MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 609 It-Tnejn, 21 ta' Jannar, 2008 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 609

It-Tnejn, 21 ta' Jannar, 2008

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 609

It-Tnejn, 21 ta' Jannar, 2008

WERREJ

MINUTI 323

KUNSENS GĦAL ATTI 323

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 323

TQEGĦID TA' KARTI 331

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR (It-Tieni qari)

CONSUMER AFFAIRS (AMENDMENT) BILL (Second Reading) 332

AĠĠORNAMENT 351

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 355

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 362

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 608 li saret fis-16 ta' Jannar, 2008 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta kien ta l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. I ta' l-2008 - Att ta' l-2008 li jemenda l-Att dwar l- Amministrazzjoni tat-Taxxa.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm ġiet tiswa ċ-ċerimonja li saret fid-29 ta' Ġunju, 2007 fl-Isptar Mater Dei?

Jista' jingħata breakdown ta' dawn l-ispejjeż?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi t-tlestija u l- handling over ta' l-Isptar Mater Dei mingħand Skanska Malta JV għal għand il-gvern ta' Malta ġiet iċċelebrata b'numru ta' attivitajiet li seħħew bejn id-29 ta' Ġunju, 2007 u l-1 ta' Lulju, 2007.

Il-konċett ġenerali kien wieħed ta' promozzjoni tal-kura tas-saħħa.

L-attivitajiet prinċipali kienu: Ċelebrazzjoni dinjituża tat-tlestija ta' l- akbar proġett nazzjonali, eżerċizzju ta' familjarizzazzjoni permezz ta' open weekend fejn il-poplu ġie mistieden iżur u jara b'għajnejh dan il- proġett ta' sptar state of the art u eżerċizzju ta' promozzjoni tas-saħħa fejn ġie organizzat health festival biex wara li wieħed ikun ra l- faċilitajiet disponibbli, jiġi mħeġġeġ jieħu ħsieb saħħtu permezz ta' mezzi ta' prevenzjoni, primarjament billi jiekol ikel bnin, jagħmel eżerċizzju fiżiku, jibża' għall-ambjent, jagħmel screening tal-kondizzjonijiet tiegħu u jevita dak li jagħmillu l-ħsara.

L-attivitajiet kienu ta' suċċess kbir tant li huwa stmat li aktar minn 80,000 persuna żaru dan il-proġett matul dawn it-tlett ijiem; 2,500 għamlu testijiet mediċi ta' prevenzjoni filwaqt li eluf oħra ħadu sehem f'attivitajiet ta' eżerċizzju fiżiku u sport filwaqt li kielu ikel bnin mir- restaurant armat għall-okkażjoni.

In-nefqa totali għal dan il-weekend, eskluż il-VAT, kienet ta' Lm56,797.48 jew 71 ċenteżmu għal kull persuna li pparteċipat f'dawn l-avvenimenti.

Il-breakdown ta' l-ispejjeż qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, fit-tabella hemm ċifra ta' flus li tirriferi għal less sponsorship.

Jista' s-segretarju parlamentari jispjega x'inhi n-natura ta' dan l-isponsorship?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Peress li sar xi reklamar, iċ-ċifra ta' flus li tħallset għalih ġiet imnaqqsa.

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 27065, kemm ġiet tiswa ċ-ċerimonja li saret fid-29 ta' Ġunju, 2007 fl-Isptar Mater Dei?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 27065.

KONTIJIET TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm tħallsu flus f'kontijiet ta' mobile phones fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal- lum separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabelli A u B għar-rigward ta' l-uffiċċju tal-prim ministru u l-ministeru tal-finanzi rispettivament li jagħtu l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Hija normali li ssir nefqa ta' Lm22,726 mill-uffiċċju tal-prim ministru jew hija inqas jew aktar minn dik ta' snin oħra?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Naħseb li ċ-ċifra li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant hija normali bħal dik ta' snin oħra.

Meta jkun jidher li hemm nefqa eċċessiva, issir l-investigazzjoni u l-verifika meħtieġa biex wieħed jaċċerta ruħu li l-calls ikunu saru fuq xogħol tal-gvern u skond ir-regoli.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' s-segretarju parlamentari jgħid x'kienet iċ- ċifra minfuqa mill-istess dipartiment għas-sena 2006?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni quddiemi.

Pero` jkun tajjeb li ngħid li din in-nefqa ma tirriflettix fuq persuna waħda imma taf tirrifletti fuq 15 jew 20 persuna.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma dan li qed jgħid is-segretarju parlamentari huwa abbażi tal-ħsieb tiegħu jew għax analizza l-kontijiet tas-sena l-oħra jew ta' qabilha?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jekk nitkellem dwar it-tieni item, li jirriferi għall- uffiċċju tas-segretarju parlamentari, nassigurah li t-telefonati dejjem saru fl-istess ambitu.

Fil-fatt f'Lulju m'għandek l-ebda telefonata peress li tħallas il-kont ta' xahrejn f'daqqa.

Jiġifieri jekk wieħed jara kemm huma t-telefonati jsib li l-ammont minfuq minni u miż-żewġ persuni li huma ntitolati għall-mobile phones, huwa wieħed regolari u ma naħsibx li fis- snin ta' qabel kien inqas.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Irrid niġbed l-attenzjoni tas-segretarju parlamentari li f'Jannar, fl-uffiċċju tas-segretarju permanenti, intnefqet is-somma ta' Lm1,400 filwaqt li fl-uffiċċju tas-segretarju parlamentari ntnefqet is- somma ta' Lm109 fuq mobile phones.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Kif għedt qabel, hemm differenza bejn li jkollok tnejn min-nies biss li jużaw bi dritt il-mobile phone fl-uffiċċju milli jkollok numru akbar ta' nies li jużawh.

Barra minn hekk hemm min ikollu bżonn juża l-mobile phone meta jkun imsiefer fuq xogħol tal-gvern.

Naturalment hemmhekk il-kontijiet jogħlew b'mod sostanzjali.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu bżonn breakdown ta' xi wieħed mill-kontijiet, nitolbu jgħidli u nipprova nipprovdilu l-informazzjoni separatament.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li hemm qabża bejn dak li ntnefaq fl- uffiċċju tas-segretarju permanenti u dak li ntnefaq fl-uffiċċju tas- segretarju parlamentari, forsi għax f'wieħed hemm aktar mobile phones milli fl-ieħor?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jirriżulta li f'wieħed mill-uffiċċji jintnefqu aktar flus milli fl-ieħor għax hemm complement ta' nies akbar.

Wieħed irid iqis ukoll li hemm tliet permanent secretaries, li wieħed minnhom għandu x'jaqsam ma' l-affarijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Bir-rispett kollu, dan li qed jgħid l-Onor.

Abela ma jreġix.

L-ewwelnett hemm ċifra separata għas-segretarju permanenti ta' l- Unjoni Ewropea li tammonta għal Lm2000.

(Interruzzjonijiet) Allura s-somma ta' Lm1,400 f'Jannar tkopri kontijiet ta' mobile phones għal tliet segretarji permanenti li hemm fl-uffiċċju tal-prim ministru?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Għandek il-principal permanent secretary, li huwa Dr Grima, għandek lil Mr Tony Vella, li għandu x'jaqsam mal-parti li tiġi inkarigata eżatt taħt l-uffiċċju tiegħi u għandek ukoll lis-Sur Paul Zahra li, in parti, għandu x'jaqsam max-xogħol ta' l-uffiċċju tal-prim ministru.

Imbagħad għandek lis-Sur Alfred Camilleri, li huwa permanent secretary ieħor fil-ministeru tal-finanzi.

Jiġifieri effettivament taħt il-prim ministru hemm erba' permanent secretaries u mhux wieħed.

NEFQA FUQ SAFAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq safar inkluż spejjeż ta' lukandi, flights u subsistence allowance fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu (inkluż safar ministerjali) minn Jannar 2007 sal-lum separatament, xahar b'xahar u min kienu l-uffiċjali separatament?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabelli A u B li juru n-nefqa fuq safar li l- kontijiet ġew magħluqa għar-rigward ta' l-uffiċċju tal-prim ministru u l- ministeru tal-finanzi rispettivament u li jagħtu l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: X'inhi r-raġuni li persuna li tkun irtirat ta' 55 sena mill-armata tkun mitluba tirreġistra ma' l-ETC filwaqt li persuna li tkun għamlet mill-inqas 25 sena servizz m'għandhiex obbligu simili, minkejja li ta' l-ewwel ġieli ħallsu NI contributions akbar minn ta' l-aħħar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Skond ir-regolamenti tal-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ, persuna li tkun iddeċidiet li tieqaf mill-impjieg bħalma huwa l-każ tal-persuna li għamlet 25 sena servizz u li tkun iddeċidiet li titlaq qabel iż-żmien, ma tistax tirreġistra fuq l-ewwel parti imma fuq it-tieni parti tar-reġistru.

Dan dejjem jekk il-persuna tixtieq terġa' taħdem xogħol full-time u li tkun għadha qiegħda.

Persuna li għandha 55 sena u spiċċat mix-xogħol mhux għax riedet hi imma għax għalaq il-kuntratt hekk kif stabbilit fil-liġi, ma tilfitx ix-xogħol għax riedet hi imma għax hekk huwa mitlub.

Għalhekk persuna bħal din, li dejjem tixtieq terġa' taħdem xogħol full-time u li hija bla mpjieg, tista' tirreġistra fuq l-ewwel parti tar-reġistru.

PARK AND RIDE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Meta beda jopera l-park and ride fil-Furjana?

Kemm hu stmat li użawh vetturi sal-lum?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): B'riferenza għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 29542, qiegħed nerġa' nagħti l-informazzjoni mitluba fejn qed tingħata kjarifika dwar il-patrunaġġ tal-park and ride.

Kif ingħad fir-risposti tal- mistoqsijiet parlamentari 21207, 27969 u 28067, il-park and ride fi Crown Works/Horn Works Ditch, bdiet topera fis-6 ta' Novembru, 2006 u l- estensjoni bdiet topera fit-12 ta' Settembru, 2007.

L-awtorita` dwar it- trasport iżżomm biss estimi tal-patrunaġġ tax-shuttle bus.

L-estimi tal- patrunaġġ sal-lum huma:

|Xahar |Estimi | | |tal-Patrunaġġ| | |(medja | | |kuljum) | |Novembru |1020 | |2006 | | |Dicembru |2736 | |2006 | | |Jannar |1574 | |2007 | | |Frar 2007 |1674 | |Marzu 2007|1589 | |April 2007|1504 | |Mejju 2007|1437 | |Gunju 2007|1263 | |Lulju 2007|1255 | |Awwissu |1352 | |2007 | | |Settembru |1336 | |2007 | | |Ottubru |1148 | |2007 | | |Novembru |1251 | |2007 | | |Dicembru |1514 | |2007 | |

NEFQA FUQ KONSULENZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm kienet in-nefqa fuq servizzi ta' konsulenti (kemm servizzi minn individwi jew kumpaniji) fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix- xahar ta' Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jagħti d-dettalji ta' min kienu l-konsulenti u kemm tħallsu kull wieħed separat, x'tip ta' servizz taw u min approva t-tali spiża f'kull każ separat?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 26182.

NEFQA FUQ SERVIZZI TA' L-INTERNET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm kienet in-nefqa fuq is-servizz ta' l-internet provdut fir-residenzi ta' l-uffiċjali tal-ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal- lum separatament, uffiċjal b'uffiċjal u xahar b'xahar?

Min hu l-ISP f'kull każ separatament?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

KONTIJIET TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm tħallsu f'kontijiet ta' mobile phones fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal- lum separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PREPAID TOP-UP MOBILE CARDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kienet in-nefqa fuq prepaid top-up mobile cards fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Inxtraw mobile phones ġodda fil- ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl- affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Min huma l-uffiċjali li kellhom karozza mikrija jew leased fil-ministeru, dekasteru jew enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum u kemm hi r-rata li biha tinkera jew tiġi leased il- karozza kull ġurnata?

X'ċilindrata għandha l-karozza f'kull każ separtament?

ONOR.

SCRAPPED VEHICLES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Kemm ġew scrapped vehicles din is- sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Diċembru 2007 ġew scrapped 2495 vettura.

ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm saru ċitazzjonijiet din is-sena u għaliex?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): L-istatistika dwar persuni mressqa l-qorti mill-pulizija matul is-sena 2007, għadha qed tinġabar.

SEWQAN TAĦT L-INFLUWENZA TA' L-ALKOĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm saru testijiet mill-pulizija għal sewqan taħt l-influwenza ta' l-alkoħol din is-sena u kemm kienu pożittivi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Matul l-2007 kien hemm 169 sewwieqa ta' vetturi li l-pulizija għamlitilhom it-test tan-nifs wara li r-riżultat fl-ewwel test fit-triq kien pożittiv, li minnhom 112 instabu li kienu qed isuqu vettura taħt l- influwenza tax-xorb, filwaqt li 41 irrifjutaw li jagħmlu jew ma komplewx it- test.

LIĊENZJI TAS-SEWQAN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Kemm ġew cancelled jew sospiżi liċenzji tas-sewqan din is-sena u għaliex?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): L- informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

PERSUNI LI ĠEW BOARDED OUT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Kemm ġew boarded out persuni mix-xogħol xahar b'xahar din is-sena u x'tip ta' xogħol kienu jagħmlu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Ebda dipartiment jew entita` li taqa' taħt id-dekasteru tiegħi ma żżomm statistika dwar in-numru ta' persuni li jiġu boarded out jew dwar ix-xogħol li kienu jagħmlu qabel ma ġew boarded out.

Jekk l-Onor.

Interpellent qed jirriferi għan-numru ta' persuni li matul l-2007 bdew jirċievu pensjoni għall-invalidita` mħallsa taħt l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali, it-tagħrif dwarhom hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li ma tinżammx din it-tip ta' statistika peress li għandna s-safety regulations li minnhom jiddependi dan it-tip ta' monitoring li huwa effikaċi ħafna għas-sitwazzjoni?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Lanqas jien ma naf x'inhi r-raġuni.

TRABI MWIELDA MINN SINGLE MOTHERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`: Kemm twieldu tfal ta' single mothers din is-sena u minn liema lokalita` huma l-ommijiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita`): Bejn l-ewwel ta' Jannar u l-aħħar ta' Settembru tas-sena 2007 ġew irreġistrati li twieldu total ta' 672 tarbija minn ommijiet rapportati bħala single.

It-tabella ta' hawn taħt turi l-informazzjoni skond minn liema lokalita` huma l-ommijiet.

|Lokalita` |Trabi| |North Harbour |214 | |South Harbour |188 | |South East | 93 | |West | 58 | |Northern | 92 | |Region | | |Gozo | 27 | |Total |672 |

MSIDA - VALLEY ROAD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Billi Valley Road u B'Kara Road, Msida, hija triq arterjali li taqa' taħt il-gvern ċentrali, jista' l- Ministru jindika meta se jitneħħa l-ħafna ħmieġ li jġorr miegħu il-wied wara l-maltempati għal quddiem l-uffiċini ta' Pantalesco minħabba l- inkonvenjent li dan qed joħloq lir-residenti ta' l-inħawi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): L- imsemmi xogħol ta' tindif sar fl-aħħar jiem u cioe` immedjatament wara l- aħħar maltemp li laqgħat l-inħawi.

KARTA TA' L-IDENTITA` SPEĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tara li l- karta ta' l-identita` speċjali tingħata l-importanza mistennija minnha għax ħafna nies li għandhom din il-karta m'humiex jottjenu l-benefiċċji tagħha?

Fost l-oħrajn, per eżempju, il-karta ta' l-identita` speċjali suppost li tintitola lil min jesibiha biex jinqeda l-ewwel f'diversi postijiet bħalma huma banek, sptarijiet, ċentri tas-saħħa, qorti, postijiet tal-votazzjoni u xi uffiċini tal-gvern.

Tista' tara li jitwaħħal avviż f'dawn l-imsemmijin postijiet biex jispeċifika dan id-dritt lil kulmin huwa interessat sabiex b'hekk inkunu verament qed ngħinu lil nies b'diżabilita`?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Il-karta ta' l-identita` speċjali maħruġa lill-persuni b'diżabilita` mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita` tintitola lil dak li jkun għal diversi benefiċċji, inkluż li persuna jkollha prijorita` fl-għoti ta' servizzi minn diversi dipartimenti, entitajiet u kumpanniji.

Din il-prijorita`, bħal benefiċċji oħra li jgawdi minnhom min għandu karta ta' l-identita` speċjali, tista' ma tingħatax b'mod awtomatiku u ma tkunx marbuta ma' kondizzjonijiet skond id-diskrezzjoni ta' min joffri s-servizz.

Minħabba dawn id-diffikultajiet ma naħsibx li s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant jista' jitħaddem fil-prattika.

Inżid ngħid li l-benefiċċji offruti lill-persuni li għandhom il-karta ta' l- identita` speċjali huma elenkati fil-ktieb "Servizzi u Benefiċċji għal Persuni b'Diżabilita`", li jista jinkiseb mill-uffiċċju jew jiġi aċċessat fuq il-website tal-kummissjoni.

UNIVERSITA` TA' MALTA - BORD AKKADEMIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Il-Ministru jikkonferma li membru tal-bord akkademiku ta' l-universita` ta' Malta ġie mġiegħel jirriżenja minħabba irregolaritajiet finanzjarji fl-universita`?

Jikkonferma wkoll li din il persuna sa ftit tax-xhur ilu kienet il-kap tas segretarjat ta' ministru tal-Kabinett?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Ma kien hemm ħadd li ġie mġiegħel jirriżenja minħabba irregolaritajiet finanzjarji fl-universita`.

GĦALLIEMA - TEMPORARY WARRANT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm għad hemm għalliema b'temporary warrant mal-gvern u kemm imorru lura fiż-żmien uħud minnhom?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BIRŻEBBUĠA – ENVY BAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Qed jaslulna diversi ilmenti minn residenti fi Triq il-Bajja s-Sabiħa, Birżebbuġa u tal-madwar fuq bar bl-isem Envy Bar.

Allegatament dan il-bar qed jibqa' miftuħ sal- ħinijiet bikrin tat-3.00 a.m. fost il-ġimgħa.

Barra minn hekk, nhar ta' Ħadd qed jibda minn kmieni wara nofsinhar u jibqa' sejjer sa kmieni t-Tnejn filgħodu.

Qed jiġi allegat li meta jmorru l-pulizija, dan ibaxxi l- mużika, iżda malli jitilqu jerġa' jgħollilha.

B'hekk jidher li sid dan l- istabbiliment qed jiġi jaqa' u jqum mhux biss mir-residenti tal-madwar iżda saħansitra mill-pulizija u qed jagħmel li jrid.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jinformani x'passi ttieħdu s'issa u x'passi se jittieħdu fil-futur qrib, biex sid dan il-bar jinġieb konformi mal-liġi u ma jkunx aktar ta' inkonvenjent għal dawn ir-residenti?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Il-ħanut imsemmi mill-Onor.

Interpellant huwa kopert bil- liċenzji meħtieġa sabiex jibqa' miftuħ kuljum sal-4.00 a.m. Ninsab informat ukoll li l-pulizija tagħmel spezzjonijiet fil-ħwienet kollha, inkluż dak imsemmi, u kull meta kien osservat xi ksur ta' liġi, il-pulizija ħadet passi quddiem il-qorti.

MR SPEAKER: Ngħaddu għall-mistoqsija 29561.

Billi jidher li m'hawn ħadd biex jagħmel il-mistqosija, ir-risposta għaliha tingħata bil-miktub skond Ordni Permanenti Nru. 32.

AKKOMODAZZJONI TURISTIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jara li l-Awtorita` Maltija tat-Turiżmu toħloq kategorija ġdida għal akkomodazzjoni turistika, budget li għandna bżonn biex nilqgħu l-ħteġijiet ta' l-independent travellers li qegħdin ifittxu din it-tip ta' akkomodazzjoni u mhux qed isibuha għax il-lukandi tagħna huma mfassla għal turisti ta' package holidays bi bżonnijiet differenti?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): L- awtorita` tat-turiżmu qiegħda tikkonsidra numru ta' inizjattivi fir-rigward ta' kategoriji ta' akkomodazzjonijiet biex tiżgura li l-independent traveller isib it-tip ta' akkomodazzjoni li jixtieq.

Fost dawn l-inizjattivi hemm dik li jiġu estiżi l-opportunitajiet ta' bed and breakfast għall-kategoriji ta' tnejn u tliet stilel biex b'hekk ikollna wkoll lukandi li jipprovdu servizzi minimi għal dawk li jfittxu akkomodazzjoni li tipprovdi sodda u breakfast biss.

Dawn l-inizjattivi għandhom jidħlu fis-seħħ fil-qarib, kif fil-fatt diġa` kien imħabbar.

Fis- sitwazzjoni kurrenti, kull lukanda hija fil-liberta` li tippromwovi l- istabbiliment tagħha bħala budget hotel, sakemm din tipprovdi l- faċilitajiet u servizzi minimi kif mitlub skond ir-regolamenti rilevanti.

IBRAĠĠ - WIED GĦOMOR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba riċenti tal-ministru dwar Wied Għomor, l-Ibraġġ, jista' jindika –

Meta tnaddaf il-wied?

Meta se jinżergħu s-siġar li kellhom jinżergħu f'Ottubru li għadda?

Meta se jissewwew il-boundary walls (li bi żvista dehret fil-mistoqsija oriġinali bħala "Jitneħħew il-boundary walls"?

Meta se jitwaqqgħu l-kmamar jew binjiet illegali li hemm fl-istess wied?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-informazzjoni għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

REFURBISHMENT FIL-BINI TAL-MITTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: X'xogħol ta' refurbishment sar fil-bini tal-MITTS matul is-sena 2007?

Kemm intnefaq fuq dan ix-xogħol?

Liema kumpanniji pprovdew dan ix-xogħol jew minn fejn inxtraw l-oġġetti għal dan ir-refurbishment?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Matul is-sena 2007 ix-xogħol ta' refurbishment li sar fil-bini tal-MITTS Ltd. kien kif muri fuq it-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SITI TA' L-GĦADDASA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Fejn wasal il-proċess biex siti ta' l-għaddasa jiġu protetti minn sajd abbużiv li qed iħarbat il-ħut ta' l- inħawi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-avviż neċessarju lill-baħħara biex jiġu protetti dawn is-siti fejn hemm bastimenti mgħarrqa madwar il-kosta biex iservu ta' siti għall-għaddasa qiegħed fl-aħħar fażi ta' preparazzjoni u għandu jkun ippubblikat mill- Awtoritá Marittima ta' Malta fil-gazzetta tal-gvern fil-jiem li ġejjin.

Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant għat-talba konfliġġenti biex jitneħħew dawn il-projbizzjonijiet li l-kollega tiegħu għamel f'mistoqsija parlamentari 29510.

LUQA BARRACKS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 29546, min huma r-residenti li joqogħdu fl-ex- married quarters ta' Luqa Barracks?

Veru li hemm waħda mir-residenzi li hija okkupata minn xi squatters?

X'inhi tagħmel il-Housing Authority fil- konfront ta' dawn l-isquatters?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Skond l-arkivji tat-taqsima proprjeta` tal-gvern, l-uniku barracks ta' l-Ingliżi f'Ħal-Luqa li llum jikkonsistu f'residenzi, huma dawk tal-Housing Estate ta' Ħal Farrug.

L-estate kollu kien ġie ttrasferit lill-Awtorita` tad-Djar permezz ta' avviż legali numru 68 ta' l-14 ta' Lulju, 1981.

Għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

KAWŻA FIL-QORTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Għal-liema data ġiet maħtura l-kawża li l-aħħar seduta tagħha saret fit-8 ta' Frar 2006 b'ċitazzjoni numru 2710/97 JRM?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Mit-8 ta' Frar 2006 sad-19 ta' Ġunju 2007 saru ħames seduti fejn kienet qed tistenna r-rapport ta' perit tekniku.

Fl-aħħar seduta intbagħtet sine die.

Wara dan, sar rikors biex il-kawża terġa' titqiegħed fuq il-lista tal-kawżi u l-qorti laqgħet dan ir-rikors u appuntat il-kawża għas-seduta tas-6 ta' Frar, 2008.

Din l-informazzjoni tinstab fuq il-website tal-ministeru www.mjha.gov.mt.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittività u Komunikazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 9 ta' l-2008 – Measuring Instruments (Amendment) Regulations, 2008;

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Exemption order lil Public Broadcasting Services Limited b'riferenza għad-donazzjonijiet taħt l-Istrina Funds 2007 skond l-artikolu 12(2) ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income, Kap 123;

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 10 ta' l-2008 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tad- disposizzjonijiet kollha ta' l-Att ta' l-2007 li jemenda Diversi Liġijiet li jirrigwardaw Materji Kriminali;

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Kopja ta' talba datata s-7 ta' Jannar 2008 li saret minn residenti ta' Ħal Għaxaq dwar rotta ġdida tal-karozza tal-linja nru 8, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29592; u

f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 8 ta' l-2008 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tad- disposizzjonijiet kollha ta' l-Att ta' l-2007 li jemenda l-Att dwar l- Awtorità tad-Djar.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex minflok niddiskutu l-mozzjoni li tidher l-aġenda ngħaddu mill-ewwel għall- ewwel item li hemm taħt l-ordnijiet tal-ġurnata.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

MR SPEAKER: Ngħaddu għall-Ordnijiet tal-Ġurnata

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR L-AFFARIJIET

TAL-KONSUMATUR

CONSUMER AFFAIRS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-16 ta' Jannar, 2008.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Ministru Ċensu Galea huwa in possession.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nixtieq inżid xi kummenti oħra dwar dan l-abbozz ta' liġi b'kontinwazzjoni ma' dak li għedt fl-aħħar seduta fejn kont qed ngħid li l-gvern tal-ġurnata qiegħed b'diversi miżuri u b'diversi modi jgħin biex il-konsumatur jingħata kemm jista' jkun informazzjoni dwar id-drittijiet tiegħu.

Fl-aħħar mill-aħħar din għandha twassalna biex inkunu f'qagħda li nagħżlu l-aħjar prodott u l-aħjar servizz li jiffittja l- budget tagħna u fl-istess ħin ikunu ta' l-ogħla kwalita` possibbli fil- limiti tagħna.

Għalhekk huwa importanti li ngħaddu l-informazzjoni b'mod tajjeb lill-konsumatur, tkun ta' liema tip tkun.

Kultant ċerta għodda ta' komunikazzjoni f'pajjiżna mhux talli twassal informazzjoni li ma tkunx korretta talli tkun żbaljata għall-aħħar.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira li tikkonċerna programm li sar fuq Super One Radio nhar il-Ġimgħa li għaddiet, f'xi ħin qrib nofsinhar, fejn ċemplet persuna - jien ngħid li din kienet telefonata ppjantata - biex tgħid li l-Perit Catherine Galea, li għadha kif irriżenjat mill-post li kienet tokkupa, hija l-mara tiegħi.

Din hija invenzjoni ta' min xandarha.

Min kien qed jagħmel il-programm, is-Sur Manuel Cuschieri, miskin, għamilha ta' l-iblah taparsi ma jafx b'dan u meta wara l-programm ċempillu uffiċjal mill-ministeru tiegħi biex jitolbu jagħmel korrezzjoni, dan wiegħed li kien se jagħmilha fil-programm tal-lum.

Imma naturalment dak l-istazzjon l- iktar ħaġa importanti li għandu quddiemu hi li jxerred il-malafama u jipprova jqarraq b'min ikun qed jisimgħu.

Fil-fatt meta erġajna kellimna lis-Sur Cuschieri wara l-programm tal-lum, qalilna li nesa jagħmel il- korrezzjoni meħtieġa.

Din hija indikazzjoni mill-aktar qawwija ta' kif dak l-istazzjon jittratta lis-semmiegħa tiegħu, ta' kif stazzjon ta' partit politiku juża lin-nies ...

Dakinhar għaddieli suspett li din l- informazzjoni setgħet kienet ippjantata, imma llum kważi għandi l-konferma li fil-fatt dik kienet telefonata ppjantata minn min kien qed jagħmel il- programm.

Issa ħalli nkompli nitkellem dwar il-konsumatur, Sur President.

Dakinhar tkellimt dwar dan is-suġġett biex proprju nassiguraw illi l-informazzjoni li jingħata l-konsumatur isservi biex hu jagħżel il-prodott u s-servizz li jkun ta' l-ogħla kwalita` bl-inqas spejjeż possibbli.

Proprju filgħodu ta' l-istess ġurnata li fiha kont qed nitkellem dwar dan is-suġġett fil- parlament, kont preżenti għal seminar għal-launching mill-ġdid tal-Malta Quality Group.

In-nies li kienu preżenti għal dik l-attivita` kienu qegħdin juru x-xewqa qawwija li minn eta' żgħira ningħataw it-tagħrif u l- edukazzjoni meħtieġa biex inkunu kapaċi nagħmlu għażla tajba, meta nixtru prodott u meta ningħataw servizz, mingħajr ma niġu mqarrqa.

Kont qed ngħid ukoll li matul is-snin li għaddew ir-reazzjoni bejn il-konsumatur u min qed jagħti s-servizz tjiebet pero` jibqa' wkoll il-ħtieġa illi jkun hemm ċertu sanzjonijiet fil-konfront ta' min ma jkunx qiegħed jobdi r-regoli tal- logħba u ma jkunx qiegħed jimxi mal-mod kif għandhom isiru l-affarijiet.

Peress li nafu li fejn hemm il-bniedem hemm il-possibbilta` wkoll ta' nuqqasijiet, ridna nassiguraw li d-direttivi, ir-regoli u l- obbligazzjonijiet taż-żewġ naħat, prinċipalment f'dan il-każ l- obbligazzjonijiet ta' min ikun qed ibigħ il-prodott, ikunu qegħdin jiġu mogħtija b'mod li d-drittijiet tal-konsumatur fl-ebda ħin ma jkunu mittiefsa u jekk ikun hemm xi ħadd li jipprova jmiss dawk id-drittijiet, jittieħdu s-sanzjonijiet.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jdaħħal numru ta' restrizzjonijiet fil-konfront ta' min ikun qed jabbuża u bl-introduzzjoni tiegħu nkunu qegħdin niggarantixxu li jiddaħħlu d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn id-direttivi f'dan il-qasam tal-konsumatur żgur m'għandhomx ikunu politikament kontroversjali għax anke fuq livell Ewropew dejjem ikun hemm qbil fuq dan is-suġġett.

Aħna rridu nassiguraw li kull direttiva li tidħol tkun ta' benefiċċju għalina bħala konsumaturi biex inkunu nistgħu nieħdu d- drittijiet tagħna.

Sur President, aħna minn dejjem ridna niggarantixxu li fis-suq tagħna jkollna prodotti u servizzi ta' l-ogħla kwalita`.

Dan għamilnieh matul is-snin li għaddew b'mod partikolari fl-aħħar sena meta konna qegħdin nippreparaw biex f'pajjiżna ndaħħlu l-munita ġdida ta' l- ewro.

Ridna nassiguraw li jkun hemm l-informazzjoni meħtieġa biex il-bidla minn prezz għal ieħor issir b'mod ġust u b'mod li ma jħallix lok għal abbużi.

Nafu li kellna aktar minn 7,000 ħanut li daħlu fl-arranġament tal-"FAIR" u li jagħmlu dual display tal-prezzijiet.

Dan kollu kien qed jorganizzah in- national euro changeover committee biex inkunu f'qagħda li nagħtu garanzija lill-konsumatur li dak li jkun ma kienx se jabbuża mill-fatt li konna għaddejjin minn din it-tranżizzjoni.

Bl-aktar mod wiesa' u trasparenti dawn is-sidien għażlu minn jeddhom li jidħlu f'din is-sistema u l- benefiċċju ta' dan kollu, l-ewwel u qabel kollox, kien għalina bħala konsumaturi.

B'dan il-mod aħna bħala konsumaturi kellna moħħna mistrieħ li konna qegħdin niġu ttrattati b'mod ekwu.

Sur President, mill-informazzjoni li għandi l-persuni li kienu qegħdin fis-sistema "FAIR" irrealizzaw li kellhom ċerti vantaġġi fil-konfront ta' min ma kienx daħal fl-istess sistema minn jeddu.

Li tidħol jew ma tidħolx fis-sistema "FAIR" ma jagħti l-ebda ċans jew possibilita` li xi ħadd jabbuża għax kien hemm il- possibilita` ta' sanzjonijiet.

Meta wieħed iqis in-numru ta' negozji li għandna f'pajjiżna, wieħed isib li kien numru żgħir ħafna dak ta' persuni li b'xi mod inqabdu jipprovaw iqarrqu bil-konsumatur wara dawn l-20 ġurnata li seħħet il-bidla mil-lira Maltija għall-ewro u din hija indikazzjoni ċara ta' kemm min qed jagħti servizz jew ibigħ prodott fehem li huwa fl-interess tiegħu u fl-interess tan-negozju li jmexxi dak in-negozju b'mod ġust.

Sur President, f'dawn ix- xhur li għaddew kelli l-opportunita` li ngħid li kellna 19,000 spezzjoni fuq diversi prodotti f'diversi ħwienet u stabbilimenti madwar Malta u Għawdex.

Minn dak iż-żmien 'il hawn in-numru ta' spezzjonijiet żdiedu u dan wassal biex fid-diversi outlets tinħoloq dik il-kuxjenza li minbarra s-sens ta' fiduċja reċiproka bejn il-klijent, bejn il-konsumatur u dak li qed jagħti s-servizz ikun hemm ukoll is-sens ta' dixxiplina.

Fil-fatt kien hemm din id-dixxiplina, għax kif għedt, kien hemm numru relattivament żgħir ta' każi fejn kien hemm xi forma ta' problema fil-konfront ta' min qed ibigħ jew jagħti servizz.

Sur President, f'pajjiżna għal numru twil ta' snin konna nikkuntentaw b'dak li niddubbaw basta dak il-prodott ikun available fuq l-ixkafef tagħna.

Ma konniex naħsbu wisq fuq il-possibilita` li jkollna xi forma ta' għażla.

F'pajjiżna kellna s-sitwazzjoni fejn dak li jiġi importat, jew kien jiġi importat mill-gvern tal-ġurnata inkella mill-privat wara numru ta' restrizzjonijiet u konsiderazzjonijiet.

Dawn ir-restrizzjonijiet kienu kontra l-istess operazzjoni tan-negozju u jien wieħed minn dawk li nemmen li din m'hijiex l-aħjar sistema li permezz tagħha jista' jsir negozju.

Nafu li meta l-gvern kien jimporta prattikament kollox f'pajjiżna, kellna problema f'dik li hija kwantita` u kellna problema wkoll, forsi akbar, f'dik li hija kwalita`.

Dan għaliex meta ma jkunx hemm l-għażla, ma tinħassx l-importanza li jkollok il-kwalita`.

Matul is-snin, b'mod partikolari minn meta Malta kompliet tidħol b'mod aktar integrat fis-sistemi ta' l-Unjoni Ewropea, ridna nassiguraw li permezz tad-diviżjoni tal-konsumatur, il-gvern jipproteġi l-konsumatur billi jara li jkollna l-kwalita`.

F'dan is-sens ridna ndaħħlu sitwazzjoni f'pajjiżna li permezz tagħha nkomplu nassiguraw li fis-swieq tagħna jkollna dawk il-prodotti li huma ta' l-ogħla kwalita` u nneħħu mis-suq prodotti li jkunu ta' periklu għall-konsumatur.

Il-periklu jista' joriġina f'diversi modi.

Hemm periklu li jista' jiġi mill-mod kif ikun magħmul il-prodott innifsu u periklu minħabba l-kwalita` ta' materjal li minnu jkun magħmul dak il-prodott.

Per eżempju, prodott jista' jkollu wiring li jkun ta' dannu fil-konfront ta' min ikun qed jixtrih u aħna, permezz tad-diviżjoni tal- konsumatur, ridna nassiguraw li jkun hemm l-informazzjoni neċessarja biex fis-swieq tagħna ma jkollniex prodotti li m'humiex ta' kwalita` tajba.

Sur President, f'dan is-sens bħala membri fl-Unjoni Ewropea qegħdin nifformaw parti minn dik li tissejjaħ is-sistema RAPEX Alert.

Din hija sistema li permezz tagħha s-27 pajjiżi membru ta' l-Unjoni Ewropea jaqsmu bejniethom informazzjoni dwar prodotti li jkunu fis-swieq Ewropej jew inkella jkunu qed jipprovaw jiġu introdotti fis-swieq Ewropej.

Din l- informazzjoni mhux dejjem tkun tista' tinġabar individwalment minn kull stat membru.

Barra minn hekk aktar u aktar huwa diffiċli li tinġabar minn stat membru bħalma huwa pajjiżna li għandu numru ta' limitazzjonijiet f'ċertu sens naturali.

Pero` permezz tar-RAPEX Alert id-diviżjoni tal- konsumatur flimkien ma' l-uffiċjali tad-dwana waslu biex jagħmlu wkoll spezzjonijiet.

Wieħed jista' jgħid li meta daħlu informazzjonijiet dwar possibbilta` li jkun hemm prodotti li fil-fatt ikollhom xi forma ta' periklu, ittieħdu passi fil-konfront ta' min ikun importa.

Naturalment imbagħad anke l-prodott jitneħħa mis-suq.

Matul is-sena li għaddiet id-diviżjoni rċeviet informazzjoni dwar 1,200 prodott li kienu kkonsidrati - mhux f'Malta imma madwar l-Ewropa - li b'xi mod jew ieħor jifformaw xi forma ta' periklu għal min ikun qed jixtri dak il-prodott.

F'pajjiżna nstab li kien hemm 69 minn dawn l-1,200 prodott li kienu qegħdin fis-suq u ttieħdu l-miżuri neċessarji biex dawn jitneħħew minn fuq is-suq.

Naturalment il-prodott mhux bilfors ikun wieħed li jiġi mikul imma jista' jkun prodott ieħor li jintuża b'mod partikolari mill- persuna umana.

Fost dawn kien hemm każi wkoll fejn il-prodott seta' jintuża u jkun ta' periklu għat-tfal.

Per eżempju, matul is-sena li għalqet ftit tal-ġimgħat ilu kellna każ internazzjonali fejn il-ġugarelli ta' kumpannija partikolari inġabru lura u hawn Malta wkoll ħadna l-miżuri neċessarji biex il-prodotti ta' dik il-kumpannija partikolari jkunu rtirati.

Fil-fatt kien hemm sitwazzjoni fejn ridna nassiguraw li dawn il-prodotti ma jibqgħux fis-suq u fejn kienu nbiegħu diġa`, dawn inġabru lura.

Bħalissa qed tittieħed ukoll azzjoni biex jinġabru sitt prodotti li kienu meqjusa li kienu jifformaw xi forma ta' periklu.

Naturalment aktar riċenti kellna sitwazzjoni ta' importatur li kellu jirtira mis-suq ta' pajjiżna plastik partikolari.

Kieku tħalla fis-suq dan seta' jikkawża sitwazzjoni ta' periklu għal min kien jagħmel użu minnu.

Naturalment irridu nkomplu nassiguraw ukoll li dak li għamilna matul ix-xhur li għaddew ma jservix biss ta' okkażjoni biex noqogħdu niftaħru biha.

Aħna ridna nitgħallmu u rridu nitgħallmu, u fil-fatt irridu nkomplu nassiguraw li ma jkunx hemm diffikulta` fil-konfront tal-konsumaturi.

Irrid ngħid ukoll li diversi drabi jissemmew sitwazzjonijiet marbutin mal- prezzijiet tal-mediċinali.

Ħadd m'hu se jiġi f'dan il-parlament u jgħid li ma kien hemm l-ebda mediċina li fil-fatt għoliet.

Huwa veru li kien hemm numru ta' mediċini li għolew pero` jien m'għandix dubju li dawn se jibqgħu jogħlew taħt kull gvern f'pajjiżna.

Dan qed ngħidu biex ħadd ma jieħu impressjonijiet żbaljati pero` rrid ngħid li f'dan il-każ aħna ridna nassiguraw li fis-swieq ta' pajjiżna ma jkunx hemm sitwazzjoni ta' xi forma ta' abbuż.

Nafu li d-diviżjoni tal-konsumatur assigurat li l-prezzijiet tal- mediċinali f'pajjiżna jkunu marbutin ma' struttura ta' ffissar ta' prezzijiet.

Din l-istruttura ma ssirx permezz ta' xi avviżi tal-gvern li jistabbilixxu l-prezz innifsu, imma permezz ta' sistema fejn jittieħdu l- averages tal-prezzijiet tal-mediċini fl-Unjoni Ewropea.

Issa aħna rridu naraw ukoll li dak l-average ikun wieħed bażiku.

Dan għaliex jista' jkun hemm pajjiżi fejn ċerti prodotti jkunu irħas minn dak li għandna f'pajjiżna pero` nafu li fejn jidħlu l-mediċini ma nistgħux niċċajtaw.

Irridu nkunu ċerti li min jippreskrivi l-mediċini jkun qiegħed jippreskrivi mediċini li jassiguraw il-kwalita` ta' fejqan li dak li jkun ikun jixtieq.

Naturalment meta b'xi mod jew ieħor inkunu esposti għal xi tip ta' marda, kull wieħed minna jagħmel ħiltu kollha biex hu u l-familjari tiegħu jkunu dejjem imħarsa bl-aħjar mod.

Dan iwassalni biex ngħid li f'pajjiżna għandna wkoll regolamenti li jridu jiġu osservati, li huma marbutin mal-lingwa li tintuża fil-preskrizzjoni tal-mediċini.

Hemm ukoll regolamenti fuq il-fatt li l-mediċina trid tkun irreġistrata f'pajjiżna bħala mediċina li fil-fatt hija aċċettata u li hija ta' l-ogħla kwalita`.

Ridna nassiguraw li filwaqt li norbtu l-prezz, naraw ukoll l-aktar ħaġa importanti li hija l-garanzija ta' kwalita`.

Nafu li d-diviżjoni investigat numru sostanzjali ta' mediċinali.

Fil-parti l-kbira tagħhom instab li ma kienx hemm abbużi jew diverġenzi sostanzjali.

Barra minn hekk irrid ngħid li fir-realta` kien hemm mediċini li mhux talli m'għolewx talli f'ċerti każi roħsu bħalma kien hemm mediċini l-prezz tagħhom żdied.

Hawnhekk irrid ngħid li aħna analizzajna mijiet ta' mediċini.

Jekk m'iniex sejjer żball analizzajna madwar 700 mediċina differenti bis-sistema li kienet maqbula ma' l-importaturi u ma' dawk li jipproduċu l-mediċina u fil-fatt instab li kien hemm 47 mediċina li dwarhom kellu jkun hemm l-intervent tad-diviżjoni biex tassigura li dawn jorħsu.

Dan għamilnieh biex nassiguraw li nimxu mal- prezzijiet average kif miftiehem u kif spjegajt aktar kmieni.

Sur President, hawn irrid ngħid li meta nitkellmu dwar ċertu tip ta' mediċini rridu nipprovaw naraw li dak li nkunu qed nitkellmu dwaru jkun fil- fatt marbut mar-realta`.

Dan l-aħħar l-aġent kap tal-partit Laburista l- Onor. Charles Mangion għamel attivita` tal-partit tiegħu fejn semma ċerti mediċini li għolew f'dawn l-aħħar xhur.

Jekk wieħed jagħmel analisi ta' dak li qal isib li l-Onor.

Mangion ma kienx korrett.

Barra minn hekk semma numru ta' prezzijiet li ma kenux marbutin mal-mediċinali pero` jien mhux se nidħol f'dak il-punt.

Matul is-sena li għaddiet kien hemm il-ħtieġa ta' intervent min-naħa tal-gvern rigward ċerti prodotti li huma kkonsmati fil- ħajja tagħna ta' kuljum, b'mod partikolari dawk marbuta maċ-ċereali.

Il-ġimgħa l-oħra tkellimt fuq il-fatt li ċ-ċereali u l-affarijiet taċ- ċereali qegħdin jogħlew b'mod sostanzjali.

Il-gvern iddeċieda li jintervjeni u jżid l-ammont ta' sussidju li kien jagħti fuq id-dqiq li jintuża biex issir il-ħobża hekk imsejħa Maltija.

Dan għamilnieh għax aħna ridna nassiguraw li dak illi f'pajjiżna għadu meqjus bħala ikel importanti ferm għall-ħajja tagħna ta' kuljum – fil-fatt ħafna nies jgħidulek li mingħajr biċċa ħobż qishom ma kilux – ma jitħalliex jogħla.

Illum is- sussidju li qed nagħtu f'dak li huwa dqiq indirizzat għall-ħobża Maltija jlaħħaq aktar minn Lm1 miljun.

Jekk m'iniex sejjer żball ilaħħaq Lm1.3 miljun li jiġu kważi €4 miljun, xi ħaġa li rridu nkomplu nibnu fuqha matul iż-żmien li ġej jekk irridu niggarantixxu li l-ħobża Maltija tkun il-ħin kollu ta' l-ogħla kwalita` b'mod ġenerali.

Irridu wkoll nassiguraw li l-kampanji ta' informazzjoni li jsiru f'pajjiżna jkunu dejjem u l-ħin kollu ta' livell tajjeb u f'dan is-sens wieħed ma jistax ma jsemmix illi d-diviżjoni, permezz ta' diversi persuni li għandha, tkun preżenti prattikament fuq l-istazzjonijiet tar-radju u fuq l- istazzjonijiet kollha tat-televiżjoni li għandna f'pajjiżna.

Dan tagħmlu biex tkompli bil-kampanja tagħha ta' edukazzjoni lill-pubbliku Malti billi tagħti tagħrif neċessarju u fundamentali dwar id-drittijiet tagħna.

Dawn il- kampanji ta' informazzjoni jservu wkoll biex ikollna l-għodda ħalli nkunu nistgħu nikkumbattu lil min jipprova jqarraq bina.

F'dan ir-rigward irrid ngħid li minkejja li it leaves much to be desired, f'pajjiżna teżisti għaqda tal-konsumatur li għandha obbligu li tipparteċipa b'mod informattiv - mhux b'mod ta' politika partiġġjana imma b'mod informattiv - proprju biex tassigura li aħna l-konsumaturi Maltin ikollna l- informazzjoni li tkun ġejja mhux biss min-naħa tal-gvern, mhux biss minn naħa ta' min ikun qed ibigħilna xi prodott partikolari pero` wkoll minn organizzazzjonijiet li jirrappreżentawhom.

Jien bi pjaċir ngħid li bejn Settembru u Ottubru tas-sena li għaddiet kien hawn f'pajjiżna l-Kummissarju Kuneva li flimkien ma' l-uffiċjali li jmexxu l-għaqda tal-konsumatur kellha l-opportunita` li tiftaħ iċ-ċentru Ewropew tal-konsumatur f'pajjiżna.

Ovvjament hi fethet il-post li minnu qed jopera dan iċ-ċentru għax fil-fatt iċ-ċentru kien diġa` stabbilit hawn Malta numru ta' xhur qabel.

Fil-qosor aħna nistgħu mmorru f'dan iċ-ċentru biex nistaqsu x'inhuma d-drittijiet tagħna barra minn pajjiżna u hawnhekk irrid ngħid li numru ta' Maltin diġa` qegħdin jagħmlu użu minn dan is-servizz.

Sur President, irrid ngħid ukoll li fost oħrajn aħna tajna l-għajnuna neċessarja lill-għaqda tal-konsumatur f'pajjiżna biex ikollha s-support ta' direttur eżekuttiv illi jkun qed jiġi mħallas bl-għajnuna governattiva jew inkella bl-għajnuna Ewropea.

Permezz taċ-ċentru Ewropew tal-konsumatur f'pajjiżna tajna wkoll il-lok li minnu l-għaqda tal-konsumatur tkun tista' topera ferm aktar tajjeb milli kienet tagħmel sa ftit tax-xhur ilu.

Naturalment dan huwa importanti għaliex nemmnu li dawk li jagħtu l-għajnuna u s-support tagħhom lill-konsumatur f'pajjiżna jrid ikollhom l-aħjar faċilita`.

Aħna nafu li mingħajr sistemi elettroniċi wieħed ma jistax jaħdem jew iwassal il-messaġġ tiegħu b'mod qawwi lill-konsumaturi u din ukoll hija faċilita` li llum għandu dan iċ-ċentru.

Jien nispera li matul iż-żmien li ġej permezz tal-consumer house li għandna fil-Belt inkunu f'qagħda li nkomplu ngħaddu din l-informazzjoni, informazzjoni li trid tibda – u qed tibda - mill-iskejjel.

Din l-informazzjoni qed tingħata wkoll permezz ta' preżentazzjonijiet lill-għaqdiet volontarji u permezz ta' pubblikazzjonijiet li jiġu ppubblikati.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq dawk li huma enforcements.

Nista' ngħid li matul is-sentejn li għaddew kien hemm ukoll numru ta' ilmenti li attwalment waslu għand id-diviżjoni tal-konsumatur.

In-numru ma jfissirx li kienu dawn biss li marru għand id-diviżjoni tal-konsumatur pero` dawn kienu l-każi li eventwalment ma kienx intlaħaq ftehim dwarhom bejn il-partijiet konċernati u allura mbagħad kellhom jittieħdu aktar passi lil hinn minn sempliċement telefonati jew diskussjoni bejn il-personnel fid-diviżjoni tal-konsumatur u min kien qiegħed ibigħ jew inkella joffri xi prodott partikolari.

Għal dawk li huma ilmenti formali, matul is-sena 2006 kien hemm 829.

Imbagħad l- istess diviżjoni kompliet fuq 117-il każ illi kienu pendenti mis-sena ta' qabel.

Dawn kienu każi li parti minnhom spiċċaw quddiem it-tribunal tal- konsumatur.

Hawnhekk irrid ngħid li aħna għandna wkoll għodda oħra tajba, b'saħħitha u mhux daqshekk expensive f'dawk li huma proċeduri quddiem it-tribunal tal- konsumatur.

Jekk wieħed jgħodd it-829 każ u l-117-il każ li kienu għadhom pendenti mis-sena 2005 isib li prattikament kien hemm 940 każ.

Minn dawn 839 ġew finalizzati, imbagħad kien baqa' 107 li kellhom jiġu wkoll mgħoddija biex ikomplu jiġu kkonsidrati matul is-sena 2007.

Irrid ngħid ukoll li għal darb'oħra din is-sena reġa' kellna numru ta' każijiet li ġew quddiem id-diviżjoni.

Fil-fatt sa Settembru kellna 634 każ, bejn wieħed u ieħor is-sena li għaddiet spiċċajna wkoll fuq il-livell ta' madwar 800 każ għaliex għandek 200 każ kull tliet xhur li jidħlu quddiem id-diviżjoni, imbagħad dawn bil-mod il-mod jiġu settled.

Sur President, matul iż-żmien li ġej bl-għodda li qegħdin nagħtu rridu nassiguraw li l-konsumatur ikun informat.

Irridu nkunu f'pożizzjoni li nassigraw li dik l-informazzjoni li tasal għand il-konsumatur tkun informazzjoni korretta, reali u veritiera.

Irridu nassiguraw ukoll li meta l-konsumatur iħossu, b'xi mod jew ieħor, li ma ngħatax dak illi kien tiegħu jew dak li kien ħaqqu, huwa jsib ukoll is-solliev u l-post li jagħmel ġustizzja miegħu bħala konsumatur mingħajr ma jkun hemm xi forma ta' witch- hunt fil-konfront ta' min ikun qed jagħti s-servizz.

Sur President, irridu nassiguraw ukoll - u l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jkompli jassigura dan - li anke d-drittijiet ta' min ikun qed jagħti s-servizz u l- prodott jiġu mħarsa.

B'dan il-mod ir-relazzjoni bejn min jagħti s-servizz u min jixtri s-servizz tkompli titjieb.

Terġa' l-prodott jista' wkoll ikun garazija li permezz tiegħu din ir- relazzjoni tkompli titjieb, tkompli tikber u jien konvint illi l-għodda ġdida, b'mod partikolari l-għodda tad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea implimentati f'pajjiżna se jkomplu jwasslu biex aħna li ngħixu f'dan il- pajjiż ikollna kwalita` ta' servizz u prodott li dejjem jiggarantixxi l- ogħla livell ta' kwalita`.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Sur President, jien inħoss illi dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għandu importanza enormi għaliex jista' jagħti ħafna vantaġġi lill-konsumaturi imma jagħti wkoll vantaġġi lill-istess suq tagħna naturalment għax aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan l-abbozz ta' liġi huwa maħsub biex idaħħal direttiva ta' l-Unjoni Ewropea bħala parti mill-leġislazzjoni tagħna.

Anke kieku ma daħħalnihiex, din id-direttiva wkoll kienet se taffettwana.

L-ewwelnett irridu jew ma rridux din ikollna ndaħħluha parti mil-leġislazzjoni tagħna għax dik hija parti mill-proċedura legali li aħna marbutin biha fl-Unjoni Ewropea imma kienet taffettwana għaliex din torbot is-27 pajjiż membru stat ta' l-Unjoni Ewropea u dak li jkun qed jiġri barra mix-xtut tagħna jista' jaffettwana.

Għas-saħħa ta' l-argument, jekk Malti jixtri xi ħaġa minn Franza u dan iħoss li kien hemm prattika kummerċjali żleali fil-konfront tiegħu, hu għandu kull dritt, minkejja li jgħix Malta, li bħala konsumatur ikollu r- rimedji li għandu dritt għalihom.

Din id-direttiva għandha importanza wkoll għaliex aħna suq żgħir.

Ikun hemm mumenti meta wieħed isib diffikultajiet għaliex il-kompetizzjoni f'suq żgħir mhux dejjem tista' taħdem b'mod eċċellenti kif tista' taħdem f'suq ħafna ikbar.

Din id-direttiva tkompli tintegrana fis-suq intern ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk bħala suq żgħir qed naċċessaw għas-suq kbir li jiġbor fih l-Unjoni Ewropea.

Hawn qed nitkellmu fuq 493 miljun konsumatur fl-Unjoni Ewropea u allura din il-ħaġa għandha, fil-fehma tiegħi, dimensjoni kbira ħafna.

Fil-fehma tiegħi l-gvern għandu responsabbilta` ħafna akbar milli fil-fatt qegħdin inpinġuha.

Ir-responsabbilta` tal-gvern ma tibdiex u tieqaf ma' din il-leġislazzjoni.

Ir-responsabbilta` tal-gvern trid tkompli billi toħloq u taċċerta li jkun hemm strutturi effettivi biex din il-liġi, ma' liġijiet oħrajn li għandna, jkunu jistgħu jiġu implimentati bis-serjeta` u l-konsumaturi Maltin ikollhom dak l-effett u dawk id-drittijiet li suppost ikollhom.

Sur President, għaliex qed ngħid dan?

Qed ngħid dan għax inħoss li l-gvern qed jieħu l-qasam tal-konsumaturi b'mod leġġer.

Din l-issue m'għandhiex tiġi kkonsidrata bħala kwestjoni ta' propaganda.

Jien qed ngħid hekk għax il- gvern Nazzjonalista dejjem jgħid li l-partit Laburista għamel l-għoli tal- ħajja l-cavallo di battaglia tiegħu f'din il-kampanja elettorali.

Bir- rispett kollu, min jaħseb li l-għoli tal-ħajja m'għandux ikun il-cavallo di battaglia ta' kull politiku responsabbli, allura lanqas jaf x'inhi politika.

L-għoli tal-ħajja hija parti u xi ħaġa integrali li għandha x'taqsam mal- konsumaturi u din mhux aħna biss ngħiduha imma anke l-istess Unjoni Ewropea.

Il-kwestjonijiet tal-prezz u ta' l-affordibilita` huma prinċipji ewlenin li fuqhom hija mibnija l-consumer policy fl-Unjoni Ewropea.

Allaħares politiku responsabbli, persuna fil-politika responsabbli, ma teħux l-għoli tal-ħajja bis-serjeta`.

Dan qed ngħiduh għax hekk hu.

Il- gvern Nazzjonalista jagħmel ħafna ftaħir – bir-rispett kollu lejh, dan għamlu l-Onor.

Ċensu Galea fl-intervent tal-ġimgħa l-oħra u kompla bih illum - li għamel ħafna leġislazzjonijiet, imma skużi, il- leġislazzjonijiet suppost li huma għodda.

M'humiex biss volumi ta' karti biex aħna ngħidu Alla jbierek x'kodiċi legali għandna!

Il-leġislazzjoni qiegħda hemmhekk biex tkun tista' tintuża bħala għodda.

Il-mastrudaxxa ma jgħidx li għandu ċ-ċana u jiftaħar li għandu ċ-ċana fuq l-ixkaffa imma jgħid li għandu ċ-ċana biex jillixxa l-injam.

Hekk ukoll leġislazzjoni.

Mhux qiegħda hemmhekk biex issebbaħ il-volumi li jista' jkollna fuq l-ixkafef imma trid tkun effettiva u trid tkun għodda li tista' titħaddem.

Jekk dik l-għodda ma tkunx qed taħdem biżżejjed tajjeb għandu jkun hemm l-aċċess għar-rimedju.

Sur President, qed ngħid dan għax hawnhekk għandna direttiva ta' ċerta importanza u portata.

Jien ippretendejt li dan il-gvern ikollu ftit rieda politika bis-serjeta` fuq dan il-qasam u hawnhekk joħloq dibattitu bis-serjeta` dwar dan l-abbozz ta' liġi.

Jien hawnhekk ġibt miegħi dokument ta' l-istess Unjoni Ewropea pero` f'dan il-parlament la d-dibattitu fuq id-dokument per se ma kellna u sfortunatament meta ġejna biex niddiskutu din il-leġislazzjoni, lanqas in- naħa tal-gvern ma tkellmet dwaru.

Il-gvern kien marbut u għadu marbut li din id-direttiva jdaħħalha bħala parti mill-korp tal-liġijiet tagħna.

Dan ifisser li suppost sat-12 ta' Ġunju ta' l-2007 kellha tgħaddi minn dan il-parlament u mbagħad kellu leeway sat-12 ta' Diċembru li għadda biex din issir effettiva u tibda titħaddem.

Illum il-21 ta' Jannar u dan ifisser li l-impenn li kellu l-gvern lejn il-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea li jdaħħal id-direttiva nqabeż b'seba' xhur u qbiżna b'xahar u 15-il ġurnata id-data meta suppost l-għodda leġislattiva tkun effettiva.

Irrid ngħid ukoll li l-istess Ministru Ċensu Galea fl-intervent tal-ġimgħa l-oħra qal li qabel ma dħalna membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea, min-naħa ta' l- oppożizzjoni konna ngħidu li din hija move cumbersome għax kien se jkollna madwar 80,000 paġna ta' regolamenti.

Bir-rispett kollu, aħna qatt ma konna kontra liġijiet li huma effettivi.

Anzi aħna pijunieri fuq il-consumer policy u fuq il-consumer legislation f'dan il-pajjiż.

Jista' jiġi l-akbar kapurjun Nazzjonalista għax il-fatti wieħed jista' jsibhom fir-records.

Jien immur lura sa l-1982, jekk m'iniex sejjer żball – jekk qed nieħu żball, qed nieħu żball ta' sena - meta l-gvern Laburista ta' dak iż-żmien għadda liġi minn dan il-parlament – l-ewwel liġi tista' tgħid – li kienet liġi konkreta li tagħti għodda effettiva biex l-ewwelnett ikun hemm għarfien legali ta' l-għaqdiet tal-konsumaturi.

Permezz ta' din il-liġi kienet ingħatat is-saħħa legali - għax mhux li tagħrafhom, li toqgħod titkellem dwarhom u li toqgħod tgħid kemm huma tajbin huwa importanti, imma li dawn ikollhom l-għodda - lill-għaqdiet tal-konsumaturi biex jekk ikun hemm xi konsumatur li jiġi abbużat jew imqarraq, l-għaqdiet ikollhom id- dritt tan-name and shame.

Jekk għas-saħħa ta' l-argument xi ħadd imur jiekol x'imkien u jingħata biċċa ċanga ħażina u jmur jilmenta għand id- dipartiment tal-konsumatur, l-għaqda tal-konsumatur kellha dritt li tgħid li dak it-tali ristorant jew dak it-tali snack bar għandu l-laħam taċ-ċanga ħażin.

Daqshekk għaraf l-għaqdiet tal-konsumatur f'dan il-pajjiż il- partit Laburista fil-gvern fis-snin tmenin.

Qabel l-1987 biċċa leġislazzjoni oħra importanti li għadda l-gvern Laburista dak iż-żmien kienet it-Trade Descriptions Act fejn kull persuna li tipproduċi prodott riedet tagħti deskrizzjoni.

Jekk dik id-deskrizzjoni ta' dak il-prodott ma tkunx korretta allura mbagħad jittieħdu passi legali.

Bir-rispett kollu l-gvern Nazzjonalista għadu għajjien f'dan ix-xogħol.

Kien il-partit Laburista fil-gvern li għamel dawn l-affarijiet, u dan qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea, jiġifieri ħadd ma jista' jgħidilna li kkonvertewna l-Ewropej.

Anzi f'dan il-qasam tal-konsumaturi probabbilment aħna konna ħafna qabel ħafna pajjiżi fl-istess Unjoni Ewropea.

Hija ħasra li l-gvern Nazzjonalista joqgħod jiftaħar għax meta tagħsar u tfittex ma ssib xejn.

U llum hija aktar ħasra għax għandu saħansitra l-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea timbuttah biex jagħmel ċerti affarijiet u xorta jibqa' jkaxkar.

Imbagħad jieħdu għalihom għax ngħidulhom li m'għandhomx rieda politika u li l-qasam tal-konsumatur qed jeħduh qisu s-Cinderella.

Ħudu għalikom kemm tridu imma dik hija l-verita`.

U dawn huma l-fatti.

Dan kollu jidher mill fatt li tliftu seba' xhur u nofs minn meta suppost għaddiet din il-liġi mill-parlament u komplejtu tliftu xahar u nofs ieħor biex din tkun effettiva.

Issa aħna nafu li l-proċedura parlamentari tieħu ċertu tul ta' żmien u bir-raġun, għax hawnhekk, apparti li aħna fuq bażi part-time, irridu nimxu b'ċerta proċedura li tieħu ċertu żmien.

Jiġifieri wara li tgħaddi minn dan l-istadju, din il-liġi trid tmur fi stadju ta' Kumitat fejn nibdew nagħrblu artiklu artiklu u mhux l-ewwel darba li tmur hemmhekk biex tagħmel xogħlok bis-serjeta` u tagħrbel u tistaqsi u tipprova timbotta anke biex ittejjeb l-affarijiet u mill-banda l-oħra jibdew jarawk kerha.

Jien nippretendi li din il-liġi ma ddumx ma titressaq quddiem il-kumitat ħalli ma nkomplux nitilfu ż-żmien għaliex biżżejjed intilef żmien mill- gvern li ma ressaqx din il-liġi in time.

Nittama f'Alla li ma jkunx hemm xi xoljiment ta' dan il-parlament għax imbagħad żgur tibqa' fuq l-ixkaffa, jiġifieri nkunu ħlejna ż-żmien f'dan il-parlament.

Issa ħalli nkompli niġbed l-attenzjoni ta' kemm hija importanti din il-liġi u kemm naqas il-gvern Nazzjonalista milli jġibha fil-pront.

L-ewwelnett jien ippretendejt li l-Ministru Ċensu Galea jġib din il-liġi quddiem dan il- parlament fl-2006.

Għaliex?

Għax l-Unjoni Ewropea waqqfet l-EU consumer policy strategy għas-snin 2007-2013.

Issa aħna din qatt ma smajna biha hawn ġew.

Kieku qatt kellna l-opportunita` li niġu hawnhekk u niddiskutu x'qed jgħidu dawn u ma' xiex qed naqblu!

Aħna bħala pajjiż qbilna magħha u Allaħares ma qbilniex.

Qed ngħid hekk għax din il-consumer policy hija xi ħaġa li fl-aħħar mill-aħħar hija maħsuba biex tagħti empowerment lill- konsumaturi, tkabbrilhom id-drittijiet tagħhom u anke tkabbar il-kuxjenza dwar il-consumer welfare.

Jiġifieri Allaħares aħna ma naqblux ma' dawn it- tliet għanijiet kbar u importanti.

Mela sas-sena 2006 l-Unjoni Ewropea kellha strateġija dwar il-konsumaturi u għal bejn is-snin 2007 u l-2013 għandha consumer policy oħra, jiġifieri strateġija oħra.

Naturalment sar review tal-consumer policy li kellha qabel, imbagħad ovvjament imxiet 'il quddiem minn dak li tgħallmet, minn dak l-istock li ħadet u minn dak li kellha l-idea li qed jiġri fil-qasam tal-konsumaturi.

Issa f'dan il-pajjiż, bħal fil-kumplament ta' l-Unjoni Ewropea u l- kumplament tad-dinja, is-sena 2007 għaddiet.

Mela diġa` tlifna sena u Alla jbierek dan il-gvern dan ma jsemmih imkien.

Din l-istrateġija kellha enfasi fuq tliet aspetti.

Kien hemm id-direttiva li qed niddiskutu aħna llum u li se tidħol parti mil-leġislazzjoni tagħna, kien hemm ir-regolament numru 2006/2004 u kien hemm ukoll il-kwestjoni ta' l-European consumer centre, dak li fil-fatt il-Kummissarju Kuneva fetħet ftit tal-ġimgħat ilu.

Dawk kienu tliet affarijiet li fil-fatt konna marbutin bihom li twettqu bis- saħħa ta' din l-istrateġija.

Jiġifieri again dan il-gvern kellhom jimbuttawh biex jiċċaqlaq.

Jien naħseb li rridu nirringrazzjaw lil Alla li ġiet din id-direttiva għax kieku kien għal dan il-gvern, ma kenitx issir.

U meta saret obbligatorja, dan ġabha hawnhekk seba' xhur u nofs tard biex niddiskutha fil-parlament.

Qegħdin ukoll xahar u nofs tard minn meta suppost din saret parti mil-liġi tagħna u qegħdin inħaddmuha.

Dak huwa punt ieħor li jkompli jirrifletti n- nuqqas ta' rieda politika ta' dan il-gvern.

Ried ikun hemm min jimbuttah dan biex l-aspett tad-drittijiet tal-konsumaturi jagħti kasu.

Sur President, irrid ngħid ukoll li din id-direttiva se terġa' tmur under review fis-sena 2011.

Jiġifieri aħna diġa` tlifna dawn ix-xhur milli din titħaddem u sentejn u nofs oħra, fit-12 ta' Ġunju tas-sena 2011, trid terġa' tmur under review.

Per eżempju, artiklu 18 ta' din id-direttiva jitkellem bl-aktar mod ċar li l-gvernijiet tal-membri stati jridu jieħdu din id-direttiva under review biex jaraw jekk ħadmitx tajjeb, tatx ir- riżultati u kienx hemm l-outcome mixtieq.

Apparti minn hekk hemm ukoll deadline sat-12 ta' Ġunju ta' l-2013 fejn irid ikun hemm aktar regolamenti.

Dan ifisser li huwa diġa` deċiż li l-Unjoni Ewropea trid torbot aktar regolamenti fuq livell nazzjonali biex tagħti aktar protezzjoni u drittijiet lill-konsumaturi pero` issa ejja naraw din id-direttiva b'mod b'saħħtu x'qiegħda tgħidilna.

Fost affarijiet oħra, l- istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-politika tal-konsumatur li tiġbor is-snin 2007 sa l-2013 għamlet analisi biex tara ċerti affarijiet.

Riedet tara kemm il-konsumaturi Ewropej qegħdin jixtru across border, jiġifieri kemm Malti jew Maltija jixtru, per eżempju, minn Franza jew Franċiż jew Franċiża jixtru mill-Ġermanja.

Per eżempju, minn statistika li għandi, li toħroġ mill-istrateġija wkoll, jirriżulta li l-cross-border market qed jikber.

Fis-sena 2006, per eżempju, instab li 26% tal-konsumaturi għamlu mill-inqas one cross-border purchase.

Fis-sena 2003 dawn kienu biss 12%, jiġifieri ara x'qabża hemm.

Kien hemm qabża ta' aktar mid-doppju fi kwestjoni ta' sentejn.

Dan huwa pożittiv għax ovvjament għall-Unjoni Ewropea, il-kwestjoni tas-suq intern hija biex ngħidu hekk il-pedament tagħha u xi ħaġa li teħtieġ biex hi tkun tista' ssaħħaħ is-suq tagħha.

Jien ngħid li dan jaqbel anke għalina għax aħna suq żgħir u l-kompetizzjoni daqqa taħdem u daqqa ma taħdimx.

Dan jagħti wkoll ċans biex nies Maltin fin-negozju ma jkollhomx barriers u jkollhom suq intern daqshekk kbir.

B'dan il-mod hemm iċ-ċans li jistgħu jkabbru n- negozju tagħhom għax jekk jibqgħu iżolati fil-gżira żgħira tagħna, in- negozju tagħhom jista' jibqa' żgħir.

Dan se jkun ta' vantaġġ anke għall- konsumatur Malti għax jekk se jkun qiegħed jagħmel ix-xiri minn suq aktar kbir allura hemm aktar kompetizzjoni u allura se jgawdi minn kwalita` u affordabilita` aħjar.

Issa ħalli nkompli daqsxejn fuq l-istatistika li stabbiliet l-Unjoni Ewropea u li fuqha bbażat il-ħtieġa ta' din id-direttiva biex toffri aktar protezzjoni lill-konsumaturi.

Xi ħaġa oħra li nstab huwa li l-e-commerce, jiġifieri n-negozju permezz ta' l-internet, qed isir ukoll popolari ħafna.

Per eżempju, instab li fis-sena 2006, 27% tal-konsumaturi kienu għamlu negozju jew xtraw permezz ta' l-internet pero` 6% biss minn dawn is-27% kienu għamlu xiri permezz ta' l-e-commerce cross-border.

Imbagħad instab li minn 50% tal-konsumaturi li għandhom internet connection id-dar, 12% minnhom kienu xtraw affarijiet over the internet imma minn pajjiż għal ieħor.

Ħalli nipprova naqra biex inkun preċiża għax it-text li għandi qiegħed bl-Ingliż.

Hawnhekk jingħad hekk:

"57% of EU retailers, mostly SMEs, sell through e-commerce and 49% of them would be prepared to sell cross-border in at least one EU country."

Din hija xi ħaġa li tolqot lin-nies fin-negozju Malti.

Hawnhekk sar survey u nstab li 57% ta' dawk li huma retailers fl-Unjoni Ewropea, li ħafna minnhom huma SMEs, jiġifieri negozji żgħar, ibigħu permezz ta' l-e-commerce u 49% minnhom huma lesti, jiġifieri mħejjijin u attrezzati biex ibigħu minn pajjiż għal ieħor.

Pero` mbagħad qed jingħad li 29% biss attwalment ibigħu minn pajjiż għal ieħor permezz ta' l-internet.

Forsi din hija tieqa miftuħa għan-nies fin-negozju f'Malta.

Imma mbagħad qed jingħad ukoll li: "The figures for financial services are even more striking.".

Jiġifieri huma aktar impressjonanti.

Fil-fatt jingħad li:

"26% of consumers have bought a financial service at a distance from a seller or provider based in their home country, but only 1% have done so cross-border.".

Mela filwaqt li 26% tal-konsumaturi, b'xi mod, użaw l-internet biex jixtru, fil-fatt huma biss 1% ta' dawn il-konsumaturi li xtraw xi servizz finanzjarju minn xi pajjiż ieħor mhux fejn joqogħdu.

Dan għaliex qed ngħidu?

Għax hawnhekk għandna strateġija li fuqha sar ċertu studju u ċerta riċerka u mbagħad, permezz ta' din l-istrateġija, ħarġet aktar l-importanza li tat din id-direttiva.

Hawnhekk qed naraw li n-negozju qiegħed jikber b'mod li jmur lil hinn mix-xtut tal-pajjiżi jew rather mill-borders tal- pajjiżi fl-Unjoni Ewropea.

Illum il-Maltin għandhom aktar faċilita` u aċċess biex jixtru mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk daħlet il- kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea u qalet li rridu nħarsu 'l quddiem u naraw li l-konsumaturi fl-Unjoni Ewropea – u hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq 493 miljun, jiġifieri mhux ċajta - għandhom bżonn aktar protezzjoni u għandhom bżonn ikollhom dak li bit-terminoloġija fil-qasam tal-konsumatur jissejjaħ il-consumer confidence.

Irridu nagħtuhom aktar kunfidenza li jkollhom rashom mistrieħa meta ma jkunux qed jixtru minn pajjiżhom imma jkunu qed jixtru minn pajjiż ieħor fl- Unjoni Ewropea.

Wara kollox kulħadd irid ikollu moħħu mistrieħ li jekk se jagħmel xirja u se jkun hemm xi prattika kummerċjali żleali, ikollu drittijiet u jkun jista' jieħu r-rimedji.

Huwa għalhekk li daħlet din id- direttiva.

Sur President, din id-direttiva hija maħsuba l-ewwelnett biex tnaqqas, kemm jista' jkun, id-differenza li hemm bejn il-leġislazzjonijiet nazzjonali fis-27 pajjiż fl-Unjoni Ewropea.

Fis-27 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea hemm leġislazzjonijiet nazzjonali u din id-direttiva hija maħsuba biex tqarribna aktar lejn xulxin ħalli l-konsumaturi Maltin u l-konsumaturi ta' l-Unjoni Ewropea iħossuhom iktar konfidenti li meta jkunu qed jagħmlu xirja cross-border u jkunu abbużati, ikollhom id-drittijiet tagħhom salvagwardati permezz ta' din id-direttiva.

Din l-istrateġija titkellem ukoll fuq il-European consumer centre, dak li l- kummissarju Kuneva fetħet ftit tal-ġimgħat ilu ġewwa Malta.

Din id- direttiva hija maħsuba wkoll biex għalissa tagħti minimum harmonization pero` definittivament hemm il-ħsieb li fis-snin li ġejjin imbagħad tilħaq il-forza massima tagħha, jiġifieri li l-pajjiżi membri stati jintrabtu iktar qrib xulxin fejn tidħol il-kwestjoni tad-drittijiet tal-konsumaturi.

Forsi hawnhekk ikun tajjeb li nagħmlu daqsxejn ta' parentesi żgħira u ngħidu: Meta qed nitkellmu dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur, dan x'jinvolvi?

Jien ħassejt li l-gvern għandu jagħti ftit spjegazzjoni dwar dan.

Aħna nirċievu kwantita` ta' karti u magazines ta' pubbliċita` dwar x'qed jagħmel il-gvern.

Allura possibbli l-gvern ma affordjax li lill-konsumaturi Maltin jgħidilhom x'inhu għaddej fuq dan il- qasam?

Għax fl-aħħar mill-aħħar wieħed mill-prinċipji ewlenin li fuqhom tinbena consumer policy hija proprju l-informazzjoni lill-konsumaturi.

Issa jekk il-konsumaturi Maltin lanqas huma informati bl-għodda li għandhom, kif allura se jużaw dik l-għodda biex iħossuhom iktar konfidenti li jistgħu jixtru minn barra pajjiżna minn xi wieħed mill-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea permezz ta' l-internet u permezz ta' affarijiet oħra?

Il- gvern kif fuq dawn l-affarijiet jixxaħħaħ, imbagħad jieħu għalih għax ngħidulu li m'għandux rieda politika fejn jidħol il-qasam tal-konsumaturi?

(Interruzzjonijiet) Le, m'hemmx rieda politika, għax l-optimum situation għall-gvern hi li jagħmel leġislazzjoni.

Fil-fehma tiegħi kull meta ngħaddu liġi minn dan il-parlament huwa biss il-bidu u mhux l-optimum.

Meta l- leġislazzjoni tiġi approvata minn dan il-parlament, huwa biss il-bidu tal- ħajja tagħha, għaliex dik il-liġi mbagħad tkun għodda f'idejn iċ-ċittadini u tkun trid tiġi mħaddma.

Issa biex ikunu jistgħu jifhmu li dik hija għodda u li jistgħu jħaddmuha, hemm żewġ affarijiet importanti ħafna.

L-ewwel iċ-ċittadini jridu jkunu verament informati.

M'huwiex biżżejjed li liġi bħal din titħabbar fil- gazzetta tal-gvern.

Huwa veru li hekk huwa stabbilit li jsir fil-proċedura legali tagħna pero` mill-banda l-oħra jien ngħid: Min jaqra l-gazzetta tal- gvern ħlief dawk is-selected few fil-pajjiż li għalihom huwa importanti li jkunu jafu x'hemm fil-gazzetta tal-gvern?!

Iċ-ċittadini hemm barra, fit- toroq u fil-pjazez tagħna, ma jafux xi jkun għaddej biżżejjed minn dan il- parlament.

Barra minn hekk, l-istess dipartiment tal-konsumatur jew il- kummissjoni għall-kummerċ ġust għandha r-responsabbilta` li tinforma lill- konsumaturi Maltin bid-drittijiet tagħha.

Jien kont nistenna li almenu l- gvern iqassam biċċa leaflet dwar x'ifissru prattiċi kummerċjali żleali fin- negozju.

Kont nistenna li almenu l-gvern iqassam leaflet dwar x'aħna qed ngħaddu minn hawnhekk rigward dawn il-prattiċi żleali fin-negozju meta tiġi biex tixtri cross-border.

Fejn huma dawn il-karti?

Dan il-gvern għandu l-belli liri biss biex joqgħod jgħidilna wara 20 sena x'se jagħmel fil-port il- kbir.

Dejjem noħolmu, għax wara 20 sena ma sar xejn.

Issa qed jgħidilna li sas-sena 2015 se jagħmel xi ħaġa.

Qed nużaw il-mezzi finanzjarji tan-nies permezz tat-taxxi li jiġbor, għall-propaganda Nazzjonalista.

Imbagħad jgħidilna li l-kampanja elettorali għadha ma bdietx!

Dażgur li bdiet!

Ma jaqbillux jgħid li bdiet għax it-taxxi tagħna qed jagħmlu tajjeb biex il- partit Nazzjonalista jagħmel il-kampanja elettorali.

Imma mbagħad fejn jidħol il-konsumatur, filwaqt li bil-paroli ngħidu ħafna, bil-fatti nagħmlu mill-inqas.

Meta kien hawn il-Kummissarju Kuneva rajna erba' billboards li jgħidu li l- konsumatur għandu d-drittijiet.

Skoprew l-Amerka, Alla jbierek!

Bħallikieku kellhom bżonn jiġu wara 20 sena fil-gvern jgħidulna dan permezz tal-billboards!

Il-partit Laburista fil-gvern kien ilu ħafna aktar minn hekk li għaraf id-drittijiet tal-konsumaturi u ġie hawnhekk jilleġisla u b'mod effettiv implimenta u inforza dak li kien illeġisla.

Lilna jgħajruna bid-difensuri tax-xerrejja u bil-pulizija tal-kontroll.

F'dawk iż-żmenijiet dawk kienu l-istrutturi li kienu mħaddma mhux f'Malta biss jew mill-gvern Laburista biss ta' dak iż-żmien imma kienu jeżistu anke f'pajjiżi oħra fil- kontinent Ewropew.

Dawn l-istrutturi kienu mħaddma anke mill-Ġermaniżi, jiġifieri mhux qed insemmu Timbuctoo imma qed insemmu pajjiżi avvanzati.

Dawn kienu jħaddmu ordni ekonomika professjonista.

Imma dan il-gvern dejjem jipprova jpinġi stampa li bħallikieku d-dinja xirfet f'wiċċ l-art kemm ilu fil-poter il-gvern Nazzjonalista.

Issa ħalli nispjega ftit xi tfisser il-prattika kummerċjali żleali għax il- ministru ma smajtux jispjegaha.

Din hija marbuta ma' promozzjoni qarrieqa ta' xi ħaġa.

Dan bħal meta xi ħadd jgħidlek li qed ibigħlek oġġett mod imbagħad tiskopri li hu mod ieħor.

Din tgħodd ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mas-supply ta' prodott, jiġifieri ara kemm hija intensiva din il- ħaġa.

Din ma taqbadx biss lil tal-ħanut li forsi jkun biegħlek prodott li ma jkunx eżattament kif qed jgħidlek u allura kien żleali fil-mod ta' kif spjegalek li hu dak il-prodott, imma saħansitra tista' taqbad anke lil dak li qed jipproduċi dak il-prodott fil-fabbrika jew fil-post tax-xogħol tiegħu.

Taqbad ukoll lil dak li forsi permezz tat-televiżjoni, gazzetta jew radju jkun qiegħed jippromwovi dak il-prodott partikolari.

Sur President, huwa importanti li l-konsumaturi Maltin dan ikunu jafuh għax aħna llum bl-internet, bis-satelliti u bil-mezzi ta' komunikazzjoni soċjali ninsabu miftuħin għal kwalunkwe xorta ta' promozzjoni, ta' supply u anke ta' tranżizzjoni ta' xiri.

Huwa importanti li din id-direttiva li qed indaħħlu f'parti mill-korp legali tagħna u li qed jitkellem fuq prattiċi kummerċjali żleali tkun mifhuma imma l-gvern ma ħassx il-ħtieġa li għallinqas jonfoq ftit flus biex jinforma lill-konsumaturi dwar dan.

Jien illum nifhem għaliex naqas b'dan il-mod.

Naqas b'dan il-mod għax il-gvern lanqas kellu d-diċenza li mqar jiġi f'din l-ogħla istituzzjoni biex niddiskutu l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea għas-snin ta' bejn l-2007 u s- sena 2013.

Bir-raġun ukoll jistħi għax dan mhux fis-sena 2007 kellu jiġi biha din.

Kieku verament fuq nett ta' l-aġenda tiegħu għandu l-qasam tal-konsumaturi, kien jiġi fl-2006 jgħidilna li l-Kummissjoni Ewropea qed tagħmel reviżjoni u qed tagħti ħarsa lejn l-istrateġija li spiċċat fl-2006 bil-ħsieb li tmur fuq il-way forward għall-istrateġija ta' bejn l-2007 u l-2013.

B'dan il- mod kien jagħti opportunita` lil dan il-parlament li jiddiskuti din l- istrateġija bis-serjeta`.

Minn hawnhekk joħroġ il-messaġġ li għalina l- konsumaturi dawn l-istrateġiji huma importanti mhux biss biex ħadd ma jingidem, ħadd ma jkun abbużat u ħadd ma jkun esplojtjat imma wkoll għal dak li huwa tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna u dak li huwa wkoll ħolqien ta' impjiegi.

L-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea qed titkellem ċar u tond li għandha tliet sfidi ewlenin.

Dawn huma t-tkabbir ekonomiku, l-impjiegi u wkoll li tkun qrib in-nies, qrib iċ-ċittadini.

L-Unjoni Ewropea trid turi li ma tridx tkun istituzzjoni li ċ-ċittadini tagħha jħossuhom 'il bogħod minnha, li hija xi ħaġa fuq rashom, imma istituzzjoni li żżomm relazzjoni mill-qrib u komunikazzjoni bejn iċ- ċittadini tas-27 pajjiż membru.

Imma għall-gvern Nazzjonalista dan kollu ma kienx importanti.

Ma kienx importanti li jkollu strateġija li ġejja mill- Unjoni Ewropea u li suppost il-gvern kien parti minnha meta kienet fi stadju ta' diskussjoni.

Dan qed ngħidu għax meta l-Unjoni Ewropea toħroġ b'direttiva jew bi strateġija din tkun iddiskutietha fl-istrati kollha ta' l-istituzzjonijiet tagħha u allura definittivament il-gvern kien qiegħed ukoll jiddiskuti f'dawk il-livelli.

Minkejja dan, il-gvern ma ħassx il- ħtieġa li f'dan il-parlament fil-ħin iġib xi ħaġa daqshekk importanti li għandha x'taqsam mat-tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna, li għandha x'taqsam ma' l-impjiegi u li tirrigwarda l-kuntatt bejn iċ-ċittadini u l- istituzzjonijiet Ewropej.

Sur President, issa se nħares lejn id-direttiva li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qiegħed idaħħal bħala parti mill-korp legali tagħna.

Id- direttiva qed tiċċara x'inhuma d-drittijiet tal-konsumaturi u tipprova tissimplifikahom f'dawk li huma negozji cross-border, jiġifieri minn pajjiż għal ieħor.

Qed tipprova wkoll dejjem iċċekken id-differenza bejn dawk li huma leġislazzjonijiet nazzjonali fejn jidħlu l-interessi u d-drittijiet tal-konsumaturi f'pajjiż għal pajjiż ieħor.

Qed tagħti mbagħad fuq kollox l- istess tip ta' protezzjoni kontra l-prattiċi żleali u persuni fin-negozju li jistgħu jabbużaw.

Sur President, hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi.

Jien bl-ebda mod m'hu qed ngħid li n-nies fin-negozju kollha jabbużaw imma jkun hemm min jittanta jabbuża u jkun hemm min attwalment jabbuża.

L- Unjoni Ewropea hija aware minn dan u għalhekk toħroġ dawn it-tip ta' direttivi.

Din id-direttiva tfisser ukoll li n-negozji jkunu jistgħu jirreklamaw u jbigħu lil madwar 493 miljun konsumatur fl-Unjoni Ewropea bl-istess mod li jbigħu lill-konsumaturi f'pajjiżhom.

Jiġifieri l-għan huwa li s-suq intern jikber, jissaħħaħ, ikun iktar effettiv u allura tinħoloq iktar kompetizzjoni u konsegwentement ikun hemm aktar benefiċċji għall-istess konsumaturi.

Jien hawnhekk nerġa' nagħmel enfasi fuqna bħala Malta.

Aħna suq żgħir u din it-tip ta' direttiva tista' tagħtina iktar ċans.

Bħala suq żgħir għandna diffikultajiet fejn il-kompetizzjoni mhux dejjem taħdem u allura l-konsumaturi Maltin mhux dejjem ikollhom aċċess għall-benefiċċji li jistgħu jieħdu mill-kompetizzjoni.

Bl-istess mod fuq in-naħa l-oħra, in- nies fin-negozju, in-nies li jipproduċu, minħabba li aħna suq żgħir, jistgħu jkunu dejjem limitati u allura anke huma bil-limitazzjoni għall- bejgħ lokali, ma jkunux jistgħu joħorġu l-aħjar prezz tal-prodott tagħhom.

Dawn it-tip ta' direttivi hawnhekk qed ikollhom aċċess biex jiftħu għas-suq intern fl-Unjoni Ewropea li jkopri 493 miljun konsumatur.

Filwaqt li qed tissimplifika u tnaqqas id-differenzi bejn leġislazzjonijiet nazzjonali dwar il-ħarsien tad-drittijiet tal-konsumaturi, din it-tip ta' direttiva tkompli ssaħħaħ ukoll l-aspett l-ieħor tas-suq intern, li toħoq kompetizzjoni, li tagħti aċċess għas-swieq iż-żgħar biex il-persuni fin- negozju, nies li jimmanifatturaw u l-industrijalisti jkollhom swieq akbar fejn jistgħu jittantaw, biex ngħid hekk, li jbigħu l-prodotti tagħhom.

Imbagħad din id-direttiva qed toħloq struttura ġenerali dwar x'tip ta' komportament huwa pprojbit, jiġifieri x'jikkostitwixxi prattiċi kummerċjali żleali.

Dwar dan hawnhekk għandna klawsola ġenerali li qed tieħu post il- klawsoli differenti li għandhom il-pajjiżi stati membri.

Dan ifisser li issa se jkun hemm standardisation ta' l-affarijiet.

Jiġifieri jekk forsi aħna llum fil-provvedimenti legali tagħna qegħdin nidentifkaw ċertu tip ta' prattiċi kummerċjali żleali li m'humiex konformi ma' dawk li forsi għandhom l-Ingliżi, il-Franċiżi, il-Ġermaniżi jew it-Taljani, issa se nkunu qegħdin nagħmluhom standard permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Din hija xi ħaġa li fl-aħħar mill-aħħar tgħin lill-konsumatur u tagħtih il- kunfidenza meħtieġa biex ikun jista' jixtri mil-liema pajjiż jaqbillu jew jixtieq.

Imbagħad hemm żewġ kategoriji ewlenin ta' prattiċi kummerċjali żleali li qishom jaqgħu taħt żewġ kapep fejn waħda qed isejħulha "misleading" u l-oħra "aggressive".

Jiġifieri kull prattika kummerċjali żleali tista' taqa' jew taħt misleading jew taħt aggressive.

Imbagħad din l-istess direttiva qed tagħti dik li qed isejħulha l-blacklist u li tikkonsisti f'lista ta' prattiċi li f'kull ċirkostanza huma żleali u m'humiex leċiti.

Hemm lista sostanzjali dwar, per eżempju, "limited offers", "special offers today only", il-misleading impression of consumer rights, "special for you", il-pyramid schemes u oħrajn.

Jien qed insemmi waħdiet.

Per eżempju, rigward insurance claims hemm dik magħrufa bħala "No one picks up the phone" u dawn it-tip ta' pressjonijiet emozzjonali.

Hemm affarijiet oħrajn fuq prize winning.

Għalhekk din id-direttiva qed tagħti lista eżawrjenti li se tkun ukoll standardized ma' dak li għandu ħaddieħor.

Jien nixtieq inkompli nitkellem ftit fuq il-kwestjoni ta' l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea dwar consumer policy għal bejn l-2007 u l-2013 u niġbed ftit l-attenzjoni dwar ċerti affarijiet li jien kont nistenna li l-gvern Nazzjonalista kellu jġib hawnhekk biex niddiskutu.

Per eżempju, ejja nħarsu ftit lejn l-oġġettivi ta' din il-consumer policy, ta' din l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea li aħna rridu nkunu qegħdin inħaddmu sas-sena 2013 u li s'issa, fil-fehma tiegħi, il-gvern Nazzjonalista, minkejja li diġa` għaddiet sena sħiħa minn fuq din l-istrateġija, ftit li xejn għadu ċċaqlaq biex b'mod konkret jagħmel xi affarijiet.

Sur President, fost oħrajn għandna l-kwestjoni ta' kif il-konsumaturi jridu jiġu empowered billi jingħataw l-informazzjoni.

Fil-fatt nixtieq naqra t-test preċiż ta' l- istrateġija li jgħid hekk:

"Empowered consumers need real choices, accurate information, market transparency and the confidence that comes from effective protection and solid rights.".

Din hija sentenza li hija mgħobbija.

Jekk taqbad u tanalizzaha, bir-rispett kollu tesponi lill-gvern għal ħafna u ħafna affarijiet li naqas u qed jonqos milli jwettaq.

Kemm huma empowered il-konsumaturi Maltin?

Kemm huma informati?

L-informazzjoni tagħmlek b'saħħtek u tough.

Jien nittama li forsi fil-winding up il-ministru jgħidilna kemm matul dawn l-aħħar ħames snin it-taqsima tal-kummerċ ġust kienet qiegħda tikkomunika mal-konsumaturi Maltin permezz ta' leaflets, per eżempju, dwar id-drittijiet tagħhom.

Barra minn Malta hemm magazines sħaħ dwar dawn l-affarijiet.

Per eżempju, fl-Ingilterra hemm wieħed mill-aqwa magazines li għandu x'jaqsam ma' consumer protection, il-Witch Magazine, fejn il-konsumaturi jingħataw informazzjoni kontinwa anke fuq prodotti.

Dawn ma jiddejqux jagħmlu namimg and shaming.

Issa aħna fil-liġi tagħna l-kwestjoni tan-name and shame teżisti.

Jien mhux qed ngħid biss li l-konsumatur Malti u Għawdxi għandu jkun informat biss meta jkun hemm prodott ħażin fis-suq imma għandu jkun informat dwar id-drittijiet tiegħu, x'inhuma l-għodda u wkoll xi strutturi għandu biex jersaq għar-rimedji.

Minbarra li jittieħdu passi biex ikun informat, għandhom jittieħdu passi wkoll biex l-istess strutturi li jkunu għad-dispożizzjoni tal-konsumatur għar-rimedji jkunu kemm jista' jkun simplifikati.

Sur President, fl-aħħar parti ta' l-intervent tiegħu l- ministru semma t-tribunal tal-konsumaturi.

Huwa veru li dan hemm aċċess iktar faċli għalih u m'huwiex bil-flus, imma ejja ngħidu kollox.

L- ewwelnett hemm ħafna nies li jmorru Santa Venera għand id-dipartiment u dawn jibagħtuk il-Belt għat-tribunal.

Barra minn hekk dan it-tribunal għandu defiċjenza enormi.

Meta konsumatur iressaq ilment quddiemu u t-tribunal jiddeċiedi li dan għandu jieħu r-rimedju mingħand dik it-tali kumpannija, ġieli jagħti l-każ li l-kumpannija tiddeċiedi li ma tagħtix dan il-kumpens.

L-uniku rimedju li jkun fadallu l-konsumatur huwa li jdaħħal idu fil-but u jmur il-qorti.

Ħafna konsumaturi ma jagħmluhiex din.

L-ewwelnett dak it-tribunal qiegħed hemm għall-konsumaturi li jkollhom claims sa mhux aktar minn Lm1,500.

Mela inti għandek dan il-massimu ta' Lm1,500 u biex inti mbagħad tidħol il-qorti trid tħallas xi Lm200 f'tariffi.

Barra minn hekk trid ukoll tħallas għas- servizzi ta' avukat u trid tħallas ukoll jekk tkun trid ittella' x-xhieda.

B'dan il-mod, kif jgħid il-Malti, iz-zalza tiġik ogħla mill-ħuta.

Aħna rridu naraw li r-rimedji li nagħtu lill-konsumaturi bl-istrutturi li għandna jkunu verament rimedji faċli fis-sens li jkollhom aċċess għalihom kemm jista' jkun malajr.

Sur President, meta nitkellmu f'dan il-parlament ma nitkellmux bil-mod kif nitkellmu fil-każini tal-partiti rispettivi tagħna.

Hawnhekk suppost qegħdin nitkellmu biex nagħmlu l-aħjar.

Mela li kull darba nisimgħu lin- naħa tal-gvern jiftaħru bl-affarijiet u jagħtu impressjoni li l-affarijiet huma perfetti imma fil-fatt ikunu lil hinn mill-perfezzjoni, dak huwa nuqqas ta' responsabbilta` politika lejn in-nies.

Fil-każini oqgħodu ftaħru b'rixkom kemm tridu imma fil-parlament, aħna x'aħna u aħna min aħna, għandna d-dmir li ngħidu l-verita`.

U l-verita` hi li minkejja li hemm struttura għar-rimedju, din mhux dejjem taħdem.

Barra minn hekk, anke meta t-tribunal ikun mgħobbi b'ċertu ammont ta' każijiet, hemm numru ta' xhur li tkun trid tistenna sakemm tibda s-seduta.

Issa din oħra.

Tista' toħloq aktar minn tribunal wieħed biex inti jkollok proċess aktar imħaffef imma għall-gvern dan il-kliem minn widna jidħol u mill-oħra joħroġ.

Dan għaliex fuq il-qasam tal-konsumaturi dan il-gvern m'għandux rieda politka, m'għandux sinsla, ma jridx jimxi 'l quddiem.

Dan il-gvern lil min irid jaqdi?

Irid ikollok oġġettiv ġenwin.

Min ifixklek ma tistax tagħti kasu imma trid tibqa' miexi bl-oġġettiv ġenwin.

Ma tistax toqgħod tibża' għax titlef il-voti jekk inti tkun responsabbli fil-politika.

L-importanti huwa li jkollok oġġettiv ġenwin, li tqiegħed idejk fuq il-kuxjenza u tgħid li qed taqdi dmirek sew.

Dan il-gvern m'għandux minn dan.

Dan rajnih aħna f'dawn l-aħħar xhur.

Matul l-ewwel erba' snin qagħad jgħaffeġ fuq kulħadd, bit-taxxi deħlin lanqas nafu minn fejn bil-konsegwenza li ġab lill-familji għarkopptejhom bilkemm ilaħħqu ma' l-aktar affarijiet bażiċi, imbagħad Alla jbierek ġie l-aħħar budget ta' qabel l-elezzjoni u mbierka s-sapjenza ta' Alla sab il-manna nieżla u beda jferrixha.

Din m'hijiex serjeta`!

Biex gvern ikun responsabbli politikament irid ikollu oġġettivi ġenwini u jimxi lejhom b'mod rett u kuxjenzjuż.

Meta nitkellmu hawnhekk irridu nitkellmu bis-serjeta`, bil-verita` u mingħajr biża' li dak li nkunu qegħdin ngħidu nkunu qegħdin ngħiduh biex jasal u nagħmlu l-ġid u mhux niddejqu li forsi xi ħadd jarana ikrah.

Sur President, dan il-gvern mhux qed jimxi skond l-istrateġija maqbula mill-Unjoni Ewropea, m'huwiex jinforma lill-konsumaturi, m'huwiex iħeġġeġ lill-konsumaturi Maltin u Għawdxin, m'għandux biżżejjed market transparency, għax kieku għandu biżżejjed strutturi li jagħtu market transparency sew, allavolja jgħid li saru ħafna studji.

Dan qed ngħidu għax il-ġimgħa l-oħra kien hemm programm fuq l-istazzjon tal-partit Nazzjonalista fejn kienu qegħdin jiddiskutu l- konsumaturi u Alla jbierek tgħidx kemm smajna li saru studji mid-diviżjoni tal-kummerċ ġust.

Imbierka s-sapjenza ta' Alla dawn l-istudji baqgħu fuq xi skrivanija ta' xi ħadd.

Jien li ilni viġilanti fuq dan il-qasam minn dejjem, lanqas naf bi studju wieħed u ma ltqajt ma' l-ebda konsumatur Malti jew Għawdxi li qalli li sema' b'xi studju li sar u b'liema mod il-gvern, bl-istruttura li għandu, ħa ħsieb minn qabel li ħadd ma jkollu dominant position f'dan il-pajjiż, ħadd ma jagħmel cartel f'dan il-pajjiż u ħadd ma jkollu monopolju f'dan il- pajjiż.

Dan kollu huwa finta għax il-gvern m'għandux rieda politika pero` mbagħad għandu ħafna kapaċita` ta' kif Alla jbierek jagħmel l-advertising.

Fuq hekk huwa espert u għall-marketing tilgħablux!

Naħseb li l-aktar post fejn jistgħu jaqtgħu figura huwa kieku l-esperti li għandu l-gvern f'dan il- qasam jintefgħu fl-industrija biex jagħmlu marketing ta' prodotti Maltin barra minn Malta.

Hemmhekk jaqtgħu figura imma li tkun fil-politika u ma tagħmel l-ebda marketing huwa nuqqas kbir ta' responsabbilta` u nuqqas serju lejn in-nies li suppost qed tmexxi.

Sur President, oġġettiv ieħor ta' l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea huwa "to enhance EU consumers' welfare in terms of price, choice, quality, diversity, affordability and safety.

Hawnhekk toħroġ l-ipokrisija Nazzjonalista!

L-istrateġija Ewropea dwar consumer policy ta' bejn l-2007 u l-2013 li Alla jbierek il-gvern Nazzjonalista kien qiegħed jiddiskuti f'isimna ġewwa Brussels, titkellem fuq prezz!

Imbagħad jiġu tal-partit Nazzjonalista jgħidulna li l-għoli tal-ħajja għamilnieh il-cavallo di battaglia!

L-Unjoni Ewropea mhux ukoll qed tagħmel din l-issue cavallo di battaglia!

Bir-raġun nitkellmu hekk għax aħna ma niddejqux.

Il-kwestjoni tal-prezzijiet għalina dejjem hija l-cavallo di battaglia mhux għall- elezzjoni biss.

U hija cavallo di battaglia ta' kulmin huwa responsabbli politikament lejn in-nies li jkun qed jirrappreżenta, li fosthom hemm familji magħfusa bi prezzijiet u li ma jaffordjawx għax l-income tagħhom ikun limitat.

U jekk tkun politiku responsabbli ma trid lil ħadd tara mgħaffeġ f'pajjiżek.

Imbagħad bir-raġun li l-partit Laburista jitkellem kif jitkellem.

Aħna ma niddejqux b'dan!

Igħidulna kemm tridu cavallo di battaglia imma mhux ta' l- elezzjoni imma ta' dejjem u dan bil-fatti.

Bejn l-1996 u l-1998 kien hemm il-partit Laburista fil-gvern pero` l-ordni ekonomika dinjija ma kenitx titlob miżuri ta' kontroll kif kienet titlob fis-snin sebgħin u tmenin u li kienu jintużaw minn gvernijiet Laburisti ta' dak iż-żmien.

Dak iż-żmien minħabba prezzijiet jew abbużi oħra, aħna biddilna l-mezz ta' kif aħna nagħmlu l-affarijiet ħalli naċċertaw ruħna li l-konsumaturi ma jkunux misruqa.

U x'għamilna, Sur President?

Bdejna nibnu one-stop shop għall- konsumaturi.

L-Onor.

Alfred Sant kien committed personalment fuq dan ix- xogħol.

Dan nafu għax jien kont involuta fid-dipartiment tal-konsumaturi f'dawk iż-żmenijiet.

Dan kellu jkun one-stop shop biex il-konsumatur ma joqgħodx jiġri ma' l- erbat irjieħ.

Jekk għas-saħħa ta' l-argument sab xi ħaġa ħażina fil- kwalita`, il-konsumatur ma joqgħodx imur il-laboratorju - għax hekk kienet dak iż-żmien - jew imur is-sanita` jekk kien ikun prodott ta' l-ikel.

Jekk sab xi ħaġa fuq prezz ma joqgħodx imur id-dipartiment.

Għalhekk jekk ikollna one-stop shop wieħed ikun jista' jċempel bi freephone u jgħid dak li għandu jgħid.

U jkun dak il-one-stop shop li jieħu ħsieb, jara u jivverifika l-affarijiet ma' l-awtoritajiet konċernati u jagħti fuq kollox sodisfazzjon lill-konsumatur, bi trasparenza, Sur President.

Fl-1996 kien qed isir dan ix-xogħol u mhux issa fl-2008, meta suppost il-gvern Nazzjonalista huwa committed ma' l-Unjoni Ewropea li jmexxi din it-tip ta' strateġija f'Malta.

Għalhekk lanqas kien hemm bżonn li tiġi l-Unjoni Ewropea timbottana, kif qed ikollha timbotta lill-gvern Nazzjonalista, u xorta jgħaddiha minn għajn il-labra, għax hekk qed jagħmel.

Il-gvern qed jgħaddi lill-Unjoni Ewropea minn għajn il-labra, Sur President.

Pero` din m'hijiex bħal ta' l- ambjent, fejn wieħed jista' joqgħod jitlajja.

L-affarijiet li jirrigwardaw l-ambjent jidhru fil-wiċċ u allura l-Unjoni Ewropea tista' timbotta l- multi.

Fil-qasam tal-konsumaturi l-affarijiet ma jidhrux daqshekk fil- wiċċ.

Sur President, aħna kellna u għandna r-rieda politika biex il-qasam tal-konsumaturi jkun fuq il-quċċata ta' l-aġenda politika tagħna u jekk Alla jrid, fi żmien ġimgħat jew xhur, se nkunu qegħdin inwettqu dawn l- affarijiet.

Imma dan il-gvern le, anzi dan il-gvern, meta niġbdu l-attenzjoni dwar x'qed jiġri, jiġi jgħidilna li aħna qisna qed nużaw l-issue ta' l-għoli tal- ħajja biex nirkbu xi jolly ride politiku.

Come on, ejja ħalli nikbru, nimmaturaw u nkunu responsabbli lejn min aħna lkoll nirrappreżentaw f'dan il-pajjiż u ngħidu li meta inti jkollok kwestjoni ta' għoli ta' ħajja għandek familji sħaħ li qegħdin ibatu, li qed jaqgħu lura, li uliedhom qed jiġu esklużi bil-mod il-mod, u li aktar ma jkollna esklużjoni soċjali aktar se jkollna faqar ta' kwalunkwe tip.

Allura min ikun qiegħed jaħdem ikollu jerfa' aktar biex iħallas aktar taxxi ħalli nwensu lil dawk in-nies.

Dan huwa ċirku, Sur President, u għalhekk imbagħad l-Unjoni Ewropea, l- istrateġija għas-snin 2007 u 2013 rabtitha ma' tliet għanijiet ewlenin, jiġifieri mal-kwestjoni tat-tkabbir ekonomiku, mal-kwestjoni tal-ħolqien ta' l-impjiegi u mal-kwestjoni biex iżżomm kuntatt man-nies.

Hawnhekk irrid nagħmel enfasi fuq dan għax il-gvern Nazzjonalista jew verament tilef il-kuntatt man-nies jew verament l-arroganza telgħetlu għal rasu u qed jinjora jew inkella qiegħed jipproteġi lil ċerti setturi a skapitu tal- maġġoranza assoluta tal-Maltin u l-Għawdxin.

Sur President, jingħad li l-consumer welfare is at the heart of well functioning markets.

Hawnhekk l-istrateġija Ewropea terġa' tenfasizza li fejn għandek il-kwestjoni tal-welfare tal-konsumaturi, jiġifieri kif qed jgħixu, jekk hux qed ikollhom l-aċċess liberu għall-affarijiet li jistgħu jagħtuhom livell ta' għajxien diċenti, kwalita` tal-ħajja suret in-nies, dawk huma l-qalb ta' suq li jkun qed jiffunzjona tajjeb.

Imma għall-gvern dan ma jgħodd xejn.

Meta ssemmihomlu dawn jgħidlek li qed tagħmel il- cavallo di battaglia tal-kampanja elettorali.

Come on, ejja ħalli nikbru, ejja ħalli nkunu maturi u responsabbli politikament u npoġġu bil-qiegħda fuq dawn l-affarijiet.

Il-partiti għandu jkollhom missjoni waħda nazzjonali.

Sfortunatament il-gvern f'20 sena tant rabba kallu li qed jiġi jaqa' u jqum b'mod komplet.

Għan ieħor ta' din l-istrateġija huwa "to protect consumers effectively from the serious risk and threat that they cannot tackle as individuals.

A high level of protection against this threat is essential to consumer confidence."

Hawnhekk hawn l-enfasi tal-ħtieġa li l-konsumatur ikun protett.

Biex se tipproteġih?

Se tipproteġih bi strutturi effettivi u hawn nerġa' ndur fuq l-istrutturi.

F'dan il-pajjiż neqsin minn strutturi effettivi.

Aħna ħriġna bil-proposti fejn għedna li għandna nagħmlu moniteraġġ.

Anke din il-kwestjoni tal-moniteraġġ fl-istrateġija hija ċentrali.

Ejja nitkellmu ċar, il-kliem "moniteraġġ" u "market surveillance" huwa kliem tipiku ta' min verament ikollu għal qalbu l-interessi tal- konsumaturi.

L-istrateġija Ewropea titkellem b'mod kontinwu dwar dan imma l- gvern xejn.

Aħna bħala partit għednielu li l-ewwelnett biex tagħmel dan irid ikollok strutturi effettivi u mgħammra bir-riżorsi li hemm bżonn.

Kemm hemm nies li huma mħarrġa fid-diviżjoni?

Mhux għax jien inkun fil- public service ifisser li jien tajba biex naħdem fid-diviżjoni tal-kummerċ ġust imma n-nies iridu jkunu mħarrġin.

Kemm offrejtu opportunita` ta' taħriġ lin-nies li hemm hemmhekk?

Kemm għandkom nies li qegħdin jaħdmu f'market surveillance u fuq moniteraġġ?

Mhux li tagħmel moniteraġġ biss jgħodd imma li tagħmel riċerka u affarijiet oħrajn.

Trid tkun proattiv.

Il- ministru għoġbu jsemmi xi prezzijiet li xandar il-partit Laburista u hawnhekk ġibt żewġ kaxxi ta' l-istess mediċina Eltroxin.

Dawn huma tablets importanti ħafna u m'humiex xi mediċina li teħodha darba f'mitt qamar.

Fil- fatt din il-mediċina tittieħed għal kondizzjonijiet mill-aktar komuni.

Fi żmien erba' ġimgħat din il-mediċina għoliet minn 63c għal 82c li jiġu €1.92.

Aktar 'il quddiem din se nqegħedha fuq il-mejda tal-Kamra biex issa l-Ministru Galea jinvestiga għaliex għoliet daqshekk f'erba' ġimgħat.

Sfortunatament dan il-gvern veru sar kummiedja.

Qed ngħid sfortunatament għax kieku sar kummiedja u qed jaffettwa lilu nnifsu biss ma jimpurtax imma bl-aġir tiegħu qed jaffettwa lill-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Kellu jkun Frans Ghirxi, l-editur ta' "l-orizzont", fuq il-fosos tal-Furjana fil-festa ta' l-indipendenza biex lill-prim ministru jgħidlu li kaxxa pilloli nxtrat minn xi pajjiż fl-Unjoni Ewropea - ma nafx jekk kienx l-Italja – bi prezz inqas minn Malta!

Alla jbierek minn hemm skatta eżerċizzju sħiħ biex jagħmlu evalwazzjoni tal-mediċina u qalulna li sabu madwar 40 mediċina bi prezz aktar għoli milli suppost.

Sal-lum ħlief nofs tuzzana fuq il-gazzetta ma rajtx li ġegħluhom iraħħsu.

U meta ġejjin bir-rapporti?

Mill- indipendenza 'l hawn jiġifieri minn Settembru għaddew madwar erba' xhur oħra.

Meta se jiġu bir-riżultat ta' x'għamlu rigward market surveillance, moniteraġġ fuq il-kwestjoni tal-prezzijiet tal-mediċina?

Il-mediċini ma tistax tgħaddi mingħajrhom.

Il-marid irid ifiq imma min m'għandux flus u qed ikun mgħaffeġ bi prezzijiet esaġerati tal-mediċini qed ikollu jibqa' bla mediċina jew ikollu jissellef biex jixtri l-mediċina għax lanqas tgħid għamlu xi sostituzzjoni fejn qed jagħtu l-mediċina b'xejn.

Lanqas min hu eliġibbli m'hu qed isib il-mediċina b'xejn fl-isptarijiet u mill-kliniċi tal-gvern, aħseb u ara dawn in-nies b'mezzi limitati.

Igħidulna x'kien ir-riżultat mhux kulma rajt huma sitt mediċini msemmijin fil-gazzetta u daqshekk.

Igħidulna kemm-il mediċina fil-verita` sibtu li suppost kellha torħos, meta roħsot u jekk kienx hemm xi rimedju għall- konsumatur.

Min diġa` nsteraq ma tistgħux tagħtuh rimedju.

Irid ikollna strutturi effettivi fil-pajjiż li jipproteġu lill-konsumatur u d-drittijiet tagħhom.

Irid ikun hemm ir-riżorsi u l-investiment f'dawn l-istrutturi u jrid ikun hemm gvern li jkun politikament responsabbli bir-rieda u s-sinsla li jkollu l-oġġettiv ġenwin li jmexxi.

Min itellfu m'għandux jagħti kasu jew jibża' minnu.

Dan il-gvern m'għandux minn dan u għalhekk il-partit Laburista llum jiftiehem aktar man-nies.

Dak li konna ngħidu għaxar snin ilu għadna ngħiduh b'ċerta saħħa pero` sfortunatament dan il-gvern ma tgħallem xejn anzi l-affarijiet tajbin tal-gvernijiet Laburisti kissirhom u ħarbathom minflok bena fuqhom.

Nixtieq insemmi xi prijoritajiet li għandha din l- istrateġija u fosthom hemm "better monitoring of consumer markets and national consumer policies" jiġifieri dak il-moniteraġġ li konna qegħdin ngħidu tal-konsumatur u l-moniteraġġ tan-national consumer policies.

Irrid nistaqsi u nittama li l-ministru jagħtini risposta dwar xi studji qed isiru min-naħa tad-diviżjoni tal-kummerċ ġust.

Dan l-aħħar il-prim ministru ħareġ jiftaħar li l-NECC tant ħadem tajjeb li se nagħmluh qisu awtorita` jew aġenzija għall-ħarsien tal-konsumatur.

Dan se jibda jinforma lill-konsumatur.

Issa hawnhekk nixtieq nistaqsi: Meta se jibda?

Bir- rispett kollu, min b'xi mod ħareġ mill-pajjiż u forsi diġa` ħadem bl-ewro jkun sabha faċli li jibda jixtri bl-ewro imma lanqas naf kemm iltqajt ma' nies li sfortunatament għadhom imgerfxin u mħawdin.

Dan qed ngħidu għax kont nippretendi li x-xogħol ta' l-NECC jmur aktar minn hekk.

Għallinqas jinżel fil-livelli l-aktar 'l isfel.

Naf li kienu qegħdin jagħtu xi taħdidiet f'xi komunitajiet imma fil-fehma tiegħi l-NECC kellu bżonn jidħol ħafna iktar fuq livell komunitajru u jispjega u jipprova jgħallem lin-nies mhux straħ fuq in-nies tal-ħwienet.

Sur President, kif qed insemmi lil tal-ħwienet, nixtieq insellmilhom minn hawn għall-biċċa xogħol kbira li għamlu għax, fil-fehma tiegħi, huma ġarrewha l-bidla għall-ewro.

Dawn għamluha ta' kolletturi tal-banek mingħajr kumpens ta' xejn u f'kull ħanut li nidħol dejjem insib lil xi ħadd minn tal-ħanut jispjega lil xi konsumatur kemm ġieħ il-kont u kif irid iħallas bl-euros.

Bir-rispett kollu, l-inizjattiva FAIR kienet xi ħaġa tajba ħafna imma dan il-kumitat xogħlu għadu ma waqafx u għandu jibqa' għaddej, jiġifieri issa ma nispiċċawx nissantifikaw ix-xogħol ta' dan il- kumitat, kif għamel il-prim ministru li qal li issa se jsir speċi ta' awtorita` biex jinforma lill-konsumatur.

Sur President, tan-naħa l-oħra rredikolaw il-proposti tal-partit Laburista fuq l-istrutturi u qalulna li dawn diġa` qegħdin hemm.

Madwar ħames snin ilu, meta konna qegħdin nikkonformaw il-leġislazzjoni tagħna mad-direttivi ta' l-acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea u jien kont il-kelliem ewlieni dwar dan il-qasam u Dr George Hyzler kien ippilota l-consumer legislation min-naħa tal-gvern, meta konna niġbdu l-attenzjoni tal-gvern għal ċerti affarijiet, jien minjaf kemm-il darba tkellimt fuq dik li kienu qegħdin jgħidulha riforma f'din id-diviżjoni.

Kont nistaqsi dwar din ir-riforma għax kulma sar kien qisu musical chairs.

Dakinhar fid- diviżjoni kienu daħħlu ċerti nies li kienu forsi aktar ħbieb minn ħbieb oħra.

Illum meta nitkellmu fuq strutturi l-ewwel ipprovaw jirredikolawna għax qalu li hemm biżżejjed strutturi biex imbagħad tliet ġimgħat ilu l- Prim Ministru Gonzi qalilna li l-NECC tant ħadem tajjeb li se nagħmluh awtorita` jew aġenzija biex tħares il-konsumaturi.

Hawnhekk wieħed jibda jgħid: Imma jien f'Malta qed ngħix?

Erbat ijiem ilu dawn ma kenux qegħdin jgħidu li aħna qegħdin ngħidu l-ħmerijiet bħala partit!

Issa kif m'għadhomx ħmerijiet?

Issa dawn lanqas spjegaw x'se jagħmel u x'mhux se jagħmel dan l-NECC.

Dawn il-mistoqsijiet ikollok tagħmilhom mhux biex tkun fiergħa imma fl-interess tan-nies.

Għax x'se jiġri?

X'se jiġri meta l-NECC taqleb ir-rwol tagħha għal xi aġenzija jew awtorita` għall-protezzjoni tal-konsumaturi?

Id-diviżjoni tal-kummerċ ġust se tiddupplika x-xogħol jew veru l-istrutturi li hemm illum, kif qed jgħid l-Onor.

Alfred Sant u l-partit Laburista, m'humiex effettivi u hemm bżonn shake-up?

Dawn għandhom ikunu rġiel u nisa u jgħidu l-verita` għax il- poplu għandu dritt għas-sodisfazzjon ta' dak li jkun qed jintqal u ta' dak li l-gvern ikun qed jipproponi biex iwettaq mhux inħallu l-affarijiet fl- arja u nipprovaw nirredikolaw il-proposti tal-partit Laburista biex imbagħad jirkbu fuqhom huma ħalli taparsi l-affarijiet għamluhom huma!

Jalla kull proposta li għandna twettquha għax għall-grazzja ta' Alla m'aħniex neqsin mill-ideat u l-proposti fl-aħjar interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Għal kull waħda li teħdulna biex twettquha bis-serjeta`, għall- grazzja ta' Alla, għandna ħafna aktar x'nistgħu nipproponu u x'beħsiebna, jekk Alla jrid, inwettqu meta nkunu fil-gvern.

Jien nippretendi li l- Ministru Ċensu Galea jgħidilna x'tip ta' studji saru mid-diviżjoni tal- kummerċ ġust ħalli nkunu nafu din l-istruttura tal-gvern kemm hija effettiva u x'ġid qed tagħmel.

Għaliex sal-lum ma ssirx pubbliċita`.

Ara, per eżempju, il-fair competition office fl-Ingilterra, m'għandhomx bżonn lill-gvern biex jixprunahom u lanqas għandhom bżonn l-Unjoni Ewropea biex tgħidilhom x'għandhom jagħmlu.

Dawn bl-aktar mod proattiv, kif ixommu issue, - dawn qed jimmoniterjaw lil kulħadd għax jagħmlu market surveillance kontinwu - jaqbdu u jirriċerkaw, jagħtu l-pariri lill- konsumaturi mill-ewwel u jieħdu passi kontra dawk il-kumpanniji jew dawk l- individwi li jkunu qegħdin jabbużaw bħala suppliers jew inkella bħala bejjiegħa ta' dak it-tip ta' prodott jew servizz.

Nixtieq insemmi wkoll il-kwestjoni li qed titkellem fuqha l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea, dwar better enforcement and redress.

Hawn qed jingħad hekk:

"The previous strategy placed a strong emphasis on enforcement and this will continue.".

Mela l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea li għalqet fis-sena 2006 waddbet enfasi kbira fuq l-inforzar u qed tgħid li l-aspett ta' inforzar fi kwalunkwe politika ta' konsumatur irid jibqa' jkun enfasizzat.

Jien ngħid li aħna għadna lanqas bdejna.

Jien ftit ilu kont qiegħda nitkellem fuq il- kwestjoni tal-mediċini.

Per eżempju, wara li Frans Ghirxi ressaq l-ilment tiegħu fuq xi mediċini lill-prim ministru fl-Indipendenza fuq il-fosos tal- Furjana għadna lanqas nafu x'ġara minn dawk il-prezzijiet tal-mediċini li suppost il-gvern wiegħed li se jistħarreġ dwarhom.

Jien nistaqsi: L- inforzar tal-gvern kemm ilu li għamel ir-riforma fid-diviżjoni tal-kummerċ ġust?

Kemm ilna li armonizzajna ma' l-acquis communautaire u għaldaqstant ħadna on board il-qafas legali tal-konsumaturi fuqna wkoll bħala parti mill- Unjoni Ewropea, kif ħadmet l-enforcement section, jekk teżisti?

U issa bl- istrateġija l-ġdida għas-snin bejn l-2007 u l-2013 x'tip ta' tisħiħ fit- taqsima ta' l-inforzar se jkollna?

B'hekk inkunu nafu x'qed jiġri u jekk dawn l-istrutturi humiex effettivi jew le.

Imbagħad din l-istrateġija taħt il-kwestjoni ta' l-inforzar u r-redress tkompli tgħid li:

"The application of consumer law calls from action from many actors; consumers, traders, the media, consumer NGOs, self-regulatory bodies and public authorities.".

S'issa jien għamilt enfasi fuq il-public authorities għax jien dejjem nemmen illi l-eżempju jkaxkar u l-eżempju l-ewwel ma jrid jagħtih huwa l- gvern.

U hawnhekk forsi nieħu l-opportunita` li nindirizza ruħi lill- konsumaturi Maltin.

Huwa importanti li l-konsumaturi Maltin ma jkunux complacent, ma jaċċettawx l-affarijiet qisu m'hu qed jiġri xejn.

Dan huwa importanti ħafna għaliex iridu jkunu huma.

Meta jkollok gvern rieqed huwa l-poplu li jrid iċaqilqu u f'dan il-każ għandna gvern rieqed u lanqas għandu rieda politika biex jimxi 'l quddiem.

L-element ta' viġilanza minn naħa tal-konsumaturi, f'dan il-każ, irid ikun ħafna aktar qawwi minn żmenijiet oħra.

Jien inħeġġeġ lill-konsumaturi Maltin u Għawdxin biex jingħaqdu fl-għaqda tal-konsumaturi għax fl-għaqda, kif dejjem jingħad, dejjem kien hemm is- saħħa.

Hemm bżonn inkunu protetti, hemm bżonn li l-konsumaturi Maltin jagħrfu d-drittijiet tagħhom u jkunu protetti anke fl-għaqda tal- konsumaturi.

Għaliex?

Għax illum aħna ngħixu f'forzi tas-suq u meta jkollok gvern dgħajjef, gvern li jiddejjaq li jikser għonqu ma' ċerti nies, bilfors inkunu esposti għal ċerti sitwazzjonijiet.

Dan il-gvern biegħ ruħu għall-forzi tas-suq u allura aktar u aktar il-konsumaturi Maltin u Għawdxin huma esposti għal ċerti affarijiet.

Għalhekk nappella biex il-konsumaturi Maltin u Għawdxin jingħaqdu fi ħdan l-għaqda tagħhom.

L-istess in-nies tan- negozju.

Hawnhekk nixtieq nagħmel appell lin-nies tan-negozju onesti li huwa importanti li jħarsu l-politika tal-konsumatur u anke huma jimmilitaw biex dejjem ikun hemm kompetizzjoni ġusta.

Dan għaliex meta ma jkunx hemm kompetizzjoni ġusta mhux biss il-konsumatur imur minn taħt imma jmorru minn taħt ukoll in-nies tan-negozju onesti.

Tisma' b'ħafna affarijiet dwar x'jiġri f'dan il-qasam u għalhekk hawnhekk irrid nappella li l-għaqdiet tan-nies tan-negozju jimmilitaw ukoll biex ikollna kompetizzjoni ġusta f'dan il-pajjiż ħalli l-membri tagħhom onesti jkunu jistgħu jkomplu b'xogħolhom u jimxu 'l quddiem.

Huwa importanti wkoll li l-media tagħti s-sehem tagħha f'dan ix-xogħol.

Fl-istess waqt imbagħad hemm il-kwestjoni tal-NGOs.

Hemm bżonn li l-NGOs jissaħħu u l-NGOs fil- qasam tal-konsumatur ma jistgħux jissaħħu għax imorru jġibu l-isponsorships mingħand in-nies tan-negozju.

Dawn iridu jissaħħu billi l-gvern jinvesti wkoll fondi pubbliċi għall-proġetti tagħhom.

Dak huwa l-mod kif l-għaqdiet tal-konsumaturi jistgħu jimxu 'l quddiem f'dan il-pajjiż u dan mhux hawnhekk biss imma kullimkien.

L-għaqdiet tal-konsumaturi ma jistgħux, bħal għaqdiet oħrajn, imorru jieħdu sponsorship mingħand xi industrija, għax dik hija unethical, ma tistax tagħmilha għax inkella inti tkun qed tirriskja li tkun qisek – ħalli ngħidha bil-Malti – qed tinxtara.

Allura jridu jkunu l-fondi pubbliċi li jsostnu lil dawn l-għaqdiet.

Xi ħaġa oħra li rrid insemmi - din għandha rilevanza kbira għal sitwazzjoni tagħna bħala Malta - hija li din l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea titkellem ukoll fuq putting consumer at the heart of other EU policies and regulations.

Din tgħid hekk: "There are two main issues to be addressed.

(1) While liberalization of essential services has delivered considerable benefits for most consumers, safeguards will continue to be needed for the few for whose market do not work.".

Din l-istrateġija tammetti li l-liberalizzazzjoni ta' ċerti servizzi essenzjali jistgħu jħallu ċerti benefiċċji għall-konsumaturi u jrid ikun hemm safeguards kontinwi għal dawk il-ftit li għandhom swieq żgħar bħall- każ tagħna, fejn iċ-ċirkostanzi tagħna huma partikolari.

Aħna suq żgħir ħdejn it-Taljani, ħdejn il-Franċiżi u ħdejn il-Ġermaniżi.

Il- liberalizzazzjoni u l-kompetizzjoni jistgħu jaħdmu tajjeb f'kull ċirkostanza imma fil-każ tagħna le.

Għalhekk f'dawn iċ-ċirkostanzi, l- istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea f'dik li għandha x'taqsam politika tal- konsumatur tgħid li filwaqt li l-liberalizzazzjoni ta' ċerti servizzi essenzjali jistgħu jħallu ċerti benefiċċji għall-konsumaturi, irid ikun hemm is-salvagwardji.

Hawnhekk l-Unjoni Ewropea, fil-fehma tiegħi, qed tiftaħ tieqa ġdida li tagħti konfort.

L-Unjoni Ewropea bdiet b'pajjiżi kbar, pajjiżi li l-qagħda ekonomika tagħhom hija differenti minn tagħna u s- swieq tagħhom huma kbar u allura hemm għadd ta' regolamenti li għalina huma libsa żewġ sizes akbar milli fil-fatt nilbsu.

Fil-fehma tiegħi, l-Unjoni Ewropea qed tkun sensittiva ħafna għal swieq bħal tagħna u dan huwa konfort għalina speċjalment quddiem il-politika tal- partit Nazzjonalista li qed jiġi jaqa' u jqum f'ħafna affarijiet.

Dan għaliex l-Unjoni Ewropea qed tagħti salvagwardji li jgħoddu għall- parkolarita` tagħna ta' poplu żgħir.

Imbagħad l-istrateġija li qed nindirizzaw tkompli hekk:

"Affordable access to essential services for all is both essential for a modern and flexible economy but also for social inclusion.".

Żgur li din tgħodd għaċ-ċirkostanzi tagħna.

X'qed jgħid hawn?

"Affordable access to essential services".

Hija meħtieġa l-affordabilita` għas- servizzi essenzjali u hawnhekk jien se nsemmi l-kwestjoni tas-surcharge.

Jien kull ġurnata niskanta u niċċassa bl-insensittivita` ta' dan il-gvern.

Fejn tista' tasal aktar milli tiġik familja u tgħidlek li marret hi stess il-Water Services Corporation biex jaqtgħulha l-meter għax ma tistax taffordja l-kontijiet tad-dawl u l-ilma!

Il-gvern Nazzjonalista jilgħabha taċ-champion ta' l-Unjoni Ewropea f'dan il- pajjiż u jridu mingħalihom iċekknu lilna fuq affarijiet li bir-raġun kollu nitkellmu dwarhom meta fil-fatt huma l-aktar nies li qed jagħmlu dispett lill-istess Unjoni Ewropea.

Ftit tas-snin ilu, fis-sena 2004 jew 2005, jekk m'iniex sejra żball, jien attendejt għal seminar ġewwa Ċipru organizzat minn aġenzija ewlenija ta' l-Unjoni Ewropea, il-foundation for living and working condition.

Din l-aġenzija għamlet riċerka dwar benchmarks ġodda ta' kif tagħmel kalkolu ta' faqar u esklużjoni soċjali.

Fost dawk il-benchmarks stabbiliet – issa nittama li ma jkunx hawn xi ħadd min-naħa l-oħra li jqum imerina wkoll - li meta inti għandek familja li qed titħabat biex tħallas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, li huwa wieħed mis- servizzi li inti ma tistax tgħix mingħajrhom, dak ifisser faqar.

Imma dawn l-affarijiet ma jgħoddux għan-naħa tal-gvern Nazzjonalista, iċ- champion ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa ħalliha li la jien u lanqas ħadd mill- partit Laburista ma nħossuna inferjuri ħdejhom.

Ara dawn l-affarijiet, qatt ma smajniehom min-naħa l-oħra.

Jien dawn l-affarijiet ili ngħidhom minn meta smajthom l-ewwel darba u għamilt il-mistoqsijiet tiegħi fejn kelli nagħmilhom.

Fil-fehma tiegħi, din hija irresponsabbilta`.

Jien qed ngħidilkom li ġew ifittxuni membri ta' familja li marru huma stess il- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma biex jgħidulhom jaqtgħu s-servizz ta' l-ilma u d-dawl għaliex m'għandhomx biex iħallsu.

Dan minkejja li hawn għandna l-istrateġija għas-snin bejn l-2007 u l-2013 ta' l-Unjoni Ewropea li qed titkellem ċar li huwa essenzjali li jkollna aċċess affordabbli għall- essential services for all. Imisshom jistħu, Sur President.

Bir-raġun ma ġewx b'din l-istrateġija biex niddiskutuha hawn ġew!

Ġabulna biss id-direttiva biex idaħħluha fil-leġislazzjoni Maltija.

Bir-raġun għax għandhom biex jistħu.

Qalulha lill-Kummissarju Kuneva fiex qegħdin il- familji Maltin?

Mhux billi l-ministru hawnhekk fis-seduta tal-ġimgħa li għaddiet ġie jgħidilna li aħna għedna ċerti affarijiet.

Per eżempju, jien nixtieq nistaqsi jekk Kuneva hijiex kuntenta bl-istruttura li għandna.

Għedtulha l-verita`?

Għedtulha li hawn nies li meta jħallsu l-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma għax m'għandhomx mezzi biżżejjed għax jgħixu bil- minimum wage jew b'part-time work bħala primary job, jispiċċaw lanqas ikollhom biex jieklu matul dak ix-xahar sakemm jergġħu jieħdu ċ-ċekk tal- paga?

Għedtulhiela din ħalli tkun taf il-Kummissarju Kuneva li intom qed tiġu taqgħu u tqumu u qed tgħaddu lill-Unjoni Ewropea minn għajn il-labra?

Dan m'huwiex sew u l-gvern imissu jkun responsabbli.

Imbagħad jieħdu għalihom meta ngħidu l-verita`!

Jieħdu għalihom għax ngħidulhom biex ikunu responsabbli u għax ngħidulhom li m'għandhomx rieda politika.

Jieħdu għalihom ukoll meta ngħidulhom li l-qasam tal-konsumatur qed jittrattawh bħala s-cinderella tal-kumplament.

Jieħdu għalihom u jgħidulna li qed nużaw l-għoli tal-ħajja bħala l-cavallo di battaglia.

Dan m'huwiex il-cavallo di battaglia għall-elezzjoni ġenerali imma se jibqa' l-cavallo di battaglia għal kull mument fil-ħajja politika tagħna għax ma nistgħux nagħlqu għajnejna u ma nħarsux lejn is-sofferenzi u t-tbatijiet ta' għoli tal-ħajja li m'huwiex ġej minħabba l-prezzijiet ta' barra biss.

Allura għalfejn il- prezzijiet ta' l-Unjoni Ewropea m'humiex sploduti bħal tagħna?

Għaliex parti mill-għoli tal-ħajja huwa dovut ukoll għat-taxxi li għabbew fuq in- nies, għall-burokrazija li taparsi jitkellmu kontra tagħha imma jkomplu jkabbruha minn ġurnata għal oħra kif ukoll għall-VAT li tellgħu minn 15% għal 18%.

Sur President, jien nittama li l-Ministru Galea fl-għeluq tad-diskors tiegħu jgħidilna fiex waslu dwar il-commitment li għandna bħala Malta li daħħluna fih li fis-sena 2010 rridu ndaħħlu l-VAT ta' 5% fuq l-ikel u l- mediċini.

Jgħidilna fiex waslu għax dik ukoll għandha x'taqsam ma' consumer welfare u ma' wieħed mill-prinċipji ewlenin li fuqhom hija mibnija l-istrateġija ta' l-Unjoni Ewropea.

Nagħlaq billi nitlob il-permess biex inqiegħed xi mediċini fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Sur President, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Żewġ kaxxi ta' Eltroxin 50 mcg ta' 28 pillola tad-ditta Goldshield li juru d-differenza fil-prezz ta' meta nxtraw.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, f'diskussjoni dwar abbozz ta' liġi bħal dan, bħala oppożizzjoni ma nistgħux ma nsemmux sitwazzjonijiet kurrenti li qed jesperjenza l-konsumatur minħabba l-politika falza ta' dan il-gvern Nazzjonalista mmexxi mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi.

Ftit taż- żmien ilu bħala kelliem ewlieni dwar is-settur tal-biedja jien żvelajt li minkejja li għandna ħafna ftaħir li qegħdin nissussidjaw l-agrikoltura b'aktar minn Lm1 miljun, spiċċajna biex l-industrija tal-produzzjoni tal- laħam frisk tad-dundjan marret il-baħar.

Fl-opinjoni tagħna dan kien diżrispett lejn id-drittijiet tal-konsumatur u lejn id-drittijiet tal- produttur inkluż tal-proċessuri li flimkien ifornu s-suq.

Il-gvern ħareġ jgħid li tkabbru 3,600 dundjan kontra dak li qed issostni l-oppożizzjoni meta nafu li din l-industrija kienet tlaħħaq medja ħafna akbar.

Għall-ewwel darba fl-istorja ta' pajjiżna l-konsumatur Malti kellu jsib ma' wiċċu prodotti importati, maqtula barra u ffriżati.

Hawnhekk jien nisfida lill-gvern biex jikkonferma li f'pajjiżna m'għandniex biċċerija konformi mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea biex isir is-slaughtering ta' dawn id- dundjani.

Dan qed ngħidu biex inkompli nikkonferma l-kritika ta' din in- naħa tal-Kamra dwar il-mod żleali u falz li dan il-gvern qed jittratta d- drittijiet tal-konsumatur f'pajjiżna.

Sur President, irrid infakkar il-mod ta' kif irridu nindirizzaw aktar l-issue tal-value for money.

F'pajjiżna daħlet kultura minn wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea li ħafna prodotti ta' l-ikel jidħlu ta' kwalita` li tagħmel tajjeb għall-competitive edge li jkun aċċessibbli fis-suq lokali.

X'jiġifieri?

Per eżempju, għandek ċerti prodotti li jkunu ta' kwalita` għolja pero` meta jiġu importati dawn ikun hemm magħhom ukoll prodotti ta' kwalita` inferjuri.

Dan narawh fil-każ taċ-ċanga.

Per eżempju, it-tradizzjoni kienet li mill- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea nimportaw ċanga tal-barri biss għax il- ġenetika tal-barri ma tipproduċix il-frieħ u l-ħalib bħalma tipproduċi l- ġenetika tal-baqra u allura l-laħam tal-barri jkun ta' kwalita` aħjar.

Illum insibu li fis-suq qed jidħol laħam li mhux qed ngħid li huwa ħażin, imma m'huwiex daqstant ta' kwalita` bħalma huwa l-laħam ta' l-għoġol.

Regolarment tisma' ristorantiera, lukandiera u konsumaturi li jilmentaw dwar il-kwalita` tal-laħam lokali.

Huwa importanti li meta nitkellmu fuq id-drittijiet tal-konsumatur insegwu dejjem il-value for money.

Per eżempju, riċentement l-Unjoni Ewropea, għal raġunijiet marbuta mal-politika tagħha, waqqfet l-importazzjoni tal-laħam mill-Brazil.

Dan ifisser li l- prezz tal-laħam u aktar 'il quddiem numru ta' prezzijiet ta' laħam abjad ieħor fosthom tiġieġ u majjal ikollu jogħla minħabba d-domanda li tinħoloq.

Ċirkostanzi bħal dawn iridu jkunu analizzati b'iktar reqqa, b'iktar professjonalita` u dan għal numru ta' raġunijiet.

Għalkemm aħna membri fl- Unjoni Ewropea, l-ekonomija ta' pajjiżna hija dik li hi.

Barra minn hekk, aktar ma jgħaddi żmien aktar qed innaqqsu u mhux inżidu l-produzzjoni ta' l- ikel.

Barra dawn in-nuqqasijiet għandna wkoll l-industrija tat-turiżmu li minħabba numru ta' fouls li għamel f'diversi oqsma l-gvern Nazzjonalista, tinsab bl-ankri ma' saqajha.

Irridu noqogħdu attenti wkoll għall-mod kif jiġu handled ċerti prodotti fis-suq.

Per eżempju, riċentement - se nsemmi dan il-prodott għax il-prim ministru semma kemm il-poplu jieħu pjaċir imur jimxi mal-kosta u jiekol borża karawett – xkora karawett minn Lm15 jew Lm17 għoliet għal Lm35.

Hemm numru ta' fatturi għaliex qed jikontribwixxi għal dan l-għoli ta' prezzijiet pero` huma x'inhuma dawn ir-raġunijiet, ikun inutli għalina li naġġornaw irwieħna mad-direttivi prinċipali ta' l-Unjoni Ewropea jekk ma nqisux il-value for money.

Ikun inutli jekk ma nqisux kemm qed jieħu l-poplu għal dak li jkun qed iħallas.

Rajna wkoll ruxxmata ta' mediċini li jistgħu jinxtraw bi prezzijiet aktar kompetittivi, li minħabba direttivi ta' l-Unjoni Ewropea ma nistgħux insibuhom aktar fis-suq.

Rajna wkoll numru ta' kontrolli fuq l- importazzjoni ta' l-ikel u dan laqatna b'mod negattiv għax aħna pajjiż importatur nett.

Sur President, dawn huma kollha fatturi li kkontribwew u kkawżaw nuqqas ta' kontroll f'dak li huwa għoli tal-ħajja.

Qed nagħmel riferenza għal dawn l-affarijiet għax irridu nżommu f'moħħna li meta jogħla l-għalf għat-trobbija tat-tjur u trobbija tal-bhejjem, jogħla wkoll l-ikel li nieklu u dan idgħajjef is-saħħa tal-familja u tal-konsumaturi Maltin u Għawdxin.

Għandi nifhem li din is-sitwazzjoni trid tiġi ffokata aktar.

Irid ikun hemm nies iktar professjonisti li din id-darba mhux juru biss l- ittri li għandhom wara isimhom imma juru l-abilita`, ir-realta` u jipprovaw isibu bilanċ.

Qed ngħid hekk għax huwa evidenti li aktar ma jgħaddi żmien, is-saħħa tal-paga u tal-pensjoni qed tonqos b'mod li mhux qed tħalli lill- konsumaturi jsostnu ċerti drittijiet fundamentali.

Dawn huma wkoll constraints marbuta mal-cost of production u dan kollu wieħed irid janalizzah bi profondita` kbira.

Din l-analisi għandha ssir għax aħna dejjem ngħidu li rridu soċjeta` aktar inklużiva u li nemmnu fid-drittijiet tal-konsumaturi li jkollu għażla ħielsa.

Jien ngħid li pajjiżna, minn wara s-sħubija 'l hawn, kellu numru ta' vantaġġi pero` esperjenza wkoll numru ta' żvantaġġi u wieħed irid janalizza dan b'aktar reqqa.

Sur President, irrid ngħid ukoll li d-drittijiet tal-konsumatur m'humiex biss li jkollok prodott ma jaħdimx u tkun tista' tbiddlu jew meta jkun hemm xiri ta' xi prodott skadut imma huma marbuta wkoll mal-kwalita`.

Bil-mod kif dan il-gvern qed imexxi l-politika tiegħu ħafna drittijiet tal- konsumaturi waqgħu lura.

Dan minħabba l-fatt li dan il-gvern mhux qed jirnexxielu jerfa' l-piż li daħal għalih.

Per eżempju, minħabba t- traskuraġni u l-inkompetenza tiegħu dan il-gvern waqqaf numru ta' inizjattivi ta' investiment relatati mal-konsumatur jiġifieri mal-kwalita` tal-prodott u mad-dritijiet tal-konsumatur.

Per eżempju, il-pjan għall- iżvilupp rurali li kellu jersaq u jiġi approvat is-sena l-oħra ttardja sena.

Mhux il-flus tlifna, imma tlifna sena, għax il-flus minflok ġew disponibbli għall-investiment f'pajjiżna fl-2007 se jiġu fl-2008.

Għalhekk tlifna sena ta' investiment u ristrutturar importanti biex ngħollu l- kwalita` tal-prodott lokali.

Sur President, meta l-politika tal-gvern taqa' lura allura qegħdin jaqgħu lura numru ta' drittijiet.

Il-gvern irid iħares pass 'il quddiem.

Il- gvern irid ikun dik l-għodda u dak il-mekkaniżmu li jkollu forecast.

U mhux l-ewwel nidħlu fil-ħajt imbagħad noqogħdu nagħmlu l-faxex.

Nagħmlu l- analiżi wara li nkunu dħalna fil-ħajt.

Id-drittijiet tal-konsumatur kulma jmur qegħdin f'ċertu sens jimxu 'l quddiem f'dak li hu l-aspett leġislattiv imma mbagħad fin-normi tal-prattika, fin-normi ta' saħħa ta' flus, fin- normi ta' konsum, fin-normi ta' value for money tajjeb jew ħażin qed jaqgħu lura.

Il-konsumatur qed ikun espost għas-suq u għal ċirkostanzi li ebda gvern u oppożizzjoni ma jifhmu kif seħħew.

Nasal biex ngħid li jekk il- ministeru responsabbli mhux se janalizza din is-sitwazzjoni bis-serjeta`, se jkollna problemi aktar serji fix-xhur u fis-snin li ġejjin għax imbagħad niġu f'sitwazzjoni fejn jekk inkunu rridu nsostnu l-kompetittivita`, il- value for money u d-drittijiet tal-konsumatur mhux se jibqa' spazju għall- profittabilita`.

U meta ma jibqax spazju għal profittabilita` tajba bilfors jonqos il-valur.

Jien nista' nieħu eżempju ta' lukanda li minħabba constraints ta' budget għal dak li hu food and beverage, ma tkunx tista' ssib il-kwalita` ta' prodott biex it-turist joħroġ sodisfatt.

L-istess jista' jingħad għall- butcher shops, għall-grocers u għas-supermarkets.

Ħafna pajjiżi fl- imgħoddi għaddew minn esperjenza fejn kont tidħol u ssib li numru ta' affarijiet huma żlugati, qisu għandek siġġu li poġġejt fuqu u ma tħossokx fis-sod.

Irridu noqogħdu attenti għax kulma jmur il-konsumatur riesaq lejn din is-sitwazzjoni.

Dan qed jiġri għax jidher li hemm ċerti weaknesses fl- istrutturi mħejjija minn dan il-gvern.

Hemm ċerti nies li dan l-element mhux qed iħossuh imma b'kull rispett dawn huma sinjali li veru li huma diffiċli biex titkellem fuqhom u biex timmoniterjahom pero` at the end of the day huma fid-dmir u fir-responsabilita` li jimmoniterjawhom u jifhmu s- sinjali tagħhom.

Sur President, ma jistax ikollok nies impjegati mit-taxxi tal-poplu jgħidu li l-oppożizzjoni ma tafx x'inhi tgħid meta tgħid li l-industrija tad- dundjan marret il-baħar.

Ta' min jgħid li għall-festi tal-Milied u ta' l- Ewwel tas-Sena mhux talli ma kabbarniex 40,000 u 50,000 dundjan frisk - bejn Malta u Għawdex - għas-suq lokali talli kellna nimportaw prodott barrani ffriżat u kellna nagħmlu slaughtering tagħhom f'impjanti li m'humiex approvati skond l-istandards ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa mod kif nidħku bil-konsumatur.

Dawn huma dikjarazzjonijiet foloz.

Aħna ma nistgħux nikkreaw issue falza, politika falza u jkollna riżultat tajjeb.

Il- gvern u dawk kollha li qed jagħmlu dawn ir-rapporti għandhom jifhmu li ma jistgħux jibnu xi ħaġa li ma teżistix meta mbagħad fl-istess nifs jippretendu li d-drittijiet tal-konsumatur qed ikunu sostnuti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Ministru, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 22 ta' Jannar, 2008 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni li tawtorizza ż-żieda ta' lista ta' trattati u konvenzjonijiet ma' l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili, Kap. 234.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Tieni Qari (Kont).

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' l-Adozzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Ligi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Awtorita` dwar it-Trasport ta' Malta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, fid-djar differenti li nidħol fihom ta' familji fl-inħawi differenti ta' Malta, waħda mill-aktar affarijiet li qed niltaqa' magħhom, li jsemmuli nies ta' opinjonijiet politiċi differenti, nies li jivvotaw għall-partiti differenti, hija l-kwestjoni tal- korruzzjoni.

Isemmu affarijiet li jiltaqgħu magħhom huma fil-ħajja tagħhom ta' kuljum f'oqsma differenti fosthom fl-oqsma tax-xogħol u fl-oqsma tal- permessi għall-bini.

Lili ddejjaqni ħafna l-idea li qed tinxtered li qisu ma jista' jsir xejn kontra din il-kultura ta' korruzzjoni li nxterdet u ssaħħet ħafna f'pajjiżna.

Jien mhux l-ewwel darba li nagħmlilhom kuraġġ biex jersqu 'l quddiem jitkellmu u jressqu l-provi u l-fatti ta' dak li jkunu qed jgħidu pero` kull darba jgħiduli li jibżgħu jersqu 'l quddiem, minħabba li jibżgħu li jbatu l-konsegwenzi jekk jitkellmu u joħorġu provi fuq din il-korruzzjoni.

Niftakar li l-partit li qiegħed fil-gvern f'elezzjonijiet differenti kien qal li se jagħmel ġlieda kontra l-korruzzjoni.

Niftakar frażijiet li pajjiżna se jsir nadif tazza.

Kienu jgħidu li jekk ikun hemm xi dell ta' korruzzjoni anke fuq nies responsabbli jew attivisti fil-partit Nazzjonalista jkun hemm passi mill-partit stess biex dawn itiru.

Niftakar u nikkwota li meta kien segretarju ġenerali anke l-Onor.

Austin Gatt kien qal li jispiċċa jtir anke min ikollu l-iċken dell fuqu.

Niftakar stqarrijiet b'saħħithom ħafna dwar kif min ma jiġġelidx il-korruzzjoni huwa korrott ukoll.

Jien naħseb li ta' min wieħed jirrifletti ftit fejn wasalna f'dan il- qasam wara kważi 20 sena ta' gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista li kien qal kif se jagħmel ġlieda kontra l-korruzzjoni u ħa passi, jgħid hu, biex itaffi u jwaqqaf din il-korruzzjoni.

Issa llum tiltaqa' u titkellem man-nies fil-kwiet ta' djarhom, nerġa' ngħid, f'inħawi differenti tal-pajjiż, nies ta' opinjonijiet differenti, nies li jivvotaw għall-partiti differenti, jsemmu kemm huma mdejqin b'din ir-realta` ta' korruzzjoni li hawn f'pajjiżna.

Il-partit Nazzjonalista fil- gvern qed iserraħ rasu li dawn il-fatti ma joħorġux fil-beraħ pero` ma joħorġux mhux għax ma jeżistux imma għax in-nies jibżgħu jitkellmu dwarhom, jibżgħu jressqu provi dwarhom.

Niltaqa' ma' nies li jkunu migdumin.

Nerġa' ngħid li jien nipprova nagħmlilhom il-kuraġġ u ngħidilhom jersqu bil-provi għax ċertament li biex il-korruzzjoni tinqata' jew titnaqqas mill-pajjiż bis-serjeta`, s'intendi jrid ikun hemm l-imġieba tal-politiċi, l-azzjoni tal-partiti politiċi, l-azzjoni tal-gvern, l-azzjoni tal-pulizija u strutturi serji li jinvestigaw bis-serjeta` l-korruzzjoni u lesti li jieħdu passi mhux kif jiġri ħafna drabi f'Malta fejn jaqlagħha mhux min ikun korrott iżda min jikxef lil min hu korrott.

Din hija waħda mir-raġunijiet għalfejn imbagħad jibżgħu jiġu 'l quddiem, jagħtu provi u juru l-fatti li jkunu jafu dwarhom.

Ċertament anke s- soċjeta` ċivili u ċ-ċittadini jridu jagħtu sehemhom biex ikollna soċjeta` iżjed nadifa u inqas korrotta imma ma nistgħux nitfgħu sempliċement kollox fuq iċ-ċittadini.

Lanqas ma nistgħu nserrħu rasna li la mhux qed joħorġu fatti ta' korruzzjoni allura l-korruzzjoni ma teżistix għaliex jien ċert li sfortunatament ħafna drabi min hu korrott moħħu mistrieħ li ma jinqabadx għax jaf li mhux se jinkixef, għax jaf li l-aktar li jistgħu jikxfuh huma dawk vulnerabbli, huma dawk li jiksbu dak li jkollhom dritt għalih b'mod onest.

Miż-żjajjar tiegħi fil-familji u mil-laqgħat tiegħi man-nies differenti jissemmew ta' spiss affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' permessi għall-bini.

Tiltaqa' ma nies li jgħidulek jew intalbu jew inkella kellhom iħallsu eluf ta' liri biex ikunu jistgħu jibnu x'imkien.

Imbagħad tiltaqa' ma' każi fejn hemm min jgħidlek li kellu jħallas Lm1,000 jew Lm1,200 biex jikseb impieg.

Jekk se tkomplu taċċettaw din is-sitwazzjoni, il-korruzzjoni se tissaħħaħ u se tinxtered u se jkomplu jissaħħu dawk li huma korrotti fis-soċjeta` tagħna.

Issemmew każi ta' persuni li applikaw biex ikunu jistgħu jaħdmu f'pajjiżna.

Irrid insemmi persuni barranin ġejjin minn pajjiżi mhux fl- Unjoni Ewropea li japplikaw biex jaħdmu hawn regolament, iħallsu t-taxxi u biex jaħdmu skond il-liġijiet ta' pajjiżna, u lil dawn jagħmluhielhom diffiċili ħafna biex jagħtuhom dan il-permess.

Jagħmluhielhom diffiċli ħafna mhux għax ikunu qegħdin jipproteġu l-impiegi Maltin jew ikunu qed jipproteġu l-interessi ta' pajjiżna imma jagħmluhielhom diffiċli ħafna biex, imorru darba, imorru t-tieni darba, – sadanittant ikunu għaddejjin il- ġimgħat u x-xhur - dawn isiru ddisprati, sakemm imbagħad tiffaċċa persuna oħra u tgħidilhom li jekk iħallsu Lm400, Lm600 jew Lm800 l-permess jinħarġilhom.

Naf min ipprova jġib nurses mill-Filippini biex jieħdu ħsieb lill-ommu marida u l-istess, l-ewwel jagħmilhielhom diffiċli ħafna u x'ħin imbagħad ikunu se jaqtgħu qalbhom jew tant is-sitwazzjoni tkun iddisprata, is- sitwazzjoni tinbidel meta jgħaddu l-flus.

Ċertament dawn l-affarijiet m'humiex tajbin f'pajjiżna.

Pajjiż li jkollu daqshekk kultura ta' korruzzjoni fih huwa pajjiż li tkun qed tiġrilu ħafna ħsara mhux biss morali, mhux biss politika imma anke ħsara ekonomika għax kieku dawk il- flus ma jmorrux għand il-korrotti u ma jintnefqux fil-korruzzjoni imma jkunu parti mill-ġid li jkun qed jiċċirkola fil-pajjiż.

Meta biex jiċċaqilqu ċerti affarijiet f'pajjiżna jridu jmorru tant miljuni ta' liri f'korruzzjoni tkun qed titfa' lill-pajjiż lura moralment, soċjalment, politikament u ekonomikament.

U mhux sew li hawn min iserraħ rasu li dawn l- affarijiet jistgħu jibqgħu għaddejjin għax min jingidem, min iweġġa' u min ikollu jħallas dawn il-flus mhux se jitkellem anke biex ma jiġrulux affarijiet li jibża' li jistgħu jiġrulu u biex ma jġibx il-ġebla fuq saqajh.

Il-korruzzjoni hija dejjem relazzjoni ta' min jikkorrompi u ta' min jaċċetta li jiġi korrott.

Mhux sew li min qed imexxi sempliċement iserraħ rasu li meta jkun hawn min ikollu l-kuraġġ jitkellem waqt dibattitu televiżiv jew f'xi diskussjoni x'imkien, tintuża l-arma ta' libell jew ta' l-intimidazzjoni għax isiru telefonati ta' theddid.

Jekk dik hija t-triq li l-partit Nazzjonalista fil-gvern irid ikompli jieħu pajjiżna se jibqa' jmur mill-ħażin għall-agħar f'dan il-qasam.

Ma nistgħux nippretendu li pajjiżna jkun pajjiż li jiġbed l-investiment minn barra.

Ma nistgħux nippretendu li pajjiżna jkun pajjiż li jkollu reputazzjoni u fama tajba jekk anke internazzjonalment tkompli tissaħħaħ ir-reputazzjoni ħażina li hawnhekk, biex isiru l-affarijiet trid ixxaħħam, trid tikkorrompi u trid tixtri.

Qed ngħid hekk għax dawn l-affarijiet ma jsirux fostna biss imma jsiru wkoll fir-relazzjoni tagħna mal-barranin.

Dawn huma affarijiet li lilna jagħmlulna ħafna ħsara.

Minkejja d-diskorsi sbieħ li saru li pajjiżna se jsir nadif tazza u li se jkun hemm mod ġdid ta' kif issir il-politika f'pajjiżna, minkejja l- mexxejja differenti li kellu l-partit Nazzjonalista u tmexxija li kellu f'dawn l-aħħar snin, xorta ma sarux il-passi serji li kellhom jittieħdu biex ir-rotta ta' din ix-xmara ta' korruzzjoni tieqaf, tinbidel u tonqos.

Kultant ikollok xi ħaruf tas-sagrifiċċju li tużah biex tagħti l-impressjoni li qed tieħu passi serji pero` xejn aktar.

Dik forsi tagħmilha għall- opportuniżmu politiku, forsi taħseb li se tiggwadanja għal ftit żmien, imma nerġa' ngħid li min jiltaqa' man-nies jisma' ħafna stejjer.

Issa forsi dak li jkun jgħid: X'tippretendi minn membru parlamentari ta' l-oppożizzjoni?

X'tippretendi minn membru parlamentari Laburista?

Mhux hekk se joqgħod jitkellem biex iħammeġ lill-partit Nazzjonalista jew lill-gvern?

Jekk dak li qed ngħid jien huwa xi ħaġa li qed nivvinta jien biex noqgħod nitkellem kontra l-partit Nazzjonalista allura dak li jkun m'għandux għalfejn jinkwieta għax huma affarijiet li nkun qed ngħidhom jien biss imma min hu onest u min hu sinċier jaf li dawn m'humiex affarijiet li qed nivvinta jien jew li qed ngħidhom biex inħammeġ lill-partit Nazzjonalista.

Jien m'għandix dubju li anke kollegi membri parlamentari min-naħa l-oħra jafu x'qed ngħid għax huma stess fid-djar jiltaqgħu wiċċ imb' wiċċ ma' dawn l-affarijiet u jisimgħu b'affarijiet kif smajt jien.

Dan kollu qed ngħidu u nerġa' ngħidu għax jien inkwetat ħafna li qed tidħol l-idea ta' fataliżmu għax tant l-affarijiet tħassru, tant l-affarijiet tnittnu, tant hija mxerrda din il-korruzzjoni, li qisu hawn aċċettazzjoni li ma tista' tagħmel xejn kontra tagħha.

Dan mhux dak li għandu bżonn il-pajjiż biex jimxi 'l quddiem bis-serjeta` fl-oqsma kollha tiegħu.

Il-korruzzjoni therri mhux biss lir-ruħ tal-pajjiż imma therri anke l-ġisem tal-pajjiż.

Nerġa' ngħid, dawk il-flejjes u r- riżorsi li jmorru f'korruzzjoni huma riżorsi li qed jittieħdu mill-familji u mingħand l-imprendituri li jmisshom ikunu hemm jew biex itejbu l-ħajja tal-familji li jkollhom iħallsu dawn il-flus jew biex in-negozju li jkun qed isir ikun aħjar.

Mod jew ieħor, direttament jew indirettament, l-ispiża tal-korruzzjoni jispiċċa jħallas għaliha ċ-ċittadin permezz tat-taxxi tiegħu jew tal-prezzijiet li jkollu jħallas.

Dan għaliex jekk xi ħadd, biex jingħata permess kellu jxaħħam lil xi ħadd jew kellu jħallas lil xi ħadd, imbagħad x'ħin jagħmel il-kontijiet m'għandix dubju li dan se jinkludi dak il-prezz fil-prezz li jiċċarġja meta jiġi biex ibigħ dak il-post jew dak is- servizz li kellu jikkorrompi għalih biex iġibu.

Hemm bżonn li ħaġa bħal din tittieħed mhux bid-diskors sabiħ imma tittieħed bis-serjeta` u billi wieħed jindirizzaha sewwa.

L-ewwel ħaġa għandu jkun hemm l-umilta` u l-onesta` li naċċettaw li din hija problema vera u problema li teżisti.

Il-partit Nazzjonalista jaf li teżisti, il-mexxejja u l-uffiċjali tal-partit Nazzjonalista jafu b'nies li marru għandhom u qalulhom bi stejjer u b'fatti dwar dak li qed nitkellem dwaru jien.

Meta l- partit Nazzjonalista tilef l-elezzjoni għal parlament Ewropew f'Ġunju tas- sena 2004, kien ħatar kummissjoni biex jifhmu għaliex fi ftit iktar minn sena, mill-elezzjoni ta' l-2003, tilef 50,000 vot.

Waħda mill- konklużjonijiet ta' din il-kummissjoni, li ħarġet rapport li l-partit Nazzjonalista qatt ma ppubblika, kienet li ntilfet il-bażi morali li fuqha kien tela' l-partit Nazzjonalista li kienet biex ibiddel dan il-pajjiż.

Fost l-affarijiet li kien tant għamel kampanja dwarhom fis-snin tmenin kienet li kellu jagħmel ġlieda qawwija, b'saħħitha u totali kontra l- korruzzjoni.

Dak it-tip ta' impenn morali ntilef.

Kien hemm anke l-kritika li l-istess nies baqgħu mwaħħlin mas-siġġu tal-poter fil-Kabinett, f'korporazzjonijiet jew f'awtoritajiet, u meta tħalli l-istess nies għal żmien twil f'post, u jagħmlu x'jagħmlu tħallihom hemmhekk, dawk mhux se jinkwetaw għax jafu li jħawdu kemm iħawdu m'hu se jiġri xejn.

Ma tistax min- naħa waħda tgħid li se tagħmel il-politika b'mod ġdid, tgħid li se ġġedded, tgħid li se tagħti ħajja ġdida lill-politika u fl-istess ħin, meta tara t- taħsir, meta tara l-ħażin, ma tiħux passi biex twaqqfu jew għallinqas tagħmel minn kollox biex tnaqqsu.

F'dak ir-rapport tal-kummissjoni kien intqal ċar li jekk il-partit Nazzjonalista - dan ir-rapport tressaq f'Settembru tas-sena 2004 – jrid jikseb lura l-fiduċja li kellu, kellu jieħu passi ġodda anke f'dan il- qasam.

Is-sena 2004 għaddiet, is-sena 2005 għaddiet, is-sena 2006 għaddiet, is-sena 2007 għaddiet u minn dak iż-żmien 'il hawn x'passi ġodda ttieħdu mill-partit Nazzjonalista fil-gvern biex jindirizza bis-serjeta` din il-problema serja?

Nistgħu ngħidu li mhux biss ma tteħdux passi serji talli meta kien hemm min kellu jirrispondi għall-fatti dwar korruzzjoni, minflok ittieħdu passi biex dawn iwieġbu għal għemilhom, ingħataw iċ-ċans kollu biex jiddefendu ruħhom.

Jekk ma teħux passi u tkompli tiddefendi lil dawn in-nies akkost ta' kollox għax taħseb li b'hekk qed tiddefendi l- interessi tal-partit tiegħek, l-interessi taċ-ċirku tal-partit tiegħek jew l-interess ta' ċerti ċrieki fil-partit tiegħek, fl-aħħar mill-aħħar tkun qed tagħmel ħsara fit-tul lill-partit innifsu imma fuq kollox - u dak li jinteressana – tkun qed tagħmel ħsara lill-pajjiż kollu.

Naħseb li fil-ftit żmien li baqa' għall-elezzjoni huwa tard wisq għall- partit Nazzjonalista fil-gvern biex iġedded lilu nnifsu u jieħu l-passi li hemm bżonn ħalli jindirizza dawn l-affarijiet.

Iċ-ċans intilef.

Mat- tmexxija l-ġdida kien hemm ċans li l-partit Nazzjonalista jaqleb paġna ġdida.

Meta nħatar il-mexxej il-ġdid seta' jieħu passi ġodda, jaħtar persuni ġodda pero` dan m'għamlux u issa qed iħallas il-prezz talli ma bedix paġna ġdida.

Mill-wegħdi li se jibda politika ġdida, li se jkollu mod ġdid kif issir il-politika u li se jieħu direzzjonijiet ġodda ma sar xejn u minħabba f'hekk qed jikber in-numru ta' nies li tradizzjonalment ivvotaw għall-partit Nazzjonalista għax kienu jemmnu fil-valuri u f'dak li kien jiġġieled għalih il-partit Nazzjonalista li llum qed iħossuhom li ma jistgħux jerġgħu jivvotaw għall-istess partit.

B'daqshekk mhux qed ngħid li dawn se jivvotaw għall-partit Laburista.

Fid- diskussjonijiet li jkolli magħhom nipprova ngħidilhom biex kemm jista' jkun inkunu sinċieri ma' xulxin u biex jitkellmu ċar.

Hemm min jgħidlek li jsibha diffiċli jbiddel il-vot tiegħu u allura forsi jasal biex jivvota għall-kandidati ġodda ta' l-istess partit.

Hemm ukoll min jgħidlek li mhux se joħroġ jivvota għax filwaqt li jħoss li ma jistax ikompli jivvota għall- partit Nazzjonalista, m'għandux fiduċja f'xi partit ieħor.

Issib ukoll min ikun lest li jivvota għal partiti li qatt ma vvota għalihom fosthom għall- partit Laburista.

Ma naħsibx li dak li qed ngħid jien huwa xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Ma naħsibx li dawn l-affarijiet li rrakkontajt illejla smajthom jien biss jew naf bihom jien biss.

Nerġa' ngħid li hija skuża li toqgħod tgħid: Min jaf kemm nisimgħu affarijiet!

Jien illimitajt ruħi għall- affarijiet ta' nies li jgħidulek li jkollhom ixaħħmu biex jaħdmu x'imkien.

Issemma, per eżempju, li biex wieħed jaħdem il-Freeport kellu jħallas Lm1,000.

Hawn min kellu jħallas Lm1,200.

Javviċinaw nies u jgħidulhom: Jekk trid tmur taħdem hemm, aqbad Lm1,000, ħallas u taħdem.

Issemmew ukoll il-permessi għall-barranin mhux minn pajjiżi fl-Unjoni Ewropea.

L-ewwel jaqtgħulhom qalbhom u jagħmluha diffiċli kemm jifilħu biex joħorġu l- permessi, imbagħad x'ħin iħallsu l-flus, il-permessi joħorġu f'oqsma differenti.

Jissemmew ukoll permessi għall-bini li jintalbu biex iħallsu eluf ta' liri biex joħorġu dawn il-permessi.

Sur President, li nsib interessanti huwa li fost l-aktar li jħossuhom imweġġgħin b'affarijiet bħal dawn m'humiex votanti Laburisti, li jistgħu jgħidu li kulma jagħmel il- partit Nazzjonalista huwa kollu ħażin u allura jistennew li dawn l- affarijiet jiġru, imma dawk Nazzjonalisti.

Dan qed ngħidu mill-esperjenza personali tiegħi meta nidħol fi djar f'Tas- Sliema, San Ġiljan, il-Gżira, Pembroke u anke fid-distrett l-ieħor bħal San Pawl il-Baħar, il-Mellieħa u n-Naxxar.

L-aktar li jweġġgħu minn affarijiet bħal dawn huma nies li jivvotaw għall-partit Nazzjonalista u li dejjem ivvotaw għall-partit Nazzjonalista.

Dawn iħossuhom tassew irrabbjati u mweġġgħin li l-partit li tant emmnu fih, il-partit li tant ħadmu għalih, il- partit li dejjem appoġġjaw tħassar u ħalla dawn l-affarijiet jiġru meta tant kien għamel kampanja li se jieħu passi biex dawn l-affarijiet jieqfu, biex pajjiżna jsir nadif tazza, biex il-korruzzjoni ma tibqax tinxtered anzi tonqos, biex il-politika tindaf u biex ma jkunx hawn iktar min isir sinjur minn fuq il-korruzzjoni, minn fuq l-għaraq, is-sagrifiċċji u x- xogħol ta' ħaddieħor.

Nerġa' ngħid li issa huwa tard wisq biex il-partit Nazzjonalista jġedded lilu nnifsu.

Issa la tibda l-kampanja elettorali l-partiti jidħlu fit- trunċiera tagħhom jiddefendu lilhom infushom u jattakkaw lin-naħa l-oħra, jiġifieri issa żgur m'huwiex il-ħin li jġeddu lilhom infushom.

Issa l- partit Nazzjonalista tilef iċ-ċans li jġedded lilu nnifsu u naħseb li huwa minħabba f'hekk li l-maġġoranza tal-poplu trid il-bidla għax tħoss li anke f'dan il-qasam pajjiżna ma jistax jibqa' sejjer kif inhu sejjer.

Jekk irridu futur aħjar għal uliedna u futur aħjar għaż-żgħażagħ tagħna allura pajjiżna jixraqlu jitmexxa ħafna aħjar minn min iħalli pajjiżna jitħassar u jitnitten bil-korruzzjoni kif inhu bħalissa.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 22 ta' Jannar 2008, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PEMBROKE – PLOT ŻDINGAT

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinfurmani xi ħsibijiet għandu l-gvern fuq plot mitluqa, maħmuġa u zdingata li hemm biswit plot no 160, Billion Street, Pembroke li tagħti għal fuq Mons. A Portelli Street, li hija proprjeta' tal-gvern u taqa' taħt il-Lands?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi minn spezzjoni li saret mill- ispetturi tat-Taqsima Proprjeta' tal-Gvern, l-art li hemm biswit Plot 160, Billion Street, Pembroke kienet ġiet ikkonvertita mill-Kunsill Lokali fi ġnien pubbliku magħruf bħala 'Ġnien Jum il-Paċi' u dan skond plakka kommemmorattiva li hemm fuq il-post.

QORTI TA' GĦAWDEX GĦAWDEX - INKJESTI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm inkjesti f'Għawdex li għadhom ma ngħalqux?

Jista' jgħid kemm minn dawn f'Għawdex għad lanqas sar r-rapport ta' l-Uffiċjal Investigattiv?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi mir-records tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) jidher li hemm 281 inkjesta pendenti.

Minn dawn, hemm 19-il waħda li jonqoshom ir-rapport ta' l-Uffiċjal Investigattiv (Pulizija) u dawn huma reġistrati fis-sistema tal-LECAM.

Hemm wkoll 160 rapport ta' esperti fejn m'hemmx rapport ta' l-Uffiċjal Investigattiv (Pulizija), li jirreferu għal 130 inkjesta.

Peress li dawn, fil-maġġoranza tagħhom huma antiki, dawn m'humiex kompjuterizzati.

KUNSILLI LOKALI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx ħaddiema mal-kunsilli lokali li ġew appuntati/seconded ma' dipartimenti tal- gvern, ministeri jew entitatjiet oħra fis-settur pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor Interpellant li jekk bil-mistoqsija qed tirreferi għall-ħaddiema tal-Kunsilli Lokali appuntati/seconded ma' Dipartimenti tal-Gvern, Ministeri jew entitajiet oħra, ninsab infurmat illi m'hemm l-ebda ħaddiema f'din il-kategorija.

Mill-banda l-oħra hemm numru ta' ħaddiema tal-Ministeru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura, Dipartiment għall-Gvern Lokali u ta' l-IPSL li huma appuntati/seconded mal-Kunsilli Lokali f'Malta u Għawdex.

Sa l-aħħar tas-sena 2007 dawn kienu jammontaw għal madwar mitejn u għaxra (210), jiġifieri iffrankar lill-Kunsilli Lokali f'salarji għas-somma ta' €2.80 miljun (Lm1.2 miljun).

PROGRAMMI TA' TAĦRIĠ

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 28742 u għall-fatt li Lm17.7 miljun ġew allokati għall-programmi ta' taħriġ li ġew allokati għalihom l-istess fondi, jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 29207, 29291 u 29494 u jgħid kemm inħolqu mpjiegi full time bħala riżultat ta' l-istess taħriġ?

Min kienu l- entitajiet jew aġenziji privati u jew pubbliċi li mplimentaw dawn l- programmi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant illi mis- 17,794,614.01 miljun lira Maltin li għalihom irreferejt fir-risposta għall- mistoqsija parlamentari 28742, Euro 6,337,161.25 biss huma relatati ma' programmi ta' taħriġ.

Bħala riżultat ta' l-istess taħriġ, 781 persuna sabu impjieg full-time.

L-entitajiet li implimentaw dawn il-proġetti kienu:

FES - Fondazzjoni għal-Servizzi Edukattivi ETC - Korporazzjoni għax-xogħol u t-Taħriġ APPOĠĠ WSM - WasteServ Malta MGOZ - Ministeru għall-Għawdex ACCESS MCAST - Kulleġġ ta' Malta għall-Arti, ix-Xjenza u t-Teknoloġija ME - Malta Enterprise NCPE - Kummissjoni Nazz. għall-Promozzjoni ta' l-Ugwaljanza FSWS - Foundation for Social Welfare Services FUND FOR GOOD CAUSES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 29256, 29348 u 29512 u cioe' : B'riferenza għat-tweġiba li ngħatajt għal mistoqsija parlamentari 27278, jista' jgħid jekk huwiex ċert li t-tweġiba li tani għall-mistoqsija parlamentari 29129 hija sħiħa u li m'hemmx partijiet li tħallew barra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TOBBA GRADWATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Minisru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29506 u jgħid kemm iggradwaw tobba fl-aħħar 5 snin sena b'sena?

Kemm minnhom kienu rġiel u kemm minnhom kienu nisa?

Kemm minnhom marru jaħdmu barra minn Malta?

Minn dawk li baqgħu Malta kemm minnhom jaħdmu full time jew part time mal-Gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' tobba li ggradwaw fl-aħħar ħames snin huwa kif ġej:

|Sena |Rġie|Nisa |Total| | |l | | | |2003 |23 |11 |34 | |2004 |28 |37 |65 | |2005 |27 |34 |61 | |2006 |23 |21 |44 | |2007 |26 |26 |52 | | |127 |129 |256 |

Minn total ta' 256 baqa' 223 li kollha qegħdin f' impjieg full-time mal- Gvern.

BORDIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29504 u jgħid kemm għandu boards l-Gvern?

Liema huma?

Kemm jimpjegaw nies dawn il-boards?

Kemm huwa l-qliegħ, deficit ta' kull board?

Jekk l- impjegati/membri ta' dawn il-boards humiex kunsidrati bħala mpjegati tac- Civil?

ONOR.

AWTORITAJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29503 u jgħid kemm hawn awtoritajiet?

Liema huma u meta twaqqfu?

Kemm qed iħaddmu total ta' nies u kemm huwa l-qliegħ, deficit ta' kull awtorita'?

Jekk l-impjegati ta' dawn l-awtoritajiet humiex kunsidrati bħala impjegati tac-Ċivil?

ONOR.

PEMBROKE - TRIQ BURMA

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29482 u jinvestiga l-periklu li jinsab ġewwa Triq Burma, f'Pembroke peress li taħt l-imsemmija triq jinsab parkeġġ u bandli u kien hemm każi fejn karozzi li jkunu ġejjin minn Triq Burma spiċċaw li saħansitra waqgħu fuq din iż-żona, u għalhekk jidher li jeħtieġ li ssir crash barrier ġewwa Triq Burma?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li minn riċerka li saret fir- records tat-Taqsima għall-Imminiġjar tat-Traffiku irriżulta li fit-2 ta' Marzu 2004 il-kunsill lokali ta' Pembroke kien talab għal crash barrier fi Triq Burma.

Fit-29 ta' Marzu 2004, wara li saret spezzjoni fuq il-post minn uffiċjali tat-taqsima, t-taqsima kienet ipproponiet lill-kunsill lokali Pembroke sabiex jimplimenta mizuri ta' traffic calming u railings fi Triq Bruma sabiex tigi ndirizzata l-problema ta' sigurta' f'din it-triq.

Il-kunsill kien intalab ukoll li jibgħat aktar dettalji dwar dawn il- proposti, iżda sal-lum it-taqsima ma rċeviet xejn mill-kunsill.

STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li jsir lift fi flat, li d- dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, għax fih toqgħod persuna b'saqajha maqtugħa?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-Awtorita' tad-Djar ipprocessat applikazzjoni għal stallar ta' lift fil-blokk indikata mill- Onor. Interpellant.

Ninsab infurmata wkoll li minn dan il-proċess, li kien jinkludi spezzjonijiet fuq il-post mill-perit u l-inġinier ta' l-Awtorita', irriżulta li t-tromba tat-taraġ hi dejqa wisq biex takkomoda lift ukoll.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'persentaġġ tal-budget attwali tal- Forzi Armati qed jintnefaq fuq l-immigranti irregolari?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persentaġġ tal-budget tal-Forzi Armati li ntefaq fuq l-immigranti irregolari fl-2007 kien ta' 14% tan-nefqa Rikurrenti u 40% tan-nefqa Kapitali.

Il-valur tan-nefqa Rikurrenti jinkludi persentaġġ tal- kontijiet tad-dawl u l-ilma tal-Forzi Armati u tal-pagi tas-suldati li jagħmlu xogħol relatat ma' l-immigranti irregolari.

STUDENT CARD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Wara d-dikjarazzjoni tas-Superintendent Sharon Tanti fil-programm Xarabank li l-pulizija qed issib ħafna żgħażagħ li qed jiffalsifikaw l-istudent card biex juru li għandhom aktar eta', jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu dwar dan?

Min joħroġ dawn il-cards?

Meta jinħarġu dawn il-cards jintalbu ċertifikat tat-twelid jew joqogħdu fuq dak li jgħidilhom l-istudent?

ONOR.

TONIO BORG: L-ewwelnett ninsab infurmat illi fl-intervent tagħha s- Supretendent Sharon Tanti aċċennat li l-pulizija sabet "xi" student cards u mhux "ħafna" student cards b'informazzjoni falza fuqhom.

Infurmat ukoll illi minn dak li ġie stabbilit s'issa jidher li sabiex student/a jingħata dan id-dokument kull ma jrid jipproduċi prova li huwa student/a. Ta' min iżid illi dawn id-dokumenti jindikaw biss illi l-persuna indikata hija student u m'humiex dokumenti ta' identita' uffiċjali.

BREATHALYSER

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid matul is-sena 2007 fuq kemm-il persuna ntuża l-breathalyser?

Kemm inqabdu li kienu 'l fuq mil- limiti permessi mil-liġi?

Kien hemm min inqabad aktar minn darba?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 29388 f'din l-istess seduta.

ABBUŻI MINN MINORENNI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Wara diversi dikjarazzjonijiet li saru minn sidien ta' ħwienet ta' nies li jiffrekwentaw Paceville fuq il-programm Xarabank li jkun hemm wisq tfal kemm taħt is-sittax-il sena kif ukoll taħt it-tmintax- il sena li qed itellfilhom ħafna xogħol, tista' l-Ministru tgħid jekk hux qed tikkonsidra li tgħolli l-eta' li fihom żgħażagħ jistgħu jidħlu f'bars u jixorbu titla' għal tmintax-il sena?

Il-Ministru hija sodisfatta kif sejrin l-affarijiet f'dan il-kamp mindu ġiet in vigore din il-liġi fl-1 ta' Lulju?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-liġi ġiet emendata s-sena li għaddiet.

Ma neskludix li terġa tkun emendata meta jinħass li wasal iż-żmien.

Kif żgur li jaf l-Onor.

Interpellant għada qegħda titwettaq kampanja intensiva ta' edukazzjoni biex kulħadd jifhem il-provedimenti tal-liġi kif ġiet emendata.

Fuq dan is-suġġett, bħal f'oqsma oħra fil-kamp soċjali, diffiċli li tgħid li int sodisfatt kompletament.

Iżda m'għandix dubju li l-emendi li għamilna fil-liġi huma pass 'il quddiem u jipprovdu għodda ġdida biex nikkumbattu l-abbuż mill-alkoħol minn minorenni.

GĦOLI TAL-ĦAJJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il sid ta' ristorant, ħanut, night club eċċ nstab li għolla l-prezzijiet wara l-1 ta' Lulju, 2007?

Kemm kienu ġustifikati?

X'passi ttieħdu kontra dawk li ma kellhomx raġun?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

GĦALLIEMA GRADWATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li ggradwaw bħala għalliema fl-aħħar gradwazzjoni li kien hemm ftit tal- ġimgħat ilu?

Jista' jgħid jekk dawn hux kollha sabu mpjieg?

Kemm iggradwaw biex igħallmu fl-iskejjel primarji?

Jista' jgħid kemm kienu subien u kemm kienu bniet f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskejjel primarji t-total ta' studenti li ggradwaw ftit tal-ġimgħat ilu u li ġew impjegati fl-iskejjel primarji ta' l-Istat huwa ta' 37, 34 bniet u 3 subien.

Fl-iskejjel sekondarji t- total li ggradwaw u ġew impjegati huwa ta' 121, 35 subien u 86 bniet.

Informat ukoll li fl-aħħar gradwazzjoni (2007) kien hemm 132 student li gradwaw fil-kors tal-Bachelor of Education (Hons), maqsuma kif ġej:

Nisa 106 Rġiel 26 Total 132

Minnhom hemm 51 student li gradwaw Bachelor of Education (Hons) with Primary Education, maqsuma kif ġej:

Nisa 48 Rġiel 3 Total 51

KUMMIZZJONI NAZZJONALI GĦAL EDUKAZZJONI GĦOLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rakkmandazzjonijiet tal-Kummissjoni Nazzjonali għal Edukazzjoni Ogħla dwar il-Kwalita' fl-Edukazzjoni Ogħla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi, ippubblika r-rapport tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni Ogħla, fuq is-sit elettroniku http://www.education.gov.mt/NCHEqualityassurance.htm.

ADT - ROTTA ĠDIDA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa fuq talba tar-residenti dwar ir-rotta l-ġdida - tal-karozza tal-linja Nru 8 - li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li din ir-rotta saret bi ftehim bejn l-Awtorità tat-Trasport ta' Malta, l-Assoċjazzjoni tat-Trasport Pubbliku u l-Kunsill Lokali fuq talba u petiżżjoni ta' aktar minn mija u ħamsin resident tal-lokalita.

Kopja ta' din it-talba u l-petizzjoni tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

Bl-arranġament li sar issa qed jiġu moqdija dawk ir-residenti li qabel ma kellhomx aċċess dirett għat-Trasport Pubbliku.

GĦAXAQ - TRIQ JOSEPH GRAVINO

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta ser jibda x-xogħol fuq Triq Joseph Gravina, Hal Għaxaq li skond ittra datata 10/1/07 mibgħuta mill-Ministru, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, dan ix-xogħol kellu jibda u s'issa għadu ma sar xejn?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li x-xogħol fuq it-Triq Joseph Gravina ser jinbeda fil-gimgħat li ġejjin kif ġa nforma l-Ministeru konċernat SIĠAR TAL-PALM

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm siġar tal-palm f'Malta u Għawdex li ġew affettwati bil-marda kkaġunata mir-red palm weevil?

Minn fejn ġejja din il-marda u x'inhu l-kaġun tagħha?

X'rimedji qegħdin jitfasslu għaliha?

Se jkun hemm xi kumpens għat-tibdil ta' dawn is-siġar?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li ġew identifikati madwar 150 siġra tal-palm li huma infettati ħafna bil-Bumunqar Aħmar (Red Palm Weevil) ġewwa Malta.

Mill-ispezzjonijiet u l-monitoraġġ li qiegħed isir sa issa f'Għawdex ma nstabet ebda palma li hi nfettata b'din il-ħanfusa.

Dan l-insett, li jaf l-oriġni tiegħu fl-Asja, jinstab kważi mal-Mediterran kollu u jinġarr permezz ta' materjal ta' propagazzjoni li jista' jvarja minn biċċiet tal-palm sa siġar sħaħ.

L-insett ma jkunx viżibbli meta jkun trasportat minn pajjiż għal ieħor għax huwa jkun jinstab fil-qalba tas- siġra.

Din il-ħanfusa tagħmel ħsara kbira għax l-istadji larvali jgħawwru u jieklu fiz-zokk prinċipali u jistgħu jikkawżaw il-mewt tal-palma.

Għaldaqstant, il-larvae ma jidhrux u lanqas is-sintomi tal-ħsara li tkun qiegħda ssir.

Is-sintomi jibdew jidhru meta l-marda tkun diġà qiegħda fi stat avvanzat.

Dan l-insett kapaċi jeqred siġra tal-palm fi ftit xhur.

Id-Dipartiment għas-Saħħa tal-Pjanti kien jieħu l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa anke qabel feġġ l-ewwel każ.

Fil-fatt, id-Dipartiment fassal pjan ta' kontingenza u miżuri ta' emergenza ta' kif wieħed għandu jikkontrolla jew inaqqas it-tifrix ta' din il-marda.

L-ispettorat fi ħdan id- Dipartiment għas-Saħħa tal-Pjanti hu dejjem f'kuntatt ma' spettorati oħrajn fejn hemm din il-marda biex jindaga dwar is-sitwazzjoni tal-Bumunqar l- Aħmar tal-Palm.

Id-Dipartiment organizza wkoll tliet seminars għall- pubbliku ġenerali u għall-Kunsilli Lokali kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex u fisser il-miżuri li wieħed għandu jieħu.

Dawn kienu spjegati wkoll waqt konferenza stampa li saret fuq is-suġġett nhar it-28 ta' Novembru 2007.

Wieħed jista' jsib bosta informazzjoni fuq dan l-insett fil-website tad- Dipartiment (www.planthealth@gov.mt).

Ir-rimedji li qegħdin jittieħdu jinkludu trattament ta' bexx kemm preventiv kif ukoll fuq siġar diġà attakkati.

S'issa m'hemm l-ebda pjan li jingħata kumpens għat-tibdil ta' dawn is- siġar.

Madankollu, id-Dipartiment qiegħed jagħti għajnuna finanzjarja biex siġar infettati gravament jew inkella mejtin jiġu maħruqa.

Id-Dipartiment qiegħed ukoll jagħti servizz kontinwu ta' informazzjoni u pariri.

Ta' min jgħid ukoll li l-Ministeru appunta numru ta' persuni biex flimkien jistħarrġu u jistudjaw l-impatt tal-bumunqar aħmar tal-palm fuq dawn is- siġar kif ukoll biex iħejju pjan ta' azzjoni u jaraw x'rimedji oħrajn jistgħu jittieħdu biex tixxejjen kemm jista' jkun il-firxa ta' dan l-insett fis-siġar tal-palm f'Malta.

BALZAN - TRIQ BIRBAL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 29488 u ċioe' jikkonsidra li wara li qegħda tiġi resurfaced Triq Birbal, Hal Balzan isiru traffic lights fil-junction bejn Triq Birbal u Pjazza Wesgħa Guże Aquilina?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-Awtorita' Dwar it-Trasport eżaminat din il-proposta u mhux rakkommandat li jkunu installati traffic lights fil-post li għalih qed tirreferi din il-mistoqsija parlamentari għax minħabba l-konfigurażżjoni tat-triq, ma hemmx post fejn tkun implimentata holding lane għall vetturi li jduru lejn il-lemin.

Għaldaqstant il-post ta' l-STOP tkun trid tiġi mressqa lura aktar mill-istandards sabiex vetturi kbar jkunu jistgħu jimmanuvraw.

Dan bir-riżultat li vetturi li jkunu fuq l- STOP ma jkollhomx visibilita' ta' vetturi oħra fuq il-lemin u x-xellug .

Iżda, t-Taqsima għall-Immaniġjar tat-Traffiku hija infurmata li l-kunsilli ta' Hal Balzan, Hal-Lija u ta' Hat-Attard qed jagħmlu studju komprensiv sabiex iħejju proposti konkreti ta' mmaniġġjar tat-traffiku fit-tlett lokalijiet bl-iskop li titnieda skema ħolistika w sostenibbli għall-inħawi.

SPTAR MATER DEI - TWAQQIGĦ TA' BINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 29303 u ċioe': B'referenza għax-xogħlijiet li saru fl-Isptar Mater Dei jista' l- Prim Ministru jgħid x'volum ta' materjal u blat ġie eskavat għall-proġett kollu, kemm ġie jiswa x-xogħol ta' skavar, u kemm ġew jiswew x-xogħljiet ta' twaqqigħ ta' bini li kien diġa' sar wara li ried jitwaqqa' minħabba bdil fil-pjanta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

HOME HELP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jara li l-anzjana li tgħix fl- indirizz li qed jidher separatament, tingħata l-home help li għandha bżonn minħabba l-kundizzjoni tagħha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant din il-mistoqsija mhijiex skond l-istanding orders tal-Kamra u għalhekk ma tistax tiġi mwieġba.

MANWEL DIMECH BRIDGE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tarmac li ngħata fuq id-deck tal- Bridge Manwel Dimech ġiex ittestjat?

Jekk fl-affermativ, dan għadda mit- test?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

IMPJIEG FIX-XATT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li sabiex persuna tidħol taħdem ix-xatt jeħtieġ li tattendi l-MCAST?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nissuġġerixxi lill-Onor Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru kkonċernat.

ENEMALTA - PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk is-setturi ta' l-Enemalta li hemm il-ħsieb li jiġu privatizzati?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Gvern għandu l-ħsieb li jipprivatiżża id- divizjonijiet taż-żjut u tal-gas tal-Korporazzjoni Enemalta.

SPTAR MATER DEI - FORNITURA TA' IKEL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29311 u jgħid jekk il-kuntratt għall-fornitura ta' ikel lill-pazjenti ta' l-Isptar Mater Dei ingħatax lill-privat?

Jekk fl-affermattiv, lil min ingħata u x'inhu stmat li hu l-valur ta' dan il-kuntratt kull sena?

ONOR.

EŻAMIJIET TAL-CLERKS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jinfurmani jekk dawk li għaddew mill-eżami ta' clerks in Public Service fil-2007 hux se jiġu ngaġġati mal-Gvern?

Jekk fl-affermattiv, hemm xi data?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Issa li beda l-proċess biex dawk li għaddew mill- eżami ta' l-Executive Officers jingħataw il-ħatra u jitqassmu skond l- esiġenzi tas-Servizz, f'qasir żmien ser jibda wkoll l-ingaġġ ta' numru ta' skrivani.

TA' QALI CRAFTS VILLAGE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-tenders fuq xogħol fil- crafts village Ta' Qali li kellhom jaqgħlu fid-9 ta' Jannar, għalqux?

Jekk dan ma sarx, x'inhi r-raġuni wara dan?

Jista jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-pjanti ta' l-istess xogħlijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li dawn it-tenders ħarġu mill-Ministeru għall-Iżvilupp Urban u Toroq, u għalhekk nitolbok tindirizza l-mistoqsija lil dak il-Ministeru.

BIRGU - SANT'ANĠLU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol li ġie mwiegħed snin ilu fuq l-appartamenti ta' Sant'Anġlu, il-Birgu, jiġifieri l-ħolqien ta' ġnien pubbliku, tlestiex?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat- tweġiba li nagħtat għall-mistoqsija parlamentari 25652 fis-seduta numru 543.

BORMLA - TRIQ IX-XATT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Peress li ġie deċiż li jsir xogħol ta' tiswija ta' toroq f'numru ta' lokalitajiet wara l-maltempati li kellna, jista' l-Ministru jara li jsir xogħol simili fi Triq ix-Xatt, Bormla minn Dock 1 sal-Knisja ta' Santa Tereża?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-Maintenance Unit tal-ADT għamlet xogħol ta' patching bil-cold asphalt f'din it-triq immedjatament wara l-maltemp sabiex għalqet il-ħofor li rriżultaw u b'hekk tneħħa l- periklu.

L-ADT ser tkun qed tevalwa l-possibilita' li jsir reinstatement bil-hot tarmac.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET

BIL-MIKTUB

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 27065 u 27218 u jgħid kemm ġiet tiswa ċ-ċerimonja li saret fid-29 ta' Ġunju, 2007 fl-isptar Mater Dei?

Jista' jagħti breakdown ta' dawn l-ispejjeż?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari nru 27065.

IMPJIEGI B'KUNTRATT TA' TLIET XHUR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid meta jkun hemm kumpanija privata li tħaddem ħaddiema bil-kuntratt ta' tliett xhur tliet xhur, kemm- il darba din tista' ġġedded dan il-kuntratt qabel ma jsir tal-post?

Huwa skond il-liġi li ħaddiem jagħmel aktar minn sena b'din il-kundizzjoni u qatt ma jsiru ħaddiema regolari?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Avviz Legali tal-51 ta' l-2007 jirregola kuntratti ta' servizz għal terminu ta' żmien fiss.

Il-liġi tistabbilixxi li kuntratt ta' servizz għal żmien fiss għandu jinbidel f'kuntratt ta' servizz għal żmien indefinit jekk l-impjegat kien impjegat taħt kuntratt jew kuntratti għal żmien fiss li waħdu jew flimkien jeċċedu perjodu ta' mpjieg kontinwu għal aktar minn erbgħa snin u l-prinċipal ma jkollux raġunijiet li bihom ikun jista' jiġġustifika li dak l-impjegat għandu jibqa' fuq kuntratt għal żmien fiss.