MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 539 It-Tnejn, 18 ta' Ġunju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 539

It-Tnejn, 18 ta' Ġunju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 539

It-Tnejn, 18 ta' Ġunju, 2007

WERREJ

MINUTI 701

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 701

TQEGĦID TA' KARTI 709

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-ISTITUZZONIJIET FINANAZJARJI (It-Tieni Qari)

FINANCIAL INSTITUTIONS (AMENDMENT) BILL (Second Reading 710

AĠĠORNAMENT 728

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 733

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduti Nri.

537 u 538 li saru fit-13 u l-15 ta' Ġunju, 2007 rispettivament ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari li saret mill-Onor.

Charles Mangion lis-Sedja dwar xiri ta' biljetti ta' l-ajru.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SERVIZZ ĊIVILI - UNPAID/STUDY LEAVE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 26010, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati fiċ- ċivil li qegħdin fuq unpaid leave jew study leave?

Kemm hemm impjegati li ilhom bejn sena u sentejn; bejn sentejn u tliet snin; bejn tliet snin u erba' snin; bejn erba' snin u ħames snin u aktar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Fiċ-ċivil hemm b'kollox 949 impjegat li qegħdin fuq unpaid leave jew fuq study leave.

Dawn qegħdin imqassma kif indikati fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KUNTRATT TAL-COMPUTERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 26363, il-Prim Ministru jikkonferma li l-kuntratt ta' l-Integrated Health System, tal-computers, li kien tħassar minħabba allegat abbuż, ingħata mingħajr ħruġ ta' offerti?

Jekk iva, kif se tiġi assigurata t-trasparenza u l-kontabilita`?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 26628.

GAMBLING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 26357, il-gvern għandu l-ħsieb li jirregola l-gambling b'mod aktar komprensiv minħabba l-fatt li dan qiegħed jikber f'forom varji f'pajjiżna?

Ma jidhirlux li għandha ssir distinzjoni ċara legali bejn slot machines u amusements machines u l-użu tagħhom, l-aktar minħabba l-fatt li l-vizzju tal-logħob qiegħed dejjem jikber fost il-minorenni?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, il-gvern, fid-diskors tal-budget 2007, diġà indika s-sensitività tas-sitwazzjoni li qed tiġi riferuta fil- mistoqsija.

Il-qafas regolatorju u s-sorveljanza f'dan il-kamp huma importanti u jimxu id f'id.

Il-gvern għandu l-ħsieb li minflok jindirizza s-sitwazzjoni biċċa biċċa, jittratta dan is-settur b'mod ħolistiku u minn angoli differenti lil hemm mill-konsiderazzjonijiet fiskali fuq l-istess livell li jinkludu dawk legali, soċjali kif ukoll morali.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma matul is-sena 2006 fil-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): In-nefqa f'kontijiet fuq id-dawl u l-ilma mill-ministeru għar-riżorsi u l- infrastruttura u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006 kienet kif jidher hawn taħt:

Ministeru Lm 5,884.48 Dipartimenti Lm 126,597.15 Total Lm 132,481.63

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jinforma lill-poplu dwar il-kawża ta' qtugħ ta' l-elettriku li qed ikollna fil-pajjiż?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Safejn naf jien, dawn l-affarijiet tieħu ħsiebhom l- Enemalta.

Madanakollu l-qtugħ ta' elettriku mhux qed ikun ta' barra minn hawn u huwa relatat mat-tħaddim ta' makkinarju.

Jien persważ li l-Enemalta tagħmel l-almu tagħha kollu biex sitwazzjonijiet simili jiġu rranġati fl- iqsar żmien teknikament possibbli.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma matul is- sena 2006 fil-ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): In-nefqa f'kontijiet tad- dawl u ilma matul is-sena 2006 fil-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi kienet kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma matul is-sena 2006 fil-ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): In- nefqa totali f'kontijiet tad-dawl u l-ilma matul is-sena 2006 kienet:

Lm

GPS 12,375.87 Boffa Hospital 35,070.66 Division / Ministry 198,648.20 Elderly & CC 922,022.00 Mount Carmel Hospital 211,301.00 St Lukes Hospital 629,642.20 Total 2,009,059.93

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma matul is-sena 2006 fil- ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): In-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma fis-sena 2006 fil- ministeru tiegħi kienet ta' Lm 12,938.32.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad- dawl u l-ilma matul is-sena 2006 fil-ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għall- Affarijiet Ruarli u Ambjent): In-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma fil- ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006 kienet ta' Lm377,087.58.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma matul is-sena 2006 fil-ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): In-nefqa f'kontijiet ta' dawl u l-ilma matul is-sena 2006 kienet kif ġej:-

Ministeru/Dipartiment Lm 5,520.64 Awtorita` dwar it-Transport Lml6,9l2.00

SAFAR UFFIĊJALI – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Hemm kontijiet pendenti mhux magħluqa jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar u Marzu 2007, fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha?

F'każ li fl-affermattiv min huma dawn l-uffiċjali u x'inhi r-raġuni?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari li għamel l-Onor.

Interpellant hija fin-negattiv.

NEFQA FUQ OSPITALITA`

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni: Kemm kienet in-nefqa fuq kull tip ta' hospitality fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu separatament u xahar b'xahar matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Min ta l- approvazzjoni għal dan l-infiq f'kull każ separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

SAFAR UFFIĊJALI – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta`Soċjali: Hemm kontijiet pendenti mhux magħluqa jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar jew Marzu 2007, fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha?

F'każ li fl-affermattiv min huma dawn l-uffiċjali u x'inhi r- raġuni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): M'hemmx kontijiet pendenti biex jingħalqu jew flus f'subsistence allowance li jridu jiġu ritornati fuq safar li sar bejn Jannar u Marzu 2007 minn uffiċjali fil-ministeru, dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħtu.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Kemm sewa flus is-safar, inkluż flights, subsistence allowance u accomodation, li fih kienet involuta l-ministru, inkluż l- uffiċjali li marru magħha, globalment għal kull safra separata?

Fejn kienet id-destinazzjoni u min akkumpanjaha matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Kemm sewa flus is-safar, inkluż flights, subsistence allowance u accommodation, li fih kienet involuta l-ministru, inkluż l-uffiċjali li marru magħha, globalment għal kull safra separata?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 25361.

SAFAR UFFIĊJALI – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Debono Grech) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx kontijiet pendenti mhux magħluqa, jew flus minn subsistance allowance żejda mhux ritornati fuq xi safar li sar matul Jannar, Frar jew Marzu 2007, fil- ministeru, dekasteru u enti tiegħu?

F'każ li fl-affermattiv, min huma dawn l-uffiċjali u x'inhi r-raġuni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-kontijiet kollha dwar safar li sar matul Jannar, Frar u Marzu ta' din is-sena huma magħluqin u ma hemm ebda kont pendenti jew flus minn subsistence allowance żejda mhux ritornati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Roderick Galdes, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RODERICK GALDES: Bil-permess tal-Ministru, jista' jgħidli meta se jibdew jingħataw ir-refunds li ġew imwiegħda fil-budget fuq ix-xiri ta' l- apparat tas-solar heating.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onorevoli.

Din m'hijiex relatata mad- domanda oriġinali.

PJANTI TAD-DIPARTIMENT GĦALL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, kopji tal-pjanti ta' 25, Triq Pietro Floriani, Floriana, li fih se jkun hemm is-sede tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal- pjanti mitluba mill-Onor.

Interpellant.

ISLA - SPEZZJONI TA' FOND

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Meta hi mistennija li ssir l-ispezzjoni mill-ħaddiema tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali fil- fond fl-Isla, li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna indikata li tmur fil-customer care tad-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali ħalli tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

SKEMA TA' CARE AND REPAIR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tara li l- individwu mill-Birgu, li għandu ħamest itfal u li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jibbenefika mill-inizjattiva tal-care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna indikata li tmur il-customer care ta' l-awtorita' tad-djar biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Tista' tgħidli jekk it-tiswijiet ta' galleriji jaqgħux taħt l-iskema ta' care and repair?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Iva, it-tiswijiet ta' galleriji jistgħu jsiru permezz tal-care and repair, li hija inizjattiva wiesgħa ħafna.

Jekk l- Onor. Interpellant jaf b'xi persuni li għandhom galleriji li għandhom bżonn xi tiswijiet, nitolbu jagħtihom il-parir li jmorru l-customer care ta' l- awtorita' tad-djar u bla dubju ta' xejn – naturalment taħt ċerti parametri, jiġifieri skond id-dħul u l-assi li jkollhom – ikunu jistgħu jingħataw għajnuna biex jagħmlu t-tiswijiet meħtieġa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, ħafna drabi, anke meta jkun hemm l- approvazzjoni li jsiru xi xogħlijiet ta' care and repair, wieħed qed ikollu jdum jistenna s-snin sabiex dawn attwalment isiru.

Ir-raġuni hi li hemm kwantita` kbira ta' xogħol xi jsir u mhux qed jinstabu kuntratturi biżżejjed biex jagħmluh.

Hemm xi pjan dwar kif din il-problema tista' tiġi solvuta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ma jidhirlix li hemm xi lista twila ta' persuni li qed jistennew li jsirilhom xogħol ta' tiswijiet fl-abitazzjoni tagħhom.

Permezz ta' din l-iskema, l-awtorita' tibgħat kuntrattur jagħmel ix-xogħol neċessarju u tħallsu hi.

Imbagħad hemm skema oħra, li taħdem kważi bl- istess mod, li permezz tagħha l-individwu jagħżel il-kuntrattur hu, jagħmillu x-xogħol neċessarju u mbagħad jitħallas mill-awtorita`, basta jinżammu l-irċevuti.

ALLEGAZZJONI DWAR UFFIĊJALI TAD-DIPARTIMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Huwa minnu dak li qed tallega persuna minn Ħaż-Żabbar, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li qed tkun injorata minn uffiċjali ta' l-istess ministeru?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Minn investigazzjoni li saret, inkluż kuntatt mal- persuna indikata mill-Onor.

Interpellant, irriżulta li din qatt ma kellmet lil xi uffiċjal fil-ministeru tiegħi u għalhekk l-allegazzjoni tagħha li ġiet injorata minn uffiċjali ta' l-istess ministeru hi kompletament infondata.

SINGLE PARENT - BENEFIĊĊJU SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid għaliex is-single parent mill-Birgu, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, mhix qed tiegħu r-relief fuq it-tifel iż-żgħir tagħha?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna indikata li tmur l-uffiċċju distrettwali tad-dipartiment tas- sigurta' soċjali li jkopri l-lokalita' tagħha biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

ĦATRA TA' MANAGERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Meta huma mistennija li joħorġu l-appointments tal-manager area officers tas-servizzi soċjali?

Meta se jingħataw?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-ħatriet ta' managers li rrifera għalihom l- Onor. Interpellant se jinħarġu kif jitlesta l-proċess li jiġu assenjati f'liema uffiċċju distrettwali se jaħdmu.

FORZI ARMATI - IMPJEGATI PAJŻANA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm hemm nies attached ma' l-Armata bħala pajżana li fiż-żmien kienu jaħdmu f'korpi tax-xogħol?

Kemm hemm nies b'kollox fl-Armata nnifisha?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Fl- Armata bħalissa hemm 57 persuna pajżana mpjegati magħha li qabel kienu jaħdmu f'korpi tax-xogħol.

B'kollox l-Armata timpjega 1,575 suldat regolari u 133 ħaddiema pajżana.

SETTUR PUBBLIKU - COMPUTERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm mis-sistemi eżistenti ta' l-IT - fis-settur pubbliku u fl-iskejjel tal-gvern - huma tal-kategorija pentium 1,2,3,4 - socket 423,4 - socket 775 flimkien ma' oħrajn i.e. dual core, AMD etc?

Minn dawk Pentium 4 kemm minnhom huma over 2.4 ghz?

X'inhi d-distribuzzjoni ta' snin li fuq medda tagħhom inxtraw il-Pentium 4 computers għad-dipartimenti tal- gvern u l-iskejjel ta' l-Istat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant safejn jirrigwarda l-ministeru tiegħi.

L- informazzjoni dwar is-sockets ma tistax tingħata għax m'hemmx fir-records.

SAN GWANN - TRIQ IL-BAĦAR L-ISWED

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara jekk jistgħux isiru xi traffic calmers jew sleeping policemen fi Triq il-Baħar l-Iswed, San Ġwann, minħabba l-veloċita` li biha jgħaddi t-traffiku b'riskju għar-residenti ta' l-area?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġjar tat-traffiku rriżulta li ma kien hemm l-ebda talba mill- kunsill lokali ta' San Ġwann għal tali road humps fi Triq il-Baħar l-Iswed.

TWAĦĦIL TA' BOZOZ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Fejn tibda u tispiċċa r-responsabbilta' rispettiva ta' l-Enemalta u tal-kunsilli lokali dwar twaħħil u tibdil ta' bozoz f'toroq li jinsabu f'zoni residenzjali?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Enemalta hija responsabbli mill-manutenzjoni ta' l- istreet lighting (pole mounted) bl-eċċezzjoni ta' xi ftit toroq arterjali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` ta' l-ADT.

Rigward ir-responsabbilta` tal- kunsilli lokali nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm kien hemm ilmenti bil- miktub permezz ta' e-mail jew xort'oħra dwar żbalji jew ineżattezzi f'suġġetti varji fl-eżamijiet tal-MATSEC, fil-livell intermedju u dak avvanzat?

Liema kienu s-suġġetti u x'kienu l-ilmenti?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Din is-sena kien hemm ilment wieħed dwar mistoqsija fl-eżami tal-Malti fil- livell Intermedju li, skond l-ilment, kienet dwar aspett barra mis-sillabu.

Irriżulta, iżda, li ma kienx hemm bażi għal dan l-ilment.

Ma kienx hemm ilmenti oħra dwar żbalji jew ineżattezzi fil-karti ta' l-eżami.

Informat ukoll li kien hemm ilment dwar l-eżami ta' paper II fil-kimika fil- livell avvanzat għax l-istudenti ma ngħatawx kopja tal-periodic table waqt l-eżami.

L-ebda mistoqsija f'din il-karta ma kienet titlob tagħrif dwar il- periodic table u għalhekk l-istudenti ma kenux żvantaġġjati.

Kien hemm ilment ieħor li xi għaxar minuti wara li beda l-eżami ta' l-ekonomija fil- livell avvanzat, l-iskritt tal-kandidati inbidel iżda ingħata ħin barrani biex jagħmel tajjeb għall-ħin li ntilef.

VALLETTA - TEATRU RJAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Meta se jsir ix-xogħol li kellu jsir biex is-sit tat-Teatru Rjal jiġi mgħotti?

Kien hemm xi żviluppi f'dan is-sens?

Kemm hija kbira l-ħsara li ġarrbu s-siġġijiet li tħallew esposti għall- elementi kollha?

Għal kemm tammonta din il-ħsara?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Qiegħda ssir stima tax-xogħol li meħtieġ isir sabiex is-sit imsemmi jkun fi stat tajjeb, skond ir-regoli relevanti sabiex isir fih il-Malta Arts Festival Summer 2007.

Il-proġett sabiex dan is-sit jiġi mgħotti jinsab fil-fażi ta' ppjanar.

DVD TAL-KANZUNETTA "VERTIGO"

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 25716, jista' l-Ministru jgħid xi ftehim jew kuntratt hemm bejn Where's Everybody u kumpanniji sussidjarji jew assoċjati u l-Maltasong Board, dwar il-produzzjoni u l-bejgħ tal-music video, ic-CD u d-DVD tal-kanzunetta "Vertigo"?

Jista' jippreżenta kopja tal-kuntratti kollha li saru bejn iż- żewġ naħat?

Kemm intalbet tħallas il-kumpannija Where's Everybody għad- drittijiet tal-kanzunetta "Vertigo" li, skond il-liġi huma proprjeta' tal- Maltasong Board, biex ikunu jistgħu jużawha fil-programmi tagħhom?

Għaliex kumpanniji u ħwienet li talbu li jbigħu c-CD u d-DVD tal-kanzunetta "Vertigo" ma ngħatawx permess minn Where's Everybody biex jagħmlu dan?

Għaliex il-kanzunetta "Vertigo" qed tinbiegħ biss minn żewġ kumpanniji?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RAPPORT TAL-MATSEC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 26243, jista' l-Ministru jgħid liema rakkmandazzjonijiet fir-rapport tal-MATSEC twettqu s'issa u liema huma l- oħrajn li huma maħsuba li jitwettqu?

Minn meta se jitwettqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba diġa` mogħtija għall-mistoqsija ċitata.

GOLF COURSE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Il-Prim Ministru jiċħad jew jikkonferma li l-fatt li mar lura mid-deċiżjoni li tinbena korsa tal-golf fix-Xagħra l- Ħamra - li sa ftit żmien ilu kien għadu qed isostni, kontra s-short-list tal-MEPA li kienet sejra ssir fl-interess nazzjonali apparti minn konsiderazzjonijiet oħra – seta' kien dovut għall-fatt li d-direttorat ta' l-ambjent ta' l-Unjoni Ewropea sar jaf bil-każ u għamel pressjoni fuq il- gvern biex jekk hemm bżonn jirrevedi l-policy dikjarata tiegħu dwar bini ta' golf courses ġodda, b'mod partikolari dwar dik tax-Xagħra l-Ħamra?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il- gvern ma kienx motivat mill-konsiderazzjoni li qed isemmi fid-deċiżjoni li ħa dwar ix-Xagħra l-Ħamra.

GUIDANCE AND COUNSELLING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari 26244, jista' l-Ministru jgħid meta tlesta r- rapport dwar is-servizz tal-guidance and counselling u meta wasal għandu?

ONOR.

SEKWESTRU TA' FLIEXKEN TA' XORB

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għad-deċiżjoni ta' l-uffiċjali tad-dwana li ssekwestraw għadd ta' fliexken ta' xorb alkoħoliku mill- confectionary li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, dejjem jekk it-talba tas-sid tal-ħanut hija ġustifikata u kkorroborata bl-evidenza mitluba mid-dipartiment konċernat, jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm lid- dwana ta' Malta milli jagħti lis-sid tal-ħanut lura l-fliexken kollha li qed jinżammu mid-dwana meta, dejjem skond is-sid tal-ħanut, kull flixkun inxtara legalment u skond il-liġi?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninsab infurmat li dan l-istabbiliment kiser Regolament 13 tat-Taqsima B tas-Sitt Skeda, Kap 382 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dan ir-regolament jistipula li l-fliexken tax-xorb alkoħoliku esebiti għall-bejgħ irid ikollhom imwaħħla fuqhom faxxa jew bolla hekk kif indikat mill-kontrollur tad-dwana.

PENSJONI TAL-PUBLIC ACCOUNTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il- pensjoni tal-public accounts tiżdiedx jew tibqa' kif tkun?

Jista' jgħid ukoll jekk il-gvern hux qed jikkonsidra li jagħti xi żieda għal din il- pensjoni?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u se tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

RIŻENJA TAS-SUR BUGELLI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: X'kienu r-raġunijiet li għalihom irriżenja s-Sur Buġelli?

Min ħa over ir-responsabbilta` tax- xogħol pendenti li kellu f'idu dan l-uffiċjal għoli fid-dipartiment jew ministeru?

X'kien fil-fatt ix-xogħol pendenti li huwa kellu responsabbilta` tiegħu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

RIŻENJA TA' DR M. VELLA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: X'kienu r-raġunijiet li għalihom irriżenjat Dr M Vella?

Min ħa over ir-responsabbilta` tax-xogħol pendenti li kellha f'idha din l-uffiċjal għoli fid-dipartiment jew ministeru?

X'kien fil-fatt ix-xogħol pendenti li hija kellha responsabbilta` tiegħu?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Dr Mireille Vella applikat għall-post ta' direttur ġenerali f'ministeru ieħor wara l-ħruġ ta' ċirkulari mill-uffiċċju tal-prim ministru.

Permezz ta' struttura ġdida, il-post ta' Direttur International & Legal Coordination li kienet tokkupa Vella issa ġie integrat fil-post ġdid ta' Direttur Ġenerali responsabbli mill-aspetti regolatorji fil-qasam veterinarju u tas-sajd.

Din il-kariga issa hija okkupata minn Dr Anthony Gruppetta li llum jokkupa l-kariga ta' Direttur Ġenerali Veterinary Regulations and Fisheries Conservation and Control.

BIĊĊERIJA - INĊINERATUR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Għaliex l-inċineratur fil- Biċċerija għadu m'hux jaħdem?

Kemm fil-fatt hija kkalkulata l-ispiża meħtieġa biex jitħaddem dan l-inċineratur il-ġdid?

Meta fil-fatt se jitħaddem?

Min kien/u l-uffiċjal/uffiċjali responsabbli minn dan il- proġett?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 23821.

Il-project manager ta' l-impjant kien l-ex direttur ġenerali fit-taqsima ta' l-ikel u l-affarijiet veterinarji.

Illum dan il- proġett qed jaqa' taħt il-WasteServ Malta Ltd.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-uffiċjali/ħaddiema li rriżenjaw u jew spiċċaw mix-xogħol fid- dipartimenti, ministeru, entitajiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'l quddiem?

Liema vakanzi mtlew u liema għadhom pendenti?

ONOR.

FRANCIS AGIUS (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-informazzjoni għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Min kienu l-uffiċjali u ħaddiema li rriżenjaw jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entitajiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'il quddiem?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u se tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

ĦADDIEMA LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min kienu l-uffiċjali/ħaddiema li rriżenjaw u jew spiċċaw mix-xogħol fid-dipartimenti, ministeru, entitajiet li jaqgħu taħtu mill-1 ta' Mejju, 2004 'il quddiem?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Mir-records disponibbli t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Ma nħossx li jkun prudenti li jingħataw l-ismijiet tal-persuni konċernati.

Il-postijiet li ġew vakati mtlew skond il-bżonn u r-riżorsi disponibbli.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ DE ROHAN

L-ONOR.

FRANCO GALEA (f'isem l-Onor.

Joseph Cassar) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistax isir xi ħaġa urġenti fi Triq De Rohan, Ħaż-Żebbuġ, Malta u dan għaliex hemm problema ta' flooding speċjalment fil-bidu tat-triq, anke meta tagħmel naqra xita?

Jidher li din il-problema issa ilha diversi snin u qed tkun ta' inkonvenjent kbir għan-nies tal-lokal.

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Qiegħed isir studju min-naħa ta' l-ADT biex tkun tista' tiġi solvuta din il- problema.

TAL-BLAT HOUSING ESTATE – STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Meta se jinbeda x-xogħol fuq l-installazzjoni ta' lift fil-blokki A,B,C u D fuq Tal-Blat housing estate Qormi wara li r- residenti diġa' ssottomettew l-applikazzjoni tagħhom u l-applikazzjoni tal- MEPA ilha approvata mis-26 ta' Ġunju 1998?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L-awtorita` tad-djar għandha żewġ applikazzjonijiet għal stallar ta' lift fi blokki C u D fil-binja indikata mill-Onor.

Interpellant.

Dawn iż-żewġ applikazzjonijiet saru f'Novembru 2006.

Iż-żewġ siti ġew spezzjonati mill-perit u l-konsulent dwar il-lifts ta' l- awtorita` u qed jitħejjew il-pjanti tal-partijiet komuni tal-blokki biex jiġu sottomessi l-applikazzjonijiet għall-permessi lill-MEPA.

L-applikazzjoni approvata mill-MEPA fl-1998, li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant, kienet dwar bini ta' sular ieħor fuq il-blokki A, B, C u D, liema proġett qatt ma ġie mwettaq.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar każijiet ta' vjolenza domestika li ġew rapportati bejn Jannar u Mejju 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26724; u

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Dikjarazzjonijiet għas-sena 2006, magħmula skond paragrafi 48 u 49 tal- Kodiċi ta' l-Etika għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari; u

Tagħrif dwar proġetti ffinanzjati mill-Fifth Italo-Maltese Financial Protocol u mill-Pre-accession Programmes ta' l-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26698.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: F'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar ħaddiema barranin li ħadmu fit-Tarzna fl-2005 u fl-2006 kif ukoll dwar ħaddiema Maltin fit-Tarzna maqsuma skond l-etajiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26691;

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar rapporti li ġew ikkummissjonati mid-dipartimenti u enti fid- dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26678; u

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Kopja tal-pjanta tas-Sliema Transport Action Plan, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 26711.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR L-ISTITUZZONIJIET

FINANAZJARJI

FINANCIAL INSTITUTIONS (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: L-Onor.

Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlametnari): Sur President, f'isem il- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji, Kap 376".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se jemenda żewġ liġijiet sabiex inkunu nistgħu naddottaw direttiva ta' l- Unjoni Ewropea, li l-għan tagħha huwa li timplimenta l-payments services.

Dawn huma servizzi ta' pagamenti fi ħdan is-suq Ewropew, li jsiru minn pajjiż għal ieħor sabiex jiġu faċilitati l-pagamenti li jsiru minn individwi, kumpanniji jew imprendituri minn pajjiż għal ieħor.

B'hekk is- suq intern ikun ħafna aktar effiċjenti milli huwa llum.

Tajjeb li ngħidu li sal-lum, jekk inti tipprova tħallas xi ħaġa minn fuq l-internet, jew inkella tagħmel pagament f'pajjiż ieħor, hemm perjodu ta' żmien sakemm jgħaddi u jiġi kkonfermat il-pagament tiegħek.

Hemm ukoll xi charges relatati ma' dan il-pagament.

Jekk tagħmel trasferiment minn kont ta' bank għal kont ta' bank ieħor, il-flus donnhom jisparixxu għal xi ġimgħa u inti ma tkunx taf jekk il-flus tiegħek telqux minn dak il-bank jew inkella waslux fil-bank l-ieħor.

Ovvjament il-flus ikunu qegħdin jeħlu f'bank jew ieħor u dak il-bank, f'dak il-perjodu jkun qiegħed jagħmel il-qliegħ minn fuqhom permezz ta' l-interessi.

Id-direttiva li qegħdin nipproponu li naddottaw b'dan l-abbozz ta' liġi tfittex li tilħaq l-għanijiet ta' l-Unjoni Ewropea billi toħloq il-qafas leġislattiv meħtieġ ħalli dawn it-tip ta' pagamenti jiġu ffaċilitati u allura l-konsumatur innifsu jkun jista' jagħmel it-transazzjonijiet tiegħu ħafna aktar malajr.

B'hekk il-konsumatur ikun jista' igawdi wkoll minn suq aktar miftuħ.

Sur President, l-emendi li qegħdin nipproponu huma għal-liġi ta' l-1994 dwar l-istituzzjonijiet finanzjarji.

Se nipprova nibda d- diskors tiegħi billi nagħmel riferenza għall-ħtieġa li nħasset għal din id- direttiva.

Mad-dħul ta' l-ewro f'numru ta' pajjiżi beda jidher li, filwaqt li veru li l-ewro kien qiegħed iġib numru ta' vantaġġi fl-attivita` ekonomika, li kienet qiegħda titkattar, billi twessgħu l-possibilitajiet għall-kummerċ u kiber il-kummerċ innifsu, dan il-kummerċ wassal sabiex fl- aħħar mill-aħħar ikun hemm xi forma jew oħra ta' pagamenti.

Per eżempju, jekk inti qiegħed tesporta u toħroġ invoice, min jirċeviha jrid jibgħatlek il-ħlas minn bank għall-ieħor u dan il-ħlas irid jibagħtu permezz ta' pagament.

Jekk inti trid tixtri prodott minn fuq l-internet, trid iddaħħal il-credit card number sabiex tagħmel il-pagament.

U jekk inti ssiefer x'imkien, trid tuża l-credit card sabiex tħallas.

Mela f'xi forma jew oħra, kull kummerċ iwassal għal pagament.

Issa x'beda jirriżulta mad-dħul ta' l-ewro?

Filwaqt li bil-munita ta' l-ewro tista' tħallas u tinqeda kullimkien – għax jekk issiefer u tmur tixtri l-ħwejjeġ, per eżempju, tista' tħallas bl-ewro - b'cheque book ma tistax tħallas għax iċ-cheque ma jiġix aċċettat.

Dan għaliex probabbilment il-bank li għandek il-kont fih jinsab fil-pajjiż li inti tlaqt minnu - fil-każ tagħna f'Malta – u inti tkun qiegħed tħallas f'pajjiż barrani.

Per eżempju, jekk inti qiegħed tħallas fl-Italja, fejn bank Malti m'huwiex rikonoxxut, ma tistax tuża debit card - mhux il-credit card għaliex dik tista' tużaha kullimkien – sabiex tagħmel pagament għaliex dik il-karta m'hijiex rikonoxxuta lil hinn minn xtutna.

Issa jekk, per eżempju, tkun qiegħed fi Franza għal btala u tmur tixtri minn ħanut, sid il- ħanut jista' ma jaċċettax ħlas bil-credit card jekk l-ispiża tiegħek ma tkunx se taqbeż is-somma ta' €10.

Din hija xi ħaġa komuni u ġeneralment f'każijiet bħal dawn ikollok tuża d-debit card.

Pero` llum debit card maħruġa minn bank Malti ma tistax tintuża sabiex tagħmel transazzjoni fi Franza jew f'xi pajjiż ieħor.

Kien għalhekk li l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari dawk li qegħdin fiz-zona ta' l-ewro, bdew jirrealizzaw li jridu jagħmlu pass ieħor lejn l-għaqda monetarja.

Għaliex dawn riedu li mhux biss jiffaċilitaw l- attivita` kummerċjali bl-ewro bħala karta, imma ħassew il-bżonn li s- sistemi bankarji u finanzjarji tal-pajjiżi fl-Unjoni Ewropea, ikunu ħafna aktar armonizzati.

L-għan huwa li jekk wieħed ikollu bżonn inħallas f'pajjiż barrani b'debit card maħruġa minn bank Malti, il-bank Malti jkun fdat fil-pajjiż l-ieħor.

Fil-fatt meta taċċetta pagament b'cheque jew b'debit card maħruġa minn pajjiż ieħor, tkun qiegħed twassal il-messaġġ li inti dik id-debit card qiegħed tafdaha u li taf li hekk kif tgħaddiha mill- makna, se tirċievi l-ħlas dovut lilek.

Issa sabiex dan ikun jista' isir, irid ikollna sistema konformi u armonizzata ħalli n-numri tal-kontijiet tal- banek ikunu jintgħarfu mill-banek ta' pajjiżi oħrajn.

Illum fi kwalunkwe pajjiż Ewropew, min-numri tal-credit card tiegħek wieħed jista' jkun jaf jekk il-card tiegħek hijiex ġenwina u allura tista' tagħmel il-pagament biha.

Bl-istess mod irid ikun hemm sistemi simili sabiex iċ-cheques u d- debit cards jiġu aċċettati barra mill-pajjiż fejn ikunu maħruġa.

Hemm ukoll sistemi oħra ta' pagamenti.

Id-direttiva titkellem ukoll, per eżempju, fuq ħlasijiet minn fuq il-mobile phone.

Jiġifieri din id- direttiva m'hijiex tillimita ruħha għall-mezzi tradizzjonali ta' pagamenti imma qiegħda tippermetti l-faċilita` li wieħed ikun jista' jagħmel użu minn tipi differenti ta' pagamenti.

Sur President, kien għalhekk li fl-Unjoni Ewropea twieled il-konċett li barra z-zona ta' munita waħda, dik ta' l- ewro, ikun hemm ukoll dik li jgħidulha "the single euro payments area".

Dan ifisser li, bħalma hemm il-euro zone, ikun hemm zona fl-Unjoni Ewropea - għalkemm il-ħsieb huwa li ma tkunx tinkludi biss dawk il-pajjiżi li diġa` addottaw il-munita ewro – li tkun is-single euro payments area.

Dan se jkun ifisser li jien inkun nista' nħallas f'pajjiż barrani bl-istess faċilitajiet li nuża f'pajjiżi.

Mela jekk jien għandi debit card, din inkun nista' nużaha wkoll fi Franza.

L-istess ħaġa tgħodd għaċ-cheque book u għal kull metodu ta' ħlas ieħor.

Il-metodi ta' pagamenti kollha li jien imdorri nuża f'pajjiżi se nkun nista' nużahom ukoll f'pajjiżi barranin.

Bl- istess mod, jekk jien irrid inħallas bi standing order f'pajjiż ieħor, inkun nista' nagħmel standing order mill-kont tiegħi fil-bank Malti għal ħlas f'pajjiż ieħor fl-Ewropa.

Xi ħaġa bħal din sal-lum ma tistax issir.

Il-prinċipju fundamentali tas- single euro payments area huwa li l-kont li jien għandi ma' bank liċenzjat fl-Unjoni Ewropea, ikun fejn ikun, jiġi rikonoxxut fi kwalunkwe pajjiż ieħor fl-Unjoni Ewropea.

Sal-lum, kulmin jaħdem fi Brussels mal- kummissjoni, mal-Kunsill tal-Ministri, fil-Parlament Ewropew jew inkella f'xi istituzzjoni oħra, hu x'inhu x-xogħol tiegħu, ikollu jiftaħ kont ma' bank Belġjan fi Brussels sabiex il-paga tiegħu tidħol f'dak il-kont.

Fi kliem ieħor, wieħed ma setax jibgħat il-paga tiegħu direttament f'Malta mingħajr ma jkollu jagħmel ħafna checking u mingħajr ħafna problemi ta' spejjeż, jekk ma jkollux it-talba tiegħu rifjutata wkoll!

Jiġifieri sal- lum hemm ħafna komplikazzjonjiet.

Malli tidħol is-single euro payments area wieħed se jkun jista' jżomm biss il-kont li għandu f'Malta, u minn dak il-kont jibqa' jagħmel il-pagamenti tiegħu anke fi Brussels.

Barra minn hekk il-paga tiegħu ta' Brussels tibda tiġi debitata fil-kont tiegħu hawn Malta daqs li kieku dak il-kont kien miftuħ f'bank Belġjan.

Għalhekk wieħed jifhem mill-ewwel il-vantaġġ kbir li din is-sistema tista' toffri lill-konsumatur Ewropew u anke lis-settur tan-negozju.

Permezz ta' din is-sistema l-pagamenti, kemm dawk elettroniċi kif ukoll dawk b'mezzi ta' cards, se jiġu faċilitati u jkunu jistgħu jsiru ħafna aktar malajr milli qed isiru llum.

L-aktar ħaġa importanti hija li se twessa' s-suq bankarju Ewropew u se tiftħu għal aktar kompetizzjoni.

Issa ladarba s-suq bankarju jinfetaħ għal aktar kompetizzjoni, dan se jkun ifisser li l-konsumatur se jgawdi wkoll.

Illum jekk titkellem ma' nies fl-industrija u anke fis-settur bankarju ta' pajjiżna, jgħidulek li l-aktar ħaġa li ddejjaqhom hija li, fl-opinjoni tagħhom, il-banek illum qegħdin joħolqu ħafna charges.

Ġieli ssib min jgħid li l-banek jiftiehmu bejniethom ħalli ma jikkompetu xejn.

Fir- realta` ma jidhirx li hu hekk.

Ta' min jgħid li l-MFSA, fil-website tagħha, ippubblikat il-bank charges tal-banek ħalli l-konsumatur ikun jista' jara fejn jaqbillu.

Meta tidħol is-single euro payments area inti se tkun tista' tagħżel jekk il-kont tal-bank tiegħek iżżommux ma' bank Malti jew inkella ma' bank barrani.

Jekk tħoss li ċ-charges tal-bank Malti huma għoljin wisq, inti tkun tista' tagħżel bank barrani li jagħtik l- istess livell ta' servizzi u attenzjoni li qed tistenna.

Fi kliem ieħor, inti se tkun tista' żżomm il-kont tiegħek ma' bank fil-Ġermanja, li mbagħad jibgħatlek iċ-cheque book, id-debit card u l-credit card biex tkun tista' tagħmel il-pagamenti tiegħek skond kif tixtieq.

Dan se jwessa' l-potenzjal ta' l-użu ta' l-istrumenti finanzjarji ta' pagamenti fl-Unjoni Ewropea kollha.

Sur President, tajjeb ngħid li l-industrija bankarja m'hijiex kontra din l- inizjattiva.

Anzi l-ewwel inizjattiva kienet ittieħdet mill-banek infushom, meta, kif għedt fil-bidu, mad-dħul ta' l-ewro, il-banek stess bdew iħossu li l-konsumaturi u s-settur tan-negozji riedu ħafna aktar effiċjenza fil-mod kif isiru t-transazzjonijiet finanzjarji f'dan is-suq li għandu munita waħda.

Għalhekk kienu bdew id-diskussjonjiet sabiex ikun jista' jiġi implimentat il-konċett li fl-Unjoni Ewropea tassew ikun hemm sistema ta' pagamenti li tkun armonizzata u rikonoxxuta mill-Unjoni Ewropea kollha, sistema li tnaqqas l-ispejjeż u żżid l-effiċjenza.

Għalfejn qiegħed ngħid li din is-sistema tnaqqas l-ispejjeż?

Kulħadd jaf li meta l-banek ikunu jistgħu jimmaniġġjaw volum akbar ta' transazzjonijiet, l-ispejjeż jonqsu.

Dan ifisser tnaqqis fl-ispejjeż għall-konsumatur ukoll.

Meta għandek suq frammentat, fejn il-banek differenti ma jirrikonoxxux lil xulxin, il-pagamenti għaddejjin il-ħin kollu minn bank għal ieħor iżidu l- volum tax-xogħol u l-ispejjeż.

B'hekk tonqos l-effiċjenza u jiżdiedu l- ispejjeż għall-konsumatur u għall-industrija.

Illum kulħadd jaf li l-infrastruttura tal-pagamenti fl-Unjoni Ewropea – li tinkludi s-sistemi ta' l-informatika, is-sistemi li jipproċessaw il- pagamenti, it-tip ta' servizzi li jingħataw u s-sistemi ta' komunikazzjoni - hija differenti ħafna.

Kull pajjiż għandu l-liġijiet tiegħu, il- protokolli tiegħu, il-guidelines tiegħu u s-sistemi ta' l-informatika tiegħu.

Il-mod kif is-sistema ta' pagamenti taħdem mal-Bank Ċentrali ta' Malta hija differenti minn kif taħdem is-sistema ta' pagamenti mal-Bank Ċentrali ta' l-Ingilterra.

Kif għedt, kull pajjiż għandu s-sistemi tiegħu.

Li qiegħda tfittex l-Unjoni Ewropea permezz tal-payment services directive, hija li tgħin fl-imbottatura sabiex l-oġġettiv li l-Unjoni Ewropea poġġiet quddiemha, jiġi implimentat sa l-2010.

Dan l-oġġettiv huwa li jkun hemm sistema komuni li qiegħda tissejjaħ is-single euro payments area.

Il-proċess innifsu beda fis-sena 2000 – 2001, meta l-Kummissjoni Ewropea addottat l-ewwel regolament li kien jittratta l-pagamenti li jsiru bejn pajjiż u ieħor fis-settur kummerċjali.

Dan kien ifisser li jidħol aktar il- prinċipju ta' l-ugwaljanza f'dawk li huma charges li jiġu ttrattati, b'mod partikolari fil-ħlasijiet bl-ewro bejn l-istati membri li jkunu qegħdin jagħmlu dik it-transazzjoni bejniethom.

Dan ir-regolament kien daħal fis- seħħ fl-2002 u mbagħad fl-2003 kien ġie estiż għall-pagamenti li jsiru minn fuq il-cards.

Pero` hemmhekk kien beda wkoll ir-review tas-sistema ħalli jaraw kif din tista' tittejjeb.

Dak iż-żmien l-industrija nnifisha fehmet l- importanza li sa l-2010 għandu jinħoloq il-konċett tas-single euro payments area u b'hekk istitwiet il-European payments council - dak li llum huwa rikonoxxut bħala forum importanti ħafna mis-settur privat - ħalli dan il- kunċett ikun jista' jiġi implimentat.

Fuq dan il-kunsill ma tpoġġix il- Kummissjoni Ewropea jew l-istati membri imma tpoġġi l-istess industrija, jiġifieri l-banek Ewropej li kkommettew ruħhom sabiex jaraw li s-single euro payments area sseħħ.

Tajjeb ngħidu wkoll li ħafna banek ingħaqdu f'dan il-kunsill importanti għaliex bdew jindunaw li min se jkun kapaċi jidħol l-ewwel f'dan is-suq, se jkun jista' jagħti s-servizzi tiegħu mhux biss liċ-ċittadini ta' pajjiż wieħed, imma lil kulmin irid fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk kull bank wessa' s-suq tiegħu għal dak is-suq ta' 500 miljun ruħ.

Sur President, il-banek jafu li jekk ma tiġrix ħalli tkun minn ta' quddiem fl-implimentazzjoni ta' dan il-konċett, jistgħu jitilfu mill-konsumaturi tagħhom.

Il-konsumatur u l-kummerċjant għandu l-għażliet tiegħu.

Dan se jmur għand dak il-bank li l-pagamenti se jkun jista' jagħmilhomlu aktar malajr għaliex jekk jiena rrid nagħmel pagament jew inkella nirċievi pagament, ma rridx li bank jeħodli sebat ijiem mill-interessi tiegħi sakemm tiġi attwata dik it-transazzjoni.

Jien ma rridx nagħmel sebat ijiem mingħajr ma naf jekk il-flus humiex fil-kont tiegħi jew inkella fil-kont tal-bank l-ieħor.

Wisq probabbli li ma jkunu qegħdin fl-ebda kont, imma jkunu f'xi but ta' xi bank li jieħu l-interessi fuqhom sakemm jagħmel il- pagament.

Per eżempju, nafu li min jirċievi pagamenti mill-Italja għandu problema kbira; ġieli għadda xahar sħiħ sakemm wasal pagament minn bank Taljan għal bank Malti.

Allura dak ix-xahar interessi min rebaħhom?

Ikun rebaħhom xi wieħed mill-banek li qiegħed jagħmel it-transazzjoni u mhux il- konsumatur jew il-kummerċjant innifsu.

Mela min se jidħol għal din is-sistema jaf li t-trasferiment se jsir b'mod immedjat għaliex il-banek se jkunu qegħdin jirrikonoxxu l-kontijiet ta' xulxin.

Issa llum x'inhi l-iskuża?

Il-banek jgħidulek li jridu jivverifikaw il-kont tiegħek, li jridu jaraw min huwa l-bank tiegħek, li jridu jiċċekkjaw jekk huwiex veru li inti għandek il-kont f'dak il-bank u dawn il-ħafna affarijiet.

Imbagħad, wara li jagħmlu dawn ic-checks kollha - bl-iskuża li ma jridux jitfgħulek il-flus f'kont ta' ħaddieħor imma jkunu żguri li jitfgħu l-flus fil-kont tiegħek - u jikkonvinċu ruħhom, jittrasferixxu l-flus.

Meta tidħol din is-sistema armonizzata, fejn is- sistemi jirrikonoxxu lil xulxin u allura l-kontijiet ta' barra jiġu rikonoxxuti mill-banek Maltin u l-kontijiet Maltin jiġu rikonoxxuti mill- banek barranin, ma jkunx hemm għalfejn isiru dawn iċ-checks.

Jekk issib dak il-kont fis-sistema ta' dak il-bank u n-numri jikkorrispondu, it- trasferiment isir b'mod immedjat.

Min se jgawdi minn dan kollu?

Se jgawdi l-konsumatur għaliex dak ix-xahar interessi se jeħodhom hu u mhux il-bank.

U hawnhekk nifhmu għalfejn huwa fl-interess tal-banek li jidħlu fis-single euro payments area malajr kemm jista' ikun, bil-mira tkun li s-sistema tiġi implimentata b'mod sħiħ sas- sena 2010.

Fil-fatt, fl-2003 il-European payments council ippubblika dik li tissejjaħ ir-road map li riedet twassal sabiex mis-sena 2004 jiġu implimentati numru ta' kambjamenti f'numru ta' banek, sistemi, proċeduri u affarijiet oħrajn ħalli sas-sena 2010, tkun tista' tiġi implimentata s- single euro payments area.

Fil-fatt kien ħareġ rules book dwar kif għandhom jiġu trattati d-debit cards, il-credit transfers u diversi mezzi oħra ta' pagamenti li kellhom jidħlu fis-seħħ sa l-aħħar tas-sena 2008.

Fih ukoll l-agreements li jridu jsiru bejn id-diversi banek, kif ukoll numru ta' preparamenti tekniċi u standards li setgħu jġibu din l-inter- operability ta' sistemi ħalli s-sistemi tal-banek ikunu jistgħu jaqraw lil xuxlin u allura jkunu jistgħu jiġu faċilitati dawn it-transazzjonijiet.

Fuq livell parallel il-Kummissjoni Ewropea bdiet tħares lejn il-qafas legali ħalli din is-sistema tkun tista' tiġi implimentata.

Dan ifisser li bdew jidħlu fil-liġijiet tal-pajjiżi differenti fl-Unjoni Ewropea sabiex jaraw x'inhuma l-affarijiet komuni bejniethom u x'inhuma l-affarijiet li llum qegħdin joħolqu x-xkiel bejn il-pajjiżi.

B'hekk dawn il-problemi jkunu jistgħu jiġu rrimedjati u jkollna qafas leġislattiv li jippermetti li din l-attivita' ssir u jkun jiffaċilita u jimbotta lill-istituzzjonijiet finanzjarji kollha lejn dan l-objettiv.

Kif nafu, dejjem ikun hemm istituzzjonijiet finanzjarji li jkunu front runners, jiġifieri dawk li qegħdin jaraw l-opportunita' u l-vantaġġi tagħha, u mbagħd ikun hemm ukoll dawk l-istituzzjonijiet finanzjarji li jibqgħu jkarkru.

Sfortunatament ikun hemm istituzzjonijiet li jibdew jgħidu li se jimxu skond id-direttivi li joħorġu, li għalissa m'huma se jagħmlu xejn u li kif qegħdin bħalissa jinsabu komdi.

Anzi jibdew jaraw li jista' jkun hemm element ta' profitt li jista' jintilef minħabba l-bidliet li jkunu qegħdin jiġu proposti.

Għalhekk sabiex is-single euro payments area tiġi attwata, irid ikun hemm sistema li tassew iġġiegħel lill-banek kollha jimplimentawha b'mod koerenti u b'mod konsistenti, l-aktar f'dawk is- sistemi li jridu jiġu implimentati.

Issa biex dan iseħħ inħasset il-ħtieġa li tiġi studjata - u fil-fatt dan il-parlament hekk sejjer jagħmel - sistema leġislattiva ħalli tiffaċilita dan il-proċess.

B'hekk twieled il- konċett tal-payment services directive.

Sur President, tajjeb li ngħid ukoll li fl-2004 il-Parlament Ewropew kien għadda riżoluzzjoni biex jagħti l-appoġġ sħiħ tiegħu lil din id-direttiva li tħeġġeġ lill-oqsma regolatorji u lill-industirja biex ikomplu jaħdmu flimkien ħalli naslu għas-single euro payments area.

B'hekk jintbagħat messaġġ politiku ċar li l-Ewropa hija kommessa li sas-sena 2010 tkun tista' tiġi implimentata din is-sistema.

Huwa tajjeb li ngħid li l-Kummissjoni Ewropea, f'Diċembru tas-sena 2005, jiġifieri sena u nofs ilu, ħarġet bl- ewwel proposta ta' din id-direttiva flimkien ma' impact assessment dwar x'impatt seta' jkun hemm fuq l-infrastruttura Ewropea kollha.

L-għan prinċipali tad-direttiva kien li jkun hemm armonizzazzjoni tal-qafas legali biex jitneħħew dawk l-ostakli legali u tekniċi għall-kreazzjoni ta' suq integrat sas-sena 2010.

Fil-fatt il-kummissjoni daħħlet numru ta' konċetti ġodda, fosthom l-għoti ta' liċenzja biex ikunu jistgħu jsiru pagamenti lill-istituzzjonijiet finanzjarjji stabbiliti, kif ukoll biex tinħoloq sistema ta' liċenzjar lil istituzzjonijiet oħrajn li m'humiex neċessarjament istituzzjonijiet finanzjarji ta' kreditu bħalma huma l- banek, imma huma intermedjarji oħrajn li jistgħu jaċċettaw pagamenti, per eżempju, fuq l-internet jew depożiti oħrajn ta' flus jew pagamenti.

B'hekk tinħoloq aktar kompetizzjoni fis-suq intern u allura jitneħħew l-ostakli u jinħolqu servizzi oħrajn ġodda li jistgħu joffru l-ħwienet jew anke operaturi ta' sistemi ta' telefonija.

Għaliex minbarra l-mezzi tradizzjonali ta' kif jgħaddu l-pagamenti, jistgħu jintużaw mezzi oħrajn, ngħidu aħna s-sistemi tat-telefonija.

Ikun tajjeb li ngħid li din id-direttiva ma kenitx biċċa xogħol żgħira.

Kien hemm proċess twil ta' konsultazzjoni u numru ta' ideat ġew diskussi, sabiex illum għandna din id-direttiva li qed tiġi ppreżentata fil-qafas leġislattiv u fl-emendi li qegħdin nagħmlu.

B'hekk sas-sena 2010 fl-Unjoni Ewropea verament ikun hemm sistema waħda, is-single euro payments area, li tikkumplimenta l-vantaġġi kbar li l-ewro diġa` qed jagħti lil dawk il- pajjiżi li laqgħuh.

Nafu li fost il-vantaġġi ta' din il-munita waħda nistgħu nsemmu l-istabilita` li din tagħti, it-trasparenza fil-prezzijiet u inqas spejjeż għax m'hemmx bżonn ta' konverżjoni.

Imma permezz tas-single euro payments area nkunu nistgħu nagħmlu l-pass li jmiss, jiġifieri li s- sistemi ta' pagamenti jiġu faċilitati b'mod li min qed jagħmel pagament f'pajjiż barrani ikollu l-istess effiċjenza daqslikieku qed jagħmlu f'pajjiżu stess.

Saru diversi studji dwar l-impatt li s-single euro payments area tista' tħalli fuq l-Unjoni Ewropea kollha.

Fil-fatt numru ta' studji jistmaw li d- diversi soċjetajiet li hemm fuq il-pagamenti preżenti jistgħu jsalvaw spejjeż li jistgħu jwasslu sa 3% ta' dak li jipproduċi l-pajjiż.

Din m'hijiex figura żgħira meta tikkonsiidra li d-deficit ta' pajjiżna llum huwa ta' 2.3% ta' dak li jipproduċi l-pajjiż.

Jiġifieri għal pajjiż żgħir bħal tagħna sistema waħda ta' pagamenti tista' twassal biex l-impatt ikun, skond dawn l-istudji, ta' ftit miljuni mhux ħażin.

Jekk inneħħu n-numru ta' ineffiċjenzi li hemm fil-pagamenti – jien tajt eżempji prattiċi bħal meta bank li suppost jibgħatlek depożitu, iżomm il-flus għal xi sħaħ bil- konsegwenza li l-interessi fuq dak il-pagament jeħodhom hu minflok li teħodhom int - u tara kemm isiru u kemm jintilfu pagamenti fl-Unjoni Ewropea, mill-ewwel tinduna bl-impatt pożittiv ta' leġislazzjoni bħal din.

Ta' min jgħid li hemm numru ta' spejjeż li se jiġu ffrankati mid-diversi operaturi nfushom, li għalkemm għal uħud jistgħu jammontaw għal ftit cents biss, meta jkunu transazzjonijiet kbar jistgħu jfissru ħafna flus.

Illum l- Unjoni Ewropea timmaniġġja madwar 231 biljun transazzjoni li jammontaw għal madwar €52 triljun f'pagamenti.

Dan juri kemm is-setturi kummerċjali u l- konsumaturi fl-Unjoni Ewropea jistgħu jibbenefikaw minn savings li jammontaw għal miljuni kbar ta' euros.

Dan jista' jsir bid-dħul ta' sistema armonizzata komuni ta' pagamenti li tkopri transazzjonijiet minn bank għal bank, transazzjonijiet fuq e-invoicing jew e-commerce, transazzjonijiet b'sistemi ta' pagamenti differenti.

Ovvjament il-banek infushom jirrikonoxxu dan l-impatt għax bħalma jiġri f'kollox, jekk xi ħadd jirbaħ xi ħaġa, xi ħadd ieħor jitlef.

Qabel, dawk l-interessi u dawk iċ- charges kienu qed jirbħuhom il-banek, pero` dawn jirrikonoxxu wkoll li meta ddaħħal din it-tip ta' sistema jikbru ċ-chances li tikber l-attivita` ekonomika u kummerċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea u allura jkun hemm aktar attivita` kummerċjali.

Sur President, il-konsumatur għandu x'jibbenefika minn din id-direttiva u mill-introduzzjoni tas-single euro payments area?

Mill-ewwel jiġuk f'moħħok numru ta' benefiċċji li jgawdi minnhom il-konsumatur.

L-ewwelnett konsumatur jista' jibda jagħmel – mhux immedjatament malli ngħaddu l- leġislazzjoni imma meta tidħol fis-seħħ l-implimentazzjoni sħiħa tas- sistema, jiġifieri fis-sena 2010 – użu mis-sistema ta' cross-border direct debit.

Dan xi jfisser?

Kif nafu, illum mod effettiv li ħafna jużaw biex iħallsu bih hu dak fejn wieħed jibgħat bank instruction sabiex it-tali jitħallas permezz ta' direct debit tal-kotba li wieħed ikun xtara.

S'issa, jekk inti se tixtri prodott minn Franza u ġġibu Malta – allura hemm cross- border transaction - tista' tagħmel il-pagament permezz tal-credit card.

Meta tidħol is-sistema, il-pagament mhux biss bi kreditu jkun jista' jsir imma anke b'debitu billi tħallas direttament u mill-ewwel.

B'hekk inti tkun qed tiffranka li teħel l-interessi u tiffranka ċerti spejjeż.

Barra minn hekk, meta tidħol is-sistema tas-single European payment area, meta ssiefer tkun tista' tibda tuża mhux biss il-credit card - sal-lum fuq livell Ewropew hija rikonoxxuta biss il-credit card - iżda wkoll id-debit card.

Dan huwa rilevanti, u ngħid għaliex.

Ħafna drabi f'pajjiżi oħra ssib ħwienet li jkollhom notice li tgħid li ma jaċċettawx credit cards jekk l-ispiża tkun ta' inqas minn €50.

Allura turist li jkun irid jixtri xi ħaġa minn dak il-ħanut, li tkun tiswa inqas minn €50 ikollu bilfors juża l-cash.

Ovvjament jekk ikun Franċiż u qiegħed fi Franza jkun jista' jħallas bid-debit card.

Ladarba tidħol din is-sistema, il-kont tiegħek f'bank Malti jibda jiġi rikonoxxut ukoll mis-sistema bankarja Franċiża, u inti wkoll tkun tista' tuża d-debit card biex tħallas u allura jekk ma tkunx aċċettata l-credit card tkun tista' tuża d- debit card.

Dan ifisser li meta ssiefer tkun tista' tnaqqas il-ħtieġa li toqgħod tmur b'ħafna flus fil-but, biex imbagħad ikollok tħalli nofshom moħbijin jew f'xi safe fil-lukanda, kwart minnhom fil-but tiegħek u l-kwart l-ieħor fil- but tal-mara li ma jmurx xi ħadd jisirqek u tispiċċa b'xejn.

Il-fatt li se tkun tista' tibda tuża d-debit card ifisser li tista' tieħu l-ikbar vantaġġi mhux biss għax qed tuża l-istess sistema monetarja, imma anke għax m'għandekx bżonn iġġorr miegħek ħafna cash.

Dan ifisser ukoll li jekk il- flus tiegħek baqgħu fil-bank minn fejn kont qed tieħu l-interessi, dawk l- interessi se tibqa' teħodhom sal-mument li tiġi biex tagħmel pagament, filwaqt li qabel biex issiefer kien ikollok toħroġ il-flus mill-bank, iżżommhom fil-but, tagħmel ġimgħa tiġri b'€1,000 fil-but mingħajr ma jkunu qed jaqilgħu l-ebda interessi, sakemm tużahom.

Bis-sistema l-ġdida l-flus jibqgħu fil-bank u tuża d-debit card biex tħallas.

Vantaġġ ieħor importanti hu li b'din is-sistema inti jkollok bżonn biss kont tal-bank wieħed.

Jiġifieri jekk inti se tagħmel xi żmien toqgħod u taħdem barra u allura se tirċievi xi ħlasijiet hemmhekk, ma jkollokx bżonn – kif jiġri llum – li toqgħod tiftaħ kont f'dak il-pajjiż.

Nafu li llum il- prassi, anke f'Malta, hija li flok ma jħallsuk b'cheque jagħmlulek direct debit f'kont il-bank.

Imma sal-lum jekk qed taħdem fi Brussels ikollok tiftaħ kont f'bank fil-Belġju, biex is-salarju jiġi depożitat f'dak il- kont.

Veru li jaċċettaw li jitfgħulek il-paga f'kont Malti, pero` l-ewwel ħaġa li jgħidulek hi li l-pagament ma jasallekx mill-ewwel; probabbli jdum madwar sitt ijiem sakemm jitlaq mill-bank tagħhom u jasal fil-bank tiegħek.

S'issa teħel ukoll xi charges peress li għadna m'aħniex fl-ewro u allura inti titlef ukoll fuq il-kambju.

Ovvjament ladarba nidħlu fl-ewro dak l- iżvantaġġ jispiċċa.

Pero` ladarba tidħol din is-sistema, il-kont tal-bank tiegħek f'bank lokali jiġi aċċettat ukoll bħala kont leġittimu daqslikieku huwa kont ġo dak il-pajjiż li inti qiegħed fih, jiġifieri jkun qisu kont li nfetaħ fil-Belġju, fil-Ġermanja jew f'kull pajjiż ieħor ta' l-Unjoni Ewropea.

U dan huwa vantaġġ kbir għall-individwu li ma jridx joqgħod jinkwieta kemm jiftaħ kontijiet, għax effettivament se jkun jista' jiftaħ kont wieħed biss.

Vantaġġ ieħor importanti hu li din is-sistema tobbliga pagamenti ħafna iktar mgħaġġla.

Fil-fatt hemm sistema li bażikament tgħid li meta jkun hemm transazzjoni elettronika, dik it-transazzjoni trid tiġi kreditata fil- kont ta' min suppost jirċievi dak il-pagament fi żmien 24 siegħa, xi ħaġa li sal-lum kulħadd jaf li ma tiġrix.

Allura l-prassi li llum teżisti li meta tirċievi pagament, il-banek minimament iżommulek il-flus għal ħamest ijiem sakemm jiddepożitawhomlok fil-kont tiegħek, se tispiċċa u tibda tirċievi dak il-pagament erbat ijiem qabel ma normalment kont tirċevih.

Hemm il-vantaġġ l-ieħor li ladarba inti qed tirċievi l-flus iktar kmieni, tista' tużahom u allura tnaqqas il-piż ta' kreditu mis-settur tan-negozju.

Meta xi ħadd jesporta l-prodotti u jkun qed jistenna l-pagament, kull ġurnata li tgħaddi u l-pagament ikun għadu ma rċevihx tfisser li jkun qiegħed jitgħabba bil-piż ta' l-interessi li jrid iħallas mal-kont tal-bank tiegħu għax probabbilment ikun qed jaħdem b'overdraft.

Allura jekk il- pagament idum ma jasallu jkun qed iħallas għal dak id-dewmien, meta d- dewmien m'hux tort tiegħu jew tort ta' min qed iħallsu, imma tort tal-banek li qed idumu ma jgħaddulu l-flus.

Vantaġġ ieħor importanti hu li s-sistema qed tnaqqas il-possibbiltajiet li jkun hemm bank charges bla bżonn.

Fil-fatt id-direttiva tobbliga li l- pagament isir sħiħ u mhux jitnaqqsu xi charges sakemm isir it-trasferiment u allura l-payment order trid tidentifika l-pagament sħiħ mingħajr ma jsir l-ebda tnaqqis lill-benefiċċjarju.

Dan jagħti ċ-ċertezza legali lill- obbligi ta' ħlasijiet li suppost inti qed tirċievi.

Mela, nerġa' ngħid, jekk jien qed nesporta, u ftehemt ma' min qed jixtri mingħandi li jrid iħallasni €50,000 fi żmien 30 jum, ħafna drabi jiġri li veru jħallasni fi żmien 30 jum, imma probabbilment il-flus nirċevihom xi ħamest ijiem tard.

Barra minn hekk, il-bank iżommli l-bank charges, u flok jagħtini €50,000, apparti t-telf mill-kambju, jeħodli biċċa minnu u jagħtini, per eżempju €49,800.

Skond id-direttiva, din ma tistax issir.

La tiġi implimentata s- sistema l-ġdida l-bank ma jistax inaqqaslek xi ħaġa minn dak li inti se titħallas.

Id-direttiva tħares ukoll lejn kif se żżid il-protezzjoni lill-istess konsumatur fis-sistema bankarja.

Dan tagħmlu billi, per eżempju, tassigura li jkun hemm informazzjoni aħjar u tobbliga ċerti regoli ċari fuq meta ssir transazzjoni b'mod ħażin, ngħidu aħna jiġi kkreditat il-kont tiegħek meta kellu jiġi kkreditat ta' ħaddieħor.

Ħafna drabi meta tara l-bank statement issib debit entry u credit entry li jkunu ndaqs, u tibda tgħid: Għaliex saru dawn l-entries; jien qatt ma tlabt li ssir din it-transazzjoni.

Sal- lum meta skrivan tal-bank jieħu żball u jagħmel ir-reversal fil-kont tiegħek mingħajr ma jgħidlek.

Pero` d-direttiva tobbliga li lill-account holder jgħidulu għaliex ikun qed isir dak it-trasferiment.

Tajjeb ukoll illi qed jidħlu ċerti limitazzjonijiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' liability, biex f'każijiet fejn ikun hemm loss jew serq ta' strument ta' pagamenti, ikun hemm massimu sakemm jista' jiġi obbligat li jerfa' l- istess konsumatur.

Din hija marbuta ma' €150 sakemm ma jinqabadx li, per eżempju, l-individwu li kellu dik il-credit card illi jkun qal li ntilfet, fir-realta` ma tkun intilfet xejn imma jkun qed jużaha għal xi skopijiet kriminali.

Pero` jekk ġenwinament titlef il-credit card jew id-debit card u jkun hemm min jabbuża minnha, il-konsumatur jiġi protett minn €150.

Dan huwa l-impatt illi jista' jiġi mġiegħel jerfa' hu, speċjalment f'dawk l- istati membri li m'għandhomx regolamenti aktar vantaġġjużi għall- konsumaturi.

Jekk hemm pajjiż illi qed jagħti minn €100 'il fuq, allura jkun jista' jibqa' jagħmel hekk.

Issa rrid nitkellem ftit dwar kif se jkunu jistgħu jsiru pagamenti aktar veloċi u jekk hemmx spejjeż extra.

Tajjeb ngħid illi d-direttiva fiha nnifisha tobbliga ż-żmien illi fih irid isir il-pagament.

Id-direttiva tħares ukoll lejn ir-responsabbiltajiet li jridu jiġu implimentati fl- istruttura tas-sistema bankarja u tħares lejn kif il-bidla fis-sistema ma twassalx sabiex il-banek infushom jgħollu l-ispejjeż għall-konsumatur.

Irrid infakkar ukoll illi l-għan prinċipali ta' din id-direttiva huwa proprju li jkun hemm roħs fis-servizzi.

Ħalli nsemmi ftit affarijiet prattiċi li effettivament jistgħu jolqtu lill-konsumatur innifsu.

Per eżempju, ġieli tiltaqa' ma' xi ħadd li għandu kont il-bank f'pajjiż li diġa` għandu l-munita ewro u jistaqsi x'se tfisser għall-kont tiegħu din is- sistema li l-Unjoni Ewropea trid tħaddem sa l-2010.

Naħseb li din hija mistoqsija leġittima.

L-ewwelnett irridu ngħidu li l-implimentazzjoni tas- single euro payments area m'hijiex qisha l-introduzzjoni ta' l-ewro.

Jiġifieri hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq xi rivoluzzjoni f'termini monetarji, fejn qed naqilbu l-munita.

Xejn minn dan.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq kif se tiżdied l-effiċjenza fis-sistemi finanzjarji u fis- sistemi tal-banek.

Billi din is-sistema qed tiġi implimentata b'mod gradwali huwa diffiċli li wieħed iħoss l-impatt tagħha immedjatament.

Pero` hemm affarijiet li bil- mod il-mod il-konsumatur se jibda jinduna li qed iħosshom.

Per eżempju, issa mhux biss se tkun tista' tagħmel il-pagamenti bl-ewro imma l-istatus tal-kont tal-bank tiegħek eventwalment se jkun rikonoxxut fl-Unjoni Ewropea kollha.

B'danakollu jista' jkun hemm ftit kambjamenti.

Per eżempju, xi ftit jew wisq jinbidel il-mod kif inhuma enumerati l-kontijiet tal-bank.

S'issa aħna mdorrijin bin-numri kif narawhom illum fil-kontijiet tal-bank, imam probabbilment irid jiġi stabbilit format partikolari li bih in-numri jkunu jistgħu jiġu rikonoxxuti fl-Unjoni Ewropea kollha.

Fis-sistemi tat-telefonija daħħalna l-portabilita` tan-numru u allura jekk l-ewwel tibda ma' service provider, per eżempju mal-Vodafone, imbagħad tiddeċiedi li taqleb mal-Go, tkun tista' żżomm in-numru.

L-istess se jiġri fis-sistema tal- kontijiet bankarji.

Bis-sistema l-ġdida tan-numri, jekk jien ikolli kont ma' bank f'Malta, jista' jkolli aċċess għal dak il- kont minn bank Franċiż.

Sistema simili hija dik tal-credit cards; il- computer jaċċerta li n-numru ħareġ minn bank Malti u l-bank fi Franza jirrikonoxxi dak il-kont.

B'dan il-mod tkun tista' tuża l-credit card u d- debit card kemm jekk tkun imsiefer u anke jekk forsi tkun qed tagħmel xi negozju.

Dan jgħodd ukoll jekk inti tkun trid tagħmel pagament minn bank Malti għal bank f'pajjiż ieħor li għandu l-ewro.

Illum nafu li l-pagament idum ma jasal fil-kont ta' min jirċevih u li jintilfu l-flus f'charges u interessi.

Filwaqt li sal-lum minimament trid iddum tistenna ħamest ijiem biex tirċievi dak il-pagament, meta s-sistema kollha tkun implimentata sas- sena 2010, tgħaddi biss ġurnata minn meta jkun sar it-trasferiment sakemm jirrifletti ruħu fil-kont l-ieħor.

Tista' wkoll tagħmel pagamenti b'direct debit.

Per eżempju, hawn min jabbona b'mod regolari f'magazines li jiġu minn barra, li trid tħallas għalihom kmieni fis-sena u lanqas tista' tħallas permezz ta' standing order minn kont lokali.

Fil-fatt biex tħallas trid toqgħod tiftaħ kont barra, tpoġġi l-flus hemmhekk u tagħmel l- istanding order minn dak il-pajjiż għall-kumpannija li tridha tirċievi dik l-istanding order.

La l-kont tiegħek f'Malta jibda jkun rikonoxxut, l- istanding order tkun tista' tagħmlu mill-kont tiegħek f'Malta għal għand il- persuna jew il-kumpannija li tkun qed tistenna l-pagament mingħandek.

L-iktar ħaġa importanti hi li m'għandekx bżonn toqgħod tiftaħ kontijiet f'pajjiżi differenti għall-attivita` tiegħek, imma tiftaħ kont wieħed f'pajjiżek.

Teknikament tista' tiftaħ kont f'pajjiż ieħor, tużah f'pajjiżek u tinqeda kollox minnu.

Dan se jfisser – u naħseb li dan huwa l- għan ewlieni wara l-proġett imsejjaħ single European payments area, li l- payment services directive qed tipprova twassal għalih u timplimenta – li inti bħala konsumatur se jonqsulek l-ispejjeż b'mod sostanzjali peress li se tiżdied il-kompetizzjoni ta' fejn tista' tiftaħ il-kont tiegħek u ma tkunx limitat li bilfors tiftaħ il-kont ma' banek Maltin, imma tkun tista' tiftaħ kontijiet ma' min trid f'pajjiżi oħra fl-Unjoni Ewropea.

Dan iżid ukoll fit-trasparenza.

Ilum wieħed jista' jqabbel iċ-charges tal-banek ta' Malta billi jidħol fil- website tal-Malta Financial Services Authority.

Dan qed isir apposta għax din l-informazzjoni tgħin biex is-suq ikun iktar kompetittiv, ħalli jekk wieħed jara li l-bank li qiegħed miegħu hu jiċċarġja ħafna iktar milli jiċċarġja bank ieħor ikun jista' jiddeċiedi skond kif jaqbillu abbażi ta' dik l-informazzjoni.

Pero` d-dritt tal-passporting of services fis-suq Ewropew u l-fatt li l-liċenzjar tas-servizzi bankarji biex ikunu jistgħu jgħaddu pagamenti qed jiġi estiż għal intermedjarji oħra li m'humiex neċessarjment banek, se jissarrfu f'possibilita` akbar li s-servizzi ta' banek li hemm f'pajjiżi oħra jiġu f'pajjiżna.

Allura l-konsumatur jingħata l-opportunita` li jgawdi minn ċerta trasparenza fis-sens li jara jekk il- banek Maltin humiex iktar kompetittivi fil-konfront ta' banek Ewropej.

Sur President, il-kompetizzjoni hija sikkina li taqta' minn żewġ naħat, għax veru li se jgawdi l-konsumatur imma jekk il-banek Maltin jagħrfu jkunu intelliġenti u kompetittivi se jgawdi wkoll is-settur tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna, b'mod partikolari dawk il-banek li forsi m'għandhomx branches rappreżentattivi f'pajjiżi oħrajn fl-Unjoni Ewropea, imma jridu jfittxu mod kif jidħlu f'dawk is-swieq.

Suq kbir ta' 500 miljun ruħ m'hux daqstant diffiċli li tiekol biċċa minnu, anke banek lokali li jfittxu jesportaw is-servizzi tagħhom fis-swieq kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Illum huwa difiċli li bank Malti li ma joffrix servizzi fl-Italja jikkonvinċi konsumatur Taljan li minflok jiftaħ il-kont tiegħu ma' bank Taljan jiftaħ il-kont tiegħu ma' bank Malti.

Ladarba tidħol is-single European payments area u allura l-kont tal-bank se jkun rikonoxxut kullimkien fl-Unjoni Ewropea, din il-possibbilta` tikber ħafna iktar u jkun hemm anke l-potenzjal li naraw is-servizzi ta' retail banking f'pajjiżna jespandu lil hemm minn sempliċement l-400,000 ruħ li joqogħdu f'pajjiżna, għal klijenti potenzjali oħrajn fil-viċin jew mhux daqstant fil-viċin li jagħżlu li jridu jiftħu l-kontijiet tagħhom f'pajjiżna.

Is-single European payments area se tfisser ukoll benefiċċji kbar għal min hu fin-negozju.

Barra l-vantaġġi li se jagħti l-ewro, dan is-settur se jgawdi minn numru ta' benefiċċji oħra.

Kif diġa` spjegajt, illum meta tesporta jkollok tistenna xi ħamest ijiem, sitt ijiem jew sebat ijiem sakemm tirċievi l-pagament.

Issa se jkun hemm iktar trasparenza u iktar garanzija fil-pagamenti.

Allura s-settur tan-negozju se jgawdi minn aktar effiċjenza fis-sistema tal-pagamenti, se jonqsulu l-ispejjeż u se jkollu titjib fil-likwidita`, li nafu kemm hija importanti għas-settur kummerċjali.

Ta' min jgħid ukoll li kif id-direct debits se jkunu ta' vantaġġ għall-konsumatur, hekk ukoll se jkunu għall-kummerċjant għax meta jiġi biex iħallas b'direct debit mill-kont tiegħu, jew jirċievi pagament, it-trasferiment isir fi żmien 24 siegħa u mingħajr spejjeż.

Illum negozju li jagħmel attivita` kummerċjali qawwija b'mod regolari fis- suq Ewropew ġeneralment, għall-konvenjenza u biex inaqqas l-ispejjeż, jiftaħ kont f'Malta pero` jżomm ukoll kontijiet f'pajjiżi oħrajn fejn għandu n-negozju prinċipali, fejn l-iktar li jagħmel kummerċ.

Dan tifhmu għax b'hekk jiffranka ħafna charges, ħafna interessi u ħafna telf.

Peress li dak li jkun probabbilment ikun irid jagħmel pagamenti minn dak il- pajjiż, ikun jaqbillu jimmaniġġja kollox minn hemm.

Pero` dan ifisser skumdita` għax biex wieħed jiftaħ kont irid imur hemmhekk ħalli jaraw l- identifikazzjoni tiegħu u jagħmlu ċ-checks neċesarji qabel ma jagħtuh il- kont, il-credit card, id-debit card u dak kollu li normalment jagħtu ma' kull kont.

U kull darba li jinqalagħlu xi ħaġa jkollu jagħmel international call.

Ladarba tidħol is-single European payments area fis- sena 2010 dan kollu jispiċċa.

Sur President, tispiċċa wkoll il-ħtieġa li jekk trid tirċievi debit cards minn pajjiżi differenti trid toqgħod iżżomm terminals u makni oħrajn simili biex timmaniġġja dawk it-transazzjonjiet differenti.

F'pajjiżi akbar minn tagħna ssib min jgħidlek li jaqbillu jirċievi wkoll pagamenti f'pajjiż ieħor, per eżempju fl-Awstrija.

Peress li ħafna Ġermaniżi jmorru l- Awstrija biex jixtru, ħafna negozji jkollhom żewġ makni, waħda għall- Awstrija u l-oħra għall-Ġermanja.

Imma dik il-ħtieġa 'l quddiem tispiċċa għax l-istess makna li tintuża għall-cards ta' Malta se tintuża wkoll minn Franċiż li jiġi hawn u jħallas bid-debit card u l-credit card tiegħu.

Dan żgur li se jgħin anke lis-settur turistiku f'pajjiżna se jiffaċilita l-mod kif isiru l-pagamenti, iżid il-likwidita` għall-individwu li jrid iħallas u effettivament jagħmillu ħajtu ħafna iktar faċli.

Dan ifisser li l-kummerċ se jgawdi minn użu akbar ta' debit cards u credit cards u se titnaqqas il- ħtieġa li jintuża l-cash, il-likwidita` li nafu li għandha r-riskji tagħha.

Proprju l-għan prinċipali tas-single European payments area huwa li jwassal li s-sistemi bankarji Ewropej isiru ħafna iktar consumer friendly, ħafna iktar consumer efficient, biex jonqsu l-ispejjeż għall-banek u fl- aħħar mill-aħħar għall-konsumatur.

Dan hu l-oġġettiv prinċipali tas-single payments area.

Id-direttiva timplimenta wkoll numru ta' miżuri, li mbagħad irid joħorġu b'regolamentazzjoni anke fil-liġi tagħna, dwar kemm bank jista' jdum ma jagħmel pagament, u timponi ċerti obbligi.

F'dan ir-rigward l-industrija għadha ftit xettika u l-Unjoni Ewropea tixtieq li s-single payments area tagħti l-istess vantaġġi mhux biss lil min qiegħed fl-Unjoni Ewropea u qed jiftaħ kont fl-Unjoni Ewropea, imma anke lil min jirċievi pagamenti minn barra l-Unjoni Ewropea u jiddepożitahom f'dak il-kont prinċipali.

Sur President, kif għedt, is-single European payments area ma tistax tintlaħaq mingħajr ir-rieda tajba tal-banek Ewropej li, kif għedt, ingħaqdu biex iġibu din is-sistema fis-seħħ.

Għaliex, ngħiduha kif inhi, biex isseħħ iridu jinbidlu s-sistemi ta' l-IT, irid ikun hemm aktar portability ta' l- account numbers, u jiddaħħlu wkoll id-debit cards fl-istess sistema li taċċetta l-credit cards.

Jiġifieri hemm kambjamenti loġistiċi li jridu jsiru fil-banek Ewropej kollha sas-sena 2010.

Pero` l-Unjoni Ewropea u l-industrija jirrikonoxxu li dan jista' jsir biss jekk barra mill-qafas teknoloġiku u mill-qafas ta' protokolli bejn banek u istituzzjonijiet oħrajn, ikun hemm il-qafas leġislattiv li joħloq is- sistema armonizzata biex jgħin fir-rikonoxximent ta' l-istituzzjonijiet finanzjarji fil-pajjiżi varji, fil-liċenzjar u fir-rikonoxximent tas- servizzi u kif dawk is-servizzi jiġu regolamentati.

Għalhekk hemm il-ħtieġa li ssir it-traspożizzjoni ta' din id-direttiva, li għaddiet wara proċess twil biex din id-direttiva tiġi fis-seħħ fil-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Novembru, 2009.

Jiġifieri l-leġislazzjoni kollha li aħna qegħdin ngħaddu effettivament trid tiġi fis-seħħ fl-1 ta' Novembru 2009.

Kif għedt, il-payment services directive qed toħloq il-foundations legali li huma meħtieġa biex ikollna dan is-suq iktar liberalizzat ta' pagamenti fl-Unjoni Ewropea.

Il-leġislazzjoni qed tfittex li tistabbilixxi sistema moderna u komprensiva tar-regolamenti għall-pagamenti li jsiru fl-Unjoni Ewropea biex l-istess effiċjenza li llum għandna fil-pagamenti nazzjonali, tkun teżisti fi ħdan l-Unjoni Ewropea kollha.

U sabiex dan iseħħ, Sur President, irridu ngħaddu numru ta' emendi għall-Financial Institutions Act ta' l-1994 li, kif nafu, tirregola l-investiment tas-servizzi finanzjarji u s-servizzi bankarji.

Dan l-att huwa amministrat mill-Malta Financial Services Authority bħala l-awtorita` kompetenti li tirregola t-trasmissjoni ta' flus u pagamenti, u anke tamministra b'mod regolatorju s-sistemi ta' pagamenti fuq livell superviżorju.

Fil-fatt id-direttiva tfittex li timplimenta l-attivitajiet li l-payments institutions u l-financial institutions iridu jagħmlu biex jamministraw din id-direttiva.

Għaldaqstant hemm il-ħtieġa li d-definizzjoni ta' financial institution titwessa' biex tkopri wkoll kull persuna li regolarment jew abitwalment għandha holdings jew tagħmel attivita' li hija listed fix- schedule ta' l-att, jiġifieri li tagħmel jew tirċievi b'mod regolari ċerti pagamenti biex b'hekk inkunu nistgħu naraw tassew isseħħ il-kompetizzjoni fis-suq.

Sur President, f'dan l-istadju nagħlaq hawnhekk.

Ovvjament issa nisma' anke l-argumenti ta' l-oppożizzjoni u mbagħad fil-winding up inkun nista' nwieġeb għall-kummenti li jsiru.

Grazzi ħafna.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, nibda billi nirreferi għall-aħħar kumment tal-kollega tiegħi – u għandu raġun - li biex tiġi implimentata din id-direttiva, jiġifieri l-payment services directive, mhux biss għandna nemendaw l-att li qed nemendaw illum, imma hemm bżonn li nemendaw anke diversi liġijiet oħra.

Fil-fatt jien kont qed nisma' b'attenzjoni u napprezza dak li qal il-kollega tiegħi, imma meta wieħed jaqra liġi li qed temenda kapitlu 376 tal-liġijiet ta' Malta, jinduna li ħafna minn dak li qal il-kollega tiegħi jista' jirriżulta minn din il-liġi.

Din il-liġi hija liġi pjuttost qasira u ovvjament ma tinkludix dak kollu li qal il-kollega tiegħi, li b'ċerta abbilta` u teknikalita` rnexxielu jispjega fid-dettal l- skop wara d-direttiva tal-ħlasijiet li qed nimplimentaw illum.

Fil-fatt wieħed mill-ewwel jirrealizza li b'din il-liġi qed nimplimentaw biss ċerti aspetti minnha.

Jien m'iniex se noqgħod nirripeti dak kollu li qal il-kollega tiegħi għax inkella nkun qed nagħmel eżerċizzju f'ripetizzjoni, li m'hux l-iskop tiegħi.

Nibda biex nikkritika ftit l-abbozz ta' liġi nnifsu.

Nibda b'kumment fuq il-forma u mhux fuq is-sustanza; l-ewwel darba li ġrali hekk.

Il-liġijiet tagħna, skond il-Kostituzzjoni ta' Malta u skond il-prassi ta' dan il-Parlament, jinqasmu fi tnejn; il-parti bil-Malti u l-parti bl- Ingliż.

Skond il-Kostituzzjoni, it-tnejn huma lingwi uffiċjali ta' Malta u fejn hemm diverġenzi, nirriferu għal-lingwa Maltija għaliex aħna pajjiż sovran.

Issa jiena nistieden lis-Sedja u lill-kollegi tiegħi fil-Parlament jinnotaw li, għal xi raġuni jew oħra, meta wieħed jibda janalizza din il-liġi u jiġi għall-parti ta' l-aħħar, jiġifieri fejn hemm l-iskedi, jara li f'daqqa waħda tintuża l-lingwa Ingliża.

(Interruzzjonijiet) Iva, nofs il-liġi qiegħda bl-Ingliż, bl-iskeda b'kollox, u n-nofs l-ieħor qiegħed bil-Malti, waqt li l-iskeda hija bl-Ingliż.

Għaliex l-iskeda għandha tkun bl-Ingliż?

Jien naħseb li qed inkunu skorretti għax jew għandna l-lingwa tagħna jew le.

Jien ma rridx noqgħod nitkellem fuq dawn il-kwestjonijiet, pero` nħossni kostrett li nitkellem fuq dawn l-affarijiet.

Jew għandna l-lingwa tagħna u se naqsmu l-liġi fi tnejn, nofsha bl-Ingliż u nofsha bil-Malti, jew inkella se nagħmluha bl-Ingliż biss.

X'inhu l-iskop li nagħmluha bil- Malti u bl-Ingliż meta nofs il-parti tal-Malti qiegħda bl-Ingliż?

Din hija osservazzjoni tiegħi fuq il-forma u naħseb li għandu jsir daqsxejn aktar sforz fil-parti tal-Malti.

Safejn naf jien, għalkemm dħalna fl- Unjoni Ewropea, bqajna pajjiż sovran u baqgħalna l-lingwa tagħna.

Għalhekk naħseb li l-liġijiet f'dan il-Parlament għandna ngħadduhom bil-Malti.

Forsi din hija kritika li meta wieħed jismagħha, jgħid: Fejn sejjer b'rasu d- deputat Parlamentari Herrera?

Jien ninsisti li dik il-parti ta' l-abbozz li suppost tkun bil-Malti, fil-fatt tkun kollha bil-Malti.

Din hija l- ewwel parti tal-kritika tiegħi, fuq il-forma u żgur mhux fuq is-sustanza għaliex fuq is-sustanza naqbel.

Barra minn hekk, jien naħseb li fl-abbozz hawn żball.

(Interruzzjonijiet) Kif qed jgħid is-Segretarju Parlamentari, fl-abbozz fil-fatt hawn żball.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk mhux qed inqajjem nullitajieta; qed ngħid biss li l-abbozz għandu jiġi ppreżentat bil-Malti u mhux bl-Ingliż.

Naħseb li kien fid-dover tiegħi li niġbed l- attenzjoni tas-Sedja għal dan il-punt, pero` mhux se nqajjem eċċezzjonijiet proċedurali għas-sempliċi raġuni li l-partit Laburista jaqbel mal-kontenut ta' dan l-abbozz.

Jiġifieri m'għandniex interess li din il-liġi ma tgħaddiex jew li ma tgħaddix bi speditezza għaliex fis-sustanza, anke għal raġunijiet li semma s-Segretarju Parlamentari stess, l-oppożizzjoni Laburista taqbel.

Pero` wieħed irid juża iktar kawtela u jassigura li meta joħroġ abbozz ta' liġi, il-parti tal-Malti tkun attwalment bil-Malti.

Jien ħassejt li kelli nagħmel din l-enfasi, Sur President.

Qabel ma nidħol u nanalizza ftit il-liġi, irrid inqajjem punt li qed jinkwetani.

Din hija liġi li tittratta entitajiet u awtoritajiet finanzjarji u qed nitkellmu wkoll fuq kwestjonijiet ta' regolamentazzjoni.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li qed jilleġisla fuq dak li huwa kompitu regolatorju.

Hemm awtorita' speċjali li tirregola dawk l- attivitajiet li huma msemmijin fl-ewwel skeda.

Din l-awtorita' m'hijiex l- MFSA u wieħed irid jikkummenta għaliex m'għandhiex tkun l-MFSA.

Jien wieħed minn dawk li nemmen li mhuwiex tajjeb li f'pajjiż ikollok pluralita' ta' awtoritajiet regolatorji jekk inti tista' tiċċentralizza f'dak li huwa regolamentazzjoni, speċjalment jekk ikun hemm l-istess aspetti jew l-istess skopijiet.

Naħseb m'huwiex ħażin li jkollok awtorita' regolatorja waħda pero' fuq dik nitkellem ftit aktar tard.

Sur President, f'dak li rrid ngħid iktar u iktar qed jispirani l-Onor.

Joe Mizzi li qiegħed hawn preżenti fil-Parlament.

Jiddispjaċini li jkolli nikkummenta f'dan il-kontest; jien rarament nitkellem fuq polemiki meta nitkellmu fuq aspetti finanzjarji u ta' servizzi għax nibqa' nemmen li f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi finanzjarji, pajjiżna għandu jkun up- to-date u jkollu sistemi li jkunu state of the art.

Bażikament hawnhekk qed nitkellmu fuq servizz bankarju u indubjament pajjiżna għandu jkollu ċerta serjeta` u jkun ċentru ta' eċċellenza f'dan is-settur.

Għalhekk nemmen ukoll li meta nitkellmu fuq dawn l-affarijiet, irridu nkunu kawti u prudenti u kemm jista' jkun irridu naħdmu b'politika ta' consensus bejn iż- żewġ naħat tal-Kamra għaliex jekk ma jkollniex politika ta' consensus fuq is-servizzi finanzjarji u l-investiment, ingerrxu l-investiment.

Jien għalhekk dejjem kont kawt f'dawn u b'mod prudenti dejjem ġbidt il-linja tal- gvern f'dawn l-oqsma.

Dejjem għaddejn il-kritika tiegħi fejn ħassejt il- bżonn, pero` l-oppożizzjoni Laburista dejjem ħadet pożizzjoni ta' kawtela u ta' consensus.

Illum ukoll, Sur President, l-oppożizzjoni Laburista se tieħu pożizzjoni ta' consensus mal-gvern.

Pero` la qed nitkellmu fuq istituzzjonijiet finanzjarji rridu nieħu spunt.

Hawnhekk irrid nagħmilha ċara li b'dak li se ngħid illum żgur li mhux qed nindirizza l-kritika tiegħi lejn is- Segretarju Parlamentari Tonio Fenech jew lejn il-ministru tiegħu.

Pero` se jkolli nagħmel ċerta kritika.

Ikolli ngħid li hemm numru ta' awtoritajiet regolatorji fil-pajjiż li qegħdin fi kriżi u dan huwa gravi u inkwetanti ħafna.

Bdejna bil-kriżi fl-ADT fejn irriżulta manifestament li kien hemm abbuż u korruzzjoni istituzzjonalizzati.

Mijiet ta' nies kellhom iħallsu l- flus biex jakkwistaw ċerti liċenzji u l-maġġoranza assoluta ta' nies li kienu qed jagħmlu l-eżamijiet għall-għoti tal-liċenzji fi ħdan din l- entita' governattiva regolatorja kienu qed jinxtraw.

Dawn kienu nies b'ċerta kariga u b'ċerta responsabbilta'.

Tant kien hemm abbuż u tant kien hemm korruzzjoni li hemm kriżi kbira li ħadd ma jista' jinnegaha.

Jien niskanta kif kriżi bħal dik isseħħ u qisu xejn m'hu xejn.

Kien hemm korruzzjoni istituzzjonalizzata f'dik l-aġenzija governattiva!

Allaħares dan seħħ fi żmien il-Labour.

Jekk fi żmien gvern Laburista xi ħadd kien jiffirma karta biex xi ħadd jiddobba television tal-kulur, kienet tqum kriżi nazzjonali fil-pajjiż u kien ikun hemm mass meetings fl-akbar pjazez ta' Malta b'Fenech Adami quddiem nett u b'De Marco bħala sostenn.

Issa, Alla jbierek, kellna entita` governattiva regolatorja li nqabdet b'korruzzjoni u abbuż istituzzjonalizzat fiha li kien ilu għaddej għal numru ta' snin, u minkejja dan, qisu ma ġara assolutament xejn fil-pajjiż.

Xejn!

Hemm aġenzija governattiva korrotta from A to Z, fejn biex tieħu liċenzja trid tħallas lill-eżaminatur!

Dawn l-affarijiet ġraw, każ wara każ, għaxra wara għaxra u mija wara mija.

Kulħadd jaf, kulħadd ipaċpaċ u qisu ma ġara xejn.

Jien ġieli kelli nitla' l-qorti niddefendi xi nies fuq każijiet simili, u ġielu nstabu ħatja.

Dawn ħafna drabi jispiċċaw jagħtu xebgħa lill-eżaminaturi!

Illum, kważi kważi ngħid: Sewwa kienu jagħmlulhom!

Mela fil-kuritur tal-qorti kulħadd ipaċpaċ u b'ħalq daqs dinja jgħid li hemm il-korruzzjoni u li nxtraw in-nies, u jgħaddu x-xhur u jibqa' ma jiġri xejn.

Imbagħad faqqgħet il-bużżieqa u ma ġara xejn lanqas, Sur President!

Ċerti nies li m'għamlux l-eżami u xtraw lill-entita` governattiva, intalbu jagħtu l-liċenzja lura imma, Alla jbierek, kien hemm oħrajn li, minkejja li kienu korrotti daqs ħaddieħor, għal xi raġuni jew oħra ma ntalbux iroddu l- liċenzja lura.

Dik hija t-trasparenza fl-aġenziji regolatorji tal-pajjiż, Sur President!

Diskriminazzjoni, abbużi u korruzzjoni!

Issa faqqgħet oħra, u din se nqajjimha hawnhekk għax issa qed nitkellmu fuq settur tas-servizzi finanzjarji.

Dan se jkun skandlu akbar minn dak ta' l-ADT.

Jien mhux l- ewwel darba li semmejt f'dan il-Parlament l-iskandli tal-Malta Maritime Authority.

Pero` hawnhekk jien qajjimt skandlu kbir li tkellimt dwaru għal darba, darbtejn, tlieta, fejn spjegajt kif min kien qiegħed jagħti t- tenders fil-Malta Maritime Authority, kellu interess dirett u kien ikun preżenti waqt li jiġu assenjati t-tenders.

Imma minkejja li dan l-iskandu ssemma kemm-il darba, qisu ma ġara xejn.

Mela jien inkun viċi-chairman tal- Malta Maritime Authority – u mbagħad wara anke chairman – u nkun ukoll sħab f'kumpannija li titfa' bid għal tender mill-aġenzija u mbagħad inkun preżenti waqt l-aġġudikazzjoni ta' dik it-tender!

Dan il-każ kont qajjimtu fil-parlament għal darba darbtejn - u minn fuq għamluli libell - u Alla jbierek qisu ma ġara assolutament xejn!

Jien naf x'qed ngħid u rrid ngħid ukoll li l-investigazzjoni bdieha l-Onor.

Joe Mizzi.

Issa hemm korruzzjoni sfaċċata fil-Malta Maritime Authority.

Din il- kwestjoni qed inqajjimha llum għax ir-reġistrazzjoni tal-vapuri hija parti mis-servizzi finanzjarji tal-pajjiż.

Mhux billi rridu nuru li aħna serji u trasparenti u nikkreaw l-aġenziji u l-entitajiet awtonomi biex nuru li aħna Ewropej iktar mill-Ewropej u li aħna trasparenti iktar minn min suppost li hu trasparenti, jekk imbagħad f'dawn l-aġenziji u l-entitajiet governattivi ma ssibx ħlief korruzzjoni sfaċċata li jaf biha kulħadd, korruzzjoni tqażżek!

Kull fejn tmur - tieġ, ambaxxata, il-qorti, hu fejn hu - kulħadd ipaċpaċ u jgħid li ħlief korruzzjoni u abbużi ma ssibx.

Issa nippretendi li fuq dawn l-affarijiet jittieħdu passi għax jekk ma jitteħdux passi u l- affarijiet ma jiġux skossat,i dan il-pajjiż se jitlef il-kredibilita` tiegħu mhux magħna l-Maltin imma ma' barra.

F'pajjiżna ridna nkunu puri u għaddejna liġi li biex takkwista liċenzja ħalli tkun tista' ssuq speedboat trid tgħaddi minn ċerti eżamijiet!

Jien ili nsuq speedboat u dgħajsa minn mindu kelli seba' snin.

Is-sajjieda jafu jużaw luzzu u lanċa iktar minn min jeżaminahom fil-Malta Maritime Authority.

Naf x'qed ngħid għax trabbejt mas-sajjieda f'San Pawl il-Baħar peress li minn dejjem kellna d-dgħajjes.

Is-sajjieda kemm iħossu l-arja b'subgħajhom u jkunu jafu jekk hux ġej maltemp, minn fejn ġej il-maltemp, jekk hux se jkun hemm baħar 'l isfel jew għoli, jivvjaġġaw bl-istint ...

Kollox jafu.

Imma lil dawn is-sajjieda kollha ta' Malta u Għawdex issoġġettajniehom għall-eżamijiet tal-Malta Maritime Authority.

Issa 99% minn dawn is-sajjieda lanqas jafu jaqraw, imma jifhmu fil-baħar għaxar darbiet iktar mit-taparsi eżaminaturi ta' l-awtorita`.

U dawn kollha jeħlu!

Ftit snin ilu fettilli xtrajt speedboat u għax kellha iktar power minn 80 hp jew 100 hp, u twila iktar minn 20 pied, kelli nagħmel eżami biex inġib il-liċenzja ħalli nkun nista' nsuqha, allavolja kont ilni 40 sena mmur fuq id-dgħajjes ma' missieri.

Għamilt sitt ġimgħat nistudja u kien eżami verament diffiċli.

Jien għaddejt għax imdorri u dixxiplinat li nistudja, u sħabi s-sajjieda li fl-affarijiet tal-baħar lanqas nibda magħhom, m'għaddewx.

Dawn m'humiex nies akkademiċi imma jmexxu luzzijiet u laneċ u jifhmu fil-baħar miljun darba iktar minn dawn in-nies li qed jeżaminawhom.

Nerġa' ngħid, jien mort għall-eżami u għax jien kapaċi naqra u nistudja - għax imdorri hekk - għaddejt, filwaqt li dawn li jmexxu d-dgħajjes u l- laneċ, kollha weħlu Alla jbierek!

Ħalliha li ilhom xi 30 jew 40 sena jaħdmu fuq il-baħar, esperti f'dak il-ġeneru ta' xogħol.

Kellhom joqogħdu għal dan il-biċċa eżami u waħħluhom, ma tawhomx il-liċenzja.

Hemm mijiet li ma setgħux jgħaddu mill-eżami.

Issa min imexxi dawn l-eżamijiet irrealizza li lil min hu illitterat ma tistax tagħtih ktieb ħalli jistudja biex jagħmel eżami bil-miktub.

Imma jekk wieħed ikun illitterat ma jfissirx li ma jifhimx fil-baħar.

Sur President, peress li bdew jeħlu dawk in-nies kollha, fil-Malta Maritime Authority daħlet korruzzjoni istituzzjonalizzata għal sena wara sena; ilha xi erba' snin jew iktar.

Hemm bejn 800 u 1,000 persuna li biex ħadu l- liċenzja ħallsu Lm180 jew Lm190.

Allura tista' tgħid li għal-liċenzji kollha li qed jingħataw hemm nies fil-Malta Maritime Authority li qed jitħallsu!

Din hija korruzzjoni skjaċċanti.

Dawn huma l-istituzzjonijiet regolatorji ta' Malta, istituzzjonijiet korrotti!

Noqogħdu niġu fil- parlament, nitkellmu fuq dixxiplina, trasparenza, kontrolli u dawn l- affarijiet, imbagħad f'waħda mill-iktar awtoritajiet importanti fil-pajjiż fil-qasam marittimu - fejn taparsi qed inkunu iktar kattoliċi mill-Papa, fejn għandna l-aqwa bandiera f'Malta, l-aqwa liġijiet marittimi, u l-ikbar serjeta` fil-pajjiż – hemm dik il-ħniżrija kbira, li biex takkwista liċenzja trid tmur u tixtriha.

Dik hija l-awtorita` marittima f'Malta!

Jeħtieġ li jseħħ terremot fl-awtorita`.

Min hu b'xi mod implikat jew min missu kien jaf u ppermetta li dan isir, għandu jitkeċċa għax din it-tip ta' korruzzjoni fil-pajjiż m'għandhiex tibqa' tiġi aċċettata.

Inkella inutli noqogħdu niġu hawn u nwaqqfu l-awtoritajiet.

Tagħmel awtorita` u mbagħad tista' tixtri l-liċenzja!

Ngħaddu liġijiet fil-qasam tar-reġistrazzjoni tal-vapuri biex naqtgħu bastimenti li huma double hulled u ma nirreġistrawx vapuri antiki biex nuru kemm aħna serji u ma jgħajruniex li għandna bandiera tal-konvenjenza, imbagħad minn wara l-kwinti –għax hemm forsi jsir il-ħlas - jerġgħu jinbidlu r-regolamenti.

U naf x'qed ngħid.

F'daqqa waħda vapuri li għandhom iktar minn 25 sena qegħdin jiġu reġistrati għax hemm interessi individwali ta' ċerti nies.

L-ewwel niġu hawnhekk niftaħru bis-serjeta` fir-regolamentazzjoni fejn jidħol ir-reġistru tal-vapuri, imbagħad inbiddlu kollox bil-kwiet, minn wara, mingħajr ma noqogħdu niġu f'dan il-parlament.

F'daqqa waħda jibda jgħaddi kollox, basta jkun hemm il- ħlas!

Dan huwa skandlu tremend għal pajjiżna.

Aħna dejjem nitkellmu fuq kemm huwa importanti li niddiversifikaw u li nipproġettaw lilna nfusna bħala ċentru ta' eċċellenza fil-qasam tas- servizzi.

Il-kamp tas-servizzi finanzjarji huwa 9% tal-gross domestic product tal-pajjiż u hemm min jgħid li dan is-settur qed jikber b'rata ta' kważi 30% fis-sena.

Nafu li aħna l-politiċi noqogħdu attenti li ma nisskossawx lil xulxin, nitkellmu b'kawtela speċjalment meta nemendaw xi liġijiet wara li jkunu intervjenew ta' Brussels, u noqogħdu kwieti biex nirregolaw u mmexxu kif għandu jkun.

U b'hekk salvajna s-settur finanzjarju u s-settur marittimu, tant li baqgħu ġejjin il-vapuri għar- reġistrazzjoni.

Din is-sena, kif għedt meta ddiskutejna l-estimi ta' l- awtorita` marittima, erġajna lħaqna l-peak li kellna fl-1997 għal dik li hija reġistrazzjoni ta' vapuri.

Mela suppost irridu dik is-serjeta`.

Imma, bid-dovut rispett, jekk imbagħad l-aġenziji governattivi jew l- awtoritajiet regolatorji f'dan il-pajjiż nistgħu nitfgħuhom fl-iskip, allura għandna problemi serji li jqażżuk fil-pajjiż.

Sur President, tifhimha li jkollok bniedem jew tnejn li forsi nxtraw.

Imma li jkollok sistema istituzzjonalizzata fejn mhux wieħed jew tnejn, imma mijiet u mijiet ta' nies iħallsu biex jieħdu li jridu, dik ma titwemminx.

Jien nasal biex nifhimha li forsi jkolli dipartiment taħti u s-segretarju jinxtara darba jew darbtejn.

Imma jekk ikolli dipartiment li fuq medda ta' erba' snin ikun hemm mijiet ta' nies fil-queue biex jixtru lin-nies tad- dipartiment u jien ma nindunax, allura nkun tajjeb biex immur Casa Leone u nirtira hemmhekk, mhux nibqa' mmexxi dipartment!

Jekk m'intix kapaċi xxomm ir-riħa ta' korruzzjoni u ta' l-abbużi daqstant skjaċċanti, allura jew m'intix kapaċi, jew iblah jew balalu, u trid titlaq.

Imma ma tistax tiskarta r-responsabbilta` politika, qisu xejn m'hu xejn.

Meta wieħed jistudja d-dritt kostituzzjonali l-ewwel ħaġa li wieħed jistudja u jrid japprezza f'sistema ta' demokrazija parlamentari hija xi tfisser ir-responsabbilta` parlamentari u politika.

Il-ministri m'humiex technocrats, imma jrid ikollhom accountability politika, iridu jġorru r- responsabbilta` politika tat-taħwid li jsir fid-dekasteri tagħhom.

Anke jekk dak it-taħwid jew dak l-abbuż li jsir fid-dekasteri tagħhom forsi ma jkunx imputabbli direttament lilhom, ir-responsabbilta` politika taqa' fuq il-politiku, la fuq ic-chairman, la fuq il-viċi-chairman, la fuq id- direttur, la fuq l-awditur, la fuq l-ex-chief executive, u lanqas fuq il- manager.

Ir-responsabbilta` politika taqa' square and fair fuq il-politiku.

Pero`, Alla jbierek f'dan il-pajjiż, ir-responsabbilta` politika spiċċat għal kollox, m'għadhiex teżisti.

Dik hija s-serjeta`!

Dan ridt ngħidu għax l-awtorita` marittima hija awtorita` regolatorja - fost il-pluralitajiet ta' awtoritajiet regolatorji li għandna - li għandha aspett finanzjarju.

U jekk hemm dawn in-nuqqasijiet f'din l-awtorita`, wisq nibża' li għad xi darba jkollna nuqqasijiet anke f'awtoritajiet direttament immirati lejn is-settur tas-servizzi finanzjarji fil-pajjiż.

Allaħares nitilfu s-serjeta` - u bdejna - f'dawn l-oqsma daqstant delikati tas-servizzi finanzjarji.

Allaħares ifaqqa' skandlu, per eżempju, li f'Malta biex tirreġistra vapur li mhux suppost tirreġistrah għaliex m'għandux il-kriterji, tmur għand ċerti aġenti jew ċertu rappreżentant u jirranġalek a pagamento.

Allaħares ifaqqa' dan it-tip ta' skandlu f'pajjiżna għax ir-reġistrazzjoni tal-vapuri f'Malta tkun tajba biss għal ġo l-iskip.

U din hija wieħed mill-iktar aspetti importanti tas-settur finanzjarju f'dan il-pajjiż.

Allaħares ifaqqa' dan l-iskandlu, u għandi r- riżervi tiegħi kemm mhux se jfaqqa', anzi l-oppost!

Meta wieħed jaqra dan l-abbozz ta' liġi jinduna li hawnhekk qed nitkellmu fuq aspetti regolatorji tad-direttiva tas-servizzi.

Kif għedt qabel, ħafna minn dak li qal il-kollega tiegħi ma ssibux f'dan l-abbozz ta' liġi.

Irrid ngħid li fil-fatt ma kellniex bżonn direttiva ta' l-Unjoni Ewropea biex nagħmlu regolamentazzjoni ta' l-attivita` finanzjarja għax fil-15 ta' Novembru 1994 għaddejna l-Att dwar l-istituzzjonijiet finanzjarji, kapitlu 376 tal-liġijiet ta' Malta.

Din il-liġi, li ġiet emendata darbtejn fl- 1995, reġgħet ġiet emendata fl-2002 u mbagħad fl-2006, hija liġi pjuttost voluminuża.

Fil-fatt fiha 27 artiklu, apparti l-iskedi u fiha 21 paġna.

Dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jemenda biss xi sitt artikli tal-liġi prinċiparli u allura m'aħniex qed inbiddlu kapitlu 376 tal- liġijiet ta' Malta b'mod daqstant radikali.

Fil-fatt jekk wieħed jaqra l- klawsoli kollha josserva li is-sustanza ftit li xejn tbiddel, ħlief xi kelma 'l hawn u 'l hemm.

Tneħħiet, per eżempju, dik il-parti tal-liġi fejn il-ministru kellu l-poter li jimplimenta waħdu d-direttivi, u għamel sew li neħħieha għax dak kien punt kontenzjuż bejn l-oppożizzjoni u l-gvern.

Aħna konna insistejna li meta niġu biex nimplimentaw direttivi ta' l-Unjoni Ewropea - u fil-fatt illum dan huwa aċċettat – irid jidħol il-parlament.

Issa qed jiġi emendat dak l-artiklu li kien jippermetti lill-ministru, di suo sponte, jimplimenta direttivi mingħajr ma jinvolvi lil dan il- parlament.

Barra minn hekk, żdiedet xi ftit l-iskeda dwar x'jikkostitwixxi istituzzjoni finanzjarja.

Bażikament hemm tmien kategoriji ta' attivitajiet li jipprattikaw istituzzjonijiet finanzjarji.

Ma nistax naqraha bil-Malti għax, kif għedt qabel, f'dan il-parlament jidher li sirna nippreżentaw leġislazzjoni bil-lingwa Ingliża biss.

Forsi għad jiġi żmien li nibdew nidibbattu bil-lingwa Ingliża wkoll!

Qabel kien hemm it-Taljan ... ` llum naħseb li l-Malti bil-mod il-mod qed jiġi emarġinat.

Kif għedt, l- ewwel parti ta' l-iskeda qiegħda bil-Malti u mbagħad tkompli bl-Ingliż.

Fost dawn l-attivitajiet ta' istituzzjonijiet finanzjarji nsibu self - li jinkludi krediti personali, krediti taħt mortgage, xiri ta' fatturi kemm bi jew mingħajr dritt ta' rikors, finanzjament ta' transazzjonijiet kummerċjali, financial leasing, kapital ta' sogru jew riskju, ħruġ u amministrazzjoni ta' mezzi ta' pagament rigward travellers' cheques, li llum ħadd m'għadu jużahom, garanziji u rabtiet, negozju għall-persuna nnifisha jew f'isem klijenti, strumenti ta' swieq finanzjarji, kambju ta' flus, financial futures, strumenti ta' rati ta' kambju u imgħax, underwriting ta' ħruġ ta' ishma u s-sehem f'dak il-ħruġ, u senserija ta' flus.

L-Att dwar l-istituzzjonijiet finanzjarji, ironikament, titkellem fuq kollox ħlief banek.

Id-direttiva li qed issir riferenza għaliha, madankollu, tittratta l-banek u t-transazzjonijiet li jsiru permezz tal- banek.

U bir-raġun li fid-diskors li għamel l-abbli kollega tiegħi tkellem fuq id-direttiva li titkellem fuq il-banek.

Pero` meta wieħed jaqra fuq l- istituzzjonijiet finanzjarji taħt kapitlu 376 tal-liġijiet ta' Malta, jinduna li l-banek tista' ma jissemmewx.

(Interruzzjonijiet) Jekk taqra l- briefing tal-European parliamentary financial services rigward il-payment services directive tara li ftit li xejn għandha x'taqsam mal-liġi li qed ngħaddu llum.

Din il-liġi la qed titkellem fuq credit cards ...

Fiha hemm, per eżempju, emendi ebsin għal dak li jikkonċerna r-riċiklaġġ ta' flus marbutin mat-terroriżmu.

Fil-fatt hemm ħafna klawsoli dwar l- attenzjoni li għandha tingħata għall-kwestjoni tar-riċiklaġġ ta' flus.

Hemm sections oħra li jirrigwardaw ir-riferenzi li hemm għall-Bank Ċentrali ta' Malta fejn tidħol id-disclosure.

Din l-emenda qed tidħol għaliex issa mhux se nitkellmu aktar fuq il-Bank Ċentrali ta' Malta, imma fuq il-Bank Ċentrali Ewropew peress li se nidħlu fil-euro zone.

Permezz ta' dawn l-emendi, l-awtorita` regolatorja qed tingħata ftit iktar poteri.

Jien dejjem kelli question mark fuq il-bżonn ta' regolamentazzjoni tal-finanzi.

Għaliex daqqa jingħad li l-bank ċentrali għandu jkun ir- regolatur per eċċellenza, u daqqa jingħad li m'għandux ikun il-bank ċentrali imma għandu jkun hemm awtorita'.

U allura kien hemm il-Malta financial authority u awtoritajiet oħra li jaqgħu taħt l-awtorita' finanzjarja Maltija li kellhom il-funzjoni li jirregolaw dan il-qasam.

Ovvjament wieħed jifhem li dan kollu għadu b'mod esperimentali għaliex ir- regolamentazzjoni ta' dan is-settur m'hijiex xi ħaġa antika f'pajjiżna.

Qabel l-1990 kollox kien regolarizzat permezz tal-Bank Ċentrali jew permezz tal-ministru responsabbli mill-finanzi.

M'hemmx dubju li hekk kien isir.

Imbagħad inħass il-bżonn, anke minħabba ċerti direttivi Ewropej, li jkun hemm regolatur.

Fair enough, imma jien għad għandi r-riservi tiegħi għaliex ma nistax nifhem kif meta qegħdin nitkellmu fuq istituzzjonijiet finanzjarji, m'għandhiex tkun l-MFSA li tirregola dawn l-istituzzjonijiet.

Illum jekk hemm xi enti jew aġenzija governattiva li tgawdi r-rispett universali f'dan il-pajjiż, taż-żewġ naħat tal-Kamra u tan-nies li jipparteċipaw f'din l-attivita`, żgur li hija l-MFSA li rnexxielha tkattar il-fiduċja fiha b'mod ġenerali.

Allura għalfejn għandek tikkrea aġenziji u awtoritajiet regolatorji oħra?

Din dejjem kienet ir-riserva tiegħi għall- Att dwar l-istituzzjonijiet finanzjarji, jiġifieri Kapitlu 376 tal-liġijiet tagħna.

Ma naħsibx li kieku kellna nikkonċedu lill-MFSA l-poter li wieħed qed jikkonċedi lil din l-awtorita` ad hoc sui generis, konna se nkunu inkonsistenti ma' xi direttiva Ewropea.

Fl-opinjoni tiegħi ma konniex se nkunu inkonsistenti.

L-Unjoni Ewropea trid li dawn l-istituzzjonijiet finanzjarji, li aċċennajt għalihom qabel, ikunu regolati.

Per eżempju, jekk ikun hemm istituzzjoni li m'hijiex qiegħda tiffunzjona, għandek tneħħilha l-liċenzja.

Qabel kienet sa tliet xhur mentri llum qiegħda sa sitt xhur.

Illum l-awtorita` għandha l-obbligu li żżomm reġistru ta' dawn l-entijiet kummerċjali ħalli wieħed ikun jaf x'inhuma dawn l-entijiet li qegħdin jiġġestixxu attivita` kummerċjali.

Huwa importanti li jinżamm reġistru bħal dan u l-idea li tirregolarizza dawn l-affarijiet f'pajjiż bħal Malta li jrid ikun a financial hub, hija xi ħaġa indispensabbli.

Pero` ma naqbilx li jkollok pluralita` ta' awtoritajiet u qiegħed nuri għalfejn ma naqbilx.

Jekk inti tispetizza u tikkrea ħafna pockets ta' awtoritajiet 'l hawn u 'l hemm tispiċċa ma tkunx tista' tikkontrolla, mentri jekk tiċċentralizza l-poter fi ħdan awtoritajiet inqas numerużi, il-kontroll u t-trasparenza jkunu akbar.

Din il-liġi qiegħda tagħti aktar poteri lil din l-awtorita` li se tkun tista' tirrikkmanda li jsiru aktar regolamenti.

Ir-regolamenti jsiru taħt din l-awtorita`, u l-liġi tipprovdi wkoll il-mod kif għandhom jiġu inforzati dawn ir-regolamenti.

Pero` dan l-abbozz ta' liġi ftit li xejn jitkellem fuq il-payment services directive.

Jien nista' ngħid li qrajt l- abbozz kollu u ma sibt kważi l-ebda riferenza għall-kwestjoni ta' l- armonizzazzjoni ta' proċeduri bankarji, strumenti bankarji u spejjeż bankarji fi ħdan il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Din m'hijiex liġi li qiegħda tirrispekkja daqstant id-direttiva li qegħdin nitkellmu fuqha llum.

Nerġa' ngħid li għalkemm qrajt l-abbozz għal darba, darbtejn, ma stajtx insib riferenza għall-implimentazzjoni ta' din id-direttiva.

Kif qal tant tajjeb il-kollega tiegħi, l-iskop ta' din id-direttiva huwa li jkun hemm armonizzazzjoni.

Għaliex?

L-Unjoni Ewropea m'hijiex xi ħaġa omoġenea bħalma hija l-Amerika, li hija pajjiż wieħed u allura – almenu fil- prinċipju – hemm sistemi nazzjonali.

L-Unjoni Ewropea bdiet fuq sisien ta' common market bejn numru ta' pajjiżi totalment indipendenti minn xuxlin, pajjiżi li kellhom sistemi ta' governabilita` u demokrazija differenti minn xulxin.

Fil-fatt hemm min għandu sistema presidenzjali, hemm min għandu sistema parlamentari, hemm min għandu sistema federali, hemm min għandu sistema konfederali u hemm min għandu sistema ċentrali.

Anke l-mod kif dawn il-pajjiżi jmexxu l-affarijiet finanzjarji tagħhom, huwa differenti.

Issa jekk wieħed jara x'jingħad fid-direttiva f'dan ir-rigward isib dawn il- kliem:

"Today the European Union is confronted with a fragmented payments landscape which has developed along national lines.

The use of payment instruments vary significantly from country to country since each member state has tailored standards and practices to the needs of domestic users and to the requirements of national legislation.".

Dak huwa l-iskop tad-direttiva għaliex kull pajjiż addotta sistema ta' pagamenti bankarji għalih innifsu.

Kull pajjiż għandu s-sistema tiegħu.

Per eżempju, ir-rati li wieħed jiċċarġja għall-użu tal-credit cards huma kollha differenti.

Naturalment fil-ftit dawn m'humiex sinifikanti, pero` fil-ħafna d-differenzi fl-ispejjeż tal-pagamenti u tar-rati bankarji jħallu l-effett tagħhom fuq is-settur tal-kummerċ.

Issa jew se jkollna suq komuni f'kollox – bħalma hemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' dwana, dazju u affarijiet oħra - jew inkella ma jkollna xejn.

Jekk se jkollna suq komuni, ma jridx ikollna żvantaġġ fil-kummerċ minħabba aspetti bankarji u minħabba l-leġislazzjoni nazzjonali.

Għalhekk l-Ewropa għaddiet direttiva sabiex dawn il-kwestjonijiet jiġu armonizzati.

Dak huwa l-iskop ta' din id- direttiva, li fl-aħħar mill-aħħar hija xi ħaġa tajba.

Kif qal tajjeb l- Onor. Tonio Fenech, sabiex nimplimentaw dak li verament tirrikjedi d- direttiva, irridu nbiddlu liġijiet oħra.

Fis-sena 2001 il-Kummissjoni Ewropea kienet addottat ir-regolament 2560 li kien jittratta l-cross-border payments.

L-iskop ta' dan ir-regolament kien li jixpruna "the establishment of a single payments market and to introduce the principle of equality of charges for payments made in euro within a member state and cross-border".

Hawnhekk wieħed jirrealizza li l-iskop huwa li meta tiddaħħal l-ewro jkun hemm armonizzazzjoni fir-rati ta' pagamenti ħalli dejjem ikun hemm il-free market u l-fair competition u mhux ikun hemm xi leġislazzjoni ta' pajjiż partikolari li tkun qiegħda tikkrea żvantaġġ kummerċjali lil dak li jkun.

Sur President, dik hija l-liġi li għandna quddiemna u ma naħsibx li għandi għalfejn noqgħod nirrepeti dak li qal il-kollega tiegħi.

Din il-liġi, għalkemm ftit li xejn tassorbi dak li tgħid id-direttiva, hija waħda regolatorja.

Issa wieħed irid jara għalfejn din l-awtorita` li qed tissemma se jkollha ċerti poteri li tagħmel regolamenti u li tissorvelja.

Per eżempju, jekk aħna daqshekk akkaniti u kuntenti li ma noħolqux żvantaġġ fil-kummerċ minħabba ċerti miżati li jiċċarġjaw il-banek, xtaqt inkun naf jekk dawn issa humiex se jiġu kollha l-istess.

Ilkoll kemm aħna nisimgħu kif ċerti banek f'Malta jiċċarġjaw miżati aktar minn banek oħra.

Nafu li l- HSBC, il-BOV u banek oħra f'Malta jiċċarġjaw rati differenti għas-servizzi tagħhom.

Jiena s'issa għadni ma fhimtx jekk b'din id-direttiva s-servizzi li joffru l-banek f'pajjiżna, humiex se jkunu kollha l-istess?

U jekk se jkunu kollha l-istess, se jkunu hekk anke meta kkomparati ma' banek oħra f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea?

Dan qiegħed ngħidu għaliex lanqas f'Malta stess m'huma l-istess ir-rati li jiċċarġjaw il-banek għas-servizzi li jagħtu.

Infatti wieħed jista' jagħżel bejn bank u ieħor għaliex forsi l-ispiża ta' ċertu servizz hija inqas minn dik ta' bank ieħor.

Madankollu mit-ton ta' l-Onor.

Fenech u anke mit-ton ta' din id-direttiva, jidher li donnu hemm din il-ġirja għall- istandardisation tar-rati tas-servizzi bankarji.

Issa jekk tistaqsuni naqbilx jew le, ikolli ngħid li hawnhekk għandna kontradizzjoni għaliex jew verament se nemmnu fil-kompetizzjoni ħielsa jew m'aħniex se nemmnu fiha.

Sur President, jew se nħallu lil min jikkompeti fil-kummerċ, inkluż il- banek li jistgħu jikkompetu bejniethom bil-miżati u r-rati li jiċċarġjaw għas-servizzi li jagħtu, jew inkella se nikkontradixxu lilna nfusna fuq xi ħaġa li llum kważi hija d-domma ta' l-Unjoni Ewropea billi ngħidu li fis- settur bankarju m'hijiex se titħalla l-kompetizzjoni ħielsa.

B'dan il-mod tkun qiegħed tikkontradixxi lilek innifsek għaliex meta tkun qiegħed tagħmel kollox kważi l-istess ma tkunx qed tħalli dak l-element ta' kompetittivita`.

Xi kultant inħoss li ċerti direttivi, meta mqabblin ma' direttivi oħra, għalkemm forsi ma jkunux jidhru, huma xi ftit kontradittorji.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi, f'isem il-gvern, nuri d-diżapprovazzjoni għal dak li għadu kemm intqal mill-Onor.

Herrera.

Barra minn hekk, nitlob lill- ġurnalisti sabiex joqogħdu attenti kif jinterpretaw dak li ntqal illum f'din il-Kamra.

Dan għaliex id-diskors ta' l-Onor.

Herrera kien istituzzjonalment maħsub mhux biex jikkorrompi – għaliex, jekk irridu, ilkoll nafu nitkellmu – imma biex iħammeġ lil wieħed mill-ministri ta' din il-Kamra, lil waħda mill-awtoritajiet u lill-istabilita` - din ma niddejjaqx ngħidha - ekonomika ta' dan il-pajjiż.

Issa jekk l-Onor.

Herrera huwa raġel, dak li qal f'din il-Kamra, jerġa' jirrepetih barra minn din il-Kamra.

Bil-kliem li beda jgħid hawnhekk, kliem ta' l-avukati, ipprova jimplika fatti li, skond hu, seħħew u bil-lingwaġġ li uża kien qiegħed joħloq dubji fejn ma jeżistux.

Madankollu s-serjeta` ma titlobx hekk.

L-Onor.

Herrera kien qiegħed jipprova jħammeġ.

Jekk sabiex il-politiċi jirbħu vantaġġ politiku partiġjan jagħmlu użu minn dan l-aġir, li jkun jiswa ftit ħdejn il- ħsara li tista' ssir lill-poplu tagħna, allura din il-Kamra ma tibqax aktar tad-deputati kollha imma ssir Kamra ta' ftit deputati diżonesti li ma jixirqilhomx jitkellmu f'isem il-poplu!

Jekk hemm xi ħaġa ħażina – u din tista' tiġri lil kulħadd u kullimkien għax kulħadd jista' jimrad – u taf li qegħdin jittieħdu azzjonijiet korrettivi fuqha, ma tiġix hawnhekk u tkompli tixħet il-ħmieġ fuq il-ferita.

Sur President, jekk il-partit Laburista jrid ikun serju – u l-oppożizzjoni qiegħda tiddiskuti affarijiet totalment differenti mill-allegat każ li tkellem fuqu l-Onor.

Herrera - jiena nitolbu sabiex f'xi ħin jew ieħor iqum jgħid li dak il-kliem qalu fis-saħna ta' l-argument u ma kienx qiegħed jifhem x'inhu jgħid.

Jekk, min-naħa l-oħra, jibqa' jsostni dak li qal fl- intervent tiegħu, allura jkolli nakkużah li tkellem b'malizzja.

U wieħed irid joqgħod attent kif jinterpreta dak li qal hawn ġew!

Is-serjeta` ta' dan il-pajjiż titlob kwalita` differenti ta' deputati.

Lill-Onor.

Herrera nerġa' ngħidlu li jekk huwa jaħseb li dak li qal huwa minnu, allura għandu jerġa' jirrepeti l-istess kliem barra minn din il-Kamra.

B'hekk jekk dak li qal huwa minnu jittieħdu passi immedjati ħalli dak l-abbuż ma jibqax iseħħ.

Jekk min-naħa l-oħra ma jirriżulta xejn, ikollu jħallas għal dak li qed jgħid.

ONOR.

JOSE HERRERA: Mr Speaker, għandi point of order.

MR SPEAKER: L-Onor.

Herrera, on a point of order.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, dak li kont qiegħed ngħid fuq l-ADT ġie pprovat b'sentenza tal-qorti.

U dak li għedt fuq il-Malta Maritime Authority, fil-mument propizju ngħidu wkoll barra minn dan il-parlament.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Vassallo jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, dak li qal l-Onor.

Herrera f'din il- Kamra llum għandu jtennih barra.

Jekk ma jridx jirrepetih barra għax għad m'għandux provi tiegħu, allura ngħidlu li huwa beżżiegħ.

Jekk m'għandux provi ta' dak li qal, għalfejn qalu?

Li kieku għandu l-provi f'idejh joħroġ barra u jirrepeti dak li qal f'din il-Kamra għaliex provi llum u provi għada, provi jibqgħu.

(Interruzzjonijiet) Oħroġ barra u erġa' rrepeti dak li għedt jekk inti raġel!

Għalfejn għedtu llum jekk m'għandekx provi tiegħu?

Qum u għid lil kulħadd li m'għandekx provi.

Sur President, qegħdin nisimgħuh jgħid li ma jridx joħroġ barra minn din il- Kamra u jirrepeti dak li qal hawn ġew għaliex m'għandux provi.

Din hija politika ta' allegazzjonijiet u politika li juża min irid jipprova jirbaħ billi jħammeġ.

Din m'hijiex l-ewwel darba li ntużat din il-politika u miexja pass pass ma' dak li ġara qabel l-elezzjoni ta' l-1996.

Dak li qiegħed jiġri llum seħħ dakinhar u l-poplu Malti diġa` għadda minn din l- esperjenza fl-1996.

(Interuzzjonijiet)Issa oqgħod kwiet, Onor. Herrera, għaliex illum ilek tgħid ħafna ħmerijiet!

Ħalli issa nibda nitkellem fuq is-suġġett li qegħdin niddiskutu llum.

L-abbozz ta' liġi li qegħdin nitkellmu fuqu llum – kif qal tajjeb l-Onor.

Tonio Fenech – huwa meħtieġ sabiex issir bidla oħra importanti kemm għal min qiegħed fl-attivita` kummerċjali, kif ukoll għal min qiegħed jaħdem fil- qasam finanzjarju.

Għalhekk huwa importanti li jkollna leġislazzjoni bħal din li qiegħda ssir llum fuq id-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

L-Unjoni Ewropea qiegħda tagħmel sforz sabiex tkun tista' tara li fiz-zona ta' l- ewro jkun hemm simplifikazzjoni tal-proċess tal-ħlasijiet li jsiru minn negozju għal negozju, minn pajjiż għal pajjiż u minn istituzzjoni finanzjarja għal oħra.

Fi ftit kliem, il-konsumatur se jkun jista' jgawdi b'mod individwali minn din id-direttiva għaliex hu wkoll se jkun jista' jagħżel liema enti finanzjarja liċenzjata jrid juża sabiex ikun jista' jħallas lil min tah xi servizz jew biegħlu xi prodott.

Mela, Sur President, din il-leġislazzjoni fiha nnifisha hija wkoll proċess għas-simplifikazzjoni tal-proċeduri.

Din hija leġislazzjoni bħal ħafna oħrajn li għaddew minn dan il-parlament maħsuba sabiex titnaqqas il- burokrazija.

Leġislazzjonijiet bħal dawn inaqqsu l-burokrazija fil-qasam tal-proċeduri finanzjarji.

Per eżempju, f'okkażjonijiet oħra l-Ministru Tonio Borg u s-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici ressqu fil- parlament leġislazzjonijiet li ssimplifikaw il-proċeduri tal-qrati u b'hekk ħaffew il-proċess ta' kif issir il-ġustizzja.

Dak ukoll huwa proċess fit- tnaqqis tal-burokrazija fl-element ġudizzjarju.

Issa llum qegħdin naraw pass ieħor lejn tnaqqis tal-burokrazija fil-qasam finanzjarju.

Pero` rrid ngħid li din m'hijiex xi leġislazzjoni li se nibdew ingawdu minnha mill-għada li napprovawha.

Din il-leġislazzjoni qiegħda tifrex it-tapit sabiex ikunu jistgħu jsiru ċerti riformi u preparamenti, anke mill-istituzzjonijiet finanzjarji f'Malta u f'pajjiżi oħra, speċjalment dawk li qegħdin fil-euro zone ħalli jaraw kif se jikkompetu aktar bejniethom u kif se jintużaw bħala strumenti ta' servizzi finanzjarji.

Dan għaliex għada pitgħada jien se jkolli aktar liberta` milli għandi llum biex nuża entijiet finanzjarji mhux biss f'Malta, imma anke f'pajjiżi oħrajn.

L-istess ħaġa se jkun jista' jagħmel ħaddieħor barra minn Malta.

Il-barranin se jkunu jistgħu jużaw entijiet kummerċjali u finanzjarji Maltin jekk jaraw li huma aktar kompetittivi, għaliex din hija proċedura li filwaqt li qiegħda tissimplifika, qiegħda wkoll tilliberalizza.

Fil-fatt kull meta ssimplifikajna, dejjem illiberalizzajna.

Mela hawnhekk qegħdin nilliberalizzaw is-suq finanzjarju.

Niġi issa għall-pagamenti u għall-metodi ta' kif isiru l-pagamenti.

Il- ħajja hija magħmula mill-pagamenti għaliex in-nies kontinwament jixtru u jbiegħu.

Il-kummerċ huwa xi ħaġa essenzjali fil-ħajja ta' kuljum u li kieku kellu jieqaf il-kummerċ, kważi nieqfu ngħixu għaliex illum kollox sar jiddependi mill-kummerċ.

Naturalment il-kummerċ jiddependi mill-ħlasijiet, u jekk aħna kapaċi nħaffu l-proċeduri li permezz tagħhom isiru l-ħlasijiet u nnaqqsu wkoll l-ispejjeż relatati ma' dawn il-proċeduri, fl-aħħar mill- aħħar inkunu qegħdin inkabbru l-attivita` kummerċjali.

Barra minn hekk, b'dan il-mod l-Unjoni Ewropea qiegħda tkompli tnaqqas il- barriers to trade għaliex qiegħda tkompli tifrex aktar u tnaqqas id- differenzi li jeżistu bejn stat u ieħor.

Din l-uniformita`, jiġifieri li dak li nista' nagħmel jien f'Malta jista' jagħmlu ħaddieħor fil-Ġermanja, jew dak li tista' tagħmel enti finanzjarja fl-Ingilterra tista' tagħmlu wkoll enti finanzjarja fid-Danimarka jew f'pajjiż ieħor ta' l-Unjoni Ewropea, tagħmel lill-Unjoni Ewropea dik li hi.

Għalhekk, b'riżultat tas- sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea, il-gvern għad irid jibda jiġi hawnhekk b'leġislazzjonijiet simili għal dik li qegħdin inressqu llum, għaliex maż- żmien irridu nkomplu nilliberalizzaw u nneħħu dak li qabel kien customized għal xi pajjiż partikolari jew għal xi enti kummerċjali partikolari.

Sur President, b'dan il-mod kollha kemm aħna nidħlu f'dik is-serjeta` ta' qafas burokratiku fejn hemm ċerta unita` u uniformita`.

Din il-bidla li qed issir u li trid tkompli ssir hija mibnija fuq entijiet li se jkunu rregolati ħalli jżommu ċerta serjeta`, dixxiplina u ndafa.

Issa kif se tiggarantixxi li ma jkollokx xi skrivan li għada pitgħada jista' jabbuża mid-dmir tiegħu?

Dan jista' jsir permezz ta' mekkaniżmi li jkunu qegħdin hemm ħalli meta tiskatta xi irregolarita`, inkunu kapaċi nikkoreġu dak li jkun qiegħed isir.

Proprju għalhekk jekk wieħed iħares lejn din il- leġislazzjoni ta' ftit paġni, isib li kważi tliet kwarti minnha hija magħmula minn artikli li jipprovaw jagħlqu kull probabilita` ta' abbuż.

B'hekk l-entijiet li jkunu liċenzjati f'din is-single euro payments area, ikunu magħrufin għall-integrita`, id-dixxiplina, is-serjeta' u l-indafa tagħhom.

Din hija l-leġislazzjoni li qegħdin inressqu hawnhekk illum.

Ma naħsbix li nkun żbaljat jekk ngħid li din il-leġislazzjoni hija an eye opener għall-entijiet finanzjarji ta' pajjiżna.

Minkejja li ġeografikament pajjiżna huwa żgħir, permezz ta' liġijiet bħal dawn, pajjiżna mhux se jibqa' aktar limitat f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam finanzjarju.

Mela llum il-banek ewlenin tagħna ma jistgħux jgħidu – bħalma kienu jgħidu sal- bieraħ - li se jaġixxu safejn jasal it-territorju Malti.

Issa se jkollhom ċerta liberta` li biha, jekk jiġu magħrufin għall-integrita`, għall-indafa u għas-serjeta` tagħhom, jistgħu jiġu liċenzjati sabiex ikunu jistgħu joperaw u joffru s-servizzi tagħhom anke lill-konsumaturi barranin.

Meta nitkellem fuq xi ħaġa bħal din, nibda ngħid li dan huwa s-sabiħ ta' pajjiż li jifforma parti mill-Unjoni Ewropea.

Li kieku aħna ma konniex imsieħba fl-Unjoni Ewropea, ma konniex inkunu nistgħu ngawdu minn provvedimenti u minn regolamenti ta' din il-kwalita`, bil-konsegwenza li kienu jbatu n-nies fl-attivita` kummerċjali, is-self-employed, is-sidien ta' negozji żgħar u kbar, kif ukoll il-konsumaturi u ċ-ċittadini b'mod ġenerali.

Nafu, li per eżempju, se jkun hemm rivoluzzjoni fil-metodu kif se jkun jista' jsir is-self li jinkludi krediti personali, mortgages, xiri ta' fatturi kemm ta' merkanzija li jkunu jew ma jkunux bid-dritt ta' rikors, u finanzjament ta' transazzjonijiet kummerċjali.

Se jiġu affettwati l- financial leasing, il-kapital ta' sogru, insurance brokerage, il-ħruġ u l- amministrazzjoni ta' mezzi ta' pagamenti u traveller's cheques.

Jekk jiena se nsiefer u se nuża traveller's cheques – għalkemm illum m'għadhomx moda - jew plastic money, se jkolli d-dritt li minflok nagħmel użu minn enti finanzjarja Maltija, nagħżel waħda li qiegħda fi Sqallija għaliex forsi toffrili servizzi aħjar minn dik ta' Malta.

L-istess ħaġa jista' jagħmel xi ħadd minn Sqallija, mill-Ingilterra, mill- Italja jew minn xi pajjiż ieħor fl-Unjoni Ewropea, jiġifieri jagħżel enti finanzjarja Maltija.

Jekk min huwa kompetittiv jasal biex jipperswadi lin- nies li għandu value added fil-kompetittivita` tiegħu għaliex qiegħed joffri servizz aħjar fil-qasam finanzjarju, se jkun kapaċi jirbaħ klijenti ġodda li forsi sal-lum– minħabba li għadha ma daħlitx din it-tip ta' operazzjoni – ma jistax jirbaħhom.

Issa nibdew naraw ukoll garanziji u rabtiet, negozji għal persuna nnifisha jew f'isem il-klijenti, strumenti ta' swieq finanzjarji, ċekkijiet, kambjali u ċertifikati ta' depożitu ...

Għada pitgħada se jkun permissibbli li jkolli cheque-book ta' bank barrani.

U dan se jkun jista' jsir legalment u mhux bil-moħbi tas-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech!

Iċ-cheque-book ta' Malta se jkun rikonoxxut ukoll barra mill-pajjiż u allura xi ħadd barrani jista' jkollu kont u depożitu f'bank Malti.

U dan se jkun jista' jsir bl-aktar mod simplifikat; mhux bħal lum, fejn biex ikollok xi ħaġa simili trid tkun kważi an international trading company.

Fi kliem ieħor, hawnhekk qegħdin nissimplifikaw il-metodu ta' kif il-flus jistgħu jimxu minn pajjiż għal ieħor u kif it-transazzjonijiet jistgħu jsiru bl-aktar mod faċli.

Sur President, nixtieq nagħti daqqa t'għajn ħafifa lir-rapport li kien ħareġ mill-GRTU fl-2006.

F'waħda mill-mistoqsijiet li kienu saru lil membri tal-GRTU li huma sidien ta' negozji żgħar kienu ntalbu jelenkaw dak li jemmnu li jista' jgħinhom ikabbru u jżidu l-bejgħ tagħhom.

Mir-risposti li ngħataw jidher li kien hemm 10.98% li qalu li jistgħu jkabbru l- attivita` kummerċjali tagħhom billi jkollhom aktar sapport mill-banek, u 7.01% qalu li jistgħu jkabbru l-attivita` kummerċjali tagħhom jekk ikun hemm aktar aċċess għal finanzjament.

Issa b'din il-leġislazzjoni qegħdin ngħidu li l-banek tagħna se jkunu iżjed cost effective u se jġorru l- ispejjeż huma meta negozjant imur jagħmel pagament, permezz tal-banek, lil xi ħadd barra minn Malta.

Meta tidħol fis-seħħ din il-leġislazzjoni, il- banek tagħna se jkunu aktar kompetittivi u allura se joffru prezz irħas għas-servizzi li joffru.

Fl-aħħar mill-aħħar il-kompetizzjoni tissarraf f'offerta ta' servizzi aktar wiesgħa, fejn dak li jkun jista' jinqeda mingħand entijiet finanzjarji li sal-lum lanqas taħseb li tista' tinqeda mingħandhom.

Dik hija l- kompetizzjoni.

Issa se jibda jkollna entijiet finanzjarji jikkompetu bejniethom sabiex jaqduna aħjar.

Dan se jkun ifisser roħs fit-tariffi tas- servizzi li joffru, fosthom tal-pagamenti li jsiru bejn pajjiż u ieħor.

Il- programm ta' ħidma li jindika l-politika ta' dan il-gvern lejn is-settur tan-negozji ż-żgħar għas-sena politika li ġejja se jkollu bħala objettiv dak li nirbħu mill-aspett ta' kompetizzjoni.

Iż-żgħir irid jirbaħ fil- kompetizzjoni, pero`anke l-kbir irid jirbaħ.

U liġi bħal din telenka l-mod kif anke bank internazzjonali jrid itejjeb il-ħidma tiegħu sabiex ikompli jirbaħ fil-kompetizzjoni.

Allaħares ikun hawn xi bravu li jipprova jgħid li se jnaqqas il- kompetizzjoni għaliex dak ikun ifisser li se jnaqqas l-attivita` kummerċjali.

Il-kompetizzjoni tikber bir-ritmu li bih tikber l-attivita` kummerċjali.

Dawn huma żewġ enerġiji li jixprunaw lil xulxin imma huma xiehda ta' l-eżistenza ta' xulxin.

Il-kompetizzjoni mingħajr l-attivita` kummerċjali ma timxix u żieda fl-attivita` kummerċjali ġġib magħha żieda fil-kompetizzjoni.

Jiena nawgura li fuq leġislazzjoni bħal din ikun hawn il-qbil ta' din il-Kamra.

Din il-leġislazzjoni ma titlobx biss il-qbil unanimu tal-parlament imma titlob ċerta serjeta` billi nuru li aħna, bħala parlament, qegħdin nippreparaw lil dan il-pajjiż fuq it-tarġa tas-serjeta` u d-dixxiplina.

Wieħed mill-artikli ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħid hekk:

"... l-awtorita` kompetenti tkun sodisfatta li l-istituzzjoni finanzjarja għandha tmexxija soda u bil-għaqal, u għandha arranġamenti b'saħħithom ta' governanza, li fihom tidħol struttura ċara ta' organizzazzjoni b'limiti ta' responsabilita` mfissra b'mod tajjeb, trasparenti u konsistenti ...".

Sur President, jiena nixtieq li dan il-kliem ikun jgħodd ukoll għal dak li kont qiegħed nitkellem dwaru fil-bidu tad-dibattitu tiegħi.

Dan il-kliem irid ikun jgħodd mhux biss għall-entijiet finanzjarji imma anke għad- deputati taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Ejjew inkunu awtorita` kompetenti u awtorita` li kapaċi taħdem bis-serjeta`.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Edwin Vassallo sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta 19 ta' Ġunju 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita` ta' Malta dwar ir- Riżorsi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Cittadinanza Maltija - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Mediċini - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, f'dan l-Aġġornament nixtieq nitkellem fuq xi affarijiet li qegħdin jiġru f'ċerti lokalijiet tad-distrett tiegħi u ċerti affarijiet oħra li rajthom iseħħu quddiem għajnejja.

Se nitkellem fuq il-kolliżjonijiet tal-karozzi, fuq ix-xogħol li għaddej fil-lokalita` tal-Mosta bħalissa mill-gvern ċentrali u xogħol ieħor li għaddej mill-gvern ċentrali fl-Imtarfa, kif ukoll fuq l-organizzazzjoni tas-swieq.

Sur President, nibda b'suġġeriment.

Illum il-ġurnata nafu li wara arranġamenti li saru dan l-aħħar bejn il-pulizija u s-sistema tal-wardens, meta jkun hemm ħabta bejn żewġ karozzi u ma jkun weġġa' ħadd, dik il-ħabta taqa' taħt ir-responsabbilta` tal-wardens.

Jiena nemmen li deċiżjoni bħal din ħaffet aktar mill-piż proċedurali, biex insejjaħlu hekk, tal-pulizija.

Għaliex illum il-ġurnata meta jkun hemm ħabta l-pulizija jistgħu jibqgħu għaddejjin bix-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu u jkunu l-wardens li jmorru fuq il-post u jagħmlu r-rapport ta' dik il-ħabta.

Illum b'dispjaċir se nitkellem fuq meta s-sistema tfalli, jiġifieri fuq dawk il-każi fejn wara li jkun hemm ħabta bejn żewġ karozzi u ma jkun weġġa' ħadd, il-wardens li suppost jaslu fuq il-post fl-inqas ħin possibbli, fil-fatt ma jaslux u b'hekk jinħoloq kaos kbir.

Qed ngħid hekk, Sur President, għaliex ftit ta' ġranet ilu fi triq prinċipali fil-Mosta, Triq il-Kostituzzjoni, ħabta bejn żewġ karozzi li naħseb li lanqas kellhom b'Lm10 spejjeż bejniethom, wasslet għal dannu ferm ikbar mid-dannu li kellhom iħallsu lil xulxin iż-żewġ sewwieqa.

Peress li dawn iż-żewġ karozzi ma setgħux jiċċaqilqu qabel ma jsir l-isketch, spiċċaw waqqfu t- traffiku li jgħaddi minn din it-triq lejn u minn San Pawl il-Baħar, bil- konsegwenza li kkawżaw diżastru u diżordni sħaħ fit-traffiku.

Mad-daqqa ta' għajn ngħid li kien hemm aktar minn 30 karozza tal-linja weqfin f'ħin wieħed u fi triq waħda minħabba din il-ħabta; iżjed minn 15-il karozza tal- linja ġejjin min-naħa u daqstant ieħor min-naħa l-oħra, għaliex din hi arterja importanti.

Jiġifieri ħabta ta' ftit liri bejn żewġ karozzi kkawżat karnivalata sħiħa għar-raġuni li l-wardens ma kenux fuq il-post fil- pront biex ikunu jistgħu jagħmlu l-isketch ħalli dawn iż-żewġ karozzi jkunu jistgħu jitneħħew min-nofs.

Għaldaqstant bil-kalma - mhux għax dak il-ħin bqajt kalm, x'ħin rajt dak il-kaos! – nagħmel l-ewwel suġġeriment tiegħi.

Nappella lil min hu responsabbli biex jassigura li kull meta jkun hemm ħabta fit-toroq – u llum il-ġurnata tista' tgħid li t-toroq kollha saru toroq arterjali għax, tgħaddi minn fejn tgħaddi, kullimkien traffiku ssib - il-wardens ikunu iżjed effiċjenti u jaslu fil-post aktar malajr.

Fil-fatt laħqu ħarġu żewġ pulizija mill-għassa tal-Mosta allavolja f'dak il-ħin partikolari ma tantx ikunu jistgħu joħorġu mill-għassa għaliex, skond informazzjoni li għandi, ikunu impenjati f'affarijiet oħra li jkunu taħt ir-responsabbilta' tal- pulizija.

U għalhekk ma ħarġux qabel.

Pero` n-nies kollha li nqabdu f'dik il-konġestjoni għamlu aktar minn nofs siegħa jistennew lil xi ħadd jiġi ħalli jkun jista' jċaqlaq dawn iż-żewġ karozzi min-nofs.

Immaġina turisti, Maltin u xufiera tal-karozzi tal-linja jieqfu kważi għal nofs siegħa jistennew li ħabta li fiha ma weġġa' ħadd, tiġi solvuta.

Fil-fatt wara tliet minuti li waslu dawn iż-żewġ pulizija, it-triq ġiet cleared u kulħadd seta' jkompli fi triqtu.

Issa f'dan il-pajjiż qegħdin nitkellmu fuq branding u fuq il-ħtieġa li jkun hawn is-serjeta`.

Jien għal kollox favur is-serjeta` u għalhekk qed nitkellem b'responsabbilta` imma b'mod pubbliku.

Għaliex jekk aħna m'aħniex se nibdew nedukaw, anke mill-parlament stess, minflok pass 'il quddiem se mmorru pass lura.

Jien hawnhekk la qiegħed neħodha kontra Ċikku u lanqas kontra Peppu, imma rridu niġbdu l-attenzjoni ta' xulxin ħalli l- affarijiet nagħmluhom aħjar milli għamilniehom il-bieraħ.

Għalhekk, nerġa' ngħid, is-suġġeriment tiegħi huwa li min huwa responsabbli għandu jara kif il-wardens jibdew ikunu fuq il-post meta jiġu msejħa għaliex inċident jista' joħloq konfużjoni kbira.

Wieħed irid jassigura li kemm jista' jkun, min ikun fuq xogħlu tassew jagħti sehmu bl-effiċjenza u effettivita`, sija jekk hu pulizija u sija jekk hu warden.

Sur President, nixtieq nitkellem ukoll fuq il-kunsill lokali ta' l-Imtarfa li jiena ġieli ddiskutejt miegħu affarijiet li għandhom x'jaqsmu mas-settur kummerċjali.

Madankollu, jiddispjaċini ngħid li dan huwa wieħed minn dawk il-kunsilli lokali - mhux għaliex huwa mmexxi minn maġġoranza laburista, għaliex jien naf b'kunsilli lokali li huma mmexxijin minn maġġoranza Laburista, li huma tajbin – li jeħtieġlu tbeżbiża minn min suppost jagħtihielu.

Jien m'iniex awtorizzat biex nagħtih it-tbeżbiża, pero` ladarba l-Imtarfa qiegħda fid-distrett li jien nikkontesta, inħoss li għandi d-dritt li niġi hawnhekk u niġbed l-attenzjoni ta' min hu responsabbli.

L-Imtarfa hija komunita` b'ħafna familji li għad għandhom it-tfal żgħar.

Hemmhekk hemm, tista' tgħid, il-faċilitajiet kollha, bħal skola u anke dar ta' l-anzjani.

U minn hawnhekk irrid nirringrazzja lil dawk kollha li jieħdu ħsieb l-anzjani f'dik id-dar ta' l-anzjani.

Din hija lokalita` li ġiet mibnija ma' bini ieħor li storikament huwa magħruf bħala bini tas- servizzi Ingliżi.

L-Imtarfa hija magħrufa bħala Belt il-Ġmiel, u tassew fiha l-ġmiel tagħha.

Pero` llum il-ġurnata, il-kunsill lokali ta' l- Imtarfa b'maġġoranza Laburista m'hux jibża' għall-ġmiel ta' Belt il-Ġmiel u fil-fatt hemm ċerta telqa.

Anke ma' l-istess binja fejn hemm il-kunsill lokali, tista' tara ċerta telqa.

Sur President, huwa faċli għal min hu kunsillier mill-partit fl- Oppożizzjoni biex jaqa' fil-mentalita' ta' l-Oppożizzjoni.

Jien nemmen li dawn ikunu nies tajbin u jkunu ġew eletti fil-kunsill biex jagħmlu l-ġid, imma mbagħad faċilment jaqgħu fin-nasba tal-kultura ta' l-Oppożizzjoni.

Dawn flok jagħmlu oppożizzjoni lill-gvern – xi ħaġa naturali li jiena nifhimha – jagħmlu oppożizzjoni lin-nies li tellgħuhom u li tawhom il- fiduċja.

Nerġa' ngħid, fil-kunsilli lokali l-mentalita` ta' l-Oppożizzjoni hija mentalita` ta' oppożizzjoni mhux lill-gvern imma lin-nies tal- lokalita`.

Jekk iżżomm il-ħmieġ fil-lokalita` tiegħek, ma tkunx qed tagħmel oppożizzjoni lill-gvern imma oppożizzjoni lil ħutek stess, lill-prinċipju tas-sussidjarjeta` u lill-prinċipju tad-deċentralizzazzjoni.

U fl-Imtarfa jkolli ngħid li din il-politika ta' l-Oppożizzjoni, din il-politika partiġjana llum il-ġurnata qed iddejjaq lin-nies.

M'hijiex toħloq riżultati tajbin.

Dawn la qed jagħmlu ġieħ lill-kunsill lokali u lanqas lil- lokalita` li fiha ħafna koppji żgħażagħ.

Dan il-kunsill lokali, kull biċċa xogħol li jkun qed jagħmel il-gvern ċentrali jgħid li qed jagħmilha hu u jekk tkun qed issir biċċa xogħol tajba jipprova jara kif iwaqqafha.

L-Imtarfa hija waħda mil-lokalitajiet fejn bħalissa qed isir xogħol ta' tarmac fuq triq prinċipali, apparti li għadha kemm tlestiet ukoll it-triq ta' taħt l-Imtarfa.

Fil-fatt illum il-ġurnata kważi t-toroq kollha ta' l-Imtarfa għandhom is-servizzi mgħoddija u miksija bit-tarmac.

Ma nistax ngħid l-istess għall-Mosta imma l-Imtarfa hija lokalita` żgħira u l-lokalitajiet żgħar kollha għandhom ċerta loġistika infrastrutturali li hija sodisfaċenti.

U dan grazzi għall-gvern ċentrali.

Imma fl-istess ħin li jkun għaddej ix-xogħol mill-gvern ċentrali, tara kunsilliera tal-partit Laburista jużaw is-soltu makakkerija partiġjana.

Pero` fl-aħħar mill-aħħar ħadd ma jista' jigdeb u jekk dak ix-xogħol ikun qed jagħmlu l-gvern ċentrali, ħadd ma jista' jinnegah.

Il-kunsill lokali lanqas qed jaħdem skond il-liġi u kif suppost.

Kif jien informat, il- laqgħat qed isiru bit-tqanżih u meta ċerti kunsilliera ma jkunux jistgħu jattendu, tant li bil-kemm ikun hemm quorum, Sur President.

F'dan il-kunsill hemm pika li jeħtieġ li xi ħadd li huwa awtorizzat jaqbad il-barri minn qrunu u jwaqqafha, għax hija pika tat-tfal iż-żgħar u ma jistax ikun li tibqa' sejra.

Ma jistax ikun li s-sindku titħalla tipprova toħloq dik id-diżordni istituzzjonali.

Għalkemm il-pika hija bejn il- kunsilliera u toħroġ fil-kamra fejn jiltaqa' l-kunsill lokali, fl-aħħar mill-aħħar il-komunita` kollha qiegħda tweġġa'.

Huwa faċli li tkun kunsillier tal-partit ta' l-oppożizzjoni u ma tagħmel xejn biex jeħel b'kollox il-gvern.

Imma aħna darba ngħixu u mhix ħaġa sabiħa li naħlu ħajjitna hekk mingħajr ma nagħmlu l-ġid meta jkollna ċ-ċans li nagħmluh.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni jħobb jgħid li l-kunsilli lokali huma l- mera ta' gvern alternattiv, ta' gvern Laburista.

Hawnhekk jiena ngħidlu biex joqgħod attent għax jekk il-ħidma tal-kunsill lokali ta' l-Imtarfa qed isejħilha l-mera ta' gvern Laburista alternattiv, dan ma jawgurax tajjeb.

Jekk dik il-mera jridha sabiħa u tleqq, allura jrid jagħtiha tindifa number one!

Meta nitkellem mal-familji ta' l-Imtarfa, ħafna drabi jsemmu l-ħtieġa ta' servizz adegwat tat-trasport pubbliku għal din il-lokalita`.

Hawnhekk pubblikament nagħmel appell lill-ADT u lill-Ministru Mugliett biex ikomplu bil-ħidma tagħhom ħalli forsi jinstabu mezzi ta' trasport pubbliku alternattiv għal dak li għandna.

Għax jekk nibqgħu nirraġunaw li biex vjaġġ tal-karozza tal-linja jkun vijabbli jrid ikollu xi 30 jew 40 persuna, allura dan qatt ma jista' jkun vijabbli f'lokalitajiet żgħar.

Bħalissa qed tiġi f'moħħi wkoll il-lokalita` tal-Bidnija.

Huwa importanti li tkompli l- ħidma biex f'dan il-pajjiż nibdew naraw mezzi ta' trasport pubbliku iżgħar u b'inqas spejjeż li jkunu jistgħu jintużaw biex jgħaqqdu lokalitajiet bħalma huma l-Bidnija u l-Imtarfa ma' lokalitajiet fil-qrib bħall-Mosta jew ir-Rabat.

Sur President, ngħaddi biex nitkellem fuq il-Mosta.

Tajjeb ngħidu li bħalissa fil-Mosta beda x-xogħol ta' l-għoti ta' tarmac fuq triq prinċipali magħrufa bħala Triq il-Ħtajriet.

Din hija triq wiesgħa u twila u allura se tiġi tiswa mijiet ta' eluf ta' liri.

Jiena ngħid li kieku nipparagunaw din it-triq mat-toroq fiċ-ċentru tal-Għargħur, bit-tarmac ta' din it-triq tagħmel kważi għaxar toroq.

Pero` fil-Mosta għandna ħafna minn dawn it- toroq kbar li jinħtieġu jingħataw it-tarmac u ovvjament dawn se jiġu jiswew ħafna.

Jiena sodisfatt li l-ministeru responsabbli mit-toroq beda x-xogħol fuq din it-triq partikolari, li meta tkun lesta jkunu naqsu mijiet ta' metri kwadri ta' toroq fil-Mosta li sal-ġurnata tal-lum kienu għadhom bla tarmac.

Hawnhekk irrid infaħħar il-ħidma min-naħa tal-ministeru ta' l- Onor. Mugliett li għaraf li l-Mosta hi forsi waħda mill-iżjed lokalitajiet li għad għandha toroq bla tarmac.

Irrid ngħid li ftit tax-xhur ilu kien tlesta x-xogħol fuq it-toroq kollha tal-housing estate għalkemm sa l-elezzjoni tal-kunsilli lokali kien għadu mhux lest.

Illum il-ġurnata, bil-ħidma li kienet saret bejn il-kunsill lokali tal-Mosta, il-ministeru responsabbli mit-toroq, kif ukoll il- ministeru tal-politika soċjali - għax hemmhekk hemm housing estate tal- gvern li għal ħafna snin baqa' bit-toroq kif ħalliehom gvern Laburista - dan il-housing estate ġie msebbaħ u għandu l-kumdita` ta' toroq li huma ta' kwalita` tajba.

Jidher li, grazzi għall-konsultazzjoni li kien għamel kunsill b'maġġoranza Nazzjonalista, dak ix-xogħol sar.

Il-kunsill lokali preżenti, b'maġġoranza Laburista għandu biċċa nkwiet inqas fuq xiex jaħseb għax għandu biċċa xogħol kbira lesta.

L-istess ħaġa nista' ngħid għax- xogħol fuq il-pjazza tal-Mosta li issa ilu ftit li tlesta u li allura l- kunsill b'maġġoranza Laburista m'għandux l-inkwiet li kellu fuqu l-kunsill lokali ta' qablu għax sab sodda mifruxa.

Dan il-kunsill lokali b'maġġoranza Laburista m'għandux fuq xiex jinkwieta daqskemm kellu fuq xiex jinkwieta l- kunsill lokali ta' qablu.

Nista' ngħid li se jitkompla x-xogħol fuq Triq San Ġużepp u hemmhekk se tkun ingħalqet parti sostanzjali mix-xogħol kollu li sar - li beda ftit xhur ilu - biex jitlestew numru ta' toroq oħra f'zona residenzjali iżgħar.

Bħalissa, jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn it-triq ta' ħdejn iċ- ċimiterju tal-Mosta, Triq il-Mitħna, jara li għaddej xogħol estensiv biex dik it-triq titwessa' u ftit ġranet oħra se tingħata t-tarmac.

Jiena ngħid li b'dan ix-xogħol il-Mosta se tkun ħadet ir-ruħ – u proprju hemm statwa tar-ruħ! – għax hemmhekk hemm entratura prinċipali li taqbad mat-triq fejn hemm il-Flower Power, triq arterjali oħra minn fejn jgħaddi ħafna traffiku.

Dawn huma kollha xogħlijiet li qegħdin isiru mill-gvern ċentrali fil- lokalitajiet, Sur President.

Meta wieħed jara dan kollu, ikollu jgħid li għandna gvern ċentrali li qed itejjeb il-kwalita` tal-ħajja fil- lokalitajiet tagħna.

Sur President, fil-ħin li baqagħli nixtieq nitkellem ftit rigward l- organizzazzjoni tas-swieq.

Hawnhekk se nitkellem b'ċerta attenzjoni għaliex dan huwa punt li lili jweġġagħni.

Regola importanti li teżisti llum il-ġurnata għal min jaħdem bħala market hawker fis-swieq hija li skond il- liġi preżenti, meta wieħed jingħata l-liċenzja mit-trading licence unit biex jaġixxi ta' market hawker, dan irid imur għand il-kunsill lokali u jirreġistra l-interess tiegħu li jarma f'dik il-lokalita` u dak il-kunsill lokali jniżżel lil dik il-persuna fil-waiting list.

Il-waiting list hija sistema li suppost tkun trasparenti, pero` dan jiddependi mis-serjeta` tal- kunsill, li tvarja minn kunsill lokali għal ieħor.

Għandna kunsilli lokali – kemm b'maġġoranza Laburista u kemm b'maġġoranza Nazzjonalista – li huma tajbin u daqstant ieħor għandna kunsilli lokali li għandhom ċerta telqa fuqhom u ma jirregolawx skond il-liġi.

Allura x'jiġri?

Jiġri li s-suq jibqa' jikber u jibda joħloq inkonvenjent żejjed lir-residenti.

Meta jkollok sindku ġdid li jkun lest li jaqbad 'il-barri minn qrunu, isib problema akbar biex jaqta' fil-laħam il-ħaj ladarba ta' qablu ma jkun għamel xejn.

Jiena dan l-aħħar kelli diversi laqgħat ma' diversi sindki.

Kellna wkoll laqgħat ma' bejjiegħa, market hawkers, kif ukoll mas-segretarji tal- kunsilli lokali.

Għaliex aħna minn żmien għal ieħor nagħmlu stock-take tal- problemi.

Aħna, bħala gvern – anke s-segretarjat tiegħi – m'aħniex il- factotum.

Aħna m'għandniex id-dritt li nieħdu deċiżjonijiet fuq l- organizzazzjoni tas-swieq partikolari.

Dik ir-responsabbilta` llum waqgħet f'idejn il-kunsilli lokali, Sur President.

Pero` minn hawnhekk irrid niġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li l-ewwelnett nedukaw.

Għal darb' oħra nemfasizza li l-organizzazzjoni u t-tmexxija tas-suq tal-bejjiegħa tal- monti hija f'idejn il-kunsilli lokali rispettivi.

U l-bejjiegħa jagħrfu min huma dawk il-kunsilli lokali li jimxu mal-liġi u bihom huma l-iżjed kuntenti.

Per eżempju, żewġ kunsilli lokali partikolari li jiena nfaħħar għall-organizzazzjoni tas-swieq tagħhom huma dawk taż-Żejtun u tan-Naxxar.

Dawn huma lokalitajiet li jimxu u jaġixxu skond il-liġi, u l-bejjiegħa jsibu refuġju f'suq fejn il-kunsill lokali jmexxi kif suppost.

Pero` ma jistax ikun li jibqa' jkollna swieq fejn is-sindki ma jimpurtahomx mill-organizzazzjoni, anzi mhux talli ma jimpurtahomx – għax kieku fiha u ma fihiex – talli bin-negliġenza tagħhom jispiċċaw jawtorizzaw lil min kważi joħloq mafja – naf li hija kelma goffa – u jibda jkun hemm il- bullying bejn terzi persuni li jieħdu pożizzjoni bħallikieku huma jinnegozjaw il-postijiet u biex tinqeda trid tmur għandhom u mhux għand is- sindku!

Forsi ma jkunx hemm rabta bejnhom u bejn is-sindku, imma f'ċerti swieq tant ikun hemm sitwazzjoni ta' free for all, li jispiċċaw jinħolqu dawn il-bullies.

Hawnhekk irrid ngħid li qed tidħolli informazzjoni li jista' jkun hemm xi bullies ta' dan it-tip bl-għarfien kemm tal-pulizija, kif ukoll - xi kultant - tas-sindku.

Allura għax, b'kumbinazzjoni, qegħdin nittrattaw suq, xi ħaġa bħal din ma fihiex x'ninvestigaw u x'nirregolaw, Sur President?!

Pero` jkun hemm abbużi għaliex tkun qed tinkiser il-liġi u jkun hemm atteġġjament negattiv, meta fl-aħħar mill-aħħar dawn huma sitwazzjonijiet fejn xi ħadd qed jieħu l-flus lil xi ħaddieħor.

B'dan il- mod tkun qed tinħoloq sistema fejn, filwaqt li l-liġi ma tawtorizzax il- bejgħ ta' postijiet, xorta waħda jkun hemm min hu lest li jżomm il-flus biex xi ħadd jarma minflok xi ħaddieħor.

Jiena qed niġbed l-attenzjoni tal- Kamra għal dawn l-affarijiet u minn hawn u ftit ieħor se nkun qed nitkellem ma' l-awtoritajiet konċernati biex dan it-tip ta' abbużi jiġu investigati.

Aħna għandna liġi u l-liġi kapaċi żżomm l-ordni.

Jekk ma rridux dik il- liġi allura qegħdin ngħidu lil xulxin li ma rridux dik l-ordni.

Pero` fejn tinħoloq id-diżordni, għawġ u ġlied bejn il-bejjiegħa jista' jinqala'.

Nawgura – għax għalhekk qed nitkellem b'dan il-mod minn hawnhekk – li qed nibgħat sinjali ċari lis-sindki biex ma jibqgħux, bin-negliġenza u bl- indifferenza tagħhom - awtomatikament jawtorizzaw affarijiet li m'humiex leċiti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta 19 ta' Ġunju 2007, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĠNIEN L-INDIPENDENZA - FUNTANA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa l-funtana ġdida li ġiet inawgurata riċentement fi Ġnien l-Indipendenza f'Tas-Sliema?

Jista' jgħid xi kriterji ambjentali huma assoċjati ma' dan il-proġett infrastrutturali?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li l-funtana l-ġdida li ġiet inawgurata riċentement f'Tas-Sliema ġiet tiswa madwar Lm8,000.

Permezz ta' din il-funtana rridu nwasslu l-messaġġ li "d-dinja ma ġietx mogħtija lilna minn ta' qabilna iżda ġiet mislufa lilna minn uliedna".

RAPPORTI KKUMMISSJONATI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' rapporti li ġew ikkummissjonati matul din is-sena?

Jista' jgħid liema kienu dawn ir- rapporti u kemm ġew jiswew?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-tqegħid ta' karti.

MCAST - STUDENTI BIS-DYSLEXIA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex tlett studenti ta' l-MCAST li attendew kors ta' carers u jbatu mid-dyslexia ma ngħatawx l-għajnuna waqt l-eżami u wara li għamlu r-re-sit damu ġimgħat ma ngħataw ir-riżultati, anzi ġew mitluba biex jerġgħu jagħmlu l-eżami għal darb'oħra u kien wara li oġġezzjonaw fuq parir tat-tabib tagħhom li ngħataw ir-riżultat żmien wara?

Għaliex m'hemmx arranġamenti partikolari għal żgħażagħ bħal dawn li b'tant entużjażmu jidħlu biex jitħarrġu iżda mbagħad isibu ostakoli mhux mistennija a bażi tad-diffikulta' tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ħadd mill-istudenti fuq dan il-programm ma nforma lill-MCAST dwar dyslexia jew xi ħtiġijiet oħra speċjali.

L-MCAST minn dejjem kellu nies apposta fis-sezzjoni ta' l-Inclusive Education Unit, biex jieħdu ħsieb jagħtu l-għajnuna neċessarja lil dawk li jipprovdu evidenza professjonali minn tobba jew esperti oħra.

Minħabba l-livell baxx ta' edukazzjoni tagħhom, dawn l-istudenti ingħataw għajnuna addizzjonali fil-Malti u fl-Ingliz matul il-kors kollu biex jgħinhom fl-istudji tagħhom.

Dan sar mingħajr ebda spejjez għall-istudenti konċernati.

FACILITATOR

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jara li t-talba għal facilitator, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, tiġi proċessata peress li l- istudent in kwestjoni kulma jmur sejjer ħafna lura?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li se jsir dak kollu possibli biex din l- applikazzjoni tiġi pproċessata qabel il-bidu tas-sena skolastika li ġejja.

TOROQ - FEASIBILITY STUDIES

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għas-sejħa ta' l-offerti li dehret fil-Gazzetta tal-Gvern 1 ta' Ġunju, 2007, Avviż Nru: WB 27/2007 dwar feasibility studies għat-Triq Xlendi u Triq ta' Pinu, Għawdex tista' l-Ministru tispeċifika dan l-istudju fhiex jikkonsisti b'mod dettaljat?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li l-istudji msemmija fil-mistoqsija jikkonsistu f'Economic and Financial Feasibility Studies u li l-kontenut tagħhom huma spjegati b'mod dettaljat fis-sejħa għall-offerti li hija ppublikata bħalissa.

GĦAWDEX: SPTAR ĠENERALI - MAKNI TAL-KLIEWI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm pazjenti li regolarment jużaw il-makni tal- kliewi fl-Sptar Ġenerali ta' Għawdex u kemm hemm magni a diżpożizzjoni tal- pazjenti f'Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li n-numru ta' pazjenti li regolarment jużaw il-makni tal-kliewi fl-Isptar Ġenerali t'Għawdex huwa sebgħa iżda magħhom ġieli jkun hemm xi każijiet ta' pazjenti Maltin u oħrajn barranin.

Il-makni li huma għad-diżpożizzjoni tal-pazjenti f'Għawdex jammuntaw għal erbgħa.

MCAST - STUDENT

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid għal liema raġuni l-istudent ta' l-MCAST li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament u li m'għaddiex mill-eżami ndikat separatament, l-ewwel ġie infurmat li l-każ tiegħu huwa borderline u allura ser isirlu interview u mbagħad ġie infurmat li ma kienx ser isirlu l-interview bil-konsegwenza li issa ma jistax ikompli l-kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ TA' DAWL U ILMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara għaliex anzjan b'diżabilita' li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, la għandu servizz ta' dawl u lanqas ta' ilma?

Jista' jingħatalu dan is-servizz?

Jista' jiġi nfurmat bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li l-post imsemmi jaqa' barra mil- limitu ta' żvilupp.

Fil-kaz tal-Korporazzjoni għas-Servizz ta' l-Ilma, din m'għandhiex infrastruttura tad-distribuzzjoni ta' l-ilma f'inħawi msemmija.

Rigward is-servizz ta' l-elettriku ma jirrizultax li l-applikant qatt applika għal dan is-servizz f'dan l-indirizz.

BENFIĊĊJU SOĊJALI GĦAL OMM SEPARATA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li jitmexxa l-każ ta' omm separata bi tlett itfal, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li qatgħulha r-relief fi Frar, appellat u sal-lum għadha mingħajr risposta?

Jista' l-każ ta' din il-persuna jitmexxa u tiġi nfurmata bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li, sal-lum, il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant naqset li tipproduċi d-dokument legali mitlub mid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali u dan minkejja li ntalbet tagħmel dan diversi drabi permezz ta' ittri.

TARZNA - ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 26390, 25877 u 26584 u jgħid: Kemm ħaddiema barranin ħadmu fit-Tarzna fl-2005 u 2006?

Kemm kienu bħala esperti u kemm bħala ħaddiema?

X'kien l-ammont li tħallas lil dawn il-ħaddiema?

Kemm hemm ħaddiema fit-Tarzna li għandhom bejn 17-19-il sena, bejn 20-30 sena, bejn 41-50 sena u 'l fuq minn 50 sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba għall-ewwel, it-tieni u l-aħħar parti tal-mistoqsija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta waqt it-tqegħid ta' karti.

Għar-rigward ta' l-aħħar parti, il-Malta Shipyards ma tkunx taf kemm attwalment tħallsu l-ħaddiema barranin peress illi dawn jitħallsu direttament mill-Aġenzija barranija li tkun qabbdet il-Malta Shipyards.

TARXIEN - TRIQ KELINU CACHIA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jara u jintervjeni sabiex Triq Kelinu Cachia, f'Hal Tarxien tiġi mnaddfa mmedjatament mill-ħafna ħmieġ, xewk, skart eċċ li hemm u li ilu hemm mhux ħażin u li qed jaffettwa ħażin il- kwalita' tal-ħajja tar-residenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi għalkemm it-tindif tat-triq imsemmija ma taqax taħt ir-responsabbilita' tal-Gvern Ċentrali, id- Dipartiment għas-Servizzi ta' l-Indafa ser jieħu passi sabiex dan l- inkonvenjent jitneħħa.

Il-Kunsill Lokali diġa' gie mgħarraf sabiex iżomm it-triq imsemmija fi stat nadif.

TARXIEN - TRIQ KELINU CACHIA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru ġentilment jara li Triq Kelinu Cachia, f'Hal Tarxien tiġi asfaltata jew jistax jgħid, imqar, meta huwa maħsub li din tiġi asfaltata tenut kont il-prijoritajiet tal-Awtorita' dwar it-Trasport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Triq Kelinu Cachia hija nkluża fil-lista ta' toroq li jridu jsiru mill-ADT sa l-2008.

Ix-xogħol fuq din it-triq isir skond il-prijoritajiet li jirriżultaw.

INCOME TAX REFUND

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jivverifika meta l-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, se tieħu l-income tax refund li ilu dovut lilha għal madwar għaxar snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond kif tħabbar fid-diskors tal-budget għal din is- sena – fil-ġimgħat li ġejjin kull min għandu xi bilanċ favur tiegħu għas- snin ta' qabel l-1998 se jirċievi ittra fejn fiha jkollu ndikat meta ser jitħallas l-ammont lura.

PROĠETTI FFINANZJATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jagħti l-lista ta' proġetti li ġew iffinanzjati mill-ħames protokoll Taljan u mill-pre-accession funds ta' l- Unjoni Ewropea?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi dik kif tidher fil-listi A u B li tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-tqegħid ta' karti.

KORP TAL-PULIZIJA - AVUKATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'referenza għal mistoqsija parlamentari 26517, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min kien il-membru fil-korp tal-pulizija li spiċċa mill-korp għal raġunijiet mediċi wara li ggradwa bħala avukat?

X'kien il-grad tiegħu fil-korp?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li ma nħossx li dettalji personali ta' din in- natura għandhom ikunu ppublikati, ninsab infurmat illi din il-persuna kienet daħlet fil-Korp tal-Pulizija bħala kuntistabbli, fejn wara kien ġie promoss għal surġent u sussegwentement kien laħaq spettur.

Pero' billi sakemm wasal biex jirtira kien għadu m'għaddiex il-perijodu bi prova, huwa kien spiċċa mill-Korp bħala surġent.

UNIVERSITA' - ASSOCIATE PROFESSOR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' min applika għall-post ta' associate professor fl-Universita' ta' Malta minn Jannar 2004 'il quddiem u jgħid f'kull każ:

1) id-data tal-ġurnata meta l-Universita' rċeviet l-applikazzjoni; 2) id-data li fiha l-pubblikazzjonijiet u materjal relatati ma' l-applikant intbagħtu mill-Universita' ta' Malta lill-Association of Commonwealth Universities f'Londra; 3) id-data li fiha l-Association of Commonwealth Universities bagħtet il- materjal għand ir-referees tagħha; 4) id-data li fiha l-Universita' ta' Malta rċeviet ir-risposta dwar l- applikazzjoni; u 5) id-data li fiha kull applikant irċieva avviż dwar l-andament ta' l- applikazzjoni tiegħu/tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR SAN LUQA - IPPARKJAR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid min hu awtorizzat li jipparkja l- vettura tiegħu fl-Isptar San Luqa?

Liema kategoriji ta' staff huma ntitolati li jipparkjaw il-vettura tagħhom fl-Isptar San Luqa?

Min aktar għandu l-permess li jipparkja l-vettura tiegħu fl-Isptar San Luqa?

Jista' l-Ministru ġentilment iwieġeb dawn il-mistoqsijiet waħda waħda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni dwar min hu awtorizzat li jipparkja l- vettura fl-isptar San Luqa hi din:

a. Dawk l-impjegati ta' l-isptar San Luqa li huma elenkati fir-risposta għat-tieni mistoqsija.

b. Kull min għandu permess temporanju biex jipparkja.

c. Persuni bil-badge ta' diżabilita.

d. Vetturi minn Sptarijiet oħrajn, Ċentri tas-Saħħa u Dipartimenti.

e. Vetturi awtoriżżati li jagħtu servizz fl-Isptar.

f. Persuni importanti (VIP)

L-impjegati sa skala 9 jistgħu jipparkjaw matul il-ħin kollu tal-ġurnata, f'areas designati.

L-impjegati kollha l-oħra jistgħu jipparkjaw mit-Tnejn sas-Sibt wara s-sagħtejn u nofs ta' wara nofsinhar, filwaqt li fil-Ħdud u l- festi huma permessi li jipparkjaw matul il-ġurnata kollha.

L-impjegati li jaħdmu fl-Istitut tal-Ħarsien tas-Saħħa u fl-iskola Hookham Frere, għandhom ukoll il-postijiet riservati għall-parking.

KARTA ANZJAN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk persuna anzjana li għandha l- karta anzjan, imma għandha r-raġel jaħdem għax hu iżgħar minnha, hiex intitolata għas-servizzi offruti lil min għandu l-karta anzjan?

Jekk iva, fid-dawl li żewġha għadu jaħdem liema huma s-servizzi li din l-anzjana hija ntitolata għalihom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor Interpellant li persuna li għandha l-kartanzjan hija ntitolata għal roħs fuq il-vapur tal-Gozo Channel, roħs fuq in-noll tal-karozzi tal-linja, roħs fuq il-fiera tan-Naxxar u roħs għad- dħul fil-grawnd tal-futbol.

Ta' min jinnota li kull persuna li għandha kartanzjan tkun intitolata għas-servizzi fuq imsemmija irrispettivament jekk ir-raġel tagħha jew mara tiegħu humiex full time worker.

TIGNE' TRANSPORT ACTION PLAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta għal mistoqsija parlamentari 26515, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tat-Transport Action Plan għall-penisola ta' Tigne', Sliema?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Kopja tal-pjanti tas-Sliema Transport Action Plan tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-tqegħid ta' karti.

Dawn jinkludu network and development traffic forecasts għas-sena 2010 fil- penisola ta' Tigne', kif ukoll is-sistema proposta għall-immaniġjar tat- traffiku.

Xi dettalji mis-sistema proposta partikolarment iż-żona ħdejn il-ferries, jistgħu jinbidlu.

LIĊENZJA TAT-TV

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament għadu qed jirċievi avviżi biex iħallas il-liċenzja tat-televiżjoni meta ilu snin bla sett tat-tv u ilu snin li avża lid-dipartiment ikkonċernat li hu bla sett tat-tv u ħadilhom anke stqarrija ġuramentata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-informazzjoni li ngħatat mad-domanda ma tagħmilx referenza għal data partikolari u għalhekk huwa diffiċli biex issir verifika sodisfaċenti, għalkemm il-liċenzja ndikata ma turi ebda reġistrazzjoni jew preżentazzjoni ta' ġurament.

Għalhekk nitlob lill-persuna kkonċernata titkellem mad-Dipartiment Tas- Servizzi Korporattivi tal-Ministeru tal-Kompetittivita u Komunikazzjoni f'Evans Building Triq Merkanti l-Belt, possibilment bil-kopji tad-dokumenti relattivi sabiex tkun tista' ssir il-verifika neċessarja u jsiru l- korrezzjonijieit neċessarji jekk ikun hemm il-bżonn.

TOROQ - KUNTRATTI GĦAL XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26634 u jgħid liema kuntratti għal xogħol f'toroq residenzjali li ngħataw xi xhur ilu tlestew sal-lum, inkluż l-isem tal-kuntrattur u l-lokalita' fejn sar ix-xogħol?

Kemm kien stmat li kellu jiġi jiswa x-xogħol u kemm fil-fatt ġie jiswa wara li tlesta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GAMBLING

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 26485, 26357 u 26627 u jgħid jekk minħabba l-fatt li gambling fil-forom varji tiegħu qed jikber f'pajjiżna, hux il-ħsieb tal-gvern li jirregolah b'mod aktar komprensiv?

Jidhirlu l-Gvern li għandha ssir distinzjoni ċara legali bejn slot machines u amusements machines u l-użu tagħhom, u dan l- aktar fid-dawl tal-fatt li l-vizzju tal-logħob qed jikber fost il- minorenni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 26485.

SIĠĠIEWI – RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm serqiet u reati kriminali ġew rapportati lill-pulizija u li okkorrew fis-Siġġiewi matul is-snin 2004, 2005, 2006?

Kemm ġew solvuti minnhom dawn is-serqiet u reati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher hawn taħt:

| |Każi |Solvut|Reati |Solvut| | |ta' |i |oħra |i | | |serq | | | | |2004 |72 |- |86 |4 | |2005 |90 |4 |103 |7 | |2006 |67 |2 |110 |5 |

ĊENSIMENT 2005

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 26428 u jgħid meta se jixxandar ir-riżultat taċ-ċensiment tas-sena 2005, speċjalment dak dwar djar u akkomodazzjoni vakanti peress li t-tagħrif hu kruċjali għal sorveljar dwar is-suq tal-proprjeta' f'pajjiżna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 26428.

MALTA INDUSTRIAL PARKS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena kemm kienu l-individwi u/jew ażjendi li l-Malta Industrial Parks Limited infurmat li jridu jitilqu minn Ħal Far u jmorru l-qasam industrijali ta' Ħal Luqa?

Jista' jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kundizzjonijiet li qed tesiġi l-Malta Industrial Parks Limited mill- ażjendi nvoluti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAN ĠILJAN: TRIQ SAN ĠORG - BUS STOP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li jerġa' jitwaħħal il-bus stop li kien hemm qabel fi Triq San Ġorġ, f'San Ġiljan peress li ħafna residenti ta' l-inħawi huma anzjani u jsofru tbatija kbira u inkonvenjenza biex jaslu sal-bus stop tal-bajja ta' Spinola jew f'tarf is-Swieqi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien infurmat li l-bus stop li kien hemm fi Triq San Ġorġ ġie mneħħi minħabba li kien qiegħed ikun ta' ostaklu għat- traffiku.

Jien infurmat ukoll li dan l-aħħar saret żjara fuq il-post bejn il-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan, id-Direttorat tat-Trasport Pubbliku u l-Unit inkarigat mill-Immaniġġjar tat-Traffiku fejn ġie maqbul li fuq żmien ta' prova jiġi nstallat bus stop fi Triq San Ġorġ kantuniera ma' Triq il-Qaliet mal-ġenb tal-HSBC Bank.

MCAST - ITC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti ta' l-MCAST li qed jattendu ċentri privati ta' l-IT għall-korsijiet tagħhom peress li m'hemmx spazju u faċilitajiet għalihom fl-MCAST fil-qasam ta' l-ITC?

Jista' jgħid kemm kienu dawn l-istudenti fil-bidu tal-kors u kemm hemm minnhom li m'għadhomx jattendu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti ta' l-MCAST li qed jattendu ċentri privati ta' l-IT hu kif ġej:

Registered Currently Training Providers 01 Dec '06 Attending Resigned Computer Domain 55 50 5 Key Training Services 54 42 12 St Martin's Institute of IT 31 29 2 STC Training 23 23 0

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'sar mill-applikazzjoni għal akkomodazzjoni diċenti tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li flimkien mal-mara u t-tlett itfal jgħix f'post ċkejken sub- standard, bil-mara diżabbli u ilu jistenna 18-il sena mindu applika?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill- persuna ndikata li tmur il-Customer Care tad-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali biex tingħata l-informazzjoni u l-għajnuna meħtieġa.

TRABI MWIELDA MINN OMMIJIET TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm twieldu trabi din is-sena u s-sena l-oħra lill-ommijiet ta' 16-il sena u taħt is-16-il sena?

Jista' jaqsam l-informazzjoni skond l-eta' u skond il-lokalita' li tiġi minnha l- omm?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bejn Jannar tas-sena 2006 u l-aħħar ta' Marzu tas- sena 2007 twieldu 68 tarbija lill-ommijiet ta' sittax-il sena jew iżgħar.

Il-lokalitajiet huma kif jidhru fit-tabella hawn taħt:

Trabi li twieldu lill-ommijiet ta' 16-il sena jew inqas bejn Jannar tas- sena 2006 u l-aħħar ta' Marzu tas-sena 2007.

| | | |Mother'| | | | |s age | |Region |15 |16 |Total | | |years |years| | | |or | | | | |less | | | |Gozo |0 |1 |1 | |North |9 |15 |24 | |Harbour | | | | |South |6 |12 |18 | |Harbour | | | | |South East |5 |8 |13 | |Northern |1 |3 |4 | |Western |1 |7 |8 | |Malta and |22 |46 |68 | |Gozo | | | |

VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irrappurtati każijiet ta' vjolenza domestika din is-sena?

Jista' jgħid kemm mill-każijiet tressqu nies il-qorti?

Jista' jgħid il-lokalitajiet li fihom joqogħdu dawk irrappurtati u kemm hemm każijiet f'kull lokalita?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul l-ewwel ħames xhur ta' din is- sena l-Pulizija kellha 117-il rapport li b'xi mod jinkwadraw taħt vjolenza domestika, filwaqt li matul l-istess perijodu nbdew proċeduri kriminali kontra 151 persuna dwar l-imsemmija reati.

Lista li turi l-lokalitajiet u n-numru ta' rapporti tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt it-tqegħid ta' karti.

MALTAPOST

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex bejn il-ħin li jispiċċaw mix-xogħol u l-bidu ta' l-overtime, il- Maltapost mhux qed tħallashom ta' l-ewwel tletin (30) minuta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lil-Onor Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ARBLU PERIKOLUŻ

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta sejjer jitneħħa l-arblu perikoluż li jinsab f'nofs binja mitluqa f'nofs it- Triq Porzjunkula, f'San Pawl il-Baħar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li x-xogħol meħtieġ biex jittneħħa l- arblu msemmi għandu jsir flimkien ma' xogħolijiet oħra simili fil-ġranet li ġejjin.

KARTA TA' L-EŻAMI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 26471 u għar-risposta relattiva peress li l-ilmenti saru lill-Interpellant li mbagħad tressqu lill-Ministru permezz tal-mistoqsija parlamentari msemmija u allura l-ilment wasal fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, jista' l- Ministru jgħid għaliex dawn l-istudenti tal-BCom intalbu jiktbu isimhom u n- numru tal-karta ta' l-identita' fuq il-karta ta' l-eżami tagħhom meta normalment jitniżżel index number?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Universita', għalkemm mhix obbligata, tuża s-sistema ta' blind marking, jiġifieri li l-ezaminatur jimmarka l-karti ta' l-ezami mingħajr ma jkun jaf l-identita' ta' l-istudent.

Il-parti fejn l- istudenti jikteb ismu u n-numru tal-karta ta' l-identita' tinqata' u tinżamm mill-amministrazzjoni wara li jingħata numru li jitniżżel ukoll fuq il-manuskrit li jgħaddi għand l-eżaminaturi.

Din is-sistema tintuża fil- Fakultajiet kollha mhux għall-istudenti tal-B.Com biss.

Nixtieq nerġa ninforma lill-Onor.

Membru li ma kien hemm l-ebda ilment dwar dan la minn xi student u lanqas minn rapprezentanti ta' l-istudenti.

APPLIKAZZJONI GĦALL-ĦRUĠ TA' LIĊENZJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 26510 u għar-risposta relattiva, peress li l-proċess ġie eżawrit u dan ġie konfermat anke minn verifiki li saru u rriżulta wkoll li kollox huwa regolari, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex din l-applikazzjoni għadha ma ġietx konkluża meta hawn qed nitkellmu fuq l-għajxien ta' familja li qed tistenna l-ħruġ ta' din l-applikazzjoni biex tkun tista' tibda topera, proprju meta dan huwa ż-żmien meta dan it-tip ta' xogħol huwa rikjest fis-suq u dawn l-applikanti qed jiġu mċaħħda milli jaqilgħu l- għajxien tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi din l-applikazzjoni ġiet finalizzata.

Fil-fatt l-applikant ġie infurmat sabiex imur jiġbor din il- liċenzja.

SUSSIDJU FUQ ĠWIEŻ/GĦALF

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Għaliex għadhom ma tħallsux is-sussidju fuq ġwież/għalf lill- produtturi lokali għall-perjodu ta' Lulju - Diċembru, 2006?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li l-applikazzjonijiet għas- sussidji fuq il-ġwież ser ikunu pproċessati fil-ġranet li ġejjin.

Id- dewmien irriżulta minn kjarifiki meħtieġa fuq applikazzjonijiet partikulari.

SUSSIDJU FUQ ĠWIEŻ/GĦALF

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex għadhom ma ħarġux il-formuli għall-applikazzjoni tas-sussidju fuq il-ġwież/għalf għal perjodu ta' Lulju sa Diċembru, 2007 issa li diġa' ninsabu f'nofs Ġunju?

Għaliex din it- traskuraġni f'dan ir-rigward?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 26740.

SANTA LUĊIJA - PULIZIJA MAR-ROUNDABOUT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jkun hemm pulizija tat-traffiku mal-punt tal-ħruġ tat-traffiku minn Santa Luċija għal mar- roundabout li tgħaqqad Telgħet Maria Addolorata, Luqa Road u Triq tal- Barrani fil-ħin ta' bejn is-7.30 a.m. u 8.30 a.m. u dan għaliex qed ikun hemm dewmien esaġerat biex ix-xufiera minn Santa Luċija joħorġu madwar ir- roundabout msemmija, tant li qed iseħħu numru konsiderevoli ta' inċidenti f'dan il-punt?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 26307.

EDUCATIONAL PSYCHOLOGISTS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 26440, jista' l-Ministru jispeċifika kemm hemm educational psychologists impjegati mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Jista' jelenka x'inhuma l-funzjonijiet ta' dawn il-professjonisti?

Kemm ilhom li ġew ingaġġati u jekk hemmx il- ħsieb li dawn jiżdiedu fiż-żmien qarib?

Peress li f'pajjiżi bħall-Amerika ta' fuq huwa stmat li madwar wieħed minn kull ħamest itfal għandu xi forma ta' dyslexia u probabilment hawn Malta u f'pajjiżi oħrajn ir-rata hija pjuttost simili, jista' jgħid jekk hux qed isir screening programme fl- iskejjel primarji tagħna?

U dan vis-a-vis tal-fatt li kemm-il darba dawn it-tfal jiġi djanjostikati kmieni, ikun possibli li fil-maġġoranza tagħhom tiġi korretta d-diżabilita' tagħhom u fl-istess ħin żgur u mhux forsi nkunu qegħdin innaqqsu r-rata ta' illtteriżmu li għandna f'pajjiżna.

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FAMILJI B'AKTAR MINN WILD WIEĦED - SURCHARGE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Fid-dawl tal-fatt li l- allowance tat-tfal naqset (għal raġuni jew oħra) b'madwar 35% matul dawn l- aħħar 10 snin, x'inhu jagħmel l-ministeru sabiex jassigura li dawk il- familji li għandhom aktar minn wild wieħed ma jiġux ntaxxati inġustament bis-surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, u dan fl-ispirtu li din is-surcharge hija maħruġa b'mod lineari, hija taxxa tal-konsum u familji numerużi bilfors jikkonsmaw aktar dawl u ilma?

Peress li għandna tnaqqis fir-rata' tal-fertilita', kif jista' l-gvern jinkoraġġixxi lill-koppji Maltin ikollhom aktar ulied, b'din il-miżura anti-familja?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

ESTENZJONI TA' L-MCAST

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jaf il-Ministru li filwaqt li huwa sew il-MCAST jiġi estiż u li huwa maħsub li se Jkun qed jiġbor fih l-istudenti kollha ta' Malta f'dan il-kulleġġ, fl-istess nifs l-Enemalta qegħda tibni tankijiet għal ħażna tal-gas/żejt ftit mijiet ta' metri biss 'l bogħod minn dan il- lok?

Ma jaħsibx li din l-approssimita' ta' eluf ta' żgħażagħ Maltin daqstant viċin ta' dan il-periklu huwa nuqqas ta' ippjanar serju min-naħa tal-Kabinett tal-Ministri?

Jekk Allaħares qatt iseħħ inċident fil-futur min ser jassumi r-responsabbilta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li ġejt infurmat li ma jirrizultax li hemm xi periklu jew nuqqas ta' ppjanar kif qed jgħid l-Onor.

Membru, ser inkompli nsegwi l-materja mqanqla.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA – STATISTIKA DWAR EŻAMIJIET KLINIĊI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'referenza għal mistoqsijiet parlamentari 26423 u 26424, jaf il-Ministru li fil-health centres qed ikun hemm ħafna dewmien esaġerat u ffullar biex jiġu eżaminati l-pazjenti u li minħabba n-nuqqas ta' tobba saħansitra jiġu rrifjutati numru kbir ta' visti fid-djar kuljum?

Jista' l- Ministru jelenka kemm seħħew PR examinations, clinical thyroid examinations u kemm ġew ordnati TFT's u PSA's mit-tobba tal-polikliniċi sabiex jiġu djanjostikati mard tal-prostata u tat-tiroide kmieni matul din l-aħħar sena?

Huwa minnu li l-gvern jemmen fis-servizz tat-tobba tal-familja jew le?

Japprezza l-Ministru li bil-prezzijiet li jaħdmu bihom il-maġġoranza tat-tobba tal-familja qegħdin jissussidjaw is-servizz pubbliku li bħalissa żgur li mhux ilaħħaq mad-domanda ta' xogħol li qed ikollu għad-dannu tal- pazjenti u l-istaff mediku u paramediku nnifsu li jaħdmu fis-servizz primarju?

U allura l-Ministru għalfejn ma jikkonsidrax li jagħti aċċess lit-tobba tal-familja li jordnaw testijiet tad-demm tal-PSA u TFT's, imqar f'dawk il-pazjenti follow-ups?

U dan fl-ispirtu biex jiġu mgħejjuna t- tobba tal-polikliniċi u kif ukoll biex jitħaffef il-proċess ta' djanjostikar jew management mediku ta' dawn il-pazjenti (għall-ġid tal- pazjenti infushom) fl-ispirtu tal-prevenzjoni primarja li suppost nemmnu biha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fiċ-Ċentri tas-Saħħa ma tinżamx statistika ta' kemm isiru eżamijiet kliniċi tat-Tyroid, PSA u PR għax dak huwa studju ta' riċerka medika.

Lanqas tinġabar statistika ta' kemm ġew ordnati TFTs u PSA individwalment.

Fiċ-Ċentri tas-Saħħa tinġabar statistika kemm ġew ordnati investigazzjonijiet mit-tobba fil-privat u mit-tobba fiċ-Ċentri tas-Saħħa.

F'każijiet mhux komuni jkollhom isiru viżti urġenti biss miċ-Ċentri tas- Saħħa meta għal raġunijiet mhux previsti bħal mard tat-tobba u riferti tal- qorti, jkun hemm nuqqas ta' tobba.

EŻAMI TAS-SEC TAT-TALJAN

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għaddew tfal mit-total li poġġew mill-Junior Lyceum, fis-SEC tat-Taljan matul is-sena 2006?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-total ta' dawk li għaddew huwa ta' 631.

Kien hemm 9 assenti u weħlu 114.

HOUSING AUTHORITY – CLERKS BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk hemmx ħsieb li dawk li qegħdin clerks bil-kuntratt fil-Housing Authority jiġu clerks fissi tal- post?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-Awtorita' tad-Djar tikkunsidra t-talba ta' l-Onor.

Interpellant fid-dawl tar-riżorsi umani li jkollha bżonn minn żmien għal żmien u fil-parametri tal-provvedimenti ta' Avviż Legali Numru 51 ta' l-2007.

MEDIĊINA ELOXATINE

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk il-mediċina Eloxatine (Oxaliplatine) li tintuża kontra l-kanċer hijiex meħuda b'xejn mill- ispiżerija tal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-mediċina Oxaliplatine tingħata b'xejn mill-Gvern għall-kundizzjonijiet speċifiċi skond protokol stabbilit.

TABELLA "FEVER IN CHILDREN"

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li t- tabella, li qed tintbagħat separatament, titqassam lit-tobba kollha jew titpoġġa f'post prominenti fil-casualty ta' l-Isptar San Luqa jew kliniċi oħra tat-tfal?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-suġġeriment ta' l-Onor Interpellant qiegħed jiġi evalwat.

CASUAL CLEANERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fid- dipartiment hemm casual cleaners li ilhom is-snin jaħdmu b'dan it-tip ta' kuntratt, uħud aktar minn tmien snin?

Jista' jgħid jekk dawn l-impjegati humiex se jibqgħu b'dan il-kuntratt u jekk le, x'se jsir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif ikun indikat f'kull sejħa għall-applikazzjonijiet, l-ingaġġ ta' Casual Cleaners huwa ta' natura għal kollox temporanja għax, kif juri l-isem stess, is-servizz tal-Casual Cleaners ikun maħtieġ biss għal numru ta' siegħat fil-ġimgħa jew matul perijodu partikolari tas-sena biex jassistu lill-istaff inkarigat mit-tindif fejn ikun hemm nuqqas ta' General Hands.

Hekk, per ezempju, il-Casual Cleaners fl-iskejjel jitwaqqfu matul il- vaganzi tas-sajf jew parti minnhom, meta l-istaff permanenti jkun jista' jlaħħaq aħjar mat-tindif.

Mhix il-prerogattiva tal-Ministeru li jagħmel tibdil fil-kundizzjonijiet ta' l-ingaġġ.

SPIŻJARA U PHARMACY TECHNICIANS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir mill-istaff speċjalment l-ispiżjara u l-pharmacy technicians li bħalissa hemm jaħdmu fil-bereġ ta' Malta u Għawdex, hekk kif ma jkunx hemm iktar bżonn is- servizzi tagħhom meta tiġi fis-seħħ l-iskema l-ġdida?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ispiżjara u l-Pharmacy Technicians li bħalissa jaħdmu fl-ispiżeriji taċ-Ċentri tas-Saħħa jibqgħu jaħdmu fi ħdan id- Diviżjoni jagħmlu xogħol skond ma tistipola il-job description tagħhom.