MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 201 It-Tnejn, 6 ta' Diċembru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 201 It-Tnejn, 6 ta' Diċembru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 6 ta' Diċembru, 2004

WERREJ

MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 9

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2005

IT-TIELET JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN 9

AĠĠORNAMENT 47

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 48

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 200 li saret fis-6 ta' Diċembru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ARTIJIET - APPLIKAZZJONIJIET GĦAL XIRI TA' PROPRJETA`

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-viċi prim ministru jgħid kemm kien it- total ta' applikazzjonijiet taħt kull skema ta' xiri kif ukoll kemm ġew konklużi kuntratti u kemm daħħal flus il-gvern għal kull skema sa l-aħħar ta' Awissu 2004?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l- Intern): Ninsab informat illi t-total ta' applikazzjonijiet taħt kull skema maħruġa mill-uffiċċju konġunt dwar xiri u fidi ta' ċnus huwa kif ġej:

Skema Numru ta' Applikazzjonijiet

1996 1,520 1998 91 2001 (sal-5/10/2004) 3,294

In-numru ta' kuntratti konklużi u d-dħul minnhom huwa kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Il-ministru huwa f'pożizzjoni li jislet xi konklużjoni għalfejn fl-1998 kien hemm daqstant diskrepanza fin-numru ta' applikazzjonijiet?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-viċi prim ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, hawnhekk m'għandix l-informazzjoni eżatta imma milli niftakar, din kienet tirriferi għal skema - li kien ħareġ il-ministru responsabbli mill-housing li kien ukoll responsabbli mill-joint office xi xahar qabel l-elezzjoni ta' l-1998 - li kellha closing date mentri l-iskema ta' l-2001 ma kellhiex closing date.

Barra minn hekk, din l- iskema kienet tapplika biss għall-kirjiet u dan jispjega għaliex in-numru ta' applikazzjonijiet kien daqshekk baxx.

Meta mbagħad ġejna biex nagħmlu l-iskema ta' l-2001, rajna x'ġara fl-1996 u fl-1998.

Fil-fatt tgħallimna mid-difetti ta' dawk l-iskemi u lliberalizzajna b'mod li jistgħu japplikaw aktar nies kif fil-fatt qiegħed jiġri.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - EX-PROPRJETA` TAL-KNISJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-viċi prim ministru jgħid kemm għad baqa' applikazzjonijiet biex jiġu proċessati taħt id-diversi skemi ta' xiri jew fidi ta' ex-proprjeta` tal-Knisja?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-qagħda ta' l-applikazzjonijiet sottomessi lill-uffiċċju konġunt taħt l-iskemi tas-snin 1996, 1998 u 2001 hija kif tidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SAĦĦA - PAZJENTI LI NTBAGĦTU GĦALL-KURA BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`: Jista' l-ministru jgħid kemm il-gvern ħallas għall- pazjenti Maltin biex jiġu kkurati barra minn Malta fis-snin 2002, 2003 u 2004 (s'issa)?

Kemm-il pazjent ġie msiefer, għal liema pajjiżi u għal- liema tip ta' kura jew operazzjonijiet?

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Ministru tas- Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`): Fis-snin imsemmija tħallsu l- ammonti:

|Sena |Ammont | | |Imħallas | |2002 |Lm388,992 | |2003 |Lm429,583 | |2004(sa|Lm368,725 | |02/09/0| | |4) | |

Numru ta' pazjenti li kellhom bżonn isiefru għall-kura kien:

|Sena |No.ta'|Ingilt|Iżra| | |pazjen|erra |el | | |ti li | | | | |siefru| | | |2002 |230 |229 |1 | |2003 |240 |239 |1 | |2004(s|175 |174 |1 | |a | | | | |31/08/| | | | |04) | | | |

Dawn il-pazjenti ntbagħtu għal investigazzjonijiet u operazzjonijiet speċjalizzati fil-moħħ, fid-dahar, fl-għadam, fl-għajnejn, fil-widnejn, fl- imsaren u fil-kliewi.

Intbagħtu wkoll pazjenti għal trapjanti tal-fwied u tal-mudullun u tfal għal operazzjoni fuq il-qalb.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, peress li skond din l-istatistika jidher li kien hemm pazjent kull sena li fil-perjodu ndikat intbagħat l- Iżrael filwaqt li l-oħrajn intbagħtu l-Ingilterra, tista' s-segretarju parlamentari tgħid, għal kull bon fini, x'tip ta' kura wieħed jingħata fl- Iżrael?

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Sur President, biex inkun onesta ma nafx għal liema speċjalizzazzjoni ntbagħtu Iżrael il-persuni ndikati.

Jien ġdida f'dan il- qasam u lanqas għandi l-esperjenza medika.

Ħafna pazjenti jintbagħtu l- Ingilterra minħabba li jeżisti bilateral agreement ma' dan il-pajjiż.

Din is-sistema ilha għaddejja għal bosta snin u dan it-tip ta' arranġament għen ħafna biex numru dejjem akbar ta' Maltin setgħu jintbagħtu l-Ingilterra biex jingħataw il-kura fi sptarijiet hemmhekk, sakemm l-ispeċjalizzazzjoni ma setgħetx tiġi moqdija ġewwa pajjiżna stess.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET TAL-QALB

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`: Jista' l-ministru jgħid kemm saru operazzjonijiet ta' l- hekk imsejħa heart bypasses fis-snin 2002, 2003 u 2004 (s'issa)?

ONOR.

HELEN D'AMATO (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil- Komunita`): Ninsab informat li d-data management unit fl-Isptar San Luqa għandu informazzjoni dwar l-operazzjonijiet kirurġiċi mis-sena 2002 sa' Ġunju, 2004 mis-surgical operations register ta' l-isptarijiet San Luqa u Karen Grech (SLH-KGH).

In-numru ta' operazzjonijiet reġistrati ta' coronary artery bypass grafts (CABG), hekk imsejħa heart bypasses, fis-snin 2002, 2003 u Jannar sa Ġunju 2004 huma kif ġej:

|Sena |Total ta' | | |CABG's | |2002 |397 | |2003 |476 | |2004 |262 | |(Jan-Ġun) | |

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Is-segretarju parlamentari hija f'pożizzjoni li tindika, imqar approssimament, kemm tiġi tqumlu lill-gvern operazzjoni tipika ta' heart bypass?

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Peress li f'din ir-risposta m'hawnx l-informazzjoni indikata u peress li bħalma diġa` għedt f'xi seduta oħra, jien la nħobb nispara 'l isfel u lanqas 'il fuq, m'iniex f'pożizzjoni li ngħid kemm tiġi tqum operazzjoni tal-bypass.

Pero' jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija speċifika, m'għandix dubju li r-risposta tingħatalu.

MALTACOM - SUSSIDJARJI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' l-ministru jgħid kemm hemm sussidjarji tal-kumpannija Maltacom?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-ministru jgħid kemm fir-realta` għad fadal attivi minn dawn is-sussidjarji?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: X'irid ifisser bil-kelma "attivi"?

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ħalli nagħti eżempju.

Kien hemm kumpannija li kienet tieħu ħsieb is-security u għalkemm isimha bħala kumpannija għadu jidher, fir-realta` din spiċċat.

Meta lill-ministru qed nistaqsih kemm għad fadal kumpanniji sussidjarji li fil-verita` huma attivi mhux qed nirriferi għal każijiet simili imma għal dawk li fihom ix-xogħol ikun għadu għaddej.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien staqsejt x'irid ifisser bil-kelma "attivi" għax hemm diversi definizzjonijiet tagħha.

Jekk qed nifhem sew, l-Onor.

Mizzi qed jistaqsini jekk dawn il-kumpanniji għadhomx qed jagħmlu trading.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Le, mhux f'dak is-sens.

Jien qed nistaqsih kemm minn dawn il-kumpanniji li nħolqu biex jagħmlu ċertu tip ta' xogħol, fir-realta` għadhom jagħmluh peress li l-Maltacom issa ddeċidiet li terġa' tgħaqqad uħud mill-kumpanniji sussidjarji magħha.

Jiġifieri kemm minn dawk is- sussidjarji li għadhom jeżistu fil-kotba, għadhom jiffunzjonaw fil- prattika?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Li nista' ngħid lill-Onor.

Interpellant hu li jekk jara l-aħħar AGM li sar mill-Maltacom, fih għandu jsib rapport dettaljat dwar l-operazzjonijiet ta' kull waħda.

Minnu żgur joħroġ ċar x'kienet il- funzjoni oriġinali ta' kull kumpannija u jekk din għadhiex teknikament tagħmel trading - naħseb li din hija l-aħjar kelma aċċettata fil-livelli kollha - jiġifieri if it's still a trading company or a non-operating company.

Dan jirriżulta mid-dħul u l-ħruġ li jiġi rrapportat kull sena.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sakemm din id-domanda ma tkunx ta' preġudizzju għall-operat kummerċjali tal-kumpannija u fil-kontest tal-proċess ta' privatizzazzjoni li għaddej bħalissa fil-Maltacom, il-ministru huwa f'pożizzjoni li jgħid x'se jsir minnhom eventwalment il-kumpanniji sussidjarji tal-Maltacom?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ikun tajjeb li forsi nifhmu sew x'ifisser proċess ta' privatizzazzjoni.

Dan ifisser li l-gvern ibigħ ix-shareholding tiegħu fil- Maltacom plc.

Il-gvern m'għandu ebda ishma f'dawn il-kumpanniji sussidjarji.

ENEMALTA/MALTACOM - VOLUNTARY RETIREMENT SCHEMES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Sakemm dan ma jmurx kontra l- interessi kummerċjali tagħhom, jista' l-ministru jgħid jekk hux qed jiġu kkonsidrati voluntary retirement schemes għall-ħaddiema tal-korporazzjoni Enemalta u tal-Maltacom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-korporazzjoni Enemalta qiegħda tagħmel human resource audit tad-diviżjonijiet tagħha u għadu prematur biex tgħid jekk hux se jiġi kkonsidrat l-irtirar taħt l-iskemi volontarji.

Rigward il-Maltacom, nitlob l-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 1130.

AMBAXXATUR GĦAS-SLOVENJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jikkonferma l-ministru li l-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, se tinħatar ambaxxatur għas-Slovenja mill-1 ta' Jannar, 2005?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Le.

KOMPETITTIVITA` U KOMUNIKAZJONI - SAFAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita` u l-Komunikazzjoni: Jista' l-ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8656 u jgħid kemm-il żjara barra mill- pajjiż għamlu l-uffiċjali tad-dipartimenti, awtoritajiet, entitajiet, eċċ., li jaqgħu taħt il-ministeru matul l-ewwel disa' xhur tas-sena u fuq liema oqsma?

Kemm hi l-ispiża globali nvoluta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u l-Komunikazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

KOMPETITTIVITA` U KOMUNIKAZZJONI - SAFAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni: Jista' l-ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari 8657 u jgħid kemm-il żjara barra mill-pajjiż għamel hu u l-uffiċjali tal-ministeru matul l-ewwel disa' xhur tas-sena u x'oqsma kienu jispeċjalizzaw dawn iż-żjajjar?

Kemm hija l-ispiża globali nvoluta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-total taż-żjajjar barra mill- pajjiż li għamel il-ministru u l-uffiċjali tal-ministeru għall- kompetittivita` u komunikazzjoni matul l-ewwel disa' xhur tas-sena hu ta' 30.

L-oqsma li fuqhom saru dawn iż-żjajjar kienu dawk li għandhom x'jaqsmu ma':

Joint OECD Transport Research Transport Telecom and Energy - Council Meeting ECMT - Taskforce on Security and Terrorism in Transport TEN-T Projects Seminar Meeting of the Board of Governors IMLI ECMT - Group on Road Transport Euromed Transport Project Informal Ministerial Broadband Conference Competitiveness Council Meetings EIPA Training Programme Seminar - European Negotiations 30th CERP Plannary Meeting High Level European Policy Summit - Harnessing the Power of Enlargement Dutch Presidency - Short Sea Shipping Meetings Posidonia 2004 TTE Council Meeting Ten Financial Assistance Committee - Transport Sector Meeting Technical Working Party on the New Directive of Service Working Party on the Directive for the Provision of Services in the Internal European Charter Conference on Small and Medium Enterprises High level Group on Competitiveness and Growth Informal Competitiveness Council Meeting

In-nefqa totali ammontat għal Lm18931.39

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - SAFAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8653, jista' l-ministru jinformani kemm hi l-parti li tħallset mill-Unjoni Ewropea?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent): L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

GĦAWDEX - SAFAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' l-ministru tirrispondi mistoqsija parlamentari 8654 u tgħid kemm-il żjara barra mill-pajjiż għamlu l- uffiċjali tad-dipartimenti li jaqgħu taħtha matul l-ewwel disa' xhur tas- sena u fuq liema oqsma?

Kemm hija l-ispiża involuta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 8910.

TRASFERIMENT TA' MINISTRI/MINISTERI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8867, jista' l-prim ministru jinformani kemm fil-fatt kienu l-ispejjeż tal- ġarr u ta' l-għamara ġdida li nxtrat u/jew inkriet?

Saru xi alterazzjonijiet jew xogħlijiet oħra fil-postijiet il-ġodda u jekk iva, kemm ġew jiswew?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed nipprovdi t-tagħrif mitlub dwar it-trasferiment tal-ministeru tal-finanzi mill-Auberge d'Aragon u House of Catalunya għal Cavalier House u Maison Demandols fil-Belt Valletta:

Spejjeż ta ġarr Lm1,758 Xiri ta' għamara Lm3,003 Alterazzjoni/Xogħolijiet oħra Lm 242

Rigward it-trasferiment ta' ministeri oħra, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministri kkonċernati.

PULIZIJA - PUSSESS U/JEW TRAFFIKAR TA' DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-viċi prim ministru jgħid meta persuna taħt l-eta` ta' 18–il sena tiġi akkużata b'xi reat bħal dik ta' pussess jew traffikar ta' droga, quddiem liema qorti tidher, jekk hux dik tal-minorenni?

Jekk iva, jista' jgħid x'inhu l-massimu tal-piena f'dik il-qorti?

F'pajjiżna persuna ta' 15–il sena tista' teħel il- ħabs?

Jekk iva, fejn tiġi skontata s-sentenza?

ONOR.

TONIO BORG: Persuna taħt l-eta` ta' 18-il sena tidher quddiem il- qorti tal-maġistrati bħala l-qorti tal-ġudikatura kriminali fejn tkun għalqet is-16-il sena, u quddiem il-qorti tal-minorenni meta tkun taħt dik l-eta` anke fil-każijiet ta' pussess u/jew traffikar ta' droga.

Kemm il- qorti tal-minorenni u l-qorti tal-maġistrati tista' wkoll, skond il- kompetenza tagħha, taġixxi bħala qorti istruttorja fejn il-każ jispiċċa quddiem il-qorti kriminali.

Skond il-kodiċi kriminali il-minorenni li jkun għalaq l-14-il sena iżda ma jkollux 18-il sena jeħel il-piena applikabbli għar-reat imnaqqsa bi grad jew tnejn.

Il-massimu tal-piena fil-qorti tal- minorenni għalhekk hija disa' snin priġunerija f'każ ta' traffikar ta' droga u disa' xhur fil-każ ta' pussess.

Il-piena ta' priġunerija tiġi skontata fil-youth offenders unit rehabilitation section tal-faċilita` korrettiva ta' Kordin.

Dan hu unit awtonomu u mifrud mill-bqija tal-ħabs.

PULIZIJA - QBID TA' DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Waqt li nifraħ lit- taqsima ta' kontra d-droga għas-suċċessi li għamlet matul din is-sena, jista' l-viċi prim ministru jgħid liema droga u f'liema kwantita` nqabdet s'issa din is-sena?

F'liema nħawi?

Kemm tressqu nies il-qorti fuq kazi ta' drogi din is-sena?

Minn liema lokalitajiet kienu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul din is-sena kien hemm 546 persuna li tressqu l-qorti fuq akkużi relatati mad-droga, filwaqt li l- ammont u t-tip ta' droga li nqabdet mill-pulizija huwa kif ġej:

Cocaine 116 grms Heroin 740 grms Cannabis plants 293 plants Cannabis grass 2.347 kg Cannabis resin 35.560 kg Cannabis seed 2,281 seeds Cannabis joints 11 joints Ecstacy 5,853.5 tablets Amphetamine 69.4 grms Dalmain 4 tablets Methadone 1 lt

Infomat ukoll li l-lokalitajiet involuti huma kif jidher fuq it-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, il-mistoqsija li se nagħmel aktar hija assoċjata mar-risposta tal-mistoqsija preċedenti.

Ma jaħsibx il-ministru li l-youth offenders unit fir-rehabilitation section għandha idealment tkun maqtugħa mill-faċilita` korrettiva ta' Kordin?

Jikkonferma li ħafna pajjiżi oħrajn jużaw din is-sistema?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-viċi prim ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, huwa veru li hemm pajjiżi li għandhom istituzzjonijiet speċifiċi minflok joqogħdu jibagħtu liż-żgħażagħ ġewwa l- ħabs.

Dan il-unit, li l-ftuħ tiegħu kien il-proġett prinċipali ta' dan il- gvern, huwa ħabs għalih, ir-reġim m'huwiex daqshekk iebes u fih programmi speċjali għaż-żgħażagħ - bħalissa hemm madwar 24 wieħed - li jkun hemm ġewwa fih.

Ġeneralment ħafna miż-żgħażagħ japplikaw għall-programm ta' rijabilitazzjoni mill-problema tad-droga - dawn jistgħu jkunu qegħdin hemmhekk jew għax ikunu huma stess vittmi tad-droga jew inkella għax ikunu kkommettew reati oħra, bħal serq - lejn l-aħħar sentejn tal-piena tagħhom biex malli jispiċċaw il-programm ma jerġgħux jidħlu lura l-ħabs.

Skond il- ħteġijiet ta' dak li jkun, hemm tliet istituzzjonijiet fejn dawn jistgħu jmorru u dawn jinsabu barra mill-ħabs.

Wieħed minnhom huwa s-SATU li jinsab l-Imtaħleb u min imur fih ikollu programm anke biex joħroġ jaħdem, jiġifieri ma joqgħodx il-ħin kollu magħluq ġewwa.

Imbagħad hemm l-istituzzjoni tal-Caritas li jinsab Baħar iċ-Ċagħaq, fejn ikollhom parti li jkunu ġewwa u parti li jkunu barra.

Dan minkejja li jkunu qed jiskontaw is-sentenza għax bir-regolamenti ġodda tal-ħabs, il- fatt li jkunu qegħdin fi programm, awtomatikament, jitnaqqas mis-sentenza tagħhom, mentri qabel kien ikollok tagħmel ħafna petizzjonijiet lill- President biex jaħfrilhom għaż-żmien li għamlu fil-programm ta' rijabilitazzjoni.

Jiġifieri l-fatt li qiegħed fil-programm, qisu qiegħed il-ħabs għal skopijiet ta' piena.

Imbagħad hemm it-tielet istituzzjoni li hija dik ta' Santa Marija mmexxija mis-Sedqa fejn prattikament għandek ukoll l-istess reġim.

Dawn huma kompletament barra mill-ħabs.

Taħt ir-regolamenti tal-ħabs huwa possibbli wkoll li bil-kunsens tal- ministru jintbagħat xi żagħżugħ jew żagħżugħa li għalkemm ma jkollhomx il- problema tad-droga, ikollhom problemi oħrajn.

Dawn rari jintużaw imma ntużaw f'żewġ każijiet, partikolarment ta' tfajliet li kienu ta' l-eta` tenera ta' 16-il sena, li weħlu sentenza qasira ta' ħabs - ta' xi xahar - u biex ma jagħmlux dak iż-żmien hemmhekk, marru f'post ieħor fejn hemm ċerta sorveljanza u jistgħu jagħmlu ċertu xogħol fil-komunita`.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Huwa minnu li fir-realta` d-detenuti li jkunu fil- youth offenders unit ma jkollhom l-ebda kuntatt, fl-ebda ħin tal-ġurnata, mal-priġunieri l-oħrajn?

Barra minn hekk, il-bieraħ iltqajt ma' tifel li għad għandu 13 jew 14-il sena u xi ħadd li jiġi minnu qalli li dan diġa` jinsab on probation mill- qorti fuq ħames serqiet.

Jista' l-ministru jgħid fejn jintbagħtu tfal ta' din l-eta` jekk ikunu issentenzjati?

ONOR.

TONIO BORG: Dawk li jkunu detenuti fil-YOURS ma jkollhomx kuntatt mal-ħabsin barra l-YOURS pero' jkollhom kuntatt mal-ħabsin l-oħra ġewwa l- YOURS inkella jispiċċaw in a solitary confinement.

L-interess tagħna hu li ma jitħalltux mal-hardened criminals imma li jitħalltu ma' l-oħrajn li hemm fil-YOURS, m'hemm xejn ħażin fiha.

Qabel ma nirrispondi għat-tieni parti tad-domanda rrid ngħid li fil-ħabs bilfors irid ikollok unit għaż-żgħażagħ għax dawn ikollok minnhom - meta ngħid "żgħażagħ" qed nirriferi għal persuni ta' 20 jew 22 sena - li jkunu qegħdin jiskontaw sentenza ta' omiċidju volontarju.

Dawk ma tistax tibgħathom barra mill-ħabs.

Meta jkun hemm sentenzi ta' ħabs fil-konfront ta' persuni ta' 14-sena ...

L-ewwelnett dawn il-każijiet, għalkemm ma rridx ngħid li ma jeżistux, huma rari ħafna.

Għaliex?

Għax il-qorti diġa` għandha l-poter - u għamilt riferenza għaliha - li f'każ ta' żgħażagħ tista' jew tinżel taħt il-minimum biex ma tagħtihx il-ħabs, jew inkella għalkemm ma tinżilx taħt il-minimum tnaqqas il-minimum b'żewġ gradi minħabba l-eta` ta' dak li jkun, u ħafna drabi jekk xi ħadd jispiċċa verament il-ħabs f'dik l-eta`, ikun minħabba li ripetutament ikun ingħata ċans u għal xi raġuni jew oħra jkun impossibbli li jinżamm x'imkien ieħor.

F'dak il-każ dan xorta waħda jmur ġewwa dan il- unit.

Fil-fatt skond ir-regolamenti tal-ħabs malli tidħol persuna taħt is-16-il sena, id-direttur irid javża lill-ministru wkoll.

Din għamilniha biex ma jinsewx li din il-persuna tkun qiegħda hemmhekk.

Fil-fatt din ikollha programm ta' riabilitazzjoni jew mill-problema tad-droga jew inkella mill- problemi li għalkemm ma jkunux relatati ma' droga, ikunu qed iġegħluha taqa' f'dawn l-iżbalji u f'dak il-każ il-ministru jista', wara li jitlob il- pariri, ineħħiha mill-ħabs u jpoġġiha x'imkien ieħor jekk ikun hemm xi ħadd li jkun lest li jaċċettaha.

Irrid ngħid illi fiż-żewġ każijiet li kelli kien hemm - ħafna drabi dawn ikunu istituzzjonijiet reliġjużi - min aċċetta li dawn imorru magħhom.

Jiġifieri dejjem ikun hemm soluzzjoni.

Ma naħsibx li xi ħadd jieħu gost jara tfal ta' 14-il sena l-ħabs speċjalment meta ma jkunux fuq omiċidji imma fuq reati li għalkemm ikunu serji fil-konfront ta' l-eta' tagħhom, m'għandhomx iwasslu biex ikunu ġewwa istituzzjoni ta' ħabs.

QRATI - PERSUNI AKKUŻATI B'PUSSESS/TRAFFIKAR TA' DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-viċi prim ministru jgħid matul din is-sena s'issa kemm kien hemm persuni, rġiel u nisa separatament, li tressqu l-qorti u ġew akkużati b'pussess ta'droga jew bi traffikar ta'droga, u b'pussess u traffikar tad-droga?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul din is-sena, s'issa, kien hemm 410 persuni, li 353 minnhom kienu rġel u 57 kienu nisa, li tressqu l- qorti mill-pulizija fuq pussess ta' droga, filwaqt li n-numru ta' dawk imressqa l-qorti mill-pulizija fuq traffikar, liema akkuża tinkludi wkoll il-pussess, kienu 136, li 127 minnhom kienu rġiel u disa' nisa.

CCF - PERSUNI LI QED JISKONTAW XI TIP TA' SENTENZA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-viċi prim ministru jgħid kemm hemm nies li qed jiskontaw sentenza ta' ħabs fil- faċilita` korrettiva ta' Kordin wara li nstabu ħatja fuq akkużi konnessi mad-droga?

Jista' jagħti n-nazzjonalita` tagħhom?

Kemm minnhom huma nisa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif tidher fit-tabella hawn taħt:

Sentenzjati fuq reati konnessi ma' droga

|Nazzjonali|Irġie|Nisa| |ta' |l | | |Maltija |36 |1 | |Bulgara |1 |0 | |mir-Renju |3 |1 | |Unit | | | |Olandiża |3 |0 | |Taljana |1 |1 | |Libjana |26 |1 | |Tuneżina |1 |0 | |Torka |0 |4 | | | | | |TOTAL |71 |8 |

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Dikjarazzjonijiet għas-sena 2003 magħmula skond paragrafi 48 u 49 tal- Kodiċi ta' Etika għall-Ministri u Segretarji Parlamentari.

THE DEPUTY SPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2005

IT-TIELET JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-mozzjoni numru 159 tas-16 ta' Novembru, 2004 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum huwa ta' tliet sigħat u dan għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni bl-aħħar nofs għall-gvern.

Jekk jogħġbu, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin iressaq ir- riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, nipproponi:

VOT 48 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm11,100,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 48 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2005.

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm993,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2005.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, kif inhi l-konswetudni se nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm14,875" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm14,874".

Delete the figure "Lm14,875" and substitute therefore the figure "Lm14,874".

Sur President, din hija l-ewwel okkażjoni tiegħi mis-sħubija 'l hawn li se nitkellem fuq is-suġġett ta' l-affarijiet Ewropej.

Pero` qabel nibda nixtieq nieħu l-okkażjoni biex f'ismi, u naħseb anke f'isem l-oppożizzjoni, nifraħ lill-ex-ministru Joe Borg li llum jokkupa l-post ta' kummissarju fl- Unjoni Ewropea.

Nifraħ ukoll lill-ħames membri parlamentari li ġew eletti bħala membri tal-parlament Ewropew, tlieta minn din in-naħa u tnejn min- naħa tal-gvern kif ukoll lill-ministru stess li ħdimt miegħu fil- konvenzjoni bħala osservatur fil-parlament Ewropew.

Dan jaf li għandi rispett personali lejh u li kemm il-vot li naqqastlu u anke l-kritika li se nagħmillu m'hijiex ovvjament indirizzata lejh personali imma lejn il- politika tal-gvern tiegħu.

Fil-fatt jien nista' nikkritikah dwar dak li għamel ħaddieħor u li mhux bilfors hu responsabbli għalih hu imma qed iġorru hu, għalkemm forsi ma jaqbilx miegħu perfettament.

Se nikkritikah dwar oqsma li mhux bilfors hu għandu say fihom issa imma li għandhom x'jaqsmu mal-politika Ewropea.

Issa huwa l-waqt li nitkellmu dwar dawn l-affarijiet meta qed nitkellmu dwar il-politika Ewropea f'dan id-dibattitu.

Dawn jinkludu kemm aspetti ta' amministrazzjoni tal-ministeru, u anke wkoll aspetti politiċi, mil-lat ta' policies, per eżempju.

Qabel xejn, Sur President, il-pożizzjoni tal-partit Laburista, wara li l- poplu għamel għażla ċara fl-elezzjoni ta' April tas-sena 2003, kulħadd jafha bħalma kulħadd jaf x'kienet il-pożizzjoni qabel l-elezzjoni.

Pero' hemm dikjarazzjonijiet wara l-elezzjoni li huma importanti ħafna u jkun tajjeb li wieħed ifakkarhom.

Per eżempju, dikjarazzjoni li saret mill- mexxej tal-partit fil-parlament meta ġie approvat it-trattat ta' l-adeżjoni tgħid ċar li:

"Inwiegħed li l-oppożizzjoni taħdem qatigħ ħalli d-deċiżjoni li ħa l- poplu, kienet x'kienet, issa li ttieħdet, twassal għal futur aħjar minkejja kollox u sabiex dan isir fir-rispett tal-kisbiet nazzjonali li nistgħu niftaħru bihom; indipendenza, il-ħelsien, newtralita`, ġustizzja soċjali għaliex dawn kienu kisbiet tagħna l-Maltin u tagħna biss.".

Fuq dan kulħadd jaqbel.

Dan kompla jgħid li fiż-żmien li għandna quddiemna, ejja nkomplu naraw kif nibnu fuq dak li sar u mhux inħottu.

Jien se nitkellem b'dan l-ispirtu għaliex kif il-partit aċċetta u ammetta li hemm deċiżjoni demokratika tal-poplu, aħna rridu naħdmu ħalli nakkwistaw l-aħjar li nistgħu għal pajjiżna u nnaqqsu l-effetti negattivi kemm jista' jkun.

Sur President, ma' dan irid jiżdied l-impenn meħud mill-partit fil- konferenza ġenerali tiegħu fejn qal li sew fl-oppożizzjoni u sew fil-gvern, hu jrid jaħdem bla heda ħalli b'kull mod u safejn ikun possibbli jagħmel ħiltu kollha sabiex ixejjen l-aspetti kollha negattivi li jista' jkollu l- pakkett li l-gvern Nazzjonalista ftiehem dwaru ma' l-Unjoni Ewropea u jara li l-ftehim ma' l-Unjoni Ewropea ma jkunx ta' żvantaġġ u ta' ħsara għall- poplu Malti u Għawdxi, speċjalment għall-ħaddiema.

Fejn huwa tajjeb, Sur President, jien se ngħid kif jista' jitjieb u fejn hu ħażin ejja naqblu kif nistgħu nirranġawh jew nilqgħu kontra l-effetti ħżiena tiegħu.

Jien minn hawn infakkar fil-wegħda li għamel il-partit Laburista f'dokument imsejjaħ "Il-partit Laburista u l-Unjoni Ewropea għall- aħjar ġid tal-Maltin u Għawdxin" li kien adottat mill-konferenza ġenerali.

Fil-fatt dan igħid hekk:

"Il-partit Laburista jaf kemm huma stretti r-regoli u l-istrumenti burokratiċi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jemmen li minkejja kollox xorta jkun għad hemm lok li wieħed jiddiskuti mill-ġdid ma' l-Unjoni Ewropea sitwazzjonijiet li jistgħu jiżviluppaw aħna u napplikaw ir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea u jkun jidher ċar li l-effett ekonomiku, soċjali jew ambjetali tagħhom ta' dawn il-miżuri se jkun wieħed negattiv fuq xi settur partikolari jew il-pajjiż in ġenerali".

Sur President, jekk jinħolqu sitwazzjonijiet bħal dawn inkunu lesti biex flimkien mal-gvern immorru niddefendu l-interessi tal-ħaddiema u tal-poplu Malti.

Meta se nkunu fil-gvern wara l-elezzjoni li ġejja, hekk se nagħmlu.

M'iniex se noqgħod nagħmel attakki personali fuq żbalji u nuqqasijiet.

Il- poplu li qed iħoss, speċjalment dawk is-setturi li huma maqrusin illum, żgur li jitkellmu aħjar minni fuq dak li qegħdin iħossu u dak li jintlaqtu bih.

Minkejja li hemm ħafna affarijiet xi tgħid se mmur direttament fuq il-punti li rrid nitkellem dwarhom għax il-ħin huwa ristrett ħafna.

Fil-fatt se nibda mill-ewwel fuq l-aspetti amministrattivi tar-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea u l-istaff Malti li hemm ġewwa Brussell.

Se nagħmel sensiela ta' mistoqsijiet li nispera l-ministru jkollu ċans jirrispondi.

Min jagħżilhom u kif jintagħżlu dawn?

Min għandu l-aħħar say fl-għażla tagħhom?

Il-Laburisti x'ċans għandhom?

Il-prim ministru qal li mhux sew li nies kapaċi jitwarrbu minn ċerti pożizzjonijiet għaliex ikunu qraba ta' xi ħadd.

U jien nistaqsi: Allura sewwa li nies kapaċi jitwarrbu sempliċement għaliex ikunu Laburisti?

Jien informat, Sur President, li fi Brussell m'hemmx focusing biżżejjed dwar dak li jolqot lil Malta.

Hemm persuni li jagħmlu l-monitoring tad- direttorati ġenerali differenti imma ħadd m'hu qed jiffoka direttament fuq setturi ta' interess partikolari għal Malta, bħalma hu t-turiżmu, per eżempju, u dwar kif nistgħu nintlaqtu minn xi direttivi.

Aħna ċerti, Sur President, li dawk li qed jintbagħtu Brussell għandhom il- kompetenzi meħtieġa?

Hawnhekk nixtieq nagħmel riferenza partikolari għal dawk imsejħin bħala technical attaches.

Jien informat li hemm ċerti technical attaches f'ċerti suġġetti li n-knowledge tagħhom f'dak is-suġġett leaves much to be desired.

Nixtieq nistaqsi wkoll kemm se jkun il- complement finali għal Dar Malta u kif se jintgħażel id-deputy permanent representative.

Sur President, la qed insemmu Dar Malta rrid infakkar li dan kien dak li "The Times" sejħitlu "political blunder of the first order".

Fil-fatt din tkompli tgħid li:

"The purchase of the building does indeed call for censor of the administration's decision.".

Din kienet l-opinjoni ġenerali ta' kważi kulħadd meta rajna li l-iċken pajjiż jixtri l-ogħla proprjeta`.

Li tonfoq Lm10 miljun biex tixtri bini dilapidat li, kif ġie deskritt, has to be entirely re-developed, ma kienet xejn ħlief fanfarunata.

Sur President, l-argument li n-naħa l-oħra evitat li taffronta kien dejjem - mhux min kienu n-nies, dak ma nidħolx fih jien – jekk fis-sitwazzjoni finanzjarja li qegħdin fiha bħala pajjiż nifilħux għal kapriċċ bħal dan.

Infakkar li sal-lum il-prim ministru għadu ma qalilniex jekk aħniex se nkunu eżentati mill-ħlas tat-taxxa Belġjana fuq il-bini jekk partijiet mill- bini se jiġu mikrija lil ħaddieħor.

Qal biss li Allaħares ikun hekk.

Pero` jien naħseb li l-prim ministru jaf u mhux ma jafx.

La qed nitkellmu fuq Dar Malta nixtieq nindirizza mistoqsija lill-ministru dwar il-policy fuq il-ftuħ, l-għeluq jew id-downgrading, biex ngħid hekk, ta' l-ambaxxati fl-Ewropa.

Mhux se nitkellem fuq pajjiżi oħra għax se jitkellem il-kollega tiegħi iktar 'il quddiem.

Pero` pajjiżna jiflaħ dawn l-ambaxxati kollha meta l-ministri ta' l-affarijiet barranin illum jiltaqgħu fuq bażi regolari fil-laqgħat fi ħdan l-Unjoni Ewropea u r- rappreżenetanti permanenti fil-COREPER jiltaqgħu kull ġimgħa, biex ma ngħidx kuljum?

Nixtieq inkun naf x'inhi l-policy ħalli għallinqas inkunu nafu jekk aħniex se nibqgħu nżommu dawn il-postijiet miftuħin biex nippremjaw lill-ħbieb ħalli nagħmluhom ambaxxaturi jew inkella non-resident ambassadors b'dawn il- cushy jobs.

Jien nistaqsi jekk il-ministru huwiex jagħmel auditing ħalli jara dawn l-ambaxxaturi humiex jagħtu value for money lil pajjiżhom.

Sur President, ħaġa li nnotajt fl-estimi hija li m'hemmx vot għall-MIC.

Ma jidher imkien li hemm vot għall-MIC u nistaqsi x'se jsir minnu dan.

Dan għamel xogħlu bħala trumbetta ta' propaganda għall-politika tal-gvern?

Issa x'se jiġri minnu?

Nixtieq ukoll li l-ministru jispjega u jipprova jiġġustifika quddiem il- poplu, kif fis-sitwazzjoni finanzjarja li qegħdin fiha, qaxxarna u sallabna lix-xjuħ kollha ta' Malta biex f'sena niġbru Lm1 miljun minn fuqhom, imbagħad fl-estimi nsibu li l-gvern qed jipprogramma li biex iżomm il-konferenza tal-kapijiet tal-Commonwealth qed jivvota s-somma ta' Lm1.5 miljun għal jumejn!

Apparti l-fatt li hemm Lm400,000 oħra għall-forum on Europe, allura jiġu Lm2 miljun għaż-żewġ konferenzi.

Lill-ministru nixtieq nistaqsih jekk kemm-il darba jiġġustifikax li f'ġurnata nonfqu dak kollu li slaħna minn fuq l-anzjani kollha ta' Malta.

Meta għamilna l-Euro-Med conference hawn Malta fl-1997 u l-ex-prim ministru kien xeba' jistaqsina kemm se tqumilna - din qamet madwar Lm0.25 miljun u l- ammont li ma ġbarniex minnhom kien ta' Lm10,000 biss - u ġejt hawn bir- rendikont, beda jgħajjat minn hawnhekk "ma rridx naf!".

Għedtlu: Ma tridx taf għaliex taf li ġbarna l-flus kollha!

Agħmlu bħalna!

Dan kien gvern li kien għadu kemm tilef Lm0.75 miljun fuq l-organizzazzjoni ta' Crans Montana meeting li minnu Malta ma ħadet assolutament xejn.

Sur President, jien m'għandix xi ngħid fuq l-MEPs għax jidhru li qegħdin jingranaw u ngħid li ħasra li ma jistgħux ilaħħqu ma' iktar kumitati fil- parlament Ewropew.

Għadu kmieni, pero` jien inżomm għajnejja fuq il-ħidma tagħhom għaliex naħseb li ta' min jara x'inhuma jagħmlu.

Hawnhekk nixtieq nifraħ - għaliex le - lill-gvern u lil kulmin kien involut biex akkwistajna anke s-sitt siġġu fil-parlament Ewropew.

Pero` bħalma jaf il-ministru, fid- dokument li konna bgħatna lill-konvenzjoni dwar il-futur ta' l-Ewropa jien u l-Onor.

Alfred Sant f'Mejju ta' l-2003, konna għedna eżatt:

"It is inconceivable how a national representation made up of only four members ...."

Dik il-ħabta fil-konvenzjoni kienu qed jgħidu li għandu jkollna erbgħa u mhux ħames membri –

"... in the European parliament could possibly cope with attendance at preliminary sessions, committees, meetings, etc. and be productive.

The minimum representation of any member state in the European parliament, no matter what ceiling is placed on the total number of Euro MPs, should not be set less than six.".

Issa hawnhekk qegħdin nieħdu gost li dan ġie milħuq.

Sur President, rigward il-kumitat ta' l-affarijiet barranin u Ewropej, kumitat ta' skrutinju tal-liġiijet ta' l-Unjoni Ewropea nifraħ lill-kollega tiegħi - dan qed ngħidu mhux għaliex qiegħed quddiemi għaliex diġa` kelli fin-noti biex ngħid dan - l-Onor.

Jason Azzopardi għall-mod kif qed imexxih.

Għandna ftit differenzi żgħar, imma mexjin u mexjin tajjeb.

Ħasra li m'għandniex ħin iktar għaliex aħna lkoll part-timers.

Irrid ngħid grazzi lir-research analysts li qed jagħmlu xogħol utli ħafna u b'mod partikolari s-segretarja Pauline Abela li nsibuha, biex ngħid hekk, f'kulma jkollna bżonn.

Pero` f'dan il-kontest nixtieq li ma nħallux - dan diġa` esprimejnieh fil- kumitat - li l-burokrazija żejda fil-ministeri differenti tnaqqar miż-żmien ta' sitt ġimgħat li hemm bejn meta l-liġijiet jaslu fil-ministeri u qabel ma jiġu diskussi fil-kunsill tal-ministri rispettivi.

Nixtieq ukoll li l- iskrutinju, apparti aspetti oħra, isir aktar fuq l-aspett ekonomiku u finanzjarju ta' ċerti liġijiet għaliex dan qed ikun nieqes.

Pero` nara lok għal aktar diskussjoni mal-ministri differenti dwar materji li jkunu fuq l- aġenda tal-laqgħat tagħhom fil-kumitat rispettiv tagħhom, qabel jieħdu pożizzjonijiet fil-kumitati u fil-kunsilli rispettivi tagħhom.

F'dan il-kontest nistaqsi jekk, bħala rappreżentant permanenti ġewwa Brussell, is-Sur Richard Cachia Caruana jistax jiġi quddiem il-kumitat kull tant żmien ħalli jirrelata lill-kumitat u nistaqsuh ċerti affarijiet.

Dan huwa political appointee, pero` dan huwa bniedem li meta jfettillu lanqas lill-ġurnalisti ma jirrispondi imma jirrispondi lil min irid hu, daqqa iva u daqqa le.

Għalhekk naħseb li għallinqas għandu jaqa' taħt ċertu skrutinju mill-kumitat ta' l-affarijiet barranin u Ewropej.

Ħaġa interessanti li bdejna hija l-laqgħat konġunti ma' l-MEPs taż-żewġ naħat.

Dawn huma laqgħat bżonjużi ħafna u ta' ġid.

Il-problema hija li biex issib il-ġurnata u l-ħin biex niltaqgħu lkoll flimkien qed tkun problema kbira.

Ta' min wieħed jibda jaħseb f'mod kif l-MEPs, bħala grupp jew inkella bħala individwi, jirrapportaw b'mod regolari dwar ħidmiethom fil-parlament Ewropew lill-parlament Malti jew inkella lill-kumitat ta' l- affarijiet barranin ħalli jkun hemm dik il-liaison, dik ir-rabta u dak il- linkage bejna u bejnhom.

Issa nixtieq niġi għar-rwol tal-MEUSAC u nistaqsi: Dan għadu jintuża?

Għaliex f'daqqa waħda m'għandna nisimgħu xejn fuqu.

La nafu hux qed jiltaqa' u lanqas nafu jekk humiex qed isiru diskussjonijiet u konsultazzjonijiet serji u utli f'din l-istruttura.

Jien irrid infakkar li l-partit Laburista, fil-konferenza ġenerali ta' Novembru ta' l-2003, ikkummenta anke fuq dan - u dan huwa konsistenti mal- politika tagħna - u konna għedna li l-Malta-EU steering and action committee u l-Malta-EU information centre m'għandhomx jibqgħu entitajiet ministerjali, iżda għandhom jinbidlu fi strutturi parlamentari li jirrispondu u jirrapportaw il-ħidma tagħhom direttament lill-parlament sabiex jingħataw il-leġġittimita` meħtieġa.

Sakemm jibqgħu ministerjali dawn m'humiex parti mill-parlament.

Barra minn hekk, għandha ssir diskussjoni dwar it-terms of reference ġodda li dawn l-entitajiet għandu jkollhom.

Issa ħalli niġi għal issue oħra importanti, jiġifieri n-nuqqas ta' translators u interpreti fil-parlament Ewropew.

Jien diġa` tkellimt f'dan il-parlament kif naħsibha dwar l-interpreti.

Hawnhekk mhux qed nirriferi għat-translators imma għall-interpreti.

Kien hemm min qabel miegħi u kien hemm min ma qabilx miegħi.

Pero` dwar it-translators hija storja oħra.

Din hija prova ċara tan-nuqqas ta' preparazzjoni tal-gvern għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, jgħid x'jgħid min qed iġib ir-raġunijiet biex jiġġustifika.

Hija tal-mistħija li tlieta minn 16-il organizzazzjoni kkuntrattati qegħdin barra minn pajjiżna, eżattament ġewwa Ateni, ġewwa l- Lussemburgu u ġewwa l-Belġju.

Dan ifisser li dawn lanqas ġew Malta kollha.

Barra minn hekk, minħabba l-istat li qegħdin fih f'Marzu li għadda l-gvern irnexxielu jinnegozja deroga temporanja biex għat-tliet snin li ġejjin l- Unjoni Ewropea ma tkunx marbuta li tippubblika kollox bil-Malti.

Din inħares lejha bħala xi ħaġa li tagħtini spunt għal xi ħaġa oħra.

Dan huwa preċedent li juri li anke wara li ngħalqu n-negozjati u wara li kien hemm il-commitments miż-żewġ naħat u l-iffirmar tat-trattat ta' adeżjoni, saru trattattivi għal derogi ġodda għaliex irriżultaw ċirkostanzi serji u ġenwini.

U jien hawnhekk ngħidlu: Sur Ministru, għaliex ma nużawx dan il-preċedent, naraw bejnietna fejn intlaqatna ħażin bit-trattat ta' l- adeżjoni u bil-ftehim li għamel il-gvern ma' l-Unjoni Ewropea u bħala delegazzjoni nazzjonali mmorru nfittxu li nakkwistaw derogi anke fuq affarijiet li laqtu ċar u bl-aktar mod lampanti ċerti setturi ta' l- ekonomija tagħna?

Hawnhekk irrid insemmi ftit issues li rriżultaw mis-sħubija 'l hawn, pero` li mhux bilfors huma riżultat tas-sħubija.

Dawn huma problemi li qed jitkellmu fuqhom anke sħabi, imma nixtieq insemmi xi wħud minnhom għaliex huma marbutin direttament ma' dak li konna nisimgħu qabel dwar il-prospetti li se ġġibilna s-sħubija u s-sitwazzjoni li qegħdin fiha llum.

Nixtieq insemmi l-ewwel l-investiment, l-impjiegi u l-qgħad, Sur President.

Kulħadd jaf x'ġenna ta' l-art konna mwegħdin li se jkollna meta nsiru membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea u li kollox kien se jsolvi ruħu meta nsiru membri.

Fiex qegħdin issa, Sur President?

M'iniex se noqgħod niddeskrivi jien għax din in-naħa tkellmet ħafna drabi u tkellem il-kap ta' l- oppożizzjoni.

Biżżejjed infakkar x'qal Robert Cardona fid-diskors taċ- ċelebrazzjoni tal-gradwazzjoni.

Hawn qed nitkellem fuq settur li kellhom wegħdiet bl-għama.

U dan mhux qed ngħidu biex niddenigra s-sħubija għax dak issa għadda, imma qed ngħidu biex nuri kemm kienu jbigħu affarijiet li kienu jafu li mhumiex eżatti, imma għamluhom sempliċement biex jakkwistaw il-voti kif se nsemmi iktar tard.

Fid-diskors taċ-ċelebrazzjoni tal-gradwazzjoni ta' l-istudenti Robert Cardona qal li ħafna mill-istudenti li qegħdin jiggradwaw mhumiex isibu xogħol fil-qasam li kellhom f'moħħhom meta bdew il-kors tagħhom.

U dan huwa s-settur li kienu jgħidulhom biex jistudjaw ħalli jkollhom opportunitajiet tal-ġenn.

Forsi l-ministru jirrispondini li għadu kmieni.

J'Alla għadna kmieni!

Nieħu gost li kieku jinfetħu l-opportunitajiet, imma sal-lum dawn ma mmaterjalizzawx.

Issa l-buzzword hija l-kompetittivita`.

Huwa veru li din hemm bżonnha.

Il- world economic forum, fil-global competitiveness report juri li pajjiżna dejjem jaqa' aktar lura fil-growth competitiveness index u fil-business competitiveness index.

Il-gvern, li qabel l-elezzjoni beżża' lin-nies li l- partit Laburista fil-gvern se jiffriża l-pagi - tiftakruh lill-Onor.

John Dalli, tiftakruhom jiġru bit-tape recorder ħdejn it-tfajliet tal-fabbriki jgħidulhom li aħna se niffriżaw il-pagi – issa qed jirrikkmanda huwa stess li hemm bżonn li jiġu ffriżati l-pagi ħalli nibqgħu fil-wiċċ.

Pero` dawn mhux jgħidu li jiffriżaw il-prezzijiet.

Le, jiffriżaw il-pagi!

Meta indirizza l-kunsill tal-partit Nazzjonalista f'nofs Novembru, il-prim ministru kien irrapportat f"The Times" li qal hekk:

"It was time to freeze wages in the public sector since this was a necessary measure for the economy to grow.".

Dan ried ibellagħha anke lill-unions.

B'min irid jgħaddi ż-żmien dan?

Dan qalu qabel l-elezzjoni?

Dawn huma kollha sitwazzjonijiet li qegħdin fihom illum.

Issa nixiteq nitkellem ftit fuq is-sitwazzjoni finanzjarja.

L-ewwel kellna min beda jgħid li se nidħlu fl-euro mill-aktar fis.

Min qalha din illum m'għadux f'dan il-parlament għaliex ħa promotion.

Imma nieħu gost li issa għallinqas qegħdin ngħidu li din se naslu għaliha jekk jista' jkun fl-2008, 2010 ħalli nilħqu nieħdu r-ruħ ħalli ma nagħmlux l-affarijiet bl-addoċċ, malajr kemm jista' jkun u jbati min qed jitgħaffeġ taħt il-miżuri li jkollhom jittieħdu ħalli nkunu nistgħu naqilbu l-munita ta' l-euro.

Il-prim ministru tkellem dwar il-fondi mill-Unjoni Ewropea u bil-mod kif iffoka d-diskors tiegħu, kien qed jitkellem nofs veritajiet.

Per eżempju, f'dan il-każ semma kemm irċevejna.

Imma dan mank kellu d-diċenza jgħid kemm qed nibagħtu lura ħalli għallinqas ipinġi stampa ċara u l-poplu jkun jaf f'liema stadju qegħdin issa r-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea.

Mank semma, per eżempju, li għaz-zokkor biss qegħdin nonfqu Lm6 miljun iktar biex nixtru l-istess ammont li konna nixtru qabel.

Dan konna ngħiduh qabel l-elezzjoni, imma rredikolawna, daħqu bina u qalulna li mhux veru.

Niftakar lill-ex-prim ministru jistaqsini f'liema ktieb qrajtha din.

U meta kont ngħidlu li din qiegħda fir-rapport tagħhom ta' Bari, kien jistaqsina jekk dawn humiex euros jew liri Maltin.

Inħalli lill-poplu jirrifletti ftit fuq dan li ġara.

Sur President, dawn il-flus ħerġin minn pajjiżna u jridu jingħaddu mal- bilanċ tal-pagamenti bħalma ġara, per eżempju, fil-kuntratt tat-tiġieġ li skond ma jien informat, ittieħed mit-Taljani u mhux mill-Maltin.

Meta se nixtru dawn il-prodotti se nibagħtu flus barra minn pajjiżna.

U jien nistaqsi wkoll: Fejn hu r-roħs tal-prezzijiet li suppost kellna ngawdu bi sħubija?

Issa jew xi wħud qed iqarrqu u l-gvern jinsab rieqed u mhux qed iżommhom, jew inkella kienu jafu li qed ibigħu l-gideb.

Niġi issa għall-qasam tal-mediċini, Sur President.

Tgħidli: X'għandu x'jaqsam il-gvern?

Jien ma ngħidx li huma ħżiena ċerti regolamenti li ddaħħlu minħabba l-Unjoni Ewropea għax huwa tajjeb li tirreġistra l- mediċini tiegħek u li jkollok kontroll fuqhom, imma x'inhu r-riżultat?

Ir- riżultat huwa li ċerti prezzijiet jew splodew mas-smewwiet u ma jistgħux ilaħħqu magħhom ċerti nies, jew inkella tant daħlu spejjeż ta' reġistrazzjoni li ħafna aġenti ddeċidew li ma jġibuhomx iktar u qed ibati l- kosumatur.

Ma kienx hemm negozjar tajjeb, ma kienx hemm affarijiet li jistgħu jipprevedu x'se jiġri.

Għalhekk nappella lill-ministru biex jerġa' jmur jinnegozja fuq dawn l- affarijiet u b'wiċċu minn quddiem jgħidilhom li aħna pajjiż żgħir u qegħdin nintlaqtu ħażin b'dan il-mod, u allura għandhom jagħmlu minn kollox ħalli jtaffulna dawn il-problemi.

B'hekk inkunu qegħdin naħdmu fl-interess tal- poplu.

Niġu issa għall-fondi u l-programmi ta l-Unjoni Ewropea.

Għalfejn dawk it- trumbetti kollha li rridu naħdmu attivament biex nakkwistaw il-fondi, imbagħad tliftu l-opportunita` u ma ggwadanjajtu xejn mill-programmi ambjentali tal-LIFE?

Meta konna fil-gvern aħna, meta suppost konna ffriżajna l-applikazzjoni, ukoll ġibna programmi tal-LIFE u ġibna l-fondi u ħaddimnihom hawn Malta.

Issa sirna membri, imbierek Alla, u ma ħadna xejn!

Il-fatt ironiku huwa li l-ministru stess qal li kien hemm nuqqas ta' interess minħabba l-proċeduri kkomplikati ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma skużi, ridna nidħlu jew ma ridniex?

Kapaċi nikkompetu f'dawn iċ- ċirkostanzi aħna?

L-istess ġara fil-programm ta' l-Unjoni Ewropea in konnessjoni ma' l- immigrazzjoni illegali, il-programm ARGO.

Bir-rispett kollu lejh, kif nista' nemmen lill-ministru li jiġi jgħidli Ii ma sibniex partner interessat, - mhux għall-Ministru Michael Frendo qed ngħid imma qed nirriferi għal dak ta' l-intern - fl-immigrazzjoni illegali?

Meta nisma' dan nibda nrodd is-salib bix-xellug!

Minn fost dawn il-pajjiżi kollha, l- Italja, Spanja u l-pajjiżi ta' l-Afrika ta' fuq li wkoll setgħu jkunu partners f'dawn il-programmi, Imbierek Alla aħna ma sibniex partner assolutament.

U tlifnihom!

Smajna wkoll mingħand Dr Joseph Mifsud, head ta' l-universita`, in konnessjoni mal-programmi ta' l-Unjoni Ewropea, li ma jkunux jistgħu jipparteċipaw iktar fi proġetti ta' riċerka u jużaw il-fondi li hemm available ta' l-Unjoni Ewropea għaliex l-universita` m'għandhiex flus biżżejjed.

Bħalma tafu ċertu perċentwal trid tħallsu inti biex iġġib il- fondi.

Id-daħqa qiegħda hawn; qed jgħid li qed tixxekkel ir-riċerka minħabba din l-inkompetenza u fil-kunsill tal-partit il-prim ministru jwiegħed li jrid jagħmel Malta ċentru tar-riċerka, żvilupp u innovazzjoni.

U ejja!

Issa qed indaħħqu d-dinja bina!

L-universita` tinsab iġġammjata bla flus għaliex hemm amministrazzjoni ħażina u raġunijiet oħra għal din is- sitwazzjoni kollha, qed nitilfu l-fondi u l-prim ministru jrid jagħmel Malta ċentru tar-riċerka!

Fuq il-kwestjoni ta' objective 1, nixtieq li l-ministru jgħidilna eżatt x'inhi s-sitwazzjoni għall-estimi 2007/2013.

Qegħdin ngħidu li se niġu kkalkolati fuq l-istatus li konna fih bejn l-2000 u l-2002, pero` qed jaslu rapporti li nistgħu nibdew bħala objective 1 country għaliex inkunu għadna taħt is-75% ta' l-average, imma matul is-sitt snin jistgħu jagħmlulna phasing out.

Dan huwa veru jew le?

Qed nikkwota dak li ġie rrapportat li qal l-ispokesperson tal-kummissjoni Jacques Barrot li qal li l-fondi jitnaqqsu gradwalment matul dan il-perijodu ħalli nkunu qegħdin nagħmlu dak li jgħidulu statistical phasing out.

Dan ifisser li ma nibqgħux nieħdu fondi taħt objective 1.

L-istess fuq il-qasam ta' l-ambjent; iffirmajna bl-addoċċ u dħalna għal commitments li ma konniex nafu kif se nwettquhom.

Jiddispjaċini ngħid li m'aħniex kapaċi nilħqu l-miri li dħalna għalihom!

Jien nistaqsi: Għandek xi xamma, Sur Ministru, minn sħabek jew mill-Unjoni Ewropea jekk aħniex se niġu quddiem il-qorti Ewropea u neħlu xi multi, għaliex mhux se nkunu in time għal dak li dħalna għalih?

Issa nixtieq nitkellem ftit ukoll fuq il-biedja.

Kulħadd jaf kemm bellgħulhom ross bil-labra lill-bdiewa u qalulhom li se jkunu tajbin.

Fid- diskors li għamel il-prim ministru stess pinġa lill-bdiewa li sejrin tajjeb ħafna.

L-Onor.

George Pullicino mhux hekk biss qal, imma qal li għaddejjin mir-rinaxximent, qisu ġej xi Leonardo da Vinci ieħor u xi Michelangelo ieħor fin-nofs.

Mentri Peter Axisa – qed insemmih għax għalkemm huwa barra minn dan il-parlament huwa persuna pubblika li nafu kemm ħadem, kien favur u kemm attakkana f'ċerti laqgħat li kien ikollna biex iħeġġeġ lill-bdiewa jidħlu fl-Unjoni Ewropea - li Illum jirrappreżenta lill-assoċjazzjoni tal-bdiewa qal li qatt ma ra lill-bdiewa daqshekk iddiżappuntati u staqsa - u hawn hu l-importanti - jekk iż-żegħil li kien hemm qabel l-elezzjoni mill-awtoritajiet kienx biex jiġu akkwistati iżjed voti favur is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Din hija akkuża li ma tantx hija sabiħa.

Peter Axisa jallega li dak li kien ġie maqbul intrema barra mit-tieqa u li l-ministru tal-lum mhuwiex qed jintrabat bil-wegħdiet tal-ministru ta' qablu, jiġifieri ta' l-istess gvern.

Sur President, il-bdiewa u l-produtturi għadhom qegħdin jitolbu li tiġi implimentata l-famuża klawsola tas-salvagwardja numru 37 tat-trattat ta' l- adeżjoni.

Hawnhekk nistieden lill-ministru biex jgħid lill-bdiewa li bis- safeguard clause b'kollox xorta ma jista' bl-ebda mod jintroduċi frontier controls, jiġifieri bl-ebda mod ma jista' jipproteġi l-biedja Maltija u l- produtturi Maltin bil-moviment ħieles tal-prodotti li jistgħu jiġu minn barra.

Dik hija ċara u tonda fil-klawosla u jekk baqgħu jdendluhielhom bħala karrotta u ma jispjegawhielhomx nistieden lill-minsitru jkun onest, bħalma qed inkun jien, u jgħidilhom li hemmhekk għandna problema.

Mela jibqgħu jgħidulhom li b'dik il-klawsola se nsolvu l-problema!

Lill-kollega tiegħi l-ministru ngħidlu li flimkien għandna nressqu l-każ quddiem il-kummissjoni f'isem il-bdiewa Maltin u Għawdxin.

Il-biedja Maltija qed tbati u ħadet daqqa bis-sħubija.

Mhux qed ngħidu li s-sħubija hija ħażina, imma ejja nirranġaw il-ħsara li qed issir.

Fit-trattat kostituzzjonali hemm provvedimenti għall-aspett ekonomiku li jgħidu li jekk ikun hemm ċirkostanzi estenuanti l-Unjoni Ewropea tieħu l-każ in konsiderazzjoni u tagħmel dak li għandha tagħmel.

Jien ngħid li għandna nressqu każ flimkien dwar il-biedja, bħala delegazzjoni nazzjonali, fejn ngħidu li l-bidwi Malti qed ibati minħabba ċ- ċokon, minħabba l-kondizzjonijiet tiegħu.

Għandna nitolbu li nirrevedu l- ftehim li sar għax kien ħażin u llum qegħdin naraw li diġa` qed iħalli l- effetti ħżiena tiegħu.

Dan qed ngħidu mhux għall-vanaglorja tiegħi jew tal- partit Labuirsta imma fl-interess tal-biedja Maltija għax il-bidwi qed ibati, il-produttur qed ibati u l-konsumatur ma ħa xejn!

Riċentement kellna l-każ tal-qargħa bagħli fejn ta' Malta kien bl-80c-il kilo, ġie ta' barra bil-45c-il kilo għas-suq, ħalltu kollox u bdew ibigħuh għall- konsumtur bil-Lm1.20-il kilo.

Huwa mportanti li nkunu nafuhom dawn l- affarijiet għax ħadd ma ħa xejn minn dan is-settur.

Sur President, m'hemmx għalfejn nitkellem dwar l-immigrazzjoni illegali għax diġa` tkellem il-kollega tiegħi dalgħodu u hemm fejn wieħed jagħmel dibattitu kbir ħafna dwar il-kooperazzjoni li nistennew mill-Unjoni Eworpea.

Minħabba s-sħubija ntlaqatna b'mod partikolari wkoll fejn jidħlu l-visas għal-Libjani.

Din hija problema li ġiet b'effett dirett tas-sħubija, kif konna pprevedejna.

Konna nafu li se jiġri hekk u nerġa' ngħid li hawnhekk il-gvern ma nnegozjax biżżejjed.

Din setgħet kienet make or break, kienu jafu li din hija importanti, kienu jaf x'effett kien se jkollha fuq pajjiżna.

X'ġara?

Aċċettajniha u issa qegħdin nipprovaw inraqqgħu, inraqqgħu u nraqqgħu ħalli nipprovaw insewwu l-ħsara li għamilna.

Naf li qed isiru tentattivi biex din il-problema tiġi solvuta.

Fiż-żjara li kellna ġewwa l-Libja ma' l-Onor.

Jason Azzopardi u l-kumitat kollu ta' l- affarijiet barranin ħdimna flimkien biex insibu soluzzjoni għal din il- problema, u qegħidn naħdmu fuq ix-xogħol li għamel il-ministru u fuq ix- xogħol li għamel il-ministru ta' l-intern u nawgura li ma ndumux ma naslu għax din hija ta' ħsara kbira għal pajjiżna.

Issa ħalli nitkellem fuq issues li għadhom għaddejjin diskussjonijiet fuqhom u li bħala pajjiż irridu niddeċiedu x'pożizzjoni se nieħdu fir- relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Eworpea.

Nibda l-ewwelnett bil-working time directive.

Kulħadd jaf li din hija d-direttiva li tikkontrolla kemm ħaddiem jista' jagħmel sigħat ta' xogħol.

L-ironija hija li meta dħalna fl- Unjoni Ewropea kienu jafu li din qiegħda hemm, kienet waslet for revision u mbagħad, għax il-grupp soċjalista fil-parlament Ewropew kien l-iktar wieħed li kien żamm iebes fuqha, in-naħa l-oħra bdew jgħajruna li sħabna l-iktar li jriduha, meta kienu huma li daħħluna fl-Unjoni Eworpea!

Ħalli nagħmluha ċara din!

Issa hemm revision u jidher li mhux se jkun hemm affarijiet daqshekk stretti fuqha.

Din in-naħa - inħoss li l-gvern jaqbel ma' dan – se tibqa' tinsisti li l-liberta` ta' ħaddiem, li mingħajr pressjoni jaqbel u jiddeċiedi li jagħmel iktar minn 48 siegħa xogħol, għandha tibqa' fil- kompetenza ta' l-istati differenti.

Kif diġa` għedt dwar ir-relazzjonijiet ta' l-Ewropa mal-Libja, aħna naqblu li għandha ssir kull miżura li tista' tittieħed biex ngħinu lil-Libja tintegra ruħha aħjar fil-politika Ewro-Mediterranja mnedija mill-Unjoni Ewropea.

Nafu l-verżjonijiet u l-opinjonijiet differenti li jeżistu f'dak il-pajjiż.

Aħna nemmnu li dejjem għandhom jissaħħu l-ewwel u qabel kollox ir-relazzjonijiet bilaterali tagħna magħhom, pero` rridu nkunu lesti li nirrispettaw kull deċiżjoni li jieħu l-poplu sovran Libjan u l-mexxejja tiegħu, kemm jekk jiddeċiedu li jidħlu fil-Euro-Med programme u kemm jekk jiddeċiedu li ma jidħlux.

Aħna naħsbu li jkun jaqbel għar-reġjun kollu li jkunu hemmhekk, pero` dan sta għalihom.

Bħalissa hemm il-kwestjoni tas-sħubija tat-Turkija.

Jekk wieħed iħares ftit lejn il-lat storiku ta' dan isib li l-punent dejjem sab lit-Turkija li għenitu f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurta` u d-difiża ta' l-Ewropa.

Per eżempju, fi żmenijiet diffiċli, meta kien hemm anke problemi ta' riġenerazzjoni ekonomika fl-Ewropa, speċjalment fil-Ġermanja, kienu t-Torok li ġew imħajra jmorru jgħinu ħalli jibnu - u bnew ħafna - l-ekonomija Ġermaniża speċjalment fis-snin sittin.

Jien naħseb li jekk dan il-pajjiż applikant jemmen u japplika n-normi demokratiċi, inaqqas l-influwenza militari fuq il-parlament u fuq il-gvern tiegħu, jirrikonoxxi lil Ċipru u fih ikun hemm iktar ħarsien u rispett lejn id-drittijiet fundamentali tal- bniedem, ma narax għaliex l-Unjoni Ewropea għandha tħares b'mod differenti lejn l-applikazzjoni ta' dan il-pajjiż li kien magħhom fid-difiża matul dawn is-snin kollha.

Wara kollox ma kien hemm problemi ta' xejn biex jiġu aċċettati pajjiżi ex-komunisti li kienu n-naħa l-oħra tal-purtiera tal- ħadid.

Kif nifhimha jien u kif tifhem in-naħa tagħna, hawnhekk ma tidħolx il-kwestjoni tar-reliġjon u jekk humiex musulmani jew le.

Ma rridux ninsew li miljuni kbar ta' musulmani integraw ruħhom tajjeb fl-Ewropa u din ħadmet u mxiet bihom.

Issa ħalli ngħaddi biex nitkellem ftit fuq xi ħaġa oħra.

Aħna naqblu ħafna mal-pożizzjoni li qed jieħu l-gvern fuq multi u reati fil-qasam marittimu minħabba dak li joħroġ mill-MARPOL convention fejn jista' jkollok kemm fines kif ukoll termini ta' ħabs għall-vapuri li jkunu jew mill-Unjoni Eworpea jew mhux mill-Unjoni Ewropea.

Jien nemmen li l-Ministru Tonio Borg qiegħed fit-triq it-tajba.

Ġie spjegalna fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin - jien personalment, u naħseb li anke n-naħa tagħna naqblu - li għax tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea m'għandekx tiġi penalizzat aktar milli kieku kont barrani.

Rigward l-armonizzazzjoni ta' taxxi speċjali fl-Ewropa, speċjalment dik li hija corporate tax, aħna nemmnu – u naħseb li anke l-gvern qed jaħseb b'dan il-mod - li għandna nibqgħu ebsin fil-pożizzjoni tagħna kontra din l-istess armonizzazzjoni.

Nemmen li l-gvern għandu jżomm b'kull mezz li dan il- qasam jiġi deċiż biss bl-unanimita`.

Sur President, is-services directive, inizjattiva ta' l-ex-kummissarju Bolkestein għaċ-ċirkolazzjoni libera tas-servizzi fl-Unjoni Ewropea, hija l- iktar ħaġa importanti li hemm bħalissa.

Dawn iridu jinkludu l-kultura, l- edukazzjoni, is-servizz tas-saħħa, is-servizzi marbutin mas-sistemi nazzjonali tal-protezzjoni soċjali, biex jiġu kummerċjalizzati, qisek qed tagħmel kummerċ b'mod kompetittiv f'kull prodott ieħor jew inkella merkanzija oħra.

Dan huwa suġġett ikkomplikat ħafna u jkun tajjeb li l- gvern jiddiskutih lokalment fil-fora addattati qabel ma jieħu pożizzjoni dwaru fl-Unjoni Ewropea.

L-istess irrid ngħid għal-leġislazzjoni msejħa REACH li għandha x'taqsam mar-reġistrazzjoni, l-evalwazzjoni u l-awtorizzazzjoni ta' kimiċi fil- prodotti kollha li mmissu u nikkonsmaw.

Din hija xi ħaġa - u hawnhekk nagħmel nota ta' warning – li rridu minn issa nuru li aħna bħala pajjiż żgħir, din it-tip ta' leġislazzjoni tkissrilna n-negozju tagħna, tkisser ħafna SMEs u tgħolli l-prezzijiet ta' ħafna prodotti.

Aħna ma nifilħux għal dawn it-tip ta' affarijiet għaliex m'aħniex bħall-pajjiżi kbar.

Għalhekk ma rridux inħallu li b'din il-leġislazzjoni jiġrilna bħalma ġara fil-qasam tar-reġistrazzjoni tal-mediċini li għadni kif semmejt aktar kmieni.

Irridu nuru li din is-sistema - sfortunatament din bil-maġġoranza kwalifikata tgħaddi - se tkun ta' dannu kbir għalina.

Sur President, irrid insemmi xi ħaġa li hija aktar serja, u qiegħed nirriferi għall-parteċipazzjoni ta' pajjiżna fil-qasam tad-difiża.

Dan l- aħħar l-Onor.

Tony Abela għamel xi diskors dwar dan u l-ministru tkellem dwar il-parteċipazzjoni tagħna fil-European defence agency.

Issa diġa` smajna li minn hemmhekk se jaslu sabiex iwaqqfu armed battle groups.

Ma naħsibx li dan huwa fl-ispirtu tan-newtralita` u tan-non-allinjament ta' pajjiżna u fil-fehma tiegħi, qegħdin insalpaw qrib wisq tal-konċett tal- parteċipazzjoni f'alleanzi militari.

Issa ssib min jgħidlek li din m'hijiex alleanza militari, li jista' jkun, pero' hemm ix-shades of grey.

U allavolja l-iskopijiet għaliha huwa sabiex ikun hemm il-żamma ta' paċi pero' xorta waħda tibqa' kontra l-kelma tal-Kostituzzjoni!

Irrid ngħid ukoll li min-naħa l-oħra, anke pajjiżi newtrali għandhom dritt li jagħmlu provvedimenti sabiex jieħdu ħsieb id-difiża tagħhom kif ukoll jieħdu miżuri sabiex jistabbilixxu miżuri bilaterali ma' organi militari ta' pajjiżi oħrajn għad-difiża tagħhom.

Dan qed ngħidu ħalli nkun ġust fil- ħsebijiet tiegħti.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li f'dan il-kontest nagħmlu diskussjoni serja u matura dwar il-provvedimenti kostituzzjonali tagħna.

Mingħajr ħafna storbju u partiġjaniżmu għandna nanalizzaw bis- serjeta` x'qed nippretendu li nirċievu mingħand ħaddieħor f'każ li jkollna bżonn - għax fid-dinja qatt ma tista' tgħid x'se jiġri – kif ukoll irridu nkunu lesti u niddeċiedu x'lesti nagħtu bħala għajnuna lil ħaddieħor jekk dan ikollu bżonn l-għajnuna tagħna, dejjem fir-rispett tan-normi li aħna marbutin bihom fil-Kostituzzjoni tagħna.

Rigward il-politika Ewro-Mediterranja ma naħsibx li għandi nieħu ħafna ħin fuqha għaliex din hija komuni għaż-żewġ naħat.

Din hija politika li għandha storja kemm f'dan il-parlament kif ukoll fiż-żewġ partiti u llum il- ġurnata m'hemm l-ebda differenza bejnietna dwar kif inħarsu lejn il- politika Ewro-Mediterranja.

Huwa l-pjaċir tiegħi li nikkollaboraw u naħdmu flimkien meta nkunu qegħdin f'dawn il-fora bħalma fil-fatt ġara riċentement, kemm waqt l-assemblea parlamentari Ewro-Mediterranja ġewwa Ateni kif ukoll meta nżammu l-ewwel laqgħat tat-tliet kumitati ġewwa Brussels.

Għalhekk naħseb li din hija xi ħaġa li għandna nkomplu nagħmlu l- almu tagħna dwarha sabiex nuru l-għaqda ta' bejnietna fir-rigward tal- politika barranija.

M'għandix dubju li l-kollega tiegħi, l-Onor.

Leo Brincat se jkompli jiftaħ fuq dan is-suġġett.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi wkoll it-twaqqif ta' l-assemblea parlamentari fi ħdan l-IPU, xi ħaġa li ilhom jaħdmu fuqha ħafna gvernijiet differenti.

Sur President, xi ħaġa li ddispjaċieni ħafna dwarha hija li jkollok konferenza fuq l-Ewro-Mediterran mill-Mediterranean academy of diplomatic studies – huwa veru li din kienet għad-diplomatiċi – u lanqas biss jagħtuna invit!

Jien ma rċevejtx invit - ma nafx jekk il-kollega tiegħi rċeviex wieħed - imqar sabiex nattendi għall-inawgurazzjoni tal-konferenza u nisma' d-diskors tal-ministru.

Dan mhux qed ngħidu b'fastidju iżda qed ngħidu sabiex nuru ċertu qbil u unanimita` ta' l-anqas f'settur wieħed!

Hemm ħafna fejn ma naqblux ma' xulxin pero' almenu fejn naqblu għandna nuru li naqblu!

Xtaqt inħalli l-aħħar ftit minuti sabiex insemmi l-kwestjoni ta' l-irwol tal-parlament nazzjonali.

Naħseb li rridu nżommu seduta sabiex nanalizzaw x'inhuma u x'se jkunu d-drittijiet tal-parlament nazzjonali aktar 'il quddiem.

Dan sabiex naraw li d-drittijiet tal-parlament ngħożżuhom u naraw kif nagħmlu sabiex ma jiġux imnaqqra.

Din il-kwestjoni tat-trattat kostituzzjonali ħallejtha għall-aħħar apposta għaliex ma naħsibx li din hija l-okkażjoni ġusta li nittrattawha.

Kien għalhekk li missejt affarijiet ta' bread and butter u affarijiet ta' pounds, shillings and pence, dwar kif se nintlaqtu bil-miżuri tal-budget u x'ġara u ma ġarax f'dawn l-aħħar snin minħabba r-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk nerġa' nirrepeti li l-kwestjoni tat-trattat kostituzzjonali mhux se niddiskutih f'dan il-waqt Ii qed niddiskutu l-budget għaliex jixraqlu dibattitu aktar fit-tul.

Bi pjaċir ninnota li dik il-ħafna għaġġla li kien qed juri l-prim ministru sabiex din l-issue tgħaddi malajr kemm jista' jkun minn dan il-parlament m'għadhiex tinħass daqshekk.

Probabbilment il-pariri tajbin waslu fejn kellhom jaslu u kellhom l-effett tagħhom għaliex qed inħoss li m'għadx għandu dik il-premura li kellu qabel.

Fil-fehma tiegħi, dik kienet premura ħażina u għalhekk l-ewwel ċans li kelli għamilt appell pubbliku waqt dibattitu f'St. James Cavalier.

U lill-prim ministru għedtlu sabiex ma jgħaġġilx għaliex dan huwa suġġett serju.

Barra minn hekk għad fadlilna sentejn sabiex nirratifikawh u allura għandna żmien sabiex inħallu d-dibattitu jsir u naraw l-opinjonijiet jiżviluppaw ħalli meta niġu biex nieħdu deċiżjoni neħduha b'mod serju u b'mod matur.

Dan l-appell m'għamiltux sabiex nikkmanda lill-prim ministru iżda għaliex inħoss li ma jkunx ġust li oġġett serju bħal dan jiġi mgerbeb malajr, speċjalment meta beda jgħid li rridu ngħadduh qabel ma tispiċċa s-sena.

Mela l-parlament Ewropew se jiddiskutih fis-17 ta' Diċembru, allura għalfejn kellna niġu qabel il-parlament Ewropew?

X'se nieħdu b'daqshekk?

Dan meta għandek il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi li jridu r-ratifikazzjoni tagħhom għal Mejju jew Ġunju tas-sena d-dieħla!

Bħala partit Laburista rridu li ssir diskussjoni kemm fil-pajjiż kif ukoll fi ħdan il-partit.

Importanti li ssir diskussjoni serja u matura qabel ma niddikjaraw il- pożizzjoni tagħna.

Dan ma jfissirx Ii m'għandniex opinjoni, pero' l- opinjoni għadha qed tifformola ruħha u ma jistgħux bħala partit demokratiku ta' fuq jgħidu x'jaħsbu huma u ma jimpurtahomx mill-oħrajn!

Irridu li l- opinjoni titla' minn isfel u timmatura ħalli d-deċiżjoni li tittieħed tkun waħda li nkunu qbilna lkoll flimkien dwarha.

Dan id-diskors diġa` esprimejtu darba oħra u anke ddikjarajtu f'waħda mill- laqgħat tal-presidenza tal-partiti soċjalisti Ewropej.

Flimkien ma' pajjiżi oħra għamilniha ċara li għadna fi stadju fejn qed nifformaw opinjoni.

Nemmen li għalissa la aħna favur u lanqas kontra u min jgħid li huwa favur jew kontra qiegħed jiżbalja għaliex l-opinjoni għadha qed tifformola u qed isiru studji serji u intenzjonati sabiex jiggwidaw u titfassal din l-opinjoni.

Imbagħad f'data definita li titħabbar aktar 'il quddiem se jkollna opinjoni informata u nkunu nistgħu nesprimuha u naġixxu fuqha.

Fl-aħħarnett irrid ngħid, kif għedt aktar kmieni fid-diskors tiegħi, li r- relazzjonijiet tagħna ma' sħabna tal-partiti soċjalisti fl-Unjoni Ewropea ma kienx xi xokk kulturali jew xi xokk ideoloġiku, anzi mill-ewwel integrajna magħhom għaliex jitkellmu l-lingwa tagħna u naqblu f'dak li ngħidu.

U bħala partit Laburista, f'dan il-mument li ninsabu membri ta' l- Unjoni Ewropea rridu naraw x'irridu minn din l-Ewropa Ii kulma tmur dejjem qiegħda tiżviluppa.

Jiena ngħid li dan huwa wieħed mill-aktar suġġeti importanti li qed jiġi diskuss fil-grupp soċjalista u fil-partiti soċjalisti Ewropej u llum il-ġurnata anke fi ħdan il-presidenza.

Gruppi oħrajn waslu biex ipproduċew dokument li kien imfassal mill-high level group immexxi mill-ex-kummissarju Pascal Lami.

Dan kien diskuss ukoll minn mexxejja tal-partiti u fosthom kien hemm il-mexxej tal-partit Laburista f'Madrid.

Inċidentalment dan se nkomplu niddiskutuh nhar il-Ħamis meta se nkun fi Brussels sabiex nerġgħu naraw l-aħħar verżjonijiet tiegħu.

Aħna rridu Ewropa li tkun ħafna aħjar minn dik li hi llum.

Din l-istorja kollha!

Irridu nirranġaw u naraw titjib li sfortunatament anke jekk wieħed iħares lejn ir-rapport ta' Pascal Lami jsib li l-introduzzjonijiet tiegħu huma dwar liema huma t-targets li ma ntlaħqux mingħajr ma jattribwixxi ħtijiet jew akkużi.

Jissemmew kemm ma ġewx milħuqa targets ta' impjieg, tkabbir u ħolqien ta' opportunitajiet.

Dawn huma l-fatti u jekk ma nħarsux lejn il- fatti u noqogħdu npinġu kollox ilellex ma nkunux nistgħu nsibu s- soluzzjonijiet!

Il-partiti Soċjalisti qegħdin jagħmluha b'mod differenti u qed jaraw bl- aktar mod ċar u bla ebda passjoni x'inhuma n-nuqqasijiet ħalli nkunu nistgħu nattakkawhom.

Għalhekk qegħdin ngħidu li l-ewwel u qabel kollox irid ikun hemm Ewropa b'ħafna aktar postijiet ta' xogħol u li jkunu ħafna aħjar għaliex il-qgħad huwa l-aktar problema li qed tifni l-Ewropa.

Aħna rridu Ewropa li tkun kompetittiva għaliex jekk tqabbilha max-xlokk ta' l- Asja u ma' postijiet oħra mhux qed turi din il-kompetittivita`.

Aħna rridu Ewropa - din qed naħdmu għaliha kemm mal-membri tal-parlament Ewropew kif ukoll fil-grupp tal-partiti Soċjalisti - li t-tmexxija ekonomika tagħha tkun aktar effettiva, ikollha politika ta' tkabbir u ta' ġid mibni fuq il- prinċipju tas-solidarjeta` u kompetittivita`.

Irridu Ewropa li tippromwovi l-koeżjoni soċjali - dan huwa importanti - u li ttejjeb il-kwalita` tal- ħajja għal kulħadd u mhux għal ċerti kategoriji.

Dan tagħmlu billi tħares l-ambjent, tħares id-drittijiet tal-konsumatur u fejn jiġu mħarsa l- libertajiet u d-drittijiet fundamentali tal-minoranzi.

Aħna qegħdin inħarsu lejn Ewropa li jrid ikollha ruħ aktar soċjali u qed ngħidu li għalkemm f'ċerti okkażżjonijiet it-tkabbir ekonomiku huwa tajjeb, ma naċċettaw qatt li dan isir a skapitu tad-drittijiet soċjali u tal-ħarsien ta' dawk li l-aktar għandhom bżonn.

Sur President, bħala grupp Soċjalista Ewropew dawn se jkunu l-prinċipji li se jmexxuna u se naħdmu sabiex naraw li ħafna minn dawn il-prinċipji jidħlu fil-pjan ta' ħidma tal-kummissjoni l-ġdida Ewropea, liema kummissjoni bdiet ix-xogħol tagħha ftit tal-ġranet ilu.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, din is-sena l-ministeru għall- affarijiet barranin kien taħt tliet saltniet għaliex f'sena waħda finanzjarja kellna xejn anqas minn tliet ministri ta' l-affarijiet barranin!

L-ewwel kellna ministru li telaq mill-kariga tiegħu għaliex laħaq kummissarju Ewropew.

Ta' dan nifraħlu jien ukoll pero' xorta waħda se nikkritikah bħala ex- ministru ta' l-affarijiet barranin.

Warajh kellna ministru li rriżenja mill-kariga tiegħu wara li kellu għadd ta' allegazzjonijiet u kontroversji u li fihom sab gambetti wkoll min-naħa ta' sħabu stess.

Issa għandna bħala ministru lill-Onor.

Frendo, li sa ftit xhur qabel kien qed jippresjedi b'ċertu għaqal u bilanċ il-kumitat għall- affarijiet barranin u Ewropej tal-parlament.

Jien m'iniex sejjer nikkritika l-bidliet li saru fil-ministeri jew fil- ministri għax dawn kollha saru minħabba ċirkostanzi lil hinn mill-kontroll tagħhom.

Li qiegħed jinkwetani huwa li ma deherx li kien hemm sens ta' kontinwita` fl-istil, fl-approach u f'ċerti każi anke fil-policies li bih ġie ndirizzat il-portafoll ministerjali tagħhom.

Sur President, l-Onor.

Borg, minħabba li għax huwa bniedem teknokratiku jew għaliex kien mogħmi bis-sħubija prospettiva ta' Malta fl-Unjoni Ewropea mexxa d-dekasteru tiegħu mingħajr ruħ politika, dak li l-Ingliżi jsejħulha one dimensional.

Għalkemm fuq livell tekniku ma nixtieq bl-ebda mod inċekken il-kapaċitajiet tiegħu, pero' kontra qalbi jkolli ngħid li hu kien il-perċimes responsabbli għat-taħwid u d-diżorganizzazzjoni li saret fil- manpower deployment fil-ministeru, kif ukoll f'ħatriet b'riħa qawwija politika li saru matul is-sena.

Jispikka l-aktar it-tferfix li bih fetaħ ambaxxati bl-addoċċ f'diversi bliet kapitali Ewropej mingħajr ma kien hemm il-ħtieġa u mingħajr ma applika politika ta' reċiproċita`.

Fid-diskors tiegħi dwar il-budget tas-sena l-oħra kont għaddejt envelope magħluq lill-Onor.

Joe Borg pero' għażel li jirritornah lura magħluq.

F'dan l-envelope kont indikajtlu min kien se jgħaddi mill-eżami għal first counsellors!

Meta wieħed iqis min kienu dawn il-magħżulin kif ukoll jiftakar li fi żmien l-Onor.

Joe Borg l-eżami għall-korp diplomatiku li qabel kien jitmexxa mit-taqsima ta' l-eżamijiet tal-ministeru ta' l- edukazzjoni, issa beda jitmexxa mill-ministeru ta' l-affarijiet barranin, jasal għall-konklużjoni li dan il-ministru se jibqa' mfakkar għan-numru ta' ambaxxati li fetaħ bla ġustifikazzjoni, għall-postings li ta lil tal-klikka u għall-promozzjonijiet li ta lill-magħżulin!

It-tieni wieħed kien l-Onor.

John Dalli.

Għalkemm dan spiċċa biss ftit ġimgħat fil-ministeru pprova jagħti dimensjoni aktar wiesgħa lill-brief tiegħu kemm billi juri anqas serviliżmu lejn Brussell kif ukoll billi fiż- żmien qasir li kellu pprova jiftaħ u jikkonsolida ċerti rabtiet li kellna ma' pajjiżi lil hinn mill-Unjoni Ewropea, l-aktar ma' l-Istati Uniti, iċ- Ċina u anke mad-dinja Għarbija.

Kien ukoll beda proċess sabiex jirrivedi ċerti deċiżjonijiet żbaljati li kienu ttieħdu minn ta' qablu, bħal per eżempju, l-għeluq prospettiv ta' ambaxxati f'ċerti postijiet bħas-Sawdi Arabja, kif ukoll żamm lura l-ftuħ ta' l-ambaxxata fil-Marokk, liema ambaxxata ma kenitx waħda fattibbli.

Kien l-istess ministru li bħala ministru tal-finanzi kien ta l-barka tiegħu sabiex tinxtara Dar Malta mingħajr ma kien jaf - dan fi kliemu stess waqt il-public accounts committee - li kien fiha d-doppju tad-daqs tal-ħteġijiet diplomatiċi u konsulari ta' pajjiżna fi Brussell.

Jgħidu x'jgħidu, il- ministeru ta' l-affarijiet barranin fi żmien l-Onor.

John Dalli se jibqa' mfakkar l-aktar għall-biljetti ta' l-ajru mixtrija mingħand il-ħbieb, għall- konnessjonijiet familjari tat-trasbord ma' kumpannija Iranjana u għall- konfoffi tal-gvern u tal-partit Nazzjonalista sabiex iqaċċtuh min-nofs!

Tant hu hekk li ninsab informat li meta rriżenja mill-kariga tiegħu kien hemm ambaxxata partikolari li saħansitra organizzat party!

It-tielet wieħed kien l-Onor.

Michael Frendo li wiret żiemel li kien diġa` sfratta xi ftit.

Hawnhekk ukoll ittieħdu deċiżjonijiet li ftit kienu jagħmlu sens.

Dan qed ngħidu mingħajr ebda animu personali kontra l- ministru għaliex miegħu ħdimt u persważ li se nkompli naħdem b'mod eżemplari.

Il-Ministru Frendo ħalla ħafna nies lampa stampa u mingħajr ebda sens ta' direzzjoni dwar kif għandhom jindirizzaw il-ħidma tagħhom.

Minkejja li normalment il-karattru tiegħu huwa wieħed dħuli u ċivili, kemm ġewwa u kemm barra l-parlament, qed jingħad li fuq il-post tax-xogħol il- ministru spiss qed jiġrilu li kull ilma jaħsbu misħun.

Saħansitra wasluli rapporti li l-approach tiegħu ma' ta' taħtu kien qed ikun ftit ortodoss u kultant anke daqsxejn goff.

Dan l-istil żgur m'huwiex wieħed konsistenti ma' dak l-istil li drajnih bih kemm f'din il-Kamra u anke barra minnha.

Nittama li ġejt informat ħażin pero' jekk dan huwa minnu, jista' jgħin biss - fil-fatt qed jgħidu li qed jgħin - sabiex tinħoloq tensjoni ġdida fost l- impjegati tal-ministeru.

Biex tkompli tgħaxxaq l-affarijiet, jidher li l- assistent personali li ħatar il-ministru huwa bniedem li jħobb jiftaħar man- nies li fil-ministeru hu jikkmanda kollox!

Fi żmien l-Onor.

Frendo, apparti milli ra l-isem tal-ministeru jinbidel, ra wkoll bidla fil-kap tal- ministeru.

Hemm allegazzjonijiet li hemm persuna oħra fl-EU directorate li qed tmexxi l-ministeru minn wara l-kwinti u mhux is-segretarju permanenti tal-ministeru!

Il-ministru rrevoka ħatra ta' ambaxxatur għal-Libja wara li l-Libjani kienu diġa` ġew formalment avżati dwar din il-ħatra.

L-Onor.

Frendo kellu jġib lura Malta diplomatiku li ma kienx ingħata għarfien mill-gvern tal-pajjiż fejn kien ġie posted, jiġifieri l-Libja.

Dan id-diplomatiku huwa l-istess wieħed li sena ilu kont ftaħt għajnejn il-Ministru Borg dwaru għaliex ma kienx sejjer tajjeb f'Tuneż, fejn kien posted qabel intbagħat il-Libja.

Dan minħabba li ġewwa Tuneż kellu inċident ma' uffiċjal għoli tas-sigurta` Tuneżina u kont żvelajt kif dan id-diplomatiku kellu saħansitra jagħmel apoloġija formali lill-istess uffiċjal Tuneżin.

Pero' minflok ma ġie recalled Malta - kif fil-fatt se jiġri issa - tawh posting għal-Libja fejn reġa' ħaqqaqha mill-ġdid.

Il-Ministru Frendo kellu jiffaċċja wkoll allegazzjonijiet fil-konfront ta' diplomatiku Malti dwar harassment sesswali f'ambaxxata prominenti.

Għalkemm din l-allegazzjoni forsi ma ġietx ipprovata, ir-rapporti dwarha saħansitra waslu għand il-komunita` Maltija u anke għand il-foreign office tal-pajjiż konċernat.

Li qed nipprova ngħid hawnhekk huwa li l-ħsara xorta waħda saret bħalma saret ħsara lil pajjiżna meta għall-ewwel darba kellna foreign minister li kellu jirriżenja jew li ġie mġiegħel jirriżenja.

Pero' ħalli niġu għal xi ħaġa aktar serja.

Il-ministru kellu jseffaq wiċċu ma' l-allegazzjoni ta' irregolaritajiet u favoritiżmu fil-ħruġ ta' visas fl-ambaxxata tagħna ġewwa Beijing.

Dawn kienu marbuta l-aktar mal-ħruġ ta' visas ta' l-hekk imsejħa studenti ta' l- Ingliż u li fil-fatt ma kienu studenti xejn għax il-biċċa l-kbira minnhom kienu ġejjin mir-reġjun ta' Fujian.

Dawn mhux veru li huma studenti ta' l- Ingliż u saħansitra wħud minnhom qed jispiċċaw jidħlu l-Italja b'mod illegali!

Il-ħaġa inkwetanti hija li f'dan kollu hemm bħala kompliċi diplomatiku Malti fl-ambaxxata ta' Beijing flimkien ma' travel agent partikolari Ċiniża, liema travel agent hija midħla sew ta' l-ambaxxata Maltija fiċ-Ċina.

Sur President, hawnhekk għandi l-particulars ta' din it-travel agent Ċiniża pero' ma nħossx li huwa etiku li nippubblikahom.

Madankollu bil-permess tiegħek nixtieq ngħaddi kopja lill-ministru ħalli jagħmel l-investigazzjoni tiegħu u għaldaqstant nitlob lill-messaġġier sabiex jgħaddi din l-ittra konfidenzjali lill-ministru.

Dan qed ngħidu għaliex proprju l-bieraħ fuq Net television - mhux fuq Super One - kien hemm feature fuq dawn iċ-Ċiniżi li qed jiġu Malta biex suppost jitgħallmu l-Ingliż u mbagħad ħafna minnhom jispiċċaw jidħlu f'pajjiżi oħra b'mod klandestin.

Nerġa' ngħid li dan il- feature kien fuq Net television u mhux fuq is-Super One u kien marbut ma' l-irregolaritajiet allegati min-naħa ta' diplomatiku Malti fl-ambaxxata tagħna ġewwa Beijing.

Il-Ministru Frendo sab ruħu wkoll jara s-saga ta' Dar Malta tiġi minsuġa mingħajr ma seta' jkollu ebda say jew kontroll effettiv fuqha.

Intrabat pubblikament li jiftaħ ambaxxata fil-Portugall fuq bażi ta' reċiproċita`.

Dan wara li fl-imgħoddi l-gvern tiegħu stess irrifjuta li jimxi b'din il- politika u issa erbat ijiem wara - minħabba limitazzjonijiet finanzjarji li għandu l-pajjiż - jidher li se jniedi eżerċizzju ta' razzjonalizzazzjoni fid-diversi ambaxxati u missjonijiet diplomatiċi Maltin.

Dawn saħansitra jistgħu jwasslu għall-għeluq ta' ambaxxati jew tnaqqis fil-personnel deployed barra l-pajjiż.

Jekk jiġri dak li qed jissemma se nispiċċaw b'ambaxxati li jkollhom jagħlqu, liema ambaxxati m'ilhomx li fetħu xi ħamsa jew għaxar snin ilu iżda madwar sentejn jew tliet snin ilu biss.

Per eżempju, qed tissemma li se tingħalaq l-ambaxxata ta' Budapest.

Ma nafx jekk dan huwiex minnu u għalhekk qed nitlob lill-ministru sabiex forsi jilluminana ftit fil-ħin tal- winding up tiegħu.

Iċ-ċansijiet li din l-ambaxxata se tagħlaq mhux biss huma minħabba li hemm biss erbgħa min-nies li għandhom jiġu catered for - kif qed jgħid tajjeb ħafna sieħbi l-kelliem għall-affarijiet ekonomiċi – iżda wkoll minħabba li s-Sinjorina Ella Strickland telqet mill-ambaxxata u marret fis-segretarjat tal-kummissarju Joe Borg filwaqt li qed jingħad li l- ambaxxatur Noel Buttigieg Scicluna qed ifittex sabiex jieħu pożizzjoni fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Sur President, wieħed jittama li fl-intervent tiegħu, il-ministru jagħtina xi ħjiel dwar il-pjani tiegħu għall-ambaxxati, aktar u aktar għaliex l- estimi ma jirriflettu bl-ebda mod dan il-pjan ta' razzjonalizzazzjoni ta' l- ambaxxati, tant li hemm provvediment fl-estimi finanzjarji sabiex jintefqu madwar Lm600,000 fuq xiri ta' proprjeta` ġdida.

Din qed neħodha li se tkun għall-ambaxxata tal-Portugall, pero' nista' nkun żbaljat.

Għalfejn il- ministeru xorta waħda ma naqqasx l-estimi ta' infiq tiegħu fuq l-ambaxxati meta fl-istess ħin qed jipprova jippjana li jagħmel a rationalisation programme?

Ir-risposta hija ovvja u jidher li dak li se jiġi ffrankat min- naħa se jkun jista' jintuża fuq affarijiet oħra u b'hekk il-ministeru jkun qed isib mezz tradizzjonali ta' kif jaħrab il-limitazzjonijiet finanzjarji li pprova jimponilu l-ministeru tal-finanzi f'dan il-budget.

Minħabba l-ġiri żejjed li se jkun hemm lejn u minn Brussell l-infiq fuq l- ivvjaġġar se jiżdied b'40%.

Jiġifieri s-somma se titla' minn Lm316,000 għal Lm441,000.

Fl-estimi tal-budget hemm diversi items li jitolbu xi forma ta' spjegazzjoni.

Għall-commonwealth heads of government conference il-gvern qed jivvota Lm1.5 miljun.

Jista' l-ministru jagħtina konferma li meta mbagħad naslu lejn l-aħħar tas-sena mhux se jkollna talba għal nefqa supplimentari?

Dan minħabba li qed jirriżulta li din is-somma hija an under estimation ta' l-ispiża nvoluta!

Bħala partit Laburista mhux qed ngħidu li aħna kontra - la l-Onor.

Sant u lanqas l-Onor.

George Vella m'huma qed igħidu li huma kontra din il-konferenza - pero' naħseb li ċ- ċirkostanzi kienu jirrikjedu aktar għaqal qabel aċċettajna din il- konferenza.

Issa l-gvern huwa committed u ġaladarba dan l-investiment se jkun ta' piż finanzjarju fuqna, nittama li l-gvern jieħu din l-opportunita` sabiex jieħu xi ħaġa lura.

U dan billi jagħmel dak kollu possibbli sabiex jippromwovi lil Malta bħala ċentru turistiku u filwaqt li jkun hawn dawn id- delegati kollha f'pajjiżna jagħmel kuntatti għas-settur kummerċjali privat Malti ma' businessmen barranin li se jkunu preżenti f'din l-okkażjoni.

Sur President, iċ-CHOGM, kif inhuwa spiss riferut għalih dan il- commonwealth summit, għandu jservi mhux biss biex il-gvern jidher ħelu mal- barranin imma wkoll bħala okkażjoni li m'għandhiex tintilef biex jitkattar it-turiżmu u l-investiment lejn pajjiżna.

Dan huwa każ fejn in-networking jista' jrendi ħafna, apparti mill-prestiġju ta' l-avveniment innifsu.

Fil-budget qed jiġu vvotati Lm400,000 għal dak li qed jissejjaħ forum for Europe.

Jien fittixt fil-budget biex nara jekk hemmx xi ħjiel dwar x'ifisser dan il-line item.

Hemm min jgħidlek li din hija konferenza imma xi ħaddieħor qalli li jista' jagħti l-kas li l-gvern beħsiebu jxolji l-MIC.

Fil-fatt m'hemm l-ebda riferenza għall-MIC fil-budget u lanqas hemm Lm1 vvotata għalih u allura jista' jkun li l-gvern għandu l-ħsieb li minflok l- MIC joħloq a forum for Europe.

Jien nittama li l-ministru jkun jista' jelabora dwar dan għax kif qal tajjeb l-Onor.

George Vella, jekk naqbdu l- Lm400,000 li sejrin fuq il-forum for Europe u l-Lm1.5 miljun li sejrin għall-commonwealth conference - anke jekk ma taqbiżx il-Lm1.5 miljun - inkunu qed nitkellmu fuq Lm2 miljun meta l-pajjiż suppost li qiegħed iġewweż mill-aħjar li jista'.

Filwaqt li wieħed jaqbel li għandna nibdew nikkontribwixxu xi ħaġa żgħira f'dik li hija overseas development aid, biex ngħinu lill-pajjiżi fil-bżonn li qed jiżviluppaw, ikun tajjeb li nistaqsu lilna nfusna kemm is-somma modesta ta' Lm30,000 li qed tiġi vvotata din is-sena, mistennija li tibqa' l-istess jew tikber fis-snin li ġejjin minħabba l-esiġenzi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan qed ngħidu għax hemm indikazzjonijiet li l-kontribut tagħna 'l quddiem jista' jitla' għal wieħed anke ta' miljuni ta' liri fis-snin li ġejjin.

Għalhekk jien nixtieq li dwar dan kollu jkollna wkoll spjegazzjoni min-naħa tal-ministru.

Għalkemm l-ispiża m'hijiex daqstant sostanzjali, ikun tajjeb li l-ministru jgħidilna wkoll għalfejn qed jivvota madwar Lm25,000 għall-ambaxxata tagħna f'Baghdad bħalissa.

Naħseb li kulħadd jistaqsi x'inhi l-loġika li jkollna ambaxxata f'Baghdad bħalissa meta skond l-aħħar rapporti tal-Herald Tribune, il-pajjiż jinsab litteralment lejliet gwerra ċivili aktar milli lejliet elezzjoni ġenerali.

L-istess kif ma jagħmilx sens li nivvotaw kważi Lm100,000 għall-FAO and others meta fi żmenijiet ta' gvern Laburista u anke ta' gvern Nazzjonalista ta' l-imgħoddi, il-FAO, bħall-UNESCO fl- imgħoddi, kienu dejjem kompetenzi ta' l-ambaxxati f'Ruma u f'Pariġi u mhux kif qed jiġri llum, li jkollhom vot separat għalihom.

U jien għalhekk nistaqsi mill-ġdid għaliex fiċ-ċirkostanzi tal-lum qed nidħlu għal dawn l- ispejjeż kollha u m'aħniex nagħmlu anke rationalisation anke f'din l-area.

Issa se nitkellem ftit fuq il-voice of the Mediterranean.

Fuq il-voice of the Mediterranean kollox jidher illi tħalla fid-dlam.

U għalkemm il- ministru tal-lum jidher li m'għamel xejn biex iqajjem dan il-proġett mill- ġdid, nafu, għax kien weġibni l-Ministru Dalli meta kien ministru, illi bħala foreign minister kien tkellem mal-Libjani dwar il-possibilita` li jorbtu ma' dan il-proġett, proġett ġdid li jinvolvi saħansitra linkage ta' trażmissjonijiet bis-satellita.

Għalhekk ikun tajjeb li nistaqsi x'follow- up sar min-naħa tal-Ministru Frendo dwar dan meta nbidel il-ministeru mingħand il-Ministru Dalli għal għand il-Ministru Frendo.

L-istess dwar il-kumpanniji Amerikani fi Houston, Texas li avviċina l- Ministru Dalli ftit jiem qabel irriżenja, kumpanniji bil-potenzjal li jidħlu ġewwa l-Libja fosthom allegatament il-kumpannija kontroversjali Halliburton illi fl-Iraq belgħet il-laħma tal-kuntratti kollha.

Jien sinċerament ma nafx.

Filwaqt li nirringrazzja lill-Ministru Frendo talli tani konfidenzjalment l-ismijiet tal-kumpanniji li kien iltaqa' magħhom l- Onor. Dalli, sinċerament ma nafx għaliex il-Ministru Frendo kien għażel illi jagħtihomli konfidenzjalment u rrifjuta li jippubblikahom meta dawn kienu azjendi li naħseb kull wieħed minna jixtieq li jara miġbuda lejn pajjiżna ħalli jużaw lil Malta bħala bażi jew stepping stone għall- operazzjonijiet prospettivi tagħhom ġewwa l-Libja fis-snin u anke fix-xhur li ġejjin.

Għalhekk minn hawn toħroġ mistoqsija naturali: Wara dawk il-kuntatti li għamel il-Ministru Dalli proprju ġimgħa qabel ma rriżenja, sar xi follow-up effettiv, mhux mill-Ministru Dalli imma mill-Ministru Frendo, biex wieħed jara jekk dawn jistgħux jiġu mħajra li jużaw Malta għal back-office operations prospettivi tagħhom fil-Libja kif ukoll biex jużaw lil Malta bħala country of domicile għall-familjari tagħhom waqt li jkunu ġewwa l- Libja?

Wisq nibża' li ftit li xejn qed isir impenn effettiv f'dan ir- rigward.

Dan qed ngħidu, kif diġa`għedtu fi stqarrija li kont ħriġt ftit xhur jew ġimgħat ilu, għax filwaqt illi Berlusconi, Schroeder, Blair u Chirac, u fil- ġranet li ġejjin anke l-prim ministru tal-Kanada, kollha marru l-Libja, b'għadd kbir ta' negozjanti u entrepreneurs jakkumpanjawhom, li huma lkoll interessati f'kuntratti fil-Libja, il-gvern Malti, Alla jbierek, frisk bħal ħassa, tant ħela l-enerġiji tiegħu kollha fuq il-kwestjoni tal-visa u ta' l- immigrazzjoni illegali, li fl-ebda delegazzjoni riċenti lejn il-Libja ma rajna jew lill-prim ministru jew lill-ministru għall-affarijiet barranin, itellgħu magħhom negozjant wieħed jew rappreżentant wieħed ta' xi korp kostitwit Malti jew Għawdxi.

Jekk se nistennew il-bajtra taqa' f'ħalqna se nsibu li ninsabu tard wisq.

Dan qed ngħidu għax filwaqt li l-Libja hija ġenwinament rikonoxxenti għal dak kollu li Malta għamlet magħha fis-sanzjonijiet u anke qabel is- sanzjonijiet, ir-realta` tal-lum tgħallimna li l-Libja qed tiftaħ pass ta' ġgant mal-key players ewlenin fl-hekk imsejħa dinja tal-punent bir- riżultat li jekk ma nkunux aggressivi u pro-attivi biżżejjed fl-approach tagħna nkunu qed nirriskjaw li nitilfu l-qâleb u l-ġbejna, aktar u aktar meta l-Libjani jidher li kellhom l-idea – dan jistgħu jikkonfermawh l-Onor.

Jason Azzopardi, l-Onor.

George Vella u oħrajn - li minħabba s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kien se jkollna armonizzazzjoni tat-taxxi imposti fuqna bil-konswegwenza li f'għajnejhom konna qegħdin nitilfu l-attrazzjoni tagħna bħala ċentru għall-investiment Libjan.

Din kienet perception żbaljata u għandi l-unur ngħid li kull wieħed minna, kemm min-naħa tal-gvern kif ukoll min-naħa tagħna bħala oppożizzjoni, għamilna l-interventi tagħna, iċċarajnielhom din il-perception żbaljata dwar Malta u ħriġna minn hemmhekk sodisfatti li bħala grupp wieħed tajna palata lil Malta biex il-Libja tibda tħares lejn Malta mingħajr din l-idea żbaljata li forsi seta' bellagħlhom xi ħadd li għandu xi aġenda ulterjuri.

U nerġa' ngħid li kien grazzi għall-membri taż-żewġ naħat tal-Kamra fuq il- foreign and European affairs committee li din il-misconception sinċiera ġiet iċċarata mal-ħbieb tagħna Libjani.

Sur President, irrid ngħid ukoll li nixtieq li fl-intervent tiegħu l- ministru jagħtina ħjiel dwar kif beħsiebu jagħmel repositioning kemm ta' l- MIC li aċċennajt għalih aktar kmieni – din aċċenna għaliha wkoll l-Onor.

Vella – kif ukoll tar-rwol tal-MEUSAC u jgħidilna jekk huwiex sejjer jagħti widen għas-suġġerimenti ta' l-oppożizzjoni Laburista li kienu saru meta bdejna nieħdu sehem fil-kumitat għall-affarijiet barranin u Ewropej.

Minkejja s-sehem li Malta jidher li qed tagħti fl-hekk imsejħa gwerra kontra t-terroriżmu qed inħoss li fir-relazzjonijiet bilaterali tagħna ma' l-Istati Uniti naqset xi ftit ir-rankatura li kien hemm u li laħqet il- quċċata tagħha bil-laqgħa ta' l-ex- ministru Dalli ma' Colin Powell.

Wieħed jittama li l-ministru jagħtina ftit ħjiel dwar fejn verament wasalna dwar id-double taxation agreement ma' l-Istati Uniti għaliex kif nafha jien l- Amerikani jargumentaw li sta għal pajjiżna bħala gvern u għall-kumpanniji Amerikani interessati f'Malta biex jagħmlu l-lobbying dwar dan, għaliex il- gvern Amerikan, qua gvern Amerikan, ma tantx għandu interess li jerġa' jagħti ħajja ġdida lil dan id-double taxation agreement.

Qed ngħid dan kollu wkoll għaliex għalkemm l-ex-ministru Dalli qal li kien qajjem din l- issue importanti ħafna għal pajjiżna fit-taħditiet mas-segretarju ta' l- Istat Amerikan Colin Powell, għadna sal-lum ma nafux verament x'intqal f'dik il-laqgħa ma' Colin Powell u x'kienet ir-reazzjoni uffiċjali ta' Powel dwar dan kollu ma' l-ex-ministru Dalli.

Hemm diversi grey areas kemm amministrattivi kif ukoll ta' policy li jkun tajjeb li l-ministru jitfa' ftit dawl fuqhom.

Per eżempju, x'kien l-eżitu ta' l-istrategic conference li organizza huwa stess in-house fil-ministeru malli laħaq ministru?

Kellu feedback adegwat mis-senior staff members tiegħu?

U jekk iva, din l-istrateġija ġiet jew qiegħda tiġi fformolata u implimentata?

X'inhi l-pożizzjoni formali tal-gvern Malti dwar il-proċess ta' riforma fejn ħafna pajjiżi qegħdin jadvokaw għall-ġnus magħquda?

Billi ngħidu li nemmnu fir-riforma ta' l-UN mingħajr ma nartikolaw l-ideat tagħna ma nkunu qegħdin naslu mkien.

Hawnhekk irrid nirringrazzja lis-Sur Michael Bartolo, ex-ambaxxatur Malti, għall-preżentazzjoni interessanti ħafna li kien għamlilna fil-foreign and European affairs committee.

Per eżempju, x'inhi l-politika tal-gvern Malti dwar il-pajjiżi tal-golf Għarbi?

Hemm xi pjani li dawn jiġu indirizzati b'mod ħolistiku biex forsi niġbdu aktar kummerċ u investiment min-naħa tagħhom lejn pajjiżna?

Fi żmien meta l-Onor.

Dalli kien ministru għall-affarijiet barranin il-gvern amalgama flimkien il-portafoll tal-foreign affairs u l-investment promotion u naħseb li l-prim ministru ta' dakinhar kien ħa deċiżjoni għaqlija, kien min kien il-ministru għall-affarijiet barranin.

Illum li dawn iż-żewġ setturi reġgħu nfirdu juri li l-gvern jidher li aktar huwa interessat li jakkomoda lil ċerti individwi fil-kabinett milli jindirizza l-ħteġijiet tal- pajjiż.

Meta tfassal libsa skond il-ministru, minflok tpoġġi ministru fejn dan jista' l-aktar jaqdi lill-pajjiż b'mod effettiv tkun qed tirrikorri għal politika short-sighted u ddgħajjef l-effiċjenza amministrattiva tal- gvern bħala gvern.

Jien fil-kritika tiegħi apposta qed inkun proattiv għaliex billi nitkellmu biss dwar ineffiċenzji u l-fallimenti ta' ċerti ministeri ma nkunu qed naslu mkien jekk ma noffrux viżjoni għall-ġejjieni.

Ftit ilu waqt dibattitu l-Ministru Louis Galea kien qalilna "spell it out" u hekk qed nipprova nagħmel f'dan l-intervent tiegħi u hekk għamel tant tajjeb sieħbi l-Onor.

George Vella.

Din hija sfida li kull wieħed minna, speċjalment aħna l- kelliema ewlenin, għandna nilqgħu b'wiċċna minn quddiem.

Ħalli nibda bir- relazzjonijiet bilaterali.

Għalkemm illum il-Ministru Frendo qed ikollu opportunita` ta' networking fid-diversi laqgħat internazzjonali li qed jattendi, fosthom ta' l-Unjoni Ewropea u tal-Euro-Med, inħoss li r-relazzjonijiet bilaterali jistgħu jiġu indirizzati u żviluppati b'aktar impenn kif għamel meta, per eżempju, stieden lill-foreign minister tad-Danimarka biex jiġi Malta.

Hekk għandu jsir fuq bażi reċiproka ma' foreign ministers oħrajn.

B'hekk biss nistgħu nipproġettaw il-viżjoni tagħna mal-partners ewlenin barranin tagħna b'mod effettiv u mhux nillimitaw l-inkontri sempliċement għal bilateral meetings ta' malajr fil-konferenzi internazzjonali li nattendu.

Il-pjan dwar l-ambaxxati għandu jkun pjan maħsub għat-tul għax illum la nafu min ippjana ċertu ftuħ ħali ta' ċerti ambaxxati, la nafu jekk kienx jeżisti pjan komprensiv dwar dan u lanqas nifhmu kif il-gvern qed jikkonsidra li jagħlaq ambaxxati li nfetħu sentejn jew tliet snin ilu.

Minn hawn tinbet il-mistoqsija naturali: Mela dawn l-ambaxxati għalfejn infetħu in the first place?

X'feasibility studies saru qabel ittieħdu dawn il- passi fl-imgħoddi?

U hawn mhux qed nindirizza lill-Ministru Frendo għax dawn huma babies li sfortunatament wiret f'ħoġru mingħand ħaddieħor.

Fis-snin li ġejjin il-ministeru għandu jiffoka r-riżorsi finanzjarji, loġistiċi u umani tiegħu fuq l-aktar high priority areas ħalli l-isforzi tal-ministeru jkunu kkonċentrati fejn huma l-aktar meħtieġa.

Ikun hemm min jgħid li hekk sar meta Malta kellha quddiemha l-kisba tas-sħubija tagħha fl- Unjoni Ewropea, iżda llum anke nies fil-foreign office tax-xaqliba tal- gvern jgħidulek li dan sar a skapitu tar-relazzjonijiet tagħna ma' pajjiżi oħrajn, li jekk ma ġewx imwarrbin ġew ittraskurati.

X'qed isir biex ir-relazzjonijiet kummerċjali u ekonomiċi tagħna jingħataw spinta 'l quddiem?

Nittama li l-ministru ma jgħidilniex li huwa kuntent għax sempliċement għandu economic unit fil-ministeru, għax mill- informazzjoni li għandi dan il-unit qisu postman ta' letteratura ta' l- azjendi parastatali.

Jirċevi din il-litteratura mingħand azjendi bħal Malta enterprise, imbagħad jgħaddiha lill-ambaxxati u kultant jattendi xi fiera 'l hemm u 'l hawn.

Jien wisq nibża' li din il-unit - din ma ġietx imwaqqfa mill-Ministru Frendo - qed isservi biss biex toħloq jobs for the boys speċjalment għal dawk li qed jaħdmu bil-kuntratt u m'humiex proper civil servants.

Nerġa' nistaqsi: X'qed isir biex ir-relazzjonijiet kummerċjali u ekonomiċi tagħna jingħataw spinta sew 'il quddiem?

Qed nistaqsi dan għax għalkemm il-Ministru Frendo m'għadux responsabbli għall- investiment barrani, safejn naf jien, xorta huwa l-ministru responsabbli mill-external trade inkluż is-sehem tagħna fid-WTO.

Jien inħoss li għandna nimmiraw li niżviluppaw partnerships ġodda u effettivi f'dawk ir-reġjuni li huma ta' aktar importanza għalina.

Minn hemm imbagħad għandna ngħaddu biex nidentifikaw il-pajjiżi li magħhom għandhom jiġu żviluppati dawn il-partnerships.

Per eżempju, bħalissa qed jiġuni f'moħħi mhux biss il-pajjiżi tal-golf imma anke l-Eġittu.

Dan ta' l- aħħar huwa post li joffri potenzjal qawwi ekonomikament, politikament u anke kulturalment.

Sfortunatament inħoss li sal-lum dan il-potenzjal ġie sotto-żviluppat.

Dan qed ngħidu għaliex nemmen li bħala pajjiż m'aħniex nagħmlu bħal pajjiżi oħrajn u nużaw id-diplomazija ekonomika bħala l-overriding objective tagħna fir-relazzjonijiet barranin.

L-istess nuqqas inħoss li jeżisti wkoll fir- relazzjonijiet tagħna mar-Russja, maċ-Ċina u mal-Ġappun, għalkemm dawn ir- relazzjonijiet forsi huma korretti, eżemplari u fir-relazzjonijiet tagħna magħhom m'hemmx diffikultajiet jew problemi partikolari.

Jien napprezza li wieħed jieħu ż-żmien biex jiżviluppa demokrazija ekonomika iżda xi darba rridu nibdew, kif beda ħaddieħor.

Kien f'dan il-kontest li jien tkellimt fuq il-Libja, il-pajjiż li kif jikkonfermaw sħabi laqagħna b'dirgħajh miftuħin meta żornih ftit jiem ilu.

Għalkemm naf li fil-foreign office kien hemm min kemmex xofftejh meta l- foreign and European affairs committee tal-parlament immexxi mill-kollega tiegħi, l-Onor.

Jason Azzopardi, kellu żjara ta' suċċess fil-Libja, ħadd m'għandu jdarras snienu b'dawn l-affarijiet.

Dan il-kumitat għandu bżonn jimxi fuq l-istess eżempju taż-żjara fil-Libja meta s-sena d-dieħla se nżuru ċ-Ċina u l-Istati Uniti, jekk jippermettielna budgetarywise il-clerk of the House u l-kollega tiegħi, is-Sur Richard Cauchi.

Għandna mmorru hemmhekk mhux sempliċement biex nagħmlu l-joyrides iżda biex nagħmlu kif jagħmlu kumitati ta' parlamenti oħrajn li jmorru hemmhekk l-ewwelnett bi briefings tal-ministru, kif kien għamel tant tajjeb il-Ministru Frendo qabel morna l-Libja.

X'għamel il-Ministru Frendo qabel morna l-Libja fuq suġġeriment ta' l-oppożizzjoni?

Għamlilna laqgħa bil-magħluq, tana briefing konfidenzjali, kellna ċans nikkjarifikaw ċerti punti li forsi aħna ġenwinament ma konniex aġġornati dwarhom u meta morna l-Libja, għax kellna l-informazzjoni kollha at our fingertips, ma kienx hemm distinzjoni bejnietna dwar min kien qiegħed fuq in-naħa tal-gvern u min kien qiegħed fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Qatt ma ħarġet veduta kontrastanti min- naħa tagħna, la min-naħa tal-gvern u lanqas min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Tkellimna, nerġa' ngħid, bħala delegazzjoni Maltija.

U jekk f'dan il- pajjiż irridu l-consensus hekk għandu jimxi l-foreign and European affairs committee, bħala kumitat wieħed li jirrappreżenta lill-Kamra bħala waħda sħiħa u mhux jirrappreżenta partit politiku jew ieħor.

Irrid ngħid ukoll li biex dan il-kumitat jilħaq l-iskopijiet tiegħu mhux biss għandu jimxi kif mexa tajjeb s'issa kemm taħt l-Onor.

Frendo kif ukoll taħt l-Onor.

Azzopardi, imma għandu jimxi b'mod komplimentari mad-diplomazija li tkun qed issir mill-eżekuttiv tal-pajjiż ħalli nużaw l-għodda diplomatika ekonomika u l-għodda anke diplomatika parlamentari, sejħilha li trid, bħala mod komplimentari għall-ħidma intensiva li jkun qed jagħmel il-gvern tal- ġurnata.

Jien inħoss li jekk il-budget tal-parlament jippermetti - forsi hawnhekk ukoll se jkolli ħarsa bl-ikrah min-naħa tal-clerk of the House - għandna nesploraw il-feasibility li mal-kumitat jiġi attached, apparti mir-research analysts, għallinqas diplomatiku wieħed jew tnejn li mhux biss ilestulna position papers dwar diversi issues, kif diġa` qed isiru sal-lum, imma jkunu jistgħu jlestu wkoll ċerti working documents li permezz tagħhom nistgħu nipprovokaw dibattiti stimulanti fi ħdan l-istess kumitat.

B'hekk inkunu nistgħu ngħaddu għall-istadju li nibdew noħorġu bil-proposti u bl- inizjattivi proattivi tagħna bħala stimolu għad-dibattitu intern fil-pajjiż fuq l-affarijiet barranin.

F'ġieħ il-kontabilita` u t-trasparenza naħseb li jkun tajjeb ukoll li kif stedinna diplomatiċi barranin bħall-Eċċellenza Tiegħu Ali Najem, l-ex- ambaxxatur Libjan u ex-ambaxxaturi Maltin bħal Michael Bartolo u diversi akkademiċi u esperti bħalma kellna ftit ilu fuq il-kostituzzjoni Ewropea, li sfortunatament m'attenda l-ebda ġurnalista mill-media lokali għaliha, għandna nistiednu fuq bażi regolari l-ewwelnett lis-Sur Richard Cachia Caruana, li kif qal tajjeb l-Onor.

George Vella, Alla jbierek, dan m'huwa accountable lejn ħadd, kif ukoll l-ambaxxaturi Maltin residenti u mhux residenti ħalli ta' kull sena jagħtuna rendikont tal-ħidma tagħhom kif ukoll dwar il-pjani tagħhom għall-ġejjieni.

B'dan il-mod naħseb li nkunu qegħdin inkejlu l-performance ta' kull ambaxxata u l-poplu jkun jista' jsir jaf aħjar x'inhi l-istoffa li għandhom jew m'għandhomx ċerti ambaxxaturi, kemm jekk qed nitkellmu dwar career diplomats u anke jekk qed nitkellmu dwar political appointees.

Importanti wkoll li ma nibżgħux nindirizzaw issues jaħarqu bħal-Lvant Nofsani billi nġibu diplomatiċi Palestinjani u Iżraeliti jindirizzawna, kif naf li għandu f'moħħu li jagħmel iċ-chairman tal-foreign affairs committee, iżjed u iżjed meta bħalissa l-qagħda fil-Lvant Nofsani hija waħda fluwida.

Ħadt gost il-bieraħ nidħol fl-internet u nara, per eżempju, ir- rapprochement li nibet mil-lejl għal nhar bejn l-Iżrael u l-Eġittu.

Ħadt gost nara l-commitment li hemm min-naħa ta' Iżrael li tagħti ċans lill- Palestinjani li jniedu l-elezzjonijiet ġenerali tagħhom fil-liberta` kollha.

Qed nara l-openness li bih se jkunu milqugħin osservaturi mill- OSCE min-naħa tal-parlament Ewropew jew tal-kummissjoni Ewropea u anke min- naħa tal-council of Europe.

Għalhekk huwa mportanti li l-ministeru għall- affarijiet barranin ikollu grupp ta' nies ikkonċentrati u ffokati fuq l- issue tal-Middle East għax illum din tant qed tinbidel b'mod rapidu li naħseb lanqas l-internet innifsu m'hu jlaħħaq ma' l-iżviluppi li għaddejjin bħalisisa fil-kamp tad-diplomazija tal-Lvant Nofsani.

Aktar kmieni jien semmejt id-diplomazija ekonomika, Sur President.

Jien nemmen li l-korpi kostitwiti għandhom jiġu mitluba jagħtu l-ideat u l- impenn tagħhom sabiex jgħinu lill-gvern Malti jibni business plan, fil-veru sens tal-kelma, dwar kif jista' jagħti spinta lin-niċeċ tagħna f'oqsma kummerċjali partikolari.

Anke l-konċett tal-public private partnerships, li mingħajr ma nikkritika lill-gvern inħoss li għadu ma qabadx biżżejjed f'pajjiżna, jista' jintuża anke lil hinn minn xtutna.

U hawnhekk il-foreign office, għalkemm ma jaqax taħtu l-investment promotion, xorta jista' jservi ta' katalista biex dawn l-affarijiet jiġu mbottati 'l quddiem.

L-istess għandna nagħmlu flimkien ma' l-istituzzjonijiet finanzjarji tal-pajjiż, li għandhom jiġu mistiedna jidħlu fil-proċess kollu.

In-networking huwa importanti li jsir u importanti li jsir il-ħin kollu.

Għalhekk kien pass pożittiv il-pass li ħa l-Ministru Frendo dan l-aħħar meta jidher li istituzzjonalizza n-networking mal-konsli tagħna barra l-pajjiż għal ħidma aħjar u aktar produttiva.

Jien irrid insemmi area fejn nixtieq li l-gvern ikollu riżultati aħjar.

Se nsemmi dan mhux biex nikkritika lill-gvern imma biex nuri li hemm bżonn sforzi aktar intensivi.

Il-gvern ilu jistinka ħafna biex iġib xi ċentri internazzjonali ta' ċertu prestiġju f'Malta pero` s'issa ma kellux suċċess.

L-ewwel rajna l-isforzi tiegħu biex iġib lejn pajjiżna l-Euro-Med foundation between cultures and civilisation, li spiċċa li se jitwaqqaf Lixandra fl-Eġittu, bħala l-Anna Lindh foundation, imbagħad kellna l- indikazzjonijiet ċari li ngħataw mill-kummissjoni Ewropea lill-RCC li l-EU border agency li xtaqna nospitaw f'Malta x'aktarx li tmur f'xi pajjiż ta' l- Ewropa tal-Lvant u issa jidher li nistgħu niltaqgħu ma' l-istess xorti biex nospitaw il-general fisheries commission for the Mediterranean li fiha huma interessati wkoll Spanja u l-Italja.

L-istess jista' jingħad għal ċerti laqgħat li l-foreign ministry qed jipprova jirranġa.

Wara li dawn saru suf l-attentati tal-foreign ministry biex ilaqqgħu lil Dr Fenech Adami bħala prim ministru mal-President Amerikan Bush, qabel dan ta' l-ewwel spiċċa mill-kariga tiegħu, issa ninsab informat li għalkemm Dr Fenech Adami se jżur Spanja f'Novembru tas-sena d- dieħla, il-gvern Spanjol diġa` għamilha ċara li kuntrarjament għax-xewqa tal-gvern Malti din iż-żjara ma tistax tiqies bħala waħda statali għaliex diġa` għandhom żjarat oħra ppjanati.

Anke fir-rigward taż-żjara f'Malta tal-foreign minister Spanjol Moratinos, għalkemm il-gvern Malti xtaqu jiġi Malta għall-ftuħ ta' l-ambaxxata ta' Spanja, dan għamilha ċara li lest li jiġi Malta imma mhux se jkun jista' jiġi Malta għall-ftuħ ta' din l- ambaxxata.

Sur President, irrid nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi nagħmel riferenza għall-intervista li l-Ministru Frendo kien ta lil Anthony Manduca f'"The Times" ta' l-4 ta' Awissu, 2004.

Dakinhar meta l-Onor.

Frendo ġie mistoqsi x'inhuma l-prijoritajiet immedjati tiegħu bħala ministru għall-affarijiet barranin kien wieġeb li kellu l-ħsieb jagħmel qafas ta' oġġettivi strateġiċi għall-politika barranija ta' Malta.

X'ifisser dan?

Li l- Professur Guido de Marco, Dr. Joe Borg u l-Onor.

John Dalli ma kellhomx direzzjoni fejn riedu jieħdu l-politika barranija ta' Malta?

F'din l- intervista l-Onor.

Frendo qal ukoll li għall-ewwel darba qed inħarsu lejn il-politika barranija tagħna bħala membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan mhux veru għax meta kien hemm Dr Joe Borg konna diġa` qed inħarsu lejn il- politika barranija bħala membri fl-Unjoni Ewropea u meta kien hemm l-Onor.

John Dalli l-istess.

Għalhekk jien ngħid li statement bħal dan - aktar milli noqogħdu ndaħħlu competition bejn min qed jaqdef l-aktar biex jimbotta lil Malta 'l quddiem, jekk hux ministru "A", ministru "B" jew ministru "C" – jiġġustifika bil- provi dak li kien jgħid il-partit Laburista, u cioe` li l-gvern Nazzjonalista qatt ma kellu pjani jew alternattivi konkreti għall-politika barranija ta' Malta ħlief li jdaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Imma kif ilna nagħmluha ċara, dan huwa kapitlu magħluq u minkejja li kultant ikun hemm min jinbixna biex inreġġgħu l-arloġġ lura, aħna m'aħniex se nagħmlu dan.

Il-pożizzjoni tagħna bħala partit, bħala grupp parlamentari, bħala eżekuttiv u anke bħala konferenza ġenerali hija waħda irrevokabbli u għalhekk l-impenn tagħna huwa wieħed, li kemm mill-bankijiet ta' l- oppożizzjoni u għada pitgħada mill-banijiet tal-gvern nipprovaw inġibu the best deal għal pajjiżna fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Jien semmejt dawn l- istatements ta' l-Onor.

Frendo għaliex dawn jitqiesu bħala kundanna għall- mod kif mexxew il-politika barranija l-ministri ta' qablu.

Għaliex?

Għax dawn l-istatements qed ipinġuhom bħala nies li ma kellhomx direzzjoni jew, jekk mhux direzzjoni, ma kellhomx viżjoni u ħila xierqa biex jaħsbu u jsawru politika b'saħħitha għal pajjiżna.

Iżda forsi l-akbar konferma tat-telqa fl-affarijiet barranin tahielna l- prim ministru nnifsu fiż-żewġ diskorsi li għamel, kemm fid-diskors tal- budget u anke fid-diskors li għamel proprju nhar il-Ġimgħa meta wieġeb lill- kap ta' l-oppożizzjoni.

Jekk wieħed jaqbad id-diskors tal-budget u d- diskors li l-prim minstru għamel nhar il-Ġimgħa jinduna li m'hemm l-ebda riferenza għall-ħidma ta' pajjiżna fil-qasam tal-politika barranija.

Lanqas kellna kelma waħda li hi waħda dwar it-tisħiħ tar-relazzjonijiet tagħna mal- bqija tad-dinja, la mal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea u lanqas mal-pajjiżi ġirien tagħna fil-Mediterran li m'humiex fl-Unjoni Ewropea, u dan minkejja lip-service li nisimgħu waqt ċerti żjarat li jsiru biex mingħalina niġbru xi ftit ġieħna.

Huwa veru li r-realpolitik m'hijiex xi ħaġa li vvintaw il- Maltin, la l-Laburisti u lanqas in-Nazzjonalisti.

Iżda huwa importanti li nkunu kapaċi li nħaddmuha fil-prattika kif kapaċi jagħmlu kemm pajjiżi akbar minna u anke pajjiżi iżgħar minna f'dan il-qasam tant delikat u kruċjali għal pajjiżna.

Jekk verament irridu mmexxu lil pajjiżna 'l quddiem u nagħmlu mill- affarijiet barranin pilastru tal-politika tagħna għall-ġejjieni hemm bżonn li flimkien infasslu politika proattiva, politika dinamika u politika konsenswali - jekk mhux konsenswali fuq id-dettall, jekk mhux konsenswali fuq l-approach, jekk mhux konsenswali fuq l-istil, għallinqas konsenswali fuq il-linji gwida - ħalli lil pajjiżna nkunu nistgħu nimbottawh 'il quddiem mhux fl-interess ta' xi partit jew ieħor imma fl-interess ta' Malta tagħna.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għall-oppożizzjoni u issa l-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-gvern.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario de Marco.

ONOR.

MARIO DE MARCO: Sur President, hemm min jaħseb li l-politika barranija hija suġġett ta' interess limitat u speċjalizzat, u naħseb li miżura ta' verita` f'dan hemm.

Pero` l-politika barranija hija ħafna aktar minn daqshekk.

Il-politika barranija hija fuq kollox il-ġebla angolari li fuqha jibbaża ruħha kemm pajjiż jgħix fil-paċi mal-ġirien tiegħu u kif pajjiż jista' jkun strument ta' paċi wkoll fil-qasam internazzjonali.

Pero` hija wkoll il-kejl ta' miżura ta' kemm pajjiż għandu jiġi kkonsidrat minn stati oħra bħala pajjiż kredibbli, serju u konsistenti fil-politika u fil-ħsieb tiegħu.

F'dan il-kontest wieħed jara li l-politka barranija mhux biss m'hijiex barranija għall-kotra tal-Maltin iżda hija essenzjali u kemm- il darba viċin il-ħajja tagħna ta' kuljum ħafna aktar milli wieħed jaħseb.

Għadu kemm ġie ppubblikat ktieb dwar id-diplomazija ta' Malta minn wieħed mill-aqwa diplomatiċi li Malta qatt kellha f'dawn l-aħħar 40 sena.

Qed nirriferi hawnhekk għall-ktieb ta' Victor Gauci.

Jekk wieħed janalizza l- kontenut ta' dan il-ktieb isib li minnu joħorġu ċerti linji ġenerali ta' gvernijiet suċċessivi Maltin li għarfu jibnu fuqha l-politika estera tagħha.

Dawn il-linji huma: Malta fin-Nazzjonijiet Uniti, Malta fl-Ewropa, Malta fil-Mediterran u Malta fil-Commonwealth.

Sur President, fin-Nazzjonijiet Uniti Malta ma kenitx sempliċi preżenza ta' pajjiż sovran u indipendenti iżda mit-twettiq ta' politika ġdida fasslet konċetti seminali li taw, għadhom jagħtu u se jibqgħu jagħtu frott u ħidma anke fil-ġejjieni.

Il-konċett ta' wirt komuni ta' l-umanita` fil-kontest tal-liġi tal-baħar mill-ewwel snin ta' l-indipendenza tagħna qiegħdet lil Malta fil-ħidma internazzjonali tagħha.

Kienet Malta li avvanzat l-ideat dwar il-klima u dwar popolazzjoni avvanzata.

Malta għamlet il-presidenza tagħha strument ta' riforma kif ukoll ippreżentat proposta għal kollox ġdida dwar trusteeship council.

Il-ġimgħa li għaddiet ġie ppreżentat lis- segretarju ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti rapport intitolat "A more secure world: Our share, the responsibility".

Dan ir-rapport jagħmel 101 rakkmandazzjoni li jekk jitwettqu jiġu indirizzati l-problemi ta' sigurta` ta' l-Istati kollha, jiġi assigurat li n-Nazzjonijiet Uniti jaħdem b'mod aktar aħjar u effiċjenti u jiġi msaħħah ukoll ir-rule of law internazzjonali.

Il-premessa ta' dan ir-rapport hi li t-theddida għas-sigurta` kollettiva illum tbiddlet minn dik li kienet fl-1945, meta twaqqfu n-Nazzjonijiet Uniti.

It-theddida għas-sigurta` illum m'għandhiex fruntieri nazzjonali.

L-ebda pajjiż, kbir kemm hu kbir, b'saħħtu kemm hu b'saħħtu, insinifikanti kemm hu insinifikanti, ma jista' jiżola ruħu minn din it-theddida jew irendi ruħu invulnerabbli għal din it-theddida.

Din il-problema għandha tiġi indirizzata fuq livell globali u reġjonali kif ukoll fuq livell nazzjonali.

Mingħajr ma nidħol fil-merti ta' dawn l-proposti dettaljati huwa importanti li Malta tibqa' tagħti l-kontribut tagħha kif għamlet fil- passat f'dan il-qasam u tagħti sehemha biex tippromwovi s-sens ta' riforma li għaddejjin minnu n-Nazzjonijiet Uniti.

F'Settembru tas-sena d-dieħla f'summit tal-kapijiet ta' l-istati, l-pajjiżi membri se jkunu qegħdin jirrevedu l-progress fl-implimentazzjoni tal-millennium declaration adottata fis-sena 2000.

Dan ikun mument opportun biex huma jkunu jistgħu jaġixxu fuq uħud mill-aktar rakkmandazzjonijiet importanti ta' dan ir- rapport.

F'artiklu li deher f'The Economist" ta' din il-ġimgħa Kofi Annan qal: We all share responsibility for each other's security.

Għalhekk għandu jkollna il-kuraġġ li nassumu dik ir-responsabilita`.

Pero` Malta wkoll għarfet dejjem tibbilanċja l-osservanza bir-reqqa ta' dak li jitolbu n-Nazzjonijiet Uniti u l-interessi politiċi tagħha fil-qasam internazzjonali.

Hekk għarfet tagħmel Malta fis-sanzjonijiet ordnati kontra diversi pajjiżi, inklużi pajjiżi ġirien tagħna.

Dan għamilnih mingħajr ma ppreġudikajna l-interessi aktar wesgħin ta' buon vicinato.

Jeħtieġ li nkomplu nsarrfu bil-għaqal din il-politika tagħna llum u għada.

Huwa mportanti wkoll li nassiguraw il-preżenza ta' Maltin fin-Nazzjonijiet Uniti - dan l-aħħar kien sar diskors fejn ġejna informati li sfortunatament il-Maltin impjegati full-time man-Nazzjonijiet Uniti dalwaqt se jispiċċaw - għax dan igħin biex anke kif qal sew l-Onor.

Leo Brincat qabel, inkomplu wkoll b'networking fi ħdan in-Nazzjonijiet Uniti.

Dan iġibni, Sur President, għal Malta fl-Ewropa.

Illum għandna l-fortuna li nittrattaw b'mod unit u bipartisan dwar Malta fl-Unjoni Ewropea.

Pero' anke hawn, biex Malta tagħraf issarraf għaliha rilevanza politika aktar mid- daqs tagħha huwa importanti li nuru li Malta fl-Unjoni Ewropea għandha funzjoni partikolari li tmur lil hinn minn sempliċi sħubija, u cioe` dik li tressaq l-interessi tal-Mediterran li mingħajrhom is-sigurta` u l- istabilita` fl-Ewropa jistgħu jiġu ppreġudikati.

U hawn għandna l-vantaġġ li l-politika Mediterranja sabet dejjem l-appoġġ ta' gvernijiet suċċessivi.

Hawnhekk rajna veru l-consensus.

Minkejja dan pero' mhux se jkun faċli għall-gvern Malti li jmexxi politika Mediterranja jekk ma jagħrafx isib pajjiżi oħrajn li magħhom għandna interessi komuni li flimkien għandna navvanzaw politika Mediterranja fi ħdan l-Ewropa.

Huwa importanti li biex immexxu 'l quddiem din il-politika Mediterranja fl-Ewropa aħna stess għandna nkunu konvinti minnha.

Wisq nibża' li ġieli naqgħu fi cliches u ma nippreparawx ruħna għas-sustanza.

Għalhekk għandna nagħrfu nibnu pontijiet mhux biss fl-Ewropa iżda wkoll fil-pajjiżi tal-Mediterran u bejn il- Mediterran u l-Ewropa.

F'dan il-kontest ir-rwol ta' Malta fil-proċess ta' Barċellona, li s-sena d-dieħla se jiċċelebra l-għaxar anniversarju tiegħu, jista' jkun determinanti partikolarment biex nassiguraw li anke n-North Africa ċentrali tkun rappreżentata fil-Euro-Med process, jiġifieri rridu nipperswadu lil-Libja li ssir membru fi ħdan dan il-proċess.

Għandna nsegwu l-proposta Maltija għall-patt ta' stabilita` fil-Mediterran.

Dan il-patt jista' jkun ir-rabta politika bejn il-membri ta' proċess ta' Barċellona u strument utli biex issir il-free trade area bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi tal-Mediterran li hi prospettata għas-sena 2010.

F'dan il-kontest naħseb li fil-ministeru ta' l-affarijiet barranin għandu jkun hemm unit li b'kooperazzjoni ma' ministeri oħrajn, partikolarment dawk responsabbli għall-ekonomija ta' pajjiżna, jara kif dan il-free trade area se jaffetwawna u kif nistgħu nisfruttawh ukoll fl-interessi ekonomiċi ta' pajiżna.

Għalhekk ir-rabta tagħna ma' politika Ewro-Mediterranja, kif Malta ppromwoviet f'Helsinki fl-1975, għandha torbot illum ukoll, iżda jeħtieġ impenn iktar inċisiv f'din id-direzzjoni.

Bħala l-ewwel budget wara li Malta saret membru fl-Unjoni Ewropea għamel tajjeb il-prim ministru li fir-risposta tiegħu spjega dwar il-miljuni ta' liri li Malta qed tirċievi kif ukoll dwar miljuni oħra ta' liri prospettati li tirċievi aktar 'il quddiem b'riżultat tas-sħubija.

Smajna li din is-sena ħadna Lm51 mill-Unjoni Ewropea u mill-protokoll Taljan u s-sena d-dieħla se nieħdu Lm75 miljun.

Huwa mportanti pero' li sabiex iċ-ċittadin iħoss li din ir-rabta ma' l-Unjoni Ewropea m'hijiex biss waħda ta' ċifri iżda ta' attwalita` viċin il-ħajja ta' kuljum tiegħu, jeħtieġ li dawn il-proġetti li jsiru, grazzi għal dan il-kontribut, jiġu debitament senjalati.

Irridu wkoll nassiguraw li l-Unjoni Ewropea tibqa' waħda viċin il-poplu.

Irridu li ċ-ċittadini Maltin, sew jekk jissejħu imprendituri, bdiewa, negozjanti, pensjonanti, għalliema jew studenti jibqgħu jkunu jafu kif taħdem l-Unjoni Ewropea u kif din tkabbar il-ġid u l-interessi tiegħu.

Hekk kif iċ-ċittadin jaf kif jorbot ma' l-istat ta' pajjiżna, hekk ukoll għandha tinbena dik in-network ta' relazzjonijiet bejn iċ-ċittadini Maltin u l-istrutturi Ewropej.

Jekk ma nagħrfux nagħmlu dan l-Ewropa tibqa' 'l bogħod minn ħajjitna.

Għalhekk huwa importanti li l-uffiċju tal-MIC ikompli jaqdi r-rwol importanti ta' informazzjoni oġġettiva li kien qed jaqdi fil-passat.

Importanti wkoll li nagħrfu nisfruttaw il-varji fondi li huma soġġetti għall-approvazzjoni ta' proġetti individwali li jkunu għad- dispożizzjoni taċ-ċittadini u kumpanniji Maltin.

Importanti li l-varji organizzazzjonijiet bħal Malta council for science and technology u l-Malta enterprise, li jieħdu ħsieb programmi bħal framework programme 6, ikunu koordinati bejniethom u jkun hemm aktar awareness miċ-ċittadini Maltin dwar x'joffru dawn il-programmi fl-interess tagħhom.

Sur President, is-sena d-dieħla Malta se tospita wkoll il-commonwealth heads of government meeting.

Din se tkun okkażjoni importanti li tressaq lejn pajjiżna madwar 50 kap ta' stat jew gvern, ministeri ta' l-affarijiet barranin kif ukoll dak li jissejjaħ il-peoples' forum, fejn il-vuċi tas- soċjeta` ċivili tingħata ċerta rilevanza.

Dan huwa aspett pożittiv tal- Commonwealth fejn il-konċett tas-civil society jirċievi attenzjoni partikolari għaliex mingħajr ebda dubju hemm rabta bejn is-soċjeta` ċivili ħajja u enerġika u demokrazija b'saħħitha.

Nemmen li l-parlament Malti għandu juri l-appoġġ kollu tiegħu lejn is-CHOGM u li nkunu rabta oħra 'l quddiem fejn il-pajjiżi tal-Commonwealth jagħtu l-kontribut tagħhom għat- tisħiħ ta' l-iżvilupp ta' l-edukazzjoni u tal-ġlieda kontra l-faqar u l- AIDS, marda li qed tifni l-pajjiżi ta' l-Afrika.

Fil-fatt fl-Afrika hemm madwar 30 miljun ruħ infettati bl-AIDS.

Fuq livell bilaterali, Sur President, nemmen li għad hemm ħafna x'isir biex nisfruttaw aktar ir-relazzjonijiet eċċellenti li jeżistu bejn Malta u ċ- Cina.

Jien konvint li Malta tista' tkun pont għall-intrapriżi ta' manifattura Ċiniżi li jixtiequ jidħlu fl-Ewropa.

Dwar ir-relazzjonijiet ta' Malta ma' l-Istati Uniti rrid ngħid li dawn għandna nkomplu naġevolawhom u nimbottawhom 'il quddiem, Sur President.

Importanti li d-double taxation agreement li darba kellna ma' dak il-pajjiż jerġa' jiġi adottat.

Dwar ir- relazzjonijiet ma' l-Awstralja ngħid li dawn għandna nkomplu nsaħħuhom u għandna nisfruttaw il-fatt li hemm tant nies li huma ta' oriġini Maltija li jgħixu fl-Awstralja.

Fl-aħħarnett irrid nagħti l-fehma tiegħi dwar l-ambaxxati li għandna u l- ftuħ ta' oħrajn.

Għalina kull ambaxxata tiswa ħafna flus.

Dawn huma flus investiti tajjeb għax huma dedikati lejn ambaxxati li verament jaħdmu.

Pero' għandna nifhmu wkoll xi rwol irridu nagħtu lill-ambaxxati tagħna u x'inhuma l-interessi li għandna nikkonsidraw meta niftħu ambaxxata.

Hemm ambaxxati fejn l-impenn politiku huwa aktar prevalenti, iżda hemm oħrajn fejn l-input ekonomiku għandu jkun fattur ewlieni.

Dan jipprospetta korp diplomatiku ippreparat, kemm mil-lat ta' relazzjonijiet internazzjonali kif ukoll mil-lat kummerċjali li għandu jifforma s-sinsla ta' dahar ta' kull ambaxxata fil-każijiet opportuni mħejjijin ukoll minn esperti oħrajn li fiċ- ċirkostanzi partikolari jista' jkun hemm bżonnhom.

Sur President, huwa importanti wkoll li f'pajjiż tad-daqs tagħna, kif qal ukoll tajjeb l-kollega tiegħi l-Onor.

Leo Brincat, l-ambaxxati jifhmu li l- ħidma tagħhom m'għandhiex tkun biss fuq ħidma politika bilaterali imma għandha tkun ukoll fuq ħidma kummerċjali.

Din hija dimensjoni ġdida li anke pajjiżi oħrajn qed jagħtu lill-ambaxxati Maltin.

Hemm bżonn li jkun hemm kooperazzjoni sħiħa bejn il-Malta enterprise u l-ambaxxati ta' pajjiżna.

Hemm bżonn li l-ambaxxaturi jifhmu li meta jirnexxielhom iġibu x-xogħol għal Malta jkunu qed jagħtu wkoll element ta' suċċess għall- ambaxxati tagħhom stess.

Nemmen li llum il-ftuħ ta' ambaxxata għandu jiġi wkoll regolat fil-ġeneralita` tal-każijiet fil-kontest tar-reċiproċita`.

Barra minn hekk hemm bżonn li nagħtu aktar sens reġjonali lill-ambaxxati tagħna.

Wieħed hawnhekk jista' jaħseb fl-ambaxxata tas-Saudi Arabia li tista' wkoll taqdi l-funzjoni reġjonali għall-Middle East kif ukoll fl- ambaxxata tagħna ta' Vienna li wkoll tista' taqdi impenn reġjonali.

Sur President, is-suċċess tal-politika barranija ta' Malta tiddependi qabel xejn mill-gvern li jagħraf jindirizzaha b'mod għaqli u ppreparat.

Tiddependi wkoll minn kif il-gvern u l-oppożizzjoni jagħrfu jagħmlu kemm jista' jkun mill-politika barranija tagħna waħda bipartisan u ta' consensus.

Fil-fehma tiegħi, dan jitlob konsultazzjoni anke informali bejn gvern u oppożizzjoni.

Pero' biex politika barranija tirnexxi jeħtieġ li nkomplu ninvestu f'korp diplomatiku li jkun ippreparat, li jagħraf il-ħidma tiegħu fl-interess kostanti tan-nazzjon, fejn id-diplomazija hija strument ta' politika bl-objettivi tagħha ċari u determinanti, fejn id-diplomatiku jagħti l-ħin kollu tiegħu għall-interess ta' Malta u tal-Maltin.

Diplomatiku għandu jagħraf, Sur President, li qiegħed f'ambaxxata mhux biex jagħmel perijodu f'pajjiż barrani, iżda biex kif jagħmlu l-biċċa l-kbira tad-diplomatiċi tagħna jara kif il-preżenza tiegħu f'dak il-pajjiż tista` tissarraf fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

Dak li jagħmlu l-biċċa l-kbira tad-diplomatiċi hu li jaraw kif jistgħu jsarrfu ż-żmien fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

Dan kollox jagħmel mill-politika barranija politika li teffettwa l-ġid u l-futur ta' Malta u lil hinn minnha.

Ix-xogħol tal-ministeru ta' l-affarijiet barranin huwa xogħol importanti ħafna għaliex huwa x-showcase ta' pajjiżna.

Il-kredibilita`' ta' pajjiżna tiddependi mill-ministeru ta' l-affarijiet barranin u l-ħidma tiegħu.

Meta aħna nafu li minn din il-kredibilta` tiddependi tant l-ekonomija ta' pajjiżna nifhmu kemm huwa importanti li mmexxu l-politika barranija bil- għaqal u li ssib appoġġ taż-żewġ naħat.

Illum nistgħu niftaħru li l- politika barranija timxi fuq livell matur ħafna u fuq livell konsenswali.

Ma naħsibx li llum il-ġurnata fil-livell ta' politika barranija għad hemm xi baħar jaqsam.

Jien naħseb li fuq il-prinċipji sodi tal-politika barranija qed naqblu li Malta għandha tkun, kif inhi issa membru sħiħ ta' l- Unjoni Ewropea u li għandu jkollna politika barranija b'dimensjoni Mediterranja.

Qed naqblu li dan għandu jkun il-punt ta' riferiment għal Malta fl-Ewropa, qed naqblu dwar ir-rwoli li għandhom ikollhom l-ambaxxati tagħna barra minn pajjiżna u qed naqblu wkoll fuq ir-rwoli li għandu jkollu diplomatiku f'pajjiżna.

Allura meta naraw dan nistgħu ngħidu li verament għandna l- vantaġġ li nibnu politika li indipendentement minn min ikun fil-gvern tista' ssarraf ta' ġid għall-Maltin kollha.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, f'dan id-dibattitu din hija l-ewwel darba li hemm konkorrenza qawwija fl-attitudni tal-politika barranija bejn iż-żewġ partiti rappreżentati f'din il-Kamra.

Jien dan inħobb insejjaħlu l- aħħar sur li waqa` fid-differenzi politiċi kbar li kien hemm bejn il- partiti politiċi Maltin.

Naħseb li bħala poplu konna maturi wara l- indipendenza ta' pajjiżna li nilħqu kunsens politiku fil-politika nazzjonali u internazzjonali tagħna.

L-ewwel kunsens politiku nistgħu ngħidu li kien intlaħaq fuq l-aspettattiva ekonomika tal-pajjiż.

Wara kien intlaħaq ukoll kunsens politiku fuq l- aspettattiva soċjali, jiġifieri x'għandu jkun il-qasam soċjali u r-rwol li dan jilgħab fl-ekonomija ta' Malta.

Imbagħad wara ftit kien hemm mixja oħra evoluzzjonarja li jinħoloq kunsens fl-aspettattivi neċessarji f'pajjiż biex tiġi esegwita d-demokrazija vera, u ż-żewġ partiti qablu li fil-pajjiż id-demokrazija ma terġa' tiġi qatt mhedda bħalma sfortunatament kienet għall-perijodu qasir ta' l-istorja tagħna.

Ikun tajjeb li ngħid li qabel il-problema tal-foreign affairs kien hemm is- sur ta' l-edukazzjoni.

Kien hemm differenza kbira bejn iż-żewġ partiti politiċi dwar dan pero` dak is-sur waqa' wkoll għaliex issa fuq l- edukazzjoni ma naħsibx li hemm differenza kbira bejn iż-żewġ partiti.

Issa waqa` wkoll l-aħħar sur li kien dak tal-politika barranija, u ż-żewġ partiti politiċi, fl-aħħar mill-aħħar qegħdin jaqblu, tneħħi xi differenzi fid-dettalji, fuq x'għandha tkun il-pożizzjoni ta' Malta fil-konfront tal- ġirien tagħna u tal-kumplament tad-dinja.

Pero' tajjeb li hawn nagħmel caveat.

Fil-filosofija ngħidu li għal kull ħaġa li tiġri hemm kawża u hemm effett.

Jien naħseb li f'dik li hija aspettattiva soċjali l-partit Laburista kien il-kawża prominenti tal-kunsens politiku li ntlaħaq fil- pajjiż.

Pero` f'dik li hija demokrazija, f'dik li hija ekonomija, f'dik li hija edukazzjoni u issa wkoll f'dik li hija politika barranija naħseb li kien il-partit Nazzjonalista li kien qed jiġri bit-torċa f'idejh u kulħadd kien qiegħed jiġri warajh.

Dan irrid ngħiduh for the record, record li ma waqax mis-sema', record li ħdimna għalih u li wasalna għalih għax konna nafu x'irridu u fejn sejrin.

Ħafna drabi niġu kkritikati u jistaqsuna: Fejn huma l-miljuni li qed iġġibu mill-UE?

Jien ngħid, for the record, li fis-sena 2005, l-UE se tagħtina Lm66 miljun li minnhom trid tneħħi l-kontribuzzjoni li tagħti Malta lill- UE, li hija ta' Lm22 miljun bejn wieħed u ieħor.

Dan ifisser li fil-kaxxa ta' Malta, se jibqagħlna Lm44 miljun u issa nafu wkoll li fil-budget il- ġdid ta' l-UE, mis-sena 2006 'l hemm, aħna se nerġgħu nkunu taħt objective 1 financing li jfisser li se jkollna possibilita` li dawn l-ammonti ta' flus jibqgħu ġejjin għall-ewwel għaxar snin tagħna fl-UE.

Sur President, hemm qegħdin il-miljuni għax l-UE temmen bil-konċett tas- solidarjeta` u temmen ukoll li għandha tgħin pajjiżi li huma inqas żviluppati mill-average tal-pajjiżi membri biex dawn ikunu jistgħu jilħqu dan il-livell.

J'Alla li mhux għaxar snin oħra, imma ħafna qabel, nilħqu dan l-average għaliex fuq kollox, aħna li jinteressana hu li l-istandard of living tal-poplu tagħna jimxi 'l quddiem.

Issa nixtieq niffoka wkoll fuq il-politika Mediterranja ta' Malta.

Aħna pajjiż Mediterranju u għalhekk għandna vokazzjoni doppja bħala poplu; dik Ewropea u dik Mediterranja.

Il-proċess ta' l-Euro-Med li semma l-Onor.

Mario de Marco u kelliema min-naħa l-oħra, huwa proċess uniku li ilu fis- seħħ numru ta' snin u issa daħal sew fil-politika tan-neighbourhood policy ta' l-UE fejn il-pajjiżi ġirien ta' l-UE tingħatalhom l-għajnuna biex is- sistemi ekonomiċi, soċjali u politiċi tagħhom jiġu kemm jista' jkun jaqblu mas-sistemi ta' l-UE.

Il-proċess ta' l-Euro-Med hu proċess importantissimu.

Fil-Mediterran għandna diversi ċivilizzazzjonijiet antiki u kuntrarjament għal dak li jgħidu ħafna nies, hemm ħafna affarijiet li nistgħu nfittxu biex jgħaqqduna.

Fil-politika barranija wieħed irid ifittex l-affarijiet li jgħaqqduk u mhux l-affarijiet li jisseparawk.

Dan il-proċess ta' l-Euro- Med hu proċess importanti ħafna biex ikun hemm djalogu bejn iċ- ċivilizzazzjonijiet.

Sur President, nafu minn dokument li aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il- mejda tal-Kamra, li f'dan il-proċess ta' l-Euro-Med – fil-fatt fih hemm li sas-sena 2010 ikun hemm free trade area - l-UE, taħt żewġ programmi, tat ammont ta' flus mhux żgħir lill-pajjiżi tal-Mediterran biex jiżviluppaw.

Nafu li taħt il-MEDA 1 ingħataw euro 3.4 biljun u taħt il-MEDA 2 ingħataw euro 5.35 biljun.

Dan ifisser li l-UE f'dawn is-snin kollha se tkun ippompjat fil-baċir tal-Mediterran euro 9 biljun.

Dan huwa ammont enormi u jekk wieħed iħares lejn kif inqasmu dawn il-flus tal-MEDA 1 u tal-MEDA 2, isib li l-Alġerija se tkun ħadet euro 160 miljun, l-Eġittu euro 417 miljun, il-Ġordan euro 130 miljun, il-Lebanon euro 70 miljun, il-Marokk euro 135 miljun, il-Palestina euro 54 miljun, is-Sirja euro 76 miljun, it-Tunezija euro 124 miljun u t-Turkija – li nawgura li f'Diċembru, il-kunsill tal- ministri jagħtiha l-go- ahead biex ftit ftit tibda tintegra ruħha fl-UE għal sħubija sħiħa - ingħatat euro 49 miljun.

Dan minbarra programm multi- laterali fir-reġjun li ngħata euro 410 miljun.

Hawnhekk qed naraw kemm bil- fatti l-UE tinteressaha minn dak li qed jiġri f'dan ir-reġjun.

Iż-żjara tiegħi u ta' l-Onor.

Vella fil-Libja, li għamilna taħt iċ-chairmanship tal- kumitat ta' l-affarijiet barranin – bħalissa dan il-kumitat għandu bħala chairman lill-Onor.

Jason Azzopardi - mhux biss uriet kemm hemm għaqda fil- politika barranija tal-partiti politiċi Maltin imma anke enfasizzajna kemm hu importanti għal-Libja – għax fl-aħħar mill-aħħar id-deċiżjoni hija tal- Libja – li ma tibqax barra minn dan il-proċess, mhux għal Malta biss imma anke għall-kumplament tal-Mediterran kollu.

Huwa mportanti li fil-Libja jkun hemm id-djalogu ħalli tintlaħaq deċiżjoni u dan il-pajjiż jinduna bl- importanza li dawn jidħlu f'dan il-proċess.

Fil-fatt issa se jitwaqqaf il-Euro-Med parliament li se jiġbor taħtu mhux biss id-djalogu istituzzjonali bejn il-gvernijiet imma djalogu bejn ir- rappreżentanti tal-popli tan-naħa ta' fuq u n-naħa ta' isfel u anke djalogu bejn in-nies li huwa importanti.

Nieħu gost li f'dan il-parlament - jien għandi unur li jien membru tiegħu - insibu ħafna chairmen li jiġu kemm min- naħa ta' l-Ewropa u kemm min-naħa tal-Lvant Nofsani u tan-North Africa u li l-lingwi uffiċjali f'dan il-parlament huma l-Għarbi, il-Lhudi, it-Tork, l- Ingliz u l-Franċiż.

Li tisma' l-Għarbi jiġi mitkellem fil-parlament Ewropew juri kemm morna 'l quddiem fid-djalogu ma' dawn il-pajjiżi.

Sur President, jien naħseb li l-Ewropa hija kulturalment ikkwalifikata biex tiddjaloga mal-pajjiżi tal-Mediterran ħafna aktar mill-Istati Uniti.

Din se ngħidha straight and plain.

Naħseb li issa mmaturajna u għax nikkritika pajjiż, ikun x'ikun, ma jfissirx li għandi xi ħaġa kontra tiegħu imma sempliċement ma nkunx naqbel mal-policy tiegħu.

Naħseb li l-kultura ta' l- Ewropa u tal-Mediterran tibbaża ħafna fuq il-komunita`, il-virtu` u l- valuri kondivisi waqt li l-politika Anglo-Sassona għandha tendenza li tiffoka fuq l-individwalita` u fuq l-awtonomija personali u naħseb li f'din il-kwestjoni, aħna bl-istorja tagħna - ma ninsewx li ħafna pajjiżi tal- Mediterran bħal Spanja, Sqallija, Greċja u Malta għamlu żmien twil taħt l- Għarab - għandna kredenzjali ħafna aħjar biex niddjalogaw mal-pajjiżi tal- Mediterran.

L-aħħar punt tiegħi huwa dwar il-problema tal-Lvant Nofsani.

Naħseb li aħna, bil-valuri tagħna, nistgħu nindirizzaw aħjar din il-problema milli ġiet indirizzata s'issa kemm mill-Istati Uniti u kemm minn xi pajjiżi oħra li jaħsbu fuqha.

Pero` huwa importanti li nneħħu d-double standards għax huwa ħażin li noqogħdu ngħidu li l-Iran għandha potenzjal nukleari u nikkundannawh meta fl-istess ħin ma nikkundannawx lill-Iżrael għall-istess raġuni.

Jien qed ngħid dan mhux għax għandi xi tendenzi kontra l-Lhud, pero` rridu nitkellmu fuq x'nistgħu nagħtu lill-istat Lhudi biex ineħħi l- arma nukleari.

Huwa importanti li ma nibqgħux bid-double standards u tkun l- Unjoni Ewropea, b'Malta fuq quddiem, li tara li l-problema tal-Lvant Nofsani tiġi solvuta darba għal dejjem.

Qabel nagħlaq nixtieq nitlob il-permess biex inqiegħed xi dokument fuq il- mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Dokument ta' informazzjoni intitolat "Industrial and Private Sector Development Co-operation in the Euro-MED partnership - An overview of MEDA-funded co-operation activities" imħejji mill-EuropeAid Co- operation Office.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, aħna bħala politiċi ta' din il-Kamra u tal-gvern tal-ġurnata, għandna responsabilita` kbira lejn pajjiżna, speċjalment f'dan il-mument partikolari, fejn qed nagħmlu politika barranija f'kontest ġdid ta' Malta bħala membru fl-Unjoni Ewropea.

Għandna responsabilita` kbira lkoll għaliex il-pubbliku qed jitlobna biex niddiskutu, niftiehmu u fejn hemm l-interess nazzjonali, naħdmu flimkien.

Jien għedt mill-ewwel - nispera li aġixxejt b'dan il-mod ukoll - li nemmen bis-sħiħ li dan hu mument partikolari fl-iżvilupp tal-politika barranija tagħna u li rridu nfittxu dak li jgħaqqadna.

Irridu naraw li naħdmu għall- interess nazzjonali kemm jekk inkunu fil-gvern u kemm jekk inkunu fl- oppożizzjoni.

Naturalment l-eżekuttiv jibqa' responsabbli għat-tmexxija tal- pajjiż imma rridu nfittxu kontinwament politika li tifrex il-konsultazzjoni fil-qasam tal-politika barranija.

Forsi għaliex jien kont president tal- kumitat għall-affarijiet barranin u Ewropej, jien nemmen li dan huwa kumitat – u jien ipprovajt ukoll nagħti s-servizz tiegħi f'dan is-sens – li għandu sehem minn dan kollu.

Sur President, irridu nifhmu li qegħdin noperaw f'dinja li għandha realtajiet ġodda, f'dinja fejn il-globalizzazzjoni m'hijiex xi ħaġa li qed tiġi ppjanata imma hija r-realta` tal-ġurnata.

Qegħdin f'dinja fejn Malta tagħna, għall-ewwel darba wara li saret indipendenti fl-1964, qed tgħaddi mill-esperjenza fejn taqsam is-sovranita` tagħha ma' ħaddieħor biex issaħħaħ is-sovranita` tagħha.

Fid-dinja tal-lum, għandek bżonn li tkun parti minn xi ħaġa sabiex ikollok il-forza u b'hekk inti tkun aktar sovran milli kieku sempliċement tibqa' waħdek.

Qegħdin f'dinja fejn hawn bidliet ekonomiċi kbar, fosthom ir-realta` l- ġdida taċ-Ċina, li għaddejja b'ekonomija u bi żvilupp ekonomiku rampanti, u ta' l-Indja li qed taħdem biex taqbeż lill-Ġappun bħala forza ekonomika fid- dinja tal-lum.

Din hija dinja li m'għadhiex aktar bipolar, dinja fejn għandna l-Lvant Nofsani li għadu għaddej f'konflitt - għalkemm għandna tamiet kbar - u dinja ta' fundamentaliżmu Islamiku, terroriżmu u gwerer.

F'dan il-kontest, Malta li hija pajjiż żgħir - għalkemm imsaħħaħ bi sħubija fl-Unjoni Ewropea - irid jagħmel minn kollox biex jissaħħaħ bħala pajjiż, biex l-esperjenza ta' l-Unjoni Ewropea jagħmilha suċċess u biex ikun pajjiż li kapaċi jikkompeti internazzjonalment.

Biex jagħmel dan, għandu bżonn il- forzi politiċi tiegħu kollha u għandu bżonn l-intelligenza u l-kontribut ta' kulħadd.

Jien nixtieq nirringrazzja lill-membri ta' din il-Kamra tal-kontribut u tal- kritika tagħhom anke jekk forsi kultant ma tkunx ġusta pero` din hija parti mill-proċess li issa tgħallimnieh.

Jien fil-bidu nett għedt li nixtieq li nidħol b'umilta` għal din ir-responsabilita` pero` m'għedtx li jien se nkun dgħajjef fix-xogħol tiegħi.

L-Onor.

Brincat l-ewwel qal li jien daqsxejn goff man-nies tal-ministeru u fl-aħħar ta l-impressjoni li jien daqsxejn arroganti għax għedt li x-xemx telgħet miegħi bħallikieku l-ministri ta' qabli ma kienu kapaċi jagħmlu xejn.

Naħseb li min jafni u min segwa x-xogħol tiegħi, jaf li dan hu kliem fieragħ.

Pero` rrid ngħid li l-fatt li tkun umli u li tipprova tagħmel ix- xogħol tiegħek bis-serjeta`, ma jfissirx li tkun dgħajjef fil-ħidma tiegħek fil-ministeru.

Illum in-nies fil-ministeru jafu wkoll li jien nipprova nisma' u nagħti valur lill-opinjoni ta' kulħadd pero` naturalment fl-aħħar mill-aħħar huwa l-ministru li jrid iġorr ir-responsabilita` u huwa l- ministru li jrid jieħu d-deċiżjonijiet għax huwa qed jaġixxi fl-eżekuttiv u min hu parti mis-servizz ċivili jrid jimxi mad-direttivi politiċi li jingħataw għax dak huwa x-xogħol tiegħu wkoll.

Li aħna niddiskutu l-miri strateġiċi ta' Malta għall-politika barranija f'dan il-mument, ma kenitx espressjoni ta' suppervja għax dan kien l- argument li għamel Lino Spiteri fl-artiklu tiegħu u li rrepetieh l-Onor.

Leo Brincat hawnhekk.

Dan kien sempliċiment mod kif wieħed li jkun għadu kemm ħa responsabilita` partikolari jistaqsi lilu nnifsu: Ejja nerġgħu naraw l-affarijiet fil-kontest li issa Malta hija membru ta' l-Unjoni Ewropeja.

Nafu li aħna ilna membri ta' l-Unjoni Ewropeja ftit xhur u ninsabu għaddejjin minn esperjenza li fl-aħħar mill-aħħar, tipprepara kemm tipprepara għaliha, titgħallem biss meta tagħmilha.

L-Unjoni Ewropea hija esperjenza ta' learning by doing.

Huwa tajjeb li tipprepara imma tipprepara kemm tipprepara, trid tgħaddi mill-esperjenza biex verament titgħallem.

Waħda mill-aktar affarijiet importanti li ħarġu minn dik il-laqgħa li kellna ta' l-uffiċjali għoljin, inklużi l-ambaxxaturi li ġew biex issir diskussjoni dwar dan - li mbagħad saret ukoll ma' l-ambaxxaturi mhux residenti fil-pajjiż - hija li d-diskussjonijiet iridu jibqgħu għaddejjin, u niddikjara minn issa li dawn jiena se neħodhom fil-kumitat ta' l- affarijiet barranin u Ewropej tal-parlament Malti biex anke hemmhekk ikun hemm id-diskussjonijiet fuq is-suġġett sabiex ikollna pożizzjoni kemm jista' jkun komuni.

Jien napprezza li kulħadd jista' jkollu l-pożizzjoni differenti tiegħu imma għandna nagħmlu l-isforz għal consensus.

Naturalment nieħu dan fil-kumitat wara li nieħdu fil-Kabinett u jkolli l-approvazzjoni tal-gvern għaliex dawn ikunu miri strateġiċi li wieħed ikun qed jaddottahom bħala l-miri tiegħu pero` l-proċess parlamentari huwa importanti ħafna wkoll għalija għaliex nemmen li dan huwa qasam fejn in-nies hemm barra qed jitolbuna nfittxu l-interess nazzjonali u fejn naħseb li diġa` qegħdin japprezzaw – jien napprezza dak li qalu l-membri ta' l-oppożizzjoni u anke l-kollegi tiegħi min-naħa tal-gvern li jaħdmu fi ħdan il-kumitat - li qed isir xogħol komuni li jkollu żgur u bilfors riżultati pożittivi għal pajjiżna għax meta n-nies jaraw, anke minn barra pajjiżna, li aħna kapaċi nitkellmu b'vuċi waħda, hija x'inhija l-opinjoni politika tagħna, allura mill-ewwel pajjiżna jerġa' jibda jieħu dak li jixraqlu anke għax juri li huwa pajjiż li dejjem qed jimmatura fil-politika tiegħu.

Jien m'għandix dubju li dan huwa dak li jixtieq il-pubbliku Malti u l-gvern u dan huwa fl- istil ta' dak li jemmen fih il-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Sur President, jien naħseb li l-linja ġenerali tal-miri strateġiċi tagħna huma ċari għax huma marbuta mar-realtajiet tagħna.

Minn hemm għandna nibdew.

Ir-realta` tagħna huma dawk ta' pajjiż żgħir, ta' pajjiż newtrali, ta' gżira, ta' pajjiż membru ta' l-UE, ta' pajjiż Mediterranju, ta' pajjiż Ewropew, ta' pajjiż membru tal-Commonwealth u ta' pajjiż li għadda minn esperjenza ta' kolonjaliżmu.

Dawn huma affarijiet li lilna jsaħħuna.

Dawn huma affarijiet li jagħtuna l-karattru tagħna bħala pajjiż.

Minn hemm irridu nibdew biex niżviluppaw il-miri strateġiċi tagħna għaliex irridu nibdew minna nfusna.

X'inhuwa dak li lilna jagħtina vantaġġ fuq ħaddieħor fil-kompetizzjoni tan-nazzjonijiet?

X'inhuwa dak li lilna jsaħħaħna?

Huma dawn l-elementi kollha flimkien li jagħtuna rwol fil-Mediterran, fl-Ewropa, fl-UE, fil-Commonwealth u fil-UN, rwol biex aħna nagħmlu lil pajjiżna ekonomikament aktar b'saħħtu.

Dawn huma linji ġenerali li aħna qed napplikaw u qed napplikawhom bis-serjeta` u mhux qed napplikawhom billi sempliċement ngħidu: Issa qegħdin fl-UE u ħa nimxu mar-riħ.

Aħna ma nimxux mar-riħ.

Il-prim ministru stqarr kemm il-darba li aħna mhux nimxu mar-riħ imma nagħżlu t-triq tagħna.

Issa jekk nutilizzaw ir-riħ favur tagħna għal dan tant l-aħjar.

Għalhekk huwa importanti li jkollna quddiem għajnejna l-miri strateġiċi tagħna.

Jien nista' nitkellem mill-esperjenza diretta tiegħi ta' ftit xhur.

Qabel dħalna fl-UE, konna ngħidu li Malta se jkollha l-vuċi tagħha madwar il-mejda u llum qed nesperjenzawha din.

Per eżempju, ftit jiem ilu l-viċi prim ministru kien qed jitkellem fuq l-issue tax-ship- source pollution fil-kunsill tal-ministri fi Brussels, fejn ħa u għamel il- pożizzjoni ta' Malta ċara.

Aħna ma rridux għax ma nemmnux li hija politika tajba għall-Ewropa li tagħmel diskriminazzjoni bejn il-vapuri li huma reġistrati taħt bnadar ta' l-UE u vapuri li m'humiex.

L-Onor.

George Vella ġustament qal li din hija l-pożizzjoni ta' l-oppożizzjoni wkoll u ta' dan jien nirringrazzjah għaliex dawn il-messaġġi jaslu.

Iva, Sur President, dan juri li l-gvern għandu s-support komplet ta' dan il-parlament.

Għaliex ħadna din il-pożizzjoni, Sur President?

Ħadna din il-pożizzjoni għax meta inti titkellem fuq il-bnadar internazzjonali u tgħid li se tikkastiga l-bnadar ta' l-UE, li jiġri hu li l-kumpanniji se jitilqu dawk il-bnadar u jsibu bnadar oħrajn.

Meta niftakru li aħna rridu naħdmu fl- Ewropa - biex ma nħallux li jiġri bħalma ġara fil-każ tal-Prestige fejn kien hemm tant tniġġis u tant diffikultajiet - kif nistgħu noħorġu b'din is- soluzzjoni meta l-Prestige kien reġistrat taħt il-bandiera tal-Bahamas u mhux ta' l-Unjoni Ewropea!

Malta flimkien mal-Greċja u ma' Ċipru żammet il-pożizzjoni tagħha u aħna nisperaw – u dan qed jidher diġa` - li bil-mod il-mod din il-pożizzjoni tieħu l-post tagħha.

M'għandix dubju li fl-Unjoni Ewropea naslu għal soluzzjonijiet li mbagħad ikunu tajbin.

Din hija l-istess ħaġa bħall-working time directive li dwarha kellna konsultazzjonijiet.

Ma naħsibx li hija xi ħaġa sigrieta li jien kelli konsultazzjonijiet u telefonati minn foreign ministers oħrajn li tkellmu fuq il-working time directive u ħadna l-pożizzjoni ta' xulxin.

Fil-fatt il- pożizzjoni tagħna - li nzertat bħall-pożizzjoni tar-Renju Unit - hija li l- ħaddiem li volontarjament irid jaħdem iktar sigħat mit-48 siegħa, ikollu l- għażla li jagħmel hekk.

U ħadt gost nisma' lill-Onor.

Vella jgħid li anke l-oppożizzjoni taqbel ma' din il-pożizzjoni.

Dan huwa dak li jfisser meta konna ngħidu li jkollna l-vuċi tagħna madwar il-mejda ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan ifisser li aħna kapaċi nieħdu l-pożizzjonijiet u nagħtu l-kontribut tagħna.

Iktar minn hekk, jien nistqarr li meta jkun hemm diskussjonijiet fuq aspetti ta' politika barranija fil-kunsill tal-ministri nagħżel li niffoka fuq ċerti areas għax ma nemminx li pajjiżna jista' jinfirex mas-suġġetti kollha li hawn fid-dinja, jew li aħna għandna l-kapaċita` u r-riżorsi li nindirizzaw kull issue, imma għandna l-kapaċita` u r-riżorsi li nagħtu l- kontribut tagħna f'ċerti issues li huma ta' importanza għalina b'mod strateġiku.

U min hawn fir-reġjun tagħna li ma jemminx li hemm bżonn ikun hemm il-paċi fil-Lvant Nofsani?

Min hawn fir-reġjun tagħna li ma jridx l- istabilita`, l-iżvilupp u l-prosperita` f'dan ir-reġjun, li ma jifhimx li fid-dinja rridu niġġieldu kemm nifilħu lit-terroriżmu, li m'huwa qatt ġustifikabbli?

Pero` rridu niġġieldu wkoll l-għejjun tiegħu, dak li jista' jikkawża t-terroriżmu.

Nafu li sakemm tibqa' din il-ferita kbira tal-konflitt bejn l-Iżraeljani u l-Palestinjani se jibqa' jkun hemm il-konflitt fid-dinja.

Din hija problema li wasal iż-żmien li jkun hemm soluzzjoni għaliha darba għal dejjem.

Aħna ma nemmnux – u bħala pajjiż esprimejna ruħna f'diversi fora – bl-inevitabilita` li dejjem ikun hemm konflitt f'dak ir-reġjun.

Nemmnu li hemm il-possibbilta` ta' paċi, u nemmnu dan mhux għaliex aħna idealisti, imma għax naraw x'ġara f'postijiet oħrajn.

Meta tara li l-Irlanda ta' fuq waslu biex jieħdu l-peace process fit-tarf tiegħu u waslu biex jagħlquh, meta tara li fl-Ewropea stess il-Ġermanja u Franza, l-Ingilterra u l- Ġermanja, Malta u l-Ġermanja, Malta u l-Italja u tant pajjiżi oħrajn li konna fi gwerra kontra xulxin, u llum qegħdin madwar l-istess mejda naħdmu flimkien, għaliex ma jistax ukoll ikun hemm il-possibbilta` li jkun hemm paċi bejn iż-żewġ stati tal-Palestina u ta' l-Iżrael, li jgħixu flimkien, li jirrispettaw lil xulxin u li anke jaħdmu flimkien ekonomikament għall- iżvilupp tal-poplu tagħhom?

M'hemm l-ebda raġuni għaliex għandna ngħidu li hemm xi inevitabilita` ta' konflitt f'dak ir-reġjun.

Min-naħa tagħna aħna dejjem sostnejna u komplejna nsostnu t-teżi ta' l- importanza li l-proċess tal-paċi hemmhekk jerġa' jingħata s-saħħa.

Fil- fatt fl-aħħar dikjarazzjoni li ħarġet mill-kunsill Ewropew ta' l-istati, jiġifieri tal-kapijiet ta' l-istati u tal-gvernijiet, Malta tat kontribut u biddlet it-test tad-dikjarazzjoni.

U biddlet it-test għaliex konna f'kuntatt ma' diversi rappreżentanti tal-Palestinjani u mid-diskussjonijiet ħareġ ċar li kien importanti li ma nagħfsux biss fuq l-elezzjonijiet lokali għaliex jista' jkun li mhux l-elementi moderati jirbħu l-elezzjonijiet lokali.

Jekk irridu li l-moderati verament jissaħħu f'dak ir-reġjun, irridu nagħfsu fuq l-elezzjonijiet leġislattivi in ġenerali.

Issa l- avvenimenti superseded anke dik il-pożizzjoni għax ġie nieqes Yasser Arafat u hemm bżonn l-elezzjonijiet presidenzjali.

Pero` fl-4 ta' Awissu se jkun hemm l-elezzjonijiet leġislattivi wkoll u naħseb li permezz ta' dak il- proċess hemm aktar ċans li jkun hemm leadership li jista' jwassal għall- paċi.

Aħna tajna l-kontribut tagħna madwar il-mejda u żammejna sod fil- pożizzjoni tagħna.

Sur President, Malta żammet u qed iżżomm il-pożizzjoni fil-Ġnus Magħquda li tibqa' membru, anzi li tibqa' rapporteur tal-kumitat dwar l-inalienable rights tal-poplu Palestinjan.

Huwa tajjeb li ngħidu li anke hemmhekk, fil- voti interni li saru – issa naturalment wieħed irid imur ukoll fil-plenarja – Malta żammet il-vot tagħha favur li dan il-kumitat jibqa' mwaqqaf.

F'dan ingħaqdet magħna wkoll Ċipru.

Fil-fatt l-Unjoni Ewropea – għax l-Unjoni Ewropea hija għaqda ta' pajjiżi li jirrispettaw anke l-opinjonijiet diversi – irrispettat ukoll din il-pożizzjoni u l-presidenza għamlet stqarrija f'dan is-sens.

Dan ifisser li nistgħu nkunu effettivi meta nkunu serji u ffokati fuq dak li qegħdin nagħmlu.

Sur President, fil-każ tal-pajjiżi tal-Mediterran iktar qrib l-interess tagħna huwa l-iżvilupp u l-kontinwita` tar-relazzjonijiet mal-ġirien immedjati tagħna, jiġifieri l-Libja, it-Tuneżija u l-Italja.

Fil-verita` jien nemmen li ma' dawn il-ġirien immedjati tagħna u anke ma' ġirien oħrajn, fosthom l-Eġittu u l-Alġerija li magħhom għandna relazzjonijiet storiċi ta' Maltin li għexu u ħadmu hemmhekk, għandna nfittxu li jkollna konsultazzjonijiet politiċi regolari biex niżviluppaw il-politika tagħna f'dan ir-reġjun u biex niżviluppaw ir-relazzjonijiet ekonomiċi tagħna.

Waħda mill-miri strateġiċi ta' dan il-ministeru m'hijiex biss li naġixxu u li nkunu effettivi politikament fil-Mediterran, fl-Ewropa u fil- Commonwealth, imma li nkunu kapaċi nagħtu wkoll saħħa ekonomika lir- relevanza politika tagħna.

Jien naqbel assolutament ma' min qal – din hija l-pożizzjoni li jien nemmen ħafna fiha – li għandna nagħmlu użu sħiħ min-network tagħna kollu ta' l- ambaxxati u tal-konsulati biex insaħħu l-preżenza tagħna u anke d-dinja tal- kummerċ.

Naturalment ir-relazzjoni politika u ekonomika li għandna mal- Libja hija ta' importanza partikolari għal Malta.

Peress li issa sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea, minħabba r-regoli li jeżistu, aħna kellna nintroduċu l-visas fir-relazzjonijiet ta' bejnietna.

Għalhekk qed naħdmu biex niffaċilitaw dan il-metodu ħalli nassigraw li jibqa' għaddej bl-aktar mod faċli l-moviment ta' persunui biex isir il-kummerċ u biex jissaħħu r- relazzjonijiet kulturali u edukattivi bejn iż-żewġ pajjiżi.

Dan hu x-xogħol li qegħdin nagħmlu.

Jien naħseb li sar ħafna xogħol diġa`, anke mill-Ministru John Dalli u mill-Ministru Joe Borg li kien beda t-triq għad-diskussjonijiet biex dan iseħħ.

Aħna sempliċement qed inkomplu fuq ix- xogħol ta' ħaddieħor.

Għaliex ix-xemx ma titla' ma' ħadd, imma aħna rridu nibnu fuq ix-xogħol ta' xulxin.

Huwa importanti li aħna nkomplu naħdmu f'din il-vena.

Jien għamilt l-ewwel żjara bħala ministru ta' l-affarijiet barranin fil-Libja, wara kien hemm iż-żjara importantissima tal-prim ministru, il-viċi prim ministru u jien akkumpanjajthom ukoll, meta kellna l- laqgħa mal-Kurunell Ghaddafi li wkoll saħħet ir-relazzjonijiet li għandna, u nieħu gost ukoll nara li mbagħad kien hemm laqgħa tal-kumitat tal-kamra dwar l-affarijiet barranin u Ewropej li kienet ukoll suċċess.

Hawnhekk nixtieq ngħid li jien ħadt il-briga u forsi anke r-riskju, ħalli nkun għedtha, li għall-ewwel darba – ma nafx jekk qattx ġrat - iddeċidejt li nagħmel briefing konfidenzjali tal-membri kollha tal-kumitat tal-Kamra dwar l-affarijiet barranin u Ewropej.

L-Onor.

Leo Brincat qed jgħid li dan sar fuq suġġeriment ta' l-oppoizzjoni.

Hija ħaġa tajba li niġġieldu għall- paternita` tagħha din għax turi li hija ħaġa tajba u naf li fil-fatt saret.

Jien kont diġa` kellimt lill-president ta' dak il-kumitat u kont offrejt għax kienet ta' interess għalina.

Jiġifieri we were like-minded f'din il- ħaġa, ejja npoġġuha hekk, għax diġa` kont għedt li nħoss li din għandna nagħmluha u għandha ssir.

Jien naħseb li din l-esperjenza veru tat ir-riżultat u turi li għalkemm huwa tajjeb li nikkritikaw lil xulxin f'din il-Kamra u nieħdu l- pożizzjonijiet tagħna għax dik hija l-politika, meta aħna nkunu rridu naħdmu flimkien għall-interess nazzjonali, kapaċi nagħmluh u qegħdin nagħmluh.

Nispera li jkollna l-okkażjoni li nagħmluh anke f'affarijiet oħrajn.

Sur President, jien nemmen li r-relazzjoni tagħna mal-Libja hija importanti għalina, pero` nemmen li hija importanti wkoll għal-Libja.

Naħseb il-ħbieb tagħna l-Libjani jieħdu gost jekk imorru ħafna industrijalisti u kummerċjanti.

Il-kummerċjanti tagħna ilhom imorru, jiġifieri hemm raġuni storika għaliex qed immorru aħna u ma neħdux delegazzjoni kbira ta' kummerċjanti, għaliex il-kummerċjanti tagħna diġa` għandhom kuntatti kbar fil-Libja u l-kummerċjanti li qed imorru issa ma' xi delegazzjoni qed jiġu ntrodotti għall-ewwel darba.

Jiġifieri hemm raġuni għal dan, għalkemm dejjem importanti li naħdmu biex insaħħu d-dinja kummerċjali f'dak is-suq.

Pero` huwa importanti wkoll għal-Libja għaliex il-Libja taf li Malta għandha vuċi fl-Unjoni Ewropea li mhux biss huwa ġar tagħha imma jifhem anke l-pożizzjoni politika u l-iżvilupp li qed isir hemmhekk f'dan il- mument.

U diġa` tajna diversi provi ta' dan.

Tajna diversi provi billi f'lealta` sħiħa għal sħabna fl-Unjoni Ewropea ssuġġerejna u tajna pariri biex l-affarijiet isiru b'mod li l-Libja tkun tista' tiġi mdaħħla iktar fil- komunita` internazzjonali b'mod mill-iktar dinjituż.

Għaliex id-dinjita` hija importanti għall-pajjiżi kollha, u aħna nemmnu li għandna nħarsu d- dinjita` tal-pajjiż ġirien tagħna u għandna nuru rispett għall-opinjonijiet tagħhom.

Per eżempju, aħna nieħdu gost ħafna kieku l-Libja tidħol fil-Euro-Med għax nemmnu li għandha funzjoni x'tagħti f'dak il-proċess.

Pero` nifhmu li din hija deċiżjoni li għadha qed tinħema, li fil-Libja hemm min jaqbel u min ma jaqbilx, u trid tkun deċiżjoni ta' dak il-poplu.

Pero` nemmnu li hemm funzjoni Mediterranja għal-Libja, li bħalma Malta huwa pajjiż Ewropew u Mediterranju l-Libja huwa pajjiż fl-Afrika u fil-Mediterran u jista' jagħmel ukoll din id-dual function bħalma qed nagħmlu aħna f'dan il-qasam.

Sur President, huwa importanti li nħarsu lejn il-ġirien kollha tagħna fin- nofsinhar tal-Mediterran.

Jien nixtieq nikkjarifika punt li l-Onor.

Brincat isemmih diversi drabi - ma nafx eżattament kif żviluppa, għalkemm għandi ħjiel ta' kif seta' żviluppa – li aħna lesti niftħu ambaxxati fuq livell ta' reċiproċita`.

Ikkwotawni li għedt hekk u se nieħu l-okkażjoni biex nikkjarifika l-punt.

Jien għedtha għar-rigward tal-Portugall mhux bħala politika ġenerali tagħna li niftħu l-ambaxxati għax xi ħadd jiftaħ hawnhekk.

Bil-budgetary constraints li għandna ma naħsibx li din nistgħu ngħiduha bħala regola.

Pero` jien nagħti importanza kbira għall-pajjiżi tan-nofsinhar ta' dan ir-reġjun li huwa kemm Ewropew u kemm Mediterrranju għax din hija r-realta` tagħna wkoll.

Huwa f'dan il-kontest li jien għedt li se nirreċiprokaw il-ftuħ ta' l-ambaxxata fil-Portugall, mhux għaliex dan huwa l-prinċipju li qegħdin nimxu bih.

Aħna għandna budgetary constraints bħala pajjiż żgħir li żgur kulħadd jifhimhom.

Bħalma wieħed jista' jifhem li fil-kontest tal-miri strateġiċi tagħna, fil-kontest li aħna nkunu effettivi, fil-kontest li aħna nkunu qed nagħmlu x-xogħol tagħna fl-Ewropa u fil-Mediterran u biex immexxu l-politika tagħna barranija, aħna rridu wkoll inkunu frugal u nkunu qed nagħmlu minn kollox biex nimmassimizzaw ir- riżorsi tagħna.

Għalhekk qegħdin inħarsu bl-aktar mod attiv biex nirreġjonalizzaw ċerti ambaxxati tagħna ħalli nkunu iktar effettivi b'ambaxxati li jkollhom iktar nies f'ċerti postijiet li jistgħu jilħqu kapitali oħrajn.

Kif għedt lill- Onor. Brincat f'risposta għal mistoqsija parlamentari li kien għamilli, din qed nagħmluha b'attenzjoni.

Ma nixtieqx ngħid fejn se nagħlqu jew fejn se niftħu għaliex irridu nagħmluha b'attenzjoni u b'sensittivita` partikolari għax qatt m'huwa sempliċi li tgħid li m'għandekx bżonn ambaxxata f'post. Din hija xi ħaġa li trid tagħmilha b'mod sensittiv, trid tagħżel il-mument u trid tispjega anke l-pożizzjoni tiegħek.

Pero` m'għandniex niġu kkondizzjonati jekk inkunu ħadna deċiżjoni u nkunu rridu nbiddluha.

Ma nistgħux ma nbiddlux deċiżjoni għas-suppervja.

Għax l-ewwel jakkużawk li inti supperv, imbagħad mill-banda l-oħra jakkużawk li m'intix supperv.

Hawnhekk mhux is-suppervja għandha tmexxina imma għandu jmexxina dak li naħsbu li huwa ta' ġid għal pajjiżna.

Allura rridu nirreġjonalizzaw l- ambaxxati tagħna u rridu nkunu preżenti fil-kapitali fejn nistgħu nkunu bir- riżorsi tagħna.

L-Onor.

George Vella staqsa: Ladarba qed nonfqu daqshekk flus fi Brussels għandna bżonn dawn l-ambaxxati kollha fid-diversi kapitali Ewropej?

Din hija mistoqsija ġusta li ssir.

Ċerti nies qed jgħidu: Ladarba se jkollna diversi nies fi Brussels – ftit iktar minn 60 persuna għax staqsewni x'inhuwa l-complement finali li se jkollna fi Brussels - u technical attaches li jintgħażlu mill-ministeri, se jkollna bżonn dawn l-ambaxxati fid-diversi kapitali?

Iva, huwa importanti li fejn nistgħu, fil- limitazzjonijiet tagħna, ikollna wkoll preżenza fil-bliet kapitali Ewropej.

Qed ngħid hekk għaliex filwaqt li Brussels huwa importantissimu għall- koordinament tal-politika Ewropea biex aħna nagħmlu lobbying anke fuq dak il-livell, ma rridu ninsew qatt li ħafna pożizzjonijiet fil-politika ta' l- Ewropa, mhux barranija, fi kwalunkwe deċiżjoni li tittieħed fi Brussels il- pożizzjoni fil-kapitali hija importantissima.

Għax huwa mill-kapitali li joħorġu l-pożizzjonijiet tal-pajjiżi fid-diversi kumitati ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura rridu nagħmlu n-networks tagħna hemmhekk.

Minn dan il-lat jien nixtieq li nutilizzaw kemm jista' jkun mhux biss in-network ta' ambaxxati li wħud minnhom ikunu reġjonali, imma anke n-network tal- konsulati tagħna.

Sur President, m'huwiex dejjem faċli li tagħmel dan għaliex f'ħafna pajjiżi l-konslu onorarju m'huwiex dejjem meqjus bħala dak li jista' jagħmel ukoll xi xogħol politiku, anzi jħarsu lejh bħala l-persuna li qiegħda tagħmel ix- xogħol ekonomiku u kummerċjali.

Imma fejn nistgħu rridu naraw li kemm il- konsulati onorarji tagħna u kemm l-uffiċjali mill-ambaxxati reġjonali jattendu ċerti laqgħat ħalli jgħinuna niksbu l-informazzjoni li jkollna bżonn.

Qed nirriferi, per eżempju, għall-briefings li jsiru qabel il-laqgħat bħalma huma l-general affairs and external relations council jew councils oħrajn u għall-briefings li jsiru qabel il-kunsilli Ewropej fid-diversi kapitali.

Jeħtieġ li aħna jkollna n-nies preżenti hemmhekk biex jieħdu dawk il-briefings u jirrapportawhom lilna biex meta nidħlu fil-kamra ta' l- Unjoni Ewropea jkollna diġa` quddiemna pattern ta' kif naħsbu li ħaddieħor se jiddeċiedi fuq ċerti issues.

Din hija xi ħaġa li nagħmluha aħna wkoll għaliex aħna nagħtu briefings lill-ambaxxaturi fuq il-pożizzjoni li nkunu se nieħdu fuq ċerti issues.

Naturalment id-deċiżjoni finali tittieħed hemm ġew, imma b'dan il-mod ikollok ħjiel ta' kif qed iħarsu lejn l-affarijiet id-diversi pajjiżi.

Allura naħseb li huwa importanti li nagħmlu użu minn dawn ir-riżorsi kollha li għandna.

Ladarba tkellimna fuq Brussels, biex nasal għall-punti li semma l-Onor.

Vella, it-technical attaches huma dawk li jirrappreżentaw il-ministeri pero` jaħdmu fi ħdan l-ambaxxata tagħna, anzi r-rappreżentanza permanenti tagħna fi Brussels għall-Unjoni Ewropea.

Għaliex?

Għaliex is-sistema li l- gvern għażel li jimxi biha hija li jkunu l-line ministries li jmexxu l- politika tagħna fl-Unjoni Ewropea.

Allura jekk hija materja li għandha x'taqsam ma' l-agrikoltura, huwa l-ministeru responsabbli mill-agrikoltura li jrid isegwi dik il-materja u li jrid jassigura li jġib l-aħjar pożizzjoni għal Malta.

L-ambaxxata tagħna fi Brussels tagħmel ix-xogħol ta' koordinament permezz tar-rappreżentant permanenti tagħna, u dan jirrapporta lill-ministru ta' l-affarijiet barranin, jiġifieri m'huwiex korrett li ngħidu li m'huwa responsabbli lejn ħadd, kif kien hawn min ikkummenta waqt il-preżentazzjoni tal-kollegi tagħna ta' l-oppożizzjoni.

Jien nemmen li din hija sistema tajba għalkemm forsi wieħed irid isib mod kif jirraffinaha.

Ma ninsewx li għadna qed ngħaddu minn din l-esperjenza u rridu nkunu kapaċi naraw ir-riżultat tagħha u kif nistgħu ntejbuha.

M'għandix dubju li bħal kwalunkwe ħaġa oħra hemm fejn intejbu, hemm affarijiet li nistgħu nirranġaw u hemm affarijiet li rridu nagħmlu assessment tagħhom kontinwament.

La qed nitkellmu fuq assessments nixtieq ngħid li mis-sena d-dieħla se nibdew proċess li bih nagħmlu mhux biss assessments ta' x'jagħmlu l-ambaxxati u anke l-konsulati onorarji, imma se nagħmlu l-objectives għal kull ambaxxata u kull konsulat.

B'hekk inkunu nistgħu nagħmlu assessment ta' dak li qed jagħmlu in vista ta' dawk l- objectives.

Dawn l-objectives ma rridux insawruhom waħedna imma rridu nsawruhom ukoll b'diskussjonijiet iktar wesgħin mal-Malta enterprise, mal-MFSA u mal-Malta tourism authority, biex insemmi tlieta.

Irridu wkoll naraw kif dawn l- ambaxxati tagħna jistgħu jagħtu aktar servizz integrat biex jiġbdu investiment dirett, aktar turiżmu u aktar attivita` fis-servizzi finanzjarji.

Dan huwa wieħed mill-aktar punti ċari li ħarġu mil-laqgħa li kellna dwar il-miri strateġiċi, u cioe` li rridu nintegraw ix-xogħol tagħna fuq il-livell kummerċjali wkoll max-xogħol ta' l-ambaxxati.

Il-fatt li l-Malta enterprise taqa` taħt ir-responsabilita` ta' ministeru ieħor ma jagħmel differenza ta' xejn għaliex aħna naħdmu kontinwament b'mod mill-iktar koordinat u koerenti mal-Malta enterprise u l-ministeru li jmexxi l-kollega tiegħi l-Onor.

Austin Gatt għal mira waħda.

Naħdmu wkoll flimkien ma' ministeri oħrajn, fosthom il-ministeri responsabbli mill- attivitajiet tas-settur finanzjarju u tat-turiżmu.

Jiġifieri din hija xi ħaġa li tagħmel parti mill-funzjoni u mill-miri strateġiċi tagħna biex nutilizzaw bl-aħjar mod l-ambaxxati u anke l-konsolati onorarji tagħna.

Irridu noħolqu din is-sistema ta' objectives li naturalment nagħmluhom waħda waħda għax irridu nagħmluhom f'konsultazzjoni ma' l-ambaxxati u ma' l- ambaxxaturi biex dan il-proċess ikun owned minn min ikun irid jattwah.

Allura din hija waħda mill-attivitajiet li aħna se nindirizzaw għas-sena d- dieħla.

Sur President, punt ieħor li semmejna bħala punt li nħossu li huwa fil- qalba tal-bini strateġiku tal-politika barranija tagħna huwa li Malta dejjem kienet favur id-dritt internazzjonali u r-rispett tar-rule of law internazzjonalment.

Fil-fatt dan jirrifletti anke dak li sar minn ta' qabilna, jiġifieri qed immur lura għall-1964 mindu sirna pajjiż indipendenti.

Aħna minn dejjem kellna inizjattivi partikolari, fosthom l- inizjattiva dwar il-liġi dwar tal-baħar, dik dwar il-common heritage of mankind, inizjattivi diversi dwar il-klima u diversi inizjattivi oħra li Malta ħadet internazzjonalment anke fil-Ġnus Magħquda.

F'dan il-kontest ipprovajna noħorġu linja, u meta tara dawn l-inizjattivi tinduna li wieħed diġa` kien qed iħares lejha bl-aktar mod serju.

Dan ifisser li Malta dejjem kienet favur li tiżviluppa d-dritt internazzjonali pubbliku, is-saħħa tal- liġi u l-livell internazzjonali, u allura li jkun hemm rispett ta' l- international rule of law.

Fil-fatt dan kien ukoll parti mid-diskors li l- prim ministru għamel fil-Ġnus Magħquda meta attenda għall-assemblea ġenerali ta' New York.

Nammetti li fil-verita` kien hemm min ħadilna the carpet from under our feet.

Għaliex?

Għax Kofi Annan ħareġ b'din it-teżi immedjatament u għamilha ċ-ċentru ta' dak li qed jgħid.

Din qed ngħidha b'ċertu sens ta' umoriżmu għaliex huwa tajjeb li Malta ssegwi dik il-linja.

Aħna minn dejjem konna konsistenti favur id-dritt internazzjonali u r- rispett tar-rule of law internazzjonalment.

Dan għamilnih u sostnejnih konsistentement anke meta kien hemm advisory opinion ta' l-ICJ fuq il- barriera, fence jew wall - skond f'liema naħa tkun qiegħed għax l-Iżrael isejjaħlu ħaġa u l-Palestinjani jsejħulu ħaġa oħra - fejn qalet bl-aktar mod ċar li dan mhux qiegħed skond il-liġi għax qiegħed mibni fuq art li ma tappartjenix għal Iżrael.

Aħna konna minn ta' quddiem nett li ħadna pożizzjoni favur dik id-deċiżjoni tal-qorti u ħaditha wkoll l-Unjoni Ewropea kollha b'mod assolut u unanimu.

Konna wkoll minn ta' quddiem nett anke fid-diskussjoni interna dwar dan.

Naħseb li huwa ċar li konsistentement imxejna b'dan il-mod u naħseb li din hija linja li tagħmel sens għal pajjiżna.

Sur President, jien nemmen ukoll li m'għandniex nittraskuraw il- Commonwealth.

Ħafna drabi wieħed iħares lejn il-Commonwealth bħala xi ħaġa gustuża, bħala xi ħaġa li toħroġ mill-esperjenza storika ta' grupp ta' pajjiżi li kienu b'xi mod parti mill-imperu Ingliż għalkemm illum hemm ukoll membri bħall-Mozambique li ma kenux parti mill-imperu Ingliż.

Hemm ħafna metodi kif tiddeskrivih dan.

Min irid ibaxxih igħid li huwa club ta' l-ex-skjavi.

Imma ma naħsibx li dan huwa l-mod kif tiddiskrivi l- Commonwealth.

Il-Commonwealth huwa esperjenza komuni ta' diversi pajjiżi li għandhom tradizzjonijiet simili - inkluż dan il-parlament li huwa bbażat u fformolat fuq il-mudell ta' Westminster - minkejja li għandhom id- diverġenzi tagħhom.

Aħna m'għandniex il-common law.

Anzi aħna kburin li kellna l-liġijiet tagħna qabel ma ġew l-Ingliżi f'pajjiżna.

Imma għandna ċerta affinita` ma' dawn il-pajjiżi, u Malta tagħna ma tista` ċċedi xejn.

M'għandhiex iċċedi n-networking li jagħtik il-Commonwealth, anzi għandha timmassimizza fuq dak in-networking.

Sur President, irrid ngħid li huwa importanti ħafna li dawn l-esperjenzi li nieħdu mill-Commonwealth inkunu nistgħu wkoll nutilizzawhom f'fora oħrajn.

Ħalli nagħti eżempju.

Ir-rilevanza ta' pajjiżna fil-qasam internazzjonali hija wkoll rilevanza on the ground.

Jien konsistentement mal-prinċipju li diġa` esprimejt f'din il-Kamra nħoss li kemm jista' jkun għandna nfittxu l- consensus.

Kif jaf l-Onor.

Brincat, jien anke ċempiltlu biex ngħidlu li konna se nipproponu nies anke min-naħa ta' l-oppożizzjoni biex possibilment ikunu osservaturi fl-elezzjonijiet Palestinjani.

Ġew ismijiet oħrajn u tajnihom il-metodu kif ukoll ipoġġu isimhom f'dan il-pool.

Issa jintgħażlux jew le hija ħaġa oħra, imma diġa` wrejna konsistentement, issa bħala pajjiż, li aħna mhux nitkellmu biss imma anke lesti nagħtu l-kontribut tagħna on the ground fil-proċess ta' l-elezzjonijiet Palestinjani.

X'vantaġġi kellna hawnhekk?

Kellna vantaġġi li fost in-nies li konna qed nipproponu kellna nies li kellhom esperjenza ta' election monitoring għan- nom tal-kunsill ta' l-Ewropa.

Kellna wkoll esperjenza ta' min għamel election monitoring fil-Commonwealth.

Allura dawn l-esperjenzi kollha jkomplu jżidu r-rilevanza ta' pajjiżna anke fil-proċessi ta' paċi fil- Middle East għaliex ħaġa torbot ma' oħra.

Fil-Commonwealth insibu wkoll pajjiżi kbar bħall-Kanada, l-Indja u l- Pakistan li reġa' sab triqtu lejn il-Commonwealth għalkemm bħalissa għandu d-diffikultajiet tiegħu wkoll.

Il-Commonwealth huwa wkoll post fejn nistgħu nisfruttaw swieq importanti.

Għandna industriji tagħna li jesportaw għal ħafna pajjiżi tal-Commonwealth.

Lil dawn l-industriji u lil min diġa` infiltra f'dawn is-swieq iriduhom bħala eżempju biex l-industriji tagħna jkunu jistgħu jieħdu l-okkażjoni tas-CHOGM u rridu nagħtuhom l-aspett kummerċjali ta' dan, għax kif nafu qabel is-CHOGM ikun hemm ukoll il- business council tal-Commonwealth u jkun hemm il-possibbiltajiet ta' kuntatti kummerċjali kbar.

Irridu li lill-industrija tagħna, biex aħna nivvalorizzaw dak li nagħmlu politikament, nagħtuha wkoll is-slant kummerċjali.

Bla dubju ta' xejn għandna min hu kapaċi jidħol f'dawk is-swieq.

Nisperaw li l-exposure kbira li se jkollha ċ-CHOGM fil-Commonwealth kollu jfisser li l-ġurnalisti kollha li se jiġu – u qed nistennew li din id-darba jiġu ġurnalisti mill-media internazzjonali Ewropea u media internazzjonali oħra – jagħtu exposure tant kbira lil pajjiżna li jkun jista` jgawdi wkoll mis-suq turistiku tiegħu billi nisfruttaw din l-okkażjoni wkoll.

Jiġifieri anke l-Commonwealth għandu x'jagħtina.

Il-fatt li l-president tal-fondazzjoni tal-Commonwealth huwa Malti, ex-president ta' Malta, hija wkoll xi ħaġa li mhux biss tagħmlilna unur imma tagħtina wkoll opportunitajiet ta' exposure għal pajjiżna li aħna rridu nisfruttaw bis-sħiħ.

Sur President, nixtieq nikkjarifika punt li ssemma miż-żewġ kelliema fuq il- forum on Europe.

Irrid ngħid li forsi dak l-item fil-budget deher out of the blues.

Għaliex?

Għax fil-verita` dak huwa r-riżultat ta' proċess ta' ħsieb li ilu jinħadem u li wasalna wkoll biex nattwawh fil-bidu tas-sena d- dieħla.

B'dan il-proċess irridu naraw x'ta l-MIC, naraw il-funzjoni tal- MEUSAC u naraw ukoll funzjonijiet oħrajn fosthom il-funzjoni dwar il-fondi Ewropej.

Mhux qed nirriferi għall-fondi Ewropej li jieħdu l-gvernijiet, imma għall-fondi Ewropej li huma available għas-settur privat, li għallinqas fl-assessement li qed nagħmel jien ma nħossx li hawn biżżejjed exposure għalihom.

Dan mhux għax irridu nieħdu x-xogħol tas-settur privat, għax dak għandu jsir mis-settur privat, imma l-proċess ta' educating the market, jiġifieri li s-setturi kollha jifhmu li hemmhekk hemm opportunitajiet ta' madwar 400 programm irid isir mis-settur pubbliku.

Allura l-forum on Europe, li huwa working title, huwa din l-organizzazzjoni li fiha rridu norbtu l-MIC, il-MEUSAC u l-proċess tal-fondi biex nagħtu aktar pubbliċita` u tagħrif dwar il-fondi li jistgħu jiġu utilizzati mis- settur privat.

Ovvjament din qed insejħulha forum on Europe għax għandha rabta kbira mas-soċjeta` ċivili.

Jien għadni nispera li anke din tista` tkun okkażjoni.

Sur President, illum smajt diversi statements li lili laqtuni, fosthom dak ta' l-Onor.

Brincat meta rrifera għad-deċiżjoni li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea bħala deċiżjoni rriversibbli.

Fil-fatt hija deċiżjoni li ħadna bħala pajjiż f'referendum - skond il-Malta labour party din ħadniha fl- elezzjoni, nistgħu naċċettaw il-verżjonijiet kollha – u issa din hija deċiżjoni tat-triq li qabdet Malta.

Statement ieħor li laqatni kien dak ta' l-Onor.

George Vella li qal li rridu nirrispettaw bis-sħiħ il-klawsoli ta' newtralita` ta' pajjiżna.

Imbagħad qal li l-pajjiżi jistgħu wkoll jagħmlu arranġamenti, naturalment fir-rispett sħiħ tal-klawsola tan-newtralita`, biex jieħdu ħsieb id-difiża tagħhom bħala pajjiż u anke biex Malta tkun tista` tikkontribwixxi hija stess u kompla jgħid li għandna niftħu dibattitu u nagħmluh bl-iktar mod serju.

Jien naħseb li b'dibattiti serji fuq materji bħal dawn pajjiżna jgawdi biss jista` u mhux jinħolqulu xi diffikultajiet.

Dan huwa ftuħ li nħoss li għandi ninnotah, Sur President.

Imma nispera wkoll li bħala proċess ta' parti mill-forum of Europe anke l-Malta labour party bħala parti mis-soċjeta` ċivili jsib postu fih għax huwa ġust u tajjeb li nsaħħu l-kumitat ta' l-affarijiet barranin u Ewropej fil- parlament tagħna għax irridu li l-istituzzjoni parlamentari kollha tieħu saħħa ġdida f'pajjiżna.

Issa li qegħdin fl-Unjoni Ewropea l-parlament tagħna sar aktar importanti minn qatt qabel għax aħna bħala pajjiż parti mill-Unjoni Ewropea rridu li l-parlamenti nazzjonali nżommuhom b'saħħa li tagħtihom il-kostituzzjoni li fil-fatt ġiet iffirmata fid-29 ta' Ottubru, 2004.

Allura li l-Malta labour party isib postu fil-forum on Europe hija xi ħaġa ġdida li veru li mhux qed tibni fuq dak li kien hemm qabel imma forsi tista` tkun ukoll l-okkażjoni li wieħed jiċċaqlaq mill-pożizzjoni li kellu qabel il-Malta labour party.

Sur President, nixtieq nagħlaq billi nagħmel riferenza għal avveniment li għandu importanza kbira għal Malta u għall-Ewropa u li jien kelli x-xorti u l-privileġġ li nifforma parti minnu.

Hawnhekk qed nirriferi għall-iffirmar tad-dokument tal-konvenzjoni Ewropea kif ukoll għall-kostituzzjoni Ewropea li ġiet iffirmata fid-29 ta' Ottubru li għadda.

Issa l-pajjiżi kollha se jgħaddu mill-proċess ta' ratifika u naturalment hemm iċ-ċans li l- kostituzzjoni Ewropea tibqa`, kif jiena ngħid biċ-ċajt, ritratt sabiħ fuq id-desk ta' dawk li ffirmawha jew inkella ssir realta`.

Jien naħseb li dak li ġara fil-partit Soċjalista Franċiż ftit tal-ġranet ilu diġa` qed juri li mexjin lejn din il-kostituzzjoni li l-Ewropa għandha bżonn u li lil Malta tagħtiha s-sitt siġġu għal dejjem.

Fil-fatt anke jekk tidħol it-Turkija aħna nibqgħu dejjem b'sitta u ma niġu qatt b'inqas.

Din hija kostituzzjoni li tirrikonoxxi gżira li fuqha hemm il-belt kapitali u din il-kostituzzjoni tiġi ratifikata u ssir id-dokument bażiku li tassigura li l-Ewropa tibqa` mhux biss Ewropa tal-popli imma Ewropa ta' l-istati.

Din hija kostituzzjoni li tagħmel limitu fuq kemm jista` jingħata poter lill-Unjoni Ewropea u ssaħħaħ anke l-pożizzjoni ta' l-istati fl-Unjoni Ewropea.

Veru li din hija kostituzzjoni li toħloq is-sitwazzjoni ta' iktar effiċjenza u hemm ċerti deċiżjonijiet li jittieħdu bil-qualifying majority voting, imma d- deċiżjonijiet kruċjali jittieħdu b'unanimita`.

Allura dan huwa bilanċ li huwa ta' vantaġġ għal Malta.

Jien nixtieq nagħmel appell sinċier, Sur President, biex il-Malta labour party jaħsibha sew, imma jaħsibha b'mod li jasal għal soluzzjoni għax ma jistax jibqa` imdendel f'din id-deċiżjoni li jrid jieħu.

Jista` jkollu bżonn iż-żmien biex ikellem lin-nies tiegħu għax naturalment lin-nies tiegħu, li tgħidx kemm qallhom affarijiet qabel dħalna fl-Unjoni Ewropea, wieħed irid jagħtihom l-ispjegazzjoni li hemm bżonn jagħtihom.

Imma jien kont naħseb li l-kostituzzjoni kienet se tkun iċ-ċans biex il-Malta labour party ibiddel il-politika tiegħu, pero` ma kenitx.

L-iffirmar tal-kostituzzjoni kien il-mument li l-Malta labour party seta` definittivament jgħid li ħa deċiżjoni li aċċetta li Malta tkun parti mill- Unjoni Ewropea u qed jaħdem għaliha.

Jien nemmen li huwa ta' importanza kbira li l-Malta labour party jieħu din id-deċiżjoni bis-serjeta` kif qal li qed jeħodha l-Onor.

Vella.

Aħna qegħdin hawn biex infittxu li kemm jista` jkun f'dan il-pajjiż ikun hawn il-consensus fuq materja ta' din l- importanza kbira.

Ir-responsabilita` qiegħda fuqna daqskemm qiegħda fuqhom.

Il-pożizzjoni tagħna hija ċara u bħalma aħna ċari fil-miri strateġiċi tagħna bħala pajjiż Ewropew, pajjiż Mediterranju, pajjiż membru tal-Commonwealth, pajjiż b'rilevanza u b'politika ġdida għax huwa membru ta' l-Unjoni Ewropea u allura b'saħħa ekonomika li qed tiżviluppa minħabba dik ir-rilevanza politika tiegħu, il-poplu Malti qed jistenna wkoll li jkun hemm kjarezza fil-pożizzjoni tal-Malta labour party fuq il-kostituzzjoni Ewropea.

Jien nittama li din il-kjarezza tkun li l-Malta labour party ikun favur ir-ratifika ta' dik il-kostituzzjoni.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista`.

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

George Vella għall-Vot 48.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 159 tas-16 ta' Novembru 2004.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għal Vot 48 imressqa mill-Onor.

George Vella.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Nistieden lill-whips biex jinformaw lill-Kamra bl- arranġament dwar il-pairing.

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ninforma lill-Kamra li għan-naħa tal- gvern se jiġu paired l-Onor.

David Agius, l-Onor.

Louis Deguara, l-Onor.

Tonio Fenech u l-Onor.

George Pullicino.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Evarist Bartolo, l-Onor.

Karl Chircop, l-Onor.

Joe Debono Grech u l-Onor.

Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 26

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |FarrugiaMichael | |Abela Joseph |Farrugia Noel | |Agius Chris |GaldesRoderick | |Brincat Joseph |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles|MangionCharles | |Buontempo Stefan|Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Caruana Justyne |Refalo Anton | |Coleiro Marie |Sammut Joseph | |Louise | | |Cuschieri Joseph|Sant Alfred | |Dalli Helena |Vassallo Adrian | |Farrugia Angelo |Vella George |

KONTRA : 29

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Michael | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores|Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Puli Clyde | |De Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Falzon Joseph |Zammit Ninu | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | |

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se npoġġi l-mistoqsijiet fuq il-voti tal- ministeru għall-affarijiet barranin.

Il-mistoqsija hi:

VOT 48 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm11,100,000 li titħallas mill-fond konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 48 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-abbozz ta' l-estimi ġenerali ta' nefqa għas- sena 2005.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 48 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm993,000 li titħallas mill-fond konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-abbozz ta' l-estimi ġenerali ta' nefqa għas- sena 2005.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot XIV għaddiet.

Fid-9.38 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitat irrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 48 u XIV tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħgbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 7 ta' Diċembru, 2004 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2005 Ir-Raba' Jum

Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 7 ta' Diðembru, 2004 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fid-9.38 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

CCF - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Vici Prim Ministru jgħid kemm hemm nies fil- faċilita` korrettiva ta' Kordin għaliex ma ngħatawx pleġġ fuq akkużi konnessi mad-droga?

Ta' liema nazzjonalita` huma?

X'inhi l-eta' ta' l- iżgħar wieħed u dik ta' l-akbar wieħed?

Kemm hemm nisa akkużati?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba hi kif jidher hawn taħt::

Persuni taħt arrest preventiv fuq reati konnessi mad-droga

|Nazzjonali|Irġie|Nisa | |ta' |l | | |Taljana | 1 |0 | |Libjana | 9 |0 | |Torka | 0 |1 | |Maltija | 9 |1 | |TOTAL |19 |2 |

Hemm priġunieri oħra li bħalissa qegħdin iservu sentenza fuq xi reat u għandhom każi oħra fuq droga u li m'għandhomx pleġġ fuqhom.

L-iżgħar priġunier għandu 18-il sena filwaqt li l-akbar wieħed għandu 75 sena.

QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI - KAWŻI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi ta' l-appell pendenti quddiem il-qorti ta' l-appell kriminali?

Kemm minnhom jinvolvu Maltin u kemm barranin?

F'kull każ jista' jgħid kull wieħed kemm ilu jistenna biex jiġi deċiż l-appell?

Kull wieħed minnhom qed jiskonta sentenza ta' ħabs?

Jekk le, kemm hemm li huma barra jistennew is-sentenza ta' l-appell?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba hija s-segwenti:

Qorti ta' l-Appell Kriminali Appell Superjuri (minn ġurijiet) Hemm 38 appell pendenti quddiem din il-qorti; Hemm 28 persuni Maltin u għaxar persuni barranin involuti.

Dawn l-appelli ġew introdotti fis-snin:

|199|199|199|200|200|200|200|20| |7 |8 |9 |0 |1 |2 |3 |04| |1 | 0 | 2 |3 |2 |5 |9 | | | | | | | | | |16|

Hemm persuna li appellat minn sentenza ta' priġunerija sospiża u għalhekk mhijiex arrestata.

Hemm ukoll żewġ persuni li appellaw minn deċiżjoni preliminari.

Dawn diġa' kienu qegħdin fuq ħelsien mill-arrest pendenti l-ġuri u baqgħu hekk pendenti l-appell preliminari.

Il-35 l-oħra kollha qegħdin jiskontaw is-sentenza ta' ħabs inflitta fuqhom.

Qorti tal-Appell (Inferjuri) Hemm 126 appelli pendenti minn deċiżjonijiet tal-qrati tal-maġistrati.

122 persuna huma Maltin waqt li erba' persuni huma barranin.

Dawn l-appelli ġew introdotti kif ġej: 13 fis-sena 2003, u 113 fis-sena 2004.

Għaxra minn dawn il-persuni qed jiskontaw is-sentenza ta' ħabs inflitta fuqhom, għalkemm appellaw minnha.

Waqt li 116–il persuna oħra s-sentenza kontra tagħhom ġiet sospiża pendenti l-appell.

L-informazzjoni dwar il-qorti tal-maġistrati (Għawdex) hija s-segwenti:

Appelli kriminali pendenti quddiem il-qorti ta' l-appell kriminali (inferjuri) hemm 17.

Kollha kemm huma jinvolvu Maltin.

Minn dawn, appell wieħed biss jinsab differit għas-sentenza u ilu hekk differit mill-5 ta' Novembru 2004.

Ħadd minn dawn m'hu qed jiskonta sentenza ta' ħabs.

Hemm wieħed li qiegħed barra jistenna s-sentenza ta' l-appell.