MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 393 It-Tnejn, 5 ta' Ġunju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 393

It-Tnejn, 5 ta' Ġunju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 393

It-Tnejn, 5 ta' Ġunju 2006

WERREJ

MINUTI 484

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 484

TQEGĦID TA' KARTI 490

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 491

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ADOZZJONI TA' L-EURO (IT-TIENI QARI) 491

EURO ADOPTION BILL (SECOND READING) 491

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI KRIMINALI (IT-TIENI QARI) 504

CRIMINAL CODE (AMENDMENT) ACT (SECOND READING) 504

AĠĠORNAMENT 508

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 513

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 525

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 392 li saret fil-31 ta' Mejju, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jiġu stallati l-pelican lights fir- ringroad tal-Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Ix- xogħol ta' manutenzjoni fuq id-ducts tlesta u l-pelican lights fit-triq imsemmija se jiġu stallati fil-ġimgħat li ġejjin.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jikkonferma l-Ministru li rċieva korrispondenza mingħand il-kunsill lokali tal-Kalkara dwar problema fl-alignment tal-bypass bejn Triq il-Ħbit mill-Ajru u l-kunvent ta' Santa Marija?

Peress li l-ġimgħa l- oħra ġejt imwiegħed li kellu jsir stħarriġ dwar din il-kwestjoni, jirriżultalu llum il-Ministru li hemm dan it-taħwid?

Peress li għandi għax nifhem li l-MEPA lesta taċċetta li verament sar it-taħwid, jista' il- Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni u meta se jitkompla x-xogħol?

U jekk ma jimpurtax nagħmillu domanda oħra, Sur President.

Peress li tpoġġew xi ġebel fil-post fejn għandu jsir il-bus shelter fi Triq il-Marżebb f'Ħaż-Żabbar, ifissirx dan li x-xogħol se jinbeda dalwaqt?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nikkonferma li kien hemm xi problema bil-livelli, mhux bl-alignment imma safejn naf jien din intgħelbet.

Hemm bżonn ta' varjazzjoni fit-tender għal aktar xogħol fuq Triq il-Ħbit mill-Ajru u ladarba din il-varjazzjoni tiġi approvata, ix-xogħol ikun jista' jitkompla.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Meta hu maħsub li x-xogħol jitkompla?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ladarba tingħata l-approvazzjoni għall-varjazzjoni fit-tender – safejn naf jien tkun tista' tingħata internament jekk ma teċċedix il-5% tal-valur tal-kuntratt, inkella l-approvazzjoni tkun trid tingħata mid-dipartiment tal-kuntratti - ix-xogħol jitkompla minnufih.

Sur President, nikkonferma li x-xogħol fuq il-bus shelter ta' Triq il- Marżebb se jibda llum stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Xi żmien ilu kont tlabt għal studju dwar Triq San Leonardu, f'Ħaż-Żabbar fejn jinġema' volum ta' ilma kull meta tagħmel ix- xita.

Jista' il-Ministru jara li jsir gandott żgħir ħalli l-ilma jaqleb lejn il-wied u jibqa' sejjer lejn il-baħar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, jidhirli li t-triq li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant hija twila mhux ħażin u meta l-periti ta' l- ADT għamlu l-ewwel intervent tagħhom, kienu marru fil-parti residenzjali u ma setgħux jindunaw bil-problema.

Meta mbagħad l-Onor.

Interpellant reġa' qajjem il-każ u indika l-area eżatta, il-periti reġgħu marru fuq il-post.

Biss m'iniex f'pożizzjoni ngħid x'ġara minn dakinhar 'il hawn u beħsiebni niċċekkja l-affarijiet sew.

TRIQ SAN PATRIZJU F'ĦAŻ ŻABBAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi asfaltata Triq San Patrizju, f'Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija hija fil-lista ta' toroq li jridu jsiru mill-ADT.

Ix-xogħol fuq din it-triq isir skond il-prioritajiet li jirriżultaw minn programm ta' xogħlijiet f'toroq residenzjali mħejji mill- awtorita' dwar it-trasport.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid jekk sarx l-istudju dwar ix- xogħol meħtieġ fit-triq ta' ħdejn l-iskola ta' Ħaż-Żabbar, peress li anke hemm qed iżomm l-ilma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ċertament l-Onor.

Interpellant jista' jixhed li għamilna numru ta' culverts f'ċerti toroq ta' Ħaż-Żabbar, fosthom Triq is- Santwarju u Triq il-Magħsar, pero' dwar il-problema fit-triq ta' ħdejn l- iskola ma nafx ngħid.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, infakkar lill-Ministru li kien hu li qalli li t-triq ta' ħdejn l-iskola tirrikjedi spiża kbira, peress li biex tiġi rranġata trid tinqala' kollha.

Possibbli ma jistax isir xi xogħol temporanju biex almenu tiġi rranġata parti żgħira minnha biex ikunu jistgħu jgħaddu r-residenti meta tagħmel ix-xita?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindikali l-area preċiża li qed jirriferi għaliha u jekk jinstab li t-triq partikolari hija responsabbilta' ta' l-ADT, naraw jekk nistgħux nagħmlu dan ix-xogħol aħna.

SMEs

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Roderick Galdes) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jiġi offrut post ġdid għal dawk l-SMEs li hemm fil-Floriana, fl-inħawi fejn ġejja l-park and ride?

Hemm xi ħsieb li dawn l-SMEs jiġu ttrasferiti għall- Blata l-Bajda?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: F'Marzu li għadda l-MEPA rrifjutat l-applikazzjoni sottomessa mill-ADT għar-riallokazzjoni ta' garaxxijiet industrijali mis- sit propost li fih se jsir il-proġett tal-park and ride għall-garaxxijiet ippjanati li jinbnew fil-viċinanza ta' Spencer Hill.

Fid-dawl ta' dan, l-ADT talbet l-għajnuna tad-dipartiment ta' l-artijiet biex jiġu identifikati mħażen fil-qrib li huma proprjetà tal-gvern u li jistgħu jkunu battala, bl-iskop li jiġu wżati bħala garaxxijiet industrijali.

Peress li s'issa għadu ma ġiex identifikat l-ebda sit alternattiv għal dawn il-garaxxijiet industrijali, ma jistax jingħad meta se ssir din ir- riallokazzjoni.

PETROL ALLOWANCE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hi l-allowance tal-petrol li huma intitolati għaliha s- segretarju permanenti, id-diretturi ġenerali, id-diretturi, l-assistenti personali tal-ministru u s-segretarju tal-ministru?

Kemm nefaq kull wieħed minnhom f'petrol, xahar b'xahar, bejn Jannar 2004 u Novembru 2005?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher mit-tabelli li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm jew hemmx membri mill-istaff privat tiegħu li għandhom għall-użu uffiċjali tagħhom iktar minn mobile phone wieħed u iktar minn linja waħda fixed line fir-residenza tagħhom?

Jista' jgħid jekk l-ammont minfuq qabiżx l-Lm400 matul is-sena 2004 u 2005?

ONOR.

TONIO BORG: M'hemm l-ebda membru ta' l-istaff personali tiegħi li għandu aktar minn mobile phone wieħed għall-użu uffiċjali tiegħu.

Rigward linja tat-telephone fir-residenza, nista' ngħid li hemm uffiċjal wieħed li għandu żewġ linji - waħda minnhom tintuża bħala fax – iżda l- ispiża qatt ma qabżet l-Lm400.

SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx uffiċjali fid-dekasteru tiegħu li għandhom is-servizz ta' l-internet fir-residenza tagħhom, minbarra dak provdut mill-MITTS, imħallas minn fondi pubbliċi?

Min approva s-servizz u min hu l-ISP?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ebda uffiċjal fil-ministeru jew dipartiment tiegħi m'għandu s-servizz ta' l- internet fir-residenza tiegħu mħallas minn fondi pubbliċi.

Fil-każ ta' l-awtorita' dwar it-trasport, id-direttur licensing & testing, iċ-chief executive officer u d-deputy chairman jagħmlu użu minn dan is- servizz li ġie approvat mill-bord ta' l-awtorita' stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru semma' l-ADT, jista' jgħidilna x'informazzjoni għandu dwar l-abbuż fil-liċenzji tas-sewqan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-pulizija qed tagħmel investigazzjoni dwar ċerti proċeduri ta' kif isiru l-eżamijiet u ma jidhirlix li nista' nikkummenta dwar dan għalissa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Lill-Ministru fi żminijiet oħra qatt waslulu lmenti li kien hemm min qed jabbuża?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ġieli smajt diskors 'il hemm u 'l hawn, pero' qatt ma kelli lmenti konkreti jew ġie indikat lili xi każ b'mod dirett minn min kien affettwat.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm settijiet tal-mobile phones ġew irrapportati mitlufa, misruqa jew bil- ħsara minn membri ta' l-istaff privat tiegħu?

Jista' jgħid kemm kien jiswa kull mobile in kwestjoni?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għall- uffiċċju tas-segretarju parlamentari?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-ministeru tiegħi kien hemm żewġ każi fejn membri ta' l-istaff fis-segretarjat privat tiegħi kellhom jibdlu l-mobile phone minħabba ħsara - ma kien hemm l-ebda każ fejn xi mobile phones insterqu jew intilfu – f'każ wieħed inxtara sett bħala replacement li kien jiswa Lm150, filwaqt li fil-każ l-ieħor inġab sett b'xejn meta ġie mibdul ma' punti mogħtija mill-kumpannija li tagħti servizz ta' telefonija ċellulari.

Ma kien hemm l-ebda każ fejn membri ta' l-istaff fl-uffiċċju tas-segretarju parlamentari insterqilhom, tilfu jew kellhom ibiddlu l-mobile phone minħabba ħsara.

SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx uffiċjali fid-dekasteru tiegħu li għandhom is- servizz ta' l-internet fir-residenza tagħhom, minbarra dak provdut mill- MITTS, imħallas minn fondi pubbliċi?

Min approva s-servizz u min hu l- ISP?

ONOR.

TONIO BORG: It-tweġiba hi fin-negattiv.

MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm mobile phones inxtraw għall-użu personali tal-membri ta' l-istaff fl-uffiċċju tiegħu matul is-snin 2003, 2004 u 2005?

Kemm minn dawn is-settijiet inxtraw bi prezz 'il fuq minn Lm50, Lm100, Lm150 u Lm200?

Jista' jgħid jekk kienx hemm xi membri mis-segretarjat privat tiegħu li f'dan il-perijodu xtraw iktar minn mobile sett wieħed?

Kemm-il wieħed inxtara u b'liema prezz?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għall-uffiċċju tas-segretarju parlamentari?

ONOR.

TONIO BORG: Nista' nikkonferma li nxtara mobile sett wieħed li sewa Lm150 għall-użu personali u uffiċjali tal-membri ta' l-istaff kif jidher hawn taħt.

| |2003|2004|2005| |Ministry | -| - | 1| |Parliamentary | -| - | -| |Sec | | | |

Ma kienx hemm membri ta' l-istaff li xtraw iktar minn mobile sett wieħed.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nies hemm fil-ħabs u għaliex qegħdin hemm?

X'eta' għandhom u ta' liema nazzjonalita' huma?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

RESIDENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm barranin hawn residenti u minn liema pajjiż huma?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18739.

WORK PERMIT HOLDERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm barranin hawn jaħdmu u minn liema pajjiż huma?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor. interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18731.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħidli jekk huwiex preokkupat bl-istatistika li dehret f'ġurnal lokali dwar support għal ċerta fazzjoni li hija kaġun tal-klandestini li hawn f'pajjiżna?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Hija responsabbilta' tal-partiti stabiliti fil- mainstream tal-politika li jaraw li fil-politika tagħhom dwar l- immigrazzjoni, ma jagħtux lok li xi ħadd ikun jista' jagħmel xi ħaġa li permezz tagħha jikkrea biża' fost in-nies jew li b'xi mod iqanqal ċerti affarijiet li jagħtu lok għall-biża', b'mod li jissaħħu ċerti movimenti.

Jiena konvint li ż-żewġ partiti politiċi rappreżentanti fil-parlament ma jagħmlux dawn l-affarijiet, anzi ngħid li bejniethom hemm ċertu qbil dwar il-politika ta' l-immigrazzjoni, ħlief b'xi eċċezjoni 'l hawn u 'l hemm ta' kritika li hija normali.

Tant hu hekk li hemm task force li niltaqgħu fiha kemm jiena kif ukoll is-shadow minister flimkien ma' l-NGOs u rridu naħdmu anke mal-media,- mhux biss tal-partiti,- biex inpoġġu l-problema fil- perspettiva reali tagħha.

Il-politika tal-gvern hi li nkunu ġenerużi ma' min ħaqqu u nagħtuh il- protezzjoni skond il-liġi internazzjonali u lokali, pero' inkunu ebsin ma' dawk li m'għandhomx dritt.

U jekk nimxu b'din il-politika, kif jidhirli li qegħdin nimxu - fil-fatt anke l-oppożizzjoni qiegħda ssostnina fuq dan - nemarġinaw lil min jipprova jagħmel kapital politiku mis-sentimenti u mill- biżgħat tan-nies, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhu jagħmel il-gvern biex jipprova jikkonvinċi lil dik is-sezzjoni ta' nies li qed tara l-problema tal-klandestini bħala problema ewlenija?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, din hija responsabbilta' tal-gvern imma hija wkoll responsabbilta' ta' kull wieħed u waħda minna.

Ngħid għalija kull fejn inkun nispjega x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern, anzi l-kritika li naqla' ħafna drabi jiena minn gazzetti lokali u minn organizzjonijiet internazzjonali hi li aħna qed inkunu ebsin wisq fuq din il-problema.

Per eżempju, xbajt nisma' NGOs u delegazzjonijiet li jiġu minn barra, fosthom mill-Parlament Ewropew, l-Amnesty International u l-UNHCR jikkritikawna għax għandna din il-politika ta' detenzjoni.

Lil kulmin jaħseb li l-Istat Malti mhux qed jiffaċċa din il-problema, infakkru li l-gvern, akkost li jaqla' il-kritika minn kulħadd - u rrid ngħid li l-oppożizzjoni dejjem sostnietu lill-gvern - segwa politika ta' detenzjoni - għax meta bniedem jidħol Malta illegalment ma tkunx taf jekk huwiex refuġjat jew le u għaldaqstant l-ewwel jiddaħħal f'ċentru ta' akkoljenza in detention - ħlief fil-każ ta' dawk il-persuni vulnerabbli.

Lit-tfal ma naħsibx li għandna npoġġuhom ġo ħabsijiet jew ġo ċentri ta' detenzjoni u allura dawk għandhom jinħelsu, jgħid x'jgħid kulħadd, bħalma jinħelsu wkoll wara xi żmien in-nisa tqal, xjuħ jew min ikollu l-problemi, pero' l-oħrajn jibqgħu ġewwa sakemm il-każ tagħhom jiġi deċiż.

Jekk jiġi deċiż li dawn il-persuni huma refuġjati jew għandhom id-dritt tal- protezzjoni umanitarja, jinħelsu.

Imbagħad issib minnhom li jibqgħu hawn, oħrajn jitilqu u oħrajn jintbagħtu lura wara li jiġi deċiż li ma ħaqqhomx il-protezzjoni.

Jiġifieri fejn nistgħu nibagħtuhom lura, pero' ma nistax ngħid li dejjem jirnexxielna nibagħtuhom lura.

Lanqas il-Gvern Ingliż, bil-mezzi militari kollha għad-dispożizzjoni tiegħu u l-ambaxxati kollha f'Londra, ma jirnexxielu jibgħat lura lil kulħadd għax minn ma nafx kemm-il elf asylum seeker li jkollhom, anke dawk rejected, parti żgħira biss irnexxilhom jibagħtu lura.

Anzi ħafna jibqgħu u xorta waħda ma jistgħux jibagħtuhom lura.

Aħna nżommuhom sa massimu ta' sena u nofs detenzjoni jekk m'għandhomx dritt li jibqgħu f'Malta.

Wara jinħelsu - għax imbagħad il-liberta' tirbaħ fuq kwestjoniijiet oħrajn - u meta nkunu nistgħu jiġu ripatriati, l-aktar lejn il-Marokk u l-Eġittu.

Fil- fatt is-sena l-oħra ġew ripatriati xi elf ruħ u jien nemmen li jekk nispjegaw dawn l-affarijiet lin-nies, naħseb li bil-mod il-mod jibdew jifhmuna aktar, Sur President.

Issa veru li l-problema tista' toħloq inkonvenjent għax li f'pajjiżna jkollna 1,300 ruħ li m'humiex turisti, m'humiex ċittadini Maltin u m'humiex qegħdin jaħdmu hawnhekk, imma huma refuġjati jew immigranti li ħaqqhom protezzjoni, se joħloqlok problema.

Pero' il-gvern għamel tajjeb ukoll li lil dawn in-nies tahom iċ-ċans li jekk iridu jaħdmu, jistgħu jaħdmu.

Għax jekk neħilsuhom u ma nħalluhomx jaħdmu, ma jkunux jistgħu jintegraw ruħhom u joħolqulna aktar problemi.

Barra minn hekk, b'xi mod iridu jgħixu dawn in-nies.

Allura jkun aħjar jekk jaħdmu bil-permess, il- gvern jieħu t-taxxi li għandu jieħu, huma jkollhom il-protezzjoni li għandhom jieħdu u fl-istess ħin ikunu qed jagħtu kontribut lill-pajjiż, milli jaħdmu xorta waħda illegalment.

Anke llum li għandhom dritt jaħdmu ssib minnhom li jaħdmu illegalment għax jiġu sfruttati, aħseb u ara jekk ngħidulhom li ma jistgħux jaħdmu!

Jiġifieri kulħadd irid jifhem li din hija problema li mhux għax se nagħmlu dimostrazzjoni, ittir u tispiċċa.

Kieku naf li bid-dimostrazzjonijiet, din il-problema se tispiċċa, kieku nagħmel dimostrazzjoni kuljum, anke waħdi!

Imma din hija problema li m'hemmx soluzzjoni waħda għaliha.

Hemm diversi tentattivi ta' soluzzjonijiet fuq fronti differenti biex intaffu din il-problema, fosthom dik ta' l-Unjoni Ewropea, fis-sens li nipperswadu lil xi pajjiżi bħalma pperswadejna l-Ġermanja, l-Olanda u l- Amerika, li jieħdu xi wħud minn dawn ir-refuġjati u li nippruvaw kemm jista' ikun nibagħtuhom lura minn fejn ġew u li noffrulhom postijiet fl- open centres fejn jistgħu joqogħdu.

Il-gvern jagħmel kull tentattiv biex itaffi din il-problema imma jagħmel x'jagħmel, din il-problema xorta waħda se tibqa' magħna, Sur President.

Jiena nemmen li aktar ma nkunu moħħ wieħed bħala żewġ partiti tal-parlament fuq din il-kwestjoni, inqas hemm ċans li jiġu mħajra jew megħjuna l-gruppi li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant.

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni hawn 'il fuq minn 61 sena jaħdmu u x'xogħol jagħmlu?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Skond ir-records tal-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ, f'Novembru 2005 kien hawn 4,198 persuna 'l fuq minn 61 sena jaħdmu kif jidher f'din it-tabella: |Occupation |Full-Ti|Part-Ti| | |me |me | |Armed Forces | 4 | 0 | |Clerks |89 |180 | |Crafts and | |202 | |related |127 | | |tradeworkers | | | |Elementary | |578 | |Occupations |253 | | |Legislators, snr | |411 | |officials & |471 | | |managers | | | |Plant and |87 |195 | |machinery | | | |operators and | | | |assemblers | | | |Professionals | |430 | | |214 | | |Service workers | |339 | |and shop and |120 | | |market sales | | | |workers | | | |Skilled | |164 | |agriculture and |30 | | |fishery workers | | | |Technicians and | |198 | |associate |106 | | |professionals | | |

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm persuni hawn 'il fuq minn 61 sena jaħdmu mal-gvern u fejn?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari)(f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

PAGI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Billi tħabbar li xi ħaddiema tal-gvern se tiżdidilhom il-paga - u anke fil-każ tal-President ta' Malta - jista' il- Prim Ministru jgħid min huma dawn u kemm se jiżdiedu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Fil- ftehim kollettiv għas-servizz pubbliku għas-snin 2005 – 2010 ġew imħabbra żidiet fl-iskali ta' l-impjegati tal-gvern, bid-dettalji dwar is-salarji jinsabu f'tabella "A" li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Dettalji dwar is-salarju tal-President għas-snin 2005 – 2010 jinsabu f'tabella "B" li qed inpoġġi ukoll fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri dawn is-salarji se jibqgħu jiżdiedu kull sena sa l-2010?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Skond il-ftehim kollettiv għas-servizz pubbliku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ittieħed into consideration is-surcharge tad-dawl u l- ilma?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Safejn naf jien, il-kumpens għas-surcharge tad-dawl u l-ilma ngħata bil-quddiem fil-budget li għadda.

Ingħata pagament f'Marzu għax minflok Lm1.75 ingħataw Lm2.25 ħalli jagħmel tajjeb għas-surcharge minħabba l-prezz tal-fuel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nistaqsi lill-Onor.

Interpellant jekk jiftakarx li l- ewwel ġie mħabbar li s-surcharge kellu jkun fuq id-dawl biss u mhux fuq l- ilma wkoll u li dak iż-żmien is-surcharge mħabbar kien ta' 15% u mhux ta' 64% kif qiegħed illum.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Naħseb li l-Onor.

Interpellant jiftakar li s-surcharge ma sarx bħala parti mill-budget imma tħabbar ġimagħtejn qabel u dan wara li kien sar studju, iltaqa' il-kabinett, tkellimna u ppruvajna nindirizzaw il- problema bl-aħjar mod possibbli.

Evidentement jiena ma naqbilx mal- persentaġġ li semma l-Onor.

Mizzi, Sur President.

Aħna għedna li kieku s-surcharge kellu jgħaddi kollu kemm hu fuq in-nies, kien ikun 'il fuq minn 100% fuq il-kont normali tal-konsum.

Madankollu l- gvern wasal b'mod li l-effett ta' dan is-surcharge ma jinħassx f'daqqa waħda, imma jogħla bil-mod il-mod u jkun rifless skond il-prezz tax-xiri taż-żejt minn barra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 128 ta' l-2006 – Regoli tal-qorti ta' l-2006 biex jinżamm il-bonordni fil-qrati tal-ġustizzja;

Lista ta' medjazzjonijiet pendenti sal-31 ta' Mejju, 2006 fil-qorti tal-familja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19463;

Tagħrif dwar in-nefqa f'elettriku, ilma u energy-savers matul l-2004 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18577;

Tagħrif dwar l-għadd ta' probation officers, flimkien ma' l-għadd ta' każi quddiem kull uffiċjal, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18820;

Tagħrif dwar in-nefqa fuq fuel minn karozzi fil-ministeru, dipartimenti u enti oħra għall-perijodu bejn Jannar u April 2004, 2005 u 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19246;

F'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 127 ta' l-2006 – Direttiva għall-ħruġ ta' Lm1,455,600 stock tal-gvern bis-7%, 2016 (III);

Exemption Order lil Karkanja Ltd, Where's Everybody u l-Community Chest Fund, skond artiklu 12(2) ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Kap 123).

Tagħrif dwar infiq fuq kiri ta' karozzi fil-ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-prim ministru u ministru tal- finanzi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19257; u

Kopja tal-linji gwida dwar il-proċess ta' l-għażla ta' kapijiet tad- dipartiment, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 18576

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): F'isem il- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali 120 ta' l-2006 – Ordinamenti ta' l-2006 skond ir- regolamenti ġenerali għal rikonoxximent universitarju għall- certificate in proof-reading: (Maltese) taħt il-patroċinju tal-fakultà ta' l-arti; u

Avviż Legali 121 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 tal-kors għall- grad ta' M.Ed.;

Avviż Legali 122 ta' l-2006 – Ordinamenti ta' l-2006 biex jemendaw l- ordinamenti ta' l-2005 skond ir-regolamenti ġenerali għal rikonoxximent universitarju għall-grad ta' B.Sc.

(Hons), taħt il- patroċinju ta' l-institute of healthcare;

Avviż Legali 123 ta' l-2006 – Ordinamenti ta' l-2006 biex jemendaw l- ordinamenti ta' l-2005 skond ir-regolamenti ġenerali għal rikonoxximent universitarju għall-grad ta' B.Sc.

(Hons), taħt il- patroċinju tal-fakultà tax-xjenxa;

Avviż Legali 124 ta' l-2006 – Ordinamenti ta' l-2006 biex jemendaw l- ordinamenti ta' l-2005 skond ir-regolamenti ġenerali għal rikonoxximent universitarji għad-Dip.

Agric, taħt il-patroċinju ta' l- istitut ta' l-agrikoltura;

Avviż Legali 125 ta' l-2006 – Ordinamenti ta' l-2006 biex jemendaw l- ordinamenti ta' l-2005 skond ir-regolamenti ġenerali għal rikonoxximent universitarji għall-gradi ta' B.Sc.

I.T. (Hons) u B.Sc.

I.T., taħt il-patroċinju tal-bord ta' l-istudji għall-information technology;

Avviż Legali 126 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 tal-kors għall- P.G. Dip.

Appl.

Chem; u

Tagħrif dwar infiq fuq fuel minn karozzi fil-ministeru ta' l- edukazzjoni, żgħażagħ u mpjiegi u fid-dipartimenti u l-enti l-oħra taħt l-istess ministeru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19248.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:-

Tagħrif dwar infiq fuq fuel minn karozzi fil-ministeru għal Għawdex u dipartimenti li jaqgħu taħt l-istess ministeru, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19253.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar proprjeta` mikrija mill-Gozo Channel, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19420;

Tabella li turi s-salarji ta' impjegati ma' l-MOBC, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19446;

Tagħrif dwar ħaddiema barranin fil-Malta Shipyards, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19448.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar infiq fuq fuel tal-karozzi fil-ministeru tal-familja u solidarejta` soċjali u f'dipartimenti u enti oħra taħt l-istess ministeru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19252.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ADOZZJONI TA' L-EURO

EURO ADOPTION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-30 ta' Mejju, 2006 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Sur President, nirringrazzjak talli tajni l-opportunita` li nitkellem fuq din il-liġi importanti għal pajjiżna li għalkemm qegħda titqiegħed fuq binarju sempliċi ta' tibdil fil-valuta monetarja tagħna, naħseb li m'aħniex qed nenfasizzaw biżżejjed l-importanza ta' dan it-tibdil.

L-ewro mhix tibdil kif konna għamilna qabel fuq linji metriċi.

Qabel kellna l-kumplikazzjonijiet tas- soldi, tax-xelini u d-diversi biċċiet tagħhom, u meta ġejna biex naqilbu kellna fażi ta' komplikazzjoni enormi.

Illum il-ġurnata m'aħniex qegħdin f'dak l-istadju.

Bl-introduzzjoni tal-ewro qegħdin nieħdu pass kbir 'il quddiem sabiex nissudaw l-ekonomija sħiħa tagħna.

Persuna li emmnet dejjem fil-munita ewro u sostnietha minkejja li batiet minħabba fiha hu l- President tal-Kunsill preżenti fl-Italja, Romano Prodi.

Dan dejjem saħaq li l-ewro hija importanti għal diversi raġunijiet, kemm fuq livell ekonomiku u kemm fuq livell soċjali, u huwa importanti li l-ewro inħolqot.

Sur President, jiena se nikkwota proprju lil Romano Prodi f'diskors li kien għamel f'Pariġi fid-29 ta' Mejju tas-sena 2001, jiġifieri meta l-ewro kienet għadha fil-bidu tagħha.

Dan elenka varji raġunijiet bħala tifħir għall-Unjoni Ewropea u qal hekk:

"The first is our economic and commercial size, from the common market to the single market, from the single market to the euro.

Our achievements are tangible.".

Fl-istess diskors filwaqt li kien qed jitkellem fuq l-avvanzi fil- prosperita` li għamlet l-Unjoni Ewropea, qal hekk:

"We would not be enjoying our present level of prosperity were it not for the single market and the euro.

They have made us a leading trading power, capable of competing with the United States economy.

They have provided our companies with a secure environment in which to develop, free from trade barriers and exchange risks.

Companies are more competitive, inflation is under control.

With further enlargement, the large integration of the market of the future will serve 500 million people.

This growth will come at a time of rapid technological advances and I do not doubt that the result will be beneficial for all concerned.".

F'dawn il-ftit sentenzi, Romano Prodi spjega b'mod ċar il-vantaġġi kbar li għandha l-Unjoni Ewropea, l-ewwelnett bis-single market kbir tagħha li huwa miftuħ għal dawk kollha li jifformaw parti minn din l-Unjoni.

Meta sentejn ilu aħna sseħibna fl-Unjoni, dħalna f'dan il-mekkaniżmu fejn għandna għad- disposizzjoni tagħna suq ta' 500 miljun persuna.

Pero` Prodi ma jitkellimx biss fuq dak il-binarju imma jgħaqqad magħha l-ewro, li m'hijiex xi ħaġa fl- arja, imma hija l-għodda importanti biex tissoda s-suq u biex tipprovdi ambjent tajjeb fejn il-kumpanniji kummerċjali jagħmlu l-ħidma tagħhom.

Kif jgħid Prodi dawn il-kumpanniji jkunu ħielsa kemm mill-miżuri protettivi li kull pajjiż kien introduċa fi żmenijiet oħra u kemm mir-riskji kbar ta' l- exchange control, jiġifieri li munita daqqa tkun tiswa mod u daqqa tkun tiswa mod ieħor.

Allura jekk munita titla' 'l fuq jew tinżel 'l isfel jiddependi fuq kemm tbigħ jew inkella x'inhi s-saħħa ekonomika tiegħek.

Bil-ewro, ħafna kumpanniji saru ferm aktar kompetittivi milli kienu qabel għaliex issa mhux biss hemm il-level playing field ta' suq sħiħ imma wkoll il-level playing field fil-munita.

Dan hu l-vantaġġ ekonomiku li jagħti l- ewro.

Ovvjament pajjiżna ħa jiggwadanja ħafna minnha għaliex se jissoda s-suq tiegħu u se jagħti lill-kumpanniji tiegħu opportunitajiet kbar.

Sur President, dan huwa pass importanti kemm mill-aspett ekonomiku u kemm mill- aspett politiku għaliex qiegħed jissoda l-ambjent tagħna ta' pajjiż demokratiku, modern u Ewropew li aħna.

Jiena kont qiegħed naqra ktieb ta' Amerikan ta' intelliġenza kbira, Michael Novak u dan jgħid hekk fuq il- flus: "What gives money value?

What gives money value is political faith, faith in the integrity of the system and in the resoluteness of the promise to pay the bearer something reasonably close to the expenditures of labour and effort it cost them to acquire it.".

Allura pajjiżna bl-ewro qiegħed isaħħaħ ukoll l-aspett politiku tal-pajjiż u jissoda l-istat fih innifsu għaliex bil-ewro, l-istat qiegħed jiggarantixxi valur lill-ħidma tax-xogħol.

Huwa żball li naraw il-ewro fid- dimensjoni biss ta' benefiċċju għal min hu fil-kummerċ.

Dak hu vantaġġ tajjeb ovvjament, pero` l-ewro toffri vantaġġ akbar għal min qiegħed jaħdem għaliex jekk min qiegħed jaħdem tħallsu b'valuta li fis-suq lokali għandha ċerta forza, pero` internazzjonalment għandha ċertu żvantaġġi, ċertament li hu aħjar li tħallsu b'valuta li mhux biss għandha saħħa interna imma għandha saħħa f'suq ta' 500 miljun persuna f'25 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura f'din id-dimensjoni dan l-Att għandu funzjonijiet importanti ħafna għal pajjiżna.

Dan l-awtur Amerikan li semmejt kiteb ukoll:

"When this political faith collapses social disaster results.

A democracy's fiduciary responsibility to protect the value of money is of high moral importance.".

Dan ifisser li kull stat li jħaddan id-demokrazija bħalma huwa pajjiżna għandu dmir morali lejn iċ-ċittadini tiegħu li jħares il-valur tal-munita li bih qiegħed jopera.

Allura f'din id-dimensjoni, wieħed jifhem aktar u aktar kemm dan l-att huwa pass importanti ħafna għal pajjiżna għaliex permezz tiegħu aħna qegħdin nakkwistaw stabbilita` ekonomika, qegħdin nagħtu valur ekonomiku kbir għax-xogħol li qed jiġi prodott f'pajjiżna u qed nagħtu wkoll saħħa ekonomika, għaliex il-kumpanniji Maltin se jkunu jistgħu jagħtu sfida lill-prodotti oħrajn fis-suq Ewropew, u bil-kwalita` Maltija wieħed jegħleb kompetituri oħrajn.

Aspett ieħor sabiħ tal-ewro huwa li din il-munita qegħda tittrassmetti - u din kienet waħda miż-żwiemel tal-battalja ta' Romano Prodi li l- oppożizzjoni nittama li jaqblu miegħu peress li dan ġej miċ-centro sinistra - il-kunċett li jagħmel mill-Ewropej ċittadini aqwa, għaliex kif nistgħu ngħidu li aħna ċittadini ta' l-Ewropa jekk meta niġu biex inħallsu kulħadd iħallas bil-munita differenti tiegħu?

Dan huwa biċċa mill-kunċett tat-torri ta' Babel tal-problemi finanzjarji li kellna qabel fl-Ewropa.

Kif dan it- torri ta' Babel spiċċa, kiber aktar il-kunċett u l-valur ta' xi tfisser li tkun ċittadin fl-Unjoni Ewropea.

Erasmus ta' Rotterdam f'mument f'ħajtu qal:

"Jiena m'iniex ċittadin ta' dan il-pajjiż, jiena ċittadin Ewropew!".

Illum il-ġurnata għalina mhux biżżejjed li ngħidu li aħna ċittadini Ewropej, u l-affari tieqaf hemm.

Jiena ċittadin Ewropew ukoll għaliex għandi l-opportunitajiet li għandhom pajjiżi oħrajn, u barra minn dan għandi wkoll f'idejja il-karta ta' l-ewro li hija għad-dispożizzjoni ta' kulħadd.

Allura l-ewro hija pass determinanti għal pajjiżna għaliex issa qegħdin nidħlu f'dan il-mekkaniżmu li diġa` ta saħħa kbira lil diversi pajjiżi Ewropej oħrajn.

Jiena kkwotajt lil Romano Prodi bejn għax dak li qal huwa tajjeb - u kelli anke l-opportunita` li niċċitah diversi drabi oħrajn – u bejn ukoll għaliex huwa importanti li jiġi reġistrat li din il- liġi m'hijiex sempliċement mekkaniżmu mingħajr ruħ, anzi hi liġi li biha wieħed qiegħed jagħmel pass determinanti għal pajjiżna.

Pero` Romano Prodi m'huwiex waħdu, għax l-argumenti tiegħu kkonvinċew ukoll lil diversi pajjiżi u lil diversi persuni.

Wieħed mill-persuni f'pajjiżna li huwa ċertament konvint bil-vantaġġ kbir tal-Ewro huwa l-gvernatur ġenerali tal-bank ċentrali.

Jiena kelli l-opportunita` li nisimgħu jitkellem fuq dan is-suġġett, pero` qrajt ukoll id-diversi kitbiet tiegħu biex jiċċara darba għal dejjem xi tfisser l-ewro għal pajjiżna.

Dan irnexxielu jagħmlu meta pajjiżna daħal fil-mekkaniżmu ta' l-ERMII.

Dan kien pass ieħor importanti għal pajjiżna, u tajjeb li sar fil-mument li sar għax beda jagħti mill-ewwel lil pajjiżna l-benefiċċji kollha li pajjiżi oħrajn barranin diġa` qegħdin jieħdu, bejn għax daħlu fil-mekkaniżmu ta' l-ERMII u bejn għax wara li ssoddisfaw il-kriterji, irnexxielhom jidħlu fil-Eurozone.

Il-gvernatur tal-bank ċentrali fid-diversi intervisti li huwa ta mingħajr dubju ta' xejn jikkonvinċik li l-pass dwar l-ewro kien neċessarju u determinanti għal pajjiżna.

Huwa rnexxielu jagħmilha ċara li ddur fejn iddur, il-proċess ta' l-ERMII għandna nimxu fih biex fl-aħħar mill-aħħar nidħlu fil-Eurozone.

Għalhekk dan l-att m'huwiex wieħed prematur imma wieħed li qed jgħaddi fil-mument propiżju għax aħna bħala pajjiż għandna nieħdu ħsieb li jkollna kollox f'postu sabiex meta jiġi dak il-mument, la jkollna problemi legali u lanqas finanzjarji u soċjali.

Importanti li kulħadd jifhem li l-eurozone hija għajn ta' ġid għall-Maltin u l-Għawdxin u ma nistgħux nittraskurawha u nħalluha għaddejha mingħajr ma jkun hemm l- isforz ta' kulħadd sabiex nidħlu.

Sur President, il-fatt li aħna bl-Ewro ħa nneħħu d-diffikultajiet fil-kambju u l-fatt li aħna bħala pajjiż żgħir ser jirnexxielna nċaqilqu lilna nnfusna f'dik id-direzzjoni se jgħinna ħafna, u nkunu ħmir jekk naġixxu b'mod irresponsabbli u żbaljat u nattakkaw din is- sistema.

Matul dawn l-aħħar xhur jiena ddejjaqt nara attakki fuq il- kredibilita` tal-gvernatur ġenerali, u kważi kien hemm dubju dwar jekk għamilniex pass 'il quddiem b'dan il-mekkaniżmu ta' l-ERMII.

Dawn huma żbalji politiċi Sur President, għax pajjiżna m'għandux telf minnha din it- triq, anzi għandu fejn imexxi l-ekonomija 'l quddiem u jagħmilha aktar soda u kompetittiva minn dik li hija llum.

Dawn l-argumenti kollha li għamilt s'issa jgħoddu għall-pajjiżi l-kbar bħalma jgħoddu għall-pajjiżi ż-żgħar.

Dalgħodu kont qed naqra artiklu fil- ġurnal Il Sole 24 Ore u dan kien qiegħed jgħid li Sqallija b'ħames miljun persuna mhux qed toħroġ b'saħħitha fil-kapaċita` ekonomika tagħha meta tqis li għandek pajjiżi li huma membri ta' l-Unjoni bħalna, bħal-Latvja u bħall- Estonja, li fihom hemm anqas minn 5 miljun persuna.

Għalhekk bħala pajjiż żgħir b'suq intern ċkejken, għandna interess li nieħdu kemm jista' jkun malajr il-benefiċċji kollha ta' suq akbar permezz ta' munita komuni.

L- argument jekk aħniex ngħaġġlu jew le f'din id-direzzjoni huwa wieħed relattiv, għax kemm-il darba il-pajjiżi li aħna qed nikkompetu magħhom qed joħduha bil-lajma, wieħed jifhem li aħna nagħmlu l-istess, imma mhux qed jiġri hekk.

Aħna rajna xi ġralu Romano Prodi għax daħħal l-ewro.

Niżlitu tosku fil- politika Taljana għax ħlief attakki kontra tiegħu talli għamel hekk ma kienx hemm, pero` llum irridu wkoll naċċettaw li pajjiżi oħrajn daħlu fil- mekkaniżmu tal-Ewro.

Allura jekk kompetituri tagħna diġa` qegħdin hemmhekk, jaqbel li għal pajjiżna li noqogħdu nitnikkru biex nagħmlu l-istess ħaġa?

Aħna bħala pajjiż għandna xi ħaġa li għandha tixħetna lura sabiex il-passi li għamel ħaddieħor, nagħmluhom aħna wkoll?

Jiena ngħid li le, u għalhekk dan l-att jagħmel ħafna sens.

Dan l-att la huwa att ta' qattusa għaġġelija u lanqas huwa att ta' xi ħadd li raqad fuq l-affarijiet.

Dan hu att li qed isir fil-mument tajjeb.

Bħal dan iż-żmien sena konna qed niddibattu l- kwestjoni ta' l-ERMII.

Issa wara sena li dħalna f'dan il-mekkaniżmu u diġa` bdejna nieħdu l-benefiċċju tiegħu, għamilna dan il-pass sabiex aħna niġu f'level playing field ta' kompetizzjoni ma' pajjiżi oħrajn.

Sur President, indur issa fuq il-valur, għax dan li jinteressahom in-nies.

Ħafna mid- domandi tan-nies huwa dwar jekk il-valur tal-lira hux se jonqos jew se jitla.

Il-valur tal-lira Maltija - li llum diġa` hija marbuta b'mod determinanti mal-Ewro - mhux se jonqos, anżi meta naqilbu għall-Ewro se jissoda ferm aktar minn dak li aħna għandna llum.

Ma ninsewx li aħna għandna l-vantaġġ, bil-kontra ta' pajjiżi oħrajn, li m'għandniex munita dgħajfa imma munita b'saħħitha.

Ovvjament irridu naċċettaw li l-lira Maltija m'hijiex la l-Isterlina u lanqas id-dollaru Amerikan.

Il-munita Maltija għandha l-limitazzjonijiet tagħha u taħdem biss f'din il- gżira ta' anqas minn nofs miljun ruħ.

Irridu ngħidu wkoll li aħna m'għandniex xi rbit sentimenali mal-lira Maltija bħalma forsi għandhom l- Ingliżi ma' l-isterlina jew l-Amerikani mad-dollaru.

Jidher li l-Ingliżi għandhom ċertu sentimentaliżmu lejn l-isterlina billi din ilha ħafna f'pajjiżhom.

Min-naħa tagħna m'għandniex dan is-sentimentaliżmu u l-lira Maltija hija xi ħaġa relattivament żgħira.

Għaldaqstant kulma qegħdin nagħmlu hawnhekk huwa li nkomplu nissudaw il-valur tal-pajjiż.

U allura meta naqilbu l-lira Maltija għall-ewro skond il-mekkaniżmu stabbilit f'din il-liġi, inkunu qegħdin nissodaw aktar u aktar il-pajjiż.

Għalhekk tħares mil-liema aspett tħares, bl-ewro se jkollna vantaġġ enormi.

Sur President, f'ċerti mumenti ngħid li d-dinja qisha qiegħda tmur lura għal dak li kienet fil-bidu.

Fil-fatt meta l-bniedem kien għadu fl-għabex taċ-ċivilta' ma kien ikollu l- ebda problemi sabiex jaqsam minn pajjiż għall-ieħor.

Il-liberta' tal- moviment kienet kbira u kien hemm ukoll il-liberta' fil-kummerċ.

Dak iż- żmien ma kienx hemm problemi ta' barrieri ekonomiċi u kulma kien isir kien it-tpartit ta' l-oġġetti.

Issa llum erġajna sejrin lejn dik is-sitwazzjoni għaliex sejrin lura lejn din il-liberta'.

Fil-fatt, minħabba l-avvanz kbir li għamilna fiċ-ċivilta' tagħna, aħna se jirnexxielna nieħdu dawk il- vantaġġi li kellhom dawk il-komunitajiet ta' bnedmin li ġew qabilna.

Ovvjament kontra dan jista' ikun hemm min jgħid li pajjiżna se jkun qiegħed jitlef xi forma ta' awtonomija fil-qasam tal-politika monetarja u tar-rata tal-kambju.

Issa jista' ikun li pajjiżna fuq il-karta jidher li se tilef xi ħaġa, pero' fir-realta' se jkun qiegħed jakkwista affarijiet li fl- istorja ta' pajjiżna qatt ma kellna.

F'paġna 60 tar-rapport annwali tieghu l-bank ċentrali jagħti informazzjoni interessanti ħafna.

Fil-parti dwar l-external reserves management insibu l- aħħar paragrafu li jgħid hekk:

"The bank collects daily data related to foreign exchange transactions against the Maltese Lira.

The analysis and evaluation of developments in the local foreign exchange market has acquired greater importance following the entry of the Maltese Lira into ERM II.

Since joining ERM II the bank also participates in a daily teleconference with the ECB regarding developments in foreign exchange markets in the countries that are members of the mechanism.".

Bl-ERM 2 pajjiżna għandu n-nies tal-bank ċentrali tiegħu li kuljum se jieħdu sehem f'teleconference, jiġifieri r-rappreżentanti tal-banek ċentrali Ewropej li jifformaw parti mill-ewro jew mill-ERM 2 jitkellmu u jiddiskutu bejniethom l-iżviluppi fil-foreign exchange market tal-pajjiżi kollha nvoluti.

L-importanza tal-politika monetarja u l-interess li wieħed iżomm sħiħ il-valuta tagħna issa se tkun telgħet fuq livell ferm aktar għoli, fejn in-nies tekniċi tal-bank ċentrali jkunu jistgħu jaqsmu l- esperjenzi ta' pajjiżhom ma' dawk ta' pajjiżi oħrajn.

Pajjiżna issa m'għadux maqtugħ mill-aspett finanzjarju u ekonomiku Ewropew, u bħala membru fl-ERM 2 u fl-Unjoni Ewropea qed ikollu sehem aktar attiv u importanti ħafna f'dawn iż-żewġ oqsma.

Kif jgħidu, il-vuċi fil-kapitlu hija l-aktar ħaġa importanti.

Issa hawnhekk għandna mhux biss vuċi fil-kapitlu f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea - fil-politika, fil-liġi u f'dawn l-affarijiet kollha – imma issa għall-ewwel darba pajjiżna qiegħed jieħu sehem direttament billi minn naħa jiġi nfluwenzat minn pajjiżi oħra u minn oħra jinfluwenza hu stess lil pajjiżi oħrajn.

L-analiżi tal-ġurnata u x'wieħed jipprevedi li se jkun il- futur ta' din il-munita se jaffettwa lil dawn il-miljuni kollha ta' nies.

Il-futur ta' din il-munita jiddependi wkoll mill-parir li n-nies tekniċi f'dan il-pajjiż ikunu qed jagħtu f'din id-daily teleconference.

Sur President, dan l-att qed nagħmluh bi skop u b'mira preċiża u determinanti.

Nerġa' nfakkar fil-kliem ta' Michael Novak meta qal "what gives money value is political faith" u huwa proprju dan li aħna qegħdin nagħmlu.

Politikament aħna qegħdin nagħtu din l-importanza f'din il-valuta għaliex nafu li se tiggarantixxi u se tagħti saħħa aktar lil pajjiżna.

Se tagħti importanza lill-flus li diġa' hemm, u aktar importanti, se tagħti saħħa lill-ħidma ta' kuljum tan-nies tagħna.

Bl-ewro, il-ħidma ta' kuljum tal-ħaddiema tagħna se tingħata valur ferm akbar milli għandha preżentement u b'dan l-att pajjiżna se jkompli miexi biex ikun fl-istess livell tal- pajjiżi l-oħra Ewropej li huma stabbli ekonomikament, finanzjarjament u soċjalment.

B'dan l-att pajjiżna jkun tela' tarġa oħra 'l fuq u jkun jista' jagħti opportunitajiet ferm aktar minn dawk li kien hemm fi żminijiet oħra.

Meta aħna nidħlu fiż-żona ewro, it-tfal li jilħqu l-eta` tax-xogħol u t-tfal li għadhom jitwieldu ser jirtu pajjiż ferm aqwa milli għandna llum.

Għaldaqstant weħed ma jistax ma jgħidx li din hi liġi tajba li saret fil-ħin propizju u li ser tkompli tissoda l-pajjiż tagħna.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Grazzi.

Aktar rimarki?

Is- Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, se nagħmel ftit kummenti rigward din il-leġislazzjoni li qiegħda titressaq mis- segretarju parlamentari Tonio Fenech fil-ministeru tal-finanzi.

Kif kien qed jgħid is-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici huwa l-waqt ġust mhux biss li dan il-pajjiż jiddeċiedi li jdaħħal l-ewro, iżda huwa wkoll l-iżjed waqt ġust li titressaq din il-leġislazzjoni sabiex kulħadd jilħaq iħejji ruħu, mhux biss in-nies tan-negozju, imma l-poplu kollu b'mod in ġenerali.

Din hija ħaġa li se teffettwa lil kulħadd, lill-ħaddiema li se jibdew jitħallsu l-paga bl-ewro, lill-anzjani li se jibdew jieħdu l- pensjoni bl-ewro, lill-konsumaturi li għad iridu jibdew jixtru bl-ewro, u lin-negozjanti żgħar u kbar li jridu jibdew jikkummerċjaw bl-ewro f'pajjiżna, għax barra minn pajjiżna diġa` jixtru bl-ewro.

Allura f'dan iż-żmien ta' preparazzjoni, meta kulħadd qed jitkellem dwar meta u kif se nbiddlu l-munita tagħna għall-ewro, dan huwa l-waqt li nintroduċu din il-leġislazzjoni.

Dan huwa l-mekkaniżmu biex ninvestu fis- serħan tal-moħħ f'mument ta' inċertezza, għax kull bidla tfisser inċertezza.

Meta wieħed ikun qed jagħmel bidla sinifikanti u importanti bħal din, fejn qed ibiddel il-munita ta' pajjiż, irid ikollu l-għodda neċessarja biex il-poplu jkollu s-serħan tal-moħħ li f'dan il-mument daqshekk delikat u importanti ma jkollniex min jabbuża, u fl-istess ħin il- gvern ikun jista' jagħti d-direzzjoni tiegħu.

Sur President, jien naqbel ma' dak li qal is-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici rigward Prodi.

Żgur li l-Maltin kollha jiftakru l-aħbarijiet li konna nisimgħu mill- Italja, l-eqreb pajjiż Ewropej ġar tagħna, meta qalbu l-munita tagħhom, il- lira Taljana, għall-ewro.

Hemmhekk ċerti prezzijiet ġew irrapportati li telgħu 'l fuq b'mod awtomatiku u għolew anke ċerti neċessitajiet bażiċi.

Għaldaqstant tiltaqa' ma' min fost il-poplu Malti tiġih f'moħħu din iċ- ċirkostanza f'pajjiż ġar tagħna u awtomatikament meta ssemmi l-kelma "ewro" tiġih f'moħħu l-kelma "abbuż".

Għalhekk f'Malta hawn min jaħseb li tista' togħla l-ħajja bil-bidla għall-ewro.

Pero` jien għandi fiduċja fin-nies tan-negozju li f'din iċ-ċirkostanza mhux se jagħmlu hekk, għall-kuntrarju ta' dak li ġara fl-Italja.

Aħna tant għandna kompetizzjoni li mhux se jkun daqshekk possibbli li jgħollu l- prezzjijiet, anke minħabba l-fatt li ċ-ċirkostanza tal-lira Maltija hija totalment differenti minn tal-lira Taljana.

Allura jien ngħid li m'għandux ikun hemm abbuż.

Jien għandi fiduċja fil-maġġor parti tan-nies li qegħdin fin-negozju hawn Malta għax dawn jifhmu li n-negozju jfisser li inti trid tkun ta' servizz għal min jiġi biex jixtri mingħandek.

U l-konsumatur aktar ma jmur aktar qed jirrikonoxxi li min qiegħed fin-negozju qiegħed hemm biex jagħtih servizz.

Allura jien ngħid li jekk se jkun hemm min jagħmel l-abbuż għandna nilqgħu għalih u nikkundannawh bl-akbar qawwa.

Jeħtieġ li jkollna leġislazzjoni li tiggwidana biex ikollna bidla għall- ewro bl-inqas skossi u bl-iżjed mod organizzat possibbli.

Fuq kollox din hija liġi li m'għandhiex tibqa' effettiva wara li ssir il-bidla mill-munita Maltija għall-ewro.

Allura nafu meta din il-leġislazzjoni se tibda tiġi fis-seħħ u nafu wkoll meta se nkunu nistgħu ngħaddu mingħajrha.

Effettivament meta tidħol l-ewro bħala l-munita tagħna din il-leġislazzjoni ma tibqax aktar effettiva.

Sur President, din il-leġislazzjoni għandha twassal ukoll sabiex nibdew innisslu ċerta stabbilita' fil-munita lokali li għandna bħalissa u anke għall-munita lokali l-ġdida li se tkun l-ewro.

Qiegħed ngħid stabbilita' għall-munita lokali minn issa għaliex permezz ta' din il-leġislazzjoni l- gvern qiegħed jitfa' sinjali lill-poplu Malti li huwa jinsab miexi b'ċertu ritmu.

Dan għaliex wara s-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea issa jmiss li nagħmlu l-bidla tal-munita tagħna.

Għaldaqstant irridu noqogħdu attenti li nibagħtu l-aħjar messaġġi possibbli għaliex l-inqas messaġġ negattiv f'dan il-konfront jista' joħloq instabbilita' ekonomika u inċertezza fil-valur tal-lira lokali.

U dik hija l-iżjed ħaġa li aħna ma rridux nagħmlu.

Għalhekk kienet deċiżjoni f'waqtha, u rridu napprezzaw li kienet deċiżjoni f'waqtha.

Il-gvern preżenti ħa d-deċiżjoni li ladarba aħna qegħdin stabbli fil-kontijiet pubbliċi tagħna, li r-ritmu ekonomiku tagħna miexi b'tali mod u l-inflazzjoni qegħdin nikkontrollawha, allura l- ewwel appuntament tagħna huwa li nbiddlu l-munita Maltija għall-ewro.

F'dan il-mument din kienet l-aħjar deċiżjoni għaliex b'dik id-deċiżjoni bdejna u komplejna nistabbilixxu wkoll il-valur tal-lira Maltija.

Li kieku l-gvern ma ħax din id-deċiżjoni u żamm lill-poplu fil-vacuum dwar il-bidla tal-munita kien ikollna inċertezza kbira rigward il-valur tal-lira Maltija fil-konfront ta' l-ewro, tad-dollaru u ta' l-isterlina.

Din l-inċertezza tant kienet tikber li konna nibdew nitilfu mill-valur tal-lira Maltija.

Kellna okkażjonijiet f'dak il-ftit żmien fejn il-gvern kien għadu ma ppronunzjax il-politika tiegħu rigward il-bidla tal-munita Maltija għall- ewro fejn diġa' kien hawn min beda jitkellem fuq il-probabbilita' ta' l- iżvalutar tal-lira Maltija.

Kellna l-poplu li x'ħin beda jisma' l-qasba ċċaqċaq, beda jibża' li l-lira Maltija se tibda titlef mill-valur tagħha u l-lira Maltija minflok tibda ġġib mitt ċenteżmu se tibda ssarraf disgħin ċenteżmu.

Sur President, il-leġislazzjoni li għandna quddiemna għandha s-sinifikat tagħha għaliex qiegħda tkompli l-proċess tal-gvern sabiex isaħħaħ il- perspettiva tal-politika tiegħu u sabiex ikompli jissoda s-serħan tal-moħħ f'mument ta' ċerta vulnerabilita' u ta' ċertu biża'.

Kull bidla tfisser biża' u għalhekk irridu riffied - irridu għodda - sabiex ma jħallix lil dik il-biża' tieħu over.

Fil-fatt din il-leġislazzjoni qiegħed naraha bħala l- għodda meħtieġa li għandna bżonn f'dan il-mument ta' bidla u li se tgħin sabiex tnaqqas mill-biża' u żżid is-serħan tal-moħħ.

Dan għaliex qiegħda turi lill-poplu Malti li l-gvern qiegħed jippjana bis-serjeta' u li se jkollu l-aħjar għodda leġislattiva li qiegħda taħseb f'kollox sabiex x'ħin jasal il-waqt tkun tista' tkompli tispjega u tagħti d-direzzjoni tagħha f'dan ir-rigward.

Għaldaqstant naqbel li din il-leġislazzjoni hija inizjattiva, fil-proċess kollu, li se tkompli ssaħħaħ u tistabbilixxi l- valur tal-lira Maltija sakemm din nibqgħu nużawha.

U b'hekk żgur li ħadd ma jkun qiegħed jitlef xejn minn dak il-valur li għandu s'issa.

Sur President, permezz ta' din il-leġislazzjoni se jitnaqqsu l- ispekulazzjoni u l-inċertezza fir-rigward tal-ġejjini tal-munita lokali, li għada pitgħada se tkun il-munita ta' l-ewro.

Din l-ispekulazzjoni se titnaqqas iżjed ma jkollna direzzjoni ċara lejn kif se tiġi ntrodotta l- munita, kif se jkunu l-prezzijiet, kif se tintuża din il-munita u anke meta jibdew ħerġin il-payslips bl-ewro.

Din hija xi ħaġa li rridu nibdew nidrawha llum qabel għada għaliex għandna bżonn li għall-ġid ta' dan il- pajjiż, ikollna kemm jista' jkun is-serħan tal-moħħ li bidliet bħal dawn nagħmluhom b'mod unit.

Irridu nagħmluhom b'mod fejn iż-żewġ naħat tal- Kamra jkunu qegħdin jaqblu u għalhekk ejjew nuru li aħna poplu matur u poplu li għandna fiduċja fis-settur kummerċjali tagħna.

Irridu nuru wkoll li aħna b'saħħitna kontra min jipprova jabbuża f'dan il-mument.

Irridu nkunu uniti kontra min jista' jabbuża minn din il-bidla tal-munita.

Fl-istess ħin irridu nkunu daqshekk ieħor b'saħħitna lejn min jipprova jispekola, inissel ċertu inċertezza jew jipprova jara kif inaqqas minn dak is-serħan tal-moħħ tal-poplu tagħna, għaliex dawn ukoll nistgħu nqisuhom bħala ksur tal-liġi.

Ideoloġikament il-mottiv ta' min jipprova jiżra' l- inċertezza jew ta' min jipprova jiżra' n-nuqqas tas-serħan tal-moħħ f'mument bħal dan, fejn il-Bambin biss jaf kemm tkun ilek taħdem sabiex tfaddal dawk il-flus li għandek, daqshekk ieħor dak għandu għalxiex jinkwetah.

Permezz ta' din il-leġislazzjoni l-gvern qed juri li jekk se jkun hemm negozjant li jkun qiegħed jikser din il-leġislazzjoni u jipprova jabbuża, dak il-ksur tal-liġi mhux se jitqies bħala att kriminali.

Dan il- ksur se jitqiegħed quddiem il-qorti ta' l-appell jew quddiem il-kompetenza inferjuri.

Hawnhekk il-gvern qiegħed juri ċerta fiduċja fil-mod ta' kif jitratta dawn l-affarijiet.

Issa l-gvern jemmen li jista' ikun hemm min jagħmel l-iżbalji b'mod ġenwin u dawk jintgħarfu min huma.

Pero' min jagħmel żbalji premeditati ma jistax jinħeba wara subgħajh u jgħid li dak l- iżball kien wieħed ġenwin.

Sur President, qabel ma ngħaddi għal-leġislazzjoni fiha nfisha, nixtieq li wieħed jara wkoll din iċ-ċirkostanza ta' żvilupp ekonomiku ta' pajjiżna u x'inhu jiġri proprju bħalissa li qegħdin inħejju għall-bidla tal-munita tagħna.

Il-bieraħ saritli kritika minn sid ta' ħanut fil-gżira.

Dan qalli li aħna qegħdin inkissruhom minħabba li l-liċenzji ħerġin bl-addoċċ u li allura l-kompetizzjoni qiegħda tikber bin-numru ta' ħwienet li qed jiftħu.

Din il-kritika saritli min sid ta' ħanut waqt li kont qiegħed indur xi negozji fil-Gżira flimkien mas-sindku tal-post.

U fiha nfisha din il- kritika hija waħda ta' suċċess għaliex qiegħda turi li naqqasna ċerta burokrazija li kellna f'dak is-settur.

B'hekk illum bi proċess normali l- liċenzji tan-negozji qed joħorġu f'inqas ħin milli kienu joħorġu qabel, tant li llum kważi qegħdin niġu kkritikati għaliex l-ammont ta' liċenzji huwa ferm ogħla milli kien qabel.

Illum min irid jibdel in-negozju tiegħu jew inkella jgħaddih lil ħaddieħor tant sar faċli li aktar bdew jirrapportaw il-bidliet li kienu qegħdin jagħmlu.

Min-naħa l-oħra, meta l-affarijiet kienu diffiċli, l-ekonomija s- sewda kienet akbar għaliex kien ikun hemm min jaqta' qalbu sabiex jirrapporta jew japplika għal-liċenzja li kellu bżonn.

Ovvjament illum in- numru ta' persuni li qegħdin jipparteċipaw fl-attivita' ekonomika qegħdin jikbru għaliex iffaċilitajnielhom il-proċess.

Allura għandek rittmu ta' nies deħlin u ħerġin fl-attivita' kummerċjali tagħna.

Kritika oħra li ssir minn min qiegħed fl-attivita' ekonomika hija dik tas-surcharge fuq il- prezzijiet tad-dawl u l-ilma li qed inaqqsulhom mill-profitti tiegħi.

Dawn il-kontijiet qegħdin jieħdu wkoll ħafna mis-saħħa ta' l-infiq tagħhom.

B'mod ġenerali jiena tajt żewġ elementi ta' kif il-poplu jħares lejn l- istat ekonomiku tagħna.

Pero' bħala pajjiż irridu nitilgħu skaluna jew tnejn ħalli nħarsu ftit 'il fuq mill-element personali ta' din l-attivita' kummerċjali.

Sur President, qiegħed nagħmel din ir-riflessjoni fil-mument li fih qegħdin niddiskutu leġislazzjoni li qiegħda titkellem fuq l-għodda leġislattiva li permezz tagħha l-gvern se jkun jista' jirregola u jiddixxiplina l-bidla tal- munita Maltija għall-dik ta' l-ewro.

Jekk tħares lejn iċ-ċaqliq fuq livell nazzjonali wieħed isib li l-attivita' kummerċjali qiegħda tikber.

Barra minn hekk id-deficit qiegħed taħt kontroll ukoll u din hija xi ħaġa li l- opinjonisti li jiktbu fil-gazzetti tagħna ma tantx isemmu.

Ara li kieku l- gvern tilef il-kontroll fuq id-deficit hemmhekk kien jiġi kkritikat, imma ladarba mexjin tajjeb rari jkun hemm min jitkellem dwaru.

Issa aħna qegħdin napprezzaw x'jiġifieri li l-kontroll tad-deficit qed ikun suċċess?

F'dan il-pajjiż xi kultant inħobbu nkunu xi ftit kattivi magħna nfusna.

Meta ma jkollokx suċċess jew inkella jkollok xi ħaġa li ma tantx tkun sejra tajjeb kulħadd jitkellem fuqha, imma meta ssib is-soluzzjoni ta' problema lanqas biss nagħtu kasha.

Ejjew issa nagħtu daqqa t'għajn lejn dak li ġara fl-Italja.

Ftit ilu kien hemm bidla fil-gvern Taljan u l-Confindustria ltaqgħet mal- prim ministru l-ġdid Romano Prodi.

Din qaltlu li d-deficit tal-pajjiż mhux daqstant tajjeb u għaldaqstant irid jiġi ndirizzat.

Il-Confindustria ndunat li l-kontijiet pubbliċi tal-pajjiż iridu jiġu aktar in order u jeħtieġ li jkunu aktar b'saħħithom għaliex l-Italja kollha kienet se titlef.

Naturalment min jisma' l-aħbarijiet Taljani jaf aktar xi tfisser li kieku dan il-pajjiż m'għandux id-deficit tiegħu taħt kontroll u jaf aktar xi tfisser li kieku l-gvern tagħna ma ħax ċerti miżuri sabiex jikkontrolla d-deficit tal-pajjiż.

Aħna bdejna nitkellmu dwar il-ħtieġa li d-deficit ikun ikkontrollat għaliex inkella l-aġenziji tal-kreditu ma jibqax ikollhom fiduċja fina u jnaqqsulna mill-credit rating tal-pajjiż.

Din ir-rata hija importanti għall-investitur u għall-industrijalist li jkunu jridu jinvestu fil-pajjiż.

Issa li kieku ma kellhomx fiduċja fina l- credit rating ta' pajjiżna kien jaqa'.

Illum il-ġurnata t-Taljani għandhom din il-problema mentri aħna m'għandniex.

Qiegħed insemmi din il-kwestjoni għaliex ħafna drabi nħoss li m'hijiex tiġi apprezzata biżżejjed.

Madankollu l-attivita' kummerċjali qiegħda tikber u l-ħolqien tax-xogħol ukoll qiegħed hemm.

Sur President, quddiemi għandi l-annual report ta' l-2005 tal-bank ċentrali u l-quarterly review ta' l-2006 ta' l-istess bank.

F'dan ir-rapport insibu li l-labour supply u anke l-gainfully occupied kważi dejjem kibru minn żmien għall-ieħor.

Jekk naraw minn Jannar sa Diċembru ta' l-2003 insibu li l-gainfully occupied kienu 137,833 mentri fis-sena 2004 kien hemm 137,290.

Pero' minn Jannar sa Settembru ta' l-2005 kien hemm żieda meta mqabbla mas- sentejn ta' qabel, jiġifieri mas-sena 2003 u s-sena 2004.

Fil-fatt il- gainfully occupied kienu telgħu għal 137,914-il persuna.

Min-naħa l-oħra jekk fl-2003 ir-rata tan-nies qiegħda kienet 5.4% u fl-2004 kienet 5.7%, bejn Jannar u Settembru ta' l-2005 niżlet għal 5.2%.

Fl-istess ħin in- numru ta' impjiegi fis-settur pubbliku kien qed jonqos, u allura ħadd ma jista' jgħid li l-gainfully occupied kienu qed jiżdiedu għax in-numru ta' ħaddiema mal-gvern jew entitajiet tal-gvern kien qed jiżdied bħalma kien ikollna xi darba, meta l-ekonomija tal-pajjiż kienet tikber għax il-gvern bħala l-ikbar negozjant kien jimpjega iżjed nies miegħu.

Fl-2003 kien hemm 47,446 ħaddiem mal-public service, fl-2004 kien hemm 46,748 u bejn Jannar u Settembru ta' l-2005 in-numru ta' ħaddiema fis-servizz pubbliku reġa' naqas għal 45,682, jiġifieri l-gvern dejjem qed iċekken in-numru ta' l-impjegati tiegħu.

Sur President, jekk imbagħad wieħed iħares lejn in-numru ta' impjegati fis- settur pubbliku jsib li fl-2003 kien hemm 90,387 persuna, minn Jannar sa Diċembru ta' l-2004 żdiedu għal 90,542, u minn Jannar sa Settembru ta' l- 2005 reġgħu żdiedu għal 92,232, kważi 2,000 ruħ.

Meta wieħed iħares lejn l- attivita` ta' dan il-pajjiż isib li filwaqt li fil-private direct production fil-manifattura kellna tnaqqis fin-numru ta' ħaddiema, fil- private market services kellna żieda fin-numru ta' ħaddiema.

Infatti fl- 2003 kien hemm 55,583 ruħ jaħdmu fil-private market services, fl-2004 żdiedu għal 56,687 ruħ u minn Jannar sa Settembru tas-sena 2005 reġgħu żdiedu għal 58,452 ruħ.

Wieħed isib ukoll li ż-żidiet sostanzjali fl- ekonomija tal-pajjiż huma ġejjin mis-settur tal-private market services.

Għaldaqstant wieħed jirrejalizza li din hija attivita` kummerċjali li rridu nkomplu nsostnu u jeħtieġ inħarsu lejha b'mod pożittiv.

Minkejja li hemm iż-żieda fl-ispejjeż tad-dawl u l-ilma minħabba ż-żieda fis-surcharge, din l-attivita` kummerċjali miexja b'saħħitha.

Anke jekk wieħed iħares lejn l-istatistika ta' l-importazzjoni jsib li fl- 2005 aħna kkonsmajna iżjed mill-2004 u iżjed mil-2003.

Skond l-annual report ta' l-2005 tal-bank ċentrali ta' Malta fl-2005 aħna importajna - u dawn li jidhru, mhux dawk li ma jidhrux – bi Lm353 miljun, filwaqt li fl- 2004 importajna bi Lm344 miljun u fl-2003 konna importajna bi Lm311-il miljun.

Tajt dan ir-rendikont biex nuri l-iżvilupp ekonomiku li kellna f'dawn l-aħħar sentjen minn wara s-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Wara bidla bħal dik, apparti li ridna nidraw din ir-realta` ġdida ridna nitgħallmu kif nibdew nisfruttawha.

Issa ninsabu f'sitwazzjoni fejn id- deficit qiegħed taħt il-kontroll tal-gvern, il-qgħad qiegħed taħt kontroll ukoll għalkemm nixtiquh li jkun inqas, u qed ikollna l-ħolqien ta' l- impjiegi.

Fl-istess ħin f'dawn is-sentjen kellna investiment fl- edukazzjoni, fit-toroq u fl-infrastruttura ta' dan il-pajjiż, u ġej ukoll l- investiment minn barra.

Infatti jekk wieħed iħares lejn l-ewwel quarterly review ta' l-2006 kif maħruġ mill-bank ċentrali u jara l-business perception survey isib li: - u nikkwota mill-parti dwar id-domestically oriented firms - "Firms that largely cater for the domestic market by and large reported both higher sales and higher selling prices during the fourth quarter of 2005 compared with the previous three months, Moreover their profitability improved despite an increase in their wage bill."

Jekk wieħed iħares lejn il- manifattura jsib li: "In general manufacturing firms recorded stable sales, higher selling prices and stronger profitability despite increased labour costs."

Ovvjament f'dan il-quarterly review hemm stampa li kulħadd jixtieqha ferm aħjar milli hi, għax illum sirna ma nixbgħu b'xejn, imma fl- istess ħin għandna ekonomija li minkejja l-baħar imqalleb li ninsabu fih, għaddejja b'ritmu tajjeb.

F'din is-sitwazzjoni rridu nkomplu niddiskutu r- realta` tal-bidla tal-munita Maltija għall-ewro.

Allura hanwhekk irridu nifhmu li dan il-gvern qed jaħdem u jieħu d-deċiżjonijiet li huma mixtieqa.

F'artiklu li deher fil-ġurnal "Il-Ġens" nhar is-Sibt li għadda fejn kien qed jiġi intervistat is-Sur Vince Farrugia għall-GRTU, huwa ġie kwotat li qal hekk: "Ma rridux inkunu negattivi.

Il-GRTU qed tkun iebsa llum biex 'il quddiem il-gvern ma jkollux froġa jekk l-affarijiet jibqgħu sejrin kif inhuma.

Aħna rridu smooth changeover u kmieni kemm jista' jkun."

Dan hu l- element demokratiku ta' dan il-pajjiż.

Jiġifieri l-ewwel qal li kellu jgħid, imbagħad qal li huma jridu smooth changeover u kmieni kemm jista' jkun.

Dan hu l-momentum li dan il-gvern qed jgħin biex jinħoloq u dan huwa l-waqt fejn irrid nagħmel sejħa lill-GRTU.

Jien nemmen li hemm opportunita` li jerġgħu jibdew id-diskussjonijiet bejn il-GRTU u s- Segretarju Parlamentari Tonio Fenech.

Il-GRTU hemm bżonnha, hija meħtieġa bħalma huma meħtieġa l-korpi kostitwiti l-oħrajn kollha.

M'hemmx dubju li kulħadd huwa meħtieġ biex id f'id nagħmlu suċċess minn dan il-proċess ta' bidla.

Dan il-pajjiż jeħtieġ dan is-suċċess.

Għalhekk ejjew nagħmlu dan il-proċess flimkien billi jkollna komunikazzjoni tajba bejnietna.

Irridu nitilqu għal dan il-proċess ta' bidla bil-fiduċja tan- nies tagħna.

Ma nistgħux inkunu aħna il-punt tat-tluq, la bħala poplu in ġenerali u lanqas bħala gvern u lanqas l-entitajiet responsabbli, kemm jekk huwa n-National Euro Changeover Committee (NECC) u kemm jekk huwa l-bank ċentrali.

Il-fiduċja tagħna trid tkun il-punt tat-tluq, għax dan il-pajjiż qegħdin inkomplu nibnuh!

Dan hu l-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Minkejja l-esperjenza ta' governabilita` li għandu llum, huwa partit li l-ħin kollu qed jirriskja, qed jiffaċċja r-realtajiet u jaf x'għandu jagħmel u qed jieħu l-aħjar deċiżjonijiet meħtieġa.

Għaldaqstant irridu naħdmu b'tali mod li l-konsumatur ikollu moħħu mistrieħ dwar din il-bidla, tasal meta tasal, grazzi għal leġislazzjoni bħal din.

Jeħtieġ li jkun hemm patt soċjali bejn il-bejjiegħa u l-konsumaturi.

Jekk jien sid ta' negozju nixtieq nara li issa l-patt soċjali jissarraf fir- realta`, jien mal-konsumaturi tiegħi, jien mal-poplu Malti.

Lil hemm irridu nimxu flimkien mal-GRTU u l-korpi kostitwiti.

Is-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech irid jagħmel patt soċjali b'differenza mill-patt soċjali li kien għamel il-Prim Ministru Fenech Adami mal-korpi kostitwiti.

Issa l-bejjiegħa jridu jaqilbu l-lira Maltija għall-ewro b'sinċerita` u b'ġenwinita`, u jien nemmen li minħabba l-kompetizzjoni li hawn f'dan il- pajjiż m'għandux ikollna eżerċizzju li, kif ġara fl-Italja, jista' jgħolli l-ħajja, imma għandna nkomplu naħdmu biex il-poplu tagħna jibqa' poplu kompetittiv u għall-ġejjieni jsir kompetittiv ħafna iktar milli hu llum.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nistieden lis-Segretarju Parlamentari biex, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li pparteċipaw f'dan id-dibattitu.

Żgur li l- messaġġ finali ta' l-Onor.

Vassallo, li tassew naslu biex din il-bidla importanti għal pajjiżna nagħmluha id f'id, huwa x-xewqa ta' kulħadd fuq din in-naħa tal-Kamra.

Kif għedt fl-introduzzjoni tiegħi għal din il-liġi, jeħtieġ li tkun bidla li effettivament twassal biex il-vantaġġi - u jien tkellimt estensivament dwarhom il-ġimgħa li għadidet – li l-ewro jista' jġib għal pajjiżna ma ntappnuhomx fil-mument tal-bidla billi ma nagħtux l- aħjar lil kulħadd.

U dan nistgħu nagħmluh billi nuru lill-konsumatur li qed nittrattawh mhux biss b'mod fair, imma li qed nagħtuh il-vantaġġi kollha li nistgħu, u billi nassiguraw lill-kummerċjant li l-bidla ssir bla ħafna skossi għalih u iktar u iktar bla ħtieġa ta' ħafna spejjeż.

Fl-aħħar mill- aħħar l-għan tagħna huwa li mill-ewro jgawdi kulħadd u mhux biss xi ħadd.

Sur President, jien smajt b'attenzjoni b'mod partikolari l-kummenti ta' l- Onor. Charles Mangion fir-reazzjoni tiegħu għad-diskors li għamilt.

Jien kont sorpriż li kien biss l-Onor.

Charles Mangion li tkellem fuq din il- liġi.

Nieħu gost ninnota li l-kummenti tiegħu kienu kawti ħafna, għalkemm kultant kont sorpriż b'dak li kont qed nisma' għax naħseb li kien hemm xi ftit distakk bejn id-dikjarazzjonijiet li għamel f'dan il-parlament l-Onor.

Charles Mangion u d-dikjarazzjonijiet li kienu qegħdin isiru f'dawn l-aħħar jiem anke mill-kap ta' l-oppożizzjoni.

L-Onor.

Charles Mangion qajjem numru ta' punti li nixtieq nikkjarifika f'din il-Kamra biex nifhmu dak li qed jiġri.

L-Onor.

Charles Mangion ipprova jiġġustifika l-pożizzjoni li ħa l- kap tiegħu l-Onor.

Alfred Sant dwar il-munita ewro, li qalilna li aħna qegħdin ngħaġġlu f'dan il-proċess, li fl-opinjoni tiegħu rridu nagħtu ċ- ċans lill-ekonomija tikber qabel ma nidħlu għal dan.

Biex jiġġustifika dan l-argument, l-Onor.

Mangion iktar milli qalilna għaliex jaħseb li l-ewwel għandna nagħtu ċans lill-ekonomija tikber qabel ma naddottaw l-ewro, u allura jgħidilna kif dan jista' jgħin iktar lill-ekonomija, minflok qalilna li messna nagħmlu dan għax kien hemm pajjiżi oħra bħall-Ingilterra u d- Danimarka li għamlu kriterji oħrajn tagħhom qabel iddeċidew li jidħlu fil- munita ewro.

Fil-fatt, kif qalilna l-Onor.

Charles Mangion, iċ-chancellor of the exchequer ta' l-Ingilterra Gordon Brown kien ħareġ b'ħames testijiet għad-dħul ta' l-Ingilterra fl-ewro li tajjeb ngħid li jekk wieħed jiflihom jirrealizza li m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn ma' l-argumenti li qed tpoġġi l-oppożizzjoni għaliex għandna nistennew lill-ekonomija tikber għal madwar 3% sa 4% qabel niddeċiedu li nidħlu fit-triq tal-munita ewro.

Sur President, x'kienu dawn il-ħames kriterji?

Fil-fatt jien kont semmejthom qabel u għalhekk stagħġibt meta l-Onor.

Charles Mangion reġa' ħareġ b'dan l-argument.

Ma nixtieqx nirrepeti ruħi imma jkolli nirrepetihom malajr biex nirrispondi ftit lill-Onor.

Charles Mangion.

L- ewwel kriterju kien li jridu jilħqu l-miri ta' konverġenza li hemm fit- trattat ta' Maastricht.

Mela l-ewwel kriterju mill-ħamsa m'hu kriterju xejn ġdid għal ħadd għax huwa l-istess kriterju li jrid jirrispetta kulħadd qabel naddottaw il-munita ewro.

It-tieni kriterju huwa li l-ekonomija tkun biżżejjed flessibbli kemm fis-suq tax-xogħol, fis-suq tal-produzzjoni u fis- swieq kapitali biex tkun tista' tassew tirispondi tajjeb għall-munita ewro.

Dan huwa dak li anke aħna ngħidu, fis-sens li aħna bħala pajjiż qed naddottaw strateġija ta' riformi strutturali fejn nagħmlu s-swieq tax-xogħol tagħna iktar flessibbli.

U għalhekk, per eżempju, l-Onor.

Louis Galea għamel ġlieda importanti għal pajjiżna fuq livell Ewropew biex aħna nibqgħu barra mill-opt-out li kien hemm fid- direttiva tax-xogħol ħalli nibqgħu bil-flessibbilta` li għandna fuq l- overtime.

Kif nafu kien hawn min beżża' li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea l- overtime jintilef.

Dan huwa prinċipju importanti għalina għax aħna nemmnu fi produttivita` u flessibilita` ikbar fid-dinja tax-xogħol.

Jiġifieri din m'hijiex xi ħaġa stramba għalina u għall-ekonomija tagħna kemm fil- produzzjoni kif ukoll fis-swieq kapitali.

Nafu kemm aħna partit li nsostnu l-ħtieġa ta' iktar flessibilita` f'dan is-sens.

It-tielet kriterju li semma Gordon Brown kien jekk l-ewro jinkoraġġixxix iktar id-dħul ta' investiment fl-Ingilterra.

Tajjeb ngħidu li fil- konklużjoni tar-rapport li ħareġ il-UK Treasury fl-2003 għamel dikjarazzjoni ċara li jekk l-Ingilterra tkompli tipposponi d-dħul fl-ewro - u din l-Ingilterra qed jgħiduha, mhux xi pajjiż ieħor! – se jitilfu mill- investiment barrani li jidħol f'pajjiżhom.

Hawnhekk nixtieq niġbed l- attenzjoni għal dak li qalet dan l-aħħar l-aġenzija Moody's meta ħarġet il- pożizzjoni dwar kif tħares lejn pajjiżna fuq dan il-punt.

Fil-fatt, fil-31 ta' Mejju ta' l-2006 Moody's ħarġet l-opinjoni tagħha dwar il-qagħda ekonomika tal-pajjiż.

U jekk dan m'huwiex ċertifikat għal fejn hija miexja l-ekonomija tagħna ma nafx għall-oppożizzjoni x'ċertifikat irid jingħata!

Dawn fl-aħħar rating li taw ftit xhur ilu kienu għollew lil Malta minn stabbli għal pożittiv.

U dan ifisser ħafna meta lil min qed jinvesti qed tgħidlu li Malta mhux biss hi pajjiż stabbli fejn tinvesti - grazzi għall- politika li dejjem ħaddem dan il-gvern – imma huwa anke pożittiv biex tinvesti.

Dan qisu xi ħadd qed jgħid: Mur investi f'Malta għax numru ta' fatturi juru li l-pajjiż huwa b'saħħtu.

F'dan ir-rapport jingħad li l-credit strength ta' Malta hija li għandna relattivament tkabbir ta' l-ekonomija għoli komparat ras imb'ras man-nies li hemm f'pajjiżna; high GDP per capita.

Apparti dan, għandna inflazzjoni relattivament baxxa għall-kuntrarju ta' l-impressjoni li pprova jagħti l- kap ta' l-oppożizzjoni meta x'imkien qal pubblikament li għandna l-ogħla rata ta' inflazzjoni fost il-pajjiżi fl-Unjoni Ewropea.

Jien ma nafx minn fejn ħareġ biha din il-figura għax ir-realta` hija li bħala gvern qed nuru pubblikament il-preokkupazzjonijiet tagħna għal ċerti tendenzi inflazzjonarji li qed jidhru f'pajjiżna, pero` min-naħa l-oħra rridu ngħidu wkoll li meta mqabbla mal-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea, għadna fil- limiti li huma aċċettabbli.

Apparti dan, għandna wkoll rata baxxa ta' qgħad.

Barra minn hekk, fattur li fil-ġudizzju tagħhom huwa importanti ħafna hija d-deċiżjoni ta' pajjiżna li nissieħbu fl-ewro kemm jista' jkun malajr.

Fir-rapport innifsu jgħidulna - kuntrarju għat-teorija ta' l-Onor.

Alfred Sant li qalilna li għandna nistennew il-GDP jikber sa 4% - li jekk pajjiżna jiddeċiedi li jbiddel il-pożizzjoni tiegħu dwar l-adozzjoni ta' l- ewro, huma jerġgħu jniżżlu 'l isfel ir-rating li taw lil pajjiżna, u dan ikun ifisser li jkunu qed jibagħtu messaġġ internazzjonali lil min jinvesti li huma ma għadhomx iħarsu b'mod pożittiv lejn l-investiment f'Malta imma jaraw lil Malta biss bħala post stabbli.

Naħseb li din hi risposta għal dak li qed jgħid l-Onor.

Charles Mangion f'dan il-Parlament meta qalilna li għandna ndaħħlu xi kriterji oħrajn f'dan is-sens.

Filwaqt li l-kriterji li daħħlu l-Ingilterra aħna jew diġa` qed nilħquhom jew inkella m'humiex kriterji relevanti, ir-realta` hi li jekk nieħdu l-parir ta' dak li qal l- Onor. Charles Mangion u nipprovaw nivvintaw xi kriterji ġodda bħalma qed jgħidulna, aħna nkunu qed immorru kontra l-interess ta' pajjiżna.

Sur President, f'dan l-isfond jiena b'sodisfazzjon ngħid li l-ekonomija tagħna qed turi sinjali li dak li qed jgħidilna Alfred Sant li rridu nilħqu m'aħniex 'il bogħod milli nilħquh.

Is-sena li għaddiet kellna tkabbir ta' 2.5%, li huwa tkabbir tajjeb ħafna, anke meta mqabbel ma' dak fl-Unjoni Ewropea u mal-pajjiżi li aħna nikkompetu magħhom.

Pero` aktar minn hekk, Sur President, l-indikaturi li għandna dwar it-tkabbir ekonomiku fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena jikkompara tajjeb mhux biss mas-sena 2005 imma - mingħajr ma nagħti ċ-ċifra għax għadna m'għalaqniex kompletament il- figuri kollha - l-indikazzjonijiet juru li t-tkabbir ta' l-ekonomija għal din is-sena se jkun aktar minn dak li konna qegħdin nistennew u aktar minn dak tas-sena li għaddiet.

L-esportazzjoni se tkun il-main driver ta' dan it- tkabbir għax fl-ewwel kwart ta' din is-sena kellna tkabbir ta' 9% fuq l- istess perijodu tas-sena li għaddiet.

Allura hawnhekk forsi nserraħ ftit ras il-kap ta' l-oppożizzjoni, għax il- kriterji li għal xi raġuni qed ipoġġi jistgħu jintlaħqu wkoll u m'għandniex bżonn il-partit Laburista fil-gvern biex dawn nilħquhom.

Inħarsu issa lejn iż-żewġ elementi l-oħra li semma' l-Onor.

Charles Mangion u li l-Ingilterra poġġewhom bħala kriterji.

Wieħed minnhom hu l-impatt tal-ewro fuq is- servizzi finanzjarji.

Aħna nafu li dan il-kriterju ma japplikax għal Malta, mhux għax f'Malta is-servizzi finanzjarji m'humiex importanti imma għaliex ir-realta` hi li fl-Ingilterra – Londra speċjalment – is-servizzi finanzjarji huma l-industrija predominanti.

Pero` anke hawn, ir-rapport tat- teżor Ingliż jikkonkludi li għall-kompetittivita` ta' Londra, jiġifieri tas- servizzi finanzjarji fl-Ingilterra, huwa importanti li dawn jidħlu fiż-żona ta' l-ewro.

Dan ifisser li l-istess kompetittivita` li għandhom dawn jistgħu jkomplu jsostnuha, kemm jekk ikunu fl-ewro u kemm jekk ma jkunux.

Dawn ma jarawx li se jkun hemm impatt negattiv bil-ewro, u lanqas aħna ma naraw li dan se jiġri fir-rigward tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna.

Sur President, ir-raġunament l-ieħor hu kemm fil-fatt l-ewro se jwassal għal stabbilita` u għal aktar impjiegi.

Anke hemmhekk, ir-rapport jikkonkludi li l-fatt li l-Ingilterra ma daħlitx fiż-żona ta' l-ewro jista' jkun li qed iwassal biex titlef postijiet tax-xogħol għax ovvjament mhux qed tattira biżżejjed investiment barrani.

Mela x'joħroġ minn dan ir- rapport dwar il-kriterji li l-gvern Ingliż poġġa biex jidħol jew ma jidħolx fl-ewro?

Mhux se nidħol fil-punt li l-Ingilterra jħarsu lejn ir-Reġina bħala istituzzjoni u li jekk jitilfu l-munita tagħhom ikunu qed jitilfu mill-patrijottiżmu u mit-tqanqil romantiku lejn l-ex Imperu Ingliż.

Dawn huma fatturi sentimentali aktar minn kollox, pero` fuq livell ekonomiku joħroġ biċ-ċar li anke l-Ingilterra tara l-ewro bħala għodda importanti.

L- ewro m'hijiex is-soluzzjoni u mhux veru dak li qed jgħid il-partit Laburista li aħna qed ngħidu li l-ewro hi s-soluzzjoni.

Ma nafx kemm-il darba kelli nirrepeti dan il-punt, imma donnu ma jidħolx fl-imħuħ ta' min jagħmel il-kritika fl-oppożizzjoni.

Il-gvern iħares lejn l-ewro b'mod pożittiv mhux għax naraw fl-ewro s- soluzzjoni tal-problemi kollha ta' dan il-pajjiż kif jipprovaw ipinġuha l- oppożizzjoni.

Aħna naraw l-ewro bħala għodda li tista' tgħin biex aħna nilħqu l-oġġettivi tagħna sabiex l-ekonomija tkompli tikber.

Allura l- argument ta' l-oppożizzjoni li nistennew li l-ekonomija tikber qabel ma nidħlu fl-ewro huwa argument kompletament falz, għax qisek qed tgħid li għandek għodda f'idejk, pero` ma tużahiex qabel ma' l-iscrew ikun daħal f'postu!

Imma jekk għandek screwdriver, ma tużahx?

Kif tgħidli li trid iddaħħal l-iscrew b'subgħajk u l-iscrewdriver tużah biss meta tkun diġa` daħħaltu f'postu biex tagħti l-aħħar sikkatura!

Użah mill-ewwel ħalli ma tbatix!

Sur President, dan mhux aħna biss qed ngħiduh imma qed jgħiduh istituzzjonijiet internazzjonali.

Huwa fl-interess ta' pajjiżna li ndaħħlu l-ewro kemm jista' jkun malajr biex tassew nintegraw aħjar l-ekonomija tagħna fl-Eurozone li magħha diġa` nikkummerċjaw ħafna u b'hekk jiżdied il- kummerċ u jiżdiedu wkoll il-postijiet tax-xogħol.

Sur President, kien hemm xi punti aktar speċifiċi li xtaqt nitkellem fuqhom.

L-Onor.

Charles Mangion qalilna li dan l-att hu prematur, u staqsa għaliex qed indaħħluh daqshekk kmieni.

Ma nafx kif jista' jgħid hekk meta sena u nofs oħra se tidħol il-munita ewro.

Allura meta se ndaħħluh?

L-ewwelnett għandek programm leġislattiv u fil-parlament mhux la kemm tagħmel id- dibattitu, imma trid tmur fl-istadju ta' kumitat biex tara li jkunu f'posthom għax inkella meta tiġi bżonnhom, ma tkunx tista tħaddimhom.

Aħna ma nistgħux ninqabdu f'sitwazzjoni li nkunu rridu noħorġu ċerti guidelines, regolamenti jew direttivi u ma nistgħux nagħmlu dan għax il-liġi m'hijiex qiegħda hemm.

It-tieni nett, il-liġi nnifisha ma timponi xejn u kull ma tagħmel hu li tipprovdi l-qafas leġislattiv biex meta niġu biex nimplimentaw id-dħul ta' pajjiżna fl-ewro - kemm jekk nimplimentaw dan fl- 2008 u anke wara - il-qafas leġislattiv ikun diġa` f'postu.

Nassigura lil kulħadd li dan l-istess att leġislattiv konna ngħadduh erba' xhur oħra u anke aktar, u xorta ma kien jinbidel xejn għax fis-sustanza l- implimentazzjoni ta' dak li għandu bżonn isir biex nimplimentaw l-ewro jrid isir bil-legal notices.

Hawnhekk nirrispondi ftit għall-kritika li għamel l-Onor.

Charles Mangion u li għamlet il-GRTU, għalkemm din ta' l-aħħar donnha fehmet meta kelli okkażjoni nitkellem magħha ras imb'ras magħha.

Pero` jkun tajjeb li niċċaraw l-affarijiet anke għal din il-Kamra.

Il-kumment kien li din il- liġi mhix twila, u l-iktar li hemm f'din il-liġi huma l-parametri ta' dawk li jistgħu jkunu l-penalitajiet.

Per eżempju l-aktar penali għolja jew baxxa għax il-bqija kollox irid jiġi implimentat bil-legal notices.

Allura dawn qed jgħidu li l-gvern tant hu iffissat fuq il-penali li poġġihom fil- liġi.

Issa jiena nifhem li forsi l-GRTU jaħsbu hekk għax mhux daqshekk imdaħħlin fil-proċess leġislattiv, imma l-oppożizzjoni suppost taf li r- realta` hi li l-Kostituzzjoni ta' Malta - hekk sew u hekk għandu jibqa' - filwaqt li tippermetti lill-ministru li prattikament jagħti direzzjoni f'kollox tramite legal notices, meta jiġi għal tariffi, taxxi u penalitajiet, irid bilfors l-approvazzjoni tal-Parlament.

Sur President, dan juri kemm fil-kunċett leġislattiv, l-implimentazzjoni ta' tariffi, taxxi u penalitajiet hi restrittiva u mhux liberali.

Jekk int se tagħmel tariffa jew penali ta' xi tip, din trid tgħaddi bilfors mill- parlament.

Ma nistgħux inħallu li ministru jaqbad u jiddeċiedi li joħroġ legal notice li biha jdaħħal numru ta' penalitajiet.

Jiena naħseb li meta wieħed iħares lejn il-penalitajiet li poġġejna f'din il-liġi, waqt li ridna li jkollna penalitajiet li huma raġjonevoli, pero` żgur ħadd ma jista' jgħid li dawn huma penalitajiet għoljin meta mqabbla mal-penalitajiet fil- liġijiet l-oħrajn.

Anzi dawn huma fost l-iktar baxxi għax l-għan tagħna hu li d-dħul ta' l-ewro ma jsirx bil-forza imma jsir bir-raġuni, u dan ilna ngħiduh mill-bidu.

Allura jekk kien hemm min beża' f'dan is-sens, kif anke għidt lill-GRTU, m'għandux għalfejn.

Meta imbagħad joħorġu l-legal notices dwar kif dawn se jiġu applikati, aħna jkollna d-diskussjonijiet ma' l- imsieħba soċjali.

L-Onor.

Charles Mangion qal ukoll li f'dan il-Parlament, aktar milli ġie ppreżentat dan l-Att, kellu jiġi ppreżentat dokument li jitkellem dwar l- isfidi u l-aspetti kollha ta' l-addozzjoni ta' l-ewro u dwar x'inhuma l- issues li rridu niffaċċjaw.

Sur President, jien hawnhekk xi ftit jew wisq ikolli nistagħġeb kif nistagħġbu meta nisimgħu l-oppożizzjoni, per eżempju, titkellem fuq il-kwestjoni tal-pensjonijiet, u jgħidulna li għad m'għandhomx l-istudji tagħhom.

Qisu d-dibattitu fuq il-pensjonijiet li ilu għaddej f'dan il-pajjiż għal dawn l-aħħar snin qatt ma laqat moħħ l- oppożizzjoni, u issa li l-gvern wasal biex jikkonkludi dawn iridu jibdew jaħsbu u anke jgħidulna biex ma ngħaġġluhomx.

Sur President, xhur ilu in- National Euro Changeover Committee ppubblikat il-masterplan, u dan id- dokument żgur mhux moħbi.

Dan hu d-dokument li rrefera għalih l-Onor.

Charles Mangion li jitkellem fuq l-aspetti l-oħrajn kollha ta' xi rridu nagħmlu u xi rridu nbiddlu, u dan hu dokument estensiv ħafna.

Rajna fuq it- televiżjoni li dan id-dokument ġie preżentat lill-kap ta' l-oppożizzjoni u maġenbu kien hemm ukoll l-Onor.

Charles Mangion.

Jekk kien hemm okkażjoni fejn setgħu taw ir-reazzjoni tagħhom għal dan id-dokument kien proprju f'dan id-dibattitu u mhux smajna kelliem wieħed biss min-naħa l-oħra qisu l-oppożizzjoni jridu jagħlqu l-kwestjoni għax ma jridux jgħidu ħafna.

Allura meta jingħad dak li qal l-Onor.

Mangion, jew wieħed għadu ma qabadx tarf ta' x'qed jiġri jew inkella dan il-kumment sar biex sempliċement ikun sar.

Sur President, jien min-naħa l-oħra nserraħ moħħ l-Onor.

Charles Mangion dwar dan.

Fil-ġranet li ġejjin irid joħroġ update ta' dan id-dokument għax irid ikun dokument aġġornat u fil-bidu konna għidna li dan id-dokument mhux wieħed li jsir fil-bidu u ma naġġornawhx, imma jrid jiġi aġġornat kull ftit xhur biex jibqa' jħares lejn l-iżviluppi ġodda li jseħħu u l-isfidi li nistgħu niltaqgħu magħhom.

L-Onor.

Charles Mangion qal ukoll li rridu noqogħdu attenti għax din il-bidla li se ssir hija ħafna aktar radikali mill-bidla tad-deċimali.

Jiena se nkun onest u ngħid li diffiċli ngħaddi ġudizzju dwar dan għax meta seħħet il-bidla tad-deċimali, kont għadni tifel żgħir ħafna.

Niftakarhom jissemmew il-flus li kellna qabel, imma ma nafx sold kemm kien ifisser eżatt, pero` mis-surveys tagħna ma' l-anzjani f'dan is-sens joħroġ biċ-ċar li din il-bidla m'għandhiex għalfejn tkun iktar ikkomplikata.

Anzi nħoss li għandha tkun inqas ikkumplikata għax meta qlibna għad-deċimali għaddejna minn frazzjonijiet ta' tnax il-biċċa għal frazzjonijiet ta' għaxar biċċiet, u allura bilfors li kien hemm ħafna iktar konfużjoni dak iż-żmien milli issa li se naqilbu l-Lira Maltija fl-ewro.

Fl- aħħar mill-aħħar mitt cents jagħmlu Lm1 u 100 cents ta' ewro jagħmlu ewro; il-prinċipji huma l-istess.

Jiena naħseb li jekk nimmaniġġjaw il-proċess tajjeb, il-bidla għandha tkun aktar faċli u allura m'għandniex inbeżżgħu n- nies.

Sur President, fl-aħħar parti tad-diskors tiegħu, l-Onor.

Charles Mangion daħal f'aspetti li m'humiex daqshekk marbuta ma' l-ewro.

Beda jgħidilna li għandu dubji dwar kemm fil-fatt se nilħqu l-konverġenza, b'mod partikolari d-deficit.

Kull darba jsemmulna din il-kwestjoni tal-one offs, pero` naħseb urejna kif b'mod kostanti d-deficit qegħdin inniżżluh fl-interess ta' dan il-pajjiż għal-livelli aċċettabbli u li huma sostenibbli.

Illum qegħdin 'il bogħod ħafna mill-Lm150 miljun li konna nesperjenzaw fi żmien meta l-partit ta' l-oppożizzjoni kien fil-gvern.

Din is-sena se nkunu niżżilna d-deficit taħt it-3% tal-GDP għal madwar Lm55 miljun, prattikament terz ta' dak li kien dak iż-żmien.

Aħna fiduċjużi li kapaċi nilħqu dawn il-miri mhux bil- one-offs tal-privatizzazzjoni, għax dawn kull darba jinsew li l-flus tal- privatizzazzjoni ma jintużawx biex inaqqsu d-deficit imma biex inaqqsu d- dejn nazzjonali.

Apparti dan, l-Onor.

Mangion ikkritika l-ekonomija tagħna u qalilna li l-manifattura sejra lura.

Sur President, jiena nagħti biss ftit ċifri dwar il-qagħda ta' l-ekonomija tagħna.

L-ekonomija tagħna qiegħda tikber jew mhux qiegħda tikber?

Ir- realta` hi li jekk inħarsu lejn il-manifattura li tant ikkritika l-Onor.

Charles Mangion, joħroġ biċ-ċar li l-bejgħ mill-manifattura żdied bi kważi Lm20 miljun fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena meta mqabbel ma' l-istess tliet xhur tas-sena li għaddiet.

Din hi żieda ta' madwar 9% għal Lm237 miljun.

Pero` ma kenitx biss l-esportazzjoni li żdiedet imma żdied ukoll l- investiment b'madwar Lm4.4 miljuni u żdied ukoll il-bejgħ ta' prodotti kapitali tal-konsum in ġenerali, u dan juri li l-ekonomija tagħna qed tikber għax qed tkompli toħloq il-postijiet tax-xogħol.

Tajjeb ngħid li s- settur privat fis-sena li għaddiet ħoloq madwar 1,300 job ġdid u dawn huma jobs li żgur qed jinħolqu għax l-ekonomija tagħna qiegħda tikber.

Fl-istess sena, is-settur pubbliku naqas b'937 u tajjeb ngħid li l-unika żieda fis- settur pubbliku kienet ta' 150 fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Sur President, fit-turiżmu nammettu li hemm sfidi quddiemna li rridu nindirizzaw, imma lanqas hemm id-doom and gloom li qed jipprova jpinġi l- Onor. Charles Mangion.

Jiena nfakkar li t-turisti fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena fil-fatt żdiedu b'1.1% meta mqabbla ma' l-istess erba' xhur tas- sena li għaddiet.

Biżżejjed?

Le!

Għandna naħdmu għal aktar, pero` fl- ambitu ta' dan kollu jiena nemmen li l-proċess li bdejna huwa wieħed importanti sabiex ikompli jwassal biex pajjiżna jiżviluppa.

Iżda l-qofol ta' kemm dan jista' jiġri b'suċċess hu li nagħrfu li mill-ewro minflok noħolqu polemiċi għandna naħdmu iktar flimkien biex ikollna l-aħjar bidla possibbli.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għal miżuri konnessi ma' u anċillari għall-adozzjoni ta' l- ewro bħala l-valuta legali ta' Malta" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, maħtur skond il-Mozzjoni Nru. 54 tas-17 ta' Ġunju 2003.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR EDWIN VASSALLO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-abbozz ta' liġi jiġi riferut lill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI KRIMINALI

CRIMINAL CODE (AMENDMENT) ACT

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

Ikompli mid-29 ta' Mejju 2006

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, jiena niftakar il-ministru u s- segretarju parlamentari jippubblikaw il-white paper dwar din il-liġi.

Jiena rari jkolli interess inħares lejn xi ħaġa li iżjed tirrigwarda lill-avukati milli lil-laymen, u fil-fatt se nħares lejn din il-liġi bħala layman, anke għaliex jiena m'iniex avukat.

Il-liġi mhix qiegħda biss għall-avukati.

Il- liġi tinkiteb f'dan il-Parlament, jiddefenduha l-avukati, imma l-ħtieġa tagħha titfassal mill-poplu.

Il-ħtieġa li jkollna kodiċi kriminali emendat ma tiġix mill-avukati imma tiġi mill-poplu proprju għall-istess bżonn tal- poplu.

Qed ngħid hekk Sur President għaliex jiena nħares b'differenza lejn dawn it-tip ta' liġijiet milli nħares lejn liġijiet oħra dwar il-kummerċ.

Dan l-aħħar kellna ċerti avvenimenti f'dan il-pajjiż li b'xi mod jew ieħor iġiegħluk taħseb, u fuq il-ħsieb ħadd m'għandu monopolju għax kulħadd għandu dritt li jaħseb u jirrifletti.

Jiena kelli żewġ okkażjonijiet li ġiegħluni nirrifletti.

Ftit ilu smajna, anke fil-lokalita` fejn ngħix, kif ċerti anzjani qed jiġu misruqa f'darhom fid-dawl tax-xemx.

Jien niddejjaq u jiddispjaċini ħafna meta nisma' dawn l-affarijiet għax nemmen li bħala politiku għandi r-responsabbilta` li naċċerta ruħi li kemm fil-komunita` fejn qed ngħix u anke fil-pajjiż kollu jkun hemm is-serħan tal-moħħ mhux fil-kwestjonijiet tal-flus biss, imma anke b'mod ġenerali.

Dan it-tip ta' reati jħalli effett psikoloġiku fuq il-vittma u dan jista anke jwassal għal ċertu ansjeta` u mard.

Sur President, il-partit Nazzjonalista dejjem iġġieled kontra l- kriminalita`.

Forsi kien hawn min tbissem meta sema' li jiena se nitkellem fuq l-emendi tal-kodiċi kriminali, imma jiena rrid nitkellem għaliex nemmen li qiegħed f'partit li bis-serjeta` iġġieled u qed jiġġieled il- kriminalita`, u dan għamlu billi għamel riformi kemm fil-liġi u anke fil- proċeduri tal-qrati.

Meta nħares lejn dawn l-emendi tal-kodiċi kriminali, jiena nara li s-sigurta` fit-toroq tagħna dejjem kienet prijorita`.

Pero` llum, minħabba ċerta lifestyle, minħabba li ċerti valuri m'għadhomx stmati u nbidlu ċerti prijoritajiet minn kif konna mdorrijin qabel, minħabba l- vizzji tad-droga ż-żgħażagħ sar għandhom bżonn flus iktar minn qatt qabel u allura spiċċaw li minflok imorru jaħdmu jagħżlu l-eħfef ħaġa, li jmorru jisirqu!

Jien nemmen li l-pulizija qed tagħmel xogħolha għax il-kriminalita` ma tistax tiġġildilha biss billi tagħmel emendi għall-kodiċi kriminali, iżda trid tara li jkollok pulizija li jimpurtahom mill-ħarsien taċ-ċittadin.

U għalhekk f'dan l-intervent irrid niġbed l-attenzjoni li ħafna miċ-ċittadini Mostin m'humiex kuntenti bl-aġir tal-pulizija fl-għassa tal-pulizija l- Mosta.

Xi kultant meta ċ-ċittadin normali jmur għall-protezzjoni tal- pulizija, wħud minnhom donnhom jiddeċiedu li jagħmlu vendikazzjoni billi jkunu indifferenti għall-ħtieġa ta' dik il-persuna li tkun marret quddiemhom.

Jien m'iniex lest li nagħlaq għajnejja quddiem min ma jagħmilx dmiru għax qiegħed in-naħa tal-gvern.

Ma nistax naċċetta li fl-għassa tal- Mosta jkun hemm tmexxija li donnha mhix responsabbli għall-anzjan u għal min ikun fil-bżonn.

Kemm-il darba ġbidt l-attenzjoni għal dan bil-kwiet, u issa qed niġbed l-attenzjoni hawnhekk.

Qed nagħmel dan bl-ikbar responsabbilta`, jieħu għalih min irid, għax f'dan il-pajjiż spiċċajna li trid toqgħod attent kif titkellem li ma jmurx jieħu għalih xi ħadd!

Nafu li l-korp tal-pulizija qed ikollu jlaħħaq mad-dmirijiet fl-għases, mal- ħarsien tar-refuġjati u xogħlijiet oħra, pero` rridu naraw li nsaħħu s- sorveljanza fit-toroq biex il-familji, speċjalment l-anzjani li jiddeċiedi li jibqgħu jgħixu fi djarhom, ikunu mħarsa.

Sur President, jien kuntent li dawn l-emendi għall-kodiċi kriminali qegħdin iżidu l-pieni u jiddixxiplinaw iktar lil min ikun reċidiv.

Min għamel reat fuq reat fl-aħħar għaxar snin mhux se jibqa' jingħata l-pleġġ immedjatament qabel ma jkun serva tliet xhur.

Jien naħseb li meta l-poplu jara emendi bħal dawn jibda jara s-serjeta`.

Jien m'iniex qed nittratta dawn l-emendi għall-kodiċi kriminali mil-lat ta' avukat, jiġifieri bħala proċeduri li irrid naħdem bihom, imma qed nittrattahom mil-lat taċ-ċittadin, emendi li jridu jħarsu lill-familji tal-komunita`.

Irridu naraw li ssir ġustizzja tassew billi maż-żmien ikollna emendi ħalli l-pieni jkunu msaħħa.

Sur President, irrid nittratta dawn l-emendi għall-kodiċi anke mill- perspettiva ta' fejn hu sejjer il-valur tas-solidarjeta` f'dan il-pajjiż.

Illum il-ġurnata saret qisha xi ħaġa tal-mistħija li titkellem fuq il-valur tas-solidarjeta`.

Donnu l-valur tas-solidarjeta` konna nitkellmu fuqu biss meta f'dan il-pajjiż kien għad għandna l-issues ideoloġiċi politiċi.

Fejn hu l-valur tas-solidarjeta` fostna, kollha kemm aħna bħala ċittadini ta' komunita`, ta' pajjiż, ta' dinja globalizzata?

Għaliex m'għandniex nisħqu fuq l-importanza ta' dan il-valur?

Jien nemmen li dan il-valur illum għandu tifsira iktar milli kellu meta kien hemm il-konflitt ideoloġiku.

Illum għandna bżonn solidarjeta` b'mod differenti minn kif konna nitkellmu fuqha fis-snin tmenin u fis-snin sebgħin.

Meta se nibdew nittrattaw bis- serjeta` l-konċett tal-valur tal-ħajja u tal-valur tal-persuna umana fuq livell soċjali?

L-emendi fil-kodiċi kriminali kważi lanqas huma biżżejjed għax il-liġi li mhix miktuba, il-liġi tal-kuxjenza, il-liġi tal-moralita` llum qed tiġi mtappna kontinwament bil-valur ta' go as you please, bil- valur ta' live and let live.

Illum qed ngħixu f'soċjeta` fejn id-deficit soċjali qabeż il-limitu u r-relattiviżmu - dak li l-Papa preżenti jikkundanna bil-qawwa - fejn kulħadd jista' jagħmel li jrid donnu sar ordni soċjali u morali ġdid fost iċ-ċittadini kollha.

Għaldaqastant jien nemmen li dawn l-emendi għall-kodiċi kriminali huma avvanz biex niġġieldu dan id-deficit soċjali.

Klawsola 2 ta' dan l-abbozz ta' liġi li qed temenda artikolu 222A qed tgħid li għandhom jiżdieu l-pieni meta r-reat ikun aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon.

Dan qed isir peress li jista' jkollna min jibda jippjana biex jagħmel reati kontra persuni, jew kontra l-proprjeta` ta' persuni sempliċement għax dawn ikunu ta' razza differenti jew għax għandhom twemmin reliġjuż ieħor.

Hawnhekk jidħol il-fanatiżmu reliġjuż u jista' jibda jinbet il-fundamentaliżmu.

Bħalma rajna ftit taż-żmien ilu, kien hemm min għamel reati kontra l-proprjeta` ta' edituri u opinjonisti f'dan il-pajjiż.

Ejja ngħidu li għall-grazzja t'Alla wasalna biss fil-proprjeta` u mhux il- persuni, imma jalla ma jsir l-ebda reat, la kontra l-persuni u lanqas kontra l-proprjeta` ta' dawn il-persuni.

Dawn l-attakki kontra l- proprjeta` u l-persuni minħabba razziżmu jew fundamentaliżmu reliġjuż huma reati moderni f'soċjeta` li suppost ma jonoqsha xejn.

Forsi ma jonqosha xejn materjalment, imma moralment qed tiddgħajjef.

Il-gvern ma jistax jibqa' passiv quddiem din is-sitwazzjoni, u fil-fatt ma baqax passiv għax fi klawsola 2 qed jiżdied subartikolu 222A(2) li jgħid:

"Il-pieni stabbiliti fid-disposizzjonijiet ta' qabel ta' dan is-sub- titolu għandhom ukoll jiżdiedu minn grad sa żewġ gradi meta r-reat ikun aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon fi ħdan it-tifsira mogħtija f'dawn is-subartikli li ġejjin."

Dawn l-emendi qed jgħidu li jekk wieħed jattakka l-proprjeta` ta' xi persuna, dak ir-reat ikun aggravat għal raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon meta qabel isir ir-reat il-ħati jkun wera lejn il-vittma ostilita` li tkun ibbażata fuq il-fatt li l-vittma huwa parti minn grupp razzjali jew reliġjuż.

F'dawk iċ-ċirkostanzi l-gvern qed jagħmel tajjeb li jiġġudika l-attakk kontra l-proprjeta` bħala reat iktar gravi milli kien s'issa.

Irridu nkunu uniti fil-ġlieda tagħna kontra dan it-tip ta' kriminalita` organizzata.

Nabbuża ngħid "kriminalita` organizzata" għax meta jkollok gruppi ta' fundamentalisti reliġjużi jew gruppi razzjali tibda tkun kriminalita` organizzata.

U hawnhekk nixtieq ngħid grazzi lill- ministru u lis-segretarju parlamentari fi ħdan l-istess ministeru li qed jieħdu bis-serjeta` l-ġlieda kontra dan it-tip ta' kriminalita` għax b'hekk qed nuru li dan il-pajjiż huwa all for dan l-aspett ta' responsabbilta`.

Permezz ta' klawsola 3 qed jiżdied l-artikolu 251D ġdid mal-kodiċi dwar żieda fil-piena f'ċerti każijiet.

Ladarba qegħdin inżidu l-gravita` ta' dawn ir-reati, allura qed tiżdied ukoll il-piena f'dawn il-każi.

Huwa pass fid-direzzjoni t-tajba li l-kodiċi kriminali tagħna jkun emendat, bħalma qed isir issa, biex ikopri ċerti reati li forsi ftit taż-żmien ilu kienu jitqiesu rari, imma llum qed isir b'mod sistematiku.

Il-poplu jrid japprezza li dawn l-emendi m'humiex biss emendi tekniċi imma huma meħtieġa sabiex naraw soċjeta` li verament hija iktar b'saħħitha moralment.

Emenda oħra li laqtitni hija dik fi klawsola 5, fejn qed jiżdied subartikolu 391(5) li jgħid li meta x-xhud ikun minuri taħt is-16-il sena għandu jiġi eżaminat u kontro-eżaminat f'seduta waħda u x-xiehda tiegħu għandha tiġi reġistrata b'mezzi awdjo-viżivi.

Allura ma jibqax il-bżonn li dan ix-xhud minuri jittella' quddiem il-qorti u jiġi eżaminat għal darba, darbtejn, tlieta quddiem l-istess qorti għax dik l-esperjenza tista' tkun ta' trawma għalih.

Grazzi għall-progress fit-teknoloġija, ix-xiehda tista' tiġi reġistrata permezz ta' mezzi awdjo-viżivi u allura nevitaw li x-xhud minuri jgħaddi minn dik it-trawma li jitla' jixhed għal iktar minn darba.

Bl-emendi li qed isiru għall-kodiċi kriminali qegħdin naraw ukoll progress fejn jidħlu d-drittijiet tal-vittmi ta' reati.

Sal-lum, ladarba jispiċċa l- proċess u jinstab ħati min ikun ikkawża ħsara fil-proprjeta`, il-vittma kien ikollu jagħmel kawża oħra biex ikun jista' jitlob il-ħlas għad-danni tal-ħsara li tkun saritlu.

B'dawn l-emendi għall-kodiċi kriminali se jkun possibbli li l-vittma ssir ġustizzja magħha immedjatament u l-ħati jkun mitlub iħallas id-danni immedjatament mas-sentenza li tkun qed tingħatalu.

Provvedimenti bħal dawn ikomplu jserrħu moħħ iċ-ċittadini għax qed jaraw li dan il-gvern qed jipprova jagħmel ġustizzja iktar umana u li tirrispondi għall-ħtieġa tal-persuni li jkunu sfaw vittmi.

Kif għedt aktar kmieni emenda oħra tajba tirrigwarda persuni reċidivi.

Sal- lum kull persuna li tkun akkużata b'reat tista' toħroġ bi pledge eżatt wara li tkun tressqet il-qorti.

Iżda minn issa 'l quddiem jekk persuna tkun instabet ħatja ta' reat u mbagħad terġa' titressaq il-qorti fuq reat ieħor fi żmien għaxar snin ma tistax toħroġ bi pledge qabel jgħaddu mill-inqas tliet xhur.

Hawnhekk qegħdin naraw li d-dixxiplina qiegħda tissaħħaħ.

Persuna reċidiva mhux se toħroġ bi pledge awtomatikament -u n-nies hemm barra jispiċċaw jistaqsu fejn hi l-ġustizzja f'dan il-pajjiż - imma jridu jgħaddu mill-inqas tliet xhur.

Sur President, nirrepeti li dan l-abbozz ta' liġi huwa pass 'il quddiem għax il-messaġġ li jrid joħroġ minn dawn l- emendi għall-kodiċi kriminali għandu jkun li dan il-gvern irid jiġġieled lil dawk li minħabba r-razziżmu qegħdin jattakkaw il-proprjeta` ta' persuni.

M'għandhomx dritt jagħmlu dan.

B'din il-liġi wkoll qed jiġu protetti x-xhieda minuri għax mhux se jiġu mġiegħla jmorru jixhdu għal iktar minn darba.

Il-gvern qed jibgħat ukoll messaġġ li we mean business, li min jidħol il-ħabs u jerġa' jkun akkużat b'reat wara l-ieħor ma jistax jabbuża mill-ħniena tal-qorti u joħroġ bil-liberta` proviżorja sakemm jinstema' l-każ tiegħu, imma jkollu jagħmel rikors għall-ħelsien proviżorju wara mill-inqas tliet xhur.

Sur President, dawn l-emendi għandna bżonnhom, pero` iktar minn dawn l- emendi għandna bżonn nies li jedukaw, ġenituri li jieħdu ħsieb iktar lil uliedhom, għandna bżonn soċjeta` li ma tibqax tagħti iktar valur lill- mentalita` ta' live and let live u lill-mentalita` fejn kollox huwa permess.

Ejjew naraw li ninvestu fil-valuri morali tagħna, speċjalment fil- valur tas-solidarjeta`.

Il-pulizija trid tagħti protezzjoni mis-serq li qed iwettqu ż-żgħażagħ li għandhom il-problema tad-droga.

Nispiċċa kif bdejt billi ngħid li mhux biss trid tkun emendata l-liġi, imma trid tinbidel ukoll il-mentalita` tal-pulizija u verament jibda jimpurtahom mill-ħarsien tal-ġustizzja u mill-ħarsien tad-drittijiet taċ-ċittadini fil-komunitajiet tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, bi pjaċir nitkellem fuq dan l- abbozz ta' liġi ppreparat u mressaq quddiem il-Kamra mill-ministeru li jien nagħmel parti minnu.

Dan huwa abbozz ta' liġi li ġibed ħafna attenzjoni ġol-parlament u qajjem dibattitu san ħafna fil-pajjiż, dibattitu li qajjem ukoll diversi punti ta' diskussjoni.

Wieħed irid jgħid li dan wera kemm hawn spirtu ta' djalogu fil-pajjiż in ġenerali.

L-unika diffikulta` kbira u biża' li għandi hi li l-polemika qiegħda tgħatti ħafna mit-tajjeb kbir li fih dan l- abbozz ta' liġi.

Kull kelliem jgħid li hemm partijiet minnha li huma tajbin u ħadd ma jsemmi x'inhuma.

Għalhekk xtaqt li l-ewwelnett nagħmel introduzzjoni żgħira.

Dan l-abbozz qiegħed prinċipalment jiffoka fuq dritt fundamentali taċ-ċittadini tagħna, li huma jkollhom proċess ġudizzjarju kriminali li jkun due process imma jkun fl-iktar żmien qasir possibbli, li wieħed jgħaddi mill-proċeduri kollha, jgħaddi mid-domandi kollha, mill-eżami, mill-kontro-eżami tax- xhieda u mit-trattazzjoni kemm jista' jkun fi żmien qasir.

Sfortunatament irridu nirreġistraw li għandna żieda kbira fil-kawżi li huma marbuta mal- kumpilazzjonijiet u mal-proċessi verbali.

U għalhekk xtaqt nibda d-diskors tiegħi billi ngħid kif is-sitwazzjoni qiegħda tippreokkupa lill-ministeru minħabba ż-żieda kbira ta' kumpilazzjonijiet li għandna pendenti preżentement fil-qorti.

Fil-fatt fl-2003 kellna 1,292 kumpilazzjoni pendenti.

Mill-2003 sa April 2006, f'sentejn u nofs, għandna 1,950 kawża pendenti.

Dan ifisser li f'sentejn u nofs kellna żieda ta' 51% fil-kumpilazzjonijiet li huma pendenti.

Il-kawżi li ġew introdotti bħala kumpilazzjonijiet żdiedu wkoll għax mis-sena 2003 sa l-aħħar tas-sena 2005 kellna żieda ta' 17%.

Kellna wkoll żieda ta' 12.5% fil-kumpilazzjonijiet deċiżi bejn is-sena 2003 u s- sena 2005.

L-istess jgħodd għall-proċessi verbali.

Għalkemm irridu nirreġistraw tnaqqis ta' 21% fin-numru ta' proċessi verbali introdotti bejn is-sena 2003 u s-sena 2005 - u dan it-tnaqqis kien riżultat ta' diversi emendi li għamilna fil-parlament - bqajna bejn wieħed u ieħor bl-istess ammont ta' proċessi verbali pendenti.

Jiġifieri fl-aħħar tas-sena 2003 kellna 1,688 u fl-aħħar ta' April ta' din is-sena kellna 1,660, jiġifieri tnaqqis ta' 2% biss.

Din hija indikazzjoni ċara li l-proċess fil-kumpilazzjoni u fil-proċess verbal huma mexjin bil-mod u għandna bżonn naċċellerawhom.

Wieħed mit- thrusts prinċipali f'dan l-abbozz huwa biex jinbidel il-mod kif isiru il- kumpilazzjonijiet, u qegħdin nagħmlu dan f'forma ta' trepied.

L-ewwelnett hemm enfasi fuq il-proċeduri, jiġifieri l-proċeduri se jimxu b'iktar ħeffa, qed nipproteġu lit-tfal li jitilgħu bħala xhieda, u se jkun hemm protezzjoni iktar qawwija għall-vittma tar-reat, u dan huwa t-tieni pilastru.

Imbagħad it-tielet pilastru huwa marbut mad-dħul ta' numru ta' reati ġodda, fosthom reati motivati minn raġunijiet li għandhom x'jaqsmu ma' razza jew reliġjon u ċirkostanzi oħra.

Għaldaqstant xtaqt nespandi iktar fuq dawn it-tliet punti prinċipali.

Aħna mhux biss missejna l- kumpilazzjonijiet u l-proċessi verbali, imma għażilna li nagħmlu numru ta' emendi biex nagħtu iktar valur lill-proċess tal-ġuri u mmexxuh iktar 'il quddiem.

Fil-fatt, waħda mill-affarijiet interessanti li ftit issemmew hawn ġew hija li għall-ewwel darba fil-qorti kriminali se jkollna sitwazzjoni fejn l- avukat tad-difiża u l-avukat tal-prosekuzzjoni jistghu jistaqsu domandi lill-ġurati qabel jieħdu l-ġurament bħala ġurati.

Għaliex qed nagħmluha din?

Ħafna drabi jkollok ġurati li wara li jservu wieħed jiskopri li dawn sofrew delitt.

Darba kelli każ ta' bniedem li qed niddefendih fuq serq u wara tliet snin niskopri li wieħed mill-ġurati kellu serq fil-familja.

Fil- fatt kienu serqu lill-kunjata tiegħu.

Issa jista' jkun l-iktar bniedem bilanċjat fid-dinja, imma hija fin-natura umana li jkun hemm ftit preġudizzju.

Allura tajjeb li ndaħħlu, kif daħlu diversi sistemi oħrajn barra minn pajjiżna, il-possibbilta` li l-avukat tad-difiża jistaqsi lill- ġurat: Qabel tieħu l-post tiegħek, inti qatt serquk, qatt serqu nies tal- familja?

Jekk jgħid iva allura tirrikużah awtomatikament, u jekk jgħid le tkun taf li dan bniedem li verament indipendenti u imparzjali u allura jista' jġib is-sens komun.

Hemm diversi affarijiet oħra li xtaqt nidħol fihom, pero` l-ħin ma jippermettix u nkompli għada, Sur President.

MR SPEAKER: Għalissa nieqfu hawn.

Grazzi.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Nitlob lis-Segretarju Parlamentari biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal għada t-Tlieta, 6 ta' Ġunju 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġarr Stradali Internazzjonali ta' Merkanzija - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Adozzjoni ta' l-Ewro - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Sur President, skond il-liġi ta' Malta u anke skond diversi direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, issa li aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea, ħadd ma jista' jfixkel għasfur li jkun protett waqt li dan ikun qed ibejjet.

Hu illegali skond il-liġijiet Maltin u d-direttivi Ewropej li għasfur li jkun protett jiġi mfixkel waqt li jkun qed ibejjet.

Imma xi jfisser tfixkil?

Tfixkil ifisser - fl-opinjoni tiegħi u ta' kull min jifhem fl-għasafar – li jkollok storbju enormi f'ċerti areas bħal għajjat, dwal eċċessivi jixgħelu u jteptpu u mużika qawwija u eċċessiva f'attivitajiet tal-massa bħal per eżempju rave party.

Jiġifieri jekk hawn xi ħaġa li żgur tfixkel l-għasafar u anke flora u fawna li huma protetti huma dawn l-attivitajiet li għadni kif semmejt, u dawn l-ingredjenti kollha ssibhom f'dawn il-parties li bħalissa qegħdin isiru kuljum.

Ħafna minnhom f'postijiet li m'humiex liċenzjati u la jkollhom soundproofing u lanqas airconditioning.

Per eżempju ftit taż-żmien ilu sar party qrib Ħaġar Qim.

Issa nafu li din hi area ekoloġikament sensittiva għax hemmhekk ibejtu ħafna għasafar protetti, pero` minkejja dan sar party hemmhekk fejn jattendu eluf ta' nies.

Sar party ieħor ġewwa ċ-Ċirkewwa, fejn in-nies ikunu qegħdin jistennew biex jitilqu lejn Għawdex, u lbieraħ sar party ieħor ġewwa Paradise Bay, area protetta mill-MEPA għax hija area ta' ċerta importanza ekoloġika fejn ibejtu ħafna għasafar li huma protetti fosthom l-għasfur nazzjonali ta' Malta, il-merill.

Sur President, se jsir party ieħor ġewwa l-Buskett f'santwarju ta' l-għasafar fis-16 ta' Ġunju u ieħor fis-17 ta' Ġunju.

Apparti dan, hemm club li jinstab f'nofs Ta' Qali ġewwa santwarju ieħor ta' l-għasafar u ma nafx jekk għandux liċenzja jew le.

Sa fejn naf jien, għad hemm problemi fil-Qorti.

Dan il-club għadu jopera bi storbju, dwal, għajjat u karozzi deħlin u ħerġin f'nofs santwarju ta' l-għasafar.

Meta nara dawn l-affarijiet nibda ngħid: Possibbli li l-MEPA – li nafu x'għamlilha l-gvern fejn filli kien jgħid li l-MEPA tiddeċiedi kollox, u issa biddel ir-rotta – u anke l-Pulizija qegħdin jagħtu l-permessi biex f'santwarji ta' għasafar u f'postijiet li huma ekoloġikament importanti għal pajjżina jsiru attivitajiet bħal dawn?

Barra minn Malta anke fuq lawn pubbliku jwaqqfu attivitajiet tal-massa, imbagħad aħna hawnhekk nagħtu bajjiet sħaħ għal dawn l-attivitajiet!

Iva, Sur President, ngħid bajja sħiħa, u ngiddeb lill-ministru li jiġi jgħid li l-bajja ma ngħatatx kollha.

Biex wieħed ikun jaf il-verita` kull ma jrid jagħmel hu li jmur jara "The Times" tas-sena l-oħra u jara kif din kienet qed tippubblika avvizi li jippromwovu dawn il-parties għal xi għan jew ieħor.

Meta jkun hemm dawn it- tip ta' attivitajiet il-bajja kollha tkun meħuda b'dawn in-nies u kulħadd jaqbeż u jogħla, u dan fid-dawl tax-xewx u mhux bil-lejl.

Wieħed jara l- bajja kollha ta' Paradise Bay mimlija nies u kulħadd jgħum, jaqbeż u jogħla waqt dan il-party, imbagħad jiġi l-ministru u jgħid fit-tweġiba tiegħu għal mistoqsija parlamentari bil-miktub numru W261:

"L-ebda parti mill-bajja m'hi se tiġi magħluqa għal persuni li jridu jmorru jgħumu."

Veru li tmur toqgħod fil-baħar imma fuq ir-ramel ma titlax, għax bin-nies li jkun hemm ma tkunx tista' titla'.

Allura dan hu kollu gideb!

Sur President, dan mhux sewwa meta tqis li llum ħadd ma jista' jgħum imkien għax ħafna bajjiet huma mniġġsin.

Għandna n-naħa ta' Baħar iċ-Ċagħaq kollu ma tistax tgħum għax imniġġes minħabba l-Magħtab u għandna bajjiet oħrajn li qegħdin nagħtuhom lill-privat biex taparsi jimmaniġjawhom huma, u kulħadd irid iħallas!

Għandna bajjiet bir-ramel oħra li biex tmur tgħum fihom trid tħallas ukoll għax għandek il-biċċa ta' quddiem kollha meħuda bħala beach concessions, imbagħad nispiċċaw bl-unika bajja li għandna f'Malta magħluqa, u dan għaliex wieħed se jaqla' l-eluf!

Imbagħad kemm hi l- kirja?

Mela dan il-pajjiż għandu dan id-dejn kollu u niġu nagħtu bajja sħiħa lil wieħed għal Lm150 u nċaħħduha lin-nies kollha ta' Malta u dan meta l-istess bajja qegħda f'nofs area li hija ekoloġikament importanti!

Basta jiġi l-ministru u jgħum quddiem il-cameras fil-World Environment Day, imbagħad l-istess ministru u l-MEPA joħorġu l-permessi għal attivitajiet bħal dawn f'areas li suppost huma protetti mid-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, din hija korruzzjoni kbira.

Nafu kif mietu n-nies f'rave parties u kemm kien hemm near miss overdoses li ġiethom tajba, tant li kellna niġu hawn f'dan il-Parlament u noħorġu l-guidelines ta' kif għandhom joħorġu l-permessi.

Il-permessi jistabbillixxu li party ma jistax idum aktar minn tmien sigħat pero` imbagħad fil-party li sar il-bieraħ per eżempju, għax għandu ħbieb tal-ħbieb, il-bar tal-party dam 24 siegħa miftuħ - mid-9.00 a.m. sad-9.00 a.m. ta' l-għada – minkejja li l-permess għal party kien ta' tmien sigħat.

Dan isir biex jekk il-Pulizija jmorru u jgħidulhom li jridu jieqfu, jgħidulhom li huma qed jiżfnu mal-mużika tal- bar u mhux mal-mużika tal-party għax il-party spiċċa.

Apparti hekk, dan kif jirreklamaw parties li se jsiru xahar jew tliet xhur oħra meta l-permessi jkunu għadhom ma ħarġux u minkejja li pprotestaw in- nies?!

Dawn jagħmlu hekk għax jafu li l-permess se joħroġ żgur minħabba li għandhom il-ħbieb tal-ħbieb.

Sur President, naraw flyers ħerġin il-ħin kollu dwar dawn il-parties, u l-iżjed ħaġa li tiskantani hi li minn dawk in- nies kollha li normalment jitkellmu favur l-ambjent - issa anke se jagħmlu march - ħadd ma jiftaħ ħalqu dwar dan, qisu kulħadd għandu xi aġenda u mill- bqija ma jinteressahx!

Fejn huma n-Nature Trust meta jaraw rave parties isiru f'nofs santwarji ta' l-għasafar?

Fejn huma Din l-Art Ħelwa, l- Alternativa Demokratika, il-Bird Life u gruppi oħrajn li jitkellmu fuq l- ambjent meta jaqblilhom?

Veru ma trid tiskanta b'xejn, Sur President.

Pero' issa li qegħdin fl- Unjoni Ewropea ma naħsibx li f'santwarju ta' l-għasafar għandhom isiru dawn l-affarijiet.

Nixtieq inkun naf x'se jagħmel issa l-kummissarju ta' l- ambjent - li kull erbat ijiem joqgħod jibgħat lin-nies hawn biex jaraw aħna l-kaċċaturi x'qed nagħmlu – dwar dawn l-oxxenitajiet li qegħdin isiru!

Jekk wieħed irid jagħmel party, m'għandux għalfejn jagħmlu ġo santwarju ta' l-għasafar, Sur President, imma jista' jagħmlu x'imkien fejn ma jtellifx l- ambjent jew inkella jsir fi żmien ieħor tas-sena jekk għandu jsir hemm.

Pero' m'għandhomx isiru parties fiż-żmien meta l-għasfur nazzjonali ta' Malta jkun fil-breeding period tiegħu u fi żmien tas-sena meta ħafna familji Maltin jkunu jridu imorru jgawdu l-bajja, u minħabba dawn in-nies, ma jkunux jistgħu.

Sur President, nerġa' ngħid li din hija korruzzjoni u l-poplu Malti għalhekk qiegħed jiddejjaq għax qed jara korruzzjoni kullimkien, fil-MEPA, fil-Qrati, fejn jidħlu l-Pulizija u anke fejn tidħol il-media, li mhux se ngħidilha korrotta, imma din għandha aġenda tagħha u jekk xi ħaġa ma tkunx in line ma kif jifhuma huma tarahom jużaw ħafna titli kbar, filwaqt li jekk tkun xi ħaġa li tnigges xi ħadd viċin tagħhom, ma jġibuhiex!

Illum, ħafna nies mhux qed juru ħafna fiduċja fl-istituzzjonijiet tad-demokrazija.

Jekk tistaqsi tinduna li n-nies ma tantx għandhom fiduċja fil-klassi politika in ġenerali, u fil-qrati żgur li m'għandhom fiduċja ta' xejn għaliex ħlief sentenzi redikoli ma tarax.

Apparti hekk, kif jaġixxu certi NGO's ma tantx jgħin l-affarijiet u n-nies qed iħossuhom konfużi.

Il-liġi qiegħda hemm biex tiġi osservata minn kulħadd u m'għandniex nagħmlu distinzjoni bejn wieħed u l-ieħor.

Sur President, nispera li issa mhux tiġi sena oħra u nerġgħu naraw dawn l-oxxenitajiet kbar li saru.

Nittama li xi ħadd li verament iħoss għall-ambjent jitkellem fuqhom għax imbagħad anke jien nibda nitlef l-fiduċja fihom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, dalgħodu kelli laqgħa mar-residenti ta' Pjazza Sant'Anna f'Tas-Sliema, u l-punti li qajmu wassluni biex inressaq l-ilment tagħhom quddiem dan il-Parlament, aktar u aktar għax din torbot ma' affarijiet li qed jiżviluppaw fil-qasam ta' l- ambjent u fil-qasam ta' l-iżvilupp li bilfors iqajmu mistoqsijiet kbar.

Għandna l-ixkora ta' korruzzjoni li tirriżulta mil-proposta tal-gvern ta' Dr. Gonzi biex ibiddel iż-żoni ta' żvilupp f'pajjiżna u jżidhom b'area kbira daqs is-Siġġiewi, u dan qisu qed isir bl-aktar mod ċar u trasparenti meta dan mhux minnu.

Apparti dan, għandna wkoll il-proposta tal-gvern li jagħmel golf course fin-naħa ta' Għajn Tuffieħa u għandna proġetti oħra fil- qasam ta' l-ambjent li huma tassew inkwetanti.

Allura, dan il-każ li qaluli bih dalgħodu r-residenti ta' Pjazza Sant'Anna f'Tas-Sliema jkompli jikkonferma kif it-tmexxija ta' ċerti affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l- iżvilupp u ma' l-ambjent mhux qed isiru b'mod aċċettabbli, kemm fiż-żona rurali u kemm fiż-żona urbana.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq Pjazza Sant'Anna f'Tas-Sliema li hija ċentrali ħafna u kulħadd suppost jaf eżattament kif inhuma mqassma l-areas, ir- responsabbiltajiet u l-proprjetajiet.

Ir-residenti li ġew ikellmuni dalgħodu marru wkoll għand l-Onor. prim ministru u mhux qed jaħbu l-ilment tagħhom, anzi qed jagħmluh pubbliku kemm jistgħu.

Imma dawn iffaċċjaw ħajt tal-konkos.

Dawn qed jilmentaw dwar kif ħareġ il-permess bin-numru PA 0116/00, u dawn għandhom raġun isostnu li f'dan il-permess kien hemm nuqqasijiet amministrattivi serji - kif qed jgħidulhom huma - għalkemm jiena insejħilhom abbużi amministrattivi.

Dan il-permess qed jagħti lill- iżviluppaturi d-dritt li jibnu ħajt għal tmien sulari, eżattament tliet metri 'l bogħod minn bini ta' importanza storika.

Issa din il-proposta tressqet quddiem il-MEPA li anke ammetiet pubblikament li kien hemm fallimenti amministrattivi serji meta ħareġ dak il-permess, u jidher ċar x'inhuma dawn il-fallimenti amminstrattivi li seħħew.

L-ewwelnett il-fatti ma intwerewx tajjeb meta tpoġġew quddiem il-MEPA, jiġifieri dak li ntqal li se jsir ma kienx verament dak li sar.

Effettivament, fl-ittra li għaddewli r-residenti ta' Pjazza Sant'Anna – bħal m'għaddewha lill-Onor. prim ministru – u li aktar 'il quddiem se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra, hemm elenkati l-iżbalji u s-safeguards kollha li saru meta tressqet l-applikazzjoni.

Per eżempju, il-MEPA tat permess għall-applikazzjoni ta' żvilupp b'kontravenzjoni mal-footprint outline li saret fuq is-survey map li għandha x'taqsam mas-sit.

Jiġifieri hemmhekk kien hemm misrappreżentazzjoni totali ta' kif se jkun l-iżvilupp fir-rigward ta' dak li kien qiegħed jiġi rappreżentat lill-MEPA bħala s-sit fejn qed isiru.

Minkejja li dawn qalu li dan huwa s-sit ta' fejn se jsir l- iżvilupp, dan ma kienx minnu u lill-MEPA ppreżentawlha xi ħaġa falza.

Imbagħad - u din ma nistax nifhimha jien - il-MEPA ma ħaditx l-inkarigu li tiċċekkja l-fatti li ġew preżentati u li kienu foloz.

Apparti hekk hemm din ukoll:

"The building permit completely overlooks the fact that the project as approved has created an alley in a prominent location which will obstruct a building to an extent that will no longer be habitable under sanitation law.".

Jiġifieri taw permess biex isir żvilupp li se joħloq problema ta' sanita` lin-nies li diġa` qegħdin jgħixu fiċ-ċentru ta' Tas-Sliema, u dan qisu ma ġara xejn!

Dawn jelenkaw aktar ilmenti bħal, per eżempju, li l-bini li qed jiġi mgħotti bil-bini l-ġdid huwa ta' importanza storika.

Imbagħad, u dan huwa l-aktar punt interessanti, il-MEPA ikkonfermat pubblikament li ma ndunatx bl-impatt li dan il-bini fiċ-ċentru ta' Tas-Sliema se jkollu fuq il- bini li jmiss miegħu.

Sur President, ir-residenti li ġew ikellmuni kienu diskreti ħafna u ma ridux jitkellmu aktar milli se nitkellem jien, imma jien ngħid li dan hu abbuż għax ma jistax ikun li l-MEPA ma tindunax b'xi ħaġa bħal din fiċ-ċentru ta' Tas-Sliema.

Issa kieku dan l-iżvilupp kien wara l-kantuniera fejn noqgħod jien, forsi ma jindunawx għaliex ma jafux kemm hija mbiegħda!

Imma fiċ-ċentru ta' Tas-Sliema!!

Sur President, hemm ħafna affarijiet jintnu fil-mod ta' kif qed jitmexxew dawn is-suppost bidliet li għandhom isiru fiż-żoni u mhux fiż-żoni.

Hemm xi ħaġa tinten, imma l-agħar huwa li l-MEPA aċċettat li l-proċess kien ivvizzjat mill-bidu sa l-aħħar.

Din qalet li ħadet żball u ma sarux l- arranġamenti, il-proċeduri u l-prekawzjonijiet meħtieġa.

Qabżulhom kollha, Alla jbierek!

Imma issa d-deċiżjoni ttieħdet u allura jduru fuq ir- residenti u jgħidulhom: Sorry, id-deċiżjoni ttieħdet, m'hemm xejn x'tagħmlu, itilgħu l-qorti!

Imma skużi!

Dan x'pajjiż hu?

Ma ngħidulux tat- tielet jew ir-raba' dinja, ma ngħidulux tal-mickey mouse!

Se nibqgħu sejrin hekk?!

U dan f'kuntest sħiħ issa għax ħiereġ każ wara l-ieħor!

Għalfejn qed jiġri dan, għax in-naħa l-oħra imwerwrin li se jitilfu l-elezzjoni u allura qed jagħlqu għajnejhom b'dan il-mod?

Lanqas nistaqsi hux Nazzjonalist jew Laburist l-iżviluppatur, x'għandu x'jaqsam!

Kif jistgħu ma jarawx kif se jikkorreġu żball enormi li qed jirrikonoxxu li sar?

Fejn hi l-ġustizzja f'dan il-pajjiż?

Fejn hi t-trasparenza?

Sur President, jiena nagħmilha ċara li din mhux xi ħaġa li żbroffat issa għaliex kellmu l-Onor. prim ministru, lili jew lil The Times.

Ir-residenti konċernati, kinux ħamsa, għoxrin jew mija, hija immaterjali.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq post mill-aktar ċentrali f'Tas-Sliema u r-residenti għamlu dak li setgħu.

Kitbu liċ-chairman tal-MEPA, u spjegawlu kif fl- applikazzjoni li saret ta' l-iżvilupp il-MEPA kienet misled għax kien hemm misrepresentation of facts fl-applikazzjoni.

Imma skużi, il-MEPA ma tiċċekkjax dawn l-affarijiet u tibqa' għaddejja qisu ma ġara xejn?!

Din ma tinvestigax il-misrepresentation of facts?!

Meta jkun xi ħadd żgħir tinvestiga, imma meta jkun xi ħadd kbir, le!

Sur President, din mhux aħna qed ngħiduha u anqas dawn ir-residenti li qed jintlaqtu.

Din qalha l-istess awditur intern tal-MEPA li qal li din hi qawwija mad-dgħajfa u dgħajfa mal- qawwija!

Naħseb li dan huwa każ tipiku ta' kif jaħdmu l-affarijiet f'dan il-pajjiż taħt dan il-gvern.

Nerġa' ngħid, mhux qed nitkellmu fuq xi żvilupp f'rokna mbiegħda tal-gżira ta' Malta jew ta' Għawdex imma qed nitkellmu fuq Pjazza Sant'Anna fiċ-ċentru ta' Tas-Sliema!

Hemmhekk m'hemmx għalfejn ngħidu li kull roqgħa art tiswa' l-għexieren ta' eluf ta' liri.

Allura bir-rispett kollu, jien nistenna li l-MEPA tagħti ħafna aktar attenzjoni għal dak li jkun qed isir u mhux isseħħ misrepresentation of facts u tibqa' għaddejja qisu ma ġara xejn!

Hu proprju għalhekk li jiena norbot dan ma' dak li għaddej bħalissa.

Xkora ta' korruzzjoni ppreżentata mill-kabinett ta' Dr. Gonzi biex żona daqs is-Siġġiewi f'daqqa waħda tidħol fid-development zone.

Sur President, kif

wieħed jista' jemmen li l-affarijiet qed isiru b'trasparenza meta quddiem każ lampanti bħal dan, il-MEPA minflok tgħid li għamlet żball u tipprova tirranġah, ma tagħmel xejn!

Dawn qed jgħidu lir-residenti li jekk huma jridu jikkorreġu l-iżball tal-MEPA, dawn iridu jmorru l-qorti u jagħmlu kawża.

Dawn x'affarijiet huma?!

Dan x'pajjiż hu?!

Kif nistgħu nibqgħu ċassi quddiem affarijiet bħal dawn?!

Prima facie, Sur President, hemm lok għal investigazzjoni serja dwar dak li ġara.

Ir-residenti anke appellaw lill-Eċċellenza Tiegħu l-President ta' Malta - u ma nafx x'irrispondihom - lill-prim ministru u anke lill- Kummissjoni Ewropea - li ma nafx x'għandha x'taqsam, imma appellaw lilha wkoll - biex jingħataw spjegazzjoni għaliex ma tteħditx azzjoni biex tissolva l-problema.

Sal-lum kull ma qalulhom hu biex jgħamlu kawża.

Mela sewwa, tort tal-MEPA u jridu jagħmlu kawża r-residenti!

Tagħmel sens din?

Għalija ma tagħmilx sens, u għalhekk qed ngħid li hemm lok għal investigazzjoni serja dwar kif ħareġ dan il-permess.

Ir-residenti qed jgħidu li ġrat u li kieku kienu jafu x'qed jiġi propost, kienu joġġezzjonaw.

Pero` li ġara hu li l-ewwel ipproponew xi ħaġa li setgħet issir, u issa se ssir xi ħaġa - u ngħata permess - għal xi ħaġa li ma tistax issir.

Allura dawn ir-residenti ma setgħux joġġezzjonaw għal xi ħaġa li setgħet issir meta imbagħad il-permess ingħata fuq xi ħaġa li ma tistax issir.

Sur President, dawn l-affarijiet mhux ġusti.

Allura hemm bżonn ta' investigazzjoni serja biex tistabbilixxi xi proċedura kellha tiġi applikata u kif inkisru l-liġijiet.

Effettivament naħseb li l- investigazzjoni għandha tistabbilixxi xi spezzjonijiet saru ta' Pjazza Sant'Anna qabel ħareġ il-permess.

L-istess investigazzjoni għandha tiddetermina wkoll jekk l-għoti tal-permess sarx fuq informazzjoni li ma kenitx tirrifletti sewwa l-fatti, u x'liġijiet inkisru fejn tidħol sanita` u bini storiku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, bil-permess tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

MARIO GALEA: Xtaqt niġbed l-attenzjoni li dan il-każ se jiġi diskuss nhar il-Ħamis fil-bord tal-MEPA.

Diġa` deher l-avviż fuq il-gazzetta u d- deċiżjoni tista' tinbidel proprju nhar il-Ħamis.

MR SPEAKER: Grazzi.

Jista' jkompli l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, il-whip tan-naħa Nazzjonalista informat aktar minni imma xorta m'hijiex sodisfaċenti l-ħaġa.

Jekk wasalna sa fejn wasalna, ma jistax ikun li jiltaqa' l-bord biex taparsi jirranġa l-istorja.

Jien ngħid li dan huwa każ ieħor ta' korruzzjoni istituzzjonalizzata.

Ħaġa bħal din mhux qed tiġri f'rokna ta' xi raħal minsi imma qed tiġri fiċ- ċentru ta' Tas-Sliema.

Dalgħodu r-residenti konċernati ġew jagħtuni din l- informazzjoni kollha.

Jien staqsejt u qaluli li ma jistax ikun li ġraw dawn l-affarijiet.

Il-bord tal-MEPA diġa` kien informat biha din il-ħaġa, u qabel ħadu l-azzjoni r-residenti konċernati ma sar xejn ħlief qalulhom biex imorru quddiem il-qorti!

Issa għaliex kienu jafu li se nqajjimha jien quddiem il-Parlament f'daqqa waħda sbroffat, u kont qed nosserva lill-whip tal-partit Nazzjonalista jċempel jew iċemplulu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: M'hawnx point of order aktar, Sur President, bir- rispett kollu.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: X'inhu l-point of order, Onorevoli?

ONOR.

MARIO GALEA: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jistax jiddeċiedi jekk nagħmilx point of order għax dak huwa dritt tiegħi bħala deputat.

MR SPEAKER: Imma x'inhu l-point of order?

ONOR.

MARIO GALEA: Il-point of order hu li l-avviż tal-laqgħa tal-MEPA diġa` deher fuq il-gazzetta, jiġifieri m'għandux x'jaqsam li tkellem hu llejla.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-laqgħa tal-MEPA setgħet kienet ilha ħafna mħabbra imma għax tkellimt jiena f'daqqa waħda ħabbru li se jippruvaw isolvuha.

Ir- residenti konċernati tkellmu kemm-il darba mal-MEPA u qalulhom ċar

u tond biex jagħmlu kawża.

Issa għax qed nitkellem jien, f'daqqa waħda jċemplu lill-whip biex jgħidu li se ssir laqgħa nhar il-Ħamis u se nirranġawha!

U ejja!

Dan huwa pajjiż tal-mickey mouse, u dan il-gvern qed ikompli jirrendieh tal-mickey mouse, inkluż int!

(Interruzzjonijiet) Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk f'dan il-pajjiż.

Ir-rappreżentazzjonijiet li saru lill-MEPA jirriżultaw foloz, imma tal-MEPA ma ċċekjawhomx u mxew fuqhom.

Dawn iddeċidew u bid-deċiżjoni tagħhom qed jiksru dak kollu li għandu x'jaqsam mal-liġijiet sanitarji.

Lanqas biss indunaw u lanqas biss jimpurtahom, Sur President!

Meta dawn ir-residenti ppruvaw iressqu l-każ tagħhom, qalulhom biex jagħmlu kawża, imma issa f'daqqa waħda spunta l-whip Nazzjonalista biex jgħidulna li se jsolvuha nhar il-Ħamis.

Prosit!

Hekk issolvuhom l-affarijiet?!

Mela aktar u aktar se nibdew inqajmuhom dawn l-affarijiet fil-ħin ta' l-Aġġornament, wieħed wara l-ieħor, bħall-ixkora korruzzjoni li ħierġa bil-bidla taż-żoni!

Sur President, dan hu l-punt.

Jien nixtieq li ninnota quddiem din il-Kamra li l-affarijiet sejrin mill-ħażin għall-agħar mhux biss fil-planning imma anke fil-mod kif jiġu ttrattati ċ-ċittadini.

Għadu kemm tkellem tajjeb l- Onor. Adrian Vassallo fuq każ ieħor.

Mhux każ wieħed hemm, Sur President, imma hemm ħafna każi u l-każ ta' l-Onor.

Vassallo ma rrispondiex għalih il- whip.

Ċempel ftit lil tal-MEPA forsi jgħidulek li se jiltaqgħu nhar il- Ħamis ukoll ħalli jsolvu l-każ li qajjem l-Onor.

Vassallo llejla!

Mhux hekk?!

Ċemplilhom ħalli jċemplulek!

Għaliex tkellimt jien irrisponda, imma għax tkellem l-Onor.

Vassallo, xejn!

Jien nappoġġja mija fil-mija l-każ li qajjem l-Onor.

Adrian Vassallo għaliex huwa każ ieħor in point.

Sur President, ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk u ċ-ċittadini nwarrbuhom għax ikun hemm xi ħadd ftit tal-qalba li rridu naqduh!

Sur President, nagħlaq billi npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra ittra tar- residenti ta' Pjazza Sant'Anna fejn qed jitolbu inkjesta pubblika, liema inkjesta jien qed nappoġġja u qed nitlobha ħalli forsi issa jċemplu l-whip tal-partit Nazzjonalista u jkollu l-go-ahead biex nagħmlu l-inkjesta.

Qed inpoġġi wkoll dokumentazzjoni marbuta ma' l-iżvilupp ta' Pjazza Sant'Anna li hija relevanti għall-punt li qajjimt u se nqiegħed ukoll, mela le, l- ittra tar-residenti li taw lill-Prim Ministru.

Grazzi.

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra issa hija aġġornata għal għada, it-Tlieta 6 ta' Ġunju, 2006 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis- Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KONSUM TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'kienet l-ispiża fi fuel tal-ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tagħha fl- ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

Tista' tipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005 separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KONSUM TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid x'kienet l-ispiża fi fuel tal-ministeru, dipartimenti u l- enti l-oħra taħt id-dekasteru tagħha fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KONSUM TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża fi fuel tal- ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena u għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

KONSUM TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża fi fuel tal- ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena u għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-ministeru matul l-ewwel erba' xhur ta' l-2006 nefaq Lm75,023 f'xiri ta' fuel li minnhom Lm19,531 intużaw għall-mezzi ta' trasport, filwaqt li Lm55,492 intużaw għal użu ieħor mhux konness ma' trasport.

Fis-sentejn preċedenti u matul l-istess perijodu, in-nefqa fi fuel kienet kif jidher hawn taħt:

2004 - Lm13,181 fi trasport u Lm6,566 f'użu ieħor 2005 - Lm16,685 fi trasport u Lm33,272 f'użu ieħor

L-ispiża tal-MEPA fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena kienet Lm9,061.

Fis- sentejn preċedenti u matul l-istess perijodu, in-nefqa kienet kif jidher hawn taħt:

|2004|Lm7,933| |2005| | | |8,370 |

L-ispiża għall-fuel tal-Wasteserv fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena kienet Lm8,970.

Fis-sentejn preċedenti u matul l-istess perijodu, in- nefqa kienet kif jidher hawn taħt:

|2004|Lm1,339| |2005| | | |10,904 |

KONSUM TA' FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet l-ispiża fi fuel tal-ministeru, dipartimenti u l-enti l-oħra taħt id-dekasteru tiegħu fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena u għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-ispiża fuq fuel għall-ewwel erba` xhur ta` kull sena hi kif jidher hawn taħt:

|Sena|Fuel |Fuel | | |għall-vettu|għall-heating| | |ri* |, eċċ | |2004| Lm |Lm 6,020.55 | | |9,976.13 | | |2005| | | | |11,008.78 |6,438.18 | |2006| | | | |10,471.11 |7,866.71 |

*Tinkludi l-vetturi kollha fil-ministeru, ambaxxati u forum Malta fl- Ewropa.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'kienet l-ispiża f'kiri ta' karozzi mill-ministeru, dipartimenti u enti oħra taħt id-dekasteru tiegħu matul l- ewwel erba' xhur ta' din is-sena u għall-istess perijodu għas-snin 2004 u 2005?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed jitpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra tabella 'A' u tabella 'B' bl-informazzjoni mitluba fir-rigward ta' l-uffiċċju tal-prim ministru u l-ministeru tal-finanzi rispettivament.

SKOLA PRIMARJA TA' ĦAD-DINGLI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta se jitkompla x-xogħol fuq is-sala ta' l-iskola primarja ta' Ħad-Dingli?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is-sala qed tintuża u x-xogħol li kien fadal se jitlesta fi żmien qasir.

LIBRERIJA PUBBLIKA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġi ffirmat management agreement bejn id-dipartiment tal-libreriji u l-kunsill lokali ta' Marsaxlokk dwar librerija pubblika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qed isiru diskussjonijiet dwar dan il- ftehim.

LIBRERIJI ONLINE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta se jsiru online il- libreriji tal-Fgura u Wied il-Għajn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-komputerizzazzjoni tal-libreriji friegħi kienet maqsuma fi tliet fażi.

L-ewwel żewġ fażi tlestew u se jibda x-xogħol ta' komputerizzazzjoni ta' l-aħħar fażi ta' 17-il

librerija u fost dawn il-libreriji hemm dik tal-Fgura u dik ta' Wied il- Għajn.

Uħud minn dawn il-kotba f'dawn iż-17-il librerija huma diġa' barcoded u l-katalogar tagħhom jinsab online fuq il-katalgu integrat tad- dipartiment tal-libreriji.

EUROVISION SONG FESTIVAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid f'liema pajjiżi marru l-membri tal-Maltasong board biex jagħmlu promozzjoni tal-kanzunetta li rrappreżentat lil pajjiżna fil- eurovision song festival ġewwa Ateni?

Min huma l-persuni li akkumpanjaw lil Fabrizio f'dawn il-pajjiżi?

Kemm kienet in-nefqa f'kull każ separatament?

Waqt liema programmi saret il-promozzjoni tal-kanzunetta Maltija u f'liema ħin ixxandret?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SKOLA LORENZO MANCHE'

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jara x'jista' isir dwar rapporti li wasluli li fl-iskola Lorenzo Manche', fil-Floriana hemm infestazzjoni ta' ġrieden?

Jikkonferma li minħabba din l-istess problema, hemm xi għalliem/a li qed jirrifjutaw li jidħlu f'ċerti klassijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultax li hemm xi problema ta' ġrieden fl- iskola msemmija.

Informat li nqabad ġurdien f'nassa u kien hemm facilitator li rrifjutat li tidħol fil-workshop sakemm jittneħħa l-ġurdien, peress li tibża' mill-ġrieden.

M'hemm l-ebda għalliem li rrifjuta li jidħol fil-klassi.

TRIQ BELLA VISTA F'SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Tista' l-ADT tara jistax isir xi ħaġa dwar il-problema ta' parkeġġ għar-residenti ta' Triq Bella Vista, f'San Ġwann?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku bagħtet rakkmandazzjonijiet lill-kunisll lokali ta' San Gwann rigward il-parkeġġ fi Triq Bella Vista, u cioe' li:

*Triq Bella Vista mhijiex wiesgħa biżżejjed sabiex fiha jsiru parking bays;

*Bil-wisgħa tas-service road fi Triq Bella Vista, jitħalla parkeġġ fuq żewġ naħat iżda tali parking bays ikollhom wisgħa minima ta' 1.8m;

*Isiru parking bays fi Triq iċ-Ċirasa fuq naħa waħda tat-triq minħabba li l- wisgħa tat-triq ma tippermettix parkeġġ fuq żewġ naħat.

It-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku se tiddiskuti dawn il-proposti mal- kunsill lokali ta' San Gwann biex il-parkeġġ f'din iż-żona jiġi organizzat aħjar.

FTEHIM MA' L-UKRAJNA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid meta mistenni jiġi ffirmat il-ftehim dwar turiżmu ma' l-Ukrajna?

Minn meta ilu li beda jiġi nnegozjat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-ministeru rċieva l-ewwel abbozz ta' ftehim bilaterali dwar it-turiżmu ma' l-Ukrajna f'Mejju 1998.

Il-ministeru għall- affarjiet barranin qiegħed jikkonkludi ma' l-awtoritajiet Ukrajini sabiex il-ftehim jiġi ffirmat fl-iqsar żmien possibbli.

STABILIMENTI TA' DIVERTIMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 19104, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema hu l-istabiliment li ngħalaq f'Wied il- Għajn fl-2005 u liema huma dawk f'Wied il-Għajn u San Ġiljan li kellhom il- liċenzja tagħhom sospiża talli daħħlu tfal taħt l-eta' fl-istabilimenti tagħhom din is-sena?

Għal kemm żmien kienet sospiża l-liċenzja f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Is-sena l-oħra, l-istabiliment Oblivion f'Wied il-Għajn kellu l-liċenzja tiegħu sospiża għal sitt xhur, filwaqt li matul din is- sena kien hemm l-istabiliment Tequila f'San Ġiljan li kellu l-liċenzja sospiża għal xahar u l-istabiliment Vertigo f'San Ġiljan li kellu l- liċenzja sospiża għal tliet xhur, pero' dawn iż-żewġ sentenzi qegħdin fi stadju ta' appell.

Dwar l-istabiliment l-ieħor ġewwa Wied il-Għajn imsemmi fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 19104, ninsab informat li bi żvista kien ġie indikat li kellu l-liċenzja sospiża meta fil-fatt dan kien ġie ordnat mill- pulizija biex jagħlaq għal 12-il siegħa, skond kif previst fir-regolamenti ta' l-2006 dwar il-liċenzji tal-kummerċ (L.N. 1/2006).

ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet talba li ilha pendenti snin sħaħ għal kumpens għall-esproprjazzjoni ta' parti minn Casal Gregorio, Triq il-31 ta' Marzu, Għargħur?

ONOR.

TONIO BORG: L-art li ġiet esproprjata għal Triq il-31 ta' Marzu, Għargħur tikkonsisti f'ħafna plots u għalhekk l-Onor.

Membru hu mitlub jagħti aktar dettalji bħal, per eżempju, in-numru tal-plot jew inkella pjanta li tindika l-plot li saret riferenza għaliha.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Tista' l-awtorita' dwar it-trasport tikkonsidra talba ta' familja mill-Għargħur li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament għal reserved parking, minħabba li għandhom membru tal-familja bi bżonnijiet speċjali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fid-database tat-taqsima għall-immaniġġar tat-traffiku rigward applikazzjonijiet għas-servizz ta' reserved parking għal persuni b'diżabilita', jirriżulta li m'hemm l-ebda applikazzjoni minn familja mill-Għargħur li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid xi proprjeta' kriet il-Gozo Channel fl-aħħar għaxar snin?

Mingħand min inkriet u kemm?

Saru xi spejjeż fil-fondi mikrija?

Xi spejjeż saru?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

EUROVISION SONG FESTIVAL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 19368 u jgħid kemm ġie jiswa l-festival fejn intgħażlet il-kanzunetta Maltija għall- eurovision 2006?

Kemm nefaq il- kumitat li jmexxi dan il-festival fl-aħħar sena u fuq xiex?

Kemm swiet b'kollox il-parteċipazzjoni Maltija fil- eurovision 2006?

F'kemm pajjiżi saret promozzjoni favur il-kanzunetta Maltija li ħadet sehem fil-eurovision 2006?

Kemm swiet din il-promozzjoni?

Min siefer għal din il-promozzjoni u kemm intnefaq fuq safar?

Kemm swew il-barranin li akkumpanjaw lill-kantant Malti waqt il-kanzunetta tiegħu fil-eurovision 2006?

Kemm persuni telgħu jakkumpanjaw lill-kantant Malti għall-eurovision 2006 f'Ateni?

Kemm swiet l-akkomodazzjoni u l- ispiża tas-safra u nefqiet oħra f'Ateni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

EUROVISION SONG FESTIVAL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid f'liema pajjiżi saret promozzjoni favur il-kanzunetta Maltija li ħadet sehem fil-eurovision 2006?

Kif saret il- promozzjoni f'kull

pajjiż?

Liema stazzjonijiet tar-radju u ġurnali ġew ikkuntattjati u xi preżenza fil-media ġiet miksuba f'kull każ?

ONOR.

SERVIZZ DOGANALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jara li jittieħdu passi biex uffiċjali tad- dwana jkunu għax-xogħol fit-terminal tal-passiġġieri tal-vapuri f'ħin konvenjenti biex dawk li jaslu minn barra ma joqogħdux jistennew sa wara s- 2.00 p.m., kif ġara nhar il-Ġimgħa 26 ta' Mejju, 2006?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-vapur li fil-ġurnata u l-ħin li semma' l-Onor.

Interpellant jidħol Malta hu l-MSC Opera, li ta' kull nhar ta' Ġimgħa jidħol biex iniżżel il-passiġġieri u ilu jagħmel dan mis-7 ta' April, 2006.

Fis-seba' darbiet li daħal qabel dan il-vapur, l-uffiċjali tad-dwana dejjem kienu fil-ħin biex jeżaminaw il-bagalji tal-passiġġieri.

Fil-ġurnata li dwarha qed jistaqsi l-Onor.

Interpellant, l-uffiċjali tad-dwana li kienu assenjati jeżaminaw il-bagalji tal-passiġġieri ta' dan il-vapur inqabdu fuq xogħol ieħor u waslu 20 minuta tard.

Diġa' ittieħdu l-passi neċessarji sabiex dan id-dewmien ma jerġax iseħħ.

MAGĦTAB

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'wassal biex l-għolja skart tal- Magħtab kienet qed taqbad fil-jiem li għaddew?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif tħabbar ftit taż-żmien ilu, l-għolja skart tal- Magħtab trid tiġi armata b'sistema ta' pipework biex il-gassijiet ikunu jistgħu jinġabru u jiġu ttrattati, bil-gassijiet it-tajbin jiġu wżati biex jiġġeneraw l-enerġija elettrika.

Biex l-istallazzjoni ta' dawn il- pajpijiet tkun tista` issir, hemm bżonn li jiġi mibdul l-angolu tal-wiċċ ta' l-għolja u jinħolqu numru ta' passaġġi minn fejn ikun jista' isir l- aċċess.

Is-sena l-oħra ngħata kuntratt biex dan ix-xogħol jibda u bħalissa jinsab fl-aqwa tiegħu.

Maċ-ċaqliq tal-materjal jinqala` ammont ta' trab u jekk dan iċ-ċaqliq isir fejn hemm skart organiku, xi drabi jfeġġu n-nirien.

Il-kuntrattur għandu l- obbligu li kuljum qabel iħalli l-lant tax-xogħol iġib is-sit fi stat stabbli.

Waqt dan ix-xogħol kollu ikun hemm monitoraġġ kontinwu ta' l-arja biex wieħed ikun attent għal xi kontaminazzjoni li tista' tinħoloq.

Dawn ix-xogħlijiet mexjin b'ritmu tajjeb u dalwaqt inkunu nistgħu nikkonfermaw li dan l-inkonvenjent intemm.

Ta' min ifakkar li n-nar intern fil-volum ta' l-iskart għadu għaddej u skond it-tekniċi, huwa biss bl-estrazzjoni tal-gassijiet li wieħed se jkun jista' inaqqas il-qawwa tan-nirien.

XOGĦLIJIET FIS-SALINI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'sar mix-xogħol fuq il-kanali li hemm madwar is-Salini, peress li f'postijiet jidher li għadhom mirdumin u qed jikkaġunaw l-intejjen?

Għaliex waqaf ix-xogħol ta' tħammil?

Meta se jitkompla?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għalkemm dan il-kanal tnaddaf tajjeb ħafna s-sena l- oħra, ma setax isir dredging f'parti żgħira bil-għan li ma ssirx ħsara strutturali lit-triq eżistenti.

L-Onor.

Interpellant jaf li l-ilmijiet li jiġu mit-triq ta' taħt it-Telgħa t'Alla u Ommu jġorru ħama għal ġo l- istess kanal u kawża ta' hekk, ix-xitwa li għaddiet ġabet magħha dan l- effett.

Dan jispjega għala parti mill-kanal reġa' imtela' bil-ħama.

Id-diviżjoni tax-xogħlijiet diġa' fasslet u bdiet tattwa soluzzjoni għal dan il-bottleneck.

B'riżultat ta' dan ix-xogħol, is-sukkursu se jerġa' jiffunzjona kif oriġinarjament ippjanat.

MANIKATA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol biex jiġi studjat l- impatt tal-mina fil-Manikata fuq l-għejjun ta' l-ilma ġieri fl-inħawi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

BTEC NATIONAL DIPLOMA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Peress li studenti li ggradwaw mill-kors tal-BTEC national diploma in early years organizzat mill-MCAST sabu diffikultajiet tant kbar li meta applikaw sabiex jidħlu bħala kindergarten assistants mad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni, il-kwalifika tagħhom lanqas biss ġiet rikonoxxuta minħabba xi teknikalita' li nqalgħet dwar il-kontenut tal-kors - tajjeb li wieħed jgħid li dan il-kors issa ġie modifikat sabiex il- gradwati l-ġodda ma jkollhomx dawn id-diffikultajiet, imma huwa fatt li dawk li laħqu ggradwaw spiċċaw ibatu l-konsegwenzi mingħajr m'għandhom tort - jista' il-Ministru jgħid meta l-MCAST se jorganizza part-time conversion courses għal dawk li laħqu ggradwaw, sabiex id-diploma tagħhom tiġi aġġornata skond il-kriterji mitluba mid-diviżjoni u b'hekk huma jkunu jistgħu jikkwalifikaw għax-xogħol li suppost ikkwalifikaw għalih?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minn xhur ilu, l-MCAST beda jaħdem ma' uffiċjali ta' l- education division biex jinstabu mezzi kif il-kwalifiki addizzjonali meħtieġa għal dawk li ggradwaw mill-kors tal-BTEC national diploma in early years fl-Lulju 2005 jingħataw opportunita' oħra biex jaġġornaw il-kwalifika tagħhom.

Dawn l-istudenti kollha dalwaqt jiġu msejħa biex ikunu informati fuq dan il- provvediment.

PALAZZ TAL-GIRGENTI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux minnu li aktar kmieni din is-sena, kien hemm break-in fil-palazz tal-Girgenti?

X'insteraq u x'inhu l-valur ta' l-oġġetti misruqa?

ONOR.

TONIO BORG: Fl-24 ta' Marzu ta' din is-sena nsterqu żewġ oġġetti żgħar tal-fidda mill-imsemmi post, bl-inkjesta maġisterjali għadha għaddejja.

COTTONERA WATERFRONT GARDENS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jivverifika għaliex il-ġnien li nbena fuq is- saqaf tal-blokki ta' l-appartamenti tal-Cottonera waterfront, mhuwiex aċċessibbli għall-pubbliku?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dan il-ġnien għadu ma ġiex mgħoddi lill-gvern bil- formalitajiet neċessarji u għalhekk li s'issa għadu ma sarx pubbliku.

PORT TA' L-IMĠARR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk ir-rampa li hemm fil-port ta' l-Imġarr, hijiex konformi ma' l-istandards ta' NCPD għal persuni b'diżabilita'?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ir-rampa li hemm fil-port ta' l-Imġarr u li tagħti aċċess għall-vapuri tal-Gozo Channel, bħalissa tintuża kemm mill-vetturi kif ukoll mill-passiġġieri sabiex jitilgħu u jinżlu l-vapur.

Din ir-rampa nbniet skond pjanti approvati mill-MEPA.

Meta l-proġett ta' l-Imġarr jitlesta, l-aċċess tal-passiġġieri għall-vapuri se jkun permezz ta' gangways li jagħtu direttament għat-terminal tal- passiġġieri.

EŻAMIJIET TAL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jikkonsidra u jirrikkmanda li dak li qed isir ta' kull sena waqt l-eżamijiet tal-junior lyceum, cioe' li għal ġimgħa sħiħa numru ta' klassijiet jibdew tard, jieqaf?

Jistgħu dawn l-eżamijiet isiru filgħaxija, kif isir fil-każ ta' l- eżamijiet tal-common entrance?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-materja li qed iqanqal l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata biex jinstab l-aħjar mod kif tiġi riveduta.

TRATTAMENT XIERAQ TA' ANNIMALI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-esperti li qed jagħtuh il- pariri rigward regolamentazzjoni ta' santwarji ta' annimali?

Meta kienu appuntati u x'inhi l-brief tagħhom?

Kif beħsiebu jinforza r-regolamenti u x'beħsiebu jagħmel b'dawk il-klieb li qegħdin f'santwarji li ma jistgħux jaffordjaw li jidħlu taħt regolamentazzjoni?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fl-2002 inħatar kunsill għat-trattament xieraq ta' l-annimali skond ir-regoli msemmija fl-Att għat-Trattament Xieraq ta' l- Annimali ta' l-2001.

F'Settembru ta' l-2004 dan il-kunsill kien waqqaf sotto-kumitat għas-santwarji ta' l-annimali li fih kien hemm uffiċjali mid- diviżjoni ta' l-ikel u l-attività veterinarja, nies minn organizzazzjonijiet mhux governattivi u esperti mir-Renju Unit.

L-għan ta' dan is-sotto-kumitat kien biex iħejji liġi/liġijiet biex iħarsu u jipproteġu s-saħħa tal-klieb u l-qtates li jinsabu ġos-santwarji.

L-att legali li qed jitħejja dwar iż-żamma tal-klieb u l-qtates f'santwarji u li jaqa' taħt l-Att għat-Trattament Xieraq ta' l-Annimali għandu jkun il- liġi li tinforza dawn ir-regoli.

Kif din il-liġi tiġi fis-seħħ, tkun ir- responsabbiltà ta' min ikun qed imexxi dawn is-santwarji li jiżgura li l- klieb u l-qtates miżmuma fihom ikunu qegħdin jiġu mħarsa b'mod xieraq.

Sadanitant qed jitħejja pjan ta' azzjoni biex jindirizza l-problema taż- żamma tal-klieb u l-qtates.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm jammonta l-investiment kollu li l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi għamlet minn meta bdiet tiffunzjona sal- lum u fiex kien jikkonsisti dan l-investiment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PROĠETTI TA' TISBIĦ F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm proġetti ta' tisbiħ saru f'Għawdex mill-ministeru tagħha mill-1999 'il hawn?

Fejn saru?

X'kienet l-ispiża?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MALTACOM

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Billi l-Maltacom kienet qiegħda fl-istadju li toħroġ tender biex jiġu spustjati xi cables li kienu għaddejjin minn taħt l-art – f'każ ta' sit li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament - u billi l-Maltacom issa għaddiet f'idejn azjenda privata, qiegħed il-Ministru f'pożizzjoni jgħid f'liema stadju wasal it-tender billi x-xogħlijiet li kellhom isiru bis-saħħa ta' dan it-tender kienu ġew assunti mill-Maltacom qabel ma din il-kumpannija għaddiet taħt il-kontroll ta' azjenda privata?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-Maltacom hi kumpannija privata, l- informazzjoni mitluba ma tistax tingħata.

PROĠETTI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid meta ltaqa' l-aħħar il-kumitat dwar proġetti f'Għawdex ko- finanzjati mill-Unjoni Ewropea?

Kemm laqgħat saru matul l-2005 u din is- sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-kumitat dwar proġetti f'Għawdex ko-finanzjati mill-Unjoni Ewropea ltaqa' tmien darbiet fis-sena 2005.

Il-laqgħat saru fis-27 ta' Jannar, fit-28 ta' Jannar - b'kontinwazzjoni tal-laqgħa tal- ġurnata ta' qabel - fil-11 ta' Frar, fit-18 ta' Frar, fid-19 ta' Frar, fil-25 ta' Frar, fis-16 ta' Marzu, fis-7 ta' April u fit-30 ta' Novembru 2005.

Pero' minkejja li skond it-terms of reference tal-Gozo regional projects committee dan il-kumitat għandu jiddiskuti proġetti ko-finanzjati mill- Unjoni Ewropea għall-2004-2006, il-core members ta' dan il-kumitat kienu ġew mistiedna f'dati oħra biex jiddiskutu l-pjan ta' żvilupp ekonomiku u soċjali għal Għawdex, biex b'hekk l-istakeholders Għawdxin taw ukoll il- kontribut tagħhom għal dan il-pjan.

SKEJJEL F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid għal kemm jammonta l- investiment kollu li l-fondazzjoni għall-iskejjel t'għada għamlet f'Għawdex minn kemm ilha li bdiet tiffunzjona fl-2001 u fiex kien jikkonsisti?

Kemm hu l-investiment kapitali li għamel il-ministeru tiegħu f'Għawdex fl-istess perijodu u fiex jikkonsisti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MANIFATTURA F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid liema inċentivi mogħtija lis-settur tal-manifattura huma koperti bid-deminimis rule?

X'inhu l-għan tagħhom?

X'attivitajiet ekonomiċi jkopru u xi spejjeż ikopru?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-inċentivi lis-settur tal-manifattura f'Għawdex qegħdin jingħataw skond l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Negozji.

PARKEĠĠ FIĊ-ĊIRKEWWA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema kriterji se tkun ibbażata l-kera fis-sena tal-parkeġġi taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr?

Kemm hija stmata li tiswa l-kera ta' dawn iż-żewġ parkeġġi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Bħalissa għaddejjin diskussjonijiet bejn l-awtorita' marittima u l-Gozo Channel sabiex jiġi ffinalizzat kuntratt ta' kera - harbour agreement - għat-terminals tal-passiġġieri, tal-marshalling areas u tal-parkeġġi fil-portijiet taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr.

Hi l-intenzjoni li jkun hemm kera waħda għal dawn il-faċilitajiet kollha, kera li se tiġi stabilita fuq il-bażi tal-valur ta' l-investiment kapitali li l-awtorita' se tkun nefqet għall-proġett kollu.

Hemm qbil bejn iż-żewġ partijiet li ċ-ċifra tal-kera għal dawn il- faċilitajiet għandha tkun ta' Lm400,000 fis-sena.

ĦADDIEMA TA' L-MOBC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema hemm ma' l-MOBC?

Jista' jagħti l-grad u s-salarju marbut ma' kull wieħed minnhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-numru ta' ħaddiema ma' l-MOBC hu ta' 25, bl- informazzjoni dwar il-grad u s-salarju ta' kull wieħed minnhom titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

ĦADDIEMA BARRANIN MAT-TARZNARI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħaddiema barranin kien hemm fil-Malta Shipyards bejn Jannar u Mejju 2006?

Minn liema pajjiż?

Kemm damu hawn x'tip ta' xogħol għamlu?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

KATARETTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni qed jistennew biex issirilhom l-operazzjoni tal-kataretti?

Kemm operazzjonijiet saru fl-ewwel xhur tas-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond is-surgical operations register ta' St. Luke's, it-tagħrif mitlub għall-perijodu bejn Jannar 2006 u l-25 ta' Mejju, 2006 dwar operazzjonijiet tal-kataretti hu kif ġej:

|Xahar |Operazzjoniji| | |et | |Jannar | | | |103 | |Frar |92 | |Marzu |87 | |April |86 | |1 sa 25 ta' |85 | |Mejju | |

In-numru ta' persuni li qed jistennew biex issirilhom l-operazzjoni huwa ta' 3,812.

PJAZZA STA.

MARGHERITA F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid meta se jibda u jitlesta x-xogħol fi Pjazza Santa Margherita, Bormla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ix-xogħol fil-ġnien ta' Santa Margherita, Bormla hu maħsub li jibda għal Settembru li ġej u hu pprogrammat li jintemm għal April 2007.

BEJJIEGĦA TAL-MONTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex l-iskart li tħalla mill-bejjiegħa tal-monti ta' Bormla/Birgu nhar it-Tlieta 22 ta' Mejju, 2006 dam sa wara l-4.00 p.m. biex jinġabar?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-responsabbilta' għall-ġbir ta' skart fit-toroq fejn jarmaw il-bejjiegħa tal-monti fil-post imsemmi hi tal-gvern ċentrali u mhux tal-kunsill lokali, servizz li jingħata mill-ministeru għar-riżorsi u infrastruttura.

Filwaqt li nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill- ministeru responsabbli, inżid ngħid ukoll li hu obbligu tal-bejjiegħa tal- monti li ma jħallu l-ebda skart warajhom u dan skond il-kondizzjonijiet tal-liċenzja maħruġa mill-awtorita' regolatorja u l-kondizzjonijiet li permezz tagħhom tinħareġ l-awtorizzazzjoni mill-kunsill lokali.

IMPJEGATI TAL-MALTACOM

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm impjegati hemm on loan jew seconded mal- Maltacom fid-dipartimenti u l-ministeri tal-gvern?

Issa li l-Maltacom hi totalment privatizzata, dawn l-impjegati se jintbagħtu lura jew se jsiru mpjegati permanenti tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'hemmx impjegati mal-Maltacom li huma on loan jew seconded f'dipartimenti u/jew ministeri tal-gvern.

Madankollu hemm seba' impjegati tal-Maltacom li qed iservu f'segretarjati privati ta' ministri u segretarji parlamentari b'kuntratt.

Il-kuntratt jipprovdi li jekk il-kuntratt jintemm, dawn l-impjegati jirritornaw mal-Maltacom.

MOBC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern dwar l-MOBC u jekk għadx hemm ħsieb li tiġi pprivatizzata?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-MOBC se tkun parti mill-kummerċjalizzazzjoni tad- diviżjoni tal-petroleum ta' l-Enemalta.

IMPJEGATI TAL-MALTACOM

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm impjegati tal-Maltacom huma on loan jew seconded fid-dipartimenti u ministeri tal-gvern?

Issa li l-Maltacom hi totalment privatizzata, dawn l- impjegati se jintbagħtu lura jew se jsiru mpjegati permanenti tal-gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19438.

QORTI TAL-FAMILJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm każi hemm pendenti quddiem kull medjatur fil-qorti tal-familja?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub sal-31 ta' Mejju, 2006 qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SERVIZZ.GOV

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm- il talba/mistoqsija kien hemm fuq is-servizz elektroniku "servizz.gov" matul l-2005 u l-2006?

Kemm minnhom ġew imwieġba u kemm fadal pendenti?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni dwar is-"servizz.gov", liema servizz jaqa' taħt ir-responsabbilta' ta' l-OPM imma mantnut mill-MITTS, għadha qed tinġabar.

GALLARIJI TA' L-INJAM

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-iskema l-ġdida ta' irranġar ta' gallariji, tinkludix mill-ġdid il-Belt Valletta jew jekk din id-darba hux se tkun limitata għal dawk il-lokalitajiet imsemmija biss?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-iskema għar-restawr ta' gallariji ta' l-injam ta' l-2006 inħarġet fuq il-lokalitajiet taż-Żejtun, is-Siġġiewi u r-Rabat, Għawdex.

Minbarra dawn il-lokalitajiet, l-iskema tapplika wkoll għal proprjeta' skedata b'gallarija ta' l-injam fil-lokalitajiet kollha ta' Malta u Għawdex.

Fis-snin ta' qabel, l-istess skema nħarġet darbtejn fuq il-Belt Valletta u l-Floriana, tliet darbiet fuq il-Kottonera, kif ukoll darba fuq NGOs u clubs f'Malta u f'Għawdex kollha.

HIGH TENSION CABLE

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi proġett, anke forsi wieħed bl-għajnuna ta' fondi mill-Unjoni Ewropea, biex high tension wires li jaqsmu l-Imġarr lejn Binġemma jitpoġġew taħt l-art ħalli ma jibqgħux ikerrħu l-ambjent?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Enemalta għandha pjani biex jinbidlu l-linji tat-33kV b'cables li jitpoġġew taħt l-art u bħalissa qegħdin jiġu investigati l- possibbiltajiet ta' xi rotot.

ĦADDIEMA TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Fid-dawl tat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19315 rigward l- impjegati tal-gvern, jista' il-Prim Ministru jgħid:

*X'irid ifisser bit-terminu li uża hu stess "grad sostantiv" fil-kuntest ta' uffiċjali pubbliċi li jkunu b'kuntratt defnittiv?

*Kif qiegħed jgħid li kuntratt definittiv mal-gvern ma jkunx għall-perijodu fit-tul meta jaf li hemm diversi mpjegati bħal dawn li ilhom jaħdmu fuq din il-bażi għal bosta snin?

*Jgħid jekk għandux il-ħsieb li jirranġa l-kuntratti ta' l-impjegati li mhumiex intitolati għal parental leave, responsibility leave u reduced hours, in vista tal-fatt li ħafna minn dawn l-impjegati ilhom bosta snin bl- istess impjieg u jaħdmu tmien sigħat kuljum bħall-impjegati permanenti?

*Espressament x'jiġri jekk mara li tkun fuq kuntratt indefinit, li mhix intitolata għall-parental leave, li toħroġ pregnant u li tixtieq trabbi lil uliedha, titlifx il-job tagħha jekk mat-terminu tal-maternity leave ma tirritornax għax-xogħol u x'alternattivi qed joffrilha l-gvern bħala mpjegata tiegħu?

*Jekk hux se jirranġa dawn il-kuntratti definittivi in vista tad-direttiva fixed term work directive 199/70 EC li tgħid li m'għandux ikun hemm diskriminazzjoni bejn permanent workers u contract workers?

*Għaliex L.N. 429 ta' l-2002 li suppost tirrifletti din id-direttiva, qed teskludi mill-applikabbilta' tagħha l-impjegati kollha tal-gvern meta d- direttiva ma tagħmel l-ebda distinzjoni bejn impjegati mal-gvern u mpjegati mas-settur privat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-terminu "grad sostantiv" ifisser dawk l-impjegati li jkollhom appointment skond il-gradi stabiliti fil-collective agreement tas-servizz pubbliku u waqt li jżommu dan il-grad, jidħlu għal kuntratt definit għal pożizzjoni oħra.

L-impjegati fuq kuntratt definit jista' ikollhom il-kuntratt imġedded u għalhekk jistgħu jkunu ilhom bosta snin jaħdmu, iżda kull kuntratt normalment ma jkunx għal iktar minn sena.

Dwar jekk hemmx ħsieb li jinbidlu l-kondizzjonijiet u l-benefiċċji ta' l- impjegati bil-kuntratt, ta' min jgħid li bħalissa qed isir studju biex naraw jekk jistax isir xi tibdil.

Dwar ir-raba' mistoqsija, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għall- aħħar paragrafu tat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19315.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk fir-rapport li għamlu Deloitte and Touche fuq s-surcharge fuq id-dawl u l- ilma:

*Ħadux in konsiderazzjoni il-fatt li l-gvern kien għolla l-prezz tal- petrol, eċċ. fil-pompi biex jagħmel cross-subsidisation tal-konsum tad- dawl?

*It-telf ta' Lm2.5 miljun assorbit mill-Enemalta f'Ottubru 2005 ġiex ikkonsidrat fl-audit li sar?

*Jekk l-ineffiċjenzi ta' l-Enemalta ammontanti għal Lm5.2 miljun u li suppost li se jinġarru mill-Enemalta, ġewx ikkonsidrati fil-kalkoli peress li l-mekkaniżmu msemmi fir-rapport bħala kumpens għal dan l-ammont globali huwa ħafna anqas mill-ammont ta' Lm5.2 miljun?

Dan kollu jimpatta fuq ir-rata ta' surcharge li jrid iġorr il-konsumatur?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

STAMPERIJA TAL-GVERN

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema hemm f'kull grad fl- istamperija tal-gvern?

Kemm tħallas overtime matul l-2005?

Kemm kien hemm ġranet ta' sick leave fl-istess perijodu?

X'sistema ta' timekeeping tintuża fl-istamperija?

Jirriżultalu l-Prim Ministru li hemm xi mpjegati fl-istamperija jew xi taqsima tagħha fil-grad ta' acting manager jew simili?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-ħaddiema ta' l-istamperija tal-gvern huma maqsumin hekk:

|Direttur |1 | |Uffiċjal |3 | |prinċipali | | |Skrivan anzjan |1 | |Skrivan |2 | |Messaġġier II |3 | |Messaġġier I |1 | |Grupp II |1 | |Uffiċjal tekniku|1 | |Assitant chief |3 | |printer | | |Press inspector | 10 | |Senior printer | 29 | |Printer |2 | |Security |1 |

L-overtime imħallas matul is-sena 2005 jammonta għal Lm52,014.

Il-ġranet ta' sick leave matul l-istess sena kienu ta' 625 ġurnata.

Fil-preżent, is- sistema ta' timekeeping hi dik ta' l-attendance sheet.

M'hemm l-ebda mpjegat fl-istamperija tal-gvern bi grad ta' acting manager.

STAMPERIJA TAL-GVERN

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il-ħaddiema ta' l-istamperija tal-gvern għandhomx xi inċentivi jew benefiċċji, apparti minn dawk tal- bqija tas-servizz pubbliku?

Fil-każ ta' parkeġġ ta' karozzi tal-management u tal-ħaddiema ta' l-istamperija, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi arranġamenti fejn dawn il-vetturi jistgħu jitħallew?

L-istamperija għandha vetturi għall-użu tagħha?

Jirriżultalu l-Prim Ministru li hemm stores jew bini ieħor li fih qed jiġu pparkeġġati xi vetturi?

X'inhu dan il-bini u liema vetturi jistgħu jitħallew hemm?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-ħaddiema ta' l-istamperija tal-gvern m'għandhomx inċentivi jew benefiċċji barra minn dawk tal-bqija tas-servizz pubbliku.

Il-ħaddiema jużaw il-parkeġġ li hemm mal-madwar ta' l-istamperija.

L-istamperija għandha żewġ vetturi, it-tnejn proprjeta' tal-gvern - karozza tad-direttur u vann għall-użu ġenerali tad-dipartiment - li jiġu pparkeġġati fil-garaxx ta' l-istamperija.

Anke l-

karozza ta' l-assistant chief printer li fil-preżent qed jassumi r- responsabbiltajiet ta' chief printer, tiġi pparkeġġata fil-garaxx ta' l- istamperija, prattika li ilha fis-seħħ minn mindu l-istamperija ġiet trasferita għall-Marsa fl-1995.

ĦAL FAR FIRE STATION

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18065, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi forma ta' arranġament ma' enti kummerċjali dwar użu ta' art fiż-żona tal-fire station ta' Ħal Far u b'mod speċjali fiż-żona fil-post fejn tinsab fire-fighting school privata?

Jista' jagħti dettalji?

Jista' jgħid liema huma ż-żoni f'Ħal Far li huma għall-użu tad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili u tali enti privati?

Hemm xi art f'Ħal Far li qiegħda għall-użu ta' enti privati li jixtiequ jagħmlu xi forma ta' taħriġ kontra n-nirien jew simili?

L- ismokehouse f'Ħal Far minn min qed tintuża u għal xiex qed tintuża?

ONOR.

TONIO BORG: Parti mill-grounds fiż-żona tal-fire station ta' Ħal Far hi konċessa lil Alberta Company Ltd., liema żona tinkludi l-grounds, l- ismokehouse u bini ieħor fl-istess żona.

Il-fire station ta' Ħal Far u l-art li tinsab fid-direzzjoni tal-lvant hi proprjeta' tad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili.

Apparti minn dan, m'hemmx art oħra.

L-ismokehouse tintuża kemm mill-kumpannija Alberta kif ukoll mid-dipartiment tal-protezzjoni ċivili.

PROTEZZJONI ĊIVILI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'ħidma fil- komunita' qed issir mid-dipartiment tal-protezzjoni ċivili?

Jista' in oltre jgħid jekk id-dipartiment huwiex qed jorganizza xi korsijiet bi ħlas għall-privat?

ONOR.

TONIO BORG: Minn żmien għal żmien isiru taħditiet u eżerċizzji minn membri tal-protezzjoni ċivili kemm f'istituzzjonijiet edukattivi kif ukoll għand enti oħra bħal kunsilli lokali bil-għan li titkabbar l-edukazzjoni tal-pubbliku f'suġġetti relatati ma' protezzjoni ċivili.

Id-dipartiment jorganizza korsijiet bi ħlas għall-privat skond kif jiġi mitlub.

Fost l-enti li jitolbu dawn il-korsijiet hemm id-Drydocks u SGS Malta.

BAĦĦAR U SEWWI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'użu qed isir mill- bini jew art li kienet qed tintuża mill-kumpannija Baħħar u Sewwi?

Hemm xi pjani għal din l-art?

ONOR.

TONIO BORG: Flimkien ma' art oħra, l-art in kwestjoni għaddiet għand il-Malta Industrial Parks b'L.N. 73/92 tas-7 ta' Awissu, 1992 u għaldaqstant l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministeru għall-investiment, industrija u teknoloġija ta' l- informazzjoni.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

RAVE PARTY F'PARADISE BAY

W260 L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari W257, ma jidhirlux il-Viċi Prim Ministru li l-istorbju, dwal u attivita' ta' nies li jkunu qed jattendu rave party proprju waqt l-istaġun tal-bejta ta' l- għasfur nazzjonali ta' Malta ġo area bħal Paradise Bay, ifixklu u jħarbtu l- għasfur waqt l-istaġun tal-bejta?

Għaliex qed iħalli l-pulizija joħorġu permessi għal parties waqt dan iż-żmien delikat tas-sena meta l-party jista' isir x'imkien ieħor jew fi żmien ieħor?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa' kelli l-okkażjoni nispjega, fl-ipproċessar ta' dawn l-applikazzjonijiet il-pulizija tirrikjedi wkoll il-permess mill-MEPA fost oħrajn, jiġifieri l-awtorita' kompetenti fil-qasam tal-ħarsien ta' l- ambjent.

L-Onor.

Interpellant jista' jirriferi wkoll għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari W255.

RAVE PARTY F'PARADISE BAY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħallas għall-permess l-organizzatur tal-party li se jsir fl-4 ta' Ġunju biex juża Paradise Bay?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra mappa li tispjega fejn jistgħu jużaw dawk iċ-ċittadini li jkunu jixtiequ jmorru jgħumu hemmhekk?

ONOR.

TONIO BORG: L-organizzaturi li ġew mogħtija l-permess biex jagħmlu l- beach festivals fl-4 ta' Ġunju, 2006 ħallsu s-somma ta' Lm150 għall- permess mogħti mid-dipartiment ta' l-artijiet, is-somma ta' Lm5 għall- permess mogħti mill-kunsill lokali u Lm3 għall-permess tal-pulizija.

Informat ukoll li ebda parti tal-bajja m'hi se tiġi magħluqa għal dawk li jkunu jridu jmorru jgħumu.

RAVE PARTY F'PARADISE BAY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk persuni li jixtiequ jmorru jgħumu Paradise Bay waqt li jkun qed jinżamm rave party, humiex se jiġu miżmuma milli jagħmlu dan?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għall-aħħar parti tat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari W261.

RAVE PARTY F'PARADISE BAY

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija ħarġitx permess biex il-bar jinżamm miftuħ għal 24 siegħa waqt il-party li se jsir f'Paradise Bay fl-4 ta' Ġunju - skond il-flyer li qed jiġi reklamat, il-party se jibda fid-9.00 a.m. – u fi x'ħin se jispiċċa l-party?

ONOR.

TONIO BORG: L-attivita' imsemmija, kemm skond l-applikazzjoni li saret mal-pulizija kif ukoll skond il-permess maħruġ mill-pulizija, kienet bejn il-5.00 p.m. ta' l-4 ta' Ġunju sas-1.00 a.m. tal-5 ta' Ġunju.