MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 387 L-Erbgħa, 1 ta' Frar, 1995 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 387

L-Erbgħa, 1 ta' Frar, 1995

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.04 p.m.

Talba

Seduta Nru. 387

L-Erbgħa, 1 ta' Frar, 1995

WERREJ

MINUTI 271

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 271

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR L-EDUKAZZJONI

EDUCATION (AMENDMENT) BILL

Kumitat 278

AĠĠORNAMENT 325

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 331

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 386 li saret fil-31 ta' Jannar, 1995 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BUĠIBBA: TRIQ IL-MISTRIEĦ - MANUTENZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' d-dipartiment konċernat jara li ssir il-manutenzjoni fi Triq il-Mistrieħ, Buġibba?

Meta huwa pproġettat li din it-triq tingħata t-tarmac?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija): Peress li mill-1 ta' April, 1995, il-Kunsilli Lokali se jkunu responsabbli għall-manutenzjoni tat-toroq urbani li ma jkunux privati, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġieba mogħtija għall- mistoqsija numru 24198.

Sakemm jiġri dan il-manutenzjoni tat-toroq hija f'idejn it-taqsima tad- Distretti tal-Ministeru ta' l-Ambjent.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jien ma nafx jekk il-Ministru għall-Ambjent irrealizzax li meta ngħidulu li hemm bżonn li din it-triq tingħata t-tarmac normalment jgħidilna li din hija responsabbilta' tal-Ministeru għat- Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jista' jkun li kont qed titkellem fuq manutenzjoni imma ma kontx ċert kif ...

Naħseb li jekk tispjegali ftit inkun nista' nagħtik l-informazzjoni.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li d-domanda li jmiss tittratta dwar is- sitwazzjoni ta' toroq li hemm fl-inħawi tal-Qawra u ta' Buġibba nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk Triq il-Mistrieħ hijiex se tingħata t-tarmac jew inkella hemmx xi proġettazzjoni meta dan isir.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien għandi l-lista kollha tax-xogħlijiet li għandhom isiru u din m'hijiex waħda mit-toroq li hemm imniżżlin, pero' dan ma jfissirx li ...

Naturalment ma tistax tidħol fi proġettazzjoni tax- xogħol li jrid isir minn fondi speċjali li ġew ivvotati li fihom hemm involuti l-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru x'jaħseb fuq dawk it- triqat li ilhom madwar sitta, sebgħa u anke tmien snin lesti - dawn għaddew f'idejn il-kunsilli lokali - u li għadhom m'humiex asfaltati?

Barra minn hekk, x'se jsir mit-triqat prinċipali li llum saru ż-żufjett ta' kull min jiġi hawn Malta?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Rigward it-toroq prinċipali rrid ngħid li hemm proġettazzjoni differenti.

Peress li dan l-aħħar saret ħafna ħsara bil- maltemp sar ħafna xogħol ta' patching fit-toroq.

Rigward it-toroq li għandhom bżonn isiru u allura dawn mhux asfalt biss għandhom bżonn, nista' ngħid li hemm fondi biex issir il-formazzjoni tagħhom qabel ma jgħaddu għand il-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi hawnhekk qed nitkellmu fuq lokal turistiku, jeżisti xi pjan ta' kordinazzjoni bejn il-Ministeru responsabbli mit-triqat u l-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi jew is-Segretarjat Parlamentari għat- Turiżmu?

Qed nistaqsi dan għaliex jidher ċar - mhux minn dak li qed nisimgħu aħna biss imma anke minn dak li qed jidher dwar Malta fl-istampa internazzjonali - li filwaqt li l-prodott tjieb - hawnhekk qed nirreferi għal-lukandi - it-triqat u l-infrastruttura għadha tkun soġġetta għal kritika qawwija għal pajjiżna.

Dan qed isir saħansitra f'supplements bħat-Travel Trade Gazette li mhux suppost li huma intiżi biex jikkritikaw lil pajjiżna imma aktar biex jirreklamaw lil pajjiżna mat-turisti barranin.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Safejn naf jien m'hemm l-ebda struttura ta' kordinazzjoni bil-mod kif qed isemmi l-Onor.

Brincat.

Naturalment il- livelli tat-turiżmu f'pajjiżna tjiebu mhux biss rigward l-infrastruttura imma tjiebu wkoll f'diversi aspetti oħrajn.

Nispera li t-trasport turistiku - fejn kellna problema pero' jidher li qed insolvuha wkoll - jitjieb.

M'hemmx dubju li dan huwa wieħed mill-fatturi li jien poġġejtu għall-attenzjoni tad-Dipartiment tat-Toroq għaliex huwa importanti li jittieħed in konsiderazzjoni.

Hemm diversi toroq li jwasslu għal sites turistiċi li għandhom jingħataw attenzjoni.

Naturalment dan kollu jiddependi minn possibbiltajiet finanzjarji li wieħed ikollu għax-xogħol tat-toroq li jirrikjedi ħafna spejjeż..

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, id-diżastru fit-toroq jidher l-aktar fin-naħa ta' isfel ta' Malta għaliex tgħaddi minn fejn tgħaddi, apparti li tkisser dahrek, tkisser il-karozza wkoll.

Peress li meta tela' fil-gvern, il-Partit Nazzjonalista għamel enfasi li se jkun hemm pjan speċjali għan- naħa ta' isfel ta' Malta, nixtieq inkun naf xi ħaġa dwar dan il-pjan.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, naħseb li d-diffikultajiet ma jeżistux biss in-naħa ta' isfel ta' Malta.

Nista' nassigura lill-Onor.

Buhagiar li jekk hawn xi ħadd fil-Kamra li jħoss dawn il-problemi huwa ċertament jien għaliex din il-ħaġa taffettwani direttament.

Naħseb li huwa importanti li l-pjan ma jkunx sempliċement maħsub għan-nofs in-nhar ta' Malta jew għal naħat oħra imma għandu jkun indirizzat lejn l-aspetti kollha tan-network tagħna.

Fil-fatt il-Gvern qed jieħu ħsieb li mhux biss ikun hemm xogħol f'toroq li huma arterji prinċipali imma li jkun hemm ukoll - permezz ta' l-għajnuna tal-kunsilli lokali - possibbilta' li jsir xogħol ukoll f'toroq lokali.

Il-kunsilli lokali se jkollhom say importanti ħafna u determinanti dwar liema toroq isiru l-ewwel.

BUĠIBBA/QAWRA/SAN PAWL IL-BAĦAR - MANUTENZJONI TA' TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Il-Ministru ma jħossx li meta l-politika tal-Gvern għat- Turiżmu hija li jsir l-upmarket, l-istat tat-toroq ta' Buġibba u nħawi fil- Qawra u San Pawl il-Baħar jenħtieġu li jitjibu mmedjatament?

Jista' l-Ministru għaldaqstant jara li jsir sforz mis-Segretarju Parlamentari għat-Turiżmu sabiex fix-xhur li ġejjin it-toroq ta' Buġibba, l- Qawra u San Pawl il-Baħar li għandhom bżonn it-tarmac fil-fatt jingħata?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Qed nirreferi s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lill-Ministru kkonċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, għalkemm l-għoti tat-tarmac, l-asfalt u l-manutenzjoni tat-toroq ma jikkonċernawx lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi, il-mistoqsija qed tispeċifika l-fatt ta' l-inizjattiva politika biex isir up-market tat-turiżmu f'pajjiżna.

Filwaqt li l-Ministru qed jgħid li se jirreferi din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat huwa importanti li almenu niddiskutu ftit u ngħaddu xi ftit rimarki dwar l- istat li jinsabu fihom dawn il-lokalitajiet f'pajjiżna.

Wieħed irid jirrispetta li Buġibba, l-Qawra u San Pawl il-Baħar jattiraw eluf kbar ta' turisti.

Hemmhekk hemm jaħdmu eluf ta' Maltin u Għawdxin u hemm joqgħodu eluf ta' familji.

Għalhekk huwa importanti li wieħed ma jkomplix iħalli din l-agenda sparpaljata kapriċċożament.

Filwaqt li dawn il-postijiet qed iservu lit-turist - u hemm inizjattiva, biex ngħid hekk, anke mill- privat biex ikun hemm servizz għat-turisti - l-inħawi jinsabu fi stat diżastruż.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-kelma "kapriċċożament" f'dan il- kontest li uża l-ħabib tiegħi l-Onor.

Farrugia hija out of context kompletament.

Fil-ħajja, anke fil-familja, jkollok il-prijoritajiet.

Issa l-prijoritajiet għal dan il-pajjiż x'kienu" It-toroq, l-ilma jew id-dawl?

Bħalissa l-prijorita' qiegħda fuq is-sistema tad-drenaġġ.

(Interruzzjonijiet) L-airport kien prijorita'.

(Interruzzjonijiet) Kemm tisma' fairy tales!

L-ilma kien prijorita' u fejn qabel konna nipproduċu 16-il miljun gallun ilma kuljum issa qed nipproduċu 36 miljun gallun ilma kuljum.

Id-dawl huwa prijorita' wkoll.

Qabel kien hemm 240KW u llum għandna ...

Parti minn din il-problema kkrejaha dan il-Gvern ukoll.

Per eżempju, hawn Malta għandna 1,450 kilometru ta' toroq u għandna 170,000 vettura li 70,000 minnhom ġew importati f'dawn l-aħħar seba' snin u nofs.

Il-progress li għamilna dar kontrina wkoll.

Veru li t-toroq huma importanti, pero' ma naqbilx ma' l-Onor.

Farrugia li donnu qal li t-toroq f' Buġibba u f'San Pawl il-Baħar se nagħmluhom għat-turisti biss.

Dawn se nagħmluhom għalina l-Maltin ukoll!

Min qallek li se nagħmluhom għat- turisti biss?

(Interruzzjonijiet) Allura għat-turisti biss?

Dażgur li rridu nagħmluhom!

Aħna qed nagħtu prijorita' lill-problema tad-drenaġġ u din se tiġi solvuta din is-sena.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Tiddibattux bejnietkom.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Donna ma ngħixux fuq l-istess pjaneta!

MR SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Jien nixtieq infakkar lill-Onor.

Bonello du Puis fil- wegħda li kien għamel f'budget minnhom rigward it-toroq.

Dan saħansitra kien għolla r-road licence biex jiġu rranġati t-toroq.

Dak iż-żmien l- Onor. Bonello du Puis kien għadu Ministru tal-Finanzi.

X'sar minnha dik il- wegħda?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jekk jikkwotali chapter and verse inkun nista' niċħad jew nikkonferma, imma billi jgħidli li jien għamilt wegħda ma jfisser xejn.

Aħna meta għollejna l-liċenzji tal-karozzi?

(Interruzzjonijiet) Il-liċenzji tal-karozzi mhux veru għolew.

Fil-fatt is- sigaretti għolew u mhux il-liċenzji tal-karozzi.

Hawnhekk għandek żball.

(Interruzzjonijiet)

MTARFA - XIRI TA' GARAXXIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Billi ħafna familji li jgħixu fl-Imtarfa m'humiex f'pożizzjoni li jixtru l-garaxxijiet cash u billi l-Lohombus jista' jawtorizza biss 80% tan- nefqa ta' dawn il-garaxxijiet bil-kondizzjoni li ma jħallasx Lm1,500 meta jsir il-konvenju, jista' l-Ministru jintervjeni sabiex isiru arranġamenti bejn l-Awtorita' tad-Djar u l-Lohombus sabiex ikun possibbli għal dawn il- familji li jkollhom il-garaxx tagħhom?

Jista' l-Ministru jikkonsidra l-possibbilta' li dan is-self isir fuq l- istess bażi ta' sussidju li dawn il-familji diġa' għandhom fuq id-djar tagħhom fil-preżent?

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd): Jien informat li dawk il-benefiċċjarji li ġew allokati garage u jagħżlu li ma jibbenefikawx mill-inċentiv li jħallsu Lm1500 fuq il-kuntratt u d- differenza ta' Lm1500 tal-garaxx fi zmien sitt xhur mid-data tal-kuntratt mingħajr imgħax, jistgħu jagħmlu l-arranġamenti ma' banek lokali huma stess, inkluż il-Lohombus Bank Ltd.

Irid isir konvenju bejn l-Awtorita' tad-Djar u l-benefiċċjarju involut fejn isir ħlas akkont tal-prezz u l- bilanċ kollu jrid jitħallas fi żmien sitt xhur mid-data ta' l-ittra ta' l- allokazzjoni tal-garage.

Kemm il-kuntratt kif ukoll il-konvenju skond il- każ, irid jiġi ffirmat fi żmien ħmistax il-ġurnata mid-data ta' l-ittra ta' l-allokazzjoni.

L-Awtorita' tad-Djar ma tagħtix sussidju fuq imgħax fuq self għal xiri ta' garages.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: B'referenza għax-xiri ta' proprjeta' li l-Awtorita' qiegħda tagħmel fl-Imtarfa - din id-darba mhux garaxxijiet - qed ikun hemm ċirkostanzi fejn inkwilini li jkunu investew somom ta' flus biex itejbu l- appartament li joqogħdu fih, meta jitolbu biex jixtru dan l-appartament, l- Awtorita' tad-Djar qiegħda tagħmel stima bbażata fuq il-benefikati li jkunu saru fil-post mill-istess inkwilin.

Kif jaf il-Ministru, l-Awtorita' tad- Djar tgħid li postijiet jingħataw tale quale.

GĦalhekk nixtieq li l- Ministru jinformani fuq kif qed isiru dawn l-affarijiet għax fl-opinjoni tiegħi f'dan ir-rigward qed issir inġustizzja ma' l-inkwilini.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, fuq il-flats ta' l-Imtarfa, bħal f'tant postijiet oħra, intnefqu eluf kbar ta' liri; fil-fatt jekk m'iniex sejjer żball intnefqu average ta' Lm11,000 għal kull unit biex ġew irranġati dawn il-postijiet qabel ma ġew allokati b'kiri.

Kif wieħed jista' jara, il- Gvern nefaq flejjes kbar - naturalment dawn ħallas għalihom kull min iħallas it-taxxa - biex seta' rranġa dawn il-postijiet u għalhekk suppost li l-inkwilini daħlu f'post fi stat tajjeb ta' abitazzjoni mingħajr ma kellhom bżonn jagħmlu l-ħafna spejjeż li qed jagħmel referenza għalihom l- Onor. Interpellant.

Meta inkwilin jagħmel talba biex jixtri appartament mingħand il-Gvern l- Awtorita' tibgħat perit minn tagħha biex jagħmel stima ta' dak il-flat fl- istat li jkun, imbagħad l-Awtorita' toħroġ is-sussidji abbażi ta' dik l- istima.

Fil-fatt kif wieħed jista' jara anke mill-budgets tas-snin l- imgħoddija, is-sussidju fuq postijiet qodma jammonta on average għal iktar minn 60% ta' l-istima tal-perit.

GĦalhekk m'hux veru li hemm min qed iħallas doppjament għax se mai huwa l-Istat li qed jissussidja b'mod verament qawwi x-xiri ta' appartamenti mingħand l-Awtorita' tad-Djar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiddispjaċini li ma naqbilx mal-verżjoni tal- Ministru u bir-rispett kollu ma naħsibx li qed jifhem dak li qed nistaqsih.

Jien ma nistax nimmaġina kif wara li koppja miżżewġa jkollha xi tlett itfal ma jkollhiex bżonn tkabbar id-dar biex tkun tista' tgħix aħjar.

Il- filosofija tal-Ministru, ċioe' li wieħed ma jistax ikabbar il-proprjeta' li ngħatatlu snin ilu, ma tagħmilx sens.

Il-verita' hi li dik il-proprjeta' li llum qed tiġi kkwotata Lm14,000 ingħatat mill-Partit Laburista fil-gvern - lill-familji rikonoxxuti mill-awtoritajiet governattivi - meta l-prezz tal-bini kien ħafna inqas u għalhekk m'hux ġust li x'ħin ifettlilna nistaħbew wara l-provvediment tat-tale quale u hawnhekk qed nagħmel referenza għal risposti li tani l-Ministru fuq bini u soqfa perikolużi.

Ma jidhirlix li huwa sew li fejn irridu napplikaw parti minn kuntratt, fejn irridu napplikaw direzzjoni oħra u fejn irridu ninsistu li l-Gvern jiddeċiedi hu x'jagħmel bil-kuntratt tale quale li jkun sar mat-tali inkwilini.

Nixtieq li l-Ministru jirrispondini għal dan.

Dan logħob taċ- chess!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, jien ma tantx naf nilgħab iċ-chess u ma nħobbx nara lil min jipprova jilgħab iċ-chess bin-nies!

Ir-realta' hi totalment differenti minn dak li qed jipprova jgħid l-Onor.

Interpellant.

L-ewwelnett nixtieq nispjega d-differenza li hemm bejn il-kuntratti tal- kirjiet u l-kuntratti li għamel referenza għalihom l-Onor.

Interpellant, ċioe' dawk il-postijiet li huma perikolużi.

Jien għidt diversi drabi li numru ta' postijiet fl-Imtarfa nbiegħu tale quale.

Dawn għandhom kuntratt apparti li huwa totalment differenti mill- kirjiet.

Jekk l-Onor.

Interpellant m'huwiex informat fuq dan ir-rigward, bħal tant Membri oħra f'din il-Kamra għandu d-dover li jara x'kienu l- kondizzjonijiet li bihom ingħataw dawn il-postijiet.

GĦal dawk li huma kirjiet, dawn ingħataw b'mod differenti minn dak li hu bejgħ tale quale.

Fil-fatt qabel ma ngħataw b'kera dawn il-postijiet ġew irranġati.

Fir- realta' ħadd mill-inkwilini - hawnhekk jien m'iniex qed nirreferi għall- inkwilini ta' l-Imtarfa biss - ma jista' jaqbad u jkabbar il-post li jkun ingħatalu.

Jekk wieħed jasal wasla sa l-Imtarfa u jara l-postijiet, mil- lat estern dawn għadhom fl-istat ta' qabel.

Fuq kollox l-appartamenti ma jistgħux jitkabbru u għalhekk inutli li noqogħdu ngħidu li dawn tkabbru.

Jekk xi ħadd tella' xi kamra fuq il-bejt nassumi li dan għamel hekk mingħajr il-permessi neċessarji.

Dan hu importanti li nifhmuh għax l- Awtorita' tad-Djar tista' tbiegħ biss il-postijiet li hi tat b'kera fi stat tajjeb ta' abitazzjoni.

Jekk familja tikber u tkun trid tkabbar in-numru ta' kmamar tas-sodda - fil-fatt dawn l-appartamenti għandhom żewġ jew tlett ikmamar tas-sodda - ma tistax tagħmel hekk għax dawn l-appartamenti lanqas għandhom spazju li jippermetti lil dak li jkun ikabbar.

Il- postijiet li qed jinxtraw illum wara li ngħataw b'kera snin ilu qed jinxtraw bl-istess daqs ta' kif ingħataw mill-istess Awtorita'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Bir-rispett kollu, dawn iċ-ċirkostanzi jeżistu u l- Ministru ma jistax jgħid li ma jafx bihom għax xi ġimgħatejn jew tliet ġimgħat ilu kont għamilt mistoqsija oħra fuq dan is-suġġett.

Qed jiġri li meta familja tkun trid tixtri l-proprjeta' li kienet ingħatat b'kiri mingħand il-Gvern, il-Ministeru through l-Awtorita' tad-Djar qed jagħtihom stima attwali tal-post u mhux kif kien qabel ma ħaduh b'kiri.

Il-Ministeru m'huwiex qed jieħu in konsiderazzjoni li din il-proprjeta' ġiet irranġata a spejjeż ta' l-inkwilin.

Jekk l-Awtorita' verament tixtieq tkun ta' għajnuna għaliex qiegħda timxi b'dan il-mod wara li familja tkun tejbet il- livell u l-ambjent tal-proprjeta' b'tant sagrifiċċji?

Jien ma nħossx li hu sew li xi ħadd - hu min hu - li qatt ma kkontribwixxa xejn għal dawn l- ispejjeż jaqbad u jiddeċiedi l-prezz tal-proprjeta' wara li din tkun ġiet irranġata mill-istess familja.

Il-Ministru jaf min huma dawn ir-residenti.

Dawn huma r-residenti ta' l-appartamenti tal-K2, tal-K3 u tal-K4.

Il- Ministru jaf li dawn in-nies kollha għandhom il-permessi meħtieġa u f'ċerti każi hu stess kien il-perit li ħa ħsieb dawn ix-xogħlijiet.

Allura għaliex qed noqogħdu nduru mal-lewża jekk il-Ministru jaf b'dawn l- affarijiet daqs kemm naf bihom jien peress li nappartjenu għall-istess kostitwenza?!

MR SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ħalli nagħmel dan il-punt biex imbagħad il- Ministru jkun jista' jagħti risposta waħda.

Li qed jgħid l-Onor.

Farrugia huwa li wara li xi inkwilin jagħmel l-ispejjeż u tiġi stmata d-dar tiegħu ma għandux jittieħed in konsiderazzjoni l-prezz enhanced bħala riżultat ta' dawk il-benefikati.

Fil-fatt dan li qed jiġi mitlub u jien jidhirli li din it-talba hi raġonevoli ħafna.

Jekk familja tikri dar, tixtri kamra tal- banju li tiswa Lm1,000 u l-perit jistma d-dar bil-kamra tal-banju b'kollox, il-valur żgur li se jogħla iktar.

Imma la dawk l-Lm1,000 nefaqhom l- inkwilin il-kamra tal-banju ma għandhiex tittieħed in konsiderazzjoni.

Aħna lill-Ministru dan qed nitolbuh biex jikkonsidra.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Ħalli nieħdu l-eżempju li semma l-Onor.

Farrugia, jiġifieri ta' dik il-familja li l-post tagħha ġie stmat Lm14,000.

Jekk din il-persuna ma taqlax iktar minn Lm7,000 paga fis-sena mhux se tħallas Lm14,000 għax se tieħu sussidji li jlaħħqu s-70% - is-sussidju jiddependi mill-paga.

Biex persuna tħallas Lm14,000 trid tkun qed iddaħħal paga ta' Lm7,000 fis-sena.

Jien nispera li f'din il-Kamra ħadd ma jiġih dubju li dawk li jaqilgħu iktar minn Lm7,000 paga fis-sena ma għandhomx iħallsu l- full abbażi ta' l-istima tal-perit.

Jekk inħarsu madwarna u naraw x'inhi r- realta', nindunaw li fiha nnifisha stima ta' Lm14,000 aktarx hi konservattiva u m'hijiex għolja.

Minbarra hekk, il-perit li jagħmel l- istima jagħmel is-sottomissjonijiet tiegħu lill-Awtorita' u l-inkwilin li jkun qed jixtri l-post jingħata ammont ta' sussidju kbir ferm iktar mill- benefikati li jkun għamel.

Kieku kellna nużaw l-argumentazzjoni ta' l- Onor. Mifsud Bonnici nispiċċaw li l-Awtorita' tkun trid tagħti lill- inkwilini saħansitra l-flus tal-kuntratt!

Din hija sitwazzjoni li ma tista' tiġi aċċettata qatt minn ħadd.

Fl-aħħar mill-aħħar qed ikun hemm sussidji ta' ammonti li on average ilaħħqu 60% u f'ċerti każi dawn ilaħħqu wkoll is-70%.

MR SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-Ministru mhux qed jirrealizza li m'aħniex nifhmu lil xulxin?

Ħalli nieħu l-eżempju li ħa hu, jiġifieri ta' dar li hija stmata Lm14,000.

Jekk inkwilin ikun għamel benefikati ta' Lm2,000 u ma jkun intitolat għall-ebda sussidju, dan se jħallas Lm14,000, jiġifieri se jerġa' jħallas l-Lm2,000 li jkun nefaq fil-proprjeta' tiegħu?

Din ma tagħmilx sens.

Jekk jiġi konfermat li dan l-inkwilin verament għamel Lm2,000 spejjeż fil-proprjeta' tiegħu dan Lm12,000 għandu jintalab iħallas u mhux Lm14,000.

L-istess japplika għal dawk li jieħdu s-sussidji.

Jekk wieħed jieħu sussidju ta' 60% is-sussidju se jkun fuq Lm12,000 fil- każ li qed ngħid jien u mhux fuq Lm14,000.

Jien m'iniex qed ngħid li l- Awtorita' trid tħallas l-ispejjeż li jkun għamel l-inkwilin, imma qed ngħid li jrid jitnaqqas il-benefikat mill-valur tal-perit, u jekk l-inkwilin ikun qed jieħu xi sussidju dan irid jinħadem fuq il-valur imnaqqas.

Mhux hekk isiru l-affarijiet?

Il-kalkoli kulħadd jagħmilhom b'din il-manjiera.

Allura l-Awtorita' għaliex ma tużax dan il-kriterju?

Il-valur tal- benefikati għandu jitnaqqas mill-valur ta' l-istima li ssir bi kriterji kurrenti u jekk wieħed ikun intitolat għal sussidju dan ma jridx jittieħed fuq is-somma kollha imma fuq is-somma li jkun fadal wara li jiġi mnaqqas il- benefikat.

Jien ma nistax nifhem din id-diffikulta'.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, id-diffikulta' hi sempliċi.

L-Awtorita' tad-Djar qed tagħti average ta' sussidju - mhux mill-flus tagħha imma mill- flus li jagħtiha l-Gvern - li jlaħħaq id-Lm9,000 jew l-Lm10,000 fuq kull appartament li jinbiegħ.

Minbarra hekk, fl-Imtarfa on average intnefqet is- somma ta' Lm11,000 għal kull post. Aħna lanqas ma rridu ninsew it- tiswijiet li saru mill-Gvern fl-1986 li kienu ammontaw għal Lm11,000.

Ta' min ifakkar ukoll li dawn il-proprjetajiet kienu in shell form u l-Gvern kien għamel ħafna spejjeż biex ilestihom.

Fil-fatt jien ma nafx liema tip ta' benefikati nistgħu nikkonsidraw għal dan l-iskop.

Ir-realta' hi li l- prezz li bniedem iħallas għal flat huwa daqs jew inqas minn ta' karozza.

Jien naħseb li din is-sitwazzjoni jifhimha kulħadd, partikolarment il- persuni li qed jibbenefikaw minn dawn l-iskemi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jista' jgħidli x'inhi l-pożizzjoni tad- Dipartiment meta owner ta' post rekwiżizzjonat jitlob li jbiegħu lill- Gvern?

Qed nirreferi għal meta post ikun qed iġarrab ħsara b'konsegwenza ta' proġett ta' slum clearance u meta l-istess post ikun immarkat li jitwaqqa' bħala parti mill-istess proġett.

Id-Dipartiment huwa lest li jiddikjara li se jixtri dan il-post, jew se jkun hemm forma ta' xi agreement ieħor ma' l-owners ta' dawn il-postijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Jekk il-post ikun parti minn slum clearance, irrispettivament minn jekk hux rekwiżizzjonat jew le, id-Dipartiment tad- Djar flimkien mad-Dipartiment ta' l-Artijiet - għax fl-aħħar mill-aħħar il- kumpens jitħallas u l-evalwazzjoni ssir mid-Dipartiment ta' l-Artijiet u mhux mid-Dipartiment tad-Djar - jagħmlu evalwazzjoni skond il-liġijiet li jeżistu fuq dan ir-rigward u s-sid tal-post jingħata kumpens skond id- drittijiet as envisaged mil-liġijiet li għandna llum mingħajr ma d- Dipartiment tad-Djar ikollu għalfejn jagħmel stima ta' dawn il-postijiet li jkunu se jidħlu f'xi proġett partikolari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Biex nerġa' niġi għal dak li kont qed ngħid, jien ma tkellimtx fuq persuna li għandha paga ta' Lm7,000 fis-sena imma fuq persuna li kienet isservi fil-Korp tal-Pulizija u kellha tirtira mix-xogħol minħabba li sfortunatament splodiet bomba fl-għassa fejn kienet taħdem u spiċċat vittma ta' dan l-inċident.

Fil-fatt biex din il-persuna - u l- familja tagħha - tkun tista' tixtri l-proprjeta' li qed tgħix fiha ntalbet is-somma ta' Lm22,000 u nħarġitilha stima ta' Lm14,000 li trid tħallas.

GĦalhekk jien ninsisti mal-Ministru li meta jiġi biex jirrispondi l- Mistoqsijiet Parlamentari f'din il-Kamra jkun informat u aġġornat tajjeb b'dak li jkun qed jiġri.

Jekk il-Ministru ma jkunx informat, għandu jitlobna nfiehmuh kif inhuma verament l-affarijiet u mhux joqgħod idur mal- kantunieri u jipprova jaljena.

Din m'hijiex dinjita'.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Bħalissa qegħdin fil-ħin tal-Mistoqsijiet Parlamentari u mhux fil-ħin tad-dibattitu.

GĦalhekk jekk jogħġbok, Onor. Farrugia, li tkun trid tgħid agħmlu f'forma ta' mistoqsija.

L-Onor.

Ċensu Galea, fil- qosor ħafna jekk jogħġbok.

ONOR.

CENSU GALEA: Jekk l-Onor.

Farrugia ma jħossux denju li jirrappreżenta l-kostitwenza tiegħu affari tiegħu!

(Interruzzjonijiet) Jekk l-Onor.

Farrugia ma jħossux denju li jkun Membru ta' din il-Kamra għandu jerfa' r-responsabbilita' hu!

Jien m'iniex se naċċetta li bniedem ...

(Interruzzjonijiet) Il-mod kif qed jitkellem l-Onor.

Interpellant huwa mill-iktar indinjituż għall-Membri Parlamentari ta' din il-Kamra.

Mr Speaker, l-ewwelnett id-domanda oriġinali kienet tirrigwarda garages.

Din m'hijiex kwestjoni ta' jekk niġix ippreparat jew le biex inwieġeb ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok agħti tweġiba fil-qosor.

ONOR.

CENSU GALEA: Il-Mistoqsija Parlamentari li kellna quddiemna kienet tirrigwarda garages u ma kenitx tirrigwarda persuni individwali.

Jien fl- ebda ħin ma għidt li ex-membru tal-Korp tal-Pulizija qed jaqla' Lm7,000.

Jien għidt li biex persuna tħallas l-istima totali ta' dak li jgħid il- perit trid tkun taqla' 'l fuq minn Lm7,000, mingħajr m'għamilt referenza għal xi persuna partikolari, għax m'għandix ħsieb niddiskuti persuni partikolari f'din il-Kamra, iktar u iktar jekk ma jkunux preżenti.

GĦandna vizzju nsemmu l-ismijiet u l-każi hawnhekk mingħajr ma jkunu tawna l- permess jew xi indikazzjoni li huma għandhom l-interess li jissemmew f'din il-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

(Interruzzjonijiet)

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR L-EDUKAZZJONI

EDUCATION (AMENDMENT) BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mid-9 ta' Ġunju, 1993

Klawsola 2 - Emenda ta' l-artikolu 32 ta' l-Att prinċipali.

(Kont.)

Clause 2 - Amendment of section 32 of the principal Act.

(Cont.)

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Chairman, dan l- Abbozz ta' Liġi waqafna niddiskutuh 'l fuq minn sena u nofs ilu.

Fl-aħħar seduta kien tkellem prattikament l-Onor.

Evarist Bartolo biss u għamel xi rimarki li fihom wera l-preokkupazzjoni tiegħu għaliex il-liġi li kienet qed tiġi mmexxija fil-Parlament ma kenitx taqbel preċiż mal-Ftehim li għamel il-Gvern mal-Knisja dwar il-Fakulta' tat-Teoloġija.

Minn dak li qal l-Onor.

Evarist Bartolo jidher li dak iż-żmien żgur ma kien hemm l-ebda impossibilita' li l-Oppożizzjoni tkun informata sew dwar din il-kwestjoni.

Fil-fatt, l-ewwel nixtieq inressaq emenda żgħira għal din il-klawsola.

Din il-klawsola tittratta dwar il-persuna li se tkun maħtura fuq il-Kunsill ta' l-Universita' biex tirrappreżenta lill-Fakulta' tat-Teoloġija.

Fl- Abbozz ta' Liġi qed ngħidu li din il-persuna se tkun membru maħtur mill- Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi.

Fil-fatt l-emenda tgħid li l-membru jkun maħtur mill-President tal-Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi għaliex dan huwa iktar preċiż u jaqbel mal-Ftehim li kien sar.

Mr Chairman, in vista ta' dan nipproponi din l-emenda:

"A" Fil-klawżola 2 minflok il-kliem "u membru maħtur mill-Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi" għandhom jidħlu l-kliem "u membru maħtur mill- President tal-Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi".

"A" In clause 2 for the words "and a member appointed by the Foundation for Theological Studies" there shall be substituted the words "and a member appointed by the Chairman of the Foundation for Theological Studies".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: B'din l-emenda qegħdin nemendaw il- paragrafu (g) ta' artiklu 32 tal-Liġi prinċipali li jgħid:

"membru maħtur mill-Ministru;"

Oriġinarjament kien "membru maħtur mill-Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi" u issa qed nagħmlu "maħtur mill-President tal-Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi".

L-ewwel ħaġa li wieħed jistaqsi hija għaliex il-Ministru qed jirrinunzja għall-ħatra ta' membru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-kliem "u membru maħtur mill-President tal- Fondazzoni ta' Studji Teoliġiċi" m'humiex se jidħlu minflok il-paragrafu (g) ta' artiklu 32 imma se jiżdiedu warajh.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiġifieri m'hemm xejn ġdid miegħu.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dak li huwa appuntat mill-President tal- Fondazzjoni mhux se jirrimpjazza lil dak maħtur mill-Ministru, se jiżdied.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Se jiżdied membru fil-Kunsill u dan il- membru se jkun maħtur mill-Arċisqof fil-fatt.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hekk hu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura wieħed irid jiġġustifika għaliex għandu jkun hemm membru fil-Kunsill maħtur mill-Arċisqof.

Il-voting power naħseb se jaffettwah jekk ikunu even.

Il-kwestjoni hi għaliex fl- Universita' ...

ONOR.

MICHAEL FALZON: Fil-fatt il-kritika li saret mill-Labour Party meta ħarġu l-aħħar dokument fuq il-kompożizzjoni tal-Kunsill kienet li hemm wisq nies li huma nominati mill-Prim Ministru u mill-Ministru fil-Kunsill.

Jiġifieri jekk se jaffettwa l-voting power negattivament f'din id- direzzjoni suppost li l-Labour Party jaqbel.

L-Onor.

Mifsud Bonnici qed jistaqsi għaliex se jkun nominat mill-Arċisqof.

It-tweġiba hija sempliċi.

Aħna qegħdin ngħidu li l-Fakulta' tat-Teoloġija rriduha tkun inkorporata bħala parti mill-Universita', kif inhi diġa' fil-prattika - imma dak li għamilna fil-prattika se nagħmluh bil-liġi.

Il-Ftehim li sar mal-Knisja kien li, peress li l-Fakulta' tat-Teoloġija se tkun parti mill-Universita', il-Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi se jkollha wkoll parti mit-tmexxija ta' l-Universita' relattivament mal-Fakulta'.

Jiġifieri min-nies kollha li hemm fil-Kunsill wieħed biss se jkun nominat mill-President tal- Fondazzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Iva, imma l-Ministru jirrealizza li l-ebda fakulta' ta' l-Universita' m'għandha dritt taħtar membru fil-Kunsill.

GĦaliex għandu jkollha dritt fakulta' waħda?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ovvjament għaliex il-Fakulta' tat-Teoloġija hija fakulta' sui generis u bilfors trid tkun hekk għaliex sakemm aħna rridu li l-lawrji li tagħti l-Universita' fit-Teoloġija jkunu rikonoxxuti mill- Knisja Kattolika jrid ikun hemm arranġament mal-Knisja Kattolika.

Ovvjament ma teżisti l-ebda sitwazzjoni bħal din fil-fakultajiet l-oħra u għalhekk il-Fakulta' tat-Teoloġija hija sui generis u qed nagħtuha regolamentazzjoni differenti mill-fakultajiet l-oħra.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien ma jidhirlix li hemm ġustifikazzjoni għaliex fakulta' waħda f'universita' għandu jkollha s-setgħa li m'għandhomx fakultajiet oħra forsi iktar importanti minnha - qed nuża l-kelma "forsi" - li jkollhom membu maħtur fil-Kunsill.

Jidhirli li l-fakultajiet m'għandhomx ikunu rappreżentati ad hoc fil-Kunsill.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ħalli nkunu preċiżi.

Il-membru m'huwiex rappreżentant tal-Fakulta', huwa membru maħtur mill-President tal- Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi li m'hijiex il-Fakulta' tat-Teoloġija fl- Universita'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Iktar u iktar.

Hawn xi fondazzjoni, per eżempju, il-Fondazzjoni ta' l-Istudji Internazzjonali, li taħtar xi membru fil-Kunsill?

L-Universita' għandha diversi fondazzjonijiet ...

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le, il-fondazzjoni li qed tgħid inti hija tal- Gvern u llum hija amministrata mill-Universita', hija differenti mill- Fondazzjoni ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ġo l-Universita' hemm kwantita' ta' fondazzjonijiet, barra fakultajiet, u ħadd m'għandu rappreżentanza fil- Kunsill.

Jien ma jidhirlix li fakulta' għandu jkollha rappreżentanza fil- Kunsill.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le.

Il-Ftehim li sar mal-Knisja jfisser ukoll li l-affarijiet li kienet tieħu ħsieb il-Fondazzjoni għaddiethom lill- Universita'.

Jiġifieri kien hemm Fakulta' tat-Teoloġija li kienet tal- Fondazzjoni - li hija fondazzjoni tal-Knisja - u din ġiet inkorporata fl- Universita'?

Daħlet minn barra l-Universita'.

GĦalhekk ma tistax tagħmel paragun, per eżempju, ma' Fondazzjoni ta' Studji Internazzjonali li hija fondazzjoni tal-Gvern u li llum hemm arranġament dwarha anke ma' l- Universita'; saret arm ta' l-Universita'.

Kienet teżisti fondazzjoni li kellha Fakulta' tat-Teoloġija u se ninkorporawha fl-Universita', ergo dik hi r-raġuni, m'hemmx parallels oħra ma' din is-sitwazzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le.

Jekk il-Ministru jara artiklu 34 tal- Liġi prinċipali jsib kif huwa kompost is-Senat u jara wkoll li kull fakulta' hija rappreżentata.

Fil-Kunsill m'hemmx rappreżentanza tal- fakultajiet u allura jien jidhirli li din m'hemmx lokha.

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Onor.

Mifsud Bonnici jaf li s-Senat jieħu ħsieb il-kwestjonijiet akkademiċi - allura kull fakulta' hija rappreżentata - mentri l-Kunsill jieħu ħsieb l-amministrazzjoni ta' l-Universita' u ma jidħolx f'affarijiet akkademiċi.

Allura fejn tidħol l-amministrazzjoni ta' l-Universita', is-Senat huwa rappreżentat fil-Kunsill b'erba' membri.

Pero', ġaladarba qed isir il-proċess li l-Universita', anke within l- amministrazzjoni, se tieħu over l-amministrazzjoni tal-Fakulta' tat- Teoloġija - li qabel kienet tal-Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi - jagħmel sens li din il-Fondazzjoni tinnomina membru fil-korp li huwa responsabbli għall-amministrazzjoni.

Din hi l-loġika tagħha.

M'iniex qed ngħidlek li trid taqbel magħha, imma hemm loġika fiha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ma naħsibx li hemm loġika fiha għaliex jekk il-Ministru jiftakar, meta l-Fakulta' tat-Teoloġija kienet fl- Universita' qabel, ma kienx hemm rappreżentant tal-Fakulta' fil-Kunsill u allura ma hemm ebda ġustifikazzjoni għaliex fil-Kunsill - għad-differenza tas-Senat - ikun hemm rappreżentant tal-Fakulta' tat-Teoloġija.

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-uniku kumment li nagħmel huwa li ma nistax indawwar lura l-arloġġ.

Kien ikun ħafna iktar komdu għal dan il-Gvern kieku l-Fakulta' tat-Teoloġija baqgħet fl-Universita', mhux tneħħiet u issa erġajna qed indaħħluha.

Issa jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici joqgħod jgħid kif kienet qabel, jien xi tridni nagħmel, indawwar l-arloġġ lura?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien naħseb li m'hemmx għalfejn imur lura daqshekk l-arloġġ għaliex lanqas dak li sar mill-predeċessur tiegħu ma jista' jwarrab u issa twikka bih hu.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hekk hu, jien m'iniex qed nipprova nwarrab dak li sar qabel.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma jekk ma taqbilx miegħu għandek tirranġah.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-Ftehim li għamel il-predeċessur tiegħi għamlu għan-nom tal-Gvern u jien, bħala parti minn dan il-Gvern, qed nonora dak il-Ftehim.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Allura bl-istess argumentazzjoni nistgħu ngħidu li l-Fakulta' Medika safejn naf jien hija antika daqs tat-Teoloġija fl- Universita' u xorta m'għandhiex dan il-privileġġ li qed titkellem fuqu inti.

Il-kollega tiegħi qed jitlob ġustifikazzjoni għal din id-deċiżjoni.

Inti qed tgħid minħabba l-fatti li ġraw.

L-Iskola Medika daqsha antika, jekk mhux iktar.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le.

Bir-rispett kollu, l-antikita' ma tidħolx fiha din.

L-Iskola Medika kienet dejjem parti mill-Universita', ma kenitx indipendenti minnha.

Aħna ġejna f'sitwazzjoni fejn il-Knisja ...

ONOR.

GEORGE VELLA: Storikament kienet separata.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mhux veru, il-bini kien separat.

ONOR.

GEORGE VELLA: Le, fl-antik kienet separata.

L-Iskola Medika kienet qabel l-Universita' kważi.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ma nafx meta ġiet inkorporata, imma l-Universita' biddilnielha l-Istatut u l-kompożizzjoni tal-Kunsill tant drabi li ...

ONOR.

GEORGE VELLA: Anke għal nofs ta' nhar kultant biddilnihulha biex indaħħlu lil ċerti nies.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Iva, għamilna waħda ġdida u waħda antika, għamilna tnejn, parallel, fl-istess ħin, imbagħad waħda ħallejnieha barra.

Se noqogħdu ngħidu l-istejjer kollha ta' l-Universita'?

It is part of history.

Xi darba jiġu ta' warajna u joqogħdu jaraw x'għamiltu intom u x'għamilna aħna.

Probabbli joqogħdu jidħku bina t-tnejn.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma tantx isibu x'għamiltu intom.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-pożizzjoni hija din.

Hemm Fakulta' tat- Teoloġija li kienet Tal-Virtu', proprjeta' tal-Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi, li ġiet inkorporata fl-Universita', allura l-Universita' se tamministraha.

Il-korp li jagħmel l-amministrazzjoni - mhux qed nitkellmu fuq l-akkademiku - huwa l-Kunsill fejn hemm xi 22 membru jew iktar; wieħed minnhom se jkun nominat mill-President tal-Fondazzjoni ta l-Istudji Teoloġiċi.

Din hi r-raġuni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Din hija parti mill-pakkett.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Iva, dan huwa parti mill-Ftehim.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Huwa parti mill-Ftehim.

Aħna mhux qed nikkritikaw il-Ftehim biss.

Dan jagħmel parti minn liġi u jekk il-Kamra ma taqbilx li dan għandu jidħol fil-Liġi, il-Ftehim jibqa' ftehim u l-Liġi tibqa' liġi kif inhi mingħajr żieda.

Jien ma narax li hemm ġustifikazzjoni għaliex għandu jkun hemm rappreżentant ta' din il-Fakulta' fil-Kunsill.

Fis-Senat għandu jidħol imma mhux fil-Kunsill għaliex fil-Kunsill m'hemmx rappreżentanzi tal-fakultajiet.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien naħseb li l-argument eżawrejnieh.

Nerġa' nirrepeti li l-pożizzjoni ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici fhimtha ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Taqbel magħha imma ma tistax tagħmel mod ieħor.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le, tpoġġilix kliem f'ilsieni.

Jien għamiltha ċara x'inhi l-ġustifikazzjoni li kien hemm hekk fil-Ftehim.

Hemm il-Ftehim u qegħdin nonorawh.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "A" għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Emenda ta' l-artikolu 36 ta' l-Att prinċipali.

Clause 3 - Amendment of section 36 of the principal Act.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Michael Falzon.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Din il-klawsola temenda artikolu 36 ta' l-Att prinċipali li fiha qed nispeċifikaw illi bħalma hemm f'kull Faculty Board, ikun hemm żewġ membri maħtura mill-Ministru biex jirrappreżentaw l- interessi ta' barra l-Fakulta'.

F'dan il-każ se nissostitwixxu dawn it- tnejn b'żewġ membri li jkunu jirrappreżentaw lill-interessi tal-Fakulta' tat-Teoloġija.

Għalhekk għal din il-klawsola għandi emenda - li hija iktar fil-kliem milli fis-sustanza - li tgħid hekk:

"B" Minflok il-klawżola 3 għandha tidħol din il-klawżola ġdida li ġejja:-

"Emenda ta' l-artikolu 36 ta' l-Att prinċipali.

Fil-paragrafu (f) ta' l-artikolu 36 ta' l-Att prinċipali minnufih wara l-kliem "lill-amministrazzjoni tajba tal-Fakulta'" għandhom jiżdiedu l-kliem ", b'dan iżda illi fil-każ tal-Fakulta' tat-Teoloġija ż-żewġ membri għandhom jinħatru mill-Fondazzjoni ta' Studji Teoloġiċi biex jirrappreżentaw l-interessi ta' l-istess Fondazzjoni.".

"B" For clause 3 there shall be substituted the following new clause:-

"Amendment to section 36 of the principal Act.

In paragraph (f) in section 36 of the principal Act, immediately after the words "the good administration of the Faculty" there shall be added the words ", provided that in the case of the Faculty of Theology the two members shall be appointed by the Foundation for Theological Studies to represent the interests of the said Foundation.".

Din ukoll hija parti mill-Ftehim, li jkun hemm żewġ membri fil-Fakulta' jirrappreżentaw lill-Foundation.

Fil-fatt f'kull fakulta' hemm żewġ membri li jirrappreżentaw l-interessi barra mill-Universita' u fil-każ tal- Fakulta' tat-Teoloġija dawn iż-żewġ membri se jkunu jirrappreżentaw l- interessi tal-Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-ewwel rimarka li rrid nagħmel hija li biż-żmien, minflok qed nagħmlu progress, qed nagħmlu rigress.

Fl-1993 kien hawn li dawn iż-żewġ membri jinħatru mill-Ministru skond indikazzjoni tal- Fondazzjoni.

Biex żgur il-Ministru ma jfettillux jaqra ħażin l- indikazzjoni tal-Fondazzjoni, issa ġie li lanqas għandu attribwit lilu l- bon-sens li jifhem sewwa l-indikazzjoni; fil-każ tat-Teoloġija n-nies se jkunu imposti fuq il-Ministru.

Jista' l-Gvern jiġġustifika ruħu li jaqa' mixħut ma' l-art b'din il-manjiera f'dawn l-affarijiet?!

U proprju l- Ministru Falzon messitu x-xorti tajba li jkollu bilfors ibaxxi rasu għal dawn l-umiljazzjonijiet?!

Hemm xi raġuni għaliex wieħed jaċċetta dawn l- affarijiet?

Kemm hu għoli l-prezz li tħallas biex wieħed jista' jaċċetta dawn l-affarijiet immedjatament wara l-kwestjonijiet tal-Liġi taż-Żwieġ li ġew fuqna?

X'jiġifieri dawn l-affarijiet?

Qed nindika d-differenza li qiegħda ssir bejn l-emenda li qed tiġi ntrodotta fl-1995 u l-emenda kif għamilha l-Gvern fl-1993.

Qabel kienet li l-membri jinħatru fuq indikazzjoni tal-Fondazzjoni, imma issa jinħatru direttament mill- Fondazzjoni fuq is-Senat.

Imbagħad il-Gvern jitlob lill-Kamra taċċetta dan kollu!

Issa jiena nistaqsi jekk huwiex korrett dak li qed jgħid il- Gvern li dawn iż-żewġ membri jridu jinħatru mill-Fondazzjoni u mhux mill- President tal-Fondazzjoni.

Fil-każ tal-Kunsill saret emenda għaliex il- Fondazzjoni setgħet tagħti lok li l-maġġoranza ma tkunx tal-ħsieb tal- President, issa fil-każ tas-Senat milli jidher din il-kawtela ma tteħditx għaliex il-Fondazzjoni se tagħżel lill-membri.

Naturalment il-Ministru jieħu gost jekk jinqala' dan id-diżgwid.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le, ma nieħu gost bl-ebda diżgwid fost it- teoloġiċi, pero' ma għandhomx bżonn il-gost tiegħi biex ikollhom diżgwid bejniethom!

Huwa assolutament irrelevanti l-pjaċir u l-gost tiegħi biex jinħoloq id-diżgwid bejn it-teoloġiċi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien nistaqsi lill-Ministru: Għaliex fil- każ tal-ħatra tal-Kunsill, il-Gvern ħass n-neċessita' li l-ħatra tal-membru ssir mill-President filwaqt li fil-każ tas-Senat il-ħatra taż-żewġ membri m'hijiex se ssir mill-President imma mill-Fondazzjoni?

Jien jidhirli li dan huwa it-tielet punt fejn din il-Fakulta' qiegħda tiġi trattata b'mod totalment differenti mill-fakultajiet l-oħra.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien mill-ewwel għidt, din il-fakulta' hija sui generis.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le m'hija fakulta' sui generis xejn.

Kieku ma kienx hemm qabel il-preċedent ta' meta il-Fakulta' kienet tifforma parti mill-Universita', fejn il-Fakulta' ma kelliex dan it-trattament, kieku jista' xi ħadd jgħid sui generis imma jekk qed imorru għall-istadju ta' qabel ...

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dan crying over spilt milk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Crying over spilt milk għaliex qed imorru fuq iż-żmenijiet ta' qabel, meta issa qed imorru agħar.

Jien għalhekk qed ngħid li minflok qed nagħmlu progress qed nagħmlu rigress u minflok niftħu moħħna u nkunu aktar liberali qed nkunu aktar integralisti u fundamentalisti f'dawn l-affarijiet.

U fl-istorja se jibqa' li wara kollox l-Onor.

Falzon dawn l-emendi għaddihom.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hekk hu, hekk hu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: U kkombattut minn Mifsud Bonnici u wikkihomlu Mifsud Bonnici!

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici staqsa għaliex hemm din id-differenza.

Id-differenza toħroġ fil-Ftehim.

Kif kienet l- emenda ta' l-artikolu 36 kif proposta fl-Abbozz ta' Liġi - qed nirreferi għall-"indikazzjonijiet" - m'hijiex riflessjoni preċiżissima tal-Ftehim li għamel il-Gvern mal-Knisja.

Il-Ftehim jgħid li żewġ rappreżentanti ta' l- istess Fondazzjoni għall-istudji teoloġiċi għandhom ikunu membri tal-Bord tal-Fakulta' tat-Teoloġija.

Din meta ġiet tradotta li "għandhom jiġu maħtura mill-Ministru skond l- indikazzjonijiet" kienet interpretazzjoni tal-Ftehim u mhux parti mill- Ftehim, pero' meta jkollok Ftehim l-interpretazzjoni jridu jaqblu magħha ż- żewġ partijiet.

Issa qegħdin nemendawha b'mod li ż-żewġ partijiet jaqblu dwar x'ridna nagħmlu fil-Ftehim, li kif għidt aħna rridu nonoraw.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Chairman, huwa interessanti li l-Ministru qed juża l-kelma "preċiżissima", l-assolut tal-preċiż.

Biex inkunu preċiżi - għalkemm mhux preċiżi b'mod assolut - fil-Committee Stage, meta l-Ministru jipproponi xi ħaġa, il-proċedura hija li jimmottiva dak li qed jipproponi.

Hawnhekk għandna Liġi quddiemna fejn il-Ministru m'hux qiegħed jippreżenta klawsola 3 - il-klawsola 3 - imma saħansitra qiegħed jippreżenta alternattiva għaliha.

Hu qam, qal li se jippreżenta alternattiva għal dik il-klawsola, pproponielna emenda, jiġifieri l-alternattiva, imbagħad poġġa bil-qiegħda b'mod preċiż ħafna bla ma qal xejn iżjed!

Imma l- Parlament mhux hekk għandu jiġi trattat.

Il-Parlament għandu jiġi trattat li min ikun qed jippilota xi ħaġa hawnhekk, iqum u b'mod mhux elaborat u mtawwal iżżejjed jagħti r-raġuni għaliex qiegħed jipproponi dak li qed iressaq għall-konsiderazzjoni ta' dan il-Kumitat.

Aħna qegħdin fl-istadju li nikkonsidraw kumitati tal-Kamra biex ċertu xogħol ma jibdiex isir in the Committee of the full House.

Din hija ħaġa tajba u partikolarment wara l- paċenzja li ħadu l-kollega tiegħi l-Onor.

George Vella, l-iSpeaker u anke n- naħa l-oħra tal-Kamra, nieħdu pjaċir li l-affarijiet jitwettqu - dejjem jekk jitwettqu fuq il-bażi maqbula - imma jekk kemm-il darba fil-Kumitat tal-Kamra sħiħa qegħdin inkunu xotti iżjed miċ-ċirasa, allura meta mmorru fil-Kumitat mhux of the whole House, x'se nibdew inkunu?

Nibdew inħarsu lejn xulxin u nkunu telegrafiċi u tifhem ir-ruħ!

Hawnhekk il-Ministru jqum u jipproponi xi ħaġa bla ma jispjega; f'kumitati oħra x'se jagħmel?

Hawnhekk aħna għandna d-dritt li nkunu nafu għaliex ġiet proposta din l- emenda.

Li ġiet klawsola 3 li se tiżdied ma' section 36 of the Principal Act, diġa' kienet xi ħaġa li fiha nnifisha tqajjem diskussjoni kontroversjali - bilfors trid tkun diskussjoni kontroversjali meta qegħdin isiru affarijiet f'din il-Kamra ripetutament, kif qal l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici minflok jeħduna 'l quddiem jeħduna lura, qisna bilfors rridu nerġgħu nsiru Stat fejn il-qagħda tal-Knisja fih tkun tali li tagħmel ħsara lill-istess Knisja, għaliex dan qisu mhux qed jiġi apprezzat; li l- miżuri li jittieħdu bilfors jagħmlu ħsara lill-istess Knisja - imbagħad niġu biex ikollna xi ħaġa li bla ma tifhem għaliex, jitbiddel il-kliem li għandna quddiemna.

Qisu wara sentejn xi ħadd stenbaħ u qal li dak il- kliem ma kienx preċiż biżżejjed, allura l-Ministru ta' issa, fl-għaxar xahar tiegħu fil-kariga irid jagħmlu "preċiżissimu"!

Hawnhekk trid tgħid għaliex.

Il-klawsola kif inhi tfisser l-istess, dak li qed jgħid il- Ministru issa huwa tibdil tal-kliem, lanqas mettendo i punti su gli "i " m'hu qiegħed jagħmel.

Jien naħseb li l-Ministru m'hux qiegħed jagħmel hekk għal gost li għax predeċessur tiegħu għamel drafting ta' xi ħaġa, hu jibdel id-drafting u jagħmlu mod ieħor, għaliex l-Onor.

Falzon mhux it- tip li jagħmel hekk.

Mela allura kien hemm xi ħadd li minbarra din il- Kamra għamel l-istadju tal-Kumitat qabel ma għamlitu din il-Kamra u mar għand il-Ministru jew għand il-Gvern u qalu li dak il-kliem irid jinbidel.

Dan xi stat hu li wasalna fih?

Li dan il-Kumitat ta' din il-Kamra jiġi biex jiddiskuti affarijiet li jkun imponihom ħaddieħor minn barra din il- Kamra!

Jekk wasalna f'dan l-istat, ejja nkunu nafu min qed jagħmel hekk.

Inħoss li għandi nistieden lill-Onor.

Michael Falzon biex jieħu lil dan il- Kumitat into his confidence - hekk jew hekk l-istampa ma tantx jkunu qed jagħtu kas x'inkunu qegħdin ngħidu hawnhekk; id-debates ħadd ma jaqrahom minkejja li qed ikunu reġistrati tajjeb ħafna u allura jibqa' qisu sigriet ċkejken bejnietna - u jgħidilna sewwa sew dawn l-imbuttaturi minn fejn ġejjin.

GĦax b'reazzjoni għal dak li qal l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, il-Ministru qal li nħass li l-kliem ma jinterpretax b'mod assolutament preċiż dak li hemm fil-Ftehim.

Imma kif ma jinterpretax?

Min qal li ma jinterpretax?

X'inhi din il-qagħda li kull darba qegħdin niġu f'sitwazzjoni hawnhekk fejn dan il-Parlament - li suppost huwa l-awtorita' suprema ta' dan il-pajjiż f'affarijiet temporali, f'affarijiet ta' liġijiet - kull darba anke f'dawn l-affarijiet, qegħdin insibu min inittef is-suf legali tan-naħa tal-Gvern - għaliex is-suf legali tan-naħa tagħna m'hux fi stadju li joqgħod inittifulna għax mhux aħna responsabbli?

Kważi, kważi ta' min jistaqsi lill-Gvern min kien li oriġinarjament għamel id- drafting ta' din il-Liġi u jekk kemm-il darba meta sar jaf li anke drafting ta' liġi ta' tliet paragrafi hawnhekk qegħdin jaqilbuh rasu 'l isfel, irriżenjax għaliex jekk ma rriżenjax imissu jirriżenja.

Jekk għandkom nies li anke emenda bħal din qed jiġbduha direttament mit-Taljan - għalkemm ma naqbilx magħha, pero' fl-opinjoni tiegħi t-tifsira għamluha tajjeb - imbagħad jiġi xi ħadd hawnhekk u dawn l-erba' klawsoli jrid jibdilhomlhom ...

Nittama li tagħtina notifika li rriżenja xi ħadd minn dawk li għamel id-drafting, mhux xi ħadd politiku imma xi beċċun miskin, the buck has to stop somewhere!

Jiena naf nitkellem bil-Malti u nista' naqlibha bil-Malti, imma persważ li ma jridunix naqlibha bil-Malti għaliex ċertu Malti jkun rozz wisq għal din il-Kamra.

Il-boċċa f'xi toqba' trid tidħol!

Allura trid tgħidilna jekk min għamel id-drafting ta' dan irriżenjax jew le?

GĦax jekk ma tgħidilnix, allura jien ngħid li kważi, kważi l-Ministru għandu jirriżenja għaliex aċċetta impożizzjonijiet ta' din il-kwalita'.

Issa hemm ħafna affarijiet oħra fuqiex l-Ministru għandu jirriżenja, m'iniex se noqgħod ngħidlu biex jirriżenja fuq din.

Imma lil din il-Kamra għandu jigwidaha!

Mr Chairman, nagħmel dan il-punt bl-indulġenza tiegħek - minkejja li l- Ministru nimmaġina li qed isir impaċenzjuż - għax la qed nagħmel dan il- punt nixtieq inwessgħu ftit.

Qegħdin niddiskutu liġi li temenda l- Education Act li tirrigwarda l-Universita' fil-kontest li dan il-Parlament m'għadu jkun jaf xejn x'qiegħed jiġri fl-Universita'.

Irrid nirreġistra għal darba oħra - dan fl-imgħoddi ġie rreġistrat u issa rrid nerġa' nirreġistrah - li kemm ilhom li saru emendi fl-Education Act minn dan il- Gvern, l-Universita' saret gżira oħra ġewwa gżira, stat ieħor ġewwa stat ieħor.

Jien naqbel li l-Universia' għandu jkollha - u j'Alla jkollha - l- indipendenza intellettwali kollha li hi xierqa biex tiżviluppa dik l- intellettwalita'.

Imma m'humiex aċċettabbli li aħna f'dan il-Parlament niġu mitluba nagħmlu żewġ affarijiet imbagħad ma jkollna l-ebda bażi fuqiex qegħdin nagħmluhom.

L-ewwel ħaġa li niġu mitluba li nagħmlu hi li napprovaw il-flus li jkunu nġabru mingħand il-poplu f'taxxi jew self biex jiġu mgħoddija lill-Universita'.

Aħna ngħadduhomlha bil-qalb kollha imma rridu nkunu nafu x'qed tagħmel l-Universita'.

Mhux il-każ li nkunu nafu x'qed tagħmel għax il-Ministru ta' l-Edukazzjoni - u ngħidha bis-serjeta' kollha - fil-preżentazzjoni tal-voti tiegħu bħal kull ministru ieħor ma jkollux ċ-ċans u l-ħin biex jidħol u joqgħod jelabora kull settur importanti li jaqa' taħtu.

U taħt il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni jaqgħu forsi l-iżjed oqsma importanti f'dan il-pajjiż għaliex qegħdin nitkellmu fuq l-iżvilupp ta' l-imħuħ li għada jridu jifformaw - mhux imexxu - lil Malta tagħna.

Mela allura aħna niġu mitluba biex napprovaw dawk il- flejjes - huma kemm huma, anke li kieku kien ċenteżmu wieħed, aħseb u ara meta m'humiex ċenteżmu wieħed! - mingħajr ma dan il-Parlament jkun jaf x'inhu jiġri fl-Universita', fejn qabel kien ikollna għallinqas ir-rapport ta' l-Universita' u f'seduta waħda jew tnejn konna niddiskutu lill- Universita' per se.

It-tieni ħaġa li niġu mitluba nagħmlu hi li nemendaw l- Education Act f'affarijiet li jikkonċernaw lill-Universita' u għal darba oħra mingħajr ma nkunu nafu x'qed jiġri ġewwa l-Universita'.

Nafu li l- Gvern bi Ftehim mar-rappreżentant tas-Santa Sede ġab il-ħolqien tal- Fakulta' tat-Teoloġija ġewwa l-Universita' - fakulta' li m'hijiex bħall- fakultajiet l-oħra għaliex għandha għal darba oħra awtonomija li trid tispelliha b'ħafna spazji ġewwa fiha daqskemm hi twila - imma mbagħad x'qiegħed jiġri fil-Fakulta' tat-Teoloġija ma nafux.

Ma nafux x'qed jiġri fl-Universita' wisq anqas ma nafu x'qed jiġri fil-fakultajiet tagħha.

Din hija ħaġa tajba?

Dawn huma manjieri kif jitmexxa Parlament ta' pajjiż ċivilizzat, indipendenti u li tant niftaħru kemm espandiet l-edukazzjoni u li hemm 6,000 student ġewwa l-Universita' - mela le, nifirħu - u niftaħru li n-numerus clausus li baqa' fil-kors tal-mediċina se jispiċċa wkoll?

Imma dan huwa mod li jitmexxa dan il-Parlament?

X'demokrazija parlamentari hi li joqogħdu jiftaħru kemm għandna studenti l-Universita', u kemm sejjrin 'il quddiem; imbagħad niġu hawnhekk fil-Parlament niddiskutu fil-Kumitat - fejn suppost qed niddiskutu u nagħrblu b'mod irqiq - u ma jkollniex il-bażi li fuqha rridu nagħarblu?

Issa ta' dan ma rridx inwaħħal fil-Ministru preżenti li nerġa' ngħid ilu fil-kariga għaxar xhur; qablu kien hemm Ministru ieħor li dam seba' snin fil-kariga.

U kien taħt il-Ministru l-ieħor - illustru kemm hu illustru llum fil-kariga tiegħu u anke bħala persuna jien inqisu bħala illustru - li ġiet din is-sitwazzjoni fejn dan il-Parlament ġie mitlub li jkun sempliċi rubber stamp.

Huwa xieraq li Parlament ta' pajjiż ċivilizzat u indipendenti jkun rubber stamp?

GĦax jekk kemm-il darba se nibqgħu sejrin b'din is-sistema, li l-Parlament ikun sempliċement rubber stamp għal deċiżjonijiet li ttieħdu barra minnu, allura nistgħu bis-serjeta' ngħidu li għandna d-demokrazija f'pajjiżna?

Jekk m'għandekx id-demokrazija fil- Parlament, li l-Parlament għallinqas ikun jaf x'qiegħed jiddiskuti, kif tista' titkellem fuq sistema demokratika tabilħaqq?

Jien naħseb li dawn l- osservazzjonijiet għandhom jiġu indirizzati għax huma relevanti sew għal din il-klawsola li qed niddiskutu kif ukoll għall-Abbozz kollu kemm hu ġaladarba dan huwa indirizzat lejn l-operat ta' l-Universita'; qasam importanti fil-pajjiż, iffinanzjat minn flus pubbliċi iżda li dan il- Parlament m'għandu l-ebda informazzjoni dwar kif qiegħed jaħdem.

Ħalli nkun korrett għal aħħar, mhux m'għandna xejn informazzjoni, imma m'għadniex nirċievu l-kalendarju ta' l-Universita' fejn fih id-dettalji kollha, m'għadniex nirċievu r-rapporti u l-Estimi ta' l-Universita' - għax jien ma rridx ninqabad fuq xi ħaġa li nkun żbaljat - imma dan l-aħħar irċevejna d-direttorju tat-telefon ta' l-Universita' - ġest li napprezzawh u nirringrazzjawhom.

Imma b'żieda ma' dan mhux aħjar ikollna tagħrif sħiħ biex inkunu nafu x'inhu għaddej f'dik l-istituzzjoni daqstant importanti għal pajjiżna?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien naħseb li veru li l-Onor.

Lino Spiteri wessa ħafna d-diskussjoni fuq dan il-paragrafu, imma fl-aħħar tad-diskors tiegħu naħseb li għamel rimarki li għandhom il-valur tagħhom.

Jien se nibda nikkummenta fuq ir-rimarki ta' l-aħħar.

Veru li kif qiegħed l-Att ta' l- Edukazzjoni llum m'hemmx is-sistema li kien hemm qabel li l-Parlament ikollu l-okkazzjoni jiddiskuti l-Estimi ta' l-Universita'.

Safejn naf jien dik is-sistema spiċċat meta kienet saret l-Universita' l-ġdida, meta kien hemm dak it-taqlib kollu fl-Education Act u sfortunatament minn ċertu punt din baqgħet hekk, li m'hemmx l-opportunita' li l-Parlament jiddiskuti l-Universita' on its own bħalma kien jagħmel qabel.

Jiena niftakar meta kienet hekk qabel, u nista' ngħid li kemm jiena kif ukoll il-predeċessur tiegħi konna nkunu fost in-nies li nitkellmu.

L-Onor.

Mifsud Bonnici qed jgħidli li kont nixxala!

Ovvjament meta tkun fl-Oppożizzjoni - kif naraw anke llum - tkun tista' tixxala iktar milli meta tkun fil-gvern.

Even so, kien hemm ċerta utilita' u wieħed irid jara jekk huwiex il-każ li l-Kamra - jew jekk mhux il-Kamra xi Kumitat tal-Kamra li nisperaw, kif qal tajjeb l- Onor. Lino Spiteri, li nwaqqfu - jkollhom l-opportunita' li veru jiddiskutu l-Universita' u jaraw x'qed jiġri fl-Universita'.

Naħseb li hija rimarka ġusta u wieħed irid jiskoġita l-mod kif dan jista' jsir, mhux bilfors kif kien isir fl-antik, jiġiferi, billi l-Kamra kollha tiddiskuti l-Universita' għal żewġ seduti jew tlieta, imma nistgħu anke nsibu mod ieħor.

Minn dan il-punt l-Onor.

Lino Spiteri huwa ġustifikat.

Qed jgħid ukoll li rċieva biss id-direttorju tat-telephone u jien se nieħu nota ta' dan biex fl-ewwel laqgħa li jkolli ma' l-awtoritajiet ta' l-Universita' nara li jekk hemm rapporti ta' l-Universita' li jiġu pubblikati - kif fil-fatt hemm - dawn jintbagħtu lill-Membri kollha ta' din il-Kamra.

Issa ngħaddi biex nitkellem fuq din il-klawsola partikolari kif ukoll fuq l-emenda li għamilt għaliha.

L-Onor.

Spiteri qal li jien m'għidtx x'inhu l-mottiv ta' din l-emenda u lanqas għidt għaliex għamiltha.

Huwa qal li l-Kamra għandha dritt tkun taf dan.

Naħseb li l-verita' hi li jien għidt x'inhu l-mottiv meta għidt li l-emenda kif kienet fl-Abbozz oriġinali ma kenitx tirrifletti b'mod preċiżissimu l-Ftehim li kien sar mill-predeċessur tiegħi f'isem il-Gvern mal-Knisja dwar l-inkorporazzjoni tal-Fakulta' tat-Teoloġija fl- Universita'.

Jiena fil-fatt qrajt li f'dan il-Ftehim kien hemm miktub li: "żewġ rappreżentanti ta' l-istess Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi għandhom ikunu membri tal-Bord tal-Fakulta' tat-Teoloġija".

Ovvjament wieħed jista' jargumenta jekk il-Ftehim kien jgħid li "żewġ rappreżentanti għandhom ikunu" kienet tfisser li ż-żewġ rappreżentanti jkunu nominati mill- Fondazzjoni għall-iStudji Teoloġiċi u mhux "maħtura mill-Ministru skond indikazzjoni mogħtija mill-Fondazzjoni".

Jista' jkun hawn xi ħadd li jgħid li dan huwa logħob bil-kliem, u jiena naħseb li hekk hu għaliex fil-fatt l-effett tagħha huwa l-istess.

Kif għidt fil-bidu tas-Seduta, l-aħħar darba li ltaqa' l-Kumitat biex jidiskuti din il-Liġi kien proprju fid-9 ta' Ġunju 1993 fejn kien tkellem l- Onor. Evarist Bartolo - li llum sfortunatament m'hux qiegħed hawn u nawguralu jfieq malajr għaliex bħalissa ma jiflaħx - u minn dak li kien qal jidher ċar li l-Oppożizzjoni kienet taf il-ħin ikollu x'inhu għaddej u kienet imdawla daqs il-Gvern jew iktar.

L-Onor.

Evarist Bartolo kien qal hekk - u se nikkwota::

"Fit-8 ta' Marzu, 1993 Mons. Pier Luigi Celata kiteb lill-Ministru Ugo Mifsud Bonnici u waqt li rringrazzjah talli nformah li se tinbidel il- Liġi ta' l-Edukazzjoni biex jibda jseħħ il-Ftehim tas-26 ta' Settembru, 1988 qallu li l-emenda kif imressqa minnu m'hijiex skond dak il-Ftehim.".

Dan id-diskors qalu l-Onor.

Evarist Bartolo li evidentement kellu informazzjoni u kien imdawwal biżżejjed, anke biex ikun jaf x'kiteb in- Nunzju Appostoliku lill-Ministru.

GĦalhekk ma nafx għalfejn l- Oppożizzjoni, imdawlin kif inhuma b'din l-informazzjoni, jridu iktar dawl mingħandi.

Naħseb li jien kont ċar biżżejjed, Mr Chairman.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "B" għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 3 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 4

NEW CLAUSE 4

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kamra ħalli nressaq Klawsola Ġdida 4 għall-Ewwel Qari li hija żieda ta' l-artikolu 39A ma' l-Att prinċipali.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali, u l-klawsola tqieset li nqrat l- Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru. 101.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Chairman, nipproponi t-Tieni Qari ta' Klawsola Ġdida 4:

"C" Minnufih wara l-klawżola 3 għandha tidħol il-klawżola ġdida li ġejja:

"Żieda ta' l-artikolu 39A ma' l-Att prinċipali.

Minnufih wara l-artikolu 39 ta' l-Att prinċipali għandu jidħol l- artikolu li ġej:

"Fakulta' tat-Teoloġija.

GĦandu jkun hemm fl-Universita', Fakulta' tat-Teoloġija li tkun regolata b'dak il-ftehim iffirmat fis-26 ta' Settembru 1988 u kull ftehim li jista' minn żmien għal ieħor ikun fis-seħħ bejn il-Gvern ta' Malta u s-Santa Sede fuq il-materja, u d-dispożizzjonijiet ta' din it- taqsima fejn mhux kompatibbli ma' xi ftehim bħal dak ma għandhomx japplikaw u għandhom japplikaw minflok id-dispożizzjonijiet ta' dak il- ftehim.

Kopja tal-ftehim hi riprodotta bit-Taljan u bil-Malti fl- Iskeda III li tinstab ma' dan l-Att u kopja ta' kull ftehim li jista' f'kull żmien ikun fis-seħħ kif imsemmi f'dan l-artikolu għandu jiġi pubblikat fil-Gazzetta.

Il-ftehim u kull ftehim li jkun fis-seħħ ikollu l-istess saħħa bħal leġislazzjoni sussidjarja magħmula taħt l- artikolu 31 ta' dan l-Att u għandha bl-istess mod titqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra tad-Deputati.".".

"C" Immediately after clause 3 there shall be added the following new clause:

"Addition of section 39A of the principal Act.

Immediately after section 39 of the principal Act there shall be added the following new section:

"Faculty of Theology.

There shall be in the University, a Faculty of Theology which shall be governed by such agreement signed on the 26 September 1988 and any other agreement as may from time to time be in force between the Government of Malta and the Holy See on the matter, and the provisions of this Part where incompatible with any such agreement shall not apply and the provisions of such agreement shall apply instead.

A copy of the Agreement is reproduced in Italian and English in Schedule III to this Act and a copy of any agreement in force from time to time shall be published in the Gazette and shall have the same force as subsidiary legislation made under section 31 of this Act and shall in the same manner be laid on the Table of the House of Representatives.".".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li New Clause 4 tiġi moqrija t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u Klawsola Ġdida 4 ġiet moqrija t-Tieni Darba.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi li Klawsola Ġdida 4 tkun tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Mr Chairman, din il-klawsola qed issir għaliex inqalgħet il-kwestjoni ta' x'jiġri meta u jekk il-Liġi prinċipali ma tkunx kompatibbli mal-Ftehim li sar mas-Santa Sede.

Il-predeċessur tiegħi u anke jien kellna l-intenzjoni li fil-fatt dan il-Ftehim li għamilna mas-Santa Sede jsir jagħmel parti mir- regolamenti u mill-Istatut ta' l-Universita', proċedura li normalment issir b'subsidiary legislation.

Ovvjament, jekk ikollok xi ħaġa fis-subsidiary legislation fl-Istatut ta' l-Universita' li jkun hemm dubju legali li ma jaqbilx mal-Liġi prinċipali, jista' jagħti l-każ li s-subsidiary legislation tiġi challenged, bir-raġuni li tista' tkun ultra vires mil-Liġi prinċipali.

Biex kulħadd ikollu rasu mistrieħa li dan ma jistax isir, is- soluzzjoni legali hija li tagħmel din l-emenda u l-emenda sussegwenti, li hija ż-żieda ta' l-Iskeda ma' l-Att prinċipali, li permezz tagħhom il- Ftehim li sar mas-Santa Sede ma jkunx biss parti mill-Istatut u r- Regolamenti ta' l-Universita' imma jkunu Skeda tal-Liġi prinċipali.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Piu' di cosi si crepa!

Ma tistax timmaġina mod iktar abbjett kif gvern ta' pajjiż jaċċetta dawn l- impożizzjonijiet!

GĦandna klawsola li qed twettaq dak li ġie miftiehem bejn il-Gvern u s- Santa Sede, imbagħad l-istess klawsola tal-Liġi tgħid li fejn il-Liġi li qed jagħmel dan il-Parlament tista' tkun inkompatibbli mal-Ftehim ma jgħoddx x'inhu jagħmel dan il-Parlament, imma jgħodd il-Ftehim għax dan hu l-iskop tagħha.

Dan mhux biżżejjed, imma kull ftehim ieħor futur bis-saħħa ta' din il-klawsola huwa kkonsidrat bħala leġislazzjoni sussidjarja - bħalma jkunu l-avviżi legali u r-regolamenti tal-Gvern - u in quanto che huwa parti mill-Ftehim konsidrat ta' l-istess saħħa u forza tal-Ftehim oriġinali, dak il-ftehim futur li jista' jsir jipprevali fuq it-test tal- Liġi prinċipali.

Hija innovazzjoni għal-leġislazzjoni Maltija li l- leġislazzjoni sussidjarja in quanto che tista' tkun differenti - mhux qed ngħid għall-Ftehim li sar, imma għal-leġislazzjoni sussidjarja, konsistenti ftehim futuri, li tista' tkun inkompatibbli ma' xi dispożizzjoni tal-Liġi prinċipali li in forza tagħha qed issir il-leġislazzjoni sussidjarja, tant li tgħid li kull ftehim futur jitqies bħala leġislazzjoni sussidjarja li sar taħt l-artikolu 31 tal-Liġi - tipprevali l-leġislazzjoni sussidjarja fuq it-test tal-Liġi prinċipali.

Dan huwa preċedent u fil-liġi Maltija qatt m'għandna li t-test tal-leġislazzjoni sussidjarja jipprevali fuq it- test ta' liġi prinċipali li bis-saħħa tagħha ssir il-leġislazzjoni sussidjarja.

Dan huwa mezz abbjett ta' kif wieħed jilleġisla.

Hemm limitu għad-dekor ta' din il-Kamra.

Kif tista' l-Kamra taċċetta li l-ewwel nieħdu ż-żmien tagħna biex nagħmlu liġi, imbagħad meta din il-liġi ma taqbilx ma' ftehim, fil-liġi ngħidu li jipprevali l-ftehim u mhux il-liġi?

Imbagħad ngħidu li dak li jsir bis-saħħa ta' l-artikolu 31 ta' din il-Liġi għandu jiġi kkonsidrat bħala leġislazzjoni sussidjarja u jekk ikun hemm inkongruwenza jew inkompatibilita', jipprevali fuq it-test tal-Liġi prinċipali.

Kif jista' jkun li l-Gvern jippretendi sinċerament li dawn l- affarijiet jiġu aċċettati?

Jien niskanta kif il-Membri tal-Gvern jaċċettaw dawn l-affarijiet.

Ma nistax nifhem.

U għaliex qed isir dan?

X'inhu l-prezz li qed jitħallas biex dawn l-affarijiet jiġu aċċettati?

Hawn m'hawnx is-salvazzjoni ta' ruħna!

Qabel fl-affarijiet konna kattoliċissimi u ma kienx hawn dawn il- ħneżrijiet.

Allura issa fl-1995 iridu jiġu mposti fuqna biex insalvaw ruħna!?

Mela missirijietna ma kenux irġiel iktar minna u marru għall- glorja tal-ġenna mingħajr ma aċċettaw dawn il-ħneżrijiet u l- impożizzjonijiet!?

Allura issa għandna naċċettawhom aħna dawn l- affarijiet?

Jista' l-Ministru jipjega għaliex għandhom isiru dawn l- affarijiet fl-1995?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, jien nixtieq li nerġgħu niġu daqsxejn għall-fatti, fis-sens li nifhmu ftit dak li qed nitkellmu fuqu u fiex se jwasslu dawn l-emendi.

Jekk immorru għall-Ftehim ta' l-1988, fil-preambolu tal-Ftehim bejn is-Santa Sede u l-Gvern ta' Malta biex il-Fakulta' tat- Teoloġija terġa' tidħol fl-Universita', hemm li dan qiegħed:

"għal vantaġġi xjentifiċi, kulturali u ta' karattru soċjali li jistgħu jiġu minn għaqda iktar fil-qrib tal-Fakulta' tat-Teoloġija ma' l- Universita' ta' Malta.".

Jien dan nifhmu u ngħid għaliex.

Wieħed irid jifhem li l-Fakulta' tat- Teoloġija m'hijiex dik li ħafna nies jifhmu malli jaraw teoloġija u jassoċjawha mar-reliġjon, mar-ruħ - kif qed jgħid il-kollega tiegħi - mal- ġenna, ma' l-infern u affarijiet bħal dawn.

Skond dan il-Ftehim stess u skond kif inhuma l-affarijiet, il-kelma Teoloġija għandha sitt dipartimenti.

Jien m'iniex se nsemmi t-teoloġija ascetica, morali jew spiritwali għaliex nifhem li hawn il-Knisja Kattolika għandu jkollha ċerta saħħa u anke restrizzjonijiet għaliex m'hemmx teoloġija Kattolika biss imma hemm teoloġija ta' ħafna reliġjonijiet oħra.

Pero' huwa mportanti li naraw li fost dawn id-dipartimenti hemm id-Dipartiment ta' l-Ebrajk u Grieg, id- Dipartiment ta' l-Istorja tal-Knisja u d-Dipartiment ta' l-Arkeoloġija Paleokristjana.

Dawn l-affarijiet għalija huma purament lajċi u jien ma nistax nifhem għaliex l-Arkeoloġija Paleokristjana ma jistax jgħallimha kwalunkwe għalliem fl-Universita', u mhux bilfors ikollu t-timbru mingħand il-Fondazzjoni.

L-istess, għandek id-Dipartiment tal-Filosofija li skond l-istruttura ta' l-Universita' jaqa' taħt il-Fakulta' tat-Teoloġija.

Fil-Ftehim hawn imniżżel li:

"The candidates for the post of teacher in the Faculty of Theology shall provide themselves beforehand with a certificate from the Archbishop of Malta attesting that there is no canonical objection in their respect.".

Allura meta hawnhekk qed jgħidu li s-sistema tat-tagħlim tinkludi visiting teachers u associate professors allura kull wieħed minnhom irid ikollu n- nihil obstat - kif jgħid proprju l-Ftehim - tal-Fondazzjoni jew ta' l- Arċisqof?

Qed ngħid dan għax strettament wieħed irid jagħmel id- distinzjoni bejn tagħlim għal skopijiet pastorali u ekkleżjastiċi.

Ħafna nies għandhom l-idea li l-Fakulta' tat-Teoloġija hija l-Fakulta' tas- saċerdoti.

Dan m'huwiex il-każ.

Illum nafu kemm nies li mhumiex saċerdoti jew m'għandhomx l-iskop li jaqbdu l-ħajja ekkleżjastika jinteressaw ruħhom fit-Teoloġija.

Jekk wieħed jara x'degrees u x'ċertifikati toħroġ din il- Fakulta' jsib li hemm ħafna degrees u ċertifikati li m'għandhomx x'jaqsmu mal-fatt jekk tkunx qassis, saċerdot jew reliġjuż.

Dan ikun sempliċement studju fit-Teoloġija.

Fil-bidu jien għalhekk għidt li nasal biex naċċetta li għandu jkun hemm ċertu kontroll min-naħa tal-Knisja, min-naħa tal- Fondazzjoni, mill-Arċisqof jew kien min kien rigward min ikunu l-għalliema f'dawk is-suġġetti li għandhom x'jaqsmu mat-teoloġija pastorali u mal- formazzjoni tas-saċerdoti li se jgħallmu għada pitgħada u li se jkunu parti mill-Knisja Kattolika.

Dan naċċettah u sa hemmhekk nista' nasal imma li tidħol miżura wiesgħa u vincolante li torbot li kull min irid jgħallem f'dik il-Fakulta' - inkluż visiting professor - irid ikollu l-permess jew it-timbru tal-Fakulta' jew taċ-chairman tagħha ...

Jien nixtieq insemmi l- eżempju ta' Hans Kung li jgħallem fl-Universita' ta' Tubingen fil-Ġermanja.

Dan illum ma jistax jgħallem f'degrees ekkleżjastiċi għaliex għandu l- opinjonijiet tiegħu.

Fil-fatt il-Knisja Kattolika ma taqbilx miegħu fuq ċerti affarijiet u għalhekk huwa miżmum milli jgħallem fil-linja ekkleżjastika imma dan bl-ebda mod ma tista' żżommu milli ma jgħallimx fil- linja akkademika anzi huwa parti mill-istorja tat-Teoloġija kif qed tiżviluppa.

Huwa interessanti li jkollok il-fakulta' li tisma' bniedem bħal dan jagħti l-veduti tiegħu jekk inti trid tiftaħ moħħok, se tistudja t-teoloġija għal skop akkademiku u trid tkun taf iktar fuq opinjonijiet u fuq kif jiżviluppaw l-affarijiet u mhux tisma' biss qanpiena waħda.

Din żgur li m'hijiex konsistenti ma' l-idea ta' Universita' fejn għandek il- fakulta' li tiftaħ l-imħuħ li jkunu l-ispirazzjoni ta' x'inhu għaddej f'dik il-linja partikolari.

Jien semmejt x'inhuma d-dipartimenti li hemm fil-Fakulta' biex in-nies ikunu jafu fuqhiex qed nitkellmu u ma jgħidux: Kif l-Oppożizzjoni tippretendi li ma jkunx hemm kontroll tal-Knisja fuq il-formazzjoni tal- qassisin?

Aħna m'aħniex qed ngħidu hekk.

Aħna qed nammettu li fejn hemm formazzjoni ta' qassisin - allura hemm reliġjon Kattolika Appostolika Rumana - min jgħallimhom għandu jkollhom il-kontroll u l-permess mill- Arċisqof u mill-Fakulta' li għandha x'taqsam ma' dawn l-affarijiet.

Lid- Dipartiment tal-Fakulta' qed nagħtuh dan l-istatus speċjali u qed ngħidu li dan huwa sui generis u affarijiet oħra.

Dan m'hu sui generis xejn għaliex m'għandux x'jaqsam l-Arċisqof dwar x'tip ta' filosofija trid tiġi mgħallma fl-Unviersita' u x'tip ta' filosofija tidħol biex tistudja għax allura se nispiċċaw biex anke l-kotba li jkun hemm fil-librerija ta' l- Universita' jridu jiġu ċensurati.

Jekk l-għalliema jrid ikollhom il- permess mill-Fondazzjoni jekk dawn humiex permessi li jgħallmu - u jien għandi nifhem li min se jieħu d-deċiżjoni se jeħodha fuq kemm jaħseb li dawn huma ekkleżjastikament jew inkella moralment skond il-liġi Kattolika Appostolika Rumana tajbin biex tafdahom li jgħallmu - allura se jiġri li anke l-kotba tal-librerija ta' l-Universita' se jibdew jiġu ċensurati?

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħid żgur li le.

Jien nieħu gost nisma' dan għaliex b'hekk ikolli d-dritt immur nesplora, naqra, nfittex u nagħmel studju komparattiv ta' teoloġiji u ta' tagħlim differenti.

Imma jien dan kif nista' nagħmlu jekk m'iniex assigurat li se jkolli ċ-ċans kollu li jkolli gamma jew spettru ta' għalliema li mhux bilfors iridu jkunu ristretti mill-għażla tal-Fakulta'?

Hawnhekk irridu nkunu loġiċi.

Jien naqbel mal-kollegi tiegħi meta qalu li l-Ministru qiegħed jipprova jiddefendi oġġett li ġie mitfugħ f'ħoġru u jrid jaċċettah għax huwa miftiehem.

Fuq din il-kwestjoni għandna nargumentaw.

Il-Ministru qed jgħid li j'Alla l-kotba ma jkunux iċċensurati.

L-għalliema se jkunu ċċensurati, vetted, magħżula u mogħtijin il-permess li jgħallmu mill- Fakulta' li hija ta' denominazzjoni ta' reliġjon waħda f'dan il-pajjiż li qed ngħidu li huwa pajjiż lajk u li ovvjament jirrispetta u għandu jkompli jirrispetta r-reliġjon Kattolika Rumana bħala reliġjon prevalenti f'dan il- pajjiż.

Aħna bl-ebda mod m'għandna niġu interpretati li aħna qed ngħidu kontra r-reliġjon għax il-media malajr ikabbru u jgħidu ...

Aħna qed nitkellmu fl-interess ta' ftuħ ta' Fakulta' li llum għandha oqsma kbar u differenti.

Dan huwa l-mod kif qed jiżviluppa l-istudju tat-teoloġija.

M'huwiex kompitu tiegħi li nitkellem fuq dan għax ma nifhimx imma nifhem bl-iżviluppi li hemm illum.

Per eżempju, hawnhekk irrid insemmi d- Dipartiment ta' l-Iskrittura.

Jekk wieħed jara l-polemika li għaddejja fuq id-Dead Sea Scrolls, għaliex ċerti dokumenti m'humiex qed jiġu mikxufa, għaliex oħrajn qed jinżammu moħbija u għaliex qed ikun hemm ċertu nuqqas ta' faċilitajiet ħalli studjużi barranin jaraw ...

Dan għaliex m'għandux jingħad?

Minn xiex għandha tibża' r-reliġjon tagħna?

Ir-reliġjon tagħna m'għandhiex tibża' minn dawn l-affarijiet.

Issa jekk jien se jkolli nies magħżula biss għax għandhom ċerti opinjonijiet - u nafu li m'humiex radikali u m'humiex se jidħlu jgħallmu ċerta linja li tista' tqanqal ċerti "dubji" fis-sens li kull xjenzat ...

F'din il-linja hawn ħafna xjenzati u min jistudja l-Iskrittura llum irid ikun xjenzat għaliex ikun irid imur lura biex jara l-oriġini tiegħu eżatt, l-interpretazzjoni u anke l-affarijiet l-oħra kollha.

Dan huwa qasam li ma jispiċċa qatt, bħall-Arkeoloġija Paleokristjana li diġa' semmejt.

Illum hawn kotba sħaħ li jitkellmu dwar l-arkeoloġija, fuq it-tfixxija u s- sejbien ta' affarijiet b'xi sistemi l-iktar soffiskati, eċċ., u dan għandu x'jaqsam mal-Kotba Mqaddsa għaliex ħafna minnu, fortunatament - dawn l- affarijiet tieħu pjaċir taqrahom - jikkonferma dak li hemm fil-Kotba Mqaddsa.

Pero' hemm affarijiet oħra li jitfgħu ċerti dubji, pero' din m'hijiex id-diskussjoni ta' issa.

Jien qed ngħid biss li f'dawn l-oqsma ma narax fejn għandu jidħol il-kontroll tal-Fakulta' jew tal-Kap tal-Knisja Kattolika Appostolika Rumana ġewwa Malta.

Jien ngħid li dawn għandhom ikunu separati u hawn nerġa' ngħid li hemm oqsma li naqblu fuqhom, per eżempju, it-teoloġija morali u t-teoloġija dommatika fejn forsi nasal biex naċċetta imma lil dawk id-dipartimentI l-oħra li huma parti mill-Fakulta' u li m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn mal-kontroll tal-Knisja, jien nemmen li b'dawn l-emendi li qed nagħmlu hawnhekk qed nissoġġettawhom għal ċerti kontrolli u restrizzjonijiet li f'fakultajiet oħra ma jeżistux u qed inkunu denominazzjonali, jiġifieri qed inkunu konfessjonali żżejjed.

Ma jistax ikun li nħallu l-affarijiet hekk.

Illum forsi ssib min hu moħħu miftuħ fil-Fondazzjoni jew issib xi arċisqof li forsi jkun moħħu miftuħ.

Imma x'jiġri jekk, per eżempju, b'dawn l-emendi li għandna hawnhekk li, kif qal tajjeb il-kollega tiegħi, se jorbtu wkoll mat-tibdil fil-futur li għad irid isir, u nispiċċaw li jkun hemm xi ħadd li jkun moħħu magħluq, li jkun ristrett, konservattiv u skrupluż u jibda jagħmillek l-impożizzjonijiet biex jikkontrolla min fil-fatt ikun għalliem f'din il-Fakulta?

Mhux min ikun għalliem biss imma anke visiting teacher se jaqa' taħt dan ir- regolament li jrid ikollu nihil obstat mingħand il-Fakulta', jiġifieri min għand il-Fondazzjoni jew il-President tagħha biex ikun jista' jgħallem.

Jiġifieri l-Fakulta' se jkollha kull darba tmur f'ras il-għajn biex tiddobba l-permess.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk m'huwiex hekk, nitlob lill-Ministru jispjegalna, għax qed narah li qisu m'huwiex jaqbel ma' dak li qed ngħid jien.

Ħalli nieħdu eżempju fejn Hans Kung jiġi mistiden mill-Fakulta' biex jagħmel xi żewġ lectures hawn Malta.

Allura skond dan ir-regolament, wieħed ikollu jmur għand il-Fondazzjoni biex iġib permess għal dan.

Ma ninsewx li dan se jkun visiting lecturer u mhux kandidat għall-post.

L-istaff ta' l-għalliema jinkludi dawk l-għalliema li huma permanenti, dawk li m'humiex permanenti, kif ukoll visiting teachers.

Issa jekk visiting teacher mhux se joqgħod hawn Malta fit-tul allura m'huwiex se jkun parti mit-teaching staff u din nifhimha.

Pero' hawn irridu noqogħdu attenti għall-fatt li l-għalliema mhux permanenti u l- visiting teachers jistgħu jkunu kemm Maltin kif ukoll barranin.

F'paġna 5 tal-Ftehim hemm miktub hekk:

"Anness relattiv għall-artikolu 3 tal-Ftehim iffirmat fis-26 ta' Settembru 1988 bejn is-Santa Sede u l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta ...".

(Interruzzjonijiet) Jien qed nitkellem fuq il-Liġi in-ġenerali.

Mela din mhux parti minnu?

Veru dak li qed tgħid int, li dan imur ma' artiklu 3, imma dan huwa parti mil-Liġi li għaddejja bħalissa.

Għalhekk qed nitkellem f'dan l-istadju għaliex b'din l-emenda li ppreżentajt issa qed torbot ma' dak li għad irid jiġi 'l quddiem u mhux biss ma' dak li qed nifthemu issa.

Jiġifieri din qed torbot ukoll li jiġri x'jiġri 'l quddiem jibqa' marbut ma' dan il-kliem tal-lum.

Jien nixtieq li l-Ministru jkun iktar preċiż billi jispjega dak li qed nitkellem fuqu jien; qed nirreferi għall-parti ta' l-emenda li titkellem dwar kif inhija mqassma l-Fakulta', bid-dipartimenti u t-teaching staff tagħhom.

Irridu nagħmlu distinzjoni bejn dawk id-dipartimenti li nerġa' ngħid nifhem li jista' jkollhom relazzjoni diretta ma' dak li huwa t- tħarriġ pastorali ekkleżjastiku - sejjaħlu li trid - ta' min għada pitgħada se jkun membru tal-Knisja Kattolika biex jgħallem u jagħmel ix-xogħol pastorali fid-djoċeżi u dawk l-oħrajn kollha li llum qed jiżdiedu - hawn ngħid li għall-grazzja ta' Alla qed jiżdiedu għax sew li nies lajċi jistudjaw it-teoloġija - u li m'humiex marbutin b'dawn il-finzjonijiet tal- Knisja imma għandhom l-għatx jew ix-xewqa li jistudjaw it-teoloġija.

Fl- opinjoni tiegħi dawn ma jkunux ristretti fl-għażla ta' l-għalliema tagħhom minn knisja ta' reliġjon waħda.

Jien ngħid li għandu jkun hemm ftuħ u ta' ċerti dipartimenti u suġġetti, bħal per eżempju, Arkeoloġija Paleokristjana.

Jien ma nistax nifhem għaliex għalliem għandu jmur għand il-Fondazzjoni biex jagħmel it-tagħlim tiegħu u jipprepara l- lectures.

Nixtieq li l-Ministru jirrispondi fuq din u iktar u iktar fuq id-Dipartiment tal-Filosofija, li ħafna drabi l-istudenti ta' dan id- dipartiment jibdew bih fl-ewwel snin ta' l-Universita' fejn il-filosofija pjuttost tkun wiesgħa u żgur mhux konfessjonali.

Għalhekk ma nistax nifhem għaliex għandu jkollok nies b'ċertu viżjoni ta' l-affarijiet u jkunu mogħtijin it-timbru bħallikieku kollox sew magħhom, imma l-oħrajn li ma jkollhomx nihil obsat qishom m'humiex kapaċi jgħallmu t-teoloġija b'mod differenti.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Se nipprova ngħid xi ħaġa fuq dak li qal l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Irrid ngħid li meta gvern - kwalunkwe gvern - jagħmel ftehim mas-Santa Sede, jagħmlu mhux biex jgħaddi n-nies biż-żmien, imma jagħmlu għaliex he means li dak il-ftehim jiġi attwat u jissarraf.

Mela huwa obbligu ta' kull gvern li meta jagħmel ftehim li jista' b'xi mod ikun inkompatibbli ma' xi liġi allura jemenda l-liġi, s'intendi la jkun għamel il-ftehim, biex b'hekk ma tibqax din l-inkompatibilita'.

Din hija l- istorja kollha.

Jiġifieri jekk xi ħadd jibda jimmaġina li hemm xi inkompatibilita' bejn l-Att prinċipali u l-Ftehim li għamel il-Gvern mas- Santa Sede, allura qed ngħidu li l-Ftehim huwa parti mil-Liġi, għax huwa Skeda fil-Liġi u ergo jekk jikkozza mal-Liġi prinċipali, allura l-Ftehim jgħodd.

Jekk ma nagħmlux hekk, meta nkunu għamilna ftehim inkunu qed nagħmluh biex ngħaddu n-nies biż-żmien u mhux bis-serjeta'.

Issa veru li hemm biċċa li tgħid li jekk xi darba jsir ftehim ieħor jista' jsir ukoll bħala emenda fl-iSkeda - għax il- ftehim se jkun fl-Iskeda - u allura l-emenda fl-Iskeda tkun forma ta' subsidiary legislation.

Allura jekk f'dan li-ftehim ġdid li xi darba jagħmel xi gvern mas-Santa Sede ikun hemm anke dubju, m'hemmx għalfejn noqogħdu nerġgħu nemendaw il-Liġi.

Din hi l-istorja kollha.

Huwa veru li l-Onor.

Mifsud Bonnici għamel ħafna storbju fuq dan il- metodu ta' kif qed nilleġislaw, imma din hija ristrettissima għall-Ftehim bejn il-Gvern Malti u s-Santa Sede fuq il-Fakulta' tat-Teoloġija.

Jiġifieri dawn il-possibilitajiet kollha huma proprju ristretti fuq hekk.

Hemm dan il-Ftehim u jekk xi darba xi gvern jasal fi ftehim ġdid ikun jista' juża dan il-mekkaniżmu biex ma joqgħodx kull darba jbiddel il-Liġi prinċipali.

Dejjem jibqa' id-dritt tal-Parlament, bħalma għandu fi kwalunkwe' liġi sussidjarja, illi meta Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra xi ftehim ta' dan it-tip - iċ-ċans li jiġri xi ħaġa hekk mhux qed narah - dik il-liġi sussidjarja jwaqqagħha.

Il-Parlament għandu kull dritt jagħmel hekk u dan id-dritt m'aħniex qed inmissuhulu.

Għalkemm meta tisma' lill-Onor.

Mifsud Bonnici jgħidha taħseb li din hija xi biċċa gabirjola legali, fil-fatt din hija ħaġa ċarissima.

Hemm Ftehim, dan sar biex nosservawh, ma sarx biex ngħaddu lin-nies biż-żmien u jekk ikollok inkompatibilita' bejn liġi u ftehim, jekk ma tagħmilx din it-tip ta' emenda biex tissilvagwarda li l-ftehim jgħodd, il-ftehim tkun iffirmajtu biex tiċċajta u mhux bis-serjeta'.

Issa ħalli nagħmel ftit rimarki fuq dak li qal l-Onor.

George Vella.

Aħna mill-bidu għidna li hemm il-vantaġġi li t-Teoloġija tidħol l- Universita'.

Aħna b'wiċċna minn quddiem ngħidu - din hija xi ħaġa li nemmen fiha bis-serjeta' - li se jkun hemm vantaġġi għall-istudenti tat- teoloġija li ma jibqgħux weħidhom kif kienu qabel fil-Kulleġġ tal-Virtu' imma jmorru Tal-Qroqq u jitħalltu ma' l-istudenti ta' fakultajiet oħra.

Dan huwa ta' ġid għalihom kif ukoll huwa ta' vantaġġ u ta' ġid għall- istudenti ta' fakultajiet oħra li jiltaqgħu u jkunu flimkien.

Huwa żgur aħjar li l-istudenti tat-teoloġija jkollhom aċċess għal-librerija ta' l- Universita' - li ħadd m'hu se jkollu ċensura fuqhom - milli jkollhom aċċess biss għal xi librerija ġo Tal-Virtu' li donnha tkun iktar maqtugħa mid- dinja milli wieħed jistenna li tkun għax safejn naf jien meta titgħallem it- teoloġija tkun qed titgħallem ukoll għad-dinja.

Dan kien l-ewwel punt u ż- żewġ naħat tal-Kamra naqblu fuqu.

Hemm vantaġġ li l-istudenti tat-teoloġija jkunu ma' l-istudenti l-oħra universitarji.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Vella, f'pajjiżna r-reliġjon predominanti hija r-reliġjon Kattolika u l- Universita' għandha interess li l-lawrji li tagħti l-Fakulta' tat-Teoloġija ta' l-Universita' jkunu rikonoxxuti mill-awtoritajiet tal-Knisja, mhux ta' Malta, imma ta' Ruma.

Aħna bħala pajjiż li hu predominantement Kattoliku għandna dan l-interess u dan huwa l-ħsieb kollu wara l-Ftehim.

L-Onor.

Vella għamel storbju sħiħ fuq ċerti suġġetti fejn qal li m'għandux ikun hemm it-timbru tal-nihil obstat jew il-veto ta' l-Arċisqof.

Jekk wieħed jaqra l-Ftehim sew, mill-ewwel isib li hemm distinzjoni bejn suġġetti u oħra, jiġifieri mhux veru li s-suġġetti kollha huma mitfugħin flimkien kif ta x'jifhem l-Onor.

Vella.

Il-Ftehim xi jgħid?

Ħalli naqra ż-żewġ partijiet li huma relevanti.

L-ewwel waħda tgħid hekk:

"Il-kandidati għal post ta' għalliem ..."

- u post ta' għalliem ma jfissirx li jiġi wieħed u jagħmel żewġ lectures, u ngħid għaliex aktar 'l quddiem.

Post ta' għalliem ifisser post appuntat bħala teacher lecturer f'post li jeżisti -

"... għandhom jiksbu minn qabel ċertifikat mill-Arċisqof ta' Malta li juri li m'hemm ebda oġġezzjoni kanonika kontrihom.".

GĦalhekk kull min japplika għal għalliem irid ikollu dan iċ-ċertifikat li m'ħemmx oġġezzjoni kanonika.

Oġġezzjoni kanonika għandha t-tifsiriet tagħha u m'għandix għalfejn nidħol fil-mertu tagħha imma biex l-Arċisqof joġġezzjona jrid ikollu raġuni li toħroġ mil-Liġi Kanonika.

Il-paragrafu l-ieħor - u hawn id-distinzjoni bejn dixxiplina u oħra - jgħid hekk:

"Għad-dixxiplini f'affarijiet ta' fidi u morali, ..."

- qed jagħmel id-distinzjoni bejn dixiplini ta' fidi u morali u d-dixiplini l-oħra; din id-distinzjoni vera teżisti, għandu raġun li jagħmel din id- distinzjoni l-Onor.

Vella pero' din id-distinzjoni qiegħda fil-Ftehim li hemm mal-Knisja -

"... l-Universita' ta' Malta għandha tikkommunika fi żmien xieraq lill- istess Arċisqof l-isem tal-kandidat magħżul wara l-proċess ta' l- għażla, u li jirċievi l-ħatra wara li jkun issottoskriva l-professjoni ta' fidi quddiem l-istess Ordinarju u rċieva mingħandu l-missjoni kanonika.".

GĦalhekk hemm distinzjoni bejn kif se jinħatru l-għalliema fil-Fakulta' tat- Teoloġija kollha, minn kif se jinħatru dawk li qegħdin fid-dixxiplini partikolari li jirrigwardaw affarijiet ta' fidi u morali.

L-aħħar nota li rrid nagħmel huwa dwar ir-referenza li għamel l-Onor.

Vella għall-anness relattiv għall-artiklu 3 fejn hemm miktub hekk:

'L-istaff ta' għalliema jinkludi għalliema Permanenti ..."

Artiklu 3 li m'għandu x'jaqsam xejn ma' l-artiklu li konna qed naqraw jgħid li l-organizzazzjoni kollha tal-Fakulta' tat-Teoloġija li kienet tal- Fondazzjoni se teħodha over, se tkun inkorporata fl-Universita'.

Allura għall-iskop ta' dan l-artiklu sar anness li fih saret il-lista ta' l- istruttura tal-Fakulta' tat-Teoloġija tal-Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi liema struttura ħaditha over l-Universita' meta ġiet inkorporata.

Għalhekk ir-referenza li qara l-Onor.

Vella meta semma l- visiting teachers tamplifika x'inhi din l-istruttura li ġiet inkorporata fl- Universita'.

Din bl-ebda mod ma tfisser li jekk tal-Fakulta' tat- Teoloġija jridu jġibu lil xi ħadd biex jagħti public lecture jew visiting lecture irid imur joqgħod jissottoskrivi l-professjoni tal-fidi ...

Hawnhekk qed nitkellmu fuq nies li jkunu tal-post u mhux kif qed l-Onor.

Membru.

Għalhekk ir-referenza għal visiting lecturer m'hijiex qiegħda fil- Ftehim imma qegħda biss fl-Anness tal-Ftehim li jirreferi biss għal artiklu 3 li nerġa' ngħid - jgħid li l-Universita' se tieħu over il-Fakulta' tat- Teoloġija li kienet tal-Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi.

Għall-iskop ta' dak l-artiklu hemm dettaljat fiex kienet tikkonsisti l-Fakulta' tal- Fondazzjoni ta' l-Istudji Teoloġiċi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien nifhem li l-Ministru qed isib diffikulta' hu stess biex jipprova jiġġustifika dak li hemm imniżżel.

F'dak il-każ hemm bżonn li dan il-Ftehim jitkabbar iktar ħalli jsiru ħafna definizzjonijiet ta' termini.

Per eżempju, jista' l-Ministru jfisser x'inhi oġġezzjoni kanonika?

Fl-opinjoni tiegħi din tant hija wiesgħa li jekk kemm-il darba ...

Il-ftit li tgħallimt minn dan il-Parlament hu li fuq quddiem ta' kull liġi jkun hemm id-definizzjonijiet.

Issa jekk oġġezzjoni kanonika se nħalluha daqshekk open-ended wieħed jista' jġib ir-raġunijiet kollha li dik hija oġġezzjoni kanonika.

Jista' f'Parlament lajk ikun hemm deskrizzjoni ta' x'qed nifhmu b'oġġezzjoni kanonika?

Jista' jkollna definizzjoni iktar eżatta ta' xi jfisser għalliem?

Għalija kull min jiġi quddiem klassi ta' studenti u jagħti lecture huwa għalliem.

Issa hawn qed jingħad li mhux veru li jekk jiġi xi ħadd minn barra jrid ikollu l-permess tal-Fondazzjoni.

Jien din nifhimha differenti.

Hawnhekk hawn ċar li l- għalliema ta' l-Istitut ta' l-Istudji Reliġjużi - li jaqa' taħt il- Fakulta' - huma magħżulin mill-istaff permanenti ta' l-istess Fakulta' imma għalliema oħra jistgħu jkunu mistiedna.

Allura jekk kemm-il darba l- Ministru qed tgħid li visiting lecturer ma jaqax taħt id-definizzjoni ta' għalliem, din irridu ndaħħluha x'imkien għax m'hija miktuba mkien.

Fid- definizzjoni hawn li l-għalliema m'humiex permanenti u l-visiting teachers ...

Mela jekk wieħed - l-ewwel semmejt lil Hans Kung - jiġi jagħmel xi żewġ lectures - ikun qiegħed jagħmel ċerti osservazzjonijiet jew ikun kiteb kitba jew kotba ġodda fuq it-Teoloġija, jiġifieri fuq il-linja tiegħu - mhux visiting teacher ikun?

Aħna rridu nilleġislaw b'mod ċar għaliex għada pitgħada jien u int ma nkunux hawn, imbagħad si tratta ta' interpretazzjoni.

Jien qed ngħid - bħalma qalu b'mod iktar tajjeb sħabi u bħalma kien intqal fid-diskussjoni li kienet saret f'Ġunju ta' l-1993 - li dan il-Ftehim huwa miftuħ u jagħti setgħat esaġerati lil min fl-opinjoni tiegħi m'għandux għalfejn ikollu dawn is-setgħat esaġerati.

Jien nifhem u naċċetta fuq bażi personali li fuq morali u affarijiet ta' reliġjon Kattolika l-Knisja għandu jkollha ċ-ċans ta' diskussjonijiet u koperazzjoni mal-Fakulta' ta' l-Universita' ħalli turi x-xewqa tagħha u l-għażla ssir kif għandha ssir u mhux nagħtuha piazza pulita u tagħmel li trid.

Għandu jkun hemm iċ-ċans ta' diskussjoni mal-Fakulta' tat-Teoloġija imma f'affarijiet oħra naħseb li nkunu qed ngħabbu lill-Knisja lokali b'affarijiet li assolutament m'għandhiex għalfejn tgħabbi rasha bihom.

U l- Knisja kellha uġiegħ ta' ras bl-artijiet meta aħna konna xbajna ngħidu li m'għandhiex x'tambihom!

Dak iż-żmien tan-naħa l-oħra ħarġu kontra tagħna imbagħad qablu magħna li jaqbel li tfarfar dawn ir-responsabbiltajiet minn fuq spallejha.

Fil-fatt illum hija kuntenta għax marret tajjeb.

Aħna ngħidu good luck to them la kienu kapaċi imma dan se jwassalna biex erbat ijiem oħra, jekk se nibqgħu sejrin hekk ...

Jien ngħidlek li llum il- ġurnata kif qed jiżviluppaw l-affarijiet qed issir iktar importanti - mil- lat ta' kuxjenza u mil-lat morali - l-bio-etika, biex ma nsemmix l-etika professjonali.

Illum qed immorru f'kampi tant delikati u tant huma marbutin flimkien bejn il-bioloġija u bejn il-morali - dawn huma affarijiet li lanqas konna noħolmu bihom qabel - li indirettament issa jista' jkollna impożizzjonijiet ta' ċertu timbru denominazzjonali u konfessjonali fuq kif se jibdew jiġu argumentati ċerti problemi.

Fis-snin li ġejjin quddiemna se nibdew nargumentaw, per eżempju, fuq il-bio-etika tal-ġenerazzjoni tal-ħajja.

Sfortunatament sal-lum - u l-Knisja qed tagħmel ċerti pronunzjamenti fuqha - ftit qed ikun hawn diskussjonijiet, kundanni jew kontrolli mill-Gvern - li jipprofessa r-reliġjon Kattolika - fuq abbużi li qed isiru f'dan il-pajjiż f'ċerti affarijiet.

Jien m'iniex se nidħol f'dan l-argument.

Hawnhekk fuq il-karta għandna ħafna kontrolli u ħafna saħħa tal-Knisja biex tikkontrolla t-tagħlim tat-Teoloġija - jien ngħid li għada pitgħada żgur li se jkun hemm impatt fuq it-tagħlim tal- bio-etika u fejn għandna naslu u m'għandniex naslu - pero' min-naħa l-oħra dawn il-ħafna poteri fuq il-karta mhux qed jiġu riflessi f'dak li jista' jagħmel il-Gvern biex jikkontrolla abbużi li diġa' qed isiru f'affarijiet oħra.

Pero' dan huwa argument li nispera li naqbduh darb'oħra.

Jien nixtieq ngħid bl-aktar mod ċar li aħna mhux qed nikkritikaw lill- Knisja Kattolika Appostolika Rumana li jkollha n-nies tagħha magħżula li jgħallmu dawk id-dixxiplini li fil-fatt huma fl-interess tagħha li jkollha.

Jekk wieħed jara kif kien imqassam dan id-Dipartiment u kemm kien hemm nies jistudjaw f'dan id-Dipartiment, skond ir-rapport ta' l-1988, isib li s- separazzjoni hija netta, għaliex ovvjament in-nies li qed jistudjaw l- istudji reliġjużi, għandhom l-Istitut għall-Istudji Reliġjużi - dak iż- żmien kien hemm 82 - imma hemm numru ta' nies li qed jistudjaw it-teoloġija proprja - teoloġija li tista' ma tkunx marbuta ma' l-istudji reliġjużi mhux biex isiru qassisin - sempliċement għaliex għandhom interess f'dan is- suġġett.

GĦaliex l-għalliema tagħhom għandhom jiġu kontrollati minn Knisja ta' denominazzjoni waħda?

GĦalija setgħet kienet il-Knisja Protestanta, l- istess oġġezzjonijiet konna nagħmlu.

Kieku għamiltu dan il-Ftehim mal- Moonies jew ma' tal-Jehovah, li kollha għandhom l-affarijiet tagħhom biex jiġġustifikaw l-eżistenza tagħhom, xorta konna ngħidu li dan mhux sew li tintrabat ma' denominazzjoni waħda.

Dan ma tistax tagħmlu f'pajjiż li jippretendi li qed iħares lejn is-seklu 21.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jiena ma rridx noqgħod nirrepeti imma rrid ngħid li b'dikjarazzjoni għidt li aħna bħala pajjiż - għaliex l-Onor.

Vella semma l-Moonies, il-Protestanti eċċ - għandna interess li d-degrees li joħorġu tat-teoloġija mill-Fakulta' tat-Teoloġija jkunu rikonoxxuti mis-Santa Sede, l-awtoritajiet tal-Knisja tar-reliġjon tal-maġġoranza.

(Interruzzjonijiet) Din m'hijiex ipokrezija.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Billi noqogħdu nħabbtu fuq sidirna ma jfissirx li għandna valuri Kristjani veri.

Jekk irridu li jkollna valuri kristjani veri, allura aħna rridu nagħtu l-eżempju u mhux nagħmlu affarijiet li jmorru kontra t-tagħlim soċjali tal-Knisja.

Jekk kemm-il darba dan il- Gvern qed jaqbad it-tagħlim tal-Papiet biex jintgħoġob mal-Vatikan, allura jaqbad l-enċikliċi u jagħmilhom fil-prattika, u mhux jagħmel affarijiet biex hawnhekk jidher sabiħ u jistqarr li fl-interess tal-pajjiż irid li jkollna tagħlim Kattoliku Kristjan.

(Interruzzjonijiet) Mela toqgħod tirredikola bil-Moonies!

Kun serju fid-diskussjoni.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jiena m'iniex qed ngħid hekk.

Jiena serju ħafna.

Inti m'intix serju għaliex qed tagħmel misquoting u misinterpreting apposta ta' dak li qed ngħid jien.

(Interruzzjonijiet) Valuri u mhux valuri ma jidħlux f'din il-kwestjoni.

Inti għidtilna li kieku aħna għamilna ftehim mal-Moonies u mal-Protestanti xorta kontu tipprotestaw u jiena għidt li aħna bħala Stat għandna interess li d-degrees li tagħti l- Fakulta' tat-Teoloġija ta' l-Universita' tagħna jkunu rikonoxxuti mis-Santa Sede.

Nassumu li dawn ma jkunux rikonoxxuti, x'jiġri f'dan il-pajjiż?

Ikollna l-Knisja li tagħmel Fakulta' ta' Teoloġija tagħha u l-Universita' tagħmel ieħor li ma jkunx rikonoxxut mis-Santa Sede.

Aħna għandna interess li nkunu f'din is-sitwazzjoni?

Jekk għandna interess li l- istudenti tat-teoloġija jmorru l-Universita' - kif diġa' spjegajna u qbilna fuqu - mhux ovvju li l-interess tagħna hu - mhux li naraw li kulħadd jobdi l-morali, dak ma nidħlux fih u mhux qed nipprova nkun ipokrita, far from it - li d-degrees li tagħti l-Universita' fit-teoloġija, jkunu rikonoxxuti mis-Santa Sede?

Din ipokrezija?!

Mela jien qed ngħid lil xi ħadd biex imur jobdi lill-Knisja bilfors jew biex josserva l-preċetti tal- Knisja bilfors jew biex jemmen dak li tgħidlu l-Fakulta' tat-Teoloġija jew dak li jgħidlu l-Papa bilfors?

Jien qed ngħid li l-interess tal-pajjiż hu li d-degrees li tagħti l-Universita' fit-Teoloġija jkunu rikonoxxuti mis- Santa Sede.

Dażgur li huwa fl-interess tagħna.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nitlob lill-Ministru jillumina lill-Kamra - jiena njorant f'dawn l-affarijiet - x'inhu l-interess u fiex se jissarraf dan l- interess li l-Universita' tara li d-degrees fit-Teoloġija mogħitijin mill- Universita' Maltija jkollhom il-benedizzjoni tas-Santa Sede.

Nixtieq lill- Ministru jispjegalna din għaliex jien ma nafx xi tfisser.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jew qed nitkellmu bil-Grieg jew ma nafx!

Il- loġika hija ċara ħafna.

Dan jaqbel għal kulħadd għar-raġunijiet li semmejt - u fil-fatt anke int għidt li taqbel magħhom - fil-premessa tal- bidu tal-Ftehim.

Issa x'inhu l-premessa tal-Ftehim?

Din tgħid hekk:

"Is-Santa Sede u r-Repubblika ta' Malta, konxji mill-iżvilupp storiku ta' l-istudji universitarji f'Malta u, fuq kollox wara li kkonsidraw il-vantaġġi ta' karattru xjentifiku, kulturali, u soċjali li jistgħu joħorġu minn għaqda aktar sħiħa tal-Fakulta' tat-Teoloġija ma' l- Universita' ta' Malta, jistabilixxu bi ftehim bejniethom dan li ġej:".

Hekk jibda l-Ftehim.

Meta kkwotah, l-Onor.

George Vella qal li jaqbel miegħu.

Jien ma nistax nifhem kif jista' jimmaġina li l-Universita' tagħti degrees fit-Teoloġija li ma jkunux rikonoxxuti mis-Santa Sede.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiddispjaċini ngħid li l-Ministru mhux qed jinduna li qed ikun kontradittorju.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le, m'hu qed inkun kontradittorju xejn.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nieħu gost li kieku l-Ministru joqgħod ftit bil- qiegħda u jisma' u jidħol fid-diskussjoni għax jien qed nipprova nkun serju ħafna f'din il-kwestjoni għaliex inħossha bis-serjeta'.

Meta kkwotajt dak li qed jikkwota l-Ministru - veru li kkwotajtu - għidt li l-iskop aħħari kien li meta t-Teoloġija terġa' tingħaqad ma' l-Universita' jkun hemm gwadann, vantaġġi ta' natura xjentifika, kulturali u soċjali.

Veru dan.

Imma meta inti qed tħallat żewġ affarijiet, x'taħlit tkun qed tagħmel meta parti minn dik li qed tħallat se tħalliha imgeżwra f'borża tal-plastic imħallta ma' l-affarijiet l-oħra?

M'hux taħl;it dak. it-taħlit huwa li itni tiftaħ u tħalli l-affarijiet jidħlu ġo xulxin.

Jekk inti taqbad oġġett u tagħmlu ħdejn xi ħaġa oħra imma jibqa' mgeżwer fil-kontroll ...

Għalhekk għidlek li qed tkun kontradittorju għax filwaqt li qed titkellem li huwa vantaġġjuż ...

Jien naqbel li huwa vantaġġuż għax qed ikollok taħlit ta' l-imħuħ, ta' l-ideat, pooling of opinions, skontru ta' l-ideat u ġlied ta' l-ideat u min hemm toħroġ l-intelliġenza u mhux toqgħod tisma linja waħda u titgħallimha bl-amment.

Fl-antik kienu jistudjaw bl- amment.

Imma jekk inti mbagħad it-taħlit li trid tagħmel ħa żżommu marbut u mgeżwer b'ċerti restrizzjonijiet li qed titkellem kontra tagħhom - mhux għan-natura tar-restrizzjoniji ...

Jien nerġa' ngħid li f'każ ta' istitut ta' studju reliġjuż biex isiru patrijiet Dumnikani, eċċ., allura għandu jkun bemm kontroll ta' min jgħallem hemm, imma fid-dipartimenti l- oħra kollha li semmejt m'għandux ikun dan.

Għalhekk dak li qed jgħid il- Ministru huwa kontradittorju meta qed jiftaħar li qed jiġġustifika li għandu jkun hemm imbagħad ir-restrizzjonijiet li hemm imposti mill-Ftehim stess.

Issa jekk m'hux qiegħed jifhem dan, allura jiddispjaċini.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien naħseb li qed ngħidu ħafna fuqha, pero' rrid niċċara żewġ punti oħra li kont se niċċarahom qabel u ma komplejtx għaliex intervjena l-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Fixklek l-Onor.

Bonello Du Puis u mhux jien.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien naħseb li kont ċar ħafna u ma nistax nifhem fejn l-Onor.

Vella qed jara kontradizzjoni.

Jidher li hemm żewġ affarijiet li l-Onor.

Vella mhux qed jintebah bihom.

Waħda miż-żewġ affarijiet li rrid insemmi hija l-oġġezzjoni kanonika għall-kandidati.

Huwa staqsa xi tfisser l-oġġezzjoni Kanonika.

Din tfisser oġġezzjoni bbażata fuq il-Liġi Kanonika u mhux oġġezzjoni frivola.

(Interruzzjonijiet) Hekk hu.

Jien hekk nifhimha.

It-tieni nett huwa li l-Onor.

Vella qal li l-għalliem irid jgħaddi minn ċertu proċess u jien ngħidlu li mhux l-għalliem.

Għaliex għidtlu li għall- visiting teacher ma tapplikax?

Għaliex il-Ftehim isemmi ċar "Il- kandidati għall-post ta' għalliem".

Issa meta lil wieħed tistiednu minn barra biex jagħmel serje ta' lectures hawn Malta, allura dan ma tgħidlux li huwa kandidat għall-post ta' għalliem.

Kandidat għall-post ta' għalliem huwa bniedem li applika formalment meta kien hemm sejħa għal applikazzjonijiet biex isir lecturer jew professur.

Dak huwa kandidat għall-post ta' għalliem.

Issa l-proċess li qed insemmu huwa għal kandidati għall-post ta' għalliem u mhux għal kull min jagħmel lecture fil-Fakulta', imma għal min ikun appuntat lecturer jew professur wara li jkun hemm sejħa għal applikazzjoni mill-post stabbilt tal-lecturers jew professuri li hemm fil-Fakulta'.

Jiġifieri qed ngħid li mhux veru dak li qed jgħid l-Onor.

Vella li din tapplika għal dak li jiġi minn barra u li jkun mistieden biex jagħmel xi lectures għal xi ġimgħatejn jew tlieta.

Le, dan mhux kandidat għal post ta' għalliem.

Il-Ftehim huwa ċar fuq din il-kwestjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa qed niddiskutu t-Tielet Skeda.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jekk trid li niddiskutuhom flimkien, għalija xorta.

It-Tielet Skeda qiegħda fi klawsola l-oħra.

Jien ma nsibx oġġezzjoni jekk niddiskutuha hekk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: S'issa hekk iddiskutejna.

Niġu għall- ewwel punt.

Donnu l-Ministru jrid jagħti l-impressjoni li biex il-gradi ta' l-Universita' fil-Fakulta' tat-Teoloġija jiġu rikonoxxuti mill-Vatikan, hemm bżonn li jiġu osservati dawn ir-rekwiżiti.

Jien nerġa' ngħid lill- Ministru sempliċement biex jieħu l-ħsieb lura għal meta kien hemm il- Fakulta' tat-Teoloġija fl-Universita', fejn ma kienx hemm dawn l-esiġenzi li qed jiġu prospettati u mposti llum, u li xorta waħda d-degrees kienu jiġu rikonoxxuti mill-Vatikan.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Aħna nafu kif kienu jsiru dak iż-żmien.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dan il-fatt huwa prova biżżejjed u sempliċi ta' kemm m'hemmx il-ħtieġa ta' dan kollu għaliex qabel ma kienx hemm dawn l-impożizzjonijiet fuq l-Universita'.

Dik hija l-ewwel waħda.

It-tieni nett, x'jiġifieri d-degrees ta' l-Universita' fit-Teoloġija ma jiġux rikonoxxuti mill-Vatikan?

X'jiġifieri din?

Trid tfisser li Dottorat fit-Teoloġija minn universita' mhux kattolika ma tkunx rikonoxxuta bħala dottorat?

Ir-rikonoxximent tad-degrees m'għandux x'jaqsam ma' l- approvazzjoni tal-Falkuta' mill-Vatikan.

Allaħares naċċettaw li grad fit- Teoloġija jrid bilfors ikun rikonoxxut mill-Vatikan.

Grad fit-Teoloġija huwa independement mill-Vatikan.

Kieku m'humiex independenti l-gradi tal- maġġoranza ta' l-universitajiet tad-dinja li jagħtu gradi fit-Teoloġija, kieku m'humiex rikonoxxuti mill-Vatikan.

Din m'għandha x'taqsam xejn u l- ħtieġa li jkun hawn dan f'pajjiżna ma teżistix.

Per eżempju, kieku jkun il-każ li l-grad tat-Teoloġija huwa rikonoxxut mill-Vatikan imma l- universitajiet ta' pajjiżi oħra ma jirrikonoxxuhx għax mhux ta' standard, kieku jien nippreferi r-rikonoxximent tal-grad ta' l-universitajiet ta' pajjijżi oħra millli dak tal-Vatikan.

Assolutament m'għandu x'jaqsam xejn.

Dawn l-affarijiet m'humiex meħtieġa.

It-tielet punt huwa fuq l-awtonomija akkademika ta' l-Universita'.

Aħna li tant ninsistu tant fuq l-awtonomija akkademika ta' l-Universita' , allura kif se narmuha fejn tidħol il-Filosofija u t-Teoloġija.

Ħaddieħor għandu dritt jinsisti għall-esiġenzi tal-Knisja imma aħna li ninsistu fuq l- awtonomija akkademika ta' l-Universita' ma nistgħux naċċettaw li dawn l- affarijet ikunu miktubin.

Ħalli b'mod indirett permezz ta' min hija komposta l-Fakulta' tat-Teoloġija jkun hemm ċertu kontroll imma mhux fl- istatut tagħna ta' universita' awtonoma nniżlu dawn il-ħneżrijiet.

Nerġa' nirrepeti li dawn huma ħneżrijiet, bla edba riżervi ta' xejn li jmorru kontra l-awtonomija akkademika ta' l-Universita'.

Qiegħed tissoġġetta l- awtonomija akkademika fil-Fakulta' tat-Teoloġija jew le għal organizzazzjoni estranea?

Iva, qed tissopprimi l-awtonomija akkademika.

Jekk tagħmel din fit-Teoloġija allura għandek dritt tagħmilha f'oqsma oħra.

(Interruzzjonijiet) Le, m'għandekx dritt tagħmilha, m'għandekx raġun u ma nistgħux nittoleraw dawn l-affarijiet jinkitbu fl-Istatut Malti fl-1995.

Ftehim bejn stat u ieħor isir imma fl-Istatut Malti m'għandhomx jidħlu dawn l-affarijiet għaliex inkunu qed immorru kontra l-prinċipji li ġġelidna għalihom, bħall-awtonomija akkademika ta' l-Universita'.

Issa x'inhija l- oġġezzjoni kanonika?

L-oġġezzjoni Kanonika, skond artiklu espress tal- Liġi Kanonika, hija meta l-ordinarju tad-djoċesi joġġezzjona għal xi ħaġa għar-raġunijiet li jifhem hu.

Qiegħda insidakabbli.

Għandna l-każ li għadna kif ipprospettajna fil-Liġi taż-Żwieġ, fejn l-ordinarju joġġezzjona li avukat li jkun ħa l-grad fil-Liġi Kanonika u li kien mar għall-kors organizzat mill-Arċidjoċesi, ma jistax jaħdem fit-Tribunal Ekkleżjastiku, jiġifieri ma jippatroċina lil ħadd għax ma jkollux il-beneplacito ta' l- ordinarju.

Dik hija l-oġġezzjoni kanonika u xejn iktar u ħadd ma jista' jissindikaha.

M'iniex qed ngħid li għandu jkun mod ieħor imma ara taħsbu li hemm xi kawteli, xi difiżi, xi safeguards għal dawn l-affarijiet.

M'hemm xejn ħlief il-kuxjenza u r-rieda tajba u dawn għandhom ikunu s- safeguard għal dawn l-affarijiet.

Mela ma noqogħdux nistaħbew wara l- oġġezzjonijiet kanoniċi għax oġġezzjoni kanonika m'hija xejn ħlief l- oġġezzjoni ta' l-ordinarju.

Hekk jgħid il-provvediment tal-Liġi Kanonika u xejn iktar għax rajnieh.

Din diġa' nqalgħet.

Jiġifieri tasħbux li qed nimmaġinaw l-affarijiet għax dawn id-diffikultajiet diġa' nqalgħu - qed ngħid fuq il-kwesjtoni tal-Liġi taż-Żwieġ.

Jekk inħarsu lejn il-Ftehim insibu li l-Filosofija hija parti mill-Fakulta' tat-Teoloġija u l- oġġezzjoni waħda prinċipali ta' l-Onor.

George Vella kienet proprju din.

Jekk irridu li t-teoloġija morali tkun it-teoloġija Kattolika, allura mbaxxu rasna għaliha.

Imma allura għandna niddettaw ukoll għall-Filosofija f'universita' awtonoma?

Hekk qiegħda espressa l-Filosofija fil-Ftehim, fejn jekk jitneħħa nihil obstat il-lecturer jew il-professur jitlef postu.

Ħalli jiġru dawn l-affarijiet u nagħlqu għajnejna għalihom imma mhux indaħħluhom fil-Liġi tagħna.

Kif nistgħu ndaħħluhom fil-Liġi tagħna meta fil-Kostituzzjoni għandna li diskriminazzjoni fuq bażi ta' twemmin reliġjuż m'hijiex tollerata.

Kif jiġu jaqgħu u jqumu u jimponu fuqna, hekk b'daqqa ta' baklu, biex imbagħad bilfors inkunu rridu nbaxxu rasna u qisna li se nitilfu ruħna jekk ma nagħmlux dan!

Imma hawn xi ġustifikazzjoni li nagħmlu dan kollu?

Almenu qabel bil-kondizzjonijiet li kien hemm, kien hemm il-Fakulta' tat-Teoloġija.

Naħseb li qabel ma kenux il-massimu tal- kondizzjonijiet li jirregolaw it-tagħlim tat-teoloġija f'pajjiżna!

Allura għalfejn għandna nżidu dawn l-affarijiet?

Irridu nagħmlu ħwejjeġ iktar mill-Papa!

Minn fuq, meta jirrispondu għall-kritika tagħna iġibuna qisna qed ngħidu xi ereżiji u affarijiet minn tad-dinja l-oħra!

Dawn l- affarjiet jien narahom minn ewl id-dinja; hekk trid tirraġuna, jiġifieri b'moħħ sekular u mhux b'moħħ konfessjonali.

Hawn ma nistgħux nirraġunaw b'moħħ konfessjonali imma b'moħħ sekulari għax hawnhekk Kamra sekulari hawn u mhux Kamra reliġjuża.

Inkunu qed nagħmlu żball jekk ma nirraġunawx b'din il-manjiera għax allura ma nistgħux ngħidu li qed nilleġislaw għal kulħadd u li verament nirrispettaw l-ideat ta' kulħadd.

Meta mbagħad niġu għal klawsola li jmiss insibu li din titkellem fuq aspetti oħra tal-Ftehim, pero' qabel nagħlaq nixtieq li nistaqsi: Tafu x'qed tagħmlu?

Mela llum, fl-1995 qed nagħmlu liġi dwar ħaġa li kienet miftiehma fl-1988, wara seba' snin.

Imma jien nista' nkun naf jekk hawnx xi spjegazzjoni għal din il-ħaġa?

L-Abbozz ta' Liġi ġie ppreżentat lil din Il-Kamra għall-ewwel darba fl-1993 - ħames snin wara - il-Ftehim baqa' moħbi, anzi l-Onor.

Evarist Bartolo rnexxielu jakkwista kopja u issa wara seba' snin qed jiġi mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra biex nilleġislaw Ftehim li sar l-1988.

GĦandkom raġun li stħajtu u ħadtu dan iż-żmien kollu biex twettqu dan il-Ftehim!

Kieku ħassejtu li kienet xi ħaġa tajba li kellkom biex tiftaħru biha kontu tgħadduh bil-ferħ u mhux tħalluh għal dan iż-żmien kollu.

GĦalhekk jien nistaqsi: Dan il-Ftehim ġie ratifikat mill-Vatikan jew le?

Il-Kamra, wara seba' snin m'għandhiex dritt li tkun taf x'ġara!?

U jekk għaddew seba' snin biex il-Vatikan irratifikah, għaliex sar hekk?

Kollox misterji!

Gvern tat-trasparenza u affarijiet l- aktar sempliċi li jmissu jgħidhom mingħajr ebda diffikulta' jaħbihom b'dawn il-misteri kollha!

Saru tant żjarat!

Ġie l-Papa hawn Malta u lanqas staqsejnih!?

Qed nitkellmu fuq affarijiet mill-iktar serji u qisna li rridu nagħmlu kollox bil-moħbi.

(Interruzzjonijiet) Kif le?

Allura Ftehim li sar fl-1988 għandu jiġi diskuss issa wara seba' snin?

Ġaladarba dan il-Ftehim tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra jidher li mill-bidu kien hemm il-ħtieġa li jiġi ratifikat bil-mod leġiżlattiv u normali ta' din il- Kamra, allura għaliex ma ġiex qabel?

Hekk, mingħajr raġuni ta' xejn qatt ma ngħata d-dawl tax-xemx u l-pubbliku lanqas biss jaf bih, ħlief illum li qed jiġi mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, xtaqt nagħmel żewġ mistoqsijiet lill- Ministru.

Dan il-Ftehim jgħid:

"... kull Dipartiment annwalment jinvita Lecturers mhux Permanenti skond il-ħtiġijiet tiegħu.".

Il-Ministru qal li biex jinvita lecturer m'għandux għalfejn il-permess tal- Fakulta'.

Qabel din il-premessa hemm miktub:

"Bl-approvazzjoni tal-Kunsill tal-Fakulta', kull Dipartiment annwalment jinvita Lecturers mhux Permanenti skond il-ħtiġijiet tiegħu.".

Issa nixtieq nagħmel mistoqsija diretta ma' dik li għamel il-kollega tiegħi dwar jekk il-Ftehim huwiex iffirmat jew le u nixtieq risposta ċara.

Il- Ministru issa jaqbel li biex ikollok għalliem - issa mhux se nsemmi bħalma semmejt l-Arkeoloġija Paleokristjana u l-Filosofija - tal-Psikoloġija u tas- Soċjoloġija irid ukoll dan il-nihil obstat mill-Fondazzjoni?

Jekk hemm żewġ affarijiet li żgur li m'għandhomx x'jaqsmu - dawn jaqgħu taħt l- Istitut tal-Filosofija u l-Studji Umani - huma s-Soċjoloġija u l- Psikoloġija u skond dan il-Ftehim iridu wkoll l-approvazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Mhux le.

L-Istitut tal-Filosofija hu parti mill- Fakulta' tat-Teoloġija jew le?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Anness hu dikjarazzjoni ta' stat ta' fatt ta' kif kienet il-Fakulta' tat-Teoloġija.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma jien qed nistaqsik kif inhuma llum.

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Anness hu dikjarazzjoni ta' stat ta' fatt kif kienet il-Fakulta' tat-Teoloġija fis-26 ta' Settembru 1988.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kollox sew, imma int qed tirrepeti l-istess oġġett, donnok li dik tgħallimt bl-amment biss!

Int qed titkellem biss fuq il- benefiċċju meta jingħaqdu.

Ħalli nistaqsik mistoqsija diretta: L-Istitut tal-Filosofija u Studji Umani illum fl-Universita' jaqa' taħt il-Fakulta' tat-Teoloġija jew le?

(Interruzzjonijiet) Nitlob lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni jirrispondi għal din id-domanda.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dażgur li jaqa'.

Kien parti mill-Fakulta' tat- Teoloġija tal-Virtu' li issa ġiet inkorporata fl-Universita'.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mela llum jaqa' taħt il-Fakulta' tat-Teoloġija.

Il- Psikoloġija u s-Soċjoloġija huma xjenzi studjati f'dan l-Istitut?

Iva jew le.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Iva l-Psikoloġija hi studjata fl-Universita'.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma huma parti jew le minn dan l-Istitut?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Pero' l-Fakulta' tat-Teoloġija m'huwiex l-uniku post fejn tistudja l-Psikoloġija.

Int hemm qed tipprova tasal.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien qed nistaqsi lill-Ministru nkarigat mill- Edukazzjoni - jien ili ħafna li tlaqt mill-Universita' - jekk il- Psikoloġija u s-Soċjoloġija jaqgħux, through l-Istitut tal-Filosofija u Studji Umani, taħt il-Fakulta' tat-Teoloġija.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mhux bilfors u esklussivament hekk.

Hemm Dipartiment tal-Psikoloġija li m'għandu x'jaqsam xejn.

Hemmhekk hemm struttura sħiħa tal-Psikoloġija li hi 'l barra mill-Fakulta' tat-Teoloġija - jagħtu d-Degrees BA fil-Psikoloġija.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kollox sew mela ma jaqax taħt il-Fakulta' tat- Teoloġija.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dażgur li le, jaqa' taħt il-Fakulta' ta' l-Arti.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mela allura dawk li jgħallmu l-Psikoloġija u s- Soċjoloġija fil-parti li taqa' taħt id-Dipartiment tal-Fakulta' tat- Teoloġija, irid ikollhom il-nihil obstat mingħand il-Fondazzjoni wkoll?

Dan it-Trattat hekk jgħid u jekk m'iniex korrett ikkoreġini.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hemm id-differenza - li l-Onor.

Vella donnu li ma jridx jagħti kas - bejn il-post ta' għalliema li jkunu jgħallmu fil- Fakulta' li kulma jridu hu li jiksbu minn qabel iċ-ċertifikat ta' l- Arċisqof u dawk ta' dixxiplini f'affarijiet ta' fidi u moral.

Hemm proċess differenti.

ONOR.

GEORGE VELLA: Pero' min ikun qed jgħallem f'dawn id-dixxiplini allura mhux għalliem?

Ma jaqax taħt id-divjet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Imma t-tagħlim tal-Filosofija u tal-Psikoloġija fl- Universita' m'humiex xi monopolju jew xi esklussivita' tal-Fakulta' tat- Teoloġija.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma jaqgħu taħtha.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le, id-Dipartiment tal-Psikoloġija ma jaqax taħtha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jgħallmu f'liema fakulta' jgħallmu huma għalliema tal-Fakulta' tat-Teoloġija għaliex il-Filosofija hija parti minnha.

ONOR.

GEORGE VELLA: U jekk xi ħadd ikun poġġutt jew xi ħaġa oħra jneħħih minn hemm.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-Anness ġej parti mill-Liġi u l-Ftehim jirreferi għall-Anness u l-Anness ifisser il-Ftehim; parti minnu.

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Anness hu amplifikazzjoni ta' stat ta' fatt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mhux ġustifikazzjoni biss, imma jgħidlek li biex dan l-istat ta' fatt jinbidel trid tkun il-Fakulta' li tbiddlu.

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Anness jgħid:

"Niċċertifikaw illi fis-26 ta' Settembru, 1988 il-Fakulta' tat- Teoloġija tikkonsisti fit-tlett entitajiet, kanonikament eretti, kif ġej:",

imbagħad ikompli jfisser fiex tikkonsisti.

Dak kollu ġie nkorporat fil- Fakulta' tat-Teoloġija ta' l-Universita'.

Dan l-Anness hu biss amplifikazzjoni ta' x'ġie inkorporat.

Issa billi aħna nifthiemu u ngħidu li l-Fakulta' tat-Teoloġija hija nkorporata fl-Universita' ta' Malta, imbagħad int tistaqsini ġustifikament: Imma din fiex tikkonsisti?

Imbagħad hemm l-Anness li jgħid fiex tikkonsisti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ma jidhirlux il-Ministru li għandu jkollu d-diċenza li jiġi hawnhekk bi Ftehim ta' seba' snin ilu u jġib miegħu l-istruttura tal-lum ta' l-Universita' biex inkunu nistgħu nitkellmu fuqha?

Qed nitkellmu dwar x'għandna miktub hawnhekk għax jien ma mmurx l-Universita' kuljum għax xogħli m'humiex hemmhekk.

Meta nikkritikaw dan il-Ftehim li għandna hawnhekk tgħid għax hu ta' l-1988, imbagħad int ma kellekx id- diċenza li meta llum qed iġġib dawn l-emendi quddiem il-Kamra ġġib kif inhi l-istruttura llum fl-Universita'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-Anness jispjega kif kienet il-Fakulta' tat-Teoloġija u jgħid li din tikkonsisti fil-Fakulta' tat-Teoloġija, l- Istitut għal Studji Reliġjużi u l-Istitut għal Filosofija u Studji Umani. l-Anness stess jgħid li l-Filosofija u Studji Umani huma suppressed.

Dwar il-Fakulta' tat-Teoloġija jekk jara paragrafu 6 (c) isib li:

"Ma' l-inkorporazzjoni tal-Fakulta' tat-Teoloġija fl-Universita', l- Istitut tal-Filosofija u Xjenzi Umani, fil-fatt, ser jibqa sospiż.".

F'paragrafu 6 hemm li taħt il-Fakulta' tat-Teoloġija hemm id-Dpartiment tal-Filosofija u t-teaching staff kollu ta' dan id-Dipartiment, anke b'dawk li hemm vacant posts, huwa speċifikat.

(Interruzzjonijiet) Ma jistax jinbidel, jew aħjar jekk jinbidel tibdlu biss il-Fakulta' għax hekk hawn miktub.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Michael Falzon.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-Bord tal-Fakulta' jista' jbiddlu; hemm l-istaff akkademiku tal-Fakulta' tat-Teoloġija.

Dak kif kien tmien snin ilu u llum hu differenti għax il-Bord tal-Fakulta' għamel strutturazzjoni differenti.

Hemm id-Dipartiment tal-Holy Scriptures, Hebrew and Greek li fih hemm tliet lecturers part-time; hemm id-Dipartiment tal-Moral Theology li fih professur part-time u żewġ lecturers part-time; hemm id-Dipartiment tal- Fundamental and Dogmatic Theology li fih hemm professur part-time u lecturer part-time; hemm id-Dipartiment taċ-Church History, Patristics and Palaeo-Christian Archaeology li fih hemm professur part-time u tliet lecturers part-time; hemm id-Dipartiment tal-Pastoral Theology, Canon Law and Liturgy li fih hemm professur, associate professor u żewġ lecturers kollha part-time u hemm id-Dipartiment tal-Philosophy li fih hemm professur, associate professor u assistant lecturer kollha full time.

Jiġifieri dawk huma l-istituti li hemm illum - m'għadhomx bħala istitut as such.

Kulma kien hemm ta' l-istitut ġie nkorporat fil-Fakulta'.

Illum qegħdin imqassmin kif qrajt ftit ilu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela kull għalliem tal-filosofija jagħmel parti mill-Fakulta' tat-Teoloġija imma l-filosofija tista' tiġi mgħallma f'fakultajiet oħra.

Pero' biex jiġi maħtur l-għalliem - la jrid jiġi maħtur fil-Fakulta' tat-Teoloġija - bilfors irid ikollu l-approvazzjoni, inkella tapplika li jekk jirtira n-nihil obstat l-Univesita' trid tneħħih u taħtar lil ħaddieħor.

Hekk hawn miktub.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nirreferi għall-Filosofija li hija fundamentali.

ONOR.

MICHAEL FALZON: GĦalkemm id-dipartiment hu hemm, il-filosofija m'hijiex esklussivita' għall-Fakulta'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma l-għalliema huma tagħha; il-qofol huma l-għalliema.

ONOR., MICHAEL FALZON: Hemm iż-żewġ degress li jingħataw mill-Fakulta' tat-Teoloġija u kulħadd jaf x'inhuma.

Id-degrees l-oħra, il-BA fil- Psikoloġija u l-BA li tista' tieħu anke il-Filosofija bħala parti, m'hemmx il-kontroll li qed insemmu.

Dwar il-kwestjoni l-oħra li semma dwar kif kien isir qabel.

Veru li qabel ma kienx hemm arranġamenti.

(Interruzzjonijiet) Ma tafx kif kienu jsiru l-affarijiet?

Ma kienx li l-Isqof għandu dritt de jure, imma de facto kellu.

Kien imur Isqof - m'iniex se nsemmi min kien - għand il- Gvernatur - u lanqas se nsemmi ismu - u jgħidlu biex jagħmel lil "dak" u mhux lill-"ieħor".

Allura issa se ngħidu li dak iż-żmien kien tajjeb?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura tagħmilha fil-Liġi u tagħti setgħat li ma kenux hemm?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għax mhux veru li s-sitwazzjoni ma kenitx hekk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Bħallikieku l-isqfijiet tagħna - taħt ir- reġim antik Ingliż - mhux hekk ħadu l-gradi tagħhom u saru isqfijiet u ġew rikonoxxuti u marru jistudjaw u ħadu l-gradi, bil-monsinjuri kollha!

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Chairman, id-diffikultajiet li qajmu spjegajthom, ovvjament huma ma qablux magħhom u qed jibqgħu jargumentaw imma jiena ma nafx xi spjegazzjonijiet irid iktar minn dawk li tajt.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hija li Klawsola Ġdida 4 tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola Ġdida Nru. 4 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 5

NEW CLAUSE 5

ONOR.

MICHAEL FALZON: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra ħalli nressaq Klawsola Ġdida 5 għall-Ewwel Qari li hija żieda ta' Skeda 2 ma' l- Att prinċipali.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali, u l-klawsola tqieset li nqrat l-Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru. 101.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari ta' Klawsola Ġdida 5.

"D" Minnufih wara l-klawżola ġdida 4 għandha tidħol il-klawżola ġdida li ġejja:

"Żieda ta' Skeda III ma' l-Att prinċipali.

Minnufih wara Skeda II li hemm ma' l-Att prinċipali għandha tidħol l-Iskeda III ġdida li ġejja:

"SKEDA III (Artikolu 39A)

(li ġejjin huma traduzzjoni bil-Malti ta' l-oriġinali li saru bil- lingwa taljana, l-oriġinal bit-Taljan hu riprodott wara t-test Malti)

FTEHIM BEJN IS-SANTA SEDE U L-GVERN TAR-REPUBBLIKA TA' MALTA DWAR L- INKORPORAZZJONI TAL-FAKULTA' TAT-TEOLOĠIJA FL-UNIVERSITA' TA' MALTA

Is-Santa Sede u l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta, konxji mill-iżvilupp storiku ta' l-istudji universitarji f'Malta u, fuq kollox wara li kkonsidraw il-vantaġġi ta' karattru xjentifiku, kulturali, u soċjali li jistgħu joħorġu minn għaqda aktar sħiħa tal-Fakulta' tat-Teoloġija ma' l-Universita' ta' Malta, jistabilixxu bi ftehim bejniethom dan li ġej:

Il-Fakulta' tat-Teoloġija hija inkorporata fl-Universita' ta' Malta.

Din l-inkorporazzjoni u l-funzjonijiet tal-Fakulta' tat- Teoloġija huma regolati, fl-ewwel lok mid-dispożizzjonijiet ta' dan il- Ftehim u, fit-tieni lok mill-liġijiet ta' Malta u mill-Istatuti ta' l- istess Universita'.

Il-gradi akkademiċi u d-diplomi konferiti mill-Fakulta' tat- Teoloġija ikollhom valur kanoniku u ċivili.

GĦal dak li għandu x'jaqsam ma' l-istruttura, l-organizzazzjoni interna, il-korpi akkademiċi u studenteski, il-Fakulta' tat-Teoloġija qiegħda tiġi inkorporata fl-Universita' ta' Malta fl-istat li tinsab fih fid-data ta' dan il-Ftehim u kif muri fl-Anness, salv id-dritt ta' l-istess Fakulta', għall-iżvilupp raġonevoli u xieraq, li tvarja n- numru ta' studenti u għalliema, kif ukoll li tipprovdi għal korsijiet oħra fit-teoloġija u dixxiplini oħra li għandhom x'jaqsmu magħha, jekk dan jitqies meħtieġ għat-thejjija xierqa ta' l-istudenti tagħha.

L-Universita' ta' Malta, f'dak kollu li jirrigwarda ir-regolament ta' l-istudji u tar-rekwiżiti akkademiċi u kanoniċi ta' l-għalliema fil-Fakulta' tat-Teoloġija, għandha timxi skond dak preskritt fil- Kostituzzjoni Appostolika "Sapientiam Cristiana" tal-15 ta' April 1979 u fl-"Ordinationes" maħruġa mill-Kongregazzjoni għall-Edukazzjoni Kattolika fid-29 ta' April 1979 u skond dawk in-normi kanoniċi li jistgħu fil-futur jikkompletaw jew jissostitwixxu dak li hemm fl- imsemmija dokumenti tas-Santa Sede.

Il-kandidati għal post ta' għalliem għandhom jiksbu minn qabel ċertifikat mill-Arċisqof ta' Malta li juri li ma hemm ebda oġġezzjoni kanonika kontrihom.

GĦad-dixxiplini f'affarijiet ta' fidi u morali, l-Universita' ta' Malta għandha tikkomunika fi żmien xieraq lill-istess Arċisqof l-isem tal-kandidat magħżul wara l-proċess ta' l-għażla, u li jirċievi l- ħatra wara li jkun issottoskriva l-professjoni ta' fidi quddiem l- istess Ordinarju u rċieva minn għandu il-missjoni kanonika.

Jekk l-istess Arċisqof, għal raġunijiet ta' fidi, kondotta morali jew dixxiplina ekkleżjastika, jirrevoka in-"nihil obstat" jew il-missjoni kanonika lil għalliem, dana ta' l-aħħar ma jibqax jagħmel parti mill- Fakulta' tat-Teoloġija u proċeduri għandhom minnufih jittieħdu għal ħatra ta' għalliem ġdid.

Il-Gvern ta' Malta u, permezz tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi, l-Arċidjoċesi ta' Malta għandhom jipprovdu l-mezzi ekonomiċi meħtieġa għal funzjonament xieraq tal-Fakulta' tat- Teoloġija, f'dik il-miżura u b'dawk il-modalitajiet kif għandu jiġi stabbilit bi ftehim bejniethom.

Il-President tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi jew id-delegat tiegħu għandu jkun membru tal-Kunsill ta' l-Universita'.

Żewġ rappreżentati ta' l-istess Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi għandhom ikunu membri tal-Bord tal-Fakulta' tat-Teoloġija.

Jekk jinqalgħu, fil-futur, xi diffikultajiet fl-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' qabel, is-Santa Sede u l- Gvern tar-Repubblika ta' Malta għandhom jaffidaw it-tfittxija ta' soluzzjoni amikevoli f'idejn Kummissjoni Paritetika komposta, għas- Santa Sede minn Nunzju Appostoliku f'Malta u mill-Arċisqof ta' Malta jew id-delegati tagħhom, u, għall-Gvern Malti, mill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u r-Rettur ta' l-Universita', jew id-delegati tagħhom.

26 ta' Settembru 1988.

(iff.)

Dr Ugo Mifsud Bonnici Mnistru ta' l-Edukazzjoni għall-Gvern ta' Malta

(iff.)

Mgr.

Pier Luigi Celata Arċisqof Tit. ta' Doclea Nunzju Appostoliku għas-Santa Sede

ANNESS RELATTIV GĦALL-ARTIKOLU 3 TAL-FTEHIM IFFIRMAT FIS-26 TA' SETTEMBRU 1988 BEJN IS-SANTA SEDE U L-GVERN TAR-REPUBBLIKA TA' MALTA DWAR L-INKORPORAZZJONI TAL-FAKULTA' TAT-TEOLOĠIJA FL-UNIVERSITA' TA' MALTA

Niċċertifikaw illi fis-26 ta' Settembru 1988 il-Fakulta' tat-Teoloġija tikkonsisti fit-tliet entitajiet, kanonikament eretti, kif ġej:

(a) Il-Fakulta' tat-Teoloġija hekk imsejħa; (b) L-Istitut għal Studji Reliġjużi; (ċ) L-Istitut għal Filosofija u Studji Umani.

(a) Il-Fakulta' tat-Teoloġija hekk imsejħa, għandha tliet ċikli: l- ewwel ta' durata ta' ħames snin, iwassal għall-konferiment tal-grad ta' Baċċilier (S.Th.B.); it-tieni, ta' durata ta' sentejn, iwassal għall-konferiment ta' Liċenzjat (S.Th.L.); it-tielet, ta' durata ta' numru adegwat ta' snin, iwassal għal kisba ta' Dottorat (S.Th.D.).

Il- Fakulta' tikkonferixxi wkoll Diploma fit-Teoloġija Pastorali.

L-istaff ta' għalliema jinkludi għalliema Permanenti u mhux Permanenti kif ukoll GĦalliema Visiting.

L-għalliema permanenti huma maqsuma fi tliet gradi: Lecturers, Associate Professors u Professuri.

L- għalliema mhux permanenti u l-Visiting Teachers jistgħu jkunu Maltin jew barranin, u jvarjaw fin-numru skond il-ħtiġiet tad-Dipartimenti.

Barra minn hekk, il-Fakulta' tinkludi 3 Professuri Emeriti.

Il-Fakulta' tikkonsisti f'sitt Dipartimenti, kull wieħed bl-għalliem tiegħu, kif ġej:

Dipartiment tat-Teoloġija Fundamentali u Dommatika, inkluż l- Ekumeniżmu: bi tliet għalliema Permanenti (Professur u żewġ Lecturers);

Dipartiment tat-Teoloġija Morali, inkluża it-Teoloġija Spiritwali u Axxetika: b'żewġ għalliema Permanenti (it-tnejn Professuri);

Dipartiment tal-Kotba Mqaddsa, Ebrajk u Grieg: bi tliet għalliema Permanenti (Professur u żewġ Lecturers);

Dipartiment ta' l-Istorja tal-Knisja, Patristika u Arkeoloġija Paleokristjana: b'żewġ għalliema permanenti (Professur u post ieħor, bħalissa vakanti);

Dipartiment tat-Teoloġija Pastorali, Dritt Kanoniku u Liturġija: b'5 għalliema Permanenti (Professur, Associate Professor, żewġ Lecturers u Assistant Lecturer);

Dipartiment tal-Filosofija: b'5 għalliema Permanenti (Professur, żewġ Lecturers, u żewġ postijiet bħalissa vakanti).

Matul din l-aħħar sena, meta studenti tal-Filosofija kienu diġa' jattendu korsijiet fl- Universita', il-Gvern, in anteċipazzjoni ta' l-inkorporazzjoni tal- Fakulta' tat-Teoloġija fl-Universita', kien assenja lid-Dipartiment tal-Filosofija tal-Fakulta' tat-Teoloġija somma korrispondenti għal erba' full-timers (Professur u tliet lecturers), li minnhom wieħed kien allokat biex igħallem suġġett ġia' inkluż fid-Dipartiment ta' Teoloġija Pastorali tal-Fakulta' tat-Teoloġija.

Dan jista' eventwalment jiġi kkonsidrat mill-Kunsill tal-Fakulta'.

Bl-approvazzjoni tal-Kunsill tal-Fakulta', kull Dipartiment annwalment jinvita Lecturers mhux Permanenti skond il-ħtiġiet tiegħu.

Kull Dipartiment hu mmexxi mill-Ko-ordinatur tiegħu.

Il-membri Permanenti tal-korp ta' għalliema, impjegati fuq bażi "parti- time", ikunu preżenti fil-Fakulta' tat-Teoloġija skond in-numru ta' sessjonijiet fil-ġimgħa kif ġej: 5 Professuri għal 4 sessjonijiet u 1 Professur għal 2/3 sessjoni; 1 Associate-Professor għal 2 sessjonijiet; 1 Lecturer għal 4 sessjonijiet, 4 Lecturers għal 3 sessjonijiet; 6 Lecturers għal żewġ sessjonijiet u 1 Lecturer għal 1 sessjoni.

Kull sessjoni tikkorrispondi għal nofs ta' nhar xogħol.

(b) "Istitut għal Studji Reliġjużi" ġie mogħti s-setgħa li jikkonferixxi l-Baċċellerat fi Studji Reliġjużi u hu strutturat f'ċiklu ta' korsijiet "parti-time" fil-għaxija ta' durata ta' 5 snin.

Ġie mogħti wkoll is-setgħa li jikkonferixxi id-Diploma fi Studji Reliġjużi wara ċiklu ta' korsijiet ta' sentejn.

L-Istitut għandu s-sede fil-Furjana (Istitut Kattoliku), u hu mmexxi minn Direttur għalih u "Bord" suġġett għal Kunsill tal-Fakulta' tat- Teoloġija, li r-Rettur tagħha hu ċ-"Chairman" ta' l-istess "Bord".

L- għalliema ta' l-Istitut huma magħżula, l-aktar, mill-għalliema permanenti ta' l-istess Faklulta', iżda jiġu nvitati għalliema oħra wkoll.

(c) "Istitut tal-Filosofija u Studji Umani" jikkonsisti f'ċiklu ta' tliet snin b'korsijiet fil-Filosofija, Psikoloġija u Soċjoloġija.

Ġie mogħti s-setgħa jikkonferixxi l-Baċellerat fil-Filosofija u Xjenzi Umani.

Ma' l-inkorporazzjoni tal-Fakulta' tat-Teoloġija fl-Universita', l- Istitut tal-Filosofija u Xjenzi Umani, fil-fatt, ser jibqa' sospiż.

L-istudenti iskritti fil-Fakulta' tat-Teoloġija fis-sena akkademika 1988-89 huma mqassma kif ġej:

(a) Fakulta' tat-Teoloġija, hekk imsejħa: 36 "regulars" u 13 "curriculars".

GĦandhom jiżdiedu wkoll 19-il istudent li, kif previst għall-ewwel ċiklu tat-Teoloġija qed isegwu korsijiet fil-Filosofija u huma mqassma hekk: 15 "regulars" iskritti fil-Fakulta' ta' l-Arti fl- Universita' ta' Malta, 2 li waslu biex jiġu iskritti fuq bażi ta' "mature matriculation", 2 "curriculars" iskritti fil-Fakulta' tat- Teoloġija.

(b) "Istitut għal Studji Reliġjużi": 82 "regulars" u 12 "curriculars";

(c) "Istitut għal Filosofija u Studji Umani"; 4 "regulars" u 1 "curricular".

(iff) +Giuseppe Mercieca Il-Gran Kanċillier

(iff.)

Vincenzo Borg Ir-Rettur

FTEHIM FINANZJARJU BEJN IL-GVERN TA' MALTA U L-ARĊIDJOĊESI TA' MALTA GĦAL FINIJIET TAL-FAKULTA' TAT-TEOLOĠIJA FL-UNIVERSITA' TA' MALTA

Il-Gvern ta' Malta u l-Arċidjoċesi ta' Malta, bix-xewqa li jwettqu fil- prattika dak miftiehem bejn is-Santa Sede u l-istess Gvern fl-artikolu 5 tal-Ftehim tas-26 ta' Settembru 1988 dwar l-Inkorporazzjoni tal- Fakulta' tat-Teoloġija fl-Universita' ta' Malta, dwar il-finanzjament bejniethom ta' l-istess Fakulta', iddeċidaw kif ġej:

Il-Gvern ta' Malta għandu jiffinanzja l-Fakulta' tat-Teoloġija skond l-istess kriterji li japplika għall-finanzjament tal-Fakultajiet l-oħra.

L-Arċidjoċesi ta' Malta, permezz tal-Fondazzjoni għall-Istudji Teoloġiċi, għandha tikkontribwixxi għall-finanzjament tal-Fakulta' tat- Teoloġija l-fondi sa fejn konsidrat meħtieġ, oltre l-fondi assenjati mill-Gvern għal estimi ta' l-Universita', biex tiżgura li l-imsemmija Fakulta' tkun tista' teżerċita l-funzjonijiet tagħha skond id- dispożizzjonijiet ta' l-artikoli 3 u 4 ta' l-imsemmi Ftehim bejn is- Santa Sede u l-Gvern ta' Malta.

L-istess kontribuzzjoni tista' tkun, bħala massimu, ugwali għal dik assenjata mill-Gvern.

L-organi amministrattivi kompetenti ta' l-Universita' għandhom minnufih, igħaddu lill-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi prospett li juri l-kontribuzzjoni stabbilita mill-Gvern biex jiffinanza l-Fakulta' u l-ammont ta' l-ispiża stmat mill-Fakulta' għall-funzjonament xieraq tagħha.

Il-Fondazzjoni għal Istudji Teoloġiċi għandha, fi żmien 30 jum minn meta tirċievi l-prospett li juri l-kontribuzzjoni fuq imsemmija fl-artikolu 3, teżamina l-ispiża stmata tal-Fakulta' u filwaqt li żżomm f'moħħha l-kontribuzzjoni stabbilita mill-Gvern, għandha tinforma d-Dekan tal-Fakulta' bl-ammont tal-kontribuzzjoni tagħha li għandha tingħadda f'rati trimestrali.

Kull parti tal-kontribuzzjoni mill-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi li tibqa' mhux minfuqa fl-aħħar tal-perjodu annwali finanzjarju li għalih tkun ġiet allokata, għandha tintradd lura lill- imsemmija Fondazzjoni.

Jekk jinqalgħu, fil-futur, xi diffikultajiet fl-interpretazzjoni jew applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' qabel, il-Gvern ta' Malta u l-Arċidjoċesi ta' Malta għandhom jaffidaw it-tfittxija ta' soluzzjoni amikevoli f'idejn Kummissjoni Paritetika komposta, għall- Gvern ta' Malta, mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u s-Segretarju tal- Ministeru ta' l-Edukazzjoni jew mir-rappreżentanti tagħhom, u għall- Arċidjoċesi ta' Malta, mill-President tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi u d-Direttur tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi, jew ir- rappreżentati tagħhom, u minn "Chairman" elett mill-membri l-oħra.

26 ta' Settembru 1988.

(iff.)

Ugo Mifsud Bonnici GĦall-Gvern ta' Malta

(iff.) +Giuseppe Mercieca GĦall-Arċidjoċesi ta' Malta

(iff.) +Pier Luigi Celata

(L-oriġinal ta' dan id-dokument hu bl-Ingliż u bit-Taljan u li ġej hu traduzzjoni bil-Malti, it-test Taljan hu riprodott wara t-test Malti.

PROTOKOLL ADDIZZJONALI GĦALL-FTEHIM BEJN IS-SANTA SEDE U L-GVERN TAR- REPUBBLIKA TA' MALTA DWAR L-INKORPORAZZJONI TAL-FAKULTA' TAT-TEOLOĠIJA FL-UNIVERSITA' TA' MALTA

Is-Santa Sede u l-Gvern Malti, wara l-proposta ppreżentata mill-istess Gvern u diskussjonijiet sussegwenti, bi ftehim bejniethom ftehmu li jemendaw l-Artikolu Sitta tal-Ftehim dwar l-Inkorporazzjoni tal- Fakulta' tat-Teoloġija fl-Universita' ta' Malta, iffirmat fis-26 ta' Settembru 1988, li għandu jinqara kif ġej: "Rappreżentant tal-President tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi nominat mill-istess President, għandu jkun membru tal-Kunsill tal- Universita'.

Żewġ rappreżentanti tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi, nominati mill-istess Fondazzjoni, ikunu membri tal-Bord tal- Fakulta' tat-Teoloġija."

Dan il-Protokoll Addizzjonali jifforma parti integrali tal-Ftehim iffirmat mill-Partijiet fis-26 ta' Settembru 1988.

Magħmul Valletta, Malta, fis-26 ta' Jannar elf disa' mija u ħamsa u disgħin f'żewġ oriġinali, kull wieħed fil-lingwi Taljani u Ingliżi, iż- żewġ testi t-tnejn ugwalment awtentiċi.

GĦas-Santa Sede

(iff.) + Pier Luigi Celata Arċisqof Titulari ta' Doclea Nunzju Apostoliku

GĦall-Gvern ta' Malta

(iff.)

Michael Falzon Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

(testi ta' l-oriġinal bit-Taljan)

ACCORDO TRA LA SANTA SEDE E IL GOVERNO DELLA REPUBBLICA DI MALTA SULL'INCORPORAZIONE DELLA FACOLTA' DI TEOLOGIA NELL'UNIVERSITA' DI MALTA

La Santa Sede e il Governo della Repubblica di Malta, avendo presente lo sviluppo storico degli studi universitari a Malta ed avendo soprattutto considerato i vantaggi di carattere scientifico, culturale e sociale che potranno derivare da un piu' stretto collegamento della Facolta' di Teologia con l'Universita' di Malta, stabiliscono di comune intesa quanto segue:

1.La Facolta' di Teologia e' incorporata nell'Universita' di Malta.

Tale incorporazione e le funzioni della Facolta' di Teologia sono regolate, in primo luogo, dalle disposizioni del presente Accordo e, in secondo luogo, dalle Leggi di Malta e dagli Statuti della stessa Universita'.

I gradi accademici e i diplomi conferiti dalla Facolta' di Teologia avranno valore canonico e civile.

Per quel che concerne la struttura, l'organizzazione interna, il corpo accademico e quello studentesco, la Facolta' di Teologia e' incorporata nell'Universita' di Malta nello stato di fatto in cui essa si trova alla data del presente Accordo e come risulta dall'Allegato, salvo restando alla stessa Facolta', per un suo ragionevole ed adeguato sviluppo, il diritto di variare il numero degli studenti e dei docenti, nonche' il diritto di provvedere altri corsi di teologia e di qualunque altra disciplina connessa, se cio' sara' ritenuto necessario per la congrua preparazione dei suoi studenti.

L'Universita' di Malta, in tutto cio' che riguarda l'ordinamento degli studi ed i requisiti accademici e canonici dei docenti della Facolta' di Teologia, procedera' in conformita' con quanto prescritto dalla Costituzione Apostolica "Sapientia christiana" del 15 aprile 1979 e dalle "Ordinationes" emanate dalla Congregazione per l'Educazione Cattolica il 29 aprile 1979 e con eventuali norme canoniche che in futuro dovessero integrare o sostituire quelle contenute in tali documenti della Santa Sede.

I concorrenti ad un posto di docente nella Facolta' di Teologia dovranno munirsi previamente di un attestato dell'Arcivescovo di Malta che non vi e' alcuna obiezione canonica contro di essi.

Per le discipline concernenti la fede e la morale, l'Universita' di Malta comunichera' tempestivamente allo stesso Arcivescovo il nome del candidato vincitore del concorso, il quale ricevera' la nomina di docente dopo che avra' emesso la professione di fede presso il medesimo Ordinario e da questi avra' ricevuto la "missione canonica".

Qualora lo stesso Arcivescovo, per ragioni attinenti alla fede, alla condotta morale o alla disciplina ecclesiastica, dovesse revocare il "nulla osta" o la "missione canonica" a un docente, questi cessera' di far parte della Facolta' di Teologia e immediatamente si procedera' per la nomina di un nuovo docente.

Il Governo di Malta e, tramite la "Foundation for Theological Studies", l'Arcidiocesi di Malta forniranno i mezzi economici necessari per il conveniente funzionamento della Facolta' di Teologia, nella misura e nei modi che saranno stabiliti di comune intesa.

Il Presidente della "Foundation for Theological Studies" o un suo delegato fara' parte del Consiglio dell'Universita'.

Due rappresentanti della stessa "Foundation for Theological Studies" faranno parte del Consiglio della Facolta' di Teologia.

Se in avvenire sorgessero difficolta' di interpretazione o di applicazione delle precedenti disposizioni, la Santa Sede e il Governo della Repubblica di Malta affideranno la ricerca di un'amichevole soluzione ad una Commissione Paritetica che sara' composta, per parte della Santa Sede, dal Nunzio Apostolico a Malta e dall'Arcivescovo di Malta o da loro delegati, e, per parte del Governo Maltese, dal Ministro dell'Educazione e dal Rettore dell'Universita', o da loro delegati.

26 settembre 1988

Per il Governo di Malta (firmato) Ugo Mifsud Bonnici Ministro dell'Educazione

Per la Santa Sede (firmato) + Mgr.

Pier Luigi Celata Arcivescovo tit. di Doclea Nunzio Apostolico

Allegato relativo all'Art.

3 dell'Accordo del 26 settembre 1988 tra la Santa Sede ed il Governo della Repubblica di Malta sull'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita' di Malta.

Si attesta che alla data del 26 settembre 1988 la Facolta' di Teologia consta delle tre seguenti entita', canonicamente erette;

(a) Facolta' di Teologia propriamente detta; (b) "Institute for Religious Studies"; (c) "Institute of Philosophy and Human Studies".

A. La Facolta' di Teologia propriamente detta: comprende tre cicli, di cui il primo della durata di 5 anni, al termine del quale e' conferito il Baccalaureato (S.Th.B.); il secondo della durata di 2 anni, al termine del quale e' conferita la Licenza (S.Th.L.); il terzo, della durata di un congruo numero di anni, per il conseguimento del Dottorato (S.Th.D.).

La Facolta' conferisce pure il Diploma in Teologia Pastorale.

Il corpo docente comprende docenti Permanenti, non-Permanenti e Visiting teachers.

I docenti Permanenti sono divisi in tre gradi: Lettori, Professori-Associati, Professori.

I Docenti non-Permanenti e i Visiting-Teachers possono essere maltesi o stranieri, e variano di numero secondo le esigenze dei Dipartimenti.

La Facolta' annovera, inoltre, 3 Professori Emeriti.

La Facolta' consta di sei Dipartimenti con i relativi docenti, come segue:

Dipartimento di Teologia Fondamentale e Dogmatica, incluso l'Ecumenismo: con 3 docenti Permanenti (di cui un Professore e due Lettori):

Dipartimento di Teologia Morale, inclusa la Teologia Spirituale ed Ascetica: con 2 docenti Permanenti (Professori):

Dipartimento di Sacra Scrittura, Ebraico e Greco: con 3 docenti Permanenti (di cui un Professore e due Lettori):

Dipartimento di Storia della Chiesa, Patristica ed Archeologia Paleocristiana: con 2 docenti Permanenti (tra cui un Professore ed un posto attualmente vacante):

Dipartimento di Teologia Pastorale, Diritto Canonico e Liturgia: con 5 docenti Permanenti (tra cui un Professore, un Professore- Associato, due Lettori ed un Assistente-Lettore):

Dipartimento di Filosofia: con 5 docenti Permanenti (tra cui un Professore, due Lettori e due posti attualmente vacanti).

In quest'ultimo anno, quando gli studenti di Filosofia frequentavano gia' i corsi presso l'Universita', il Governo, nella previsione dell'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita', aveva gia' assegnato al Dipartimento di Filosofia della Facolta' di Teologia una cifra corrispondente a quattro "full timers" (un Professore e tre Lettori), uno dei quali destinato all'insegnamento di una scienza gia' inclusa nel Dipartimenti di Teologia Pastorale della Facolta' di Teologia.

Questa materia potra' essere eventualmente considerata dal Consiglio di Facolta'.

Ogni Dipartimento, col consenso del Consiglio di Facolta', invita annualmente dei Lettori non-Permanenti secondo i propri bisogni.

Ogni Dipartimento e' retto da un proprio Coordinatore.

I membri Permanenti del corpo docente, su una base di impiego "part- time", sono presenti nella Facolta' di Teologia secondo il seguente numero di sessioni settimanali: 5 Professori per 4 sessioni e 1 Professore per 2/3 sessioni; 1 Professore-Associato per 2 sessioni; 1 Lettore per 4 sessioni, 4 Lettori per 3 sessioni, 6 Lettori per 2 sessioni ed 1 Lettore per 1 sessione.

Ogni sessione corrisponde a mezza giornata lavorativa.

B.

"Institute for Religious Studies" e' abilitato a conferire il Baccaluareato in Studi Religiosi ed e' strutturato in un ciclo di corsi serali "part-time" della durata di 5 anni.

E' altresi' abilitato a conferire il Diploma in Studi Religiosi dopo un ciclo biennale di corsi.

L'Istituto ha sede in Floriana (Istitute Cattolico), e' retto da un proprio Direttore e da un "Board" soggetto al Consiglio della Facolta' di Teologia, il cui Rettore e' il "Chairman" dello stesso "Board".

I docenti dell'Istituto sono scelti, per lo piu', fra quelli Permanenti della stessa Facolta', ma sono invitati anche altri docenti.

C.

"Institute of Philosophy and Human Studies" comprende un ciclo di 3 anni con corsi di Filosofia, Psicologia e' Sociologia.

E'abilitato a conferire il Baccalaureato in Filosofia e Scienze Umane.

Con l'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita', l'istituto di Filosofia e Scienze Umane, di fatto, rimarra' sospeso.

Gli studenti iscritti alla Facolta' di Teologia nell'anno accademico 1988-1989 sono cosi' distribuiti:

(a) Facolta' di Teologia propriamente detta: 36 "regulars" e 13 "curriculars".

Sono inoltre da aggiungere 19 studenti che, come previsto per il primo ciclo di teologia, seguono corsi di filosofia e sono cosi' distribuiti: 15 "regulars" iscritti alla Facolta' di Lettere nell'Universita' di Malta, 2 in procinto di esservi iscritti in base alla "mature matriculation", 2 "curriculars" iscritti alla Facolta' di Teologia.

(b) "Institute for Religious Studies": 82 "regulars" e 12 "curriculars";

(c) "Institute of Philosophy and Human Studens": 4 "regulars" e 1 "curricular".

(firmato) + Giuseppe Mercieca Il Gran Cancelliere (firmato) Vincenzo Borg Il Rettore

INTESA FINANZIARIA TRA IL GOVERNO DI MALTA E L'ARCIDIOCESI DI MALTA PER IL FINANZIAMENTO DELLA FACOLTA' DI TEOLOGIA DELL'UNIVERSITA' DI MALTA

Il Governo di Malta e l'Arcidiocesi di Malta, desiderando dare concreta attuazione a quanto convenuto tra la Santa Sede e lo stesso Governo all'Art.

5 dell'Accordo del 26 settembre 1988 sull'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita' di Malta, circa il comune finanziamento della medesima Facolta' stabiliscono quanto segue:

Il Governo di Malta finanziera' la Facolta' di Teologia secondo gli stessi criteri da esso applicati per il finanziamento delle altre Facolta'.

L'Arcidiocesi di Malta, tramite la "Foundation for Theological Studies", contribuira' al finanziamento della Facolta' di Teologia nella misura ritenuta necessaria, oltre i fondi destinati dal Governo nel Budget dell'Universita', ad assicurare che la stessa Facolta' possa svolgere le proprie funzioni in modo rispondente a quanto stabilito negli art.

3 e 4 dell'Accordo sopra citato tra la Santa Sede e il Governo di Malta.

Tale contributo potra' raggiungere, al massimo, quello assegnato dal Governo.

I competenti organi amministrativi dell'Universita' comunicheranno sollecitamente alla "Foundation for Theological Studies" l'ammontare del contributo stabilito dal Governo per il finanziamento della Facolta' e l'ammontare della spesa prevista dalla stessa Facolta' per il suo conveniente funzionamento.

La "Foundation for Theological Studies", entro 30 giorni dalla data della comunicazione di cui al punto 3 della presente Intesa, esaminera' la previsione di spesa della Facolta' e, tenendo conto del contributo disposto dal Governo, comunichera' al Decano della Facolta' l'ammontare del proprio contributo, che versera' in rate trimestrali.

La parte del contributo della "Foundation for Theological Studies" che risultera' non essere stata spesa al termine dell'esercizio finanziario annuale per il quale lo stesso contributo era stato predisposto, sara' restituita alla stessa "Foundation".

Qualora sorgessero difficolta' di interpretazione o di applicazione delle precedenti disposizioni, il Governo della Repubblica di Malta e l'Arcidiocesi di Malta affideranno la ricerca di un'amichevole soluzione ad una commissione paritetica che sara' composta, per parte del Governo Maltese, dal Ministro dell'Educazione e dal Segretario Generale del Ministero dell'Educazione, o da loro delegati, per parte dell'Arcidiocesi di Malta, dal Presidente della "Foundation for Theological Studies" e dal Direttore della "Foundation for Theological Studies", o da loro delegati, e da un presidente che sara' eletto dagli altri membri.

26 settembre 1988

(firmatao) Ugo Mifsud Bonnici Per il Governo di Malta (firmato) + Giuseppe Mercieca Per l'Arcidiocesi di Malta (firmato) + Pier Luigi Celata

PROTOCOLLO AGGIUNTIVO ALL'ACCORDO TRA LA SANTA SEDE E IL GOVERNO DELLA REPUBBLICA DI MALTA SULL' INCORPORAZIONE DELLA FACOLTÀ DI TEOLOGIA NELL'UNIVERSITÀ DI MALTA

La Santa Sede e il Governo di Malta, facendo seguito alla proposta avanzata dallo stesso Governo ed alle successive discussioni, stabiliscono di comune intesa di emendare l'Articolo Sei dell'Accordo sull'incorporazione della Facoltà di Teologia nell'Università di Malta, firmato il 26 Settembre 1988, come segue:

"Un rappresentante del Presidente della "Foundation for Theological Studies", nominato dallo stesso Presidente, farà parte del Consiglio dell'Università.

Due rappresentanti della "Foundation for Theological Studies", da questa nominati, faranno parte del Consiglio della Facoltà di Teologia".

Il presente Protocollo aggiuntivo è parte integrale dell'Accordo firmato dalle due Parti il 26 Settembre 1988.

Fatto alla Valletta, Malta, il 26 del mese di gennaio millenovecentonovantacinque, in due testi originali, ciascuno in italiano e in inglese, ambedue facenti ugualmente fede.

Per la Santa Sede (firmato) + Pier Luigi Celata Arcivescovo tit. di Doclea Nunzio Apostolico

Per il Governo di Malta (firmato) Michael Falzon Ministro dell'Edukazione e Risorse Umane.".".

"D" Immediately after new Clause 4 there shall be added the following new clause:

"Addition of Schedule III to the principal Act.

Immediately after Schedule II to the principal Act, there shall be added the following new Schedule III:

"SCHEDULE III (Section 39A)

(The following are a translation in English of the original which were made in the Italian language, the original Italian text follows the English text).

AGREEMENT BETWEEN THE HOLY SEE AND THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF MALTA REGARDING THE INCORPORATION OF THE FACULTY OF THEOLOGY IN THE UNIVERSITY OF MALTA

The Holy See and the Government of the Republic of Malta, keeping in mind the historical development of the University studies in Malta and having above all considered the advantages of a scientific, cultural and social character which could be derived from closer ties of the Faculty of Theology with the University of Malta, by common accord establish as follows:

The Faculty of Theology is incorporated in the University of Malta.

Such incorporation and the functions of the Faculty of Theology are regulated, in the first place, by the provisions of the present Agreement, and, in the second place by the Laws of Malta and by the Statutes of the same University.

Academic degrees and diplomas conferred by the Faculty of Theology shall have canonical and civil value.

As regards the structure, the internal organisation, the academic and the student bodies, the Faculty of Theology is incorporated in the University of Malta in the same state of fact in which it exists on the date of the present Agreement and as shown in the Annex, saving the right of the same Faculty, for its reasonable and proper development, to vary the number of students and of teachers, as also the right to provide for other courses of theology and of any other discipline connected therewith, if this is deemed necessary for the appropriate preparation of its students.

The University of Malta, in everything that regards the regulation of the studies and the academic and canonical requirements for the teachers in the Faculty of Theology, shall proceed in accordance with what is laid down in the Apostolic Constitution "Sapientia Christiana" of 15 April 1979 and in the "Ordinationes" issued by the Congregation for Catholic Education on 29 April 1979 and with such canonical norms as may in future complete or substitute those contained in the said documents of the Holy See.

The candidates for the post of teacher in the Faculty of Theology shall provide themselves beforehand with a certificate from the Archbishop of Malta attesting that there is no canonical objection in their respect.

For the disciplines in matters of faith and morals, the University of Malta shall communicate in due time to the said Archbishop the name of the candidate chosen after the selection process, who shall receive the appointment of teacher after he shall have subscribed to the profession of faith before the same Ordinary and received from him the canonical mission.

Should the same Archbishop, for reasons pertaining to the faith, to moral conduct or to ecclesiastical discipline, revoke the "nihil obstat" or the canonical mission to a teacher, the latter shall cease to form part of the Faculty of Theology and proceedings shall immediately be taken for the appointment of a new teacher.

The Government of Malta and, through the Foundation for Theological Studies, the Archdiocese of Malta shall provide the economic means which are necessary for the proper functioning of the Faculty of Theology, in such measure and with such modalities as shall be established by common accord.

The Chairman of the Foundation for Theological Studies or his delegate shall form part of the Council of the University.

Two representatives of the same Foundation for Theological Studies shall be members of the Faculty Board of Theology.

Should there arise, in future, any difficulty of interpretation or application of the foregoing provisions, the Holy See and the Government of the Republic of Malta shall entrust the search for an amicable solution to a Joint Commission which shall be composed, on the part of the Holy See, by the Apostolic Nuncio in Malta and by the Archbishop of Malta or by their delegates, and, on the part of the Maltese Government, by the Minister of Education and by the Rector of University, or by their delegates.

26th September 1988

(Sgd) Ugo Mifsud Bonnici Minister of Education On behalf of the Government of Malta

(Sgd) Mgr Pier Luigi Celata Tit.

Archbishop of Doclea Apostolic Nuncio On behalf of the Holy See

ANNEX REGARDING ARTICLE 3 OF THE AGREEMENT SIGNED ON 26 SEPTEMBER 1988 BETWEEN THE HOLY SEE AND THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF MALTA ON THE INCORPORATION OF THE FACULTY OF THEOLOGY IN THE UNIVERSITY OF MALTA

We certify that on 26 September 1988 the Faculty of Theology consists of the following three entities, canonically established:

a) The Faculty of Theology proper; b) The Institute for Religious Studies; c) The Institute of Philosophy and Human Studies.

a) The Faculty of Theology proper comprises three cycles: the first, of five years' duration, leads to the conferment of a Bachelor's degree (S.Th.B.); the second, of 2 years' duration, leads to the conferment of a Licentiate (S.Th.L.); the third, lasting an adequate number of years, leads to the attainment of a Doctorate (S.Th.D).

The Faculty also confers a Diploma in Pastoral Theology.

The teaching staff includes Permanent and non-Permanent teachers as well as Visiting Teachers.

The Permanent teachers are divided into three grades: Lecturers, Associate Professors and Professors.

The non-Permanent teachers and Visiting Teachers may be Maltese or foreign, and vary in number according to the needs of the Departments.

Besides, the Faculty includes 3 Emeritus Professors.

The Faculty consists of six Departments each with its own teaching staff, as follows:

Department of Fundamental and Dogmatic Theology, including Ecumenism: with three Permanent teachers (a Professor and two Lecturers);

Department of Moral Theology, including Spiritual and Ascetic Theology: with two Permanent teachers (both Professors);

Department of Holy Scripture, Hebrew and Greek: with three Permanent teachers (a Professor and two Lecturers);

Department of Church History, Patristics and Palaeo-Christian Archaeology: with two Permanent teachers (a Professor and another post, currently vacant);

Department of Pastoral Theology, Canon Law and Liturgy: with 5 Permanent teachers (a Professor, an Associate Professor, two Lecturers and an Assistant Lecturer);

Department of Philosophy: with 5 Permanent teachers (a Professor, two Lecturers and two currently vacant posts).

During the last year, when students of philosophy already followed courses at the University, the Government, in anticipation of the incorporation of the Faculty of Theology in the University, had already assigned to the Department of Philosophy of the Faculty of Theology an amount corresponding to four full-timers (a Professor and three Lecturers), one of them being detailed to teach a subject already included in the Department of Pastoral Theology of the Faculty of Theology.

This matter might eventually be taken into consideration by the Council of the Faculty.

Subject to approval by the Council of the Faculty, every Department invites annually non-Permanent staff to lecture according to its needs.

Every Department has its own Co-ordinator.

The Permanent members of the teaching body, who are on part-time employment, are present at the Faculty of Theology according to the following number of weekly sessions: 5 Professors for 4 sessions and one Professor for 2/3 sessions; an Associate Professor for 2 sessions; one Lecturer for 4 sessions, 4 Lecturers for 3 sessions, 6 Lecturers for 2 sessions and one Lecturer for one session.

Every session corresponds to half a working day.

b) The Institute for Religious Studies is empowered to confer the degree of Bachelor in Religious Studies and is structured in a cycle of part-time evening courses of 5 years' duration.

It is also empowered to confer a Diploma in Religious Studies at the end of a two- year course.

The Institute is based in Floriana (Catholic Institute), is governed by its own Director and a Board which is subject to the Council of the Faculty of Theology, whose Rector is the Chairman of the same Board.

The teachers of the Institute are chosen mainly from the Permanent staff of the same Faculty, but other teachers are also invited.

c) The Institute of Philosophy and Human Studies consists of a cycle of three years with courses in Philosophy, Psychology and Sociology.

It is empowered to confer the degree of Bachelor in Philosophy and Human Studies.

With the incorporation of the Faculty of Theology in the University, the Institute of Philosophy and Human Studies will in actual fact remain in abeyance.

The students registered at the Faculty of Theology in the academic year 1988-1989 are divided as follows:

a) Faculty of Theology proper: 36 regulars and 13 curriculars.

In addition, there are another 19 students who, as foreseen for the first cycle of Theology, follow courses in Philosophy and who are divided as follows: 15 are regulars enrolled in the Faculty of Arts of the University of Malta, 2 are about to be enrolled in the same Faculty on the strength of "mature matriculation", and 2 are curriculars registered at the Faculty of Theology.

b) Institute for Religious Studies: 82 regulars and 12 curriculars; c) Institute of Philosophy and Human Studies: 4 regulars and 1 curricular.

(Sgd) +Giuseppe Mercieca The Grand Chancellor

(Sgd) Vincenzo Borg The Rector

FINANCIAL AGREEMENT BETWEEN THE GOVERNMENT OF MALTA AND THE ARCHDIOCESE OF MALTA FOR THE FINANCING OF THE FACULTY OF THEOLOGY IN THE UNIVERSITY OF MALTA

The Government of Malta and the Archdiocese of Malta, wishing to give practical effect to what has been agreed between the Holy See and the said Government in Article 5 of the Agreement of the 26 September 1988 on the incorporation of the Faculty of Theology in the University of Malta, concerning the joint financing of the said Faculty, establish as follows:

The Government of Malta shall finance the Faculty of Theology according to the same criteria which it applies for the financing of the other Faculties.

The Archdiocese of Malta, through the Foundation for Theological Studies, shall contribute towards the financing of the Faculty of Theology the funds to the extent considered necessary, over and above the funds assigned by the Government for the University budget, in order to ensure that the said Faculty may exercise its function in accordance with the provisions of Articles 3 and 4 of the aforementioned Agreement between the Holy See and the Government of Malta.

The said contribution may be, as a maximum, equal to that assigned by the Government.

The competent administrative organs of the University shall promptly submit to the Foundation for Theological Studies a statement of the contribution established by the Government to finance the Faculty and the amount of the expenditure estimated by the said Faculty for its proper functioning.

The Foundation for Theological Studies shall, within 30 days from receipt of the statement of contribution aforementioned in article 3, examine the estimated expenditure of the Faculty and, keeping in mind the contribution established by the Government, shall inform the Dean of the Faculty of the amount of its contribution which shall be forwarded in quarterly instalments.

Any part of the contribution by the Foundation for Theological Studies that shall result unspent at the end of the annual fiscal period for which the said contribution had been allocated shall be refunded to the said Foundation.

Should there arise, in future, any difficulty of interpretation or application of the foregoing provisions, the Government of Malta and the Archdiocese of Malta shall entrust the search for an amicable solution to a Joint Commission which shall be composed, on the part of the Government of Malta, by the Minister of Education and the Security of the Ministry of Education, or by their representatives, and on the part of the Archdiocese of Malta, by the President of the Foundation for Theological Studies and the Director of the Foundation for Theological Studies, or by their representatives, and by a Chairman elected by the other members.

26 September 1988

(Sgd) Ugo Mifsud Bonnici For the Government of Malta (Sgd) + Giuseppe Mercieca For the Archdiocese of Malta (Sgd) + Pier Luigi Celata

(the original of this document is the Italian and English languages, the Italian test follows the English text).

ADDITIONAL PROTOCOL TO THE AGREEMENT BETWEEN THE HOLY SEE AND THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF MALTA REGARDING THE INCORPORATION OF THE FACULTY OF THEOLOGY IN THE UNIVERSITY OF MALTA

The Holy See and the Government of Malta, following the proposal presented by the said Government and subsequent discussions, by common accord decide to amend Article Six of the Agreement on the incorporation of the Faculty of Theology in the University of Malta, signed on 26 September 1988, to read as follows:-

"A representative of the Chairman of the Foundation for Theological Studies, nominated by the said Chairman, shall form part of the Council for the University.

Two representatives of the Foundation for Theological Studies, nominated by the said Foundation, shall form part of the Faculty Board of Theology."

The present Additional Protocol forms an integral part of the Agreement signed by the Parties on 26 September 1988.

Done at Valletta, Malta, on the 26th day of January one thousand nine hundred and ninety five in two originals, each in the Italian and English languages, both texts being equally authentic.

For the Holy See

(sgd) + Pier Liugi Celata Titular Archbishop of Doclea Apostolic Nuncio

(sgd) Michael Falzon Minister of Education and Human Resources

(original texts in Italian)

ACCORDO TRA LA SANTA SEDE E IL GOVERNO DELLA REPUBBLICA DI MALTA SULL'INCORPORAZIONE DELLA FACOLTA' DI TEOLOGIA NELL'UNIVERSITA' DI MALTA

La Santa Sede e il Governo della Repubblica di Malta, avendo presente lo sviluppo storico degli studi universitari a Malta ed avendo soprattutto considerato i vantaggi di carattere scientifico, culturale e sociale che potranno derivare da un piu' stretto collegamento della Facolta' di Teologia con l'Universita' di Malta, stabiliscono di comune intesa quanto segue:

La Facolta' di Teologia e' incorporata nell'Universita' di Malta.

Tale incorporazione e le funzioni della Facolta' di Teologia sono regolate, in primo luogo, dalle disposizioni del presente Accordo e, in secondo luogo, dalle Leggi di Malta e dagli Statuti della stessa Universita'.

I gradi accademici e i diplomi conferiti dalla Facolta' di Teologia avranno valore canonico e civile.

I concorrenti ad un posto di docente nella Facolta' di Teologia dovranno munirsi previamente di un attestato dell'Arcivescovo di Malta che non vi e' alcuna obiezione canonica contro di essi.

Per le discipline concernenti la fede e la morale, l'Universita' di Malta comunichera' tempestivamente allo stesso Arcivescovo il nome del candidato vincitore del concorso, il quale ricevera' la nomina di docente dopo che avra' emesso la professione di fede presso il medesimo Ordinario e da questi avra' ricevuto la "missione canonica".

Qualora lo stesso Arcivescovo, per ragioni attinenti alla fede, alla condotta morale o alla disciplina ecclesiastica, dovesse revocare il "nulla osta" o la "missione canonica" a un docente, questi cessera' di far parte della Facolta' di Teologia e immediatamente si procedera' per la nomina di un nuovo docente.

Il Governo di Malta e, tramite la "Foundation for Theological Studies", l'Arcidiocesi di Malta forniranno i mezzi economici necessari per il conveniente funzionamento della Facolta' di Teologia, nella misura e nei modi che saranno stabiliti di comune intesa.

Il Presidente della "Foundation for Theological Studies" o un suo delegato fara' parte del Consiglio dell'Universita'.

Due rappresentanti della stessa "Foundation for Theological Studies" faranno parte del Consiglio della Facolta' di Teologia.

26 settembre 1988

Per il Governo di Malta (firmato) Dr Ugo Mifsud Bonnici Ministro dell'Educazione

Per la Santa Sede (firmato) + Mgr.

Pier Luigi Celata Arcivescovo tit. di Doclea Nunzio Apostolico

Allegato relativo all'Art.

3 dell'Accordo del 26 settembre 1988 tra la Santa Sede ed il Governo della Repubblica di Malta sull'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita' di Malta.

Si attesta che alla data del 26 settembre 1988 la Facolta' di Teologia consta delle tre seguenti entita', canonicamente erette;

(a) Facolta' di Teologia propriamente detta; (b) "Institute for Religious Studies"; (c) "Institute of Philosophy and Human Studies".

A. La Facolta' di Teologia propriamente detta: comprende tre cicli, di cui il primo della durata di 5 anni, al termine del quale e' conferito il Baccalaureato (S.Th.B.); il secondo della durata di 2 anni, al termine del quale e' conferita la Licenza (S.Th.L.); il terzo, della durata di un congruo numero di anni, per il conseguimento del Dottorato (S.Th.D.).

La Facolta' conferisce pure il Diploma in Teologia Pastorale.

Il corpo docente comprende docenti Permanenti, non-Permanenti e Visiting teachers.

I docenti Permanenti sono divisi in tre gradi: Lettori, Professori-Associati, Professori.

I Docenti non-Permanenti e i Visiting-Teachers possono essere maltesi o stranieri, e variano di numero secondo le esigenze dei Dipartimenti.

La Facolta' annovera, inoltre, 3 Professori Emeriti.

La Facolta' consta di sei Dipartimenti con i relativi docenti, come segue:

Dipartimento di Teologia Fondamentale e Dogmatica, incluso l'Ecumenismo: con 3 docenti Permanenti (di cui un Professore e due Lettori):

Dipartimento di Teologia Morale, inclusa la Teologia Spirituale ed Ascetica: con 2 docenti Permanenti (Professori):

Dipartimento di Sacra Scrittura, Ebraico e Greco: con 3 docenti Permanenti (di cui un Professore e due Lettori):

Dipartimento di Storia della Chiesa, Patristica ed Archeologia Paleocristiana: con 2 docenti Permanenti (tra cui un Professore ed un posto attualmente vacante):

Dipartimento di Teologia Pastorale, Diritto Canonico e Liturgia: con 5 docenti Permanenti (tra cui un Professore, un Professore- Associato, due Lettori ed un Assistente-Lettore):

Dipartimento di Filosofia: con 5 docenti Permanenti (tra cui un Professore, due Lettori e due posti attualmente vacanti).

Questa materia potra' essere eventualmente considerata dal Consiglio di Facolta'.

Ogni Dipartimento, col consenso del Consiglio di Facolta', invita annualmente dei Lettori non-Permanenti secondo i propri bisogni.

Ogni Dipartimento e' retto da un proprio Coordinatore.

Ogni sessione corrisponde a mezza giornata lavorativa.

B.

"Institute for Religious Studies" e' abilitato a conferire il Baccaluareato in Studi Religiosi ed e' strutturato in un ciclo di corsi serali "part-time" della durata di 5 anni.

E' altresi' abilitato a conferire il Diploma in Studi Religiosi dopo un ciclo biennale di corsi.

L'Istituto ha sede in Floriana (Istitute Cattolico), e' retto da un proprio Direttore e da un "Board" soggetto al Consiglio della Facolta' di Teologia, il cui Rettore e' il "Chairman" dello stesso "Board".

I docenti dell'Istituto sono scelti, per lo piu', fra quelli Permanenti della stessa Facolta', ma sono invitati anche altri docenti.

C.

"Institute of Philosophy and Human Studies" comprende un ciclo di 3 anni con corsi di Filosofia, Psicologia e' Sociologia.

E'abilitato a conferire il Baccalaureato in Filosofia e Scienze Umane.

Con l'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita', l'istituto di Filosofia e Scienze Umane, di fatto, rimarra' sospeso.

Gli studenti iscritti alla Facolta' di Teologia nell'anno accademico 1988-1989 sono cosi' distribuiti:

(a) Facolta' di Teologia propriamente detta: 36 "regulars" e 13 "curriculars".

Sono inoltre da aggiungere 19 studenti che, come previsto per il primo ciclo di teologia, seguono corsi di filosofia e sono cosi' distribuiti: 15 "regulars" iscritti alla Facolta' di Lettere nell'Universita' di Malta, 2 in procinto di esservi iscritti in base alla "mature matriculation", 2 "curriculars" iscritti alla Facolta' di Teologia.

(b) "Institute for Religious Studies": 82 "regulars" e 12 "curriculars";

(c) "Institute of Philosophy and Human Studens": 4 "regulars" e 1 "curricular".

(firmato) + Giuseppe Mercieca Il Gran Cancelliere

(firmato) Vincenzo Borg Il Rettore

INTESA FINANZIARIA TRA IL GOVERNO DI MALTA E L'ARCIDIOCESI DI MALTA PER IL FINANZIAMENTO DELLA FACOLTA' DI TEOLOGIA DELL'UNIVERSITA' DI MALTA

Il Governo di Malta e l'Arcidiocesi di Malta, desiderando dare concreta attuazione a quanto convenuto tra la Santa Sede e lo stesso Governo all'Art.

5 dell'Accordo del 26 settembre 1988 sull'incorporazione della Facolta' di Teologia nell'Universita' di Malta, circa il comune finanziamento della medesima Facolta' stabiliscono quanto segue:

Il Governo di Malta finanziera' la Facolta' di Teologia secondo gli stessi criteri da esso applicati per il finanziamento delle altre Facolta'.

L'Arcidiocesi di Malta, tramite la "Foundation for Theological Studies", contribuira' al finanziamento della Facolta' di Teologia nella misura ritenuta necessaria, oltre i fondi destinati dal Governo nel Budget dell'Universita', ad assicurare che la stessa Facolta' possa svolgere le proprie funzioni in modo rispondente a quanto stabilito negli art.

3 e 4 dell'Accordo sopra citato tra la Santa Sede e il Governo di Malta.

Tale contributo potra' raggiungere, al massimo, quello assegnato dal Governo.

I competenti organi amministrativi dell'Universita' comunicheranno sollecitamente alla "Foundation for Theological Studies" l'ammontare del contributo stabilito dal Governo per il finanziamento della Facolta' e l'ammontare della spesa prevista dalla stessa Facolta' per il suo conveniente funzionamento.

La "Foundation for Theological Studies", entro 30 giorni dalla data della comunicazione di cui al punto 3 della presente Intesa, esaminera' la previsione di spesa della Facolta' e, tenendo conto del contributo disposto dal Governo, comunichera' al Decano della Facolta' l'ammontare del proprio contributo, che versera' in rate trimestrali.

La parte del contributo della "Foundation for Theological Studies" che risultera' non essere stata spesa al termine dell'esercizio finanziario annuale per il quale lo stesso contributo era stato predisposto, sara' restituita alla stessa "Foundation".

26 settembre 1988

(firmatao) Ugo Mifsud Bonnici Per il Governo di Malta (firmato) + Giuseppe Mercieca Per l'Arcidiocesi di Malta (firmato) + Pier Luigi Celata

PROTOCOLLO AGGIUNTIVO ALL'ACCORDO TRA LA SANTA SEDE E IL GOVERNO DELLA REPUBBLICA DI MALTA SULL' INCORPORAZIONE DELLA FACOLTÀ DI TEOLOGIA NELL'UNIVERSITÀ DI MALTA

La Santa Sede e il Governo di Malta, facendo seguito alla proposta avanzata dallo stesso Governo ed alle successive discussioni, stabiliscono di comune intesa di emendare l'Articolo Sei dell'Accordo sull'incorporazione della Facoltà di Teologia nell'Università di Malta, firmato il 26 Settembre 1988, come segue:

"Un rappresentante del Presidente della "Foundation for Theological Studies", nominato dallo stesso Presidente, farà parte del Consiglio dell'Università.

Due rappresentanti della "Foundation for Theological Studies", da questa nominati, faranno parte del Consiglio della Facoltà di Teologia".

Il presente Protocollo aggiuntivo è parte integrale dell'Accordo firmato dalle due Parti il 26 Settembre 1988.

Fatto alla Valletta, Malta, il 26 del mese di gennaio millenovecentonovantacinque, in due testi originali, ciascuno in italiano e in inglese, ambedue facenti ugualmente fede.

Per la Santa Sede (firmato) + Pier Luigi Celata Arcivescovo tit. di Doclea Nunzio Apostolico

Per il Governo di Malta (firmato) Michael Falzon Ministro dell'Edukazione e Risorse Umane.".".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi li New Clause 5 tiġi moqrija t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u Klawsola Ġdida 5 ġiet moqrija t-Tieni Darba.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi li klawsola Ġdida 5 tkun tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Jien kelli l-parir legali li la mal-Ftehim oriġinali kien hemm dak l- Anness, jekk se jiġi ppublikat il-Ftehim irid jiġi ippublikat l-Anness ukoll.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Meta kkwotajt minnu qalli li qed nikkwota minn xi ħaġa li saret sebgħa snin ilu, allura issa se nerġgħu nindikaw l-1988?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Naħseb li l-parir legali tawhuli biex ifixxklu lilek.

Irrid ngħid li l-Protokoll addizjonali li ffirmajt jien fis-26 ta' Jannar biddel Artiklu 6 tal-Ftehim għax qabel kien jgħid hekk:

"Il-President tal-Fondazzjoni għal Studji Teoloġiċi jew id-delegat tiegħu għandu jkun membru tal-Kunsill ta' l-Universita' ..."

Dan kien ifisser li l-Arċisqof personalment ikun membru tal-Kunsill ta' l- Universita'.

Aħna pproponejna lis-Santa Sede, u huma aċċettaw, li din għandha tinbidel biex l-Isqof ikun rappreżentant tal-President mhux imur fuq il-Kunsill ta' l-Universita'.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nibdew mill-aħħar Protokoll li ħa l- paternita' tiegħu l-Onor.

Michael Falzon.

Dan iġib id-data tas-26 ta' Jannar u jgħid hekk:

"Persuna li se tiġi maħtura fil-Kunsill tkun maħtura mill-President tal-Fondazzjoni."

Aħna għandna l-emenda li d-data tagħha hija t-18 ta' Jannar u din kienet diġa' tgħid hekk.

Jiġifieri l-emenda għal-Liġi saret qabel il-Protokoll?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Aħna konna qed naraw kif se ssir l-emenda għal- Liġi u mbagħad għamilna l-Protokoll biex dan ikun skond dik l-emenda.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa isbaħ!

L-ewwel għamilna emenda għal- Liġi biex tiġi preċiżament taqbel mal-Ftehim, issa għamilna Protokoll biex jiġi preċiżament jaqbel ma' l-emenda li konna għamilna qabel!

ONOR.

MICHAEL FALZON: Loġika perfetta din.

Jekk aħna qegħdin inbidlu l- Liġi biex tkun konformi mal-Ftehim, u ovvjament saru diskussjonijiet, imbagħad kien hemm partijiet fejn il-Liġi ma kenitx preċiża skond il-Ftehim u emendajna l-Ftehim.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: It-text tal-Liġi li qed ngħaddu llum huwa tat-18 ta' Jannar.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dik id-data hija tad-draft li għamilli l-Avukat Ġenerali.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-Protokoll li jaqbel preċiżament ...

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dak ġie ffirmat fis-26 ta' Jannar imma l-Ftehim fuqu kien diġa' sar qabel.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: F'paġna 3 tal-Ftehim insibu dan il-kliem:

"Jekk l-istess Arċisqof, għal raġunijiet ta' fidi, kondotta morali jew dixxiplina ekkleżjastika, jirrevoka n-"nihil obstat" jew il-missjoni kanonika lil għalliem, dana ta' l-aħħar ma jibqax jagħmel parti mill- Fakulta' tat-Teoloġija u proċeduri għandhom minnufih jittieħdu għal ħatra ta' għalliem ġdid.".

Din hija sitwazzjoni fejn fakulta' li tiddependi biss mill-Knisja Kattolika għandha d-dritt li tesiġiha.

Fakulta' ta' Universita' lajka, li tiddependi mill-Istat m'għandux jaċċettaha din.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-konċett kollu ta' dan il-Ftehim huwa li l- Fakulta' tat-Teoloġija hija sui generis, mhux bħall-fakultajiet l-oħra.

Issa jew se naċċettaw li hi sui generis jew le.

Jekk intom ma taċċettawx din nifhem li mbagħad l-affarijiet l-oħra do not follow imma trid taċċetta li hija fakulta' differenti mill-oħrajn u għandha ċirkostanzi li jagħmluha fakulta' sui generis.

Jekk din il-premessa ma taċċettawhiex - intom tafu x'inhi l-pożizzjoni tagħkom - imbagħad tista' targumenta dak li qed targumenta.

Pero' fl-opinjoni tagħna hemm ċirkostanzi li l-Fakulta' hija fakulta' sui generis u diġa' spjegat x'inhuma u m'iniex se nerġa' nidħol fihom.

(Interruzzjonijiet) Fakulta' sui generis tfisser fakulta' taħt ċirkostanzi differenti.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Naċċetta li hija fakulta' sui generis.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għax inti kull darba qed tagħmel paragun ma' fakultajiet oħra.

Jekk jiġi xi ħadd jindaħlilna f'dak li qegħdin nagħmlu fil-Fakulta' ta' l-Economics ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-paragun ma' fakultajiet oħra għamiltulek meta konna qed niddiskutu l-kompożizzjoni tal-Kunsill ta' l- Universita' fejn irrimarkajtlek li ebda fakulta' m'għandha dritt li taħtar rappreżentat, għad-differenza tas-Senat.

Hemmhekk għamiltlek l-oġġezzjoni u għidtlek li l-fakultajiet kollha ta' l-Universita' m'għandhomx dritt jaħtru rappreżentant fil-Kunsill - is-Senat għandu dritt għax hu jittratta kwestjonijiet akkademiċi u l-Kunsill jittratta ħwejjeġ amministrattivi - u l-Fakulta' tat-Teoloġija qed tingħata din il-fakulta' li jkollha rappreżentant.

Din hi l-unika fakulta' u inti għidt li m'hemmx ġustifikazzjoni u li hija sui generis.

Issa jiena qed ngħidlek li l-fatt li hija sui generis ma jiġġustifikax kull ħaġa.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dażgur, dik hija ovvja.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela l-punt li jien qed inqanqal huwa li trid tiġi ġġustifikata fuq il-mertu tagħha mhux għaliex hija sui generis.

Jiena qed ngħidlek li una volta aċċettajt li biex jiġu maħtura ċerti għalliema, anke fid-Dipartimenti tal-Filosofija, irid ikun hemm il- beneplacito ta' l-Arċisqof ...

Fil-Liġi qegħdin inniżlu - għaliex issa qegħdin ninkorporawha fil-Liġi - li:

"Jekk l-istess Arċisqof, għal raġunijiet ta' fidi, kondotta morali jew dixxiplina ekkleżjastika, jirrevoka n-"nihil obstat" jew il-missjoni kanonika lil għalliem, dana ta' l-aħħar ma jibqax jagħmel parti mill- Fakulta' tat-Teoloġija u proċeduri għandhom minnufih jittieħdu għal ħatra ta' għalliem ġdid.".

Jiena qed ngħidlek li fakulta' li tappartjeni lill-Knisja għandha dritt tesiġi dawn l-affarijiet imma fakulta' f'universita' lajka, fi stat lajk, l- Universita' u l-Istat fil-liġijiet tiegħu u fl-istatut m'għandux iħalli dan.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Imma trid tapprezza li din il-fakulta' hija joint venture.

Fil-fatt hemm anke intesa finanzjarja biex il-Knisja tħallas parti mill-ispejjeż tal-Fakulta'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'hemm xejn lanqas finanzjarjament!

Fil- provvediment tal-Finanzi hemm li l-Universita' trid tagħti finanzi lill- Fakulta' kif tagħti lil fakultajiet oħra.

Mela fil-fakultajiet l-oħra jkun hemm xi suppliment minn x'imkien ieħor, mhux mill-Universita'?

Jiġifieri l-provvediment finanzjarju qiegħed jekkwipara l-Fakulta' tat- Teoloġija mal-fakultajiet l-oħra.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le mhux hekk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mhux hekk jgħid il-Ftehim fuq il-Finanzi?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hemm miktub hekk:

"L-Arċidjoċesi ta' Malta, permezz tal-Fondazzjoni għall-Istudji Teoloġiċi, għandha tikkontribwixxi għall-finanzjament tal-Fakulta' tat- Teoloġija il-fondi sa fejn konsidrat meħtieġ, oltre l-fondi assenjati mill-Gvern għal estimi ta' l-Universita', biex tiżgura li l-imsemmija Fakulta' tkun tista' teżerċita l-funzjonijiet tagħha skond id- dispożizzjonijiet ta' l-artikoli 3 u 4 ta' l-imsemmi Ftehim ...".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma ma tistax taqra x'hemm qabel?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dik qrajtha int u allura m'hemmx għalfejn nerġa' naqraha jien.

Trid taqrahom flimkien.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Għalhekk għidtlek li dik ma tiswa xejn.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għaliex ta' qabel tiswa u ta' wara ma tiswiex mhux ta' qabel ma tiswiex u ta' wara tiswa?

It-tnejn trid taqrahom flimkien.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Meta taqrahom flimkien tasal għall- konklużjoni li d-Djoċesi hija biss tenuta li tagħti s-suppliment.

Imma jekk il-ħtieġa ta' suppliment ma teżistix, għax l-Universita' hija issa obbligata bil-Liġi li tagħti l-finanzjament lil Fakulta', kif tagħti lil fakultajiet oħra, kif tgħidli is-suppliment se jingħata?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Skond l-istess kriterji ma jfissirx li kif tagħti għall-Fakulta' tal-Mediċina trid tagħti għall-Fakulta' tat-Teoloġija.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dażgur li mhux l-istess, mela hemm xi fakulta' li tieħu l-istess ammont?

L-istess kriterji, imma hija obbligata li tużahom.

Allura l-finanzjament tal-Fakulta' tat-Teoloġija qiegħed jimxi fuq l-istess kriterji tal-fakultajiet l-oħra.

Mela dan ifisser li l- finanzjament kollu tal-fakulta' għandu jingħata mill-Universita' jekk il- finanzjament ta' fakultajiet oħra, skond il-kriterji ta' l-Universita', jingħata mill-Universita.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Din hija ovvja.

Dawn l-affarijiet tgħallimni int fihom mhux ngħallmek jien.

Ma tistax taqra waħda in isolation imma trid tarahom it-tnejn flimkien.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Meta taqrahom flimkien issib li l- konsegwenza li għandek tiġbed hi li l-Universita' hija obbligata tagħti finanzjament sħiħ lill-Fakulta' kif tagħti l-finanzjament sħiħ lil fakultajiet oħra u jekk ma tagħmilx hekk tkun qed tonqos mil-liġi.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Meta taqrahom tinduna li bl-istess kriterji ma tfissirx finanzjament sħiħ għax kieku ma kienx ikun hemm bżonn ta' finanzjament supplimentari.

Anzi t-tieni parti fejn qed ngħidu li "il- Knisja, permezz tal-Fondazzjoni trid tikkontribwixxi finanzjarment", timplika bl-iktar mod ċar li l-parti ta' qabel ma tfissirx finanzjament sħiħ.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela ħalli nkunu ċerti x'tista' tfisser il- parti ta' qabel.

Din tgħid hekk:

"Il-Gvern ta' Malta, għandu jiffinanzja l-Fakulta' tat-Teoloġija skond l-istess kriterji li japplika għall-finanzjament tal-fakultajiet oħra.".

Il-finanzjament ta' fakultajiet oħra jinġieb kollu mill-Gvern ta' Malta, mela allura l-istess kriterju huwa li l-finanzjament tal-Fakulta' tat- Teoloġija jrid jiġi mill-Gvern Malti.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dan m'huwiex eżatt.

Per eżempju fl-Istitute of Health Care aħna jkollna l-kontribut tad-Dipartiment tas-Saħħa.

Għax ikun hemm dipartimenti u azjendi tal-Gvern li f'ċerti fakultajiet ikunu jridu jorganizzaw ċerti courses, allura jħallsu għalihom huma.

Dawn huma kriterji li jintużaw.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma fil-Fakulta' tat-Teoloġija m'hawnx conjoint votes ...

(Interruzzjonijiet) Issa qed niddiskutu fuq Ftehim li sar fl-1988, li diġa' ġie applikat u m'għandniex ir-risposta jekk ġiex ratifikat mill-Vatikan.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Le, aħna qed nirratifikawh għaliex issa qed indaħħluh fil-Liġi l-Vatikan se jirratifikah ukoll.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiġifieri l-Vatikan għadu ma rratifikahx.

(Interruzzjonijiet) Issa almenu għandna l-esperjenza taż-żmien għaliex diġa' għaddew seba' snin.

Nistgħu naraw kif ġiet applikata din l-ewwel klawsola fil-prattika?

Jien qed nissottometti li la l-Gvern Malti qed jiffinanzja l-Fakulta' bl-istess kriterji li jiffinanzja l-fakultajiet l- oħra, dan ifisser li fil-fatt tħallsu l-ispejjeż kollha tal-Fakulta'.

Jien m'iniex qed ngħid li dan huwa ħażin, imma qed ngħidu bħala stat ta' fatt.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għalkemm m'għandix il-karti hawn, nista' ngħid li fil-fatt anke saru domandi parlamentari li jindikaw x'kien il-kontribut tal- Fondazzjoni lejn il-Fakulta' tat-Teoloġija f'xi snin partikolari.

Fil-fatt din ġiet attwata u kien hemm anke kontribuzzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Sar il-ħin għall-Aġġornament.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitat rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tnejn, 6 ta' Frar, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Djar.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kumpanniji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Privileġġi u s-Setgħat tal-Kamra tad-Deputati - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-GĦajnuna lill-Industriji - it-Tieni Qari; Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Massa Frumentarja - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Arbitraġġ - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Kumpanniji Kontrollati (Proċedura ta' Likwidazzjoni) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji tas-Sisa fuq is-Sigaretti maħdumin bil-Makna - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni (Emenda Nru 3) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Dazju tas-Sisa - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Taxxa fuq Bunkering ta' Żjut - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar it-Taxxa tad-Divertimenti - it- Tieni Qari; u Xi agenda oħra li tista' tiġi komunikata iktar tard.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Michael Axiak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, il-ġimgħa l-oħra kont qed insegwi l- Konferenza Ġenerali tal-Partit Laburista u meta ħarist lejn il-mozzjonijiet li ħarġu minn din il-konferenza f'moħħi ġieni ħsieb partikolari dwar il- kwestjoni ta' l-evoluzzjoni.

Kulħadd sema' bil-bioloġista famuż Charles Darwin li ttratta l-evoluzzjoni u f'waħda mil-liġijiet naturali li ppropona semma li jekk ma jkunx hemm evoluzzjoni ta' l-ispeċi, din l-ispeċi ssir estinta.

U fil-politika wieħed jista' jimxi fuq l-istess argument, cioe' li jekk ma jkunx hemm evoluzzjoni ta' ħsieb politiku, dawk il-gruppi ta' nies li ma jevolvux jiġu estinti.

Naħseb li bl-ideat li ħarġu mill- Konferenza Ġenerali tal-Partit Laburista wieħed jista' jasal għall- konklużjoni li allaħares kellu jitla' l-Partit Laburista fil-gvern b'dawn l- ideat għaliex mhux biss jagħmlu ħsara lilhom nfushom bħala partit, imma ssir ħsara kbira lill-pajjiż u bħala poplu mmorru lura fiż-żmien.

Huma ideat bla viżjoni, ideat li diġa' nafu fejn wasalna bihom fil-passat għaliex ma taw l-ebda kwadru jew viżjoni ċara lill-politika Maltija u lill- poplu Malti.

L-ewwel mozzjoni li semmew tirrigwarda t-tneħħija tal-VAT u llum l- editorjal ta' "l-Orizzont" jgħid li mhux biss se jneħħu l-VAT imma minflokha se jerġgħu jdaħħlu d-dazji u taxxi iktar ġusti kif kienu f'Diċembru ta' l-1994.

Hija xi ħaġa tad-daħk li tgħid li se terġa' ddaħħal id-dazji kif kienu f'Diċembru li għadda, dazji li jitħallsu minn kulħadd, irrispettivament mill-klassi u mill-pożizzjoni soċjali ta' dak li jkun.

Peress li bil-kwestjoni tal-VAT il-Gvern ma messx il-kwestjoni tat-taxxi, milli jidher il-Partit Laburista qed jipproponi li se jagħmel xi riforma ta' taxxi iktar ġusta.

Naħseb li jkun f'loku kieku wieħed jistaqsi issa x'tip ta' riforma ta' taxxi beħsiebhom jipproponu.

Pero' l-iktar proposta li jistħoqqilha premju hija meta ddikjaraw b'mod pubbliku li jekk jitilgħu fil-gvern se jirtiraw l-applikazzjoni ta' Malta għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, jien indur lejhom u lejn il-poplu Malti u nistaqsi: Bħala partit x'futur se toffru lill-poplu Malti?

Qegħdin tgħidu xi ħaġa li tmur kontra l-mod kif mexjin l-affarijiet u tmur kontra l-evoluzzjoni ta' ħsieb politiku mhux biss fl-Ewropa imma anke f'Malta.

Jien ngħid li huwa biss ġenn li tiddikjara li se tirtira l-applikazzjoni għas-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea fid-dawl ta' dak kollu li qed jiġri bħalissa fil-kumplament ta' l-Ewropa, speċjalment fl-Ewropa tal-Lvant.

Dan juri b'mod ċar kemm l- Oppożizzjoni għandha taħwid f'moħħha meta tiġi biex tiddiskuti affarijiet ta' natura ta' politika barranija.

Għalhekk huwa tajjeb li nifhmu x'qed jipproponi l-Partit Laburista għaliex għalkemm irid jirtira l-applikazzjoni ta' Malta jrid iżomm relazzjonijiet viċini, speċi ta' free market.

Li ma nkunux parti minn din il-komunita' jfisser li l-prodotti tagħna jkunu ogħla minn dawk ta' pajjiżi oħra Ewropej bil-konsegwenza li nkunu inqas kompettitivi u jfisser ukoll li qed nirrinunzjaw għall-għajnuna u għall- iskemi soċjali kollha li għandhom l-Unjoni Ewropea qisna aħna xi pajjiż speċjali li rridu nżommu relazzjonijiet viċini magħhom, imma ma rridux li jkollna sehem mill-miljuni ta' liri li tingħata f'għajnuna soċjali!

Il- Partit Laburista ma jridx li bħala pajjiż nieħdu sehem fid-deċiżjonijiet politiċi li jittieħdu dwar dak li jkun qed jiġri fl-Ewropa.

Dak li qed jissuġġerixxi l-Partit Laburista jpoġġi liċ-ċittadin f'pożizzjoni inqas miċ-ċittadini oħra Ewropej għaliex qed jipproponi li ċ-ċittadin Malti jkun a second-class citizen.

L-Oppożizzjoni Laburista kemm-il darba ssemmi lin-Norveġja, pero' kulħadd jaf x'qed jiġri f'dan il-pajjiż.

Qed insemmi l-eżempju tan-Norveġja għaliex huwa tajjeb li nitgħallmu minnu.

Għalkemm in-Norveġja reġgħet ivvotat biex tibqa' barra mill-Unjoni Ewropea, diġa' qed ikollha tikkumbatti ċerti problemi għaliex peress li l-Isvezja, il-Fillandja u l- Awstrija huma membri ta' l-Unjoni Ewropea l-cost of living fin-Norveġja qed jogħla, b'konsegwenza li l-istandard of living qed jonqos u fin- Norveġja diġa' qed jiżdied il-qgħad.

Dan qed jiġri għaliex ħafna kumpanniji li kien hemm fin-Norveġja, speċjalment dawk li qegħdin mal- konfini ma' l-Isvezja, qed jagħlqu għaliex jafu li biex jipproduċu l- prodott tagħhom fin-Norveġja se jiġihom ogħla u allura jippreferu jipproduċu l-prodott tagħhom fl-Isvezja jew fil-Fillandja għaliex b'hekk ikunu jistgħu jesportaw lejn il-kumplament tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma jħallsu dazji.

Jiġifieri xahar biss wara li dawn il- pajjiżi daħlu fl-Unjoni Ewropea, in-Norveġja qed tiffaċċja problemi anke f'dik li hija esportazzjoni għaliex ħadd m'hu miġnun li jixtri minn pajjiż li mhuwiex membru ta' l-Unjoni meta jista' jixtri l-istess prodott minn pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea li jiġih jiswa inqas għaliex ma jkunx qed iħallas dazju.

Dawn huma affarijiet li wieħed irid iħares lejhom u juru kemm l-Oppożizzjoni hija żbaljata u retrograda fil-ħsebijiet li għandhom x'jaqsmu mal-politika Ewropea.

Nagħlaq billi ngħid li l-Partit Laburista ddikjara wkoll li huwa kontra l- Partnership for Peace li evolviet biex ikun hemm iktar koperazzjoni bejn dawk il-pajjiżi ta' l-Ewropa tal-Punent, ta' l-Ewropa tal-Lvant u l-pajjiżi tal-Mediterran.

L-ewwelnett il-fatt li l-Partit Laburista qed jipprova juri li din il-Partnership for Peace hija xi ħaġa kerha, juri falliment tal-ħsieb tal-Partit Laburista għaliex l-ewwel konċett ta' din il- partnership huwa proprju biex ikun hemm koperazzjoni bejn il-pajjiżi kollha u biex ikun hemm il-paċi.

Sabiex ikun hemm il-paċi fl-Ewropa u l-paċi fid- dinja Malta trid tkun lesta li tagħmel l-parti tagħha mhux billi tmur tiġġieled fil-gwerer imma billi tikkontribwixxi lejn dawn l-istrutturi ta' paċi li qed jinħolqu fl-Ewropa.

Nagħlaq billi nikkwota mill-manifest politiku tal-partiti popolari Ewropew - ċioe' l-partiti demokristjani Ewropej miġbura fil-Parlament Ewropew - biex nuri kemm l-ideat tal-Partit Laburista fuq is-sigurta' huma ideat antiki.

F'sezzjoni "A Secure and Peaceful Europe" insibu paragrafu li juri kif id-demokristjani u l-kumplament ta' l-Ewropa jħarsu lejn il- kwestjoni tas-sigurta'.

Se naqrah bl-Ingliż biex ma niġix miskwotat:

"To the traditional "security against", based on the arms race, we can now add "security with", based on a shared definition of the minimum necessary force, but for us Christian democrats we want a "security for", defined as co-operation which creates irreversible links between peoples and which is based not just on the military factor but also on economic, social and cultural development.".

Jiġifieri t-tip ta' sigurta' li qed nitkellmu fuqha llum mhijiex xi sigurta' kontra, imma hija sigurta' favur il-paċi.

U dan huwa l-evolviment tal-ħsieb fuq is-sigurta' li qed jimxi fuqu l-Gvern li jemmen ukoll fid- demokrazija kristjana.

Nagħlaq billi nħeġġeġ lill-poplu Malti biex jagħraf id-differenzi fil-ħsebijiet li jeżistu bejn in-naħa tal-Gvern u n- naħa ta ' l-Oppożizzjoni.

Grazzi.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, wieħed mill-iktar fenomeni sinifikattivi tas-seklu għoxrin hija ż-żieda drammatika fin-numru u fil-proporzjon ta' persuni anzjani.

Malta bħall- bqija tad-dinja qed tgħix ukoll din il-bidla u skond l-aħħar statistiċi l- persentaġġ ta' dawk li għandhom 'il fuq minn 60 sena diġa' laħaq il-15.93%, li jinqasmu bejn 15.95% għal Malta u 20.1% għal Għawdex.

Fi żmien 30 sena dan il-persentaġġ se jitla' għal 24%.

Id-demographic trends juru li l- ikbar impatt tax-xjuħija se jkun realizzat fl-ewwel kwart tas-seklu wieħed u għoxrin.

F'dan il-perjodu l-popolazzjoni anzjana mhux biss se tirdoppja, iżda wieħed minn kull erba' Maltin ikollu 'il fuq minn 60 sena.

Barra minn hekk, dawk l-anzjani li jkollhom 'il fuq minn 75 sena se jibdew jiżdiedu b'rata ikbar kif jaqleb is-seklu.

Dan ifisser li wieħed irid jaħseb biex jipprovdi għal diversi bżonnijiet ta' diversi kategoriji ta' anzjani matul dan iż-żmien.

Dan il-kwadru jista' jidher iktar ikrah meta wieħed jikkonsidra li r-role tradizzjonali tal-familja Maltija fis-support u l-kura li mdorrija tagħti lill-membri anzjani tagħha ta' kuljum huma mheddha serjament minn diversi esiġenzi ekonomiċi, soċjali u psikoloġiċi.

Il-familja suppost għandha tkun il-post ideali għall-anzjan u dan intqal ukoll mill-Parliamentary Assembly of the Council of Europe f'rakkommandazzjoni li għamlet fuq il-policy tal- familja fl-1988.

Infatti din kienet qalet:

"The family is still the place where human relationships are most intense and rich and the best place for bringing up children and providing care for the elderly persons.".

Illum, grazzi għall-progress kbir li sar fil-qasam tal-mediċina, il-ħajja tal-bniedem twalet u se tkompli titwal.

Fil-fatt l-average life expectancy żdiedet drammatikament matul l-aħħar 60 sena.

Filwaqt li fl-1930 l-life expectancy ta' l-irġiel kienet ta' 35 u tan-nisa kienet 43, fl-1990 il-life expectancy ta' l-irġiel kienet ta' 73.7 u tan-nisa kienet ta' 78 sena.

Huwa previst li fis-sena 2025 l-life expectancy ta' l-irġiel tkun ta' 74 u tan-nisa se tkun ta' 80 sena, jiġifieri l-life expectancy se tkompli tiżdied.

Pero' huwa essenzjali li l-għajxien iktar fit-tul ta' l-anzjan ikun imsieħeb ma' kwalita' ta' ħajja aħjar għaliex inkella ma jkunx hemm skop ta' ħajja itwal.

Il-policies adottati jrid ikollhom l-iskop li l- anzjan jibqa' attiv, iżomm ir-relazzjonijiet mal-familja, mal-ħbieb tiegħu u ma' l-ambjent familjari li jgħix fih filwaqt li jiġi inkoraġġit li jibqa' jipparteċipa attivament fil-ħajja sabiex iħossu integrat kompletament fis- soċjeta'.

It-titjib sinifikattiv fil-life expectancy ta' l-anzjani bilfors jimplika mhux biss domanda ikbar għas-servizzi eżistenti ta' għajnuna, iżda jitlob servizzi ġodda u miżuri alternattivi għall-kura ta' l-anzjani.

Għalkemm l- anzjani jista' jkollhom ħafna bżonnijiet li huma komuni għall-bqija tal- popolazzjoni, għandhom ċerti bżonnijiet speċjalizzati li huma orjentati għall-eta' tagħhom.

Bħala konsegwenza hemm il-ħtieġa ta' metodi ġodda fil- kura medika u fit-tqassim tas-servizzi tas-saħħa.

Is-soluzzjoni tinsab fit- trasformazzjoni radikali ta' politika soċjali bbażata fuq mudell ta' welfare state għal dik ta' caring society fejn kull istituzzjoni soċjali li jista' jkun l-Istat, il-Knisja, organizzazzjonijiet volontarji u oħrajn non- governattivi, il-komunita', il-membri tal-familja u fl-aħħarnett l-anzjani nfushom kollha għandhom role importanti x'jaqdu billi verament jgħinu lil xulxin u jwettqu fil-prattika l-prinċipju tas-solidarjeta'.

Il-kura ta' l-anzjani hija entita' komplessa fejn ħaġa tiddependi minn oħra għaliex, per eżempju, is-saħħa u l-feliċita' ta' l-anzjani jiddependu minn fatturi soċjali, emozzjonali u psikoloġiċi.

Għalhekk il-politika soċjali tal-lum hija orjentata fuq is-servizzi personalizzati li bħala bażi tagħhom jqisu lill-anzjan bħala persuna umana.

Din il-politika għandha skop doppju għaliex filwaqt li tipprovdi support lill-anzjani tnaqqas il- piż minn fuq il-familja tiegħu.

Ix-xewqa u l-impenn tagħna huwa li kemm jista' jkun inħallu lill-anzjan tagħna jgħix f'daru mal-familja tiegħu, fir- raħal jew fil-belt fejn ikun trabba' u biex nilħqu dan l-iskop qegħdin kontinwament nestendu u ntejbu s-servizzi li jingħataw lill-anzjani f'darhom.

Aħna rridu li dawn is-servizzi jkunu strumentali biex iktar anzjani jkunu kapaċi jgħixu f'darhom minflok jidħlu f'xi dar residenzjali ta' l-Istat, tal-Knisja jew tal-privat.

Irridu nevitaw dik it-trawma li l- anzjan isofri meta jiġi biex jitlaq minn daru biex jidħol f'xi istituzzjoni ta' l-anzjani, pero' huwa d-dmir tagħna ukoll li naraw li f'kull dar ta' l- anzjani u f'kull nursing home l-kwalita' tal-ħajja u d-dinjita' ta' l- individwu jkunu salvagwardati fis-servizzi u l-faċilitajiet li jiġu provduti f'dawn l-istituzzjonijiet.

Huwa dover tagħna wkoll li fiż- żmenijiet tal-lum nipprovdu kwalita' ta' ħajja aħjar lill-anzjan mhux mil- lat materjali biss iżda wkoll mill-aspett kulturali, edukattiv u rikreattiv.

B'dan il-mod l-anzjani tagħna jħossuhom li jistgħu jipparteċipaw attivament u ma jħossuhomx emarġinati, iżda għall-kuntrarju jħossuhom kompletament integrati fis-soċjeta'.

Biex nilħqu l-iskop tal- politika tagħna, cioe' li kemm jista' jkun nżommu lill-anzjan f'daru l- Gvern qed ikompli jestendi u jtejjeb is-servizzi li qed nipprovdu fil- komunita'.

Bi pjaċir ngħid li f'dawn l-aħħar ġimgħat tajna bidu għal ċerti servizzi li ma kenux jeżistu f'pajjiżna.

Infatti l-ġimgħa l-oħra ftaħna day centre fiż-Żejtun, servizz li aħna nemmnu li se jkun parti importanti fl-istrateġija tal-Gvern biex iwettaq il-politika tiegħu li kemm jista' jkun inżommu l-anzjan f'daru.

B'sodisfazzjon ngħid li dan is-servizz jidher li se jkun ta' suċċess, infatti diġa' hemm numru sabiħ ta' anzjani li qed jipparteċipaw u jien persważ li dan is-servizz mhux se jibbenefikaw minnu biss l-anzjani taż-Żejtun imma se jibbenefikaw minnu wkoll anzjani ta' rħula viċin.

Wara li naraw is-suċċess li jkollna u l-benefiċċju li jieħdu minnu dan id-day centre, beħsiebna niftħu day centres oħrajn ħalli kemm jista' jkun il-firxa ta' anzjani li jgawdu minn servizz bħal din tkun ikbar.

Dan is-servizz ta' day centre, Mr Speaker, jagħti opportunita' kbira lill-anzjani biex jiltaqgħu ma' anzjani oħra, jagħtihom ukoll l-opportunita' li jiżviluppaw it-talenti tagħhom u jitgħallmu affarijiet ġodda.

Barra minn hekk, għandu skop ieħor benefiku u doppju, cioe' li jagħti nifs lill-qraba li jkunu jduru bl-anzjani tagħhom.

Inizjattiva oħra li ħa s-Segretarjat għall-Kura ta' l-Anzjani tirrigwarda l-karta ta' l-identita'.

Din ilna nsemmuha ħafna u qlajna ħafna kritika fuqha għaliex ilna biex nagħmluha - u dan huwa veru - pero' naħseb li mhux se jiddispjaċina li domna daqshekk.

Nista' nħabbar li dan ix-xahar b'koperazzjoni ma' l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali se jibdew jitqassmu l-ewwel karti ta' l-identita' mill-kunsilli lokali.

Din il-karta ta' l- identita' se tkun tiswa ħafna affarijiet.

Domna biex wettaqna din il-ħaġa għaliex ridna nkunu żguri li meta anzjan ikollu din il-karta ta' l- identita' se tiswielu xi ħaġa.

Infatti diġa' ngħatajna ħafna konċessjonijiet minn ċerti kumpanniji u minn hawn nirringrazzjahom.

'Il quddiem wieħed ikun jista' jippubblika l-ismijiet ta' dawn id-ditti u jien persważ li se jkun hemm iktar konċessjonijiet għall-anzjani.

Din il-karta' ta' identita' se tibda titqassam dan ix-xahar u bil-mod il-mod titqassam lill-anzjani kollha li għandhom 60 sena.

Inizjattiva importanti oħra tirrigwarda r-reġistru ta' l-anzjani.

Dan huwa eżerċizzju importanti ħafna li permezz tiegħu l-Gvern u anke l- kunsilli lokali se jkunu jafu x'inhuma l-ħteġijiet u l-kapaċitajiet ta' l- anzjani kollha.

Bħalissa hawn 59,000 persuna anzjana li se jiġu reġistrati f'dan ir-reġistru.

Dan il-proġett qed isir bejn is-Segretarjat għall-Kura ta' l-Anzjani, il-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani, l-MSU u l-Assoċjazzjoni u d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali.

Imxejna ħafna f'dan il-proġett u fil- 25 ta' Frar se jsir seminar għall-kunsilli lokali ħalli jiġi spjegat sewwa lilhom dan il-proġett.

Inizjattiva oħra li qed niffinalizzaw tirrigwarda s-servizz għall- inkontinenza.

Mr Speaker, jien persważ li int taf ħafna fuq dan is-servizz li diġa' qed jibbenefikaw minnu madwar 700 ruħ li qed jieħdu l-ħrieqi b'xejn.

Pero' għandna waiting list ta' madwar 600 ruħ li sfortunatament minħabba limitazzjonijiet finanzjarji m'aħniex f'pożizzjoni li nagħtuhom il- ħrieqi b'xejn.

Fassalna pjan biex almenu dawn l-anzjani kollha - għaliex il-maġġoranza kbira tal-waiting list huma anzjani - li qed jistennew biex jieħdu dan is-servizz ikunu jistgħu jixtru dawn il-ħrieqi bi prezz sussidjat.

Jien nikkalkola li filwaqt li bħalissa l-anzjani li qed ikollhom jixtru l-ħrieqi qed iħallsu madwar 30ċ jew iktar fuq kull ħarqa li jixtru, se jkunu f'pożizzjoni li jixtruhom b'nofs prezz.

Dan se jkun ta' vantaġġ u ta' benefiċċju kbir speċjalment għal dawk l-anzjani li sfortunatament jużaw dawn il-ħrieqi ta' kuljum.

Dan ikompli jsostni li din hija inizjattiva oħra mis-Segretarjat għall-Kura ta' l-Anzjani biex ikompli jwettaq il-politika tiegħu li kemm jista' jkun l-anzjan jibqa' jgħix f'daru.

Mr Speaker, jien perważ li qed nagħmlu mill-aħjar li nistgħu biex kemm jista' jkun l-anzjan jibqa' jgħixu f'daru, pero' sfortunatament ir-realta' hi li għalkemm qed nestendu u ntejbu dawn is-servizzi, xorta jkollna numru ta' anzjani li jitolbu li jiġu rikoverati f'xi istituzzjoni ta' l-anzjani, kemm tal-Gvern, tal-Knisja, f'dawk privati u anke f'San Vincenz de Paule.

Ir-residenza ta' San Vincenz de Paule tilqa' fiha iktar minn 1,000 ruħ u bi pjaċir ngħid li l-kwalita' ta' ħajja li qed jirnexxilna noffru lill- anzjani f'din ir-residenza qegħda dejjem titjieb.

Għalkemm ikun hemm ċerti limitazzjonijiet u jsiru ċerti ilmenti, pero' jien persważ li l-image ta' San Vincenz de Paule inbidel minn lejl għal nhar u aħna qed nagħmlu mill- aħjar li nistgħu biex kemm jista' jkun inkomplu ntejbu l-kwalita' ta' ħajja ta' dawn l-anzjani għaliex wara kollox huwa veru li meta nitkellmu fuq l-anzjan inkunu qed nirreferu għal dik il-persuna li jkollha ċertu numru ta' snin, pero' hemm ċerti kategoriji ta' anzjani li jkollhom ċerti bżonnijiet.

Jien naħseb li jekk hemm kategorija ta' anzjani li għandhom l- iktar bżonnijiet huma l-anzjani rikoverati f'San Vincenz de Paule għaliex ħafna minnhom tant għandhom mard kroniku li diffiċli li joħorġu minn hemmhekk u għalhekk huwa d-dover tal-Gvern li jagħmel mill-aħjar biex itejjeb il-ħajja tagħhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 6 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra ġiet aġġornata mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

AMBAXXATI MALTIN - KIRJIET TA' AMBAXXATI U RESIDENZJI UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill- Kamra kemm kienu l-ispejjeż tal-kirjiet ta' l-Ambaxxati Maltin u tar- residenza uffiċjali ta' l-istess Ambaxxaturi Maltin kollha għal matul is- sena 1994 pajjiż, pajjiż?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-informazzjoni dwar in-nefqa matul l-1994, pajjiz pajjiz, ghall-kiri mill-Gvern ta` ambaxxati u ta` residenzi ufficjali ta` Ambaxxaturi Maltin barra minn Malta, hija s-segwenti:

| |AMBAXXATA |RESIDENZA | | | |UFFICCJALI| | | | | |Algerija |Lm 3.780 |Ara nota | | | |(E) | |Arabja |Lm7.720 |Lm24.267 | |Sawdita | | | |Awstralja |Lm 9.033 |- | |Belgju |- |Lm 17.625 | |Cina |Lm 6.387 |Lm 14.264 | | | |(B) | |Egittu |Lm24.355(C|ara nota | | |) |(C) | |Franza |Lm57.500 |Lm 38.734 | |Germanja |Lm 11.695 |Lm 15.979 | |Ingilterra |- |Lm 14.309 | |Iraq |Lm 8.870 |ara nota | | | |(E) | |Italja |Lm24.751 |Lm 22.650 | |Kanada |Lm |ara nota | | |5.096(D) |(E) | |Libja |- |- | |Russja |Lm |ara nota | | |1.131(F) |(F) | |Stati Uniti |- |- | |ta` l-Amerika| | | |Spanja |Lm 13.121 |Lm12.251 | |Kunsill ta` |- |Lm | |l-Ewropa | |6.000(G) | |(Strasburgu) | | | |Nazzjonijiet |- |- | |Uniti (New | | | |York) | | | |(Ginevra) |Lm11.605 |Lm12.015(B| | | |) | |Organizzazzjo|- |ara nota | |ni | |(E) | |ghas-sigurta'| | | |u | | | |kooperazzjoni| | | |fl-Ewropa | | | |(Vjenna) | | |

Noti ta` Spjega

(A) Nefqa ghall-kiri ta` uffiċji f`Melbourne u Sydney.

Il-Kummissjoni Gholja Maltija f`Canberra hija proprjeta' tal-Gvern

(B) Nefqa ghal parti mis-sena ghaliex l-Ambaxxatur ma kienx ghadu assuma l- inkarigu tieghu fil-bidu ta` l-1994

(C) Ammont komplessiv li ma jiddistingwix x`kera thallset ghal kull wahda mill-proprjetajiet

(D) Tinkludi hlas ghal uffiċji akbar tal-Konsolat li tmexxa f`nofs is-sajf

(E) Peress li l-ambaxxata mhix immexxija minn Ambaxxatur, ma tithallasx mill-Gvern Malti ghar-residenza tal-Konslu jew ufficjal gholi li qed jamministra fiha, skond il-kaz

(F) Ammont komplessiv li ma jiddistingwix x`kera thallset ghal kull wahda mill-proprjetajiet.

L-ammont li jthallas huwa marbut ma kemm tizdied il- kera ta` l-ambaxxata Russa f`Malta

(G) Tithallas f`forma ta` allowance lill-Ambaxxatur

Fejn m'hemmx indikat infiq, il-proprjeta' hija tal-Gvern Malti.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Pajjiż, pajjiż jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidli liema huma dawk ir-residenzi u Ambaxxati Maltin li nxtraw f'isem il- poplu Malti matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Ebda residenza ufficjali jew ambaxxata Maltija ma nxtrat mill-Gvern Malti mill-1990 `l hawn.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill- Kamra liema kienu dawk l-Ambaxxati ta' Malta li organizzaw riċeviment fl- okkażjoni tal-21 ta' Settembru u tal-31 ta' Marzu matul l-1994?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Ebda ambaxxata Maltija barra minn Malta ma organizzat riceviment fl-okkażjoni tal-31 ta` Marzu, 1994.

Saru ricevimenti fl-okkazjoni ta` Jum l-Indipendenza 1994 f`hames ambaxxati Maltin, jigifieri, fl-Awstralja, fil-Belgju, fl-Egittu, fil-Libja u fl- Istati Uniti ta` l-Amerika, kif ukoll fil-Missjoni Permanenti ghan- Nazzjonijiet Uniti gewwa Ginevra u fil-Konsolat Malti gewwa l-Kanada.

OPERATURI LOKALI - ABBUŻ MILL-FORWARD BUYING RATE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm operaturi lokali li abbużaw mill-forward buying rate?

Jista' jgħid meta ġraw dawn l-abbużi, x'somom kienu nvoluti u x'passi ttieħdu?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Ninforma l-Onor.

Interpellant li din il- mistoqsija għanda ssir lill-Ministru tal-Finanzi.

KNISJA - EX-PROPRJETA' TAL-KNISJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li issa għadda ħafna żmien mindu l-Joint Office bdiet tipprepara il- mod kif għandhom jinbiegħu id-djar li kienu proprjeta' tal-Knisja, jista' l- Ministru jgħid jekk dan il-pjan tlestiex?

Jista' jgħid jekk hemmx xi intoppi li qed iżommu milli jitħabbar dan il- pjan?

Jaf il-Ministru li hemm numru ta' inkwilini li qed jistennew din id- deċiżjoni biex jkunu jistgħu jixtru l-post tagħhom u jibdew jagħmlu t- tiswijiet meħtieġa?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-policies dwar xiri ta' proprjeta' amministrata mill-uffiċċju Konġunt għadhom qegħdin jiġu kkonsidrati.

SKEJJEL - TLUQ MILL-ISKOLA QABEL IS-16-IL SENA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Matul l-ewwel term ta' din is-sena skolastika jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm talbiet għall-ħruġ mill-iskola qabel iż- żmien?

Jista' jgħid:-

1) Kemm kienu mill-iskejjel ta' l-Istat?

2) Kemm kienu mill-iskejjel tal-Knisja?

3) Kemm kienu mill-iskejjel Privati?

F'kull każ, kemm kienu subien u kemm bniet?

X'kienu r-raġunijiet prinċipali li ngħataw biex jingħata permess?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li matul l-ewwel term ta' din is- sena skolastika kien hemm 396 talba għal ħruġ mill-iskejjel qabel iż-żmien.

Dawn kienu mqassma hekk:

| |Subien |Bniet | |Skejjel ta' |184 |205 | |l-Istat | | | |Skejjel |3 |1 | |tal-Knisja | | | |Skejjel |1 |2 | |privatiie | | | |Total |188 |208 |

Ir-raġunijiet prinċipali li ngħataw fit-talba kienu l-impieg, il-ħtieġa li wieħed joqgħod id-dar, u t-tqala.

Inżid ngħid li, ħlief għal ftit każi eċċezzjonali, it-talbiet li jintlaqgħu jikkonċernaw tfal li jkunu diġa' għalqu s-16-il sena jew ikunu se jgħalquhom matul il-vaganzi.

Għalkemm ikollhom dik l-eta', dawn ikunu ħarġu mill-iskola qabel iż-żmien stipulat mil-liġi li tobbliga lil kull persuna li tagħlaq is-16-il sena wara l-bidu tas-sena skolastika tibqa' tattendi l-iskola sa l-aħħar ta' dik is-sena.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fl-ewwel term tas-sena skolastika jista' l-Ministru jgħid x'kien l-assenteiżmu mill-iskejjel ta' l-Istat xahar b'xahar maqsumin fi skejjel tas-Snajja', Sekondarji, eċċ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fl-ewwel term skolastiku, l- assenteiżmu fl-iskejjel ta' l-Istat kien kif ġej:

| |Set|Ott|Nov|Diċ| | |t | | |. | |Skejjel primarji |- |68 |75 |24 | |Skejjel speċjali |- |1 |2 |2 | |Skejjel |- |- |- |- | |tas-subien (Ex | | | | | |Opp Centre) | | | | | |Skejjel tal-bniet|- |87 |86 |68 | |(Ex Opp Centres) | | | | | |Skejjel |- |123|105|138| |sekondarji u | | | | | |Junior Lyceums | | | | | |tas-Subien | | | | | |Skejjel |7 |323|418|383| |sekondarji u | | | | | |Junior Lyceums | | | | | |tal-bniet | | | | | |Skejjel |- |75 | |295| |tas-snajja' | | |282| | |tas-subien | | | | | |Skejjel |- |64 |40 |43 | |tas-snajja' | | | | | |tal-bniet | | | | | |Craft Training |- |- |- |- | |Centres | | | | | |Oħrajn |- |77 |43 |30 |

FOOTBALL GROUNDS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-grounds tal-football - lokalita' b'lokalita' li fil-ġimgħat li ġejjin se jingħataw f'idejn il- Kunsilli Lokali?

Dawk li qed jużaw il-grounds din is-sena jridu b'hekk jagħmlu arranġamenti oħra mal-Kunsilli tal-post konċernat?

Il-Ministeru tiegħek se jagħti xi għajnuna f'finanzi jew riżorsi umani biex jgħin lill-Kunsilli fil-manutenzjoni tal-grounds?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-Artiklu 33 (I) (c) - Taqsima IV tal` l- Att XV ta` l-1993 - Att biex jipprovdi ghat-twaqqif ta` Kunsilli Lokali - jghid biss li `il-funzjonijiet ta` kull Kunsill Lokali jkunu........ (c) li jipprovdi li jsiru, jinzammu fi stat tajjeb u manutenzjoni ta` playgrounds tat-tfal, gonna pubblici u centri ohra, ta` sport, kultura jew divertiment iehor......`

Il-ligi ma tghidx li dawn il-facilitajiet se jinghataw f`idejn il-Kunsilli Lokali.

Ghalhekk ic-cirkostanzi li qed isemmi l-Onor.

Interpellant ma japplikawx f`dan il-kaz.

QRATI - KONFISKA TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 22697 dwar konfiska ta' proprjeta' eċċ mill-Qrati lit-traffikanti tad-droga issa li għaddew xahrejn mill-mistoqsija oriġinali tiegħi?

ONOR.

JOE FENECH: Proprjeta' konfiskat u minn liema Qorti saret il- konfiska

Ġnien f'Birkirkara, kejl ta' 40.95 metri kwadri.

Qorti tal-Appell (Kriminali) wara li kien hemm ġuri.

Meta u mingħand min saret tali konfiska.

3 ta' Ġunju 1987.

Loreto Attard

Min hu responsabbli biex ikun żgurat li l-proprjeta' issir ta' l-iStat.

Ir-Reġistratur tal-Qorti responsabbli li jgħaddi s-sentenza tal-Qorti lir- Reġistru Pubbliku biex l-art tiġi reġistrata f'isem il-Gvern ta' Malta.

X'użu qed isir minn tali proprjeta' li tkun ġiet konfiskata

Ġaladarba din il-proprjeta' issa saret Art tal-Gvern, il-mistoqsija tkun aktar proprjeta' jekk issir lid-Dipartiment tal-Artijiet.

Proprjeta' konfiskata u minn liema Qorti saret il-konfiska

Karozza numru H-1103 u Lm647.

Qorti tal-Maġistrati.

Appellata.

Meta u mingħand min saret tali konfiska

30 ta' Awwissu 1989 Anthony Zammit

Proprjeta' konfiskata u minn liema Qorti saret il-konfiska.

Karozza numru TRY697R Qorti tal-Maġistrati.

Appellata.

Meta u mingħand min saret tali konfiska

30 ta' Jannar 1992.

Joseph Zammit

Karozza numru F-4775 Qorti tal-Maġistrati.

Appellata.

Meta u mingħand min saret tali konfiska

13 ta' Frar 1992 Carmelo Farruġia u M'Angelo Farruġia

Bitħa f'fond 'Plot 2' Triq Santu Rokku, Mosta.

Appellata 11 ta' Novembru 1994 Qorti tal-Maġistrati

Jesmond Demicoli

Ir-Reġistratur tal-Qrati responsabbli li jgħaddi s-sentenza tal-Qorti lir- Reġistratur Pubbliku biex l-art tiġi rreġistrata f'isem il-Gvern ta' Malta.

Kien hemm każ wieħed fil-Qorti tal-Appelli Kriminali (minn Ġuri) li b'sentenza tat-3 ta' Ġunju, 1987 l-istess Qorti kienet ordnat il-konfiska ta' Ġnien f'Birkirkara.

Dettalji iżjed ma jistgħux jingħataw minħabba l- provvediment ta' l-Artikolu 518 tal-Kodiċi Kriminali.

Kien nominat il- Perit Richard Aquilina biex jagħmel pjanta dettaljata tal-ġnien u l-kejl relattiv.

Dana sar, u l-istess sentenza bil-pjanta ġiet mgħoddija lir- Reġistru Pubbliku għar-reġistrazzjoni tal-ġnien favur il-Gvern ta' Malta.

Ir-Reġistratur tal-Qorti huwa responsabbli sabiex jgħaddi s-sentenza tal- Qorti lir-Reġistru Pubbliku sabiex tiġi reġistrata f'isem il-Gvern ta' Malta.

Peress li l-art issa saret tal-Gvern, id-Dipartiment ta' l-Art jista' jgħid x'qed isir minn dan il-ġnien.

KALKARA - TRIQ SANTU ROKKU - ĊIMITERJU NAVALI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi għad-domanda parlamentari tiegħi numru 21507, ċioe' jista' jgħidli x'sar minnha dik il-parti li kienet tagħmel minn Naval Cemetry fi Triq Santu Rokku, fil-Kalkara?

Jista' l-Ministru jgħidli jekk huwiex se jsir ġnien jew xi ħaġa oħra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-proprjeta' msemmija għaddiet għand it- Taqsima Arji mhux Urbani tas-Segretarjat Ambjent u qed tintuża bħala mixtla.

FGURA - ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 23891, ċioe' fil- Gazzetta tal-Gvern tat-12 ta' Ġunju, 1992 deher Avviż Nru. 380 ta' akkwist ta' art fil-Fgura li tidher immarkata fuq il-pjanta LD 89/92, jista' l- Ministru jgħid meta se tiġi esproprjata din il-biċċa art biex issir pjazza kif oriġinarjament ippjanat?

Meta d-Dipartiment ta' l-Artijiet għandu dokumenti neċessarji biex tista' ssir din l-expropriation, jista' l- Ministru jieħu passi biex jitħaffu l-proċeduri biex din il-pjazza ndikata ssir mill-aktar fis minħabba inkonvenjent li qed jinħoloq minħabba li għada ma' ġietx żviluppata din il-biċċa art kif kien ippjanat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ġaladarba deher l-avviż ta' l-akkwist ta' l-art fil-Gazzetta tal-Gvern, l-art ġiet effettivament esproprjata.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija se jsir l-istudju neċessarju biex jiġi stabbilit x'hemm bżonn li għad fadal isir.

HYDROJET BLASTING SYSTEM

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 18299, ċioe' b'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 15578, jista' l-Ministru jgħidli saritx d-dimostrazzjoni li kellha ssir fl-aħħar ta' Jannar?

F'liema stadju wasal l-istudju dwar il-Hydrojet Blasting System?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jiena nformat li d-demostrazzjoni li kellha ssir tal-"Hydrojet Blasting System" ma saritx minn din l-kumpannija Amerikana minħabba mpenji oħra li dawn għandhom.

BIRGU: TRIQ IL-BIRGU ALL GOVERNORS PALACE - BOLLARDS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għad-domanda parlamentari tiegħi numru 23107,u ċioe' b'referenza għad-domanda parlamentari tiegħi numru 19839, peress li hemm min qed jabbuża, jista' l-Ministru jieħu passi biex isiru xi forma ta' bollards li jkunu jistgħu jinqalgħu meta jkun hemm il-ħtieġa meta din il- parti tat-triq tkun trid tintuża minħabba xi emerġenza?

Jista' l-Ministru jgħamel l-istess fil-parti ta' Triq il-Ħabs l-Antik, il-parti ta' ħdejn id- dħul ta' Sant'Anġlu peress li l-bankina hija wiesgħa u hemm min qed jabbuża u qed jużaha bħala passaġġ għal karozzi, jista' l-Ministru jgħidli jekk il- bord iddeċidiex pożittivament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-Dipartiment konċernat għadu qed jistenna ir-rakkommandazzjonijiet tat-Traffic Control Board għar-rigward tas-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

KALKARA - DAWL FIX-XATT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għal diversi interventi, mistoqsijiet supplimentari kif ukoll mistoqsija parlamentari numru 18684 li saru fil-Parlament, jista' l- Ministru jgħidli meta se jerġgħu jitwaħħlu l-lampi max-Xatt tal-Kalkara mal- parti ta' ħdejn il-baħar, li suppost ilhom li reġgħu twaħħlu wara li kienu nkisru bil-maltemp xi ħames (5) snin ilu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-talba biex isiru l-lampi max-Xatt tal- Kalkara għadha qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

KALKARA - ĦSARA FUQ OPRI TAL-BAĦAR KAĠUNATA MINN TFIGĦ TA' ŻEJT MINN BASTIMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħidli jekk għadx hemm sidien ta' l-opri tal-baħar li saritilhom ħsara meta ntefa' l-baħar żejt mill-bastiment fil-bajja tal-Kalkara li għadhom ma tħallsux?

Kemm u x'inhi r-raġuni li ma tħallsux?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li dawk is-sidien ta' l- opri tal-baħar li saritilhom ħsara meta ntefa' l-baħar żejt minn bastiment fil-bajja tal-Kalkara u li għamlu l-claim tagħhom kollha tħallsu.

GĦAWDEX - RAĠEL MAQBUD BID-DROGA LSD

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitressaq dak ir-raġel li nqabad bl-LSD f'Għawdex, liema droga kienet tasal bil-posta?

Fiex wasal il- każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 13891, 14262 u 14323 informat li dan il-każ se jitkompla l-Qorti fit-13 ta' Frar li ġej.

PULIZIJA - PERSUNI LI JINQABDU BID-DROGA BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Meta persuna tinqabad bid-droga barra minn Malta u l-kwantita' maqbuda tkun turi li jkun qed jmexxi d-droga u mhux għal konsum personali tiegħu, l-liġi Maltija tagħti dritt lill-pulizija li meta dan jiġi Malta jitressaq quddiem il-Qorti biex il-proprjeta' u l-assets tiegħu jinqabdu?

Jekk ikun ovvju li l-ġid li jkunu akkumulaw dawn it-talin ikun ġej minn negozju li jkunu għamlu qabel mid-drogi, jekk il-liġi ma tagħtix din is- saħħa lill-pulizija, jiġifieri li meta bniedem jinqabad barra minn Malta xorta jeħel Malta, ma jaħsibx il-Ministru li għandu jemenda l-liġi biex lil dawn il-pushers inpoġġuhom f'posthom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kull ċittadin ta' Malta jew resident permanenti f'Malta, li f'xi post barra minn Malta jagħmel xi ħaġa, li jekk issir f'dawn il-gżejjer tikkostitwixxi reat, jew reat ta' bejgħ jew traffikar ta' mediċina kontra l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap 101, ikun ħati ta' reat u jista' jiġi pproċessat quddiem il-Qrati Maltin, kemm-il darba l- istess każ ma jkunx ġie trattat quddiem il-Qrati tal-pajjiz fejn ġara r- reat.

L-istess jista' jingħad għal min jassoċja ruħu ma' xi persuna jew persuni oħra f'dawn il-gżejjer jew barra dawn il-gżejjer sabiex ibiegħ jew jittraffika mediċina f'Malta jew li jippromovi, jikkostitwixxi, jorganizza jew jiffinanzja l-assoċjazzjoni.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 24012, ma jidhirlux il-Ministru li minflok noqogħdu nistudjaw, nimxu bis-sistema li kien hemm, jiġifieri li l-foreman tad-distrett jaqbad il- ħaddiema u jagħmlu l-patching, meta tqis l-istat ħażin li fih jinsabu t- toroq?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: M'għandi xejn xi nżid mar-risposta tiegħi ta' mistoqsija parlamentari numru 24012.

Sadanittant s'issa r-responsabbilta' għal din il-materja, kif ġie spjegat diversi drabi, hija tad-Dipartiment tad-Distretti tal-Ministeru għall-Ambjent.

QRENDI: TRIQ FULIJA - ESTENSJONI TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħidli meta se jsir id-drenaġġ fi Triq Fulija, Qrendi, peress li hemm familji li lanqas fossa m'għandhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-estensjoni mitluba qiegħda 'l bogħod mhux ħażin mill-main tad-drenaġġ.

L-aċċess għaliha huwa minn triq dejqa u jkun ta' diffikulta' kbira għall-inġenji biex jaħdmu fiha.

Barra minnhekk, hemm ġiebja kbira fir-rotta msemmija li tostakola x- xogħlijiet.

ŻURRIEQ: ĦAL MILLIERI - EASEMENT TA' GĦALQA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħidli fiex waslu l- proċeduri biex issir easement ta' l-għalqa f'Ħal Millieri, ż-Żurrieq biex malli toħroġ ix-xitwa jsir ix-xogħol meħtieġ biex l-ilma ma jibqax jgħarraq id-djar?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li d-Dipartiment tat-Toroq fit-28 ta' Novembru, 1994 għamel it-talba lid-Dipartiment ta' l-Artijiet biex jippubblika easement fil-Gazzetta tal-Gvern.

Malli din in-notifika tidher fil-Gazzetta tal-Gvern ikun jista' jibda x-xogħol.

ZURRIEQ: TRIQ IX-XAROLLA - MANUTENZJONI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Tista' tiġi patched Triq ix-Xarolla z- Żurrieq li hija kollha ħofor wara x-xita qawwija li għamlet?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Peress li mill-1 ta' April, 1995, il-Kunsilli Lokali se jkunu responsabbli għall-manutenzjoni tat-toroq urbani li ma jkunux privati, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġieba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 24198.

Sakemm jiġri dan, il-manutenzjoni tat-toroq hija f'idejn it-taqsima tad- Distretti tal-Ministeru għall-Ambjent.

SPTAR MONTE CARMELI: OCCUPATIONAL THERAPY UNIT - XOGĦOL TAS-SUR MICHAEL BORG

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x-xogħol jagħmel l-enrolled nurse Michael Borg fl-Occupational Therapy Unit fl-Isptar Monte Carmeli?

X'roster jaħdem?

Jista' l-Ministru jikkonferma li dan l-infermier qed jieħu nursing premium mingħajr ma jaħdem bil-lejl bħalma jagħmlu nfermiera oħra li jaħdmu bin-night shift?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li jsir l-istħarriġ meħtieġ u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPIŻERIJI TAL-GVERN: SKIMMED MILK - BOROŻ IMTAQQBIN

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex il-boroż tal-plastik bl- iskimmed Milk ħafna drabi ikunu mtaqqbin?

Ħafna persuni li jiġbru dawn il- boroż minn spiżeriji tal-Gvern jilmentaw minn dan u jixtiequ jafu jekk it- trab tal-ħalib jiddeterjorax minħabba li l-boroż tal-plastik ikunu mtaqqbin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li meta l-boroż tal-'plastic' ikunu mtaqqba, l-ilma li jinsab fl-arja jkun kawża li t-trab tal-ħalib ma jibqax 'free-flowing' anzi jsir boċoċ.

B'daqshekk ma jfissirx li l-ħalib ikun iddeterjora.

Pero' jekk it-trab tal-ħalib idum ma jintuża', hemm il- possibilita' li l-kontenut jeħżien fi żmien iqsar milli kieku l-boroż ma jkunux imtaqqba.

Ninsab informat li l-boroż tal-'plastic' bl-'iskimmed milk' joħorġu mill- Isptar f'kondizzjoni tajba.

Pero' tlabt li jsir aktar sorveljanza dwar dan.

DELEGAZZJONI MALTIJA FIR-RUSSJA: TAĦDIDIET LI GĦANDHOM X'JAQSMU MA' L-ABBUŻ TAD-DROGA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Dan l-aħħar delegazzjoni Maltija marret ir-Russja għal taħdidiet li għandhom x'jaqsmu ma l-abbuż tad-droga, Law enforcement, money laundering u servizzi oħra li għandhom x'jaqsmu mal-problema tad-droga.

Id-delegazzjoni kienet immexxija mis-Sur Joe Gerada, il-Kap Eżekuttiv tas- SEDQA.

Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-persuni l-oħra li fformaw id- delegazzjoni u mil-liema Dipartimenti/Sezzjonijiet kienu magħżula?

X'kienu r-riżultati ta' dawn it-taħdidiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dettalji dwar iż-żjara kienu mogħtija fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 24181 li tajt fis-Seduta 385 fit-30 ta' Jannar, 1995.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - TINDIF

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li fil-futur qarib l- awtoritajiet konċernati jieħdu ħsieb l-indafa u l-manteniment ta' ċerti Polikliniċi, partikolarment dawk tal-Gżira, Bormla u Raħal Ġdid?

Veru li dan l-aħħar l-istaff f'dawn iċ-ċentri intalbu biex jagħmlu xogħol ta' maintenance barra x-xogħol regolari tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-Dipartiment tal-Kura Primarja huwa konxju ta l- istat ta' manteniment fid-diversi Ċentri tas-Saħħa u qed jagħmel minn kollox biex dan jiġi mtejjeb.

Fil-preżent qed isir xogħol ta' manteniment fiċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Raħal Ġdid kif ukoll rikostruzzjoni ta' l- Ispiżerija ta' l-istess lokal.

Ninsab informat li l-ebda mpjegat ma ġie mitlub li jagħmel xogħol ta' 'maintenance', la fiċ-Ċentri tas-Saħħa msemmija mill-Onor.

Membru u lanqas f'Ċentri tas-Saħħa l-oħra.

L-uniku Ċentru tas-Saħħa fejn barra minn xogħolhom, impjegati għamlu xogħol ta' din ix-xorta, kien fiċ-Ċentru tas- Saħħa tar-Rabat u dan kien fuq inizjattiva voluntarja ta' l-istess impjegati.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - HEALTH ASSISTANTS

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jiċċekkja ma' l-awtoritajiet konċernati hux veru li dan l-aħħar Ħealth Assistants qed jiġu ordnati sabiex imorru fil- bereġ, partikolarment ta' l-Isla, Kalkara, u Ħal Luqa sabiex imexxu l-bereġ huma meta n-nurse tkun bil-vacation jew sick leave?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-'policy' ġenerali tad- Dipartiment tal-Kura Primarja hija li meta 'nurse' li taħdem fil-Bereġ tkun bil-'vacation leave' jew bis-'sick leave', ikun hemm 'nurse' oħra li tieħu l-post tagħha.

Minkejja dan, jinqalgħu ċirkostanzi fejn minħabba assenzi f'oqsma oħra tad-Dipartiment dan ma jkunx possibbli u f'dawn il-każi biss 'health assistant' jiġi mitlub biex jattendi l-Berġa.

Tajjeb li wieħed ifakkar li fil-ħin tal-ftuħ tal-Berġa jkun hemm ukoll tabib.

Matul l-1994, fil-każ tal-Bereġ ta' l-Isla, Kalkara u Ħal-Luqa, dan ġara fi tmien okkażjonijiet biss.

BORMLA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex f'ċerti Polikliniċi, speċjalment dik ta' Bormla ħafna drabi Health Assistant jkun għassa waħdu matul il-lejl fl-assenza ta' nurse li jkun/tkun fuq vacation jew sick leave jew meta n-nurse tintbagħat fil-Poliklinika ta' Raħal Ġdid?

Kien hemm diversi ilmenti minn pazjenti li jmorru f'dan iċ-ċentru u ma jsibux nurse sabiex taqdihom.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-'policy' tad-Dipartiment tal- Kura Primarja hija li meta jkun hemm assenza ta' 'nurse' minħabba 'vacation leave' jew 'sick leave' ikun hemm 'nurse' oħra/ieħor li tieħu l-post tagħha/tiegħu.

Minkejja dan, jinqalgħu ċirkostanzi fejn minħabba assenzi f'oqsma oħra tad-Dipartiment dan ma jkunx possibbli u f'dawn il-każi biss f'xi Ċentru tas-Saħħa ma jkunx hemm 'nurse' iżda jkun hemm biss 'health assistant' u tabib.

Din is-sitwazzjoni tiġri biss fiċ-Ċentri tas-Saħħa ż- żgħar fejn l-ammont ta' xogħol li jinqala' matul il-lejl huwa żgħir.

Meta din is-sitwazzjoni tinqala' f'Ċentri tas-Saħħa aktar kbar, in-'nurse' miċ- Ċentri tas-Saħħa żgħar j/tiġi milub/a j/taħdem fil-kbir.

Ninsab informat li d-Dipartiment tal-Kura Primarja qatt ma rċieva lmenti f'dan ir-rigward minn pazjenti li jiffrekwentaw iċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Bormla.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jekk għandu ilmenti speċifiċi jgħaddihom lid-Dipartiment sabiex jiġu investigati u b'hekk tkun tista' ssir evalwazzjoni aħjar tal-'policies' addottati.

SPTAR SAN LUQA - TROLLEYS LI FUQHOM JINĠARRU L-ISTRETCHERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li t-12-il trolley (li fuqhom jinġarru l-istretchers) u li ġew ordnati mill-General Service tad- Dipartiment ta' l-Emerġenza fl-10 ta' Novembru, 1993 s'issa għadhom ma nxtrawx?

Fejn tinsab din l-ordni, x'inhi r-raġuni għal dan id-dewmien u meta hu maħsub li dawn jinxtraw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jirriżulta li matul is-sena l-oħra kienu nħadmu tliet 'trolleys' bħal dawn fil-'Mechanical Workshop' ta' l-Isptar San Luqa għad-Dipartiment ta' l-Emerġenza.

Jiena nformat ukoll li qed jinħadmu sitt 'trolleys' oħra f'dan il- 'Workshop' għall-użu tad-Dipartiment ta' l-Emerġenza.

ŻEJTUN: TRIQ IL-PRESIDENT ANTON BUTTIGIEG - BOZZA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari oħra tiegħi preċedenti meta bejn wieħed u ieħor hu maħsub li ssir bozza ħdejn id-dar 'Santa Katerina', Triq il-President Anton Buttiġieġ', Żejtun, minħabba li f'dawn l-inħawi hemm ħafna dlam?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant għadha qed tiġi kkonsidrata.

ŻEJTUN - TRIQ TAT-TNELLA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li Triq tat-Tnella fiż-Żejtun inbidlet fi Triq tat-Tnellu?

Minħabba li din it-triq hi ferm antika u minn dejjem kienet magħrufa bħala Triq tat-Tnella, jista' l-Bord inkarigat mill-Ismijiet tat-Toroq jirrispetta din it-tradizzjoni u jagħti struzzjonjiet biex l-isem jerġa' jsir kif kien, jiġifieri Triq tat-Tnella?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ġejt informat li l-Kumitat ta' l-Ismijiet tat-Toroq ma biddilx l-isem tat-Triq tat-Tnella fiż-Żejtun.

Waqt il-manutenzjoni tal-pjanċi ta' l-ismijiet tat-toroq sar żball fl- ortografija ta' l-isem tat-triq u dan se jkun rimedjat mill-aktar fis.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - EŻAMI TAL-MALTA INSTITUTE OF ACCOUNTANTS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Għaliex ir-riżultat ta' l-eżami tal-Malta Institute of Accountants għadu ma ħariġx?

Veru li sitt (6) ġimgħat wara li spiċċa l-eżami għad hemm min ma ħax il- karti biex jikkoreġihom?

Veru li dan qed jiġri ta' spiss?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-Malta Institute of Accountants hija istituzzjoni privata u ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni ta' l-Awtoritajiet tal-Gvern.

Kien biss għal raġunijiet ta' integrita' u serjeta' li l-Istitut kien talab biex id-Direttur ta' l-Eżamijiet jieħu ħsieb it-tmexxija ta' l- eżamijiet tiegħu.

Din it-talba kienet intlaqgħet.

Filwaqt li jidher li l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant fih element ta' ġustifikazzjoni, irrid nenfasizza li d-Direttur ta' l-Eżamijiet ma għandu ebda dritt jimponi fuq l-eżaminaturi in kwestjoni meta għandhom jiġbru l- karti biex ikunu ikkoreġuti u meta għandhom jirritornawhom.

Dan dejjem jibqa' responsabbilta' tal-Bord ta' l-Istitut.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - KOPISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Hemm il-ħsieb li jiġu mpjegati Kopisti mad-Dipartiment tal-Mużewijiet?

Jekk it-tweġiba hi fl-affermattiv, meta hu maħsub li bejn wieħed u ieħor isir dan l-impieg?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Fil-Muzew ta` l-Arti (Dipartiment tal- Muzewijiet) bhalissa hemm impjegati zewg kopisti, li jservu wkoll ta` Assistenti fix-xoghol ta` restawr.

L-akbar bzonn li jinhass prezentament huwa li jizdied in-numru ta` restawraturi kwalifikati, billi l-volum tax-xoghol dejjem qieghed jikber.

Meta, kif inhu ttamat, jizdied in-numru ta` restawraturi, ikun il waqt li jigu mpjegati wkoll xi kopisti.

ŻEJTUN: TRIQ ID-DULLIEGĦ - MANUTENZJONI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazz- joni u Teknologija: Possibbli li b'xi mod tiġi rranġata Triq id-Dulliegħ fiż-Żejtun minħabba li hi kollha tjun u dan minkejja li hi triq ferm abitata?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat.