzji tan-negozju m'għadhomx jinħarġu mill-pulizija.

Għaldaqstant, ġentilment nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

ISLA: TRIQ SAN FILIPPU - BINI TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-ministru tgħid jekk l-appartamenti li għadhom kif inbnew fi Triq San Filippu, l-Isla tqassmux?

Jekk fl-affermattiv, x'sistema ntużat biex dawn tqassmu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Ninsab informat li l-proġett ta' bini ndikat mill-Onor.

Interpellant għadu ma tlestiex għal kollox u għalhekk dawn l-appartamenti għadhom ma ġewx mgħoddija lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali biex jiġu allokati skond il-lista ta' dan id-dipartiment.

APPARTAMENTI TAL-GVERN - ĦLAS TA' KONTIJIET TAD-DAWL FIL-PARTI KOMUNI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid ta' min hi r-responsabbilta' biex jitħallas il-kont tad-dawl fil-parti komuni ta' appartamenti tal-gvern?

Jekk huwa ta' l-inkwlini, jista' jgħid x'jiġri jekk wieħed mill-inkwilini jirrifjuta li jħallas?

ONOR.

TONIO BORG BORG: Sal-lum il-prassi dejjem kienet li l-ħlas tal- kont tad-dawl fil-parti komuni ta' l-appartamenti proprjeta' tal-gvern li huma amministrati mill-kummissarju ta' l-artijiet isir mid-dipartiment ta' l-artijiet.

Rigward dawk l-appartamenti li ġew mikrija mill-aworita' tad-djar, l-Onor.

Membru huwa mitlub jagħmel id-domanda tiegħu lill-ministru kkonċernat.

MR SPEAKER : Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Deguara.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' persuni li għandhom is-servizz tal-home help, maqsuma skond il-lokalita', bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 5373; u

Tabella li turi l-għadd ta' ħaddiema fi djar ta' l-anzjani maqsuma skond il-grad, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 5375.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TA' KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA

ATTORNEY GENERAL AND COUNSEL FOR THE REPUBLIC (CONSTITUTION OF OFFICE) (AMENDMENT) BILL

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġeneral u dik ta' Avukat tar-Repubblika.

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi huwa simili ħafna għal ieħor li tressaq madwar 13-il xahar ilu, li permezz tiegħu l-gvern jixtieq jirriforma l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Dan huwa meħtieġ għal diversi raġunijiet.

Raġuni minnhom hi li tant żdied ix-xogħol tal-gvern li hu ta' natura legali li ma jistax ikun li nibqgħu bl-istrutturi, bil-gradi u bl-iskali li għandna llum.

Ix-xogħol żdied għax il-gvern espanda l- attivita' tiegħu kemm lokalment kif ukoll internazzjonalment, mhux biss bis- sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea imma wkoll minħabba l-ħtieġa li Malta tirratifika diversi konvenzjonijiet internazzjonali li kienu jenħtieġu tibdil mhux żgħir fil-liġijiet Maltin.

F'dawn l-aħħar tlieta, erba' snin l-uffiċċju wettaq l-allinjament tal- leġislazzjoni tagħna ma' dak ta' l-Unjoni Ewropea, imma dan huwa proċess li jrid ikompli.

Fid-diskors tal-budget kont għedt li l-ħidma li saret minn dan l-uffiċċju matul is-sena li għaddiet hija mpressjonanti għaliex l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu fi ħdanu 14-il avukat u tliet prokuratur legali.

Dan l-uffiċċju jieħu ħsieb il-kawżi kollha tal-gvern, jagħti l-pariri legali kollha meħtieġa lill-gvern, jipprepara l- leġislazzjoni hekk imsejħa primarja, jiġifieri l-atti tal-parlament u jipprepara l-leġislazzjoni sussidjarja billi jagħmel ir-regolamenti.

Barra minn hekk, dan jassisti lill-gvern fin-negozjati kummerċjali ma' pajjiżi oħrajn u jirrappreżenta lill-gvern f'diversi konferenzi internazzjonali fil- qasam tal-ġustizzja u l-intern.

Anke fil-każ ta' dipartimenti li għandhom l- avukati tagħhom, bħalma huma d-dipartiment tal-kunsill lokali jew tal- kompetizzjoni, f'każijiet diffiċli u kumplikati jkollhom jinvolvu lill- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Is-sena li għaddiet l-avukat ġenerali kien involut f'16-il att tal- parlament li għaddew minn din il-Kamra u li ħafna minnhom emendaw iktar minn liġi waħda, jiġfieri b'kollox kien hemm 1,565 paġna ta' leġislazzjoni bil-Malti u bl-Ingliż.

Apparti l-atti tal-parlament, dan l-uffiċċju ppubblika 19-il abbozz ġdid u 375 avviż legali b'5,000 paġna.

Hemm ukoll ix-xogħol tal-qorti.

Per eżempju, is-sena li għaddiet l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali laħħaq madwar 30 kawża kostituzzjonali ġdida, 77 kawża oħra ġdida f'diversi qrati kontra l-gvern jew magħmula mill-gvern u 28 appell ġdid apparti l-appelli kriminali.

Dan apparti l-kawżi li ilhom pendenti s-snin quddiem il-qorti fejn il-gvern huwa nvolut jew bħala attur jew inkella bħala konvenut.

Fl- istess ħin il-gvern irċieva kontra tiegħu għaxar mandati ta' l-inibizzjoni u 52 protesta legali.

Ġew deċiżi 160 kawża favur jew kontra l-gvern li fi 48 minnhom il-gvern kellu jappella minħabba li tilef il-kawża.

L-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali s-sena li għaddiet fil-kamp ċivili ppreżenta 563 ittra uffiċjali, 175 mandat u 2,400 rikors.

Fil-kamp kriminali mbagħad irrifera lill-qorti kriminali għal 27 ġuri bl-att ta' akkuża li 159 minnhom ġew riferuti lura lill-qorti tal-maġistrati, daħlu 314 kumpilazzjoni ġdida - ħafna drabi dawn huma reati li jġibu magħhom piena ta' aktar minn sitt xhur ħabs - u 500 kawża ngħataw kunsens biex minflok ma jmorru ġuri jiġu deċiżi fil-qorti tal-maġistrati - dawn huma każijiet li jingħataw minn sitt xhur sa massimu ta' għaxar snin ħabs.

Fuq droga biss l-avukat ġenerali approva u kien involut f'500 każ quddiem il-qorti.

Kellna wkoll 1,600 proċess verbali li huma l-konklużjonijiet ta' inkjesti li jsiru mill-maġistrati inkwerenti.

B'hekk naħseb li ż-żewġ naħat jaqblu li għandna bżonn uffiċċju ta' l-avukat ġenerali li jkun flessibbli, li jista' jiġbed l-aħjar nies u li jkun f'pożizzjoni li jagħti servizz tajjeb lill-gvern kemm lokalment u b'mod partikolari internazzjonalment.

L-ammonti ta' rikjesti qegħdin jiżdiedu mhux biss minħabba s-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea, imma anke għaliex irratifikajna ċerti konvenzjonijiet fejn huwa sinifikanti li l-gvern Malti jiġi rikjest li jassisti uffiċjali u prosekuturi oħrajn.

Dan huwa dovut kemm minħabba s-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea, kif ukoll għall-fatt li iktar ma l-kriminalita' organizzata ssir internazzjonali u iktar ma jinħolqu konvenzjonijiet li jirrikjedu li nikkoperaw ma' awtoritajiet oħrajn iktar se jkollna dawn it-tip ta' rikjesti.

Fid-diskors dwar il-budget kont għedt li jeżisti abbozz ta' liġi li qatt ma daħal fis-seħħ, li kien hemm oġġezzjonijiet għalih mill-oppożizzjoni.

Jien kont – b'daqshekk ma naħsibx li se nikxef xi sigriet - kellimt lill-kelliem ewlieni dwar il-ġustizzja għan-naħa ta' l-oppożizzjoni, l-Onor.

Anglu Farrugia u anke hu fid-diskors tiegħu dwar il-budget kien għamel riferenza għal dawn il-konsultazzjonijiet.

Allura llum qiegħed nippreżenta l-istess abbozz ta' sena ilu, pero' b'żewġ emendi importanti.

L-ewwel ħaġa l-gvern ma jistax jagħmel riforma mingħajr ma jwaqqaf aġenzija.

Il-fatt li titwaqqaf aġenzija jgħinna nkunu flessibbli fil- kondizzjonijiet li noffru biex nattiraw l-aħjar nies għax inkella dawn se jmorru fl-uffiċċji privati ta' avukati, li ħafna drabi huma organizzati daqs l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Aħna rridu nkunu l-aqwa uffiċċju legali u biex nagħmlu dan irridu nattiraw l-aħjar nies, kemm dawk il-ġodda li qed jilħqu u li qed jiġu offruti kondizzjonijiet aħjar milli qed noffru aħna fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, kif ukoll avukati li huma diġa' prattikanti li jew iridu jaħdmu full-time ma' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jew inkella nistgħu nagħtuhom assignments partikolari.

Qed isir dan il-farming-out biex meta fi kwestjonijiet partikolari jkun hemm kawża kostituzzjonali diffiċli, inqabbdu avukat li jispeċjalizza f'dan il-qasam biex bħalma jiddefendi lill-individwu jiddenfendi wkoll lill-gvern.

Fl- Amerka dan isir anke fil-qasam kriminali u bħala eżempju nista' nsemmi l- famuż każ ta' O.J. Simpson fejn kien hemm avukati privati jiddefendu lil Simpson u avukati privati jiddefendu lill-gvern.

Dan jista' jsir biss permezz ta' l-aġenziji.

Nieħu gost – nispera li fhimt sew - li l-oppożizzjoni qed taċċetta l-fatt li għandu jkun hemm din l-aġenzija.

Qed ngħid hekk għaliex fejn ċeda l- gvern u fejn ċediet xi punti l-oppożizzjoni b'sens ta' interess sabiex il- liġi tkun aċċettabbli għal kulħadd.

U naħseb li dan huwa eżempju ċar ta' kif maġġoranza u minoranza ħafna drabi nistgħu naqblu fuq ċerti affarijiet.

Mela l-punt ta' l-aġenzija qiegħed jiġi aċċettat.

L-oppożizzjoni kienet oġġezzjonat għall-fatt li jkun hemm żewġ aġenziji, jiġifieri li l-kamp kriminali tieħdu aġenzija waħda fejn konna se noħolqu prosekutur ġenerali, u li l-kamp ċivili jingħata lill-avukat ġenerali.

Wara li rriflettejna dwar din l-oġġezzjoni ta' l-oppożizzjoni dehrilna li ma tagħmlilniex differenza nagħmlux tnejn jew waħda.

Fil-fatt anke l-Onor.

Austin Gatt qal li din m'hijiex xi dogma, allura aħna jidhrilna li forsi bħalissa aħjar isir hekk għax it's not worth it li noqogħdu ma naqblux fuq din il-ħaġa, imma għandna nistennew u naraw kif se taħdem.

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni kien hemm ukoll min qal li jaqbel li għandu jkun hemm żewġ aġenziji.

Issa m'iniex qed ngħid dan b'sens ta' kritika biex ngħid li l-oppożizzjoni hi maqsuma, għaliex dawn huma affarijiet li jkun tajjeb li jingħataw opinjonijiet differenti dwarhom, kemm miż-żewġ naħat tal-Kamra u anke within the same parliamentary group.

Riċentement fil-gazzetta kien hemm min issuġġerixxa li naqsmuhom fi tnejn, pero' naf li l-kritika prinċipali ta' l-oppożizzjoni kienet li ma jinqasmux fi tnejn u l- gvern huwa lest li jaċċetta li jkun hemm aġenzija waħda, l-aġenzija ta' l- avukat ġenerali.

Ħalli mbagħad l-avukat ġenerali fil-kamp kriminali jassenja nies differenti minn dawk li jassenja fil-kamp ċivili.

Il-vantaġġ li jkun hemm waħda, fuq ripensament u anke fuq suġġeriment ta' l- oppożizzjoni, huwa li għallinqas tkun tista' taqleb minn kamp għall-ieħor, mentri jekk tagħmel żewġ aġenziji forsi tkun qed tikkomplika l-affarijiet.

Ma neskludix li fil-futur nistgħu nissuġġerixxu u naqblu li nagħmlu żewġ aġenziji.

Huwa tajjeb li kemm jista' jkun ikollna consensus fuq din il- liġi, pero' mhux se nagħmluha l-cavallo di battaglia tagħna.

Nixtieq nispeċifika xi ħaġa biex ma niġix interpretat ħażin.

Fid- diskussjonijiet li kellna l-oppożizzjoni oġġezzjonat li jkun hemm kumitat ta' tmexxija li jmexxi din l-aġenzija.

Irrid ngħid li fl-abbozz ta' liġi oriġinali dan il-kumitat ta' tmexxija kien biss fakultattiv, jiġifieri l- ministru jista' jagħmel kumitat ta' tmexxija imma mhux bilfors.

In vista ta' l-oġġezzjoni ta' l-oppożizzjoni dehrilna li m'għandniex nibqgħu ninsistu li jkun hemm dan il-kumitat ta' tmexxija, pero' niskuża ruħi ma' l- oppożizzjoni li fl-abbozz ta' liġi kif ġie ppubblikat bi żball dan il- kumitat ta' tmexxija donnu ma jridx jiġi abolit għaliex reġa' tfaċċa, pero' jien se nirtirah fl-istadju ta' kumitat ħalli kif wegħedna l-oġġezzjoni ta' l-oppożizzjoni tiġi milqugħa.

Mela se jkun hemm aġenzija, pero' mhux tnejn u mingħajr il-kumitat tat-tmexxija.

Mr Speaker, m'iniex se nagħmel diskors fit-tul għaliex prattikament dan huwa l-istess abbozz ta' liġi li kien ippreżenta l-Ministru Gatt.

Nemmen li dan huwa eżempju ta' kif nistgħu niftiehmu u huwa awgurju tajjeb għal affarijiet oħrajn li nistgħu naqblu dwarhom.

Per eżempju, fl-abbozz ta' liġi oriġinali l-Ministru Gatt kien ippropona ċerti affarijiet li jimplikaw emenda fil-kostituzzjoni, pero' dawn huma tip ta' emendi li jirrikjedu l- maġġoranza ta' żewġ terzi.

Nittama li nkomplu mexjin b'dan il-mod f'dawn id-diskussjonijiet u l-emendi kostituzzjonali li għandhom x'jaqsmu mal- maġistrati u ma' l-avukat ġenerali.

Waħda minn dawn l-emendi titratta dwar jekk għandniex ngħollu l-eta' ta' l- irtirar tal-maġistrati u ta' l-avukat ġenerali minn 60 sena għal 65 sena.

Dan qiegħed ngħidu għaliex fil-25 ta' Marzu ta' din is-sena l-kummissjoni ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja pproponiet li l-eta' ta' rtirar tal- maġistrati titla' minn 60 sena għal 65 sena.

Din għandha diversi vantaġġi u jista' jkun li għandha xi żvantaġġi wkoll li forsi ma tħallix lil xi ħaddieħor jilħaq minflok dawk li jirtiraw, imma meta tqis li llum mexjin lejn l-eta' ta' l-irtirar ta' 65, il-fatt li n-nies qed jgħixu iktar u ta' 60 sena kulħadd iħossu qisu għadu fl-aħjar ta' saħħtu - j'Alla kulħadd iħossu hekk - teżisti l-kumplikazzjoni li l-fatt li f'daqqa waħda ta' 60 sena tirtira fuq pensjoni limitata jista' jkun li qed jinħolqu ċerti hardships għal dawk il-maġistrati li jirtiraw bilfors ta' 60 sena mentri imħallef jirtira ta' 65 sena.

Naturalment malli ħarġet il-proposta li l- eta' ta' rtirar għall-maġistrati titla' għal 65 sena, kien hemm min issuġġerixxa li l-eta ta' rtirar għall-imħallfin titla' għal 70 sena.

Probabbli se nibqgħu sejrin hekk sakemm nilħqu l-mija.

Forsi dwar il- maġistrati hemm xi tgħid għaliex filwaqt li f'diversi pajjiżi fl-eta ta' 65 sena tieħu kemm il-pensjoni kif ukoll dħul ieħor tiegħek – din teżisti anke fil-liġi tal-pensjoni tagħna - fil-każ tal-maġistrati m'hijiex 65 sena imma hija 60 sena.

Fil-futur ta' min jiddiskuti - din m'hijiex qiegħda f'dan l-abbozz ta' liġi għaliex jien mhux se nressaqha qabel ma nkun ċert li hemm il-maġġoranza rikjesta għall-approvazzjoni tagħha mill-parlament, għaliex din hija waħda mill-entrenched provisions tal-kostituzzjoni - jekk wasalx iż-żmien li ngħollu l-eta' ta' l-irtirar mhux biss tal-maġistrati, imma ta' karigi oħrajn li huma bħal dik ta' maġistrat.

Ma ninsewx li l-avukat ġenerali, kuntrarjament għal dak li jaħsbu ħafna nies, għandu l-istatus ta' mħallef għaliex għandu funzjoni fejn huwa konsulent tal-gvern legali u l-gvern huwa l-klijent tiegħu – u l-klijent jista' jgħidlek x'tagħmel u ma tagħmilx - pero' mbagħad għandu funzjoni oħra li hi protetta mill-kostituzzjoni u li fiha ma jindaħallu ħadd.

Jien lill-avukat ġenerali ma nistax ngħidlu: Għaliex ma pproċedejtx fuq "dik" l-inkjesta?

Jew inkella ngħidlu: Għaliex iddeċidejt li lit-"tali" ttellgħu l-qorti u lill-"ieħor" ma ttellgħux?

Għaliex f'dik il-funzjoni fejn jibda, jwaqqaf jew jissospendi proċeduri kriminali l-avukat ġenerali bil-kostituzzjoni jaġixxi skond il-ġudizzju tiegħu personali u ma jindaħallu ħadd.

Mela allura minħabba dik il-funzjoni l-kostituzzjoni tgħid li anke biex tneħħi l-avukat ġenerali trid issegwi l-istess proċedura bħal meta tneħħi imħallef jew maġistrat.

Jiġifieri trid tagħmillu speċi ta' proċess kontra tiegħu u tipprova li hu ġab ruħu ħażin f'xi ħaġa importanti, tressqu quddiem dan il-parlament u tneħħih b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-Kamra tad-deputati.

Din hija l-istess protezzjoni li għandhom il-maġistrati u l- imħallfin, anzi dawn għandhom protezzjoni addizzjonali li biex tneħħihom trid tmur quddiem sħabhom fil-kummissjoni ta' l-amministrazzjoni tal- ġustizzja u jekk il-maġġoranza jidhrilha li m'hemmx każ prima facie, jista' jkollna żewġ terzi u tlieta minn ħamsa f'dan il-parlament għax lil dak l- imħallef ma nkunux nistgħu nneħħuh.

Ara jekk il-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja tiddeċiedi li mħallef jew maġistrat għandu każ prima facie, dan il-parlament xorta waħda jagħtih it-tieni ċans, u jekk il-voti biex jitneħħa dak l-imħallef ma jkunux jammontaw għal żewġ terzi, allura f'dak il-każ dak l-imħallef jibqa'.

Mr Speaker, jien se nieqaf hawnhekk għax naħseb li għamilt il-punti li kelli nagħmel.

Ovvjament ma qgħadtx nerġa` nagħmel riferenza għad- diskussjoni li kienet saret sena ilu, u qiegħed insemmi biss fejn se nħallu l-affarijiet l-istess u fejn se nbiddlu.

Fejn qabel ma kienx hemm qbil dwar l-aġenzija, illum jidher li hemm qbil illi din tagħtina iktar flessibbilta`, hekk kif hemm qbil ukoll li minflok ma jkun hemm żewġ entitajiet, kif kien qed jipproponi l-gvern, ikun hemm waħda u jitneħħa l- kumitat ta' tmexxija.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, kif intqal diġa`, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qiegħed jiġi ppreżentat lil dan il-parlament għat-tielet darba għax fil-fatt dan kien diġa` ġie diskuss minn din il-Kamra qabel u wara l-elezzjoni li għaddiet.

Jidher li fl-aħħar, meta dan l-abbozz ta' liġi tressaq quddiem dan il-parlament it-tielet darba, rebaħ is-sens komun.

Kif jgħidu, fuq tlieta toqgħod il-borma, u hekk għandhom isiru l- affarijiet; bil-konsultazzjoni.

Pajjiżna b'dan il-mod għandu jitmexxa u mhux billi gvern jimponi fuq oppożizzjoni jew inkella billi jiġi xi ħadd hawnhekk u jgħid li se jsir dak li jrid hu mingħajr ma jikkonsulta ma' ħadd.

L-iktar ħaġa li kienet inkwetat lill-oppożizzjoni fiż-żewġ okkażjonijiet l- oħra fejn fihom tressaq dan l-abbozz ta' liġi quddiem il-parlament, għalkemm kien xi ftit differenti minn dak li għandna quddiemna llum, kienet - u dan tajjeb li jiġi reġistrat anke f'dan l-istadju tad-dibattitu - li ma saret l-ebda konsultazzjoni ma' l-oppożizzjoni b'mod prattiku u serju.

Għalhekk jien napprezza li din id-darba kien hemm il-Viċi Prim Ministru, l- Onor. Tonio Borg, li resaq lejn l-oppożizzjoni biex flimkien naraw kif nistgħu nsibu a common ground fuq dak li ma konniex qegħdin naqblu fuqu.

Fil-fatt jien nista' niddikjara mal-ewwel li aħna, bħala oppożizzjoni, naqblu ma' l-abbozz ta' liġi kif inhu, jiġifieri l-kritika li se nagħmlu għal dan l-abbozz ta' liġi se tkun waħda oġġettiva u m'aħna se nsibu l-ebda problema biex dan l-abbozz ta' liġi jimxi 'l quddiem.

Il-ministru rrifera għall-kritika prinċipali li kien hemm għall-abbozzi ta' liġi li tressqu qabel dan, u naħseb li dak il-ħin huwa kien qed jirriferi għall-kritika tiegħi għax għalkemm kien hemm min kiteb f'"The Times" u f'gazzetti oħra dwar kif jifhimha, ovvjament il-ħsieb tal-kritika huwa dak li joħroġ mill- grupp parlamentari.

Fil-fatt dak iż-żmien il-grupp parlamentari kien għamilha ċara li hu ma setax jaċċetta dak l-abbozz ta' liġi kif kien għax kien għad hemm ħafna issues importanti in question, inkluż l-avventura kostituzzjonali - ħalli nsejħilha "avventura" għax ormai issa dik għaddiet - li ried jagħmel il-ministru ta' qablu li għadu kif semmieh hu stess, jiġifieri l-Onor.

Austin Gatt.

L-affarijiet ma jsirux b'dan il-mod, u meta tiġi biex temenda l-Kostituzzjoni bilfors trid tikkonsulta ma' l- oppożizzjoni, kif għamel b'mod għaqli l-Viċi Prim Ministru.

Mr Speaker, m'hemmx dubju - u din jien inħossha kemm bħala ċittadin Malti kif ukoll bħala membru parlamentari - li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu jkun l-aqwa legal office li jkollna f'pajjiżna.

Jien ninkwieta ħafna meta jgħaddili l-ħsieb ...

M'iniex qed ngħid li l-każ huwa hekk, anzi persważ li l-każ m'huwiex hekk.

Dan l-uffiċċju dejjem kien immexxi mill-aqwa brains li għandna fil-pajjiż, u hawnhekk nixtieq nieħu l- okkażjoni biex insellem lil Dr. Anthony Borg Barthet, li ħalla l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u tela' jagħmel ix-xogħol tiegħu bħala mħallef fis- seconda stanza ġewwa Brussels.

Lil Dr. Borg Barthet nawguralu li jibqa' jagħmel ix-xogħol tiegħu bil-mod tajjeb li kien jagħmlu hawnhekk.

Nixtieq ukoll nawgura lill-avukat ġenerali l-ġdid, lil Dr. Silvio Camilleri, li huwa bniedem dedikat ħafna f'dan l-uffiċċju.

Lil Dr. Camilleri jien ili nafu snin twal, anke meta kont għadni ma dħaltx fil-politika, u nista' ngħid li dejjem kien bniedem rett u dedikat.

Fil- fatt huwa jaħdem f'dan l-uffiċċju mingħajr ħinijiet.

Nista' nsemmi nies oħrajn, u se nsemmihom għax inħoss li dan il-parlament għandu jirrikonoxxi x-xogħol li qed isir fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali minn dawn l-avukati u l-prokuraturi legali.

Fil-fatt jidhirli li f'dan l-uffiċċju hemm xi 20 avukat u mhux inqas minn tliet prokuraturi legali.

Qed nara fil-Kamra lill- assistent avukat ġenerali, Dr. Peter Grech, li kulħadd jaf ix-xogħol li għamel matul is-snin, liema xogħol għalkemm ħafna minnu ma jidhirx, xorta waħda qiegħed hemmhekk.

Irrid ngħid ukoll - u din irrid nirreġistraha - li l-assistenti avukati ġenerali l-oħrajn, li ħadmu u għadhom jaħdmu, għandhom jingħataw il-garanziji meħtieġa li dan il-farming out ma jkunx għad- detriment ta' xi wieħed jew waħda minnhom.

Aħna, bħala oppożizzjoni, irridu nagħmluha ċara li filwaqt li qed nikkondividu l-prinċipju li l-gvern għandu jkollu l-aħjar uffiċċju legali ta' Malta permezz ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, fl-istess ħin għandna noqogħdu attenti li ma nitfgħux xi dell ikrah fuq l-avukati u l- prokuraturi legali kollha li jaħdmu hemmhekk u li diġa` taw riżultat tajjeb matul is-snin billi jiġu replaced bil-farming out.

Per eżempju, nista' nsemmi lil uħud mill-avukati u l-prokuraturi legali li jaħdmu f'dan l- uffiċċju; Dr. Mark Said, Dr. Tonna u Dr. Donatella Frendo Dimech.

Il- farming out trid tkun xi ħaġa li żżid ma' dawn l-affarijiet.

Qed nagħmel dan il-punt għaliex dejjem sar xogħol tajjeb minn dawn in-nies u ħadd minnhom ma jista' jiġi akkużat li għamel xogħlu ħażin jew li ma ħadimx fl- interess ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Fil-fatt dan kien wieħed mill-punti li aħna, bħala grupp parlamentari, iddiskutejna fil-fond waqt li konna qed nitkellmu fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Kemm l- istaff professjonali kif ukoll l-istaff amministrattiv ta' dan l-uffiċċju għandhom jingħataw din il-garanzija.

Irridu nirrikonoxxu li dawn il- ħaddiema tant huma dedikati li hemm minnhom min huwa assistent direttur u qed jagħmel xogħol ta' direttur.

Huwa veru li ħafna mix-xogħol li dawn jagħmlu ma jidhirx, pero` kif għedt diġa`, il-fatt huwa li x-xogħol qiegħed hemmhekk u qiegħed saħansitra jagħti l-frott.

Ta' min jgħid ukoll li anke mill-istatistika jirriżulta li dan l-istaff ma jagħmilx biss xogħol li għandu x'jaqsam ma' każijiet tal-qorti.

Per eżempju, dawn jagħmlu wkoll xogħol li għandu x'jaqsam ma' legal drafting, u dan apparti x-xogħol li jagħmlu fil-kumitat għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi għax meta nkunu qed niddiskutu xi abbozz ta' liġi f'dan il-kumitat ikun hemm ir- rappreżentanza ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Fil-fatt ġieli ġie anke l-avukat ġenerali nnifsu biex jgħin f'dan il-kumitat.

Għalhekk nistgħu ngħidu li fuq dan il-punt ta' prinċipju jaqblu ż-żewġ naħat tal- Kamra.

Mr Speaker, il-fatt li x-xogħol ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali qiegħed dejjem jikber ilu ġej, u aħna, bħala partit Laburista, dejjem konna konxji ta' dan il-fattur, kemm meta konna fil-gvern kif ukoll meta konna fl- oppożizzjoni.

Infatti xi tliet snin jew erba' snin ilu l-gvern kien diġa` qed jaħseb biex l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jmur f'bini ieħor, għax ejjew ngħiduha kif inhi, l-hekk imsejħa "uffiċċini" ta' l-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali m'huma uffiċini xejn and there is much left to be desired.

Issa jien m'iniex xi bniedem pittma, imma nagħraf li avukat għandu jkollu working environment aħjar.

Huwa inutli li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jinsab fil-Palazz tal- President għax l-uffiċini li hemm fil-Palazz m'humiex ideali għal avukat.

Jien niftakar li darba l-Ministru Austin Gatt kien qal li kienu se jiġu rranġati xi uffiċċini f'post ieħor fil-Belt biex l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jmur hemmhekk.

Fil-fatt kien hemm anke vot fuq dan il-proġett, u għalhekk jien nistaqsi x'sar minn dan il-proġett għax suppost sal-lum dan diġa` tlesta u llum l-istaff ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali qiegħed jaħdem f'working environment ferm aħjar.

Fl-opinjoni tiegħi, l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali ma jixraqlux jibqa' jaħdem fl-istess uffiċini li kien jaħdem fihom 50 sena ilu, iktar u iktar meta wieħed iqis kemm illum dan l- uffiċċju għandu commitments internazzjonali biex pajjiżna jaderixxi ma' l- obbligazzjonijiet u l-konvenzjonijiet internazzjonali tal-kunsill ta' l- Ewropa.

Huwa veru li kif qal il-ministru f'dibattitu ieħor, aħna ilna naderixxu ma' diversi konvenzjonijiet internazzjonali.

Fil-fatt jien ili mill-1965 membru tal-kunsill ta' l-Ewropa, jiġifieri għalkemm dħalna fl-UE nhar is-Sibt li għadda, minn dejjem kellna commitments internazzjonali, pero` ovvjament illum ix-xogħol konness ma' dawn il-konvenzjonijiet u mal- kunsill ta' l-Ewropa qiegħed dejjem jikber tant li lanqas nistgħu nlaħħqu max-x-xogħol li joħorġu minn dawn il-konvenzjonijiet, li jkunu jridu jiġu ratifikati minn dan il-parlament.

Ma jistax ikun li l-uffiċini ta' l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jibqgħu ma jiġux irranġati għax anke meta tiġi biex tilqa' n-nies hemmhekk, ...

Per eżempju, ma nafx jekk dak l- uffiċċju li se nsemmi għadux hekk, pero` jien niftakar li l-uffiċċju ta' Dr. Peter Grech u Dr. Mark Said kien maqsum b'kuritur żgħir.

Jekk illum avukat ikun qed jieħu ħsieb ċerti kawżi, dan għandu jkollu kważi librerija għalih.

Dan l-aħħar fil-professjoni privata tiegħi kelli każ ta' ditta t'avukati li xogħolha hu li tispeċjalizza fuq il-liġi dwar il-kompetizzjoni - fil-fatt is-sid ta' din id-ditta għandha business tal-fwejjaħ ġo Milan - u l-uffiċini għall-avukati ta' din id-ditta fihom daqs il-headquarters li għandna aħna ġewwa l-Ħamrun.

M'iniex qed ngħid li għandna nagħmlu hekk, imma inti ma tistax taħdem jekk ma jkollokx l-ambjent addattat.

Per eżempju, avukat irid ikollu r-riċerki, il-kotba u d-dokumenti at hand u jrid ikollu wkoll uffiċċju diċenti fejn fih ikun jista' jilqa' l-mistednin li jiġu minn barra minn Malta.

Dawn huma esiġenzi importanti ħafna għall- ġurnata tal-lum.

Wara kollox dan l-aħħar infaqna ħafna flus f'murtali, f'baned u f'diversi affarijiet oħra - fil-fatt jekk wieħed joħroġ hawn barra, mal-ewwel jinduna li ċ-ċelebrazzjonijiet għadhom għaddejjin sal-lum - u għalhekk m'għandniex inġibuha bi kbira biex nonfqu l-flus għal dak li huwa verament neċessarju f'dan il-pajjiż, pero` dan irid isir mill-iktar fis.

Kif għedt diġa`, kien hemm vot kapitali għal dan il-proġett, pero` jekk wieħed jara x'sar s'issa jsib un bel zero, u dan grazzi għall-gvern Nazzjonalista.

Dan qiegħed ngħidu bl-ikbar responsabbilta` għaliex kien il- Ministru Austin Gatt stess li tkellem fuq dan il-proġett.

Mr Speaker, issemma li fuq it-television rajna ġuri fl-Amerka fejn kien hemm nies fid-difiża li ...

Issa hawnhekk ħalli nkun ċar, u din jien ngħidha b'sinċerita` u b'lealta` kbira lejn il-professjoni tagħna u lejn il- persuni dedikati li hemm fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Jien ma nimmaġinax li f'Malta jista' jsir xi tip ta' ġuri fejn l-avukati li hemm fl- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, li nerġa` ngħid għandhom kompetenza u abbilta` kbira, ma jkunux kapaċi li they go and do the job.

Jien ma nistax nimmaġina lil xi wieħed minnhom jgħid, per eżempju, li dan il-ġuri ma jaħdimx u li t-tali avukat m'huwiex kapaċi jagħmlu għax in-nies li semmejt u li għad irrid insemmi huma nies li kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol.

Il- ministru qal li jista' jkollok xi ġuri ta' barra minn hawn, bħal dak ta' O.J. Simpson, pero` jien ma naħsibx li dak huwa xi każ li jista' jinqala' f'Malta, għalkemm issa, li dħalna fl-UE, jista' jkollok każ fejn avukat mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jkollu jiddefendi anke barra minn Malta, fil-prima stanza jew fis-seconda stanza tal-qorti ta' Brussels jew inkella ta' Strasbourg, u dan, minħabba li ma jkunx familjari ħafna ma' xi materja speċjalizzata ma jkunx jista' jagħmel difiża tajba li tagħmel ġid lil Malta u għalhekk ikollu jintalab is-servizz jew l-għajnuna ta' xi avukat ieħor.

Jien niftakar, per eżempju, meta kellna l-każ tal-medial line bejn Malta u l-Libja.

Dak iż-żmien Dr. Edgar Mizzi kien ħadem ħafna, pero` kien hemm xi tip ta' konsulenza ma' Brownley u oħrajn.

Jien qed insemmi dawn l-eżempji biex min qed jismagħna ma jmurx jitlaq bl-idea li f'dan l-uffiċċju hemm bżonn isir il-farming out b'mod immedjat.

Aħna nifhmu li wieħed jista' jikkonsidra l-farming out, pero` dan m'għandux ikun ir-regola ta' dan l- abbozz ta' liġi.

Dan l-abbozz ta' liġi se jagħti l-poter li jkun hemm farming out, anke permezz ta' l-aġenzija, pero` l-farming out m'għandux isir b'dan il-mod, u fil-fatt se nitkellem fuq kif għandu jsir dan il- farming out.

Filwaqt li jien ħadt pjaċir u apprezzajt li paragrafu (a) ta' subklawsola (8) ta' klawsola 5 se jiġi rtirat fi stadju ta' kumitat, issa rridu naraw meta se jsir dan il-farming out.

Jien nispera li m'hux se jsir bħalma qed isir f'ħafna aġenziji u awtoritajiet hawn Malta fejn dejjem jitqabbdu l- istess avukati u law firms; dawk li għandhom għajnejhom blu.

Hawn avukati li m'għandhomx għajnejhom daqshekk blu, u jistgħu jagħmlu x- xogħol b'effiċjenza wkoll, jekk mhux aħjar minn dak li qed isir illum.

Din qed ngħidha minn issa għaliex iktar 'il quddiem, meta jkun qed isir il- farming out, l-oppożizzjoni se tkun qiegħda hemmhekk biex tara għaliex tħalla barra "A" u mhux "B".

Jien m'iniex qed ngħid dan għall-avukat ġenerali.

Jien għandi fiduċja f'Dr. Silvio Camilleri għax narah bniedem li jaf x'għandu jagħmel, imma ovvjament mis-sema 'l isfel kollox hu possibbli.

Wara kollox nafu x'inhu jsir f'dan il-pajjiż.

Biżżejjed ngħid li dawk l- avukati li kienu fil-kampanja tar-referendum jew ta' l-elezzjoni ġenerali man-Nazzjonalisti jew inkella li b'xi mod għenu lill-partit Nazzjonalista kollha kellhom xi tip ta' konsulenza, rimunerazzjoni jew affarijiet simili.

Issa jien m'hu qed nistenna u ma rrid xejn mingħandhom, biex inkunu ċari, imma min bħali huwa avukat Laburist u allura jista' jagħmel ċertu xogħol kważi huwa impossibbli li jitqabbad jagħmel dan ix-xogħol, anke biex jagħti iktar kontribut lil dan in-nazzjon.

Dan in-nazzjon huwa ta' kulħadd, u allura aħna, bħala oppożizzjoni, nifhmu li n-nies li jiġu magħżula għandhom ikunu nies serji, pero` mhux neċessarjament għandu jkollhom il-kulur tan- naħa l-oħra.

Punt ieħor li nixtieq nenfasizza jirrigwarda dawk l-avukati li jaħdmu fid- dipartimenti, fl-awtoritajiet u fl-aġenziji, li kollha għandhom salarji kbar.

(Interruzzjonijiet) Lil dawn fil-maġġoranza tal-każi jirranġawlhom anke għal xi allowance, u bħalma tista' timmaġina inti, l-Onor.

Mifsud Bonnici u oħrajn bħala avukati, dawk l-avukati li jipprattikaw il- professjoni tagħhom kollha jkunu saqajhom ma' l-art u jafu kif għandhom jagħtu parir jew kif għandhom jiddeċiedu li jippreżentaw kawża fil-konfront ta' dik l-awtorita` li qed jaħdmu magħha.

Madanakollu dawn l-avukati għandhom jaraw li jieħdu d-deċiżjonijiet li suppost jieħdu, ikunu ma' min ikunu mpjegati, u mhux jara file avukat u jgħid li mhux se jieħu dik id- deċiżjoni hu għax hu tal-fehma li jkun aħjar jekk jara dak il-file l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Allura se nibqgħu sejrin bis-sistema ta' passing on the buck meta tkun tista' tieħu d-deċiżjoni int?

Huwa għalhekk li mbagħad jakkumula ħafna xogħol fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Issa ngħidu aħna, fid-dipartimenti, fl-awtoritajiet u fl- aġenziji m'hemmx avukati li huma kapaċi jagħmlu d-drafting ta' sempliċi regolament?

Għax anke jekk avukat jibda mix-xejn, l-esperjenza wkoll tgħinu biex ikun jista' jkabbar il-kapaċitajiet tiegħu f'dak il-mestier.

Allura dawn għaliex qed jibqgħu jirriferu kollox lill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali?

Għandu jkun l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali stess li jgħidilhom illi t-tali ħaġa setgħu ddeċidewha huma.

Wara kollox dawn l-avukati għalhekk qed jitħallsu; biex jiddeċiedu.

Mela hawn xi avukat li jitħallas minn xi aġenzija, minn xi dipartiment jew minn xi awtorita` biex ma jiddeċidiex?

Inkella għalfejn ikun qiegħed hemm?

Allura m'għandux għalfejn ikun hemm, u nistgħu nkabbru l-istaff ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali biex jiddeċiedi kollox hu.

Din is-sistema ilha tintuża mid- dipartiment ta' l-agrikoltura, mid-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi u mid-dipartiment ta' l-ambjent.

Quddiemi għandi lista ta' dawn l-avukati, u m'iniex se nsemmihom b'rispett għax kollha huma avukati tajbin, imma dawn jidraw ...

U l-Viċi Prim Ministru jifhimni meta ngħid li l-agħar ħaġa li tista' tiġrilu avukat hija li dan jibda l-ħajja professjonali tiegħu billi jibża' jiddeċiedi.

Jekk dan joqgħod jibża' jiddeċiedi, qatt m'hu se jsir avukat għax you have to take the bull by the horns.

Meta tara biċċa xogħol, inti trid tidħol għaliha u tagħmel l-almu kollu tiegħek biex tittekiljaha.

Jekk tkun qed tagħmel xi ħaġa għall-pajjiż ħadd m'hu se jgħidlek "X'għamilt?!" ġaladarba inti, bl-onesta` tiegħek, bid-dedikazzjoni tiegħek u bl-istudju li tkun għamilt, tagħmel l-almu kollu tiegħek biex tagħmel dik il-ħaġa.

Jekk imbagħad jinħass li min ikun iddeċieda ma jkunx ħa d-deċiżjoni t-tajba, imbagħad dejjem hemm l-appell.

Wara kollox hekk sejra l-ħajja, u ċertament li l-istorja ma tistax tibqa' sejra hekk fejn anke fuq ħmerija; jekk wieħed għandux jitressaq quddiem il-bord tad- dixxiplina jew le, l-avukat jibqa' ma jiħux deċiżjoni.

Din is-sistema ma tistax tibqa' tintuża, u xi ħadd irid jiġbdilhom l-attenzjoni lil dawn l- avukati.

Mr Speaker, hemm bżonn ukoll li x-xogħol ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, li kif għedt diġa` iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jikber, jiġi mqassam aħjar.

Issa hawn m'iniex se nidħol fl-ebda sezzjoni ta' l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, pero` nista' ngħid li qed ikun hemm it- tgergir minn ċerti nies.

Issa kemm dan it-tgergir huwa sinċier wieħed għad irid jara għax la jien, la l-Onor.

Jose` Herrera u lanqas l-avukati l-oħra ta' din il-Kamra ma jistgħu jkunu jafu x'qed jiġri f'dan l-uffiċċju, pero` huwa tajjeb li f'dan id-dibattitu nirreġistraw il-fatt li għandek nies li trid tagħtihom l-attenzjoni.

Issa hawnhekk jien qed nitkellem għal kulħadd u mhux għal dak u għall-ieħor.

Bħala avukat, jien kważi kollha nafhom lill- avukati li hemm jaħdmu fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, ħlief għal dawk li forsi daħlu reċentement, u dawn kollha huma avukati b'ċerta esperjenza.

Per eżempju, bħalissa qed jiġini f'moħħi Dr Franco Bondin, li huwa wieħed li llum għandu ċerta esperjenza u li qed jagħti ċertu xogħol f'dan l- uffiċċju.

Għandna naraw li lil dan l-uffiċċju nkabbruh biex ikun jagħmel ġieh lil pajjiżna.

Irridu napprezzaw li għal kull kawża li ssir irid ikun hemm ċerta preparazzjoni kontinwa li kull avukat fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jkollu jagħmel, inkluż l-avukat ġenerali.

Mr Speaker, l-oppożizzjoni temmen li x-xogħol fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali huwa xogħol iebes, imma huwa importanti ħafna għal pajjiżna.

Kif nafu, in-nies dedikati li għandna f'dan l-uffiċċju jagħmlu sigħat twal jaħdmu, u m'hemmx dubju li dawn għandhom jingħataw rikonoxximent mill-ogħla istituzzjoni ta' pajjiżna.

Huma jagħmlu xogħol kemm fil-qrati tagħna, kemm barra minn Malta billi jattendu għal xi konferenzi kif ukoll billi jaħdmu fuq kawżi fi Strasbourg.

Dan ix-xogħol għandu jibqa' jsir mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali f'isem il-gvern Malti, u dan fl-interess tat-tħaddim ta' l-eżekuttiv ta' dan il- pajjiż repubblikan tagħna.

Hija ħasra li xi kultant wieħed jista' jieħu idea ħażina ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, iktar u iktar meta nafu li ċertu xogħol li jsir minn dan l-uffiċċju m'huwiex qed jiġi rikonoxxut għax ma jidhirx, speċjalment dak ix-xogħol li għandu x'jaqsam ma' investigazzjonijiet tal-pulizija.

Illum nafu li f'ċerti investigazzjonijiet li jkunu qed jagħmlu l-pulizija, bħal per eżempju, f'investigazzjonijiet li jkunu qed isiru fuq ħasil tal-flus, il-pulizija bilfors iridu jaħdmu hand in hand ma' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u m'entitajiet oħra li jaqgħu taħt il-Malta financial services authority act, fosthom ma' dik l-awtorita` li twaqqfet permezz ta' dan l-att, biex jiġu identifikati l-kriminali l-kbar.

Illum huwa inutli li taqbad liż-żgħir u tipproċessah jekk miż-żgħir ma tasalx għall-kbir.

Per eżempju, illum il-pajjiżi l-kbar, bħall-Amerka u dawk il-pajjiżi li qegħdin fl-Amerka Latina, meta jiġu biex jaħdmu fuq każijiet ta' droga u fuq ħasil tal-flus bħala riżultat tat-traffikar tad-droga jippreferu jistennew is-snin qabel ma jipproċessaw persuna mdaħħla fit-traffikar tad- droga biex forsi jirnexxielhom jaqbdu l-brimba l-kbira għax huwa hemmhekk fejn ikunu jistgħu jgħidu li l-gwerra tkun kompluta.

Imma biex il-konċett ta' dan il-ħsieb jirnexxi, l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jrid ikollu l- aqwa nies, u lil dawn in-nies trid tattirahom permezz tal-paga.

Inti ma jistax ikollok the best brains f'dan l-uffiċċju, kollha b'ċerta esperjenza, u dawn jitħallsu daqskemm jitħallas prinċipal impjegat mal-gvern għax dan ma jreġix, kemm minħabba r-responsabbilta` li dawn ikollhom, kemm minħabba l-investiment li dawn il-persuni jkunu għamlu meta għażlu li jibqgħu jistudjaw kif ukoll minħabba li dawn jistgħu ikunu on call matul l-24 siegħa tal-ġurnata.

Per eżempju, meta fil-pajjiż jinqalgħu każijiet ta' ċerta portata nazzjonali, bħalma ġieli jinqalgħu, uħud minn dawn l- impjegati jkunu on call.

Jien niftakar li meta kont għadni membru fil-korp tal-pulizija, mhux l-ewwel darba li kellna nikkuntattjaw lill-avukat ġenerali jew lid-deputat avukat ġenerali fis-sigħat bikrin ta' filgħodu għax inkunu rridu naraw x'deċiżjonijiet se nieħdu fuq ċerti investigazzjonijiet dak il-ħin stess.

M'hemmx dubju li dan ix-xogħol dejjem sar, kif għandu jkun.

L-ewwel darba li dan l-abbozz ta' liġi, li nerġa` ngħid kien xi ftit differenti minn dak tal-lum, tressaq quddiem il-parlament kien f'Ottubru, 2002, jiġifieri f'Ottubru ta' qabel l-elezzjoni li għaddiet, imma minkejja r-riformi li l-gvern semma li jrid jagħmel, dan ma wasalx.

Huwa veru li l- gvern għandu l-maġġoranza, pero` inti ma tistax tasal billi timponi.

Dan huwa abbozz ta' liġi li jista' jkollu suċċess biss jekk naslu biex nifhmu aħjar lil xulxin dwar kif l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu jaħdem fl- interess ta' pajjiżna.

Diġa` semmejt ix-xogħol li jagħmel l-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali fil-qrati tagħna Maltin u Għawdxin u f'livell internazzjonali.

Per eżempju, fosthom nistgħu nsemmu x-xogħol li jagħmel b'konnessjoni mal-kunsill ta' l-Ewropa, mal-qorti ta' Strasbourg, mal-qrati tagħna taħt l-EU fi Brussels, mal-konvenzjonijiet u mal-kawżi kostituzzjonali li jistgħu jispiċċaw fi Strasbourg.

Ta' min jgħid ukoll li meta l-gvern jew rappreżentant tiegħu jmorru biex jagħmlu kuntratti ma' pajjiżi oħra, u jkun hemm klawsoli li jkollhom ċerta portata u ċerti ħsibijiet legali, l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jkun irid jagħti l- pariri tiegħu, u dak iż-żmien aħna dan kollu konna qegħdin ngħiduh għax l- oppożizzjoni kienet qed tifhem li l-gvern can't farm out meta l-affarijiet ma jkunux qegħdin isiru bil-qbil tagħna.

Mr Speaker, huwa tajjeb li jsiru r-riformi, imma r-riformi jridu jsiru bi ħsieb.

Irridu nassiguraw li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jitħaddem bl- iktar mod seren, bl-iktar mod ġust, bl-iktar mod serju u bl-iktar mod trasparenti f'dak li għandu x'jaqsam mal-farming out, li huwa l-iskop li għalih qed jiġi ppreżentat dan l-abbozz ta' liġi quddiem il-Kamra.

Għandna nassiguraw li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jkun wieħed indipendenti, u dan m'iniex qed ngħidu jien imma tgħidu l-Kostituzzjoni.

M'għandniex nippermettu li fost il-poplu Malti u Għawdxi jidħol xi ħsieb li dan l- uffiċċju m'huwiex trasparenti, m'huwiex ċar u li fih m'hemmx dik is- security of tenure li verament tixraq lil pajjiżna.

Għalhekk kien tajjeb li l-ministru kkonsulta miegħi u ma' l-oppożizzjoni biex naslu fuq dan l- abbozz ta' liġi.

Irridu nassiguraw li ħadd mill-pubbliku Malti jew inkella mill-avukatura privata ma jkun b'xi mod at the mercy ta' xi ħadd mill- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Għandna naraw ukoll li filwaqt li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi ngħinu lill-gvern ikabbar l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, fl-istess ħin ma nżarmawx dak li diġa` hemm, u qed ngħid dan għaliex matul dawn l-aħħar snin filwaqt li kellna ħafna li daħlu jaħdmu f'dan l-uffiċċju, fl-istess kellna ħafna wkoll li ħarġu, u din hija xi ħaġa negattiva għax inti ma jistax ikollok nies fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali li għal xi raġuni jew oħra jkunu mdejqin jaħdmu hemm.

Aħna rridu naraw li dan l-uffiċċju jimxi 'l quddiem.

Dwar il-farming out diġa` aċċennajt, pero` filwaqt li naf li se jkun l- avukat ġenerali li jiddeċiedi kif jagħmel il-farming out, fl-istess ħin wieħed irid jindika l-istrateġija u l-mod kif dan se jsir.

Irridu nassiguraw li min se jibbenefika mill-farming out ikun l-iktar bniedem idoneu li jagħmel dak ix-xogħol filwaqt li jkun hemm raġuni trasparenti li tagħmel sens għaliex wieħed ma jkunx ġie magħżul f'dan il-farming out.

Dan qed ngħidu b'mod partikolari għax kulħadd jaf x'inhu jiġri taħt gvern Nazzjonalista u x'inhuma jieħdu llum ċerti avukati Nazzjonalisti.

M'iniex se noqgħod insemmi lil dawn l-avukati b'isimhom għax kulħadd jafhom.Uħud minnhom f'daqqa waħda saru bravi f'kollox; filli sa ftit snin ilu konna narawhom jiġġieldu xi kawża tad-distrett u jagħmlu xi ħaġa żgħira u filli Alla jbierek, tant saru bravi u intelliġenti li kapaċi jidħlu anke f'affarijiet nazzjonali!

L-oppożizzjoni ma tistax tara dan kollu jsir quddiem il-poplu Malti u Għawdxi u tibqa' ma titkellimx.

Mr Speaker, kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, aħna bħala oppożizzjoni qed naqblu ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għax nemmnu li l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu jibqa' jikber, imbasta ma mmissux il- Kostituzzjoni u ma noqogħdux inwaqqfu bordijiet ta' tmexxija li jkunu maħtura mill-ministru stess.

Assolutament ma kenitx idea tajba li jitwaqqaf bord ta' tmexxija maħtur mill-ministru biex dan jiddeċiedi u jagħmel supervision fuq in-nies tiegħu stess.

Aħna, bħala oppożizzjoni, nistgħu nagħmlu dikjarazzjoni li għandna fiduċja f'Dr Silvio Camilleri, pero` rridu li jkun hemm sistema li tassigura li jkun hemm ċerta armonija u serjeta` fil-mod kif isir il-farming out u anke x'wassal biex isir dan il- farming out.

Matul din is-sena biss saru 30 kawża kostituzzjonali fil- prim'awla, fil-qorti kriminali superjuri kien hemm mhux inqas minn 28 appell ġdid, u dan apparti l-mijiet t'appelli li kien hemm fil-qorti kriminali inferjuri.

Biżżejjed ngħid li hawnhekk qed nitkellmu fuq mhux inqas minn 2,400 ittra uffiċjali, mandat jew rikors, u dawn kollha saru bl- abbilta` u bil-kapaċita` ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Aħna għandna naraw li dan ix-xogħol jibqa' jsir mill-impjegati ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, u l-farming out jiġi ndirizzat biss f'każijiet partikolari ħafna, kważi kważi f'każijiet eċċezzjonali.

Jien napprezza l- argument li semma l-Viċi Prim Ministru li two brains will be better than one brain working għax kważi hija xi ħaġa naturali li l-brainstorming f'kawża jagħtik iktar ħsibijiet dwar kif għandek tħares lejn ċerti affarijiet u timmatura l-ħsibijiet tiegħek.

Pero` issa ejjew ma noqogħdux nagħmlu ħafna allarm esaġerat minħabba l-fatt li pajjiżna sar membru ta' l-UE.

Huwa veru li pajjiżna daħal fl-UE, imma l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali huwa kapaċi jibqa' għaddej bix-xogħol li għamel sal-lum, u jekk in-neċessita` tkun titlob li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jagħti xogħol barra biex ikun jista' jwettaq ċertu xogħol mitlub lilu, wieħed ikun irid jikkonsidra li jsir il-farming out.

Mr Speaker, ħadt pjaċir meta l-ministru qalilna li huma qegħdin jaqblu ma' l-oppożizzjoni li m'għandux ikun hemm żewġ aġenziji, aġenzija għall- kriminal u aġenzija għaċ-ċivil, pero` jien lanqas ma naqbel li għandna naqsmu l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali fi tnejn.

Issa aħna fis-sistema tagħna, bil-mod kif inhi mibnija l-liġi dwar il-kariga ta' l-avukat ġenerali u bil-mod kif l-avukat ġenerali huwa protett bil-Kostituzzjoni ta' pajjiżna, ma nistgħux noqogħdu nagħmlu dawn l-avventuri għax nitfixklu f'saqajna stess.

Aħna ma rridux nitfixklu f'saqajna stess imma rridu nimxu 'l quddiem, u huwa għalhekk li l-oppożizzjoni kienet għamlet kritika iebsa u qawwija; għax riedet li nimxu b'saqajna ma' l-art u dak li ma nkunux nistgħu nagħmlu dak il-ħin nagħmluh maż-żminijiet.

Per eżempju, meta wieħed jara kif żviluppa l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali qabel l- indipendenza ta' l-1964 u anke wara li saru l-emendi kostituzzjonali ta' l- 1974 meta Malta saret repubblika jsib li kollox sar fiż-żmien tiegħu.

Jekk wieħed jagħmel riċerka u jħares lejn il-pajjiżi li daħlu fl-UE magħna jsib li hemm affarijiet li dawn il-pajjiżi qegħdin warajna fihom filwaqt li hemm affarijiet oħrajn li qegħdin qabilna fihom, u mhux il-pajjiżi kollha għandhom il-possibbilta` li jagħmlu farming out fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Hawnhekk aħna qegħdin nagħmlu xi ħaġa li hija ta' avvanz iktar minn ċerti pajjiżi.

Ara l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali tal-Litwanja u tal-pajjiżi Baltiċi, bħal-Latvja u l-Estonja, huwa uffiċċju li minn dejjem kien qawwi għax kemm meta kienu għadhom taħt is-sistema komunista kif ukoll wara, dawn dejjem kellhom the best legal offices.

Anke meta kien għad hemm l-Unjoni Sovjetika, dawn dejjem kienu jaraw li l-uffiċċju legali tal-gvern ikun mill-aqwa u jkollu the best brains, u dawn il-pajjiżi baqgħu jżommu dan il-prinċipju sal-lum.

Jien kelli l-esperjenza li niltaqa' ma' avukati ta' pajjiż li hu fqir imma li llum qed jipprova jimxi 'l quddiem - hawnhekk qed nirriferi għal Georgia, pajjiż li huwa ex-Sovjetiku - u dawn huma attrezzati mmens f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, pero` mbagħad m'humiex lesti li jagħmlu farming out.

Hija ħasra li l-gvern Malti, kien min kien - hawnhekk qed nirriferi wkoll għall- gvernijiet Laburisti, u dan qed ngħidu b'responsabbilta` - ma beżax biżżejjed għal dan l-uffiċċju.

L-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu jingħata attenzjoni kontinwa, u l-gvern, ikun min ikun, irid jieħu ħsieb jassigura li f'dan l-uffiċċju jkun hemm jaħdmu l-aqwa nies.

Fl-1977, meta kont għadni uffiċjal fil-pulizija, niftakar li fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali kien hemm l-avukat Frendo li kien jaf il-liġi fuq ponot subgħajh.

Dawn huma the best brains.

Kien ikollok avukati li mhux biss kienu jaħdmu, imma kienu jikkoperaw miegħek anke fl-istil tax-xogħol tiegħek, jgħinuk, jagħtuk ideat, jagħtuk il-fiduċja f'dak li tkun qed tagħmel qua civil servant, pulizija, eċċ.

Punt li rrid nidħol fih u ċert li sħabi se jidħlu fih ukoll huwa dwar il- farming out li se jsir mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Aħna qegħdin naqblu miegħu, ħalli nkunu ċari, imma rridu noqogħdu attenti li dan l- iżvilupp ma jsirx b'mod li jkun hemm xi interference bejn il-maġistratura u l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Filwaqt li dan id-distakk dejjem inżamm - għalkemm fil-passat immedjat kien hemm inċidenti li tajjeb li wieħed jinsihom malajr għax ma jagħmlux ġid la lill-ġudikatura ta' pajjiżna u lanqas lill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali - imma issa, bil-farming out, irridu naraw li meta l-avukat ġenerali jagħti x-xogħol lil xi ħadd barra mill-uffiċċju tiegħu, irid ikun ċert li mhux se jinħoloq xi inċident mal- maġistratura.

Wieħed irid joqgħod attent li ma jiġrilniex bħalma ġralhom, per eżempju, l- Italja.

Fl-Italja mhux l-ewwel darba li l-procuratore della repubblica jibda jinvestiga każ, imbagħad jingħata ordni biex jgħaddi l-file lit-tali avukat biex ikompli jinvestiga hu, u dan l-avukat jaqbad u jagħmel statements pubbliċi, jibdew joħorġu leakages minn dan il-file u ssir straġi.

Aħna ma nifilħux li jkollna din it-tip ta' straġi fil-pajjiż, Allaħares!

Irridu naraw li kulma nagħmlu jkun foolproof u li se jagħtina riżultati.

Għal snin twal kellna korrettezza kbira fl-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali, kemm meta pajjiżna kien kolonja, kemm meta sar indipendenti u kemm meta sar repubblika.

Dejjem kien eżempju ta' kif għandu jsir ix-xogħol min-naħa ta' dan l-uffiċċju.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi qed jgħid li l-avukat ġenerali jkun il- konsulent legali prinċipali tal-gvern u jkollu r-rappreżentanza ġuridika tal-gvern fl-atti u l-azzjonijiet ġudizzjarji, u jista' jaġixxi anke permezz ta' kuntratturi.

Dan huwa l-farming out, jista' jagħti kuntratt.

Iżda hawnhekk wieħed irid joqgħod attent li filwaqt li you hire the best brains, irid ikollok xi forma ta' kontroll biex jekk għandu jagħmel sa din il-linja ma jaqbiżx il-linja u joħloq problemi li jistgħu jkunu ta' livell kostituzzjonali bejn il-gvern u l-istess uffiċċju tar-repubblika.

Mr Speaker, din il-liġi tgħid li din l-aġenzija għandha tkun korp magħqud li jkollu personalita` legali distinta u li jkun kapaċi jagħmel kuntratti u jimpjega persunal.

Imma kif se jsir il-finanzjament tagħha?

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-istess aġenzija għandha tagħmel ftehim dwar it-twettiq tagħha stess mal-gvern li permezz tiegħu jiġi stabbilit il-finanzjament ta' l-aġenzija kif ukoll il-ħidmiet li għandhom jiġu ndirizzati u miksubin minnha.

Jien nifhem li kull sena l-gvern se jalloka Lm200,000 jew Lm150,000 lill-avukat ġenerali, għax dan ikun diġà pproġetta l-kawżi li se jikkuntrattja u dawk l-avukati jew il-legal firms li jkunu se jidħlu fuq dak ix-xogħol.

Din hija s-serjeta`.

Jiġifieri filwaqt li qed naqblu mal-prinċipju tal-farming out, wieħed irid jissalvagwardja ċerti drittijiet.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-bilanċ tal- finanzjament u fuq il-bilanċ tan-nies li jintgħażlu, fis-sens li verament ikunu l-aħjar u li ma jkun hemm ebda ombra ta' xi tip ta' diskriminazzjoni fl-għażla.

Din hija xi ħaġa li qed iddejjaqna għax narawha ssir kuljum quddiem għajnejna f'ċerti dipartimenti u aġenziji.

Jien konvint u nispera li dan ma jsirx fil-każ ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Però min- naħa l-oħra kif se tingħata din il-protezzjoni(

Skond subartikolu (7) ta' l-artikolu 3, kif propost fi klawsola 5, l-avukat ġenerali għandu jżomm kotba bil-kontijiet u għandu, mhux iktar tard minn sitt ġimgħat wara tmiem kull sena finanzjarja, jippreżenta lill-ministru responsabbli għall-aġenzija l-kontijeit verifikati flimkien ma' rapport fuq il-ħidma ta' l-aġenzija tax-xogħol li jkun ħareġ b'kuntratt.

F'dan ir- rapport għandu jiġi dikjarat il-mod li bih tkun ħadmet l-aġenzija sabiex twettaq il-funzjonijiet tagħha u l-pjanijiet li jkollha għall-futur.

Fuq dan il-punt se nsemmi s-sistema li tintuża l-Amerka.

Semmejna lil O.J. Simpson bħala eżempju iktar biex wieħed jaqsam ċajta fuq dan il-ġuri.

Imma l-verita` hi li r-rapporti kollha finanzjarji jmorru quddiem il-kungress Amerikan.

Allura nistaqsi jekk huwiex aħjar li kopja ta' dawn it-tip ta' rapporti tiġi laid fuq il-mejda tal-Kamra - anke jekk ma tiġix diskussa - għas-sodisfazzjon ta' kulħadd u biex forsi wieħed jagħmel domandi fuqhom.

Jien naħseb li dan ir-rapport għandu jiġi quddiem dan il-parlament li fuq kollox qed jilleġisla din il-liġi li fiha qed jagħti l-poter lill-avukat ġenrali li jagħmel kuntratti biex ikun jista' jkabbar ix-xogħol fl-uffiċċju tiegħu.

B'hekk wieħed ikun jista' jara l-ħidma li tkun saret u jekk tkun sodisfaċenti we look ahead biex dan l-uffiċċju jkompli jikber għax hija xi ħaġa li nemmnu fiha.

Jekk ikun hemm xi ħaġa li forsi wieħed jista' jikkritikaha, jista' jagħmel dan b'mod trasparenti.

Mhux qed ngħid li wieħed jikkritika l-uffiċċju jew l-operat tiegħu.

Ma rridux naslu f'livell ta' kritika fejn wieħed jattakka l-uffiċċju ta' l-avukat tar-repubblika għax imbagħad ikun qed jattakka lilu nnifsu.

Dan huwa l-uffiċċju li kull gvern irid ikun kburi bih, imma wieħed jagħmel tip ta' kritika biex l-affarijiet jimxu aħjar.

Mhux l-ewwel darba li niltaqa' ma' avukati serji - m'għandi l-ebda ombra kontra xi avukat jew ieħor, sempliċement ikun hemm min hu iktar serju minn ħaddieħor - li jaraw xogħol li jkun sar minn ħaddieħor u jgħidulek: Ara x'porkerija ta' xogħol sar meta kien ovvju li ma kellux jagħmel hekk!

Jiġifieri ċerti avukati jidħlu f'xi kawżi fejn forsi ma kellhomx jidħlu, imbagħad isir finanzjament ħażin.

Għalhekk naħseb li jkun ideali li fil-parlament ikollna kopja ta' dan ir-rapport.

Fl-istadju tal-Kumitat irridu naraw kif se nagħmlu d- drafting ta' din l-emenda u nispera li naqblu fuqha.

F'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu wkoll li l-prim ministru jista' b'ordni jinkariga lil xi uffiċjal biex jaqdi dmirijietu ma' din l-aġenzija.

Jekk din l-ordni m'hijiex relatata mal-bord ta' tmexxija, li l-ministru diġa` ħabbar li dik ġiet pubblikata fl-abbozz bi żvista, allura x'uffiċjal hu dan( Jekk l-avukat ġenerali b'din il-liġi huwa l-persuna li għandha l- poter li jagħti kuntratt, il-prim minsitru m'għandux għalfejn jinkarigalu lil xi ħadd.

Dan huwa l-istess wording li kien hemm fil-liġi qabel ma ġiet dibattuta għal darba darbtejn.

Din hija t-tielet darba li qed niddibattuha.

Wieħed irid jara x'inhi tgħid eżatt il-liġi.

Kif jidħol il- prim ministru(

Għandna l-avukat ġenerali li huwa l-kap ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali li se jitqies bħala aġenzija tal-gvern u għandna l-ministru responsabbli għall-aġenzija li jkollu jedd jagħti ordnijiet bil-miktub lill- aġenzija dwar il-kwestjoni tal-kuntratti.

S'hemmhekk qegħdin naqblu b'ċerta kawtela, b'ċerta serjeta` u attenzjoni.

Imma li ngħidu li anke l- prim ministru jista' b'ordni jinkariga lil xi uffiċjal biex jaqdi dmirijietu ma' din l-aġenzija, wieħed irid jara fuq liema kriterju.

F'dan l-abbozz għandna anke dettalji dwar l-emoluments u l-allowances ta' dan l- uffiċjal għall-fini tal-liġi.

Naħseb li dan id-dettall huwa overdone u wieħed irid joqgħod attent li naraw li dan ma jkunx il-każ.

Dan l-abbozz ta' liġi qed jemenda wkoll l-ordinanza dwar il-kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament, Kap. 79.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-avukat ġenerali, id-deputat avukat ġenerali u dawk l-uffiċjali l-oħra ta' l-avukat ġenerali skond ma' l-istess avukat ġenerali jista' minn żmien għal żmien jinnomina għandhom setgħa li jagħtu l-ġurament.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti għax jista' jkun li nkunu qegħdin nirriferu wkoll għal dawk li jingħataw il-kuntratti.

Għax hemm differenza kbira bejn li tagħti kuntratt biex persuna tassistik u bejn li tagħti l-poter lil dik il-persuna daqslikieku kien diġa` uffiċjal fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Wieħed irid jara sewwa dan il-fine line biex ma jkunx hemm xi tip ta' overlapping ta' xogħol.

Mr Speaker, qegħdin nagħmluha ċara li filwaqt li naqblu ma' din il-liġi, hemm punti saljenti li għandna nidħlu fihom.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali tajjeb nagħmel riferenza għall-kwestjoni tal-proċessi verbali li ħadt pjaċir li l-ministru semmieha wkoll.

Jien kelli first hand experience dalgħodu stess meta mort fl-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali.

GĦandhom sistema bil-computer ta' min ifaħħarha ħafna għax wieħed jista' faċilment jidħol jiċċekkja jekk proċess verbal ikunx għalaq jew le.

Għandek sistema fejn wieħed ikun jaf kemm hemm proċessi verbali magħluqa u mhux magħluqa.

Irrid ngħid li jrid isir iktar sforz - u qed ngħid iktar sforz mhux biex nattakka lill-maġistrati.

Aħna nagħmlu l-kritika għax irridu naraw li l- affarijiet jimxu aħjar - biex jingħalqu ċerti proċessi verbali li ilhom ħafna biex jingħalqu u ma jingħalqu qatt!

Dan huwa nuqqas li qed ibati l- pubbliku Malti minħabba fih.

U qed ibati l-pubbliku Malti mhux biss biex tingħalaq l-inkjesta per se, imma għax ċerta informazzjoni ma tistax teħodha qabel ma jingħalaq il-proċess verbal.

Hawnhekk kulħadd qed jifhimni għal liema raġuni qed nitkellem.

Wieħed ikun irid jagħmel każ kontra persuna fil-ħin preskritt imma ma jkunx jista' jottjeni l-informazzjoni li għandu bżonn jekk l-avukat ġenerali ma jkollux il-proċess magħluq.

Jekk imur fis-sigrieta tal-maġistrati ma jagħtuhilux, jekk jipprova jeħodha mingħand il-pulizija jgħidulu li ma jistgħux jagħtuh l-informazzjoni għax hemm inkjesta pendenti, imbagħad imur fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u jekk il-proċess ikun magħluq jordna kopja ta' l- inkjesta u jagħtuhielu.

Imma kemm hi ħaġa serja li jkun hemm każijiet ta' qtil li wara numru ta' snin l-inkjesti dwarhom għadhom ma ngħalqux!

Naturalment aħna ma nistgħux nordnaw lill-maġistrat "x" "y" jew "z" biex jagħlaqha.

Imma ejja nkunu responsabbli, kull wieħed minna!

Mr Speaker, meta nagħmel il-kritika ma nkunx qed nagħmilha lejn il-persuna, għalkemm kultant xi ġudikant jeħodha b'mod personali.

M'għandux għalfejn.

Il-ġudikant għandu jara li filwaqt li huwa għandu r-responsabbilita` kostituzzjonali li jiddeċiedi, għandu jagħraf ukoll li kull wieħed u waħda minna f'dan il-parlament għandna responsabbiltia` parlamentari biex naraw li s-soċjeta` jkollha sistema ġudizzjarja fejn l-affarijiet jimxu 'l quddiem kemm min-naħa tal-qorti kif ukoll fit-tħaddim ta' l-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali.

L-avukat ġenerali laqa' 1,600 proċess verbal pero` nafu li hemm mijiet li għadhom m'humiex magħluqin, u dawn mhux min-naħa ta' l-avukat ġenerali għax l-iktar li jista' jagħmel huwa li jirrinvija jekk ikun hemm xi ħaġa fil- proċess li dwarha jista' jibgħat biex jinġabru iktar provi.

Mr Speaker, ladarba qegħdin niddibattu l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali rrid ngħid li qegħdin niffaċċjaw ċerti problemi - u din ngħidha b'responsabbilta` għax l-avukat ġenerali bilfors jidħol fiha - fil-każijiet ta' abbuż jew traffikar ta' droga fejn tidħol il-kwestjoni tax-sharing tad- droga.

Qed ngħid hekk mhux biex nemendaw il-liġi, imma huwa tajjeb li ngħidu l-verita' quddiem dan il-parlament.

Is-sitwazzjoni preżenti hi li hawn numru ta' familji li t-tfal tagħhom minħabba l-problema tad-droga għaddew minn tbatija kbira kemm finanzjarjament u kif ukoll moralment.

Kif nafu dawn il-familji jagħmlu minn kollox biex jgħinu lit-tfal tagħhom joħorġu mill-problema tat-teħid tad-droga.

U hawn qed nitkellem fuq il- konsum tad-droga u ma rrid nagħti l-ebda ħjiel li b'xi mod irrid niddefendi lil min ibigħ jew jittraffika d-droga, għax dak m'għandu dritt li jkollu protezzjoni minn ħadd f'dan il-parlament, ħalli nkunu ċari.

Pero' kultant tiltaqa' ma' każi fejn studenti universitarji li llum iggradwaw u għandhom professjoni, ikollhom sieħeb jew sieħba u jaqsmu d- droga magħha bħal meta naqbad il-kikkra tal-kafe u minflok ma nixrobha kollha, nixrob nofsha u ngħaddiha lil sieħbi biex ikompliha.

Skond il- liġi dawn għandhom jispiċċaw il-ħabs, imma fil-verita' jkun ħaqqhom il- ħabs?

GĦalhekk qed nistaqsi jekk wasalx iż-żmien biex flimkien, bi ħsieb komuni, nipproteġu lil min verament għandu l-common good u għandu l-ħsieb li jipproteġi lil min irid jimxi f'din il-ħajja.

Jien għandi kull fiduċja fl-istaff ta' l-attorney general u għalkemm il- liġi hija ħarxa, għandhom jiġbdu l-attenzjoni ta' l-uffiċjali tal-pulizija li wħud minnhom, bir-rispett kollu, ma nafx min għallimhom li f'kull stqarrija jagħmlu d-domanda: Imma din qsamtha ma' xi ħadd?

Biex imbagħad lil dak li jkun jakkużawh bi traffikar tad-droga, meta ma jkunx il-każ.

It-traffikant huwa dak li jkollu d-droga u jmur ibigħha jew jittraffikaha sabiex iħaxxen butu.

Fuq dan qed nitkellmu aħna, allura għaliex m'għandux ikun hemm a common understanding?

Sur President, se nagħlaq fuq dan il-punt biex inħalli ftit ħin lil sħabi ta' l-oppożizzjoni li jridu jagħmlu l-intervent tagħhom.

L-attorney general għandu dover soċjali li jara li ma tiġix abbużata l-liġi mill- istess pulizija, għaliex filwaqt li huwa sew li dawn jagħmlu xogħolhom, m'huwiex sew li meta quddiemhom ikollhom bniedem innoċenti, li f'ħafna okkażjonijiet tkun l-ewwel darba li jkun qed jidher quddiem uffiċjal tal- pulizija, meta jgħidilhom li qasam id-droga ma' sieħbu jispiċċa biex jirrovina ħajtu, għax f'każ bħal dan jista' jinsa l-professjoni, l-kariga, x-xogħol, ir-rispett lejn il-persuna u l-familja għax ħlief tkissir u nkwiet ma jkollux.

U dan għaliex inkunu qed nabbużaw mill-interpretazzjoni stretta tal-liġi.

Allura filwaqt li wieħed għandu jara x'jista' jagħmel dwar din il-liġi, jien nawgura lill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali sabiex ikompli l-ħidma li dejjem għamel matul is-snin fl-interess tal-ġustizzja u tas-salvagwardja ta' l-ordni pubblika f'pajjiżna, irrispettivament miż-żmenijiet diffiċli li pajjiżna għadda minnhom matul l-istorja u se jibqa' jgħaddi minnhom.

GĦalhekk huwa tajjeb li jkun hemm qbil - u qed nieħu pjaċir nirreġistraha din – bejn gvern u oppożizzjoni sabiex insaħħu lil dan l-uffiċċju permezz ta' din il-liġi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, nibda biex ngħid li għalkemm fi kwestjonijiet ta' amministrazzjoni tal-ġustizzja jien magħruf bħala bniedem pjuttost konservattiv – fil-fatt hekk hu - f'affarijiet oħra m'iniex.

Jien di natura pjuttost bniedem progressiv, pero' meta wieħed jitratta kwestjonijiet ta' amministrazzjoni tal-ġustizzja ma nafx għaliex sirt pjuttost konservattiv, forsi għax jien imdorri f'ambjent legali.

Il-mod kif titħaddem il-ġustizzja fis-sistema ġudizzjarja f'pajjiżna ma żviluppax b'daqqa ta' pinna f'xi liġi, imma żviluppa matul is-sekli fejn ġie adottat qafas leġislattiv li ilu ġej minn żmien ir-Rumani.

Li jkollok sistema ta' organu ġudizzjarju li huwa wieħed mit-tlett branki tal-poteri ta' l-istat - din ukoll hija sistema li żviluppat matul is-sekli - għandha d-difetti u l- aspett pożittiv tagħha u Allaħares ma kienx hekk.

Illum huwa rikonoxxut li biex ikollok pajjiż demokratiku, fejn titħaddem ir-rule of law, irid ikollok bilanċ ta' poteri.

Dan ifisser li jekk ma jkollokx qafas ġudizzjarju b'saħħtu li tradizzjonalment igawdi ċertu rispett, f'pajjiż ma jistax ikollok demokrazija u libertajiet tal-bniedem.

Matul is-seklu li għadda rajna pajjiżi li l-ġudikatura tagħhom iddgħajfet u allura d-drittijiet taċ-ċittadini ġew imkasbra, fejn il-gvern assuma għalih wisq poteri jew inrexxielu jdgħajjef b'xi mod il-poteri ta' l-organu ġudizzjarju.

Fl-aħħar nett dejjem bata ċ-ċittadin komuni, li finalment biex jasserixxi d-drittijiet tiegħu jrid ikollu organu b'saħħtu daqs organi ġudizzjarji oħra, jiġifieri daqs il-parlament u daqs l-eżekuttiv.

Din il- ħaġa jien imrobbi fiha u f'sistema demokratika hija l-iktar ħaġa li nemmen fiha u din hi s-separazzjoni tal-poteri.

Jiġifieri d-dritt li ċ-ċittadini jeleġġu r-rappreżentanti tagħhom, is-separazzjoni tal-poteri u li jkollok ġudikatura b'saħħitha ħafna.

Dawn huma l-iktar elementi bażilari biex inti jkollok demokrazija u liberta` fi stat.

Meta bniedem ikollu dawn il- konċetti f'moħħu u jiġu proposti xi tibdiliet, wieħed bilfors irid ikun xi ftit rilattanti u konservattiv.

M'iniex ngħid li m'għandhomx isiru riformi ġudizzjarji, pero' jien di natura pjuttost konservattiv.

Fil-fatt meta l-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra, l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici u l-Viċi Prim Ministru l-Onor.

Tonio Borg joħorġu b'xi ideat innovattivi ż-żejjed li jkunu jmorru kontra n-normi u l-bażi ta' dak li huwa aċċettabbli fis-sistema ġudizzjarja tagħna li twieldet matul is-sekli, jien nipprotesta.

Għalkemm jien m'iniex shadow minister ta' dan is-suġġett, kif jaf kulħadd f'dan il-parlament il-qafas tal-ġudikatura u tal-ġustizzja jinteressani ħafna u b'xi mod dejjem niddeffes f'dibattitu li jkun jikkonċerna dan l-aspett.

Fil-fatt jien dejjem nirribella meta l-ministru jipproponi xi leġislazzjoni radikali ż-żejjed li nemmen li b'xi mod tkun se tiskossa dan il-bilanċ ta' separazzjoni ta' poteri li jeżisti fil-pajjiż.

L-avukat ġenerali m'huwiex imħallef u meta niġu biex niddeskrivu l-kariga tiegħu huwa diffiċli li tgħid x'inhu, pero' ninsab żgur li huwa wieħed mill- iktar uffiċjali importanti li jeżistu f'pajjiżna għax hu msemmi fil- kostituzzjoni, għandu l-istess garanziji li jgawdu l-imħallfin, għandu natura kważi ġudizzjarja u għandu wkoll ħafna aspetti ta' l-imħallfin.

Fil-fatt fl-Ingilterra l-avukat ġenerali jirriferu għalih bħala c-chief magistrate u fl-Italja r-relazzjoni bejn il-ġudikatura u l-avukat ġenerali kienet aktar viċina qabel ma saret ir-riforma.

Għaliex?

Għax meta tgħid maġistrat fl-Italja m'intix tirriferi biss għall-maġistrati li jiġġudikaw il-kawżi, imma tkun qed tinkludi wkoll il-membri tal-pubblico ministero, l- uffiċjali prosekuturi, l-avukat ġenerali u l-avvocato della repubblica.

Dawn huma kollha maġistrati.

L-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, għalkemm skond il-kostituzzjoni tagħna m'huwiex parti integrali mill-ġudikatura – jien naqbel ma' dan - għandu ħafna x'jaqsam mal-ġudikatura u mar-retta amministrazzjoni tal-ġustizzja f'dan il-pajjiż, filwaqt li l-avukat ġenerali huwa wieħed mill-ogħla u l-iktar nies importanti.

Tant hu hekk, li jekk wieħed isegwi l-istorja ta' pajjiżna, speċjalment meta telqu l-kavallieri u ġew l-Ingliżi, naraw li wieħed mill-iktar nies prominenti fil-pajjiż kien l-avukat ġenerali, li fl-antik kien ukoll membru tal-kunsill tal-gvern, qisu ministru.

Jiġifieri wara s-segretarju ta' l- istat li kien jiġi appuntat mill-gvern Ingliż, wara l-gvernatur u wara l- viċi gvernatur, l-iktar bniedem importanti fil-gvern dejjem kien l-avukat ġenerali li ħafna drabi jekk ikun eżawrixxa x-xogħol tiegħu b'mod kif imiss kien jispiċċa president tal-qorti, dak li nsejħulu prim imħallef.

Ta' min isemmi li fil-passat kellna nies li kważi titkexkex isemmi isimhom, tant kemm kellhom impatt fl-iżvolġiment ġuridiku u leġislattiv tal-pajjiż, bħalma hu Sir Adrian Dingli għax fl-antik l-avukat ġenerali kien qisu l- prim ministru tal-pajjiż.

Meta ssemmi lil Sir Adrian Dingli u n-nies li ġew warajh, tista' tgħid li kienu l-iktar nies li kellhom impatt fl- iżvolġiment tal-leġislazzjoni Maltija.

Qabel l-1921 il-parlamentari ftit li xejn kellhom poter u għalkemm kienu jagħmlu ħafna ħoss, ma kellhomx snien biex jigdmu.

(Interruzzjonijiet) Għandek żball Onor. Asciak.

L-ewwel parlament li kellna twaqqaf fl-1840s.

Dan kien assemblea leġislattiva b'poteri li jagħti konsulti lill-gvern, u mbagħad dan il-parlament ġie sospiż.

Fl-1880s reġa' kellna assemblea leġislattiva fejn kellna nies bħal Fortunato Mizzi u Savona li hu l-ewwel wieħed li kien pjuttost riformista.

Jiġifieri kellna politiċi kbar, pero' l-poteri tagħhom qabel l-1921 kienu ftit li xejn u kien l-avukat ġenerali li kellu l-iktar poteri fil-passat.

Naturalment wara li saru r-riformi l- avukat ġenerali ma baqax meqjus bħala figura politika u saret id- distinzjoni bejn il-gvern elett mill-poplu u s-civil service.

Pero' sa ftit żmien ilu l-avukat ġenerali, għalkemm mhuwiex fis-civil service, minbarra l-imħallfin u l-gvern kien meqjus bħala l-ogħla bniedem fic-civil service, aktar mill-kap taċ-ċivil.

L-avukat ġenerali bħala kariga huwa ogħla mill-kap tac-ċivil u għandu salarju daqs l-imħallfin, pero' fil- prattika nafu li huwa meqjus bħala wieħed mill-imħallfin anzjani u wara l- prim imħallef jiġi l-avukat ġenerali.

Jiġifieri qed nitkellmu fuq kariga li għandha ħafna poteri, fil-fatt l-avukat ġenerali jinfluwenza ħafna t- tmexxija ta' l-istat.

Naf li dan l-aħħar sar kambjament għax Dr. Anthony Borg Barthet li kien ilu avukat ġenerali għal dawn l-aħħar 15-il sena, ġie elevat biex iservi bħala mħallef quddiem il-qorti tal-ġustizzja għall-komunitajiet Ewropej flimkien ma' l-ewwel avukat mara li qatt saret imħallef, Dr. Ina Cremona.

Din hija l-ewwel mara f'Malta li saret imħallef u issa se tkun imħallef tal- prim'istanza quddiem il-Qorti Ewropea.

Għal min forsi ma jafx, il-qorti tal-ġustizzja Ewropea hija waħda mill-iktar organi li għandha poteri fost l- organi Ewropej, għax għandha poteri daqs il-kummissjoni nnifisha u ħafna drabi tista' tagħti rulings li jmorru kontra d-deċiżjonijiet tal- kummissjoni.

Fil-fatt għandha poter aktar mill-parlament Ewropew u hija ħaġa ta' l-iskantament kif Dr. Ina Cremona li hi l-ewwel imħallef mara u mħallef quddiem l-ogħla qorti fl-Ewropa, la sarilha interview u lanqas kien hawn ħoss fil-ġurnali jew fuq it-television biex jgħidu li kellna l-ewwel imħallef mara.

Għandhom raġun il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropa jikkritikawna li n-nisa għadhom lura u li ma tantx huma emanċipati, għax li jkollok persuna li qed tassumi kariga daqstant importanti u lanqas biss tissemma fil-ġurnali għalija hija xi ħaġa ta' l-iskantament u li ma titwemminx.

Imma dik hija ħaġa oħra għaliex illum mhux qed nitkellmu fuq dawn l-affarijiet.

L-avukat Borg Barthet li kien attorney general għal 15 jew 16-il sena, kien persuna pjuttost kontroversjali.

Mhux l-ewwel darba li l-oppożizzjoni kellha okkażjoni tikkritika xi deċiżjonijiet li ħa, pero' mill-banda l-oħra min ikollu kariga għolja bilfors se jsib min jikkritikah, għax inkella jkun ifisser li m'hu qed jagħmel xejn.

Jiġifieri saret kritika, xi kultant anke kritika ħarxa, minn din in-naħa dwar Dr. Borg Barthet, pero' dan ma jfissirx li matul dawn is-16-il sena ma tax kontribut u ma kellux ċerta lealta' lejn il-gvernijiet tal-ġurnata.

Jien kelli r-riservi tiegħi fuq ċerti deċiżjonijiet li ħa u kont wieħed minn dawk li kelli okkażjoni nikkritikah, pero' la qed ngħaddu liġi dwar l- avukat ġenerali huwa xieraq li nsellem lil Dr. Borg Barthet li forsi kien l- aktar wieħed li serva f'din il-kariga f'pajjiżna.

Nixtieq nawguralu suċċess fil-karriera ġdida tiegħu quddiem l-ogħla qorti fl-Ewropa u forsi waħda mill-iktar qrati importanti fid-dinja kollha.

Jien nawguralu li jkollu impatt u li jagħmel ġieħ u unur lil pajjiżna.

Nixtieq nawgura wkoll lil Dr. Ina Cremona li hija t-tieni avukat mara, hija l-ewwel avukat mara li qatt ipprattikat quddiem il-qrati u llum laħqet f'din il-kariga.

GĦalhekk ta' min isellmilha f'dan is-sens.

Nixtieq insellem ukoll lill-avukat ġenerali l-ġdid, Dr Silvio Camilleri.

Jien naħseb li kien ħaqqu jsir avukat ġenerali għax huwa l-iktar membru anzjan fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u ilu jservi bħala uffiċjal f'dak l-uffiċċju mis-snin 70 - jiġifieri ilu kważi 30 sena - u assuma l-karigi kollha.

Dr. Camilleri beda bħala avukat tar-repubblika junior council, imbagħad laħaq avukat anzjan, imbagħad laħaq assistent avukat ġenerali, imbagħad laħaq deputy attorney general u llum ġejt informat li laħaq avukat ġenerali.

Again niskanta kif bniedem li se jassumi kariga daqstant importanti - naħseb li l-ġurnalisti ma jafux x'qed isir f'pajjiżna għax dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux - la deher fil-gazzetti u lanqas fuq it-television.

Meta xi ħadd jilħaq chairman ta' xi bord jew direttur f'xi aġenzija iġibu r-ritratti tiegħu fil-gazzetti, imbagħad bniedem li jilħaq avukat ġenerali li fl-opinjoni tiegħi hija waħda mill-ogħla karigi u mill- iktar karigi importanti fil-pajjiż, lanqas biss jiġi rapportat xejn!

Din hija xi ħaġa ta' l-iskantament!

Min-naħa tiegħi, nixtieq nieħu l- opportunita` li nawgura lil Dr. Silvio Camilleri għall-kariga li ngħata.

Dr. Camilleri huwa magħruf bħala wieħed mill-aqwa prosekuturi li qatt kellu dan il-pajjiż, bħal per eżempju.

Dr. Victor Borg Costanzi, li kien ukoll avukat ġenerali u mħallef, jew Dr. Maurice Caruana Curran, li fil- ħamsinijiet u s-sittinijiet kien meqjus bħala wieħed mill-aqwa prosekuturi li qatt kellna fil-pajjiż, fejn anke dan, imbagħad laħaq imħallef.

Dan l- aħħar Dr. Silvio Camilleri qata' xi ftit mill-qorti, pero` jien niftakru bħala avukat tad-difiża, u fil-fatt ġieli kelli l-ikbar battibekki immaġinabbli miegħu għax huwa bniedem tal-punt.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mifsud Bonnici, bil-permess ta' l-Onor.

Herrera.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Il-ħabib tiegħi qed jilmenta li l-ħatra ta' l-avukat ġenerali ma ngħatatx importanza mill-press, pero` bħala punt ta' informazzjoni u għall-preċiżjoni rrid ngħid li dan se jieħu l-ħatra tiegħu nhar it-Tnejn li ġej.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Imma diġa` huwa nominat u diġa` huwa l-avukat ġenerali.

Nhar it-Tnejn se jingħata l-ħatra formalment.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Madanakollu l-fatt jibqa' li huwa se jieħu l-ħatra tiegħu nhar it-Tnejn li ġej.

Ħalli nkun pożittiv; id-diskors tal- kollega tiegħi serva biex jiġbed l-attenzjoni tal-press għal din il-ħatra, jiġifieri issa l-press iktar se jkunu ppreparati biex jirrapportaw din il- ħatra nhar it-Tnejn!

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Onor.

Herrera biex, jekk jogħġbu, ikompli bid-diskors tiegħu.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Fair enough, pero` jien naf li meta bniedem ikun se jissejjaħ imħallef, dan lanqas ikun għadu laħaq li l-gazzetti ma jibdewx jirrapportaw li t-tali se jilħaq imħallef!

Huwa veru li s- sensazzjonaliżmu mhux dejjem huwa importanti, pero` mhux biss il-ministri, is-segretarji parlamentari u l-membri parlamentari għandhom karigi għolja, u xi kultant wisq nibża' li aħna nagħtu wisq importanza lilna nfusna.

Fil- pajjiż hawn ħafna nies li għandhom karigi, influwenza u poteri daqsna, jew anke iktar minna, pero` dejjem ikunu overshadowed.

Naħseb li wasal iż- żmien li nagħrfu li d-dinja ma ddurx madwar il-politiċi biss u li hemm ħafna nies li jagħtu palata kbira lit-tmexxija ta' dan il-pajjiż.

Qed insemmi lil Dr. Silvio Camilleri għax wara kollox hawn qed nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li jikkonċerna lill-avukat ġenerali, u qed insemmih mhux b'dispett, anzi b'tifħir għax huwa avukat tajjeb u ta' l-affari tiegħu.

Ma kontx se noqgħod nieħu aġġornament biex infaħħar lil Dr. Silvio Camilleri, imma ġaladarba kumbinazzjoni qed niddiskutu abbozz ta' liġi dwar l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali fl-istess żmien li qed jinħatar avukat ġenerali ġdid ħassejt li għandi nsemmih u nawguralu li jkollu karriera illustra li tagħmel ġieħ kemm lilu kif ukoll lill-pajjiż.

Issa ħalli niġi biex ngħid xi ħaġa fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

L-ewwelnett ta' min jgħid li dan l-abbozz ta' liġi qiegħed ibiddel abbozz ta' liġi ieħor li ressaq l-istess gvern u li aħna ma konna qbilna miegħu assolutament xejn.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi kien se jaqsam il-poteri ta' l-avukat ġenerali f'żewġ biċċiet għax kien se jkun hemm avukat ġenerali u mbagħad kien se jkun hemm ukoll director of prosecutions li jiffunzjona indipendentement mill-avukat ġenerali.

Ta' min jgħid ukoll li filwaqt li wieħed kien se jkun responsabbli mill-kriminal, l-ieħor kien se jkun responsabbli miċ-ċivil, u fejn wieħed kien se jagħti l-pariri lill-gvern, l- ieħor ma kienx se jagħmel dan.

Ma konniex nafu lanqas min kien se jkun is- senior minn dawn it-tnejn, u t-tnejn li huma kienu se jkunu fil-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja, li hija xi ħaġa ħażina.

Għaliex?

Għax il-kompożizzjoni tal-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja tirrifletti maġġoranza ta' membri ta' ġudikanti, u allura inti ma jista' qatt ikollok l-indħil ta' l-eżekuttiv jew ta' l-istat fi kwestjonijiet ta' sustanza u fid-deċiżjonijiet.

Issa kif kienet se tkun il-liġi oriġinarjament, kien se jkollok kemm lid-director of public prosecutions kif ukoll lill-avukat ġenerali bil-qiegħda f'din il-kummissjoni, u dan kien se jkun ifisser li l-membri tal-ġudikatura kienu se jiġu f'minoranza.

Din kienet xi ħaġa li lili personalment u anke lill-membri l-oħra ta' oppożizzjoni nkwetatna ħafna għax finalment kienet tfisser li l-imħallfin u l-maġistrati tagħna kienu se jiġu soġġetti għall-indħil ta' l-istat.

Din kienet se tkisser il-bilanċ bejn it-tliet poteri ta' l-istat li semmejt qabel meta bdejt ngħid x'nemmen u ma nemminx għax kienet ixxaqleb wisq lejn il-poteri tal-gvern.

M'hemmx għalfejn ngħid li din kienet xi ħaġa nkwetanti, u kemm jien kif ukoll sħabi d-deputati ta' l-oppożizzjoni konna assolutament kontra tagħha.

Illum il-gvern qed iressaq abbozz ta' liġi li bih qed ibiddel dak li kien għamel dakinhar.

Issa hawnhekk jien se nkun onest miegħek, Sur President.

Jien naf li l- grupp parlamentari Laburista se jivvota favur l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, u finalment jien ukoll naqbel ma' dan l-abbozz ta' liġi, pero` meta ġejt iffaċċjat b'dan l-abbozz ta' liġi, xorta waħda kelli ċerti riżervi, liema riżervi, almenu wħud minnhom, għadhom hemm sal-lum.

Għaliex?

L-ewwelnett hawnhekk qed niddistakkaw l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u qed nikkreaw aġenzija.

Issa peress li l-Kostituzzjoni tipproteġi lill-avukat ġenerali, hawn l-avukat ġenerali qed jitqies bħala individwu għalih, pero` mbagħad l-avukat ġenerali se jkollu l-aġenzija biex tgħinu jiffunzjona.

Ta' min jgħid ukoll li l-karigi l-oħra, bħal dik ta' l- assistent avukat ġenerali u ta' l-avukat anzjan, se jispiċċaw u se tibqa' biss il-kariga ta' l-avukat ġenerali.

Jien ma nafx kemm se jieħdu gost biha din l-impjegati ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għax hemm min ilu hemm għal ċertu snin.

Jien nimmaġina li b'xi mod il-gvern se jakkomodahom fir-ranking ta' din l-aġenzija, pero` xorta waħda ma nistax nimmaġina li, per eżempju, min kien assistent avukat ġenerali se jieħu pjaċir b'dan it- tibdil fil-kariga tiegħu għax il-kariga li kellu kienet iġġib magħha ċertu rikonoxximent u status fil-pajjiż, anke f'dik li hija ġerarkija tal- pożizzjonijiet.

M'hijiex ċajta li minn assistent avukat ġenerali, li hija kariga ta' ċerta tradizzjoni u prestiġju, tispiċċa uffiċjal f'aġenzija.

Dan bħal meta tkun kap ta' dipartiment u tispiċċa manager; għalkemm is- salarju jkun l-istess, jekk inti tkun kap ta' dipartiment mod u jekk inti tkun manager mod ieħor, u min jifhem jaf x'qed nipprova ngħid.

Madanakollu dak li semmejt s'issa huwa biss formalita` u m'huwiex is-sustanza tar- riforma għax is-sustanza tar-riforma hija li qed tiġi mwaqqfa aġenzija li tagħmel parti mill-eżekuttiv u mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, jiġifieri se .tiġi mwaqqfa aġenzija fi struttura li tradizzjonalment, matul is-sekli, kienet l-id il-leminija tal-gvern innifsu.

Jien konxju tal-fatt li llum iż-żminijiet inbidlu, hekk kif jien, minkejja li kif għedt qabel, f'dawn l-affarijiet jien konservattiv, konxju wkoll tal-fatt - u hawn nixtieq ngħid prosit lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici u lill-Onor.

Tonio Borg - li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna ġie magħmul b'mod aċċettabbli, pero` għalija xorta waħda jistona l-fatt li l-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali huwa aġenzija tal-gvern.

Dan huwa l-ewwel punt.

It-tieni punt li lili jippreokkupani ftit iktar jekk ma jitħaddimx sewwa, kif qal sieħbi l-Onor.

Anġlu Farrugia, huwa l-farming out.

Hawn jien għandi ċerti riżervi.

Huwa veru li aħna se nivvotaw favur dan l-abbozz ta' liġi, u naqbel li wasal iż-żmien li wieħed jagħmel ċerti riformi, pero` għandi r-riżervi tiegħi.

L-ewwelnett aħna din għaliex se nagħmluha?

Għax l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali m'hux qed jiffunzjona tajjeb, u mhux qed jiffunzjona tajjeb mhux għaliex m'għandux avukati ta' l-aqwa grad.

Bħalissa hawn preżenti fil-Kamra Dr. Peter Grech, li fl-opinjoni tiegħi huwa wieħed mill-aqwa avukati li għandu l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Bħal Dr. Peter Grech hemm oħrajn, fosthom Dr. Mark Said, li huwa avukat tajjeb ukoll.

L-avukati li jaħdmu hemm huma kollha ta' l-affari tagħhom, pero' biex inkun onest ma' min qed jismagħni, mas-Sedja u mal-ministru, is-salarji li hemm fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali ma jattirawx nies.

B'daqshekk m'iniex qed ngħid xi sigriet, għax avukat fl-aqwa tiegħu li jirnexxilu jibni karriera legali tajba u jkollu firm tiegħu, illum jaqla' ammont sostanzjali ta' flus u meta taċċetta kariga fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali se taqla' terz ta' dak li tkun qed taqla', apparti li se tiżdiedlek ir- risponsabbilita'.

Għalhekk ftit issib nies li lesti jagħmlu din il-ħaġa, għalkemm fil-bank tal-ġudikatura huma lesti li jagħmluha, għaliex li tkun imħallef għad għandha aura ta' prestiġju kbir f'pajjiżna u hija meqjusa bħala kariga bil-frilli kollha, bid-driver, bil-poża u bir-rispett li jixraq lil din il-kariga.

Allura ssib avukati li meta jaslu f'ċertu mument f'ħajjithom meta jkunu għalqu l-55 sena u bħala avukati jkunu għamlu kollox, jaċċettaw din il-kariga għall-prestiġju, biex jagħtu kontribut ġenwin lill-ġurisprudenza u lill-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Hemm avukati li saru mħallfin late in life bħal Dr. Philip Sciberras, Dr. Joe Galea Debono u Dr. Ray Pace.

Dawn huma mħallfin li kellhom uffiċċji tajbin b'ħafna klijenti u kienu stmati immens fuq livell professjonali.

Per eżempju, Dr. Philip Sciberras huwa not bħala l-aqwa ċivilista u ilu ma jkollna wieħed bħalu għal dawn l-aħħar 50 sena.

Dr. Galea Debono, Dr. Ray Pace u oħrajn kienu avukati b'ċerta fama, pero' aċċettaw li jassumu din il- kariga għax iġġib ċertu prestiġju.

L-Onor.

Austin Gatt, il-ministru preċedenti, induna li kien hemm din il-problema u għamel ir-riforma neċessarja biex ħareġ il-ġudikatura mill-iskala ta' salarji li kien hemm fl- uffiċċju taċ-ċivil, allura llum il-pagi u s-salarji tal-maġistrati u l- imħallfin huma ferm aktar attraenti milli huma taċ-ċivil.

Imħallef jaqla' ferm aktar mis-segretarju parlamentari li hawn quddiemi, naħseb li bil-perks jaqla' kważi d-doppju.

Meta tkun trid l-aħjar nies trid tagħtihom l-aħjar salarji u peress li dawn il-karigi fil-bank tal- ġudikatura għadhom attraenti se tattira l-aħjar nies.

Nista' ngħid li fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali ma ġratx l-istess ħaġa.

Fis-snin 60 li tkun crown council kienet iġġorr ħafna prestiġju u l- prosekuturi kienu jkunu l-aqwa avukati.

Tant hu hekk, li l-ex-ministru Carmelo Schembri, li kien ministru ta' l-edukazzjoni taħt gvern Nazzjonalista, kien aċċetta li jsir avukat ġenerali għax tant kienet kariga prestiġjuża li telaq mill-politika biex imur fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Pero' maż-żmien id-distakk bejn il-ġudikatura u l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali twessa' ħafna u filwaqt li l-imħallfin u l-maġistrati baqgħu jżommu ċertu prestiġju, l-uffiċjali u l-avukati li jaħdmu fl- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali tilfu l-prestiġju tagħhom.

Ħlief għall- avukat ġenerali nnifsu u d-deputat avukat ġenerali, l-avukati li jaħdmu hemm ġew meqjusa bħala sempliċement impjegati tal-gvern, b'salary scales taċ-ċivil u allura ma baqgħetx aktar attraenti għan-nies li jmorru jaħdmu f'dan l-uffiċċju.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici u l-ministru jiftakru li xi snin ilu f'dan il-parlament jien kont irrikkmandajt u anke għamilt domandi parlamentari biex nara x'inhuma s-salarji ta' l-avukati li jaħdmu fl-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali u tlabt li l-ministru jew il-gvern jikkonsidra li jżid is- salarji u jagħmilhom aktar attraenti biex nibdew nattiraw l-aħjar nies.

Tinsewx li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali apparti milli jmexxi l-kawżi ċivili tal-gvern, imexxi l-ġurijiet, jagħmel il-kawżi kriminali kollha għax kull kumpilazzjoni tiġi riferita lill-avukat, jagħti pariri lill-ministeri kollha, jagħti pariri lill-gvern, jgħin fid-drafting tal-leġislazzjoni u jagħmel dak li qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Anġlu Farrugia fuq livell internazzjonali.

Dawn huma n-nies li fuqhom jiddependi l-istat.

Ħaġa oħra li naf hi - din ktibt fuqha f'waħda mill-ġurnali tagħna - li tant huma ffastidjati l-avukati fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali li għall-ewwel darba fl-istorja ta' Malta dawn għandhom union.

Qatt ma kienet li l- avukati fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali daħlu f'union għax jekk dawn jiddeċiedu li jmorru on strike ifisser li l-pajjiż jieqaf.

Mingħajrhom la l-parlament ma jista' jgħaddi liġijiet, la jistgħu jsiru ġurijiet u lanqas jistgħu jsiru kompilazzjonijiet allura l-amministrazzjoni tal-pajjiż tispiċċa kompletament.

Din hija l-ewwel darba fl-istorja ta' Malta li l- avukati fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali qegħdin f'union għax dawn huma ddisprati minħabba s-salarju miżeru li għandhom.

Jien kont irrakkmandajt li kif irranġajna l-ġudikatura u llum qed nattiraw l-aqwa nies, imissna nirranġaw ukoll l-istrutturi ta' finanzjament ta' l- avukati fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Ir-risposta kienet - ħaġa ta' l-iskantament - li dawk ir-riformi ma nistgħux nagħmluhom għax marbutin bl- Estacode u minn Joe Grima 'l isfel naqgħu taħt il-burokrazija taċ-ċivil.

Din hija risposta li tinsulenta lil dan il-parlament u lill-gvern innifsu.

X'jiġifieri ma nistgħux nirriformawhom?

Inbiddlu l-Estacode.

Jekk hemm regoli antikwati u stupidi nbiddluhom.

Mhux għax qegħdin hemm l- istrutturi ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali ma nistgħux inbiddluhom minn fuq għal isfel mil-lejl għal nhar.

Jekk l-Estacode hu magħmul b'mod stupidu, għandna niġu quddiem dan il-parlament u nibdluhom għax safejn naf jien il-parlament kien, għadu u jibqa' l-ogħla istituzzjoni f'dan il- pajjiż,.

Dan il-parlament jista' jagħmel li jrid għall-ġid tal-poplu u tal-pajjiż, sakemm ma jiksirx il-kostituzzjoni.

Dak li hemm bżonn jinbidel inbiddluh.

Dak li huwa għanqbut u burokrazija żejda u qed jagħmel ħsara lill-pajjiż inneħħuh.

Meta konna fil-gvern kellna l-istess difetti tagħkom, imma jekk tipprova ċċaqlaq xi ħaġa jiġi J R Grima l-kap taċ-ċivil bil-burokrazija kollha u ma jħallik tagħmel xejn.

Jiġifieri l- gvern hu skjav umli tal-burokrazija taċ-ċivil.

Illum dan huwa inaċċettabbli u jrid jispiċċa.

Jekk irridu nimxu 'l quddiem dawn il- ħmerijiet irridu jispiċċaw.

Minħabba r-raġunijiet li semmejt l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali spiċċa mingħajr suldati, allura x'se nagħmlu aħna?

Se nemendaw u se nikkreaw il- kuntratturi.

Issa l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali se jimxi bil- kuntratturi.

Dik hi l-liġi.

U xi tfisser li tkun bil-kuntratturi?

Tfisser li peress li l-avukat ġenerali m'għandux assistenti u uffiċjali biżżejjed, jew m'għandux uffiċjali ta' kalibru tajjeb, il-kawżi ċivili u kriminali minflok ma jagħmilhom rappreżentant tal-gvern jew l-avukat tal- gvern bis-salarju, ikun hemm l-avukat ġenerali u jgħid li dawn il-ġurijiet se jibda jagħmilhom l-avukat Jose' Herrera, jew l-avukat Joe Giglio, jew l- avukat Manuel Mallia.

L-appelli kriminali minflok ma jagħmilhom Dr. Noel Tonna – lil dan inneħħilu l-kappell għax insejt insemmih u għalkemm għadu żgħir qed juri ħila kbira bħala uffiċjal prosekutur.

Dawn in-nies irridu nibżgħu għalihom.

Fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali hemm nies dedikati u tajbin ħafna li huma undervalued; hemm Dr. Donatella Frendo Dimech li tirsisti ħafna u hemm ħafna avukati ta' l-affari tagħhom - jew Dr. Mark Said, jew Dr. Barbara b'dik l-esperjenza kollha li jġorr fuqu, insibu avukat u ngħidu li dan se jagħmel l-appelli kriminali.

Issa ma nafx kif se jintgħażlu dawn.

L-Onor.

Anġlu Farrugia qal ħaġa tajba li jien qatt ma semmejtha hawn.

Hu qal li n-neputiżmu sfrenat u skandaluż li hemm fil-professjoni legali ma jitwemminx.

Il-korruzzjoni sfaċċata li hemm fil-mod kif joħorġu t-tenders - għandi nformazzjoni u din is-sena kollox se naqla' - u kif jingħataw ċerti kuntratti lil ditti ta' avukati, wieħed wara l-ieħor u jitħallsu eluf ta' liri fuq rapporti, fuq aspetti legali u fuq ċerti riformi hija ħaġa li ma titwemminx.

L-Onor.

Austin Gatt neħħa s-sistema tal-legal aid biex daħħal sistema bażwija - la jkolli ċ-ċans nitkellem fuqha wkoll - u jien għandi l-provi li fuq kuntratt wieħed, avukat wieħed qala' daqskemm qalgħu fl-uffiċċju tal-legal aid kollu f'sena sħiħa.

Mela kif diġa' qal l-Onor.

Anġlu Farrugia, jien nispera li jekk se nibdew nagħmlu l-farming out almenu fuq kwestjoni daqstant delikata ma nagħmluhomx kollha Nazzjonalisti, jew nagħżlu biss lill-blue-eyed boys.

Fil-każ tal- legal aid ftit huma l-avukati li jaħdmu fil-kriminal għax tliet kwarti minnhom ma kenux għamlu kawża kriminali waħda.

Staqsi lill-maġistrati jekk jidhrux fil-kawżi, għax tliet kwarti minnhom lanqas jidhru għax m'humiex interessati.

Dawn huma mħallsin bix-xejn għax kulma jieħdu huma Lm500 fis-sena.

Din hija ħaġa ta' l-imġienen u fil-fatt ħafna minnhom qed jirriżenjaw minn din il-kariga, imbagħad hemm uħud minnhom li m'għandhom esperjenza ta' xejn fil-kamp kriminali.

Nispera li meta jibdew jintgħażlu dawn in-nies li se jassumu fuqhom dan ix-xogħol daqstant importanti għax se jmexxu l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali b'mod privat, jiġu magħżulin b'mod trasparenti u mhux b'nepotiżmu schiacciante.

Hawnhekk m'hijiex ċara l-liġi għax suppost li l-avukat ġenerali jagħżel lill-avukati, imma skond il-liġi jista' jagħżilhom il-ministru.

Ma nafx min se jagħżilhom!

Jekk jagħżilhom l-avukat ġenerali jien kuntent għax żgur li ma jkunx hemm indħil politiku, almenu Dr. Silvio Camilleri ma naħsibx li se jkollu indħil politiku.

Jekk taqra l-liġi tgħidlek li l- ministru jista' jagħti ordnijiet bil-miktub lil min jimpjegaw.

Taparsi jagħżilhom l-avukat ġenerali, imma jista' jagħżilhom il-ministru wkoll.

Jiġifieri dawn in-nies, li se jmexxu dawn il-kawżi ċivili, kriminali u kostituzzjonali se jintgħażlu mill-gvern.

Hawn wieħed irid joqgħod attent u għalhekk se nivvotaw favur għax, bir- rispett kollu, intom ma kellkomx il-ħila temendaw il-liġi taċ-ċivil għax bżajtu u allura l-pakkett finanzjarju li qed toffru lil dawn in-nies huwa pakkett bażwi.

Bilfors kellkom tagħmluha din u aħna naċċettawha għax nafu li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali qed jegħreq minħabba li m'hemmx avukati biżżejjed.

Biex jiffunzjona l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali tridu żżidu l-avukati bit-triplu.

Hemm firms li għandhom aktar avukati milli hemm fl- uffiċċju ta' l-avukati ġenerali, meta nafu li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali huwa ta' kulħadd, jiġifieri kważi ta' nofs miljun ruħ bil- barranin, bid-ditti u bl-avukati tal-parlament b'kollox.

Hemm ditti ta' avukati li jimpjegaw aktar nies milli hemm f'dan l-uffiċċju.

Kważi anke d- ditta tiegħi timpjega aktar nies.

Allura jekk m'hemmx biżżejjed manpower mhux bilfors li dawn ma jidhrux fil-kawżi?

M'hemmx x'tagħmel, la intom qed tgħidu li ma tistgħux tbiddlu jkollna naċċettaw li jkun hemm il-farming out, pero' dan irid isir b'mod serju u b'mod trasparenti, mhux bil-mod kif qed jingħataw il-kuntratti.

U jien nagħmel enfasi li għandu jagħżilhom l- avukat ġenerali u mhux il-ministru jew il-prim ministru.

GĦax l-avukat ġenerali ladarba tagħmluh ma tistgħux tneħħuh.

Dik hi s-sabiħa ta' l-avukat ġenerali u ta' mħallef, li l-għada li tagħmlu dan ma tistax tmissu.

Dik hija l-garanzija ta' din l-ogħla kariga fil- pajjiż li min jagħmlu, l-għada jiġi taħtu.

Jekk huwa jordna hekk, isir hekk, jista' mhux jiġi l-prim ministru u l-ministru.

Allura fi kwestjonijiet ta' farming out id-deċiżjoni aħħarija trid tkun f'idejn l- avukat ġenerali, bniedem indipendenti li l-kariga tiegħu hija garantita mill-istess kostituzzjoni.

Dan huwa mportanti li jsir.

Dawn huma riformi radikali u għalhekk qarrast daqsxejn wiċċi meta rajt din il-liġi, għaliex tbiddel kollox minn fuq s'isfel u ġġib kollox ta' taħt fuq.

Wieħed irid ikun daqsxejn prudenti u kawtel fihom dawn l-affarijiet.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Qed niġi nformat li minħabba ftehim li kien hemm mal-whips se jkolli nastjeni milli nagħmel il-kummenti tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nistieden issa lis-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici sabiex jagħmel il-winding up.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Grazzi.

GĦalkemm kellna dibattitu qasir, kien nteressanti għax fih tqajmu diversi punti.

Jidher ċar li miż- żewġ naħat tal-Kamra qegħdin naqblu fuq ħafna affarijiet.

Naħseb li hija ħaġa tajba li l-gvern ħa d-deċiżjoni li jerġa' jipproponi dawn l-emendi qabel ma jdaħħal fis-seħħ dak li kien sar is-sena ta' qabel sabiex wieħed jaqbad triq li fiha jkollna qbil.

Naħseb li wasal iż-żmien li aħna naċċettaw li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu bżonn riforma.

Hemm bżonn li ma jibqax jaħdem bl-istess mod u għandu jingħata l-istrumenti biex ikun jista' jaħdem aħjar.

Kulħadd jaċċetta li f'dan l-uffiċċju hemm volum kbir ta' xogħol u s-salarji li hemm bħalissa m'humiex qegħdin jiġbdu avukati li għadhom kemm iggradwaw.

Allura hemm bżonn li noffru pakkett finanzjarju aħjar sabiex aktar nies jitħajru jiġu jaħdmu fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Dan hu l-punt determinanti.

Naħseb li l-membri ta' l-oppożizzjoni qegħdin jaqblu magħna li hemm bżonn aġenzija u li għandu jkun hemm il-farming out ta' ċertu xogħol.

Hu importanti li qegħdin jaqblu magħna li hemm bżonn li wieħed iħares sew fid- dettall sabiex issir ir-riforma neċessarja.

U dan hu li qegħdin nagħmlu.

Aħna qegħdin nagħtu l-istrumenti neċessarji sabiex l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jaġġorna ruħu maż-żmien.

Diversi kelliema semmew ix-xogħol internazzjonali u kif ukoll dak lokali.

Ix-xogħol lokali diġa' huwa qawwi, imbagħad hemm ix-xogħol internazzjonali li hu bbażat fuq l-aspett kriminali u l-aspett ċivili.

Illum minħabba l- fatt li sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea hemm bżonn li jkollna numru ta' avukati li jkunu ppreparati fuq din il-linja sabiex ikunu jistgħu jagħtu l- pariri tagħhom.

Allura huwa essenzjali li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jkun mgħammar tajjeb.

Huwa importanti li ma noqogħdux inħarsu lejn din il-problema minn ottika ta' prestiġju u narawha bħala kwestjoni ta' konservattiviżmu.

M'għandniex inħarsu lejn l-possibilita' li l-avukat ġenerali jdaħħal nies minn barra, li jqabbad avukati speċjalizzati fuq ċerti linji u li jagħmel pakkett aħjar bħallikieku se jitlef xi ħaġa.

L- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali m'hu se jitlef xejn, għax kulma se jagħmel hu li jaġġorna ruħu maż-żmenijiet biex jimxi 'l quddiem.

Sfortunatament il-kollega tiegħi l-Onor.

Jose' Herrera qiegħed jirrifletti ċerta mentalita' li hemm fil-qorti ta' kif inti trid tħares lejn riformi ġudizzjarji.

Ma jistax ikun in this day and age li nibqgħu marbuta ma' kif kienet il-qorti għal dawn l-aħħar 20 sena.

Hemm bżonn li l-qorti u s- sistema legali tagħna jinbidlu u jieħdu ċerti deċiżjonijiet f'din id- direzzjoni għax inkella se mmorru lura.

Irridu naċċettaw li l-uffiċċju ta' l-avukat tar-repubblika huwa importanti mhux biex jagħmel il-kawżi biss, imma għandu influwenza wkoll fuq l- ekonomija tal-pajjiż għax huwa mportanti li l-pariri li jkun hemm bżonn jingħataw, l-ewwelnett jingħataw tajjeb u t-tieni nett jingħataw minn nies li għandhom iktar ħin għad-dispożizzjoni tagħhom biex dawn l-affarijiet ikunu jistgħu jsiru.

Huwa importanti li kulmin għandu xi forma ta' responsabbiltà fil-kamp ġudizzjarju jwettaqha b'mod effiċjenti u ġust għax bid-deċiżjoni tiegħu jinfluwenza l-attivitajiet ekonomiċi u soċjali tal- pajjiż kollu kemm hu.

Huwa importanti għalina li l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jissoda verament.

Saru ħafna eloġi għal diversi avukati li qegħdin ġo l-uffiċċju ta' l-avukat tar-repubblika.

Jien m'għandi l-ebda dubju li l-maġġoranza tagħhom huma nies ta' l-affari tagħhom.

L-avukat Silvio Camilleri li nhar it-Tnejn se jingħata l-ħatra tiegħu bħala l-avukat ġenerali jirrappreżenta wkoll ċerta ġenerazzjoni ta' avukati.

Jien niftakar meta laħqu hu, Dr. Borg Barthet u l-Prim Imħallef Vince Degaetano li kienu t-tlieta għadhom żgħar, laħqu fl- istess żmien u kienu taw impetus kbir lill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

(Interruzzjonijiet) Jien qiegħed ngħid li kienu tlieta ta' l-istess età prattikament qegħdin fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

M'għandi l-ebda dubju li Dr. Borg Barthet kien laħaq qabilhom.

L-importanti hu li meta daħlu dawn it-tlieta taw impetus kbir lill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Illum, minħabba l-problemi kbar li hawn fil-pajjiż fis-settur tad- delinkwenza, aħna dħalna fi ftehim ma' l-Interpol, mal-Europol u ma' organizzazzjonijiet internazzjonali li huma ta' bżonn kbir fil-kamp kriminali.

GĦaldaqstant huwa iktar u iktar importanti li wieħed jissoda l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali biex wieħed ikun jista' jikkumbatti mhux biss id-delinkwenza lokali imma anke d-delinkwenza barranija.

Illum il-volum tax-xogħol żdied b'mod tant qawwi li ma jistax ikun li l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jibqa' jġorr dan il-piż kollu bil-ftit nies li għandu.

Allura hemm bżonn li jsir dan ir-recruitment u nagħtu dawn l- għodda ġodda.

Meta l-gvern iddeċieda li jagħti dawn l-għodda, ma kellux il- ħsieb li qed jipprovaw jgħidu li kellu tan-naħa l-oħra fuq il-kwestjoni tal- farming out.

Ma nibdewx nallarmaw!

Se nibdew bis-sistema ta' l-allarmi!

Qed jgħidu li dawn l-avukati li se jidħlu fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali se jkunu magħżula.

Le!

Dawn se jkunu nies li huma tajbin, nies li lesti jiddedikaw il-ħin u jagħtu l-kontribut sħiħ tagħhom u l-għażla tagħhom qiegħda fl-idejn l-avukat.

Mhux se nagħżluhom aħna, la jien u lanqas il- Ministru Tonio Borg.

Se jagħżilhom l-avukat ġenerali għax fl-aħħar tal- ġurnata dawn huma n-nies li jrid jaħdem magħhom hu.

Apparti minn hekk, dawn in-nies li jridu jirrispondu lejn l-avukat ġenerali jridu jirrispondu wkoll lejn il-poplu Malti.

Jiġifieri ma noqogħdux nagħtu impressjonijiet żbaljati u 'l bogħod mill-verità.

Bir-rispett kollu lejn il-ħabib tiegħi, fix-xogħol legali wieħed irid iħalli l-affarijiet isiru tajjeb sabiex wieħed jimxi 'l quddiem.

Ma jistax ikun li noqogħdu nħarsu lejn il-prestiġju, noqogħdu nħarsu lejn dak li konna qabel, imma għandna nħarsu 'l quddiem u ngħidu li hemm bżonn nieħdu d- deċiżjonijiet neċessarji.

L-Onor.

Jose' Herrera għamel ukoll kritika li l-gvern missu ċaqlaq l- istruttura preżenti fiċ-servizz pubbliku.

Bir-rispett kollu, jekk jagħmel hekk il-gvern ikun qiegħed jiżbalja.

Hemmhekk għandek ħafna scales, għandek ħafna ċirkostanzi ta' dipartimenti differenti, fejn jekk iċċaqlaq ħaġa trid iċċaqlaq ħafna affarijiet oħrajn.

Kien ikun żball għall-gvern li kieku għamel din il-ħaġa għax kien joħloq sitwazzjoni fejn ma jista' jaħdem xejn u trid terġa' tibda kollox mill-ġdid.

Jiġifieri l-gvern ma beżax jagħmel l-affarijiet, ma qagħadx lura milli jagħmel l-affarijiet, imma l-gvern kien għaqli u ħass li għandu bżonn jagħmel l-affarijiet sewwa u b'intelliġenza.

U hawn intelliġenza fiha din.

Ejja nieħdu biss is-settur ta' l-ispeċjalizzazzjoni li huwa importanti ħafna.

Il-Ministru Tonio Borg semma l-każijiet meta jkollok kawża importanti u jkollok bżonn tqabbad avukat speċjalizzat f'ċerta linja.

X'fiha ħażin?

Din issir mill-avukati fil-prattika privata, għaliex m'għandux jagħmilha l-gvern ukoll?

Il-gvern għandu jkollu huwa wkoll l- flessibilità biex ikun jista' jingaġġa nies li jagħmlu ċertu xogħol ta' speċjalizzazzjoni.

U kif semma tajjeb ħafna l-Onor.

Anġlu Farrugia kien hemm żmien meta l-avukat Brownley li huwa magħruf internazzjonalment fid- dritt pubbliku internazzjonali li kiteb xi trattati, kien tqabbad biex jagħti pariri u jassisti lill-gvern Malti fil-kwestjonijiet internazzjonali.

Imma l-gvern Malti ma kellux bżonn iqabbad lil Brownley miegħu għal għomru u żmienu.

Inkarigah għal dik il-kawża biss, ħallsu u daqshekk.

U anke f'dan il-kamp qegħdin nagħtu wkoll d-dritt lill-avukat ġenerali biex jekk iħoss il-bżonn, jekk tqum materja partikolari, xi punt speċjalizzat li hawn ftit avukati jaħdmu fuqu hawn Malta, jew hawn ftit avukati jaħdmu f'dan il-kamp fl-Unjoni Ewropea li hemm bżonn li jitqabbdu biex jaħdmu - għaliex le? - iqabbadhom għal dak il-każ partikolari u meta jispiċċa dak ix-xogħol, jistgħu jgħaddu għal affarijiet oħrajn.

Ħadd m'għandu għalfejn joqgħod jibża', ħadd m'għandu għalfejn joqgħod jinkwieta ruħu li se nieħdu din il-linja.

L-esperjenza fl-Unjoni Ewropea għallmitna li veru li l-mobilità għandha l-vantaġġ tagħha, però hemm żewġ fatturi kontra l-mobilità, li huma l-kwestjoni tal-lingwa u l-kwestjoni tal- fiduċja.

U n-nies li diġà għandna jaħdmu fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali aħna nistmawhom ħafna.

Il-ħabib tiegħi qalli : Ibżgħu għalihom!

Li kieku se nagħmlu liġi bħal din!

Mr Speaker, qed nagħmlu liġi bħal din appuntu biex inkunu nistgħu nżidu l- pakkett finanzjarju mhux biss ta' dawk li qegħdin barra imma anke ta' dawk li qegħdin ġewwa għax aħna jidhrilna li dawk li qegħdin ġewwa ħaqqhom jitħallsu aħjar milli qed jitħallsu.

Għax fuq kull ħaġa ta' xejn aħna nibagħtu għalihom, mhux biss aħna bħala ministeru tal-ġustizzja u intern imma anke l-ministeri l-oħrajn.

Addirittura għandna wkoll sitwazzjoni li hija verament stramba, fejn għandek numru ta' avukati mqabbdin minn aġenziji u korporazzjonijiet, li huma mħallsin biex jagħtuhom il-pariri, li jerġgħu jmorru għand l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali biex jerġgħu jitolbu parir lilu fuq dak li huma mqabbdin biex jagħmlu huma.

Ma ġara xejn, dik hija s-sitwazzjoni li qegħdin fiha!

Mr Speaker, nirrepeti li aħna nistmawhom tajjeb lin-nies li hemm fl- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

Hawnhekk m'aħniex qed nagħmlu xi sistema ta' kif inkeċċu l-avukati, anzi aħna qegħdin nagħtu iktar piż u iktar importanza lill-avukati li għandna hemm ġew.

Altru li nibżgħu għalihom dawn l-avukati u altru li nistmawhom tajjeb!

Li kieku mhux hekk, kieku ma konniex nipprovaw indaħħlu din il-liġi kemm jista' jkun malajr sabiex naraw l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jaħdem kif nixtiequ aħna u kif jixtieq ukoll l-avukat ġenerali.

Wara kollox, kif intqal tajjeb, l-avukat ġenerali mhuwiex sempliċement direttur, huwa bniedem nominat mill-Kostituzzjoni, huwa bniedem li jrid jieħu deċiżjonijiet importanti fuq diversi affarijiet.

U tul dawn l-aħħar snin rajnieh jieħu deċiżjonijiet li wieħed jista' jiddibatti u jiddiskuti.

Fil-parlament l-opinjonijiet ta' l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali ġew ikkritikati u ġew diskussi.

Dan hu s-sabiħ tad-demokrazija tagħna, dan hu s-sabiħ ta' l-istruttura legali tagħna u hija struttura li qiegħda tirrispetta r-rapport tajjeb bejn il-bniedem legali u l-awtorità.

Jumejn ilu kont qed naqra l-ħajja ta' Ulpiano li kien wieħed mill-aqwa avukati li kien hemm fi żmien Ruma.

Ulpiano kien ikkonsidrat li mexxa 'l quddiem l-imperu Ruman bil-pariri tiegħu bħala avukat u li kien determinanti biex għamel sistema legali aħjar, li ta pariri lill-imperatur biex jibdel diversi affarijiet biex mexa 'l quddiem l-imperu Ruman.

Din it-tradizzjoni baqgħet tiġi rispettata sakemm imbagħad ġiet kristallizzata fl-uffiċċju ta' l-avukat tal-kuruna.

Nistgħu ndumu nitkellmu tliet sigħat, erba' sigħat fuq l-istorja ta' l-avukat tal-kuruna u nkunu missejna biss tikka żgħira mid-diversi nies li okkupaw dik il- kariga, nies ta' importanza kbira, nies ta' dawl kbir, nies li għenu ħafna lil dan il-pajjiż sabiex jimxi 'l quddiem.

Din xi ħaġa li m'aħniex se mmissu.

Nista` nserraħ ras l-avukat Jose' Hererra li aħna m'aħniex qed immissuha.

Kif jaf il-kollega tiegħi, żdied il-pakkett finanzjarju tal-ġudikatura li hija xi ħaġa tajba.

Veru li hemm ferm iktar xogħol xi jsir fil-ġudikatura, hemm ferm iktar affarijiet li wieħed irid jindirizza u, jekk Alla jrid, tul din is-sena niddibattuhom ukoll għax m'aħniex kuntenti bin-numru ta' kawżi, li ilhom ħames snin u iktar.

Sa sena ilu kien hemm 41% tal-każijiet li kienu ilhom ħames snin u iktar pendenti fil-qorti u llum tlajna għal 46%.

GĦad iridu joħorġu l-figuri fl-istatistika, pero` jien informat li tlajna għal 46%.

Jiġifieri rridu nattakkaw il-problemi sewwa, u ma noqogħdux ngħidu: "Għax qabel taf x'konna nagħmlu!"

Sur President, jien ilni 20 sena avukat, dieħel u ħiereġ il-qorti u kulħadd jgħidli li għada se jkun aħjar il-qorti, għada kollox se jaħdem aħjar u s- sitwazzjoni tibqa` l-istess.

Jekk ma neħdux ċerti miżuri drastiċi, ċerti deċiżjonijiet importanti, allura l-pajjiż jibqa' staġnat, jibqa` kollox imwaħħal.

Hemm bżonn li niċċaqilqu u nimxu 'l quddiem u jeħtieġ li nsibu ċerta kooperazzjoni, għax jekk insibu kooperazzjoni nkunu nistgħu nimxu passi oħrajn.

Fl-aħħar tal-ġurnata dan huwa ta' ġid mhux għal xi partit jew ieħor, imma huwa ta' ġid għall-poplu.

Għalhekk l-iktar importanti huwa li nissodaw l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, li jkollu n-nies li għandu bżonn għax fl- aħħar mill-aħħar dan qiegħed hemm għall-poplu.

Jekk il-poplu jkollu avukati li jagħtu pariri tajbin lill-gvern u jmexxu tajjeb lill-gvern, allura l-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Aħna qegħdin nimxu f'din il-linja u għalhekk qegħdin nieħdu din id-deċiżjoni, sabiex il-pajjiż tagħna jagħmel pass ieħor 'il quddiem maż-żmenijiet.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija li l- abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika, Ka.p 90" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-abbozz ta' liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nipproponi li dan l-abbozz ta' liġi jmur quddiem il-kumitat permanenti għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar- Repubblika jmur quddiem il-kumitat permanenti għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Onor.

Ċensu Galea sabiexm jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 10 ta' Mejju, 2004 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Infiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 2003-2004.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoloġija - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi biex Jemenda Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet - Tielet Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, l-ewwelnett nirringrazzja lil sħabi li ċedewli ftit ħin minn tagħhom biex nagħmel dan l-intervent.

Illum, xtaqt niġbed ftit l-attenzjoni dwar ċerti affarijiet li jidhru strambi u li jkunu qed iseħħu bil-barka tal-gvern.

Fl-aħħar ta' April ta' din is-sena, ġew ippublikati numru ta' tenders fid- dipartiment tal-gvern għax il-gvern kien qed jiddisponi minn proprjeta` pubblika.

Wieħed minn dawn l-avviżi - avviż 71 - kien jgħid preċiżament hekk u se naqra d-diskors tat-tender għax trid taqraha u tifliha biex titwemmen din il-ħaġa!

"Għotja b'ċens temporanju għal perijodu ta' 50 sena, ta' sit fi Triq Louis Wettinger il-Mellieħa, muri bl-aħmar fuq pjanta PD45/2004.

Dan is-sit irid jintuża esklussivament bħala petrol station liċenzjata u min jieħu l-offerta, irid ikun fil-pussess tal-liċenzji neċċessarji biex jopera din il-petrol station.

L-offerti għandhom ikunu akkompanjati f'bid bond għall-ammont ta' Lm5,000 skond kif stipulat fil-kundizzjoni ta' l-offerta."

Kien jonqosha dettal wieħed din l-offerta Sur President u cioe` f'isem min ħarġet din it-tender Sur President!

Hawnhekk hija r-redikolaġni għax il- liġi li tirregola u tobbliga lill-gvern biex joħroġ tenders meta jkun se jiddisponi minn proprjeta` pubblika - biex l-affarijiet isiru b'mod trasparenti, biex il-gvern jiġbor kemm jista` rikavat minn dik il- proprjeta` u biex effettivament, l-offerta tkun miftuħa għal kulħadd sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku - qed tintuża biex jintlaħaq l-effett oppost!

Meta toħroġ biċċa art għall-bejgħ, m'hemm l-ebda interess pubbliku ħlief li nimmassimizzaw id-dħul li jagħmel il-gvern minn dan il-bejgħ.

Issa tender bħal dan, jiena għandi d-dubbji tiegħi li jekk hijiex legali skond l-istess att, pero` ma nistenniex li jkun il-gvern li meta joħroġ sit, jimponi l- attivita` eżatta li għandha ssir f'dak is-sit bħalma ġara f'dan il-każ.

Hu veru li l-MEPA, skond il-policies tagħha, tiddeċiedi jekk post għandux ikun residenzjali jew le, imma din ma tiddeċidix x'tip ta' attivita` ssir fihom.

Jiġifieri din hija xi ħaġa li fl-opinjoni tiegħi hija ultra vires.

Barra minn hekk, li inti toħroġ din it-tender u tillimitaha għal dawk li għandhom liċenzja ta' pompa tal-petrol meta nafu li l-liċenzji huma ristretti u m'humiex liberalizzati - minkejja li issa aħna membri tal-UE u li l-liberalizzazzjoni hija prinċipju fundamentali – mhux biss tkun qed timmina t-trasparenza u l-fatt li l-gvern suppost jagħmel l-akbar rikavat minn din il-biċċa art pubblika, imma hawnhekk għandna sitwazzjoni fejn din il-biċċa art in kwestjoni tinsab ħdejn skola u li fuq l-istess art kien hemm protesti u petizzjoni sabiex ma tiġix żviluppata f'pompa tal-petrol għar-raġunijiet ta' ambjent.

Għalhekk, bilfors li fid-dawl ta' dan kollu, ikollna nistaqsu x'qed jiġri hawnhekk u nixtiequ li l-gvern jispjegalna.

Għal min hija intenzjonata din il-biċċa art tal-poplu Malti, li se tingħata speċifikament lilu?

Qed ngħid dan għax effettivament, din hija r-realta`.

Meta inti toħroġ tender daqshekk speċifika, tkun qed tidentifika lil min trid tagħti din l-art.

Effettivament qed tgħid li X biss jista` jidħol għat-tender minħabba dawn il-limitazzjonijiet u ċertament li minħabba dawn il-limitazzjonijiet, il-gvern mhux se jġib rikavat daqs li kieku ma kienx hemm dawn il-limitazzjonijiet.

Apparti hekk, ladarba inti qed tgħid li din tista` tintuża għal skop speċifiku wieħed meta l-iskop kummerċjali tant huwa varjat, hemmhekk inti qed tillimta l-possibilita` li l-gvern idaħħal aktar flus.

Dan kollu juri li minkejja li l-gvern għandu diffikultajiet finanzjarji, dan xorta mhux qed jagħti każ li jdaħħal flus kemm jista' u jimportah biss li jaqdi lil xi ħadd speċifikament.

Sur President, qed isir sforz biex dawn l-affarijiet isiru taparsi legali billi joħorġu taħt att li l-iskop tiegħu kien l-oppost ta' dan li qed jiġi propost hawnhekk u ċertament jiena ngħid li dan mhux ġustifikat u mhux xieraq li jsir.

Dan mhux il-mod kif ikollok good governance fil-pajjiż għax tmexxija pubblika trasparenti u accountable hija l-aktar element importanti li jgħin lill-pajjiż jimxi l-quddiem u jekk dan ma jsirx - anzi nipprovaw indawru l-liġi u l-prinċipji stabbiliti legalment biex nillegalizzaw xi ħaġa hekk – dan ma jkunx aċċettabbli.

Din hija xi ħaġa li teħtieġ spjegazzjoni u nistenna li l-ministru responsabbli mill-lands jagħti spjegazzjoni għaliex din it-tender ħarġet b'dan il-mod għax ċertament dawn l-affarijiet jeħtieġu spjegazzjoni u ġustifikazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, se nitkellem fuq problema li fil- fatt tolqot ħafna l-area tad-distrett li nirrapreżenta jiena.

Sfortunatament, it-tfal tad-distrett tiegħi għandhom l-akbar rata ta' asthma f'Malta u GĦawdex u dan minħabba diversi fatturi, fosthom il-miżbla tal-Magħtab.

Il-gvern b'ħafna pompa qal li mill-ewwel ta' Mejju, il-miżbla tal-Magħtab mhux se tibqa' tintuża pero` l-mistoqsija hi: Din għadha tintuża jew m'għadhiex tintuża sempliċiment għax qed nużaw kliem differenti - sejjaħnielu storage temporanju - biex induru madwar ir-regolamenti u d- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea?

S'issa l-gvern intrabat li juża dan l-istorage temporanju għal sena biss pero` jiena nistaqsi: Huwa vera li dan l-istorage temporanju se jdum sena biss jew se jdum iżjed u qed ngħidu li għal sena biss biex nipprovaw nikkalmaw lil diversi ċittadini tal-lokalitajiet li huma fil-viċinanzi?

Irrid ngħid li sar xogħol fuq applikazzjoni numru PA4252/03 fejn tħaffret ħofra, sar membrane magħha u beda jintrema l-iskart domestiku ġo fiha mit-3 ta' Mejju.

Jiena nistaqsi jekk hux vera li l-environment impact assessment għadu mhux komplut u ġie ppreżentat id-draft tiegħu biss.

Hemm permessi għax-xogħol li sar meta l-environment impact assessment għadu ma tlestiex u jekk le, x'enforcement qed isir min-naħa tal-MEPA?

Issa rrid ngħid li meta jintalab environment impact assessment, dan ikun ifisser li sa ċertu punt, il-MEPA tkun qed taċċetta l-prinċipju li jsir dak ix-xogħol partikolari imma fil-fatt tkun trid environment impact assessment biex tkun taf jekk dak ix-xogħol hux ħażin għall-ambjent ta' madwar.

L-ambjent m'huwiex biss il-flora u l-fauna.

Veru li nafu li hemm siġar tal- ħarrub li qed jiġu meqruda billi jintraddmu b'kollox u qisu xejn m'hu xejn imma jiena rrid nistaqsi l-iżjed dwar l-effett li dan kollu se jkollu fuq ir-residenti ta' l-inħawi.

Irridu nammettu li dan huwa proġett li joħloq ċertu ammont ta' dannu għas-saħħa tal-bniedem u biex tgħaxxaqa, fejn qed jintrema ż-żibel domestiku issa hu iżjed qrib tar-residenti ta' l-inħawi tal-Magħtab milli kienet l-istess miżbla!

Spiċċajna eżatt taħt għajnhom ħalli nuża l-espressjoni Maltija.

Jiena naħseb li din hija sitwazzjoni inaċċettabli u jiena nistaqsi kemm il-Health and Safety fil-fatt daħlu biex jaraw ix-xogħol li qed isir fuq dan il-proġett ħalli jaraw id-dannu li jista` jinħoloq għall-poplu Malti u GĦawdxi u speċjalment għar-residenti ta' dawn l-inħawi.

Apparti minn hekk, irrid ngħid xi ħaġa oħra.

Il-ħofor li qed isiru - għax issa jidher li qed titħaffer ħofra oħra - qed ikun hemm il-membrane magħhom.

Issa x'inhu jiġri?

Mela fejn qabel kellek ċertu materjal li kien jinżel fil-miżbla imma jibqa` relattivament fil-wiċċ, issa dan il-materjal qed jinżel mal-membrane u jibqa` nieżel sa l-aquifer bil-konsegwenza li se jkun aktar faċli li jkollna kontaminazzjoni tal-baħar fil-viċinanzi tal- Magħtab.

Jiena nistaqsi xi studju sar biex dan ma jiġrix!

U jekk sar xi studju, jiena nippretendi li l-ġimgħa d-dieħla, il-gvern jiġi fil-Parlament u jgħidilna: Saru dawn l-istudji u mhux se jkun hemm aktar kontaminazzjoni tal-baħar.

Jekk dan mhux se jseħħ, allura morna għall-agħar għax ġibna l- miżbla aktar viċin tan-nies u qed nagħmlu aktar dannu lill-ambjent milli konna qed nagħmlu qabel.

Jiena nistaqsi jekk huwiex vera li dan fil-fatt qiegħed jiġri jew sempliċiment hija xi ħaġa li sar studju fuqha u fil-fatt m'hijiex qegħda tiġri.

Issa nafu wkoll Sur President, li l-gvern ħareġ applikazzjoni oħra dwar ir-riabilitazzjoni tal-miżbla tal-Magħtab.

Il- gvern għamel applikazzjoni PA6136/04 biex jagħmel reengineering tal-miżbla tal-Magħtab u se jkun qed juża sistema ta' gassijiet li meta joħorġu – speċjalment il-gass methane – dawn jaqbdu awtomatikament permezz ta' sistema li jkun hemm fiċ-ċmieni li fil-fatt se jkunu qed jiġu mwaħħla hemmhekk.

Nafu wkoll li se jitwaħħlu madwar xi 500 pajp biex ikunu jistgħu jagħmlu extraction tal-gassijiet biex imbagħad dawn imorru lejn is-sistema ċentrali pero` ħaġa ta' l-iskantament, fuq dan kollu mhux se jsir environment impact assessment!

Meta wieħed jara x'tip ta' gassijiet se joħorġu meta jiddaħħlu l-pajpijiet, wieħed jinduna li ħafna minnhom huma cancerogenic.

Issa naf li se jiġu jgħidu li once extracted, dawn il-gassijiet se jitilgħu 'l fuq fl-arja u jiġu diluted u b'hekk l-effett tagħhom se jkun negliġġibli imma l-fatt huwa li residenti fil-viċin - u issa m'iniex qed insemmi biss ir-residenti tal- Magħtab imma qed insemmi n-naħat ta' San Pawl fejn għandek attivita` turistika, in-Naxxar, il-Mosta u l-GĦargħur - se jkunu qed jintlaqtu minn dawn il-gassijiet li huma cancerogenic.

Hu veru li se jkun hemm sistema biex iqabbdu l-methane imma kif se jiġi kkontrollati, per eżempju, compounds li jiġu magħmulin mill-merkurju u d-diosina li hija effettivament riżultat ta' ħruq kontinwu taħt ċertu temperatura li jkun qiegħed jiġri kontinwament f'dawk in-naħat?

Kif se jiġu affettwati t-tjur, l-annimali, il-ħxejjex u above all ir-residenti f'dawn l-inħawi.

X'impact assessment qiegħed isir min-naħa tal-gvern?

S'issa għadna ma smajna assolutament xejn minkejja li proġetti simili jeħtieġu dan ir-report u anke l-istess regolamenti ta' l-environmental impact assessment jgħidulek – u jekk ikunu jridu, nagħmlulhom referenza għal-liema partijiet tar-regolamenti qed nirreferi - li dawn la darba se jkollhom effett sinifikanti fuq l-ambjent u soċjalment, huwa inaċċetabbli li ma jkollokx environmental impact assessment u almenu għandu jsir wieħed limitat.

Aħna nafu li hemm żewġ tipi ta' environmental impact assessment reports li jistgħu jsiru, wieħed qiegħed fi schedule 1 u l-ieħor qiegħed fi schedule 2 u almenu għandu jkun hemm environmental planning statement li taqa` taħt schedule 2.

X'inhu jagħmel id-dipartiment ta' l-ambjent fuq dawn l-affarijiet?

Naħseb li bi dritt, kemm din in-naħa tal-Kamra kif ukoll il-poplu Malti u Għawdxi, l-aktar ir-residenti fil-lokalitajiet ta' madwar - in-naħa ta' San Pawl, Baħar iċ-Ċagħaq, il-Madliena, il-Magħtab stess, in-Naxxar, il-Għargħur u l- Mosta - għandhom ikunu jafu x'effett se jkun hemm fuq saħħithom.

Biżżejjed ngħid li t-tfal ta' dawn in-naħat huma, sfortunatament, l-anqas b'saħħithom f'Malta u Għawdex jekk nikkonsidraw l-asthma u problemi respiratorji.

Aħna ma rridux li s-sitwazzjoni tmur għall-agħar u l-gvern għandu dmir li jserraħ moħħ il-poplu Malti u Għawdxi kollu li l-affarijiet li qed isiru, qed isiru għax sar verament studju fuqhom mhux bħalma fil- fatt qed isir, li bħalissa għaddej rimi ta' skart f'post fejn l- environmental impact assessment għadu lanqas hu lest u fejn lanqas permessi ma hemm.

Iva, Sur President, bi dmir nesiġu li jkun hemm risposta urġenti min-naħa tal-gvern u li jara li l-affarijiet ma jagħmlux ħsara u dannu lill- bniedem u lil dak li jkun se jiekol.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, fi Frar li għadda kont ktibt lill- ombudsman ta' l-UE biex inqajjem miegħu lment li universitajiet fl-istati membri ta' l-UE kienu ddeċidew li jiddiskriminaw kontra studenti mill- pajjiżi l-ġodda tal-UE.

Dak iż-żmien l-uffiċċju ta' l-ombudsman kien qalli li l-ilment aħjar inressqu quddiem il-Kummissjoni Ewropea għaliex in- nuqqas m'hijiex qed tagħmlu xi istituzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea iżda qed jagħmluh gvernijiet ta' stati membri u hi l-Kummissjoni li għandha r- responsabilta` li taġixxi f'sitwazzjoni bħal dawn.

Għal ta' l-apposta ħallejt li jasal Mejju sabiex pajjiżna jkun daħal fl- Unjoni Ewropea u fil-fatt għadhom għaddejjin iċ-ċelebrazzjonijiet, iżda fl- aħħar mill-aħħar, meta jintfew il-murtali, ma jinstemgħux aktar il-baned u żfin u daqq, u jintfgħew id-dwal, imbagħad nibdew naraw ir-realtajiet.

Fost ir-realtajiet li qed naraw hi din li gvernijiet bħall-gvern Ingliż u bħal gvern Olandiż qegħdin jiddiskriminaw kontra studenti mill-pajjiżi l- ġodda, fosthom Malta għaliex mill-ewwel ta' Mejju - meta dawn l-istudenti saru ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea - sa l-aħħar tas-sena akkademika li qegħdin fiha, dawn se jibqgħu jżommulhom ir-rati ta' studenti li ġejjin minn pajjiżi li mhux membri fl-Unjoni Ewropea.

Dan ħafna drabi jfisser li l- miżati jkunu eluf ta' sterlini ogħla, kemm jekk qed nitkellmu fuq korsijiet undergraduate u iżjed u iżjed jekk qed nitkellmu fuq korsijiet postgraduate.

Din il-ġimgħa, jiena komplejt nieħu passi fuq din id-diskriminazzjoni u ktibt lill-kummissarju ta' l-Unjoni Ewropea għall-edukazzjoni u l-kultura, Vivienne Redding u tlabtha biex tieħu passi kontra l-gvernijiet ta' pajjiżi membri - u nerġa ngħid fosthom l-Ingilterra u l-Olanda - li qed jiddiskriminaw kontra studenti minn pajjiżi ġodda ta' l-UE.

Intqal ħafna diskors fil-festini li saru fl-ibliet kapitali differenti - fosthom anke f'Dublin li bħalissa għandha l-presidenza ta' l-Unjoni Ewropea - dwar kif issa dawn se jilqgħu b'dirgħajn miftuħa lill-pajjiżi l-ġodda u jiena ngħid lil hinn miċ-ċerimonji u mill-kliem sabiħ, dawn iridu jilqgħu lill-pajjiżi l-ġodda bil-fatti.

Kif qed jagħmlu huma f'dan il-każ, qed jagħtu eżempju ħażin għaliex dan l-atteġġament juri li mhux veru li aħna familja waħda fejn kulħadd indaqs għax qed ikomplu jittrattaw lill-istudenti mill-pajjiżi l-ġodda bħala anqas indaqs.

Din mhux familja waħda fejn il-membri huma ndaqs iżda "Animal Farm" ta' George Orwell where some animals are more equal than others.

Dik hija ħażina u nieħu gost ngħid li m'iniex waħdi ta' din il-fehma -anke kieku kont waħdi, xorta waħda kont nesprimiha – għax din il-ġimgħa, fl-Ingilterra per eżempju, tkellmu tan-national postgraduate committee li tkażaw bil- gvern Ingliż li rrikmanda lill-universitajiet Ingliżi biex ikomplu jiċċarġjaw lill-istudenti tal-pajjiżi l-ġodda bħala non-EU.

Dawn qalu li dan imur kontra l-ispirtu ta' l-Unjoni Ewropea u hija diskriminazzjoni kontra dawn l-istudenti li mill-għaxar pajjiżi membri ġodda, jekk nieħdu biss l-Ingilterra, hemm madwar 6,600 jistudjaw.

Jiġifieri din id- diskriminazzjoni mhux qegħda ssir biss kontra l-Maltin imma hija kontra l- istudenti tal-pajjiżi l-ġodda li daħlu u jiena nittama li issa l- kummissarju ta' l-Unjoni Ewropea għall-edukazzjoni u l-kultura, Vivienne Redding tieħu l-passi li tlabtha tieħu.

L-aħħar minuti ta' l-aġġornament tiegħi nixtieq niddedikahom għal kategorija ta' nies f'pajjiżna li nibqgħu nġibu ruħna qishom ma jeżistux.

Qiegħed nirriferi għal dawk li ssemma fl-istatistika maħruġa mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika ftit xhur ilu - dak imsejjaħ lifestyle survey 2003 - fejn jingħad li f'pajjiżna għandna 6,960 li huma jew divorzjati, jew għandhom annullament fiż-żwieġ tagħhom jew huma persuni separati.

Naf li dawn huma minoranza f'pajjiżna pero` dawn m'humiex numri biss imma huma nies tad-demm u l-laħam.

Uħud minn dawn, jien inkun żorthom fiż-żewġ distretti li nirrapreżenta f'dan il-Parlament u f'dawk id-djar insib koppji li jħobbu lil xulxin, imma m'għandhom l-ebda għażla ħlief li jikkoabitaw - jew biex nużaw il-kelma li nużaw meta nitkellmu - jew ipoġġu.

Dawn iħobbu lit-tfal tagħhom u jixtiequ kieku li jkollhom iċ-ċans jerġgħu jibdew ħajja ġdida miżżewġa, iżda f'pajjiżna aħna għadna niddiskriminaw kontra dawn in- nies u għadna nħalluhom fil-ġenb.

Nitkellmu fuq soċjeta` inklussiva u fuq soċjeta` li ma trid tħalli lil ħadd imwarrab u għalhekk, jiena nistenna li għallinqas dan il-Parlament isib forma kif jiddiskuti u jindirizza l- problemi ta' dawn in-nies - bħal per eżempju jista` jkun hemm kumitat ta' l- affarijiet soċjali - għaliex fil-fehma tiegħi nagħmlu żball jekk istituzzjonijiet demokratiċi bħall-Parlament ma jagħtux każ is-sitwazzjoni ta' dawn in-nies għax jiena ma naqbilx li każi bħal dawn, għandhom jitħallew f'idejn ftit nies li b'mod estremista jressqu l-quddiem dan is- suġġett.

Ninsabu fis-seklu 21 u ngħidu li sirna Ewropej għax dħalna fl- Unjoni Ewropea u għalhekk naħseb li għandna jkollna l-maturita` biżżejjed biex niddiskutu suġġetti bħal dawn b'mod kalm u serju sabiex naraw kif nindirizzaw dawn il-problemi u mhux inħalluhom isiru qisu gwerra reliġjuża fejn in-nies lanqas jirraġunaw.

Nirrepeti li għandna kważi 7,000 persuna minnhom dawn u t-tfal tagħhom qed jikbru f'sitwazzjoni diffiċli u għalhekk ma nistgħux ma nitrattawx din il-kwestjoni bl-umanita` meħtieġa.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin, il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn 10 ta' Mejju 2004, fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UFFIĊĊJU KONĠUNT - POSTIJIET BIL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema lokalitajiet jinsabu r-residenzi mikrija mill-uffiċċju konġunt lill- inkwlini?

Kemm hu d-dħul tal-kera flimkien fis-sena?

Kemm hi l-ogħla kera?

Kemm hi l-orħos kera?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-uffiċċju konġunt jamministra 1,789 post mikrija bħala residenzi fil-lokalitajiet elenkati hawn taħt:

|Attard |Lija |Safi | |Baħar |Luqa |San | |iċ-Ċagħaq | |Ġiljan | |Balzan |Marsa |San Pawl | | | |il-Baħar | |Birgu |Mdina |Santa | | | |Venera | |Birkirkara |Mellieħa|Senglea | |Blata |Mosta |Siġġiewi | |l-Bajda, | | | |Ħamrun | | | |Bormla |Mqabba |Sliema | |Dingli |Msida |Tarxien | |Floriana |Nadur, |Valletta | | |Għawdex | | |Għargħur |Naxxar |Żabbar | |Għasri, |Pieta' |Żebbuġ, | |Għawdex | |Malta | |Għaxaq |Qala, |Żejtun | | |Għawdex | | |Gudja |Qormi |Żurrieq | |Ħamrun |Qrendi |Kalkara | |Rabat, Malta|Kirkop |Rabat, | | | |Għawdex |

Informat ukoll li s-sistema ta' informazzjoni kompjuterizzata li teżisti fl- istess uffiċċju bħalissa tipprovdi n-numru ta' kirjiet residenzjali f'kull lokalita', imma ma tipprovdix l-informazzjoni l-oħra mitluba mill-Onor.

Interpellant.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - POST FI STAT PERIKOLUŻ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi ħadu l- awtoritajiet fuq każ ta' anzjana li tgħix f'post ta' l-uffiċċju konġunt, f'periklu kontinwu li l-indirizz tagħha qed jintbagħat separatament?

Jista' jintervjeni personalment sabiex jitneħħa l-periklu u l-anzjana tista' terġa' tmur tgħix f'darha?

ONOR.

TONIO BORG: Is-saqaf tal-fond in kwestjoni nbena mingħajr il- permessi meħtieġa u kontra r-regolamenti sanitarji.

Għal dawn ir- raġunijiet id-dipartiment responsabbli minn dawn it-tiswijiet, jiġifieri l- housing, construction and maintenance department fil-ministeru tar-riżorsi u infrastruttura, ma jistax jibdel saqaf li jaf li huwa illegali.

TALBIET GĦAL SERVIZZ TA' INKONTINENZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm talbiet pendenti għal servizz ta' inkontinenza mill-ewwel tas-sena 2004?

Minn liema lokalita' huma?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Talbiet pendenti għas-servizz ta' inkontinenza hemm biss dawk li daħlu matul ix-xahar ta' April.

Dawn huma kif ġej:

|Lokalita'|Kwantita| | |' | |Attard |1 | |Għaxaq |1 | |Marsa |1 | |Żabbar |1 | |Żurrieq |1 |

ANZJANI - SERVIZZ TA' HOME HELP

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm persuni li għandhom is-servizz tal-home help?

Minn liema lokalita' huma?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SVPR - MANUTENZJONI TAS-SWALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid liema huma s-swali fir- residenza San Vinċenz de Paule li talbu li ssirilhom maintenance tas-sala?

X'kienet ir-risposta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-maintenance fir-residenza ta' San Vincenz de Paule issir fuq bażi regolari.

Priorita' tingħata lil dawk it-talbiet li jkunu meqjusa urġenti.

DJAR TA' L-ANZJANI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fid- djar ta' l-anzjani?

X'inhu l-grad tagħhom?

Kemm hemm persuni li huma bil- kuntratt?

X'inhu xogħolhom u kemm jitħallsu?

ONOR.

VAPURI REĠISTRATI TAĦT IL-BANDIERA GRIEGA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jieħu l-Gvern Malti wara li ġie mgħarraf li l-Gvern Grieg qed iħejji inċentivi ġodda biex jiġu offruti lis-sidien tal-vapuri li jkunu jridu jirreġistraw il-vapuri tagħhom taħt il-bandiera Griega?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-gvern, prinċiparjament permezz tad-direttorat tal- bastimenti merkantili fi ħdan l-awtorita' marittima, dejjem jara kif jista' iżomm ir-reġistru Malti bħala wieħed attraenti għas-sidien tal-bastimenti waqt li jassigura l-livelli meħtieġa mil-liġijiet internazzjonali relattivi.

JOINT TRADE MISSION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'kien l-eżitu tal- joint trade mission ma' l-Iżlanda li l-Malta Enterprise organizzat fil-Kajr fix-xahar ta' Marzu?

ONOR.

JOHN DALLI: Seba' kumpanniji pparteċipaw f'dan l-avveniment, erbgħa minn Malta u tlieta minn Iceland.

Mill-kummenti li rċevejna mill-parteċipanti nfushom, dan l-avveniment jidher li kien suċċess għax huma kienu kuntenti, kemm bil-kwalita' għolja ta' laqgħat li kienu organizzati kif ukoll mis-servizzi li kienu pprovduti mill-korporazzjoni Maltija għall-impriża u msieħba oħra.

MALTESE EGYPTIAN EXTRADITION AGREEMENT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Meta mistenni li jiġi ffirmat il-Maltese Egyptian Extradition Agreement?

ONOR.

JOHN DALLI: Hemm qbil bejn l-awtoritajiet Maltin u dawk Eġizzjani li l-ftehim ta' estradizzjoni bejn iż-żewġ pajjiżi jkun iffirmat aktar tard dan ix-xahar.

KUMITAT KONĠUNT HISPANO-MALTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jikkonferma l-Ministru li minħabba fil-bdil fl-amministrazzjoni Spanjola, il-laqgħa tal-kumitat konġunt Hispano-Malti ġiet posposta?

Ġiet iffissata data ġdida għal-laqgħa tal-mixed commission?

ONOR.

JOHN DALLI: Ir-risposta hi fl-affermattiv.

S'issa għadha ma ġietx iffissata data ġdida għal-laqgħa tal-mixed commission.

KONSULTAZZJONIJIET BEJN MALTA U S-SAUDI ARABIA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jikkonferma li se jsiru konsultazzjonijiet f'Malta bejn Malta u s-Saudi Arabia f'Lulju kif issuġġeriet min-naħa Sawdita nnifisha?

ONOR.

MALTA ENTEPRISE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Il-Malta Enterprise kemm għandha rappreżentanti u konsulenti barra l-pajjiż?

Min huma u fejn qed joperaw?

Jista' jiddistingwi bejn min hu rappreżentant u min hu konsulent?

X'remunerazzjoni għandhom il-konsulenti?

ONOR JOHN DALLI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.