MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 152 It-Tnejn, 19 ta' Lulju, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 152 It-Tnejn, 19 ta' Lulju, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 19 ta' Lulju, 2004

WERREJ

MINUTI 499

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 499

TQEGĦID TA' KARTI 508

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 509

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-EKO-KONTRIBUZZJONI (IT-TIENI QARI)

ECO-CONTRIBUTION BILL (SECOND READING) 509

AĠĠORNAMENT 531

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 536

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 151 li saret fl-14 ta' Lulju 2004, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

EDUKAZZJONI, ŻGĦAŻAGĦ U IMPJIEGI - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk id-dipartimenti, kumpanniji, awtoritajiet u korporazzjonijiet li f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis-servizzi tal-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

Jista' jgħid kemm kien l-ammont totali involut f'kull każ u jekk intalbux kwotazzjonijiet mingħand aġenti oħra?

Jekk iva, liema kienu l-aġenti l-oħra li mingħandhom intalbu l- kwotazzjonijiet?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li t- tweġiba hi fin-negattiv.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija naħseb li la jkun prudenti u lanqas prattiku li nipprovdi l-ismijiet kollha ta' dawk l- aġenziji u kumpanniji li mingħandhom intalbu kwotazzjonijiet f'dawn l-aħħar ħames snin.

SAĦĦA - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk id- dipartimenti, kumpanniji, awtoritajiet u korporazzjonijiet li f'dawn l- aħħar ħames snin għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis-servizzi tal- kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

Jista' jgħid kemm kien l- ammont totali involut f'kull każ u jekk intalbux kwotazzjonijiet mingħand aġenti oħra?

Jekk iva, liema kienu l-aġenti l-oħra li mingħandhom intalbu l-kwotazzjonijiet?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita'): Fid-dekasteru tiegħi f'dawn l-aħħar ħames snin ma sarx użu mis-servizzi tal-kumpannija ndikata mill-Onor.

Interpellant.

Naħseb li la jkun prudenti u lanqas prattiku li nipprovdi l-ismijiet kollha ta' dawk l- aġenziji u kumpanniji li mingħandhom intalbu kwotazzjonijiet f'dawn l-aħħar ħames snin.

RIŻORSI U INFRASTRUTTURA - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk id-dipartimenti, kumpanniji, awtoritajiet u korporazzjonijiet li f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis-servizzi tal-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kienx hemm użu mis-servizzi tal-kumpannija ndikata.

TURIŻMU U KULTURA - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk id-dipartimenti, kumpanniji, awtoritajiet u korporazzjonijiet li f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis-servizzi tal-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li l-ebda dipartiment, kumpannija, awtorita` jew korporazzjoni li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-ministeru għat-turiżmu u l-kultura m'għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis-servizzi tal- kumpannija rriferuta mill-Onor.

Interpellant.

Naħseb li la jkun prudenti u lanqas prattiku li nipprovdi l-ismijiet kollha ta' dawk l-aġenziji u kumpanniji li mingħandhom intalbu kwotazzjonijiet f'dawn l-aħħar ħames snin.

GĦAWDEX - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid liema huma dawk id-dipartimenti, kumpanniji, awtoritajiet u korporazzjonijiet li f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis-servizzi tal-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

Jista' jgħid kemm kien l-ammont totali involut f'kull każ u jekk intalbux kwotazzjonijiet mingħand aġenti oħra?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Ninsab informata li f'dawn l-aħħar ħames snin l-ebda dipartiment fil-ministeru għal Għawdex m'għamel użu mis-servizzi tal-kumpannija li għaliha l-Onor.

Interpellant għamel riferenza.

INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMATIKA - BILJETTI TA' L- AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk id-dipartimenti, kumpanniji, awtoritajiet u korporazzjonijiet li f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu jew għadhom qed jagħmlu użu mis- servizzi tal-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

Tista' tgħid kemm kien l-ammont totali involut f'kull każ u jekk intalbux kwotazzjonijiet mingħand aġenti oħra?

Jekk iva, liema kienu l-aġenti l- oħra li mingħandhom intalbu l-kwotazzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni) (f'isem il-Ministru għall- Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika): Peress li l- informazzjoni għadha qed tinġabar, ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

QORTI KOSTITUZZJONALI

L-ONOR.

JOSEPH FALZON (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Peress li dan l-aħħar il- Qorti Kostituzzjonali ddeċidiet, wara diversi deċiżjonijiet mill-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) li kawżi riferuti lilha rigward provvedimenti Kostituzzjonali għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem minn bordijiet u tribunali ma setgħux hekk jiġu riferuti minħabba li tali tribunali jew bordijiet ma ġewx ikkonsidrati bħala qorti, ma jidhirlux il-Viċi Prim Ministru li għandhom isiru xi emendi jew regolamenti f'dak ir-rigward biex wieħed inaqqas il-frustrazzjoni ta' nies li jkollhom tali kawżi u ma jieħdux dak li ħaqqhom fi żmien ikkonsidrat bħala wieħed raġonevoli?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Is-sitwazzjoni qiegħda tiġi eżaminata mill-uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali iżda nirrileva lill- Onor. Interpellant li d-deċiżjonijiet li semma ma jfissirx li nies li jkollhom kawżi quddiem bordijiet jew tribunali m'għandhomx rimedji kostituzzjonali għal dewmien irraġonevoli.

Ir-rimedji possibbli huma tnejn; jew b'riferenza jew b'rikors.

Il-qorti kostituzzjonali ddeċidiet li r-rimedju ta' riferenza m'huwiex applikabbli għal proċeduri quddiem bordijiet u tribunali.

Ir-rimedju tar-rikors iżda jibqa' applikabbli.

WIED IL-GĦAJN - FAIRWAY TAL-BAJJA

L-ONOR.

JOSEPH FALZON (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall- mistoqsijiet preċedenti tiegħi, jistgħu jittieħdu passi biex jiġi aċċertat il-fairway fil-bajja ta' Wied il-Għajn peress li hemm sajjieda full-timers li ma jistgħux jidħlu u joħorġu minn din il-bajja?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni): Jien informat li l-proċess ta' fairway fil-bajja ta' Marsascala beda bil- ħruġ ta' avviż għall-baħħara f'Marzu li għadda.

F'każijiet bħal dawn l- awtorita' marittima tipprova tilħaq il-kunsens mal-partijiet konċernati.

F'dan il-każ qegħdin isiru diskussjonijiet ma' l-għaqda dilettanti ta' Marsascala peress li probabbilment se jkun hemm bżonn isiru diversi ċaqliqiet ta' dgħajjes u mażżri.

Il-koperazzjoni bejn il-partijiet kollha konċernati hija importanti ħafna sabiex din il-materja tiġi konkluża f'qasir żmien.

KLANDESTINI

L-ONOR.

JOSEPH FALZON (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' klandestini li qed jinżammu f'Malta bħalissa?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li fil-preżent hemm 309 persuna li qed jinżammu mill-awtoritajiet tas-sigurta' minħabba li daħlu Malta illegalment.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, xi ġimgħa u nofs ilu kellna laqgħa tal- foreign and european affairs committee u saritilna preżentazzjoni dwar il- proposta li f'Malta titwaqqaf EU coastguard agency.

Fil-preżentazzjoni saret diskussjoni dwar il-klandestini li ġew Malta u li forsi jistgħu jiġu aktar 'il quddiem u ġiet identifikata bħala a potential threat - mhux neċessarjament a real threat - il-possibilita' li fost dawn il-klandestini jista' jkun hemm attentat ta' infiltrazzjoni għal skopijiet terroristiċi.

Jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern irriżultalux li kien hemm suspetti fondati jew tip-offs li sal-lum seta' kien hemm attentati simili?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, sfortunatament m'iniex f'pożizzjoni li ninforma lill-Onor.

Interpellant dwar din il-ħaġa.

Tenut kont tan-natura speċjalizzata u delikata, għax dawn huma affarijiet ta' natura nazzjonali u allura wieħed irid joqgħod naqra attent għas-sigurta' tal-pajjiż, nitolbu jagħmel domanda bil-miktub.

VAPUR MV DOULOS

L-ONOR.

JOSEPH FALZON (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-pożizzjoni tal-gvern vis-à-vis il-wasla imminenti f'Malta tal- vapur MV Doulos u l-bejgħ ta' kotba minn fuqu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-vapur MV Doulos ilu jidħol Malta għal diversi snin u l-awtorita' marittima ma ssib ebda problema li talloka berth għalih.

Għar-rigward ta' bejgħ ta' kotba, jien informat li għad iridu jittieħdu d-deċiżjonijiet neċessarji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fid-dawl tal-kontroversja li kienet inqalgħet l-aħħar darba meta kien ġie Malta l-MV Doulos, jista' il-Ministru jgħid jekk sal- lum sarux rappreżentazzjonijiet lill-gvern minn xi korpi kostitwiti fid- dawl ta' din iż-żjara?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jekk l-MV Doulos jerġa' jidħol Malta jkun għall-aħħar tas-sena, jiġifieri bejn Novembru u Diċembru.

Safejn naf jien lill-gvern ma sarulux rappreżentazzjonijiet formlament pero' ovvjament jien segwejt ukoll ir-rappreżentazzjonijiet li saru permezz tal-ġurnali għax kien hemm il-kontroversja li diġa' bdiet bil-mod il-mod tiżdied għaż-żmien li ġej.

KANĊER TAT-THYROID

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każijiet ta' thyroid cancer li ġew irrapportati f'Malta u Għawdex mill-1986 'il hawn?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil- Komunita'): Qed inpoġġi l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant fuq il-mejda tal-Kamra.

ETC - PERSUNI TA' NAZZJONALITA' BARRANIJA LI APPLIKAW BIEX JAĦDMU F'PAJJIŻNA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jindika n-numru ta' persuni jew ħaddiema barranin li applikaw ma' l-ETC biex jibdew jaħdmu f'Malta mill-1 ta' Mejju li għadda sal-lum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, it-tagħrif mitlub għadu ma wasalx u se jingħata f'xi seduta oħra.

KUMITAT TA' L-NGOs

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ilu ma jiltaqa' l-kumitat ta' l-NGOs u rappreżentanti tad- dipartimenti tal-gvern li jagħmlu ħidma ma' l-immigranti illegali fi ħdan il-ministeru ta' l-intern?

X'inhi r-raġuni li dan l-aħħar il-kumitat ma kienx qiegħed jiltaqa' u jista' jgħid meta se jerġa' jiltaqa?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li dan il-kumitat, li twaqqaf minn dan il-ministeru meta l-għadd ta' immigranti illegali żdied b'mod drammatiku li wassal għal stat ta' emerġenza, iltaqa' l-aħħar f'Ottubru 2003.

F'Diċembru li għadda l-Kabinett iddeċieda li ċerti oqsma relatati mal- bżonnijiet tar-refuġjati jaqgħu taħt ir-responsabilita' tal-ministeru tal- familja u solidarjeta' soċjali.

Fil-fatt il-gvern issuġġerixxa t-twaqqif ta' forum ta' organizzazzjonijiet non governattivi li jaħdmu f'dan is- settur.

Ir-rwol ta' dan il-forum se jkun prinċiparjament li jikkoordina s- servizzi offruti lir-refuġjati u jassisti fl-iżvilupp ta' inizjattivi ġodda.

Nixtieq ngħid ukoll li dan il-ministeru dejjem kien lest li jiltaqa' fi spirtu ta' kooperazzjoni ma' l-NGOs involuti f'dan is-settur kull meta inħasset il-ħtieġa u kull meta ntalab jagħmel hekk.

MEPA - TIBDIL TA' FAĊĊATI TA' DJAR FL-IMDINA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm inħarġu permessi għal tibdil ta' faċċati ta' djar privati fil-belt antika ta' l- Imdina f'dawn l-aħħar sitt xhur u cioe' mill-1 ta' Jannar, 2004?

Jista' jgħid liema huma dawn id-djar u x'kien jinvolvi x-xogħol fuqhom?

Jista' jgħid jekk fl-istess perijodu kienx hemm min inqabad jagħmel dan it-tip ta' xogħol mingħajr permess?

Jekk iva, x'passi ttieħdu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, naf li m'huwiex fair nagħmel din il- mistoqsija ladarba l-prim ministru m'huwiex preżenti fil-Kamra, biss fil- kampanja għal-leadership tal-partit Nazzjonalista, l-Onor.

Gonzi kien wiegħed li jekk jitla' hu bħala leader, kif effettivament għamel b'suċċess, fi żmien qasir kien beħsiebu jitlob li ssir review ta' l-operat tal-MEPA.

Hawn xi membru parlamentari li huwa f'pożizzjoni jweġibni u jgħid jekk din ir-review tnidietx, hijiex under way jew hijiex imminenti li ssir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, peress li m'għandniex informazzjoni dwar dak li qed jistaqsi l-Onor.

Brincat, nitolbu jagħmel id-domanda tiegħu bil- miktub.

INBEJJED - TNEĦĦIJA TA' LEVY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 5673 li oriġinarjament saret lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi u jgħid x'se jsir, issa li tneħħiet il-levy, mill-inbid prodott fil- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, biex dan ir-roħs jiġi rifless fil-prezzijiet li jżommu għall-inbid ir-ristoranti, bars, eċċ.?

Jista' jgħid jekk dawn jaqgħux taħt il-kontroll tal-prezzijiet anke fil-każ ta' prodotti oħra bħal birer?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li l-prezzijiet ta' l-ikel u xorb fir-ristoranti huma liberizzati, jiġifieri l-gvern jew l-awtorita` Maltija għat-turiżmu ma jistgħux jistabbilixxu prezzijiet.

Naturalment dawn l-istabbilimenti jrid jkollhom menu bil-prezz ta' l-ikel u xorb li huma joffru biex il-klijent ikun jaf minn qabel kemm se jħallas.

Għalkemm huwa s-suq li jistabbilixxi l-prezz, fil-każ tat-tnaqqis tal-levy mill-inbejjed importati mill-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropeja, dan għandu jwassal għal tnaqqis fil-prezzijiet ta' dawn l- istess l-inbejjed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, jekk qed nifhem sew l-aħħar parti tat- tweġiba qed tgħid li għalkemm huwa s-suq li jistabbilixxi l-prezz, it- tnaqqis tal-levy mill-inbejjed importati mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea għandu jwassal għal tnaqqis fil-prezzijiet ta' dawn l-istess inbejjed.

Ġaladarba hemm diversi stabbilimenti ta' l-ikel u x-xorb li m'humiex jattwaw din il-miżura, anke jekk wieħed iżomm f'moħħu l-fatt li llum huwa s- suq li jirregola lilu nnifsu, ma jaħsibx il-gvern jew id-dipartiment ta' l- affarijiet tal-konsumatur li l-konsumatur qed jiġi cheated f'ċirkostanzi bħal dawn minkejja li huwa veru li meta jmur biex jordna, jkollu quddiemu l- menu bil-prezz indikat ta' l-items tax-xorb?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, fl-aħħar parti tad-domanda supplimentari l-Onor.

Brincat semma d-dipartiment tal-konsumatur.

Nixtieq nenfasizza li dan id-dipartiment m'għandux il-kompitu li jara jekk fir-ristoranti u f'postijiet simili ikunx hemm tnaqqis fil-prezzijiet, għas-sempliċi raġuni li aktar minn ħaġa oħra dan id-dipartiment jagħmel monitoring ta' prezzijiet li jmorru direttament għall-konsum fir-residenzi.

Ladarba l- awtorita' tat-turiżmu m'hijiex responsabbli minn dan, m'hemmx xi dipartiment partikolari li jara jekk il-prezzijiet ta' inbejjed u prodotti simili ikunux raħsu bħala riżultat tat-tneħħija tal-levy.

Meta riċentement kelli laqgħa ma' l-MHRA dwar diversi affarijiet, iddiskutejna dan il-punt aktar minn ħaġa oħra biex wieħed anke jkun jaf x'inhi r-reazzjoni ta' l-istess MHRA fir-rigward ta' xi kummenti li kienu saru fil-pubbliku minnha stess u l-impenn li hi għandha hu li tara li kemm jista' jkun il-membri tagħha jneħħu l-levy mill-prezz ta' l-affarijiet li naqset minn fuqhom il-levy.

ĊENTRI SPORTIVI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Peress li l-partit Nazzjonalista kien wiegħed li se jsir ix-xogħol fuq tliet ċentri sportivi, jista' il- Ministru jgħid fiex wasal dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tielet ċentru sportiv qiegħed fil-fażi ta' ppjanar preliminari.

PERSUNI LI MIETU KAWŻA TAT-TIPJIP

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm mietu nies bejn l-1 ta' Jannar u t-30 ta' Ġunju ta' din is-sena minħabba t- tipjip, kemm direttament kif ukoll indirettament?

Kemm minnhom kienu rġiel, kemm minnhom kienu nisa u kemm minnhom kienu taħt is-60 sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' każijiet ta' mwiet irreġistrati fir- reġistru nazzjonali ta' l-imwiet bejn Jannar u Mejju tas-sena 2004 u li huma meqjusa li kienu kkaġunati minħabba t-tipjip fiż-żewġ sessi huwa ta' 168 mewt f'residenti ta' Malta u Għawdex.

121 minnhom kienu rġiel u 47 kienu nisa.

Minn dawn kien hemm 15-il raġel u erba' nisa li kienu taħt is- 60 sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jista' il-Ministru jgħidli jekk f'dawn l-aħħar ġimgħat kienx hemm xi żviluppi marbutin ma' l-implimentazzjoni tal-ban fuq it-tipjip f'postijiet ta' divertiment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Le, ma kienx hemm.

SKEJJEL - TIPJIP FOST L-ISTUDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'għandha ppreparat id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għas-sena skolastika li jmiss biex tkompli tnaqqas il-ħajra ta' tipjip fost l-istudenti fl-iskejjel?

Dan japplika wkoll għall-iskejjel li m'humiex statali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, il-politika dwar l-imġiba tajba u d- dixxiplina għall-iskejjel tgħid li l-istudenti huma assolutament ipprojbiti milli jpejpu u li taħt l-ebda ċirkostanza m'għandhom in-nies fl-iskola jpejpu quddiem l-istudenti.

L-istudenti ta' bejn il-form 1 u l-form 5 ilhom għal aktar minn għaxar snin isirulhom diskussjonijiet waqt il- lezzjoni tal-personal and social development dwar il-ħsara li jagħmel it- tipjip lis-saħħa.

Id-dipartiment tas-servizzi għall-istudenti qiegħed f'kuntatt mal-health promotion unit biex minn Ottubru nibdew naħdmu biex dawk l-istudenti li jixtiequ jaqtgħu dan il-vizzju, jiġu mgħejjuna permezz ta' counselling u mezzi oħra.

SKEJJEL - STUDENTI LI JIXORBU L-ALKOĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid huwiex aċċettabbli li qed ikun hemm numru dejjem akbar ta' żgħażagħ ta' l-eta' ta' l-iskola li qed jixorbu l-alkoħol?

X'beħsiebha tagħmel id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni biex tipprova tikkontrolla u tnaqqas it-teħid ta' alkoħol fost l-istudenti fl-iskejjel ta' l-Istat, tal-Knisja u dawk indipendenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-politika dwar l-imġiba tajba u d-dixxiplina għall- iskejjel tgħid li l-istudenti huma assolutament ipprojbiti milli jixorbu l- alkoħol u li taħt l-ebda ċirkostanza m'għandhom in-nies fl-iskola jieħdu alkoħol quddiem l-istudenti.

Jekk jinqabdu, hemm sanzjoni mill-ewwel sat- tielet livell marbutin ma' kemm hi serja l-offiża.

Għalhekk hu fatt magħruf li m'huwiex aċċettabli li qed ikun hemm numru dejjem akbar ta' żgħażagħ ta' l-eta' ta' l-iskola li qed jixorbu l-alkoħol.

L-istudenti ta' bejn il-form 1 u l-form 5 ilhom għal aktar minn għaxar snin isirulhom diskussjonijiet waqt il-lezzjoni tal-personal and social development dwar il-ħsara li jagħmel l-alkoħol lis-saħħa u hemm servizzi oħra minn NGOs fl-iskejjel primarji.

Id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni ilha li bdiet bil-programmi tagħha biex tipprova tikkontrolla u tnaqqas it-teħid ta' l-alkoħol fost l-istudenti u se tkompli bil-programmi li hemm.

Dwar studenti fl-iskejjel tal-knisja u dawk indipendenti, l-informazzjoni tinkiseb minn non-state school section fid-dipartiment tal-further studies and adult education.

RABAT - ĊIMITERJU TA' SANTA MARGERITA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk għadx hemm il-ħsieb li jiġi estiż iċ-ċimiterju ta' Santa Margerita fir-Rabat u jekk le, hemm xi sit ieħor fil-viċin li qed jiġi kkonsidrat għal dan l-istess għan?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li m'hemmx ħsieb li jiġi estiż iċ- ċimiterju ta' Santa Margerita fir-Rabat.

Dwar siti ġodda, kien hemm diversi attentati sabiex jinstab lok addattat fejn jista' jinbena ċimiterju ġdid fil-limiti tar-Rabat.

Intalbet ukoll l-assistenza tad-dipartiment ta' l- artijiet fuq dan ir-rigward.

S'issa, tali lok għadu ma ġiex identifikat.

RABAT: TRIQ RUDOLPH SALIBA - SKAVI

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-iskavi fis-sit mgħoddi b'riżoluzzjoni parlamentari lill-grupp ta' l-iscouts tar-Rabat f'Rudolph Saliba Street, ir-Rabat?

Meta jaħseb li jkun jista' jitkompla x-xogħol tal-bini tal- kwartieri ta' l-istess grupp ta' scouts?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li l-iskavi arkeoloġiċi fis-sit mgħoddi lill-iscouts f'Rudolph Saliba Street, Rabat, tlestew f'Mejju ta' l-2004.

Dan l-iskav ġie dirett mis-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali u sar bi qbil mal-1st Rabat Scout Group.

Is-sovrintendenza ikkomunikat ir-riżultati ta' dan l-iskav lill-MEPA fis-6 ta' April, 2004.

Is-sovrintendenza irrikkmandat li s-sit jiġi skedat bħala class B. Wara li tlesta l-iskav arkeoloġiku u saret ir-rakkmandazzjoni lill- MEPA, il-1st Rabat Scout Group irtiraw l-applikazzjoni għall-iżvillup fuq dan is-sit.

Attwalment l-iscouts qegħdin involuti f'taħdidiet mad- dipartiment ta' l-artijiet biex jingħataw sit alternattiv.

RABAT: TRIQ IMDINA - ASFALTAR

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana hemmx il-ħsieb li Triq Imdina li twassal għar-Rabat tiġi mogħtija wiċċ ġdid bit-tarmac minħabba li gandotti li kienu ġew imqattgħin min-naħa għall-oħra tat-triq bejn l-1997 u l-1998 ikkaġunaw ħsara lill-istess triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Ninsab informat li t-triq imsemmija ġiet inkluża fil-programm ta' kostruzzjoni ta' toroq li qed isiru mid-direttorat u x-xogħol isir aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li jkollu quddiemu l-istesss direttorat.

TAS-SLIEMA: TRIQ SIR L. CAMILLERI/TREJQET VICTORJA - PARKEĠĠ

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Ġaladarba l-awtorita' dwar it-trasport tagħti istruzzjonijiet lill- kunsilli lokali, fosthom dak ta' Tas-Sliema, dwar parking fuq il-bankini, tista' l-awtorita' tikkonsidra il-parkeġġ fi Triq Sir L. Camilleri u trejqet Victoria f'Tas-Sliema bl-istess mod kif ġew ikkonsidrati toroq oħra simili f'Tas-Sliema?

F'dawn iż-żewġ toroq speċifiċi, il-kunsill ta' Tas- Sliema talab lill-awtorita' dwar it-trasport biex jikkonsidrahom bl-istess lenti.

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Minn riċerka li saret fir-records tad-direttorat għall-immaniġjar tat-traffiku irriżulta li ġo Tas-Sliema qatt ma nħareġ l-ebda permess għall-ipparkjar tal-vetturi fuq il-bankina.

Dawn il-permessi ma jinħarġux mid-direttorat għall-immaniġjar tat-traffiku minħabba l-periklu li jista' jinħoloq għall- pedestrians.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ DWAR BENEFIĊĊJU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara x'inhi r-raġuni għala l-benefiċċju dovut lil persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament u li weġġgħet fuq il-post tax-xogħol fit-13 ta' Mejju, 2004, sal-lum għadu ma nħariġx b'konsegwenza li din il-familja tinsab għaddejja minn tbatija kbira?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li d-dipartiment tas-sigurta' soċjali nforma lill-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant dwar il-każ tagħha.

FABBRIKI - WORKFORCE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 6402 li oriġinarjament saret lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, jista' il-Ministru jgħid kemm hemm fabbriki f'kull industrial estate f'Malta u Għawdex?

Jista' jgħid ukoll x'inhu d-daqs tal- workforce li hemm f'kull estate u possibbilment f'kull fabbrika?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

PUBLIC TRANSPORT DIRECTORATE - TRASFERIMENT TA' BUS STOP

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 6405, jista' il-Ministru jara jekk sarx xi progress għat-talba f'isem numru ta' residenti li saret permezz ta' ittra mibgħuta minni lill-public transport directorate bin-numru ta' riferenza li qed jintbagħat separatament, u dan sabiex jitressaq bus stage minn post għall-ieħor?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Jien informat li wara li saret żjara fuq il-post irriżulta li jekk jiġi rilokat il-bus stage imsemmi, il-passiġġier ikollu jimxi distanza konsiderevolment twila ta' madwar 300 metru.

QRATI - INFORMAZZJONI DWAR SENTENZI FUQ L-INTERNET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid, fir-rigward ta' informazzjoni provduta fuq l-internet konċernanti sentenzi u verbali b'mod partikolari, jekk tali informazzjoni hijiex dettata minn obbligu legali sabiex l-istess tkun disponibbli entro terminu speċifikat?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li l-informazzjoni provduta fuq l- internet dwar sentenzi u verbali mhux dettata minn obbligu legali.

Għalhekk ma hemmx terminu speċifikat meta din l-informazzjoni titpoġġa fuq l-internet.

Madankollu, isir sforz kontinwu biex l-istess informazzjoni tkun disponibbli mill-iktar fis possibbli.

ARTIJIET - KIRI TA' UFFIĊINI LIT-TAQSIMA PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'kien ir-response għall-avviż ta' kiri ta' uffiċini għat- taqsima tal-proprjeta' tal-gvern?

F'liema lokalitajiet ġew offruti l- uffiċini u x'inhi l-kera mitluba għal kull wieħed?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li t-taqsima proprjeta' tal-gvern irċeviet ħames proposti bħala response għall-avviż ta' kiri ta' uffiċini.

Minħabba n-natura kummerċjali ta' din l-informazzjoni ma nħossx li dettalji dwar kull proposta għandhom jingħataw f'dan l-istadju.

Il-lokalitajiet fejn ġew offruti l-uffiċini huma l-Birgu, Qormi, Sta.

Venera u l-Marsa.

TA' QALI: TAL-ĦEMSIJA – ASFALTAR TA' TRIQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li t-triq li tagħti mill-villaġġ tas-snajja' f'Ta' Qali għall-hamlet tal-Ħemsija u li tibqa' sejra sat-triq arterjali ta' taħt ir-Rabat tiġi rranġata peress li tinstab fi stat ħażin ħafna u ta' inkonvenjent kbir għar-residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): M'għandi xejn xi nżid mar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari 5973.

ĦAĠAR QIM - BDIEWA LI TTEĦDULHOM L-GĦELIEQI TAGĦHOM

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb minn naħa tal- ministeru li joffri post alternattiv lill-15-il bidwi li se jitteħdulhom l- għelieqi tagħhom li jinsabu fl-inħawi ta' Ħaġar Qim fl-Imnajdra wara sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali fl-10 ta' Ottubru, 2003 minn sidien privati kontra l-Kummissarju ta' l-Artijiet u dan wara li dawn il- bdiewa ġew imġiegħla jevakwaw l-art sal-15 ta' Awissu, 2004 wara li kienu ilhom joperaw fl-inħawi sa mill-1987 fuq ftehim ta' kirja li kien intlaħaq bejnhom u bejn id-dipartiment ta' l-artijiet?

Qed nibgħat kopja tar- referenza tal-każ under separate cover.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'se jsir mid-draft agreements imnedija mill-awtorita' dwar it-trasport li hemm pendenti ma numru ta' kunsilli lokali dwar toroq li għadhom mhux asfaltati fil-lokalita' tagħhom?

Jista' jikkonferma jekk kienx hemm xi bidla fil-policy minn naħa tal-gvern wara l- ħatra tiegħu bħala ministru tat-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari 3855.

Madanakollu, jien informat li fil-preżent m'hemmx il- ħsieb li jsiru aktar kuntratti għal din is-sena.

ĦAL QORMI - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkonferma meta se jiġi ffirmat id-draft agreement ippreparat mill-awtorita' dwar it-trasport flimkien mal-kunsill lokali ta' Ħal Qormi dwar dawn it-toroq: Triq il-Kaċċatur, Triq l-Armal, Triq Santa Katerina, Sqaq iż-Żenqa, Triq Bertu Hyzler u Triq ir-Ragħaj li ilu biex jiġi ffirmat minn Jannar 2004?

Jekk il-Ministru m'għandux il- ħsieb li jiffirma dan il-ftehim, jista' jagħti l-konferma tiegħu meta dawn it-toroq se jitlestew minn naħa tad-direttorat tat-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 6611, ngħidlu li fir-rigward ta' toroq fil-lokalita', ninsab informat li dawn qegħdin inklużi fil-programm ta' kostruzzjoni ta' toroq li qed isiru mid-direttorat u x-xogħol fihom isir aktar 'il quddiem skond il- prioritajiet li jkollu quddiemu d-direttorat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Zammit Dimech.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' stqarrija għall-istampa numru 872 dwar xogħlijiet ta' kostruzzjoni f'zoni turistiċi, maħruġa fil-25 ta' Mejju 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 6700.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-kontribuzzjonijiet miġbura mingħand anzjani fid-djar residenzjali tal-Gvern kull xahar bejn Jannar u Ġunju 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 6715;

Tabella li turi l-kontribuzzjonijiet miġbura mingħand anzjani fid-djar ta' l-anzjani privati taħt il-public/private partnership scheme kull xahar bejn Jannar u Ġunju 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 6717; u

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru 359 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Restrizzjoni ta' Dħul u Passaġġ ta' Vetturi fl-Mdina.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-EKO-KONTRIBUZZJONI

ECO-CONTRIBUTION BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, għandi messaġġ mingħand il- President.

MR SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President:

EDWARD FENECH ADAMI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jagħmel provvedimenti dwar l-impożizzjoni ta' eko- kontribuzzjoni fuq prodotti li jispiċċaw mormija u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali dwarhom", jirrikkmandah għall- konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

16 ta' Lulju 2004

Il-Ministru Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jagħmel provvedimenti dwar l-impożizzjoni ta' eko-kontribuzzjoni fuq prodotti li jispiċċaw mormija u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali dwarhom".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, naħseb li ma nkun qiegħed ngħid xejn ġdid jekk nirrepeti li dan il-gvern huwa impenjat bil-fatti sabiex insolvu l-problema ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart f'pajjiżna.

Il-problema ta' l- immaniġġjar ta' l-iskart f'pajjiżna ma ġietx magħna issa, imma ilha magħna.

Kien hemm mumenti fejn dan il-pajjiż sempliċement għaddas rasu u ħalla l- affarijiet għaddejjin mingħajr ma ħa l-azzjoni meħtieġa.

Imma kien hemm mumenti oħrajn fejn il-gvern ħa konjizzjoni tal-problema kbira kif żviluppat u beda jfassal pjan li huwa bbażat fuq numru ta' fażijiet u ovvjament fuq numru ta' snin.

Irrid ngħid li matul l-aħħar snin il-gvern impenja ruħu bil-fatti biex nibdew insolvu l-problema ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Ma solvejnihiex, għadna fil-bidu tat-triq twila li rridu nimxu lkoll flimkien.

U meta ngħid ilkoll flimkien mhux qed nirriferi biss għall-membri ta' din il-Kamra imma qed nirriferi għall-poplu Malti kollu li jrid jifhem li l-problema ta' l- iskart mhijiex problema tal-gvern, lanqas ma hija problema li tispiċċa mal- ħitan ta' dan il-parlament, imma hija problema li qabel xejn titlaq minn bejn l-erba' ħitan ta' kull dar u kull stabbilment li effettivament ipoġġi fuq pajjiżna l-iskart li jkun qiegħed jikkonsma.

Tajjeb ngħid li matul l-aħħar xhur bdejna nindirizzaw bis-serjetà dak li għandu bżonn jagħmel pajjiżna biex inkunu f'pożizzjoni biex nibdew insolvu din il-problema.

Bdejna billi waqqafna t-tfigħ ta' l-iskart tal- kostruzzjoni minn ġewwa l-miżbliet li kellna f'pajjiżna u bdejna nindirizzaw dak l-iskart ġewwa l-barrieri.

GĦada l-media se tkun mistiedna żżur numru minn dawn il-barrieri li kienu sfreġju fuq l-art ta' pajjizna u li bil-mod il-mod bdejna nimlewhom bl-iskart tal-kostruzzjoni biex nagħlqu dawk il-ġrieħi.

Fil-fatt mhux daqstant bil-mod il-mod għax meta wieħed jikkonsidra li 500 trakk kuljum effettivament jidħol ġewwa dawn il-barrieri jarmi l-iskart ċertament li ma nistgħux ngħidu li qegħdin jimtlew bil-mod il-mod.

Meta wieħed iqis din ir-rata qawwija ta' skart ta' kuljum irridu nifhmu x'impatt għandha l-industrija tal-kostruzzjoni fil-qasam tal- produzzjoni ta' l-iskart f'pajjiżna.

Wara dak il-pass ħadna l-miżuri biex nagħlqu l-miżbliet li kellna f'pajjiżna, jiġifieri dik tal-Magħtab u tal-Qortin ġewwa Għawdex.

Għalaqniehom qabel l-1 ta' Mejju.

Jien niskanta meta xi kultant tkun qed tqalleb il-ġurnali u tara "Għalquha l-Magħtab jew ma għalquhiex?"

Naħseb li l-messaġġ li kont għamilt jien meta effettivament għalaqna dawk il- miżbliet jista' jkun li ma ġiex trasmess biżżejjed tajjeb.

Ir-raġuni hija sempliċi.

Kien hemm min qed jaħseb li mhux se jara aktar dħul ta' skart ġewwa l-Magħtab.

Irrid ngħid li aħna għamilna faċilità abbażi ta' standards internazzjonali u standards Ewropej li m'għandha xejn x'taqsam mal-faċilità li kellna, fejn konna nitfgħu l-iskart bl-addoċċ, mingħajr l-ebda prekawzjoni għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ilma, għal dak li għandu x'jaqsam mal-baħar, għal dak li għandu x'jaqsam mal-blat li hemm taħt il-miżbla.

Aħna għamilna faċilità li għandha ħames saffi ta' protezzjoni.

Ninnota li sal-bieraħ wieħed seta' jaqra artikli ta' deputati minn din il- Kamra li jagħmlu mistoqsijiet mingħajr lanqas biss jieħdu konjizzjoni ta' x'sar f'din il-faċilità.

Huwa evidenti ħafna li dak li għamilna għar- rigward tal-barrieri u l-għeluq tal-faċilitajiet huwa biss l-ewwel pass.

Irridu nagħmlu ħafna passi oħra lkoll flimkien.

Ħalli nibdew mill-miżbliet stess.

Il-miżbliet li għalaqna mhux se noqogħdu nħarsu lejhom u nippretendu li tiġri xi ħaġa.

Irridu nirrijabilitaw il-miżbla tal-Magħtab, l-miżbla tal-Qortin kif ukoll l- miżbla li kellna f'Wied Fulija.

X'ifisser meta ngħidu li rridu nirrijabilitawhom?

Ifisser li rridu qabel xejn insaħħu partijiet minnhom fejn għad hemm il-biżgħa li jista' jkollok kollass ta' partijiet mill- miżbla li jista' mbagħad jagħti ċ-ċans li joħorġu l-gassijiet li huma maqbuda.

Irrid ngħid - ma nkun qed ngħid l-ebda sigriet ta' l-istat b'daqshekk - li ovvjament mill-miżbliet ħerġin il-gassijiet, fosthom id-dioxide.

Meta ngħidu riabilitazzjoni nfissru li rridu nsaħħu fejn għad hemm il-biżgħa li jista' jikkrolla u niġbdu l-gassijiet li hemm f'dawk il-miżbliet u naħarquhom.

Per eżempju, fil-miżbla tal-Magħtab irridu nagħmlu xejn inqas minn 600 bir tal-ħadid biex inkunu f'pożizzjoni li niġbdu dak il-gass li jkun ħiereġ u ̧ kif għedt, naħarquh b'temperatura ta' 'l fuq minn 1,200 ċentigrad.

Irridu nagħmlu wkoll titjib fl-impjant tat-trattament ta' l-iskart ta' Sant'Antnin.

Kulħadd jitkellem fuq il-ħtieġa tas-separazzjoni ta' l- iskart imma xi ħaġa li ftit tisma' hija li biex effettivament immorru għal persentaġġ ħafna akbar ta' ġbir ta' skart li jkun separat, hemm bżonn ukoll li jkollna faċilità f'pajjiżna biex aħna nipproċessaw dak l-iskart.

Sal-lum l-impjant għat-trattament ta' l-iskart ta' Sant'Antnin mhuwiex suffiċjenti u minbarra li jrid jitkabbar għal volumi akbar irid ukoll ikun ta' standards ħafna aħjar minn dak li għandna llum.

Irridu wkoll inżidu l-ammont ta' bring-in sites.

Dawn huma erba' skips ħdejn xulxin li jisseparaw l-iskart u sal-lum f'Malta u Għawdex għandna 50 minnhom.

Pero' sas-sena li ġejja hemm bżonn ikollna madwar 300 minn dawn il-bring-in sites biex nagħtu aktar opportunità lin-nies li jkunu f'pożizzjoni jisseparaw l-iskart.

Irridu mmorru wkoll għal sistema ta' separazzjoni fid-djar u rrid ngħid li l-gvern għandu jirċievi rapport għal dak li għandu x'jaqsam ma' kif se ssir din is-separazzjoni ta' l-iskart.

Kif diġà għedt pubblikament ma nafx kemm-il darba, ovvjament il-pjan se jkun maqsum fuq numru ta' fażijiet għax ma nistgħux - anke abbażi tal-fatt li għad m'għandniex il-faċilitajiet neċessarji - nagħmlu kollox f'daqqa.

Dan irridu naslu għalih imma rrid ngħid ukoll li xi kultant ninsew jew forsi m'għandniex biżżejjed informazzjoni fuqha.

Ovvjament nistgħu nżidu l-persentaġġ ta' dak li nisseparaw illum imma ħadd m'għandu jaħseb ̧ jimmaġina jew joqgħod joħlom li xi darba se naslu biex effettivament ikollna xi 60% ̧ 80% jew saħansitra aktar ta' l-iskart tagħna li effettivament ikun separat.

L-aktar pajjiż li rnexxielu jasal f'persentaġġ għoli ta' separazzjoni ta' l-iskart li huwa l-Germanja qatt ma qabeż aktar minn 40% ta' l-iskart tiegħu li effettivament ġie separat.

Allura wieħed irid iżomm f'moħħu li filwaqt li rridu ̧ qabel xejn ̧ nimpenjaw ruħna lkoll kemm aħna, biex innaqqsu l-ammont ta' skart li niġġeneraw, irridu wkoll nerġgħu nutilizzaw dak li kapaċi nirkupraw minn dak l-iskart li kull wieħed u waħda minna jikkonsma.

Apparti l-bring-in sites hemm bżonn li nżidu dawk li jissejħu s-civic amenity sites.

Dawn huma postijiet reġjonali mqassmin f'Malta fejn il- kaħħala, il-bennejja eċċ. jkunu jistgħu jieħdu l-materjal li jkunu ġġeneraw hemmhekk.

Dawn huma faċilitajiet li rridu nagħmlu fix-xhur li ġejjin.

Diġà semmejt il-kontroll tal-gassijiet fil-miżbliet tal-Magħtab, ta' Wied Fulija u tal-Qortin.

Pero' hemm ukoll is-separazzjoni ta' l-iskart fid- djar li rridu nżidu b'ritmu ħafna aktar mgħaġġel fix-xhur li ġejjin.

Hemm ukoll inizjattivi oħra ta' investiment biex dan il-pajjiż ikollu sistema ta' immaniġġjar ta' l-iskart sostenibbli.

Ikun tajjeb li ngħid ukoll li l-ispiża kapitali kollha għal dawk li huma proġetti biss – hawnhekk mhux qed nirriferi għall-ispiża biex effettivament nimmaniġġjaw dawn il-faċilitajiet - tiswa xejn inqas minn Euro 32 miljun, spiża li rridu nagħmlu fit-tliet snin li ġejjin.

Minn din l-ispiża l- Unjoni Ewropea, għax temmen f'sistema ta' immaniġġjar ta' skart sostenibbli u għax dik hija wkoll ta' gwadann għall-persuna umana, se tgħinna billi tagħtina Euro24 miljun minn din l-ispiża.

Nerġa' nirrepeti li meta qed nitkellmu fuq Euro32 miljun, dik hija biss l-ispiża kapitali għax ovvjament hemm l-ispiża rikorrenti.

Biżżejjed ngħid li l-ispiża rikorrenti tal-WasteServ din is-sena tammonta għal Lm4 miljun.

Din hija spiża li aħna lkoll irridu nsostnu jekk irridu verament li jkollna sistema li tkun differenti minn dik li drajna biha sal-lum f'pajjiżna.

Irrid ngħid - għax xi kultant nieħdu l-affarijiet for granted - x'jiġri meta nikkonsmaw xi ħaġa, nitfgħuha fil-borża u noħorġuha barra l-bieb filgħodu.

X'inhi l-ispiża li għandek f'dik il-linja ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart?

Għandek qabel xejn l-ispejjeż diretti ta' l-operazzjoni mill- ġbir sa meta jintrema' l-prodott.

Għandek il-kapital u l-ispejjeż indiretti ta' l-operazzjoni mill-ġbir sar-rimi tal-prodott.

Għandek l- ispejjeż diretti u indiretti li għandhom x'jaqsmu ma' l-ippjanar, ma' l- informazzjoni, ma' kampanji ta' edukazzjoni, mas-superviżjoni u ma' l- amministrazzjoni kif ukoll spejjeż oħra.

Kultant ma naħsbux fuq dawn l- affarijiet.

Filgħodu noħorġu l-iskart u jinteressana biss li jinġabar.

Meta nitilqu lejn il-post tax-xogħol jew lejn l-iskola ma naħsbux fil- proċess kollu li jrid jgħaddi minnu dak l-iskart li noħorġu.

Kif diġà għedt ̧ jekk irridu sistema sostenibbli għall-immaniġġjar ta' l- iskart irridu nifhmu li din tiswa l-flus.

Irridu nifhmu wkoll li dan huwa wieħed mill-ftit pajjiżi ̧ jekk mhux l-uniku pajjiż ̧ fejn l-iskart jinġabar kuljum.

Fuq dik il-ġabra ta' l-iskart ħadd m'għandu xi rata abbażi tad-dar fejn hi, tal-piż ta' l-iskart jew inkella tal-volum.

Imma rrid ngħid li pajjiżi, reġjuni u bliet oħrajn fl-Ewropa għandhom rati abbażi ta' kemm hi kbira d-dar, jew tad-dar fejn hi, jew tal-post tax-xogħol fejn hu jew inkella ta' kemm effettivament titfa' piż ta' skart.

Minn dan kollu aħna m'għandna xejn imma dak irid jagħmel tajjeb għalih l-Istat mill-flus li niġbru f'dan il-pajjiż.

Kif diġà għedt l-Unjoni Ewropea se tagħmel tajjeb għall-parti mill-ispiża ta' dak li għandu x'jaqsam ma' faċilitajiet imma hemm parti minn dan il-piż li rridu nsostnu aħna għall-faċilitajiet u hemm ukoll il-piż kollu għall- amministrazzjoni ta' dawn il-faċilitajiet li rridu noħorġu aħna bħala poplu Malti.

Meta rajna din l-istampa kollha dehrilna li bħala triq li rridu naqbdu biex inkunu qegħdin f'sitwazzjoni li verament insostnu dan il- programm ambizzjuz li għandna tal-faċilitajiet għall-immaniġġjar ta' l- iskart hemm bżonn nieħdu ċerti deċiżjonijiet.

Ħadd ma jieħu gost jieħu deċiżjonijiet biex jiġbor il-flus.

Aħna morna għal sistema ta' ġbir ta' flus li m'għandhiex biss l-għan li tiġbor il-flus imma għandha wkoll l-għan li kemm jista' jkun nipprovaw nindirizzaw lill- konsumatur biex juża ċerti prodotti li jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent minn oħrajn.

Meta wieħed jikkalkola kemm effettivament se niġbru jew kemm huwa kkalkolat li niġbru minn din l-eko-kontribuzzjoni, isib li dak li se niġbru se jkun qiegħed jagħmel tajjeb biss għall-parti mill-ispiża li għandna għall- implimentazzjoni ta' sistema sostenibbli u mhux għall-ispiża kollha li għandna biex insostnu din is-sistema.

It-tieni għan ta' l-eko-kontribuzzjoni huwa li kemm jista' jkun nagħmlu lill-konsumatur konxju mill-ħtieġa li juża materjali li jnaqqsu l-volum ta' l-iskart kif ukoll l-impatt fuq l-ambjent ta' pajjiżna.

Dwar dan nispjega aktar fid-dettall aktar tard.

Irrid ngħid li kif qal tajjeb anke l-prim ministru fil-konferenza stampa tal-ġimgħa l-oħra f'dak li għandu x'jaqsam ma' ġbir ta' flus, aħna din is-sistema m'aħniex inħarsu lejha bħala xi sistema perfetta.

Pero' dan huwa l-ewwel pass biex dan il-pajjiż jadotta l-polluter pays principle bis-serjetà f'pajjiżna.

Aħna smajna u lesti li nkomplu nisimgħu fil-ġranet, fil-ġimgħat u fix-xhur li ġejjin biex din is-sistema nirfinawha.

Imma ma jistax ikun li la nittardjaw u lanqas nipposponu din id-deċiżjoni għax dak li għandna bżonn nagħmlu fil-qasam ta' l-immaġġjar ta' l-iskart huma ħteġijiet immedjati li ma jistgħux jibqgħu jintefgħu taħt it-tapit.

Mr Speaker, irrid ngħid li kkonsultajna ma' l-għaqdiet.

Kien hemm min ikkritikana li ma kkonsultajniex biżżejjed.

Bħal dejjem tkun tixtieq li tikkonsulta aktar imma ovvjament anke l-gvern għandu t-targets u d- deadlines tiegħu.

Ikkonsultajna kemm stajna u rrid ngħid u nirrepeti li dik il-konsultazzjoni mhijiex konsultazzjoni li saret u spiċċat imma hija konsultazzjoni li se nkomplu għaddejjin fuqha.

Irrid ngħid li l-gvern ikkonsulta mal-federazzjoni ta' l-industrija.

Fil-fatt ilna minn qabel il- budget niddiskutu ma' dawk l-industrijalisti li jipproduċu x-xarbiet f'pajjiżna biex nipprovaw naslu għal sistema li jħaddmu huma u li nsostnuha aħna biex taħdem.

Pero' sfortunatament ftit ġimgħat ilu ġew għandi u qaluli li m'humiex f'pożizzjoni li jimplimentaw dik is-sistema li konna qed niddiskutu għax minkejja li kien hemm żewġ stakeholders li ħadu l- inizjattiva, dawn ma kellhomx il-kooperazzjoni tal-kumplament.

Għamilna wkoll konsultazzjoni mal-kamra tal-kummerċ u mal-GRTU.

Pero' naħseb li qed nagħmlu pass importanti anke f'din il-miżura.

Naħseb li hija l-ewwel darba li qed niddiskutu abbozz ta' liġi u qed ngħidu li dan beħsiebna ngħadduh imma se nwaqqfu kummissjoni biex b'mod immedjat tidħol fid-dettall ta' dan kollu u tgħaddi r-rakkmandazzjonijiet tagħha lill-gvern sa l-aħħar ta' Ottubru li ġej.

Importanti wieħed jgħid, Sur President, abbażi ta' xiex ġiet deċiża din l- eko-kontribuzzjoni.

Kellna diversi options li stajna nieħdu pero` morna għal sistema li hija bażikament ibbażata mhux fuq fejn joqgħod il-persuna, mhux fuq kemm għandu flus il-persuna, mhux fuq kemm jiġġenera skart dak il- persuna, morna għal sistema ta' kemm effettivament jikkonsma l-persuna.

Stajna għamilna kif għamlu ċerti gvernijiet, anke f'dan il-pajjiż, li jaraw kemm tiġi l-ispiża għall-infrastruttura tad-dawl, ta' l-ilma u tad-drenaġġ u jaqbdu u jaqsmuha b'kemm għandna djar fil-pajjiż.

Stajna morna għal dik il-formula; formula faċli ħafna li ma teħodlokx aktar minn ħames minuti biex tagħmilha.

Imma għax aħna gvern li nieħdu konjizzjoni tal-ħtiġijiet soċjali li għandu dan il-pajjiż, ma morniex għal dik is-sistema imma morna għal sistema li hija bbażata fuq is-sistema tas-sisa.

Importanti ngħid u nirrepeti xi ħaġa li diġa` għidna, imma tajjeb nirrepetiha għax forsi mhux kulħadd għadu fehemha.

Meta qed nitkellmu fuq l-eko-kontribuzzjoni, din mhux se titħallas mir-retailer imma titħallas mill-produttur tal-materjal jew mill-importatur tal-materjal kif speċifikat fil-lista meta dak il-produttur jew l-importatur effettivament ipoġġi fuq is-suq il-prodott tiegħu.

Importanti ngħid li din m'hijiex kontribuzzjoni, jew kif kien hemm min sejħilha taxxa, fuq dak li effettivament jinbiegħ.

Mela jekk jien mort għand tal-ħanut u xtrajt flixkun luminata, għalkemm fir- rati li għamilna hemm ċenteżmu fuq kull flixkun, tal-ħanut ma jistax lili effettivament jiċċarġjani 1c ta' kull darba li jiena nixtri dak il-flixkun.

Għalfejn?

Għax is-sistema hija sistema abbażi tal-materjal.

Huwa kkalkolat li flixkun tal-ħġieġ jiġi effettivament użat mill-anqas għaxar darbiet.

Inti għandek flixkun 0 aktarx ġibtu minn barra - dak il-flixkun imlejtu u poġġejtu fuq is-suq.

Inxtara, inxtorob, u reġa' mar lura fil- fabbrika, imtela' u reġa' tpoġġa fuq is-suq biex jinbiegħ.

Aħna qed ngħidu rata ta' ċenteżmu fuq kull flixkun li effettivament jidħol fis-sistema ta' l-iskart.

Mela allura fuq kull għaxar darbiet li jinbiegħ dak il-flixkun, effettivament qed nagħmlu kontribuzzjoni ta' milleżmu fuq dak il-flixkun u mhux ta' ċenteżmu fuq kull bejgħ.

Qgħadna wkoll attenti li din biha nistimulaw sistemi ta' ġbir ta' l-iskart.

Jiena nagħmilha ċara li għandna ħtieġa li niġbru l-flus imma għandna ħtieġa wkoll li effettivament ikollna sistemi ta' ġbir ta' materjal biex dan ma jispiċċax għand il-WasteServ imma jiġi miġbur u disponut mill-privat Hemmhekk irridu naslu kif waslu anke pajjiżi oħrajn.

Irrid ngħid ukoll li l-gvern qagħad attent li b'din il-miżura ma jżidx il-burokrazija bla bżonn.

Kif intqal diġa`, il-kontribuzzjoni se tinġabar permezz ta' dikjarazzjoni li se tiġi annessa mad-denunzja tal-VAT.

Id-denunzja fuq dan il-prodott, mhux ir-retailer se jagħmilha imma l-produttur jew l-importatur meta jpoġġi l-prodott tiegħu fuq is-suq.

B'hekk qgħadna attenti li ma jkunx hemm bżonn li jimtlew formoli żejda imma jiġu ndikati l-ammonti ta' oġġetti li tagħhom tkun se tinġabar il-kontribuzzjoni.

L-abbozz ta' liġi ta' l-eko-kontribuzzjoni rrid ngħid li huwa abbozz pubbliku, ir-rati huma dawk li huma u tajjeb li forsi ngħid anke x'inhuma r- rati u fuq liema oġġetti.

M'għamilniex eko-kontribuzzjoni fuq kollox imma żammejna ma' dak li għedna fid-diskors tal-budget li għadda.

Din mhix xi ħaġa li ħriġniha issa għax xi ħadd skopra li għandna xi problemi ta' deficit.

Dażgur li għandna problemi ta' deficit!

Kif kellu l-gvern Laburista li pprova jindirizzahom b'metodi li ma qbilniex magħhom.

Id- diskussjoni li għandu jkollna bejnietna m'għandhiex tkun dwar jekk għandniex nindirizzaw d-deficit, imma dwar il-mod ta' kif nindirizzawh.

Meta aħna ġejna biex nibbażaw id-deċiżjoni tagħna, ibbażajniha fuq sistema ħafna aktar ekwa mill-mod kif il-gvern Laburista ried jindirizza l- kwestjoni ta' ġbir ta' flus biex jagħmel tajjeb għall-infiq tal-gvern.

Fid-diskors tal-budget ħabbarna li se nagħmlu eko-kontribuzzjoni fuq numru ta' prodotti.

Irrid ngħid li l-fliexken u l-bottijiet ta' prodotti mhux alkoħoliċi, inkluż il-birra se jkollhom rata ta' ċenteżmu, dawk il-prodotti li għandhom x'jaqsmu ma' l-inbid u alkoħoliċi oħra, se jkollhom rata ta' 5c u hemm rata fuq numru ta' toiletries u prodotti tal-kosmetika pero` aħna ma għamilnihiex fuq kollox u evitajna l-iżjed prodotti kkunsmati.

Għamilna eko-kontribuzzjoni fuq it-tyres tal-vetturi għax bħalissa l-mentalita` hi li kif ikollok puncture taqbad u tbiddel it-tyre.

Ħadd ma jaħseb kif dak it-tyre se jmur fis-sistema ta' l-iskart u kemm iqum biex jiġi recycled; wieħed iħallas lil dak li jmur jixtri t-tyre mingħandu u ftit jaħseb fuq dawn il-problemi.

Għamilna rata fuq il-batteriji inkluż dawk tal-karozzi, rata ta' 10c fuq iż- żejt tal-karozzi, rata ta' 5c fuq l-oil filters u għamilna diversi rati fuq white goods bħal air-conditioners u water heaters b'rati ta' Lm12 u Lm3 rispettivament.

Fuq televisions u monitors sa 28 pulzier, għamilna rata ta' Lm5 u għal dak li huwa akbar, għamilna rata ta' Lm15.

Imma anke meta ġejna biex nagħmlu dawn ir-rati, qabel xejn rajna xi jqum lill-WasteServ biex tiġbor u tipproċessa dak l-iskart.

Ħadna wkoll konsiderazzjoni ta' l- aspett soċjali.

Per eżempju, għalkemm l-ispiża biex niġbru t-television, nisseparaw il-komponenti minnu, u ngħadduh mis-sistema jiswa aktar, aħna morna għal rata li hija anqas u dan minħabba konsiderazzjoni soċjali.

L- istess għamilna fuq it-telephones.

Morna għal dawn ir-rati għax deherilna li huma rati fair anke soċjalment.

Aħna ma nistennewx iċ-ċapċip mingħand ħadd meta nagħmlu sistema ta' ġbir ta' flus, imma rridu nifhmu l- obbligazzjonijiet li għandna mhux lejn l-Unjoni Ewropea, imma lejn uliedna u lejna nfusna biex nagħtu lil dan il-pajjiż sistema ta' immaniġjar ta' skart li tissalvagwardja saħħitna u saħħet it-tfal tagħna.

Tajjeb wieħed jgħid li l-gvern ta kas tal-kummenti li saru mis-segretarjat tas-self-employed u intrapriżi żgħar u fil-fatt kuntrarjament għal kif inhu indikat fl-abbozz ta' liġi, il-pieni għal reati kriminali f'dan l-abbozz se jkunu allineati mal-pieni għal reati kriminali ta' l-istess xorta u l- istess gravita` li hemm fil-liġi tal-VAT.

Għaldaqstant tajjeb ngħid li mhux se jkun hemm pieni ta' priġunerija għal reati kriminali fil-liġi ta' l- eko-kontribuzzjoni.

Aħna lesti nisimgħu kemm dak li jingħad f'din il- Kamra, kemm dak li tgħid il-kummissjoni u kemm dak li jgħidu l- istakeholders, l-industrija, l-importaturi u l-għaqdiet ambjentali dwar kif din l-idea li qegħdin nimplimentaw illum, inkunu f'pożizzjoni biex nistgħu niddefenuha aħjar fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin.

Fil-fatt il-gvern ħa anke l-parir - ma niddejjaqx ngħid - tal-Federazzjoni ta' l-Industrija li nwaqqfu kummissjoni li sa l-aħħar ta' Ottubru ta' din is-sena teżamina l- effett ta' dawn ir-rati ta' kontribuzzjoni kif ukoll tistudja l- introduzzjoni ta' sistema ta' ġbir ta' materjali mill-produtturi u l- importaturi ta' pajjiżna.

Irrid ngħid li f'din il-kummissjoni se jkun hemm ir-rappreżentanti ta' l-FOI, tal-Kamra tal-Kummerċ u tal-GRTU.

Bħalma dejjem għamel, dan il-gvern lest jibqa' jisma' u jieħu s- suġġerimenti, pero' dan ma jfissirx li ma nagħmlux l-ewwel pass.

Hemm bżonn nagħmlu l-ewwel pass jekk irridu bis-serjeta` nibdew nimplimentaw bil-fatti u nsostnu s-sistema ta' l-immaniġġjar f'pajjiżna.

Lesti nisimgħu suġġerimenti anke mill-għaqdiet ambjentali.

Irrid ngħid li kuntrarjament għal dak li anke deher f'ċerti ġurnali, l-eko-kontribuzzjoni m'hijiex se tiġi applikata għall-prodotti li jkunu esportati minn pajjiżna imma hija kontribuzzjoni fuq dawk il-materjali li effettivament imorru fis-sistema ta' l-iskart li jkun ġenerat ġewwa pajjiżna.

Jien nifhem l-argument li għamlu xi wħud li staqsew kif jista' jkollok fridge li tkun eco-friendly u tħallas eko-kontribuzzjoni fuqha daqs fridge li m'hijiex eco-friendly, pero' rrid ngħid li wieħed irid iħomm f'moħħu żewġ konsiderazzjonijiet oħra.

L-ewwel konsiderazzjoni hi li kull sistema li nadottaw trid tkun sistema li tista' b'mod effettiv tamministra.

Jista' jkollna ħafna ħolm u ħafna ideat imma jekk fl-amministrazzjoni kif implimentata tħalli t-toqob, in-nies se jgħaddu minnha.

Għalhekk irridu nippruvaw nagħmlu sistemi li jnaqqsu sostanzjalment iċ-ċans ta' l-abbuż.

Meta inti għandek uffiċjal tal-gvern li se jagħmel audit, trid tagħmillu sistema li jista' jamministraha faċilment.

Per eżempju, din ta' l-eco-friendly m'hijiex indikata f'harmonized system code differenti.

Permezz ta' dan il-kodiċi, kull prodott ikun distint minn ieħor u b'hekk kulħadd ikun jaf id-dettalji tal-prodott.

Irridu nifhmu allura li ma nistgħux inħallu toqob fejn wieħed jista' jgħid lill-uffiċjal li "dik" hija eco-friendly u l-"oħra" m'hijiex u jseħħ it-taħwid fuq liema rata tiġi adottata.

Apparti dan - u nispera li jifhmuh il-membri ta' din il-Kamra u anke nies oħrajn - meta qed nitkellmu fuq fridge eco-friendly jew le, l- ispiża biex effettivament tinġabar u l-materjal jiġi rkuprat hi l-istess.

Id-differenza li tagħmel fridge eco-friendly hi sakemm qed taħdem għax ma tikkonsmax aktar enerġija jew ma temanix CFCs.

Imma once li din tintrema fis-sistema ta' l-iskart, ma tagħmilx differenza f'dak li huwa management ta' l-iskart u hu l-istat li finalment irid jagħmel tajjeb.

Hawnhekk qed nindirrizaw il-problema ta' l-iskart pero` ma jfissirx li m'hemmx konsiderazzjonijiet oħra.

Sur President, kif diġa' għedt, aħna lesti li nisimgħu suġġerimenti biex fejn hu possibbli nadottaw dak li hu prattiku.

Aħna qed nagħmlu din is- sistema mhux biss biex niġbru l-flus imma sabiex inħajru lill-privat ipoġġi fuq is-suq sistemi ta' ġbir effettiv ta' dawk il-prodotti.

Iva, irridu li l-privat jieħu l-inizjattiva.

Tajjeb nirrepeti – għal ma nafx għal kemm-il darba - li l-abbozz innifsu ta' l-eko-kontribuzzjoni jitkellem b'mod ċar li jistgħu jkunu eżentati - parzjalment jew b'mod sħiħ - mill-eko- kontribuzzjoni dawk il-prodotti li l-privat jidħol biex jiġbor u jirriċikla.

Mela jekk għada jsir ftehim li tiddaħħal din is-sistema, aħna jkollna l-faċilita` abbażi ta' dan l-abbozz li meta jkollna t-talba, neżentaw l-eko-kontribuzzjoni b'mod sħiħ jew parzjalment abbażi ta' kemm tonqos l-ispiża fuq l-istat.

Jien qed nirrepeti dan għax jidhirli li dan huwa punt pożittiv li għadu ma ġiex rifless biżżejjed fil-media ta' pajjiżna.

Nirrepeti li fil-każ tal-bottlers, nittamaw li huma jkunu fost l-ewwel nies li jadottaw sistemi ta' ġbir privati biex aħna bħala stat innaqqsu l-ispiża tagħna u jkollna wkoll sistemi effettivi ta' ġbir ta' skart.

Punt ieħor li fil-media sfortunatament ma sabx biżżejjed riflessjoni hu li fl-abbozz qed ngħidu li tant aħna nemmnu li rridu nixprunaw lill-privat biex jidħol għal sistemi ta' ġbir, li qed ngħidu li se niddedikaw mhux anqas minn 5% ta' dak li effettivament niġbru mill-eko-kontribuzzjoni biex imur lill-produtturi jew lill-importaturi biex jimplimentaw skemi ta' din ix-xorta ta' ġbir ta' skart.

Dan ifisser li parti minn dak li se niġbru bħala flus se ngħadduh ukoll bħala grant lill-industrija u lill-importaturi biex ipoġġu fuq is-suq sistemi ta' ġbir.

Meta ġie biex jistabbilixxi r-rati, il-gvern ta wkoll importanza lill- aspett soċjali.

L-impatt soċjali ġie kkalkulat li, fil-massimu tiegħu, ikun ta' 0.84% ta' dak li għandu x'jaqsam mar-retail price index.

Qed ngħid il- massimu għaliex jekk ikollok sistemi ta' ġbir mill-privat li jidħlu fis- seħħ, aħna nagħtu l-eżenzjoni ta' l-eko-kontribuzzjoni u allura l-impatt fuq ir-retail price index jonqos.

Aħna għamilna l-affarijiet b'mod serju biex kemm jista' jkun, l-impatt inkluż fuq ir-retail price index ikun minimu.

Irrid ngħid li l-gvern ċertament ma abdikax mir-responsabilitajiet tiegħu għal dak li għandu x'jaqsam mal-qasam soċjali, inkluż meta ġie biex jiddefinixxi kif għandha ssir din l-eko-kontribuzzjoni.

Kif diġa` għedt, dwar dak li għandu x'jaqsam ma' televisions u telephones, minkejja li l- ispiża biex effettivemant jinġabar, jiġi rkuprat u jiġi rriċiklat dak il- materjal huwa għoli, ma morniex għal rati abbażi ta' dik l-ispiża imma morna għal rati li jirriflettu konjizzjoni soċjali.

Bl-ebda mod m'huwa veru li aħna għamilna xi miżura li tixbaħ lid- deċiżjonijiet li ttieħdu f'dan il-pajjiż bejn l-1996 u l-1998 minn gvern Laburista.

Nirrepeti li aħna ma qbadniex l-ispiża u qassamniha fuq kull dar.

Kien hemm min, inkluż fil-laqgħat ta' konsultazzjoni li kellna, qalilna li missna nagħmlu poll tax u r-risposta tagħna kienet le.

Aħna bħala gvern ma rridux nagħmlu poll tax fuq kull familja għax din m'hijiex proposta li hija ġusta soċjalment.

Jiena nkompli nuża l-eżempju tiegħi, raġel miżżewweġ b'tifla.

Għandi jiena nħallas kontribuzzjoni għall- immaniġjar ta' l-iskart daqskemm għandha tħallas ommi li hija mara pensjonanta?

Ir-risposta hija le, u dak li mhux adattat għal ommi m'hu adattat għal ħadd aktar fis-soċjeta` Maltija u għalhekk morna għal sistema li hija bbażata fuq dak li għandu x'jaqsam mal-konsum u ma' użu ta' ċerti materjali ta' konsum.

Sur President, kien hemm min talabna biex nipposponu din il-miżura.

Kif diġa` għedt, ħadd ma jieħu gost jiġi f'dan il-Parlament jipproponi miżuri ta' ġbir ta' flus imma rridu nifhmu li dan il-gvern m'għandux biss l- obbligu li jara li d-deficit jonqos, imma għandu obbligu wkoll lejn il- poplu Malti u lejn uliedna li jkollna sistema ta' immaniġġjar ta' l-iskart sostenibbli.

Huwa importanti li nibqa' nirrepeti dan għax biex immorru għal dak, irridu nonfqu ħafna flus għax sistema hekk ma tiswiex sold u nofs.

Għax aħna gvern serju, irridu nindirizzaw din il-problema b'mod serju u b'mod ippjanat ħalli l-passi li għandna bżonn nieħdu fix-xhur u fis-snin li ġejjin ma jkunux sempliċement passi li jkunu fi ktieb aħdar, miktub iswed fuq l-abjad ̧ imma jkunu passi bbażati fuq strateġija u sostnuti minn finanzjament biex inkunu ċerti li dak li qed nippjanaw insostnuh.

Sur President ̧ ma ġejniex hawnhekk biex nipproponu miżura fiskali li tagħmel tajjeb għall-ispiża kollha li għandna biex nimmaniġġjaw l-iskart u lanqas ġejna hawn b'gost jew bi pjaċir iżda ġejna hawn b'responsabbilita` lejna, lejn dan il-poplu u lejn uliedna biex ikollna finanzjament ta' faċilitajiet u servizzi ħalli nimmaniġġjaw l-iskart li kull wieħed u waħda minna nikkonsmaw u narmu.

Irridu nifhmu li ma nisgħtux nibqgħu nistennew.

Irridu nimplimentaw il- pjan li għandna u għandna wegħda mal-poplu li dak nagħmluh.

B'responsabbilta` dak il-piż se nerfgħuh biex inwettquh.

Nerġa' nirrepeti li ġejna hawn għax fuq kollox il-kwestjoni ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart m'hijiex responsabbilta` tal-partit li qiegħed fil-gvern, m'hijiex responsabbilta` ta' dan il-parlament imma hija responsabbilta` ta' kulħadd, ta' kull wieħed li jikkonsma u jipproduċi l-iskart f'pajjiżna.

Għalhekk kulħadd irid jerfa' parti minn dan il-piż, kulħadd irid jifhem li jekk irridu nimxu 'l quddiem f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-immaniġġjar ta' l- iskart, dak li għandu effett dirett u indirett fuq is-saħħa tagħna ̧ irridu nsostnuh kollha kemm aħna.

Pero' dan irridu nsostnuh ukoll finanzjarjament.

Sur President, kulħadd jikteb u jħambaq li jrid ikollna sistemi sostenibbli għall-ambjent, imma l-kelma "sostenibilita`" hija kelma li għandna bżonn naħsbu u nirrelataw magħha l-kwestjoni tas-sostenibilita` tal- finanzjament.

Jekk ma nagħmlux hekk inkunu qegħdin biss noħolmu li nagħmlu faċilitajiet u sistemi ġodda u nkunu qegħdin biss nirrepetu l-iżball li l- għada nħalluh għal pitgħada u għal wara u ma nagħmlux l-affarijiet li l- poplu Malti fl-aħħar mill-aħħar qed jistenna li nagħmlu b'responsabbilta` bħala rappreżentanti eletti minnu f'dan il-parlament.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President ̧ din il-liġi li għandna quddiemna m'hi xejn ħlief liġi li timponi taxxa pure and simple u l-iskużi u d-difiża kollha li beda jġib l-Onor.

Pullicino ma ġġustifkaw xejn minn dak li qal.

Fil-fatt din il-liġi bl-ebda mod m'hu qed tħares lejn il-prinċipju ta' polluter pays u bl-ebda mod m'hu qed tikkonserva u tħares l-ambjent.

Għalhekk bl-ebda mod ma nistgħu nemmnu lil dan il-gvern li qed igħidilna x'beħsiebu jagħmel għax ilna nisimgħu affarijiet li se jitwettqu u ma jitwettqux.

Ma rridux ninsew li fl-1993 il-gvern kien wiegħed it-trattament tad-drenaġġ qabel ma dan imur il-baħar pero' għaddew madwar 12-il sena u dan għadu ma twettaqx.

Fil-fatt m'hawnx bajja f'pajjiżna – hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jagħti parir lill-Maltin u lit-turisti li jmorru jgħumu – li probabbilment m'hijiex ikkontaminata.

Il-gvern qed igħid li issa se jpoġġi ħafna skips 'l hemm u 'l hawn - dawn qed isejħulhom bring-in sites – biex issir is-separazzjoni ta' l-iskart.

Pero' meta wieħed jisma' dan jaqbad jidħak għax wara li ħafna nies ipprovaw jisseparaw l-iskart ̧ anke bl-għajnuna tal-kunsilli lokali, il-proċedura amministrattiva ta' kif jinġabar dan l-iskart kienet li jaqbdu tliet skips u jitfgħuhom kollha flimkien.

Dan ifisser li l-isforz mill-kunsilli lokali kien għalxejn.

Per eżempju, il-kunsill lokali ta' Pembroke ipprova jintroduċi din is-sistema fil-lokalità tiegħu snin ilu u kieku dakinhar ħdimna mill-qrib mal-kunsilli lokali ̧ kieku llum dan il-proċess edukattiv twettaq.

Imbagħad jiġi l-ministru jgħidilna li se jpoġġi ħafna skips 'l hemm u 'l hawn biex in-nies jibdew jisseparaw l-iskart!

Sur President, il-liġi li għandna quddiemna qed iddaħħal il-konċett li wieħed irid iħallas biex jinġabar l-iskart.

Mela effettivament wieħed jista' jarmi l-iskart fejn irid, għax hekk qed jingħad hawnhekk.

Fil-liġi mkien m'hemm li se nipprovaw inbiddlu l-consuming pattern tal-poplu ̧ fejn lill-poplu tħeġġu ħalli jipproduċi inqas skart jew inkella tħeġġu biex dan jisseparah u jiddisponi minnu b'mod li jinġabar.

X'garanzija għandna li min ħallas xi 1c jew 2c fuq il-fliexken tal-plastik jew inkella min ħallas xi Lm1 jew Lm1.50 fuq il-batteriji, dan mhux se jiddisponi minnhom kif irid jekk il-flus li jkun ħallas bl-ebda mod m'hu se jirkuprahom?

Għalhekk din hija taxxa pure and simple.

Hawnhekk mhux qed ngħidu li se tħallas xi ħaġa u mbagħad meta tiddisponi minnha skond l-istrutturi ambjentali li qegħdin nagħmlu, il-flus li tkun ħallast se terġa' tirkuprahom.

Din hija reazzjoni panikuża tal-gvern li minħabba d-deficit u l-qagħda finanzjarja li għandu qiegħed jirreaġixxi b'dan il-mod, billi jimponi aktar taxxi fuq il-poplu Malti.

Għalhekk aħna nikkundannawh, Sur President, għax ma rridux ninsew li mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena l-VAT telgħet minn 15% għal 18%, fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena l-gvern ġabar madwar Lm10 miljun aktar mill-VAT minn fuq il-konsumatur u li mill-1 ta' Mejju li għadda ̧ 400 oġġett li kienu eżenti mit-taxxa, fosthom ħafna mediċinali, ġew bil-5% VAT.

Dawn qed jolqtu lil kulħadd l-istess u hawn nista' nsemmi b'mod partikolari ċerti mediċinali li għandhom x'jaqsmu mad-diabete.

Il-poplu Malti huwa mkisser u magħfus bit-taxxi li qed jiġu mposti fuqu.

Sur President, issejħilhom x'issejħilhom dawn huma taxxi.

Per eżempju, iċ- ċertifikati mill-Insinwa minn Lm2 saru Lm4, in-noti u r-riċerki fl-Insinwa għolew ukoll u kien hemm żidiet ukoll fuq ir-rati fil-qrati.

Dawn huma kollha żidiet u piżijiet fuq il-poplu Malti.

U issa għandna din l-eco-tax, b'din il-ġustifikazzjoni finta li ma jemminha ħadd.

F'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna nsibu skeda ta' kemm se tkun it-taxxa fuq l-items kollha nklużi u b'sempliċement regolament il-ministru jista' jestendiha ħalli l-gvern jiġbor aktar.

Il-gvern qed igħid li se jiġbor aktar taxxi b'responsabbiltà pero' aħjar ikellimna fuq ir- responsabbiltà ta' l-infiq bl-addoċċ.

Per eżempju, hawnhekk ma nistax ma nsemmix it-tieni ambaxxata li qed nixtru fi Brussell għall-prezz ta' Lm9.5 miljun.

Dan ħa nofs il-budget supplimentari għax il-ministru ̧ bis-saħħa ta' liġi li ntroduċa din is-sena ̧ jista' jaqbad u b'regolament iqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra żieda supplimentari.

Fil-fatt il-ġimgħa li għaddiet kellna din iż-żieda supplimentari biex tagħmel tajjeb għad-Lm9.5 miljun biex imorru għal din l-ambaxxata, meta diġà ambaxxata fi Brussell.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid ukoll li l-prim ministru, bħala ministru tal- finanzi, ġie kkwotat li qal li din id-deċiżjoni kienet ittieħdet qabel ma hu assuma l-obbligu ta' ministru tal-finanzi filwaqt li l-ministru tal- finanzi preċedenti kien qal li din id-deċiżjoni ħadha Richard Cachia Caruana flimkien mal-MIMCOL.

Donnu li ħadd ma jrid jassumi r-responsabbiltà ta' din id-deċiżjoni li għaġġbet lil kulħadd.

Mela jitqanqċu fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-qasam tas-saħħa ̧ bħalma huma l-lifs fl-isptar jew fir-residenza ta' l- anzjani Zammit Clapp, li ilhom ma jaħdmux sitt xhur, jew inkella ma jixtrux is-city scans u jsiru appelli biex jinxtraw ċerti magni għall- isptar u mbagħad nispiċċaw nonfqu Lm9.5 miljun fuq ambaxxata, u dan meta għandna minn fejn noperaw!

Irrid insemmi wkoll dak li qed jiġri u dak li ġara fl-isptar.

Fl-isptar mhux biss ingħata kuntratt tal-medical equipment lill-INSO kontra kull parir imma apparentement l-istandard ta' dan l-equipment lanqas huwa aċċettabbli.

Jekk il-gvern irid jindirizza d-deficit ̧ l-ewwel ħaġa li għandu jagħmel hija li jindirizza l-ispiża u jagħti daqqa ta' għajn lejn ir-rapport ta' l-awditur għas-sena 2003.

Hemmhekk ikun jaf fejn żdiedu l- ispejjeż u l-allowances.

Allura għalfejn qed isir dan il-ġbir ta' taxxi?

Biex nibdew noħolqu r-rapporti ta' konsulenza.

Per eżempju ̧ qed jingħad li tar-rapport li rrakkmanda li l-barrieri jsiru fejn siti storiċi ħadu xi Lm40,000.

Sur President ̧ qed nintroduċu taxxi ġodda wkoll biex inħallsu għal entitajiet ġodda li qegħdin jinħolqu anke b'din il-liġi.

Per eżempju ̧ il- prim ministru għadu kemm qal li, permezz ta' kumitat, se jikkontrolla l- infiq fl-entitajiet pubbliċi u tal-gvern.

Minkejja din il-wegħda, fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena in-nefqa fuq dawn l-entitajiet u awtoritajiet żdiedet.

Barra minn hekk qed noħolqu awtorita` oħra, bord ta' appell magħha u struttura oħra.

Għal dan kollu qed iġibu l-iskuża li rridu nassumu r-responsabbilta` biex nikkontrollaw il-budget.

Kif jista' jkun li nemmnuh dan?

Sur President, waħda mill-problemi li jirrepetiha kulħadd – fost oħrajn hemm l-FOI ̧ iċ-chamber of commerce u l-GRTU - hija t-toqol amministrattiv.

L-Onor.

Vassallo kemm il-darba qal ̧ u naqbel miegħu, li hemm bżonn li l- burokrazija titnaqqas.

Minkejja dan qed nintroduċu liġi oħra li tkompli tgħabbi l-burokrazija li diġà teżisti fuq l-istrutturi tal-liġi li hemm.

U jekk hawn xi ħadd qed jaħseb li ma jinġabrux taxxi għall-ambjent sejjer żball għax għandna t-taxxi fuq il-liċenzji tal-karozzi, it-taxxi għat-toroq u t-taxxi fuq il-fuel.

'Il quddiem nagħti figuri ta' kemm jinġabru taxxi f'dan ir-rigward, li Lm4 miljun minnhom il-gvern jista' jallokahom għal xi fond speċifiku.

Sur President, kif nistgħu nemmnu lill-gvern li dawn il-flus mhux se jmorru kollha f'karus wieħed u fil-bir bla qiegħ tal-finanzi tal-gvern?

Tmien xhur ilu l-gvern wegħedna li se jagħmel erba' fondi biex nissanaw il- finanzi pubbliċi.

Fil-fatt wieħed minnhom huwa dwar turiżmu u kultura, ieħor huwa dwar toroq, ieħor dwar saħħa u ieħor dwar ambjent u tisħiħ.

Dawn suppost kellhom isiru kollha mit-taxxi li kien impona fl-aħħar budget li għamel, speċjalment biż-żieda fil-VAT u ż-żieda ta' 5% fuq ħafna oġġetti.

Minkejja dan kollu sal-lum l-ebda wieħed minn dawn il-fondi ma twaqqaf u allura kif nistgħu nemmnuh lill-gvern?

Li kien hemm kien tnaqqis mill- fondi ta' l-MTA u tnaqqis mill-qligħ mit-turiżmu.

Fil-fatt matul l-ewwel ħames xhur, kull turist li ġie f'Malta nefaq Lm10 inqas.

Mela fil-qasam turistiku qed inżidu l-ispejjeż u qed nitilfu l-kompetittività bir- riżultat ta' dan kollu jkun it-telf f'wieħed mill-aktar oqsma importanti ekonomiċi li għandna.

Din hija sitwazzjoni tal-biki.

Sur President ̧ aħna naqblu li nindirizzaw l-ambjent.

Din in-naħa taqbel bis- sħiħ li għandna naraw kif nagħmlu u l-ambjent nipproteġuh u li għandu jiġi mfassal pjan fit-tul li jkun maqbul mhux biss bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra imma wkoll mal-partijiet soċjali kollha.

U mela tiġi hawn u tgħid li qed tiddiskuti man-nies!

Din hija tad-daħk.

Mela l-ewwel tagħmel liġi li se tidħol in vigore fl-1 ta' Awissu u fl-istess waqt tgħid li se tagħmel kummissjoni biex tissuġġerilek kif għandek timplimenta l-liġi.

Il-loġika tiegħi tgħidli – ma nafx jekk il-loġika ta' xi speċjalista mill-università tgħidx li l-ewwel għandek tpoġġi l-karru u mbagħad il-ħmar - li l- kummissjoni u d-diskussjoni mal-partijiet soċjali misshom saru qabel ma din il-liġi ġiet introdotta.

Sur President, ikun tajjeb li wieħed jinnota wkoll li dan l-abbozz ta' liġi sar bil-għaġġla.

Qed ngħid dan għax ċerti klawsoli bejn il-Malti u l- Ingliż ma jaqblux.

Per eżempju, fi klawsola 12 jingħad li:

"Il-Ministru jista' jeżenta lil kull persuna milli tħallas ...",

filwaqt li fit-test Ingliż għandna hekk:

"The Minister, with the concurrence of the Minister of Finance ...".

Mela allura l-użu tad-diskrezzjoni li jrid ikun hemm bejn żewġ ministri nsejnih.

Issa hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq xi virgola imma fuq id- dettalji tal-liġi bejn it-test Malti u t-test Ingliż.

Dan kollu juri l-għaġġla li kien hemm biex tiġi ntrodotta din il-liġi.

Fil- fatt jidher li ma saret l-ebda diskussjoni u dan qed jistqarruh il- partijiet kollha konċernati.

Jekk saret xi diskussjoni din ma ġietx konkluża jew inkella jekk saru xi diskussjonijiet, dawn ma qablux mat-teżi tal-gvern.

Jien staqsejt jekk sarx assessment ta' l-impatt ekonomiku pero' l-gvern qal li din kulma se taffettwa huwa persentaġġ ta' xi 0.84%.

Mela nsejna li fost żidiet oħrajn kien hemm żieda fil-VAT u żieda ta' 5% fuq ħafna oġġetti li minnha nnifisha kienet se żżid l-għoli tal-ħajja bi 2%?

Aħna nitkellmu man-nies li jmorru jixtru u jikkonsmaw l-affarijiet.

Hawnhekk issemmew il-ġenituri u jien ukoll insemmi l-ġenituri tiegħi, għax malli tmur għandhom igħidulek li l-pensjoni mhux qed isservihom.

Dawn igħidulek li kull darba li jmorru jixtru ftit mediċina u xi affarijiet essenzjali dejjem isibu li l-pensjoni qed tonqsilhom.

U dawn ikunu l- aqwa gauge ta' kemm qed togħla l-ħajja għax peress li għandhom il-pensjoni limitata, jikkalkolaw kull ċenteżmu aktar li jonfqu minn ġimgħa għal ġimgħa.

Din hija r-realtà soċjali ta' dan il-pajjiż.

Għalhekk dan il-pajjiż ma jiflaħx għal aktar impożizzjonijiet ta' aktar taxxi ̧ tariffi eċċ. Darba kien hemm min qal li t-tariffi m'humiex taxxi.

Jien naħseb li filwaqt li qabel wieħed kien iħallas Lm5 għal servizz u issa qed iħallas Lm10 ̧ dan igħidlek li s-servizz għola b'Lm5.

Fejn qabel għal permess wieħed kien iħallas Lm10 u issa qed iħallas Lm20 dan jgħidlek li għolielu b'Lm10.

Dawn il-flus fl-istess karus se jmorru.

Billi qed igħidu li din m'hijiex taxxa bħall-VAT!

Din hija taxxa tas-sisa u din ħarbitlu lill-ministru għax kont attent ħafna għal dak li kien qed igħid.

Pero' huwa żgur li din m'hijiex kontribuzzjoni għax fil-vokabularju tiegħi ̧ kontribuzzjoni hija volontarja.

Jekk jiġi xi ħadd u jgħidli biex nagħtih kontribuzzjoni jew ngħidlu le u nibqa' għaddej, jew inkella tagħtih.

Dan bħalma jsir waqt il-quddies; meta tiġi s-sasla quddiemek jew tagħtih jew inkella tgħaddiha lil ħaddieħor u ma tagħtix.

Pero' jekk ikun hemm xi ħadd fil-bieb u jgħidlek li biex tieħu siġġu trid tħallas 5c ̧ dik ma tkunx kontribuzzjoni imma impożizzjoni.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettuli ftit.

M'huwiex aċċettabbli li jkun hemm min jinterrompi miż-żewġ naħat tal-Kamra.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

CHARLES MANGION: Jien ħallejtek titkellem bil-vokabularju tiegħek.

Inti pprovajt tikkonvinċi lin-nies li din it-taxxa hija indirizzata biex nipproteġu l-ambjent.

Ħadtu deċiżjonijiet li rtirajtu minnhom matul din is- sena u dan minkejja l-ħlasijiet li saru lill-konsulenti għal dawn id- deċiżjonijiet żbaljati li ħadtu.

Fil-fatt kien hemm membri min-naħa l-oħra li qalu li ċerti deċiżjonijiet kienu żbaljati.

Pero' issa qed jipprovaw jiġġustifikaw din it-taxxa li, nerġa' ntenni, il-gvern irid jintroduċiha malajr għax il-kalkoli tiegħu qed jirriflettu li fl-aħħar tas-sena d- deficit se jkun agħar.

Għalhekk irid jipprova jindirizza dan id-deficit u l-problema finanzjarja.

U hawn hija d-direzzjoni konfuża ta' dan il-gvern.

Dan għadu kif mar fl-ECOFIN fejn għamel mudell ...

Ilna nisimgħu bi studji!

Fl-1999 għamilna studju dwar kif se nikkontrollaw il-budget, għamilna studju li minnu rriżulta li kollox qiegħed in line.

Huwa veru li kollox kien in line imma fit-tielet sena ta' dik il-projection ̧ il-line inqata', il-linja tat-telephone tħawdet u ma baqa' xejn in line għax morna l-baħar.

Issa qed nipprovaw - dan kontra kull parir - inbigħu l-assi tagħna u nipprivatizzaw ħafna entitajiet bl-iskuża ta' aktar effiċjenza, mingħajr pjan ta' xejn u mingħajr ma nikkalkolaw l-impatt soċjali u ekonomiku fuq pajjiżna.

Jien inħobb insemmi żewġ entitajiet partikolari għax huma importanti ̧ pero' qatt ma ningħata risposta.

L-ewwel waħda hija l-Air Malta.

Se jinbiegħu s-sussidjarji ta' din il-kumpannija li ma kenux qed jagħmlu telf kif ukoll il-proprjetà tagħha.

Dan meta għadna ma nafux il- valur reali tagħhom fis-suq.

Hawnhekk nixtieq insemmi eżempju ta' dar kantuniera żewġ passi 'l bogħod minn ħdejn il-Plaza f'Tas-Sliema li nbiegħet Lm1.2 miljun.

Ara ma jiġix xi ħadd igħidilna li l-lukanda, bil- grounds li hemm magħha ̧ tiswa xi Lm3 miljun jew Lm5 miljun għax inkunu rridu nakkomodaw lil xi ħadd.

Din qed nagħmilha ċara u pubblika hawnhekk.

L-istess ngħid fuq biċċa art f'Għajn Tuffieħa li hija bellezza u li qed inħalluha tiddeterjora għax hemm xi ħadd li tefa' għajnejh fuqha.

Dan biex taparsi nissanaw lil Air Malta meta l-Air Malta, minħabba d-deċiżjonijiet żbaljati ta' dan il-gvern bl-RJ70s ̧ spiċċat b'dejn ta' kważi Lm80 miljun.

Għalhekk issa minflok naraw kif is-sussidjarji ta' l-Air Malta nsaħħuhom, qegħdin ngħidu se nbigħuhom.

Pero' dwar dan ħadd ma jaf xejn imma sempliċement igħidulhom sa Novembru.

Qed jingħad tajjeb li huwa inaċċettabbli li l-kumpannija nazzjonali tiġi trattata b'dan il-mod, u dan aħna ngħiduh bl-ikbar responsabbilta`.

Issa ħalli nerġa` niġi biex ngħid xi ħaġa oħra dwar is-Sea Malta.

Matul diskussjoni li saret hawnhekk intqal li s-Sea Malta se tinbiegħ bl-ebda garanzija dwar it-trasport, u dan meta hija l-garanzija tat-trasport li tipprovdi l-link bejn pajjiżna u l-bqija tal-kontinent u mingħajr ma ttieħdet l-ebda konsiderazzjoni għall-inkwiet li toħloq deċiżjoni bħal din.

Fil-fatt anke l-FOI qalet li ma jistax ikun illi l-link bejn Malta u l- mainland ma jkunx assigurat.

Illum fuq il-Bank of Valletta qed jingħad l-istess diskors li kien qed isir meta kien se jinbiegħ il-Mid-Med Bank, u anke f'dan il-każ, m'hu qed ikun hawn trasparenza ta' xejn.

Biżżejjed ngħid li lanqas il-white paper li kien ippubblika dan il-gvern tliet snin ilu dwar kif għandu jsir il-proċess ta' privatizzazzjoni m'hi qed tiġi osservata.

Waqt argument ekonomiku u finanzjarju li kellna l-ġimgħa l-oħra, jien staqsejt fuq l-allegazzjoni li qed jintilef id-dazju mill-importazzjoni tad-diesel fejn huwa allegat li l- gvern qed jitlef mijiet ta' eluf ta' liri f'sisa, u fil-fatt anke d- direttur tad-dwana qanqal din il-mistoqsija.

Nixtieq inkun naf kienx hemm xi racket għaddejja dwar dan id-diesel, jekk itteħditx xi azzjoni, jekk kienx hemm min kien involut minn fuq s'isfel jew minn isfel sa fuq, u aħna qed nistennew li ningħataw risposta.

Dan l-argument qanqaltu darbtejn jien f'din il-Kamra, qanqlitu darbtejn ġurnalista fuq l-istazzjon nazzjonali tat- television, pero` minkejja dan kollu sal-lum għadna ma ngħatajna l-ebda risposta sodisfaċenti, u huwa importanti li ningħataw din ir-risposta għax wara kollox dan jirrigwarda d-dħul tal-gvern.

Għalhekk, Mr Speaker, aħna bilfors nieħdu dan l-atteġġjament.

L-ewwelnett aħna qed ngħidu li minnha nnifisha l-eco-tax hija ħażina għall-ambjent għax ma tinċentivax, pero` jien nixtieq li xi ħadd jikkonvinċini fuq dan l- abbozz ta' liġi ...

Għax aħna mhux fuq x'nixtiequ rridu nitkellmu imma fuq dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Meta dan l-abbozz ta' liġi jgħaddi mill-parlament, dan l-abbozz ta' liġi jkun kollox u l-uffiċjali li jkunu jridu jimplimentaw il-liġi fuq dan l-abbozz ta' liġi jkunu jridu jimxu, xejn iżjed u xejn inqas.

Aħna bħala soċjeta` konsumista nipproduċu ħafna wastes, u bħala soċjeta` konsumista rridu naħdmu biex inkabbru l- attivita` ekonomika għax dak ifisser ħolqien tal-ġid u hija dik l-attivita` li tipprovdi l-impjiegi, imma fl-istess waqt irridu nassiguraw li dak l- iżvilupp ekonomiku ma jkunx qed iwassal għal żieda fil-produzzjoni ta' l- iskart.

Anke fil-pajjiżi Ewropej huwa aċċettat il-fatt li dan huwa l-għan tal-konċett ta' "the polluter pays" jew inkella tat-taxxa fuq l-ambjent.

Fil-21 ta' April ta' din is-sena kien hemm briefing mill-Euro-commerce fejn fost l-oħrajn kienu involuti l-entitajiet kummerċjali tal-Ġermanja, l- entitajiet tal-commercio internazionale ta' l-ltalja, il-Carrefour ta' Franza, waħda mill-ikbar ditti tas-supermarkets, id-ditta Metro AG tal- Ġermanja u ditti oħra kbar li huma responsabbli għal ċertu produzzjoni ta' skart.

Fil-fatt waħda mill-affarijiet li qalu dawn hija li l-għanijiet tagħhom huma proprju li jkun hemm dak li jissejjaħ "decoupling" fejn filwaqt li toħloq inċentivi sabiex ikun hemm żvilupp ekonomiku - allavolja bħalissa ċ-ċirkostanzi ma tantx huma feliċi - fl-istess waqt tara li bil- miżuri li tkun qed tieħu l-consuming patterns tal-konsumatur jibdew jinbidlu.

Per eżempju, Mr Speaker, fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna x'hemm li jħeġġeġ lill-konsumatur jixtri iktar flixken tal-ħġieġ, imur jiddepożitahom u jieħu refund?

Il-Ġermanja għandhom collection points awtomatiċi fejn min ikun ħallas extra għall-flixkun ikun jista' jerġa' jmur jiddepożitah u jieħu l-flus lura, u aħna lejn dan irridu naslu.

(Interruzzjonijiet) Le, hawnhekk qed ngħidu li din it-taxxa se tmur fuq il-konsumatur, u jekk il- produttur jirriċiklah hija fid-diskrezzjoni tal-ministru - u dan qiegħed miktub ċar taħt klawsola 12 - li jagħti dik l-eżenzjoni, pero` meta nikkonsidraw kif inhu bħalissa l-gvern, dahru mal-ħajt, naħsbu li hija diffiċli biex dik l-eżenzjoni tingħata.

Għalhekk l-ewwel ħaġa li rridu ngħidu hija li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna bl-ebda mod m'hu qed jindirizza din il-problema kbira li għandna biex nikkonservaw, nipproteġu, inħarsu u nippromwovu l-ambjent.

Jien ngħid ukoll: Wieħed m'għandux jingħata xi forma ta' inkoraġġiment biex jixtri s-solar panels jew inkella biex juża l-green petrol?

Issa għandna wkoll l-eco-diesel, li ġie promoss minn xi produttur Malti, u jekk dan il-prodott huwa vijabbli verament u huwa ta' ġid għall-ambjent, lill- konsumatur għandna nagħtuh xi forma ta' inkoraġġiment biex juża dak il- prodott.

Pero` fil-fatt l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kemm qiegħed iħares lejn dan?

Għax huwa qed jimponi taxxa flat fuq kulħadd.

Il- ministru qalilna li b'1ċ biss extra, flixkun se jiġi riċiklat seba' darbiet, pero` jekk huwa jara ftit x'inhu jiġri fl-Ewropa jsib li dawk il- prodotti li jiġu riċiklati huma eżenti mill-eco-tax, u dan sabiex jinxtraw iktar mill-konsumatur.

(Interruzzjonijiet) Ministru, inti għedt li se jitħallas 1c extra fuq kull flixkun għax issa l-flixkun mhux se jintrema imma se jinġabar biex jerġa' jintuża, u għalhekk jien qed ngħidlek li dan l- abbozz ta' liġi m'għandux raison d'être favur l-ambjent.

(Interruzzjonijiet) Issa l-poplu jisma' lilkom, jisma' lilna u mbagħad jiddeċiedi, u għalhekk għandna nħallu lil kulħadd jisma' fil-kwiet biex imbagħad ikun jista' jiddeċiedi.

Jien ngħid ukoll: Jekk sal-lum importatur kien iġib ħafna prodotti fil-plastic, issa għaliex b'xi mod m'aħniex qed ninkoraġġuh biex iġib iktar prodotti f'containers tal-ħġieġ ħalli mbagħad dawn ikunu jistgħu jinġabru u jerġgħu jiġu utilizzati?

Għax at the end of the day, fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'hemm xejn illi jinkoraġġixxi importatur jagħmel dan.

Jien ċert li ġaladarba l- konsumatur se jkun ħallas it-taxxa fuq dak il-prodott, mhux se jimpurtah fejn jarmih imma se jaqbad, jiftaħ it-tieqa tal-karozza u jarmih barra t- triq.

Sfortunatament - u jiddispjaċini ngħid dan għax meta nara dawn l- affarijiet inweġġa' - dan hu li se jiġri, u għalhekk qed naraw li minkejja t-tqanżiħ tal-ministru, l-għan m'huwiex qed jintlaħaq.

Issa ħalli niġi biex nitkellem fuq l-impatt soċjali li se tħalli din il- liġi.

Illum hemm ħaddiema, fosthom ta' l-Air Malta, li l-paga tagħhom mhux talli mhux qed tiżdied imma talli qed jaċċettaw riduzzjonijiet fit-take- home pay tagħhom.

Issa bl-eco-tax il-ħajja ta' dawn il-ħaddiema se togħla b'0.84%, u dan minbarra li l-ħajja għolietilhom anke kawża tal-VAT u għolewlhom ukoll, jew inkella qegħdin fil-proċess li jogħlewlhom, prodotti essenzjali, bħall-mediċini, minħabba fatturi internazzjonali li at this stage m'iniex se noqgħod nidħol fihom.

Madanakollu fl-istess waqt li l- paga tal-ħaddiem qed tinxtorob, il-gvern permezz ta' din il-liġi se jiġbor Lm4 miljun oħra mill-bwiet tan-nies.

Ta' min jgħid ukoll li fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena biss il-gvern ġabar mill-VAT madwar Lm10 miljun iktar minn fuq is-sena li għaddiet.

Għalhekk illum il-konsumatur għandu inqas flus f'idejh, u l-fatt li bħalissa s-suq sejjer ħażin ġie rifless anke mill-bejgħ li kien hemm fit- trade fair li saret ftit ġimgħat ilu fejn 58% ta' l-esebituri qalu li l- bejgħ naqsilhom bi kważi 20%, xi 16% ta' l-esebituri qalu li l-bejgħ żdidilhom u l-oħrajn qalu li kellhom l-istess ammont ta' bejgħ bħas-sena li għaddiet.

Minn hawnhekk naraw li l-flus fil-bwiet tan-nies qegħdin jixxottaw, u allura f'ċirkostanzi bħal dawn liema gvern jew policy maker jasal biex jintroduċi miżura li tkompli tixxotta l-availability tal-flus f'idejn il-konsumatur?

Jien ikolli ngħid hawnhekk li jew il-gvern veru qed jirreaġixxi għas-sitwazzjoni preżenti b'ċertu paniku u m'huwiex qed jaħseb fit-tul jew inkella kulma qed jara huwa li jsolvi l-problemi finanzjarji li ħolqu gvernijiet Nazzjonalisti stess.

Il-verita` hi li fl-1990 il-gvern kien qal li jrid jibda jaħdem b'deficit budgeting, imbagħad ħarablu l-barri minn qrunu u ma setax isib tarf.

Għalhekk, kif għedt diġa`, din il-problema finanzjarja li qed ikollna niffaċċjaw illum ġiet maħluqa minn gvernijiet Nazzjonalisti.

Biżżejjed insemmi t-tenders li ntgħażlu, fejn ma kien hemm l-ebda accountability fil- proċess ta' l-għażla, il-mijiet ta' miljuni ta' liri li ġew minfuqa fl- isptar il-ġdid u li għad iridu jintnefqu - għax sal-lum l-isptar għadu m'huwiex lest - jew it-toroq, li minkejja li f'għaxar snin intnefqu madwar Lm80 miljun fihom, huwa issa li qed ngħidu li qed isiru tajbin.

Ta' min jgħid ukoll li l-awditur ġibed l-attenzjoni għall-fatt li on average fis- sena 2003 il-paga tal-ħaddiema tal-gvern żdiedet b'Lm2.62 fil-ġimgħa, u minkejja li bejn Settembru 2002 u Settembru 2003 fil-ministeru għall- affarijiet barranin il-ħaddiema niżlu minn 370 ruħ għal 283 ruħ, minħabba l- konsulenti, l-esperti u n-nies li jitqabbdu, l-ispiża tal-pagi żdiedet b'Lm222,000, jiġifieri kien hemm żieda ras imb'ras ta' Lm51 fil-ġimgħa.

L-istess nistgħu ngħidu għall-uffiċċju tal-Prim Ministru għax fost affarijiet oħra, tara żidiet fl-allowances, u fl-aħħar mill-aħħar dawn il- flejjes kollha qed jispiċċa jħallas għalihom it-taxpayer, il-pensjonant, iż- żagħżugħ u l-konsumatur, anke jekk dan ma jaħdimx.

L-awditur ġibed l-attenzjoni wkoll għas-safar - dawn ir-rapport nitfgħuhom fuq il-mejda tal-Kamra u ħadd ma jagħti kashom.

Nibda biex ngħid li matul is-sena 2003 filwaqt li l-gvern kien qed jistma li jonfoq Lm1 miljun b'mod ġenerali fuq is-safar, huwa spiċċa biex nefaq Lm1.5 miljun, u hemm min qed jiġġustifika din in-nefqa.

Jekk l-infiq qed isir kif qed isir fi Brussels, fejn qed nixtru dar ta' Lm9.5 miljun biex nuru kemm aħna kbar ...

Għax aħna qed nipprovaw nuru l-kapaċitajiet tagħna fi Brussels billi qed immorru u nonfqu kemm nifilħu, bħal meta wieħed broke u fallut jissellef Lm2,000 u jmur jilgħabhom fil-casino.

Din hija l-politika tal-gvern!

Nerġa' nenfasizza li matul is-sena 2003 l-infiq fuq is-safar kellu jammonta għal Lm1 miljun u spiċċa biex tela' għal Lm1.5 miljun.

Dan huwa l-kontroll li qed isir fuq il-ħela!

Bħala parentesi jkun tajjeb jekk ngħid li wara li l- ħaddiema ta' l-Air Malta, li hija entita` tal-gvern ukoll, ftehmu li jnaqqsu l-pagi tagħhom, jien informat li l-kapijiet xtraw karozza ġdida kull wieħed, u għalhekk naħseb li l-ministru għandu jivverifika dan li qed ngħid.

L-istess nistgħu ngħidu għall-ispiża fil-qasam tat-turiżmu għax fl- istess waqt li lill-MTA, li hija responsabbli biex iġġib lit-turisti lejn pajjiżna, ħadnielha parti mill-flus allokati lilha, f'sena waħda l- ministeru għat-turiżmu żied in-nefqa fis-safar minn Lm26,000 għal Lm115,000 fl-2003, jiġifieri huwa żied in-nefqa b'madwar Lm80,000.

Naturalment imbagħad ir-riżultat kien li ġew inqas turisti, kien hemm inqas qligħ mit- turiżmu u l-industrija tat-turiżmu daħlet fi kriżi.

Xi progress dan!

Fuq ir-rubini mexjin!

Anke fil-każ tal-ministeru tas-saħħa u tal-ministeru għal Għawdex, dawn nefqu 30% iktar f'safar fuq is-sena li għaddiet u 24% iktar minn dak ipproġettat.

Imbagħad xi ngħidu għall-infiq tal-gvern fil-qasam tat-trasport?

Alla jbierek, illum l-uffiċjali għolja ta' l-entitajiet pubbliċi u ta' l- awtoritajiet kollha għandhom karozza leased u bis-segretarju jew bl- assistent magħhom!

Fil-fatt ta' min jgħid li filwaqt li fis-sena 2002 n- nefqa fuq it-trasport tal-gvern fl-amministrazzjoni pubblika kienet tammonta għal Lm182,000, f'sena waħda din telgħet għal Lm312,000, jiġifieri żieda ta' 71%.

Mhux ta' b'xejn li meta l-poplu jara din il-ħela min-naħa tal-gvern ma jkunx jista' jaċċetta li dan ikompli jitgħabba u jitkisser b'iktar taxxi!

Jekk il-gvern irid jagħmel xi ħaġa verament, dan għandu jara fejn jista' jaqbad u jaqta' l-infiq bis-serjeta`, imbasta ma jagħmilx kif għamel fil-każ ta' l-MTA, fejn qabad u naqqsilha Lm0.5 miljun.

Issa jekk il-gvern qabad u naqqas din is-somma minħabba li l-infiq li kien qed isir mill-amministrazzjoni ma kienx qed isir bil-għaqal jew inkella għamel hekk biex jiġbed widnejn min kien imexxi minħabba li forsi ma kienx qed imexxi b'ċerta accountability, jien ngħidlu "prosit", imma jekk huwa għamel hekk sempliċement biex isodd toqba, jien ngħidlu li l-affarijiet m'għandhomx isiru b'dan il-mod.

Mr Speaker, ma rridux ningħalqu fil-ministeri u ma mmorrux niltaqgħu man- nies, fosthom mas-sidien tal-lukandi.

Fil-fatt illum, fl-eqqel tas-sajf, dawn filli qed ikollhom occupancy ta' 80%, ta' 85% jew ta' 90% u mbagħad f'daqqa waħda l-occupancy rate qed tinżlilhom għal 60%.

Biżżejjed ngħid li ħafna minnhom kulma għandhom pre-bookings għal Awissu huwa għal 50% jew 60% ta' l-occupancy tagħhom, u dawn qed jittamaw li forsi dan il-persentaġġ jogħla xi ftit fir-rush ta' l-aħħar.

Issa rrid nenfasizza li bħalissa qegħdin fl-eqqel tas-sajf u mhux fl-ewwel ħames xhur tas-sena.

Il-ministru dejjem jagħmlilna l-wegħdiet u jgħidilna li l-prospetti għat-tliet xhur li ġejjin se jkunu aħjar, u mbagħad dawn il-prospetti aħjar ma jaslu qatt, qisna dejjem nisimgħu lil xi kummentatur tat-temp jgħidilna li ġejja x-xemx u mbagħad jgħidilna: Jiddispjaċini, imma kienet ġejja x-xemx u minflok għamlet ix-xita!

Mela l-affarijiet isiru b'dan il-mod?!

Il-gvern kif iddeċieda li jaqta' l-flus proprju mill-awtorita` tat-turiżmu meta għandek lill-operaturi u lill-istakeholders kollha qegħdin jagħmlu l-almu kollu tagħhom biex jipprovaw jimbottaw lill-qasam tat-turiżmu 'l quddiem?

Ikun tajjeb jekk napprezzaw li l-investitur privat qed jiddejjen mal-bank u qed jitgħabba b'piżijiet kbar ta' djun biex itejjeb il-prodott tiegħu, u Allaħares ma jagħmilx hekk biex forsi jkabbar il-profitt tiegħu.

Lill- investitur aħna rriduh ikabbar il-profitt tiegħu, imma biex huwa jkun jista' jagħmel dan, il-gvern irid ikun kommess bis-serjeta` biex jaqdi r- responsabbilta` li għandu kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' burokrazija kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mat-titjib tal-prodott Malti.

Mr Speaker, ilna ħafna nisimgħu li l-infiq tal-hospitality qiegħed jiżdied, u hemm min jgħid li huma affarijiet żgħar li l-ispiża tal-hospitality tiżdied b'14% jew b'20%, imma jien ngħid: Jekk qegħdin fuq proċess ta' awsterita` ma jridx ikun il-gvern li jagħti l-ewwel eżempju?

Jew inkella l- awsterita` nimplimentawha fuq il-konsumatur billi ma nixtrux il-mediċini li hemm bżonn, billi t-tiswijiet jew ix-xiri li jkun irid isir fuq ċertu apparat mediku ma jsirx jew jiġi delayed bil-konsegwenza li jbati s-settur tas-saħħa, l-iktar settur essenzjali għall-poplu tagħna, li jolqot lil kulħadd u li għandu jkun available għal kulħadd?

Tkun qed issir l-ikbar inġustizzja jekk Allaħares qatt nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn is-saħħa tinxtara bil-flus f'dan il-pajjiż, u Allaħares naslu fi stadju fejn biex wieħed jieħu l-aqwa kura jkun irid ikollu l-flus jew inkella xi insurance għalih u għall-familja tiegħu li tiswa mijiet ta' liri!

Il-kura għandu dritt għaliha kulħadd, u l-pajjiż iħallas miljuni kbar ta' liri għaliha.

Jekk hemm bżonn, naqtgħu 30% jew 40% mill-hospitality jew mit-trasport.

Huwa importanti wkoll li naraw kif qed jingħataw il-kuntratti mill- awtoritajiet u l-entitajiet għax f'ħafna minnhom is-salarji huma ogħla minn dawk tal-privat u għalhekk iktar nies qed jitilqu mill-privat u jmorru jaħdmu f'xi awtorita` bil-konsegwenza li l-piż qiegħed dejjem jikber.

Imbagħad xi ngħidu għall-infiq li sar f'dawk li huma konsulenzi?

Biżżejjed ngħid li matul is-sena 2003 l-infiq fil-konsulenzi kien ta' Lm1.5 miljun, u f'din is-somma hija inkluża l-ispiża ta' Lm40,000 konsulenza fuq il- barrieri ta' ħdejn is-siti ta' Ħaġar Qim.

Issa ngħid għalija, suġġerimenti bħal dawk lanqas b'xejn ma rridhom, aħseb u ara kemm se nħallas għalihom!

Imma nsomma, lil dawn il-konsulenti ngħidulhom grazzi wkoll għax fl-aħħar mill-aħħar tħallsu għalihom.

Li kieku l-gvern ikkontrolla biss dan l-infiq żejjed li semmejt, ukoll kien jiġborhom l-Lm4 miljun!

Fid-diskors tal-budget il-gvern kien qal hekk fuq l-ambjent: "Il-prattika trid tkun li nnaqqsu l-iskart u t-tniġġis kemm jista' jkun."

Issa li t- tniġġiż laħaq dan il-livell, l-ewwel ma rridu naraw huwa kif se nagħmlu biex innaqqsuh.

Irridu nibdew billi naraw x'inhuma l-kawżi tat-tniġġis, jekk humiex it-tip ta' karozzi, it-tip ta' fuel eċċ., u naraw kif innaqqsu l-użu tiegħu.

Fil-budget kien qal li t-tnaqqis ta' l-iskart u t-tniġġis jista' jsir bi tliet modi.

L-ewwelnett: "B'tagħlim kostanti li jfisser l- għażliet li għandna quddiemna u kif inkunu iktar attenti għal kulma jaffettwa l-ambjent."

Jiġifieri l-ewwel fattur importanti li semma l-gvern kien it-tagħlim fl- iskejjel, li tgħallem lill-ġenerazzjoni li tiela' u tgħallem anke lill- kbar.

Ħafna drabi lill-kbar trid tagħtihom id-daqqa taċ-ċinturin għax ikunu iktar diffiċli biex jitgħallmu fejn jidħlu dawn l-affarijiet.

X'għamel effettivament dan il-gvern( L-allokazzjoni li kien hemm kull sena għall-inizjattivi għal ambjent aħjar, bħal "xummiemu", li kienu qegħdin jedukaw iż-żgħar, ittieħdet u ntużat għal xi aħaġa oħra li kellu bżonn il- ministeru konċernat.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-kampanji kollha ġew taħt vot wieħed.

ONOR.

CHARLES MANGION: Inġabru kollha taħt vot wieħed?

Prosit!

Imma kemm qiegħed illum(

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross-debates.

L-Onor.

Mangion ikompli bl-intervent tiegħu u, jekk jogħġbu, jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

CHARLES MANGION: Kemm qiegħed il-vot( Qed nistaqsik kemm qiegħed il-vot.

(Interruzzjonijiet) Mela ma kien hemm xejn vot għax min qed jismagħna jaf li m'hemm l-ebda element ta' tagħlim.

Skond id-diskors tal-budget it-tieni mod biex jitnaqqas l-iskart u t- tniġġis għandu jkun: "Bi ħlas adegwat li jsir minn min jinkwina biex l- inkwinament jitnaqqas kemm jista' jkun u jissewwa meta jsir."

Hawnhekk qegħdin ngħidu li rridu ninkoraġġixxu lin-nies biex jagħżlu dawk il- prodotti li jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent.

Allura l-inċentiv irid ikun, kif diġa` għedt, lejn patterns ta' konsum li jindirizzalna din il-problema.

Din hija xi ħaġa li hija long term.

It-tielet mod biex jitnaqqas l-iskart u t-tniġġis għandu jkun: "B'investiment biex nipproduċu enerġija b'mod aktar effiċjenti u nadif u biex noħolqu prodotti li meta jiġu skartati joħolqu l-inqas inkwinament possibbli".

Hawnhekk qed nitkellmu dwar l-alternative uses of energy, imma f'dan il-bill ma jissemma assolutament xejn dwar dan.

Jiġifieri minkejja dawk il-pjanijiet imsemmija fil-budget disa' xhur ilu, effettivament l- ewwel bill li ressaq il-gvern ma jmexxi xejn minnhom 'il quddiem.

Barra minn hekk, wieħed irid jgħid li l-gvern diġa` qed jiġbor ammont ta' taxxi biex nindirizzaw il-problema marbuta ma' l-ambjent.

Il-gvern għandu road taxes, fuel taxes, tobacco excise, ġbir ta' l-iskart kummerċjali u ħlasijiet għar-rimi.

Bejn is-sigaretti u l-fuel huwa kkalkolat li l-gvern jiġbor Lm52 miljun f'sena, u bejn il-liċenzji u r-reġistrazzjoni tal- vetturi jiġbor Lm23 miljun fis-sena.

Jiġifieri t-tabakk u l-fuel għandhom prezz iktar għoli biex nipprovaw inħeġġu lill-konsumatur jaħraq inqas.

Skond l-aħħar estimi jemmhekk il-gvern diġa` jiġbor Lm84 miljun.

Allura ma setax jaqbad Lm4 miljun minnhom minflok ma jimponi din il-liġi( Din seta' jagħmilha faċilment għax diġa` qed jinġabru taxxi li huma mmirati lejn il- problema ta' l-ambjent.

Imma l-iktar fattur li qed jinkwetani huwa l-fatt li se nkomplu nitilfu l- kompetittivita` li diġa` qiegħda fi stat prekarju f'pajjiżna.

Kulħadd jgħidlek li qegħdin nitilfu l-edge kompetittiv u minħabba f'hekk ma nistgħux nattiraw l-investiment lejn pajjiżna.

Kulħadd qed jgħid li Malta hija expensive meta mqabbla ma' postijiet oħrajn.

Dan il-fattur ma ġiex ikkonsidrat għax jien ma rajt l-ebda studju dwar l-impatt fuq il- kompetittivita` u l-impatt fuq il-produttur.

Bħalma diġa` għedt, qed nerġgħu npoġġu l-karru quddiem il-ħmar u minflok il-ħmar jiġbed il-karru għandna l-ħmar jimbotta l-karru.

Issa se nagħmlu l-kummissjoni biex tgħidilna kif se jkun dan l-impatt!

Dawn huma l-affarijiet li huma ta' uġigħ ta' ras kbira għall-operatur ekonomiku.

Mr Speaker, kontra dak li ddeċidejna l-ġimgħa li għaddiet, meta l-Onor.

Vassallo qal li se jagħmel unit biex isolvi l-problema tal-burokrazija - imsejħa "Solve It" jekk fhimtu sew - il-ministru sieħbu qed jikkrealu problema ikbar għax issa fuq is-"Solve It" se jkollu jħallas it-taxxa.

Tidħak x'ħin tipprova tikkombina dak li ddiskutejna ġimgħa ilu hawnhekk u dak li qed isir din il-ġimgħa għax il-burokrazija se nkabbruha!

Mhux imbilli tgħid li se tagħmilha sempliċi!

Iktar u iktar jekk se titħaddem kif qalilna l-minsitru, li jekk flixkun se jużah seba' darbiet dak il-1c irid jaqsmu bejn sebgħa.

Ma nistax nifhem kif għax m'iniex matematiku, imma forsi xi ħadd jilluminana kif trid tinħaden din il-formula.

Meta tħares lejn il-kwestjoni fl-assjem tagħha tara li għandna gvern inkompetenti fl-immaniġġjar tal-finanzi tal-pajjiż, kemm f'dak li huwa nuqqas ta' kontroll fuq l-ispiża tiegħu - kif joħroġ mir-rapport ta' l- awditur - kemm fl-ippjanar ta' l-infiq tiegħu, kif ukoll fil-mod kif iħares 'il quddiem f'sitwazzjoni fejn l-ekonomija hija prattikament staġnata.

U dan mhux qed ngħiduh aħna tal-Malta Labour Party, imma l-GRTU irrapportaw li l-bejgħ naqas.

Fil-fatt l-istatistika kkonfermat li sena ilu l- ekonomija nxtorbot minflok kibret.

Sfortunatament qed naraw li anke t- turiżmu qiegħed dejjem nieżel, kemm f'dak li huwa numru kif ukoll f'dak li huwa qligħ.

Fid-dawl ta' dan kollu il-gvern qed jagħmel miżuri li bihom qed imur kontra kull prinċipju ekonomiku biex isodd it-toqob tad-deficit u tad-djun.

Il- gvern qed jirrikorri biss għal taxxi ġodda, qed jirrikorri biss għall- privatizzazzjoni - u nerġa' ntenni mingħajr l-ebda trasparenza - parzjalment ta' entitajiet li għandhom importanza strateġika nazzjonali, bħall-Air Malta u s-Sea Malta fost l-oħrajn.

Mr Speaker, il-gvern m'għandux pjan kif se jirriġenera l-ekonomija tagħna.

Jekk inkabbru l-ekonomija tagħna, bir-rati ta' taxxi kif inhuma issa l- gvern ikun jista' jdaħħal iktar.

Jekk jagħmel kontroll strett fuq l-ispiża tiegħu flimkien mal-pjan ta' riġenerazzjoni se jkollu iktar flus f'idejh biex imur għal pjanijiet serji dwar l-ambjent li nistgħu infasslu flimkien f'din il-Kamra għax il-konservazzjoni ta' l-ambjent, il-preservazzjoni ta' l-ambjent hija xi ħaġa li kulħadd jaqbel fuqha.

Jekk naħdmu u niddiskutu flimkien tkun tista' tinħoloq strateġija long term u mhux għal sena waħda biss, kif qed jiġri issa.

Għandna l-WasteServ li se tiswa Lm4 miljun, allura nagħmlu taxxa ħalli niġbru Lm4 miljun!

Bl-istess argument f'din il-liġi se nwaqqfu awtorita` li ma nafx kemm se tiġi tiswa biex titħaddem, allura se nżidu t-taxxa fuq l-oġġetti ħalli nkopru l- ispejjeż tagħha?

Din hi l-loġika li qed jimxi biha l-gvern.

Din m'hijiex il-loġika li għandu jimxi biha l-pajjiż, din m'hijiex id-direzzjoni li għandu jieħu l-gvern jekk irid li l-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Irridu nħarsu b'mod konkret fuq ix-shorter, medium term u l-long term ħalli nqanqlu u nkabbru l-ekonomija tagħna.

Mr Speaker, issa se nitkellem ftit dwar id-dettalji tal-liġi li għandna quddiemna għax hemm ċerti prinċipji li huma oġġezzjonabbli.

L-ewwelnett inħeġġeġ li nqabblu sewwa t-test Ingliż mat-test Malti ħalli ma nħallux xi biċċiet neqsin.

Hemm parti fit-test Malti fejn il-ministru tal-finanzi nsewh barra, filwaqt li fit-test Ingliż qiegħed inkuż.

Forsi huwa lapsus!

(Interruzzjonijiet) Iva, Fi clauses 12 u 13 ma tissemmiex il- konsultazzjoni mal-ministru tal-finanzi mill-ministru responsabbli mill- ambjent.

Però niġi għal xi punti li rrid niċċara.

Klawsola 3 tgħid li t-taxxa titħallas fuq dawk il-prodotti li jiġu prodotti, impurtati u mqiegħda fis- suq.

Mela għandek żewġ requirements kif titħallas it-taxxa, objects li huma produced in Malta jew imported in Malta u mqegħdin fis-suq.

Allura se jkun hemm il-problema meta jinħadmu r-returns.

Per eżempju, jekk importatur importa 1,000 flixkun ta' l-ilma u ħallas 1c fuq kull flixkun - l-impurtatur irid iħallasha, jekk iħallashiex fid-dwana jew x'imkien ieħor m'huwiex importanti - u minn dak l-1,000 flixkun biegħ 300, meta jimla r-return hu jrid iħallas fuq it-300 jew fuq l-1,000?

Hu jkun diġà ħallas fuq l-1,000 flixkun.

(Interruzzjonijiet) Imma l-liġi tgħid li titħallas din it-taxxa fuq affarijiet li jiġu prodotti, impurtati u mqiegħda fis-suq.

(Interruzzjonijiet) Iva, titħallas darba, imma tinsiex li s-sisa kienet titħallas fuq kull prodott impurtat.

Imma artiklu 3 qed jgħid:

"Għandu jitħallas u jinġabar mill-Awtorità Kompetenti, f'isem il- Gvern, eko-kontribuzzjoni ...",

- jien nibdilha u nagħmilha "taxxa" -

"... bir-rati murija fit-Tielet Kolonna ta' l-Ewwel Skeda li titħallas fuq prodotti deskritti fl-Ewwel u fit-Tieni Kolonna ta' dik l-Iskeda, li jiġu prodotti ...",

– mela produced mill-manufacturer –

"... impurtati u mqiegħda fuq is-suq.".

Mela either produced and placed in the market or imported or placed in the market.

Issa jekk hi bħas-sisa, malli jimporta l-fliexken se jħallas fuqhom.

Jekk nofs dak l-istock tpoġġa fis-suq, se jagħmel claim lura fuq il-kumplament?

Jekk ikollu loss għax ma biegħx ammont ta' ilma u skadielu, u allura jrid jarmih, mela dak ma poġġiehx fis-suq.

(Interruzzjonijiet) Għalfejn għandna nħallu sitwazzjoni li tista' twassal għal ħafna disputi legali meta jiġu biex jinħadmu?

Dik l-ewwel mistoqsija.

Klawsola 4 tgħid li: "L-eko-kontribuzzjoni tkun dovuta fil-waqt meta l- prodotti jiġu mqiegħda fis-suq."

Mela l-kontribuzzjoni hija due at the consumer stage u mhux at the importation stage.

(Interruzzjonijiet) U production ukoll?

Jiġifieri ma tarax li jkun hemm ...

(Interruzzjonijiet) Jien qed niġbed l-attenzjoni ħalli wieħed jarahom u jikkonsulta.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux issa, imbagħad fl-istadju ta' Kumitat jarahom ma' l-Avukat Ġenerali u mad-drafter biex jara ...

L-istadju meta l-eko- kontribuzzjoni - nerġa' nikkoreġiha, it-taxxa - tkun dovuta huwa fil-waqt meta l-prodott jiġi mqiegħed fis-suq.

Mela at the consumer stage.

Forsi wieħed jara u janalizza dan il-punt.

F'subklawosla (2) ta' klawsola 4 dan il-prinċipju jerġa' jiġi ripetut:

"Il-kondizzjonijiet li fuqhom il-kontribuzzjoni għandha titħallas u r- rata tal-kontribuzzjonijiet li għandhom jiġu adottati jkunu dawk li jkunu fis-seħħ fid-data meta l-prodotti jiġu mqiegħda fis-suq.".

Issa jekk ikunu in bonded store mhux qegħdin fis-suq.

(Interruzzjonijiet) When they are released, meta daħlu fis-suq, jiġifieri mhux at the importation stage.

(Interruzzjonijiet) Għalhekk qed ngħidlek fuq ir- return għax ix-xogħol se jsir bid- dikjarazzjoni.

Qed ngħidu li l- applicability tagħha għamilnieha faċli, imma kif qegħdin dawn iż-żewġ klawsoli, accountant tajjeb għandu xalata sħiħa fejn jiskappa milli jħallas!

Fl-aħħar mill-aħħar naħseb li aħna qegħdin inkunu pożittivi u qegħdin nagħmlu xogħolna meta qed niġbdu l-attenzjoni għal dawn in-nuqqasijiet jew dawn il-problemi.

Qed nagħmel dawn il-mistoqsijiet u nisperaw li fl- istadju ta' kumitat ikollna r-risposti neċessarji.

Klawsola 10 titkellem fuq l-awtorita` kompetenti.

Hawnhekk ma nafx fejn hi d-direzzjoni ta' dan il-gvern għax fl-aħħar short term business statistics ta' l-24 ta' Mejju għandna ċar u tond li l-contributions to government entities - bħal din l-awtorità li se nwaqqfu hawnhekk - fis-sena 2002 kienu jammontaw għal 2.7% tal-GDP u fis-sena 2003 l-ispiża tagħhom għall-poplu Malti kienet ta' 4.4%.

Jiġifieri kien hemm żieda qawwija fuq dawn l- entitajiet, żieda li anke l-prim ministru, fil-funzjoni doppja ta' ministru tal-finanzi bl-assistenza ta' l-Onor.

Tonio Fenech, kien qal li dawn iridu jkunu monitored biex in-nefqa tagħhom ma tibqax tiżdied.

Qal li trid tkun ikkontrollata biex ma jibqgħux isiru kuntratti ta' xogħol b'ċerti salarji, ma jibqgħux isiru ċerti perks, benefiċċji, allowances li huma jallokaw għalihom iktar milli normalment jiġu allokati fiċ-Ċivil kif nafuh aħna.

Dan kien iddikjarat mill-prim ministru, allura jien ħsibt li mhux se noħolqu iktar awtoritajiet għax għandna biżżejjed awtoritajiet!

L-aħħar darba li tlabt li titqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' awtoritajiet u kumpanniji li għandu l-gvern irriżulta li għandu madwar 70 jew 69.

Jien kont ħsibt li se jsir kontroll fuqhom u xi forma ta' ristrutturar.

Imma, minkejja li għannda nies fiċ-Ċivil, minkejja li għandna ministeru għall- ambjent li jkopri ħafna responsabbilitajiet, minflok se nirristrutturaw dak li għandna, nużaw ir-riżorsi li għandna b'mod li niffrankaw il-flus billi nużaw in-nies li għandna, se noħolqu awtorita` oħra!

(Interruzzjonijiet) Qed nieħu gost għax fl-aħħar qabel miegħi.

Thank you very much, qed jagħtina raġun għax qal li l-awtorita` se tibqa' fuq il-karta.

(Interruzzjonijiet) Allura mhux se toħloq awtorita`(

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

L-Onor.

Mangion ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

CHARLES MANGION: Imma qed tgħidli - u jien dak li ridt - li mhux se toħolqu awtorita` tip resources authority, communications authority ...

MR SPEAKER: L-Onor.

Mangion, jekk jogħġbu, jindirizza lis-Sedja.

Jekk jogħġobkom, no cross-debates.

ONOR.

MEMBRU: U jobs for the boys ikunu, mhux ovvja!

ONOR.

CHARLES MANGION: Għallinqas hawnhekk din in-naħa ħadna l- ġustifikazzjoni, ħaġa li ilna ninsistu fuqha għal snin sħaħ, li dawn l- entitajiet u l-awtoritajiet m'għandniex bżonnhom.

Dan għaliex għandna l- konferma li l-gvern se juża nies mis-settur pubbliku - li xbajna nisimgħu li huma underemployed - mingħajr spiża addizzjonali għal din l-awtorità.

Issa niġi għal klawsola 12 li titkellem dwar id-diskrezzjoni tal-ministru - li kif diġà għedt ma jaqbilx mat-test Ingliż li jgħid li l-ministru, flimkien mal-ministru tal-finanzi, għandu d-diskrezzjoni - li jeżenta lil kull persuna milli tħallas, għal kollox jew f'parti minnha, l-eko- kontribuzzjoni li tkun dovuta.

Ċertament tajjeb li hawnhekk ikunu recorded x'inhuma l-kriterji biex tiġi eżerċitata din id-diskrezzjoni.

GĦax f'din il- liġi l-ewwel għedna li trid tinġabar it-taxxa - hekk imsejħa ta' l-ambjent, imma hija taxxa - fuq il-prodotti kollha taħt l-Ewwel Seda, imma issa qed noħolqu tieqa biex ċerti prodotturi jew importaturi jkunu eżenti milli jħallsuha.

Huwa importanti li jkollna l-kriterji u naħseb li l-Onor.

Vassallo - li tant jiddefendi dan is-settur, u hekk għandu jkun bħala l-ministru responsabbli - jaqbel miegħi li jekk id-diskrezzjoni ma tintużax tajjeb se tikkrea żbilanċi fis-suq.

Allura tajjeb li jkollna indikazzjoni dwar min huma dawk l-individwi li jistgħu jkunu eżenti mill-ħlas ta' din it-taxxa, jew il-kriterji li fuqhom se jimxi l-ministru biex tingħata eżenzjoni.

Per eżempju, ikun hemm raġuni valida, oġġettiva marbuta ma' xi inizjattiva ambjentali, biex nipprova nikkrea xi kriterju.

Tajjeb li dawn ikunu spjegati ħalli d-diskrezzjoni ma tkunx sempliċement qiegħda tiġi eżerċitata f'uffiċċju taħt ċirkostanzi u kriterji li ma nkunux nafu bihom.

Klawsola 13 tgħid li l-ministru - u nerġa' ntenni li t-test Malti ma jaqbilx mat-test Ingliż li jgħid li l-ministru, flimkien mal-ministru tal- finanzi - jista' jagħmel regolamenti kif għandha titħallas il- kontribuzzjoni dovuta taħt dan l-Att.

Fil-klawsoli preċedenti kellna l-fatt li l-ħlas se jsir billi ssir return kważi simili fl-istess data li ssir ir- return tal-VAT.

X'se jiġri eżattament?

Qed nistaqsi dan għaliex smajna lill-Prim Ministru jgħid li din se tibda taħdem fl-1 ta' Awissu.

Kulma baqa' 11-il ġurnata oħra għall-1 ta' Awissu, allura huwa importanti li amministrattivament kull operatur ikun jaf eżatt kif se topera din il-liġi.

Fl-ekonomija tagħna l-operaturi diġà huma mgħobbijin b'ħafna burokrazija.

Dan ikkonfermawh l-FOI, iċ-Chamber of Commerce, il-GRTU u l-entitajiet indipendenti kollha.

Anke l-gvern qabel li l-burokrazija qed tikber u qed tiżdied.

Hawnhekk qegħdin inżidu l-burokrazija u tajjeb li jekk se jinbidlu l-affarijiet, il-produttur u l-importatur – dawk li se jiġbru t-taxxa - jiġu mgħarrfa bil-proċeduri stabbiliti.

Barra minn hekk, il-Ministru jista' jagħmel regolamenti - qed nirriferi għal sub-artiklu (e) ta' artiklu 13 - biex iġġiegħel lil min suppost iħallas dik il-kontribuzzjoni biex jagħti xi forma ta' garanzija.

Issa aħna nafu li waħda mill-aktar affarijiet problematiċi għal min ikun qed jaħdem hu li xi jiġi mgħobbi b'xi garanzija bankarja għall-ħlas ta' l-eco-contribution.

Anke minna nnifisha, garanzija bankarja tiswa l-flus u wieħed irid jissagrifika parti mill-cash flow tiegħu.

Jista' l-Ministru jagħti ir-raison d'etre ta' dan il-poter?

Ikun tajjeb li wieħed ikun jaf għaliex peress li dawn huma affarijiet li se jolqtu l-prodottur u l-importatur Malti u b'hekk anke l-attivita` ekonomika ta' pajjiżna.

Ngħaddi biex nitkellem fuq l-infurzar ta' din il-liġi u fuq l-awtorita` marbuta magħha u ngħid li hawnhekk t-taxpayer qed jiġi mċaħħad mill- protezzjoni tal-qrati.

Issa jien wieħed milli nsemmi u nikkritika wkoll id- delays li ħafna drabi jkun hemm fil-qrati u hu ħażin għall-attivita` ekonomika li jkollok id-delays, imma li toħloq awtorita` b'sistema ta' appell imwaqqaf mill-Ministru u mħallas mill-gvern, ma joffrix dik li hija indipendenza kif nifhmuha aħna.

(Interruzzjonijiet) Le.

Il-qrati mill-fond konsolidat jieħdu l-fondi (Interruzzjonijiet) L-indipendenza tal-qrati hi sanċita minħabba l-fatt li l-fondi u l-indipendenza tagħhom huma garantiti.

Din l-awtorita` li qed nitkellmu dwarha għandha l-awtorita` li timponi penalitajiet u l-penalitajiet m'humiex penalitajiet żgħar.

Għalhekk qed ngħid li jrid ikun hemm il-bilanċ bejn is-saħħa eżekuttiva u l-mod kif ma jkunx hemm min jabbuża minn dik is-saħħa.

Ma naħsibx li huwa tajjeb li wieħed jgħid "I am the executive, I am the law" f'soċjeta` demokratika minkejja d-difetti tad-dewmien fil-qrati.

Ma nistgħux nagħtu poter lill- awtorita` biex din tiġbor dak li għandu jiġbor il-gvern.

Hemm miktub ukoll li minkejja d-dispożizzjonijiet ta' kull liġi, l-ebda mandat kawtelatorju jew ordni m'għandhom jinħarġu minn xi qorti li jkunu jżommu lill-awtorita` mill-eżerċizzju ta' xi poter mogħti lilha b'dan l- artiklu jew taħtu.

Sur President, jekk wieħed imur lura fis-snin isib li qabel, dak li kien jiddeċiedi l-gvern kważi ma kienx sanċit mill-qorti pero` imbagħad anke d- diskrezzjoni amministrattiva daħlet taħt l-iskrutinju tal-qorti.

Issa hawnhekk taħt din il-klawsola, din qed nerġgħu neskluduha mill-ġdid.

Din x'kuntrumbajsa hi?

Mela jekk wieħed ma jkunx ħallas u l-awtorita` forsi jkollha konflitt ma' dan l-importatur - forsi għax joqgħod ifettaq kemm irid iħallas u ma jħallasx – din se timponilu penali fuqu u dan ma jistax jagħmel rikors fil-qorti?

Dan jista' jiġri fil-kwadru tal-liġi li għandna quddiemna għax ma tistax tieħu miżura fil-qorti biex tara jekk dik id- diskrezzjoni hijiex abbużiva jew eċċessiva biex ma ngħidx "abbużiva".

Forsi l-awtorita` fl-eagerness tagħha biex tiġbor il-mansjonijiet tkun eċċessiva u ma jistax ikun li l-ministru li jikkontrollaha jkun hu stess li jgħid lill-awtorita` x'għandha tagħmel.

Aħna drajnihom l-affarijiet f'Malta, ara kemm ngħidu li spiċċa l-klijentaliżmu!

Wieħed imur għand il-ministru, il- ministru jċempel lir-regolatur u imbagħad nerġgħu nwaqqfu l-affarijiet.

Jekk verament irridu tmexxija effiċjenti u oġġettiva, ma jistax ikun li s- saħħa awtoritarja tkun f'idejn persuna appuntata b'liġi u li d- deċiżjonijiet tagħna jkunu immune minn mandat kawtelatorju.

F'mandat kawtelatorju, ħafna drabi l-affarijiet jiġu deċiżi malajr għaliex jista' jaċċetah jew le.

Jekk ikun hemm submissions tajbin min-naħa ta' l-avukat tal-gvern, il-qorti tista' ma taċċettax dak il-mandat u l-eżekuzzjoni ta' dak l-ordni jibqa' għaddej.

Jiġifieri anke hawnhekk, for the sake of good governance, for the sake li ma jkunx hemm abbuż mill-użu tad-diskrezzjoni u for the sake li ma noħolqux preċedent – allavolja kull gvern jieħu pjaċir li jkollu preċedent biex jibqa' għaddej bħala bulldozer – jenħtieġ li din tinbidel għax m'hijiex aċċettabbli.

Diġa` hemm il-kwestjonijiet mal-kamra ta' l-avukati fuq abbozz ta' liġi 27.

Issa anke hawnhekk ukoll, l-awtorita` wara tletin ġurnata min-notifika, se jkollna titlu eżekuttiv li jista' jkun inforzat.

Allura hawn se jkollna l- konflitt għax wara 30 ġurnata l-awtorita` tista' tinforza imma l-persuna involuta ma tistax tagħmel il-mandat biex l-awtorita` ma tesegwix għaliex il-mandat ma japplikax għall-awtorita`.

Issa jien qed nagħtiha din l- interpretazzjoni pero` jekk ikun hemm kjarifika, tant aħjar li tkun irreġistrata, għaliex anke l-qrati tagħna jkunu konfortati b'xi forma ta' interpretazzjoni tal-ħsieb li kellu l-leġislatur.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Pullicino bil-permess ta' l-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Subartiklu (1) ta' artiklu 23 jagħti l-poter li wieħed imur quddiem il-qorti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Fl-appell, tista' tmur fil-qrati fuq punt ta' liġi biss!

Hawnhekk qed nitkellmu fuq the executive part tal-liġi u mhux fuq il- kwesjtonijiet ta' l-appell.

Hawnhekk qegħdin ngħidu fuq l-eżerċizzju tad- diskrezzjoni ta' l-awtorita`.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq abuse of discretionary power li jkun sanċit mil-liġi.

(Interruzzjonijiet) Iva, għax ma jistax jagħmillu mandat!

Mela lili ħariġli ordni biex inħallas u hemm penali marbuta magħha.

Jien qed ngħid li dik l-ordni ma jistax jesegwiha u rrid nagħmillu mandat biex iwaqqafha.

Dak li jkun jista' jgħidli: Dik ma tapplikax u xorta trid tħallas pero` jekk tirbaħha fl-appell, nagħtihomlok lura.

Dan fair?

Jiena hawnhekk qed nara l-logical consequence tagħha.

(Interruzzjonijiet) Iva, imma issa qegħdin nitkellmu fuqha.

Issa jekk hemm xi ħaġa fil-liġi li ħarbet u nistgħu nindirizzawh, ejja ħalli nindirizzawh.

Issa hawn qed nitkellmu fuq it-teknikalita` tagħha u m'għadniex aktar fuq il-livell tal-prinċipju.

Fuq livell ta' prinċipju, ma naqblux, period.

No way li se jkun hemm qbil dwar dan imma hawnhekk qed nitkellmu fuq punt ta' liġi ta' l-amministrazzjoni.

Mela dan kien punt ieħor li rrid niġbed l- attenzjoni fuqu.

Ma' dan - u jkompli jsaħħaħ it-teżi ta' dan li qed ngħid - nista' nżid li jekk wieħed iħares lejn artiklu 18 tal-liġi jara li dan jgħid:

"Kull persuna suġġetta għal penali amministrattiva ...",

- u fuq din l-aktar li huwa inkwetanti għax tista' titla' sa Lm30,000 jew Lm200 kuljum –

".... għandha tiġi avżata bil-miktub bl-ammont ta' penali dovuta u kontravenzjoni.

L-avviż imsemmi fis-subartiklu (1) ta' dan l-artikolu għandu, mingħajr preġudizzju għad-dritt ta' l-appell mgħoti taħt l-artiklu 20 ta' dan l- Att, malli l-persuna indikata fl-avviż tiġi notifikata b'kopja ta' l- avviż permess maħruġ mill-qorti, jikkostitwixxi titlu eżekuttiv.".

Issa t-test Ingliż jgħid hekk:

"Upon the service of a copy thereof of the judicial act on the person indicated in the notice.".

Jiġifieri billi tagħmillu ittra uffiċjali hemmhekk, se jkollok titlu eżekuttiv.

Dan jorbot ma' abbozz 27 li tant hemm kontroversja fuqu u allura huwa importanti li d-diskrezzjoni amministrattiva tibqa' tkun suġġetta għall-iskrutinju tal-qrati tagħna.

Issa punt ieħor li rrid inqanqal huwa dwar l-artiklu 15 fejn, bl-iskop li kull persuna li taġixxi tkun accountable, qegħdin ngħidu wkoll li jekk din tonqos f'xi kontravenzjoni amministrattiva, din tista' tkun personally liable.

Jien wieħed minn dawk li nemmen ħafna li kulmin hu f'kariga għandu jkun responsabbli u accountable, pero` rridu nagħmlu wkoll distinzjoni u din hija xi ħaġa li rridu niżviluppawha f'dan il-pajjiż u niżviluppawha b'ċerta kawtela għaliex min-naħa l-oħra tista' tagħmilha b'mod li kull bniedem jibda jibża' jieħu kull deċiżjoni għax jibża' li xi ħadd isibu accountable bħala kontravenzjoni amministrattiva u jwaħħlu personalment.

Ebda ħaddiem ma jkun irid li deċiżjoni tiegħu tiġi interpretata bħala żball amministrattiv u jiġi miżmum personalment responsabbli.

Jekk ikun hemm xi liability lejn produttur jew importatur minħabba żball amministrattiv, sakemm ma jkunx hemm ippruvat frodi jew xi reat serju ieħor, l-amministratur għandu jkun kopert b'assigurazzjoni ħalli nagħtu r- redress lill-persuna li tkun sofriet inġustament u fl-istess ħin, ma npoġġux fl-inkwiet lill-persuna li applikat il-liġi u li obdiet mill- Ministru.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li l-awtorita` se jkollha dritt li tidħol fid-djar jew fl-istabbilimenti tal-kummerċ u tispezzjona d-dokumenti kollha, pero` m'għandna mkien f'din il-liġi li tgħid li dawk il-persuni li jispezzjonaw dawn id-dokumenti - u ħafna minnhom huma kunfidenzjali - huma marbuta bil-kunfidenzjalita`.

Dik il-persuna li qed teżerċita dan id-dritt ma daħlitx hemmhekk biex tkun taf x'qed jagħmel u ma jagħmilx l-operatur imma daħlet hemmhekk biex taqdi l-funzjonijiet tagħha u nemmen li bħala persuna b'awtorita', għandu jkollha r-rabta tal-kunfidenzjalita' sħiħa ta' l-inqas sakemm tkun qed tagħmel evalwazzjoni ta' dik il-persuna konċernata.

Dan naħseb li huwa punt ta' prinċipju importanti ħafna għaliex inkella tispiċċa din l-informazzjoni, minkejja d-data protection act, tinxtered ma' kullimkien u tiġi mwassla lill-kompetitur għax ilkoll nafu Malta kemm hi żgħira f'dan is-sens.

Hemm bżonn li dawn id-dokumenti jibqgħu jkunu miżmuma f'kunfidenzjalita' mill-awtorita` u mhux jispiċċaw distribwiti.

Sur President, għad fadal xi punti li se jitqanqlu fl-istadju ta' kumitat pero' kif diġa' għidt, fuq prinċipju aħna ma naqblux ma' din il-liġi.

Din m'hijiex liġi, kif qal il-gvern, li hija intiża biex tmexxi 'l quddiem il- prinċipju ta' polluter pays għax bl-ebda mod ma tindirizza dan il-prinċipju u bl-ebda mod ma turi li l-gvern għandu xi pjan fuq perijodu ta' snin biex f'pajjiżna jkollna ambjent aħjar.

Din hija sempliċement liġi magħmula malajr u li trid tiġi imposta mill-1 ta' Awissu għaliex il-gvern jinsab finanzjarjament dahru mal-ħajt u m'għandux soluzzjonijiet oħra biex jiġbor iktar flus u biex ikabbar u jirriġenera l-ekonomija imma jista' biss jieħu l-eħfef pass u jimponi t-taxxi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, wara li l-ġimgħa li għaddiet iddiskutejna l-implimentazzjoni tal-politika imprenditorjali f'dan il-pajjiż, issa ġie quddiemna abbozz ta' liġi bħal dan u jiena ma kellix il-paċenzja nistenna wisq biex nitkellem fuq dan l- abbozz u għalhekk se nkun it-tieni wieħed min-naħa tal-gvern li se jitkellem dwaru.

Ovvjament l-ebda kontribuzzjoni jew taxxa ma tista' b'xi mod tevita li titfa' r-responsabbilita fuq nies li jkunu qegħdin fin-negozju u fuq il- konsumaturi li fl-aħħar mill-aħħar ikollhom ukoll jagħmlu tajjeb għal dik il-kontribuzzjoni li se tkun qed tintalab.

Għalhekk, id-diskors tiegħi se jkun fuq din il-linja u nipprova nwessa' d-dibattitu li diġa` nbeda u għada – peress li issa ma fadallx żmien - inkun tekniku u mmur mill-ewwel fuq il- punti ta' din il-liġi.

Ovvjament il-mira tiegħi hija li nkompli nara li jkun hawn id-diskussjoni u nkomplu naraw li din il-liġi tkun kemm jista' jkun business friendly.

Nerġa' ngħid li l-ebda liġi bħal din ma tista' tkun business friendly jekk mhux se tkun zero rate għal kollox u dan mhux il-fatt, pero` jiena rrid naħdem sabiex il-proċedura li biha se tkun qed tinħadem din il-liġi tkun kemm jista' jkun business friendly sabiex nimxu fuq dan li għidna l-ġimgħa l-oħra.

Jien nixtieq nifraħ u nirringrazzja lill-Ministru George Pullicino u ngħid li dak kollu li se ngħid għada, diġa` ppreżentajtu bħala emendi kemm lill- Ministru Pullicino kif ukoll lill-Onor.

Tonio Fenech pero` diġa` hu ta' sodisfazzjon li ntlaqa' tajjeb ħafna s-suġġeriment tiegħi li nneħħu l-kliem mil-liġi li kien qed jirriferi għall-kelma "reat kriminali" u li kien jorbot ma priġunerija għal min ikun qed jikser din il-liġi.

Fuq dan diġa` hemm qbil mal-Ministru li qed jippilota din il-liġi u dak diġa` huwa pass 'il quddiem.

Għada nkompli nagħti l-proposti tiegħi sabiex inkunu nistgħu nirranġaw din il-liġi u ma noħolqux xkiel - jew noħolqu mill-anqas - għal min qiegħed fin-negozju.

Ejjew inkunu ċerti li f'dan il-waqt, ma jkollniex żewġ kurrenti mexjin kontra xulxin – il-kurrent ta' ambjent iżjed nadif u l-kurrent tal- ġenerazzjoni ta' l-ekonomija - imma jkollna żewġ kurrenti ta' ħidma li nkunu mexjin parallel.

Nixtieq ukoll li għada nitkellem rigward x'awtorita` se tkun din u x'emendi jistgħu jsiru ħalli f'dan l-abbozz dik l-awtorita` ma tkunx bħall-awtoritajiet li diġa` għandna imma tkun awtorita` bħalma kont ressaqt jiena meta ressaqt liġi tat-trading licence.

MR SPEAKER: Onor. Vassallo ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin.

Nifhem li se tibqa' in possession?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Iva, nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru Pullicino sabiex, jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 20 ta' Lulju 2004, fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Eko-Kontribuzzjoni - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Membri Parlamentari u l-Impjieg Pubbliku - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi biex Jemenda Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoloġija – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, bħala l-ewwel diskors tiegħi f'din il-Kamra tad-deputati nixtieqek tippermettili biex f'dawn il-minuti li ġejjin nieħu din l-opportunita` li nirringrazzja u fl-istess waqt naqsam dan il-ħsieb għall-bidu ta' ħidma politika tiegħi f'dan il-Parlament Malti.

M'iniex se nkun tekniku ħafna f'dan l-ewwel diskors tiegħi.

Aktar se naċċenna għal dak li nħoss u nisma' filwaqt li nara b'għajnejja l- esperjenza li qed ngħaddu minnha f'pajjizna.

Sa minn meta bdejt l-impenn tiegħi fi ħdan il-partit Laburista f'dawn l- aħħar 12 il-sena, kemm fuq bażi lokali kif ukoll fuq dik nazzjonali fejn fiha kont ikkontestajt l-elezzjoni ġenerali, dejjem ħarist lejn il-politika bħala mezz li bih inwassal servizz u bħala opportunita` li bih insarraf deċiżjonijiet altruistiċi li bihom nistgħu ngħinu lil din is-soċjeta` tagħna.

M'hemmx dubju li wara l-esperjenza tiegħi fit-tmexxija tal-kunsill lokali ta' Ħal Qormi, bilfors irrid inħares ftit lura u nesprimi s- sodisfazzjon li rnexxieli nikseb matul dan il-perijodu li fih mexxejt lil dan il-kunsill lokali u ċertament dan kien jirrikjedi impenn u sforz qawwi biex nindirizza ħafna mill-problemi ta' dan il-lokal.

Matul dan iż-żmien kien hemm esperjenzi li fihom ġarrabt il-ferħ, is-sodisfazzjon tax-xogħol u anke okkażjonijiet xejn pjaċevoli li fihom kien jirrikjedi intervent politiku u deċiżjonijiet li ma kenux faċli.

Għaldaqstant, wara r-riżultat ta' dawn l-elezzjonijiet tal-kunsill lokali li saru fit-12 ta' Ġunju li għadda, nirringrazzja lill-Qriema għall-fiduċja li reġgħu tawni f'dawn l- elezzjonijiet tal-kunsill lokali u minkejja li ma nistax nibqa' nservi wkoll fil-kunsill lokali minħabba dawn l-impenji ġodda fil-Parlament, xorta waħda m'iniex se ninsa minn fejn tlaqt.

Nassigura li se nibqa' insegwi b'mod dirett bżonnijiet ta' din il-komunita' filwaqt li nħares 'il quddiem biex naħdem id f'id mal-kunsilliera lokali presenti bl-għan li jintlaħqu l- miri tagħhom fl-interess tar-residenti kollha.

Is-sitt distrett elettorali - liema distrett ġejt elett minnu f'din l- elezzjoni każwali - jinkludi fih lokalitajiet oħrajn li għandhom importanza residenzjali qawwija bejn in-naħiet taż-żona ċentrali u n-nofsinhar ta' pajjiżna.

Fost dawn hemm Ħal Luqa, Santa Venera u Ħal Kirkop; tliet lokalitajiet li kulma jmur qed jilqgħu fihom aktar familji ġodda f'irħula differenti li lkoll iħaddnu sens ta' identita' li ssawwar il-lokalita` tagħhom.

Nemmen li fil-qofol tal-ħidma li ssir minna l-parlamentari Maltin, m'għandniex ninsew il-bżonnijiet soċjali ta' komunitajiet bħal dawn.

B'dan il-maiden speech tiegħi, Sur President, bilfors irrid inħares xi ftit lura u nesprimi l-esperjenzi tiegħi u minn fejn tlaqt.

Jien bdejt fil- politika minn ta' eta` żgħira, pero` ma jiddispjaċini xejn li għamilt dan.

Forsi fiż-żogħżija tiegħi, tlift ħafna ħin li suppost qattajt għalija nnifsi, iżda meta nħares lura lejn dak kollu li rnexxieli nwettaq f'dan il- perijodu, inħoss sodisfazzjon akbar.

Bdejt il-ħidma tiegħi fuq bażi volontarja għaliex dejjem emmint li l-bniedem m'għandux ifittex l-ewwel l- oqsma materjali, iżda dak li jista' jissodisfah biex f'ħajtu jiddedika l- ħin għal ħaddieħor.

Dan hu s-sens ta' altruismu li għandna jkollna f'din is- soċjeta` Maltija.

Għalhekk għażilt li ningħaqad mal-partit Laburista għaliex it-twemmin li nħaddnu huwa wieħed ta' solidarjeta' fl-interess tal- ħaddiem Malti.

Sur President, jien dejjem staqsejt lili nnifsi x'jagħmilni nappartjeni lil dan il-partit.

Kien madwar għaxar snin ilu bħal dan iż-żmien f'elezzjoni tal-kunsill lokali fejn ġejt avviċinajt minn xi ħbieb tiegħi f'Ħal Qormi li ħeġġewni nikkontesta l-ewwel elezzjonijiet tal-kunsill lokali f'dan il- lokal.

Kien hemm madwar 27 kandidat li kienu kkontestaw dawn l- elezzjonijiet u jiena kont wieħed minn dawk eletti f'dan il-kunsill għall- ewwel darba.

Minn dak iż-żmien qatt ma ħarist lura u elezzjoni wara l-oħra ksibt il-fiduċja tal-Qriema għax-xogħol volontarju li rnexxieli nwettaq b'risq dan il-lokal.

L-ewwel inizjattivi li ħadt f'dan il-kunsill lokali wassluni biex inwaqqaf l-għaqda tal-basketball f'Ħal Qormi, għaqda sportiva li għadha ħajja sal- ġurnata tal-lum u rnexxielha tiġbor fi ħdanha mijiet ta' żagħżagħ f'din id- dixxiplina.

Minkejja n-nuqqas ta' finanzi fis-settur sportiv irnexxieli nsib team ta' nies volontiera li sal-ġurnata tal-lum għadhom qed jiddedikaw il-ħidma tagħhom b'risq it-tfal u ż-żagħżagħ f'lokal hekk kbir bħal tagħna fejn il-vizzji u l-problemi soċjali fost iż-żagħżagħ m'humiex nieqsa.

Kelli opportunita` kbira li nkun minn ta' l-ewwel f'dan iż-żmien li nagħti kontribut fil-mezzi tax-xandir tal-partit Laburista permezz ta' l-istazzjon Radju Super One.

Kien żmien li fih qsamt l-ewwel esperjenzi ta' xogħol u l-politika fl- istess ħin u matul dan iż-żmien ukoll irnexxieli nsawwar il-maturita' tiegħi fiż-żogħżija.

Din kienet esperjenza oħra li żammitni viċin in-nies, viċin l-emarġinati u saħansitra viċin l-emigrant Malti.

Wara l-ewwel esperjenza politika tal-kunsilli lokali f'Malta, ħassejt li kelli nkun minn ta' l-ewwel li ngħin lill-partit Laburista jorganizza ruħu fl-ewwel elezzjonijiet tal-kunsill lokali li kkontesta fl-1999.

Kien hemm bżonn li jkun hemm il-vuċi soda u l-impenn politiku tal-partit Laburista fit- tmexxija tal-kunsilli lokali wara li l-partit Nazzjonalista ħataf kemm seta' u għamel minn kollox biex ixejjen l-isforzi tal-kunsilliera indipendenti fil-kunsill lokali.

F'dan iż-żmien irnexxielna ndaħħlu kunċetti moderni fit-tmexxija tal-kunsilli lokali f'pajjiżna.

Kien il- partit Laburista li daħħal il-kunċett ta' valur għal flusek fl-operat finanzjarju tal- kunsill lokali, il-ħidma reġjonali li tgħaqqad l-interessi tal-lokalitajiet qrib xulxin iżda fuq kollox il-ħidma soċjali man-nies fil- komunita` u dan għaliex il-partit Laburista qatt ma ħares lejn dawn il- kunsilli lokali bħala estensjoni ta' dipartimenti governattivi iżda ried li dawn jinbidlu f'entitajiet li jħaddnu s-serjeta` fl-operat tagħhom.

B'dan il-mod, fit-tmexxija tal-kunsill lokali ta' Ħal Qormi bħala sindku, ġietni l-opportunita li ngħaqqad dawn il-kunċetti kollha flimkien ma' l-interessi komuni li jħaddnu l-għaqdiet volontarji kulturali u anke soċjali fil- komunita` tagħna.

Jiena naħseb li l-appoġġ massiv li tawni l-Qriema fl- elezzjonijiet tal-kunsill lokali matul ix-xahar li għadda kien dovut għax- xogħol kollu li sar mhux biss fil-qasam infrastrutturali iżda wkoll b'risq il-bżonnijiet soċjali tal-familji tagħna.

Pero` rrid ukoll f'dan il-mument nieħu l-opportunita` sabiex nirringrazzja lit-team ta' nies li ħadmu miegħi u kienu jgħinuni waqt il-kampanja elettorali li għaddiet u fl-elezzjoni ġenerali ta' l-2003 li ma kenitx faċli għalija għax kienet l-ewwel darba li kkontestajt elezzjoni ġenerali.

Dawn il-persuni kienu juru lealta assoluta fil-ħidma politika tiegħi li rnexxielha twassalni s'hawn.

Irrid nirringrazzja lill-familjari tiegħi fosthom lil ommi Antonia, missieri George u ħija Malcolm li dejjem tawni s-support kontinwu u ħeġġewni nkompli u m'hemmx dubju li dawn kienu wkoll ta' influenza kbira fuq il-karattru tiegħi u fl-iżvilupp tal-valuri personali li ħaddant sal-lum.

Nista' ngħid ku x-xewqa tagħhom illum saret realta` wara tant ħidma u mpenn li daħlu għalih.

Ma nistax ma nsemmix lil marti Joanne u lit-tifel Daniel li s'issa diġa` għaddew minn sagrifiċċji familjari kbar bl-involviment tiegħi fil-politika anke fil-perijodu li servejt fil-kunsill lokali u bl-involviment tiegħi fi ħdan il-partit Laburista.

Nirrigrazzjahom għaliex f'kull okkażjoni dejjem sibthom warajja biex is-sagrifiċċji li nagħmlu flimkien ikattru l-ġid u s- solidarjeta` lejn ħaddieħor.

Matul l-1996 u l-1998, nista' ngħid li kelli opportunita` sabiħa li naħdem fil-Ministeru għall-ġustizzja u Kunsilli Lokali b'ħidma diretta marbuta wkoll mal-bżonnijiet tal-lokalitajiet tagħna u saħansitra, fuq it-tfassil ta' pjan li l-gvern Laburista ried jagħmel fuq bażi soċjali u ekonomika fin- naħiet tan-nofsinhar ta' Malta.

Kien pjan li fassal konsultazzjoni wiesgħa u mifruxa ma' l-organizzazjonijiet nazzjonali u lokali li kellhom x'jaqsmu wkoll direttament mal-bżonnijiet fin-naħiet t'isfel ta' pajjiżna.

Kien pjan fuq bażi reġjonali li rnexxa u kieku baqa' jingħata s-support kollu finanzjarju u politiku mal-bidla tal-gvern fl-1998, żgur li kieku kien iħalli qagħda aħjar fl-inħawi tan-nofsinhar ta' pajjiżna.

Sfortunatment dan il-pjan intefa' fuq l-ixkaffa minn dan il-gvern iżda żgur li l-proposti għadhom validi sal-ġurnata tal-lum.

M'hemmx dubju li din kienet esperjenza oħra li tatni ħjiel tal-problemi soċjali li jeżistu f'ċerti zoni u lokalitajiet f'pajjiżna.

Sur President, xtaqt li niddedika parti minn dan id-diskors tiegħi fuq il- ħtiġijiet ambjentali ta' pajjiżna.

Għaddew għexieren sħaħ ta' snin fejn fihom ħallejna abbandun sħiħ fil-qasam ambjentali tal-pajjiż.

F'dawn is- snin kollha kien hemm ħafna li tkellmu dwar ix-xewqat li ntejbu l-ħarsien ambjentali f'pajjiżna, pero` jiddispjaċini ngħid li dan il-qasam ma trattajniehx kif jixraq a skapitu ta' l-iżvilupp ekonomiku li seħħ fi żmien riċenti.

Biex tgħaqqad kollox, minkejja li għandna diversi organizzazzjonijiet u aġenziji tal-gvern u strutturi legali b'konformita` ma pajjiżi ta' l-Ewropa, xorta waħda llum b'mod uffiċjali bqajna nagħtu kontribut lejn il-qerda ambjentali ta' madwarna.

Sal-lum għadna ma konniex kapaċi nrażżnu l-ġenerazzjoni ta' l-iskart f'pajjiżna b'konsegwenza li llum qed nitgħabbew b'piżijiet ġodda biex dan l-iskart jiġi mmaniġġjat.

Jiena nemmen li issa għandu jkun il-mument li fih jiġu ndirizzati dawn il- problemi li minn żmien għal żmien tħallew fil-ġenb minkejja l-istudji, ir- rapporti u anke l-pjanijiet li saru fil-qasam ta' l-ambjent.

L-infurzar tal- liġijiet ukoll tibqa' l-aktar problema gravi li għandu dan il-pajjiż illum.

Sal-lum għadu ma kienx hemm sforz biżżejjed u aħħari biex jiġu nfurzati miżuri fil-ħarsien tad-drittijiet ambjentali.

Aktar minn hekk, huwa fid- dmir tagħna li nassiguraw li kulħadd ikollu aċċess għall-ġid komuni f'pajjiżna.

Kif diġa' għedt, jien ġej minn distrett li f'dawn l-aħħar snin ġarrab ħafna minħabba problemi li ġew ikkawżati għaliex l-awtoritajiet ma tawx kas bis- serjeta' tal-bżonnijiet ambjentali f'din l-area.

Biżżejjed niftakar dak li ffaċċjaw mijiet ta' familji minħabba l-problema ta' l-għarar fil-widien tagħna li nista' ngħid li kkawżaw mhux biss tbatijiet finanzjarji iżda saħansitra tbatija psikoloġika fost it-tfal u r-residenti li jgħixu f'dawn in-naħiet.

Il-problema ta' nuqqas ta' infurzar tal-miżuri ambjentali qed twassal ukoll biex ikompli jikber it-tniġġiż ta' l-arja u anke l-mard respiratorju li jġib miegħu dan l-inkonvenjent.

Minkejja li kulma jmur il- kuxjenza tal-poplu Malti qed tkompli tikber favur il-ħarsien ambjentali, xorta waħda jonqos li jkun hemm leadership f'dan il-qasam sensittiv għal din il-gżira tagħna.

Jidher ċar mir-riżultati li ħarġu anke mill-public attitude survey ippublikat mill-MEPA, li aktar persuni minn qatt qabel illum qed juru tħassib dwar dawn il-problemi li forsi sa ftit ta' snin ilu ftit li xejn kienu jagħtu kashom.

Pero` l-aktar ħaġa li tinkwetani hija n- nuqqas ta' rieda u ħeġġa biex verament jibdew jittieħdu dawk il-miżuri li jtejbu l-qagħda ambjentali ta' madwarna.

Fl-aħħar elezzjoni ġenerali ingħatat l-impressjoni min-naħa tal-gvern li bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, se jinbidlu ħafna affarijiet f'dan il- qasam.

Il-poplu wkoll ingħata l-impressjoni li se jkun hemm għajnuniet kontinwi biex il-problemi ambentali f'pajjiżna - li ilhom magħna għal għexieren ta' snin - jingħataw l-attenzjoni xierqa darba għal dejjem, pero` r-realta li qed tinħass bħalissa hija ferm 'il bogħod minn hekk.

Minħabba nuqqas ta' għaqal u preparazzjoni xierqa f'dawn is-snin kollha li għaddew, illum inqbadna fuq sieq waħda f'ħafna oqsma u minħabba f'hekk, ħafna setturi qed jintlaqtu ħażin.

Illum il-poplu Malti irid tmexxija li tassigura li għal kull ċenteżimu li jħallas, jingħata lura mill-Istat l-aħjar valur u fil-qasam ta' l-ambjent qed jistenna li jara l-kambjament mixtieq mhux f'terminu ta' infrastruttura iżda wkoll titjib fil-kwalita` ta' l-għajxien li minnu jista' jgawdi kulħadd.

Għalhekk wieħed għandu jistaqsi x'qed isir biex dak li ġie mwiegħed lill-poplu fl-aħħar elezzjoni jingħatalu, kif inhu d-dritt tiegħu sabiex jilħaq il-livell ta' l-għajxien taċ-ċittadin Ewropew.

Żgur li l- poplu Malti ma jridx jisma wkoll b'aktar taxxi u b'aktar spejjeż mingħajr m'hu qed jingħata r-riżultati meħtieġa.

Jiena nemmen li l-maġġoranza qed tistenna l-bidla li sseħħ mhux bil-paroli u l-mottos imma bil-fatti.

Irridu naħdmu biex fejn nistgħu nsibu konverġenza, immexxu 'l quddiem u jiena nawgura li jkolli l-opportunita` li naħdem flimkien mal-kollegi sħabi f'din il-Kamra sabiex inkompli insemma l- leħen ta' min m'għandux filwaqt li nassigura parteċipazzjoni sħiħa fid- deċiżjonijiet meħuda f'dan il-Parlament Malti.

Sur President, għalissa se nieqaf hawn imma f'seduti oħra se jkolli l- okkażjoni li nitkellem fuq issues oħrajn li jikkonċernaw mhux biss il-qasam li beħsiebni naħdem fuqu 'l quddiem, iżda wkoll dawk iċ-ċirkustanzi differenti li minnu għaddej pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak u nifraħlek għall-maiden speech tiegħek.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Chris Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Sur President, l-ewwelnett nixtieq ningħaqad miegħek u mal-Kamra sabiex nifraħ lill-Onor.

Roderick Galdes għall-ewwel diskors li għamel f'din il-Kamra u jkolli ngħid li kienet konċidenza sabiħa li dak li ppreparajt jien illum kien fuq linja ta' ħsieb li tkellem fuqu l- Onor. Galdes.

Jiena naf li l-Onor.

Galdes għandu esperjenza fil-kunsill lokali li tmur lura sew fis-snin.

Naf ukoll il-mod ta' kif hu ħadem bħala sindku fil- lokalita` tiegħu u r-riżultati li wettaq f'dan il-kunsill u allura napprezza aktar dak li qal u nawguralu li dak li se jwettaq f'din il-Kamra, iwettqu wkoll favur il-kunsilli lokali tagħna għax hu tajjeb li jkollna nies hawnhekk b'esperjenza fil-kunsill lokali u b'hekk ikunu jistgħu jkattruha f'din il-Kamra.

L-isfortuna hi li kuntrarjament għal dak li tkellem fuqu l-Onor.

Galdes, il- gvern m'għandux l-istess attitudni għall-kunsilli lokali.

L-isfortuna hi li l-kunsilli lokali tul dawn l-aħħar sena sofrew minn problemi finanzjarji kbar.

Kellna sena finanzjarja li bdiet ħażin fil-kunsilli lokali fejn rajna tnaqqis mill-budget allokat għall-kunsill lokali u fejn rajna ż-żieda fil- VAT għal 18% fuq il-kunsill lokali.

Tajjeb ngħidu li kif kienet qabel, jiġifieri 15%, l-allokazzjoni li kienet tingħata lura lill-gvern kienet ta' 6% mentri llum għandna allokazzjoni ta' 7.6% minn eluf ta' liri li jista' jkollhom il-kunsilli lokali.

Barra dan, rajna wkoll li ftit xhur ilu, il-gvern Nazzjonalista naqqas l- allokazzjoni b'madwar 5%.

Il-ġimgħa li għaddiet, dan l-ammont reġa' tnaqqas b'5% oħra u dawn kienu flus li kienu diġa` ġew allokati u ngħataw lill-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali kienu diġa` ppjanaw dawn il-fondi u kienu diġa` raw kif se jwettqu proġetti jew inkella ħidma b'dawn il-flus.

Dawn daħlu f'commitments u llum ma jistgħux jonorawhom.

Se jkollna kunsilli lokali li se jispiċċaw b'defiċit kif għandu defiċit il-gvern tal- lum.

Hemm kuntratti tal-kunsilli lokali li diġa' ngħataw u li bilfors iridu jitħallsu u l-isfortuna hi li minflok il-gvern qiegħed japprezza l- ħidma tal-kunsill lokali, qed jitfagħhom f'baħar ta' inċertezza għax se jpoġġihom f'sitwazzjoni fejn se jkun diffiċli ħafna għalihom li jippjanaw b'ċertu tul.

Aħna nafu li din il-miżura li twettqet il-ġimgħa li għaddiet, hija miżura simili bħal dik li twettqet f'Ottubru ta' l-2003.

Qegħdin naraw gvern li minflok qiegħed jgħin lill-kunsilli lokali u jgħidilhom li jrid jgħabbihom b'aktar responsabbiltajiet għaliex jemmen fihom, għax jemmen li huma l- ewwel pass taċ-ċittadin lejn l-awtorita' tal-pajjiż u għaliex huma l-ewwel nies li jistgħu japprezzaw l-aktar x'inhuma l-esiġenzi fil-lokalita` tagħkom, qed jgħidilhom li ma jinteressahx minn dan kollu; hemm problema finanzjarja fil-pajjiż u allura se jżidilhom il-piż finanzjarju, se jżidilhom ir-responsabbiltajiet ġodda, se jagħmlilhom iżjed devoluzzjoni tal-poter pero` se jnaqqsilhom il-flus.

Fil-programm elettorali tal-partit Nazzjonalista ta' l-1998, kien hemm miktub:

"Il-partit Nazzjonalista jżid ir-responsabbiltajiet u l-finanzjament tal-kunsill lokali biex dawn isiru aktar effettivi u jaqdu aħjar lin- nies li joqogħdu fil-lokalitajiet immexxija minnhom.".

Pero` b'dawn il-miżuri li ħa l-gvern, dan qed jagħmel dijametrikament l- oppost.

Din hija xi ħaġa li politikament timmerita kritika qawwija għaliex huwa ħażin li jkollna partiti f'dan il-pajjiż li jwiegħdu mod u jwettqu mod ieħor.

Problema oħra li jien nara li l-gvern m'huwiex qiegħed jieħu bis-serjeta` hija l-fatt li għalkemm jitkellem fuq awtonomija tal-kunsilli lokali u għalkemm il-liġi stess tistipola li l-kunsilli lokali huma awtonomi - allura għandhom ċerta indipendenza mill-gvern ċentrali - il-gvern qiegħed repetutament jieħu deċiżjonijiet mingħajr ma jikkonsulta ma' l-ebda minn dawk il-korpi li huma nvoluti fid-deċiżjonijiet li qiegħed jieħu.

Il-gvern, f'din l-aħħar deċiżjoni li ħa li jnaqqas 5% mill-allokazzjoni tal-kunsilli lokali, ma kkonsulta ma' ħadd la mal-kunsilli, la mas-sindki u lanqas ma' l- assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, li hija rappreżentata llum min-nies li huma fuq iż-żewġ naħat ta' din il-Kamra u li għandhom ċertu affiljament politiku maż-żewġ naħat tal-Kamra, pero' żgur li ħadd minnhom ma kien jasal li jagħmel statement kif għamel per eżempju, il-president ta' l- assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, is-Sur Ian Micallef - li huwa kandidat tal-partit Nazzjonalista - fejn qal li ma ġiex ikkonsultat.

Kif ma ġewx ikkonsultati, per eżempju, fuq din il-problema l-assoċjazzjoni tas- segretarji eżekuttivi tal-kunsilli lokali.

Din hija l-ironija ta' dan il-gvern li jitkellem fuq il-patt soċjali u fuq kunsens wiesa'.

Jien nistaqsi: Ma' min se jkollu kunsens wiesa' fuq il- kunsilli lokali meta dan qed jasal biex jieħu u jimplimenta deċiżjonijiet mingħajr ma jikkonsulta ma' l-aktar nies li huma qrib dawn id- deċiżjonijiet.

Dan mhux ċertifikat li qed tagħtih l-oppożizzjoni, dan huwa ċertifikat li ngħata minn sħab il-gvern stess.

F'termini reali, Sur President, id-deċiżjoni li ħa l-gvern il-ġimgħa li għaddiet se jtellef aktar minn Lm530,000 mill-kunsilli lokali u se jisfrattalhom il-ħidma li għandhom pjanata.

Kien hemm kunsilli lokali li tkellmu magħna u uħud minnhom kienu kandidati, kunsilliera u sindki li ħarġu fuq il-lista tal-partit Nazzjonalista.

Dawn qalulna: Kif il-gvern se jippretendi li jien nagħmel proġetti ġodda meta bil-budget li għandi, lanqas hemm flus biżżejjed biex inlaħħaq ma' l-ispiża rikorrenti.

Kif jista' jkun li l-fondi li għandu kunsill lokali partikolari, li huma bilkemm biżżejjed biex iwasslu biex titħallas lill-ispiża rikorrenti tagħhom, iservu għal proġetti ġodda.

Per eżempju, il-kunsilli lokali taż- Żejtun naqqsulu Lm5,000 u dak ta' Santa Venera naqqsulu aktar minn Lm6,000 u dawn għandhom kuntratti li jridu jħallsuhom fl-aħħar jew f'nofs Awissu.

Il-kunsilli lokali ta' Birżebbugia għandu kuntratt tat-toroq li se jkollu problema biex iħallsu.

F'Ħal Tarxien, għandhom il-problema tal-patching.

F'Ħaż-Żebbuġ għandhom il-proġett tal-pjazza ċentrali li se jkollu jiġi ridimensjonat minħabba dan it-tnaqqis.

Il-kunsill lokali tas-Siġġiewi tilef aktar minn Lm8,000.

Hemm kunsilli li se jkollhom jagħmlu reviżjoni tax- xogħol kollu li ppjanaw għal tul din is-sena.

Il-kunsill ta' Ħal Qormi tilef aktar minn Lm9,000 u dak taż-Żurrieq, Lm6,000.

Dawn għandhom proġett dwar iċ-ċentru soċjali Mattia Preti u anke dan se jkollu jiġi ridimensjonat għaliex inkella l-fondi ma jservux.

Dawn huma l-affarijiet reali li se jbatu minnhom in-nies tagħna li jgħixu f'dawn il-lokalitajiet.

Il-ħidma tal-kunsilli lokali m'hijiex ippjanata fuq ftit xhur imma hija ppjanata fuq ammont ta' żmien, snin jekk hemm bżonn.

Sur President, jagħmel sens li aħna ninvestu fil-kunsilli lokali.

Illum qegħdin nitkellmu fuq il- possibbilta` li nestendu t-terminu ta' kunsill lokali minn tliet snin għal erba' snin għax nemmnu li kunsill għandu jkollu iżjed żmien biex jippjana u l-gvern qed jaqbel magħha din pero` imbagħad fl-istess ħin ma rridx li jħalli l-kunsill lokali jippjana fit-tul.

Din id-deċiżjoni hija deċiżjoni li tmur kontra l-ispirtu tal-liġi tal-kunsilli lokali stess, tmur kontra l- ispirtu tal-karta Ewropea tal-gvern lokali li hija ċara u li tgħid: Jekk hemm deċiżjoni li se tolqot b'mod dirett lill-kunsill lokali, il-kunsill lokali jrid jiġi kkonsultat.

Jien ma nistax ma nikkundannax dan l-aġir tal-gvern.

Jekk il-gvern irid irażżan in-nefqa tiegħu, m'għandux inaqqashom minn min qiegħed jagħtih riżultat tajjeb u minn min qiegħed imexxi l-ispiża tiegħu bil-għaqal u bil- galbu.

Il-gvern jaf fejn hemm dipartimenti u entitajiet tal-gvern li qegħdin jagħmlu spejjeż inutli.

Rajna tul dawn l-aħħar ġimgħat kif, per eżempju, b'mod kapriċċjuż – għalkemm il-gvern baqa' jiġġustifika d- deċiżjoni - kellna xiri ta' dar ġo Brussel ta' aktar minn Lm6 miljun.

Għalhekk, aħna ma nistgħux ma nikkundannawx dan l-aġir tal-gvern u flok ma qiegħed jara u japprova l-ġid kollu li għamlu l-kunsilli lokali tul dawn l- aħħar għaxar snin u jgħinhom iżjed, dan qiegħed jagħtihom ċirasa morra proprju fl-għaxar sena mit-twaqqif tagħhom – u meta xeba' jiċċelebra l- għaxar snin mit-twaqqif tagħhom – meta qed jaqtagħlhom mill-fondi finanzjarji tagħhom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 20 ta' Lulju, 2004 fid-9:00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BIRKIRKARA – BOZOZ MAQTUGĦIN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li d- dwal li hemm fl-istazzjon ta' Birkirkara, kif ukoll dawk li hemm biswit it- terminus tal-karozzi tal-linja fl-istess post, jerġgħu jinxtegħlu?

Jaf li din iz-zona ilha fi dlam ċappa għal ġimgħat sħaħ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SWATAR - KLIEB JIĠRU FIT-TRIQ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li tittieħed azzjoni kontra min qiegħed iħalli diversi klieb jiġru barra t-triq b'periklu ċar għal dawk kollha li jgħaddu minn Triq Giuseppa Psaila fis-Swatar?

Jaf li dawn il-klieb diġa' attakkaw u gidmu xi residenti?

ONOR.

TONIO BORG: L-ilment imressaq mill-Onor.

Interpellant qed ikun investigat.

XGĦAJRA: TRIQ WIED GLAVAN - TINDIF TA' GĦALQA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li l-għalqa li hemm fi Triq Wied Glavan fix-Xgħajra titnaddaf u jinbena ċint skond il-liġi?

Kopja tal- pjanta qed tintbagħat separatament.

Jaf li f'din l-għalqa qed jintrema' ammont ta' skart li qed joħloq inkonvenjent filwaqt li qed ikun ta' periklu għas-saħħa tar-residenti ta' l-istess triq?

Jaf li għalkemm saru diversi ilmenti ma' l-awtoritajiet konċernati baqa' ma sar xejn, u dan bl-iskuża li s-sidien ta' l-għalqa mhumiex magħrufa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-għalqa msemmija hija tal-privat, għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MSIDA: TRQ IL-ĠOSTRA - ASFALTAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li Triq il-Ġostra fl-Imsida tingħata t- tarmac peress li bl-istat li tinsab fih qed tkun ta' periklu u inkonvenjent għall-familji residenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija ġiet inkluża fil-programm ta' kostruzzjoni ta' toroq li qed isiru mid-direttorat.

Ix-xogħol fiha se jsir aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li jkollu quddiemu d-direttorat.

WSC - QARI TAL-METERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-perjodi li fihom qed isir qari tal-meter tad-dawl u ta' l-ilma?

Jista' jgħid ukoll x'inhuma r-rati tal-ħlas relattivi?

ONOR.

HOST FAMILIES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji li jrid ikollhom il-familji li jilqgħu għandhom studenti barranin bi ħlas - host families - għall- iskejjel ta' l-Ingliż?

Liema huma l-liċenzji li jrid ikollhom?

X'inhuma l- ħlasijiet għal dawn il-liċenzji?

Jista' jgħid jekk il-ħlasijiet għal dawn il-liċenzji humiex kollha l-istess jew jekk hemmx differenza fil-ħlas għal min iżomm inqas studenti minn ħaddieħor?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kriterji prinċipali li jrid ikollhom dawk li japplikaw għal-liċenzja ta' host family huma: li l-akkomodazzjoni fejn se jużaw l-istudenti tkun ta' standard xieraq skond ir-regolamenti (A.L. 130 ta' l-2002); li l-applikant ikun jitkellem bl-ingliż; li jkollu kondotta tal-pulizija tajba.

Il-ħlasijiet għal din il-liċenzja huma ta' Lm40 fis-sena f'każ li jalloġġaw tlieta jew erba` studenti, jew ta' Lm20 fis-sena f'każ li jalloġġaw wieħed jew żewġ studenti.

Hemm ukoll ħlas ta' Lm25 kull sena bħala kontribuzzjoni lill-awtorita` Maltija għat-turiżmu li titnaqqas għal Lm20 jekk titħallas fi żmien tliet xhur.

MOSTA - XIRI TA' DJAR MILL-INKWILINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tivverifika x'ġara minn applikazzjoni lill-awtorita' tad-djar, skema 9 - 384/92, sabiex jinxtara appartament fil-Mosta mill-inkwilin fejn, minkejja li tħallas id-depożitu, sal-lum ma sarx il-kuntratt finali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Wara li rċeviet l-applikazzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant, l-awtorita' tad-djar talbet il-permess lid- dipartiment ta' l-artijiet biex isir il-bejgħ.

Id-dipartiment informa lill-awtorita' li ma kienx jista' jagħti tali permess qabel ma jitwaqqa' il- bini illegali li hemm ma' l-istess fond.

Ninsab informata wkoll li fil-fatt ma sar ebda konvenju u l-applikant m'għamel ebda ħlas għax-xiri tal-post.

PERSUNI TA' NAZZJONALITA' BARRANIJA LI SKADITILHOM IL-VISA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn barranin f'Malta li skaditilhom il-visa?

Ta' liema nazzjonalita' huma?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub mhuwiex disponibbli.

AIR MALTA - AJRUPLANI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm għandha ajruplani l-Air Malta?

F'liema sena nxtraw?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ajruplani li l-Air Malta qed tagħmel użu minnhom bħalissa huma kollha mikrija.

SVPR - ANZJANI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm mietu anzjani fir- residenza San Vinċenz de Paule mis-sena 2000 sal-lum?

Kemm kellhom eta'?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba hi kif ġej:

|Age Groups |Number of | | |patients with| | |that age | |Below 45 |1 | |45-50 |7 | |51-55 |10 | |56-60 |14 | |61-65 |29 | |66-70 |77 | |71-75 |125 | |76-80 |254 | |81-85 |340 | |86-90 |324 | |91-95 |199 | |96-100 |52 | |101+ |6 |

SAĦĦA - TOBBA TA' NAZZJONALITA' BARRANIJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn tobba barranin jaħdmu f'Malta?

Ta' liema nazzjonalita' huma?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba, jiġifieri dwar tobba barranin li jaħdmu fid-diviżjoni tas-saħħa, hija kif ġej:

|Pajjiż minn fejn |Numru | |ġejjin | | |Netherlands |2 | |Renju Unit |1 | |Polonja |12 | |Repubblika |12 | |Slovakka | | |Serbja u |11 | |Montenegro | | |Bosnia |5 | |Bulgarija |1 | |Repubblika Ċeka |3 | |Ukraina |5 | |Russja |3 | |Maċedonja |1 | |Albanija |1 | |Greċja |1 | |Norveġja |1 | |Lebanon |2 | |Total |61 |

OPM - ĦLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm għandu jagħti flus għal xogħol li għamlu l-kuntratturi u li għadhom ma tħallsux?

Kemm tammonta l-ispiża għal kull kuntrattur sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun aktar speċifiku u jiċċara għal liema tip ta' kuntratturi qed jirriferi.

ĠUSTIZZJA U INTERN - ĦLAS PENDENTI LILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għandu jagħti flus għal xogħol li għamlu l-kuntratturi u li għadhom ma tħallsux?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Membru jkun aktar speċifiku u jiċċara għal liema tip ta' kuntratturi qed jirriferi.

PBS - CO-ORDINATOR FINANCE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid xi kwalifiki akkademiċi għandha s-sinjura li għadha kif ingħatat il-ħatra ta' co-ordinator finance fil-qasam ta' l-accounts u bookkeeping?

Kemm-il sena ilha taħdem il-PBS?

Kemm ilha tagħmel xogħol ta' accounts fl-istess kumpannija?

X'kien il-grad tagħha qabel ingħatat il-kariga ta' co- ordinator finance?

Kemm-il grad telgħet biex laħqet co-ordinator finance?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PBS - CO-ORDINATOR ADMINISTRATION

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm ilha taħdem fil-qasam tar-riżorsi umani l-persuna li ngħatat il-kariga ta' co-ordinator administration fil-PBS?

X'kien il-grad ta' tagħha sal-lum?

F'liema uffiċċju kienet taħdem?

ONOR.

PBS - CO-ORDINATOR FINANCE/CO-ORDINATOR ADMINISTRATION

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid xi kriterji ntużaw fl-intervisti għall-ħatriet ta' co-ordinator finance u co- ordinator administration fil-PBS?

Kemm kienu jġorru marki kull wieħed minn dawn il-kriterji?

Kemm ġabu marki l-kandidati li applikaw għal dawn iż- żewġ postijiet għal kull kriterju?

X'kienu r-rakkmandazzjonijiet tal-bord ta' l-għażla għal dawn iż-żewġ gradi?

ONOR.

PBS - CO-ORDINATOR NEWS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid xi kwalifiki akkademiċi għandha s-sinjura li għadha kif ingħatat il-ħatra ta' co-ordinator news fil-PBS?

Kemm-il sena ilha taħdem fil-PBS?

Kemm ilha tagħmel xogħol ta' aħbarijiet fl-istess kumpannija?

X'kien il-grad tagħha qabel ingħatat il-kariga ta' co-ordinator news?

ONOR.

PBS - ĦADDIEM

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid xi kwalifiki akkademiċi għandu ħaddiem tal-PBS, li ismu qed jintbagħat separatament?

Kemm-il sena ilu jaħdem fil-PBS u kemm ilu jagħmel xogħol fil-qasam ta' l-aħbarijiet fl-istess kumpannija?

X'inhu l-grad fil-PBS ta' din il-persuna?

ONOR.

PBS - ĠURNALISTI/NEWS CO-ORDINATORS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid min kienu l-persuni li applikaw għall-ġurnalisti/news co-ordinators fil-PBS u xi kwalifiki akkademiċi, jew xi studji qed jagħmlu fil-qasam ġurnalistiku?

ONOR.

ENVIRONMENTAL LANDSCAPING CONSORTIUM - PUBLIC PRIVATE PARTNERSHIP

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jikkonferma jekk kienx hemm xi tibdil fil- membri tal-consortium u fil-kundizzjonijiet tal-kuntratt bejn il-consortium u l-gvern fil-każ tal-public private partnership ma' l-environmental landscaping consortium?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tweġiba għaż-żewġ mistoqsijiet hi fin- negattiv.

MOBC

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala l-persuni, dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, m'għadhomx involuti fit-tmexxija ta' l-MOBC?

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li persuna minnhom għadha fl-istess pożizzjoni, il-persuna l-oħra spiċċat mill-pożizzjoni minħabba l-integrazzjoni tal-MOBC mal-korporazzjoni Enemalta.

MEPA - AREA FI TRIQ IL-BAJJAD, QORMI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk policy Q011, li kienet proposta fil-public consultation draft dwar area fi Triq il-Bajjad f'Ħal Qormi, hijiex se tinbidel wara li l-kunsill lokali ta' Ħal Qormi kien ressaq oġġezzjoni għaliha u kien ippropona wkoll li din l-area titħalla bħala buffer zone sabiex jitnaqqas l-impatt industrijali f'din l-area?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KAŻ TA' DIXXIPLINA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu jżomm milli tiġi segwita d-dixxiplina fil-każ li hemm rapportat f'file tal- pulizija, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, meta fil-każ in eżami tneħħa minn xogħol ta' xufier?

ONOR.

TONIO BORG: Il-każ imsemmi ġie investigat u jinsab appuntat għas- smigħ f'waħda mis-seduti tad-dixxiplina li jmiss.

MEPA - AREI LI NĦAKMU MILL-GĦARGĦAR

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-MEPA ħaditx miżuri jew policies neċessarji fir-rigward tal-widien u l-areas li nħakmu mill-għargħar fil-15 ta' Settembru li għadda?

Hemm ħsieb li jkun hemm xi pjan jew policy paper li tiggwida l-iżvilupp f'dawn l-areas?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: It-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL QORMI - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jikkonferma meta se jinbeda x-xogħol fuq Triq in-Nassab u Triq Marco Montebello ġewwa Ħal Qormi wara li t-tenders għal dawn ix-xogħlijiet ħarġu madwar tmien xhur ilu?

Jista' jgħid għaliex dan id-dewmien kollu fl-għoti ta' dawn it-tenders?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: F'Settembru 2003 kienet ħarġet tender sabiex isiru toroq Triq in-Nassab u Triq Marco Montebello, hekk kif imsemmi mill- Onor. Interpellant.

Dawn it-tenders ma kenux ingħataw minħabba li l- prezzijiet mitluba mill-kuntrattur kienu konsiderevolment ogħla mil-limiti stabiliti mid-direttorat.

Madanakollu l-imsemmija tenders reġgħu nħarġu fi Frar 2004 u fil-preżent għadhom qed jiġu aġġudikati.

IMRIEĦEL BYPASS – PERMESS GĦAT-TIĠRIJA TAŻ-ŻWIEMEL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6274, jista' il- Ministru jgħid għaliex ma ngħatax permess għat-tiġrija taż-żwiemel fit-triq (by-pass ta' l-Imrieħel) organizzata fl-okkażjoni tal-festa ta' San Ġorġ f'Ħal Qormi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ma kien hemm l-ebda applikazzjoni bil-miktub għal dan il-permess.

IKEL SERVUT FID-DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': X'tip ta' skrutinju qed isir fuq l-ikel li jiġi servut fid-djar ta' l-anzjani, kemm dak li jiġi ppreparat u msajjar in- house kif ukoll dak ta' l-outside caterers?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bħalma kien isir qabel, sew nies mid-dipartiment kif ukoll l-ispetturi mill-public health unit jagħmlu l-iskrutinju neċessarju fuq l-ikel kollu li jiġi servut fid-djar ta' l-anzjani, kemm dak li jiġi ppreparat u msajjar in-house kif ukoll dak ipprovdut mill-outside caterers.

VAT FUQ ID-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jassigurana li l-VAT fuq id-dawl u l- ilma mhux se tgħaddi fuq il-konsumatur?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-mistoqsija hi ipotetika.

F'materja ta' tassazzjoni ebda gvern responsabbli ma jista' jagħti xi assigurazzjoni bħalma qed tintalab.

Madanakollu żgur li dan il-gvern mhux se jagħmel bħalma għamel gvern Laburista meta qabad u żied ir-rati tad-dawl u l-ilma bl-addoċċ.

MSIDA – DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid hux minnu li l-air- conditioners f'Imsida home humiex bil-ħsara?

Jekk iva, meta se jissewwew?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li ġrat xi ħsara fis-sistema ta' l-arja kkondizzjonata fid-dar ta' l-anzjani ta' l-Imsida, id-dipartiment ħa l- passi kollha meħtieġa biex kollox jiġi għan-normal fl-iqsar żmien possibbli.

Fil-frattemp, biex jittaffa l-inkonvenjent, ġew mixtrija 50 fan sakemm kollox jiġi għan-normal.

MSIDA – DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid xi proċedura tiġi segwita dwar ilmenti li jitressqu quddiem min hu in charge f'Imsida home?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bħalma kien jiġri sal-lum, kull ilment li jitressaq quddiem il-persuna in-charge f'Imsida home jiġi trattat skond il-gravita' tiegħu.

Dawk l-ilmenti li jitqiesu bħala minuri jiġu trattati immedjatament mill- persuna in-charge innifsu

Meta l-persuna in-charge mill-home iqis li l-ilment imressaq huwa aktar serju, dan jirriferih bil-miktub lid-direttur għall-anzjani u kura fil- komunita' biex jikkunsidra l-każ u eventwalment tittieħed deċiżjoni.

Madankollu jista' jagħti l-każ fejn id-direttur jordna li jsiru aktar investigazzjonijiet meta l-każ ikun jimmerita din l-attenzjoni.

SAĦĦA – PERSUNI ELIĠIBBLI GĦALL-MEDIĊINI B'XEJN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid għaliex mhux qed tingħata garża miċ-ċentru tas-saħħa u mill-isptar lil dawk li huma eliġibbli biex jieħdu mediċini b'xejn?

Jista' jgħid għaliex dan ir- rekwiżit bażiku għal kura huwa out of stock anke fir-residenza San Vinċenz de Paule?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FORZI ARMATI – REKLUTAĠĠ TA' MEMBRI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Peress li ħafna mill-applikazzjonijiet għar-rekluti mal-forzi armati ta' Malta li għalqu dan l-aħħar ġew rifjutati minħabba kontravvenzjonijiet tat-traffiku li tniżżlu fuq il-kondotti, ma jaħsibx il- Prim Ministru li l-applikanti ma kellhomx jiġu mċaħħda minħabba dawn il- multi tat-traffiku?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-proċess ta' reklutaġġ fil-forzi armati, bħal kull eżami pubbliku ieħor, qiegħed jitmexxa mid-dipartiment ta' l-eżamijiet u għaldaqstant l-Onor.

Membru għandha tirriferi l-mistoqsija tagħha lill- ministru konċernat.

GOZO CHANNEL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid meta se jiġi rivedut il-ftehim dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tal-Gozo Channel?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kundizzjonijiet tal-ħaddiema huma regolati b'żewġ ftehim kollettivi.

Il-ftehim kolletiv li jirregola l-ħaddiema li jaħdmu fuq il-baħar (minbarra l-uffiċjali) u n-nies li jaħdmu x-xatt, u li skada fl- aħħar ta' Settembru 2002, preżentament qed jiġi negozjat.

Il-ftehim kollettiv ma' l-uffiċjali li jaħdmu fuq il-vapuri jiskadi fl-aħħar ta' Diċembru 2004.

GOZO CHANNEL – ĠARR TA' BAGALJI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid għal- liema raġuni mhux qed ikun hemm ġarr ta' luggage mat-trips ta' wara nofsinhar fuq il-vapuri tal-Gozo Channel?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-UHM ordnat lill-membri tagħha biex ma jipprovdux is-servizz tal-ġarr tal-bagalji għat-turisti u l-passiġġieri, liema azzjoni mingħajr ġustifikazzjoni qed toħloq inkonvenjent għal xejn.

Din id- direttiva ngħatat wara li l-kumpannija ma' laqgħetx it-talba tal-UHM sabiex jiżdiedu l-ħaddiema li jieħdu ħsieb is-servizz tal-bagalji bl-iskuża li l- ħaddiema li qed jieħdu ħsieb dan ix-xogħol illum, issa fis-sajf, għandhom wisq x'jagħmlu.

Il-kumpannija toffri servizz billi żewġ impjegati tagħha fiċ-Ċirkewwa u tnejn fl-Imġarr jgħabbu l-bagalji tat-turisti f'vettura apposta u mbagħad għal fuq il-vapur u mbagħad iħottu l-bagalji mal-wasla fid-destinazzjoni tal-vapur.

Mir-records jidher li t-traffiku tal-bagalji żdied bi ftit ħafna u din iż-żieda ma tiġġustifikax l-ispiża li jiżdiedu l-ħaddiema mal- bagalji.

Minħabba l-insistenza tal-UHM il-kumpannija ddeċediet, u fil-fatt implimentat il-proċedura, li titlob lill-passiġġieri li jkunu huma li jqiegħdu l-bagalji tagħhom fil-luggage trolleys, ħlief għal passiġġieri anzjani jew b'diżabilita' fejn għandha tibqa' l-għajnuna ta' l-impjegati tal-kumpannija.

Dan il-bdil sar biex jassigura li l-passiġġieri jinqdew xorta waqt li l-ħaddiema ma jkollhomx għalfejn jgħidu li żdidilhom wisq ix- xogħol.

Minkejja din is-soluzzjoni, il-UHM ordnat lill-ħaddiema jwaqqfu s-servizz tal-luggage trolleys.

GĦAWDEX: RABAT - TEMPORARY PARKING PERMIT

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għal liema raġuni l-awtoritajiet kompetenti f'Malta qegħdin idumu ħafna, anke sena, biex jawtorizzaw lill-kunsill lokali tar-Rabat Għawdex sabiex ibiddel it- temporary parking permit f'wieħed permanenti fl-iskema ta' ipparkjar għar- residenti?

ONOR.

TONIO BORG: Nifhem li l-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru tikkonċerna l-controlled parking scheme fir-Rabat, Għawdex.

Peress li din taqa' taħt il-kompetenza ta' l-awtorita' dwar it-trasport, nitlob lill-Onor.

Interpellant tirriferi l-mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

GĦAWDEX – RADJU NAZZJONALI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6554, peress li issa Għawdex m'għandux frekwenza nazzjonali, jista' il-Ministru jgħid hux se tingħata frekwenza oħra minflok dik ta' Radio Calypso?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fis-26 ta' Lulju l-awtorita' tax-xandir se tħabbar ir- riżultati ta' business study li se jitfa' dawl dwar is-sitwazzjoni tar- radju nazzjonali eżistenti u jekk għandhomx jiġu allokati frekwenzi ġodda għax-xandir.

Dan il-ministeru għalhekk qed jistenna li jirċievi r- rakkmandazzjonijiet ta' l-awtorita' tax-xandir qabel ma jiddeċiedi kif għandu jipproċedi f'dan il-qasam.

GĦAWDEX – RADJU NAZZJONALI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6554, jista' il- Ministru jforni d-dettalji kollha dwar dan it-trasferiment u dwar il-mod kif it-talba ġiet determinata mill-awtorita' tax-xandir?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Billi l-awtorita' tax-xandir mhijiex parti mid- dekasteru li jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru tiegħi, nitlob lill-Onor.

Interpellant tagħmel il-mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

PARLAMENT EWROPEW – MEMBRI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid jekk Membru Parlamentari Ewropew elett riċentement għadux jidher fuq il-kotba tal-Bank of Valletta bħala impjegat jew jekk huwiex qiegħed leave without pay?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minħabba n-natura kummerċjali tal-BOV, mhux fl- interess tal-kumpannija li jingħata t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

VAT FUQ XIRI/KIRI TA' VAPURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm tħallset VAT fuq kull xirja jew kirja ta' vapuri li nxtraw jew inkrew f'dawn l-aħħar sentejn biex joperaw għal boat trips tat-turisti f'ibħra lokali?

Jista' jgħid kemm tħallset VAT f'dawn l-aħħar sentejn mill-operaturi tal-boat trips?

Jista' jgħid min huma dawn l-operaturi u l-ammont li ħallsu kull sana sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

LOCAL CRUISING - VAPURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-vapuri li preżentament qed joperaw fl-ibħra Maltin inkonnessjoni mas-settur turistiku local cruising?

Jista' jgħid liema minn dawn huma mixtrija, chartered, jew mod ieħor?

F'kull każ, kemm tħallset VAT u liema minn dawn ġew eżentati?

F'kull każ kemm kien il-valur imħallas jew eżentat?

Jista' jgħid ukoll kemm inxtraw u/jew inkrew vapuri minn sidien Maltin u barranin f'dawn l-aħħar sentejn biex joperaw għal boat trips tat-turisti f'ibħra lokali?

Jista' jgħid liema huma dawn il-vapuri?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ZONI TURISTIĊI - XOGĦOL TA' BINI U KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'qed isir biex fiz-zoni turistiċi, speċjalment fis-sajf bejn Mejju u Ottubru, ma jħallix, jew jirristrinġi u jwaqqaf bħalma qed jagħmlu pajjiżi kompetittivi tagħna fis-settur turistiku, xogħol ta' bini u kostruzzjoni u dehra ta' krejnijiet li huma eyesore f'dawn iz-zoni, b'mod partikolari viċin il-lukandi?

Jaf il-Ministru li t-tour operators fid-dinja kollha jikkunsidraw li ma jibagħtux turisti fil-lukandi fejn ikun qiegħed isir xogħol ta' bini li jidher mil-lukandi?

Jaf li dan kollu qed ikun ta' detriment għall- profittibilta' ta' diversi lukandi lokali?

Jaf li wħud minn dawn il- lukandi għandhom ban totali mit-tour operators li jfisser theddida fuq l- impjieg tal-ħaddiema?

Japprezza l-Ministru li pajjiżna qed jikkompeti mal-pajjiżi tad-dinja kollha għat-turiżmu u jekk il-Gvern jaddotta l-politika li kulħadd jagħmel li jrid, kif irid u fejn irid mingħajr ebda protezzjoni għall-industrija turistika, allura t-turiżmu tagħna se jkompli jiġi affettwat negattivament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kopja ta' l-istqarrija għall-istampa numru 872 li titkellem dwar xogħlijiet ta' kostruzzjoni f'zoni turistiċi tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Din l-istqarrija tirrifletti l-ftehim milħuq bejn il-ministeru u d-diversi entitajiet li jirrappreżentaw lill-kuntratturi biex kemm jista' ikun jitnaqqas l- inkonvenjent kemm għat-turisti kif ukoll għar-residenti f'dawn l-inħawi.

Filwaqt li napprezza u nifhem l-ispirtu ta' din il-mistoqsija, naħseb li l- Onor Membru japprezza wkoll li jrid ikun hemm bilanċ bejn iż-żewġ industriji - dik tat-turiżmu u dik tal-kostruzzjoni.

Dak li qed jiġri llum bil-ftehim imsemmi hawn fuq, hu pass fid-direzzjoni t-tajba u huwa intiż biex l-għanijiet taż-żewġ industriji jintlaħqu bl-inqas xkiel possibbli.

TAS-SLIEMA - TRIQ IL-KULLEĠĠ L-ANTIK

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jieħu l- passi kolha meħtieġa biex isiru l-ispezzjonijiet u t-tiswijiet neċessarji fi Triq il-Kulleġġ l-Antik, Tas-Sliema minn bieb numru 3 sa bieb numru 13, peress li r-residenti li joqogħdu f'dawn id-djar qed jidħlilhom ilma jew drenaġġ mill-ħitan tagħhom, liema ilma jew drenaġġ ġej minn xi leakage tas- sistemi ta' l-ilma jew drenaġġ li għaddejjin mill-istess triq, jew f'xi triq fil-viċinanza?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MFSA – MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 6496, jista' il-Prim Ministru jwieġeb l-istess mistoqsija din id-darba b'riferenza għal dawk maħtura biex imexxu l-MFSA?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-membri tal- bord ta' l-MFSA huma maħturin mill-Prim Ministru skond Kap 330 tal-Liġijiet ta' Malta, kif emendat.

Din il-ħatra tinsab regolata skond il-kriterji u fit-termini tal- limitazzjonijiet li hemm stabbiliti f'Artikolu 6 ta' din il-liġi, li fosthom wieħed isib il-kompetenza professjonali fis-setturi nvoluti u kompetenzi u kapaċitajiet oħra rilevanti, kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta.

L-għażla tal-membri ssir b'mod li kemm jista' ikun il-membership tal-bord ikopri firxa wiesgħa tas-setturi li jaqgħu taħt il-funzjonijiet statutorji ta' l-MFSA u jiġi assigurat illi l-bord igawdi minn taħlita ta' skills rilevanti għat-twettiq ta' dmirijietu.

RABAT - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jispjega għalfejn is-sinjali tat-traffiku mnedija bi ftehim ma' l-awtorita' dwar it-trasport u l-kunsill lokali preċedenti tar-Rabat, Malta, bejn Pjazza San Duminku r-Rabat u Ħal Bajjada, ilhom mgħottija bi plastic u tape għal din l-aħħar sena, peress li barra li jkerrħu l-ambjent qed ikunu ta' periklu għat-traffiku, għax xi kultant il- plastic u t-tape jitqattgħu bir-riħ u t-traffiku jibda jobdi sinjali li mhux suppost isegwi?

Jista' jgħid jekk dawn is-sinjali kenux imnedija biex inaqqsu l-flow tat-traffiku ġewwa Triq Ġorg Borg Olivier?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tad-direttorat għall-immaniġġjar tat-traffiku, irriżulta li mis-sena l-oħra 'l hawn id- direttorat kien kiteb lill-kunsill lokali tar-Rabat tliet darbiet sabiex dawn it-tabelli jinkixfu u b'hekk tibda titħaddem it-traffic management scheme ta' l-inħawi.

Din is-sistema ta' one-way tikkumplimenta s-sistema tat-traffiku fi Triq Borg Olivier u għalhekk sakemm jinkixfu s-sinjali t-traffic flow fir-Rabat ma tistax tkun ottimizzata.

DIPARTIMENT TAS-SERVIZZI FARMAĊEWTIĊI - MEDIĊINI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid fl-aħħar tliet snin kemm huwa stmat li kien il-valur tal-mediċini li ntremew mill-GPS wara li jkunu nxtraw minn fondi publiċi għas-servizz nazzjonali tas-saħħa f'pajjiżna?

X'kienu r-raġunijiet li ntremew dawn il-mediċini?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-dipartiment tas-servizzi farmaċewtiċi tal-gvern kellu dawn l-ammonti ta' mediċini skaduti għas-snin 2001, 2002 u 2003.

| |2001 |2002 |2003 |2004*| | |Lm |Lm |Lm |Lm | |Mediċ|236,65|362,17|142,224|57,06| |ini |1.59 |1.10 |.81 |3.15 | |skadu| | | | | |ti | | | | |

* Il-figuri tas-sena 2004 huma għall-perjodu ta' bejn Jannar u Ġunju.

Il-GPS jixtru l-mediċini fuq bażi ta' konsum ta' l-ispiżerija tal-gvern.

Raġunijiet li jiskadu l-mediċini huma bosta, fosthom li konsum jinżel fi żmien qasir jew li sfortunatament pazjenti li għalihom ikunu nxtraw il- mediċini jmutu.

Madankollu, b'miżuri li ttieħdu u qegħdin jittieħdu fil- GPS, l-ammont ta' mediċini li qegħdin jiskadu qiegħed jonqos minn sena għal oħra.

MIŻBLA TAL-MAGĦTAB - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jistgħu l-awtoritajiet tas-saħħa jagħtu l-opinjoni tagħhom dwar l-effett ta' l-iskart li qed jintrema l-Magħtab u jitħalla mikxuf u jitħassar u jinten fix-xemx?

Jistgħu l-awtoritajiet tas-saħħa jibagħtu uffiċjali jispezzjonaw is-sit biex jinvestigaw l-effett ta' x'qed isir hemmhekk fuq is-saħħa tan-nies?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-responsabbilta' tas-sit indikat hija tad- dipartiment ta' l-ambjent u huwa l-istess dipartiment li għandu l-mezzi neċessarji biex isir il-monitoring biex jinvestiga l-effetti ta' x'qed isir hemmhekk fuq is-saħħa tan-nies tal-madwar.

IMPJIEGI – ĦADDIEMA LI NGĦATAW IS-SENSJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ingħataw sensji matul Ġunju 2004?

Liema etajiet?

Kemm kienu nisa u kemm kienu rġiel?

F'liema qasam?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BORD TAL-KUMMISSARJI SPEĊJALI - TAXXA FUQ DOKUMENTI U TRASFERIMENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jindika minn fejn wieħed jista' jakkwista kopji ta' deċiżjonijiet mogħtija mill-bord tal-kummissarji speċjali wara appelli dwar taxxa fuq dokumenti u trasferimenti (Kap. 364)?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wieħed jista' jakkwista kopji ta' deċiżjonijiet mogħtija mill-bord tal-kummissarji speċjali wara appelli dwar taxxa fuq dokumenti u trasferimenti (Kap 364) mingħand is-segretarja tal-bord tal- kummissarji speċjali mid-dipartiment tal-capital transfer duty, 46, Triq il- Merkanti, il-Belt Valletta.

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI U SERVIZZI FIL-KOMUNITA'

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Minsitru jgħid x'ammonti ta' flus ħallas id-dipartiment ta' l-anzjani u servizzi fil-komunita' lil Care Malta Ltd u lil Casa Serena rispettivament fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena għall-parteċipazzjoni tagħhom fl-iskema tal-public private partnership?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ammont imħallas fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena huwa kif ġej: Care Malta - Lm138,932.80 u Casa Serena - Lm68,805.50.

DJAR TA' L-ANZJANI – KONTRIBUZZJONIJIET TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-informazzjoni mogħtija fit- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 6357, tista' il-Ministru tgħid kif inġabret xahar b'xahar fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena s-somma ta' Lm338,366.55 li kien l-ammont miġbur mill-kontribuzzjonijiet ta' l-anzjani fid-djar residenzjali tal-gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

DJAR TA' L-ANZJANI – KONTRIBZZJONIJIET TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-informazzjoni mogħtija fit- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6357, tista' il-Ministru tgħid kif inġabret xahar b'xahar fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena s-somma ta' Lm227,894.51 li kien l-ammont miġbur mill-kontribuzzjonijiet ta' l-anzjani fi djar privati taħt il-private public partnership scheme?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SERVIZZ ĊIVILI - PRINCIPALS

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna fil-grad ta' principal irtirat minn maċ-ċivil fis-snin 2002, 2003 u sa l-aħħar ta' Ġunju ta' din is-sena?

Jista' jgħid kemm minnhom kienu jaħdmu Għawdex?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI - PRINCIPALS

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna fil-grad ta' principal mistennija tirtira minn maċ-ċivil matul il-kumplament ta' din is- sena, fis-sena 2005 u fis-sena 2006?

Jsita' jgħid kemm minnhom jaħdmu Għawdex u f'liema dipartiment?

ONOR.

KONTRIBUZZJONIJIET MIĠBURA MILL-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk il- kontribuzzjonijiet li nġabru mill-anzjani fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena, skond informazzjoni mogħtija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6357, humiex ikkalkolati fuq il-miżuri u r-rati ġodda mħabbra fl-aħħar budget?

Jekk fin-negattiv, x'inhi r-raġuni li dan għadu ma sarx u issa kif se jiġi retifikat dan id-dewmien fit talba għall-ħlas dovut biex ma jinħolqux inkonvenjenzi kbar għall-istess anzjani?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-ammonti murija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6357 għadhom ma jirriflettux il-kalkoli skond Avviż Legali 259 ta' l-2004.

L-Onor.

Interpellant japprezza li skond l-imsemmi avviż legali hu meħtieġ li tinġabar u tiġi pproċessata informazzjoni li ma kenitx disponibbli qabel u għalhekk ma setax jiġi evitat dan id-dewmien.

Ninsab informata wkoll li qed isir dak kollu possibbli biex id-dipartimenti konċernati jiffinalizzaw l-eżerċizzju ta' ġbir ta' l-informazzjoni u l- ipproċessar tagħha malajr kemm jista' ikun.

SVPR - HOSPITAL MANAGEMENT COMMITTEE

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid minn min hu kompost il-hospital management committee għar-residenza San Vinċenz de Paule?

X'inhi l-funzjoni ta' dan il-kumitat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-hospital management committee hu kompost minn: Dr. Ronald Fiorentino – Chairperson; Dr.Anthony Fiorini; Mr. Joe Rapinett; Mr. Alfred Briffa; Mr. Lino Mizzi; u Ms.Valerie Briffa - Segretarja

Il-funzjoni ta' dan il-kumitat għadha kif kienet, jiġifieri li jieħu ħsieb id-day-to-day running tar-residenza, il-kwalita' ta' kura kif ukoll xi ċaqlieq ta' staff li jkun meħtieġ skond il-ħtieġa tas-servizz.

HOME HELP CARE SERVICE SCHEME

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'ammont intnefaq fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena mis-somma ta' Lm1,400,000 Budget Vote 5064 - Home Help/Care Service Scheme?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-nefqa fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena minn Vote 5064, Home Help Care Service Scheme kienet ta' Lm710,777.20 mis-somma globali ta' Lm1,400,000.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ DWAR BONUS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni għaliex il- persuna, dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ma rċevietx il-bonus ta' Ġunju?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa lill- persuna indikata dwar il-każ tagħha.