MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 239 It-Tlieta, 8 ta' Marzu, 1994 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 239

It-Tlieta, 8 ta' Marzu, 1994

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.14 p.m.

Talba

Seduta Nru. 239

It-Tlieta, 8 ta' Marzu, 1994

WERREJ

MINUTI 1031

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 1031

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 1036

ORDNIJIET TAL-GURNATA

ABBOZZ TA' LIGI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

THE CONSTITUTION OF MALTA (AMENDMENT) BILL

It-Tieni Qari 1036

AĠĠORNAMENT 1059

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 1065

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 238 li saret fis-7 ta' Marzu, 1994, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

KIRKOP - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE CILIA (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jaf il-Ministru li minn mindu nqalgħet Valletta Road u reġgħet saret hemm intiena ta' drenaġġ?

Jistgħu l-ħaddiema tat- Taqsima tad-Drenaġġ jiċċekkjaw jekk waqt li kien qed isir ix-xogħol tat- tħaffir f'din it-triq inqasmitx xi kanna tad-drenaġġ u jekk hemmx xi drenaġġ qed inixxi?

Jista' l-Ministru jassigura li min kellu jagħmel is- superviżjoni fuq ix-xogħol imsemmi ra li l-katusi li twaħħlu kienu ġodda u mhux twaħħlu l-qodma li forsi kienu maqsuma?

Jaf il-Ministru li minħabba li d-drenaġġ jaqleb 'l isfel lejn l-SGS qed ikun hemm intiena kbira ħdejn ċerti djar f'Valletta Road, Kirkop?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Jien informat li l- ilmenti ta` l-Onor.

Interpellant ġew investigati u ma jirriżultax li l- kanen tal-mains tad-drenaġġ huma mkissrin.

Jien informat li l-katusi li ntużaw f`Valletta Road ma kenux qodma.

Inżid ngħid li ma waslu ebda lmenti simili fid-Dipartiment tad-Drenaġġ jew lil ta` l-Ambjent.

AMBJENT - DUST BINS

L-ONOR.

JOE CILIA (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Tista' Telemalta twaħħal dust bins puliti ħdejn kull kaxxa tat-telephone peress li dawn qed ikunu mnittna partikolarment bit-telecards li min jużahom jarmihom fil-box wara li jkun użahom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li se jitwaħħlu containers żgħar biex it- telecards ma jintremewx fl-art.

Sadanittant il-Korporazzjoni Telemalta qed twaħħal cardphones f'lokalitajiet ċentrali, bliet u rħula fejn normalment ikun hemm il-faċilita' ta' containers ta' l-iskart għall-bżonnijiet pubbliċi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Charles Mangion): L-Onor.

Philip Muscat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

PHILIP MUSCAT: GĦaliex hawn skarsezza tat-telecards ta' Lm1 u Lm2 meta dawn jintużaw ħafna iktar mill-oħrajn?

Dan juri li ħafna nies ma jkunux iridu jixtru t-telecards ta' Lm3 u Lm4.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-telecard ta' Lm1 ma baqgħetx tkun prodotta u r-raġuni hija li billi għandek basic cost fuq it-telecard, ma jagħmilx sens li tipproduċi telecard ta' Lm1 fejn għandek madwar kwart minnha bħala spejjeż basiċi għall-Korporazzjoni.

Pero' t-telecards ta' Lm2 huma ordnati u se jkollna kemm hemm bżonn.

Naħseb li d-denominazzjoni ta' Lm2 hija suffiċjenti u naturalment li wieħed għandu jagħmel huwa li jibqa' jużaha fit-tul.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

PHILIP MUSCAT: Telemalta kienet diġa' bdiet toħroġ telecards ta' Lm1 u ma nafx għaliex ma komplietx tagħmel dan.

Ikun hawn ħafna turisti li ma jkollhomx bżonn jixtru telecards ta' Lm2 u jidher li ma tantx iridu jonfqu flus aktar minn Lm1.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien naħseb li wieħed jista' jkejjel x'għandhom jippretendu li jsibu hawnhekk it-turisti minn dak li jinstab fid- diversi pajjiżi minn fejn ikunu ġejjin huma.

Huwa rari li ssib denominazzjoni daqshekk baxxa fuq telecards barra minn Malta.

Naħseb li meta tagħmel telecards li jibdew minn Lm2, tkun qed tkopri l-bżonnijiet bażiċi li jkun hemm bżonn speċjalment tat-turisti.

It-turisti jifhmu li biex iċemplu lejn pajjiżhom se jużaw numru ta' pulses aktar milli wieħed juża biex iċempel lokalment.

TELEPHONES - BIBIEN MAL-PHONE BOXES

L-ONOR.

JOE CILIA (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Peress li l-Interpellant innota li ħafna mill-phone boxes m'għandhomx bieba (bħal dik ta' Wied iż- Żurrieq, dik tal-Housing Estate fiż-Żurrieq) jista' l-Ministru jikkonferma jekk meta saru mill-kuntrattur jew minn Telemalta kellhom isiru bil-bieba?

Jekk iva, min kien responsabbli x'għamel bl-anumilium u l-ħġieġ li suppost uża għall-bieba?

Jista' l-Ministru jordna li dawk il-phone boxes li m'għandhomx bieba titwaħħlilhom waħda?

Jaf li meta tkun ix-xita min iċempel jixxarab jekk ikun jaqbel ir-riħ għal ġol-phone box?

Jaf il- Ministru li min iċempel ma jistax ikollu privatezza jekk ma jkunx hemm bieba fil-kaxxi tat-telephone?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li ħafna mill-phone boxes kienu qegħdin ikunu vandalizzati u saħansitra bil-bibien misruqa, il-Korporazzjoni Telemalta ntroduċiet mudell ġdid tal-phone box mingħajr bieba sabiex tevita s-serq u l-vandaliżmu u fl- istess ħin ikunu moqdija wkoll persuni li jkunu f'wheelchair.

Phone boxes simili jeżistu f'ħafna pajjiżi oħra.

QORMI - PHONE BOXES F'VALLETTA ROAD

L-ONOR.

JOE CILIA (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Tista' Telemalta twaħħal phone box jew tnejn f'Ħal Qormi lejn Valletta Road, Triq il-Kaċċatur u dawk l- inħawi peress li min joqgħod hemm u m'għandux telephone irid jimxi nofs siegħa biex isib box tat-telephone?

ONOR.

Interpellant li l- Korporazzjoni Telemalta qiegħda fil-proċess sabiex tinstalla aktar payphones f'diversi lokalitajiet f'Malta u Għawdex fosthom waħda fil-pjazza ta' San Bastjan, Ħal-Qormi.

Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant sabiex ikunu nstallati payphones fl-inħawi msemmija qiegħed ikun ikkunsidrat.

ĦAL FAR - PICNIC AREA

L-ONOR.

JOE CILIA (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 15464, ma jaħsibx il-Ministru li meta hemm tant nuqqas ta' art fejn il- poplu jistrieħ, l-area msemmija f'Ħal Far hija żgħira wisq biex tiġi allokata għall-karozzi?

Ma jaħsibx li dawn il-qatgħat żgħar għandhom jitħallew biex fihom jilagħbu t-tfal u jistrieħu l-kbar?

Min iddeċieda li jagħti lok għall-parking tal-karozzi f'dawn iż-żewġ picnic areas, jaf li dawn huma żgħar ħafna u m'hemmx lok biex fihom jipparkjaw karozzi?

Jaf li l-karozzi mhux qed iħallu spazju fejn jilagħbu t-tfal u jistrieħu n-nies?

Jista' minnufih joħroġ ordni biex f'dawn il-picnic areas żgħar ma jidħlux karozzi u jordna li jsiru bollards fl-entratura ħalli ma jidħlux karozzi?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It-tqassim tax-xogħol li sar f`Ħal Far kien jaħseb biex ikun hemm areas li fihom jistgħu jistrieħu n-nies biss u areas oħra għall-parking.

It-toroq tal-viċin, li huma ferm passaġġi, ma jifilħux għall-parking tal- karozzi.

Se jiġi aċċertat li fil-picnic areas ma jidħlux karozzi u dawn jitħallew biss fl-ispazji allokati għall-parking.

THE DEPUTY SPEAKER: Mistoqsija supplimentari.

L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Kif qed nitkellmu fuq l-area ta' Ħal Far, xtaqt insemmi xi ħaġa dwar il-każ ta' l-Island Carting Club dwar track tal-go carts li kellhom area allokata għaliha f'Ħal Far li daqs tliet xhur u nofs ilu inawguraha l-Ministru għaż-Zgħażagħ u Kultura.

Din il-ġimgħa stess nies li marru biex jiddevertu bid-delizzju tagħhom sabu min jgħidilhom li f'nofs din il-famuża korsa tagħhom li nefqu l-belli liri fiha ġejja xi fabbrika.

Jista' l-Ministru jilluminana ftit dwar dan il-każ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien ukoll tlabt lil min jilluminani fuq din l- istorja għaliex jidher li kien hemm xi diżgwid u fil-fatt sieħbi l-Ministru ta' l-Isports qed jinvestiga fuq din il-kwestjoni ma' l-MDC pero' għad m'għandix il-fatti kif jirriżultaw.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Jista' l-Ministru jispjega kif il-Ministru għaż- Żgħażagħ alloka din l-art għal track tal-go-carts u mbagħad Ministru ieħor se jagħtiha għal bini ta' fabbrika?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FAZON: Kif għadni kif spjegajt, qiegħed fil-proċess li nivverifika x'ġara eżatt u għad m'għandix il-fatti f'idejja.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk fhimt sewwa, il-Ministru assigura lill-Kamra li għadu fil-proċess li jinvestiga.

Jista' jassigura lill-Kamra li jirriżulta x'jirriżulta mill-investigazzjoni, il-faċilitajiet sportivi li hemm, jew fejn qegħdin jew x'imkien ieħor, jibqgħu jeżistu ħalli ma jkunx hawn tnaqqis ta' faċilitajiet sportivi għaż-żgħażagħ?

Aħna l-isvog taż-żgħażagħ irridu nżiduh u mhux innaqqsuh.

Allura jekk għal xi raġuni jew oħra t-track kif kienet imfasssla trid tinbidel jew ma tistax tibqa' kif inhi, il-Ministru xorta jrid jassigura li track għall-go-carts għall- iżvog taż-żgħażagħ tinbena x'imkien ieħor ħalli l-faċilitajiet sportivi ma jonqsux.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nista' nassigura lill-Kamra li l-Gvern m'għandu l- ebda intenzjoni li jnaqqas il-faċilitajiet sportivi eżistenti.

Ħafna drabi din tkun kwestjoni li jkun hemm domandi konflinġenti għal fuq l-istess biċċa art, u dawn huma problemi li jinqalgħu sikwit.

Jiena se ninvestiga l- każ u mbagħad wieħed jieħu l-passi.

Pero' evidentement jekk hemm track tal- go-carts li hija mpossibbli li tibqa' fejn hi, wieħed jara fejn tista' ssir.

Jiġifieri mhix l-intenzjoni tal-Gvern li din il-faċilita' tispiċċa.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Jaħseb il-Ministru li investigazzjonijiet bħal dawn, speċjalment meta jiġu inawgurati kumplessi sprtivi, għandhom isiru qabel u mhux wara ovvjament għaliex dan jirrifletti nuqqas serju ta' kordinazzjoni bejn il-Ministeri tal-Gvern li qed ibatu minnhom l-għaqdiet volontarji li qed jagħmlu xogħol il-Gvern li jidħlu għal dixxiplini sportivi fejn m'hemmx faċilitajiet provduti minnu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Naħseb li huwa ovvju li kien ikun aħjar kieku wieħed ra x'ġara qabel pero' jien ma nistax ngħaddi kummenti għaliex ma nafx eżatt x'ġara.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Savlu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Din l-art kienet allokata għal track tal-go-carts u l- Onor. Frendo qal li se tibqa' għall-go-carts.

Issa meta l-Ministru qed jgħidilna li se investiga, dan ifisser li l-MDC tista' tibdel id-deċiżjoni?

Jew se tirbaħ l-MDC jew se nħallu kollox kif inhu.

Dan għandu jirrispondi l-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Din mhijiex kwestjoni ta' ġlied bejn l-MDC u l- oħrajn.

Prima facie jidher li dik l-art kienet allokata għall-MDC u dawk tal-club tal-go-carts ma' kellhomx titlu għaliha pero' irrid naċċerta l- fatti sew.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dan ifisser li kien hemm xi dubju minn qabel jekk din l-art kellhiex tgħaddi lil dan il-club jew le?

Jekk għaddiet lill- club aħjar inkunu nafu.

Kienet għaddiet lil club jew le?

ONOR.

MICHAEL FALZON: S'issa ma rriżultalix li għaddiet lill-club b'xi mod formali.

Għalhekk irrid nara l-affarijiet sew għax jien mhux ma rridx nagħti l-informazzjoni imma qabel ma nagħtiha rrid inkun ċert li hija informazzjoni korretta.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, bħalma jaf il-Ministru Falzon jafu l- bqija tal-Ministri kemm dawn id-dilettanti ilhom jitolbu biex ikollhom biċċa art fejn ikunu jistgħu jipprattikaw id-delizzju tagħhom.

Nifhem li jekk għandhom isiru xi affarijiet dawn għandhom isiru immedjatament.

Aħna nixtiequ risposta aktar definittiva mingħand il-Ministru.

Fiex waslu l- investigazzjonijiet u kemm baqgħalhom?

Għax inkella nistgħu niġu għada, jew pitgħada, jew il-ġimgħa d-dieħla u jibqgħu jgħidulna li l- investigazzjonijiet għadhom għaddejjin.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Peress li l-kwestjoni qed jidħol fiha l-Ministru responsabbli mill-isports, hu jaf eżattament fiex waslu dawn l- investigazzjonijiet.

Jiena nidħol fiha biss bħala Ministru responsabbli mill-artijiet u jekk tridu tagħmluli din id-domanda m'inix f'pożizzjoni li nagħtikom l-informazzjoni preċiża off the cuff.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Naħseb li l-Prim Ministru japprezza s-sitwazzjoni li qed ninsabu fiha, li wieħed jgħid hekk u l-ieħor jgħid hekk.

THE DEPUTY SPEAKER: Tkellmu fil-microphone għax inkella ma tinftiehmux.

ONOR.

SALVU SANT: Dak għax il-microphone jiftħuh għal naħa waħda u għan- naħa l-oħra ma jiftħuhx, mhux għax m'aħniex qed nitkellmu fil-microphone.

Issa wara li qed naraw dawn l-affarijiet, ta' min jgħid li f'dawn l-aħħar seba' snin ma sarux sports facilities ħlief dawk għal-Logħob tal-Pajjiżi ż- Zgħar u ħafna minn dawk li għamlu dan ix-xogħol għadhom lanqas tħallsu.

Din hi s-sitwazzjoni.

Għandna ħafna volontarjat biex jagħmel ix-xogħol u dan qiegħed f'ċertu terminu ta' żmien.

Nixtieq nistaqsi huwiex il-waqt - hawn qed nappella lill-Prim Minsitru - li naraw jekk hux veru li dawn l- għaqdiet qed jagħtu kontribut u humiex qed jagħmlu użu mill-faċilitajiet.

Nista' ngħid li l-ground ta' Kordin qed iħallu lil kulħadd jużawh għalkemm hemm min qed joħroġ spejjeż kbar biex jirranġah.

Forsi min qiegħed ikabbar il-faċilitajiet u lest li jinvesti - naf min f'Kordin lest li jinvesti aktar - nistgħu nestendulhom mill-ewwel ħalli jkunu jistgħu jimxu.

Nistaqsi wkoll lill-Prim Ministru għaliex f'ħafna skejjel - bħal dik ta' Kordin - qed jużaw il-ground tal-fooball għar-recreation.

Imbagħad il- Ħadd filgħodu jintbagħtu tfal ta' tmien snin biex jilgħabu l-football f'dan il-ground ta' Ħad-Dingli!

Għaliex il-gyms li huma miksijin bil-parquet ma jinfetħux fil-għaxija biex jintużaw għallinqas miż-żgħażagħ?

Dawn huma affarijiet li bihom żgur inbiegħdu liż-żgħażagħ mid-droga, u dawn jiswew inqas milli noqogħdu nagħmlu ħafna seminars.

Tista' għallinqas ssir laqgħa biex dawn l-affarijiet jiġu riżolti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-ewwel ħaġa ma naqbilx ma' l-ewwel parti tal- mistoqsija fejn ikkummentajt li f'dawn l-aħħar seba' snin ma sarux faċilitajiet għall-isport għax fil-fatt saru ħafna.

(Interruzzjonijiet) L-isports centre ta' Għawdex ma sarx għal-Logħob tal-Pajjiżi ż-Zgħar.

Nista' nagħmillek lista imma mhux issa.

(Interruzzjonijiet) Kulħadd jaf li dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant fil-mistoqsija supplimentari mhuwiex minnu.

Ma nafx għalfejn irid bilfors jagħmel mistoqsija b'ċerti suġġerimenti li għandhom ċerti validita' u bilfors jagħmlilha doża ta' politika partiġġjana u jgħid li aħna m'għamilna xejn f'dan ir-rigward.

Issa s-suġġerimenti l-oħra huma fl-ambitu tal-Ministeru ta' l-Isports.

Jien bħala membru tal-Kabinett naf li dak il-Ministeru għandu pjan u għandu l-ħsieb ukoll li jwaqqaf fondazzjoni ta' l-isports proprju biex tilħaq dawn l-iskopijiet, fost affarijiet oħra li semma l-Onor.

Interpellant, u wieħed jispera li jsir progress minn dak il-lat.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Mifsud Bonnici.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Il-biċċa l-kbira tal-faċilitajiet li hemm f'ħafna skejjel diġa' jintużaw minn għaqdiet volontarji, għalkemm b'ċerti kondizzjonijiet, pero' xorta qed jintużaw.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mingħajr ma ndaħħal doża partiġġjana billi l-Onor.

Michael Falzon qal li d-doża partiġġjana fil-bitħa tiegħu ddejqu, jista' l- Ministru jgħid oġġettivament għaliex - qegħdin nitkellmu fuq il- faċilitajiet ta' l-isport - il-pixxina ta' l-Universita' spiċċat m'hijiex ta' l-Universita' u marret taħt il-Ministeru bis-solti labels li kull Ministeru - mhux dan il-Ministeru biss - jagħmel biex jindika li hemmhekk qisu l-proprjeta' tiegħu!?

Jista' xi ħadd forsi jillumina lil din il-Kamra iżjed mill-Ministru Falzon - illum inqabad fuq sieq waħda u ma tagħtihx tort għax irrisponda għal ħafna mistoqsijiet li m'għandhomx x'jaqsmu mal- Ministeru tiegħu - u jgħidilna għaliex min juża l-pixxina jrid iħallas 50ċ jew 60ċ, meta l-impressjoni ġenerali kienet li din se tkun għall-użu u għall-kumdita' tal-poplu, bħall-Bieb tal-Bombi!?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-ewwel ħaġa, kif qal l-Onor.

Spiteri stess, din hija xi ħaġa li m'għandhiex x'taqsam mal-Ministeru tiegħi.

Bdejna fuq il- parking ta' Ħal Far u spiċċajna fuq kemm tħallas biex tuża l-pixxina nazzjonali!

Safejn naf jien hemm kumitat bejn l-Universita' u l-Ministeru responsabbli mill-Isports li jmexxi din il-pixxina.

Din il-pixxina tagħti faċilitajiet lil ħafna clubs tal-waterpolo u biex tmexxiha hemm spejjeż kbar.

M'għandhiex taqa' d-dinja jekk xi nies li jużaw din il-pixxina jiġu ċċarġjati xi ħaġa nominali għax b'daqshekk żgur mhux qed ilaħħqu ma' l-up-keep tagħha.

Huwa ħażin li kulħadd jaħseb li kollox jiġi b'xejn għax dan mhux veru.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' karti.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-iStrategic Plan for the University of Malta maħruġ mis- Subcommittee on Educational and Demographic Trends, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 16559.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Intern u Zvilupp Soċjali): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport ta' Ħidma għas-Sena 1993-1994 maħruġ mill-Kummissjoni għall- Avvanz tal-Mara.

ONOR.

MICHAEL FALZON: F'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' statistika dwar dħul ta' Income Tax skond il-kategoriji ta' taxpayers għall-għaxar snin 1983/92, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 16198.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'isem il-Ministru għas-Sigurta' Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista bin-numri ta' impjegati u self-employed bejn l-1984 u l-1993, kif ukoll l-ammont ta' kontribuzzjonijiet u benefiċċju għall-mard u korriment għall-istess perjodu, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 16195.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Gurnata.

ORDNIJIET TAL-GURNATA

ABBOZZ TA' LIGI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA

THE CONSTITUTION OF MALTA (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Marzu, 1994.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, kif qalu kelliema oħra, huwa diffiċli li wieħed jitkellem biss dwar dan l-Abbozz ta' Liġi - għalkemm issa qed niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni biss - mingħajr ma jagħmel referenza għall-Abbozz l-ieħor dwar il-poteri li se jingħataw b'liġi ordinarja lill-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja.

Din il-liġi qegħda quddiemna bħala l-item li jmiss fuq l-agenda, hija liġi ordinarja li se tlaħħam il-qafas tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja u li qed niddiskutuha f'dan l-Abbozz.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Tonio Borg, niġbidlek l-attenzjoni li ma tistax titkellem fuq l-Abbozz l-ieħor.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jien ridt ngħid li anke meta wieħed jitkellem fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni, iż-żewġ Abbozzi tant huma relatati flimkien li, kif għamlu kelliema oħra, wieħed bilfors irid jagħmel xi referenza għalih.

Minħabba li hemm żewġ Abbozzi kien hemm min qal - anke min-naħa ta' l-Oppożizzjoni - li ġaladarba l-Oppożizzjoni mhijiex qed taċċetta li Abbozz ta' Liġi Nru. 18 ikun entrenched fil- Kostituzzjoni b'mod li ma jkunx jista' jiġi emendat jekk mhux b'maġġoranzza kwalifikata, xi skop hemm li l-qafas tal-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja tkun fil-Kostituzzjoni meta mbagħad id- dettalji dwar x'tagħmel, kif tinvestiga u l-proċedura jkunu f'liġi ordinarja?

GĦaliex ma ssirx liġi ordinarja waħda?

Naturalment din hija triq li wieħed jista' jagħżel jew ma jagħżilx.

Il-Kummissjoni li kellna s'issa, li hi msejħa bħala l-Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati, ma kenitx saret fil-Kostituzzjoni iżda kienet saret b'liġi ordinarja.

Jekk wieħed iħares lejn id-definizzjoni tad-dritt kostituzzjonali, li hija liġi li tirregola l-funzjonijiet ta' l-organi ta' l-Istat u r-ramifikazzjonijiet tagħhom, naħseb li m'hemmx xejn ħażin li fid-dokument bil-miktub tal- Kostituzzjoni, anke jekk mhux b'mod entrenched, ikun hemm provvediment dwar twaqqif ta' organu importanti bħal dan.

Naturalment jekk ma jkunx entrenched ikun jista' jiġi emendat b'maġġoranza assoluta tal-Membri tal- Kamra tad-Deputati, pero' fil-Kostituzzjoni tagħna hemm provvedimenti oħrajn - mhux se noqgħod insemmihom hawnhekk - li m'humiex entrenched u allura ma jirrikjedux maġġoranza kwalifikata biex jiġu emendati.

Anke jekk ma jkunx hemm il-maġġoranza rikjesta biex jiġu emendati l-provvedimenti tal- Kostituzzjoni b'mod li l-introduzzjoni ta' din il-Kummissjoni tkun "entrenched", naħseb li hemm argument favur li wieħed idaħħal fil- Kostituzzjoni l-qafas ta' din il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ladarba l-Onor Borg qed jargumenta b'dan il-mod irid isolvi l-problema għax l-Abbozz stess jemenda artikli u provvedimenti fil-Kostituzzjoni li biex jiġu emendati jridu l-maġġoranza ta' żewġ terzi; quindi l-Abbozz kif inhu ma jistax jemendahom dawk l- artikli, anke jekk ikollu l-maġġoranza sempliċi.

GĦaldaqstant dan se jibqa' ma jsirx.

ONOR.

TONIO BORG: Jien fhimtu l-argument u naqbel miegħek, pero' l- argument tiegħi huwa li hemm partijiet fil-Kostituzzjoni tagħna li wieħed jista' jsejħilhom importanti, li m'humiex entrenched fis-sens li jridu maġġoranza kwalifikata biex jiġu emendati, imma xorta waħda huma parti mill- Kostituzzjoni tagħna.

Qed ngħid hekk għax wieħed jista' jargumenta - kif fil-fatt ġie argumentat - li jekk mhux se jkunu entrenched m'hemmx skop li jkunu fil-Kostituzzjoni bil-mitkub.

Dan kien l-argument tiegħi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien mhux qed ngħid x'inhu l-iskop li jkunu fil-Kostituzzjoni jekk ma jkunux "entrenched", imma qed ngħid li l- Abbozz kif inhu jimplika emendi ta' provvedimenti li l-emendi tagħhom iridu l-vot tal-maġġoranza tad-due terzi, quindi jekk ma jinbidilx l-Abbozz ma jistax jidħol kif inhu b'sempliċi maġġoranza.

ONOR.

TONIO BORG: Iva naqbel, imma jien kont qed nagħmel argument daqsxejn differenti.

Per eżempju, jekk ma jkunx hemm maġġoranza kwalifikata għal ċerti emendi li qegħdin f'dan l-Abbozz, dan se jkollu jinbidel.

Fil-fatt fid-diskors tiegħi kont se ngħid li kif inhu dan l- Abbozz, jekk ma jiġix "entrenched" kollu kemm hu, parti minnu bilfors se jkollha tinbidel.

Mhux kollu, għax jekk nieħdu l-funzjoni li se jkollha l- kummissjoni l-ġdida dwar id-dixxiplina ta' l-avukati naraw li bl-ebda mod ma timplika xi tibdil ta' xi provvediment entrenched fil-Kostituzzjoni tagħna u allura tista' ssir.

Jekk nieħdu t-tfassil ta' kodiċi ta' etika għall-avukati - xtaqt nagħmel referenza għalih għax huwa msemmi kemm f'dan l-Abbozz u jidhirli anke fl-Abbozz l-ieħor - dak jista' jsir mingħajr ma wieħed jimplika li jrid jiġi emendat xi provvediment entrenched.

Hemm provvediment ieħor li l-Kummissjoni tkun tista' tiġi konsultata - jidhirli għandha poteri hija stess - f'każ ta' l-assignment tad-duties ta' l- imħallfin, li llum hija regolata bil-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili.

Jiġifieri l-unika parti - naħseb hija l-iktar parti mportanti - ta' dan l- Abbozz fejn jekk ma jkunx hemm il-maġġoranza kwalifikata allura ma jistax jibqa', hija dik il-parti li għandha x'taqsam mad-dixxiplina tal-ġudikatura nnifisha.

Jiġifieri dak li qed jingħad dwar id-dixxiplina tal-ġudikatura, oltre dak li diġa' hemm provdut f'artiklu 97 tal-Kostituzzjoni, naturalment jekk dak se jimplika - naħseb li se jimplika - xi forma ta' tibdil fil-Kostituzzjoni, allura dik il-parti ma tkunx tista' ssir fl- Abbozz.

Il-bieraħ l-Onor.

Attard Montalto tkellem favur li l-presidenza ta' din il-kummissjoni tkun f'idejn il-President tar-Repubblika.

Anzi jekk meta qrajt id-debate fhimt sew, l-Onor.

Membru ried jgħid li kważi kważi dan sar fuq proposta u fuq inizjattiva ta' l-Oppożizzjoni.

Tant hu hekk li qalilna li sabiex meta nkunu se nagħżlu l-President tar-Repubblika jeħtieġ li noqogħdu attenti għaliex dan se jkollu funzjoni, għallinqas f'din il- Kummissjoni, eżekuttiva.

U dan huwa minnu.

Pero' ta' min ifakkar li fil- Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista ta' l-1987 fil-parti li għandha x'taqsam mal-qrati l-partit kien wiegħed li se jwaqqaf kunsill - fil-programm elettorali sejjaħlu l-Kunsill GĦoli għas-Servizz Ġudizzjarju - li kellu jippresjedih il-President tar-Reppublika.

Jiġifieri f'dan il- programm elettorali kien hemm li jekk se jitwaqqaf xi organu biex jirregola dak kollu li għandu x'jaqsam mal-ġudikatura dan kellu jkun presedut mill- President tar-Repubblika u kellu jkun magħmul mill-Prim Imħallef, minn imħallef ieħor, minn żewġ maġistrati - dawn jiġu eletti minn sħabhom; maġistrati jtellgħu maġistrati u imħallfin itellgħu imħallfin - żewġ membri oħra wieħed magħżul mill-Prim Ministru u l-ieħor mill-Oppożizzjoni u żewġ avukati eletti minn fost il-professjoni legali.

Naturalment fil-programm elettorali ma tistax tidħol f'ċertu dettall pero' dan il-kunsill kellu jkollu l-funzjoni ġenerali li tirregola "dak kollu li għandu x'jaqsam mal- ġudikatura".

Allura wieħed malajr jinduna kemm hija simili l-proposta f'dan l-Abbozz li għandna quddiemna, fejn tidħol il-kompożizzjoni ta' din il-Kummissjoni, u dak li kien propost fil-programm elettorali ta' seba' snin ilu għaliex b'xi eċċezzjoni 'l hawn u ' l hinn bażikament huma l- istess.

Allura jien ma fhimtx eżatt għaliex min-naħa waħda kellna l- kritika ta' l-Oppożizzjoni għaliex il-presidenza tal-Kummissjoni se tkun f'idejn il-President tar-Repubblika - apparti li tista' ddaħħlu f'ċertu involviment li aħjar li l-President ma jidħolx fih, tista' tqajjem kwestjonijiet oħrajn; u ssemma b'mod partikolari dak li hemm previst fl- Abbozz ta' Liġi li Imħallef l-ewwel jista' jitressaq quddiem il-Kummissjoni bħala imħallef biex jiġi dixxiplinat minħabba li jkun għamel xi ħaġa ħażina u dan jinsab ħati u mbagħad meta jitressaq quddiem il-Parlament jiġi liberat u allura jkollna sitwazzjoni fejn il-Parlament ikun qed jirrevoka deċiżjoni ta' kummissjoni li l-president tagħha jkun il-President tar- Repubblika - u min-naħa l-oħra kellna l-kumment li l-presidenza ta' din il- Kummissjoni se tkun f'idejn il-President tar-Repubblika b'inizjattiva ta' l- Oppożizzjoni.

Jiġifieri naħseb li hawnhekk kien hawn ftit kontradizzjoni fil-kritika li, għalkemm m'hemm xejn ħażin fiha, ta' min jinnotaha għaliex jew hija xi ħaġa ħażina jew inkella għaliex ġiet proposta mill- Oppożizzjoni.

Naturalment din il-Kummissjoni se tkun 'il bogħod ħafna fil-kompożizzjoni tagħha minn dak li kien ġie provdut fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili bl-emendi ta' l-Att VIII ta' l-1981.

Din il-liġi li għaddiet fi Frar ta' l-1981 kienet waqqfet il-Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati u ta' min wieħed ifakkar ftit għaliex kienet twaqqfet dik il- Kummissjoni u kemm dik il-Kummissjoni hija differenti mill-Kummissjoni tal- lum, partikolarment għal dak li għandu x'jaqsam mal-kompożizzjoni tagħhom.

Ta' min wieħed jgħid ukoll - u naf li hawnhekk l-Oppożizzjoni mhux se taqbel miegħi - li l-introduzzjoni tal-Kummissjoni għall-Ħidma fost il- Qrati saret bl-istess liġi li kienet illimitat b'mod drastiku l-poter tal- qrati tagħna li jissindikaw id-diskrezzjoni ta' l-uffiċjali governattivi li tagħtihom il-liġi.

(Interruzzjonijiet) Jien kemm-il darba tkellimt kontra din il-liġi, fil-Programm Elettorali tagħna konna għidna li dik il- liġi se titneħħa - nimmaġina li int favur tagħha għaliex kont għaddejtha int stess - u fil-White Paper li ppreżentajna qed ngħidu li din il-liġi se titneħħa u se tiġi sostitwita b'xi ħaġa, li fl-opinjoni tiegħi, biha issa se mmorru ftit fl-estrem l-ieħor, imma dik niddiskutuha meta naslu għaliha.

Il-punt tiegħi huwa - u dwar dan żgur li m'hemmx kontroversja - li l- Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati, għal xi raġuni jew oħra, ġiet introdotta bl-istess Att VIII ta' l-1981 li l-iskop tiegħu - bħala reazzjoni għall-kawża tal-Blue Sisters għaliex fl-ebda liġi ma jeżisti vacuum - kien li jirrestrinġi l-aċċess taċ-ċittadin għall-qrati f'kawżi kontra l-Gvern u dik kienet l-intenzjoni dikjarata fil-press releases li kienu ħarġu dak iż-żmien u fid-diskussjoni li kienet saret f'dan il- Parlament .

Din il-liġi kienet tgħid li l-qorti m'għandhiex ġurisdizzjoni li tindaga dwar kif uffiċjal governattiv, ministru jew kap ta' diparitment jeżerċita d-diskrezzjoni tiegħu ħlief meta jikser provvediment espress tal-liġi.

Din il-liġi kienet saret bħala reazzjoni għas-sentenza tal-qrati tagħna tas-26 ta' Ġunju, 1980 fil-kawża tal-Blue Sisters għax f'din il-kawża l-qrati, kif dejjem għamlu, kienu segwew l- prinċipji tal-common law Ingliża li jgħidu li jekk ma tiksirx l-ebda provvediment espress tal-liġi meta teżerċita diskrezzjoni, iżda teżerċita dik id-diskrezzjoni b'mod irraġjonevoli, allura għalkemm ma tkunx qed tikser provvediment espress tal-liġi huwa preżunt li meta l-Parlament ta dik id-diskrezzjoni, trid teżerċitaha b'mod raġjonevoli.

L-intenzjoni ta' l-Att VIII ta' l-1981 kienet li toqtol dan it-tip ta' judicial view u tirrestrinġiha biss għall-każijiet meta jkun hemm provvediment ċar u espress tal-liġi u l-ministru ma jimxix ma' dak il-provvediment.

Għalhekk it-tradizzjoni tas-snin twal mhux biss tal-ġurisprudenza tagħna imma anke dik tal-common law Ingliża li aħna konna napplikaw kienet ġiet kompletament eleminata.

Biex ma nsemmux provvedimenti oħra ta' dak l-Att bħal, per eżempju, l-introduzzjoni tar-regola li qabel ma tagħmel kawża kontra l-Gvern trid tagħmel ittra uffiċjali għaxart ijiem qabel u jekk ma tagħmilhiex din l-ittra imbagħad il-kawża li tkun għamilt tiġi dikjarata nulla.

(Interruzzjonijiet) Xi kultant tajjeb li biex tinduna li l- mediċina hija ħażina dduqha inti stess!

Il-White Paper qed tipproponi li din tispiċċa.

L-istess biex toħroġ mandat ta' inibizzjoni kontra l- Gvern b'dan l-Att VIII ta' l-1981 li kien introduċa wkoll l-Kummissjoni għall-Ħidma Fost il-Qrati, wieħed kellu mhux biss jipprova li prima facie għandu raġun li hemm bżonn joħroġ il-mandat imma jkollu jtella' l-kap ta' dipartiment bħala l-intimat biex jixhed u jikkonferma bil-ġurament li hu għandu intenzjoni li jagħmel dik il-ħaġa, li qed jintalab mandat ta' inibizzjoni biex ma jagħmilx, u wkoll ir-rikorrent jrid jipprova - biex joħroġ mandat ta' inibizzjoni kontra l-Gvern - li jekk ma joħroġx il-mandat ta' inibizzjoni allura s-sitwazzjoni ma jkollhiex rimedju ieħor.

Qisu fid- dinja hawn xi ħaġa kompletament irrimedjabbli.

Mr Speaker, dan qed ngħidu biex nuri l-mument storiku u ċ-ċirkustanzi li fiha ġiet introdotta mhux l- Att VIII ta' l-1981, imma wkoll il-Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati.

Ma ninsewx ukoll li ftit ġimgħat qabel l-imħallfin kienu ġew sospiżi kollha għal ċertu żmien u ma ġewx assenjati lilhom l-ebda dmirijiet skond il-liġi.

F'dan il-kontest u f'din l-atmosfera kienet ġiet introdotta l- Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati li kienet magħmula minn ħamsa min- nies u minflok li l-kwalifiki tal-membri tagħha kellhom ikunu xi forma ta' esperjenza fil-qasam legali, ir-regola kienet bil-maqlub.

Il-maġġoranza tal-persuni li bil-liġi kellhom jikkomponu din il-kummissjoni - li jidhirli li kienu kollha nominati mill-Gvern tal-ġurnata - ma setgħux ikunu avukati.

Fil-fatt kien hemm persuna fuq din il-kummissjoni li skond il-liġi kellha tirrappreżenta l-akbar trade union, jiġifieri l-General Workers' Union.

Naturalment l-General Workers' Union setgħu jibagħtu avukati, imma fil-fatt ma jidhirlix li kienu bagħtu avukati fil-Kummissjoni għall-Ħidma fost il- Qrati...(interruzzjonijiet) Imbagħad kien hemm ukoll żewġ membri oħra u dawn - wieħed minnhom kien suppost nominat min-naħa tal-Gvern u l-ieħor min- naħa ta' l-Oppożizzjoni - ma setgħux ikunu avukati.

Mela diġa' kellek tlieta li kien impossibli għalihom li jkunu avukati.

Dan biex tirregola l- professjoni legali, jiġifieri altru milli sistema li jiddeċiedu dwarek il- peers tiegħek stess!

(Interruzzjonijiet).

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonniċi bil-permess ta' l- Onor. Tonio Borg.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ma kellhiex dritt ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Imma ta' l-avukati kellha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din il-Kummissjoni ma kenitx tindaħal fit- tkeċċija ta' l-imħallfin.

(Interruzzjonijiet) Dan x'għandu x'jaqsam?

ONOR.

TONIO BORG: Nista' nsemmilek issa stess każijiet ta' avukati li weħlu multi quddiemha.

Ma nixtieqx insemmihom.

(Interruzzjonijiet).

Nixtieq inkun samaritan tajjeb u ma nsemmihomx.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dan x'għandu x'jaqsam?

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma rridx insemmihom għax inti qed tgħid li ma kellhiex ġurisdizzjoni fil-professjoni legali.

(Interruzzjonijiet) Fuq il- qrati u fuq l-imħallfin ma kellhiex, iżda fuq l-avukati kellha.

Allura kif jiddeċiedu li jpoġġu nies li m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-professjoni legali biex jiddeċiedu .....

(Interruzzjonijiet) Naf li din kienet il- baby tiegħek, imma issa ma tantx ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: X'jiġifieri kienet il-baby tiegħi?

Safejn naf jien, m'għandix babies.

ONOR.

TONIO BORG: GĦaliex din il-Kummissjoni tant qed tiddefendiha b'ċertu entużjażjmu li assumejt li l-paternita' tagħha kienet tiegħek imma issa qed nieħu pjaċir li llum qiegħed tiddiżassoċja ruħek minn kummissjoni bħal din.

(Interruzzjonijiet) Lanqas m'hu hekk?

Allura ħallini nkompli bl-argument tiegħi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-meritu ta' din il-Kummissjoni ma neħdux jien u l-paternita' mhix tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: Issa l-punt huwa ċċarat.

Onor. Tonio Borg indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Mela l-Onor.

Mifsud Bonniċi kien Deputy Leader tal- Partit u ma kellux x'jaqsam magħha.

Jista' jkun hekk ukoll.

Kollox huwa possibbli!

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, komplu bid-diskussjoni fuq il- materja li għandna quddiemna.

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, l-intervent ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici jsaħħaħ l-argument tiegħi.

Il-Kummissjoni dwar il-Ħidma fil-Qrati għalkemm kienet dwar il-ħidma fil-Qrati, inkluża wkoll id-dixxiplina tal- professjoni legali, bil-liġi fil-kompożizzjoni tagħha bilfors kellu jkollha nies li m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-professjoni legali.

L-Onor.

Mifsud Bonniċi qed igħid li kien hemm raġuni u skop għal dan u forsi għalih dan l- iskop kien tajjeb imma jien qed nipprova nuri li dak l-iskop kien ħażin u qed nipprova nuri wkoll kif din il-Kummissjoni hija differenti minn dik.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-avukati mhux qed jikkritikaw il-liġi tal- lum?

ONOR.

TONIO BORG: Iva, u din niġi għaliha aktar 'il quddiem.

THE DEPUTY SPEAKER: M'hemmx cross-debates, jekk jogħġobkom.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Inkella kif tridu jkun interessanti d- dibattitu?

ONOR.

TONIO BORG: Dan huwa veru u jien nieħu gost ħafna bihom għaliex fil-fatt iħeġġuni biex inkompli aktar.

Dawn l-interruzzjonijiet jikkonfermaw il-linja korretta li qed jieħu dan il-Gvern u l-linja ħażina meta kienet twaqqfet din il-Kummissjoni għall-Ħidma fost il-Qrati.

Jiena dawn l-interruzzjonijiet bl-ebda mod ma jfixkluni.

Kont qed ngħid għaliex din il-kummissjoni kienet ħażina għall-ħidma fost il-Qrati li tiddixxiplina l-professjoni legali ta' dak iż-żmien bil-liġi.

Din il-Kummissjoni kellha wkoll id-dritt li tiddixxiplina billi timponi multi u anke tissospendi l-warrant ta' avukat.

Il-maġġoranza ta' dawn il- ħames membri fil-kompożizzjoni ta' din il-Kummissjoni - tlieta minnhom - bilfors ma setgħux ikunu avukati u mbagħad ic-chairman - skond il-liġi - kellu jkollu esperjenza fil-qasam ċiviku, fil-qasam tat-trade unions jew f'kull qasam ieħor ħlief fil-qasam legali.

Huwa veru li mbagħad - jekk m'inix sejjer żball - bħala chairman ta' din il-Kummissjoni ġiet nominata persuna li kellha kwalifika legali imma jekk wieħed iħares lejn l-Abbozz kif kien dak iż-żmien, kif għadda u kif sar liġi, din il-persuna li kellha tagħmilha ta' viġili fuq l-għassies, fuq il-Qrati u fuq l-avukati, lanqas ma kien hemm bżonn li jkollha xi kwalifika legali.

Ħalliha li mbagħad il- persuna li ġiet nominata għassies u viġili tal-qrati spiċċat wkoll chairman tal-bord ta' viġilanza tal-partit fl-Oppożizzjoni, imma qed nuri li lanqas ċ-chairman innifsu tal-Kummissjoni għall-ħidma fost il-Qrati ma kien bilfors irid ikun avukat.

L-unika persuna li bilfors kellha tkun avukat kienet waħda minn dawk il-ħames membri; il-membru tal-kumitat tal-Kamra ta' l-Avukati għax nassumi li dak bilfors ried ikun avukat.

B'hekk fl- Abbozz ta' dak iż-żmien, bl-Att VIII ta' l-1981 kien intenzjonat illi wieħed jikkontrolla s-sitwazzjoni fil-Qrati u jikkontrolla l-professjoni legali b'mod ħażin.

Bil-permess ta' l-Onor.

Ugo Mifsud Bonnici se nikkwota mid-dibattitu ta' dak iż-żmien, tas-17 ta' Frar, 1981:

"Sorveljanza barranija mill-eżekuttiv, ħierġa, qed temana mill- eżekuttiv biex tikkontrolla lil dawk li suppost jikkontrollaw l- eżekuttiv.".

Għax fil-fatt l-Eżekuttiv kien qiegħed jipprova jwaqqaf kummissjoni tiegħu li fiha kellu maġġoranza sabiex jikkontrolla lill-Qrati li suppost jikkontrollaw lill-Gvern innifsu.

Issa l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja li qegħda tiġi proposta b'dan l-Abbozz naħseb huwa eżempju ċar ta' awtoġestjoni safejn wieħed jista' jasal għal awtoġestjoni.

Qiegħed jiġi propost illi din il- Kummissjoni l-ġdida tkun preseduta mill-President tar-Repubblika - simbolu ta' l-Istat u ċertament bniedem super partes, 'il fuq mill-politika u mill- kwestjonijiet politiċi - u se tkun komposta wkoll mill-Prim Imħallef - li għandu l-protezzjoni kostituzzjonali - mill-Attorney General - li wkoll bħall-imħallfin igawdi protezzjoni u garanziji kostituzzjonali; fil- Kostituzzjoni stess hemm li ħadd ma jista' jindaħallu fil-qadi tad- dmirijiet tiegħu, l-istess bħalma ħadd ma jista' jindaħal fil-qadi tad- dmirijiet ta' l-imħallfin u l-maġistrati - imbagħad se jkun hemm żewġ maġistrati u żewġ imħallfin li jiġu eletti mill-membri tal-ġudikatura.

Il- maġistrati jtellgħu lill-maġistrati u l-imħallfin itellgħu lill-imħallfin, u dawn ukoll huma protetti bil-Kostituzzjoni; ladarba se jitilgħu b'elezzjoni terminu tagħhom se jkun għal erba' snin, pero' bl-ebda mod il- Gvern ma jindaħal min jagħżlu minn fosthom sabiex ikunu membri f'din il- Kummissjoni.

Allura apparti li se jkun hemm dan il-prinċipju ta' protezzjoni tal-kariga - dan diġa' qiegħed fil-Kostituzzjoni stess - se jkun hemm ukoll il-prinċipju elettiv li huma stess jagħżlu wieħed minn sħabhom biex ikun membru f'din il-kummissjoni.

Imbagħad se jkun hemm żewġ persuni li jistgħu jkunu jew jistgħu ma jkunux mill-professjoni legali - fil-fatt l-Onor.

Attard Montalto appella biex jekk tgħaddi din il-liġi, dawn il-persuni jiġu nominati mill-Prim Ministru u mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni kemm jista' jkun ma jkunux avukati - u se jkun hemm il- President tal-Kamra ta' l-Avukati.

Jiġifieri l-maġġoranza ta' dawn in-nies kollha se jkollhom kwalifiki legali.

Se jkun hemm ukoll element hekk imsejjaħ lajk li jista' jiġi ntrodott bin-nomina tal-Prim Ministru u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-oħrajn kollha huma membri ta' kategoriji differenti tal-professjoni legali.

X'se tagħmel din il-kummissjoni?

Kif diġa' aċċennajt qatt ma kien hemm sistema kompleta ta' awtoġestjoni fid-dixxiplina tal-professjoni legali.

Per eżempju, s-sistema li kien hemm eżistenti qabel l-introduzzjoni tal- Kummissjoni dwar il-ħidma fil-Qrati ta' l-1981,fl-aħħar mill-aħħar kienet li wara li kien isir rapport - jidhirli lill-Attorney General, lill- President tal-Kamra ta' l-Avukati jew lir-Reġistratur tal-Qorti - il-każ kien jiġi riferit mhux lill-avukati stess imma lill-imħallfin.

Għalhekk kien hemm element ta' parteċipazzjoni tal-professjoni legali imma fl-aħħar mill-aħħar, id-deċiżjoni finali ma kenitx f'idejn l-avukati nnifishom imma f'idejn il-Qorti ta' l-Appell.

Fl-1981 il-Kamra ta' l-Avukati kellha raġun tikkritika bl-aħrax - kif għamlu l-korpi kostitwiti kollha - l-Att VIII ta' l-1981 għax fih ma kien hemmx l-iċken forma ta' awto-ġestjoni.

L-unika parteċipazzjoni tal-Kamra ta' l-Avukati kienet li jkollha membru wieħed f'Kummissjoni ta' ħamsa u dan lanqas kellu jkun il-President imma seta' jkun membru tal-Kumitat.

Hawnhekk nixtieq nieqaf ftit u ngħid li għalkemm huwa tajjeb li f'dan l-Abbozz ta' Liġi se jkun hemm din il-funzjoni tal- Kunsill ta' l-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, meta wieħed jasal għall- Abbozz ta' Liġi l-ieħor issa jrid jara aktar fid-dettall x'forma se tieħu din d-dixxiplina u x'se jammonta għal misconduct.

Fil-fatt il-kritika prinċipali tal-Kamra ta' l-Avukati dwar dan l-Abbozz ta' Liġi huwa għax speċi qed titwaqqaf struttura.

Il-Kamra ta' l-Avukati għadha mhijiex kuntenta bid-definizzjoni ta' x'inhi misconduct jew ta' x'inhi mġieba ħażina.

Dan is-suġġett proprjament jaqa' taħt l-Abbozz ta' Liġi l-ieħor imma kif għidt fil-bidu tad-diskors huwa diffiċli li wieħed jisseparahom għax wieħed ma jistax jiddiskuti t-twaqqif ta' Kummissjoni ta' l- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja jekk ma jkunx jaf ukoll bejn wieħed u ieħor x'se jkunu l-funzjonijiet tagħha li għalkemm huma msemmijin hawnhekk, il- proċedura u fuq xiex se tiddeċiedi qegħdin aktar imsemmijin fl-Abbozz ta' Liġi l-ieħor.

Jien naħseb li hemm lok ta' improvement fid-definizzjoni ta' x'inhi misconduct.

Id-definizzjoni ta' x'inhi "mġieba ħażina" tfisser kull kondotta abbużiva jew negliġenti.

Għalhekk l-aġġettiv "abbużiv" qiegħed jikkwalifika kondotta pero' mbagħad hemm l-aġġettiv "negliġenti".

Peress li l-frażi mhijiex "abbużiv u negliġenti" iżda "abbużiv jew negliġenti" allura wieħed li jaqra d-definizzjoni ta' "imġieba ħażina" jista' jieħu l-impressjoni li kull forma ta' negliġenza ta' l-avukat fil- qadi tad-dmirijiet tiegħu tammonta għal imġieba ħażina.

Naħseb li lanqas il-Ministru stess m'għandu din f'moħħu li jekk, per eżempju, ninsa nippreżenta nota ta' eċċezzjonijiet, il-klijent tiegħi jkun kontumaċi.

Hemmhekk jiena kont negliġenti u l-klijent tiegħi jista' jagħmel kawża fil- Qrati kontra tiegħi għad-danni, pero' b'daqshekk ma naħsibx li ksirt xi etika.

Inkun ksirt xi etika jekk in-negliġenza tiegħi tant tkun grossolana u tant ma nagħtix kas li allura ma nkunx verament membru dehen tal- professjoni legali imma nkun ħati wkoll ta' ksur ta' etika.

Jien mhux qed ngħid li n-negliġenza qatt ma tista' tammonta għal ksur ta' etika, imma taħt id-definizzjoni ta' "mġieba ħażina" għandna ndaħħlu dik in-negliġenza li tammonta wkoll għal ksur ta' etika.

Id-definizzjoni kif inhi llum donnu li ma tkoprihiex jew għallinqas l-interpretazzjoni litterali tal- provediment fl-Abbozz l-ieħor ma jwassalx għal din il-konklużjoni, anzi jwassal għal konklużjoni li kwalunkwe forma ta' negliġenza taqa' taħt il- ġurisdizzjoni tal-Kummissjoni.

Naħseb li lanqas huwa fl-interess tal- Kummissjoni li jkollha dan il-poter kollu, li kull żball ta' kull avukat minflok jiġi deċiż mill-Qrati ordinarji kif suppost, jiġi deċiż minn din il-Kummissjoni wkoll.

Ma naħsibx li din il-ġurisdizzjoni tal-Kummissjoni teskludi li wieħed jagħmel kawża għad-danni u allura jekk nagħmel nota ta' eċċezzjonijiet wara 20 ġurnata naqlagħha bl-azzjoni ċivili tad-danni li jsir mill-klijent u jekk il-klijent irid jista' jirraportani quddiem il- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja.

Ma naħsibx li din hija l- intenzjoni, m'għandhiex tkun hekk u naħseb li l-Kummissjoni li qed inwaqqfu għandha jkollha bħala dixxiplina tal-professjoni legali l-poter li tiddeċiedi l-każijiet ta' ksur ta' etika.

Ksur ta' etika jfisser ksur ta' kodiċi ta' etika li kif igħid dan l-Abbozz għandu jiġi formolat mill- kummissjoni fuq parir ukoll tal-kumitat tal-Kamra ta' l-Avukati.

Jiena niftakar li meta kont membru tal-kumitat tal-Kamra ta' l-Avukati kien ikollna diversi rapporti u konna nagħmlu din id-distinzjoni: dawk ir- rapporti li huma sempliċement każijiet ta' negliġenza - f'liema każ konna niktbu lura lill-persuna li tkun għamlet l-ilment u ngħidulha li għandha dritt tagħmel kawża ċivili - u dawk ir-rapporti li kienu jimplikaw verament ksur ta' etika, per eżempju, li wieħed jgħaddi lill-parti l-oħra informazzjoni konfidenzjali u li jkun rċieva bħal avukat jew li wieħed jiddefendi żewġ persuni f'daqqa meta dawk iż-żewġ persuni jkollhom interess konfliġġenti.

Dalgħodu kont qed inħares lejn l-istatut tal-kamra ta' l- avukati u fl-istatut hemm addiritura lista ta' affarijiet li huma aċċettati minn kulħadd li huma ksur ta' etika.

Forsi hemm id-difett li din il-lista saret darba u qatt ma ġiet aġġornata biżżejjed, għax iktar ma l-ħajja ssir komplikata u komplessa, iktar ikun hemm bżonn li naġġornaw mhux biss il- liġijiet tagħna imma anke kodiċijiet ta' etika, fejn għalkemm ma tkun qed tikkommetti l-ebda reat u allura legalment ma tkunx qed tagħmel xi ħaġa ħażina, tista' tkun qed tagħmel xi ħaġa li bħala membru ta' dik il- professjoni mhux suppost li tagħmilha.

Fiż-żmenijiet li qed niddiskutu kodiċi ta' etika fost il-membri tal-Parlament għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, huwa tajjeb li ndaħħlu iktar din il-kultura li fil- professjonijiet differenti ikun hemm kodiċi ta' etika biex jirregolaw mhux biss dak li huwa ħażin legalment u li huwa projbit mil-liġi, imma anke l- affarijiet li għalkemm m'humiex projbiti mil-liġi m'għandekx tagħmilhom għax m'humiex dinjitużi.

Jien rajt ukoll il-kodiċi ta' etika ta' l-imħallfin u ta' l-avukati li jeżistu fl-Istati Uniti ta' l-Amerika.

Hemm xi provvedimenti li tista' taqbel magħhom u li huma iktar stretti minn tagħna, bħalma hi l-problema li dejjem tinqala' dwar x'pożizzjoni għandu jieħu l-avukat meta jkun jaf li l- klijent tiegħu jkun se jieħu ġurament falz.

Din hija problema li tinqala' ta' spiss u jekk wieħed ma jkunx ippreparat f'dik li hija etika tal- professjoni legali - mhux qed ngħid neċessarjament etika nisranija - faċilment jista' jsir kompliċi f'affarijiet li huma ħżiena mhux biss etikament imma legalment u li huma projbiti mil-liġi.

Fil-kodiċi ta' etika ta' l-avukati Amerikani hemm l-opinjonijiet differenti fuq dan is- suġġett u mbagħad hemm il-konklużjoni ta' kif l-avukat bl-ebda mod m'għandu jipparteċipa, kważi lanqas passivament, fl-isperġur tal-klijent tiegħu.

Huwa tajjeb li dawn l-affarijiet jiġu ntrodotti f'pajjiżna, mhux biss li nħalluhom bħala parti mill-istatut tal-Kamra ta' l-Avukati, imma għandhom ikunu approvati b'liġi; u dan hu li qegħdin nagħmlu bit-twaqqif ta' din il- Kummissjoni.

Jien qed ngħid li jekk se nagħmlu Kummissjoni li se tiddixxiplina l-professjoni legali għandna nkunu nafu eżatt x'inhu l- binarju u x'inhuma l-parametri u naħseb li l-aħjar soluzzjoni tkun li d- definizzjoni ta' mġieba ħażina ta' l-avukat tkun marbuta ma' kodiċi ta' etika u kemm jista' jkun inħallu li jifformolawha l-avukati stess, naturalment bil-kontrolli neċessarji.

THE DEPUTY SPEAKER: Skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

SALVU SANT: Nissekonda.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn talba biex l-Onor.

Borg ikompli bid-diskors tiegħu.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

TONIO BORG: Hija l-ewwel darba li qbiżt il-ħin ta' 40 minuta u għall-ewwel darba nirringrazzja lill-proponent u lis-sekondant talli tawni din l-estensjoni u nassigurahom li mhux se nitlob estensjoni oħra.

Mr Speaker, wieħed irid jeżamina ftit kif se ssir il-proċedura tad- dixxiplina tal-professjoni legali.

Sa issa huwa propost li l-ewwel stadju tad-dixxiplina tal-professjoni legali ma ssirx mill-Kummissjoni nnifisha imma ssir minn kumitat li se jitwaqqaf permezz ta' dan l-Abbozz.

Fil-fatt permezz ta' klawsola 7 ta' dan l-Abbozz - Sostituzzjoni ta' l-artiklu 101 tal-Kostituzzjoni - qed jingħad li:

"Il-Kummissjoni għall-Ammi-nistrazzjoni tal-Ġustizzja għandha f'kull żmien ikollha dawn il-kumitati li ġejjin li għandu jkollhom dik l- għamla, kompetenza, setgħat u dmirijiet jekk kif jingħatawlhom bil- liġi:".

Wieħed mill-kumitati se jkun il-Kumitat għall-Avukati u Prokuraturi Legali.

Il-kompożizzjoni tiegħu hija tali li fih il-Kamra ta' l-Avukati se jkollha maġġoranza.

Jiġifieri f'dan l-ewwel stadju ta' dixxiplina kontra avukat li jkun kiser xi regola ta' etika se jkunu l-avukati sħabu biss li se jiddeċiedu l-każ tiegħu.

Mela l-awtoġestjoni ta' prinċipji ta' etika huma kompletament f'idejn l-avukuti nnifishom.

Il-problema li tista' tinqala' u li qed tiġi diskussa - din qed tkun ta' kontroversja fil-Kamra ta' l- Avukati - hija f'każ ta' avukat li jinstab li m'huwiex ħati ta' ksur ta' etika minn sħabu stess jekk għandux jeżisti appell lil parti li tkun għamel l-ilment quddiem il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja.

Hawnhekk wieħed jista' jkollu opinjonijiet differenti.

Huwa veru li fil- Kummissjoni m'hemmx maġġoranza tal-Kamra ta' l-Avukati, pero' kif diġa' għidt sebgħa minn għaxra bilfors li jridu jkunu avukati, minbarra li hemm il-President tar-Repubblika.

Jiġifieri l-unika possibilita' li ma jkunx hemm avukati huma tnejn.

Naturalment l-argument jista' jinqaleb fis-sens li tkun qed tinkludi bħala avukati anke lill-imħallfin u lill-maġistrati u jista' jagħti l-każ li l-ksur ta' l-etika jkun każ ta' ksur ta' etika bejn avukat u membru tal-Ġudikatura.

Jien nawgura li jkun hemm ftit każijiet li jitressqu quddiem il-Kummissjoni u nittama li jekk jitressqu xi każijiet, ma jkunux ta' din ix-xorta.

Pero' l-punt huwa jekk għandux jeżisti dritt ta' appell għall-kwerelant - jiġifieri dak li qed jagħmel l-ilment kontra l- avukat - quddiem il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja ġaladarba l-avukat ikun ġie liberat.

F'każ li l-avukat jinstab ħati minn dan il-Kumitat ta' l-Avukati, huwa jkollu dritt għall-appell quddiem il- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja.

L-argument tal-Kamra ta' l-Avukati huwa li ħafna drabi dawn l-ilmenti jagħtu wkoll lok għal azzjoni ċivili tad-danni u allura jekk il-klijent ikun ressaq ilment dwar ksur ta' etika dejjem għandu dak ir-rimedju, pero' jekk f'dak il-każ ta' ksur ta' etika l-avukat ġie liberat, iċ-ċittadin m'għandux ikollu dritt li jkompli jinsisti li l-każ ikompli jinstema' quddiem organu ieħor.

L-argument huwa li l-kwestjoni ta' etika mhijiex neċessarjament kwestjoni ta' bejn klijent u avukat, imma hija kwestjoni ta' interess pubblikui fejn ġaladarba l- klijent diġa' għandu r-rimedju ta' azzjoni ċivili tad-danni, m'għandux ikollu wkoll id-dritt li jappella quddiem il-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja ġaladarba diġa' kellu l-ewwel ċans quddiem il-Kumitat ta' l-Avukati stess u l-avukati sabu li ma kienx hemm ksur ta' etika.

Mill-ftit esperjenza ta' każijiet simili li kelli fil-Kumitat ta' l- Avukati nista' nassigura li mhux minnu li l-avukati huma xi forma ta' assoċjazzjoni fejn wieħed jaqbeż għall-ieħor u allura wieħed bilfors joħroġ liberat meta jidher quddiem il-Kumitat ta' l-Avukati għaliex sħabu stess se jiddeċiedu.

L-esperjenza tiegħi hija li ħafna drabi - issa jew b'ipokresija jew le ma nafx - meta avukat jiġi biex jiġġudika avukat ieħor proprju għaliex ikun jaf il-liġi u jkun jaf kif dawn l-affarijiet isiru fil- prattika jieħu attitudini iktar stretta u iktar iebsa fil-konfront ta' avukat ieħor membru ta' l-istess professjoni.

Għallinqas din hija l- impressjoni li ħadt mill-ftit esperjenza li kelli dwar każijiet ta' ksur ta' etika meta ġejna biex niddeċiedu dwar każi ta' ksur ta' etika.

Dak iż- żmien il-President tal-Kamra ta' l-Avukati kien il-Prim Imħallef tal-lum.

Allura xi ħaġa ta' esperenza jien kont ħadt fuq kif wieħed għandu jiddeċiedi dawn il-każijiet.

Issa se jkollna l-esperjenza diretta tal-Prim Imħallef għax se jkun ukoll membru ta' din il-Kummissjoni.

Hemm xi wieħed x'jgħid miż-żewġ naħat.

Minn banda waħda jekk wieħed ineħħi d-dritt ta' l- appell taċ-ċittadin, allura jiġi akkużat li waqt li qed tagħti d-dritt ta' l-appell quddiem il-kummissjoni li l-avukat ikun instab ħati, mhux qed tagħti d-dritt ta' l-appell lill-parti l-oħra li tkun qed tagħmel l-ilment jekk l-avukat jiġi liberat.

Hemm l-argument l-ieħor li l-kwestjoni ta' etika hija kwestjoni ta' interess pubbliku fis-sens li l-professjoni legali għandha ssegwi l-etika imma m'hijiex proprjament kwestjoni ta' klijent kontra l-avukat, ġaladarba l-klijent diġa' għandu l-azzjoni tad- danni quddiem il-Qrati ordinarji.

Allura li wieħed jagħti l-appell lill- klijent f'dan il-każ tkun kwestjoni ta' vendikazzjoni.

Dawn huma żewġ argumenti li forsi wieħed jiddiskutihom aktar tard meta niġu għall-Abbozz ta' Liġi l-ieħor.

L-impressjoni ta' kritika li ħadt jien mill-Kamra ta' l- Avukati kienet li ma kkritikatx biss lill-Gvern imma kkritikat ukoll lill- Oppożizzjoni.

Donnha l-Kamra ta' l-Avukati aċċettat dak li qal il-Gvern li anke l-Oppożizzjoni fil-prinċipju taqbel ma' dan l-Abbozz ta' Liġi imma li ma taqbilx - u hawn għamilha ċara mill-bidu - li l-provvedimenti ta' dan l- Abbozz ta' Liġi jkunu entrenched.

Prova ta' kemm l-Oppożizzjoni - għallinqas fuq dan il-prinċipju ta' dan il-Bill - taqbel huwa l-fatt li l- Kamra ta' l-Avukati kkritikat kemm lill-Gvern u kemm l-Oppożizzjoni fuq dan il-Bill.

Donnu fuq il-kontenut ta' dan il-Bill aħna qed naqblu; mhux qed naqblu biss fuq il-kwestjoni importanti ta' l-entrenchment.

Għalhekk il-Kamra ta' l-Avukati fl-istqarrija tagħha ħarġet tikkritika liż-żewġ naħat.

L-impressjoni li ħadt jien mid-diskussjoni hija li l-ikbar punt ta' differenza huwa l-kwestjoni ta' l-entrenchment.

L-Onor.

Mifsud Bonnici kien l-iktar wieħed kritiku fuq dan l-Abbozz ta' Liġi.

Qrajt ukoll x'qalu Membri oħra ta' l-Oppożizzjoni, pero' ma ħadtx l-impressjoni li hemm xi oġġezzjonijiet partikolari, ħlief fuq il-kwestjoni ta' l-entrenchment.

Allura jekk dan l-Abbozz jiġi mibdul biex jitneħħew xi partijiet li ma jistgħux jiġu ntrodotti għax m'hemmx qbil li dawn il-provvedimenti jkunu entrenched, jidhirli li b'daqsxejn ta' sforz wieħed għandu jasal għal ftehim fuq affarijiet li se jiġu ntrodotti biss b'maġġoranza sempliċi u mhux b'maġġoranza kwalifikata.

(Interruzzjonijiet) Din hija l-opinjoni tiegħi minn impressjoni li ħadt wara li qrajt id-dibattitu fuq dan l- Abbozz.

Proposta ġdida u interessanti dwar il-funzjonijiet ġodda f'din il- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja hija tal-poteri li għandu llum il-President tar-Repubblika għar-rigward tas-surrogi ta' l-imħallfin u l-maġistrati, kif ukoll it-tqassim tad-doveri tal-imħallfin u l-maġistrati.

Dawn id-doveri se jibqgħu jiġu eżerċitati mill-President tar-Repubblika.

Qabel ma l-Ministru tal-Ġustizzja jagħti l-parir tiegħu, jrid jaġixxi skond ir-rakkommandazzjoni tal-Prim Imħallef u hu jrid jikkonsulta lill-Kumitat.

Skond l-Abbozz oriġinali hawn li f'każ ta' tqassim ta' dmirijiet ta' l- imħallfin, irid jikkonsulta lill-kumitat ta' qrati superjuri u f'każ ta' tqassim tad-dmirijiet tal-maġistrati lill-Kumitat tal-Qrati Inferjuri.

Ma nafx jekk din il-parti tiġix mibdula jew le finalment, imma anke jekk din tiġi mibdula naħseb li tajjeb li t-tqassim tad-doveri tal-maġistrati u l- imħallfin ma tkunx kompletament f'idejn il-Gvern.

Jien m'inix ngħid li l- Gvern m'għandux ikollu say fit-tqassim tad-doveri.

Jien personalment kontra t-tneħħija kompleta tal-poter tal-Gvern fit-tqassim tad-doveri ta' l- imħallfin.

Dan qed ngħidu b'esperjenza personali.

Darba għal snin twal kien hemm lista ta' kawżi li l-ebda mħallef ma ried jagħmel.

Fil-Qrati, aħna konna nsejħulha l-lista tal-limbu tal-kawżi.

Kien hemm limbu fejn il- kawżi kienu jistrieħu, jitpoġġew fuq il-lista u qatt ma jsir xejn.

Niftakar waħda minnhom kienet addirittura kawża kostituzzjonali - dik ta' Francis Zammit Dimech kontra l-Kummissarju tal-Pulizija - meta ma kenux tawna l-permess għal dimostrazzjoni fil-Belt.

Din il-kawża għamlet snin twal - xi sitta jew seba' snin - għas-sentenza u parti minn dawk is-seba' snin li damet għas-sentenza kienet proprju għax kienet parti minn din il- lista tal-limbu li ebda mħallef ma ried jagħmel.

Dawn iġġieldu bejniethom u ħadd ma ried jagħmel lista partikolari li kienet lista antika ta' l- Imħallef Ċensu Scerri u ħadd ma ried jiret il-kawżi tiegħu.

Fl-aħħar mill- aħħar, ċertu intervent ta' l-Eżekuttiv biex jara li l-abbuż ma jsirx, naħseb li għandu jibqa'.

Fl-istess waqt ma għandux jibqa' l-poter kompletament ta' l-Eżekuttiv għax nafu każijiet oħra fejn kien l-Eżekuttiv stess li abbuża minn dan il-poter.

Dan sar billi mħallfin li kienu qed jisimgħu kawża, ġew imneħħija mis-smigħ tal-kawża kif ġara fil-kawża tas- Seba' Distrett fl-1976.

Kien hemm każijiet oħra fejn l-imħallfin ma kellhomx dmirijiet assenjati lilhom għal ċertu perjodu u addirittura kienet għaddiet riżoluzzjoni minn dan il-Parlament stess fl-1984 biex imħallef partikolari seta' jieħu s-salarju d-dar mingħajr ma jiġi assenjat lilu l- ebda dover.

Din kienet l-indipendenza tal-Qrati tagħna sa ftit snin ilu!

L-introduzzjoni ta' xi forma ta' poter li l-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja bit-tqassim tad-doveri ta' l-imħallfin u tal- maġistrati ma tkunx xi ħaġa ħażina basta l-Gvern iżomm il-kontroll finali.

Dan kollu li kelli xi ngħid, Mr Speaker.

Nittama li għallinqas fuq il- qafas ma jkollniex kontroversja anke jekk min-naħa ta' l-Oppożizzjoni m'hemmx qbil fuq jekk din il-parti għandhiex tkun entrenched jew le.

Nittama li niddiskutu aktar u aktar fil-fond l-Abbozz ta' Liġi l-ieħor meta niġu għad-definizzjoi ta' "imġieba ħażina" u l-proċedura li tiġi segwita mill-Kummissjoni fil-qadi tad-dmirijiet tagħha.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, fuq dan l-Abboz ta' liġi u fuq il- proposti tal-Gvern, in-naħa ta' l-Oppożizzjoni u n-naħa tal-Gvern ilhom jiddiskutu mill-inqas sena u nofs, u fi ħdan il-Grupp Parlamentari Laburista kellna diskussjonijiet twal fuq dak li qed jiġi propost mill- Gvern.

Aħna għamilniha ċara mill-bidu nett - saħansitra waqt li l-Onor.

Attard Montalto u jien kellna diskussjonijiet mal-Prim Ministru u ma' l- Onor. Fenech - li f'dak li għandu x'jaqsam ma' ċerti aspetti ta' dan l- Abbozz aħna konna fermi li ma naqblux u allura konna se nivvotaw b'mod li żgur ma kienx se jkun hemm maġġoranza ta' due terzi fuq dan l-Abbozz ta' Liġi.

Sal-bieraħ bil-lejl jiena fost l-oħrajn kont qed nistaqsi lill- kollegi tiegħi u l-kollegi tiegħi kienu qed jistaqsu lili b'liema mod l- Onor. Fenech kien qed ikompli jipproċedi b'dan l-Abbozz ta' Liġi bil-mod li kien qed jipproċedi waqt li jgħid li jrid li jkun entrenched u allura jrid iż-żewġ terzi tal-Kamra jew aktar meta kien jaf li mhux se jkollu dan il- vot.

Konna qed ngħidu u għadna ngħidu li din kienet logħba li frankament wieħed ma jistax jifhimha.

Dalgħodu ċempilli l-whip tal-Grupp Parlamentari Laburista, l-Onor.

Joe Mizzi, u nformani li kien ġie nformat mill-Prim Ministru li wara kollox il-Gvern kien se jaqbel li dan l-Abbozz ta' Liġi meta jgħaddi mill-Parlament ma jkunx entrenched u allura ma kienx hemm bżonn żewġ terzi tal-Kamra u allura m'hemmx bżonn ta' Division fuq dan il- Bill.

U din hija xi ħaġa li lili personalment - u ninsab konvint lill- bqija tal-Grupp Parlamentari Laburista - turtani bil-kbir għaliex dan mhuwiex mod kif timxi n-naħa tal-Gvern wara li toqgħod tippoża li trid djalogu u dibattitu serju fuq l-affarijiet, wara dawn ix-xhur li ielna niddiskutu, meta ġejjin ġranet ta' diskussjoni quddiemna, wara l-mod kif il- Ministru Fenech ippreżenta dan il-Bill u l-idea li l-Gvern iridha entrenched.

F'daqqa waħda issa - meta kellu ċ-ċans kollu jispjega li lest jaċċetta l-pożizzjoni tan-naħa Laburista - ħalla kollox għall-aħħar minuta u dan mhuwiex mod kif jimxi gvern serju wara dawn il-ġimgħat, xhur u, biex ngħid hekk, snin li ielna niddiskutu din il-ħaġa.

Din it-tip ta' manuvra assolutament m'hijiex denja ta' tmexxija moderna u demokratika f'pajjiż bħal dan.

Kieku wieħed ġie mogħti l-informazzjoni minn qabel li l-Gvern kien irtira din l-insistenza dejjem għaddejja għal entrenchment illi mhux se jinsisti fuqha kieku konna nitkellmu b'aktar dettall, b'mod aktar ċar, b'mod aktar fin u b'mod aktar qawwi fuq aspetti oħra ta' dan l-Abbozz illi jqanqlu tħassib kbir.

Wieħed bilfors ikollu jaħseb li din iċ-ċaqliqa ta' l- aħħar minuta m'hi xejn ħlief manuvra politika oħra, ta' nies li qed jippruvaw jagħmlu intriċċi politiċi għax sempliċement il-Kamra ta' l- Avukati ħarġet kontra tagħhom u għalhekk iridu jipprovaw jaraw kif itellgħuna fuq il-karru magħhom.

Dan m'huwiex mod kif wieħed imexxi proposta li suppost hija waħda serja, aktar u aktar meta matul dawn l-aħħar sena u nofs jew sentejn, ir-rapporti li kienu qegħdin jaslulna dwar dak li kien qiegħed jgħid il-Ministru Fenech lil ċertu nies u lil ċerti korpi fuq dan l-Abbozz kien kompletament differenti minn dak li kien qiegħed jgħid lilna u minn dak li kien qed jgħid pubblikament.

Wieħed mir-rapporti awtentiċi li kellna kien li meta l-Ministru Fenech mar jitkellem mal-Kamra ta' l-Avukati, qalilhom li hu ried li dan l-Abbozz ikun entrenched biex jiżgura li meta jinbidel il-Gvern u jkun hemm Gvern Laburista, jkun jista' jankrah u jorbtu b'dan l-Abbozz, b'din l-emenda, b'din il-liġi u b'din il- bidla kostituzzjonali.

Meta ffaċċjajna lill-Ministru Fenech fuq din il- ħaġa qalilna li dan mhux veru u meta erġajna affaċċjajna lil min kien wasslilna dan ir-rapport, qalilna li l-Ministru Fenech hekk kien qalilhom meta tkellem magħhom.

Allura wieħed bilfors ikollu jistaqsi: Dan hu mod kif qed jitmexxew l-affarijiet?

Dan hu mod kif wieħed taparsi jiġi quddiem din il-Kamra biex jippreżenta xi ħaġa li suppost hija serja u li suppost hija maħsuba biex tagħti ċans li l-poplu jitlob li l-ġudikatura tiegħu tkun accountable u responsabbli - kif qal kemm il-darba li jridha tkun il- Ministru Fenech - għax-xogħol tagħha u fl-istess ħin jagħmel dawn il- maniġġi illi lanqas insejħilhom fjorentini jew biżantini imma bla sens.

Kieku din il-ħaġa kienet trasparenti mill-bidunett u kieku veru mill- bidunett kien hemm kalkolu u ħsieb ta' kif għandhom isiru dawn l- affarijiet, ma kienx jaslilna l-messaġġ fl-aħħar minuta li l-Prim Ministru llejla għandu reception u ladarba wara kollox "se niddropjaw l- entrenchment, hemmx għalfejn ikollna division jew le".

(Interruzzjonijiet) Ippermettili nispiċċa.

M'hi immaġinazzjoni tiegħi xejn.

Wara dawn ix- xhur u s-snin kollha, dalgħodu wasal dan il-messaġġ: "Wara kollox il-Prim Ministru għandu reception illejla; aħna se niddroppjaw l-entrenchment, hemm għalfejn ikollna Division?".

Iva hemm għalfejn ikollna Division għax dan mhux il-mod kif jitmexxew l-affarijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear) Kieku kien serju l-Onor.

Fenech mhux dalgħodu kien jiddeċiedi fuq l-entrenchment.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Fenech ikollu l-opportunita' li jirrispondi.

ONOR.

ALFRED SANT: Fuq il-punt ta' l-entrenchment, wara d- diskussjonijiet sħaħ li kellna u ħafna manuvri, il-Ministru jmissu ...

(Interruzzjonijiet) Ħalli ngħidlek x'kien qed jgħid, Sur President, u x'inhi l-ħtieġa ta' l-entrenchment.

X'kienet skond hu l-ħtieġa ta' l- entrenchment?

Il-ħtieġa ta' l-entrenchment kienet li jekk l-affarijiet ma jkunux entrenched ma jkunx hemm l-indipendenza tal-ġudikatura.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Nitlob lill-Ministru jħalli lill-Onor.

Sant jitkellem.

ONOR.

ALFRED SANT: Dak kien l-argument.

Jekk veru dan il-Ministru huwa responsabbli, Sur President, u jgħid li l-entrenchment - skond kif għadu kemm qal - huwa neċessarju għall-indipendenza tal-ġudikatura, imissu jibqa' jinsisti fuqha.

(Interruzzjonijiet) Sur President, jien iddejjaqt b'din l- istorja li meta jitkellem Ministru jgħollulu s-sound u meta nitkellmu aħna jagħlquhulna.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Issa ħalli nkompli fuq il- kwestjoni ta' l-entrenchment, Sur President.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: M'hemmx cross-debates, jekk jogħġobkom.

ONOR.

ALFRED SANT: Wara dawn il-ġimgħat nitkellmu miegħu - u anke xhur - il-Ministru Fenech baqa' jinsisti li l-kwestjoni ta' l-entrenchment hija xi ħaġa meħtieġa għall-indipendenza tal-ġudikatura u darba minnhom morna jien u l-Onor.

Attard Montalto biex niltaqgħu miegħu u mal-Prim Ministru.

Lill- Prim Ministru kollna spjegajnielu li jekk din il-ħaġa b'xi mod jew ieħor għandha xi inċidenza fuq l-indipendenza tal-ġudikatura, one way or the other, bl-entrenchment jew mingħajru, aħna ma naqblux magħha għax ma rridux li l-indipendenza tal-ġudikatura tkun mimsusa u bqajt mistgħaġeb meta l- Prim Ministru qabel magħna.

Dar fuq l-Onor.

Fenech u qallu: "Le, għandhom raġun għax din m'għandhiex x'taqsam."

Il-Prim Ministru qal li mhux din ir- raġuni għaliex aħna rridu l-entrenchment imma rriduha għax din il- Kummissjoni li qed nitkellmu dwarha hija kummissjoni kostituzzjonali.

Il- Prim Minstru qal li kummissjonijiet kostituzzjonali kollha huma entrenched.

Din il-ħaġa semgħuha tlieta min-nies minbarra jien - il-Prim Ministru li qalha, l-Onor.

Fenech u l-Onor.

Attard Montalto.

Allura, Sur President, quddiem dan it-tip ta' taħwid tibqa' bilfors imbellah.

X'qegħdin nagħmlu hawnhekk, nipprovaw nilgħabu ċ-ċess u d-drafts jew qed nipprovaw tabilħaqq nagħmlu riforma?

Huwa veru li hemm bżonn li jkun hemm sistema ta' accountability tal-Qrati għax veru li l-poplu mhuwiex moqdi tajjeb, veru li qed ikun hemm abbużi u veru li hemm nies li ma jistgħux jinqdew.

Meta l- Ministru Fenech jesprimi miegħi ċerta rabja u frustrazzjoni nifhem li hemm ċerti raġuni għal dak li jkun qed jgħid pero' jien ma naqbilx mal-mod kif imexxi l-affarijiet.

Qed ngħid dan għax wieħed ma jasal imkien jekk jimxi b'tattika ta' bulldozer u jagħti kas l-affarijiet li jolqtu lilu biss.

Huwa veru li hemm bżonn ta' sistema li trendi l-Maġistratura, l-Gudikatura u s-sistema legali accountable u huwa veru li hemm bżonn li nirriflettu kif din għandha ssir.

Min-naħa tagħna konna responsabbli fil-mod kif imxejna għax meta ddiskutejniha fil-Grupp Parlamentari u bgħatna r-rappreżentanti tagħna biex jitkellmu mar-rappreżentanti tal-Ministru Fenech u tal-Gvern kellhom terms of reference ċari li sewgwewhom b'pass wara l-ieħor, bl-akbar serjeta' u bl-akbar responsabbilta'.

Kien hemm punti importanti u serji li fuqhom kien hemm qbil u kien hemm ukoll punti importanti u serji oħra li fuqhom ma kienx hemm qbil.

Imma meta mbagħad niġu biex ngħidu li se ngħaddu dan l-Abbozz ta' Liġi wara dawn id-diskussjonijiet kollha u ninsistu fuq l-entrenchment - kif qal jew kif ta ad intendere l-ħin kollu l- Onor. Fenech u n-naħa tal-Gvern - imbagħad fl-aħħar minuta jitbiddel l- argument ...

Għalhekk jien ikolli nemmen dak kollu li qalulna fuq il- logħob li lagħab il-Ministru Fenech mal-Kamra ta' l-Avukati u fuq l- affarijiet li qalilhom li jrid l-entrenchment biex ikun jista' jorbot il- Partit Laburista meta jkun fil-gvern.

Jien ngħidlu li spiċċa ż-żmien ta' dawn il-logħbiet.

Jekk tan-naħa l-oħra qed jaħsbu li jistgħu jittrattaw lill-Partit Laburista b'dan il-mod veru ntilfu u veru li l-prodott tagħhom mhux talli huwa skadut talli la jafu fejn huwa pajjiżna bħalissa u lanqas jafu kif evolva.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien ngħidilhom li l- Partit Laburista fil-gvern ikollu ideat ħafna aktar responsabbli u serji minn dak li qed jipprovaw jagħmlu huma bil-maniġġji stupidi li qed jidħlu għalihom.

Jekk qed jaħsbu li għax il-Kamra ta' l-Avukati ħarġet kontra tagħhom, aħna se nipprovaw nirkbu xi karru jew xi ieħor għandkom żball mill-bidu sa l-aħħar.

Il-pożizzjoni tagħna kienet koerenti u konsistenti u tibqa' hekk.

Illum se nivvotaw kontra u se nieħdu division u ninsistu fuq id-division għax assolutament ma nistgħux naċċettaw il-mod irresponsabbli u diżonest fuq ħaġa bħal din li suppost hija importanti ħafna.

Ma nistax nifhem kif dalgħodu l-Prim Ministru fil-11.30 a.m. ċempel lill-Onor.

Joe Mizzi u qallu li fil-għaxija għandu reception, ried ikun jaf x'se jkunu l-affarijiet għax il-Gvern se jwaqqa' l-entrenchment u allura m'hemmx għalfejn issir division.

Dawn mhux affarijiet li jsiru f'demokrazija responsabbli.

Ċertament dan jinnega bil-kbir kwalunkwe sforz li jista' jsir biex tabilħaqq nagħmlu l-Gudikatura accountable u responsabbli.

L- affarijiet mhux hekk isiru u għalhekk qomt issa biex ngħid li se nivvotaw "le" b'division fuq l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna u biex ngħid ukoll - u qed nagħti warning minn issa - li fil-Committee Stage se nagħtu emendi fuq dak li għandna quddiemna u fuq dawk l-emendi wkoll se nitolbu division.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk jogħġbu, il- Ministru jagħmel il-winding up.

ONOR.

JOE FENECH (Ministru tal-Gustizzja): Mr Speaker, se nibda billi nirrispondi għal dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jiddispjaċini li saħan ħafna għax fehem kollox ħażin, u se nispjega għaliex fehem kollox ħażin.

Billi l-Prim Ministru ċempillu dalgħodu u qallu li se jsiru emendi biex ma jsirx l-entrenchment, ma jfissirx dak li qed jaħseb hu, anzi jiena għadni nixtieq li wara li nispjega lin-naħa l-oħra tal-Kamra r-raġunijiet għall-entrenchment - għax donnu mid-diskussjoni li smajt qegħda spustata u mhijiex qed tiftiehem korrettement - jaqblu magħna u possibilment isir l- entrenchment.

Il-Gvern qabel ma ġab din il-liġi għad-diskussjoni, iddiskutejniha l-ewwel fil-Kabinett għax naturalment ħadd m'hu iblaħ u għidna: "Inġibuha jew ma nġibuhiex?"

Iddeċidejna li nġibuha kif inhi u ninsistu li jkun hemm entrenchment imma jekk l-Oppożizzjoni tibqa' tinsisti li ma tridx entrenchment naturalment ikunu jridu jsiru l-emendi neċessarji għal abbozz kif inhu llum, li hu maħsub għal entrenchment.

Ikollna nneħħu ħafna mis-snien li għandha, u hi intiża li jkollha, din il- Kummissjoni u rridu nneħħu mill-funzjonijiet id-dixxiplina tal-Gudikatura.

Dwar id-dixxiplina fuq il-Gudikatrura hemm skola ta' ħsieb li tgħid li din tkun emenda għal section 97 u konsegwentement tkun trid tgħaddi b'żewġ terzi tal-voti.

Allura biex nevitaw din il-possibbilta' li jkun hemm attakk dwar il-kostituzzjonalita' fil-Qrati li tista' tgħid li din l-emenda ma tkunx kostituzzjonali, allura se nevitaw u neliminaw dik il-funzjoni mill-funzjonijiet ta' din il-Kummissjoni.

Din mhijiex irresponsabilita'.

Kif qed jaġixxi dan il-Gvern huwa l-aktar mod responsabbli.

Kif diġa' spjegajt fl-introduzzjoni tad-diskors tiegħi, meta ġejna biex nagħmlu din il-liġi mill-bidu nett tlabt lill-membri tan-naħa l-oħra biex jipparteċipaw fid-diskussjonijiet inizjali ta' l-Abbozz biex ikollna kunsensus fl-aħjar interess ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja ta' kif għandu jiġi kompost dan l-organu u l-funzjonijiet li se jkollu.

Huma ma pparteċipawx, imbagħad meta lestejna dan l-Abbozz għaddejtulhom biex jagħtuni l-kummenti tagħhom u erġajna ma rċevejniex kummenti.

Jien erġajt tkellimt mal-Kap ta' l- Oppożizzjoni u tlabtu biex niltaqgħu u fil-fatt ġie jarani.

Sussegwentement tlabt ukoll lill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici biex jiġi ħalli niddiskutu l-Abbozz, li kien għadu ma ġiex ippubblikat, u naraw x'nistgħu nagħmlu biex ikun hemm serja li naqblu fuqha lkoll fl-aħjar interess ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Dak inhar il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qabel ma' l-Abbozz kif inhu pubblikat ħlief għal xi dettalji żgħar li qalli biex niddiskutuhom aktar tard.

Hu qalli wkoll li jaqbel ma' l-entrenchment u dak iż-żmien għax antiċipajt x'jista' jiġri bgħattlu ittra fejn ikkonfermajtlu x'ġie diskuss bejnietna u fiex qbilna u ma qbilniex.

Dak inhar hu xtaq li ssir white paper għax qalli li ma jixtieqx li dawn id- diskussjonijiet isiru minn wara dahar il-poplu u nagħtu l-impressjoni lill- pubbliku li l-Gvern u l-Oppożizzjoni jiftiehmu minn wara dahru fuq affarijiet ta' materja mportanti kostituzzjonali, iżda qabel li ssir il- kummissjoni kostituzzjonali u li tiġi entrenched u qalli li mbagħad niddiskutu xi dettalji aktar tard.

Jien bgħattlu ittra - u nista' npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra - u hu ma kitiblix lura biex jgħidli li hemm xi ħaġa skorretta fiha, allura dan ifisser li hu qabel mal-korrettezza ta' dak li jien ktibtlu dwar id-diskussjoni li kellna.

Dak inhar ftehemna wkoll li minflok ma nagħmlu white paper, jiena kelli nippubblika l- abbozzi ta' liġijiet - urejthomlu u tajtu kopja tagħhom - biex imbagħad inħallu l-pubbliku jgħaddi l-kummenti tiegħu fuq l-Abbozz ta' Liġijiet kif jiġu ppubblikati.

Jien fil-press conference li kont se nagħti kelli ngħid li dawn mhux se jiġu 'l quddiem għad-diskussjoni qabel xahar jew tliet ġimgħat, biex nagħtu iċ-ċans lill-pubbliku ħalli jikkummenta fuq il- liġijiet, imbagħad wara tiltaqa' delegazzjoni mill-Oppożizzjoni mal-Gvern biex jiddiskutu d-dettalji, kif fil-fatt sar.

Bħala stat ta' fatt nista' niddikjara u nsemmi l-kummenti li tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni għamlu fuq kull klawsola ta' dan l-Abbozz u nista' ngħid li fuq il-kummenti l-oħra kollha għidtilhom li ppreparat li nasal u wħud minnhom naqbel magħhom perfettament.

Każ minnhom, per eżempju, kien li jkun hemm li dak li tagħmel il-Kummissjoni ta' l-Amministrazzjoni tal-Gustizzja f'każijiet ta' indirizz ta' din il-Kamra għar-rimossjoni ta' xi imħallef ikun konklużjoni prima facie, biex tara jekk hemmx bażi serja biex il-ġudikant jinġieb quddiem il-Kamra biex tittratta l-każ hi.

Fil-fatt qbilna anke dwar kif għandha ssir id-diċitura.

Kien hemm emendi oħra li qbilna dwarhom, pero' li ma qbilnix kien unikament dwar l-entrenchment.

Anke fuq il- kompożizzjoni tal-Kummissjoni qbilna u l-uniku kumment li kien sar kien li riedu li jiġi stipulat li ż-żewġ persuni li kellhom jiġu nominati, wieħed mill-Gvern u l-ieħor mill-Oppożizzjoni, ma jistgħux ikunu avukati.

Jien ġbittilhom l-attenzjoni li m'inix se nsib diffikulta' li nagħmilha, pero' nħoss li jkun insult għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni u għall-Prim Ministru li minflok li tħallilhom l-għażla libera f'idejhom biex jagħżlu persuna li għandhom fiduċja fiha, tillimitalhom dik l-għażla.

Jien għidtilhom li nkun preparat li din immexxiha 'l quddiem, anzi f'dak il- każ nissuġġerixxi li ssir kif qed jissuġġerixxu huma.

Għalhekk bħala stat ta' fatt nistgħu niddikjaraw bl-aktar mod ċar li qbilna fuq dan l-Abbozz ta' Liġi ħlief għall-entrenchment tiegħu.

Dak inhar ipprovajt nispjega għaliex l-Abbozz kif inhu jinneċessita l-entrenchment.

Hawn żewġ skejjel ta' ħsieb, hawn skola ta' ħsieb li tgħid li l-Kostituzzjoni f'section 97 tikkontempla speċifikament liema kwalita' ta' dixxiplina tista' ssir fuq l- imħallfin u b'liema mod u minn min..

Subartiklu 97 (2) tal-Kostituzzjoni jgħid li:

"Imħallef tal-Qrati Superjuri ma għandux jitneħħa mill-kariga tiegħu ħlief mill-President wara indirizz mill-Kamra tad-Deputati li jkollu favur tiegħu l-vot ta' mhux anqas minn żewġ terzi tal-membri tagħha u li jitlob għal dik it-tneħħija minħabba inkapaċita' ippruvata li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga tiegħu (kemm jekk għal mard korporali jew mentali jew għal xi raġuni oħra) jew imġieba ħażina ippruvata.".

Jiġifieri din l-iskola ta' ħsieb tgħid li f'dawk iż-żewġ ċirkostanzi biss li ssemmi l-Kostituzzjoni tista' teżerċita dixxiplina fuq ġudikant.

Bejn ix-xejn u l-estrem tat-tkeċċija ma tista' tagħmel xejn.

Imħallef jista' jitneħħa biss wara indirizz li jgħaddi b'żewġ terzi tal-voti ta' din il- Kamra u mbagħad il-President jneħħi lil dak l-imħallef.

Hawn skola oħra ta' ħsieb - u naħseb li dan huwa l-ħsieb ta' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici li jien intendi li nikkondividi wkoll, imma ċ-ċertezza ma tistax tkun magħna hawn - li tgħidlek il piu' contiene il meno.

Dak jikkontempla l- estrem, imma b'daqshekk ma tfissirx li ma tistax tiddixxiplina imħallef għal mġieba ħażina li ma twassalx għat-tkeċċija ...

Per eżempju, jista' jkollok imħallef li jkun traskurat jew ikollok imħallef li jġib ruħu b'mod ħażin billi jisker kuljum.

Dawn huma ċirkostanzi li tista' tikkontemplahom li jistgħu ma jkunux daqshekk gravi li jwasslu għal tkeċċija, pero' jkunu affarijiet serji li tista' twissi lill-imħallef dwarhom.

Fl-Italja għandhom sistema ta' multi jekk imħallef jonqos u jġib ruħu ħażin.

Din l- iskola ta' ħsieb tgħid li tista' tagħmel xi ħaġa li biha tiddixxiplina lill- imħallef għaliex il-kostituzzjoni tikkontempla l-estrem u allura dak kollu li ma jwassalx għal dak l-estrem tista' tiddixxiplinah.

U hawnhekk tidħol il-kwestjoni l-oħra: Tista' dan tagħmlu b'xi organu ieħor barra l- Parlament?

Din l-iskola ta' ħsieb tgħidlek li tista', purche' tagħtih serjeta' fil-kompożizzjoni tiegħu u tassigura l-indipendenza.

Biss hawn tidħol fil-famuża strait-jacket fejn trid tassigura l-indipendenza tal- ġudikatura u li bl-ebda mod ma tmissha - kif qal tajjeb l-Onor.

Mifsud Bonnici - li qbilna fuqha wkoll.

Huwa qal li jekk aħna ngħidu li din hemm bżonn tkun entrenched għaliex altrimenti taffetwa l-indipendenza, dan ifisser li jekk se taffetwa l-indipendenza allura din m'għandek tagħmilha qatt, imma din hija premessa u konklużjoni falza.

Imma dan m'għandu x'jaqsam xejn.

Tneħħi l-indipendenza jekk int tagħmel xi ħaġa u temenda dak li jrid żewġ terzi u allura tneħħi dak il-poter salvagwardat - għax biex jitneħħa trid żewġ terzi tal-voti favur - b'xi ħaġa li tirrendiha tinbidel b'sempliċi maġġoranza għaliex ma tkunx ġiet entrenched.

Dan hu li jneħħi l-indipendenza.

Jekk inti tagħmel kummissjoni - kif se nagħmlu hawn - li tiddixiplina lill-imħallfin u tappartjeni għall-ewwel skola - u jistgħu jappartjenu għal dik l-iskola l-imħallfin li jridu jiddeċiedu jekk din l-emenda hijiex kostituzzjonali jew le - jgħidulek li int qed temenda indirettament dak li tistipula l-Kostituzzjoni li jrid jiġi emendat b'żewġ terzi billi tagħmlu soġġett għal emenda b'sempliċi maġġoranza.

L-istess ħaġa jista' jingħad kieku aħna din għaddejniha kif inhi b'żewġ terzi tal- voti tal-Kamra imma ngħidu li mhux se tkun entrencehed imma tgħaddi u tista' tneħħiha b'sempliċi maġġoranza.

Hekk tista' tkun qed tattakka l- indipendenza tal-ġudikatura għaliex dik id-dixxiplina li llum il- Kostituzzjoni trid li tkun salvagwardata billi ssir unikament mill- Parlament u tgħaddi b'vot ta' żewġ terzi ta' din il-Kamra, int tkun qed tagħmel "xi forma oħra ta' dixxiplina li mhix tkeċċiha".

Jekk tagħmel organu ta' dixxiplina ta' imħallfin b'liġi ordinarja li xi ħadd jibdilha meta jrid b'organu li jitbiddel kif irid li flok se jkun kummisjsoni kostituzzjonali entrenched se jkun kummissjoni kostituzzjonali mhux entrenched u għada pitgħada jista' jiġi xi Gvern li jgħid li jrid jibdel il-Kummissjoni bi bniedem wieħed biex jiddixxiplina l-imħallfin, dan jista' jneħħi l-indipendenza.

Jien qed nipprova nuri ċar fejn in-nuqqas li dan l- Abbozz kif inhu ma jiġix entrenched, allavolja jiddixxiplina l-ġudikatura, jista' jiġi kunsidrat bl-iktar mod faċli r li qiegħed jaffetwa l- indipendenza tal-ġudikant fi dmirijietu għaliex dan ma jkunx iżjed ċert minn postu, ma jkunx iżjed ċert bil-mod kif se jkun dixxiplinat.

Dik l- inċertezza fiha nnifisha tista' ġġiblek nuqqas ta' l-indipendenza tegħek u twasslek għal sitwazzjoni fejn int ma tiddeċidix kif għandek tiddeċiedi għaliex trid togħġob lil xi ħadd biex forsi ma jiddixxiplinakx, u dan huwa ħażin.

Dan imissu fehem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni flok qam jitkellem mingħajr ma fehem xejn u għamel ħafna presuppożizzjonijiet li hemm manuvri minn taħt biex nipprovaw nagħmlu affarijiet, nuqqas ta' serjeta' u flok ninformawhom minn qabel bl-affarijiet ...

Jiena l-entrenchment għadni nixtieqha sal-lum u nixtieq li l-Oppożizzjoni tifhem kemm hemm bżonn li l- provvediment li jwaqqaf din il-Kummissjoni jiġi entrenched għax jekk m'hux se jiġi entrenched lil din il-Kummissjoni se nneħħulha s-snien u jkollna nneħħu b'kull mod il-funzjoni ta' dixxiplina tal-ġudikatura.

Ma rridx lanqas remotament li jiġri li din il-liġi tista' tiġi konsidrata anti- kostituzzjonali jew li b'xi mod tista' taffetwa l-indipendenza tal- ġudikant.

Għadni s'issa u nitlobha lill-Oppożizzjoni biex fid-dawl ta' dawn l-iskjarimenti tirrikonsidra l-pożizzjoni tagħha u fl-interess tal- pajjiż tara jaqbilx li tivvota għall-entrenchment tal-liġi kif inhi - ħalli mbagħad nemendaw ċerti affarijiet oħrajn żgħar kif xtaqu huma.

Mid-diskors li sar hawn issa fhimt li dawn sfortunatament kienu qed jifhmu li dan il- Gvern irid jagħmel entrenchment tal-proċedura ta' kif isiru l-affarijiet f'każ ta' indirizz quddiem din il-Kamra għar-rimossjoni ta' imħallef.

Dan m'hu veru xejn għax aħna għalkemm għamilniha hekk fl-Abbozz, ippreparati li nirrinunzjaw għaliha u ndaħħlu din il-proċedura taħt liġi oħra kif tgħid il-Kostituzzjoni stess taħt subartiklu 97 (3).

Naturalment aħna ridna nagħmluha hekk għax għidna li jkun iktar utli li anke din il-proċedura tkun entrenched pero' ma ninsistix fuqha u m'hemm xejn ħażin li ssir taħt liġi oħra għax il-Kostituzzjoni stess tippermetti li jsir hekk.

Imma jekk il- liġi tibqa' kif inhi l-entrenchment hu essenzjali biex il-kompożizzjoni tal- Kummissjoni li se jkollha l-poter li tiddixxiplina l-ġudikatura tkun entrenched biex b'hekk ikun hemm is-serħan tar-ras anke tal-ġudikant li min se jiġġudikah se tkun kummissjoni komposta b'niex serji u b'mod serju u jkollu moħħu mistrieħ li żgur se jkollu a fair trial f'kull kwestjoni li tista' tiġi quddiem din il-kummissjoni u m'għandux il-ħsieb li għada pitgħada jiġi xi Gvern li jkun irid jibdel din il-Kummissjoni biex jikkomponiha kif jaqbillu, jew jagħmel persuna waħda biex isir dak li għandu jsir, jew anke jibdel il-forma ta' piena stipulata bil-konsegwenzi li tnaqqas serjament l-indipendenza tal-ġudikant.

Din hi r-raġuni għaliex aħna konna u għadna nixtiequ li din il-liġi tgħaddi kif inhi u ssir entrenched.

Huwa naturali li jekk l-Oppożizzjoni tibqa' tinsisti li ma tridx entrenchment u tibqa' b'din il-fissazzjoni li qam biha l-Kap ta' l- Oppożizjzoni li hawn qed isiru xi manuvri minn wara dahar xi ħadd għax qal li issa ddeċidejna li ma nagħmlux entrenchment, allura possibbli li hawn ilkoll m'aħniex intelliġenti biżżejjed illi nifhmu li jekk ġibna din il- liġi - u nafu din il-liġi kif inhi - trid tgħaddi b'żewġ terzi u qed ninsistu li din tkompli għaddejja illi naturalment se ngħadduha u nemendawaha b'mod illi tista' tgħaddi kostituzzjonalment mingħajr ma tkun entrenched!

Li se jiġri huwa li se nneħħu s-snien, imma se nagħmluha kostituzzjonali għax jidhrilna u nixtiequ li xi mument aktar 'il quddiem ngħidu li din il-famuża kummissjoni vale la pena li nagħmluha entrenched.

Forsi għada pitgħada wieħed jirrealizza li dak li qed jissuġġerixxi l- Gvern illum ikun vale la pena li jiġi entrenched.

Hu x'inhu l-każ huwa importanti li kummissjoni, li b'xi mod qiegħda tindaħal fuq diversi aspetti tal-funzjonijiet tal-ġudikatura u anke fuq l-avukatura, ikollha status kostituzzjonali u ma tkunx f'livell ta' kummissjoni proċedurali fil-liġi tal-proċedura.

Jekk aħna qed nitkellmu fuq it-tielet poter ta' l-Istat li huwa importantissimu fil-bilanċ tal-poteri għal kull demokrazija f'kull pajjiż, ma nistgħux ma nikkonsidrawx li l-Kummissjoni tkun waħda kostituzzjonali biex tingħatalha l-istatura u l-importanza li jixriqilha.

Sur President, nispera li għamiltha ċara biżżejjed x'kien u għadu l- ħsieb tal-Gvern għaliex ridna u għadna nemmnu fl-entrenchment.

Zgur li ma ridnihiex għar-raġunijiet li qalu huma imma għar-raġunijiet li semmejt jien, li huma raġunijiet validissimi.

Naħseb li kemm il-Kap ta' l- Oppożizzjoni żbalja meta qam u qal ċerti affarijiet, kif ukoll diversi kelliema oħra tan-naħa l-oħra li tkellmu fuq din il-materja.

Se nipprova nieħu l-kummenti kronoloġikament kif saruli, imma nibda mill-aħħar kelliem.

L-Onor.

Joe Brincat qal li l-kompożizzjoni kif inhi - anke f'dan ir- rigward tan-naħa l-oħra donnhom ma jaqblux bejniethom - fih wisq ġudikanti u għalhekk minħabba l-konsegwenza ta' kappell li ma jmejjilx lil ieħor - kif jgħidu l-Maltin - mhix se ssir ġustizzja.

Aħna qgħadna attenti li l-kompożizzjoni tal-Kummissjoni l-ewwelnett tkun tirriflett ħafna dak li kien ġie maqbul fis-Select Committees ta' qabel u t-tieni nett tkun magħmula b'mod li filwaqt li tirrifletti kemm jista' jkun l-awto- ġestjoni, jkollha trasparenza u kontroll minn barra.

Inizjalment aħna konna ssuġġerejna - u dan il-kumment konna tajnih lill-Oppożizzjoni - li ċ-chairman tal-Kummissjoni m'għandux ikun il-President tar-Repubblika.

Din kienet idea tiegħi u minħabba l-każ tal-kunsill superjuri tal-maġistratura Taljan u l-inkwiet li kien inqala' mal-President Cossiga deherli li ma kienx opportun li l-President tar-Repubblika jkun chairman ta' din il- Kummissjoni għax setgħu jiġu kkreati ċerti diffikultajiet u konflitti, pero' l-parti l-oħra nsistiet li l-President tar-Repubblika għandu jkun iċ-chairman tal-Kummissjoni u l-Gvern din aċċettaha.

Fil-fatt l-Abbozz ta' Liġi li kien inħareġ inkorpora s-suġġeriment ta' l-Oppożizzjoni li l- President tar-Repubblika jkun ukoll il-President ta' din il-Kummissjoni.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq l-iktar nies li l-pajjiż jagħtihom fiduċja minħabba l-kariga tagħhom.

Din il-Kummissjoni hija komposta mill- President tar-Repubblika, mill-President tal-Qrati, minn żewġ imħallfin eletti minn fost il-bank ta' l-imħallfin, minn żewġ maġistrati eletti minn fost il-bank tal-maġistrati, mill-Avukat Generali tar-Repubblika - wieħed mill-ogħla, jekk mhux l-ogħla, impjegat taċ-Civil li għandu l- indipendenza tiegħu kostituzzjonalment garantita - u mill-President tal- Kamra ta' l-Avukati.

Imbagħad għat-trasparenza, għall-kontroll tal- pubbliku, għall-element lajk u għall-kontroll indirett tal-Parlament hemm ukoll rappreżentant tal-Prim Ministru u rappreżentant tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni biex jaraw li l-affarijiet ikunu qed isiru kif suppost.

Jekk l-affarijiet ma jkunux qed isiru kif għandhom isiru dawn se joħorġuhom fil- pubbliku.

Din kienet ir-raġuni li l-kompożizzjoni saret kif inhi bl-iktar mod serju biex nassiguraw li l-affarijiet mhux biss isiru bis-serjeta' imma jkunu jidhru li qed isiru bis-serjeta'.

L-argument ta' l-Onor.

Brincat ma tantx ireġi għax allaħares nibdew ngħidu li kappell ma jmejjilx lil ieħor, għax allura għandek sitwazzjoni ta' korruzzjoni mill-ikbar, meta tispiċċa l-fiduċja f'nies l-aktar idoneji, jiġiferi mħallfin, maġistrati, l-Avukat Generali, il-President tal-Qorti u saħansitra l-President tar-Repubblika u jekk ma jkollniex fiduċja li dawn in-nies qed jagħmlu dmirhom, nistgħu narmu kollox il-baħar kompriża d-demokrazija ta' pajjiżna.

L-Onor.

Brincat semma li hemm pika fost l-imħallfin, u ma neskludix dan il-fatt għax kulħadd uman u kulħadd għandu l-ambizzjonijiet tiegħu, iżda dan ma jfissirx li meta ġudikant jiġi biex jiddeċiedi se jħalli l- emozzjonijiet u l-piki jaffettwawlu l-ġudizzju tiegħuy, għax allura jekk hu hekk ngħid li hemm stat ta' korruzzjoni.

Jien konvint kif naħseb li huwa konvint anke l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici li l-ġudikatura tagħna għallinqas fil-maġġorparti kbira tagħha - nista' ngħid kollha kemm hi - qed tagħmel mill-aħjar li tista' biex ma tħallix l-emozzjonijiet u interessi oħrajn jaffettwawla l-imparzjalita' tal-ġudizzju f'affarijiet li jkunu quddiemha għal deċiżjoni.

L-Onor.

Brincat qalilna wkoll li hu jaqbel mal-proċedura li qed tiġi suġġerita fil-każ ta' indirizz li jsir minn din il-Kamra għax qal li mhux sew li ċċappas lil xi ħadd quddiem il-Kamra b'mozzjoni meta m'hemm l-ebda bażi għaliha u ma tistax iċċapas ġudikant għax il-ġudikant irid ikollu l- fiduċja sħiħa tal-pajjiż inkella jkollu jiddemetti.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Fenech, għandek bżonn il-leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE FENECH: Nirringrazzja lill-Kamra għall-estensjoni li għoġobha tagħtini.

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid lill-Kamra.

Mela l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mhux parti mill-Kamra?

Mela nirringrazzja formalment lill- Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Tkellem ukoll l-Onor.

Schembri Adami u tkaża li lanqas white paper ma ħriġna.

Donnu ma kienx preżenti meta ntroduċejt din il-liġi u ma qarax il- gazzetti meta saret il-press conference li għamilt sena ilu.

Meta ġew ippubblikati l-liġijiet tkellimna ċar li l-white paper ma saritx bi ftehim u għidna li l-pubblikazzjoni tal-liġijiet sejra sservi ta' white paper għax se nagħtu żmien biżżejjed lill-pubbliku biex jikkummenta fuqhom qabel ma nġibuhom quddiem din il-Kamra għad-diskussjoni.

Hu qalilna wkoll li l- proposti li qed nagħmlu ma jaqblux ma' dawk li kien sar qbil fuqhom fis- select committee.

Jien ngħidlu li ma naqbilx miegħu għax fil-fatt dawn jaqblu sosanzjalment mal-konklużjonijiet li kienu ttieħdu fis-Select Committee u iktar minn hekk l-Oppożizzjoni tal-lum qablet magħhom, għax meta saru d-diskussjonijiet sena ilu qbilna fuq kollox, kemm fuq il- kompożizzjoni tal-kummissjoni kif ukoll fuq id-diversi artikli oħrajn li hemm fil-liġi, ħlief għall-kwestjoni ta' l-entrenchment.

Imbagħad semma wkoll li mhux sew li ma kkonsultajniex lill-avukati u li nkorporajna d- dixxiplina tagħhom taħt il-Kummissjoni .

Hawnhekk nixtieq niġbidlu l- attenzjoni ta' dak li ġara.

Fil-fatt il-Kamra ta' l-Avukati ġiet ikkonsultata l-ħin kollu, kif ġew informati l-imħallfin u l-maġistrati għal xi kummenti li deherilhom li għandhom jagħmlu fuq il-liġi, kif ukoll ġiet ikkonsultata l-Oppożizzjoni.

Il-Kamra ta' l-Avukati kienet għamlet suġġeriment li trid l-awto-ġestjoni kompleta, jiġifieri li jkunu l-avukati stess li jiddeċiedu dwar id-dixxiplina tagħhom b'mod finali.

Dawn għamlu suġġeriment li jixtiequ li l-warrant għandu jingħata u jitneħħa mill-Kamra ta' l-Avukati.

Ma qablux ukoll dwar id-definizzjoni li hemm fil-liġi - li se niddiskutuha minn hawn u ftit ieħor - dwar "misconduct".

Dwar din il- ħaġa jien għidtilhom li bilfors irid ikun hemm a general provision għax ma jistax ikun li fil-Kodiċi ta' Etika tniżżel speċifikatament il-każijiet kollha immaġinabbli ta' "misconduct" għaliex żgur li se jkun hemm diversi każijiet li jistgħu jinqalgħu li ma tkunx ikkontemplajt.

Huma xtaqu li "misconduct" tkun definita biss li "any breech of the Code of Ethics" u jien għidtilhom li l-Gvern ikun dispost li jagħmel din id-definizzjoni mbasta d-definizzjoni ġernerika ta' "misconduct" kif inhi fil-liġi titniżżel fil-Kodiċi ta' Etika.

Nerġa' ngħid, jekk ma jkunx hemm artiklu ġeneriku li jista' jolqot affarijiet li ma tkunx elenkajt, jista' jkollok sitwazzjoni li ma ssibx lil xi ħadd responsabbli jew ħati ta' mġieba ħażina.

L-avukati semmew ukoll li huma ma ridux li jkun hemm appell mill-Kumitat ta' l-Avukati għal quddiem din il-Kummissjoni.

Jien ipprovajt nispjegalhom li, fl-interess ta' l-avukatura, fl-interess tat-trasparenza, u fl- interess tas-serjeta', hemm bżonn li jkun hemm appell għal quddiem din il- Kummissjoni, għax altrimenti l-perception tal-pubbliku tkun li kollox ġie deċiż minn kumitat kompost minn avukati biss u allura dawn jistgħu jkollhom interess li jgħattu ċerti affarijiet ta' sħabhom.

Jekk isir appell, min- naħa jew minn oħra, għal quddiem il-Kummissjoni ta' l-Amministrazzjoni tal-Gustizzja, barra li fil-kompożizzjoni tiegħu hemm l-imħallfin, hemm ukoll l-element barrani permezz ta' dawk in-nies li jkunu ġew appuntati mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u mill-Prim Ministru.

Din ma aċċettawhiex u qalu - u dan qiegħed għandi bil-miktub - li ma jridux li l-avukat ikollu d- dritt li jappella quddiem il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Gustizzja, imma jkollu dritt li jappella biss fil-każ li jkollu sospensjoni jew tneħħija tal-warrant ta' avukat.

Aħna dehrilna li dan ma stajniex naċċettawh f'soċjeta' moderna u demokratika li jrid ikollha l- fiduċja fis-sistema tal-Qrati u fl-avukatura u allura nsistejna u filwaqt li tajnihom l-awto-ġestjoni fl-Ewwel Istanza għaliex hemm kumitat kompost biss minn avukati, fl-istadju ta' l-appell quddiem il-Kummissjoni l- affarijiet ikunu jistgħu jiġu mgħarbla bl-iktar mod trasparenti.

Għalhekk naħseb li anke hawnhekk il-ħabib tiegħi ma kienx korrett għaliex saret konsultazzjoni sħiħa mal-Kamra ta' l-Avukati u din damet sejra sa l-aħħar ftit ġimgħat meta jien għidtilhom li l-Oppożizzjoni mhux qed taċċetta l- entrenchment u allura se jkun hemm bżonn ta' xi emendi għal-liġi kif inhi jekk irridu ngħadduha b'mod kostituzzjonali.

Huma qalulna wkoll li kienu propensi li jaċċettaw l-affarijiet kif inhuma basta jkunu entrenched.

Pero' n-nuqqas ta' qbil dwar l-entrenchment, qed tikkrealna problemi oħrajn u bħala riżultat il-bieraħ fil-għodu saret laqgħa tal-Kamra ta' l-Avukati u ħarġu l-press release li llum hija oġġett pubbliku.

L-Onor.

Sandro Schembri Adami qalilna li hemm bżonn nagħmlu kummissjoni bis-snien li tigdem u aħna għamilna kummissjoni li tigdem għaliex tista' tiddixxiplina l- ġudikatura fin-nuqqasijiet li jkun hemm daparti tal-ġudikant.

Pero' jekk ma tiġix entrenched, se jkollna nneħħu dawk is-snien u għalhekk aħna rridu li tiġi entrenched biex ikollha s-snien biex tigdem mingħajr diffikulta' ta' xejn b'mod kostituzzjonali u mingħajr ma tkun qed tikser xi parti tal- Kostituzzjoni.

Imma kif qal tajjeb dalgħodu l-Prim Ministru lill-Whip ta' l-Oppożizzjoni se jkollna għaliex aħna rridu li jkun hemm din il- Kummissjoni anke jekk ma tkunx tigdem fil-każ ta' l-Imħallfin, għaliex isservi wkoll ta' ġid li wieħed jifhem li hemm din il-Kummissjoni biex tgħarbel każijiet ta' mozzjonijiet li jiġu quddiem il-Parlament f'indirizz għar-remossjoni ta' imħallef.

Allura ridna li din issir u una volta li din issir irridu naraw li ma tkunx qed tikser il-Kostituzzjoni u għalhekk kellna nneħħu, u se nneħħu - sakemm l-Oppożizzjoni tibqa' b'dan l- atteġġjament tagħha - il-parti li tikkontempla id-dixxiplina tal- Ġudikatura.

Għalhekk nerġa' nappella anke lill-Onor.

Schembri Adami biex jipprova jikkonvinċi lil sħabu sabiex jivvotaw għal-liġi kif inhi, biex ikollha s-snien ħalli tkun tista' tigdem u sservi l-iskop tagħha li huwa li tiddixxiplina lil min għandha tiddixxiplina jekk iridu li dan l-organu fil-fatt ikun jista' jiddixxiplina lill-ġudikanti.

M'inix se nagħmel iżjed appelli; qed nagħmel l-appell għall-pubbliku biex jifhem il-pożizzjoni inkoerenti ta' l-Oppożizzjoni u li hi l-Oppożizzjoni li ma tridx dixxiplina tal-ġudikanti bis-salvagward ta' l-indipendenza.

Tkellem ukoll l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici u fil-bidu tad-diskors tiegħu qal x'inhuma l-iskopijiet ta' dawn il-liġijiet; hawnhekk naqblu li l-iskopijiet ta' dawn il-liġijiet huma biex jirregolaw spazju li kien għadu ma ġiex regolat fil-parti ta' l-amministrazzjoni tal-Qrati, ċioe' biex tingħata aktar indipendenza lill-ġudikatura billi jitneħħew poteri li llum qegħdin f'idejn l-Eżekuttiv u jitpoġġew f'idejn dan l-organu kostituzzjonali u l-iskop ukoll li jiddixxiplina lill-ġudikatura - u anke lill-avukatura imma l-ġudikatura hawnhekk hija aktar importanti - f'area li qabel ma kienx hemm possibbilta' li tista' tiddixxiplinaha għaliex il- liġi kienet tikkontempla biss l-estremi tar-rimossjoni ta' l-imħallef f'każ ta' xi proved misbehaviour.

Jiena diġa' spjegajt l-iskop ta' din il-liġi u għaliex ridna l- entrenchment pero' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici fehem ħażin għaliex qal: "Dawn m'għandhom inaqqsu bl-ebda mod l-indipendenza tal-ġudikatura.

Allura għalfejn irridu l-entrenchment?"

Jien naħseb li issa ma jirrepetihiex dan, wara li spjegajt x'inhi r-raġuni għaliex ridna l-entrenchment.

Jekk ma tagħmilx entrenchment u tħalliha kif inhi, b'dak il-poter u b'dik il- funzjoni, faċilment li int tista' tkun qed tikser il-Kostituzzjoni.

Aħna naqblu bl-iktar mod assolut li bl-ebda mod ma rridu nxellfu l-indipendenza tal-ġudikatura.

Aħna rridu nsaħħuha u għaliex irridu nsaħħuha se nneħħu l- poteri li tant ġew abbużati fiż-żmenijiet li għaddew bil-mod kif jiġi assenjat ix-xogħol, bil-mod kif jiġu surrogati mħallfin u bil-mod kif jitneħħew kawżi minn quddiem ċerti mħallfin u jitpoġġew quddiem imħallfin oħrajn.

GĦalhekk dehrilna li huwa importanti li dawn il-poteri jitneħħew minn taħt il-Gvern biex b'hekk tissaħħaħ aktar l-indipendenza tal- ġudikatura.

L-Onor.

Mifsud Bonnici qalilna wkoll li l-miżuri kontemplati m'hemmx għalfejn ikunu entrenched għaliex dawn ma jmorrux kontra l-imparzjalita' u l-indipendenza tal-ġudikant.

Jien diġa' għidt li l-Onor.

Mifsud Bonniċi jaqbel ma' l-ewwel skola - li jien intendi li naqbel magħha wkoll - li din tista' ssir mingħar ma tkun qed toltraggia l-Kostituzzjoni, biss ma rridux nieħdu l-iċken riskju li din tista' tiġi konsidrata li tmur kontra l- Kostituzzjoni u allura tista' bżxi mod taffetwa l-indipendenza tal- ġudikatura u wkoll tiġi dikjarata li hija anti-kostituzzjonali.

Qalilna wkoll li l-makkinarju li għamilna huwa top heavy għall-iskopijiet u l-funzjonijiet li hemm elenkati fil-liġi.

Possibli l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonniċi jimmaġina illi l-kummissjoni se taqdi l-funzjonijiet tagħha hi stess mingħajr l-għajnuna ta' ħadd?

Din se jkollha s-segretarji u se tagħmel sotto-kumitat biex jagħmel ċerti investigazzjonijiet u biex jagħmel ukoll is-sorveljanza tal-qrati.

Għandha l-poteri li tagħmel dawn l- affarijiet.

Mhux qed jimmaġina li l-president tal-qorti jew il-President tar-Repubblika se jmur jissorvelja l-qrati biex jara kif jaħdmu u jagħmel ir-rakkommandazzjonijiet?!

Huma se jużaw il-makkinarju normali kif naħseb li kien jagħmel anke hu meta kien ministru li għalkemm kellu r- responsabbilita' tad-dipartimenti taħtu ma kienx jagħmel ix-xogħol hu imma kien juża d-diversi funzjonarji tad-dipartiment biex jara illi l- funzjonijiet ikunu qegħdin isiru u naturalment mir-rapporti li jkollu jiġbed il-konklużjonijiet ta' kif l-affarijiet għandhom isiru u x'irid isir.

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonniuci qal illi l-kummissjoni jista' jkollha konflitt dirett mal-Parlament.

Anke hawn ma nistax nifhem kif l-Onor.

Membru wasal għal din il-konlużjoni għax il-poter illi jiddeċiedi qiegħed f'idejn il-Parlament biss.

Kulma se tagħmel il-kummissjoni huwa l- iscreening inizjali biex ma jkunx hawn xi membru tal-Parlament, protett b'ħafna privileġġi, jabbuża mill-poter tiegħu u jiddeċiedi li jindizja lit- tali imħallef u jagħmel mozzjoni kontra tiegħu għar-remossjoni u jiddixxiplinah bil-mod li tikkontempla l-Kostituzzjoni.

Dan hu ħażin u jwassal għan-nuqqas ta' l-indipendenza tal-ġudikatura għax malli l-ġudikant tmisslu l-fiduċja tiegħu, li trid tkun fiduċja sħieħa tal-pubbliku fih, inti eliminajtu kompletament mit-tellieqa u ma jistax jibqa' jiffunzjona ta' ġudikant.

Għalhekk illum se nagħmlu din il-proċedura illi l-mozzjoni trid issir, tiġi miżmuma konfidenzjali mill-iSpeaker, tiġi sifted u mgħarbla minn din il-Kummissjoni u jekk din il-Kummissjoni jidhrilha li hemm raġunijiet serji biżżejjed għaliex ġudikant għandu jiġu quddiem il- Parlament biex jirrispondi u l-Parlament jiddeċiedi wara li jisma' l- affarijiet, allura din tagħti l-kunsens tagħha.

Jekk din wara li tkun għarblet kollox, jidhrilha li l-ilment kien xi ħaġa vessatorja, xi ħaġa bla bażi ta' xejn imma għal kapriċċ li wieħed jagħmilha, jew xi ħaġa li m'hijiex daqshekk serja li tista' twassal għall-miżuri u s-sanzjonijiet kontemplati fil-Kostituzzjoni, allura tagħti rapport lill-iSpeaker li dik m'għandhiex tiġi quddiem il-Kamra għal dan l-iskop.

Għalkemm f'każi oħrajn aħna konna qed ngħidu li disa' persuni huma wisq għall-Kummissjoni, dehrilna li f'dan il-każ disa' persuni m'humiex wisq u r-raġuni hija faċli.

Għaliex kif inhi konċepita fil-liġi, din il-kummissjoni se tiltaqa' verament f'każijiet ta' appell jew mill-avukati jew mill-maġistrati jew inkella mill-imħallfin li jkunu akkużati u investigati minn xi ħaġa li tkun saret quddiem il-kumitat li huwa kompost u rregolat apposta fil-liġi l- oħra, jew inkella hi se tittratta każijiet fejn ikollna mozzjoni għal indirizz tal-Parlament għar-rimossjoni ta' imħallef.

U kemm kellna minn dawn fl-istorja tal-Parlament?

Jiġifieri meta qed jgħid "unwieldy", din m'hi "unwieldy" xejn imma hija rappreżentattiva biex ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li l-uniku funzjoni tal-kummissjoni m'hijiex dak li qed isemmi.

Il- funzjonijiet huma elenkati u l-ewwel waħda hi li tissorvelja l-ħidma tal- qrati.

Il-Ministru qed jinsa għax mhux veru li qed nittrattaw biss il- kondotta tal-ġudikanti.

Dik qiegħda t-tielet funzjoni.

ONOR.

JOE FENECH: Nixtieq li l-Onor.

Mifsud Bonnici jħallini nkompli.

Ma jimportax x'għidt int u x'għidt jien.

Għandu jkun il-ħabib tiegħi ma kienx qed isegwi x'jien ngħid għax dan il-punt diġa' trattajtu.

Ma jistax jimmaġina li s-sorveljanza se jagħmilha l-President!

ONOR.

KARMENU MIFSUB BONNICI: Mela għalfejn tajtu din l-ewwel funzjoni kif tidher fl-Abbozz?

ONOR.

JOE FENECH: Għax il-funzjoni għandha tkun tagħhom u naturalment huma jużaw il-makkinarju u l-mezzi li tagħtihom il-liġi biex ikunu jistgħu jagħmlu s-sorveljanza.

(Interruzzjonijiet) Meta l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici kien Prim Ministru u meta l-Onor.

Membru kien Ministru ta' l- Edukazzjoni, kien jissorvelja d-dipartimenti tiegħu?

(Interruzzjonijet) Il-kummissjoni għandha l-mezzi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, il-kummissjoni m'għandhiex mezzi.

Ir- reġistratur tal-qorti jiġi taħtu u mhux taħt il-kummissjoni.

X'għandu x'jaqsam?

ONOR.

JOE FENECH: La jkollna l-emendi tara kif ikollha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Min rahom l-emendi?

Inti qed titkellem fuq ħwejjeġ li għadhom ma ġewx quddiemna.

ONOR.

JOE FENECH: Inti timmaġina ħafna affarijiet.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-Ministru jridni nimmaġina l-emendi li ma nafx x'inhuma.

ONOR.

JOE FENECH: Inti qed timmaġina.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien mhu qed nimmaġina xejn.

Il-Ministru jridni nimmaġina l-emenda li ma nafx x'inhuma!

ONOR.

JOE FENECH: Kieku ma kienx hemm emenda kont tagħmilha inti u aħna konna naċċettawhielek.

Għalhekk isir il-Kumitat.

Inti x'hemm fil-liġi taf, jekk jidhirlek li din hija unwieldy biex tagħmel is-sorveljanza taf u jekk jidhirlek li trid tingħata poter biex tkun tista' tagħmel din is- sorveljanza permezz ta' Kumitat taf ukoll.

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, jien nitlob lill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici biex iħallini nitkellem għax irrid nispiċċa d-diskors tiegħi.

Fl-aħħar il-ħabib tiegħi għamel sunt tal- kritika tiegħu li diġa' fil-fatt irrispondejt għalih.

L-Onor.

Edwin Grech semma diversi affarijiet fuq kemm hemm kawżi pendenti fil-Qorti.

(Interruzzjonijiet) F'dan jidhirlu li l-Qrati mhumiex mexjin tajjeb u għandu raġun.

Naturalment il-Gvern għalhekk se jagħmel din il- Kummissjoni u għalhekk qed jemenda l-liġijiet tal-proċedura.

L-Abbozz ta' Liġi tal-Proċedura dalwaqt se jkun pubblikat, fil-fatt diġa' tajt kopja tiegħu lill-Oppożizzjoni biex tistudjah u tagħmel xi suġġerimenti li jidhirlha.

Hawnhekk m'hawn xejn li huwa partiġġjan imma għandna interess komuni li jekk se nagħmlu emendi sostanzjali għal-Liġi tal-Proċedura, dawn se jsiru bl-aħjar mod possibbli.

L-Onor.

Attard Montalto qal li għandu jkun hemm perjodu ta' prova.

Dan m'hu veru xejn.

Veru li ssuġġerejt li għaxar snin huma wisq imma wieħed jista' jagħmel proposta ta' ħames snin.

Huwa veru wkoll li jien għidt li jekk insibu mod kostituzzjonali u legali kif din nistgħu nagħmluha ħalli nkunu nistgħu nilħqu dak li jixtiequ huma jiġifieri li jkun hemm perjodu ta' prova, din issir basta li b'ebda mod ma tiġi effettwata l-indipendenza tal-ġudikatura.

Fil-fatt sar suġġeriment li kien abbozza wieħed mill-avukati prominenti tal-pajjiż - bgħatnieh anke lill-Oppożizzjoni biex jikkonsidrawh - li għalkemm kien ftit komplikat kien jirrifletti dak li fis-sustanza xtaqu l-Oppożizzjoni, jiġifieri li din ma tkunx entrenched mil-bidu iżda fl-istess ħin tissalvagwarda, bl-iktar mod sħiħ, l-indipendenza tal-ġudikatura.

F'dak il-perjodu ma setax jiġi mibdul u jekk jiġi mibdul kollox kien jerġa' jiġi kif kien qabel ma saret dik il-liġi.

Sfortunatament lanqas din ma ġiet aċċettata.

Il-ħabib tiegħi semma wkoll li m'hemmx għalfejn li r- regolamenti tal-proċedura dwar l-indirizz ikunu entrenched - jien naqbel miegħu.

Pero' min qallu li r-regolamenti tal-proċedura f'każ ta' indirizz quddiem din il-Kamra jridu jkunu entrenched?

Din ħadd ma qalha.

Veru li fl-Abbozz issuġġerejna li jiġu entrenched, imma jekk ma jriduhomx u ma jaċċettawx l-entrenchment tal-provvedimenti proċedurali nneħħuha.

GĦalina m'humiex importanti li jkunu entrenched, għax il-Kostituzzjoni stess taċċetta li dawk jistgħu jsiru b'liġi ordinarja u mingħajr ma jkunu entrenched.

B'hekk ma nkunu qed niksru l-ebda regolament u l-ebda kostituzzjoni.

Naħseb li spjegajt fit-tul iċ-ċirkostanzi meta wieħed jeħtieġ entrenchment għax sfortunatament anke f'diversi gazzetti kien hawn misconception ta' x'qed isir.

Aħna konna qegħdin ngħidu - u dejjem għidna - li jekk tgħaddi l-liġi kif inhi bil-poteri li hemm assenjati lill- kummissjon trid entrenchment biex nissalvagwardaw l-indipendenza.

Jekk għal kuntrarju l-poteri tal-kummissjoni jinbidlu u ma jkunx hemm poteri ta' dixxiplinar tal-ġudikanti, allura tista' tidħol fil-Kostituzzjoni u ma tkunx entrenched, għalkemm trid tgħaddi b'maġġoranza assoluta.

Hawn hi l- importanza li din tkun fil-Kostituzzjoni anke jekk ma tkunx entrenched, għax kif diġa' spjegajt qed nitrattaw fuq area delikata dwar l- amministrazzjoni tal-ġustizzja li allura trid tingħata anke d-dehra ta' l- importanza li jattribwilha dan il-Parlament.

L-Onor.

Attard Montalto qal ukoll li huma ma jridux l-entrenchment għax ħadd ma jista' jiggarantixxi li jekk din il-liġi ma taħdimx għada pitgħada se tiġi emendata.

Allaħares għandna din l-opinjoni ta' dan il-Parlament!

Jien naħseb li jekk se nibdlu l-Kostituzzjoni u se nagħmlu entrenchment ta' klawsola, se nagħmluh għax jidhrilna li huwa fl-aħjar interess tal-pajjiż.

Jekk wieħed jara li din tajjeb jew ħażin ma ffunzjonatx, naħseb li dan il- Parlament ikun l-ewwel wieħed li jiġi u jgħid li hemm bżonn nerġgħu naqblu biex nibdluha, għax naħseb li hi l-buona fede ta' kulħadd li jekk din issir qed issir espressament għax naħsbu li hija ta' ġid.

Imbagħad immur għall-estrem l-ieħor.

Jekk din ma tiffunzjonax xi ħsara se tagħmel?

Agħar milli qegħdin ma nistgħux inkunu.

Illum għandna sitwazzjoni fejn m'hemm xejn.

Jekk din ma taħdimx inkunu għidna li m'hemm xejn allavolja hemm kummissjoni, imma ħsara m'hi se tiġri qatt.

Allura għalfejn dawn il-ħafna flieles l-imħuħ li jekk din ma taħdimx irridu naraw x'se jiġri?

Jew temendaha jew tħalliha ma taħdimx sakemm nies li jitpoġġew fiha jaraw li qed taħdem; jiġifieri lanqas hawnhekk m'għadni qed nifhem ir-raġunament ta' l-Oppożizzjoni in materja.

Jien spjegajt li l-entrenchment jagħti sens ta' ċertezza, ta' fiduċja, ta' kontinwita' u ta' serħan tar-ras tal-ġudikant f'materja fejn se jkun dixxiplinat.

GĦalhekk jekk wieħed irid li jkollu kummissjoni ta' dixxiplina din fil-fatt għandha tkun entrenched, mhux biss għar-raġunijiet li semmejt li l-Kostituzzjoni tesiġih għax altrimenti din tista' tmur kontra l-Kostituzzjoni, jekk ma tkunx entrenched jew jekk b'xi mod tneħħiha; imma wkoll għax is-serħan ta' ras tal-ġudikant jiġi sal-fatt li jaf li għandu ċertezza dwar organu li jiddixxiplinah li dak l-organu mhux se jinbidel, li se jibqa' kif inhu kostitwit u kompost b'nies ta' ċerta serjeta' li hu jista' jafda f'idejhom dak kollu li jagħmel bl-ikbar korruzzjoni li dawn se jagħmlu ġustizzja miegħu.

Un volta li l- Oppożizzjoni għamlet, b'iktar mod ċar, li m'hijiex se tivvota għall- entrenchment, għalkemm mhux se jiġri dak li qal l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici li din il-liġi se tmut qabel ma titwieled, se jkollna per neċessita' nagħmlu l-emendi neċessarji biex nassiguraw li din tkun attenenti għall-Kostituzzjoni u bl-ebda mod ma tfixkel jew timpinġi fuq l- indipendenza tal-ġudikatura.

GĦalhekk meta niġu għall-istadju ta' Kumitat jien beħsiebni nressaq xi emendi għal din il-liġi billi nneħħi l-klawsoli kollha ħlief dak li tikkomponi l-Kummissjoni ta' l-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja.

Naturalment anke l-proċedura ta' dixxiplina kontemplata bħala emenda għall section 97 tal-Kostituzzjoni se titneħħa u dik beħsiebni nagħmilha bħala emenda għal-liġi l-oħra li mbagħad m'hijiex se tkun entrenched.

GĦalhekk mill-funzjonijiet ta' din il-Kummissjoni se nneħħu l- parti tad-dixxiplina fil-konfront ta' l-imħalfin u l-maġistrati.

Se nagħmlu xi ħaġa li m'hijiex dixxiplina imma sservi wkoll biex f'materja li qed nitkellmu ta' qrati tal-pajjiż il-Kummissjoni tkun tista' tiġbed l- attenzjoni ta' xi ġudikant għall-mod kif ikun qed imexxi l-affarijiet.

Id- dixxiplina ta' l-avukati se tibqa'.

Din il-Kummissjoni se sservi bħala sede ta' appell mid-deċiżjonijiet li jieħu l-Kumitat li jkun kompost minn avukati u jiddeċiedi fl-Ewwel Istanza dwar il-misbehaviour, misconduct jew ksur ta' etika minn xi avukat.

Se titressaq emenda - ma nafx jekk hux għal dan l-Abbozz jew għall-Abbozz l-ieħor - biex nassiguraw li din il- Kummissjoni jkun jista' jkollha makkinarju ieħor li tista' tużah bih biex taqdi l-funzjonijiet kollha mogħtija lilha b'din il-liġi.

Fil-fatt meta niġu għall-Abbozz ta' Liġi l-ieħor, l-emenda prinċipal dwar kif trid issir il-proċedura f'każ ta' indirizz għar-rimossjoni ta' imħallef quddiem din il-Kamra se tiġi spostata minn din il-liġi u titniżżel f'artiklu ad hoc fl-Abbozz ta' Liġi Nru. 54 li tkun iktar imlaħħma; fl- abbozz ta' emendi għall-Kostituzzjoni se nħallu biss l-emenda dwar il- Kummissjoni li mhux se tkun entrenched.

Grazzi, Sur President.

Att biex jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni fit-8.53 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fid-9.13 p.m.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Division.

Ninforma lill-Kamra li l-Onor.

Guido De Marco, l-Onor.

John Dalli, l-Onor.

Michael Refalo, l-Onor.

George Bonello du Puis u l-Onor.

Michael Bonnici huma paired ma' l-Onor.

Evarist Bartolo, l-Onor.

Charles Buhagiar, l-Onor.

Reno Calleja, l-Onor.

Dom Mintoff u l- Onor. George Vella.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 29

L-Onor.

Bonnici Josef Borg Tonio Cassar Joe Cuschieri Louis Debono Giovanna Deguara Louis Falzon Michael Fenech Adami Eddie Fenech Joe Frendo Michael Galea Ċensu Galea Louis Galea Mario Gatt Lawrence Gauci Borda Lino Hyzler George Mifsud Bonnici Antoine Mifsud Bonnici Ugo Muscat Claude Muscat Richard Psaila Savona Joseph Refalo Louis Rizzo Naudi John Spiteri Carm Lino Tabone Anton Vella John Zammit Ninu Zammit Stanley Zammit Dimech Francis

KONTRA: 26

L-Onor.

Abela Wistin Attard Montalto John Borg Carmel Brincat Joseph Brincat Leo Buhagiar Louis Cilia Joe Debono Grech Joe Farrugia Michael Farrugia Noel Gatt George Grech Edwin S Mangion Charles Micallef Freddie Mifsud Bonnici Karmenu Mizzi Joe Moran Vincent C. Muscat Philip Nicholl Tony Portelli Alfred Refalo Anton Sant Alfred Sant Salvu Schembri Adami Sandro Spiteri Lino Vella Carmelo

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Carm Lino Spiteri.

ONOR.

CARM LINO SPITERI: Nipproponi li l-Aġġornament jittieħed issa.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal għada l-Erbgħa, 9 ta' Marzu, b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Attivitajiet Kummerċjali Internazzjonali ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jirrikonoxxi Trusts - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi ta' Investiment - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummerċ Bankarju - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Segretezza Professjonali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi kontra Insider Dealing - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet - it-Tieni Qari; u Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iż-Żwieġ - it-Tielet Qari.

Mr Speaker, nixtieq nagħmel personal explanation fuq diskors li sar illejla mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta jiena ma kontx preżenti.

Il-Kap ta' l-Oppożizjoni ta wieħed x'jifhem li donnu l-pożizzjoni tal-Gvern li mhuwiex se jinsisti fuq l-entrenchment għaliex l-Oppożizzjoni ma taqbilx u allura impossibbli li jsir entrenchement tal-liġi li ġiet diskussa llum għaliex jiena mort xi reception.

L-ewwelnett mhux veru li jiena mort reception.

Jiena dalgħodu cempilt personalment lill-Onor.

Mizzi, il-Whip ta' l-Oppożizzjoni, għidtlu li jiena naħseb li llejla se jkun hemm division u billi l-Oppożizzjoni baqgħet tinsisti li ma taqbilx fuq l- entrenchment, ovvjament għidtlu li l-liġi ma tistax tkun entrenched.

GĦidtlu wkoll li fil-winding up, il-Ministru Joe Fenech se jgħid li għalkemm il-Gvern jidhirlu li l-liġi għandha tkun entrenched, fil-fatt m'hemmx din il-possibilita' għax intom se tivvutaw kontra.

F'dawn iċ- ċirkostanzi staqsejtu jekk jaħsibx li se jkun hemm division biex jien nirregola ruħi għax kelli mmur nagħmel diskors.

Ma naħsibx li għax il-Prim Ministru kultant imur jagħmel diskors fil-ħin tal-Parlament hi xi ħaġa straordinarja!

L-Onor.

Mizzi ġentilment qalli li se jagħtini risposta iktar tard.

Ċempilli iktar tard u qalli li xorta se ssir division u rringrazzjajtu.

GĦidtlu li se nara jekk hemmx pairing imma ma naħsibx li għandi bżonn pairing għax nagħmel mezz li niġi.

Din hi l-istorja kollha.

Assolutament mhux il-każ li n-naħa tal-Gvern qed tittratta lill- Oppożizzjoni b'mod ħażin.

Iltqajna fl-uffiċju tiegħi fil-preżenza tal- Ministru Fenech ma' l-Onor.

Attard Montalto għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni u ddiskutejna r-raġunijiet għalfejn il-Gvern qed jinsisti li jkun hemm entrenchment.

L-Oppożizzjoni ma qablitx u baqgħet tinsisti fuq il- pożizzjoni tagħha.

Fil-fatt, mid-diskussjoni li kellna rriżulta li n-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma jaqblux fuq l-entrenchment, il-bqija jaqblu kważi f'kollox.

Kien hemm xi dettalji li wħud minnhom ma nafx jekk diġa' ġewx jew għadhom se jiġu emendati skond kif saret id-diskussjoni.

Kien proprju għalhekk li jien attirajt l-attenzjoni ta' l-Onor.

Mizzi u għidtlu li din il-problema fuq il-liġi - safejn nafu aħna - hi l-entrenchment.

GĦidtlu li l-Onor.

Fenech hekk se jgħid u allura forsi intom ma tagħmlux din id- division.

Ma naħsibx li l-akkużi li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandhom isiru f'Parlament ċivili.

M'hemm xejn ħażin li jien ġentilment kellimt lill-Onor.

Mizzi u hu ġentilment semagħni u għidtlu li jien se nipprogramma x-xogħol tiegħi tal-llejla u staqsejtu jekk nistax inkun naf jekk hemmx division.

L-Onor.

Mizzi qalli li hemm division.

Ma jista' jgħaddi minn moħħ ħadd li l-Gvern ħa din l-attitudni għax donnu - ma qalx hekk, ried jimplika - li jien mort reception.

Jekk il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jaħseb li l-Gvern se jagħmel entrenchment ta' xi liġi għax xi ħadd ried imur reception, għandu idea żbaljata ħafna tas-serjeta' ta' dan il-Parlament.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, illum huwa Jum il-Mara u tajjeb wieħed ifakkar li kien il-Partit Laburista li lill-mara taha r-rispett u s-sura ta' bniedma fis-soċjeta' Maltija.

Kien il-Moviment Laburista li fl-1946 iġġieled kontra l-istess nies li llum qed jippużaw, qishom lill-mara Maltija tawha xi drittijiet huma.

(Interruzzjonijiet).

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Sant, tkellem fil-microphone għax m'intix tinstema'.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, illum isiru kemm isiru dikjarazzjonijiet, modifikazzjonijiet u konferenzi, jibqa' l-fatt li kien il-Moviment tal- Ħaddiema li ta l-akbar dritt lill-mara, dak tal-vot.

Il-mara eżerċitat dan id-dritt tal-vot fl-elezzjonijiet ta' l-1947.

Il-Partit Laburista kompla jgħolli ġieh il-mara Maltija billi taħt Gvernijiet Laburisti oħra, kellna l-ewwel mara fil-Parlament, għamilna l- ewwel President mara f'Malta, tajna lill-mara Maltija equal pay for equal work u sabiex tkompli taqdi dmirha fis-soċjeta', tajniha l-maternity leave u c-children's allowance li hi l-akbar għajnuna għall-familja u għall-mara Maltija.

GĦalkemm iddedikajna sena għall-familja u saru ħafna seminars, lectures, konferenzi u affarijiet oħra, jibqa' l-fatt li l-affarijiet materjali jridu jibqgħu mezz ta' għajnuna biex il-familja tibqa' magħquda.

Illum min hu responsabbli jirrealizza li l-ħajja għoliet.

Xhieda ta' dan huma l-mediċini, l-affarijiet ta' l-ikel u l-iċċarġjar ta' visti tat-tobba u speċjalisti.

Hemm min, minflok li servizz jingħatalu b'xejn, qed ikollu jħallas għalih.

Mr Speaker, dan qed joħloq l-għadab fil-familja Maltija għax jekk il-paga ma sservix, membri tal-familja qed ikollhom joħorġu jaħdmu jew inkella l- kap tal-familja qed ikollu jagħmel l-overtime jew jaħdem part-time job.

GĦalhekk ir-raġel ma jkunx jista' jagħti attenzjoni biżżejjed lil uliedu u dan qed jimmina l-għaqda tal-familja Maltija.

Illum spiċċajna biex il- ġenituri ta' tfal fil-kindergarten qed jagħtuhom iċ-ċavetta mdendla m'għonqhom biex it-teacher jew id-driver li jwassluhom id-dar jiftħulhom huma minħabba li d-dar ma jkun hemm ħadd.

Din is-sitwazzjoni ġabha l-Gvern preżenti f'seba' snin li ilu jamministra lill-pajjiż.

Dak kollu li kien tajjeb f'pajjiżna sfrattah.

Imbagħad jekk nieħdu l-qasam ta' l-edukazzjoni u s-saħħa, żgur li l-Gvern tefa' lura dawn iż-żewġ oqsma.

Mr Speaker, issa wasalna fi stat fejn il- Gvern qed jagħmel filwaqt li l-iskejjel privati diġa' qed jgħidu li mhux se joqogħdu għall-eżamijiet ta' l-Istat, iżda se jagħmlu eżamijiet għal rashom.

Dan wara li l-Gvern preżenti għoġob lit-teachers ta' l-Istat, lill- iskejjel tal-Knisja għenhom f'kollox u ħalla l-liberta' totali fl-iskejjel privati.

Wara dan kollu, xorta kulħadd qed jagħmel li jrid.

Issa spiċċajna fi stat li ħadd ma qed jagħti kas ta' xejn.

Illum qed noħorġu miljuni ta' liri għall-iskejjel ta' l-Istat u tal-Knisja - din is-sena l- iskejjel tal-Knisja qabżu Lm5 miljuni - u l-familji Maltin qed iħallsu wkoll miljuni ta' liri għall-iskejjel privati.

B'danakollu kulħadd se jibqa' jagħmel li jrid.

Mr Speaker, l-istess nistgħu ngħidu għall-qasam tas-saħħa fejn kulħadd qed jagħmel li jrid bir-riżultat li l-isptarijiet tagħna marru lura u l- kliniċi privati marru 'l quddiem.

Illum biex tinqeda trid tħallas tajjeb.

Is-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-kura ta' l-anzjani qal li qed jitħallsu bejn Lm30 u Lm60 għal ċerti visti ta' l-anzjani.

Jekk taqta' l- ftit tobba u speċjalisti li għandhom kuxjenza - mhux kulħadd hu ħażin - fil-maġġoranza tagħhom kollha jagħmlu għall-flus aktar minn affarijiet oħra li suppost jagħmluhom b'dover tal-professjoni.

Qabel ma l-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern kien iħobb isemmi "t-traġedja li kellna fl- isptar u n-nuqqasijiet fis-servizzi soċjali".

Biex juruna kemm konna lura, ġabu l-eżempju li fl-1986 f'Malta kien hawn 27 midwife li bejn wieħed u ieħor kienu qed iwelldu 200 tarbija fis-sena kull wieħed.

Issa dak iż- żmien kienu jgħidu li mhux suppost li midwife ikollha xogħol ta' iktar minn mitt tarbija fis-sena.

Dan l-aħħar minn mistoqsija li għamilt lill- Ministru Louis Galea - kemm ilu dan il-Gvern l-Onor.

Galea dejjem kien responsabbli minn dan il-qasam - rriżulta li fl-1992 kull midwife welldet 240 tarbija u fl-1993 welldet 229 tarbija.

Jekk fi żmienna 200 tarbija kienu ħafna, allura 240 tarbija x'inhuma?!

Mr Speaker, ma rridux ninsew in-numru ta' trabi li qed jitwieldu fi kliniċi privati.

Kieku ma kinux il- kliniċi privati, in-numru ta' trabi li jitwieldu l-isptar kien jitla'.

Mr Speaker, dan il-Gvern li dejjem saħaq fuq id-djalogu ma' kulħadd, irid jaqla' l-inkwiet ma' kulħadd u saħansitra tilef id-direzzjoni fid- deċiżjonijiet li jieħdu.

Tilef ukoll id-direzzjoni għall-Ewropa għax ħaseb li l-membri tal-Komunita' Ewropea l-Ewropa jistgħu jkunu tant boloh illi lil gvern li ma jridux jerfgħu responsabbilta' tiegħu, se jagħtuh xi Lm25 miljun fis-sena!

Nieħdu l-każ tad-dawl u l-ilma, wara dak il-ħafna argumenti li kellna fil-Parlament, dawn kellhom jitbiddlu.

Wara li nqala' dak l-inkwiet fuq il-liċenzji kellhom ukoll isiru xi modifiki u s'intendi għad għandna kwistjonijiet bejn l-imħallfin u l-maġistrati.

Issa biex il- Gvern jipprova jaljena, qed jipprova jinbex lit-tarznari u jgħidilhom li huma piż fuq in-nazzjon.

Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru li hu responsabbli miċ-Ċivil u mill- Forzi Armati - l-impenn tiegħu għaċ-Ċivil kien one of the highest priorities - x'riżultat kiseb wara seba' snin ta' dan il-Gvern?

Suppost kellna wkoll l-MSU jgħinnu!

Illum n-nefqa għall-qasam taċ-Ċivil qed taqbeż l-Lm100 miljun fis-sena u n-nefqa għall-Forzi Armati telgħet għal kważi Lm11 miljun fis-sena.

Il-Prim Ministru qed jgħid li biex il- Forzi Armati jiġu up to date jrid iżid 500 ruħ oħra, jiġifieri l-Armata tiżdied b'2,300 ruħ u s'intendi l-ispiża tiżdied.

Ma' l-MSU għandna 240 impjegat - 40 minnhom barranin - u l-ispiża fit-tliet snin telgħet għal Lm16-il miljun.

Imbagħad jgħid li s-sussidju li qed jagħti lid-Drydocks li jaqbeż ftit aktar minn Lm5.5 miljun huwa piż fuq in-nazzjon.

Aħjar l- attenzjoni jitfagħha fuq affarijiet li hu kien kommess li jagħmel.

Tat- Tarzna li huma fuq declared income għallinqas iħallsu t-taxxa bil-quddiem.

Ikun aħjar għall-Prim Ministru li flok joqgħod jimbexx lin-nies tat- Tarzna jara li ta' taħtu jmexxu l-pajjiż kif suppost.

Xtaqt niġbed l-attenzjoni għall-każ li qajjimtu kemm-il darba permezz ta' mistoqsijiet parlamentari.

Din il-kwestjoni tirrigwarda razzett li ngħata permess fiż-Żejtun, fejn ġie stabbilit li kienu qed jitrabbew majjali mingħajr permess u fit-8 ta' Lulju, 1993 l-majjali ittieħdu bi skorta tal-pulizija u ħadd ma jaf x'ġara.

F'każi oħra fejn jinstabu majjali mingħajr permess, dawn jinħarqu fuq il-post.

Ħaġa kurjuża hi li fit-8 ta' Lulju, 1993 inħarġu l-majjali minn dan ir-razzett, f'Awissu is- sid applika, fid-9 ta' Settembru tawh il-permess u l-majjali ddaħħlu fit-3 ta' Settembru.

Billi dan kellu każ il-qorti, fid-9 ta' Diċembru ħaduh jiġri l-qorti u ngħata suspended sentence għal sitt xhur.

Fil-każi li kellna matul din l-aħħar sena l-majjali ġew distrutti fuq il-post, iżda f'dan il-każ partikolari ma ġarax hekk u jien nitlob li tingħata spjegazzjoni sodisfaċenti.

F'mistoqsija parlamentari lill-Prim Ministru għidtlu li kien imdaħħal l-Onor.

Galea u dan il-Prim Ministru ċaħdu.

Jien nista' ngħid pubblikament li meta avviċinajt privatament lill-Onor.

Galea, hu qalli li ma jaf lil ħadd, pero' llum nista' ngħid li min ħa l- permess ta' dan ir-razzett, l-Onor.

Galea mhux talli jafu, talli huwa l- bniedem li jiftaħlu l-uffiċċju kuljum.

Jien nerġa' nappella lill-Prim Ministru biex jinvestiga dan il-każ u jara għaliex dan ġie trattat differenti mill-każijiet l-oħrajn.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S GRECH: L-Oppożizzjoni ilha żmien tilmenta fuq l-istat ħażin li jinstabu fihom s-servizzi tas-saħħa, kemm dawk fil-komunita' u ferm aktar fl-isptarijiet.

Minn din in-naħa ma nkunux qed nigdbu jew nesaġeraw jekk ngħidu li l-qasam tas-saħħa jinstab fi kriżi u aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħed jitmermer.

Mr Speaker, m'inix beħsiebni noqgħod nagħti ħafna eżempji ta' kemm l- affarijiet sejrin ħażin fil-qasam tas-saħħa, għax m'għandix ħin biżżejjed, u kieku nibda nibqa' sejjer għal sigħat sħaħ.

Naf li jekk nagħmel hekk, għada se jqum xi membru min-naħa tal-Gvern u se jakkużani li qed nigdeb u nesaġera.

Persważ wkoll li min se jqum jitkellem se jgħid kemm il- pazjenti huma kuntenti bis-servizzi li qed jingħataw u kemm kollox miexi fuq ir-rubini.

Jekk hemm bżonn xi prova ta' xi konferma ta' kemm l- affarijiet sejrin ħażin fil-qasam tas-saħħa u kemm għandu raġun il-poplu li l-ħin kollu jagħmel l-ilmenti fuq l-esperjenzi li jgħaddi minnhom, ikun biżżejjed li nħarsu, niflu u nirriflettu l-press release li għadha kemm ħarġet l-Assoċjazzjoni tat-Tobba, il-MAM.

Din il-press release ħarġet fil- 1 ta' Marzu, 1994 - hawnhekk għandi kopja - wara l-laqgħa ġenerali annwali li għad kemm kellhom l-assoċjazzjoni tat-tobba.

Nitlob il-permess li npoġġi kopja tagħha fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

EDWIN S GRECH: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Press Release maħruġa mill-Medical Association of Malta fl-1 ta' Marzu 1994.

Il-President tal-MAM fid-diskors li għamel għall-okkażjoni, fost affarijiet oħra tkellem fuq il-health policy tal-Gvern.

Billi l-press release hija bl-Ingliż, ipprovajt nitraduċiha kelma b'kelma biex nagħti assunt tagħha kemm jista' jkun preċiż.

Fost kliem ieħor il-President qal hekk:

"Waqt li l-politika tal-Gvern dwar is-saħħa minn żmien għal żmien tittituba ..."

- aħna l-policy tal-Gvern mhux tittituba narawha imma lanqas biss taf fejn hi sejra -

"... il-professjoni għandha tkun minn ta' quddiem f'dan il-qasam u għandu jkollha d-dmir li tgħid lill-pubbliku l-verita' meta politiċi jsibuha diffiċli li jagħmlu dan.

It-tobba ta' Malta jkunu lesti li jipparteċipaw fi proġetti u f'miżuri li jtejbu s-sistema tas-saħħa imma ma jkunux lesti - it-tobba ta' Malta - li jagħmlu dan jekk dawn il-proġetti, dawn ir-riformi, dawn il-miżuri jidhru li se jipperikolaw il-kwalita' tas-servizz.".

Jiena naħseb li l-President meta kien qed jgħid il-kliem "se jipperikolaw il-kwalita' tas-servizz" u meta għamel referenza għall-politiċi li jsibuha diffiċli li jgħidu dawn l-affarijiet ma kienx qed jirreferi għall- Oppożizzjoni għax aħna minn din in-naħa ilna sentejn, anzi minn qabel, ngħidu kemm l-affarijiet fil-qasam tas-saħħa marru lura.

Allura l- president kien qiegħed jirreferi għan-naħa tal-Gvern, jiġifieri għall- Ministru Louis Galea.

Irrid ngħid ukoll li milli jidher l-Assoċjazzjoni tat-Tobba għandha kif jgħidu l-Ingliżi, an axe to grind mal-Gvern minħabba li nqalgħu xi problemi fl-implimentazzjoni tal-ftehim li kien intlaħaq bejniethom u bejn il-Gvern is-sena l-oħra.

Fost dawn l-affarijiet issemma li l-Assoċjazzjoni qed tagħmel stern reminder lill-Gvern li d-Dipartiment tas-Saħħa huwa mistenni li joffri lit-tobba kollha mpjegati miegħu polza ta' assigurazzjoni li sejħulha indemnity cover minħabba li n-numru ta' kawżi għad-danni kontra t- tobba qiegħed dejjem jikber.

Fil-fatt din l-istern reminder kienet waħda mit-tliet mozzjonijiet li ġew approvati fil-laqgħa ġenerali annwali.

Li sibt oġġezzjonabbli f'din il-mozzjoni hu li din il-mozzjoni li għadni kemm qrajt kienet marbuta ma' riżoluzzjoni oħra li kienet iktar ikkargata.

Se nkompli naqra x'komplew jgħidu f'din il-mozzjoni:

"Il-Kumitat Eżekuttiv ġie mitlub li jiġbor u jippubblika bħala sens ta' dmir lejn din il-komunita' kwalunkwe defiċjenza serja li tista' tirriżulta b'riskju akbar għall-pazjenti li għalih id-dmir tat-tobba ta' l-Assoċjazzjoni għandu jiġi qabel kollox u qabel kwalunkwe interess ieħor."

Jiena m'iniex se nidħol fil-kwestjoni tal-medical indemnity li qed titlob l- Assoċjazzjoni tat-Tobba għall-membri tagħha li jaħdmu mal-Gvern għaliex dik hija affari tal-Gvern jekk jaċċettax li jagħti blanket cover ta' assigurazzjoni fuq l-iżbalji li jsiru, ħafna drabi minħabba nuqqas ta' attenzjoni, pero' irrid ngħid li lanqas huwa veru dak li qalet l- Assoċjazzjoni tat-Tobba, jiġifieri li l-prattika li l-Gvern jagħmel indemnity cover għat-tobba impjegati tiegħu, teżisti fil-pajjizi Ewropej.

Min ħadem l-Ingilterra - u jien ħdimt hemmhekk - jaf li dan m'hu veru xejn.

Lanqas l-Amerika m'hi hekk.

Li naf jiena huwa li fl-Ingilterra, meta jiġi impjegat tabib f'xi sptar - tkun xi tkun il-pożizzjoni tiegħu, jista' jkun konsulent u jista' jkun l-inqas tabib junior fl-isptar - jappuntawh, igħaddi minn selection board u jagħżluh, pero' qabel ma jibda jaħdem irid juri lid-Direttur ta' l-isptar iċ-ċertifikat tar-reġistrazzjoni tiegħu ma' assigurazzjoni li tagħtih indemnity, imma s-subscription fee jħallasha l- individwu mhux iħallashielu l-isptar jew il-Gvern.

Imma apparti din il- kwestjoni, jiena ngħid li din il-mozzjoni li għaddiet l-Assoċjazzjoni tat- Tobba lili tbeżżgħani u fil-fatt iġġegħilni niddubita sewwa kemm it-tobba huma verament konċernati mid-defiċjenzi serji li jeżistu fil-qasam tas- saħħa - li qalu li jistgħu jkunu ta' riskju għas-saħħa tal-pazjenti - meta qed jorbtu l-mozzjoni ta' l-indemnity cover ma' xi ħaġa li qed jitolbu għall-interess tagħhom biss.

U allura hawnhekk jiena nistaqsi lill-istess Assoċjazzjoni: Jekk il-Gvern jaċċetta li jagħtihom din l-indemnity, beħsiebhom joqgħodu kwieti u ma jitkellmu xejn?

Se jinsew id-dmir tagħhom - li jiġi qabel kollox - lejn il-pazjent?

Jien inħossni li għandi ngħidilhom ukoll li jekk iridu li l-istima lejhom mill-poplu Malti u Għawdxi tikber allura għandhom ipoġġu l-interess tal-pazjenti qabel tagħhom u jitkellmu issa u jgħidu lill-poplu dak kollu li sejjer ħażin fil-qasam tas-saħħa u għaliex is-servizzi ma jistgħux jitjiebu minħabba d-difetti kbar li hemm, minħabba t-traskuraġni u minħabba l-abbandun kbir li jeżisti.

Issa li tkellmet l-Assoċjazzjoni tat-Tobba, forsi l-Ministru Galea jinżel mis-sħab li qiegħed fih u jibda jiffaċċja l-affarijiet bis-serjeta' u jara x'inhuma l-prioritajiet li għandhom bżonn is-servizzi tas-saħħa; affarijiet li min-naħa ta' din il-Kamra ilna nħambqu fuqhom sentejn sħaħ.

U hawnhekk, Mr Speaker - se nagħlaq biex inħalli ftit minuti lil sieħbi - inħoss li għandi dmir li nagħmel sfida lill-Ministru Louis Galea, li huwa responsabbli mis-saħħa tal-poplu, sabiex jirrispondi għal dawn id- dikjarazzjonijiet li ġew magħmula mill-Assoċjazzjoni tat-Tobba li tant jolqtu l-interessi taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Jekk ma jagħmilx hekk allura għandu triq waħda biss x'jieħu, dik li jirriżenja u l-poplu jibqa' jżommu responsabbli għall-ħsara kbira li ġarrab il-qasam tas-saħħa fis- seba' snin li ilu taħt it-tmexxija tiegħu.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, bħala kelliemi ta' l-Oppożizzjoni dwar l-affarijiet tal-familja, ħassejt li nkun qed nonqos jekk ma ngħidx xi ħaġa żgħira fuq Jum il-Mara li huwa dak il-jum li lin-nisa ta' Malta u tad- dinja kollha jfakkarhom fil-passat; minn fejn bdew, fejn waslu sal-lum u fejn għad iridu jaslu.

Hawn Malta, bħalma qal l-Onor.

Salvu Sant, meta wieħed iħares lura jara li mill-gwerra 'l hawn in-nisa għamlu qabżiet kbar 'il quddiem u aktar qorbu lejn id-drittijiet li jitgawdew mill-irġiel fis- soċjeta' Maltija.

Jista' jagħti l-każ li għad hemm xi jsir biex jilħqu l- affarijiet kollha li huma meqjusa bħala drittijiet tal-bniedem, kemm jekk inhuma nisa kif ukoll jekk inhuma irġiel, biss illum il-ġurnata mhux biżżejjed li nilħqu dawn id-drittijiet u mhux biżżejjed li jkollna l- liġijiet.

Fis-sitwazzjoni reali tal-lum ta' kif is-soċjeta' tħares lejn il- mara bħala persuna, insibu li hemm nuqqasijiet kbar; illum in-nisa qed ikollhom joħorġu jaħdmu mhux għax iridu huma, mhux biex ikomplu jgħollu jew ikomplu jipprattikaw il-professjoni tagħhom jew għaliex għandhom xi ambizzjonijiet fuq ix-xogħol imma qed ikollhom jagħmlu hekk minħabba l- għoli tal-ħajja.

Jien kont nistenna li f'dan ir-rapport ta' ħidma li ħarġet il-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara illum, ikun hemm xi aċċenn u sforz min-naħa ta' din il-Kummissjoni ħalli tagħmel pressjoni fuq il-Gvern sabiex kemm jista' jkun jikkontrolla l-għoli tal-ħajja u tagħfas fuq il- Gvern biex ma jkomplix jagħmel aktar taxxi u żidiet li direttament qed jaffettwaw l-għoli tal-ħajja, li qed tbatihom il-familja Maltija u li l- mara Matlija qed ikollha taħdem għalih.

Mr Speaker, jien kont nistenna li dan ir-rapport ikun inqas biased u ma jurix 'il fejn qed jiġbed.

Per eżempju, f'parti minnu meta jitkellem fuq emenda kontroversjali fil-Liġi tal-Familja kont nistenna li ma jsemmix biss il-pressjoni li għamlu l-għaqdiet tan-nisa, imma kont nistenna li jsemmi l-pressjoni li għamel il-Partit Laburista fil-handout li kien ħareġ biex juri l-opinjoni tiegħu.

Din il-handout ħarġet qabel ma laħaq tkellem l-Onor.

Louis Galea fil-Parlament u saret anke pressjoni mill-Partit Laburista fil-Parlament fuq il-pożizzjoni tiegħu għal diversi affarijiet li kienu kontroversjali f'din il-liġi u li bis-saħħa tal-pressjoni li saret min-naħa tal-Partit Laburista kif ukoll mill-għaqdiet tan-nisa, il-Ministru Galea ċċaqlaq mill-affarijiet li kien qed jipprova jagħmel bil-Liġi tal- Familja.

Fl-aħħar nixtieq ngħid li kont nistenna wkoll li l-Kummissjoni għall- Avvanz tal-Mara ma titkellimx biss dwar meta dehret fuq it-television u għalxiex dehret.

Jien kont nistenna li dawn kellhom jispjegaw għaliex ċerti programmi ma dehrux fuq it-television meta wieħed kien jistenna li l- għaqdiet tan-nisa kellhom imorru fuq quddiem biex jitkellmu fuq ċerti affarijiet li jolqtuhom direttament, imma fil-fatt meta kien hemm programmi fuq it-television ħarbu minnhom.

Saħansitra l-istess bniedem li kien qed jippreżenta dak il-programm qal li pprova jara li l-Kummissjoni u l- għaqdiet kollha jidhru fil-programm imma dawn kollha beżgħu jidhru fih u minflokhom kellha tidher ġurnalista jew sub editor ta' gazzetta lokali.

Jien nistenna li r-rapport ta' ħidma darb'oħra juri li d-Dipartiment tas- Saħħa qed jieħu bis-serjeta' l-affarijiet li jistgħu javvanzaw lill-mara u jasal biex jaċċetta li ssir sistema b'mod serju ta' kif in-nisa jiġu ttestjati b'mod regolari fi skema ta' screening test għas-sider u l-vaġina ħalli jissalvagwardaw is-saħħa tagħhom.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 9 ta' Marzu fis-6.00 p.m. bl- agenda kif kommunikata mill-Prim Ministru.

Fid-9.47 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

QAJJENZA - TNEĦĦIJA TAT-TANKIJIET TAL-GAS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma li t-tankijiet tal-gas se jitneħħew mill-Qajjenza, Birzebbugia?

Jekk iva, meta se jibdew jitneħħew dawn it-tankijiet?

Fejn se jmur id-depot tal-gas?

Meta se jibda x-xogħol fuq il-post il-ġdid?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 16120 (Seduta 258).

GĦAJN TUFFIEĦA - KIOSK BLA PERMESS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: X'passi ħadet il-Pulizija kontra Marco Bezzina minn Ħaż Żebbuġ (Malta) li fi tmiem Ġunju 1993 qabad u fetaħ kiosk bla permess in- naħa tar-Riviera Martinique ta' Għajn Tuffieħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-persuna msemmija ġiet imressqa l-Qorti b'arrest mill-Pulizija u mogħtija l-liberta proviżorja fuq pleġġ ta' Lm600.

Il-każ eventwalment ġie deċiż fit-8 ta' Ottubru, 1993.

L- akkużat instab ħati u, stante l-kondotta nadifa tiegħu, ġie mċanfar.

Nixtieq ninformak ukoll li t-tweġiba aktar dettaljata kienet pubblikata fis- 'Sunday Times' tas-26 ta' Settembru, 1993.

Fl-istess bajja, barra l-kiosk, hemm restaurant li kien qiegħed jopera bla permess.

Fuq dan ta' l-aħħar il-Pulizija għadha tistenna r-rapport tal- 'Planning Authority' biex ikun verifikat jekk il-binja hijiex mingħajr permess ukoll.

BORDIJIET - INTERVISTI MINN ĦU MINISTRU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Skond il- Kodiċi ta' Etika għall-Ministri (Taqsima E. Kostitwenza; Punt 27) huwa aċċettabbli li Ministru jibagħat lil ħuh fuq bordijiet li jintervistaw impjegati għal reklutaġġ u/jew promozzjonijiet u fost dawk li jiġu ntervistati jkun hemm nies mill-kostitwenza tal-Ministru?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nieħu pjaċir nara li l-Onor.

Interpellant japprezza li l-Kodiċi ta' Etika għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari huwa utili ħafna bħala gwida.

Il-Kodiċi ta' Etika, f'paragrafu 27, igħid hekk:

Meta Ministru jrid jieħu decizjonijet f'xi dipartiment li jaqa' taħtu u li jista' jkollhom impatt kbir fuq il-kostitwenza tiegħu, hu għandu jieħu kull prekawzjoni biex jevita kull possibbilta' ta' konflitt ta' nteress.

L-Onor.

Interpellant japprezza li (a) il-bordijiet ta' reklutaġġ u promozzjonijiet ta' uffiċjali pubbliċi jinħatru mill-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku u mhux mill-Ministru, u (b) id-deċiżjonijiet finali dwar ħatriet lanqas ma jsiru minn Ministru.

Għalhekk strettament l-eżempju imsemmi fid-domanda ma jaqax taħt il-paragrafu msemmi.

B'danakollu nifhem li fejn hu possibbli wieħed irid joqgħod attent wkoll li ma tinħoloqx sitwazzjoni fejn jinħoloq xi dubbju.

UNIVERSITA' - AĊĊESS GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi 15013 kont għidt li fix-xogħol proġettat għal din is-sena mill-Precincts Officer hemm li fil-bini ta' l-Universita' jkun hemm aċċessibilta' għal kulħadd (fosthom nies b'diżabilita').

Jistgħu jittieħdu passi biex ix-xogħlijiet li se jsiru biex ikun hemm aċċessibilta' jsiru sewwa mhux bħalma ġara fil-każ tar-rampa ħdejn it-taraġ faċċata tal-librerija li kif saret hija dejqa wisq u wheelchair lanqas jista' jkun idur minnha?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Ta' min jibda biex jgħid li sa ftit snin ilu fl-Universita' ma kenitx teżisti l-idea ta' l-aċċessibbilta' għal kulħadd.

Kienet din l-amministrazzjoni li bdiet taħseb bis-serjeta' għal dan fl- Universita'.

Illum insibu bosta rampi apposta biex jintużaw minn dawn in-nies.

B'kollox insibu madwar 22 rampa li huma konċentrati n-naħa ta' l-art il- qadima kollha, inklużi n-naħa tal-librerija u n-naħa ta' l-Attriju Vassalli.

Dawn huma kollha magħmulin skond il-qisien mogħtija fil-ktieb "Access for all" ta' Elizabeth A. Aino, direttriċi ta' l-"Ohio Governor's Committee on Employment of the Handicapped".

Dawn l-ispazji msemmija jkopru biss terz ta' l-Universita' u għalhekk ma nistgħux ngħidu li l-problema hi solvuta.

F'kull ħaġa li ssir mill-Precincts Office f'dak li jirrigwarda nies b'diżabilita', jiġu dejjem involuti persuni b'diżabilita' li jaħdmu fl- Universita'.

Fil-każ ta' din ir-rampa, użajna l-istess proċeduri.

Ma kien hemm ebda kumment negattiv dwarha minn dawn in-nies.

F'Jannar kien mistieden iżur l-Universita' is-Sur Ronald Balzan, persuna b'diżabilita' li, jekk Alla jrid, is-sena d-dieħla se jkun student fl- Universita'.

Is-Sur Balzan kien imdawwar mal-post biex ikun jista' jara b'mod prattiku x'jenħtieġ isir.

Ittieħed ukoll biex juża din ir-rampa.

Ma kien hemm ebda kumment negattiv dwarha.

Se jibda jinħadem Master Plan ġenerali għall-aċċessibbilta' għal kulħadd fl-Universita'.

Għal dan il-għan saret laqgħa bejn il-Projects Management Office, il-Precincts Office u s-Sur Alfred Bezzina tal-Kummissjoni għal Persuni b'Diżabilita'.

B'dan il-mod għandha tinħoloq atmosfera ta' parteċipazzjoni diretta min-naħa tal-Kummissjoni biex persuni b'diżabilita' jkollhom l-aħjar faċilitajiet possibbli.

TELECOM TECHNICIANS - PROMOZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Hemm persuni li ilhom disa' snin jagħmlu xogħol fil-qasam edukattiv bħala Telecom Technicians iżda għadhom fil-grad ta' Fitter Group D?

Meta se jingħataw il-ħatra ta' Technician I?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Fis-7 ta' Frar 1994 ħarġet sejħa għall- applikazzjonijiet permezz taċ-Cirkolari MPO BII Nru 8/94 għal postijiet ta' Tekniku I fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Din is-sejħa għalqet fl-4 ta' Marzu.

Il-ħaddiema konċernati setgħu japplikaw għall-post ta' Tekniku I jekk kienu eliġibbli.

SKEJJEL - GĦALLIEMA TAL-CHEMISTRY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Għaddiet kważi nofs is-sena u studenti fil-Higher Secondary, Msida, għadhom bla għalliema tal-Chemistry.

Meta se jkollhom għalliem biex l-istudenti jkunu jistgħu jirċievu l- edukazzjoni li l-istat huwa suppost impenjat li jipprovdi?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: It-tmien studenti tal-Kimika qed jiġu mgħallma flimkien ma' dawk tal-Liċeo Superjuri, fl-istess kumpless.

Dan huwa arranġament għaqli li ma nistgħux ma nqisux bħala l-aktar indikat f'ċirkostanzi bħal dawn.

SPTAR SAN RAFFAELE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'kemm inxtrat l-art li fuqha l-Gvern qed jippjana li jibni l-Isptar San Raffaele ħdejn l-Universita'?

Mingħand min inxtrat l-art?

X'inhi l-aħħar stima li għandu l-Gvern dwar kemm se jiġi jiswa dan l- isptar?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-art li fuqha se jinbena l-Isptar San Raffaele kienet is-suġġett ta' dawn iż-żewġ dikjarazzjonijiet tal-President:

Nru. 480 tas-26 ta' Ġunju, 1990 u Nru. 701 tad-29 ta' Ottubru, 1990

Għat-tieni parti tal-mistoqsija t-tagħrif mitlub jingħata hekk kif jiġi konkluż il-proċess ta' disinjar u tħejjija ta' tender documents kif ukoll meta ssir l-evalwazzjoni teknika u finanzjarja tal-proposti li se jsiru f'dawn it-tenders.

Bħalissa għaddejjin diskussjonijiet finali ma' uffiċjali tal-Planning Authority.

SIGURTA' SOĊJALI - KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Nirreferi għall-mistoqisja parlamentari numru 15594, jista' l-Ministru jagħti l-ħlas għas-Servizzi Soċjali li tħallsu f'dawn l-aħħar sitt snin għal nies impjegati mal-Gvern, Korpi Parastatali, Privat u s-Self Employed?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Risposta tinghata f'seduta ohra.

ENEMALTA - SERQ TA' ELETTRIKU

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Nirreferi l-Ministru għall-mistoqsijiet parlamentari numri 10798, 15263 u 15624 dwar il-272 każ ta' serq li Enemalta ressqet lill-pulizija matul l- 1993 u fejn sa Mejju 1993 każ wieħed tressaq quddiem il-Qorti u 52 każ matul l-istess sena.

Peress li fir-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 15623, qed jingħad li "fil-każijiet l-oħra l-Pulizija qed tistenna l-proċess Verbali tal-Maġistrat li għamel l-inkjesta", dan ifisser li din hi r-raġuni ta' dan id-dewmien?

ONOR.

JOE FENECH: Ir-raguni tad-dewmien meta jitressqu kazijiet ta' Enemalta dwar serq ta' kurrent normalment tkun ghax il-pulizija qed tistenna l-process verbali tal-Magistrat li jkun ghamel l-inkjesta kif jinghad fir-risposta ghall-mistoqsija parlamentari numru 15623.

F'dawn il- kazi il-Magistrat hafna drabi jkollu jistenna r-rapport tal-perit.

Dwar dan qeghda titlesta emenda fil-ligi sabiex dan id-dewmien jinqata'.

Billi ma jkunx hemm ghalfejn issir inkjesta.

IMPJEGATI - SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' self-employed u kemm hu n-numru ta' dawk impjegati matul dawn l-aħħar għaxar snin?

Għall-istess perjodu kemm ħallsu kontribuzzjonijiet u rċevew benefiċċji dawn iż-żewġ sezzjonijiet waqt mard u korrimenti?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Risposta ta' din il-mistoqsija tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

FUNDERIJA - BEJGĦ/KIRI

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Wara dak li deher f'gazzetti lokali dwar il-bejgħ jew kiri tal-Funderija, jista' l-Ministru jagħti spjega ċara x'ġara, x'qed jiġri u finalment x'se jiġri mill-Funderija?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Ma jidhirlix li huwa z-zmien li naghmel xi kumment.

FUNDERIJA - BEJGĦ/KIRI

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Wara dak li deher f'gazzetti lokali dwar il-bejgħ jew kiri tal-Funderija, jista' l- Ministru jagħti spjega ċara x'ġara, x'qed jiġri u finalment se jiġri mill- Funderija?

ONOR.

JOHN DALLI: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - DĦUL TA' INCOME TAX

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Kemm kien id-dħul ta' Income Tax matul dawn l-aħħar għaxar snin (separatament) ta' self-employed, dawk fuq is-sistema tal-PAYE u tal-kumpanniji?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab informat mid-Dipartiment tat-Taxxi Interni li l-istatistika li għandu d-Dipartiment dwar id-dħul ta' Income Tax skond il-kategoriji ta' taxpayers għall-għaxar snin 1983/92, hija dik li tidher fir-rapport annwali tad-Dipartiment għas- snin imsemmija.

Kopja ta' din l-istatistika tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta..

Dettalji dwar is-sena 1993 jiġu ppubblikati mar-rapport annwali li joħroġ matul din is-sena.

PAZJENTI MIBGĦUTA BARRA GĦAL KURA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-regolamenti li jirrigwardaw pazjenti li jkollhom jintbagħtu barra minn Malta għal kura medika?

X'inhi l-proċedura biex jiġi deċiż jekk pazjent għandux jintbagħat għal kura barra minn Malta?

Barra l-ħlas għal kura, x'għajnuna oħra finanzjarja jingħataw il- pazjenti?

Id-Dipartiment tas-Saħħa dejjem iħallas il-passaġġ ta' l-ajru għal pazjenti?

F'każ ta' tfal li jkun hemm bżonn li jiġu akkumpanjati minn ġenituri, ma jidhirlux il-Ministru li d-Dipartiment tas-Saħħa għandu għallanqas iħallas wieħed mill-passaġġi tal-ġenituri?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif l-Onor.

Interpellant jaf, il-proċedura biex pazjent jintbagħat għall-kura barra minn Malta hija li l-Konsulent nkarigat mill-pazjent jagħmel talba lit-Treatment Abroad Advisory Committee.

Dan il- Kumitat jeżamina l-każ u jagħmel ir-rakkommandazzjoni li tkun approvata mit- Tabib Ewlieni tal-Gvern.

L-ispejjeż kollha tal-pazjent meta jkun intbagħat barra minn Malta jiġifieri kura, trasport u akkommodazzjoni huma responsabbilta' tad- Dipartiment tas-Saħħa.

Il-ħlas tal-passaġġ ta' l-ajru jiġi deċiż skond il-means test u dawk il- każi li ma jikkwalifikawx jintalbu biex iħallsu l-passaġġ.

Fil-każ ta' tfal taħt is-sitt snin meta ma jkunx hemm bżonn li l-pazjent ikun akkompanjat minn tabib jew 'nurse' d-Dipartiment iħallas il-flus tal- passaġġ ta' wieħed mill-ġenituri.

MSIDA - RAZZETT F'QUARRIES SQUARE

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinvestiga l-istat ħażin li qiegħed jinżamm razzett ma' bini f'Quarries Square, l-Imsida?

Ir-residenti ta' madwar dan ir-razzett ilhom jilmentaw mil-mandra sħiħa li jinsab fiha dan ir-razzett speċjalment meta tagħmel ix-xita.

Billi ma jidhirx li hemm fejn jiddrejnja l-ilma tax-xita u l-ħmieġ ta' l-annimali li jikkaġuna intiena u nemus b'detriment għas-saħħa ta' l-abitanti ta' madwar ir-razzett.

Veru li dan ir-razzett ilu jopera snin twal qabel ma l-area li qiegħed fiha issa ġiet żviluppata f'waħda residenzjali imma fl-istess ħin irid isir xi ħaġa biex l- iġjene f'dan ir-razzett tinżamm aħjar milli hija fil-preżent u jitnaqqas il- periklu ta' mard tar-residenti ta' madwar u anke ta' l-annimali li jinżammu fih?

Ir-ritratti li ġew mehmuża mal-mistoqsija parlamentari juru l-istat li jinsab fih dan ir-razzett u allura għandhom raġun ir-residenti jressqu l- ilmenti tagħhom.

Nispera li l-Ministru jkun jista' jieħu l-passi neċessarji.

ONOR.

LAWRENCE GATT: Minhabba li r-razzett qieghed f'post fejn hemm barrieri u hafna dislivelli huwa impossibbli li dan jittranga ruhu ghas- sodisfazzjon ta' kulhadd.

Huwa veru li dan ir-razzett ilu jopera snin twal qabel ma' l-area li qieghed fiha issa giet zviluppata f'wahda residenzjali, u ghalhekk id-Dipartiment m'ghandux setgha li jcaqalqu minn hemm.

Ghalhekk id-Dipartiment qieghed jaghmel l-almu tieghu kollu sabiex jikkonvinci lir- rahhal koncernat sabiex jarma f'lokalita' ohra.

Sadanittant id- Dipartimenti ta' l-Agrikoltura u tas-Sahha qed isegwu s-sitwazzjoni mill- qrib sabiex jassiguraw li l-bhejjem jinzammu fl-ahjar stat possibbli fic- cirkostanzi.

MSIDA - RAZZETT F'QUARRIES SQUARE

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referena għat-tweġiba ta' l-Interpellanza tiegħi numru 15723, m'inix konvint li mid-diversi spezzjonijiet li saru fl-imsemmi razzett li ma kienx hemm xejn li jista' jkun ta' detriment għas-saħħa tar-residenti li joqogħdu fil-viċinanza ta' dan ir-razzett.

Jista' l-Ministru jara b'għajnejh stess il-mandra li teżisti f'dan ir-razzett billi jara dawn ir- ritratti (enclosed) meħuda reċenti minn wieħed mir-residenti li joqogħdu madwar ir-razzett?

Dan huwa żgur ta' detriment għas-saħħa tar-residenti u nispera li l-awtoritajiet kkonċernati jieħdu l-azzjonijiet neċessarji biex il-problemi li hemm f'dan ir-razzett jiġu solvuti biex jiġi salvagwardat is- saħħa tar-residenti u l-ambjent.

ONOR.

LOUIS GALEA: Reġgħu saru spezzjonijiet fit-23 ta' Frar, 1994 u fit-28 ta' Frar, 1994 fl-imsemmi razzett, mill-Ispetturi tas-Saħħa, li kkonfermaw it-tweġiba li jiena tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 15723, li meta jkun hemm xi xita qawwija jinħolqu problemi temporanji minħabba l-ilma żejjed - kif jindikaw l-istess ritratti.

Ma jirriżultax li hemm xi periklu għas-saħħa tar-residenti, iżda inkonvenjent temporanju.

L-Ispetturi tas-Saħħa jieħdu l-passi meħtieġa kollha, inklużi passi legali biex jitneħħa xi periklu.

Fil-kariga tiegħi ta' Ministru għandi fiduċja fil-kompetenza u l-qadi ta' dmirijiethom ta' l-Ispetturi tas-Saħħa.

Id-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika jsegwi dan il-qasam mill-qrib u jintervjeni jekk iħoss il-bżonn.

SPTAR SAN LUQA - ARTIFICIAL REPRODUCTION UNIT

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol li kien inbeda fuq l-Artificial Reproduction Unit fid-Dipartiment tal-Maternita' u Ġinekoloġija fl-Isptar San Luqa?

Kemm kienet in-nefqa fuq dan il-proġett s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li m'hemmx xogħol għaddej fuq l- 'Artificial Reproduction Unit' fl-Isptar San Luqa.

SPTARIJIET - KAŻI TA' CANCER FIS-SIDER

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-Interpellanza numru 16021 waqt li naqbel li n-numru ta' każi ta' cancer tas-sider f'xi belt jew raħal jiddependi fuq id-daqs tal-popolazzjoni tal-post u forsi wkoll mill- popolazzjoni ta' persuni anzjani li jgħixu fil-post, ir-rata ta' cancer tiddependi minn fatturi oħra.

Ir-rati għolja fil-cancer tas-sider irrapportati min-National Cancer Registry għal xi bliet u rħula f'Malta u Għawdex (>5 per 1000 women) jidhru allarmanti u allura jitolbu studju serju epidanjoloġiku biex forsi nkunu nistgħu nifhmu d-differenzi kbar bejn il- lokalitajiet f'pajjiż tant żgħir bħal Malta.

Jista' l-Ministru jgħid jekk dan huwiex qed isir?

Jista' l-Ministru jgħid, dejjem skond l-istatistika li jżomm in-NCR x'inhi r-rata ta' mortalita' fl-ewwel ħames snin ta' każi ta' cancer tas-sider trattati hawn Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Għalkemm bħalissa fid-Diviżjoni tas-Saħħa mhux qed isir studju epidemjoloġiku speċifikament fuq il-'cancer' tas-sider, id- Dipartimenti kkonċernati kollha qegħdin isaħħu l-istrutturi tagħhom biex il- problemi tas-saħħa li jiffaċċjaw il-Maltin jiġu studjati iktar fil-fond.

Għadu kmieni biex id-Dipartiment tal-'Health Information' ikun jista' jagħti 'five year survival rates' għal persuni Maltin li għandhom il- 'cancer'.

Id-Data Sharing fuq bażi identifikata bejn ir-Reġistru ta' l- Imwiet u r-Reġistru tal-Cancer Register beda fl-1991.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - KAŻI RRAPPORTATI BĦALA 'INJURY ON DUTY'

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti breakdown tal-164 każ li ġew rapportati bħala 'Injury on duty' skond ir-rapport tad-Dipartiment tas- Saħħa għas-sena 1992?

Kemm minn dawn kienu kklassifikati bħala minor, intermediate jew serious injuries?

X'kienu l-kawżi ġenerali ta' dawn l- injuries?

Kemm minnhom setgħu jiġu evitati?

X'kienu jfissru dawn il- korrimenti f'termini ta' telf ta' ġranet ta' xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma tinżammx statistika dwar il-kawża ġenerali tal- każi ta' l-Injury on Duty.

Lanqas m'hemm klassifika għalihom.

Mill-164 każ, 43 ma kellhomx bżonn jieħdu sick leave b'riżultat tal-korriment.

Il- 121 każi l-oħra irriżultaw b'861 ġurnata telf ta' xogħol.

M'iniex f'pożizzjoni li ngħid kemm minnhom setgħu jiġu evitati.

DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk ir-residenzi tax-xjuħ li ġew mibnija fl-aħħar seba' snin?

Liema huma dawk ir-residenzi li għadhom qed jinbnew?

Fejn qegħdin dawn ir-residenzi?

Hemm il-ħsieb li jinbnew iktar minn dawn ir-residenzi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-preżent hemm erbat idjar għar-residenti anzjani li ġew mibnija, jew konvertiti fi djar mill-Gvern f'dawn l-aħħar seba' snin.

Dawn huma d-Djar tal-Furjana, l-Imsida, il-Gżira u l-Mosta.

Il- ħames waħda, dik taż-Żejtun, se tinfetaħ uffiċjalment fit-13 ta' Marzu.

Jekk l-Onor.

Membru qed jirreferi wkoll għal djar privati ta' l-anzjani ninformah li nfetħu żewġt idjar mis-settur privat, jiġifieri x-Xemxija 'Rest Complex' u l-Casa Arkati, fil-Mosta.

Bħalissa qiegħed jinbena kumpless ta' djar żgħar ('flatlets') għall- anzjani f'Għajnsielem, Għawdex mill-Moviment Azzjoni Soċjali, bil-għajnuna finanzjarja tal-Gvern skond ftehim li ġie ffirmat bejn iż-żewġ naħat fl- 1992.

Wara li tinfetaħ id-Dar taż-Żejtun, hemm il-ħsieb li dar kbira f'Bormla tiġi mibdula f'dar għall-anzjani, u li tinbena dar ġdida għall-anzjani fil- Mellieħa.

DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn djar tax-xjuħ (anzjani) mxerdin ma' Malta u Għawdex?

Kemm minn dawn huma ta' l-istat?

Kemm hemm residenti anzjani f'kull waħda minn dawn ir-residenzi?

Liema huma deskritti bħala "sptarijiet" barra li huma wkoll postijiet ta' residenza?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-Djar ta' l-Anzjani li hawn fil-preżent f'Malta u Għawdex u n-numru ta' residenti anzjani li hemm f'kull waħda huma:

Djar ta' l-Ista Residenti

Gżira 36 Imsida 48 Floriana 26 Mosta 63

Djar tal-Knisja f'Malta

St Joseph Hospice 14 Saura Hospice 65 Apap Institute 41 Domus Mariae Home 8 Dar tal-Kleru 37 St Anne Home 31 Pax et Bonum 90 Porzincola House 6 Betanja Franġiskana 15 Holy Family Home 49 St Paul's Home 86 St Catherine Home 56 St Peter Home 14 Casa Leoni XIII 72 Villa Maria Annunziata Society of the Sacred Heart 50 St Joseph of the Apparition

Djar tal-Knisja f'Għawdex Residenti

Carmelite Sisters 11 Trionfi Home 3 St Dominic Home 20

Djar Privati

Xemxija 'Rest Complex' 7 Casa Arkati, Mosta 45

Id-Djar ta' l-Anzjani ta' l-Istat huma postijiet ta' residenza biss, waqt li d-Djar tal-Knisja u dawk privati huma 'nursing homes' barra milli huma postijiet ta' residenza.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - NUTRITION UNIT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Minn min hija komposta n-Nutrition Unit tad-Dipartiment tas- Saħħa u xi kwalifiki għandhom dawn l-impjegati?

X'tip ta' Budget qed tingħata din il-unit?

Jidhirlek li dan il-vot huwa biżżejjed biex ikopri t-taħriġ ta' l-istaff, jinxtara apparat, jitħejjew kampanji biex jgħallmu l-poplu, jitħallas ir-reklamar u jistampaw fuljetti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-preżent, fin-Nutrition Unit hemm impjegati żewġ nutritionists.

Dawn it-tnejn huma kwalifikati bħala spiżjara mill- Universita ta' Malta u għandhom l-MSc fin-Nutrition minn Universitajiet fir- Renju Unit.

Bħalissa, waħda minnhom, li attwalment hija l-Kap tal-Unit, tinsab fl-Iskozja biex tagħmel riċerka u studju avvanzat fin-Nutrition.

Il-Budget tan-Nutrition Unit jaqa' taħt il-vot għad-Dipartiment għall- Promozzjoni tas-Sahha, li għal din is-sena jlaħħaq għal Lm31,779.

Dan il- vot huwa ntiż biex jitħallsu s-salarji ta' l-impjegati (Lm19,404) u spejjeż rikorrenti għall-proġetti li jagħmel dan id-Dipartiment (Lm12,000).

Spejjeż involuti f'taħriġ għall-'staff' jaqgħu taħt Vot ieħor.

L-ebda somma ta' flus ma tista' titqies li tkun biżżejjed għall-Unit bħal dan u għaldaqstant napprezza li hemm lok li dan il-'Unit' ikollu allokat vot akbar.

Tajjeb li wieħed isemmi li diversi attivitajiet u nizjattivi tal-Unit, bħalma jiġri f'diversi pajjiżi oħra, huma sponsorjati minn diversi kumpanniji u organizzazzjonijiet oħra.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - NUTRITION UNIT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kontribut tagħti n-Nutrition Unit tad- Dipartiment tas-Saħħa lill-Universita' ta' Malta f'dak li huwa taħriġ ta' studenti biex trawwimhom f'dan il-qasam?

Jekk fl-affermattiv, tista' tgħid liema huma l-courses fejn jingħata dan il-kontribut?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li n-Nutrition Unit tad-Dipartiment tas-Saħħa fil-kors ta' l-'Environmental Health jagħti madwar għaxar lezzjonijiet.

Jingħataw iżda kontributi wkoll f'dan il-qasam mid-Dietetics Unit fil-korsijiet hawn taħt elenkati.

KORS KONTRIBUZZJONI KONTRIBUT MID-'DIETETICS UNIT'

B.Sc(Hons) Nursing Yr2/3 2 sigħat CNP June 93 4 sigħat CNP Oct 93 2 sigħat u xi sigħat CNP Oct 92 siegħa CNP Nov 91 2 sigħat CNP Feb 94 xi sigħat ippjanati 'Diploma Foundation Programme Nursing and Midwifery' 14-il siegħa ('Diploma Midwifery' 2 sigħat 'Foundation Programme')

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - NUTRITION UNIT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'faċilita' għandu l-pubbliku biex jingħata informazzjoni minn Nutrition Unit tad-Dipartiment tas-Saħħa dwar prekawzjonijiet li għandu jieħu wieħed in konnessjoni ma' dieta tajba għal saħħtu?

X'qed tagħmel din il-unit f'dan ir-rigward?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-'Nutrition Unit' joffri servizz individwali ta' 'counselling' dwar id-dieta tajba għas-saħħa għal kull minn hu interessat li jirċievi dan it-tip ta' informazzjoni.

Hemm drabi li dan issir bla appuntament u drabi oħra hemm min jagħmel appuntament man-'nutritionist'.

Kemm-il darba nies miċ-Ċentri tas-Saħħa jew mill-Isptarijiet jiġu mħeġġa li jkellmu lin-'Nutritionist' biex jieħdu parir dwar id-dieta.

Tingħata ukoll informazzjoni dwar id-dieta fuq it-telephone (Nru. 231247).

Infatti dan is-servizz intlaqa' tajjeb minn ommijiet li ta' spiss jistaqsu dwar il-'breastfeeding' u l-ikel tat-trabi tagħhom.

Meta jkun hemm bżonn tintbagħat ukoll informazzjoni bil-posta kif ukoll jintbagħtu tweġibiet għall-ittri li jirċievi l-'unit' mill-pubbliku.

* Ġew u għadhom qed jiġu ippubblikati diversi 'leaflets' dwar l-ikel u s- saħħa li jiġu mibgħuta lit-tobba għal informazzjoni tagħhom u għat-tqassim lil klijenti/pazjenti.

Dawn il-fuljetti jistgħu jinkisbu bla ħlas mill- 'unit'.

* Barra minn hekk iċ-Ċentru Tagħrif Dwar Saħħtek fi Triq Merkanti, il- Belt, Valletta, iqassam il-fuljetti dwar id-dieta u s-saħħa u anke jirreferi lill-pubbliku man-'nutritionist' jekk ikun hemm il-bżonn.

* It-tagħrif kollu mill-'Unit' jinsab ukoll fiċ-Ċentri tas-Saħħa u anke f'ċerti spiżeriji privati.

BELT VALLETTA - RRANĠAR TAL-KAMARATA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mit-talba li int bħala Ministru għaddejt lid-Dipartiment tal-Bini tat-Tiswija u manutenzjoni biex tiġi rranġata l- Kamarata, il-Belt Valletta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infomat li ma jirriżultax li fadal xi talbiet pendenti għal xogħol fil-Kamarata.

Wara l-aħħar mstoqsija prlamentari, kienu nbidlu l-kanen tas-servizz ta` l-ilma.

ISTITUT INTERNAZZJONALI GĦALL-ISTUDJI TAL-LIĠI MARITTIMA - KORSIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min kemm ilu li twaqqaf f'Malta l-Istitut Internazzjonali għall-Istudji tal-Liġi Marittima Internazzjonali, kemm- il kors sar?

F'liema snin saru dawn il-korsijiet?

Kemm attendew Maltin kors b'kors?

Hemm ħsieb li jikber in-numru ta' postijiet għall-Maltin li jridu jistudjaw hemm "post graduate"?

X'użu aħjar jista' jkollna ta' Avukati Gradwati Maltin fil-Qasam tad- Dritt Marittimu Internazzjonali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Istitut Internazzjonali għal-Liġi Marittima li huwa parti ntegrali mill-Organizzazjoni Internazzjonali Marittima, twaqqaf f'Malta fit-8 ta' Ottubru, 1988.

L-ewwel kors sar fl-1989 u minn dak inhar 'l hawn saru erba' korsijiet oħra, wieħed kull sena.

Għall-ewwel , it-tielet u r-raba' kors attendew żewġ Maltin kull wieħed, waqt li għat-tieni kors u għal dak kurrenti attendew wieħed u tlett parteċipanti rispettivament.

M'hemm l-ebda ħsieb li tinbidel fuq bażi regolari s-sistema ta' allokazzjoni ta' żewġ postijiet għall-Maltin kull kors.

Madanakollu, din is-sena qed jattendu tlett Maltin.

Kull meta jkun hemm bżonn, il-Gvern jew organizzazjonijiet parastatali fil-qasam marittimu, jagħmlu użu mis-servizz ta' dawn il-gradwati Maltin.

Fil-fatt użu bħal dan qed isir fil-preżent, kemm mill-Ministeru għall- Affarijiet Barranin kif ukoll mill-Ministeru tiegħi.

PORTIJIET - MERKANZIJA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif għandhom jibqgħu jiġu modernizzati skond il-ħtieġa tal-lum is-servizzi provduti għall-ħatt u għat- tagħbija tal-merkanzija tal-Port tagħna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li l-Onor.

Membru japprezza li l- iżviluppi fi kwalunkwe port, u mhux fil-port tagħna, biss huwa proċess kontinwu.

Fl-aħħar sentejn saru żviluppi radikali biex is-servizz provdut fil-port tagħna jkunu modernizzati bit-twaqqif ta' l-Awtorita' Marittima f'Jannar ta' l-1992 u bl-iffirmar ftehim tar-riorganizzazjoni tal-ħaddiema tal-port li bih is-sezzjonijiet differenti li kienu jeżistu qabel ingħaqdu f'sezzjoni waħda bil-għan li jkun provdut servizz aħjar.

L-Awtorita' Marittima ta' Malta qegħda ssegwi l-iżviluppi li qegħdin isiru fit-tmexxija ta' portijiet li għandhom daqs komparabbli ma' dak tal- Port il-Kbir biex tkun f'pożizzjoni li bil-mod il-mod tpoġġi fuq bażi soda l-immodernizzar tal-Port il-Kbir.

SETTUR MARITTIMU - STRUMENTI INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-istudji tad-diversi strumenti li għandhom x'jaqsmu mas-settur marittimu bil-għan li Malta ssir parti mal-pajjiżi l-oħra?

Kemm iffirmat konvenzjonijiet u fil-każ ta' l- affermattiv, liema kienu speċjalment dawk li jirrigwardaw il-protezzjoni tal-ħajja ta' min ikun qed ibaħħar u ta' l-ambjent?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Wara Ġunju 1987, il-Gvern Malti, fuq pariri kemm tas-Segretarju Generali ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali Marittima u eventwalment ta' uffiċjal legali anzjan ta' l-istess Organizzazzjoni li kien ġie Malta fuq missjoni apposta, identifika liema huma l-konvenzjonijiet internazzjonali marittimi li kellhom ikunu ratifikati minn Malta.

Fil-fatt l-esperti kienu ħarġu b'lista ta' sitt konvenzjonijiet internazzjonali li sal-lum, flimkien ma' tnejn oħra kienu ratifikati kif jidher hawn taħt:

Convention on the International Regulations for Preventing Collisions at Sea, 1972.

International Convention on Tonnage Measurement of Ships, 1969

International Convention for the Prevention of Pollution from Ships, 1973 and related Protocol of 1978

Convention on the Prevention of Marine Pollution by Dumping of Waste and Other matter, 1972

International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage and related Protocol of 1976

International Convention on the Establishment of an International Fund for Compensation for Oil Pollution Damage, 1971 and related Protocol of 1976 International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978

Convention on the International Maritime Satelite Organisation

Qabel Ġunju ta' l-1987 kienu ratifikati dawn il-konvenzjonijiet:

Convention on the Inter-Governmental Maritime Consultative Organization, 1948

International Convention on Load Lines, 1966

International Convention for the Safety of Life at Sea, 1974, and its Protocol of 1978

AIR MALTA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed isir biex f'diversi oqsma per eżempju fil-computers u grooming għall-ground staff u cabin crew ta' Air Malta titjieb id-dehra u s-servizz f'dan il-qasam?

Qiegħed isir xi forma ta' "ongoing training"?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: "Ongoing training" ta' l-istaff fid-diversi dipartimenti tal-kumpannija Nazzjonali kif ukoll il-provvedimenti u l- immodernizzar ta' "equipment" teknologiku, dawn l-aħħar sentejn ingħata spinta kbira.

KARTA TA' IDENTITA' - BDIL TA' SESS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jsiru l-emendi meħtieġa fil- liġi viġenti biex dawk li jkunu biddlu s-sess tagħhom ikunu regolari f'dak li huma partikolaritajiet fil-karti ta' l-Identita' tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-partikolarijiet li għandhom jidhru fuq il-Karta ta' l-Identita' huma regolati b'Reg.

5 (2) tal-Att Nru. LI ta' l-1975 li fost ħwejjeġ oħra jgħid li safejn prattikabbli, għandu ikun indikat is-sess tal-persuna li f'isimha tinħareġ l-istess Karta ta' l-Identita'.

Karta ta' l-Identita' toħroġ skond dettalji li jidhru fuq l-Att tat- Twelid maħruġ mir-Reġistru Pubbliku.

Tibdil ta' dettalji fl-Att tat-Twelid isir bi proċedura stabbilita mil- liġi quddiem il-Qorti.

Jekk il-Qorti tawtorizza xi tibdil fl-Att tat- Twelid, il-Karta ta' l-Identita' tinħareġ skond dak it-tibdil kif awtorizzat mill-Qorti.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Fl-elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali, s'issa kemm ikkontestaw nisa?

Kemm minn dawn ikkontestaw bħala indipendenti?

Kemm ikkontestaw taħt partit politiku?

Kemm minnhom ġew eletti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-34 elezzjoni għall- Kunsilli Lokali li saru f'Novembru 1993, u f'Jannar u fi Frar 1994, ikkontestaw 83 mara li minnhom ġew eletti 36 kif jidher fit-tabella hawn taħt.

Għall-elezzjonijiet tad-19 ta' Marzu 1994 qed jikkontestaw 21 mara - 13 ma' partiti politiċi u 8 indipendenti.

NISA KANDIDATI/ELETTI

| |Parti|Indipen|Oħraj|Total| | |ti |denti |n | | | |Polit| | | | | |iċi | | | | |Kandidat|58 |24 |1 |83 | |uri | | | | | |Eletti |24 |11 |1 |36 | | | | | | |

PALK MALTI - KOMPETIZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentri tiegħu numru 6677, il-Ministru kien irrefera għall-kompetizzjoni għal xogħlijiet tal-palk Malti fis-sena 1993.

Jista' l-Ministru jagħti kopja tar-rapport ta' l-eżaminaturi?

Kif u min għażilhom dawn l-eżaminaturi?

Fuq liema kriterji ġew magħżula?

Kellhom xi remunerazzjoni għax-xogħol tagħhom?

Jekk fl-affermattiv, kemm kienet?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Qiegħed nehmeż kopja tar-Rapport tal-Ġurija li kienet komposta minn Rev. Prof. P. Serracino Inglott, is-Sur Alfred Mallia u s-Sur Mario Azzopardi, li ntagħżlu minn dan il-Ministeru.

Meta tara min kienu tifhem li l-kriterju kien wieħed ta` serjeta` u kompetenza.

L-Onorarju tagħhom kien nominali, u bl-ebda relazzjoni ma` l- istatus tagħhom fid-dinja tal-kultura jew max-xogħol li kien rikjest minnhom.

PREMJU FRANCIS EBEJER

Konkors għall-kitba ta` drammi bil-Malti Organizzat mill-Ministeru taż-Żgħażagħ u tal-Kultura

RAPPORT TAL-GURIJA

Għall-konkors kienu sottomessi 15-il dramm, kwazi lkoll b`vena naturalista, ħafna minnhom ta` xehta melodrammatika.

Il-Ġurija tqis li l-livell tad-drammi kien wieħed baxx, u jikkomferma li l-kitba għall-palk f`Malta bħalissa tinsab fi kriżi serja ħafna.

L-iskritti sottomessi jindikaw ukoll li d-drammaturgija Maltija bħalissa hi mxekkla min għeluq provinċjali u li hi maqtugħa għal kollox mill- `mainstream` tat-teatru Ewropew kontemporanju.

Fid-drammi ezaminati mill-Ġurija kienet nieqsa għal kollox il-konċeżżjoni ta` teatru kontemporanju, bir-relevanzi u l-implikazzjonijiet li jista` joffri.

Inħass ukoll kif is-`soap operas` televiżivi qed iħallu l-effet tagħhom: numru ta` drammi sottomessi għandhom stil episodiku biss, jevitaw id- dixxiplina strutturali u jipprojettaw sensiela ta` sterjotipi mingħajr dimensjoni konkreta.

Kwazi d-drammi kollha jbatu minn limitazzjonijiet gravi f`dak li għandu x`jaqsam mal-mekkaniżmu għall-palk, filwaqt li oħrajn lanqas biss kapaci joffru didaskaliji bazici għas-sengħa teatrali.

Generalment, is-sitwazzjonijiet jogħtru taħt it-tradizzjoni tal-melodramm u jkomplu jitgħarrqu bi djalogar tassew fqir u snaturali, li jfakkrek fit- tentattivi radjufoniċi medjokri li pproduċa b`ċerta frekwenza x-xandir lokali.

Irid jingħad ukoll li fix-xogħlijiet li qrat il-Ġurija hemm okkorrenza spissa ta` qagħdiet jew konklużjonijiet inverosimili kif ukoll ta` arkaizmu mill-qasam (suppost) sorpassat tat-teatrin.

In-nisġa hi generalment dgħajfa jew prevedibbli , tant li kollox joqrob lejn ċerta banalita`.

Fuq kollox hemm ton moralistiku repettittiv u qadim, li jirrita, u li jippenetra diversi tentattivi sottomessi.

Fiċ-ċirkostanzi, il-Ġurija ħasset li ma kien hemm l-ebda dramm li stħoqqlu jkun klassifikat fl-ewwel post, l-aktar meta tqis li l-Konkors li qed jinteressana hawnhekk hu wieħed ufficjali u għalhekk qed jitlob mill- ġurija endorsement fi grad nazzjonali.

Il-Ġurija ħasset li lanqas ma kellu jkun ippremjat aktar minn dramm wieħed, u għalhekk qieset li għandu jkun ikklassifikat xogħol wieħed biss, għat-Tieni Post.

Id-dramm magħżul hu `Il- Belliegħa Fil-Bir` ta` Moustaki, u hawn ukoll, il-Ġurija trid tippronunżja ċerti riservi:

Filwaqt li tirrikonxxi li `Il-Belliegħa Fil-Bir` qiegħed f`livell għalih waħdu meta jkun ikkunsidrat b`kuntrast max-xogħlijiet l-oħrajn, l-aktar fejn tidħol ir-relevanza soċjali tiegħu (preokkupazzjoni ekoloġika u kuxjenza kontra l-ispekulazzjoni ta` l-art), il-Ġurija tinnota wkoll tessitura u mekkanizmu konvincenti.

B`danakollu, dan id-dramm ma ngħatax l- ewwel premju minħabba (a) il-verbozita` eccessiva tiegħu (b) il-bixra melodrammatika ta` certi passaġġi (c) certa guffaġni ta` kif hi suġġerita l- produzzjoni tax-xena kruċjali meta jrid jiżżarma l-palk.

Fil-fatt, il- Ġurija tħoss li għandha tavża li l-produzzjoni ta` dan id-dramm trid tagħti kaz sewwa ta` l-esiġenzi mekkaniċi u timmodifikhom biex ma jibqgħux kumplessi daqshekk, u dan b`konsultazzjoni ma` l-awtur/awtriċi.

Il-membri tal-Ġurija jħossu li għandhom jissemmew żewġ xogħolijiet oħrajn li sata` kellhom mertu li kieku nħadmu b`aktar sengħa: Bejn Ilma u Nar ta` Virtute u Pizzi Pizzi Kanna ta` Dolores.

Fl-ewwel kaz, ix-xogħol ta` Virtute, ambjentat fi żmien l-Inkwiżizzjoni, seta` offra xi possibilitajiet iżda l-materjal storiku baqa' massiv wisq, bħalikieku mehud direttament minn ktieb, mingħajr l-għaġna teatrika.

Fil-kaz ta` Dolores, ix-xogħol sottomess seta` ħadem bħala thriller psikologiku iżda d-dramm tgħarraq minħabba passaggi dgħajfa, taħdit banali għal kollox dwar is-sesswalita` u inkoerenza stilistika.

Il-fatt li qegħdin jissemmew dawn iż-żewġ tentattivi bl-ebda mod m`għandu jorbot il-Ministeru li jippubblikahom.

Għalhekk, il-membri tal-Ġurija qegħdin jaqblu illi, għall-Konkors ta` Kitba għall-Palk imniedi mill-Ministeru taż-Żgħażagħ u tal-Kultura, 1993:

L-ewwel premju ma jingħatax;

It-tieni premju jingħata lil Il-Belliegħa fil-Bir ta` Moustaki;

It-tielet premju ma jingħatax;

Jissemmew żewġ xogħolijiet li, b`reviżjoni drastika, jistgħu joffru xi possibilitajiet; Bejn Ilma u Nar ta` Virtute u Pizzi Pizzi Kanna ta` Dolores.

Il-Ġurija tħoss li għandha tfahhar kif jixraq l-intenzjoni tal-Ministeru konċernat li jaġixxi favur il-kawża tad-dramm bil-Malti, iżda dan il- Konkors juri defiċjenzi kbar fil-kitba teatrali u għalhekk il-Ġurija tħoss li m`għandhiex tikkultiva illuzzjonijiet, anzi għandha l-obbligu li titkellem b`mod car dwar it-togħma morra li jħallu l-bicca l-kbira tax- xogħlijiet li tressqu biex jikkontestaw.

Rev Prof P Serracino Inglott Alfred Mallia Mario Azzopardi

TVM - DOKUMENTARJI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Kemm u liema kienu d-dukumentarji televisivi fuq suġġetti purament Maltin maħsuba u mtella' minn Television Malta mis-sena 1990 'il hawn sena b'sena?

Minħabba li dokumentarji ta' din ix-xorta jintgħoġbu ħafna mill-poplu Malti, jista' l-Ministru jinkoraġġixxi jittellgħu aktar minn dawn?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ġejt informat illi d-dokumentarji fuq suggetti hekk imsejħa mill-Onor.

Interpellant b`ton pjuttost fundamentalista `purament Maltin` mtella' min-television malta mis-sena 1990 `l hawn kienu bosta kemm fil-forma ta` sensiela u kemm bħala dokumentarji singoli.

Basta wieħed isemmi is-sensiela `Close-Up` fuq l-industrija tal-films f`Malta u d- dokumentarji fuq il-kompożitur Giuseppe Caruana u fuq is-Surmast Pace, il- ħarsa lejn l-Imdina, `Holma ta` Belt`, ir-rapport fuq it-telfa ta` HMS Victoria, is-sensiela `Jott` u ħafna oħrajn.

Dan imbarra t-trattament ta` aspetti tal-ħajja maltija f`programmi ta` kull ġimgħa bħal `Spektrum` u `Il- Ħadd mal-Maltin`.

Diversi surveys jindikaw illi telespettaturi Maltin iħobbu jaraw dokumentarji ta` dan it-tip, u dan il-PBS iżżommu dejjem quddiem għajnejha meta jiġu ppjanati l-iskedi tal-programmi.

QRATI - OĠĠETTI NIEQSA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l- Ministru jagħti lista ta' l-oġġetti li f'dawn l-aħħar tliet snin - 1991, 1992 u 1993 separatament - instabu nieqsa meta kienu taħt il-kustodju tal- Qrati?

Ma' liema każi kienu konnessi dawn l-oġġetti?

It-Telf ta' esebiti, kif jista' jaffettwa l-proċeduri legali (speċjalment dawk f'ġuri kriminali)?

It-telf/serq ta' dawn l-oġġetti saret f'xi serqa organizzata jew kienet minħabba traskuragni?

Mindu kien hemm rapporti ta' oġġetti mitlufa, x'sar biex dan ma jkomplix isir?

Min hi l-persuna responsabbli mill-post fejn jinżammu dawn l-oġġetti?

Min għandu aċċess għal dan il- post?

ONOR.

JOE FENECH: Gieli kien hemm esibiti li naqsu, pero' fil-bicca l- kbira tal-kazi instabu wara.

Matul is-snin 1991, 1992 u 1993 ma gewx intralcjati proceduri kriminali minhabba nuqqas ta' esebiti.

Fil-fatt ghalissa hemm tlett esebiti li m'humiex jinstabu.

Wiehed minnhom esebit serju.

Fuq dan ghalissa ma tistax tinghata informazzjoni billi qeghda ssir inkjesta interna minn Kummissjoni presjeduta mill-Assistent Registratur.

Illum il-procedura hija li l-oggett jigi esebit formalment fl-Awla, jittiehed fil-kustodja tal-iskrivan tal-Awla u registrat fil-ktieb ta' l- esibit, kif trid il-ligi, jinzamm fis-sigrieta tal-Awla sakemm il-Qorti koncernata ma jkollhiex aktar htiega tieghu u jinghata lill-ufficjal inkarigat mill-esebit.

Dan ta' l-ahhar izomm record tieghu u jikkustodih jew fil-kmamar li hemm appożitament il-Qorti jew fi 'strongroom', jew ukoll il-Bank Centrali, dejjem skond il-valur tal-oggett.

Meta l-oggett wara jrid jigi esebit f'guri, jinghata fil-kustodja tad-Deputat Registratur tal- Qorti Kriminali.

Fejn l-oggett misruq esebit jista' jinghata lura lil sidu, dan isir hekk minnufih, hekk kif jibdew il-proceduri kriminali.

Se jinhatar mill-Ministeru, Board ta' inkjesta biex jistudja is-sistema wzata llum u jara n-nuqqasijiet taghha kif ukoll biex jistabbilixxi forma ta' kontroll u verifika ta' l-oggetti esibiti fl-'iter' kollu sakemm jispicca f'idejn l-Exhibits Officer u finalment f'idejn id-Deputat Registratur fejn tinqata' l-kawza.

DROGA - BORD TA' EVALWAZZJONI U TRATTAMEENT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Il-Kumitat tal-Maġistrat Silvio Meli dwar l-evalwazzjoni tas- Servizzi tad-Droga u Alkohol, f'paġna 41 jirrikmanda it-twaqqif ta' Bord ta' evalwazzjoni ta' Trattament fuq bażi permanenti.

Peress li jidher li dan huwa suġġeriment verament validu, jista' l-Ministru jgħid jekk u meta se jitwaqqaf dan il-bord?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif rakkommandat mill-Kumitat presedut mill- Maġistrat Meli, il-Gvern qed jirrevedi l-funzjonijiet tal-ICADAIT u qed iħejji pjan ta' twaqqif ta' entita' organizattiva ġdida.

L-'monitoring' u l-evalwazzjoni se jkunu funzjonijiet ċentrali fi ħdan dawn l-istrutturi.

Dawn il-funzjonijiet jibdew jaħdmu mat-twaqqif ta' l- istrutturi l-ġodda.

DROGA - KUMITAT TA' EVALWAZZJONI U TRATTAMENT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Il-Kumitat dwar l-Evalwazzjoni tas-Servizzi tad-Droga u Alkohol, li kien ippresedut mill-Maġistrat Silvio Meli, irrikmanda li jkun hemm reviżjoni fil-funzjonijet tal-Kumitat Interdipartimentali kontra l- Abbuż tad-Droga u t-tixrid tagħha (ICADAIT) u dan fid-dawl tar- rakkomandazzjonijiet li għamel l-istess kumitat.

Il-Ministeru tiegħek aċċetta din ir-rakkomandazzjoni?

Sar xi tibdil fil-funzjonijiet tal- ICADAIT?

Kemm-il darba ltaqgħet l-ICADAIT matul l-1993?

Kemm-il darba ltaqgħet fl-ewwel xahrejn ta' din is-sena?

Kemm u min kienu l-membri tiegħu li siefru fuq xogħol ta' din il-kummissjoni matul l-1993 u fl-ewwel xahrejn ta' l-1994?

Fejn marru u x'kien l-iskop ta' kull żjara?

Min ħallas l-ispejjeż u kemm kienu jammonmtaw f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KRIMINALITA'/DROGA - STUDJU XJENTIFIKU

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Qatt sar studju xjentifiku biex jiġi stabbilit x'konnessjoni hemm bejn il-kriminalita' u d-droga?

Jekk iva, jista' jpoġġi r-riżultati fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jekk le, ma jaħsibx li din għandha ssir mill-aktar fis biex wieħed jkun jista' janalizza u jipprova jieħu azzjoni biex jikkumbatti l-kriminalita' b'mod sod?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dan it-tip ta' studju għadu qatt ma sar.

Nifhem il- valur ta' studju bħal dan u hu ttamat li dan isir fil-futur bħala parti minn pjan li permezz tiegħu jitwettqu diversi inizjattivi ta' ġbir ta' 'data' u informazzjoni biex ikollna stampa aktar reali tas-sitwazzjoni.

Din il-ħidma se tkun fdata f'idejn nies esperti fir-riċerka, li ġejjin minn oqsma differenti.

SKEJJEL - SKOLA TAL-BAĦRIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Meta l-Ministru jaf li s-sala u l-istore ta' l-Iskola tal- Baħrija qed jintużaw bħala klassijiet għat-tfal li jattendu f'din l-iskola, għaliex qed jittratjeni milli jkompli bil-programm ta' żvilupp li jenħtieġ f'din l-iskola?

Jista' għaldaqstant il-Ministru jara li jibdew ix-xogħlijiet sabiex dawn it-tfal jkollhom il-klassijiet u faċilitajiet diċenti fl-iskola tagħhom?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Fl-iskola tal-Baħrija l-kmamar kollha ta' daqs normali qegħdin jintużaw bħala klassijiet.

M'hemm ebda indeċiżjoni min- naħa tiegħi jew min-naħa tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Bħalissa m'hemmx ġustifikazzjoni li jsiru xogħlijiet oħra.

MGARR - TRIQ SIR HARRY LUKE,TRAFFIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Billi qed jinħoloq inkonvenjent fil-parti ta' Triq Sir Harry Luke, l-Imġarr fil-parti li tiġi salib it-toroq ma' Triq San Pawl minħabba t-traffiku f'dawn l-inħawi, jista' l-Ministru jara li jsir stħarriġ f'dawn sabiex il-problemi u kultant il-periklu li jiffaċċjaw it-tfal u żgħażagħ meta jaqsmu dawn it-toroq jiġu solvuti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Din il-mistoqsija parlamentari sejra titressaq quddiem il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku għall-konsiderazzjoni.

KANTANTI U MUŻIĊISTI MALTIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Billi ħafna mużiċisti u kantanti professjonali Maltin kif ukoll żgħażagħ li għadhom qed jiżviluppaw il-karriera tagħhom fil-mużika u divertiment popolari huma mħassba serjament dwar x'se jkun l-impatt ta' sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea fis-sens li jkun hawn mużiċisti barranin eċċ li jeħdulhom xogħolhom, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'konsiderazzjonijiet għamel il-Gvern f'dan ir-rigward?

Jassigura l-Ministru li lokalment kemm il-mużiċisti, kantanti kif ukoll żgħażagħ li qed jitrawwmu f'dawn it-talenti, mhux se jkollhom diffikultajiet biex isibu x-xogħol professjonali tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Kif rajna wkoll dan l-aħħar, il-mużiċisti u l- kantanti professjonali Maltin huma kapaċi jikkompetu ma` ħaddieħor abbażi tal-kapaċita` tagħhom.

L-sħubija fl-Unjoni Europea m`għandiex tbeżżagħhom: anzi tifthilhom opportunitajiet kbar ta` taħriġ u speċjalizzazzjoni fi kwalunkwe każ, f`kull pajjiż fl-Unjoni Ewropea, tingħata attenzjoni speċjali għat-talent lokali.

MGARR - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ FL-INĦAWI TA' MREJNU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsiru x-xogħlijiet ta' l-estensjoni tas-sistema ta' l-estensjoni ta' drenaġġ fl-inħawi ta' Mrejnu fl-Imġarr, Malta?

Billi hemm numru ta' familji li ilhom is-snin jistennew li jingħataw dan is-servizz, jista' l-Ministru jwettaq dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-estensjoni tas-Servizz tad-Drenaġġ fl-inħawi msemmija tinvolvi tul ta` xi 650 mt. main ġdid bi spiża ta` madwar Lm30,000.

In-numru ta` djar li jinqdew b`din l-estensjoni huwa żgħir meta jkun paragunat ma` l-infieq imsemmi - aktar u aktar meta hemm prioritajiet oħra għall-voti li hemm għal xogħol bħal dan f`dan il-qasam.

Għaldaqstant mhux possibbli li din l-estensjoni ssir din is-sena.

PITKALIJA - SISTEMA TA' KOMPUTERIZZAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Kif jispjega l-fatt il-Ministru li fl-istess waqt li jgħid li tibdil fil-Pitkalija ċentrali sejjer skond il-pjan tiegħu, partikolarment fis-sistema tal-komputerizzazzjoni, issa se jittrasferi lill-uffiċjal inkarigat għaliex mhux kompetittiv fit-twettiq ta' dan il-programm ta' żvilupp?

Kemm kien ilu dan l-uffiċjal responsabbli minn dan il-pjan ta' żvilupp?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport tal-pjan li kellu jwettaq dan l-uffiċjal fil-Pitkalija Ċentrali matul dawn l-aħħar snin?

ONOR.

LAWRENCE GATT: L-Ufficcjal inkarigat mill-Pitkalija ma giex trasferit.

Nikkonferma li s-sistema tal-kompjuterizzazzjoni miexja skond il-pjan.

Il-pjanijiet tal-Ministeru jitfasslu u jitwettqu minn 'team' ta' ufficcjali u mhux minn ufficcjal wiehed.

PITKALIJA - PREZZIJIET TAĊ-ĊANGA FRISKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: X'kienu l-prezzijiet taċ-ċanga friska għar-raħħal u l-konsumatur matul ix-xahar ta' Jannar u Frar?

Kif kienu dawn il-prezzijiet ta' l-istess xhur meta mqabbla ma' l-aħħar ħames snin sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GATT:

Sena Xahar Baqar Ghoggiela Av. Price Av. Price

1989 Jannar Lm1.109 Lm1.550 Frar " "

1990 Jannar Lm1.197 Lm1.600 Frar " "

1991 Jannar Lm1.273 Lm1.700 Frar " "

1992 Jannar Lm1.273 Lm1.700 Frar " "

1993 Jannar Lm1.260 Lm1.682 Frar " "

1994 Jannar Lm0.913 Lm1.323 Frar " "

Il-prezz ghall-konsumatur huwa stabbilit skond il-Price Order Nru. 318 tat-30.09.88.

IMPIEGI - BLUE COLLAR WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm hemm "blue collar workers" fid-diversi Dipartimenti, Korporazzjonijiet u Kumpanniji Parastatali rispettivi li jaqgħu taħt il- Ministeru tiegħek?

Kemm minn dawn huma koperti, b'ċertifikati mediċi u ma jagħmlux id-doveri kollha tal-grad tagħhom.

ONOR.

MICHAEL FALZON: In-numru ta` "Blue Collar Workers" fid- Dipartimenti u Korporazzjonijiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Ambjent huwa hekk:

Taqsima tax-Xogħlijiet: 3372 (fosthom 28 disabled, 84 fuq light duties

Taqsima Ndafa Pubblika: 1223 (fosthom 92 biċ-Ċertifikat Mediku)

Taqsima `Non Urban Areas`: 228 (fosthom 3 fuq light duties)

Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma: 1004 (fosthom 20 disabled, 17 fuq light duties)

Ministeru għall-Ambjent: 20

Segretarju Parlamentari għall-Ilma u Enerġija:9

Segretarju Parlamentari għall-Ambjent: 6

Dwar il-Korporazzjoni Enemalta l-informazzjoni mitluba ngħatat fit- tweġiba għall-mistoqsijiet parlamentari numru 15327 (Seduta 224).

IMPIEGI - BLUE COLLAR WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Kemm hemm "blue collar workers" fid-diversi Dipartimenti, Korporazzjonijiet u Kumpanniji Parastatali, rispettivi li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħek?

Kemm minn dawn huma koperti b'ċertifikati mediċi u ma jagħmlux id-doveri kollha tal-grad tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Fid-Dipartimenti kollha li jaqghu taht il- Ministeru tieghi hemm 933 haddiem 'Blue Collar Workers' u minnhom 11 qeghdin jaghmlu xoghol hafif, peress li dawn huma koperti b'certifikati medici.

IMPIEGI - BLUE COLLAR WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Kemm hemm "blue collar workers" fid-diversi Dipartimenti, Korporazzjonijiet u Kumpanniji Parastatali rispettivi li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħek?

Kemm minn dawn huma koperti, b'ċertifikati mediċi u ma jagħmlux id-doveri kollha tal-grad tagħhom?

ONOR.

ANTON TABONE: Jiena nformat li fid-Dipartimenti li jaqgħu taħt il- Ministeru tiegħi hemm 203 ''blue collar workers''.

Minn dawn 12 daħlu taħt id-disablement scheme u disgħa oħra huma koperti b'ċertifikat mediku.

IMPIEGI - BLUE COLLAR WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Kemm hemm "blue collar workers" fid-diversi Dipartimenti, Korporazzjonijiet u Kumpanniji Parastatali rispettivi li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħek?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab informat li n-numru ta' ħaddiema industrijali fid-Dipartimenti, Korporazzjonijiet/ Organiżazzjonijet, inkluż l-Malta Drydocks Corportation u l-Malta Shipbuilding huwa ta' 4944.

Minn dawn 126 huma koperti b'ċertifikat mediku u ma jagħmlux id-doveri kollha tal-grad tagħhom.

IMPIEGI - BLUE COLLAR WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Kemm hemm "blue collar workers" fid-diversi Dipartimenti, Korporazzjonijiet u Kumpanniji Parastatali, rispettivi li jaqgħu taħt il- Ministeru tiegħek?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Hemm 157 "Blue Collar" Workers fid-diversi Dipartimenti etc. li jaqghu taht il-Ministeru tieghi.

Hamsa (5) biss huma koperti b'certifikati medici u ma jaghmlux id-doveri kollha tal-grad taghhom.

IMPIEGI - BLUE COLLAR WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Kemm hemm "blue collar workers" fid-diversi Dipartimenti, Korporazzjonijiet u Kumpanniji Parastatali rispettivi li jaqgħu taħt il- Ministeru tiegħek?

ONOR.

JOE FENECH: It-twegiba ghal din il-mistoqsija se tinghata f'seduta ohra.

UNIVERSITA' - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid fl-Universita':-

(a) Kemm-il sejħa ta' applikazzjoni kien hemm mis-sena 1990 'l hawn?

(b) Għal-liema postijiet kienu dawn l-applikazzjonijiet?

(c) X'kienet id-data tal-Bord ta' l-Għażla ta' kull waħda?

(d) Minn min kien kompost kull Bord?

(e) Liema huma dawk l-applikanti li ġew magħżula?

(f) Kemm minn dawn aċċettaw il-ħatra, min huma u f'liema dipartiment qegħdin?

(g) Liema huma dawk magħżula li kienu diġa' jaħdmu l-Universita' u liema post kienu jokkupaw sew full-time, part-time jew temporary full-time?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - MEMBRI TA' L-ISTAFF

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri ta' l-istaff ta' l- Universita', li jiġu minn xulxin?

(a) Min huma? (b) Xi grad għandhom? (c) F'liema sezzjoni jaħdmu? (d) X'inhi d-data ta' l-ewwel ħatra tagħhom?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L-Universita' ma żżommx reġistru tal- parentela ta' l-impjegati tagħha, iżda safejn hu magħruf, dawn li ġejjin huma l-impjegati aħwa jew koppji.

AĦWA Borg Francis - F/T Mess I (Admin.

Borg Mario - F/T Kitch Asst (Catering 25/5/81)

Camilleri Francis - P/T Res Asst (WPDC 20/6/91)

Cassar Mariella - F/T Clerk (Commun 8/8/83)

Copperstone Alexandra - F/T Lab Off II (Biology 5/11/90)

Copperstone Claire - F/T Lab Off II (Pharmacy 1/7/91)

Debattista Dominic - F/T Leading Cook (Catering 16/9/68)

Debattista John - F/T Cook (Catering 1/3/70)

Fsadni Carmel - F/T Snr Lect (Management 1/6/81)

Fsadni Mario - F/T Exec Dir (Energy Tech 15/8/93)

Serracino Inglott Anthony - F/T Professor (Pharmacy 1/10/73)

Serracino Inglott Peter - F/T Professor (Rector 23/1/64)

Sultana Carmel - F/T Supervisor (Maint 16/1/76)

Sultana Joseph - F/T Carpenter (Maint 30/12/68)

KOPPJI

Alexander Marie - F/T Exec Dir (I/Ling 3/1/94)

Alexander Norman - F/T Maint Off (Maint 31/1/94)

Camilleri George - P/T Professor (Dental Surg 1/3/64)

Camilleri Joanne - P/T Admin Off (Inter Off 11/1/93)

Ellul Micallef Patricia - P/T Asst Comm Officer (Comm 1/2/92)

Ellul Micallef Roger - F/T Professor (Clin Pharm & Therap 1/10/67)

Farrugia Adrian - T/FT Labourer (Maint 14/4/93)

Farrugia Rebecca - PR/PT Clerk (Matsec 26/2/90)

Gemmel Chris - F/T Theatre Maint Off (Theatre Studies 6/11/92)

Gemmel Marthese - F/T Lab Off II (Phys & Bioch 22/10/69)

Grech Carmel - F/T Lab Off II (CCT 1/3/93)

Grech Maris - PR/PT Clerk (Arts 9/4/75)

Hunter Gary - F/T Snr Lect (Phys & Bio 1/9/92)

Hunter Therese - F/T Asst Lect (Phys & Bio 1/5/88)

Lawrence May - F/T Admin Off (Mech & Elec Eng 1/11/91)

Lawrence Michael - F/T Admin Off (Finance 1/11/91)

Pirotta Godfrey - F/T Lecturer (Fema 1/9/82)

Pirotta Maryrose - F/T Fac Off I (Sciences 30/10/67)

Rizzo Edith - F/T Clerk (WPDC 1/1/90)

Rizzo Saviour - P/T Res Asst (WPDC 8/4/91)

Staff Chris - T/FT Asst Lect (Comp Sci & Art Int 1/10/93)

Staff Yasmeen - F/T Admin Coor (NSIT 1/10/93)

Xuereb Angela - F/T Asst Head (Pathology 1/10/93)

Xuereb Peter G - F/T Professor (Law 1/9/93)

UNIVERSITA' - RAPPORT TA' L-ISTRATEGIC PLAN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-Draft Report tas-Sub Committee li kien qed jaħdem fuq ix-xejriet demografiċi ta' l-Edukazzjoni għall-Strategic Plan ta' l-Universita'?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Kopja tar-rapport tas-Sotto-Kumitat li kien qed jaħdem fuq ix-xejriet demografiċi ta' l-edukazzjoni għall-Istrategic Plan ta' l-Universita' tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

UNIVERSITA' - BUDGET TAL-FAKULTAJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kif tqassam il-Budget ta' l-Universita' fuq il-Fakultajiet?

(a) Kemm ħa kull dipartiment? (b) Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Budget ta' l-Universita'?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

ENEMALTA - SERQ TA' DAWL U ILMA

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 15478?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li n-numru ta` każi li ġew riferuti lill-pulizija minħabba suspetti ta` serq ta` dawl elettriku kienu 158 fl- 1992 u 272 fl-1993.

Filwaqt li nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall- mistoqsija parlamentari numru 11049 (Seduta 143) inżid ngħid li bħalma diġa' ġie spjegat diversi drabi peress li s-serq ta` l-elettriku huma parti mill-`losses` fid-distribuzzjoni ta` l-elettriku, m`hix possibbli li tagħti l-figuri mitluba tas-serq globalment.

Jien informat ukoll li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma irrapurtat 20 każ ta` serq jew użu llegali ta` l-ilma fl-1992.

Fl-1993 instabu mal-50 każ filwaqt li sas-27 ta` Jannar ta` din is-sena diġa' nstabu 18 il-każ.

F`każijiet ta` serq ta` l-ilma qed isiru nvestigazzjonijiet kriminali waqt f`każijiet ta` użu llegali qed isiru proċeduri fil-Qorti ċivili.

Huwa stmat li bejn 7 u 9 fil-mija tal-produzzjoni ta` l-ilma qed jintilef f`serq.

LUQA - DAWL FL-INDUSTRIAL ESTATE

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi fl-Industrial Estate Ħal Luqa hemm postijiet li ma ġewx imdawwla, u billi żmien ilu kienu anke saru arbli bi tħejjija biex jiġi estiż, jista' dan ix- xogħol issa jitkompla?

Jista' l-Ministru jara x'jenħtieġ biex issir l-estenzjoni ta' l-arblu ta' qrib Hut No. 15?

ONOR.

MICHAEL FALZON: It-talba ta` l-Onor.

Membru biex isir dawl pubbliku fl-Industrial Estate Luqa qed tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

MSU - ALLOWANCES

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Prim Ministru: Hemm impjegati, esperti jew konsulenti ta' l-MSU li barra l-ħlas normali jieħdu xi allowances?

Jekk iva, jista' l-Prim Ministru jagħti lista ta' dawn l- allowances u għal xiex jingħataw?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-allowances li tħallas l- MSU huma dawk li normalment jitħallsu minn ażjendi oħra bhal ma huma "travel", "transport" u "subsistence".

Dawn l-allowances jingħataw għal meta wieħed ikollu jivvjaġġa fuq xogħol kemm f'Malta u anke barra.

Konsulenti barranin jitħallsu dawk l-ispejjeż li jkunu għamlu għat- trasferiment lejn Malta u lura.

Dawn il-konsulenti huma ntitolati wkoll għall-biljett ta' l-ajru darba fis-sena għall-familja tagħhom kif ukoll għal zewg biljetti fis-sena għat-tfal tagħhom taħt it-18-il sena li jkunu qed jistudjaw barra minn Malta.

MSU - NIES IMPJEGATI

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Prim Ministru: Kemm hemm nies ma' l-MSU bħalissa grad grad?

X'inhu s-salarju grad grad?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirreferi lill-Onor Membru għat-tweġiba li tajt fil-11 ta' Jannar, 1994 għall-mistoqsija parlamentari numru 14794.

QORMI - XIRI TA' FLAT TA' FUQ TAL-BLAT

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Billi fi flats tal-Gvern bħal dawk Ta Fuq tal-Blat, Ħal Qormi, hemm min hu interessat li jixtri l-post għalkemm ma ħax l-opportunita' meta dan kien possibbli żmien ilu, jista' l-Ministru jgħid meta se terġa' tingħata din il- possibilta'?

ONOR.

GEORGE HYZLER: L-Inkwilini ta' flats Ta' Fuq tal-Blat jkunu jistghu jixtru l-post fejn joqoghdu meta tigi mnehdija skema apposta fil- futur qarib.

MIA - PROMOZZJONIJIET FIT-TAQSIMA TAT-TIFI TAN-NAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti nformazzjoni dwar il-promozzjonijiet li saru fit-Taqsima tat-Tifi tan-Nar fl-Ajruport Internazzjonali ta' Malta, liema promozzjonijiet ingħataw f'Jannar ta' l-1989 b'seħħ minn Mejju 1988 - fejn saret inġustizzja fl-għoti ta' dawn il-promozzjonijiet?

Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex approva l-ħatriet ta' dawk iż-żewġ suldati li minn gunners ħadu r-rank ta' surġenti u wieħed minnhom reġa' ħa promozzjoni oħra għal Warrant Officer kif ukoll għal dawk l-għaxar gunners li saru Bumbardieri b'detriment għas-suldati sħabhom?

Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex ġie approvat li jsiru żewġ Surġenti u ħames Bumbardieri meta mill-Uffiċċju tiegħu dawk li saret inġustizzja magħhom ġew informati li għandu jsir eżerċizzju ieħor mill-ġdid?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt lilu stess għall-mistoqsija parlamentari numru 16121 fis-Seduta Numru 232.

Irrid inżid li, rigward l- imsemmi każ, l-istess Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji kienet stqarret li "hemm riservi fuq kemm kienet ġusta l-order of seniority oriġinali (ta' 1979) fis-Section u meta s-seniority fl-Armata certament la hi l-unika, u lanqas l-aqwa kriterju li fuqu jiġu bazati l- promozzjonijiet."

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Membru li l- promozzjonijiet fl-Armata isiru fuq ir-rakkommandazzjoni tal-Kap Kmandant.

Dwar it-tielet parti tal-mistoqsija, irrid ngħid li ma naf bl-ebda approvazzjoni kif imsemmija mill-Onor.

Membru.

UNIVERSITA' - ĦATRA TA' KAP TAD-DIPARTIMENT TA' L-ISTORJA

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid xi proċedura ntużat għall-ħatra ta' Kap tad-Dipartiment ta' l-Istorja fl-Universita' dan l-aħħar?

X'metodu uża r-Rettur biex jasal għar-rikomandazzjoni tiegħu lis-Senat?

X'kienet eżatt din ir-rikomandazzjoni?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-proċedura li ntużat fil-ħatra ta' Kap ta' Dipartiment ta' l-Istorja kienet dik normali.

Ir-rakkommandazzjoni kienet li jinħatar Dr V. Mallia Milanes peress li kellu l-akbar appoġġ.

Qiegħed nirriproduċi hawn taħt l-istedina li għamel ir-Rettur ta' l-Universita' lill-membri tad-Dipartiment ta' l-Istorja għall-konsultazzjoni:

"As a result of the Agreement between the Malta Union of Teachers and the University and as subsequently confirmed by Council on 19th May, 1993, members of staff who had their appointment extended over 61 years and who at present occupy administrative posts (such as Heads of Department or Deans), are expected to relinquish these administrative posts.

As a result, I propose to consult all the members of the Department both collectively and singly in order to recommend to Council the appointment of a Head in terms of Section 31h of the Education Act.

Collectively, because it is desirable that all the members of the Department discuss such issues related to the Headship as whether they would like it to be filled in rotation or otherwise, and also express their views on lines of development for the Department in the context of the strategic five-year plan of the University (the final formulation of which needs to be concluded soon).

Singly, in order that each member express his personal preference on the choice of Head, in the light of the general discussion.

I would, therefore, greatly appreciate the presence and active participation of all the members of the Department on Wednesday, 19th January 1994 at 10.00 a.m. in the Rector's Office, Administration Building."

VALLETTA - BARRAKKA TA' FUQ,ŻVILUPP GĦAL CATERING ESTABLISHMENT

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Huwa minnu li qed isiru tħejjijiet biex xi parti mill-Barrakka ta' Fuq tingħata għal żvilupp bħala Catering Establishment?

Jekk iva, f'liema stadju waslu dawn it-tħejjijiet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kien hemm suġġerimenti mill-Uffiċċju tal-Proġett għar-Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta li l-parking area ħdejn is-saluting battery tiġi żviluppata bħala restaurant ta` klassi għolja bħala parti minn programm ta` titjib fl-area tal-Barrakka ta` Fuq.

L-ebda parti mill- Barrakka stess jew mis-saluting battery fil-fatt ma titmiss minn dan il- proġett.

L-idea li qed tkun ikkonsidrata hi li jinħarġu offerti mid-Dipartiment ta` l-Artijiet għall-bini u kiri ta` dan il-post li jrid ikollu dehra li ma tistonax mal-post u li ma jmissx mas-swar.

Naturalment id-disinn irid ikun approvat skond il-proċeduri normali.

Madankollu hemm kwestjoni dwar il-proprjeta` ta` żewġ stores li hemm taħt din l-area msemmija u li huma essenzjali għall-proġett.

DROGA - PUSSESS/TRAFFIKAR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari numri 16226/16017 li kienet dwar pussess u traffikar tad-drogi u mhux dwar kontravenzjonijiet tat- traffiku?

ONOR.

JOE FENECH: Mis-sena 1989 s'issa kien hemm 612 kazi ta' pussess u traffikar ta' drogi li ngiebu quddiem il-Qrati Maltin.

Id-drogi involuti kienu pilloli specifikati, Eroina, LSD, Cocaina u Cannabis, waqt is-sentenzi moghtija jvarjaw minn sentenzi ta' habs, multi, habs u multi, u konfiska ta' proprjeta ta' l-individwu.

Ma tinzammx statistika specifika dwar id-dettalji mitluba f'xi mistoqsijiet li jidhru fit-tieni parti tad-domanda.

MSIDA - ĦMIEĠ U ĠRIEDEN F'CONCEPTION STREET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Minħabba l-periklu ta' strutturi perikolużi u fit-theddida għall-iġene pubblika ikkawżati mill-ġrieden u min-nemus minħabba l-kondizzjoni ħażina li jinsab fih il-bini li kien beda jitwaqqa' fl-Għajn tal-Ħasselin biswit il-Government Flats f'Conception Street, Msida, jistgħu jittieħdu passi biex dan il-bini jitwaqqa' mingħajr aktar dewmien?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Dan il-progett li huwa parti mill-Imsida Flood Relief Project (u mhux progett ta' bini ta' djar).

Ghalhekk nitolbok taghmel din id-domanda lill-Onor.

Ministru ghall-Ambjent.

TA' XBIEX - TISWIJIET F'FOND C4 RC2

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16285 dwar Flat 2, Ta' Xbiex Housing Estate?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-bibien għall-fond imsemmi huma lesti u għandhom jitwaħħlu dalwaqt.

AWTORITA' TAD-DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Meta se jiġu mċaqilqa mill-fondi tagħhom ir-residenti ta' 31 sa 54 Conception Street, Msida?

Dawn se jiġu re-allocated x'imkien ieħor jew f'parti oħra ta' l-istess triq li mistennija titwaqqa' fil-ġejjieni qarib?

X'inhi r-raġuni li minkejja li dawn il-fondi ġew diġa' spezzjonati minn uffiċjali tal-Housing u li dawn ġew mgħarrfa biex ma jagħmlux spejjeż għax huma 'earmarked' għat- twaqqiegħ, sa din il-ġimgħa stess uħud minn dawn l-inkwilini ġew mitluba jimlew applikazzjonijiet tal-housing mill-ġdid kif ukoll li ssottomettew ċertifikat tal-Perit?

ONOR.

GEORGE HYZLER: L-area msemmija mistennija li titwaqqa' aktar 'il quddiem.

Jekk kien hemm min intalab li jimla l-formoli sinjal li kien ghad m'ghandux applikazzjoni mad-Dipartiment tad-Djar li jrid izomm rekord ta' l-allokazzjonijiet li jaghmel.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Housing għadu qed iżomm lura milli jagħti attenzjoni xierqa lill-Housing Case H07931 (Msida) minkejja li wieħed isib fih familja ta' ħamsa minn nies li qed joqogħdu fi premises sub- standard u b'ventilazzjoni inadegwata, b'bini fil-viċin fi stat perikoluż?

ONOR.

GEORGE HYZLER: L-applikazzjoni Nru. HO7931 qed tigi kkonsidrata flimkien ma' applikazzjonijiet ohra ghal lokalitajiet ta' l-Imsida u Birkirkara.