MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 576 It-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 576

It-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.02 a.m.

Talba

Seduta Nru. 576

It-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2007

WERREJ

MINUTI 666

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 666

TQEGĦID TA' KARTI 672

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA - ESTIMI ĠENERALI 2008

IS-SEBA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX 673

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TA' PATTIJIET BEJN MALTA U L-ISTATI UNITI TA' L-AMERIKA FUQ L-IMBARKAZZJONI TA' BASTIMENTI (It-Tielet Qari) 701

AĠĠORNAMENT 702

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEGBA BIL-MIKTUB 702

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 575 li saret fid-29 ta' Ottubru, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦLAS TA' KERA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset f'kera ta' proprjeta' użata mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jgħid fejn tinstab l-istess proprjeta' mikrija, għal liema skop qiegħda tintuża u min hu/huma s- sid/sidien?

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segetarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għar- Riżorsi u Infrastruttura): In-nefqa f'kera ta' proprjeta' użata mill- Ministeru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura, mid-dekasteru u l-enti li jaqgħu taħtu, matul l-ewwel tliet xhur ta' din is-sena, kienet ta' Lm 56,211.55.

Il-post fejn tinstab l-istess proprjeta' mikrija, għal liema skop qiegħda tintuża u min hu/huma s-sid/sidien huwa kif qed jidher hawn taħt:

|Post |Skop |Sid/Sidie| | | |n | |2nd floor, |Uffiċini ta'|Mizzi | |Millenia |l-Awtorita' |Group | |Buildings, |ta' Malta |Ltd. | |Triq Aldo |dwar | | |Moro, Marsa |ir-Riżorsi | | |Bini f'Belt |Uffiċini |Lands | |is-Sebħ, |tal-Minister|Departmen| |Furjana |u |t | |K03 – Kordin|Workshop u |Malta | |Industrial |uffiċini |Industria| |Estate |tal-MSD |l Parks | | | |Ltd. | |San Pawl |Stores |Bonnici | |il-Baħar |għas-CMD |Brothers,| | | |Burmarrad| |Qrendi |Garaxx |Is-Sur | | |għall-karozz|George | | |a uffiċjali |Abela u | | |tal-Ministru|s-Sur | | | |George | | | |Magro |

ĦLAS TA' KERA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Kemm tħallset f'kera ta' proprjeta' użata mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jgħid fejn tinsab l-istess proprjeta' mikrija, għal liema skop qed tintuża u min hu/huma s-sid/sidien?

ONOR.

HELEN D'AMATO (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab hawn taħt:

|Propjeta'|Użu |Sid (mhux | | | |il-Gvern) | |Stores |Stores |Marina Milling| |tas-Servi|– Marsa|& Grain | |zzi | |Handling Ltd. | |Farmaċewt| | | |iċi | | | |tal-Gvern| | | |(GPS) | | | |Ċentru |Ċentru |Kunsill Lokali| |ta' Matul|ta' |B'Kara | |il-Jum |Matul | | |tad-Dipar|il-Jum | | |timent |- | | |ta' |B'Kara | | |l-Anzjani| | | |u Kura | | | |fil-Komun| | | |ita' | | | |Ċentru |Ċentru |Kunsill Lokali| |ta' Matul|ta' |Mosta | |il-Jum |Matul | | |tad-Dipar|il-Jum | | |timent |– Mosta| | |ta' | | | |l-Anzjani| | | |u Kura | | | |fil-Komun| | | |ita' | | | |Ċentru |Ċentru |Kunsill Lokali| |ta' Matul|ta' |B'Bugia | |il-Jum |Matul | | |tad-Dipar|il-Jum | | |timent |- | | |ta' |B'Bugia| | |l-Anzjani| | | |u Kura | | | |fil-Komun| | | |ita' | | | |Ċentru |Ċentru |Kunsill Lokali| |ta' Matul|ta' |Dingli | |il-Jum |Matul | | |tad-Dipar|il-Jum | | |timent |- | | |ta' |Ħad-Din| | |l-Anzjani|gli | | |u Kura | | | |fil-Komun| | | |ita' | | | |Uffiċċji |Sezzjon|Telecare | |tat-Telec|i |Conservatorio | |are |Telecar|Vincenzo | | |e - |Bugeja | | |Santa | | | |Venera | | |Ċentru |Ċentru |Kunsill Lokali| |Ċiviku |tas-Saħ|B'Kara | |B'Kara |ħa | | | |B'Kara | | |37-39 Rue|Diparti|Messrs Spiteri| |D'Argens |ment |/ Falzon | |Msida |tas-Saħ| | | |ħa | | | |Pubblik| | | |a | | |'Antonio'|Food |Robert Randle | |Triq |Safety | | |Nani, Ta'|Unit | | |Xbiex | | | |32 Triq |Spiżeri|Portanier Bros| |il-Qalb |ja | | |ta' Ġesu,| | | |Santa | | | |Venera | | | |'St |Berġa |Josephine | |Helen' | |Catania | |Triq | | | |in-Naxxar| | | |, San | | | |Gwann | | | |21 Triq |Spiżeri|Carmelo | |Balbi, |ja |Micallef | |Marsa | | | |53 Triq |Uffiċċj|Maria Stella | |il-Parroċ|u |Felice | |ċa, |tas-Saħ| | |Ħaż-Żebbu|ħa | | |ġ | | | |Pjazza M.|Ċentru |Maltapost | |Scicluna,|tas-Saħ| | |Gżira |ħa – | | | |Gżira | | | | |Total | | | |Lm77,978 |

Barra minn hekk, il-ministru jagħmel użu minn diversi propjetajiet tal- gvern u li l-kera fuqhom tammonta għal Lm492,827 fl-ewwel tliet xhur.

ĦLAS TA' KERA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Kemm tħallset f'kera ta' proprjeta' użata mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

ĦLAS TA' KERA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset f'kera ta' proprjeta' użata mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

ONOR.

HELEN D'AMATO (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): It-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦLAS TA' KERA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset f'kera ta' proprjeta' użata mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): L-ammont ta' kera mħallsa għall-perjodu bejn Jannar u Marzu 2007, kienet ta' Lm2,825.00. fuq uffiċini numru 4, 5, 6, 7 u 8 fis-sular 3 u 4 f'Transcontinental House, Triq Żakkarija, Valletta.

Uffiċini 4 u 5 huma okkupati mill-Projects Development and Co-ordination Unit, filwaqt li fl- uffiċini 6, 7 u 8 jinstab id-direttorat għas-Support Services and Financial Management.

Sidien tal-proprjeta' huma Transcontinental Properties ta' 54/1, Triq Żakkarija, il-Belt Valletta.

Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' kif tħallset il-kera matul l-ewwel tliet xhur tas-sena 2007.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-ministru jispjega kif saret din l-għażla?

Għandi nifhem li kien hemm xi sejħa sabiex il-persuni interessati jagħmlu l- offerti tagħhom.

Hemm il-ħsieb li xi bini tal-gvern jiġi utilizzat mill- awtorita' minflok li tibqa' issir il-kirja?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dwar il-units u s-support services and financial management saret sejħa pubblika għal min joffri spazji ta' uffiċini għal dawn iż-żewġ units li ma kellhomx uffiċini minn fejn jaħdmu u ntagħżlet l- aktar offerta vantaġġjuża.

L-awtorita' dwar it-trasport tagħmel użu minn uffiċini oħrajn mikrija li qegħdin f'Valley Road, Birkirkara, pero' huwa maħsub li fix-xhur li ġejjin, mhux bilfors nibqgħu nużaw dawk l-uffiċini.

Fil-fatt biswit l-uffiċini ta' l-awtorita' dwar it-trasport f'San Maison għadhom kemm ġew evakwati uffiċini tal-Joint Office u l-ispazju vojt huwa earmarked sabiex jittieħdu mill-awtorita' dwar it-trasport.

U jekk jifdal l-ispazju, dawn l-uffiċini jiġu refurbished ħalli dik is-sezzjoni ta' l-NID, li huwa d-direttorat dwar l-infrastruttura tat-toroq, jerġa' jmur viċin il-kumplament ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

ĦLAS TA' KERA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset f'kera ta' proprjeta' użata mill-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jgħid fejn tinsab l-istess proprjeta' mikrija, għal liema skop qed tintuża u min hu/huma s-sid/sidien?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Jiena nformat li l-kera ta' proprjeta' wżata mill-ministeru, dekasteru u enti kienet ta' Lm243,944.

Is-somma ta' Lm243,198 hija kera ta' ambaxxati, residenzi u konsolati ġenerali ta' Malta.

Il-kirjiet tal-ministeru ammontaw għal Lm486 u dawn ikopru l-bini tal-ministeru nnifsu u garages.

Il-ministeru jħallas ukoll il-kera tad-Diplo Foundation li tammonta għal Lm330.

MR SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-ministru jgħid jekk hijiex il-policy tal- ministeru li fejn ikun possibbli, ambaxxati, residenzi u konsolati jinxtraw minflok jinkrew?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: M'hemmx policies speċifiċi dwar dan għax jiddependi ħafna miċ-ċirkostanzi tal-post.

Jiddependi wkoll mill-finanzi li jkollna għad-dispożizzjoni tagħna.

Naturalment dan jiddependi wkoll mill-ispejjeż li nkunu għamilna riċentement.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, il-gvern Malti f'dan il-perijodu kkonċentra fuq Brussels u allura ma kienx possibbli li nħarsu wkoll lejn proprjetajiet oħra minħabba li kien importanti ħafna li nikkonċentraw fuq l-ambaxxata li għandna hemmhekk sabiex din tkun attrezzata kif suppost.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Fil-każ ta' Brussels ġie deċiż li l-ambaxxata tinxtara u mhux tinkera, hux hekk?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Eżattament.

Kull fejn ikun hemm l-okkażjoni li jinxtraw ambaxxati kif ukoll residenzi li jkunu naturalment ta' vantaġġ għalina, dan isir.

U l-aħħar akkwist sostanzjali li sar kien dak ta' Brussels u għalhekk, ikkonċentrajna fuq dak l-akkwist.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Kien intqal ukoll li parti mill-ambaxxata ta' Brussels, kellha tiġi mikrija lil terzi.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq Dar Malta li għandna fi Brussels.

Issa jista' il-ministru jgħidli jekk il- kirjiet, f'partijiet minnha seħħewx jew inkella għadux kmieni sabiex dan isir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Kif inħadmet is-sistema, din il-proprjeta' m'hijiex amministrata direttament mill-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Aħna għandna responsabilita' għall-parti tagħna li qegħdin nużaw bħala ambaxxata.

Naf li kien hemm xi punti legali li kienu qegħdin jiġu eżaminati sabiex ikunu jistgħu jsiru dawn it-tip ta' kirjiet.

Pero' irrid ninforma ruħi aktar dwarha għaliex il-parti tagħna hija l-parti eżattament fejn qegħdin nużaw aħna għall-uffiċjali tagħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Hawnhekk hawn imsemmija d-Diplo Foundation.

Jista' l- Ministru jgħidilna x'tagħmel din il-fondazzjoni u jista' jgħidilna wkoll kif ġie deċiż li l-ministeru jħallas il-kera tagħha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Naħseb li hawnhekk nista' nikkjarifika l-punt bl- aktar mod ċar.

Aħna ngħinu lil din il-fondazzjoni billi nħallsu l-kera tal- post tagħhom.

Din is-somma tammonta għal Lm330 kull tliet xhur.

Barra minn hekk ngħinuhom ukoll b'assistenza oħra għax din hija fondazzjoni bbażata f'Malta kif ukoll f'Ġinevra u hija fondazzjoni li tagħti degrees ta' l-Universita' ta' Malta.

Għal min huwa familjari mal-MEDAC, din hija ekwivalenti tagħha, għalkemm għandha suġġetti differenti u tuża l-internet.

F'kelma waħda, ħafna minn dawn il-korsijiet jikkonsistu f'distance learning.

Imbagħad ikun hemm perijodu qasir fejn l-istudenti jkunu mistennija li jiġu Malta.

Din il-fondazzjoni qiegħda tagħmel ħafna ġid fil- qasam tad-diplomazija u hija magħrufa ma' ħafna gvernijiet barra minn Malta.

Fil-fatt ħafna nies ġew ittrenjati permezz tad-Diplo Foundation.

Sa ċertu sens hija wkoll ambaxxattriċi ta' l-isem ta' Malta.

U allura aħna ngħinuhom bil-qalb kollha.

Bħalissa qegħdin nitkellmu magħhom fuq kif nistgħu ngħinu fi programm li huma qegħdin jagħmlu għat-training ta' diplomatiċi sabiex ikunu jistgħu jinnegozjaw l-issues ta' l-adaptability tal-pajjiżi fuq il-climate change.

Bħalissa hawn l-issue tal-climate change u qegħdin jikkonċentraw fuq l- ismall island states.

Dawn qalulna li huma se jkunu qegħdin joffru korsijiet sabiex jittrenjaw diplomats ħalli dawn ikunu jistgħu jifhmu aħjar l-issues u jkunu jistgħu jinnegozjaw aħjar fuq livell internazzjonali għall- bżonnijiet ta' l-ismall islands states.

B'hekk il-gvern Malti, bħala parti mid-development aid, ikun wieħed milli jniedi dan it-tip ta' proġett li huma se jkunu qegħdin iniedu f'laqgħa li se ssir f'nofs Novembru fil- Maldives, u li se tkun miftuħa għall-istati gżejjer żgħar.

Din il-laqgħa se tikkonċentra fuq kif se jiġu affettwati l-gżejjer iż-żgħar mit-tibdil fil-klima.

Fl-opinjoni tiegħi din il-fondazzjoni tagħmel ħafna ġid u għaldaqstant, aħna nieħdu gost li nkunu assoċjati magħha u li ngħinuha għaliex din tgħina wkoll nipproġettaw l-immaġini ta' Malta internazzjonalment u anke l- immaġini ta' l-Universita' ta' Malta.

VETTURI REĠISTRATI ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 27951 u jgħid x'kien in-numru ta' vetturi ġodda reġistrati fis-snin 2003, 2004, 2005, 2006 u 2007 (sal-lum) f'kull kategorija separatament?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-risposta tingħata f'seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq vetturi reġistrati ġodda.

Jidher li l-Onor.

Buhagiar diġa' għamel din il- mistoqsija darb'oħra għax il-mistoqsija tal-lum qiegħda tirriferi għal mistoqsija parlamentari 27951.

Nifhem li dawn il-vetturi jkunu diġa' reġistrati fis-sistema kompjuterizzata ta' l-awtorita'.

Issa mistoqsijiet bħal dawn ġieli ġew imwieġba.

Allura x'inhi d-diffikulta' sabiex din l- informazzjoni tingħata ladarba, safejn naf jien, din tinstab fuq is-sistema kompjuterizzata ta' l-awtorita'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jiena persważ li għal ħafna mis-snin li hemm imsemmija f'din il-mistoqsija, l-informazzjoni diġa' ingħatat f'risposti preċedenti.

X'aktarx l-unika informazzjoni li għadha qiegħda tinġabar hija dik li għandha x'taqsam ma' l-2007.

Xi kultant trid tikkategorizzahom u trid tagħmel ċerta cross checking.

U naħseb li l-unika problema li kien hemm kienet dik ta' l-2007.

Madankollu ma naħsibx li għandna ndumu sabiex nagħtu din ir-risposta.

XOGĦOL FUQ MANOEL ISLAND

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 27957, li titkellem dwar xogħlijiet li kellhom isiru mill-MIDI fuq Manoel Island, jista' l-Ministru jgħid x'xogħlijiet saru s'issa u x'kellu attwalment isir s'issa skond il-kuntratt?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Skond il-kuntratt u skeda ta' xogħlijiet, l-ewwel fażi ta' restawr kellu jkun lest ħames snin mill-ħruġ tal-permess mill- MEPA.

Dan seħħ fl-2003.

Għalhekk dawn ix-xogħlijiet għandhom ikunu lesti sal-2008.

Jista' isir estensjoni ta' dan il-perjodu minħabba il-fatt li l- RMYC tħallew jokkupaw il-parti tal-fortizza sakemm jinstab sit alternattiv.

Xogħlijiet li saru s'issa jinkludu: Interventi ta' emerġenza fil-Fortizza Manoel 2001; restawr tal-pont tal-ħadid; restawr tal-Polverista', blokok A,B,C u D fuq il-Fortizza Manoel; il-kappella ta' Sant' Antnin; il- casemates u l-fortifikazzjonijiet (swar).

Dawn ix-xogħlijiet imsemmija huma kompleti jew fi stadju avvanzat ta' xogħol.

Saru xogħlijiet estensivi fuq il-bini li se jinkorpora l-uffiċini tal-MIDI.

Sar ukoll xogħol fuq iċ-ċentru ta' distribuzzjoni li ġie trasferit lil Enemalta.

Il-MEPA qiegħda tipproċessa l-applikazzjoni fuq il- Lazzarett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, jidher li x-xogħol ta' restawr sar.

Naħseb li l-post li qiegħed jiġi okkupat mir-Royal Malta Yacht Club huwa wieħed miżmum fi stat pjuttost aċċettabbli.

Madankollu nifhem li f'ċerti postijiet, speċjalment minn barra, hemm bżonn ta' ċertu restawr.

Issa jiena xtaqt inkun naf jekk il-ministeru ta' l-Onor.

Mugliett huwiex involut sabiex jinstab sit alternattiv għar-RMYC.

Jekk iva, jista' jgħid fiex waslu t-trattattivi minħabba li l-prime site li kien qiegħed jokkupa dan il- club, issa se jkollhom iħalluh.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-ministeru huwa nvolut ħafna sabiex isib sit alternattiv għall-RMYC.

Fil-fatt din kienet ġiet indikata pubblikamant għaliex is-sit alternattiv instab.

Dan is-sit huwa parti minn area biswit il-post fejn ġie ndikat li se jkun hemm il-pitch tal-football tal-Gżira FC u anke parti minn taħt ta' l-istess pitch ħalli jkun hemm car park.

Irrid ngħid li sabiex dan kollu seta' isir, kien hemm bżonn ta' ħafna trattativi legali.

Dan għaliex is-sit indikat kien parti minn area li taqa' taħt il- konċessjoni tal-MIDI u li l-MIDI riedu jagħtuh lura lill-gvern fl-2010.

Allura għamilna abbozz ta' kuntratt fejn il-MIDI tirrilaxxa dan is-sit.

Il- MIDI għandha żżomm xi servituwijiet u kellhom jiġu wkoll ikkreati servituwijiet ġodda.

Riedu jsiru wkoll ċerta kondizzjonijiet dwar l-użu u allura kien hemm ħafna diskussjonijiet legali kemm ma' l-avukati tal-MIDI kif ukoll ma' l-avukati ta' l-AG.

Issa għandna abbozz wieħed ta' rilaxx ta' l-art, u mbagħad irid ikollna abbozz ieħor li jrid jiġi quddiem dan il-parlament sabiex permezz ta' riżoluzzjoni, dak is-sit ikun jista' jingħata lill-RMYC fil-format ta' kuntratti bħalma jingħataw organizzazzjonijiet sportivi meta nagħtuhom faċilitajiet minn fejn ikunu jistgħu jiġġestixxu l-attivita' sportiva tagħhom.

Nista' ngħid li dak l-abbozzar sar kollu u jista' jkun li fil- ġranet li ġejjin nipproponu li nressqu dawn il-kuntratti fil-parlament ħalli jiġu diskussi permezz ta' riżoluzzjoni parlamentari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Il-gvern se jagħmel parti mill-iżvilupp ta' dan il- club?

Meta tingħata l-konċessjoni se jieħdu ħsieb li jiżviluppawh huma bħala club jew inkella l-gvern se jagħti s-sehem tiegħu anke billi jgħin fl- iżvilupp tiegħu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-ground tal-Gżira huwa ndikat li jrid jinbena mill-ġdid fil-parti tat-tramuntana ta' Manoel Island.

Dan se jiġi mċaqlaq minn fejn qiegħed illum - illum jinsab eżatt kif taqsam il-pont - u se jidħol aktar 'il ġewwa minn Manoel Island, in-naħa tat-tramuntana, hekk kif taqbeż il-boat repair yard.

Il-gvern se jgħaddi l-art lir-RMYC u se jagħti wkoll ammont - nista' ngħid li ilu li kien hemm dan il-commitment min-naħa tal-gvern - ta' Lm100,000 sabiex isostni parti mill-iżvilupp li se jagħmel dan il-club.

Il-bqija ta' l-iżvilupp se jagħmluh ir-RMYC minn fondi li jiġġeneraw huma stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Hemm ħsieb ta' kemm se tkun il-konċessjoni ta' l-art?

Din se tkun ta' 49 sena jew aktar?

Ġiet diskussa l-kera li l-club huwa mistenni li jħallas?

U fl-aħħar mill-aħħar meta huwa maħsub li x-xogħol jibda?

Il-ministru semma li l-gvern kellu bżonn jieħu lura parti mill-art qabel iż-żmien mingħand il-MIDI, pero' nista' inkun naf jekk hemmx il-ħsieb li jibda jsir l-iżvilupp kemm fuq il-ground tal-Gżira kif ukoll tal-post tar-Royal Malta Yacht Club?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, il-kera se tkun fl-istess livelli ta' konċessjonijiet sportivi.

Għalkemm l-art għandha valur għoli minħabba li qiegħda f'Manoel Island u se tkun ta' top class real estate, il-gvern mhux se jżomm dak il-parametru imma se jżomm il-konsiderazzjoni li r-RMYC hija għaqda sportiva li qiegħda tagħti kontribut lill-pajjiż.

Għalhekk għandna bżonn ngħinuha ħalli jkollha post diċenti minn fejn tmexxi l- attivitajiet tagħha.

Il-ħsieb tagħna huwa li kemm jista' jkun malajr ir-RMYC ikunu jistgħu jibdew bl-iżvilupp tagħhom.

Min-naħa tagħhom diġa' għandhom sottomissjonijiet mal-MEPA għall-iżvilupp u safejn naf jien, diġa' għandhom xi risposta mingħand il-MEPA, fejn din qiegħda tindika liema bajja hija propensa li taċċetta dak it-tip ta' żvilupp.

L-intenzjoni tal-gvern hija li kemm jista' jkun l-iżvilupp isir malajr, anke minħabba l-mod ta' kif inhuma t-time frames vis-a-vis il-pitch tal-Gżira FC.

Safejn naf jien hemm skadenza sa meta dan jitlesta, u jekk m'iniex sejjer żball l-iskadenza hija sa l-2010.

Għalhekk ma tistax iddum ħafna milli tibda l-iżvilupp ta' dan il-club għaliex l-ewwel trid tlesti lilu, anke minħabba l-parking li se jsir taħt l-istess pitch u mbagħad wara jkun jista' jitkompla l-istess żvilupp tal-pitch.

Fil-fatt anke fl-istess kuntratti li għandna mal-MIDI, li qegħdin jirrilaxxaw l-art, hemm ċerti kondizzjonijiet li jorbtu lir-RMYC fuq il-mod ta' kif huma jkunu qegħdin jibnu dan il-car park taħt il-pitch ħalli ma jkunx qiegħed jippreġudika l-bini ta' l-istess pitch mill-MIDI.

L- istruttura ta' dan il-car park se tkun tali li tkun tiflaħ football pitch fuqha, u li jkunu jistgħu jsiru ċerta servituwijiet ta' mogħdija ta' stormwater li jista' jaqa' fuq dan il-pitch u affarijiet bħal dawn.

Nista' ngħid li ħadna ħsieb ta' l-affarijiet kollha.

L-issue legali ta' kif ngħaddu l-art se niġu biha hawnhekk quddiem il- parlament, permezz ta' riżoluzzjoni parlamentari.

Naħseb li l-MEPA se jkollha wkoll direzzjoni mingħand il-gvern fuq kif dan huwa żvilupp mixtieq u ma naħsibx li għandna ndumu sabiex ikollna l-permessi sħaħ mingħand il- MEPA.

Naf ukoll li r-Royal Malta Yacht Club għandhom ċerta fondi sabiex ipoġġu ma' dak li qiegħed jagħtihom il-gvern.

Għaldaqstant m'iniex qiegħed nara problemi sabiex dawn jimbarkaw bil-bini tal-club tagħhom.

DIVIŻJONI TAX-XOGĦLIJIET - OVERTIME

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-overtime imħallas lill-ħaddiema fid-diviżjoni tax-xogħlijiet matul is- snin 2006 u 2007 skond il-gradi tagħhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra breakdown ta' l-overtime imħallas lill- ħaddiema fid-diviżjoni tax-xogħlijiet matul is-snin 2006 u 2007 skond il- grad tagħhom.

DIVIŻJONI TAX-XOGĦLIJIET - MAKKINARJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jagħti l-lista (inkluż il-valur) tal-makkinarju tqil li nxtara mid-diviżjoni tax- xogħlijiet matul is-snin 2006 u 2007?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li l-lista, inkluż in-nefqa fuq makkinarju tqil li nxtara mid-diviżjoni tax-xogħlijiet, matul l-2006 u l- 2007 hija kif tidher hawn taħt:

|Makkinarju |Valur | | |(Lm) | |Tipping Truck |23,800.| |with crane |00 | |Refuse Disposal |4,990.0| |Truck |0 | |Forklifter (3 |9,440.0| |ton) |0 | |Dumper |10,995.| | |00 | |Dumper |10,996.| | |00 | |TOTAL |60,221.| | |00 |

|Makkinarju |Valur | | |(Lm) | |Water Bowser |11,682.| | |00 | |Road Sweeping |10,030.| |Machine |00 | |Forklifter (2 |4,975.0| |ton) |0 | |2 Road Sweepers |24,680.| | |00 | |Mini dumper |1,600.0| | |0 | |Van flat bed |9,350.0| | |0 | |TOTAL |62,317.| | |00 |

KUMITATI TA' RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Kemm ingħataw fondi l-kumitati tar- riabilitazzjoni għas-snin 2006 u 2007 kull kumitat separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li l-fondi li ngħataw separatament lill- kumitati tar-riabilitazzjoni għas-snin 2006 u 2007 huwa kif jidher hawn taħt:

| |Kumitat |Kumitat |Kumitat| | |għar-Rijab|għar-Rija|għar-Ri| | |ilitazzjon|bilitazzj|jabilit| | |i tal-Belt|oni |azzjoni| | |Valletta u|tal-Kotto|ta' | | |l-Furjana |nera |l-Imdin| | | | |a | | |143,500.00|95,000.00|11,500.| |200| | |00 | |6 | | | | | |40,000.00 |5,000.00 |5,000.0| |200| | |0 | |7 | | | |

Fil-lokalitajiet li jinsabu taħt il-kappa ta' dawn it-tlitt kumitati, jiġifieri CRP – Kottonera kollha, MRP – Mdina u VRP – Valletta u Furjana ġew investiti madwar Lm417,341 fl-2006 u Lm119,905 fl-2007 kif muri hawn taħt:-

|2006 | |2007 | | | |Lm | |Lm | |Hastings |90,92|Hastings |2,846| |Gardens |9 |Gardens | | |Mdina |201,8|Mdina |6,455| |Paving |00 |Pavin | | |Mixtla ta'|121,7|Mixtla ta'|84,77| |Bormla |25 |Bormla |3 | |St. |2,887|Mall – |25,83| |Helen's | |Furjana |1 | |Gate | | | | |Total |417,3|Total |119,9| | |41 | |05 |

Dan l-investiment kien imsarraf fil-proġetti ta' restawr, riabilitazzjoni u tisbiħ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, skond it-tweġiba tal-ministru jidher li l-fondi allokati għat-tlitt kumitati ta' riabilitazzjoni dejjem qegħdin jonqsu mill-2006 għall-2007.

Filwaqt li x-xogħlijiet saru, skond it- tabella l-oħra li qal il-ministru, jidher li x-xogħol qiegħed isir minn ministeru jew minn entitajiet oħra.

X'inhu l-futur tal-kumitat ta' riabilitazzjoni u jekk ifissirx li dawn il-kumitati humiex se jiġu żarmati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ovvjament il-kumitati se jibqgħu hemmhekk u se jibqgħu jiffunzjonaw.

Il-fatt hu li l-mod ta' kif kienu qegħdin jiġu operati l- fondi, ma kienx l-aktar mod adegwat.

Nista' insemmi każ li semmejtu l- bieraħ f'din il-Kamra; il-Kappella tal-Kalkara, li kien ilu jsir ix-xogħol fuqha għal xi sitt snin.

Fuq dan ir-restawr intefqu ċerta ammont ta' flejjes imma r-riżultat ma jidhirx.

Allura d-deċiżjoni hija li x-xogħol jiġi kollu mmaniġġjat mill-ministeru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Ninu Zammit.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

NINU ZAMMIT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar każi ta' serq fil-Mellieħa, San Pawl il-Baħar, in-Naxxar, San Ġiljan, Pembroke, Sliema u l-Gżira rapportati bejn Jannar u Settembru 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 28542.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2008

IS-SEBA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-Ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Illum il-kumitat għandu quddiemu l-voti tal-ministeru għal Għawdex.

Nixtieq ninforma lill-kumitat li l-ħin tad-diskussjoni tal-lum huwa ta' tliet sigħat u għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Il-Ministru għal Għawdex, jekk jogħġobha, tressaq ir-riżoluzzjonijiet tagħha.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Sur President, nipproponi:

VOT 38 - MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €49,173,080 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 38 - Ministeru għal Għawdex, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

VOT VIII - MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €10,145,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VIII – Ministeru għal Għawdex, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, għan-nom ta' l-oppożizzjoni qiegħed inressaq din l-emenda:

VOT 38 - MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "€38,044" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "€38,041".

Delete the figure "€38,044" and substitute therefore the figure "€38,041".

Sur President, se nibda billi ngħid kif beħsibni nipproċedi bil-kritika dwar il-budget, sabiex il-ministru tkun tista' tirrispondini.

L-ewwelnett sejjer nitkellem fuq l-amministrazzjoni fil-gżira Għawdxija u mbagħad se nidħol ftit fuq il-finanzjament tal-gvern għar-rigward ta' Għawdex.

Irrid insemmi wkoll proġetti u wegħdi li għamel il-partit Nazzjonalista fil-gvern u li dawn baqgħu ma twettqux, filwaqt li oħrajn li saru, saru bi spiża ferm aktar ogħla minn dik ippjanata għalihom.

Wara se ndur għall-qagħda soċjo- ekonomika tal-gżira Għawdxija u fl-aħħarnett se nipprova nispjega lil din il-Kamra u lill-poplu Malti u Għawdxi kollu xi jfisser il-pjan ta' "Bidu Ġdid" li jrid il-partit Laburista għall-gżira Għawdxija fi ftit taż-żmien ieħor, eżattament meta l-partit Laburista jkun fil-gvern.

Nibda mill-ewwel billi nsellem lill-kollega tiegħi l-Onor.

Justyne Caruana għaliex ma setgħetx tiġi hawn illum sabiex tagħti l-kontribut tagħha f'dan il-budget.

Minn hawnhekk insellmilha u għan-nom ta' l-oppożizzjoni nixtieq nirringrazzjaha ta' dak kollu li għamlet f'din il-leġislatura għall-ġid tal- poplu Għawdxi.

Żgur li dan huwa l-aħħar diskors ta' kritika li se nagħmel fuq il-budget qabel ma l-gvern jiffaċċja l-elezzjoni ġenerali.

Għan-nom tiegħi, kif ukoll għan-nom ta' l-oppożizzjoni Laburista, nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li taw is-sehem u l-kontribut tagħhom fl- interess tal-poplu Għawdxi.

Nixtieq nirringrazzjahom għall-ħidma tagħhom kontinwa sabiex Għawdex tagħna jimxi 'l quddiem.

Għaldaqstant nixtieq nirringrazzja lill-impjegati fil-ministeru ta' Għawdex, lill-ħaddiema kollha, lill-NGO's, lill-għaqdiet volontarji u lil kulħadd għas-sehem impenjattiv li taw b'mod kontinwu għall-ġid ta' din il-gżira.

Issa li wasalna fl-aħħar ta' din il-leġislatura, se mmur lura għal meta jiena u l-Ministru Giovanna Debono tlajna għall-ewwel darba f'dan il- parlament.

Niftakar li kien preċiżament fl-1987 u minn dakinhar sal-lum għaddew aktar minn 20 sena.

Flimkien f'dan il-parlament rajna lill-Għawdex jinbidel, xi drabi għall-aħjar, imma kien hemm okkażżjonijiet oħra fejn saru żbalji kbar.

Dawn l-iżbalji saru għaliex il-gvern tal-ġurnata webbes rasu.

Dawn l-iżbalji messhom qatt ma saru għaliex tefgħu lil Għawdex tagħna lura.

Bħalissa qiegħed jiġi f'moħħi l-proġett ta' Chambrai, fejn din l-art kienet ingħatat b'ċens lill-mażun tal-loggia tal-mażuni tal-P2 Roberto Memmo.

Din l-art ingħatat b'ċens meta aħna, bħala Għawdxin, stajna wżajniha aħjar għall-ġid tal-poplu Għawdxi.

U minn dan il-post ta' Chambrai Għawdex ma ħa proprju xejn.

Sur President, evitajna skoss ieħor kbir bil-proġett li kien se jsir fir- Ramla l-Ħamra u minn hawnhekk nixtieq nappella lill-gvern u b'mod partikolari, lill-Ministru għal Għawdex, sabiex ma tħalli li jsir l-ebda proġett f'Ħondoq ir-Rummien.

Din hija waħda mill-ftit bajjiet li fadal ta' ġmiel naturali u hemm bżonn li din inħalluha hemm għall-uliedna li fis-sajf imorru jgawdu dak l-ambjent.

Nerġa' nappella lill-Ministru għal Għawdex sabiex ma tħallix li dan il-proġett isir għaliex – li l-ministru stess iddikjarat li hi taqbel ma' dan il-proġett - ikun żball ieħor kontra l- interess tal-poplu Għawdxi.

Min-naħa tagħna żgur li ħdimna sabiex lill-Għawdex tagħna nġibuh 'il quddiem.

Naqblu li la jien u lanqas il-gvern m'aħna sodisfatti u kuntenti bl-istruttura tal-ministeru għal Għawdex.

Kif jaf kulħadd, maż-żmien, f'dan il-ministeru tfaċċaw diversi konsenturi u fl-opinjoni tiegħi, u kif dejjem għedt, dan il-ministeru għal Għawdex, ġie ridott għal każin politiku.

Dan tefa' lil Għawdex lura, u fejn qabel kien il-vetrina ta' Malta, illum kulħadd jgħid, speċjalment il-Maltin, li aħna sirna s- Cindirella ta' Malta.

Sur President, għadni kif għedt li l-gvern stess m'huwiex kuntent bis-setup tal-ministeru għal Għawdex.

Madankollu, għalkemm għadda daqstant żmien, xorta waħda baqa' m'għamel xejn sabiex isaħħaħ dan il-ministeru.

Il- ministeru għal Għawdex u l-Ministru Giovanna Debono ilhom żmien jiftaħru fuq kif se jagħmlu pjan ta' żvilupp għal Għawdex.

Skond il-ministru, dan il-pjan – huwa tajjeb li kieku jsir hekk – se jkun marbut mar-ristrutturar tal-ministeru.

Jiena nagħmel riferenza għal tliet mistoqsijiet parlamentari li kont għamilt f'din il-Kamra.

L-ewwel mistoqsija kienet iġġib in-numru 17,834, l-oħra n-numru 18,286 u t-tielet waħda kienet in-numru 19,284.

U għalkemm il-Ministru għal Għawdex dejjem taċċetta li hemm bżonn li kemm il- pjan ta' struttura kif ukoll il-pjan ta' żvilupp għal gżira Għawdxija jimxu flimkien u dwar kif hemm bżonn li dawn it-tnejn isiru, xorta waħda, għalkemm għadda daqshekk żmien, baqgħu ma sarux.

Il-partit Nazzjonalista fil-gvern dejjem iwiegħed, sena wara l-oħra, li sejjer iniedi u joħroġ dawn il-pjanijiet, pero` s'issa qatt ma ħariġhom.

Fil-fatt, fl-aħħar mistoqsija parlamentari li kont għamilt u li ġġib in-numru 19,284, jiena kont staqsejt lill-Ministru għal Għawdex:

"Tista' il-Ministru tgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġi ristrutturat il- ministeru għal Għawdex.".

Min-naħa tagħha l-Ministru Giovanna Debono weġbitni hekk:

"Peress li r-ristrutturar tal-Ministeru għal Għawdex huwa marbut mal- Pjan ta' Żvilupp, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta tal- mistoqsija parlamentari 19,286.".

Issa għall-mistoqsija parlamentari 19,286, il-ministru kienet weġbitni fil- 25 ta' Mejju, 2006, u kienet qaltli hekk:

"Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li malli l-pjan ikun approvat mill-gvern, dan jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.".

Issa minn dakinhar, mill-25 ta' Mejju, 2006, sal-lum għaddew sena u nofs, u la l-pjan ta' żvilupp ma tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra u lanqas ma sar ir- ristrutturar tal-ministeru għal Għawdex!

Dan huwa ħażin għax illum il- ministeru għal Għawdex m'għadux aktar jaħdem u m'għandux aktar saħħa imma sar sempliċement każin politiku, fejn hemmhekk jitwieldu l-pjaċiri u xejn aktar.

F'dan il-ministeru ftit li xejn isir ġid għal Għawdex.

Issa x'aħna ngħidu aħna bħala partit Laburista li fi ftit taż-żmien ieħor qiegħed jipprospetta li jkun fil-gvern?

Sur President, aħna qegħdin ngħidu, permezz tal-pjan tagħna għall-bidu ġdid, li m'aħniex kuntenti bis-set-up tal-ministeru kif inhu llum u rridu nsaħħuħ ħalli jkun jista' jgħin sabiex il-pjan ta' żvilupp għal Għawdex jitwettaq b'mod effiċjenti u f'waqtu.

Għalhekk, malli nitilgħu fil-gvern, se noħolqu dak il-makkinarju u għodod neċessarji sabiex iċ-ċittadin Għawdxi jkun verament fiċ-ċentru ta' l-amministrazzjoni, kemm f'Malta kif ukoll fl- Ewropa.

Qegħdin ngħidu li aħna rridu li jkun hemm rappreżentanza Għawdxija fuq il-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali.

Qegħdin ngħidu wkoll li aħna nemmnu li għandu jkun hemm awtorita' tat-turiżmu direttament responsabbli minn Għawdex.

Bil-partit Laburista fil-gvern ikun hemm rappreżentanza Għawdxija fuq il-bordijiet nazzjonali li b'xi mod għandhom responsabbilta` għall-pjan soċjali u ekonomiku tal-gżira Għawdxija.

Fuq kollox qegħdin ngħidu li sabiex Għawdex jisfrutta aħjar l- opportunitajiet u l-vantaġġi li toffri l-Unjoni Ewropea, il-kunsill reġjonali li se jitwaqqaf minn gvern Laburista jkollu r-rappreżentanza tiegħu fi Brussels, fejn jingħata servizz ta' sapport mir-rappreżentanza permanenti Maltija.

Fi ftit kliem, din hija l-viżjoni tal-partit Laburista għal Għawdex, u mhux kif qegħdin jgħidu huma, bl-eċċellenza kollha tagħhom għas-sena 2015, imma aħna lesti li nagħmlu dan kollu appena nirbħu l- elezzjoni li ġejja u nkunu fil-gvern.

U dan nagħmluh għax aħna m'aħniex bħall-partit Nazzjonalista!

Dak li ngħidu u nwiegħdu, aħna nwettquh.

Min- naħa tagħna m'aħniex inwiegħdu l-mirakli imma qegħdin inwiegħdu liċ- ċittadin Malti u Għawdxi li rriduh verament fiċ-ċentru ta' l- amministrazzjoni, bl-għajta ta' xogħol, ħarsien u dinjita`.

Dan li rridu għall-gżira Għawdxija, tmexxija serja u onesta, mhux kif għandna llum, pajjiż mifni bil-korruzzjoni!

Tant hu hekk li l-korruzzjoni llum tista' tmissha b'idejk!

Il-korruzzjoni ma teżistix biss f'għoti ta' kuntratti imma teżisti wkoll f'affarijiet żgħar.

Il-bieraħ ġie wieħed id-dar tiegħi li kien jappoġġja lill-partit Nazzjonalista.

Dan ir-raġel għandu stabbiliment ta' l-ikel ġo l-Imġarr u qalli li fi ftit taż-żmien ieħor se jkollu jagħlaq.

Dan għaliex issa li għalqet l-Imġarr Hotel, it-turisti li kienu jkunu f'dik il-lukanda m'għadux jiggwadanja minnhom peress li t-turisti li kienu joqogħdu fiha kienu jmorru jieklu għandu.

Barra minn hekk, il-ġimgħa l-oħra ltaqa' ma' ħabib tiegħu u staqsieh għalfejn ma jmurx jiekol għandu forsi jqallgħu lira.

U dan wieġbu li ma jistax imur jiekol għandu għax il-gvern dejjem jibgħathom fl-istess ħanut.

Biex jikkonferma dak li qallu wrieh voucher ta' Lm5, fejn il- ħaddiema kollha tal-gvern imorru f'dan il-ħanut ġo Għajnsielem sabiex jieklu xi ħaġa.

Fl-aħħar dan ir-raġel dar fuqi u qalli kif jista' jivvota lill-partit Nazzjonalista!

Dik hija l-korruzzjoni!

Dawn m'humiex affarijiet kbar imma affarijiet żgħar li jiswew ħafna u li jweġġgħu ħafna l-qalb ta' dak li jkun.

F'Għawdex għandek il-korruzzjoni, l-isparpaljar tal-flus, deċiżjonijiet li jittieħdu mingħajr ħadd ma jkun jaf min qiegħed jeħodhom, deċiżjonijiet li jmorru kontra l-interessi tal-poplu Għawdxi u ħadd m'huwa accountable għal dak li jkun qiegħed jiġri.

Jiena nieqaf ftit hawn sabiex nappella lill- gvern Nazzjonalista, b'mod partikolari lill-Ministru għal Għawdex, sabiex ma jagħmlux l-iżball li għamlu fis-sena u disa' xhur li damu fl- oppożizzjoni.

Dakinhar il-partit Laburista fil-gvern kien waqqaf il-kunsill reġjonali għal Għawdex.

Konna nafu mill-bidu li kważi l-kunsilli kollha kienu Nazzjonalisti, pero` aħna emminna li sabiex verament lil Għawdex inġibuh 'il quddiem u sabiex ikun hemm ir-ristrutturar ta' Għawdex, kien hemm bżonn li f'Għawdex ikollok kunsill reġjonali ħalli dan ikun jista' jwettaq il-pjan ta' żvilupp għall-gżira Għawdxija.

Dakinhar il-partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni ħareġ kontra dan il- kunsill għax kien qiegħed jagħmlu l-partit Laburista.

Dan kien żball kbir u dakinhar il-poplu Għawdxi tilef mezz li bih l-Għawdxin seta' jkollhom sens ta' awtonomija fit-tmexxija ta' pajjiżna.

Jien illum hawn u għada ma nkunx, pero' hemm bżonn – din hija l-ħolma tiegħi – li lil Għawdex nagħtuh sens ta' tmexxija li trid tkun differenti minn dik ta' Malta.

Naħseb li dan il-kunsill reġjonali għal Għawdex kien il-mod, bid-difetti kollha li kien fih, li lil Għawdex stajna nagħtuh sens ta' awtonomija.

Jiena dejjem għedt li l-ebda Malti mhu ġej biex jirranġa l-problemi tagħna.

Il-problemi tagħna rridu nirranġawhom aħna l-Għawdxin għax aħna nafu x'inhuma dawn il- problemi.

Kien mument storiku meta aħna ridna nagħtu din id-dimensjoni politika importanti lill-gżira Għawdxija.

Għalhekk nappella lill-ministru sabiex fi ftit taż-żmien ieħor tkun magħna.

Tkun magħna meta jkun hemm il- partit Laburista fil-gvern, ħalli flimkien nagħmlu dan il-kunsill reġjonali għal Għawdex.

Nerġa' ngħid li jkun dan il-kunsill li jibda jwettaq politika tajba u importanti għall-gżira Għawdxija u li jikkordina mal-ministeru għal Għawdex.

Il-ħolma tiegħi hija li minn hemmhekk imbagħad nitilgħu tarġa aktar 'il fuq fil-kwalita`.

Hemm bżonn li fil-gżira Għawdxija mhux naraw kollox bil-politika u kollox inqisu f'termini ta' politika minn filgħodu sa filgħaxija!

Fl-opinjoni tiegħi hemm bżonn li jkun hemm think tank ta' nies professjonali, li m'għandhomx x'jaqsmu mal-politika, fejn l-impenn ewlieni tagħhom ikun dak ta' kif jagħmlu l-ġid u joħolqu x-xogħol għall-gżira Għawdxija.

Naħseb li jekk nimxu b'dan il-mod, jekk Alla jrid, inkunu qegħdin nagħmlu ġieħ lill-poplu Għawdxi.

Naħseb li hemm bżonn ukoll li jitwaqqaf uffiċċju reġjonali ta' l-istatistika fi ħdan il-ministeru.

Hemm bżonn ukoll, kif diġa` għedt, u kif wegħedna aħna fil-Pjan għal Bidu Ġdid, li l-Gozo Channel tkun ukoll taħt ir-responsabbilta` tal-ministeru għal Għawdex.

Hemm bżonn li jittieħdu inizjattivi mill-ministeru, flimkien mal-kunsilli lokali, il-Knisja u l-NGO's fil-qasam soċjali fuq it-twaqqif u t-tmexxija ta' childcare centres fl-irħula tagħna, u tat-twaqqif u t-tmexxija ta' affarijiet li jagħmlu l-ġid liż-żgħażagħ tagħna.

Fi ftit kliem din hija l- viżjoni li l-partit Laburista qiegħed jipprospetta għall-gżira Għawdxija.

Aħna qegħdin inpoġġu liċ-ċittadin fiċ-ċentru ta' l-amministrazzjoni u mhux nagħmlu bħalma għamel il-partit Nazzjonalista.

Il-prim ministru attwali jrid ipoġġi lill-familji tagħna fis-sod billi jpoġġihom f'inkwatru!

Aħna qegħdin ngħidu li l-poplu Għawdxi huwa poplu intelliġenti, poplu li jaf jiżen, jgħarbel u jagħraf x'inhuma l-interessi tal-gżira Għawdxija.

Mela ejjew flimkien, mingħajr l-ebda dimensjoni politika imma b'sens ta' altruiżmu, infasslu politika ħalli nfejqu lil Għawdex tagħna.

Dan għax, kif jaf kulħadd, Għawdex huwa marid!

Marid għax fejn qabel konna niftaħru li aħna fiċ-ċentru ta' l-amministrazzjoni, illum kulħadd jaf li sirna ċittadini tat-tieni klassi.

U din lili tweġġagħni għax minn dejjem emminna u ħdimna sabiex jekk verament irridu li ċ-ċittadin Għawdxi jkollu l-istess affarijiet bħaċ-ċittadin Malti, almenu trid twasslu sal-Mellieħa.

Issa sabiex tkun tista' twettaq dawn l-affarijiet, irid ikollok l-impenn politiku u jrid ikollok is-serjeta` li tasal.

Hekk kif dan l-impenn politiku jispiċċalek, lil Għawdex tibda tieħdu lura bis-serjeta`.

Sur President, xtaqt li issa niġi għal dawk il-proġetti li saru, għal dawk li ġew imwiegħda u għall-ispiża tagħhom.

Hawnhekk irrid mill-ewwel nakkuża lill- gvern talli għamel sensiela ta' wegħdiet li mbagħad ma wettaqhomx.

Kien hemm flus ivvotati li baqgħu ma ntefqux u proġetti stmati mod, iżda mbagħad spiċċaw jiswew ħafna aktar.

Tajjeb li nkunu nafu li d-dejn nazzjonali tela' għal Lm1,600 miljuni!

Is-sena l-oħra d-dejn tela' b'Lm40 miljun, u ma rridux ninsew li begħna kull ħaġa li kienet tal-poplu Malti u Għawdxi.

Kull azjenda u kull korp inbiegħ, bir-riżultat li s-sena l-oħra, xorta waħda spiċċajna b'dejn ta' Lm40 miljun.

Ħalli nibda l-ewwel bil-flus ivvotati għal Għawdex li baqgħu ma ntefqux u mbagħad ngħaddi għall-wegħdi ta' proġetti u inizjattivi li ma nżammux.

U se nibda nikkwota ftit iċ- ċifri.

Jekk wieħed jara ftit in-nefqa kapitali jsib li dan huwa eżempju ċar ħafna ta' flus ivvotati għal Għawdex li baqgħu ma ntefqux.

Nibdew bis-sena 2005, fejn kellek is-somma ta' Lm5,700,000 ivvotati għal Għawdex.

Minn dawn intefqu Lm2,444,000 u allura kellna Lm3,259,000 li baqgħu ma ntefqux.

Fis- sena 2006 kellek is-somma ta' Lm6,168,000 ivvotati għal Għawdex.

Minn dawn intefqu Lm4,547,362 u kellna Lm1,620,638 li baqgħu ma ntefqux.

Fis-sena 2007 kellek Lm8,701,000 ivvotati għal Għawdex.

Minn dawn intefqu Lm5,364,103 u kellna Lm3,336,897 li baqgħu ma ntefqux.

Jekk tgħodd flimkien is-somom tat-tliet snin issib li bħala flus ivvotati kellek Lm20,573,000 filwaqt li flus minfuqa kellek Lm12,355,937, u l-flus li baqgħu ma ntefqux kienu Lm8,217,063.

Issa l-vot kapitali għas-sena d-dieħla huwa ta' Lm4,446,752, jiġifieri anqas minn kemm kien ivvotat għal din is-sena.

Din is-somma hija wkoll anqas b'Lm1,008,855 minn dak li mistenni jintefaq din is-sena wara li l-vot jiġi rivedut.

Issa jekk wieħed inaqqas il-flus li se jibqgħu mhux minfuqa din is-sena - jiġifieri Lm3,336,897 - mill-flus li ġew ivvotati għas-sena d-dieħla, isib li jibqa' biss Lm1,018,351 ivvotati ġodda.

Mir-risposti għall-mistoqsijiet parlamentari mogħtija mill-ministru għal Għawdex joħroġ biċ-ċar u ma jibqa' l-ebda dubju li mill-Lm5,200,050 ivvotati għall-proġetti taħt l-EU structural funds għas-sena 2007/2013, l-ebda lira minnhom m'hi sejra tintefaq matul din is-sena.

Dan ifisser li l-vot totali kapitali għas-sena d-dieħla – fejn aħna qegħdin ngħidu Lm4,355,348 - lanqas biss ikopri l- ispiża ta' dawn il-proġetti.

Mela dawn il-proġetti mhux biss ma sarux matul din is-sena, kif kien wiegħed il-gvern, imma lanqas hemm il-ħsieb li jitlestew kollha sas-sena d-dieħla.

Fil-fatt, jekk wieħed jara l-vot għas- sena d-dieħla fuq dawn il-proġetti jsib li s-somma totali hija ta' Lm2,504,107 li hija inqas min-nofs l-istima ta' dawn il-proġetti.

Sur President, wieħed jistaqsi: X'inhuma dawn il-proġetti?

L-ewwel proġett huwa dak tat-triq tax-Xlendi, it-triq ta' Pinu, l-immodernizzar ta' l- operating theatre fl-isptar ġenerali ta' Għawdex, it-twaqqif tar-radiology unit fl-isptar ġenerali ta' Għawdex, it-titjib ta' Villa Randon, il-proġett taż-Żewwieqa u r-riabilitazzjoni tal-Qortin.

Issa dawn il-proġetti m'humiex xi mega proġetti, u fuq ħafna minnhom, il-prim ministru li għandna u li jiddiletta ħafna bl-eċċellenza, ġie ftaħar bihom fl-aħħar żewġ diskorsi tal-budget li għamel.

Naħseb li għandu żewġ budgets oħra jiftaħar bihom, imma l-Għawdxin drawh lil dan il-prim ministru!

Jafu li għandu biss paroli fil-vojt, li jipprova jidħak b'dak li jkun, u li meta mbagħad tagħsar dak li jingħad, ma ssib xejn.

Fih innifsu dan juri li fejn jidħol Għawdex, il-gvern preżenti veru jeċċella.

Jeċċella fl-inkompetenza tiegħu sabiex jattwa proġetti kapitali għal Għawdex!

Jeċċella wkoll fl- inefiċċjenza tiegħu għax ma jmexxix fuq pjan serju u sostenibbli!

Fl- aħħarnett jeċċella wkoll fl-abilita` tiegħu li jaddotta sistema ta' cut and paste u li minn sena għall-oħra jirrepeti u jwiegħed dejjem l-istess proġetti!

Sur President, jekk hemm xi ħaġa li dan il-prim ministru jibqa' imfakkar għaliha hija proprju dik li m'għandux il-qawwa meħtieġa sabiex isostni dak li jgħid.

Fil-fatt, illum jgħid mod u l-għada jgħid kontra dak li jkun qal il-ġurnata ta' qabel, u l-pitgħada jerġa' jgħid mod ieħor!

Dan il-prim ministru jiġi jigdeb hawn fil-parlament, bħalma għamel fil-każ tas-sussidju tal-helicopter, li m'huwiex fil-pjan ta' żvilupp, u jigdeb u jħawwad sabiex taparsi jimpressjona.

Mingħalih li x-xilep – kif qal il-poplu Għawdxi - issa huwa ġewwa!

Dan huwa l-prim ministru li għandna llum, meta qal li m'huwiex bħal dak ta' qablu!

Il-prim ministru qalilna li fi tliet snin u nofs irnexxielu jirranġa kollox, ġab kollox fuq saqajh u li m'huwiex bħal ta' qablu, li kien għamel partita dejn.

Qisu li x-xemx telgħet tliet snin u nofs ilu meta huwa sar prim ministru ta' Malta!

Naturalment jekk irid jgħix f'din il-fantasija, jiena nawguralu kull suċċess!

Ħalli nibda bil-proġett tat-triq tax-Xlendi.

Il-partit Nazzjonalista fil- gvern ilu jiftaħar li se jagħmel din it-triq mis-sena 2004, minn meta Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea.

Dakinhar qalu li x-xogħol fuqha kellu jibda fl- 2005 u li kellu jitlesta sa l-2006.

Issa, kif jaf kulħadd, għandu xorti li x-xogħol jispiċċa fl-2008!

Allura kif tista' temmen lil dan il-gvern meta f'biċċa triq – dik tax-Xlendi - mar sentejn żmerċ!

Mur emminhom lil dawn in-nies meta qegħdin iwiegħdu l-proġetti kapitali li skond huma sejrin jagħmlu sas-sena 2015!

Mur emminhom!

U għalhekk, meta tara dawn l- affarijiet ma tistax temmnu lill-prim ministru li għandna.

Dejjem jiftaħar b'dak li se jagħmel u mbagħad kelmtu qatt ma jżommha.

Issa m'għandniex biss dan l-eżempju, imma għandna sensiela ta' eżempji oħra.

Ħalli nibda nsemmi xi ftit minnhom.

Nibda billi nsemmi l-yacht marina.

Fis-sena 2004, fl-ewwel budget speech tiegħu għas-sena 2005, il-prim ministru kien ftaħar li fost il-miżuri li jridu jitwettqu f'Għawdex kien hemm il-bini ta' irmiġġ għall-yachts.

Imbagħad ġiet is-sena ta' wara u l-prim ministru kien qal li se jkomplu jsostnu bl-aktar mod qawwi kull inizjattiva li ttejjeb il-prodott turistiku f'Għawdex, inkluż il-proġett tal-yacht marina.

Huwa għalhekk li jiena ngħid li l-prim ministru m'għandux il-qawwa meħtieġa sabiex isostni dak li jgħid u għaldaqstant tilef kull kredibilita`.

Huwa għalhekk li jkollu paniku kbir meta jiġi Għawdex għax jaf li llum is-sapport li kellu f'Għawdex spiċċalu.

Issa qiegħed jipprova jwiegħed l-affarijiet ħalli jipprova jiġbor il-voti.

Proġett ieħor kien il-casino.

Fis-sena 2004 il-prim ministru kien qal li fost miżuri konkreti li jridu jitwettqu f'Għawdex kien hemm il-casino.

L- istess is-sena ta' wara, jiġifieri fl-2005, il-prim ministru kien qal li se jkomplu jsostnu bl-aktar mod qawwi kull inizjattiva li ttejjeb il-prodott turistiku f'Għawdex, inkluż il-ftuħ ta' casino.

Din hija t-tieni konferma li l-prim ministru m'għandux il-qawwa meħtieġa sabiex isostni dak li jgħid.

Imbagħad kellna l-famuża riabilitazzjoni tal-miżbla tal-Qortin.

F'dan ir- rigward irrid inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra din il-biċċa pjanta li għamlu n-Nazzjonalisti fil-gvern sabiex mingħalihom jimpressjonaw li sejrin jagħmlu dan ix-xogħol.

L-ewwelnett dan huwa proġett li ilu jissemma għal għaxar snin.

Hawnhekk qalu li sejrin jagħmlu park, bil-cable cars, b'hand climbing track u anke b'adventure playground.

Dan huwa kollu daħk fil-wiċċ!

Ikun sewwa li kieku jsir, imma issa ilna nisimgħu bi proġetti li jibqgħu ma jsirux.

U issa sejrin inbellgħuha lill-poplu Għawdxi li sejrin nagħmu dan il-proġett?!

Kieku l-gvern wera rieda tajba u vvotata xi ammont ta' flus għal dan il- proġett kien ikun forsi kredibbli, imma m'hemm xejn fil-budget għal dan il- proġett.

U din hija l-viżjoni tagħhom għas-sena 2015.

L-aktar waħda vili hija meta tmur - kif ħadu lili – fil-korsa taż-żwiemel tax-Xewkija u tara l- istat ta' abbandun komplet li tinsab fiha din il-korsa.

Hemm l-istalel qegħdin jaqgħu, b'perikolu għan-nies, u l-ministru għal Għawdex ma tindenjax ruħha sabiex tirranġa ftit din il-korsa.

Stat ta' abbandun komplet!

Din hija l-eċċellenza li l-partit Nazzjonalista fil-gvern qiegħed jaspira għaliha.

Issa forsi abbandunawha għax kien għamilha Karmenu Mifsud Bonnici?

Il-Ministru għal Għawdex ma temminx li jekk ikollok korsa taż- żwiemel kif suppost jaf ikollok niċċa oħra fejn inti tista' iġġib it-turist li huwa dilettant tat-tiġrijiet taż-żwiemel ġewwa Għawdex?

Nerġa' ngħid li din il-korsa hija abbandunata, bil-ġebel nieżel, bl-istalel jaqgħu biċċa biċċa u ħmieġ ma' kullimkien.

Saħansitra qegħdin jitfgħu t- terrapien hemmhekk u mbagħad niġu niftaħru li se nagħmlu dan il-park bil- cable cars!

Jistgħu jitwemmnu tal-partit Nazzjonalista fil-gvern?

Imbagħad l-eċċellenza tagħhom tafu x'inhi?

Korsa taż-żwiemel abbandunata!

Anke sabiex taqdi lil min ried jagħmel tal-go carts, minflok għamlulu track kif suppost, għamlulu partita pajpijiet ta' l-ilma ħalli n-nies taparsi moqdijin.

Biex tkompli tgħaxxaqha, tefgħu container ħalli ma jibnux bil- ġebel u dan qiegħed ikerrah l-ambjent.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi din m'hijiex politika li tagħmel ġid lill- poplu Għawdxi għax qegħdin nitmejlu bin-nies.

Illum dak iż-żmien spiċċa u m'għandniex għalfejn nagħmlu hekk.

Dan kif qal il-prim ministru fid-diskors tiegħu tal-budget.

Jekk jiġri hekk ħaqqna daqqa ta' ħarta, u dan huwa l- mod ta' kif il-partit Nazzjonalista fil-gvern qiegħed jipprova jidħak bil- poplu Għawdxi.

Issa nixtieq ukoll inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra 18-il ritratt li jikkonfermaw dak li qiegħed ngħid fuq il-korsa taż-żwiemel li għandna fix-Xewkija Għawdex.

Nappella lill-ministru sabiex jekk verament trid il-ġid tal-poplu Għawdxi, tipprova tirranġa din il-korsa għax fi ftit taż-żmien ieħor din se taqa' għal kollox.

Niġi issa għal proġett ieħor, dak tal-korsa tal-golf.

Fis-sena 2004 il-prim ministru kien qal li fi ftit ġimgħat oħra, il-gvern immexxi minnu, se jkun qiegħed jieħu deċiżjoni dwar golf courses f'Malta u Għawdex.

Ġiet is-sena 2005, u fid-diskors tiegħu għas-sena 2006, il-prim ministru kien qal li huma kienu konvinti li l-korsa tal-golf hemm bżonnha, u li l-gvern kien iddeċieda li jkun hemm golf course f'Għawdex.

Kien qal ukoll li se jkomplu jsostnu bl-aktar mod qawwi kull inizjattiva li ttejjeb il-prodott turistiku f'Għawdex, inkluż il-korsa tal-golf.

Minn dakinhar ma semma xejn aktar. u naħseb li din hija t-tielet konferma li l-prim ministru m'għandux il-qawwa meħtieġa sabiex isostni dak li jgħid.

Niġi issa għal proġett ieħor, dak tal- faċilitajiet għall-konferenzi ħalli nipprovaw nirbħu l-voti ta' l-iljun u ta' l-istilla.

Fl-2004, fl-ewwel sena tiegħu bħala prim ministru, kien qalilna li se jkomplu jsostnu bl-aktar mod qawwi kull inizjattiva li ttejjeb il-prodott turistiku f'Għawdex, inklużi faċilitajiet għall-konferenzi.

Naħseb li anke hawnhekk il-prim ministru żelaq u wera li m'għandux ir-rieda meħtieġa sabiex isostni dak li qiegħed jgħid.

Dan għax fl-2005 ma semma xejn dwar din il-faċilita` u issa, lejlet l-elezzjoni, sabiex mingħalih jidħak bis- soċjetajiet ta' l-iljun u ta' l-istilla, ġie jgħidilna li l-gvern se jniedi programm ħalli ż-żewġ teatri ta' l-opra f'Għawdex ikunu jistgħu jintużaw għall-konferenzi matul is-sena kollha.

Jiena ħadt ir-ruħ għax ħsibt li fl- aħħar ġejja xi ħaġa tajba għal Għawdex.

Għalhekk mort infittex il-vot u sibt li dawn mhux talli ma vvotawx flus għal dan il-għan, imma talli filwaqt li għal din is-sena kien hemm ivvotati €11,647 għaż-żamma ta' l- opri f'Għawdex, għas-sena d-dieħla se jnaqqsuhom u għamluhom €11,000!

Ara lil min trid temmen!

Aħna bħala partit Laburista, li qiegħed jaspira li jkun fil-gvern, ma nitkellmux b'dan il-mod, imma ngħidu l-verita`.

Issa x'aħna ngħidulhom lil dawn iż-żewġ għaqdiet u lill-għaqdiet kollha kulturali u tal-banda li hemm ġewwa Għawdex?

Lis-soċjetajiet u lill-għaqdiet ta' l-istilla u ta' l- iljun, kif ukoll lill-għaqdiet l-oħra, għall-iżvilupp soċjo-ekonomiku ta' Għawdex, qegħdin inwiegħduhom li nsaħħu l-għajnuna għaż-żamma ta' l-opri liriċi u ta' programmi kulturali ta' livell internazzjonali li jattiraw Maltin u barranin lejn Għawdex.

Aħna se nagħmlu dan bl-akbar serjeta` u b'impenn għas-snin kollha li ġejjin u m'aħniex se nistennew lejlet elezzjoni ġenerali sabiex nagħmlu wegħdiet fiergħa bħal dawn.

Dan nagħmluh għax konvinti li rridu nsaħħu lis-soċjetajiet infushom.

Aħna konvinti, nemmnu u nħobbu l-kultura f'Għawdex u rridu nġibu turiżmu ta' kwalita` fil- gżira Għawdxija.

Proġett ieħor kien dak taċ-ċentru komunali.

Kull sena l-gvern Nazzjonalista ftaħar li se jibni ċentru komunali għal Għawdex.

Kull sena jivvotaw il-flus għalih imma dan iċ-ċentru ma jsir qatt!

Ħalli ngħid xi ħaġa tad-daħk.

Tmien snin ilu, il-ministru għal Għawdex, meta konna qegħdin niddiskutu l- budget għas-sena 2000, kienet qalet dan il-kliem:

"Sur President, irrid nagħmel riferenza wkoll għall-vot li jidher żgħir iżda li għandu prospetti kbar.

Qiegħda nirriferi għall-vot ta' Lm20,000 għall-proġett ta' kostruzzjoni li qegħdin insejħulu ċentru komunali.

Dan il-vot se jservi sabiex isir studju ta' cost benefit tal-proġett fiċ-ċentru tar-Rabat li għandu jkun ta' benefiċċju għal Għawdex kollu.

Diġa` lestejna development brief dwaru u dan l- iżvilupp propost se jinkludi faċilitajiet kummerċjali kif ukoll a multi-level underground car park għall-komunita`.

Huwa maħsub ukoll li jkun proġett li jservi ta' promozzjoni għall-attivitajiet soċjali u kulturali.

Anke joħloq spazju tajjeb għall-intrapriża privata.

Fil- fatt is-sehem tal-privat f'dan il-proġett għandu jkun wieħed qawwi u żgur li se jservi wkoll sabiex joffri opportunitajiet ta' xogħol ġewwa Għawdex.

Jiena nittama li ma ndumx ma nikkonkludi l-istudji biex jekk il-Bambin irid dan iċ-ċentru komunali jkun jista' jinbeda.

Sur President, bil-kliem kulħadd jista' jgħid li jrid imma l-fatti u ċ- ċifri ma jista' imerihom ħadd.

Dawn huma xhieda tal-verita`.".

X'verita` hija din?!

Li ma sarx u li mhux se jsir?!

U għaliex mhux se jsir dan il-proġett?

Mhux se jsir minħabba li hemm erba' pampaluni li ma jriduhiex tagħmlu għax inkella titlef il-voti tagħhom!

Għalhekk li l- ministru m'hijiex se tagħmel dan iċ-ċentru komunali!

Din il-wegħda ma saritx darba biss fis-sena 2000.

Sentejn wara fid-diskussjoni dwar l-estimi tal-budget għas-sena 2002 il-Ministru għal Għawdex reġgħet qalet dan il- kliem:

"Dak li nidħlu għalih aħna nagħmluh bl-akbar responsabbilta` kif qegħdin nagħmlu fiċ-ċentru komunali.".

Sur President, dan xi kliem hu?

Inwiegħdu l-affarijiet, ngħidu li sejrin nagħmluhom bis-serjeta`, ngħidu li l-fatti u ċ-ċifri ħadd ma jista' imerihom, ngħidu li dak li nidħlu għalih nagħmluh bl-akbar serjeta`, u mbagħad niġu f'dan il-budget tal-lum u ma nsibu xejn fuq iċ-ċentru komunali!

Dan il-proġett huwa wieħed abbandunat.

L-aqwa li nparlaw u ngħidu ħafna affarijiet!

Proġett ieħor kien dak ta' l-impjant tat- trattament tad-drenaġġ.

Dan il-proġett jinten bil-korruzzjoni!

Dak li jaf kollox, il-prim ministru tal-lum, kull sena jiġi jiftaħar bil-proġetti għat- trattament tad-drenaġġ.

Kif jaf kulħadd dan il-proġett kien ko-finanzjat mill-Unjoni Ewropea u suppost li sar qabel ma' Malta daħlet membru ta' l- Unjoni Ewropea.

Oriġinarjament dan l-impjant kellu jkun lest sas-sena 2005.

Tant hu hekk li għas-snin 2004/2005 il-gvern ivvota aktar minn Lm1,600,000.

Imbagħad kellu jitlesta f'Novembru tas-sena 2006 imma l-proġett baqa' ma tlestix.

Għalhekk il-gvern talab lill-Unjoni Ewropea għal estensjoni ta' sena.

L- estensjoni ngħatat u l-proġett kellu jkun lest sa din is-sena, u suppost li l-pagamenti għalih kellhom ikunu proċessati u mibgħuta lill-kummissjoni Ewropea sax-xahar li għadda.

Madankollu l-proġett baqa' ma tlestiex u issa l-gvern għandu kwestjonijiet jaħarqu mal-kummissjoni Ewropea mhux biss fuq it-telf ta' l-ammonti kbar ta' fondi imma anke fuq materji oħra relatati mal-kuntratti li saru għal dan il-proġett.

Din hija l-kompetenza u l- effiċjenza tal-partit Nazzjonalista fil-gvern, proġetti mwiegħda li ma jitwettqux?!

Proġett ieħor kien dak ta' l-inċentivi għall-industriji ż-żgħar.

Fl-2004, fid-diskors tal-budget għall-2005, il-prim ministru tal-lum, dak li jaf kollox, kien qal li l-gvern kien qiegħed jaħdem fuq strateġija ġdida għat- tisħiħ ta' l-industrija u tal-kummerċ f'Għawdex.

Qal ukoll li kien qiegħed iħejji pakkett ġdid ta' għodda finanzjarja bil-għan li jagħmel tajjeb għall- iżvantaġġi li dawn l-oqsma jbatu minnhom f'Għawdex.

Erġajna ġejna fl-2005, u dak li jaf kollox, nesa għal kollox din l-istrateġija ġdida.

Issa s-sena l-oħra ftakar u qal li sabiex ikomplu jsostnu u jistimolaw investiment ġdid lejn pajjiżna, il-gvern kien se jpoġġi miljun lira oħra mal-fondi ta' l- Unjoni Ewropea għal dan il-għan.

Minn dawn il-fondi kien hemm 25% li kienu se jkunu dedikati esklussivament għal Għawdex.

Issa, kif diġa` għedt qabel, din l-iskema kienet biss waħda mill-iskemi taċ- ċekċik li beda jdaħħal matul din is-sena gvern Nazzjonalista minħabba li kienet qiegħda toqrob l-elezzjoni.

Fil-fatt fid-diskors tiegħu tal-budget għas-sena d-dieħla kellu jammetti li l-iskemi ta' l-għajnuna għall-impjieg ta' Għawdex, li tnediet din is-sena, bl-iskop li tinċentiva l-ħolqien ta' l- impjiegi f'Għawdex, sa issa ma ħallietx ir-riżultati mixtieqa.

Għaldaqstant din l-iskema se titwessa' billi jitneħħa l-minimu ta' ħames impjegati ġodda sabiex kumpannija tikkwalifika għall-għajnuna.

U x'se jkun għamel b'daqshekk il-prim ministru?

Se jkun żied iċ-ċekċik maċ-ċekċik li kien hemm, u xejn aktar!

Allura kif tista' temmnu lill-prim ministru meta jgħid li jrid iwettaq politika għall-gżira Għawdxija?!

Issa ladarba qegħdin nitkellmu fuq l-industrija Għawdxija rrid niġbed ukoll l-attenzjoni ta' din il-Kamra fuq dak li kienet qalet il-ministru għal Għawdex disa' snin ilu.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għas-17 ta' Diċembru ta' l-1998 meta konna qegħdin niddiskutu l-vot ta' Għawdex għas-sena 1999.

Il- ministru Giovanna Debono kienet qalet hekk:

Irrid ngħid ukoll li kienet saret propoganda dwar il-garaxxijiet tax- Xħajma.

Hemmhekk nerġa' nirrepeti li aħna m'aħniex kontra l-iżvilupp li jinbnew numru ta' garaxxijiet għall-industrijalisti imma kontra biss li jiġi xi ħadd f'din il-Kamra, u anke barra minn din il-Kamra, u jagħti l-impressjoni li dawn il-garaxxijiet kienu diġa` ġew ippjanati taħt il-gvern preċedenti.

Ara aħna l-affarijiet nagħmluhom bil-għaqal u bis-serjeta`, u hekk kif tlajna fil-gvern, jiena sejjaħt laqgħa ma' l-awtoritajiet ta' l-ippjanar ġewwa l-ministeru għal Għawdex u fost is- suġġetti li ddiskutejna, iddiskutejna proprjament kif għandna niżviluppaw il-garaxxijiet għall-industriji fil-gżira Għawdxija.

Dan għax jiena nemmen u nħoss li dawn it-tipi ta' garaxxijiet huma xi ħaġa ta' priorita`.".

Sur President, dan il-kliem intqal fis-sena 1999, fejn il-ministru għal Għawdex kienet qalet li hija tħoss li dawn it-tipi ta' garaxxijiet huma xi ħaġa ta' priorita`.

Mela mill-1999 sa l-2007 baqgħu ma srux u tgħid li huma ta' priorita`.

Imbagħad il-ministru kompliet tgħid hekk dakinhar:

"Jiena tlabt lill-awtorita` ta' l-ippjanar sabiex tidentifika xi siti oħra ġewwa Għawdex li jkunu adatti għal dan it-tip ta' żvilupp ħalli jekk is-sit tax-Xħajma ma jkunx possibbli, inkunu diġa` għaddejna studji fuq siti oħra".

Mela l-ministru qalet li għaġġlet lil tal-MEPA ħalli jekk is-sit ma jkunx adattat, ikollha siti oħra fejn tkun tista' tagħmel dan il-proġett.

B'hekk ma jkunx hemm telfien ta' żmien u dan il-proġett ikun jista' jsir.

Minn dak iż-żmien lil hawn laħqu għaddew tmien snin u l-proġett għadu ma sarx!

Sadanittant il-ministru kompliet tgħid hekk dakinhar:

"Hemmhekk irrid ngħid li l-awtorita` ta' l-ippjanar tant ħadet dan ix- xogħol bis-serjeta` li proprju ftit tal-ġranet ilu rċevejna draft report b'siti ġodda identifikati.".

Ħalli issa nerġa' naqbad fuq il-proġett tal-Qortin.

Mela kellna xi ħaġa ta' priorita` u li kellu jinbeda fl-1999 imma baqa' ma sarx, u mbagħad tiġi l- ministru tgħidilna li se tagħmel dan il-proġett tal-park u l-cable cars ġox- Xagħra!

B'min iridu jidħku dawn in-nies?

Nistgħu nsemmu proġett ieħor, li huwa dak ta' l-arti u s-snajja' f'Għajnsielem li kellu jkun lest sas-sena 2006 iżda sal-lum għadu m'huwiex lest.

U hawnhekk se nsemmi dak li gvern Laburista ġdid qiegħed joffri għall-gżira Għawdxija.

Aħna qegħdin ngħidu li sabiex nattiraw l-investiment lejn Għawdex, fil-pjan tagħna għal din il- gżira qegħdin inwiegħdu u naċċertaw lil kulħadd li se ndaħħlu statut fiskali u finanzjarju li jkopri inċentivi fiskali u finanzjarji għal dawk l- intrapriżi fis-setturi tal-manifattura, ta' l-artiġjanat, tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni, ta' l-ipproċessar, tal-prodotti agrikoli u tas-sajd, tal-lukandi u ta' l-operaturi tas-servizz tat-trasport bl-ajru bejn Malta u Għawdex.

Proġett ieħor huwa dak tad-decompression chamber.

Dan ġie inawgurat b'tant pompa mill-prim ministru, dak li jaf kollox, f'Novembru li għadda.

Kien hemm preżenti l-ministru għal Għawdex kif ukoll is-supretendent ta' l- isptar, u sal-lum dan id-decompression chamber għadu ma jaħdimx.

Il- ministru kienet taf - skond ir-rapport li kien għamel ċertu Peplow - li dan ma jistax jaħdem minħabba d-duħħan miċ-ċumnija, imma l-aqwa li nawgurajna d- decompression chamber, bir-riżultat li din is-sena tliet bugħadassa kellhom jittieħdu Malta!

Mela dan id-decompression chamber, b'fondi mill-Unjoni Ewropea, għadu ma jistax jitħaddem.

Proġett ieħor kien dak tal-cruise liners.

Hawnhekk se nfakkar lil din il-Kamra fid-diskors tal-budget tas- sena 2006, f'paġna 49, paragrafu 4, fejn kienu qalu hekk:

"Fis-settur tal-cruiseliners il-gvern irid li Għawdex jibbenefika direttament.".

Ġejna għad-diskors tal-budget tas-sena 2007 u f'paġna 56, paragrafu 1, qalu hekk:

"Għawdex għandu jgawdi wkoll mis-settur tal-cruiseliners.

Għaldaqstant l-awtorita` marittima se tinvesti f'faċilitajiet ta' irbit meħtieġ għal dan is-settur.".

Ġejna issa għall-budget attwali, dak tas-sena 2008, u f'paġna 37, item 12, dak li jaf kollox, reġa' qalilna hekk:

"Fix-Xlendi se jinbnew faċilitajiet sabiex Għawdex ikun jista' jgawdi mill-waqfa tal-cruiseliners.".

Sur President, ippermettili npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dan il-famuż "Għawdex", propoganda tal-ministru Giovanna Debono!

Ara kemm hu sabiħ, fih ir-ritratti tal-proġetti kbar li se jagħmlu!

Fuq in-naħa ta' wara għandek kartolina li fuqha tara cruiseliner trakkat 'il barra mix-Xlendi.

Fuq din il-kartolina nistgħu naraw il-cruiseliner Seaborne Pride ftit 'il barra mix-Xlendi.

Dan kien f'April ta' l-2006.

Meta tiftaħ ftit dan il- fuljett, li f'Għawdex kulħadd irċevieh, issib wegħda tal-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Din hija wegħda tal-Ministru għal Għawdex u tgħid hekk:

"Il-Ministeru għal Għawdex ħadem mill-qrib ħafna ma' l-operaturi turistiċi ta' dan il-cruiseliner sabiex din iż-żjara setgħet tkun ta' suċċess.".

Onorevoli Ministru, b'min trid tidħak?!

Fit-triq ta' San Lawrenz nonfqu kważi Lm2 miljuni aktar, u mbagħad sabiex inġibu baga li tiswa Lm50,000 ħalli cruiseliner ikun jista' jorbot 'il barra mix-Xlendi, ma nsibux flus għaliha!

Basta niftaħru b'dan il-cruiseliner li kien ta' darba biss.

Fil- fatt dan il-cruiseliner trakka fix-Xlendi f'April ta' l-2006.

Illum qegħdin aktar minn sena wara, u għadu ma sar xejn!

Dan huwa proġett ieħor tal- partit Nazzjonalista fil-gvern.

Dan il-fuljett bil-kartolina ġo fih se npoġġih ukoll fuq il-mejda tal-Kamra.

Proġett sublimi ieħor kien dak ta' l-istazzjon għat-trasferiment ta' l- iskart.

Il-prim ministru tal-lum, dak li jaf kollox, u l-ministru għal Għawdex, ilhom isemmu dan il-proġett mis-sena 2000.

Issa jiena se nikkwota sena b'sena dak li kienet qalet il-ministru f'dan il-parlament fuq dan il- proġett.

F'seba' snin ma sar assolutament xejn ħlief paroli!

Fis-sena 2000 il-ministru kienet qalet hekk:

"Problema oħra f'Għawdex li issa qegħdin nindirizzaw b'għaqal u bi pjan..."

- dawn dejjem bl-għaqal u bi pjan jimxu.

Mela kieku ma jimxux b'għaqal u bi pjan, fejn konna mmorru?!

Imma dawn jimxu b'għaqal u bi pjan!

Dik hija l- intelliġenza li tahom Alla, dik li jimxu b'għaqal u bi pjan –

"...hija l-miżbla tal-Qortin fix-Xagħra.

Issa verament u bl-akbar serjeta` se jitressqu proposti u soluzzjonijiet għat-tneħħija ta' dan l-iskart solidu permezz ukoll ta' offerti mħabbra riċentement mill- ministru Francis Zammit Dimech.".

Imbagħad ġejna għas-sena 2001, u l-ministru, li sena qabel kienet tant insistiet b'għaqal, bi pjan u b'serjeta`, m'għamlet xejn fuq dan il- proġett.

Lanqas biss semmietu fid-diskors tagħha tal-budget!

Naħseb li kienet insietu d-dar!

Fl-2002 reġgħet ftakret f'dan il-proġett u kienet qalet dan il-kliem:

"Grazzi għat-twaqqif ta' waste transfer station se tingħalaq il-miżbla tal-Qortin ġewwa x-Xagħra.

Dawn huma proġetti li l-poplu Għawdxi ilu ħafna jistennihom, u issa se nwettquhom grazzi dejjem għal dan il- gvern li għandu ħeġġa, gvern li jieħu l-affarijiet bis-serjeta`".

Sur President, kemm iħobbha dan il-gvern il-kelma "serjeta`"!

Fl-2003, il- ministru għal Għawdex u l-gvern tagħha reġgħu tilfu l-ħeġġa u s-serjeta` tagħhom għax m'għamlu xejn fuq dan il-proġett.

Il-ministru lanqas biss kellha l-ħeġġa li ssemmih dan il-proġett!

Kif kienet qalet sentejn qabel, il-poplu Għawdxi kien ilu żmien jistennieh u reġgħet ftakret fih fl-2004.

Pero` din id-darba ħaditha kontra l-oppożizzjoni għax kienet qaltilna hekk:

"Imma allura issa, għax din il-miżbla għalqet, minflok tfaħħar id- deċiżjoni, l-oppożizzjoni qiegħda tfittex xi skuża oħra sabiex tikkritika din il-miżura daqstant tajba?".

Il-ministru waħħlet fl-oppożizzjoni meta suppost waħħlet fiha nnifisha għax dik is-sena reġgħet m'għamlet xejn sabiex it-transfer station tinbena.

Kulma għamlet kien dak li tagħlaq il-miżbla tax-Xagħra fl-1 ta' Mejju ta' l- 2004.

Ovvjament dan għamlitu għax ġiet imġiegħla tagħmel hekk mill-Unjoni Ewropea.

Minħabba l-għeluq ta' din il-miżbla, il-gvern għadu sal-lum, tliet snin u nofs wara, jonfoq il-belli liri ta' kuljum sabiex jieħu l-iskart kollu ta' Għawdex lejn Malta.

B'hekk qiegħed initten il-vapuri tal-Gozo Channel u jqalla' lil kull min ikun hemm fuq il-vapur.

U dan qiegħed ikun ukoll ta' detriment għas-saħħa ta' kulħadd.

Sur President, fl-2005 il-ministru għal Għawdex reġgħet insiet dan il- proġett.

Din hija l-istess ministru li riedet tagħmel dan il-proġett b'daqstant ħeġġa u serjeta`, imma nsietu għal kollox dan il-proġett!

Imbagħad fl-2006 daħal fix-xena dak li jaf kollox, jiġifieri l-prim ministru tal-lum.

Dak li jaf kollox, u li x-xemx telgħet meta laħaq hu prim ministru ta' Malta, kien iddikjara fid-diskors tiegħu għall-2006 li matul dik is-sena kien se jibda x-xogħol fuq il-bini tal-waste transfer station għal Għawdex.

Naturalment, min jaf lill-prim ministru, intebaħ li dan kien biss kliem fieragħ, u fil-fatt matul l-2006 ma nbeda l-ebda xogħol.

L-unika deċiżjoni li ħadu dakinhar kienet dik li l-waste transfer station issir fix-Xewkija f'tal-Kus.

Fid-diskors tiegħu għall-2007, il-prim ministru reġa' irrepeta dak li kienu qalulu qabel.

Fil-fatt qalilna hekk:

"Mil-lat ambjentali matul is-sena li ġejja, se jinbeda x-xogħol fuq il- bini ta' waste station".

Madankollu reġa' ma sar xejn.

Issa żgur li l-ministru se twaħħal fil- kunsill lokali tax-Xewkija għax xi ħadd irid jeħel magħha!

Naturalment dan m'huwiex il-każ, għax jekk jiena nirriferi għall-mistoqsija parlamentari 28073, il-Ministru George Pullicino kien qalli hekk:

"Dwar il-faċilita` tat-trasferiment ta' l-iskart domestiku, il- WasteServ Malta Ltd. għadha għaddejja bl-aħħar assessments sabiex l- outline development permit li għandha f'idejha għal dan l-iżvilupp jinbidel għal full development permit biex bih din tkun tista' tiżviluppa din il-faċilita`.".

Mela hawnhekk qegħdin jgħidu li sal-lum għadhom qegħdin jipprovaw ibiddlu l- outline development permit għal full development permit.

Għalhekk m'hu veru xejn li l-ministru ma bdietx dan il-proġett minħabba xi mandati li għamel il-kunsill lokali tax-Xewkija.

M'hu veru xejn!

Dan kollu gideb sabiex nitmejlu bil-poplu!

M'hu veru xejn, għax lanqas biss għandhom il-full development permit.

Mill-2000 sa l-2007 lanqas biss ġabu l-full development permit!

Kellna wkoll ħafna gideb fuq proġett ieħor li huwa dak tal-biċċerija ta' Għawdex.

Għarukaza!

Dan huwa monument ta' l-għarukaża għall-gvern Nazzjonalista!

Mill-2004 il-biċċerija għadha magħluqa sal-ġurnata tal-lum.

B'hekk għandek il-produtturi u r-raħħala li jridu joqogħodu jmorru Malta ta' kull ġimgħa bil-bhejjem tagħhom.

Fejn qatt kienet din?!

Lanqas meta konna kolonja ma konna mmorru Malta bil-bhejjem tagħna għall-qatla!

Mela għalaqna l- biċċerija għax dħalna fl-Unjoni Ewropea u mill-2004 sal-lum din il- biċċerija għadha magħluqa.

Imma sadanittant għadna nieħdu t-tenders!

Nerġa' nistaqsi; Fejn qatt kienet din?

U mbagħad niġu niftaħru b'għaqal, bi pjan u b'serjeta`!

Sur President, meta fl-2002 konna qegħdin niddiskutu l-vot għal Għawdex għas-sena 2003, aħna konna ġbidnielha l-attenzjoni minħabba li l-gvern ma kienx qiegħed jagħti widen lis-setturi tal-biedja u tas-sajd.

Il-ministru qaltilna li m'huwiex minnu li huma warrbu lil dan il-qasam u kienet qaltilna hekk:

"Dawn huma importanti għall-ekonomija tal-gżira u għalhekk sar xogħol regolari matul is-sena.

Dan ix-xogħol, fis-sena 2002, jinkludi t- tkomplija ta' l-immodernizzar tal-biċċerija, u għad fadal xi jsir.".

Il-ministru kienet taf li sentejn wara konna se nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Allura, jekk kellha toħroġ it-tender, għalfejn m'għamlithiex qabel u mhux għalaqna l-biċċerija u għadha magħluqa sal-lum?!

Il-ministru kienet taf li jekk mhux se tirranġa l-biċċerija, il-kummissjoni Ewropea kienet se tagħlaqha.

U fil-fatt hekk ġara, għax il-biċċerijia għalqet fl-1 ta' Mejju, 2004.

Imbagħad tiġi hawn fil-parlament fl-aħħar ta' Novembru tas- sena 2004 u bħallikieku kienet għamlet xi bravura, qaltilna dan il-kliem:

"Iva, bħalissa l-biċċerija ta' Għawdex tinstab magħluqa.

Żgur li huwa skomdu għar-raħħala u għall-produtturi tal-laħam li darba fil-ġimgħa jkollhom jiġu f'Malta sabiex issir il-qatla tal-bhejjem tagħhom.

Pero` l-biċċerija m'għalqitx sabiex tibqa' magħluqa imma sabiex tiġi modernizzata.

Huwa minnu li kien maħsub li x-xogħol jibda qabel, imma l-fatt hu li issa beda, u jekk Alla jrid jitlesta.

Mela nsemmu l- biċċerija u naqilbu l-iskop ġenwin tal-proġett minn wieħed pożittiv għal xi wieħed negattiv.".

Mela t-tort tagħha l-ministru tagħtih lill-oppożizzjoni!

Kien tort tal- ministru għax m'għamlitx ix-xogħol minn qabel, u minflok qiegħda tgħid li aħna qegħdin indawru skop pożittiv għal wieħed negattiv.

Fl-2004 il- ministru nsiet li sentejn qabel kienet qalet li x-xogħol ta' l- immodernizzar tal-biċċerija kien inbeda!

Imbagħad ġejna għas-sena l-oħra fejn il-ministru qaltilna hekk:

"Tlesta x-xogħol marbut mal-kostruzzjoni.

U filwaqt li qiegħed isir xogħol ta' tikħil u xogħlijiet oħra, id-dipartiment tal-kuntratti qiegħed jiġġudika tender oħsra għall-equipment u għas-servizzi anċillari.".

Fl-24 ta' Ottubru ta' l-2006 erġajna ġejna f'dan il-parlament u l-ministru rrispondiet mistoqsija parlamentari li kien għamlilha sieħbi l-Onor.

Noel Farrugia.

Fir-risposta tagħha, il-ministru wieġbet b'dan il-kliem:

"Il-Ministru tinsab informata li l-pjan tal-gvern għall-biċċerija ta' Għawdex għad irid jiġi upgraded.

Dalwaqt se terġa' toħroġ offerta għall-provvista, installazzjoni, ittestjar u kummissjonar ta' apparat u servizzi tal-biċċerija peress li l-ebda tenderer fl-offerta oriġinali ma kien compliant mat-tender".

Dan ifisser li l-ministru lanqas biss kienet taf x'inhu jiġri imma kienet ġiet informata minn ħaddieħor.

Issa x'inhuma l-implikazzjonijiet ta' dawn l- affarijiet?

Fl-2006, minflok il-proġett mar 'il quddiem, aktar mar lura.

Fl-2006 riedet terġa' toħroġ it-tender, jintefgħu l-offerti, tiġi aġġudikata u jekk ikun hemm offerta aċċettabbli, ried isir ix-xogħol ta' importazzjoni, stallazzjoni, ittestajar u kummissjonar ta' l-apparat.

Issa sabiex dan ix-xogħol isir trid sitt xhur.

Sena ilu l-ministru kienet qaltilna li din it-tender dalwaqt terġa' toħroġ.

Erba' xhur wara, fi Frar ta' l-2007, il-ministru reġgħet irrispondiet mistoqsija parlamentari 23864 fejn qalet li t-tender se terġa' tiġi ppubblikata fi ftit taż-żmien ieħor.

X'taħwid hu dan?!

Imbagħad erġajna ġejna f'dan il-parlament fit-22 ta' Ottubru ta' 2007, tmien xhur wara, u l-ministru reġgħet qalet li t-tender mistennija li tiġi pubblikata fi ftit tal-ġranet oħra.

U allura mhux bilfors li tirrabja meta tisma dawn l-affarijiet.

Għaddiet sena oħra, u ħlief paroli ma smajniex fuq il-biċċerija.

Tajjeb li l-poplu jkun jaf li anke jekk it-tender toħroġ fi ftit tal-ġranet oħra, żgur li trid sena oħra sabiex il-biċċerija terġa' tiftaħ.

U fil-frattemp x'se jiġri?

Ir-raħħala se jibqgħu ikkripati bil-biċċerija magħluqa.

Sur President, ħalli nsemmi proġett ieħor.

Fil-bidu għedt li l-lista ma tispiċċa qatt.

Sa nsemmi l-proġett tat-triq tax-Xlendi.

Din suppost tlestiet fis-sena 2006.

Fir-risposta li tat għall-mistoqsija parlamentari 14497, li jiena kont għamiltielha fl-4 ta' Ottubru, 2005, dwar liema proġetti f'Għawdex kienu se jiġu finanzjati mill-Unjoni Ewropea għas-snin 2004/2006, il-ministru għal Għawdex qaltli li fost l-oħrajn kien hemm it- triq tax-Xlendi li tiswa €1.1 miljuni.

F'mistoqsija parlamentari 15934 il- ministru kienet qaltli li din it-triq kellha tibda fl-2005 u kellha titlesta fl-2006.

Il-flus li kien hemm ivvotati għat-triq tax-Xlendi mill- Unjoni Ewropea għall-programm li jkopri s-snin 2004/2006 intilfu minn fuq din it-triq sabiex imorru għall-ispejjeż żejda li ntefqu fuq it-triq tar- Rabat u ta' San Lawrenz.

Irrid infakkar lil din il-Kamra li dakinhar dan seta' jsir taħt il-programm Ewropew ta' finanzjament li jkopri s-snin 2004/2006 għax kien hemm il-flus allokati apposta għal Għawdex u l-flus li ma ntefqux fuq proġett speċifiku f'Għawdex setgħu jmorru fuq proġetti oħra f'Għawdex stess.

Issa taħt il- programm il-ġdid ta' finanzjament ta' l-Ewropa li jkopri s-snin 2007/2013, jekk flus fuq proġett għal Għawdex ma jintefqux, Għawdex m'għandu l-ebda dritt li dawk il-flus jonfoqhom fuq proġett ieħor f'Għawdex.

Pero` ħalli nkompli fuq dan il-proġett tat-triq tax-Xlendi.

Din it-triq reġgħet ġiet proposta fil-programm il-ġdid ta' l-Ewropa li jkopri s-snin 2007/2013 u li din it-triq kellha ssir fl-2007.

Fil-fatt għal din it-triq, flimkien mat- triq ta' Ta' Pinu u l-immodernizzar tas-sala ta' l-operazzjonijiet u t- twaqqif tar-radiology unit fl-isptar ġenerali ta' Għawdex, ġew ivvotati Lm1.75 miljuni.

Mir-risposta li tatni l-ministru fit-8 ta' dan ix-xahar għall-mistoqsija parlamentari 27550 jirriżulta li fuq dawn it-tliet proġetti għadha m'għamlet xejn ħlief li ssottomettiet applikazzjoni għall- flus taħt il-fondi strutturali.

Illum, sabiex din it-triq issir, trid tikkompeti u tintagħżel minn fost proġetti oħra minn Malta u Għawdex taħt il-fondi strutturali għas-snin 2007/2013.

Skond il-ministru, l-istima tal- proġetti hija ta' Lm5,117,180.

Sur President, niġi għal proġett ieħor, dak taż-Żewwieqa u ta' Villa Rundle.

Għal dawn il-proġetti l-gvern ivvota Lm1.4 miljuni għas-sena 2007.

Mir-risposta għall-mistoqsija parlamentari li għamilt lill-ministru għal Għawdex aktar kmieni dan ix-xahar, irriżulta li fuq dawn il-proġetti m'għamlet xejn, ħlief - kif diġa` spjegajt – li ssottomettiet applikazzjoni bħalma għamlet fil-każ tat-triq tax-Xlendi u Ta' Pinu, u ta' l-apparat ta' l-isptar.

Skond l-istess mistoqsija parlamentari 27551, l-istima għal dawn il-proġetti hija ta' Lm5,213,120.

Dan ifisser li jekk nieħdu l-ispiża tal- proġetti taż-Żewwieqa, ta' Villa Rundle, ta' Ta' Pinu, tax-Xlendi u ta' l- isptar, l-ispiża totali – tajjeb li l-poplu jifhem kemm huwa vojt il-kliem li jgħidu tan-naħa l-oħra – tlaħħaq is-somma ta' Lm10,331,000, filwaqt li għas-sena d-dieħla, il-gvern ivvota biss Lm5,833,000 għal dawn il-proġetti!

B'min tridu tidħku?!

Hawnhekk joħroġ biċ-ċar li dawn il-proġetti ma jistgħux jitlestew is-sena d-dieħla għax filwaqt li l-ispiża tagħhom tlaħħaq 'il fuq minn Lm10 miljuni, il-gvern qiegħed jivvota s-somma ta' Lm5 miljuni għas-sena d-dieħla.

Dawn huma l-proġetti tal-partit Nazzjonalista fil-gvern!

Fil-ftit ħin li baqagħli se ngħid xi ħaġa fuq il-qagħda soċjo-ekonomika tal- gżira Għawdxija, u se nibda bl-impiegi li għandna f'Għawdex.

Fis-sena 2003 il-ħaddiema full-time kienu 8,441 filwaqt li tliet snin wara, taħt il-prim ministru tal-lum u taħt il-ministru Giovanna Debono bħala ministru għal Għawdex, in-numru ta' ħaddiema full-time naqas għal 8,334.

Dan ifisser li fi tliet snin kellna telf ta' 107 impjiegi.

In-numru ta' persuni jirreġistraw għax-xogħol f'Għawdex kien ilaħħaq il-550 fl-2003 filwaqt li sa Diċembru, 2006 in-numru żdied għal 706.

Mela fi tliet snin kellna żieda ta' 156 Għawdxi u Għawdxija li bdew jirreġistraw għax-xogħol.

F'dawn l- aħħar tliet snin l-Għawdxin b'kollox poġġew il-bank Lm23 miljun imma ddejnu Lm55 miljun mill-istess banek.

Il-gvern sikwit jiftaħar fuq kemm qiegħed jirnexxilu jġib investiment dirett barrani lejn Għawdex f'dawn l-aħħar tliet snin, u f'dawn l-aħħar tliet snin kien hemm valur ta' Lm850 miljun f'investiment barrani f'Malta filwaqt li Għawdex ma messitux Lm1 waħda!

Fl-2003 il-prodott gross domestiku ta' Għawdex, ras għal ras, fi prezzijiet tas-suq, kien ta' Lm3,622 filwaqt li dak ta' Malta kien ta' Lm4,712.

Dan ifisser li ras għal ras, il-prodott gross domestiku f'Għawdex fl-2003 kien 77% ta' dak li kien f'Malta.

Fl-2005 il-prodott gross domestiku ta' Għawdex, ras għal ras, kien ta' Lm3,744 filwaqt li dak ta' Malta kien ta' Lm4,923.

Dan ifisser li ras għal ras, il-prodott gross domestiku f'Għawdex, fl-2005 kien 76% ta' dak li kien f'Malta.

Dan kollu jfisser li Għawdex, minflok ma qiegħed jilħaq l-istess livell ta' żvilupp li għandha Malta, aktar sejjer lura.

Jekk wieħed iqis iż-żieda ta' Lm188 miljun fil-prodott gross domestiku għas-sena 2006 li kien hemm bir-reviżjoni li saret aktar kmieni din is-sena, jirriżulta li Għawdex qata' ferm aktar lura.

Dan għax parti sostanzjali minn din iż-żieda kienet dovuta għall-industrija tar- remote gambling u tal-fish farming, żewġ industriji li kif jaf kulħadd, Għawdex messu ftit li xejn minnhom.

Ħalli niġi issa għall-qasam tal- biedja.

Sur President, f'dawn l-aħħar tliet snin l-agrikoltura Għawdxija ħadet skossi kbar.

Fl-2006 il-produtturi Għawdxin tal-frott u l-ħaxix biegħu mill-pitkalija 2,225 tunnellata inqas milli kienu biegħu fl-2003.

Fl-2006 l- istess produtturi biegħu Lm4,035,000 inqas milli biegħu fl-2003.

Il- produzzjoni tat-tjur tas-simna naqset minn 2,507 tunnellati fl-2003 għal 1,188 tunnellati fl-2005.

Il-produzzjoni tal-bajd frisk naqset minn 11.5 miljuni fl-2003 għal 9.6 miljuni fl-2005.

In-numru tan-nagħaġ naqas minn 5,247 fl-2003 għal 4,095 fl-2006 filwaqt li n-numru ta' mogħoż naqas minn 1,617 fl-2003 għal 1,345 fl-2006.

Il-majjali naqsu minn 5,045 fl-2003 għal 4,632 fl-2006.

Prova konkreta oħra li turina kif l-agrikoltura u s-sajd f'Għawdex marru lura nsibuha fil-valur miżjud gross fil-prezzijiet bażiċi.

Fil-fatt, minn Lm6,815,000 fl-2003 dan niżel għal Lm6,002,003 fl-2004 u baqa' nieżel għal Lm6,002,089 fl-2005.

Dan ifisser li kellna telf ta' Lm1,138,000 f'sentejn.

Insemmi l-famuż kuntratt tal-Gozo Channel, li bih il-partit Nazzjonalista fil-gvern daħak bil-poplu Għawdxi u ried jidħak ukoll bl-Ewropa, imma ma rnexxilux.

Illum kulħadd jaf li f'April ta' l- 2004, meta dawn għamlu dan it-taparsi kuntratt ma' l-Unjoni Ewropea fuq il- Gozo Channel, issa l-kummissjoni Ewropea bagħtitilhom opinjoni motivata li jekk ma jneħħux il-monopolju minn fuq il-Gozo Channel, huma kienu se jieħdu passi permezz tal-European Court of Justice.

Issa n-Nazzjonalisti se jħallu l-elezzjoni tgħaddi ħalli mbagħad, wara l-elezzjoni, joħorġu t- tender sabiex is-servizz ma jibqax aktar monopolju tal-Gozo Channel.

Dan huwa wieħed mid-dnubiet kbar li għamel il-partit Nazzjonalista fil- gvern.

Li kieku verament kellhom l-interess ta' Għawdex, kien messhom, qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea, talbu deroga sabiex jiġu meħlusa mir- regolamenti Ewropej dwar dan is-servizz, bħalma għamlu fuq kollox pajjiżi oħra bħal Spanja, il-Portugall u l-Greċja.

Ħalli nagħti ftit taċ-ċifri fuq il-vjaġġi li jsiru bejn iż-żewġ gżejjer.

Kemm ilha ministru l-Onor.

Giovanna Debono, in-numru ta' vjaġġi li tagħmel il-Gozo Channel bejn l- Imġarr u ċ-Ċirkewwa naqas b'2,500 fis-sena filwaqt li dak ta' Sa Maison naqas bin-nofs, jiġifieri minn 600 vjaġġ għal 300 vjaġġ.

Minflok, il- ministru tiġi tiftaħar biż-żieda fil-passiġġieri li għamlu użu mill- Gozo Channel sabiex tagħtina l-impressjoni ta' kemm telgħu Maltin u barranin lejn Għawdex.

Sur President, il-ministru ma tgħidx li f'sentejn Għawdex tilef mal-54,000 Malti u barrani u li ż-żieda ta' passiġġieri li qiegħda ġġorr il-Gozo Channel ġejja min-numru kbir ta' Għawdxin li qiegħed ikollhom imorru jaħdmu Malta minħabba li f'Għawdex m'humiex isibu xogħol, ħtija tat-traskuraġni ta' dan il-gvern li għandna!

Ma jgħidux li filwaqt li sa ftit tas-snin ilu l-Għawdxin jaħdmu mal-gvern f'Malta kienu madwar 400 ruħ mentri llum hemm 'il fuq minn 900 persuna taħdem f'Malta.

Dan ifisser żieda ta' 500 Għawdxi li qiegħed ikollu jmur Malta sabiex jaħdem.

Lanqas jgħidu li din iż-żieda ta' ħaddiema Għawdxin f'Malta tfisser żieda ta' madwar 200,000 passiġġier fis-sena.

Dan minbarra ż-żieda ta' Għawdxin li llum qegħdin jaħdmu mal- privat f'Malta.

Ħalli issa niġi għas-servizz bl-ajru.

Il-prim ministru tal-lum qalilna li s-servizz bl-ajru ma jissemmiex fil- programm ta' Pjan għal Bidu Ġdid tal-partit Laburista.

Fid-diskors tal- budget il-prim ministru qalilna hekk:

"Qalu li se jwaqqfu b'sussidju s-servizz tal-helicopter lejn Għawdex, imma dan m'huwiex imsemmi fil-pjan.".

Lili ħawwadni, għax dan il-prim ministru jħawwad u jigdeb sabiex jimpressjona lin-nies.

Għalhekk mort sibt il-Pjan għal Bidu Ġdid li nieda l-partit Laburista u sibt li mhux talli huwa msemmi, imma talli msemmi darbtejn.

Imsemmi taħt it-turiżmu, item 74, paragraph 2, paġna 589, fejn qegħdin ngħidu li se jingħata sussidju għas-servizz tal-helicopter bejn l- ajruport internazzjonali tal-Gudja u Għawdex kif ukoll sabiex ikun hemm trasport pubbliku dirett mill-ajruport għaċ-Ċirkewwa.

U msemmi wkoll taħt il-miżuri f'paġna 586 fejn qegħdin ngħidu li inċentivi fiskali speċjali għal Għawdex jingħataw lill-operaturi tas-servizz tat-trasport bl-ajru bejn Malta u Għawdex.

Imbagħad jiġi l-prim ministru fil-parlament u jgħid li dan is-servizz tas-sussidju m'huwiex imsemmi fil-pjan tagħna ta' żvilupp!

Sur President, kelli ħafna aktar xi ngħid fuq il-qagħda ta' Għawdex, pero` se jkolli nieqaf hawnhekk minħabba li spiċċali l-ħin tiegħi.

Illum ma lħaqtx insemmi t-turiżmu, l-edukazzjoni, is-saħħa u lanqas ilħaqt insemmi xi jfisser il-Pjan ta' Bidu Ġdid li nieda l-partit Laburista.

Pero`, kif jgħidu l-Ingliżi, the proof of the pudding is in the eating.

Hawnhekk irrid nistaqsi lill-poplu Għawdxi kif jista' jerġa' jafda lill-partit Nazzjonalista sabiex jerġa' imexxihom għal ħames snin li ġejjin!

Nappella lill-poplu Għawdxi sabiex jaqra l-Pjan ta' Bidu Ġdid li nieda l-partit Laburista.

Il-pjan ta' żvilupp għal Għawdex hija t-tweġiba tal-partit Laburista għax-xewqa u l-aspirazzjonijiet tal-Maltin u l-Għawdxin kollha li jixtiequ bidu ġdid.

Kif diġa` għedt aktar qabel, bħala partit Laburista m'aħniex inwiegħdu l-mirakli, imma qegħdin inwiegħdu bidla li trid titwettaq fuq il-pedament tal-verita`.

Dak li ngħidu bis-serjeta` li jrid isir, irid isir bis-serjeta`.

Jekk aħna ngħidu li jrid isir b'dak l-ammont ta' flus, allura jrid isir b'dak l- ammont ta' flus.

Bidla li trid isseħħ u titfassal fuq pjan serju bl-għajta ta' xogħol, ħarsien u dinjita`.

L-għan ta' dan il-pjan ta' żvilupp għall- gżira Għawdxija huwa dak li jpoġġi lill-familji Għawdxin fuq quddiem nett.

Bħala partit Laburista fil-gvern irridu noħolqu x-xogħol għal Għawdxin tagħna u rridu nassiguraw futur mill-aqwa għaż-żgħażagħ u għat-tfal Għawdxin, tfal bħal tiegħi li għadhom żgħar.

Lil dawn irridu nagħtuhom futur sabiħ, ġejjieni tajjeb u soċjeta` ħanina.

Irridu nagħtu s-sehem tagħna bħala Għawdxin fl-Ewropa.

Irridu noffru tama ġdida lill-ħaddiema Għawdxin, lill-impjegati Għawdxin u lis-self-employed Għawdxin.

Fuq kollox irridu nsostnu s-servizzi soċjali u s-servizzi tas-saħħa f'Għawdex u rridu ntejbu u nifirxu t-tagħlim għax dan huwa l-ewwel pedament li jridu jieħdu t- tfal tagħna.

Irridu wkoll inħarsu l-ambjent għax l-ambjent m'huwiex tagħna biss imma huwa wkoll għal dawk ta' warajna.

Aħna rridu dan il-pjan ta' żvilupp li għamilna għall-gżira Għawdxija, u f'dan l-aħħar diskors tiegħi ta' kritika għall-budget, ninsab kburi b'dan il-pjan li għamilt għall-iżvilupp ta' Għawdex.

Jiena qiegħed nagħti - mill-oppożizzjoni llum, imma fi ftit żmien ieħor se nkunu fil-gvern - l-aqwa garanzija għax se nagħtu bidu ġdid għal dan l-Għawdex tagħna, bidu ġdid b'impenn sħiħ.

Aħna dejjem għedna u se nkomplu ngħidu li dak li nwiegħdu bħala partit Laburista, inwettquh.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Skada l-ħin disponibbli għan-naħa ta' l-oppożizzjoni u l-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-gvern.

Nifhem li l-Onor.

Anton Refalo għandu xi dokumenti li jixtieq ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

18-il ritratt li juru l-istat tar-racecourse u racetrack tal-go-carts f'Ta' Xħajma f'Għawdex;

Pubblikazzjoni "Għawdex" – Ħarġa Nru 3 tax-xitwa 2007, maħruġ mill- Ministeru għal Għawdex; u

Kopja ta' pjanta għal proġett ta' park rikreattiv fix-Xagħra, Għawdex.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Frederick Azzopardi.

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Sur President, ningħaqad jiena wkoll ma' l- Onor. Anton Refalo u nawgura lill-Onor.

Justyne Caruana sabiex tirritorna fostna fi żmien qasir.

Familji fis-sod hija t-tema li qiegħda tkompli tiggwidana fil-preżent.

Dan għax gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista dejjem emmen li l-familja jixraqilha u għandu jkollha l-aħjar.

Aħna rridu li l-familja tagħna, matul il-mixja li għandna quddiemna u fl-inizjattivi li nkunu qegħdin nieħdu, dejjem jibqgħu familji sodi.

Familji li jgħożżu l- akbar dmir li għandhom, dak li jrabbu lil uliedhom għall-ġid ta' pajjiżna, id-dmir li jagħtu lil uliedhom dak li tajna aħna lil uliedna u dak li missierijietna taw lilna.

Dan huwa d-dmir tal-familja tagħna.

Il-mixja politka li aħna għandna hija dik li filwaqt li nimmodernizzaw lil pajjiżna, nagħtu wkoll l-appoġġ meħtieġ lill-familji ħalli jkunu jistgħu jrabbu lit- tfal tagħhom u jrabbuhom bl-aħjar mod possibbli.

Matul l-aħħar snin ħdimna u rsistejna sabiex nassiguraw is-sostenibilita` tal-finanzi pubbliċi.

Wasalna ħafna mit-triq għax niżżilna d-deficit għal taħt it-3% u beħsiebna nkomplu nniżżluh.

Naqqasna wkoll u se nkomplu nnaqqsu d-dejn ta' pajjiżna.

Il-ħidma tal-gvern tat riżultati mixtieqa u dawn ir-riżultati llum ġew rikonoxxuti wkoll kemm mill-Unjoni Ewropea kif ukoll minn diversi aġenziji internazzjonali.

Wettaqna din il-ħidma kollha b'risq l-ekonomija ta' pajjiżna.

Ir-riżultati ġew u qegħdin ikomplu ġejjin.

Tant hu hekk li lħaqna l-kriterji ta' Maastricht u b'hekk ġiet approvata t-talba tagħna sabiex pajjiżna jdaħħal l-ewro mill-1 ta' Jannar ta' l-2008.

Fuq kollox l-ekonomija tagħna qiegħda toħloq il-ġid li qiegħed jissarraf f'aktar opportunitajiet ta' xogħol u xogħol aħjar.

Sur President, fil-bidu tal-ħidma tiegħu, il-gvern immexxi mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi poġġa l-ekonomija, l-edukazzjoni u l-ambjent bħala l-pilastri ewlenin tal-politika tiegħu.

Dawn kienu għażliet maħsuba u strateġiċi li fuqhom u madwarhom il-gvern ried jibni u jfassal il-pjan u l- ħidma tiegħu għad-diversi oqsma tal-politika soċjali u ekonomika.

Dan għamlu b'risq il-poplu tagħna u b'risq pajjiżna.

Għaldaqstant tfasslu numru ta' strateġiji u pjani sabiex nilħqu l-għanijiet tagħna.

Fil-fatt illum qegħdin fi stadju avvanzat fit-twettiq tagħhom.

Dawn l-istrateġiji u l-pjani ntrabtu b'mod tajjeb ħafna mal-pjan ta' riforma nazzjonali bl-għan li jixpruna l-kompetittivita` u l-produttivita ta' pajjiżna.

Intrabtu wkoll ma' sensiela ta' inizjattivi u programmi li tfasslu sabiex jiġu investiti b'mod tajjeb u effettiv il-kważi biljun ewro li l-gvern irnexxielu jikseb mill-Unjoni Ewropea għall-perijodu 2007/2013.

Fis-6 ta' Mejju li għadda l-prim ministru kien għamel id-diskors ta' l- għeluq f'konferenza bit-tema "Aktar xogħol u xogħol aħjar" li kienet organizzata f'Għawdex.

Dakinhar il-prim ministru, fid-diskors tiegħu, tana viżjoni ċara ta' fejn jixtieq li jwassal lil dan il-pajjiż fid-dawl ta' viżjoni iktar wiesgħa għall-pajjiż kollu kemm hu.

Din il-viżjoni kien ħabbarha ftit tal-ġranet qabel, jiġifieri fl-1 ta' Mejju.

Fiż-żewġ okkażjonijiet il-prim ministru tkellem dwar l-ambizzjoni u l-miri għoljin li għandu l-gvern.

Iddikjara li kull meta l-partit Nazzjonalista fil-gvern poġġa dawn il-miri quddiemu dejjem laħaqhom u b'hekk wassal lill-poplu sabiex javvanza.

Dakinhar il-prim ministru qal li sas-sena 2015 Malta għandha tkun ċentru għall-informatika reġjonali ta' l-aqwa kwalita` u qal ukoll li anke fil-qasam tas-servizzi finanzjarji, pajjiżna jista' jsir ċentru reġjonali fi żmien qasir.

Il-prim ministru kien sostna li l-gvern, sas-sena 2015, irid li Malta tkun ċentru ewlieni fit-turiżmu billi toffri oqsma ta' servizzi speċjalizzati, filwaqt li ssir ukoll ċentru minn fejn l-industrija tal-manifattura tkun tista' tkompli tiżviluppa b'valur miżjud għall-ekonomija tagħna.

Qal ukoll li għandu fiduċja li sas-sena 2015, Malta mhux biss ikollha l-aqwa universita` u MCAST imma jkollha wkoll l-aqwa skejjel u għalliema.

B'hekk pajjiżna jsir ċentru reġjonali li joffri servizz edukattiv sal-livell terzjarju, kif ukoll fil-qasam tar-riċerka u l-innovazzjoni.

Meta tkellem fuq Għawdex, il-prim ministru kien qal li l-viżjoni tal-partit Nazzjonalista fil-gvern għas-seba' snin li ġejjin hija mibnija fuq is-sitt pilastri li l-gvern irid jibni sal-2015 għal pajjiż kollu.

Il-miri li poġġa quddiem pajjiżna kienu dawk li pajjiżna jsir ċentru ta' servizzi ta' back office u ta' l-appoġġ tiegħu mhux biss għas-settur pubbliku, imma anke għall-impriżi kbar fis-servizz privat, kemm f'Malta kif ukoll dawk f'livell internazzjonali.

Dan il-gvern irid ukoll li tiġi żviluppata l-infrastruttura fil-qasam tat- turiżmu, bl-iskop li jkunu attirati l-cruiseliners u l-konferenzi internazzjonali, kif ukoll turisti li jagħżlu din id-destinazzjoni minħabba d-diving u anke minħabba l-istorja u l-kultura tagħna.

Malta tkun qabdet it- triq sabiex tkun ċentru speċjalizzat fil-qasam ta' l-enerġija alternattiva.

Kien poġġa wkoll il-mira li jiġi sfruttat il-potenzjal fis-settur tas- saħħa, inkluż dak ta' Għawdex.

Mira oħra li semma l-prim ministru kienet dik li bl-investiment li qiegħed isir fl-edukazzjoni, fl-infrastruttura u fl-informatika, din il-gżira tinbidel f'ċentru ta' servizz ta' l- informatika.

Dak li wiegħed il-prim ministru fil-bidu ta' Mejju li għadda beda t-triq tar-realta` bil-miżuri li hemm imħabbra fil-budget għas-sena 2008.

Altru li dan m'huwiex kliem fieragħ kif ġie deskritt illum.

Fid- diskussjoni tal-lum issemmiet ukoll is-sena 2015.

Kif nafu din id-data m'hijiex daqshekk 'il bogħod u Malta diġa` bdiet it-triq sabiex sa dik is- sena tkun laħqet l-eċċellenza f'sitt oqsma partikolari.

B'dawn il-miri quddiem għajnejh, il-gvern qiegħed ifassal programm ċar sabiex jitfasslu miri speċifiċi li pajjiżna għandu jilħaq ta' kull sena.

B'hekk, sa l-2015 naslu għall-eċċellenza f'sitt oqsma li kien semma l-prim ministru waqt il-konferenza li għaliha għamilt riferenza aktar qabel.

Dakinhar il-prim ministru kien qal ukoll li sa sentejn oħra pajjiżna mhux se jibqa' jitkellem aktar fuq id-deficit, imma l-ekonomija tagħna tant tkun issodat li nibdew nitkellmu fuq bilanċ pożittiv.

Il-gvern immexxi mill- partit Nazzjonalista għandu viżjoni ambizzjuża għall-poplu Malti u Għawdxi li tiffoka wkoll fuq strateġija għal Għawdex, flimkien ma' sitt oqsma li sas-sena 2015 għandhom il-potenzjal li jsiru ċentru ta' eċċellenza.

Meta l- gvern jitkellem fuq is-sena 2015, ikun qiegħed iressaq viżjoni ambizzjuża għal pajjiżna.

Din hija viżjoni ta' ġid għall-poplu Malti u Għawdxi, għall-familji tagħna, għat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna, għan-nisa tagħna, għall-pensjonanti u għal kulmin għandu bżonn ta' spalla fuqhiex iserraħ.

Dan għax jekk jirnexxilna naslu għal dawn il-miri, allura nkunu nistgħu nifirxu dan il-ġid ħalli l- ġustizzja soċjali titgawda minn kulħadd.

Dan huwa dak li qegħdin nipproponu f'dan il-budget li ressaqna bħala gvern.

Din hija viżjoni ffokata fuq l-oqsma u l-prijoritajiet li filwaqt li ma jnaqqsu xejn minn kull qasam ieħor, jenfasizzaw kif nistgħu nkomplu nagħmlu suċċess flimkien fil-leġislatura li jmiss.

Fil-qosor, il-viżjoni tagħna tistedinna niffokaw fuq sitt oqsma speċjali li ġew identifikati bħala l-aktar oqsma li joffru potenzjal għas-suċċess ta' pajjiżna sal-2015.

Aħna nemmnu li ma' dawn l-oqsma għandu jkun hemm iffokar speċjali fuq Għawdex, li wkoll għandu jkun parti integrali minn dawn il-miri.

Madankollu jrid ikollu strateġija speċifika għaċ-ċirkostanzi partikolari ta' l-Għawdxin.

Il-budget li ppreżenta l-prim ministru għas-sena d-dieħla huwa budget ieħor, flimkien ma' dawk li diġa` ressaq bħala ministru tal- finanzi, li jiffokaw b'impenn qawwi fuq il-prijoritajiet li għandhom jagħmlu differenza pożittiva fil-ħajja ta' kuljum tal-familji tagħna.

Dan huwa budget li żamm mal-wegħda li kien għamel il-prim ministru fl-ewwel budget tiegħu u li kien ressaq bħala l-kap tal-gvern tliet snin ilu.

Din il- wegħda kienet li pajjiżna u l-poplu tagħna kapaċi jirnexxu u jiksbu s- suċċessi li għalihom qegħdin nimmiraw.

Illum nistgħu nirrealizzaw aħjar il- pjan komprensiv u l-viżjoni li kellu l-prim ministru tliet snin ilu.

Sur President, id-deċiżjonijiet ebsin li ttieħdu b'responsabbilta` llum issarrfu f'kisbiet għalina lkoll, kisbiet għall-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Il-kelma li ta l-prim ministru fuq kif aħna kapaċi nirnexxu, qegħdin narawha u ngħixuha bl-inizjattivi li ħabbar.

Fost dawn l- inizjattivi nsibu t-tnaqqis sostanzjali għat-tieni sena konsekuttiva fl- income tax, dħul akbar għall-familji b'żieda wiesgħa fiċ-children's allowance u lista twila ta' għajnuniet għall-koppji żgħażagħ, fosthom għal meta jaslu sabiex jixtru d-dar tagħhom.

Il-familji bit-tfal u l-anzjani se jibdew igawdu minn żieda sħiħa fid-dħul tagħhom.

Se jkun hemm tnaqqis fil- VAT fl-attivitajiet kulturali, filwaqt li nieda aktar investiment, inizjattivi u inċentivi sabiex l-ekonomija tagħna tkompli tikber u toħloq ix-xogħol.

Madanakollu, dan huwa budget prudenti li jirrikonoxxi l-qagħda finanzjarja tal-pajjiż u li jkompli jikkontribwixxi sabiex l-istess qagħda finanzjarja ta' pajjiżna tissokta tkun sostenibbli u tibqa' tkun sostenibbli anke għall- ġenerazzjonijiet futuri.

Fid-dawl li se ssir elezzjoni ġenerali fix-xhur li ġejjin, il-gvern seta' għamel ħerba mill-finanzi tiegħu billi joffri miżuri u inċentivi li jpoġġuh f'dawl tajjeb mal-poplu.

Madankollu l-gvern żamm l-impenn u l-wegħda tiegħu li kien għamel tliet snin ilu li jżomm id- deficit tal-pajjiż taħt kontrol.

Fl-istess ħin sab il-mezzi finanzjarji sabiex iwieżen lil dik is-sezzjoni vulnerabbli tas-soċjeta` filwaqt li għamel tajjeb għaċ-ċaqliq fil-prezzijiet billi ta żieda meħtieġa lill- ħaddiema u lill-anzjani.

Dan minn barra li l-gvern wettaq it-tieni parti tar-riforma fil-faxex ta' tassazzjoni fuq id-dħul li se tħalli aktar flus fil-but tal-ħaddiema.

Din is-sena l-poplu se jkun qiegħed jiffranka miljuni ta' liri minn dawn ir- riformi.

Dawn ir-riformi jfissru miljuni ta' liri li l-gvern seta' tefa' fil-kaxxa ta' Malta sabiex jagħmel aktar tajjeb għall-iżbilanċ.

Madnakollu l-gvern jemmen li huwa x-xogħol li jgħin sabiex l-ekonomija tikber.

Dan kien ikkonfermat sena wara l-oħra b'budgets kontinwi li inċentivaw lil kulmin ried jaħdem.

Dawn huma żewġ ingredjenti importanti ħafna għas-serħan il-moħħ tal-poplu li ra li s-sagrifiċċji li għamel fl-aħħar tliet snin ma tarux mar-riħ minħabba li hemm elezzjoni ġenerali fil-qrib.

Kien ikun irresponsabbli l-gvern li kieku, wara s-sagrifiċċji kollha li għamel il- poplu, kien jisparpalja l-finanzi tiegħu.

Fir-rigward tal-miżura relatata mar-riforma tat-taxxa, il-budget jaħseb sabiex tkompli ssir ir-riforma li bdiet 12-il xahar ilu.

Din ir-riforma se tħalli fil-bwiet tan-nies xejn inqas minn Lm24 miljun fi żmien 24 xahar.

Il- miżura fir-rigward taċ-children's allowance se twassal ukoll għal żidiet sostanzjali għax issa kulħadd se jingħata xi tip ta' children's allowance.

Hemm imbagħad il-miżura l-oħra favur l-anzjani, fejn dawn se jibbenefikaw minn diversi inizjattivi minbarra l-fatt li se jieħdu wkoll żieda sħiħa fil- pensjoni u l-bonus tagħhom.

Sur President, dan huwa budget mibni fuq il-bżonnijiet tal-familja.

Jekk wieħed ikollu janalizza u jiġbor fil-qosor dan il-budget ma jsib xejn inqas minn 13-il inizjattiva favur il-familja, isib aktar flus fil-but tal- ħaddiema u tnaqqis sostanzjali fit-taxxa tad-dħul.

Hemm dħul akbar għall- familja b'żieda wiesgħa fiċ-children's allowance kif ukoll għajnuniet għall- koppji żgħażagħ sabiex dawn ikollhom id-dar tagħhom u tnaqqis fil-boll meta huma jakkwistaw proprjeta`.

Hemm żieda ta' Lm1.50 fil-ġimgħa fil-pagi tal- ħaddiema, l-anzjani se jgawdu minn żieda sħiħa fid-dħul tagħhom u se jingħataw l-għajnuna meta dawn imorru fid-djar privati ta' l-anzjani.

Ir- romol ukoll se jgawdu bit-tneħħija tal-bolla fuq id-dar tal-koppja.

Il-leave tal-maternita` se jiżdied għal 14-il ġimgħa.

Se tingħata għajnuna lil min jibgħat lit-tfal tiegħu f'kindergartens privati u f'nurseries sportivi.

Se jkun hemm tnaqqis fil-VAT fuq attivitajiet kulturali, investiment qawwi fl-edukazzjoni, fl-iskejjel, fl-universita`, fl-MCAST, fl- ambjent, fit-toroq, fis-saħħa u fil-kura tal-prevenzjoni kontra l-kanċer.

Se jkun hemm inizjattivi u għajnuniet sabiex l-ekonomija tkompli tikber u toħloq ix-xogħol.

Se tingħata għajnuna lil dawk li jkunu fid-djar privati ta' l-anzjani, u se jkun hemm aktar investiment, inizjattivi u inċentivi sabiex l-ekonomija tkompli tikber u toħloq ix-xogħol.

Sur President, s'issa tkellimt b'mod ġenerali dwar il-budget li ħabbar il- gvern, u tkellimt b'dan il-mod għax konvint li l-effetti pożittivi li se jgawdi minnhom il-poplu Malti se jkollhom l-istess effett fuq il-poplu Għawdxi.

Madankollu ladarba qegħdin niddiskutu l-estimi tal-ministeru għal Għawdex, jiena wkoll se nagħmel riferenza għall-ġid li bbenefika minnu Għawdex u x'se jibbenefika fil-futur.

Ovvjament dan għax il-gvern Nazzjonalista dejjem ta lil Għawdex l-attenzjoni li tixraqlu.

Ir-riżultati li qegħdin jinkisbu f'Għawdex juru kemm il-politika li miexi biha l-gvern preżenti hija politika fid-direzzjoni t-tajba u li qiegħda tissarraf f'ġid għal Għawdex u għall-poplu Għawdxi kollu.

Huwa minnu li Għawdex, bl-insularita` doppja, għandu u se jibqa' jkollu l- problemi partikolari tiegħu.

Imma f'dawn l-aħħar snin, forsi aktar minn Malta, Għawdex ra tibdiliet infrastrutturali kbar.

L-attenzjoni partikolari tal-gvern Nazzzjonalista għal Għawdex dejjem kienet fuq quddiem ta' l- aġenda politika tiegħu.

Illum Għawdex għandu sptar ġenerali modern, sistemi ġodda ta' dwal, telekomunikazzjoni, ilma u drenaġġ, toroq tajbin, fergħa ta' l-Universita` ta' Malta, żewġ ċentri ta' l-MCAST, vapuri ġodda u terminal fl-Imġarr li jixraq iż-żmenijiet tal-lum.

'Il quddiem se jinbena terminal simili fiċ-Ċirkewwa.

Għandna residenza għall-anzjani f'Sant Anna.

In-numru ta' studenti Għawdxin li jattendu l-universita` dejjem qiegħed jiżdied, u fejn qabel dawn kienu waħdiet, illum jgħoddu l-mijiet.

Għandna lista ta' proġetti oħra li ġew imwettqa minn gvernijiet immexxijin mill- partit Nazzjonalista u li qegħdin jitgawdew mill-poplu Għawdxi.

Sur President, dan kollu juri kemm Għawdex mar 'il quddiem f'dawn l-aħħar snin.

Issa l-pass tal-gvern huwa dak li jikkonsolida dak li għamel s'issa u fl-istess waqt ikompli b'dan il-proċess għax jemmen li Għawdex, bħala gżira, għandu l-ħteġijiet partikolari tiegħu.

Illum erġajna ġejna ikkritikati mill-oppożizzjoni għax Għawdex m'huwiex qiegħed jingħata l- importanza li suppost tingħatalu.

L-akbar ċertifikat li jxejjen dan l- argument huwa proprju l-budget li ġie propost għas-sena 2008 fejn għal Għawdex ġiet ivvotata l-akbar somma ta' finanzi li qatt ġiet ivvotata.

Għawdex ġie mogħti attenzjoni li bħala qatt ma ngħata fl-ebda budget ieħor, u fil-fatt tħabbru xejn inqas minn 20 inizjattiva għal Għawdex.

Dawn jikkonsistu, fost l-oħrajn, f'korsijiet u inizjattivi ġodda għall-iżvilupp tar-riżorsi umani li se jiġu organizzati mill-ETC.

Inizjattiva oħra tinkludi benefiċċji speċjali u addizzjonali għall-Għawdxin f'għajnuna teknika permezz ta' grants għal dawk il-persuni bla xogħol li jibdew jaħdmu għal rashom.

Se tinfirex l-iskema ta' għajnuna għall-impjieg f'Għawdex li tiffinanzja parti sostanzjali mill-ispejjeż ta' min jimpjega persuna bla xogħol.

Dan se jsir billi jitneħħa l-minimu ta' ħames impjiegi ġodda sabiex tikkwalifika għal din l-għajnuna.

Se jkollna bini ta' ċentru ta' back office li joffri opportunitajiet ġodda f'dan ix-xogħol u l-bini ta' l-iskola sekondarja ġdida tas-subien u titjib fiċ-ċentru ta' l-MCAST.

Se ssir taqsima tar-radjoloġija fl-isptar ġenerali ta' Għawdex u t-tieni sala ta' l-operazzjonijiet.

Il-gvern se jerġa' jinvesti Lm40,000 oħra f'organizzazzjoni ta' attivitajiet soċjali u kulturali f'Għawdex.

Fix- Xlendi se jinbnew faċilitajiet għall-cruiseliners u se jkollna wkoll il- proġett ta' riabilitazzjoni tax-Xatt iż-Żewwieqa u l-port l-antik ta' l- Imġarr.

Inizjattiva oħra hija dik li l-Heritage Malta se tkompli bil-proġett ta' konservazzjoni fit-tempju tal-Ġgantija u l-inħawi tal-madwar sabiex ix- Xagħra tkun ċentru turistiku nazzjonali marbut mal-preistorja ta' Malta u Għawdex.

Se jkollna b'Lm250,000 f'inizjattivi ġodda ta' afforestazzjoni, riabilitazzjoni tal-widien u l-immaniġġjar ta' l-ambjent Għawdxi.

Dan il- proġett għandu joħloq mal-50 impjieg ġdid.

Se tingħata art lill- istituzzjonijiet edukattivi ta' reputazzjoni internazzjonali li jkunu interessati jiżviluppaw il-campus tagħhom f'Għawdex.

Għawdex dejjem jibqa' parti minn Malta imma dejjem se jkollu parti speċjali fil-viżjoni u fil- politika tal-gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista.

Kien għalhekk li investejna bil-kbir fil-mezzi ta' trasport modern li issa se jkunu kumplementati b'faċilitajiet ġodda u moderni fil-port ta' l-Imġarr.

Dawn se jkunu nawgurati fi ftit tal-ġimgħat oħra.

Għawdex qiegħed igawdi wkoll minn investiment qawwi ta' miljuni ta' ewros li ġejjin mill-fondi Ewropej.

Insemmi biss li mit-€850 miljun li Malta se tieħu mill-Unjoni Ewropea sas-sena 2013 se jkun hemm €85 miljun minnhom li se jmorru għal Għawdex.

Illum tlestew it-toroq arterjali ġodda li taw aspett ġdid u modern lil mezzi ta' aċċess li jeżistu fil-gżira ta' Għawdex.

Ma' dawn wieħed irid isemmi l-investiment sabiex Għawdex ikollu protezzjoni u titjib fl-ambjent tiegħu, inkluż trattament tad-drenaġġ qabel ma ma dan jintefa' fil-baħar.

Barra minn hekk, se jkun hemm inizjattivi oħra fit- trattament ta' l-iskart u l-għeluq tal-miżbla li kienet qiegħda tagħmel ħsara kbira lill-aspett ambjentali, li huwa xi ħaġa naturali għal Għawdex.

Fl-istess ħin ingħatat spinta 'l quddiem sabiex il-prodott turistiku ta' Għawdex jitjieb permezz ta' investiment dirett f'oqsma speċifiċi għall- gżira tagħna, fosthom l-isport, l-arti u l-wirt storiku.

Sur President, fir-rigward ta' l-ambjent il-gvern għadu kif nieda proċess ta' konsultazzjoni dwar id-disinn li qiegħed ikun propost għall-park ta' rikreazzjoni fil-Qortin, ix-Xagħra.

Irrid ngħid li din il-pjanta li tpoġġiet illum fuq il-mejda tal-Kamra hija biss il-proċess ta' konsultazzjoni.

Fil-fatt aktar 'il quddiem se jkun hemm disinji aħjar u disinji li juru kif se jsir dan il-proġett.

Din hija biss konsultazzjoni u għalhekk qiegħda tiddeskrivi x'se jsir f'dan il-proġett li huwa maħsub li jinbidel minn miżbla f'park għall-familja kollha.

Id-disinn li tħabbar ħmistax ilu jinkludi fih belvedere, adventure playground u cinema fil- miftuħ.

Dan il-proġett huwa maħsub ukoll li jsir mill-finanzjament ta' l- Unjoni Ewropea.

Kumpanniji privati qegħdin ikomplu jiskopru l-potenzjal qawwi li joffri Għawdex.

Il-gżira Għawdxija se tkompli tistagħna b'investiment għaqli ieħor li jikkonsisti f'kumpless kbir b'għadd ta' ħwienet li se jkunu kollha taħt saqaf wieħed.

Dan il-kumpless bl-isem ta' Prime Mall se jieħu post dik li kienet il-Lukanda Duke of Edinburgh, fi Triq ir-Repubblika, ir- Rabat.

Il-kumpannija Island Developers Limited daħlet għal dan il-proġett b'investiment ta' aktar minn Lm2.5 miljuni.

Dan l-investiment, li huwa wieħed qawwi għal Għawdex, se jsir mhux biss għax wieħed qiegħed isib ir- riżorsi umani li hemm bżonn, imma anke għaliex il-gżira, minnha nnifisha, illum qiegħda tipproduċi prodott tajjeb bl-infrastruttura tajba li qiegħda tgawdi l-gżira Għawdxija.

Sur President, il-fatt li dan l-aħħar kienet rapportata żieda qawwija ħafna fit-turiżmu, l-aktar dak intern, kompla jħeġġeġ lill-kumpanniji lokali u barranin sabiex jinvestu f'Għawdex.

Huwa maħsub li f'dan il-kumpless jiġu mpjegati bejn 50 u 70 persuna.

L-istess jista' jingħad għall-HSBC li se jiftaħ ċentru għas-servizzi fix-Xewkija.

F'dan iċ-ċentru se jkun hemm numru ta' ħaddiema Għawdxin b'impjieg full time.

Dan se jsir b'investiment ta' Lm343,000 u se jibda jaħdem f'Jannar li ġej.

It-taħriġ tal-ħaddiema se jibda f'nofs Novembru li ġej u l-operat se jinvolvi spiża ta' madwar Lm430,000 fis-sena.

Bil-budget għas-sena 2008, gvern Nazzjonalista qiegħed juri li għandu viżjoni għall-pajjiż li se tkompli tissarraf f'ġid għall- poplu kollu ħalli b'hekk jissokta t-titjib fil-kwalita` tal-ħajja tal- Maltin u l-Għawdxin, b'aktar opportunitajiet f'kull qasam.

Il-budget għas- sena 2008 se jkun ifisser aktar investiment u ħolqien ta' impjiegi ġodda li minnhom se jgawdu l-ħaddiema u l-familji kollha għax quddiemhom se jkollhom opportunitajiet ġodda li jtejbu l-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-pagi tagħhom.

B'riżultat ta' dan, il-livell ta' għajxien tagħhom jitjieb ukoll.

Il-budget se jkun ifisser ħafna wkoll għall-istudenti li se jkunu qegħdin itemmu l- istudji tagħhom fid-diversi livelli u dawn se jsibu jistennihom ambjent ta' xogħol li joffri mhux biss opportunitajiet kbar ta' xogħol, imma anke impjiegi li jagħtu sodisfazzjon f'dawk l-oqsma li pajjiżna qiegħed jaħdem sabiex fihom ikun l-aqwa u l-aħjar sas-sena 2015.

Dak li kiseb illum il- poplu ma ġiex b'kombinazzjoni imma huwa riżultat ta' viżjoni politika li l- gvern Nazzjonalista ressaq quddiem il-poplu.

Din il-viżjoni kienet li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea, xi ħaġa li seħħet f'Mejju ta' l-2004 u li minn dakinhar 'l hawn, il-partit Nazzjonalista fil-gvern dejjem ħares 'il quddiem sabiex din l-esperjenza tissarraf f'titjib fl-oqsma kruċjali li jolqtu l-ħajja ta' kull wieħed u waħda minnha.

Din hija politika li wara kollox attirat l-investiment barrani u li ssarrfet f'numru rekord ta' ħaddiema ġodda fis-suq tax-xogħol kif ukoll rekord ta' investiment li kien ilaħħaq il-Lm575 miljun.

Sur President, nikkonkludi billi ngħid li l-viżjoni tagħna għall-2015 sabiex Malta u Għawdex isiru ċentru ta' eċċellenza f'sitt oqsma importanti għal pajjiżna hija l-viżjoni tal-poplu Malti kollu, poplu li għandu fiduċja fih innifsu u fil-kapaċitajiet tiegħu.

Pajjiżna għandu jkompli fid- direzzjoni li qabad sabiex ikompli jikseb suċċess u direzzjoni li tkompli twitti t-triq u tkompli tagħti livell ta' għajxien aħjar għall-familji Maltin u Għawdxin kollha.

Il-miżuri li ħa l-gvern fil-budget huma kollha ndirizzati sabiex jassiguraw ġejjieni fis-sod u aħjar għalina u għal uliedna.

Nirringazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Il-Ministru Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Sur President, jiena wkoll nibda d-diskors tiegħi billi nsellem lill-Onor.

Justyne Caruana li dalgħodu ma setgħetx tkun magħna minħabba li tinstab indisposta.

Jiena nawguralha s-saħħa u li terġa' tkun magħna fl-iqsar żmien possibbli.

Ikolli ngħid li segwejt b'attenzjoni kbira ż-żewġ diskorsi li saru dalgħodu mill-Onor.

Frederick Azzopardi u mill-Onor.

Anton Refalo.

Nixtieq nifraħ lill-Onor.

Frederick Azzopardi għad-diskors li għamel u għall-mod ta' kif elabora fuq l-20 miżura li għandna mħabbra f'dan il-budget għal Għawdex.

Kif għedt, smajt ukoll id- diskors ta' l-Onor.

Anton Refalo min-naħa l-oppożizzjoni li kellu għad- dispożizzjoni tiegħu siegħa u nofs.

Dalgħodu ssorprendejt ruħi kif f'dan il-ħin kollu li kellu għad- dispożizzjoni tiegħu il-kelliem ta' l-oppożizzjoni ma sabx il-ħin sabiex jitkellem fuq it-tliet oqsma tant importanti għal Għawdex.

Dawn it-tliet oqsma huma l-edukazzjoni, is-saħħa u l-andament tat-turiżmu f'Għawdex.

Fl- opinjoni tiegħi hemm xi ħaġa li m'hijiex qiegħda sew fl-oppożizzjoni biex f'siegħa w nofs ma jsibux imqar ftit minuti ħalli jitkellmu fuq dawn it- tliet oqsma.

Anzi nazzarda ngħid li ma ssemmewhomx għax ma kellhomx x'jikkritikaw fuqhom.

Dan qiegħed jagħtina wkoll l-aħjar ċertifikat li tista' tagħti lil din in-naħa tal-Kamra, lill-gvern u lill-ministeru ta' Għawdex fir-rigward ta' dawn it-tliet oqsma tant importanti.

Naħseb li kemm ilu mwaqqaf il-ministeru għal Għawdex u kemm ilna niddiskutu l-voti tal-budget, din kienet l-ewwel darba li ma smajniex kritika min-naħa ta' l- oppożizzjoni fuq dawn it-tliet oqsma li huma tant importanti għalina.

Min-naħa tagħna żgur li se nsemmuhom dawn it-tliet oqsma.

Aktar 'il quddiem fid-diskors tiegħi żgur li se nitkellem fuqhom għax huwa verament ta' ġid għalina lkoll, għall-Għawdxin u għall-gżira tagħna li aħna nitkellmu dwar kif sejra l-edukazzjoni, kif sejjer il-qasam tas-saħħa u kif sejjer it-turiżmu llum u li ngħidu x'inhuma l-pjanijiet għall-futur.

Dalgħodu qegħdin hawnhekk sabiex niddiskutu l-ħames vot għal Għawdex f'din il-leġislatura.

B'mod dirett, għal ministeru għal Għawdex, din is-sena qegħdin ninvestu aktar minn Lm4 miljuni jew inkella €10 miljun għall- proġetti infrastrutturali.

Qegħdin ninvestu wkoll Lm21 miljun jew kważi €50 miljun taħt il-vot rikorrenti, li lkoll huma investiment b'risq Għawdex.

Kumplessivament dan ifisser żieda ta' Lm1.5 miljuni fuq l-allokazzjoni finanzjarja riveduta għas-sena li għaddiet fejn tidħol allokazzjoni finanzjarja għall-voti ta' kull sena.

Din iż-żieda se tfisser differenza li tinħass mill-poplu għax se jkun hemm aktar flus permezz ta' proġetti li se jħallu ġid kbir lil Għawdex u aktar flus permezz ta' żieda fil-vot ta' l-għotja finanzjarja għall-istudenti Għawdxin fl-universita`, aktar opportunitajiet lill-istudenti Għawdin ta' l- ITS u servizz ta' home help għall-anzjani, fost l-oħrajn.

Aħna qegħdin inħarsu lejn Għawdex minn kull aspett tiegħu u m'aħna nħallu xejn barra.

Għandek l-iżvilupp tal-prodott turistiku, it-titjib tal-faċilitajiet ta' l- edukazzjoni u s-saħħa, l-investiment fl-istudent Għawdxi ta' kull eta', fil- ħaddiema Għawdxin u fin-negozjanti Għawdxin.

Se jkollna investiment fil- biedja, fis-sajd, fil-kultura, fl-artisti u fil-wirt storiku tagħna kif ukoll fl-ambjent tagħna.

Sur President, aħna għandna rekord ta' inizjattivi li wettaqna f'dawn l- aħħar snin u għandna rekord ta' proġetti li wettaqna b'suċċess minkejja dak li tipprova tpinġi l-oppożizzjoni Laburista u minkejja l-kritika kollha li saret dalgħodu min-naħa tal-partit Laburista.

Dan il-gvern irnexxielu jkompli jagħmel suċċess minn Għawdex b'kuntrast enormi mal-kantaliena ta' ilmenti u dlam li dejjem tpinġi l-oppożizzjoni.

Sfortunatament hekk taf tagħmel l-oppożizzjoni!

Smajnieha ftit tal-ħin ilu teqred, tivvinta, tħarref, tkabbar l-iswed u d-dlam minflok ma tirrikonoxxi t-triq it-tajba li qbadna u li fiha qegħdin nieħdu lil pajjiżna, inkluż lill-Għawdex.

Il-gvern tal-ġurnata mmexxi mill-Onor.

Lawrence Gonzi jemmen bil-fatti f'Għawdex, u għal darb'oħra qiegħed iniedi numru ta' miżuri li huma mmirati li jkomplu jibnu fuq it-tajjeb ta' gżiritna.

Dawn l-affarijiet ma jissemmewx mill-partit Laburista u mill-kelliemi ta' l-oppożizzjoni.

Għall- partit Laburista Għawdex huwa meqjus tat-tieni klassi, kif għamel riferenza għaliha dalgħodu l-kollega l-Onor.

Anton Refalo.

Tismagħhom jitkellmu tibda taħseb li Għawdex huwa xi pajjiż tat-tielet dinja, fejn kollox sejjer ħażin, straġi fuq straġi u jimbottaw lill-gżira tagħna lura minflok 'il quddiem.

Aħna ma naħdmux hekk.

Aħna nħarsu lejn l-isfidi ta' Għawdex u fihom infittxu l-opportunitajiet u s-soluzzjonijiet għad-diffikultajiet.

Aħna ma naqtgħux qalbna allavolja xi kultant insibu lil min ifixkilna minflok insibu lil min jgħinna.

Aħna rridu nagħtu lura lil Għawdex, Għawdex aħjar.

Aħna nemmnu f'Għawdex u fil-potenzjal tiegħu bħala gżira.

Huwa għalhekk li kontinwament infittxu li ntejbu u nkomplu nibnu fuq dak li sibna u li wettaqna sal-lum.

F'dan l-aħħar budget ta' din il-leġislatura ma nistax ma nirringrazzjax lill-prim ministru u ministru tal-finanzi, Dr. Lawrence Gonzi, li dejjem ta widen għall-problemi u għall-isfidi partikolari tagħna l-Għawdxin.

Barra minn hekk, tana wkoll l-għodda meħtieġa sabiex jiena, bħala ministru għal Għawdex, inkun nista' naħdem aħjar.

Irrid ngħid grazzi wkoll lill-kollegi ministri li ħafna minnom investew porzjon mhux żgħir mill-vot finanzjarju tagħhom b'risq Għawdex.

Dan l- ammont ma jidhirx taħt il-vot ta' Għawdex imma xorta waħda huwa investiment għall-gżira Għawdxija.

Hemm ukoll aktar fondi li m'iniex qiegħda ngħoddhom mal-miljuni ta' liri li qegħdin ninvestu b'mod dirett għal Għawdex.

Irrid niżżiħajr ukoll lil kull wieħed u waħda mill-ħaddiema fil-ministeru għal Għawdex u d-dipartimenti kollha tiegħu li flimkien, f'dawn l-aħħar snin, ħdimna ġranet sħaħ u li ħafna drabi, kienu twal ukoll, sabiex lil Għawdex nippreżentawh lura, fit-tmiem il-leġislatura, aħjar milli sibnieh.

Fil-bidu tad-diskors tiegħu l-Onor.

Anton Refalo fakkarni li dħalna flimkien f'din il-Kamra għall-ewwel darba, u dan ilu aktar minn 20 sena.

Kien hu stess li rrimarka li Għawdex illum huwa differenti minn kif kien qabel.

Jiena nkompli nżid ma' dak li qal billi ngħid li Għawdex illum huwa differenti imma b'mod ħafna aħjar milli kien qabel u nemmen li Għawdex illum huwa ferm aħjar minn dak li writna.

Gvern Nazzjonalista dejjem ħadem bis-sħiħ favur Għawdex, imma x-xorti riedet li għal 22 xahar Għawdex ġie relegat għat-tieni diviżjoni.

Madankollu ma damx wisq hekk għax il-poplu għaraf x'inhu l-aħjar għalih, u minn sempliċi dipartiment taħt il-portafoll tal-prim ministru ta' dak iż-żmien, illum Għawdex sar reġjun fl-Ewropa u reġjun fl-Unjoni Ewropea.

Illum Għawdex huwa differenti u sar differenti għall-aħjar.

Illum nitkellmu fuq problemi partikolari għax diġa` għelibna sfidi oħrajn.

Huwa stat ta' fatt li llum huwa rikonoxxut minn kulħadd li Għawdex jeħtieġ attenzjoni partikolari, u allura aħna d-deputati tal-partit Nazzjonalista fil-gvern sħaqna fuq id-distintivita` ta' Għawdex, kemm mil-lat ta' amministrazzjoni kif ukoll għal skopijiet oħra, fosthom it-turiżmu u l-investiment.

Illum l- oppożizzjoni temmen bil-ħtieġa ta' pjan għal Għawdex għax konna aħna li ġegħilna lil kulħadd jirrealizza kemm Għawdex għandu bżonn ta' ħidma li tkun iffokata.

Aħna dejjem wettaqna politika li tiffavorixxi lil Għawdex għax tħares lejh bħala entita` waħda, distinta u unika.

Dawn l-affarijiet aħna għamilniehom bil-fatti.

Sur President, aħna bil-fatti indirizzajna sfidi ewlenien għal gżiritna, fosthom dawk marbuta mal-qasam ekonomiku.

Iffaċċjajna realtajiet li ma kenux sbieħ, fosthom l-għeluq ta' fabbriki li kienu jħaddmu mijiet ta' ħaddiema.

Madankollu ma bqajniex b'idejna fuq żaqqna imma ħdimna kemm flaħna sabiex dak li ġara - u dan ġara sforz tar-realtajiet ekonomiċi internazzjonali – iweġġa' mill-inqas lil Għawdex u lill-poplu tiegħu.

Illum nafu li ħafna minn dawk li kienu impjegati fil-qasam tal-produzzjoni tradizzjonali qegħdin jaħdmu fil-qasam tas-servizzi.

Nafu li qasam partikolari tax-xogħol f'Għawdex għadda u għadu għaddej minn shift, u minn settur partikolari li ħa daqqa mar għal setturi oħra li qegħdin juru l- potenzjal tagħhom li jkomplu jikbru.

Dwar il-qasam tax-xogħol li għamel riferenza għalih il-kelliem ta' l- oppożizzjoni, nixtieq ngħid li s-sitwazzjoni tal-qgħad fi gżiritna inkwetatna u se tkompli tinkwetana sakemm jibqa' jkun hemm min ġenwinament ikun qiegħed ifittex ix-xogħol.

Pero` illum nafu li Għawdex mhux biss reġa' kiseb il-kompetittivita` għax qegħdin naraw investiment ġdid mis-settur privat riesaq lejn gżiritna, imma meta investiment ġdid li ħabbarna għadu jrid jiftaħ il-bibien tiegħu, diġa` qegħdin naraw tnaqqis fin-nies qiegħda meta mqabbla mas-sena li għaddiet.

Jekk inħarsu lejn iċ-ċifri tan-nies qiegħda taħt l-ewwel parti tar-reġistru naraw li fl-aħħar erba' xhur ta' din is-sena n-numru ta' nies jirreġistraw għax-xogħol f'Għawdex kien inqas mill-istess erba' xhur tas-sena l-oħra.

Fil-fatt l-ETC informatna li fl-aħħar sena tagħha, jiġifieri bejn Ottubru 2006 u Settembru 2007, f'Għawdex kien hawn l-ogħla numru ta' postijiet vakanti għax-xogħol fl-aħħar ħames snin.

Din l-aħħar sena kienet ukoll l- aħjar sena mill-aħħar ħames snin għal dawk li huma l-placements ta' nies, u allura għal dawk li sabu impjieg f'Għawdex stess.

Bħalissa qegħdin naraw xogħol għaddej sabiex fi żmien qasir ħafna jiftaħ ċ-ċentru tas-servizzi tal- HSBC ġewwa Għawdex.

Jekk inħarsu b'mod partikolari lejn l-aħħar erba' snin fejn Għawdex esperjenza tibdil mhux żgħir, naraw li din is-sena li qegħdin fiha, meta mqabbla mas-sena 2003, qabel ma għalqu l-fabbriki bħal MP Clothing u Lloyds, li r-riżultati llum huma ferm 'il bogħod mill-istampa li trid tpinġi l-oppożizzjoni.

Illum għandna records pożittivi anke fejn jidħlu l-impjiegi fil-qasam tas- settur privat.

Fil-fatt dan is-settur żdied bi kważi 200 ruħ f'erba' snin.

Rajna wkoll tnaqqis fis-settur pubbliku ta' 280 ruħ u għandna wkoll żieda fil-qasam tas-self- employed b'aktar minn 100 persuna.

Ma' dan irrid inżid l-investiment qawwi li għamel il-gvern, b'mod partikolari l-ministeru għal Għawdex fl-aħħar sentejn, fejn indirizzajna mill-qrib l-industrija ta' l- artiġjanat.

Ilkoll kemm aħna nafu kemm hija importanti din l-industrija ġewwa Għawdex, u għalhekk aħna dħalna għal investiment ta' kważi €1 miljun sabiex illum għandna ċentru ta' l-artiġjanat f'ta' Dbieġi li huwa aktar attraenti u attrezzat għan-negozji ġodda f'dawn l-oqsma.

Barra minn hekk bnejna incubation crafts centre li mistenni li jiġi nawgurat fil-ġimgħat li ġejjin.

Dan se jkompli jħajjar aktar Għawdxin sabiex jiftħu n-negozju tagħhom f'dan il-qasam.

Sur President, qiegħda nsemmi n-negozji, u għalhekk irrid nagħmel riferenza għal dak li qiegħed jiġi deċiż din il-ġimgħa stess u li se jolqot lil dawk kollha li għandhom xi liċenzja ta' negozju jew ta' ħwienet.

Irrid ngħid li apparti r-roħs fil-liċenzji fuq bażi nazzjonali, issa l-Għawdxin se jibdew igawdu minn roħs addizzjonali ta' 25% fuq il-liċenzja tan-negozju tagħhom.

Dan ifisser li issa anke l-ħwienet f'Għawdex sejrin igawdu minn tnaqqis ta' 25% fit-trading licence tagħhom, bħal dawk tat-turiżmu.

Dan għandu jiġi kkomunikat dalwaqt b'avviż legali mill-ministeru responsabbli.

Din ukoll hija aħbar, li għalkemm ma tisemmiex fil-budget, se titħabbar fil-ġranet li ġejjin.

Dan minbarra l-opportunitajiet ġodda għal diversi ħaddiema tal- gvern Għawdxin li qegħdin jiġu trasferiti lejn Għawdex sabiex jagħmlu xogħol ta' back office.

Bdejna dan il-proċess xi ftit tas-snin ilu sabiex nittrasferixxu skrivani Għawdxin lura lejn Għawdex.

Minn hawnhekk irrid insellem ukoll lill-oppożizzjoni għax hija wkoll kienet ħadet din l- inizjattiva qabel l-1987 u ttrasferiet l-istess ħaddiema lejn il-gżira Għawdxija.

Aħna xi ħaġa tajba nsemmuha u nifirħulhom għaliha.

Pero` aħna komplejna bil-kbir għax anke fl-aħħar xhur ittrasferejna 22 skrivan ieħor għal xogħol fuq is-servizz ta' 'l hekk imsejjaħ is-servizz tal-153, kif ukoll fis- sezzjonijiet tat-Teżor u tal-pensjonijiet.

Irrid ngħid li lanqas mhu se nieqfu hawn.

Se nkomplu nittrasferixxu aktar xogħol tal-gvern li jsir f'Għawdex filwaqt li se nibnu wkoll ċentru għall-back office ħalli nkomplu noffru opportunitajiet ġodda f'dan il-qasam tax-xogħol ġewwa Għawdex.

Bla dubju ta' xejn, dan kollu qiegħed jissarraf f'aktar xogħol u xogħol aħjar għall-Għawdxin ġewwa Għawdex.

Dan kollu qiegħed iseħħ għax aħna nħaddmu politika li temmen fil-poplu Malti u Għawdxi u fil-kapaċitajiet tiegħu, u nemmnu li jekk tinċentivah jew turih it-triq, kif iħobb jgħid tant tajjeb il-prim ministru tagħna, il-poplu kapaċi jidħol għal inizjattivi li minnhom ikun jista' jgawdi huwa stess.

Dwar il-qasam tax-xogħol irrid insemmi l-ħidma li komplejna nwettqu bħala ministeru għal Għawdex, b'mod partikolari fl-aħħar sentejn, fejn permezz ta' tliet skemi u 50 kors ko-finanzjati mill-Unjoni Ewropea, ibbenefikaw kważi 450 Għawdxi.

Uħud minn dawn l-Għawdxin ma kenux jaħdmu, imma llum mhux biss ħafna minnhom għandhom impjieg, imma hemm uħud li fetħu wkoll l- ewwel negozju tagħhom.

Fil-ġranet li ġejjin se nkomplu noffru aktar korsijiet, din id-darba għal dawk li ma jafux jaqraw u jiktbu.

B'hekk anke min għandu bżonn dawn il-ħiliet, li huma meqjusa tant bażiċi, se nkunu qegħdin nindirizzawh.

Jekk tistaqsuna jekk aħniex kuntenti b'dan kollu, it- tweġiba hija le.

Għadna m'aħniex kuntenti sa barra għax aħna nemmnu fil- potenzjal tal-ħaddiem Għawdxi u nemmnu li kapaċi jasal aktar 'il bogħod.

Sur President, nemmnu wkoll li meta nintroduċu aktar miżuri bħal dawk li ħabbar il-prim ministru f'dan il-budget, il-poplu Għawdxi jkun kapaċi jidħol għalihom b'suċċess.

Huwa għalhekk li bħala gvern qegħdin nipproponu aktar korsijiet u inizjattivi ġodda mill-ETC.

Huwa għalhekk li qegħdin nintroduċu benefiċċji soċjali u addizzjonali għall-Għawdxin permezz ta' grants u għajnuniet oħra sabiex inħajru aktar nies jaħdmu għal rashom.

Huwa għalhekk ukoll li qegħdin nagħmlu t-twessigħ ta' l-iskema ta' impjiegi li nidejna aktar kmieni din is-sena sabiex din tinkludi wkoll dawk l- impriżi li jħaddmu anqas minn 5 ħaddiema.

Ħin minnhom il-kollega ta' l-oppożizzjoni qalilna li aħna qegħdin nagħtu ċ- ċekċik.

Li tinvesti Lm1 miljun għal Għawdex biss għal dan l-iskop ma naħsibx li huma ċekċik.

Issa jekk il-miljuni saru ċekċik, mela veru ma nafux x'qegħdin ngħidu!

Dan il-gvern qiegħed jagħti kas ta' kulħadd, mill- kbir saż-żgħir, liż-żgħażagħ u lill-adulti, lil min huwa ta' l-iskola u lil min ma tantx iħossu komdu f'ambjent akkademiku, lil min hu impjegat u lil min jista' jimpjega, lin-negozjant, kemm dak li għandu negozju kbir kif ukoll dak li għandu negozju żgħir, lil min jaspira għal karriera ambjizzjuża tal-moħħ u lil min iħossu aktar komdu forsi bix-xogħol ta' l- id.

Minbarra l-korsijiet u l-iskemi li semmejt ftit ilu, irrid ngħid li fl- istess ħin aħna komplejna ninvestu f'numru eżawrenti ta' korsijiet offruti f'Għawdex permezz tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni imma anke permezz ta' l- MCAST.

Irrid ngħid li din is-sena l-MCAST f'Għawdex laqa' fi ħdanu numru record ta' studenti li għandhom aktar minn 16-il sena u li għażlu li jkomplu bl-istudji vokazzjonali tagħhom f'Għawdex stess.

Ta' min jinnota li meta l-medja fl-aħħar erba' snin kienet qisha ta' 180 student li jidħol għall-kors full time fl-MCAST f'Għawdex, dan ix-xahar, li jiġi l-bidu ta' din is-sena skolastika, daħlu record ta' 230 student Għawdxi.

Dan minbarra n-numru ta' studenti li daħlu jistudjaw għall-ewwel darba fis- sixth form f'Għawdex u li daħlu fl-universita` f'Malta, fl-MCAST jew fl-ITS f'Malta.

Biss biss il-ministeru għal Għawdex matul din is-sena qiegħed jagħti għajnuna finanzjarja addizzjonali - dik li konna tejjibna aħna sentejn ilu - lil 650 student Għawdxi fl-universita` ta' Malta.

Dan juri kuntrast enormi mat-360 student li kienu jistudjaw fl-universita` tagħna għaxar snin ilu.

Illum għandna kważi d-doppju ta' studenti fl-universita` f'Malta għal dak in-numru ta' studenti li kien hemm fl-universita` fi żmien gvern Laburista.

Sur President, dawn huma l-opportunitajiet li joffri l-gvern tagħna.

U minkejja l-mijiet ta' studenti li llum qegħdin ikomplu bl-edukazzjoni tagħhom wara li jagħlqu s-16-il sena, anke f'Għawdex stess, il-miri tagħna għadna ma lħaqnihomx.

Għadna ma wasalniex fejn irridu, u dan minkejja l- avvanzi kbar li għamilna.

Aħna rridu li aktar żgħażagħ ikomplu għaddejjin bl-edukazzjoni tagħhom ħalli jkollhom it-taħriġ meħtieġ sabiex ikunu f'pożizzjoni dejjem aħjar li jagħżlu huma fejn iridu jaħdmu.

Aħna rridu nagħtuhom iċ-ċavetta ħalli huma mbagħad ikunu jistgħu jmorru f'dawk il- linji li l-aktar jaqbel lilhom għax aħna nafu li ladarba jaqbel lilhom, ikun jaqbel ukoll għal pajjiżna.

Din hija r-realta` tas-suq tax-xogħol.

U għaliex aħna naħdmu b'għaqal, qegħdin ninvestu fiż-żgħar, fiż-żgħażagħ, fil- familji u fin-nisa tagħna, u wkoll f'dawk li jixtiequ jaħdmu.

Ma nistax nitkellem fuq dan is-suġġett ta' l-edukazzjoni u ma nitkellimx fuq l-investiment qawwi li bħala gvern qegħdin nagħmlu fl-infrastruttura ta' l-iskejjel, anke f'Għawdex stess.

Madankollu dalgħodu l-oppożizzjoni nsiet tagħmel riferenza għal dawn l-affarijiet.

Il-ministeru għal Għawdex u l-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada f'dawn l-aħħar tmien snin investew aktar minn Lm2,500,000 b'risq l-iskejjel ta' Għawdex.

Dan huwa record ieħor ta' investiment li mar għat-titjib ta' l-iskejjel primarji, għall- iskejjel sekondarji, għall-iskola post sekondarja u għall-iskejjel speċjalizzati, fosthom dawk marbuta ma' l-arti u l-iskola għat-tfal b'diżabilita`.

Hawnhekk m'iniex qiegħda ninkludi investiment ieħor qawwi - u nerġa' ngħid li dan huwa record ieħor – ta' Lm3 miljuni fuq bini mill-ġdid ta' l-iskola sekondarja tas-subien fir-Rabat Għawdex.

Dan huwa proġett li kif wegħedna, bdejnieh u jinsab miexi b'ritmu tant tajjeb li mis-sena d-dieħla stess se nkunu nistgħu nibdew nużaw l-ewwel blokk ta' din l-iskola, li se tkun state of the art, ma' dawk li diġa` bniet l-FTS f'Malta.

Imma din id-darba se jkunu ż-żgħażagħ Għawdxin li se jgawdu minn din l-iskola.

Ladarba qiegħda nitkellem fuq faċilitajiet edukattivi ġodda, irrid insemmi miżura oħra li ħabbar il-gvern f'dan il-budget, dik li jipprovdi art lill-istituzzjonijiet edukattivi ta' reputazzjoni internazzjonali li jkunu interessati li jiżviluppaw campus tagħhom ġewwa Għawdex.

Aħna ninvestu f'Għawdex għax nemmnu f'Għawdex u li Għawdex jixraqlu l-aħjar.

Aħna nemmnu li dak li jeżisti f'Malta, safejn huwa possibbli u safejn ikun jagħmel sens, għandu jeżisti wkoll f'Għawdex.

Aħna nħarsu lejn il-pożittiv ta' Għawdex u nkomplu ntejbuh, mhux biss fil- qasam ta' l-edukazzjoni u x-xogħol, imma wkoll f'oqsma oħra li forsi mhux kulħadd jagħtihom daqstant priorita`.

Imma aħna nemmnu li għandna nkomplu ntejbu u ninvestu kemm nifilħu fihom.

Il-qasam tas-saħħa, kif għedt dalgħodu stess, baqa' barra mid-diskussjoni ta' l-oppożizzjoni.

Min-naħa tiegħi rrid ngħid li bħala gvern, lill-qasam tas-saħħa tajnieh priorita` mill-aktar importanti.

F'Malta llum għandna sptar li huwa monument.

Minn dan l-isptar se nibbenefikaw ukoll aħna l-Għawdxin, u se nibbenefikaw mhux biss minn dawk is-servizzi li wieħed ma jistax jipprovdihom f'Għawdex, imma għax permezz ta' l-informatika, li wkoll qegħdin ninvestu fiha fl-isptar ta' Għawdex u fl-isptar Mater Dei, se nkunu virtwalment magħquda flimkien ħalli s-servizzi mediċi f'Għawdex ikomplu jitjiebu.

Dan minbarra l- investiment qawwi li għamilna s'issa fl-isptar ġenerali ta' Għawdex u l- investiment qawwi li għadna qegħdin nagħmlu u rridu nkomplu nagħmlu.

Biss biss nista' insemmi l-proġetti li qegħdin naħdmu fuqhom għat-twaqqif tar-radiology unit għall-isptar u l-proġett l-ieħor ta' l-immodernizzar komplet tat-tieni sala ta' l-operazzjonijiet, li flimkien jinvolvu investiment ta' aktar minn Lm1 miljun.

Dawn huma l-affarijiet li qegħdin nagħmlu fil-qasam tas-saħħa wara li f'dawn l-aħħar snin investejna wkoll Lm2 miljuni oħra fuq l-immodernizzar tas-swali kollha ta' l-isptar, bħal per eżempju, id-dipartimenti ta' l-outpatients, l-emerġenza, il-medical records u l-laboratorju.

Ftaħna wkoll taqsimiet ġodda bħar-renal unit, l- isolation unit, il-gynaecology ward, u ntroduċejna sistemi ġodda għall-pre- plating system ta' l-ikel u dħalna għall-investiment kapitali fuq ir- residenza Sant'Anna.

Se nkomplu naħdmu fil-qasam tas-saħħa anke billi nestendu l-iskema ta' l-ispiżjar ta' l-għażla tiegħek f'Għawdex ukoll.

Imbagħad tiġi l-oppożizzjoni - mhux dalgħodu imma f'okkażjonijiet oħra - u toħloq issue mid-donazzjonijiet li jsiru minn żmien għal żmien minn għaqdiet volontarji Għawdxin.

Bħal qisu trid tgħid li l-gvern ittraskura l-qasam tas-saħħa f'Għawdex.

Donnha l-oppożizzjoni trid tgħid ukoll li allaħares ma jkunux dawn l- għaqdiet volontarji għax kieku l-isptar ta' Għawdex il-Bambin biss jaf f'hiex kien jispiċċa!

Jiena ngħid li l-investiment li qegħdin nagħmlu u li se nkomplu nagħmlu fl-isptar ġenerali ta' Għawdex jitkellem waħdu.

Imma fl- istess ħin ma nara xejn ħażin li jkun hemm għaqdiet li jħossu li għandhom jikkontribwixxu sabiex dak li diġa` qiegħed jagħmel b'tant attenzjoni u dedikazzjoni l-gvern preżenti jkunu huma wkoll li jikkumplementawh għaliex jaraw li tagħhom ukoll ikun investiment f'għalqa fertili.

Żgur li kieku l- gvern abbanduna l-qasam tas-saħħa l-ebda għaqda volontarja ma kienet se toffri l-għajnuna tagħha f'dan il-qasam.

Aħna nilqgħu din it-tip ta' kollaborazzjoni mas-settur tal-volontarjat u se nkomplu ninkoraġġixxu lil daqstant residenti f'Għawdex, u anke le, sabiex ikomplu jsostnu dan l- ispirtu altruwista tagħhom u jgħinu lil ħaddieħor.

Sur President, ma nistax nitkellem fuq Għawdex f'dibattitu bħal dan tal-lum mingħajr ma nsemmi l-qasam tat-turiżmu.

Għawdex huwa sinonimu ma' dan il- qasam, aktar u aktar illum meta n-numru ta' turisti li qegħdin jiġu jżuruna, u aktar importanti minn hekk, in-numru ta' turisti li qegħdin joqogħdu Għawdex, qiegħed aktar jiżdied.

Naħseb li hu għalhekk li l- oppożizzjoni m'għamlitx riferenza għalih!

Irrid ngħid li f'dawn l-aħħar ftit snin, anke f'dan il-qasam, għaddejna minn sfidi partikolari, sfidi li ħassithom Malta bħala gżira, u għalhekk b'konsegwenza ta' hekk, anke Għawdex ħass dan l-impatt.

Imma llum nistgħu naraw bl-aktar mod ċar kif anke dan il-qasam reġa' qam fuq saqajh, u dan grazzi għad-deċiżjonijiet li ħa dan il-gvern, li permezz tagħhom għamel lil pajjiżna aktar aċċessibbli.

Nibda billi nsemmi l-introduzzjoni tal-low cost airlines.

Żgur li din kienet deċiżjoni mill-aktar għaqlija.

Fejn jidħol Għawdex, irrid insemmi t- tnedija ta' servizz ġdid mill-kumpannija Gozo Channel li toffri servizz ta' trasport dirett bejn l-ajruport nazzjonali ta' Malta u ċ-Ċirkewwa li ntlaqa' tajjeb ħafna f'dawn l-aħħar erba' xhur li ġie offrut.

Fil-fatt f'dawn l-erba' xhur għamlu użu minnu madwar 2,600 passiġġier.

Din ma kenitx lanqas l-unika inizjattiva li ħadna f'dan il-qasam għax l-aċċessibilita` lejn Għawdex kompliet titjieb taħt dan il-gvern.

Fil-fatt mhux biss offrejna u se nerġgħu noffru skemi ridotti għall-ħlas tal-vapur għal kulmin irid jitla' Għawdex f'ħinijiet partikolari u fil-maġġor parti tal-ħinijiet tax-xogħol matul is-sena, imma qegħdin inżidu wkoll vjaġġi bil-lejl.

B'hekk komplejna nagħmlu lil Għawdex aktar aċċessibbli matul il-ħin kollu tal- ġurnata u fl-istaġuni kollha tas-sena.

Dan lanqas huwa biżżejjed, Sur President.

Proprju llum wara nofsinhar, il- Ministru Austin Gatt, li huwa responsabbli mill-Gozo Channel, għandu aktar x'joffri u dan se jħabbru fil-press conference li se nattendu għaliha llum wara nofsinhar.

Dan biex ma nsemmix ukoll it-tlestija tat-terminal ta' l- Imġarr li mistenni jibda jopera hekk kif il-vapuri tal-Gozo Channel jiġu aġġustati minimament sabiex ikunu jistgħu jtellgħu lill-passiġġieri b'mod separat mill-vetturi.

Irrid ngħid ukoll li t-turiżmu qiegħed jikseb riżultati pożittivi anke minħabba l-ħidma ta' l-awtorita` Maltija għat- turiżmu, li anke fejn jidħol Għawdex ħadet ħsieb li tirreklama u tħajjar aktar turisti jżuru lil gżiritna.

Ma qgħadniex biss fuq l-inizjattivi, għalkemm tajbin, ta' l-awtorita` Maltija tat-turiżmu, imma bħala gvern ħdimna sabiex insaħħu wkoll it-turiżmu domestiku, jiġifieri t-turiżmu minn Malta.

U għall-ewwel darba rrikonoxxejna bil-fatti dan is-settur importanti u ħdimna fuq strateġija ta' reklamar u inċentivi sabiex insaħħu dan l- aspett tat-turiżmu fi gżiritna.

Sur President, imbarkajna fuq strateġija ta' reklamar, mhux biss permezz ta' billboards apposta li waqqafna f'toroq arterjali f'Malta imma anke permezz ta' pubblikazzjoni kull xahar li titqassam bieb bieb f'Malta, bil- għan li tikxef aktar is-sbuħija naturali, kulturali u anke soċjali ta' Għawdex.

Dawn ir-riżultati li ksibna qiegħed iħosshom kulħadd.

Fl-istss ħin bdejna naraw b'mod regolari żjajjar minn cruiseliners, fejn minkejja li m'humiex ta' l-istess kobor daqs dawk li jidħlu fil-Port il-Kbir, xorta waħda qegħdin iġibu magħhom numru ta' high end toursts b'mod regolari f'Għawdex.

Imma xorta waħda għadna m'aħniex kuntenti.

Minkejja li din is- sena s'issa daħlu cruiseliners ta' daqsijiet differenti f'Għawdex u minkejja li fl-aħħar erba' snin, it-total ta' cruiseliners kien ta' 31 meta mqabbel ma' tnejn biss li daħlu bejn l-1997 u l-1998, - naħseb li hemmhekk kienet il-one-off li semma l-Onor.

Anton Refalo - aħna nemmnu li din it-tip ta' industrija tiflaħ tkun aktar b'saħħitha minn hekk.

Għalhekk dan il- gvern qiegħed jalloka fondi sostanzjali sabiex 'il barra mill-port tax- Xlendi jsiru l-faċilitajiet meħtieġa ħalli anke Għawdex jibqa' jgawdi minn din it-tip ta' industrija b'mod aktar regolari u b'mod strutturat wkoll.

Dan ikun ifisser aktar flus u ġid għal Għawdex.

Sur President, lit-turist trid tħajru jiġi f'pajjiżna.

Trid tagħmilhielu aktar faċli sabiex jiġi f'pajjiżna.

Fl-istess ħin trid imbagħad tagħtih dak il-prodott li jkun qiegħed jistenna, jekk mhux ukoll tagħtih aktar minn dak li jkun qiegħed jistenna.

Għalhekk aħna nvestejna b'mod qawwi fil-prodott turistiku ta' Għawdex, bi prodott li jvarjaw mit-toroq, li dwarhom nitkellem aktar tard, imma anke bi prodott li jaffettwa l-esperjenza tal- viżitatur f'pajjiżna.

Dan għax ħdimna mill-qrib mal-GTA, ma' l- assoċjazzjoni tat-turiżmu għal Għawdex u mal-Gozo Business Chamber.

Jiena minn hawnhekk irrid insellmilhom għall-ġid kbir li jagħmlu lil Għawdex.

U dan għaliex aħna gvern li jikkonsulta u gvern li jagħti widen lis- soċjeta` ċivili.

Aħna dħalna għal inizjattivi partikolari u dawn l- inizjattivi għamlu d-differenza.

Identifikajna dawk l-oqsma li ridna naħdmu fuqhom b'mod dirett u tajna widen lin-nies ta' l-industrija u ħdimna b'mod iffokat fuq attrazzjonijiet ewlenin għal Għawdex.

Ridna ngħinu lill- lukandiera u lill-istabbilimenti kollha tal-catering u ta' l-akkomodazzjoni sabiex l-istaġjonalita` ta' Għawdex tiġi riflessa fit-tnaqqis ta' 25% tal- liċenzji li dawn qegħdin iħallsu fis-sena.

Bnejna u wasalna fl-aħħar fażijiet tat-tkomplija ta' ċentru ġdid għat- taħriġ, li qegħdin nirriferu għalih bħala t-training hotel fil-Qala, li se jindirizza l-kwalita` tas-servizz tal-ħaddiema li jaħdmu fil-qasam turistiku.

Ħdimna b'mod iffokat fuq il-qasam tad-diving, u rrid ngħid li llum qegħdin ingawdu għall-ewwel sena minn meta wettaqna l-proġett li jħares lejn dan il-qasam minn kull naħa.

Illum verament nistgħu naraw id- differenza u l-kontribut li l-proġett tan-niche tourism tad-diving, b'investiment ta' €1,400,000, kellu fuq Għawdex.

Biss biss irrid ngħid li minn post li kien meqjus bħala l-aħħar wieħed fil-preferenzi ta' l-għaddasa li kienu jiġu Għawdex sabiex jgħoddsu, illum ix-Xatt l-Aħmar huwa meqjus bħala t-tieni l-aktar preferut wara d-Dwejra bħala post fejn jgħoddsu l- għaddasa.

Marbut ma' dan il-proġett kellna komponent li donnha l-oppożizzjoni lilu biss tara.

Forsi ssemmi lilu għax s'issa għadna m'aħniex qegħdin nieħdu r- riżultati pożittivi daqs kemm ħadna mill-elementi l-oħra ta' l-istess proġett.

Irrid ngħid li d-decompression chamber li stallajna fl-isptar ġenerali ta' Għawdex s'issa għadha m'hijiex qiegħda tiffunzjona.

Madankollu dan mhux minħabba d-dħaħen ta' l-inċineratur, kif għal xi żmien damu jgħidu ta' l-oppożizzjoni, imma minħabba n-nuqqas ta' tabib li jmexxi din it- taqsima.

Nerġa' nikkonferma għal darba, tnejn tlieta li aħna diġa` ħarriġna lill-istaff u tajnieh l-opportunitajiet ta' taħriġ li kien hemm bżonn.

Pero` fin-nuqqas ta' tabib kellna nerġgħu noħorġu sejħa għar-reklutaġġ ta' tabib, u fil-preżent jinsab għaddej dan il-proċess sabiex jintgħażel it- tabib li jkun jista' jmexxi din it-taqsima.

Dan ifisser li fil-qrib anke d- decompression chamber tkun tista' tkun ta' suċċess.

Sur President, ħsibna wkoll sabiex tissaħħaħ il-pożizzjoni ta' Għawdex bħala attrazzjoni kulturali.

Fuq dan l-aspett, il-gvern tal-lum, f'dawn l- aħħar snin ħadem sabiex mhux biss itejjeb il-preżentazzjoni ta' uħud mis- siti storiċi tagħna, imma beda b'mod maħsub it-triq sabiex verament lil gżiritna nfasslulha kalendarju kulturali li minnu nnifsu jservi ta' attrazzjoni turistika.

Irrid ngħid li fl-aħħar snin investejna ħin, enerġija u fondi b'risq iċ-Ċittadella u t-tempji tal-Ġgantija.

B'hekk dawn iż-żewġ ġojjelli tagħna nkomplu nħarsuhom.

Dwar dan ta' l-aħħar irrid nirringrazzja lill-aġenzija nazzjonali Heritage Malta li kkumplementat il- ħidma tal-ministeru għal Għawdex, fejn wara li wettaqna studju tridimensjonali għat-tempji u rrestawrajna ħajt li kien iġġarraf, issoktat bil-programm ta' ħidma f'dan is-sit imprezzabbli permezz ta' sensiela ta' inizjattivi.

Fost dawn l-inizjattivi kien hemm il-bdil ta' diversi ħitan, landscaping u l-bini riċenti ta' temporary visitors centre li mistenni jinbidel f'ċentru permanenti permezz ta' fondi mill-Unjoni Ewropea sas-sena 2013.

Tajjeb li ngħid li Heritage Malta qiegħda tagħmel biċċa xogħol tajba, u kif imħabbar f'dan il-budget, se tkompli bil-proġett tagħha ta' konservazzjoni tal-Ġgantija u fl-inħawi tal-madwar sabiex nagħmlu mix-Xagħra ċentru turistiku nazzjonali marbut mal-preistorja ta' Malta u Għawdex.

Fiċ- Ċittadella l-ministeru ta' Għawdex wettaq diversi inizjattivi ta' restawr, fosthom fis-swar minn naħa ta' barra, ħitan tas-sejjieħ mis-swar 'il ġewwa, restawr tar-Ravelin u tal-Polverista.

Barra minn hekk, akkwistajna wkoll fondi addizzjonali mill-Unjoni Ewropea sabiex infasslu master plan dwar l- immaniġġjar u l-konservazzjoni tas-sit.

U kif ħabbar ukoll il-prim ministru f'dan il-budget, aħna se nkomplu ninvestu fi proġett mill-aktar ambizzjuż, dak tar-restawr tas-swar f'Malta u f'Għawdex, li minnu se tgawdi wkoll iċ-Ċittadella.

Sur President, ma nistax nitkellem fuq iċ-Ċittadella u ma nsemmix il- proġett tal-mużew ta' l-arkeoloġija, fejn illum, għall-ewwel darba f'pajjiżna, għandna eżebiti l-fdalijiet imprezzabbli tal-Brockdorff Circle wara li dawn inżammew għal snin twal magħluqa f'kaxxa f'Malta.

Illum erġajna ġibna lura f'Għawdex dawn il-fdalijiet li għandhom aktar minn 5,000 sena ta' storja.

Investejna wkoll f'vetrini state of the art sabiex b'hekk dawn il-fdalijiet jistgħu jitgawdew mill-pubbliku, b'mod partikolari minn dawk li jħobbu l-istorja u l-kultura ta' pajjiżna.

Ladarba qiegħda nsemmi l- mużew ta' l-arkeoloġija, ma nistax ma nsemmix ukoll il-proposta li qiegħed jagħmel il-gvern f'dan il-budget, dik li 'il quddiem inwaqqfu mużew ta' l- arti moderna u kontemporanja f'Għawdex.

Ċertament li din se tkun attrazzjoni turistika oħra, pero` se tkun ukoll apprezzament xieraq lejn ix-xogħol mill-aktar ta' valur li diversi artisti għamlu u qegħdin jagħmlu f'Għawdex f'dawn iż-żmenijiet li fihom qegħdin ngħixu.

U dan għaliex aħna, bħala pajjiż, għandna x'noffru lill-viżitatur f'dik li hija storja u kultura.

Aħna nemmnu li Għawdex għandu vantaġġ fejn jidħol dan il-qasam.

Bħalissa qegħdin inkomplu bl-immodernizzar ta' l- istess mużew ta' l-arkeoloġija u qegħdin naħdmu fuq master plan sħiħ għaċ- Ċittadella.

F'dan il-budget qegħdin nipproponu aktar ħidma f'dan il-qasam sabiex tassew nisfruttaw il-potenzjal ta' Għawdex.

Marbuta ma' l-istorja u l-kultura ma nistax ma nsemmix l-attivitajiet kulturali.

Hawnhekk irrid ngħid li qatt daqs din is-sena ma kellna daqstant attivitajiet kulturali għaddejjin f'Għawdex li servew sabiex aktar Maltin u barranin jiġu jżuru lil gżiritna, b'mod partikolari fix-xhur li m'humiex tas-sajf.

Minbarra attivitajiet organizzati minna bħala ministeru, bħalma kienu Lejlet Lapsi u n-Notte Gozitana, li organizzajniehom flimkien mal- ministeru tat-turiżmu u kultura, kellna wkoll għadd ta' inizjattivi oħra mtellgħin mill-kunsilli lokali, mill-għaqdiet volontarji u anke minn organizzazzjonijiet oħrajn.

Rekord ieħor?

Mela le!

Dan huwa rekord ieħor għax dan il-gvern għaraf il-potenzjal ta' din in-niċċa turistika, u mis- sena li għaddiet ivvota Lm40,000 għal skema ġdida li tinċentiva l- organizzazzjoni ta' attivitajiet kulturali.

Din l-iskema qegħdin nerġgħu noffruha, u fil-ġranet li ġejjin se nniedu s-sejħa għall-attivitajiet għas- sena 2008.

Sur President, irrid infakkar ukoll li f'dan il-qasam, fil-budget tas-sena li għaddiet, il-gvern iddeċieda li jeżenta mill-VAT l-attivitajiet kulturali li jsiru minn għaqdiet kulturali oħrajn.

Anke din il-miżura li ttieħdet fuq bażi nazzjonali kienet ta' benefiċċju għal dan il-qasam f'Għawdex.

Marbut ma' dan kollu se jkolli nsemmi rekord ieħor, dak tal- kumpannija Gozo Channel, fejn matul din is-sena ġarret rekord ta' passiġġieri u vetturi kull xahar minn Jannar sa Settembru.

Fil-fatt diġa` ġarret 790,000 vettura u aktar minn 3,000,000 passiġġier, rekords mhux biss meta tqabbilhom ma' l-istess xhur tas-sena li għaddiet jew ma' dawk tas- sena ta' qabel, imma rekords ukoll meta tqabbilhom mas-snin kollha preċedenti.

Ladarba qiegħda nsemmi rekord ta' passiġġieri ma nistax ma nsemmix ukoll ir-record ta' turisti li qagħdu f'Għawdex, jiġifieri turisti Maltin u barranin li qattgħu lejl jew aktar ġewwa Għawdex.

Fl-ewwel seba' xhur ta' din is-sena - bejn Jannar u Lulju – stajna naraw l- akbar numru ta' turisti mhux biss fuq is-sena l-oħra imma anke fuq il-ħames snin li għaddew.

F'Għawdex ġew 14% aktar turisti meta mqabbla ma' l-istess seba' xhur ta' l-2003, li wasslu għal żieda ta' 5% fl-iljieli f'Għawdex.

Dan minkejja li bejn Għawdex u Malta m'għandniex is-servizz ta' l-ajru li kellna fl-2003.

Ir-riżultat fit-turiżmu huwa wieħed pożittiv, u is- suċċessi fl-industrija turistika qegħdin ngħiduhom mhux aħna biss imma, aktar minn hekk, qegħdin jgħiduhom ukoll il-lukandiera, tar-ristoranti u dawk kollha li b'xi mod jew ieħor imissu b'mod dirett jew indirett ma' dan il-qasam.

Il-prodott turistiku Għawdxi verament tjieb fl-aħħar snin.

Għad jiġi żmien li l-poplu jibda jagħmel użu mit-terminal il-ġdid tal-port ta' l- Imġarr li diġa` mid-dehra esterjuri tiegħu jidher li huwa terminal li jagħmel ġieh lil Għawdex.

Madankollu aħna m'aħniex se nieqfu hemm, u se nkomplu ntejbu wkoll id-dehra ta' l-ewwel art li jsib it-turist hekk kif jasal Għawdex.

U din id-darba se nagħmluh permezz ta' proġett li jagħti aktar ħajja lill-inħawi Taż-Żewwieqa u tal-port l-antik ta' l-Imġarr.

Sur President, matul l-aħħar sena ħdimna wkoll fuq dan il-proġett sabiex illum qegħdin niffinalizzaw it-tenders meħtieġa ħalli x-xogħlijiet meħtieġa fuq dan il-proġett ikunu jistgħu jibdew matul is-sena li ġejja.

Ladarba semmejt il-proġett Taż-Żewwieqa ma nistax ma nsemmix ukoll il-proġett tal- Villa Rundle, il-ġnien pubbliku tagħna f'Għawdex.

Hawnhekk fl-aħħar sena ħdimna bis-sħiħ u akkwistajna l-permessi meħtieġa mill-MEPA.

Il-pjanti tagħna ġew ukoll ippubblikati sabiex fil-bidu tas-sena li ġejja nkunu nistgħu noħorġu t-tenders meħtieġa.

Irrid ngħid li b'dawn iż-żewġ proġetti se nkunu qegħdin ninvestu aktar minn Lm5 miljuni, u dan qegħdin nagħmluh għall-ġid tal-prodott turistiku ta' Għawdex.

Pero` lanqas se nieqfu hemm u fil-fatt qegħdin nipproponu li Għawdex jibda jibbenefika b'mod aktar tanġibbli mis-suq tat-turiżmu marbut mal-konferenzi, u dan billi ngħinu liż- żewġ teatri tagħna fil-Belt Victoria.

Din hija l-politika tal-gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista.

Dawn huma r-riżultati tanġibbli ta' politika li żżomm lil Għawdex fiċ-ċentru tagħha u mhux fil-periferija.

Mhux ta' b'xejn li l-gazzetta "The Sunday Times" ta' l-Ingilterra qieset lil Għawdex ma' l-ewwel 100 destinazzjoni turistika għal dan is-sajf.

L-investiment tal-gvern f'dan il-qasam qiegħed jirrendi aktar turisti fil-lukandi, ristoranti, guest houses, farmhouses, supermarkets, ħwienet tal-ħwejjeġ u tas-souvenirs, attrazzjonijiet u tant servizzi oħra li noffru minn pajjiżna.

Mat-turiżmu jiekol kulħadd, u r- riżultati pożittivi li kellna fix-xhur kollha ta' din is-sena, u li mistennija jissoktaw matul il-bqija tax-xhur ta' din is-sena, urew biċ-ċar kemm din l-industrija hija importanti u kemm dan il-gvern qiegħed verament jindirizza l-isfidi ewlenin ta' Għawdex u ta' Malta.

Jekk insemmi l-isfidi ta' pajjiżna ma nistax ma nirriferix għall-qasam ta' l-ambjent, qasam li mhux biss huwa importanti għall-ekonomija tagħna u għall-kwalita` tal-ħajja tagħna imma huwa wkoll qasam li f'dawn l-aħħar snin ra investiment qawwi min-naħa tal-gvern.

Biżżejjed insemmi l-miljuni ta' liri li ndirizzajna b'mod dirett lejn it-titjib ta' l-ambjent marittimu, b'mod partikolari permezz tal-proġett ta' l-impjant għat- trattament tad-drenaġġ flimkien mal-masterplan tad-drenaġġ.

Dalgħodu saret riferenza għal dan il-proġett mid-deputat tan-naħa l-oħra tal-Kamra.

Imma possibbli li fuq investiment daqstant tajjeb naraw kif nipprovaw inċappsuh u nitfgħu fuqu t-tajn?

Mhux biżżejjed li kien hemm min qal li xi kuntrattur partikolari Għawdxi ħa l-kuntratt fuq dan il-proġett għax huwa ħabib tiegħi personali jew inkella ħabib ta' l-Onor.

Jesmond Mugliett.

Issa ħalliha li mbagħad mhux biss instab li dan l-individwu ma qalx il-verita`, imma talli min tefa' dawn l-akkużi lanqas kien kapaċi jissostanzjahom u għadu sal- ġurnata tal-lum ma telax quddiem il-kumitat għall-kontijiet pubbliċi!

Sur President, dan il-proġett huwa mill-aktar importanti għal Għawdex u permezz ta' l-impjant tal-master plan tad-drenaġġ, aħna se nkomplu ntejbu l- gżira Għawdxija.

Se nkunu qegħdin ukoll nagħlqu l-outflow ta' San Blass u eventwalment anke dak ta' Wied il-Mielaħ.

Dan se jkun ifisser li l-prodott turistiku tagħna jkun jista' jibbenefika għax se nkunu nerġgħu nistgħu nagħtu lura dawn iż-żewġ bajjiet sbieħ għat-tgawdija tal-pubbliku.

Dalgħodu ssemma' wkoll l-għeluq tal-miżbla tal-Qortin u r-riabilitazzjoni tagħha.

Dan l-aħħar jiena u l-Ministru Pulliċino żorna l-miżbla u ħabbarna l-ewwel disinn tal-park ta' rikreazzjoni li se nagħmlu hemmhekk.

Allura dan m'huwiex tajjeb?

L-Onor.

Anton Refalo qalilna li qed nippreżentaw biċċa pjanta.

B'dan il-kliem ried qisu jmaqdar dan il-proġett imma mbagħad, fl- istess nifs, qalilna li nisperaw li din il-pjanta nwettquha, u allura fl- istess ħin faħħarha wkoll.

Aħna jimpurtana mill-ambjent u rrid ngħid ukoll li qegħdin ninvestu €300,000 fid-Dwejra.

Investejna wkoll eluf ta' liri fil-ġenerazzjoni ta' l- enerġija alternattiva li aħna għamilna fiċ-ċentru amministrattiv ta' Għawdex.

Għalhekk aħna wkoll qegħdin inħabbru miżura ġdida f'dan il-budget, b'investiment ta' Lm0.25 miljun, f'investimenti ġodda ta' afforestazzjoni, riabilitazzjoni ta' widien u immaniġġar ta' l-ambjent.

Irrid ngħid ukoll li fil-qasam ta' l-agrikoltura u tas-sajd għamilna titjib.

Dalgħodu ssemmiet ukoll il-biċċerija.

Tajjeb ngħidu li x-xogħol tal-biċċerija ma waqax lura minħabba t-traskuraġni ta' xi ħadd imma għax iċ-ċirkostanzi li ħadd ma kellu kontroll fuqhom ippermettew li jsir hekk.

Madankollu issa għandna l-ħruġ tat-tender li ħarġet il-ġimgħa l-oħra u li mistennija tagħlaq, jekk m'iniex sejra żball, fit-18 ta' Awissu.

Sur President, fid-diskors tiegħi semmejt l-edukazzjoni, is-saħħa, ix- xogħol, l-ambjent u t-turiżmu.

Issa rrid ngħid ukoll xi ħaġa fuq it-toroq.

Illum nista' niftaħar li fl-aħħar erba' snin għamilna xogħol fuq 40 triq f'Għawdex, b'tul ta' 14-il kilometru.

Fadlilna aktar x'nagħmlu għax aħna se nkomplu bil-programm tagħna ta' bini ta' toroq f'żoni residenzjali ġodda kif ukoll ta' bini mill-ġdid ta' toroq arterjali, fosthom it-tkomplija tat- triq ta' l-Imġarr lejn ir-Rabat, it-triq tax-Xlendi u t-triq li tagħti għal Ta' Pinu.

U jekk inħarsu lejn dawn it-toroq naraw li aħna bil-fatti tajna lil Għawdex dehra ferm aħjar milli kellna qabel.

Jiena jiddispjaċini li min- naħa l-oħra tal-Kamra, minflok ma nisimgħu proposti konkreti jew inkella suġġerimenti li jagħmlu sens, nisimgħu biss attakk kontra dak li jipproponi l-gvern.

Allura jkolli ngħid li l-oppożizzjoni saret wisq previdibbli.

Dak kollu li jagħmel il-gvern għalihom huwa ħażin, u issa nista' nissoponi x'se jiġri!

Issa jħallu ftit taż-żmien u mbagħad jibdew jikkritikaw dak kollu li għedna dalgħodu.

Madankollu l-poplu Malti u Għawdxi jaf fejn wasalna, għandu għajnejn biex jara u għandu moħħ ukoll sabiex jevalwa u jaħseb.

Wasalna s'hawn għax aħna bħala gvern qegħdin inħaddmu politika li tistimola lill- poplu tagħna sabiex huwa jasal aktar 'il bogħod.

Aħna nifhmu l-isfidi ta' Għawdex u naħdmu bis-sħiħ għall-aħjar interess ta' Għawdex.

Aħna nemmnu fil-poplu tagħna u rridu narawh jasal fejn qatt ma wasalna s'issa.

Aħna nemmnu li l-isfidi li għandna quddiemna nistgħu ndawruhom f'opportunitajiet.

Qegħdin nagħtu sens ta' direzzjoni lil Malta u lil Għawdex, qegħdin ninvestu f'pajjiżna, fil-ħaddiema, fil-pensjonanti, fil- familji tagħna, u qegħdin nagħmlu minn kollox sabiex indawru d-deficit ta' pajjiżna f'surplus.

Aħna nemmnu li b'par idejn sodi nistgħu nwasslu dan il-vapur fid- destinazzjoni tagħna minkejja l-ħalel, xi kultant qawwija, li niffaċċjaw.

Dan il-gvern qiegħed jinvesti daqs qatt qabel f'oqsma partikolari, fosthom fl-edukazzjoni, fis-saħħa, fl-ambjent u fix-xogħol.

Dawn huma kollha oqsma li minnhom se jgawdi Għawdex bħala parti minn dan il-pajjiż sabiħ tagħna.

Imma dan il-budget qiegħed ukoll jinvesti aktar milli investejna s'issa f'Għawdex.

Aħna rridu nkomplu nsaħħu lil gżiritna u rridu nkomplu ntejbu l- opportunitajiet u l-potenzjal ta' din il-ġawhra.

Irridu nkomplu nimmiraw għall-aqwa u l-aħjar għal dak li għandu x'jaqsam ma' Għawdex.

Sur President, finalment jiena nemmen bis-sħiħ fil-poplu Għawdxi.

Nemmen li aħna poplu bieżel u ħawtiel, poplu li kapaċi jaddatta ruħu u li kapaċi jikkompeti ma' ħaddieħor, anke fuq livell internazzjonali.

Jiena nħares lejna bħala reġjun speċjali fl-Unjoni Ewropea, fejn għas-snin li ġejjin qegħdin inkomplu niggwadanjaw minn minimu ta' 10% tat-€855 miljun, fejn b'politika bil-għaqal jirnexxilna lkoll flimkien inkomplu nibnu fuq dak li għamilna s'issa.

B'hekk inkomplu nkattru x-xogħol, insaħħu u ntejbu l- potenzjal ta' gżiritna, intejbu l-ambjent ta' madwarna, noffru edukazzjoni u saħħa ta' l-ogħla kwalita` u nsawru l-viżjoni ta' Għawdex 2015 ħalli Għawdex u l-Għawdxin verament ngħixu ħajja aħjar.

Nirringrazzjak.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Anton Refalo għal Vot 38?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra skond il-mozzjoni 307 ta' l-10 ta' Ottubru, 2007.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fin-12.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Anton Refalo għal Vot 38.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, f'isem il-gvern se jiġu paired l-Onor.

John Dalli, l-Onor.

Louis Deguara u l-Onor.

George Pullicino.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, min-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Justyne Caruana, l-Onor.

Charles Mangion u l-Onor.

Alfred Sant.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 21

L-Onor.

|Abela Carmelo |Dalli Helena | |Agius Chris |Farrugia | | |Michael | |Bartolo Evarist |Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Galdes | | |Roderick | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar Charles |Parnis Silvio | |Buontempo Stefan |Refalo Anton | |Cardona Chris |Sammut Joseph | |Chircop Karl |Vella George | |Coleiro Preca |Vella Karmenu | |Marie Louise | | |Cuschieri Joseph | |

KONTRA : 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence| |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Michael | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici| | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici| | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett | | |Jesmond | |D'Amato Helen |Puli Clyde | |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando | | |Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin| |Falzon Joseph |Zammit Ninu | |Fenech Antonio |Zammit Dimech | | |Francis | |Frendo Michael | |

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 38 - MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €49,173,080 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 38 - Ministeru għal Għawdex, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din il-votazzjoni tittieħed immedjatament skond l- istess mozzjoni ta' proċedura, u bl-istess arranġament tal-pairing.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason|Gonzi Michael | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina |Mugliett Jesmond| |Dolores | | |D'Amato Helen |Puli Clyde | |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna|Vassallo Edwin | |Falzon Joseph |Zammit Ninu | |Fenech Antonio |Zammit Dimech | | |Francis | |Frendo Michael | |

KONTRA : 21

L-Onor.

|Abela Carmelo |Dalli Helena | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Bartolo Evarist|Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Galdes Roderick | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Buhagiar |Parnis Silvio | |Charles | | |Buontempo |Refalo Anton | |Stefan | | |Cardona Chris |Sammut Joseph | |Chircop Karl |Vella George | |Coleiro Preca |Vella Karmenu | |Marie Louise | | |Cuschieri | | |Joseph | |

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 38 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT VIII - MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €10,145,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VIII – Ministeru għal Għawdex, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot VIII għaddiet.

Fis-12.38 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 38 u VIII tal-Ministeru għal Għawdex ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Ngħaddu għat-tieni item fuq l-aġenda.

Il-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TA' PATTIJIET BEJN MALTA U

L-ISTATI UNITI TA' L-AMERIKA FUQ

L-IMBARKAZZJONI TA' BASTIMENTI

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirratifika pattijiet bejn Malta u l-Istati Uniti ta' l-Amerika fuq l-Imbarkazzjoni ta' Bastimenti".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Nissekonda.

MR SPEAKER: Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirratifika pattijiet bejn Malta u l-Istati Uniti ta' l- Amerika li jipprovdu għall-imbarkar fuq bastimenti li dwarhom ikun hemm suspett ta' proliferazzjoni fuq il-baħar ta' armi ta' qirda massiċċa jew ta' traffiku illegali ta' mediċinali narkotiċi jew ta' sustanzi psikotropiċi" jinqara t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Ottubru 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2008

It-Tmien Jum

Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta, 30 ta' Ottubru 2007, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fis-12.39 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEGBA BIL-MIKTUB

XOGĦOL TA' RESTAWR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid liema xogħol ta' restawr sar fuq is- swar matul l-2006 u 2007?

X'kien il-valur ta' dan ix-xogħol?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li matul is-sena 2006, saru xogħlijiet ta' restawr fuq is-Sur ta' Santa Barbara l-Belt, Westreme Battery il- Mellieħa u s-Swar tal-Birgu fuq in-naħa tal-foss.

Ix-xogħlijiet saru kollha mill-ħaddiema tat-Taqsima tar-Restawr u huwa stmat illi komplessivament ġew investiti madwar Lm70,000.

Matul is-sena 2007 tkomplew ix-xogħlijiet ta' restawr fuq is-Sur ta' Santa Barbara l-Belt, u s-swar tal-Birgu fuq in-naħa tal-foss.

Dawn ix- xogħlijiet saru mill-ħaddiema tat-Taqsima tar-Restawr u s'issa ntefqu madwar Lm50,000.

Saru wkoll xogħlijiet ta' manutenzjoni fuq il-mina ta' Sant'Anna ta' l-Isla u s-Sur ta' San Ġakbu l-Birgu.

Dawn ix-xogħlijiet li saru bid-direct labour huma stmati li swew Lm3,500.

Matul is-snin 2006 u 2007, saru xogħlijiet biex jiġu dokumentati s-Swar tal- Couvre Porte u tal-Kavallier u Bastjun ta' San Ġwann fil-Birgu, kif ukoll il-Kavallier ta' San Ġwann, is-Swar ta' Sant' Andrija u ta' San Mikiel fil- Belt bi preparazzjoni għal tenders għal xogħlijiet fuq dawn is-siti.

Dawn l-istudji saru mill-ħaddiema tal-Photogrammetry Section fi ħdan it-Taqsima tar-Restawr.

MELLIEĦA - SERQ TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi li nsterqu fil-Mellieħa matul l-ewwel disa' xhur tas-sena 2007?

Jista' jinfurmani bl-istess dettall għas-snin kollha abbażi ta' l-aħħar ħames snin sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher hawn taħt:- |200|200|200|200|200|200| |2 |3 |4 |5 |6 |7* | |14 |10 |16 |11 |9 |4 |

*Jannar - Settembru

BUĠIBBA - SERQ MINN DJAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' serqiet minn djar privati li saru f'Buġibba matul l-ewwel 9 xhur tas- sena 2007?

Jista' jinfurmani bl-istess dettalji għall-aħħar 5 snin sena b'sena?

ONOR.

Interpellant huwa kif jidher hawn taħt:-

|2002 |200|200|200|200|200| | |3 |4 |5 |6 |7* | |14 |7 |6 |16 |14 |12 |

*Jannar - Settembru

QAWRA - SERQ TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi li nsterqu fil-Qawra matul l-ewwel disa' xhur tas-sena 2007?

ONOR.

|200|200|200|200|200|200| |2 |3 |4 |5 |6 |7* | |28 |19 |17 |21 |18 |8 |

*Jannar - Settembru

XEMXIJA - SERQ MINN DJAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' serqiet minn djar privati li saru fix-Xemxija matul l-ewwel 9 xhur tas- sena 2007?

ONOR.

|200|200|200|200|200|200| |2 |3 |4 |5 |6 |7* | |11 |5 |9 |8 |7 |9 |

*Jannar - Settembru

BUGIBBA - SERQ TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi li nsterqu f'Bugibba matul l-ewwel disa' xhur tas-sena 2007?

ONOR.

|200|200|200|200|200|200| |2 |3 |4 |5 |6 |7* | |13 |21 |14 |12 |5 |7 |

*Jannar - Settembru

MANIKATA - SERQ MINN DJAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' serqiet minn djar privati li saru fil-Manikata matul l-ewwel 9 xhur tas- sena 2007?

ONOR.

|200|200|200|200|200|200| |2 |3 |4 |5 |6 |7* | |1 |0 |0 |0 |2 |0 |

*Jannar - Settembru

KAZI TA' SERQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid mill-bidu ta' din is-sena sal-aħħar ta' Settembru, 2007 x'każi ta' serq u ksur tal-liġi oħra ġew rrappurtati f'dawn il-lokalitajiet: Mellieħa, San Pawl il-Baħar, n- Naxxar, San Ġiljan, Pembroke, Sliema u l-Gżira?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.