MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 381 It-Tnejn, 8 ta' Mejju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 381

It-Tnejn, 8 ta' Mejju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 381

It-Tnejn, 8 ta' Mejju 2006

WERREJ

MINUTI 1

PETIZZJONI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 8

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-LIĠIJIET DWAR IL-PROTEZZJONI

TAL-KOMSUMATUR (IT-TIENI QARI)

CONSUMER PROTECTION LAWS (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 9

AĠĠORNAMENT 28

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI 32

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 46

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 380 li saret fit-3 ta' Mejju, 2006 ġew konfermati.

PETIZZJONI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, l-iskola primarja Rosa Magro tax- Xewkija tul dawn l-aħħar snin ma ngħatatx l-attenzjoni li jixirqilha u mhux b'kumbinazzjoni li tinsab fi stat delapidat.

Verament kien ta' sodisfazzjon għalija li nsir naf li fl-iskola se jsiru xi xogħlijiet, għalkemm ikolli nirreġistra d-diżappunt tiegħi għal dak li hemm miktub fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 18,069, fejn qed jingħad li ma jirriżultax li hemm xi periklu.

Fil-fatt jeżisti periklu, l-aktar fil-kolonni ta' l-istess skola.

Għalhekk, Sur President, f'isem il-ġenituri tat-tfal li jattendu din l- iskola qed nippreżentalek din il-petizzjoni biex niġbed l-attenzjoni ta' l- awtoritajiet ħalli jieħdu l-passi meħtieġa u jirranġaw il-ħsarat li fiha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għall-Mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL F'ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Clyde Puli) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'xogħlijiet saru fl-iskejjel ta' Ħaż-Żebbuġ mill-1994 'il hawn u x'kienet l-ispiża?

X'xogħol hu pproġettat li jsir fil-futur qarib u x'inhi l- istima?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm għaqdiet sportivi, assoċjazzjonijiet u federazzjonijiet ġew megħjuna mill-kunsill Malti għall-isport?

X'inhi l-għajnuna li ngħatat?

Xi kriterji ntużaw?

Min huma dawk li talbu l-għajnuna?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SERVIZZI FINANZJARJI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'inhu l-kontribut tas-servizzi finanzjarji bħala persentaġġ tal-GDP?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): It- tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm self-employed li bbenefikaw minn xi għajnuna naxxenti mill-budget jew mill-Unjoni Ewropea?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun aktar ċar u jgħid għal liema snin qed jitlob din l-informazzjoni u anke jikkjarifika jekk l-għajnuniet li qed jistaqsi dwarhom humiex diretti jew indiretti.

CAPITAL GAINS TAX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Sammut) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jispjega għala uffiċjali mid-dipartiment tat-taxxi interni taw istruzzjonijiet lill- uffiċċju tas-subbasti biex iżomm 7% mir-rikavat ta' kull bejgħ bħala capital gains u dan minkejja stqarrija tal-prim ministru li l-eżenzjoni mill-capital gains ta' bejgħ b'subbasti se tibqa' mhux mittiefsa, dejjem skond dak li hemm miktub fl-aħħar paragrafu ta' paġna 32 tal-budget speech ta' din is-sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li artiklu 5A introdott b'Att II ta' l- 2006, fih numru ta' esklużjonijiet u eżenzjonijiet.

L-esklużjonijiet jirriferu għal dawk it-trasferimenti li m'humiex taxxabbli taħt artiklu 5A bit-12%, imma huma taxxabbli xorta waħda taħt xi artiklu ieħor fil-liġi.

L- eżenzjonijiet jirriferu għal trasferimenti li fihom infushom huma taxxabbli imma li qed jiġu meqjusin li m'humiex taxxabbli taħt l-ebda artiklu tal- liġi.

Il-paragrafu tad-diskors imsemmi juża l-kelma "eżenzjonijiet" kemm għal dawk it-trasferimenti li ġew esklużi minn dan l-artiklu l-ġdid kif ukoll għal dawk li ġew eżentati mit-taxxa.

F'dan is-sens baqgħet l-eżenzjoni fejn ikun każ ta' trasferiment ta' proprjeta' residenzjali jew assenjament ta' proprjeta' b'konsegwenza ta' separazzjoni.

Dawn, flimkien ma eżenzjonijiet oħrajn, japplikaw kemm taħt artiklu 5 (qligħ kapitali) kif ukoll taħt l- artiklu l-ġdid 5A (bit-12%).

Dwar trasferimenti bis-subbasta tajjeb wieħed jgħid li l-liġi tat-taxxa fuq id-dħul qatt ma pprovdiet ezenzjoni mit-taxxa.

Sal-lum dawn kienu taxxabbli taħt artiklu 5 u l-paragrafu tad-diskors imsemmi jgħid biss li l-bdil fis- sistema tat-taxxa għal rata ta' 12% finali mhux se jolqot trasferimenti bis- subbasta għax dawn se jibqgħu taxxabbli taħt is-sistema ta' qabel.

L-Att II ta' l-2006 mhux qiegħed jeżenta imma jeskludi dawn it-trasferimenti mill- artiklu 5A, fis-sens li dawn it-trasferimenti jibqgħu ntaxxati bis-sistema' ta' qabel.

Għaldaqstant tajjeb qed isir bħalissa li qed tinzamm it-taxxa provvizorja ta' 7% fuq il-valur tat-trasferiment.

N.I. CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti update tal-ħlasijiet dovuti tan- national insurance minn kumpanniji privati, kumpanniji li għandhom investiment mill-gvern, lukandi, persuni self-employed, eċċ.?

Jista' jagħtina l-informazzjoni b'mod separat?

Kemm minn dawn il-pagamenti dovuti lid-dipartiment huma abbażi ta' ħlas kontra xi xorta ta' agreement?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): It- tagħrif mitlub huwa kif indikat fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li bejn l-1998 u l-2005, in-national insurance contributions dovuti mil-lukandiera telgħu għal Lm203,000 minn Lm72,000?

Kif jispjega s-Segretarju Parlamentari li hemm din is-somma konsiderevoli x'tinġabar?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jekk nista' nibda mit-tieni mistoqsija, bażikament li jiġri hu li jkollok ammont ta' nies li jkunu waqgħu lura fil-ħlas tan- national insurance ta' l-impjegati tagħhom u allura jagħmlu arranġament mad- dipartiment biex dawk il-flus iħallsuhom fuq ċertu perijodu ta' żmien, li fil-każ tan-national insurance huwa ta' 12-il xahar.

Dan jiġri wkoll fejn jidħol id-dipartiment tat-taxxi interni fejn il-ħlas normalment isir fuq 24 jew 30 xahar.

Issa jekk wieħed iħares lejn kull sena f'dan il-perijodu ta' żmien isib li l-ammont żdied sostanzjalment fl-1999 - forsi minħabba li kienet saret xi riorganizzazzjoni - meta kien tela' għal Lm184,000 u konna qegħdin kważi fl- istess binarji tal-lum.

Fil-fatt fl-2000 l-ammont kien ta' Lm150,000, fl- 2001 kien ta' Lm250,000, fl-2002 kien ta' Lm150,000, fl-2003 kien ta' Lm149,000, fl-2004 kien ta' Lm142,000 u nistgħu ngħidu li l-average kien ta' madwar Lm150,000.

(Interruzzjonijiet)

Is-somma li titħallas f'sena partikolari mhux neċessarjament tkun tirrifletti s-somma dovuta għal dik l-istess sena għax jista' ikun li l- ħlas ikun dovut għas-snin ta' qabel ukoll, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma allura fejn hi l-accountability li tant nisimgħu dwarha ladarba hemm kumpanniji li qed jaqgħu lura fil-ħlas tan-national insurance contributions, flus dawn li fuq kollox ikunu diġa' inqatgħu mis- salarji tal-ħaddiema?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: L-Onor.

Membru ġej mill-istess lokalita' tiegħi u naħseb li jiftakarha l-problema li kellhom jiffaċċaw diversi nies li kienu mpjegati ma' l-ex-lukanda Verdala.

L-azjendi li jaqtgħu sehem mill-paga ta' l-impjegati biex iħallsu n-national insurance jew l-income tax, suppost li jaġġornaw rwieħhom billi jħallsu ammont ekwivalenti sa l-10 tax-xahar ta' wara.

Imma sfortunatament ikun hemm kumpanniji jew azjendi li jibqgħu lura milli jagħmlu dan, forsi minħabba traskuraġni jew minħabba nuqqas ta' cashflow.

Fl-aħħar tas-sena l-gvern ġeneralment jinforma lil dawn il- kumpanniji dwar il-ħlas dovut lilu u meta dan ma jitħallasx fi żmien stabilit, jista' iwaħħalhom xi penali.

Barra minn hekk, il-ħaddiema mhux dejjem ikunu informati li ma tkunx qed titħallsilhom il-bolla u allura nifhem it-tħassib ta' l-Onor.

Interpellant dwar sitwazzjoni bħal din.

Naħseb li wasal iż-żmien li meta kumpanniji jew azjendi jaqgħu lura fil-ħlas tan-national insurance, id-dipartiment mhux biss għandu jikteb lill-istess kumpannija biex jgħarrafha imma għandu jikteb ukoll lill-impjegati biex jinformahom li l-bolla tan-national insurance m'hijiex qed titħallas u li din tista' taffettwalhom il-pensjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma jista' isir stħarriġ biex naraw x'miżuri jistgħu jiġu applikati bil-għan li nissalvagwardaw id-drittijiet fundamentali tal- ħaddiema?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Jekk wieħed jara kemm żdied minn sena għall-oħra l- ammont li għandu jingħata bħala kontribuzzjoni u anke jagħmel allowance għall-inflazzjoni u ż-żieda fil-pagi, isib li hemm madwar 90% tan-nies li jħallsu b'mod regolari.

Imbagħad jibqagħlek dawk l-10% bi problema biex iħallsu t-taxxa, biex iħallsu l-income tax u biex iħallsu n-national insurance.

Minn żmien għall-żmien jinqalgħu wkoll problemi minħabba instances ta' one-off li wieħed ma jkollux kontroll fuqhom.

Naħseb li l-fatt li wara l-1998 l-affarijiet aġġornajnihom b'tali mod li llum għandna compliance rate ħafna aħjar milli qatt kellna qabel, huwa riżultat ta' accountability u huwa wkoll riżultat ta' l-attenzjoni li ngħatat mid-dipartiment.

Naturalment dejjem se jibqagħlek dak il- persentaġġ żgħir ta' kontribwenti li ma jkunux up to date fil-ħlasijiet.

TRIQ PIJU XII FL-IMĠARR

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Joseph Cassar) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għala waqaf ix-xogħol li kien qed isir fi Triq Papa Piju XII fl-Imġarr?

Meta se jitkompla?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Ix- xogħol fit-triq imsemmija kellu jieqaf minħabba li saret talba mir- residenti u mill-kunsill lokali għall-bini ta' retaining wall li ma kienx inkluż fit-tender.

Qegħdin isiru l-istimi neċessarji biex tittieħed deċiżjoni u x-xogħol ikun jista' jitkompla kemm jista' ikun malajr.

TEATRI ASTRA U AURORA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18327 u r-risposta relattiva, ma jaħsibx il-Prim Ministru li tali attivitajiet - qed nirriferi għall-opri liriċi li jittellgħu fl-Astra u l-Aurora u li jagħtu kontribut konsiderevoli għax-xena kulturali lokali - għandhom jikkwalifikaw għall- eżenzjoni mill-VAT, aktar u aktar meta tqis li ħafna drabi dawn isiru b'telf?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- attivitajiet tat-teatri ma jikkwalifikawx għall-eżenzjoni mill-VAT peress li skond artiklu 5 tal-liġi tal-VAT, teatru huwa meqjus bħala persuna li twettaq attivita' ekonomika, ikun x'ikun ir-riżultat jew l-għan ta' dik l- attivita'.

Ladarba t-teatri jiġbru l-VAT, jistgħu dejjem inaqqsu dak l-input li l-liġi tal-VAT tippermettilhom li jagħmlu kontra d-dħul ta' l-attivita' ekonomika tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Caruana, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Hemm il-ħsieb li 'l quddiem it-teatri jiġu eżentati mill-ħlas tal-VAT, peress li dawn jikkontribwixxu ħafna għax-xena kulturali ta' pajjiżna?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Apparti l-fatt li nofs l-attivitajiet kummerċjali f'Malta huma b'xi mod assoċjati mal-kultura, fil-preżent m'aħniex f'pożizzjoni li neżentawhom mill-VAT.

MR SPEAKER: L-Onor.

Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Imma dan il-fattur ma jistax jiġi kkonsidrat ladarba qegħdin nitkellmu fuq opri liriċi li jittellgħu biss xi darbtejn f'sena?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, il-gvern qiegħed jistudja l-punt li qed taċċenna għalih l-Onor.

Caruana.

Ma jidhrilniex li s-soluzzjoni dwar kif nistgħu ngħinu l-qasam kulturali trid bilfors tkun eżenzjoni mill-ħlas tal-VAT, peress li miżura bħal din tista' tiftaħlek baħar sħiħ ta' attivitajiet oħra li mhux neċessarjament inkunu qegħdin nagħtuhom priorita'.

Naturalment huwa fatt rikonoxxut li ż-żewġ teatri li għandna f'Għawdex qegħdin jagħtu kontribut kbir.

Dan qed isir permezz ta' sens qawwi ta' kontribut mill-volontarjat li jsir miż-żewġ każini tal-baned u l-gvern qiegħed jikkonsidra metodi ta' kif jista' ikompli jgħin lil dawn l- għaqdiet.

Qed ngħid "ikompli jgħin" għax irrid nenfasizza li l-gvern diġa' qiegħed jagħti l-għajnuna tiegħu, pero' qed jistudja mod kif jista' jgħin aktar.

Naturalment meta jasal il-mument inkunu nistgħu nħabbru d-deċiżjonijiet tagħna dwar dan, Sur President.

TRASFERIMENT TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Ma jaħsibx il-Prim Ministru li hija inġustizzja li t-taxxa tal-wirt ġiet imnaqqsa għal 12% meta dawk li biegħu ftit ġranet qabel ma tħabbret il-miżura l-ġdida, qed ikollhom iħallsu bil-35%?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Għall- eżattezza rrid ngħid li fil-budget li għadda ma sar l-ebda tibdil fit-taxxa tal-wirt.

Naħseb li l-Onor.

Membru qiegħed jirriferi għat-taxxa fuq trasferiment ta' proprjeta' li tkun ġejja mill-wirt.

Biex wieħed jasal għall-konklużjoni jekk ġewx żvantaġġati jew le dawk li biegħu ftit ġranet qabel ma tħabbret il-miżura, ma tridx tara biss jekk ir- rata hijiex ta' 12% jew ta' 35% imma trid tħares lejn is-sistema kollha kif inhi llum.

It-35% kienet imposta fuq id-differenza bejn il-valur tat- trasferiment u l-valur ta' l-akkwist, li kien jinkludi wkoll it-taxxa tas- suċċessjoni.

Illum it-12% huma mposti fuq id-differenza bejn il-valur tas- suq tat-trasferiment u l-valur ta' l-akkwist.

M'hemmx dubju li wieħed mill-iskopijiet tal-bidla fit-tassazzjoni fejn tidħol il-proprjeta' hu li l-pubbliku jkun aġevolat u biex dan isir, anke għal raġunijiet ta' ordni pubbliku, irid ikun hemm a cut-off date.

Biex ma jiġux żvantaġġati la dawk li biegħu qabel u lanqas dawk li biegħu wara, daħħalna numru ta' dispożizzjonijiet transitorji fil-liġi.

Dawn jirriduċu mhux ftit xi effetti negattivi li jistgħu jirriżultaw meta sseħħ il-bidla.

Wieħed irid japprezza li ċ-ċirkostanzi ta' persuna huma differenti minn ta' oħrajn u li lanqas ta' l-istess persuna fi trasferimenti differenti ma jibqgħu l-istess.

Fil-fatt huma dawn iċ-ċirkostanzi li jrendu sistema favorevoli aktar mill-oħra, imma dan ma jfissirx li s-sistema tkun inġusta.

ĦAŻNA TA' ILMA TAX-XORB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ħażna ta' l-ilma tax-xorb?

Għal kemm perijodu ta' żmien isservi din il-ħażna?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Bħalissa l-ħażna ta' l-ilma tax-xorb li għandha l- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma hija ta' madwar 267,500 metru kubu f'Malta u 43,000 metru kubu f'Għawdex .

Dawn iċ-ċifri jsarrfu f'ħażna ta' madwar 3.75 ġranet u 5.75 ġranet rispettivament.

ĦAŻNA TA' PETROL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ħażna tal-petrol?

Għal kemm perijodu ta' żmien din il-ħażna sservi l- ħteġijiet tal-poplu?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1710.

ĦAŻNA TA' DIESEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ħażna ta' diesel?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1710.

ĦAŻNA TA' GASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ħażna ta' gass?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11395.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jiġi kkonsidrat li l-informazzjoni mitluba f'dawn it-tliet mistoqsijiet tingħata fi stadju ieħor?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President b'risposta għal dawn il-mistoqsijiet qegħdin ngħidu li din l-informazzjoni mhix tingħata minħabba raġunijiet kummerċjali.

Qegħdin ngħidu wkoll li f'kull każ hemm biżżejjed għall- ħteġijiet normali tal-pajjiż.

PROVVISTA TA' BIO-DIESEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex l-unika pompa ta' bio-diesel li hemm fir-Rabat m'hijiex tingħata provvista ta' dan il-prodott?

Jistgħu jsiru l-arranġamenti meħtieġa biex dan il-bżonn għall-komunita' tar-Rabat, Ħad-Dingli u l-Imtarfa jiġi milħuq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni Enemalta m'hijiex responsabbli mid- distribuzzjoni tal-bio-diesel.

MCAST MANAGERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm huwa minnu li ngħataw istruzzjonijet sabiex fl- MCAST jinħarġu applikazzjonijiet interni ħalli żewġ persuni tal-qalba jilħqu managers?

Kemm huwa minnu li wieħed mill-applikanti li ġie mlaħħaq m'għandux il-kwalifiki neċessarji?

Għaliex intgħażel hu meta hemm persuni oħrajn li għandhom snin twal ta' esperjenza?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Bl-ebda mod ma jirriżulta li ngħataw istruzzjonijiet ħalli "żewġ persuni tal-qalba" jilħqu managers fl-MCAST.

Għall-aħħar tas-sena l- oħra kienu ħarġu applikazzjonijiet interni għall-pożizzjoni ta' health and safety manager u precincts manager fl-MCAST u jien informat li ż-żewġ kandidati magħżula jissodisfaw il-kriterji mitluba fl-applikazzjoni rispettiva.

PROPRJETA' F'SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: X'inhi r-raġuni li meta l-familja Gatt uriet ix-xewqa li tbigħ "Villa Acushla", f'Myrtle Avenue, San Ġwann (HAP640/96) ma ġietx informata miċ-chairperson ta' l-awtorita' tad-djar dwar l-ammont ta' flus li kellha tħallas una volta d-dar tinbigħ biex tiġi konvertita f'appartamenti?

X'inhi r-raġuni li l-ittra ta' l-avukat tal-housing authority intbagħtet unsigned?

X'inhi r-raġuni li dan l-istess avukat kien qalilhom li ma kellux ikun hemm diffikulta' biex din id-dar tiġi konvertita f'appartamenti?

Intalab il-parir ta' l-avukat ġenerali dwar dan il-każ?

Id-dar ta' ħdejn il-villa li kienet iġġib l-isem ta' "Charlorden" u li se tiġi konvertita f'appartamenti, kellha l-istess kondizzjonijiet imposti fuq it-transazzjoni ma' l-awtorita' tad-djar, fosthom li m'hemm l-ebda pendenza u li l-partijiet kienu qed jirrinunzjaw għal kull azzjoni spettanti lilhom kontra xulxin?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Skond il-policy stabilita ta' l-awtorita' tad-djar, meta sidien ta' plots mogħtija mill-gvern jitolbu li jwaqqgħu l-post biex jibnu aktar minn residenza waħda, dawn jintalbu jħallsu 25% tal-valur ta' l-art kif stmat mill-periti ta' l-awtorita'.

Iż-żewġ każi li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant jaqgħu taħt din il-policy u l-awtorita' talbet is-somma ekwivalenti għal 25% tal-valur ta' l-art.

Ninsab informata wkoll li jekk l-ittra li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant fit-tieni parti tal-mistoqsija ma ħarġetx iffirmata, dan ġara bi żvista.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Filwaqt li naċċetta l-ispjegazzjoni tal-Ministru, hemm xi ċans li din l-ittra tiġi sostitwita b'oħra formali u bil-firma ta' l- avukat ta' l-awtorita'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jiena personalment ma nsib l-ebda problema li nagħmel dan u din it-talba ta' l-Onor.

Brincat se nirriferiha lil Dr. Ray Zammit, l-avukat ta' l-awtorita' tad-djar.

PROPRJETA' F'SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'użu se jsir mill- uffiċini tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma li kien hemm fuq il- ġibjun ta' San Ġwann, angolu ma' Myrtle Avenue?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Il-proprjeta' in kwestjoni hija tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma u l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Imma x'ġie deċiż li jsir mill-uffiċini tal- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma li kien hemm f'San Gwann?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Assolutament lanqas biss naf li l-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma għandhom uffiċini f'San Gwann, pero' jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli mistoqsija bil-miktub inkun nista' nagħtih l- informazzjoni li qed jitlob.

IMPJEGATI TAS-SEA MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema tas-Sea Malta ġew impjegati mal- ministeru jew xi ente li taqa' taħtu?

Kemm huwa minnu li wħud minn dawn l- impjegati tnaqqsilhom is-salarju?

ONOR.

AUSTIN GATT: Hemm 39 ħaddiem tas-Sea Malta li ġew impjegati ma' enti li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi, għalkemm la nista' niċħad u lanqas nikkonferma li wħud minn dawn l-impjegati tnaqqsilhom jew żdedilhom is- salarju.

Li nista' ngħid hu li s-salarji ta' l-impjegati li ġew redeployed huma l- istess bħal ta' ħaddiema oħra fl-istess grad u fl-istess post tax-xogħol.

IMPJEGATI TAS-SEA MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ex-impjegati tas-Sea Malta li ġew ingaġġati mal-ministeru jew enti li jaqgħu taħtu, li żdeditilhom il-paga meta kkomparata ma' dik li kellhom qabel?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18449.

IMPJEGATI TAS-SEA MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk inħarġux calls for applications għal xogħol fil-ministeru jew enti li jaqgħu taħtu u jekk intgħażlux xi ex-Sea Malta employees għal dawn il-pożizzjonijiet?

X'kienu dawn il-calls for applications?

Kemm nies applikaw u min kienu l-membri tal-bord ta' l- għażla?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minn April ta' 2005, sejħiet għal applikazzjonijiet għal xogħol fil-ministeri jew dipartimenti isiru mill-MPO u l-Onor Interpellant għandu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

Fejn jikkonċerna s-settur pubbliku, kemm-il darba l-post jibqa' vakanti wara sejħa għal applikazzjonijiet mill-MPO, jingħata l-permess sabiex il- proċess jitkompla tramite l-ETC.

Qabel l-2005, l-enti pubbliċi kienu joħorġu s-sejħiet għal applikazzjonijiet tramite l-ETC.

Peress li l-Onor.

Interpellant ma ndikax terminu speċifiku ta' żmien, ma nistax nagħti iżjed informazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport annwali tal-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku għas-sena 2005; u

Rapport annwali ta' l-awtorita` tax-xandir għas-sena 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' mwiet kawża ta' suwiċidju, bejn l-1998 u l- 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18677;

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi nqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għalliema u s-suġġetti li jgħallmu fl-MCAST Naxxar, fid- diversi korsijiet dwar kostruzzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18712;

Tagħrif dwar tilwim industrijali bejn l-1980 u l-2000, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari W226;

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Estimi tad-dħul u nfiq tas-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali għas-sena 2006;

Audited financial statements tas-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 2005;

Estimi tad-dħul u nfiq ta' Patrimonju Malta għas-sena 2006;

Rapport annwali ta' Patrimonju Malta għas-sena 2004/2005; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar sponsorships fil-każ ta' membri ta' l-istaff fil- ministeru ta' l-affarijiet barranin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18453; u

Tagħrif dwar uffiċjali li għandhom 'il fuq minn 61 sena fil-ministeru għall-affarijiet barranin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18455.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 109 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 li jemendaw ir- regolamenti fuq il-provvista ta' l-elettriku (emenda nru.

3); u

Rapport annwali u l-financial statements tal-Malta Enterprise għas-sena li għalqet fil-31 ta' Diċembru, 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Stqarrijiet Ministerjali?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-LIĠIJIET DWAR IL-PROTEZZJONI TAL-KOMSUMATUR

CONSUMER PROTECTION LAWS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-3 ta' Mejju, 2006 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, suppost li bis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, wieħed mill-aktar oqsma fejn kellna mmorru tajjeb kien dak tal- konsumaturi, kemm minħabba l-istandards għoljin li hemm f'dan il-qasam fl- Ewropa kif ukoll minħabba diversi direttivi li jolqtu l-ħarsien tal- konsumatur b'mod pożittiv.

Iżda sfortunatament fil-prattika, sforz il- politika żbaljata tal-gvern, il-qasam tal-konsumatur huwa wieħed mill-aktar oqsma fejn qtajna lura.

Dan ġej mill-fatt li kif qal xi ħadd dan l-aħħar, sfortunatament għandna gvern li ma jiddeċiedi xejn jew inkella jiddeċiedi mingħajr ma jikkonsulta lill-partijiet interessati.

L-aktar każ lampanti huwa fir-rigward ta' l-uffiċċju tal-kummerċ ġust.

Sakemm ma kienx hemm żviluppi li ma nafx bihom jien u ma ġietx informata bihom din il-Kamra, għadna bla regolatur f'dan il-qasam tant importanti u dan minħabba li min kien responsabbli għal dan ix-xogħol ingħata promozzjoni u sar segretarju permanenti u l-gvern innifsu stqarr li għadu ma jistax isib persuna idonea għal din il-kariga.

Dan minkejja l-ħafna konsulenti li għandu miegħu f'diversi rwoli u karigi.

Aħseb u ara kemm se naslu biex inwettqu l-ideal ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-consumer affairs li jkollok approach komprensiv u integrat għall-problemi kollha fil-qasam tal-konsumatur.

Illum meta tiltaqa' ma' ċittadini komuni ssib li l-akbar preokkupazzjoni tagħhom, apparti mill-qgħad u mill-job insecurity, hija proprju l-għoli tal- ħajja li qed jifni lil diversi familji Maltin u Għawdxin.

Għalkemm wieħed irid iżomm f'moħħu ż-żieda tal-cost tal-fuel, ħaddieħor fl-Unjoni Ewropea – li hu importatur nett tal-fuel ukoll - xorta waħda għandu rata ta' inflazzjoni ferm aktar baxxa minn tagħna, speċjalment jekk nieħdu diversi pajjiżi li ssieħbu magħna fl-Unjoni Ewropea.

X'juri dan kollu?

Dan juri li l-għoli tal-ħajja qed tiġi kawżata primarjament minħabba dawk li jissejħu government induced costs li dan il-gvern webbes rasu fuqhom u ma jridx jindirizzahom.

Bla dubju ta' xejn, żewġ issues li qegħdin jinkwetaw l- aktar lill-Maltin huwa l-impatt ta' l-introduzzjoni bikrija ta' l-ewro kif ukoll il-politika żbaljata u preġudikata tal-gvern dwar il-hedging.

Ħalli nibda bil-kwestjoni ta' l-ewro.

Minkejja li meta n-naħa tal-gvern imorru barra minn Malta biex jippromwovu lil Malta bħala ċentru għall-investiment barrani u għas-servizzi finanzjarji, jiftaħru li għandna kunsens nazzjonali dwar is-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea u minkejja li meta jmorru jindirizzaw il-konferenzi barra minn Malta, il-ministri tal-gvern qed jgħidu li anke l-oppożizzjoni li kienet kontra s-sħubija ta' l-Unjoni Ewropea, illum aċċettat ir-rieda tal-maġġoranza u qiegħda taħdem biex nieħdu l-benefiċċji massimi ta' din is-sħubija, sfortunatament f'Malta l- argument qed jiġi poġġut mod ieħor għal skopijiet partiġjani u elettorali.

Dan jikkonfermawh mill-inqas erba' esponenti Nazzjonalisti.

Qed nirriferi għal Dr Simon Busuttil f'xi diskors li għamel dan l-aħħar kif irrapportat fil-ġurnal "The Times", l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando kif tkellem fil-programm "Opinjonisti" tas-Sur Joe Grima nhar il-Ħamis li għadda, is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech f'okkażjonijiet differenti u s-Segretarju Parlamentari Edwin Vassallo fuq Radio 101 proprju llejla.

Dawn ilkoll kemm huma, qisu xi ħadd qed jiġbdilhom xi spaga, stqarrew li aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni aċċettajna s-sħubija fl-Unjoni Ewropea għall-konvenjenza u fosthom kien hemm min qal li bi gvern Laburista ġdid, nistgħu saħansitra nipprovaw noħorġu lil Malta mill-Unjoni Ewropea.

Dan huwa ingann għax il-politika tagħna f'dan ir-rigward kienet ġiet deċiża b'vot sigriet fil-konferenza ġenerali tal-partit.

Mhux hekk biss imma lqajna l-kostituzzjoni Ewropea minkejja li hemm diversi pajjiżi Ewropej li għadhom m'għamlux dan.

Diversi drabi, il-kap tal-partit għamilha ċara li l- kapitlu tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea huwa kapitlu magħluq u għalhekk ma nistax nifhem kif min-naħa ta' esponenti għolja tal-gvern, jista' jkun hemm dan it-tip ta' diskors.

Kif dawn meta jmorru barra biex iġibu l-investiment jgħidu mod u f'Malta jgħidu mod ieħor?

Forsi dan qed isir biex jibdew jiżirgħu minn issa d-dubji u l-inċertezza dwar il-pożizzjoni li jista' jkollu l-partit Laburista.

Dawn biex iħawdu l-imħuħ qegħdin saħansitra jagħtu l-impressjoni li l-kwestjoni ta' l-ewro se teskala f'replika tal- kampanja referendarja ta' l-2003.

Dan m'hu minnu xejn, Sur President.

Il- pożizzjoni tagħna dwar l-ewro hija ċara u hija purament teknika.

Sur President, fil-prinċipju aħna favur id-dħul ta' l-ewro u nafu li bħala membri għada jew pitgħada din trid tidħol fil-pajjiż – mhux bħad-Daniżi u l- Ingliżi li jistgħu jagħmlu opting out – pero` qed ngħidu li ma jagħmilx sens li nidħlu meta r-rata tat-tkabbir ekonomiku tagħna għadu baxx.

Din il- preokkupazzjoni mhux aħna biss qed narawha.

Fil-fatt fir-rapport annwali tal-Bank Ċentrali, l-istess gvernatur qal li r-rata ta' tkabbir ta' 2% - kif inhu mbassar li jkollna din is-sena – m'hijiex se tkun biżżejjed biex tgħinna negħlbu l-problemi li għandna quddiema, aħseb u ara kemm se tgħinna biex naddottaw għall-ewro jekk naddottawha malajr kif irid il-gvern.

Kien hemm min qalli li qed nimmiraw daqsxejn fil-għoli meta qed ngħidu li rridu rata ta' tkabbir ta' 4% pero` jien ma naqbilx ma' dan.

Meta aħna konna għamilna l-manifest elettorali għall-elezzjoni ta' l-2003 ukoll konna qed naħsbu fuq rata ta' tkabbir ta' 4% fuq medda ta' żmien u għalhekk ma nħossx li konna jew qegħdin insemmu l-impossibbli meta nimmiraw għal din ir-rata.

Konferma ta' dan tasal minn Ċipru fejn wieħed jara li dan il-pajjiż li ssieħeb magħna fl-Unjoni Ewropea, is-sena l-oħra rnexxielu jkabbar l- ekonomija tiegħu b'4.2% filwaqt li din is-sena din l-ekonomija mistennija tikber b'4%.

Minkejja li l-gvern Malti ddeċieda li jipprova jidħol fl-ewro f'Jannar ta' l-2008, jien personalment ngħid li jekk nibqgħu f'din l- inflazzjoni għolja li għandna bħalissa, nistgħu saħansitra ma nilħqux dan it-target.

Dan iġibna għall-kwestjoni tad-dual pricing.

L-ewwelnett wara dak li qrajt illum fil-ġurnal "The Times" ngħid li jkun tajjeb li l-gvern jistqarr ċar u tond – jien kont nippretendi stqarrija tad- DOI illum – jekk reġax biddel il-pożizzjoni tiegħu dwar dan is-suġġett.

Skond rapporti li qrajna fl-istampa lokali proprju llum, jidher li wara kollox id-dual pricing jista' jiddaħħal f'Lulju ta' l-2007 u mhux f'Jannar ta' l-istess sena kif kien iddeċieda l-gvern minn wara dahar il-korpi kostitwiti li jagħmlu parti mill-consultative arm tan-NECC.

Ftit jiem ilu riedu jagħtu l-impressjoni li l-Kummissarju Almunia ta xi ħasla lill- oppożizzjoni dwar dak li għedna fuq l-ewro.

Dan m'hu minnu xejn għaliex jekk kien hemm xi ħadd li ġie mwissi kien il-gvern innifsu meta l-Kummissarju Almunia wissieh dwar il-mod kif kien beħsiebu jintroduċi d-dual pricing u appellalu għal darba, darbtejn biex jimxi b'sens ta' kawtela.

Dan tant huwa minnu li l- kummissarju Ewropew lill-gvern Malti kien qallu biex ikun prudenti għax jekk Malta se tidħol fil-euro zone f'Jannar ta' l-2008, ir-rata tal-kambju finali u irrevokabbli bejn il-lira Maltija u l-ewro tiġi stabbilita biss fi tmiem Ġunju jew fil-bidu ta' Lulju ta' l-2007 u mhux qabel.

Indirettament kien qed jgħidilhom li hija ħmerija li jdaħħlu d-dual pricing sitt xhur qabel iż-żmien opportun.

Għalkemm sa ftit ilu l-gvern deher determinat li jġib id-dual pricing date 'il quddiem għal Jannar ta' l-2007, issa s- Segretarju Parlamentari Tonio Fenech donnu biddel id-diska u stqarr – skond ma qrajna fil-media – li d-deċiżjoni tal-Kabinett ma kenitx waħda kategorika tant li kienet waħda li tippermetti ċertu leeway u flessibilita` minkejja li d-data preferita tal-Kabinett kienet u tibqa' l-1 ta' Jannar ta' l-2007.

Sur President, dan juri li l-gvern ma ġiex imċanfar biss mill-oppożizzjoni, mill-GRTU u miċ-Chamber of Commerce iżda wkoll mill-Kummissarju Almunia nnifsu minkejja li l-media Nazzjonalista dan ma qalitux.

Punt importanti li l-pubbliku għandu jifhem huwa – u dan mhux qed ngħidu bi kritika għall- Unjoni Ewropea imma għaliex wieħed irid japprezza x'inhu r-role ta' l- Unjoni Ewropea fil-kwestjoni ta' l-ewro u x'inhu r-role tagħna bħala partit fl-oppożizzjoni – li filwaqt li l-Kummissjoni Ewropea għandha obbligu wieħed biss, li tħares lejn is-sħubija tagħna fl-ewro mill-perspettiva ta' jekk nilħqux jew le l-kriterji ta' Maastricht, aħna bħala partit Laburista għandna obbligi akbar u aktar mifruxin.

Aħna għandna d-dmir li niżguraw li kemm jekk qed nitkellmu dwar inflazzjoni reali u kemm jekk qed nitkellmu dwar inflazzjoni perċepita, aħna nipproteġu bl-aħjar mod li nistgħu lill- familji Maltin u Għawdxin - speċjalment dawk tal-faxxa ta' isfel u tan-nofs tas-soċjeta` Maltija – u lill-pensjonanti li kif jaf kulħadd għandhom dħul saħansitra aktar limitat biex ma nsemmiex il-piżijiet li għandhom meta jiġu biex jixtru ċerti mediċini.

F'dan il-kontest nerġa' nsemmi lil Ċipru fejn hemm partiti ta' l-oppożizzjoni li minkejja li minn dejjem kienu favur sħubija fl-Unjoni Ewropea, xorta waħda qed jappellaw lill-gvern ta' Ċipru biex jipposponi l-adozzjoni ta' l-ewro b'sena ħalli jtaffu l-piż tat- transizzjoni fuq il-lower income earners u l-middle classes tas-

soċjeta` Ċiprijotta.

Jekk il-gvern se jkompli jwebbes rasu u jagħmel fattih, aħna fid-dmir li nispjegaw lill-pubbliku li l-weġgħa li se jsofri ma tkun xejn ħlief l- irresponsabbilita` tal-gvern Nazzjonalista li bħas-soltu anke dwar din il- kwestjoni, miexi b'mod indifferenti u b'mod insensittiv.

Jekk ma nagħmlux dan, fil-fehma tiegħi nkunu qed nonqsu minn dmirna bħala oppożizzjoni serja.

Huwa proprju għalhekk u għax jafu dan, ngħid jien, li n- Nazzjonalisti qed iħawdu din l-issue ma' l-issue tas-sħubija bħallikieku l- partit Laburista reġa' bdielu dwar jekk għandniex nibqgħu fl-Unjoni Ewropea jew le jew inkella bħallikieku xi ħadd mill-istrateġisti tal-partit Laburista ddeċieda li nagħmlu rewind u nerġgħu ngħaddu mill-argumenti kollha li kellna qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Jien ngħid li fid- dawl ta' dan kollu, l-awtoritajiet finanzjarji Maltin huma fid-dmir li jilqgħu l-istedina u l-isfida li saret mil-leadership tal-partit biex jagħmlu studju serju dwar l-impatt soċjo-ekonomiku ta' l-ewro fuq is- soċjeta` Maltija.

Anzi mmur oltre minn hekk u ngħid li dan l-istudju jmissu sar qabel ma' Malta ħarġet għonqha u ddeċidiet id-dħul prospettiv tagħha f'Jannar ta' l-2008.

Sur President, jekk jaslu biex jagħmlu dan l- istudju, jien nissuġġerixxi li jikkonsultaw studju li kien sar mill- professuri ta' Princeton University bl-isem ta' "The Euro Changeover and its effects of Price Transparency and Inflation" li kien sar f'Mejju tas- sena li għaddiet.

Issa ħalli niġi għal suġġett ieħor fejn qed tispikka l- ebusija tar-ras tal-gvern.

Hawn qed nirriferi għall-hedging fir-rigward tax-xiri tal-fuel.

Għalkemm jien kont il-ministru responsabbli meta bħala gvern Laburista daħħalna l-hedging, jiena dejjem emmint u għadni nemmen li l-hedging m'huwiex xi bakketta maġika imma fl-istess ħin huwa strument vitali, importanti u essenzjali biex irażżan l-impatt ta' l-għoli tal-prezz tal- fuel u jilqa' għal ċertu fluctuations li jistgħu joħolqu mhux biss instabilita` bla bżonn iżda anke piżijiet soċjali fuq is-soċjeta` Maltija, kif qed jiġri llum minħabba l-politika ta' dan il-gvern.

Għal mument wieħed jista' jinsa l-kontijiet tad-dawl u jħares biss lejn il-prezz tal-fuel.

F'dawn l-aħħar snin, id-diesel għola 'l fuq minn 150%, il-leaded petrol għola 'l fuq minn 62% u l-unleaded petrol għola 'l fuq minn 52%.

Illum dan m'għadniex ngħiduh aħna biss – avolja kien hemm żmien meta konna qed ngħiduh aħna biss – imma qegħdin jgħiduh diversi ekonomisti kif ukoll bosta korpi kostitwiti li mhux neċessarjament għandhom simpatiji lejn il-partit Laburista.

Għaldaqstant jien ma nistax nifhem għalfejn il-Ministru Austin Gatt issa ħadha kontra l-MHRA għaliex ħeġġewh biex jirrikorri għall-hedging.

Jien lil dawn in-nies ma nagħtihomx tort għax għalihom anke żieda marġinali fil-prezz tal-fuel ikollha effetti negattivi fuq l-operational costs tagħhom speċjalment meta t-tourist market huwa wieħed depressed u ħafna lukandi qed isibu li l-prezzijiet tas-suq huma saħansitra aktar baxxi minn dawk li qed joffru t-tour operators infushom.

Huwa ta' għajb li l-MHRA għadha qed tistenna l-eżitu tat-talba tagħha tas-6 ta' Marzu biex ikun hemm audit indipendenti dwar il-mod kif inħadmu s-surcharges fuq l-elettriku.

Fil-fehma tiegħi l-MHRA għandha għalfejn titħasseb doppjament għaliex kif stqarr il-president tagħha, minn Novembru ta' l-2005 'il quddiem, kull żieda kellha tiġi assorbita mil-lukandiera nfushom għaliex l-ebda tour operator ma kien lest li jikkonsidra tibdiliet fil-prezzijiet ikkuntrattjati madwar 16 jew 18-il xahar ilu.

Jien ma rridx inkun insolenti imma kultant il-Ministru Gatt meta jitkellem għandu s-sottilita` daqskemm għandu l-president ta' l-Iran.

Dan suppost jaf li 85% tan-negozju tal-lukandi 3-star u 4-star huwa marbut mat-tour operators u għaldaqstant dawn jinsabu b'idejhom marbuta l-ħin kollu għax li kieku kellhom jiġu biex jitolbu xi żieda fir-room rates tagħhom, ma kienu jaslu mkien.

Jien inħoss li l-ministru għandu jagħti sodisfazzjon lil din il-Kamra u lill-pubbliku in ġenerali u mhux biss il-korpi kostitwiti dwar l- issue kollha tas-surcharge u jagħmel l-audit li aħna stess konna bdejna nitolbuha.

Il-gvern għandu jagħmel ukoll studju - kif appella d-deputy leader tal-partit Laburista - dwar l-impatt tal-fuel liberalisation.

Dan qed ngħidu biex inkunu nafu bil-quddiem - u mhux wara li ssir il-froga – jekk dan hux se jkollu xi effett negattiv fuq il-konsumaturi Maltin u Għawdxin.

Kif beħsiebni nikteb għada f'ġurnal lokali, bħalissa m'hemm ebda diskussjoni serja għaddejja dwar sorsi alternattivi ta' enerġija fil- pajjiż, la min-naħa tal-gvern u lanqas min-naħa ta' ċerti korpi kostitwiti.

Pajjiżi bħall-Iskozja mhux għadhom kif għamlu investiment massiċċ – jekk mhux sejjer żball xi Stg300 miljun – fl-enerġija tar-riħ iżda ntrabtu li sas-sena 2020 iridu jibdew jiġġeneraw 40% ta' l-enerġija tagħhom minn sorsi alternattivi.

Issa forsi jkun hawn min igħidli: X'għandha x'taqsam l- Iskozja ma' Malta?

Dan qed ngħidu biex nuri li filwaqt li l-Iskozja – li hija biss parti żgħira mir-Renju Unit – għandha politika dwar l-enerġija alternattiva li tħares għat-tul, il-pubbliku Malti, u aħna bħala oppożizzjoni, ma nafux x'inhuma l-pjanijiet tal-gvern Malti f'dan ir- rigward.

Għalhekk nixtieq nistaqsi dwar x'inhuma l-pjanijiet tal-gvern Malti f'dan ir-rigward.

X'sar minnu l-pjan nazzjonali tal-gvern dwar l- enerġija?

Jien kont nippretendi li meta l-Ministru Gatt ġie biex iwieġeb lill-MHRA, ma kienx se jaqa' għall-insulti li s-soltu jħalli għall-oppożizzjoni imma kont żbaljat għax lill-MHRA laqagħhom bl-istess ton kif jilqa' lilna u qalilhom biex iqumu mir-raqda u jibdew jiffaċċjaw ir-realtajiet li qed tiffaċċja d-dinja bħalissa.

Jien lill-Ministru Gatt ngħidlu li jmissu jaqra studju li għamlet il-World Tourism Organisation dwar l-impatt taż- żidiet fil-fuel fuq it-turiżmu u tara kif tkellmu b'mod kategoriku favur il- hedging fil-qasam tal-fuel.

Imma x'għamel il-Ministru Gatt?

Minflok ma pprova jagħti tweġiba sodisfaċenti, dan dar fuq il-lukandiera u fakkarhom li hu għamlilhom il-capping.

Dan ipprova jkeskes lil-lukandiera mal- konsumaturi l-oħrajn billi jgħid li l-konsumaturi qed iħallsu prezz ogħla minħabba dan il-capping.

Sur President, naħseb li dan huwa very unfair min- naħa tal-ministru, a blow below the belt, għax jekk qed jagħmel dan, mhux qed jagħmlu biex jaġevola lil Ċikku jew lil Peppi bħala industrijalist imma biex jgħin lill-ekonomija Maltija in ġenerali.

Aħna anke dwar dan il- capping għandna r-riservi tagħna għaliex ma jagħmilx sens fil-mod kif qed jiġi applikat across the board u ma jagħmilx distinzjoni bejn faxex differenti tas-setturi turistiċi u industrijali.

Wieħed forsi jistaqsini fiex jidħol f'dan kollu l-konsumatur.

Jien ngħid li l-konsumatur jidħol għax l-ewwelnett it-turisti li jiġu fostna huma konsumaturi wkoll u t-tieni nett, għax jekk ma jiġux it-turisti, l-impatt iħossuh il-konsumaturi u n-negozjanti Maltin għax ikun hawn inqas purchasing power fost iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Milli qrajt fuq il- gazzetta llum jidher li l-gvern donnu stenbaħ u qiegħed jammetti li kellu jibda jirrikorri għall-hedging b'mod selettiv.

Għaldaqstant ikun tajjeb li nkunu nafu aktar dwar dan is-suġġett.

Irridu nkunu nafu kemm qed isir hedging, kif qed isir u anke meta qed isir.

Billi jiġi l-ministru u jgħidilna biss li qiegħed isir l-istudju dwar il-workings tas-surcharge m'huwiex biżżejjed għalina.

Li rridu nkunu nafu aħna bħala pubbliku in ġenerali huwa meta se jkun lest dan l-istudju, meta se jkun ippubblikat u min se jkun għamlu.

Sur President, dak li qal il-Ministru Gatt fuq li aħna se nħallu s- surcharge kif inhi llum hija biss gidba.

Din dehret fuq il-gazzetta "The Malta Independent" u m'hi xejn ħlief konklużjoni gratwita li wasal għaliha l-ministru bil-mod bizzarr ta' kif jasal għall-konklużjonijiet tiegħu.

Min sema' lil seħibna l-Onor.

Joe Mizzi l-bieraħ fil-Mosta, żgur li semgħu jistqarr fuq kif gvern Laburista ġdid kien se jirrevedi 'l isfel il-piż ta' l-enerġija fuq il-konsumaturi.

Dan qed ngħidu mhux illum biss għaliex qegħdin fl-oppożizzjoni u forsi għaliex fl-oppożizzjoni tista' twiegħed mingħajr ma twettaq mentri meta tkun fil-gvern trid twettaq dak li twiegħed.

Aħna qatt ma kellna rasna taż-żonqor bħalma għandu l-gvern preżenti.

Meta konna fil-gvern u għollejna r-rati tad-dawl u ta' l-ilma fl- 1997 u rajna li kien se jkun hemm min se jbati minn ċerti piżijiet li ma kienx jiflaħ għalihom, tajna widen għall-ilmenti u għas-suġġerimenti li saru kemm mill-GWU kif ukoll mill-UHM.

Barra minn hekk konna kkummissjonajna lis-Sur Alfred Mifsud u lis-Sur John Cassar White - naħseb li l-kredenzjali ekonomiċi tagħhom huma impekkabbli - sabiex jirrevedu r- rati oriġinarjament proposti.

Issa ma jiġix il-gvern jgħidilna li dan l-istudju huwa wieħed li ma jeżistix għaliex jien persważ li jekk min-naħa tal-gvern jew inkella l- cabinet secretary iqallbu fil-cabinet papers ta' dak iż-żmien, isibu li kien ġie saħansitra ċċirkolat u diskuss memorandum.

Dan kien ġie mqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra minni u mill-kollega tiegħi l-Onor.

Charles Buhagiar.

Id-differenza li hemm bejna u bejn il-gvern Nazzjonalista huwa li aħna ma konniex implimentajna dak l-istudju mhux għaliex ma konniex qbilna miegħu iżda minħabba li kienet resqet elezzjoni bikrija u allura kien dehrilna li tajjeb jew ħażin, ma konniex se nkunu kredibbli ma' l- elettorat jekk nirrevedu r-rati tad-dawl u ta' l-ilma lejliet l-elezzjoni ġenerali.

Irrid ngħid ukoll li matul il-ġimgħa l-oħra smajt b'attenzjoni kbira u b'ċertu interess id-diskors li sar mill-Onor.

George Vella dwar il- mediċini.

Ovvjament il-kollega tiegħi għandu esperjenza vasta ta' general practitioner u allura seta' jitkellem b'mod ċar ħafna fuq dak li qed jiġri fil-qasam tal-mediċini.

Pero` llum irrid niġbed l-attenzjoni għal xi ħaġa li żviluppat wara li tkellem l-Onor.

Vella u qiegħed nirriferi għall-akkuża serja li s-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech għamel fuq Radio 101.

Sur President, din l-akkuża smajtha b'widnejja stess waqt li kont għaddej bil-karrozza nhar is-Sibt li għadda.

Jekk fhimt tajjeb lill-Onor.

Fenech dan qal li mhux veru li hawn skarsezza ta' mediċini iżda li qed jiġri huwa li l-aġenti qegħdin iġibu biss mediċini ta' l-ogħla prezzijiet minħabba li dawk ikollhom marġini ogħla ta' qligħ.

Naħseb li kumment iebes bħal dan jirrikjedi l-ewwelnett spjegazzjoni u investigazzjoni serja min-naħa tal- gvern u mhux kemm jiltaqa' hekk kapriċċożament.

Barra minn hekk nistenna wkoll li min-naħa ta' l-aġenti tal-mediċini jitolbu spjegazzjoni għal din l- akkuża serja li għamel is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

Fatt magħruf huwa li ċerti mediċini li kienu jidħlu sa ftit żmien ilu - anke sempliċi pilloli għal min ibati bil-pressjoni - m'għadhomx jidħlu u dak li jkun qiegħed ikollu jitqanna bi prodott differenti u li huwa pjuttost aktar għoli.

Għalhekk nixtieq nistaqsi lill-konsumatur din il-mistoqsija: X'inhu l-agħar, meta fi żmenijiet differenti ma kontx issib ċikkulata u toothpaste jew inkella llum li m'intix issib il-mediċini li għandek bżonn?

Naturalment ma rridx ninftiehem ħażin jew li qiegħed nissuġġerixxi li għandna mmorru lura għal dawk iż-żmenijiet ta' import substitution pero` huwa tajjeb li l-konsumatur ikun jaf li kull pajjiż, meta jkun għadu qiegħed jiżviluppa - anke pajjiżi b'ekonomiji dinamiċi bħal Singapore, il- Malasja u oħrajn – ikollu jistrieħ fil-bidu tiegħu fuq l-import substitution.

Madankollu llum kulħadd jaf xi trade exposure qawwija u x'ekonomiji miftuħin beraħ għandhom dawn il-pajjiżi.

Minn hawnhekk niġu għat-theddida tal-gvern dwar il-price orders.

Kien interessanti s-survey li għamlet il-gazzetta "The Times", gazzetta li minjaf kemm ikkritikat il- price orders li kellna matul iż-żmien.

Il-maġġoranza ta' dawk li wieġbu f'dan is-survey qalu li huma favur ir-ri-introduzzjoni – forsi fuq livell silettiv – tal-price orders.

Pero` kif qal tant tajjeb il-president ta' l- assoċjazzjoni tal-konsumaturi dan l-aħħar, ir-raġuni li issa qegħdin jaqblu mhux għaliex jemmnu fil-price orders imma għaliex tant qatgħu qalbhom mill- uffiċċju għall-kompetizzjoni ġusta tal-gvern u tant jafu li dan l-uffiċċju huwa biss kelb tal-but u bla snien, li qed jgħidu li jekk ma jagħmlux xi ħaġa drastika mhu se jsir xejn.

Jien minn hawnhekk irrid insellem għall-għaqal li biha l-għaqda tal- konsumaturi kkummentat dan l-aħħar.

Fil-fatt kien hemm kontribuzzjoni fil- media minn Benny Borg Bonello, li huwa l-president tal-consumer association, fejn qal li anke huma ma jaqblux mal-price orders għaliex jekk dawn jiddaħħlu xorta se jkun hemm bżonn ta' l-enforcement.

Kompla jgħid li kif din kienet problema fil-passat xorta se tkun problema għall-gvern tal- lum għaliex biex inti jkollok enforcement irid ikollok l-ewwelnett ir-rieda politika sabiex tinforza l-liġi u l-ordni u t-tieni nett, irid ikollok rieda amministrattiva sabiex tieħu ċerta attitudni pro-attiva.

U żgur li jekk wieħed jiġġudika mill-andament ta' l-uffiċċju tal-fair trading, dan ma jistax jistennih min-naħa tal-gvern preżenti.

Dan għandu jimbottana aktar 'il quddiem sabiex nenfasizzaw l-importanza li jkollna oqsma regolatorji effettivi u li jaħdmu fis-suq kompetittiv.

Jekk ma jkollniex dawn l-oqsma jkun inutli li noqogħdu nitkellmu dwar l-interessi tal-konsumatur Malti u Għawdxi.

Sur President, qabel nitkellem ftit fuq il-linji ġenereali tal-consumer policy fl-Unjoni Ewropea, nixtieq nappella lill-gvern sabiex ma jkomplix jieħu lill-konsumatur for granted.

Bir-regoli u bid-direttivi biss ma nieklux imma l-importanti huwa kif se tiġi applikata u mħaddma l-politika tal-konsumatur on a day-to-day basis mill-gvern tal-ġurnata.

Huwa importanti wkoll l-impatt li qed ikollu ċertu heavy-handedness fuq l-istess konsumaturi Maltin u Għawdxin.

Pero` ħalli issa niġu għal dik li hija l-EU consumer policy u nibda billi nistaqsi ġenwinament fuq kemm fil-prattika qegħdin inwettqu din il-policy ġewwa pajjiżna.

Skond l-EU consumer policy kull ċittadin huwa konsumatur u b'hekk għandu dritt awtomatiku li jipproteġi s-saħħa tiegħu nnifsu u anke dak li jissejjaħ l-economic well- being tiegħu nnifsu.

Il-konsumatur għandu dritt li jkollu l-aktar firxa wiesgħa ta' informazzjoni u ta' edukazzjoni.

Għandu dritt li jkun jista' jieħu dawk il- miżuri meħtieġa sabiex jissalvagwardja l-interessi tiegħu u għandu dritt li jwaqqaf diversi assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi li jgħinuh jirrikorri għal dik li hija l-għajnuna tiegħu nnifsu, jiġifieri s-self-help.

Jien irrid niċċara mill-ewwel li m'iniex kuntent bl-ammont ta' consumer associations li għandna f'pajjiżna.

Fil-fatt jekk m'iniex sejjer żball f'pajjiżna għandna biss xi waħda jew tnejn minnhom.

Nixtieq li l-istess kif il-business Malti jagħmel tajjeb u huwa organizzat fuq livell ta' korpi kostitwiti, għandna nagħmlu kif jagħmlu diversi pajjiżi Skandinavi u nirsistu sabiex ikollna consumer associations b'saħħithom.

B'hekk fil-fora tad-diskussjoni leħinhom jasal daqskemm jasal il-leħen tan-negozjant Malti u Għawdxi.

Sur President, dan qed ngħidu mhux b'diżrispett lejn il-liġijiet tal-pajjiż għaliex stajna konna aħna fil-gvern pero` jien wieħed minn dawk li dejjem emmint li l-leġislazzjoni waħedha m'hijiex biżżejjed.

Jekk irridu politika tal-konsumatur moderna, b'mod speċjali llum li qegħdin fl-Unjoni Ewropea, għandna bżonn l-ewwelnett li jkollna strong consumer organisations li jkunu konxji mid-drittijiet ta' l-individwi u li kapaċi jpoġġu fil-prattika dawn id-drittijiet.

U t-tieni ħaġa li għandna bżonn u li naħseb aħna neqsin minnha hija dik li jkollna l-co-regulation bejn il-konsumaturi u n- negozjanti fuq il-livell ta' l-organizzazzjonijiet tagħhom kif ukoll it- tħaddim ta' linji gwida fuq livell prattiku.

Jien ngħid li sfortunatament għadna 'l bogħod ħafna minn dan l-iskop, minkejja li l-Unjoni Ewropea ilha taħdem f'din id-direzzjoni sa mill-1975.

Għaldaqstant nixtieq nistaqsi dawn il-mistoqsijiet lill-konsumatur Malti.

Hawnhekk ma rridx inwaddab il-ħtija fuq il-gvern imma qiegħed nindirizza aktar lill-konsumatur innifsu.

Il-konsumatur Malti llum kemm huwa attrezzat sabiex iħares l-interessi tiegħu f'dak li għandu x'jaqsam ma' fair business practices?

Kemm huwa attrezzat sabiex jiggwida lilu nnifsu dwar misleading and comparative advertising?

Kemm huwa attrezzat sabiex jilqa' kontra l-abbużi li jistgħu jsiru dwar unfair contract terms?

Kemm huwa attrezzat sabiex jilqa' kontra l-abbużi li jistgħu jsiru minn distance u anke minn doorstep selling?

U fil-qasam turistiku, kemm hemm regolamentazzjoni dwar l-abbużi u l-iffittar li qed isir fil-qasam tat- timeshare u tal-package travel fuq it-turisti, li qed jiffittawhom b'tali mod li jgerrxuhom u jdejquhom il-ħin kollu?

Fil-fatt jekk tkun għaddej minn Buġibba jew mill-Qawra tarahom ta' kuljum lil dawn in-nies, qishom pimps li jagħmlu s-soliciting tan-nies f'dan il-qasam.

Sur President, l-appell tiegħi huwa dak li bdejt bih illum, jiġifieri l- bżonn li jkollna approach komprensiv u integrat.

Għandna bżonn ta' politika dinamika tal-konsumatur li tirrifletti l-bidliet li qed isiru ta' kuljum fil-ħteġijiet u l-aspettattivi taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Dan qiegħed ngħidu aktar u aktar meta llum kulħadd jaf li qed ngħixu fiż-żmien ta' l-elettronika u ta' l-informatika kif ukoll fi żmien fejn il-kummerċ m'għadux isir biss mal-ħanut ta' wara l-kantuniera imma qiegħed isir bejn pajjiż u ieħor.

Xi kultant il-kummerċ isir ukoll bejn kontinent u ieħor bħal kif nagħmlu meta sempliċiment nixtru ktieb minn ġewwa l-Istati Uniti.

Għalhekk huwa importanti li llum il-konsumatur jilqa' dawn l-isfidi ġodda billi jkollu soluzzjonijiet ġodda.

L-istess ħaġa tapplika għall-qasam tas- servizzi finanzjarji - għalkemm jidher li hemm ċerta regolamentazzjoni tajba - u anke għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-electronic commerce fuq livell aktar wiesgħa u mhux sempliċement biss fuq il-konsumatur bħala individwu.

Illum qed ngħixu f'soċjeta` fejn ħafna min-negozju jsir online, bil- consumer credit u abbażi ta' dawk li jissejħu non-cash means of payment.

Ftit ilu l-kummissjoni Ewropea qalet li huwa l-ħsieb tagħha li tinvolvi l- organizzazzjonijiet tal-konsumaturi aktar mill-viċin fil-proċess konsultattiv u meta jiġu sabiex jitfasslu l-liġijiet il-ġodda li jolqtu lill-konsumatur.

Il-kummissjoni qalet ukoll li kienet se tagħmel il- funding ta' training courses għall-istaff ta' l-għaqdiet tal-konsumaturi.

Għalhekk xtaqt nistaqsi kemm qegħdin jibbenefikaw minn dan kollu l-għaqdiet tal-konsumaturi Maltin.

Il-gvern kemm qiegħed iħajjar lill-għaqdiet tal- konsumaturi sabiex jitwaqqfu u jibbenefikaw minn dawn il-benefiċċji ta' l- Unjoni Ewropea?

Bħala pajjiż in ġenerali kemm aħna attrezzati sabiex nisfruttaw dan l-aspett pożittiv tas-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea?

Qiegħed ngħid dan kollu għaliex diġa` qegħdin tard wisq pero` qiegħed ngħidu wkoll bl-akbar sinċerita`.

Il-European consumer consultative group li beda dan ix-xogħol li jġib flimkien ir-rappreżentanti tan-national consumer organisations u l- kummissjoni ilu jaħdem 'il fuq minn tliet snin.

Fil-fatt dan kien twaqqaf f'Diċembru ta' l-2003.

Għalhekk irrid nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid lill-gvern sabiex ma jkomplix iwebbes rasu fuq l-issue ta' l-ewro u fuq l-issue tal-hedging.

Lill-gvern ngħidlu sabiex ma jipprovax jagħmel kapital politiku ħalli mingħalih jiskorja xi goal bonus kontra n-naħa ta' l- oppożizzjoni għaliex fin-nofs m'hemmx il-voti imma hemm l-interessi taċ- ċittadini tagħna.

U kif naħseb li jħoss u jisma' kull wieħed minna li jkollu kuntatt ma' l-eletturi llum, kemm jekk inhuma Laburisti u kemm jekk inhuma Nazzjonalisti, jinduna li l-problema prinċipali hija l-għafsa li qed iħoss kulħadd minħabba s-surcharge qawwija li qed tiġi mposta fuq il- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Għaldaqstant nappella lill-gvern sabiex mhux biss ma jwebbisx rasu imma sabiex jibda jagħmel daqsxejn ta' stocktake tas-sitwazzjoni preżenti.

Il- gvern għandu jirrevedi l-pożizzjoni tiegħu anke f'affarijiet ġodda bħalma semmejt aktar kmieni, bħal per eżempju, li jistudja l-impatt li se jħalli l- fuel liberalisation.

L-istess ħaġa għandu jagħmel fuq il-kwestjoni ta' l- ewro.

Il-gvern għandu jagħmel ukoll studju fuq l-impatt li din se tħalli.

Anzi dak imissu għamlu qabel ma kkommetta ruħu dwar din id-deċiżjoni.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu llum huwa dak li jkun hemm kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli mill-inforzar tal-liġijiet dwar il-protezzjoni tal- konsumaturi fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Ċertament wieħed ma jistax ma jaqbilx ma' l-għanijiet u r-raġunijiet ta' l-emenda li għandna quddiemna.

S'intendi biex ikun hemm il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea li huma responsabbli mill- inforzar tal-liġijiet dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi, huwa importanti ħafna li l-awtoritajiet nazzjonali ta' kull pajjiż jkunu wkoll effettivi.

Ikun inutli li tibni kooperazzjoni fuq livell Ewropew bejn pajjiż membru u pajjiż membru ieħor jekk l-awtorita` nazzjonali ta' pajjiż minnhom ma tkunx effettiva biżżejjed.

Għalhekk filwaqt li naqblu kompletament ma' l-għanijiet u r-raġunijiet ta' l-emendi li qed niddiskutu llum fil-parlament, ma nistgħux ma niġbdux l- attenzjoni għall-bżonn kbir li għandna sabiex insaħħu l-awtorita` nazzjonali li hija responsabbli mill-inforzar tal-liġijiet dwar il- protezzjoni tal-konsumaturi tagħna.

Dan għaliex fost il-konsumaturi Maltin u Għawdxin għandna opinjoni mxerrda ħafna u qed jingħad li l-ħarsien tal- konsumatur f'pajjiżna huwa dgħajjef wisq.

Ħafna mill-konsumaturi tagħna jħossuhom waħedhom u jħossu li m'hemmx biżżejjed protezzjoni meta xi ħadd minnhom jixtri prodott jew servizz li jkollu difett jew fejn ma jkunx inżamm il-kuntratt miftiehem.

F'dan il-każ il-konsumaturi tagħna qed iħossu li m'għandhomx l-istrutturi neċessarji sabiex iħarsuhom.

Min-naħa l-oħra l-awtoritajiet nazzjonali għall-inforzar tal-liġi dwar il- protezzjoni tal-konsumatur m'għandhomx biss ikunu ta' tarka u ta' protezzjoni lejn il-konsumaturi imma għandhom jieħdu wkoll l-inizjattivi sabiex kemm jista' jkun ikollhom politika preventiva.

Kemm jista' jkun trid tinħoloq kultura f'pajjiżna li permezz ta' l-inizjattivi meħuda mill- awtorita` nazzjonali għall-ħarsien tal-konsumaturi u permezz ta' kampanja edukattiva tingħata l-informazzjoni meħtieġa ħalli l-konsumatur ikun jaf x'inhuma d-drittijiet tiegħu u jkun jaf x'qiegħed jiġri madwaru.

Din hija waħda mill-aqwa forom ta' protezzjoni li llum jista' jkollu l-konsumatur tagħna.

Sfortunatament f'dawn l-affarijiet għadna neqsin u allura hemm bżonn li nieħdu l-passi meħtieġa sabiex insaħħu l-ħarsien tal-konsumatur fuq diversi livelli, fosthom fil-qasam edukattiv u fil-qasam tal-media.

Inħoss li l-media nnifisha ftit tagħti kas tal-kwestjonijiet u ta' l-issues li għandhom x'jaqsmu mal-ħarsien tal-konsumatur, ħlief f'xi każijiet li jkunu prominenti ħafna.

Sur President, hemm bżonn li l-għaqdiet tal-kummerċ, tan-negozju, tal-banek u anke ta' aġenziji oħra bħal dawk ta' l-assigurazzjoni jagħtu s-sehem tagħhom ħalli fis-soċjeta` ikkomplikata tal-lum, ikollna aktar għarfien dwar it-teknoloġija, il-finanzi u l-mod ta' kif taħdem is-soċjeta` u l- ekonomija tagħna.

Dan huwa importanti ħafna sabiex il-konsumaturi ma jiġux ingannati.

Fil-maġġoranza ħafna mill-informazzjoni li qed tingħata lill- konsumatur m'hijiex favurih imma hija favur il-prodott jew is-servizz li bih ikunu qed jipprovaw jipperswadu lill-konsumatur sabiex jixtrih.

U filwaqt li f'pajjiżna ħafna mill-flus jintnefqu fuq ir-reklamar, fuq il- marketing u fuq il-propaganda kummerċjali, ftit li xejn insibu informazzjoni indipendenti fuq il-kwalita` tas-servizzi u l-prodotti li jkunu qegħdin jiġu offruti.

Jiġifieri informazzjoni li m'hijiex public relations ftit li xejn insibu għaliex persentaġġ kbir tal-flus jintnefqu fuq propaganda kummerċjali u reklamar.

Ovvjament dik isimha magħha u qiegħda tintuża sabiex tirreklama l-kwalitajiet pożittivi u sbieħ tal- prodotti jew tas-servizz li jkun qed jinbiegħ.

Dan jista' jkun prodott, servizz finanzjarju, skema ta' assigurazzjoni jew fond ta' investiment f'bank.

Il-konsumaturi jiġu bbumbardjati bir-reklamar mentri informazzjoni indipendenti minn dawn is-sorsi ftit li xejn insibu.

U huwa proprju hawnhekk fejn inħoss li qegħdin nonqsu mal-konsumaturi għaliex dawn m'humiex jingħataw l-informazzjoni meħtieġa sabiex jifhmu għal- liema obbligi jkunu deħlin jew x'servizz jew prodott ikunu qed jixtru.

Fil- fatt mhux l-ewwel darba li l-konsumaturi lokali ġew ingannati.

Jekk wieħed isemmi biss l-oqsma tas-servizzi finanzjarji jsib li kien kemm stockbrokers u anke impjegati ta' banek li ma tawx biżżejjed informazzjoni lill-klijenti tagħhom, bil-konsegwenza li l-konsumaturi jispiċċaw ingannati.

Per eżempju, filwaqt li fil-każ ta' l-Arġentina kulmin kien qed isegwi x'kien qiegħed jiġri kif ukoll il-letteratura finanzjarja li tixxandar fuq l- istazzjonijiet tat-televiżjoni tagħna, kien jaf li l-Arġentina riesqa lejn kollass, min ma kienx informat sew u kien joqgħod biss fuq il-kelma ta' l- istockbroker, tal-konsulent finanzjarju jew ta' l-impjegat tal-bank, li kien għadu qed iwebblu sabiex jitfa' aktar flus fl-Arġentina, ingidem bil- kbir.

Ilkoll kemm aħna nafu li ntilfu miljuni kbar fl-Arġentina, ilkoll nafu kemm weġġgħu nies lokali minħabba li fdaw fuq ir-reklamar u fdaw fuq il-pariri xejn serji u tekniċi li ngħataw.

Dawn kienu pariri li juru biss it-tajjeb u ma ssemma xejn fuq dawk l-aspetti u l-problemi l-oħra li setgħu jinqalgħu.

Jien inħoss li dan huwa qasam fejn żgur irridu naħdmu aktar sabiex ikun hawn iżjed informazzjoni.

Hemm pajjiżi fejn il-gvern jiġbor persentaġġ mill-qligħ tal-banek sabiex jużahom fuq l-edukazzjoni finanzjarja ħalli b'hekk tiżdied – għalkemm din f'pajjiżna trid tibda - u tissaħħaħ il-financial literacy.

Illum m'għadux biss importanti li tkun taf tikteb u taqra imma trid tkun kapaċi wkoll tifhem il-mekkaniżmi finanzjarji u l-mod ta' kif jitħaddmu l-finanzi - anke kif jitħaddmu l- finanzi tiegħek - għaliex inkella faċilment tista' tiġi ngannat, bħalma ġara diversi drabi f'pajjiżna.

Sfortunatament kemm l-MFSA, kemm il-bank ċentrali kif ukoll banek oħra joħorġu t-twissijiet lill-konsumaturi dwar pyramid schemes u inizjattivi oħra ta' frodi li jittieħdu minn pajjiżi oħra meta l-affarijiet ikunu ġraw jew waqt li jkunu qed jiġru fil-qasam internazzjonali.

F'dan il-każ l- investituri - jew frodisti għaliex aktar toqgħod din il-kelma għal ċertu tip ta' nies - jipprovaw jikkonvinċu lill-konsumatur, li jista' jkun Malti, sabiex jinvesti flusu magħhom u allura xi kultant toħroġ xi twissija.

Ovvjament huwa tajjeb li joħorġu dawk it-twissijiet imma huwa żgur li dawn m'humiex biżżejjed biex jiftħu għajnejn il-konsumatur, biex ikun iktar informat u

jkollu aktar il-kultura finanzjarja meħtieġa biex ma jiġix ingannat.

Jien naħseb li f'dak il-qasam għandna ħafna iżjed x'nagħmlu u fil-fehma tiegħi ftit li xejn qed isir.

Apparti minn hekk jeħtieġ li l-istrutturi nazzjonali li għandna li suppost iservu għall-ħarsien tal-konsumatur ikunu effettivi.

Hemm bżonn li ċ- ċittadini jaraw li veru qed jiksbu r-riżultati mixtieqa għax jien mhux l- ewwel darba li kont f'diskussjonijiet jew xi nies kellmuni direttament, fejn jikkritikaw anke lilna l-politiċi u lill-parlament li aħna qegħdin hawn għalxejn.

Dan għaliex jafu li minkejja li l-gvern u l-parlament jafu li hemm diversi oqsma fejn il-konsumatur huwa stmat ħażin, iħossu li aħna qisna ma nagħmlu xejn u ma neħdux passi biex inħarsu lill-konsumatur.

Naturalment huwa dmir tal-gvern li jara li jkollna regolaturi u strutturi għall-ħarsien tal-konsumatur li jkunu effettivi u ma jkunux hemmhekk biss biex ikunu hemm jew biex ngħidu li qegħdin nimxu ma' direttivi u ma' regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Inkunu qed nonqsu jekk dawn nagħmluhom sempliċement għalhekk biss u mbagħad ma narawx jekk humiex qed ikunu effettivi biżżejjed.

Dan huwa li jdaħħal sfiduċja fiċ-ċittadini dwar l- istituzzjonijiet pubbliċi u dik hija xi ħaġa perikoluża ħafna għax meta n- nies jafu li jagħmlu ħafna sagrifiċċji, speċjalment dawk li jħallsu t-taxxi dovuti u l-ħlasijiet differenti li jitlobhom il-gvern u strutturi differenti pubbliċi, jippretendu li għallinqas parti minn dawk il-flus imorru għal strutturi effettivi li jħarsuhom u jiddefendulhom il-ġid tagħhom meta jkollhom bżonn din id-difiża.

Fil-fatt hawn sentiment imferrex li l-konsumaturi Maltin u Għawdxin m'humiex jingħataw il-ħarsien meħtieġ.

Jissemma kemm l-uffiċċju tal- kummerċ ġust, kemm it-tribunal tal-konsumatur kif ukoll l-uffiċċju għall- ħarsien tal-konsumatur.

Naħseb li wasal iż-żmien li naraw sewwa kemm dawn qed ikunu effettivi għax aktar ma jgħaddi ż-żmien – u fil-fehma tiegħi jagħmlu sewwa ċ-ċittadini – ir-rispett lejn l-istituzzjonijiet ma jitkejlux bil-kliem li ngħidu aħna jew min imexxi dawn l-istrutturi imma jitkejlu mir- riżultati.

Jekk jiġu f'kuntatt ma' dawn l-istituzzjonijiet għax ikollhom bżonnhom u jħossu li kienu effettivi fil-ħarsien tad-drittijiet tagħhom allura jkollhom fiduċja f'dawn l-istituzzjonijiet, imma jekk isibu li dawn l-istituzzjonijiet jew għandhom sins of

commission jew sins of omission għax ma jeħdux il-passi meħtieġa, jitilfu l- fiduċja fihom.

Nerġa' ngħid, dawn l-istrutturi għall-ħarsien tal-konsumatur m'għandniex narawhom biss fir-role difensiva tagħhom imma għandhom ikunu aktar proattivi u għandhom jieħdu inizjattivi huma biex jaraw li jiftħu għajnejn il-konsumaturi qabel ma jibdew jidħlulhom l-ilmenti.

Sfortunatament teżisti mentalita` burokratika f'diversi uffiċini tal-gvern u strutturi pubbliċi li problema ma teżistix minnha nnifisha imma teżisti biss jekk jagħmlu xi programm ta' "Xarabank" dwarha jew xi programm ieħor fuq il-mezzi tax- xandir jew inkella jekk isemmuha f'xi ġurnal.

Min b'xi mod jew ieħor ma jwassalx leħnu permezz tat-televiżjoni, permezz tar-radju jew permezz tal- ġurnali, minkejja li l-problema tkun hemm verament, ladarba ma tiġix fil- media allura ma teżistix.

Fil-fehma tiegħi huwa żbaljat li l-istrutturi għall-ħarsien tal-konsumatur ikunu daqshekk passivi.

Hemm oqsma fejn imisshom jieħdu l-inizjattiva huma mill-ewwel dwar dak li jkun qed jiġri.

Jien diġa` semmejt il-każ ta' kemm nies spiċċaw bi breakdown f'pajjiżna minħabba l-flus kbar li tilfu f'investiment fl-Arġentina.

L-awtoritajiet pubbliċi tagħna, li suppost kienu qed iħarsu lill-konsumaturi f'qasam bħal dan, aġixxew ftit u aġixxew tard wisq.

Dan mhux sewwa.

Għandna oqsma oħra li 'l quddiem beħsiebni nagħti eżempji dwarhom.

Niftakru wara kollox li minħabba s-suq ċkejken tagħna ma nistgħux nistrieħu biss fuq il-fatt li qisu hemm xi mekkaniżmu awtomatiku tas-suq tal-kompetizzjoni ħielsa li waħdu se jservi għall-ħarsien tal-konsumatur.

Dan huwa argument perikoluż u fallaċi.

Ir-realta` m'hijiex hekk.

Nafu li ċ-ċokon ta' pajjiżna u ċ- ċokon tas-suq tagħna jagħmluha iżjed diffiċli biex jaħdem tajjeb il- mekkaniżmu kompetittiv tas-suq ħieles għax waqt li nafu li fil-mudell tal- kompetizzjoni tas-suq ħieles fl-ideal suppost li l-konsumatur għandu għażla ta' minn fejn imur jixtri, b'liema prezzijiet jixtri u jekk xi ħadd ma jissodisfahx fil-prezzijiet li jagħtih jew fil-prodott li jagħtih, allura jista' jmur għand ħaddieħor, u dak iservi bħala l-aħjar mod ta' protezzjoni tal-konsumatur, nafu li fir-realta` l-istorja ma taħdimx hekk.

Ma taħdimx hekk lanqas f'pajjiżi kbar, f'pajjiżi fejn is-suq ħieles huwa mogħti l- akbar spazju fejn jaħdem, bħall-Istati Uniti, imma jafu li f'kull qasam għandek bżonn ta' regolaturi b'saħħithom u effettivi għax il-mekkaniżmu tas- suq ħieles waħdu żgur li mhux se jipproteġi lill-konsumaturi.

U f'pajjiżna dan huwa minnu aktar u aktar minħabba, nerġa' ngħid, iċ-ċokon tas-suq u ċ- ċokon ta' pajjiżna.

Allura l-istrutturi li suppost iħarsu lill-konsumatur f'pajjiżna, li jaraw li jsir l-inforzar meħtieġ tal-liġijiet għandna bżonnhom iżjed u iżjed minn pajjiżi oħra.

Aħna m'għandniex problemi dwar liġijiet u regolamenti għax aħna nkunu fost l-ewwel nies li ndaħħluhom u niftaħru li nkunu aħna li daħħalnihom l-ewwel.

Il-problema hija dejjem dwar l-inforzar.

Naħseb li l-inforzar tal- liġijiet f'pajjiżna, mhux biss fil-qasam tal-konsumatur imma f'kull qasam, huwa problema akbar minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna.

Qed ngħid dan mhux b'apoloġija għan-nuqqas ta' inforzar f'pajjiżna imma għax naf x'inhuma l- problemi kbar li hemm biex tinforza l-liġijiet.

Mhux l-ewwel darba li saru studji fi gżejjer stati żgħar daqsna, ftit akbar jew ftit iżgħar minna, anke minn istituzzjonijiet tal-Commonwealth, li jgħidu kemm huwa diffiċli l- inforzar tal-liġijiet f'soċjetajiet żgħar fejn ħafna nies jafu lil xulxin, fejn jużaw il-kuntatti personali tagħhom biex ir-regolamenti u l-liġijiet jitgħawġu skond il-persuna u mhux skond il-każ.

Per eżempju, dawn mhux l- ewwel darba li waslu għall-konklużjoni li jgħidu kif il-kuntatti personali hemmhekk huma b'saħħithom iżjed mill-istituzzjonijiet pubbliċi u anke mil- liġijiet u r-regolamenti li suppost jinforzaw u jħaddmu dawk il-liġijiet.

Naħseb li f'pajjiżna din il-problema teżisti wkoll, iżda tajjeb li nkunu nafu x'se nagħmlu dwarha biex ma nħalluhiex aktar tkisser il-fiduċja fl- istituzzjonijiet pubbliċi, fosthom dawk tal-ħarsien tal-konsumatur.

Dawn l- istituzzjonijiet mhux se jiksbu r-rispett u l-fiduċja b'mod awtomatiku imma jekk ikun jistħoqqilhom għax ikunu wrew bil-fatti u fil-prattika li jkunu qed jaħdmu favur il-konsumatur.

Nixtieq nieħu ftit eżempji biex nuri kemm hemm bżonn li dawk l-istrutturi u dawk l-awtoritajiet nazzjonali f'pajjiżna li suppost qed iħarsu l- konsumatur jieħdu l-passi meħtieġa.

L-eżempju li se nsemmi jien tant hija problema li anke l-gvern innifsu dan l-aħħar semma li hemm bżonn jagħmel xi ħaġa dwar dawn il-problemi.

Jien nistqarr li bħall-kollegi parlamentari taż-żewġ naħat li nkunu qed inżuru l-familji u d-djar f'diversi inħawi ta' Malta u Għawdex, niltaqa' ma' tliet tipi ta' ilmenti dwar kif inhu milqut il-konsumatur.

Isemmu li jmorru jixtru xi ħaġa imma mbagħad is-servizz li jingħataw wara li jixtru dak il-prodott jew dak is-servizz ma jkunx tal- kwalita` meħtieġa.

Min ibigħilhom jgħaġġel jieħu l-flus iżda jekk jiġrilu xi ħaġa dan il-prodott, anke fiż-żmien meta jkun għadu kopert bil- garanzija, ma jżommx ruħu ma' l-obbligi li jkun intrabat bihom mal- konsumatur.

Għalhekk huwa importanti li l-istrutturi għall-ħarsien tal- konsumatur ikunu effettivi pero` nħoss li hawnhekk għandna problema.

Ftit ilu jien staqsejt lill-Ministru Ċensu Galea fuq kif qed jaħdem it- tribunal tal-konsumatur biex nara jekk huwiex ġustifikat l-ilment, li ġieli niltaqa' miegħu meta mmur fid-djar, li l-każijiet idumu ħafna ma jinqatgħu.

Issa ħalli nagħmilha ċara.

Meta qed ngħidu li dawn il-każijiet idumu ħafna ma jinqatgħu jfisser li jdumu x-xhur, mhux is-snin.

Jiġifieri m'aħniex qegħdin fil-livell tal-problemi li għandna fil-qrati, fejn hemm każijiet li jdumu s-snin u s-snin biex jinqatgħu.

F'dan il-każ, jekk jien informat tajjeb, jidher li jdumu x-xhur.

Hemm każijiet li jifilħu jistennew imma hemm każijiet oħrajn li ma jifilħux li jistennew daqshekk.

Issa ħalli nagħti ftit eżempji.

Fl-informazzjoni li kien tani l-Ministru Galea kien qalli li sa nofs Marzu ta' din is-sena kien hemm 71 każ reġistrati ġodda quddiem it-tribunal tal-konsumatur.

Minn dawn il-71 każ 18 kienu ngħataw l-appuntament u bdew jinstemgħu fil-ġimgħat li għaddew.

Sa nofs Marzu kien għad hemm 19-il każ li dehru quddiem it-tribunal u kienu għadhom qed jinstemgħu u l-itwal każ li kellu quddiemu t-tribunal sa nofs Marzu ta' din is-sena huwa każ li l-ewwel appuntament tiegħu kien fid-29 ta' Awissu ta' l-2005 u li suppost l-aħħar seduta kienet għall-21 ta' Marzu ta' l-2006.

Mela hawnhekk qed ngħidu li l-itwal każ li dam, skond l- istatistika li tani l-Ministru Galea, kien dam xi disa' xhur jew għaxar xhur.

Nerġa' ngħid li meta tisma' din l-informazzjoni jista' jkun li tgħid li mhux każ li nilmentaw li l-każi qed idumu ma jinqatgħu pero` jiddependi min-natura tal-każ.

Hemm każi li jifilħu jdumu x-xhur, imma hemm każi oħra li ma jifilħux idumu x-xhur.

Ilment li jinstema' dwar dan it-tribunal tal-konsumatur huwa li l-post fejn jinstemgħu l-każi m'huwiex aċċessibbli.

Allura jekk inti trid tieħu xi ħadd li qiegħed fil-wheelchair biex jixhed – tista' tkun persuna b'diżabilita` u tista' tkun persuna anzjana – hemm problema biex tidħol fil- kamra fejn jinstemgħu l-każi.

Qaluli li meta jiġri hekk ġieli l-każi jinstemgħu taħt it-taraġ.

Żgur li hemm bżonn ta' post aħjar fejn jiltaqa' t-tribunal tal-konsumatur u fejn jagħmel is-seduti tiegħu.

Huwa importanti wkoll li l-proċess ikun iżjed mgħaġġel milli huwa llum f'dawk il-każi li hemm bżonn li jinqatgħu malajr.

Dan l-aħħar kont qed nitkellem ma' persuna li kellha każ ta' banju li nqasam meta kien għadu covered minn garanzija u min ipprovdielhom il-banju qalilhom li qabel jagħtihom ir-risposta jekk hux se jagħtihom banju ġdid jew jirrimedja b'xi mod is-sitwazzjoni, irid jara x'se jgħidulu l-produtturi oriġinali fl-Ingilterra.

Din it-tip ta' mġiba m'hijiex aċċettabbli għax wara kollox min qiegħed ibigħ hawnhekk f'Malta huwa obbligat li jekk jiġri xi ħaġa fiż-żmien tal-garanzija jrid jirrimedja għaliha u mhux joqgħod jitkellem mal-produttur oriġinali.

Fil-fatt illum nafu li bis-saħħa ta' l-internet il-konsumatur jista' jaqbad mal-produttur oriġinali minn pajjiżna stess u mhux l-ewwel darba ssib li l- produtturi oriġinali f'pajjiżi oħra ta' l-Unjoni Ewropea, peress li għandhom pressjoni fuqhom tal-ħarsien tal-konsumatur aktar milli hawn f'pajjiżna, ikunu aktar sensittivi u jwieġbu aktar malajr għall-ilmenti li jitqajmu f'Malta.

Imma l-produtturi ta' barra mhux se jieħdu inizjattiva huma biex jirranġaw is-sitwazzjoni iżda jirriferuhom lura għal għand min ikunu xtraw il-prodott jew is-servizz mingħandu.

Għalhekk huwa importanti ħafna li l-istrutturi għall-ħarsien tal-konsumatur ikunu effettivi għax altru jkollok każ li jista' jistenna sitt xhur, seba' xhur u anke għaxar xhur biex jinqata' imma altru jkollok każ ta' banju li żgur li huwa każ urġenti u allura ma tkunx tista' tistenna x-xhur.

Allura l-mistoqsija tiegħi hija jekk il-każi quddiem it-tribunal tal-konsumatur, minflok sempliċement jitqiegħdu fi queue, first come first served, fejn min-natura tal-każ prima facie - malli tagħtih daqqa ta' għajn għax f'dak l-istadju hekk biss tista' tagħmel – ikun jidher li jeħtieġ deċiżjoni urġenti 'l hawn jew 'l hemm, dan għandu jinstema' qabel ħalli d-deċiżjonijiet jingħataw malajr kemm jista' jkun.

Nerġa' ngħid li wieħed irid jara n-natura tal-każ għax hemm każi li jifilħu jistennew u hemm każi oħra li żgur ma jifilħux jistennew.

Għandna mbagħad każi fejn inħoss li hemm bżonn li r-regolaturi, li suppost qed jieħdu ħsieb il-ħarsien tal-konsumatur, jieħdu l-inizjattiva huma u mhux jistennew li l-ilmenti jaslu għandhom.

Fiż-żjajjar li jkollna għand il-familji hemm tliet oqsma li jissemmew żgur u jien konvint li ma jissemmewx biss ma' membri ta' din in-naħa tal-Kamra imma anke ma' membri tan-naħa l-oħra.

Dawn huma l-prezzijiet qawwijin li hemm fuq ċerti prodotti ta' l-ikel, il-kontijiet tad-dawl u l-ilma u l-prezzijiet tal- mediċina.

Interessanti huwa l-fatt li dak li qed jgħidulna n-nies fid-djar tagħhom - wara kollox kulma qed jgħidulna huwa dak li jgħixu huma – jaqbel ma' dak li qed jirriżulta mill-istatistika tal-gvern.

Jekk wieħed jieħu l-aħħar ħarġa tal-quarterly review tal-bank ċentrali jsib li t-tliet oqsma li l-iżjed qed jikkontribwixxu għall-inflazzjoni u għall- għoli tal-ħajja f'pajjiżna huma proprju l-ikel u x-xorb mhux alkoħoliku, imbagħad hemm il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, il-gass u fuels u affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-ħarsien tas-saħħa.

Hemmhekk għandna tliet oqsma fejn ir-regolaturi, l-uffiċċju tal-kummerċ ġust u l-awtoritajiet li suppost jinforzaw il-ħarsien tal-liġijiet tal-konsumatur f'pajjiżna, fil-fehma tiegħi, jieħdu passi għax inkella nkunu qed indawru r-rota lura.

Meta l- gvern qed iwissi li jista' jirrikorri għall-price orders qed juri li qata' qalbu milli jikkontrolla l-inflazzjoni li jaf li hija waħda mill-akbar problemi li jista' jkollu jekk irid iżomm mat-timetable li ffissa hu stess li jrid idaħħal l-ewro fl-1 ta' Jannar tas-sena 2008.

Għalhekk ma nistgħux inwaħħlu fl-Unjoni Ewropea jew fil-kummissjoni Ewropea għax kien il-gvern Malti ffissa d-data meta ħadd ma rabtu li bilfors irid jagħmel hekk.

Imma jidher li wieħed mill-kriterji li hemm biex jidħol fiż-żona ta' l-ewro jista' joħloqlu l-problemi, jekk se jinżamm bħala kriterju.

F'ċerti ambjenti ta' l-Unjoni Ewropea diġa` qed jingħad li jista' jkun li jitneħħa l-kriterju ta' l-inflazzjoni biex iddaħħal l-ewro għax qed iħossu li dan huwa l-iskoll li se jaħbtu fuqu ħafna mill-pajjiżi ta' l-istati membri.

B'xi mod jew ieħor se jkun irnexxielhom inaqqsu l-iżbilanċ tal-budget, id- deficit għal taħt it- 3% kif ukoll id-dejn pubbliku, imqar sakemm jidħlu, imma jidher li qed ikollhom problemi biex iżommu l-inflazzjoni fil-livelli l-aktar baxxi li jixtieq il-bank ċentrali Ewropew.

Sur President, l-Estonja diġa` talbet lill-bank ċentrali Ewropew u lill- kummissjoni Ewropea biex titfa' d-dħul ta' l-ewro sena lura peress li l- inflazzjoni tagħha qiegħda tmiss u taqbeż l-4%.

Minflok fl-1 ta' Jannar li ġej issa qed timmira għall-1 ta' Jannar tas-sena 2008.

Jien naħseb li l- kriterju li l-aktar se jħabbat lil pajjiżna biex ilaħħaq mat-timetable li ffissa l-gvern, sa l-1 ta' Jannar tas-sena 2008, tista' tkun ukoll il- kwestjoni ta' l-inflazzjoni.

Għalhekk naħseb li r-regolaturi ta' pajjiżna – issa dan m'għandu x'jaqsam xejn mad-dħul ta' l-ewro – jistgħu jieħdu azzjoni biex ma mmorrux sempliċement għall-price orders.

Nerġa' ngħid li l- gvern tant irid jagħmel xi ħaġa malajr biex kemm jista' jkun irażżan l- għoli tal-ħajja, għallinqas fl-istatistika - anke jekk ma jrażżanhiex fir- realta` għallinqas jipprova jrażżanha fl-istatistika – li qed jhedded bil- price orders, miżura li fi żmenijiet oħra l-gvern Laburista tant kien ġie mgħajjar bihom.

Imma jien ngħid li t-theddida tal-price orders hija ammissjoni ta' falliment u l-istrutturi l-oħra li suppost iħarsu lill- konsumatur m'humiex qed jagħmlu dmirhom.

Jien nistenna li l-uffiċċju tal-kummerċ ġust u l-istrutturi l-oħra tal- ħarsien tal-konsumatur jieħdu inizjattivi preventivi u proattivi biex jinvestigaw sew jekk huwiex ġustifikat l-għoli tal-prezzijiet ta' ċerti prodotti li jidħlu f'Malta, speċjalment prodotti ta' marka tajba.

Jien naf li sar studju ta' xi 400 prodott f'pajjiżna.

Il-prodotti li jidher li l- aktar isiru abbużi fuqhom huma dawk li jgawdu minn brand name famuża.

Għaliex?

Għax min qed ibigħhom qisu jista' jabbuża li jgħolli l-prezzijiet għax jaf li se jinxtraw lokalment.

U hemm prodotti, per eżempju, tipi ta' kafe` li jinxtraw ogħla milli suppost.

Hemmhekk, fil-fehma tiegħi, biex l- uffiċċju tal-kummerċ ġust ikun qed jagħmel xogħlu ta' regolatur, u ma noqogħdux naqgħu għall-price orders, għandu jagħmel investigazzjoni serja biex tiġġustifika jekk il-prezz għandux ikun daqshekk għoli.

Dawn huma affarijiet li jsiru f'pajjiżi oħra.

Jekk irridu li l-mekkaniżmu tas-suq ħieles ikun bilanċjat minn strutturi oħra li jħarsu lill-konsumatur, ir- regolaturi jridu jagħmlu r-rwol tagħhom.

Il-bqija l-konsumaturi se jħossuhom bla protezzjoni ta' xejn meta jiġu f'konfront mal-forzi l-oħra tas-suq.

L-istess ngħid fil-każ tal-mediċina.

Il-mediċina għoliet ħafna u l-istess statistika tal-gvern turi l-qabża kbira fl-għoli tal-prezzijiet tal- mediċina.

Min-naħa waħda għolew il-prezzijiet tal-mediċina u min-naħa oħra naqset il-varjeta` u l-kwantita` ta' mediċini li qed jidħlu f'pajjiżna.

Waħda mir-raġunjiet hija li s-suppliers barranin qed jgħidu li s-suq tagħna tant huwa żgħir u tant ikun hemm numru żgħir ta' nies li jkollhom bżonn dawk il-mediċini li lanqas huwa ġustifikat li jibagħtuhom.

Imma hawnhekk il-gvern għandu tort għaliex il-mod kif innegozja ma' l-Unjoni Ewropea dwar il-mediċini kien ħażin u qed jagħti riżultati ħżiena.

Jien naf anke kollegi min-naħa tal-partit Nazzjonalista li jħossu li l-gvern irid, u nuża l-kliem tagħhom, to revisit that agreement.

Per eżempju, jien naf anke nies li tgħidx kemm ħadmu fil-moviment "Iva Malta fl-Ewropa" biex Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea li jemmnu li hemmhekk hemm bżonn li jsir xi ħaġa u rridu naraw x'nistgħu nagħmlu biex il-kwestjoni u r-reġistrazzjoni tal- mediċini ma jibqax ikollhom l-effett ħażin li qed ikollhom, li jgħollu l- prezzijiet u jnaqqsu l-varjeta` u l-għażla f'qasam li huwa tant importanti.

Sur President, l-istess f'dak li għandu x'jaqsam mal-kontijiet tad-dawl u l- ilma, kemm għall-konsumatur kif ukoll għall-azjendi kummerċjali.

Hawnhekk l- istrutturi għall-ħarsien tal-konsumatur fallew kompletament għax ma ħadu l- ebda inizjattiva biex jaraw jekk hijiex ġustifikata s-surcharge li daħħal il-gvern fuq il-kontijiet tad-dawl.

Għaliex?

Għax għola kemm għola ż-żejt minn barra - u se jkompli jogħla ż-żejt minn barra - ħa jew ma ħax passi, il-gvern, biex kemm jista` jkun itaffi dan l-uġigħ minn fuq l-ekonomija u s- soċjeta` Maltija, xorta għadu mhux trasparenti l-mod ta' kif inħadmet is- surcharge li qed tweġġa` ħafna lill-konsumaturi.

Din qed tweġġagħhom għaliex ħafna mill-flus li qabel kienu jonfqu f'oqsma oħra issa qed jibilgħuhomlhom il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

U dan biex ma nsemmix il- problemi l-oħra fil-qasam turistiku, fil-qasam kummerċjali u fil-qasam industrijali.

Il-gvern min-naħa tiegħu, permezz ta' l-Enemalta u permezz tal-ministeru, ma ħa l-ebda passi serji biex minn Novembru li għadda, meta l-prezz taż- żejt kien mill-inqas USD20 il-barmil inqas milli hu llum...

Lili jispjegawli li kull USD15 li jogħla fil-barmil ikollna nonfqu USD100 miljun fis-sena.

Ara kieku ntużat l-għodda meħtieġa fix-xiri taż-żejt permezz tal-hedging u għodda oħra – wara kollox ma jeżistix il-hedging biss - kemm konna niffrankaw flus!

Imma l-gvern webbes rasu f'dan il-qasam.

Konna ħsibna li wara l-ex-Ministru Josef Bonnici ġie ministru li dawn l-affarijiet ma kienx se jarahom b'mod teoloġiku, qisu xi prinċipju reliġjuż.

Din hija sempliċiment għodda ta' xiri imma l-gvern reġa` daħal fil-linja ta' qabel u reġa` beda jqisu xi prinċipju reliġjuż.

Issa forsi qed jiċċaqlaq daqsxejn biex juża ftit il-forward buying u l-hedging.

Imma li qed jagħmel huwa ftit wisq u huwa tard wisq.

Sur President, jien ngħid li apparti minn hekk l-istrutturi li suppost iħarsu lill-konsumatur, l-uffiċċju tal-kummerċ ġust u l-istrutturi l-oħra li suppost qegħdin hemm biex jinforzaw il-liġijiet dwar il-ħarsien tal- konsumatur u anke l-awtorita` dwar ir-riżorsi, naqsu mid-dmirijiet tagħhom għax kellhom id-dmir li huma stess, indipendentement minn dak li qal il- gvern li se jagħmel biex jirkupra l-għoli tal-prezzijiet taż-żjut, jinvestigaw biex jaraw jekk is-surcharge huwiex ġustifikat b'dak il-mod.

Jekk ma jagħmlux hekk allura dawn l-istrutturi jkunu qed iservu biss ta' conveyor belt għall-gvern, meta dawn suppost qegħdin hemm bħala regolaturi u biex iħarsu d-drittijiet tal-konsumaturi u taċ-ċittadini.

Imma fil-fatt qegħdin jitilfu l-fiduċja taċ-ċittadini għax m'humiex iħarsuhom.

U għalhekk għandna bżonn li minbarra li ngħaddu emenda bħal din, li ttejjeb il- kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali tal-membri ta' l-Unjoni Ewropea fil-ħarsien tal-konsumatur, irridu niżguraw li l-istrutturi f'pajjiżna jaħdmu u jaħdmu bis-serjeta`.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, jien ħassejt li għandi nintervjeni f'din id-diskussjoni għax dan l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar id- drittijiet tal-konsumatur.

Jien naħseb li huwa tajjeb li ngħidu min hu l- konsumatur.

Il-konsumatur huwa kull persuna li tgħix f'dan il-pajjiż għax kulħadd imur jixtri l-bżonnijiet tiegħu, mill-kbir saż-żgħir.

Anke tarbija, għalkemm ma tmurx tixtri, hija konsumatur għax min jieħu ħsiebha jrid jixtri l-bżonnijiet tagħha wkoll.

Il-problemi li jiltaqa` magħhom il-konsumatur huma diversi.

Hemm, per eżempju, min jilmenta li meta jmur jixtri mhux qed jieħu value for money.

Aħna llum ġejna hawnhekk niddiskutu biex nipprovaw, għax hekk hu d-dmir tagħna, noħorġu bi proposti biex niddefendu lill-konsumatur.

Aħna l- politiċi niltaqgħu u nitkellmu man-nies, imma huwa importanti li meta nkunu qed nitkellmu man-nies nisimgħu sew l-ilmenti tagħhom biex imbagħad naraw kif se nimplimentaw dak li jitolbu.

Għalhekk aħna nagħmlu l-mistoqsijiet parlamentari għax dawk huma mezz tajjeb kif wieħed ikun jista` jressaq l- ilmenti li jkunu għamlu n-nies.

B'hekk dak li jkun qed jitlobna xi ħaġa ikun jista` jgħid li għallinqas smajnieh.

Naħseb li dik hija l-aktar ħaġa importanti għax aħna qegħdin hawnhekk biex intejbu l-kondizzjonijiet ta' dawk li eleġġewna f'dan il-parlament.

Aħna mhux qegħdin f'dan il-parlament għax inħobbu lilna nfusna jew għax inħobbu l-pożizzjoni tagħna imma biex intejbu l-kondizzjonijiet tal-poplu in ġenerali.

Sur President, jien tgħallimt ħafna minn persuna li dejjem ħadmet favur iż- żgħir u l-fqir.

Dan kien Monsinjur Romero li kien jaħdem f'El Salvador meta hemmhekk kienet għaddejja tbatija u inġustizzja kbira.

L-Isqof Romero minkejja li ma kienx politiku, ipprova jtejjeb il-kondizzjonijiet tan-nies f'dak il-pajjiż.

U aħna hekk irridu nagħmlu f'dan il-parlament.

Sakemm inkunu f'dan il-parlament irridu nagħmlu mill-aħjar li nistgħu biex il- poplu tagħna ntejbulu l-kwalita` tal-ħajja tiegħu.

Il-politiku għandu jiftaħ il-bibien kollha biex jagħti servizz lil dak li jkun għax minn hemm jintgħarfu min huma l-politiċi.

Huma ħafna l-konsumaturi li jidhru quddiem l-istrutturi li suppost iħarsuh biex jieħdu dak li ħaqqhom.

Kultant wieħed jistaqsi: Imma kemm ikunu pożittivi r-riżultati?

Ħafna drabi dak li jkun jaqta` qalbu.

Mhux l-ewwel darba li jiġu nies għandna li jgħidulna li marru l-uffiċċju tal-konsumatur u baqgħu fejn kienu jew li tant ġabuhielhom bi kbira li qatgħu qalbhom.

Imbagħad ikollok oħrajn li jgħidulek li marru l-uffiċċju tal-konsumatur u ħadu dak li kien ħaqqhom.

Aħna hekk nieħdu pjaċir u affarijiet bħal dawn għandna ngħiduhom ukoll f'dan il-parlament.

Sur President, jien ma nistax ma nsemmix il-problemi li qed jiltaqgħu magħhom l-anzjani f'dak li għandu x'jaqsam mal-pilloli li jkollhom bżonn.

Huwa veru li dawn imorru l-ispiżerija tal-gvern biex jeħduhom b'xejn imma dawn ikunu ħallsu għalihom qabel f'taxxi meta kienu jaħdmu.

Aħna, grazzi għall-gvernijiet Laburisti preċedenti, għandna qafas soċjali tajjeb, u llum irridu nkomplu naħdmu biex intejbu iżjed il-qasam ta' l-anzjani.

Bħalissa għandna l-anzjani tagħna li qed imorru biex jiġbru l-pilloli li jkollhom bżonn u ma jsibux minnhom fl-ispiżeriji tal-gvern.

Allura dawn ikollhom bilfors imorru jixtruhom, min ikollu biex, għax ikun hemm minnhom li ma jkollhomx biex jixtruhom għax ikunu pilloli li jiswew ħafna flus.

Per eżempju, il-pilloli Lescol, li l-gvern kien qatagħhom, kienu jintużaw biex iraqqu x-xaħam fid-demm.

Issa jekk inti kont tieħu dawn il-pilloli meta kellek 50 jew 60 sena - dan jgħiduh tobba u professuri - ikun tajjeb li tibqa` teħodhom anke meta tagħlaq il-75 sena.

Imma l-gvern iddeċieda u qal li dawn il-pilloli ma jibqgħux aktar effettivi meta wieħed jagħlaq il-75 sena.

Pero` nerġa` ngħid li meta tkellimna ma' tobba u professuri qalulna li jekk wieħed jibda jeħodhom ta' 75 sena ma jkunux effettivi, imma jekk wieħed jibda jeħodhom ta' 60 sena, dawn jibqgħu effettivi anke meta jagħlaq il-75 sena.

U din hija waħda mill-problema li l-anzjani, għax l-anzjani huma konsumaturi wkoll, qed iħabbtu wiċċhom magħha.

Sur President, x'inhi s-sitwazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam mal-pilloli?

Nista' ngħid li ħafna mill-pilloli li kienu jiġu m'għadhomx isibuhom l- anzjani tagħna.

Dalgħodu stess kellmitni anzjani u qalti li l-pilloli li kienet tieħu m'għadhomx jiġu hawn Malta u issa se tikteb barra minn Malta biex forsi jirnexxielha tixtrihom minn barra.

Din il-ġimgħa ġiet persuna oħra għandi u qalti li t-tifla tagħha tuża l-cholostomy bags u l-gvern jagħtiha waħda kuljum meta t-tifla jkollha bżonn tlieta kuljum bil- konsegwenza li qed ikollha tixtri l-kumplament.

Għalhekk jien stedintha biex tiġi titkellem fuq programm li nagħmel jien - jien nemmen ħafna fil- volontarjat - biex naraw kif nistgħu ngħinuha.

Fil-fatt issa qegħdin nipprovaw ngħinuha.

In-nies qed iħallsu ħafna flus lill-insurances u waħda mill-problemi li qed ikollna ħafna ilmenti fuqha hija meta l-konsumatur imur jagħmel xi claim għand l-insurance tiegħu, għax jaqilgħulu qalbu u ma jeħux dak li bi dritt huwa tiegħu.

Issa li dieħel is-sajf jibdew jirreklamaw kif persuna tista` tirqaq u jibdew jgħidulek li biex fis-sajf il-figura tiegħek tidher aħjar għandek tieħu ċerti pilloli.

Jien nemmen li dan huwa daħk fil-wiċċ.

Ovvjament dawn il-pilloli jkunu effettivi imma mhux li jġibuk kif trid int fi ftit ġranet jew fi ftit ġimgħat.

Dawn huma affarijiet li ma jixirqux lill-konsumaturi tagħna.

Naħseb li hawnhekk għandha tidħol ukoll ir-responsabilita` tax-xandara.

Dawn għandhom jaraw li dak li jkun qed jintqal fir-reklam ikun minnu għax ir-reklamar għandu effett kbir fuq il-konsumatur.

Per eżempju, darba kien hemm kumpannija li bdiet tipproduċi s-sapun u toħroġu għall-bejgħ fis-swieq kollha tad-dinja, imma din is-sapuna xejn ma kellha suċċess għax il-mod kif kienet ippakkjata xejn ma kienet tiġbed l- għajn.

X'għamlet din il-kumpannija?

Ġabret lura s-sapun kollu, għax kieku ħallietu jintrema` kienet tfalli, bidlu r-wrapping paper, reġgħu ħarġuh fis- suq u mhux talli nbiegħ kollu talli llum din is-sapuna saret waħda mill- aktar sapun li jinbiegħ fid-dinja kollha.

Imma apparti dan.

Li rrid ngħid jien huwa li r-reklamar tagħna għandu jkun mod ta' kif wieħed iwassal messaġġ mingħajr ma jqarraq għax il-konsumatur mill-ewwel jibla`, biex ngħid hekk, dak li jkun qed jintqal.

Mhux sewwa li f'ċerti reklami noqogħdu ngħidu li jekk tieħu ċertu prodott, dan qisu se jagħmillek il- mirakli.

Naħseb li għandha tkun anke r-responsabbilta` tal-media, ta' min iwassal ir-reklamar, li jiddefendi wkoll lill-konsumatur.

Sur President, jien wieħed minn dawk li nemmen li huwa tajjeb li nitkellmu u niltaqgħu man-nies.

Għaliex?

Għax in-nies huma l-ikbar għalliema li tista` tiltaqa` magħhom.

Ġieli tiltaqa` ma' bniedem li ma jkunx jaf skola imma tiskanta kif ikun kapaċi jagħtik parir li jibqa` f'moħħok tul ħajtek kollha.

Dan ifisser li kulħadd huwa kapaċi jgħallmek xi ħaġa.

Din il- ġimgħa ġiet waħda tkellimni u qaltli li kienet rebħet xi rigal minn fuq xi programm tat-televiżjoni jew tar-radju u meta marret u ġabret dan ir-rigal sabet li l-prodott kien ta' kwalita` inferjuri.

Marret l-uffiċċju tal- konsumatur, imma tant kienet ambigwa l-biċċa tax-xogħol li spiċċat li ma ħaditx dak li bi dritt kien tagħha jiġifieri ħafna drabi jkunu qed jgħaddu passata bil-konsumaturi.

Jgħidulhom li, per eżempju, se jtellgħulhom rigali bħal ngħidu aħna vjaġġ għat-tali pajjiż, u meta dak li jkun jirbaħ dak ir- rigal isib li fil-fatt ma jkun rebaħ xejn għax imbagħad isib li jrid iħallas tant f'taxxi, tant għal-lukanda u tant għal xi ħaġa oħra.

Jien nagħmel programmi fuq it-televiżjoni u ġieli jiġi xi ħadd b'xi vouchers biex intellagħhom bħala rigali imma jien ma naċċettahomx għax lin-nies ma tistax tidħak bihom.

Imbagħad għandi jiġu n-nies mhux għand dak li jkun tani l-vouchers.

Il-drittjiet tal-konsumatur m'humiex xi logħba.

Meta n-nies ġew għandna biex ikellmuna fuq id-drittijiet tagħna ġew għandna għaliex jemmnu fina.

Min qiegħed f'dan il-parlament qiegħed hawnhekk għax il-poplu emmen fih.

Il-poplu ra li aħna nistgħu ntejbulhom il-ħajja tagħhom u l-kondizzjonijiet tagħhom.

Dan hu li l-konsumatur ikun qiegħed jistenna minna bħala politiċi denji u indaf.

U dak huwa l-importanti, li tkun politiku nadif u politiku li n-nies jemmnu fik.

Meta n-nies imorru quddiem it-tribunal isibu problemi varji u din hija l-ewwel ħaġa li enfasizzajt fuqha u li tkellem fuqha wkoll l-Onor.

Evarist Bartolo.

Hemm il-problema tat-taraġ u l-problema tal-post.

Aħna qegħdin nitfgħu dawn il-proposti tagħna biex l-affarijiet intejbuhom għaliex aħna bħala oppożizzjoni serja rridu noħorġu wkoll bil-proposti u rridu noħorġu wkoll bil-kritika kostruttiva tagħna ħalli n-nies jifhmu li aħna meta nkunu fil-gvern, se nagħmlu l-affarijiet bis-serjeta` taħt il-kap tagħna l-Onor.

Alfred Sant u ntejbu l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

Dan li qed nipprovaw nagħmlu u l-aħħar elezzjonijiet tal-kunsilli lokali juru li l-poplu tagħna qed juri fiduċja fina u fil-gvern futur ta' l-Onor.

Alfred Sant li għada u pitgħada jrid imexxi lil pajjiżna.

Sur President, la qed nitkellmu fuq il-konsumatur ma nistax ma nsemmix il- kontijiet tad-dawl u l-ilma u t-tgergir li hawn fuq is-surcharge li daħħal il-gvern.

Illum tmur fejn tmur, tgergir fuqha tisma' u jekk xi ħadd jaħseb li min igerger fuqha huwa Laburist, allura Malta kollha hija Laburista!

Il- bieraħ ħadt pjaċir meta smajt lil-leader tagħna, flimkien ma' l-Onor.

Joe Mizzi, jgħidu li se jagħmlu xi ħaġa fuq is-surcharge.

Per eżempju, jien jiġu għandi anzjani - jew ikolli mmur għandhom - b'kontijiet ta' Lm400 jew ta' Lm300!

Dawn l-anzjani qegħdin jgħaddu minn ħafna problemi u jekk mhux se niddefenduhom aħna tal-partit Laburista, allura aħna se nkunu bħall- oħrajn u jien ma rridx inkun bħall-oħrajn.

Aħna rridu nkunu differenti u għalhekk qegħdin ngħidu li meta nitilgħu aħna se jisbaħ jum ġdid u sabiħ għal pajjiżna.

Dawk kollha li qatgħu qalbhom għandhom jagħmlu kuraġġ u hawnhekk qed ninkludi wkoll lin-negozjanti.

Jien niltaqa' ma' negozjanti li ma jissimpatizzawx mal-partit Laburista imma t-tgergir li qed nisimgħu mingħandhom huwa inkredibbli.

Qed jiġu fuqna u jgħidulna: Intom x'se tagħmlu?

Aħna ngħidulhom li aħna għandna l-proposti tagħna u biex jisimgħu x'qed jgħidu l-mexxejja tagħna għax għada jew pitgħada trid tkun din l-oppożizzjoni li tmexxi l-gvern.

Sur President, meta nitkellem fuq dan il-qasam ma nistax ma nsemmix l-għoli tal-ħajja li qed jolqot tant nies, b'mod speċjali lill-anzjani li ħafna minnhom ikunu dijabetiċi u jkunu jridu joqogħdu fuq dieta stretta.

Niftakru lill-ex-prim ministru jgħidilna biex immorru niġru ma' Malta u naraw minn fejn jaqblilna imma dak l-anzjan marid u bedridden jista' jagħmel hekk, Sur President?

Din il-ġimgħa jien kont qiegħed indur fid-djar tan-nies u kien hemm wieħed li qalli biex ma nidħolx għand waħda anzjana għax hija Nazzjonalista imma jien għedtlu li jien nidħol għand kulħadd għax il-voti ġġibhom mingħand kulħadd.

Bħalissa hawn ħafna għaks u tgergir u allura issa huwa l-mument opportun biex il-partit Laburista jkompli jkabbar il- maġġoranza tiegħu għaliex in-Nazzjonalisti qed isibu l-bibien magħluqa min- naħa tal-gvern tagħhom li ilu 20 sena jwiegħed minħabba l-kilba tal-poter.

Pero` nista' ngħid li ħafna minn dak li wiegħed ma wettqux.

Din l-anzjana Nazzjonalista qaltilna li l-partit Nazzjonalista daħak biha u qaltilna wkoll li n-nies fit-triq tagħha qed igħidu li l-gvern wiegħed li l- Ewropa se ġġib il-ġid imma minn dan kollu ma ġara xejn!

(Interruzzjonijiet) Arahom x'jiddieħqu!

Din hi t-tattika tagħhom.

Dak li ngħidu aħna kollox ħażin u dak li jgħidu huma kollox tajjeb.

Din hija t- tattika tal-partit Nazzjonalista!

Sur President, mhux aħjar naraw x'se nagħmlu għaliex jien dejjem ngħid li jien qiegħed f'dan il-parlament biex niddefendi lil kulħadd speċjalment liż-żgħir u lill-batut.

Din il-faxxa taż-żgħir u tal-batut qiegħda tikber u nafu l-istorja x'tgħallimna.

Waqt li l-gvernijiet Laburisti neħħew il-faqar, issa taħt dan il-gvern Nazzjonalista, il-faqar qed jerġa' jfeġġ.

Aktar minn hekk, fejn qabel konna ngħidu li l-faqar qiegħed moħbi, illum ħadd m'hu qed jiddardar biex jiġi jkellmek u jgħidlek biex tgħinu għaliex ikun jinsab f'xifer l-irdum.

Għandna ħafna nies li ma jistgħux ikampaw bil-prezzijiet għoljin tad-dawl u ta' l-ilma u għandna oħrajn li qatgħu qalbhom li jkollhom post tagħhom għax m'għandhomx il-job security li hemm bżonn biex jieħdu loan mill-bank.

U la qed insemmi dan il-punt, minn hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex insellem lill-ħaddiema tad-Denim services limited u f'dan ir-rigward ngħid li nagħmlu żball bħala partit Laburista li ma nibqgħux insemmu dawn id- daqqiet, waħda wara l-oħra, li qiegħed jieħu l-ħaddiem Malti.

Issa l-gvern qalilna li dawn il-ħaddiema kollha sabu l-postijiet tax-xogħol imma jien ngħidlu li dan mhux veru għaliex hemm ħaddiema mid-distrett tiegħi li ġew jgħiduli li għadhom ma sabux xogħol.

U ara ma ngħajruhomx li huma għażżenin!

Għalhekk ngħid li j'Alla jasal mument sabiħ għal dan il-pajjiż tagħna.

Jien nixtieq li llum jasal dan il-mument sabiħ għaliex ix-xogħol huwa dritt ta' kulħadd.

Aħna tal-partit Laburista verament naħdmu biex nagħtu l-aħjar li nistgħu lin-nies li qegħdin ibatu u liż-żgħażagħ tagħna li qegħdin jgħaddu minn żmenijiet diffiċli.

Mhux sewwa li fil-pajjiż tagħna jkollna l-klassijiet.

Fi żmien gvern Laburista kien hemm il-klassi tan- nofs u s-sinjur għaliex in-nies sinjuri ma tistax tkissirhom, imma llum għandna żewġ klassijiet oħra, il-fqir u s-sinjur.

Jekk se nibqgħu f'dan il- pajjiż tagħna nagħlqu widnejna għall-karba ta' min qiegħed ibati, inkunu għamilna l-ikbar foul f'dan il-parlament u n-nies ikunu tellgħuna għalxejn.

Jien nittama li b'dawn it-taxxi kollha ssir xi ħaġa għall-ġid tal-poplu għax ma jistax ikun li l-aktar batut ikompli jaqla' fuq rasu.

Jeħtieġ li nieqfu u ngħidu li l-ħaddiema, l-anzjani u ż-żgħażagħ tagħna ma jistgħux jibqgħu jiġu ntaxxati b'dan il-mod u ma jistax ikun li jibqgħu jsibu dawn il-bibien kollha magħluqa.

Nittama li issa li qegħdin niddiskutu dan l- abbozz ta' liġi joħorġu affarijiet pożittivi għaliex jien ngħid li l-poplu tagħna ma jistax ikompli jbati kif qiegħed ibati.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa biex nimplimentaw u ndaħħlu bħala parti mil-liġi tagħna, regolament ta' l-Unjoni Ewropea fejn insaħħu l-kooperazzjoni bejn awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-inforzar tal-liġijiet dwar il- protezzjoni tal-konsumatur.

Huwa fatt li fid-dinja li qegħdin fiha, f'dinja globalizzata, għandek l-operaturi ekonomiċi li qegħdin jintegraw flimkien jew jixtru operaturi iżgħar minnhom u allura, aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar jiżviluppaw dawk li jgħidulhom global players b'saħħa ekonomika qawwija.

Fil-fatt matul l-aħħar snin wieħed mill-akbar negozji fis-settur finanzjarju kienu l-mergers u t-takeovers u dawn għadhom għaddejjin bil- qawwa kollha.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien, dan qed narawh jiżviluppa wkoll fl- Unjoni Ewropea wkoll u r-riżultat ta' dan kollu huwa li se jkollna aktar operaturi ta' natura internazzjonali li se jkunu qed jipprovdu mhux servizz wieħed imma ħafna servizzi li fil-maġġor parti tagħhom ikunu relatati u oħrajn mhux daqstant relatati.

Quddiem dan kollu, jekk il-konsumatur ma jkollux istituzzjoni u framework legali li jkun qed jipproteġih, dan se jkun esplojtjat għax ma jkollu l-ebda say la fuq il-kwalita`, la fuq il- prodott u lanqas fuq il-prezz.

Huwa proprju fid-dawl ta' dan l-iżvilupp ekonomiku li beda dieħel il-konċett ta' regolatur fil-pajjiż individwali ħalli jkun hu li jfassal u jesegwixxi dak il-framework legali li l-għan ewlieni tiegħu huwa l-ħarsien tad-drittijiet tal-konsumatur.

Dan huwa importanti għaliex meta għandek legal framework tajjeb u meta għandek istituzzjoni li tkun verament watchdog u tħares l-interessi tal- konsumatur, il-global player iġġiegħlu jopera f'dawk il-parametri li fl- aħħar mill-aħħar ikunu aċċettabbli.

Ovvjament l-għan ewlieni tiegħu jibqa' l-profitt imma xorta jkun irid jilħaq l-aspirazzjonijiet tal-konsumatur billi jassigura li l-prodott u s-servizz li jagħti jkun affordable u anke li jagħti ċerti garanziji dwar il-kwalita` tal-prodott u l- implikazzjonijiet kollha tiegħu.

Sur Presidet, biex il-konsumatur jieħu dak li ġie mwiegħed irid ikollok framework legali li jassigura dan.

L-għan ta' din il-liġi huwa li jkun hemm kollaborazzjoni bejn l-istituzzjonijiet tal-pajjiżi individwali fl-Unjoni Ewropea fir-rigward tal-ħarsien tal- konsumatur u allura naħseb li huwa opportun li apparti l-emendi li din il- liġi qed tagħmel fuq diversi istituzzjonijiet regolatorji dwar il-ħarsien tal-konsumatur, niddiskutu dwar kemm dawn l-istituzzjonijiet regolatorji qegħdin iħarsu l-interess tal-konsumatur.

Il-konsumatur qed iħossu protett?

Il-konsumatur qed jieħu s-servizz li ħaqqu għall-flus li jkun qed iħallas?

F'każi fejn il-konsumatur jiġi misruq jew imwiegħed affarijiet li mbagħad ma jkunux veru, l-inforzar kontra dak l-abbuż huwa espedjenti u effettiv, Sur President?

Jien naħseb li jekk wieħed iħares dawra madwaru mill-ewwel jinduna li f'ħafna oqsma, il-konsumatur qiegħed iħossu espost jew addirittura misruq u allura dan il-kliem kollu li għandna hawnhekk jibqa' fuq il-karta.

Sfortunatament anke l-poplu qed jaċċettaha din il-ħaġa u mhux l-ewwel darba li tisma' lin-nies jgħidulek li l-liġijiet qegħdin fuq il-karta biss għax effettivament huma ma jgawdu mill-ebda protezzjoni.

U aktar ma jgħaddi ż- żmien, dan aktar qiegħed iseħħ.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix, per eżempju, li waħda mill-aktar affarijiet li qed iddejjaq lill-konsumaturi hija s-sistema tal-wardens.

Pero` qabel nibda nixtieq nagħmilha ċara li bl- ebda mod din in-naħa m'hu qed tgħid li l-inforzar ekwu u ġust tal-liġi m'għandux iseħħ.

Imma min-naħa l-oħra, dak l-inforzar ma tistax tużah bħala għodda kważi kważi abbużiva bil-għan ewlieni li ddaħħal il-flus mill-multi favur min ikun qed jinforza u jmexxi dik is-sistema u a benefiċċju ta' ċerti kunsilli li jħeġġu dan l-inforzar għax ikollhom aktar flus f'idejhom.

Sur President, issa xbajna naraw kritika fil-gazzetti dwar dan u naħseb li wasal iż-żmien li l-gvern jew id-dipartiment tal-kunsilli lokali jagħmel audit tal-ħidma tal-wardens matul dawn l-aħħar snin, jara kif dawn qegħdin joperaw u finalment jekk ir-riżultat li kien intiż intlaħaqx jew le.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax jekk, per eżempju, il-wardens qegħdin hemmhekk biex jidderieġu t-traffiku jew biex ikun hemm aktar security fit-toroq, waħda mill-aktar affarijiet li jinkwetaw fuqhom anzjani li ltqajt magħhom kienet kemm huwa diffiċli biex taqsam it-toroq għaliex kulħadd isuq b'mod aggressiv anke ġo l-abitat.

Dan huwa sentiment komuni fost l-anzjani u issa ilna nitkellmu fuq soċjeta` li qed tikber aktar fl-eta`.

Dawn il- konsiderazzjonijiet ma jaffettwalhomx il-kwalita` tal-ħajja tagħhom?

Allura għalfejn il-wardens qegħdin joqogħdu wara l-kantunieri jistennew lil xi ħadd li aċċidentalment tmurlu bozza jew lil xi ħaddieħor li jaqbeż b'tikka l-linji tal-parking biex iwaħħlulu multa?

Dan qed jiġri għax il-kriterju ta' l-inforzar tal-liġijiet m'humiex fl-aħjar interess taċ-ċittadin imma huwa dwar kemm se jinġabru flus mill-multi u kemm qed tikber il-cost ta' l- amministrazzjoni ta' dik is-sistema kollha.

Għalhekk huwa importanti li nagħmlu evalwazzjoni u naraw għaliex waqqafnihom dawn.

Is-sistema tal- wardens għamilniha biex ikollna sors ta' revenue għal min ikun qed iħaddimha jew biex tħares liċ-ċittadin b'mod in ġenerali?

Issa qed joqrob is-sajf, per eżempju, u waħda mill-aktar affarijiet li lili toffendini hija li tara karozzi pparkjati waħda ħdejn l-oħra eżatt mal- beaches, meta suppost hemmhekk huwa post fejn in-nies imorru jqattgħu ftit tal-ħin.

Imma allura hemm għalfejn li dawn jinżlu mal-beaches bil-karozzi?

Dawn huma affarijiet żgħar imma nitkellmu fuq enforcement u mbagħad abbuż lampanti bħal dak tarah għaddej matul is-sajf kollu.

Mhux hekk biss imma tara wkoll ħafna nies imsakkrin fi djarhom għax ikun hemm nies li abbużivament ikunu pparkjaw quddiem il-garaxxijiet tagħhom u l-warden ma tarah imkien.

Imma mbagħad jekk issib post fejn in-nies ikunu prone li jagħmlu xi ħaġa li jistgħu jiġu mmultati fuqha, il-preżenza tiegħu tkun permanenti.

Huma dawn l-affarijiet li aħna rridu nwieżnu u nagħmlu evalwazzjoni tagħhom.

L-iskop huwa li noħolqu framework legalistiku u istituzzjoni biex tħares effettivament liċ-ċittadini tagħna u għalhekk ngħid li wasal iż-żmien li nagħmlu audit ta' din is-sistema u naraw li jekk effettivament din hijiex qed tilħaq l-għanijiet tagħha.

Per eżempju, aħna nitkellmu wkoll fuq l-aspett ta' l-ambjent.

Mingħalija kellna wkoll il- wardens dwar l-ambjent biex l-ambjent tagħna jibqa' nadif imma min ikun dilettant, imur fil-widien tagħna jew fil-ftit kampanja li baqalgħna u jara kull tip ta' skart li jintefa' bl-addoċċ u b'mod abbużiv jiġifieri hemmhekk l-inforzar mhux qed ikun effettiv.

Il-ħarsien ta' l-ambjent huwa importanti kemm għalina biex ingawdu ftit il-kampanja u anke għat-turiżmu.

Dawn l- affarijiet kulħadd jaqbel magħhom imma x'qed isir dwar dan?

M'hu qed isir xejn għax l-abbużi jibqgħu għaddejjin.

Allura kif jista' ċ-ċittadin ikollu fiduċja fl-istituzzjonijiet?

Ħaġa oħra li wieħed ma jistax ma josservax huwa dwar il-qasam ta' l- advertising.

Riċentement f'xi statistika rajna li wieħed mill-akbar aspetti negattivi tas-soċjeta` tagħna huwa li għandna ħafna żgħażagħ taħt l- eta` ta' 16-il sena li jikkonsmaw ħafna alkoħol.

L-użu raġunat ta' l- alkoħol huwa tajjeb għaliex fid-dinja kwalunkwe ħaġa li tintuża bil- moderazzjoni hija tajba u dan mhux qed ngħidu jien imma kien jingħad minn filosofi anke qabel Kristu.

Pero` l-użu eċċessiv żgur li ma jagħmilx ġid u dan qed joħroġ fl-istatistiċi tagħna.

Għalhekk min qed jipproteġi ż- żgħażagħ jew min għandu l-iskop li jipproteġi liż-żgħażagħ inkluż aħna, għandu jirrikkmanda li, per eżempju, ma jsirux reklami ta' l-alkoħol f'ħinijiet fejn ikun hemm it-tfal jaraw it-television.

Barra minn hekk għadna ma ddeċidejniex jekk għandniex nippermettu konsum ta' alkoħol taħt it-18-il sena jew le.

Jien mhux se nidħol f'dak il-mertu pero` ejja ħalli niddiskutuh dan.

Jien wieħed minn dawk li qed jgħidu li jekk qed isir l- abbuż mill-alkoħol u dan qed jiggrava, jeħtieġ li jkollna l-kuraġġ li nieħdu din id-deċiżjoni.

Biss biss, fl-Istati Uniti li huwa pajjiż ferm liberali, il-konsum ta' l-alkoħol taħt it-18-il sena huwa projbit.

Aktar minn hekk, l-advertising li qed jinfluwenza liż-żgħażagħ tagħna b'mod negattiv għandu jiġi ppropagat?

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi l- advertising dwar il-gambling u l-logħob.

Jekk waħda mill-problemi soċjali li qegħdin naraw hija t-tixrid tal-logħob, mhux biss fil-casino imma fil- logħob tal-lottu sfrenat ta' kwalunkwe tip, għandna nħallu dawn ir-reklami jekk qegħdin ngħidu li dawn jagħmlu ħsara lill-aspett soċjali u aħna għandna obbligu li nipproteġu lis-soċjeta`?

Hawnhekk qed nitkellem fuq kwestjoni ta' etika.

Qed ikun hemm xi ħadd li jagħmel rakkmandazzjonijiet biex jitfasslu regoli neċessarji ħalli ma ssirx pubbliċita` f'ċerti ħinijiet fl-aħjar interess taż-żgħażagħ tagħna?

Hawn mhux qed nimponu restrizzjonijiet fuq iż-żgħażagħ tagħna.

Mhux qed ngħidulhom biex ma jaqrawx dak jew ma jaqrawx l-ieħor imma għandu jkun hemm sens ta' direzzjoni u sens ta' etika biex nipprevjenu l-ħsara.

Per eżempju, jekk ma nħallux lil xi ħadd isuq b'mod eċċessiv, nagħmlu hekk biex nevitawlu li jkollu xi inċident u għalhekk bl-ebda mod ma nkunu qed inrażżnulu l- liberta` tiegħu anzi nkunu qed nagħmlulu l-ġid.

Dan jgħodd ukoll fl-oqsma l-oħra tal-ħajja għax fis-soċjeta` tagħna huwa importanti li jkun hemm elementi bħal dawn li jagħtu s-sens ta' direzzjoni lis-soċjeta` li qed timmatura imma li tħares ukoll lil min huwa vulnerabbli.

Dawn huma elementi importanti li jiġu mill-awtoritajiet u mir-regolaturi li anke jkollhom il-poter - tramite l-liġi li tkun waqqfithom - li jintervjenu fejn iħossu li għandhom jintervjenu.

Dawn jistgħu jintervjenu billi jagħmlu r-rakkmandazzjonijiet tagħhom jew tista' tkun xi istituzzjoni oħra li tagħmel xi dikjarazzjoni mbagħad sta għar-responsabbilta` tagħna bħala membri parlamentari li nieħdu l-passi.

Per eżempju, dan l-aħħar kellna rapport fuq il-MEPA u rriżulta li din hija b'saħħitha ma' min hu dgħajjef u dgħajfa ma' min b'saħħtu.

Jien kont nistenna xi reazzjoni dwar dan ħalli naraw għal xiex qed jiġri hekk.

Li jkollok xi ħaġa li tirregola l-iżvilupp fil-pajjiż huwa tajjeb pero` m'huwiex ġustifikat li dik l-istituzzjoni ssir mostru ta' burokrazija fejn min jirnexxielu jsib it-tarf tal-ħabel, jimxi u min ma jirnexxielux, jibqa' fejn hu.

Min qed jipproteġi lil dan ta' l- aħħar?

Hawnhekk qed ngħidu li aħna qed nagħmlu liġi biex ikun hemm rabtiet ma' l-istituzzjonijiet Ewropej sabiex dan jiġi protett.

Wieħed jgħidlek li huwa abbużat f'Malta għax m'għandux il-kuntatti left, right and centre u ħadd ma jipproteġih.

Allura x'jista' jfisser li jkollna liġi bħal din biex aħna nintegraw il-forza tagħna mal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea?

Hawnhekk jidħol il-frame of mind ta' kif topera istituzzjoni għax din tista' topera b'mod li tipprova tevita x-xogħol, b'dispożizzjoni negattiva jew inkella b'dispożizzjoni regolatorja fejn tipprovdi kriterji ċari li hi timxi fuqhom sabiex kulmin japplika jkun jaf li taħt dawn il- kriterji, dak li huwa dritt tiegħu se jingħatalu.

Lejn dan irridu nersqu jekk irridu verament li jkun hemm fiduċja fl-istituzzjonijiet.

Wieħed jista' jibqa' jsemmi ħaġa wara l-oħra u x'qed jiġri u mhux qed jiġri.

Dan kollu bilfors iwassal biex il-poplu ma jħossux protett.

Apparti minn dan, id-deċiżjonijiet ma jridux idumu biex jittieħdu għax din fiha nnifisha hija inġustizzja wkoll.

Kulħadd jistenna li kemm jista' jkun l-affarijiet jiġu deċiżi mhux biss b'fairness imma kemm jista' jkun malajr.

Sur President, wieħed mill-aktar elementi li qed jinkwieta lill-poplu huwa appuntu r-rata ta' l-inflazzjoni u llum il-gvern qed iħossu li huwa bla saħħa biex jirregolaha għax l-istituzzjonijiet tiegħu stess huma kompletament ineffettivi.

Għaliex?

Ħalli nieħdu l-mediċini bħala eżempju.

Kellna stqarrijiet mill-istess Ministru Deguara li

hawn nuqqas ta' mediċini fis-suq u dan il-punt qed jissemma għax qed jeffettwa saħħet in-nies.

Sa ftit taż-żmien ilu kien hawn numru kbir ta' mediċini fis-suq.

Fil-fatt kellna varjeta` ta' mediċini ta' ċerti brands u kellna mediċini oħrajn ġeneriċi li jaqdu l-istess funzjoni imma bi prezzijiet li jistgħu jintlaħqu minn kulħadd u b'hekk ma jkunux ta' piż kbir fuq min ikollu bżonnhom.

Ħadd ma jmur jixtri l-mediċini għall-gost imma dawn jixtrihom għax ikun kostrett.

Mela l-ewwel ħaġa rridu naraw għalfejn in-numru ta' mediċini f'daqqa waħda naqas mis-suq.

Aħna smajna diversi verżjonijiet pero` jien naċċetta kull verżjoni with a pinch of salt għax fl-aħħar mill-aħħar li jinteressani hu li aktar ma jgħaddi żmien, aktar il-konsumatur qed jintlaqat ħażin.

Hawn prodotti tal-mediċina li f'Malta huma aktar għoljin minn pajjiżi oħra ta' l-Unjoni Ewropea u din hija xi ħaġa stramba għax aħna issa nagħmlu parti mill-unjoni.

Aħna suppost nilħqu l-livell tagħhom imma apparentement din is-sistema donnha taħdem għall-pajjiżi kollha minbarra tagħna.

Sur President, min qed jipproteġi lill-konsumatur f'dawk li huma prezzijiet, matul dawn l-aħħar snin x'għamel?

Xejn!

Tant m'għamel xejn li l-gvern issa qal li se joħroġ il-price orders.

Issa fil-passat meta kienu jissemmew il-price orders kienu jinqalgħu l-irwiefen kollha u issa dawn tħabbru erba' ġimgħat ilu minn dan il-gvern.

Iżda għax f'daqqa waħda kien hemm reazzjoni qawwija minn ċerti operaturi, waqaf kollox u ma sar xejn minflokhom.

Allura bqajna b'ħafna tgergir u b'ħafna akkużi.

In-naħa tal- gvern iwaħħlu fl-importaturi u l-importaturi jwaħħlu fil-gvern u fil-ftehim li għamel ma' l-Unjoni Ewropea dwar ir-reġistrazzjoni tal-mediċini u l- konsumaturi spiċċaw qishom ballun tat-tennis li fl-aħħar mill-aħħar iridu jħallsu l-prezzijiet li jitolbuhom, ikunu kemm ikunu.

Allura r-regolatur m'għandux jagħti rapport lil dan il-parlament dwar fejn qiegħda l-problema biex jekk ikun hemm bżonn nintervjenu, nagħmlu dan u nirranġaw is-sistema u jekk ikun hemm xi ħadd li qed jabbuża, inwaqqfuh?

Hawnhekk qed nagħti l- benefiċċju tad-dubju lil kulħadd għax ma nafu xejn dwar dan, ħlief li l- konsumatur qed ibati u għalina dan mhux tollerabbli.

Dan jgħodd speċjalment għaliex jekk naraw l-istatistika, insibu li l-mediċini huma l- aktar li qegħdin jikkontribwixxu fuq ir-rata ta' inflazzjoni li qed

tikber u kważi laħqet 3% li hija aktar mill-average Ewropew.

Barra minn hekk, id-dħul tal-parti l-kbira tal-ħaddiema naqas jew ma żdiedx.

Dan ifisser li l-konsumatur qed jaqlagħha miż-żewġ naħat u mbierek Alla silenzju assolut, donnu ħadd ma jaf x'qed jagħmel issa!

Mela l-ewwel jitkellmu fuq price orders u jgħidu li se nagħmlu hekk u mbagħad ma jsir xejn.

L-istess fuq il-prodotti ta' l-ikel.

Jien hawnhekk qed insemmi l-affarijiet essenzjali.

Per eżempju, fl-1 ta' Mejju ta' l-2004 tgħidx kemm qalulna li se jorħsu l-affarijiet.

Kienu jgħidu li se jkollna inbejjed u għaġin b'xejn.

Din kienet il-kantaliena, Sur President.

Imma issa din intesiet ukoll għax anke l-prodotti ta' l-ikel qed jogħlew u qed jikkontribwixxu sostanzjalment għar-rata ta' l-inflazzjoni.

Min għandu dubju jekk jien hux qed ngħid il-verita`, kulma għandu jagħmel hu li jagħti ħarsa lejn il- quarterly review tal-Bank Ċentrali u hemmhekk jaqra dwar x'inhuma l- affarijiet li qegħdin jikkontribwixxu għaż-żieda fir-rata ta' l- inflazzjoni, rata li hu mistenni li se togħla aktar.

Dan għaliex qed ikollok aktar żvilupp fil-kumplament tal-pajjiżi Ewropej filwaqt li f'Malta l-iżvilupp huwa dubjuż.

Fil-fatt il-gvernatur tal-Bank Ċentrali, f'paġna 49 tal-quarterly review, qal li ż-żieda ta' 1.7% li ġiet reġistrata fl- aħħar quarter tas-sena li għaddiet hija inkoraġġanti imma huwa kmieni ħafna biex tgħid jekk dan it-tkabbir hux se jkun sostnut.

Jiġifieri hawnhekk anke min donnu qed juri ċerta konvinżjoni li l-ekonomija tagħna qed tiżviluppa wkoll, qed jesprimi dan b'ċerta kawtela.

Anke jekk dan huwa minnu, skond l-IMF, il-prospett ta' l-iżvilupp ekonomiku madwar id-dinja kollha se jkun ta' 4%.

Allura aħna se nibqgħu lura?

La se jiġri dan, hemm il-probabbilta` li se tiżdied l-inflazzjoni minn barra u aħna bħala ekonomija miftuħa jkollna nimportaw dik l-inflazzjoni.

Pero` apparti dan, fejn qegħdin ir-regolaturi biex iserrħulna moħħna li m'hemmx abbuż fis-suq jew li m'hemmx sitwazzjoni monopolistika moħbija fis- suq li qed teffettwa dawn il-prezzijiet ta' l-aktar elementi essenzjali?

Meta qed nitkellem hekk, mhux qed ngħid xi ħaġa ta' barra minn hawn għax kulħadd jaf x'għamlulu lil Bill Gates.

Fil-fatt għadha għaddejja kawża fl- Unjoni Ewropea dwar id-dominanza tiegħu fis-suq biex jipprovaw jikkontrollawh.

Hawnhekk semmejt bniedem li jafu kulħadd u li minkejja s- saħħa globali li għandu, xorta waħda l-istituzzjonijiet ħadmu kontrih biex iħarsu lill-konsumatur.

Sfortunatament hawn Malta dan ma jsirx.

Sur President, ma nistax ma nsemmix il-każ klassiku tal-prezzijiet taż- żejt.

Madwar erba' ġimgħat ilu fuq din il-mejda tal-Kamra ġie mqiegħed ir- rapport tal-fuel procurement committee li jgħid ċar u tond li mill-1999 sas- sena 2005, il-prezz tal-fuel kien qed jiżdied kostantement.

Mela t-trend f'dawn l-aħħar sitt snin kienet tgħidlek biex taħseb għal dan għax il- prezzijiet 'il fuq telgħin.

Sfortunatament il-gvern jew l-Enemalta ma ħasbux dwar dan.

Malta tikkonsma madwar 1 miljun tunnellata metrika ta' prodotti ta' fossil fuel fis-sena u minkejja li dan nistgħu narawh bħala ammont kbir, għas-swieq internazzjonali huwa ammont żgħir u għalhekk aktar u aktar wieħed jistenna li wieħed jaġixxi fuq dak li qed turi l- istatistika.

L-istess rapport ikkonferma li minkejja din il-verita` ma sar assolutament xejn, Sur President.

L-istess rapport ikompli jgħid li f'Novembru li għadda kien hemm l-aktar prezz favorevoli internazzjonalment u kien hemm rapport ukoll li kellha l-Enemalta li għas-sena 2006, il- prezzijiet se jibqgħu telgħin 'il fuq.

Sal-lum diġa` tela' aktar 'il fuq il-prezz taż-żejt imma l-gvern apparti l-55% surcharge, effettivament m'għamel xejn iżjed biex jilqa' għal din ir-realta`.

Per eżempju, hawnhekk ikun tajjeb li nsemmu li l-Lufthansa, l-Emirates u l-Air Malta ħadu l- miżuri neċessarji biex jilqgħu kemm jistgħu għal dan kollu u marru tajjeb.

Iżda issa min huwa responsabbli li deċiżjoni bħal din ma tteħditx.

Ħadd?

Il- Malta resources authority ilha tiġi sfidata - mhux biss mill-partit Laburista imma anke mill-korpi kostitwiti - biex tgħid kif ġiet maħduma din is-soprataxxa u jekk hijiex ġustifikata.

Allura din qed tieħu in konsiderazzjoni l-ineffiċjenzi tal-kumpannija u d-deċiżjonijiet ħżiena li ttieħdu anke fuq ix-xiri tal-power station għax anke dan qed joħroġ illum?

Il-Malta resources authority mhux qiegħda hemmhekk biex tiġbor il-fees ta' kull sena mingħand diversi operaturi biss imma din l-entita` trid taċċerta ruħha li qed tieħu l-aħjar miżuri fl-aħjar interess tal-pajjiż.

Jekk ma jsirx dan, x'qed jagħmlu dawn li huma in charge?

Qegħdin hemmhekk biex ikollhom karozza u biex ikollhom l-expense account?

Din l-awtorita` qegħda hemmhekk biex nikkonservaw u nieħdu ħsieb ir-riżorsi ta' pajjiżna fl-aħjar interess tal-konsumatur.

Iżda xi smajna mingħand din l-awtorita`?

Silenzju perfett u dan meta kull sena dan il-parlament iħallas il-miljuni ta' liri mit-taxpayers money biex dawn l-entitajiet jibqgħu hemmhekk.

Allura x'inhu l-assjem ta' dan kollu, Sur President?

L-assjem ta' dan kollu huwa li din il-liġi li għandna quddiemna tidher tajba fuq il-karta għax hija xi ħaġa pożittiva li jkollok kollaborazzjoni internazzjonali biex tagħmel il-ġid.

Per eżempju, fil-qasam finanzjarju hemm kollaborazzjoni internazzjonali sħiħa fuq frodi u ħasil ta' flus.

Rigward dan, f'pajjiżna hemm strutturi li huma tajbin, b'saħħithom u effettivi u dawn għenu biex pajjiżna ma jeħux isem ħażin bħala settur finanzjarju, anzi l-fatt li inti jkollok framework li jkun verament effettiv għen ħafna għax iħares lill- konsumatur u jikkontrolla l-kriminalita`.

Fl-aħħar mill-aħħar għandna settur li llum qed naraw, minn mistoqsija parlamentari, li l-kontribut tiegħu lejn il-GDP tela' għal kważi 11%, jiġifieri huwa settur li għadu fil- formazzjoni tiegħu imma mexa 'l quddiem u dan ġara għax l-istrutturi ma kenux qegħdin hemmhekk biex jagħtu lip-service.

Jien mhux qed ngħid li m'hemmx ukoll nuqqasijiet u li m'għandhomx iħarsu lejn ċerti oqsma fejn il- ħlasijiet li qed jitolbu għas-servizzi li joffru jistgħu jkunu abbużivi imma l-aspett tajjeb trid issemmih ukoll għax inkella ma tkunx kredibbli.

Aħna nistgħu nkunu aħjar u lejn dan irridu nħarsu 'l quddiem.

Irridu nassiguraw - u din hija r-responsabbilta` tal-gvern tal-ġurnata – li l-istituzzjonijiet li jħarsu lill-konsumatur verament jipproteġuh.

Huwa importanti li dik l-istituzzjoni tirbaħ il-fiduċja tal-konsumatur għax istituzzjonijiet li jaħdmu b'dan il-mod mhux biss ikollhom suċċess fil- fiduċja li l-konsumaturi juru fihom imma jkollhom is-suċċess għax ikunu qed jagħmlu l-ġid lill-pajjiż ukoll.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 9 ta' Mejju 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Tieni Qari (Kont).

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario de Marco.

ONOR.

MARIO de MARCO: Sur President, il-ġimgħa l-oħra, fit-3 ta' Mejju pajjiżna ċċelebra, flimkien ma' pajjiżi oħra fid-dinja, l-hekk imsejħa world press freedom day.

Il-world press freedom day ġiet stabbilita mill- assemblea ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti f'Diċembru ta' l-1993, żmien relattivament riċenti.

Iżda minkejja l-fatt li ż-żmien li għadda minn mindu ġiet stabbilita din id-data huwa relattivament qasir l-għeruq tal- prinċipji ċċelebrati f'dan il-jum imorru ħafna aktar fil-fond u huma riflessi fl-artiklu 19 tad-dikjarazzjoni universali tad-drittijiet tal- bniedem ta' l-1948 li tistabbilixxi li:

"Everyone has the right to freedom of opinion and expression.

This right includes freedom to hold opinions without interference and to seek to receive and import information and ideas through any media regardless of frontiers.".

Fid-dinja kollha t-3 ta' Mejju jservi bħala okkażjoni sabiex wieħed jinforma lill-pubbliku bil-vjolazzjonijiet tad-dritt tal-liberta` ta' l- espressjoni li għadhom jeżistu mad-dinja u bħala rikordju tal-ħafna ġurnalisti li jissograw il-mewt jew il-ħabs biex iwasslu l-informazzjoni lill-pubbliku.

Għalhekk din il-ġurnata hija intiża bħala ġurnata biex tinkoraġġixxi u tiżviluppa inizjattivi favur il-liberta` ta' l-istampa, ġurnata biex tfakkar lill-gvernijiet li għandhom jirrispettaw l-impenn tagħhom lejn il-liberta` ta' l-istampa, ġurnata biex tiġġenera fost il- pubbliku awareness ta' l-importanza tal-liberta` ta' l-istampa, ġurnata biex tinkoraġġixxi dibattitu fost il-media fuq etika professjonali, ġurnata biex tfakkar lil dawk il-ġurnalisti li sfaw vittmi u saħansitra ħallsu l- ogħla prezz fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom.

Il-liberta` ta' l- istampa hija l-cornerstone tad-drittijiet tal-bniedem u l-garanzija ta' drittijiet oħra u tinkoraġġixxi t-trasparenza, il-good governance li s- soċjeta` tgawdi u r-rule of true justice.

Illum il-ġurnata ħadd ma jiddubita mil-liberta` ta' l-istampa f'pajjiżna, liberta` li ma ġietx faċli għalina għax ħadd ma jista' jinsa u ħadd m'għandu jinsa l-attakk li kien seħħ fil-15 ta' Ottubru ta' l-1979 fuq il- bini fejn jiġi stampat il-ġurnal "The Times", liema bini kien ġie maħruq u meqrud f'attakk li kien intiż biex jimmina l-aktar prinċipju għażiż tagħna lkoll, il-liberta` ta' l-espressjoni.

Wieħed irid jirrealizza li dan l- attakk qatt ħadd ma tressaq għalih biex ipatti għal għemilu u dan minkejja l-fatt li dak l-attakk, li seħħ taħt gvern Soċjalista, seħħ kontra bini li kien proprju faċċata tal-bini li minnu jitmexxa l-uffiċċju tal-prim ministru, jiġifieri l-berġa ta' Kastilja.

Għalhekk għandna niftakru li anke pajjiżna għadda minn ġrajjiet fejn kien hemm min għoġbu jipprova jintimida din il-liberta` ta' l-istampa u allura fil-world press freedom day għandna niftakru wkoll f'dawn l-okkażjonijiet fejn kien hemm attentati biex wieħed jipprova joħnoq il-liberta` ta' l-espressjoni u l-liberta` ta' l-istampa.

Il-fatt li llum ħadd ma jiddubita mil-liberta` ta' l-istampa ma jfissirx li għandna neħduha b'xi mod for granted.

Xiehda ta' dan huwa l-attakk li seħħ meta xi ħadd ħaraq il-bieb tad-dar tal-ġurnalist

Saviour Balzan, editur tal-"Malta Today", liema ħruq ironikament seħħ fl- istess ġurnata li d-dinja kollha kienet qed tiċċelebra l-world press freedom day.

Dan l-attakk, li kien wieħed min-numru ta' attakki u ħruq ta' vetturi u proprjetajiet oħra li għaddej minnu pajjiżna dan l-aħħar, huwa att li wieħed għandu jikkundannah mingħajr ebda riżervi.

Huwa att ta' nies kodardi li qegħdin jipprovaw jimminimizzaw dawk il-valuri, dawk il- prinċipji li aħna lkoll nemmnu fihom.

Huwa attakk fuq il-liberta` ta' l- espressjoni, fuq il-liberta` ta' l-istampa, il-liberta` li tikkritika mingħajr pressjoni ta' theddid u intimidazzjoni, pero` dawn in-nies mhux se jirnexxu fl-attakki u fl-intimidazzjoni tagħhom.

Għalhekk nixtieq nesprimi s-solidarjeta` tiegħi mas-Sur Saviour Balzan u man-nies l-oħra kollha li sfaw vittmi ta' dawn l-attakki ta' dawn in-nies kodardi.

Sur President, għandna nirrealizzaw ix-xogħol utli li jagħmlu l-ġurnalisti kollha f'pajjiżna.

Jista' jkun li xi drabi ma naqblux ma' dak kollu li huma jiktbu, jista' jkun li xi drabi nħossuna mweġġgħin b'dak li jgħidu, iżda dan ma jfissirx li m'għandniex ngħożżu l-prinċipju li bil-pinna tagħhom huma qegħdin jeżerċitaw, dak tal-liberta` ta' l-espressjoni, prinċipju li mingħajru ebda pajjiż ma jista' jiddeskrivi lilu nnifsu bħala demokratiku.

Jista' jkollok l-aqwa ekonomija, jista' jkollok l-aqwa servizzi soċjali, jista' jkollok l-isbaħ ambjent, jista' jkollok l-aktar amministrazzjoni effiċjenti, iżda jekk ma jkollokx il-liberta` ta' l- espressjoni ma jkollok xejn.

Huwa għalhekk li aħna lkoll għandna nuru s- solidarjeta` tagħna mal-familja Balzan.

Dan iġibni għal punt ieħor fid-diskors tiegħi llum.

Fit-talking point tal- ġurnalist Malcolm Naudi li deher f'"The Times" fil-jum tal-world press freedom day ingħad li l-pass li jmiss fl-iżvilupp tal-liberta` ta' l- istampa f'pajjiżna huwa l-pass li l-gvern Malti jadotta l-hekk imsejħa freedom of information Act.

Dan ifisser li ngħaddu mill-parlament tagħna leġislazzjoni li tiggarantixxi aċċess liberu għall-informazzjoni.

L- istitut tal-ġurnalisti Maltin li ġie mwaqqaf 16-il sena ilu, dak iż-żmien imsejjaħ il-press club, li Malcolm Naudi - li nsellimlu minn hawnhekk - kien wieħed mill-fundaturi membri tiegħu, għamel talba formali wkoll biex il-gvern jieħu l-passi neċessarji sabiex jassigura li anke pajjiżna jkollu Att li jirregola l-aċċess liberu għall-informazzjoni.

Huwa veru li saru żviluppi importanti fil-liġi ta'

pajjiżna għal dak li għandu x'jaqsam mal-liġi dwar l-istampa.

L-emendi li permezz tagħhom ġew introdotti d-dritt tal-konfidenzjalita` ta' sorsi ta' informazzjoni u l-pubblikazzjoni ta' informazzjoni privileġġjata huma kollha passi importanti li wieħed għandu jiftaħar bihom.

Riċentement ġie mħabbar ukoll li se titneħħa l-piena ta' ħabs għal każijiet li għandhom x'jaqsmu ma' sempliċi libell.

Dan ukoll huwa pass importanti f'dak li għandu x'jaqsam mal-liberta` ta' l-espressjoni.

Iżda l-pass naturali li jmiss huwa li pajjiżna jadotta l-hekk imsejħa freedom of information Act.

Għalhekk hija pożittiva r-risposta li ta l-gvern Malti għal dan l-appell ta' l-istitut tal-ġurnalisti Maltin fejn qal li se jimpenja ruħu li jippubblika white paper fuq il-liberta` ta' l-informazzjoni sa l-aħħar tas- sena 2006.

Għaliex huwa importanti l-aċċess għall-informazzjoni?

Is-segretezza bla bżonn fil-gvern twassal għall-arroganza fit-tmexxija u teħid ta' deċiżjonijiet li jistgħu jkunu difettużi.

Il-perċezzjoni ta' segretezza eċċessiva hija influwenza kbira fit-tnaqqis ta' kunfidenza li l-pubbliku jista' jkollu fl-istituzzjonijiet tal-gvern.

Il-klima ta' l-opinjoni pubblika llum tbiddlet minn kif konna nafuha 10, 20, 30 sena ilu.

Illum in- nies jistennew iktar proċess miftuħ fit-teħid ta' deċiżjonijiet, jistennew iktar accountability mil-gvern milli qatt kienu qabel.

Dan huwa utli, huwa importanti u huwa healthy.

L-iskop tal-freedom of information, ta' l- aċċess jew tal-liberta` għall-informazzjoni huwa intiż biex jinkoraġġixxi gvern ikun aktar miftuħ, ikun iktar trasparenti billi jagħti dritt statutorju għall-aċċess għall-informazzjoni, għal dokumentazzjoni u għal records uffiċjali li jkollu tul iż-żmenijiet.

Sur President, mill-bżonn li wieħed ikun jaf għandna nagħmlu l-pass għad- dritt li wieħed ikun jaf.

Min-need to know għandna nimxu għall-pass tar- right to know.

Id-dritt li tkun taf ilu jeżisti f'pajjiżi oħrajn għal diversi snin.

Per eżempju, fl-Isvezja dan id-dritt għall-informazzjoni ilu jeżistu mis-seklu 18, fl-Istati Uniti ta' l-Amerika ilu jeżistu mill-1966, ġewwa Franza mill-1978, fil-Kanada, fl-Awstralja u fi New Zealand mill- 1982, fl-Olanda mill-1991 u fir-Renju Unit mis-sena 2000 pero` b'effett mis- sena 2005.

Għalhekk Malta tista' u għandha tipprova titgħallem mill- esperjenzi ta' dawn il-pajjiżi demokratiċi maturi u ħbieb tagħna.

Min għandu jaqa' taħt freedom of information?

Liema għandhom ikunu l- awtoritajiet jew l-entitajiet li għandhom ikunu soġġetti għall-aċċess ta' l- informazzjoni u għal-liberta` ta' l-informazzjoni?

Minn daqsxejn ta' studju li kont qed nagħmel fuq il-freedom of information Act u d-dibattitu li kien sar fl-Ingilterra qabel ma ġie adottat dan l-Att insibu li l-idea hija li għandhom ikunu soġġetti għal dan l-Att dipartimenti tal-gvern, korporazzjonijiet pubbliċi, is-servizzi u dipartimenti tas-saħħa, il- funzjonijiet amministrattivi tal-qrati u tribunali, il-funzjonijiet amministrattivi tal-pulizija, il-forzi armati, l-awtoritajiet lokali, skejjel, universitajiet, xandara ta' servizzi pubbliċi u organizzazzjonijiet privati li jesegwixxu funzjonijiet statutorji pubbliċi.

Huwa interessanti li fl-Ingilterra l-freedom of information m'hijiex intiża biex tkopri l-parlament għax id-deliberazzjonijiet huma diġa` pubbliċi u allura wieħed jista' jkollu aċċess għal dik l-informazzjoni mingħajr ma wieħed ikollu bżonn jirrikorri għall-freedom of information.

Fl-Ingilterra wkoll m'hijiex intiża biex tkopri s-servizzi tas-sigurta` minħabba n-natura tax-xogħol tagħhom u lanqas m'hija intiża biex tkopri ċerti forzi ta' l-armati speċjali.

Għalhekk l-iskop tal-liberta` ta' l-informazzjoni huwa intiż biex jgħin awtoritajiet pubbliċi u organizzazzjonijiet li jeżerċitaw funzjoni pubblika jiftħu iktar għall-pubbliku, ikunu iktar trasparenti u jkunu iktar miftuħa fit-tmexxija tagħhom u fil-mod ta' kif jeżerċitaw id-deċiżjonijiet tagħhom.

Dan jista' jsir b'żewġ metodi.

L-ewwel metodu huwa dak li tagħti d-dritt ta' aċċess lin-nies għall-informazzjoni li jridu jaraw.

Dan ifisser li ċ- ċittadin ikollu dritt li jagħmel talba lil dipartiment, lil entita` pubblika għall-informazzjoni u diment li dik l-informazzjoni taqa' jew m'hijiex eżentata - issa nidħlu f'dawk l-areas li jistgħu jiġu eżentati – d- diparitment hekk mitlub ikun obbligat li sa ċertu żmien jagħti dik l- informazzjoni liċ-ċittadin li jkun talabha.

Sur President, hemm metodu ieħor ta' kif tista' tagħti dan l-aċċess għall- informazzjoni.

Dan tista' tagħmlu billi timponi ċerti obbligi statutorji fuq l-entitajiet koperti minn dan l-Att ta' freedom of information biex jagħtu ċerta informazzjoni lill-pubbliku bħala rutina, anke mingħajr talba individwali.

Dan ifisser li dawn l-entitajiet li jaqgħu taħt dan l-Att ikunu obbligati mil-liġi li regolarment jippubblikaw informazzjoni dwarhom.

Għal min għandu japplika dan id-dritt u min jista' jgawdih?

Naħseb li hawnhekk mingħajr eżitazzjoni ngħid li dan m'għandux ikun xi dritt li huwa privileġġ tal-ftit.

Wieħed jista' jgħid li aħna li qegħdin hawnhekk fil-parlament sa ċertu punt, bil-mistoqsija parlamentari, għandna aċċess għall-informazzjoni.

Pero` dak li qed nitkellmu fuqu hawnhekk imur oltre l-kwestjoni tal-mistoqsija parlamentari.

Bil-freedom of information qegħdin nagħtu l-aċċess, id-dritt tal- mistoqsija liċ-ċittadin.

Qegħdin nagħmlu l-pass fejn id-dritt tal- mistoqsija ma jibqax il-privileġġ tad-deputat parlamentari biss, pero` jsir id-dritt, u mhux iktar privileġġ taċ-ċittadin.

Dan ifisser li taħt il- freedom of information Act kull individwu, kull kumpannija jew kull entita` jkollha d-dritt li tagħmel talbiet għal informazzjoni lill-entitajiet pubbliċi.

Sur President, x'għandu jaqa' taħt il-freedom of information Act?

Hawnhekk hawn dibattitu sħiħ dwar jekk wieħed għandux ikollu aċċess biss għall- informazzjoni jew jekk wieħed għandux ikollu aċċess għar-records jew għad- dokumenti.

L-idea ġenerali, għalkemm hemm dibattitu qawwi fuq dan il-punt, hija li biex l-aċċess għall-informazzjoni jkun reali għandna nkunu flessibbli fl-applikazzjoni tiegħu.

Għalhekk l-aċċess għandu jkopri records u kull forma ta' informazzjoni.

Huwa interessanti li d- definizzjoni ta' records ġewwa l-Ingilterra tkopri kull forma ta' recorded information bħal records elettroniċi, tapes, files etc. Iċ-ċittadin għandu dritt ikollu aċċess għal dawn ukoll, iżda mhux kull record għandu jaqa' taħt il-liberta` ta' l-informazzjoni.

Dawn għandhom ikunu dawk ir-records li jinżammu in konnessjoni ma' l-eżerċizzju tal-funzjoni pubblika ta' dak id-dipartiment u ta' dik l-entita` għax allavolja jkollu rwol pubbliku, dipartiment jista' jkollu records li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' l- attivita` pubblika tiegħu, imma jkollhom x'jaqsmu ma' attivita` mhux pubblika, relatata ma' xi impjegati jew affarijiet bħal dawn.

L-Att dwar il-liberta` ta' l-istampa għandu jkun ukoll il-catalyst għat- tibdil fil-mod ta' kif l-awtoritajiet pubbliċi jħarsu lejn it-trasparenza.

L-esperjenza ta' pajjiżi oħra turi b'mod konsistenti l-importanza li tbiddel il-mentalita` billi titlob active disclosure, jiġifieri obbligu fuq l-awtoritajiet biex jgħaddu informazzjoni pubblika anke fil-kors normali ta' l-attivitajiet tagħhom.

B'hekk ċerta informazzjoni għandha ssir pubblika anke jekk ħadd ma jitlobha.

Fl-Ingilterra hemm numru ta' setturi jew kategoriji li jaqgħu taħt dan l-obbligu, fosthom naraw fatti u analiżi li l-gvern jikkonsidra importanti fit-teħid ta' ċerti deċiżjonijiet u policy proposals li huma ta' rilevanza.

Kategorija oħra hija r-raġunijiet għat-teħid ta' ċerti deċiżjonijiet amministrattivi fil- konfront ta' dawk in-nies li huma milquta minnhom.

Kategorija importanti oħra hija l-informazzjoni dwar it-tmexxija tas-servizzi pubbliċi, kemm iqumu, l-istandards li għandhom jottjenu u affarijiet bħal dawn.

Issa ħalli naraw għalxiex m'hijiex intiża l-liberta` ta' l-informazzjoni?

Din m'għandhiex tintuża biex timmina investigazzjoni, prosekuzzjoni jew il- prevenzjoni ta' reat, m'għandhiex tiżvantaġġja lill-gvern f'xi litigazzjoni u għalhekk ġeneralment pariri legali m'humiex soġġetti għal dan l-aċċess ta' informazzjoni.

Per eżempju, insibu li fl-Ingilterra hemm żewġ tipi ta' eżenzjonijiet.

Jiġifieri hemm qbil ukoll li mhux kollox għandu jkun aċċessibbli għall-pubbliku.

L-ewwel kategorija ta' eżenzjonijiet hija fejn hemm dak li jissejjaħ a public interest test.

Għaliex?

Għax jista' jiġi kkonsidrat li l-interess pubbliku fir-retention ta' l-informazzjoni jista' jissupera l-interess pubbliku fir-rilaxx ta' l-informazzjoni.

Allura għandek dan il-bilanċ u xi drabi l-istituzzjoni li tiġi mitluba din l- informazzjoni għandha tistaqsi: X'inhu l-interess pubbliku, li nżomm jew nirrilaxxa din l-informazzjoni?

Dan japplika f'ċerti kategoriji.

Naraw, per eżempju, information intended for future publication, national security, defence, international relations, l-ekonomija, investigazzjonijiet u proċeduri kondotti mill- awtoritajiet pubbliċi, law enforcement, audit functions, formulation of government policy, health and safety, environmental information, personal information, legal professional privilege, u commercial interests.

Hawn dan il-bilanċ.

Jekk wieħed ma jaqbilx mad-deċiżjoni wieħed għandu dritt ta' appell.

Imbagħad hemm information officer bħad-data protection officer f'Malta li jkun il-persuna responsabbli biex tara jekk id-deċiżjoni li ħadu l-entitajiet kenitx waħda ġusta jew le.

Imbagħad hemm ċerti eżenzjonijiet assoluti fejn wieħed m'għandux joqgħod jagħmel dan il-bilanċ ta' interess pubbliku.

Din hija informazzjoni li tkun aċċessibbli għall-applikant b'mezzi oħra, informazzjoni li tiġi supplied minn entitajiet oħrajn li għandhom x'jaqsmu ma' security matters, court records, parliamentary privilege, prejudice to effective conduct of public affairs, informazzjoni personali, informazzjoni li tkun ingħatat b'mod konfidenzjali, u affarijiet oħra bħal dawn.

Naturalment għandu jkun hemm dibattitu fuq dawn is-suġġetti, pero` huwa importanti li wieħed jitgħallem mill-esperjenza ta' pajjiżi oħrajn biex jara x'jista' jkun eżentat u x'm'għandux ikun eżentat.

M'għandix dubju li se jkun hemm tentazzjoni biex tipprova tagħmel aktar eżenzjonijiet milli suppost, pero` għandna nkunu pajjiż matur biżżejjed biex nirrealizzaw il-ġid li din it-tip ta' liġi tista' ġġib ġewwa pajjiżna.

Ta' min jgħid li diversi pajjiżi ħadu attitudnijiet differenti dwar dawn l- exemptions.

Hawnhekk għandi eżami komparattiv ta' dak li għamlet l- Awstralja, New Zealand, l-Irlanda, l-Olanda, l-Istati Uniti, Franza u l- Kanada.

Per eżempju, dawn kollha qablu li għandu jkun hemm eżenzjonijiet għal dak li għandu x'jaqsam ma' difiża, sigurta` u relazzjonijiet internazzjonali.

L-istess japplika għal internal discussion and advice, għal law enforcemnt and legal proceedings, għal dak li għandu x'jaqsam ma' effective managmeent and operations of public service, privacy of the individual, u third parties commercial confidences.

Ironikament ġewwa Franza m'hijiex eżentata l-informazzjoni mogħtija b'mod konfidenzjali.

Sur President, hemm ukoll il-kwestjoni ta' costs għax dan kollu se jqum il- flus lill-gvern.

Fl-Ingilterra naraw li hemm din il-proposta li jkun hemm flat fee, jiġifieri jkun hemm rata stabbilita li għandha titħallas mill- persuna li titlob l-informazzjoni.

Wieħed jista' joqgħod jagħmel ċerti mistoqsijiet biex jaħli l-ħin ta' ċerti dipartimenti u għalhekk naraw li m'hemmx obbligu li dipartiment iwieġeb l-hekk imsejħa vexatious applications.

Jiġifieri jekk wieħed jara li qed isiru mistoqsijiet sempliċiment biex jaħlu l-ħin tal-funzjonarju ta' dak id-dipartiment, dan m'huwiex obbligat li jirrispondihom.

Wieħed jista' jara wkoll kif dan l-Att qed ikun ta' suċċess fl-Ingilterra u f'diversi pajjiżi.

Għaldaqstant naħseb li dan huwa Att li dan il-gvern għandu jieħu l-passi neċessarji biex jagħmlu.

Aħna kburin li meta tela' gvern Nazzjonalista fl-1987 l-ewwel liġi li għadda minn dan il-parlament kienet l-inkorporazzjoni tal-konvenzjoni Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem fil-liġi domestika ta' pajjiżna.

Naħseb li wasal iż-żmien li dan il-gvern juri l-maturita` tiegħu għal dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet tal- bniedem, li dejjem konna fuq quddiem fihom, li jkun hu li jmexxi l-white paper għal dan l-Att li jirregola l-liberta` ta' l-informazzjoni.

L-aċċess ta' informazzjoni jġib miegħu l-poter li tkun taf x'inhuma d-deċiżjonijiet li ttieħdu u l-issues li ġew ikkonsidrati fit-teħid tagħhom.

Iktar aċċess għall-informazzjoni uffiċjali huwa l-mod kif tibni relazzjoni iktar b'saħħitha bejn iċ-ċittadin u l-gvern tal-ġurnata u huwa wkoll il-mezz kif wieħed jifhem iktar il-passat u l-istorja tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 9 ta' Mejju 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI

SPONSORSHIPS

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx min mill-private staff u l- kumplament tad-dekasteru tiegħu li qed jiġi sponsorjat mill-istess ministeru għal xi tip ta' studju, kemm Malta kif ukoll barra minn Malta?

Min huma u xi grad huma?

Kemm hi l-ispiża u min awtorizzaha?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Waqt li l-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra, inżid ngħid li ż-żewġ uffiċjali msemmija m`humiex membri tal-private staff tiegħi.

ĦRUĠ TA' UNIFORMI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx min mill-private staff tiegħu - mhux messaġġiera – li ngħata uniformi matul l-2004 u l-2005?

X'inhi l- ispiża u min awtorizzaha?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-ispiża telgħet għal Lm234.23.

IMPJEGATI OVER-61

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm mill-uffiċjali fis-segretarjat privat u fil-kumplament tad-dekasteru tiegħu għandhom 'il fuq minn 61 sena?

Min huma?

X'kariga għandhom?

Dawn huma mpjegati fuq bażi full-time jew part-time?

X'salarju u benefiċċji oħra għandhom?

Jista' jgħid kemm ilhom jokkupaw tali kariga?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

RADJU MALTA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'se jiġri mill-binja fejn qabel kien hemm Radju Malta?

Hemm ħsieb ta' xi żvilupp?

X'tip ta' żvilupp mistenni jkun hemm?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab informat li l-PBS qed tistudja l-possibbiltajiet kollha biex tagħmel l-aħjar użu mill-binja fejn qabel kien hemm Radju Malta.

PARKEĠĠ F'PEMBROKE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-gvern hux beħsiebu jikkonsidra l-petizzjoni miġbura mill-kunsill lokali ta' Pembroke kontra l-bini ta' substation fil-car park użat minn Pembroke Athleta sports club peress li, minbarra li jkerrah l-ambjent ta' l-akkwati, se jelimina wkoll il-postijiet ta' parkeġġ li jintużaw mill-membri ta' l-istess club?

ONOR.

TONIO BORG: Il-konsiderazzjonijiet li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant jikkonċernaw l-ippjanar ta' l-iżvilupp u jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-MEPA u għalhekk nitolbu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

IMPJEGATI TA' L-ADT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm impjegati ta' l-ADT hemm eliġibbli għal karozza waqt il-qadi ta' xogħolhom?

Kemm minnhom jistgħu jagħmlu użu minn dawn il-karozzi wara l-ħin tax-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Huma 35 l-impjegati ta' l-ADT eliġibbli għal karozza waqt il-qadi ta' xogħolhom, b'20 minnhom jagħmlu użu mill-karozza wara l-ħin tax-xogħol.

Ta' min jinnota li n-natura tax-xogħol ta' uħud minn dawn l-impjegati tirrikjedi li joħorġu fuq xogħol barra mill-ħin normali ta' l-uffiċċju.

KAROZZI MINGĦAJR NUMBER PLATE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinvestiga għala qed ikun hemm karozzi mingħajr number plate ipparkjati fi Triq l-Irmiġġ, l-Imsida?

ONOR.

TONIO BORG: Minn ispezzjoni li għamlet il-pulizija, ma jirriżultax li hemm xi karozzi mingħajr numru ta' reġistrazzjoni pparkajti fit-triq imsemmija.

Pero' kien osservat li fl-istess triq hemm biċċa art privata li fuqha kien hemm erba' vetturi mingħajr numru ta' reġistrazzjoni, vetturi li sussegwentement tneħħew mis-sid.

EURO CHANGEOVER

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm se tiġi tiswa l-kampanja pubbliċitarja taċ-changeover għall-euro?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għadu prematur biex wieħed jgħid eżatt kemm din il- kampanja ta' informazzjoni u edukazzjoni se tiġi tiswa.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tagħti spjegazzjoni għala xebba li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, inqatgħetilha l-pensjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

IMPJANT TA' SANT'ANTNIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Wara l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, fejn il-poplu ta' Wied il-Għajn bl-aktar mod demokratiku u permezz ta' vot sigriet wera biċ-ċar li huwa kontra l-impjant ta' riċiklaġġ u kontra l-fishfarms,

jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern hux se jibqa' għaddej b'dawn il- proġetti li jagħmlu ħsara lill-ambjent u l-kummerċ ta' Wied il-Għajn?

Se jfittex il-gvern soluzzjonijiet li jirrispettaw ix-xewqat espressi mill- elettorat b'mod mill-aktar enfatiku u ċar?

Ma jaħsibx il-Ministru li hu aktar importanti għal Wied il-Għajn li jiġu investiti flus u nkoraġġiti proġetti li jsebbħu u jgħollu l-livell tal-post, jiġbdu t-turisti u joħolqu l-impjiegi milli jkun hemm fishfarms li jħallu tant ħsara?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Is-sistema demokratika biex ir-residenti u l- kummerċjanti ta' Wied il-Għajn jesprimu l-opinjoni tagħhom dwar il- fishfarms u/jew ir-riċiklaġġ hija ferm differenti minn elezzjoni għal kunsill lokali.

Is-sistema ta' applikazzjoni għal permessi ta' żvilupp tinvolvi konsultazzjoni pubblika li fiż-żewġ każi nista' ngħid li ngħatat pubbliċità kbira.

Hija din il-konsultazzjoni li għandha tiġi wżata biex wieħed iwassal il-messaġġ u l-ħsebijiet tiegħu fuq kull żvilupp u importanti li wieħed jevalwa l-kummenti u l-ilmenti li jitressqu u l-bażi tagħhom.

B'riferenza speċifika għall-proġett taż-żona ta' l-akwakultura, jidher ċar li għadu ħadd ma jrid jifhem li l-ħsieb aħħari huwa li l-attività tat- trobbija tat-tonn tibda ssir 'il barra mill-kosta ta' Wied il-Għajn.

Dan ifisser li l-ħsieb ta' l-Onor.

Interpellant li jtejjeb il-kondizzjonijiet tal-kosta ħalli niġbdu aktar turisti, noħolqu aktar impjiegi u nnaqqsu l- ħsara huwa l-istess ħsieb ta' l-applikant, f'dan il-każ il-gvern.

Kien għalhekk li sar dan ix-xogħol kollu biex iż-żona l-ġdida tkun sitt kilometri 'l barra u dawn il-gaġeġ lanqas biss se jkunu jidhru mill-art.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant għandu japprezza l-ħidma tal-gvern biex iressaq anke l-attività eżistenti tat-tkabbir tat-tonn li tinsab xi kilometru 'l barra għal distanza ħafna akbar u dan għall-benefiċċju tal- komunità kollha ta' Wied il-Għajn.

KAŻ TA' RELIEF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jitmexxa l-każ ta' xebba omm li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li qatulgħa kollox u ħallewha b'xejn?

ONOR.

TROBBIJA TAT-TONN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Qabel ma l-gvern ħa d-deċiżjoni li l-aħjar post għat-trobbija tat-tonn huwa l-ponta ta' Wied il-Għajn, liema postijiet ġew studjati bħala sit għal dan il-proġett u x'kienu l-punti favorevoli u sfavorevoli f'kull każ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18087.

DRENAĠĠ F'ĦAL GĦAXAQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ma jibqax ifur id-drenaġġ fil-każ ta' fond f''Ħal Għaxaq li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-sistema tad-drenaġġ in kwestjoni ġiet imnaddfa u ma jirriżultax li hemm iktar problemi għalissa.

FACILITATOR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li jintbagħat facilitator ma' tifel li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dan it-tifel għandu shared help, għajnuna li diġa' qed tingħata mill-iskola.

KONSULENTI ĠERMANIŻI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jikkonferma jew jiċħad il-Ministru li Prof. Muller qed jagħti konsulenza lil ditta privata?

F'liema proġett hu involut?

Kemm qiegħed jitħallas għal dan ix-xogħol?

Ma jaħsibx il-Ministru li dan it-tip ta' xogħol imur kontra l-kuntratt li jispeċifika b'mod l-aktar ċar li xogħol il-konsulenti Ġermaniżi għandu jkun biss ma' l-ADT?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien informat li d-ditta li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant talbet li tuża s-servizzi ta' Prof. Muller.

L- awtorità dwar it-trasport talbet ħlas ta' Lm35 s-siegħa għal dan is- servizz, ħlas li qed isir lill-awtorità u mhux lil Prof. Muller.

Prof. Muller se jagħti l-opinjoni esperta tiegħu dwar proċeduri ta' testijiet għall-analisi strutturali tal-pavimentar tar-runway u proposti dwar id- disinn u l-manutenzjoni tal-pavimentar li ma jaqgħux taħt ir- responsabbiltà ta' l-ADT.

L-awtorità hi tal-fehma li f'dan ir-rigward ma jeżistix konflitt ta' interess.

DIRECTIONAL SIGNS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li tabella kbira li hemm fi Triq il- Kostituzzjoni, il-Mosta li tindika li hemm area industrijali, titneħħa minn fejn hi u titpoġġa aktar 'il ġewwa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit jirriżulta li ma nħareġ l-ebda permess għal tali directional sign.

FACILITATOR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jinvestiga għala wara li ġie approvat u rrakkmandat biex ċertu student ikollu miegħu facilitator full- time, l-iskola baqgħet ma ħadetx il-passi biex dan isir?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari W234.

ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet applikazzjoni għal ċittadinanza ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: L-applikazzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant għadha qed tiġi pproċessata.

F'dan ir-rigward l-applikant hu mitlub jikkuntattja lid-dipartiment taċ-ċittadinanza.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara għal liema raġuni qed tiġi mnaqqsa l-pensjoni ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament meta lanqas biss għandha biex tgħix?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

AĊĊESS GĦAL BUĠIBBA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jindaga għaliex Triq San Antnin, f'Buġibba qiegħda tingħalaq b'tali mod li m'hemm l-ebda aċċess għas-sidien?

Jaf li s-sidien qegħdin jiġu mġiegħla jixtru apparat tar- remote control mill-kunsill lokali biex ikunu jistgħu jidħlu fil-garage tagħhom?

Jista' jgħid b'liema dritt legali qed isir dan kollu?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerilu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

VAPURI FIL-FREEPORT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara li jittieħdu l-passi fil-konfront ta' vapuri sorġuti fil-freeport li regolarment qed isir xogħol ta' żebgħa fuqhom, bil-konsegwenza li l-baħar qed jispiċċa mniġġes.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li vapuri li jkunu jridu jwettqu xogħol bħal dak li qed isemmi l-Onor.

Membru normalment jikkuntattjaw lill- maritime authority, li min-naħa tagħha titlob lill-MEPA biex tagħti l- clearance tagħha fuq kwestjonijiet ambjentali, għalkemm jien informat li l- MEPA ma rċeviet l-ebda lment dwar dawn ix-xogħlijiet.

Madanakollu peress li jidher li jista' ikun hemm xi nuqqasijiet f'dan ir- rigward, il-MEPA se terġa' tikkuntattja lill-maritime authority u l- freeport ħalli tassigura li din il-proċedura tiġi osservata u se tibda tinsisti mal-maritime authority u/jew il-freeport li biex jingħata clearance, il-maritime authority u/jew il-freeport iridu jipprovdu sorveljanza kontinwa permezz ta' l-inspectors tagħhom.

PERSUNA NIĠERJANA F'MALTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kif ċerta persuna ta' nazzjonalita' Niġerjana qiegħda Malta u dan mhux skond il- permess maħruġ mill-awtoritajiet?

ONOR.

TONIO BORG: Il-persuna msemmija qiegħda Malta u għandha visa valida.

Rapport li din il-persuna tista' tkun qed taħdem illegalment qed jiġi investigat.

KAŻI TA' SUWIĊIDU

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17019, jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti t-tagħrif uffiċjali għal dawn l-aħħar għaxar snin għal kull każ individwalment, inkluż is-sess u l-eta' tal-vittma?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

PERSUNI LI TILFU ĦAJJITHOM

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 17020, jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti aktar dettalji dwar "inċidenti fatali oħra" f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif kif mitlub ma jinżammx taħt forma ta' statistika.

SUWIĊIDJI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Meta nafu li bejn l-1998 u l-2005 kien hawn 157 suwiċidju u 167 attentat ta' suwiċidju, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kif dawn iċ-ċifri jipparagunaw ma' ċifri simili fil-każ ta' pajjiżi oħra fl- Ewropa?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant għandu jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

VITTMI TA' KAŻI TRAĠIĊI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk waqt l- investigazzjoni tal-pulizija u wara l-kumpilazzjoni tal-maġistrat, jinżammx record ta' l-istat ċivili u l-impjieg jew ħidma tal-vittmi ta' dawn il-każi traġiċi?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub ma jinżammx mill-pulizija taħt forma ta' statistika.

Informat ukoll li wara l-kumpilazzjoni tal-maġistrat, ma jinżamm record ta' l-istat ċivili u l-impjieg jew ħidma tal-vittmi ta' l- ebda każ, lanqas dawk traġiċi.

TAL-ĦEMSIJA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għala t-transformer, fejn iċ-ċimiterju ta' l-Ingliżi f"Tal-Ħemsija, l/o Rabat għadu ma tpoġġiex fil-kamra l-ġdida mibnija għal dan il-għan?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni Enemalta qed tistenna li jitlestew ix- xogħlijiet min-naħa tal-kuntrattur ta' l-ADT.

XOGĦLIJIET FL-IMĠARR

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid għaliex waqaf ix-xogħol fi Triq il-Konkors Teatrali, l-Imġarr?

Meta se jitkompla?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Waqt li kienu qed isiru x-xogħlijiet, saret talba mill-kunsill lokali biex issir extension tas-sewer għal ġo triq ġdida fi Triq il-Konkors Teatrali.

Il-waste water unit se tagħti struzzjonijiet lill- kuntrattur biex jagħmel ix-xogħol tad-drenaġġ qabel isir l-asphalt.

Ix-xogħol tal-bini tat-triq għandu jitkompla kif jitlesta x-xogħol tad- drenaġġ.

SERVIZZ TA' FIRST-AID

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk hux maħsub li jkun hemm servizz ta' ambulanza u servizz ta' first-aid f'Għajn Tuffieħa u l-Ġnejna dan is-sajf?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġemellaġġi hemm ta' kunsilli lokali?

Kemm hemm min iggwadanja minn fondi ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PRESSA TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għall-pressa baxxa ta' l-ilma fin-naħat Ta' Mrejnu u Tal- Palma, fl-Imġarr u x'qed isir biex din is-sitwazzjoni tiġi rranġata?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-inħawi Ta' Mrejnu u Tal-Palma jinsabu fl- ogħla nħawi tar-raħal ta' l-Imġarr, huma l-ewwel li jbatu minn pressa baxxa ta' l-ilma meta għal xi raġuni jkun hemm xi problema fis-sistema tad- distribuzzjoni.

Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ħadet ħsieb li tibni booster room żgħira fi Triq Sir Harry Luke, fejn twaħħlet pompa bl- iskop li żżid il-pressa fil-postijiet msemmija.

ĦITAN TAS-SEJJIEĦ

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm bdiewa applikaw għal sussidju fuq ħitan tas-sejjieħ?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet ġew ikkonsidrati pożittivament?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpllant huwa mitlub jindika għal liema perijodu qed jirriferi.

KAŻI TA' SUWIĊIDJU

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 17018 u jgħid kemm każi ta' suwiċidju kellna f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Kif tipparaguna din l-istatistika ma' dik ta' pajjiżi oħra fl-Ewropa?

F'kemm minn dawn il-każi l-vittma kienet taħt kura psikjatrika?

ONOR.

PUMPING STATION F'TA' SRINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18530, jista' il-Ministru jgħid jekk ir-rising main il-ġdid hux imqabbad mal- pumping station li hemm f'Ta' Srina?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

PROTOKOLL TALJAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18546, jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li jiġu ffinalizzati l-kontijiet fil-każ tax-xogħlijiet ta' toroq li saru taħt il-Protokoll Taljan?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ammonti ta' kemm ġew jiswew it-toroq kostruwiti mill-fondi tal-Protokoll Taljan waslu fi stadju konklużiv, hekk kif bdew jingħalqu l-final bills ta' l-istess xogħlijiet.

Minħabba li mhux l-ammonti tat-toroq kollha ġew konklużi, l-istess ammonti jingħataw meta jiġu magħluqa u kkonfermati l-kontijiet kollha.

Il-kwestjoni dwar jekk kienx hemm fondi li ġew trasferiti mill-Gvern Taljan lill-Gvern Malti kienet u għadha xi ħaġa monitored mill-OPM.

Madankollu ninsab informat li l-claims li saru fl-2005 u li jammontaw għal kważi euro 25.9 miljun ġew rimborżati mill-Gvern Taljan, filwaqt li l-gvern għadu qed jistenna li jiġu rimborżati madwar euro 4.1 miljun li saret talba għalihom aktar kmieni din is-sena.

CONSTRUCTION ENGINEERING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18543, jista' il-Ministru jagħti lista ta' l-għalliema u s-suġġett mgħallem?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni hawn li nqatgħalhom is-servizz tad-dawl u l-ilma?

Kemm persuni u stabilimenti hawn li waqgħu lura fil-ħlas tal-kontijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

POLIKLINIKA TAL-GŻIRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jispjega għaliex f'dawn l-aħħar ġimgħat qed ikun hemm ħafna queues fil-poliklinika tal-Gżira?

X'qed isir biex il-problema tittaffa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma jirriżultax li qed ikun hemm ħafna queues fl-ebda parti taċ-ċentru tas-saħħa tal-Gżira, ħlief filgħodu quddiem l-ispiżerija.

Dawn il-queues żdiedu dan l-aħħar għaliex żdiedet il-varjeta' ta' mediċina li qed titqassam mill-ispiżeriji fil-komunita' u anke għax żdied in-numru ta' anzjani intitolati għal mediċini b'xejn.

Huwa għalhekk li l-ħin tal-ftuħ ta' l-ispiżerija ttawwal sat-3.00 p.m. nhar ta' Tlieta u nhar ta' Ħamis.

KLANDESTINI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm klandestini li ma rnexxilhomx jikkwalifikaw għal status ta' refuġjat u kemm intelqu wara li għaddielhom iż-żmien ta' detenzjoni f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: It-total ta' persuni li l-applikazzjoni tagħhom għal status ta' refuġjat ġiet miċħuda u li ġew determinati bħala li lanqas jikkwalifikaw għal status umanitarju hu kif ġej:

|286 | |fl-2002 | |187 | |fl-2003 | |259 | |fl-2004 | |580 | |fl-2005 | |201 | |fl-2006 |

It-tagħrif mitlub dwar kemm immigranti irregolari ntelqu matul dawn l-aħħar ħames snin wara li għaddielhom iż-żmien ta' detenzjoni, ma jinżammx taħt forma komputerizzata u għaldaqstant għadu qed jinġabar.

TAJR TAL-PASSA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jelenka fuq liema tajr li jpassi nstab li jistgħu jkunu qed iġorru l-mikrobu tal-bird flu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: It-tajr tal-passa li jista' jgħaddi minn fuq Malta u li jista' jippreżenta riskju ta' ġarr ta' l-avian influenza (bird flu) huma dawn li ġejjin:

|white fronted |anser albifrons | |goose | | |bean goose |anser fabalis | |mallard |anas | | |platyrhynchos | |gadwal |anas strepera | |northern |anas acuta | |pintail | | |northern |anas clypeata | |shoveler | | |Eeurasian |anas Penelope | |wigeon | | |common teal |anas crecca | |garganay |anas querquedula| |common pochard |aythya ferina | |tufted duck |aythya fuligula | |northern |vanellus | |lapwing |vanellus | |ruff |philomachus | | |pugnax | |black headed |larus ribibundus| |gull | | |common gull |larus canus |

Mil-lista ta' hawn fuq, il-white fronted goose, il-bean goose u l-common gull rari ħafna li jgħaddu minn fuq il-gżejjer Maltin.

INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm weġġgħu nies f'kolliżjonijiet tat-traffiku s-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Minn rapporti li saru lill-pulizija, jirriżulta li matul l-2005 kien hemm 1,140 persuna li weġġgħu f'inċidenti tat-traffiku filwaqt li 18 oħra tilfu ħajjithom.

Bejn Jannar u April ta' din is-sena ġew irrapportati li weġġgħu 323 waqt li tlieta tilfu ħajjithom.

LUKANDI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm lukandi għalqu f'dawn l-aħħar ħames snin?

Kemm infetħu fl-istess żmien?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mis-sena 2001 'il hawn għalqu 34 lukanda, u cioe': tnejn ta' ħames stilel, sebgħa ta' erba' stilel, 14 ta' tliet stilel, disgħa ta' żewġ stilel u żewġ guest houses filwaqt li fetħu 16-il lukanda ġdida, u cioe': erbgħa ta' ħames stilel, sebgħa ta' erba' stilel u ħamsa ta' tliet stilel.

In-numru ta' sodod liċenzjati f'Diċembru 2001 kien ta' 38,701 filwaqt li fil-bidu ta' Mejju ta' din is-sena n-numru ta' sodod kien ilaħħaq id- 39,919.

BAĊIR NUMRU WIEĦED

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett tal- baċir numru wieħed?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ELTON JOHN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18542 u jgħid kemm flus ingħataw l-organizzaturi li ġabu 'l Elton John, min-naħa ta' xi ente jew oħra li taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru, taħt xi nefqa jew oħra, b'isem jew ieħor?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-organizzaturi li ġabu 'l Elton John ingħataw Lm1,500 fi sponsorship mill-awtorita' tat-turiżmu.

LOW-COST AIRLINES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18540 u jgħid minn mindu tħabbret skema ta' għajnuna biex low-cost airlines joperaw fuq ċerti rotot minn u lejn Malta fix-xitwa, x'passi ttieħdu u

minn min u b'liema riżultati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nixtieq nippreċiża li l-iskemi li ħabbar il- gvern huma ntiżi sabiex iżidu t-turiżmu fix-xhur tax-xitwa.

Waħda minn dawn l-inizjattivi hija mmirata sabiex jiġu żviluppati rotot ġodda minn linji ta' l-ajru, inkluż dawk low-cost iżda mhux b'mod esklużiv.

L-iskemi qed jiġu ffinalizzati b'konsultazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea.

Il-mira tal-gvern hi li dawn id-diskussjonijiet jintemmu fl-iqsar żmien possibbli u ċertament b'mod li jagħmilha possibbli li wħud minn dawn ir- rotot jibdew jitħaddmu mix-xitwa li ġejja.

FUEL OIL AND GAS OIL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 17954 u 18224 u jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-prezzijiet Platts li l-Enemalta setgħet tixtri bihom il-fuel oil u l-gas oil għax-xhur ta' Ottubru, Novembru, Diċembru 2005 u Jannar 2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĠARR TA' PAZJENTI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li qed ikun hemm ilmenti persistenti li mhux qed joqogħdu l-pazjenti kollha fil-coach li ta' kull filgħodu minn Għawdex tmur St. Luke's, tista' il- Ministru tgħid jekk hux maħsub li jiżdiedu l-mezzi ta' trasport?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ma jirriżultax li hemm nuqqas ta' spazju għall- pazjenti fuq il-coach li ta' kull filgħodu tmur Malta.

MATSEC A-LEVEL ACCOUNTING

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-eżami tal-Matsec A-Level Accounts (SB1/A) li sar fil-25 ta' April, 2006 u peress li l-istudenti qed jilmentaw li f'papers 1 u 2 kien hemm xi domandi li ma kenux inklużi fis-sillabu - u qed issir riferenza senjatament għall-question 1 ta' section A f'paper 1 u question 3b ta' section B f'paper 2 – u peress li kien hemm ukoll diversi ambigwitajiet fil-karta - partikolarment paper 1 question 2 li tant kienet ambigwa li meta l-istudenti kkonsultaw ma' xi għalliema ma setgħux jaħdmuha - jista' il-Ministru jgħid x'passi se jittieħdu biex l-istudenti jiġu kkumpensati għal dawn l-anomaliji fil-karta ta' l-eżami?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-eżami tal-Matsec A-level Accounting li sar fil-25 ta' April, 2006 il-mistoqsijiet kollha kienu dwar topics inklużi fis-sillabu u ma kienx hemm mistoqsijiet ambigwi.

BEJGĦ ONLINE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentiari 18539 u jgħid fejn wasal ix-xogħol biex isir il-portal nazzjonali għall-marketing u l-bejgħ online ta' faċilitajiet turistiċi fil-gżejjer Maltin?

Kif se jkun iddisinjat dan il-portal?

Kemm se jkun interattiv ma' l-operaturi turistiċi lokali?

Meta ser ikun lest?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Flimkien ma' l-awtorità tat-turiżmu, il- ministeru beda x-xogħol preparatorju fuq din l-inizjattiva waqt li flimkien mal-ministeru għall-investiment, industrija u teknoloġija ta' l- informazzjoni, qiegħed jipprepara sejħa għal offerti bil-ħsieb li din toħroġ fil-ġranet li ġejjin.

EUROPEAN SOCIAL FUND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm proġetti hemm tal-Malta Enterprise li huma funded mill-European social fund?

Jista' jgħid liema huma l-kumpanniji li tefgħu offerta għal dawn il- proġetti?

Liema hi l-kumpannija li ngħatat it-tenders?

Xi kriterji wżat il- Malta Enterprise sabiex ġie awarded kull tender?

ONOR.

AUSTIN GATT: Hemm żewġ proġetti tal-Malta Enterprise li matul dawn l- aħħar sentejn huma ffinanzjati taħt il-European social fund.

L-ewwel proġett huwa mmirat dwar kif tista' tiżdied il-kompetittivita tan-negozji permezz ta' l-istħarriġ taħt measure 3 priority 2 - lifelong learning and social inclusion.

It-tieni proġett huwa mmirat sabiex iħajjar it-twaqqif ta' negozji minn nies bla xogħol, taħt l-inizjattiva EQUAL - measure 2 C – entrepeneurship.

Biex jigi fis-seħħ l-ewwel proġett inħarġu żewġ offerti, u cioe':

*L-ewwel offerta tkopri l-pubblikazzjoni ta' avvizi fil-ġurnali, bl-offerta taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Malta Enterprise - l-offerta ntrebħet.

*It-tieni offerta tkopri taħriġ għat-twaqqif ta' negozji minn nies bla xogħol, bl-offerta taqa' taħt ir-responsabbilta' tad-dipartiment tal- kuntratti minħabba li taqbeż l-Lm20,000 – l-offerta ntrebħet.

Biex jiġi fis-seħħ it-tieni proġett kien meħtieġ li jinħarġu erba' offerti, u cioe':

*Offerta għal programmi fuq it-televizjoni dwar it twaqqif tan-negozji, bl- offerta taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Malta Enterprise - l-offerta ntrebħet.

*Offerta għall-pubblikazzjoni ta' avvizi fil-gurnali u fuq billboards, bl- offerta taqa' ukoll taħt ir-responsabbilta' tal-Malta Enterprise - l- offerta ntrebħet.

*Offerta għat-taħrig ta' nies bla xogħol, bl-offerta taqa' taħt ir- responsabbilta' tad-dipartiment tal-kuntratti minħabba li taqbeż l-Lm20,000 - id-data ta' l-offerta għadha kemm għalqet.

*Offerta għall-monitoraġġ tal-proġett, bl-offerta taqa' taħt ir- responsabbilta' tal-Malta Enterprise - l-offerta ppjanata.

EUROPEAN SOCIAL FUND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm proġetti hemm funded mill-European social fund f'xi dipartiment jew ente

fid-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid min huma l-kumpanniji li tefgħu offerta għal dawn il-proġetti?

Xi kriterji ntużaw sabiex ġie awarded kull tender?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'dawn l-aħħar sentejn sar proġett wieħed permezz tal-European social fund, it-tourism and support services training programme, maqsum f'ħames attivitajiet prinċipali u mmexxi mill-industry HR development unit ta' l-awtorità tat-turiżmu.

Il-kumpanniji li ressqu offerta għal dan il-proġett huma:

*Malta Institute of Management

*Ħabib Consortium

*MISCO, Optimum Results & JP Advertising

*Creative Learning Media & A. Callus

*Outlook Coop u

*Geoffrey Fisher.

It-tender intrebaħ mill-konsorzju MISCO International, Optimum Results & JP Advertising.

Il-kriterju li uża l-kumitat ta' evalwazzjoni kien ibbażat fuq il- metodoloġija li biha saret il-proposta għall-proġett, kif ukoll fuq l- għarfien ta' l-esperti f'termini tal-kwalifiki u l-kapaċitajiet professjonali tagħhom, l-esperjenza tagħhom f'din l-għalqa in ġenerali u anke dik speċifika għal dan il-proġett.

EUROPEAN SOCIAL FUND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm proġetti hemm funded mill- European social fund f'xi dipartiment jew ente fid-dekasteru tiegħu?

Liema hi l-kumpannija li ngħatat it-

tenders?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TINDIF TA' TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid ta' min hi r-responsabbilta' li jinġabar l-ammont kbir ta' ħamiem mejjet li qed ikun hemm fil-Floriana?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-responsabbilta' li jitnaddfu t-toroq meta dawn m'humiex prinċipali hija tal-kunsilli lokali, f'dan il-każ il-kunsill lokali tal-Floriana.

SLUM CLEARANCE F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għal meta hi ppjanata s-slum clearance fl-area ta' Santa Liena u Triq l-Irlandiżi, Bormla?

Liema hi l-proprjeta' involuta?

Fejn se jingħataw bħala akkomodazzjoni alternattiva r-residenti tal-proprjeta' li se titwaqqa'?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-proġett li qed jagħmel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant mistenni jibda s-sena d-dieħla, wara li jitlesta l-bini l-ġdid fi Triq San Ġwann u Triq Mariano Gerada, Bormla fejn ir-residenti mistennija jingħataw akkomodazzjoni alternattiva.

Il-proprjeta' involuta f'dan il-proġett tinsab bejn Triq Hanover, Triq Santa Liena, Triq l-Irlandiżi, Triq San Mark u l-Għolja ta' Hanover.

BINI ĠDID F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fiex wasal il-proġett ta' bini ġdid fi Triq San Ġwann, Bormla?

F'kemm units jikkonsisti?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-bini l-ġdid fi Triq San Ġwann, Bormla jikkonsisti f'51 unit u mistenni jkun lest minn kollox għall- bidu tas-sena d-dieħla.

PROĠETT TA' TIGNE'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18200, tista' il-Ministru tgħid f'liema stat wasal il-ftehim bejn ir-residenti li daħlu lura fid-djar Ta' Tigne' wara li kienu marru jgħixu x'imkien ieħor?

Meta se jitħallsu l-flus imwiegħda lilhom?

Liema partijiet tal-bini qed jitqiesu kondominju li jridu jieħdu ħsieb huma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li waħda biss mir-residenti li għamel riferenza għalihom l-Onor.

Interpellant ikkonkludiet ftehim għall- kiri tal-post il-ġdid.

Ninsab informata wkoll li meta r-residenti l-oħra ġew mitluba biex jiffirmaw il-ftehim għall-kirja dawn qajmu oġġezzjonijiet dwar xi termini tal-ftehim, fosthom liema partijiet tal-bini għandhom jitqiesu bħala kondominju li jridu jieħdu ħsiebu u għaldaqstant għadhom ma ffirmawx il- ftehim.

Ninsab ukoll informata li nbeda l-proċess biex l-inkwilin li ffirma l- ftehim għall-kirja jirċievi l-kumpens dovut.

TELGĦA TAX-XEMXIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 18113 u 18537 u jgħid għal liema raġuni l-bankina fit-triq u t-telgħa tax-Xemxija saret tant wiesgħa biex issa triq arterjali djieqet b'mod inspjegabbli?

X'se jiġri meta jinġabar ħafna traffiku, kif ta' spiss jiġri u jkun hemm xi ambulanza, fire engine jew karozza tal-pulizija li tkun trid taqbeż il- karozzi f'emerġenza u l-karozzi l-oħra ma jkollhomx spazju biżżejjed fejn iwarbulha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret mill-awtorita' dwar it- trasport, jirriżulta li t-Telgħa tax-Xemxija minn dejjem kienet bħala karreġġata waħda single-lane all-purpose road,

b'wesgħat differenti u parkeġġ diżorganizzat fuq in-naħa tal-bini u l- layout oriġinali ma pprovdetx għal bankini adegwati f'ċerti partijiet tat- triq.

L-applikazzjoni għal permess ta' żvilupp (PA 06394/01) ġiet approvata mill- MEPA wara konsultazzjoni ma' l-ADT, fejn id-diżinn approvat jikkonsisti f'karreġġata ta' 7.5 metri, in konformita' mar-regolameti maħruġa mill-ADT.

Għal raġunijiet ta' sigurta' u biex jitranġaw il-bankini u jiżdied il- parkeġġ, dan ġie man-naħa tal-promenade, b'bankina kontinwa u b'mod li l- pedestrians ikunu jistgħu jaqsmu b'aktar faċilita'.

Karreġġata ta' 7.5 metri hija kkonsidrata bħala qies standard f'każ ta' an all-purpose road.

Din il-wesgħa tippermetti li vettura wiesgħa 2.5 metri tgħaddi bla periklu minn bejn it-traffiku f'każ ta' emerġenza.

INCLUSIVE AND SPECIAL EDUCATION

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: With reference to parliamentary question 11791, in reply to which the minister had referred to the recommendations of the working group contained in the inclusive and special education report, wherein this working group suggested that government funding should go to the agency of the parent's choice, has anything been done to implement this suggestion?

ONOR.

LOUIS GALEA: The ministry is giving due consideration to the policy implications of the recommendation to arrive at the necessary decision this year.

TAX SYSTEM

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: In view of the anticipated amendments in the tax system, could the Prime Minister and Minister of Finance consider amending the system when it comes to parents of children with special needs, who often find it imperative to work in order to enable them to cope with the financial burdens associated with their child?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm daħħal revenue il-gvern mit- taxxa ta' qligħ fuq kumpanniji (partnership u limited liability companies reġistrati) u mill-banek reġistrati f'Malta matul is-snin 2002, 2003, 2004 u 2005?

Jista' jagħti t-totalita' ta' revenue mill-income tax fuq kumpanniji (partnership u limited liability companies reġistrati) u mill- banek separatament kif mitlub hawn fuq?

ONOR.

QAGĦDA FINANZJARJA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 18570 u b'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 18237, jgħid jekk l- istatistika li tintbagħat lill-ECB hijiex ibbażata fuq accrual basis jew fuq cost basis?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-bank ċentrali jgħaddi l-istatistika lill-ECB, skond l-obbligazzjonijiet li għandu taħt id- direttivi ta' l-ECB u obbligazzjonijiet oħra relatati ma' statistika li trid tingħata.

Din l-istatistika mhix miġbura direttament mill-bank ċentrali iżda tinġabar mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika li hu responsabbli sabiex jissottomettiha b'mod regolari lill-eurostat.

L-NSO jiġbor din l-istatistika skond ir-regoli tal-kontabilita' tal- European system of accounts (ESA95) ibbazati fuq il-kunċett ta' accruals.

NŻUL TA' AJRUPLAN MILITARI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18536 u r-risposta mogħtija, jikkonferma l-Prim Ministru li fil-lejl ta' bejn is-17 u t-18 ta' April, 2006 niżel ajruplan militari fl-ajruport ta' Malta?

Ta' liema pajjiż?

X'kienet il-missjoni tiegħu u kemm dam hawn?

Min kienu l- passiġġieri fuqu u x'kienet ir-raġuni li ġew Malta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li fid-data msemmija niżel ajruplan militari Amerikan f'Malta li fuqu kellu ħames membri tal-Kungress Amerikan u d-delegazzjonijiet tagħhom għal żjara ta' ġurnata u laqgħat ta' rutina fl- Ambaxxata Amerikana.

PREZZ TAL-FUEL OIL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 18238 u 18538 u jgħid b'liema prezz xtratu l-fuel oil l-Enemalta matul l-2005 u l-2006?

Jista' jagħti l-prezz medju matul l-istess perijodu fis-swieq internazzjonali?

Jista' jagħti r- rata tal-kambju tad-dollaru meta mqabbel mal-lira Maltija fid-data ta' kull pagament jew ħlas li sar mill-Enemalta għal fuel oil matul l-2005 u l-2006?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

OCCULAR PROSTHESIS

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk l-occular prosthesis hix se tibqa' issir Malta jew le?

In oltre, jista' jgħid x'għajnuna tingħata mill-gvern lill-pazjenti li jagħmlu l-prosthesis u re-fitting konsegwenzjali barra minn Malta?

Jista' jgħid ukoll kemm hemm persuni li jingħataw din it-tip ta' għajnuna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li s-servizz ta' occular prosthesis se jibqa' jingħata f'Malta.

Il-proċeduri biex jintgħażel xi ħadd biex imexxi dan is-servizz waslu biex jiġu ffinaliżżati.

Qed isiru wkoll arranġamenti sabiex din il-persuna tiġi mħarrġa.

Fil-preżent hemm ħamest itfal li jintbagħtu l-Ingilterra u l-gvern jgħinhom kif jgħin lil kull persuna oħra li jkollha bżonn kura barra minn Malta.

ROTTA NUMRU 61

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jikkonsidra favorevolment ix-xewqa ta' ħafna residenti minn Tas-Sliema biex ir-rotta numru 61 terġa' tibda topera?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'seduta oħra.

TICKET BOOTHS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana kemm-il applikazzjoni hemm għal ticket booths fix-xatt ta' Tas-Sliema?

Kemm hemm maħruġa u kemm hemm pendenti?

Kemm ditti differenti applikaw?

Hemm xi lmenti fuq dawn it- ticket booths?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li skond is-sistema ta' l- informatika tal-MEPA, bejn Lulju 2005 u Marzu 2006 ġew konvalidati ħames applikazzjonijiet għal ticket booths fix-xatt ta' Tas-Sliema.

S'issa għad m'hemmx deċiżjoni dwar dawn l-applikazzjonijiet li saru minn erba' individwi.

TICKET BOOTHS

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jara li jsib tarf tal-konfużjoni li hemm ix-xatt, anke jekk hemm bżonn bl-għajnuna ta' awtoritajiet oħra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PREZZ TAL-MEDIĊINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb jikkontrolla l-profitti li qed isiru fuq il-mediċini?

Jaf li l-Lescol 80mg li jinbiegħu Lm15.75 mill-ispiżeriji, jiġu lill-aġent Lm13.13?

Ma jaħsibx li dan huwa qligħ esaġerat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-profitt fuq Lescol 80mg kif indikat mill-Onor.

Interpellant, ma jeċċedix il-marġni stabilit bil-liġi.

FREEDOM OF INFORMATION ACT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid fiex waslu l-pjani għall- introduzzjoni ta' freedom of information act?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandi xejn x'inzid mar-risposta li tajt għall- mistoqsija parlamentari 14978.

KAWŻI ĊIVILI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jelenka kemm kawżi ta' natura ċivili hemm quddiem kull imħallef li ilhom mill-anqas għaxar snin għaddejjin?

Kemm hemm appuntati għas-sentenza?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

KAWŻI TA' SEPARAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kawżi ta' separazzjoni hemm pendenti quddiem il-qorti tal-familja?

Kemm minnhom tressqu mill-1 ta' Jannar, 2006?

F'dawn il-każi ġodda kemm minnhom huma bejn ċittadini Maltin, bejn Maltin u barranin jew bejn barranin biss?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li f'Malta hemm 488 kawża ta' separazzjoni pendenti quddiem il-qorti tal-familja li minnhom 44 ġew preżentati mill-bidu ta' din is-sena, mentri quddiem il-qorti tal-familja f'Għawdex hemm 27 każ pendenti ta' separazzjoni u mill-1 ta' Jannar, 2006 tressqu tlieta minnhom.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ma tinżammx statistika ta' kemm minn dawn is-separazzjonijiet huma bejn ċittadini Maltin, jew bejn Maltin u barranin jew bejn barranin.

ĠURIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġurijiet hemm pendenti quddiem il-qorti kriminali?

Kemm hemm li huma dwar omiċidji, traffikar ta' droga u serq?

Kemm barranin hemm involuti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-preżent hemm 33 ġuri pendenti quddiem il-qrati kriminali.

Hemm disa' ġurijiet li huma dwar omiċidji, 11 dwar traffikar ta' droga u wieħed dwar serq.

Barranin huma involuti f'erba' każi.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li l-ħsara li hemm ġo blokk appartamenti tal-gvern li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, tiġi rranġata?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-ilment li rrifera għalih l- Onor. Interpellant ġie solvut mid-dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar.

INĊIDENT STRADALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Billi ma' l-Imsida qed tiġri x-xniegħa li karozza tal-pulizija kienet b'xi mod involuta f'inċident tat-traffiku x-xahar l- ieħor, inċident li anke wassal għall-mewt ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk din it- teorija ġietx investigata u x'kien l-eżitu?

Jista' jgħid jekk il-pulizija ratx il-video tas-CCTV tal-fergħa ta' l-HSBC li tinsab ftit aktar 'il fuq?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-inċident imsemmi mill-Onor.

Interpellant seħħ qabel il-fergħa ta' l-HSBC u ma jirriżultax li kienet involuta xi karozza tal-pulizija.

Anzi għall-kuntrarju, membri tal-korp li kienu għaddejjin bil-karozza fl-istess triq pero' fid-direzzjoni opposta, cioe' fil-karreġġata l-oħra fid-direzzjoni tal-Belt, hekk kif indunaw bl- inċident daru mar-roundabout ta' Sa Maison u marru jagħtu l-assistenza lix- xufier.

Informat ukoll illi dan l-inċident huwa wkoll suġġett ta' inkjesta maġisterjali u għaldaqstant nissolleċita lill-Onor.

Interpellant sabiex kull informazzjoni li jista' ikollu jressaqha quddiem il-maġistrat inkwirenti.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex ċerta persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, baqgħet ma ngħatatx post?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li minn diversi spezzjonijiet li saru jirriżulta li l-post indikat ma kienx abitat, tant li għal xi żmien kien ukoll imbarrat b'katnazz u għalhekk il-pretensjoni tal-persuna konċernata li tiġi allokata post ġdid ma tistax tiġi milqugħa.

GĦAJNUNA GĦALL-MARD

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħata l-SKA?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li fil-fatt il-ħlas tal- benefiċċju lill-persuna indikata reġa beda jsir mill-1 ta' April, 2006 bl- arretrati dovuti.

KAŻ TA' RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex inqata' ir-relief ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet informata bil-miktub mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-każ li għamel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant qed jiġi investigat.

XUFIERA MA' MEMBRI TAL-ĠUDIKATURA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id-drivers humiex obbligati jaqdu lill-imħallfin u jwasslu parenti u ħbieb waqt il-ħin tax-xogħol tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi d-doveri ta' xufier assenjat ma' membru tal-ġudikatura huma li:

*Iwassal lill-ġudikant li miegħu jew magħha huwa assenjat, mid-dar għall- qorti u lura;

*Jieħu lill-ġudikant fuq kwalunkwe xogħol tal-qorti fejn ikun hemm il- ħtieġa; u

*Isuq lill-ġudikant fil-ħin tax-xogħol u anke wara biex jieħdu għal xi funzjoni uffiċjali li l-ġudikant ikun mistieden għaliha.

Jekk xi xufier jagħmel xi xogħol ieħor għall-ġudikant li miegħu hu assenjat barra dak imsemmi hawn fuq, l-amministrazzjoni tal-qorti ma tkunx informata bih peress li dan jagħmlu bona volonta' tiegħu u bi ftehim ma' dak il- ġudikant.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, hijiex tieħu l-benefiċċji soċjali li ħaqqha?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-persuna indikata ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, hijiex intitolata għall-pensjoni?

ONOR.

ĦLAS TAL-KERA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex għadha ma tnaqqsetx il-kera fil-każ ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li s-sussidju fuq il-kera tal- post indikat inħadem is-sena l-oħra.

Ir-reviżjoni tas-sussidju fuq il-kera jsir kull sentejn, skond kif provdut fil-kuntratt tal-kirja.

KAŻ TA' RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għadha ma ħadetx ir-relief?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li diġa' saru tliet pagamenti f'dan il-każ, bid-dipartiment tas-sigurta' soċjali jiġbed l-attenzjoni tal- persuna konċernata dwar dan il-fatt.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li t-tobba ta' l-ADT jerġgħu jeżaminaw ċerta persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, billi hija marida ħafna u diġa' kellha talba għal reserved parking rifjutata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li minn riċerka li saret fir- records tat-traffic management unit jirriżulta li skond ir-rapport tat- tabib ta' l-awtorita' dwar it-trasport, datat 20 ta' April, 2005 il-persuna li applikat għal reserved parking ma kellhiex problemi severi ta' mobilita' meta ssottomettiet it-talba tagħha.

Madanakollu t-traffic management unit qed jilqa' is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant u se jirrevedi l-każ.

PENSJONI MHUX KONTRIBUTORJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħata l-pensjoni mhux kontributorja?

ONOR.

ASSISTENZA SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk ċerta persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għaddetx mill-bord tal-SA u għandhiex bżonn tibqa' tagħmel ċertifikati tal-mard kull ġimgħa?

ONOR.

MANUTENZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li armla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tiġi mgħejjuna biex tirranġa s-saqaf tad-dar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-awtorita' tad-djar approvat somma biex isiru xogħlijiet fir-residenza tal-persuna indikata, liema xogħlijiet jinkludu bdil ta' saqaf.

Hekk kif jitlestew ix-xogħlijiet u jiġu pprovduti l-irċevuti fiskali, l- awtorita' tkun tista' tħallas l-ammont approvat.

KAŻ TA' RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, se tingħata r-relief?

ONOR.