MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 267 It-Tnejn, 16 ta' Mejju, 2005 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 267 It-Tnejn, 16 ta' Mejju, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 16 ta' Mejju, 2005

WERREJ

MINUTI 297

KUNSENS 297

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 297

TQEGĦID TA' KARTI 304

DISKUSSJONI DWAR L-ISTRATEĠIJA TA' LISBONA 305

AĠĠORNAMENT 329

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 335

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 266 li saret fil-11 ta' Mejju, 2005 ġew konfermati.

KUNSENS

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. V ta' l-2005 - Att ta' l-2005 dwar Arkivji Nazzjonali.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

ARRETRATI LIL MEMBRU TA' L-ARMATA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jara li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħata l-arretrati tal-paga lilha dovuta mill-forzi armati?

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Jien informat li l-arretrati dovuti tħallsu lill- persuna konċernata f'Marzu li għadda.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħid meta se joħorġu r-riżultati ta' l-interviews għall-mili ta' postijiet ta' senior messengers?

ONOR.

TONIO FENECH: Jiddispjaċini imma ma nafx nirrispondik.

TKEĊĊIJA TA' MEMBRI TA' L-ARMATA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm tkeċċew membri ta' l-armata f'dawn l-aħħar ħames snin?

Għaliex tkeċċew u x'rank kellhom?

Kemm telqu minn jheddhom?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

EŻENZJONI MIT-TAXXA FUQ XIRI TA' BUSES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11136, jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont totali ta' eżenzjoni mit-taxxa ta' reġistrazzjoni u mid-dazju fuq xiri ta' buses ġodda?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- ammont totali ta' eżenzjoni mit-taxxa ta' reġistrazzjoni u dazju fuq xiri ta' buses ġodda hu ta' Lm355,026.

HOST FAMILIES

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Franco Galea) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm huwa minnu li hemm xi dipartiment li qed jitlob informazzjoni mill-aġenziji ta' l-ivvjaġġar u mill-iskejjel ta' l-Ingliż dwar host families li jżommu studenti barranin magħhom?

X'inhu l- iskop ta' dan l-eżerċizzju?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninsab informat li l-ebda dipartiment taħt id-dekasteru tiegħi ma qatt talab għall-informazzjoni msemmija mill-Onor.

Interpellant.

Huwa d- dipartiment tat-taxxi interni biss li jitlob informazzjoni lill-iskejjel ta' l-Ingliż dwar ħlasijiet lil host families.

Is-sistema ta' self-assessment tinkorpora sistema ta' verifika biex jiġi żgurat li kulħadd iħallas it-taxxa dovuta u għal din ir-raġuni, il- kummissarju tat-taxxi interni għandu l-fakulta' li jitlob informazzjoni u dan ma jagħmlux biss fil-każ ta' dan is-settur imma f'setturi oħrajn ukoll.

EUROPEAN SPATIAL DEVELOPMENT PERSPECTIVE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Roderick Galdes) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm huwa minnu li l-ministeru jew dipartimenti li jaqgħu taħtu kellhom diskussjonijiet dwar il-European spatial development perspective?

Ġew sottomessi xi proposti jew proġetti marbuta ma' dan il-pjan?

X'kienu jinkludu?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nikkonferma li s-segretarjat għall-Unjoni Ewropea qatt ma ssottometta xi proposti jew proġetti marbuta mal-European spatial development perspective.

ŻIEDA TA' L-GĦOLI TAL-ĦAJJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'inhi r- raġuni li d-dħul tal-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, la jirrifletti ż-żieda fil-promozzjoni u lanqas ta' l-għoli tal-ħajja?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-persuna indikata kienet senior operative fuq skala 17 u fid-19 ta' Novembru, 2004 ħadet progression għal skala 16 u mhux promozzjoni.

Din il-progression dehret fil-paga li tħallset fl-1 ta' Diċembru, 2004 - li allura tkopri l-perijodu mit-3 ta' Novembru sa l-1 ta' Diċembru, 2004 - u hija riflessa fis-salarju bażiku ta' din il-persuna, fejn għandha parti mill-paga maħduma fuq skala 17 u parti fuq skala 16.

Fl-1 ta' Jannar, 2005 din il-persuna ngħatat iż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja għal din is-sena.

Jekk il-persuna indikata tixtieq aktar informazzjoni, nistedinha tmur fl- uffiċċju tas-salarji tal-ministeru.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħidilna x'pożizzjoni se tieħu Malta fuq il-pressjoni li qed tagħmel Franza biex il- VAT fuq ristoranti tinżel minn 19.5% għal 5.5%, partikolarment wara l-aħħar laqgħa li kellhom l-esperti tat-taxxa?

X'pożizzjoni se tieħu Malta meta fi ftit ġimgħat oħra se jiltaqgħu l-ministri tal-finanzi tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea biex ikomplu jiddiskutu din il-materja?

X'pożizzjoni se tieħu Malta meta sa l-1 ta' Jannar, 2006 mistennija tressaq il- pożizzjoni tagħha fuq lista ta' servizzi fejn għandha titnaqqas il-VAT?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Kif qal tajjeb l-Onor.

Bartolo, id-diskussjoni m'hijiex marbuta biss fuq il-kwestjoni tar-ristoranti imma anke fuq numru ta' setturi oħrajn.

Franza kienet diġa' talbet deroga biex għal raġunijiet ta' employment, tkun tista' tapplika r-rata ta' 5% flok ir-rata ta' 19% u effettivament kien hemm perijodu fejn din it-talba kienet ġiet aċċettata.

Bħalissa għaddejja diskussjoni aktar wiesgħa biex din it-taxxa tiġi armonizzata, fis-sens li ma jkunx hemm xi pajjiż partikolari li abbażi ta' xi special consideration u f'settur wieħed partikolari ikollu rata aktar baxxa, imma jkun hemm a common policy across the European Union kollha kemm hi.

Jien nista' ngħid li min-naħa tagħna qed issir analisi interna fuq livell tekniku ta' x'se jkun ifisser dan għal pajjiżna - għax ovvjament hemm implikazzjonijiet ta' revenue, jekk wieħed jieħu in konsiderazzjoni settur u mhux ieħor - imma at this stage ikun prematur li ngħid x'pożizzjoni finali se nieħdu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sena wara sena, fis-sottomissjonijiet tagħha għall-budget, l-assoċjazzjoni tal-lukandi u r-ristoranti kienet titlob li l- VAT tinżel fuq il-qasam tar-ristoranti, iżda sena wara sena l-gvern irrifjuta li jagħmel dan.

Se nħallu l-pożizzjoni tal-gvern tippreġudikalna l-pożizzjoni li se nieħdu f'dan il-każ?

Ma jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li huwa kruċjali li ladarba nfetħet din it-tieqa ta' opportunita' fil-qasam tar-ristoranti u servizzi oħrajn, huwa fl-interess tagħna li kemm jista' ikun ikollna rata baxxa biex inkunu iżjed kompetittivi, speċjalment fil-konfront ta' dawk il-pajjiżi fejn is-settur turistiku huwa importanti strateġikament għall-ekonomija tagħhom?

ONOR.

TONIO FENECH: Naħseb li kieku kien possibbli konna nbaxxu r-rata tal-VAT fuq is-setturi kollha u mhux fil-każ tar-ristoranti biss!

Riċentement, per eżempju, kien hemm min qajjem il-kwestjoni tal-kultura, fejn jidħol it-teatru u anke fejn tidħol l-industrija tal-films.

Jiġifieri t-talba biex tapplika a lower rate hija wiesgħa u tapplika għal numru ta' setturi għax, naturalment, din kulħadd iħares lejha bħala li potenzjalment tista' tgħin f'dak li huwa ħolqien ta' impjiegi u affarijiet simili.

Pero' ovvjament il-pajjiż għandu konsiderazzjonijiet oħra x'jagħmel għax biex aħna nsostnu l-edukazzjoni, l-investiment fl-infrastruttura, is- servizzi soċjali u l-ambjent, iridu jiġu minn x'imkien il-flus.

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni daqshekk straightforward għax ma jagħmilx sens li wieħed jaqbad u jniżżel ir-rata f'settur wieħed mingħajr ma jikkonsidra l- implikazzjonijiet fuq setturi oħrajn u ċertament f'dan l-istadju ma jien se nagħmel l-ebda commitment f'dan is-sens.

Żgur li għas-settur turistiku – u dan l-Onor.

Bartolo jafu - il-gvern diġa' qiegħed joffri rata vantaġjuża ta' 5% fuq l-akkomodazzjoni, xi ħaġa li pajjiżi oħrajn ma joffrux.

Aħna ppreferejna li nagħtu inċentiva f'dan ir-rigward għax inħossu li din tkun aktar indirizzata lejn is-settur turistiku, filwaqt li ħafna mill- konsum li jsir fir-ristoranti m'huwiex marbut biss mat-turiżmu imma huwa marbut ukoll mal-konsum lokali.

Nerġa' ngħid li d-diskussjoni hija ħafna iktar wiesgħa milli nħarsu biss lejn settur wieħed partikolari, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fil-valutazzjoni u l-evalwazzjoni li trid issir, se jingħata kas ta' l-argumenti li kien ressaq l-istess gvern Nazzjonalista waqt in-negozjati għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni, dwar fejn il-VAT tolqotna ħażin?

Jaħseb li huwa l-każ li għandna nkunu konsistenti mal- pożizzjoni li dwarha l-gvern kien ipprova jipperswadi lill-Kummissjoni Ewropea, anke jekk ma wasalx?

Jaħseb li l-argumenti ta' dak iż-żmien għadhom jgħoddu għal-lum?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Bla dubju ta' xejn, l-argumenti li saru fil-passat jibqgħu argumenti validi għalina.

Aħna se nibqgħu nżommu l-pożizzjoni tagħna fuq il-kwestjoni ta' l-ikel, fuq il-mediċini u fuq diversi affarijiet oħra.

MQABBA: TRIQ L-AĦAWA GHIGO - ASFALTAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph M. Sammut) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li l-parti li fadal minn Triq l-Aħwa Ghigo, fl-Imqabba tingħata wiċċ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Minn spezzjoni li saret jirriżulta li l-aħħar biċċa minn Triq l-Aħwa Ghigo safejn hi miftuħa, ġiet mogħtija cold asphalt iżda minn wara l-ħajt li jagħlaq it-triq, il-bini għadu mhux żviluppat.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, xtaqt ninterpella lill-Ministru dwar in-nuqqas ta' road signs f'dawk it-toroq arterjali fejn bħalissa qed isiru x-xogħlijiet.

Ma jaħsibx li dan qed ikun ta' periklu kemm għall- pedestrians kif ukoll għas-sewwieqa?

Għala dan ix-xogħol qed jieħu daqshekk fit-tul u sadanittant qatt ma tara warden jew pulizija?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Kuntrarjament għal dak li qed jgħid l-Onor.

Farrugia, m'huwiex veru li x-xogħlijiet qed idumu iktar milli kien previst.

Fil-fatt illum infetħet it-triq ta' Ħal Qormi, bejn ix-showroom tal-KIA u r-roundabout li tagħti għas-Siġġiewi.

Issa l-Onor.

Membru jaf li meta l-kuntratturi jkunu qed jagħmlu ċertu xogħol fit-toroq obbligati jipprovdu sinjali għal skop ta' road safety u traffic management, iżda mhux l-ewwel darba li dawn is-sinjali jinsterqu.

Anke l-ADT il-ħin kollu tiġbed l-attenzjoni tal-kuntratturi dwar is-signage li suppost isir meta jkunu għaddejjin ix-xogħlijiet, iżda b'mod regolari jinsterqu minn fuq il-post il-cones, crash barriers u sinjali oħra li jitpoġġew fit-toroq għal skop ta' safety u kontroll tat-traffiku.

Dan l- aħħar meta kien qed isir xogħol f'St. George's Road, San Ġiljan xi ħadd anke ċaqlaq dawn is-sinjali u b'riżultat ta' hekk inħoloq chaos sħiħ.

Naturalment hemm diversi modi kif wieħed jista' jagħmel traffic management u fit-triq tas-Siġġiewi, per eżempju, saru traffic lights temporanji biex jirregolaw it-traffiku u f'postijiet partikolari ġieli jkun hemm il- preżenza tal-pulizija.

Jiena napprezza li l-flus li ntefqu fuq xogħlijiet ta' toroq huma fuq skala li qatt ma rajna bħalha għax Lm14-il miljun f'sena huma darbtejn il-budget annwali tax-xogħlijiet fit-toroq.

Dan minnu nnifsu jikkawża dawn l- inkonvenjenzi u naturalment mhux dejjem ikollok soluzzjoni għal ċerti sitwazzjonijiet għax biex tmur mill-Mosta għall-Imġarr m'għandekx alternative route.

Jiġifieri kultant ikollok tmur għas-soluzzjoni li taħdem sa nofs it-triq u tiftaħ in-nofs l-ieħor għat-traffiku.

Evidentement dan jikkawżalek ċertu inkonvenjent li m'għandniex soluzzjoni għalih, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma allura jekk il-problema ġejja minħabba l-fatt li r-road signs jinsterqu, jista' il-Ministru jara li jitwaħħlu poles u dwal apposta f'dawn iż-żoni?

B'dan il-mod, filwaqt li l-ADT ma tkomplix tgħabbi piżijiet fuq il-kuntrattur, ikun hemm element akbar u aħjar ta' road safety.

Għax mhux billi nġibu l-iskuża li dawn is-signs jinsterqu u nibqgħu ma niċċaqalqux, Sur President.

Jiena qatt ma rajt warden jew pulizija għassa meta jkun qed isir xogħol ta' toroq u nitlob lill-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, ir-rapporti li fihom hemm li kien hemm il-preżenza tal-pulizija jew tal-wardens.

Jien ta' sikwit ngħaddi mit-toroq ta' Ħaż-Żebbuġ u mill-bypass ta' l-Imġarr u ż- Żebbiegħ, pero' qatt ma nara warden jew pulizija jiddevjaw it-traffiku, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Meta għandek l-approvazzjoni għal traffic management bħala skema li hija ongoing, m'hemmx l-obbligu li jkun hemm warden.

Dan mhux bħal meta tingħalaq triq, għandek devjazzjoni temporanja u min qed jagħmel dak ix-xogħol għandu l-obbligu li jġib il-warden.

Jekk inti ddisinjajt skema ta' traffic management u poġġejtha in place, suppost li dik timxi waħedha u m'għandekx bżonn ta' warden day in, day out.

Issa jien ngħidlek li fejn jirriżultaw problemi partikolari ta' xi congestion li tinħoloq further down the road minħabba dawn ix-xogħlijiet, ġieli tara pulizija.

Biss ma naħsibx li l-issue hija kwestjoni ta' dwal u daqshekk, Sur President.

Jiena nista' nikkonferma li dawn il-crash barriers hemm kwantita' kbira minnhom u mhux kif qed jgħid l-Onor.

Interpellant.

Jekk imur lejn iż- Żebbiegħ isib it-triq mimlija kollha crash barriers, flashlights u affarijiet bħal dawn.

Mhux qed ngħid li aħna perfetti għax naturalment hemm ħafna lok ta' improvement.

Jien naċċetta l-fatt li hemm bżonn ta' iktar monitoring mill-enforcement officers ta' l-ADT.

Fil-fatt il-periti u l-enforcement officers ta' l-ADT ġew mitluba li joqogħdu b'seba' għajnejn biex kif jinnotaw shortcomings ta' traffic management, dawn iġibuhom għall- attenzjoni tal-kuntratturi u jista' ikun hemm kas ta' penali jekk l- affarijiet ma jitranġawx.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jekk tippermettili ndawwar is-suġġett, nistaqsi lill-Ministru biex jgħidli kemm huwa possibbli li l-ADT tagħmel rethinking dwar il-problema tad-double-deckers, anke peress li Malta llum tinsab f'realta' ġdida.

Kemm huwa konxju li f'dawn l-aħħar 12-il xahar kien hawn coaches ta' dan it-tip mill-Ġermanja joperaw f'Malta għal ġimgħa sħiħa u kien hawn ukoll xi double-decker li ġiet bit-turisti mill- Ingilterra?

Qed ngħid dan anke fid-dawl ta' dak li qal il-Kummissarju Verheugen, fis-sens li Malta m'għandha l-ebda dritt tibqa' tirrifjuta l- permess lil dawn il-coaches.

Issa peress li dan il-każ ġie a konoxxenza tal-prim ministru u peress li l- Ministru stess donnu li hu tal-fehma li għandu jkun hemm rethinking - għax qal li dawn il-coaches joħolqu suq ġdid - u peress ukoll li jidher li l-ADT se tibqa' riġida fil-pożizzjoni tagħha, ma jaħsibx il-Ministru li m'huwiex sew li operaturi barranin jistgħu jdaħħlu double-deckers f'Malta, filwaqt li sidien lokali ma jistgħux joperaw bihom?

Naf li anke sar appell minn kelliem ta' l-oppożizzjoni dwar dan u anke hu talab li jsir rethinking.

Naħseb li sinċerament wasal iż-żmien li l-ADT ma tibqax riġida u ma tibqax tistaħba wara l-iskuża ta' l-għoli meta fir-realta' għandna operaturi barrranin li qed jiġu Malta b'dawn it-tip ta' coaches.

X'inhi l-pożizzjoni tal-Ministru dwar dan?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ewwelnett min qed jagħmel talba għall-ħruġ ta' permessi għal double-deckers li diġa' qegħdin f'Malta, qed jgħid li dawn huma open-top buses meta dawn m'huma open-top buses xejn imma huma double- deckers li sempliċement neħħewlhom is-saqaf.

Jiġifieri altro che milli dawn jobdu l-istandards kif suppost.

Kieku xi passiġġier kellu verament ikun fuq is-saqaf ta' waħda minn dawn il-coaches u jqum bil-wieqfa, jispiċċa jaħbat mas-sinjali tat-traffiku li għandna fit-toroq minħabba l- għoli tal-coach!

It-tieni, qabel ma wieħed jiġi biex jiftaħ il-permessi għall-vetturi ta' dan it-tip irid jara jekk hawnx verament ħtieġa għalihom.

Għax int jista' ikollok operatur li jkun irid idaħħal servizz or whatever, pero' ma jkunx hawn domanda għalih.

It-talba tista' tkun ġejja minn xi ftit operaturi għax ikunu jixtiequ jifirxu l-business tagħhom.

U lanqas ma rridu ninsew li s-setturi varji fit-trasport huma magħluqin u għandek diversi monopolji, Sur President.

Jekk nitkellmu dwar taxis insibu li għandna 200 liċenzja, karozzi tal-linja għandna 508, il-liċenzji għall-coaches huma magħluqin u l-liċenzji tal- hearses huma magħluqin.

Din hija sitwazzjoni which runs across the board, fis-setturi kollha f'Malta u Għawdex u f'pajjiż żgħir bħal tagħna m'huwiex daqshekk faċli li tibda tkisser dawn il-monopolji.

Jekk wieħed jikkonċedi lill-operaturi tal-karozzi tal-linja biex jibdew jagħmlu xogħol mat- turisti, per eżempju, għid li f'daqqa waħda se jqumulek ta' l-unscheduled.

Pajjiżna tant hu żgħir li l-economies of scale ma jippermettux dawn l- affarijiet, pero' napprezza l-anomalija li semma l-Onor.

Galea li operaturi tat-trasport internazzjonali jistgħu joperaw f'Malta.

Forsi jeżistu xi ftit niċeċ fejn wieħed jista' jippermetti double-deckers proprja, basta jobdu ċerti specifications.

M'hemm xejn ħażin li wieħed jgħid kemm għandu jkun l-għoli ta' vettura għax jekk ma jsirx hekk se nispiċċaw ikollna nbiddlu s-senjalazzjoni li għandna fit-toroq.

Biss kollox ma' kollox ma naqbilx li għandu jkollna suq miftuħ għad-double- deckers għax fl-ebda settur tat-trasport - sew jekk huma coaches, jekk huma mini vans, jekk huma xarabanks u jekk huma taxis - ma jeżisti suq miftuħ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, kemm huwa informat il-Ministru li fl- Ingilterra, pajjiż membru ta' l-Unjoni minn ħafna snin qabel ma' Malta saret membru, hemm site fejn jirriklamaw id-double-deckers – dawn il- Ministru jsejħilhom bis-saqaf miftuħ - u anke jużawhom biex idawru lit- turisti bihom?

Ma jaħsibx il-Ministru li l-ADT qiegħda tuża l-argument ta' l-għoli u ilha tirriċiklah għal ħafna żmien - naf li l-Onor.

Mugliett wiret din il-problema għax ilha hemm snin twal - mentri operaturi barranin qegħdin jiġu hawn b'double-deckers ta' l-istess għoli u l-ebda inċident għadu ma ġie rrapportat?

Ma jaħsibx il-Ministru li hemm differenza bejn turist li jieħu coach u jinżel sa Marsaxlokk u turist ieħor li jieħu tour b'double-decker li tieħdu sightseeing f'numru ta' postijiet?

Naturalment ikun irid iħallas aktar għax jekk turist imur Marsaxlokk b'karozza tal-linja jrid iħallas mod u jekk imur b'double-decker irid iħallas ħafna iktar.

Ma jaħsibx li dan is- servizz jista' jiġġenera suq ġdid għall-industrija tat-turiżmu, speċjalment jekk nieħdu in konsiderazzjoni li t-temp f'pajjiżna jiġbed numru ta' operaturi barranin?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ikolli nistqarr li ma nafx jekk l-Onor.

Galea huwiex jirriferi għal open-top buses jew għal double-deckers għax nerġa' ngħid li ma teżisti l-ebda domanda fil-pajjiż għal double-deckers, jiġifieri għal coaches li jkollhom capacity doppja tal-coaches li hawn.

L-open-top buses naralhom spazju għal skopijiet turistiċi u naraha l- ħtieġa tagħhom.

Wieħed mill-inkarigi li tajt lill-ADT - fil-fatt l-Onor.

Interpellant qal li jiena darba aċċennajt għar-rethinking – hu preċiżament li nfasslu policy għal open-top buses li joperaw fuq ċerti rotot speċifiċi ta' sightseeing għal skopijiet turistiċi.

INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk kumpens mogħti mit-tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji huwiex suġġett għat-taxxa fuq l-income?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi l-ebda taxxa ma hi dovuta jew pagabbli fuq ħlasijiet magħmulin lill-individwi mill-Gvern ta' Malta jew minn xi korporazzjoni jew korp stabilit b'liġi jew minn xi soċjetà jew korp ieħor li fih il-gvern ikollu kontroll, bħala kumpens għal xi telf ta' income u li jkunu saru fuq rakkomandazzjoni tat-tribunal għall- investigazzjoni ta' inġustizzji mwaqqaf skond Att VIII ta' l-1997.

SERVIZZ PUBBLIKU - ĦADDIEMA ON LIGHT DUTIES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Justyne Caruana) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid fiex jikkonsisti l-proċess biex impjegat tal-gvern jingħata light duties u kif jinbeda dan il-proċess?

In oltre, jista' ġentilment jgħid x'tip ta' xogħol hu kkonsidrat bħala light u x'implikazzjonijiet u/jew x'effett ikun hemm fuq is-salarju?

ONOR.

TONIO FENECH (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninsab informat li l-policy tal-gvern hi li ma jaċċettax li mpjegati pubbliċi jkunu fuq light duties, għalkemm issir eċċezzjoni fil-każ ta' min ikun weġġa' fuq ix-xogħol.

DOUBLE TAXATION AGREEMENT MAL-USA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'passi beħsiebu jieħu l-Gvern Malti dwar id-double taxation agreement ma' l-Istati Uniti, bħala follow-up għaż-żjara riċenti tal-Foreign and European Affairs Committee tal-Parlament?

ONOR.

Interpellant li l-gvern se jkompli bil-ħidma kollha possibbli biex anke ma' dan il-pajjiż ikollna double taxation agreement.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplementari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' is-Segretarju Parlamentari jgħid jekk għadux in vigore d-double taxation agreement bejn Malta u l-Ingilterra?

ONOR.

TONIO FENECH: Iva, safejn naf jien għadu in vigore.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' skejjel li huwa ppjanat li jsirulhom xogħlijiet ta' manutenzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12100;

Lista ta' skejjel fejn qed isiru xogħlijiet ta' manutenzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12101;

Lista ta' talbiet pendenti għal devoluzzjoni ta' art minn għaqdiet sportivi għal skopijiet ta' proġetti sportivi, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 12329; u

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' stqarrija għall-istampa dwar xogħlijiet ta' kostruzzjoni f'żoni turistiċi matul is-sajf 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12326.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`) : Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Statistika dwar każijiet ta' persuni isofru minn Ħepatite B bejn l- 2000 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12107; u

Statistika dwar imwiet ta' persuni f'Malta kaġunati mill-kanċer matul l-2004, maqsuma skond il-lokalitajiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12316.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Jesmond Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar rotot ġodda u estensjonijiet ta' rotot eżistenti tas- servizz tat-trasport pubbliku, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12106.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku għas-sena 2004; u

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar tender numru 33 maħruġa mit-taqsima proprjeta` tal-gvern fil-25 ta' Frar 2005, flimkien mal-pjanta relattiva u l-permess tal- MEPA, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12382; u

Tabella li turi l-għadd ta' reati kriminali rapportati lill-pulizija fil-limiti ta' Santa Venera bejn l-2001 u l-2004, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 12422.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Issa minflok se ngħaddu għall-Ordnijiet tal- Ġurnata, il-Kamra se tgħaddi biex tiddiskuti l-istrateġija ta' Lisbona, dibattitu li se jieħu tlett ijiem.

Mozzjoni quddiemna m'għandniex u għaldaqstant fi tmiem id-diskussjoni ma npoġġix il-mistoqsija.

Id-dibattitu jiftħu u jagħlqu l-Ministru Ċensu Galea.

Rimarki?

DISKUSSJONI DWAR L-ISTRATEĠIJA TA' LISBONA

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, illum għandna għad-diskussjoni suġġett li ilu jissemma diversi drabi, suġġett li la għandu bidu u lanqas tmiem, suġġett li mhux se jkun possibli għalina li nitkellmu fuq l-aspetti kollha tiegħu!

U hawnhekk qiegħed nirreferi għal-Lisbon Agenda.

Fl-ewwel ftit minuti se nagħti idea ta' x'inhuma t-targets prinċipali tagħha u se nipprova nasal għall-konklużjoni dwar jekk Malta hijiex miexja ma' dawn it-targets.

Imbagħad inkunu nistgħu naslu għall-konklużjoni ta' dak li hemm bżonn isir mhux biss fuq bażi temporanja, iżda aktar importanti minn hekk, x'għandna nagħmlu fuq bażi long-term u fuq bażi lil hinn mid- definizzjonijiet li għandha din l-istess aġenda ta' Lisbona.

Bħal-lum ħmistax kien hemm żewġ sessjonijiet ta' diskussjoni fil-kumitat ta' l-Affarijiet Barranin u Ewropej fejn diversi organizzazzjonjiet Maltin kellhom l-opportunita' li jiġu u jitkellmu quddiem dan il-kumitat.

Fil- fatt, dawn id-diversi organizzazzjonijiet kienu preżenti u għamlu l- preżentazzjonjiet tagħhom u pprovaw huma stess jaraw jekk pajjiżna mexiex 'il quddiem biżżejjed jew jekk nistgħux nagħmlu aktar minn dak li qed nagħmlu ħalli nilħqu l-għanijiet prinċipali tagħna.

Sur President, jekk wieħed kellu jiġbor fi ftit kliem x'kienu t-targets oriġinali ta' din 'l hekk imsejħa aġenda ta' Lisbona fis-sena 2000 naraw li l-għan prinċipali kien dak li nagħmlu mill-ekonomija ewropea l-aktar waħda kompetittiva, l-aktar waħda bbażata fuq l-informazzjoni madwar id-dinja u li tkun kapaċi ssostni l-growth ekonomiku bl-aktar numru ta' mpjiegi, u li jinħolqu b'adeżjoni u koeżjoni fil-qasam soċjali.

Dawn huma t-targets wesgħin ta' l-aġenda ta' Lisbona u li kull pajjiż ipprova jmexxi 'l quddiem.

Tajjeb li wieħed ifakkar ukoll li fis-sena 2000 dawn it-targets kienu intiżi għall-15-il membru li kien hemm fi ħdan l-Unjoni Ewropea, pero' meta mbagħad id-diversi kandidati kienu qed joqorbu lejn is-sħubija tagħhom fl-Unjoni Ewropea kien hemm targets u skopijiet fil-programm ta' ħidma ta' l-aġenda ta' Lisbona li ridna nipprovaw insiru parti integrali minnhom.

Naturalment ma kienx possibbli għal dawk l-għaxar pajjiżi li daħlu fl-1 ta' Mejju tas-sena l-oħra sabiex jibdew iħaddmu l-għanijiet kollha ta' l-aġenda ta' Lisbona.

Dan għaliex fis-sena 2000 aħna konna għadna m'aħniex membri fl-Unjoni Ewropea.

Pero' dan ma jfissirx li t-targets tal-pajjiżi kandidati ta' l-Unjoni Ewropea riedu jkunu f'konflitt ma' l-ideat ta' l- aġenda ta' Lisbona.

Jien m'għandix dubju li kull wieħed mill-gvernijiet ta' dawn il-pajjiżi kien qiegħed jipprepara ruħu sabiex meta jidħol fl- Unjoni Ewropea fl-1 ta' Mejju tas-sena li għaddiet, b'xi mod jew ieħor ikun qiegħed jippjana huwa wkoll sabiex iwassal lil pajjjiżu lejn dik l-istess strateġija.

Eventwalment din kienet l-istrateġija li riedet tiġi adottata minn dawk il- pajjiżi li kienu se jsiru membri fl-Unjoni Ewropea, u fil-fatt Malta mill-1 ta' Mejju tas-sena l-oħra bdiet taddotta dawn it-targets ta' l-aġenda ta' Lisbona.

Fil-fatt, dawn ħadnihom bħala parti mit-targets li ridna nilħqu u li għad irridu nilħqu u li se nkomplu naħdmu fuqhom matul iż-żmien li ġej sabiex nipprovaw naraw kif se nilħqu dawn it-targets prinċipali.

Wieħed jista' jgħid li meta tipprova tidħol fid-dettall ta' dik is-sentenza u tgħidha f'kelmtejn, insibu li l-għan prinċipali li fuqu kienet ibbażata l- aġenda ta' Lisbona huwa dak li ridna naraw li nipprovaw insibu l-aħjar mod biex nippreparaw lill-ħaddiema u lin-negozji fid-diversi pajjiżi għall- bidliet li jkunu qed iseħħu, u biex ir-riċerka u l-innovazzjoni tad-diversi pajjiżi ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem.

Hemmhekk ukoll ġew stabbiliti numru ta' targets ta' kemm suppost tonfoq f'dawn l-oqsma partikolari, u allura ridna nassiguraw li l-pajjiżi differenti, partikolarment pajjiżna, nersqu lejn dawk it-targets prinċipali.

Mr Speaker, jien m'iniex se nitkellem dwar id-diversi targets li hemm għax se jkun hawn ministri oħra li jitkellmu dwarhom b'mod iktar speċifiku.

Pero` tajjeb wieħed jgħid li l-iktar punti importanti kienu li l-pajjiżi jaħdmu f'ekonomija kompetittiva u dinamika li tkun ibbażata fuq it-tagħrif u fuq it-tagħlim, u li din l-istess ħidma tkun kapaċi twassal biex l- ekonomija tikber b'mod qawwi filwaqt li ttejjeb il-kondizzjonijiet tax- xogħol u tassigura li f'kull wieħed mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jkun hemm koeżjoni soċjali ikbar milli kellu s'issa.

Wieħed jista' jgħid li meta l-Unjoni Ewropea, kemm qabel u kemm wara t- tkabbir tagħha f'Mejju tas-sena li għaddiet, bdiet tara fejn kienet waslet fit-targets ta' Lisbona stabbiliti fis-sena 2000, iktar ma beda jgħaddi ż- żmien, għalkemm kulma kienu ilhom ħames snin, beda jidher ċar li ċerti targets ma kenux qed jintlaħqu.

Xi targets oħrajn kellhom jinbidlu minħabba ċ-ċirkostanzi differenti li żviluppaw matul dawn l-aħħar snin.

Proprju f'Novembru li għadda kien hemm indikazzjonijiet ġodda li l-pajjiżi kollha fl-Unjoni Ewropea jridu jipprovaw jagħmlu revamping tal-Lisbon agenda tas-sena 2000 biex jaraw jekk dawk it-targets intlaħqux, u jekk kienx hemm skop li jinbidlu t-targets oriġinali minħabba r-realtajiet ġodda li kienu żviluppaw bejn is-sena 2000 u s-snin 2004/2005 bid-dħul ta' l- għaxar membri ġodda ta' l-Unjoni Ewropea.

Ir-rapport ta' l-ex-Prim Ministru Wim Kok għamel numru ta' rakkomandazzjonijiet.

Forsi jkolli ċans nagħmel riferenza għalihom f'din l- introduzzjoni, imma kelliema oħrajn żgur se jkollhom iċ-ċans jitkellmu fuq targets speċifiċi ta' dan l-istess rapport.

Kieku kellna naraw b'mod ġenerali fuqiex se jikkonċentraw r-rakkomandazzjonijiet il-ġodda matul iż- żmien li ġej, insibu li qed jirreferu għal numru ta' targets prinċipali li jinkludu l-macroeconomic guidelines, il- microeconomic guidelines u anke dawk li qed jissejħu l-employment guidelines.

Waħda mill-affarijiet li bdiet tiżviluppa f'dawn l-aħħar ftit xhur hija marbuta mal-parti hekk imsejħa l-koeżjoni soċjali.

U kien hemm numru ta' organizzazzjonijiet anke fil-kontest lokali li qalu li l-kunsill tal- kompetittivita` m'għamilx sewwa meta f'ċerti aspetti bidel il-pilastri prinċipali li fuqhom kellha tkun ibbażata din l-istrateġija ta' Lisbona, għaliex il-koeżjoni soċjali ma baqgħetx tingħata dik l-importanza kif kienet qed tingħata fit-targets oriġinali.

Hawnhekk tajjeb wieħed jenfasizza li iktar milli tneħħew it-targets ta' koeżjoni soċjali mit-targets oriġinali, iktar kien qed jingħad li ma jistax ikollok koeżjoni soċjali ta' dawk il-gruppi fis-soċjeta` li għal xi raġuni jew oħra jkunu qegħdin jinqatgħu lura mill-mainstream tal-kumplament tas- soċjeta`, jekk inti ma jkollokx żieda fl-impjiegi u żieda fl-attivita` ekonomika.

Permezz taż-żieda fl-attivita` ekonomika u ż-żieda fin-numru ta' persuni li jaħdmu, awtomatikament tkun tista' ssostni l-pożizzjoni ta' dawk il-persuni li għandhom bżonn l-għajnuna biex ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem.

Fl-aħħar mill-aħħar trid tkun l-istess soċjeta`, li tagħmel tajjeb għal dawk is-setturi li ma jkunux qegħdin jilħqu t-targets prinċipali ta' għajxien diċenti.

Permezz taż-żieda fl-attivita` ekonomika, is-soċjeta` tkun tista' ssostni lil dawk il-persuni li għal xi raġuni, li mhix fil-kontroll ta' dak li jkun, ikunu qed jaqgħu lura.

Allura dawn ir- rakkomandazzjonijiet ġodda qed jibqgħu jenfasizzaw il-ħtieġa ta' għajnuna lil dawk il-partijiet mis-soċjeta' li m'għandhomx żvilupp sostenibbli biżżejjed.

M'għandix dubju li d-diversi targets li kienu maħsuba oriġinarjament f'dan ir-rigward riedu jiġu enfasizzati b'mod iktar qawwi matul iż-żmien li ġej.

U hawnhekk ukoll, filwaqt li nħarsu b'mod intern lejn l-Unjoni Ewropea, wieħed irid ikompli jżomm quddiem għajnejh uħud mit-targets prinċipali li kellha l-istrateġija ta' Lisbona tas-sena 2000 u jara jekk imxewx biżżejjed, u jekk id-diversi setturi setgħux attwalment jiġu mtejba u mħarsa iktar.

Jekk wieħed jidħol iktar fil-fond fid-diversi targets oriġinali, isib li target prinċipali li kien ukoll il-bażi ta' l-aġenda ta' Lisbona, kien li f'dak li għandu x'jaqsam mat-tkabbir ekonomiku, innovazzjoni, technological change u employment l-Ewropa trid tipprova tikkompeti mhux biss bejn pajjiż u ieħor ta' l-istess Unjoni Ewropea, imma tikkompeti bħala blokk sħiħ ta' 15-il membru dak iż-żmien, u llum ta' 25 stat, ma' wieħed mill-forzi prinċipali ta' l-attivita` ekonomika, jiġifieri l-Amerika.

Wara numru ta' snin kellu jiġi mqabbel it-tkabbir ekonomiku tal-25 stat ta' l-Unjoni Ewropea, bħala blokk sħiħ, mat-tkabbir ekonomiku li qed tagħmel l-Amerika fid-diversi setturi.

Wieħed jista' jgħid mill-bidu li anke mir-rapport ta' Wim Kok irriżulta li dan it-target prinċipali li kien issettjat fis-sena 2000 għad jonqosna ferm iktar biex nilħquh.

Target ieħor li kien ġie stabbilit fis-sena 2000 kien jirrigwarda s-suq intern ta' l-Unjoni Ewropea.

X'se nagħmlu biex inkunu nistgħu nnaqqsu l- ostakoli li hemm fid-diversi sistemi li għandna fil-pajjiżi li jifformaw l- Unjoni Ewropea, b'mod partikolari f'dik li hija liberalizzazzjoni tas- servizzi, inklużi servizzi finanzjarji, trasport, posta u s-settur ta' l- enerġija?

Naturalment għal kull wieħed minn dawn is-setturi, li huma meqjusa bħala parti integrali tas-suq intern ta' l-Unjoni Ewropea, hemm regolamenti u metodi differenti ta' kif wieħed jista' jilliberalizza.

Tajjeb wieħed jgħid li għalkemm kompliet id-diskussjoni dwar l-internal market u dwar il- liberalizzazzjoni tas-servizzi, għad m'hemmx konklużjonijiet fost il-25 stat membru.

Għad baqa' diskussjoni intensa f'diversi pajjiżi kemm fuq il- kwestjoni ta' l-internal market kif ukoll, u forsi b'mod iktar qawwi, fuq il-kwestjoni tal-liberalizzazzjoni tas-servizzi u fuq ċerti oqsma professjonali.

Hemm riżervi minn numru ta' pajjiżi membri, u wieħed jista' jgħid li anke llum, ħames snin wara li kienu ssettjati dawn it-targets, għadna lura biex attwalment naslu għall-pożizzjoni fejn il-25 stat membru naqblu fuq dawk it-targets u nimxu fuqhom.

Fost l-oħrajn, hemm riżervi fuq is-servizzi finanzjarji, fuq it- tassazzjoni, u fuq is-servizzi mediċi.

Naturalment f'dawn id- diskussjonijiet filwaqt li nkunu qegħdin naraw kemm imxejna lejn it-targets oriġinali bħala stat membru ta' l-Unjoni Ewropea, fl-istess ħin bir- rappreżentanti li jkun hemm fid-diversi council meetings ta' ministeri differenti, attwalment inkunu qegħdin nieħdu l-pożizzjoni tagħna.

Nista' ngħid li f'dak li jirrigwarda l-internal market min-naħa tal- ministeru għall-kompetittivita` u komunikazzjoni matul is-sena li għaddiet għamilna konferenza nazzjonali u anke ppubblikajna dokument li ħolqu ammont ta' diskussjoni.

Għalkemm il-konferenza saret f'Ottubru li għadda, għadna għaddejjin bl-evalwazzjoni tar-rakkmandazzjonijiet u s-suġġerimenti li kienu ħarġu dikinhar, biex fl-aħħar mill-aħħar naraw liema minnhom sejrin nadottaw.

Ħaġa oħra li diġa` għamilt riferenza għaliha hija l-kwestjoni tal-bilanċ bejn l-attivita` ekonomika u l-integrazzjoni soċjali.

Il-pożizzjoni oriġinali fis-sena 2000 kienet li tagħti importanza kważi ugwali lil kull wieħed minn dawn is-setturi.

Imma llum qegħdin nirrealizzaw li biex tkun tista' tiggarantixxi li jkun hemm integrazzjoni soċjali, hemm bżonn li jkun hemm attivita` ekonomika qawwija li twassal biex ikun hemm ukoll garanzija ta' l-ikbar numru ta' persuni li jkunu qegħdin jaqilgħu l-għajxien tagħhom permezz tax-xogħol u mhux permezz tal-kontribuzzjonijiet mill-Istat.

Allura hawnhekk għandna bidla fid-direzzjoni fis-sens li qed ikun hemm iktar enfasi fuq l-attivita` ekonomika u l-ħolqien tax-xogħol.

Naturalment dan bl-ebda mod m'għandu jwassal biex ikun hemm xi tnaqqis mid-drittijiet tal-persuni li jingħataw għajnuna soċjali min-naħa tal-gvern.

Hemm numru ta' targets li jridu jintlaħqu b'mod ġenerali f'dik li hija rate of employment.

Qed jingħad li 70% tal-popolazzjoni trid tkun qed taħdem u li għandu jkun hemm 60% tan-nisa li qegħdin jagħtu sehemhom fl-attivita` ekonomika.

Jidher li għadna 'l bogħod fiż-żewġ binarji, imma nisperaw li 'l quddiem inkunu nistgħu noqorbu lejn dawn it-targets.

Hemm ukoll id-dimensjonijiet strateġiċi ta' fejn ridna naslu bħala Lisbon agenda.

Hawn numru sostanzjali ta' punti u ta' ideali li kull pajjiż ipprova jimxi 'l quddiem fuqhom.

Pero` hawnhekk hawn numru ta' konsiderazzjonijiet, b'kollox madwar tmienja, li kienu meqjusa importanti, u li f'ċertu sens huma kritiċi biex jassiguraw il-kompetittivita` nazzjonali tad-diversi pajjiżi, kif ukoll il-kompetittivita` Ewropea bħala blokk ta' 25 stat.

Mr Speaker, se nagħmel riferenza għal diversi punti li kull wieħed minnhom għandu rilevanza ekonomika, rilevanza fil-ħolqien tax- xogħol u rilevanza fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Kull wieħed minn dawn is- setturi mbagħad irid iwassal għall-koeżjoni soċjali li lkoll qed naqblu li għandha naslu għaliha.

Fuq quddiem nett ta' dawn id-dimensjonijiet strateġiċi hemm il-kreazzjoni ta' soċjeta` ta' l-informazzjoni għal kulħadd.

Wieħed jista' jgħid li matul il-ħames snin li għaddew f'pajjiżna kien hawn żviluppi sostanzjali, u minn sitwazzjoni fejn fis-settur tat-telekomunikazzjonijiet, il-qasam ta' l- IT kien wieħed li kważi kważi jnissel ċertu biża' u preokkupazzjoni, sar qasam li wieħed iħares lejh bħala għodda li tiggarantixxi tkabbir ekonomiku u żieda fl-impjiegi.

Wara l-liberalizzazzjoni fis-settur tat- telekomunikazzjonijiet u bil-ħidma kordinata bejn is-settur privat u s- settur governattiv, illum qegħdin minn ta' quddiem nett f'dan il-qasam.

B'hekk qed nassiguraw li jkollna soċjeta` ta' l-informazzjoni għal kulħadd.

Naturalment m'għandniex nieqfu fejn wasalna llum, imma għandna nassiguraw li dan l-iżvilupp ikompli għaddej.

Mr Speaker, qasam ieħor li huwa meqjus importanti huwa dak ta' l- innovazzjoni, ir-riċerka u l-iżvilupp.

Infatti kien hemm targets speċifiċi li jgħidu li 3% tal-GDP kellhom jintefqu fuq ir-riċerka, l-innovazzjoni u l- iżvilupp.

Imma nistgħu ngħidu li l-pajjiżi kollha fl-Unjoni Ewropea across the board għadhom 'il bogħod milli jilħqu dan it-target.

Irridu nammettu li anke f'pajjiżna irridu nagħmlu ħafna iktar.

Hemm l-impenn tal-gvern li jkompli bil-ħidma tiegħu biex jassigura li proġetti ta' riċerka, proġetti ta' innovazzjoni u ta' żvilupp jingħataw l-għajnuna.

Infatti, fil-budget ta' din is-sena tħabbru inizjattivi f'dan il-qasam.

Pero` rridu nassiguraw li mhux biss inkomplu nsaħħu dawn it-targets prinċipali imma nassiguraw ukoll li f'dik li hija r-riċerka u innovazzjoni, pajjiżna jħaffef il-pass li kellu sal-lum.

L-ewwel u qabel kollox għandu jagħraf x'riċerka u x'innovazzjoni qed isseħħ li għal xi raġuni jew oħra mhux qed ikun recorded tajjeb biżżejjed.

Filwaqt li nammettu li pajjiżna, aktar minn pajjiżi oħrajn, għandu d-diffikulta` biex jinvesti f'riċerka u fi żvilupp minħabba l-limitazzjonijiet tagħna, irridu nassiguraw li dak li qed iseħħ f'dan il-qasam, ma jibqax magħruf biss fost dawk li jagħmlu r- riċerka, imma li dawn ir-riċerki u r-riżultati tagħhom jiġu mħabbra.

Għar-rigward tal-liberalizzazzjoni, b'mod partikolari fil-kwestjoni tas- single market kif ukoll il-policy ta' kompetizzjoni, tajjeb wieħed jgħid li hemm numru ta' punti li għad iridu jiġu ċċarati, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mas-single market.

Irridu nibqgħu nassiguraw li f'dik li hija competition policy, nibqgħu nippruvaw kontinwament.

Hawnhekk għandna l- limitazzjonijiet ta' suq li huwa magħluq u żgħir, u rridu nippruvaw naraw li l-għodod li għandna f'pajjiżna biex jiggaratixxu kompetizzjoni ġusta ikunu qegħdin f'posthom.

Nafu li fid-diversi setturi fejn kellna l- liberalizzazzjoni f'dawn l-aħħar ħmistax-il sena kellna suċċess, u issa rridu nassiguraw li l-competition policies ikunu ċari b'mod li kulħadd jifhimhom u jkun jaf sa fejn jista' jasal.

Punt ieħor ta' rilevanza huma n-network industries, b'mod partikolari s- settur tat-telekomunikazzjonijiet u s-settur ta' l-utilities u tat- trasport.

Kull wieħed minnhom fil-fatt għandu r-regoli tiegħu, u dawn matul iż-żmien li ġej se nkomplu ntejbuhom b'mod li nassiguraw li jkun hemm ħarsien ċar tar- regolamenti.

Filwaqt li fl-intervent tiegħi, se nillimita ruħi fuq it-telekomunikazzjonijiet, tajjeb li wieħed japprezza li l- liberalizzazzjoni tas-settur tat-telekomunikazzjonijiet fl-Ewropa, u f'pajjiżna, tat riżultati li huma ferm pożittivi u ma ġarax dak li uħud minna kienu qed jibżgħu li se jiġri.

Wara li erba' snin ilu saret il-liberalizzazzjoni tas-settur tat- telekomunikazzjonijiet, bħalma ġara fix-xandir, fil-qasam tan-negozju u f'kull settur ieħor li b'kuraġġ u b'determinazzjoni dan il-partit fil-gvern fil-fatt illiberalizza matul is-snin li għaddew, f'dan is-settur inħolqu ferm aktar impjiegi milli kien hemm erba' snin ilu.

Illum l-attivita` ekonomika fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet hija ferm iktar qawwija milli kienet erba' snin ilu, u qed iseħħu żviluppi interessanti.

Proprju għada hemm il-World Telecomunications Day, kif rappreżentata mill-ITU, u din is-sena qiegħda tikkonċentra fuq dawk li huma l-iżviluppi ta' l-ICTs u kif dan is-settur għandu jkun għodda tajba biex l-ekonomija timxi 'l quddiem.

Dan hu target ta' l-Unjoni Ewropea, u huwa wkoll target ta' l- ITU, u aħna għamilnih parti integrali mill-politika tagħna matul iż-żmien li għadda.

Dan huwa target li fih qegħdin nirnexxu u se nkomplu nassiguraw li pajjiżna jkompli jkun minn ta' quddiem f'dan is-settur.

Fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-effiċjenza u l-integrazzjoni tal-financial services, jitkellem fuqu aktar 'il quddiem is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

Pero` se nsemmih biss bħala wieħed mill-għodda prinċipali li fuqhom irridu nibbażaw l-istrateġija ta' Lisbona sabiex il-miżuri li jieħu l-gvern ikunu tali li jassiguraw aktar attivita` ekonomika.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent ta' intrapriża, hawnhekk ukoll irridu nassiguraw li kemm f'dak li huwa l-business startups, kif ukoll f'dawk li huma regulatory framework, irridu nippruvaw inħaffu dawn il-proċessi.

Nisimgħu kemm-il darba li għandna ħafna burokrazija fil-konfront taż-żewġ proċessi.

Jidher li għandna diffikultajiet biex dak li jkun jipprova jibda n-negozju tiegħu f'pajjiżna u biex il-proċess ta' applikazzjoni fil-fatt jitwassal għat-tmiem tiegħu.

Hawnhekk għal darba oħra għandna l- commitment tal-gvern li jneħħi l-burokrazija żejda li xxekkel in-negozju f'pajjiżna.

Jien m'għandix dubju li l-miżuri li ħadna matul is-snin li għaddew diġa` taw il-frott biex ġew iffaċilitati l-proċessi ta' kif joħorġu l-liċenzji u taħt liema kondizzjonijiet.

Pero` rridu nkunu onesti magħna nfusna u ngħidu li baqagħlna setturi li fihom irridu nbiddlu l-mod kif issir l-analiżi ta' l-applikazzjonijiet sabiex kemm jista' jkun niffaċilitaw u nħaffu iżjed l-investiment li jkun irid isir u li ovvjament iwassal għal aktar postijiet ta' xogħol f'pajjiżna u aktar ġid.

Għandna imbagħad il-kwestjoni ta' titjib fil-qasam ta' l-inklużjoni soċjali.

Matul is-snin li għaddew, il-gvern kellu diversi proġetti li fil- fatt kienu parti integrali mill-politika tiegħu, u n-national action plan għall-unemployment huwa wieħed minnhom.

Dan jgħin sabiex persuna li tkun tilfet ix-xogħol tiġi mgħejuna biex issib xogħol ieħor billi itejjeb l- kapaċitajiet tagħha b'riżultati ferm pożittivi kemm għaliha kif ukoll għall- ekonomija Maltija.

L-aħħar punt li fuqu hija bbażata din l-strateġija huwa l-iżvilupp sostenibbli u hawnhekk, m'għandix dubju li ħarsa lejn dak li għamilna matul is-snin li għaddew tagħti indikazzjoni ta' l-impenn tal-gvern fl-iżvilupp ekonomiku.

Il-politika tal-partit fil-gvern matul dawn l-aħħar snin, speċjalment fl-aħħar sena, kienet iffokata fuq l-ekonomija, l-edukazzjoni u l-ambjent.

Dawn huma t-tliet pilastri li fl-aħħar mill-aħħar inqisu li huma fundamentali biex nassiguraw li s-soċjeta` ta' pajjiżna tkompli miexja 'l quddiem.

Irridu nassiguraw aktar ħidma matul iż-żmien li ġej proprju billi nippruvaw naraw li kull wieħed minna jkun ippreparat aħjar għall-isfidi li għandna quddiemna.

Aħna stajna nieħdu pożizzjoni li noqogħdu bilqiegħda u ma nagħmlu xejn dwarhom u nistennew ir-realtajiet tal-ħajja jaslu fuqna, pero` dan il-gvern għażel li ma jagħmilx hekk.

Il-gvern qed jgħid li barra li dawn huma targets ta' l-aġenda ta' Lisbona, huma wkoll targets fundamentali tal-politika tiegħu.

Wieħed jista' jipprova jagħti diversi indikazzjonijiet ta' fejn irridu naslu u ta' kif nistgħu naslu.

Irridu nkomplu mexjin b'dawn l-iżviluppi li diġa` mxejna ħafna fuqhom.

Importanti ħafna li nżommu l-kompetittivita` ta' pajjiżna bħala t-target prinċipali tagħna, u rridu nassiguraw li kulħadd jaħdem favur dan il-għan billi kulħadd jagħmel dak li hu kapaċi tagħmel, jagħmlu fil-ħin, jagħmlu bl-aħjar mod possibbli u jekk jista' jkun jagħmlu wkoll b'mod li jiggarantixxi l-aħjar dħul għalih innifsu.

Irridu noffru prodotti u servizz ta' l-aħjar kwalita`, u dan jista' jiġi garantit biss jekk kulħadd jagħti l-aħjar tiegħu.

Dan hu punt importanti għas- soċjeta` tagħna u anke għall-Unjoni Ewropea li llum nifformaw parti minnha.

Irridu nassiguraw ukoll li dak li kapaċi nagħmlu aħna ma nistennewx li jagħmlu ħaddieħor, imma nagħmluh aħna.

Jekk noqogħdu nistennew li dak li kapaċi jagħmel ċertu xogħol, jagħmlu hu u dak li jkun jaħseb l-istess fuqna, allura ħadd m'hu sejjer jagħmel xejn minkejja li jkun hemm il-potenzjal li l-affarijiet isiru, u dan iwassal għal riżultati negattivi fuq l-andament ekonomiku u soċjali tagħna.

Għalhekk iva, Sur President, irridu nippruvaw nilħqu dawk l-istandards importanti li kapaċi nilħqu.

Żgur li Malta m'hijiex f'qagħda li tikkompeti fil-kwantita`, għax naħdmu kemm naħdmu ma nistgħu qatt inlaħħqu ma' pajjiżi b'popolazzjonijiet u art ferm akbar minn tagħna.

Pero` fuq kwestjonijiet ta' standards u ta' kwalita`, nistgħu nikkompetu sew, għax aħna l-Maltin kapaċi naħdmu u noħolqu prodotti u servizzi ta' kwalita` li jikkompetu ma' prodotti u servizzi ta' pajjiżi oħra.

Hawnhekk hawn rwol importanti li bil-mod il-mod qed jimtela' minn organizzazzjoni oħra governattiva li twaqqfet xi erba' snin ilu.

U hawn qed nirreferi għall-Malta Standards Authority li bil-mod il-mod qed tasserixxi ruħha.

Din qed tipprova tassigura li l-prodott ikun ta' kwalita` u jista' jikkompeti fis-swieq internazzjonali.

Biex dan isir, mhux meħtieġa biss il-ħidma ta' Standards Authority imma hemm bżonn il-ħidma ta' kull Malti u Maltija fid-diversi xogħlijiet li jagħmlu.

Fortunatament, aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar qed ikun hawn Maltin li qegħdin jifhmu dan, u anke jekk forsi kultant ma jkunx hawn recording tajjeb biżżejjed ta' dak li fil-fatt ikun qed jiġri, jiena għandi diversi indikazzjonijiet li juru li l-prodotti u servizzi qed jitjiebu.

Sur President, relatat ma dan, ngħid li jekk aħna se nibqgħu naħdmu kif konna naħdmu lbieraħ, il-kompetituri tagħna se jgħadduna, għax ma jistax ikun li aħna nkomplu naħdmu kif konna naħdmu lbieraħ filwaqt li l- kompetituri tagħna - li sa ftit snin ilu kienu warajna - jaħdmu b'metodi aktar effiċjenti u moderni.

Aħna qegħdin f'maratona, u l-ħin kollu rridu nagħtu l-aħjar tagħna bl-aħjar metodi possibbli sabiex noffru l-aħjar kwalita' bl-anqas prezz, għax inkella jekk naqgħu lura malajr jgħadduna l- kompetituri tagħna.

Ma dan norbot il-fattur ta' l-iżvilupp ta' l-infrastruttura ta' dan il- pajjiż.

F'dan is-settur saru investimenti sostanzjali fis-snin li għaddew.

Fost l-oħrajn inbnew il-faċilitajiet fl-ajruport, il-power station u saret il-modernizzazzjoni fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet.

Reċentament ukoll saru numru ta' toroq f'pajjiżna.

Dawn huma kollha setturi li jintużaw bħala kejl sabiex wieħed jipprova jara jekk l-Aġenda ta' Lisbona jkunx fil-fatt qed jilħaqha jew le.

Sur President, ma nistgħux naħsbu li dawn l-iżviluppi jistgħu jieqfu wara l- bieb ta' xi ħadd.

Hawnhekk mhux kwestjoni ta' kemm il-gvern qed jagħmel jew mhux qed jagħmel biżżejjed, imma hija kwestjoni ta' kemm qed nagħmlu lkoll kemm aħna.

Sur President, f'din l-introduzzjoni li tajt, ippruvajt nagħti indikazzjoni tad-diversi punti fundamentali li fuqhom hi bbażata l-Aġenda ta' Lisbona.

M'għandix dubju li fil-jumejn li ġejjin se jkun hemm aktar approfondiment dwar il-ħidma ta' diversi ministeri fuq din l-aġenda.

Irrid ngħid li l- ministeru tal-kompetittivita` u komunikazzjoni għandu rwol prinċipali fiha għax irid jassigura l-kordinazzjoni tal-ħidmiet tad-diversi ministeri sabiex il-ħidma fuq l-għan prinċipali tal-gvern - li jassigura iktar kompetittivita` għal dan il-pajjiż – ma tkunx biss ħidma ta' ministeru wieħed imma tkun ħidma kordinata tad-diversi ministeri.

Din il-ħidma trid twassal ukoll biex anke in the short term ċerti pożizzjonijiet maħsuba mid- diversi ministeri ikunu kordinati.

Fil-fatt, jekk m'iniex sejjer żball, sa Ottubru li ġej suppost inkunu f'qagħda li mhux inżommuhom fid-diversi ministeri individwalment, imma jsiru b'mod aktar ċar, sabiex matul iż-żmien li ġej nassiguraw li s-setturi kummerċjali u soċjali li għandna f'pajjiżna jimxu 'l quddiem.

Fuq dak li imbagħad għandu x'jaqsam mar-riċerka tant meħtieġa għal dan il- pajjiż u ma' l-iżviluppi fl-edukazzjoni, aħna qed naħdmu sabiex ikollna numru ta' targets li kull wieħed minna jrid jipprova jilħaq, u m'għandix dubju li lkoll kemm aħna kapaċi nilħquhom jekk nagħtu l-aħjar li nistgħu nagħtu f'ambjent fejn l-ekonomija tagħna tkun parti mis-suq intern ta' l- Unjoni Ewropea.

Naturalment meta nibdew niddiskutu l-bidliet li jridu jsiru, anke fil-mod ta' kif naħdmu, se jkun hemm min jirreżisti u min itellef – anke jekk mhux għax ikun irid - il-ħidma li tkun qiegħda ssir.

Pero` finalment irridu nirrealizzaw li biex pajjiżna jimxi 'l quddiem, irid jimxi fuq il-Lisbon Agenda.

Il-gvern ma jistax jilħaq dan kollu waħdu, imma hemm bżonn li lkoll kemm aħna naħdmu flimkien.

Is-settur privat, il-unions u diversi setturi oħra tas-soċjeta` jridu jagħtu s-sehem tagħhom ukoll, u mhux kulħadd jistenna mill-gvern mingħajr ma jagħmel xejn hu.

Ejjew naħdmu flimkien fuq dak li kulħadd jaqbel fuqu sabiex nilħqu l-għanijiet tagħna, għax mingħajr il-parteċipazzjoni tagħna lkoll, ma nistgħux nilħqu t-targets ta' l-Aġenda ta' Lisbona, li ftit tal-ġimgħat ilu nbidlu xi ftit.

Din l- aġenda ta' Lisbona għandha twassal biex lkoll kemm aħna nagħtu l-aqwa sehem tagħna għall-aħjar interess tas-soċjeta` u ta' pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, min sema' lill-Ministru jitkellem u ma jafx xejn fuq din il-famuża Lisbon Agenda, jieħu l-impressjoni li din xi ħaġa li l-gvern Nazzjonalista se jibda jaħdem fuqha issa bħallikieku ma kellux erba' snin ċans jorjenta ruħu f'dawk id-direzzjonijiet u jiżviluppa l-pajjiż fil-linji li kienu diġa` espressi f'dan id-dokument u f'din l- istrateġija.

Biex min qed jisma' jifhem, irrid ngħid li din il-famuża Lisbon Agenda m'hi xejn ħlief programm ta' azzjoni li kapijiet ta' l-istati fis-sena 2000 ġeddu bejniethom - u ngħid ġeddu għaliex diġa` kien hemm targets u dokumenti oħra bħal ta' Lussemburgu, ta' Cologne u ta' Cardiff - biex joħolqu iktar xogħol u jsaħħu l-ekonomija Ewropea.

Meta kienu mlaqqgħin f'Lisbona, dawn iddeċidew li jagħmlu programm ħalli mill-Ewropa jagħmlu l- aktar ekonomija kompetittiva tad-dinja.

Dawn qalu li dan irid isir billi wieħed kemm jista' jkun isaħħaħ l-impjiegi u l-koeżjoni soċjali.

Fuq ta' l- aħħar irrid nagħmel enfasi, għaliex il-Ministru qisu qed jitfagħha bħala second preference u jiena ma naqbilx man-nuqqas ta' enfasi li għamel fuqha.

Apparti dan, dawn qablu li għandhom jibnu l-ekonomija tagħhom ibbażata fuq l-għerf – dik li hi magħrufa bħala knowledge based economy – jibnu l- infrastrutturi biex ixerrdu t-tagħlim, iħeġġu l-innovazzjoni, iħeġġu r- riformi ekonomiċi u jimmodernizzaw is-social welfare u s-sistemi edukattivi.

Bl-Ingliż kienet deskritta bħala:

"to become the most competitive and dynamic knowledge based economy in the world, capable of sustainable economy growth with more and better jobs and greater social cohesion.

Qalu wkoll li fost il-ħafna miri li kien hemm f'dan il-programm - għaliex dan huwa dokument li fih numru kbir ta' faċċati u ta' ideat ġo fih - kellu jkun hemm ġlieda kontra l-illiteriżmu, promozzjoni tar-riċerka u żvilupp ħalli noħolqu aktar oqsma fejn noħolqu l-postijiet tax-xogħol, u tnaqqis fil-burokrazija għall-industrija ħalli l-investituri ma joqogħdux jistennew ix-xhur u s-snin biex ikollhom il-permessi sabiex jibdew joperaw.

Qalu wkoll li jixtiequ li s-swieqi finanzjarji jagħmlulhom aktar effiċjenti u b'anqas spejjeż ħalli min irid jagħmel industrija, ikollu minn fejn jieħu l-flus.

Fi kliem ieħor, dawn iridu li jkun hemm ekonomija ġdida, li ma tkabbarx il-problemi soċjali, li ma tkabbarx il-qgħad, li ma żżidx l- esklużjoni soċjali u ma żżidx il-faqar.

Dawn huma parti importanti minn din l-istrateġija ta' Lisbona.

Imbagħad is-sena ta' wara, kien hemm laqgħa oħra tal-kapijiet ta' l-istati fejn qallu: Ma dan kollu, irridu nddaħlu ukoll il-kunċett tas-sustainable development.

Jiġifieri ma' dan kollu li għedt, trid ukoll iddaħħal kunċett ta' rispett lejn l-ambjent, għaliex jekk kemm-il darba f'dan ix- xogħol li qed tagħmel, qed tagħmel ħsara lill-ambjent, dan fih innifsu se jġiblek spejjeż oħra, u dan jagħmel ħażin lill-ekonomija.

Ovvjament il- pajjiżi kandidati li kienu jafu li se jidħlu fl-Unjoni Ewropea kienu wkoll bdew jaraw dawn il-miri u jippruvaw anke jorjentaw lilhom infushom u l- ekonomiji tagħhom fuq dawk il-linji.

Meta beda jidher biċ-ċar li ż-żmien kien għaddej, f'Novembru ta' l-2004, grupp ta' esperti mmexxijin minn Wim Kok, li kien il-prim ministru tan- Netherlands, ħarġu report li baqa' jissemma' bħala The Wim Kok report bl- isem ta' "Facing the Challenge, the Lisbon strategy for growth and employment, report by high level group".

F'dan ir-rapport jgħidilhom sabiex jagħmlu stocktake ħalli jaraw fejn waslu minħabba li kienu diġa' għaddew ħames snin, u dan suppost li kellhom jilħquh fi żmien għaxar snin!

Ninsabu diġa' ħames snin wara, u l-qgħad qiegħed jiżdied, l-ekonomija Ewropea qiegħda taqa' wara dik ta' l-Amerika u ta' l-Asja tax-Xlokk, u qiegħed ikun hemm aktar faqar ġewwa l-Ewropa!

Sur President, dan qiegħed ngħidu mhux bi kritika, iżda dan huwa stat ta' fatt. Qiegħed ngħid x'kienu l-affarijiet li ġiegħlu lill-kapijiet ta' l- istati Ewropej sabiex jitolbu stocktake wara ħames snin.

Fir-rapport tiegħu, Wim Kok ikkritika ħafna dak li kien ġara u qal li kien hemm nuqqas ta' impenn minn naħa tal-gvernijiet, kien hemm nuqqas ta' kordinazzjoni u kien hemm wisq oqsma li fihom ried isir it-tibdil fihom!

Ovvjament, għad- daqqa li ħadet l-ekonomija beda jwaħħal f'dak li ġara fil-kwestjoni tan- 9/11 ġewwa l-Amerika u minħabba ċ-Ċina, l-Indja kif ukoll minħabba l- globalizzazzjoni.

Fi kliem ieħor beda jipprova jispjega għaliex dawk il- miri li telqu bihom ħames snin qabel ma dehrux li kienu mexjin.

Mhux hekk biss, iżda Wim Kok qal li hemm bżonn ta' aktar commitment.

Qal hemm bżonn li jiġu ppubblikati klassifiki - din niġu għaliha 'l quddiem - ħalli dawk li ma jwettqux performance kif suppost inħammrulhom wiċċhom quddiem l-oħrajn!

Qiegħed nirreferi għal dik il-famuża naming and shaming fejn jibdew isemmu lil min mhux qiegħed jagħmel dak li suppost jagħmel.

Ikompli jgħid li l-pajjiżi membri għandhom jaddottaw programm nazzjonali sabiex jinvolvu lil kulħadd, programm nazzjonali ta' ħidma fuq dawk il- kriterji kollha ħalli jaraw kif se jilħquhom.

U dan ir-rapport ta' Wim Kok kien kritiku ħafna u jagħmel ħafna rakkomandazzjonijiet.

Wara li għedt dan kollu forsi jkun hawn min jistaqsi kif Malta tidħol f'dan kollu.

Malta tidħol fih għar-raġuni li pajjiżna kien kandidat għal tliet snin minn mindu bdiet din l-istrateġija, u issa ilna membri sħaħ min-nofs is-sena 2004.

Għaldaqstant wieħed irid jara kif Malta sejra f'dan kollu.

Bir-rispett kollu, il-ministru qal ħafna diskors u semma ħafna affarijiet, pero' strettament min kien qiegħed jisimgħu ma ħax stampa ċara ta' kif aħna hux qed nilħqu jew le dawn il-miri, dwar jekk aħniex mexjin 'il quddiem, jekk morniex lura, xi strain qed tagħmel fuq l-ekonomija tagħna, xi problemi qed niffaċċjaw bihom jew inkella x'ġid qegħdin nieħdu minnu!

Sur President, ħalli nibda biex ngħid li m'hemm ħadd minn dan il-parlament li ma jaqbilx ma' l-għanijiet ta' dan il-programm ta' attivita' għat-tisħiħ ta' l-ekonomija ta' l-Ewropa.

Fil-fehma tiegħi trid tkun miġnun biex tgħid li ma taqbilx ma' dawn l-għanijiet, għaliex huma ntenzjonati sabiex iżidu l- edukazzjoni u jsaħħu l-ekonomija u jdawwru r-rota tagħha ħalli b'hekk inkunu aktar kompetittivi.

Ovvjament, bħalma aċċenna l-ministru, dan iwassal biex ikollok aktar flus ħalli tkun tista' ssaħħaħ is-servizzi soċjali, sptarijiet u affarijiet bħal dawn.

Pero' issa lanqas għandna ninsew il-passat riċenti, u għandna nħarsu ftit ukoll lejn dawk il-previżjonijiet li kien qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista f'dak li wiegħed qabel is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Gvern Nazzjonalista x'wegħedhom lin-nies?

Kien wegħedhom li għaddej programm ta' tisħiħ, li din hija l-aktar ekonomija kompetittiva u li dan se jkun l-akbar suq għalina!

Wiegħed lin-nies li se jkun hemm ħolqien ta' postijiet tax-xogħol, li se jkun hemm l-investiment u li kien se jkun hemm bżonn it-taħriġ!

B'mod speċjali wiegħed ħafna fuq il-ħolqien ta' xogħol u l-investiment, iżda madankollu b'dispjaċir kbir ikolli ngħid li sal-lum għadu ma avvera xejn!

Suppost li aħna konna qed nippreparaw ruħna fil-linja ta' dawn id-direttivi ħalli hekk kif insiru membri we hit the ground running.

Jiġifieri hekk kif immissu ma' l-art inkunu diġa' qegħdin niġru, u mhux nibdew nippreparaw ħalli nibdew niġru!

Dik kienet l-impressjoni li ried jagħti l-gvern.

Ried jagħtina l-impressjoni li hemm ħafna benefiċċji li qed jistennewna u li hemm ħafna affarijiet lesti sabiex jaqgħu f'ħoġorna hekk kif insiru membri ta' l-Unjoni Ewropea!

Nerġa' ngħid dak li jgħidu l-Ingliżi, hitting the ground running, malli tmiss ma' l-art tlaqt tiġri ħalli tikkompeti u tlaħħaq ma' l-oħrajn.

Sur President, huwa veru illi f'dan il-programm, issa li aħna membri, għandna obbligi u għadna miri x'nilħqu.

Madankollu, sal-lum il-gvern ippriedka mod u mbagħad fil-prattika għamel mod ieħor!

Il-gvern kien interessat biss li jimbotta u jippromwovi l-feel good factor u jgħid li dak tajjeb, li jista' jonfoq illum u mbagħad iħallas għada!

Beda jgħid li l- ekonomija miexja sew, li m'għandniex problemi għaliex ġej ħafna investiment minn barra, u dejjem jibgħat messaġġi pożittivi!

Issa bħala tabib naqbel ma' din is-sistema għaliex il-pazjent b'xi mod trid tagħtih sens ta' fiduċja u kuraġġ, imma min-naħa l-oħra ma tistax tarah qiegħed imut u tgħaddi biż-żmien kemm lilu kif ukoll lill-qraba tiegħu u tgħidilhom li m'għandu xejn!

Trid tkun onest u tammetti li hawn problema u hawn diffikulta'.

Trid tgħid li din hija l-mediċina u hekk ikollna nagħmlu sabiex infiqu.

Kemm se ddum tidħak bin-nies?

Kemm se ddum titbissem u tgħid lin-nies li kollox miexi sew u għalhekk m'għandniex problemi?

Fil-fatt rajt l-istess ħaġa tiġri mill-Prim Ministru fis-seminar tal-"European Union Membership, one year later: quo vadis Malta".

F'dan is-seminar il-Prim Ministru kien il-ħin kollu b'ħalqu mċarrat min-naħa sa oħra, u jgħid li f'pajjiżna kollox sew u m'hemmx problemi!

Anzi beda jipprova jċekken u jipprova jirredikola lil min beda jitkellem fuq il-fatti u fuq iċ-ċifri!

Hekk kif il-gvern Malti beda jitkellem fuq din il-kwestjoni, il-kummissjoni Ewropea talbuh programm ta' konverġenza.

Dawn qalulu li f'pajjiżna hemm dejn nazzjonali m'għola s-smewwiet u deficit ta' 10%, u għalhekk talbuh xi pjanijiet qed iħejji l-gvern sabiex jidħol fil-main stream ta' dak li għaddej fl-Ewropa.

Min-naħa tiegħu, il-gvern Nazzjonalista għamel convergence programme u bagtħu lill-kummissjoni Ewropea.

Pero' jekk tagħsar dan il-programm ma ssib xejn fih ħlief ċifri li diġa' nafuhom!

Issib ċifri fuq kemm huwa d-dejn u kemm maħsub li jitla', iżda mbagħad ideat ta' minn fejn se nġibu l-flus u kif se nkabbru l-ekonomija tagħna ma ssib xejn!

Sur President, taf x'fih dan il-programm li ħejja l-gvern?

F'dan il- programm jitkellem fuq il-privatizzazzjoni, jiġifieri naqbad l-imsielet, iċ- ċrieket, il-ġiżirani u d-deheb kollu tiegħi u nbiegħu ħalli nġib il-flus u b'hekk ngħid li jien sinjur!

Pero' min ibigħ ħwejġu jkun qiegħed jiftaqar u mhux isir sinjur!

Aktar minn hekk qal li;

"the trust of this strategy is on the one side a strong commitment to continue to combat tax evasion.

On the other hand the structured review of expenditure by the reform of the pension system and the health care service as are expected to start within this horizon.".

Fir-rigward tal-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa naħseb li kulħadd jaqbel magħha.

Pero' mill-affarijiet kollha, tmur issemmi l-pensjonijiet u r- riforma tal-health care service?!

Dawn semmejt li se tagħmel bħala miżuri sabiex tiġi qrib in-normi ta' Maastricht?

Ovvjament, il-kimmissjoni ewropea ma merewhx lill-gvern għaliex fir-risposta li tawh għal ħabta ta' Lulju qalulu sabiex jagħmel dak li jħoss.

L-importanti għalihom huwa biss li jgħidu li Malta għandha ċirkostanzi speċjali, pero' fl-aħħar mill-aħħar xorta waħda trid tiġi għal dawk il-parameters għax inkella jittieħdu miżuri kontra Malta talli ma nkunux laħħaqna ma' dawk in-normi!

Sadanitant il-Prim Ministru jserrħilna rasna li kollox miexi tajjeb u li ninsabu in line!

Għalkemm il-kliem u l-fatti m'humiex qed juru l-istess ħaġa, xorta waħda hemm min jgħid li ladarba l-gvern qed jgħid hekk, allura l-affarijiet verament huma kif qed jgħid hu!

Jiena dejjem nistaqsi li jekk dak li qed jgħid il-gvern b'mod uffiċjali mhux qiegħed jaqbel ma' dak li qed jgħidu n-nies tat-triq, fejn qiegħda l-problema?

Tgħid in-nies kollha huma mġienen?

Tgħid il-gvern jinsab miżinformat, ħalli ma ngħidx qed jigdeb, jew inkella għandu statistika żbaljata?

Żgur li x'imkien hemm nuqqas ta' qbil, għaliex il- verita' hija waħda u ma jistax ikun li t-tnejn għandhom raġun!

Sur President, kulħadd qiegħed igerger u kulħadd qiegħed iħoss id-daqqa fil- but.

Għalhekk in-nies żgur li ma jistgħux jgħidu dak li qed jgħidilna l- gvern!

Sejjer tajjeb jekk ir-raġel spiċċa bla xogħol?

Sejjer tajjeb jekk il-ħajja qiegħda togħla kuljum?

Sejjer tajjeb jekk lir-raġel keċċewh mit-tarzna jew inkella qed jhedduh li jkeċċuh mill-AirMalta?

Sejrin tajjeb jekk kellna bank tagħna u begħnieh lill-barrani ħalli jgawdi hu minnu?

Hawnhekk mhux qed ngħid min għandu raġun u min għandu t-tort, iżda qed insemmi biss il-fatti u nqabbilhom ma' dak li qed jgħid il-gvern.

Il-Prim Ministru qiegħed jgħidilna li ninsabu mexjin fil-programm ta' Lisbona ħalli nkunu nistgħu nkabbru l-ekonomija, noħolqu x-xogħol, nattiraw l-investiment, u dawn l-affarijiet kollha.

F'ħin minnhom il-Ministru qalilna li dawn it-targets ta' Lisbona huma l-istess targets li għandu gvern Nazzjonalista!

Ftit ilu ħareġ rapport mill-Unjoni Ewropea fejn saret analiżi ta' fejn waslu u x'għamlu l-pajjiżi kollha li jinsabu fi ħdanha.

Se ngħid minn issa li dan ir-rapport iħammrilna wiċċna u jġegħilna nistħu minn fuq s'isfel!

Dan mhux qed ngħidu b'mod partiġġjan, iżda minn qalbi kollha nixtieq li dan ir-rapport kien jgħid mod ieħor!

Dan għaliex f'dan ir-rapport Malta qed tidher bħala wieħed mill-pajjiżi fl- Unjoni Ewropea li qed tagħti l-anqas performance f'ħafna aspetti.

Dan qiegħed ngħidu mhux biex naqta' qalb in-nies, imma għaliex dawn huma l- fatti.

Fi kważi siegħa li dam jitkellem il-ministru, ma semma lanqas ċifra waħda minn dawn!

Skond il-ministru m'għandna xejn ħażin u kollox sejjer tajjeb!

Mentri dawk l-affarijiet li se nibdewhom issa, meta ħaddieħor ilu li bdihom erba' snin ilu, ma jsemmi xejn!

Għalhekk jien se nsemmi xi ftit affarijiet li fih dan ir-rapport li kulħadd jista' jaqbad kopja tiegħu u jaqrah ħalli jinduna li m'aħna qed nivvintaw xejn.

Sur President, dan ir-rapport wera biċ-ċar fejn Malta tinstab verament u jekk issa ma rridux nemmnuh, ma nafx x'irridu naqbdu nemmnu!

Irridu nieħdu dawn it-twissijiet bis-serjeta' u nagħmlu l-almu kollu tagħna ħalli nirranġaw dak li huwa ħażin.

B'hekk insiru aħjar minn ħaddieħor u nkunu nistgħu nitilgħu 'l fuq f'din il-klassifika.

B'hekk nersqu aktar 'il quddiem u nilħqu lil dawk il-pajjiżi li qegħdin jagħtu performance tajba.

Pero' jekk mhux se nagħmlu hekk, inkunu qed nagħmlu dan id-dibattitu għal xejn għaliex pajjiżna jibqa' sejjer lura!

Hawnhekk m'iniex qed nitkellem dwar id-dejn nazzjonali, għaliex anke l-kummissjoni ewropea aċċettat li d- dejn nazzjonali se jibqa' jiżdied.

Fil-fatt bħala risposta għall- convergence programme, il-kummissjoni qiegħda tippretendi li sa tliet snin jew erba' snin oħra, id-dejn nazzjonali se jibqa' jiżdied!

Issa mbagħad min se jħallsu għad irridu narawh!

Qed jgħidilna wkoll li l-budget deficit se nnaqqsuh.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi jekk il-gvern għandux il-ħsieb li jnaqqsu billi jbigħ l-affarijiet tiegħu u l-flus li jdaħħal iwaddabhom fil-budget.

Pero' l-għodda vera huma n-nies li bihom trid taħdem ħalli ssaħħaħ l-ekonomija tal-pajjiż, ħalli tagħmlu aktar kompetittiv u jkollok il-flus sabiex issostni l- prosperita' tiegħu.

U meta qed ngħidu prosperita', qegħdin ninkludu wkoll is-social welfare.

Bħalma għedt aktar qabel ħadd ma jieħu gost jara dawn iċ-ċifri, pero' jistgħu jservu sabiex il-gvern jinżel mis-sħab li jinsab fih u jxammar il-kmiem ħalli flimkien nagħmlu xi ħaġa li biha nimxu 'l quddiem.

Dan għaliex jidher li pajjiżna sejjer lura kuljum.

Sur President, lilna forsi jqisuna bħala l-Ġeremiji li dejjem jeqirdu fuq kollox, u forsi f'għajnejhom hekk nidhru aħna.

Pero' nixtieq ngħid lil sħabi tan-naħa l-oħra sabiex jiftħu għajnejhom għaliex dawn l-affarijiet mhux il-partit Laburista qed jgħidihom!

Per eżempju, f'dik li hija economic performance, ir-rapport tal-kummissjoni qiegħed jgħid b'mod pulit li "we were the worst performer", jiġifieri pajjiżna kien l-aktar wieħed li mar ħażin!

L-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna jinsab nieżel il-ħin kollu taħt l-average tal-25 membru ta' l-Unjoni Ewropea!

Matul l-erba' snin ta' bejn l-2000 u l-2004 l-iżvilupp ekonomiku tagħna dejjem nieżel!

Fis-sena 2000 il-GDP per capita, jiġifieri kemm jipproduċi l-pajjiż ras għal ras, skond il-purchasing power standards, Malta kellha average ta' 77.7% meta mqabbel ma' dak ta' l-Unjoni Ewropea, mentri fis-sena 2004 dan niżel għal 71.7%!

Dak progress!

Min-naħa l-oħra skond dan ir-rapport, dak tal-pajjiżi l-oħra jinsab tiela'.

Nixtieq inpoġġi wkoll dan ir-rapport fuq il-mejda tal-Kamra ħalli kulħadd ikun jaf fuq x'hiex qed nitkellmu.

Barra minn hekk, sas-sena 2006 il-GDP per capita se jinżel għal 70.7%!

U fuq dawn l-affarijiet il-ministru ma semma xejn u lanqas fuq dak li beħsiebu jagħmel il-gvern sabiex jirranġa dawn l-affarijiet.

L-ekonomija tagħna tidher li m'hijiex miexja lejn l-average ta' l-Unjoni Ewropea imma aktar qiegħda titbiegħed.

Bejn is-sena 2001 u s-sena 2004 it- tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna kien ta' 0.1%, mentri dak ta' pajjiżi kandidati bħalma konna aħna, jiġifieri l-Ungerija, il-Polonja, ir- Repubblika Ċeka u s-Slovenja qed jikbru b'5%, 6%, u anke b'8% fis-sena!

Madankollu, aħna kbirna biss b'0.1% f'erba' snin sħaħ!

Fuq il- produttivita' għal kull ras, jiġifieri fuq l-impjegati, il-ministru għamel l-appell sabiex niġbdu ħabel wieħed u ninċentivaw in-nies.

Dan naqbel miegħu mija fil-mija, pero' jaf il-ministru li skond dan ir-rapport il- produttivita' mill-1999 sal-lum naqset u mhux telgħet?!

Dan meta suppost għanda aktar investiment f'makkinrju, meta suppost edukajna iżjed lin-nies u meta supost għallimnihom aktar ħalli nkunu aktar produttivi!

Skond dan ir-rapport, fl-1999 il-produttivita' ta' l-impjegati tagħna kienet ta' 95.2% per capita ta' dak li huwa l-average tal-25 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa fis-sena 2004 dan niżel għal 84%!

Allura x'ġara?

Għamel studju l-gvern sabiex jara x'qed jiġri u sabiex naraw kif se nirranġaw din is-sitwazzjoni?

Huwa previst li għas-sena 2006 dan jinżel ukoll għal 83.3%!

Sur President, rigward id-dejn nazzjonali m'għandix għalfejn nerġa' nsemmih għaliex diġa' għamilt riferenza għalih.

Dan huwa d-dejn li minn fost il- pajjiżi membri kollha – hawnhekk għandna l-primati kollha u fejn nistgħu nieħdu l-medalji tad-deheb - pajjiżna għandu l-ogħla rata ta' żieda fid- dejn nazzjonali tiegħu!

Fis-sena 2000 kellna dejn nazzjonali ta' 56.4%, mentri fis-sena 2004 dan sploda 'l fuq u tela' għal 75% tal-prodott gross nazzjonali ta' pajjiżna!

Hawnhekk ninsabu fir-raba' post mill-25 pajjiż fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Ħalli niġi issa għall-impjiegi.

Ġustament, il-ministru qal li rridu nibbażaw l-ekonomija kollha tagħna fuq l-impjiegi u fuq it-taħriġ.

Fil-15 il-pajjiż li kien hemm fis-sena 2000 fl-Unjoni Ewropea, l-average ta' impjiegi kien ta' 62.5% u sas-sena 2003 dan tela' għal 64.4%.

Mela kien hemm improvement żgħir imma xorta waħda ma laħqux l-għanijiet li riedu jilħqu fil-programm ta' Lisbona.

Ma rridux ninsew li l-proġett ta' Lisbona kien qed jimmira sabiex sas-sena 2010 ikun hemm 70% tal-popolazzjoni Ewropea li tkun qed taħdem.

Sur President, fuq dan Malta x'għamlet?

Fis-sena 2000 f'Malta kellna average ta' 54.6% ta' nies impjegati, u sas-sena l-oħra, jiġifieri fl-2004 dan niżel għal 54%!

Tgħidli 0.6% hija xi ħaġa minima, pero' dan nieżel 'l isfel!

Anke li kieku l-average baqgħet l-istess ukoll hija tal-mistħija, aħseb u ara li tinżel 'l isfel!

Hawnhekk xtaqt li kelli ċ-ċans li nagħmel power point presentation ħalli nuri daqxejn dawn il-graphs u naraw kif Malta tinsab dejjem 'l isfel.

Ninsabu biss fuq quddiem għal dak li għandu x'jaqsam mad-dejn nazzjonali, mal-qgħad u ma' affarijiet simili!

Għandna mbagħad in-nisa fl-impjiegi.

Again, il-ministru jgħidilna li jekk mhux se ninċentivaw u nżidu l-ammont ta' nisa fl-ekonomija tagħna mhux se nikkompetu ma' ekonomiji oħra.

Fis-sena 2003 l-average ta' nisa impjegati f'pajjiżna kien ta' 33.6%.

Issa l-Unjoni Ewropea qed tgħid li sas-sena 2010 dan l-average jrid ilaħħaq is-60% u hawnhekk minħabba raġunijiet kulturali, ta' storja u kostum Malta se ndumu ma nilħquhom.

Pero' f'sena tlajna minn 33.6% għal 33.63% u żgur m'hijiex rata fejn nistgħu ngħidu li qed tawgura tajjeb għal quddiem.

Fir-rigward ta' impjegati ta' bejn il-55 u l-64 sena, l-average ta' l- Unjoni Ewropea huwa ta' 40.2%.

Hawnhekk m'aħniex ħażin ħafna, għaliex fis- sena 2003 kellna average ta' 32.5%.

Fir-rigward ta' l-eta' fit-tluq mill- impjiegi, l-average ta' l-Unjoni Ewropea huwa ta' 61 sena, mentri dak ta' Malta huwa ta' 58.8.

Issa dan in-numru jaffettwa ħafna l-early retirement f'pajjiżna.

F'pajjiżna hawn ħafna nies li jsibu min jimbottahom ħalli jirtiraw kmieni mix-xogħol!

Bħalissa qiegħed nara lill-Ministru Giovanna Debono u nixtieq ngħidilha li bħalissa qiegħed jingħad li f'Għawdex għandna d-doppju bħala rata ta' nies li huma rtirati mix-xogħol qabel iż-żmien.

Dan żgur mhux qed ikun produttiv u żgur mhux qed jgħin lill-ekonomija ta' pajjżna!

Issa meta wieħed jara dawn l-affarijiet kollha jinduna li dawn żgur ma jagħmlulniex kuraġġ.

Jien m'għandix ċans li nsemmi l-parameters kollha, pero' jekk nibdew naraw ir-ranking ta' Malta fil-parametri differenti tal- 25 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea nindunaw kemm qegħdin lura.

Per eżempju fil- youth attainment level.

Jekk wieħed jitkellem fuq l-edukazzjoni u fuq iż- żagħżagħ isib li l-kunċett huwa li bejn il-25 u s-64 sena wieħed ikompli l- edukazzjoni u t-training fuq xi suġġett.

Issa f'dan il-każ insibu li pajjiżna bejn is-sena 2000 u s-sena 2003 kien hemm tnaqqis minn 4.5% għal 4.2%!

Jiġifieri lanqas żammejna l-livelli ta' qabel.

Pero' biex inkun ġust, matul is-sena 2004 dan reġa' tela' għal 5%.

Sur President, xi ngħidu għal youth education attainment level.

Dawn huma ċifri fuq il-livell edukattiv li jkunu laħqu matul ħajjithom iż-żagħżagħ tagħna.

Meta wieħed iqis li l-infiq fl-edukazzjoni f'pajjiżna huwa bejn wieħed u ieħor fl-istess perċentwali tal-GDP li jonfqu pajjiżi oħra, wieħed jibda jistaqsi kif per eżempju, ir-rata' ta' l-Unjoni Ewropea ta' studenti li għandhom eta' ta' bejn l-20 u l-24 sena u li jkomplu bl-istudji tagħhom huwa ta' 76.4%, mentri dak ta' Malta huwa ta' 47.9%!

Araw x'qabża għandna f'dan il-livell, u dan meta bejn wieħed u ieħor fuq l-edukazzjoni qed nagħmlu l-istess infiq li qed jagħmlu l-pajjiżi l-oħra!

Ir-riżultati huma vroma!

Rigward gradwati - u hawn id-daħka - fix-xjenza u t-teknoloġija, ngħidu li rridu nagħmlu hi-tech knowledge based economy u rridu li l-industrija tal- kimika u tal-manifattura tiġi topera hawn Malta, u mbagħad inneħħu s- suġġett tal-Physics minn suġġett obbligatorju!

Tista' tagħmel sens jekk il-ministru ta' l-industrija jitkellem mod u l-ministru ta' l-edukazzjoni jitkellem mod ieħor?!

Dan x'Kabinett hu?

U 'l quddiem beħsiebni nitkellem aktar fuq il-kwestjoni ta' nuqqas ta' kordinazzjoni bejn l-oqsma differenti li għandna f'pajjiżna.

Fl-1999, persuni ta' bejn l-20 u d-29 sena, għal kull 1,000 ruħ kien hawn 3.9% li kienu ggradwati fix-xjenza u t-teknoloġija!

Dan meta sar dak il- ftaħir kollu dwar kemm għandna studenti ġodda fl-universita' u dwar kif ix- xjenza u t-teknoloġija huma l-bażi ta' l-ekonomija u ta' l-industirja preżenti.

L-industrija tal-hi-tech dawn it-tip ta' nies għandha bżonn magħha, u aħna nafu li diġa' qed ikollna min qiegħed jiġi mgerrex milli jinvesti f'pajjiżna għaliex jafu li mhux se jsibu ħaddiema bil-kwalifiki neċċessarji.

Mhux talli hekk, iżda talli fis-sena 2003 din iċ-ċifra niżlet għal 3.1%!

Sur President, fuq l-investiment produttiv mhux se noqgħod insemmi ċifri, pero' nista' ngħid li ninsabu lura ħafna.

Meta qiegħed insemmi investiment produttiv, m'iniex qiegħed nirreferi għal xi ħadd li jinvesti fil-fabbrika tiegħu, imma qiegħed nirreferi għall-foreign direct investimnet li jiġi minn barra, għaliex dan huwa mmirat sabiex joħloq il-postijiet tax-xogħol u jimbotta l-ekonomija Maltija.

Imbagħad f'dan ix-xenarju kollu ma rridux ninsew li kif għedt aktar kmieni, niġu nagħmlu l-iskemi ta' l-early retirement li fil-fehma tiegħi huwa mismatch bla sens!

Nagħlqu l-iskejjel tas-snajja' u jekk inti m'għandekx ħajra għal xi professjoni bħal dik ta' professur, tabib, avukat, nutar jew perit, ikollok tmur bilfors l-MCAST u mkien aktar!

Jekk m'għandekx skola jkollok tmur tiġbor iż-żibel!

Issa jien għandi kull rispett lejn kulmin jagħmel dan ix-xogħol, u m'iniex qiegħed insemmih b'disprezz.

Pero', jekk ma jkollokx skola m'għandekx alternattiva, għaliex il-gvern għalaq l-iskejjel tas-snajja'!

Imbagħad irridu naraw iċ-ċifri ta' l-education u tal-life long education tagħna jogħlew!

Jekk inti għandek bniedem li m'huwiex kapaċi għall-akkademja u għal kitba, inkompli ngħallmu sengħa partikolari ħalli xorta waħda jkun qiegħed jitgħallem.

Xi ngħidu mbagħad fir-rigward tat-tagħlim tal-kompjuter.

F'din in- knowledge based society il-ministru semma' l-infrastruttura ta' l-IT.

Fil- fehma tiegħi jkun iblah min joqgħod jimpressjona ruħu fuq kemm inxtraw kompjuters f'pajjiżna u ma jarax kemm minn dawn il-kompjuters qegħdin verament jintużaw għat-tagħlim tiegħu, u mhux biex toqgħod tilgħab fuqu!

Kemm għandna nies ikkwalifikati fil-computer sciences u li huma kapaċi jaħdmu f'dawn il-fabbriki?

Ir-riżultati li joħorġu mill-iskejjel huma assolutament tal-waħx!

Sur President, issemma wkoll l-availability tal-flus ħalli jkun hemm is- seed money għall-industrija, u ssemmiet ukoll il-burokrazija.

Ngħidu li naqqasna l-burokrazija minn ħafna dipartimenti tal-gvern u li għandna ħafna ċertifikati li jgħidu kemm id-dipartimenti tal-gvern qed jaħdmu aħjar, u mbagħad iċċempel f'xi dipartiment u ddum tisma' l-opra ta' Verdi għal ma nafx kemm qabel ma jirrispondik xi ħadd!

Fir-rigward tal-prezzijiet, minkejja li sar dan kollu, xorta waħda nsibu li komplew jogħlew b'rata mgħaġġla.

Fil-fatt dawn għolew b'rata ogħla minn ta' l-iżvilupp ekonomiku!

Dan ġab mismatch, għaliex il-gvern baqa' jagħmel pressjoni fuq l-individwu u baqa' jagħmel pressjoni fuq il-ħajja mingħajr ma jikkompensa l-iżvilupp ekonomiku.

Fir-rigward tal-long term unemployment, irrid ngħid li naqbel ma' dak li ntqal li għandha ssir għażla tajba ta' min verament ma jridx jaħdem u ta' min verament qiegħed hemmhekk ħalli jieħu l-flus għal xejn.

U għalkemm iċ- ċifri huma aċċettati u jinsabu f'dan ir-rapport, irridu neħduhom with a pinch of salt.

Jien ukoll nixtieq nikkumplimenta lill-Prim Ministru attwali, għaliex meta kien hu responsabbli minn dan il-qasam, għamel ħafna sabiex jipprova jraqqaq ftit l-għarbiel minn fejn dawn jistgħu jgħaddu.

Pero' xorta waħda bejn is-sena 2001 u l-2003 il-qgħad żdied.

Dan qiegħed ħafna ogħla mill-average ta' l-EU 15, jiġifieri tal-pajjiżi l-qodma ta' l- Unjoni Ewropea.

Jekk wieħed irid jikkonsla ftit, hemm 12-il pajjjiż fl- Unjoni Ewropea li huma agħar minna f'din il-kwestjoni, u għalhekk hawnhekk qegħdin daqsxejn 'il fuq fil-klassifika.

Inkompli fuq l-edukazzjoni.

L-early school leavers, 18 to 24 years, jibqgħu biss għal-lower secondary education u ma jagħmlu l-ebda studju ieħor.

Fis- sena 2004 kellna 45% - kważi nofs iż-żgħażagħ ta' bejn 18 u 24 sena – li telqu l-edukazzjoni.

Dawn m'għadhomx jagħmlu training ta' xi ħaġa, m'huma jitgħallmu xejn, u qegħdin hemmhekk!

Għidli x'se jieħu s-suq tax-xogħol minnhom dawn?

Għidli kif dawn se jikkontribwixxu għan-knowledge based economy?

Dan kollu x'qed iġib?

Dan qed iwassal biex il-faqar f'dan il- pajjiż ikompli jiżdied, u llum, whether we like it or not, u narawha jew ma narawhiex, għanda madwar 20% tal-popolazzjoni li skond in-normi ta' l- istatisitka ta' Eurostat qegħdin qrib jew taħt il-poverty line ta' dan il- pajjiż.

Issa dan ma jfissirx li dawn kollha qegħdin Bieb tal-Belt jittalbu għal biċċa ħobż, imma l-poverty line, kif inhi deskritta fl-Unjoni Ewropea llum il-ġurnata, hi dik meta xi ħadd ikun qiegħed jaqla' ċertu perċentwal ta' dak li huwa l-minimu li wieħed jaqla' f'dak il-pajjiż.

Dak li aħna ngħidulu relative poverty, li hija poverta` wkoll.

Fejn qegħdin ħafna fuq quddiem huwa fejn hemm l-emissjonijiet ta' greenhouse gasses, u din norbotha ma' l-ambjent li mingħalina hu ħafna għal qalbna.

Fejn l-emissjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea naqas minn l-1992 sas- sena 2002 bi 3%, f'Malta żdied b'11.5%.

Kif jista' l-Ministru jkun kuntent b'rapport bħal dan, jagħmel siegħa jitkellem, u lanqas isemmi xejn minn dan kollu?

Jiena nispera li almenu jagħmel riferenza għal dawn l-affarijiet fil- winding up għax inkella mhux se jkun onest man-nies.

Dan iġegħlna niddispraw, nitilqu kollox u mmorru 'l hemm?

Lanqas xejn!

Anzi dan għandu jixprunana, pero` rridu ninsew il-feel good factor u li nitfgħu kollox taħt it-tapit bħalma jagħmel dan il-gvern.

Lill-poplu rridu ngħidulu: Għandna l-problemi u għandna ċ-challenges f'dan il-pajjiż, imma dawn iġibu l-opportunitajiet, pero` jrid ikollna fiduċja.

Il-partit Laburista fiduċjuż li l-poplu Malti kapaċi jirbaħ dawn l-isfidi jekk kemm- il darba trażżnu u tkun onest miegħu sabiex nerġgħu nqajmu l-ekonomija.

Il- partit Laburista, bħalma taf Sur President, qed jagħmel diskussjonijiet serjissimi fuq pjan ta' riġenerazzjoni ekonomika u soċjali għax indunajna li hawn il-problemi.

Mhux billi l-gvern jgħid li kollox sew, għax aħna nitkellmu man-nies kuljum u nafu x'qed iħossu n-nies.

Aħna qed ngħidu x'inhuma l-problemi tal-pajjiż, u jekk m'aħniex se nattakkawhom dawn u naħdmu flimkien sabiex insibu l-ideat ħalli nqajmu l-ekonomija, m'hu se naslu imkien.

Ħaddieħor ma nafx x'inhu jagħmel.

Li naf hu li union minnhom għandha pjan biex tagħmel kumitat għall-ħolqien tax-xogħol imma l-gvern, għar-raġunijiet tiegħu, ma riedx jidħol f'dan il-kumitat.

Jiena ngħid li l-ħaddiema rridu niġbruhom magħna u nġibu l-fiduċja taghom u mhux nhedduhom u nnaqqrulhom id- drittijiet tagħhom.

Ara Franza llum, ħarġu l-ħaddiema kollha għax riedu jneħħulhom il-festa tal- Pentecoste.

Qalu: "Le, dik tagħna".

Hawnhekk il- Prim Minsitru mhux talli neħħa erba' festi li jiġu fil-weekends, talli qal li jekk isir referendum biex titneħħa dik il-liġi, ineħħi l-festi pubbliċi.

Veru li hawnhekk qegħdin fil-Palazz tal-Granmastri, imma l-Prim Ministru ma jistax jitkellem qisu xi Granmastru.

Ma naħsibx li din hija kompatibbli mas-sistema moderna li dħalna fiha ta' l-Unjoni Ewropea u mad-demokrazija li tant niftaħru biha.

Id-demokrazija rajniha fi Franza llum fejn kullimkien kważi wieqaf, għax il-ħaddiema lill-gvern qalulu: "Int tagħmel hekk u aħna ma naħdmux".

L-imsieħba soċjali jridu tmexxija serja li ġġibhom flimkien u tagħtihom fiduċja u direzzjoni u mhux kulħadd għar-rasu u nxewxu union kontra oħra.

Basta riedu jagħmlu l-patt soċjali.

Jiena ngħid li għad irridu nkomplu nimbuttaw ħalli jsir dak il-patt soċjali.

Qatt m'hu tard anke għaliex mingħajr dak m'aħniex se nimxu.

Ma nistgħux inkomplu nkesksu l-players ekonomiċi u soċjali kontra xulxin f'dan il-pajjiż.

Dan il-pajjiż għandu l- problemi, iż-żmien għaddej u m'għandniex żmien x'nitilfu.

Ejja nibqgħu nagħtu lill-players il-fiduċja u nuruhom li għandna viżjoni u direzzjoni, nuruhom li nafu fejn irridu mmorru u niġbruhom warajna għax jekk ma nagħmlux hekk, m'aħna se naslu imkien.

Meta dawn dehru quddiemna fil-Kumitat ta' l-Affarijiet Barranin u Ewropej, smajt ħafna ideat u suġġerimenti.

Ejja nużawhom dawn l-ideat, ħafna minnhom ilhom jgħiduhom żmien twil!

Għax ma daħħalnihomx?

Taf liema daħħal?

Waħda mill-erbgħa li ssuġġerixxa partner minnhom li m'hijiex ta' togħma tajba għall-ħaddiema, u cjoe` li jneħħi l-festi li jiġu fil-weekend.

Dawn kienu qed jissuġġerixxu wkoll, fost affarijiet oħra, li jekk ikollok sick leave fit-tul, titlef anke l-leave tiegħek.

Imma x'qed isir fuq l-ideat li għandhom fuq it-turiżmu, fuq in-natural heritage parks u fuq kif jimbuttaw l-ekonomija.

Ejja nġibuhom flimkien dawn ħa nagħmlu pjan, u mhux ngħaddu xi erba' snin inlabalbu.

Sal-lum stess, bir-rispett kollu lejn il- Ministru, smajna biss diskors vojt.

Aħna rridu nitkellmu fuq il-fatti, għax inkella mhux se noħorġu minn dawn il-problemi.

Il-pajjiż ma jistax jibqa' miexi kif inhu!

Jiena ngħidlek mill-ewwel li aħna bħala soċjalisti ma naqblux ma' ideat liberali fejn b'xi mod l-iżvilupp isir a skapitu tad- drittijiet soċjali tal-ħaddiema.

Jiena qed insemmi żewġ proposti li għamlu xi players u ma qbiltx magħhom, imma hemm ħafna oħrajn li huma tajbin u li huma ta' min jużahom.

Ma naqbilx lanqas mal-Ministru, għax waqt id-diskors tiegħu kważi l-ħin kollu ta x'jifhem li l-koezjoni soċjali qed tingħata l- back seat.

Hemm min qed jgħid, kif qal il-Ministru, li iktar importanti l- kompetittivita` mill-ġlieda lill-faqar.

Dawn ma jistgħux jgħixu flimkien!

Mela inti tista' tgħix f'soċjeta` fejn il-faqar ikompli jiżdied sabiex ikollna iżjed kompetittivita`?

Min qal li l-koeżjoni soċjali m'għadhiex daqshekk importanti?

Min qalu dan?

Jiena ngħidlek li l-bilanċ meħtieġ irid jinstab, u hemm qiegħed, u la qegħdin fl-Unjoni Ewropea, irridu naraw x'qegħdin jaħsbu il-partiti ta' l-Unjoni Ewropea.

U hawn, jiena nikkwota minn dokument elettorali tal-partiti soċjalisti Ewropej ħalli nurik kemm mhux veru li l-koeżjoni soċjali hija xi ħaġa li m'hijiex daqshekk importanti.

Hawnhekk hawn miktub:

"We understand and share the scepticism about a Europe which has no other ambition than creating a single liberalised market with one currency.

We must make clear that such a neo-liberal conservative European Union which only cares about the interests of the big companies and the profit makers and not about the working people is not our Europe.".

Dan qed jgħiduh il-partiti soċjalisti kollha ta' l-Ewropa, u allura tiġix tgħidli li s-social cohesion tfajniha lura!

Biex nibbakkja dan li qed ngħid, nikkwota test li ġie żviluppat fil-partiti soċjalisti taħt il- presidenza ta' Pascal Lamy - ex commissioner u bniedem li għandu fama internazzjonali - fejn fost affarijiet oħra mhux talli ma jgħidx li rridu nneħħu s-social cohesion, imma talli jgħid:

"A Europe of progress, full employment and social inclusion is a goal in its own right.

However it should not be considered in isolation from the objectives of economic growth and competitiveness.

It is part and parcel of the balanced and progressive socialist and social democratic agenda of coupling economic success with social justice.".

Dan mhux qed ngħidu jiena jew il-partit Laburista.

Aktar tard, ħarġet dikjarazzjoni mill-Parlament Ewropew fid-9 ta' Marzu, 2005.

Dan id-dokument bl-isem ta' European Parliament Resolution on the mid-term review on the Lisbon strategy, f'artiklu 14 jgħid:

"A high level of social protection was central to the Lisbon strategy.

It reaffirms that it is unacceptable that people should be living below the poverty line and in a position of social inclusion.".

Mela mhux veru li l-koeżjoni soċjali intefgħet lura u mhux aċċettabbli li tintefa lura.

Sur President, rigward dak kollu li ntqal fuq il-Lisbon Agenda u t-targets kollha li ssemmew, jiena ngħid li dan il-pajjiż, biex jieqaf fuq saqajh, mhux Lisbon agenda irid imma programm ta' Malta.

Aħna mhux qegħdin missing the wood for the trees imma missing the tree for the wood!

Is-siġra hi Malta.

Aħna qed nintilfu fuq x'qed jagħmlu pajjiżi kbar u f'dawn il-ħafna programmi b'dawn il-parametri kollha, u mhux qed naraw x'inhu l-aktar li jolqotna u x'inhu l-aktar li għandna bżonn.

Jien f'dik il-laqgħa tal- kumitat li semmejt aktar qabel, għidt li aħna rridu a Valletta Strategy.

Aħna għandna bżonn strateġija għal dan il-pajjiż, għax ħafna mill- affarijiet li hemm fil-Lisbon Agenda m'hemmx bżonn nidħlu fihom, pero` within those parameters aħna nkunu nistgħu nagħmlu pjan għal pajjiżna.

Dan jien nemmnu għaliex wara kollox dan kien mitlub anke fir-rapport ta' Wim Kok fejn qal li l-pajjiżi kollha jridu jagħmlu pjan nazzjonali ħalli jilħqu t-targets tagħhom.

Issa meta jiena ngħid pjan nazzjonali, ma nfissirx biss it-targets imma l-pjan kollu, mir-radd tas-salib sa l-aħħar!

X'irridu niżviluppaw aħna, l-industrija tat-turiżmu jew l-industrija tal- manifattura.

Aħna rridu t-turiżmu fix-xlokk ta' Malta jew il-gaġeġ tat- tonn erba' piedi 'l bogħod ħalli nħammġu kullimkien?

Aħna rridu l- industrija jew irridu t-teknoloġija għolja?

X'irridu?

M'għandniex direzzjoni?

Jien dejjem nfakkar li l-msieħba soċjali kollha jridu jiltaqgħu flimkien ħalli jkun hemm pjan b'viżjoni ta' fejn irridu nieħdu l- pajjiż.

M'hemmx viżjoni!

Dan l-aħħar ġew ta' l-Actavis u qaluli li biex jiġu oħrajn, iridu jġibu nies minn barra kwalifikati fil-kimika, u dan għaliex ma kienx hemm pjan f'dawn l-erba' snin fejn l-istudenti jiġu mħeġġa jistudjaw u jikkwalifikaw f'dan is-settur sabiex malli jaslu l-kumpanniji, jsibu n-nies kwalifikati.

Le, dan il-gvern jimxi bi crisis management, minn ġurnata għall-oħra.

Mhux ta' b'xejn li f'dawk il-parameters waqajna lura!

Bilfors ikollna nistħu.

Jien nemmen li dan irid ikun pjan mibni fuq dak li għandna u dak li nafu li jista' jkollna.

Irridu naraw l-opportunitajiet li se jkollu dan il-pajjiż u nħarsu 'l quddiem.

Ma nistgħux naħdmu mil-lum għal għada, għax għada jisbaħ, u diġa` ma nkunux preparati għal dak li se jġib miegħu l-għada.

Irridu naħdmu bil-quddiem u rridu naħsbu għall-affarijiet li se jiġru tliet snin oħra minn issa.

Dan irid ikun pjan li jispeċifika eżatt x'inhuma r- riżorsi li għandu pajjiżna u x'inhuwa l-potenzjal u ċ-ċirkostanzi li qed jinbidlu madwar id-dinja.

Illum kulħadd jammetti li hawn il-globalizzazzjoni.

Għaliex l-industrija tat-tessuti spiċċat?

Għax illum id-dinja tbiddlet, imma x'kellna lest biex malli titlaq din, naqbilu fuq xi ħaġa oħra?

Xejn!

Meta telqu ndunajna li telqu!

Ridna xi ħadd li kien kapaċi jgħid: Isma, dawn within three years se jitilqu, ejja nsibu xi ħaġa to replace them.

Imbagħad meta ssib dik il- ħaġa, tagħmel pjan biex tara x'tip ta' taħriġ u kapaċitajiet se jkollok bżonn.

Mhux inkeċċu n-nies tat-Tarzna 'l barra u imbagħad nibdew inġibu l- barranin ħalli jagħmlu x-xogħol li kienu jagħmlu n-nies li keċċejna 'l barra!

Kultant nibda ngħid: Dan qed nitħawwad jien għax qed nixjieħ, jew veru m'hemmx koperazzjoni, m'hemmx viżjoni u xejn m'hu qed isir fil-linja ta' programm ta' azzjoni?

Irid ikollok pjan li jorbot fuq l-istrengths li għandek, u anke jorbot fuq fejn irid isir l-iżvilupp.

Jien nerġa' nsemmi n-naħa t'isfel ta' Malta.

Jekk se niżviluppaw madwar Malta kollha l-gaġeġ tat-tonn, mela nżarmaw it-turiżmu u ngħidu li se ngħixu minn dawn.

Inkella jekk irridu t-turiżmu, ma nistgħux nimlew kulimkien gaġeġ tat-tonn.

Ma jistax ikun li turist imur fil-bajja, u jsibha mnittna bir-rimi tal-ħmieġ tal-gaġeġ tat-tonn.

Ejja niddeċiedu, għax assolutament ma nafux fejn sejrin.

Kieku nagħmlu hekk, ma nkunux qed nagħmlu xi ħaġa ġdida!

Ara kemm kienu jsemmulna l-Irlanda fl-argumenti li kellna fuq sħubija u mhux sħubija fl-Unjoni Ewropeja.

Jien dejjem kont insostni li l-Irlanda mxiet mhux għax kien hemm il-fondi strutturali biss.

Il-Ministru semma r-riċerka u żvilupp imma kif jista' jgħid xi ħaġa hekk meta s-Sur Mifsud ta' l-Universita` qal li ħafna programmi ma setgħux jieħdu parti fihom għax l-Universita` m'għandiex il-flus biex teħodhom!

Dan x'ġenn hu?

Kif trid tagħmel ir-riċerka u l-iżvilupp jekk m'għandekx flus biex tibda r-riċerka?

Fejn qed imorru l-flus?

F'xi dar fi Brussells biex nispiċċaw anke nonfqu d-doppju sabiex inneħħulha l-asbestos minn ġo fiha.

Sur President, għalhekk hu importanti li jkollna pjan maqbul sabiex imbagħad niddeċiedu x'jidħol u ma jidħolx fil-linja ta' azzjoni tagħna.

Hawn min jgħid li m'għadhomx moda l-five year plans u t-three year plans, imma dan m'hu veru xejn.

Fl-1987, l-Irlanda messew il-qiegħ bħalma qed nibża li se mmissuh aħna fi ftit żmien ieħor.

Dan x'se jiġri issa?

In- nies jibdew jemigraw għax ma jsibux opportunitajiet hawn Malta u nibdew insofru minn brain drain u nitilfu l-aħjar nies.

L-Irlanda fl-1987 qalu li dan ma jistax ikun u li ħadd m'hu se jsolvilhom l-problema.

Dawn poġġew flimkien madwar il-mejda u ħadmu fuq pjan ta' azzjoni.

Dawn intrabtu fuq ħafna affarijiet, bħal aspetti fiskali, stabbilita` monetarja, riformi fit- taxxi, pay moderation u sectorial development.

Dawn għamlu pjan ta' tliet snin u sejħulu A Programme for National Recovery.

Dak li għandna bżonn aħna!

Dan il-pajjiż qed jibki biex dan il-pjan jitħejja.

Hemm bżonn li l-forzi kollha tal-pajjiż jingħaqdu, u jien minn hawn noffri l-koperazzjoni ta' l-oppożizzjoni kollha basta jkun hemm il- ġenwinita`, basta l-fatti ma jkunux moħbija, basta ma nidħkux b'xulxin, basta nammettu min kellu l-iżball u min għamel il-ħsara fil-pajjiż, jew bi traskuraġni jew b'inkompetenza.

Jekk isir dan u naħdmu flimkien, lil dan il-poplu nagħtuh tama u mhux noqogħdu nistennew mill-Unjoni Ewropa.

Aħna konna ngħidu li ma jiġi xejn mis-sema u li għal kollox trid taħdem.

Jekk inti ma tkunx preparat u jekk ta' l-Unjoni Ewropea jaraw li m'għandekx programm serju, anqas huma ma jtuk!

Il-Ministru jaf sew li dawn l-affarijiet ma taqbadx, tmur u tieħu.

Lil dawn trid tikkonvinċihom li inti kapaċi tuża dak li se jagħtuk.

Wara li għaddew tliet snin, l-Irlandiżi raw kemm kien tajjeb dak il-pjan li għamlu, u għamlu ieħor bħalu.

Dawn għamlu programm ieħor għall-progress soċjali u ekonomiku u ieħor għax-xogħol u kompetittivita`, u dan għamluh snin qabel ma l-UE għamlet il-Lisbon Strategy.

Dawk nies bil-għaqal, u jien inxebbaħħhom ma' l-Għawdxin għax huma resourceful, kapaċi jaħdmu u meta jgħidu li jridu jaħdmu, kapaċi jpoġġu rashom flimkien u jaħdmu.

Jien nemmen li jekk lill-poplu Malti nagħtuh id-direzzjoni t-tajba, jekk nagħtuh the right leadership, jekk nagħtuh l-fiduċja, jekk nkunu onesti miegħu, jekk kemm-il darba ngħidulu: Isma, din hija t-tama u s-salvazzjoni tagħna, żgur li jberikna, żgur li jaħdem magħna u jikkopera ma' kull programm li nagħmlulu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, huwa tajjeb li l-Parlament se jiddedika dawn it-tliet seduti biex issir diskussjoni ħielsa għax appuntu ma kienx hemm mozzjoni preżentata, u allura mhux se jkun hemm vot finali.

Din hi diskussjoni ħielsa mill-partiti rispettivi tagħna u mill- pożizzjonijiet komuni li jista' jkollha naħa jew oħra.

L-unika aġenda hi Malta, kif għadu kif qal l-Onor.

George Vella.

Jiena ngħid what's in a name?

L-importanti huwa li fuq l-aġenda ta' dan il-Parlament, għallinqas f'dawn it-tlett ijiem, ikollna l-futur ta' Malta.

Ir-rapport juri l-istampa ta' f'hiex jinstab pajjiżna.

Jien ma ngħidx li l-gvern imissu jistħi, anke jekk dan forsi jmissu jistħi aktar minn ħaddieħor għax ilu responsabbli snin mit-tmexxija ta' pajjiżna.

Pero` jien u naqra dan ir-rapport li sar mill-Kummissjoni Ewropea dwar l-Aġenda ta' Lisbona, bdejt nistħi wkoll.

Issa, jekk il-gvern u min qed imexxi l-pajjiż illum, din il-mistħija ma jħosshiex, allura jiddispjaċini ngħid li wiċċu qagħad għal kollox.

Importanti li nagħmluha ċara li aħna favur dawn il-miri u kieku ma dħalniex fl-Unjoni Ewropea – din issa hi irrilevanti għad-diskussjoni - xorta konna nimmiraw għalihom u nersqu lejhom.

Il-mistoqsija f'dan id-dibattitu għandha tkun fuq kif ser nersqu lejn dawn il-miri.

Naħseb li l-kelliema tal-gvern m'għandhomx jipprovaw jiddefendu ċ-ċifri li ġew preżentati hawnhekk, jew inkella jiddefendu xi ħaġa milli ngħidu aħna bħala Oppożizzjoni, imma għandhom jgħidu x'inhu jsir - u li qed isir mid-dehra mhux ikun biżżejjed għax ir-riżultati huma dawk li huma – biex intejbu l-affarijiet u kif se noħorġu minn dak li ninsabu fih.

L- isfortuna hija li issa li l-issue ta' l-Unjoni Ewropea għaddiet u sirna membri, donnu li l-partit Nazzjonalista fil-gvern m'għandu l-ebda pjan u l- ebda direzzjoni oħra.

Kellu target u laħqu, imma issa x'se jsir u x'se nagħmlu?

Naħseb li din kienet il-mistoqsija li għamel l-ewwel kabinett Nazzjonalista wara Ii saru membri.

Kulħadd baqa' għaddej sitting pretty, jiġri minn naħa għall-oħra u jagħti l-impressjoni li kollox miexi tajjeb meta r-realta` – u r-realta` mhux skond il-partit Laburista, iżda skond sħabna ta' l-Unjoni Ewropea - hi ferm differenti.

Pajjiżna jikklassifika l-aħħar jew minn ta' l-aħħar f'ħafna affarijiet tajbin, u fuq quddiem nett ta' affarijiet li missna nkunu aktar 'l isfel fihom.

Jiġifieri f'affarijiet negattivi qegħdin fuq quddiem, u f'affarijiet pożittivi qegħdin lejn l-aħħar.

Kollox bil-maqlub!

Dan il-gvern għandu jaqbad il-pjan ta' Lisbona - li għandu jkun il-pjan ta' Malta – u jgħid li din hija d-direzzjoni tiegħu ġaladarba m'għandux politika kif se nmexxi dan il-pajjiż.

Dan il-gvern għandu jara kif se jilħaq dawn il-miri li ninsabu ħafna 'l bogħod minnhom, u anke noħorġu minn dan l-isqaq li dħalna fih.

Pero` hu importanti li l-gvern juri l-ħeġġa.

L-isfortuna hi li l-gvern preżenti għejja.

Ma jistax jgħid li huwa gvern ġdid għax huwa gvern li huwa għajjien, u l-pajjiż ser jitlef minn din l-għejja li daħal fiha dan il- gvern.

Allura hemm bżonn li l-gvern juri ħeġġa.

Aħna bħala oppożizzjoni kostruttiva qed nagħmlu l-homework tagħna u qed nagħmlu d-diskussjonijiet tagħna, kif qal tajjeb l-Onor.

George Vella, sabiex aħna, bħala gvern alternattiv, noħorġu bil-proposti.

Aħna m'aħniex ngħidu lin-nies li mill-għada li nkunu fil-gvern aħna, jistgħu jserrħu rashom għax il-problemi jitilqu.

Aħna qed ngħidu li mill-għada li nkunu fil-gvern, aħna se ngħidu lil kulħadd biex inxammru l-kmiem u naħdmu biex nirbħu dawn l-isfidi.

Aħna m'aħniex nwiegħdu l-ġenna fl-art meta nafu li l- pajjiż huwa mkisser u mfarrak, u dan mhux biss bid-dejn u bid-deficit imma għandu ħafna problemi oħrajn.

Aħna bħala oppożizzjoni ilna ntambru fuq dawn il-problemi, imma l-gvern dejjem kien jgħidilna li aħna naraw in- negattiv biss.

Aħna dejjem tkellimna b'mod li fejn għamilna pass 'il quddiem, għidna li dak kien pass 'il quddiem, u fejn m'għamilniex pass 'il quddiem, għidna li m'għamilniex pass 'il quddiem.

U se nsemmi eżempju.

Dwar il-fatt li llum fl-Universita` għandna eluf ta' studenti, xi darba xi ħadd mill-oppożizzjoni kkritika lill-gvern għax għandna eluf ta' studenti fl-Universita`?

Anzi, irid ikollna aktar jekk aħna rridu nilħqu dawn il- miri, pero` min-naħa l-oħra, irridu neżaminaw x'qed jistudjaw dawk l-eluf li daħlu fl-Universita'.

Imma dwar dan nitkellem iżjed 'il quddiem.

Ħafna drabi norbtu l-agenda ta' Lisbona u l-miri tagħha mal-kompetitivita` ta' pajjiżna.

Jien l-aktar li se niffoka huwa fuq l-aspett edukattiv.

Jiena nħobb ngħid li huwa importanti li jekk nitkellmu fuq kompetittiva`, fuq il-bżonn li nsaħħu l-ekonomija ta' pajjiżna u fuq il-bżonn ta' ċertu tip ta' investiment f'pajjiżna, irridu nitkellmu fuq l-edukazzjoni.

Pajjiżna hu pajjiż li pjuttost għandu cost għoli, fis-sens li aħna għandna spejjeż li huma akbar minn ta' pajjiżi oħrajn kemm fl-Unjoni Ewropa kif ukoll f'pajjiżi oħrajn, bħaċ-Ċina u l-Indja.

Mela aħna ma nistgħux nattiraw investiment f'pajjiżna li hu bbażat fuq iċ-cheap labour, imma rridu nattiraw investiment li jinvolvi livell ogħla.

Għal dan irridu nimmiraw aħna sakemm ikollna r-riżors uman imħarreġ, għax dik hija l-crux ta' kollox.

Ikun inutli ngħidu li għandna bżonn aktar fabbriki fil-qasam tal- farmaċewtika jekk aħna ma jkollniex gradwati mill-Universita` li kapaċi jaħdmu f'dan is-settur.

Għalhekk jien dejjem ngħid li ma nistgħux nitkellmu fuq ekonomija, fuq investiment f'pajjiżna u fuq il-kompetitivita` jekk ma nsemmux l- edukazzjoni.

Bla dubju ta' xejn, f'pajjiżna ilu jinħass il-bżonn u l-ħtieġa ta' aktar investiment, għax jekk nattiraw aktar investiment, jinħolqu aktar opportunitajiet ta' xogħol f'pajjiżna.

Ftit tas-snin ilu kien hemm espansjoni ta' kumpannija ewlenija f'pajjiżna fejn ħareġ ċar li minħabba n- nuqqas ta' inġiniera u nies tekniċi u operaturi fuq ċerti makni, kien hemm diffikultajiet biex tkompli tkabbar.

Din il-kumpannija kienet għamlet investiment ta' Lm1 miljun, u qegħdin f'riskju li għada pitgħada se jkun diffiċli li nżommu dak li għandna llum.

Huwa diffiċli, u għada se jkun iktar diffiċli mil-lum li nżommu l-kumpanniji li għandna f'Malta llum.

Diġa` għandna esperjenzi ta' kumpanniji li fetħu fit-Tunezija, u ta' kumpanniji li riedu ċerti kondizzjonijiet biex jaraw jekk jibqgħux hawn Malta jew le, għax kienu qed jiġu offruti kondizzjonijiet aħjar f'pajjiżi oħrajn.

Allura ejja ma niħdux dawn l-affarijiet biċ-ċajt.

Jien ma ngħidx dawn l-affarijiet biex nikkritika lill-gvern, u qed inweġġa' b'dawn l- affarijiet għax naf li jekk nintlaqtu, ser jintlaqtu żgħażagħ u familji Maltin u Għawdxin, huma ta' liema kulur huma.

Għalhekk huwa importanti li f'dawn it-tliet seduti nitkellmu fuq l-aġenda ta' Malta.

Forsi kultant nużaw xi kliem iebes fil-konfront tal-gvern anke jekk qatt ma nkunu personali, pero` huwa importanti li ġaladarba m'għandniex vot, nieħdu din l- okkażjoni biex min-naħa jew oħra ngħidu : Iva, għadna lura imma dan huwa l- pjan tagħna.

Issa kif se naslu minn hawn 'il quddiem?

Dan l-importanti li naraw.

Kont qed ngħid li wieħed mill-persuni mlaħħqa f'din il-kumpannija kien qed jgħid li l-kumpannija temmen li hemm bżonn bidla fis-sistema edukattiva tagħna għax is-sistema edukattiva tagħna mhux qed tipprepara ħaddiema li l- ekonomija tagħna għandha bżonn illum u fil-futur.

Allura ma nistgħux ma nsemmux is-sistema edukattiva ta' pajjiżna meta nitkellmu fuq l- investiment.

Huwa għalhekk li l-aġenda ta' Lisbona għandha tkun u tista' tkun ta' gwida tajba għall-aġenda ta' pajjiżna.

Malta llum hija membru fl-Unjoni Ewropea, u dan huwa fatt li m'hu qed jiċħdu ħadd.

Pero` aħna dejjem konna ngħidu li l-investiment mhux se jiġi waħdu imma rridu naħdmu għalih, inkunu jew ma nkunux membri.

Illum aħna membri, u qed naraw li veru li l-investiment f'pajjiżna ma jiġix waħdu u jiġi biss jekk naħdmu, u fost l-oħrajn, nagħtu aktar attenzjoni u priorita` lill-qasam ta' l-edukazzjoni f'pajjiżna.

Sur President, aħna rridu naħdmu f'kull qasam, u filwaqt li aħna sħab ma' l- 24 membru l-ieħor li jifformaw l-Unjoni Ewropea, fl-istess ħin aħna kompetituri tagħhom u huma kompetituri tagħna.

Allura, dan il-kejl li għandna quddiemna tar-rapport tal-Kummissjoni Ewropea fuq l-aġenda ta' Lisbona juri fejn għad irridu naħdmu mill-aspett ta' kompetizzjoni ma' l- pajjiżi l-oħra membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk irridu naqdfu, u jrid jkollna l-ħeġġa naħdmu.

Hawnhekk joħroġ il-punt l-aktar importanti li r-riżors uman imħarreġ tajjeb jista' jkun il-vantaġġ ewlieni ta' pajjiżna jekk aħna verament irridu li jkollna dik il-competitive edge fuq pajjiżi oħra.

Naturalment din hija ħaġa urġenti u nittama li l-gvern qed jifhem din l-urġenza, għaliex il- pajjiżi membri ħassew li wara ħames snin kellhom jagħmlu analiżi, anke fid- dettal, ta' kif mexjin.

Dan mhux imbilli tagħmel mira għal għaxar snin, għax dik hija l-aktar ħaġa faċli, imma d-diffiċli hu li tasal u li tippjana kif se tasal.

Għalhekk il-pajjiżi membri ħassew il-ħtieġa li jaraw kif mexjin.

Aħna bħala pajjiż irridu naraw f'hiex qegħdin ma' dawn il-pajjiżi l-oħra, u meta naraw f'hiex qegħdin, nindunaw li l-urġenza hija kbira ħafna.

U jeħtieġ li nagħmlu dak kollu possibli malajr kemm jista' ikun u ma nkomplux inkarkru saqajna aktar.

Jekk se nkomplu nkarkru saqajna aktar, ir- riżultati se jmorru lura u mhux 'il quddiem.

Jien nistaqsi x'qed jagħmel min huwa responsabbli mill-edukazzjoni f'pajjiżna biex dawn l-affarijiet jitjiebu?

Jiena ngħid dawn l-affarijiet bi kritika kostruttiva, u għandi fiduċja f'ħafna persuni li jaħdmu fil-qasam ta' l-edukazzjoni f'pajjiżna.

Imn'Alla kienet il-ħeġġa u d-determinazzjoni tagħhom, pero` huwa importanti li jkollna direzzjoni anke fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Mhux biżżejjed li ġimgħa wara l-oħra nvaraw rapport fuq ħaġa u fuq oħra, u imbagħad rapport ikun ilu lest sena u joqogħdu jistennew x'se jagħmlu fuqu!

L-urġenza m'aħniex inħossuha u għalhekk importanti li nagħmlu xi ħaġa llum qabel għada.

Jiena ngħid li min huwa responsabbli mill-edukazzjoni llum donnu qed jevitah milli jiddiskuti ċerti aspetti importanti fl-edukazzjoni u qed jevita li jitkellem fuq ċerti aspetti importanti fl-edukazzjoni għaliex jaf li d-deċiżjonijiet huma importanti u diffiċli, pero` nafu li dawn huma essenzjali u vitali jekk lil dan il-pajjiż irridu noħorġuh minn dan l-isqaq li dħalna fih.

Sur President, kif nistgħu naċċettaw li aktar studenti jkomplu jintilfu fis- sistema edukattiva tagħna?

Ma nistgħux nitkellmu aktar fuq studenti li jkomplu jistudjaw.

Jien mhux se noqgħod nikkwota ċ-ċifri, anke għaliex l- Onor. Vella diġa` semma' xi ċifri, u nimmaġina li anke l-ġurnalisti jafu x'inhuma dawn iċ-ċifri.

Iċ-ċifri jinsabu quddiemi u nista' noqgħod nikkwotahom, pero` ma naħsibx li hemm bżonn.

Aħna nafu li għandna problema ta' studenti li ma jkomplux jistudjaw wara li jagħlqu s-16-il sena.

Il- mistoqsija ma tistaqsihiex fl-aħħar sena ta' l-iskola sekondarja, imma trid tistaqsiha minn ħafna qabel, u cjoe` fil-primarja!

Iċ-ċifri juruna li minħabba li s-settur primarju u sekondarju tagħna għandu bżonn ċerta riformi, qed naslu f'ċirkostanzi fejn qed ikollna anqas studenti li jitħajru jkomplu jistudjaw, u għalhekk ma nistgħux nitkellmu fuq aktar studenti li jkomplu jistudjaw meta jagħlqu s-16-il sena jekk ma ntejbux is-settur primarju u sekondarju.

Jiena niftakar li l-Viċi Prim Ministru kien qal, ftit wara l-elezzjoni tal-kunsilli lokali, li n-nies ivvotaw b'saqajhom għaliex ma marrux jivvotaw, u dan qalu biex jiġġustifika t-telfa elettorali tal-partit Nazzjonalista.

Allura f'dan il-każ il-Viċi Prim Ministru se jgħid ukoll li l-istudenti qed jivvotaw b'saqajhom?!

Qed ngħid dan għax hemm assentejiżmu għoli fl-iskejjel sekondarji tagħna, u dan huwa vot ta' sfiduċja fis-sistema edukattiva tagħna.

Aħna x'qed nagħmlu sabiex noffru, ta' l-anqas, alternattivi jew inkella sabiex inħajru lill- istudenti jkomplu jistudjaw?

Għalhekk il-ħtieġa li aktar studenti jirnexxu fis-sistema edukattiva tagħna hija urġenti, għaliex minnha jiddependi l- futur ta' pajjiżna.

Sur President, għandna realta` oħra f'pajjiżna fejn fl-eta` ta' 11-il sena, madwar nofs l-istudenti qed jiġu kkundannati li m'humiex tajbin biex ikomplu jistudjaw.

Ejja naraw jekk dawn l-eżamijiet tal-Junior Lyceum humiex qed ikunu ta' ġid jew ta' deni.

Jiena m'iniex l-espert fil-qasam ta' l-edukazzjoni, imma ejjew nisimgħu mingħand l-esperti jekk dan l-eżami tal-Junior Lyceum huwiex qed joħloq sistema f'pajjiżna fejn nofs l- istudenti jkomplu jistudjaw – u dawk huma t-tama tagħna li għada pitgħada jkomplu jistudjaw anke wara li jagħlqu s-16-il sena u jkomplu wkoll fil- livell terzjarju jew fil-qasam vokazzjonali – u n-nofs l-ieħor jintilfu!

Dawn qed narawhom riflessi fl-istatistika tal-qgħad issa, fejn għandna numru sostanzjali ta' żgħażagħ li m'għandhomx ħiliet bażiċi anke fil-qasam ta' l-edukazzjoni!

Għalhekk importanti li dawn l-affarijiet nagħtuhom aktar u aktar importanza.

Sur President, ma nistgħux nitkellmu fuq l-edukazzjoni u ma nsemmux ċerti problemi soċjali li ċerti studenti jiltaqgħu magħhom, għaliex dawn qed iżommuhom lura milli jkomplu jistudjaw.

Għalhekk huwa importanti li l- counselling fl-iskejjel tagħna jissaħħaħ ħalli għallinqas intaffu u npattu ftit għall-problemi soċjali li jista' jkollhom dawn l-istudenti.

Hu importanti li l-istudenti jkollhom l-għajnuna meta jiġu biex jagħmlu l- għażla tas-suġġetti u tal-karriera li jixtiequ jagħmlu.

Huwa importanti li niggwidaw lill-istudenti u mhux kulħadd jaqbad ċertu studju għaliex huwa popolari u nispiċċaw b'kulħadd fil-liġi jew fil-B.Com.

Hu importanti li naraw l-istudenti fuqhiex huma l-ahjar u jekk xi ħadd hu tajjeb fix-xjenza, niggwidawh biex jagħżel qasam tax-xjenza.

Ejja nippruvaw niggwidawhom lill-istudenti u l-gwida ma ssirx fl-eta` ta' 16, 17 jew 18-il sena, imma għandha tibda qabel.

Jekk naraw iċ-ċifri ta' kemm għandna gradwati fil-qasam tal-matematika, tax- xjenza u tat-teknoloġija, naraw li aħna l-anqas pajjiż li għandna mhux biss mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea imma anke tal-pajjiżi applikanti.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq oqsma meqjusa fundamentali jekk irid ikollna a competitive knowledge-based economy.

Kif nistgħu nitkellmu fuq in-knowledge based economy jekk f'għodda tant importanti bħall-matematika, xjenza u teknoloġija ninsabu fl-aħħar post?

B'liema ġustifikazzjoni se nġibu investiment f'pajjiżna marbut ma' dawn l-oqsma?

Jekk naraw l-ispiża fil-qasam ta' l-edukazzjoni, pajjiżna jikkompara pjuttost tajjeb f'ċerti livelli.

Pero` lili din tinkwetani wkoll għaliex minkejja li qed nonfqu daqs jew aktar minn ħaddieħor, xorta għandna dawn ir- riżultati.

Mela x'qed jiġri mill-fondi li qed niddedikaw għall-edukazzjoni f'pajjiżna?

Din hija l-mistoqsija li rridu nistaqsu bis-serjeta`.

L-ispiża fl-edukazzjoni filwaqt li tikkompara tajjeb ma' ta' pajjiżi, fejn qed tmur?

X'value for money qed nieħdu ta' l-ispiża li kull sena napprovaw għas- sistema edukattiva tagħna?

Għaliex ir-riżultati mhux jiġu?

Hu importanti li mhux biss ngħidu li se nkabbru l-ispiża fil-qasam ta' l-edukazzjoni jekk hemm bżonn, imma anke li ssir analiżi ta' fejn u kif qed jintefqu dawn il- flus ħalli pajjiżna jieħu l-massimu li jista' minn dak li qed jintefaq f'dan is-settur.

Sur President, jekk naraw x'qed nonfqu fil-qasam primarju, sekondarju u dak terzjarju vis-a-vis pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, naraw li fis- settur primarju u sekondarju qed nonfqu kważi in-nofs tal-medja tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, filwaqt li fejn jidħol is-settur terzjarju, għalkemm taħt il-medja ta' l-Unjoni Ewropea, xorta nikkomparaw tajjeb minkejja li nafu li l-Universita` f'pajjiżna għandha problemi finanzjarji.

Fil-fatt, għal din is-sena, il-gvern żied xi ftit il-budget tagħha biex jgħinha, pero` hemm bżonn li naraw kif se jintefqu dawn il-fondi.

Kif għidt, fl-oqsma tal-primarja u tas-sekondarja aħna qed nonfqu n-nofs tal-medja tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Din għandha ġġegħilna naħsbu.

Dan ifisser li hemmhekk hemm bżonn li niddedikaw aktar fondi u li r- riżorsi nużawhom aħjar.

Huwa importanti li nifhmu li jekk il-pedament ma jkunx tajjeb, ma nistgħux nistennew li aktar studenti jkomplu jistudjaw wara 16-il sena.

Għalhekk huwa importanti li naraw li aktar studenti jkomplu fis-sistema edukattiva tagħna, għaliex il-fatt li qed jispiċċaw qabel ifisser li, kif qal il-Viċi Prim Ministru għal skop ieħor, l- istudenti - issa se ndawwar id-diskors jien – qed jivvotaw b'saqajhom għaliex is-sistema edukattiva tagħna mhux qed tilqagħhom biżżejjed.

Aħna għandna nitkellmu fuq x'inhuma l-isfidi li għandu pajjiżna fil-qasam ta' l- edukazzjoni u naslu għal soluzzjonijiet li huma fl-interess ta' l-istudenti Maltin u Għawdxin.

Hemm ukoll il-qasam tal-lifelong learning li juri jekk aħna aħniex popolazzjoni li qed tfittex li tkompli titgħallem f'din id-dinja kompetittiva u globalizzata li ħafna drabi nsemmu.

Hawnhekk ukoll irridu naraw kif qegħdin meta kkomparati mal-pajjiżi l-oħra ta' l-Unjoni Ewropea, u sfortunatament m'aħniex f'pożizzjoni tajba, mhux biss mal-pajjiżi membri imma anke ma' pajjiżi Ewropej oħra.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Information and Communication Technology (ICT), jiena nistaqsi x'inhi r-raġuni li Malta ma ħaditx sehem fil-ġbir tad- data.

To be fair, mhux Malta biss ma ħaditx sehem, imma kien hemm pajjiżi oħrajn.

Imma jien minn Malta jinteressani.

Barra minn dan, wieħed irid jistaqsi dwar l-investiment li sar minn diversi gvernijiet, wieħed wara l- ieħor, kien min kien fil-gvern.

Iva, sar ċertu investiment u dan huwa importanti, imma huwa importanti wkoll li naraw kif dan l-investiment qed jintuża.

Per eżempju, l-investiment li sar fl-iskejjel kif qed jintuża biex nieħdu l-massimu ta' dak l-investiment.

Naħseb li din hija l-akbar sfida f'dan il-qasam.

L-investiment sar u hemm bżonn inkomplu ntejbuh, imma huwa importanti wkoll li naraw kif qed jintuża.

Sur President, jien nikkonkludi billi nawgura li mhux biss nitkellmu u nuru n-nuqqasijiet li jeżistu - u li fil-fatt mhux aħna biss qed insemmuhom, imma qed issemmihom il-kummissjoni Ewropea wkoll fir-rapport li għamlet fuq il-progress jew le ta' l-oġġettivi ta' Lisbona - imma li nieħdu l-passi fuqhom sabiex intejbu l-affarijiet għall-ġid ta' pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, f'dan il- ħin li għandi nixtieq nagħmel xi rimarki rigward l-aġenda ta' Lisbona.

Fil-fehma tiegħi, meta nitkellmu dwar l-aġenda ta' Lisbona, irridu nitkellmu dwarha b'mod oġġettiv, u ngħid ukoll b'mod kritiku, għaliex din l- aġenda fiha nnfisha m'hijiex xi riċetta kompluta li nistgħu npoġġuha fuq xkaffa għax awtomatikament se twassalna x'imkien.

Minkejja dan, din l- aġenda rridu nagħmluha wkoll l-aġenda ta' pajjiżna.

Meta konna nidejna l-programm ta' ħidma biex jimplimenta ċ-charter Ewropew għan-negozji ż-żgħar li l-gvernijiet kienu qablu dwaru meta kienu ħarġu bl- aġenda ta' Lisbona, jiena kont ktibt f'dak il-programm ta' ħidma - li f'Ġunju se niddibattu l-performance tiegħu - li aħna bħala Maltin irridu nagħmlu l-aġenda ta' Lisbona, l-aġenda tagħna u rridu nbiddlu din il-frazi:

"Nagħmlu mill-Unjoni Ewropea l-aktar ekonomija dinamika u kompetittiva fid-dinja bbażata fuq l-informazzjoni"

f'din il-frazi:

"Nagħmlu minn Malta l-aktar ekonomija dinamika u kompetittiva fid- dinja bbażata fuq l-informazzjoni"

Qed ngħid hekk, Sur President, għaliex jien naħseb li l-ewwel sfida li aħna għandna hi li nqisu din il-lista ta' prijoritajiet bħala xi ħaġa tagħna u mhux xi ħaġa imposta minn x'imkien minn fuq, u rridu ndaħħlu f'rasna li l- aġenda ta' Lisbona hi l-aġenda ta' pajjiżna.

Sur President, huwa importanti li nifhmu ħaġa oħra, u hawn nikkowta mill- introduzzjoni:

"The past fifty years have seen extraordinary progress but in a changing world, Europe cannot stand still.".

Jien hawnhekk inneħħi l-kelma "Europe" u ndaħħal il-kelma "Malta", u ngħid li jekk l-Ewropa ma tistax tibqa' kif inhi, aħseb u ara kemm tista' tibqa' kif inhi Malta.

Malta ma tistax toqgħod standing still u ma tistax tibqa' mifruda mir-realta`.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq aġenda li għandha twassal biex l-Ewropa tkun l-aktar reġjun interessanti fid-dinja fejn wieħed jinvesti u jaħdem fih, u Malta tkun parti minn dan ir-reġjun.

Irridu naraw li b'din l-aġenda se naslu biex l-innovazzjoni tkun il-qofol tal-politika ta' dan il-gvern, u konsegwentement il-politika ta' kull gvern, ikun min ikun fuq din in-naħa.

Aħna għandna wkoll inbiddlu l-policies tagħna biex inħallu n-negozjanti joħolqu aktar impjiegi ta' kwalita`.

Din hi l-politika li għandha tgħin biex dan il-pajjiż jibda jifhem li n-negozju jrid joħloq ix-xogħol, u joħloq xogħol aħjar milli seta' jinħoloq mill-gvernijiet matul iż- żminijiet.

Hawnhekk nasal għall-ħsieb ieħor u nikkwota minn paġna 5:

"Lisbon therefore requires immediate action and a case for acting together in Europe is strong.".

Sur President, hemm bżonn azzjoni immedjata u f'dan il-każ irridu naħdmu flimkien biex l-Ewropa tkun b'saħħitha u anke hawnhekk nissostitwixxi l- kelma "Europe" bil-kelma "Malta" u ngħid: Hemm bżonn ta' azzjoni immedjata biex dan il-pajjiż ikun b'saħħtu.

Sur President, hawnhekk qed nilagħab bil- kliem, u flok "Europe" qed indaħħal il-kelma "Malta".

Qed nagħmel hekk għaliex issa, kemm ili segretarju parlamentari għas-self-employed u negozji żgħar, qed nifhem,li l-aktar ħaġa importanti għal min qed jipprova jippromwovi u jixpruna mentalita` ġdida f'dan il-pajjiż hija s-sinerġija.

Jekk irridu li din l-aġenda ta' Lisbona tagħti r-riżultati li qegħdin nistennew, hemm bżonn l-aħjar eżerċizzju ta' sinerġija.

Ma jistax ikun li ma nitkellmux b'mod oġġettiv u kritiku.

Hawnhekk ħafna drabi tisma' biss żewġ qniepen idoqqu, jew tal-mejtin jew tal-festi, u jiena ma nixtieq indoqq l-ebda wieħed minnhom.

Din l-aġenda m'għandhiex tkun monopolju la tal-Ministru Ċensu Galea u anqas tal-kabinett, imma għandha tinżel fl-għeruq tas-soċjeta` tagħna, u għandha tagħti direzzjoni lid-diversi dipartimenti, awtoritajiet u kunsilli lokali, għax jekk ma jiġrix hekk, dan il-pajjiż m'hu se jasal imkien.

U hawnhekk jiena kritiku.

Nerġa' ngħid - għaliex dan il-punt irrid inwasslu u rrid inkun ċert li jasal ċar - li l-aġenda ta' Lisbona trid tkun l-aġenda Maltija li tagħraf dawn il-prijoritajiet u tkun kapaċi tixpruna din il- mentalita` fil-livell ta' isfel, fil-livell ta' minn fejn tibda l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż.

Il-kunsilli lokali, id-dipartimenti u l- awtoritajiet tagħna jridu jkunu konxji li llum f'dan il-Parlament qegħdin nitkellmu fuq l-aġenda ta' Lisbona.

L-iskejjel u l-Universita` tagħna wkoll jridu jkunu konxji li aħna qegħdin nitkellmu fuq l-aġenda ta' Lisbona għaliex anke dawn għandhom sehem x'jagħtu.

Sur President, ma nistgħux nagħmlu pass lejn l-aġenda ta' Lisbona jekk m'aħniex se nkunu kor wieħed bi tmexxija waħda fejn kulħadd jaf x'inhu r- rwol tiegħu, u cjoe` niffaċilitaw il-kummerċ.

Jien nagħraf li l-aġenda ta' Lisbona hija l-aġenda li tħeġġeġ lil kull min għandu sehem x'jagħti fl- iżvilupp ta' pajjiż, hu min hu, u hi-x'inhi esperjenza tiegħu, biex jagħtih b'mod li jiffaċilita` n-negozju u l-kummerċ.

Jekk dan ma jsirx, se nkunu qegħdin nieħdu falza stikka.

Sur President, qed ngħid dan id-diskors għaliex ma jistax ikollna gvern li qed jitkellem fuq l-aġenda ta' Lisbona u imbagħad ikollna l-kunsilli lokali u awtoritajiet oħrajn li bil-burokrazija tagħhom, iwaqqfu u joħolqu l- ostakli kollha li jistgħu joħolqu għan-nies li qegħdin fin-negozju.

Din mhux l-aġenda ta' Lisbona!

Din hija l-aġenda personali ta' kull wieħed li jrid ikun gradwat fl-inkejja u diplomat fil-fissazzjoni li jagħmel dak li jfettillu moħħu.

Sur President, jekk m'aħniex se nitkellmu b'mod ċar biex kull min hu responsabbli jaħdem b'sinerġija, jien nibża' li se nkunu qed naħlu l-ħin.

Ma nkunux qed naħlu l-ħin, imma nkunu qed noħolqu l-opportunitajiet jekk inkunu kapaċi nifhmu li l-aġenda ta' Lisbona tfisser li kulmin hu responsabbli f'awtorita` huwa responsabbli li joffri servizz.

Kull min qiegħed fin-negozju jrid jifhem li jrid itejjeb l-abbilita` tiegħu u l-mod ta' kif qed jaqdi lill-konsumatur.

Jekk m'aħniex se nifhmu dan, tista' tkun sindku, tista' tkun kunsillier, tista' tkun warden, tista' tkun uffiċjal tas-sanita`, tista' tkun uffiċjal f'awtorita` jew f'dipartiment, iżda jekk m'aħniex se nifhmu li f'dan il-pajjiż irridu niġbdu ħabel wieħed, l-aġenda ta' Lisbona tkun falliet qabel ma tkun bdiet.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Onorevoli, tibqa' in possession?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Iva, se nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 17 ta' Mejju, 2005 b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Diskussjoni dwar l-Istrateġija ta' Lisbona - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissjoni ċinematografika ta' Malta - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Vjolenza Domestika - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sħubija ta' Malta fil-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Illejla waqt id-dibattitu dwar l-istrateġija ta' Lisbona laqtitni parti mid-diskussjoni li tittratta dwar in-nuqqas ta' viżjoni li hawn fil-pajjiż bħalissa, li sfortunatament donnha hija marda li qed tittieħed f'kull settur u xejn inqas fis-settur tas-saħħa.

Jekk wieħed jipprova jara pajjiżna 'il fejn hu miexi, fejn qed isir l- investiment u x'inhuma t-targets li wieħed irid jilħaq bażikament jista' jikkonkludi li t-target tal-gvern huwa li jlesti l-isptar Mater Dei f'Tal- Qroqq.

Xejn aktar u xejn inqas.

Mill-bqija s-sitwazzjoni hija waħda prekarja u sfortunatament – qed ngħid sfortunatament b'mod sinċier – sejra mill-ħażin għall-agħar, imma għall-gvern qisu m'hu qed jiġri assolutament xejn.

Ninsabu f'sitwazzjoni fejn għandna gvern li r-responsabbilta` tal- bini ta' l-isptar il-ġdid tefagħha fuq żewġ ministeri differenti.

Hemm il- prim ministru li min-naħa ħa r-responsabbilta` tat-tkomplija tal-bini ta' l- isptar minħabba li taħt il-ministri ta' qabel dejjem kien jingħad li l- isptar se jitlesta u li se jkollna d-dati ta' meta se jiftaħ u jidħlu l- ewwel pazjenti, imma dan qatt ma seħħ.

Imbagħad għandna l-ministeru l- ieħor li huwa responsabbli għal dak li jirrigwarda affarijiet ta' saħħa li suppost jgħidulu l-planning.

Sur President, is-settur tas-saħħa huwa wieħed delikat u jekk ma teħdux b'mod ħolistiku u ma tħarisx lejn is-setturi kollha fl-istess ħin, tkun qed tagħmel vroma.

L-isfortuna hija li llum il-ġurnata għandna gvern li bażikament qed iressaq lil pajjiżna lejn din il-vroma għax ma teżisti viżjoni ta' xejn.

Tant jidher li hemm nuqqas ta' din il-viżjoni li l- investiment neċessarju fis-settur tas-saħħa u fis-setturi l-oħrajn li għandhom x'jaqsmu ma' l-isptar Mater Dei assolutament m'humiex qed jingħataw importanza.

Issa nixtieq nagħti ħarsa lejn is-settur tas-saħħa mentali.

Fl-1997 kien ingħata bidu għal rapport ġdid li kien jinkludi liġi ġdida li tirrigwarda s- saħħa tal-mard mentali u kif dan għandu jiġi trattat u kif għandna nespandu anke lejn il-komunita`.

Minn dan kollu għaddew tmien snin u għadu ma sar xejn ħlief li xi darba kultant ikun hemm konferenza fuq dan is-suġġett u għalkemm saru xi ftit seduti fil-kumitat permanenti għall-soċjali erba' jew ħames snin ilu, ma nstema' xejn iktar.

Pero` sadanittant għad għandna l- problemi f'dan is-settur.

Forsi jkun hawn min jistaqsi: Billi tgħaddi liġi se ssolvi l-problemi?

Le, il-problemi għadna se nibdew insolvhom.

U n-nuqqas ta' viżjoni hawn qiegħed għax s'issa għadna ma smajna assolutament xejn, per eżempju, dwar x'investiment għaddej bħalissa f'riżorsi umani meta nafu li numru sostanzjali ta' infermiera se jispiċċaw bl-eta` u m'hemmx min jissostitwixxihom.

Anke fejn il-gvern qed jitfa' r-riżorsi kollha fuqu għandna diżordni organizzata.

Per eżempju, id-dipartiment ta' l- onkoloġija fejn isir it-trattament tal-kanċer sejjer fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq jew le?

Qed nistaqsi dan għax daqqa nisimgħu li sejjer hemm, daqqa nisimgħu li mhux sejjer hemm, daqqa nisimgħu li nbidlu l-pjanti, daqqa nisimgħu wkoll li qed isir l-investiment fl-isptar Boffa u daqqa nisimgħu li ċertu apparat li kellu jinxtara, issa mhux se jinxtara.

Nistgħu nkunu nafu eżattament x'qiegħed jiġri f'dan is-settur?

Ħalli nagħti eżempju ieħor.

F'kull pjanta li saret fi żmien il-gvern Laburista, meta kien ġie deċiż li l-isptar f'Tal-Qroqq kellu jitkabbar, kien hemm area, li llum hija parti mill-car park ta' l-universita` fejn kien se jkun hemm underground car park b'diversi sulari u fuqu jkun hemm il- medical school u l-institute of healthcare.

Issa jekk wieħed jara l- pjanti jsib li minkejja li l-isptar f'Tal-Qroqq ġie mċekken wara li tela' gvern Nazzjonalista fl-1998, dawn il-pjanti kienu se jitkomplew.

Pero` f'daqqa waħda, ġimgħa ilu, il-prim ministru qal li l-institute of healthcare u l-iskola medika mhux se jinbew imma se naqbdu partijiet eżistenti mill-isptar li diġa` nbnew u fihom se ndaħħlu l-laboratorji u diversi servizzi oħrajn, imbagħad fl-ispazju li se noħolqu f'dan il-bini eżistenti se nagħmlu erba' swali u nsejħulhom medical school u institute of healthcare.

Mhux ta' b'xejn li tlabt lill-prim ministru biex jurina l-pjanti ta' l- isptar ħalli naraw kif se jkunu mqassmin is-servizzi hemmhekk.

Lili ma jinteressanix kif se jkun għaddej l-elettriku, l-ilma u l-gass għax il- poplu Malti u dawk kollha li b'xi mod jew ieħor huma konnessi mas-settur tas-saħħa li jinteressahom hu li jaraw għalxiex se tintuża kull kamra.

B'dan il-mod wieħed ikun jista' jikkummenta minn issa, qabel ma tkompli ssir il-froġa li qed tiġi ppjanata.

Per eżempju, jidher li l-gvern ta Lm4 miljun ta' xejn lill-consortium li qed jibni dak il-proġett.

Jien mhux lill-consortium qed nikkritika għax jekk dan ħa Lm4 miljun ta' xejn sewwa għamel.

Kieku jien kont il- consortium u l-gvern jiġi jagħtini Lm4 miljun ta' xejn kont nieħu pjaċir.

Jien qed nikkritika lill-gvern Nazzjonalista, fosthom lill-prim ministru li kien il-persuna wara dan kollu u lis-segretarju parlamentari fl-uffiċċju tal-prim ministru li huwa responsabbli mill-finanzi, għax minkejja li l- parir li ngħataw kien li l-isptar ma jiġix jiswa aktar minn Lm135 miljun u ma joħorġux ċenteżmu iktar, tawhom Lm139 miljun!

Meta ċċalinġjajthom qaluli li billi tawnhom Lm4 miljun ta' xejn ma jimpurtax, l-aqwa li se jkollna sptar.

Grazzi, ara għandux xi Lm4 miljun l-gvern ħalli jibda jqassamhom lill-poplu Malti u Għawdxi!

Imbagħad intqal ukoll li għat-tieni u għat-tielet fażi tal-proġett se nonfqu biss Lm6 miljun.

Minkejja dan, filwaqt li qabel kien intqal li d- dipartiment ta' l-onkoloġija se jmur fl-isptar f'Tal-Qroqq, issa qed nisimgħu li mhux sejjer.

Qabel konna smajna wkoll li l-iskola medika u l- institute of healthcare kellhom jiġu trasferiti fl-istess żmien meta jinfetaħ l-isptar, jiġifieri sena u nofs oħra, meta issa qed jingħad li dawn mhux se jinbnew.

Mela nistgħu nkunu nafu dawn il-Lm145 miljun biex jitlesta l-isptar għalxiex se jingħataw?

Mhux jien biss nixtieq inkun naf għax jien hawnhekk qed nirrappreżenta lill-poplu Malti u Għawdxi.

Jien naf x'taħwid u xi tgerfix għaddej fuq l-ikbar proġett li jingħad li għandu gvern Nazzjonalista.

Qed nagħmel dawn il-mistoqsijiet mhux biex immur ngħid dawn l-affarijiet lill-poplu Malti, imma nistenna li b'responsabbilta` kbira l-prim ministru, li issa taħtu taqa' t-tkomplija tal-bini ta' l-isptar, jispjega lill-poplu Malti u Għawdxi eżattament x'inhu għaddej.

Per eżempju, dan għandu obbligu li jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra – issa ilna nistennew risposta għal mistoqsija parlamentari li għamilt kważi xahar - il-kuntratt li għamel ma' Skanska.

S'issa għadu ma qiegħdux.

Allura x'inhu jaħbi l-prim ministru?

X'qed idejqu f'dan il-kuntratt?

Għaliex qed jibża' juri l-pjanti?

X'inhu jdejqu fil-pjanti?

Minn liema kritika qed jibża'?

Jew issa sirna tajbin biss biex noqogħdu quddiem il-cameras tat-television u nistiednu erba' min-nies biex jagħmlulna l-mistoqsijiet?

Dawn huma flus il-poplu Malti u Għawdxi.

Dawn qed jintużaw tajjeb jew ħażin?

Sur President, kif diġa` għedt qabel, għandna problema ta' viżjoni.

Kif jista' jkollok sptar li huwa iżgħar mill-isptar San Luqa u bil-problemi kollha li għandu dan l-istess sptar!

F'xi ħin jew ieħor kulħadd kellu l- opportunita` li jmur sa l-isptar San Luqa u allura kulħadd jaf x'inhi s- sitwazzjoni li teżisti fid-dipartiment tal-mediċina u bil-problemi kollha li hemm.

Diversi qraba ta' pazjenti jafu kemm operazzjonijiet ġew posposti biex is-sodod li kienu għal dawk li kellhom jiġu operati ttieħdu minn pazjenti bi problemi mediċi.

Dan huwa planning perfett!

Dan huwa management by crisis, Sur President!

Imbagħad irridu nitkellmu fuq l- istrateġija ta' Lisbona!

Jekk tħares lejn kull settur issib li jinsab fl-istess sitwazzjoni.

Per eżempju, kif jista' jkun ma ssaħħaħx dak li l-għaqda dinjija tas-saħħa ilha tgħid fuq Malta?

Din qalet li rridu nsaħħu l-kura primarja, is-settur tat- tobba, tan-nurses u tal-kura fil-komunita` u jrid isir investiment qawwi fuq riżorsi umani, jiġifieri fuq tobba, infermiera, fiżjoterapisti, speech therapists eċċ. Pero` aħna spiċċajna fis-sitwazzjoni li minflok ma ninvestu f'dawk li jiggradwaw mill-institute of healthcare, lil dawn m'aħniex nimpjegawhom u qed inħalluhom jirreġistraw għax-xogħol.

Dak investiment li qed isir!

Dik viżjoni li għandna!

Lil dawn in-nies qed igħidulhom li mhux se jħaddmuhom hawn Malta għax hawn problema finanzjarja.

Din mhux jien qed ngħidha.

Fil-fatt ħarġet ordni mill-uffiċċju tal-prim ministru biex id-dipartiment tas-saħħa ma jimpjegax nies għax mhux se jingħata fondi.

U s-soluzzjoni li qed tingħata lil dawn il-gradwati tafu x'inhi?

Is-soluzzjoni li qed joħorġu biha hija li jekk ikun hemm xi applikazzjoni barra minn Malta għandhom japplikaw u jmorru hemmhekk.

Dak investiment!

Dik viżjoni!

Dan minflok ma nżommuhom hawnhekk ħalli nkomplu ntejbu s-servizzi fil-komunita` u b'hekk ma jkunx hemm għalfejn imorru ħafna pazjenti lejn l-isptar.

Fil-fatt b'dan il-mod inkunu qed inżommuhom u nikkurawhom fid-djar tagħhom u nnaqqsu l-load mill-isptarijiet.

Meta naslu għal dik is-sitwazzjoni nkunu nistgħu ngħidu li ladarba ssaħħet ħafna l-kura primarja għandhom jonqsu s-sodod mill-isptar f'Tal-Qroqq.

U la l- isptar Boffa u lanqas l-isptar San Luqa m'huma se jagħlqu.

Mhux billi l- prim ministru qalilna hawn ġew li – dan qiegħed on record – l-isptar Boffa u l-isptar San Luqa se jinbiegħu lis-settur turistiku.

Lanqas biss jaf fuqhiex qiegħed jitkellem, aħseb u ara kemm għandu viżjoni f'dan is-settur!

Sur President, x'se nagħmlu meta jkollna ħafna nies?

Lanqas fil-kuritur m'hemm fejn toqgħod!

Se nibdew nikkampjaw lin-nies fil-car park jew fuq il-bejt ta' l-isptar Mater Dei u nagħmlulhom il-kampijiet bħal tar- rifuġjati!

Din hi l-viżjoni li kellna meta ġejna biex inċekknu l-isptar!

Imma l-viżjoni li għandu dan il-gvern hija agħar minn hekk, għax fis-settur tas-saħħa ninsabu f'sitwazzjoni prekarja ħafna.

Jien nidħak meta nismagħhom igħidu li d-deficit ikkontrollawh u li se jaraw kif se jbigħu l- assi li għandhom ħalli jħallsu d-dejn.

Qed ngħid dan għax meta tistaqsi lill-ministru kemm għandu dejn is-settur tas-saħħa ssib li dan għandu madwar Lm12.5 miljun dejn mas-suppliers tiegħu u ma' min jipprovdielu s- servizzi.

Din hija s-sitwazzjoni li ninsabu fiha!

Sur President, meta fl-1996 tlajna fil-gvern sibna biżibilju ta' dejn.

Sibna mediċini u prodotti mediċi mhux imħallsa, bil-problemi u l- konsegwenzi kollha.

Dan apparti d-diżastru li kien hemm fil-medical stores b'400 mediċina nieqsa u b'600 mediċina li kienu bi stock baxx.

Dan kollu juri li l-gvern Nazzjonalista qed imexxi bla viżjoni.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li jħalli spazju għal min għandu ideat friski u għal min irid imexxi lil pajjiżna 'l quddiem f'kull settur.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, illum se nitkellem fuq il-gradwati, suġġett li għadu kemm semma l-kollega tiegħi.

Pero` se nagħmel premura minn qabel biex ma niġix miżinterpretat għax meta kont tkellimt fuq dan is- suġġett jista' jkun li ġejt miżsinterpretat.

Illum fil-ġurnali qrajt li minn mistoqsija parlamentari li saret irriżulta li hemm 85 gradwat mill-universita` li qed jirreġistraw għax-xogħol u dan huwa preokkupanti ħafna.

Fil-fatt wara li jkun hawn il-gradwazzjonijiet, kull sena kont nieħu l-okkażjoni biex nagħmel mistoqsija parlamentari lill- ministru ta' l-edukazzjoni dwar kemm ikun hemm gradwati li jkunu qed jirreġistraw għax-xogħol biex inkun naf x'inhi l-pożizzjoni.

Fil-fatt sas-sena l-oħra kien jirriżulta li l-ammont ta' studenti li kienu qed jiggradwaw u ma jsibux kien ikun inqas minn għaxra.

Qabel kienet ħaġa kważi awtomatka li min ikun l-universita` u jagħmel ammont ta' snin jistudja, wara ftit xhur li jieħu l-lawrija jsib impjieg.

Illum m'għadhiex hekk l-istorja.

Jien niftakar li meta kont l-universita` bejn l-1980 u l-1987 kemm aħna l-istudenti tal-liġi, kemm dawk tal-mediċina, kemm it-teachers kif ukoll l-accountants ma kienx jgħaddielna minn rasna li meta nieħdu l-lawrija ma konniex se nsibu xogħol.

Iż-żmien ta' l-universita` għalina kien żmien ta' ħolm fejn konna pjuttost ambizzjużi, kellna ċerti aspirazzjonijiet u ma konniex nitkellmu bejnietna fuq il-possibilita` li nkunu unemployed.

Fil-fatt konna niddiskutu l- ambizzjonijiet futuri tagħna.

Kien żmien sabiħ, mingħajr tant piż żejjed fuq moħħna, żmien ta' studju kif ukoll ta' divertiment u żmien ta' tkabbir tal-karattru tagħna.

Kien żmien interessanti u konna moħħ ir-riħ.

Meta konna nieħdu l-lawrija, għalkemm ma kienx hawn l-opportunitajiet li hawn illum għax ovvjament id-dinja saret iktar ikkomplikata u allura hemm iktar liġijiet u hemm bżonn ta' aktar avukati – qed nitkellem fuq il-kors tiegħi – aħna l-avukati konna mmorru nieħdu l-ġurament, konna nagħmlu dawk il- ftit xhur tal-bidu lebsin it-toga puliti bil-qiegħda fl-awli ta' l- imħallfin u l-imħallfin kienu jindunaw li qegħdin hemm nistennew xi perizja u naqilgħu lira hekk, pero` wara ftit xhur jew sena konna niftħu l-uffiċini tagħna u nibdew naħdmu.

Mill-kors tiegħi m'hemm ħadd li ma qabadx jaħdem u sa ftit żmien ilu kulħadd kien jaħdem.

It-tobba dak iż-żmien kien ikollom assigurazzjoni li sa ċertu żmien kienu se jaħdmu l-isptar, imbagħad min ikun iktar ambizzjuż kien isiefer u jieħu postgraduate study, kien jiġi lura u jibqa' jaħdem l-isptar bħala consultant, per eżempju, imbagħad jiftaħ il-klinika tiegħu.

L-istess il-periti u t-teachers li kien jimpjegahom kollha l-gvern.

Niftakar li meta sirt avukat minflok ma kont immur nistaqsi jien biex nieħu l-prattika, kien hemm xi erba' jew ħames ditti li staqsewni jekk irridx nieħu l-prattika magħhom u mbagħad nibqa' naħdem magħhom.

Kważi kienu jiġru warajk tant kemm kien hawn xogħol.

Illum iċ-ċirkostanzi nbidlu.

Per eżempju, fl-uffiċċju tiegħi għandi xi tmienja jew disa' studenti jieħdu l- prattika li lanqas għandi fejn nagħmilhom u kważi kull ġimgħa nirċievi curriculum vitae ta' xi student li se jilħaq biex jiġi jaħdem miegħi.

L- avukati l-oħra li għandhom id-ditti tagħhom qegħdin fl-istess sitwazzjoni.

Sur President, naf tobba li għalkemm mhux qed jirreġistraw qed ibatu fil- prattika privata tagħhom minħabba li hawn ħafna tobba.

Hemm periti li għalkemm mhux qed jirreġistraw huma impjegati b'salarji baxxi ħafna.

Jiġifieri l-qagħda ta' l-istudenti m'hijiex daqstant feliċi u din hija xi ħaġa inkwetanti.

Min jidħol l-universita` jaf li m'hijiex ċajta.

Jien għaddejt minnha u t-tifel tiegħek, Sur President, li hu ħabib tiegħi, ukoll għadda minnha għax huwa avukat u għamel sitt snin jistudja kif studjajt jien.

Ma rridux ninsew kemm ikunu studjaw u għamlu sagrifiċċji dawn l- istudenti.

Għalhekk huwa importanti li tkun impenjat u jkollok ċerti aspirazzjonijiet għax li jkollok 26 sena u ma tkunx ħdimt żgħir, ifisser li trid tibda mill- bidu.

Forsi tkun ipposponejt iż-żwieġ tiegħek, sħabek forsi jkollhom job u karozza u inti ma jkollokx.

Kif diġa` għedt hemm l-element ta' sagrifiċċju minbarra l-ambizzjoni.

U allura m'hemmx anticlimax u frustrazzjoni agħar milli jkollok ħolma u wara li tkun studjajt u tħabatt tant għaliha, tispiċċa f'sitwazzjoni fejn ta' 27 sena tkun għadek qed tirreġistra għax- xogħol, qisek m'għamiltx l-isforz tiegħek.

Jien dawn l-istudenti jiddispjaċini għalihom ħafna u naħseb li wasal iż-żmien li l-gvern jindirizza din il-problema.

U x'inhi l-problema?

Il-problema hija threefold u hawnhekk kważi qed nitkellem b'mod personali.

Jien bniedem akkademiku bħal ħaddieħor u l-problema naf nanalizzaha.

L-ewwelnett irrid ngħid li l-istudenti fuq livell sekondarju mhux qed jiġu mgħarrfa biżżejjed dwar x'inhuma l-opportunitajiet fil-ħajja.

Jien avukat u naf ħafna kumpanniji u allura naf li hemm ċerti korsijiet fejn hemm għatx kbir għal studenti biex jaħdmu fil-mechanical engineering, fl-electrical engineering, fl-elettronika u fl-IT.

Per eżempju, fin-nursing impjegaw nies minn barra għax l-istudenti f'pajjiżna ma jeħduhomx dawn il-korsijiet.

Ħafna studenti jaħsbu li llum għadha kif kienet 20 sena jew 30 sena ilu, li jekk sirt tabib għandek professjoni garantita, għandek xogħol garantit, se tkun upper middle class u se tagħmel karriera sabiħa.

Ħafna nies jaħsbu li jekk issir avukat tista' tibda tagħmel il-ġurijiet, il-kawżi kostituzzjonali jew se jkollok ditta b'uffiċċju sabiħ.

Hemm min jirnexxielu jagħmel dan pero` llum hija aktar diffiċli.

Hemm min jaħseb li jekk issir perit se tibda tidderieġi xi żviluppi kbar imma m'hijiex daqshekk faċli.

Jien naħseb li l-istudenti jridu jagħrblu daqsxejn aktar ir-realta` tal-ħajja u naħseb li l-gvern din irid jagħtiha mbuttatura.

Qabel ma kienx hawn din il-problema.

Din hija ħaġa tajba u ta' dan ngħid grazzi lill-amministrazzjoni preżenti li llum fl-universita` minn 500 student hemm 8,000 student.

Jien nixtieq li kulħadd jidħol l- universita` biex jitgħallem pero` li kulħadd jieħu l-istess erba' korsijiet ma jagħmilx sens.

Ma jistax ikun li f'pajjiż bħal tagħna jkollok 100 avukat fis-sena, 100 tabib fis-sena jew 70 perit fis-sena għaliex m'hemmx biżżejjed xogħol għalihom.

Jien qgħadt nara l-lista u sibt li hemm avukati li għandhom LLD u LLM fil-financial services u qed jirreġistraw għax-xogħol.

Hemm min hu perit u qed jirreġistra għax-xogħol, hemm min għandu Ph.D u qed jirreġistra għax-xogħol.

Dan qed jiġri għax l-istudenti m'humiex qed jiġu ggwidati biżżejjed dwar x'inhi l-linja tax-xogħol li jridu jieħdu.

Hawnhekk irrid nikkritika lill-Professur Ian Refalo, bir-rispett kollu lejh personalment - bħala avukat u bħala lecturer inneħħilu l-kappell għax huwa bniedem brillanti - li kien instiga biex il-kors tal-liġi jibda jsir kull sena.

Dan qed joħloq inġustizzja fuq l-istudenti għax qabel dawk li jilħqu almenu kien ikollhom sentejn ċans biex jintegraw ruħhom fil-professjoni, mentri llum issir avukat u tkun għadek lanqas integrajt ruħek fil- professjoni meta jilħqu ta' warajk.

Għalhekk dawn mhux qed jingħataw l- opportunita` li jilħqu jibdew jaħdmu.

Jien nikkritika wkoll il-konċett li biex kulħadd ikun student baxxejna l- livelli fil-kors tal-liġi, fil-kors tal-mediċina u fil-kors ta' l- arkitettura.

Dan huwa ħażin.

Jien ma naqbilx man-numerus clausus u din kienet politika żbaljata tal-partit Laburista pero` hija daqstant politika żbaljata ta' dan il-gvern li biex kulħadd jidħol l-universita` baxxejna l- grades u għamilnihom redikoli, fejn jista' jidħol kulħadd mingħajr ebda sforz.

Din m'hijiex sistema tajba għax qed nidħku bin-nies.

M'huwiex tajjeb li bniedem jagħmel seba' snin l-universita`, timlielu rasu u mbagħad jispiċċa frustrat għax ikollu jmur jirreġistra u jingħata xogħol mhux relatat jew ferm iktar baxx minn dak li jkun qed jaspira għalih.

B'din il-ħaġa qed inkissru lill-istudenti tagħna u allura l-gvern irid jieħu l-kwalifiki għall-universita` b'aktar serjeta` u l-korsijiet fejn hemm wisq studenti jekk hemm bżonn jagħmilhom kull sentejn.

Fi żmien missieri l-korsijiet kienu jsiru kull tliet snin, fi żmieni kienu jsiru kull sentejn u llum qed ikollna 100 kull sena.

Immaġina pajjiż ta' 400,000 ruħ li f'għaxar snin ikollu 1,000 avukat!

Dan meta f'Malta m'għandniex bżonn aktar minn madwar 500 avukat.

L-istess ngħid għat-tobba.

M'għandniex bżonn aktar minn 700 tabib u ma tistax tipproduċi 70 jew 80 tabib fis-sena u allura trid tgħolli l-grades.

Per eżempju, fil-każ ta' l-ACCA, jekk ikun hemm ħafna li se japplikaw għal dawk il-korsijiet, igħollu l-grades.

Irid ikollok il-konċett ta' positive discrimination.

Jekk il-gvern għandu bżonn nurses u inġiniera jrid jagħtihom positive discrimination u jekk hemm bżonn jagħtihom allowances aħjar.

Jekk hemm bżonn, l-istipendju għal min jieħu kors li l-istat għandu bżonnu għandu jkun aħjar minn dak ta' kors fejn hemm influss żejjed ta' studenti.

Ma tridx tagħmel xi numerus clausus jew xi sistema ta' punti biex tidħol, imma tista' tgħolli l-grades fejn hemm ħafna studenti u fejn m'hemmx biżżejjed studenti tħajjarhom billi tagħtihom ċerti inizjattivi.

Dan jagħmel sens.

Illum ġieli jkun hemm studenti li jmorru l-universita` sempliċement biex jieħdu l-istipendju mingħajr ma jkunu jafu għalxiex daħlu.

Dawn jagħżlu l- iktar kors faċli biex jidħlu basta jkunu daħlu u la jkollhom background fuqu u lanqas ikollhom ambizzjoni għalih, imma jagħżluh sempliċement għaliex il-grades ikunu baxxi.

Dan huwa ħażin.

Jekk nibqgħu sejrin hekk se niżvalutaw il-professjonijiet.

Hawn tant professjonijiet!

Għaliex dejjem jintgħażlu l-istess erbgħa?

Fi żmieni ma kenitx daqshekk problema għax kien hawn biss 400 jew 500 student imma llum hawn bejn 8,000 u 10,000 student u allura trid tipprova tkun immaġinattiv billi tara s-suq x'jiflaħ u fejn hemm ix-xogħol.

Jien ma nixtieqx li jkolli tifel li jagħmel xi seba' snin jistudja, imbagħad meta jkollu 26 sena jiġi jgħidli biex ngħinu għax ma jistax isib job.

Il-gvern ma jistax jiftaħar biss bl-istatistika.

Din il-kwestjoni ta' l-edukazzjoni terzjarja kulħadd għandu jkun intitolat għaliha u l-mezzi m'humiex importanti pero` l-gvern irid jgħin lill- istudenti jistradaw aħjar il-karrieri tagħhom għax jekk jibqa' għaddej b'din il-laxkezza kollha, sa għaxar snin oħra se jikkrea diżastru akkademiku u astronomiku.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 17 ta' Mejju, 2005 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FGURA: TRIQ IL-MERĦBA - ASFALTAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta set tiġi asfaltata Triq il-Merħba, fil-Fgura?

Din it-triq hija mniżżla fil-lista ta' prioritajiet li għandu l-ministeru?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tender għal dawn ix-xogħlijiet diġa' ħarġet u anke ġiet aġġudikata u din il-ġimgħa kien hemm l-aħħar meetings mas- servizzi biex ix-xogħlijiet ikunu nkorporati ma' dawk ta' l-awtorita' dwar it-trasport, bl-iskop li ma terġax tinqala' it-triq ladarba titlesta.

Ix-xogħlijiet mistennija jibdew fil-ġranet li ġejjin.

ĦAL QORMI: TRIQ L-IMDINA – TINDIF TA' CULVERTS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hijiex responsabbilta' ta' l-awtorita dwar it-trasport li tieħu ħsieb it-tindif ta' culverts fi Triq l-Imdina, Ħal Qormi?

Meta tnaddfu l-aħħar u meta jmiss li jerġgħu jitnaddfu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dawn ix-xogħlijiet isiru b'mod sistematiku mid- dipartiment ta' l-indafa pubblika fi ħdan id-diviżjoni tax-xogħlijiet, normalment fix-xhur tar-rebbiegħa u s-sajf, bil-ħsieb li jkunu lesti qabel l-ewwel xita.

SAFAR MINN UFFIĊJALI TAL-GVERN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Apparti mill-ministri, segretarji parlamentari u segretarji permanenti, jista' il-Prim Ministru jgħid liema uffiċjali tal-gvern huma intitolati li jsiefru club class?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minbarra l-ministri, segretarji parlamentari u segretarji permanenti, jistgħu jsiefru club class uffiċjali pubbliċi fi gradi wieħed, tnejn u tlieta kif ukoll kwalunkwe uffiċjal ieħor fi grad iżgħar, basta jkun jagħmel parti mill-istess delegazzjoni.

B'mod eċċezzjonali, dan it-tip ta' vjaġġar jista' ikun meħtieġ ukoll f'dawk iċ-ċirkostanzi fejn ir-regoli ta' l-ivvjaġġar ma jippermettux xort'oħra.

DOUBLE TAXATION AGREEMENTS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm u liema huma t-trattati għall-ħelsien mit-taxxa doppja li qed jiġu nnegozjati bħalissa?

Kemm minnhom ġew konklużi f'dawn l-aħħar sentejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Matul dawn l-aħħar sentejn saru negozjati u anke ġew inizjalati f'livell tekniku trattati għall-ħelsien mit-taxxa doppja mal- Greċja, is-Serbia u l-Montenegro, San Marino, Spanja u l-Emirati Għarab Magħquda.

Matul l-istess żmien ġew iffirmati t-trattati ma' l-Iżlanda u ma' San Marino u ġie ffirmat ukoll protokol mal-Belġju li jemenda t-trattat oriġinali.

Hemm numru ta' trattati oħra li kienu ġew negozjati u inizjalati qabel is- sentejn li għaddew u li għadhom ma ġewx iffirmati u cioe' it-trattati ma' l- Irlanda, il-Ġordan, Singapore, it-Tajlandja u l-Ukraina.

RAVE PARTY F'PARADISE BAY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kif il-pulizija ħarġet permess biex fix-xahar ta' Ġunju jsir party bil-lejl u bi nhar ġewwa Paradise Bay, meta fl-inħawi jkun qed ibejjet il-merill u jbejtu għasafar oħra protetti u meta huwa illegali li xi ħadd ifixkel dawn l-għasafar milli jbejtu?

Billi Ġunju huwa l-aqwa żmien meta l-għasfur nazzjonali jbejjet, u billi ħsejjes, dwal u nies jgħajtu u jagħmlu l-istorbju b'mużika qawwija bilfors ifixkel lil dawn l-għasafar milli jbejtu, jidhirlu li għandu jwaqqaf din l-atttivita' u jipposponi l-ħruġ tal-permess?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li kien biss nhar it-2 ta' Mejju, 2005 li l-pulizija rċeviet applikazzjoni sabiex tinżamm attivita' simili fil-lokalita' imsemmija nhar il-5 ta' Ġunju.

Tali applikazzjoni s'issa għadha ma ġietx kontestata, skond kif stipulat fir-regolamenti ta' l-1991 dwar proċeduri rigward liċenzji tal-pulizija.

Żgur li l-pulizija għadha ma ħarġet l-ebda permess sabiex tinżamm l- attivita' imsemmija.

KORDIN – ŻAMMA TA' PETS FIL-ĦABS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-ħabsin humiex intitolati jżommu pets u annimali oħra fil-ħabs?

ONOR.

TONIO BORG: Il-priġunieri mhumiex intitolati li jżommu pets u annimali oħra fiċ-ċella.

RAVE PARTY F'PARADISE BAY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-MEPA tat permess biex isir party ġewwa Paradise Bay fix-xahar ta' Ġunju meta taf illi l-għasfur nazzjonali jkun qed ibejjet u meta huwa żgur illi mużika, dwal u nies jgħajtu bil-lejl u bi nhar ifixklu din l-attivita'?

Jidhirlu għaldaqstant li għandu jwaqqaf din l-attivita' milli ssir u tiġi posposta għal xi żmien ieħor meta l-għasfur nazzjonali u għasafar oħra ma jkunux qed ibejtu fil- bajja u fl-irdum tal-madwar?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-permess li ħarġet il-MEPA jirriferi għall-użu ta' art li hija diġa' mittiefsa u l-bajja tar-ramel u għal lejl wieħed biss.

M'hemmx evidenza li turi li dan jista' ikun ta' tfixkil sinifikanti għall-merill, attivita' li fuq kollox ilha ssir għal dawn l-aħħar erba' snin.

Il-MEPA irriżervat ukoll id-dritt li tispezzjona s-sit wara l-attività sabiex taċċerta ruħha li ma tkunx saret ħsara u anke talbet garanzija bankarja f'dan ir-rigward.

SERQ MILL-BARRACKS TA' L-ARMATA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm affarijiet insterqu mill- barracks tal-forzi armati matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Waqt li matul is-snin 2000, 2002 u 2003 ma kien hemm l-ebda rapporti ta' serq mill-barracks tal-forzi armati, fl-2001 kien hemm każ ta' serq ta' flus kontanti għall-valur ta' Lm24, każ ta' serq ta' jack hammer u każ ta' serq ta' helmet li jintuża waqt l-irvellijiet.

Fl-2004 kien hemm każ fejn insterqu xi ħwejjeġ militari mil-lockers u każ ieħor fejn insterqu żewġ batteries.

SERQ MINN BINI TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm naqsu oġġetti mill-għases tal-pulizija u/jew mid-depot is-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena l-oħra kien hemm tliet każi fejn ġie rrapportat li kienu naqsu xi oġġetti minn bini wżat mill-korp tal-pulizija, oġġetti li jikkonsistu f'cellular phone, aċċessorji minn vettura u arma tan- nar.

REGOLAMENTI DWAR IL-KAĊĊA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Billi dalwaqt tiġi Malta delegazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea biex tara jekk il-liġijiet dwar il-kaċċa fir-rebbiegħa humiex qed jiġu mħarsa mill-kaċċaturi, jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex se jinforma lid-delegazzjoni li fl-istess waqt, il-gvern qed jippermetti li jsir party f'area fejn ibejjet l-għasfur nazzjonali, għasfur protett u li dan il-party se jsir għad-detriment ta' kull bejta tal-merill jew ta' għasafar oħra li jiġu abbandunati minħabba dawn it-tip ta' parties, li ċertament jistgħu jsiru f'xi żmien ieħor jew inkella band'oħra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11912.

QATLA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li l-qatla tal-majjal terġa' tilħaq l-2,300 ras fil-ġimgħa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Dak li jinqatel fil-biċċerija taħt is-sistema tal-booking tal-koperattiva ta' min irabbi l-majjal isir skond id-domanda tas-suq.

PREZZ GĦAR-RAĦĦALA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li l-prezz taċ-ċanga jerġa' jitla' għal medja ta' Lm80-il qantar għall-baqra u Lm125 għal-laħam ta' l-għoġol?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif diġa' informajt lill-Onor.

Interpellant, il- Gvern Malti qed iżid ammont ta' għajnuna mill-istat mas-slaughter u l-beef special premium li jingħata direttament mill-Unjoni Ewropea, abbażi tal- beef special premium u slaughtering premium.

B'hekk ir-raħħala baqgħu jirċievu dak li l-istess Gvern Malti kien intoduċa permezz tad-dairy compensation scheme, fejn l-għajnuna tmur direttament għand ir-raħħal u mhux għand il-biċċier.

Il-perċentwali ta' l-għajnuna għas-sena 2004 kienet 25% mill-Unjoni Ewropea u 75% mill-Gvern Malti.

MELLIEĦA: L-GĦADIRA - FAWRAN TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11184, jirriżultalu l-Ministru li x-xogħlijiet imsemmija saru qabel ma jien għamilt l-interpellanza tiegħi?

Jista' jinvestiga għaliex l-irwejjaħ u l-fawran għadhom jirriżultaw sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni ma jirriżultalha l-ebda fawran fl- Għadira wara li saru x-xogħlijiet imsemmija, liema xogħlijiet saru wara li saret il-mistoqsija parlamentari.

Rigward l-irwejjaħ, jidher li dan huwa riżultat ta' l-intervent ta' terzi li l-operat tagħhom qed jiġi investigat.

UPGRADING TAL-BIĊĊERIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11280, jista' il- Ministru jinformana liema hi l-linja tal-qatla li fl-2002 ġiet tiswa Lm171,069 u dik li fl-2003 ġiet tiswa Lm126,178?

Dawn iż-żewġ linji huma ċċertifikati li huma konformi mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-ammonti ta' Lm171,069 u Lm126,178 huma ħlas f'żewġ instalments għall-istess linja tal-qatla, wieħed fl-2002 u l-ieħor fl-2003, skond tender CT2262/2001.

Dan ix-xogħol sar biex seta' jintlaħaq l-upgrading meħtieġ.

KONTAMINAZZJONI TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 10782, jista' il-Ministru jinformana jekk hux il-każ li l-ilma ta' l-isprings ma jintużax għall-ħażna minħabba xi kontaminazzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kwalita' ta' l-ilma li joħroġ minn nixxiegħat mhux konformi mal-livell aċċettabli għax-xorb minħabba ammont eċċessiv ta' nitrati, kontaminazzjoni batterjoloġika u turbidita', speċjalment fil- ġranet tax-xita.

Inżid ngħid li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma beħsiebha tagħmel studju sabiex tara ssibx metodu ta' trattament ekonomikament viabbli u b'hekk dan is-sors ta' l-ilma jkun jista' jiġi utilizzat.

XOGĦOL TA' MANUTENZJONI FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11386, jista' il-Ministru jindika fejn hemm bżonn li jsir xogħol ta' manutenzjoni fl-iskejjel u x'tip ta' xogħol, anke fid-dawl ta' diskors li sar minnu stess fejn stqarr li se jsir ħafna xogħol fl-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

XOGĦOL TA' MANUTENZJONI FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11385 u jgħid f'liema skejjel qiegħed isir xogħol ta' manutenzjoni, x'tip ta' xogħol qed isir u kemm jiswa?

Min huma l-kuntratturi li qed jagħmlu x- xogħol?

ONOR.

COTTONERA SPORTS COMPLEX – LOGĦOB TA' L-AZZARD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Peress li rċevejt numru ta' ilmenti min-naħa ta' dawk li jiffrekwentaw il-kumpless sportiv tal-Kottonera, fis-sens li riċentement xi studenti bl-uniformi ta' l-iskola li isimha qed jintbagħat separatament tħallew jilagħbu l-karti għall-flus, jista' il-Ministru jinvestiga għaliex dawn l-istudenti, li hemm minnhom taħt is-16–il sena, tħallew jilagħbu l-karti u anke tħallew jixtru xorb alkaħoliku?

Ma jaħsibx li dan jikkostitwixxi reat minħabba li huwa logħob ta' l-azzard f'post pubbliku mmexxi minn kunsill imwaqqaf mill-gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-cafeteria fil-kumpless sportiv tal-Kottonera hija mikrija lill-Health Pit Cottonera Ltd u sal-lum, il-kunsill għall-isports ma kellu l-ebda rapporti dwar logħob ta' l-azzard ġewwa xi faċilita' taħt il-kontroll tiegħu.

Hija policy tal-kunsill għall-isports illi ma jħallix kwalunkwe abbuż jew reat ġewwa faċilitajiet sportivi direttament taħt il-kontroll tiegħu.

Il- facility manager tal-kumpless tal-Kottonera ġie avżat biex jagħmel inspections fil-cafeteria biex jiġi żgurat illi ma jkun hemm l-ebda abbuż.

Tlabt lill-kunsill għall-isports jassigura li tiġi osservata policy stretta dwar xorb alkaħoliku, tipjip u logħob ta' l-azzard, speċjalment fejn jidħlu ż-żgħażagħ.

MALTA EMPLOYEES SPORTS ASSOCIATION

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11317, jista' il-Ministru jgħid jekk l-informazzjoni li ngħata hijiex korretta?

Dawk li jieħdu sehem fil-logħob li jsir waqt il-ħin tax-xogħol, jingħataw permess speċjali?

Min hu responsabbli għall-ħlasijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-employees sports association - qabel magħrufa bħala government and parastatal sports association - ilha għal ħafna snin torganizza kompetizzjonijiet għall-impjegati tal-gvern u enti oħra li l- gvern għandu kontroll fuqhom.

Normalment l-impjegati jingħataw permess speċjali sabiex ikunu jistgħu jieħdu sehem f'dawn il-kompetizzjonijiet.

Informat li kull dipartiment jew ente oħra affiljata jużaw il-kriterji tagħhom kif jingħata dan il-permess għall-parteċipazzjoni fl-attivita' sportiva li tkun qed issir.

AWTORITA' DWAR IT-TRASPORT – ROTOT ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm daħlu affarijiet ġodda fit-trasport pubbliku mindu sar il-ftehim is-sena li għaddiet?

Ix-xufiera qegħdin jilbsu l-uniformijiet il-ġodda?

Kemm daħlu rotot ġodda matul il-lejl?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li ġew introdotti sitt rotot ġodda li joperaw fuq bażi ċirkolari lejn l-universita' u cioe':-

*Rotta 110 – mill-inħawi ta' Birżebbuġa lejn l-universita', Tas-Sliema u lura;

*Rotta 300 – mill-inħawi ta' Senglea lejn l-universita', Tas-Sliema u lura;

*Rotta 350 – mill-inħawi ta' l-Imqabba lejn l-universita', Tas-Sliema u lura;

*Rotta 800 – mill-inħawi ta' l-ajruport lejn l-universita', Tas-Sliema u lura;

*Rotta 810 – mill-inħawi ta' Ħad-Dingli lejn l-universita', Tas-Sliema u lura;

*Rotta 890 – mill-inħawi tas-Siġġiewi lejn l-universita', Tas-Sliema u lura.

Saret ukoll amalgamazzjoni ta' rotot diġa' eżistenti li ġew devjati wkoll lejn l-universita', fosthom:

*Rotta 56 – mill-Għargħur/Naxxar lejn il-Belt, via l-universita';

*Rotta 145 – miċ-Ċirkewwa lejn il-Belt, via l-universita;

*Rotta 13 – minn Ħal Far lejn il-Belt u viċiversa;

*Rotta 73 – mit-Torri ta' Ħal-Lija lejn il-Belt;

*Rotta 75 – filgħodu minn San Ġwann lejn l-isptar San Luqa;

*Rotta 75 – filgħodu minn Wied il-Għajn lejn l-isptar San Luqa;

*Rotta 55/56 - estensjoni lejn il-Għargħur, Triq Caravaggio u Triq il-31 ta' Marzu;

*Rotta 65 - Sliema lejn ir-Rabat, via Ta' Qali u devjata lejn l-inħawi tal- mużew ta' l-avjazzjoni.

Informat ukoll li skond il-ftehim li sar ma' l-assoċjazzjoni, daħal fis- seħħ kodiċi ta' kondotta u r-rapporti qed jiġu pproċessati mill-awtorità.

Ix-xarabanks tat-tip low-floor qed jirrapportaw għax-xogħol regolarment u fin-nuqqas li dan isir, dawn qed jiġu mħarrka mill-awtorità skond il-ftehim iffirmat.

Ġie introdott l-operator's logbook li għandu l-għan li jissupplixxi aktar informazzjoni rigward l-ispejjeż biex topera xarabank fuq ir-rotta.

Rigward ir-riforma, kumpannija bl-isem ta' Halcrow ġiet ikkummissjonata sabiex tagħmel studju rigward ir-riforma fit-trasport pubbliku.

L-assoċjazzjoni preżentement qiegħda żżomm records ta' accounting aħjar, liema records qegħdin jiġu ċċertifikati minn awditur indipendenti.

Ir- records ta' accounting sa Settembru 2004 diġa' ġew iċċekkjati u l-aħħar tliet xhur għas-sena 2004 qed jiġu analizzati wkoll.

Rigward l- uniformijiet, ix-xufiera qegħdin jilbsu l-uniformi li kellhom qabel.

Sar diversi stħarriġ rigward il-patronaġġ tas-servizz ta' bil-lejl u r- riżultati meħuda se jiġu diskussi f'negozjati futuri għall-ftehim li se jsir u li għandu jkun validu sas-sena 2009.

Fejn jirrigwarda s-servizz ta' bil-lejl, ġie introdott ukoll servizz ġdid minn Paceville għall-Mellieħa.

Dokumenti relattivi u li għandhom x'jaqsmu mar-rotot qed jitpoġġew fuq il- mejda tal-Kamra.

PERSUNI LI JSOFRU MILL-HEPATITIS B

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn persuni jsofru minn Hepatitis B?

Kif tittieħed?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

XIRI TA' ŻEJT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11869 u jgħid kemm hu l-prezz taż-żejt li jixtri, xi kwalita' hu, xi kwantita' jixtri u minn liema pajjiż?

Jista' jgħid jekk iż-żejt jixtrihx huwa direttament?

Jista' jgħid jekk hemmx xi ftehim ma' xi gvern barrani biex jixtri żejt bi prezz sussidjat?

Ma' liema gvern?

Hemm ħsieb li x-xiri taż-żejt jibda joħroġ b'tender?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nassigura lill-Onor.

Interpellant illi jien ma nixtrix żejt.

Lanqas għall-karozza tiegħi ma nixtri, aħseb u ara għall- Enemalta!

L-Enemalta tixtri ż-żejt wara sejħa internazzjonali u tagħżlu skond il- kwalita', il-prezz u kondizzjonijiet oħra.

DAY CENTRES GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tirrispondi mistoqsija parlamentari 11878 u tgħid hemmx il-ħsieb li jinfetħu day centres għal persuni b'diżabilita'?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Fil-preżent m'hemmx ħsieb li jinfetħu day centres ġodda għal persuni b'diżabilita'.

VAT REFUND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11622 u jgħid kemm għandhom jingħataw flus f'refunds mid-dipartiment tal-VAT?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11622.

MARSA CROSSROAD

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk Marsa Crossroad hijiex tal-privat jew tal-gvern?

Jekk hi tal-privat, jista' il-kunsill lokali jagħmel xogħol ta' patching?

Jekk xi ħadd iweġġa' lil min irid ifittex għad-danni, lill-gvern jew lill-privat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

RIĊEVIMENTI FIL-MINISTERI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11893 u jgħid kemm ġew ordnati riċevimenti fil-ministeri għas-snin 2004 u 2005?

Min kienu d-dulċiera, x'kienet l-okkażjoni u kemm ġew jiswew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL GĦAXAQ – SURVEILLANCE CAMERA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għall-camera ħdejn il-wesgħa ta' Bir id-Deheb, f'Ħal Għaxaq li qiegħda tkun ta' ostaklu kbir, anke b'detriment li jistgħu jitkeċċew il-ħaddiema minn ħanut li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jista' il-Ministru jara li jsir arranġament biex il-ħin li s- sewwieqa jkunu jistgħu jistennew jitwal imqar b'ħames minuti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Is-surveillance camera li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant ma ġietx istallata mill-awtorita' dwar it-trasport.

Minn riċerka li saret fir-records tad-direttorat għall-immaniġjar tat- traffiku jirriżulta li d-direttorat approva żewġ parking bays fil-post imsemmi, bil-ħin limitat għal għaxar minuti, bi qbil u wara konsultazzjoni mal-kunsill lokali ta' Ħal Għaxaq.

SKEJJEL TAL-GVERN - TFAL BL-ASTHMA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm huwa minnu li tfal bl- asthma mhumiex jitħallew jieħdu l-inhaler magħhom l-iskola?

Ma jkunx aħjar jekk l-għalliema kollha jiġu mgħarrfa li attakk ta' l-asthma jikkostitwixxi emerġenza medika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minn informazzjoni li nġabret mill-iskejjel jirriżulta li:

*Studenti li jattendu l-iskejjel primarji u sekondarji f'region 1 (Għawdex) jitħallew jieħdu magħhom l-inhaler;

*Fil-każ ta' region 2, fl-iskejjel ta' H'Attard u San Ġwann 'B', hemm l- użanza li f'każ ta' bżonn imur il-ġenitur l-iskola, filwaqt li f'San Ġwann 'A', f'każi estremi, l-inhaler jinżamm fl-uffiċċju tal-kap ta' l-iskola;

*Fil-każ ta' region 3 m'hemm ebda skola fejn l-istudenti ma jitħallewx jieħdu l-inhaler magħhom;

*F'region 4, fl-iskola ta' Birżebbuġa 'A', tfal jitħallew jieħdu l-inhaler jekk ikun hemm il-permess tal-ġenituri; fi Fgura 'B', f'każ ta' bżonn imur il-ġenitur għal studenti żgħar filwaqt li studenti ta' year 6 u 7 jistgħu jħallu l-inhaler fl-uffiċċju tal-kap ta' l-iskola;

Informat ukoll li fl-iskejjel 'A' u 'B', l-Isla u Ħaż-Żabbar 'A', il- ġenitur jissejjaħ l-iskola f'każ ta' bżonn; fl-iskola ta' Żejtun 'A', għalkemm din is-sena m'hemm ebda każ, hija l-użanza li l-ġenitur jintalab imur l-iskola f'każ ta' bżonn.

FLORIANA – POST ALTERNATTIV GĦALL-SMEs

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 12174, jista' il- Ministru jindika liema postijiet jew zoni se jiġu offruti mill-awtorita' dwar it-trasport lil dawn l-SMEs li joperaw fis-sit tal-park and ride fil- Floriana?

Issa li ġie approvat il-permess tal-MEPA għal dan il-proġett, kif se titmexxa l-proċedura mil-lum 'il quddiem?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12301.

ETC - KORS TA' CHILDCARE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-kors ta' childcare li kellu jsir mill-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ, hux sussidjat mill- Unjoni Ewropea?

Kemm se toħroġ flus l-ETC u kemm flus se jingħataw mill- Unjoni?

Kemm applikaw għal dan il-kors u kemm se jintgħażlu?

Il-proċess ta' l- għażla sar?

Fuq liema bażi saret jew se ssir l-għażla?

Billi wħud minn dawk li applikaw ġew informati b'telefonata li l-kors ġie pospost, jista' il-Ministru jgħid meta se jsir u meta se jibda l-proċess ta' l-għażla?

Il- kors hu fuq bażi full-time jew part-time?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proġett kollu taċ-childcare li jinkludi fih is- sussidju ta' l-employers u t-taħriġ għal carers se jqum ftit inqas minn miljun euro, b'75% issussidjat mill-Unjoni Ewropea u bil-Gvern Malti joħroġ 25%.

B'kollox hu ppjanat li se jkun hemm 120 carer imħarrġin fuq bażi part- time.

S'issa ma ħarġitx sejħa għal applikazzjonijiet peress li hemm listi diġa' eżistenti li kienu ntlaqgħu qabel mill-ETC.

Il-proċess ta' l-għażla jsir skond kriterji stabiliti mill-ETC li jesiġu li persuna jkollha mill-anqas tliet eżamijiet f'livell ordinarju, li jridu jinkludu l-Malti, l-Ingliż u l-Matematika; fl-assenza tal-matematika, persuna tista' tissostitwixxi b'żewġ eżamijiet oħrajn; fin-nuqqas ta' xi waħda minn dawn il-kwalifiki, persuna trid toqgħod għall-eżami bil-miktub fit-tliet suggetti.

Kuntrarjament għal dak li qal l-Onor.

Membru, il-korsijiet qatt ma ġew posposti.

Fil-fatt l-ewwel kors tnieda f'Marzu li għadda u t-tieni wieħed se jibda f'Mejju, skond il-proċess ta' għażla msemmi aktar qabel.

INKJESTA WARA INĊIDENTI F'ĦAL FAR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk intemmetx l-inkjesta wara l- inċidenti li seħħew bejn suldati tal-forzi armati u r-refuġjati?

Hemm ħsieb li kopja tagħha titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra?

Jekk għadha ma tlestetx, meta hemm il-ħsieb li titlesta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MOĦQRIJA TA' ANNIMALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tressqu nies il- qorti fuq akkużi ta' krudilta' u moħqrija ta' annimali fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 u din is-sena?

Minn fejn huma l-persuni li tressqu?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' persuni li tressqu l-qorti fuq reati relatati ma' moħqrija ta' annimali bejn is-sena 2000 u April 2005, hu kif jidher hawn taħt:

|2000|2001|2002 |2003 |2004 |2005 | |15 |11 |30 |16 |1 |5 |

Ir-reati seħħew f'Birżebbuġa, Birkirkara, Baħar iċ-Ċagħaq, San Ġiljan, il- Ħamrun, Ħal-Luqa, il-Marsa, Marsaxlokk, l-Imdina, il-Mellieħa, il- Mosta, l-Imrieħel, l-Imtarfa, Raħal Ġdid, Pembroke, Ħal Qormi, San Pawl il-Baħar, Tas-Sliema, il-Belt Valletta, ix-Xewkija, ix-Xlendi, Ħaż- Żabbar, Ħaż-Żebbuġ u ż- Żejtun.

RABAT: ĊENTRU TAS-SAĦĦA – SERVIZZ TA' PODOLOĠIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid għaliex persuna ma tistax titlob appuntament bit-telefon mal-podologu fil-poliklinika tar-Rabat iżda trid bilfors tmur hi stess fil-poliklinika?

Ma jaħsibx li dan huwa skariġġ għall-anzjani u għal dawk li ma jgħixux fir-Rabat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kien innutat li kien qed ikun hemm ħafna każi ta' nuqqas ta' attendenza għall-appuntamenti mal-podologu fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat u b'riżultat t'hekk kien qed jittawwal iż-żmien li wieħed jistenna għal appuntament ġdid għalxejn.

Sabiex il-pubbliku jinqeda b'aktar effiċjenza, qed tiddaħħal sistema ta' appuntamenti permezz ta' kartuna li tinżamm mill-pazjent għall-follow-up u hekk il-pazjent ikollu data bil- miktub meta jkun imissu jattendi.

Appuntamenti ġodda xorta jistgħu jsiru bit-telephone bħalma kien isir is- soltu.

ĦAL GĦAXAQ – TOROQ MINGĦAJR SERVIZZI BAŻIĊI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm toroq f'Ħal Għaxaq mingħajr servizzi bażiċi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn spezzjonijiet li saru mill-uffiċjali ta' l- awtorita dwar it-trasport f'Ħal Għaxaq, jirriżulta li numru ta' toroq għad m'għandhomx is-servizzi mgħoddija.

Madankollu dan jiġi kkonfermat ma' l- enti rispettivi meta tkun qed issir il-kordinazzjoni meħtieġa qabel il-ħruġ tat-tenders.

ĦAL GĦAXAQ – XOGĦOL FIT-TOROQ

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li jibgħat l-ispetturi fi Triq Giovanni Scicluna, Triq is-Settembrina, Triq l-Isparvier u Triq Patri Girgor Grima, kollha f'Ħal Għaxaq, sabiex jaraw b'għajnejhom kif qed jgħixu r-residenti f'dawn l-inħawi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-uffiċjali ta' l-awtorita' dwar it-trasport għamlu l-ispezzjoni mitluba u nista' nikkonferma li dawn it-toroq huma fil-lista ta' xogħlijiet li jridu jsiru mill-awtorita', bix-xogħol isir skond il-prioritajiet li jirriżultaw mill-programm li qed jitħejja mid- direttorat.

GĦAXAQ – ROAD CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm ilhom li tħallsu l- kontribuzzjonijiet neċessarji sabiex jinħareġ il-permess tal-bini u l- permess tad-dawl u l-ilma fl-area ta' Triq Giovanni Scicluna, Triq is- Settembrina, Triq l-Isparvier u Triq Patri Girgor Grima, f'Ħal Għaxaq?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

MWIET BIL-MARD TAL-KANĊER

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kienu l-imwiet kull sena kaġunati minn kankru?

X'tip ta' kankru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MIA – TALBA GĦAL MEDICAL BOARD

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex persuna li taħdem ma' l-MIA ilha bis-sick leave għaxar xhur u sal- lum għadha m'għaddetx bord mediku?

Jista' jara x'inhu jiġri peress li din il-persuna ilha ħames xhur mingħajr paga?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12068.

ĦAL QORMI – INCOME TAX REFUND

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid meta se titħallas persuna li għandha tieħu s-somma ta' Lm400 mid-dipartiment ta' l-inland revenue?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BORMLA – MASĠAR FIX-XAGĦRA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjani sabiex masġar kbir quddiem St. Nicholas married quarters, fl-area magħrufa bħala x-xagħra ta' Bormla, ikun jista' jitgawda aktar?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li d-dipartiment tal-bini u inġinerija diġa' qiegħed iħejji disinji biex l-area magħrufa bħala x-xagħra ta' Bormla tkun tista' titgawda aktar mir-residenti fl-inħawi.

OPEN-TOP DOUBLE-DECKER BUSES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 12238 u jgħid meta l-awtorita' dwar it-trasport kitbet lid-directorate general for transport and energy tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-problema tad-double- deckers?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-korrispondenza li għaddiet bejn l-ADT u l-Kummissjoni Ewropea fuq dan is-suġġett?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorità dwar it-trasport bagħtet talba għal kjarifikazzjoni lid-direttorat ġenerali tat-trasport u enerġija fid-29 ta' Marzu, 2005 dwar l-open-top double-decker buses.

Il-korrispondenza li għaddiet s'issa hija waħda formali u ma nħossx li għalissa għandha titqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra.

BORMLA: TRIQ SAN NIKOLA - QTUGĦ TA' ĦAXIX ĦAŻIN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara li jinqata' l-ammont esaġerat ta' ħaxix ħażin li kiber mad-dawra ta' barra s-swar fi Triq San Nikola, Bormla?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-qtugħ ta' ħaxix ħażin li kiber mad-dawra ta' barra tas-swar fi Triq San Nikola, Bormla huwa xogħol il-kunsill lokali ta' Bormla.

SPTAR SAN LUQA – PARKING FACILITIES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 12234 u jgħid jekk il-parking tat-tobba u l-konsulenti fl-isptar San Luqa għadux f'idejn id-diviżjoni tas-saħħa jew jekk għaddiex f'idejn il-kunsill lokali ta' Tal-Pieta'?

Jista' jispjega l-bidla li seħħet fis-sistema tal-parking?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12234.

ENEMALTA SENIOR OPERATORS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Wara li l-management ta' l- Enemalta ddeċieda li jaħtar tmien senior operators, jista' il-Ministru jgħid kif issa ttieħdet id-deċiżjoni li minflok tmienja jsiru 17?

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-deċiżjoni li jsiru 17-il senior operator ittieħdet biex tiġi msaħħa l-kontinwita' fit-tħaddim taż-żewġ power stations.

REFERRALS LILL-AĠENZIJA SEDQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru referrals lill-aġenzija Sedqa mill-qorti tal-maġistrati f'Malta f'dawn l- aħħar tliet snin?

ONOR.

TONIO BORG: Għalkemm l-informazzjoni rikjesta mhijiex għad- dispożizzjoni tar-reġistratur tal-qrati kriminali, xorta waħda qed isir sforz biex tinġabar.

ĦAŻ-ŻABBAR – XOGĦLIJIET FIT-TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid liema toroq se jsiru tul is-sena 2005 fil- lokalita' ta' Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

BUĠIBBA - XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jieħdu l-awtoritajiet sabiex xogħol ta' kostruzzjoni ma jħarbatx l-operat tal-lukandi ġewwa Buġibba, peress li qed ikollhom bosta lmenti minn turisti u aġenti dwar inkonvenjenzi, ħsejjes u storbju?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kopja ta' stqarrija għall-istampa qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

GĦAQDA MID-DLAM GĦAD-DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11313, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex l-għaqda mid-Dlam għad- Dawl għadha ma ngħatat l-ebda għotja minkejja li l-istess għaqda kemm-il darba għamlet talba f'dan ir-rigward u regolarment tippubblika rendikont finanzjarju annwali, tagħti servizz kontinwu lill-priġunieri, lill-ex- priġunieri, lill-familji tal-priġunieri u issa wkoll lill-vittmi tal- kriminalita' u kull sena xxandar rendikont tal-ħidmiet kollha li tagħmel ma' kull kategorija ta' priġunier?

ONOR.

TONIO BORG: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li ovvjament mhux dejjem possibbli għal dan il-ministeru li jagħti għotjiet finanzjarji lil kull għaqda non-governattiva li taħdem f'xi qasam li jaqa' taħt il-ministeru.

Biss anke b'apprezzament għax-xogħol siewi li l-għaqda mid-Dlam għad-Dawl tagħmel, dan il-ministeru għen b'mod konkret fl- organizzazzjoni ta' working seminar dwar il-vittmi tal-kriminalita' li sar fil-11 ta' Novembru, 2004.

Tali għajnuna kienet tikkonsisti fi ħlas għall-passaġġ taċ-chairperson tal- European forum for victim services bil-għan li Dame Helen Reeves tkun tista' tindirizza lill-parteċipanti f'dan is-seminar.

NEFQA KAPITALI FUQ TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 12010, 12170 u 12244 u jagħti rendikont tan-nefqa kapitali fuq toroq mill-1988 sal-lum?

Kemm intnefaq fuq proġetti ta' toroq partikolari u liema huma dawn il-proġetti?

ONOR.

GĦAQDIET SPORTIVI - DEVOLUZZJONI TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 12156, jista' il-Ministru jgħid kemm proprjeta' ngħatat b'devoluzzjoni lil għaqdiet sportivi tul dawn l-aħħar ħames snin u liema huma?

Kemm hemm talbiet pendenti u liema huma?

ONOR.

LOUIS GALEA: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija, nirriferih għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 4713.

Lista ta' talbiet pendenti għal skopijiet ta' proġetti sportivi qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

EUROPEAN SPATIAL DEVELOPMENT PERSPECTIVE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 12178, jista' il-Ministru jgħid liema huma l-erba' programmi ta' l-Unjoni Ewropea li l-ministeru hu mpenjat fihom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni mitluba tingħata f'seduta oħra.

ROAD MANAGEMENT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 11953 u jispjega lil din il-Kamra x'tip ta' kordinament jeżisti bejn id-dipartiment tat-toroq u l-korporazzjonijiet għas-servizzi ta' l-ilma, il-korporazzjoni Enemalta u l-Maltacom, bil-għan li jkun hemm aktar sens fl-immaniġjar tas- servizzi u t-toroq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11255.

ĦADDIEMA FUQ KUNTRATT GĦAL ŻMIEN FISS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux veru li teżisti liġi li tgħid li min ikun ilu erba' snin jaħdem ma' individwu, awtomatikament jiġi tal-post?

Għaliex dan ma jgħoddx għall-ħaddiema tal-gvern ukoll, casual jew part-time?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-materja hi regolata b'avviż legali 429 ta' l-2002, regolamenti ta' l-2002 dwar kuntratti ta' servizz għal terminu ta' żmien fiss.

Dawn ir-regolamenti jistabilixxu li meta ħaddiem ikun fuq kuntratt għal żmien fiss li jaqbeż perijodu ta' erba' snin, l-impjegat għandu jitqies minn min iħaddmu bħala mpjegat b'kuntratt ta' tul indefinit, ħlief meta jkun hemm raġunijiet oġġettivi biex dan ma jsirx.

L-applikazzjoni ta' dan ir-regolament ma tapplikax għas-settur pubbliku.

VICTORIA: TRIQ IR-REPUBBLIKA – RI-DISINJAR TA' ROUNDABOUT

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Peress li bil-mod kif inhi miżbugħa r-roundabout li hemm f'salib it-toroq fi Triq ir-Repubblika qed tinħoloq problema lis-sewwieqa, l-aktar fil-każ ta' vetturi kbar li jkunu jridu jduru magħha mingħajr ma jgħaddu minn fuqha, bir-riżultat li ħafna sewwieqa qed jispiċċaw jiġu mħarrka, jista' il-Ministru jara li din ir-roundabout tiġi ri-disinjata b'mod aktar adatt għal dan il-post?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien informat li r-roundabout li ġiet implimentata f'salib it-toroq bejn Triq ir-Repubblika u Main Gate Street, Victoria ġiet diżinjata fl-2002 bħala ride-over roundabout fuq l-istandards ta' disinji internazzjonali, skond ir-regolamenti li jikkonċernaw l-operat ta' mini roundabouts u huwa permissibbli li vetturi kbar jgħaddu minn fuq il-marki ta' dawn it-tip ta' roundabouts.

L-awtorità dwar it-trasport ma tħossx il-ħtieġa li din il-junction għandha tigi disinjata mill-ġdid.

KAWŻI DIFFERITI GĦAS-SENTENZA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinforma lill- Kamra kemm hemm kawżi għas-sentenza fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili?

Jista' jindika wkoll quddiem liema ġudikant jinsabu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-kawżi differiti għas-sentenza fil-Prim'Awla tal-Qortii Ċivili, ġudikant b'ġudikant, huma kif ġej:

|Imħallef |Kawżi| |Joseph Azzopardi| 26| |Giannino Caruana| 96| |Demajo | | |Geoffrey | 45| |Valenzia | | |Tonio Mallia | 23| |Gino Camilleri | 265 | |David Scicluna | 42| |Alberto J Magri | | | |2 | |Lino Farrugia | 23| |Sacco | | |Noel Cuschieri | 75| |Joseph R | 140 | |Micallef | | |Philip Sciberras| | | |1 |

KAWŻI GĦALL-APPUNTAMENT

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinforma lill- Kamra kemm hemm kawżi pendenti biex jiġu appuntati fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-kawżi pendenti biex jiġu appuntati fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, ġudikant b'ġudikant, huma kif ġej:

|Imħallef |Kawżi| |Joseph Azzopardi|Xejn | |Giannino Caruana|183 | |Demajo | | |Geoffrey |Xejn | |Valenzia | | |Tonio Mallia | 56 | |Gino Camilleri |Xejn | |David Scicluna |Xejn | |Alberto J Magri |Xejn | |Lino Farrugia |15 | |Sacco | | |Noel Cuschieri | 7 | |Joseph R |Xejn | |Micallef | | |Philip Sciberras|Xejn |

DĦUL MINN MULTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 12253 u jgħid kemm daħlu flus f'multi u interessi matul is-sena li għaddiet mid- dipartiment tat-taxxi interni, mid-dipartiment tal-VAT u mit-tax compliance unit fuq VAT u taxxi oħra dovuti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - COMMUNICATIONS CO-ORDINATOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12251, tista' titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt bl-iskala li qegħdin fiha?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-communications co-ordinator tiegħi jinsab fi skala 6 u l-communications co-ordinator tas-segretarju parlamentari jinsab fi skala 7.

ĦAL FAR - ISLAND KARTING CLUB

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslet it-talba li għamlu l-island karting club biex il-perijodu għall-art li għandhom f'Ħal Far, jiġi estiż minħabba li jridu jagħmlu investiment sostanzjali?

Billi din it-talba qed issir permezz tal-kunsill għall-isports, jista' il- Ministru jgħid fiex waslet din l-applikazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kunsill għall-isports irċieva talba mingħand l-island karting club fit-22 ta' Marzu, 2005 biex il-kuntratt jiġi estiż, talba li ġiet ikkonsidrata pożittivament min-naħa tal-kunsill u li min-naħa tiegħu fit-8 ta' April, 2005 bagħat ittra ta' rakkmandazzjoni lid- dipartiment ta' l-artijiet f'dan ir-rigward.

MEPA RECONSIDERATIONS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex qed ikun hemm ħafna xogħol b'lura fejn jidħlu applikazzjonijiet tat-tip reconsideration fid- direttorat ta' l-ippjanar tal-MEPA?

Jista' jgħid kemm hu preżentement in- numru ta' applikazzjonijiet tat-tip reconsideration li għadhom ma ġewx proċessati?

Jista' jgħid jekk dan l-ammont hux qed jiġi magħdud ma' l- ammont ta' applikazzjonijiet oħra li minn żmien għal żmien l-awtorita' toħroġ?

Jista' jgħid x'passi ħa l-ministeru biex inaqqas dan id-dewmien esaġerat?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Bħalissa n-numru ta' applikazzjonijiet għar- rikonsiderazzjoni huwa ta' 1,526 u dan in-numru ma jiġix magħdud mal- caseload li minn żmien għal żmien jinħareġ in-numru tiegħu mill-MEPA.

Tajjeb wieħed jinnota li r-rikonsiderazzjonijiet żdiedu primarjament għax bit-tibdil li sar, l-applikant qed jingħata l-opportunita' li jbiddel anke l-proposta.

B'riżultat ta dan qed ikunu aktar dawk l-applikanti li qed jagħżlu li jmorru għar-rikonsiderazzjoni minflok direttament għall-appell.

Sabiex jitnaqqas id-dewmien fl-ipproċessar tar-rikonsiderazzjonijiet, żdiedet seduta oħra ma' kull bord tad-development control commission.

GŻIRA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li d- dipartiment tal-kunsilli lokali ma bagħatx ħaddiema tal-gvern daqskemm mitlub mal-kunsill lokali tal-Gżira?

ONOR.

TONIO BORG: Qed nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-ħaddiema tad-dipartiment tax-xogħlijiet li huma assenjati mal- kunsilli lokali.

Skond l-informazzjoni li għandi, il-kunsill lokali tal-Gżira ma għamel l- ebda talba għal xi ħaddiema minn dawn.

LIBYAN ARAB AIRLINES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm huwa veru li ġew sospiżi t-titjiriet tal-Libyan Arab Airlines lejn Malta?

Għaliex?

X'kellu x'jaqsam il-Gvern Malti ma' tali deċiżjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

VIŻITATURI LIBJANI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jistax joħroġ ċifri komparattivi ta' viżitaturi Libjani minn Tripli u Benghazi minn qabel ma ġew introdotti l-visas u wara li ġew introdotti, eżerċizzju li jista' isir billi wieħed iqabbel l-ewwel erba' xhur tas-snin 2003, 2004 u 2005 kif ukoll iqabbel l-2003 ma' l-2004?

ONOR.

TONIO BORG: L-istatistika mitluba mhijiex disponibbli min-naħa tal- pulizija.

ASPETTI BILATERALI BEJN MALTA U R-RUSSJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk ġewx diskussi aspetti bilaterali ma' l-awtoritajiet Russi waqt iż-żjara tiegħu f'Moska?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Waqt żjara li għamilt f'Moska kelli laqgħa ma Yuri Fedotov, viċi ministru ta' l-affarijiet barranin, fejn ġew diskussi r- ratifika tat-Trattat Kostituzzjonali Ewropew, l-iskambji kummerċjali bejn iż-żewġ pajjiżi, ftehim dwar il-bini ta' ambaxxata Maltija f'Moska kif ukoll id-dejn Russu dovut lil Malta.

Kelli wkoll laqgħa mal-viċi-gvernatur tar-reġjun ta' Kostroma, Mikhail Bondarienko, li matulha ġew diskussi modi ta' koperazzjoni bejn Malta u r- reġjun ta' Kostroma, bħalma hi l-possibbilta' ta' trasbord fil-freeport ta' prodotti tar-reġjun ta' Kostroma fi triqithom lejn l-Afrika ta' Fuq, kif ukoll il-possibbilta' ta' koperazzjoni fil-qasam turistiku u dak edukattiv.

TESTIJIET ĠENETIĊI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11090, jista' il- Ministru jispeċifika kemm hawn laboratorji pubbliċi jagħmlu testijiet jew riċerka ġenetika?

X'tip ta' testijiet jew riċerka ġenetika jagħmlu dawn?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-laboratorji pubbliċi li jagħmlu testijiet jew riċerka ġenetika ma jiġux liċenzjati mid- dipartiment tas-saħħa pubblika.

TESTIJIET ĠENETIĊI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 11090, jista' il- Ministru jgħid jekk l-uniċi żewġ laboratorji liċenzjati biex jagħmlu testijiet jew riċerka ġenetika humiex dawk biss imsemmija li ħarġitilhom liċenzja fl-2004?

Eżattament kemm hawn laboratorji, sptarijiet jew kliniċi privati li matul is-snin inħarġitilhom liċenzja mid-dipartiment tas-saħħa biex jagħmlu testijiet ġenetiċi?

Kemm minnhom għadhom joperaw?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nikkonferma li l-uniċi żewġ laboratorji liċenzjati biex jagħmlu testijiet ġenetiċi huma dawk li nħarġitilhom liċenzja fl-2004.

Nikkonferma wkoll li dawn l-istess laboratorji huma l-uniċi żewġ laboratorji li nħarġitilhom liċenzja mid-dipartiment tas-saħħa matul dawn l- aħħar snin u għadhom joperaw sal-lum.

MALTA COMMUNICATIONS AUTHORITY - IMPJEGATI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm nies jaħdmu mal- communications authority?

Jista' jgħid x'salarju għandhom u x'benefiċċji jirċievu?

Jista' jagħti wkoll informazzjoni dwar il-grad tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

TAL-PIETA' – XOGĦOL TAŻ-ŻABRA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11809, jista' il-Ministru jispjega jekk ix-xogħol taż-żabra fuq siġar li hemm f'Marina Str, Pieta' hux se jsir ukoll minn quddiem il-knisja tad-Duluri, quddiem il-ġnien ta' Sa Maison u tul ix-xatt ta' Tal-Pieta' kollu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nikkonferma li dan ix-xogħol sar riċentement skond il-programm taż-żabra mill-environmental landscaping consortium limited.

TRAFFIKAR TA' OĠĠETTI TA' WIRT STORIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk informazzjoni li dehret fil-"Malta Today" dwar dak li jidher li hu traffikar ta' oġġetti ta' wirt storiku mill-Iraq u minn Malta, ġietx investigata mill-pulizija?

Jista' jgħidilna jekk l-individwu li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ġiex imfittex għall-oġġetti li rriklama hu stess fuq l-internet, li jinkludu siġilli mill-Mesapotamia u muniti ta' żmien il-Konti Ruġġieru?

X'inhu l-eżitu ta' l-investigazzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi dan il-każ għadu qed ikun investigat mill-pulizija u għalhekk ma nħossx li jkun opportun li tagħrif dettaljat jiġi ppubblikat.

TRAFFIKAR TA' OĠĠETTI TA' WIRT STORIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħidilna jekk l-awtoritajiet ħadux passi biex jivverifikaw informazzjoni pubblikata fil-"Malta Today" dwar dak li qed jissejjaħ traffikar ta' oġġetti ta' wirt storiku nazzjonali u internazzjonali minn Malta?

Jista' jgħid jekk l-awtoritajiet ikkonfermawx l-awtentiċita' ta' l-oġġetti riklamati kif ukoll il-provenjenza tagħhom?

Ġew informati organizzazzjonijiet bħall-international council of museums li qed jikkordina sforzi internazzjonali sabiex jerġgħu jinstabu t-teżori arkeoloġiċi misruqa mill-Iraq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li s-sovrintendenza tal- patrimonju kulturali ġabret l-informazzjoni meħtieġa dwar dan il-każ u għaddietha f'idejn il-pulizija biex tittieħed kull azzjoni meħtiega.

Is- sovrintendenza tikkollabora bis-sħiħ mal-pulizija f'każi ta' din ix-xorta meta tintalab tistabilixxi l-awtentiċita' u l-provenjenza ta' oġġetti bħal dawn.

Is-sovrintendenza tinsab informata li dan il-każ kien diġa' taħt investigazzjoni wara notifika mill-interpol, ħafna qabel ma l-każ ħareg fil- media.

Informat ukoll li l-pulizija għandha f'idejha aktar minn każ wieħed ta' din ix-xorta taħt investigazzjoni.

ĦRUĠ TA' VISAS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jingħataw tweġiba l-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż, dwar il-kwestjoni tal- ħruġ ta' visas fuq bażi regolari lil dawk li jkunu ġejjin minn pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni Ewropea ?

ONOR.

TONIO BORG: Dalwaqt se jittieħdu deċiżjonijiet dwar din il-materja u dawn jiġu kkomunikati lill-persuni interessati.

AĊĊESS - PROGRAMM GĦAN-NISA ŻVANTAĠĠJATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'sar mill-programm iffinanzjat mill-Unjoni Ewropea biex isir taħriġ fost nisa żvantaġjati, ħalli jiġu żviluppati fihom ħiliet li jkun jippermettilhom jidħlu fid- dinja tax-xogħol?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-bord ta' l-AĊĊESS li hu l- project leader tal-programm li għamel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant, qed jirrivedi l-proposta oriġinali.

Ninsab informata wkoll li l-proposta l-ġdida mistennija titlesta dalwaqt.

GOZO CHANNEL – SUSSIDJU FUQ ĠARR TA' MERKANZIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm talbiet pendenti għall-ħlas ta' sussidju fuq trasport lin-negozjanti?

Tista' tagħti breakdown mill-2000 sal-lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li l-ministeru għandu 17-il talba bejn approvati u pendenti għall-ħlas ta' sussidju għat-trasport lin- negozjanti.

Dawn it-talbiet huma maqsuma kif ġej: talba waħda għas-snin 2001/2002, 14-il talba għas sena 2002, li minnhom tħallsu 43% ta' l-ammonti approvati u żewġ talbiet għas-sena 2002 u parti mis-sena 2003.

DAR IL-MEDITERRAN - ATTIVITA' MINN TRASVESTITI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-bord ta' tmexxija ta' Dar il- Mediterran ċaħħad lill-organizzaturi milli jtellgħu attivita' bis-sehem ta' trasvestiti?

Għal liema raġuni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12288.

GĦAWDEX – ESPANSJONI TAL-PAMARGAN

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'ġara mill-proġett ta' espansjoni tal-fabbrika Pamargan f'Għawdex u jgħid f'liema stadju wasal?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Pamargan hi kumpannija privata u bħala tali ma taqax taħt ir-responsabbilta' ministerjali tiegħi.

MV TA' PINU - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi indirizzata l-problema tas-sistiema tad-drenaġġ fuq il-vapur Ta' Pinu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li m'hemm l-ebda problema fis-sistema tad-drenaġġ ta' l-MV 'Ta' Pinu'.

TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jindaga jekk hemmx ħafna klieb jiġru f'Ta' Qali?

Jista' jindaga wkoll fuq il-livell tad-dawl fl-area?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-punti mressqa mill-Onor.

Interpellant kienu nnotati.

LANDS - TENDER 33

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra kopja tal-pjanta mmarkata PD.2005-29 u kopja ta' tender 33 maħruġa fil-25 ta' Frar?

ONOR.

TONIO BORG: Kopja ta' tender 33 maħruġa mit-taqsima proprjeta' tal- gvern fil-25 ta' Frar, 2005 flimkien mal-pjanta relattiva, kif ukoll kopja waħda kompluta bil-permess tal-MEPA qed jitpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra.

SERVIZZ PUBBLIKU – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti statistika ta' kemm sar safar matul is-snin 2002, 2003 u 2004 minn persuni fis-settur pubbliku, inkluż dawk li mhux biss jaħdmu fiċ-ċivil imma anke dawk fl-amministrazzjoni pubblika?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separtament, se tingħata post alternattiv fejn tkun tista' tgħix mat-tfal tagħha?

Tista' il-Ministru tgħid fiex wasal dan il- każ soċjali u tara li jingħata priorita'?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jien informata li l-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

ĦAL QORMI – RESERVED PARKING GĦAL PERSUNA B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għaliex ma ntlaqgħetx it-talba għal reserved parking meta dan hu każ ta' tifel b'diżabilita' nieqes mid-dawl u s-smigħ, tifel li kontinwament jiġi ndukrat minn nantu peress li l-ġenituri filgħodu jmorru għax-xogħol?

Jista' jiġi approvat il-permess minħabba li t-tifel ikollu jinġarr ta' kuljum sa dan l-appartament?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li minn riċerka li saret fir- records tad-direttorat għall-immaniġjar tat-traffiku, jirriżulta li t-tifel li għalih qed jagħmel riferenza l-Onor.

Interpellant mhuwiex residenti fil- lokalita' ta' fejn intalab is-servizz, kif muri fil-karta ta' l-identita' maħruġa mill-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita'.

Għaldaqstant tali applikant mhuwiex eliġibbli għal reserved parking għal persuni b'diżabilita' għax wieħed mill-kriterji prinċipali għall-għotja ta' dan is- servizz hu li l-persuna b'diżabilita' ikollha r-residenza permanenti fil- post fejn ikun qed jintalab is-servizz.

ĦAL QORMI: TA' FARSINA – PRESSA BAXXA TA' L-ILMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Minħabba li f'mistoqsija parlamentari 12236 kien hemm l-indirizz żbaljat, jista' il-Ministru ġentilment jara għaliex fil-housing estate f'Ta' Farsina, partikolarment fl- indirizz li qed jintbagħat separatament, ir-residenti qegħdin ibatu minn pressa baxxa ta' l-ilma minkejja li biddlu l-kanen kollha ta' l- appartamenti minn fuq s'isfel, saħansitra ta' quddiem il-bieb?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RAĦAL ĠDID - HOUSING INSPECTION

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta l-housing inspector tad- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali se jagħmel ispezzjoni fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-ispezzjoni li qed jagħmel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant saret f'Novembru 2003.

L-ISLA - CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li anzjan mill-Isla li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jibbenefika mill-iskema tal- care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-awtorita' tad-djar ma rċeviet l-ebda talba dwar l-inizjattiva tal-care and repair mill-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant.

B'danakollu l-awtorita' ħadet nota ta' dan il-każ u mistennija tagħmel ispezzjoni biex tara jekk il-persuna tistax tibbenefika minn din l-inizjattiva.

BORMLA - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn waslet it-talba ta' persuna li l-ID card number tagħha qed jintbagħat separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali m'għandu ebda applikazzjoni mill-persuna bin-numru ta' identita' indikat.

FGURA – XIRI TA' FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn waslet it-talba ta' l- applikanti li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament?

Meta mistenni jsir il-kuntratt preliminari?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-applikazzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant waslet għand l-awtorita' tad-djar fit-12 ta' Jannar, 2005.

Fit-2 ta' Marzu, 2005 saret ispezzjoni fuq il-post u issa qed isiru l-pjanti li mistennija jkunu lesti sa l-20 ta' dan ix-xahar.

Dawn il-pjanti jiġu riferuti lid-dipartiment ta' l-artijiet li jrid jikkonferma jew le jekk il-post jistax jinbiegħ lill-applikant, bil-prezz tal-bejgħ jinħadem wara li jkun hemm din il-konferma.

L-ISLA – AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn waslet it-talba ta' mara separata bi tlett itfal li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jien informata li l-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

BORMLA - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'possibbilta' hemm li anzjana armla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħata post alternattiv fi pjan terran?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

DWANA – IMPJEGATI ON EXTRA DUTY

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jindaga għaliex il-ħaddiema tad-dwana mhumiex qed jitħallsu extra tal-ħdud u l-festi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ROTTA 59

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jindaga jekk rotta 59 tistax tgħaddi minn Triq il-Pijunieri, San Pawl il-Baħar fi triqtha mill-Belt?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MQABBA - ŻIEDA TA' L-GĦOLI TAL-ĦAJJA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 12192 u jgħid x'inhi r-raġuni li d-dħul tal-persuna indikata la jirrifletti ż-żieda fil-promozzjoni u lanqas ta' l-għoli tal-ħajja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12192.

NDAFA PUBBLIKA – FREEPHONE SERVICE

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għall-komunikat mill-ministeru dwar id- dipartiment għas-servizzi ta' l-indafa u dwar freephone 8007 6608, jista' il-Ministru jgħid jekk dan is-servizz huwiex se jilqa' rapporti minn Għawdex?

Hemm maħsub freephone għal Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li s-servizz tal-freephone 8007 6608 huwa għal Malta.

Rigward jekk hemmx maħsub freephone għal Għawdex, nitlob lill-Onor.

Interpellant tindirizza l-mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

SANTA VENERA – REATI KRIMINALI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'kienu r-reati kriminali rrapportati lill-pulizija f'Santa Venera kull sena mill-2001 sa l- 2004?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi skond l-istatistika miżmuma mill- pulizija, il-lista ta' reati kriminali rrapportati fil-limiti ta' Sta Venera matul is-snin 2001-2004 hi kif tidher mit-tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SANTA VENERA: ISTITUT SAN ĠUŻEPP – GROUND SURFACING

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'kien ix-xogħol tal-gvern fl-irranġar ta' wiċċ il-pitch tal-ground ta' l-istitut ta' San Ġużepp, Santa Venera u kemm sewa dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kunsill għall-isport m'għamel l-ebda xogħol fuq il-wiċċ tal-ground ta' Sta.

Venera.

UNIVERSITA' – GĦOTI TA' DEGREES

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-Universita' ta' Malta hijiex l-unika istituzzjoni li għandha l-fakulta' u s-saħħa legali li tagħti degrees lil studenti universitarji?

Jista' jgħid ukoll jekk hemmx talbiet minn universitajiet barranin sabiex joperaw lokalment filwaqt li jkollhom id-dritt legali li joħorġu/jagħtu degrees?

F'każ li ssir tali talba, jista' il-Ministru jgħid xi tkun il-pożizzjoni tal-ministeru?

F'każ li r-risposta hi li l-Universita' ta' Malta għandha dritt esklussiv, jaħseb li din il-policy tmur kontra r-regoli ta' kompetizzjoni ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għal diversi snin kellna istituzzjonijiet edukattivi privati ta' livell ta' edukazzjoni ogħla li jew bi programmi tagħhom jew flimkien ma' universitajiet jew kulleġġi oħra barranin, offrew korsijiet li jwasslu għal degree jew diploma.

L-awtoritajiet kompetenti edukattivi fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni jistgħu biss jirregolaw kondizzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-liċenzja ta' skola.

Il-kwestjoni tar-rikonoxximent tad-degree jew diploma hi materja trattata taħt il-liġi apposta u l-liġi dwar l-edukazzjoni li tagħti ċerta mansjoni lis-Senat ta' l-Universita'.

Sakemm jiġu osservati standards edukattivi aċċettabbli fuq livell Ewropew kif ukoll il-kondizzjonijiet stabiliti għaż-żamma ta' skola m'għandu jkun ebda xkiel biex universita' barranija topera lokalment, naturalment b'kull każ jiġi ttrattat fuq il-merti tiegħu.

SANTA VENERA - KLABB TAL-BOĊĊI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'kien is-sehem tal-gvern fit- twaqqif u l-bini mill-ġdid tal-klabb tal-boċċi, f'Santa Venera u kemm ġie jiswa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li fis-sit imsemmi, twaqqa' il-bini eżistenti u minflok inbniet latrina pubblika u anke klabb tal-boċċi.

Ix- xogħol kollu, twaqqigħ u bini, sar mill-ħaddiema tal-gvern, f'isem il- kunsill lokali ta' Santa Venera, permezz ta' wieħed mill-każi tal-bidu tal- joint venture scheme.

Il-materjal ħa ħsiebu l-kunsill lokali u d- dipartiment tas-CMD ipprovda l-mano d'opera

L-ispiża tax-xogħol manwali li sar mid-dipartiment tas-CMD għall-bini tal- klabb tal-boċċi telgħet għal Lm3,035.58.

Minn dan l-ammont il-kunsill iffranka Lm1,825.32 għax ħallas biss 60% tal-materjal u 20% tal-mano d'opera.