MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 521 It-Tnejn, 7 ta' Mejju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 521

It-Tnejn, 7 ta' Mejju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 521

It-Tnejn, 7 ta' Mejju, 2007

WERREJ

MINUTI 1

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 6

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-FOSTER CARE (It-Tieni Qari)

FOSTER CARE BILL (Second Reading) 7

AĠĠORNAMENT 27

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 31

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 520 li saret fit-2 ta' Mejju, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

ĦAL-LIJA - VILLA FRANCIJA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Michael Asciak) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Billi Villa Francija f'Ħal-Lija tħalliet lill-gvern ta' Malta biex isservi ta' residenza uffiċjali tal-prim ministru, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk wara li jsiru x-xogħlijiet neċessarji hijiex se tintuża għal dan l-iskop?

Jekk le, x'se jiġri mill- villa?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Villa Francija f'Ħal Lija tħalliet lill-gvern ta' Malta biex jagħmel l-aħjar użu li tixraq lil din il-proprjetà storika u distinta.

Bħalissa għaddej programm estensiv f'din id-dar bl-iskop li tiġi restawrata u preservata bħala parti mill-patrimonju Malti u tkun tista' tiġi wżata għall-funzjonijiet uffiċjali u attivitajiet oħra li jixirqu lil dan il-post.

TAXI DRIVER

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Nirriferi għal mistoqsija parlamentari 24913, fejn il-Ministru wieġeb li t-tag ta' dan it-taxi driver ġiet sospiża sakemm tittieħed deċiżjoni finali mill-qorti fejn qed jinstema' l-każ abbażi ta' regolament 131 (6) ta' l-MVR Liġi Sussidjarja 65.11.

Jien informat li fir-rigward tad-dewmien sabiex jinstama' l-każ ma jaqax taħt il-kompetenza ta' l-awtorita` dwar it-trasport.

Ma jaħsibx il- Ministru li qegħdin jintużaw two weights two measures meta f'każ ieħor ferm agħar minn dan it-taxi driver in kwestjoni – qed nalludi għall-każ ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - jsuq taxi wkoll, u filwaqt li hemm allegazzjoni ta' każ ta' sokor waqt il-qadi ta' dmirijietu, ħalla n-nies l-art l-Imdina meta suppost kien tour magħhom ta' sagħtejn u saħansitra ġġieled ma tnejn ta' l-awtorita`, u xorta waħda wara ħamest ijiem sospensjoni, ingħata lura t-tag?

Ma jaħsibx li dan huwa abbuż meta ġie preferut mill-persuna li ssemmiet f'mistoqsija parlamentari 24913, li ċertament għandu każ ferm inqas serju minn din l-istess persuna li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

X'se tkun issa l-pożizzjoni ta' l-awtorita` dwar it-trasport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): It-tag tal- persuna li d-dettalji dwarha intbagħtu separatament se tiġi rtirata u t-tag se tiġi sospiża sakemm jinqata' l-każ pendenti li hemm fil-qorti kif inhu stipulat fl-Avviż Legali 65.11 regolament 131.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Lill-Ministru għamiltlu diversi mistoqsijiet, waħda minnhom hija numru 25,737.

Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma jridx jirrispondi, għax qed jgħid li m'huwiex konformi ma' l-istanding orders tal- Kamra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, hemm l-istanding orders, ara n- natura tal-mistoqsijiet li suppost jintbagħtu hawnhekk, u jekk huwiex l- obbligu tal-ministru li jagħti dawk ir-risposti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, nitolbok tagħti ruling.

Meta s-Sedja taċċetta mistoqsija jfisser li tkun skond l-istanding orders.

Il-Ministru qed jgħid li mistoqsija parlamentari numru 25,737, li għamilt jien, m'hijiex skond l- istanding orders.

Għaldaqstant nitolbok tagħti ruling u tgħid jekk dak li qed jgħid il-Ministru huwiex minnu, għax ladarba din ġiet aċċettata u tinsab fuq l-aġenda, ma jidhirlix li tmur kontra l-iStanding Orders.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jiena informat li din id-domanda qiegħda iżjed lura fl-aġenda tas-seduta tal-lum u naturalment hemm it-tweġiba għaliha.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk kif qal il-Ministru din il-mistoqsija tmur kontra l- istanding orders, ma kellhiex tiġi aċċettata.

Jiena qed nikkontesta l- allegazzjoni li din il-mistoqsija tmur kontra l-istanding orders u qed nitolbok, Mr Speaker, biex jekk jogħġbok tagħti ruling dwar dan il-każ, irrispettivament jekk din il-mistoqsija tiġix iktar tard jew le fuq l- aġenda tal-lum.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, il-proċedura hija totalment żbaljata.

L-Onor.

Mizzi ppreveda risposta li suppost tiġi ħafna wara, u qed jitlob ruling fuq risposta li suppost tinqara' jew tiġi diskussa ħafna iktar wara.

Jien ma nsib l-ebda diffikulta` li jitlob ruling, pero` dan għandu jsir wara l-ħin tal-mistoqsijiet u mhux issa.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili ftit.

Ma nagħmlux dibattitu fuq din il- kwestjoni.

Is-Sedja ħadet nota, u fil-ħin opportun se tagħti ruling.

On a point of order.

L-Onor.Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Infakkar lill-Ministru li meta l-Onor.

Fenech Adami kien prim ministru u kienu jinqalgħu affarijiet bħal dawn, ma kienx iġib din l- iskuża.

Nerġa' ntenni li l-Ministru qal li din il-mistoqsija parlamentari tmur kontra l-iStanding Orders.

Jiena nerġa' ntenni ...

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, ippermettili ftit.

Is-Sedja għadha kif ippronunzjat ruħha li ħadet nota ta' dak li ntqal u tagħti ruling f'xi seduta oħra, jiġifieri fl-ewwel mument opportun li jkollha.

Għaldaqstant nistgħu ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Kif tista' tistenna jekk il-Ministru qed jgħid li din il- mistoqsija tmur kontra l-istanding orders u s-Sedja aċċettat!

Jiġifieri s- Sedja se tagħti ruling u tgħid li hija żbaljata u li m'hijiex skond l- istanding orders?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili ftit!

Ma noħolqux dibattitu f'dan il-mument.

Id- deċiżjoni ttieħdet u nistgħu ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri s-Sedja qed tgħid illi m'hijiex ċerta jekk imxietx skond ir-regolamenti?

Għax jekk is-Sedja ma taċċettax li dik il- mistoqsija hija skond l-istanding orders jew qed ikollha xi dubju, dan ifisser li għamlet żball.

MR SPEAKER: Is-Sedja qiegħda tgħid biss il-mod kif sejra tippronunzja ruħha iżjed 'il quddiem.

Għaldaqstant nistgħu nibqgħu għaddejjin bl-aġenda li għandna quddiemna.

On a point of order.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ladarba s-Sedja aċċettat dik il-mistoqsija, awtomatikament hija skond l-istanding orders.

Mela allura qed nitolbok, Mr Speaker, tinnejmja l-Ministru li qed imur kontra l-istanding orders u li qed jikkontesta lis-Sedja.

M'għandekx triq oħra x'tieħu!

MR SPEAKER: Il-pożizzjoni tas-Sedja hi dik kif diġa` ppronunzjat ruħha u nistgħu ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nerġa' ntenni li l-Ministru qed jgħid li s-Sedja m'hijiex korretta u dan il-fatt is-Sedja ma tistax taċċettah, għax din il-mistoqsija ġiet aċċettata.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, inti tlabt lis-Sedja biex tagħti ruling fuq din id-domanda.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed nitolbok tinnejmjah tal-Ministru għax qed iżeblaħ lis- Sedja.

MR SPEAKER: Sadanittant dik id-domanda għadha ma waslitx u s-Sedja ħadet il- pożizzjoni li tagħti ruling fil-mument opportun.

Dik hi d-deċiżjoni tas- Sedja, Onor. Mizzi.

Għaldaqstant qed nitolbok biex tgħaddi għall- mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Nerġa' ntenni li jien qed inressaq ksur ta' privileġġ kontra l-ministru li qed iżeblaħ lis-Sedja.

Qed nitolbok biex tinnejmjah ismu għax il-ministru mhux qed jistenna l-mistoqsija.

Qalha hawnhekk reġa'!

U l-parlament diġa` iddikjarah dan, għax kieku ma kienx jaċċettaha!

Għalhekk qed nitolbok tgħajjat isem il-ministru, Mr Speaker.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Id-deċiżjoni tas-Sedja diġa` ingħatat.

Ftehemna li jingħata ruling fil-ħin opportun.

F'dan il-mument qed nitlob lill-Onor.

Mizzi biex jgħaddi għall-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, bir-rispett kollu, tar-ruling hija xi ħaġa oħra.

Hawnhekk qed nitolbok tinnejmja l-ministru għad-dikjarazzjoni li għamel u mhux biex tagħti ruling.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli.

Id-deċiżjoni tas-Sedja tibqa' kif inhi.

Nitlob lill-Onor.

Mizzi jagħmel il-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jiena qed ngħidlek li din hija l-ewwel opportunita`, u bħala membru ta' din il-Kamra qed nitolbok biex tinnejmjah.

Dan inti trid tiddeċidih.

U din m'għandhiex x'taqsam ma' ruling!

MR SPEAKER: U jiena qiegħed nitlob ...

Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Sur President, għadni kif smajt lill-Onor.

Mizzi jgħid li se jressaq ksur ta' privileġġ u mbagħad talab lis-Sedja tinnejmja l- ministru.

Naħseb li kemm jiena kif ukoll l-Onor.

Mizzi naqblu li n-naming ta' membru parlamentari huwa ħaġa kwalifikata ħafna u ċertament m'huwiex il- każ li japplikah.

Jekk l-Onor.

Mizzi jidhirlu li għandu jressaq ksur ta' privileġġ, iressqu formalment, u mbagħad is-Sedja tippronunċja fuqu.

Imma ma naħsibx li għandna nikkomplikaw il-fażi tad-domandi b'dan il-mod, fejn il-proċeduri nivvintawhom on the fly.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nerġa' nsejjaħ lill-Onor.

Mizzi biex jekk jogħġbu jagħmel il-mistoqsija li jmiss.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien tlabtu eżatt kif kien talab ħaddieħor, ksur ta' privileġġ kontra tiegħi biex niġi named.

Jiena m'iniex qed ngħid li għandna nagħmlu two weights, two measures, imma qed nitlob kif kien talab ħaddieħor dwari.

Jien qed nitolbok tagħmel naming tiegħu, Sur President.

Issa inti trid tiddeċiedi.

MR SPEAKER: Ippermettilli ftit!

Id-deċiżjoni tas-Sedja hi li inti tagħmel il-mistoqsija li jmiss.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Safejn naf jien meta titlob ksur ta' privileġġ biex tagħti naming trid tagħti d-deċiżjoni.

U qed nitlob deċiżjoni.

Dik li qed nitlob, Mr Speaker, deċiżjoni!

Agħtiha kif trid inti, dik hija responsabbilta` tiegħek, u jekk tridx tissospendi biex tagħti deċiżjoni, hija xi ħaġa tiegħek.

Imma jiena qed nitlob issa, mhux fuq il-każ ta' l-ewwel wieħed!

Qed nitlob biex tinnejmjah, issa ddeċiedi inti.

Taf li tista' tintalab biex tinnejmja, imbagħad iddeċiedi inti!

MR SPEAKER: Id-deċiżjoni tas-Sedja hi biex inti tagħmel il-mistoqsija li jmiss, Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiddispjaċini, Mr Speaker, imma l-proċedura mhux hekk qiegħda.

Għaldaqstant, bħala protesta, se ngħajjat quorum.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili ftit Onorevoli!

M'hemmx iktar dibattitu issa.

Hawn talba mill-Onor.

Mizzi għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.14 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Nitlob lill-acting Clerk jgħodd lill-Onor.

Membri.

Jirriżulta illi m'hawnx quorum.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: M'iniex se nsostnih.

MR SPEAKER: Mela nistgħu nkomplu.

KASTILJA - ANTIPORTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm swiet l- antiporta ta' barra l-entratura ta' Kastilja?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): It- tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u jingħata f'seduta oħra.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tara li l- persuna mill-Fgura, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tibbenefika mill-inizjattiva care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Famiilja u Solidarjeta` Soċjali): Meta kienet ser toħroġ is-sejħa għall-offerti biex isiru x-xogħlijiet taħt l-inizjattiva tal-care and repair, l-awtorita' tad-djar ġiet infurmata mis- social worker tal-persuna ndikata li din il-persuna ma riditx li jsiru x- xogħlijiet għax bdiet tibża li ser ikunu ta' ħsara għal saħħitha u talbet li l-proċess jitwaqqaf.

Minkejja l-intervent sussegwenti ta' ħu l- applikant biex jikkonvinċih biex ix-xogħlijiet isiru, l-applikant kien kontinwament ibiddel fehemtu jekk ix-xogħlijiet għandhomx isiru jew le.

Ninsab infurmata wkoll li sal-lum l-awtorita` tad-djar għad m'għandhiex risposta definittiva jekk l-applikant iridx li jsiru x-xogħlijiet.

ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid jekk inxtrawx ċilindri tal-gass ġodda matul is-sena 2006?

Jista' jgħid jekk inxtarax xi apparat u makkinarju ieħor relatat mad- distribuzzjoni tal-gass matul l-2006?

Jista' jgħid x'kienu u kemm kienet l- ispiża f'kull każ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Matul is-sena 2006 inxtraw 35,000 ċilindru tat-12-il kilo għas-somma totali ta' €635,600 jew Lm272,863.

Fl-istess sena nxtara ukoll apparat magħruf bħala palletizing plant għas-somma ta' €139,200 jew Lm59,759 biex tiżdied il-produzzjoni u fl-istess ħin tonqos it-tbatija għall-ħaddiema kif ukoll żewġ fork lifters għas-somma totali ta' Lm36,946.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk ir- residenti fil-home ta' l-anzjani ta' Bormla iridux iħallsu sabiex jitteħdilhom id-demm fl-istess home?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`): Le, ma jħallsux sakemm jinqdew bis-servizzi offruti mis-servizz pubbliku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi. mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk persuna tkun qed tistenna biex tidħol f'dar ta' l- anzjani tal-gvern u sadanittant il-familjari tagħha jiddeċiedu li jdaħħluha f'home privata, anke jekk forsi din l-anzjana ma jkollhiex flus biżżejjed u jiddeċiedu li joħorġulha d-differenza huma, din l-anzjana tista' b'xi mod titlef it-turn tagħha li tidħol fid-dar ta' l-anzjani ta' l-Istat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Le, assolutament ma jkun hemm l-ebda konsegwenza li dik l-anzjana titlef it-turn tagħha.

Il-każ jiġi ġġudikat fuq il-mertu tiegħu u mhux jekk hijiex qiegħda fil-privat jew le.

Jiġifieri dan il-fatt ma jagħmel l-ebda differenza.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri l-fatt li din l-anzjana tkun qiegħda f'home privata sakemm jibagħtu għaliha biex tmur f'home ta' l-Istat, ma jaffettwa bl-ebda mod l-applikazzjoni li jkollha pendenti, hux hekk?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Assolutament le.

SPTAR SAN LUQA - TESTIJIET TA' L-MRI U CT SCANS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet tal-MRI u CT scans fl-isptar San Luqa matul is-sena 2006?

Kemm kien in-numru ta' l-istess testijiet li saru ġewwa kliniċi privati fuq pazjenti riferuti minn sptarijiet governattivi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: I-testijiet tal-MRI u CT scans li saru fl-isptar San Luqa matul is-sena 2006 huma kif jidhru hawn taħt:

- MRI 6110 - CT Scans 14, 503

In-numru ta' l-istess testijiet li saru ġewwa kliniċi privati fuq pazjenti riferuti minn sptarijiet governattivi huma kif jidher hawn taħt:

- Clinic A 1 MRI and 43 CT scans - Clinic B 47 CT scans

SPTAR SAN LUQA - SODOD

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm sodod b'postijiet fissi bħalissa fl-Isptar San Luqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' sodod maqsuma f'day beds u in-patient beds fl-isptar San Luqa u fl-isptar Mater Dei huwa kif jidher hawn taħt:

| |St |Mater | | |Luke's |Dei | |In |859 |804 | |Patient-B|sodda |sodda | |eds | | | |Day Beds |63 |107 | | |sodda |sodda |

PHARMACY TECHNICIANS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' pharmacy technicians, nursing aides u paramedic aides maqsuma f'irġiel u nisa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif ġej:

Sptar Zammit Clapp

| |Rgiel|Nis| | | |a | |Pharmacy | 0 | | |Technicians | |0 | |Nursing Aides | 4 | 50| |Paramedic | 0 | | |Aides | |7 |

Dipartiment ta' l-Anzjani u Kura fil-Komunita'

| |Rġi|Nis| | |el |a | |Pharmacy |1 |0 | |Technicians | | | |Nursing Aides |121|54 | |Paramedic |0 |0 | |Aides | | |

Sptar San Luqa

| |Rġi|Nis| | |el |a | |Pharmacy |2 |5 | |Technicians | | | |Nursing Aides |176|81 | |Paramedic |11 |14 | |Aides | | |

Sptar Monte Carmeli Sptar Boffa Dipartiment Kura Primarja

| |Rġi|Nis| | |el |a | |Pharmacy |26 |40 | |Technicians | | | |Nursing Aides |122|42 | |Paramedic |0 |0 | |Aides | | |

AMBULANZI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ambulanzi għas-servizz ta' l-Isptar San Luqa?

Jista' jgħid ta' liema għamla huma u meta daħlu fis-servizz?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għall-Isptar Ġenerali ta' Għawdex?

ONOR.

Interpellant tinsab fuq it-tabella annessa.

|Ambulan|Ambulan|Registr|Date of| |ce |ce |ation | | |Make |Model |No. |Purchas| | | | |e | |FIAT |DUCATO |GVN 468|2003 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 469|2003 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 470|2003 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 471|2003 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 036|1997 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 038|1997 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 232|1995 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 233|1995 | | | | |(NEW) | |FIAT |DUCATO |GVN 234|1995 | | | | |(NEW) | |FORD |TRANSIT|GVN 380|2000 | | | | |(Second| | | | |hand | | | | |from | | | | |UK) | |FORD |TRANSIT|GVN 381|2000 | | | | |(Second| | | | |hand | | | | |from | | | | |UK) | |FORD |TRANSIT|GVN 382|2000 | | | | |(Second| | | | |hand | | | | |from | | | | |uk) | |FORD |TRANSIT|GVN 386|2000 | | | | |(Second| | | | |hand | | | | |from | | | | |UK) |

Għall-aħħar parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA - SKONT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid min hu intitolat biex jibbenefika minn skont fil-kontijiet ta' l-ilma u tad- dawl u x'inhi l-proċedura li tkun segwita biex wieħed jibbenefika?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għal Avviż Numru 384 ippublikat fil-Gazzetta tal-Gvern fl-20 ta' April, 2007, li tiegħu qed inpoġġi kopja fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Għalkemm naf li saru spjegazzjonijiet fuq il-kwestjoni ta' kif se jkunu mogħtija l-kupuni f'dan ir-rigward, tista' l-Ministru tgħidli jekk pensjonanta li taqbeż il-minimum wage hijiex intitolata li tieħu dan l- iskont?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Aħna ħadna bħala benchmark dħul ta' Lm3,286.72.

Il- minimum wage bħalissa qiegħda madwar Lm60 fil-ġimgħa, pero` jekk wieħed jiddividi din is-somma li semmejt bi 52 ġimgħa, tiġi madwar Lm62 fil- ġimgħa, jiġifieri aktar mill-minimum wage.

Din ħarisna lejha għal tapposta biex wessajna l-band, u għaldaqstant għandek numru ta' nies illi iktar qegħdin jidħlu f'din il-faxxa u b'hekk se jgawdu minn dan il-voucher biex jieħdu dan l-iskont li qed insejħulu l-energy benefit.

KAŻ DWAR PERSUNA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fejn waslet it-talba tal-persuna minn Ħaż-Żabbar li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jien infurmata illi l-applikazzjoni qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

AWTORITA' TAD-DJAR - REFUĠJATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Tista' l-Ministru tara hemmx xi possibbilita' li l-familja ta' ħames persuni li kienet refuġjata fil- Marsa, li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, u li issa għandhom ċittadinanza Maltija u qed jgħixu f'kamra tas-sodda waħda, bir-raġel ma jaħdimx, jieħdu post tal-gvern?

ONOR.

Nixtieq infakkar ukoll li meta l- klijenti jkunu jridu informazzjoni, jistgħu jmorru għand il-customer care tad-dipartiment.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru: 125 ta' l-2007 – Avviż Nru 2 skond it-tifsira ta' "Assi Eliġibbli" fl-Att dwar Transazzjonijiet Esterni; u

Avviż Legali Nru: 126 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw dwar Skema għal Reġistrazzjoni ta' Flus u Depożiti Bankarji.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi mill-Ministeru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali u mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali bejn Jannar u Marzu 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 24985; u

Tabelli li juru (i) is-sahra li saret fid-Direttorat għall- Investigazzjoni Kontra l-Frodi u n-nefqa fuq din is-sahra minn Jannar 2006 sa April 2007, (ii) is-sahra li saret mill-Enforcement Section u n-nefqa fuq din is-sahra bejn l-1998 sa l-2005 u (iii) l-għadd ta' każijiet investigati u l-għadd ta' rakkomandazzjonijiet mid-Direttorat għall-Investigazzjoni Kontra l-Frodi biex jitwaqqaf il-benefiċċju bejn Jannar 2006 u Marzu 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 25715.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-FOSTER CARE

FOSTER CARE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-25 ta' April, 2007.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Il-Ministru Cristina hija in possession.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, fl-introduzzjoni tiegħi ta' dan id- dibatittu jiena għamilt miexja storika u ħarist lejn kif żviluppa l-qasam tal-foster care hawn Malta.

Semmejt għal diversi drabi n-numru ta' foster carers li għandna f'pajjiżna minkejja l-fatt li meta ġie ntrodott għall- ewwel darba fostna kien hawn ċertu xettiċiżmu dwar kemm dan il-qasam se jiżviluppa.

Madankollu bit-tenaċita` tan-nies li kellhom viżjoni sħiħa fuq kif dan il-qasam verament seta' jiżviluppa għall-ġid ta' ħafna tfal, wassal sabiex ikollna żieda fin-numru ta' tfal li ġew fostered kif ukoll żieda kontinwa fin-numru ta' foster carers.

Fid-diskors tiegħi tajt daqqa t'għajn lejn il-bidu tal-liġi, tkellimt dwar dik li qegħdin ngħidulha l-awtorita` ċentrali u li nistgħu ngħidu li hija r- regolatur ta' dan il-qasam.

Ħarist ukoll lejn dawk li qegħdin insejħulhom l-aġenziji akkreditati, li se jkunu qegħdin jaħdmu mal-foster carers u mat- tfal mill-qrib ħafna.

Irridu ngħidu li wasalna għal din il-liġi għax diġa` kellna l-mudell li kien qiegħed jaħdem.

Fil-fatt diġa` kellna l-istrutturi u diġa` għandna l-fostering unit fi ħdan l-aġenzija "Appoġġ" li ilha issa għal numru ta' snin tagħmel xogħol siewi ħafna f'dan il-qasam.

Għaldaqstant din il-liġi kienet diġa`mfassla mill-proċeduri li kien hemm stabbiliti.

Tkellimt ukoll dwar il-bord ta' l-appell fejn issa, għall-ewwel darba, dawk li ma jaqblux ma' xi deċiżjonijiet li jittieħdu mill-awtorita` ċentrali, kif ukoll mill-aġenziji akkreditati, jistgħu jressqu l-każ tagħhom quddiem dan il-bord.

Tkellimt ukoll dwar l-interessi tat-tfal b'mod partikolari għax kif għedt fil-bidunett, l-aktar frażi li għandha tinstema' waqt li aħna qegħdin niddibattu din il-liġi għandha tkun proprju l-interess tat- tfal.

Għedt ukoll li matul din il-leġislatura diġa` ħarisna lejn bosta liġijiet li jikkonċernaw it-tfal għax il-politika ta' dan il-gvern hija li nħarsu lejn liġijiet eżistenti u naġġornawhom għall-ħteġijiet tal-lum u li ndaħħlu liġijiet ġodda li s'issa qatt ma kien hemm f'dan il-pajjiż.

Sur President, fis-sena 2003 waqqafna l-uffiċċju tal-kummissarju għat-tfal u mbagħad saru emendi għar-regolamenti dwar il-care orders, mentri issa qegħdin inressqu l-emendi tal-fostering u minn hawn u ftit ieħor din il- Kamra se tkun qiegħda tħares lejn liġi u emendi fuq l-addozzjoni kif jixraq lit-tfal Maltin u Għawdxin tagħna.

Fir-rigward tad-drittijiet u d-dmirijiet tal-foster carers jiena bdejt ngħid li għall-ewwel darba se jkollna pjan ċar għal kull tifel u tifla, fejn il-foster family se tkun taf eżattament id-dmirijiet u d-doveri tagħha fir-rigward ta' dak it-tifel jew tifla.

Qegħdin ukoll nagħtu ċerti drittijiet lill-foster carers li qatt ma kellhom qabel.

Wieħed minnhom kien ukoll id-dritt għal ċerta informazzjoni li huma jħossuha meħtieġa sabiex lit-tfal li jieħdu fil-familja tagħhom ikunu jistgħu jingħataw l-aħjar trobbija li tista' tingħatalhom.

Hawnhekk wasalt biex nitkellem fuq l-offiżi, u għall-ewwel darba fl-istorja tal-foster care ta' pajjiżna qegħdin jiġu proposti numru ta' reati speċifiċi għal dan il-qasam.

Fil-fatt, permezz ta' din il-liġi, qiegħda ssir illegali li xi ħadd, b'xi mod jew ieħor, jagħmel arranġamenti ta' flus fejn jidħol il-foster care.

M'hemmx għalfejn noqgħod nagħmel enfasi partikolari fuq din il-kwestjoni għax wieħed jista' jifhem x'qiegħda ngħid.

Aħna żgur kontra t-traffikar fejn jidħlu t-tfal u lkoll kemm aħna kontra li jkun hemm il-flus ibiddlu l-idejn fejn jidħlu t-tfal.

F'pajjiżna ma rridux naraw Alla ħares qatt sitwazzjonijiet fejn ikollok tfal li jiġu mikrija għax il-ġenituri tagħhom jingħataw wegħdiet ta' flus.

Qiegħda ssir ukoll illegali li persuna jew xi organizzazzjoni, li m'hijiex an accredited agency, tagħmel xi arranġamenti għall-fostering.

Irrid infakkar hawnhekk li l-accredited agencies iridu jkunu hekk bil-proċeduri li jissemmew fil-liġi.

Sur President, aħna rridu nevitaw kull abbuż li jista' jkun hemm fejn jidħlu t-tfal.

Xi kultant nisimgħu stejjer minn pajjiżi oħra fejn jidħlu t- tfal li jkunu stejjer tal-waħx, u aħna rridu naċċertaw ruħna li nevitaw dawn is-sitwazzjonijiet koroh.

Għalhekk qegħdin nagħmluha wkoll illegali li xi ħadd juża lit-tfal li qegħdin f'ċirkostanzi diffiċli billi jsemmihom f'gazzetti, fuq il-media jew inkella billi jidhru fuq xi materja stampata jew li jiġu b'xi mod irriklamati, u b'dan il-mod qegħdin nagħmluha llegali li l-privatezza ta' dawn it-tfal, b'xi mod jew ieħor, tiġi mittiefsa.

Aħna hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq kulmin għandu x'jaqsam ma' tfal li qegħdin f'sitwazzjonijiet diffiċli, tfal li qegħdin jiġu fostered, tfal li forsi wara sitwazzjonijiet imwiegħra u diffiċli qegħdin ukoll isibu ftit tal- kwiet u paċi, u li b'xi mod jew ieħor dik it-trankwilitta`, dak l-iżvilupp li jkunu qegħdin jagħmlu 'l quddiem u bi pjan ta' kura li jkun ġie mfassal għalihom, jiġu mittiefsa.

Ftit taż-żmien ilu kellna każ fejn ukoll il-kummissarju tat-tfal ħasset li kellha titkellem fuq il-mod ta' kif il-media mxiet f'dan il-każ partikolari.

Il-kummissarju tat-tfal ħasset li l-privatezza tat-tarbija nvoluta kienet verament mittiefsa.

Jiena min-naħa tiegħi tkellimt maċ- chairman ta' l-għaqda tal-ġurnalisti u tal-press club, u minn hawnhekk nixtieq nirringrazzjah talli għażel li jibgħat ittra lill-edituri kemm ta' l-istazzjonijiet tat-televixin kif ukoll tal-gazzetti u tar-radjijiet ħalli jimxu b'kawtela fuq dan il-każ.

Dan għaliex wieħed irid jiftakar li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq tfal u fuq tfal li huma vulnerabbli.

Issa jekk ma nkunux aħna l-vuċi tagħhom, m'għandhomx lil min iwassal leħenhom.

Din il-liġi qiegħda tagħmel enfasi kbira fuq il-protezzjoni tal-foster carers u allura kif diġa` kelli l-okkażjoni ngħid, irrid nirringrazzja mill- qalb lil dawn il-foster carers għas-servizz imprezzabbli li qegħdin jagħtu lil dawn it-tfal billi joffrulhom familja alternattiva.

F'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin nsostnu li huwa llegali li jkun hemm xi ħadd li jipperswadi jew li jġiegħel lill-foster carer sabiex jirrinunzja għat-tifel jew tifla li jkun qed irabbi, anke b'mod temporanju u huwa llegali li xi ħadd jieħu tifel jew tifla mingħand il-foster carer li jkollha formalment il-kura ta' dawn it-tfal.

Huwa wkoll illegali li jkun hemm xi ħadd li jipprova jidħol b'mod forzat fir-residenza ta' xi foster carer jew li nkella jikkawżalu xi ħsara.

M'huwiex aċċettabbli li jkollna nies li jbeżżgħu jew li jpoġġu ċerta pressjoni u tensjoni fuq il-familji tal-foster carers li fl-aħħar mill- aħħar qegħdin jagħtu għajnuna kbira lil dawn it-tfal.

Sur President, din il-liġi qiegħda tgħid ukoll li huwa llegali li jkollok persuna li tfixkel jew tostakola lill-bord għall-fostering, lill-bord ta' l- appell, lill-awtorita` ċentrali jew lil aġenzija akkreditata fil-qadi ta' xi waħda mill-funzjonijiet tagħhom.

Dan l-indħil m'huwiex aċċettabbli, u allura min jagħmel hekk ma jkunx konformi mal-liġi u jkun qiegħed jagħmel ukoll reat.

Ovvjament kif tidħol din il-liġi fis-seħħ se nkunu nistgħu ngħaddu mill-fażi ta' transizzjoni.

Lili diġa` kellmuni bosta foster carers li wrew ċertu tħassib sakemm tgħaddi minn fażi għall-oħra, pero` hawnhekk nixtieq inserraħ moħħ dawk il-foster carers billi ngħidilhom li m'għandhomx għalfejn jinkwetaw.

Fil-fatt jiena se nispjega eżattament kif se nimxu f'din il-fażi ta' transizzjoni ħalli nagħmluha ċara kemm jista' jkun.

Kull persuna li bħalissa hija approvata bħala foster carer mill-panel, li bħalissa qegħdin insejħulu l-panel għal addozzjoni u għal fostering, se tkun ukoll approvata b'mod temporanju mill-bord li ġie stabbilit permezz ta' din il-liġi.

Allura l-foster carers preżenti kulma jridu jagħmlu huwa li jikkommunikaw u jwasslu l-approvazzjoni tagħhom bil-miktub lill-bord għall-fostering fi żmien tliet xhur mid-data li din il-liġi tidħol fis-seħħ.

Meta ssir din il- proċedura sempliċi, il-bord iqabbad aġenzija akkreditata sabiex tinkludi lill-foster carer fir-reġistru tagħha u tagħmel l-assessment li hemm bżonn isir fuq il-foster carer ħalli tara li dan ikun jista' jkompli jagħti s- servizz tiegħu.

Imbagħad wara dan tkompli l-proċedura normali fejn il- foster carer ikollu d-dokumentazzjoni uffiċjali u jidħol fil-ftehim tal- foster care.

Dan se jkun assessjat sakemm ikun qiegħed jipprovdi dan is- servizz.

Jiena għamiltha ċara li mhux ladarba tkun approvat bħala foster carer inti se tibqa' approvat għal dejjem - ad infinitum - imma ta' kultant jerġa' isir l-assessment ħalli naraw jekk dawn għadhomx idonei li jkunu foster carers.

Għaldaqstant hawnhekk nistgħu naraw li m'hemmx xi proċeduri partikolari li wieħed irid isegwi f'din il-fażi ta' transizzjoni.

Sur President, fil-bidu semmejt kif Malta hija affiljata ma' l- International Foster Care Organisation (l-IFCO) li hija għaqda internazzjonali u li għandha kredenzjali ta' min wieħed jiftaħar bihom.

Għalhekk huwa l-pjaċir tiegħi li ngħid li aktar tard matul din is-sena, eżattament f'Novembru li ġej, l-IFCO se torganizza l-konferenza annwali tagħha f'Malta.

Jiena naħseb li din hija l-aktar sena propizja għalina għax qegħdin naraw din il-liġi se tidħol fis-seħħ u diġa' għandna bosta snin warajna, u għalhekk akkwistajna ftit ta' l-esperjenza.

Imma bla dubju ta' xejn in-nies esperti li se jiġu biex jitkellmu u li se jagħtu t-taħriġ f'din il-konferenza annwali se jkunu ta' għajnuna għalina ħalli nitgħallmu mill-best practices ta' pajjiżi oħra.

In-nies tagħna se jieħdu dan it- taħriġ li ovvjament huwa dejjem neċessarju.

Issa sabiex wasalna għal din il-liġi saret il-konsultazzjoni ma' min huwa nvolut f'dan il-qasam.

Saru laqgħat mal-persuni li jieħdu ħsieb dan is-servizz, jiġifieri mal-fostering unit u man-nies li kienu kruċjali sabiex wasalna llum għal din il-liġi.

Xtaqt ukoll nirringrazzja lil John Role' u lil dawk bħalu li kellhom il- viżjoni sabiex wasalna fejn wasalna llum.

Min-naħa tagħna tkellimna mal-foster carers, u jiena kelli wkoll l- opportunita` li nitkellem ma' xi ħadd li kien fostered, u allura ħadt ftit ideat minn hemmhekk.

Il-ġimgħa li għaddiet fl-uffiċċju tiegħi kien hemm laqgħa bejn foster carer, il-fostering unit, l-aġenzija "Appoġġ" u uffiċjali mis-segretarjat tiegħi, fejn ħarisna lejn il-ħteġijiet tal-foster carers.

Fl-introduzzjoni tiegħi rripetejt kemm-il darba l-bżonn sabiex naħdmu ħafna aktar ħalli nagħtu ħafna aktar għajnuna lill-foster carers.

Dawn huma nies li fetħu darhom u qalbhom għal dawn it-tfal.

Dawn huma nies li ma jitħallsux ta' dak li jagħmlu ħlief li jieħdu ċ-child in-care benefit, u jekk ikun hemm ċirkostanzi partikolari, għandna fond ta' Lm36,000 li minnu nistgħu ngħinuhom.

Pero` jiena nemmen li rridu nħarsu wkoll lejn it-terapija ta' dawn il-familji.

Terapija kemm waqt li jkollhom it-tfal magħhom kif ukoll terapija wara li t- tfal ma jibqgħux aktar għandhom.

Hawnhekk qegħdin inħarsu lejn xi ħaġa li hija emozzjonali ħafna, u wieħed irid iżomm quddiem għajnejh li aħna qegħdin nitkellmu fuq familji sħaħ.

Hawnhekk għandek l-omm, il-missier, in- nanniet, it-tfal li se jiġu fostered kif ukoll it-tfal naturali tal-familja li se ddaħħal il-foster children magħha.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti u nkunu sensittivi ħafna għal dak li jista' jinqala'.

B'hekk irridu nitkellmu mal-membri tal-familja ħalli naraw eżattament kif qegħdin jiġu affettwati fuq bażi personali minn din l-esperjenza.

Sur President, il-konsultazzjoni ma naqsitx, imma għad fadal aktar lok għaliha.

L-assoċjazzjoni kienu kellmuni u qaluli li jistgħu jibagħtu xi kummenti tagħhom.

Min-naħa tiegħi għedtilhom li sakemm nispiċċaw l-istadju ta' kumitat they are more than welcome sabiex jibagħtu l-kummenti tagħhom.

Jien m'għandix dubju li dan id-dibattitu se jkun wieħed interessanti ħafna għax l-aspetti soċjali dejjem ikollhom angoli differenti.

Jekk iqum jitkellem tabib se jagħtik angoli partikolari, jekk jitkellem avukat se jagħtik angoli oħrajn, u jekk iqum jitkellem għalliem se jagħtik angoli differenti wkoll.

Għalhekk m'għandix dubju li fis-seduti li ġejjin se jkollna dibattitu ta' min wieħed jisimgħu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Onor. Marie Louise Coleiro Preca.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Sur President, naħseb li jkun xieraq li fuq din il-liġi pożittiva nagħti ftit ta' l-għarfien u nagħti ħajr lil dawk in-nies li għal snin sħaħ ħadmu f'dan il-qasam daqshekk importanti.

Fost l- ewwel nies irridu nirrikonoxxu x-xogħol kbir li għal snin twal għamlet il- Knisja bl-organizzazzjonijiet reliġjużi tagħha, fejn laqgħet tfal li sfortunatament ma kellhom esperjenzi xejn sbieħ f'ħajjithom.

U li kieku ma kenitx il-Knisja li fetħet il-bibien ta' l-organizzazzjonijiet reliġjużi tagħha sabiex tilqa' lil dawn it-tfal, ma kienx ikollna fejn inqegħduhom.

Naturalment dan kien perijodu fejn il-foster care f'pajjiżna ma kienx għadu żviluppat.

Imbagħad irrid nagħti ħajr u għarfien lil dawk il-ħafna welfare officers li fis-snin tmenin bdew jiżviluppaw il-foster care f'pajjiżna.

Bilfors li wieħed irid jagħti għarfien għax-xogħol kbir li għamel John Role' flimkien mat-team tiegħu.

Għal ħafna snin għamel il-lobbying ma' kulmin seta' kien influwenti sabiex iwassal il-vuċi tiegħu ħalli kulħadd ikun aktar konxju dwar il-ħtieġa li t-tfal ma jibqgħux aktar istituzzjonalizzati imma jkollhom qafas legali u strutturi ta' sapport ħalli jkunu jistgħu jidħlu f'din it-tip ta' kura u kustodja.

F'dan l-istadju rridu nagħtu rikonoxximent lil Dr. Ruth Farrugia li hija waħda mill-aktar nies fil-qasam legali li ħadmet f'dan il-qasam.

Irridu nagħtu wkoll ir-rikonoxximent tagħna lill-ex-kummissarju għat-tfal, is- Sinjura Sonya Camilleri.

Imbagħad l-akbar apprezzament irid imur lil dak in-numru sostanzjali ta' ġenituri u koppji li jogħġobhom jiftħu darhom, imma fuq kollox qalbhom, sabiex jagħtu minn dak li għandhom lil dawn it- tfal.

Jiena dejjem qist li l-akbar opra ġenwina li bniedem jista' jagħmel m'hijiex dik li jagħti miż-żejjed li għandu imma meta jagħti minn dak li għandu.

Il-foster parents f'pajjiżna dejjem qisthom li jaqgħu f'din il- kategorija għax proprju jagħtu minn dak li għandhom.

U fuq kollox jagħtu l- aqwa ħaġa minn dak li għandhom għax jaqsmu ħajjithom u ħinhom mat-tfal li m'humiex tagħhom.

Dawn in-nies dejjem ikunu lesti li jagħtu dik l-imħabba u s-sigurta` lil dawn it-tfal u jkunu lesti li jrabbuhom f'ambjent ta' familja.

Sur President, nagħtuhom ħajr kemm nagħtuhom ħajr lil dawn in-nies ġenwini, li fetħu darhom u qalbhom għal dawn it-tfal ta' ġenituri oħra Maltin, sabiex kemm jista' jkun jagħtuhom l-aqwa u l-aħjar ambjent fejn jitrabbew, żgur li ma nistgħux nagħtuhom ħajr biżżejjed.

Issa li qbadna r-rittmu legali f'dan l-qasam, nittama li jkollna aktar u aktar nies li huma lesti jagħmlu dan ix-xogħol ta' fejda.

Fl-aħħar mill-aħħar dan ix-xogħol jagħti lura mhux biss ħafna ġid lill-istess tfal imma jagħti wkoll ħafna u ħafna ġid u return pożittiv lis-soċjeta` kollha tagħna.

Forsi aktar tard fl- intervent tiegħi nkun nista' nagħmel parentesi żgħira fuq l-effett li jista' joħroġ mill-foster care.

Jiena bdejt l-bidu ta' l-intervent tiegħi billi għedt li din hija liġi pożittiva.

M'hemmx dubju fuq il-fehma tagħna għax aħna favur din il-liġi.

Anzi xtaqna li liġi bħal din ġiet aktar qabel.

Fil-fatt din il-liġi mhux biss kienet parti mill-pjan ta' politika Laburista għall-ġejjini imma għamilna dan l- eżerċizzju matul dawn l-aħħar xhur fuq il-bini ta' politika Laburista favur il-familja ħalli nipprovaw ukoll nixprunaw lill-gvern sabiex jiċċaqlaq.

U allura issa li l-gvern iċċaqlaq, anke billi l-partit Laburista ħareġ all out permezz tad-dokument tiegħu ta' politika dwar il-familja, aħna se naqblu mal-gvern ħalli napprovaw din il-liġi.

Naturalment f'kull proċess li nkunu qegħdin nagħmlu hawnhekk, jiena nħoss li nkunu qegħdin nonqsu jekk kemm-il darba jkollna abbozz ta' liġi li naċċettawh kif inhu mingħajr ma nanalizzawh u nagħrfu x'hemm bżonn isir.

Sur President, ma jfissirx li għax issa se ssir din il-liġi, dak li pproponejna aħna bħala parti mill-politika futura Laburista fir-rigward tal- foster care se jiġi wiped out.

Anzi minn hawnhekk irrid nassigura lill- poplu Malti u Għawdxi li aħna se nkunu mpenjati aktar sabiex inkomplu ngħarblu u niflu dan il-qasam mhux biss mill-aspett legali imma anke mill- aspett tat-tisħiħ ta' l-istrutturi f'dan is-settur li jridu isostnu b'mod prattiku dan il-qafas legali daqshekk importanti.

Għalhekk aktar 'il quddiem il-partit Laburista se jkun parteċipi f'dan l-abbozz ta' liġi b'mod pożittiv u se nidħlu f'eżerċizzju ieħor ħalli 'l quddiem inkunu nistgħu noffru aktar fine tuning u aktar tisħiħ ta' din il-liġi.

Naturalment dan se nagħmluh għax nemmnu bis-sħiħ li l-foster care huwa wieħed mill-għodod effettivi li jista' jindirizza dawk id-diffikultajiet li jolqtu lil tfal u żgħażagħ li jkunu għaddejjin minn sitwazzjonijiet, kemm familjari u oħrajn, li jistgħu jħallu ċertu effett fuqhom.

Xi ħaġa li fil-fehma tiegħi hija importanti fir-rigward ta' din il-liġi hija li se tkompli tagħti ħajja lil diversi artikoli fil-konvenzjoni tal- Ġnus Magħquda fuq id-drittijiet tat-tfal.

Ta' min jagħti daqqa t'għajn lejn dawk l-artikoli li huma relatati ħafna ma' dan ix-xogħol li qegħdin nagħmlu hawnhekk.

Per eżempju, jekk wieħed imur fuq l-artikolu 19 ta' din il- konvenzjoni isib li qiegħed jitkellem bl-aktar mod ċar fuq is-States Parties.

Tajjeb li wieħed jerġa' jirrepeti għalmin forsi qiegħed jismagħna l-ewwel darba li Malta ilha mill-1989 firmatarja ta' din il-konvenzjoni.

U allura aktar u aktar wieħed jieħu gost jara ċerti artikoli ta' din il- konvenzjoni li aħna parteċipi fiha.

Kont qiegħda nsemmi artikolu 19, artikolu li jitkellem bl-aktar mod ċar fuq ir-responsabbilta` ta' l-Istat li jħares lit-tfal f'dan is-sens.

Fil-fatt l-artikolu 19 jgħid hekk:

"States Parties shall take all appropriate legislative, administrative, social and educational measures to protect the child from all forms of physical or mental violence, injury or abuse, neglect or negligent treatment, maltreatment or exploitation, including sexual abuse, while in the care of parent(s), legal guardian(s) or any other person who has the care of the child.".

Fost l-aktar sitwazzjonijiet li fihom wieħed ifittex il-foster care għandek is-sitwazzjonijiet sfortunati fejn tfal jispiċċaw abbużati, kemm fiżikament, mentalment, sesswalment jew inkella fejn jiġu wkoll neglected.

Meta jkollok dawn is-sitwazzjonijiet l-Istat idur fuq il-care order.

Imbagħad ir-riżultat mill-care order irid ikun dak li jew it-tifel/tifla jispiċċaw f'istituzzjoni jew inkella fl-istituzzjoni tal-foster care, jekk dan ikun jeżisti.

U jekk ikollna biżżejjed foster parents, dak it-tifel jew tifla jistgħu jmorru fil-foster care.

L-istess artikolu 19 ikompli jgħid hekk:

"Such protective measures should, as appropriate, include effective procedures for the establishment of social programmes to provide necessary support for the child and for those who have the care of the child, as well as for other forms of prevention and for identification, reporting, referral, investigation, treatment and follow-up of instances of child maltreatment described heretofore, and, as appropriate, for judicial involvement.".

Din il-parti ta' l-artikolu qiegħda tkompli ssostni fuq id-diversi miżuri li wieħed irid jieħu u jassigura għall-ħarsien tat-tfal.

Wara dan l- artikolu nsibu artiklu 20 li jitkellem b'mod mill-aktar speċifiku fuq il- foster placement.

Jiġifieri hawnhekk jidher biċ-ċar li din il-liġi hija waħda pożittiva anke minn dan il-lat.

Fil-fatt, din il-liġi qiegħda tagħti ħajja lil dawn l-artikoli li nsibu f'din il-konvenzjoni tant importanti għall-ħarsien tad-drittijiet tat-tfal.

Dan l-artikolu 20 qiegħed jgħid hekk:

"A child temporarily or permanently deprived of his or her family environment, or in whose own best interests cannot be allowed to remain in that environment, shall be entitled to special protection and assistance provided by the State.

States Parties shall in accordance with their national laws ensure alternative care for such a child.

Such care could include, inter alia, foster placement, kafalah of Islamic law, adoption or if necessary placement in suitable institutions for the care of children.

When considering solutions, due regard shall be paid to the desirability of continuity in a child's upbringing and to the child's ethnic, religious, cultural and linguistic background.".

Mela l-istess konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda dwar id-drittijiet tat-tfal li Malta hija parti integrali minnha qed titkellem bl-aktar mod ċar li l- foster care huwa wieħed mill-mezzi jew mill-għodod li nistgħu nużaw u li għandna nużaw fiċ-ċirkostanzi fejn ikollna tfal li rridu nħarsuhom minn abbużi ta' vjolenza fiżika jew mentali, negliġenza - fejn it-tfal ma jkunux qed jingħataw il-kura u t-trobbija li suppost - minn abbużi sesswali u ċirkostanzi oħra.

Jien naħseb li fil-ġurnata tal-lum dawn iċ-ċirkostanzi f'pajjiżna qed jiżdiedu u qed isiru aktar viżibbli – qed nitkellem hekk għax m'għandniex statistika ma' xiex nipparagunaw - għax hawn aktar kuxjenza, awareness, kampanja u servizzi.

Fl-aħħar mill-aħħar dawn huma affarijiet pożittivi.

U allura f'dawn iċ-ċirkostanzi toħroġ aktar il-ħtieġa li fejn għandna dawn iċ-ċirkostanzi soċjali, ngħid jien sfortunati, huwa aktar u aktar importanti li l-foster care jintuża bħala wieħed mill-mezzi biex dawn it- tfal li jkunu sfortunati, trawmatizzati u li ma jkunux jistgħu jgħixu fl- ambjent tal-familja tal-ġenituri naturali tagħhom mhux imorru f'istituzzjoni imma jmorru f'ambjent ta' familja li tista' tagħtihom l- imħabba, is-sigurta` u li tħarishom minn dak kollu li suppost it-tfal ikunu mħarsa u protetti minnu.

Għalhekk jien ngħid li din il-liġi għandha titqies bħala waħda pożittiva.

Jien ngħid li kienet ħasra li ttieħed daqshekk żmien biex issir il- konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda dwar id-drittijiet tat-tfal li titkellem tant ċar fuq il-bżonn tal-foster care bħala alternattiva, jew waħda mill- alternattivi, f'dawn it-tip ta' ċirkostanzi fejn it-tfal għandhom bżonn isibu l-imħabba ta' ġenituri li lesti li jagħtuhielhom anke jekk dawn it- tfal ma jkunux demmhom jew il-birth parents tagħhom.

Din il-konvenzjoni ilna li ffirmajnieha mill-1989.

Fis-snin tmenin kellna speċi ta' ad hoc situation fejn kien hemm welfare officers ta' integrita` u ta' ġenwinita` li wkoll kienu jipprovaw jiffaċilitaw dan it-tip ta' servizz, imma naturalment dan ma kienx regolat.

Imbagħad fl-1995 kien twaqqaf working group mill-gvern ta' dak iż-żmien.

Sfortunatament għaddew 12-il sena, u minn dak iż-żmien 'il hawn dan il- working group kellu jagħmel studju – dan għamlet riferenza għalih il- ministru l-ġimngħa li għaddiet - dwar kif il-konċett tal-fostering jista' jiġi żviluppat f'pajjiżna.

Imbagħad fl-1999 kien hemm il-manual ta' proċeduri u l-linji gwida fuq kif għandu jsir il-fostering.

Minkejja li ma kellniex qafas legali rrid nerġa' nsemmi u nagħti għarfien lil John Role u lit-team tiegħu għax fl-aħħar mill-aħħar, minkejja li ma kienx hemm qafas legali, rnexxielhom b'xi mod joħolqu qafas regolat u b'sistema ta' kif jittrejnjaw lill-foster parents.

Dawn ipprovaw jagħmlu ħilithom biex jagħmlu monitoring, jagħtu initial training lil dawk li huma potenzjalment foster carers u ħafna affarijiet oħrajn li tinvolvi struttura li tista' toffri dan it-tip ta' servizz.

Jien nixtieq nagħti ħarsa lejn x'qed jiġri barra minn xtutna fuq il-foster care.

Hawn bilfors irridu nitilqu mill-punt ta' foster care b'mod differenti minn dak li huwa istituzzjoni.

Niftakar li xi tmien snin ilu, waqt laqgħa tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Soċjali – dak iż-żmien iċ-chairperson kienet l-Onor.

Helen D'Amato – konna qegħdin niddiskutu t- tema "Children at Risk".

Matul il-ħafna laqgħat interessanti li kellna, li fihom kellna mistiedna prattikament lill-NGOs kollha li b'xi mod jew ieħor imissu ma' qasam bħal dan, tkellimna wkoll fuq dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-istituti tat-tfal.

Niftakar li dak iż-żmien konna stedinna lid- direttur ta' l-istituti tat-tfal tal-Knisja, Fr Zammit McKeon u kont impressjonajt ruħi bil-mod ċar li tkellem bih dakinhar.

Dan kien qal li minkejja li jipprovaw jagħmlu minn kollox biex jagħtu lil dawn it-tfal l- aħjar ambjent possibbli ħalli kemm jista' jkun isibu dik l-imħabba u dik is- sigurta` li tant għandhom bżonn u li ma sabux mill-ġenituri tagħhom, dawn it-tfal xorta waħda m'għandhomx ikunu fl-istituti.

Jien impressjonajt ruħi b'dan, aktar u aktar meta dan kien ingħad mid-direttur ta' l-istituti tat- tfal bl-aktar mod ċar.

Ovvjament dan kien messaġġ qawwi lilna l-politiċi li hemm bżonn nagħmlu xi ħaġa għal dawn it-tfal.

Għalhekk nixtieq nagħti ħarsa wkoll lejn xi riċerka li saret dan l-aħħar proprju fuq l-aspett ta' l-istituti jew fuq it-tfal li jkunu fl- istituzzjonijiet, u x'qed jagħmlu pajjiżi oħrajn.

Per eżempju, diversi pajjiżi ħadu l-istand li lit-trabi u lit-tfal taħt it-tliet snin definittivament mhux qed iqegħduhom f'istituzzjoni.Jien se nikkwota minn research project li sar bejn l-Unjoni Ewropea u l-WHO bl-isem ta' "Mapping the number and characteristics of children under three in institutions across Europe at risk of harm".

Dan ir-rapport li kien sar fis-sena 2005 qal hekk:

"Young children (0 to 3 years) placed in residential care institutions without parents are at risk of harm in terms of attachment disorder, developmental delay and neural atrophy in the developing brain.

The neglect and damage caused by early privation of parenting is equivalent to violence to a young child.".

Din hija riċerka u proġett bejn l-Unjoni Ewropea u l-WHO, u meta taqra din it-tip ta' stqarrija riċerkata tibda taħseb ħafna.

F'pajjiżna għandna madwar 250 tifel u tifla fl-istituti u għad-daqs ta' pajjiżna dan huwa ħafna.

Fl-Ingilterra għandhom 60,000, imma dan il-pajjiż għandu popolazzjoni ħafna akbar minn tagħna.

Allura jekk l-effett fuq tfal li qegħdin f'istituzzjoni, partikolarment fl-ewwel tliet snin ta' ħajjithom, iħalli dan it-tip ta' effett, kif qed igħidilna dan ir-rapport, għandna għalfejn ninkwetaw.

Għalhekk din il-liġi li se ssaħħaħ definittivament dan ix-xogħol, għax se tagħti s-saħħa legali u l-ħarsien lill-foster carers, se tirregolarizza l-mod kif isir il-fostering.

Min-naħa l-oħra mhux se jkun biżżejjed jekk aħna ma nanalizzawx is-sitwazzjoni li għandna u nibnu l- istrutturi biex jindirizzawha.

F'riċerka oħra dwar it-tfal li tmur lura għall-1963 fuq psychological deprivation in infancy ingħad hekk:

"For children to develop well, be healthy, self-confident and useful to society they must come to as little harm as possible.

They should live in the kind of family surroundings that provide the necessary stimuli, appropriately varied and diverse, corresponding to their stage of development.

These stimuli, together with the surrounding environment, should create for children a meaningful world permeated with love in the family and free of feelings of insecurity, anxiety or danger.

In the harmonious surroundings of the family, children should form their first and most important emotional bond and they should gain the important feeling that they mean something to others around them.

This is a positive identity, the awareness of one's own self and one's own word.

For a good development it is also necessary to respect the child's need to have an open future meaning being able to look forward to or expect something.

All of these needs of children should be and are fulfilled when children live together with those to whom they belong and who belong to them.

When any of these needs are not met, it is bad for the child.".

Hawnhekk hawn l-enfasi tal-ħtieġa li t-tfal jgħixu f'ambjent ta' familja, idealment mal-familja naturali tagħhom.

Imma fin-nuqqas ta' dawn iċ- ċirkostanzi li jagħtu dak it-tip ta' ambjent, lit-tfal nistgħu nagħtuhom ċans ieħor f'ħajjithom permezz tal-foster care.

Għalhekk nerġa' ntenni l- punt li hemm bżonn urġenti li s-sitwazzjoni li jinsabu fiha dawk il-250 tifel u tifla li għandna fl-istituti nindirizzawha.

Issa hawnhekk żgur li se jkun hawn min jistaqsi kif nistgħu nagħmlu dan u kif nistgħu ninvestu aktar.

Jien ngħid li rridu ninvestu f'kampanji ta' awareness biex infiehmu xi tfisser foster care ħalli nħajru iktar ġenituri u individwi jiftħu darhom u qalbhom għal dawn it-tfal.

Jeħtieġ nagħmlu ħilitna biex l-ebda tifel u tifla ma jkunu deprived jew inkella fir-riskju li jħossuhom neqsin minn dak li suppost ikollhom biex jimxu 'l quddiem.

Sur President, ċerti pajjiżi fl-Unjoni Ewropea u oħrajn diġa` ħadu stand f'dan ir-rigward.

Per eżempju fin-Norveġja, fl-Ingilterra, fl-Islandja u fis-Slovenja m'għadhomx iktar iqiegħdu tfal f'institutional care jekk ma jkollhomx bżonn medical treatment.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq trabi sa tfal sa tliet snin.

Issa anke fir-Rumanija hemm politika uffiċjali f'dan ir-rigward, biex tfal taħt is-sentejn ma jidħlux f'dawk li jsejħulhom baby homes.

L-Italja wkoll qed tgħid illi sas-sena li għaddiet kellhom jagħlqu dawn il-baby homes.

Naturalment mhux faċli li tagħmel transizzjoni mil-lum għal għada.

Sur President, din il-liġi xprunat ruħha għax qed nagħrfu l-bżonn li t-tfal kollha, jekk jista' jkun, jgħixu fl-aħjar ambjent fejn ikollhom familja li tħobbhom u li tagħtihom is-sigurta` u l-ħteġijiet li huma importanti għall- iżvilupp psikoloġiku tagħhom, l-iżvilupp ta' life skills u dak kollu li huwa importanti biex jikbru b'mod san.

Jekk aħna nemmnu f'dan l-oġġettiv, nemmen li ma nistgħux nistennew aktar.

Din il-liġi ħadet 12-il sena biex waslet s'hawn.

Pero` l-oġġettiv warajha huwa li jkollna din l-għodda effettiva biex nindirizzaw dawn id-diffikultajiet.

Ma nistgħux nieħdu 12-il sena biex ikollna l-istrutturi li jappoġġjaw din il-liġi ħalli mhux biss nindirizzaw lil dawk it-tfal li hemm illum fl-istituti ta' Malta u Għawdex – il-250 li qed insemmu – imma wkoll lil dawk li sfortunatament, illum jew għada, jistgħu jaqgħu f'dawn is-sitwazzjonijiet soċjali li jittrawmatizzawhom, li jfixkluhom milli jimxu 'l quddiem u li joħolqulhom id-diffikultajiet.

Għalhekk huwa importanti li nkunu ppreparati.

Ma nistgħux nibqgħu bil- kultura li nirreaġixxu wara li jiġu fuqna l-affarijiet.

Din hija liġi pożittiva pero` biha biss mhux se nwasslu wisq jekk mhux se jkollna l- istrutturi effettivi għaliha.

Jien nixtieq li l-Kumitat Permanenti għall- Affarijiet Soċjali jidħol aktar fuq dan il-qasam.

Jien ħadt gost nisma' lill-ministru tgħid illi għadha miftuħa għall-konsultazzjoni u għar- rakkmandazzjonijiet, anke sa l-istadju ta' kumitat, meta niġu biex niffinalizzaw ix-xogħol fuq din il-liġi.

Jien ngħid li għandna nkunu miftuħin għal aktar diskussjoni u aktar konsultazzjoni dwar l-istrutturi li jridu jsaħħu din il-liġi.

Il-liġi se tagħti l-mezz u s-saħħa legali, pero` waħedha mhux se twassal biex nilħqu dak l-oġġettiv li tant huwa importanti għal dawk il-250 tifel u tifla fl-istituti u għal dawk li llum jew għada se jispiċċaw f'din is-sitwazzjoni.

Jien nemmen li l-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali jista' jkun forum fejn ilaqqa' flimkien l-istakeholders kollha f'dan is-settur, kemm l-aġenziji tal-gvern kif ukoll l- organizzazzjonijiet mhux governattivi li jistgħu jikkontribwixxu f'dan is-sens biex nanalizzaw, nifhmu u nassessjaw is- sitwazzjoni tagħna u xi ħtiġijiet hemm.

Imbagħad malli jiġi identifikat dan kollu wieħed ikun jista' jindirizza d-diffikultajiet li jkun hemm.

Forsi jkun hemm min jgħid li din tfisser flus u fondi.

Jien ngħid li ma nistgħux nixxaħħu mat-tfal tagħna u mas-soċjeta` tagħna.

Jekk aħna nindirizzaw lit-tfal miċ-ċokon u mid-diffikultajiet li jista' jkollhom, inkunu qed niggarantixxu li nilqgħu għal ħafna u ħafna diffikultajiet li jistgħu jiżviluppaw 'il quddiem fl-adulti u li qed ikollna nonfqu ħafna aktar f'servizzi ta' kura fuqhom.

Allura jien ngħid li għandna nħarsu lejn dan il-qasam f'pajjiżna bħala qasam preventiv.

B'hekk, in the long run, mhux biss inkunu qegħdin nagħmlu ġid lil dawn l-individwi li llum huma tfal u żgħażagħ imma li għada se jkunu l-adulti ta' pajjiżna, imma wkoll lis- soċjeta` tagħna, b'mod ġenerali, mhux biss f'dik li hija dimensjoni soċjali imma anke f'dik li hija konsiderazzjoni ekonomika u finanzjarja.

Issa nixtieq niġbed l-attenzjoni għal xi ħaġa li qed tinkwetani fl-analisi li għandna quddiemna, u hawnhekk qed nirriferi għall-kwestjoni tal- konsultazzjoni mat-tfal.

Minkejja li qegħdin nitkellmu fuq il-care plan u fuq il-home study reports, imkien, b'mod tassattiv u ċar ma jidher li se jkollna xi child study report.

Dan qed ngħidu għax filwaqt li llum fil- liġi tagħna għarafna l-prinċipju li t-tfal għandhom jinstemgħu – hawnhekk qed nagħmel riferenza għall-kwestjoni ta' l-avukat tat-tfal fid-diviżjoni tal-qorti tal-familja – dan ma ħadimx jew mhux qed jaħdem biżżejjed.

Fil- liġi tagħna għandna l-għarfien għall-avukat tat-tfal, imma m'hemm xejn tassattiv li l-avukat tat-tfal, fi kwestjonijiet ta' żwiġijiet, it-tfal jinstemgħu.

Din hija mħollija f'idejn il-ġudikant li jekk jagħraf il-ħtieġa li t-tfal jinstemgħu, isejjaħ lill-avukat tat-tfal, imma jekk ma jagħrafx din il-ħtieġa, dan ma jissejjaħx u allura t-tfal jistgħu ma jinstemgħux.

Issa ma rridx niftiehem li f'kull każ li għandna fil-qorti, speċjalment fil- qorti tal-familja, it-tfal m'humiex jinstemgħu, għax nafu b'ġudikanti li jmorru iktar minn hekk u jagħmlu konsultazzjoni kważi diretta u wiċċ imb'wiċċ b'mod mill-iktar informali, anke ma' l-istess tfal.

Jien dejjem nemmen li sakemm ikollok nies li huma aware u qed jagħmlu l- affarijiet oltre minn dak li qed titlob minnhom il-liġi huwa tajjeb imma jekk niġu biex inħarsu lejn ir-riġidita` tal-liġi u ma jkollokx xi ħaġa ta' din l-importanza li tkun inkluża fil-liġi nibża' li tibda tiġi overlooked.

Jien nemmen li t-tfal iridu jkunu konsultati.

L-ewwelnett il-konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda titkellem ċar ħafna dwar il-ħtieġa li t-tfal jinstemgħu, u hawnhekk nixtieq nagħmel riferenza għal artiklu 12 ta' din il-konvenzjoni fejn jingħad li:

"States Parties shall assure to the child who is capable of forming his or her own views the right to express those views freely in all matters affecting the child, the views of the child being given due weight in accordance with the age and maturity of the child.".

Dan l-artiklu jippreżenta xi ħaġa ċara ħafna u tagħmel ħafna sens.

Imbagħad dan l-artiklu jkompli jgħid hekk:

"For this purpose, the child shall in particular be provided the opportunity to be heard in any judicial and administrative proceedings affecting the child, either directly, or through a representative or an appropriate body, in a manner consistent with the procedural rules of national law.".

Jien nixtieq li dan l-artiklu nsaħħuh u nagħtuh il-ħajja, u fil-proċess meta jkun qed jiġi ppjanat li jsir fostering it-tfal jinstemgħu.

Forsi hawn min jgħidlek li t-tifel jew it-tifla mhux dejjem ikunu qegħdin jagħrfu l- importanza li jmorru mal-foster parents jew xi ħaġa oħra.

Jista' jkun li forsi ma jkunx hemm maturita` biżżejjed biex dawn jagħżlu l-aħjar, imma mbagħad hemm il-fall-backs tal-liġi stess fejn jekk ikun hemm bżonn, jekk it-tifel jew it-tifla ma jkunux qegħdin jaraw l-aħjar affarijiet għalihom, hemm is-setgħa li permezz tal-liġi tista' tingħata lil xi rappreżentant kif qed jingħad fl-artiklu 12 tal-konvenzjoni, u allura d-deċiżjoni tittieħed f'dik il-fażi.

Imma t-tifel jew it-tifla għandhom ikunu konsultati u mismugħa, u dak huwa l-mod ta' kif nassiguraw li t-tfal ikollhom id- drittijiet veri u effettivi tagħhom.

Għalhekk jien nixtieq li jkun ikkonsidrat min-naħa tal-ministru li nartikolaw aktar ċar li t-tfal iridu jinstemgħu u jiġu konsultati.

Naturalment wieħed irid iħares lejn il-frame kollu li jkun qed jinħadem, imma għandu jkun hemm iċ-child study report speċifiku ħalli żgur ħadd ma jinsa li t-tfal iridu jkunu konsultati.

Fil-fatt jien tajt daqqa ta' għajn lejn il-green paper ta' l-Ingliżi li qed jagħmlu assessment sħiħ dwar il- care tat-tfal.

Dawn għamlu green paper, u fost l-affarijiet li ssuġġerew kien hemm il-konsultazzjoni mat-tfal, u allura naħseb li ladarba l-Ingliżi huma ta' l-idea li jikkonsultaw lit-tfal biex jagħtu l-inputs tagħhom fl- iżvilupp ta' l-istess care bħala policy u bħala leġislazzjoni ġdida, naħseb li t-tfal aktar u aktar għandhom ikunu konsultati.

Jien nixtieq nagħti ftit eżempji prattiċi ta' kif irridu nsarrfu din il- liġi għax m'huwiex biżżejjed li jkollna qafas legali pożittiv, imma se jkun hemm bżonn strutturi li jkunu qegħdin isaħħu din il-liġi u approach ħolisitka biex nassiguraw li t-tfal ikunu qed jieħdu l-aħjar benefiċċju tal- foster care.

Jien se nagħti eżempju li seħħ.

Ovvjament mhux se nsemmi ismijiet imma se nsemmi każ ta' tifla ta' sentejn u nofs li ġiet abbużata sesswalment, ingħatat għall-foster care u l-foster parents ingħataw il- parir li kemm jista' jkun inessuha ħalli toħroġ mit-trawma.

Illum it-tifla għandha tmien snin u ftit ġimgħat ilu ġiet imsejħa bil-qorti biex tixhed.

Allura biex din it-tifla tingħata ċ-ċans bħal tfal oħra ingħatat għall- foster care, u għall-grazzja t'Alla sabet min verament iħobbha għax il- foster parents għamlu ħilithom kollha biex matul dawn is-snin, minn sentejn u nofs sa tmien snin, kemm jista' jkun inessuha minn dak li kienet għaddiet minnu.

Pero` ftit tal-ġimgħat ilu din it-tifla ġiet imsejħa biex terġa' tixhed fil-każ ta' missierha.

Allura jien nistaqsi: Aħna nafu x'qegħdin nagħmlu?

Dawn huma sitwazzjonijiet li mhux imexxuk 'il quddiem imma jispiċċaw jitfgħuk lura.

Jien inħoss li jekk mhux se jkollna approach ħolistiku fl-affarijiet inkunu qegħdin nagħżqu fl-ilma u inutli l-ġenituri jinvestu f'din l-imbierka tifla jekk sitwazzjoni bħal din twaqqa' kollox.

Min se jmur minn taħt?

Sfortunatament it-tifla se tmur minn taħt.

Jien nemmen li issa wasal iż- żmien li ma nistgħux nibqgħu naħdmu b'mod fejn min jiġed il-ħabel naħa u min jiġbed il-ħabel naħa oħra!

Hemm bżonn naħdmu flimkien u nidraw nagħmlu l-affarijiet b'mod ħolistiku.

Hawnhekk nixtieq insemmi ftit id-dewmien fil- proċeduri legali f'dan il-każ u f'każijiet simili.

Per eżempju, hemm il- kwestjoni tad-dewmien fil-każijiet ta' dawk li jabbużaw mid-droga.

Dawn jidħlu fi programmi, jirrijabilitaw ruħhom, jiġu clean, wara l-programm ikollhom l-entużjażmu biex jibdew ħajjtihom mill-ġdid - uħud minnhom ikollhom anke familja – pero` dejjem ikollhom il-biża' li jkun fadlilhom xi każ pendenti.

Insemmi eżempju ieħor.

Kien hemm min għamel programm sħiħ u wara numru ta' snin verament sab id-dinjita` u l-valur tal-ħajja u beda jikkontribwixxi lejn il-familja tiegħu u lejn is-soċjeta` u f'daqqa waħda reġa' sab ruħu l- ħabs fuq xi każ ieħor li kien sar snin qabel.

Dawn huma affarijiet li ma jaħdmux flimkien u li jistonaw, u hemm bżonn li navviċinaw dawn l-oqsma soċjali bl-aktar mod ħolistiku u kulħadd flimkien.

Ma nistgħux nibqgħu naħdmu qisna tug-of-war fejn jien inkun responsabbli minn din il-biċċa u niġbed 'l hawn, l-ieħor jiġbed in-naħa l-oħra u ħadd ma jkun jaf x'qed jagħmel ħaddieħor.

L-affarijiet irridu navviċinawhom flimkien ħalli dak l- investiment li qed isir f'dik it-tifla partikolari biex għada tkun mara li tkun kapaċi jkollha familja u tkun role model kif suppost għat-tfal tagħha, nagħtuha ċ-ċans kollu.

Mhux bl-iskossi, mhux nimxu pass 'il quddiem u nerġgħu nieħdu dik it-tifla għaxar passi lura!

Qed insemmi dawn l- affarijiet ħalli nenfasizza l-ħtieġa ta' strutturi li jappoġġjaw lil din il- liġi u fuq il-ħtieġa ta' pjan ħolistiku.

Nixtieq insemmi wkoll is-support lill-foster parents.

Irridu nirrikonoxxu li din il-liġi qed tagħti ċertu ammont ta' ħarsien lill-foster parents.

Kien hemm każijiet – forsi mhux ħafna – fejn sfortunatament il-foster parents kienu jiġu harassed, biex ngħid hekk, mill-birth parents.

Issa din il-liġi qed toffri dan il-ħarsien importanti ħalli wieħed iserraħ rasu.

Ħalli naraw il-foster parents meta jaċċettaw li jiftħu darhom u qalbhom għal dawn it-tfal minn xiex jgħaddu.

Ħafna drabi nsemmu l-eċċezzjonijiet biex nagħtu eżempju għar-regola u jien mhux se nagħmel hekk.

Dawn in-nies jieħdu ċ-child in care benefit, pero` nagħmluha ċara li dan huwa ċuċata!

Dawn in-nies m'humiex imħallsa, nagħtuhom kemm nagħtuhom, għax meta bniedem ikun qed jagħtik saħħtu, ħinu u ħajtu, qatt ma tista' tagħtih biżżejjed f'termini finanzjarji biex tikkumpensah.

Imma mbagħad lanqas nistgħu noqogħdu lura għax ma rridux li jkun hemm xi ħadd li jippreżenta ruħu taparsi foster carer għax jagħmel għall-flus!

Wara kollox minn dawn il-160 foster parents li għandna ħadd minnhom qatt ma nqabad li qed jagħmel dan għall-flus.

Allura noqogħdu lura biex ma jmurx xi ħadd jitwebbel li jibda jagħmel dawn l-affarijiet għall-flus?!

Fl-2001 dan iċ-child in care benefit kien Lm12 f'ġimgħa għal kull tifel jew tifla, illum fl-2007, kważi seba' snin wara, għadu Lm12.

Hawnhekk ħafna minna għandna t-tfal, u jien nistaqsi jekk bi Lm12 fil-ġimgħa jirnexxilekx trabbi, tikkura u teduka lit- tfal?

Għaldaqstant jien ngħid li l-ewwelnett fil-liġi għandu jkun hemm l-għarfien taċ-child in care benefit bħala prinċipju, għax dan huwa manteniment fl- aħħar mill-aħħar.

Naturalment il-quantum mhux se jitniżżel fil-liġi, imma jista' joħroġ minn legal notice, imma għandu jkun hemm żgur l-għarfien.

Dan huwa suġġeriment ieħor li qed nagħmel għax ma nistgħux inkomplu ngħaffġu lill-foster care parents wara li jkunu qed jagħmlu din l-opra kbira għas-soċjeta`.

Jien naf foster parents li kellhom joħorġu jagħmlu part-time work biex ilaħħqu.

Bilfors kellhom iżidu l-income biex ikunu jistgħu jagħtu kura, trobbija u edukazzjoni kif suppost lill-foster child li għandhom.

Jien naf b'każ ta' foster parents li wara inċident xejn feliċi nefqu ma' l-Lm400 apparat biex jassiguraw li din it-tifla fostered minnhom isserraħ moħħha li m'hijiex f'periklu.

Ma nafx kemm-il Lm12 jidħlu f'dawn l-Lm400!

Issa ħalliha li dawn it-Lm12 mhumiex qegħdin għalhekk.

Imma aħna bħala parents nafu li inti ma tistax tħares lejn l-ikel biss, lejn l- ilbies biss, lejn il-kura mill-mard biss, jew lejn l-edukazzjoni biss, imma għandek ħafna affarijiet oħra!

Għalhekk jien inħoss li għandu jidħol il- prinċipju taċ-child in care benefit b'mod konkret fil-liġi.

Sur President, fl-Olanda il-birth parents li t-tfal tagħhom jiġu fostered ikollhom jagħtu xi tip ta' kumpens bħal manteniment.

Naturalment jekk il- birth parents ma jkunux jaħdmu ma tistax iġġegħelhom jagħtu l-manteniment, imma f'dik is-sitwazzjoni, fejn l-istess birth parents ma jistgħux jerfgħu r-responsabbilta`, irid jidħol l-Istat.

Jiġifieri filwaqt li nirrikonoxxu li l-foster parents ma jagħmlux dan ix-xogħol għall-flus, imma rridu nirrikonoxxu b'mod sħiħ li biex trabbi t-tfal bħalma kieku kienu tiegħek għandek il-piż finanzjarju, u mhux sew li dawn in-nies ġenwini, b'qalbhom kbira, speċjalment dawk li għandhom diġa` t-tfal tagħhom, ikomplu jżidu l- piżijiet.

Infatti hemm uħud minnhom li kellhom ifittxu l-part-time work biex iżidu l-income tagħhom ħalli jkunu jistgħu jagħmlu x-xogħol li kkommettew ruħhom għalih kif suppost jagħmluh.

Irrid insemmi każ riċenti ta' foster parents li xtaqu jsiefru lill-foster child tagħhom li spiċċaw iħallsu Lm60 għall-passaport tat-tifla.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi.

Jekk il-foster parents huma fdati bit-tfal u prattikament b'kollox u din il-liġi stess qed tkompli tagħti ċerta saħħa lill-aspett tat-trasparenza, kif imbagħad il-foster parents mhumiex fdati b'dokument bħall-passaport?

Dawn il-foster parents kellhom iħallsu Lm60 biex kisbu l-passaport ta' din it-tifla għax xtaqu jagħtuha l-esperjenza li ssiefer.

Din għandha x'taqsam ħafna mal-każ li semmejt iktar qabel fejn wara numru ta' snin li tifla daħlet f'dan il-programm terapewtiku ħalli tinsa t-trawma li għaddiet minnha fi ċkunitha, il-qorti sejħitilha lura.

Bl- istess mod ma tagħmilx sens li inġiegħlu foster parents jidħlu f'piżijiet li, fil-fehma tiegħi, żgur li m'għandhomx għalfejn jidħlu fihom.

Meta l- birth parents jagħmlu passaport lit-tfal tagħhom ma jeħlux Lm60, imma Lm10, it-tariffa normali ta' passaport.

Iżda dawn il-foster parents li kienu qegħdin jieħdu ħsieb din it-tifla spiċċaw ħallsu six times as much mill- birth parents biex jieħdu l-passport tat-tifla.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onorevoli, jekk jogħġbok.

Allow me to welcome with pleasure to the House the Chairperson of the Committee on Women's Rights and Gender Equality of the European Parliament and Members of her delegation while currently here in Malta for discussions and they have just been meeting the Members of our Social Affairs Committee.

I do hope that the discussions being held in Malta are fruitful and that your stay in Malta is also enjoyable.

Thank you indeed for visiting the House.

Tista' tkompli Onor. Coleiro Preca.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Thank you, Mr Speaker.

May I take the opportunity to apologise to our colleagues because I was supposed to be in that meeting as well but I was held here with my intervention on foster care legislation.

Mr Speaker, kont se niġi għall-punt fuq il-ħtieġa tas-support bi strutturi li jikkumplimentaw bis-sħiħ din il-liġi.

Għamilt diversi riferenzi għal dan l-aspett imma issa xtaqt inkun ftit iktar konkreta.

Bħalissa għandna madwar tmien social workers li qed jaħdmu fuq il-qasam tal-foster care u tnejn minnhom huma part-timers u hemm madwar 152 foster children.

X'inhu x- xogħol ta' dawn is-social workers?

Dawn mhux biss iridu jagħmlu monitoring, laqgħat u affarijiet oħra fejn għandhom x'jaqsmu dawn it-tfal li huma fostered, imma jridu jagħmlu assessment ta' dawk li jistgħu potenzjalment isiru foster parents.

Iridu jagħmlu l-initial training ta' dawk li qed jaspiraw li jsiru foster parents u jridu jagħmlu l-on-going training għal dawk li huma foster parents.

Hemm uħud minn dawn is-social workers li għandhom case load ta' madwar 30 każ, jiġifieri 30 foster children li huma qegħdin jieħdu ħsiebhom, jimmoniterjawhom u janalizzaw kontinwament il-każ tagħhom.

Barra minn Malta is-social worker m'għandhomx case load ta' aktar minn 20 f'dawk li huma każijiet, biex ngħidu hekk, normali, għax imbagħad hemm każijiet iktar speċjali.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq case load, jiġifieri jkollhom 20 tifel u tifla li jkunu qegħdin jieħdu ħsiebhom u jikkonċentraw fuqhom u ma jkunx hemm iktar xogħol ta' initial training u ta' on-going training ta' foster parents.

Ikollhom 20 każ li ma jkollhomx ċerti diffikultajiet jew inkella karatteristiċi partikolari.

Fejn jidħlu special cases, jiġifieri każijiet li jkunu iktar diffiċli ta' tfal iktar trawmatizzati, ta' tfal li jridu iktar xogħol u support sakemm jibdew ġejjin għan-normal tagħhom, ma jkollhomx iktar minn tmien każijiet.

Meta wieħed iħares lejn in-numru ta' child psychologists li issa għandha l- aġenzija Appoġġ, qed nitkellmu minn wieħed sa tnejn li jridu jlaħħqu mhux biss mal-foster care, imma wkoll ma' oqsma oħra.

Veru li qed isir farming out tas-servizz ukoll – għax irridu ngħidu kollox – imma kif jista' jkun ikollok disentu minn wieħed sa żewġ child psychologists?

Hawnhekk qed nitkellmu fuq tfal li tant ikunu trawmatizzati li lanqas biss ikunu jridu jkellmu lill-foster parents li jeħduhom taħt il-kura tagħhom.

Lanqas ikunu jistgħu jikkomunikaw magħhom.

Anke l-parents ikollhom bżonn is-support għax jibdew jikkonfondu kif se javviċinaw lil dak it-tifel, lil dik it- tifla biex joħorġu dik it-trawma u dawk id-diffikultajiet emozzjonali minn ġo fiha.

Dawn ikollhom bżonn ħafna u ħafna għajnuna u żgur li b'żewġ child psychologists m'aħniex se nagħmlu wisq.

Jeħtieġ ikollna wkoll iktar nies li qed jaħdmu fuq awareness campaign li hija importanti ħafna għax hemm bżonn ta' aktar social workers.

Hawn nerġa' ngħaqqad ma' dak li kont qed ngħid fil-bidu ta' l-intervent tiegħi.

Hemm bżonn ta' aktar social workers li jikkonċentraw fuq l-awareness campaign flimkien ma' foster carers infushom biex inħeġġu aktar ġenituri Maltin li jilqgħu f'darhom tfal li għandhom bżonn urġenti li jkollhom ambjent ta' familja fejn ikunu jistgħu jiżviluppaw emozzjonalment u jiżviluppaw anke l- life skills tagħhom.

Allura hawnhekk irid ikollna investiment sħiħ inkella qatt ma nistgħu nindirizzaw bis-serjeta' l-objective ewlieni tagħna.

Filwaqt li nirringrazzja għal darb'oħra lill-Knisja u l-organizzazzjonijiet reliġjużi li għal dawn is-snin kollha pprovdew id-djar, saħħithom u d- dedikazzjoni għal tfal sfortunati - minħabba ċirkostanzi li ma ġabuhomx fuqhom imma ġabuhom l-adulti - laqgħuhom u tawhom li setgħu, nerġa' infakkar f'dak li qal madwar tmien snin ilu Fr Zammit McKeon li hemm mhux posthom.

Posthom huwa fil-familja!

Allura ma nistgħux inserrħu rasna biss fuq il-qafas legali - pożittiv, m'hemmx dubju - li qed nippreżentaw li għandu bżonn ukoll jiġi mirqum f'ċerti aspetti bħall-kwestjoni tal- konsultazzjoni tat-tfal li għandha tidher fil-liġi, kif għandu jidħol ukoll il-prinċipju taċ-child in care benefit.

Wara kollox dan ikun indirizzat lit- tfal, għax il-manteniment mhux għall-parents, imma għat-tfal.

Imma definittivament irridu nżidu n-nies imħarrġa ħalli s-servizz li nagħtu f'dan il-qasam ikun qed jindirizza l-objective ewlieni.

Xi ħaġa li tippreokkupani ħafna, u nħoss li dan huwa l-mument fejn għandi nsemmiha, hija l-kwestjoni ta' aġenziji akkreditati, aktar minn kollox meta qegħdin nitkellmu fuq l-awtorita` ċentrali li se tkun qiegħda tirċievi l- applikazzjonijiet għal akkreditazzjoni.

Hawnhekk irrid nistaqsi jekk hux se jkun hemm il-potenzjal li jkun hemm għarfien ta' xi aġenziji barranin għal dak li huwa cross border foster care.

Dan it-tip ta' cross border foster care isir f'pajjiżna u sfortunatament xejn m'huwa regolat u xejn m'hu feliċi.

Jien naf b'organizzazzjoni partikolari li tagħmel il-cross border foster care, jiġifieri jinġiebu tfal barranin u jsibu foster parents Maltin, u kulma jintalbu l-foster parents Maltin hija li jmorru jġibu ittra mingħand il-kappillan li huma magħrufa bħala nies sew.

Issa din one side of it, jiġifieri training m'hemmx.

Naf foster parents li ġabu tfal barranin li minħabba n-nuqqas ta' training spiċċaw trawmatizzati huma, apparti l-fatt ukoll li peress li m'hemmx regolamentazzjoni fuq din il-ħaġa, kien hemm uħud minn dawn it-tfal li meta saru żgħażagħ spiċċaw prattikament jabbużaw finanzjarjament u b'ħafna modi minn dawn l-istess foster parents.

Għaldaqstant apparti li wieħed irid ikun iktar ċar jekk aħniex qegħdin nifhmu li aġenziji kkreditati jistgħu jkunu wkoll aġenziji barranin, nixtieq nitkellmu ftit iktar fuq il-cross border foster care u nkunu ċerti li f'dan il-qafas legali se jkunu inkwadrati dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet.

Dawn ma tantx jinstemgħu, imma meta tiġi across them u tisma' ċerti esperjenzi tinduna kemm dawn in-nies ikunu ġew emozzjonalment disturbati wara li attwalment ikunu taw ħafna għajnuna b'mod ġenwin lil tfal barranin.

Xtaqt ukoll nagħmel riferenza għal Parti II ta' dan l-abbozz ta' liġi fejn qegħdin nitkellmu dwar il-Bord għall-fostering.

Subklawsola 3(4) tgħid hekk:

"Kull membru tal-Bord tal-Fostering jista' jitneħħa mill-kariga mill- ministru jekk, fil-fehma tiegħu, dak il-membru ma jkunx tajjeb li jibqa' fil-kariga jew ikun sar inkapaċi li jaqdi kif xieraq id- dmirijiet tiegħu bħala membru."

Dan it-tip ta' provvediment issibu f'diversi liġijiet fejn ikun hemm it- twaqqif ta' bordijiet, pero` f'diversi liġijiet issib ukoll x'inhuma r- raġunijiet li dak il-membru jista' jitneħħa.

F'diversi liġijiet għandna b'mod speċifiku xi jfisser li ma jkunx tajjeb li jibqa' fil-kariga.

Jien inħoss li anke hawnhekk għandna nkunu ċari ħalli ma jkun hemm l-ebda ekwivoku.

L-istess parti ta' l-abbozz subklawsola 4(1) tgħid li:

"Il-funzjonijiet tal-Bord għall-Fostering għandhom jinkludu:

(a) li jeżamina l-Home Study Reports magħmula minn ħaddiem soċjali ta' aġenzija akkreditata."

Hawnhekk jien ma sibtx terminu kemm jista' jdum dan l-eżami tal-home study report, kuntrarju għal dak li hemm fi klawsola 5 fejn jingħad li d- deċiżjonijiet meħuda skond artikoli 4 (b), (c) u (d) għandhom jiġu komunikati bil-miktub, b'posta reġistrata lill-foster carer jew lill-foster carer prospettiv, skond il-każ, u lill-aġenzija akkreditata involuta fi żmien ħamest itjiem tax-xogħol mid-data ta' dik id-deċiżjoni.

Fil-fehma tiegħi huwa importanti li wieħed ikollu terminu li fih irid jagħmel komunikazzjoni għax dak jirrifletti l-kontabilita` u anke t-trasparenza, u se ngħid għaliex.

Riċentement kont involuta f'każ ta' adoption.

Madwar tmien snin jew disa' snin ilu koppja li xtaqu jaddottaw kienu għamlu l-applikazzjonijiet biex jibdew proċeduri ta' adoption, jiġifieri home study reports, l-assessment tal-karattri tagħhom, eċċetra, u dawn qatt ma ngħataw an outright "no".

Dawn baqgħu bit-tama li xi darba xi ħadd se jgħidilhom li ġie t-tifel jew it-tifla li huma xtaqu.

Xi sena ilu dawn kienu avviċinawni u tant kienu ġrew 'l hemm u 'l hawn li msieken lanqas kważi kienu jafu jirrakkontaw minn liema proċeduri għaddew.

Tlabthom isimhom biex nistaqsi dwar il-każ tagħhom u wara ċertu żmien kienet saret laqgħa - nirringrazzja lid-direttur is-Sur Mifsud - biex wieħed jara f'liema stadju wasal il-proċess.

U going back xi tmienja jew disa' snin ilu nstab li d-deċiżjoni fuq din il-koppja kienet li dawn mhumiex addattati biex ikunu adoptive parents.

Pero` dawn ħadd qatt ma qalilhom li ma kenux qed jarawhom addattati.

Allura dawn in-nies, apparti li kienu diġa` emozzjonalment mgħaffġin bix- xewqa kbira li kellhom li f'ħajjithom għallinqas irabbu tifel jew tifla, tħallihom tmien snin jew disgħa jistennew u mbagħad fl-aħħar tgħidilhom!

Hekk kienet iktar diffiċli biex jaċċettaw is-sitwazzjoni u komplew jinsistu li għandhom dritt jaddottaw.

U reġgħu għaddew mill-eżerċizzju kollu ta' assessments u komplew iħallsu l-flus għax meta titlob is-servizzi tal- professjonisti privati ovvjament trid tħallas.

Jiġfieri dawn kellhom jgħaddu xi disa' snin biex isiru jafu li huma qegħdin f'din is-sitwazzjoni!

Għalhekk kif rajt dan il-provvediment ħadt gost bih għax huwa importanti ħafna li bniedem ikun jaf fejn hu u ma jitħalliex bit-tama u fl-aħħar, kif jgħid il-Malti, imut bil-piena!

Xtaqt nerġa' nagħmel riferenza għall-aġenziji akkreditati li qed nistennew li jagħtu ċerti servizzi.

Jien qed nifhem li qed nitkellmu fuq aġenziji li se jkunu prattikament privati u hemmhekk se jkun hemm element ta' spejjeż involuti.

Għalhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni biex ikun hemm xi forma ta' regolamentazzjoni fuq il-miżati, għax aktar minn kollox irridu noqogħdu attenti li ma ngħabbux lill-foster carers b'piżijiet jekk se jkun hemm xi tip ta' fees.

Jiġifieri nixtieq li nkunu iktar ċari fuq l-affarijiet.

Jekk se jkun hemm ħlas għal ċerti servizzi, wieħed irid jikkonsidra li nistgħu nkunu qegħdin niddiżinċentivaw lil dawk li potenzjalment jistgħu jkunu foster carers.

Sfortunatament diġa` għandna sitwazzjoni fejn numru ta' parents qed jitolbu s-servizzi tas-CDAU, u minħabba l-waiting list li hemm qed imorru jfittxu li jagħmlu ċerti assessments u reports fil-privat u qed jitgħabbew b'piżijiet kbar.

M'iniex qed ngħid li min qed jagħti s-servizz m'għandux jitħallas, u lanqas se noqgħod ngħid jekk il-ħlas li jintalab hux iżżejjed jew biżżejjed, imma l-outcome hu li dawn il-parents li qed ifittxu li jindirizzaw diffikulta` tat-tfal tagħhom - u fl-aħħar mill-aħħar jekk qed jindirizzaw diffikulta` tat-tfal tagħhom ikunu qed jindirizzaw diffikulta` tas-soċjeta` u mhux tat-tfal tagħhom biss - qed jitgħabbew b'piżijiet li wħud minnhom lanqas ikunu jifilħuhom.

Għalhekk f'dan is-sens nixtieq li dan it-tip ta' provvediment jiġi spjegat iktar ħalli wieħed jifhem l-affarijiet aħjar, u jekk se jirriżulta li jkun hemm piżijiet fuq il-foster parents allura se jkun importanti ħafna li nassiguraw li dawk il-piżijiet ma jispiċċawx jiddeterminaw min se jkun foster parent jew le.

Jiġifieri ssir foster parent mhux għax għandek il-mezzi finanzjarji, imma kulħadd jista' jkun foster parent, naturalment fil-kontest li jkun qed jagħti dak l- ambjent xieraq ta' imħabba u sigurta` lit-tfal.

Jien xtaqt insemmi wkoll l-emergency placements li ħafna drabi jkollhom isiru meta jkun hemm ċerti sitwazzjonijiet akuti.

Naħseb li jrid ikun hemm training partikolari għal dawn it-tip ta' foster families li jridu jkunu lesti li jieħdu tfal li b'mod urġenti jkun hemm bżonn li jiġu inklużi f'familja li tista' tagħtihom l-ambjent li huwa san għalihom.

Meta qegħdin nitkellmu u niddiskutu fuq il-kwestjoni tad-drittijiet u l-bżonnijiet tat- tfal, hemm il-ħtieġa li dan il-pajjiż jibda jħares lejn pjan ħolistiku u mhux biss lejn biċċiet.

Għandna naraw li jkollna l-affarijiet li qegħdin jaħdmu in tandem u mhux li jaħdmu kontra xulxin.

Qisu għandna din il- kultura territorjali fejn dak li tagħmel din l-id ma tkunx taf bih l-id l- oħra.

Imma b'danakollu jkunu qegħdin ibatu t-tfal.

Nerġa' ngħid li rridu nipprovaw niġbru l-biċċiet kollha flimkien.

Il-foster care huwa wieħed mill- mezzi li jista' jagħti għodod b'saħħithom sabiex it-tfal li jkunu qegħdin jgħixu f'sitwazzjonijiet sfortunati jingħataw iċ-ċans li jiżviluppaw bħal tfal oħra li diġa` għandhom dak l-ambjent san li jistgħu jimxu 'il quddiem.

Waħdu biss m'huwiex se jkun jista' jaħdem imma jrid ikun mhux biss appoġġjat minn strutturi li tkellimt fuqhom fid-dettall, imma jrid ikun appoġġjat minn policies li jistgħu wkoll jissapportjawh.

Sur President, semmejt ukoll il-każ li kien hemm fil-qorti, fejn wara proċess ta' healing mit-trawma emozzjonali li għaddiet minnha din it-tifla, kellha terġa' tiġi ffaċċjata bi trawma oħra.

Din id-darba kienet kważi agħar minn ta' qabel għax jekk ta' sentejn kienet tiftakar xi ħaġa żgħira, ta' tmien snin żgur li se tiftakar ħafna aktar.

Forsi wieħed jgħid li bħal dawn il-każijiet ikollna biss waħdiet, pero` jekk minn dan l-aspett infallu mqar f'każ wieħed inkunu qegħdin naħlu l-ħajja ta' persuna li stajna nagħtuha l-aqwa u l-aħjar imma minflok inkunu qegħdin inwaddbuha aktar 'l isfel.

U allura nħoss li jrid isir sforz sabiex fejn jidħol ix-xogħol fuq il-qasam tat-tfal u tad-drittijiet u l-ħarsien tagħhom, naħdmu fuq pjan ħolistiku.

Jiena tkellimt kemm-il darba fuq dan il-pjan bħalma tkellmu membri oħra f'din il-Kamra.

Hemm bżonn li jkollna pjan integrat u li jkun sostnut.

Irridu li jkollna qafas legali li jkun miġbur u mhux ikollna care order naħa, leġislazzjoni fuq il-fostering naħa oħra, leġislazzjoni fuq l- adoption naħa oħra u drittijiet oħra tat-tfal x'imkien ieħor.

Hemm bżonn li jkollna wkoll l-att dwar id-drittijiet tat-tfal.

Sal-lum għadni ma fhimtx x'kienet il-bidla min-naħa tal-gvern fuq dan is-suġġett.

Sa ftit tas-snin ilu konna nisimgħu lill-gvern jitkellem b'dan il-mod ukoll, u jiena dejjem kelli tama kbira li b'xi mod jew ieħor se nkunu flimkien fuq biċċa xogħol bħal din.

Fl-opinjoni tiegħi dan żgur kien ikun l-aqwa rigal li stajna nagħtu lit-tfal Maltin u Għawdxin.

Imma sfortunatament sal-lum għadni qatt ma fhimt x'inhi r-raġuni tal-gvern.

Darba naf li smajt raġuni meta kienu qalulna li jekk immorru b'children's act konna se ndumu ħafna bil-proċess tiegħu.

Imma għalija dan huwa spezzettar!

Meta għandek children's act għandek a special law u din tissorpassa all other secondary laws.

Almenu dak li tgħallimna aħna fil-kors tal-liġi!

Issa ma nafx jekk il-gvern jaħsibhiex mod ieħor!

Il-pajjiżi Skandinavi huma l-aktar pajjiżi żviluppati f'dan il-qasam u tista' tgħid fil-qasam soċjali kollu.

Fil-fatt fil-qasam tat-tfal ilhom aktar minn 100 sena li għamlu ċ-children's act.

Allura kif aħna l-Maltin skoprejna l-Amerika f'daqqa waħda u din iċ-children's act narawha bħala xi ħaġa li m'hijiex flokha, ma nistax nifimha!

Nittama li xi darba jkun hemm xi ħadd li jipprova jfehemni.

Madankollu din il-liġi tibqa' pożittiva anke jekk m'hijiex within a children's act.

Imma nerġa' ngħid li din il-liġi trid tkun sostnuta.

Fl-aħħar mill-aħħar hija liġi li tista' tindirizza ħafna u ħafna diffikultajiet fost it-tfal.

Waħda mid-diffikultajiet tista' tkun ta' deterrent sabiex dawn it-tfal trawmatizzati, li ma sabux dik l- imħabba li suppost kellhom isibu, jitbiegħdu mis-sitwazzjoni tal-poverta`.

F'pajjiżna sfortunatament għandna sitwazzjoni fejn it-tfal jistgħu jkunu qegħdin fir-riskju tal-faqar.

Skond statistika li ħarġet seba' snin ilu - li fil-fehma tiegħi hija outdated – għandna l-faqar ta' wieħed minn kull ħamest itfal anke fost it-tfal minn trabi sa l-eta` ta'15-il sena.

Issa fiċ-ċirkostanzi li għaddejna minnhom matul dawn is-seba' snin minn mindu ħarġet din l-istatistika żgur li ċ-ċifri għolew aktar!

Sur President, nemmen li fost dawn it-tfal żgur hemm dawk li b'xi mod jew b'ieħor ma sabux dak l-ambjent san ta' familja li tħobbhom u li tieħu ħsiebhom.

Għalhekk nemmen li l-mezz tal-fostering, jekk ikun issapportjat bil-liġi u bl-istrutturi meħtieġa, anke integrat fi pjan ħolistiku, li jindirizza l-ħarsien u d-drittijiet tat-tfal, ikun jista' jindirizza din il- pjaga soċjali li għandu pajjiżna.

Issa meta nitkellmu fuq dan is-suġġett ma nħarsux lejh minn xi lenti partiġġjana imma mmorru lil hemm minn dan u nitkellmu bl-aktar mod oġġettiv, matur u responsabbli għax fl-aħħar mill- aħħar, kull wieħed u waħda minna jrid ikollu għal qalbu dan il-qasam hekk importanti.

Importanti li nifhmu li t-tfal tal-lum huma ż-żgħażagħ ta' għada u l-adulti ta' pitgħada.

Għalhekk għandna nagħtuhom l-aħjar ħalli l- mixja tagħhom 'il quddiem tkun waħda li tagħtihom verament kull opportunita` li jkunu adulti denji, kemm għalihom kif ukoll għal pajjiżhom.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cassar.

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Sur President, għal darb'oħra qegħdin sabiex nitkellmu fuq liġi importanti ħafna, liġi li aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar se napprezzaw l-importanza tagħha.

Irrid infakkar li din hija liġi, li għal darb'oħra, kien il-gvern Nazzjonalista li ħares lejha u mexxiha 'il quddiem.

Nifhem ukoll li l-partit Laburista huwa favur din il-liġi u dejjem kien favuriha u għalhekk għandu jkollna dibattitu f'dan il-parlament li għandu jwassal għal liġi li se tiġi rraffinata għall-ġid tal-poplu kollu.

Se nibda mill-ewwel sabiex minn fuq l-istatement ta' l-aġenzija "Appoġġ" niddefinixxi x'inhuma l-kwalitajiet ta' foster carer.

L-ewwel kwalita` ta' foster carer hija li dawn juru interess u mħabba ġenwina lejn it-tfal fostered magħhom u li jgħinuhom sabiex jingħaqdu lura mal-familja naturali tagħhom, ovvjament jekk dan ikun fl-interess tat-tfal.

It-tieni kwalita` hija li dawn ikunu jafu jikkomunikaw mat-tfal u jifhmu d-diffikultajiet li jgħaddu minnhom wara li jkunu ġew separati minn mal-familja naturali tagħhom.

It-tielet li jkunu lesti jaċċettaw l-isfida li jgħinu fit-trobbija tat-tfal ta' nies oħra u li jżommu kuntatt mal-familja naturali tat-tfal li ġew fostered magħhom.

Ir-raba' kwalita` ta' foster carer hija dik li jkunu onesti, flessibbli u li jkollhom il-paċenzja u jifhmu t-tfal li jkunu qegħdin jieħdu ħsieb tagħhom.

Il-ħames hija li jkollhom abbilitajiet sabiex jaħdmu mat-tfal li jkunu għaddew minn trawma fil-ħajja tagħhom.

Ovvjament f'dan il-parlament ma nistax nitkellem biss bħala membru parlamentari imma rrid nitkellem ukoll bħala tabib u speċjalista f'dan il-qasam.

Ta' min jgħid li dan il- qasam qegħdin naffaċċjawh ħafna aktar illum għax hawn aktar edukazzjoni u allura hawn aktar għarfien tal-bżonnijiet u tad-drittijiet tat-tfal.

Il- gvern huwa aktar konxju tal-bżonnijiet li għandna f'dan il-pajjiż, u bħal pajjiżi oħra, aħna qegħdin naslu aktar viċin ta' dawn in-nies li qegħdin ibatu.

Naturalment meta wieħed isemmi t-tfal, it-tbatija tinħass aktar għax sfortunatament dawn m'għandhomx min jitkellem għalihom bħalna l-kbar.

Sur President, minn statistiċi u studji li saru nstab li t-tfal li jgħixu ġo familji normali, jiġifieri dawk li jgħixu ġo familji naturali, għandhom bejn 8% u 10% ċans li jkollhom problemi ta' saħħa mentali.

Meta wieħed iħares lejn tfal li qegħdin f'foster care families, il-perċentwali ta' problemi ta' saħħa mentali jitilgħu sa 57%.

Dan qiegħed ngħidu għax huwa importanti li nifhmu dwar kif dawn it-tfal li għaddew minn sitwazzjonijiet diffiċli jista' ikollhom riperkussjonijiet anke fuq is-saħħa mentali tagħhom.

Wieħed irid jifhem ukoll li din tista' toħloq problema fis-sens li dawn l-istess tfal ikollhom challenging behaviour, ikollhom imġiba li toffri challenges ħafna ikbar minn tfal li qegħdin f'sitwazzjonijiet ta' familji naturali.

Issa wieħed irid jifhem li l-lingwa li jużaw it-tfal sabiex juru sintomi psikjatriċi hija l-lingwa ta' l-imġiba tagħhom.

Il-lingwa ta' l-imġiba hija dik il-lingwa li biha tifel jew tifla li qegħdin ibatu juruk li huma qegħdin ibatu.

M'hemmx lingwa oħra li jużaw it- tfal, u allura ma nistgħu qatt nippretendu li t-tfal li għaddew minn dawk iċ-ċirkostanzi diffiċli jistgħu jkunu tfal b'imġiba impekkabbli, għax waħda tmur kontra l-oħra.

Minħabba dawn iċ-challenging behaviours, dawn it-tfal joffru challenges akbar lill-familji li se jieħdu ħsiebhom.

Għaldaqstant irridu nirringrazzjaw lil dawk il-familji kollha li għandhom il-vokazzjoni tal-fostering.

Jiena nħoss li dawn il-familji tassew qegħdin jagħmlu ħafna u ħafna ġid lil pajjiżna, u nixtieq li minn hawnhekk mhux biss nirringrazzjahom imma li anke l-Istat jirrikonoxxihom.

Ta' kull sena f'dan il-pajjiż ikollna diversi pesuni li jingħataw Ġih ir-Repubblika u għalhekk ikun xieraq li dawn in-nies xi darba jiġu rikonoxxuti wkoll.

Fil-fehma tiegħi dawn in-nies huma l-qaddisin tas-seklu 21.

Jiena li naħdem viċin tagħhom nista' ngħid li hemm bżonn li nirrikonoxxuhom aktar, anke bħala Stat, għax tabilħaqq din hija vokazzjoni.

Ħafna mit-tfal li jkunu għaddew minn xi trawma u jiġu fl-uffiċċju tiegħi, ikolli ngħid li anke jien insibha diffiċli sabiex nikkontrollahom għal dik in-nofs siegħa jew tliet kwarti li nagħmel magħhom.

U dan għaliex tant ikollhom problemi li xi kultant, anke fl-imġiba tagħhom, ikun diffiċli li tipprova tifhem dak li jkunu qegħdin jipprovaw jgħidu.

Aħseb u ara kemm isibuha aktar diffiċli dawk in-nies li jkunu qegħdin jilqgħuhom fil-familji tagħhom u li jridu jqattgħu magħhom 24 siegħa kuljum, sebat ijiem fil- ġimgħa!

Issa minn hawnhekk irrid nieħu spunt ieħor.

Irridu nirrikonoxxu kemm id-diffikultajiet li qed jgħaddu minnhom dawn it-tfal kif ukoll id- diffikultajiet li qed jgħaddu minnhom il-foster carers.

Hawnhekk wieħed irid jappella sabiex l-edukaturi u n-nies li qed jaħdmu viċin tat-tfal, speċjalment fl-iskejjel, ikunu aktar konxji ta' dik il-lingwa li biha jkunu qegħdin jitkellmu t-tfal.

Jiena nemmen li jekk wieħed ikun konxju ta' dik il-lingwa li qed jitkellem biha dak it-tifel jew dik it-tifla, allura x- xogħol tal-foster carer isir eħfef.

Jekk għandek għalliem fi skola li jipprova jifhem dik il-lingwa, li nerġa' ngħid hija lingwa diffiċli sabiex tifhimha, tkun qiegħed tgħin ħafna lill-foster carer.

Sur President, qiegħed nitkellem b'dan il-mod għax min-naħa tiegħi niltaqa' ma' ħafna ġenituri li xi kultant il-pressjonijiet kbar li jiġu fuqhom mill- iskejjel, mill-postijiet tat-tagħlim tal-katekiżmu u minn postijiet oħra huma enormi.

Issa dawn il-foster families diġa` għandhom pressjoni kbira sabiex jiddiljaw biċ-challenges tat-tfal bi problema, u hawnhekk nerġa' infakkar li hemm kważi 57% li jista' jkollhom problemi psikjatriċi, aħseb u ara meta jibdew jirċievu telefonati jew ittri mill-iskejjel li kważi kważi jippretendu li dak iċ-challenging behaviour jisparixxi!

Ikun hemm diversi ġenituri li jiġu jibku għandna għax il-pretensjoni li dak it-tifel jew tifla jiġu bħall-oħrajn xi kultant hija xi ħaġa li ma jistgħux ilaħħqu magħha.

Fid-definizzjoni tal-foster carers wieħed jara li jeżistu diversi tipi ta' fostering.

Jeżisti dak li ngħidulu r-respite jew kif nafuh bil-Malti, fostering ta' serħan.

Jeżisti fostering ta' emerġenza, fostering għal żmien qasir, fostering għal żmien intermedjarju, fostering għal żmien permanenti jew għal żmien twil u fostering fil-familja jew fil-privat.

Fostering ta' serħan huwa tip ta' fostering fejn għal żmien limitat ħafna, ġenitur - illum il-fenomenu tas-single parent qiegħed jidħol ħafna f'dan il-pajjiż - jitlob lill-aġenzija sabiex, għall-perijodu qasir ħafna u limitat, isir il- fostering ta' wieħed jew aktar mit-tfal tiegħu.

Fostering ta' emerġenza naturalment jinħoloq meta jkun hemm każ ta' emerġenza.

Per eżempju, meta jidħlu l-pulizija, fejn xi ħadd mill-ġenituri jiġi arrestat jew inkella jidħol fi sptar minħabba xi nċident jew xi problema oħra ta' saħħa.

Jista' jkun hemm ħafna affarijiet li jseħħu f'daqqa waħda u allura t-tifel jew it-tifla in kwesjoni jiġu ffaċċjati bin- nuqqas tal-ġenituri tagħhom u jkun hemm bżonn li jsibu sistema ta' emerġenza għal dawn is-sitwazzjonijiet.

Ovvjament meta wieħed jitkellem fuq fostering ta' emerġenza, nafu li ma jkollokx ħafna żmien sabiex tippjana.

Għalhekk huwa ovvju li dan ikun l-aktar fostering diffiċli li wieħed jista' jiltaqa' miegħu.

Wieħed jifhem ukoll li l-foster carers li se jidħlu għal din il-biċċa tax-xogħol ikunu l-aktar foster carers ikkwalifikati u adattati għalihom għax dak huwa żmien diffiċli.

Dan huwa żmien fejn it-tfal qegħdin jgħaddu minn telf, li jista' jkun telf ta' ġenitur, u allura huwa importanti li dan isir.

Fl-istess ħin huwa importanti li wieħed jifhem kemm huwa delikat dan it-tip ta' xogħol.

Hemm ukoll il-fostering għal żmien qasir li huwa tip ta' fostering li jingħata lit-tfal ta' kull eta` u li jintuża għal żmien pri-determinat.

Ħafna drabi dan iż-żmien ikun determinat anke mal-ġenituri naturali.

Il-fostering għal żmien intermedjarju huwa spjegat fil-kelma stess.

Ħafna drabi dawn ikunu familji li jsolvu d-diffikultajiet tat-tfal billi jerġgħu jmorru lura wara li l-familja tagħhom tkun solviet id-diffikultajiet li jkunu qegħdin jiffaċċjaw.

It-tfal li jkunu f'riskju ta' abbuż jidħlu wkoll f'dan it-tip ta' fostering, imma mbagħad wara ċerta kura jistgħu jerġgħu jmorru lura fil- familja tagħhom.

Imbagħad għandek il-fostering għal żmien permanenti, jiġifieri sakemm it- tfal jagħlqu 18-il sena, u fl-aħħarnett għandek il-fostering tal-familja fejn il-familja estiża tieħu ħsieb lit-tifla jew lit-tifel li l-ġenituri naturali tagħhom ma jkunux jistgħu jieħdu ħsiebhom minħabba xi raġuni jew oħra.

Din hija xi ħaġa li tintuża ħafna hawn Malta u fiha wkoll il- komplikazzjonijiet tagħha, għax wieħed irid jifhem li meta qed tuża l- extended family, inti qiegħed iddaħħal nies li għandhom ukoll ċerti interessi li forsi foster carers oħra ma jkollhomx.

Għalhekk din m'hijiex xi sitwazzjoni sempliċi imma fiha wkoll id-diffikultajiet tagħha.

Issa nixtieq nitkellem fuq il-liġi nnifisha u forsi nagħmel ċerti determinazzjonijiet li fuqhom kien hemm xi mistoqsijiet.

Fl-ewwel parti ta' dan l-abbozz ta' liġi nsibu d-definizzjonjiet li nistgħu ngħidu li huma ċari biżżejjed.

It-tieni parti tħares lejn il-bord għall- fostering li tiddefinixxi kemm se jkun fih nies.

Imbagħad l-abboz jagħti l- funzjonijiet li dan il-bord se jkollu.

L-ewwel funzjoni tal-bord hija li jeżamina l-home study reports magħmula minn ħaddiema soċjali ta' aġenziji akkreditata.

It-tieni funzjoni hija li jieħu deċiżjoni dwar jekk il-foster carers prospettivi humiex adatti jew le għal dan l-inkarigu.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jisħaq fuq xi ħaġa importanti.

Ħafna drabi wieħed jaħseb li għax koppja tkun tellgħet familja ta' tnejn jew tlett itfal, li tkun familja eżemplari u li tkun familja li kulħadd jitpaxxa jħares lejha, allura huma tajbin sabiex ikunu foster carers.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti ħafna għax kulħadd jaf isuq id-dgħajsa fil-bnazzi, imma meta jkun hemm il-maltemp mhux kulħadd jaf isuq id-dgħajsa b'mod tajjeb!

Probabbli jkun irid jitgħallem kif isuqha għax anke jekk tkun bniedem tal-mistjier tbati!

Sur President, jien qed ngħid dan għalija nnifsi li jien professjonista, għax xi kultant, meta jien stess niġi biex nittratta problemi ta' nies li jiġu minni, ta' nies li nafhom, tat-tfal tiegħi stess, ukoll ninsa li jiena professjonali u naġixxi bħal bnedmin tad-dinja kollha!

Jiena qiegħed nieħu dan l-ispunt b'umilta`, għax mhux la kemm taqbad u ttella' familja eżemplari tal-kotba.

Trid xorta waħda ħafna u ħafna training sabiex tkun foster carer!

U allura jien ngħid li ċerti familji jridu jħarsu lejn dan il- bord bħala bord li se jgħinhom jidentifikaw l-adaptability tagħhom għal dan il-għan.

It-tielet funzjoni tal-bord hija li jieħu deċiżjoni dwar jekk foster carer ikunx għadu adatt sabiex jaġixxi bħala tali u r-raba' funzjoni hija li jispeċifika liema xorta ta' foster care hi adatta sabiex tingħata minn kull foster carer, għax kif għedna, hemm diversi tipi ta' foster caring.

Il-ħames funzjoni hija li dan il-bord iżomm reġistru aġġornat ta' foster carers.

Is-sitt funzjoni hija li jipprovdi dokumentazzjoni uffiċjali lil foster carers li tidentifikahom bħala tali u ittra uffiċjali li tidentifika t-tfal fil-kura tagħhom.

Is-seba' funzjoni ta' dan il-bord hija li jeżamina rapporti mibnija minn aġenzija akkreditata wara lment kontra foster carer, u li jieħu kull azzjoni li titqies xierqa fiċ-ċirkostanzi.

Hawnhekk ukoll wieħed irid joqgħod daqsxejn attent għax l-ilmenti jistgħu jkunu ħafna, pero` wieħed irid ifakkar li trid tkun fiċ-ċirkostanzi ta' dawn il-foster carers li jridu jgħixu 24 siegħa kuljum għal sebat ijiem fil- ġimgħa ma' dawn it-tfal sabiex verament tkun taf x'jiġifieri tgħix ma' persuna b'diffikultajiet u b'challenging behaviour!

It-tmien funzjoni ta' dan il-bord hija li jagħmel rakkomandazzjonijiet lill- ministru fuq il-parametri li għandhom ikunu stabbiliti dwar l- organizzazzjoni ta' programmi ta' taħriġ, valutazzjonijiet, sessjonijiet ta' pariri għal foster carers prospettivi kif ukoll sorveljanza ta' foster carers u ta' strutturi li jagħtuhom appoġġ.

U dan huwa importanti ħafna għax jekk ma jkunx hemm dan it-tip ta' checks and balances, jista' jkun hemm xi ħadd li jinsa li qiegħed jagħmel xogħol importanti ħafna u jibda juża affarijiet li forsi aħjar ma jużahomx, fosthom anke sistemi ta' dixxiplina.

Id-disa' u l-aħħar funzjoni ta' dan il-bord hija li jagħmel rakkmandazzjonijiet lill-ministru għall-implimentazzjoni aktar effettiva tal-provvedimenti ta' dan l-Att u ta' kull regolament li jsiru taħtu.

Sur President, it-tielet parti tal-liġi hija dwar l-awtorita` ċentrali.

Fl- opinjoni tiegħi huwa importanti ħafna li jkun hemm awtorita` ċentrali u li l-għan prinċipali tagħha jkun il-benefiċċju aħħari ta' dawn it-tfal.

Fl- aħħar mill-aħħar qegħdin nagħmlu din il-lġi għall-ġid tat-tfal u għalhekk l- awtorita` ċentrali hija essenzjali.

Issa l-funzjonijiet ta' din l-awtorita` jinqasmu f'sitt funzjonijiet.

L-ewwel funzjoni tagħha hija li tirċievi u tinforma li rċeviet applikazzjonijiet għal akkreditament, u t-tieni funzjoni hija li tagħti, tirrifjuta jew tirrevoka l-akkreditement lill- organizzazzjonijiet skond kriterji stabbiliti.

It-tielet funzjoni hija dik li tirċievi, tinforma li rċeviet, tinvestiga u tieħu kull azzjoni neċessarja dwar kull ilment kontra aġenziji akkreditati jew organizzazzjonijiet li jippretendu li jkunu qegħdin jaġixxu bħala tali.

Ir-raba' funzjoni tagħha hija li tirċievi talbiet minn persuni barranin li huma approvati bħala foster carers barra minn Malta u li - hawnhekk forsi tirrispondi daqsxejn il-mistoqsija li qajmet l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca - permezz ta' aġenzija akkreditata, jitolbu li jkunu rikonoxxuti bħala foster carers skond dan l-Att, u li tiddeċiedi jekk taċċettax din it- talba wara li tikkonsulta lill-bord tal-fostering.

Il-ħames funzjoni tagħha hija li tirċievi applikazzjonijiet minn aġenziji li jkunu jixtiequ jipprovdu foster care transkonfini, u tiddeċiedi jekk tippermettix li dawn l-aġenziji jqiegħdu t-tfal f'foster care.

Is-sitt u l-aħħar funzjoni ta' din l-awtorita' ċentrali hija li tieħu kull miżura neċessarja fiċ- ċirkostanza jekk tqegħid f'foster care, kemm lokali kemm transkonfoni, ikun jikser id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att.

Il-liġi mbagħad tkompli tiddefinixxi l-awtorita` ċentrali, min se jkun parti minnha, kif ukoll il- proċeduri sabiex isiru ċerti appelli lil din l-awtorita`.

Ir-raba' parti tħares lejn il-bord ta' l-appell.

Kif jindika l-isem stess, dan il-bord se jkun magħmul minn chairperson u żewġ membri oħra.

Bażikament dan il-bord se jkun qiegħed iħares lejn kull forma ta' appell u se jikkonsidra mill-ġdid deċiżjonijiet tal-bord għall-fostering meta jitressaq appell.

Ovvjament se jikkonsidra mill-ġdid deċiżjonijiet ta' l- awtorita` ċentrali meta jitressaq appell, se jisma' u jiddeċiedi appell imressaq skond id-dispożizzjoni ta' dan l-att u se jaqdi kull funzjoni oħra fejn il-ministru jista' jiddeskrivi b'regolamenti li jsiru bis-saħħa ta' dan l-att.

L-awtoritajiet ċentrali se jkollhom lil xi ħadd li se jkun qiegħed iħares minn fuq ħalli dejjem inkunu ċerti li l-ġid tat-tfal jiġi protett.

Il-ħames parti tittratta dwar l-aġenziji akkreditati.

Artikolu 16 ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħid hekk:

"Organizzazzjoni għandha titqies li tkun għamlet arranġamenti għal fostering ta' tifel jew tifla jekk tidħol f'xi ftehim jew tagħmel arranġamenti biex tiffaċilita l-fostering ta' tifel jew tifla.".

Artikolu 17 ta' din il-liġi jelenka r-responsabbiltajiet ta' l-aġenzija akkreditata li m'iniex se noqgħod nidħol fihom għax hemm 16-il responsabbilita' li jidħlu fid-dettalji u fl-irqaqat kollha.

Kważi kważi se jkun diffiċli għal din l-aġenzija akkreditata li tagħmel xi żbalji fil- ħatra ta' foster carer bl-ammont ta' responsabbilitajiet li għandha!

Fil- fatt, jekk wieħed jaqrahom waħda waħda, ma tantx hemm fejn wieħed jista' jsib xi ħaġa żgħira, u għalhekk nagħti prosit lil min fassalhom.

Imbagħad l-istess parti tal-liġi qiegħda tħares lejn l-aċċess ta' foster carers prospettivi, jiġifieri kif għandha ssir il-proċedura u, permezz ta' l- artikoli 24, 25 u 26, lejn il-ftehim tal-foster carer, ħaġa importanti ħafna.

Sur President, waħda mill-mistoqsijiet ta' l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca kienet fuq il-passaporti.

Jekk wieħed iħares lejn il-liġi, isib li subartikolu 3 qiegħed jgħid hekk:

"Il-ftehim ta' foster care skond subartikolu (1) għandu jkun fl-aħjar interessi tat-tifel jew tifla u għandu jagħti informazzjoni dettaljata relatata mad-drittijiet u dmirijiet tal-foster carer u għandu jinkludi b'mod speċifiku:".

Imbagħad għandek lista ta' ħames kondizzjonijiet li waħda minnhom tgħid safejn il-foster carer jista' jieħu deċiżjonijiet rigward it-tifel jew it- tifla li jkunu fil-kura tiegħu.

Jiena m'iniex bniedem legali, pero` naħseb li wieħed jista' jagħmel ftehim ħalli dak il-foster carer ikollu passaport fuq dak it-tifel jew tifla, u allura jkun jista' joħroġhom minn dan il- pajjiż.

Issa forsi wieħed jistaqsi għalfejn ma ndaħħlux subartikolu ieħor li jgħid li dawn il-foster carers kollha jista' ikollhom passaport.

Naħseb li kulmin jaħdem mat-tfal li jkollhom dawn il-problemi jista' jifhem għalfejn m'għamilniex xi ħaġa bħal din.

Min-naħa tiegħi nista' nagħtikom garanzija li m'hawnx każ wieħed li huwa bħall-ieħor, anke fejn jidħlu l- aħwa stess.

Għaldaqstant ma tistax taqta' linja dritta u tgħid li l-foster carers kollha għandu jkollhom passaport.

Jiena naqbel li għad irid ikun hemm foster carers li bi ftehim mal-ġenituri naturali, jew f'każ ta' care order, ikun hemm ftehim mal-care order board fejn jgħidu li jista' jkollhom passaport sabiex joħorġu lit-tifel jew tifla għal vaganza.

Imma li tagħmilha b'mod ġeneriku u tiftaħha għal kulħadd huwa żbaljat għax jistgħu jinħolqu l-problemi.

Ovvjament ikun hemm każijiet fejn inti stess tapprezza li jkun aħjar għall-ġid ta' dak it-tifel jew tifla li din il-kwistjoni tal- passaport ma sseħħx.

Sur President, naħseb li l-liġi fiha nnifisha tikkomprendi ftuħ biżżejjed sabiex sitwazzjoni bħal din tkun tista' issir.

Fl-istess ħin il-liġi hija magħluqa biżżejjed sabiex imbagħad, f'ċerti ċirkostanzi, wieħed ma jħallix ċerti affarijiet isiru.

Importanti li nifhmu li hemm numru sostanzjali ta' tfal li huma foster cared li qegħdin taħt care order.

Allura ħafna drabi anke l-istess Stat jirrikonoxxi l-fatt li l-ġenituri naturali jistgħu ma jkunux - f'każijiet speċifiċi - qegħdin jaġixxu għall-interess aħħari tat- tfal minħabba xi kondizzjoni mentali tagħhom infushom jew minħabba ċirkostanzi oħra li m'aħniex se noqogħdu nidħlu fid-dettalji tagħhom.

Għalhekk f'dak il-każ, il-kustodja tat-tfal issir mill-ministru tal- politika soċjali li jkollu l-care order board maħtur sabiex jagħtih il- pariri ta' kif għandu jaġixxi.

Nerġa' ngħid li fl-opinjoni tiegħi din il- parti tal-liġi li tittratta l-ftehim tal-foster carer hija parti essenzjali għax se tagħti vuċi lit-tfal.

L-Onor.

Coleiro Preca staqsiet jekk din il-liġi hijiex se tagħti vuċi lit- tfal, u min-naħa tiegħi nista' ngħidilha li iva, din il-liġi se tagħti vuċi lit-tfal għax parti minn dan il-ftehim tal-foster carer qiegħed jindirizza dan il-punt.

Minbarra l-vuċi għat-tfal se jkun hemm ukoll vuċi għall- ġenituri naturali, in kwantu f'każijiet speċifiċi fejn forsi l-care order board iħoss li ma jkunux qegħdin jaġixxu fl-interessi tat-tfal.

Imma aħna qegħdin nassumu li l-maġġor parti tal-ġenituri naturali, fl-aħħar mill- aħħar, se jaġixxu fl-interess tat-tfal u għaldaqstant huma wkoll se jkunu nvoluti.

Se jkun hemm vuċi għall-foster carers għax anke dawn irid ikollhom ċerti checks and balances.

Per eżempju, waħda mill-problemi li jiffaċċjaw il-foster carers hija meta jiġu biex jinfirdu mit-tfal li jkunu qegħdin jieħdu ħsieb tagħhom.

Sur President, dawn jistgħu jqumu filgħodu u jirċievu telefonata fejn jgħidulhom li ġejjin jiġbru lit-tifel jew it-tifla li jkunu qegħdin irabbu għax il-ftehim ikun waqa'.

Dawn huma affarijiet li jiġru, u kulmin jaħdem f'dan il-qasam jaf jgħidlek kif dawn l-affarijiet iseħħu.

Ovvjament hija esperjenza xokkanti, kemm għall-foster carer kif ukoll għat-tfal involuti għax, għal darb'oħra, dawn se jiġu f'ċirkostanza fejn se jkollhom jerġgħu jitilfu dak li jkunu bnew.

Allura huwa importanti ħafna li jkun hemm dan il-ftehim ta' foster care u li jkun hemm ukoll ftehim minn qabel dwar x'tip ta' foster care placement se jkun hemm, kemm se jdum, kif se jsir u dwar kemm-il darba dak it-tifel jew tifla jistgħu jaraw il-ġenituri tagħhom.

Fl- aħħar mill-aħħar, sabiex dan jinbidel – għax kollox jista' jinbidel – irid ikun hemm ukoll sistema ta' checks and balances li l-bord irid jikkunsidra u li jkunu jistgħu jaħdmu fl-interessi partikolari tat-tfal.

Subartikolu 3 jittratta wkoll il-frekwenza ta' kuntatt tat-tifel jew tifla mal-ġenitur jew ġenituri naturali tagħha, fuq il-pjan ta' kura, fuq materji ta' edukazzjoni, saħħa u manteniment tat-tifel jew tifla, u materji oħra li għandhom x'jaqsmu ma' tifel jew tifla taħt foster care.

Hawnhekk xtaqt insemmi xi ħaġa fuq iċ-child in care benefit.

Jekk m'iniex sejjer żball, iċ-child in care benefit beda fl-2002, fi żmien gvern Nazzjonalista.

Allura ma nistax nifhem kif l-Onor.

Coleiro Preca qalet li dan beda 12-il sena ilu.

Forsi kienet qiegħda tirriferi għal xi care benefit ieħor għax, safejn naf jien, iċ-child in care benefit beda fl-2002.

Ta' min ifakkar li dan huwa benefiċċju li diġa` jinsab fl-att tas-sigurta` soċjali, u allura m'hemmx għalfejn nerġgħu ndaħħluh fl-att tas-sigurta` soċjali.

Naturalment il-gvern Laburista qatt ma għaddielu mill-kuriduri ta' moħħu li jagħti xi benefiċċju speċifiku lill-foster carers, dejjem jekk m'iniex sejjer żball.

Jiena wieħed minn dawk li nemmen li dawk li qegħdin jagħmlu xogħol vokazzjonali, bħalma huwa x-xogħol tal-foster carers, għandu jkollhom child in care benefits sostanzjali.

Irrid infakkar ukoll li ċ- child in care benefit huwa ta' Lm12 fil-ġimgħa, mentri dak taċ-children's allowance huwa ta' Lm8 fil-ġimgħa.

Forsi hemm min Lm4 aktar ma tantx jarahom ħafna, imma l-fatt jibqa' li ċ-child in care benefit huwa aktar miċ- children's allowance.

Nemmen u naqbel ma' l-Onor.

Coleiro Preca dwar li ċ- child in care benefit għandu jiġi rivedut u kemm jista' jkun jiżdied.

Ma naħsibx li xi ħadd se joġġezzjona għal din iż-żieda, pero` wieħed irid jara l-bilanċ ta' kollox.

Ta' min ifakkar ukoll lil din il-Kamra li hemm allokati Lm36,000 għall- ispecialised foster care services.

Dan il-fond qiegħed apposta għal tfal li għandhom challenging behaviour jew xi diżabilita` u li jaqgħu taħt il-care order.

Barra minn hekk, wieħed irid isemmi wkoll il-high support service - magħrufa aħjar bħala l-HSS – fejn l-istess care order board jagħti benefiċċju apposta ħalli t-tfal ikollhom psikologu magħhom li jitħallas mill-istess gvern.

Dawn it-tfal ikollhom għajnuna psikjatrika li xi kultant tkun ta' emerġenza u li din l-għajnuna taqa' taħt dan il-benefiċċju miżjud li l-gvern qiegħed iħallas.

Għalhekk huwa tajjeb li nsemmuhom dawn l- affarijiet għax lanqas irridu nagħtu l-impressjoni li ma jeżistux!

Sur President, fid-dibattitu tal-lum issemmiet is-CDAU, avolja ma nafx kif daħlet f'dan is-suġġett, u għalhekk se ngħid xi ħaġa fuq il-psikologi.

L- ewwelnett irrid naqlgħalhom il-kappell għax-xogħol siewi li qegħdin jagħmlu f'dan il-pajjiż.

Min-naħa l-oħra rrid infakkar li fid-dinja, sabiex tagħti servizz, irid ikollok il-bnedmin tad-demm u l-laħam!

Jekk ma jkollokx bnedmin tad-demm u l-laħam nistgħu ndumu nippontifikaw kemm irridu fuq kemm għandna bżonn ratios ta' psikologi u psikjatri għal dawn it-tfal u social workers għax jekk ma jkollniex dawn in-nies, ma jkollniex lil min ningaġġaw.

Wieħed irid iqis li l-aġenzija "Appoġġ" xi kultant tibki sabiex issib psikologi li jistgħu jgħinuha mat-tfal, imma tibqa' ma ssibx.

Allura kollu ta' xejn li noqogħdu ngħidu x'inhu tajjeb u x'inhu ħażin.

Issa nispera li ma jiġix xi ħadd li jwaħħal fil-gvern għax m'hawnx biżżejjed psikologi u psikjatri.

Ma ninsewx li l-universita` miftuħa għal kulħadd - nerġa' infakkar li kien il-gvern Nazzjonalista li lliberaha – u kulħadd jista' jidħol għal kors tal-psikoloġija.

Barra minn hekk, il-mara tiegħi, bħal ħafna oħrajn, marret tagħmel il-kors barra minn Malta, pero` xorta waħda n-numru huwa wieħed limitat.

Għaldaqstant ejjew naħdmu b'dak li huwa tagħna għax jitla' min jitla' fil-gvern, xorta waħda se jkollna l- istess numri ta' psikologi!

Naf li l-aġenzija "Appoġġ" ilha ħafna tipprova tingaġġahom, pero` qiegħda ssib id-diffikultajiet minħabba n-numru limitat li jeżisti.

Fl-aħħarnett, is-sitt parti tal-liġi tittratta l-kwestjoni tar-reati.

Din hija salvagwardja għal dawk it-tfal li se jkunu fostered minn xi ġenitur li jagħmel xi foul fil-konfront tagħhom.

Dawn issa se jkollhom moħħhom mistrieħ li min jagħmel xi foul se jkun hemm il-penitenza, xi ħaġa li fl- opinjoni tiegħi hija essenzjali ħafna f'din il-liġi.

L-Onor.

Coleiro Preca tkellmet fuq id-drittijiet tat-tfal, u naħseb li din hija salvagwardja għad- drittijiet tat-tfal.

Il-liġi tagħlaq b'parti tmienja dwar id- dispożizzjonijiet tranżitorji.

Sur President, f'din id-diskussjoni ssemmew diversi persuni u minn hawnhekk nixtieq insellmilhom kollha għax-xogħol siewi li jagħmlu.

Madankollu rrid ngħid li diġa` teżisti sistema li ddaħħal tfal fil-foster care, li teduka lill-foster carers u li tgħinhom ħafna.

U din il-parti tal-liġi tinkludi dispożizzjoni tranżitorja sabiex dawk li diġa` għamlu l-korsijiet u dawk li diġa` ġew evalwati ma jkollhomx għalfejn jerġgħu jibdew il-proċess mill- ġdid.

Nixtieq nagħlaq billi nirringrazzja lill-gvern Nazzjonalista, lill- Ministru Dolores Cristina u lin-nies li jaħdmu magħha ta' din il-liġi li qegħdin iħejju għax se tpoġġi lill-gvern Nazzjonalista fuq livell ta' gvern soċjali u ta' gvern li tassew għandu għal qalbu l-polz tat-tfal u tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, personalment għandi ċerti misgivings fuq il-fostering, u dan twieled fija mill-esperjenza tiegħi fil-qasam legali.

Il-problema li nara f'din il-liġi hija li qiegħda toħloq struttura fi struttura u qisna aktar noqogħdu nitkellmu fuq aġenziji, bordijiet u dawn l-affarijiet milli nitkellmu fuq regoli fissi u parametri aktar ċari fuq il-kwestjoni tal-fostering.

Meta nsemmu bord, aġenzija u awtorita` ċentrali qisu għandna dik il-pupa tal-matrioshka fejn tneħħi l-ewwel qoxra, imbagħad tneħħi t-tieni u tibqa' sejjer hekk.

Għalija dawn is-super strutturi waħda ġo l-oħra ma jogħġbuni assolutament xejn għax fundamentalment, aktar milli fuq l-istrutturi, aktar kellna nikkonċentraw fuq il-parametri ta' x'inhu verament il-fostering.

Huwa minnu li f'din il- liġi hemm artikolu dwar li teduka lit-tfal, li tmantnihom u li tagħtihom saqaf fuq rashom.

Din hija l-istess ħaġa bħalma nsibu fil-Kodiċi Ċivili fuq it-tfal naturali u l-obbligi li għandu l-ġenitur sabiex jagħti lill- uliedu edukazzjoni, manteniment, ilbies u saqaf fuq rashom.

Meta l-Ġnus Magħquda ġew biex jiddefinixxu d-drittijiet tat-tfal, l-ewwel dritt li tawhom kien dak li jitrabbew fil-familja.

Kif nafu, dan mhux dejjem ikun possibbli u għalhekk għandna l-istitut ta' l-adozzjonijiet.

Dawn l-adozzjonijiet jistgħu jkunu kemm lokali kif ukoll trans-nazzjonali, u li kieku kellna neżaminaw dan is-suġġett insibu li 90% tal-każi taw riżultat tajjeb.

Riċentement f'adozzjoni li kont involut fiha, li kienet mil-lokal għal-lokal, it-tifel, waqt li kien qiegħed l-iskola, aċċidentalment sar jaf preċiżament min huma ħutu, u baqa' sejjer sakemm stabbilixxa min hu missieru.

Sar jaf iċ-ċirkostanzi għax ġie adottat, u l- koppja twajbin, li kieku jistgħu jagħtu għajnejhom lil dan it-tifel għax għamluh tagħhom, sabu ruħhom f'din id-diffikulta`!

X'se jagħmlu b'dan it- tifel li issa kiber?

Jgħidulu li legalment huma l-ġenituri tiegħu u ma jħalluhx imur għand il-missier naturali kif jixtieq imur, imbagħad imur minn wara daharhom, jew kif ikollu 18-il sena jitlaq għand missieru?!

Se tagħtih tort it-tifel?!

Jien insibha diffiċli biex nagħti tort lit-tifel, u r-raġuni hija li kulħadd għandu rikjam għall-għeruq tiegħu.

Meta l-ġenituri ma jkunux idonei, jew meta l-ġenituri jkunu mietu, jkun hemm il-bżonn ta' fostering jew ta' addozzjoni, imma jiddispjaċini ngħid li ġieli jkun hemm min qisu qed irabbi pet!

Ħassejt ċertu nuqqas, u b'dan il- fostering imlejt il-bżonn mhux tat-tifel imma tiegħi, li jkolli tifel jew tifla u nrabbih daqslikieku qed inrabbi pet!

Jista' jkun hawn ħafna li ma jaqblux miegħi, imma dan huwa ċertu tip ta' assessment li għamilt jien li jippreokkupani serjament.

Ikun hawn min jgħid li barra jsir hekk u barra l- istatistika tgħid hekk, imma jien qed nitkellem fuq esperjenzi li għaddejt minnhom jien.

F'ċerti każi, mhux dejjem, l-iskop tal-foster parents ikun li l-ewwel jibdew bil-fostering biex b'mod jew ieħor dawn it-tfal ikunu jistgħu jaddottawhom definittivament.

Wieħed mill-konflitti li spiss iltqajt miegħu huwa meta jkun hemm deċiżjoni jekk tagħtix lit-tfal lil xi ħadd mill-ġenituri jew imorrux fostering.

Esperjenza oħra li kelli jien hija li aġenzija governattiva kważi timbuttahom lil uħud mit-tfal biex jingħataw għall-fostering, tant li jkun hemm reazzjoni mill-ġenituri jew minn xi ħadd minnhom, għax il-biża' kbir li jkun hemm huwa li dan it-tifel jew tifla li jkun ta' eta` żgħira se jsib ruħu f'diffikultajiet enormi biex jorbot is-sentimenti tiegħu u jgħid: Hawn definittivament qiegħed jien.

Il-fostering huwa it-twilight.

La huma, bħall-adozzjoni, fejn saru t-tfal ta' dik il-koppja li tkun adottathom, għadhom bil-kuntatt mal-ġenituri, pero` ħafna drabi iktar jgħaddu żmien mal- foster carers milli jgħaddu mal-ġenituri.

Jekk ikun hemm id-diffikultajiet fil-ġenituri m'hemmx x'tagħmel, imma jekk ma noqogħdux attenti minflok inkunu qegħdin nagħmlu ġid lit-tfal inkunu qed nagħmlulhom il-ħsara meta jkun hemm trasferiment ta' l-obbligi tat-trobbija minn fuq il-ġenituri għal fuq il-foster carers.

Il-mara tiegħi mititilha ommha żgħira, ta' 29 sena, u peress li missierha kien imħabbat ipprovat trabbiha n-nanna daqslikieku kienet it-tifla tagħha.

Imma iktar kienet tgħaddi ħin għand nies twajbin faċċata tagħhom - il- familja ta' l-ex-Maġistrat Ronnie Conti - u kienet tmur ġranet sħaħ għand dawn in-nies li bil-qalb it-tajba offrew li jagħtu l-għajnuna.

Imma meta titkellem fuq dak il-perijodu, allavolja ma kienx fostering in the legal sense, imma l-ajma qalbi nismagħha!

Dan qed ngħidu għax rajt diversi każi oħrajn fejn xi ħadd li jkun fostered iħoss li ma jafx huwiex sejjer 'l hawn jew sejjer 'l hemm.

U dan iġiblu ċerta ribelljoni, iktar u iktar peress li ma jkunx jista' jifhem għaliex dawk li jaf li huma l-ġenituri tiegħu ma żammewhx, ma baqax magħhom, biex mar għand ħaddieħor.

Fil-parti l-kbira tagħhom il-foster carers huma ġenituri li jfissdu, għax verament ikollhom din ir-rabta, imma għandna nikkonċentraw iktar ħalli naraw f'liema ċirkostanzi għandu jingħata l-fostering, u taħt liema garanziji.

Mhux biżżejjed li ngħid li l-bord jista' jagħmel ir-regoli.

Qed nara lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li huwa dilettant tal-proċedura fil-qorti u jagħmel ħafna emendi għaliha, pero` naħseb jaf daqsi li meta tiġi biex tapplikaha fil-qorti kull awla għandha repubblika u arma għaliha, u tapplika dak li nkunu ktibna hawnhekk b'mod differenti!

Veru jew mhux veru?!

Għalhekk qed ngħid li f'din il-liġi hemm bżonn nikkonċentraw iktar fuq il-parametri milli fuq l-istrutturi, għax b'dawn l-istrutturi wieħed jgħidlek li jidhirlu hekk u tista' ddum targumenta li għandek raġun, għax jiġi xi ħadd li jkollu teorija u japplika lilha.

Anke meta jkollok liġijiet stretti u delineati jkun hemm l-intepretazzjoni personali, aħseb u ara meta jkollna parametri ta' l-istruttura li jkunu vagi, li jagħtu parir, li jagħtu deċiżjoni u li jakkreditaw!

Ejja mmorru iktar għall-affarijiet tas-sustanza milli għall-affarijiet li sfortunatament hawn preponderanza tagħhom f'dan l-abbozz ta' liġi!

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. id-diskusjsoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Il-Ministru Cristina, jekk jogħġobha, tressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 8 ta' Mejju 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, illejla ħassejtni fid-dmir li niddedika dan l-Aġġornament għal suġġett li huwa għal qalbi u għal qalb ħafna persuni f'dan il-pajjiż.

Il-ġimgħa l-oħra iċċelebrajna l-1 ta' Mejju, u din hi ġurnata verament importanti għax fiha niċċelebraw il-valur tax- xogħol.

Fortunatament f'dan il-pajjiż ma niċċelebrawx il-valuri tax-xogħol minn dimensjonijiet materjalisti u minn dimensjonijiet ta' teoriji Marxsisti biss imma niċċelebrawh ukoll minn viżjoni nisranija.

Jien se niddedika dan l-aġġornament għal tliet punti importanti, se nelenkahom issa u niżviluppahom.

L-ewwel punt huwa li llum huwa s-7 ta' Mejju, u fis-7 ta' Mejju ta' l-1917 kien hawn l-ewwel strike kbir li qatt ra l-pajjiż.

Dan sar ġewwa t-tarzna u ħalla ċertu effett fil-pajjiż.

Kif jgħid il-mibki Karmenu Ellul Galea fit-tieni ktieb tiegħu 'It- Tredjunjoniżmu f'Malta':

"Imma m'hemmx dubju li l-aktar u l-akbar strike li għamel ħoss, daqslikieku kien xi terrimot qawwi, matul il-gwerra l-kbira, huwa dak tal-ħaddiema tat-Tarzna.

Kien beda nhar is-7 ta' Mejju, 1917 u baqa' sejjer għal ġimgħa.

Ismu għadu sa żmienna mniżżel b'ittri kbar fl- istorja ta' pajjiżna.

Għal dawk iż-żmenijiet, kemm minħabba l-eżiġenzi tal-gwerra kif ukoll għax sa dakinhar ma konniex imdorrijjin b'azzjoni industrijali kbira bħal din, dan kien riskju u sogru mhux żgħir għall- ħaddiema li kellhom sehem fih.".

Għalhekk, Sur President, inħossni fid-dmir li nfakkar li llum huwa d- disgħin anniversarju minn dak l-ewwel pass kbir ta' strike f'pajjiżna.

Dan kien strike li wieħed irid jgħid li n-nies tat-Tarzna għamluh b'mod mill- iktar dinjituż u b'mod mill-iktar attent.

Fil-fatt jidher li ma kien hemm ebda forma ta' tkissir jew tifrik.

Anzi l-mod ta' kif sar ġab ħafna rispett kbir min-naħa tan-nies fil-pajjiż proprju għall-mod tajjeb ta' kif ġie organizzat u mbagħad għat-trattattivi u għar-riżultati li segwew b'mod li l- ħaddiema tat-Tarzna minn żieda ta' 10% li kienet ġiet offruta irnexxielhom jieħdu żieda ta' 50%.

Ovvjament l-istorja tat-tredjunjoniżmu f'Malta mhux se nipprova nqassarha jew nitkellem dwarha kollha kemm hi llejla.

Alla jagħtih il-ġenna, Karmenu Ellul Galea kiteb tliet volumi fuqha, pero' hu tajjeb li jingħad li t-tredjunjoniżmu f'pajjiżna kiber u ssaħħaħ prinċipalment minħabba enċiklika importanti ħafna, ir-Rerum Novarum.

Din l- enċiklika ċerti drabi ninsewha u ma nirriflettux biżżejjed fuq id- dinjita' tax-xogħol li din ġabet fid-dinja kollha, anke f'pajjiżna.

Infakkar li r-Rerum Novarum, li tfisser ħwejjeġ ġodda, kienet enċiklika li l-Papa Ljun XIII ippubblika fil-15 ta' Mejju 1891.

Minn dik l-enċiklika 'l quddiem, l-affarijiet imxew ħafna u nfakkar li din inkitbet fi żmenijiet meta kien hemm konflitt politiku u ekonomiku kbir li kien qed jiżviluppa bejn id-duttrina liberalista-kapitalista u dik ta' l-ideat materjalisti- soċjalisti ta' Marx li bdew isibu ruħhom f'konflitt.

Il-Papa Ljun XIII f'din l-enċiklika stabbilixxa diversi prinċipji.

Huwa stabbilixxa b'mod mill-iktar ċar x'inhu verament il-valur tax-xogħol u x'inhi d-dinjita' tal- ħaddiem.

Dan stabbilixxa wkoll b'mod ċar li kull ħaddiem għandu dritt għas- salarju ġust u kull bniedem għandu drittijiet naturali fundamentali li ma jistgħux jitneħħewlu, fosthom id-dritt tax-xogħol u d-dritt li l-ħaddiema jingħaqdu ma' assoċjazzjoni li tipproteġi l-interessi tagħhom.

Kienet din l-enċiklika li pprevediet li s-soċjalizmu ma kienx se jreġi u kienet din l-enċiklika li stabbiliet l-għeruq sabiex jitwieldu l-partiti demokratiċi insara li għamlu u għadhom jagħmlu ġid kbir fl-Ewropa u fid- dinja.

Din l-enċiklika iġġieldet diversi affarijiet li ma kenux ċari dak iż- żmien, fosthom id-drittijiet fundamentali tal-bniedem u li n-nisrani għandu d-dmir li jieħu ħsieb li id-dinjita' tal-bniedem tiġi protetta fuq il-post tax-xogħol.

B'din l-enċiklika, il-Papa Ljun XIII fetaħ toroq ġodda u neħħa l-idea li t-trade unions huma xi dnub jew li l-ħaddiem huwa kommodita' bħalma kienu l-iskjavi ta' żmien l-imperu Ruman.

Mhux tajjeb li ħaddiem jista' jinxtara u jinbiegħ u li l-prezz tax-xogħol ma jiġix stabbilit fuq il-valur intrinsiku tiegħu imma fuq il-valur tax-xogħol skond dak li jkun għaddej fis-suq.

Kontra dan, il-Papa Ljun XIII stabbilixxa b'mod mill-aktar ċar li huwa dmir ta' kull gvern li jagħmel liġijiet li jipproteġi d-dinjita' tal-ħaddiem.

Il- gvern irid jieħu ħsieb li l-ħaddiem ikollu ċerti ħinijiet biss għax-xogħol għax il-ħin tal-mistrieħ huwa importanti għal ħaddiem.

Mhux biss, imma kull stat irid jieħu ħsieb li dawn id-drittijiet jagħmilhom b'mod u manjiera fil- liġijiet tiegħu li jkun hemm protezzjoni vera tagħhom.

Il-Papa Ljun XIII għamel dan biex l-ewwelnett tiġi ċċarata s-sitwazzjoni u anke biex ikun hemm il-vuċi tal-knisja li tgħajjat favur min hu l-iktar baxx u fqir.

U dan il-Papa Ljun għamlu, Sur President.

Jien se nikkwota biċċa minn dak li qal hu:

"Meta hemm kwestjoni tad-difiża tad-drittijiet tal-bnedmin, ta' dawk li m'għandhomx difiża, il-fqar, dawn għandhom dritt għal trattament speċjali.

Il-klassi s-sinjura għandha ħafna mezzi li permezz tagħhom tista' tipproteġi ruħha, u għandha bżonn ferm inqas ta' l-għajnuna ta' l-istat, mentri l-massa tal-fqar m'għandhomx riżorsi tagħhom fuq xiex jaqgħu u għalhekk jiddependu aktar mill-għajnuna ta' l-istat.

Hu għalhekk li l-ħaddiem, ladarba huwa parti minn din il-klassi, għandu jkun protett u kkurat b'mod partikolari mill-gvern.".

Dan it-tagħlim tal-Papa Ljun XIII huwa t-tagħlim li aħna bħala partit Nazzjonalista għadna nħaddnu.

Infakkar li meta fis-snin għoxrin kien hemm l- għaqda bejn l-Unione Politica Maltese u l-Partito Democratico, fil- prinċipji tagħhom kien hemm b'mod ċar ir-reliġjon u l-patrija.

Issa bħala reliġjon aħna konna ninspiraw ruħna mill-enċikliċi soċjali tal-Knisja u din l-enċiklika nkitbet biex tikkombatti t-teorija soċjalista u t-teorija tal- kapitaliżmu, li llum it-tnejn fallew, filwaqt li d-duttrina soċjali tal- knisja għadha soda u għadha tafferma lilha nfisha u tgħin lil kull politiku biex isib il-mezzi tajba sabiex ikun jista' jaqbeż għal min verament għandu bżonn, sabiex pajjiżna u fi kwalunkwe ċirkostanza tirrenja aktar il- ġustizzja soċjali u tirrenja aktar l-ġustizzja u l-liberta' sabiex inkomplu nissodaw aktar lilna nfusna fl-avvanzi soċjali li aħna nrexxielna nagħmlu.

Biż-żmien l-esperjenza uriet li s-soċjaliżmu m'huwiex risposta għall- problemi soċjali tal-pajjiż u m'humiex ir-risposta ta' kif tipprova ssolvi l-faqar fid-dinja.

Sur President, Kristu qalilna li l-faqar hemm qiegħed u hemm jibqa', anke wara li jitlaq hu, u dan veru.

Il-faqar f'kull żmien issibu, pero' dan ma jfissirx li aħna m'għandniex id-dmir li nibqgħu nikkombattuh billi noħolqu strutturi u metodi ġodda biex inkunu nistgħu ngħinu lil dawn in-nies jinqalgħu 'l barra minn din iċ-ċirkostanza li jkunu sabu lilhom infushom fiha.

Aħna demokratiċi insara konna, għadna u għall-grazzja ta' Alla nibqgħu.

Huwa żball min jaħseb li l-partit Nazzjonalista huwa partit li qiegħed b'xi mod jibdel il-linja politika tiegħu.

Il-linja politika tagħna hija waħda ċara, u llum għandna kważi seklu ta' storja warajna bid- duttrina soċjali tal-knisja.

Irrid infakkar f'numru ta' enċikliċi li ssodaw aktar dak li għamlet bi sforz u b'kuraġġ kbir ir-Rerum Novarum.

Kien hemm il-Mater et Magistra ta' Gwanni XXIII u tliet enċikliċi verament tajbin tal- Papa Ġwann Pawlu II: Laborem Exercens, Solitudo Rei Socialis u Centesimus Annus.

Dawn l-enċikliċi stabbilew bl-aktar ċar li d-duttrina soċjali tagħna għandha twassal biex ikollna ekonomija li ddur mal-bniedem u mhux vice- versa.

Il-bniedem mhuwiex makna għas-servizz ta' l-ekonomija imma hija l- ekonomija li hija għas-servizz tal-bniedem.

Aħna tajna messaġġ b'saħħtu li l-bniedem ma tħarisx lejh biss minn dimensjoni materjalista, minn dak li hu kapaċi jipproduċi biss, imma tħares lejh fid-dimensjonijiet kollha tiegħu.

Għalhekk aħna tajna daqshekk importanza lill-kultura u lill-iżvilupp sħiħ tal-bniedem fl-aspetti kollha tiegħu.

Hija proprju din il-linja li mexxietna u għadha tmexxina 'l quddiem u llum il-ġurnata nħoss d-dmir li f'dan l-Aġġornament insemmi b'mod mill-aktar ċar u qawwi t-tgħallim ta' l-enċiklika ta' l-1891, allavolja għaddew 116-il sena minn fuqha.

Din għadha valida, għadha b'saħħitha u għadha tibagħat messaġġi li kulmin irid jagħmel il-ġid lill-proxxmu u kull min irid jagħmel ġid lil dan il-pajjiż, irid isegwihom għax bis-saħħa tagħhom wieħed isib iċ- ċavetta tad-deċiżjonijiet li jieħu.

Minkejja dan, ara ma jmurx xi ħadd jaħseb li ladarba ngħatat din l-enċiklika, allura l-problemi soċjali tad- dinja spiċċaw.

Din hija linja ta' gwida, hija ċavetta biex il-bniedem jibqa' jikkombatti l-forzi materjalisti u s-sens differenti ta' kif xi ħadd iħares lejn il-bniedem.

Din il-ġlieda bejn l-idea ta' bniedem bħala bniedem sħiħ fl-aspetti fundamentali kollha tiegħu u l-idea ta' bniedem bħala oġġett - li jintrema għal skop ta' flus jew inkella għal skopijiet oħra fosthom ukoll dawk tal- poter – ilha għaddejja mill-bidu tad-dinja.

F'dan il-kuntest, dak li nkiteb fir-Rerum Novarum hu kollu pariri siewja lil kull persuna fil-politika, aħna d-Demokristjani speċjalment, pero' anke għal dawk li ma jemmnux.

Il- pariri li fiha dik l-enċiklika profetika huma kbar.

Qed insejħilha "profetika" għax stabbiliet li s-soċjaliżmu ma jistax jirnexxi u dan ferm qabel ma kellna gvernijiet Marxisti, Leninisti u Troskisti u ferm qabel l- esperjeza qarsa li kellha l-Ewropa u d-dinja in ġenerali mill-ideoloġija materjalista tal-ġlieda tal-klassijiet.

Dawn huma kollha ideat li fallew u fallew għax ma jaqblux mal-bniedem.

Sur President, fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li rrid nfakkar tliet affarijiet, u s'issa semmejt tnejn.

L-ewwel kien l-istrajk kbir f'pajjiżna disgħin sena ilu, it-tieni kien il-pubblikazzjoni tar-Rerum Novarum u t- tielet hi l-mewt ta' Aldo Moro.

Jumejn oħra jaħbat l-anniversarju tal-mewt ta' Aldo Moro li fid-9 ta' Mejju 1978 instab mejjet ġo Via Caetani.

Aldo Moro huwa bin il-ħsieb demokratiku nisrani u nħoss id-dmir li nfakkru.

Dan għamel ħafna ġid u mexxa l-Italja 'l quddiem u proprju l-forzi liberalisti- materjalisti jippruvaw jagħtu l-impressjoni li m'għamel xejn ta' ġid u jiddenigrawh.

Ċertament li jiena nħossni fid-dmir li nfakkar dan il-bniedem li jien ispirajt ħafna ruħi minnu, minn kitbietu, mill-mod ta' kif kien jaħseb u mill-mod ta' kif kien iġib ruħu.

Sur President, Aldo Moro ħaqqu min ifakkru, u jien xtaqt naqra silta minn dak li jgħid Aldo Moro:

"Il prodotto e' certo la ragione d'essere del lavoratore, quella sua naturale utilita' senza la quale non avrebbe un serio sinificato.

In esso si puo' dire la fatica immane del lavoro riposa e si trova giustificata.

Il lavoro deve essere come produttivo, reditizio per il soggetto.

La richiesta di giusto compenso non e' cosa sulla quale si possa sorvolare, che quasi attenda di essere perdonata, un uomo che domanda di vivere ed afferma il sinificato economico del suo lavoro, va rispettato perche' la vita e' dono di Dio, irregettabile dono di Dio.

Il potere di rispondere da se a questo dono e' attributo della persona, percio' il lavoro e' attributo di dignita' della persona umana.".

Dan hu l-mod ċar ta' kif dan ir-raġel ifiehem ix-xogħol:

"Il lavoro e' vita e amore.

Il lavoro e la vita s'identificano, s'identificano nel amore che e' pienezza della vita, prova perennemente superata, dolore perpetuamente vinto nella gioia dell'amore.".

Dan il-bniedem mhux biss kien Prim Ministru ta' l-Italja u kellu rapporti tajbin ma' pajjiżna - fil-fatt għadni niftakar meta hu ġie Malta - imma kien martri tad-demokrazija u tal-valuri li hu kien jirrappreżenta.

Aldo Moro kien jirrappreżenta l-valuri tas-sewwa, il-valuri tal-bniedem li ħadem biex jikkombatti favur dawk li huma fqar u li qegħdin minn taħt.

Dan iġġieled għal viżjoni differenti ta' l-istat.

Dan bniedem li kliemu tant kien profond li rnexxielu jċaqlaq 'il quddiem l-affarijiet, fosthom id- demokrazija.

Fil-fatt dan kien jgħid:

"Nessuna democrazia puo' sussitere senza carita'.'

L-ebda demokrazija ma tista' issostni lilha nfisha mingħajr ma tħenn, u din nemmen fiha jiena.

Kien jgħid:

"Senza carita' una democrazia non puo' sussitere, sopratutto per i cristiani, i quali hanno una fede.

La democrazia potrebbe apparire un assurdo se non fosse l'espressione piu' genuina della carita'.'.

Sur President, aktar ma tqis il-kliem ta' Aldo Moro, aktar tinduna kemm kien bniedem ta' profondita'.

Dan ġie maħtuf mill-Brigade Rosse mhux biss għax kien il-bniedem li fil-politika rnexxielu jagħmel il-compremosso storico mal-partit Komunista, imma l-aktar minħabba l-vuċi tiegħu, il-vuċi ta' bniedem li jikkombatti kontro l-istat u anke jagħmel ħiltu kollha biex minkejja l-fatt li l-partit Demokristjan kien ilu fil-gvern għal snin twal - 'l fuq minn tletin sena - xorta waħda baqa' jippriedka u jitkellem b'mod li jagħti dehen u spirtu ġdid lid-demokrazija kristjana.

Hu qal ukoll:

"Il nostro e' un partito innovatore, che non vuol lasciare le cose come sono, ma le vuol fare diverse e piu giuste.".

Għandu raġun, Sur President!

Dan kien bniedem li mexxa 'l quddiem l-istat demokratiku, u sabiħ taqra l-kunċett u l-viżjoni tiegħu ta' stat demokratiku u kemm il-kunċett ta' demokrazija li hija ispirata mill- prinċipji insara hija demokrazija li fiha aktar valur, aktar sustanza u aktar affarijiet tajbin li jmexxu 'l quddiem il-pajjiż.

Għalhekk l-Italja mxiet 'l quddiem, Sur President.

L-Italja diġa' kellha demokrazija qabel il- gwerra, kellha l-partit Liberali u kellha l-partit Soċjalista, imma la wieħed u lanqas l-ieħor m'għamel l-avvanzi li rnexxielu jagħmel il-partit Demokristjan wara t-tieni gwerra dinjija.

Dak iż-żmien l-Italja żviluppat minkejja d-diffikultajiet, il-problemi u l-kulturi strambi li hemm.

Meta qatlu lil Aldo Moro kienu qegħdin jagħmlu attakk dirett fuq id-duttrina soċjali tal-Knisja.

Kienu qed jattakkaw bl-aktar mod qawwi dak kollu li kien jirrappreżenta għax ħasbu li dak il-messaġġ jista' jinqatel bil-mod barbaru u inuman li nqatel bih Aldo Moro.

X'ħadu l-Brigate Rosse b'dan l- att illegali u kriminali?

Ċappsu jdejhom bl-omiċidju ta' ħames persuni għax Aldo Moro kellu erba' min-nies miegħu bħala bodyguards, u kollha qatluhom.

Sur President, fl-1978 kelli tmintax-il sena u niftakar sew il-ġurnata meta ħatfuhom u anke l-ġurnata meta sabuh.

Dik hija xi ħaġa li tibqa' fil- memorja tiegħi u nħoss li għandi nikkomemoraha.

Sibt ħin biex nikteb fuqu dan ir-raġel u sibt ħin biex nikteb fuq ir-Rerum Novarum.

Pero' staqsejt lili nnifsi: Għaliex m'għandix insib il-ħin biex nagħmel Aġġornament wieħed biex infakkar is-sagrifiċċju kbir li għamel dan ir-raġel?

Aħna li qegħdin fil-politika nafu li għandna riskji, pero' dan kien bniedem li jgħix bil- bodyguards madwaru, qatlu lilhom u lilu.

Iċċaqlaq xi ħaġa?!

Inbidlu l- affarijiet?!

Dawk li kienu fqar saru sinjuri b'daqshekk?!

Dawk li kienu qed ibatu xi inġustizzja solvewlhom l-problema tagħhom?!

Il-qattiela aktar ikkomplikaw l-affarijiet għax Aldo Moro kien bniedem li kien dejjem jemmen fil-bżonn li tasal għal kompromess mal-parti l-oħra.

Jien nibqa' skantat kemm-il darba huwa kien strumentali biex iwassal l-affarijiet bil- kompromess.

Hu kien jgħid li il compromesso e' carita, jiġifieri l-imħabba lejn il-proxmu.

Sur President, min jidħol fil-politika u ma jkollux għal qalbu l-imħabba lejn il-proxxmu jsib lilu nnifsu bħalma qal San Pawl; qisu jkun strument tar-ram idoqq jew platti jċekċku!

Tfittex, pero' ma ssib xejn!

Fil-politika jrid ikollok l-imħabba għall-proxxmu u jrid ikollok l-imħabba għal dak li qed tagħmel; inkella għal xejn!

Kien jgħid:

"Il compromesso e' come cedere un poco della propria verita'.

La carita' e' come realizzare intera la propria verita'"."

Kemm hu tassew tajjeb li wieħed jirrifletti fuq dan il-kliem, Sur President!

Illum kelli l-pjaċir u x-xorti li bħala persuna demokristjana ngħid dan li għedt.

Irrid ukoll ngħid li jekk hawn xi ħadd f'dan il-pajjiż li jaħseb li l-ħsieb demokristjan miet, jinsih jekk jogħġbu!

Il-partit Nazzjonalista huwa partit demokristjan, kien, għadu u jibqa'.

Jekk se mmorru lura fl-istorja tal-partit u anke jekk naqbdu d-diversi programmi elettorali tal-partit Nazzjonalista, insibu kull darba l-vina demokratika kristjana, b'saħħitha, soda u fundamentali.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li llum bil-qalb kollha nfakkar dan il-pass importanti ħafna għat- trejdjunjoniżmu Malti.

Aħna d-demokratiċi insara għandna għal qalbna l- ħaddiem u għandna għal qalbna kull min hu minn taħt, kull min hu fqir u kull min qiegħed batut, u allura b'din id-dimensjoni l-ħidma tal-Partit Nazzjonalista tibqa' ħidma dejjem indirizzata biex inġibu iktar ġustizzja soċjali fil-pajjiż, għax mingħajr ġustizzja soċjali l-partit ma jimxix 'il quddiem.

Min iwettaq, min iħaddem u min jilleġiżla l-ġustizzja soċjali, irid ikollu fih l-imħabba li jaħdem għall-oħrajn.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 8 ta' Mejju 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

MARSA - FOND

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk il-fond li jinsab il- Marsa li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament huwiex okkupat?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika għal liema appartament qed jirreferi fil-blokk indikat.

HOARDING TAL-ĠOBON U Z-ZOKKOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min huma dawk in-negozjanti li ġew msejħa bħala hoarders mill-Gvern innifsu li kienu responsabbli li wasslu biex Malta teħel penali għall-hoarding tal-ġobon u taz-zokkor qabel is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Tista' ssemmihom b'isimhom?

Billi qed jingħad li dawn ser ikollhom jagħmlu tajjeb għall-penali li ser ikollha tħallas Malta, jista' jikkonferma meta dawn mistennija jiġu mitluba jroddu dan il-ħlas lill-Gvern Malti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

INĊINERATUR TAL-BIĊĊERIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 23817, jista' l-Ministru jgħid meta eżatt ħarġet is-sejħa għall-offerti li qed jirreferi għaliha u jekk ġietx ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari 23817.

Il-proċess beda fl-2003 u ntemm fl-2004 u l-għażla saret wara short-listing ta' azjendi Taljani indikati mill-Awtoritajiet Taljani.

KUMMISSJONI GĦALL-KUMMERĊ ĠUST

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: X'inhi r-raġuni li l-Kummissjoni għall-Kummerċ Ġust ilha minn Frar mhux kostitwita?

Meta mistennija tiġi rimedjata din is- sitwazzjoni, xejn xejn bħala turija tal-impenn tal-gvern li jirregola b'mod ġust is-suq ħieles f'pajjiżna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 24863.

ENEMALTA - DĦUL MIS-SURCHARGE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħħlet flus l-Enemalta mis-surcharge fuq il-konsum tad-dawl u l-ilma bejn Ottubru 2006 u Frar 2007?

Jista' jaqsam id-dħul mis-surcharge bejn dak mill-konsum domestiku u dak mill-konsum kummerċjali/industrijali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

FABBRIKI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 23494 u jgħid kemm-il fabbrika waqqfet l- operazzjoni tagħha f'Malta u f'Għawdex matul l-2006?

Kemm kienu jimpjegaw nies?

Liema kienu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija, ninsab infurmat li l-MIP tkun tista' tirrispondi biss dwar kemm fabbriki ħadet lura u mhux kemm waqqfu l-operazzjonijiet.

F'dan il-każ, jien infurmat li n-numru hu 24 kumpannija minn 35 fabbrika li jinkludu kumpanniji li fallew, ġew evicted, etc.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jitlob din l-informazzjoni lill-Ministru konċernat.

Rigward it-tielet parti tal-mistoqsija, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi din l-informazzjoni hija ta' natura kunfidenzjali kif ukoll tista' tkun kummerċjalment sensittiva u għalhekk mhux prudenti li tingħata.

MALTACOM - ART FIL-QAWRA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-reazzjoni tiegħu għall-fatt li minkejja d-dikjarazzjonijiet tiegħu, l-għola uffiċjali tal-Maltacom ikkontradixxew dak li jidher li stqarr hu xi żmien ilu dwar l-art fil-Qawra meta dawn għamluha ċara li l- art li kienet xtrat il-Maltacom fil-Qawra qabel il-privatizzazzjoni u li għandha valur sostanzjali se tibqa' f'idejn il-kumpannija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor Interpellant jirreferi għall-istqarrija dwar l-art fil-Qawra u l-Maltacom maħruġa fil-11 ta' April 2007.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 u f'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TELEFONATI MINN LINJI FISSI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru, dekasteru u enti tagħha matul ix- xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

SERVIZZ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid f'każ li xi uffiċjal mill- ministeru, dekasteru u enti tiegħu qabeż is-ceiling allokat għal mobile marbut mal-pożizzjoni tiegħu, itteħdux passi fil-konfront ta' dawn l- uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma kienx hemm każi fejn is-ceiling inqabeż.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, u f'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile inxtara, b'liema prezz separatament u għal min kienu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li inxtara sett ċellulari bħala replacement ta' mobile fl-OHSA b'nefqa ta' Lm27 għas-Senior Manager.

TELEFONATI MINN LINJI FISSI

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix- xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-nefqa fuq telefonati minn linji fissi fil-ministeru u d-dipartimenti tiegħi matul ix- xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 globalment kienet ta' Lm15,168.06.

L- Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) nefqet Lm10,854.41 f'telefonati minn linji fissi fl-istess perjodu filwaqt li l-WasteServ Malta Ltd nefqet Lm4,393.98.

SERVIZZ TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid, f'każ li xi uffiċjal mill- ministeru, dekasteru jew enti tiegħu qabeż is-ceiling allokat għal mobile marbut mal-pożizzjoni tiegħu, ittieħdux passi fil-konfront ta' dawn l- uffiċjali matul Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li fl-ewwel tlIet xhur ta' din is- sena l-ebda uffiċjal min-naħa tal-Ministeru/Dipartiment ma qabeż is-ceiling allokat għall-mobile marbut mall-pożizzjoni tiegħu.

Matul l-istess perjodu kien hemm sitt uffiċjali ta' l-ADT li qabżu c- ceiling meta meqjus prorata mas-ceiling li jkopri is-sena kollha.

S'issa għadhom ma ttieħdu l-ebda passi.

Dan hu eżerċizzju li normalment isir bejn darbtejn u tlett darbiet fis-sena fejn l-uffiċjali kkonċernati jintalbu jagħtu spjegazzjoni u f'każ li din ma tkunx aċċettata, dawn l-uffiċjali jintalbu jirrifondu d-differenza.

Ir-raġuni prinċipali tkun l-esiġenzi tax- xogħol.

INLAND REVENUE - N.I. CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 24345 u jgħid: Fil-preżent kemm hi ċ-ċifra globali ta' flus li għandha titħallas lill-Inland Revenue għall-ħlasijiet tal-bolla tal-N.I.?

Jista' jagħti breakdown ta' kumpanniji u self-employed separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UE – FONDI GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm irċeviet flus Malta matul l- 2006 mill-Unjoni Ewropea għall-iżvilupp fuq proġetti sabiex tiġi riabilitata s-sistema idroloġika tal-gżejjer tagħna għal Malta u Għawdex separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex ikun aktar speċifiku fid-domanda tiegħu

PILLOLI OUT OF STOCK

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm pilloli out of stock fl-ispiżeriji tal-gvern fix-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu u April 2007?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u ser titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra meta tkun lesta.

PILLOLI STATIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn anzjani li għandhom 'l fuq minn 75 sena li bdew jieħdu l-pilloli Liscal 40-20mg u Zocar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' pazjenti li għandhom 'l-fuq minn 75 sena li nħarġilhom permess għal Statin mid-9 ta' Novembru 2006 sal-lum huwa ta' 1164.

1026-il permess inħareġ mill-Medicines Approval Section fl-isptar San Luqa, Malta u 138-il permess inħareġ mill-Ispiżerija ta' l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex.

Dawn il-figuri ġew ibbażati fuq in-numru tal-karta ta' l-identita' tal- pazjenti.

ADT - LIĊENZJI TAS-SEWQAN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn vetturi li sidhom ma ġeddewx il- liċenzji?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-ammont ta' vetturi li ma ġeddewx il-liċenzji huwa ta' 21,840.

XOGĦLIJIET FUQ TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid liema huma t-toroq li l-gvern qiegħed jagħmel f'Raħal Ġdid, Ħal Tarxien, il-Gudja, il-Marsa, Sta.

Luċija u Ħal Għaxaq u liema huma proġettati li se jibda x-xogħol fuqhom sa l-aħħar ta' din is-sena?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-toroq li qiegħed jagħmel il-gvern fl-irħula imsemmija mill-Onor.

Interpellant huma dawn elenkati hawn taħt:-

Ħal Għaxaq

Triq Tal-Millieri u Triq it-Tilliera, li qegħdin isiru bħalissa u Triq Dwardu Buttigieg li se ssir matul din is-sena.

Paola

Triq id-Durrgħajsa, li għaddej ix-xogħol bħalissa Triq it-Tfief, p/o San Alwiġi li hija lesta u l-parti l-oħra se tibda fi ftit ġimgħat ieħor u Triq Tarxien

Tarxien

Triq L-Arkata Normanna - ix-xogħol se jibda fil-ġranet li ġejjien u Paola Road għadha kemm tlestiet

Marsa

Dalwaqt se jibda x-xogħol fuq Triq il-Qaddiefa u Triq it-Tiġrija.

Gudja

Dawret il-Gudja u p/o Triq Dun K Farrugia għadhom kemm tlestew, p/o Triq Dun K Farrugia hija lesta, il-kumplament tat-Triq qiegħed isir ix-xogħol fuqha u Triq il-Miġra ix-xogħol għaddej

Santa Lucija

Triq Dawret it-Torri li bħalissa għaddej ix-xogħol fuqha u Triq Oleander

Fil-programm imħabbar xi xhur ilu, hemm toroq oħra f'dawn l-irħula li jridu jsiru u l-program tagħhom jitħabbar aktar il-quddiem.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' SUWIĊIDJI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru suwiċidji mill-bidu ta' l-2007 sal-lum u kemm kellhom eta' il-persuni nvoluti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn Jannar u Marzu ta' din is- sena, ġew irrapurtati lill-Pulizija 7 każi ta' suwiċidju.

L-eta' ta' dawk involuti kienet bejn l-40 u t-68 sena.

SPTAR SAN LUQA - PERSUNI OVERDOSE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni daħlu l-isptar kawża ta' overdose ta' droga u kemm minnhom mietu għas-snin 2005, 2006 u 2007 s'issa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kien hemm 9 imwiet kawża ta' overdose jew effetti ta' droga matul is-sena 2005.

Minn dawn 8 kienu f'residenti u 1 kien mhux residenti.

Matul is-sena 2006 kien hemm 8 mwiet kawża ta' overdose jew effetti ta' droga.

Minn dawn kien hemm 7 f'residenti u 1 mhux residenti.

Ħafna minn dawn l-imwiet iseħħu qabel jidħlu l-isptar.

Minn tagħrif miġbur permezz tas-sistema Hospital Activity Analysis, in- numru ta' każijiet ta' overdose li ddaħlu l-isptar San Luqa fl-2005, 2006 u fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena jidhru hawn taħt.

It-terminu overdose jinkludi dawn it-tliet kategoriji:

Kategorija A

Avvelenament inċidentali ikkawżat minn drogi, mediċinali jew sustanzi bijoloġiċi (ICD-10 codes X40 - X44)

Kategorija B

Attentat ta' suwiċidju ikkawżat minn avvelenament b'sustanzi solidi jew likwidi (ICD-10 codes X60 - X64)

Kategorija C

Avvelenament minn drogi, mediċinali jew sustanzi bijoloġiċi, fejn mhux magħruf jekk l-avvelenament kienx inċidentali jew premedidat (ICD-10 codes Y10 - Y14)

It-total għal kull kategorija għas-snin imsemmija huma mniżżla fit-tabella:

|Sena |2005 |2006 |Jannar – | | | | |Marzu 2007* | |Kategorija|18 |19 |2 | |A | | | | |Kategorija|- |- |- | |B | | | | |Kategorija|125 |132 |27 | |C | | | |

*Proviżorju

Importanti li wieħed jgħid li dawn in-numri ma jinkludux dawk il-pazjenti li jiġu fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza u għal xi raġuni jew oħra ma jidħlux bħala pazjenti fis-swali ta' l-isptar.

ĊIRKEWWA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: X'passi ġodda se jittieħdu biex iż-żona fuq il-blat fiċ-Ċirkewwa fejn jinżlu jgħoddsu ħafna għaddasa tinżamm iżjed nadifa milli hi għax bħalissa il-pont taħt il-ħajt qed iservi speċi ta' latrina pubblika?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi l-Awtorita' tat-Turiżmu għamlet assessment u għaddietu lill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa għall- attenzjoni u azzjoni meħtieġa.

Tajjeb li wieħed isemmi li f'din iż-żona qegħdin jitwaħħlu numru ta' CCTVs biex jipproteġu lill-għaddasa mis-serq u l-vandaliżmu.

FDALIJIET TAL-BASTIMENT "ROŻA"

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: X'se jsir mill-idea li kien hemm li tiġi konservata ż- żona fejn hemm mgħarrqa l-fdalijiet tal-bastiment "Roża" li jintuża mill- għaddasa u dan l-aħħar kien hemm min tefa' xibka u ħarbat il-ħut ta' l- inħawi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li l-Onor.

Intrpellant aktarx għandu isem il-vapur żbaljat u attwalment irid jirreferi għal "Rożi" li jinsab ħdejn il-kosta taċ-Ċirkewwa fejn bħalissa hemm applikazzjoni biex tinżel patrol boat qadima biswit din it-tug boat u tissemma' "Wenzu".

L- Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) qegħda f'diskussjonijiet flimkien mad-Diviżjoni tas-Servizzi Veterinarji u s-Sajd biex il-biodiversità fl-inhawi ta' vapuri mgħarrqa u sikek artificjali oħrajn tkun imħarsa bil-liġi.

Id-Diviżjoni tas-Servizzi Veterinarji u s- Sajd taqbel li l-artificial reefs kollha għandu jkollhom żona ta' 200 metru ta' bahar madwarhom magħluqa għal kull forma ta' sajd.

GOLF COURSE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'se jiġri dwar il-qbiela tar-raba' u żewġt idjar fil-Manikata, Għajn Tuffieħa u x-Xagħra l- Ħamra li sena u nofs ilu ġiet itterminata lill-bdiewa biex jagħmlu wisa' għall-korsa tal-golf li kellha ssir fl-inħawi u mhux se ssir iżjed?

X'se jsir mill-bdiewa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi għalkemm il-kirja ġiet itterminata, sa issa, il-bdiewa la ġew imwaqqfa milli jaħdmu r-raba' u lanqas ma ġew mitluba joħorġu mid-djar tagħhom.

TISWIJA F'APPARTAMENT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid għaliex ma nżammewx il- wegħdi li saru lill-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li fis-sena 2004 sofriet ħsarat kbar fl-appartament tagħha wara ħruq fil-blokk u kienu sarulha l-wegħdi li jissewwew dawn l-ħsarat kollha?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li x-xogħlijiet ta' tiswija konnessi mal-ħsarat li saru minn ħruq fl-2004 fl-appartamenti ndikati mill- Onor. Interpellant, kienu fil-fatt tlestew mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar.

Madankollu għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lill-imsemmi dipartiment biex jinvestiga.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: X'għajnuna prattika jista' jingħata t-tifel minn San Ġiljan li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, li jbati minn kundizzjoni rari ħafna - congenital indifference to pain - u aktar ma jgħaddi żmien aktar se jbati biex ikun jista' jitla' u jinżel it-taraġ peress li joqgħod fl-ogħla sular tal-blokk u m'hemmx lift?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħti parir lill-familja tal-persuna ndikata li tavviċina l-Customer Care Unit ta' l- Awtorita' tad-Djar biex tara l-possibilita' ta' stallar ta' lift fil-blokk.

RIFUŻJONI FUQ XIRI TA' APPARAT ENERGY SAVING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm s'issa kien hemm persuni li gawdew mill-miżura tal-budget li jingħataw 20% lura fuq il-prezz ta' apparat domestiku li jiffranka l-konsum ta' l-enerġija?

Għaliex minn 20% din niżlet għal Lm25?

Kif jistgħu japplikaw iċ-ċittadini għal dan il-ħlas jekk fl-istess ħin huma nkoraġġiti li jibgħatu l-irċevuta fiskali għal- lotterija tal-VAT?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li sat-30 ta' April, 468 applikant ingħataw l-għotja ta' 20% sa massimu kif stabbilit fl-Avviż Legali 1026 tal- 2006.

Id-dewmien li hemm biex jitħallsu l-applikanti sar prinċiparjament minħabba li l-maġġoranza ta' l-importaturi damu ma rreġistraw il-prodotti tagħhom skond kif mitlub mill-Avviz u kif miftiehem mal-bejjiegħa permezz tar-rapprezentanti tagħhom.

L-avviz legali stabilixxa massimu ta' Lm25 f'każ ta' makni tal-ħasil tal- ħwejjeġ, tumble dryers, dishwashers u apparat għall-arja kkundizzjonata, u massimu ta' Lm50 għal fridges u freezers A+ u A++ bi klassi ta' klima tropical jew semi-tropical.

L-għotja massima għal fridges u freezers A bi klassi ta' klima tropical hija ta' Lm50 u għal dawk bi klassi ta' klima semi-tropical hija ta' Lm 25.

Dawn ir-rati ġew stabbiliti fl-avviż legali u qatt ma' nbidlu.

Waħda mir-rekwiżiti ta' l-iskema hija li tingħata l-irċevuta fiskali originali mill-applikant, kif inhu mitlub f'kull skema oħra ta' rifużjoni mnedija mill-gvern, għal skopijiet ta' kontrolli.

COMMUNITY SERVICE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni illum illi weħlu xi forma ta' community service?

X'kien ir-reat?

X'forma ta' community service ingħataw u għal kemm?

Min jimmonitorja li l-ħati effettivament "jaħdem" waqt iż-żmien tal-community service?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kien hemm 22 persuna li weħlu xi forma ta' xogħol fil-komunita'.

It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar dawn il-każijiet hu kif ġej:-

Dawn il-każijiet jirrigwardaw ir-reati segwenti:

2 dwar frodi 4 dwar droga (persuni li jkunu ħarġu mill-vizzju) 16 dwar serq

Ix-xogħol fil-komunita seħħ f'10 NGO's, 3 entitajiet tal-knisja u 9 Kunsilli Lokali.

Il-ħatja ġew mogħtija dawn ix-xogħolijiet:

Tindif u manutenzjoni: 17-il każ Assistenza lil facilitator: 3 każijiet Filing (computerised jew manual): 2 każijiet

F'dawn il-każijiet ingħataw total ta' 2,400 siegħa xogħol imqassma f'dan il- mod:

2 każijiet ta' 50 siegħa 1 każ ta' 70 siegħa 13-il każ ta' 100 siegħa 2 każijiet ta' 120 siegħa 3 każijiet ta' 150 siegħa 1 każ ta 240 siegħa

Il-ħati jiġi mmoniterjat mill-Uffiċċju tal-Probation, bil-kooperazzjoni ta' l-entita li tipprovdi x-xogħol.

Ix-xogħol isir mill-ħati fil-ħin liberu tiegħu.

PERITI NKARIGATI MINN PROĠETTI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 25202 jista' l-Ministru jgħid min hu l-perit inkarigat minn kull proġett, kull proġett separatament?

X'kienu l-kriterji li permezz tagħhom intgħażlu dawn il-periti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MTARFA BYPASS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-Imtarfa bypass jista' l-Ministru jgħid: Meta se jingħalqu l-ftuħ li hemm fic-centre strip u li huma ta' periklu kbir għas- sewwieqa?

Tista' ssir xi tip ta' faċilita' għal qsim tal-bypass min-nies peress li huma ħafna dawk li jmorru r-Rabat bil-mixi u allura jridu jaqsmu l-bypass b'sogru kbir għalihom?

Tista' tiġi ddisinjata junction bejn il-bypass u t-toroq li tagħti access għall-Imtarfa min-naħa tan-Nigret (Rabat) peress li l-ħruġ tal-vetturi mill- Imtarfa minn dan l-aċċess u l-qsim tal-bypass hu ta' periklu kbir?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PERSUNA LI GĦANDHA AĊĊĊESS GĦAL PERSONAL FILES TA' IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24667 jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għandux aċċess għall-personal files ta' l- impjegati?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'hemmx iżjed x'inżid mar-risposti diġa' mogħtija.

OPPORTUNITAJIET EDUKATTIVI GĦAL PERSUNA B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex żgħażagħ b'diżabilita' li spiċċaw l-iskola sekondarja u li jistgħu jkomplu jitħarrġu ma sabux opportunitajiet edukattivi u/jew ta' taħriġ maħsub għalihom?

Ma jidhirlux li din hija sfortuna mhux biss għal dawn iż- żgħażagħ li kellhom iwaqqfu l-proċess tal-kisba ta' life skills eċċ., ħesrem, iżda għas-soċjeta' li diġa' nvestiet ħafna fihom matul is-snin ta' edukazzjoni li diġa' ħadu?

Xi pjanijiet għandu l-gvern fl-immedjat biex dawn iż-żgħażagħ ma jkomplux jitilfu dak li diġa' kisbu anzi jkomplu jkabbru l-iskills tagħhom fil-futur?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dawk iż-żgħażagħ b'diżabilita' li spiċċaw l- iskola sekondarja u li jistgħu jkomplu jitħarrġu dejjem sabu opportunitajiet edukattivi sabiex huma jistgħu jkomplu ikabbru l-ħiliet tagħhom.

Dawn sabu opportunitajiet edukattivi kemm fl-Universita', fl- MCAST u kif ukoll fil-Giovanni Curmi Higher Secondary, Naxxar.

Ħadd miż- żgħażagħ li kellhom kompetenzi sabiex ikunu jistgħu jsegwu programm ta' taħriġ edukattiv f'dawn l-istituzzjonijiet imsemmija ma tħalla barra.

Żgħażagħ oħra b'diżabilita' intellettwali li għalqu sittax-il sena u li spiċċaw l-iskola sekondarja dejjem sabu post sabiex il-proċess tal-kisba tal-life skills eċċ. komplew isaħħuhom billi jattendu għall-programmi speċjalizzati fl-iskejjel speċjali.

Bħalissa qed issir ħidma dwar kif jistgħu jitjiebu s-servizzi f'dan il-qasam.

QRATI - GHAZLA TA' ESPERTI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 24167, jista' l-Ministru jgħid: Liema kriterji ntużaw fl-għażla ta' l-espert tal- qorti fir-rigward tad-DNA u drug testing?

X'inhuma l-kwalifiki minimi meħtieġa?

Huwa minnu li jintgħażlu nies bħala esperti tal-Qorti mingħajr ma dawn lanqas għandhom l-ewwel degree fix-xjenza?

Min hu l-espert xjentifiku tal-qorti fuq id-DNA fil-qorti tal-familja u xi kwalifiki għandu?

Fuq liema kriterju ssir l-għażla ta' l-esperti tal-qorti fuq id- DNA, dejjem fil-każ tal-qorti tal-familja?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-kawżi ta' natura kriminali, l- għażla ta' l-esperti hija mħollija fid-diskrezzjoni tal-ġudikant.

Għar-rigward il-Qorti tal-Familja, l-esperti li normalment jiġu nkarigati fuq materja ta' DNA huma s-Sur Christopher Farrugia u Dr Ronald Blundell.

Hawn ukoll il-qorti teżerċita d-diskrezzjoni tagħha fl-għażla ta' l-esperti għalkemm mhux l-ewwel darba li taċċetta nomina fejn il-partijiet fil-kawża jkunu qablu fuq persuna partikolari.

QORMI – TRIQ MONS GERALD FRENDO

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru għall- Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol li kien qed isir fuq Triq Mons Gerald Frendo f'Ħal Qormi, waqaf ħesrem bil- konsegwenza li issa mhux biss it-triq qed toħloq tbatijiet lir-residenti fiha, iżda wkoll il-bankini li ma tkomplewx u li wħud mir-residenti lanqas jistgħu jagħmlu użu mill-garages tagħhom u qed ikollhom iħallu l-vetturi tagħhom barra esposti għal ħafna riskji?

Jista' l-Ministru jara li dan ix- xogħol jitkompla minnufih biex ir-residenti ma jibqgħux isofru minn dawn it- tbatijiet bla ħtieġa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li fit-triq imsemmija qiegħed isir xogħol ta' skavar fuq plot privata u li minħabba dan ix-xogħol, kellu jinbena boundary wall li qiegħed jokkupa parti mill-wisgħa tat-triq.

Dan qiegħed jostakola li jitkompla x-xogħol.

Sadanittant qegħdin isiru plate bearing tests biex jiġi stabbilit jekk l-irdim li kien sar minn terzi persuni jilħaqx l-istandard stabbilit meħtieġ għall-bini ta' l-istess triq.

DAY CENTRE GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru tal- Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 24818 dwar il-possibilta' ta' day centre għall-anzjani fis-Siġġiewi, tista' l-Ministru tgħid x'inhu l-proġett aktar kumpless ma' l-Awtorita' tad-Djar, li qed isiru diskussjonijiet dwaru u li mit-tweġiba tal-Ministru għas- Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita' huwa implikat li għandu x'jaqsam ma' day centre għall-anzjani fis-Siġġiewi?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-proġett ta' l-Awtorita' tad- Djar li rreferit għalih l-Onor.

Interpellanti jikkonsisti f'kumpless residenzjali ta' 60 appartament u blokk ta' 21 unit maħsub biex jiġi allokat lil persuni anzjani jew bi bżonnijiet speċjali.

Dan il-kumpless maħsub li jinkludi wkoll Day Centre għall-anzjani, Child Day Care Centre, 85 garaxx kif ukoll landscaped area.

FACILITATOR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jara li t-tifla li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament tingħata facilitator (for prompting)?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din l-applikazzjoni qed tiġi proċessata mill- statementing moderating panel skond il-proċeduri normali.

ŻEBBUĠ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jivverifika li x-xogħol li qiegħed isir fil-bini tal-parti l-ġdida ta' Triq Għar Ram, Ħaż-Żebbuġ qiegħed isir skond il- pjanti għax jidher li hemm taħwid sħiħ fl-allinjament tat-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-linja u l- livelli tat-toroq jiġu stabbiliti u mmarkati fuq il-post mill-MEPA kif ġara f'dan il-każ.

Bħalissa l-ADT qed tivverifika jekk bini eżistenti fit-triq imsemmija inbeniex qabel jew wara li ġew definiti dawn il-linji.

ANNIMALI F'APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25401 li oriġinarjament saret lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali u li issa ġiet riferuta lilu, jista' l-Ministru jara jekk l-annimali li hemm fuq il-bejt f'appartament tal-gvern, li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, humiex miżmuma skond il-liġi?

Tista' tikkonsidra wkoll l- istat tal-kumplament ta' dan l-appartament minn ġewwa, ċioe' fit-taraġ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi d-Dipartiment ta' l-Artijiet se jinvestiga l-ilment imqajjem mill-Onor.

Interpellant.

SISTEMA CVA - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Peress li skond is-sistema tas-CVA vetturi ta' persuni b'diżabilita' li ma jaħdmux il-Belt qed jingħataw kreditu ta' Lm20 fis-sena u peress ukoll li l-persuni b'diżabilita' u familjari tagħhom qed juru tħassib minħabba li biex persuna b'diżabilita' li tkun f'wheelchair tieħu ċertu ammont ta' ħin biex titla' u tinżel minn karozza u allura jilħqu jgħaddu t-30 minuta li jkunu free of charge, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn il-problemi ttieħdux in konsiderazzjoni meta ġiet imfassla s-sistema?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MAMMOGRAM TEST

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Peress li l-waiting list għal mammogram hija twila u ħafna nisa qegħdin b'riskju li jiġu djanjostikati b'cancer fis-sider meta jkun tard wisq, x'qed jagħmel il-gvern biex tiġi ndirizzata din il- problema?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-mammografija qatt ma kienet is-soluzjoni sħiħa għal dawn il-każi.

Il-gvern qed iwettaq il-pjan indikat miċ-Charter Ewropew biex sas-sena 2015 ikun wettaq dak kollu rikomandat.

Il-pazjenti kollha referuti b'suspett ta' kanċer tas-sider jingħataw preċedenza għall-mammografija.

BREAST CANCER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'servizzi jiġu provduti lin-nisa f'Għawdex dwar il-breast cancer u jekk hemmx il-ħsieb li titwaqqaf unit apposta biex tagħti servizz f'dawn il-każijiet?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Bħalissa s-servizzi relatati mal-breast cancer li jingħataw mill-iSptar Ġenerali t'Għawdex huma:

Eżami tas-sider minn tobba u speċjalisti;

operazzjonijiet tas-sider meta jkun hemm bżonn; follow up tat-treatment bir-raġġi jew Chemotherapy li jsiru mill- onkoloġisti li jattendu tlett darbiet fix-xahar.

Hemm il-ħsieb li bħala parti mir-refurbishment tad-Dipartimenti tar- Radjoloġija fl-isptar Ġenerali t'Għawdex, ikun hemm Mammogram li tintuża kemm għal screening kif ukol dijanjosi tal-breast cancer.

MOSTA – TISBIĦ TAL-PJAZZA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 25527, x'inhu l-valur tal-kontribut ta' l-ADT għax-xogħol ta' l- embellishment tal-pjazza tal-Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-kontibut ta' l-ADT għax-xogħol ta' l- embellishment tal-pjazza tal-Mosta huwa ta' Lm90,000.

S'issa tħallsu Lm60.000.

It-Lm30,000 l-oħra se jitħallsu fl-2008.

KAŻIJIET TA' ECZEMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25063 li ġiet riferuta lill-Ministru konċernat, peress li hawn ħafna każijiet ta' eczema li huma severi u kroniċi u dawn il-pazjenti għandhom bżonn ħafna kura u assistenza u mediċini li jridu jieħdu kuljum, u peress li l-eczema mhix inkluża fit-tieni parti tal-ħames skeda tal-Kap 318 tal-Liġijiet ta' Malta, jista' l-Ministru jara kif is-sitwazzjoni ta' dawn in-nies tiġi għall- aħjar billi l-eczema tiżdied ma' din il-lista biex ikunu ntitolati għall- għajnuna medika bla ħlas?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-talba tal-Onor.

Interpellant ġiet innutata u tiġi kkunsidrata fid-dawl ta' mard ieħor li għalih hemm talba biex jiddaħħal fl- Iskeda V.

QORTI TA' GĦAWDEX - FATTIGI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li waħda miż-żewġ fattigi fil-Qorti t'Għawdex irtirat bil-pensjoni u allura spiċċajna b'waħda, tista' l-Ministru tgħid meta ser tintbagħat fattiga oħra?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li saret talba biex din il-fattiga tiġi sostitwita.

Infurmata wkoll li saru l-arranġamenti neċessarji biex ix-xogħol li għandu jsir ma jonqosx li jsir.

GĦAWDXIN FIL-FORZI ARMATA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid :

Kemm hemm membri tal-Forzi Armati stazzjonati f'Għawdex; kemm hemm membri tal-Forzi Armati Għawdxin stazzjonati Malta u x'inhu l-grad tagħhom u meta daħlu fl-Armata.

F'dawn l-aħħar għaxar snin kemm membri Għawdxin ġew trasferiti minn Malta għal Għawdex u x'kienet ir-raġuni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INVESTIGAZZJONI KONTRA L-FRODI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru tal- Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm impjegati fid-Direttorat għall-Investigazzjoni kontra l-Frodi, bid-dmirjiet tagħhom u l-iskali ta' salarji?

Tista' tgħid fuq liema bażi dawn l-impjegati huma ngaġġati, jiġifieri jekk hux full time jew part-time jew b'xi mod ieħor?

Kemm hemm fuq kull tip ta' kuntratt u x'inhuma d-dmirjiet tagħhom u l-iskali tas-salarji tagħhom?

Tista' tgħid jekk qattx ġie farmed out xi tip ta' xogħol lil xi individwi u/jew entita' li mhix parti mis-servizz pubblika u/jew parti mid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali?

Tista' tgħid kemm sar overtime f'dan id-Direttorat minn kemm ilu mwaqqaf, xahar b'xahar u lil min ingħata l-overtime?

Tista' tgħid kemm sar overtime fit-taqsima, li kienet inwaqqfa għal prattikament l-istess skop qabel ma twaqqaf dan id-Direttorat, sena b'sena mill-1998?

Tista' tgħid kemm-il spezzjoni u/jew investigazzjoni saret minn dan id- Direttorat minn meta twaqqaf sal-lum, xahar b'xahar u kemm mill-każijiet li ġew investigati ġew maqtugħa mill-eliġibilita' għal benefiċċji soċjali u kemm minn dawn il-każijiet appellaw minn din id-deċiżjoni tad-Direttur ta' dan id-Direttorat quddiem l-Arbitru u kemm dan id-Direttorat tilef appelli quddiem l-Arbitru?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li n-numru ta' impjegati fid- Direttorat għall-Frodi ta' Benefiċċji u Investigazzjoni, preżentament hu kompost minn:

Direttur - Skala 4;

Assistent Direttur - Skala 5, fuq pre-retirement leave;

Prinċipal – Skala 10;

4 Spetturi (Frodi ta' Benefiċċji u Investigazzjoni) – 1 fuq Skala sostantiva 10, 2 fuq Skala sostantiva 11 u ieħor fuq Skala sostantiva 13;

2 Uffiċjali Eżekuttivi (Desk Officers) - Skala 13, persuna minnhom fuq parental leave;

Skrivan Anzjan – Skala 14;

Skrivan – Skala 16; u

2 Impjegati ta' l-IPSL (Desk Officers)

Dawn l-impjegati huma kollha full time.

Id-direttur u l-assistent direttur qiegħdin fuq kuntratt li hu standard għall-impjegati fil-pożizzjoni ta' direttur u assistent direttur rispettivament mal-Gvern.

L-ispetturi għandhom kuntratt skond kif provdut fis-sejħa għall-applikazzjonijiet li kienet ħarġet għall-mili ta' dawn il-postijiet.

Qatt ma ġie farmed out xi tip ta' xogħol minn dan id-Direttorat.

It-tabella nru 1, li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, turi l-ammont ta' overtime li sar fid-Direttorat minn Jannar 2006 'l hawn.

Kull membru tad- Direttorat intitolat jaħdem l-overtime jingħata l-opportunita` li jagħmel dan meta jkun hemm il-bżonn.

Dwar il-ħames parti tal-mistoqsija ninsab infurmata li t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella 1A li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab infurmata li n-numru ta' każijiet investigati u numru ta' rakkomandazzjonijiet biex jitwaqqaf il-benefiċċju huma kif jidhru f'tabella nru 2 li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Irrid niċċara li dan id-Direttorat jagħmel biss rakkomandazzjonijiet, bażati fuq l-investigazzjonijiet, lid-Direttur Ġenerali għas-Sigurta' Soċjali biex jitwaqqaf xi benefiċċju.

Id-deċiżjoni jekk il-benefiċċju jitwaqqafx jew le hi r-responsabbilita' ta' dan ta' l-aħħar.

Għalhekk ma sar ebda appell quddiem l-Arbitru mid-deċiżjonijiet tad-Direttur għall- Frodi ta' Benefiċċji u Investigazzjoni.

CD U DVD TA' VERTIGO

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid xi ftehim jew kuntratt hemm bejn Where's Everybody ( u kumpanniji sussidjarji jew assoċjati) u l-Maltasong Board, dwar il- produzzjoni u l-bejgħ tal-music video, ic-CD u d-DVD tal-kanzunetta Vertigo?

Jista' jippreżenta kopja tal-kuntratti kollha li saru bejn iż- żewġ naħat?

Kemm intalbu jħallsu l-kumpannija Where's Everybody għad- drittijiet tal-kanzunetta Vertigo, li skond il-liġi huma proprjeta' tal- Maltasong Board biex ikunu jistgħu jużawha fil-programmi tagħhom?

Jista' jgħid għaliex kumpanniji u ħwienet li talbu li jbiegħu c-CD u d-DVD tal- kanzunetta Vertigo ma ngħatawx permess mill-Where's Everybody biex jagħmlu dan?

Għaliex il-kanzunetta Vertigo qed tinbiegħ biss minn żewġ kumpanniji?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MOSTA - TRIQ IN-NAĦAL

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25520, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq in-Naħal, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li sa l-aħħar ta' din il-Ġimgħa din it-triq għandha tkun lesta bit-tarmak.

MOSTA - TRIQ L-GĦADAJJAR

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25520, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq l- Għadajjar, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li sa l-aħħar ta' din il-ġimgħa din it-triq għandha tkun lesta bit-tarmac.

MOSTA - TRIQ IĊ-ĊINJU

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25520, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq iċ-Ċinju, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li qegħdin isiru l-aħħar preparamenti biex ikun jista' jibda x-xogħol tat-tarmak fi Triq iċ-Ċinju, Mosta.

Hu maħsub li x-xogħol kollu jitlesta sa nofs dan ix-xahar.

MOSTA - TRIQ SAN ĠUZEPP

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25520, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq San Ġuzepp, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li f'dawn il-ġranet qiegħed jingħata t-tarmak f'parti mit-triq imsemmija.

Ix-xogħol fil-parti l-oħra tat-triq jista' jsir wara li l-MEPA tagħti interpretazzjoni dwar il-linja tal-bini.

MOSTA - TRIQ SALVU GATT

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25520, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq Salvu Gatt, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li f'dawn il-ġranet qiegħed jingħata t-tarmak fit-triq imsemmija.

MOSTA - TRIQ IL-MITĦNA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25520, jista' l-Ministru jgħid x'fadal xogħol xi jsir u meta hu mistenni jitlesta x-xogħol fi Triq il-Mitħna, Mosta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li minħabba li Triq il-Mitħna, Mosta ġiet imwessgħa kien meħtieġ jinbena boundary wall, xogħol li qiegħed isir bħalissa.

Sadanittant ittieħdet deċizjoni biex l-arbli li hemm fl- istess triq jitressqu a spejjeż ta' l-ADT.

Il-fondi biex isir dan ix- xogħol diġa' għaddew lill-entitajiet rispettivi.

L-ADT se tkompli tikkordina mal-kuntrattur biex ix-xogħol isir kemm jista' jkun malajr.

PROĠETT TAL-PONT MANUEL DIMECH

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24371 jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopji tat-tender documents jew offerti li kienu ppreżentaw id-ditti, periti jew kumpanniji kollha li kkonkorrew għat-tender tal-proġett tal-pont Manuel Dimech?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tender 'Professional and Technical Services for the upgrading of Manuel Dimech Bridge M.A. Vassalli, St Julians, Malta Ct 2518/04' inħarġet mid-Dipartiment tal-Kuntratti f'Ottubru 2004 u ħames kumpaniji tefgħu l-offerti tagħhom fl-14 ta' Diċembru 2004.

Dawn kienu:- a) Innovative Architectual Services b) Leonhart, Andra und Partner c) Raniolo & Associates d) Politenica, Ingeneria ed Archittetura e)Köing, Heünish und Partner(KHP) and Design & Technical Resources (DTR)

L-evalwazzjoni ta' dawn it-tenders saret mill-kumitat ta' evalwazzjoni maħtur mid-Direttur tal-Kuntratti.

Ir-rakkomandazzjoniet u evalwazzjoni ta' dan il-kumitat kienu approvati mill-Kumitat tal-Kuntratti.

Il-kuntratt għal dan ix-xogħol gie ffirmat fit-30 ta' Mejju 2005, u ma kienx hemm ebda oġġezzjoni mit-tenderers l-oħrajn quddiem il-Kumitat tal- Kuntratti.

Il-kopji ta' l-offerti u dokumenti oħra konnessi ma' din it-tender qegħdin kollha għand id-Dipartiment tal-Kuntratti.

PROĠETT TAL-PONT MANWEL DIMECH

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24371 jista' l-Ministru jgħid min kienu l-persuni li għamlu l-evalwazzjoni ta' l-offerti għall-proġett tal-pont Manwel Dimech?

Jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-minuti tal-laqgħat tal-Bord ta' l-għażla riferibbli għall-istess evalwazzjoni?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat illi l-evalwazzjoni tat-tenders sottomessi għax-xogħlijiet tal-pont ta' Manwel Dimech saret minn membri maħtura mid-Direttur tal-Kuntratti.

Ir-rakkmandazzjonijiet ta' dan il-bord jiġu approvati mill-Kumitat tal-Kuntratti.

Għalhekk il-mistoqsija għandha tkun irreferuta lill-Ministru kkonċernat.

MALTA PLANNING AND DESIGN CONSULTANTS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24371 jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset il-kumpannija Malta Planning and Design Consultants għall-proġett fuq Lot 1 tat-toroq iffinanzjati mill-protokoll Taljan?

Jista' l-Ministru jgħid meta tħallset għas-servizz mogħti u jekk tħallsitx mill-ADT jew minn xi entita' dipartimentali oħra?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MALTA PLANNING AND DESIGN CONSULTANTS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24371, billi l-persuna ndikata separatament huwa partner fid-ditta li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, u billi l-Ministru responsabbli mill-ADT huwa soċju u direttur ta' l-istess ditta, u billi l-Ministru kemm-il darba fil- media lokali rrefera għall-persuna ndikata bħala "l-ħabib tiegħu" u saħansitra stiednu għal ikliet fid-dar tiegħu ġewwa Hal Tarxien, u billi l- persuna ndikata kien is-supervisors representative tal-Malta Planning and Design Consultants fil-Lot 1 tal-Proġett tal-Protocol Taljan fil-kwalita' personali tiegħu, ma jaħsibx il-Ministru li kellu konflitt ta' interess fit- tender in kwestjoni?

Jaħseb il-Ministru li kien imissu jintervjeni sabiex iwaqqaf l-għoti tat- tender tal-Lot 1 lil MP & DS għar-raġuni biss li l-ħabib tiegħu, il-persuna ndikata kien qiegħed jidher bħala supervisors representative tal-MP & DS meta l-Ministru jaf li l-persuna ndikata għandu żewġ ditti peritali jisimhom, d-ditta ndikata separtament aktar qabel, u Design and Technical Resources Limited u jidher li għal xi raġuni jew oħra dawn ma tefgħux offerti?

Jista' jgħid jekk il-persuna ndikata kienx infurmah li kien ser ikun supervisors respresentative ta' MP & DS fuq Lot 1 qabel il-ħarġa ta' l- offerti?

Jekk le, jista' jgħid jekk sarx jaf mingħand ħaddieħor u minn min?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħala Ministru ma nkunx involut fl-aġġudikazzjoni jew approvazzjoni tas-supervisors jew ir-rappreżentanti tagħhom.

MALTA PLANNING AND DESIGN CONSULTANTS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24371, billi l-persuna indikata separatament kien supervisors representative ta' MP & DS għal-Lot 1, u billi l-Ministru huwa soċju u direttur flimkien mal-persuna ndikata fid-ditta ndikata separatament u billi l-Ministru stqarr pubblikament li l-persuna ndikata huwa l-ħabib tiegħu, u billi l-persuna ndikata jmexxi waħdu kumpanija oħra Design and Technical Resources Limited, li rebħet it-tender tal-pont Manwel Dimech u billi din il-kumpannija għandha r-registered address tagħha b'kumbinazzjoni f'Carmel Street, B'Kara fejn hija reġistrata d-ditta ndikata u proprju ż-żewġ uffiċini jinsabu fl- istess bini, jista' l-Ministru jikkonferma li l-impjegati, l-periti u l- istaff tad-ditta ndikata li tagħha l-Ministru huwa soċju u azzjonista mal- persuna ndikata huma fil-fatt l-istess impjegati ta' Design and Technical Resources Limited li jidher li qiegħed imexxi waħdu l-persuna indikata separatament?

Jista' jikkonferma li periti mqabbdin mid-ditta ndikata ħadmu wkoll għal Design & Technical Resources Limited?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ma jidhirlix li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija konformi ma' l-istanding orders tal-Kamra.

PROĠETT TAL-PONT MANWEL DIMECH

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 24371, jista' l-Ministru jgħid jekk il-konsorzju DTR u KHP tħallasx għall-proġett pont Manwel Dimech?

Jekk iva, kemm tħallas sal-lum u jekk tħallasx mill-ADT jew minn entita' dipartimentali oħra?

ONOR.

MEMBRI TAL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 24674, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm applikaw għall-kors ta' spetturi?

Dawn kollha huma diġa' membri tal-Korp?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi għall-aħħar sejħa għall- applikazzjonijiet għall-postijiet ta' Spetturi fil-Korp tal-Pulizija, li għalqet fit-13 ta' April 2007, kien hemm 63 applikazzjoni.

Kien hemm 38 applikazzjoni minn membri tal-Korp u 25 applikazzjoni minn persuni li m'humiex membri tal-Korp tal-Pulizija.

SKEJJEL - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 24803 u jagħti dettalji dwar l-assenteiżmu fit-tieni term tas-sena skolastika fl-iskejjel ta' l-istat imqassma fi primarji u sekondarji?

Jista' jagħti wkoll informazzjoni f'liema skejjel kien hemm persentaġġ għoli ta' assenteiżmu?

X'passi konkreti qed jittieħdu fil-konfront ta' studenti li qed ikunu assenti b'mod regolari?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TOROQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 24672, jista' l-Ministru jgħid min huwa responsabbli minn din it-triq imsemmija?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦALLIEMA TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm għalliema li għandhom warrant biex jgħallmu biss fl-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż lill- barranin?

Jekk ikunu għamlu l-kors tat-TEFL huwa biżżejjed biex jgħallmu f'dawn l-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li b'kollox hemm 2,251 għalliem li għandhom permess sabiex jgħallmu biss fl-iskejjel li jgħallmu l-Ingliz lill- barranin.

Barra li jtemmu l-kors tat-TEFL, għalliema prospettivi irid ikollhom mill-anqas 18-il sena, ikollhom kondotta nadifa u jkollhom jew ċertifikat f'Livell Avvanzat fl-Ingliz maħruġ minn istituzzjoni rikonoxxuta inkella kwalifika komparabbli.

KORS TAT-TEFL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid meta jiġi organizzat kors tat- TEFL għall-għalliema prospettivi, d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni tiġix infurmata?

Isir xi ċċekkjar fuq kif qed jiġu organizzati u jekk min imexxi l-kors huwiex ikkwalifikat li jagħmel dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Bord li jissorvelja l-iskejjel ta' l- Ingliz bħala lingwa barranija, ikun infurmat b'kull kors tat-TEFL għall- għalliema prospettivi.

Dan il-Bord kien ħareġ sett ta' guidelines li dwarhom l-iskejjel liċenzjati huma mgħarrfa.

Qabel skola tibda xi kors, tgħarraf bil-miktub il-kontenut tal-kors u min ikun sejjer imexxieħ.

Barra minn hekk l-iskola konċernata tinforma l-Bord bl-ismijiet tal-parteċipanti fil-kors u tagħti l-ismijiet u d-dettalji oħra tal-kandidati kollha li jirnexxilhom itemmu l-kors b'suċċess.

GŻIRA - TRIQ MADONNA TAL-ĠEBLA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħarrafni jekk parti żgħira ta' Triq Madonna tal- Ġebla fil-Gżira se tkun inkluża f'xi programm ta' toroq residenzjali, ġaladarba hemm knisja, hemm nies joqogħdu fiha u l-istat tat-triq huwa ħażin ħafna?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi parti minn Triq il-Madonna tal-Ġebla hija nkulża fil-programm ta' Toroq Residenzjali għall-perijodu 2006-2008 u li għandha titlesta sas-sena 2008.

LUQA - TRIQ ANTON FALZON

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 25539, jista' l-Ministru jgħid x'irriżulta mit-testijiet li saru fuq il-main tad-drenaġġ fi Triq Anton Falzon, Hal Luqa?

Jista' jgħid jekk dan il-main hux se jinbidel qabel ma jsiru x-xogħlijiet ta' tarmac f'din it-triq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INFRINGEMENTS TAL-KAĊĊA U NSIB

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 25192 u 24905, cioe' li jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-korrispondenza uffiċjali li ntbagħtet mill-Unjoni Ewropea lill-Gvern Malti dwar l- infringements relatati mal-kaċċa u l-insib?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: M'għandix x'inżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari 24905.

RIFUŻJONI FUQ XIRI TA' APPARAT ENERGY SAVING

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex qed ikun hemm dewmien fil-ħlas tar-refunds għal dawk il-persuni li applikaw fuq xiri ta' apparat energy saving tad-djar hekk kif imħabbar fil-budget ta' din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi skond l-avviż legali nru 1026 tal- 2006, waħda mir-rekwiżiti biex appliance tkun eleġibbli għall-għotja hija li l-prodott jiġi rreġistrat mill-importatur.

Id-dewmien li kien hemm biex jitħallsu l-applikanti sar prinċiparjament minħabba li l-maġġoranza ta' l- importaturi damu ma rreġistraw il-prodotti tagħhom skond kif mitlub mill- avviż legali u kif miftiehem mal-bejjiegħa permezz tar-rappreżentanti tagħhom.

BENEFIĊĊJI TAL-MARD - PAGAMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tawtorizza l-pagament tal- benefiċċji tal-mard lill-persuna, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

Peress li l-persuna se jkollha tagħmel operazzjoni kif mistqarr mill-ispeċjalista, tista' l-Ministru tara li l-pagament isir immedjatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-persuna Indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali dwar il-każ tagħha.

VAT REFUNDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 25074 u jgħid fil-mument kemm hi ċ-ċifra ta' flus globali li d-dipartiment tal-VAT irid jirrifondi lura lit-taxpayer?

Kemm minn din iċ-ċifra hija maħsuba li titħallas din is-sena?

Għal kemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

INCOME TAX REFUNDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 25075 u jgħid fil-mument kemm hi ċ-ċifra ta' flus globali li d-dipartiment tat- taxxa fuq l-income irid jirrifondi lura lit-taxpayer?

Għalkemm snin imur lura l-aħħar pagament dovut?

ONOR.

NI CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 25072 u jgħid kemm hu n-numru ta' persuni/kumpanniji (separatament) li fil-preżent għandhom arranġament sabiex iħallsu l-arretrati tal-kontijiet pendenti tal- N.I.?

Jista' jipprovdi l-istess tagħrif għall-aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

LIĊENZJI TA' L-INSIB

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Peress li skond il-ftehim ma' l-Unjoni Ewropea l-gvern Malti għamel moratorium fuq il-liċenzji ta' l-insib u li dan il-moratorium jispiċċa fl-aħħar tas-sena 2007, jista' l-Ministru jgħid jekk wara l-aħħar ta' l-2007 humiex se joħorġu liċenzji ġodda għall-insib ta' l-għasafar?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li l-ebda liċenzja ta' l-insib ma ħarġet mill-2002 'l hawn.

Ma hemmx intenzjoni għalissa li din il- pożizzjoni tkun riveduta.

ĦAJT MA' BIĊĊA ART MIFTUĦA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 25629, jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li f'każ ta' artijiet maqbuda għand il-gvern se jkun l-istess gvern li jkun responsabbli biex itella' ħajt mal-periferija ta' l-art kif mitlub mill-Ministeru ta' l- Ambjent?

ONOR.

TONIO BORG: Normalment artijiet li jiġu esproprjati jibqgħu jiġu okkupati mis-sidien jew inkwilini li jkunu qegħdin jaħdmuhom sa dik il- ġurnata li l-gvern jiddeċiedi li jidħol fuqhom sabiex iwettaq il-proġett li jkunu ġew esproprjati għalih.

Fil-każ li jkun hemm il-bżonn li l-art tingħalaq b'ħajt, dan ix-xogħol huwa r-responsabbilita' tad-dipartiment jew entita' tal-gvern li tkun talbet l-esproprju ta' l-art.

ART ESPROPRJATA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi ħsibijiet għandu l- gvern dwar art esproprjata snin ilu u li sal-lum baqgħet ma ntużatx għall- iskop li ġiet esproprjata għalih u li hija proprjeta' tas-sinjuri li d- dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-art esproprijata kif indikata mill-Onor.

Interpellant, ġiet esproprijata fuq talba tad-Dipartiment tax- Xogħolijiet.

L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija lill- Ministru kkonċernat.

NSO - COMPUTERS BIL-ĦSARA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 25452 u ċioe': Jikkonferma l-Prim Ministru li ċerti computers fl-Uffiċċju ta' l- Istatistika ilhom xhur bil-ħsara?

Kemm għamlet kollettivament overtime it- technical section ta' l-Istatistika?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra..

MATER DEI - GĦOTI TA' KUNTRATT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema stadju waslet l- aġġudikazzjoni u l-għoti tal-kuntratt tat-teknoloġija ta' l-IT f'Mater Dei biex jippermetti t-tmexxija minn jum għal jum ta' dan l-isptar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR MATER DEI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid b'liema mod se tiġi integrata l- informazzjoni miġbura u miżmuma mis-sezzjonijiet, dipartimenti u entijiet kollha li b'xi mod imissu mas-saħħa fis-sistema ta' Mater Dei sabiex id- database fuq kull pazjent tkun waħda ħolistika irrispettivament minn liema sezzjoni, dipartiment, enti qed tiġi aċċessata?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li s-sistemi informatiċi kliniċi fl- isptar Mater Dei ikunu integrati bejniethom permezz ta' HL7 interfaces, proprju biex id-database tal-pazjenti tkun waħda ħolistika.

IMPJEGATI MAL-GVERN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati mal-gvern, maqsuma f'nisa u rġiel, li matul is-snin kienu mpjegati bħala casual, minbarra dawk li qed jissostitwixxu ħaddiema back to back?

Kif se jiġu affettwati dawn il-ħaddiema meta jidħol fis-seħħ l-Avviż Legali Nru. 51 ta' l-2007?

ONOR.

IMPJEGATI MAL-GVERN - KUNTRATTI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Fl-isfond ta' l-Avviż Legali Nru. 51, Art.

7 (3) jista' l-Prim Ministru jgħid x'miżuri se jittieħdu biex min hu inkarigat mit-tiġdid jew twaqqif ta' kuntratti jinżamm responsabbli f'każ li ma jimxix mat-termini tal-kuntratti diversi, u l-klawsoli fl-avviż legali jidħlu fis-seħħ awtomatikament?

ONOR.

INGAĠĠ FIS-SERVIZZ PUBBLIKU

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: L-ingaġġ fis-Servizz Pubbliku - Servizz Ġenerali - fuq bażi indefinita, sal-lum isir permezz ta' eżami fil-livell ta' clerk jew ta' principal.

Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk meta jidħol fis-seħħ l- avviż legali 51 ta' l-2007, jiġix affettwat dan il-metodu ta' ingaġġ u jekk iva, b'liema mod?

Dan se jibqa' l-unika metodu ta' ingaġġ jew se jiġu introdotti metodi ġodda?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid kif se jintlaqtu l-impjegati preżenti?

ONOR.

SERVIZZ PUBBLIKU - KUNTRATTI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Artiklu 3 (2) (d) ta' l-avviż legali 51 2007 jgħid li r- regolamenti ta' l-avviż legali ma japplikawx f'każ ta' kuntratti ta' servizz fis-servizz pubbliku jew fis-settur pubbliku li ma jkunux saru skond il-liġijiet applikabbli ta' Malta u partikolarment skond il- proviżjonijiet tal-Kostituzzjoni.

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar ħames snin sarux kuntratti simili u jekk saru, kemm kienu, f'liema gradi saru u x'kienu l-elementi fil-kuntratt/i li kienu jiksru xi liġi?

ONOR.

MYALGIC ENCEPHALOPATHY

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid huwiex possibbli li d-diviżjoni tas- saħħa tara jekk hux il-każ li jkollna tobba u nurses li jispeċjalizzaw fil- kundizzjoni Myalgic Encephalopathy billi hawn Maltin li qed ibatu minn din il-kundizzjoni u jidher li hemm bżonn ta' aktar speċjalizzazzjoni u għarfien fuq din il-kundizzjoni medika?

Fid-dawl li fir-Renju Unit biss hu stmat li hemm madwar kwart ta' miljun ibatu minn din il-kundizzjoni u f'Malta hawn numru ta' każi li probabbli lanqas biss ġew diagnosed, jaħseb li għandna bżonn nagħtu aktar importanza lil din il-kundizzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie nnotat.

DOKUMENT ORIĠINALI TA' L-INDIPENDENZA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dokument oriġinali ta' l-Indipendenza (dak li huwa f'idejn il-Prim Ministru Borg Olivier fil-famuż ritratt tal-21 ta' Settembru 1964) huwiex miżmum fil-Biblioteka Nazzjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li d-dokument oriġinali u uffiċjali ta' l-għoti ta' l-Indipendenza lill-Malta qatt ma kien miżmum fil-Biblijoteka Nazzjonali.

HERITAGE MALTA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Heritage Malta mhix se tonora l- ftehim milħuq minnha stess ma' l-instructors mislufin mid-Divizjoni ta' l- Edukazzjoni dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, fosthom il-ħin abbinat mas-servizz li qed jagħtu lill-aġenzija wara li dawn kienu ġew assigurati mis-CEO ta' qabel li kien intlaħaq ftehim magħhom?

Jista' jgħid kif dawn il-persuni kienu notifikati b'ittra reġistrata mingħajr ma ħadd indenja jiltaqa' magħhom biex jistħarreġ is-sitwazzjoni?

Ma jaħsibx li jekk dawn l-instructors imorru lura mad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni, Heritage Malta se titlef is-servizz tagħhom li f'dan il-każ huwa b'xejn u se jkollha timpjega aktar nies, cioe' tiżdied l-ispiża kurrenti ta' l-aġenzija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi fid-19 ta' Settembru 2005 wara li saru l-emendi meħtieġa fil-Cultural Heritage Act li permezz tagħhom dak li kien magħruf bħala ċ-Ċentru Malti għar-Restawr (CMR) kellu jiġu assorbit ma' Heritage Malta kif fil-fatt seħħ, l-instructors kollha mislufa mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma' Heritage Malta irċevew ittra mill-aġenzija li permezz tagħha ġew mistiedna jagħtu s-servizzi tagħhom lil din l-agenzija.

Ittri simili għal dawn ħarġu għal dawk kollha li kienu qed jaħdmu fiċ-Ċentru għar-Restawr.

Fl-istess ittra l-instructors ġew mistiedna biex jissieħbu b'self ma' Heritage Malta u jzommu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Heritage Malta ġiet ricentement mgħarrfa li fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni dawk l- instructors li x-xogħol tagħhom mhux fit-tagħlim imma fl-uffiċċju isegwu l- ħinijiet ta' l-uffiċċju.

Kull ma għamlet Heritage Malta dan l-aħħar kien li allura aġġornat ruħha mar-regoli jew prassi eżistenti għal dawk kollha li huma instructors.

Iktar minn hekk fl-ittra li l-instructors irċevew dan l-aħħar mhux biss ġie spjegat dan kollu imma wkoll ġew mgħarrfa li dan l-aġġornament se jsir b'seħħ mill-1 ta' Lulju 2007.

Heritage Malta hija konxja mill-fatt li jista jkun hemm min jiddeċiedi li jitlaq lura lejn id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni u għaldaqstant l-aġenzija qed tagħmel l-arranġamenti alternattivi.

Irrid infakkar li l-emendi għall-Cultural Heritage Act li rriferejt għalihom kienu għaddew minn dan il-Parlament bl-approvazzjoni unanima taż- żewġ naħat tal-Kamra.

HERITAGE MALTA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Heritage Malta m'għadhiex tagħti xogħol ta' tagħlim lill-instructors mislufin mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi l-instructors mislufa minn mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma' Heritage Malta dejjem kellhom xogħol li iktar hu tekniku.

Dik hija l-pożizzjoni wkoll ta' l-instructors li sabet Heritage Malta meta din assorbiet dak li qabel kien magħruf bhala ċ-Ċentru Malti għar-Restawr f'Ottubru 2005.

STRALĊ TA' KUMPANNIJA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kif il-kumpannija, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għadha ma ġietx stralċjata mir-reġistru tal-kumpanniji meta din ilha ma tiffunzjona snin twal tant li l-aħħar darba li ġew ippreżentati xi dokumenti kien fid-29 ta' Mejju 1979?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.