MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 289 It-Tnejn, 11 ta' Lulju, 2005 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 289 It-Tnejn, 11 ta' Lulju, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 11 ta' Lulju, 2005

WERREJ

MINUTI 393

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 393

TQEGĦID TA' KARTI 400

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIĠU STABILITI IBĦRA TAS-SAJD U ĠURISDIZZJONI

MARITTIMA ESTIŻA (L-EWWEL QARI)

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI (IT-TIENI QARI)

CULTURAL HERITAGE BILL (SECOND READING) 402

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-LIĊENZI TAL-KUMMERĊ (IT-TIENI QARI)

TRADING LICENCES (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 419

AĠĠORNAMENT 426

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 432

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 288 li saret fis-6 ta' Lulju, 2005 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

VETTURI SELF-DRIVE U GARAGE-HIRE

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Franco Galea) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm vetturi self-drive bl-ittra "K" u vetturi garage-hire bl-ittri "GY" ġew reġistrati bejn l-1999 u l-2004?

Jista' jgħid ukoll kemm minn dawk li ġew reġistrati bejn l-1999 u l-2001 inbidlitilhom il-pjanċa minn dik tal-kiri għal waħda privata?

Jista' jgħid x'inhu l-mudell ta' dawn il-vetturi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Waqt li l-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra, xtaqt ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-vetturi li nbidlitilhom il-pjanċa minn dik tal-kiri għal waħda privata bejn l-1999 u l-2001 jammontaw għal 2061.

QERDA TA' DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id-droga li tinqabad mill-pulizija tiġix ittestjata qabel ma tiġi distrutta?

Kif isir il-proċess ta' distruzzjoni u min ikun preżenti?

X'ġie distrutt is-sena l-oħra u din is-sena?

Kien hemm diskrepanzi fil-purita' bejn meta saret is-sejba u qabel ma nqerdet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Filwaqt li nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 8974, ninsab informat illi d-distruzzjoni tad-droga ssir skond l-ordni tal- qorti.

Wara jsir rapport tal-proċeduri kollha - proċess verbal - għas- sodisfazzjon tal-qorti skond il-liġi.

Qatt ma rriżultaw id-diskrepanzi intavolati fid-domanda.

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn pulizija u x'rank għandhom?

Kemm ilhom fil-korp?

Kemm hemm li ilhom aktar minn 25 sena u f'liema skwadra qegħdin?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Fil-preżent hemm 1,726 membru fil-korp tal-pulizija mqassmin kif ġej, b'168 minnhom b'aktar minn 25 sena servizz.

| |Irġie|Nisa |25 | | |l | |sena+ | |Kummissarju | | - | 1 | | |1 | | | |Deputat | | - | 1 | |Kummissarju |1 | | | |Assistent | | - | 7 | |Kummissarji |9 | | | |Supretendenti| | 1|10 | | |20 | | | |Spetturi | | 15 | 9 | | |76 | | | |Surġent | | - | 1 | |Maġġur |1 | | | |Surġenti | | 25 |49 | | |282 | | | |Kuntistabbli |1,086|209 |90 |

Ma nħossx li tagħrif aktar dettaljat dwar l-operat tal-korp tal-pulizija għandu jkun ippubblikat.

INFERMIERA MAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn nurses impjegati mal-gvern u fejn huma stazzjonati?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`): Ninsab informat li n-numru ta' nurses impjegati mal-gvern huwa ta' 1918, stazzjonati kif ġej:

|Sptar San Luqa |1130| |Sptar Monte | | |Karmeli |218 | |Sptar Sir Paul | | |Boffa |69 | |Anzjani u Kura | | |fil-Komunita' |312 | |Blood Transfusion| | |Centre |9 | |Primary | | |Healthcare |163 | |Policy and | | |Planning |2 | |Corporate | | |Services |1 | |Directorate | | |Health | | |Information |4 | |Nursing Service | | |Directorate |4 | |Public Health | | | |6 |

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, riċentement persuna minn Ħal Qormi ngħatat xi kura tal-ġilda ġewwa l-poliklinika ta' l-istess lokalita'.

Meta din marret biex tkompli tikkura ruħha fil-poliklinika ta' Bormla, peress li ma baqgħetx toqgħod Ħal Qormi, qalulha li ma setgħux jikkurawha għax ma kellhomx biex.

Il-Ministru jikkonferma li mhux il-polikliniċi kollha huma attrezzati biex jagħtu l-istess servizz?

Jekk dan huwa minnu, jista' dan l- individwu jingħata servizz fil-poliklinika ta' Bormla?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, nikkonferma li hemm diversi ċentri tas-saħħa li ma jipprovdux is-servizzi kollha.

Aħna nagħtu s-servizzi skond id- domanda li jkollna u mpenjajna ruħna biex nagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi umani li għandna.

Għandi nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-kliniċi li jittrattaw l-ulċeri.

Mill-memorja nista' ngħid li hemm żewġ health centres li żgur joffru dan is-servizz, dak tar-Rabat u dak ta' Ħal Qormi, pero' ma neskludix li jista' ikun hemm xi health centre ieħor li wkoll jipprovdi għal dan.

Meta pazjent ikun joqgħod f'post bħal Ħal Qormi u jmur għall-villeġjatura f'Birżebbuġa, per eżempju, dan jiġi riferut għall-catchment area ta' Birżebbuġa mingħajr ma jkun staqsa jekk tali servizz huwiex available hemmhekk.

Ma neskludix li jista' ikun staqsa lin-nurse u forsi din ma tkunx taf twieġbu, pero' nerġa' nikkonferma li jeżistu health centres fejn ċerti servizzi ma jingħatawx.

Ovvjament jekk it-talba għal ċerti servizzi tiżdied, ikollna nikkonsidraw jekk nibdewx nipprovduhom f'health centres oħra, Sur President.

Per eżempju, mhux kull ċentru tas-saħħa joffri servizz ta' podoloġija jew kura tal-glaucoma.

Lanqas faċilita' ta' X-rays ma nsibu f'kull ċentru tas- saħħa.

Dan jiddependi mill-workload li jkun hemm fil-health centres innifishom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li n-naħa t'isfel ta' Malta hija eskluża minn dan is-servizz, jista' il-Ministru jikkonsidra li almenu f'Raħal Ġdid, jekk mhux f'Bormla, fejn hemm numru ta' każi bi problemi soċjali, jibda jingħata dan it-tip ta' servizz?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiena wkoll naraha stramba li f'health centre daqstant kbir ma jingħatax dan is-servizz, pero' se nindaga għax dan ma neskludihx.

Li naf żgur hu li kien hemm min jinqeda biċ-ċentru tas-saħħa tal-lokalita' tiegħu u meta mar joqgħod San Pawl il-Baħar, ipprovdewlu t- trasport biex ikun jista' imur fil-health centre tar-Rabat.

Pero' se niċċekkja u nkun nista' ngħaddilu l-informazzjoni f'xi ħin ieħor, Sur President.

TOBBA BARRANIN MAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Billi tobba barranin li jaħdmu f'Malta għandhom paga ogħla minn dik tal-Maltin, jista' il-Ministru jgħid jekk dawk li ġejjin minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea għadhomx igawdu xi vantaġġ?

Kemm telqu minħabba f'hekk?

Kemm hawn tobba minn pajjiżi barra mill-Unjoni Ewropea?

X'pagi u perks għandhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tobba barranin kollha li jaħdmu f'Malta, minbarra wieħed, għandhom l-istess paga bħal tobba Maltin.

Minbarra dan jitħallsu expatriate allowance ta' Lm1,400 fis-sena.

Ma titħallasx taxxa fuq is-salarju u l-imsemmija allowance, xi ħaġa li tapplika għat-tobba barranin kollha, kemm dawk li ġejjin minn pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea kif ukoll oħrajn.

Hemm 25 tabib barrani li ġejjin minn pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea.

Tobba barranin għandhom ukoll dritt għal biljett ta' l-ajru - kemm għalihom kif ukoll għall-familjari tagħhom – biex ikunu jistgħu iżuru pajjiżhom b'kuntratt ta' sena.

Bħalissa qegħdin isiru t-taħditiet biex dawn il-kuntratti jiġu riveduti.

Dawk it-tobba li temmew l-impjieg tagħhom ma tawx raġuni għala għamlu dan.

MR SPEAKER: L-Onor.

Marie Louise Coleiro, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jista' il-Ministru jgħidli kemm hemm anzjani jistennew biex jidħlu f'St. Vincent de Paule jew f'xi residenza oħra tal- gvern?

X'qed jagħmel il-gvern biex inaqqas in-numru ta' dawn l-anzjani, li ħafna minnhom ma jistgħux jgħixu indipendentement ġewwa djahom u qed jistennew b'ħerqa li jiġu ammessi f'waħda minn dawn id-djar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, jekk niftakar sew, hemm bejn 700 u 750-il applikazzjoni ta' anzjani li qed jistennew biex jidħlu f'St. Vincent de Paule jew f'xi residenza oħra tal-gvern.

L-ewwel m'għamilna kien eżerċizzju biex naraw kemm minn dawn il-persuni qegħdin jidhru fuq iż-żewġ listi, u cioe' dik li tinkludi persuni li jridu jidħlu f'xi home u oħra li tinkludi persuni li jridu jidħlu f'St. Vincent de Paule.

Għaddejin ukoll bi proċess fejn b'koperazzjoni mas-settur privat, qed naraw kif nistgħu nissupplimentaw il-pensjoni ta' dawn in-nies biex ikunu jistgħu jużaw ukoll faċilitajiet li llum joffri l-privat.

Barra minn hekk, l-Onor.

Coleiro taf li dalwaqt tibda d-dar ta' l-anzjani tal-Mellieħa – din se titħaddem b'sistema ta' public private partnership - u qed noffru wkoll sistemi għax nemmnu li l-aħjar post fejn wieħed jista' jikkura lill-anzjani huwa ġewwa l-komunita'.

Għalhekk nidejna numru ta' servizzi biex dan nagħmluh kemm jista' ikun possibbli.

Irridu wkoll nqajmu kuxjenza soċjali fost il-qraba u ulied ta' anzjani biex kemm jista' ikun, huma wkoll jagħtu s-sehem u l-kontribut tagħhom għax wara kollox dawn il-persuni jixirqilhom li jiġu apprezzati għal dak kollu li jkunu għamlu ma' uliedhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Meta hu maħsub li dawn is-700 anzjan u anzjana jiġu ammessi f'xi waħda mir-residenzi li għandu l-gvern?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għalkemm jiena għedt li hemm madwar 700 anzjan u anzjana fuq il-waiting list, ma jfissirx li dawn kollha għandhom il-bżonn immedjat li jidħlu f'xi residenza tal-gvern.

Barra minn hekk, dawk li ilhom li applikaw mhux bilfors li għandhom priorita' fuq ħaddieħor.

Xi ġimgħatejn ilu, meta kont qed nitkellem fuq l-istess suġġett, semmejt każ ta' anzjana li kienet fuq il-lista biex tidħol ġewwa St. Vincent de Paule u meta bgħatna għaliha, qaltilna biex nistennew ftit ieħor għax kienet beħsiebha tqatta' xahrejn il-Canada ħdejn it-tifel!

Jiġifieri minbarra l- eżerċizzju li qed nagħmlu biex naraw kemm minn dawn l-applikazzjonijiet huma dupplikati, qed naraw ukoll l-urġenza ta' kull każ fuq bażi individwali.

Qabel, biex wieħed jidħol f'San Vincenz, kien jgħaddi minn bord li primarjament kien janalizza u jara biss il-bżonnijiet mediċi tiegħu.

Dan il-bord wessajnih iżjed billi poġġejna fih rappreżentanza tal-pazjenti nfushom u fih hemm ukoll l-input tas-social workers.

Issa ħafna drabi meta wieħed janalizza dawn l-applikazzjonijiet isib li hemm diskrepanza bejn it- talba li jkun għamel it-tabib li jkun mela' dik il-formola, jiġifieri t- tabib privat ta' l-individwu, li ovvjament ikun aktar suġġett għall- pressjoni biex jagħmel l-applikazzjoni urġenti u l-analisi li ssir mill- ġdid mit-tobba tad-dipartiment meta nibagħtu s-social workers biex jaraw każi individwali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma x'tip ta' fast track teżisti għal dawk l-anzjani li jinsabu abbandunati u għandhom bżonn jiġu ammessi f'dar ta' l- anzjani kemm jista' jkun malajr?

Mhux neċessarjament qed nirriferi għal dawk il-persuni li l-qraba tagħhom ma jagħtux kashom għax ma jridux jerfgħu r-responsabbilta' tagħhom.

Jista' ikun li dawn ma jkunux f'pożizzjoni li jieħdu ħsieb l-anzjani li jiġu minnhom għax huma stess ikollhom ċerta eta', u anke, għax forsi jkunu jbatu minn xi kondizzjoni medika u allura ma jkunux jistgħu jduru bihom.

Jiena personalment ġieli ġbidt l-attenzjoni għal dan l-istat ta' fatt imma sfortunatament, minħabba nuqqas ta' spazju, il-ħaġa qed tieħu fit-tul, naturalment għad-detriment ta' l-anzjani nfushom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li fast track teżisti, fis-sens li wieħed jistenna li meta jkun hemm każ urġenti, it-tabib li jimla' il-formola jċempel lis-supretendent jew lill-uffiċjal inkarigat u jkellmu ras' imbras dwar l-urġenza tal-każ.

Imma wieħed irid jifhem li m'għandniex 700 post available u allura trid tara x'inhuma l-prioritajiet.

Qegħdin naħsbu wkoll biex kemm jista' ikun intawlu l-iskema, Sur President.

Fil-fatt konna ħriġna somma sostanzjali biex nissussidjaw ir-residenzi fil- privat biex jieħdu aktar anzjani, pero' nafu wkoll li r-rata ta' anzjani qiegħda dejjem tiżdied u nistgħu ngħidu li fi żmien 20 sena oħra, se tkun madwar 20% tal-popolazzjoni.

Kif għedna, l-aktar ħaġa importanti li nixtiequ nagħmlu hi li noffru aktar servizzi biex kemm jista' ikun inżommu lill-anzjani jgħixu fil-komunita'.

Ħaġa oħra li d-dipartiment qiegħed jaħseb fuqha hi kif nistgħu ngħinu lill- carers u lill-ulied ta' l-istess anzjani billi niffaċilitawlhom iżjed ħajjithom meta jkunu qegħdin jduru bil-ġenituri tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, jiena personalment naf b'ħafna każi ta' anzjani li għandhom bżonn urġenti li jinġabru f'xi waħda mir- residenzi tal-gvern.

Jista' għalhekk il-Ministru jgħidli x'inhuma l- kriterji tal-fast track peress li milli jidher, dan il-proċess mhux qed jassorbi lil dawn it-tip ta' nies?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nerġa' nirrepeti li għalkemm jeżistu kriterji ġenerali, kull każ jiġi analizzat fuq il-merti individwali tiegħu.

Jekk l- Onor. Membru taf b'xi każi li jidhrilha li huma urġenti, każi li ma ngħatawx l-attenzjoni li suppost ingħataw, nitlobha tgħaddihomli ħalli nkun nista' niċċekkja dwarhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nirringrazzja lill-Ministru u nieħu pjaċir ngħaddilu l-informazzjoni li għandi, Sur President.

Jista' il-Ministru jgħidli wkoll x'passi qegħdin jittieħdu b'mod konkret fir-rigward ta' dak li tkellem dwaru l-awditur ġenerali fil-performance audit on the quality of life for the elderly at St. Vincent de Paule?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, bi pjaċir ngħid li aħna ma qgħadniex nistennew li joħroġ ir-rapport, anzi dak li hemm irrakkmandat diġa' qiegħed jitwettaq.

L-awditur qal li hemm bżonn li jkun hemm sistema ta' admission li tkun iktar trasparenti u jien fil-fatt għadni kemm semmejt illi l-kostituzzjoni ta' l-admission board inbidlet biex tħares mill-ġdid lejn ċerti kriterji li forsi mhumiex qegħdin jingħataw attenzjoni biżżejjed u naħseb li r-riżultat qiegħed jibda jidher ukoll.

Nerġa' ngħid li neħħejna l-predominanza tat- tobba minn fuq il-bord u daħħalna elementi ġodda biex inkunu qegħdin inħarsu lejn il-każi li jiġu quddiemna b'mod aktar sħiħ.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' ċerti nuqqasijiet ta' servizzi, naħseb li l-kollega tiegħi taf ukoll illi saru stqarrijiet, anke ġewwa dan il- Parlament, illi huwa l-ħsieb tal-gvern li fir-riforma tas-saħħa, jikkonċentra l-ħidma tiegħu l-iktar fuq dawk li ngħidulhom il-core services, jiġifieri l-għoti tas-servizzi, mentri servizzi anċillari bħalma huma l-catering, il-cleaning, it-trasport u affarijiet oħra bħal dawn, jiġu farmed-out.

Naħseb li hawnhekk f'ċerti aspetti mxejna mingħajr ma qgħadna noqogħdu nistennew ir-rapport ta' l-awditur.

Per eżempju, fejn għandu x'jaqsam ma' laundry, St. Vincent de Paule diġa' jagħmel użu minn sistema ta' koperattiva li tagħti servizz lill-isptar San Luqa, l-isptar Boffa u l-isptar t'Għawdex.

Il-ġimgħa li għaddiet anke ħarġet it-tender għall-catering ta' l-isptar San Luqa, ta' l-isptar Mater Dei u ta' l-isptar Boffa.

U t-tieni tender li naturalment toħroġ wara li tingħata l-ewwel waħda, se tkun dik li tkopri kemm il-homes kif ukoll ir- residenza St. Vincent de Paule.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jista' il-Ministru jgħid min ikun qed jagħmel monitoring ta' l-ikel li jingħata lill-anzjani biex jara li tinżammilhom id-dieta?

Peress li St. Vincent de Paule m'huwiex farmed-out, id-dieta li jingħataw l-anzjani żgur li m'hijiex skond id-dieta tagħhom.

Imma jekk dan is-servizz se jiġi farmed-out, min se jkun qed jagħmel il- monitoring neċessarju?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett wieħed irid ikun aktar preċiż qabel ma jgħid li l-anzjani m'humiex qegħdin jingħataw id-dieta.

In fatti waħda mill- affarijiet ġewwa r-residenzi ta' l-anzjani li l-iktar li tolqot lill- pazjenti tagħna hija d-dijabete.

Illum id-dijabetiċi jistgħu jieklu li jridu basta jikkontrollaw l-ammont ta' ikel li jieklu.

Issa ħafna drabi meta anzjan tipprova tikkontrollalu d-dijabete billi tagħtih porzjonijiet żgħar, jibda jgergirlek li mhux qed jiekol biżżejjed.

Jiġifieri ma jfissirx li għax ikollok anzjan ibati biz-zokkor irid bilfors jingħata dieta speċjali meta jista' jiġi kkontrollat bil-kwantita' ta' ikel li jieħu.

Ħaġa li qegħdin naħsbu fuqha wkoll u fil-fatt se tkun attwata hi li meta joħroġ it-tender ...

Fil-fatt tlett ijiem oħra se ssir l-ewwel laqgħa għal kulmin hu interessat li jitfa' l-offerta għall-isptar Mater Dei, għall- isptar San Luqa u għall-isptar Boffa u dan sabiex jiġi ċċarat dak li qed nesiġu mit-tenderer.

Fost dawn il-kondizzjonijiet hemm li l-caterer irid jipprovdi menus differenti kif identifikati minn nutritionists, li nkunu nafu pressappoco l-kaloriji ta' l-ikel u ovvjament se jkun hemm dieti differenti skond il-mard li wieħed ikun ibati bih.

Pero' irrid nerġa' nenfasizza li ma jfissirx li għax hemm id-dijabetiċi, trid tipprovdi dieta speċifika għalihom, Sur President.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari): Nixtieq inżid xi ħaġa ma' dak li għadu kif qal il-Ministru, u cioe' li meta kienu ġew set il-menus għal San Vincenz kien hemm l-input ta' dietician.

Per eżempju, fil-preżent hemm meals board – hemm ukoll nutritionist fuq il-board - li qed jara li l- menus li jkunu qegħdin jiġu ppreparati jirrispettaw ċerti requirements.

Pero' nerġa' nenfasizza li l-iktar li aħna nisimgħu hija dwar id-dijabete, kif spjega tajjeb il-Ministru, li tiġi kkontrollata at ward level.

Jiġifieri min ikun qed iqassam l-ikel - normalment in-nursing officer jew id-deputy nursing officer - ikun jaf eżattament min huma l-pazjenti u x'jistgħu u ma jistgħux jieklu u allura jkun jista' isir ċertu kontroll f'dak il-livell, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiena mhux fuq il-menus qed nitkellem imma fuq what is actually given lir-residenti għax il-familjari ta' l-anzjani jitkellmu fuq l-ikel li attwalment jingħataw lil qrabathom.

Darba minnhom, niftakar li kien is-Sibt, kont qiegħda fil-Mosta home u stajt ninnota li l-anzjani kellhom party platter.

Fil-fatt qaluli li l- anzjani jingħataw sausage rolls u dawn it-tip ta' affarijiet kull nhar ta' Sibt u għalmin għandu d-dijabete ma nafx kemm verament qed jingħata d-dieta li suppost, Sur President.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Għandha raġun l-Onor.

Coleiro tgħid li s-Sibt inzertat il-party platter.

Skond l-għażla tar-resident jekk jagħżilx il- party platter jew le, għax dakinhar l-anzjan ikun jista' jagħżel xi ħaġa oħra ta' l-ikel.

Il-party platter huwa parti mill-għażla.

Jekk l-anzjan jagħżel li jieħu l-party platter jingħata l-party platter, imma jekk jagħżel li dakinhar jieħu t-tiġieġ jingħata t-tiġieġ, Sur President.

ĦADDIEMA F'AZJENDI PARASTATALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati f'azjendi parastatali li huma intitolati għal karozza?

X'job għandhom u fejn jaħdmu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

PERFORMANCE BONUS LIL UFFIĊJALI PUBBLIĊI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm membri tas-servizz civili li ngħataw performance bonus is-sena l-oħra?

Kemm hemm li ma ngħatawx il-bonus?

Min huma dawk intitolati għalih?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għas-sena 2004 tħallset is-somma globali ta' Lm254,383 lil dawk l-impjegati tal-gvern li huma intitolati għall-performance bonus, inkluż dawk fl-armata.

Dawn il-performance bonuses jitħallsu fuq kriterji stabiliti u abbażi ta' riżultati miksuba skond kif provdut fil-kuntratt li għandhom, f'pożizzjoni jew bi ftehim ta' klassifikazzjoni li jirregola l-grad tagħhom kif applikabbli.

JUNIOR LYCEUM TAL-HANDAQ – EŻAMI TA' L-ISTORJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex minnu jew le li partijiet sostanzjali mill-karta ta' l-eżami ta' l-istorja ta' form IV fil- junior lyceum, Tal-Ħandaq ma ġiex magħmul fil-klassi matul is-sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li l-ilment imqanqal ma jirriżultax.

L-eżami ta' l-istorja tal- form IV li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant huwa l-eżami annwali għall-junior lyceums kollha, bil-karta ta' l-eżami konformi mas-sillabu.

In-nuqqas ta' ilmenti mill-junionr lyceums l-oħra jixhdu dan.

Skond l-informazzjoni li għandi kien hemm problema fil-junior lyceum f'Tal- Ħandaq f'eżerċizzju wieħed u mhux f'partijiet sostanzjali tal-karta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Insejjaħ lill- Ministru George Pullicino.

KUMITATI PERMANENTI

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Sur President, bħala President tal-Kumitat Permanenti għall-Ippjanar ta' l- Iżvilupp, nixtieq nirrapporta li ltqajna wara nofsinhar sabiex niddiskutu r- riżoluzzjoni fuq il-partial review tal-pjan ta' struttura għall-użu ta' art mill-micro enterprises u SMEs.

Irrid ngħid li dik ir-riżoluzzjoni ġiet approvata iżda mhux unanimament u għalhekk se titressaq quddiem din il-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 242 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir-regolamenti dwar skema ta' reġistrazzjoni dwar l-investimenti;

Rapport finanzjarju għas-sena 2004; u

K.L.B.L. 49/7/2005 – Bye-Laws ta' l-2005 dwar reklami fuq għamara tat- toroq (Qrendi).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar impjegati fid-djar residenzjali tal-Gżira, Floriana, Mosta, Msida u Mtarfa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13480.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati li ġew sospiżi/mkeċċija jew immultati f'dipartimenti, enti u kumpanniji taħt ir-responsabbilta' tal- ministeru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13457; u

f'isem il-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni nqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 243 ta' l-2005 - Cosmetic products (Amendment) (No. 2) Regulations, 2005.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 241 ta' l-2005 - Regoli ta' l-2005 dwar il-metodi għat-teħid ta' kampjuni u metodi ta' analisi għall-kontroll uffiċjali ta' diossini u d-determinazzjoni ta' PCB fl-għalf simili għad- Diossina.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru l-kontribuzzjonijiet miġbura minn anzjani fi djar residenzjali tal-gvern, f'San Vincenz de Paule u fi djar residenzjali tal-privat taħt il-private/public partnership bejn Jannar u Mejju 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13513.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, fis-27 ta' Ġunju, fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra kont tlabtek sabiex tagħti ruling dwar script tal-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

Nixtieq infakkrek li minn dik il-ġurnata għadni ma ngħatajtx kopja ta' l- iscript u inħoss li bħala membru parlamentari, qiegħed niġi mċaħħad milli nagħmel ix-xogħol tiegħi kif suppost.

Issa, qed navżak li ma nistax naqdi dmiri kif suppost!

Suppost li dan il-Parlament huwa l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u fejn jipproteġi d-demokrazija vera tal-pajjiż sabiex l-affarijiet iseħħu b'mod trasparenti.

Pero' nerġa'

ngħidlek li sal-lum għadni ma nistax nagħmel xogħli, Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja se tagħti ruling fil-ġranet li ġejjin.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq mozzjoni mingħajr avviż.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIĠU STABILITI IBĦRA TAS-SAJD U ĠURISDIZZJONI MARITTIMA ESTIŻA

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2005 biex jiġu stabiliti Ibħra tas-Sajd u Ġurisdizzjoni Marittima Estiża".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2005 biex jiġu stabbiliti Ibħra tas-Sajd u Ġurisdizzjoni Marittima Estiża" jiġi moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

CULTURAL HERITAGE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-5 ta' Lulju, 2005 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, naħseb li kulħadd huwa konxju li f'pajjiżna għandna wirt storiku u kulturali kbir, pero' qiegħed nibża li dan il-wirt kulturali għandu għomru qasir jekk kemm-il darba ma niħdux ħsiebu u ma jkollniex istituzzjonijiet serji sabiex iħarsuh.

Irrid ngħid ukoll li f'dawn l-aħħar 20 sena gvern Nazzjonalista ħoloq ħafna entitajiet li suppost kellhom iħarsu l-wirt nazzjonali tagħna iżda ħafna drabi dawn spiċċaw iħarsu biss l-interessi ta' xi persuni partikolari!

Konsegwenza ta' dan rajna sensiela ta' restawr jew interventi żbaljati, frott ta' l-inkompetenza li biha ħadmu dawn l-istituzzjonijiet.

Nibda billi nsemmi l-bini mill-ġdid ta' parti minn Scamps Palace fil-Birgu.

Hawnhekk kienet intużat ġebla li m'għandha x'taqsam xejn mat-tip ta' ġebla reżistenti li kienu wżaw il-kavallieri meta kienu bnew dak il-palazz.

Niftakar li din il-kwestjoni kont qajjimtha wkoll meta kont membru fi ħdan l-Awtorita' ta' l-Ippjanar iżda xorta waħda l-ħneżrija tal-bini baqgħet għaddejja!

Sur President, irrid insemmi wkoll l-użu tal-kimika EDTA sabiex jitnaddfu l- affreski fil-palazz ta' Verdala.

Din hija kimika aggressiva ħafna u hija xi ħaġa oħra li wieħed irid jikkundannaha.

Hemm ukoll il-pavimentar ta' l- Imdina fejn inġabet ġebla minn Sqallija li ma kenitx tajba għal dan l-użu!

Allura nista' ngħid li minflok ma rajna koperazzjoni bejn l-entitajiet li nħolqu mill-gvern u mill-Universita', rajna biss kompetizzjoni negattiva bejniethom li saħansitra wasslet sabiex ikun hemm sparpaljar ta' riżorsi umani u ta' għodda.

Madankollu naħseb li l-agħar każ ta' ħela ta' riżorsi u flus jibqa' dak li għamel iċ-Ċentru Malti għar-Restawr li jinstab fil-Kalkara.

Dan iċ-ċentru suppost li jagħti eżempju f'dan il-qasam, imma minflok qed insibu ħafna affarijiet ta' kritika fuqu!

Naħseb li kulħadd jaf li f'dawn l-aħħar tliet snin jiena tkellimt u ktibt bosta drabi fuq il-mismanagement u fuq l-abbużi li kienu qed iseħħu f'dan iċ-ċentru.

Per eżempju, irrid insemmi l-bini llegali li sar ġewwa dan iċ-ċentru għar-restawr f'Bighi.

Dan il-bini ttella' bla permess miċ-ċentru stess meta dan suppost qiegħed jagħti l- eżempju ta' kif jiġu rrestawrati postijiet storiċi u antiki!

Pero' l- eżempju li ta kien wieħed ħażin!

Sur President, dak l-iżvilupp li sar ma kellux isir, iżda xorta waħda sar!

Mhux hekk biss, imma nbena b'mod illegali minn min suppost qiegħed jagħti eżempju sabiex l-affarijiet isiru kif suppost!

Madankollu, minħabba li dawn ħasbu li huma 'l fuq mil-liġi ħasbu li setgħu jagħmlu li jridu!

Is- Sur Cannataci, iċ-chairman ta' dan iċ-ċentru, qabad u ħa l-liġi b'idejh u bena mingħajr permess.

Meta mbagħad ġie mistoqsi fuq dan l-aġir, is-Sur Cannataci beda jġib ħafna skużi u daqqa jwaħħal fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar u daqqa jwaħħal f'xi ħaġa oħra.

Beda jġib l-iskuża li hu kien ilu ħafna li applika għal dan l-iżvilupp imma l-Awtorita' ta' l-Ippjanar baqgħet titnikker.

Madankollu l-awtorita' kienet irrispondietu li hu ma ressaqx l- affarijiet li kellu jressaq quddiemha, iżda s-Sur Cannataci xorta waħda baqa' jġib l-iskużi.

Tajjeb li ngħid ukoll li fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar kien ġie deċiż li dak il-bini kellu jitwaqqa'.

Pero' għaddew kważi ħames snin minn dik id- deċiżjoni u l-bini għadu ma twaqqax!

Ix-xogħol fuqu waqaf iżda dak li laħaq sar ma twaqqax!

Ara li kieku kien xi wieħed li m'huwiex xi bażużlu, hemmmhekk kienu jwaqqgħulu kollox u kienu jġibuh fuq l-ewwel paġni tal- gazzetti kollha!

Pero', peress li dan huwa b'saħħtu u huwa Nazzjonalist, ma jimportax u nixtiequ li jkollna ħafna oħrajn bħalu!

Meta kont ġbidt l- attenzjoni fuq din l-irregolarita', il-ministru kien qalli li j'Alla jkollu xi tużżana oħra bħalu!

Sur President, allura l-gvern preżenti qiegħed jassumi r-responsabbilta' tas-Sur Cannataci u ta' dawn il-ħneżrijiet kollha li qiegħed insemmi.

U mhux l-ewwel darba li ktibt fuqhom fil-gazzetti, iżda ħadd ma kellu l-guts li jagħmilli libell għaliex dak li għedt huwa kollu minnu.

Per eżempju, kont semmejt kif kien hemm watchman li jitħallas minn dan iċ-ċentru ta' restawr meta din il-persuna kienet qiegħda tirreġistra għax-xogħol!

Din il- persuna kienet qed titħallas b'mod mhux kif suppost ħalli l-affarijiet ma jidhrux.

Jiena kont ġbidt l-attenzjoni wkoll fuq din il-ħaġa, u ħadd m'għamilli libell jew ħa xi passi kontra tiegħi għaliex kienu jafu li kont qiegħed ngħid il-verita'.

M'hemmx għalfejn ngħidu li din il-persuna kienet ukoll bażużlu Nazzjonalista.

Semmejt ukoll il-kwestjoni tal-catering tal-canteen, fejn kien hemm ħela ta' flus, u kienu qed isiru ċerti abbużi serji, għaliex għalmin riedu huma kien hemm minn kollox, u għal ċertu ħaddiema ma kien hemm xejn!

Semmejt il- każ ta' dawk il-barranin li ngħataw ċerta kariga li ma kenux kapaċi jwettquha.

U minkejja li keċċew lil dawn il-ħaddiema, xorta waħda kellhom iħallsuhom l-eluf ta' liri minħabba li kienu marbuta bil-kuntratt.

Min- naħa l-oħra, ħaddiema Maltin li kienu aktar kapaċi mill-barranin ma tpoġġewx f'din il-kariga!

Sur President, jiena semmejt ukoll il-każ ta' l-istudenti u l-għalliema ġewwa dan iċ-ċentru.

Hawnhekk spiċċajna f'sitwazzjoni fejn kien hemm aktar studenti milli kien hemm ħaddiema, iżda xorta waħda dan iċ-ċentru ddeċieda li jdaħħal disa' għalliema oħra meta ma kienx hemm il-bżonn tagħhom!

Dawn huma ħneżrijiet li wieħed ma jistax jinsihom kif ġib u laħaq.

Kien hemm sitwazzjoni fejn f'dan iċ-ċentru kien hemm aktar għalliema milli kien hemm studenti, u l-flus li kienu qed imorru għaċ-ċentru kienu qed jiġu mqassma b'mod abbusiv.

Sintendi, ħokkli dahri u jien inħokk tiegħek!

Barra minn hekk kien hemm ukoll konflitti ta' interess li s-Sur Cannataci ħallihom għaddejin.

Jien tajt l-eżempju ta' l-ittra li s-Sur Ray Bondin mill-kumitat ta' riabilitazzjoni tal-Kottonera, kien kiteb lis-Sur Joe Cannataci.

Din l-ittra se naqraha eżattament kif inhi ħalli tkunu tafu x'kien fiha.

L-ittra tgħid hekk;

"Thank you for your letter dated 13/04/2001 which reached me on Monday 7th May 2001.

The reason why I am requesting this project to be considered by MCR, besides my desire to really start doing project with MCR, is that it would make an ideal call up centre since it is so close to MCR itself and historically forms part of MCR premises.

The report was actually written by architect David Mallia who is a conservation architect working with the planning authority and in his private work he uses the signature of his architect father.".

Sur President, dan juri li missieru qed jiffirma għax-xogħol li jkun qed jagħmel hu!

U s-Sur Cannataci jaf li hemm dan il-kunflitt ta' interess iżda jħalli kollox kif inhu.

Għalfejn ħallihom għaddejjin dawn l- affarijiet?

Ovvjament is-Sur Cannataci ħalla dawn l-affarijiet għaddejjin għaliex l-interess tiegħu kien li jkollu l-klikkek tiegħu ħalli jberbaq l- eluf ta' liri u jżomm ruħu fuq kulħadd!

Nixtieq nerġa' infakkar li jien kont semmejt kif ħafna nies ikkwalifikati kienu qed jitilqu minn dan iċ- ċentru, għaliex ma setgħux jissaportu t-tmexxija ħażina tas-Sur Cannataci.

Semmejt ukoll kif dan iċ-ċentru ntuża' għall-benefiċċju personali ta' ċertu nies, fosthom ħbieb tal-ħbieb li rrestawraw oġġetti personali ta' l-arti fiċ-ċentru bi prezz irħis u mbagħad wara nbiegħu bi prezz tajjeb!

Huwa għal dawn ir-raġunijiet li qed ngħid li r-responsabbilta' ta' dawn l- abbużi hija fuq l-ex-chairman, is-Sur Cannataci!

Madankollu meta ssemmi dawn il-każijiet kollha mal-gvern, l-unika risposta li ningħatat min-naħa tiegħu hija li kellu bżonn li l-gvern kellu xi tużżana oħra bħas-Sur Cannataci!

Dawn it-tip ta' nies irid miegħu l-gvern?!

Nerġa' ntenni li minkejja dak kollu li għedt fil-gazzetti u semmejt dawn il-każijiet barra minn din il-kamra, ħadd ma kellu l-guts sabiex jagħmilli libell u b'hekk tkun tista' toħroġ aktar il-verita'.

Sur President, fuq dan kollu ma rċevejt l-ebda libell iżda ngħatajt risposta mingħand Dr Cannataci f'artikolu li kiteb fil-gazzetta tat-"The Times".

Ir-risposta kienet li dan iċ-ċentru għar-restawr ġewwa l-Bighi huwa l-aġenzija li għamlet l-akbar suċċess f'dan il-pajjiż!

U s-Sur Cannataci rrifera għaċ-ċentru bħala "The best managed and most successful agency in this country.".

F'dan l-artikolu kien għamilli stedina sabiex immur inżur iċ-ċentru għar-restawr iżda jiena kont weġibtu li ma kellix għalfejn immur inżuru għaliex kont noqgħod tefa' ta' ġebla miċ-ċentru u ma kellix x'nara fih.

Jien mhux iċ-ċentru ridt nara imma d-dokumenti u dak kollu li s-Sur Cannataci kien qiegħed jaħbi!

Jiena ridt nara l-provi ta' dawk il-każijiet kollha li semmejt ħalli b'hekk jitwaqqaf dak l-isparpaljar ta' liri u jitwaqqfu darba għal dejjem dawk l-abbużi kollha li kienu qed isiru.

Madankollu, din l-istedina qatt ma ġiet aċċettata u jien ma stajtx immur nara d-dokumenti.

Mhux hekk biss, iżda meta kien qam battibekk f'dan il- parlament mal-Ministru Mugliett u jien kont għedltu sabiex jiftaħ inkjesta fuq it-tmexxija tas-Sur Cannataci, beda jdurli mal-lewża sabiex jaħrab minn dawn l-affarijiet.

Fil-fehma tiegħi dan m'huwiex il-mod ta' kif insolvu l-problemi u l-abbużi li qed iseħħu.

Għalhekk kont tlabt pubblikament sabiex issir inkjesta pubblika mill-gvern dwar it-tmexxija ta' dan iċ-ċentru u anke dwar it- tmexxija ta' l-ex-chairman Dr. Cannataci.

U li kieku dan il-gvern ried juri s-serjeta' tiegħu kien jaċċetta din il-proposta, iżda min-naħa tiegħu ma aċċettax u m'għamel xejn!

Pero' issa jidher li l-gvern induna bl-abbużi u bil-mismanagement li kien qiegħed isir f'dan iċ-ċentru.

Fil-fatt, il- Prim Ministru kkonferma dan kollu fid-diskors tal-budget, fejn kien ħabbar li ċ-ċentru għar-restawr mhux se jibqa' mmexxi minn bord imma se jaqa' taħt Heritage Malta.

Allura b'din il-miżura li kien se jieħu l-gvern kien qiegħed juri n-nuqqas ta' fiduċja tiegħu fiċ-chairman u fil-bord ta' dan iċ-ċentru!

Sur President, il-gvern kien qiegħed juri sfiduċja f'dik il-persuna li sa ftit taż-żmien qabel kien qiegħed jgħidilna li jixtieq tużżana oħra bħalu!

Li kieku ma kienx qed juri sfiduċja fih allura kien jagħtih aktar poteri u kien iħalli lilu f'dik il-kariga, u mhux jiġi sfiduċjat!

Għalhekk nerġa' nirrepeti dak li kont qed ngħid sentejn ilu, jiġifieri li hemm bżonn li ssir inkjesta fuq it-tmexxija ta' dan iċ-ċentru taħt l-ex-chairman Cannataci.

Fil-fehma tiegħi, issa li l-gvern qiegħed jaqbel ma' l-Oppożizzjoni u wera' sfiduċja fit-tmexxija tas-Sur Cannataci, ma naħsibx li għandu jkun hemm problema sabiex din l-investigazzjoni ssir.

Fil-frattemp naf li sar xi audit report, u nemmen li fih hemm partijiet mill-affarijiet li semmejt jien u li għad hemm il-ħabi dwarhom.

Hawnhekk irrid infakkar li meta kien ġie għad-diskussjoni wieħed mill-audit reports ta' dan iċ-ċentru quddiem il- public accounts committee, is-Sur Cannataci kien inganna lill-kumitat u ma qalx il-verita' ta' ċertu abbużi li kienu qed isiru f'dak iċ-ċentru!

Huwa ma qalx li anke mill-aħħar audit report jirriżulta li ġraw ċerti affarijiet.

Jien lill-ministru mhux se noqgħod ngħidlu li se nikteb lill- Public Accounts Committee, f'isem sħabi, biex dan jiskrutina dak ir-rapport li tħejja u li hu stess ikkonferma.

Jien nitolbu biex dan ir-rapport igħaddih lill-PAC ħalli jiġi diskuss hemmhekk – jien persważ li dan jagħmlu, imma f'dan ir-rapport xorta hemm affarijiet mistura – pero` minbarra dan ir-rapport xorta rridu niskrutizzaw l-abbużi li semmejt jien.

U rridu naraw x'informazzjoni se tinġieb.

Nispera li meta mmorru quddiem il-PAC ma nostakolawx kull informazzjoni li wieħed jista' jġib dwar l- abbużi li semmejt jien.

Sur President, jien nemmen li f'dan il-qasam ta' restawr u ħarsien ta' wirt nazzjonali hemm bżonn nifs ġdid.

Jien liċ-chairman il-ġdid Dr Tabone, li issa għandu aktar responsabbilta`, ngħidlu biex jaħdem ħalli fiċ-ċentru ta' restawr li jinsab f'Bighi, il- Kalkara, iwettaq ir-riformi meħtieġa.

Nispera li minn fejn noqgħod jien ma nibqax nara affarijiet li ma jagħmlux ġieħ lil dak iċ-ċentru.

(Interruzzjonijiet) Qed nirriferi għal dak il-bini illegali li għadu hemmhekk meta suppost twaqqa', u liċ-chairman il-ġdid nitolbu biex f'ġieħ is-serjeta` jinvestiga.

Per eżempju, nitolbu biex jinvestiga kif taħt it- tmexxija ta' Dr Cannataci, ċerti nies laħqu kapijiet ta' dipartimenti fiċ- ċentru tar-restawr meta ma kienx jistħoqqilhom din il-kariga.

Jien ngħid ukoll li fost dawn il-kapijiet ta' dipartimenti hemm min għadu hemm sal- lum, u hemm minnhom li kienu aċċettaw l-abbużi u l-istil ta' tmexxija ħażina ta' l-istess Dr Cannataci.

Lil Dr Tabone nixtieq nistaqsih għalfejn l-akbar ċentru ta' restawr f'pajjiżna m'għandux dipartiment esklużiv fuq ir-restawr u studju tal-ġebla Maltija.

Kulħadd jaf li ħafna mill-wirt storiku ta' pajjiżna huwa magħmul mill-ġebla.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi wkoll jekk kienx hemm konflitt ta' interess minn membru ta' l-ex-bord taċ-ċentru ta' restawr li nzerta wkoll li huwa l-kap ta' l-istitut fl-universita` dwar il-qasam tar-restawr tal- ġebla.

Jista' jkun li dan xtaq li jkollu monopolju fil-qasam tar-restawr tal-ġebla u monopolju fil-kuntratti ta' restawr tal-bini u għalhekk ċaħħad liċ-ċentru ta' restawr milli jagħti importanza lill-qasam tant importanti tar-restawr tal-ġebla?

Jien lil Dr Tabone nitolbu biex jispjega kif iċ-ċentru ta' restawr għandu dipartiment esklużiv fuq ir-restawr tal-karta u mbagħad m'għandux dipartiment speċjalizzat u esklużiv fuq l-istudju tar-restawr tal-ġebla meta nafu li ħafna mill-wirt li għandna huwa magħmul mill-ġebla.

Per eżempju, hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li s-swar u ċerti palazzi qed jitmermru.

Tant hu hekk li fi tmiem il-ġimgħa, mingħalija, marru jduru bil-baħar u qagħdu jduru s-swar u l-fortifikazzjonijiet fejn raw f'liema sitwazzjoni tal-biki dawn jinsabu.

Sfortunatament ħafna minn dawn is-swar qegħdin fil-periklu li jiġġarrfu u ħafna minnhom iġġarrfu, pero` ironikament ukoll il-fortizza Ricasoli, li tinsab f'dan l-istat, qiegħda faċċata taċ-ċentru tar-restawr f'Ta' Bighi.

Hija ironija li faċċata ta' dawn is-swar jitmermru hemm iċ-ċentru tar- restawr pero` minkejja dan ma jsir xejn.

Per eżempju, mill-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, li huwa l-parlament, jien kemm-il darba ġbidt l- attenzjoni li wirt storiku bħal dak se nitilfuh għax qed jaqa'.

Hemm ċerti partijiet li jekk ma nagħmlux manutenzjoni tagħhom jistgħu jiġġarrfu pero` ħadd ma ta kas u fil-fatt ċerti partijiet waqgħu wkoll.

Hemm partijiet oħra li dalwaqt jiġġarrfu, u allura se nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn partijiet kbar mis-swar tal-fortizza Ricasoli jispiċċaw darba għal dejjem.

Din hija xi ħaġa tal-biki!

Għalhekk jien nemmen li ċ-chairman tal-Heritage Malta, Dr Tabone, għandu jwettaq riforma fis-sistema ta' tmexxija u fil-missjoni ta' dan iċ-ċentru ta' restawr.

Jien nemmen li jekk dan ma jsirx, din il-bidla fit-tmexxija li tħabbret mill-prim ministru tkun biss kosmetika u bżar fl-għajnejn, biex taparsi sar xi ħaġa.

Jekk jiġri hekk, jien ngħid li f'dan il-każ l- oppożizzjoni terġa' tagħmel il-kritika kostruttiva li għamlet fil-passat dwar dan iċ-ċentru ta' restawr, li tajjeb li ngħid li fuqu qed jintnefqu madwar Lm0.5 miljun.

Dawn l-affarijiet huwa ta' min jistmerrhom u allura huwa importanti li l-affarijiet isiru bis-serjeta` u ma jkunux biss kosmetiċi.

Naħseb li jkun tajjeb ukoll li wieħed jagħti daqsxejn ħarsa lejn l-ibliet storiċi ta' pajjiżna.

Jien nemmen li hawnhekk il-Heritage Malta għandha responsabbilta` kbira, aktar u aktar meta l-ħidma ta' dan il-gvern fuq il- wirt nazzjonali mhux qed tkun effettiva.

Hawnhekk ikun tajjeb li nfakkar li gvernijiet Laburisti ma kenux jintilfu fuq xinxilli iżda kienu ħadu passi konkreti biex jitħarsu dawn l-ibliet storiċi.

Per eżempju, fis-snin sebgħin gvern Laburista kien għamel restrizzjonijiet fuq karozzi li jidħlu fil-Belt Valletta, u din il-miżura kienet salvat il-bini tal-Belt mill- ħsarat kbar li jiġu kkawżati mit-tniġġis tal-karozzi.

Fost affarijiet oħra nista' nsemmi swidija perikoluża mal-faċċata tal-bini.

Infakkar kif il-gvern Laburista fl-1996 għamel investigazzjonijiet biex insiru nafu l-kawża tat-tiġrif tas-swar ta' l-Imdina li wasslu biex parti mill-palazz ta' Vilhena jaqa'.

Hawnhekk b'dispjaċir ngħid li bħalissa l- Imdina tinsab fi stat tal-biki.

It-toroq inqalgħu u qed jitqiegħed pavimentar, magħmul minn ġebla importata li m'hijiex tajba għall-użu ta' pavimentar u nfaqna ħafna flus għaliha.

Tajjeb li ngħid li dan il-paviment qed jitqiegħed fuq sodda tal-konkos, u lili nies tekniċi qaluli bil-ħsara kbira li l-konkos jagħmel lill-ġebla Maltija, speċjalment il-melħ li joħroġ minnu.

Fil-fatt dan jidħol anke fil-ġebel tal-palazzi antiki ta' l-Imdina.

Barra minn hekk, il-pavimentar antik taż-żonqor li kien hemm ħdejn il- katidral inqala' u ntrema.

Din hija xi ħaġa tal-mistħija.

Ikun tajjeb li l-poplu jkun jaf ukoll li madwar kwart tas-swar ta' l-Imdina u l-palazzi li hemm ħdejhom qegħdin f'riskju kbir li jaqgħu.

Dan kien ġie żvelat minn studju li kien sar waqt l-amministrazzjoni Laburista li kienet sabet il-kawża ta' din il-problema.

Sur President, meta l-gvern Nazzjonalista tela' fil-poter injora kollox, u reġa' għamel l-istess studju li fuqu kien nefaq madwar 20 darba iżjed milli kien ħallas gvern Laburista.

Minkejja dan kollu, minn dawn l-istudji ma rriżulta xejn u ma sar xejn.

Pero` jien nemmen li l-Heritage Malta għandha tara li l-lmdina tiġi mħarsa ħalli ma nitilfux parti minn din il-belt storika.

Minbarra l-iskandli li saru fiċ-ċentru ta' restawr li hemm f'Bighi, nixtieq insemmi wkoll il-ħneżrijiet li saru dwar il-flus li ntnefqu minn fuq dahar il-poplu Malti, u allura wieħed għandu jara bis-serjeta` li kulħadd jieħu dak li ħaqqu.

Wara kollox min jisparpalja jew jisraq flus il-poplu jkun qed jagħmel att kriminali.

Allura għalfejn ma jitteħdux passi kontra dawn in-nies?

Għalfejn il-gvern ma jaċċettax li ssir investigazzjoni indipendenti?

Mhux għax għandu l-faħam miblul?

Kieku żgur jaċċetta!

Sur President, il-gvern jiftaħar ħafna bit-trasparenza u jgħidilna li hemm il-PAC.

Pero` daqqa jgħidilna biex ma mmorrux quddiem dan il-kumitat u daqqa jgħidilna li dak mhux xogħlu.

Per eżempju, meta kont qajjimt il-każ tal-Kottonera kienu qaluli li dan ma kellix inressqu quddiem il-PAC, imbagħad irriżulta li jista' jersaq quddiemu.

Dan ifisser li meta jridu dawn jużaw il-PAC kif iridu huma.

Pero` jien nerġa' ntenni li min ma jkunx imdaħħal fil-ħmieġ jaċċetta li jsiru inkjesti, aktar u aktar meta jibdew isiru rapporti li jindikaw li jkun hemm affarijiet jintnu.

Hawnhekk niġi għal dak li kont qed ngħid qabel.

Kif jista' jkun li ma kienx hemm tberbiq fiċ-ċentru ta' restawr li hemm f'Bighi meta ftit li xejn sar xogħol.

Jekk wieħed ifittex fejn marru l-flus isib li dawn marru biex jaġevolaw nies li ma kenux kapaċi.

Jien ngħid li m'għandniex nibqgħu għaddejjin hekk f'dan il-pajjiż.

Min hu kapaċi jaħdem f'dan il-qasam u min jagħmel xogħlu kif suppost għandna nafdaw f'idejh, hu x'inhu t-twemmin politiku tiegħu.

Imma mhux inpoġġu nies għax jaqblilna, fejn min iħokkli dahri, inħokklu dahru.

U lanqas hu sew li niġu fl-ogħla istituzzjoni tal- pajjiż nitolbu, f'isem il-poplu, biex ninvestigaw ċerti affarijiet, u noqogħdu nduru mal-lewża, kif għamilli l-Ministru Mugliett.

U hawnhekk lill-Ministru Mugliett nistaqsih: Onor. Mugliett, inti għandek x'taħbi u qed tiġi rikattat biex ma għamiltx l-investigazzjoni li kont għedt li se tagħmel?

Qed ngħid dan għax il-Ministru Mugliett kien wegħedni li se jagħmel investigazzjoni u ma kien għamel xejn.

Allura dan ukoll għandu x'jaħbi?

Lill-Ministru Mugliett dalwaqt insemmilu ċerti affarijiet, għax l- affarijiet issa ħerġin.

Jidher li l-affarijiet qed isiru ma' tal-qalba.

M'hemmx għalfejn insemmi li f'dak li għandu x'jaqsam ma' toroq, il- kumpannija tiegħu hija involuta f'kuntratti u f'bejgħ u dawn isiru b'mod li taparsi ma jidhrux.

Per eżempju, kulħadd jiftakar il-każ li kont qajjimt jien dwar l-avukat tal-MEPA, Dr Degaetano.

Fil-fatt, illum fil-qorti rriżulta kemm kelli raġun jien għax dan il-bniedem sar frame-up kontrih.

Jirriżulta wkoll kemm abbuża l-Ministru Mugliett.

Allura l-ministru għalhekk m'għamilx l-inkjesta li kien wegħedni li kien se jagħmel?

Jista' jkun li dan il-pajjiż jibqa' miexi hekk?

Sfortunatament jidher li dan il- pajjiż hekk se jibqa' miexi, għax min-naħa tal-gvern hekk mexjin.

Sur President, f'dan il-pajjiż kulħadd huwa imdejjaq għax kulħadd jaf li qed isiru l-abbużi, il-ħneżrijiet u t-tberbiq ta' flus bl-addoċċ, pero` ħadd ma jista' jagħmel xejn.

Jitolbu biex jittieħdu passi, u kulma jkun hemm huwa camouflage, fejn lil dak li jkun jipprovaw igħattulu.

Mid-dehra kulħadd irid ibill daqsxejn subgħajh u kulħadd qed jibża' mill-affarijiet.

Kieku ma jkunx hemm biża', ma nafx għalfejn m'għandhomx isiru inkjesti.

Imbagħad igħaddi ż-żmien, u dak li tkun għedt f'dan il-parlament – u dan ma tkunx għedtu bl-addoċċ, imma tkun għedtu għax tkun persważ għax tkun rajt dokumenti u ċerti affarijiet u allura titkellem u tagħmel xogħlok bħala membru parlamentari, kif nagħmel jien – jirriżulta li ......!

Hawnhekk nixtieq nerġa' nsemmi l-kawża li kien hemm ma' l-avukat ta' l- Awtorita` ta' l-Ippjanar, fejn is-segretarju tal-bord tal-MEPA u uffiċjali oħra għamlulu frame-up u Alla jbierek dan il-gvern, wara li l-affarijiet joħorġu ċari fil-qorti, ma jitkellem xejn, ma jagħmel xejn u ma jieħu ebda passi għax ikun hemm affarijiet jintnu.

Kieku m'hemmx affarijiet jintnu kieku diġa` ħadu passi kontra s-segretarju tal-bord tal-MEPA.

Kieku l- membri tal-bord li huma involuti huma ta' l-affari tagħhom, diġa` talbu biex jirriżenjaw, pero` dawn huma pupazzi wkoll.

Xi bażużli kbar lil dawn jiġbdulhom l-ispaga biex jekk ikun hemm xi ħaġa illegali u jkun hemm mijiet ta' eluf ta' liri involuti, joħorġulhom il-permess, u mbagħad lil xi ħadd li jkollu xi kamra jsallbuh, iġibuh front page fuq il-gazzetta, u jxerrduh ma' Malta u Għawdex kollha.

Hekk mexjin l-affarijiet!

Din hija s- sitwazzjoni tal-biki li jinsab fiha pajjiżna!

Pero` din is-sitwazzjoni ma nistgħux inħalluha għaddejja, imma rridu naraw x' se nagħmlu.

Sur President, meta nkunu fil-gvern aħna dawn l-affarijiet narawhom bis- serjeta`.

Irridu naraw x'poteri tagħtina l-liġi ħalli l-passi li nistgħu nieħdu bil-liġi neħduhom.

Ma jistax ikun li nħallu dawn il-ħneżrijiet għaddejjin.

Kif jista' jkun!

Mela min suppost jagħti eżempju fuq ir- restawr ikun hu li jagħmel skandlu u jikser il-liġi!

U minkejja dan kollu, qisu ma ġara xejn.

Tant hu hekk li għaddew ħames snin minn fuq bini illegali fiċ-ċentru ta' restawr f'Bighi.

Minkejja li kienet ħarġet ordni biex dan il-bini jitwaqqa', s'issa għadu ma twaqqax.

Jien ma kontx beħsiebni nitkellem fuq dan is-suġġett, imma ma stajtx ma nitkellimx meta hemm dawn il-ħneżrijiet u l-iskandli kollha għaddejjin u qisu ma ġara xejn għax, kif diġa` għedt, hemm xi ħaġa tinten.

Kieku kienu jittieħdu passi.

Ara kontra John Dalli ttieħdu passi għax riedu jeħilsu minnu.

Anke kontra Lawrence Gatt kienu ttieħdu passi imma kontra ħaddieħor ma tteħdux.

Jien ma rrid niddefendi lil ħadd, imma din hija r-realta`.

Ladarba ma jitteħdux passi, sinjal li hemm xi ħadd rikattat, u min jaqla' daqqa jagħti tnejn.

Meta nkunu f'sitwazzjoni bħal din ma nafx kemm nistgħu nimxu 'l quddiem f'dan il-pajjiż.

Sur President, meta nħares lejn l-operat tal-gvern ma tantx jien persważ kemm l-affarijiet jistgħu jimxu 'l quddiem.

Jidher li f'dan il-pajjiż il- poplu għandu r-rieda li l-affarijiet għandhom jitranġaw, imma min qiegħed fit-tmexxija m'għandux din ir-rieda.

L-affarijiet qed jimxu waħedhom, daqqa jmorru 'l hemm u daqqa jmorru 'l hawn.

Igħidulna li l-affarijiet sejrin tajjeb, imma kulħadd jibki.

Illum ninsabu f'sitwazzjoni fejn minflok ix-xogħol qed jiġri wara l-ħaddiema, il-ħaddiema qed jiġru wara x- xogħol, u ma jsibux.

Min imur ifittex ix-xogħol isib nies barranin illegali li qed jieħdu x-xogħol u li qed jitħallsu bi ftit flus.

Qed isiru ħafna abbużi u l-Maltin huma bla xogħol.

Nistgħu nibqgħu sejrin hekk f'dan il-pajjiż?

Għalhekk, għalkemm jien nawgura li l-affarijiet jimxu sew, ma tantx jien persważ meta nħares madwari u nara din is-sitwazzjoni.

M'iniex qed ngħid hekk għax jien Joe Mizzi u qiegħed in-naħa ta' l-oppożizzjoni, imma għax jien nitkellem kemm ma' Nazzjonalisti, kemm ma' Laburisti, u kemm ma' min ma jagħtix kas tal-politika, u l-istess qanpiena nisma' minn kull naħa, li s-sitwazzjoni li jinsab fiha l-pajjiż hija mwiegħra.

It-telqa li hawn fil- wirt storiku, fil-bini storiku u f'kollox hija kbira!

Imbagħad meta nagħtu xi flus u ngħidu li se nirrestawraw x'imkien, nibdew indoqqu t-trombi fuq it-television bħalma ġara fil-każ tal-Bieb tal-Polverista.

Għamilna biċċa minnu għax kienet waslet l-elezzjoni u l-biċċa l-oħra nsejniha, m'għamilnihiex.

Din tad-daħk!

Jekk trid tagħmel l-affarijiet bis- serjeta`, għandek tirrestawra l-iktar parti li se taqa' malajr u mhux tagħmel il-parti li ma tantx għandha ħsara, kif ġara ġewwa Bormla.

Irranġaw parti li kellha ftit ħsara u l-biċċa l-oħra, fejn hemm il-married quarters ta' San Nikola, se taqa' u m'għamluhiex.

L-istess fil-każ tal-kappella tas-Salvatur ġol-Kalkara.

Kemm ftaħarna li dalwaqt tkun lesta.

Ilha s-snin li ħadha f'idejh biex jirranġaha ċ-ċentru tar-restawr!

Jekk tmur taraha tinduna li dalwaqt se taqa' u nispiċċaw niġbru l-ġebel tagħha.

Din hi s-sitwazzjoni!

Allura kif jista' jkun nemmnu lil dan il-gvern!

U din hija xi ħaġa importanti għal pajjiżna, għax il-wirt storiku jattira t-turisti lejn pajjiżna.

Aħna diġa` qegħdin f'sitwazzjoni tal-biki imma jekk nispiċċaw nitilfu dawk ukoll, is- sitwazzjoni mhux tal-biki tkun imma tad-disprament!

Ara n-naħa ta' l-oppożizzjoni, għax nafu li l-Kottonera għandha ħafna x'toffri bħala bini u wirt storiku, għamilna kumitat konġunt tal-Kottonera li qed jagħti spinta biex nippromwovu l-Kottonera.

Il-Kottonera rridu nġibuha 'l quddiem għax tista' toffri ħafna, u hemm bżonn li niġbdu iktar turisti lejn dawk l-inħawi għax b'hekk jibbenefikaw kemm in-nies li joqogħdu hemmhekk u anke l-pajjiż.

Aħna qed nagħmlu l-isforzi tagħna kif għandu jagħmel kulħadd.

Ma jistax ikun li naħa tagħmel sforz biex tippreserva u n-naħa l-oħra ħlief paroli sbieħ ma tagħmilx, u fir-realta` huma stess jispiċċaw ikissru l-wirt storiku ta' pajjiżna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Justyne Caruana.

ONOR.

JUSTYNE CARUANA: Mr Speaker, nibda billi nirringrazzja lill-Onor.

Mizzi tad-diskors animat li għadu kemm għamel.

Kif qal tajjeb fil-bidu tad- diskors tiegħu, naħseb li kemm ta' din in-naħa kif ukoll tan-naħa l-oħra naqblu li pajjiżna għandu potenzjal kbir f'dak li għandu x'jaqsam ma' patrimonju kulturali.

Meta nqisu ċ-ċokon ta' pajjiżna, ir-rikkezzi, is- siti uniċi u l-eqdem fid-dinja, naħseb li għandna għalfejn inkunu kburin.

Għalhekk ilkoll kemm aħna għandna mmiddu għonqna biex nippreservaw u ngawdu iktar il-patrimonju li għandna.

Minkejja li għandna dawn ir-rikkezzi kollha li jattiraw eluf ta' nies minn madwar id-dinja kollha, sfortunatament f'pajjiżna stess għad jonqos dak is- sens ta' apprezzament għall-patrimonju tagħna.

Dan jixhduh id-diversi atti ta' vandaliżmu li sofrejna fl-Imnajdra, fuq Bieb il-Bombi u f'postijiet oħra madwar Malta u Għawdex, atti li m'huma xejn ħlief manifestazzjoni ta' l-injoranza ta' min wettaqhom.

Naħseb ta' min isemmihom fil-kontest ta' l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Mr Speaker, fl-abbozz li għandna quddiemna nsibu li waħda mill-funzjonijiet ta' l-aġenzija msemmija f'paragrafu (e) ta' subartikolu (4), kif propost fi klawsola 4, hija proprju "li tippromwovi konoxxenza, edukazzjoni, apprezzament u tgawdija pubblika tal-patrimonju kulturali."

Fil-fehma tiegħi din hija funzjoni importanti ħafna.

Fl-intervent tiegħu s- segretarju parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici, qal li meta kien jagħmel il- mistoqsijiet parlamentari kien jistaqsi kemm kienu dawk in-nies li żaru diversi siti storiċi u mużewijiet.

Kien jistaqsi wkoll l-etajiet tagħhom biex jara kemm kienu iż-żgħar li qed jattendu dawn il-postijiet.

Jeħtieġ nippromwovu iktar il-patrimonju tagħna fost iż-żgħar biex inrawmu fihom sens ta' apprezzament ta' dak li jkunu qed jaraw quddiemhom.

Għal dan il-għan nemmen bis-sħiħ li hemm bżonn ta' approach differenti ta' kif iż-żgħar tagħna jitgħallmu dwar dawn is-siti storiċi u mużewijiet.

Mhux jistudjaw dwarhom għall-eżami biss imma tkun education for life, u jissawwar fihom is-sens ta' apprezzament.

Naħseb kulħadd jaf li hemm differenza kbira bejn l-adulti u ż-żgħar, fis-sens li biex tattira l- attenzjoni taż-żgħar ċertament l-oġġett trid tagħmlu iktar attraenti u iktar interessanti.

Xi ħaġa li tista' ssir f'dan is-sens - u li barra minn Malta ilha ssir u tat riżultati pożittivi ħafna – hija li jkun hemm interaction bejn dak li jkun qed jiġi espost u l-persuna li tkun qed tara l- oġġetti esebiti fil-mużew jew sit storiku.

Riċentement kont f'mużew fl-Irlanda - xejn spettakolari bħalma għandna aħna, sempliċement mużew li kien qed juri kif evolviet is-soċjeta` Irlandiża - fejn kien hemm ċerti gadgets li tista' tużahom biex tkun tista' tifhem aħjar kif kienu jgħixu dawn in-nies matul iż-żmenijiet.

Per eżempju, fis-section tal-Vikingi kien hemm Vikingu bil-monitor, li tagħfaslu l-buttuna u jkun hemm animation u jibda jirrakkonta l-istorja.

Kien hemm grupp ta' tfal li nġabru madwar il-Vikingu interessati ħafna minn dak li kien qed jgħid.

Stajt nara li kienu qed jifhmu u japprezzaw ħafna iktar milli kieku kienu għaddejjin bħas-soltu jaraw l-affarijiet esebiti.

Naħseb li dawn huma esperjenzi utli ħafna li nesplorawhom, u jekk inhu possibbli nattwawhom f'pajjiżna wkoll.

Il-parti finali tal-paragrafu (e) tgħid "tgawdija pubblika tal-patrimonju kulturali".

Dan huwa wirt tagħna lkoll li ġej mingħand missirijietna, u allura kull wieħed minna għandna d- dritt li ngawdu dan il-patriomonju.

Hawnhekk qed nirriferi in partikolari għall-fdalijiet uniċi u imprezzabbli tal-Brockdorf Circle li nstabu f'Għawdex.

Sfortunatament dawn il-fdalijiet ilhom magħluqin għal snin twal ġol-kaxxi ġewwa Malta.

Il-gvern ilu żmien twil iwiegħed li dawn il-fdalijiet se jiġu esebiti b'mod permanenti fil-mużew ta' l-arkeoloġija f'Għawdex ġo vetrini state of the art, imma daqqa jgħidilna fl-2005, daqqa fl-2006, u daqqa jgħidilna li għadhom ġejjin il-fondi.

Pero` din il-wegħda għadha ma mmaterjalizzatx ruħha, u allura la nistgħu ngawduhom aħna u lanqas jistgħu jgawduhom it-turisti li se jżuruna matul dan is-sajf.

Li kieku dawn l- esebiti tal-Brockdorf Circle ġew esebiti, it-turisti kien ikollhom one-off experience li jaraw fdalijiet uniċi, u ċertament kien ikun ħafna iktar utli milli nħalluhom ġewwa l-kaxxi.

Meta nitkellmu dwar il-kultura u t-turiżmu aħna lkoll naqblu li hemm link qawwija bejn dawn iż-żewġ setturi.

Irridu noffrulhom l-attrazzjonijiet lit- turisti, għax xemx u bħala mhux aħna biss għandna, imma għandhom pajjiżi oħrajn.

Jekk tkun kapaċi toffri esperjenza unika lit-turisti billi turihom li dak li għandna aħna ma ssibu mkien fid-dinja, tkun qed tagħtihom esperjenza li ovvjament tħalli impressjoni tajba fuqhom, u tkun qed tippromwovi iktar lil pajjiżna bħala destinazzjoni turistika, partikolarment f'dan iż-żmien, meta kif spjega tajjeb l-Onor.

Mizzi, l- affarijiet sejrin daqshekk ħażin.

Paragrafu (d) ta' l-istess subartikolu 8(4) jgħid li funzjoni oħra ta' l- aġenzija hija:

"... li tikkoordina ma' l-Awtorita` tat-Turiżmu ta' Malta, l-Awtorita` ta' l-Ippjanar u ma' korpi oħra involuti, dwar miżuri li jitqiesu meħtieġa biex oġġett, siti u bini li jagħamlu parti mill-patrimonju kulturali jkunu protetti u jsiru aċċessibbli permezz ta' kull konservazzjoni, manutenzjoni, restawr, esibizzjoni u promozzjoni meħtieġa."

Hawnhekk qed tissemma l-Awtorita` tat-Turiżmu u peress li f'Għawdex għandna l-fair share tagħna ta' patrimonju kulturali u peress li għandna l-Gozo Tourism Association, li kemm il-ministru tat-turiżmu u kemm il-ministru għal Għawdex jirrikonoxxu, skond mistoqsijiet parlamentari li għamilt jien stess, allura nippretendi li f'dan il-paragrafu tal-liġi għandha tidħol ukoll il-GTA bħalma għandha tidħol f'liġijiet oħrajn li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu.

Dan dejjem jekk ir-rikonoxximent li jgħidu li jagħtu dawn il- ministri lill-GTA huwiex for the record biss, jew inkella mod ieħor.

Mr Speaker, rigward il-kordinazzjoni li qed issir riferenza għaliha min- naħa tal-MEPA, nixtieq ngħid li l-MEPA toqgħod attenta ħafna għall-bini ta' valur arkitettoniku jew storiku.

Essenzjalment, din hija xi ħaġa tajba ħafna biex dejjem nippreservaw dak li għandna, pero` li qed jiġri huwa li filwaqt li l-MEPA qed tiċħad applikazzjonijiet għat-twaqqigħ tad-djar li, bir-rispett kollu, ngħid li ma tantx huma meqjusa bħala ta' valur, fl- istess ħin qed tagħlaq għajnejha għal siġra tal-ħarrub li tħalliet tinqala' illegalment mill-buffer zone tal-Brockdorf Circle fix-Xagħra.

Hawnhekk qed nikkwota lill-Viċi President ta' Din l-Art Ħelwa meta ntervistawh fuq il- ġurnal "Malta Today" fit-8 ta' Mejju, 2005.

It-titlu ta' dan l-artikolu huwa "Killing Malta's heritage softly".

Tajjeb li l-ministru jarah u jiflih sewwa.

Minn hawnhekk nieħu l-okkażjoni sabiex insellem lil Din l- Art ħelwa, lil Patrimonju Malta u anke lil Wirt Għawdex għax-xogħol siewi li jagħmlu.

Nirringrazzjahom minn qalbi.

Is-Sur Scicluna jsemmi wkoll li hemm applikazzjoni għal żvilupp pendenti fil-buffer zone madwar il-Brockdorf Circle, u jirriferi wkoll għal diversi siti f'Malta li qegħdin fi stat prekarju ħafna.

Waqt li kont qed nipprepara għal dan l-ispeech, xi ħadd ġibidli l-attenzjoni wkoll għal xogħol f'ħajt tas-sejjieħ li qed isir madwar il-Ġgantija, u staqsieni jekk dan ix-xogħol huwiex kopert bil-permessi tal-MEPA.

Kumbinazzjoni llum stess il-Ministru Zammit Dimech irrispondieni għal mistoqsija parlamentari numru 13475, fejn qal li saret site inspection mill-uffiċjali tal-MEPA, u kien hemm qbil li jkun aħjar li tiġi sottomessa applikazzjoni waħda għall- bini tal-ħitan tas-sejjieħ kollha.

Jiġifieri x-xogħol diġa` beda, pero`l- applikazzjoni għadha se tiġi sottomessa, hux hekk Ministru?

Qed insemmi dawn l-affarijiet għaliex huwa tajjeb li jkollok awtorita` li tirregola, pero` għandek tirregola fejn għandek tirregola, u għandek timxi ma' kulħadd l-istess, mhux two weights, two measures.

Xtaqt insemmi wkoll xi ħaġa fuq Heritage Malta u xi figuri li ġew irrapportati fir-rapport annwali 2003 u 2004 li qegħdin f'paġna 75.

Minn dawn il-figuri jirriżulta b'mod ċar li bejn Jannar/Ottubru 2003 u Jannar/Ottubru 2004, filwaqt li rreġistrajna żieda fin-numru ta' viżitaturi fil-Ġgantija, f'siti oħrajn f'Għawdex irreġistrajna tnaqqis sostanzjali.

Jekk wieħed jara l-figuri jsib li għandu għalfejn jitħasseb.

Per eżempju, f'Ta' Kola windmill minn 15,727 viżitatur fl-2003 niżlu għal 11,195 fl- 2004.

Fil-Mużew tal-Folklor minn 13,309 niżlu għal 10,822, fil-Mużew ta' l- Arkeoloġija minn 14,759 niżlu għal 9,594, fil-Mużew tax-Xjenzi Naturali minn 7,307 viżitaturi fl-2003 niżlu drastikament għal 4,660 fl-2004.

Jien ippretendejt li se nisma' xi reazzjonijiet għal dawn il-figuri, għax meta tarahom trid tixgħel il-bozza l-ħamra.

Għalfejn qed jiġri dan?

X'kienet ir-raġuni għal dan it-tnaqqis sostanzjali?

Bir-rirspett kollu, jien nitkellem ma' nies, naqra u nevalwa l-affarijiet u nnotajt li filwaqt li f'Malta l-Heritage Malta forsi qed tingrana ftit ftit, f'Għawdex għadna ma qbadniex art.

Dan qed jinħass kontinwament u qed jinħass in-nuqqas ta' pjan strateġiku bis-serjeta` u bis-sens għall- mużewijiet u s-siti storiċi u arkeoloġiċi f'Għawdex.

Dan in-nuqqas jixhdu r-rapport annwali li semmejt, u l-figuri li hemm indikati, u anke l-fatt li fl-istess rapport ftit li xejn issemma Għawdex.

Dan ma tantx jawgura tajjeb.

Nerġa' ngħid li hemm bżonn ta' pjan li jidentifika l-prijoritajiet għal proġetti ta' natura urġenti, u x-xogħlijiet għandhom jibdew kemm jista' jkun malajr.

Qed isiru xi xogħlijiet, pero` nistgħu nsejħulhom ta' natura kosmetika.

Imbagħad xogħlijiet ta' natura urġenti ta' preservazzjoni qed jitħallew fuq l-ixkaffa.

Per eżempju, hemm ħsarat estensivi fil-ħitan taċ- Cittadella, fejn aħna ngħidulu ta' taħt is-sur, inti u sejjer lejn iż- Żebbuġ.

Hemm ġebliet kbar li qed jinqalgħu mill-ħitan tas-sur li jistgħu jkunu ta' periklu.

Jien għamilt mistoqsijiet parlamentari lill-ministru għal Għawdex, pero` s'issa għadha ma ttieħdet ebda azzjoni.

Il-Ġgantija, li hija l-ġawhra tagħna, saret ħafna pubbliċita` dwarha u l- importanza tagħha, imbagħad wara dak id-daqq tat-trombi kollha ġejna ppreżentati b'digital survey li lanqas biss għamlitu l-Heritage Malta.

Qed jgħidulna li se jsiru x-xogħlijiet fuq il-parti tal-Ġgantija li twaqqgħet bil-maltemp fl-2003.

Mhux dik il-parti biss għandha bżonn il-manutenzjoni, imma l-Ġgantija kollha.

Bir-rispett kollu, hija ħaġa tal-mistħija - u ngħidha b'wiċċi minn quddiem - li l-ħsarat li ġarrbet il-Ġgantija fl-2003 qed jiġu indirizzati issa, sentejn wara.

Hija irresponsabbilta` kbira, u hija xi ħaġa tal-mistħija li struttura ta' valur imprezzabbli bħal dak nittrattawha b'dan il-mod!

Dnub ieħor sar meta ngħalqet l-Armerija biex Heritage Malta tagħmel l- uffiċini tagħha.

Kumbinazzjoni rċevejna l-invit għall-opening li se jsir il-Ħamis li ġej biex immorru naraw desks, computers u telephones minflok l- affarijiet li kien hemm esebiti li issa qegħdin ġol-kaxxi għax, Alla jbierek, aħna bil-kontra tal-barranin nagħmlu.

Barra minn Malta jaraw kif jittrasformaw xi ħaġa minima f'attrazzjoni, u aħna niddilettaw inqiegħdu l- attrazzjonijiet fil-kaxxi.

Għalhekk qed ngħid li hemm bżonn ta' sens ta' direzzjoni f'Għawdex.

Il-fatt li f'Għawdex ma ġiex appuntat kuratur, kif jixraq f'settur bħal dan, ikompli jagħti bixra ta' nuqqas ta' professjonalita`.

Huwa veru li ġie appuntat manager, pero` manager nassoċjah ma' fabbrika u ma' bank, u mhux ma' mużew jew sit storiku.

Nemmen li huwa grad li huwa inkompatibbli man-natura ta' dan is-settur li jixraqlu kuratur bħalma hemm Malta.

Dan ikun pass utli biex ngħollu l- livell.

L-aħħar punt tiegħi jirrigwarda paragrafu (b) ta' subartikolu 18(4) tal- Cultural Heritage Act, proprju li jgħid li ħaddiema li ġew detailed mal- Heritage Malta kellhom iżommu l-istess drittijiet li kellhom qabel meta kienu mal-gvern.

On paper hekk jingħad, pero` jien smajt diversi ilmenti daparti ta' ħaddiema tal-Heritage Malta f'Għawdex dwar il-mod kif qed jiġu trattati, li m'huwa xejn dinjituż u ma jawgurax tajjeb għall-operat tal- Heritage Malta ġewwa Għawdex.

Naf b'każ partikolari fejn għal xi raġuni jew oħra dan l-artikolu żgur ma ġiex osservat, u anke ttieħdu xi proċeduri.

Qed ngħid dawn l-affarijiet Mr Speaker, għaliex il-ħaddiem m'għandu qatt ibati minħabba mismanagement jew nuqqas ta' policies ċari fi ħdan Heritage Malta.

Fl-aħħarnett nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li għandhom għal qalbhom il-patrimonju kulturali.

Nirringrazzja lill-ħaddiema ta' Heritage Malta li għadhom qed jambjentaw ruħhom, pero` naf li qed jagħmlu l-almu tagħhom kollu biex jintegraw ruħhom, u jagħmlu xogħolhom tajjeb.

Nerġa' nirringrazzja minn qalbi lil dawk l-NGOs li jaħdmu bis-serjeta` u jaħdmu bis-sħiħ, li jemmnu fil-valur tal-wirt storiku tagħna u jagħmlu l-almu kollu biex dan il-wirt jiġi preservat, biex igawduh ta' warajna u ta' warajhom.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech, jekk jogħġbu, jagħlaq id-dibattitu.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Sur President, nirringrazzja lid-diversi kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra li pparteċipaw f'din id-diskussjoni li meta tagħsarha, issib li ż-żewġ naħat tal-Kamra qed jaqblu ma' l-abbozz ta' liġi anke jekk dan jinstema ironiku wara li tkun smajt diversi kelliema ta' l-oppożizzjoni jitkellmu.

Iż-żewġ naħat tal-Kamra qed jaqblu li llum jagħmel sens li wara l- esperjenza li aħna kellna f'dan is-settur, fejn kellna diversi entitajiet jaħdmu fih għax hekk kien hemm bżonn, anke biex ikun hemm l- ispeċjalizzazzjoni, issa żewġ entitajiet differenti marbuta mal- konservazzjoni tal-wirt kulturali tagħna, jiġu integrati f'entita` waħda.

Dan isir billi Heritage Malta tintegra ġewwa fiha liċ-Ċentru Malti għar- Restawr.

Pero`, kif jiġri f'diskussjonijiet simili, il-fatt li hawn il-qbil fuq l-abbozz ta' liġi ma fissirx li ma sarux diversi punti ta' kritika li jiena fl-intervent tiegħi se nirreferi għalihom.

Meta nindirizza dawn il-punti ta' kritika, se nipprova nsegwi s-sekwenza tal-kelliema li kellna f'din il-Kamra.

L-ewwel kelliem wara l-introduzzjoni tiegħi kien l-Onor.

Carmelo Abela, u dan qal li skond id-diskors tal- budget, dan huwa proċess li l-gvern għandu jkompli japplikah għal entitajiet oħra, u jiena nista' nassigura lill-Onor.

Carmelo Abela li hekk se nagħmlu.

Il-proċess li nintegraw fejn nistgħu biex ikun hemm proċess li jkun aktar effettiv mil-lat ta' spejjeż, mil-lat ta' management u mil-lat ta' riżorsi umani, se jibqa' jsir fil-ġimgħat u fix-xhur li ġejjin.

L-Onor.

Abela – u kelliema oħra ta' l-oppożizzjoni – semma r-rapporti li qed isiru min-naħa ta' Heritage Malta issa li għandha din il-missjoni li tassorbi ġewwa fiha ċ-Ċentru Malti għar-Restawr, u staqsa x'se jagħmel il-gvern b'dawn ir-rapporti.

Jiena rrid nibda billi ngħid, u hawnhekk se nirreferi mhux biss għad-diskorsi li saru f'dan il-Parlament imma anke għad-diskors – kif irrapurtat fil-media – li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-bieraħ, għax qed jingħadu żewġ gidbiet sfaċċati.

L-ewwel waħda hi li kien hemm xi flus mogħtija għal skop ta' proġetti ta' restawr, u li dawn il-flus intużaw għal għanijiet li mhux suppost bħal ħlas ta' salarji u safar.

Sur President, din hi gidba sfaċċata.

Ma kien hemm ebda flus li ngħataw għal proġetti ta' restawr li b'xi mod ġew użati għal xi skop ieħor.

It-tieni gidba sfaċċata kienet li l-gvern qiegħed jirrifjuta li qed jippubblika r-rapporti.

Sur President, sakemm f'dan il-pajjiż m'hawnx nies li jitkellmu b'Malti differenti minn xulxin, jiena meta naqra fuq il-backpage ta' l-Independent li l-Onor.

Sant qal li "Government refuses to publish reports" , jiena nifhem li xi ħadd ikun għamel talba lill-gvern u l-gvern irrifjuta dik it-talba.

Jiena nisfida l-Oppożizzjoni biex jgħiduli fejn lili għamluli xi talba - ħlief fil-kuntest ta' dan id- dibattitu u kif taf l-Oppożizzjoni, li skond ir-regoli tal-Parlament, il- ministru jwieġeb fil-winding up – li jiena rrifjutajt.

Jiena dort il- mistoqsijiet parlamentari ta' l-Oppożizzjoni, u dort naqra biex nara għamlux xi talba b'xi mod ieħor, imma ma sibt xejn.

Kif dawn jistgħu jgħidu li l-Gvern qed jirrifjuta xi ħaġa meta dawn anqas biss talbu dik il-ħaġa!

Jiena t-tweġiba tiegħi hi li meta l-gvern qal lil Heritage Malta biex tassorbi ċ-Ċentru Malti għar-Restawr, kif jiġri minn entitajiet li jimxu b'managment professjonali u serju, din għamlet numru ta' rapporti – u ngħid li dawn ma jissejħux inkjesti imma evaluation reports u audits, u issa nirreferi għal dak li qed isir, għax dawn lanqas huma rapporti li fit- totalita` tagħhom huma konklużi – biex ikollha stampa indipendenti u oġġettiva dwar min fejn telqet fl-operat ġdid tagħha.

Dan jissejjaħ due diligence report.

Jekk inti għandek absorption ta' kumpannija minn oħra, isiru r-rapporti kollha meħtieġa biex inti tara s-sitwazzjoni għar-rigward tad-diversi oqsma ta' l-operat ta' dik l-entita` li tkun qed tassorbi, biex inti jkollok l- istampa ċara, u taġixxi fuqha.

Sur President, jiena nwiegħed lil din il-Kamra li ladarba dawn ir-rapporti jkunu konklużi, mhux se jkolli diffikulta` biex ngħaddihom lill-Public Accounts Committee, u li nistieden lil dak il-kumitat li huwa mmexxi minn membru ta' l-Oppożizzjoni mhux biss biex jeżamina dawn ir-rapporti kollha, imma jagħmel kwalunkwe indaġini li jrid.

Jekk hemm xi mistoqsijiet għar- rigward ta' l-operat ta' Dr. Cannataci, naħseb li dan għandu jingħata kull opportunita` biex jagħti l-ispjegazzjonijiet tiegħu fuq kwalunkwe audit jew evalution report li jorbot ma' meta hu kien chairman taċ-Ċentru Malti għar- restawr.

Hekk se jimxi l-gvern, Sur President.

Il-gvern qed jagħmel l-affarijiet bl-akbar serjeta`.

Jiena la ġejt hawnhekk bħala prosekutur u lanqas bħala l-avukat difensur ta' xi ħadd.

Hemm bżonn li l-Oppożizzjoni tkun konsistenti wkoll, għaliex jiena nara differenza kbira bejn l-istil u t-ton użat mill-Onor.

Bartolo u l-istil u t-ton użat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni skond kif kien irrapurtat ilbieraħ u diskorsi oħra li saru llum, b'mod partikolari mill-Onor.

Joe Mizzi.

Dan ħlief inkjesti ma semmiex, u ħin minnhom anke "atti kriminali" semma.

Issa jiena hawnhekk għandi d-diskors ta' l-Onor.

Bartolo li fost affarijiet oħra, u nikkwota verbatim mid-diskors tiegħu, qal:

"Aħna dan mhux qed nagħmluh b'xi kurjosita' morbuża biex inkunu nafu kif mexxa Dr. Cannataci, dawn huma learning experiences għall-pajjiż kollu.".

Aktar tard qal:

"Jiena bħala membru parlamentari għandu jkolli aċċess għal rapporti bħal dawn għax il-bqija f'pajjiżna se nkompli nxerrdu l-idea li la l- informazzjoni ma ġġibiex b'mod uffiċjali, allura imbagħad tipprova ġġiba f'mod ieħor.".

Jerġa, aktar tard reġa' għamel l-istess punt u qal:

"Nerġa' ngħid li la biex nippersegwitaw lil ħadd u anqas biex indenlu lil ħadd u anqas biex insallbu lil ħadd, imma biex nitgħallmu mill- esperjenza"

Issa jiena nistieden lil min iħobb isegwi dawn id-dibattiti biex jgħid jekk id-diskors ta' l-Onor.

Mizzi llejla jikkwalifikax taħt dawn it-tliet statements li għamel l-Onor.

Bartolo.

Dan ma semmiex atti kriminali!

Dan qal u nerġa' nikkwota:

Issa jiena naħseb li l-Onor.

Mizzi kien aktar viċin il-vera intenzjonijiet ta' l-Oppożizzjoni, għaliex din minn żmien għal żmien tagħmel il-witch hunting u tara lil min se tippersegwita.

Jiena ngħid lill-Oppożizzjoni li jekk trid tgħaddi learning experience, jew trid tagħmel persekuzzjoni, dik hi deċiżjoni politika tagħha, imma aħna bħala gvern, qed nimxu bl-akbar irġulija u trasparenza, u kif diġa` għidt, la darba konklużi, aħna stess se ngħaddu r-rapporti lill-Public Accounts Committee u nitolbu li kull min għandu jingħata l-opportunita` li jirrispondi għal kwalunkwe aspett ta' l- operat tiegħu, tingħatalu dik l-opportunita`.

Iva, Sur President, hekk l- Oppożizzjoni li tmexxi dak il-kumitat tkun tista' tagħmel l- investigazzjonijiet kollha li trid.

Imma, Sur President, jiena issa qed nagħlaq dan id-dibattitu u issa qed inwieġeb.

Jiena ma naħsibx li għandi għalfejn noqgħod nagħmel il-points of order waqt id-dibattitu biex inwieġeb għall-affarijiet mhux korretti li jingħadu.

Iva, issa jiena nista' ngħid x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern, li b'mod pro-attiv qiegħed jagħmel il-proċess għall-integrazzjoni serja tal- funzjonijiet taċ-Ċentru Malti għar-Restawr fil-Heritage Malta.

Allura, li b'xi mod xi ħadd jakkuża lill-gvern li qed jiċħad talba li lanqas biss tkun qagħda saritlu, jew li nkella l-gvern ma kellux ċans jwieġeb għax għadu ma għalaqx dan id-dibattitu, mhux aċċettabbli, u anqas hu aċċettabbli li jsiru headlines fejn jintqal li kien hemm flus li suppost intużaw għar-restawr, u minflok ġew użati għal affarijiet oħra.

Dawn huma żewġ ġidbiet sfaċċati li joħorġu mill-magni tal-ġideb ta' nies li jaħsbu li f'dan il-pajjiż jistgħu jgħidu li jridu, u jibqgħu jirrepetuh sakemm jidħol f'moħħ xi nies.

Jiena ngħid x'inhuma t-tliet tipi ta' rapporti li l-Heritage Malta qed tagħmel.

Wieħed minnhom huwa evalution tal-proġett Ikonos, li huwa proġett li għandu wkoll monitoring għaddej għaliex hu proġett finanzjat mill-Unjoni Ewropea u allura hu proġett li għandu monitoring indipendenti mill-Unjoni Ewropea.

Jiena informat mill-Heritage Malta li sa l-aħħar ta' Awwissu jrid isir ukoll monitoring report lill-Unjoni Ewropea.

Jiena nispera li dan l- operat nistgħu nagħmluh bil-mod professjonali u serju li jixraq lil dan il- pajjiż, u li ma nsibux oppożizzjoni li b'xi mod qiegħda tipprova tagħmel parallel monitoring għall-iskopijiet tagħha.

Aħna se nimxu bil-proċeduri kollha ta' monitoring, u nagħmlu l-evaluation reports kollha li hemm bżonn, u kif għidt, la darba dawn ikunu konklużi, ngħadduhom lill-Public Accounts Committee.

Il-Heritage Malta talbet kumpannija ta' awdituri indipendenti, il- PriceWaterhouse biex tagħmel l-awditjar.

Din hi kumpannija ta' awdituri differenti mill-kumpannija ta' awdituri li kienet tintuża qabel biex isir financial audit komprensiv fuq l-operat taċ-Ċentru Malti għar-Restawr.

Dan ukoll kien parti mill-proċedura ta' take over, kif isir f'kumpanniji madwar id-dinja meta huma jkunu qed jagħmlu l-proċess ta' due diligence bħala parti mill-merger jew bħala parti mill-absorption.

Apparti hekk, nista' ngħid ukoll – għalkemm dan għadu ma bediex, imma nħabbru bil-quddiem – li l- Heritage Malta se jagħmlu wkoll academic audit, jiġifieri jkollok evalwazzjoni tal-kontenut akkademiku - u dan jsir ukoll bil-koperazzjoni ta' l-Universita` ta' Malta – tal-korsijiet akkademiċi li ċ-Ċentru Malti għar-Restawr kien jagħmel sabiex naraw l-effettivita` tagħhom, kemm kien hemm studenti, fejn tista' żżid il-korsijet u fejn tista' tnaqqas.

Fi kliem inqas, kif wieħed jista' jwassal għall-aħjar servizz mil-lat akkademiku.

Ladarba jiġu konklużi dawn it-tliet rapporti, il-gvern jgħaddihom lill- Public Accounts Committee u l-Oppożizzjoni tista' tagħmel kwalunkwe indaġini li hi jidhrilha xierqa.

Sur President, aħna m'għandniex x'naħbu.

Pero` rrid ngħid ukoll li mhux sew li jintefgħu d-dubji fuq min fil-pajjiż ikun ħadem u stinka biex f'Malta ikollna ċentru ta' eċċellenza f'dik li hi għodda ta' restawr mingħajr ma wieħed jara l-fatti kollha.

Jiena rrid infakkar x'kienu l-funzjonijiet prinċipali taċ-Ċentru Malti għar-Restawr.

Kienu li jkollna ċentru nazzjonali ta' eċċellenza fil-konservazzjoni.

Dan iċ-ċentru kellu jipprovdi korsijiet akkademiċi u vokazzjonali li jwasslu għal persuni li jkunu jistgħu jagħmlu karriera fil-qasam tal-wirt storiku.

Dan iċ-ċentru kellu wkoll bħala għan li jagħmel xogħlijiet ta' restawr u ta' konservazzjoni fuq kriterji sodi u xjentifiċi fir-rigward ta' oġġetti li jinsabu f'kollezzjonijiet nazzjonali, kemm f'livell ta' gvern kif ukoll fil-livell tas-settur privat, u fejn ikun hemm l-okkażjoni, anke f'pajjżi oħrajn.

Dan iċ-ċentru kellu jakkwista u jopera bl-aktar teknoloġija avvanzata sabiex ikun jista' jilħaq dawn l-għanijiet skond l-għodda li llum id-dinja tat-teknoloġija toffri lil min irid jaħdem f'dan il-qasam b'mod professjonali u xjentifiku.

Sur President, jiena konvint li ċ-Ċentru Malti għar-Restawr laħaq dawn l- għanijiet.

Issa meta qegħdin nintegraw, aħna m'aħniex qed nintegraw biss biex ikollok cost savings u biex il-human resource management ikun aħjar.

M'aħniex qed nintegraw biss għalhekk, imma qed nintegraw ukoll biex l- aspett operattiv ikun l-aħjar possibbli.

Qegħdin nintegraw ukoll biex ikun hemm l-akbar konsistenza possibbli f'pajjiżna fis-sistemi operattivi tagħna, u ma jkollokx min jopera b'mod u min jopera b'mod ieħor.

Kif smajt minn din il-Kamra, min qiegħed imexxi l-Heritage Malta, kemm bħala board, kemm bħala chief executive u kemm bħala impjegati, għandhom għalfejn ikunu kburin ħafna għax qalgħu l-kumplimenti miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Nirreferi għal xi aspetti oħra li ssemmew hawnhekk.

F'ħin minnhom saret referenza għal rapport dwar li għandna bżonn Lm150 miljun biex nirranġaw diversi siti fuq medda ta' 15 jew 20 sena.

Bla ebda dubbju, dan il-pajjiż għandu l-vantaġġ - jiena vantaġġ insejjaħlu, għax mil-lat finanzjarju biss jista' jkun żvantaġġ - li għandu l-akbar konċentrazzjoni ta' wirt storiku u kulturali per square kilometre.

Hemm min jgħid li qegħdin it-tieni wara Ruma u hemm min jikkontesta dak ukoll u jgħid li Malta hi l-ewwel.

Jiena mhux se noqgħod nargumenta fuq dan u nħalli f'idejn in-nies li huma iżjed tekniċi biex jagħmlu analiżi preċiża, imma li hu żgur hu li Malta hi minn ta' quddiem nett fejn tidħol konċentrazzjoni ta' wirt storiku u kulturali.

Kif għidt fil-bidu tad-diskors tiegħi, dan jitfa' fuqna piż wisq akbar milli kieku ma kellniex dan kollu, jew li kieku ma kellniex it-tempji megalitiċi, bħalma għandna f'Għawdex, li huwa l-eqdem tempju tal-kwalita` tiegħu fid-dinja.

Dan huwa l-ewwel free standing architectural structure u għalhekk huwa importanti mhux biss mil-lat arkeoloġiku, imma anke mill- aspett arkitettoniku, u kieku dan ma kienx hemm, ma kienx ikollna l-obbligu li nikkonservawh u nippreservawh.

Ma kienx ikollna nagħmlu line item għalih fil-budget, u nagħmlu tapping ta' riżorsi oħrajn bħalma għamlet Heritage Malta billi għamlet tapping mill-fondazzjoni tal-Vodafone, u qed tipprova tagħmel tapping minn xi sorsi internazzjonali, kif ukoll minn ħbieb ta' Malta li jħobbu l-wirt tagħna.

Hemmhekk irid ikun hemm proġett għall-aqwa konservazzjoni u preservazzjoni tiegħu, u għall-interpretazzjoni tiegħu.

Dak huwa parti mill-wirt tagħna u għaliex huwa parti mill-wirt tagħna huwa parti mill-wirt ta' l-umanita` u rridu nippreżervawh għall-umanita' kollha u għall-ġenerazzjonijiet futuri kollha.

Aħna għandna dan l-obbligu kif fil- fatt għandna l-istess obbligu għal Ħaġar Qim u l-Imnajdra.

Barra minn dawn għandna saffi oħra ta' storja, bħal per eżempju, is-saff Ruman.

Hawnhekk nafu xi proġett għamlet il-Heritage Malta fuq id-Domus Romana.

Sur President, għandna wkoll is-saff Puniku u dak kollu li ħallewlna l- Ordni tal-Kavallieri.

Jekk tħares lejn il-belt kapitali tagħna u lejn il- Kottonera, ma tistax ma tarax l-arkitettura barokka li hemm f'dawn iż-żewġt ibliet.

Ma tistax ma tarax dik il-linja ta' palazzi storiċi ġewwa l-Birgu u ma tgħidx li dan huwa l-wirt kulturali tagħna kif ukoll ta' l-umanita' kollha u li għandna l-obbligu li nippreżervawh.

Ħarist lejn iċ-ċifri ta' kemm intnefqu flus fuq dan il-qasam bejn l-1987 u l-2005.

U meta tħares lejn il-pagi u lejn proġetti ta' restawr insibu li fuq medda ta' dawn is- snin infaqna aktar minn Lm68 miljun!

Hawnhekk ma tistax ma tgħoddx is-salarji kollha li jaqgħu taħt il-kultura u l-arti, il-kontribut li għamilna meta kien hemm id-dipartiment tal- mużewijiet, il-proġetti ta' restawr kbar, fosthom il-proġett sabiex il- Kavallier ta' San Ġakbu, li llum huwa funzjonabbli, mhux bħala stamperija tal-gvern iżda bħala ċentru ta' kreattivita'..Wieħed isemmi wkoll ix-xogħol ta' restawr li għamilna fuq l-istess Malta centre for restoration ġewwa l- Bighi.

Jien kont nippretendi li l-Onor.

Joe Mizzi se jifraħ lill-gvern tal-proġetti li wettaq, fosthom dak tal-Kalkara, tad-Dar tal-konferenzi tal- Mediterran u proġetti oħra li saru anke minn ministeri differenti!

Sur President, meta tgħodd it-total ta' dan kollu ssib li kellna nefqa totali ta' Lm68 miljun.

Pero' jekk xi ħadd jgħidli jekk kontx nonfoq id- doppju li kieku kelli l-flus kont ngħidlu li iva, kont nonfoqhom ukoll, għaliex il-wirt kulturali tagħha huwa wieħed immens.

U l-verita' hi li dan il-gvern preżenti qiegħed jalloka iżjed fondi u impenn favur il-wirt kulturali ta' pajjiżna.

Issa hawnhekk irrid nagħti waħda lura lill-Onor.

Mizzi il-għaliex fil-bidu ta' l-intervent li għamlet l-Onor.

Justyne Caruana, irringrazzjatu għad-diskors animat li għamel ftit qabel.

Meta smajt dan il-kumment għaddili l-ħsieb minn rasi, u għedt li anke l- cartoons ikunu animati!

Pero' fil-ħajja huwa importanti li nitkellmu bis- serjeta'!

Fost l-affarijiet li semma l-Onor.

Joe Mizzi qalilna li fis-snin '70, il-gvern Laburista kien għamel proġett sabiex ineħħi t-tniġġis tal- karozzi mis-swar ta' pajjiżna.

Huwa veru li dan il-proġett kien għamlu l- gvern Laburista, pero' dan għamlu billi fetaħ is-swar tal-Belt sabiex jgħaddu l-karrozzi minn bejniethom!

Dan huwa l-proġett li kien qed jirriferi għalih l-Onor.

Joe Mizzi?

Qalilna li l-proġett kien sar sabiex inneħħu t-tniġġis tal-karrozzi mis-swar, u dan għamluh b'mod sempliċi, billi jwaqqgħu s-swar!

(Interuzzjonijiet)

Sur President, taf x'għamel il-gvern Laburista sabiex ineħħi t-tniġġis mill- karrozzi?

Waqqa' s-swar u fetaħ triq minn ġo nofshom!

Irrovina l-forti ta' Sant Anġlu billi għamel diskoteka fihom!

L-Onor.

Joe Mizzi semma' l- Kottonera.

Jien kont nippretendi li l-Onor.

Mizzi jew ma jgħid xejn, jew inkella jagħtina l-grazzi u jgħidilna prosit talli għamilna l-proġett ġewwa l-Kottonera u li se nkabbruh bil-Baċir Nru. 1.

Kien imissu qalilna prosit li fiċ-ċentru ta' Bormla għamilna proġett ta' konservazzjoni storika ta' dar importanti ħafna sabiex saret id-dar ta' l-anzjani, dar li hija waħda mill-isbaħ li hawn fil-pajjiż.

Kont nippretendi li jgħidilna prosit talli għamilna proġett ieħor lil fih ukoll aspett ta' konservazzjoni sabiex ġbarna l-aġenziji bħas-Sedqa f'ċentru wieħed, prosit talli għamilna ċentru u kumpless sportiv, prosit talli għamilna l-mużew marittimu ġewwa l-Birgu, u dan qiegħed jiffunzjona kif suppost.

Kont nippretendi li jagħtina prosit talli l-Heritage Malta għamlet il-palazz ta' l-inkwiżitur jiffunzjona, u jiġi kkonservat ferm aħjar sabiex ikun jista' jilqa' ħafna aktar nies fih milli qatt kien jagħmel qabel.

Jien dan li kont qiegħed nippretendi mill-Onor.

Mizzi, pero' jekk ma jridx jagħtina prosit hija affari tiegħu!

Imma issa ma jiġix u jipprova jaqleb l-istorja ta' taħt fuq, għaliex inkella bilfors ikolli nwieġbu bit-ton li għamel użu minnu hu stess!

Sur President, irrid insellem, bħalma għamlet l-Onor.

Justyne Caruana, lill- għaqdiet volontarji bħal Din l-Art Ħelwa, li kont magħhom is-Sibt li għadda fl-okkażjoni ta' l-40 anniversarju.

Il-gvern preżenti issa tahom anke l- inkarigu tal-konservazzjoni tat-torri ta' Kemmuna li żgur huwa importanti bħala parti mil-legat tal-Granmastru Wignacourt.

L-Onor.

Justyne Caruana sellmet ukoll lill-Fondazzjoni Wirt Artna u lil Wirt Għawdex li nagħmlu wkoll proġetti ta' konservazzjoni magħhom.

Dawn insellmilhom kollha, għax aħna naħdmu magħhom bis-serjeta`, mhux taparsi nfaħħruhom u mbagħad żgur ma nistmawx dak li jkunu qegħdin jagħmlu bħala ħidma fil-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Dan huwa l-mod kif nimxu bis-serjeta`.

Sur President, nixtieq nagħmel ukoll il-ħsieb - għax naħseb huwa rilevanti u importanti - li f'Malta ngħixu esperjenza li jien insejħilha inverse proportion, għax għandna l-ikbar konċentrazzjoni ta' wirt storiku u kulturali, pero` ma nispjegawx biżżejjed dak li għandna anke għal skop ta' turiżmu.

Imbagħad, mingħajr ma nkun speċifiku, tmur pajjiżi oħra li jkollhom ferm inqas minna, u ddum tara tabelli u ddum tara spjegi u ddum tara visitors' centres u jdumu jgħidulek minn ma nafx kemm qabel għax kburin b'li għandhom.

U hekk għandu jkun, kulħadd għandu jkun kburi b'dak li għandu.

Aħna għandna ħafna iżjed wirt storiku u nippreżentawh inqas u niftaħru inqas bih.

Pero` dan bdejna nindirizzawh bis-serjeta`, u nirringrazzja lil Heritage Malta għal dak li qed tagħmel f'dan ir-rigward.

Naħseb li din hija inverse proportion li rridu nindirizzaw bħala pajjiż wieħed, għax fl- aħħar mill-aħħar meta nitkellmu fuq il-wirt storiku u kulturali ta' pajjiżna qed nitkellmu fuq dak li hu tagħna lkoll.

Allura hawnhekk nippretendi li l-livell ta' diskussjoni jkun livell li jixraq lis-suġġett li għandna quddiemna.

Dan m'huwiex suġġett fejn noqogħdu nipprovaw nitkellmu b'ħafna retorika u b'ħafna attakki, meta l-gvern qed jagħmel il- proċess li jikkonsolida bl-aħjar mod l-istrutturi tagħna biex nieħdu ħsieb il-wirt storiku ta' pajjiżna.

Naturalment meta nirriferi għal diversi aspetti tad-diskorsi l-oħra li saru, irrid nagħmel din l-enfasi għax naf li Heritage Malta tassew qed tibni pedamenti soda - u llum b'numru ta' suċċessi kbar - sabiex tagħti valur addizzjonali mhux biss lill-ekonomija ta' pajjiżna imma wkoll lill-istess identita` nazzjonali tagħna.

Għax dak kollu li jifforma parti mill-wirt storiku tagħna jagħtina l-identita` tagħna.

Meta konna flimkien mal-Prim Ministru fil-Ġgantija, f'Ħaġar Qim u l- Imnajdra u fil-proġett tad-Domus Romana tibda tgħid: Dawn huma l-ġojjelli ta' dan il-pajjiż, dan huwa dak li sawwar il-ġens Malti u Għawdxi, dan huwa dak li jagħtina identita` partikolari.

Allura qed nagħmlu l-istrutturi biex inħarsu din l-identita` u nagħtuha valur addizzjonali, għax huwa valur li qiegħed hemm.

Dan m'huwiex valur li għandna bżonn nivvintaw, li rridu noqogħdu nimmaġinaw, imma qiegħed hemm, tmissu b'idejk.

Iżda, kif kont qed nispjega qabel, ħafna drabi trid tippreżentah aħjar, trid tkun konxju tiegħu, trid tagħmel programmi biex inkunu iktar interattivi mal- ġenerazzjoni żagħżugħa u mal-Maltin mhux biss mat-turisti.

Għaldaqstant huma importanti ħafna programmi bħal ħarġiet kulturali li qed jagħmel il-ministeru u l-open days li tagħmel Heritage Malta favur il-poplu kollu ta' Malta u ma' nies oħrajn li jistgħu jkunu hawnhekk.

Għalhekk huma importanti ħafna proġetti bħalma għamlet Heritage Malta ġewwa l-palazz ta' l-inkwiżitur ġewwa l-Birgu.

Quddiemi għandi t-"Teachers resource book" biex meta t-tfal imorru hemmhekk, jgħixu verament l-esperjenza ta' l- istorja ta' dak il-palazz.

Waqt li qegħdin hemmhekk, jistgħu jipparteċipaw b'mod proattiv u mhux sempliċement xi ħadd qed jagħmlilhom lecture, jippridkalhom u ma jgħidilhom xejn iżjed.

Qed nagħmlu dan kollu u rridu nħaddmu rasna lkoll flimkien, għax aħna fdati b'dan il-wirt li dan il- pajjiż irid jieħu ħsieb, mhux biss għalih innifsu, imma għall-umanita` kollha.

Irrid infakkar li aħna diġa` rrikonoxxuti bħala pajjiż b'konċentrazzjoni għolja ta' siti li huma ta' wirt storiku magħruf internazzjoanlment mill- UNESCO.

X'qegħdin nagħmlu għall-mużewijiet ġewwa l-Belt, fir-Rabat, fl- Imdina u fil-Birgu, li diġa` semmejt?

X'qegħdin nagħmlu għal Għawdex?

L- Onor. Justyne Caruana tkellmet f'dan ir-rigward ukoll.

Jien nista' nassiguraha li l-impenn mill-gvern preżenti u l-impenn permezz ta' Heritage Malta favur Għawdex huwa impenn ferm iktar serju minn meta, fi żmien gvern preċedenti, l-affarijiet ġewwa Għawdex kienu tħallew verament abbandunati u ma kien isir xejn dwarhom.

Issa, kemm bħala struttura ta' nies kif ukoll bħala proġetti, qed naħdmu bis-serjeta` biex inħarsu dak li jirrappreżenta Għawdex, kemm jekk huwa l-mużew tal-folklor, iċ-Ċittadella, it-tempji tal- Ġgantija, il-ħabs il-qadim, il-mużew tax-xjenza naturali, u s-siti l-oħrajn kollha.

L-Onor.

Justyne Caruana tkellmet ukoll dwar id-drittijiet tal-ħaddiema li kienu mal-gvern u mbagħad ġew detailed mal-Heritage Malta.

Id-drittijiet tal-ħaddiema huma għeżież ħafna għalina, pero` mad-drittijiet jeżistu doveri kbar.

U dawk id-doveri aħna ninkorporawhom mhux biss billi nitkellmu dwarhom, imma billi Heritage Malta nnegozjat ftehim kollettiv ġdid għar-rigward ta' l-impjegati tagħha.

F'dak il-ftehim ħassejna li ma nistgħux napplikaw ċerti regoli li f'Malta u f'Għawdex japplikaw b'mod tradizzjonali fil-qasam tas-civil service jekk tassew irridu nkunu kustodji serji ta' dak li huwa fdat lilna fil-qasam tal-wirt storiku ta' pajjiżna.

Naturalment l-ikbar eżempju f'dan ir-rigward huwa li - se neħodha bil- kappell tat-turiżmu u mhux biss bil-kappell tal-kultura - jien ma nista' qatt niġġustifika li ġewwa Malta jew ġewwa Għawdex meta jkollok l-ikbar numru ta' turisti fostna, jekk dawn imorru wara nofsinhar biex iżuru mużew ngħidulhom: Le, sorry, hawn magħluq għax hawnhekk naħdmu bil-half days.

Kif nistgħu nagħmlu hekk meta qegħdin nitkellmu dwar din ir- responsabbilita` kollha li għandna fuq spallejna?

Hawnhekk qed nitkellmu fuq responsabbilita` li biex inti taqdiha tajjeb irid ikollok l-metodi kif terfagħha billi tinnegozja, titkellem mal-union jew unions konċernati, pero` mbagħad tagħti s-servizz li jkollok bżonn tagħti sabiex inkunu qed nagħtu valur aħjar lil dak li aħna fdati biex nippreżentaw.

Jien ma nafx jekk l-Onor.

Caruana kenitx qed tirriferi għal dan l-aspett tad-drittijiet tal-ħaddiema jew għal xi qasam ieħor.

Pero` aħna kburin li bdilna s-sitwazzjoni, u filwaqt li qabel, meta kien jibda is- sajf, jiġifieri bejn is-16 ta' Ġunju u t-30 ta' Settembru, il-mużewijiet kienu jiftħu fit-8.00 a.m. u jagħlqu fis-1.30 p.m. u f'kull public holiday kienu jkunu magħluqa, issa l-mużewijiet qegħdin jiftħu fid-9.00 a.m. u jibqgħu miftuħa sa l-4.30 p.m. is-sena kollha.

L-uniċi ħamest ijiem fejn dawn ma jiftħux sakemm ma jkollhomx talba speċifika huma l-Millied u lejlietu, l-ewwel tas-sena u lejlet l-ewwel tas-sena u l-Ġimgħa l-Kbira.

Dan huwa l-mod responabbli u l-mod serju kif irridu nimxu 'l quddiem.

Possibbli li hawn xi ħadd, bi skuża jew oħra, li jrid li nitfgħu l- affarijiet lura?

Ma naħsibx, onestament ma naħsibx, għax kieku ma kienx ikun hawn dak il-kliem ta' ħajr li b'mod ġenerali sar għall-mod kif qed titmexxa Heritage Malta.

Ladarba hawn din il-fiduċja fl-operat ta' Heritage Malta mill-parlament kollu, u mhux biss min-naħa tal-gvern, almenu kif fhimt jien, hawn is-sinjal ċar li qed ngħidu lil Heritage Malta: Tajniek it-talenti u wżajthom tajjeb u kabbarthom, u issa b'din l-liġi qed nagħtuk iktar talenti biex tkompli tkabbarhom.

Qed nagħmlu dan mhux biex nagħmlu xi kritika lil xi ħaddieħor, jew biex nippersegwitaw lil ħaddieħor imma għax issa, wara proċess ta' speċjalizzazzjoni f'diversi entitajiet, irridu l-aqwa konsolidament, l-aqwa integrazzjoni, u operat bl-iktar mod trasparenti u effiċjenti favur dak li hu ta' pajjiżna kollu u favur ir- responsabbilita` li għandna lkoll lejn pajjiżna.

Jien nawgura minn qalbi lil Heritage Malta l-akbar suċċess fil-missjoni li qed napprovawlha permezz ta' din il-liġi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali, Kap. 445" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi maħtur skond il-Mozzjoni Nru. 54 tas-17 ta' Ġunju 2003.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-LIĊENZI TAL-KUMMERĊ

TRADING LICENCES (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, f'isem il-Ministru għall- Kompetittivita` u Komunikazzjoni nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, il-bieraħ waqt li kont qed nara stazzjon Ingliż, u waqt li uffiċjal għoli Ingliż kien qed jappella biex il- ħajja f'Londra terġa' tiġi għan-normal, uża l-kliem li min jaf kemm-il darba nużawh u qal: "London is open for business."

Meta uża dak l-kliem f'dak il-kontest irrealizzajt kemm il-kliem "open for business" fihom sinifikat kbir.

Li kieku ma kienx seħħ dak li ġara, naħseb li s-sinifikat ta' dak il-kliem ma kienx ikun l-istess għalija.

Dan ġegħelni nirrifletti u nasal għall-konklużjoni li belt tkun ħajja daqskemm hija miftuħa għan- negozju, u pajjiż huwa b'saħħtu, huwa ħaj daqskemm għandu attivita` kummerċjali b'saħħitha.

Għaldaqstant, qed inressqu dan l-abbozz ta' liġi li jemenda l-Att dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ li qed nerġgħu nemendawh wara sentjen proprju sabiex tiġi simplifikata aktar l-amministrazzjoni tiegħu.

Permezz ta' l-emendi li konna għamilna sentejn ilu l-gvern ried inaqqas il- proċeduri burokratiċi biex tiżdied l-attivita` kummerċjali fil-pajjiż.

Il- gvern ried li jagħmilha iktar faċli li wieħed jiftaħ negozju, li n-negozju jbiddel l-idejn fejn ikun hemm bżonn, jew li jinbidel il-ġeneru tan- negozju.

Għaldaqstant, għamilha possibbli li jkun hemm liċenzja iżjed ċentrali, iżjed informattiva u li toffri iktar direzzjoni.

Bħalma għamel dak l-uffiċjal għoli Ingliż il-bieraħ, jien irrid nappella li Malta hija wkoll open for business, imma f'kontest ieħor milli qal l-uffiċjal Ingliż.

Aħna gvern li rridu nkomplu ngħinu biex tikber l-attivita` kummerċjali f'pajjiżna.

Għaliex irridu nkunu iktar open for business?

Ħalli nibda l- intervent tiegħi billi nitlaq minn dan il-ħsieb.

Iżjed ma jkollna attivita` kummerċjali wiesgħa, ħajja u dinamika iktar jiżdiedu l-impjiegi.

L-attivita` kummerċjali fiha nnifisha mhux biss toħloq numru kbir ta' impjiegi, imma fl-istess ħin il-konsumaturi jkollhom garanzija ta' għażla aħjar ta' prodotti, is-servizzi jitjiebu, u b'mod ġenerali jitjieb il-livell ta' l-għajxien.

Għalhekk jien jiddispjaċini li b'mod ġenerali mal-kelma negozju, mal-kelma suq, mal-kelma kummerċ, ħafna jiġuhom f'moħħhom konnotazzjonjiet negattivi.

Jeħtieġ li nħarsu lejn il- kummerċ bħala dik l-attivita` li tkattar il-ġid tal-pajjiż.

Pajjiż fejn m'hemmx attivita` kummerċjali nsibu li jkun pajjiż fqir, filwaqt li pajjiż li għandu ħafna attivita` kummerċjali huwa sinjur.

Issa nixtieq nissustanzja dak li kont qed ngħid bi ftit figuri.

Jekk inħares lejn l-istatisitka ta' Jannar sa Marzu ta' l-2004 insib li s-self- employed li ma kellhomx impjegati magħhom kienu jlaħħqu l-14,381, jiġifieri 9.7%.

Jekk wieħed iħares lejn is-sena 2005 isib li dawn żdiedu għal 14,838, jiġifieri telgħu għal 9.9% tal-workforce.

Fl-2004 in-numru ta' self-employed bl-impjegati kien ta' 7,047 jiġifieri 4.7% ta' dawk li huma gainfully occupied f'dan il-pajjiż.

Fl-2005 dan in-numru naqas għal 6,799, jiġifieri niżel għal 4.6%.

Pero` skond l-istatistika tas-COS, meta wieħed iħares lejn it-total ta' persuni impjegati jsib li minn Jannar sa Marzu ta' l-2004 kien hemm 127,227 ruħ, li jammontaw għal 85%, u fl-istess xhur ta' l- 2005 dan in-numru żdied għal 128,099.

Issa jekk wieħed iħares lejn it-totali tas-sena 2004 u 2005, dejjem bejn Jannar u Marzu, ta' dawk li huma self-employed without employees, self- employed with employees u l-employees, isib li fl-2004 kien hemm148,655 u fl-2005 kien hemm 149,736.

Jiġifieri t-total ta' self-employed without employees, self-employed with employees u employees minn Jannar sa Marzu ta' din is-sena huwa bejn wieħed u ieħor 1,000 iktar mis-sena l-oħra.

Meta nħarsu lejn din l-istatistika, li hija fost l-ogħla f'dawn l-aħħar ftit snin, nistgħu ngħidu li hija pożittiva, imma ma nistgħux nieqfu hemm.

L-istatistika fiha nnifisha jien dejjem rajtha bħala responsabbilita`.

M'hijiex bħal meta team tal-football rebaħ logħba l-Ħadd li għadda, u issa moħħu mistrieħ.

Fit-tellieqa tal-ħolqien ta' l-impjiegi l-gvern m'hu rebbieħ qatt, jakkwista kemm jakkwista riżultati tajbin irid ikompli jaħdem bla waqfien, għax il-poplu hemm barra jrid itejjeb kontinwament l-income u l-livell ta' għajxien tiegħu.

Għaldaqstant, il-gvern irid jara li jibqa' jiżdied in-numru ta' dawk li qegħdin jipprovdu l-impjiegi u anke n-numru ta' dawk li jissejħu self-employed li, fil-biċċa l-kbira tagħhom, ikunu nies fin-negozju.

Hawnhekk wieħed jara kemm huwa importanti li naħdmu biex intejbu l-loġistika, il-postijiet fejn qegħdin jaħdmu dawn in-nies, u niżviluppaw mentalita` imprenditorjali fejn niffaċilitaw il-ħajja ta' min qiegħed fin-negozju.

Irridu kontinwament nagħmlu ħilitna biex nissimplifikaw il-proċeduri, cioe` titnaqqas il-burokrazija, għax biex nikbru fl-Unjoni Ewropea, irridu niffaċilitaw in-negozju.

Il-kummissarju responsabbli mill-Pulizija tat-trasport ġewwa Londra qal hekk ilbieraħ: As from tomorrow London is open for business.

Dak għandu jkun l-ispirtu f'pajjiżna.

Pajjiżna għadu kemm għalaq l-ewwel sena fl- Unjoni Ewropea, u jiena ngħid li nkunu dħalna ta' xejn fl-Unjoni Ewropea jekk m'aħniex se niffaċilitaw il-kondizzjonijiet li fihom qed jaħdem min qiegħed fin-negozju.

Is-self employed jistgħu jkunu f'setturi differenti.

Meta wieħed jieħu s-sena 2005 u jħares lejn dawk li kienu qegħdin qed jaħdmu bħala service workers jew shop and sales workers, jiġifieri ħaddiema fil-lant tax-xogħol, fi ħwienet jew f'setturi oħrajn ta' servizz, wieħed jifhem li meta qegħdin niffaċilitaw in-negozju, qegħdin noħolqu l-impjiegi.

Fl-2005, is-service workers u s-shop and sales workers kienu 15% tal- gainfully occupied u cioe` 22,490.

Fil-ħwienet u f'setturi kummerċjali oħra ta' ċerti servizzi, is-settur kummerċjali kien kapaċi jħaddem madwar 22,000 persuna.

Fl-artiġjanat u fix-xogħol ta' ċerti snajja', kellna 21,100 ħaddiem li jiġu kważi 14.1%.

Naraw ukoll li bejn Jannar u Marzu, il-ħaddiema fil-manifattura f'dan il- pajjiż kienu jammontaw għal 19.3% tal-gainfully occupied, jiġifieri 28,952 persuna.

Fil-wholesale u retail għandna 21,669 ħaddiema.

Jiġifieri minn 22,490 service workers li semmejt, 21,669 minnhom jaħdmu direttament fis- settur tal-bejgħ bl-imnut u l-ingrossa.

Dan huwa settur li qed jiġġenera l- impjiegi, u nappella biex dan is-settur ma nagħtuhx bis-sieq.

Ejjew nagħtuh l-istima li jixraqlu, ġejjin minn fejn ġejjin u qegħdin f'liema responsabbilita` qegħdin, kemm jekk aħna mill-gvern, kemm jekk aħna awtorita` u kemm jekk aħna kunsill lokali.

Int min int u taħdem fejn taħdem, inti għandek tagħti servizz biex dan in-numru ta' impjiegi joktor, u dan isir billi nnaqqsu l-burokrazija.

Jekk wieħed iħares lejn ir-real estate, renting and business activities oħra, jara li dawn jiġġeneraw madwar 7,662 impjieg, jiġifieri madwar 5.1%.

Dawn huma kollha ċifri u statistiċi Sur President.

Kieku kellna nilagħbu l-logħba tal-kliem, nerġa' ntenni li għalija din tfisser responsabbilita`.

Jien m'iniex kuntent b'dawn iċ-ċifri u rridhom jiżdiedu, minkejja li dawn huma fost l-ogħla f'dawn l-aħħar snin, pero` rridu nkomplu naħdmu b'insistenza ż-żewġ naħat tal-Kamra sabiex naraw li l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż tikber.

Sur President, qed nagħmel dan it-tip ta' diskors għax jiena se nressaq emendi fuq il-liġi li permezz tagħha jinħarġu l-liċenzji tan-negozji, u li tirregola l-kondizzjonijiet b'mod ġenerali ta' l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż.

Irridu naċċertaw li dan ikun dibattitu li jgħin sabiex f'dan il-pajjiż nifhmu li aħna, iż-żewġ naħat tal-kamra, impenjati biex inħaffu l-ħajja ta' dan is-settur.

Sentejn biss wara li ressaqna għall- ewwel darba l-emendi ġenerali li permezz tagħhom irrivoluzzjonajna l- affarijiet f'dan is-settur, issa wasalna biex inkomplu ntejbu.

Kont jien li ppilotajt u li ressaqt dawn l-emendi li kienu ġew fis-seħħ fit-2 ta' Mejju 2002, u dawn għenu ħafna s-settur kummerċjali għax issimplifikajna u serraħna l-proċess tal-ħruġ tal-liċenzji.

Konna wkoll illiberalizzajna l- ħinijiet ta' ċerti negozji u għamilnihom eħfef biex ċerti negozji jkunu jafu meta suppost jiftħu u meta suppost jagħlqu, u x'attivita` kummerċjali rridu.

Aħna rrivoluzzjonajna b'xi mod jew ieħor il-mod ta' kif bniedem illum iħares lejn x'inhi l-liċenzja tan-negozju.

Dak iż-żmien kont wegħedt li fi żmien sentejn wara li ppubblikajna liġi ġdida, li prinċipalment tneħħi r-reġim tal-ħruġ tal-liċenzji tan-negozju minn idejn il-Pulizija, kont se nerġa' niġi fil-Parlament biex nemendaw l-istess liġi skond dak li nkunu tgħallimna f'dawk is-sentejn.

Jien personalment nemmen li liġi mhux ippubblikajtha u imbagħad tħalliha hekk.

Jiena għext kważi tfuliti u żgħożiti f'negozju żgħir, u għalhekk il- politika li nagħmel jiena, nagħmilha b'mod imprenditorjali.

Meta mara tad- dar tmur tixtri, m'hijiex se tixtri prodott li jkun skadut, u kull prodott għandu l-expiry date.

Kull meta nagħmel liġi, jiena nagħti deadline lili nnifsi biex fi żmien numru ta' snin, nerġa' nirrevediha sabiex nemendaha fejn hemm bżonn, għax il-kummerċ ma jistax jibqa' jopera b'liġijiet li jkunu saru numru ta' snin qabel, speċjalment meta nafu li l-kummerċ ibiddel ir-regoli tal-logħba sikwit.

Min jagħmel il-liġijiet irid jifhem kif jaħdem il-kummerċ u jaddotta l- liġijiet għall-attivita` kummerċjali.

Inżommu r-riedni fejn nistgħu nżommu, pero` rridu jkollna mentalita` fejn inkunu qegħdin nifhmu l- attivita` kummerċjali 'il fejn hi sejra, u nipprovaw naddottaw - sakemm ma naslux fl-estrem li jbigħ il-prinċipji tagħna lis-suq - il-proċeduri ta' min qiegħed fin-negozju u naddottaw il-proċeduri tal-konsumatur.

Dan għandu jsir mingħajr ma nbigħu l-valuri ewlenin tagħna, għax inkella nippermettu li l-konsumiżmu jsir il-prinċipju ewlieni fil-ħajja tagħna.

Dak huwa l-bilanċ li rridu nsibu.

Kif se nħaffu l-ħajja ta' min qiegħed fin-negozju u l-ħajja tal-konsumatur u fl-istess ħin inżommu ċertu bilanċ?

Dawn iż-żewġ setturi huma bla xaba', bir bla qiegħ.

Jekk jista' jkun, jgħidulek biex tneħħilhom kull regolamentazzjoni, pero' aħna responsabbli li nsibu l-bilanċ bejn dak li s-sistema titlob u dak li suppost isir.

Jiena nifhem li huwa dmiri li nipprova nsib il-bilanċ sabiex dan il-pajjiż ma jitlifx ruħu u jinqabad f'xibka ta' konsumiżmu eżaġerat fejn l-identita` umana tal-bniedem fis-suq titlef l-identita` tagħha għax is-suq jirbaħ fuq kollox.

Sur President, j'Alla li ma nkunx jien li nwassal għal din ir-rovina, imma nittama li f'dan il-gvern inkun jien li nifhem eżatt xi jkun għaddej, u fejn nibda nara li għandna liġijiet li m'għadhomx jagħmlu sens, nitkellem u naħdem biex jitbiddlu sakemm ma nbidlux il-valuri tagħna.

Allura jiena sodisfatt li wara sentejn qed nerġa' niġi hawn fuq din l-istess liġi, għaliex nemmen li bħal kull prodott fuq l-ixkaffa ta' supermarket, il- liġijiet ukoll għandhom l-expiry date ta' meta wieħed iħares lejhom biex jaġġornahom.

Liġi li tirregola l-attivita` kummerċjali tista' teskadi f'ħakka t'għajn, Sur President.

Forsi ma lħaqniex il-perfezzjoni fl-emendi tagħna, pero` naħsbu li qegħdin inressqu l-aħjar emendi possibli.

Jekk matul id-dibattitu nindunaw li nistgħu intejbuhom, dawn sejrin intejbuhom.

Sur President, b'dawn l-emendi l-ħsieb tagħna huwa wkoll li nkomplu nkattru l-attivita` ekonomika f'pajjiżna.

Iżjed ma nagħmluha faċli li toħroġ liċenzja tan-negozju, aktar se nżidu l-kompetittivita` tagħna.

Issa hawn nagħmel full stop, għax meta nżid il-kompetittivita` jfisser li se nkun qed nippermetti li jiżdiedu n-numru ta' dawk li jipparteċipaw fil-ħajja kummerċjali.

Meta jiżdiedu n-numru ta' dawk li jipparteċipaw fil-ħajja kummerċjali, il-konsumaturi jirringrazzjaw għax jifhmu li l-kompetizzjoni twassal għal għażla akbar ta' prodotti aħjar u irħas.

Imma għal min qiegħed fin-negozju imbagħad il-qanpiena tibda ddoqq noti oħrajn.

Meta tiżdied il-kompetittivita`, min kien qiegħed waħdu fin-negozju mhux li se jieħu pjaċir.

Meta ngħaddi minn Birkirkara - għax il-ministeru qiegħed Santa Venera – biex nagħmel is-survey tiegħi, l-ewwel ħaġa li ninnota hi li fil-wied ta' Birkirkara qatt ma kien hemm daqshekk ħwienet daqs kemm hemm illum.

Minn wara l-Knisja ta' Santa Tereża sa kważi l-każin tal-Labour tara ħanut imiss ma' l-ieħor.

(Interruzzjonijiet) Ma naħsibx li hemm magħluqin f'dik it- triq, għax fetħu aktar milli għalqu!

Dan ma jgħoddx biss għal Birkirkara.

Ftit ilu kont iż-Żurrieq u ż-Żejtun, u n-numru ta' ħwienet li hemm illum żgur li huwa iżjed minn dak li kien hemm qabel.

Sur President, għalxiex qed nagħmel din ir-riferenza?

Għaliex bħalma qed jiġri f'pajjiżi oħra barra minn Malta, is-self employment qabad dan ir-ritmu u ma naħsibx li nistgħu nerġgħu mmorru lura minnu.

Ġieli kien hawn l-argument li meta l- manifattura, kif nafuha aħna, tonqos, ma jkunx hemm żvog ieħor ħlief li wieħed imur f'attivita` kummerċjali.

Imma l-attivita` kummerċjali tal- manifattura kif konna nafuha żgur li mhux se terġa' tiġi lura, għax dik kienet fażi li issa għaddiet.

Illum qegħdin f'fażi oħra fejn anke l-istudenti li qegħdin fl-iskejjel qed jaħsbu fis-self employment.

Jiena nħobb immur inkellem l-istudenti tas- sixth form li jkunu qed jieħdu sehem f'xi skema bħalma hi l-Young Enterprise, l-iScoops jew Start-up Malta u ngħidilhom: Qatt ħsibtu li intom għada pitgħada mhux bilfors se tkunu bil-ktieb tax-xogħol imma tistgħu tkunu self employed, freelancers?

Id-dinja tan-negozju 'l hemm qiegħda tixħet l-opportunitajiet ta' l-impjiegi ġodda, u allura mhux qed nagħmlu hekk għax m'għandniex triq oħra, imma għaliex numru kbir ta' impjiegi qegħdin jinħolqu hemmhekk, u allura ma nistgħux nagħtuhom bis-sieq.

Min- naħa l-oħra lanqas nistgħu ngħidu: Viva hekk la x-xitan irid hekk!

Din hija ċ-ċirkostanza li qegħdin fiha, irridu jew ma rridux.

Din bħall- istaguni.

Issa qegħdin fl-istaġun sajfi, u ma nistgħux noqogħdu nistennew li jasal l-istaġun xitwi.

Bħalissa qegħdin f'dan l-istaġun ekonomiku, u fih irridu naħdmu.

Sur President, se ngħaddi issa biex inħares lejn l-emendi li qegħdin nipproponu, li huma pressoche emendi amministrattivi.

Se jkun hemm emendi li se jkomplu jbiddlu u jirregolaw il-ħajja kummerċjali ta' l-istreet hawker, tal-market hawker, ta' dak li hemm fis-suq, ta' dak li jbigħ bil- vann u ta' dak li jaħdem il-Ħandaq, u l-bidliet se jinħassu fit-trade licensing regulations li se nemendaw.

Il-ħsieb tagħna hu li meta nlestu anke mit-tielet qari u nippubblikaw dan l-avviż, ftit ġranet wara nippubblikaw ukoll ir-reviżjoni fit-trade licensing regulations.

Il-ħsieb tagħna hu biex inkomplu nilliberalizzaw aktar l-attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż.

Kif għidt, dawn huma emendi li jagħmlu differenzi żgħar, pero` fl-amministrazzjoni jgħinu ħafna speċjalment biex sussegwentement inkunu nistgħu nagħmlu emendi fit-trade licensing regulations li jirregolaw aktar l-attivita` kummerċjali fil-ħajja ta' kuljum.

Per eżempju, għandna l-ewwel bidla f'tifsira ta' dik li hija "fiera kummerċjali" u qegħdin ngħidu li "fiera kummerċjali" tfisser kull attivita` kummerċjali li tinkludi l-esibizzjoni ta' oġġetti jew il-bejgħ ta' oġġetti bl-imnut.

Għandna ħafna nies li bl-iskuża biex ibigħu jgħidulek: Aħna qegħdin nagħmlu esibizzjoni ta' ġojjelli jew ta' karozzi u mhux biex inbigħuhom.

Allura aħna qegħdin ngħidu li fiera kummerċjali tinkludi kemm l-esibizzjoni kif ukoll il-proċedura li permezz tagħha dak il- ħin qed tbiegħ bir-retail jew bl-imnut.

Allura qegħdin inżidu mad- definition li kien hemm, li qabel kienet tgħid:

"Commercial fair means any fair irrespective of the name by which it is called where a commercial activity is exercised. ".

Qegħdin ninżlu aktar fil-ħajja ta' kuljum għaliex din id-definition naħsbu li issa tolqot aktar dak li se jkun qiegħed jiġri.

Ngħaddi issa għal emenda oħra.

Fl-artiklu 3 qed ngħidu li minflok il-kliem "dawk ir-reġistri" għandhom jidħlu l-kliem "dawk ir-reġistri, records jew databases" u dan għaliex aħna intenzjonati li bil-proċeduri tal-ħruġ tal- liċenzji, nilħqu aktar negozji li m'humiex liċenzjati u nagħmluhielhom faċli biex dawn jilliċenzjaw ruħhom.

Bħala gvern m'għandniex interess li dawn inħalluhom bla liċenzja, pero` rridu nsibu r-raġuni għaliex m'humiex illiċenzjati u naraw li jekk jista' jkun ikollna numru akbar ta' attivitajiet kummerċjali rreġistrati ħalli nkunu nafu x'għandna u x'ma għandniex f'pajjiżna.

Il-liċenzja għalina hija l-ID card tan-negozju li permezz tagħha kull negozju jkun jista' jippreżenta lilu nnifsu quddiem awtoritajiet oħrajn, anke f'pajjiżi oħrajn.

F'emenda oħra qegħdin ngħidu li, minflok il-kliem "ma' awtoritajiet oħra", għandhom jidħlu l-kliem "ma' kull awtorita` jew entita` oħra", għax mhux bilfors li dak li jkun ikun qed jitkellem ma' awtorita' biss.

Wieħed jista' jkun qed jiddilja ma' entitajiet oħra li ma jaqgħux taħt id- definition ta' awtorita`.

Qegħdin nemendaw ukoll il-kompożizzjoni tal- licensing advisory committee.

Fil-liġi prinċipali ta' sentejn ilu, konna ħloqna kumitat li jkun qed jgħin lill-ministru responsabbli mill-kummerċ, pero` huwa kumitat rappreżentattiv ta' l-attivita` kummerċjali f'dan il- pajjiż.

Sentejn ilu aħna konna poġġejna bħala kap ta' dak il-kumitat, persuna miċ- ċivil sabiex il-kap ta' l-awtorita` regolatorja, jiġifieri l-kap tal- commerce division, jkun id-director general.

Issa qegħdin nagħtu l- opportunita` biex minflok bilfors jkun dan il-kap, jista' jkun ukoll persuna oħra mill-attivita` kummerċjali.

Dan qed nagħmluh biex ikollna aktar flessibilta` bħala gvern, sabiex jekk insibu persuna aħjar u iktar imprenditorjali u rivoluzzjonarja, inpoġġu lilha.

Dan għaliex aħna rridu nies mhux tant li jaraw li s-sistema tajba u jibqgħu jaħdmu fiha, imma nies li kapaċi jagħtuna s-suġġerimenti fuq kif inbiddlu dik il-proċedura għall- aħjar.

Għidna wkoll:

"Iżda għandu jkun hemm membru addizzjonali fil-kumitat li jista' jkun il-kap ta' l-awtorita` regolatorja.".

Il-kap ta' l-awtorita` regolatorja xorta rriduh ikun preżenti f'dan il- kumitat.

Qed ngħidu wkoll li dan il-kumitat għandu jaħdem b'aktar flessibilta`, u għalhekk il-membri għandu jkollhom is-sostituti tagħhom għaliex jista' jiġri li xi drabi jkollok rappreżentant minn xi entita`, u jekk bil-liġi dan ma jistax ikollu sostitut, jew jattendi hu, jew ma jattendi ħadd.

Allura qegħdin nagħtu ċ-ċans li jkun hemm is-sostituti ta' dawn il-membri.

Apparti hekk, sentejn ilu konna għidna li biex dan il- kumitat konsultattiv jwassal xi proposta lill-Ministru, irid jittieħed vot, u tgħaddi tal- maġġoranza.

Illum qegħdin inbiddluha dik, u qed ngħidu li l-kap li jkun qed imexxi dan il-kumitat jitla' għand il-Ministru b'rapport li juri x'qed tgħid il-maġġoranza u x'qed tgħid il-minoranza.

Allura l-ministru li jkun qed jieħu parir mingħand dawn in-nies, se jkollu f'idejh anke l-opinjoni ta' min ma qabilx.

Amministrazzjoni, xejn iktar, imma qed naħsbu li għandha tkun amministrazzjoni li fl-aħħar mill-aħħar tgħin.

Allura qed ngħidu:

"Meta l-kumitat jintalab parir, il-konklużjonijiet li jippreżenta lill- Ministru għandhom ikunu jirriflettu l-opinjonijiet kollha tar- rappreżentanti ta' kif dawn jiġu espressi fil-kumitat.".

Imbagħad għandna proposta oħra li tgħid:

"Fejn kien hemm il-kliem jgħidu li "l-awtorita` regolatorja relevanti", għandhom jidħlu l-kliem "jew lill-kunsilli lokali skond il- każ li jkun". "

Dan għaliex il-kunsilli lokali llum huma fihom infushom awtoritajiet li joħorġu l-liċenzji tan-negozji.

Hawnhekk għandna esperjenza oħra.

Ħafna huma dawk il-kunsilli lokali li jobdu l-liġi.

Hemm uħud li jimxu kelma b'kelma mal-liġi, u hemm oħrajn li jaqbdu l-ispirtu tal-liġi u jinterpretawh kif iridu huma.

Allura ssib li wħud mill-kunsilli lokali ta' sindki Nazzjonalisti u ta' sindki Laburisti - nisma' stejjer ġejjin miż- żewġ naħat - joħolqu regolamenti li skond huma jagħmlu sens, u li skond il- parir ta' l-avukati tagħhom jistgħu jagħmlu hekk.

Dawn jeżiġu pagamenti minn fuq iċ-ċittadini tagħhom jew minn fuq nies li jkollhom l-attivita` kummerċjali fil-lokalitajiet tagħhom.

Ħafna drabi tibda tgħid: Dawn il- kunsilli lokali 'il fejn sejrin?

B'mod ġenerali l-kunsilli lokali jimxu tajjeb mal-liġi, pero` jkollok dawk li wieħed ikollu jkellem għax jaħarbu mill-ispirtu tal-liġi.

It-tmien proposta għall-emendi taqra hekk:

"Bla ħsara għad-dispożizzjoni ta' artiklu 4, ħadd ma jista' jiftaħ jew jiġġestixxi xi post kummerċjali kemm-il darba ma jkunx id-detentur tal- liċenzja dwar dak il-fond mill-awtorita` regolatorja.".

Jiġifieri hawn qegħdin nuru fi kliem ieħor il-ħtieġa ta' kemm hu importanti li kull min għandu negożju, fl-aħħar mill-aħħar, huwa lliċenzjat.

Jiena nagħmel dan l-appell, Sur President.

Iżjed ma qed jgħaddi ż-żmien, iżjed qegħdin nagħmluha faċli biex kull min għandu attivita` kummerċjali, ikollu l-liċenzja tan-negozju.

Dan il-fatt huwa magħruf, u llum hu eħfef biex ikollok liċenzja tan-negozju.

Irrid nagħmel l-appell biex kull min għandu negozju ma jibżax jersaq 'il quddiem u jilliċenzja l-attivita` kummerċjali tiegħu.

Jekk ma jilliċenzjahiex l- attivita` kummerċjali tiegħu, se jagħti lil min jaħseb ħażin fuqu.

Se jkun hemm awtoritajiet li se jibdew jgħidu: Imma dak x'għandu ħażin?

Għaliex mhux illiċenzjat?

Qiegħed fil-black economy?

Aħna nikkalkulaw li għandna mas-60% ta' l-attivita` kummerċjali li għandha liċenzja effettiva.

L-40% l- oħra jista' jkollhom VAT jew le.

Parti minnha tista' tkun parti mill-black economy, u parti minnha ma jkolliex liċenzja imma jkollha VAT.

Irridu nżidu n-numru ta' dawk li jista' jkollhom liċenzja, u qegħdin nagħmluha eħfef biex persuna jkollha liċenzja.

L-interess tal-gvern huwa li jara li iżjed nies ikollhom il-liċenzja tan- negozju.

Ftit ilu ġiet persuna u qaltli: Jiena reġistrata ma' l-MFSA għax għandi kumpannija, xorta għandi bżonn il-liċenzja tan-negozju?

Oħra qaltli: Imma jien għandi l-VAT, mela xorta għandi bżonn il-liċenzja tan- negozju?

Issa jiena wieħed li l-ħin kollu nitkellem u niġri minn belt għal oħra biex ngħarraf lin-nies, u xorta nibqa' nsib nies – li ċertament m'humiex fil-livell t'isfel tas-soċjeta` – li ma jkunux jafu ċerti affarijiet.

Insibu diretturi ta' kumpanniji li jgħidulek: Mela aħna għandna bżonn il-liċenzja tan-negozju?

Iva, tridu l-liċenzja tan-negozju, ngħidilhom, Sur President.

Aħna naħsbu li meta nitkellmu, Malta kollha tkun qed tismagħna, imma dan mhux minnu, u ħafna drabi rridu nagħmlu sforz ikbar milli nkunu qegħdin nagħmlu biex kulħadd verament ikun qiegħed jismagħna.

Għalkemm nerġa' ngħid li dawn ir-regolamenti fihom infushom huma regolamenti li jemendaw l-amministrazzjoni, pero` fl-istess ħin qegħdin nemendaw it-trade licensing regulations li 'l quddiem ukoll ikunu pubblikati, u għaldaqstant is-sodisfazzjon tiegħi huwa li l-ħidma li qegħdin nagħmlu hija kollettiva, Sur President, u nikkonkludi b'dan il- ħsieb.

Qegħdin naħdmu biex innaqqsu l-burokrazija u jirnexxielna, għalkemm taqta' kemm taqta' ħdejn dak li jiżdied, ma tkunx qisek qed taqta'.

Imma qed jirnexxielna.

Is-suċċessi huma żgħar, u ħafna drabi lanqas ikunu magħrufa, pero` qed iseħħu.

Ħafna drabi qed jirnexxielna naqtgħu l- burokrazija qabel ma titwieled ukoll.

Għaldaqstant, illum jiena sodisfatt li qed naħdem ukoll f'kabinett fejn nara l-Prim Ministru u l-Ministri konxji li jridu jkunu inqas burokratiċi, u jrid ikollhom proċeduri iżjed effiċjenti.

Sur President, qegħdin naħdmu wkoll fuq kif intejbu l-loġistika ta' minn fejn jaħdem is-settur tan-negozju.

Hu ta' sodisfazzjon għalija li għada l- Ministru George Pullicino se jressaq ir-riżoluzzjoni li ħdimna flimkien fuqha jiena u hu għal dawn l-aħħar numru ta' snin, għax ilna kważi mill- 2002 naħdmu fuqha.

Daqshekk ħaditilna żmien.

Għada l-Ministru se jgħid li se ndaħħlu seba' żoni industrijali biex jiġu mdaħħla permezz ta' partial review ta' l-istructure plan fl-ischeme tal-bini.

Sur President, hu ta' sodisfazzjon għalija wkoll li ftit tal-ġranet ilu, kkonkludejna ma' ħafna mis-sidien ta' Ta' Qali fuq il-proġett ta' Ta' Qali.

Issa hemmhekk nafu fejn qegħdin ma' dawk is-sidien.

Għandna s-serħan tal- moħħ li qegħdin kollha flimkien, u se nkomplu għaddejjin bil-proġett tagħna biex Ta' Qali jkun villaġġ ta' l-artiġjanat.

Għaldaqstant jiena nħares lejn il-ħidma ta' dan il-gvern li qisha għandna tliet pilastri, u waħda minnhom hi dik tal-bidla fil-mentalita` imprenditorjali sabiex niffokaw aktar fuq x'irid is-settur kummerċjali.

Dwar dan, j'Alla l-oppożizzjoni timxi warajna kif imxiet fuq ħafna affarijiet oħrajn, għaliex dan il-pajjiż għandu jkompli fuq il-linja imprenditorjali u ma jagħtix skossi lil dan is- settur.

Sur President, nittama li bħalma għandna consensus fuq l-Unjoni Ewropea, jkollna consensus fuq il-politika imprenditorjali.

J'Alla nisfidaw lil xulxin fuq min se jkun l-aktar imprenditorjali fl-atteġġjamenti tiegħu u fil-mod ta' kif jagħmel il-liġijiet.

Hawnhekk għandna sfida miftuħa.

Aħna qed innaqqsu l-burokrazija u fil-fatt, ftit ilu kien hawn l-Onor.

Mifsud Bonnici jitkellem dwar il-liġi fuq l-insurance.

Aħna kontinwament qed nipprovaw nagħmlu l-ħajja aktar faċli.

Għada se jsiru madwar seba' kuntratti mal-gvern ta' seba' sidien li se jagħmlu garanzija finanzjarja - ħa ngħid hekk - permezz tal-kambjala, u dan b'riżultat ta' emenda li kien għadda l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici biex ta iżjed saħħa lill-kambjala.

Dan hu t-tnaqqis ta' burokrazija fil-prattika.

Dan iffaċilita l-garanzija finanzjara, għax issa mhux bilfors tkun garanzija bankarja, imma tista' tkun kambjala li llum għandha s-saħħa wkoll.

Sur President, hekk irridu nħarsu lejn il-ħidma tal-gvern biex naraw kemm din hija ħidma kollettiva.

Jista' jkun hawn min ma jaqbilx, u jista' jkun hawn min jistenna aktar, imma ħadd ma jista' jinnega li l-ħidma qed issir, u jiena l-ħidma rridha tidher.

Kif iħobb jgħid il-Prim Ministru, in-nies għandhom jiġġudikawna mhux minn dak li ngħidu, imma minn dak li nagħmlu.

Għaldaqstant nawgura li dan id-dibattitu li se jkompli fil-ġranet li ġejjin, ikun dibattitu li jgħin biex din il-mozzjoni ta' emendi nkomplu ntejbuha u nagħmluha aħjar.

Jiena lest li nisma' l-proposti miż-żewġ naħat tal-Kamra, u jekk ikun hemm proposti li jtejbu dawn l-emendi, indaħħluhom fil-liġi fl-istadju ta' Kumitat qabel ma jibda r-recess tas-sajf, u nagħtu lis-settur kummerċjali tagħna emendi li jirrispettaw ir-realta` ta' l- attivita` kummerċjali f'dan il-pajjiż.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lis-Segretarju Parlamentari biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 12 ta' Lulju 2005, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar tibdil parzjali fil-Pjan ta' Struttura.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Liċenzi tal-Kummerċ - Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar Azzjonijiet Ġudizzjarji (Miżuri Varji) - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Vjolenza Domestika - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Armi – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ftit ġimgħat ilu l-Malta Union for Midwives and Nurses kisbet responsabbiltajiet u dmirijiet ġodda din id- darba fix-xena internazzjoanli.

Il-president tal-MUMN, is-Sur Rudolph Cini, li huwa ħabib kbir tiegħi – fil-fatt konna studenti flimkien, konna involuti fin-nurses and midwifery board flimkien, u konna involuti wkoll fl- assoċjazzjoni ta' l-istudenti flimkien, jiġifieri għandna storja ta' ħbiberija bejnietna - ġie elett sabiex jirrappreżenta lin-nurses ta' 129 pajjiż madwar id-dinja fl-elezzjoni li kien hemm ftit ġimgħat ilu f'Taipei fit-Taiwan.

Is-Sur Cini kkontesta għal din l-elezzjoni taħt il-bandiera tal-Malta Union of Midwives and Nurses u ġie elett f'bord tad-diretturi ta' l-International Council of Nurses li, kif diġa` għedt, jirrappreżenta lin-nurses ta' madwar 129 pajjiż differenti madwar id-dinja.

Ikun tajjeb li ngħid li għal din l-elezzjoni kkontestaw 25 kandidat li minnhom jiġu eletti 14.

Għalhekk is-Sur Cini kien wieħed mill-14-il kandidat li rnexxielu jiġi elett.

S'issa dan il-post kien okkupat minn Ċipru, pero` din id-darba ġie elett is-Sur Cini f'isem il-Malta Union of Midwives and Nurses.

Din l-elezzjoni ssir kull erba' snin u allura din hija kariga għal erba' snin.

Ikun tajjeb li wieħed igħid ukoll li bħala president ta' l-International Council of Nurses ġiet eletta nurse mill- Ġappun u din kienet ikkontestata minn Ċipru.

Huwa interessanti l-fatt li Malta hija l-iżgħar pajjiż minn 129 pajjiżi li qegħdin fl-International Council of Nurses.

Fil-fatt hemm nurses minn pajjiżi ħafna ikbar minna, fosthom l-Amerika, il-Ġappun u l-Awstralja.

B'kumbinazzjoni, is-Sur Rudolph Cini mhux biss ġej mill-iżgħar pajjiż, imma jien informat li huwa wkoll l-iżgħar kandidat elett fuq l-International Council of Nurses.

Sur President, ħafna drabi nkunu pronti biex nikkritikaw dak li ma jkunx sejjer daqstant tajjeb jew dak li ma jkunx qed isir kif inkunu nixtiequ aħna, imma donna noqogħdu ftit lura biex napprovaw u nifirħu lil xi ħadd f'Malta meta dan jagħmel xi ħaġa u jikseb kariga importanti.

Naħseb li bil- mod il-mod f'diversi fora qed nuru li għalkemm aħna pajjiż żgħir, fl-aħħar mill-aħħar aħna kapaċi nikkontestaw u nikkompetu ma' pajjiżi ħafna ikbar minna u niksbu responsabbiltajiet u fiduċja ta' pajjiżi ħafna ikbar minna.

Naħseb li l-fatt li l-president ta' l-union tal-midwives u n-nurses ta' Malta jiġi elett f'dan il-kunsill huwa wieħed sinifikanti.

Jien inħoss li għandi d-dmir - apparti l-privileġġ, bħala l-uniku nurse elett f'dan il- parlament - li nifraħ lill-MUMN kif ukoll lis-Sur Cini għas-suċċess li kiseb.

X'ifisser dan għall-MUMN?

L-ewwelnett ta' min igħid li l-MUMN hija union żgħira ħafna, imma għandha storja kbira.

Fil-fatt, fid-19 ta' Settembru ta' din is-sena l-MUMN tkun ilha mwaqqfa disa' snin, imma matul dan iż- żmien qasir irnexxielha tikseb il-maġġoranza assoluta tan-nurses u midwives.

Tant hu hekk li llum din il-union għandha 98.6%, kważi 99% tan- nurses u l-midwives bħala membri tagħha.

Din hija xi ħaġa sinifikanti u xi ħaġa ta' min jikkumplimentaha.

Jien kont wieħed minn dawk li minn dejjem emmint li n-nurses u l-midwives għandu jkollhom il-union tagħhom, mhux għax ma kenux moqdijin b'unions oħra, imma għax huwa importanti li dawn ikollhom il-union tagħhom.

Minn hawn irrid insellem nies li ġejjin mill-qasam trejdjunjonistiku.

Jien immilitajt fis-sezzjoni ta' l-isptarijiet tal-UĦM, u naf l-impenn u s- sagrifiċċju li jagħmlu dawn in-nies.

Naħseb li l-każ tal-MUMN wera li huwa storja ta' suċċess.

Xi ħaġa li nħobb ngħid hija li l-agħar ħaġa li tista' tagħmel union ta' professjoni hija – kemm jekk din tkun union ta' tobba, ta' nurses, ta' midwives, ta' għalliema eċċ – li tikkonċentra biss fuq l-aspett finanzjarju, fuq kondizzjonijiet tax-xogħol u fuq collective agreements.

Naħseb li ma' dan kollu union trid iddaħħal u tagħti importanza lill-iżvilupp professjonali tal-professjonisti tagħha.

Kulħadd jaf li llum in-nurses u l-midwives Maltin qegħdin jinsistu - baqgħalna x'naqdfu imma għamilna triq twila diġa`, grazzi għall-impenn u x- xogħol li sar taħt gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista, għalkemm ma rridx inkun politiku f'mumenti bħal dawn - biex jiksbu a professional status u jitilqu minn dak il-madmad ta' meta kienu qishom servjenti fl- isptar.

Huwa xieraq li dawn jiksbu a professional status, għax illum kull nurse u midwife tiggradwa wara kors ta' erba' snin fl-universita` ta' Malta.

Illum għandna nurses u midwives li għandhom il-Masters, u hemm ukoll min għandu l-Ph.D, inkluż lecturers fl-Institute of Healthcare li jaqa' taħt l-universita` ta' Malta, u li fost affarijiet oħra jieħu ħsieb it-taħriġ tan-nurses u l-midwives.

Naħseb li bla dubju ta' xejn il- professjoni tan-nurses u tal-midwives għamlet triq twila.

Jien xi ħaġa li nikkumplimenta u li togħġobni fl-MUMN hija li minbarra li din tieħu ħsieb l-aspett ta' kondizzjonijiet tax-xogħol u ta' financial rewards tan-nurses u l-midwives, tagħti daqstant ieħor importanza lill- iżvilupp professjonali tan-nurses u l-midwives.

Fil-fatt irrid ngħid li mertu ta' dan il-gvern u ta' l-MUMN għandna nurses li huma speċjalizzati.

Jien kont l-MS2, u nista' ngħid li għandna nurses li huma speċjalizzati fin- nutrition, għandna tissue viability nurse, għandna orthopaedic nurses u għandna paediatric nurses li huma professjonali fil-qasam tagħhom.

Għall- ewwel darba, per eżempju, qed isir degree għall-mental health nurses.

B'dan il-mod ma nibqgħux aktar bil-konċett illi nibagħtu nurse jaħdem Mount Carmel biex neħilsu minnu, imma nibagħtuh jaħdem hemmhekk għax ikun trained, ikun għamel postgraduate course jew degree fl-universita` dwar il- mental health.

Jien informat – din hija xi ħaġa pożittiva - li għall-ewwel darba kien hemm nurses li talbu biex imorru jaħdmu l-isptar Monte Carmeli, għax hemmhekk ikunu jistgħu jaħdmu fil-linja li jkunu qed jispeċjalizzaw fiha, jiġifieri anke l-konċett qed jinbidel.

Illum il-konċett hu li mhux biss tiggradwa bħala nurse, imma li tmur l-universita`. llum in-nurses qed imorru l- universita` biex jieħdu degree, biex ikomplu bl-istudji tagħhom u biex jiggradwaw f'linji u f'dixxiplini partikolari, imbagħad jagħtu kontribut f'dik id-dixxiplina.

Qabel lanqas konna noħolmuha li jkollna nurses li jispeċjalizzaw.

Ftit ilu għadni kemm għedt li għandna nurse li tispeċjalizza fuq it-tissue viability.

Din tara l-ulċeri, bħal diabetic ulcers, u tkun taf x'tip ta' dressing, kura u speċjalizzazzjonijiet oħrajn ikun hemm bżonn.

U fejn tidħol l-MUMN?

L-MUMN tikkonċentra ħafna fuq l-iżvilupp professjonali tan-nurses, għax in-nurse tinkoraġġixxi li jkun hemm dan l- iżvilupp professjonali.

Fil-fatt, l-MUMN tagħti l-għajnuna kollha possibbli lill-membri tagħha li jkomplu jistudjaw.

Per eżempju, fil- pubblikazzjoni li toħroġ l-MUMN ikun hemm artikli interessanti miktubin min- nurses li huma gradwati fil-psikoloġija jew f'xi linja partikolari oħra, u minn hemm wieħed jinduna li din hija union li tinteressa ruħha ħafna fl- iżvilupp professjonali tan-nurses.

Hawnhekk irrid nirringrazzja u nifraħ lill-Ministru Louis Deguara għall- impenn tiegħu, lid-direttur tan-nurses, il-kollega tiegħi s-Sur Jesmond Sharples u lill-ħbieb tiegħi ta' l-Institute of Healthcare, l-aktar dawk li naħdem magħhom mill-qrib u li huma involuti fit-training tan-nurses u l- midwives, għall-impenn, għall-ħidma u għad-dedikazzjoni tagħhom.

Kieku ma kienx għall-impenn u għad-dedikazzjoni ta' dawn in-nies, kieku m'għandniex l-ammont ta' studenti nurses li qegħdin fl-universita`, fil-qasam tal- mental health jew inkella f'oqsma oħrajn, u kieku wħud minnhom ma ħadux l- inizjattiva li jistudjaw, ħafna minnhom b'sagrifiċċji personali kbar.

Dawn huma nies li jagħtu ħafna aktar milli jistgħu, u ma jħarsux lejn l-arloġġ biex x'ħin isir il-ħin jitilqu lejn id-dar.

Fil-fatt magħhom dawn jieħdu x- xogħol biex jikkoreġu u jippreparaw il-lectures.

Dawn huma nies li jaħdmu b'ċerta dedikazzjoni, u minn hawn nixtieq nifraħ lill-istaff kollu ta' l- Institute of Healthcare.

Sur President, l-MUMN għandha aspetti oħrajn, fosthom aspett soċjali għall- membri u l-familjari tagħhom.

Hawnhekk qed nirriferi għall-Florence Nightingale Benevolent Fund li jgħin u jissapportja lin-nurses, lill- midwives u lill-familjari tagħhom li sfortunatament jiġu f'mumenti diffiċli u jkollhom bżonn kura barra minn pajjiżna.

Din hija l-unika union fil- qasam tas-saħħa li tagħmel ħaġa bħal din, u minn hawn tinduna kemm din il- union qed tifrex il-ħidma u l-appoġġ li tagħti.

Darba jien kont qrajt artiklu li jgħid: "Who cares for the carers?"

Wieħed psikologu darba qal – din kien qalha għall-psikologi imma tapplika wkoll għan-nurses u għall- midwives - li "these are imperfect human beings trying to help imperfect human beings".

Fil-fatt anke n-nurses u l-midwives għandhom bżonn min jgħin lilhom, u għandhom bżonn il-counselling għall-istress.

Fil-fatt l- MUMN għamlet ftehim ma' l-Appoġġ biex dawn joffru servizz ta' counselling lin-nurses u lill-midwives li jkunu għaddejjin minn mumenti ta' stress.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li minn studju li sar fl-Amerika rriżulta li l-istress tan-nurses huwa ħafna akbar minn tal-coal miners.

In-nurses iħabbtu wiċċhom ma' mard, ma' mewt, ma' feriti koroh u ma' pressure ta' xogħol.

Bħalissa qed niftakar fit-traġedja tal-kamra tan-nar ta' Ħaż- Żebbuġ, u minn hawn irrid insellem lill-familjari tal-vittmi u nixtieq fejqan ta' malajr lil dawk li huma l-isptar.

Traġedji bħal dawn bilfors imissulek qalbek.

Imma x'qed nipprova ngħid?

Qed nipprova ngħid li din hija union li toffri servizz ħolistiku lill-membri tagħha.

U minbarra li l- ħidma tagħha hija mferrxa sew fil-qasam lokali, issa din ġiet estiża għar- responsabbiltajiet internazzjonali, għax issa l-MUMN qed tirrappreżenta nurses ta' 129 pajjiż.

Kif għedt aktar qabel, dan huwa avveniment storiku għan-nurses f'pajjiżna, għax hija l-ewwel darba li union ta' nurses u midwives Maltin kisbu responsabbiltajiet globali barra minn Malta f'dan il-livell.

Dan jirrifletti r-rispett u l-appoġġ illi l-union tal-midwives u n-nurses Maltin kisbu barra minn Malta.

Dan huwa frott ukoll ta' ħidma li għamlu assoċjazzjonijiet tan-nurses u l-midwives qabel it-twaqqif tal-MUMN, u anke wara.

Pero` bla dubju ta' xejn dan juri li l-MUMN illum hija stabbilita bħala union anke barra minn Malta.

Ta' min igħid li fi ħdan l-International Council of Nurses qed jiġu diskussi u stabbiliti rwoli li n-nurses għandu jkollhom madwar id-dinja.

Dan qed isir kemm fl-interess tan-nurses kif ukoll fl-interess tal-kura li nipprovdu.

Huwa importanti li n-nurses jagħmlu dak ix-xogħol li verament huwa tagħhom.

Jien niddejjaq nisma' li n-nurses għadhom jagħmlu ċertu xogħol li m'huwiex ix-xogħol tagħhom.

Ma jagħmilx sens li bħala stat tħallas eluf kbar ta' liri biex tħarreġ nurse fl-universita`, u dan jagħmel xi erba' snin jew ħamsa jaħdem biex iġib degree, Masters jew Ph.D fin- nursing, imbagħad imur jagħmel xogħol li m'huwiex tiegħu.

Pero` bil-mod il- mod anke f'Malta n-nurses qed jagħmlu xogħol li huwa tagħhom.

Sur President, uħud mit-temi li qed jiġu diskussi fl-International Council of Nurses huma l-prevenzjoni u l-kura ta' l-AIDS u l-HIV, titjib fil-kura fuq livell primarju u n-numru ta' nurses li għandu jkun hemm f'kull pajjiż komparat mal-popolazzjoni.

Jien informat ukoll li l-International Council of Nurses jaħdem ħafna mill-qrib mal-World Health Organization u ma' l- International Confederation of Midwives.

Irrid nagħlaq billi ngħid li f'reception li kien hemm ta' l-MUMN biex tfakkar il-kisba storika, fejn il-president tagħha ġie elett fl- International Council of Nurses – għal din ir-reception kien hemm il-prim ministru, il-kap ta' l-oppożizzjoni li għamel diskors tajjeb ħafna, il- Ministru Deguara, l-Onor.

Michael Farrugia, l-Onor.

Clyde Puli, li naf li jaħdem mill-qrib ma' l-MUMN, u rrid nirringrazzjah għas-sapport u l- għajnuna li jagħtihom, kif ukoll jien; minn hawnhekk irrid nirringrazzjahom ta' l-istedina - il-prim ministru qajjem punt, u qal li huwa mertu ta' l- integrita` u tas-serjeta` ta' l-MUMN, imma qal ukoll li it says a lot ukoll fuq l-integrita` u l-karattru tal-persuna li ġiet eletta, f'dan il-każ il- President Rudolph Cini.

Jekk ma tippreżentax kandidat tajjeb li għandu l- kariżma u li hu professjonali u serju, jkun aktar diffiċli li jiġi elett.

F'dik ir-reception sar diskors tajjeb ukoll mill-president tal-union.

Sur President, bħalissa qegħdin lejlet deċiżjonijiet diffiċli li rridu nieħdu fil-qasam tas-saħħa biex il-livell ta' kura li qed nagħtu nkunu nistgħu nibqgħu nagħtuh u jkun sostenibbli.

Jien nixtieq inħares lejn dawn il-problemi bħala sfidi aktar milli problemi.

Wieħed psikologu darba qal: "I'd rather look at a problem as a bridge I need to cross than as a cross I need to bear".

Aħjar inħares lejn il-problema bħala pont li rrid naqsam milli salib li jkolli nġorr.

Jien konvint li dan huwa l-approach ta' l- MUMN.

Irrid nagħlaq billi nifraħ lill-membri ta' l-MUMN għall-ħidma li qed jagħmlu, nifraħ ukoll lill-familji tagħhom għas-sagrifiċċji li jagħmlu kif ukoll lill-President Rudolph Cini u l-familja tiegħu għall-ħidma u l-impenn f'dan il-qasam.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Clyde Puli.

ONOR.

CLYDE PULI: Sur President, l-ewwelnett nixtieq ningħaqad u nikkondividi ħafna l-ħsebijiet li għadu kif semma l-Onor.

Mario Galea dwar l-MUMN.

Ovvjament, minħabba kwestjoni ta' ħin m'iniex se nirrepeti ħafna minn dak li qal, pero` nixtieq nifirħilhom għas-suċċess ieħor li kisbu fil- ħidma tagħhom.

Dan mhux biss jirrifletti l-professjoni tan-nurses imma, kif qal tajjeb l-Onor.

Galea, jirrifletti wkoll fuq in-nies li qegħdin imexxu l-MUMN.

Lil dawn insellmilhom minn hawnhekk.

Ma nistax ma nagħmilx riferenza jien ukoll għal dak li ġara ftit tal-ġranet ilu fl-isplużjoni tal-kamra tan-nar ta' Ħaż-Żebbuġ.

Minn hawnhekk nixtieq insellem lill-vittmi u lill-familjari kollha tagħhom, b'mod partikolari l- familjari ta' Charles Farrugia, li kien persuna minn Ħaż-Żebbuġ imma li l- familja tiegħu kienet toqgħod Ħal Qormi, u li hija ħabiba tagħna.

Charles Farrugia kien attiv f'ħafna oqsma.

Ma kienx attiv biss fil-festa, imma kien ukoll viċi president tal-każin tal-Labour ta' Ħal Qormi.

Charles Farrugia kellu tbissima u kelma tajba għal kulħadd, u kellu kariżma kbira.

Għalhekk it-telfa tiegħu kienet waħda kbira għal dawk kollha li jafuh, u anke għal dawk li mhux neċessarjament jaqblu ma' l-opinjonijiet kollha li kellu.

Dan kien rispettat ħafna f'Ħal Qormi fejn kien igħix għal żmien twil, u minn hawn insellmulu u nagħti s-solidarjeta` tagħna lill-vittmi kollha.

Fil-ftit minuti li għandi nixtieq nikkummenta ftit fuq affarijiet li diġa` tkellimna dwarhom, imma naħseb li jkun tajjeb li kultant nerġgħu nsemmuhom.

Nhar l-Erbgħa li għaddew dan il-parlament approva r-ratifika tal- Kostituzzjoni Ewropea.

Fl-opinjoni tiegħi, dan huwa s-siġill ta' era ġdida.

Għalhekk, Sur President, ippermettili mmur ftit lura għal dak li inti rriferejt għalih meta ċċelebrajna s-Sette Giugno li għadda.

Era ġdida tirrikjedi li jkollha sistemi ġodda.

Jekk din l-era qed inlaqqmuha bħala era moderna, aħna wkoll irid ikollna sistemi moderni.

Tlabna lil kulħadd biex jaġġorna ruħu, tlabna ristrutturar f'kumpanniji privati, fl-azjendi pubbliċi u fiċ-ċivil innifsu, imma nħoss li neħtieġu aktar konvinzjoni.

Irridu nikkonvinċu aktar nies li hemm bżonn ta' ristrutturar anke fil-mod ta' kif jaħdem dan l-istess parlament.

Jien nerġa' ntenni li f'din l-era ġdida hemm bżonn ikollna parlament awtonomu għax ma jistax ikun li l-istruttura organizzattiva tiegħu tkun tiddependi mill-gvern.

Il-parlament irid ikun totalment awtonomu biex ikun jista' tassew jiskrutinizza x-xogħol ta' l-istess gvern.

Ma jistax ikun li l-parlament ikun totalment part and parcel mill-istess gvern li huwa suppost jiskrutinizza.

Illum anke l-entitajiet sirna naqsmuhom bis-service provider u bir-regulator għalihom.

Pero`, biex dan il-parlament ikun awtonomu jeħtieġ wkoll li jkun attrezzat tajjeb u aħjar milli huwa llum, b'mod speċjali f'dik li hija l-infrastruttura organizzattiva tiegħu.

Bl- ebda mod dan li qed ngħid - dan għidnieh kemm-il darba – ma jirrifletti fuq l-istaff li hawn hawn ġew.

Fortunatament dan il-parlament għandu staff tajjeb ħafna, staff li jagħti ħafna mill-enerġiji tiegħu għal dan il- parlament, imma huwa ċar li dak li qegħdin nagħmlu llum m'huwiex biżżejjed.

F'din l-era, fejn kollox qed isir aktar professjonali, jeħtieġ li dawn il- karti kollha li ġejjin quddiemna jkollna riċerka tajba dwarhom.

Jeħtieġ illi jkollna assistenza f'kull attivita` parlamentari li għandna.

Jien ilni f'dan il-parlament sentejn, u nista' ngħid li l-qabża li kien hemm minn wara li dħalna bħala membri ta' l-Unjoni Ewropea, li bir-ratifika ta' nhar l-Erbgħa issa hija aċċettata b'mod unanimu f'din il-Kamra, fissret li qed ikun hemm impenn akbar u ħafna aktar laqgħat milli qatt kien ikun hemm qabel.

Jien ngħid li anke qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea seta' kien hemm aktar laqgħat, fl-opinjoni tiegħi, u kieku kien jaħdem aħjar dan il-parlament, imma issa l-Unjoni Ewropea mhux sempliċement qed tgħid li nistgħu nagħmlu aħjar, imma qed teżiġi li naħdmu b'dan il-mod attiv.

Bħalissa f'dan il- parlament qegħdin 65 membru parlamentari bejn gvern u oppożizzjoni, li 19 minnhom għandhom kariga ta' ministri jew segretarji parlamentari, u wieħed ieħor għandu l-kariga ta' Mr Speaker.

Dan ifisser li jekk tneħħi dawn l-20 membru parlamentari, il-kumplament tax-xogħol irid jinqasam bejn il-membri parlamentari l-oħrajn li huma part-time u li għandhom attivita` professjonali oħra xi jwettqu.

Dan joħloq pressjoni akbar fuq in-naħa tal- gvern għax il-backbench tal-gvern irid iġorr, f'dak li huwa ħin u laqgħat, piż doppju minn dak li qed iġġorr in-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Ovvjament għada pitgħada trid tinbidel is-sitwazzjoni.

Jien ma kont qed ninferixxi xejn, imma dan huwa stat ta' fatt. U llum meta għandek il- kumitati li qegħdin jimbottaw biex ikunu dak li Mr Speaker stess sejħilhom ir-roti ta' dan il-parlament, naħseb li hemm limitu safejn wieħed jagħti l- kontribut tiegħu.

Qed ngħid dan għax umanament m'huwiex possibbli li tagħti aktar minn dak li fil-fatt tista' tagħti jekk ma jkollokx l- assistenza neċessarja, u jekk ma tinvolvix ruħek b'mod sħiħ f'dan il- parlament.

Mela parlament attrezzat, fl-opinjoni tiegħi, jinkludi l-impenn sħiħ tal-membri ta' din l-assemblea leġislattiva.

Għalhekk fl-opinjoni tiegħi, il-membri parlamentari ma jistgħux jibqgħu part-time, imma jridu jkunu full-time.

Min jikkontesta għal dan il-parlament ovvjament irid jagħmel l-għażliet tiegħu.

Forsi l-onorarja li hawn illum m'hijiex aċċettabbli.

Nifhem li jrid ikun hemm xi ħaġa li tkun aktar diċenti għax naħseb li s-servizz li wieħed jista' jagħti minn hawnhekk għandu jattira biżżejjed l-ispirtu politiku li wieħed għandu jkollu fih.

Irid ikun hemm pakkett diċenti ħalli wieħed ikun jista' jgħix b'mod diċenti.

Sur President, jien ngħid li r-rwol parlamentari jiġi interpretat ħażin.

Ngħid ukoll li dan ir-rwol jinqasam fi tlieta.

Għandek ir-rwol tal- parlament innifsu f'dak li għandu x'jaqsam ma' kumitati, safar, laqgħat u affarijiet oħra, ir-rwol ta' l-integrazzjoni ta' l-istess deputat fil- partit - għax id-demokrazija tagħna hija liberali, bbażata fuq il-partiti – u r-rwol tal-kostitwenza.

Jien nemmen li bis-sistema ta' part-time kif inhi, aħna ma nistgħux naqdu din il-funzjoni tagħna b'mod sew.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien illi nkunu membri parlamentari full-time biex inkunu nistgħu naqdu r-rwol tagħna aħjar, mhux għalina, imma għall-poplu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 12 ta' Lulju 2005 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis- Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

CLUB HOUSES TA' TIGNE'

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13295 u jgħid min se jieħu l-club houses ta' Tigne', li jiffurmaw parti mill-istess proġett u li kellhom jgħaddu għand l-għaqdiet li kienu jifformaw parti mill- assoċjazzjoni sportiva Tigne`?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SALA FL-ISKOLA PRIMARJA TA' MARSAXLOKK

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Wara li nħareġ il-permess mill-MEPA għall-bini ta' sala fl-iskola primarja ta' Marsaxlokk, jista' il-Ministru jgħid meta se tinbena din is-sala?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol fuq din is-sala mistenni jibda wara li jsiru l-proċeduri meħtieġa konnessi mal-kuntratti involuti.

PERSUNI JAĦDMU ILLEGALMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm saru spezzjonijiet mill- ETC f'postijiet fejn qed isiru proġetti kapitali kbar sabiex jinqabdu persuni li qed jaħdmu b'mod illegali?

Kemm persuni nqabdu jaħdmu illegalment f'dawn l-aħħar sentejn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PREZZIJIET GĦOLJIN TAL-MEDIĊINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13296 u jgħid x'passi qed jittieħdu rigward abbużi fl-għoli ta' ċerti pilloli importati mill-kumpannija li isimha qed jintbagħat separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Meta l-uffiċċju tal-kompetizzjoni ġusta jasallu xi lment li jista' ikun hemm xi abbuż fil-prezz ta' xi mediċina partikolari, tittieħed l-azzjoni neċessarja biex il-prezz jinżel għal wieħed ġustifikat.

FULJETT DWAR L-IMPJANT TA' SANT'ANTNIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm tammonta n-nefqa għall-fuljett imqassam bieb bieb f'Wied il-Għajn, "Titjib ta' l-Impjant għar-Riċiklaġġ ta' Sant'Antnin"?

Min se jagħmel tajjeb għal din l-ispiża?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-ispiża għall-fuljett "Titjib ta' l-Impjant għar- Riċiklaġġ ta' Sant'Antnin f'Wied il-Għajn" tammonta għal Lm1,695 (VAT inkluż), liema spiża tinkludi l-istampar u l-pustaġġ tal-fuljett.

L-ispejjeż ittieħdu minn fondi allokati għall-public relations fl-estimi għas-sena 2005.

ŻRADIKAR TA' SIĠAR

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm qala' siġar mill-Buskett l- environmental landscapes consortium matul din l-aħħar sena u kemm tħawlu siġar ġodda fl-istess post?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: B'mod regolari, l-environmental landscapes consortium neħħew siġar mejta jew qed jaqgħu, fosthom siġar bħas-Sumakka li mhux suppost jitkabbru f'pajjiżna.

Hemm pjani biex jitħawlu diversi siġar.

GOLF COURSE STUDY

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-istudji li saru mill-uffiċjali tal-MEPA dwar il-golf course?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li din l-informazzjoni hi aċċessibbli għall-pubbliku mill-website tal-MEPA.

PARK AND RIDE FIL-FLORIANA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm se tkun l-ispiża għas-sewwieqa bis- sistema tal-park and ride fil-Floriana?

Jista' jgħid jekk sarx xi arranġament għall-ħaddiema tal-MEPA u tal-Maltacom li bħalissa jipparkjaw f'din l-area.

Kemm se jkun il-ħlas għalihom peress li dawn jużawh kuljum?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-parkeġġ fis-sit park and ride se jkun operat minn operatur privat magħżul wara sejħa pubblika għal offerti.

Il- prezzijiet għal dan is-servizz ta' parkeġġ se jkunu stabiliti u mibdula biss bi ftehim bejn l-operatur u l-awtorita' dwar it-trasport.

Hu maħsub li nies li jipparkjaw il-karozza ta' spiss ikunu jistgħu jixtru biljetti bil-quddiem għal tul ta' żmien u bi prezz imraħħas.

GOLF COURSE F'GĦAJN TUFFIEĦA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern irrakkmandax is- sit ta' Għajn Tuffieħa għal studju mill-MEPA dwar il-possibbilta' ta' golf course?

Jekk mhux il-gvern għamel din ir-rakkmandazzjoni, jista' jgħid min għamilha?

Jista' ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-minuti tal-bord tal-MEPA fejn ġie diskuss dan is-sit?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 13399.

GOLF COURSE F'GĦAJN TUFFIEĦA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid min ħallas lil Hawtree għar- rapport dwar is-sit ta' Għajn Tuffieħa?

Kemm ġie jiswa r-rapport?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA ħallset lil Hawtree Ltd euro 7,219.83 għall-produzzjoni ta' rapport fuq sitt siti proposti bħala korsa tal-golf.

INTERNAL VACANCIES FIL-MALTA ENTERPRISE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li meta jkun hemm xi internal vacancy fil-Malta Enterprise, mhux l-applikazzjonijiet kollha li jintefgħu jiġu milqugħa?

Fuq liema kriterji jintlaqgħu u jintgħażlu l-applikazzjonijiet, peress li jien informat li f'eżerċizzju bħal dan ikun hemm min għandu l-kwalifiki neċessarji, imma l-applikazzjoni tiegħu ma tiġix aċċettata u dan mingħajr ebda spjegazzjoni jew raġuni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KAŻ TA' BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Possibbli l-Ministru tara għalfejn persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ilha ma tieħu relief/children allowance minn Jannar 2005 meta din għad għandha t-tfal żgħar?

Possibbli xi ħadd jara l- każ tagħha bit-tama li din terġa' tibda titħallas fi żmien qasir?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet mgħarrfa mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali bil-qagħda attwali.

XEMXIJA BYPASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Kemm huwa favur jew kontra l-ministeru għall-affarijiet rurali u ambjent li tinfetaħ u tiġi żviluppata triq fil-Manikata fuq raba' saqwi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: It-triq in kwestjoni tirrigwarda bypass għat- triq eżistenti li tgħaddi mix-Xemxija.

Għalkemm saru diversi diskussjonijiet bejn l-awtorità tat-trasport u l-MEPA fuq din it-triq, għad m'hemmx applikazzjoni għall-iżvilupp għaliha.

Dan ifisser li pożizzjoni u deċiżjoni finali fuq it-triq għad m'hemmx.

Il-ministeru jirrikonoxxi l-bżonn ta' bypass li tgħaqqad it-tramuntana ta' Malta maż-żona ta' San Pawl il-Baħar mingħajr ma' tgħaddi miż-żona konġestjonata tax-Xemxija.

Dan għandu jsir b'mod sensittiv għall-ambjent u l-attivitajiet agrikoli tal-madwar.

Min-naħa tiegħu, id-dipartiment ta' l-agrikoltura għadu ma rċieva l-ebda korrispondenza dwar il-proġett ta' twessigħ ta' toroq eżistenti u l- formazzjoni ta' mina taħt il-Manikata.

Meta jkun il-mument id-dipartiment jikkummenta.

XEMXIJA BYPASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jinformana bil-pożizzjoni tal-ministeru dwar il-proposta li fil-Manikata tinfetaħ u tiġi żviluppata triq fuq raba' saqwi?

Il-ministeru huwa favur jew kontra dan l-iżvilupp?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

XEMXIJA BYPASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana għaliex il-ministeru se jiżviluppa triq fil-Manikata fuq raba' saqwi?

Jista' jbiddel il-policy tal-ministeru li jiftaħ u jiżviluppa toroq ġodda minn fuq raba' saqwi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-bypass tax-Xemxija hija maħsuba bħala triq alternattiva sabiex tnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku fit-telgħa tax- Xemxija, kif ukoll biex ittejjeb l-ambjent f'dik iż-żona.

Din il-proposta tagħmel parti minn proġett li hu ppjanat biex tittejjeb it-triq arterjali bejn iċ-Ċirkewwa u Marsaxlokk, li tagħmel ukoll parti mit-transEuropean transport road network.

Din il-bypass proposta tikkonsisti fit-twessigħ u t-titjib ta' toroq eżistenti - Xemxija, Għajn Tuffieħa, id-daħla għall-Manikata u t-triq bejn il-Manikata u Ta' Pennellu, fil-Mellieħa - kif ukoll il-bini ta' mina ta' 499m taħt il-Manikata.

It-tul ta' din it-triq huwa ta' 6km.

Ħafna alternattivi oħra ġew studjati minn kumpannija ta' konsulenti Franċiżi, BECOM, flimkien ma' l-awtorita' dwar it-trasport u l-MEPA.

Ġie wkoll valutat l-impatt ambjentali u ekonomiku ta' kull proposta.

Din ir- rotta kienet meqjusa bħala l-inqas waħda li għandha impatt ambjentali negattiv.

Bħalissa għaddejjin konsultazzjonijiet mal-pubbliku fuq dan il- proġett kif ukoll fuq il-proġetti l-oħra proposti għat-titjib tat-TEN-T Network.

Il-ministeru m'għandu l-ebda policy jew preferenza għal policy li jibni toroq fuq raba' saqwi.

Is-soluzzjoni proposta ġiet mgħarbla sew anke ma' uffiċjali mis-sezzjoni ta' l-ambjent tal-MEPA.

L-impatt tat-triq proposta fuq raba' saqwi għandu jkun minimu.

Fir-rigward ta' titjib u ppjanar ta' toroq ġodda, l-awtorita' dwar it- trasport dejjem tipprova tibqa' mal-linja ta' triq eżistenti fejn tista', iżda kultant ċertu titjib ta' toroq u junctions ikun neċessarju sabiex tittejjeb is-sigurta' tas-sewwieqa u l-pedestrians.

Il-proposta għad trid tgħaddi minn proċess ta' studju ta' impatt ambjentali.

XEMXIJA BYPASS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il-lands ħareġ il-permessi għall-użu ta' art fuq raba' saqwi għal żvilupp ta' triq?

Jista' jinformana meta d-dipartiment iltaqa' jew kellem lill-bdiewa li jaħdmu r-raba' in kwestjoni?

ONOR.

TONIO BORG: It-toroq jikkonċernaw l-awtorita' dwar it-trasport, bil-lands jittermina l-kirja ta' art tal-gvern jew jesproprja art privata li tiġi indikata mill-awtorita' dwar it-trasport bħala meħtieġa għal triq.

F'dan il-każ, l-art indikata fuq il-pjanti hija art privata u s'issa l- lands ma rċieva l-ebda talba għal esproprju.

MOSTA - XOGĦOL TA' BANKINI FI TRIQ IL-KOSTITUZZJONI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid f'liema stadju waslet l-applikazzjoni għal xogħol fuq bankini fi Triq il-Kostituzzjoni, il- Mosta?

Jista' jgħid meta se jkunu approvati l-fondi relattivi?

Jista' jgħid ukoll jekk ingħatax permess sabiex ġot-triq stess u fl-istess naħa ssir kaxxa tal-parking li nżebgħet safra?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u għalhekk nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

SIX GENERATIONS OF MALTESE CONTEMPORARY ARTISTS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-esibizzjoni "Six Generations of Maltese Contemporary Artists" organizzata mill-kunsill Malti għall-kultura u l-arti, jista' il- Ministru jgħid xi kriterji oħra ntużaw biex jintgħażlu l-artisti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-esibizzjoni "Six Generations of Maltese Contemporary Artists" kienet imtella' mill-kunsill Malti għall-kultura u l- arti fuq tliet kriterji kif ġej:

*Il-validita' ta' kull biċċa xogħol magħżula;

*Perspettiva wiesgħa kemm jista' ikun ta' l-istorja u l-kontribut għal spettru ta' l-aħjar xogħlijiet fl-arti viżwali f'Malta llum; u

*Selezzjoni proporzjonata ta' artisti kontemporanji attivi f'kull wieħed mis-sitt ġenerazzjonijiet ta' l-esibizzjoni.

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-esibizzjoni "Six Generations of Maltese Contemporary Artists" organizzata mill-kunsill Malti għall-kultura u l-arti, jista' il- Ministru jgħid jekk l-artisti ġewx magħżula minn panel ta' esperti?

Jista' jgħid min huma?

Jekk ġew magħżula minn persuna waħda, min hi din il- persuna u xi kwalifiki għandha biex tagħmel din l-għażla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-esibizzjoni "Six generations of Maltese Contemporary Artists" organizzata mill-kunsill Malti għall-kultura u l-arti kienet fdata f'idejn is-Sur George Glanville, membru tal-kunsill.

Huwa fatt magħruf illi s-Sur Glanville għandu track record impressjonanti ħafna f'dik li hi organizzazzjoni ta' esibizzjoni ta' l-arti.

KUNSILL MALTI GĦALL-KULTURA U L-ARTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-kunsill Malti għall-kultura u l-arti jikkordinax ma' soċjetajiet oħra ta' l-arti biex avvenimenti ta' l-arti, speċjalment meta jkunu jittrattaw fuq l-istess materja u li fihom jieħdu sehem l-istess artisti, ma jsirux fl-istess ġranet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Teżisti kordinazzjoni qawwija bejn il- kunsill Malti għall-kultura u l-arti u soċjetajiet oħra ta' l-arti.

Dan ma jeskludix iżda li minħabba li l-attivita' artistika qed tiżdied ħafna, jinzerta li jkun hemm żewġ esibizzjonijiet fl-istess ġurnata.

ĦADDIEMA TA' L-INTERPRINT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-ħaddiema ta' l-Interprint ma ġewx offruti job alternattiv bħalma sar ma' ħaddiema oħra f'azjendi parastatali oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦADDIEMA TA' L-INTERPRINT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li wara li fl-2004 spiċċaw 15-il ħaddiem mill-Interprint, il- gvern ma tax pjan ta' restructuring bħalma sar mal-PBS u l-Malta Drydocks?

ONOR.

DIRETTUR TA' L-INTERPRINT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk jagħmilx sens li wieħed mid-diriġenti ewlenin ta' l-Interprint ikun ukoll konsulent ma' kompetitur dirett ma' l-istess Interprint?

ONOR.

GĦELUQ TA' L-INTERPRINT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li d-deċiżjoni li jiġi tterminat l-impjieg ta' 15-il ħaddiem fl- Interprint ittieħdet sena qabel?

Jista' jgħid jekk kienx hemm ħsieb politiku sabiex din id-deċiżjoni tiġi attivata sena tard u dan sabiex jilħqu jgħaddu kemm ir-referendum kif ukoll l-elezzjoni ġenerali?

Jista' jgħid jekk hux minnu li din id-deċiżjoni swiet lill-Interprint Lm95,000?

ONOR.

ESPORTAZZJONI MILL-INTERPRINT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kienet f'ċifra l-esportazzjoni ta' l-Interprint mill-1995 sal-lum?

ONOR.

INVESTIMENT FL-INTERPRINT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-gvern ma nvestiex fl-Interprint sabiex issir aktar kompetittiva, jekk verament kellu f'moħħu li din tinbiegħ?

ONOR.

FISHING ZONE AWTO-DIKJARATA MIL-LIBJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ma ħassx il-ħtieġa li jiddiskuti l-kwestjoni dwar il-fishing zone mal-ministru għall-affarijiet barranin tal-Libja meta dan kien Malta għall-konferenza ministerjali 5+5, dejjem skond kif ġie rrapportat mill-media lokali?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-laqgħa tal-5+5 hija waħda informali bejn il- ministri ta' l-affarijiet barranin ta' għaxar pajjizi tal-Mediterran, b'abbozz ta' aġenda miftiehma bejn il-partijiet kollha.

Kwestjoni bħalma hija l-fishing zone iddikjarata mil-Libja ma tqumx waqt forum multilaterali bħal dan.

Naturalment l-Onor.

Interpellant żgur jifhem li minħabba s-sensittivita' ta' ċerti materji u fl-aħjar interess nazzjonali, ma nkunx dejjem nista' nirrapporta fil-media dwar kull diskussjoni bilaterali informali li jkolli ma' diversi ministri barranin waqt laqgħat tal-5+5.

Fil-fatt eżatt wara l- konferenza stampa tal-5+5, kelli laqgħa privata one-on-one mal-ministru ta' l-affarijiet barranin tal-Libja, Abdel Rahman Shalgam.

QTUGĦ MIR-REĠISTRU TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew maqtugħa nies mill- ewwel parti tar-reġistru tax-xogħol matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ TA' TAĦT SANT'ANĠLU FIL-BIRGU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13402 u jgħid jekk it-triq li tagħti mit-Toqba tal-Birgu - Kalkara Creek - għal taħt Sant'Anġlu - Dockyard Creek - minn taħt il-fortifikazzjonijiet, li ġiet magħluqa mill-consortium Cottonera Waterfront, hix se terġa' tinfetaħ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-mina hija miftuħa bħala passaġġ bir-riġel.

FREEDOM OF INFORMATION ACT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb jintroduċi freedom of information act, kif irrikkmandat mill-Ombudsman?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Effettivament jien kont diġa' tajt struzzjonijiet lis-segretarju permanenti ewlieni biex jinbeda l-proċess sabiex tiġi evalwata l-viabilità li tiġi promulgata freedom of information act u dan qabel ma l-Ombudsman għamel din ir-rakkmandazzjoni.

LUKANDA HOLIDAY INN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13319 u jgħid kienx hemm xi żviluppi li jirrigwardaw il-lukanda Holiday Inn f'dawn l-aħħar xhur?

Din għadha proprjeta' ta' l-Air Malta?

X'hemm ippjanat għal din il-lukanda fil- ġejjieni qarib?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Air Malta għamlet ftehim mal-gvern sabiex il-bejgħ ta' l-art in kwestjoni, li hi proprjeta' tal-gvern, tinbiegħ mil-lands u l- bejgħ ikun jinkludi l-ishma tal-kumpannija proprjeta' ta' l-Air Malta.

L- art qatt ma kienet proprjeta' ta' l-Air Malta peress illi t-titolu relattiv kien wieħed ta' ċens temporanju.

ĦAL TARXIEN – ĊEKK TAĊ-CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara għaliex iċ-ċekk taċ-children allowance tal-familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għadu ma wasalx?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet informata mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il- każ tagħha.

XOGĦOL TA' KONSULENZA MAL-BANK ĊENTRALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13376 u jgħid jekk il-persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għamlitx xi xogħol ta' konsulenza għall-bank ċentrali minn mindu irriżenjat mill-bank?

Kemm tħallset sena b'sena u x'kien ikopri x-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ix-xogħol ta' konsulent huwa relatat mar- responsabbiltajiet tal-bank fil-qasam tar-riċerka ekonomika u huwa ntiż biex jassisti u jagħti pariri lill-gvernaturi, lill-monetary policy advisory council u lill-bank.

B'mod speċifiku, il-konsulent qed jassisti u jagħti pariri f'dawn l-oqsma:

* Żvilupp tal-mudell ekonometriku;

*Tbassir ta' l-ekonomija u projections għall-monetary policy advisory council;

*Updating fuq l-ekonomija lokali u globali;

*Riċerka fuq suġġetti relatati mal-politika monetarja;

*Diskorsi tal-gvernatur fuq aspetti finanzjarji u ekonomiċi; u *Xogħol ieħor relatat li jista' jiġi mitlub li jagħmel, fosthom żvilupp tar- rikors uman fid-dipartiment ta' l-ekonomija tal-bank.

Il-konsulenza mal-bank ċentrali bdiet b'effett mill-15 ta' Ottubru, 2001 u l-ftehim tal-ħlas tal-konsulenza huwa dak kif spjegat hawn taħt:

*15 ta' Ottubru 2001 sa l-14 ta' Ottubru 2002 - Lm4,000 (eskluż VAT)

*15 ta' Ottubru 2002 sa l-14 ta' Ottubru 2003 - Lm4,126 (eskluż VAT) *15 ta' Ottubru 2003 sal-31 ta' Ottubru 2004 - Lm5,000 (eskluż VAT)

*1 ta' Novembru 2004 sal-31 ta' Ottubru 2005 - Lm5,125 (eskluż VAT)

Fl-2003 il-konsulent tħallas is-somma ta' Lm1,700 (eskluż VAT) għal xogħol fuq l-iżvilupp tal-mudell ekonometriku u preparazzjoni ta' riċerka fuq l- istrateġija tal-euro.

Dan involva tliet xhur xogħol full-time.

KAŻ TA' BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jinħareġ iċ-ċekk supplimentari lill-anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet informata bil-miktub mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

RAĦAL ĠDID – ĊEKK TAĊ-CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jinħareġ iċ-ċekk taċ- children allowance lil single mother li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ġiet informata dwar il-każ tagħha mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

KAŻ TA' ARRETRATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13387 u jgħid jekk humiex se joħorġu l-arretrati ta' ċerta persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-individwu indikat qatt ma kien pensjonant tat- teżor u għaldaqstant m'hemm l-ebda arretrati li jridu jinħarġu mid- dipartiment.

RAĦAL ĠDID - KONT TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li tiġi solvuta l-problema li teżisti fuq il-kont tad-dawl u l-ilma ta' anzjan li qed jirċevi l-kont bħala estimate?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RAĦAL ĠDID – KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jara li tiġi milqugħa t-talba ta' anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TKEĊĊIJA TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13169 u jgħid kemm ħaddiema/uffiċjali, etc., f'enti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, tkeċċew jew ġew sospiżi mix-xogħol jew immultati matul l-ewwel xhur tas-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

KAŻI QUDDIEM IL-PSC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm każi tressqu quddiem il-PSC fil- preżent?

Kemm ilha l-aktar talba pendenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fil-ministeru ma hemm l-ebda każ li fil-preżent tressaq quddiem il-PSC.

BEJJIEGĦA TAL-MONTI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kif dawk li għandhom posta fuq il- monti jistgħu jassiguraw ruħhom li ħaddieħor ma jarmalhomx fuq il-post?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĦAŻ-ŻABBAR - IRWEJJAĦ FI TRIQ SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Possibbli d-diviżjoni tad- drenaġġ tieħu bis-serjeta' u tinvestiga r-raġuni għar-riħa ta' drenaġġ li ta' spiss qed ikun hemm fi Triq San Ġużepp, Ħaż-Żabbar?

Billi din ir-riħa ġejja minn ċumnija li hemm f'din it-triq, possibbli li l-inġiniera nkarigati jippruvaw isibu soluzzjoni għal din il-problema li qed tkun ta' inkonvenjent kbir għar-residenti?

ONOR.

PREZZ TAZ-ZOKKOR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux vera li l-prezz taz-zokkor mistenni jiċċaqlaq fil-ġimgħat li ġejjin?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal ċaqliq ta' prezzijiet internazzjonali, dan jiddependi minn żviluppi internazzjonali u għaldaqstant tweġiba definittiva ma nistax nagħti.

MESH UŻATA FL-ISPTAR ĠENERALI TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra rapport dettaljat ta' l-inkjesta dwar il-mesh ta' kwalita' inferjuri li ntużat fl-isptar ġenerali ta' Għawdex, liema rapport għandu jinkludi l-mod ta' kif saret l-inkjesta, min għamilha, x'irriżulta u x'passi ttieħdu u fil-konfront ta' min?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ma saret l-ebda inkjesta dwar mesh ta' kwalita' inferjuri fl-isptar ġenerali ta' Għawdex.

ĦITAN TAS-SEJJIEĦ FIL-ĠGANTIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk ix-xogħlijiet ta' twaqqigħ ta' ħitan tas-sejjieħ, eżattament 'il ġewwa mill-fence fil-buffer area, fil-Ġgantija kenux koperti bil-permessi tal-MEPA?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li fil-buffer area tal- Ġgantija m'hu qed jitwaqqa' l-ebda ħajt tas-sejjieħ.

Bħala parti mill-pjan sħiħ għall-konservazzjoni u t-tgawdija aħjar ta' dan is-sit uniku, Heritage Malta bdiet issewwi u tibni mill-ġdid il-ħitan tas- sejjieħ kollha li jinsabu fl-imsemmija buffer area.

Dan qed isir bil-għan li jiġi restawrat il-kuntest ambjentali tal-Ġgantija, li jitwaqqaf il- process ta' l-erożjoni tal-ħamrija u li tittejjeb is-sistema ta' sigurta` mingħajr l-istallazzjoni ta' strutturi mhux kompatibbli ma' l-ambjent pittoresk ta' l-inħawi.

F'dan il-kuntest, f'April li għadda l-ħaddiema ta' Heritage Malta bdew jibnu mill-ġdid ħajt tas-sejjieħ ta' madwar metru għoli mad-dawra tal- masġar taż-żebbuġ li jinsab fuq in-naħa tat-tramuntana tal-Ġgantija, filwaqt li f'dawn il-ġranet qed tiġi aġġudikata tender għar-restawr tal- ħajt tas-sejjieħ li jinsab max-xifer ta' l-irdum fuq in-naħa tax-xlokk tal- Ġgantija.

F'ċirkostanzi oħra dan ix-xogħol m'għandu bżonn ta' ebda permess, iżda wara site inspection minn uffiċjali tal-MEPA kien hemm qbil li jkun aħjar jekk tiġi sottomessa applikazzjoni waħda għall-bini tal-ħitan tas-sejjieħ kollha.

IMPJEGATI FIL-KAJSELLI ĠEWWA X-XEWKIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid għal liema raġuni mhux qed jingħata time-off-in-lieu lill-ħaddiema tal-gvern stazzjonati l-Kajselli?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Id-direttur konċernat qiegħed jara li kulmin huwa intitolat għal time-off in lieu jieħdu.

TERMINAL TA' L-IMĠARR

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 12930 li għaliha l-Ministru rrisponda li risposta se tingħata f'seduta oħra u dan b'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 13360 u 13361 imwieġba fl- 4 ta' Lulju, 2005, jista' il-Ministru jgħid allura għal liema raġuni ma rrispondiex għall-mistoqsija parlamentari 12930 li saret xahar ilu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Normalment domanda li tiġi mwieġba fis-sens li "risposta tingħata f'seduta oħra", terġa' titqiegħed mill-istess membru li jkun għamilha.

Fil-fatt mistoqsijiet parlamentari 13360 u 13361 huma domandi li saru b'riferenza għall-mistoqsijiet 13341 u 13342, li t-tnejn li huma ġew imwieġba fis-27 ta' Ġunju 2005.

Dawn id-domandi reġgħu saru fis-27 ta' Ġunju, 2005 u sa meta waslu għar- risposta, l-informazzjoni kienet inġabret u ngħatat lill-Onor.

Evarist Bartolo..

ĦADDIEMA FI DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jagħti lista ta' l- impjegati fid-diversi gradi, kemm full-time kif ukoll part-time, li jiffurmaw l-istaff tad-djar residenzjali tal-Floriana, l-Imsida, il-Gżira, il-Mosta u l-Imtarfa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

ASSISTENTI SOĊJALI F'DAY CENTRES GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm part-time social assistants fid-day centres għall-anzjani?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Hemm 59 part-time social assistants fid-day centres imqassmin kif ġej:

|Birżebbuġa |5 | |Birkirkara |4 | |Bormla |4 | |Dingli |3 | |Ħamrun |6 | |Luqa |5 | |Mosta |3 | |Imtarfa |3 | |Qormi |5 | |Sliema |5 | |San Pawl |2 | |il-Baħar | | |Santa Venera |3 | |Żejtun |6 | |Żurrieq |5 |

ASSENTEIŻMU FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġenituri tressqu l-qorti mill-2000 sa Mejju 2005 għax ma bagħtux lil uliedhom l- iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' każi li tressqu l-qorti kull sena mill- 2000 sa Mejju 2005 huwa skond it-tabella ta' hawn taħt, anke għaliex wieħed irid jiċċara li ċ-ċifri jirriferu għan-numru ta' kontravenzjonijiet u mhux għan-numru ta' ġenituri li tressqu, għax jista' ikollok l-istess ġenitur li jkun tressaq aktar minn darba.

|2000 |4,370 | |2001 |4,457 | |2002 |3,572 | |2003 |4,445 | |2004 |3,778 | |2005 |2,470 |

TALBIET GĦAL AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm daħlu applikazzjonijiet għall-akkomodazzjoni soċjali mill-2000 'il hawn?

Minn liema lokalitajiet kienu?

Kemm-il applikazzjoni ġiet akkomodata u minn liema lokalita'?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BARRANIJA TITLOB BIEX ISSEGWI KORS TA' STUDJU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Tista' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħata l-permessi meħtieġa mill-awtoritajiet ta' l- immigrazzjoni biex tkun tista' issegwi kors ta' studju f'pajjiżna li ħallset, applikat u ġiet aċċettata għalih, meta anke qrabatha lesti li jżommuha magħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-raġuni li ngħatat fit-talba oriġinali sabiex il- persuna msemmija tingħata visa hi li din kienet ġejja għal btala u sabiex iżżur lil ħuha li jgħix Malta, talba li ġiet milqugħa.

Wara biss 20 ġurnata li din il-persuna kienet ilha għal btala f'Malta, talbet estensjoni tal-visa sabiex issegwi kors ta' studju, liema talba fid- dawl ta' dawn iċ-ċirkostanzi ma ġietx aċċettata u ġie mogħti żmien sa l- aħħar ta' Mejju sabiex titlaq minn Malta.

Għaldaqstant jekk il-persuna msemmija għadha Malta qiegħda hawn bi ksur tal- liġi.

SKOLA PRIMARJA F'PEMBROKE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq ir- riabilitazzjoni u t-tkabbir ta' l-iskola primarja ta' Pembroke issa li ħareġ il-permess tal-MEPA?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proġett dwar l-iskola primarja f'Pembroke huwa fost il-prioritajiet tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni li qed tqis il- proposta ta' bini ta' skola ġdida.

KWESTJONI DWAR LINJI SOFOR F'TAS-SLIEMA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jintervjeni fil-kwestjoni dwar linji sofor fix- xatt ta' Tas-Sliema għad-detriment tar-residenti li diġa' għandhom problema bil-parking, peress li jien informat li l-kunsill lokali huwa kontra dawn il-linji?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Qatt ma kellu jkun hemm kwestjoni fuq dawn il- linji sofor għax kemm is-segretarju esekuttiv kif ukoll is-sindku tal- kunsill lokali ta' Tas-Sliema, ġew informati kemm bil-miktub kif ukoll verbalment fuq il-pjani ta' titjib u tiġdid tas-sinjali tat-traffiku, bil- għan illi wieħed jimminimizza r-riskji u l-periklu għall-istess residenti u turisti li jżuru l-inħawi.

L-awtorita' dwar it-trasport imbarkat fuq skema sabiex coaches, minibuses u taxis ikollhom bays quddiem il-lukandi ħalli jwaqqfu lill-klijenti tagħhom b'mod korrett u bla periklu, kemm għall-istess klijenti kif ukoll għat- traffiku li jkun għaddej fl-inhawi.

Saru sinjali quddiem il-lukandi f'dan ir-rigward b'allowance ta' ħames minuti biex tgħabbi jew tniżżel il- klijenti.

Dan hu apposta ħalli l-ispazju jiġi wżat kif xieraq bla waqfien u dewmien żejjed u, fl-istess ħin, kull tip ta' trasport turistiku jkun jista' jinqeda sew.

Illum b'din is-sistema l-moniteraġġ tat-traffic flow qed isir aħjar u qed jelimina l-konġestjoni li qabel kienet tiġi kkreata b'abbuż mit-trasport turistiku li jipparkja fejn jidhirlu.

Huwa b'dan l-istess għan illi l- awtorita' dwar it-trasport ħadet passi biex iġġib l-ordni fix-xatt ta' Tas- Sliema fejn ħafna minibuses u coaches kienu qed jipparkjaw addoċċ u b'double parking għad-detriment tat-turisti u tar-residenti ta' l-inħawi.

Il-bays li saru fix-xatt għandhom ħin stipulat.

Vannijiet u coaches iridu jieqfu jniżżlu jew jgħabbu lin-nies f'ċertu ħin li jaqbel ma' l-iskeda tat- tluq tal-cruise boats li joperaw ix-xatt.

Fil-ħin li jibqa' mill-ġurnata, dawn il-bays jirritornaw għall-użu tar-residenti.

Minħabba dawn l- arranġamenti ġodda fix-xatt, qegħdin isiru diskussjonijiet mal-kunsill lokali biex fi żmien qasir ħafna fl-istess xatt ikun hemm residential parking li jibbilanċja mal-ħteġijiet l-oħra ta' l-inħawi.

Skond para.

4 (e) ta' l-awtorita' dwar it-trasport, tali awtorita' hija responsabbli li tipprovdi u tippromwovi s-sigurta' fis-sistemi tat- trasport.

Id-double parking li kien qed isir fix-xatt ta' Tas-Sliema kien qed joħloq periklu lil kull individwu li juża t-triq u l-awtorita' dwar it- trasport qed tistudja jekk l-arranġamenti li saru f'San Ġiljan u Tas- Sliema, jistgħux jitħaddmu wkoll f'postijiet oħra fejn hemm konġestjoni tat- traffiku.

REVIEW OF THE ELECTRONIC COMMUNICATIONS FRAMEWORK PROJECT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 13418 u jgħid x'inhu s-sehem u l-input tal-MITI fil-proġett 2010 - The EC review of the electronic communications framework?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SIDIEN TAL-BAQAR F'GĦAWDEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex is-sidien tal-baqar Għawdxin ilhom erba' snin ma jitħallsu sussidju ta' Lm5 fuq kull ras ta' bhima li tinġarr minn Għawdex għal Malta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Dik l-iskema kienet iddaħħlet għal perijodu temporanju u ilha li twaqqfet mis-sena 2001.

BIRKIRKARA - SERVIZZ TA' CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li persuna b'diżabilita' tibbenefika mis-servizz ta' care and repair ta' l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-awtorita' tad-djar m'għandha l-ebda applikazzjoni dwar care and repair mill-persuna indikata, iżda xorta waħda se tagħmel ispezzjoni tal-fond biex jiġi vverifikat jekk din il-persuna tistax tibbenefika minn din l-inizjattiva.

FGURA – ĦLAS TAĊ-CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, m'għadhiex tibbenefika miċ-children allowance?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet avviċinata mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali u mgħarrfa bis-sitwazzjoni.

FGURA - SERVIZZ TA' CARE AND REPAIR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara l-każ ta' anzjan mill-Fgura li jixtieq jibbenefika mis-servizz tal-care and repair?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li l-awtorita' tad-djar m'għandha l-ebda applikazzjoni dwar l-inizjattiva ta' care and repair mill- persuna indikata, iżda xorta waħda l-awtorita' se tagħmel spezzjoni tal- fond biex jiġi vverifikat jekk din il-persuna tistax tibbenefika minn din l- inizjattiva.

TAS-SLIEMA – ĦLAS GĦAS-SERVIZZ TAT-TELECARE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jiġi vverifikat jekk anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għandhiex tħallas il-kont kollu tat-telecare?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ARRETRATI LILL-PENSJONANTI TA' L-ENEMALTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li l-pensjonanti ta' l-Enemalta jieħdu l-arretrati dovuti?

ONOR.

SLIPWAY F'PEMBROKE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jieħu dwar l-ittra tal- kunsill lokali ta' Pembroke tas-6 ta' Ġunju, 2005 dwar slipway?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Wara diversi konsultazzjonijiet mal-MEPA, id-WSC u l- kunsill lokali fost oħrajn, ġie deċiż li jinstab sit alternattiv għas- slipway, sit propost mill-kunsill lokali nnifsu u fil-preżent qed jiġi mfassal id-disinn tas-slipway.

Sussegwentement dan jiġi ppreżentat lill-MEPA u jkompli l-proċess sabiex eventwalment joħrog il-permess meħtieg.

XOGĦOL TA' MARKETING GĦALL-MTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema kumpanniji għamlu xogħol ta' marketing għall-MTA matul l-2004 u l-2005?

Xi tħallsu tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RESIDENTI TA' TIGNE'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li jingħataw iċ-ċwievet lir-residenti li se jerġgħu jmorru jgħixu Tigne', skond il-ftehim li sar magħhom u ma' l-iżviluppaturi?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ĦAL-LUQA - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk il-fond imsemmi separatament huwiex tal-housing?

Meta ġie mogħti lill-inkwilini?

F'liema lokalita' kienu jgħixu?

Għaliex ġie mogħti lil din il-familja u mhux lil applikanti oħra?

Kemm għandha points quddiem id-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-fond indikat hu proprjeta' tal-gvern, iżda mhuwiex amministrat mid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali u għaldaqstant dan il-fond ma kien allokat lil ħadd mill-istess dipartiment imsemmi.

APPARTAMENT TAL-GVERN ĠEWWA SANTA LUĊIJA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tikkonferma li l-fond indikat separatament ġewwa Santa Luċija ġie mogħti lil iben impjegat tad- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

Kemm kien ilu li applika?

Kemm għandu snin?

Kemm għandu kmamar tas-sodda l-appartament u kemm nies se jgħixu fih?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mhux veru li l-post li meta tbattal kellu bżonn tiswijiet estensivi, ġie allokat lil iben impjegat tad-dipartiment.

Fil- fatt ġie allokat lil familja bi tlett itfal, bil-missier li nzerta jaħdem fid-dipartiment, għandu 43 sena u hu, martu u t-tliet uliedu sejrin jgħixu fl-appartament malli jitneħħa l-periklu eżistenti.

Huma se jagħtu lura l- post li joqogħdu fih, li hu miżmum tajjeb iżda fih biss żewġ kmamar tas- sodda.

L-applikazzjoni saret f'Lulju 2004.

PROĠETT TA' IMMODERNIZZAR FL-SVPR

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol fuq phase-two tal-proġett ta' immodernizzar f'San Vincenz de Paule miexi daqstant bil-mod, speċjalment meta mqabbel maż-żmien li fih tlestiet phase- one tal-proġett?

Tista' tingħata data approssimattiva meta phase-two, li minbarra l-block tas-swali tikkomprendi wkoll l-upgrading u r-restawr tal- kappella u l-upgrading u l-immodernizzar tal-bitħa ta' quddiem il-kappella u l-arkati tal-faċċata, se titlesta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Interpellant m'huwiex korrett meta jgħid illi x-xogħol fuq phase two tal-proġett ta' immodernizzar ġewwa San Vincenz miexi bil-mod, anzi dan ix-xogħol għaddej b'ritmu sostenut.

B'differenza għal phase-one, dan il-proġett jinvolvi aktar xogħol.

L-ewwel raġuni għalfejn ix-xoghol fuq it-tieni fażi qed jieħu aktar fit- tul hija waħda purament teknika.

L-ewwel fażi primarjament kienet tikkonsisti fil-bini ta' San Piju wards u l-irranġar tal-bitħa ta' quddiemu.

Fit-tieni fażi, ix-xogħlijiet jikkonsistu fil-bini ta' wards, l- upgrading u r-restawr tal-kappella, l-immodernizzar tal-bitħa u t-twaqqigħ u l-bini mill-ġdid tal-passaġġ li jgħaqqad iż-żewġ fażi tal-proġett.

Apparti dan hemm numru ta' limitazzjonijiet tekniċi oħra li ma kenux preżenti fl-ewwel fażi, li allura kkontribwew biex ix-xogħol fuq it-tieni fażi jieħu aktar fit-tul mill-ewwel fażi.

Fost dawn ta' min isemmi d- decommissioning ta' substation antika, bdil ta' cables qodma u tibdil fuq is-sistema tad-drenaġġ.

L-akbar raġuni teknika hi dik tar-restrizzjoni tas- sit.

Iżda minkejja dawn il-problemi kollha, ninsab fiduċjuż li x-xogħlijiet se jibqgħu mexjin bir-ritmu li għaddejjin bih bħalissa, bil-proġett mistenni jkun lest sas-sajf ta' l-2006.

Meta dan il-proġett ikun lest inkunu nistgħu nilqgħu 108 resident anzjan u nakkomodawhom fil-block il-ġdid.

FOND DEREKWIŻIZZJONAT F'BORMLA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk fond f'Bormla li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, huwiex tal-housing jew le?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-fond indikat ma baqax rekwiżizzjonat minn wara Lulju ta' l-2004.

ASSISTENT PERSONALI FL-ADT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jikkonferma l-Ministru li f'dawn l-aħħar ġranet fl-awtorita' dwar it-trasport, wieħed mill-impjegati nħatar assistent personali taċ-chief executive mingħajr ma ħarġet sejħa għal applikazzjonijiet?

Meta bdiet taħdem ma' l-awtorita' din il-persuna?

F'liema kariga u b'liema salarju?

Jista' jgħid kemm-il ħatra ngħatat minn dak iż-żmien 'il hawn u x'żidiet ħadet fis-salarju?

Kemm hu s-salarju li se tieħu fil-kariga l-ġdida tagħha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-persuna indikata bdiet taħdem ma' l-awtorita' dwar it-trasport fis-6 ta' Jannar, 2004.

Ma ngħatatilha l-ebda żieda fis-salarju u ma saret l-ebda sejħa għal applikazzjoni għar-raġuni li din il-kariga hija waħda ta' persuna ta' fiduċja u l-pożizzjoni ġiet ikkreata għal proġetti speċifiċi u moniteraġġ b'għajnuna lill-kap esekuttiv.

IMPJEGAT TA' L-ADT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm ilha ma tidħol għax-xogħol ma' l- awtorita' dwar it-trasport il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament?

Din il-persuna baqgħet titħallas minkejja li ma baqgħetx tidħol għax-xogħol?

Din għadha tidher fuq il-kotba ta' l-awtorita'?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-persuna li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant m'għadhiex impjegata ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

KONTRIBUZZJONIJIET MILL-ANZJANI

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 13267, tista' il-Ministru tagħti l-ammont miġbur speċifikament mill- kontribuzzjoni ta' l-anzjani ta' kull dar ta' l-anzjani?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SOĊJETA' LA STELLA F'GĦAWDEX

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 12668, ladarba l-Ministru jaf li hemm substation u hemm cable, jista' jgħid għaliex l-istess cable ma ġiex attivat jew komunikat?

X'inhu jżomm milli jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm serqiet twettqu matul Ġunju, 2005?

Jista' jikklassifikahom?

Jista' jgħid kemm każi ġew solvuti matul l-istess xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Każi ta' serq irrapportati lill-pulizija matul Ġunju 2005 huma kif jidher hawn taħt.

|Hold up | | | |1 | |Pick pocketing | | | |24 | |Snatch & grab | | | |14 | |Serq minn | | |dgħajjes |7 | |Serq ta' | | |dgħajjes |5 | |Serq ta' karozzi| | | |49 | |Serq minn |246| |karozzi | | |Serq minn | | |residenzi |78 | |Serq minn | | |bars/lukandi |65 | |Serq minn | | |xtajtiet |83 | |Serq minn | | |fabbriki |2 | |Serq minn | | |ħwienet |26 | |Serq ieħor |251|

Matul l-istess xahar il-pulizija solviet 61 każ.

RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm reati twettqu matul Ġunju 2005?

Jista' jikklassifikahom?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub fl-ewwel u fit-tieni parti tal- mistoqsija huwa kif jidher fit-tabella t'hawn taħt, waqt li ninsab informat illi kien hemm 31 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali matul Ġunju 2005.

|Against morals/honour –| | |family |6 | |Arson | | | |15 | |Attempted offences | | | |97 | |Bodily harm |108| |Damage |332| |Drugs | | | |5 | |Forgery | | | |6 | |Fraud | | | |16 | |Illegal immigration | | | |18 | |Pretended right | | | |1 | |Prostitution | | | |5 | |Sexual offences | | | |3 | |Theft |851| |Threats & private | | |violence |4 | |Violation of places of | | |confinement* |1 | |Violence against public| | |officers |5 | | | |

*Irregular immigrant escaped on 16.06.05 whilst for treatment at St Luke's hospital.

XOGĦOL TA' TOROQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 13124 u 13416 u b'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 12934, ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-kuntratt jew kuntratti iffirmati bejn il-periti u l-ADT?

Jista' jgħid min huma l-persuni li approvaw lill-periti in kwestjoni, b'indikazzjoni tal-kariga ta' kull persuna u f'liema lokal jgħixu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

REKLAMAR MILL-MTA

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 13347, jista' il-Ministru jgħid x'reklamar sar fuq gazzetti Ingliżi għall-perijodu Jannar/Lulju 2005 mill- MTA?

Kemm ġew iqumu dawn ir-reklami, meta saru u fuq liema gazzetti saru?

Jista' ipoġġi kopja tagħhom fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.