MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 478 It-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 478

It-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 478

It-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2007

WERREJ

MINUTI 637

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 637

TQEGĦID TA' KARTI 643

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (L-Ewwel Qari).........................................645

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINAZA LI TNEĦĦI

L-KONTROLL TAD-DJAR (L-Ewwel Qari) 645

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ORGANIZZAZZJONIJIET VOLONTARJI (It-Tieni Qari)

VOLUNTARY ORGANISATIONS BILL (Second Reading) 646

AĠĠORNAMENT 667

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 671

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 477 li saret fit-12 ta' Diċembru, 2006 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li s-Sedja rċeviet mingħand l-Awditur Ġenerali r-rapport annwali għas-sena 2005, liema rapport se jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Fuq il-mejda tal-Kamra hawn l-iStanding Committee on Foreign and European Affairs Annual Report 2006.

Jista' l-iSpeaker jgħidli jekk dan ingħatax lill-press qabel ma tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra?

Jekk sar hekk inkunu morna kontra r-regolamenti u mhux sew li din il-Kamra tiġi stmata b'dan il-mod.

Għaldaqstant, qabel ma tibda s-seduta, nixtieq inkun naf jekk dan ir-rapport ingħatax lill-press qabel ma ngħata lil din il- Kamra.

MR SPEAKER: Se ngħaddi r-rimarka ta' l-Onor.

Interpellant liċ-chairman ta' dan il-kumitat.

ONOR.

JOE MIZZI: Bir-rispett kollu, Mr Speaker, hawnhekk hawn l-istanding orders li qed jinkisru.

L-aħħar darba kellna ċ-chairman tal-kumitat dwar l- affarijiet soċjali li għamel hekk u baqgħet għaddejja lixxa.

Issa din it- tieni darba!

Żball darba taċċettah, imma t-tieni darba ma taċċettaħx.

Qed issir prassi li min irid, għax ikollu s-saħħa, jibqa' għaddej minn fuq ir- regolamenti ta' din il-Kamra.

Jiena ma nistax nifhem kif isiru affarijiet bħal dawn!

Jekk ikun hemm bżonn niddiskutuh għax għandi riservi kbar fuq dan ukoll.

L-affarijiet m'humiex qed isiru bis-serjeta', u l-membri għandhom jaraw dan qabel ma jarawh tal-press għax hekk jgħidu l-istanding orders.

MR SPEAKER: Għandi nifhem li fil-press conference li saret kienu prezenti l-membri ta' l-istess kumitat.

ONOR.

JOE MIZZI: Ir-regolamenti jgħidu li d-dokumenti għandhom jiġu mogħtija lill-Kamra u mhux lill-press.

Dawk huma dokumenti tal-Kamra u mhux ta' dak il-kumitat, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Dawn ir-rimarki se ngħaddihom liċ-chairman ta' dan il-kumitat.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal- ministeru, dipartimenti u enti oħra fid-dekasteru tiegħu matul l-2005 u l- 2006 u f'liema gradi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella A u tabella B.

Tabella A turi l-informazzjoni li tirrigwardja l-uffiċċju tal-Prim Ministru.

Fir-rigward tal-ministeru tal-finanzi, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għal mistoqsija parlamentari 16602 li tagħti rendikont ta' l- imjegati ġodda għas-sena 2005.

Għas-sena 2006, l-informazzjoni mitluba tinsab f'tabella B.

Din l-informazzjoni hija aġġornata sa l-aħħar ta' Novembru 2006.

ĦAL QORMI - TWESSIGĦ TA' TRIQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22164 u jgħid meta se tiġi mwessa' l-kantuniera fi Triq San Ġwakkin, kantuniera ma' Triq Valletta, f'Ħal Qormi, skond il-linja tat-triq li diġa' teżisti biex jiġi megħlub kull tip ta' periklu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Ninsab infurmat li saret spezzjoni fuq il-post minn uffiċjali ta' l-ADT u beda l- proċess sabiex tiġi rranġata din il-junction.

Sadanittant, se jsiru stop signs fit-tarf ta' Triq San Ġwakkin.

RIKLAMAR U PROMOZZJONI MARBUT MAT-TURIŻMU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: X'kien l-ammont li l-ministeru u l- awtorita' Maltija għat-turiżmu matul din is-sena nefqu separatament f'riklamar u promozzjoni f'pajjiżna stess?

Liema kienu dawk l-aġenziji li ngħataw dan ix-xogħol?

Xi proċedura ntużat u x'kien l-ammont li ħadet kull aġenzija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): M'huwiex possibbli li tingħata ċ-ċifra eżatta qabel ma tintemm is-sena, anke minħabba l-fatt li ċerti inizjattivi għadhom għaddejjin.

Rigward l- informazzjoni dwar l-aġenziji, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 22541.

ADT - CHIEF EXECUTIVE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jaħseb il-ministru li ċ-chief executive ta' l-awtorita' dwar it-trasport għandu konflitt ta' interess billi barra dan l-impjieg għandu wkoll aġenzija ta' l-ivjaġġar, fejn juża s- servizz ta' garaxx tal-coaches partikolari, biddel sinjali tat-toroq fix- Xemxija biex jakkomoda lil din l-istess persuna u wasal ukoll biex biegħlu b'irħis l-aktar żewġ xarabanks antiki li kien hawn f'Malta u li kienu fil- pussess ta' l-awtorita' biex dan ikun jista' jinnegozjahom barra minn Malta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dwar l-ewwel parti tad-domanda nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 19878.

Dwar it-tibdil ta' sinjali tat-toroq fix-Xemxija, dawn saru biex jitjieb is- servizz għal dawk kollha li jipprovdu servizz fil-qasam tat-turiżmu, b'mod partikolari l-aspett li jirrigwarda s-sigurta' fit-toroq.

Dwar il-bejgħ tax-xarabanks nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 21140.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Qabel il-vaganzi tal-Milied kont għamilt mistoqsija lill- Ministru dwar reserved parking li kien fi Triq Bajjada f'Ħaż-Żabbar u ġie trasferit għal Triq Spadaro.

Jien ġbidt l-attenzjoni tal-Ministru li ma jagħmilx sens li l-affarijiet isiru bil-mod kif saru u tlabtu biex jinvestiga l-każ.

Jista' jgħidli x'ġara?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Kont irriferejt il-każ lil żewġ persuni partikolari, imma r-risposti li ngħatajt ma kenux għal kollox konformi.

Għalhekk tlabt lil ħaddieħor biex jidħol aktar fil-każ, pero' imbagħad dawn in-nies ħarġu bil-leave, u allura għadni qed nistenna r-risposta.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jindaga iktar biex jara li l-affarijiet isiru kif għandhom isiru?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Napprezza l-interess ta' l-Onor.

Interpellant.

M'huwiex normali li jirriżultaw każijiet bħalma semma' u aħna dejjem noqogħdu attenti biex f'dak li għandu x'jaqsam ma' reserved parking nagħmlu u naċċettaw dak li jkun verament meħtieġ.

DCA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Għal liema raġunijiet id- DCA ħareġ NOTAM A0626/06?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): In- NOTAM A0626/26 ħarġet mill-operatur ta' l-ajruport biex tiżdied il- flessibilita' fl-ipparkjar ta' l-ajruplani fl-ajruport.

TERMINAL TA' L-AJRUPORT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-istess faċilitajiet li ngħataw lir-Ryanair biex il-passiġġieri tagħha jaslu bil-mixi fit-terminal jew fuq l-ajruplan ingħatawx ukoll lil linji oħra ta' l-ajru biex jiffrankaw ukoll spejjeż ta' l-operazzjonijet tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Malta International Airport toffri l-istess faċilitajiet lil kull operatur ta' l-ajru.

AIR MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Għal liema raġunijiet l-Air Malta qed topera titjira minn Tripli li qed tkun tard wisq għall-konnessjonijiet internazzjonali minn Malta meta qabel il-ħin kien aħjar wara nofsinhar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Jeżistu raġunijiet kummerċjali u strateġiċi għall-iskeda l-ġdida, iżda ma jidhirlix li billi nippubblika informazzjoni kummerċjali u sensittiva se nkun qed nagħmel ġid lil Air Malta u konsegwentament jidhirli li minħabba n-natura tagħha, din l- informazzjoni m'għandhiex tiġi pubblikata.

NISA SEPARATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: X'miżuri jistgħu jieħdu nisa separati biex ma jaqgħux lura fil-livell ta' l-għajxien tagħhom meta l- manteniment ikun ġie ffissat snin ilu u qatt mibdul minkejja ż-żidiet fl- għoli tal-ħajja?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Persuni fis-sitwazzjoni msemmija mill-Onor.

Interpellant li jissodisfaw il- kriterji rilevanti stabbiliti fl-Att dwar is-Sigurta' Soċjali jistgħu jibbenefikaw mill-għajnuna soċjali.

L-ammont dovut jinħadem skond id-dħul tagħhom, inkluż l-ammont ta' manteniment.

Inżid ngħid li mara separata li jkollha dritt għall-manteniment mir-raġel tista' tagħmel rikors il-qorti li permezz tiegħu titlob biex tvarja l- ammont ta' manteniment minħabba tibdil fiċ-ċirkostanzi.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li jiġi vverifikat jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, hijiex qed tieħu l-benefiċċji soċjali kollha li hi ntitolata għalihom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

MTA - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Liema kumpannija kellha l-kiri tal- karozzi ta' l-awtorita' Maltija tat-turiżmu bejn l-2003 u l-2006?

Kemm kien iż-żmien tal-kuntratt miftiehem f'kull każ?

X'inhi d-data li fiha ħarġu sejħiet għal offerti għall-kiri ta' karozzi f'dawn is-snin?

X'se jiġri għall-kiri ta' karozzi fl-2007?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kuntratt tal-Westminster Car Hire ingħata f'Settembru 1999 għal ħames snin permezz ta' tender.

Minn Settembru 2004 sa April 2006, dan kien imġedded.

F'Jannar 2006 ħarġet tender ġdida li kienet ingħatat lil En Route Malta Drive f'Mejju tas-sena 2006 għal ħames snin sas- sena 2011.

KAŻI TA' VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm kien hawn każi ta' domestic violence din is-sena?

Kemm hawn nisa jgħixu ġo sheltered homes għal dan l-iskop?

Kemm kien hawn din is-sena u kemm kien in-numru ta' tfal?

X'inhu jagħmel il-gvern biex minflok ikollha titlaq il-mara mid-dar, jitlaq ir-raġel ġo shelter ta' l-irġiel, dejjem jekk ikun hemm raġuni valida?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Novembru, 2006 kien hemm 403 każ ta' vjolenza domestika rrappurtati lill-aġenzija Appoġġ.

Matul l-istess perijodu kien hemm 42 nisa u 43 tfal li kienu jgħixu f'shelters immexxija mill-imsemmija aġenzija minħabba li huma vittmi ta' vjolenza domestika.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- emendi fil-Kodiċi Kriminali konnessi mal-vjolenza domestika li ġew fis-seħħ kmieni s-sena l-oħra jipprovdu għall-ħruġ mill-qorti ta' ordni ta' protezzjoni.

Fost ħwejjeġ oħra, ordni ta' protezzjoni tinħareġ biex tipprojbixxi jew tirrestrinġi l-aċċess mill-akkużat ġewwa fond fejn il- persuna offiża jew xi persuna oħra speċifikata fl-ordni tkun qed tgħix, anke jekk l-akkużat ikollu nteress legali f'dak il-fond.

Dan il- provvediment sar proprju biex jindirizza l-każijiet fejn, meta l-vittma tkun mara, ġeneralment kien ikollha titlaq mid-dar konjugali hi.

OĠĠETTI MITLUFA JEW MISJUBA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista ta' oġġetti rrapportati mitlufa jew misjuba u mogħtija f'idejn il-pulizija din is-sena?

X'isir mill-oġġetti li ma jinġabrux?

ONOR.

TONIO BORG (Aġent Prim Ministru): L-oġġetti misjuba li ġew ikkonsenjati lill-pulizija bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena kienu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

F'każ fejn is-sid ma jkunx magħruf tiġi segwita l-proċedura skond ma jipprovdi artikolu 564 ta' Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

PERSUNI MKEĊĊIJA MIR-RESIDENZI TAGĦHOM

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm ġew evicted persuni minn residenzi li kienu qed jokkupaw illegalment din is-sena?

Kemm hu n-numru ta' djar jew proprjetajiet oħra okkupati illegalment illum?

Kemm kien in- numru ta' każi ta' illegal entry li ġew irregolarizzati din is-sena?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Din is-sena, sal-lum, ma sar ebda sgumbrament mid- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali ta' persuni li okkupaw ir- residenza tagħhom mingħajr titolu.

Peress li l-infurzar tal-ħlas tal-kera u l-okkupar illegali ta' postijiet residenzjali tal-gvern jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tad-dipartiment ta' l-artijiet, id-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali m'għandux l-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija.

Madankollu, ninsab infurmata li d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali qed jinvestiga numru ta' każijiet dwar postijiet li, prima facie, jidher li huma okkupati mingħajr titolu validu u għalhekk jistgħu jkunu suġġetti għal proċeduri ta' sgumbrament.

Ninsab infurmata wkoll li b'esklużjoni ta' każijiet fejn intalab u ngħata rikonoxximent f'isem inkwilin ġdid wara l-mewt tar-raġel, il-mara, ġenitur jew qarib, din is-sena kien hemm sitt każi ta' persuni bla titolu li ġew regolarizzati.

ETC - PERSUNI GRADWATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem Adrian Vassallo) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hawn persuni gradwati jgħallmu llum?

X'sess għandhom u x'degree jew x'tip ta' xogħol jagħmlu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Din it-tip ta' informazzjoni ma tinġabarx.

SAJD ILLEGALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Mizzi) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kien in-numru ta' każi ta' sajd illegali irrapportati lill-ministeru din is-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Filwaqt li saru seba' rapporti ta' sajd illegali matul is-sena 2006, l- informazzjoni neċessarja, bħal x'bandiera qed itajjar il-bastiment, l-isem jew in-numru tiegħu u l-kulur tal-bastiment tas-sajd, fil-maġġoranza tagħhom ma ingħatatx, u allura kien impossibbli biex wieħed jieħu xi azzjoni.

Żewġ każi li qed tittieħed azzjoni fuqhom jirrigwardaw sajd illegali ta' Malti fuq il-lampuki u sajd illegali minn bastimenti tas-sajd Franċiżi.

Fuq dawn il-każijiet, id-diviżjoni ngħatat l-informazzjoni neċessarja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan ifisser li kien hemm każijiet fejn xi ħadd irrapporta bastiment barrani tas-sajd li kien qiegħed fl-ibħra Maltin u għax ma tax il-kulur u n-numru tal-bastiment, il-forzi armati ta' Malta ma marrux jinvestigaw?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Ir-risposta ma tgħidx hekk.

Pero' wieħed irid japprezza li meta persuna tallega li jkun qed isir dan it-tip ta' sajd, huwa importanti ħafna - kif ġara fiż-żewġ każijiet li qed jiġu nvestigati - li tagħti tip ta' informazzjoni aktar tanġibbli fuq il-każ.

Qed ngħid hekk għax bejn il-ħin li jsir ir-rapport u l-ħin li l-patrol boat jew xi dgħajsa oħra tasal fuq il-post - anke jekk ikunu dgħajjes li jintużaw għal fast interception - jgħaddi ċertu ammont ta' ħin.

Barra minn hekk, fil-maġġoranza tal-ħin li jkun qed isir is-sajd, speċjalment fis-sajf, il-forzi armati ta' Malta, aktar iva milli le, ikollhom il-bċejjeċ tal-baħar tagħhom totalment qegħdin jagħmlu patrolling sostanzjalment 'l barra minn Malta minħabba l-immigrazzjoni irregolari.

Naħseb li l-Onor.

Mizzi, li fiż- żmien kien ministru fl-uffiċċju tal-prim ministru, għadda wkoll minn dawn it-tip ta' problemi.

Anzi, dak iż-żmien ma kenux jeżistu t-tip ta' problemi li għandna llum, u allura japprezza li l- mezzi li hemm available huma limitati.

Pero' fejn ikun possibbli li tingħata l-informazzjoni, kif ingħatat f'dawn iż-żewġ każijiet, jittieħdu l- passi neċessarji.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux li jekk wieħed jagħti biss indikazzjoni ta' l-area fejn ikun qiegħed il-bastiment tas-sajd, huwa biżżejjed biex jinqabad?

Fi żmieni hekk kien jiġri, u ma kellhomx għalfejn joħorġu l- patrol boats għax kien ikun biżżejjed li jintbagħat helicopter u xorta waħda kienu jinqabdu.

X'inhi d-diffikulta' illum?

Għaliex inbidlu l- affarijiet?

Is-Segretarju Parlamentari qal li qabel ma kienx ikun hemm każi ta' immigranti rregolari.

Fil-fatt kien hemm, għalkemm mhux fl-ammont li qed ikollna llum, u kienu jittieħu l-passi li kien ikun hemm bżonn.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-parir ta' l-Onor.

Interpellant ngħaddih fejn hemm bżonn biex jekk ikun hemm availibility ta' helicopter jew ta' fixed wing aircraft, ikunu jistgħu jittieħdu l-passi li qed jissuġerixxi hu.

ATTAKKI FUQ GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm kien in-numru ta' attakki vjolenti u verbali fuq għalliema jew ħaddiema tad-dipartiment din is-sena u x'kien l-eżitu ta' kull każ?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Tul is-sena skolastika 2006/2007 kien hemm sitt inċidenti fejn studenti jew ġenituri aggredew xi għalliema u tliet inċidenti fejn tliet ħaddiema tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni ġew aggrediti.

F'kull każ ittieħdu l-passi dixxiplinari meħtieġa, inkluż passi bil-qorti fejn kien il-każ.

F'każijiet ta' diżubbidjenza u każijiet fejn studenti jirrispondu b'mod żbaljat lill-għalliema, ittieħdu l-passi mill-iskola fuq il-mertu ta' kull każ.

MATSEC - STUDENTI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm studenti li jsofru minn diżabilita' ingħataw għajnuna speċjali fl-eżami tal-Matsec matul dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm minnhom ingħataw għajnuna f'forma ta' reader u scribe jew it-tnejn flimkien u f'liema suġġetti?

Hemm xi regolamenti ppubblikati mill-ministeru li jistabbilixxu kriterju perentorju f'dan ir- rigward?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): F'dawn l-aħħar ħames snin in-numru ta' studenti li jsofru minn diżabilita' u li ngħataw għajnuna speċjali fl-ezamijiet tas-SEC u taċ- ċertifikat tal-matrikola huma kif jidhru:

Sena 2002 2003 2004 2005 2006 Numru (SEC) 90 118 125 170 215 Numru (C.M.) 10 17 50 45 27

F'Mejju 2006 kien hemm 56 student li ngħataw reader fis-suġġetti kollha minbarra l-lingwi, u seba' studenti ngħataw scribe fis-suġġetti kollha minbarra fl-arti u fil-graphical communication.

Hemm regolamenti ppublikati mill-ministeru ta' l-edukazzjoni f'Settembru 2002 bit-titlu "Guidelines for Special Examination Arrangements for Candidates with Particular Requirements".

UNIVERSITA' - STUDENTI BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm kien hemm studenti bi bżonnijiet speċjali fl-universita' matul dawn l-aħħar ħames snin?

X'tip ta' għajnuna qed tingħatalhom?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Peress li t-tagħrif mitlub għadu ma wasalx fl-uffiċċju tiegħi, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - MATURE STUDENTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm daħlu mature students fl-universita' f'dawn l-aħħar tliet snin u xi kwalifiki kellhom?

F'liema korsijiet daħlu?

Kemm kien hemm min għandu bżonnijiet speċjali fost dawn in-nies u x'għajnuna qed jingħataw?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

TIMSS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari 21701, jista' il-Ministru jgħid x'ħareġ mill-pilot field test?

Jista' ipoġġi dan l-istess dokument fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Il-field test sar biex jittestja l-istrumenti li se jintużaw fil-main study.

Din l-analisi li saret mill-IEA tindika l-validita' u r- reliability tal-mistoqsijiet.

Permezz ta' din l-analisi mistoqsijiet ġew imwarrba jew mibdula.

Ir-riżultat ta' l-analiżi jiġi ppubblikat meta jsir u jkun lest l-istudju proprju.

SURCHARGE FUQ ID-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 21814 u jgħid kemm nefaq il-gvern biex eżenta 13,000 familja mis-surcharge fuq id- dawl u l-ilma matul is-sena 2006?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ir-risposta tingħata f'seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi r-raġuni li l-informazzjoni għadha ma nġabritx ladarba l-mistoqsija saret fil-11 ta' Diċembru?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Intbagħtu diversi e-mails lill-Enemalta, pero' sal- lum l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha ma waslitx.

Malli tasal titqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra.

L-Onor.

Interpellant irid japprezza li ħafna mill-kontijiet li jkopru s- sena 2006 jkunu għadhom fuq bażi ta' stima u ma jkunux għadhom ġew iffinalizzati.

Għaldaqstant, qabel ma jsir il-qari ta' l-arloġġi u joħorġu l-kontijiet finali - fejn jekk ikunu tħallsu flus żejda dawn jiġu ritornati lura u jekk ikun hemm xi differenza wieħed irid iħallasha - wieħed ma jistax jagħti din it-tip ta' informazzjoni.

Barra minn hekk, nafu wkoll li wieħed irid jagħmel kważi accounting doppju minħabba l-fatt li għandek madwar 13,000 familja - kif qed tissuġerixxi l- Onor. Marie Louise Coleiro Preca - li huma eżentati mis-surcharge, u allura wieħed irid joqgħod attent li l-ammonti jkunu eżatti qabel ma jpoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra.

ONOR.

JOE MIZZI: Meta jagħlqu l-accounts ta' l-Enemalta?

ONOR.

ANTHONY ABELA: L-accounts ta' l-Enemalta jagħlqu f'Settembru, pero' mbagħad għandek il-perijodu bejn Ottubru u Diċembru.

Naturalment aħna m'aħniex qed nistennew li l-Enemalta jagħlqu l-accounts tagħhom biex inkunu nistgħu nagħtu r-risposta.

Malli jkun hemm il-kontijiet finali, wieħed ikun jista' jgħid eżattament kemm hu l-ammont ta' surcharge li dawn in-nies ma ħallsux in vista tal-policy tal-gvern li n-nies b'ċertu introjtu jiġu eżentati minn dan l-ammont.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jaħsibx li ladarba l-accounts jagħlqu f'Settembru huwa faċli li wieħed jiġborhom?

Allura r-raġuni li dawn ma nġabrux mhux għax hemm nuqqas ta' serjeta'?!

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nerġa' nirrepeti.

Huwa veru li l-accounts jagħlqu f'Settembru, pero' l-Onor.

Interpellant jaf ukoll illi l-kontijiet tad-dawl u l-ilma joħorġu fuq bażi ta' stima.

L-istima mhux neċessarjament tirrifletti l-ammont eżatt li jkun tħallas.

Allura biex wieħed jgħid eżatti kemm hu l-ammont ta' surcharge li ma ġiex imħallas irid jistenna li joħorġu l-kontijiet finali.

Meta joħorġu l-kontijiet finali, imbagħad irid isir il- proporzjon ta' l-ammont li jkun iffrankat bħala surcharge skond l-ammont ta' surcharge li jvarja wkoll kull xahrejn, minħabba d-differenza fil- prezzijiet ta' kif jinxtara' il-fuel.

L-Onor.

Interpellant irid japprezza li huwa daqsxejn impossibbli li llum, it-8 ta' Jannar, jingħata risposta fuq affarijiet li saru sa l-aħħar tas- sena li għaddiet.

Din la tfisser li hemm traskuraġni, la tfisser inabilita' u lanqas tfisser nuqqas ta' kompetenza, imma tfisser biss li l- affarijiet kollha għandhom bżonn il-ħin tagħhom.

U jiena nassigurah li appena dawn ikunu available, se jitpoġġew għad-dispożizzjoni tal-Kamra biex wieħed ikun jista' janalizzahom skond il-ħtieġa tiegħu.

ONOR.

JOE MIZZI: Ladarba s-sena finanzjarja tagħlaq f'Settembru, x'inhi r- raġuni li ma ngħatatx l-informazzjoni sa Settembru u mbagħad l- informazzjoni l-oħra tingħata s-sena ta' wara?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Għax kieku għamilna hekk l-Onor.

Interpellant kien jistaqsi għala ma tajniex il-kumplament ta' l-informazzjoni!

MR SPEAKER: Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

L-Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 328 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Proċeduri għal Kunsilli Lokali;

Tabella li turi l-marki li d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali ta lill- Ġnien G. Maria Camilleri fil-Kappara, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22776; u

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru 313 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Skemi ta' Investiment Kollettiv (Income minn Investiment);

Avviż Legali Nru 318 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw it-Tieni Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Servizzi ta' Investiment;

Avviż Legali Nru 319 ta' l-2006 – Insurance Intermediaries (Transitional Provisions) Regulations, 2006;

Avviż Legali Nru 320 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jħassru r- regolamenti dwar Servizzi ta' Investiment (Avviż Statutorju dwar Kuntratti ta' Assigurazzjoni marbutin fit-Tul);

Avviż Legali Nru 321 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni (Avviż Statutorju dwar il-Kuntratt ta' Kummerċ fit-Tul)

Avviż Legali Nru 322 ta' l-2006 – Investment Sevices Act (Licence and Other Fees) Regulations, 2006;

Avviż Legali Nru 324 ta' l-2006 – Insurance Business (Insurers' Assets and Liabilities) (Amendment) Regulations, 2006;

Avviż Legali Nru 326 ta' l-2006 – Insurance Intermediaries (Exemption) Regulations, 2006;

Avviż Legali Nru 327 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar Bord ta' Sorveljanza dwar is-Sanzjonijiet;

Avviż Legali Nru 333 ta' l-2006 – Dikjarazzjoni ta' Vaganzi tal-Banek;

Avviż Legali Nru 334 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw il-Ħames Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru 335 ta' l-2006 – Ordni ta' l-2006 dwar Madliena Village Complex bħala Żona Speċjali Msemmija;

Avviż Legali Nru 1 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Ħruġ u Validità ta' Karti ta' l-Identità; u

Informazzjoni bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 22284.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 317 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar il- Ħarsien tas-Sigurtà tal-Provvista tal-Gass Naturali;

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 336 ta' l-2006 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta ċerti artikoli ta' l-Att ta' l-2006 li jemenda l-Att dwar Sigurtà Soċjali (Emenda Nru. 2) (Att Nru XIX ta' l-2006);

Rapport annwali ta' l-Awtorità tad-Djar għas-sena 2005-2006 u estimi ta' l-istess Awtorità għas-senna 2006-2007; u Tagħrif dwar skemi u inizjattivi mill-Awtorita` tad-Djar matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22720; u

Tagħrif dwar l-Iskema R ta' l-Awtorita` tad-Djar dwar sussidju fuq il- kera ta' residenzi privati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22721.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Abela.

ONOR ANTHONY ABELA: Sur President, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 323 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar il- Protezzjoni tal-Ħaddiema mir-Riskji li jinħolqu meta persuna tkun esposta għall-Asbestos fuq il-Post tax-Xoghol;

Avviż Legali Nru 331 ta' l-2006 – Ordni ta' Standard Nazzjonali ta' l- 2006 dwar l-Inqas Paga Nazzjonali;

Avviż Legali Nru 332 ta' l-2006 – Ordni ta' Standard Nazzjonali ta' l- 2006 dwar Żieda fil-Paga għall-Impjegati;

Tagħrif dwar mature students fl-Universita' ta' Malta għall-perijodu bejn Ottubru 2004 u Ġunju 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22664;

f'isem il-Ministru għal Għawdex, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kuntratti li ngħataw mill-Ministeru għal Għawdex għal xogħol ta' toroq, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22752; u

f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 312 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar ir- Regolamenti dwar l-Ottenibilità ta' Informazzjoni tal-Konsimatur dwar l-Ekonomija tal-Feul u l-Emissjonijiet tal-Carbon dioxide rigward l- Immarkettjar ta' Karozzi tal-Passiġġieri Ġodda;

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET

ONOR.

TONIO BORG: F'isem il-Prim Ministru nipproponi l-Ewwel Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda diversi liġijiet".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda diversi liġijiet" ikun moqri l-ewwel darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA LI TNEĦĦI L-KONTROLL TAD-DJAR

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar (Kap 158)".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att ta' l-2007 li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar (Kap 158)" ikun moqri l-ewwel darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ORGANIZZAZZJONIJIET VOLONTARJI

VOLUNTARY ORGANISATIONS BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, għandi messaġġ mingħand il- President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-messaġġ:

EDWARD FENECH ADAMI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jirregola "Organizzazzjonijiet Volontarji u l- Amministrazzjoni tagħhom", jirrakommandah għall-konsiderazzjoni tal- Kamra tad-Deputati.

5 ta' Diċembru 2006

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola Organizzazzjonijiet Volontarji u l- Amministrazzjoni tagħhom".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, illum qed inressaq dan l-abbozz ta' liġi li ilu mistenni ħafna mill-għaqdiet volontarji ta' dan il-pajjiż.

Nixtieq nibda billi nirringrazzja lil dawk kollha li jagħtu s-sehem tagħhom fil-qasam tal-volontarjat Malti u Għawdxi.

Nafu li għandna numru kbir ta' volontiera li ilhom medda ta' snin jagħtu servizz, u għalhekk minn qalbi nirringrazzjahom għaliex nemmen, kif dejjem ngħid, li dan il-pajjiż kien ikun ħafna aktar fqir milli hu llum li kieku ma kellux il-ħidma ta' dawn in- nies.

Nixtieq ukoll nirringrazzja lil dawk kollha li fuq medda ta' snin ħadmu biex wasalna hawnhekk b'dan l-abbozz ta' liġi u partikolarment kemm ili fil-ministeru jiena.

Nixtieq nirringrazzjahom għall-għajnuna li tawni, fosthom lill-Avukat Max Ganado tal-paċenzja tiegħu u anke lill-Avukat Maria Scriha, li kienu ta' importanza ewlenija biex għenuni nwassal dan l-abbozz fil-Parlament.

Sur President, nibda biex ngħid li f'din il-liġi qegħdin naraw il-gvern jikkonferma l-impenn tiegħu li jkompli jsaħħaħ u jistimula lis-settur volontarju.

Hawnhekk qegħdin noħolqu aktar opportunitajiet kemm għall- organizzazzjonijiet volontarji, kemm għall-membri tagħhom, kif ukoll għal dawk il-persuni numerużi li jibbenefikaw mill-attivitajiet ta' l-għaqdiet volontarji tagħna.

F'pajjiżna, is-settur volontarju għandu firxa wiesgħa u naraw għaqdiet volontarji f'diversi oqsma fosthom dawk soċjali, edukattivi, ambjentali, kulturali, reliġjużi u sportivi.

Għal ħafna snin, il- volontarjat kien imżewwaq b'ħidma diversa u mifruxa fuq attivitajiet varji, u din il-ħidma ħalliet impatt pożittiv ħafna fuq is-soċjeta` tagħna.

Sur President, il-volontarjat huwa element b'saħħtu ħafna u bis-saħħa tiegħu għen ukoll biex isawwar lill-karattru Malti, partikolarment f'ċerti setturi.

Nemmen li dan għen ħafna biex ikompli jlaħħam l-identita` Maltija, Sur President.

Aħna bħala pajjiż dejjem kellna u għad għandna valuri sodi, minkejja dak kollu li jingħad, u nemmen li ħafna minn dawn il-valuri sodi li qegħdin narawhom fostna, huma riżultat - jew jekk mhux ir-riżultat almenu l-influwenza - tal-ħidma volontarja li dejjem ta l-poplu Malti.

Allura, aktar ma jikber is-settur volontarju, aktar naraw li tikber l- influwenza tiegħu fuq is-soċjeta` Maltija.

Din hija ħaġa loġika, Sur President, u huwa għalhekk li dawn l-għaqdiet volontarji ħadu rwol importanti ħafna fil-proċess tat-tisħiħ demokratiku ta' pajjiżna, u nemmen li wassal ukoll għall-formazzjoni ta' settur distint ħafna fil-komunita` tagħna, dak li jissejjaħ it-tielet settur wara s-settur pubbliku u dak privat.

Sur President, it-tielet settur hu importanti daqs iż-żewġ setturi l-oħra, u nemmen li aktar ma jgħaddi żmien aktar qegħdin naraw is-soċjeta` ċivili toħroġ, issemma' leħinha u tkun attiva ħafna fil-formolazzjoni tal- politika.

Jiena m'għandix dubju li tul dan id-dibattitu se nisimgħu ħafna interventi interessanti għaliex huwa abbozz ta' liġi li jqanqal kemm emozzjoni u kemm apprezzament, u ċertament li ħafna minna se jagħtu messaġġi pożittivi lil dawk kollha li tul is-snin taw sehemhom fil- volontarjat.

Fuq livell internazzjonali qed naraw is-soċjeta` ċivili tiżviluppa bħala waħda mill-pilastri ewlenin tad-demokrazija, u l-għan ta' l-għaqdiet volontarji hu proprju l-iżvilupp tas-soċjeta` permezz ta' ħidma diversa li tagħti spinta lil bosta setturi.

B'hekk allura, l-għaqdiet volontarji jagħtu għarfien lill-prinċipji u s-sistemi demokratiċi.

Il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea - issa Malta ilha membru għal aktar minn sentejn u nofs - qegħdin kontinwament iħeġġu d-djalogu u l-kollaborazzjoni ma' l- għaqdiet volontarji.

Naħseb li qegħdin naraw lil pajjiżna jiggwadanja minn din id-diskussjoni, u hawnhekk nixtieq niffoka fuq id-diskussjoni dwar il- protezzjoni u l-inklużjoni soċjali fejn l-għaqdiet volontarji verament jieħdu sehem attiv fil-proċess konsultattiv biex il-membri ta' l-Unjoni Ewropea jfasslu l-istrateġiji nazzjonali, u allura nistenna li l-ħidma tagħhom tkompli tikber tul is-snin.

Sur President, meta aħna mmorru laqgħat internazzjonali, naraw li jkun hemm rappreżentanti tas-soċjeta` ċivili, ta' l-għaqdiet volontarji u ta' dawk li nsejħulhom għaqdiet mhux governattivi, jew NGOs fil-qasir.

Illum it- terminoloġija tbiddlet u għandek pajjiż juża term u pajjiż ieħor juża term ieħor, pero` dejjem qegħdin nitkellmu fuq is-settur tal-volontarjat.

Aħna naraw rappreżentanti minn dawn l-għaqdiet li jieħdu sehem attiv u jkunu minn ta' l-ewwel - probabbli fost l-aktar voċiferużi - f'dak li huwa tfassil ta' politika fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, u m'għandix dubju li hekk isir wkoll f'pajjiżi demokratiċi oħra madwar id-dinja.

Għalhekk hu mixtieq u opportun li f'pajjiżna wkoll jkollna qafas legali li għandu jkompli jsaħħaħ u jagħti direzzjoni lil dan is-settur.

Hawnhekk nixtieq ngħid li biex wasalna fejn qegħdin illum, aħna kellna konsultazzjoni sħiħa li nista' ngħid formalment bdiet bil-pubblikazzjoni ta' white paper bl-isem ta' "Insaħħu l-Volontarjat" li ġiet ippubblikata f'Lulju ta' l-2005.

Qed ngħid "formalment" għax id-dibattitu kien ilu sejjer għal bosta snin qabel, pero` jiena qed inħares lejn x'wassalna għal dan l-abbozz kif inhu llum.

Aħna kellna diversi laqgħat fejn l-għaqdiet volontarji ġew bi ħġarhom.

Niftakar li fl-ewwel laqgħa li kellna lanqas biss kellna biżżejjed siġġijiet - u dan meta konna ppreparajna ħafna siġġijiet - tant kemm kien hemm interess qawwi, interess li baqa' qawwi tul ix-xhur li għaddew u għadu sal-lum.

Kif dejjem ngħid kull meta nkun hawnhekk nitkellem fuq liġi, il- konsultazzjoni tibqa' miftuħa sakemm nidħlu fl-istadju ta' kumitat, għax m'hemm xejn li huwa miktub fuq il- ġebel u ma jistax jitbiddel sakemm dak li jidħol fis-seħħ ikun fl-interess tas-soċjeta` Maltija. hawnhekk nagħmilha ċara li l-istadju ta' konsultazzjoni mhux se jieqaf, u jiena naf li dan kien attiv ukoll sa ftit ġimgħat ilu.

Fil-fatt xi ħmistax-il ġurnata ilu, membru mis-segretarjat tiegħi kellha laqgħat ma' għaqdiet li għad għandhom xi diverġenzi ma' dak li jidher f'dan l-abbozz sabiex tispjega dan l-abbozz.

Kien hemm rappreżentanti ta' għaqdiet li aċċettaw l-ispjegazzjoni u fehmu eżattament x'kien hemm warajha, u kien hemm għaqdiet li ammettew li fehmu xi ftit ħażin.

Ma jimpurtax, għax meta tħares lejn il-liġijiet, anke jekk tkun avukat, kultant ikollok diffikulta` tifhimhom, aħseb u ara jekk ma tkunx avukat!

Hemm oħrajn li għadhom isostnu li l-idea tagħhom hija aħjar minn dik li tidher f'dan l-abbozz.

Ma jimpurtax ukoll, Sur President, għax id-dibattitu dejjem se jkun qiegħed hemm f'pajjiż demokratiku.

Aħna nisimgħu lil kulħadd, u nagħmlu mill-aħjar biex nikkuntentaw lil dawk li verament jaħdmu għall-ġid tal-pajjiż.

Ovvjament, mhux possibbli li tikkuntenta lil kulħadd, u dan nafuh.

Sur President, fil-fażi ta' konsultazzjoni kellna ħafna feedback li analizzajnieh, daħħalna parti sostanzjali minnu fil-liġi u ħallejna partijiet barra li dehrilna li ma kienx għaqli li jiddaħħlu.

Dan hu l-mod u l-manjiera kif isiru l-liġijiet f'pajjiżi demokratiċi, u kif għedt diversi drabi oħra, five years down the line liġi tkun lesta biex tiġi riveduta, u hemmhekk jistgħu jiġu proposti emenda ġodda.

Dan għaliex meta tibda titħaddem il-liġi, nibdew nirrealizzaw kemm hu possibbli li timplimenta kollox, fejn hemm il-lacune u kif nistgħu ntejbu l-affarijiet.

Allura nerġa' nirrepeti li għad fadal fażi ta' konsultazzjoni, u din tispiċċa meta ngħaddu għall-istadju ta' kumitat.

U ladarba tibda titħaddem din il-liġi, naraw kif tkun sejra u kif intejbuha fil-futur meta tiġi riveduta.

Jiena ċerta li f'din il-Kamra se jkollna dibattitu ħaj u nemmen ukoll li d- dibattitu se jkun wieħed għaqli u li se jkompli jgħin sabiex is-soċjeta` tagħna tgawdi mill-għaqdiet volontarji.

Sur President, nenfasizza li s-settur volontarju jirrappreżenta element kruċjali ħafna fl-iżvilupp ta' soċjeta` demokratika u fil-ħolqien ta' soċjeta` li ma tħalli lil ħadd barra.

Aħna f'dan il-pajjiż għandna eluf ta' għaqdiet u naħseb lanqas għadna nafu kemm għandna eżattament.

Meta nibdew inħarsu lejn ir-reġistrazzjoni jkollna ħjiel ta' kemm għandna, imma mhux neċessarjament inkunu nafu b'kollha għaliex ħadd m'hu obbligat li jirreġistra bħala għaqda volontarja.

B'dan aħna se nkunu konxji tal-fatt li għandna mijiet kbar ta' għaqdiet volontarji, uħud akbar minn oħrajn, u li kulħadd jaħdem bl-aħjar mod sabiex jagħmel is-soċjeta` li aħna.

Dawn l-organizzazzjonijiet kollha għandhom rwol ċentrali biex jaħdmu id f'id ma' l-awtoritajiet - mhux mal-gvern biss - biex naraw li dan il-pajjiż ikollu verament dak li jixraqlu.

Meta f'Lulju ta' l-2005 il-ministeru tiegħi ppubblika l-white paper "Insaħħu l-Volontarjat", fil-kelmtejn tal- bidu jiena kont għedt li din il-white paper tipproponi qafas li se jgħin lill-organizzazzjonijiet volontarji sabiex ikollhom rwol akbar fis-soċjeta` tagħna.

Jiena dak inhar kont għedt u se nikkwota:

"Is-settur volontarju huwa x-xhieda tal-konvinzjoni taċ-ċittadini komuni li fuq inizjattiva tagħhom stess, huma jistgħu jibdlu u jsaħħu l-ħajja ta' persuni oħra.

Meta jaħdmu għalenija u jinkoraġġixxu l-poplu, is-settur volontarju huwa forza qawwija fit-tnaqqis tal-qasma bejn il-vantaġġjati u l- iżvantaġġjati, il-privileġġjati u l-emarġinati.".

Sur President, naħseb li ħadd ma jista' ma jaqbilx ma' dak li kont għidt dakinhar.

Infakkar ukoll li din il-white paper kellha mehmuż magħha proposta għall-abbozz ta' liġi u qed ngħid dan għax m'hijiex ħaġa komuni li toħroġ white paper li diġa` jkollha magħha abbozz ta' liġi.

Dakinhar aħna emminna li għandna nagħmlu dan biex niffaċilitaw id-dibattitu nazzjonali dwar il-kwestjonijiet relevanti għas-settur volontarju, u għalhekk ninkoraġġixxu lil dawk kolha li huma interessati u lil kull min għandu għal qalbu dan is-settur biex jagħtuna r-reazzjonijiet u l-kummenti.

Fil-fatt, tant kien hemm interess li oriġinarjament il-perijodu ta' konsultazzjoni kellu jkun sa l-aħħar ta' Ottubru ta' l-2005, imma kellna bosta talbiet minn numru ta' għaqdiet li qalulna biex nestendu ftit il-perijodu ta' konsultazzjoni għax għad iridu jixtarru din il-white paper u dak li qegħdin ngħidu fl-abbozz ta' liġi li għamilna.

Għalhekk, bi pjaċir nerġa' nirrepeti li l-white paper qajmet l-interess ta' ħafna organizzazzjonijiet volontarji, kumitati u ta' volontiera fuq bażi personali, u dawn kollha tawna l-feedback tagħhom.

Kellna anke l-feedback ta' oħrajn li m'humiex neċessarjament involuti f'dan is-settur.

Sur President, aħna għamilna laqgħat pubbliċi ta' konsultazzjoni mhux biss f'Malta imma anke f'Għawdex, u għamilnieha kemm jista' jkun faċli biex il- membri jkunu jistgħu jiltaqgħu ma' dawk li setgħu jagħtuhom aktar informazzjoni dwar din il-white paper, u nemmen li kull min kien interessat tana l-feedback.

Diffiċli niddeskrivi l-ammont ta' feedback li kellna għax kellna ħafna, u l-konsultazzjoni ma waqfitx hemmhekk, għax fit-18-il xahar li għaddew sal-lum, Jannar ta' l-2007, il-feedback kien kważi rikorrenti, u dejjem kien ikun hemm xi għaqda li titlob għal xi laqgħa ma' membri tas- segretarjat tiegħi għal spjegazzjonijiet, kjarifiki u proposti.

Jiġifieri dawn baqgħu ġejjin anke wara li tpoġġa l-abbozz ta' liġi fuq il-Mejda tal- Kamra, u nirrepeti li għadhom ġejjin proposti sal-lum.

Sur President, il-kummenti li rċevejna kienu varjati ħafna fil-kontenut tagħhom u din id-diversita` hija xhieda ta' kemm hu vast u diversifikat dan is-settur.

Kellna min qabel kompletament ma' dak li kien hemm fil-white paper u fil-proposta ta' l-Abbozz ta' Liġi, u kien hemm oħrajn li esprimew il-fehma li għandna nbiddlu xi affarijiet jew xi partijiet minn din il- liġi.

Aħna analizzajna kull kumment li sar, kemm jekk intbagħat direttament, kemm jekk deher fil-gazzetti u kemm jekk intqal fuq il-mezzi tax-xandir, u dawk is-suġġerimenti li kienu fl-interess tas-settur volontarju in ġenerali tas-soċjeta` Maltija, intlaqgħu.

Fil-fatt, se nagħti xi eżempji ta' kummenti li ntlaqgħu u daħlu f'dan l-Abbozz.

Per eżempju, il-ħatra tal-kummissarju se ssir b'konsultazzjoni mal-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali meta fil-proposta oriġinali konna qegħdin ngħidu li l- ħatra kellha ssir mill-ministru tal-ġurnata.

Imbagħad dorna wkoll id-dmirijiet kollha tal-kummissarju, u għamilna dan biex niżguraw li kull deċiżjoni li jieħu tista' tkun soġġetta għall-appell quddiem il-bord ta' l-appell.

Kien hemm ċirkostanza fejn l-għaqdiet ħassew li l-kummissarju kellu jitkellem magħhom l-ewwel, qabel ma jiddeċiedi li jippubblika xi dokument dwarhom għall-konsum pubbliku.

Aħna mhux talli aċċettajnieha din il-proposta, talli b'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu wkoll li jekk ma jintlaħaqx ftehim bejn il-kummissarju u l-għaqda volontarja konċernata, allura l-kummissarju jrid imur hu quddiem il-bord ta' l-appell sabiex dan il-bord jiddeċiedi jekk il-kummissarju għandux jippubblika dan l-istatement.

Jiġifieri qgħadna attenti ħafna li jkollna firxa wiesgħa ta' konsultazzjoni bejn il-kummissarju u l-bord ta' l-appell.

Sur President, twessgħet ukoll it-tifsira ta' skop soċjali.

Kien hemm ħafna proposti fuq din it-tifsira u aħna wessajna t-tifsira kif kien hemm min xtaq.

Biddilna xi ftit it-tifsira ta' organizzazzjoni volontarja sabiex din tirrifletti l-kummenti li rċevejna, u kienu ħafna l-kummenti li daħlu dwar xi tfisser organizzazzjoni jew għaqda volontarja.

Bdilna wkoll il-mod tal-ħatra tal-membri tal-kunsill għas-settur volontarju biex issa l- ministru tal-ġurnata jista' jaħtar biss minn fost dawk il-membri li jiġu nominati mis-settur innifsu, jiġifieri n-nominazzjonijiet jidħlu mis- settur, u l-għażla tal-ministru trid tkun biss minn fost dawk in- nominazzjonijiet.

Aħna daħħalna wkoll provvediment li jittratta speċifikament dawk l-għaqdiet li huma msejħin temporanji għax ikunu twaqqfu għal perijodu qasir sakemm jilħqu l-għan li għalih ikunu twaqqfu, u ċċarajna wkoll il-provvedimenti dwar l-awtonomija u l-indipendenza ta' l-għaqdiet volontarji u tal- kummissarju.

Aħna daħħalna wkoll provvediment ġdid dwar is-self-regulation tas-settur għax kien hemm bosta għaqdiet li tkellmu fuqha, u daħħalna wkoll sistema ġdida ta' fast-track enrolment - li forsi jkolli ċans nitkellem fuqha iktar tard - għal dawk l-għaqdiet li huma diġa` regolati ħafna minn xi regolatur ieħor sabiex nevitaw duplikazzjoni tax-xogħol.

Sur President, dawk kienu xi ftit mill-proposti li lqajna u li wasslu għal emendi bl- abbozz ta' liġi.

Meta nitkellmu fuq il-volontarjat, tajjeb li wieħed jagħti ħarsa lejn l- istorja twila u sinjura li għandna f'dan il-pajjiż f'dan il-qasam, għax ir- rwol tal-volontarjat -speċjalment fejn jidħol il-qasam tas-saħħa, il-qasam soċjali u l-qasam edukattiv - nemmen li kien importanti ħafna fit-tisħiħ tal-bżonnijiet tal-poplu Malti.

Għalija l-istorja dejjem importanti u dejjem irrid inkun naf l-għeruq ta' l-affarijiet minn fejn nibtu.

Għalhekk, Sur President, nixtieq immur lura storikament għal meta l-ewwel organizzazzjonijiet volontarji bdew jissemmew, ċioe` fi żmien il-Kavallieri ta' San Ġwann fil-perijodu bejn l-1530 u l-1798.

Din l-ordni kient ħadet rwol attiv fil-ħajja soċjali u kulturali tal-Maltin li għal ħafna snin qabel kienet marbuta mal-Knisja Kattolika.

Bla dubju ta' xejn, il-Knisja f'pajjiżna bdiet u mexxiet ħafna organizzazzjonijiet volontarji, partikolarment jekk inħarsu lejn l-oqsma tat-tfal, tal-persuni b'diżabilita` u ta' l-anzjani.

Fil-bidu, ħafna minn dawk is-servizzi soċjali u edukattivi bdew mill-arċidjoċesi jew minn għaqdiet reliġjużi tal- Knisja.

Forsi l-movimenti tal-lajċi fi ħdan il-Knisja saru aktar fis-seklu li għadda, bħalma nista' nsemmi l-Moviment Azzjoni Kattolika li twaqqaf fl- 1930.

Imbagħad rajna għaqdiet oħra jinbtu fis-snin ħamsin, u nsemmi partikolarment il-Moviment ta' Kana li twaqqaf fl-1956 u l-Moviment Azzjoni Soċjali li twaqqaf sena qabel.

F'Malta kellna ħafna nies filantropiċi li jew kienu jgħinu lill-Knisja biex twaqqaf l-istituzzjonijiet għal persuni li kienu fil-bżonn jew inkella waqqfu huma stess għaqdiet biex jagħtu għajnuna soċjali, u allura wieħed irid juri l-apprezzament tiegħu lil dawn in-nies ladarba qegħdin inressqu din il-liġi hawnhekk.

Aħna qed inħarsu lejn nies li kienu fundaturi u pijunieri f'dan il-qasam, u allura ta' min isemmi hawnhekk lill-Alfons Marija Galea li għen biex waqqaf diversi istituzzjonijiet tal-karita` li għadhom attivi sal-lum.

Dan kien magħruf bħala s-Sur Fonz u kien daħal b'ruħu u ġismu f'xogħol hekk imsejjaħ tal-karita`.

Dan ħadem ma' diversi istituzzjonijiet, fosthom l-iskola tas-Salesjani St. Patrick's - li tilqa' ħafna subien u ġuvintur fi ħdanha - l-iSptar Zammit Clapp u s-sorijiet ta' l-Ursolini.

Dan ħadem ma' Monsinjur Depiro fit-twaqqif ta' l-Istitut San Guzepp u għen wkoll lill-Fra Diego tal-Buon Pastur u s-Sorijiet tal-Qalb ta' Ġesu.

U jekk xi ħadd jagħmel lista sħiħa tal-ħidma tas-Sur Fonz, din tkun pjuttost twila, Sur President!

Sur President, hawnhekk ma nistax ma nsemmix ukoll lil Vincenzo Bugeja li ġewwa Santa Venera bena istitut għall-bniet u ieħor għas-subien.

Għadhom sal-lum joffru servizzi soċjali, u aħna bħala ministeru għandna ħafna ħidma għaddejja proprju f'dan il-bini.

Irrid nsemmi wkoll uħud min-nisa filantropiċi li kellna bħal Adelaide Cini - li tat ħajjitha u ġidha kollu biex jinfetaħ l-istitut msemmi għaliha fil-Ħamrun - u l-mara tas-Sur Fonz, Lisa Galea, li kienet tgħin ħafna mhux biss finanzjarjament imma wkoll f'support ta' inizjattivi li kienet tagħmel ma' ħaddieħor.

Hemm ukoll Mary Asphar li għenet biex tinfetaħ l-iskola tas-sorijiet Franġiskani tas- Sliema, u kellna s-Sinjura Zammit Clapp u lis-Sinjorina Mary Zammit li ħarġu l-flus biex jinbena l-isptar Zammit Clapp.

Dawn kollha huma inizjattivi li llum huma parti mill-istorja tal-qasam volontarju tagħna u li għadna ngawdu minnhom sal-ġurnata tal-lum.

Naturalment, is-servizzi li jagħtu nbidlu maż-żmien, u jekk inħarsu lejn servizzi li jingħataw illum, naraw li dawn huma pjuttost differenti minn dawk li kienu jingħataw fil- bidu, pero` huma dejjem servizzi b'għan soċjali għall-benefiċċju tal-poplu tagħna.

Storikament kien matul it-tmeninijiet u d-disgħinijiet li bdejna naraw aktar għaqdiet volontarji jifformaw f'oqsma oħra, bħall-isports, l-ambjent u l-kultura, u rajna wkoll ħafna aktar għaqdiet jiżviluppaw fi ħdan il- knisja.

Kien fl-1990 li gvern Nazzjonalista emmen li kien ikun ta' ġid għall-pajjiż li l-istat u l-għaqdiet volontarji jaħdmu flimkien biex jipprovdu servizzi soċjali.

Jien naħseb għedtha darbtejn oħra f'dan il- Parlament, imma wieħed mill-isbaħ dokumenti li qatt qrajt fuq il-ħidma soċjali kien id-dokument li kien ippubblika l-Ministru Louis Galea bl-isem "Lejn Wens u Sedqa".

F'dan id-dokument il-Ministru Galea kien qal li fil- futur huwa importanti li l-istat u l-għaqdiet volontarji jaħdmu flimkien biex jippjanaw u jwettqu l-politika soċjali ta' pajjiżna.

Naħseb li jekk inħarsu lura, nistgħu naraw kif sena wara sena bosta gvernijiet ħadmu bla heda sabiex jikkonsolidaw dak li kien hemm f'dan id- dokument ta' gvern Nazzjonalista u saħħu dejjem aktar ir-rwol ta' l- għaqdiet volontarji f'dan il-pajjiż.

Huwa b'hekk li llum nistgħu ngħidu li għandna settur volontarju b'saħħtu u attiv li jipparteċipa fil-ħidma politika tal-pajjiż.

Sur President, meta ngħid ħidma politika, qed nitkellem fuq ħidma politika as in policy making.

U hawnhekk nagħmel aċċenn għall-1994, meta gvern Nazzjonalista kien waqqaf l-ewwel fond sabiex jgħin lill-għaqdiet volontarji jwettqu l-ħimda soċjali f'pajjiżna.

Ngħid ukoll li llum l-ġurnata fil-ministeru tiegħi hemm allokazzjoni ta' Lm0.75 miljun li minnha jgawdu l-għaqdiet volontarji u finalment il-benefiċjarji tas- servizzi tagħhom.

Sur President, wieħed ma jistax jenfasizza biżżejjed l-importanza ta' l- għaqdiet volontarji f'dan il-pajjiż.

Jien nemmen li l-għaqdiet volontarji għandhom rwol importanti mhux biss sabiex jgħinu fil-provvediment tas- servizzi li l-poplu tagħna jingħata, imma għandu wkoll funzjoni mportanti li jiffaċilita d-djalogu fl-iżvilupp ta' policy making u fil-leġislazzjoni, kif ukoll fis-servizzi.

Ir-rwol ta' dawn l-organizzazzjonijiet fid- demokrazija moderna huwa marbut mad-dritt taċ-ċittadin li jingħaqad ma' assoċjazzjoni.

Hawnhekk tajjeb ngħid li l-artiklu 12 tac-Charter Ewropew tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem jgħid b'mod ċar li d-dritt ta' l- assoċjazzjoni huwa mezz ieħor kif kull ċittadin jista' jieħu sehem b'mod attiv fit-tmexxija tal-pajjiż, u dan minbarra l-involviment tiegħu fil- partiti politiċi u s-sehem tiegħu wkoll fl-elezzjonijiet.

Nerġa' ngħid li s-settur volontarju jista' jitqies bħala l-qalb tas-soċjeta' ċivili għax minkejja d-daqs, l-kompożizzjoni jew l-iskop tagħhom, l-għaqdiet volontarji jipprovdu fehmiet indipendenti, u dik hi l-isbaħ ħaġa.

Sur President, dawn jipprovdu fehmiet indipendenti dwar bosta oqsma tas- soċjeta`, inkluż il-qasam politiku stess, il-qasam kulturali, il-ħajja soċjali, is-saħħa, l-ambjent, l-edukazzjoni u aspetti oħra li aħna niltaqgħu magħhom fil-ħajja ta' kuljum.

Barra minn hekk, ħafna d-drabi is- settur tal-volontarjat ta kontribut siewi ħafna f'riformi politiċi li saru f'pajjiżna u anke fl-iżvilupp soċjali tiegħu.

Nistgħu ngħidu li s-settur volontarju kien protagonist qawwi fil-bidliet soċjo-kulturali li twettqu matul iż-żmenijiet.

Jiena nemmen li permezz ta' programmi u servizzi edukattivi, soċjali u kulturali, l-għaqdiet volontarji jgħinu kontinwament lil diversi persuni biex jqumu fuq saqajhom, biex ikollhom vuċi u biex jingħataw l-empowerment li jkollhom bżonn biex itejbu l-kwalita` tal-ħajja tagħhom.

Naħseb li huwa proprju għalhekk li s-settur volontarju jħalli daqstant impatt pożittiv fuq il-komunita`, u nemmen li dan huwa impatt li huwa apprezzat minn kulħadd, u ċertament apprezzat bil-kbir minn dan il- gvern.

Nixtieq insemmi wkoll kif fi żmenijiet aktar riċenti rajna tisħiħ ta' kif l- għaqdiet volontarji jidħlu fi ftehim ta' koperazzjoni mal-gvern fit-twettiq ta' diversi proġetti li huma ta' benefiċċju għall-poplu tagħna.

Kull meta kien hemm il-koperazzjoni bejn l-għaqdiet volontarji u l-gvern, l-għaqdiet volontarji dejjem żammew l-identita` u l-awtonomija tagħhom u dejjem esprimew l-opinjonijiet tagħhom, kemm jekk dawn kienu konsistenti mal- politika mħaddma mal-gvern tal-ġurnata, kif ukoll jekk dawn urew nuqqas ta' qbil.

Aħna f'dan il-pajjiż għandna qasam ta' għaqdiet volontarji b'saħħtu ħafna u ħadd m'għandu jnaqqas minn dik is-saħħa.

Żgur li mhux ser ikun il- gvern preżenti li jnawwar is-saħħa ta' l-għaqdiet volontarji tagħna, anzi dan il-gvern irid jaċċerta ruħu li dawn jissaħħu, għax nemmen li dan huwa fattur essenzjali ħafna li f'dawn l-aħħar snin għen lil pajjiżna biex ikompli miexi 'l quddiem u anke għen biex aħna ħaddanna l-prinċipji ta' demokrazija u tgħallimna naċċettaw kritika ġusta sabiex ngħinu lis-soċjeta` tagħna.

M'hemmx dubju li s-settur volontarju jinstab f'pożizzjoni li jqanqal u jħeġġeġ bidliet f'pajjiżna.

Għandu wkoll rwol importanti fl- iżvilupp u fl-implimentazzjoni ta' policies u ta' proġetti fuq livell nazzjonali.

Sur President, irrid nagħmel riferenza għal dokument dwar l-għaqdiet volontarji maħruġ fis-sena 2000 bit-titlu "The Commission and Non- Governmental Organisations - Building a Stronger Partnership."

Il- Kummissjoni Ewropea ddiskriviet b'mod verament tajjeb kif l-għan ewlieni ta' l-għaqdiet volontarji għandu jkun dak li jopera fix-xena pubblika ġenerali dwar tħassib u kwestjonijiet relatati mal-ben essere ta' gruppi speċifiċi ta' nies jew s-soċjeta` kollha.

Apparti li jippromwovu prospetti u l-kwalita` ta' ħajja ta' diversi gruppi soċjali, l-għaqdiet volontarji għandhom wkoll jiġġeneraw l-impjieg u għandhom jaħdmu favur dak kollu li jarawh nieqes fis-soċjeta` tagħna jew lejn dak kollu li jista' jitjieb fis- soċjeta` tagħna.

Jien naf li f'Malta għandna bosta għaqdiet volontarji li qegħdin iħarsu lejn dawn il-bżonnijiet.

Aktar qabel semmejt il-kelma "mpjieg", u ridt nirreferi wkoll għal aspett ieħor ta' l-għaqdiet volontarji, u ċioe' li dawn fihom innifishom jiġġeneraw l-impjiegi.

Jekk inħarsu – forsi aktar tard ikolli ċans nagħti d-dettalji għal Malta wkoll – lejn is-settur volontarju, naraw li dan jikkontribwixxi sew għall-ekonomija u l-impjiegi.

F'rapport li ħareġ m'ilux, huwa stmat li madwar id-dinja hemm 29 miljun persuna mpjegata fis-settur volontarju.

Fl-Unjoni Ewropea dan is-settur kiber b'24% fl-aħħar ħames snin.

Hawnhekk tajjeb li nagħmel referenza lejn riċerka li saret minn John Hopkins University li turi li ġewwa l-Ġermanja waħedha, is-settur volontarju joħloq madwar 3.7% ta' l-impjiegi fil-pajjiż, filwaqt li huwa responsabbli għal 60% tal-faċilitajiet li jieħdu ħsieb l- anzjani.

Fl-Irlanda, Sur President, dan is-settur jipprovdi aktar mit-8% ta' l-impjiegi, u dan kollu jikkonferma kemm is-settur volontarju għandu rwol importanti fit-tisħiħ ta' l-ekonomija ta' pajjiż, u Malta mhux xi eċċezjoni.

Nafu kif f'Malta nsibu numru sostanzjali ta' għaqdiet - speċjalment għaqdiet li joffru servizzi soċjali u edukattivi - li qegħdin jimpjegaw il-ħaddiema.

Fattur importanti li nixtieq insemmi wkoll huwa l-ħtieġa ta' ħidma aħjar bejn il-gvern, is-settur privat u l-għaqdiet volontarji.

Il- kollaborazzjoni u l-kordinazzjoni bejn dawn it-tliet oqsma għandhom jiġu mtejba sabiex dejjem nagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi li għandna u nevitaw dik li nsemmu ħafna drabi meta nkunu qegħdin nitkellmu fuq għaqdiet volontarji, id-duplication of work.

Dan ix-xogħol għandu jitwettaq billi dejjem jiġi rispettat n-networking bejn il-gvern, il-privat u l-għaqdiet volontarji b'rispett lejn l-awtonomija u l-indipendenza ta' l-għaqdiet volontarji.

Biex jintlaħaq dan il-għan hemm bżonn li dejjem noħolqu sinerġija aħjar fejn il-partijiet kollha involuti.

Sur President, aħna nirrikonoxxu – wara dak kollu li għedt - li s-settur volontarju għandu tradizzjoni twila u apprezzata ħafna f'pajjiżna.

Huwa settur li nemmen li minnu ħarġu ħafna aspetti tradizzjonali bħall-festi parrokkjali, il-kazini tal-baned u d-drawwiet oħra.

Dawn kollha nbnew fuq il-ħidma volontarja ta' grupp ta' persuni li kienu dedikati sabiex jaraw li xi ħaġa li kienet għal qalbhom, isseħħ.

Minn bidu żgħir dawn l-għaqdiet kibru, u ħafna għaqdiet li għandna llum u li għandhom numru sostanzjali ta' volontiera u li jagħtu servizzi sostanzjali bdew bil-ħidma ta' ftit nies u minn idea ta' persuna waħda jew grupp ta' persuni.

Bis-saħħa ta' dan kollu, illum qed ingawdu, Sur President.

Illum il-ġurnata u fi żmenijiet pjuttost riċenti rajna li dan is-settur żviluppa b'pass mgħaġġel ħafna.

Għandna strutturi differenti fosthom fondazzjonijiet, assoċjazzjonijiet, pressure groups, clubs u anke federazzjonijiet, u ngħid il-verita`, jien minix avukat, u kelli xi diffikulta` li ngħid x'inhi d-differenza bejn waħda mill-oħra.

Pero` l-importanti mhux l-istruttura jew l-isem li tingħata lill- istruttura, imma l-volontiera li jagħtu l-ħajja lil dawn l-għaqdiet.

Għandna ħafna volontiera, u nemmen li l-għaqdiet tagħna bil-mod il-mod saru u qed ikomplu jsiru ħafna aktar professjonali fil-ħidma tagħhom, u hekk għandhom ikunu.

Sa ftit tas-snin ilu, kellna dawk li b'mod mhux daqshekk kumplimentuż konna ngħidulhom it-do gooders li kienu jibdew jagħmlu xi ħaġa bir-riżorsi personali li kellhom.

Pero` illum nistennew il- professjonalita` mill-għaqdiet volontarji tagħna u allura huwa xieraq li nagħtuhom l-għajnuna kollha li tistħoqqilhom.

Jiena nħoss li hemm ħafna pożittiv meta aħna ngħinu lill-għaqdiet tagħna jkunu professjonali, u dan għaliex b'dan il-mod ikollna aktar frott mill-ħidma tagħhom.

Sur President, tul id-diskors tiegħi semmejt ħafna termini, fosthom għaqdiet volontarji, organizzazzjonijiet volontarji, NGOs u anke termini li konna nużawhom fi żminijiet oħra – għalkemm f'xi pajjiżi għadhom jużawhom – bħal għaqdiet karitatevoli.

X'aktarx li kien il-moviment ambjentalista li daħħal il-kelma NGOs fl-użu, jew almenu minn hemmhekk l-ewwel li nstemgħet, u dan x'aktarx minħabba r-rabtiet li l-għaqdiet lokali kellhom ma' oħrajn internazzjonali.

Kien hemm bosta għaqdiet volontarji internazzjonali li waqqfu l-partner lokali tagħhom hawnhekk, u dan spikka aktar minn meta sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea, li tagħti vuċi qawwija lis-soċjeta` ċivili.

U f'dak il-każ rajna l-iżvilupp ta' soċjeta` ċivili Maltija li rrispondiet għall-bżonnijiet lokali f'oqsma differenti li qabel ma kienx hemm min jaħdem fihom.

Ftit ilu semmejt ukoll li f'pajjiżna dan is-settur jaf il-bidu tiegħu f'kontest reliġjuż, u allura wieħed ma jistax jgħid biżżejjed dwar il-ħidma tal-Knisja u r-rwol soċjali, kulturali u edukattv mportanti li kellha fil-ħajja tal-Maltin pemezz ta' l-għaqdiet volontarji.

Sur President, ma nixtieqx ninsa lis-settur privat li għal ħafna snin għaraf jagħti sehmu biex jgħin lis-settur volontarju.

Inkunu qegħdin nonqsu jekk ma nagħrfux u ma napprezzawx dan il-kontribut.

Dan l-aħħar qed nitkellmu ħafna fuq dik li ngħidulha corporate social responsibility li hu terminu ġdid u li bih infissru li għandek settur privat li jagħraf li wkoll irid jagħti sehmu lejn is-soċjeta`.

Jiena nemmen li hemm lok għal ħafna aktar corporate social responsibility u nħoss li s-settur privat għandu ħafna x'joffri meta jagħti l-għajnuna tiegħu f'dan is-settur.

Jiena nħossni konvinta li bl-entużjażmu u bl-enerġija li nsibu fis-settur volontarju, flimkien ma' l-appoġġ u l-professjonalita` tas-settur privat, nistgħu verament nwettqu proġetti kbar f'pajjiżna.

Fis-survey li sar fl-2004 mill-Uffiċċju Nazzjonali ta' l-Istatistika u li ħadu sehem fih 149 għaqda volontarja li joperaw fis-settur, rajna li minn dawn kien hemm 13% li kienu support groups.

Dawn huma importanti ħafna għaliex huma magħmula minn nies li jkunu għaddew minn ċerti esperjenzi, u allura jkunu l-aktar li jifhmu lil dawk li jersqu lejn is-support groups għax iħossu li għandhom bżonn l-għajnuna.

Kellna kważi 17% minn dawn l- għaqdiet volontarji li kienu gruppi reliġjużi u kważi 31% li kienu għaqdiet filantropiċi.

Minnhom, 18% kienu djar li joffru akkomodazzjoni u 23% kienu involuti f'attivitajiet oħra.

Fl-2004, kważi 42% ta' dawn l-għaqdiet kienu jimpjegaw persuni fuq bażi full-time u kważi 25% ta' dawn l-għaqdiet volontarji jimpjegaw bejn persuna u disa' persuni fuq bażi full-time.

Minn din l-istatistika maħruġa mill-NSO jirriżulta wkoll li kien hemm viċin l- 1000 persuna li kienet taħdem full-time f'dan is-settur, żieda ta' kważi 12% mis-sena 2001.

Sur President, huwa sinifikanti wkoll li kważi 78% minn dawn l-impjegati fuq bażi full-time kienu nisa, u anke f'dak li hu xogħol volontarju, il- maġġoranza kienu nisa.

Issa hawn qed nitkellmu fuq 149 għaqda li fl-2004 kellhom 5,700 volontiera, aħseb u ara x'insibu llum jekk inħarsu lejn is- settur kollu.

Punt interessanti ħafna li nnotajna matul id-diskussjonijiet u konsultazzjonijiet li kellna kien li wieħed mill-ikbar challenges li l- għaqdiet volontarji tagħna jħossu li għandhom fid-dinja tal-lum huwa l- ħtieġa li jsiru iktar effiċjenti biex jilħqu l-għanijiet tagħhom.

Dan għandu jsir billi jimmodernizzaw l-operat tagħhom, billi jevalwaw aħjar ix- xogħol li jwettqu u billi jfittxu u jsibu modi differenti ta' kif jistgħu jiġġeneraw aktar fondi għax-xogħol tagħhom.

Fi kliem ieħor, naħseb li anke huma jħossu l-ħtieġa li dejjem isiru iktar professjonali.

Jiena li l-background tiegħi huwa f'għaqda volontarja niftakar li dejjem xtaqna jkollna r-riżorsi biex insiru iktar professjonali milli konna.

Illum din l-istess għaqda laħqet dan l-għan u saret ħafna iktar professjonali minn meta kont membru tagħha jiena.

Pero`, Sur President, wieħed irid joqgħod attent u jżomm f'moħħu l-karatteristiċi importanti tal-volontarjat, fosthom il-flessibilita`, l-indipendenza u l- awtonomija li huma importanti ħafna u li għandhom jiġu salvagwardati waqt li ngħinuhom fil-capacity building.

Fil-fatt kienu ħafna li qalulna biex niftakru li qegħdin nitkellmu fuq għaqdiet volontarji, u li għalhekk l- element tal-volontarjat irid jibqa' hemm.

Sur President, sabiex il-gvern ikompli jikkonsolida l-apprezzament u r- rikonoxximent tiegħu lejn is-settur volontarju, il-ministeru tiegħi beda konsultazzjoni bl-għan li naslu fejn wasalna.

Kienu bosta l-esponenti midħla ta' dan is-settur li kienu jitolbu li jkun hemm qafas legali speċifiku għalihom u li jirrikonoxxi l-għaqdiet volontarji b'mod formali.

Irrid infakkar li sal-ġurnata tal-lum dawn l-għaqdiet volontarji m'għandhomx liġi speċifika li tindirizzahom u li tirrikonoxxihom b'mod dirett, u hu żgur li din il-liġi li qed inressaq illum qed tirrifletti l- isforzi u l-impenn tal-gvern li jagħmel qafas legali koerenti, komprensiv u li għandu jagħti direzzjoni ċara lill-għaqdiet volontarji bl-għan li ngħinuhom isiru aktar effiċjenti u aktar effettivi permezz ta' promozzjoni ta' l-aħjar prattika u ta' l-aħjar kontabilita`.

Barra minn hekk, din il-leġislazzjoni hija mmirata biex tiffaċilita sħubija u tippromwovi relazzjoni ta' ħidma effettiva kemm bejn il-gvern u l- għaqdiet volontarji kif ukoll bejn l-għaqdiet volontarji innifishom, u din hija importanti wkoll fir-rigward ta' l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal- policies u ta' proġetti fl-għoti ta' servizzi lill-poplu tagħna.

Meta nbeda l-proġett biex titfassal din il-liġi, kellna f'moħħna li jkollna liġi waħda li tagħti kemm il-personalita` ġuridika lil dawn l-għaqdiet volontarji kif ukoll li tipprovdi għall-benefiċċji, għat-trasparenza u għall-kontabilita` li huma tant importanti għal dan is-settur.

Aħna fassalna liġi waħda, pero` jkolli nammetti li kienet komplikata mhux ħażin u kienet diffiċli biex titħaddem, u allura ħadna d-deċiżjoni li we go back to the drawing board u naqsmu dan il-proġett fi tnejn, ħalli l-liġi tkun waħda li kemm jista' jkun tiftiehem u li tkun flessibbli ukoll.

Fil-fatt, f'dan il-Parlament insibu żewġ abbozzi; dan tal-lum li huwa l-abbozz Nru. 80 immirat speċifikament għas-settur volontarju u għal bżonnijiet tagħhom, pero` imbagħad hemm l- abbozz Nru. 79 bl-emendi għall-Kodiċi Ċivili, u dan se jkun dwar il- personalita` ġuridika u l-istrutturi legali, bħalma huma l-fondazzjonijiet u l-assoċjazzjonijiet.

Sur President, dawn iż-żewġ abbozzi se jimlew il-vojt li għandna sal-lum fil-liġi Maltija għax, kif għedt, ma teżistix liġi li tipprovdi dwar personalita` ġuridika u lanqas liġi li tagħti lok għar-reġistrazzjoni ta' l- għaqdiet volontarji u għar-rikonoxximent tal-ħtiġijiet tagħhom.

Hawnhekk irrid ngħid li minkejja dan, għandna għadd ta' liġijiet u regolamenti li b'mod indirett jirregolaw dan is-settur.

Fil-fatt meta jinterpretaw il- liġijiet eżistenti, il-qrati Maltin jirrikonoxxu l-konċetti importanti relatati ma' dan is-settur u jestendu r-rikonoxximent tal-personalita` ġuridika għall-għaqdiet.

Issa, billi sal-lum għad m'hemmx sistema ta' reġistrazzjoni għall-għaqdiet, bħala prova tal-personalita` ġuridika tagħhom teżisti ħafna ambigwita` fir-rigward tar-responsabbilita` tal- persuni involuti fl-għaqdiet volontarji.

F'dan il-kontest, l-adozzjoni ta' qafas leġislattiv speċifiku li jindirizza biss dan is-settur huwa verament importanti.

Is-sistema ta' reġistrazzjoni qed insejħulha iskrizzjoni jew enrollment, u din tagħti ħafna aktar saħħa lill-għaqdiet volontarji.

Meta għaqda volontarja jkollha ċertifikat ta' iskrizzjoni, dan se jkun dokument uffiċjali maħruġ mill-kummissarju ta' l- organizzazzjoni volontarja, u dan se jservi bħala passaport u juri biċ-ċar li dik l-għaqda hija reġistrata, u għaldaqstant hija trasparenti, accountable u in buona fede.

Importanti wkoll li ngħid li dan iċ-ċertifikat se jagħti dritt lill-għaqdiet volontarji għall-inċentivi mogħtija mill- gvern.

Fil-prattika li jiġri il-lum huwa li l-għaqdiet volontarji kull darba li jridu xi ħaġa, iridu jgħaddu minn proċess fejn jippreżentaw kopja ta' diversi dokumenti u jagħtu prova tal-ġenwinita` u tal-kontabilita` tagħhom.

Imma issa, bis-saħħa ta' dan iċ-ċertifikat ta' iskrizzjoni, l-għaqdiet m'għandhomx bżonn jgħaddu minn dan kollu.

Din il-liġi se tiddefenixxi s- setturi rilevanti u tindirizza l-lakuni strutturali li hemm sal-lum, inkluż in-nuqqas ta' korp ċentrali li jagħti appoġġ, u n-nuqqas ta' qafas regolatorju li huwa meħtieġ ukoll u li jitolbuh l-għaqdiet volontarji stess.

Allura dan l-abbozz jindirizza żviluppi istituzzjonali u organizzattivi bħal, per eżempju, il-proċedura ta' iskrizzjoni, it-twaqqif ta' uffiċċju tal-kummissarju u t-twaqqif tal-kunsill nazzjonali għall- organizzazzjonijiet volontarji.

Dan l-abbozz jirrikonoxxi wkoll b'mod ċar il-fatt li b'riżultat ta' l-iskop tal-ħidma tagħhom, l-organizzazzjonijiet jistgħu jkunu intitolati għal diversi privileġġi, fosthom eżenzjonijiet fiskali u għotjiet finanzjarji oħra.

Kif diġa` għidt, bl-għarfien sħiħ tar- rwol importanti li jeżerċita s-settur tal-volontarjat fis-soċjeta` Maltija, il-Gvern Malti qed jidħol f'diversi arranġamenti biex is-settur volontarju jkompli jissaħħaħ u jgħin lill-poplu Malti.

Nemmen li dan ġie konfermat mill-istatistika ta' l-NSO ta' l-2004 li rreferejt għaliha aktar qabel.

B'rizultat ta' din l-istatistika, aħna qegħdin naraw kemm l-impenn ta' l- għaqdiet volontarji tagħna u anke l-ħtieġa tagħhom.

Allura l-ebda gvern ma jista' jinjora dan il-qasam u ma jagħtihx l-importanza li jenfasizza li għandu bżonn.

Jekk per eżempju nitkellem fuq għajnuna finanzjarja, diġa` għedt li taħt il-ministeru tiegħi hemm allokazzjoni ta' Lm 780,000.

Dawn huma flus li ngħataw lill-għaqdiet volontarji u nagħtuhom skond l-output, jiġifieri ma nagħtux somma mbagħad l-għaqda tagħmel li trid biha.

M'għadniex naħdmu hekk.

Fil-prassi ta' bħalissa, għandna l-NGO Project Selection Committee li jara l-applikazzjonijiet, il-proġetti u l-proposti li jidħlu mill-għaqdiet volontarji tagħna, u wara diskussjoni fi ħdan dan il-kumitat, jiġi deċiż liema huma l-aħjar proġetti li hemm u jqassmu din is- somma fost dawn il-proġetti.

L-importanti li nifhmu hi li din hija output based, jiġifieri tiddependi fuq s-servizzi li l-għaqda volontarja tagħti.

Aħna nemmnu li din is-sistema qegħda tgħin sabiex tiżdied ir- responsabbilta` ta' kif jintużaw il-fondi pubbliċi - dik li nsejħulha l- accountability - u tagħti wkoll lok għal aktar trasparenza.

Taħt il-ministeru tiegħi hemm il-Housing Authority wkoll li għandha fond li jgħin lill-għaqdiet volontarji biex ikunu jistgħu jagħtu aktar servizzi u dawn ikunu aktar professjonali.

Din l-awtorita` tiddedika madwar Lm50,000 fis-sena biex tgħin lil dawn l-għaqdiet, fosthom il-YMCA, "Dar Merħba Bik" u oħrajn.

Apparti minn hekk, hemm bosta ministeri oħra li jagħmlu dawn it- tip ta' allokazzjonijiet, u hawn nista' nsemmi l-Ministeru ta' Għawdex, il- Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi, il-Ministeru tat-Turiżmu u Kultura u l-Ministeru tal-Ġustizzja u ta' l-Intern.

Dawn kollha jagħmlu għotjiet sostanzjali lill-għaqdiet volontarji ħalli dawn ikunu jistgħu jwettqu l-proġetti jew is-servizzi li joffru.

Nafu wkoll li l-Ministeru tal- Finanzi joffri bosta eżenzjonijiet fiskali u hemm ukoll il-good causes fund li jgħin fi proġetti kapitali ta' diversi għaqdiet volontarji.

Dan l-aħħar rajna wkoll il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin li waqqaf fond għas- soċjeta` ċivili bħala parti mill-Forum Malti fl-Ewropa.

Dan huwa fond li jgħin lis-soċjeta` ċivili sabiex tippromwovi informazzjoni u attivitajiet Ewropej għall-benefiċċji ta' kulħadd.

Għalhekk, Sur President, jiena nemmen li l-għaqdiet volontarji jagħmlu użu tajjeb ħafna minn dawn il-finanzi.

Bla dubju ta' xejn qatt ma hemm biżżejjed, u minħabba f'hekk jiena ma nkunx nista' nilqa' t-talbiet kollha li jkolli minn ħafna għaqdiet, pero` qed nagħmlu mill-aħjar biex l- allokazzjonijiet li għandna jingħataw lill-firxa wiesgħa ta' għaqdiet biex, b'xi mod jew ieħor, kull settur jintlaħaq.

Dan l-aħħar ukoll fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, permezz tal-Management and Personnel Office, rajna skema mmirata biex ħaddiema taċ-ċivil ikunu jistgħu jwettqu xogħol ma' l-għaqdiet volontarji, u nemmen li diġa` hemm ħafna għaqdiet li qegħdin igawdu minn din l-iskema.

Apparti dan kollu, l-ETC toffri skemi ta' support lill- għaqdiet volontarji.

Per eżempju, jeżistu skemi ndirizzati għal persuni b'diżabilita`, u hawnhekk insemmi lil Eden Foundation li l-ETC tħallasha biex tkompli tmexxi s-servizz li tagħti lill-persuni b'diżabilita`.

Sur President, dan huwa eżempju tajjeb ta' kif il-gvern u l-għaqdiet volontarji jistgħu jkomplu jaħdmu flimkien għall-ġid tas-soċjeta` Maltija.

Fil-ministeru tiegħi dan l-aħħar għaddejna abbozz ta' inizjattivi flimkien ma' għaqdiet volontarji, inizjattivi li bla dubju ta' xejn se jimxu b'pass mgħaġġel proprju minħabba d-dedikazzjoni u l-impenn li jagħtu dawn l- għaqdiet.

Kif spjegajt, il-gvern mhux biss jirrikonoxxi lill-għaqdiet volontarji permezz ta' l-għajnuna finanzjarja imma jagħraf ukoll l- importanza tal-kontribut tagħhom fit-twettiq tal-politika tiegħu.

Għalhekk naraw li diversi ministeri jinvolvu l-partijiet interessati ta' l-għaqdiet volontarji fil-proċess ta' konsultazzjoni.

Hawnhekk wieħed irid ifakkar ukoll li fl-MCESD il-liġi tirrikonoxxi lis-soċjeta` ċivili, u proprju nħoloq sotto-kumitat li jirrappreżenta lil dan is-settur f'din l- istituzzjoni hekk importanti.

Waħda mill-isfidi li kellna meta ġejna biex infasslu din il-liġi kienet dik li niddeċiedu it-titolu.

X'inhi t-tifsira ta' organizzazzjoni volontarja?

X'tagħmel organizzazzjoni volontarja jew mhux volontarja?

Nista' ngħid li kien hemm dibattitu interessanti ħafna dwar dan matul il-konsultazzjoni kollha, u fi klawsola 3 ta' dan l-abbozz ta' liġi nsibu definizzjoni ġenerali ta' x'inhi organizzazzjoni volontarja, u nikkwota:

1) Organizzazzjoni volontarja hija organizzazzjoni li tkun inħolqot jew twaqqfet –

a) għal skop leġittimu; b) bħala li ma tagħmilx profitt; u c) li jkollha element volontarju .".

Nirreferi ftit għad-dokument "Non-Governmental Organisations - Guidelines for Good Policy and Practise" maħruġ mill-Commonwealth Foundation.

F'dan id- dokument insibu spjegazzjoni ta' kif minn dejjem kienu jeżistu u għadhom jeżistu ideat differenti dwar x'għandhom ikunu l-kwalitajiet ta' għaqda volontarja.

Jiġifieri jekk ma jkunx hemm qbil unanimu f'dan il-pajjiż, ma jkollna xejn differenti minn pajjiżi oħra jew minn żmenijiet oħra.

L- unanimita` mhijiex xi ħaġa essenzjali u d-diversita` hija xi ħaġa li toħloq id-dibattitu sabiex kultant naslu għal kompromess u kultant għal deċiżjonijiet, pero` dejjem fl-aħjar interess tal-poplu tagħna.

Mela dan id- dokument, filwaqt li jirrijafferma li s-settur volontarju tant hu wiesa' fin-natura tiegħu li diffiċli tasal għal definizzjoni sempliċi, isemmi erba' karatteristiċi ewlenin ta' l-għaqdiet volontarji, u nikkwota:

"Organisations which possess four defining characteristics which enables them to be distinguished from other organisations in civil society.

They are voluntary, they are independent, they are not for profit and they are not self-serving.".

Mela l-ewwel karatterisitika hija l-element volontarju ta' dawn l- organizzazzjonijiet.

Issa dan l-element għandu konnotazzjonijiet varji, u meta konna f'fażi ta' konsultazzjoni, kellna ħafna u ħafna nies li qalulna biex inkunu ċerti li nżommu l-element volontarju fil-qalba ta' l-għaqdiet volontarji għax inkella ma nibqgħux nitkellmu fuq is-settur volontarju.

Issa skond dan id-dokument, il-volontarjeta` tista' tkun qegħda tirreferi għall-fatt li m'għandu jkun hemm xejn f'xi liġi li jipprojbixxi il- formazzjoni ta' dawn l-għaqdiet volontarji.

Il-volontarjeta`' tista' tkun qegħda tirreferi għall-ħidma ta' volontarjat li jsir kemm fi ħdan kif ukoll permezz ta' xi għaqda minn dawn.

Għandek l-għażla, Sur President.

Mill- banda l-oħra, il-volontarjeta` tista' tkun qed tirreferi wkoll għad-dritt ta' kull persuna li jifforma parti jew jitlaq minn xi għaqda partikolari, u dan l-element huwa rifless bl-aktar mod ċar f'dan l-abbozz ta' liġi.

Fi klawsola 2 ta' dan l-abbozz ta' liġi nsibu li t-tifsira tal-kelma "volontarja" fil-kontest ta' organizzazzjoni volontarja, u nikkwota:

"Volontarja" fil-kuntest ta' organizzazzjoni volontarja tfisser l- eżistenza ta' xi wieħed jew iżjed minn dawn l-elementi li ġejjin:

a) Il-kontroll sħiħ ta' l-organizzazzjoni jkun eżerċitat minn amministraturi li ma jirċievu ebda rimunerazzjoni għas-servizz tagħhom talli jkunu qegħdin iwettqu l-funzjonijiet ta' amministraturi, ħlief skond ma hu permess hawn iktar 'l isfel; b) l-organizzazzjoni tinħoloq bid-dotazzjoni ta' għotjiet volontarji u gratuwiti u l-affarijiet ta' l-organizzazzjoni jkunu sostnuti, għall- inqas f'parti minnuhom, minn dawn l-għotjiet volontarji jew gratuwiti jew minn servizzi li jingħataw fuq bażi volontarja;

c) bla ħsara għal limitazzjonijiet dovuti għax-xorta jew għad-daqs ta' l- organizzazzjoni u bla ħsara għal xi diskrezzjoni li tista' tiġi eżerċitata skond ma hemm imniżżel fl-istatut ta' l-organizzazzjoni mill-amministraturi jew minn kumitat magħmul mill-membri, kull persuna tkun tista' tissieħeb ma' l-organizzazzjoni jew tipparteċipa fl- attivitajiet ta' l-organizzazzjoni; u

d) kull parteċipant fl-organizzazzjoni għandu d-dritt li jitlaq liberalment mill-organizzazzjoni.".

Dan huwa artikolu importanti ħafna, Sur President.

Element ieħor importanti għal għaqdiet bħal dawn u li ġie wkoll identifikat mill-awturi tad-dokument li rreferejt għalih hu dak li dawn ma jkunux għal skop ta' profitt.

Dan ukoll hu rifless fit-tifsira li qrajt fi klawsola 2 fejn jingħad li biex organizzazzjoni tkun meqjusa not for profit, huwa importanti li l-istatut ta' l-organizzazzjoni partikolari jkun fih esklużjoni speċifika ta' l-iskop tal-profitt.

Irid ikun hemm dispożizzjoni espressa fl-istatut li tiddefinixxi l-iskopijiet ta' l-organizzazzjoni partikolari u li dawn ma jinkludux il-promozzjoni ta' interessi privati.

Minbarra xi interess privat li jkun għal skop soċjali, ebda parti mid-dħul, kapital jew proprjeta` ma tkun disponibbli, kemm direttament kif ukoll indirettament, għal xi promutur, fondatur, membru, amministratur, donatur jew xi interess privat ieħor.

Hu importanti wkoll li ngħidu li għaqda tibqa' titqies waħda volontarja, anke jekk din tagħmel xi attivita` li minnha tirċievi xi qligħ pekunjarju, imbasta dak il-qligħ ma jkunx ikkreditat lill-membri tagħna, iżda jintuża esklussivament għall-iskop li tkun twaqqfet għalih din l-għaqda.

Sur President, hemm ukoll it-tielet element, li l-għaqdiet m'għandhomx ikunu self- serving fl-għanijiet tagħhom, u allura l-miri ta' dawn l- għaqdiet għandhom ikunu dawk li jtejbu ċ-ċirkostanzi u l-prospetti ta' persuni żvantaġġjati li ma jistgħux jirrealizzaw il-potenzjal tagħhom jew li ma jistgħux jiksbu d-drittijiet tagħhom fis-soċjeta`, u li jaġixxu wkoll fuq issues li huma ta' detriment għaċ-ċirkostanzi jew prospetti ta' persuni jew tas-soċjeta` in ġenerali.

Hemm ukoll ir-raba' element li huwa dak ta' l- indipendenza.

Matul il-perijodu ta' konsultazzjoni kien hemm xi organizzazzjonijiet li esprimew il-fehma li l-liġi għandha tirrikonoxxi wkoll li l-għaqdiet volontarji huma għaqdiet indipendenti u awtonomi mill- gvern.

Aħna ħassejna li dan is-suġġeriment kien wieħed validissimu u għaldaqstant fi klawsola 3 ta' dan l-abbozz daħħalna wkoll il-prinċipju li l-organizzazzjonijiet volontarji għandhom ikunu indipendenti u awtonomi mill-gvern u jkollhom l-istatus tagħhom rispettat mill-gvern f'kull żmien.

Fil-fatt, dan id-dokument maħruġ mill-Commonwealth Foundation hu l-bażi ta' ħafna dokumenti oħra, u għalhekk qed nirreferi għalih.

Dan id-dokument jitkellem wkoll dwar t-terminoloġija li għandha tintuża meta wieħed jirreferi għal dawn l-għaqdiet.

Issa dan ukoll kien suġġett li ġie diskuss matul il-perijodu ta' konsultazzjoni, u hawnhekk tajjeb ngħidu għaliex għażilna t-terminu "organizzazzjoni volontarja" flok termini oħra.

Din kienet maħsuba, u l-għażla tirrifletti x-xewqa ta' numru kbir ta' għaqdiet volontarji li għandna f'dan il-pajjiż li talbuna li nżommu b'mod ċar, speċifiku u enfasizzat li aħna qegħdin nitkellmu fuq għaqdiet volontarji.

Per eżempju, jekk inħarsu lejn it-terminu NGO, non-governmental organisation, - terminu li nużaw ta' spiss u anke jiena użajtu matul dan l- intervent - naraw li dan jenfasizza li għaqda hija waħda awtonoma u indipendenti mill-gvern, pero` jeskludi l-element volontarju.

Allura l- maġġoranza ta' l-għaqdiet li tkellimna magħhom, jew li tawna l-feedback, ħassew li tkun verament deċiżjoni nieqsa mill-għaqal li ma nżommux ir-ruħ tal-volontarjat anke fl-isem u fit-terminu li nużaw meta nirreferu għalihom.

Fil-fatt, kif għedt qabel, fi klawsola 3 ta' dan l-abbozz ta' liġi jingħad b'mod ċar li dawn l-għaqdiet għandhom ikunu indipendenti u awtonomi mill- gvern, jiġifieri stabilixxejna l-awtonomija u l-indipendenza.

Dan huwa element importanti ħafna, pero` xorta jibqa' l-fatt li m'għandhomx jiġu injorati l-elementi essenzjali l-oħra li jsawru għaqda volontarja.

Fil- fatt, id-dokument li qed nikkwota minnu jagħmel din il-mistoqsija: Is NGO the right term?

U r-risposta mogħtija mill-istess dokument hi din: "There is sometimes an uneasiness about the use of the term NGO.

It is a negative term defining organizations by what they are not, rather than by what they are.

In some countries non-governmental is taken to imply anti-governmental.

Some people therefore prefer the use of terms, such as voluntary organizations, private voluntary or the American terms, non- profit organization or not-for-profit organization.".

Fl-Ingilterra għadhom jirreferu għalihom bħala charities, u fil-feedback li rċevejna kien hemm ftit għaqdiet li ssuġġerew li għandna nikkonsidraw it- terminu not-for- profit.

Aħna nistgħu nifhmu li jkun hemm opinjonijiet differenti, pero` dehrilna li biex nirriflettu x-xewqa tal-maġġoranza ta' dawk li tkellmu magħna, kellna nużaw it-terminu "organizzazzjoni volontarja".

s-sub-klawsola 3 ta ' klawsola 3 ta' dan l-abbozz tgħid:

"(3) Organizzazzjonijiet li jkunu mwaqqfa u kkontrollati mill-Gvern u li jkunu ġew imwaqqfa bi skop soċjali u li ma jkunux jagħmlu profitt, għandhom jikkwalifikaw għall-iskrizzjoni skond dan l-Att, sakemm dawn ma jkunux aġenziji pubbliċi imwaqqfa mill-Gvern bi skop li jiġġestixxu l-amministrazzjoni.".

Issa dan kien punt li kellna kritika fuqu min-naħa ta' xi organizzazzjonijiet volontarji.

L-argument tagħhom kien li l- organizzazzjonijiet imwaqqfa u kkontrollati mill-gvern m'għandhom qatt ikunu meqjusa bħala għaqdiet volontarji, u allura dan ifisser li m'għandhomx ikollhom il-possibilta` ta' iskrizzjoni mal-kummissarju.

Issa fil-website taċ-Charities Commission ta' l-Ingilterra - naf li ħafna għaqdiet irreferew għaliha - hemm dokument interessanti li jismu "The Independence of Charities from the State", u f'dan id-dokument insibu hekk, u nikkwota:

"Government authorities can set up charities.

Just because a body has been set up by the State does not prevent it from being a charity, nor is it a bar to charitable status that the body has been created with a view to taking on a government function.

What is important is that the purposes for which the new body exists should be exclusively charitable.

The mere fact that the body will help a government authority to carry out one of its functions , does not undermine the body's claim to charitable status.".

Dan il-paragrafu jispjega kif fis-sistema Ingliża, il-gvern jista' jwaqqaf organizzazzjonijiet volontarji u li dawn l-għaqdiet ikunu rikonoxxuti bħala tali.

Aktar minn hekk, jista' anke jkollu aġenziji pubbliċi li jkunu jikkwalifikaw bħala organizzazzjonijiet volontarji.

Issa aħna x'għamilna, Sur President?

Aħna għażilna t-triq tan-nofs u għedna li l-aġenziji pubbliċi ma jistgħux ikunu organizzazzjonijiet volontarji, pero` jekk għandna xi organizzazzjoni volontarja ta' vera, bħalma hi Patrimonju Malti, din tista' tiġi rikonoxxuta bħala tali, u allura tkun eliġibbli għall- iskrizzjoni mal-kummissarju għall-organizzazzjonijiet volontarji.

Issa l-punt kruċjali ta' din id-deċiżjoni huwa dan.

Aħna rridu li l- organizzazzjonijiet volontarji kollha fil-pajjiż ikunu fuq a level playing field.

Irridu li kollha jkunu regolati bl-istess mod u rridu li kollha kemm huma jkunu trasparenti u accountable lejn is-soċjeta` bl-istess mod.

Id- dokument li rreferejt għalih qabel, "The Independence of Charities from the State" - għal min ma qrahx nissuġġerixxi li jaqrah - hemm risposta wkoll għal dawn il-mistoqsijiet.

Dan jgħid hekk:

"For a body to be a charity, it must be independent.

By this we mean that it must exist in order to carry out its charitable purposes, and not for the purpose of implementing the policies of a governmental authority or of carrying out the directions of a governmental authority.".

Dan huwa proprju dak li ridna nfissru meta fi klawsola 3 għedna li l- organizzazzjonijiet volontarji huma indipendenti u awtonomi mill-gvern u li l-organizzazzjonijiet li jkunu mwaqqfa u kkontrollati mill-gvern - sakemm dawn ma jkunux aġenziji pubbliċi mwaqqfa mill-gvern - u li jkunu ġew imwaqqfa bi skop soċjali u ma jkunux jagħmlu profitt, għandhom jikkwalifikaw għall-iskrizzjoni.

Sur President, ftit ilu fid-diskors tiegħi għedt li għandna bosta strutturi bħalma huma fondazzjonijiet, assoċjazzjonijiet, clubs, federazzjonijiet u strutturi oħra bħal dawn.

Il-fondazzjonijiet u l-assoċjazzjonijiet huma differenti minn xulxin, u dan joħroġ mill-fatt li fondazzjoni hija universalita` ta' beni taħt amministrazzjoni, waqt li assoċjazzjoni hija grupp ta' nies.

Minkejja dan, it-tnejn li huma għandhom għanijiet komuni, għandhom amministraturi jmexxuhom, huma not for profit u saru għal skop soċjali.

Jiena diġa` għedt li aħna wessajna t-tifsira ta' skop soċjali fuq talba ta' bosta għaqdiet, u allura nemmen li llum qiegħda wkoll tirrifletti dak li talbuna ħafna u ħafna għaqdiet.

Permezz ta' din il-liġi, se noħolqu uffiċċju ġdid, dak tal-kummissarju għall-organizzazzjonijiet volontarji.

Matul il-perijodu ta' konsultazzjoni, deher li kien hemm qbil dwar ir-rwol u l-funzjonijiet li għandu jkollu dan l-kummissarju, u m'hemm l-ebda dubju li f'pajjiżna l-kummissarju għall-organizzazzjonijiet volontarji se jkun sors ta' informazzjoni u punt ta' riferenza, u anke se jkun il-persuna li tikkumplimenta l-vuċi tas-settur volontarju.

Aħna f'pajjiżna diġa` kellna l-esperjenza tal-kummissarju tat-tfal.

Jiena nemmen li l-kummissarju tat- tfal għenet, anke bħala persuna, biex it-tfal f'pajjiżna jkollhom vuċi aktar qawwija u jingħataw aktar visibilita`, u ċerta li permezz tal- kummissarju għall-għaqdiet volontarji, is-settur tal-volontarjat ukoll se jkollu vuċi aktar b'saħħitha f'dan il-pajjiż.

Nixtieq ngħid li f'dan l-abbozz wieħed isib bidla minn dak li konna pproponejna fil-white paper dwar kif jinħatar il-kummissarju.

Hemmhekk kienet li jinħatar mill-ministru tal-ġurnata, imma hawnhekk, fuq suġġeriment ta' l-għaqdiet volontarji, il-kummissarju se jinħatar mill- ministru tal-ġurnata wkoll, pero` wara konsultazzjoni mal-kumitat għall- affarijiet soċjali tal-Parlament.

Jiena m'iniex se noqgħod naqra l- funzjonijiet tal-kummissarju għaliex il-ħin qed jagħfas, pero` importanti li nisħaq li fil-qadi ta' dmirijietu, il-kummissarju għandu jaġixxi imparzjalment u m'għandu jkun soġġett għall-ebda ordni li tingħatalu minn xi persuna jew awtorita` oħra, u għandu jkun iggwidat minn dawn il- prinċipji:

a) l-għarfien, l-inkoraġġiment u l-promozzjoni tal-valuri u ta' l- importanza ta' l-azzjoni volontarja u ta' organizzazzjonijiet volontarji, sew jekk dawn ikunu qegħdin jaħdmu indipendentement minn istituzzjonijiet tal-gvern, sew jekk ikollhom rwol ta' appoġġ, u tal- benefiċċju li jinkiseb minnhom għall-ħajja soċjali u kulturali f'Malta.".

Fi klawsola 9 qegħdin ngħidu li l-kummissarju jrid iħares biex jagħti l- appoġġ lill-għaqdiet volontarji.

Dan għandu funzjonijiet speċifiċi u innovattivi għax b'hekk nemmen li nkunu qegħdin nimplimentaw il-viżjoni tal- gvern li l-liġi ma tkunx maħluqa sabiex tbiddel il-kummissarju f'investigatur.

Dan m'hu investigatur xejn.

Dan għandu rwol ta' gwida, ta' appoġġ u ta' sapport għas-settur volontarju għax fit-tfassil tal-liġi ngħatat attenzjoni partikolari li r-rwol ta' superviżjoni li għandu l- kummissarju ma jegħlibx ir-rwol li hu għandu ta' appoġġ.

Fl-istess ħin pero`, irridu nirrikonoxxu wkoll li l-kummissarju għandu bżonn poteri biżżejjed f'każ li jkun hemm il-bżonn li jiġi kkontrollat xi abbuż.

Sur President, jiena xtaqt insemmi żewġ funzjonijiet partikolari.

Aħna għedna li dan "għandu jagħmel ħiltu", u l-għażla tal-kliem hija waħda studjata.

M'aħniex ngħidu li dan għandu jġiegħel jew jindaħal fl-operat ta' xi organizzazzjoni volontarja imma għandu jagħmel ħiltu biex jara li hemm kordinazzjoni fix-xogħol ta' l-għaqdiet volontarji sabiex kulħadd jibbenefika aħjar mir-riżorsi li hemm.

Dan għandu wkoll:

(b) "jara kif iġib 'il quddiem il-ħolqien ta' federazzjonijiet jew assoċjazzjonijiet ta' membri sabiex jirregolaw l-organizzazzjonijiet ta' membri u l-attivitajiet tagħhom biex jiksbu l-benefiċċji ta' awto- regolamentazzjoni fis-settur tal-volontarjat.".

Jiġifieri l-kummissarju għandu d-dmir ukoll li jwassal lill-għaqdiet volontarji għas-self-regulation, xi ħaġa li hija mixtieqa ħafna mill- għaqdiet volontarji tagħna.

Saritilna xi kritika wkoll minn xi għaqdiet volontarji - dawn ma jirrapreżentawx il-maġġoranza ta' l-għaqdiet li tawna l-feedback tagħhom – dwar il-fatt li qegħdin ninvestu f'persuna waħda u mhux f'kummissjoni.

Issa hawnhekk jiena nixtieq nenfasizza li aħna lqajna l-kritika b'mod pożittiv, pero` mbagħad meta tixtarr u tistudja l-affarijiet, trid tieħu deċiżjoni.

Issa hawnhekk aħna jidhrilna li għandna bżonn kummissarju, u ma ninsewx li dan se jkollu l-kunsill għas-settur volontarju sabiex jagħtih il-pariri u jassistih, u li l-liġi qiegħda tpoġġi r-responsabbilta` fuq il-kummissarju li jisma' l-pariri tal-kunsill.

Hawnhekk ukoll wieħed irid jara eżattament li rridu nħarsu lejn affarijiet prattiċi u effiċjenti.

Aħna jidhrilna li qegħdin inwaqqfu dan l-uffiċċju għall-ewwel darba f'settur li huwa mifrux u li ilu jaħdem għal rasu għal ħafna snin, u għalhekk hemm bżonn li jkun hemm il-focus ta' persuna waħda li, bil-konsultazzjoni mal-kunsill, tmexxi l- affarijiet.

Ma jistax ikun li anke għal issues loġistiċi ikun hemm stalling tax-xogħol ta' dan l-uffiċċju, u jidhrilna li l-kummissarju waqt li għandu poteri, għandu wkoll ċerta regolamentazzjoni li ġejja mill- kunsill.

Punt ieħor li tqajjem minn xi organizzazzjonijiet volontarji hu li dawn kienu mħassba li l-kummissarju huwa uffiċjal pubbliku.

Assolutament dan mhux minnu, Sur President.

Nixtieq niċċaraha din li mkien m'hemm li l- kummissarju huwa uffiċjal pubbliku.

Xtaqt nitkellem ukoll fil-qasor fuq l- iskrizzjoni u l-privileġġi marbutin magħha.

Nibda biex ngħid li din l- iskrizzjoni hi volontarja għax din hi l-iktar ħaġa importanti, pero` ovvjament dawk l-organizzazzjonijiet li jagħżlu l-iskrizzjoni se jgawdu minn bosta privileġġi u inċentivi oħra.

Hemm ukoll iċ-ċertifikat ta' reġistrazzjoni miksub bis-saħħa tal-Kodiċi Ċivili li se jagħti personalita` ġuridika lill-organizzazzjonijiet, pero` dan mhux se jiddikjara jekk din l- organizzazzjoni hiex waħda volontarja jew le, jiġifieri r-reġistrazzjoni jista' jagħmilha kulmin irid.

Hu ċ-ċertifikat marbut ma' l-iskrizzjoni li jiddikjara espressament li organizzazzjoni hija waħda volontarja, u għalhekk tista' tgawdi mill-benefiċċji u inċentivi.

Sur President, ħalli nħares issa lejn il-kunsill għas-settur tal- volontarjat li jiena nemmen li huwa wieħed importanti ħafna.

Klawsola 35 twaqqaf korp li jkun magħruf bħala l-kunsill għas-settur tal-volontarjat, u dan jassisti lill-kummissarju, jipprovdi forum għas-settur tal-volontarjat u bażi li minnha tiġi żviluppata koperazzjoni bejn l-istess organizzazzjonijiet volontarji kif ukoll bejnhom u l-gvern.

Dan il-kunsill se jkun il-pjattaforma minn fejn kull min hu involut fis-settur tal- volontarjat jista' jsemma' l-opinjoni tiegħu biex jiġu żviluppati policies li hemm bżonn.

Il-kunsill se jkun responsabbli li jamministra l-fond ta' l- organizzazzjonijiet volontarji li se jitwaqqaf b'din il-liġi.

L-oġġettivi ta' dan il-fond huma li jgħinu u jagħtu appoġġ lill-organizzazzjonijiet volontarji iskritti f'dak kollu li hemm bżonn biex dawn jitmexxew.

Sur President, il-kunċett ta' accountability hu kunċett importanti ħafna li l-għaqdiet volontarji stess iridu.

L-għaqdiet volontarji jgħidulek li jridu jkunu aktar trasparenti u aktar accountable għax il-kredibilita` hija importanti f'dan is-settur.

Kelma waħda tista' tneħħi l-kredibilita` ta' għaqda, u għaqda waħda tista' tneħħi l-kredibilita` tas-settur kollu, għax jekk ikollok organizzazzjoni waħda li timxi b'mod frawdulenti, allura hemmhekk tista' tkisser il-kredibilita` tal-għaqdiet volontarji kollha.

Wieħed irid jgħid li dan l-aħħar kien hemm xi rapporti dwar aspett negattiv fuq ċerti għaqdiet, u allura bdew iqumu mistoqsijiet fuq is-settur kollu.

Staqsewna: X'qed jagħmel il-Gvern biex jirregola dawn l-għaqdiet volontarji?

Fil-fatt, il-Gvern qed ipoġġi dan l-abbozz għad-dibattitu biex issir liġi u jiġi implimentat.

It-trasparenza hija kruċjali għall- kredibilita` tas-settur volontarju kollu, u hawnhekk nemmen li bl- iskrizzjoni ta' l-għaqdiet volontarji u bir-regolamentazzjoni tagħhom - regolamentazzjoni li mhux toħnoq is-settur imma tagħtih aktar kredibilita` - is-settur tal-volontarjat għandu jissaħħaħ.

L-aħħar żewġ kelmiet fuq ir-regolamenti, Sur President.

Dan l-abbozz ta' liġi huwa a parent act li permezz tiegħu qegħdin nistabbilixxu l-qafas.

Fil- fatt, jekk inħarsu lejn klawsola 41, naraw kif bil-mod il-mod jistgħu jibdew joħroġu regolamenti bis-saħħa ta' dan l-Att li jagħmlu din il-liġi aktar prattika għas-settur innifsu.

Fost l-ewwel regolamenti li jridu jinħarġu wara li tgħaddi din il-liġi minn dan il-Parlament huma dawk relatati mal-benefiċċji - li għalihom se jkunu intitolati l- organizzazzjonijiet volontarji li huma iskritti mal-kummissarju – u mal- forma u l-kontenut tar-rapporti u kontijiet annwali li dawn għandhom jippreżentaw lill-kummissarju sabiex jintlaħaq il-livell sodisfaċenti ta' trasparenza u kontabilita`.

Dawn ir-regolamenti se jieħdu in konsiderazzjoni l-fatt li għandna organizzazzjonijiet żgħar, u allura ma nistgħux ngħabbuhom b'piż li ma jifilħux għalih.

Aħna nifhmu l- limitazzjonijiet tagħhom u allura qgħadna attenti għal dan l-aspett.

Regolamenti oħra li jistgħu jinħarġu huma dawk relatati mal-ġbir pubbliku, mal-fond għall-organizzazzjonijiet volontarji u mal-bord ta' l-appell.

Għalissa nagħlaq hawn, Sur President, u ngħid li dan l-abbozz ta' liġi huwa intenzjonat li jgħin u jsaħħaħ lill-għaqdiet volontarji.

Żgur mhu l-ħsieb ta' ħadd li nneħħuhom mill-indipendenza, mill-awtonomija u mill-identita` individwali, pero` żgur li hija x-xewqa ta' kulħadd li nagħmlu regolamenti sabiex l-affarijiet jimxu b'mod trasparenti u li jkun hemm l-accountability sabiex tissaħħaħ il-kredibilita` fl-għaqdiet volontarji.

Jiena nemmen li din il-liġi għandha qafas li verament se jilħaq dawn l-għanijiet, pero` m'għandix dubju li se nisimgħu proposti u suġġerimenti oħra matul dan id- dibattitu.

Kif għidt ukoll, anke dawk min barra din il-Kamra għad għandhom l-opportunita` li jwasslu leħinhom.

Having said all this, id-deċiżjoni aħħarija tagħna bħala membri parlamentari trid tkun dik fl-aħjar interess tal-poplu Malti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Sur President, nixtieq nitlaq mill-punt li bħala oppożizzjoni Laburista, aħna se nkunu qegħdin nagħrfu dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u se nkunu qegħdin napprovawh flimkien mal- gvern, pero` se nagħmlu wkoll il-kritika tagħna, partikolarment fl-istadju tal-Kumitat.

Ħadt gost nisma' lill-Ministru Cristina tgħid li se tibqa' miftuħa għall-konsultazzjoni, u nittama li l-Gvern mhux biss jisma' imma jagħti piż lil dak li l-Oppożizzjoni se tkun qed tressaq f'isem dak li qed jingħad barra minn din il-Kamra, u fejn jara li hemm il-lok, naturalment jagħmel l-emendi li hemm bżonn.

Din il-liġi ilha s-snin kbar tinħema u kellna bżonnha, għax minkejja l-fatt li 'l hemm u 'l hawn fil-liġijiet tagħna kellna xi affarijiet żgħar li b'xi mod jew ieħor kienu jirregolaw xi ftit lil dawn l-organizzazzjonijiet, ridna qafas legali speċifiku ta' din ix-xorta, u dan il-bżonn ilu snin kbar jinħass għal ħafna raġunijiet.

Forsi l-iktar raġunijiet ovvji huma dawk li jkun hemm aktar trasparenza u kontabilita` sabiex il-poplu Malti u Għawdxi, li jsostni tant għaqdiet volontarji f'pajjiżna, ikun moħħhom mistrieħ.

Pero` hemm affarijiet oħra li minn dejjem kellhom il-ħtieġa li jkollhom il- qafas legali sabiex l-għaqdiet volontarji f'pajjiżna jkollhom is-saħħa li jimxu 'l quddiem, għax kif diġa` ntqal, is-settur tal-volontarjat u s- soċjeta` ċivili hija meqjusa bħala mezz ieħor kif issaħħaħ id-demokrazija.

Wieħed jifhimha din, għax l-għaqdiet volontarji jaħdmu f'diversita` ta' sferi soċjali u huma l-vuċi tan-nies.

Permess tagħhom, il-poplu jkun jista' jitkellem mhux biss darba f'ħames snin meta jeleġġi l-Parlament Malti imma diversi drabi, għax dawn l-organizzazzjonijiet jaġixxu ta' checkpoints tal- politiċi fil-Parlament li jwasslu l-bżonnijiet tan-nies għandna l-politiċi.

Fil-fatt, kien hemm diversi drabi fejn il-politiċi f'dan il-Parlament kellhom fil-verita` jieqfu u jaqbdu t-triq jew id-direzzjoni li l-istess soċjeta` ċivili tkun qed tidentifika, u allura huwa tassew mistħoqq li dan is-settur ta' importanza soċjo-ekonomika u soċjo-kulturali jingħata din is- saħħa legali permezz ta' din il-liġi sabiex l-organizzazzjonijiet volontarji jkunu jistgħu jaħdmu b'mod sħiħ, b'mod tajjeb, b'mod korrett u b'mod li jkunu jistgħu jaqdu l-funzjonijiet tagħhom bis-sħiħ.

Il-Ministru rreferiet għal dak li llum qed isejħulu t-tielet settur, il- qasam tal-volontarjat.

Dan is-settur mhux biss hu ta' importanza soċjali, imma wkoll jiġġenera l-impjiegi u allura għandu mportanza ekonomika ukoll.

Hija ħasra li din l-istatistika li kienet qed tirreferi għaliha l-Ministru rigward ċerti pajjiżi, partikolarment fl-Unjoni Ewropea, ma tinkludix lil Malta, u għalhekk m'għandniex statistika għal pajjiżna.

Kieku kellna dan, konna nkunu f'qagħda aħjar li naraw l-extent ta' dan l-input ekonomiku li dan is-settur fil-fatt jagħti.

Jiena nħoss li s-settur tal-volontarjat imur 'il hinn minn hekk, mhux mill-aspett soċjali imma anke minn dak ekonomiku, għaliex aħna nafu li l-organizzazzjonijiet volontarji jiffrankaw il-belli liri lill-poplu Malti u Għawdxi f'ħafna setturi.

Dan għaliex meta ma jkunx il-gvern li qiegħed jagħti dak is-servizz u minflok ikunu qed jagħtuh ċerti għaqdiet u organizzazzjonijiet volontarji, fil-verita` tkun qed tiġi ffrankata t-taxxa tal-poplu Malti u Għawdxi.

Allura l-kontribut ekonomiku ta' dan is-settur f'pajjiżna ma nistgħux nimminizzawh, anzi ta' min jispjegah fl-firxa kollu tiegħu ħalli kulħadd jifhem eżattament x'importanza għandu it-tielet settur.

Sur President fl-introduzzjoni ta' l-intervent tiegħi, nixtieq insellem lil dawk l-għaqdiet kollha li ilhom jikkontribwixxu f'dan il-qasam.

Jiena fuq quddiem nett nara lill-Knisja li għal tant u tant snin ilha taħdem fil- qasam ta' l-anzjani, fil-qasam ta' persuni b'diżabilita', fil-qasam tar- romol u fuq problemi soċjali bħad-drogi u l-użura.

Jiena nħoss li l- kontribut li tat il-Knisja Kattolika Maltija fil-qasam tal-volontarjat u fil-qasam tal-ħarsien soċjali kien wieħed kbir, u nafu li Alla ħares ma tatx ċerti servizzi għaliex probabbli l-istat ma kienx ikun f'qagħda li jerfa' dak kollu.

F'dan il-qasam volontarju, hemm il-qasam li jieħu ħsieb in-nies b'disabilita` u fih aktar minn 40 organizzazzjoni volontarja.

Aħna nafu bil-ħafna xogħol li qed isir hemmhekk u bis-servizzi li jingħataw lil dawk il-familji li għandhom persuni b'disabilita`, servizzi li lanqas il- gvern stess m'hu qed jagħti.

Jiena ma nixtieqx insemmi l- organizzazzjonijiet b'isimhom għax ma nixtieqx inħalli lil xi ħadd barra.

Fil-fehma tiegħi kull organizzazzjoni volontarja f'kull qasam soċjali qed tagħti kontribut kbir, anke jekk jidher żgħir, għax fil-verita` l-effett tiegħu għall-persuna konċernata u l-familja tiegħu hu kbir.

Sur President, jiena rrid ukoll insellem u nagħti ħajr lil dawk l-għaqdiet u s-support groups li qed jaħdmu fuq livell komunitarju u mhux fuq livell nazzjonali, u li forsi l-anqas li jieħdu pubbliċita` tax-xogħol li jagħmlu.

Hemm ukoll l-għaqdiet ambjentali li fil-fehma tiegħi wkoll qed jagħtu kontribut qawwi, u proprju s-sena l-oħra, f'round-up ta' sezzjoni tal- media, ingħad li s-sena 2006 kienet is-sena ta' l-għaqdiet ambjentali.

Wieħed verament jista' jgħid li l-għaqdiet ambjentali din is-sena ħadu ħafna spazju, fis-sens li tkellmu ħafna u ħarġu ħafna fid-deher.

Hemm ukoll l-għaqdiet kulturali u dawk sportivi, u dawn kollha qed jikkontribwixxu bil- kbir għat-tisħiħ tad-demokrazija f'pajjiżna, imma qegħdin ukoll, b'mod dirett, isaħħu l-attivita` soċjali, kulturali u anke ekonomika f'pajjiżna.

Allura kien bix-xieraq li wara dawn is-snin kollha nistennew, din il-liġi titressaq fil-Parlament u naħdmu fuqha sabiex tkompli titjieb.

Fil-fatt, anke f'dan l-istadju hemm lok li nkomplu ntejbu din il-liġi.

Forsi ta' min jiffoka fuq ftit statistika li għandi jiena u li ħadt proprju mill-white paper.

Din l-istatistika tiffoka fuq is-saħħa in terms ta' numri tal- volontiera fil-qasam tal-volontarjat Malti.

Per eżempju, skond din l- istatistika, għas-sena 2000 kien hemm madwar 61,649 membri li jaħdmu f'organizzazzjonijiet mhux governattivi fil-qasam tat-tfal u taż-żgħażagħ.

Fil-fehma tiegħi hawn saħħa kbira għax hemm numru sostanzjali ta' membri.

Fis-sena 2001 jingħad li kien hemm 57,107 membri f'NGOs li jaħdmu fil-qasam tal-ħarsien soċjali.

Bejn l-2003 u l-2004, kien hemm mat-395 għaqda sportiva reġistrata, u fl-2003 kien hemm 46,896 tfal u żgħażagħ bejn il-5 u t-29 sena li kienu msieħba f'xi għaqda.

Fis-sena 2004, 30% ta' l-irġiel u ftit aktar minn 10% tan-nisa kienu membri f'xi għaqda sportiva.

Dawn huma figuri nteressanti, u għal pajjiż bħal tagħna huma sostanzjali.

Hawnhekk jidher kemm attwalment ix-xogħol volontarju huwa wkoll parti integrali minn kif tiffunzjona s-soċjeta` Maltija, u dan juri kemm kien xieraq li din il- liġi tiġi quddiem dan il-Parlament biex inkunu nistgħu niddiskutuha.

Sur President, ngħaddi issa biex nitkellem fuq xi punti ta' din il-liġi, u nibda bil-kwestjoni tal-konsultazzjoni.

L-Onor.

Cristina, kemm fil-bidu kif ukoll f'diversi stadji ta' l-intervent tagħha, tkellmet fuq u enfasizzat ħafna kemm fil-fatt kien hemm konsultazzjoni għaddejja sakemm issawwar dan l-abbozz.

Dan veru, u ma nistax ngħid li ma kienx hemm konsultazzjoni, imma mbagħad wieħed irid jistaqsi f'hiex issarfet din il-konsultazzjoni, Sur President.

Aħna kellna snin sħiħ ta' konsultazzjoni li wieħed jista' jgħid li ġiet ikkappeġġjata bil-white paper li formalizzat il-kwestjoni tal- konsultazzjoni.

Fil-fatt, f'paġna 2 ta' din il-white paper, l-Onor.

Cristina tgħid li:

"Din il-white paper u l-abbozz ta' liġi mehmuż jipproponi qafas li se jgħin lill-organizzazzjonijiet mhux governattivi biex ikollhom rwol akbar fis-soċjeta` u jinkoraġġixxi appoġġ mill-pubbliku għalihom.

L- għan hu li jiffaċilita dibattitu nazzjonali dwar il-kwestjonijiet relevanti għas-settur volontarju.

Jiena ninkoraġġixxi lill- organizzazzjonijiet mhux governattivi sabiex jibagħtu r-reazzjonijiet u l-kummenti tagħhom matul il-perijodu ta' konsultazzjoni pubblika.".

B'dak li smajt hawnhekk illum, jiena nifhem li l-Ministru kompliet testendi l-istedina biex il-konsultazzjoni tibqa' għaddejja, u kompliet tħeġġeġ biex ikun hemm aktar proposti.

Allura jiena nistaqsi x'wassal biex l-NGO legislation working group, li ilu jaħdem sa mis-sena 2004 - qabel ma ħarġet il-white paper - u li kien imbotta numru ta' proposti, joħroġ press release fejn qiegħed jitkellem fuq tliet punti li fil-fehma tiegħi huma essenzjali għall-għanijiet ta' din il-liġi sabiex tkun verament l-għodda b'saħħitha li għandna bżonn biex insaħħu l-organizzazzjonijiet tal-volontarjat ħalli jkollhom dik is-saħħa biex ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem b'mod korrett.

Sur President, din il-press release tgħid hekk:

"Fl-abbozz ta' liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji baqgħu ma ġewx indirizzati diffikultajiet ewlenin imsemmija waqt il- konsultazzjoni.

F'diversi dokumenti preżentati lill-awtoritajiet matul is-sentejn li għaddew, l-NGO Legislation Working Group talab kemm-il darba li jkollna qafas legali sempliċi u funzjonabbli għall-NGOs, biex dawn ikunu iktar accountable għas-servizzi li joffru lis-soċjeta` Maltija.

Minkejja dawn il-proposti bil-miktub, l-abbozz ta' liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji u l-emendi għall-Kodiċi Ċivili li għadhom kif ġew pubblikati ma tawx kas ta' ħafna mid-diffikultajiet li konna qajjimna aħna li naħdmu f'dan il-qasam ta l-NGOs.

Inħossu li filwaqt li xi suġġerimenti tagħna daħlu fl-abbozz ta' liġi, id- diffikultajiet ewlenin tal-membri tagħna baqgħu ma ġewx indirizzati.

Waqt laqgħa urġenti li saret il-ġimgħa li għaddiet, l-NGO Legislation Working Group identifika dawk id-diffikultajiet ewlenin dwar l-abbozz ta' liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji li bħalissa hemm quddiem il-Parlament.".

Imbagħad dawn jidentifikaw id-definizzjoni ta' organizzazzjoni volontarja, is-setgħat tal-kummissarju u l-benefiċċji li hemm biex ipattu għal piż regolatorju bħala diffikultajiet ewlenin.

Issa, il-Ministru fid-diskors tagħha ittrattathom dawn u nifhem li ttrattathom għax taf b'din il-press release, pero` fil-fehma tiegħi ma indirizzatx dak li qed jingħad.

Għalhekk hemm bżonn li f'dan l-istadju bikri tad-diskussjoni tagħna naraw kif se nagħmlu biex nersqu aktar qrib dak li qed jgħidulna l-NGOs għax mhux biżżejjed dak li qalet il-Ministru li dawn huma ftit NGOs.

Huma kemm huma, dawn huma NGOs ewlenin, u hemm 'il fuq minn 40 minnhom.

Dawn huma NGOs ewlenin li ġejjin minn oqsma differenti, u għalhekk nemmen li dak li qed jgħidu għandu l-piż u rridu ntuh attenżjoni.

Ejja nieħdu, per eżempju, x'qed jgħidu fuq il-kummissarju.

Fil-parti tal- white paper fejn il-Ministru Cristina tagħti ħajr lin-nies, jissemma ċertu Douglas Rutzen li huwa l-president ta' l-International Centre for Not-For- Profit Law li hi bbażata l-Amerika.

Issa fil-press release jingħad:

"L-Abbozz jagħti lill-kummissarju setgħat wesgħin ħafna ta' diskrezzjoni mingħajr accountability biżżejjed.

Meta tlabniehom jikkummentaw fuq l-abbozz, Mr. Douglas Rutzen, il-president ta' l- International Centre for Not-For-Profit Law u Mr. Richard Fries, ex- kummissarju prinċipali tal-karitajiet fl-Ingilterra u Wales..."

- jiġifieri mhux qegħdin nitkellmu fuq żewġ konsulenti Maltin imma qegħdin nitkellmu fuq żewġ konsulenti barranin li għandhom esperjenza kbira, u jidher li l-istess Douglas Rutzen kien il-persuna li ġiet konsultata għal bini ta' din il-white paper -

"...qalu li jqisu li hija problema serja li persuna waħda jkollha setgħat regolatorji daqshekk wesgħin.

Il-working group jemmen li aħjar ikun hemm kummissjoni milli kummissarju waħdu, u jħeġġeġ lil dawk kollha li jaħdmu fis-settur volontarju biex iħarsu sewwa lejn l- artikli ta' l-abbozz li jitkellmu fuq is-setgħat tal-kummissarju u jaraw b'għajnejhom is-setgħat wesgħin li se jkollha din il-persuna fid- diskrezzjoni tagħha.".

Issa, Sur President, wieħed irid jgħid li din l-idea ta' kummissjoni minflok kummisarju diġa` teżisti barra minn Malta, u allura nixtieq nisma' aktar dwar dan.

Mhux biżżejjed dak li qed jintqal mill-Ministru li dan huwa qasam li qed nintroduċu fih din il-leġislazzjoni għall-ewwel darba u li ilu ħafna mhux regolat u jaħdem għal rasu, u għalhekk hemm bżonn niffokaw f'kummissarju.

Meta wieħed iħares lejn il-liġi per se u l-artiklu li jitkellem fuq il-funzjonijiet ta' dan il-kummissarju, dan il-kummissarju jrid ikun superman biex ilaħħaq ma' dak kollu li l-liġi qed tgħabbilu fuq spallejh.

Il-Ministru Cristina semmiet il-kummissarju għat-tfal, u jiena nittama li dan mhux se jkun kummissarju fl-istess pożizzjoni bħal kummissarju tat- tfal, li din inġegħluha taħdem bix-xejn!

Huwa veru li din ma kellniex funzjonijiet eżekuttivi kif se jkollu l-kummissarju għall-għaqdiet volontarji.

Imma xorta waħda l-aspettattivi tas-soċjeta` Maltija, malli kellna l-kummissarju għat-tfal, tant kibru li ġiet inundated bl-ilmenti u baqgħet tiġi mistennija li tagħmel ċerti affarijiet.

Jiġifieri jiena nittama li dan il-famuż kummissarju għall-għaqdiet volontarji li jrid ikun superman biex ilaħħaq ikollu l-istruttura amminstrattiva li tgħinu biex jaħdem, għax inkella inutli noqogħdu nagħmlu liġijiet u nkabbru l- aspettattivi meta ma jkollniex l-għodda biex insostnuhom amministrattivament.

Issa f'dan l-abbozz jingħad li jrid jinħatar il-kunsill għall-għaqdiet volontarji u li dan għandu jassisti lill-kummissarju.

Allura għaliex ma ssirx kummissjoni meta l-working group irid hekk speċjalment meta fl-istess abbozz jingħad li l-Ministru jista' jaħtar aktar minn viċi kummissarju wieħed u li hu jrid jaħtar lill-istess kunsill għall-għaqdiet volontarji?

Dwar dan għad irrid nifformola l-fehma tiegħi, jiġifieri mhux qed naġixxi ta' pappagall u naqra biss x'qed jgħidu dawn l-għaqdiet volontarji, imma qed nanaliża dak li qed jipproponi dan l-abbozz fil-kontest ta' dak li qed jgħidu dawn l-organizzazzjonijiet.

Jiena qed nipprova nifhem x'seta' kien l-argument tal-gvern u x'seta' kien il-ħsieb tal-gvern għaliex qed jagħmel hekk.

Biex inkun onesta, għadni ma sibtx raġuni valida minkejja li smajt il- Ministru Cristina titkellem dwar dan.

Xorta għadni m'iniex konvinta minn dak li qed jingħad f'dan l-abbozz.

Dejjem perikoluż li jkollok persuna li tingħata setgħat kbar, Sur President.

Kellna eżempji fil-passat, ta' posts maħluqa fejn il-qafas legali jagħti setgħat wesgħin, u matul iż-żmien rajna li jkun aħjar li dawk jitnaqqsu.

Allura ma nistax nifhem għaliex ma titteħidtx l-approach li titwaqqaf kummissjoni sabiex ikollok iktar sensibilizzar ta' l-affarijiet.

Hemmhekk diġa' l-gvern għandu jagħtu aktar konsiderazzjoni lil din il-proposta, u fil-fehma tiegħi l-gvern għandu jieqaf u jara x'għamel ħaddieħor li għandu esperjenza twila f'dan it-tip ta' qafas legali.

Jekk il-Ministru vera għadha miftuħa għall-konsultazzjoni u għadha lesta biex tilqa' l-proposti, jiena ngħid li dan huwa l-mument li nieqfu u naraw x'kienet l-esperjenza ta' ħaddieħor.

M'għandniex għalfejn nivvintaw ir-rota fuq argumenti li m'humiex qed jikkonvinċu la lilna bħala oppożizzjoni Laburista u lanqas lil ċerti NGOs.

Hawnhekk nixtieq nagħmel proposta, Sur President.

Għaliex ma mmorrux fil-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali u jkun hemm stedina lill-NGOs sabiex issir diskussjoni fuq dawn id-diffikultajiet li fadal u naraw jekk jikkonvinċuniex bl-argumenti tagħhom jew viċi-versa?

Aħna ma nistgħux inġibu lill-NGOs fil-Parlament in se, imma nistgħu nagħmlu dan fil-livell ta' Kumitat għall-Affarijiet Soċjali li huwa estensjoni tal- Parlament.

Nittama li l-Ministru Cristina hija verament disposta li tkompli tisma' u tilqa' l-proposti, għax din tal-kummissarju hija biss problema waħda.

Sur President, xtaqt nitkellem ukoll fuq it-tifsira ta' organizzazzjoni volontarja li wkoll qed tiġi trattata f'din il-press release li semmejt.

F'sub-klawsola 3 ta' klawsola 3 jingħad hekk:

"Organizzazzjonijiet li jkunu mwaqqfa u ikkontrollati mill-Gvern u li jkunu ġew imwaqqfa bi skop soċjali u li ma jkunux jagħmlu profitt, għandhom jikkwalifikaw għall-iskrizzjoni skond dan l-Att sakemm dawn ma jkunux aġenziji pubbliċi mwaqqfa mill-Gvern bi skop li jiġġestixxu l-amministrazzjoni.".

Il-Ministru wkoll ittrattatu dan il-punt u naturalment kienet qed tirrispondi għall-kritika li saret f'din il-press release, u għamlet riferenza għal xi affarijiet oħra, pero` fil-fehma tiegħi ma kinitx konvinċenti.

Issemmiet biss Patrimonju Malti, imma jiena mhux lejn dik biss inħares.

Meta nħarsu lejn liġi ma nistgħux niffokaw biss fuq provvediment u ninsew il-kumplament.

Fi klawsola 41, il-Ministru għandha s-setgħa li tagħmel ħafna regolamenti; hemm lista li ma tispiċċa qatt!

Jiġifieri jekk illum il-ħsieb immedjat huwa għal Patrimonju Malti, għada xi ministru ieħor jaf jaqbad, jwessagħha u jdaħħal oħrajn.

Hu importanti li noqogħdu attenti x'indaħħlu fil-liġijiet tagħna.

L-ewwelnett biex temenda l-liġijiet għandek proċess twil.

Huwa faċli tgħaddi liġi minn dan il-Parlament, imma hija ftit aktar diffiċli biex terġa' temenda l-liġijiet, u allura naħseb li l- liġijiet ma jistgħux ikunu jħarsu biss lejn l-immedjat imma jridu jħarsu fit-tul.

Fil-fatt il-gvern jaħseb fit-tul ukoll għax kieku ma kienx jagħmel l- enabling clauses u jaħti ċerti setgħat kbar lill-ministri li taħthom jaqgħu l-varji liġijiet.

Allura wieħed jifhem il-biża' ta' l-NGOs li taħt din il- liġi jistgħu jaqgħu organizzazzjonijiet li jkunu mwaqqfa u kontrollati mill- gvern.

Din mhux xi biża' bla bażi imma hi xi ħaġa li tista' sseħħ fil-futur u tista' - ħalli nuża kelma daqsxejn goffa - tkisser dawk tas-soċjeta` ċivili.

Għalhekk hu importanti li noqogħdu attenti, għax kif qalet il- Ministru Cristina, il-volontarjeta`, l-indipendenza u l-awtonomija ta' dawn l-għaqdiet volontarji huma importanti ħafna u ma tistax tagħlaq għajnejk dwarhom.

Jekk jidħlu organizzazzjonijiet li jkunu mwaqqfa u kontrollati mill-gvern, diġa` tkun tlaqt 'il hemm mill-prinċipji ta' l-indipendenza u ta' l-awtonomija.

Sur President, għandek ukoll ċertu ammont ta' konflitt meta tħares lejn il- paragrafu (d) ta' sub-klawsola (5) ta' klawsola 4 fejn jingħad:

"Organizzazzjoni iskritta tista':

(d) tkun parti f'kuntratti u rabtiet oħra, kemm jekk tingħata kemm jekk ma tingħatax rimunerazzjoni, biex tagħti servizzi bil-għan li jinkiseb l-iskop soċjali tagħha wara talba li ssir mill-Gvern jew minn xi entita` kontrollata mill-Gvern...".

- hawnhekk qed jingħad li entijiet kontrollati mill-gvern jistgħu jikkuntrattaw servizzi ta' għaqdiet volontarji -

"...Iżda jkun meħtieġ il-kunsens bil-miktub minn qabel tal-Ministru jekk il-Gvern, jekk xi entita` kontrollata mill-Gvern, ikunu bi ħsiebhom jagħmlu xi att...".

Sur President, hawnhekk hawn l-għarfien ta' enti kontrollata mill-gvern, u din tista' tkun it-tip ta' organizzazzjoni li qed nitkellmu fuqha f'sub- klawsola (3) ta' klawsola 3.

Jiġifieri din tista' tikri servizzi minn għaqdiet volontarji u hawnhekk qed nara kontradizzjoni kbira.

Mhux qed nitkellem għal dak li semmiet hawnhekk il-Ministru Cristina, għax din iffokat biss fuq Patrimonju Malti, pero` qiegħda ngħid li din hija miftuħa beraħ, jingħad x'jingħad fil-Parlament u mill-ministru, għax finalment hija l-Qorti li tinterpreta l-liġijiet.

Allura l-biża' ta' l-NGOs għandu bażi u hu raġunat, u għalhekk din m'għandhiex titħalla kif inhi.

Naħseb li dan huwa punt ieħor fejn ma nistgħux nimminimizzaw il-kritika li saret fil- press release billi ngħidu li dawn ma jirrapreżentawx il-maġġoranza.

Naħseb li dawn huma l-aktar NGOs li tkellmu u ressqu 'l quddiem proposti, għax ilhom iressqu proposti sa mill-2004 qabel ma ħarġet l-istess white paper, u anke ġabu f'pajjiżna żewġ konsulenti barranin, Douglas Rutzen u lill-ex- kummissarju prinċipali tal-karitajiet fl-Ingilterra u Wales.

Dan juri b'liema serjeta` u b'responsabbilta` kbira ħadu din il-biċċa tax-xogħol, u żgur li l-kritika mhux xi kapriċċ.

Sur President, jiena għamilt riferenza għal paragrafu (d) ta' sub-klawsola (5) ta' klawsola 4, għax ipprovajt nara kif din se tidħol fil-każ ta', per eżempju, l-Aġenzija Sapport li taħdem fi-qasam tad-diżabilita`.

L-Aġenzija Sapport, bi ftit modifikazzjonijiet, tista' tidħol taħt din il-kappa legali.

Skond din il-klawsola, din tista' tikri, per eżempju, servizzi mill- għaqda volontarja r-Razzett tal-Ħbiberija.

Hawnhekk hawn kontradizzjoni, għax l-ewwel għandek is-sub-klawsola (3) ta' klawsola 3 li hi miftuħa beraħ – minkejja dak li qalet il-Ministru – u mbagħad għandek dan il-paragrafu (d) li bla dubju qed joħloq ċertu konflitt.

Jiena nħoss li dan huwa punt ieħor li jeħtieġ li jiġi ttrattat.

Il-Ministru kkwotat diversi siltiet minn dokument tal-fondazzjoni tal- commonwealth, pero` din għażlet li tikkwota dak li xtaqet biex issostni l- punti tagħha.

Issa jiena dwar dan il-punt tal-ħtieġa ta' l-indipendenza ta' l-għaqdiet volontarji biex ikunu verament għaqdiet volontarji, xtaqt nikkwota mit-taqsima "Scope" f'paġna 5 ta' dokument tal-Kunsill ta' l- Ewropa bl-isem ta' "Fundamental Principles on the Status of Non- Governmental Organisations in Europe" li jgħid:

"NGOs are essentially voluntary self-governing bodies and are not therefore subject to the direction by public authorities.".

Jiġifieri hawnhekk diġa` qed nagħmlu distinzjoni u fejn għandek aġenzija jew organizzazzjoni li hija mwaqqfa u kontrollata mill-gvern, it is a public authority.

Imbagħad f'paragrafu 17 ta' paġna 19 ta' l-istess dokument jingħad hekk:

"The main character of NGOs is the fact that profit making is not their primary aim.

All NGOs have in common their self-governing voluntary nature and the fact that they do not distribute profits from their activities to their members but use these for the pursuit of their objectives."

Sur President, hawnhekk ukoll hawn l-enfażi fuq self-governing, jiġifieri m'humiex imwaqqfa u kontrollati mill-gvern.

Issa ma ninsewx li jiena qed nikkwota minn dokument tal-Kunsill ta' l-Ewropa, u jekk hemm istituzzjoni of long standing fid-dinja demokratika hija proprju din, u hu ċert li fil- qasam soċjali rridu naqilgħulha l-kappell.

Issa dan l-istess dokument jitkellem fuq qua NGOs and GoNGOs u jgħid hekk:

"All countries have a wide range of different types of organisations, some of which are closely related to the state and others of which are role independent.

In emerging democracies, however, the preferential use of QuaNGOs, QuasiNGOs, and GoNGOs (Government organised NGOs) often prevents independent civic organisations from operating in a given field.

This seems to be related to the fact that the state previously sanctioned certain organisations and let them carry out various functions and it thinks the same behaviour will continue to be appropriate.".

Hawnhekk qed jgħidilna li dawn il-QuaNGOs u GoNGOs ġeneralment ma jħallux l- NGOs indipendenti jaħdmu f'ċertu setturi, u għalhekk jiena ma naħsibx li l- NGOs f'pajjiżna ressqu din il-proposta b'kapriċċ.

Kif urejt, hemm ukoll dokumenti ta' istituzzjonijiet bħall-Kunsill ta' l-Ewropa li jitkellmu b'dan il-mod, fejn meta jkollok entijiet imwaqqfa u kontrollati mil-gvern li jistgħu jidħlu taħt qafas legali li jirregola l-għaqdiet volontarji dan itellef mill-indipendenza u jkun ta' xkiel għall-istess għaqdiet volontarji.

L-istess dokument jitkellem fuq access to foreign aid, u nassumi li dan il- qafas legali għal għaqdiet volontarji għandu l-ħsieb li jagħtihom l- għarfien legali biżżejjed ħalli jkunu jistgħu jaċċessaw ċerti fondi ta' l- Unjoni Ewropea.

Hawnhekk jingħad:

"An important issue for civic organisations in many countries is the unfairness of foreign aid access with QuaNGOs and GoNGOs receiving a disproportionate amount of such funds."

Sur President, nerġa' nenfasizza li ma naħsibx li dawn l-NGOs f'din il- press release kienu qegħdin jivvintaw l-affarijiet, u għaldaqstant nerġa' nappella lill-ministru biex tkun miftuħa għall-konsultazzjoni u għall- proposti kif qalet li se tkun.

Jiena nerġa' nagħmel il-proposta tiegħi: Għaliex ma mmorrux fil-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali u jkun hemm stedina lill-NGOs sabiex issir diskussjoni fuq dawn id-diffikultajiet li fadal u naraw jekk jikkonvinċuniex bl-argumenti tagħhom jew viċi- versa?

Dan hu l- aħjar mod kif nimxu f'din il-kwestjoni u mhux noqogħdu nitkellmu għalihom u nikkwotaw ċerti dokumenti biex ngħattu.

Il-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali huwa estensjoni tal-Parliament fejn il-vuċi tan-nies, f'dan il-każ ta' l- għaqdiet volontarji, tista' tinstema'.

M'għandniex nitilfu din l- opportunita` jekk il-ministru verament hi miftuħa għall-konsultazzjoni u proposti kif qalet li hi.

Xtaqt ngħaddi issa għad-dokument li l-ministru stess ikkwotat minnu biex tirribatti dawn il-punti ta' kritika, id-dokument tal-Commonwealth Foundation bl-isem ta' "Guidance for Good Policy and Practice".

F'paġna 19 - nittama li l-paġni huma l-istess għax jiena kopji għandi tagħhom - ta' dan id-dokument, taħt "key defining characters of NGOs", insibu hekk:

"(a) They are formed voluntarily, there is nothing in the legal statutory framework of any country which requires them to be formed or prevents them from being formed and (b) There will be an element of voluntary participation in the organisation whether in the form of small numbers of board members or large numbers of members or beneficiaries giving their time voluntarily."

Fil-paragrafu (a) jingħad li dawn għandhom jifformaw ruħhom b'mod volontarju u mhux jitwaqqfu mill-gvern.

Fl-għaqdiet volontarji, grupp ta' nies volontarjament jifformaw għaqda li tiffoka fuq aspett partikolari u l- gvern ma jidħolx fiha.

Jingħad ukoll li l-NGOs huma:

"Independent within the laws of society, they are controlled by those who have formed them or by boards of management to which such people have delegated or are required by law to delegate responsibility for control and management.".

Hawnhekk - erġajna, Sur President - m'hemm l-ebda indikazzjoni ta' organizazzjonijiet imwaqqfa mill-Gvern, u jiena qed naqra mill-istess dokument li l-ministru kkowtat fl-intervent tagħha.

Biss hi kwotat fejn riedet.

Hawnhekk l-indipendenza ma tiġix meta l-gvern iwaqqaf dik l-entita` u jikkontrollaha.

Jingħad ukoll li l-NGOs:

"...are not for personal private profit or gain although they may have employees".

Jiena hawnhekk niffoka fuq dawn iż-żewġ punti relatati – kif inqtal hemm erba' punti bażiċi - ma' l-argument tiegħi, jiġifieri l-aspett ta' volontarjat, li nies minn jeddhom jingħaqdu biex jagħmlu organizzazzjoni, u l-aspett ta' l-indipendenza assoluta u li l-kontroll ikun f'idejn dawk in- nies li jingħaqdu flimkien.

Issa jiena naf li l-Gvern għandu f'idejh dawn id-dokumenti li qed nikkwota minnhom għax dawn huma dokumenti pubbliċi aċċessibli għal kulħadd via l-internet.

Allura għaliex il-Gvern għażel li jinjora dan kollu u meta grupp ta' NGOs ressqu flimkien dawn il-punti f'varji stadji ta' konsultazzjoni ma ġewx riflessi fil-liġi?

Sur President, ngħaddi issa biex nitkellem fuq il-kummissarju, preċiżament fuq artiklu 5 tat-Tielet Taqsima, u niġu għal ħatra tiegħu.

Il-ħatra tiegħu ssir mil-ministru wara konsultazzjoni mal-Kumitat ta' l-Affarijiet Soċjali.

S'hemmhekk tajjeb, għax qed nagħżlu l-istess mod ta' kif jinħatar il- Kummissarju għat-Tfal.

Ovvjament nittama li l-konsultazzjoni tkun waħda vera!

Pero`, hemm affarijiet oħra li jinkwetawni, u fosthom hemm li l- artiklu 6 jagħti l-poter lill-ministru biex dan ineħħi mill-kariga l- kummissarju b'mod unilaterali meta l-Parlament mhux in session, filwaqt li jekk il-Parlament ikun in session, il-mnistru jmur għand il-Kumitat ta' l- Affarijiet Soċjali qabel jagħmel dan.

Jiena dawn l-affarijiet ma nifhimhomx, Sur President.

X'urġenza jista' jkun hemm li dan jitneħħa mingħajr ma' l-ministru jkun jista' jistenna li jkun hemm sessjoni tal- Parlament?

Il-Parlament ma jkunx in session erbat ijiem fil-ġimgħa, jiġifieri m'hijiex xi ħaġa li nkunu waqt xi recess jew meta l-Parlament ixolji fi żmien l-elezzjoni.

Għalija dawn l-affarijiet huma mċajpra ħafna!

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq is-segħtat wiesgħa tal-kummissarju, Sur President.

Jien għamilt riferenza għal dak li qalu grupp ta' NGOs permezz tal-press release fuq is-setgħat li għandu dan il-bniedem waħdu.

Il- kummissarju fuq dawn l-assoċjazzjonijiet kollha - reġistrati, iskritti u anke dawk li mhumiex – għandu l-poter biex jikkontrolla, jissorvelja jew ineħħi l-attivitajiet jew l-amministratturi.

Dawn is-setgħat huma eċċessivi, u din il-kariga ta' kummissarju trid tkun okkupata minn xi superman biex ilaħħaq ma' dan kollu.

Apparti hekk, jiena għedt ukoll li anke kieku dan m'għandux dawn il-funzjonijiet kollha, xorta jrid ikun hemm struttura amministrattiva b'saħħitha jekk verament irridu li dan li qegħdin ngħidu f'dan il-qafas legali se jservi u se jilħaq l-għanijiet tiegħu li jsaħħaħ ir-rwol ta' l-għaqdiet volontarji f'pajjiżna.

Apparti dan ukoll, meta tanalizza tajjeb dawn il-funzjonijiet kollha tara li dan se jkun amministrattur, konsulent, regolatur, prosekutur u ġudikant!

Jien ma nistax nifhem kif fuq persuna waħda tista' twaddab dan ir-rwoli kollha.

Issa din tmur kważi kważi lil hinn mill-punt ta' kritika li qed jagħmlu dawn il-grupp ta' NGOs, għax dan mhux biss għandu setgħat wiesgħa imma għandu wkoll, fil-fehma tiegħi, setgħat u funzjonijiet li qegħdin f'kunflitt ma' xulxin.

Kif jista' jkun xi ħadd ikun prosekutur u ġudikant f'daqqa?

Dan jew jiddeċiedi dak il-ħin jew inkella jista' jmur fuq il-bord ta' l-appell u jressaq quddiemu l-ilment jew id-diffikulta`!

Jiena din ma nifhimhiex.

Kif jista' jkun ukoll li dan ikun regolatur u anke jagħti servizz?

Dan se jkun r-regolatur għaliex se jkun hu li jirreġistra u jagħmel l-istandards, imma fl-istess ħin se jkun hu li jassisti l-NGOs u jagħtihom is-servizzi.

Jiena jidhirli li hawnhekk hawn affarijiet kontradittorji.

Il-ministru qalet li aħjar persuna waħda biex niffokaw, pero` apparti li fuq din il-persuna qed nitfgħu ammont enormi ta' xogħol beyond ma nafx xhiex, hawnhekk qed nagħmlu borma minestra għax dawn il-funzjonijiet kollha flimkien eżeċitati minn persuna waħda huma kontradittorji għall-aħħar!

Allura, Sur President, jien nippretendi li mhux biss niffokaw fuq x'qed jgħidu dan il-grupp ta' NGOs, imma nidħlu wkoll fuq dan il-punt li qed nagħmel ta' din il-ħallata ballata ta' funzjonijiet ta' regolatur, fornitur ta' servizzi, konsulent, amministrattur, prosekutur u ġudikant!

Din hi xi ħaġa li tassew tistona u wieħed irid jidħol fiha.

Kritika oħra li għamel dan il-grupp ta' NGOs kienet fuq il-kummissjoni, u anke f'dan il-każ ma nistax nifhem l-argument tal-ministru.

U hawn nistaqsi: Jekk fl-istess qafas legali qed ngħidu li jekk ikun hemm il-ħtieġa, il-ministru jista' jaħtar aktar minn viċi-kummissarju wieħed u li l-kunsill għandu jassisti l-kummissarju, allura għalfejn ma ninsewx dawn il-ħafna titli u ma nagħmlux kummissjoni ħalli jkollok a body, mhux a post?

B'hekk niffrankaw biċċa kumplikazzjoni fl-istruttura, u dan skond kif qalu l-istess NGOs.

Issa, kif għedt kemm-il darba fl-intervent tiegħi, dawn ma jitolbux l-affarijiet b'kapriċċ.

Dawn analizzaw tajjeb leġislazzjonijiet barranin u anke ġabu konsulenti barranin li qalulhom li fejn għandek leġislazzjonijiet ikkumplikati, aktar għandek lok ta' taħwid, u jiena ngħid anke aktar riskju ta' abbuż!

Għaliex bilfors irridu noħolqu strutturi li apparti l-piż li jkunu qed jixħtu fuq dak li jkun, hemm lok ta' ineffiċjenzi li jnaqqsu mill-effettivita` tal-liġi vis-a-vis l-għanijiet li trid tilħaq?!

Sur President, jien nixtieq nitkellem ukoll dwar il-piżijiet li hawn fuq l- għaqdiet volontarji.

Dan l-abbozz jitkellem dwar il-benefiċċji, avolja mhux speċifikati, ta' organizzazzjoni iskritta.

Pero`, dan l-istess grupp ta' NGOs fl-istqarrija tagħhom qalu li l-piżijiet se jegħlbu l-benefiċċji, u jiena nitlob lill-ministru tagħti rikonsiderazzjoni lil dak li qed jingħad hawnhekk.

Fl-istess abbozz jissemmew l-eżenzjonijiet fiskali, pero` tajjeb ukoll li nsemmu l-piżijiet fiskali li għandhom ċerti organizzazzjonijiet, bħal-VAT fuq ċerti servizzi u s-surcharge għall- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Hu importanti li dawn nitkellmu fuqhom għax inkunu qed nidħku b'xulxin jekk noqogħdu nitkellmu biss fuq l-eżenzjonijiet meta għandna żewġ piżijiet fiskali qawwija bħal dawk li semmejt fuq dawn l- għaqdiet volontarji.

Forsi jkun tajjeb li nisimgħu min-naħa tal-gvern x'se jkun qiegħed jippromwovi u jmexxi 'l quddiem ħalli l-għaqdiet volontarji jinħelsu minn dawn il-piżijiet.

Sur President, jiena nagħlaq hawn għal-lum, imma nibqa' in possession.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro Preca, se tibqa' in possession.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Cristina, jekk jogħġobha tressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 9 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġustizzja Amministrattiva - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat; u

Diskussjoni miftuħa dwar rapport maħruġ mis-Segretarjat għan-Negozji Żgħar u s-Self Employed - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili -Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att tal-Bank Ċentrali ta' Malta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, f'din l-ewwel seduta tal-parlament wara l-festi tal-Milied, nixtieq qabel xejn nagħti l-isbaħ xewqat għal sena tajba lill-membri ta' dan il-parlament, lill-istaff, kif ukoll lill- pubbliku li qiegħed jismagħna.

Peress li f'dawn il-ġranet ta' festi kien hawn ħafna briju u kulħadd kien mehdi biċ-ċelebrazzjonijiet u bix-xiri, jista' jkun li kien hemm min tilef l-okkażjoni importanti ħafna li ġrat lejlet l-ewwel tas-sena, li xtaqt nissottolineaha f'dan l-Aġġornament.

Qed nirriferi għall-fatt li fil-31 ta' Diċembru, 2006, l-Arċisqof preżenti ta' Malta, Monsinjur Ġużeppi Mercieca, għamel appell lill-awtoritajiet u lill-pubbliku Malti biex issir leġislazzjoni li tipproteġi l-ħajja mill- konċepiment tagħha.

Ta' min jgħid li f'Malta diġa' għandna liġi li tipproteġi l-ħajja, imma din hija limitata għall-konċepiment fil-ġuf tal- mara, filwaqt li leġislazzjoni dwar il-konċepiment barra l-ġuf tal-mara ma teżistix.

Issa nistgħu ngħidu li f'Malta għandna tliet korpi li tkellmu fuq dan is-suġġett.

Dawn huma l-Knisja, li tkellmet riċentement, il- parlament Malti, li għamel sena u nofs jiddiskuti dan is-suġġett fil- kumitat ta' l-affarijiet soċjali presedut mill-Onor.

Clyde Puli u miż-żewġ naħat ta' din il-Kamra, - fejn jiena bħala membru tal-parlament stajt nattendi u fil-fatt kont preżenti għas-seduti kollha - u l-kumitat konsultattiv tal-bio-etika li huwa ppresedut minni.

Dan ukoll għamel talba pubblika lill-eżekuttiv ta' dan il-pajjiż u lill- pubbliku biex isseħħ din it-tip ta' liġi.

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni ta' esperti etiċi u mediċi biss.

Il-kumitat tal-bio-etika huwa magħmul minn 15-il espert mediku u anke etiku u hemm ukoll rappreżentanti tal- pubbliku fih.

Barra minn hekk, dan is-suġġett qed jiġi diskuss mill- parlament Malti fil-kumitat soċjali u issa mill-ogħla rappreżentant tal- Knisja Maltija, l-Arċisqof preżenti ta' Malta.

Importanti li nifhmu li kollha qegħdin ngħidu l-istess ħaġa.

Dak li jgħaqqadna f'dawn l- affarijiet huwa bil-wisq ikbar minn xi differenzi ta' opinjoni li jista' jkun hemm.

Naħseb li issa l-messaġġ huwa ċar, li l-eżekuttiv tal-pajjiż għandu jwassal biex titressaq liġi f'din il-leġislatura.

Jien ma nistax nieqaf nisħaq li l-proċedura u t-teknika fuq il-bio- teknoloġija fil-pajjiżi kollha fid-dinja qegħdin jimxu bil-pass ta' żiemel, anzi bil-pass ta' għasfur, li bażikament irid jiġi rregolat b'mod etiku u strett, għax il-problemi m'humiex qegħdin iqumu minn sena għal sena, imma minn xahar għal xahar.

Jien stess li nirċievi dan il-materjal kollu - għax minn mindu Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea l-kumitat tal-bio-etika konstantament jirċievi dokumenti mill-pajjiżi l-oħra ta' l-Unjoni Ewropea u anke minn pajjiżi oħra bħall-Istati Uniti - ngħid li bażikament ma nistgħux nlaħħqu mat-tibdil u ma' l-informazzjoni kbira li qed tingħata.

Tant qed isir żvilupp mgħaġġel u tant hemm problemi etiċi kbar li jridu jingħelbu, li ħafna drabi qed ikollhom jiġu riżolti mill-parlamenti tal-pajjiżi.

Riċentement l-Istati Uniti u l-Awstralja kellhom problemi kbar f'dak li għandu x'jaqsam ma' stem cell research.

Madanakollu rridu nżommu f'moħħna li mhux dak kollu li hu immorali jista' jsir illegali.

Dan huwa prinċipju li għandu jiġi aċċettat kemm mill-Istat kif ukoll mill-Knisja, u għalhekk wieħed jista' jifhem għaliex il-Knisja mhux dejjem tista' taqbel ma' l-Istat f'kollox f'affarijiet bħal dawn.

Għall-Knisja, il-proċess ta' IVF huwa fih innifsu immorali mill-bidu sa l- aħħar, anke jekk isir bejn raġel u mara miżżewġin, imma ovvjament l-Istat ma jistax jagħmel ħaġa bħal din illegali, pero' mbagħad jeżisti l-prinċipju ta' a lesser evil f'dak li huwa IVF.

Għax għalkemm il-Knisja tgħid li l- IVF m'huwiex aċċettabbli kollu kemm hu, l-Istat ma jistax jaqbel magħha mija fil-mija, u hemm ċertu riservi wkoll li l-Istat ma jistax idaħħalhom fil-liġi.

Per eżempju fil-liġi ċivili ma tistax iddaħħal id-dubju.

Fil-liġi ċivili ma tistax iddaħħal ċertu affarijiet li jsiru bejn ir-raġel u l-mara.

Il-fatt li raġel u mara miżżewġin jkollhom x'jaqsmu ma' xulxin huwa legalment aċċettabbli.

Li raġel u mara mhux miżżewġin ikollhom x'jaqsmu ma' xulxin m'huwiex moralment aċċettabbli, pero' ħadd m'għandu jaħseb li għandha ssir liġi li tagħmel dan illegali.

Jiġifieri l-punt jibqa' li mhux dak kollu li hu immorali għandu jsir illegali, pero' jibqa' l-prinċipju ta' dak li hu inqas ħażin.

Fil-każ ta' l-Italja, per eżempju, il-Knisja Kattolika aċċettat dan il-prinċipju u qalet ċar u tond li għalkemm il-liġi li għadda l-parlament Taljan m'hijiex perfetta, għandha ħafna pożittiv fiha.

Allura l-Knijsa fl-Italja fittxet dak li l-iktar jaqblu fuqu ma' l-Istat.

Tant hu hekk, li meta intalab ir-referendum fl-Italja ftit xhur wara li għaddiet l- famuża Legge 40, kienet il-Knisja stess li ħarġet tgħid lill-poplu Taljan biex jagħmel boycott għal dik il-liġi, jew jivvota kontra, ħalli ma jkunx hemm il-kwota neċessarja biex ir-referendum jorbot.

Jiġifieri kienet il- Knisja stess li fil-fatt ħarġet tiddefendi liġi, li fl-opinjoni tagħha ma kenitx moralment perfetta, imma li kienet fiċ-ċirkostanzi the lesser evil.

Din tissejjaħ hekk għax ladarba l-IVF ikun għaddej, għandu jiġi regolat.

Issa li tkellem il-parlament Malti, il-kumitat tal-bio-etika u l-Knisja Maltija dwar dan is-suġġett, it-tir ta' l-Aġġornament tiegħi llum hu li nelenka ħafna mill-affarijiet li dawn it-tliet korpi jaqblu magħhom.

Ir- rapport li ħareġ l-Onor.

Clyde Puli tas-social affairs committee huwa ippubblikat għal kulmin irid jaqrah, il-kumitat tal-bio-etika ħareġ il- pożizzjoni tiegħu fil-gazzetta u dan l-aħħar ġie ppubblikat ktieb jismu "Bioethics and the Law" minn żewġ membri tal-kumitat tal-bio-etika, il- Professur Maurice Cauchi u Dr. Bridget Ellul.

Dan huwa ktieb interessanti ħafna, u nagħti parir kemm lil tal-gazzetti kif ukoll lill-pubbliku li jkollhom kopja tiegħu għax huwa tajjeb ħafna.

Jien xtrajtu fil-holidays tal-Milied u qrajt biċċiet minnu.

Fih hemm ukoll il-pożizzjoni tal-kumitat tal-bio-etika.

Huwa ktieb li ġie ppubblikat mill-Universita' ta' Malta, pero' ssibu għand il-ħwienet ewlenin tal-kotba.

Mela hemm ħafna affarijiet li naqblu fuqhom.

X'inhuma dawn l-affarijiet?

Waħda minnhom hi li l-IVF f'Malta għandu jkun ikkontrollat - mhux imwaqqaf, iżda kkontrollat - biex ma jsirux abbużi.

Naturalment ħafna nies huma kontra din il-liġi għax se twaqqaf milli jsir l-IVF f'Malta.

Dan ilu żmien twil isir f'Malta, sar bil-buona grazia ta' ċertu nies, bit- teknika tagħhom u bl-iskop li jgħin lill-koppji li ma jistax ikollhom tfal.

Pero' jibqa' l-fatt li ma teżistix liġi li tirregola din il-proċedura, bħalma fl-Ingilterra teżisti l-human and embryology fertilisation authority, li m'hijiex bye-law jew regulation, iżda hija liġi.

Huwa importanti li wieħed jifhem li biex ma jsirx abbuż, għandu jkun hemm liġi.

Mela fuq dan qegħdin naqblu.

Irridu naraw li ma jintużawx ċelloli steminali embrijoniċi.

Dan għandu jkun illegali kemm f'dak li huwa provenjenza kif ukoll l-użu tagħhom.

Jiġifieri l-kumitat tal-parlament, il-kumitat tal-bio-etika u m'għandix dubju li anke l-Knisja, jaqblu li l-embryonic stem cells m'għandhomx jintużaw fl-ebda forma tagħhom.

Dan ma jgħoddx għal dak li huwa adult stem cells.

Ħalli nagħmluha ċara, Sur President.

Fir-rigward ta' adult stem cells m'hemmx problema, la fil-provenjenza u lanqas fl-użu.

Is-sena l-oħra jiena mort seminar f'Johns Hopkins University, f'Maryland, u stajt nara l- vantaġġi kbar li hemm fl-użu ta' dawn l-adult stem cells u nispera li ma ndumux ma narawhom hawn Malta wkoll.

Jiġifieri rridu noqogħdu ftit attenti u niddistingwu bejn dawn iż-żewġ cells.

Kif diġa' għedt, l-embryonic stem cells ma naqblux magħhom kemm fil-provenjenza tagħhom, għax trid toqtol l- embrijuni biex toħodhom, kif ukoll fl-użu tagħhom, għax għandhom il- kapaċita' li jifformaw embrijuni huma.

Mela dak naqblu miegħu lkoll.

Naqblu li ma jistax isir cloning, kemm riproduttiv kif ukoll terapewtiku.

It-tliet korpi jaqblu dwar dan, u allura m'għandux ikun hemm problema biex jidħol fil-liġi.

Bħalissa fl-Ingilterra hemm argument kbir għax ix- xjentisti Ingliżi jridu jipproduċu dawk li jgħidulhom hybrids jew chimeras.

X'inhuma dawn il-hybrids jew chimeras?

Dak li jiġi ffurmat meta tintuża l- isperma ta' annimal u l-bajda ta' bniedem jew bil-kontra, jgħidulu hybrid jew chimera, li hija xi ħaġa simili għaliha.

Ix-xjenzjati jixtiequ li dan isir biex ikunu jistgħu joqogħdu jesperimentaw fuq dawn it-tip ta' hybrids jew chimeras.

Sur President, jiena ċert li lkoll naqblu li dan m'għandux jitħalla jsir hawn Malta.

Naqblu wkoll li m'għandux isir dak li jgħidulu freezing ta' embryos, għalkemm fil-kumitat tal-parlament hemm dual option fuqha din.

Qed ngħid hekk, għax meta ċ-chairman tal-kumitat għamel mistoqsija jekk dan għandux isir jew le, fis-sens li din hija debatable, il-kumitat tal-bio-etika - u m'għandix dubju li anke l-Knisja, minħabba li ma tridx li jkun hemm a parallel humanity fil-freezers - ma jixtiqux li jsir dan il-freezing.

Issa jien ma rridx inkun prużuntus, imma mingħalija hemm question mark dwar jekk il-freezing għandux jitħalla jsir jew le.

Jista' jkun li jien żbaljat, ma rrid nagħmel malafama lil ħadd - fil-fatt dak huwa rapport li jien parzjalment responsabbli għalih ukoll - u m'iniex ċert x'kienet il- pożizzjoni tal-Kamra dwar il-freezing.

Pero', il-kumitat tal-bio-etika qal li dan m'għandux isir, anzi l-pożizzjoni pjuttost kienet li hemm problemi kbar bih u allura wieħed għandu joqgħod attent fil-konsiderazzjoni tiegħu.

Irridu ngħidu wkoll li m'għandhomx isiru impjantazzjonijiet ta' numri kbar ta' embrijuni.

Din hija problema li kienet teżisti f'Malta - għalkemm ma nafx jekk illum għadhiex teżisti - għax kienu qed jiġu mpjantati xi erba' jew ħames embryos.

Dan m'huwiex aċċettabbli għax joħloq problemi kemm f'dik it-tqala kif ukoll lid-dipartiment tal-pedjatrija, peress li dawn it- trabi jitwieldu qabel iż-żmien u allura hemm iċ-ċans li jokkupawlek l- inkubaturi kollha.

Dan jikkostitwixxi wkoll dumping ta' embryos fl-utru, li mhux kollha jinżammu, u allura m'huwiex etikament aċċettabbli li jsir numru kbir ta' embrijuni.

Sena u nofs ilu l-kumitat tal-bio-etika u anke l- kumitat tal-Kamra kien issuġġerixxa li jiġu impjantati tliet embryos.

Illum is-sitwazzjoni tbiddlet u naħseb li l-liġi għandha tgħid li m'għandux ikun hemm aktar minn żewġ embryos.

Tant hu hekk li fl-Ingilterra, per eżempju, il-human fertilisation authority qed tissuġġerixxi li ssir impjantazzjoni ta' embryo wieħed biss minħabba li nstab li ċ-ċansijiet, anke b'wieħed, huma ħafna.

Fil-fatt huma l-istess bħal meta timpjanta żewġ embryos jew aktar.

Issa ħalli nkunu għidna kollox, Sur President.

Liġi bħal din ma tistax tidħol fid-dettalji kollha, u bilfors trid tagħti s-setgħa lill-ministru li jagħmel bye-laws li jkunu taħt ir-regolamentazzjoni u s-superviżjoni tal- kumitat tal-bio-etika jew xi kumitat ieħor maħtur għal dak il-għan.

Aħna qegħdin nitkellmu dwar l-impjant ta' tnejn jew tliet embryos, u fiċ- ċirkostanzi ta' l-iżviluppi xjentifiċi tal-lum jidhirli li tnejn huma biżżejjed.

Qed naqblu li l-IVF għandha ssir biss bejn raġel u mara u mhux b'donazzjoni minn terzi, għax b'hekk tkun qed tkisser il-kunċett tal- familja, tkun qed tkisser il-kunċett ta' raġel wieħed, ta' mara waħda u tarbija li għandha omm u missier wieħed.

Meta inti ddaħħal id-donazzjoni, qed toħloq raġel, omm u raġel ieħor.

Infakkaru li llum, f'ħafna pajjiżi fejn dan jista' jsir, it-tarbija għandha dritt tkun taf min hu missierha ġenetiku.

Naħseb li fiċ-ċirkostanzi, bil-liġijiet tal-familja li għandna f'Malta, dan għandu jiġi limitat bejn raġel u mara - nemmen li ż-żewġ kumitati u anke l-Knisja jaqblu dwar dan - għalkemm biex inkun għedt kollox, il-Knisja tgħid li anke bejn raġel u mara miżżewġa dan il-fatt huwa immorali.

Pero' naħseb li dan huwa punt li l-Istat u l-Knisja jridu jitkellmu dwaru b'mod ċar u jikkjarifikawh għax, kif semmejt, mhux dak kollu li hu immorali għandu jkun illegali.

Qed naqblu wkoll li l-IVF għandu jkun biss bejn raġel u mara u m'għandux ikun hemm donazzjoni minn terzi.

M'għandux isir ukoll dak li jgħidulu "surrogacy", illi nħallu mara oħra twelled it-tarbija għall-ġenituri għax forsi l-omm ikollha problemi ta' tqala.

Bħalissa f'Malta ma teżistix liġi dwar dan.

Il-kumitati kollha jaqblu, u m'għandix dubju li taqbel miegħu l- Knisja wkoll, li dan m'għandux jitħalla jsir bejn nies ta' l-istess sess, kif qed isir barra minn Malta, jiġifieri li t-tarbija jkollha żewġ ommijiet, għax s'issa fl-irġiel ma tistax issir.

F'din il-problema hemm konnotazzjonijiet anke ma' l-adozzjoni bejn tnejn min-nies ta' l-istess sess.

Wieħed jista' jaħseb x'kumplikazzjoni jista' jkollha tarbija jekk tiġi mrobbija minn żewġ missirijiet jew minn żewġ ommijiet!

Biss f'dan l- istadju m'għandix biża' ngħid li din il-liġi m'għandhiex tħalli li jsir l- IVF bejn nies ta' l-istess sess, li hu possibbli anke llum.

L-IVF m'għandux lanqas isir fuq nisa xjuħ jew li għandhom ċerta eta'.

Dan l- aħħar fil-gazzetta "The Times" rajna artiklu dwar mara ta' 67 sena li welldet tarbija permezz ta' l-IVF.

Ma naħsibx li huwa ġust il-fatt li meta dik it-tarbija jkollha għaxar snin, ommha jkollha 77 sena!

Allura l-eta' ta' dik il-persuna għandha tkun il-perijodu biss tal-fertilita' u ovvjament mhux taħt l-eta' tal-kunsens.

Problemi oħra li naqblu fuqhom żgur huma li ma jkunx permess il-pre-implantation diagnosis, jiġifieri li tieħu sample ta' embryo, tieħu ċellula minnu, tiċċekkja jekk ikunx tajjeb, u f'każ li jkun hemm mard serju, tarmih.

Naħseb li naqblu wkoll li dan għandu jidħol f'din il-liġi.

Dan huwa msemmi mil-kumitat tal-bio-etika u anke fir- rapport tal-kumitat tal-Kamra.

Lanqas għandu jsir diagnosis fit-tarbija li tkun fil-ġuf għall-użu ta' enhancement.

Biex issir it-terapija iva, imma biex isir enhancement, bil-konsegwenzi ta' sejħa qawwija għall-abort, m'għandux jitħalla jsir.

Sur President, fuq dan kollu li qed insemmi ma teżisti l-ebda liġi jew jekk teżisti, ftit 'l hawn u ftit 'l hemm.

Dawn huma affarijiet li qegħdin isiru f'pajjiżi barra minn Malta, u peress li aħna issa qegħdin fl-Unjoni Ewropea u għandna suq wieħed, ma nistgħux neskludu li jkollna cross market behaviour fuq din il-biċċa xogħol.

Għalhekk nimponi l-urġenza fuq il- gvern u fuq l-eżekuttiv li din il-liġi tgħaddi b'mod imminenti, u fl- opinjoni tiegħi m'għandniex inħallu aktar żmien biex nagħmluha.

M'għandix dubju wkoll li kulħadd jaqbel li għandu jsir l-iffirmar ta' l-Ovieto Convention, per eżempju, tal-kunsill ta' l-Ewropa.

Dan semmieh il-kumitat tal-bio-etika, semmieh il-kumitat tal-Kamra u ħafna membri tal-Knisja li kienu nvoluti fid-drawing-up li kont involut fih jien ukoll bħala membru tal-kunsill ta' l-Ewropa u ta' l-assemblea parlamentari.

Ma ninsewx li fil- karta tad-drittijiet fundamentali ta' l-EU - nisperaw li ma ddumx ma tidħol fil-kostituzzjoni - diġa' jeżistu riferenzi qawwija għat-tieni u t-tielet artikli tal-bio-etika.

Meta l-karta tad-drittijiet fundamentali ssir parti mill-kostituzzjoni, isiru parti wkoll mill-kostituzzjoni Ewropea, pero' s'issa għadhom m'humiex.

Sur President, jiena se nagħlaq b'dan il-ħsieb.

Hemm ħafna materjal fuqiex wieħed jista' jitkellem, u jekk nelenka l-punti kollha nista' nibqa' għaddej sa pitgħada.

Jiġifieri jien mhux qed nipprova niġbor il-punti kollha li naqblu fuqhom, pero' nassigura lil kulmin qed jisma', kemm f'dan il-parlament, kemm barra u anke l-Knisja, li hemm ħafna punti li nistgħu naqblu fuqhom, u allura naqblu wkoll li l-ħajja għandha tiġi rrispettata mill-konċepiment.

Dan huwa punt li ż-żewġ kumitati jaqblu fuqu.

Hemm żewġ tifsirier tal-kelma "konċepiment", kif ktibt f'"The Times" ftit ilu.

Hemm dak attiv u dak passiv.

Żgur li mill-fatt passiv kulħadd jaqbel li l-ħajja trid tiġi rrispettata mill-fertilizzazzjoni, mill-konċepiment, u mhux lil hinn minn dak il-punt.

Hemm ħafna ħassieba, anke kattoliċi, li jgħidu li għandu jkun punt lil hinn mill-fertilizzazzjoni għax tkun għadha ma ġietx stabbilita l-personalita' ta' dak l-embriju uman.

Aħna m'aħniex qegħdin nidħlu f'dawk l-argumenti.

Ovvjament ħadd ma jista' jgħid meta r-ruħ tidħol fil-bniedem, pero' iż-żewġ kumitati qegħdin jillimitaw għall- fertilizzazzjoni.

Qed ngħidu li hemm ħafna li naqblu fuqu, pero' jista' jkun hemm xi affarijiet żgħar li wieħed ma jistax idaħħalhom f'liġi ċivili.

Għaldaqstant ikun tajjeb jekk inħarsu lejn dak kollu li naqblu fuqu u mmexxu fuqu mingħajr ma nittratienu aktar.

Naħseb li l-ostakoli li fadal m'humiex kbar.

Dawk li huma kbar għelibniehom, u nawgura li l-gvern issa jieħu l-inizjattiva biex jibda jmexxi ħalli din il-liġi tidħol kemm jista' jkun malajr fuq l-istatute books tal-liġijiet Maltin.

Grazzi, Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta, 9 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FEMAL GENITAL MUTILATION

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21831 u jgħid x'se jagħmel il-gvern biex jilqa' għall-prattika kulturali li teżisti fil-pajjiżi tal-Lvant ta' l-Afrika, fosthom is-Somalia, l-Etiopia, l-Eritrea u s-Sudan, jiġifieri l-female genital mutilation, f'każ li dan jibda jseħħ f'Malta?

Qatt ġew rapportati xi każi?

II-gvern qiegħed jippjana leġislazzjoni, kif għamlu Franza, l-Isvizzera, l- Isvezja, l-Ingilterra u l-Iskozja, biex iqiegħed fil-kodiċi kriminali Maltija l-female genital mutilation bħala reat?

ONOR.

TONIO BORG: Huwa diġa' reat kriminali li wieħed jagħmel mutilazzjoni ġenitali tat-tip imsemmi, għalkemm ma jeżistix reat speċifiku fuq hekk; iżda din il-mutilazzjoni taqa' taħt ir-reat ta' offiża fuq il-persuna.

Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant, jiġifieri li jkun hemm reat speċifiku, jiġi kkonsidrat.

Qatt ma ġie rrapportat lill-pulizija xi reat ta' dan it-tip.

MRIEĦEL BYPASS - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru għall- Iżvilupp Urban u Toroq: Issa li tħabbar li se jinbena footbridge fi Triq is- Sebħ, Ħal Qormi (il-bypass ta' l-Imrieħel), jista' l-Ministru jgħid jekk qabel ittieħdet din id-deċiżjoni min-naħa ta' l-awtoritajiet ġewx ikkonsidrati t-twaħħil ta' pelican lights, kif hemm proprju fil-bidu ta' din it-triq min-naħa ta' Ħ'Attard, biex min ikun se jaqsam ma jkollux għalfejn jitla' turġien, u tkun tista' taqdi aħjar lil dawk li jista' ikollhom problemi ta' mobilita'?

Jista' jgħid ukoll ma' min ikkonsultaw l-awtoritajiet qabel ma ttieħdet id- deċiżjoni li jinbena footbridge?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SURCHARGE FUQ ID-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm nefaq il-gvern matul is-sena 2006 biex eżenta 13,000 familja mis-surcharge fuq id-dawl u l- ilma?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tagħrif mitlub se jingħata mill-Ministru għall- Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni fi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari simili 22680 magħmula mill-Onor.

Interpellant.

PERSUNI AUTISTIC

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru tas- Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21766 u jgħid għaliex persuni bid-diżabilita' ta' l- autism mhumiex intitolati għall-affarijiet gluten free meta 80% minnhom jeħtieġu din it-tip ta' dieta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Prodotti gluten free jingħataw b'xejn lil min ibati minn coeliac disease biss, li hija waħda mill-mardiet kroniċi elenkati fi skeda V ta' l-att dwar is-sigurta' soċjali.

Il-marda ta' l-autism mhijiex waħda mill-mardiet f'din il-lista u għalhekk min ibati minnha mhuwiex intitolat għal dawn il-prodotti.

BOLLA TAL-PART-TIMERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 21802 u jgħid kemm hu previst li se jkun hemm benefiċjarji li se jgawdu mill-aġġustament fil-bolla tal-part-timers, li huwa l-uniku mpjieg tagħhom, bil-miżura introdotta fil-budget?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SWIEQI - TRIQ JOSEF KALLEJA

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir Triq Josef Kalleja fis-Swieqi?

Meta se jsir l-ilqugħ tagħha u x'tip ta' ilqugħ se jsirilha mil-livell tal- wied biex it-terrapien ma jkomplix jaqa' ġewwa l-wied?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fil-ġimgħat li għaddew l-awtorita' dwar it- trasport intervjeniet biex jinħoloq aċċess temporanju mit-triq ta' fuq għar-residenti ta' Triq Josef Kalleja, wara li l-aċċess li kienu qed jużaw minn fuq proprjeta' privata ngħalaq mis-sid.

Is-soluzzjoni permanenti hija l-ħolqien ta' aċċess mit-triq ta' taħt Triq il-Mensija, liema xogħlijiet iridu jsiru skond l-iskema/pjanti approvati fil-pjan lokali taż-żona.

Dan il-proġett huwa nkluż fil-programm ta' bini ta' toroq residenzjali għal perijodu 2006-2008.

RAĦAL ĠDID - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid hux minnu li l- kunsill lokali ta' Raħal Ġdid għandu 12-il impjegat?

Jekk fl-affermattiv, dan mhuwiex eċċess skond kif tipprovdi l-liġi?

Veru li s-sindku ta' Raħal Ġdid siefer iċ-Ċina u l-passaġġ tħallas minn fondi tal-kunsill?

X'kien l- iskop tas-safra?

Huwa minnu li l-kunsill jippreżenta skeda ta' ħlasijiet erba' jew ħames xhur wara li jkun sar il-ħlas?

Wieħed minn dawn il-ħlasijiet, li kien ta' bejn Lm300 u Lm500, kien għall-avukat tal-kunsill li ismu qed jintbagħat separatament.

Il-kunsill jista' isejjaħ laqgħat mil-lum għal-lum?

Jekk dawn huma fl-affermattiv, x'passi ħa d-dipartiment tal-kunsilli lokali kontra dan il-kunsill li diġa' kien avżat b'dawn il-każi?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL-LUQA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Veru li l-kunsill lokali ta' Ħal-Luqa baqa' għaddej b'xogħlijiet fl-area ta' Ħal Farruġ meta dan qiegħed jiġi investigat mid- dipartiment tal-kunsilli lokali?

Jekk dan hu veru, x'passi ħa d- dipartiment?

Huwa veru li kunsilliera Nazzjonalista fil-lokal tneħħewlu r- responsabbiltajiet tiegħu u dan ġie mċaħħad milli jagħmel xogħlu skond il- ġurament tal-ħatra tiegħu?

ONOR.

MTARFA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Veru li l-kunsill lokali ta' l-Imtarfa għax-xhur ta' Awissu, Settembru u Ottubru ma żammx laqgħat uffiċjali tal-kunsill?

Dan huwa ksur tal-liġi?

Peress li l-post ta' segretarju tal-kunsill għadu vakant wara ħames xhur, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jimtela' dan il-post?

Veru li l-uffiċċju tal-kunsill jinżamm magħluq għal ġranet, jekk mhux għal ġimgħat sħaħ?

Hemm xi irregolarita' ta' finanzi hekk kif jidhru fl-accounts awditjati u anke mill-awditur tal-gvern?

X'passi ħa d- dipartiment kontra dan il-kunsill fuq dawn is-sitwazzjonijiet, li żgur li mhux ta' servizz għal poplu ta' l-Imtarfa?

ONOR.

TONIO BORG: Huwa minnu li għax-xhur ta' Awissu, Settembru u Ottubru ma saritx il-laqgħa tal-kunsill, għalkemm debitament mgħajta, għax ma kienx hemm quorum.

Il-liġi tal-kunsilli lokali tipprovdi li l-laqgħat tal- kunsill isiru mill-inqas darba fix-xahar, u għalhekk il-fatt li ma sarux laqgħat fil-perijodu msemmi, jikkostitwixxi ksur ta' dan l-artiklu.

Minkejja dan, l-istess liġi tesiġi li sabiex laqgħa tista' tibda jew titkompla irid ikun hemm quorum.

Il-post tas-segretarju eżekuttiv ta' l-istess kunsill m'huwiex vakanti.

Iżda s-segretarju eżekuttiv ilu biċ-ċertifikat tal-mard minn Marzu, 2006 u meta kien jidher li s-sick leave tiegħu kien se jieħu fit-tul, ġie maħtur aġent segretarju eżekuttiv li hu wkoll segretarju eżekuttiv ta' kunsill lokali ieħor.

Il-kunsill lokali sussegwentement talab li jiġi tterminat il-kuntratt tas- segretarju eżekuttiv abbażi tal-fatt li l-kunsill spiċċa s-sena finanzjarja tiegħu b'deficit fil-working capital, apparti l-fatt li jidher li s-sick leave se jieħu fit-tul.

Qabel tittieħed deċiżjoni finali jrid jiġi assigurat li ma jiġi mittiefes l-ebda dritt tas-segretarju eżekuttiv.

Id-dipartiment qiegħed kontinwament jissorvelja lil dan il-kunsill fl- operat kollu tiegħu bil-għan li minkejja d-diffikultajiet kbar amministrattivi, dan ikompli jiffunzjona.

Peress li l-unika skrivana tal- kunsill irriżenjat ukoll, il-kunsill qiegħed jinfetaħ kuljum mis-sindku nnifsu kemm filgħodu kif ukoll wara nofsinhar.

Fil-fatt dalwaqt se jsiru l- intervisti biex jimtela' l-post ta' skrivan/a.

Il-kunsill lokali ta' l-Imtarfa kien wieħed minn erba' kunsilli lokali li spiċċa s-sena finanzjarja 2005/2006 b'deficit fil-working capital.

Id- dipartiment kien ta struzzjonijiet lill-aġent segretarju eżekuttiv biex jagħmel cash flow projections ta' kif il-kunsill kien beħsiebu joħroġ minn dan id-deficit u mill-monitoraġġ tal-finanzi tal-kunsill jidher li l- kunsill qed iżomm ma' dawn il-cash flow projections, u fil-fatt naqqas id- debiti li kellu b'mod sostanzjali.

Id-dipartiment għadu jsegwi l-operat ta' dan il-kunsill u hu ttamat li malli jiġi ngaġġat l-iskrivan/a u tiġi riżolta l-kwestjoni tas-segretarju eżekuttiv, il-kunsill ikun jista' jopera b'aktar impenn għas-servizz tal- poplu ta' l-Imtarfa.

KUNSILLI LOKALI - MINUTI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi kunsilli lokali li ma bagħtux kopji tal-minuti lid-dipartiment tal-kunsill lokali f'dawn l-aħħar disa' xhur?

Min huma?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kunsilli lokali li ilhom ma jibagħtu l-minuti tal- laqgħat tagħhom lid-dipartiment għall-gvern lokali f'dawn l-aħħar disa' xhur huma: il-Belt Valletta, ir-Rabat, Siġġiewi, Għasri, Ta' Xbiex u ż- Żurrieq.

Dawn ingħataw żmien sa l-aħħar ta' Diċembru, 2006 biex jibagħtuhom u fin- nuqqas ta' dan se jsir tnaqqis mill-allokazzjoni finanzjarja skond id- dispożizzjonijiet ta' artiklu 55(3) ta' l-att dwar il-kunsilli lokali (kap 363).

ABBUŻI MINN FONDI PUBBLIĊI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Ma jaħsibx il-Viċi Prim Ministru li meta jkun hemm abbużi ta' fondi pubbliċi minn sindki jew kunsilliera, minflok li jitnaqqsu l-fondi għad-detriment tal-lokal kollu jittieħdu passi dixxiplinarji kontra min abbuża personalment?

ONOR.

TONIO BORG: Avviż legali 22 ta' l-2006, li ġie ppubblikat wara li kienu saru taħditiet fit-tul ma' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, għall- ewwel darba daħħal kunċett li jekk xi membru, jew xi uffiċjal tal-kunsill ikun għamel pagament mhux approvat mill-kunsill, iffroda jew approprja ruħu bla jedd minn fondi jew proprjeta' tal-kunsill, jew xjentement jew bi traskuraġni naqas milli jiġbor jew jirċievi xi flus, jew naqas li jagħti kont dwarhom, ikun soġġett għal azzjoni legali fejn jinżamm personalment responsabbli għal dan in-nuqqas.

Din l-azzjoni tista' tittieħed meta jkun hemm rapport konklussiv mis- sindku, segretarju eżekuttiv, l-awditur ġenerali, il-bord maħtur taħt l-att dwar l-inkjesti jew xi bord ieħor magħmul mill-ministru, u wara li ma tingħatax spjegazzjoni xierqa lid-direttur għall-gvern lokali fi żmien stipulat.

Meta jirriżulta b'mod konkret xi każ kif imsemmi aktar qabel, l-azzjoni li tittieħed tkun waħda kontra l-individwu personalment.

SAN PAWL IL-BAĦAR - BYPASS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 21621, 21852, 22067, 22226, 22480 u 22620 u jgħid kemm hu stmat ix-xogħol ta' kostruzzjoni għall-irranġar ta' dik il-parti tal-bypass ta' San Pawl il- Baħar li ċediet minħabba xogħol ta' eskavar li sar minn kuntrattur privat?

Min se jħallas għal dan ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

KAŻ DWAR TRANSFER

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jara li tiġi kkonsidrata talba għal transfer ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-tweġiba mhux se tingħata peress li hija kontra l- ordnijiet permanenti tal-Kamra.

CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li jitmexxa każ ta' children allowance ta' missier li jinsab fi proċess ta' separazzjoni minn martu li siefret u li issa qed jitlob biex iċ-children allowance jirċeviha hu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

SERVIZZ TA' ILMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'possibbilta' hemm li familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ikollha s-servizz ta' l-ilma peress li ftit ġimgħat oħra se tidħol f'dan il-fond?

ONOR.

AUSTIN GATT: Dan is-servizz għandu jingħata fi ftit ġranet oħra.

Kien hemm xi dewmien għax fil-bidu ta' Novembru l-kunsill lokali taż-Żejtun kien irrifjuta li joħroġ il-permess għat-tħaffir neċessarju.

Issa dan il- permess ingħata.

KUMMISSJONI PERMANENTI KONTRA L-KORRUZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22484 u jgħid minn kemm ilu li twaqqaf l-uffiċċju tal- kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni kemm sab każi fejn irriżulta li kien hemm korruzzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Minn mindu twaqqfet il-kummissjoni permanenti kontra l- korruzzjoni, dehrilha li kien hemm tliet każi fejn irriżultalha li kien hemm provi ta' korruzzjoni.

GĦAJNUNA WAQT L-EŻAMIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jara li meta ġuvni li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ikollu l-eżamijiet iħallu assistant jaqralu l- karta ta' l-eżami?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li student jikkwalifika għall-għajnuna matul l- eżamijiet meta jkun statemented.

Jirriżulta li l-ġuvni msemmi m'huwiex statemented.

BELT VALLETTA - TEATRU RJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 22147 dwar il-bini tat-Teatru Rjal fil-Belt Valletta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 22147.

KAŻ DWAR TRANSFER

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22657 u jara li jitmexxa każ dwar transfer ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li kien ilu jagħmel dan ix-xogħol għal tmien snin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-persuna indikata ġiet trasferita minħabba esiġenzi tal-korporazzjoni.

Fil-fatt hu baqa' jagħmel l-istess xogħol, pero' f'post ieħor fejn kien hemm bżonn tas-servizz tiegħu.

TWAQQIEGĦ TA' BINI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu mistenni li jitwaqqgħu binjiet tal-gvern, tal-privat u ta' l-uffiċċju konġunt biex isiru proġetti ta' housing?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

PROĠETT TA' BIEB IL-BELT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 22146 dwar il-proġett ta' Bieb il-Belt?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 22146.

TWAQQIEGĦ TA' BINI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hu mistenni li jitwaqqgħu binjiet tal-gvern, tal-privat u ta' l-uffiċċju konġunt biex isiru proġetti ta' housing?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Minbarra l-proġett li semmejt fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18794, hu maħsub li jinbeda t-twaqqiegħ fuq ir- raba' u l-ħames fażi tal-proġett ta' Triq il-Wied, l-Imsida, jiġifieri bejn Triq il-Wied, Triq l-Ispiżjar Sciberras u Triq Garcin.

Ninsab informata wkoll li ma tinħassx il-ħtieġa li tinżamm statistika kif mitluba, għar-raġuni li diversi postijiet fi proġetti bħal dawn jinkludu kmamar f'kerrejiet jew appartamenti delapidati li lanqas ikunu abitati.

VAT ON ENERGY SUPPLY

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 22363, 22460 u 22604 u jgħid: Peress li skond schedule 8 tal-Liġi tal-VAT hemm 5% VAT fuq is-supply ta' l-enerġija, jekk din it-taxxa hijiex parti mill-komputazzjoni tas-surcharge?

ONOR.

AUSTIN GATT: Meta ddaħħlet il-VAT fuq l-elettriku għall-kategorija domestika, l-Enemalta ma żidietx it-tariffa tagħha iżda assorbit il-VAT hija stess.

Fi kliem sempliċi ħafna, il-VAT li trid titħallas lill-gvern qed titħallas mill-Enemalta stess u mhux mill-konsumatur.

Il-pożizzjoni tal-konsumaturi industrijali u kummerċjali hi differenti għaliex waqt li dawn huma ċċarġjati il-VAT, huma jeħduha lura mid- dipartiment tal-VAT.

Fi kliem sempliċi, l-effett fuqhom hu newtru.

Il-mudell li fuqu tinħadem ir-rata tas-surcharge huwa wieħed fejn ikopri biss iż-żieda/tnaqqis fil-prezz tal-fuels li bih tixtri l-Enemalta, u l-VAT ma tidħol imkien fil-kalkolu tas-surcharge.

Fi kliem aktar sempliċi, dan ifisser illi l-proposta tal-kap ta' l- oppożizzjoni li jnaqqas is-surcharge għall-konsumatur billi jneħħi l-VAT hi lloġika u non-sensika.

LIĠI TAL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Issa li għaddiet sena oħra u ma sar l-ebda tibdil fil- liġi tal-kera, tista' l-Ministru tgħid x'beħsiebha tagħmel għas-sena 2007 fejn jidħlu liġijiet tal-kera tal-privat ta' qabel is-sena 1995?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Filwaqt li nirriferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21219, ninformah li x-xogħol li kien meħtieġ skond id-direzzjoni tal-kabinett, inkluż l-analiżi ta' riformi simili dwar il-liġijiet tal-kera f'pajjiżi oħra, tlesta.

Il-white paper li tħejjiet għad trid tiġi diskussa fil-kabinett u l- ministeru jimxi skond id-direzzjoni li tingħata wara din id-diskussjoni.

DJAR BATTALA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'inhi l-politika tal-gvern fejn jidħlu djar battala?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-politika ta' dan il-gvern dwar djar battala, waqt li teskludi assolutament il-ħruġ ta' ordnijiet ta' rekwiżizzjoni, hi li tħajjar lis-sidien ipoġġu dawn id-djar fis-suq, kemm għall-bejgħ kif ukoll għall-kera.

Kif żgur jaf l-Onor.

Interpellant, fl-1995 dan il-gvern biddel il-liġi li tirregola s-settur tad-djar u l-kera b'mod li barra li neħħa l-poter ta' rekwiżizzjoni, illiberalizza s-suq biex djar battala li,sa dakinhar ma kenux jinkrew minħabba l-biża' li l-inkwilin jidħol fil-post u jibqa' hemm bl-istess kera għal dejjem, minn dakinhar setgħu jinkrew għal perijodu fiss skond kuntratt miftiehem bejn is-sid u l-inkwilin.

Il-ħsieb ewlieni wara din il-bidla fil-liġi kien li dawn il-postijiet ma jibqgħux battala u jibdew jinkrew.

Il-gvern ħa wkoll inizjattivi oħra biex djar privati ma jibqgħux battala, fosthom proċess ta' direkwiżizzjoni u ta' riġenerazzjoni ta' djar f'żoni urbani u rurali.

Wieħed mill-għanijiet tal-white paper dwar il-liġi tal- kera li ħejja l-ministeru hu biex tkompli tinkoraġġixxi aktar l-użu tad- djar battala.

LUFTHANSA TEKNIC - HANGER

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 22461 u 22607 u jgħid: B'riferenza għall-hanger li l-gvern se jibni għall-Lufthansa Teknic kif imħabbar fil-media, jista' l- Ministru jindika b'site plan fejn se jinbena dan il-hanger?

Kemm hu stmat li se jiswa lill-gvern, b'kemm se jinkera u b'liema kondizzjonijiet lill-Lufthansa Teknic?

X'inhi r-raġuni li l-Air Malta jew il-Gvern Malti ma żiedux l-involviment tagħhom f'din il-venture li bdiet bħala joint venture bejn l-Air Malta u Lufthansa u jidher li rnexxiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAJNUNA MILL-AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien hemm inizjattivi mill-awtorita' tad-djar matul din is-sena għall-għajnuna għal dawk l-aktar vulnerabbli?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Matul l-2006, l-awtorita' tad-djar ħaddmet numru ta' skemi u inizjattivi biex tgħin lil dawk li huma l-aktar vulnerabbli.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' dawn l-iskemi u inizjattivi.

KIRI TA' POSTIJIET MINGĦAND IL-PRIVAT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'inizjattiva għandu l-gvern għas-sena 2007 biex tikber ir-rata ta' familji biex jikru l-proprjeta' mill- privat?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Matul din is-sena l-awtorita' tad-djar se tkompli tħaddem skema R li tipprovdi sussidju fuq il-kera lill-inkwilini li jikru mingħand il-privat.

Dawn l-inkwilini jistgħu jibbenefikaw ukoll taħt skema 5 ta' l-awtorita' biex jirranġaw il-proprjeta' mikrija.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella dwar skema R.

BIRKIRKARA – ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jitlob li jinbidel il-ħġieġ tal- health centre ta' Birkirkara għaliex ma jidhrux l-uċuh ta' dawk li jkunu qegħdin jagħtu l-mediċini u dan jista' jwassal għal abbuż?

Dawn għandhom ikunu trasparenti u mhux smoked jew bojod?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-ħġieġ ta' l-ispiżerija tal-gvern taċ-ċentru tas- saħħa ta' Birkirkara huwa frosted in-naħa ta' fuq tal-partition li jissepara l-ispiżjar mill-klijenti.

Dan kien hekk sa mil-bidu tal-ftuħ taċ- ċentru u sar b'dan il-mod peress li l-ispiżerija tidher mit-triq.

Madankollu, l-ispiżjar jidher sew meta jkun qed jaqdi l-klijent minn bilqiegħda.

GĦADIRA - CARAVAN SITE

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara għalfejn għal applikazzjonijiet għad-dawl fil-caravan site ta' l-Għadira qed jintalab il-compliance certificate tal-MEPA meta dan mhuwiex bini kopert bil-permess imma caravan?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-compliance certificate tal-MEPA jintalab ma' kull applikazzjoni tad-dawl permanenti biex l-Enemalta tassigura li jkun hemm il- permessi meħtieġa.

Dan skond l-att dwar l-ippjanar ta' l-iżvilupp kap 356, artiklu 61.

BIRKIRKARA - DAWL TAL-MILIED

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara għalfejn applikazzjonijiet għad-dawl tal-Milied f'Birkirkara ma ngħatawx id- dawl fil-ħin, avolja l-applikazzjoni kienet magħmula fil-ħin (10 days)?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-provvista ta' l-elettriku għal dekorazzjoni tal- Milied f'Birkirkara ingħata fil-ħin stipulat ħlief għal triq waħda partikolari, fejn il-provvista ngħatat ġurnata wara minħabba xogħlijiet oħra importanti jew ta' priorita' għolja.

MALTA ENTERPRISE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm- il proġett approvat il-Malta Enterprise din is-sena?

Kemm huwa mistenni li jiġġeneraw investiment?

Kemm hu mistenni li joħolqu mpjegi fit-tliet snin li ġejjin?

Kemm minn dawn il-proġetti huma għal Għawdex?

Kemm se jkun l- investiment tagħhom f'Għawdex?

Kemm se joħolqu mpjiegi f'Għawdex?

Jista' jagħtina l-istess informazzjoni għall-2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ TA' HELICOPTER - ĦLAS TA' VAT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tħallas VAT mill-kumpannija Spanjola li kienet qed tħaddem is-servizz tal-helicopter bejn Għawdex u Malta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - TISQIJA FL-AGRIKOLTURA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li hu l-bżonn ta' ilma kuljum għat-tisqija fl-agrikoltura f'Għawdex?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

INDUSTRIJA TAL-MANIFATTURA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22343 dwar id- dħul medju tal-ħaddiema fl-industrija tal-manifattura, fejn il-Prim Ministru qalli li d-data li tlabtu ma teżistix, jista' jagħtini l- informazzjoni għas-settur tal-manifattura in ġenerali għal Malta u Għawdex separatament?

ONOR.

GĦAWDEX - BIĊĊERIJA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid fejn wasal il-proċess tat-tender għall-provvista, istallazzjoni, ittestjar u kkummissjonar ta' l-apparat u servizzi anċillari għall-biċċerija ta' Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: It-tender għall-provvista, istallazzjoni, ittestjar u kkummissjonar ta' l-apparat u servizzi anċillari għall-biċċerija ta' Għawdex qiegħda fil-proċess li terġa' tiġi ppubblikata.

GĦAWDEX - KUNTRATTI TA' TOROQ

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tirrispondi mistoqsija parlamentari 22314 dwar kuntratti ta' toroq f'Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

ARLOĠĠ TA' L-ISLA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 21020, peress li issa għaddew xahrejn minn mindu kellu jiġi mqabbad perit biex iħejji rapport dwar il-kondizzjoni ta' l-arloġġ ta' l-Isla, jista' l-Ministru jgħid min kien il-perit imqabbad għal dak l-iskop u jekk sarx ir-rapport li kellu jitħejja?

X'riżultat kien hemm f'dak ir-rapport, jekk sar?

ONOR.

NINU ZAMMIT: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 21020, ninsab informat li l-perit imqabbad biex jitħejja rapport fuq il-kondizzjoni ta' l- arloġġ ta' l-Isla hi l-Perit Jean Frendo.

Ix-xogħlijiet jikkonsistu f'tikħil ta' xi fili miftuħin fil-parti tat-torri (li nbena mill-Ingliżi) u f'restawr tal-bażi t'isfel li tifforma parti mis-sur (li kien inbena mill- Kavallieri).

L-ewwel fażi tax-xogħlijiet, jiġifieri r-restawr tat-torri, se ssir aktar tard din is-sena filwaqt li t-tieni fażi, dik tar-restawr tal-bażi t'isfel, issir aktar 'il quddiem.

KAPPARA - ĠNIEN G MARIA CAMILLERI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min qed jieħu ħsieb ġnien G Maria Camilleri fil-Kappara?

X'marki tawh id-dipartiment tal- kunsilli lokali?

X'passi ttieħdu biex dan il-ġnien jixbaħ xi forma ta' ġnien?

ONOR.

TONIO BORG: Ġnien Ġ Maria Camilleri huwa responsabbilta' tal-kunsill lokali ta' San Ġwann.

Tabelli li juru l-marki li ġab dan il-ġnien fir- rapporti magħmula mid-dipartiment għall-gvern lokali qed jitpoġġew fuq il- mejda tal-Kamra.

GŻIRA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jwieġeb għal dawn l-ilmenti dwar iċ-ċentru tas-saħħa tal-Gżira:

*li s-servizz pubbliku ta' spiss qed ikun slow; *li ġieli jkun hemm ġranet fejn, minkejja li s-servizz pubbliku jkun estiż sa wara nofsinhar għal ċerti servizzi, joperaw bi skeleton staff għaliex allegatament ikun hemm staff li jitilqu qabel il-ħin?

X'inhuma l-working hours li fihom suppost iċ-ċentru jkun fully operational bil-complement sħiħ ta' l-istaff?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Interpellant probabbli qiegħed jirriferi għas- servizz tal-farmaċija fejn veru li dan l-aħħar kien kemmxejn slow minħabba d-diċentralizzazzjoni ta' ħafna mediċini li qabel il-pubbliku kien jiġborhom biss mill-isptar.

Dan ġara wkoll minħabba li l-ammont ta' nies bil-kartuna s-safra dejjem qiegħed jiżdied.

Għalhekk, ftit tax-xhur ilu d- dipartiment tal-kura primarja ħaseb biex itaffi ftit minn din il-problema u l-unika soluzzjoni li sab kienet li joffri l-impjegati li jagħtu dan is- servizz, l-overtime.

Saret ukoll sejħa għall-applikazzjonijiet biex jiġu ngaġġati iżjed spiżjara, liema sejħa wasslet biex japplika spiżjar wieħed biss.

Peress li mhux l-impjegati kollha setgħu jagħmlu l-overtime fuq bażi regolari, uħud minnhom jitilqu fil-ħin tas-soltu, stipulat mid-dipartiment, u jibqgħu jaħdmu biss dawk ta' l-overtime bħala skeleton staff.

Il-ħinijiet tal-ftuħ ta' l-ispiżerija skond il-ġurnata u l-overtime huma hekk:

It-Tnejn, l-Erbgħa u l-Ġimgħa: mit-8.00 a.m. sas-1.30p.m.

It-Tlieta u l-Ħamis: mit-8.00a.m. sat-3.00p.m. (fis-2.30p.m. jitilqu dawk l- impjegati li ma jaħdmux overtime)

MALTA DIPLOMATIC SERVICE - SECOND SECRETARIES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikanti hemm għal postijiet vakanti ta' second secretaries fil-Malta Diplomatic Service?

Kemm hemm postijiet vakanti?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Skond paragrafu 26 tas-sejħa għall-applikazzjonijiet maħruġa fil-gazzetta tal-gvern numru 17995 ta' l-14 ta' Novembru 2006, l- applikazzjonijiet intlaqgħu mid-dipartiment ta' l-eżamijiet, il-Furjana u ċ- ċentru ta' l-eżamijiet ġewwa Victoria, Għawdex.

Dan il-ministeru mhuwiex f'pożizzjoni jgħid kemm applikaw.

SWATAR – KONĠESTJONI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Tista' l-awtorita' dwar it-trasport tikkonsidra t-talba ta' diversi residenti tas-Swatar biex kemm Triq Mons Arturo Bonnici kif ukoll Triq Balliju Guttenberg jiġu one-way minħabba l-konġestjoni tat-traffiku li spiss qed ikun hemm?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku rriżulta li ma kien hemm l-ebda talba mill- kunsill lokali ta' l-Imsida sabiex Triq Mons. Arturo Bonnici u Triq Balliju Guttenberg isiru one-way.

It-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku se tikkuntatja lill-kunsill lokali rigward din il-proposta.

SWATAR - SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Tista' l-awtorita' dwar it-trasport tilqa' it-talba ta' diversi residenti tas-Swatar biex is-servizz tal-karozza tal-linja 169 mill-Belt ikun aktar spiss minn darba kull siegħa, speċjalment fil-ħinijiet tax- xogħol u ta' l-iskejjel?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport qed tistenna mingħand l-assoċjazzjoni trasport pubbliku skeda ġdida b'servizz aktar frekwenti sabiex fil-futur qarib taqdi aħjar lir-residenti tas-Swatar kif ukoll il- call centre ta' l-HSBC.

Din l-iskeda se tinħadem fuq bażi ta' prova għal tliet xhur u se jsir monitoraġġ sabiex wieħed jiddetermina l-viabilita' ta' din l-iskeda.

SWATAR – POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'qiegħed iżomm it-titlu ta' postijiet tal- gvern fi Triq Mons A Bonnici, Swatar milli jinqaleb fuq ir-residenti meta ċ- ċens tal-post konċernat diġa' ġie mifdi, u speċifikament fil-każ li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Biex l-awtorita' tad-djar tkun tista' tittrasferixxi titolu legali ta' proprjeta' fuq benefiċjarju, qabel xejn id- dipartiment ta' l-artijiet irid jittrasferixxi lill-awtorita' t-titolu ta' l-art li tkun mibnija fuqha l-proprjeta'.

Ninsab informata li fil-każ tal-postijiet li għalihom l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi, inkluż dak speċifiku, it-trasferiment ta' l-art għadu ma sarx, għalhekk l-awtorita' m'hijiex f'pożizzjoni li tiffinalizza l- kuntratti tat-trasferiment tal-proprjeta' mal-benefiċjarji.

BENGĦAJSA - TRASFERIMENT TA' ARTIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif il-kummissarju ta' l-artijiet ittrasferixxa l-artijiet li kien esproprja f'Bengħajsa, limiti ta' Birżebbuġa, lill-Malta freeport corporation, taħt liema titolu u x'kienet il-konsiderazzjoni li tħallset?

X'tip ta' ftehim hemm bejn il-Malta freeport corporation u l-Malta freeport terminals biex din topera fuq l-art imsemmija fl-ewwel domanda?

Taħt liema titolu qed topera fuq din il-proprjeta' u x'konsiderazzjoni qed titħallas?

Jista' jikkonferma wkoll jekk il-Malta freeport corporation hijiex qed tgħaddi l-profitti tagħha lill-gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QORTI TAL-FAMILJA - RIKORSI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li mhumiex jitħallew isiru fotokopji ta' rikorsi ppreżentati fil-qorti tal- familja u li ma jkunux għadhom ġew notifikati lill-kontro-parti?

Minn liema liġi toħroġ din ir-raġuni meta r-rikors li jkun ġie ppreżentat huwa dokument pubbliku u aċċessibbli għall-istess pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Bħala regola ġenerali, l-atti kollha ppreżentati quddiem il-qrati Maltin fil-kawżi ċivili, inkluż il-qorti tal-familja, huma kollha aċċessibbli għall-pubbliku, mingħajr ebda distinzjoni dwar in-natura ta' l- att.

Madankollu, jista' jagħti l-każ li tali aċċess ma jkunx possibbli, jew minħabba f'ordni tal-qorti, stante in-natura tal-każ, jew inkella minħabba l-fatt li l-att ikun barra n-notifika u għalhekk ma jkunx aċċessibbli fil- mument illi jintalab aċċess għalih.

TRIQ REĠJONALI - SOUND BARRIERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jsiru sound barriers għal Triq Reġjonali?

Jista' jgħid ukoll meta se jiġu stallati speed limit signs fi Triq il- Ferrovija, in vista li qed ikun hemm sewqan eċċessiv?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport qiegħda tistudja diversi miżuri ta' titjib, inklużi sound barriers, bħala parti mill-proġett ta' upgrading fi Triq Reġjonali.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jikkjarifika għal liema Triq il-Ferrovija qiegħed jirriferi sabiex l- awtorita' dwar it-trasport tkun tista' tevalwa din il-problema.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IT-TIBEN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol fi Triq it-Tiben, Wied il- Għajn, li dwarha ilni ħafna nagħmel mistoqsijiet parlamentari, hux se jibda f'Jannar kif kien imwiegħed is-sena l-oħra?

Jaħseb li issa għandu jingħata committment ta' meta se tinbeda u titlesta din it-triq, fid-dawl li r-residenti ilhom snin twal jistennew li ssir, issa li hi mibnija kollha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din it-triq se tiġi nkluża fil-batch ta' toroq li se jsiru bil-period contract mill-awtorita' dwar it-trasport.

Hu ppjanat li dawn ix-xogħlijiet jingħataw fi żmien erba' xhur oħra.

TAQSIMA PROPRJETA' TAL-GVERN - APPLIKAZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għal applikazzjoni E40/2002/I/7 intavolata mat-taqsima proprjeta' tal-gvern, jista' l-Viċi Prim Ministru jindaga x'kienet ir-raġuni li wasslet lid-dipartiment jiddikjara li l-art ma tintużax skond kif stipulat fl-iskema meta l-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, jaħdem l-istess raba' u jabita fir-razzett li hemm fuq l-istess sit?

ONOR.

TONIO BORG: L-applikazzjoni li għaliha qed issir riferenza ġiet rifjutata għaliex ma kenitx konformi mal-kondizzjonijiet ta' l-iskema tal- qbiela li, fost affarijiet oħra, kienu jipprekludu li jsiru applikazzjonijiet fuq bini li jkun qed jintuża għal skopijiet residenzjali jew mhux agrikoli.

Barra minn hekk, l-istess applikazzjoni kienet tirkeb b'mod sostanzjali fuq art oħra tal-gvern li hi mogħtija b'ċens temporanju lil terzi.

Il-bqija ta' l-art ma jidhirx li kienet qed tintuża għal skop agrikolu.

SUPPLY KINDERGARTEN ASSISTANTS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mis-sejħa għall- applikazzjonijiet ta' post of supply learning support (supply kindergarten assistants) in the education division to support students with special needs?

F'liema stadju waslet din is-sejħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-intervisti għal supply learning support (supply kindergarten assistants) saru f'Mejju, 2006 u r-riżultati ġew ippubblikati.

S'issa ġew impjegati 11 skond il-ħteġijiet tad-diviżjoni.

22 kandidat/a oħra, li ġew offruti mpjieg, irrifjutawh.

KONT TA' L-ILMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirriferi l- każ li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, lill-bord tal- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma peress li saru t-testijiet meħtieġa f'din id-dar u nstab li kien hemm xi leakage u issa saru t-tiswijiet kollha meħtieġa?

Jista' jara li dan il-każ jiġi kkonsidrat b'mod soċjali peress li l-aktar kont riċenti kien wieħed eżorbitanti, ikkomparat mal-bqija tal-kontijiet li ntbagħtu lil din il-familja, u anke għaliex din il-familja għandha suspett li l-leakage żgħir li nstab ma setgħax kien hu l-kawża ta' dan il-kont esaġerat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-konsumatur in kwestjoni diġa' kienet mitluba, permezz ta' ittra, biex tinforma l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma meta t-tiswijiet fis-sistema interna tal-plumbing ikunu lesti, iżda din baqgħet ma għamlitux.

Qabel ma l-korporazzjoni tirrivedi l-kontijiet tal-konsum ta' l-ilma f'każi bħal dawn, trid taċċerta ruħha li jkunu tassew saru t-tiswijiet neċessarji biex meta ssir tali reviżjoni din tkun waħda finali.

Meta jinħarġu kontijiet bi stima tal-konsum, din l-istima tinħadem bil- computer u tkun ibbażata fuq konsum passat, għalhekk il-konsum mhux normali jkun rifless anke f'dawn l-istimi.

Dawn l-istimi jkunu newtralizzati meta jinħareġ il-kont ibbażat fuq qari attwali.

Il-każ in kwestjoni se jkun riferut lill-advisory board tal-korporazzjoni biex issir ir-reviżjoni li hemm bżonn.

AMNESTIJA LILL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jistax jikkontempla li fl-okkażjoni ta' l-investitura ta' Arċisqof ġdid għal Malta, u fid-dawl tad-diversi drabi li l-Papa Ġwanni Pawlu II kien appella l-leġislaturi għall-amnestija lill-priġunieri (anke l-Parlament Taljan), tingħata xi sura ta' amnestija lill-priġunieri f'Malta?

ONOR.

TONIO BORG: Ma nista' nagħti ebda informazzjoni jew tweġiba għal din id-domanda, peress li kwestjonijiet bħal dawn jiġu deċiżi mill-kabinett.

QRATI TAL-ĠUSTIZZJA - TERRAZZIN

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li tittella' filata fl-opramorta fit-terrazzin li jinsab retropost għas-sigrieti ta' l-awli tal- maġistrati fil-qrati tal-ġustizzja, liema terrazzin iħares għal fuq Triq id- Dejqa, il-Belt Valletta, billi l-opramorta hija baxxa ħafna u tippreżenta periklu ċar?

ONOR.

TONIO BORG: Qed tittieħed azzjoni mid-diviżjoni tal-qrati tal- ġustizzja biex meta tiġi approvata mill-MEPA, tittella' filata fl-opramorta fit-terrazzin li jinsab retropost għas-sigrieti ta' l-awli tal-maġistrati.

SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-awtorita' dwar it-trasport tistax tikkontempla li jkun hemm servizz ta' trasport pubbliku, bħalma kien hemm żmien ilu, bil-karozza numru 5 li titlaq minn Raħal Ġdid, jew anke minn Ħal Tarxien, li tgħaddi minn Raħal Ġdid għal Belt Valletta, peress li hemm ħafna residenti Pawlisti u Tarxienisti li għandhom distanzi twal għall- eqreb bus stop issa li kemm Raħal Ġdid kif ukoll Ħal Tarxien kibru sew?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RAĦAL ĠDID - TRIQ MATER BONI CONSIGLII

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-asfaltar ta' Triq Mater Boni Consiglii f'Raħal Ġdid (quddiem il-club tal-boċċi) huwiex responsabbilta' tal-kunsill lokali jew tal-gvern ċentrali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din it-triq hija responsabbilta' tal-kunsill lokali.

RAĦAL ĠDID - DAWL QUDDIEM IL-KNISJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara li l- Enemalta ssewwi l-ħsarat li hemm fil-bozoz tal-brazzi li suppost idawwlu z- zuntier tal-Knisja ta' Kristu Re f'Raħal Ġdid u li ilhom mitfija għal ħafna xhur?

Jista' jara wkoll li l-Enemalta ssewwi l-floodlight li suppost iddawwal l-istess knisja, li ilha mitfija ħafna xhur u li tinsab mal- faċċata tal-bini quddiem iz-zuntier, eżatt fuq il-plakka ta' l-isem ta' Triq il-Knisja, Raħal Ġdid?

ONOR.

AUSTIN GATT: Iż-żewġ arbli ornamentali li hemm faċċata tal-bieb prinċipali tal-Knisja huma responsabbilta' ta' l-Enemalta u jixgħelu.

L- erba' arbli l-oħra huma responsabbilta' ta' l-awtorita' tal-Knisja.

Iż-żewġ floodlights imsemmija huma responsabbilta' tal-kunsill lokali, għalhekk l-Onor.

Interpellant hu mitlub iressaq id-domanda tiegħu lill- ministru konċernat.

RAĦAL ĠDID - KNISJA TAL-MADONNA TA' LOURDES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara li l- Enemalta ssewwi l-ħsarat li hemm fil-floodlight li suppost iddawwal il- knisja tal-Madonna ta' Lourdes f'Raħal Ġdid li ilha mitfija diversi xhur?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-floodlights li hemm quddiem il-knisja msemmija twaħħlu temporanjament għall-festi tal-Milied mill-awtoritajiet tal-knisja u se jitneħħew.

M'hemmx floodlights oħra.

GUDJA - TRIQ ĦAL RESQUN

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-Ministru, fid-dawl tal-mistoqsija tiegħi lilu ta' Jannar, 2006 jara li jsir l-asfaltar ta' Triq Ħal Resqun fil-Gudja b'mod urġenti minħabba l-istat pessimu tagħha – din ilha hekk għal dawn l-aħħar 34 sena - u r-risposta tiegħu datata 16 ta' Jannar 2006 (PQ nru.

211) fejn talabni ngħaddilu d-dettalji dwar liema parti tat-triq kont qed nirriferi, u peress li ovvjament kont qed nirriferi għal dik il-parti tat-triq li għadha mhijiex asfaltata, u peress li jien stess f'dawn il-ġranet mort nara b'għajnejja t-tbatijiet tar-residenti wara x-xita li għamlet, jara li dik il-parti tat-triq, li qatt ma ġiet asfaltata, tiġi asfaltata mill-aktar fis għax hemm periklu serju kemm għan-nies kif ukoll għall-proprjeta' tagħhom minħabba t-tajn miġmugħ li jtir fuq il-faċċati tar-residenzi kull meta jgħaddu l-karozzi?

ONOR.

SUSSIDJU TAL-KERA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara jekk hux il-każ li tiġi riveduta t-tabella fejn tinħadem il-kera skond il-qligħ ta' l-applikant peress illi minħabba l-iżviluppi tul dawn l-aħħar għaxar snin circa, l- għajnuna tas-servizzi soċjali u/jew il-pagi m'għadhomx jirriflettu r- realta' attwali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-iskedi li fuqhom jinħadem is-sussidju tal-kera jiġu riveduti kull sena skond iż-żieda li tkun ingħatat għall-għoli tal- ħajja.

DEVELOPMENT CONTROL POLICY GUIDELINES

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu japprova l-emendi l- ġodda għad-development control policy guidelines ta' l-2005 wara li ntemm il-perijodu ta' konsultazzjoni pubblika minħabba li hemm numru ta' applikazzjonijiet fil-MEPA li jinsabu pendenti u qed jistennew li jiġu approvati dawn ir-regolamenti l-ġodda biex jitilgħu għad-deċiżjoni finali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Għalkemm il-perijodu ta' konsultazzjoni pubblika għalaq, għad hemm diskussjoni għaddejja mal-kamra tal-periti.

Huwa maħsub li ladarba din id-diskussjoni tingħalaq, fl-inqas żmien possibbli ssir l- evalwazzjoni ta' kull risposta li rċeviet il-MEPA.

L-emendi li jsiru sussegwentement jenħtieġu l-approvazzjoni tal-bord tal-MEPA u tal-ministru ta' l-affarijiet rurali u ambjent.

ĦAL QORMI - TRIQ IR-RAGĦAJ

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Triq ir-Ragħaj, Qormi għadha ma ngħatatx it-tarmac meta t-tender diġa' ġie mogħti?

Jista' jgħid meta se jibda x-xogħol fuq din it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.