MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 195 It-Tnejn, 29 ta' Novembru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 195 It-Tnejn, 29 ta' Novembru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 29 ta' Novembru, 2004

WERREJ

MINUTI 758

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 758

TQEGĦID TA' KARTI 764

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TRASFERIMENT TA' ARTIJIET

TAL-GVERN (IT-TIENI QARI)

DISPOSAL OF GOVERNMENT LAND (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 766

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ARKIVJI NAZZJONALI (KUMITAT)

NATIONAL ARCHIVES BILL (COMMITTEE STAGE) 783

AĠĠORNAMENT 791

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 796

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 194 li saret fl-24 ta' Novembru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PSIKJATRIJA - STUDENTI TAL-MEDIĊINA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jivverifika jekk hux minnu jew le li xi konsulenti fid-dipartiment tal- psikjatrija qegħdin jirrifjutaw li jżommu u jgħallmu studenti tal-ħames sena tal-mediċina waqt li dawn fil-mument qed jagħmlu kors tal-psikjatrija?

Jista' jivverifika jekk konsulent impjegat fid-dipartiment tas-saħħa jistax jirrifjuta li jkollu studenti miegħu biex jgħallimhom?

Jekk fin- negattiv, ittieħdu xi passi biex l-istudenti tal-mediċina ma jibqgħux jitilfu tagħlim li għalih għandhom dritt?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita'): Ninsab informat li ma kien hemm l-ebda konsulent fid-dipartiment tal- psikjatrija li rrifjuta illi jżomm u jgħallem studenti tal-ħames sena tal- mediċina waqt il-kors tal-psikjatrija.

Konsulent impjegat fid-dipartiment tas-saħħa ma jistax jirrifjuta illi jkollu studenti miegħu biex jgħallimhom.

Għaldaqstant, fid-dipartiment tal-psikjatrija ma kienx hemm bżonn li jittieħdu l-ebda passi.

OPM - TAXXI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema kienu t- taxxi, it-tariffi jew il-miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti minnu jew minn entitajiet li kienu jaqgħu taħtu minn April 2003 sal-lum?

Jista' wkoll jindika kemm kienu qabel ma ġew riveduti u wara?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għar-risposta li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 9238.

OPM - TAXXI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8881 u jgħid liema kienu t-taxxi, it-tariffi jew il- miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti minnu jew minn entitajiet li kienu jaqgħu taħtu minn April 2003 sal-lum?

Jista' jindika wkoll kemm kienu qabel ma ġew riveduti u wara?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għar-risposta li qed tingħata għall-mistoqsija parlamentari 9238.

AWTORITA' MALTIJA TAT-TURIŻMU - TALBA GĦAL FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-awtorita' Maltija tat-turiżmu qattx applikat għal xi fondi mill-Unjoni Ewropea jew xi forma oħra ta' għajnuna, kemm pre- accession kif ukoll accession funds, sabiex tiġi megħjuna fl-operat tagħha?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Nirriferi għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 7061 illi fiha kienu ġew imniżżla l-applikazzjonijiet għal fondi mill-UE mill-1 ta' Jannar, 2004.

Inżid ngħid illi kien hemm numru ta' applikazzjonijiet oħra kif jidhru hawn taħt li kienu saru qabel l-1 ta' Jannar, 2004.

Dawn huma: Skills analysis and employment forecasts 2004-2008 for the Maltese tourism industry u Leonardo training programmes.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-ministru jgħid kemm ġew aċċettati minn dawn l- applikazzjonijiet li semma?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Dan huwa proċess twil u m'għandix din l-informazzjoni.

SPTAR SAN LUQA - TRAPJANTI TAL-QALB

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm saru trapjanti tal-qalb fl- Isptar San Luqa din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Din is-sena ma saru l-ebda trapjanti tal-qalb fl- Isptar San Luqa għax ma kienx hemm donaturi.

SPTAR SAN LUQA - TRAPJANTI TAL-KLIEWI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm saru trapjanti tal-kliewi fl-Isptar San Luqa din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li din is-sena, sas 16 ta' Settembru, saru b'kollox 11-il trapjant tal-kliewi ġewwa l-Isptar San Luqa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: In vista li din is-sena saru 11-il trapjant tal- kliewi mentri ma sar l-ebda trapjant tal-qalb għax ma kienx hemm donaturi, x'inhu jagħmel id-dipartiment tas-saħħa sabiex iżid l-awareness dwar il- bżonn li jkollna aktar donaturi ta' ċerti organi?

MR SPEAKER: Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Din hija domanda interessanti ħafna.

Fil-fatt kuntrarjament għal dak li jiġri f'pajjiżna, f'ħafna mill-pajjiżi ta' madwarna kull persuna li tmut hija meqjusa bħala donatur u trid tirrifjuta l-familja tagħha biex ma tkunx donatur.

F'pajjiżna l-persuna trid tiffirma qabel ma tmut li hi lesta tagħti l-organi tagħha wara mewtha.

U minkejja dan, hija prassi normali li nitolbu wkoll il-kunsens tal-familjari għax ħafna drabi dawn ikunu persuni ta' eta' żgħira u allura jkun hemm it-trawma emottiva fuq il-familja.

Pero' wieħed ma jridx jiġġeneralizza.

Qed nimmiraw għal trapjanti billi nkabbru l-awareness anke permezz ta' kampanji li qed isiru mill-NGOs u hawnhekk irrid nirringrazja għall-kampanja nazzjonali li kienet saret minn NGO ftit tas-snin ilu u għandna NGOs oħra li qed jmexxu kampanji partikolari, fosthom kampanji favur it-trapjanti tal-qalb, it-trapjanti tal- kliewi u t-trapjanti ta' l-għajnejn.

Ovvjament aħna qegħdin nirrispondu b'mod differenti għal kull rikjesta li għandna.

Per eżempju, waħda mill- waiting lists ġewwa l-isptar San Luqa hija kkaġunata minn talba għall- operazzjoni tal-katarretti li sa ftit taż-żmien ilu konna nibbażaw il- bżonnijiet tagħna biss fuq donaturi u ġieli konna nġibu l-corneas minn barra, pero' dawn qatt ma jkunu l-aħjar għax naturalment l-aħjar jużawhom huma.

Jiġifieri wieħed irid jifhem li d-domanda hija ferm ikbar mis- supply.

Allura l-gvern, b'koperazzjoni ma' l-NGOs, fetaħ eye bank lokali biex inkunu nistgħu nagħmlu harvest ta' dawn il-corneas minn donaturi.

Wieħed irid jifhem ukoll li hemm differenza bejn donazzjoni u donazzjoni fis-sens li filwaqt li donazzjoni ta' organu bħalma hija l-qalb relattivament tista' faċilment issir - mhux qed ngħid bħala teknika imma bħala crossmatch bejn id-donatur u r-reċipjent m'huwiex diffiċli għax kulma għandek bżonn huwa li l-blood group ikun jaqbel - f'donazzjonijiet oħrajn bħal tal-kliewi, per eżempju, wieħed irid jagħmel crossmatching bejn id- donatur u l-persuna li tkun qiegħda tirċievi.

Naturalment iżjed ma tikber ix-xjenza, id-donazzjonijiet ta' l-organi se jkunu parti mill-avant-garde fil-mediċina.

Pero' tant hemm ukoll nuqqas ta' donaturi illi meta jkun hemm donazzjoni ta' ċerti organi bħall-fwied, peress li dawn it-trapjanti ma jsirux Malta, dan jintbagħat ġewwa l-Italja biex isir it-trapjant hemmhekk u fl-istess ħin ma jintilifx.

Imbagħad hemm donazzjonijiet oħra bħal tal-frixa, li jistgħu jsiru wkoll minn cadaver.

Huwa importanti li niftakru li ħafna drabi d-donatur li jkun se jagħti l- organi tiegħu irid ikun miet ġewwa l-isptar taħt kondizzjonijiet diġa' ideali.

Fil-fatt meta persuna tkun donatur, il-preparamenti jibdew meta din tkun ġiet iddikjarata li mietet.

Imbagħad jibda l-proċess fejn min- naħa tkun qiegħed tidentifika u tipprepara lil min se jirċievi dak l- organu u min-naħa l-oħra tispjega lill-familjari dwar il-ġest nobbli li jkunu qegħdin jagħmlu.

Naħseb li rridu nagħmlu qabża u bidla fil-kultura tagħna u rridu nintensifikaw il-kampanji tagħna favur id-donazzjonijiet.

Ta' min jgħid li mhux kulħadd jista' jkun donatur ideali bħal fil-każ tad-demm.

Fil-fatt, minkejja l-kampanji li nagħmlu anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' demm, li wara kollox hija donazzjoni mill-iżjed komuni, xorta għadna nsibu d- diffikultajiet.

Naħseb li bil-mod il-mod irridu nibdlu l-kultura u l-biża' ta' dawk il-persuni li jkollhom lil xi ħadd fil-familja li jkun se jiġi ppreparat biex ikun donatur.

Dan għandu jsir permezz ta' edukazzjoni għax hemm min jaħseb li jekk persuna tiġi identifikata bħala donatur, ġewwa l- isptar mhux se jagħmlu l-mezzi kollha biex lil dik il-persuna jsalvawha.

Ovvjament wieħed jifhimhom dawn l-affarijiet għax dak li jkun jibda jħares lejn il-qraba tiegħu bħala donatur potenzjali biss u allura jkun hemm dik it-tip ta' biża'.

Għalhekk għandna nintensifikaw aħjar il-kampanji ta' edukazzjoni fost il-poplu b'mod ġenerali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: In vista tar-risposta eżawrenti tal-ministru - u ta' dan nirringrazzjah - fejn qal li f'Malta teżisti l-preżunzjoni li persuna m'hijiex donatur, kuntrarjament għal dak li jiġri barra minn Malta, il-gvern għandu ħsieb li jikkontempla xi emendi fil-liġijiet ta' pajjiżna biex din il-preżunzjoni ma tibqax kif inhi llum?

MR SPEAKER: Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Safejn naf jien m'hemmx dan il-ħsieb pero' bħalissa fil-kumitat għall-affarijiet soċjali għaddejja diskussjoni dwar il- bioethics u ma nafx jekk huwiex se jiġi ttrattat dan il-punt ukoll.

KUNSILLI LOKALI - ĦLAS TA' MULTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inġabar ħlas ta' multi mill-kunsilli lokali din is-sena?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi l- ħlas totali ta' multi li nġabar mill-kunsilli lokali mill-1 ta' Jannar sat- 30 ta' Settembru, 2004 huwa ta' Lm1,583,309.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jista' s-segretarju parlamentari jislet xi konklużjonijiet jew riflessjonijiet fuq l-ammont ta' ħlas ta' multi li ġew miġbura mill-kunsilli lokali?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, hemm żewġ affarijiet xi ngħid.

L-ewwelnett minkejja l-fatt li daħħalna l-avviż legali li l-warden għandu kemm jista' jkun iwaqqaf lis-sewwieq, dan ġab il-konsegwenza li n-numru ta' multi naqas drastikament pero' xorta waħda l-figuri qed jinżammu fil- livelli - jekk mhux ftit iktar ogħla - tas-sena li għaddiet.

Dan ifisser li l-kunsilli lokali, minbarra li qegħdin jagħmlu użu mill-fondi li għandhom allokati għalihom, qegħdin jagħmlu wkoll użu minn dawn il-fondi.

Ovvjament daparti tal-gvern inqas ma jkun hemm multi, tant aħjar, għax dan ifisser li aktar nies qegħdin jobdu r-regolamenti tas-sewqan.

Pero' rridu naċċettaw il-fatt li sfortunatament għad għandna numru ta' nies li minkejja l-kampanji kollha li għamilna u minkejja kwalunkwe ħaġa li nistgħu nagħmlu, xorta waħda jibqgħu jiksru numru ta' regolamenti tat-traffiku.

KUNSILLI LOKALI - ĦLAS TA' MULTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għad baqa' x'jinġabar fi ħlas ta' multi mill-kunsilli lokali din is-sena?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat li l-ammonti ta' ħlas ta' multi li l-kunsilli lokali ta' dawn il-kumitati konġunti kien għad fadlilhom jiġbru sa l-aħħar ta' Awissu 2004 huwa kif jidher fil-lista ta' hawn taħt:

Kumitat Konġunt Ammont (Lm)

Żejtun 194,922 Żurrieq 177,481 Qormi 265,243 Birkirkara 195,130 Sliema 385,819 Valletta 112,681 Fgura 174,887 Gozo 62,105 Mosta 72,630

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jista' s-segretarju parlamentari jispjega għaliex ċerti kunsilli lokali għandhom ammont ta' multi għoli ħafna meta kkomparat ma' l-ammont ta' multi li għandhom jinġabru minn kunsilli lokali oħrajn?

Fil-fatt hemm diskrepanza pjuttost lampanti bejn uħud minnhom.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, ikun hemm diversi raġunijiet.

L-ewwelnett trid tara kull kumitat konġunt minn liema kunsill lokali jkun magħmul u t-tieni nett trid tara wkoll l-ammont ta' nies li jużaw il-post.

Per eżempju, Tas-Sliema jinkludi miegħu San Ġiljan u Paceville u kif kulħadd jaf, dan huwa post li fih imorru ħafna karozzi.

Jista' jkollok ukoll numru ta' residenti f'ċerti postijiet li l-multi tagħhom iħallsuhom iktar malajr.

Dan jgħin ukoll biex l-ammont ta' multi dovut jonqos aktar.

Jista' jkun ukoll li mhux kull kunsill lokali jkollu pjan tajjeb ta' kif għandu jiġbor il-multi.

Ċerti drabi jista' jkollok ukoll lil xi ħadd f'kunsill lokali partikolari li ripetutament ma jħallasx il-multi.

Allura dawn jakkumulaw u minkejja l-isforzi li jkunu qegħdin isiru - forsi għax ma jkollhomx flus jew għal xi raġuni oħra - il-pagament jibqa' ma jsirx.

Jiġifieri dan jiddependi minn ħafna affarijiet u m'hemmx hard and fast rule fiha.

Dawn huma krediti għad-dispożizzjoni tal-kumitati konġunti tad-diversi lokalitajiet u l-ġbir ta' flus dovuti huwa f'idejhom.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li skond il-liġi kif ġiet emendata, il-kontravvenzjoni tkun reat kriminali sal-mument li tingħata s-sentenza.

Malli tingħata s- sentenza, dan isir debitu ċivili.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: B'riferenza għall-mistoqsija supplimentari preċedenti ta' l-Onor.

Jason Azzopardi, jista' l-ministru jimmedita u jinformana dwar l-ammont ta' flus li għad irid jinġabar?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Naħseb li għamilt biżżejjed meditazzjonijiet fuq id-domanda supplimentari pero' ma kellix l- opportunita' li nqabbel l-ammont li kien dovut f'Awissu tas-sena li għaddiet ma' l-istess perjodu ta' din is-sena.

Imma bejn wieħed u ieħor kull kumitat konġunt ikollu ammonti li jitilgħu 'l fuq u ammonti li jinżlu 'l isfel.

Jiena ċert li llum il-ġurnata l-istat tagħhom huwa kompletament differenti, mhux neċessarjament 'l isfel, imma f'ċerti każijiet jista' jkun 'l isfel u f'ċerti każijiet jista' jkun qiegħed 'il fuq.

UE - ACADEMY FOR EUROPEAN DIPLOMACY

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Fil-kontest tal-proposta li titwaqqaf academy for European diplomacy fi ħdan l-Unjoni Ewropea sabiex tiġi armonizzata u omoġenizzata d- diplomazija Ewropea, proposta li ilha mill-1999 tissemma anke mill- Parlament Ewropew fil-kontest tal-common foreign security policy, jikkonsidra l-Ministru li Malta tagħmel lobbying sabiex fl-eventwalita' ta' tali twaqqif, is-sede ta' tali akkademja tkun f'Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni) (f'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Il-ministeru ta' l- affarijiet barranin ilu edott minn dawn il-fatti u mill-opportunitajiet li dan l-iżvilupp jista' jkollu għal Malta u fix-xogħol normali tiegħu diġa' esplora xi possibilitajiet li jistgħu joħorġu minn din l-inizjattiva.

PSIKJATRIJA - LECTURERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux veru li hemm xi lecturers fid-dipartiment tal-psikjatrija li għandhom pożizzjoni ta' lecturer l-universita' fil-fakulta' tal-mediċina mingħajr ma għandhom appointment bħala psikjatra fl-isptarijiet pubbliċi bħal Monte Carmeli jew San Luqa?

Jekk dan hu minnu, jista' lecturer f'dipartiment kliniku jgħallem lill-istudenti tal-mediċina mingħajr ma jkollu pazjenti fi sptar pubbliku?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg): Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, informat li hemm lecturer part- time jgħallem il-psikjatrija li qabel kien konsulent anzjan mal-gvern kif ukoll kap ta' dipartiment fl-universita' b'ħafna esperjenza.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, jekk persuna hi lecturer allura tista' tgħallem.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - SKEMA "IXTRI DAREK U IFDI Ċ-ĊENS"

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għad fadal applikazzjonijiet pendenti biex jiġu proċessati taħt l-iskema ta' l-uffiċċju konġunt "Ixtri Darek u Ifdi ċ-Ċens" li għalqet fit-30 ta' Diċembru, 1996?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat illi l-qagħda ta' l-applikazzjonijiet sottomessi taħt l-iskema ta' l-uffiċċju konġunt "Ixtri Darek jew Ifdi ċ- Ċens" li għalqet fit-30 ta' Diċembru, 1996 hija kif tidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MANOEL THEATRE - GENERAL MANAGER

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid min inħatar bħala general manager tal-Manoel Theatre?

Saret sejħa għal dawk interessati?

Minn meta beda jokkupa din il-kariga?

Jista' jgħid ukoll min kien qed jokkupa din il-kariga qabel?

Jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Ninsab informat li s-Sur Lino Mintoff inħatar general manager tal-Manoel Theatre wara sejħa permezz ta' avviżi fil-gazzetti li saret f'Jannar 2004.

Is-Sur Mintoff beda jokkupa l-post ta' general manager mill-14 ta' Lulju, 2004 kif kien imħabbar anke fil-media waqt it-tnedija tal-programm ta' attivitajiet tal-Manoel Theatre għall-istaġun 2004-2005.

Fil-passat kien hemm diversi persuni bħal Michael Fenech, A. Zammit Mangion, Paul Axiaq, Emy Scicluna u Lino Farrugia li okkupaw pożizzjonijiet simili.

Qed inqiegħed kopja tal-kuntratt fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, xi ġimgħa ilu għamilt domanda supplimentari biex nara jekk huwiex minnu li ġie mpjegat general manager mal-Manoel Theatre u min kien qiegħed jirrispondi f'isem il-ministru għat- turiżmu qal li ma jidhirlux li dan huwa minnu.

Peress li issa jidher li jiena kont korrett u fil-fatt veru ġie Impjegat general manager mal-Manoel Theatre, il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jikkonferma dak li kont staqsejtu u cioe' jekk dan l-individwu għamilx xahar biss mal-Manoel Theatre u mbagħad mar ma' staff ta' xi segretarjat tal-ministeru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, niftakar li l-ġimgħa li għaddiet jew ta' qabilha kien hawn kontroversja fuq din id-domanda partikolari pero' m'għandix il-background ta' informazzjoni bħal din.

Għalhekk nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel domanda bil-miktub.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Bir-rispett kollu, Mr Speaker, meta ġimgħa ilu għamilt din il-mistoqsija kważi ġejt imgiddeb li ma kontx korrett u llum irriżulta li kont korrett.

Meta staqsejt jekk dan l-individwu marx mal-ministeru, erġajt ġejt imgiddeb għax il-ministru ma kienx qiegħed preżenti.

Illum nixtieq inkun naf jekk il-ministru huwiex imsiefer fuq xogħol parlamentari jew le ħalli nara nistax nagħmel domanda supplimentari għax jiena nippretendi li għandu jkun hawnhekk.

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, safejn jien informat il-ministru m'huwiex imsiefer pero' qed jagħmel xogħol differenti f'isem il-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien ukoll għandi xogħol differenti imma bħala membru parlamentari l-obbligu tiegħi huwa li niġi l-Parlament.

Jiena ma nistax naċċetta din ir-risposta għax xtaqt nagħmel mistoqsija supplimentari dwar xi ħaġa li hija ta' interess nazzjonali.

Il-poplu għandu jkun jaf kif qed isiru l-affarijiet għax dan l-individwu qed jitħallas minn flusu u biex nipprotesta, Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija sospiża għal ħames minuti minħabba nuqqas ta' quorum.

Fis-6.25 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Peress li issa hawn quorum id-diskussjoni tista' tkompli.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar karozzi mikrija għall-użu tas-segretarjat privat tal-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9336;

Statistika dwar persuni mressqa l-qorti dwar reati konnessi mad-droga kull xahar matul l-2003 u l-2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9391;

Tabella li turi l-għadd ta' persuni taħt l-eta' ta' 30 sena li tressqu l-qorti matul l-2003 u l-2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9392.

F'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Kopja ta' ittra datata 24 ta' Novembru 2004, mibgħuta mill-Imħallef Frank G. Camilleri, mill-Uffiċċju tal-Kummisjunarju maħtur fit-termini ta' l-Att dwar is-Servizz tas-Sigurtà (Kap.391), lill-Prim Ministru flimkien ma' kopja tad-Deċizjoni ta' l-Information Tribunal (National Security Appeals) meħuda fl-1 ta' Ottubru 2001 fl-ismijiet "Norman Baker MP vs Secretary of State for the Home Department"; u

Tagħrif dwar karozzi mikrija għall-użu tas-segretarjat fl-Uffiċċju tal- Prim Ministru, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9335.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: F'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Dettalji dwar safar ta' uffiċjali u impjegati tal-Public Broadcasting Services matul l-2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9272;

Tagħrif dwar estensjonijiet ta' mains tad-drenaġġ li saru matul l- 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9274.

F'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar testijiet li saru fuq vetturi sat-22 ta' Novembru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9278.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil- Komunita`.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' twelid ta' tewmin, triplets, quadruplets u oħrajn bejn l-1994 u l-2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 9271.

F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar uffiċjali minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet fid-dekasteru tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg bejn Jannar u Otturbu 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9155; u

Statistika li turi l-lokalita` li minnhom ġejjin studenti li daħlu l- Universita`, junior college u MCAST għall-ewwel darba f'Ottubru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9397.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar applikazzjonijiet taħt Skema S ta' l-Awtorita` tad-Djar bejn l-2000 u l-2004, flimkien man-nefqa li saret mill-Awtorita` fuq l- istess skema matul dak il-perjodu, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9104;

Tagħrif dwar talbiet lill-Awtorita` tad-Djar biex jiġu nstallati lifts f'appartamenti tal-Gvern u tal-privat, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9105;

Tagħrif dwar talbiet għall-pensjoni għall-invalidita` mħallsa taħt l- Att dwar is-Sigurta` Soċjali bejn l-1998 u l-15 ta' Novembru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9333;

Tagħrif dwar iċ-childcare centre ta' l-Aċċess fil-Kottonera bejn Jannar u Novembru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9375;

F'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar uffiċjali minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet fid-dekasteru tal-Ministru għat-Turiżmu u Kultura bejn Jannar u Otturbu 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9157.

F'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar safar uffiċjali minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin bejn Jannar u Ottubru 2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9156.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR TRASFERIMENT TA' ARTIJIET TAL-GVERN

DISPOSAL OF GOVERNMENT LAND (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER : Rimarki?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern minn żewġ aspetti.

L-ewwelnett se nżidu metodu ieħor ta' kif legalment il-gvern jista' jittrasferixxi l- proprjeta` tiegħu għaliex sal-lum il-proprjeta` tista' tiġi trasferita jew permezz ta' sejħa għall-offerti jew inkella permezz ta' riżoluzzjoni partikolari li tgħaddi minn din il-Kamra bħal fil-każ ta' trasferiment lill- clubs sportivi u għaqdiet filantropiċi, jew inkella skond policy li tiġi approvata minn dan il-Parlament u kull tliet snin niġu hawnhekk biex din il-policy tiġġedded.

Fil-fatt il-policy li għandna skadiet fid-9 ta' Novembru.

L-artijiet tal-gvern jistgħu jiġu trasferiti mingħajr bżonn ta' tender lill-korporazzjonijiet pubbliċi mwaqqfa bil-liġi bħall-korporazzjoni enemalta, il-kunsilli lokali jew l-awtorita` tad-djar.

Issa se nintroduċu l-ħames metodu ta' kif tista' tiġi trasferita l- proprjeta` li huwa l-bejgħ bl-irkant wara avviż ta' bejgħ bl-irkant li jidher fuq il-gazzetta tal-gvern għar-rigward ta' dik il-proprjeta` li tkun se tiġi trasferita.

Aħna nemmnu li bħalma jiġri fil-qorti fejn proprjeta` tad-debituri tiġi mqiegħda fis-subbasta mill-kredituri, hekk ukoll ċerti artijiet tal-gvern - ma jidhirlix li l-artijiet kollha tal-gvern għandhom jgħaddu minn din il-proċedura – għandhom ikunu soġġetti għall-irkant biex iġibu l-aħjar prezz għall-gvern.

Is-sistema tat-tender bħas-sistema ta' l-irkant, hija sistema trasparenti pero` għandha difett li malli tidħol offerta, dik l-offerta ma tistax tgħolliha.

Allura ġieli l-gvern imur tajjeb għaliex min jitfa' l-offerta jeċċedi bil-bosta l-prezz li jkun irid il-gvern u ġieli jmur ħażin għax l- offerta tkun daqs jew inqas minn dak li jkun irid il-gvern.

Irrid ngħid li fis-sistema tat-tenders il-prezz li jagħti l-gvern lill-proprjeta' permezz tal-periti tad-dipartiment tat-taqsima tal-proprjeta` tal-gvern ikun konfidenzjali u ma jiġix ippubblikat.

Dan jiġi ssiġillat u mitfugħ fl- istess kaxxa ta' l-offerti ħalli żgur ħadd ma jkun jaf x'inhu dak il-prezz.

Id-difett ta' din is-sistema huwa li ma tistax iddaħħal kompetizzjoni bejn min se jixtri biex il-prezz jogħla.

Allura aħna qed ngħidu li f'ċerti każijiet - huwa ovvju li art li se tingħata għal skop soċjali m'hijiex se tgħaddi minn din il-proċedura – l-art tal-gvern tingħata b'din il-proċedura u dawn il-każijiet jinkludu art li tagħti lok għal spekulazzjoni fis-sens li tkun mixtieqa minn diversi nies jew li tkun xi prime site.

Sabiex dan l-irkant ma jkunx free for all qegħdin ngħidu li l-ministru responsabbli għall-artijiet jista', b'regolamenti, jistabbilixxi l-mod u l- proċedura kif għandu jsir bejgħ bl-irkant bħal dan.

Il-gvern qiegħed minn issa jiddikjara bħala policy tiegħu - imbagħad naraw jekk indaħħluhiex fir- regolamenti jew inkella indaħħluhiex bħala policy interna li tkun pubblika dwar kif jimxi l-gvern f'ċerti każijiet biex id-diskrezzjoni tkun limitata - li l-irkant irid isir skond il-liġijiet ta' Malta.

Dan ifisser li l- irkantatur ikun liċenzjat u d-data, il-ħin u l-lok ta' l-irkant iridu jsiru pubbliċi u ppubblikati fil-gazzetta tal-gvern.

F'din il-liġi qegħdin ngħidu li dawk ir-residenzi li jkunu okkupati b'titolu validi - jiġifieri residenza li hija okkupata minn inkwilin jew minn ċenswalist - qatt ma jistgħu jinbiegħu bl-irkant pero` jekk tkun residenza battala u tista' tirrendi prezz tajjeb, jista' jagħti l-każ li tinbiegħ bl-irkant.

Qed ngħidu wkoll li qatt ma jistgħu jinbiegħu bl-irkant kwalunkwe bini li jkun parti mill-wirt storiku ta' pajjiżna, art li tinbiegħ biex lil min inkunu esproprijajna l-art jiġi kumpensat u art li fuqha jkun ingħata r- right of first refusal minn qabel.

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk persuna għandha ħanut b'kera u tkun tixtieq tixtri l-ħanut, il-lands department jgħidilha biex tirtira l-kirja ħalli l-post jiġi free u talli tagħmel hekk, ikollha r-right of first refusal u dan ifisser li anke jekk l-ogħla offerta ma tkunx tagħha, xorta waħda l-post jiġi tagħha.

Jiġifieri f'dan il-każ huwa ovvju li m'għandux ikun hemm bejgħ bl-irkant.

Barra minn hekk, ikollna każijiet oħra li meta toħroġ is-sejħa għall-offerti jkun hemm diġa` inkluż li dan il-post se jinbiegħ soġġett għad-dritt tal-first refusal.

Pero' qegħdin ngħidu li art li tkun ġewwa development zone – jiġifieri green areas ma jinbiegħux b'dan il-metodu - u tkun żviluppabbli waħedha tista' tinbiegħ bl-irkant.

Qed ngħid hekk għax meta art ma tkunx żviluppabbli waħedha, jista' jiġi eżerċitat ir-right of first refusal lis- sidien li jkollhom l-art tagħhom tmiss magħha.

Ħafna nies jaħsbu li għax l- art tkun tmiss magħhom, allura għandhom ir-right of first refusal.

Dan m'huwiex minnu.

Dawn it-tip ta' sidien ikollhom ir-right of first refusal jekk l-art li tmiss magħhom ma tkunx żviluppabbli waħedha, jiġifieri jkun hemm biċċa art żgħira li tkun tista' tingħaqad mal-ġnien tagħhom u allura f'dak il-każ jingħata r-right of first refusal.

Jien nemmen li fil-parametri ta' din l-emenda li tirrigwarda l-bejgħ ta' art tal-gvern bl-irkant għandha tirrendi aktar lill-gvern partikolarment f'dawk l-areas li huma ġo prime sites u li għalihom ikun hemm diversi kompetituri.

Bis-saħħa ta' din il-kompetizzjoni, inkunu qegħdin inżidu d- dħul tal-gvern.

Huwa ovvju li jekk l-ebda offerta fl-irkant ma ġġib l- prezz li jkun ġie stabbilit mid-dipartiment ta' l-artijiet, allura dik l- art tibqa' tal-gvern.

Aħna dejjem qed nimxu fuq il-bażi li qatt ma tista' tinbiegħ art inqas minn kemm ikun stamaha l-gvern.

F'każ li l-offerta tkun iktar, allura l-art tkun tista' tinbiegħ.

Bħalma jiġri fil-każ tat-tenders, il-valur ta' l-art se jiġi stabbilit minn qabel.

Il-kwestjoni li għad fadlilna niddeċiedu hija jekk fl-irkant, l- irkantatur għandux ikun jaf bil-prezz li jkun ġie stabbilit.

Jien naħseb li l-irkantaturi m'għandhomx ikunu jafu l-prezz u f'każ li l-art ma ġġibx il-prezz neċessarju, allura ma tiġix aġġudikata.

Mr Speaker, nixtieq nitkellem fuq it-tieni aspett ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Sa mill-1976, kull tliet snin il-gvern jersaq quddiem dan il-Parlament biex iġedded il-policy ta' każijiet fejn il-gvern jista' jagħti art tal-gvern mingħajr il-bżonn ta' tender.

Eżempju ta' dawn huma t-tined fuq ix-xtajtiet, l-imwejjed u s-siġġijiet quddiem il-ħwienet tax-xorb u l-ħwienet tal-kafe', il-bejgħ ta' skemi ta' housing lil dik il- persuna li tkun tokkupa d-dar innifisha u għoti ta' art mill-MDC għal skop industrijali.

Dawn il-każijiet kollha huma miġburin f'dokument wieħed.

Pero ' din il-policy għandha ħajja ta' tliet snin biss u allura kull tliet snin irridu niġu quddiem dan il-Parlament biex inġedduha.

Issa permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu - apparti li biddilna ftit il-policy u issa nispjega fejn – li sakemm il-gvern ma jkun biddel xejn minn din il-policy, m'hemmx għalfejn niġu kull tliet snin quddiem dan il- Parlament.

Pero` f'każ li l-gvern ikun irid ibiddel xi ħaġa minn din il- policy, peress li fl-aħħar mill-aħħar tibqa' policy parlamentari, irid jiġi quddiem dan il-Parlament u b'riżoluzzjoni jipproponi l-emenda tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Ħafna minn dawn il-każijiet fejn il-gvern jista' jagħti art mingħajr ħruġ ta' tender, bħal, per eżempju, beach concessions, encroachments, għoti ta' fabbrika għal skop industrijali u għoti ta' proprjeta` lil min qed jokkupa dar b'ċens jew b'kera ma jkunx hemm kwestjoni dwarhom u qatt ma naf li vvotajna kontra din ir-riżoluzzjoni.

Jiġifieri l-iskemi tal-joint office, tal-lands u l-għoti ta' art agrikola kollha jaqgħu taħt din il-policy.

Issa din il-policy parlamentari qegħdin ninkorporawha fil-liġi u allura tiġi aċċessibbli aktar għall-pubbliku in ġenerali għax qed issir parti minn dan l-Att.

Issa jien bħala l-ministru responsabbli mil-lands, m'hemmx għalfejn niġi quddiem dan il-Parlament kull tliet snin biex nikkonfermaha pero` jekk ikolli bżonn inbiddel xi ħaġa, irrid niġi quddiem dan il-Parlament u minflok inbiddel il-policy b'liġi tal-Parlament, inbiddilha b'riżoluzzjoni tal-Parlament, kif wara kollox kienet qabel.

Li se nevitaw huwa li noqogħdu nġibuha hawn kull tliet snin anke meta ma nbiddlu xejn u allura qegħdin ngħidu li se nressquha hawn biss jekk inkunu se nbiddlu xi ħaġa minn din il-policy parlamentari.

Issa din il-policy parlamentari x'għandha differenti minn ta' tliet snin ilu?

Fil-fatt inbidlu żewġ paragrafi u niġbed l-attenzjoni tal-Kamra għalihom.

L-ewwel paragrafu li nbidel huwa paragrafu 6(h) fit-test Malti li jirrigwarda l-kirjiet kummerċjali.

Għandna diversi ħwienet, b'mod partikolari fil-Belt, li ġew mogħtija b'kera għal għaxar snin jew 15-il sena, dawn għalqu u l-gvern jibqa' jirċievi l-kera fis-sena mingħajr ma jgħolliha.

Issa l-parir legali huwa li kif inhi l-liġi llum, biex terġa' toħroġ dik il-kirja għat-termini oriġinali – ħalli ngħidu li kienet għal għaxar snin - irridu nerġgħu noħorġuha bit-tender.

Jiġifieri aħna qed ngħidu li jekk il-fond kummerċjali llum huwa mikri għal sena, pero` fil- passat kien mogħti b'titolu ta' kera għall-perjodu determinat ta' aktar minn sena - ħafna drabi jkun għal għaxar snin jew 15-il sena - l-kirja tal- fond tingħata lill-istess persuna mingħajr ma jkun hemm għalfejn toħroġ tender taħt il-kondizzjonijiet tat-titolu oriġinali, jiġifieri jekk it- titolu oriġinali kien għal għaxar snin, nagħtuhulu għal għaxar snin u jekk kien għal 15-il sena, jingħata għal 15-il sena, ħlief għall-kera.

Jiġifieri l-kondizzjonijiet jibqgħu l-istess ħlief li t-terminu jsir bħalma kien orġinarjament u l-kera tinbidel skond ir-rati kummerċjali tal-lum.

Iżda dan il-metodu qatt ma jista' jintuża għal perjodu ta' iktar minn 15- il sena.

Jiġifieri ħalli nassumu li l-kirja kienet għal 30 sena, għalqet u llum qiegħda sena b'sena.

Issa ma nistgħux nagħmlulu kuntratt ġdid għal 30 sena imma nistgħu nagħmlulu kuntratt ġdid għal 15-il sena, bil- kondizzjonijiet eżatt kif kienu meta ħadu l-ewwel darba u bil-kera miżjuda skond ir-rati kummerċjali tal-lum.

B'dan il-metodu l-gvern se jdaħħal iktar u n-negozjant se jkollu t-titolu tal-post li qed jokkupa llum, pero` minflok ikollu kirja minn sena għal sena, ikollu kirja daqskemm kellu l- ewwel darba meta ħa l-post b'kera, basta qatt ma taqbeż il-15-il sena.

Allura bi tpattija talli se ngħollu l-kera se nagħtuh id-dritt li mingħajr tender jieħu l-kirja għat-terminu oriġinali li kellu, basta dak it-terminu ma jaqbiżx il-15-il sena.

B'dan il-mod is-sid ikollu moħħu mistrieħ għax minn sena għal sena teknikament tfisser li kull sena l-gvern jista' jkeċċih 'il barra għaliex il-liġi tal-kera ma tapplikax għall-gvern fil-każ ta' proprjeta` urbana, inkluż il-ħwienet, u allura meta jiġi għat-tiġdid il- gvern jista' ma jġeddidlux.

Meta hija proprjeta` privata dan ma jistax jiġri.

Issa dak li jkun se jkollu serħan il-moħħ iktar għax it-terminu se jkun itwal.

Pero` ta' din il-konċessjoni se jħallas kirja ġdida skond ir- rati kummerċjali tal-lum.

(Interruzzjonijiet) Allura l-quid pro quo se jkun li talli hu jagħtina kera iktar għolja aħna nagħtuh it-terminu oriġinali li kellu fil-kirja li qatt ma tista' tkun ta' iktar minn 15-il sena.

Jiġifieri jekk kien għal 30 sena ma nistgħux nagħtuhulu għal 30 sena u biex jieħdu għal 30 sena, ikun irid joħroġ b'tender.

Irrid ngħid li f'dawk il-każijiet fejn il-kera tkun għal 15-il sena u tkun għadha għaddejja, dan ma japplikax għax bid-dritt, malli tagħlaq il- kirja ta' 15-il sena nagħtuh kirja ta' 15-il sena oħra b'reviżjoni tal- kera.

Dan japplika biss għal dawk il-każijiet fejn il-kirja tkun għalqet, bdiet tiġi mġedda minn sena għal sena u sal-lum dawn is-sidien ma kellhomx id-dritt li jieħdu l-kirja għal terminu itwal mingħajr il-ħruġ ta' tender.

Nispera li spjegajt ruħi bl-iktar mod sempliċi.

Dan huwa applikabbli basta xi darba l-fond kummerċjali jkun ittieħed għal perjodu ta' iktar minn sena.

Jiġifieri jekk il-fond kummerċjali jkun ittieħed minn sena għal sena, din il-konċessjoni ma tapplikax.

Din tapplika biss għal dawk il- każijiet fejn, per eżempju, il-post tkun ħadtu għal 15-il sena u mbagħad ġie mġedded minn sena għal sena u mbagħad jerġgħu jġeddulek għal 15-il sena b'reviżjoni tal-kera.

It-tieni bidla hija f'każ tal-permuta ta' proprjeta` tal-gvern meta ssir esproprjazzjoni ta' art mill-gvern.

Illum meta l-gvern jesproprja art privata għal skop pubbliku u, per eżempju, il-valutazzjoni tal-periti tagħna tkun li din l-art tqum Lm10,000, il-gvern jista' – qiegħda fid- diskrezzjoni tiegħu - jew jagħti lis-sidien Lm10,000 u kif ukoll 5% interessi minn mindu ħa l-proprjeta` f'idejh sal-mument li jsir il- kuntratt, jew inkella joffri art bi skambju flok kumpens, jiġifieri jħallas in kind.

L-ewwel problema li nqalgħet kienet jekk l-interessi għandhomx jiżdiedu mal-kumpens biex il-gvern jagħmel il-permuta ta' l-art.

Dik kienet ftit dubjuża imma issa qed nagħmluha ċara li l-interessi jitqiesu bħala parti mill-kumpens u ġieli l-interessi jkunu daqs il-kumpens innifsu.

Meta fl-1990 jew fl-1991 il-Parlament introduċa din is-sistema kien għamel ċerti parametri u qal li meta l-gvern joffri l-proprjeta` bi ħlas għal proprjeta` oħra li tkun ittieħdet jista' joffri proprjeta` li l-valur tagħha jkun f'range ta' 30% iktar jew 30% inqas mill-valur tal-kumpens li se jingħata.

Per eżempju, jekk tittieħed art mingħand individwu li skond id-dipartiment ta' l-artijiet tkun tiswa Lm10,000, id-dipartiment seta' joffri in kind proprjeta` li tqum Lm1,300 f'liema każ is-sid tal- proprjeta` jrid iħallas Lm300 lid-dipartiment ta' l-artijiet, jew inkella l- gvern jagħtih proprjeta` li tqum Lm700, 30% inqas, pero` din id-darba d- dipartiment iżidu Lm300 fuq il-valur tal-proprjeta`.

Issa f'din l-emenda qegħdin ngħidu li tal-plus 30% se tibqa' pero` tal- minus 30% ma tibqax.

Allura jkun possibbli li fil-każ li semmejt tingħata art li tqum Lm3,000 u mbagħad il-gvern iħallas Lm7,000 f'cash ukoll.

Aħna qed ngħidu li iktar hemm lok għal abbuż jekk inneħħu l-maximum ta' 30% milli jekk inneħħu l-minimum ta' 30%.

Jien fittixt id-dibattiti ta' meta l- ex-ministru Ugo Mifsud Bonnici, dak iż-żmien responsabbli għal-lands department, kien ressaq din l-emenda u sibt li l-intenzjoni tal-gvern kienet proprju li ma tistax tagħti proprjeta` li tkun iktar minn 30% u mhux li ma tistax tagħti proprjeta` li tkun inqas minn 30%.

Allura hawnhekk qegħdin inneħħu l-minimu pero` l-massimu qed inżommuh.

Fil-qosor dawn kienu l-emendi kollha li għamilna f'din il-liġi u nirrakkomanda l-approvazzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi mill-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Speaker, sa ċertu punt din il-liġi qed tipprova tipperfezzjona liġi oħra tajba ħafna.

Jien m'iniex se ndum nitkellem għaliex dak li jista' jkun tajjeb għandek tipprova tagħmlu aħjar.

Pero' se nagħmel żewġ suġġerimenti.

L-idea tal-bejgħ bl-irkant hija tajba, pero` mhux qed jogħġobni l-fatt li l-ministru żamm id-dritt li jagħmel regolamenti dwar il-bejgħ bl-irkant.

Jien inkun iktar kuntent li bħalma qiegħed jistabbilixxi ċerti fatti bil-liġi, ir-regoli ta' kif isir l-irkant għandhom ikunu fil-liġi wkoll.

Issa se jkollna perjodu fejn il-Parlament ikun okkupat fuq affarijiet ta' budget u fis-sena l-ġdida se nkunu okkupati b'affarijiet oħrajn, allura l- ministru għandu żmien jistudjaha.

Jien inħoss li jkun iktar xieraq u sewwa li r-regoli ta' kif se jsir il-bejgħ bl-irkant ikunu stabbiliti b'liġi.

Qed ngħid hekk għaliex oriġinarjament l-iskop ta' din il-liġi kien, kif ngħidu bil-Malti, biex torbot il-kitla.

U jekk se ndaħħlu l-aspett tas- subbasta, ċertament ma nistgħux nagħmlu l-istess subbasta li hemm fil- qrati.

Pero` lill-kollega tiegħi ngħidlu li teżisti nota ta' osservazzjonijiet li fiha 81 faċċata fuq xi tfisser subbasta u anke kif tiġi prattikata f'pajjiżi oħrajn.

Li nagħmlu s-subbasta fil-kuritur tal-qorti kellha ċertu ...

(Interruzzjonijiet) Naħseb agħar.

Kienet sistema tal-latrini għax ħdejn il-latrina tan-nisa kienet issir.

Jiġifieri ma nistgħux ngħidu li hija l- aħjar sistema bħala proċedura.

Fl-Italja s-subbasta ta' l-immobbli ssir bl- assistenza ta' l-imħallef u jkun preżenti.

M'iniex qiegħed ngħid li għandu jkollna din il-proċedura għas-subbasta tal-gvern, imma għandu jiġi stabbilit fil-liġi kif joħorġu l-offerti, kemm irid ikun hemm offerti, min se jagħmel l-istima, kif se jsiru l-offerti, jekk hux se jkun hemm ir-right of first refusal u jekk hux se jkun hemm ċertu protezzjoni anke fuq dak li joħroġ għas-subbasta.

Mr Speaker, liġi bħal din saret fl-Italja fejn il-gvern Taljan beda jbigħ saħansitra palazzi storiċi bis-subbasta biex jipprova jiġbor flus kemm jiflaħ.

Jekk inbigħu Kastilja u noħorġuha bis-subbasta, min se japplika għaliha?

Jistgħu japplikaw għaliha ċerti nies.

Din il-liġi kienet tajba għal żmienha u iktar ma għadda ż-żmien kulħadd ipprova jipperfezzjonaha għaliex il-bejgħ tal-patrimonju tal-bini mill- gvern irid ikollu l-ikbar trasparenza possibbli.

Naħseb li qabel ma toħroġ subbasta għandu jkun hemm riżoluzzjoni tal-Kamra - mhux fuq is-sistema għax is-sistema tkun hemm – li tgħid li l-gvern għandu intenzjoni li joħroġ it- tali artijiet b'subbasta.

Għaliex?

Għaliex jista' jkun hemm raġunijiet li jikkonvinċu lill-ministru jew lil-lands department biex dik il-proprjeta` partikolari ma joħroġhiex b'irkant.

Per eżempju, jekk naqbdu l-Berġa tal- Baviera u noħorġuha bis-subbasta, naħseb li l-Ġermaniżi ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Fl-introduzzjoni tiegħi semmejt il-każijiet fejn il- gvern jidhirlu li m'għandux ikun hemm subbasta u fosthom insibu proprjeta` li hija parti mill-wirt storiku tagħna u meta r-right of first refusal jingħata qabel.

Bis-sistema tal-lum hemm ċerti każijiet fejn ir-right of first refusal jingħata qabel speċjalment meta l-inkwilin jirrinunzja għall- kirja.

F'dak il-każ m'għandux ikun hemm right of first refusal.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Allura nissuġġerixxi li r-regolamenti tas-subbasta jkunu parti mil-liġi stess ħalli meta wieħed imur jaraha jkun jaf x'inhuma r-regoli tagħha u kulħadd ikun jaf fejn hu.

Ladarba qiegħed jgħid li jaqbel ma' dan il-prinċipju jien ngħid li għandu jkun hemm dibattitu jekk hijiex approvata jew le.

Nistgħu nagħmluha by a motion.

Jien naqbel li għandu joħroġ avviż ta' bejgħ b'irkant li jiġi ppubblikat fil-gazzetta għar- rigward tal-proprjeta` li tkun se tiġi trasferita jew li l-ministru stess iressqu għall-approvazzjoni u mbagħad il-Parlament ikun jista' jikkontestah.

Imma ma tistax tagħmel hekk biss għaliex facta lex inventa fraus.

Ir-raġuni hija sempliċi ħafna.

Huwa possibbli ħafna li wieħed joħroġ ħafna remiżolji kollha f'daqqa, imbagħad joħroġ ieħor, jirriferi għalih bin-numru tal-bieb, imma fil-fatt ikun proprjeta` li hija parti mill- wirt storiku.

Jekk joħroġ kollox bin-numru, fejn se tkun taf li, per eżempju, in-numru 65 huwa scheduled property?

Dak lanqas tista' tmiss xejn fih.

Imma għax hu proprjeta` tal-gvern tagħtih numru u tgħid li se tbigħ minn fond numru 52 sa fond numru 65, imbagħad ikollok wieħed minnhom li jkun wirt storiku u ħafna drabi jridu jkunu xi deputati jew il-kunsill lokali li jgħidulek x'inhu u x'mhux.

Għalhekk qiegħed ngħid li jekk il-ministru verament irid jagħmel liġi tajba għandu jinkludi r-regoli kif għandha tinżamm is-subbasta, l-avviżi, il- proċedura, jekk aħniex se nagħmlu l-kwestjoni tal-kwindena u fejn irridu navżaw.

Apparti minn hekk, jien għandi d-dubji tiegħi kemm il-barranin ma jkunux jistgħu jagħmlu l-bidding f'dan il-qasam.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, safejn naf jien il-lands department dejjem ta d-dritt lill-barranin li jieħdu l-proprjeta` b'tender.

Naturalment jekk għandhom bżonn xi permessi oħrajn, dawk jarawhom awtoritajiet oħrajn.

Pero` l-lands department qatt ma impedihom, ħlief fil- każijiet tal-housing.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Allura iktar u iktar jista' jiġri kif qed naħseb jien fir-rigward ta' bini ta' ċertu valur.

Ma rridx li jiġrilna bħal Berlusconi.

(Interruzzjonijiet) Int qed tgħid li mhux possibbli.

Jien ma niddubitax mill-intenzjonijiet tajba ta' l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, imma warajh jiġi ħaddieħor li jista' ma jkollux l-istess intenzjonijiet tajbin tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Għalhekk għandha ssir fil-liġi ħalli torbot!

Jgħidu li "the way to hell is paved with good intentions.

(Interruzzjonijiet) Le, għaliex jekk tagħmilha li l-ministru jista' jagħmel regolamenti ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbkom, no cross-debates.

Nitlob lill-Onor.

Brincat biex, jekk jogħġbu, ikompli bl-intervent tiegħu u jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Speaker, meta nisma' dwar ir-regolamenti, niftakar fil-każ ta' l-universita` fejn ċerti regolamenti jidħlu u joħorġu mit-tieqa u daqqa japplikaw u daqqa ma japplikawx!

Issa hemmhekk suppost hemm intellectual purity.

Jista' jkollok ministru – m'iniex qed ngħid għall-ministru preżenti - minn hawn u 20 sena oħra, juża dik il-liġi biex joħroġ avviż legali u jbiddel il-proċedura, joħorġu wara li jkun spiċċa l- budget meta ħadd ma jkun qiegħed jagħti kas, jitqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra, jaġixxi in virtu' ta' dak il-legal notice u dak li jkollu jagħmel jagħmlu.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Brincat.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, bil-liġi kif inhi llum m'hemm xejn xi jżomm lill-gvern milli jgħid li se joħroġ il-Berġa ta' Kastilja għall-bejgħ b'tender!

Naturalment irid ikun miġnun biex jagħmilha!

Imma m'hemm xejn xi jżommu legalment.

Issa hawn qed ngħidu li dan irid isir b'irkant, anzi f'dan l-irkant se nagħmlu r-regolamenti u jekk hemm bżonn fir-regolamenti ngħidu li l-wirt storiku ma jistax jinbiegħ b'irkant.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOE BRINCAT: Jien qed nissuġġerixxi li l-proċedura ta' l-irkant tiġi stabbilita fil-liġi ħalli l-ministru ma jkunx jista' jbiddilha jekk mhux bl-approval tal-Parlament.

Ma naħsibx li għandu jkun hemm xi diffikulta` għaliex minflok tgħid li joħorġu regolamenti taħt il-liġi u trid toqgħod tfittex dawk ir-regolamenti, tagħmel ħaġa organika għax tkun taf x'qiegħed tinterpreta.

Mr Speaker, niġi għat-tieni punt li nixtieq nagħmel.

Jien jidhirli li l- ministru għandu jieħu din l-opportunita` biex idaħħal emenda f'din il-liġi dwar artijiet tal-gvern.

Il-MEPA m'għandha ebda awtorita` li tidħol fuq it- titolu tal-proprjeta`.

Kien hemm il-famuż każ tal-golf course li parti kienet tal-joint office, parti tal-privat, parti ta' min kien qed jagħmel il-proġett, eċċ. Din il- liġi qiegħda għall-aħjar vantaġġ tal-poplu Malti, allura ma rridx li xi ħadd iġibek checkmate għaliex jgħidlek li la applika u għandu l-permessi, tkun int li qed iżżomm kollox u tieħu l-ħtija ta' kollox għaliex ma tagħtihx l-art.

Dan m'huwiex tajjeb.

Allura fil-liġi għandu jkun hemm li ħadd ma jista' japplika fuq art tal-gvern jekk ma jkunx hemm clearance mil- lands department jew inkella mill-gvern, għax jekk ikun il-joint office tista' tkun kwestjoni oħra.

Irid ikollok il-clearance - mhux notification biss - inkella ma tistax tapplika.

Jekk il-gvern irid joħroġha by tender jew bis-subbasta, għandu joħroġ outlined permit ħalli ħadd ma jkun jista' jikkaparra l-proprjeta` tal-poplu billi joħroġ bi proġett, iġib lin-nies jgħidu kemm hu tajjeb dak il-proġett, jieħu l-permessi ukoll u jġib lill- gvern dahru mal-ħajt tant li jġiegħlu jagħtihielu kważi bil-kondizzjonijiet li jkun irid hu.

Dawn l-affarijiet m'humiex sewwa!

Mr Speaker, jekk verament irridu li f'dan il-qasam ikun hemm ċertu trasparenza, hemm bżonn li nduru dawra sewwa miegħu u la ġiet l- opportunita`, għandna neħduha.

Iktar milli nikkritika, nixtieq li l- ministru japprezza li qed nipprova nagħmel suġġerimenti li nixtieq narahom infilzati u mdaħħlin fil-liġi.

Filwaqt li napprezza l-intenzjonijiet tajba ta' kulħadd ma nistax nafda l-intenzjonijiet tagħhom ta' xi ħadd li lanqas naf min hu.

It-tliet kollegi li qed nara faċċata huma avukati u jafu kemm saru liġijiet li wieħed ħaseb li se jiġu interpretati b'tali mod u saħansitra jkun hawn qbil tal-Parlament li se jiġu interpretati b'dak il-mod, imbagħad ġew interpretati skond il-persuna li tkun.

Kultant ikun diffiċli meta torbot b'liġi, aħseb u ara meta torbot biss bl-intenzjonijiet tajba li wieħed ikollu f'moħħu!

Għalhekk qiegħed nitlob li nieqfu fuq din il-liġi biex nieħdu l-opportunita` li nagħmlu l-emendi li hemm bżonn isiru.

Il- proċedura għandha tiġi stabbilita b'regolamenti ħalli kulħadd ikun jaf kif inhi.

Iktar ma n-nies ikunu ċerti mill-proċedura kif inhi, iktar ikollhom joqogħdu għaliha.

Jekk ikun hemm biss regolamenti dak li jkun jista' jgħid li l-ministru f'dan il-każ jista' jbiddel u joħroġ regolament ġdid.

Jien naf nies li meta kienu ta' ċertu eta` kienu jaħsbuha mod u kellhom qalbhom tad-deheb u jekk kien ikollhom Lm1 kienu jaqsmuha ma' għaxra u jibqagħlhom 10c huma, imma meta nbiddlu ċ-ċirkostanzi sabu ruħhom differenti.

Dik hija l-ħajja.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Akar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, din m'hijiex liġi kontenzjuża u ċertament li piu' o meno kulħadd jaqbel ma' l-għan tagħha li huwa biex jiffaċilita x-xogħol amministrattiv tat-trasferiment tal-proprjeta` bi kwalunkwe titolu min-naħa tal-lands department, primarjament li jkun b'irkant sabiex jiġi żgurat l-aħjar introjtu u rikavat għall-gvern.

Meta jsiru trasferimenti ta' artijiet tal-gvern - salv trasferiment ta' proprjeta` għal skopijiet soċjali, kemm dawk li jsiru min-naħa tal-housing department, il-kirjiet, kif ukoll mill-awtorita` tad-djar għax hemmhekk għandek il-konsiderazzjonijiet soċjali li ċertament jibqgħu importanti u neċessarji - wieħed irid joqgħod attent li filwaqt li joħloq sens ta' fairness u ekwita` skond iċ-ċirkostanzi partikolari, irid dejjem jassigura l-aħjar introjtu għall-gvern.

Għall-benefiċċju ta' min qed jismagħna - u hawn jikkoreġini l-ministru jekk m'iniex preċiż - l-prassi fit-trasferiment ta' kwalunkwe art li hija proprjeta` tiegħu, il-gvern huwa obbligat li jittrasferixxi billi joħroġ tender pubblika bir-regolamenti ta' dik it-tender magħrufa minn kulħadd, ħalli l-gvern dejjem jipprova jassigura l-aħjar offerta fiċ-ċirkostanzi partikolari u l-aqwa rikavat.

Huwa fid-dawl ta' dawn l-għanijiet li rridu nikkonsidraw dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna li qed jemenda Kapitlu 268 tal-liġijiet tagħna.

Għaldaqstant fil-ftit minuti li għandi xtaqt nitlob kjarifika dwar xi punti ħalli l-ministru jkun jista' jirrispondini fil-winding up.

Klawsola 3 ta' l-abbozz ta' liġi qed iddaħħal skeda ġdida u f'partita 3 qed jingħad li art tal-gvern tkun tista' tinbiegħ jew id-dirett dominju perpetwu jew temporanju - dak li ngħidulu ċens temporanju jew ċens perpetwu - li jkun jiggrava din l-art jista' jinbiegħ kemm-il darba din tkun tikkonsisti f'appartamenti jew djar u l-persuna li jifdi dak iċ-ċens ikun qed jgħix fihom bħala residenza tiegħu.

Jien fhimt li din se tiġi adottata bħala policy.

Fil-prattika diġa` qed titħaddem.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li min kellu biċċa art b'ċens temporanju fuqha, żviluppaha u għamel blokk appartamenti, dawk l-individual owners li jidħlu u jakkwistaw ċens temporanju, imbagħad ikunu jistgħu jixtru mingħand il-gvern id-dirett dominju u s-sussegwenti proprjeta`.

Nixtieq inkun naf jekk iniex nifhem tajjeb.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Mangion.

ONOR.

TONIO BORG: Kważi kif qed jgħid hu, fis-sens li dan jagħti dritt lill-gvern.

Jiġifieri wara li tgħaddi din il-liġi, ma jistax jiġi xi ħadd u jgħid li għandu ċ-ċens tiegħu u għandu d-dritt jifdih.

Din tagħti dritt lill-gvern biex hu jbigħ mingħajr il-bżonn tat-tender.

S'issa ħarġet skema fuq il-proprjeta` tal-joint office fuq kollox u għar-rigward tal-proprjeta` tal-lands department ħarġet skema biex ikunu jistgħu jifduha minn issa.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Bażikament qegħdin ngħidu li din qisha policy pubblika tal-gvern u jekk issa wieħed japplika biex jiġi kkonsidrat, se tkun iktar faċli għall-gvern li jmexxi amministrattivament sabiex effettivament isir il-fidi u l-akkwist tal-proprjeta`.

Ovvjament ikun dejjem il-gvern li jiddetermina u jippubblika l-kondizzjonijiet.

Allura f'dan ir-rigward tajjeb li l-gvern jieħu konjizzjoni tat-tip ta' ċens temporanju li jkun qiegħed jinfeda għaliex altru jkollok post li jkun qiegħed f'lokalita' bil-valur tiegħu li jkun "X" u altru li jkollok proprjeta' f'lokalita' oħra li l-valur tagħha jkun "X" plus hundred.

Naħseb li f'dawn it-tip ta' każijiet irid ikun hemm konsiderazzjoni min- naħa tal-gvern.

Barra minn hekk, għandna wkoll taħt it-trasferiment b'titlu ta' enfetewsi.

Il-gvern qed jgħid li dawk li għandhom permessi ta' kiosks li huma approvati mill-planning authority u li kienu saru qabel is-sena 1996 jistgħu japplikaw sabiex jieħdu ċens għal fixed kiosks biex jingħataw b'ċens għal 25 sena.

Ovvjament ladarba din il-proprjeta' li tkun tal-gvern se tagħtihielu b'ċens, dan se jkun jista' jittrasferiha.

Hawnhekk qed nitkellmu għal skopijiet kummerċjali u kulmin jiddilja kummerċjalment fil- privat jaf li jrid iħallas il-prezzijiet tas-suq għaliex huwa s-suq huwa li jiddetermina l-prezz.

Għalhekk is-suġġeriment tiegħi huwa li meta tiġi l-approvazzjoni tkun inbuilt fil-kuntratti ta' enfitewsi, jiġifieri meta jiġi d-dritt li jitrasferixxi għaliex dan id-dritt ikollok tagħtihulu, bħalma tagħtih id- dritt li jista' jippotekah u li jista' jużah sabiex ikabbar in-negozju tiegħu, għandu jkun iffissat ammont a priori min-naħa tal-gvern.

Jiġifieri t-trasferiment tkun tista' tagħmlu bil-patt li tħallas dik is-somma flus li tkun ġiet stabbilita.

Din m'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn għaliex il- housing authority timponi din il-ħaġa fuq id-djar ukoll.

Jien qed ngħid li huwa aktar importanti li f'oqsma kummerċjali, fejn il-gvern qed jagħti biċċa art lil xi ħadd b'ċens għal 25 sena, u fejn allura qed tagħtih il- faċilita' li jagħmel il-kummerċ u jibbenefika minn dik l-art, fl-opinjoni tiegħi naħseb li rridu dejjem inżommu d-dritt li l-gvern jibbenefika wkoll minn dak il-lat ta' kummerċ jew negozju li l-utilista jkun qed jagħmel minn fuq dik l-art.

It-tielet punt li xtaqt inqanqal huwa rigward it-trasferiment tal-kirjiet.

U proprju xtaqt nagħmel riferenza għall-abbozz fejn jitkellem dwar xi ħadd li jkun bin-negozju, irawwem lil xi ħadd mill-familja tiegħu fih u mbagħad jgħaddihulu.

Huwa tajjeb li ċċarajna din il-policy għaliex li wieħed jgħaddi n-negozju tiegħu lill-familjari tiegħu sabiex ikomplu l-ħidma tiegħu hija xi ħaġa ekwa.

F'dan ir-rigward, jista' l-gvern jikkonsidra l- fatt fejn persuna li tkun waslet għall-eta' tal-pensjoni - u hawnhekk qed insemmu l-eta' ta' 61 sena, avolja bħalissa qed jissemmew ħafna etajiet tal- pensjoni u dawn ivarjaw skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-white paper - tingħata faċilita' li dik il-persuna tkun tista' titrasferixxi d-drittijiet fuq l-allokazzjoni li jkollu lil terzi persuni u mhux lill-familjari tiegħu?

Dan qed ngħidu peress li għall-familjari ta' din il-persuna l- ammont li bih togħla l-kera hija ffissata bil-liġi.

Allura f'każ li wieħed jingħata l-faċilita' li jkun jista' jittrasferixxi, nistgħux nikkonstataw - naf li dawn l-approvals jingħataw mil-lands - li l-kera, per eżempju, togħla skond ir-rata kummerċjali?

Jikkonsidra l-gvern li jfassal xi forma ta' policy ġenerali f'dan ir-rigward?

Dan fid-dawl tal-fatt li ġieli jkun hemm talbiet għat-trasferiment ta' proprjeta' jew inkella trasferiment ta' drittijiet ta' allokazzjoni sabiex jiġu ffissati xi premiums kif ukoll reviżjoni sostanzjali tal-kera.

Dan qed ngħidu sabiex jiġu in line maż- żmenijiet kummerċjali.

Taħt paragrafu (h) qed ngħidu wkoll dak li spjega l-ministru fejn qed jgħid li jista' jerġa' jiġi mġedded.

Pero' l-liġi tgħid li "for a rent which is fixed again".

Naħseb li skond kif esprima l-ministru l-ħsieb huwa li l- kera tiġi ffissata skond ir-rati kummerċjali viġenti dakinhar tat-tiġdid.

Jien naħseb li jkun tajjeb li meta ngħidu ''for a rent which is fixed again'' nistipulaw b'mod ċar li tkun iffissata u awmentata skond ir-rati kurrenti.

Dan sabiex inkunu ċari li l-fissazzjoni tal-kera fit-tiġdid, fejn qed nagħtu d-dritt tat-tiġdid u s-security of tenure, ikun hemm ukoll li l-kera tiġi ffissata taħt ir-rati kummerċjali viġenti dakinhar ta' l- estensjoni.

Dan għandu jsir fl-interess tal-gvern u tal-fisku pubbliku.

Għalhekk jien qed ngħid li l-ħsieb tal-ministru u l-ħsieb tal-gvern għandhom jiġu ċċarati u jiġu aktar iffissati għal dan l-iskop.

Mr Speaker, niġi issa għal klawsola 12 u xtaqt nagħmel mistoqsija għar- rigward ta' transfer of land on the seashore.

Fuq din il-ħaġa naħseb li rridu noqogħdu daqsxejn attenti għaliex is-seashore huwa lok pubbliku u l- istess pubbliku jħoss li għandu jkollu aċċess mill-aktar miftuħ għalih.

Issa hawnhekk qed jiġi stipulat li f'każ li jkun hemm siting of a caravan on the seashore, dan jista' jiġi trasferit b'kera għal mhux aktar minn għaxar snin u b'kera li ma tkunx anqas minn Lm40 fis-sena.

Li rrid ngħid jien huwa li site għal caravan ħdejn il-baħar m'hijiex xi ħaġa ta' social housing jew xi neċessita' assoluta u fil-fehma tiegħi, biċċa art ħdejn il- baħar ċertament għandha valur ħafna ogħla minn Lm40 fis-sena Għalhekk inħoss li fl-interess tal-fisku pubbliku dan l-ammont minimu għandu jerġa' jiġi kkonsidrat.

Jekk jeżistu każijiet partikolari ta' kmamar jew caravans li hemm ċertu problemi dwarhom, tkun xi ħaġa tajba li nistabbilixxu l-minimu bħala prinċipju u jekk hemm xi eċċezzjoni, għandha tingħata eżenzjoni għal dik l- eċċezzjoni partikolari għaliex li tikri site għal caravan b'ammont ta' mhux anqas minn Lm40 fis-sena , naħseb li huwa redikolu.

Il-ministru semma l-kmamar li hemm fl-Għadira, iżda daqsi jaf li għalkemm ma jistgħux isiru trasferimenti b'mod legali minħabba l-encroachment conditions li għandhom, pero' xorta waħda jsiru trasferimenti kbar fuq dawk il-kmamar.

Dawn isiru fuq l-idejn u bil-moħbi, jirranġaw bejniethom u jitħallsu eluf ta' liri għal trasferiment minn kamra għal oħra sabiex ikun jista' jidħol inkwilin ieħor.

Allura tajjeb li dawn il-policies niċċarawhom u niffissaw minimu ta' income għall-gvern u jingħata d-dritt li f'dawk l-għaxar snin jista' jsir trasferiment imma ma' kull trasferiment il-kera togħla jew inkella jitħallas premium lill-gvern.

Fl-aħħar mill-aħħar dan li qed nissuġġerixxu huwa fl-interess tal-fisku.

Min qed jingħata din il- faċilita' ma tingħatalux għal skop ta' kummerċ għaliex min irid jikkummerċja ma jagħmilx dan b'art pubblika, imma għandu jikkummerċja f'suq miftuħ privat tal-kummerċ.

Mr Speaker, dawk kienu l-punti li ridt inqanqal li kienu kollha mmirati fid- dawl li huwa l-obbligu tagħna li mhux biss nagħmlu n-negozju u t- trasferiment tal-proprjeta' u d-drittijiet tal-proprjeta' li jkollu l-gvern bl-aktar mod miftuħ u trasparenti ħalli kulħadd ikun jaf x'inhuma l- kondizzjonijiet, iżda huwa importanti wkoll li nassiguraw li f'kull trasferiment ieħor - b'eċċezzjoni tal-każijiet soċjali - id-dħul massimu tal-gvern u tal-fisku jkun assigurat kemm bħala premium kif ukoll bħala kirjiet jew ċnus.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, il-liġi li għandna quddiemna llum tifforma parti minn sensiela ta' liġijiet li suppost jipproteġu l-art tal- gvern - art li wara kollox hija pubblika – u fl-istess ħin ikun hemm introjtu xieraq minn din l-art pubblika u l-mod ta' kif jitqassmu dawn l- artijiet ikun wieħed ġust.

Pero' apparti minn dan , hemm obbligi oħra li wieħed irid iqis, fosthom li wieħed jara l-interessi taċ-ċittadini, aktar u aktar meta l-proprjeta' tkun taċ-ċittadini, kif appuntu qed nagħmlu hawnhekk.

Jien ma nistax nifhem kif minkejja li ngħaddu diversi liġijiet li suppost ikunu aktar ġusti ħalli ma jkunx hemm spekulazzjonijiet, qed nispiċċaw li kull darba niġu f'dan il-Parlament u noqogħdu nsemmu każijiet ta' spekulazzjoni fuq art tal-gvern!

Għalkemm waqqafna l-Kumitat tal-Verifika, xorta waħda jirriżulta biċ-ċar li l-abbużi qed ikomplu jseħħu!

Il-liġijiet isiru iżda l-abbużi jsiru wkoll u jibqgħu jsiru!

Minkejja li nagħmlu l-liġijiet, jibqa' l-fatt li r- rieda ta' min jiggverna tħoll u torbot jekk l-affarijiet isirux tajjeb jew le.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex jekk wieħed jara l-proprjeta' tal- gvern li ħarġet b'tender, jiġifieri dik il-proprjeta' tal-gvern li tqassmet b'mod ġust u l-gvern daħħal il-valur tagħha kif suppost, xorta waħda ssib li kien hemm każijiet fejn art mhux talli kienet okkupata minn xi ħadd b'mod illegali, talli mbagħad xtara din l-art bi flus li żgur kienet tiswihom, pero' ma tteħditx in konsiderazzjoni li jintalab iħallas ta' kemm ilu juża din l-art tal-poplu bir-riżultat li l-poplu tilef mill-introjtu fuq dik il-proprjeta'.

Kien hemm każijiet oħra fejn ingħatat art sabiex isir ċertu żvilupp fuqha li suppost kellu jgawdi minnu l-poplu, bħal, per eżempju, il-proġett tal- Kottonera.

U qed nirriferi b'mod partikolari għal dik l-area fejn suppost kellha tiġi hotel.

Pero' l-ammont ta' flus li l-gvern ħa ta' din l-art kien ammont żgħir, aktar u aktar meta tara li min ħa l-art spekulaha għaliex għaddiha lil ħaddieħor b'eluf kbar ta' liri.

Għalhekk meta tara dawn l-abbużi ma tistax tgħid li l-affarijiet mexjin sew jew li għamilna liġijiet li suppost qed jipproteġu kontra dawn l-abbużi!

M'iniex qed nivvinta għax dawn huma affarijiet li jista' jarahom kulħadd.

U hawnhekk nixtieq nistaqsi: Min gawda minn din l-art?

Gawda min ħa l-art għaliex għamel il-miljuni minnha.

Il-ħaddiema mit-tieni distrett żgur li ma ħadmux fuq il-bini ta' l-appartamenti fil-proġett tal-Kottonera, allavolja ġew imwiegħda dan kollu.

Dan il-bini sar b'detriment għaċ-ċittadini tal-Kottonera u qed ngħid b'detriment mhux għax ma nħolqux impjiegi iżda għaliex dan il-bini okkupa area li żgur ma tmurx tajjeb mas-swar u mal-bini storiku li hemm f'dawk l- inħawi.

Imma l-gvern ġie jaqa' u jqum u baqa' jinsisti - allavolja kien hemm żmien meta l-Prim Minsitru kien qal li dan il-bini qisu xi dagħwa - li fil-Kottonera għandna xi rigal għaliex inbena dak il-bini.

Il-verita' hi li dan huwa monstru li qed ikerrah l-akwati u l-bini storiku ta' dan il- post. Barra minn hekk, il-kondizzjonijiet li jirregolaw il-mod ta' kif kellu jsir dan il-bini sabiex jiġu mħarsa ċ-ċittadini tal-madwar, qed jinkisru għad-detriment taċ-ċittadini.

Issa ma rridux ninsew li dawn iċ- ċittadini ġew imwiegħda li se jsir belveder fuq dan il-bini u tgħidx kemm saru stampi sbieħ u qalu li mhux se jgħattu lin-nies tal-Birgu, biex imbagħad kien hemm numru sostanzjali ta' residenti li tgħattew.

Fuq kollox jien ma nafx x'belveder hu għaliex meta titla' fuq il-bejt u tittawwal ħlief tankijiet ta' l-ilma, airconditioners u pajpijiet ma tarax!

Safejn naf jien dawn ma kenux parti mill-pjan tal-belveder!

Ma nistax nifhem kif proprjeta' tal-poplu ngħatat lil xi ħadd biex jiżviluppaha u minkejja li saru ċerti kondizzjonijiet ħalli jiġu protetti ċ-ċittadini, spiċċajna li l-aktar li marru minn taħt kienu ċ-ċittadini ta' Malta u Għawdex għaliex din l-art ingħatat bi ftit flus u min ħadha għamel il-miljuni minn fuqha.

Jekk kien hemm veduta sabiħa, din qed igawdiha l- barrani u l-ftit Maltin li setgħu jgawduha għaliex bi dritt kienu joqogħodu hemmhekk, issa tħassritilhom il-veduta tagħhom.

Għalkemm qed nitkellmu fuq l-artijiet, nixtieq nitlob lill-MEPA sabiex tindaga dawn l-irregolaritajiet u fejn ma sarx skond il-permessi.

Jien niftakarhom il-permessi li kienu għaddew u kif ġie spjegat il-belveder u nitlob lill-MEPA sabiex tara fejn huwa illegali u pubblikament tgħid x'inhuma dawn l-illegalitajiet u tieħu l- passi meħtieġa.

F'din il-biċċa art fejn hemm ir-regatta tal-Birgu u nbnew dawn l-appartamenti, suppost kellha ssir slipway imma mhux talli ma saritx slipway talli dik il-biċċa art qed tintuża għall-parking.

Issa suppost taħt il-bini stess ta' l-appartamenti kellu jkun hemm parking biżżejjed għalih.

Pero' spiċċajna li l-gvern tahom ukoll dik l-art sabiex jagħmlu parking!

U nixtieq nistaqsi għaliex m'iniex ċert fuqh, jekk iċ- ċittadini li ma jkollhomx appartamenti hemmhekk humiex intitolati li jipparkjaw f'dik l-area?

Hemm xnigħat li l-parking huwa biss għal dawk li għandhom xi appartament hemmhekk!

Dawn x'affarijiet huma!

Jekk din hija art tal-poplu, kif nistgħu nċaħħduh minnha u nagħtu d- drittijiet lil ħaddieħor?

Fil-kondizzjonijiet tal-bini supost kien hemm imniżżel li kellu jkun hemm spazju għall-parking taħt il-bini ta' dawn l- appartamenti!

Għalkemm f'pajjiżna għandna liġijiet li jħarsu dawn l-abbużi, pero', kif diġa' għidt, trid tkun ir-rieda ta' min qiegħed jiggverna li jara li jipproteġi liċ-ċittadini kollha u jara li ċ-ċittadin jieħu dak li ħaqqu bis-serjeta'.

Semmejt il-proġett tal-Kottonera b'intenzjoni għaliex kien hawn min ftaħar b'dan il-proġett u u qal li ġab żvilupp lejn in-naħa tal-Kottonera!

Jien ngħid li mhux tallli ma ġab l-ebda żvilupp, talli ġab problemi biss miegħu għaliex ħadilna l-ispazju li kien hemm għaliex kif kulħadd jaf fil- Kottonera ma tantx għandna spazju.

Għal dak li jirrigarda l-impjiegi minn dan il-proġett, tista' tgħid li ma tantx offra impjiegi lin-nies tal- Kottonera.

Dan il-proġett suppost kellu jkollu impatt soċjo-ekonomiku fuq in-nies tal-Kottonera pero' spiċċajna f'sitwazzjoni li dan il-gvern minflok ipproteġa liċ-ċittadin u l-art tiegħu, ipproteġa lis-sinjur, lill- iżviluppatur u lill-ispekulatur.

Inutli li nressqu liġi bħal din quddiem il-Parlament u nżidu l- kondizzjonijiet jekk fir-realta' ma jkunx hemm ir-rieda min-naħa tal-gvern li jħares liċ-ċittadin, jara li l-poplu jieħu flus xierqa minn dik il- proprjeta' u li l-affarijiet isiru b'mod trasparenti.

X'inhu l-iskop li nagħmlu liġijiet bħal dawn jekk inħallu l-loopholes biex l-abbużi jibqgħu jsiru?

Mr Speaker, naħseb li wasal iż-żmien li l-affarijiet jibdew jittieħdu bis- serjeta' u ċ-ċittadini jiġu protetta meta jsir ċertu żvilupp li ma jkunx se jħalli effett pożittiv fuqhom.

Mr Speaker, jiena naf li kien hemm min kien interessat li jiżviluppa l- areas ta' madwar is-swar għal skop turistiku.

Pero' naf fiċ-ċert li hemm nies min-naħa tal-gvern li mhux qed iħallu dan l-iżvilupp iseħħ minħabba li hemm areas partikolari li huma okkupati minn xi ħadd Nazzjonalist magħruf u dan qed jagħmel l-oġġezzjonijiet tiegħu.

Għalhekk dan il- proġett ma jistax isir!

Allura m'hu veru xejn li jridu jipproteġu liċ- ċittadin għax il-verita' hi li jridu jipproteġu lill-individwu li qed jokkupa dik l-art.

Għaliex dan l-iżvilupp li minnu jistgħu jgawdu l- maġġoranza taċ-ċittadini Maltin għaliex jista' jħalli ċertu introjtu u jgawdu minnu wkoll it-turisti li jkunu jistgħu jiġu jaraw u jduru mas- swar, ma jsirx?!

Nispera li hawn min qed jifhimni u m'iniex qed inpaċpaċ fl-arja!

Jiena naf b'ċerti affarijiet li hemm għaddejjin u tajjeb li wieħed jarahom dawn l-affarijiet.

Minkejja li din hija liġi pożittiva, ħassejt li għandi nqajjem dawn l-ilmenti biex inkunu nafu l-uġigħ li qed iħossu n- nies tal-Kottonera, b'mod speċjali r-residenti tal-Birgu għax minkejja l- ftaħir kollu li sar dawn ma ħadu xejn ħlief tbatija u tilfu wkoll mid- drittijiet tagħhom.

Issa ħadd m'hu qed jagħti kashom u fil-fehma tiegħi, dan m'huwiex sewwa.

Minkejja li diġa' sar l-iżball, nispera li l-MEPA tinvestiga dawn l-affarijiet ħalli tara li qed isiru b'mod sewwa u li d- drittijiet taċ-ċittadini qed jiġu mħarsa.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Stefan Bountempo.

ONOR.

STEFAN BOUNTEMPO: Mr Speaker, il-liġi li għandna quddiemna llum qed temenda l-Att dwar it-trasferiment ta' artijiet tal-gvern u l-għan tagħha huwa li jiffaċilita t-trasferiment bl-irkant ta' artijiet tal-gvern u jiġu żgurati l-aħjar profitti li jistgħu jsiru.

Jiena naqbel perfettament ma' dan l-iskop għaliex hija xi ħaġa tajba li fejn nistgħu nieħdu l-maximum minn xi ħaġa neħduha.

Pero' fl-istess ħin ngħid ukoll li rridu noqogħdu attenti mill-assi tal-poplu Malti u Għawdxi.

Jien ħadt gost nisma' lill-Viċi Prim Ministru jitkellem fuq id-diversi metodi ta' kif jistgħu jiġu trasferiti l-artijiet tal-gvern, fosthom it- trasferiment ta' artijiet b'riżoluzzjoni li tgħaddi minn dan il-Parlament, il-metodu tat-tendering u llum għandna l-metodu ta' l-irkant.

Dan huwa ħsieb li naqbel miegħu perfettament, pero' f'dan l-istadju nixtieq nagħmel xi domandi.

Min se jgħid kif għandha tgħaddi l-art b'irkant?

Għaliex toħroġ b'irkant u mhux b'tender?

Jew għaliex b'riżoluzzjoni u mhux b'tender?

Jien inħoss li tkun ħaġa tajba kieku l-gvern iħares lejn x'jagħmlu pajjiżi barranin u jwaqqaf dak li jissejjaħ the property disposal office li jkun jista' jirregola l-metodu ta' bejgħ ta' proprjeta'.

Sieħbi l-Onor.

Joe Mizzi semma l-proġett tal-Kottonera u jekk m'aħniex se nkunu trasparenti fl-affarijiet li nagħmlu se jkollna ħafna kritika.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Charles Mangion, aħna qegħdin hawnhekk sabiex ħaġa li tkun tajba, fejn ikun possibbli nipprovaw intejbuha.

Għalhekk qed nipproponi li jitwaqqaf property disposal office li jkun jista' jistabbilixxi t-tip ta' policy li tiġi adottata meta titqassam proprjeta'.

Ma naħsibx li jagħmel sens li xi ħadd jisbaħ filgħodu u jgħid li t-tali site se tingħata b'tender!

Għandu jkun hemm xi ħaġa bil-miktub ħalli l-poplu jkun jaf x'metodu ntuża biex ingħatat dik l-art.

Issemmew l- encroachments u l-kafeteriji bl-imwejjed.

Dawn huma affarijiet tajbin pero' tajjeb li jkun hemm xi metodu jew xi sistema bil-miktub ħalli l- gvern tal-ġurnata ma jiġix ikkritikat.

Jien nissuġġerixxi li dan il- property disposal office jkun mmexxi minn xi avukat anzjan jew xi retired judge u miegħu jkollu periti, rappreżentanti mid-dipariment ta' l-artijiet u rappreżentanti mill-ministeru tal-finanzi għaliex fl-aħħar mill-aħħar dawn huma assi li jiswew il-flus u allura huwa importanti li jkun hemm it- trasparenza fit-tmexxija tagħhom.

Mr Speaker, sal-lum art tal-gvern tiġi trasferita jew wara li tgħaddi riżoluzzjoni minn din il-Kamra jew b'sistema ta' tendering.

F'dan il-każ art jew proprjeta' tidher fuq il-gazzetta tal-gvern, dak li jkun jagħti bid bond, iħallas somma flus li tkun tiddependi fuq il-valur ta' l-art in kwestjoni, imbagħad tasal dik il-ġurnata fejn tinfetaħ il-kaxxa u l-art tingħata lil min jagħmel l-aħjar offerta.

Illum qed nitkellmu wkoll fuq l-irkant pubbliku.

Dan huwa irkant ta' l- assi tal-poplu u għalhekk ikun xieraq li nkunu nafu ħafna aktar dettalji dwaru għaliex s'issa għad m'għandna dettalji ta' xejn fuqu u għalhekk tajjeb li nistaqsi xi domandi wkoll.

Min se jkun l-irkantatur?

Min se jorganizza dawn l-irkanti?

Se jkun id-dipartiment ta' l-artijiet li jorganizzahom?

Illum nafu li jeżistu degrees għal persuni li jorganizzaw l- irkanti.

Jiġifieri tkun xi ħaġa tajba li nkunu nafu x'tip ta' persuna se tkun l-irkantatur.

Tajjeb li nkunu nafu wkoll jekk dan l-irkantatur hux se jkun imqabbad mill-gvern jew minn xi ħadd fiċ-ċivil jew hux se jkun irkantatur li se jitqabbad privatament biex jorganizza l-irkant?

Fejn se jsiru dawn l-irkanti?

Fid-dipartiment ta' l-artijiet?

Dawn huma domandi li tibda tistaqsi meta tkun qed taqra dan l-abbozz li għandna quddiemna.

Domanda oħra li jiena ċert li ċ-ċittadin jistaqsi hija: Min jista' japplika biex jipparteċipa f'dan l-irkant?

(Interruzzjonijiet) Kulħadd jista'.

Jiġifieri ċittadin ordinarju li lanqas għandu għaxja ta' lejla jista' jaqbad jitfa' offerta, imur fejn se jsir l-irkant u jaqbad jgħolli jdejh biex jixtri?

Jekk wara jirriżulta li dan lanqas għandu sold, x'se jiġri?

Se jeħel xi penali u l-art tingħata lit-tieni l-akbar offerent?

In-nies li se jieħdu sehem fl-irkant se jħallsu xi bid bond kif jagħmlu fil- preżent meta toħroġ tender?

X'metodi ta' pagamenti se jintużaw?

Ħafna drabi jekk tidentifika li tixtieq tagħmel proġett, id-dipartiment tal-lands jitolbok biex iġġib il-permessi meħtieġa u ladarba joħorġu l-permessi, ix- xogħol isir b'tenders.

Issa jekk nibdew nagħżlu li dawn l-affarijiet imorru għall-irkant, id-dipartiment ta' l-artijiet se jgħid lil dawn in-nies biex japplikaw individwalment jew japplikaw il- lands department?

Jiena nissuġġerixxi wkoll li dawn l-affarijiet ikunu fuq l-internet kif jiġri barra minn Malta.

Huwa tajjeb li nixtru l-gazzetta tal-gvern, imma fl- istess ħin huwa tajjeb li mill-kumdita' ta' darna stess inkunu nafu li l- gvern ħareġ xi sites għall-bejgħ.

Illum hemm diversi metodi kif bniedem jista' jitfa' l-offerta tiegħu f'irkant u jien nissuġġerixxi li bħalma jsir barra minn Malta, għandu jsir dak li jissejjaħ online auction.

Dan li qegħdin niddiskutu llum huwa pass pożittiv 'il quddiem u jista' jiġi mtejjeb permezz tat-teknoloġija.

Wara kollox iżjed ma nagħmluha komda għan- nies aktar ikun ta' gwadann għall-gvern.

Nagħlaq billi ngħid li nixtieq inkun naf x'inhi l-politika tal-gvern f'dan il-qasam.

Il-gvern se jibqa' juża l-istess metodu fejn jidħlu dawn l- artijiet ta' l-istat li għandhom valur, jiġifieri se jibqa' joħroġhom fuq il-gazzetta tal-gvern jew għandu xi politika kif jiġri barra minn Malta bħall-Ingilterra, fejn ikun hemm aġenziji privati mqabbdin min-naħa ta' l- istat li jgħidu liema proprjeta' tkun se tingħata b'irkant fix-xhur li jkunu ġejjin?

Nixtieq li fil-winding up il-Viċi Prim Ministru jirrispondi għal xi wħud minn dawn id-domandi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nibda l-winding up fuq din il-liġi billi l- ewwelnett ngħid li napprezza l-mod kif sar id-dibattitu.

Jidher li hemm qbil li nintroduċu dan il-metodu ġdid tal-bejgħ bl-irkant u għaliex antiċipajt ċerti domandi li jistgħu jsiru, jiena semmejt liema huma dawk il- każijiet fejn mhux se jkun possibbli li wieħed jagħmel il-bejgħ bl-irkant.

Jien qed ngħid li m'għandux ikun hemm bejgħ bl-irkant f'każijiet ta' wirt storiku, każijiet ta' green areas u każijiet ta' art agrikola anke jekk tkun ġewwa development area.

Issemmew diversi punti prattiċi u napprezza ħafna l-punti li tqajmu mill- Onor. Buontempo dwar kif se taħdem is-sistema tal-bejgħ bl-irkant.

Kien hemm ukoll xi ħadd li staqsa jekk hux se jibqa' jkun hemm ir-right of first refusal.

Din iddiskutejniha mad-direttur ġenerali u mad-diretturi l- oħrajn tal-lands department u rrid ngħid li r-right of refusals irridu naqsmuhom fi tnejn għaliex hemm ir-right of first refusal li l-gvern jintrabat li jagħti qabel ma joħroġ it-tender.

U se nerġa' nsemmi l- eżempju żgħir li tajt fl-introduzzjoni tad-diskors tiegħi.

Nagħtu każ hemm ħanut il-Belt okkupat minn inkwilin u l-inkwilin jitlob li jixtri l-ħanut.

F'dak il-każ aħna ma nbigħux il-ħanut soġġett tal-kirja għax inkella l- prezz ikun baxx u ma jġibx il-valur tiegħu.

Allura l-gvern jitlob lill- inkwilin jirrinunzja għad-dritt tal-kirja u jinħareġ b'tender pero' l- inkwilin jingħata r-right of first refusal.

B'dan il-metodu l-gvern iġib l- aħjar prezz tiegħu għax min se jmur jara l-ħanut se jarah vojt, freehold.

(Interruzzjonijiet) Hemm il-possibilita' li jitilfu, irid jikkalkula hu x'jaqbillu, pero' jingħata r-right of first refusal.

Naf li jeżisti r- riskju li jista' jkun hemm xi ħaddieħor li joffri iktar minn kemm jiflaħ hu imma din hija parti mill-periklu tat-tenders.

(Interruzzjonijiet) Jekk ma tagħmilx hekk, tispiċċa li ma jmurx bil-prezz veru tiegħu.

Ħafna drabi l-prezz ikun soġġettiv, jiġifieri jekk tħalli s-suq jiddeterminah se ġġib il-prezz mixtieq.

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid li f'dak il-każ ma joħroġx bl-irkant għaliex min kien jokkupa dak il-ħanut ingħata minn qabel ir-right of first refusal u allura f'dak il-każ ikun hemm is-sistema normali tal-lum li joħroġ b'tender.

Kultant issib każijiet ta' tenders fuq il-gazzetta tal-gvern fejn issib miktub li this property being offered on tender will be transferred subject to the right of first refusal in favour of third parties.

F'dawn il- każijiet fejn qed jiġi stabbilit minn qabel li hemm ir-right of first refusal qed ngħidu li m'għandux ikun hemm is-sistema ġdida ta' l-irkant.

Pero' f'affarijiet oħrajn jista' jkun li xi ħadd bis-sistema tal-lum, meta jitfa' l-offerta tiegħu, jitfa' talba għar-right of first refusal.

Ħalli nagħti eżempju.

Il-lands department għandu policy dwar meta jagħti r-right of first refusal.

Sal-lum meta xi ħadd jitfa' tender għal proprjeta' li tkun tmiss mal-proprjeta' tiegħu u din il-proprjeta' tkun se tinbiegħ mill- gvern, jingħata r-right of first refusal jekk il-proprjeta' tkun roqgħa żgħira ta' art li jista' jgħaqqadha mad-dar tiegħu.

Issa qed ngħidu li din il-proprjeta' tista' tinħareġ bl-irkant imbagħad jingħata r-right of first refusal lil din il-persuna.

Qegħdin ngħidu hekk ħalli ma jiġix eskluż mill- irkant kull każ fejn jista' jingħata r-right of first refusal, pero' jiġu esklużi biss dawn il-każi fejn bil-proċedura attwali r-right of first refusal jingħata.

L-Onor.

Buontempo qajjem punt tajjeb meta staqsa jekk aħniex se nippermettu li l-irkant ikun miftuħ għal kulħadd.

Bħala regola se jkun miftuħ għal kulħadd għax ma tistax tagħmel irkant u ċċaħħad lil xi ħadd milli jipparteċipa.

Mill-banda l-oħra ma rridux sistema li biha xi ħadd ikollu għal xi ħaddieħor u jmur għall-irkant għas-sempliċi gost u pjaċir li jgħolli l-prezz oltre dak li huwa raġjonevoli billi jibda jitfa' l-bids anke jekk ikun hemm ir-riskju li tiegħu tista' tkun l-ogħla u tgħidlu li jrid jixtriha.

Dawn huma affarijiet li jiġru anke f'pajjiżi kbar, aħseb u ara f'pajjizna!

Fl-antik is-sistema tat-tenders kienet issir b'dan il-mod imma mbagħad id-dipartiment ta' l-artijiet kien biddilha u qal li biex titfa' t-tender trid tagħmel bid bond li ġeneralment ikun perċentaġġ tal- valur li jkollu f'moħħu l-lands department u trid iġġib il-garanzija bankarja qabel ma titfa' t-tender.

Aħna qed nistudjaw kif se nżewġu dawn iż-żewġ affarijiet flimkien, jiġifieri jkun hemm il-bid bond fis-sistema ta' l-irkant u tinħoloq sistema li biha jkun jista' jagħmel l-offerta biss dak li jkollu xi forma ta' garanzija li jekk tkun tiegħu l-ogħla offerta allura jkun obbligat li jersaq għall-kuntratt inkella jitlef il-garanzija bankarja.

Dan kollu qed nagħmluh proprju sabiex nevitaw l-abbuż.

Jiena naħseb li s-sistema li għandna llum għat-tenders nistgħu nagħmluha għall-każijiet ta' l-irkant pero' m'għandix dubju li mħaddma b'ċertu għaqal din is-sistema se tirnexxi.

Bilforsi irridu nagħtu xi forma ta' diskrezzjoni lid-dipartiment u jiena nfakkar lill-Onor.

Buontempo u lill- Kamra kollha li l-lands department illum tbiddel.

Qabel kien hemm biss il- kummissarju ta' l-artijiet, imbagħad fl-1997 inqasam f'żewġ dipartimenti, il-lands department u l-estate management department li xogħlu huwa proprju kif iġib l-aħjar introjtu għall-gvern mill-proprjeta' li għandu u li hija l- akbar asset tiegħu.

Barra minn hekk, fuq dawn iż-żewġ dipartimenti ħloqna d- direttorat ġenerali.

Jiġifieri ma jidhirlix li għandna bżonn nerġgħu nagħmlu unit ieħor.

Mr Speaker, liema proprjeta' se tiġi nkluża?

Jiena diġa' tajt lista tal- proprjeta' li m'hijiex se tiġi nkluża, fosthom il-bini storiku, proprjeta' fejn jingħata r-right of first refusal u residenzi li huma okkupati min- nies.

Jekk ir-residenza diġa' hija okkupata minn xi ħadd taħt kwalunke titolu, allura f'dak il-każ m'għandhiex toħroġ bl-irkant, pero' lanqas irrid neskludi r-residenzi li jistgħu joħorġu bl-irkant għaliex trid tara x'tip ta' residenza tkun.

Jekk post li huwa f'area fejn jista' jġib dħul tajjeb u li mhux se jiġi assenjat mill-housing - għaliex f'dan il-każ ngħadduh lill-housing - allura x'hemm ħazin li dik il-proprjeta' toħroġ bl- irkant ukoll?

Reċentement kien hemm residenza li riduha tnejn min-nies u ħarġet b'tender.

Li kieku saret b'irkant forsi kienet iġġib prezz aħjar.

Huwa proprju f'dawn is-sitwazzjonijiet fejn għandha tidħol l-abilita' tad- dipartiment li jagħraf liema huma dawk l-artijiet li jistgħu jirrendu.

Per eżempju, jeżistu artijiet agrikoli li huma parti mill-ischeme tal- bini.

Aħna hawnhekk qed nagħmluha ċara - issa jekk mhux bir-regolamenti jew bil-liġi għad irridu naraw - li meta hija kwestjoni ta' art, biex toħroġ bl-irkant trid tkun fl-ischeme u mhux barra mill-ischeme.

Madankollu, art fi scheme tista' tkun art li qed tinħadem minn bidwi.

Taħt l-iskema tal-qbiela aħna neskluduhom milli nagħtuhom qbiela ġodda, pero' hawn min għandu qbiela mill-antik u qiegħed fl-iskema.

Issa bil-policy ta' kif kienet sa ftit ilu l-bidwi għandu the right of first refusal meta tiġi biex tinbiegħ l-art.

Issa ġieli kien hemm estensjonijiet ta' artijiet li jqumu qrib il-miljun lira u allura min ikun interessat fl-art, mingħajr ma jkun qed jikser l-ebda liġi kien jiftiehem mal-bidwi, juża lill-bidwi bħala front, dak jieħu r-right of first refusal, joħroġlu l-flus hu u mbagħad jagħmlu t-trasferiment wara u jbigħuha ferm aktar minn kemm jixtruha.

Wara kollox dak huwa l-iskop li tixtri l-art; li tbigħha bi prezz akbar.

Aħna biddilna din il-policy u għidna li the right of first refusal lill- bidwi ma jingħatalux fuq l-art kollha imma jagħzel plot waħda u fuq dik il- plot partikolari jkun hemm the right of first refusal u mbagħad l-oħra tinbiegħ mingħajr ir-right of first refusal.

Alternattiva oħra tal-gvern hija li jbigħ l-art soġġetta għall-qbiela, imbagħad min jakkwista l-art, ġaladarba din tkun fl-ischeme jkun jista' faċilment jieħu l-art lura basta jħallas il-kumpens lill-bidwi.

Illum il-liġi hija ċara li meta tkun fl- ischeme u jkollok il-permessi tal-bini, tista' taqla' l-bidwi basta tħallsu għall-kumpens tiegħu.

U hawnhekk nixtieq niftaħ parentesi żgħira u ngħid li d-dħul tal-gvern mill-kirjiet żdied sostanzjalment din is-sena grazzi għal ċerti riformi li għamilna fir-rigward ta' ħwienet u fondi kummerċjali.

Żdied anke l-bejgħ ta' proprjeta' minħabba sistemi ġodda li qed jiġu ntrodotti pero' għad hemm lok għal titjib u partikolarment il-lok għal titjib huwa fil-każ ta' artijiet li mhux se jintużaw għal skop ta' housing u li jistgħu jintuzaw biex il-gvern iġib aktar flus li wara kollox kollha se jmorru għall-housing.

Per eżempju, jekk xi ħadd jgħidli li għandu jkun hemm housing estate f'San Pawl il-Baħar, jiena naqbel miegħu pero' għal dan il-għan m'għandniex nużaw prime sites fil-Qawra.

Meta art tista' tinbiegħ bi prezz għoli għax hija prime site - u bis-sistema ta' l- irkant nemmen li nistgħu nġibu ħafna aktar milli nistgħu nġibu għaliha llum – din mhux se nħalluha għall-housing.

Wara kollox il-flus li ġġib prime site imorru fil-fond konsolidat għax il-flus li jiġbor il-lands department ma jdaħħalhomx fil-housing authority imma jitpoġġew fil-kaxxa ta' Malta, imbagħad permezz tal-ministru tal-finanzi l-flus jitqassmu skond il- prioritajiet tal-pajjiz.

Dan qed ngħidu għax irrid inneħħi l-impressjoni ta' min forsi ma jaqbilx ma' dak li jagħmel il-gvern biex idaħħal aktar flus.

Il-flus li jdaħħal il-flus ma jtajjarhomx imma jużahom għall- pensjonijiet, għas-servizzi soċjali u għal skopijiet soċjali oħrajn bħalma huwa l-housing.

Kemm l-Onor.

Bountempo u kif ukoll l-Onor.

Brincat qajmu punt, f'kontest differenti, dwar ir-relazzjoni bejn il-lands department u l-MEPA f'każijiet ta' proprjeta'.

L-Onor.

Brincat qal li għandna nagħmlu emenda fil-liġi li ħadd ma jista' japplika għall-permessi fuq art tal-gvern mal-MEPA jekk ma jkollux il-permess tal-gvern.

Issa dan huwa punt li nista' nirribattih partikolarment fl-istadju ta' kumitat, pero' rridu noqogħdu ftit attenti.

Jiena kont fil-bord tal-MEPA fl-1992 fil-bidunett sakemm sirt ministru fl- 1995.

Fil-bidu l-MEPA kienet tirrikjedi prova tat-titolu fuq l-art li dak li jkun japplika għaliha u kienu qamu komplikazzjonijiet kbar minħabba din ir-regola mhux biss għaliex il-MEPA riedet toqgħod teżamina d-dokumenti legali sabiex tara jekk art hijiex ta' persuna jew le, imma għax nies li kien ikollhom lanżit kontra peruni oħra kienu jibdew jgħidu li dik l-art kienet tagħhom u kwestjonijiet bħal dawn.

Kważi kienet saret ħaġa komda li jekk ridt parir legali b'xejn kont tmur għand il-MEPA u tgħidilhom li l-art kienet tiegħek, imbagħad il-MEPA kienet tqabbad avukat.

Jidhirli li fl-1997 il-MEPA ħarġet direttiva li għadha segwita sal-lum fejn qalet li hi ma jimpurtahiex ta' min hija l-art imma jimportaha biss mil-lat ambjentali u mil-lat tar-regoli ta' l-ippjanar f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħruġ ta' permess.

Il-MEPA toħroġ permess dejjem subject to the rights of third parties.

Jiġifieri jekk dak li jkun japplika għal permess fuq art li m'hijiex tiegħu, dik affarih, imbagħad imur jirranġa ma' sid l-art.

Dan ma jfissirx li għax għandek il-permess tista' tibni fuq art ta' ħaddieħor u fil-fatt hekk beda jiġri fuq art tal- gvern.

Issa hawn min jgħid li din tagħti ċertu arja lil dak li jkun għaliex imbagħad imur il-lands department jibda jsabbat u jgħid li huwa għandu l-permess tal-planning authority.

Għalkemm ikollu l-permessi tal- bini fuq dik l-art, il-lands department dejjem għandu d-dritt li ma jbigħlux l-art.

Pero' rrid ngħid li l-problemi li bdew jinqalgħu kienu pjuttost ta' natura oħra għaliex dawk in-nies li ġabu l-permess tal-bini fuq art tal-gvern bdew jippretendu the right of first refusal.

S'issa l- gvern dejjem oppona għaliha għaliex l-argument kien li l-fatt li rajt art tal-gvern u ġibt il-peressi tal-bini tal-MEPA m'għandhiex tkun raġuni li tagħtik preferenza fuq ħaddieħor.

L-uniku punt fejn dawn in-nies forsi għandhom raġun huwa li jekk ma jeħduhiex huma, għallinqas għandhom jiġu rifużi l-ispejjeż tal-permess tal-bini li huma ħarġu mingħand il-MEPA għaliex il-permess ma joħroġx fil-konfront ta' persuna partikolari imma joħroġ fil-konfront ta' art.

Dawn ikunu għamlu xogħol b'xejn lill-gvern u allura jekk il-lands jiddeċiedi li joħroġha b'tender jew b'irkant, allura f'dak il-każ għandhom jiġu rifużi l-ispejjeż.

Jiena naħseb li hawnhekk nistgħu nimxu bl-istess mod.

Il-gvern jara x'jaqbillu l-aktar.

Jaqbillu li joħroġ l-art bl-irkant wara li jkun hemm diġa' xi ħadd jew hu stess li ġab il-permess tal-bini?

Dan jiddependi x'ikun l-aħjar introjtu għal art partikolari, jiġifieri m'aħniex se nimxu b'mod differenti minn kif inhi s-sistema llum.

Nistgħu ngħidu li qabel ma noħorġu t-tender l-ewwel trid iġġib il-permess imma m'għandek l-ebda garanzija li t-tender se tieħdu int u l-lands department għandu istruzzjonijiet ċarissimi kemm mingħand id-direttur ġenerali kif ukoll mingħandi li f'każ li l-lands department jiddeċiedi li joħroġ art għall- bejgħ, bl-ebda mod m'hu se jiġi ppreferut bniedem sempliċement għax imur japplika għand il-MEPA mingħajr m'għad għandu titolu fuq dik l-art.

Jiena naħseb li fis-sistema' ta' l-irkant nistgħu nimxu b'din is-sistema wkoll.

Irrid ngħid li għadni m'iniex konvint bil-proposta ta' l-Onor.

Brincat li m'għandux ikun possibbli li xi ħadd imur għand il-MEPA mingħajr ma jkollu l- permess tal-lands department.

Kull darba li l-MEPA tirċievi xi applikazzjoni fuq art li hija tal-gvern il-lands department jiġi informat.

Jiena lest li nisma' kwalunkwe proposta fl-istadju ta' kumitat, l-unika ħaġa hija li l-policy parlamentari li kellha durata ta' tliet snin skadiet fid-9 ta' Novembru pero' mhux se taqa' d-dinja billi ndumu ftit jiem jew ftit ġimgħat oħra.

Ma rridx inħalli żmien twil mingħajr policy ta' xejn għaliex bħalissa s-sitwazzjoni hija li m'għandniex din il-policy viġenti u allura jekk trid tagħti tables and chairs lil xi ħadd, teknikament illum ma tistax għaliex il-policy skadiet.

Jien ħallejtha tiskadi għaliex naturalment issa qiegħda kontenuta fil-liġi u allura l-gvern għandu interess li din il-liġi jgħaddiha din is-sena, pero' dan ma jfissirx li wieħed ma jeżaminax l-emendi, bħal, per ezempju, jekk il-kondizzjonijiet ta' l-irkant għandhomx ikunu fil-liġi jew fir- regolamenti.

Jekk nistgħu nesprimuha mhux f'xi tul partikolari fl-Att tal- Parlament ma nsib l-ebda oġġezzjoni għaliex wara kollox il-pozizzjoni tal- gvern ta' x'ma jistax joħroġ bl-irkant diġa' għamilniha ċara u ma rrid nagħti l-ebda impressjoni u nagħmel xi ħaġa....

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Brincat, bil-permess tal-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Speaker, smajt lill-ministru jgħid li tista' tapplika għall-permessi fuq art li hija tal-gvern, imbagħad affari tiegħek.

Ma jaħsibx li b'dan il-mod nkunu qed ngħabbu lill-MEPA b'ħafna xogħol li jista' jissarraf u jista' ma jissarrafx?

Teoretikament ikun qed isir aktar eżerċizzju.

Hawnhekk kulħadd repubblika għalih; il-MEPA repubblika għaliha, il-lands department repubblika għalih ...

(Interuzzjonijiet).

Fuq l-istess prinċipju tiegħu, jien nista' napplika biex il-Fosos tal-Furjana nagħmilhom disco?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-risposta hija fl-affermattiv, pero' tkun qed taħli l-ħin u l-flus.

Meta fil-bidunett kienu jitolbu prova tat-titolu kien qed ikun hemm dewmien esaġerat u komplikazzjonijiet għalxejn.

Jiena nista' nsemmi każ fejn kien hemm xi sebat aħwa jiġġieldu kontra xulxin u kull wieħed minnhom jgħid li l-biċċa art li kellhom kienet tiegħu u meta wieħed minnhom mar biex japplika għall-permess tal-MEPA kollox waqaf minħabba dan il-ġlied.

Issa jien qed ngħid li m'għandhiex tieqaf l-applikazzjoni tal- MEPA għaliex il-permess li joħroġ dejjem huwa subject to the rights of third parties.

Fuq il-punt li qajjem l-Onor.

Brincat naħseb hemm kondizzjonijiet li jistgħu jidħlu f'forma ta' emenda fl-Att prinċipali, pero' jista' jkun hemm oħrajn li diffiċli jidħlu b'dan il-mod speċjalment meta jkollhom ċerti dettalji.

Ikun aħjar jekk f'affarijiet ta' nitty gritty u dettalji nħallu ċerta flessibilita' lill-gvern li dawn jagħmilhom f'regolamenti.

Għalkemm l-iskrutinji ta' dan il-Parlament fuq ir- regolamenti m'humiex tajbin daqs dawk fuq Att tal-Parlament, xorta waħda jeżisti skrutinju, inkluża l-possibilita' li wieħed jgħaddi riżoluzzjoni u li r-regolamenti jiġu depożitati fuq il-mejda tal-Kamra.

Jiena nirringrazzja lil kulħadd ta' dan id-dibattitu seren li kellna u j'Alla d- dibattiti jkunu dejjem f'din l-atmosfera.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' l-Artijiet tal-Gvern, Kap.268" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jintbagħat quddiem il-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi tal- Liġijiet.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Bil-permess tal-Kamra, nirrapporta li l-Kumitat tal- Verifika ddiskuta r-rizoluzzjoni parlamentari dwar Fort Chambray.

Ma kienx hemm qbil unanimu li din tgħaddi u allura issa se tiġi riferita lil dan il- Parlament għad-diskussjoni.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ARKIVJI NAZZJONALI

NATIONAL ARCHIVES BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mit-3 ta' Novembru, 2004.

Klawsola 3 – Arkivji Nazzjonali.

(Kontinwazzjoni)

Clause 3 – National Archives.

(Continuation)

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg): Mr Chairman, din hija klawsola sostantiva li permezz tagħha qegħdin noħolqu l- personalita' ġuridika ta' l-arkivji nazzjonali ta' Malta.

Kif nafu, din hija organizzazzjoni li se tiffoka kompletament fuq il-qasam ta' l-arkivji nazzjonali u fl-abbozz ta' liġi qegħdin nipproponu li jkun hemm korp li jissejjaħ arkivji nazzjonali ta' Malta taħt ir-responsabbilita' ta' l- arkivista nazzjonali.

F'din il-klawosla nagħtu indikazzjoni ċara ta' x'inhi l-missjoni ta' l-arkivji nazzjonali.

Fil-fatt f'subklawsola (1) ta' klawsola 3 qegħdin ngħidu li:

"Il-missjoni ta' l-Arkivji Nazzjonali se tkun li tippreserva l-memorja kollettiva tan-nazzjon Malti permezz tal-protezzjoni u l- aċċessibilita' ta' l-arkivji pubbliċi kollha regolati b'dan l-Att.".

Subklawsola (2) ta' klawsola 3 hija waħda normali li dejjem ikun hemm f'liġijiet bħal dawn.

Fil-fatt stajna neħduha mit-template li ġiet stabbilita mid-drafters tal-liġijiet Maltin li biha qegħdin ngħidu li:

(2) Arkivji Nazzjonali jkun korp magħqud personalita' ġuridika distinta u li jkun kapaċi, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' dan l- Att, jagħmel kuntratti, jikseb, iżomm u jneħħi kull proprjeta' għall- iskop tal-funzjonijiet tiegħu, li jħarrek u jiġi mħarrek, uli jagħmel affarijiet bħal dawk kif ukoll kull operazzjoni li tista' tkun inċidentali jew li twassal għall-eżerċizzju jew it-twettiq tal- funzjonijiet tiegħu taħt dan l-Att.".

Nixtieq ngħid li iktar tard se nressaq emenda żgħira biex minn subklawsola (2) inneħħu l-kelma "magħqud" għax ġejt informat li l-kelma f'dan il- kontest hija daqsxejn stramba.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Chairman, naf li kien hemm żmien meta f'dan il- gvern kien hemm staġun miftuħ kompletament biex jitwaqqfu strutturi amministrattivi li jkunu 'l barra mid-dipartimenti tal-gvern, awtoritajiet, aġenziji eċċ, imbagħad beda jkun hemm riflessjoni anke minħabba l-kritika tagħna li l-esperjenza ta' dawn l-awtoritajiet, aġenziji u strutturi mhux dejjem kienet kif wieħed jixtieq.

Personalment naħseb li f'dawn l- affarijiet wieħed m'għandux jieħu pożizzjoni ideoloġika favur jew kontra imma għandu jkun favur dak li jaħdem u dak li hu l-iżjed effettiv.

Fit-tfassil ta' din il-klawsola ġie kkonsidrat li l-qasam ta' l-arkivji nazzjonali jibqa' jitmexxa bħala dipartiment governattiv?

Dan qed ngħidu għax f'waħda mill-proposti li rajt anke tal-ħbieb ta' l-arkivji nazzjonali meta kienu qed jgħidu kif hemm bżonn li titwaqqaf struttura effiċjenti għat- tmexxija ta' l-arkivji nazzjonali, ma kenux eskludew li jista' jkun dipartiment governattiv.

Jista' jkun li lill-Ministru tawh proposti differenti, imma niftakarha ċara li qalu li jekk ikun hemm dipartiment tal- gvern immexxi tajjeb huma ma kenux kontra.

Nixtieq nistaqsi lill-ministru jekk ikkonsidrax il-possibbilta' li jkun hemm dipartiment governattiv u mhux tinħoloq struttura oħra 'l barra mid-dipartiment tal-gvern.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk din l-istruttura ġdida tfissirx nefqa ikbar għall- gvern.

Dan qed ngħidu fid-dawl tad-diskors li qegħdin nisimgħu dwar is- sitwazzjoni finanzjarja tal-pajjiż.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, naħseb li kif diġa' għidt f'din il-Kamra biex wasalna għal dan l-abbozz ta' liġi kellna perjodu ta' ġestazzjoni twil mhux ħażin fis-sens li niftakar li fil-leġislatura l-oħra ta' qabel l- elezzjoni ta' l-2003 kont ġbart lil kulmin kellu x'jaqsam ma' dan is- suġġett, kemm ta' l-arkivji u kif ukoll tal-libreriji pubbliċi u tal- librerija nazzjonali u konna ddiskutejna s-sitwazzjoni f'dan il-qasam biex naraw xi xtaqna ntejbu u kif l-aħjar wieħed kellu jipproċedi.

Jekk wieħed imur lura sa l-1999, isib li sa minn dakinhar il-pariri li ngħatajt - anke minn nies li kienu involuti ħafna f'dan il-qasam kemm fuq livell uffiċjali u kif ukoll fuq livell volontarju għax kif nafu hawn nies li volontarjament dan il-qasam żammewh kemm setgħu 'l fuq u taw ħafna kontribut għalih - dejjem kienu li jekk irridu li l-arkivji nazzjonali jitpoġġew fuq sisien sodi ma jistgħux jibqgħu parti minn dan il-qafas ta' libreriji pubbliċi, libreriji nazzjonali u arkivji nazzjonali, kollox imħawwad flimkien.

Dan kien ukoll frott ta' l-esperjenza.

Fl-arkivji nazzjonali xi forma ta' żamma ta' arkivji kellna, jiġifieri żmenijiet twal ilu dawn kienu jinżammu b'mod tassew tajjeb, imma mbagħad kif ġralna f'ħafna affarijiet ċerti ħwejjeġ ordnati b'mod tajjeb u b'mod professjonali kienu ntelqu.

Imbagħad is-sitwazzjoni ta' l-arkivji nazzjonali kienet reġgħet bdiet tinqabad mill-predeċessur tiegħi, Dr Ugo Mifsud Bonnici, li kien għadda l-ewwel liġi f'dan il-qasam.

Fid-diskussjoni wieħed seta' jikkonsidra liema struttura l-aħjar nagħmlu, jiġifieri jekk hux se nagħmlu struttura differenti minn dik tal-libreriji pubbliċi u tal-librerija nazzjonali, jekk hux se nagħmlu dipartiment jew hux se nużaw il-forma ta' organizzazzjoni pubblika li ma tkunx regolata strettament bir-regoli tad-dipartimenti tal-gvern.

Ladarba wieħed kien se jimxi f'din id-direzzjoni ta' organizzazzjoni separata, wieħed għażel - jiena ngħid tajjeb - li ma joħloqx organizzazzjoni ta' l-arkivji nazzjonali li tkun regolata bl-istess regoli taċ-ċivil, mhux għax ir-regoli taċ-ċivil ma fihomx il-valur u l-iskop tagħhom għal ċerti funzjonijiet pubbliċi regolatorji, imma għax f'qasam bħal dan kienu se jkunu ta' ċertu restrizzjoni li ma kenitx se tħalli l-qasam jiżviluppa bil-mod tajjeb li jista' jiżviluppa.

Naħseb li wieħed irid iwieġeb għall-kumment li għamel il-kollega tiegħi billi jgħid li minn ħafna żmien ilu bdiet tinħass il-ħtieġa li tingħata struttura separata lill-arkivji nazzjonali minn dik tal-librerija nazzjonali u l-libreriji pubbliċi.

Kieku għażilna l-mudell ta' dipartiment, konna nitilfu s-sens ta' setgħa li stajna nagħtu lil organizzazzjoni bħal din.

Fir-rigward ta' l-ispiża, jekk wieħed jara l-estimi li għandna llum, insibu li bejn l-ispiża tal-librerija nazzjonali u l-libreriji pubbliċi u l-ispiża ta' l-arkivji nazzjonali qegħdin fl-istess livell tas-sena l-oħra, jiġifieri din is-sena m'hemmx il-ħsieb li jkun hemm żieda fl-ispiża għall- arkivji nazzjonali.

Pero` rrid ngħid - u din intqalet miż-żewġ naħat tal- Kamra - li dan huwa settur li ma ngħatax l-appoġġ u l-attenzjoni li kien jistħoqqlu u ma nistgħux ngħidu li rridu l-arkivji nazzjonali u nżommuh fuq il-livell ta' finanzjament li għandu llum.

Aħna nistgħu ngħidu li għas-sena li ġejja u ta' wara nżommuh fuq dan il-livell ta' finanzjament u b'hekk inkunu ħloqna spazju għan-nies li jridu jaħdmu biex inkunu nistgħu nieħdu iktar frott għall-inizjattiva tagħhom, pero` jrid jasal mument meta l- gvern, ikun min ikun, irid jinvesti fis-settur ta' l-arkivji nazzjonali jekk verament aħna interessati li jkollna arkivji nazzjonali.

Nerġa' ngħid li l-arkivji nazzjonali m'humiex se jwasslu għal spiża żejda.

Jiena ċert li se jkollna riżultati.

Ovvjament għall-bidu, minħabba dan in-nuqqas ta' investiment, se jkollna riżultati modesti ħafna imma eventwalment inkunu qegħdin inpoġġu s-sisien biex 'il quddiem dan is-settur ikun jista' jitpoġġa fuq bażi b'saħħitha u eventwalment jiżviluppa.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Fil-kontest ta' dak li ntqal fid-diskors tal-budget għas-sena 2005 fejn il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi għamilha ċara li l-gvern għaddej b'eżerċizzju biex jidentifika dawk l-entitajiet li jistgħu jkunu amalgamati ma' entitajiet oħra u allura titnaqqas l-ispiża, tiżdied l-effiċjenza u titnaqqas il-burokrazija, huwa ġustifikabbli li titwaqqaf entita' separata għall-arkivji nazzjonali?

Il- Prim Ministru qal li l-gvern ħa d-deċiżjoni li ċ-ċentru tar-restawr ta' Bighi jiġi assorbit f'Heritage Malta.

Jekk issa l-gvern qed jagħraf li dawn l-EBUs, l-extra budgetary units, qed joħolqu layers ta' burokrazija u iżjed ineffiċjenza, allura għandna kontradizzjoni meta l-gvern qed jirrazzjonalizza b'dan il-mod u mbagħad naraw it-tfaqqis ta' entita' oħra li se toħloq ċertu ammont ta' burokrazija ġdida għax se jkollha t-tmexxija tagħha, l-amministrazzjoni tagħha, il-pay scales tagħha, il-kapijiet tagħha u se tkun separata miċ-ċivil.

Ma jidhirlux il-ministru li din hija kontradizzjoni?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, naħseb li diġa` spjegajt ruħi.

Din m'hi xejn kontradittorja ma' dak li l-gvern qed ipoġġi bħala l-mira tiegħu għas-sena finanzjarja l-ġdida.

Il-gvern se jara kif se jirrazzjonalizza l- ħidma pubblika tiegħu billi anke jħares lejn entitajiet li diġa` twaqqfu u jaħdem biex inaqqas id-duplikazzjoni pero` dan ma jfissirx li mhumiex se jinħolqu entitajiet ġodda skond il-ħtieġa.

Ir-raġuni oġġettiva trid tkun jekk is-settur partikolari huwiex settur li se jagħti riżultati aħjar meta jkollu din it-tip ta' organizzazzjoni.

Hawn m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq duplikazzjoni ta' funzjonijiet.

L-arkivji nazzjonali huma dixxiplina speċifika u partikolari u proprju għaliex ħawwadna u ħallatna fil-passat li llum għandna arkivji nazzjonali li jinsabu f'diffikultajiet kbar ta' organizzazzjoni, għandna qirda ta' dokumentazzjoni pubblika, nuqqas ta' spazju u nuqqas ta' ħaddiema mħarrġin f'dan il-qasam.

Dan is-settur għandu bżonn li jkollu din l-istruttura ħalli jkun jista' jaħdem aħjar u m'hi se tinħoloq l-ebda duplikazzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, ovvjament trid taħdem skond il-mudelli li jkollok quddiemek.

La l-ministru qed jgħid ex cathedra li din l- organizzazzjoni se tkun aktar effiċjenti għaliex se jkollha struttura differenti, jiena nassumi li għandu xi studju li jurih din il-ħaġa.

Ex cathedra jista' jgħidha imma m'hu se jikkonvinċi lil ħadd.

Il-mistoqsija li għandna quddiemna hija: X'inhi l-aktar struttura effiċjenti?

Il-ministru qed jgħid ex cathedra li l-aktar struttura effiċjenti hija li jkollok organizzazzjoni f'dan il-qasam ta' l-arkivji li tkun differenti u qed jgħid ukoll li għal postijiet oħra din ma tagħmilx sens.

Effettivament il-Prim Ministru qed jara li, per eżempju, ma jagħmilx sens li ċ-ċentru tar-restawr jibqa' għal rasu u allura se jdaħħlu taħt Heritage Malta.

Wieħed jista' jistaqsi: X'għandhom x'jaqsmu t-tempji megalitiċi mar-restawr?

Imma l-gvern qed jara li hemm core activity u skond l-esperjenza li kellhom, qed jaħsbu li tagħmel sens li jġontuha flimkien.

Allura bl-istess mod wieħed jista' jargumenta li meta qegħdin nitkellmu fuq arkivji, libreriji u affarijiet li huma tanġibbli bħal videos, dokumenti, karti u records uffiċjali, għandek core activity li tagħmel sens li tkun taħt dipartiment wieħed.

Issa ex cathedra l-ministru qed jgħidilna li hu aktar effiċjenti li jkollna istituzzjoni separata għall-arkivji nazzjonali.

Għalhekk nixtieq nistaqsi: X'inhu r-razzjonal li ċ-ċentru tar-restawr jidħol taħt Heritage Malta?

X'inhu r-razzjonal li l-arkivji nazzjonali jkun separat mil- librerija nazzjonali?

Jekk qegħdin nipprovaw nirrazzjonalizzaw, għalija ma tagħmilx sens imma jekk il-ministru għandu xi studju li juri li dan jagħmel sens, allura nitolbu jpoġġih fuq il-mejda tal-Kamra.

Aħna nistgħu nsemmu ħafna iżjed eżempji fejn din is-sistema m'hijiex qed taħdem, fejn qed jiżdiedu l-ispejjeż u mhux qed nieħdu r-riżultati.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, l-ewwelnett wieħed jista' jaqra d- diversi rapporti li saru fuq dan is-suġġett mill-kumitati ta' pariri dwar l- arkivji nazzjonali.

It-tieni, nerġa' ngħid, meta jiena fl-1999 bdejt inħares lejn is-settur kollu - sew tal-librerija nazzjonali, tal-libreriji pubbliċi u kif ukoll ta' l-arkivji nazzjonali - u għamilt diskussjonijiet u anke twaqqaf grupp ta' xogħol biex f'dawk it-tlett ijiem ta' diskussjonijiet li kienu saru, inkunu nistgħu nisiltu minnhom rakkomandazzjonijiet ta' kif wieħed għandu jorganizza dan is-settur, il- kunsens li kien ħareġ min-nies involuti f'dan il-kamp - li jien ngħoddhom bħala nies ta' l-affari tagħhom u kompetenti - kien li għandna nisseparaw liż-żewġ organizzazzjonijiet u għandna nagħtu struttura organizzattiva legali differenti kemm lis-settur ta' l-arkivji u kif ukoll lis-settur tal- libreriji.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, il-ministru jsib xi oġġezzjoni li jpoġġi dawn il-pariri fuq il-mejda tal-Kamra?

Jien għandi an open mind, imma bir-rispett kollu, ex cathedra ma naċċettahomx dawn l-affarijiet.

L- Onor. Evarist Bartolo qed jgħidli li meta kien ministru hu, kellu parir differneti.

Nistgħu għallinqas inpoġġu dawn il-pariri fuq il-mejda tal- Kamra?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, naħseb li din m'hijiex kwestjoni ta' ex cathedra imma kwestjoni ta' kif wieħed jaħseb li jmexxi l-aħjar.

Jiena ninzerta wieħed minn dawk li naħseb li b'din l-istruttura, dan is-settur se jimxi ħafna aħjar.

M'iniex waħdi li naħseb dan u l-pariri verbali, bil- miktub, f'rapporti u fi proposti huma diversi.

Ilna niddiskutu ħafna u din il-liġi naħseb li tagħti espressjoni għal dawk ir-rakkomandazzjonijiet u jekk hemm xi ħaġa li nista' niġi kkritikat fuqha hija li ilni ħafna biex inġib din il-liġi quddiem il-Parlament.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, m'hemmx għalfejn noqogħdu nduru mal- lewża.

Il-ministru ma jridx jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dawn il-pariri li huma in writing?

Jekk għandu xi oġġezzjoni, jaqbad u jgħidilna just biex inkunu nafu.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, m'hijiex kwestjoni li ma rridx.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jrid li nġib il-minuti kollha tal-kumitati kollha ta' l- arkivji nazzjonali jew inġib xi ħames abbozzi differenti u r-rapporti li saru?

Nista' ngħid li m'hemmx rapport wieħed partikolari li jgħid speċifikatament kif trid titmexxa din l-organizzazzjoni.

Fil-kors ta' l- amminsitrazzjoni wieħed jikkonsulta, jieħu l-pariri li għandu jieħu, jaqra diversi rapporti li jsiru u finalment tittieħed deċiżjoni.

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jrid jiġi l-ministeru, jiena lest inpoġġi għad-dispożizzjoni tiegħu l-files ta' dan is-suġġett u jarahom għall-affari tiegħu.

M'hijiex kwestjoni ta' ex cathedra.

Jekk inħarsu lejn l-organizzazzjoni Heritage Malta li m'ilhiex li ġiet imwaqqfa, the facts speak for themselves.

Naħseb li din il-Kamra tista' tgħid jekk kienx hemm moviment fid-direzzjoni t- tajba għalll-Heritage Malta minn mindu twaqqfet.

Jiena ċert - issa jista' jgħid li l-kelma "ċert" hi ex cathedra – li kieku dan is-settur baqa' taħt id-dipartiment tal-gvern, ma kienx jiċċaqlaq.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, bir-rispett kollu qegħdin induru mal- lewża.

Il-ministru semma r-rapporti.

Issa jekk qed jgħid li hemm files biss u ma jridx ipoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra, jista' jaqbad u jgħidilna!

Jiena nista' nagħmel kritika anke fuq il-Heritage Malta pero` m'iniex se nagħmilha għalissa u naħseb li hemm min jista' jagħmilha aħjar minni.

Bir-rispett kollu, qed nidħlu b'ċertu ideoloġija li nifirxu u noħolqu fondazzjonijiet 'l hemm u 'l hawn u ngħidu kemm huma tajbin imma hemm argumenti bil-maqlub x'isiru.

Għalissa kulma qed nistaqsi x'kienu l- pariri in writing - il-ministru semma r-rapport u mhux jien - li wasslu lill-ministru biex jgħidilna li din hi l-aħjar struttura.

M'iniex qed ngħidlu biex iwaqqaf il-liġi għaliex il-liġi tgħaddi bil-maġġoranza tal- voti li jittieħdu f'din il-Kamra imma qed nitolbu jagħtina l-evidenza li fuqha wasal għal din id-deċiżjoni.

Għalija din hija xi ħaġa li għandha tkun normali fi kwalunkwe amministrazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nikkonferma li l-istess nies li skond il-ministru tawh parir biex ikun hemm struttura li ma tkunx dipartimentali, f'rapport li kienu għamlu lili qalu li jista' jkun dipartiment tal-gvern.

Nagħmilha ċara li jkun dipartiment tal-gvern separat mir-rwoli tal-librerija pubblika, mhux biss dik li nafuha bħala l- biblijoteka nazzjonali imma anke l-librerija pubblika ta' Beltissebħ.

Fid- diskorsi tagħna aħna għamilniha ċara li dan il-qasam ġie traskurat għal ħafna snin u bilfors irridu nieħdu passi biex inqajmuh fuq saqajh għaliex huwa qasam importanti ħafna għal pajjiżna.

Konna għidna wkoll li l- mistoqsijiet li konna qed nagħmlu kienu fuq l-istruttura amministrattiva.

Jiena għamiltha ċara li ma kellniex problema fuq l-ideoloġija għaliex kif jgħidu, l-importanti mhux x'kulur tkun il-qattusa imma jekk taqbadx ġrieden jew le, jiġifieri jekk tkunx effettiva jew le.

Jien naqbel mal-punt tal- ministru dwar il-Heritage Malta imma, fil-fehma tiegħi, huwa importanti wkoll li nħarsu lejn il-persuni li jkunu qed imexxu.

Ma rridx nippersonalizza imma din hija r-realta' u fil-fatt għandna dipartimenti tal- gvern li jimxu tajjeb għaliex ikunu qed jitmexxew minn nies effiċjenti u kapaċi.

Il-punt li ridna nagħmlu huwa dan: Fid-dawl tas-sagrifiċċji li qed nitolbu liċ-ċittadini biex jerfgħu l-ispiża amministrattiva, huwa importanti ħafna li dak li nkunu qegħdin nonfqu, nonfquh tajjeb.

Qed nifhem tajjeb jekk ngħid li l-ministru qed jgħid li lilu jirriżultalu li b'din il-bidla l- ispiża tal-gvern m'hijiex se tiżdied?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, ħalli għall-mument ninsew l- istruttura.

Dan is-settur m'għandux ir-riżorsi umani li għandu bżonn biex f'pajjiżna ikollna arkivji nazzjonali pubbliċi kif suppost u lanqas għandu l-ispazju, il-faċilitajiet u t-tagħmir li għandu bżonn ikollu.

Dan ifisser li l-istat tagħna ma ħasibx għalih u minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja lanqas issa ma jistax jaħseb għalih u allura immedjatament, bejn wieħed u ieħor, l-ispiża f'dan is-settur se tibqa' fuq l-istess livell kif kienet fis-snin li għaddew, jekk ma naqqasniex mis-snin l-imgħoddija.

Jiġifieri m'hijiex kwestjoni ta' l-istruttura.

Jekk se nagħmlu dipartiment, trid kap ta' dipartiment li jmexxih u jekk għandek assistent arkivista f'Għawdex, anke jekk ikollok dipartiment, tridu taħt din l-istruttura.

Aħna qegħdin nipproponu li jkollok departmental records officers f'kull dipartiment u dan ifisser li m'aħniex se nimpjegaw uffiċjali ġodda imma se nużaw ir- registry officers li għandna llum.

L-ewwelnett trid toħroġ sejħa għall- applikazzjonijiet, imbagħad dawn il-postijiet jiġu mimlija u immedjatament dawn l-uffiċjali jiġu mħarrġa għax mhux it-titolu se jgħodd.

L- istruttura minnha nnifisha m'hijiex se żżid l-ispejjeż.

At best tista' tagħti onorarju ta' xi Lm4 lill-kumitat konsultattiv għall-arkivji nazzjonali għal kull laqgħa li jagħmlu.

Mhux veru li dawn l-istrutturi minnhom innifishom jistgħu jżidu l-ispiża tal-gvern għax jiddependi fuq x'wieħed irid jilħaq.

Jiena ngħid li jrid jasal żmien meta wara li jkunu ġew tackled ċerti prijoritajiet li għandu l-pajjiż, dan is-settur jitla' 'l fuq fil-prijoritajiet nazzjonali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jiena naqbel ma' dak kollu li qal il-ministru ħlief għal punt wieħed meta qal li mhux bilfors li meta nwaqqfu dawn l-istrutturi, se nżidu l-ispiża tal-gvern.

Aħna nafu li ħafna minn dawn l-istrutturi barra d-dipartimenti tal-gvern kienu qegħdin jinnegozjaw fi żmien fejn money was no problem u ngħataw kondizzjonijiet aħjar minn dawk ta' dipartimenti tal-gvern mingħajr ma taw ir-riżultati mixtieqa.

Dan huwa l-punt li min-naħa tagħna ninsabu inkwetati fuqu u naħseb anke l-gvern qed jagħmel riflessjoni fuqu.

Nixtieq li l-ministru jispjega l-istruttura organizzattiva għal Għawdex.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, beħsiebni ndaħħal dak ta' Għawdex fl- iskeda li fiha qed nagħtu l-lista ta' l-arkivji biex ikun ċar li Għawdex irid jibqa' jiġi ttrattat kif konna qegħdin nitkellmu fit-Tieni Qari.

Fuq il-kwestjoni l-oħra, irrid ngħid li kien hemm żmien meta l-politika tal- gvern – mhux biss ta' l-ex-Prim Ministru Fenech Adami imma anke ta' gvernijiet ta' qabel - kienet li dawn l-awtoritatjiet kellhom jinnegozjaw il-ftehim kollettiv mingħajr indħil min-naħa tal-gvern.

Riċentement - u dan beda anke mill-amministrazzjoni l-oħra - il-gvern beda jiġbed il-ħbula sakemm wara l-aħħar elezzjoni nħoloq il-collective bargaining unit u llum il-pożizzjoni hija li l-entitajiet pubbliċi kollha - korporazzjonijiet, fondazzjonjiet u awtoritajiet - meta jiġu biex jinnegozjaw ftehim kollettiv jew jiġu biex jistabbilixxu l-iskali tas-salarji tagħhom, qed jiġu mitluba li bilfors iridu jgħaddu minn dan il-collective bargaining unit.

L-iskop ta' dan il-collective bargaining unit huwa li qed jġib sitwazzjoni fejn fl- aħħar mill-aħħar l-iskali tas-salarji ta' l-entitajiet pubbliċi u dawk tas- servizz pubbliku jiġu qrib xulxin.

Per eżempju, kien hemm żmien meta l-ETC kienet tinnegozja l-collective agreement tagħha.

Iċ-chairman tal-bord, iċ- chief executive u l-uffiċjali prinċipali kienu jiltaqgħu mal-union u ma kienx hemm reference back liċ-ċentru biex jistaqsu safejn jistgħu jaslu.

Konsegwenza ta' dan, skrivan fl-ETC qiegħed żewġ notches 'il fuq minn skrivan mal-gvern.

Dik is-sitwazzjoni ġiet korretta billi n-nies ġodda qed jidħlu taħt kondizzjonijiet differenti u eventwalment s-sitwazzjoni tiġi f'postha maż-żmien.

Aktar milli kwestjoni ta' money no problem, kienet kwestjoni ta' policy li kienet ilha ġejja minn qabel l-1987 fejn dawn il- korpi parastatali bħall-enemalta u l-MDC kienu qegħdin jinnegozjaw il- ftehim kollettiv tagħhom.

Issa m'hemmx dubju li f'dawn il-parametri ta' awtonomija anke f'din it-tip ta' ħaġa, ikollok sitwazzjonijiet fejn ċerti kuntratti ta' xogħol isiru b'kondizzjonijiet differenti minn ta' ħaddieħor.

Issa llum il-ġurnata din ġiet razzjonalizzata bil-collective bargaining unit, jiġifieri whatever is requested, dejjem għandek dawn il-parametri li huma ħafna aktar riġidi milli qatt kienu qabel, u fl-istess ħin nemmen, anke frott ta' esperjenza, li aktar liberta` fuq decision u policy making f'dan il-każ se jgħin anke jekk il-pagi jkunu l-istess bħal tas-servizz pubbliku.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, qegħdin immissu suġġett importanti ħafna li jmur lil hinn mil-liġi li qegħdin niddiskutu.

IIlejla nistqarr li hija l-ewwel darba li smajt asserzjoni daqshekk ċara fuq ir-role tal- collective bargaining unit u jkun tajjeb li dan il-Parlament f'xi mument jiddiskuti xi ħaġa daqshekk importanti.

M'hemmx dubju li kien hemm numru ta' snin fejn kienet inbdiet tradizzjoni ġdida fejn min kien f'dawn l- entitajiet kien jagħti żidiet lilu nnifsu mhux skond xi benchmark ta' effiċjenza imma skond kemm jirnexxilu jġibha żewġ fl-affarijiet li kien qed jitlob.

Naħseb li dan il-collective bargaining unit huwa importanti għaliex issa min qiegħed f'dawn l-entitajiet ma jistax jagħti żidiet lilu nnifsu u jġib kondizzjonijiet għalih fejn jagħmel bejta komda għalih personali, għall- ħbieb u għan-nies li jdaħħal hemmhekk.

Dan hu importanti għaliex irridu niftakru li jekk dan il-pajjiż irid jikkompeti u jrid jirbaħ l-isfidi ekonomiċi kbar li għandu quddiemu f'kull qasam ta' l-ekonomija, ma jistax ikollu settur pubbliku li jagħti lilu nnifsu żidiet qawwijin mhux marbuta ma' l-effiċjenza u mbagħad titlob is-sagrifiċċji fuq is-settur produttiv li mingħajru dan il-pajjiż m'għandux futur.

Jiena nistqarr li nħossni sodisfatt li qed nerġgħu naqbdu t-triq tas-sens u kellu bżonn li issa din titħaddem tajjeb.

Wieħed jista' jagħti lista sħiħa ta' aġenziji u awtoritajiet li kellhom min jopera minn suite ta' lukanda five-star u min jagħti lilu nnifsu allowances, pagi, karozzi u affarijiet li m'għandhom x'jaqsmu xejn mar-riżultati.

Kemm il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kif ukoll jiena għamilniha ċara li ma tlaqniex b'ideoloġija u għidna li l-pożizzjoni ideoloġika tagħna hija kontra li jkun hemm struttura differenti minn dik dipartimentali.

Aħna qed ngħidu li għandna nagħmlu strutturi li jkunu effiċjenti u effettivi.

Issa minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja li dan il- gvern ġabna fiha qegħdin nistaqsu b'mod responsabbli l-mistoqsija: Kemm se jiġi jiswa dak li se nagħmlu?

Nerġa' ngħid li naqbel perfettament mal-punti li kien qed jagħmel il-ministru, cioe' li jekk dan is-settur irriduh jiżviluppa, bilfors irridu ninvestu fit-taħriġ tan-nies u fl-istrutturi li hemm bżonn biex dan il-qasam jitmexxa ħafna aħjar milli tmexxa s'issa.

L- importanti hu li nitgħallmu mill-esperjenza tas-snin li għaddew, mit-tajjeb u mill-ħażin tagħhom, sabiex dak li nkunu qegħdin nonfqu, ikun ġustifikat u ma tinħeliex lira waħda mit-taxxi li ċ-ċittadini jħallsu b'ħafna sagrifiċċji.

THE CHAIRMAN: Hemm iktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

« A »

Fit-test Malti ta' subparagrafu (2) ta' Klawsola 3 minflok il-kliem "Arkivji Nazzjonali jkun korp magħqud personalita` ġuridika distinta" għandhom jidħlu l-kliem "L-Arkivji Nazzjonali jkun korp b'personalita` ġuridika distinta".

In the Maltese text of subparagraph (2) of Clause 3 for the words "Arkivji Nazzjonali jkun korp magħqud personalita` ġuridika distinta" there shall be substituted the words "L-Arkivji Nazzjonali jkun korp b'personalita` ġuridika distinta".

Ir-raġuni għal din l-emenda hija li fil-proċess ta' ħafna iktar traduzzjonijiet ta' dawn il-frażijiet mill-Ingliż għall-Malti, il-parir li għandi huwa li ma tittraduċix il-frażi "body corporate" fil-frażi "korp magħqud" imma f'"korp".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda "A" kif imressqa u moqrija mill-ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 3, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Fid-9.00p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess biex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG Mr Speaker, nippropona l-Aġġornament tal-Kamra għal

għada t-Tlieta, 30 ta' Novembru 2004, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

Estimi tad-dħul u nfiq ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l- Ippjanar għas-sena 2004-2005.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Medjazzjoni – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, illum beħsiebni niffoka l-attenzjoni tiegħi fuq l-importanza li għandha tingħata lill-familja Maltija minn din il-Kamra u minn min għandu r-responsabbilta' tat-tmexxija fil-pajjiż.

Kulħadd jaqbel li l-familja Maltija bħala unit hija importanti ħafna għas- soċjeta' tagħna, iżda jien inħoss illi l-gvern mhux talli m'huwiex qed jagħti kas biżżejjed tal-familja Maltija - mhux imbilli issa waqqafna il- kumissjoni nazzjonali tal-familja għax biex nagħmlu l-paraventi lil dan il- gvern ħadd ma jgħaddih - talli bil-politika żbaljata tiegħu qed ikompli jimmina l-istruttura tal-familji Maltin u Għawdxin.

Illum il-ġurnata dan mhux biss qed jgħidu l-partit Laburista, imma anke diversi msieħba soċjali.

Tista' tibda tiela' minn taħt nett u żgur li l-parti l-kbira tal-faxex qegħdin jintlaqtu ħażin mill-politika żbaljata tal-gvern.

Jien ma nistax nagħmel riferenza għall-budget għax skond l-istanding orders dan ma nistgħux niddiskutuh għalissa pero' nafu li taħt amministrazzjonijiet Nazzjonalisti b'mod ġenerali għal sena wara l-oħra l- familji tal-klassijiet tan-nofs u t'isfel dejjem qegħdin jintgħasru aktar.

Mingħajr ma nidħol fid-dettalji tal-budget li bħalissa għandna l-mozzjoni tiegħu bilfors ninnota li l-gvern qed ipoġġi piżijiet żejda fuq il-familji Maltin u Għawdxin u min-naħa l-oħra m'huwiex jagħmel biżżejjed biex il- liġijiet li jgħaddi minn din il-Kamra u l-estimi ta' l-istess awtoritajiet - dawn jiġu eżaminati bir-reqqa u b'mod dettaljat miż-żewġ naħat tal-Kamra - li jkollna minn żmien għal żmien imma li ħafna minnhom jaqgħu proprju f'dawn iż-żmenijiet tas-sena, sfortunatament m'humiex qegħdin jirriflettu biżżejjed il-bżonnijiet tal-familja Maltija u m'humiex ikunu biżżejjed family friendly.

Mr Speaker, m'huwiex biżżejjed li dan il-gvern waqqaf il-kummissjoni nazzjonali tal-familja li llum il-ġurnata hija chaired minn Dr Angela Abela - minn hawnhekk irrid insellem lilha u lil sħabha għax naf li huma nies kompetenti ħafna u jipprovaw jgħinu – għax il-budget miżeru li għandha din il-kummissjoni li huwa ta' madwar Lm10,000 fis-sena, żgur li huwa daħka fil- wiċċ għaċ-challenges li qed jiġu mposti quddiemha mill-istess gvern li ħatarha.

Kif tista' din il-kummissjoni topera u tilħaq il-miri tagħha b'din in-nefqa annwali ta' madwar Lm10,000 meta għandha quddiemha challenges kbar?

Il-gvern biex isewwi l-ħsara li qed jagħmel fost il- familji Maltin u Għawdxin li b'xi mod jew ieħor il-leġislazzjoni tiegħu tagħmel tajjeb biex tgħin jekk mhux b'mod ta' direct injection ta' finanzi fl-istess kummissjoni nazzjonali tal-familja, permezz ta' nefqiet li jkunu family friendly fil-liġijiet separati tagħhom.

Huwa tajjeb li nagħti eżempji prattiċi ta' x'irrid ngħid b'dan.

Madwar tliet ġimgħat ilu f'din il-Kamra ddiskutejna l-estimi ta' l-ETC.

Fl- opinjoni tal-partit Laburista l-ETC għandha tagħti preċedenza lil dawk kollha li jkunu qegħdin ifittxu x-xogħol, kemm missirijiet, ommijiet u kif ukoll nies li jkunu b'xi bżonnijiet speċjali fir-referrals u l-placings tagħha.

X'jiġifieri?

Jiġifieri tingħata preċedenza, per eżempju, lil dak il-missier b'xi żewġt itfal - jien persważ li hawn eluf minnhom għax anke fid-distrett tiegħi li huwa r-raba' distrett nara ħafna minnhom - li sfortunatament m'għandux xogħol ħlief li xi kultant ikollu xi part-time li jkun l-uniku mezz ta' għajxien għalih u għal uliedu.

Nafu li hawn eluf a' persuni li qegħdin f'din is-sitwazzjoni u għalhekk ikun tajjeb li l- istess korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ meta jkollha l-opportunitajiet biex timla xi postijiet vakanti ta' ħaddiema fis-suq tax-xogħol mil-lista li jkollha ta' nies qiegħda, lil dawn in-nies li jkunu diġa' emarġinati fis- soċjeta' tagħtihom preċedenza.

Nafu li huwa iktar diffiċli għal dak il- missier ta' madwar 35 sena, li ma jkollux xogħol u jkollu xi żewġt itfal u allura jrid imantni l-familja kollha kemm hi inkluż l-ispejjeż tal- household biex jgħix fuq l-assistenza soċjali jew fuq ir-relief, milli jekk ikollok ġuvni li għadu single li b'xi mod jew ieħor, għalkemm bit-tqanċiċ, forsi jista' jiddependi xi ftit fuq ommu u missieru.

Għalkemm naf li l-ETC between the lines tagħti ċerti konsiderazzjonijiet biex tgħin lil dawn in- nies aktar minn dawk li jkunu single, sfortunatament dan mhux qed isir b'mod leġislattiv.

F'Malta aħna nafu kif isiru l-affarijiet baxx baxx fejn kollox jiġi mgħoddi minn taħt it-tapit.

Din m'hijiex xi ħaġa serja, imma huwa importanti li fil-leġislazzjoni li tikkontrolla l-operat ta' l-ETC indaħħlu klawsola fejn nagħmluha ċara li dawk kollha li jkunu qegħdin ifittxu xogħol u jkunu diġa' miżżewġin b'responsabbilta' ta' familja, għandhom jiġu mogħtija preċedenza fuq dawk li m'humiex miżżewġin u li m'għandhomx familja x'jieħdu ħsieb.

L-istess nistgħu ngħidu dwar il- housing authority li għandha sistema ta' punti biex jiġu aġġudikati l- postijiet li jinħarġu għall-kiri jew għall-bejgħ.

Din hija ħaġa tajba u l- istess ETC tista' timxi fuq linji simili anke jekk forsi mhux daqshekk dettaljati.

Fl-opinjoni tiegħi u ta' ħafna nies li niltaqa' magħhom fix- xogħol tiegħi ta' kuljum bħala tabib u anke bħala deputat Laburista, in- nies li qegħdin japplikaw biex ikollhom housing alternattiv - jiġifieri biex ikollhom dar diċenti għax ikunu joqogħdu f'post li lanqas tista' tiddeskrivih bħala post - sfortunatament qegħdin jaqgħu lura ħafna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-income tagħhom għal dak li qegħdin jiġu mitluba jħallsu f'termini ta' kera jew inkella f'termini ta' ħlas biex dak il-post ikun tagħhom.

X'qiegħed ngħid hawnhekk?

Qed ngħid li s-sistema tal-punti bażikament hija tajba, pero' sfortunatament illum il-ġurnata t-trend hi li l-awtorita' tad-djar taħdem iktar fuq termini semi-kummerċjali - qed ngħid dan mhux biex nattakka lill-awtorita', imma kif għidt il-ġimgħa l-oħra meta kellna l-estimi ta' l-awtorita' tad-djar aħna dejjem nipprovaw ngħaddu kummenti kostruttivi biex l-awtoritajiet tagħna dejjem jimxu aħjar ħalli nkunu nistgħu naqdu iktar lill-poplu tagħna - u sfortunatament għandna ħafna familji Maltin u Għawdxin li m'humiex jaffordjaw il-prezzijiet, anke jekk sussidjati, li qegħdin jiġu mitluba jħallsu.

Ladarba qed nitkellem fuq it-tema ta' kemm qed isibuha diffiċli l-familji Maltin u Għawdxin biex ilaħħqu mal-ħajja - illum il-ġurnata għandna figuri li iswed fuq l-abjad jipprovaw dan kollu – nistgħu naraw kif is-savings ratio tal-familji Maltin u Għawdxin naqas konsiderevolment.

Fil-fatt minn Lm10 għal kull Lm100 li kienu jaqilgħu fl-1995 naqas għal ftit iktar minn Lm2 kull Lm100 li jaqilgħu illum il-ġurnata.

Jiġifieri l-ammont ta' flus li qed jibqagħlhom fil-but il-familji Maltin u Għawdxin biex ikunu jistgħu jġemmgħu, prattikament naqas b'ħames darbiet.

Din hija indikazzjoni ċara ta' kemm is-sitwazzjoni tal-familji Maltin u Għawdxin dejjem qed tkun iktar imrassa u ssikkata u għalhekk ma jkunux jistgħu jagħmlu ċerti kapriċċi.

Hawn nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-gvern għall-mod kif titħaddem is- sistema tal-benefiċċji soċjali, għax għalkemm nafu li l-benefiċċji soċjali huma maqsumin f'żewġ kategoriji kbar li huma l-kontributorji u n-non- kontributorji, is-sistema ta' means testing speċjalment għal dawk li huma non-kontributorji hija ħażina u trid tiġi aġġornata.

Ma jistax ikun li nibqgħu bis-sistema ta' means testing li għandna llum fil-ħruġ ta' benefiċċji soċjali jew inkella biex niddeċiedu jekk benefiċjarju prospettiv jikkwalifikax għal ċertu benefiċċju jew le.

Sabiex is-sistema tagħna tiġi iktar family friendly hemm bżonn li ma nkunux daqshekk kategoriċi u hemm bżonn li l-benefiċċji soċjali tagħna jkunu mgħarbula b'tali mod u manjiera li nieħdu in konsiderazzjoni l-familja as a whole.

Dan il-gvern għal sena wara l-oħra attakka frontalment ċerti benefiċċji soċjali u fil-fatt mill- 1997 'l hawn iċ-children's allowance naqsu b'madwar 40%.

Huwa veru li kien hemm l-attakk kontra l-abbuż, imma sal-lum aħna nafu li l-istess membri tan- naħa tal-gvern qatt ma ġġustifikaw li dan l-ammont kollu jitnaqqas miċ- children's allowance minħabba l-abbuż biss.

Apparti dan kollu, jekk ikollok xi ħadd li japplika biex jingħatalu l-benefiċċju għall-mard kroniku bħal, per eżempju, l-SKA, illum il-ġurnata l-means test fuq l-SKA jgħid li f'każ ta' koppja miżżewġa jrid ikollha mhux iktar minn Lm200 dħul fix-xahar u mhux iktar minn Lm10,000 mġemmgħin il-bank.

Sfortunatament jista' jkollok familja li jkollha l-istess mezzi, pero' mbagħad ikollha problemi akbar bħal, per eżempju, xi tifel bil-problema tad-drogi u vizzjijiet oħra jew inkella jista' jkollha tfal żgħażagħ li jkunu unemployed.

Jekk il- gvern verament irid ikun għaqli u soċjalment ġust mal-familji Maltin u Għawdxin kollha jrid bilfors jieħu in konsiderazzjoni dawn l-affarijiet biex lill-familja Maltija u Għawdxija ma jkomplix jagħtiha ġo rasha u jimminalha l-istandards of living tagħha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, m'għandix dubju li llejla għandna persuni li huma inkwetati ħafna jekk għada humiex se jaqtgħulhom id-dawl u l-ilma.

Jien m'iniex qed nitkellem dwar dawk li jisirqu s-servizz, dawk li jabbużaw, jew dawk li huma traskurati fil-ħlasijiet tal-kontijiet tagħhom, imma qed nitkellem dwar persuni li ġenwinament isibu ruħhom fi problemi kbar biex ilaħħqu maż-żmien li ngħataw biex iħallsu l-kontijiet pendenti tagħhom, jiġifieri li jekk s'għada ma jħallsux se jaqtgħulhom is-servizz tad-dawl u l-ilma.

Issa jien dejjem għamiltha ċara, kemm meta kelli r- responsabbilta' fil-gvern u anke bħala membru parlamentari fl-oppożizzjoni, li xejn m'huwa b'xejn anke jekk għal dan ġieli ġejt ikkritikat mill-kollegi tal-partit Nazzjonalista li kienu tkażaw bija meta għidt li f'dan il-pajjiż xejn m'hu b'xejn u li xi ħadd irid iħallas għas-servizzi li ningħataw, kemm jekk hu servizz ta' l-edukazzjoni, kemm jekk hu servizz ta' saħħa u kif ukoll jekk hu servizz tad-dawl u l-ilma.

Dawn is-servizzi ma jaqgħux mis- sema imma jħallsu għalihom iċ-ċittadini mit-taxxi tagħhom u jiena wieħed minn dawk li dejjem kont konsistenti f'ħaġa bħal din.

Nixtieq nappella lill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma, lill-enemalta u lill-gvern biex ikunu umani f'dawk il-każijiet ġenwini ta' persuni li jgħixu bl- assistenza soċjali biss jew għax għandhom problemi fiż-żwieġ u qegħdin fil- proċess biex jisseparaw, jew għal raġunijiet oħra li qalulhom li s'għada jridu jħallsu l-kontijiet għax inkella jew jaqtgħulhom id-dawl u l-ilma jew jaraw kif jirranġaw mal-banek.

U jien nixtieq inkun naf x'arranġamenti saru biex jaħsbu f'każijiet ġenwini bħal dawn.

Nerġa' nagħmilha ċara li qed nitkellem dwar każijiet ġenwini.

Jien naf b'każ ta' mara li r-raġel kien isawwatha u kien jittratta ħażin lilha u lil uliedha u telaq mid-dar wara li tella' kont tad-dawl u l-ilma.

Dan kien jieħu l-posta hu u allura l-mara lanqas kienet tkun taf bil-kontijiet li kienu qed jaslu, la kienet taf jekk humiex qed jitħallsu u lanqas kienet taf jekk waslitx il-final notice fejn jgħidulha li jekk mhux se tħallas jaqtgħulha d-dawl u l-ilma.

Allura issa f'daqqa waħda sabet ruħha f'din is-sitwazzjoni biex aktar inżidulhom il-problemi lil dawn in-nies.

Għalhekk nixtieq nappella lill- gvern, lill-enemalta u lill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma biex ikunu umani u f'każijiet ġenwini - u hemm każijiet ġenwini bħalma hemm każijiet ta' min jabbuża u ta' min jisraq li żgur m'iniex se niddefendihom – ta' nies li jgħixu bl-assistenza soċjali jaraw kif jaslu f'arranġament biex il-kontijiet li għandhom pendenti jħallsuhom ftit ftit skond il-mezzi li għandhom.

Nittama li partit li jaspira ruħu minn valuri u ideali demokristjani, mit-tagħlim tal-knisja u mit-tagħlim ta' Kristu li min jaf kemm għamel diskorsi sbieħ fuq il-kuxjenza soċjali, ipoġġi dak il- kliem sabiħ fil-prattika meta jiġi biex jittratta każijiet ġenwini ta' min jgħix bl-assistenza soċjali.

Niġi issa għal punt ieħor li nixtieq nitkellem fuqu llejla.

Nhar l-Erbgħa fit-toroq ewlenin tal-Belt Valletta se jsir march biex ifakkar il-jum dinji ta' l-AIDS.

Nappella lin-nies biex jieħdu sehem f'dan il-march ħalli nuru solidarjeta' ma' min ikollu problemi serji ta' l-HIV u ta' l-AIDS.

Huwa importanti li fid-dinja jibqa' jsir sforz biex jinstab tarf ta' dan il- virus terribbli.

Illum din il-marda hija meqjusa bħala waħda mill-akbar problemi fid-dinja u fl-Afrika din hija waħda mill-akbar problemi li għandha u li qed theddilha l-ġid ekonomiku u soċjali tagħha għaliex miljuni ta' nies qed imutu b'din il-marda qerrieda.

Għalhekk irridu nuru solidarjeta' ma' dawn in-nies u fl-istess ħin nagħmlu minn kollox biex f'pajjiżna din il-marda ma tinxteridx.

Dan nistgħu nagħmluh kemm permezz ta' edukazzjoni sesswali bis-serjeta' u kif ukoll billi nħeġġu li jintużaw il-mezzi li jeżistu biex din il-marda ma tinxteridx.

Fl-istess ħin lil dawk li għal xi raġuni jew oħra jimirdu b'din il-marda għandna nittrattawhom bl-umanita' meħtieġa.

Nhar is-Sibt fil-għodu fil-11 ta' Diċembru għandha ssir mixja favur id- drittijiet tal-bniedem organizzata mill-kummissjoni nazzjonali għal persuni b'diżabilita' flimkien mas-servizz tar-refuġjati tal-Ġiżwiti.

Nappella sabiex tieħdu sehem u għal min jixtieq jieħu sehem fl-10.30 a.m. se nitilqu minn ħdejn Kristu Re.

Din il-mixja se tkun għall-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw persuni minn minoranzi diversi li jesperjenzaw diskriminazzjoni minħabba d-diżabilita', ir-razza, ir-reliġjon, l-eta', l- orjentazzjoni sesswali jew is-sess tagħhom.

F'pajjiżna għad għandna diskriminazzjoni u mhux veru li dan huwa pajjiż miftuħ li jaċċetta d- diversita'.

Huwa veru li sirna aktar tolleranti u għamilna ftit passi 'l quddiem ħalli ma nesaġerawx, imma għad għandna diskriminazzjoni kontra r- razez.

Biżżejjed jekk naraw il-mod kif nittrattaw il-Libjani u l-Għarab fostna b'sens stupidu ta' superjorita' minflok ma nqisuhom li huma bnedmin daqs kull razza oħra.

L-istess fil-qasam tad-diżabilita', minkejja li għamilna passi 'l quddiem ħafna drabi xorta għadna nħarsu lejhom bħala oġġetti ta' karita' u mhux bħala persuni li għandhom id-drittijiet u d- dinjita' tagħhom.

L-istess ngħid għall-persuni li huma omosesswali u għal persuni ta' reliġjonijiet differenti, allura huwa tajjeb li fil-11 ta' Diċembru dawn l-għaqdiet differenti jiġu flimkien biex nimxu favur id- drittijiet tal-bniedem.

L-aħħar punt li nixtieq nitkellem dwaru huwa t-turiżmu.

Fl-aħħar xhur qed naraw titjib u żieda fin-numru ta' turisti li ġejjin fostna jekk inqabbluhom mas-sena li għaddiet, li kienet sena ħażina u mhux meta nqabbluhom ma' l-1999 u mas-sena 2000.

Allura meta ngħidu li sejrin aħjar irridu naraw ma' xiex qed inqabblu għax jekk tmur tara pazjent l-isptar li qiegħed l-ITU u ssibu aħjar mill-ġurnata ta' qabel meta kien fl-ITU u kien ħażin ħafna, ma tantx tista' tikkonsla li sibtu xi ftit aħjar għaliex xorta jkun għadu fl-ITU.

U f'pajjiżna t-turiżmu għadu fl-ITU, għadu fil- fażi li anke jekk ġejjin turisti iżjed mis-sena li għaddiet, anke jekk l- indikazzjonijiet - u jien nieħu gost ngħidha din – huma li x-xhur li ġejjin jiġifieri Jannar u Frar se jkunu aħjar minn ta' din is-sena, xorta m'għandniex biex inkantaw allelulja għax il-mistoqsija li rridu nagħmlu hi: Ir-rati tjiebu?

M'huwiex biżżejjed li jiġu iżjed turisti.

Huwa importanti li jiġu iżjed turisti matul is-sena kollha, imma huwa importanti wkoll li dawn jonfqu iżjed u mhux li l-lukandiera biex jimlew il-lukandi tagħhom ikollhom jaċċettaw rati baxxi ħafna, għax il-lukandiera qed jaraw l- ispejjeż tagħhom jiżdiedu u jekk id-dħul ma jiżdiedx bl-istess mod ikollna l-problema li l-lukandiera jaqtgħu qalbhom u jibdew jagħlqu l-lukandi tagħhom.

Jien inkwetajt meta fil-laqgħa ġenerali annwali ta' l- assoċjazzjoni tal-lukandiera u r-ristoranti Maltin, smajt lill-president tagħhom jgħid li fit-18-il xahar li ġejjin se jkomplu jagħlqu iżjed lukandi u li dan ifisser telf ta' 1,000 impjieg.

Ma jistax ikun li ma ninkwetawx meta nisimgħu b'affarijiet bħal dawn.

Wieħed jawgura li jiftħu lukandi ġodda u kemm jista' jkun jieħdu minn dawn l-1,000 ħaddiem li se jitilfu l- impjieg tagħhom.

Imma dawn l-1,000 ħaddiem kollha se jsibu impjieg?

U l- oħrajn li huma bla xogħol - bħalissa għandna aktar minn 5% li huma bla xogħol - fejn se jiġu impjegati jekk ma nżidux ix-xogħol anke fil-qasam tat- turiżmu?

Nafu li f'dawn l-aħħar snin għalqu 24 lukanda, fetħu 13 u qed nisimgħu li se jagħlqu oħrajn, kemm f'Malta u kif ukoll f'Għawdex.

Jien ninsab inkwetat ħafna iżjed fuq il-lukandi li se jagħlqu f'Għawdex u li se jinbidlu f'appartamenti residenzjali.

Din hija inkwetanti ħafna għax huwa importanti li f'Għawdex il-lukandi jibqgħu miftuħa għaliex jekk jibqgħu jonqsu s-sodod se jkun hemm problema anke għal dawk li jibqgħu miftuħin u la qed nitkellem fuq Għawdex huwa importanti li l-gvern jara kif se jsolvi l-problema tal-kuntatt bl-ajru bejn Malta u Għawdex.

Mindu waqaf is- servizz tal-helicopter jien tkellimt ma' lukandiera Għawdxin u mingħajr ma nsemmi l-isem tal-lukanda tagħhom irrid ngħid li hemm min qed jitlef ix- xogħol.

Hemm min kien ibbukkja biex jiġi Malta u meta sar jaf li dan is- servizz m'għadux jaħdem ħassar il-vaganza tiegħu f'Għawdex.

Nafu li jekk it-turiżmu f'Malta għaddej minn żmien diffiċli, f'Għawdex iżjed għaddej minn żmien diffiċli għaliex bl-istruttura ta' kif inhi din l-industrija s'issa - fil-fehma tiegħi l-Għawdxin għandhom destinazzjoni aqwa minn Malta - tista' tiġbed lejn pajjiżna kwalita' ta' turisti aħjar għax f'Għawdex id- destinazzjoni hi aħjar, il-kwalita' tal-ħajja hija aħjar u l-ambjent huwa aħjar, imma b'din id-daqqa kbira tal-waqfien tas-servizz tal-helicopter ħadu daqqa ta' ħarta oħra.

Dawn qed jitilfu x-xogħol u dan m'huwiex tajjeb, għalhekk huwa importanti li filwaqt li nieħdu gost li l-figuri tat- turisti qed jiżdiedu, irridu naraw jekk dawn it-turisti humiex jilħqu mal- pajjiż kollu - jiġifieri kemm f'Malta u kif ukoll f'Għawdex - u jekk humiex iġibu qligħ aħjar, għax inkella żgur li m'għandniex għalfejn norbtu jdejna u ngħidu li erġajna ċċaqlaqna.

Niftakru li wara kollox it-turiżmu qed jiċċaqlaq fid-dinja kollha u f'pajjiżna t-titjib m'huwiex daqskemm hu fil- bqija tad-dinja u mhux imbilli noqogħdu ngħidu li għall-ewwel darba l-miri huma li kull sena t-turisti se jiżdiedu b'50,000.

Irridu niftakru li l- awtorita' Maltija tat-turiżmu diġa' kienet għamlet miri li t-turiżmu se jiżdied bi 3% u dawn il-miri qatt ma ntlaħqu.

Jiġifieri mhux billi ngħidu li issa għandna l-miri, qisna dawn il-miri lħaqnihom, għax nafu li l-gvern irid jagħmel il-parti tiegħu għax it-turisti ma jiġux f'pajjiżna biex jibqgħu fil-lukanda biss.

Inutli li t-turisti jiġu f'lukanda 5-star jew 4- star jekk il-pajjiż jinżamm f'livell ta' 2-star fejn jidħol l-ambjent, l- istat tat-toroq, il-ħmieġ, id-diżorganizzazzjoni, l-indixxiplina u l-mod ħażin kif nittrattaw lit-turisti.

Għalhekk il-gvern ma jridx ipoġġi bil- qiegħda u jgħid li l-affarijiet qed jirranġaw u jirpiljaw.

Il-gvern irid jagħmel il-parti l-kbira tiegħu biex jgħin lil dan is-settur jimxi 'l quddiem għax hawn ħafna familji Maltin u Għawdxin li jiddependu minnu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta 30 ta' Novembru, 2004 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILL MALTI GĦALL-KULTURA U L-ARTI - PROF.

RICHARD ENGLAND

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li Prof. Richard England irriżenja minn membru tal-kunsill Malti għall-kultura u l-arti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li Prof. Richard England irriżenja minn membru tal-kunsill Malti għall-kultura u l-arti minħabba impenji ta' xogħol li għandu sew Malta kif ukoll f'pajjiżi barranin.

IMPJANT TAR-RIĊIKLAĠĠ TA' SANT'ANTNIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid xi pjani għandu l-gvern għall-impjant tar- riċiklaġġ ta' Sant'Antnin?

Jista' jgħid ukoll jekk sarx environmental impact assessment dwar dawn l-istess pjani?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Membru jispeċifika għal liema impjant tar-riċiklaġġ qed jirriferi, jekk hux għal dak ta' l-iskart solidu, jew dak ta' l-iskart likwidu.

REGOLAMENTI TAS-SAJD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li s-sajjieda qed joġġezzjonaw għar-regolamenti l-ġodda tas-sajd?

Jista' jgħid ukoll għalfejn il-logbooks il-ġodda li ġew mogħtija lis-sajjieda ma jistgħux jintużaw?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li fost is-sajjieda kien hemm min oġġezzjona minħabba li wħud minnhom jista' għandhom problema ta' qari u kitba.

Ġie miftiehem metodu mal-koperattiva nazzjonali tas-sajd biex min mhux kapaċi jaqra u jikteb jista' xorta waħda jimla dawn il-catch logbooks - reġistri tal-qabda - bl-għajnuna ta' l-uffiċjali.

ĊANGA TAL-FRIŻA/VITELLA - DAZJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 8531, jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-persentaġġ li se jissussidja l-Gvern Malti fuq dawn it- tariffi u kemm hi d-differenza li jrid iħallas l-imprenditur/konsumatur?

Jista' jgħid fuq liema perjodu ta' żmien iridu jitħallsu dawn is-sussidji?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Membru jindirizza din il- mistoqsija lill-Prim Ministru.

PREZZ TAZ-ZOKKOR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jikkonferma l-Ministru li llum tunnellata zokkor qed tiswa euro 770 lill-imprenditur/konsumatur direttament u euro 422 oħra lill-Gvern Malti indirettament?

Jikkonferma li f'dawn l-aħħar ġimgħat il-prezz fis-swieq internazzjonali għall-istess prodott kien ta' madwar euro 201 għal kull tunnellata ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

MINISTERU TAL-FINANZI - SAFAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jinformana kemm kienet in-nefqa globali tas-safar tal-Ministeru tal-Finanzi u tad-dipartimenti, entitajiet, eċċ li jaqgħu taħtu matul l-ewwel disa' xhur tas-sena 2004?

Jista' jinformana kemm hu kkalkolat li se titla' din l-ispiża sa l-aħħar tas-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - LAQGĦAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew organizzati laqgħat mid- dipartiment ta' l-affarijiet rurali ma' l-għaqdiet tal-bdiewa, raħħala/produtturi u sajjieda matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d- dipartiment ta' l-affarijiet rurali ma jeżistix.

B'mod ġenerali nikkonferma li kull meta l-għaqdiet talbu l-preżenza ta' l- uffiċjali fil-laqgħat li jorganizzaw, l-uffiċjali dejjem laqgħu l-istedina.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - SAFAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana x'kienu r-raġunijiet għall-ispiża ta' Lm106,000 għal safar tal-ministeru matul l-ewwel disa' xhur tas-sena?

Jista' jinformana kemm hu kkalkulat li se titla' din l-ispiża sa l-aħħar tas-sena?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Membru li hu kkalkulat li l- ispiża ta' Lm 106,000 tikkonsisti f'biljetti ta' l-ajru, ħlasijiet ta' insurance u ħlas ta' subsistence allowances.

Ta' min jgħid li ammont sostanzjali minn din l-ispiża jiġi effettivament refunded mill-Unjoni Ewropea.

Mhux possibbli li f'dan l-istadju wieħed ikun preċiż dwar l-ispiża li jista' ikun hemm sa l-aħħar ta' din is-sena.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - SAFAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għan-nefqa tas-safar tal-ministeru, jista' il-Ministru jinformana minn liema voti qed jintnefqu u jitħallsu dawn il-flus?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-ispejjeż tas-safar tal- ministeru jitħallsu minn dawn il-voti rikurrenti: 2810 - biljetti ta' l-ajru; 2820 - ħlasijiet ta' allowances u insurance.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm applikaw biex jibbenefikaw minn Skema S?

Kemm ġew aċċettati u kemm ġew proċessati?

Kemm kien l-ammont ta' flus li ħarġet l-awtorita' tad-djar f'dan ir-rigward – b'riferenza għas-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004 - issa li twaqqfet din l-iskema u ġiet varata skema ġdida?

Kemm hu l-vot finanzjarju għal din l- iskema?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li t-tagħrif mitlub fl-ewwel tliet partijiet tal-mistoqsija hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

Ninsab informata wkoll li għas-sena finanzjarja 2004/2005 l-awtorita' tad- djar mistennija tonfoq Lm374,000 għall-iskema l-ġdida.

AWTORITA' TAD-DJAR - STALLAZZJONI TA' LIFTS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm saru talbiet quddiem l- awtorita' tad-djar biex jiġu stallati lifts fi blokki eżistenti tal-gvern u fi blokki eżistenti tal-privat?

Kemm hu n-numru f'kull lokal?

Kemm kienet l-ispiża biex ġew stallati l-lifts fi blokki tal-privat u fi blokki tal- gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li t-tagħrif mitlub fl-ewwel żewġ partijiet tal-mistoqsija hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

Ninsab informata wkoll li s'issa l-awtorita' tad-djar nefqet Lm934,947 għal stallar ta' lifts fi blokki tal-gvern u Lm44,774 għal dawk stallati f'postijiet privati.

L-awtorita' approvat ukoll is-somma ta' Lm30,780 għal stallar ta' lifts taħt Skema 7.

FURJANA - CATEGORY 1 SHELTERED HOUSING

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk anzjan li jiġi provdut post ta' category 1 sheltered housing ġewwa l-Furjana jistax jieħu jgħix miegħu neputi?

Jekk fl-affermattiv, x'jiġri minn neputi wara l-mewt ta' l- anzjan?

Tista' ġentilment tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-policy tad- dipartiment rigward category 1 sheltered housing?

Kemm ġie jiswa x- sheltered housing ġewwa l-Furjana?

Kemm se jkunu l-kirjiet ta' l- appartamenti?

Hemm ħsieb li l-gvern jitlob rigal mill-inkwilini l-ġodda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li għalkemm il-policy dwar it- tqassim ta' postijiet ta' category sheltered housing fil-Furjana, kif ukoll il-kera ta' dawn il-postijiet, għad mhux finalizzati hu maħsub li l-kerrej ma jkunx jista' iżomm xi ħaddieħor jgħix miegħu u l-kirja tispiċċa mal-mewt tal-kerrej.

Dan isir biex il-postijiet jibqgħu jintużaw bħala sheltered housing.

Ninsab informata wkoll li l-proġett tax-sheltered housing fil-Furjana ġie jiswa lill-awtorita' tad-djar Lm108,460.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant jaf li la l- awtorita' tad-djar u lanqas il-gvern ma jitolbu rigali biex jikru postijiet u mhux ser jagħmlu hekk f'dan il-każ.

VAT DEPARTMENT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid għaliex persuna - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - ġiet iċċarġjata mill-VAT department Lm284.66 imgħax?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-każ tat- taxpayer, li d-dettalji tiegħu ntbagħtu separatament, qed jiġi mistħarreġ.

AWTORITA' TAD-DJAR – PEMBROKE - STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex l-awtorita' tad-djar waqqfet it-talba biex jiġi stallat lift għal persuna b'diżabilita' - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - f'Pembroke?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li t-talba biex jiġi stallat lift fil-post indikat mill-Onor.

Interpellant ġiet ikkunsidrata favorevolment mill-awtorita' tad-djar, tant li ntalab u nkiseb il-permess tal-MEPA biex dan isir.

Ninsab informata wkoll li biex jiġi stallat dan il-lift jenħtieġ li l- inkwilini jiżgumbraw il-kuriduri li jagħtu aċċess mil-lift għall-bibien ta' l-appartamenti kollha.

S'issa ma jidhirx li hemm qbil dwar dan bejn ir- residenti tal-blokk.

Il-każ ġie riferut lid-dipartiment ta' l-artijiet bħala s-sid tal-blokk in kwestjoni.

Qabel ma tiġi solvuta din il-problema bejn l-inkwilini tal- blokk, l-awtorita' ma tkunx f'pożizzjoni li tipproċedi bil-ħruġ tat-tender għall-istallazzjoni tal-lift.

FGURA - TRIQ A.M. VALPERGA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jsiru Triq A.M. Valperga, Fgura u l-bankina?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat illi t-triq imsemmija qiegħda mdaħħla fil-programm ta' kostruzzjoni ta' toroq madwar Malta kollha sabiex ix-xogħol meħtieġ ikun jista' isir aktar 'il quddiem.

OPM – SAFAR TA' IMPJEGATI FUQ XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8903 u cioe' jagħti lista tas-safar li sar minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar 2004 sal-lum?

Kemm kienet l-ispiża għal kull safra u fejn siefru?

Min kienu l-persuni li siefru?

Xi grad għandhom, jew taħt liema skala ta' salarju jaqgħu, il- persuni li siefru?

Min awtorizza kull safra?

Min mar business class jew first class?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

EDUKAZZJONI, ŻGĦAŻAGĦ U IMPJIEGI – SAFAR TA' IMPJEGATI FUQ XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8905 u cioe' jagħti lista tas-safar li sar minn impjegati tad- dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar 2004 sal-lum?

Min kienu l-persuni li siefru?

Xi grad għandhom, jew taħt liema skala ta' salarju jaqgħu, il-persuni li siefru?

Min awtorizza kull safra?

Min mar business class jew first class?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista li tipprovdi informazzjoni dwar safar uffiċjali li sar minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi bejn Jannar u Ottubru 2004, id-destinazzjoni ta' dan is-safar kif ukoll l-ispiża għal kull safra.

F'dawk il-każi fejn il-kont tas-safra għadu ma ngħalaqx, naturalment l- informazzjoni dwar l-ispiża ma tistax tingħata.

Ma naħsibx li huwa l-każ li noqgħod nagħti l-ismijiet individwali tal- persuni involuti f'dan is-safar.

Fil-każ tas-servizz pubbliku r-regolamenti dwar safar uffiċjali, inkluż dwar min għandu jawtorizza dan kif ukoll min għandu d-dritt li jsiefer business class jinsabu f'sezzjonijiet 8.5 - 8.11 tal-public sevice management code.

Peress li t-tagħrif mitlub dwar l-Universita' ta' Malta għadu ma wasallix, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET BARRANIN – SAFAR TA' IMPJEGATI FUQ XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8906 u cioe' jagħti lista tas-safar li sar minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar 2004 sal-lum?

Min kienu l-persuni li siefru?

Min awtorizza kull safra?

Min mar business class jew first class?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista li tipprovdi informazzjoni dwar safar uffiċjali li sar minn impjegati tad- dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi bejn Jannar u Ottubru 2004, id-destinazzjoni ta' dan is-safar kif ukoll l-ispiża għal kull safra.

F'dawk il-każi fejn il-kont tas-safra għadu ma ngħalaqx, naturalment l-informazzjoni dwar l-ispiża ma tistax tingħata.

Iir-regolamenti dwar is-safar uffiċjali, inkluż dwar min għandu jawtorizza dan is-safar kif ukoll min għandu d-dritt li jsiefer business class, jinsabu f'sezzjonijiet 8.5 - 8.11 tal-public service management code.

TURIŻMU U KULTURA – SAFAR TA' IMPJEGATI FUQ XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8907 u cioe' jagħti lista tas-safar li sar minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar 2004 sal-lum?

Kemm kienet l- ispiża għal kull safra u fejn siefru?

Min kienu l-persuni li siefru?

Min awtorizza kull safra?

Min mar business class jew first class?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista li tipprovdi informazzjoni dwar safar uffiċjali li sar minn impjegati tad- dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi bejn Jannar u Ottubru 2004, id-destinazzjonijiet ta' dan is-safar kif ukoll l-ispiża għal kull safra.

Fil-każ tas-servizz pubbliku r-regolamenti dwar is-safar uffiċjali, inkluż dwar min għandu jawtorizza dan is-safar kif ukoll min għandu d-dritt li jsiefer business class, jinsabu f'sezzjonijiet 8.5 - 8.11 tal-public service management code.

INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMATIKA – SAFAR TA' IMPJEGATI FUQ XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8912 u cioe' jagħti lista tas-safar li sar minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar 2004 sal-lum?

Kemm kienet l-ispiża għal kull safra u fejn siefru?

Min kienu l-persuni li siefru?

Xi grad għandhom, jew taħt liema skala ta' salarju jaqgħu, il-persuni li siefru?

Min awtorizza kull safra?

Min mar business class jew first class?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor Interpellant li r-risposta tinġħata f'xi seduta oħra.

FREEPORT - KUNTRATT TA' PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Peress li l-munita li biha ġie redatt il-kuntratt ta' privatizzazzjoni tal-freeport hija d-dollaru Amerikan, jista' il-Ministru jgħid jekk ir-rata tad-dollaru mal-lira Maltija ġietx iffissata?

Jekk iva, jista' jindika b'liema rata?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qatt ma kien maħsub li jkun hemm iffissar tad-dollaru Amerikan mal-lira Maltija fil-proċess tal-privatizzazzjoni tal-Malta freeport terminals limited (MFTL).

Dan minħabba l-fatt li fid-dinja tas- shipping id-dollaru hu l-munita li bih isir il-business.

Il-kuntratti ta' l- MFTL huma denominati fid-dollaru Amerikan.

Barra minn hekk il-Malta freeport corporation, li ser tirċievi l-flus tal-privatiżżazzjoni, għandha dejn fit-tul denominat fid-dollaru Amerikan.

L-annual accounts huma denominati fid-dollaru, għalhekk hemm iffissar naturali.

TISBIĦ TA' WIDIEN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-widien li hemm ħsieb li jsir tisbiħ tagħhom?

Jista' jgħid meta se jinbdew dawn il- proġetti, każ każ, u meta hu maħsub li jiġu mitmuma?

Jista' jgħid ukoll hux se jinġiebu jew jingħataw fondi mill-Unjoni Ewropea f'dan ir-rigward?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

GĦARGĦUR/NAXXAR - ROUNDABOUT

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se ssir ir-roundabout li suppost hemm fil-bidu tat-triq li nfetħet li tagħti għall-Għargħur u n-Naxxar, fejn bħalissa hemm xi barrikati u hemm diżordni sħiħa tat-traffiku wara li ngħalqet l-entratura għall-Għargħur min-naħa ta' Triq San Pawl, Naxxar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ARTIFICIALLY ASSISTED BIRTH

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid f'dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena, kemm twieldu twins, triplets u quadruplets u iżjed?

Jista' jgħid jekk it-tqala tagħhom kenitx artificially assisted?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

Ma tinżammx statistika dwar it-tieni parti tal-mistoqsija.

PBS - IMPJEGAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 8968 u 9235 jista' il-Ministru jgħid jgħid jekk il-persuna - isimha qed jintbagħat separatament - sifritx fuq xogħol tal-PBS kemm ilha konnessa mal-kumpannija bħala konsulent?

Jekk iva, min ħallas, il-gvern jew il-PBS?

Jekk fl-affermattiv, kemm-il darba siefret, għalfejn siefret, fejn marret, kemm damet, ma' min ivvjaġġat u kemm nefqet f'kull okkażjoni?

Fid-dawl tat-tweġiba tal-ministru għal mistoqsija riċenti tiegħi, dan ifisser li minn Settembru 2004 'il hawn ma siefer ħadd mill-PBS fuq xogħol tal-kumpannija?

Dwar it-tagħrif mogħti dan l-aħħar dwar safriet minn diriġenti u uffiċjali tal-PBS, jista' jagħti breakdown ta' kemm intnefaq f'biljetti ta' l-ajru, lukandi, allowances u telephone bills minn Jannar 2000 'il quddiem?

ONOR.

AUSTIN GATT: F'Marzu 2003 il-persuna msemmija, flimkien maċ- chairman tal-PBS, kienu mistiedna tal-British Council biex iżuru diversi stazzjonijiet tal-BBC fl-Ingilterra.

Parti mill-ispejjeż konnessi ma' din iż-żjara kienu mħallsa mill-PBS, kif jidher fil-lista mehmuża.

Għat tieni parti tal-mistoqsija nikkonferma li dan ifisser li minn Settembru 2004 'il hawn ma siefer ħadd mill-PBS fuq xogħol tal-kumpannija.

WSC - POLISHING PLANT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9123 u cioe jgħid b'riferenza għall-polishing plant li nbniet mill-WSC f'Għawdex x'inhi l-kapaċita' ta' dan l-impjant u kemm ġew jiswew ix-xogħlijiet kollha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalissa l-polishing plant qed taħdem b'kapaċita ta' 800 metru kubu kuljum.

Meta l-proġett jitlesta din għandha tilħaq l-4,000 metru kubu kuljum.

Il-proġett Water quality project - Gozo jiswa:

Sistema ġdida tal-pajpijiet Lm800,000

Polishing plant Lm415,000

St Lucia u Bordin boosting station Lm50,000

Distribution enhancement centre Lm150,000

Total Lm1,415,000 DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - MAINS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9080 u cioe' jgħid kemm hu t-tul ta' mains ġodda ta' drenaġġ li saru matul din is-sena, kull lokalita' separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MALTA DRYDOCKS - VAPUR CORONIA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9208 u cioe' jgħid jekk sarux testijiet jekk hemmx traċċi ta' asbestos fuq il-vapur Coronia li hemm fit-tarzna?

Jekk fl- affermattiv, kemm saru u x'kien ir-riżultat f'kull każ?

Jista' minkejja kull prekawzjoni li tittieħed jiggarantixxi s-sigurta' tal-ħaddiema mija fil-mija?

ONOR.

AUSTIN GATT: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 9208 irrid ngħid li l-eżamijiet meħtiega biex jiġi determinat il-preżenza u l- kwalita' ta' l-asbestos sew qabel ma jinbeda x-xogħol kif ukoll fuq bażi regolari waqt li jkun qed isir ix-xogħol, qed isiru minn espert indipendenti li hu meqjus fuq skala internazzjonali bħala kwalifikat fl- immaniġġar ta' materjal perikoluż.

L-ebda xogħol ma jsir fejn ikun hemm l- asbestos jekk il-ħaddiem ma jkunx libes it-tagħmir protettiv adatt kif ukoll jekk il-ħaddiem ma jkunx ingħata t-taħriġ neċessarju kif għandu jaħdem f'dak l-ambjent.

Huwa għalhekk li x-xogħol relatat ma' materjal perikoluż qed isir minn kumpannija li hi ċertifikata bħala waħda professjonali u kwalifikata u mhux mill-ħaddiema tax-shipyard.

Din il- kumpannija ġiet magħżula mis-sidien tal-vapur.

Jekk l-Onor.

Interpellant jeħtieġ aktar informazzjoni fuq dan is-suġġett, nistiednu jagħmel kuntatt ma' l-OHSA li gew informati bix-xogħol li qed isir, kif fil-fatt hi l-proċedura normali.

MALTA DRYDOCKS - VAPUR CORONIA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9206 u cioe' jgħid b'riferenza għax-xogħol li qed isir fit-tarzna fuq il-vapur Coronia jekk jiggarantixxi li l-arja li qed toħroġ mill-blowers li qed jiġbdu minn fejn hemm il-postijiet kontaminati hijiex ta' ħsara għal saħħet il-ħaddiem?

X'garanzija hemm li l-arja li toħroġ fl-aħħar minn dawn il-blowers mhijiex ta' periklu, minkejja li tgħaddi minn tliet filters?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 9275.

MALTA DRYDOCKS - VAPUR CORONIA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9204 u cioe' jgħid min qed jagħmel ix-xogħol ta' tneħħija ta' asbestos minn fuq il-vapur Coronia?

Xi prekawzjoni qed jieħdu dawn il-ħaddiema?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni li dawn il-ħaddiema qed jibqgħu bil-maskla u jgħaddu minn qalb ħaddiema oħra, minn abbord sad- decontamination chamber li qiegħed l-art, meta hu fatt magħruf li din il- maskla tkun ikkontaminata minn barra?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

VETTURI - TESTIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm saru testijiet għall-għarrieda fuq vetturi minn meta ġiet introdotta din is-sistema ta' testijiet sal-lum?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

QAWRA - PROĠETT TA' L-AQUARIUM

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 6364, jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett ta' l-aquarium fil-Qawra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-konsorzjum Oceanaria ġie mitlub biex jissottometti informazzjoni dettaljata rigward il-proġett, liema informazzjoni għandha tiġi sottomessa lill-ministeru sal-bidu ta' Diċembru.

BELT VALLETTA - BARRAKKA TA' FUQ - LIFT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid xi progress sar fuq il-proġett tal-lift għall-barrakka ta' fuq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Is-sejħa għall-offerti sabiex ikun stallat u operat lift fil-barrakka għalqet fis-6 ta' Lulju 2004.

Ma kien hemm l-ebda sottomissjoni għal din is-sejħa.

Minkejja dan, minn indikazzjonijiet li kellu l-ministeru, għad hawn interess mill-privat għal dan l-iżvilupp.

Il- ministeru bħalissa qiegħed jerġa' jabbozza design brief ġdida li tkun tħares b'mod aktar wiesa' lejn it-trasport fil-Belt Valletta b'tali mod li dan jibda jkun aktar integrat.

PROĠETT TAL-WHITE ROCKS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 388, jista' il-Ministru jgħid xi progress sar fuq il-proġett tal-White Rocks?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor Interpellant illi d- diskussjonijet fuq dan il-proġett għadhom mhux magħluqa.

SAN ĠILJAN - TRIQ SANTU WISTIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 9050, li oriġinarjament saret lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika u li issa ġiet riferuta lilu, u cioe' jista' jara li jinxtegħlu r-red bollards li hemm quddiem ir-restaurant Nero fi Triq Santu Wistin, San Ġiljan?

Jista' jara wkoll li jinxtegħlu d-dwal li jinsabu fl-istess triq u li jara li jitwaħħlu litter bins f'dik l-area anke għaliex hija area turistika?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerilu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

WSC/ENEMALTA – KONT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara jekk hemmx xi żbalji fil-kont tad-dawl u l-ilma li qed jintbagħat separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għal din il-mistoqsija parlamentari tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - CID - VETTURI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 9028, jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonferma li minkejja li hemm 15-il vettura assenjati espressament mas-CID xorta waħda l-ispetturi qegħdin jinqdew bi tliet vetturi biss?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa' għedt fit-tweġiba preċedenti dwar is- suġġett, kull spettur stazzjonat fis-C.I.D. għandu vettura għad- dispożizzjoni tiegħu sabiex ikun jista' jaqdi d-doveri tiegħu.

EU - PLAYERS BARRANIN

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li l-Kummissjoni Ewropea qed tħares lejn Malta fid-dawl tal-ksur ta' regolamenti mill-MFA għal dak li jirrigwarda players barranin?

X'passi se jieħu l-gvern biex niġu konfomi ma' l-EU?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-ministeru ma rċieva l-ebda komunikazzjoni dwar dan.

KUNSILL NAZZJONALI TA' L-ISPORT - PLAYERS BARRANIN

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jinformana x'passi ħa l-kunsill nazzjonali ta' l-isport inkwantu players barranin li ma jitħallewx jaħdmu u jilagħbu hawn Malta bi ksur tad-drittijiet umani u d-dritt għax-xogħol, bħalma tgħid l-istess Unjoni Ewropea?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-kunsill Malti għall-isports qed jivverifika l-pożizzjoni uffiċjali fir-rigward ta' sportivi barranin li jixtiequ jaħdmu Malta.

ĦAL FAR - TRAFFIKU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9072 u cioe' jara li ssir xi ħaġa fl-entratura li tagħti lejn iz-zona industrijali ta' Ħal Far u r-race track peress li qed ikun hemm konfużjoni ta' traffiku li jista' ikollha konsegwenzi koroh?

ONOR.

AUSTIN GATT: Iz-zona li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant mhux kollha taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Malta industrial parks.

Dik li ser tifforma parti mill-entratura ser tagħmel parti minn programm ġenerali ta' upgrading taz-zona industrijali ta' Ħal Far.

Dwar il-kumplament taz-zona nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ENEMALTA - HEDGING AGREEMENT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 8635 u 9073 jista' il-Ministru jgħid kemm ilu li twaqqaf il- hedging agreement li kellha l-korporazzjoni Enemalta?

Meta sar?

B'kemm kien jinxtara ż-żejt meta kellna dan il-ftehim u kemm inxtara - b'kull bidla li seħħet fil-prezz u d-data - minn meta twaqqaf sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Enemalta kellha żewġ hedging agreements.

Għal perjodu ta' bejn Frar1998 u Diċembru 1998 Enemalta għamlet hedging agreement għal dawn il-prodotti:

Prodott Prezz Gas Oil USD 142.50 Jet USD 154.50 Fuel Oil 3.5% USD 70.00

Meta skada dan l-agreement Enemalta għamlet ieħor għall-perjodu bejn Jannar 1999 u Diċembru 1999 għal dawn il-prodotti: Prodott Prezz Gas oil USD 126.00 Fuel Oil 3.5% USD 66.50 Gasoline USD 160.00 Gasoline unleaded USD 155.00

Wara li f'Dicembru 1999 skada dan l-hedging agreement dan ma ġiex imġedded u l-Enemalta ma daħlitx fi ftehim ieħor.

Min dakinhar l-Enemalta ġeneralment xtrat il-prodotti fuq average tax-xahar ta' qabel ma jkun se jinxtara l-prodott.

Dawn il prezzijiet ikunu maħruga mill-Platts.

Il-prezzijiet fis-swieq internazzjonali jvarjaw kuljum, għaldaqstant huwa impossibbli li tingħata l-informazzjonji kif intalbet.

Mill-1999 l-Enemalta ma użatx il-hedging biex tixtri ż-żejt bil-quddiem, pero' użat hedging instruments f'żewġ okkażjonijiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' żejt.

Qabel il- gwerra tal-Gulf fis-sena 2003 l-Enemalta xtrat option għal perjodu qasir biex tipproteġi kontra ż-żieda fil-prezz.

Riċentement għamlet użu minn hedging instrument biex tiggarantixxi qligħ fuq xirja partikolari ta' jet aviation fuel li l-Enemalta tinnegozja u tbigħ bi prezzijiet internazzjonali.

Barra minn hekk sar użu ta' hedging instrument fuq il foreign currency loan li għandha l-Enemalta.

Dawn jinkludu quanto cross currency swap, plain vanilla fixed rate swap u digital interst rate swap.

ĦAL FAR - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9074 u cioe' jara li jkun stallat dawl fit-toroq ta' madwar iz-zona industirjali ta' Ħal Far, b'mod partikolari ħdejn il- fabbrika Forshea Dowty?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li dawn ix-xogħlijiet se jifformaw parti mill-istess proġett li rriferejt għalih fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9293.

MOSTA - TRIQ L-AURORA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana jekk Triq l-Awrora, li ilha biex issir, hux se tkun inkluża f'xi pjan ta' ħidma?

F'każ affermattiv, meta hu maħsub li jsir ix-xogħol, kemm se jiġi jiswa lill-gvern u kemm idum sejjer ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SAN ĠILJAN - TRIQ SAN ĠORĠ

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana jekk Triq San Gorg f'San Giljan hux se ssir fil-futur qarib?

Jekk fl-affermattiv, meta u kemm se tiġi tiswa lill- gvern?

ONOR.

GĦAWDEX - GWARDJANI LOKALI - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħarġu ċitazzjonijiet il-gwardjani lokali li għandhom x'jaqsmu ma' l-ambjent f'Għawdex din is-sena?

Kemm minnhom ittellgħu l-qorti?

X'multi weħlu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - KUNSILLI LOKALI - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni bl- indirizz tagħhom f'Malta ngħataw ċitazzjoni f'Għawdex mill-gwardjani u mill- kunsilli lokali din is-sena?

Kemm minnhom ittellgħu l-qorti u kemm kienet il-multa li weħlu din is-sena?

ONOR.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ DWAR RELIEF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jitmexxa l-każ ta' familja - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - li applikat għar-relief għax m'għandha l-ebda dħul ieħor u tinsab fi tbatija finanzjarja?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-persuna indikata mill- Onor. Interpellant ġiet informata bil-miktub dwar il-każ tagħha mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali.

MARSA - TQASSIM TA' ĦALIB

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9032 u cioe' jara li jitwassal il-ħalib, kif kien jitwassal is-soltu, ġewwa Albert Town fil-Marsa?

Jista' jara għaliex dan mhux qed isir?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'xi seduta oħra.

GOZO CHANNEL - VAT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jikkonferma illi se tibda titħallas il-VAT fuq il-vetturi u l-cargo li jaqsmu mal-Gozo Channel?

Jekk dan huwa minnu, kemm se tkun ir-rata ta' VAT?

Tista' tgħid jekk din il-VAT hijiex se titħallas mill-commuters jew jekk hijiex se tiġi assorbita u mħallsa mill-istess kumpannija kif suppost se jsir fil-każ tat- tickets tal-passiġġieri?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

PROĠETTI TA' ENERĠIJA ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 9084, li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent u li issa ġiet riferuta lilu, u cioe' jista' jgħid jekk hemmx proġetti ta' enerġija alternattiva environmental friendly fil-ħsieb tal-gvern?

Jista' jgħid fiex jikkonsistu?

Meta hu maħsub li jibdew?

Kemm hu maħsub li jiswew u kemm huma l-fondi ġejjin mill-Unjoni Ewropea f'dan ir-rigward?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li l-awtorita' ta' Malta dwar ir- riżorsi qiegħda tfassal strateġija u proċeduri sabiex tirregola dan l- investiment b'mod trasparenti, ekwu u xieraq.

L-istrateġija tkopri b'mod integrat elementi differenti, fosthom aspetti lokali, ambjentali, legali, regolatorji, ekonomiċi, fiskali u amministrattivi.

LINJI TA' L-AJRU BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 9082, li oriġinarjament saret lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika u li issa ġiet riferuta lilu, jista' il- Ministru jgħid kemm hemm linji ta' l-ajru barranin li joperaw lejn u minn Malta?

Jista' jgħid jekk hemmx linji ta' l-ajru ġodda li talbu permess li joperaw lejn u minn Malta?

Jekk fl-affermattiv, liema huma?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li hemm 46 linja ta' l-ajru barranin li joperaw lejn u minn Malta.

S'issa hemm linja waħda ta' l-ajru ġdida li talbet permess biex topera lejn u minn Malta għas-sajf 2005 u din hija Hello Ltd.

DIGITAL TERRESTRIAL TRIALS - LIĊENZJI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk min diġa' għandu liċenzja valida u għandu frekwenza mogħtija lilu anke għal dal li jikkonċerna digital terrestrial trials, hux obbligat jerġa' japplika skond il-call for applications li ħarġet f'Novembru 2004?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li min diġa' għandu awtorizzazzjoni u ġie allokat frekwenza għal skop ta' trasmissjoni tad-digital terrestrial television fuq bażi ta' testing mhux obbligat jerġa' japplika skond il-call for applications li ħarġet fit-23 ta' Novembru 2004.

PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA - IMPJEGATI BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Billi hemm xi tmien persuni jaħdmu ma' l-uffiċċju tal-President tar-Repubblika li għadhom bil-kuntratt sena sena, jista' il-Prim Ministru jgħid jekk dawn jistgħux jaħdmu b'kuntratt definittiv u permanenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat illi l-ingaġġ ta' ħaddiema bħala staff domestiku ma' l-uffiċċju tal-President isir fuq bażi ta' kuntratt definit.

M'huwiex il-ħsieb illi jsir xi tibdil fil-kundizzjonijiet tal-ħaddiema fl- uffiċċju tal-President kif illum qegħdin provduti fil-ftehim ma' l-union li tirrappreżenta lil dawn il-ħaddiema.

ART GĦAL SKOPIJIET RIKREATTIVI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Fid-dawl tal-konċessjonijiet li ngħataw min-naħa tal- gvern għal skopijiet rikreattivi, bħal sports u scouts, peress li min talab l-art spjega għalxiex iridha, jista' il-Ministru jgħid jekk hux qed jagħmel impact assessment?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li kull għaqda li titlob li tingħata t- titolu legali ta' art biex tiġi żviluppata minnha tiġi mitluba mill-kunsill Malti għall-isport biex tibgħat dettalji tal-proġett propost, inkluż l- istam tal-periti u pjanti, feasibility study fuq kif ser jiġu l-finanzi tal- proġett; u approvazzoni tal-MEPA fuq il-proġett.

SAN ĠILJAN - QTUGĦ TA' SIĠAR TAL-ĦARRUB

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk saritx investigazzjoni dwar min qaċċat numru ta' siġar tal-ħarrub li kienu jinsabu fi Triq Ta' Ġiorni, San Ġiljan, bejn wieħed u ieħor biswit fejn qiegħed isir il-proġett ta' ġnien mill-kunsill lokali?

Min kien inqabad?

Eventwalment ittieħdu passi kontra min wettaq dan l-att?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kunsill informana li ma qaċċat l-ebda siġra tal- ħarrub fi Triq ta' Ġiorni, San Ġiljan u m'għandu l-ebda indikazzjoni jekk seta' sar dan.

Iżda rriferejt il-każ lill-pulizija.

PERSUNI BOARDED-OUT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm ġew nies boarded-out sena b'sena mill-1998 sal-lum?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-ewwel parti tat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 7150 f'seduta 185.

Ninsab informata li n-numru ta' talbiet ġodda milqugħa fis-snin indikati għall-pensjoni għall-invalidita' imħallsa taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

GĦAWDEX – PERSUNI BOARDED-OUT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm ġew Għawdxin boarded-out sena b'sena mill-1998 sal- lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

OPM - KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus fuq kiri ta' karozzi mill-impjegati fis-segretarjat privat tiegħu bejn Jannar u Ottubru 2004?

Min huma l-impjegati intitolati għal karozza tal-kiri fl-istess segretarjat privat?

Kemm hu n-numru ta' karozzi mikrija għall-membri tas- segretarjat privat tiegħu?

Minn fejn inkrew u b'liema rata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-guidelines dwar l-ingaġġ ta' impjegati fis- segretarjati tal-ministri, liema guidelines għandhom l-approvazzjoni tal- kabinett, jipprovdu wkoll għal min f'dawn is-segretarjati huwa intitolat għall-użu ta' karozza uffiċjali li f'ċertu ċirkostanzi tista' ukoll tkun karozza tal-kiri.

Dawn l-uffiċjali huma l-kap tas-segretarjat, is- segretarju privat tal-ministru u l-assistent segretarju privat tal- ministru.

Dawn jistgħu jagħżlu li jieħdu transport allowance minflok ma jiġu provduti b'karozza.

Is-segretarjati tal-ministri huma wkoll intitolati għall-numru ta' karozzi, li f'ċerti każi jkunu mikrija, għall-użu ġenerali (mhux personali) tal- messaġġiera fis-segretarjat.

Bħalissa hemm żewġ karozzi mikrija li qed jintużaw fis-segretarjat tiegħi.

L-informazzjoni dwar minn fejn u b'liema rati dawn qed jinkrew tinsab fit- tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

L-ammont totali minfuq fuq kiri ta' karozzi bejn Jannar u Ottubru 2004 fis- segretarjat tiegħi jammonta għal Lm2,447.89.

ĠUSTIZZJA U INTERN - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus fuq kiri ta' karozzi mill-impjegati fis-segretarjat privat tiegħu bejn Jannar u Ottubru 2004?

Min huma l-impjegati intitolati għal karozza tal- kiri fl-istess segretarjat privat?

Kemm hu n-numru ta' karozzi mikrija għall-membri tas-segretarjat privat tiegħu?

Minn fejn inkrew u b'liema rata?

ONOR.

TONIO BORG: Il-guidelines dwar l-ingaġġ ta' impjegati fis- segretarjati tal-ministri, liema guidelines għandhom l-approvazzjoni tal- kabinett, jipprovdu wkoll għal min f'dawn is-segretarjati huwa intitolat għall-użu ta' karozza uffiċjali li f'ċerti ċirkostanzi tista' ukoll tkun karozza tal-kiri.

Dawn l-uffiċjali huma l-kap tas-segretarjat, is- segretarjat privat tal-ministru u l-assistant segretarju privat tal- ministru.

Is-segretarjati tal-ministri huma wkoll intitolati għal numru ta' karozzi li f'ċerti każi jistgħu jkunu mikrija għall-użu ġenerali (mhux personali) tal-messaġġiera fis-segretarjat.

Bħalissa hemm seba' karozzi mikrija li qed jintużaw fis-segretarjat tiegħi.

L-informazzjoni dwar minn fejn u b'liema rati qed jinkrew tinsab fil-lista annessa.

L-ammont totali minfuq fuq kiri ta' korozzi bejn Jannar u Ottubru 2004 fis- segretarjat tiegħi jammonta għal Lm17,140.58.

AFFARIJIET BARRANIN - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm intnefqu flus fuq kiri ta' karozzi mill- impjegati fis-segretarjat privat tiegħu bejn Jannar u Ottubru 2004?

Min huma l-impjegati intitolati għal karozza tal-kiri fl-istess segretarjat privat?

Minn fejn inkrew dawn il-karozzi u b'liema rata?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-guidelines dwar l-ingaġġ ta' impjegati fis- segretarjati tal-ministri, liema guidelines għandhom l-approvazzjoni tal- kabinett, jipprovdu wkoll għal min f'dawn is-segretarjati huwa intitolat għall-użu ta' karozza uffiċjali li f'ċerti ċirkostanzi tista' ukoll tkun karozza tal-kiri.

Dawn l-uffiċjali huma l-kap tas-segretarjat, is- segretarju/a privat tal-ministru u l-assistent segretarju/a privat tal- ministru.

Dawn jistgħu jagħżlu li jieħdu transport allowance minflok ma jiġu provduti b'karozza.

Bħalissa m'hemmx karozzi mikrija li qed jintużaw fis-segretarjat tiegħi.

L-ammont totali minfuq fuq kiri ta' karozzi bejn Jannar u Ottubru 2004 jammonta għal Lm697.25 u dawn intnefqu fil-perjodu bejn Jannar u Marzu 2004.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jieħu l- passi kollha meħtieġa biex drainage manhole li tinsab f'kamra magħluqa taħt it-taraġ tal-komun fi Blk E, Entrance C, Triq il-Poeta Nazzjonali, Ħal Mula, Ħaż-Żebbuġ titneħħa peress li din hija ta' inkonvenjent għas-saħħa u l-iġjene tar-residenti fl-istess block?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-manhole li hemm taħt Blk E ser tingħalaq b'mod permanenti.

Hemm ħsieb ukoll li ssir manhole u shaft ġdid fuq il-mina tad-drenaġġ eżistenti u li jkunu barra l-blokk.

SLIEMA - KONT TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema kalkolu nħadem il-kont tad-dawl u ilma li jappartjeni l-fond Windwards, No. 181, Flat 5, Tower Road, Sliema, peress li nħareġ kont astronomiku fuq aġġustament għall-perjodu ta' ħames snin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li peress illi meta saret il-verifika ta' l-istatement of account imqabbel mad-dettalji tal-post imsemmi fil- mistoqsija parlamentari ma rriżultax kont astronomiku, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex iforni lill-Kamra bl-account number ħalli l-KSI tkun tista terġa' tiċċekkja.

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li l-klijent innifsu jista' jagħmel użu mill-customer care service ta' l-istess KSI.

GĦAWDEX - XEWKIJA - SUPPLY TA' L-ILMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Peress li r-residenti ta' Triq il-Mitħna, Xewkija, Għawdex għandhom problemi fis-supply ta' l-ilma, tant li l-ilma qed ikun kollu sadid, jista' il-Ministru jara li dan l- inkonvenjent jiġi indirizzat u jsiru x-xogħlijiet meħtieġa għall- benefiċċju tar-residenti ta' dik it-triq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li fid-dawl ta' din il-mistoqsija l- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma bdiet tinvestiga dan l-ilment fuq il-kwalita' tal-provvista ta' l-ilma f'din it-triq u anke fl-inħawi tagħha dan sabiex jekk jirriżulta li hemm ilma b'kontenut għoli ta' sadid kontinwu jittieħdu l-miżuri li hemm bżonn biex dan l-inkonvenjent jispiċċa.

Billi riċentement il-korporazzjoni ma kellhiex ilmenti bħal dawk li ssemmew fil-mistoqsija, ikun aħjar jekk l-Onor Interpellant tgħaddili l-indirizzz tal-postijiet milquta sabiex il-KSI tkun tista' tivverifika jekk il- problema hijiex waħda ġenerali jew partikolari.

WIED IL-GĦAJN - TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru ġentilment jikkonferma li beħsiebu jagħti priorita' lil numru ta' toroq ġodda li għadhom ma sarux f'Wied il-Għajn?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' toroq li se jsiru mill-gvern f'Wied il-Għajn?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PROĠETTI FILANTROPIĊI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid mill-1987 sal-ġurnata tal- lum kemm ingħataw siti, mibnija u artijiet, biex jiġu żviluppati għal proġetti filantropiċi, bħal sport centres, scouts, boat and sailing clubs u clubs oħra?

Kemm minnhom ġew effettivament imwettqin?

Qabel ma ngħataw il-gvern ra li l-partijiet kellhom finanzi biex il-proġetti jseħħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissuġġerixxi li l-Onor.

Kollega jirriferi din il- mistoqsija lil sieħbi l-ministru responsabbli mill-ġustizzja u intern, li taħtu jaqgħu s-siti msemmija fil-mistoqsija.

PEMBROKE - TRIQ SAN PATRIZJU

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk it-triq li tinsab fid-daħla ta' San Patrizju f'Pembroke hijiex issir mill-gvern ċentrali?

Jekk le, ġiet approvata mill-ADT?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerilu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

PSL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid meta l-ħaddiema ta' l-IPSL jiġu mibgħuta jaħdmu ma' xi dipartiment ieħor tal-gvern il-kundizzjonijiet li kellhom, bħal paga kollha, overtime bir-rata ta' siegħa u nofs u l-leave kollu, jibqgħux l-istess bħal dawk li kellhom qabel ma ġew ingaġġati mal-kumpannija l-ġdida ta' l-IPSL?

Min hu responsabbli li jħallas il-paga kollha, overtime bir-rata ta' siegħa siegħa u nofs u l-leave kollu lill-ħaddiema, l-IPSL jew id-dipartiment li miegħu l-ħaddiema jkunu mislufin?

Jista' jgħid ukoll jekk il-grad tal-ħaddiema ta' l-IPSL jibqax sostnut għall-finijiet ta' kundizzjonijiet u paga eċċ., meta jiġu trasferiti f'dipartimenti tal-gvern?

X'se jsir minn dawk li kienu fil-middle management u huma trasferiti f'dipartimenti tal-gvern?

Dawn jonqsu mill-grad?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għal din il-mistoqsija parlamentari tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - SQAQ IL-QENĊ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk jistax isir xi patching u tiswijiet oħra fi Sqaq il-Qenċ, f'Ħaż-Żebbuġ, Malta?

ONOR.

UNIVERSITA' IL-QADIMA - SALA TAL-LIBRERIJA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jikkunsidra l-Ministru li s-sala tal- librerija ta' l-universita' l-qadima, illi tkun għal ħafna żmien mhux attivata, tintuża għal-lectures ta' l-istudenti ta' l-universita' tat-terza eta' u b'hekk ikun qed jintwera rispett ġenwin u pożittiv lejn dawn l- anzjani peress li fejn qed jattendu llum m'hu xejn adatt biex jinħoloq ambjent tabilħaqq tajjeb?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nassigura l-Onor.

Membru li napprezza tassew il-fatt li fakkritni fl-imħabba ġenwina u rispett għall-anzjani meta flimkien ma' Profs.

John Rizzo Naudi, allura l-ewwel segretarju parlamentari għall- anzjani u jien, allura ministru għall-politika soċjali, waqqafna l- universita' tat-tielet eta'.

Fraħna tassew meta l-attendenza żdiedet tant li l-faċilitajiet attwali ma baqgħux aktar biżżejjed tajba għal din il-ħidma fejjieda.

Il-ministeru ilu issa jikkunsidra sit alternattiv għal din l-universita' jew faċilitajiet aħjar.

KOTTONERA - CHILDCARE CENTRE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm tfal għamlu użu miċ- childcare centre ta' l-Aċċess fil-Kottonera, ġimgħa b'ġimgħa bejn Jannar u Novembru 2004?

Tista' tgħid kemm kien in-numru ta' impjegati li jaħdmu fiċ-childcare centre ta' l-Aċċess fil-Kottonera, ġimgħa b'ġimgħa bejn Jannar u Novembru 2004?

Tista' tgħid kemm kienet in-nefqa li saret biex tmexxa ċ-childcare centre ta' l-Aċċess fil-Kottonera xahar b'xahar bejn Jannar u Novembru 2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellanti hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra iktar kmieni fis-seduta.

SERVIZZ PUBBLIKU - EŻAMI TA' PRINCIPALS/CLERKS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm mill-persuni li għaddew mill- eżami ta' principals u clerks mas-servizz pubbliku ġew ingaġġati u kemm għad baqa' biex jiġu ngaġġati?

Sa meta jibqa' validu r-riżultat ta' l- eżami?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li mill-eżami ta' principal għaddew 87 kandidat li minnhom ġew ingaġġati 50.

Kien hemm ħames kandidati oħra li ma setgħux jaċċettaw l-ingaġġ għal diversi raġunijiet.

L-eżami jibqa' validu sal-21 ta' Diċembru 2004.

Dwar ir-reklutaġġ ta' skrivani mas-servizz pubbliku nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7751.

SERVIZZ PUBBLIKU - ĦADDIEMA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'kien in-numru ta' nies jaħdmu ma' aġenziji u awtoritajiet fis-settur pubbliku għas-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004 s'issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

SERVIZZ PUBBLIKU - INTRODUZZJONI TAT-TELEWORKING

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid xi pjani għandu biex jiddaħħal it- teleworking fis-settur pubbliku?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li s-sistema tat-teleworking ġiet implimentata mill-MITTS fejn ġimgħa ta' 40 siegħa titqassam fuq 24 siegħa mid-dar u 16-il siegħa fl-uffiċċju.

Hemm ħsieb li s-sistema tat-teleworking tiddaħħal fid-dipartimenti tal-gvern, iżda dan għadu fi stadju preliminari.

CCF - TAQSIMA TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jispjega kif fit-taqsima ta' l-edukazzjoni tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin qegħdin isibu problemi biex ikollhom printer għall-uffiċċju tagħhom filwaqt li fl- uffiċċju ta' l-uffiċjal - dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament - inxtara tv set?

Jista' jgħid għal liema esiġenzi tas-servizz inxtara dan it-tv set?

Kemm ġie jiswa?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra rendikont tad-diversi esiġenzi tas-servizz kompjuti f'dan l-uffiċċju permezz ta' dan it-tv set?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi dan il-printer ġarrab ħsara li tammonta għall-Lm80.

Ġie deċiż li s-sena d-dieħla jinxtara printer ġdid għal din it-taqsima.

Sadanittant l-amministratur ingħata l-faċilita' li juża printer f'diversi uffiċini.

Fir-rigward tat-TV set li jinsab fl-uffiċċju ta' l-uffiċjal imsemmi, ninsab informat li dan ilu hemm għal dawn l-aħħar tmien snin, u ċioe' qabel ma daħal dan l-uffiċjal f'dan l-uffiċċju.

Li ġara huwa li l-control room kellhom bżonn screen akbar u għalhekk it-TV set li kien hemm fl-uffiċċju amministrattiv inbidel ma' wieħed iżgħar mill-control room.

Dan is-set jiġi wżat biex jiġu ċċekkjati CD's, CDR's u video tapes li jinġiebu lill-priġunieri.

Minbarra dan jintuża wkoll mas-sistema ta' sigurta' CCF - TAQSIMA TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'sar minnhom it- tliet monitors u video recorders li kienu ngħataw lit-taqsima ta' l- edukazzjoni fil-faċilita' korretiva ta' Kordin fl-1997?

Jekk dawn ġew maħsuba biex jaqdu esiġenzi oħra fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin, ma jaħsibx li dawn għandhom jiġu sostitwiti b'apparat ieħor f'din it-taqsima?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-oġġetti msemmija mill-Onor.

Interpellant ma kenux qegħdin jintużaw fis-sezzjoni edukattiva, għaldaqstant ingħataw għal użu mill-priġunieri fid-diviżjonijiet.

Tħalla sett wieħed fl-iskola.

Qatt f'dawn l-aħħar snin il-codinator ta' l-iskola ma talab biex jiżdied dan l-apparat.

CCF - TAQSIMA TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jispjega għaliex fit- taqsima ta' l-edukazzjoni tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin is-servizz tat-telefon dam 12-il ġurnata biex jissewwa u dan b'periklu kbir għall- għalliema li jkunu weħidhom mar-residenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-ħsara ġiet rapportata lill- uffiċjal responsabbli ħamest ijiem wara li seħħet.

Din ġiet imsewwija l- għada.

Jumejn wara reġgħet ġrat l-istess ħsara li ġiet imsewwija dakinhar stess.

Tajjeb wieħed jgħid li fiż-żewġ okkażjonijiet kienet ħsara ta' vandaliżmu (tqaċċiet tal-wire mit-terminal).

CCF - GĦALLIEMA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu fil- konfront ta' dawk l-uffiċjali tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin li deliberament qaflu għalliema f'kamra mar-residenti u sofriet minn xokk kbir minħabba l-inċident?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-amministrazzjoni tal-ħabs qatt ma rċeviet xi rapport, kemm uffiċjali jew le, fuq dak li hemm allegat fil- mistoqsija.

CCF - GĦALLIEMA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex għalliema fit-taqsima ta' l-edukazzjoni fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin ilhom ma jitħallsu erba' xhur għas-servizzi tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fit-12 ta' Ottubru 2004 il- payment vouchers intbagħtu t-teżor sabiex isir il-ħlas dovut.

WIED IL-GĦASEL - GĦAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 9256, jista' il-Ministru jgħid fiex irriżultaw l-investigazzjonijiet tas-Sovrintendenza?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-investigazzjonijiet li saru u għadhom qed isiru mis-sovrintendenza tal-patrimonju kulturali għadhom ma taw l-ebda eżitu pożittiv, u dan ukoll wara li ntalbet l- għajnuna tal-MEPA u tal-kunsill tal-Mosta.

Mill-ġdid nerġa' nitlob lill-Onor Interpellant li jekk għandu xi tagħrif iktar preċiż napprezza jekk jgħaddih lis-sovrintendenza jew lill-ministeru.

GĦAWDEX - PRODUZZJONI TAL-LAĦAM TAL-MAJJAL/ĊANGA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm kienet il-produzzjoni u l-qatla tal-majjal u ċ-ċanga fil-gżira ta' Għawdex matul din is-sena?

Tista' tagħti l-istess informazzjoni għal dawn l-aħħar tliet snin separatament?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li l-produzzjoni tal-majjal u taċ- ċanga f'Għawdex matul din is-sena u għal dawn l-aħħar tliet snin, sena b'sena, kienet kif murija hawn taħt:

| | Majjal| | | | |Ċanga | | |Rjus |Piż |Rjus |Piz | |2004 |4456 |357,422 |1045 |260,408| | | |kg | |kg | |2003 |6313 |476,946 |984 |240,294| | | |kg | |kg | |2002 |6649 |553,930 |1006 |245,140| | | |kg | |kg | |2001 |6203 |515,440k|1189 |283,260| | | |g | |kg |

GĦAWDEX - FABBRIKA TA' L-MDP

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-investiment tal-gvern fl-MDP, tista' il-Ministru tinformana bl- iżviluppi li se jsiru fil-fabbrika ta' l-MDP f'Għawdex?

Tikkonferma l-Ministru li l-impjiegi tal-ħaddiema Għawdxin fis-sezzjoni ta' l-MDP f'Għawdex mhux se jintilfu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

SAJJJIEDA GĦAWDXIN

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tinformana kemm kienet il-qabda ta' ħut mis-sajjieda Għawdxin matul dawn l-aħħar għaxar xhur?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li l-qabda tal-ħut mis-sajjieda Għawdxin li għaddiet mill-pixkerija matul dawn l-aħħar għaxar xhur tammonta għal 146,285kg.

QRATI - REATI KONNESSI MAD-DROGA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni ġew imressqa dwar reati in konnessjoni mad-droga matul is-snin 2003 u 2004, kull xahar separatament, u jgħid l-eta' u s-sess tagħhom?

Jista' jgħid kemm minnhom instabu ħatja u kemm minnhom ġew ordnati mill-qorti jsegwu programm?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellanti hu kif jidher fit-tabelli li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

Informat ukoll illi ma tinżammx statistika dwar l-aħħar parti tal- mistoqsija.

L-informazzjoni dwar Għawdex għadha qed tinġabar.

QRATI - REATI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu l- persuni taħt it-30 sena li tressqu l-qorti f'dawn l-aħħar sentejn?

In oltre jista' jgħid ukoll kemm minnhom ġew kundannati u jgħid ir-reati x'kienu u jindika n-numru ta' persuni u l-etajiet rispettivi?

ONOR.

Interpellanti għall-ewwel parti tal-mistoqsija hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ninsab informat illi ma tinżammx statistika tat-tagħrif hekk kif mitlub.

ETC - ĦADDIEMA GĦAWDXIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema Għawdxin li jaħdmu f'Għawdex mas-settur pubbliku u mas-settur privat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-aħħar ta' Ġunju 2004 kien hemm 5,213 residenti Għawdxin jaħdmu full-time jew part-time ma' ditti privati Għawdxin u 27 residenti Għawdxin jaħdmu ma' kunsilli lokali f'Għawdex.

Informat ukoll li kien hemm 947 residenti Għawdxin jaħdmu full-time jew part-time ma' ditti privati Maltin u 634 residenti Għawdxin jaħdmu ma' korporazzjonijiet/entitajiet pubbliċi Maltin.

M'aħniex informati jekk il- lokalita' tal-post tax-xogħol tagħhom huwiex f'Għawdex jew f'Malta.

Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi l-mistoqsija rigward ħaddiema mas-settur pubbliku lill-ministru responsabbli mis- servizz pubbliku.

STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9127 u cioe' jagħti statistika, raħal b'raħal, ta' l-istudenti ġodda li daħlu l-universita', il-junior college u l-MCAST f'Ottubru 2004?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub ser jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

TKABBIR EKONOMIKU TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 9141 u cioe' jgħid kemm kien it-tkabbir ekonomiku għal Għawdex fis-snin 2000 u 2003?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: F'dan l-istadju jista' jingħata biss it-tkabbir ekonomiku ta' Għawdex fis-snin 2000 u 2001, li f'termini nominali kien ta' 3.5 u 2.7 fil-mija rispettivament.

Hu mistenni li t-tagħrif għas-sena 2002 ikun pubblikat fl-aħħar ta' Diċembru 2004.

Għal raġunijiet metodoloġiċi mhux mistenni li jkun pubblikat it-tagħrif relattiv għall-2003 qabel Diċembru 2005.