MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 477 It-Tlieta, 12 ta' Diċembru 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 477

It-Tlieta, 12 ta' Diċembru 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 477

It-Tlieta, 12 ta' Diċembru 2006

WERREJ

MINUTI 600

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 600

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' DWAR IT-TRASPORT TA' MALTA

GĦAS-SENA 2006-2007 610

AĠĠORNAMENT 633

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 476 li saret fil-11 ta' Diċembru, 2006 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Il-President ta' Malta għoġbu jagħti l- kunsens tiegħu għal:

Att Nru XX ta' l-2006 - Att li jirregola l-Infurzar ta' Drittijiet ta' Proprjeta' Intellettwali.

Qiegħed ukoll inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

Tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret mill-Onor.

Adrian Vassallo lis-Sedja dwar sejħiet ta' quorum fis-seduti parlamentari bejn l-2002 u 2006.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

KIRKOP - POMPA TAL-PETROL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm ingħata petrol u diesel mill-pompa tal-gvern f'Ħal Kirkop?

Liema dipartimenti jużaw il-faċilitajiet ta' din il-pompa?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

VETTURI TAL-GVERN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Għal liema raġuni kull dipartiment għażel li jixtri jew jikri tali karozzi?

X'inhu l-prezz ta' kull vettura li tinsab maċ-ċivil u anke l-prezz mikri ta' kull karozza, il-mudell f'każ li mixtri u l-prezz ta' kirja jekk kemm-il darba tkun mikrija?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

RAĦAL ĠDID: TRIQ IL-KAMPANELLA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 18626, ninforma lill-Ministru li fil-garage no. 293 fl-aħħar xita li għamlet reġa' daħal l-ilma peress li d- drain tal-gvern ma laħaqx ma' l-ammont ta' ilma li kien hemm.

Jista' il- Ministru jara jistax isir rimedju?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-WSC qed tagħmel l-investigazzjonijiet neċessarji biex tinstab soluzzjoni għal din il-problema.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fir-rigward ta' l-obbligi u d-direttivi biex pajjiżna jkun konformi man-nitrates directives u l-konformita' li dawn jirrikjedu, jista' il-Ministru jgħid jekk il-commitment tal-gvern, il-preparamenti u x- xogħlijiet li qed isiru humiex qed jindirizzaw dak li rridu nallineaw miegħu f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni quddiemi, għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija bil-miktub biex inkun nista' nagħtihielu.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Filwaqt li napprezza r-risposta tal-Ministru, huwa possibbli li dan it-tip ta' rwol jiġi analizzat aktar fil-fond biex każ li jirriżultaw ċerti diffikultajiet fihom wieħed iżommhom on track fis-sens li ma jħallix iż-żmien jgħaddi u jaqgħu lura kif ġara fir-rigward ta' direttivi oħra li jaqgħu taħt ministeri oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma jirriżultalix li s'issa hemm xi problemi f'dan ir- rigward, pero' jekk issir domanda bil-miktub il-Kamra kollha tkun taf jekk hemmx jew le problemi.

SURCHARGE FUQ DAWL U ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 21912 u 21240, jista' il- Ministru jagħti stima tas-surcharge impost biex jirrispondi għall- mistoqsijiet parlamentari 21645, 21644 u 21817?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 22078.

MALTAPOST - ISHMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Jose' Herrera) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jispjega u jagħti dettalji dwar l-ishma tal-Maltapost?

Jikkonferma li fil-maġġoranza tagħhom dawn jappartjenu lil-Lombard Bank?

Jista' jgħid jekk l-azzjonisti oriġinali għadx għandhom interessi u jagħti dettalji?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-maġġoranża ta' l-ishma tal-Maltapost jappartjenu lill-Malta Government Investments Ltd, kif jidher hawn taħt:

Azzjonisti Numru ta Ishma

Gvern ta' Malta 425,000 (Ord A) Malta Gov.

Investment Ltd 1,395,000 (Ord A) Redbox Ltd (Suss. ta' Lombard Bank Malta Ltd) 980,000 (Ord B)

Numru Totali ta'Ishma 2,800,000

F'Awissu ta' l-2006, Redbox Ltd, xtrat l-ishma tal-Maltapost plc mingħand Transend Worldwide Ltd, sussidjarja tan-New Zealend Post.

It-Transend Worldwide Ltd. m'għandhomx iktar ishma fil-Maltapost plc u mhux minnu li l- Lombard Bank għandu l-maġġoranza ta' l-ishma fil-Maltapost.

ĦAL QORMI - ŻBROFF TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni: X'qiegħed isir jew għallinqas x'se jsir min-naħa tal- gvern dwar id-drenaġġ li qed joskula fil-bidu ta' Triq l-Għargħar, f'tarf ta' Triq il-Wied f'Ħal Qormi, li qed jikkawża mhux biss irwejjaħ u nsetti iżda qed ikun ta' detriment serju għal saħħet ir-residenti fl-area u għal kulmin jaħdem u jgħaddi mill-akkwata?

Jista' jordna li jsiru spezzjonijiet fuq il-post fejn ir-residenti jiġu mistoqsija dwar dak li qed jiġri, u dan peress li huwa importanti li jindikaw eżattament il-post fejn dan il-leak ta' drenaġġ qed jiżbroffa u peress li uffiċjali li ma jkunux midħla ta' l-akwata tkun diffiċli li jidentifikaw il-post eżatt?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-WSC qed tagħmel l-investigazzjonijiet neċessarji fl- inħawi msemmija biex tkun tista tfassal soluzzjoni għall-problema.

ISLA - TRIQ IL-PONTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji dwar rampa żgħira li hemm fi Triq il-Ponta, kantuniera ma' Triq San Franġisk, Isla, li tant hi perikoluża li minn meta saret kienu irrapporti bosta inċidenti ta' persuni li kisru saqajhom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-triq msemmija hija responsabbilta' tal-kunsill lokali ta' l-Isla.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex investigat il-każ li ressaqtlu jien u cioe' l-isfrundar li reġa' seħħ fi tlett ibnadi tal- bypass ta' l-Imtarfa?

Għandu xi rapporti mill-esperti Ġermaniżi, mill- esperti Maltin, minn konsulenti ta' l-ADT jew mill-ministeru dwar l- ispezzjoni li saret?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ftit wara li kienet saritli din il-mistoqsija bgħatt e-mail lil wieħed mill-esperti biex imur jiċċekkja dawn il-ħsarat li qed jallega dwarhom l-Onor.

Interpellant u anke biex jitkellem miegħu dwar ir-rapport li konna għamilna fuq il-gabion walls, kif konna ftehmna.

Hu rrispondieni li diġa' kienu saru xi investigazzjonijiet pero' wieħed irid jidħol fihom aktar fil-fond.

Qalli wkoll li fil-ġimgħat li ġejjin għandu javviċina lill-Onor.

Farrugia biex jitkellem miegħu.

BORMLA - TRIQ MARJANU GERADA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Meta se jinbeda x-xogħol fuq Triq Marjanu Gerada f'Bormla, liema triq tinsab f'kondizzjoni ħażina?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li se ssir spezzjoni fuq din it-triq biex ikun determinat l-istat tagħha u liema entita' hi responsabbli sabiex tagħmel ix-xogħlijiet meħtieġa.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ BARUMBARA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Meta se ssir Triq Barumbara f'Ħaż- Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din it-triq hija nkluża fil-lista ta' toroq li l- ADT se tibni sa l-2008.

MĠARR - DAWL FIT-TRIQ

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Joseph Cassar) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22356 u jgħid għala t-triq prinċipali li tagħti mill-Mosta għaż-Żebbiegħ, fl-Imġarr, qiegħda tkun ta' kuljum bla dawl f'dawn l-aħħar ġranet?

Jista' il-Ministru jiżgura li din it-triq tiġi mdawwla peress li hija triq arterjali u importanti ħafna?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Is-sistema ta' street lighting fi triq li mill- Mosta tagħti għaż-Żebbiegħ ġiet installata mill-kuntrattur li bena l-istess triq.

Parti mill-kuntratt illi l-ADT għandha ma' dan il-kuntrattur jispeċifika li dan ta' l-aħħar għandu garanzija ta' ħames snin, f'liema perijodu huwa obbligat li jsewwi l-ħsarat li jistgħu jinqalgħu.

Bħalissa l- kuntrattur qed jagħmel l-investigazzjonijiet meħtieġa sabiex din il-ħsara tissewwa.

Minħabba l-fatt li din il-ħsara ma nqalgħetx għall-ewwel darba minn meta nfetħet it-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant, l-ADT mhux qed teskludi li tieħu l-passi dixxiplinari neċessarji jekk il-problema in kwestjoni tibqa' tippersisti.

UFFIĊJALI TAD-DWANA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 22097 li tirriferi għat-tkeċċija li saret dan l-aħħar fuq żewġ uffiċjali tad-dwana minħabba li evadew il-ħlas ta' dazju u jgħid jekk humiex se jiġu prosekuti?

Jista' jgħid jekk hemmx aktar uffiċjali tad-dwana li se jittieħdu passi dixxiplinarji kontra tagħhom in konnessjoni ma' dan il-każ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): F'dan l-istadju m'inix f'pożizzjoni li nwieġeb għall-ewwel parti tal- mistoqsija.

Dwar it-tieni parti, ninsab infurmat illi s'issa ma jirrizultax illi hemm xi uffiċjali oħra tad-dwana li huma mplikati fil-każijiet li rrifa għalihom l-Onor.

Interpellant.

AWTORITA' DWAR IT-TRASPORT PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22176, jista' il-Ministru jgħid x'salarju, allowances u perks oħra għandhom kull wieħed mill-uffiċjali msemmija?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li għal raġunijiet ta' privatezza ma nħossx li għandhom jingħataw id-dettalji mitluba skond l-individwu.

Madankollu ninfurmah li s-salarji, inklużi l- allowances, tal-uffiċjali msemmija huma marbuta man-natura tad-direttorat jew il-kariga li jokkupaw.

Dawn is-salarji jvarjaw bejn Lm 14,117 u Lm 16,617.

Il-perks jinkludu car allowance jew użu ta' karozza tal-kumpannija, mobile telephone u telephone tad-dar li jinkludi l-internet.

Fuq is-salarju taċ-chief executive officer nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 12687.

ADT - PLANNING MANAGER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22175, jista' il-Ministru jgħid jekk il-planning manager fid-direttorat għat-trasport pubbliku għadux fl-impjieg ta' l- awtorita' dwar it-trasport?

F'każ li m'għadux, jista' jgħid jekk dan irriżenjax jew intalabx li jitlaq?

F'każ li rriżenja jew intalab jitlaq, jista' jgħid taħt liema kondizzjonijiet?

Kemm-il sena kien fadallu biex jispiċċa bl-eta'?

X'somma ta' flus ingħata dan l-uffiċjal?

Huwa minnu li tħalla jibqa' juża karozza tal-kiri ta' l-awtorita' u l-mobile imħallas mill-awtorita'?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid għal kemm tul ta' żmien?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-planning manager fid- direttorat għat-trasport pubbliku għadu mpjegat ma' l-awtorita' dwar it- trasport sat-3 ta' Jannar, 2007.

Huwa kien talab lill-kap eżekuttiv biex jiġi kkunsidrat għal early retirement minħabba raġunijiet personali, liema talba ġiet milqugħa fuq deċiżjoni tal-bord.

Il-planning manager kien fadallu sa Ottubru 2007 biex jispiċċa bl-eta'.

Wara li l-ADT ħadet in konsiderazzjoni l-pendenzi kollha li kellu l-planning manager sad-data li jirtira, waslet għall-settlement ta' Lm10,000 ma' l-istess impjegat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru kellu ċans jirriferi għal dak li staqsejtu l-bieraħ dwar l-upgrading u l-embellishment tal-bus terminus fil- Belt Valletta u jgħid kemm hija s-somma globali maħsuba għal dan il- proġett, irrespettivament mill-pjanti u mill-assessments li qegħdin fi stadju li jsiru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jidhirli li din weġibtha l-bieraħ u għedt li l- istima li għamilna fuq pjanti li kellna sa ftit tal-ġimgħat ilu kienet ta' bejn il-Lm160,000 u l-Lm200,000, pero' għedt ukoll li peress li dawn il- pjanti jistgħu jinbidlu, din m'hijiex stima preċiża.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri jeżistu l-flus allokati għal dan il- proġett?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Iva.

ADT - VETTURA BBK 969

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il- konsum ta' fuel, petrol jew diesel, tal-vettura bin-numru BBK 969 li qed isir użu minnha mill-awtorita' dwar it-trasport kull xahar mill-bidu tas- sena 'l hawn, kemm f'dak li hu konsum ta' fuel u spiża?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din il-vettura ilha f'idejn l-ADT mill-5 ta' April ta' din is-sena.

Il-konsum ta' fuel huwa kif muri hawn taħt:

|April |Lm 33.02 | |Mejju |Lm 20.60 | |Ġunju |Lm 22.60 | |Lulju |Lm 60.56 | |Awissu |Lm 67.82 | |Settembr|Lm 60.64 | |u | | |Ottubru |Lm 94.48 | |Total |Lm359.72 |

Fir-rigward ta' spiżi oħra, l-unika spiża marbuta ma' l-imsemmija vettura kienet dik tal-leasing li ammontat għall-Lm1,207.50 mill-5 ta' April sa l- aħħar t'Ottubru bil-Lm 5.75 kuljum.

TOBBA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk inbidlitx il-policy li tobba li jkunu għadhom kemm iggradwaw iridu jagħmlu sentejn jaħdmu mal-gvern qabel jirċievu l-warrant?

F'każ li ma nbidlietx, jista' il-Ministru jgħid jekk f'din l-aħħar sena kienx hemm tobba li tħallew jitilqu minkejja li kienu għadhom ma tawx is-sentejn servizz?

Jekk iva, min approvalhom il-permess biex jitilqu u abbażi ta' liema proċedura ingħatat din l-awtorizzazzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għadha qed tinġabar u għaldaqstant risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TREJQA LI TWASSAL GĦAĊ-CHADWICK LAKES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta ddaħħlet it-trejqa li twassal għaċ-Chadwick Lakes bħala parti mix- xogħlijiet tat-toroq finanzjati mill-Protokoll Taljan?

Min iddeċieda li din it-trejqa għandha tinkesa bit-tarmac?

Kemm sewa dan ix-xogħol u kemm kien it-tul ta' tarmac li ngħata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'seduta oħra.

BRAND MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien l- ammont ivvutat għall-kampanja Brand Malta?

Meta bdiet din il-kampanja u kemm hi mistennija ddum għaddejja?

Liema aġenzija lokali ħadet ħsieb din il-kampanja u kif saret l-għażla ta' din l-aġenzija?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Għas-sena 2006, il-gvern alloka Lm500,000 għall-proċess tal-branding.

Dan jinkludi l- branding lokali u dak internazzjonali.

Il-branding intern inbeda fil-bidu ta' din is-sena, b'kampanji edukattivi fost l-istakeholders fil-qasam tat- turiżmu, u tkompla b'kampanji edukattivi u pubbliċitarji madwar il-pajjiż u fil-media minn Ġunju 'l hawn.

Għal dak li huwa branding estern, inbeda proċess sabiex titqabbad aġenzija internazzjonali tal-branding u r- reklamar, liema proċess issa wasal fl-aħħar fażijiet.

Kien hemm ukoll numru ta' inizjattivi internazzjonali fejn il-branding ta' Malta beda jiddaħħal fil-kommunikazzjoni u l-pubbliċita'.

Il-proċess tal-branding inbeda s-sena l-oħra u għandu jdum bejn tlieta u erba' snin.

S'issa kien hemm żewġ aġenziji lokali li ħadmu fuq il-kampanji tal-branding intern.

Dawn huma SWITCH u PEAK OGILVY.

Dawn intgħazlu wara li saru requests for proposals fost aġenziji lokali u wara li saru numru ta' preżentazzjonijiet mid-diversi aġenziji li kienu ġew short-listed.

FGURA - DRENAĠĠ F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-ebda health inspector ma għamel spezzjoni fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, wara li anzjana mill-Fgura għamlet l- ilment tagħha minħabba d-drenaġġ li dieħel fir-residenza privata tagħha?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): Ninsab infurmat li l-persuna riferuta għamlet ilment ma' dan id-dipartiment fit-28 ta' Novembru fejn qalet li għandha infiltrazzjoni ta' ilma.

Fl-4 ta' Diċembru, 2006 sar kuntatt minn uffiċjali ta' dan id- dipartiment mal-mara ta' l-anzjan fejn ġejna infurmati li bħalissa mhux dieħel l-ebda ilma fir-residenza tagħhom.

L-anzjan ġie ukoll fl-uffiċċju ta' Raħal Ġdid fl-4 ta' Diċembru fejn reġa' kkonferma dan u qal li l-ilma jidħol meta tagħmel ħafna xita qawwija.

Għalhekk l-anzjan ġie mitlub li kif appena jidħol l-ilma, jinforma l-uffiċċju biex jibdew l-investigazzjonijiet neċessarji billi jittieħed kampjun ta' l-infiltrazzjoni.

Fis-6 ta' Diċembru, uffiċjal ta' dan id-dipartiment aċċerta ruħu li ma hemm l-ebda sadd fil-main tal-gvern, kif ukoll li l-main huwa f'livell aktar baxx mill-infiltrazzjoni.

CARE AND REPAIR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid għaliex sal-lum għadha ma tteħditx l-azzjoni meħtieġa biex anzjana Sengleana li tgħix fil-fond li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li kellha ssirilha spezzjoni fl-imsemmi fond biex tibbenefika mill-iskema care and repair, għadha ma saritilhiex l-imsemmija spezzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Ninsab infurmat li l-ispezzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant mistennija li ssir fid-19 ta' Diċembru, 2006.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li applikant mill-Hamrun li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, li għandu applikazzjoni quddiem id-dipartiment tal-housing u li se jiġi mkeċċi dalwaqt minn fejn jabita, ikun ipprovdut post alternattiv?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L-applikazzjoni li għamel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

AWTORITA' MALTIJA TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-persuni responsabbli mill-marketing u mis-segments fl-awtorita' Maltija tat-turiżmu u jgħid x'budget se jkollhom allokat għalihom fis-sena 2007?

Jista' jgħid x'inhuma r-responsabbiltajiet speċifiċi tagħhom u x'riżorsi umani u finanzjarji se jkollhom biex jilħqu dawn il-miri?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Wara l- proċess ta' re-engineering li sar fil-qasam tal-marketing ta' l-awtorita Maltija tat-turiżmu, il-programm ta' marketing fl-MTA issa ġie maqsum f'numru aktar wiesgħa ta' areas li huma:

Żvilupp ta' swieq u segments Marketing services Riċerka Marketing internazzjonali Ospitalita' u relazzjonijiet pubbliċi

Il-fondi allokati għal dawn l-areas ta' attivita jammontaw għal Lm3.83 miljuni.

Ma' dawn wieħed irid iżid Lm1.1 miljuni li huma allokati sabiex jitmexxa n-network ta' uffiċini li l-MTA għandha barra minn Malta.

Il-fondi se jintefqu f'numru ta' swieq permezz ta' reklamar li jinkludi wkoll reklamar mal-operaturi, parteċipazzjoni f'numru ta' fieri kemm ta' natura ġenerali kif ukoll ta' natura speċjalizzata, attivitajiet ta' relazzjonijiet pubbliċi kif ukoll sponsorship ta' attivitajiet internazzjonali li jiġġeneraw coverage pubbliċitarju għall-gżejjer Maltin.

AIR MALTA - PASSENGER SEATS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2005 kemm ipprovdiet passenger seats l-Air Malta fuq ir-rotot kollha li operat?

Kemm huwa stmat li se tipprovdi passenger seats fuq ir-rotot kollha fis-snin 2006 u 2007?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid mill-budget ta' l- MTA 2006 u 2007 x'persentaġġ qed imur fuq reklamar u promozzjoni ta' Malta u Għawdex?

X'persentaġġ qed imur fuq għajnuna lil-low cost airlines?

X'persentaġġ qed imur fuq market support għat-tour operators?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem l-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MEPA - WATER PARK/CARAVAN SITE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu l-passi kollha meħtieġa mill-MEPA u l-awtoritajiet konċernati biex l-iżvilupp mitlub f'applikazzjoni PA06361/06 għal water park u caravan site ma jintlaqtux ħażin il-bdiewa u s-sajjieda ta' l-inħawi u l-iżvilupp isir skond kriterji moderni li t-turiżmu jrid ikun sostenibbli, ambjentalment u kulturalment, u kompatibbli ma' l-interessi tal-bdiewa u s- sajjieda?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant josserva l-prassi maqbula f'din il-kamra dwar applikazzjonijiet pendenti quddiem il-MEPA.

PULIZIJA - KAŻ DWAR ADOLOXXENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jiġi investigat rapport li biex l-adoloxxenti li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ittieħdet lejn l-isptar Monte Carmeli ġiet eskortata bil-pulizija u kienet immanettjata?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab infurmat illi nhar il-21 ta' Novembru, 2006, il-psikjatra kuranti tal-persuna imsemmija, kien talab l-assistenza tal-pulizija ta' San Ġiljan sabiex il-pazjenta tiegħu tkun rekoverata fl-isptar Monte Carmeli stante li din kienet aggressiva ħafna.

Il-pulizija għalhekk marret fir- residenza fejn taw l-assistenza tagħhom lill-żewġ social workers, qraba tal- pazjenta u l-attendants ta' l-ambulanza.

Ma jirriżultax illi f'xi ħin intużaw il-manetti mill-pulizija.

MULTA DWAR TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom armla li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, weħlet multa dwar it-taxxa tad-dħul?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni personali ma tistax tingħata minħabba d-dispożizzjoni ta' segretezza fl-atti dwar it-taxxi.

TA' XBIEX HOUSING ESTATE - STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tikkonsidra t-talba miċħuda għall-istallazzjoni ta' lift fi Block E2 Ta' Xbiex housing estate fid-dawl tad-deterjorament tal-kondizzjoni fiżika ta' inkwilin fil- fond li n-numru tal-file tiegħu qed jintbagħat separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Ninsab infurmata li l-awtorita' tad-djar se terġa' tikkunsidra l-każ u se tibda billi tibgħat occupational therapist biex tassessja l-kundizzjoni ta' l-applikant.

HOUSING AUTHORITY - STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Il-housing authority għandha l- ħsieb li tirrikonsidra ċ-ċaħda tat-talbiet għall-istallazzjoni tal-lifts fi blokki fejn l-appartamenti jkunu kollha nxtraw mill-inkwilini?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Fejn l-appartamenti tal-gvern fi blokka jinxtraw kollha mill-inkwilini, l- awtorita' tad-Djar tqis dik il-blokka bħala proprjeta' privata u għalhekk m'hemmx ħsieb li l-awtorita' tirrikonsidra t-talbiet li rrifera għalihom l- Onor. Interpellant.

KAŻ DWAR PENSJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tirrimedja d- dewmien fl-aġġustament tal-pensjoni ta' persuni li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Ninsab infurmata li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

ĊITTADINANZA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm kien in-numru ta' persuni li ngħataw ċittadinanza din is-sena u minn liema pajjiż huma?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): In-numru ta' persuni li ġew reġistrati jew naturalizzati bħala ċittadini ta' Malta matul din is-sena huwa kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru huwa f'pożizzjoni li jgħidli kemm hemm applikazzjonijiet pendenti u minn liema lokalitajiet ġejjin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: M'għandix din it-tip ta' informazzjoni.

SWATAR - WHITE LINE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22418, ir-riferenza qed issir għall-ewwel nofs tat- triq biswit il-kulleġġ.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn spezzjoni li saret fuq il-post minn uffiċjali ta' l-awtorità dwar it-trasport ta' Malta fi Triq Swatar minn k/m Triq Sant' Andrija sa k/m Triq Indri Grima, liema sezzjoni tat-triq hija fl- ewwel nofs biswit il-kullegg, ma nstabu l-ebda linji bojod li jipprojbixxu parkeġġ.

L-uniċi linji bojod li nstabu huma kif ġej:

Dashed centreline abjad.

Dashed linji ta' parkeġġ fil-ġenb tat-triq.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm hi l- popolazzjoni tal-ħabs illum?

Kemm hemm nisa, kemm irġiel u kemm minnhom huma Maltin?

Kemm minnhom qegħdin fuq arrest preventiv?

Kemm huma repeated offenders u għal kemm?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab infurmat li fis-7 ta' Diċembru, 2006 kien hemm 382 persuna miżmuma fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin.

It-tagħrif dwar dawk sentenzjati, dawk taħt arrest u dawk li huma repeated offenders hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MAĦFRIET PRESIDENZJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru maħfriet presidenzjali din is-sena?

X'kien ir- reat f'kull każ?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab infurmat illi l-maħfriet presidenzjali li ngħataw bejn Jannar u Novembru 2006 kienu kif ġej:

49 Penali tal-qorti dwar returns tal-VAT mhux sottomessi jew sottomessi tard;

2 Interdizzjoni ġenerali u perpetwa;

1 Sospensjoni tal-liċenzja tas-sewqan;

1 Tnaqqis fiż-żmien ta' sentenza sospiża;

1 Sentenza tal-Qorti (persuna żbaljata).

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għadni ma rċevejtx ir-ritratti skond kif moqrija fit- tweġiba li ta l-ministru riċentement.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-ritratti qegħdin fil-file u jekk l-Onor.

Interpellant irid, nista' nurihomlu.

QRATI - ATTI INDIĊENTI FIL-PUBBLIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm ittellgħu persuni quddiem il-qorti talli wettqu atti indiċenti fil-pubbliku din is- sena?

Ta' liema sess kienu u x'eta' kellhom?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena kien hemm 94 persuna, li 49 minnhom huma rġiel u 45 nisa.

Dawn tressqu l-qorti fuq akkużi li kienu jinkludu atti indiċenti fil-pubbliku.

L-eta' tagħhom tvarja bejn il-15 u t- 72 sena.

PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm hawn persuni b'diżabilita' reġistrati llum?

Tista' tagħti breakdown tat-tip ta' diżabilita'?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta'): Skond ir-reġistru ta' persuni b'diżabilita' miżmum mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita', it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Hemm xi riferenza għall-etajiet tal-kategoriji differenti ta' persuni b'diżabilita'?

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni.

PERSUNI MWEĠĠA' KAWŻA TA' ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm weġġgħu persuni kawża ta' armi tan-nar din is-sena?

Kemm kienu aċċidentali u kemm b'att intenzjonat?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Bejn Jannar u Novembru ta' l-2006 ġew irrapportati lill-pulizija tmien każi li fihom kien hemm disa' persuni li sofrew feriti b'arma tan-nar aċċidentalment.

Kien hemm ukoll każ ieħor, ukoll aċċidentali, fejn persuna tilfet ħajjitha.

MSIDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi biex ir-residenti ta' Trejqet Boxbox, Imsida jkunu jistgħu jaqsmu t- triq permezz ta' zebra crossing jew traffic lights kif ukoll fir-rigward tar-residenti ta' Triq Monsinjur Innoċenz Zammit, Imsida, li jkunu jridu jaqsmu għall-universita', aktar u aktar biilli s-subway ftit li xejn tintuża minħabba l-istat li qiegħda fih u l-abbużi li ġieli jiġru?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn spezzjoni li saret fuq il-post minn uffiċjali ta' l-awtorità dwar it-trasport ta' Malta rriżulta li m'huwiex rakkomandabbli li ssir pedestrian crossing minn ħdejn Trejqet Boxbox li taqsam il-bypass ghal dawn ir-raġunijiet:

Il-bypass tieħu ammont ta' vetturi li jeċċedi l-limitu ghall-installazzjoni ta' pedestrian crossing.

Minħabba l-85th percentile speed limit tat-triq m'hemmx tulijiet ta' vizibilità biżżejjed speċjalment għal vetturi li ħergin mill-mini ta' l- università fid-direzzjoni lejn il-Marsa.

Ir-residenti ta' Triq Mons. Innocenz Zammit huma pprovduti bil-pedestrian underpass li hija l-aktar mod sikur ta' kif persuni jistgħu jaslu lejn l- università.

MEPA - SKEMA TA' IRRANĠAR U TIBDIL TA' GALLARIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk l- iskema ta' irranġar u tibdil tal-gallarijiet tal-MEPA, għadhiex miftuħa?

Jekk fl-affermattiv, min jista' japplika?

Kemm jistgħu jibbenefikaw?

Minn liema lokalita' jistgħu japplikaw?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): L-iskema tal-MEPA għall-irranġar u t-tibdil tal-gallarijiet ta' l-injam m'għadhiex miftuħa.

Din l-iskema għalqet fl-aħħar ta' Settembru 2006.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skemi bħal dawn jinħarġu b'mod regolari mill-MEPA u l-pubbliku jkun mgħarraf meta titħabbar l-iskema li jmiss.

KORS TAL-EUROPEAN STUDIES

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jispjega għaliex filwaqt li bħalissa hemm is-suġġett tal-European Studies mgħallem f'livell ta' O Level, m'hemmx kors tal-B.Educ. jew PGCE fis- suġġett u għalhekk dan is-suġġett qed jiġi mgħallem minn min mhux kwalifikat fis-suġġett?

Jista' jikkonsidra li jkun hemm kors tal-PGCE fil- European Studies?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li l-fakulta' ta' l-edukazzjoni m'għandhiex ir-riżorsi biex tifforma għalliema f'dan il-qasam.

Informat ukoll li is-suġġett jixrob minn għejjun differenti.

Għalliem kwalifikat bi sfond fl-Istorja, l-Istudji Soċjali jew il-Ġeografija għandu jkun kapaċi jgħallem dan is-suġġett.

SLIEMA - RESERVED PARKING

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Robert Arrigo) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 22447, il-każ huwa ġo Triq Howard Tas-Sliema, l- uniku każ li ħa deċiżjoni dwaru l-ombudsman.

L-ombudsman għandu dritt huwa stess jagħti reserved parking u f'każ fl- affermattiv, b'liema legal notice jew liġi jista' ikun hemm iżjed każi fejn l-ombudsman jordna li jsiru reserved parking?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-twegiba għal din il-mistoqsija tingħata f'seduta oħra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru Jesmond Mugliett.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' DWAR IT-TRASPORT TA' MALTA GĦAS-SENA 2006-2007

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' dħul u infiq ta' l-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta, għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 2006 sat-30 ta' Settemrbu, 2007 skond l-Att dwar l-Awtorita' tat-Trasport ta' Malta, Kap. 332.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Nixtieq infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il- Mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il- kelliema tal-gvern u l-kelliema ta' l-oppozizzjoni, bil-winding up ikun għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

Il-Ministru Mugliett

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, illum se niddiskutu l-estimi finanzjarji ta' l-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta.

Naturalment se niddiskutu wkoll l-operat ta' l-istess awtorita'.

Se nevalwaw ukoll il- performance ta' l-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta matul is-sena li għaddiet, filwaqt li se nagħtu ħarsa lejn il-programm li għandna għas-sena li ġejja.

Din is-sena l-awtorita' dwar it-trasport ssemmiet ħafna u dan għaliex kienet qiegħda taqdi rwoli importanti.

L-awtorita' għandha xogħlijiet li jmissu ma' kulħadd u fil-fatt rajna xogħlijiet fuq it-toroq residenzjali u proġetti infrastrutturali oħrajn li kienu anke ta' ċertu kobor.

Matul dawn l-aħħar snin l-awtorita' imbarkat fuq programm kbir ta' bini ta' toroq, liema proġetti l-ewwel kienu finanzjati mill-protokoll Taljan u mbagħad anke mill-Unjoni Ewropea u mill-istess awtorita'.

Naturalment, minħabba li Malta trid tagħti kont tar-regolamentazzjoni dwar it-trasport, għandek ħafna tibdil fil-proċeduri u allura, qegħdin il-ħin kollu noħorġu bil-legal notices.

Ovvjament dawn għandhom impatt dirett fuq min jopera fil-qasam tat-trasport.

Barra minn hekk l-awtorita' tinsab għaddejja bil-ħidma normali tagħha, fosthom l-immaniġġjar tat-trasport pubbliku, il-liċenzjar u l-ispezzjonar tal-vetturi, il-bini u l- manutenzjoni tat-toroq u l-immaniġġjar tat-traffiku.

Illum kulħadd jammetti li f'dan il-pajjiż, l-immaniġġjar tat-traffiku qiegħed il-ħin kollu jkun ta' sfida ewlenija.

L-awtorita' hija waħda mportanti ħafna għall-operat ġenerali tal-gvern għaliex hija waħda mill-aktar entitajiet mportanti f'dak li għandu x'jaqsam mal-finanzi tal-gvern.

Fil-fatt din l- awtorita' ddaħħal id-dħul tagħha mit-taxxa tar-reġistrazzjoni, mill- liċenzji tas-sewqan u mil-liċenzji tat-triq.

Sur President, dawn huma tliet revenue streams importantissimi.

Jekk inħarsu lejn dak li nġabar lejn l-aħħar ta' Settembru, 2005 insibu li s- somma kienet tlaħħaq it-Lm33,556,000.

Min-naħa l-oħra, fuq l-istess perjodu, din is-sena nsibu li s-somma telgħet għal Lm35,220,000 u allura nistgħu ngħidu li kellna żieda ta' kważi Lm2 miljuni, żieda li għamlet tajjeb għall-gvern u għall-pajjiż inġenerali.

Tajjeb ngħidu wkoll li din iż-żieda ma ġietx minħabba xi żieda fir-rati tat-taxxa tar-reġistrazzjoni, tal-liċenzja tas-sewqan jew tal-liċenzja tat-triq.

Anzi, f'ċerti affarijiet, b'mod partikolari dak li għandu x'jaqsam mal-VRT testing, il- gvern naqqas dak li kien jieħu hu u l-administrative charges tal- garaxxijiet li jagħmlu l-VRT testing ħalli kemm jista' jkun inżommu l- ispejjeż għall-konsumatur fl-istess livell.

Sur President, l-awtorita' hija mportanti mhux biss għall-operat tal-gvern ċentrali imma anke għall-operat tal-gvernijiet lokali.

Dan għaliex fis- sistema tar-renewal tal-liċenzji tal-vetturi, l-awtorita' tieħu ħsieb li tiġbor il-ħlas tal-multi f'isem il-kunsilli lokali.

Li kieku m'hemmx din is-sistema, li l-awtorita' tħaddem mingħajr ma tieħu xejn għaliha, is- sistema tal-wardens li għandna fuq it-toroq tagħna, ma kenitx taħdem għaliex dak li jkun ma kienx ikollu l-mod ta' kif idur fuq min għandu jħallas il-multa.

Minn din is-sistema l-pajjiż ġabar madwar Lm700,000 li ġew imqassma bejn il-kunsilli lokali differenti, naturalment skond kemm ikunu saru ċitazzjonijiet fid-diversi lokalitajiet.

Sur President, imbagħad għandek dħul ieħor li jikkumplimenta s-sovvenzjoni li jagħti l-gvern.

Dan id-dħul ġej minn xi charges amministrattivi u minn xi ħaġa li kien ippermetta l-ministeru tal-finanzi meta konna għaddejna l- liġi tal-"K" u l-"Y" plates.

Minn hemmhekk kienu għaddew Lm150,000 lill- istess awtorita'.

Dħul ieħor ġej mill-bejgħ ta' personalized number plates, li minnhom l-awtorita' iġġenerat madwar Lm1 miljun.

Dan id-dħul kollu huwa importanti għaliex kif stajna naraw, fil-passat l-oppożizzjoni kienet tagħmel ħafna kritika fuq dawn l-entitajiet.

Fil-fatt l- oppożizzjoni kienet tgħid li l-gvern dejjem jippompja aktar flus fihom u qegħdin isiru ta' piż fuq il-poplu biex imbagħad m'humiex jagħtu dak li hu mistenni minnhom.

Fid-diskors tiegħi beħsiebni nuri kif l-operat ta' l-awtorita' huwa aktar minn sodisfaċenti.

Is-sovvenzjoni għal din is-sena hija ta' ftit aktar minn Lm2 miljuni, u se tkun madwar Lm300,000 inqas mis-sena li għaddiet.

Min-naħa l-oħra d-dħul li qegħdin nagħmlu din is-sena mill-operat huwa ta' madwar Lm300,000 aktar mis-sena li għaddiet.

Barra minn hekk qegħdin inżommu l-infiq tagħna fl-istess livelli.

Ma nistgħux ngħidu l-istess ħaġa fuq l-ispiża kapitali għaliex hawnhekk naraw differenzi kbar.

Kif għedt, qegħdin inżommu l-ispiża rikorrenti fuq l-istess livelli tas-sena li għaddiet, b'sovvenzjoni inqas u bl-istess numru ta' mpjegati li kellna qabel.

Issa hawnhekk wieħed irid iżomm quddiem għajnejh iż-żidiet fis- salarji ta' l-impjegati ta' l-għoli tal-ħajja u ż-żidiet li ħarġu wkoll mill-collective agreement.

Minkejja dan kollu, l-ispiża rikorrenti naqset b'madwar Lm80,000 mis-sena ta' qabel.

Jekk imbagħad naraw in-nefqa kapitali nsibu li fl-2005, fuq il-fond konsolidat, b'mod partikolari dak tat-toroq kellek Lm5 miljuni mentri s- sena li għaddiet kellna Lm7 miljuni.

Imbagħad kellna wkoll il-protokoll Taljan, li minnu nfaqna s-somma ta' Lm12-il miljun.

Għas-sena li ġejja se jkollna nfiq ta' Lm7 miljuni mill-fond konsolidat

għall-budget lokali.

B'dawn il-fondi se nagħmlu t-toroq residenzjali.

Imbagħad se jkollna l-infiq kollu l-ieħor fuq il-proġetti ewlenin.

F'dak li għandu x'jaqsam mar-relazzjonijiet industrijali ta' l-ADT, kien hemm il- ftehim kollettiv għall-ħaddiema tagħha, li kien iffirmat u mplimentat f'Ġunju, 2006.

Dan ġab miegħu diversi tibdiliet, fosthom l-introduzzjoni tal-flessibilita' fil-ħin tax-xogħol, tibdil fil-ħinijiet tas-sajf tal- ħaddiema tal-gvern, żidiet fis-salarji u l-amalgamazzjoni tal-ħaddiema kollha taħt l-ADT.

L-awtorita' bdiet tħares lejn kif se tikkonsolida lill- ħaddiema tagħha u bdiet tħares ukoll lejn il-prattiċi tax-xogħol ħalli kulħadd ikun jaf ċerti affarijiet marbutin max-xogħol tiegħu.

L-awtorita' qiegħda tħares ukoll lejn kemm timpjega magħha ħaddiema.

Fil- fatt din timpjega magħha madwar 306 ħaddiem.

Naturalment entita' bħal din ma tistax taħdem jekk ma tinvestix fir-riżorsi umani.

Din kienet sena fejn l-awtorita' nvestiet kemm fit-taħriġ ta' managers u kemm fit-taħriġ ta' assistent managers u diretturi.

Tat training ieħor bħal dak li huwa l-euro linguistic programme u taħriġ fl-informatika għall-impjegati tagħha.

Tat ukoll taħriġ lill-membri ta' l-istaff ta' l-enforcement unit sabiex dawn ikunu jistgħu jagħmlu ċertu testing, li aħna obbligati li nagħmlu llum li aħna pajjiż membru ta' l-Unjoni Ewropea.

L-istess awtorita' tagħmel u tinvesti f'ċerti mpjegati tagħha billi tagħtihom tisponsorizza t-taħriġ u l- ispeċjalizzazzjoni tagħhom.

Barra minn hekk, l-awtorita' tagħti l-isponsors anke lil dawk li m'humiex impjegati tagħha, b'mod partikolari lil dawk l- istudenti li qegħdin fl-istream tar-road design ġewwa l-universita'.

Naturalment dawn jistgħu jkunu mpjegati potenzjali tagħha u għalhekk għandna l-obbligu li niżguraw li fil-pajjiż ikollna dawn in-nies speċjalizzati.

Sur President, din is-sena l-awtorita' gawdiet ukoll minn dak l-investiment għaliex assorbiet magħha numru ta' studenti periti.

Jekk inħarsu lejn kif inhuwa l-istaff complement insibu ċertu tnaqqis f'dipartimenti partikolari, bħal dak li huwa l-public transport authority u mbagħad tara żieda ta' dawn il-periti ż-żgħar fit- networking infrastructure.

Allaħares ma jkollokx lil dawn il-periti telgħin għaliex kieku ma nkunux nistgħu nwettqu r-remit tagħna ta' proġetti fuq toroq residenzjali, proġetti ta' l-UE u proġetti ta' ppjanar għall-futur.

Kellna sena fejn rajna wkoll ċaqliq fil-bord u minn hawnhekk nixtieq insellem lid-diretturi ġodda tal-bord u nirringrazzja lill-membri l-oħra li ma baqgħux magħna.

Ovvjament l-awtorita' hija organizzazzjoni ħajja u li l-ħin kollu tevolvi u tinbidel.

Tibdil ieħor li kellna matul din is-sena kien it-twaqqif ta' taqsima legali.

Kien ilu jinħass il-bżonn tagħha, l- aktar wara ċerta kritika li kellna f'din il-Kamra fuq kemm inħallsu lill- konsulenti.

Għalhekk ħassejna l-ħtieġa li nwaqqfu dan il-unit legali.

Dan il-unit għandu responsabilitajiet diversi, fosthom dak li tħares lejn ir- responsabilitajiet legali u regolamenti li ġew ippubblikati din is-sena.

Ħafna drabi dawn ir-regolamenti jkunu avvizi legali, li wħud minnhom ikollhom impatt qawwi fuq is-settur tat-trasport.

B'kollox, din is-sena ġew mgħoddija 16-il regolament.

Uħud minnhom li jirregolaw il-ġarr stradali tal-merkanzija perikoluża, li jirregolaw il-piżijiet u d-dimensjonijiet u oħrajn li jiċċertifikaw lil vetturi bil-mutur – dawl li jagħmlu l-VRT testing - li huma tajbin għat-toroq.

Din kienet xi ħaġa importanti għaliex b'hekk stajna nagħmlu l-garaxxijiet on-line.

Dan it-tip ta' involviment kien għaddej il-ħin kollu u li kieku ma kienx hekk, it-trasport Malti ma kienx jevolvi ma' dak li kien qiegħed jiġri fil-bqija tad-dinja.

Irrid ngħid ukoll li din is-sena għaddejna żewġ liġijiet, l-ewwel wieħed li jemenda l-Att dwar it-Taxxi tar-Reġistrazzjoni tal-Vetturi ħalli nirregolarizzaw l-issues tal-karozzi self drive u chaffeur driven u l-oħra li kellha x'taqsam mas-CMR convention, xi ħaġa li l-pajjiż kien ilu jistenniha.

Hawnhekk semmejt fuq fuq l-operat ta' l-ADT matul din is-sena.

It-taqsima legali tgħin ħafna lill-istess awtorita', kemm sabiex tieħu pożizzjonijiet, kemm sabiex tirrappreżenta lill-awtorita' u kemm għad- diversi pariri, fosthom anke meta ħarġet it-tender tal-Vertical Connections li ġie ppubblikat illum.

Naturalment l-issues legali marbutin ma' dan it- tender trid bilfors tevalwahom b'mod legali għaliex inkella dak it-tender jista' jaqa' minħabba xi defiċjenza legali.

Sur President, xi ħaġa ġdida li ġiet introdotta mis-sena l-oħra lil hawn kien il-unit għall-affarijiet Ewropej li twaqqaf fi ħdan l-awtorita' dwar it-trasport.

Dan il-unit huwa wieħed importanti għaliex il-pajjiż se jkollu l-opportunita' li jissottometti diversi proġetti.

Dawn il-proġetti jistgħu jkunu bħal dak ta' l-INTERREG, programmi ta' riċerka jew proġetti ambjentali.

Jista' ikollok anke sorsi bħan-Norwegian Funds u l-iSwiss funds.

Dawn il-fondi jistgħu jkunu wkoll sostanzjali u għalhekk l- awtorita' għandha l-obbligu li tipprova tisfrutta dawn l-opportunitajiet li jkollha.

Bi pjaċir ngħid li għandna numru ta' proġetti li qegħdin nipparteċipaw fihom u għalkemm f'dan il-unit hemm biss persuna waħda, din hija mgħejjuna mit-transport strategy department.

Min-naħa tagħna qegħdin nipparteċipaw fi proġett ta' l-INTERREG u li minnu qegħdin ingawdu mill-finanzjament ta' Lm222,000.

Għandna proġett ieħor li huwa dak taċ-CITUM u li minnu qegħdin nieħdu Lm20,000.

Is-sabiħ ta' dawn il-proġetti ġej mill-fatt li l-awtorita' tkun qiegħda tikkollabora ma' stakeholders oħra.

Per eżempju, fiċ-CITUM għandna l-kunsilli lokali tal- Belt Valletta u li aħna nagħtuhom xi fondi ħalli jikkollaboraw minħabba li bil-fondi tal-kunsilli lokali biss, dawn ma jkunux jistgħu jipparteċipaw f'dawn il-proġetti.

Irbaħna proġett ieħor minn ta' l-INTERREG u li minnu pajjiżna se jgawdi s-somma ta' €95,000.

Dan il-proġett huwa ntenzjonat sabiex jistabilixxi lil Malta bħala parti minn network ta' rotot għaċ- ċikliżmu li nsibu f'diversi pajjiżi fil-Mediterran.

Ovvjament ikollok proġetti oħrajn ukoll, bħal dak tat-TEN-T, li jistgħu jiġu ffinanzjati mill- fondi strutturali.

Eżempju ta' dan huwa l-intelligent traffic management system.

Għandek ukoll affarijiet oħra li qegħdin in parallel minħabba l- finanzjament sostanzjali għat-trasport li ġej mill-Unjoni Ewropea.

Per eżempju, kellna assistenza bilaterali mar-Renju Unit fuq il-proġett għat- taħriġ ta' l-eżaminaturi tas-sewqan.

Gawdejna wkoll minn konsulenza minn barra sabiex niżguraw ruħna li għandna l-capacity building neċessarja sabiex nagħmlu proġetti nfrastrutturali ta' ċertu kobor, b'mod partikolari fit-toroq.

Għaldaqstant irid ikollok unit li kapaċi jirrispondi u jħares lejn l-opportunitajiet.

Xi kultant, imbagħad ikun irid jipparteċipa, jimplimenta u jattendi għal diversi laqgħat li jkunu qegħdin isiru.

U allura rridu niżguraw li l-ADT tkun waħda minn dawk l-entitajiet benefiċċjarji li tgawdi minn dawn l-opportunitajiet ewlenin li qed igawdi minnhom il-pajjiż.

Dan huwa evolviment sabiħ u nawgura li l-ADT tibqa' tieħdu bis-serjeta' għaliex dan huwa l-frame of mind li jrid ikollna sabiex nimxu 'l quddiem.

Sur President, aktar qabel semmejt l-istess unit għall-affarijiet Ewropej u għedt li ħafna drabi, dan ikun mgħejjun mid-direttorat għall-istrateġija dwar it-trasport.

Dan ukoll huwa direttorat importanti u nixtieq li jikber ħafna aktar.

Hemm bżonn li t-trasport nistudjawh, nantiċipawh u jekk jista' jkun, niddirezzjonawh fejn nixtiequ aħna u mhux fejn ikun qiegħed jiċċaqlaq l-iżvilupp.

Għalhekk huwa importanti l-commitment internazzjonali li għandna fil-European conference for ministers of transport, fil-United Nations u f'postijiet oħrajn.

Importanti wkoll affarijiet oħra li qiegħed jagħmel it-transport strategy directorate.

Per eżempju, waħda mill-affarijiet li rrikjedu minna mill-Unjoni Ewropea kienet li pajjiżna jibda jagħti l-istatistika dwar it-trasport u dwar l-inċidenti tat-traffiku.

Riedu li din l-istatistika npoġġuha fuq il-GIS u b'hekk pajjiżna jibda jipparteċipa fil-fora ta' din l-istatisika ħalli nkunu nistgħu nqabblu l-affarijiet u nidentifikaw il-blackspots li għandna.

Nistgħu ngħidu li llum għandna statistika eċċellenti li toħroġ kull tliet xhur.

Din l-istatistika tagħtina l-informazzjoni dwar ix-xufiera, il-VRT testing, il-vetturi li huma newly licenced u fuq l-ownership.

Għandna wkoll informazzjoni tajba fuq it-trasport pubbliku u anke fuq l-inċidenti tat- toroq.

Illum nafu li l-inċidenti jiġu kklasifikati by type, by sex, by injury, by age group, by month u anke bil-villaġġ fejn ikun sar l-inċident.

Ovvjament għandna wkoll statistika dwar it-tenders li jinħarġu.

Din hija informazzjoni tajba għaliex ma tistax tippjana jekk kemm-il darba ma jkollokx statistika bħal din.

Naħseb li ma nistgħux niddirezzjonaw it- trasport jekk ma nkunux nafu dak li qiegħed jiġri f'pajjiżi oħra u dak li ħaddieħor qiegħed jagħmel fuq il-problemi marbuta mat-trasport.

Għalkemm dan il-unit huwa wieħed żgħir, nixtieq li 'l quddiem ikompli jikber.

Għalissa se nieqaf hawnhekk u mbagħad inkun nista' niddiskuti d-direttorati l-oħra waqt il-winding up.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, kien il-ħsieb tiegħi li f'dan id- dibattitu ma noqgħodx nitkellem fuq id-direttorat tat-toroq, pero' kelli nbiddel ftit il-ħsieb tiegħi minħabba ċerta nformazzjoni li ħarġet f'dawn l- aħħar ġranet f'din il-Kamra.

Fl-opinjoni tiegħi, din l-informazzjoni wieħed għandu għalxiex jaħseb ftit fuqha.

Meta nitkellmu fuq it-toroq ma nistgħux insemmu biss il-kwalita' tax-xogħol li jsir u li x-xogħol jitlesta fiż-żmien stipulat, imma waħda mill-affarijiet l-aktar importanti hija dik li x-xogħlijiet tat-toroq isiru mal-budget li jingħataw.

Mill-informazzjoni li ngħatajna f'dan il-parlament ftit tal-jiem ilu jirriżulta li dan mhux qiegħed isir.

Madwar sentejn ilu f'dan il-parlament konna qajjimna proprju dan il-każ fil-Public Accounts Committee, fejn konna tkellimna dwar dak li hemm bżonn isir sabiex din il-problema ta' l- overspending fuq kuntratti ta' toroq tiġi limitata kemm jista' ikun.

Attwalment qiegħed jirriżulta li minkejja dak kollu li ntqal dakinhar, u minkejja dak kollu li qal l-awditur ġenerali fuq dak li kellu jsir sabiex din il-problema tiġi kkontrollata, fir-realta' ma sar xejn.

Ovvjament din hija xi ħaġa nkwetanti ħafna u hawnhekk se nagħti ftit ta' l-eżempji fuq toroq li saru matul dawn l-aħħar sentejn u l-overspending esaġerat li sar fuqhom.

Se nibda proprju bit-toroq tal-protokoll Taljan.

Sur President, it-toroq li saru mill-protokoll Taljan kienu maqsuma fi tliet lottijiet.

L-ewwel lot kellu jsir bejn żewġ kuntratturi u kellu jiġi jiswa Lm3,884,000.

It-tieni lot kellu jsir bejn żewġ kuntratturi u kellu jiġi jiswa Lm3,180,000 u t-tielet lot kellu jiġi jiswa Lm3,544,000.

Meta kienu ngħataw dawn il-kuntratti l-ministru qalilna li l-valuri tagħhom kienu qegħdin taħt il-budget tagħna b'Lm2 miljuni.

Għalhekk il-gvern kien qiegħed iżomm Lm2 miljuni riservati għal dak li jista' jinqala waqt li jkun qiegħed isir ix-xogħol.

Imbagħad il-ministru kien ħabbar li minħabba li t- tenders kienu taħt il-budget stipolat, il-gvern kien se jdaħħal żewġ toroq oħra.

Fis-sena 2004 jiena kont għamilt mistoqsija parlamentari lill- ministru fuq dan is-suġġett.

Fil-fatt f'mistoqsija 5486 kont staqsejt lill- ministru hekk:

"B'riferenza għall-iffinanzjar tax-xogħlijiet tat-toroq mill-protokoll Taljan, x'inhu l-perċentaġġ ta' ħlas li se jsir mit-Taljani?"

Il-ministru rrispondieni hekk;

"Ninsab informat li l-ammont disponibbli għall-iffinanzjar ta' xogħlijiet fit-toroq mill-protokoll Taljan huwa ta' €30 miljun, u ma' dawn m'huwiex maħsub li se jiżdiedu fondi oħra għal xogħlijiet li se jitwettqu taħt dan il-programm."

Sur President, dawk il-€30 miljun kellhom iservu għax-xogħol kollu li kellu jsir mill-protokoll Taljan.

Issa llum ħarġet l-informazzjoni ta' kemm verament ġew jiswew dawn it-toroq u issa se nikkwota mill-mistoqsija parlamentari 21843.

Mela l-ewwel lot kellu jiġi jiswa Lm3,884,000 imma effettivament ġie jiswa Lm7,779,000.

Dan ifisser li nfaqna d-doppju.

It- tieni lot kellu jiġi jiswa Lm3,180,0000 imma ġie jiswa Lm4,922,000.

Hawnhekk infaqna darba u nofs aktar.

It-tielet lot kellu jiġi jiswa Lm3,544,000 imma fir-realta' ġie jiswa Lm6,700,000, jiġifieri kważi d- doppju wkoll.

Fit-total ta' dawn it-toroq kellhom jiġu jiswew Lm13-il miljun imma spiċċaw ġew jiswew Lm19,403,000, jiġifieri darba u nofs aktar mill-budget inizjali.

Apparti din is-somma, kellu jsir il-ħlas ukoll għall- esproprjazzjoni li kellha ssir u li kienet tammonta għas-somma ta' Lm1,322,000.

Fl-opinjoni tiegħi din hija sitwazzjoni nkwetanti ħafna.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż nagħtu t-tenders ta' ċertu valur u mbagħad meta jitlesta x-xogħol dan jiġi jiswa darba u nofs aktar mill-valur oriġinali.

Sur President, agħar minn hekk, hawn lanqas nistgħu ngħidu li din kienet xi kwestjoni ta' darba, għaliex l-istess ħaġa ġrat f'toroq oħra li qegħdin jitlestew bħalissa.

Per eżempju, ejjew nieħdu Vjal l-Avvjazzjoni Ċivili ġewwa Ħal-Luqa.

Skond mistoqsija parlamentari 21914 din kellha tiġi tiswa Lm495,000.

Issa llum qegħdin naraw li din se tiġi tiswa Lm878,000!

Kważi d- doppju ta' kemm suppost kellha tiġi tiswa fil-bidu.

Allura meta tara dawn l-affarijiet tibda tinduna li xi ħaġa ħażina qiegħda tiġri żgur.

Per eżempju, xogħol ieħor li għadu għaddej huwa dak li qiegħed isir fil-bypass ta' San Pawl il-Baħar.

It-tender value ta' dik it-triq kien ilaħħaq is- somma ta' Lm2,554,000 mentri fir-realta' din se tiġi tiswa Lm3 miljuni, nefqa aktar ta' nofs miljun lira.

Naturalment tista' tibqa' ssemmi toroq oħra.

Għandek it-triq f'Ħal Far li kellha tiġi tiswa Lm1,821,000 u minflok qiegħda tiġi stmata li se tiswa Lm2.8 miljun.

Sur President, dawn iċ-ċifri huma nkwetanti għaliex qegħdin juruna li hemm xi ħaġa li mhux qed issir kif suppost.

Hawnhekk jien mhux qiegħed nidħol fil-mertu ta' jekk it-toroq humiex qegħdin isiru kif suppost jew le – xi ħaġa li se nitkellem dwarha aktar tard – imma qiegħed nitkellem biss fuq il- valuri ta' kemm qegħdin jiġu jiswew.

Issa l-problemi tista' tinduna minn fejn ikunu ġejjin.

F'mistoqsija parlamentari li għamilt lill-ministru kont staqsejtu fuq il-ħafna mill-ħsarat li qegħdin isiru fit-toroq tagħna minħabba li ma nkunux nafu x'hemm fil-pedamenti ta' l-istess toroq.

Ħafna drabi li jiġri huwa li l-valur tax-xogħol jiżdiedlek għaliex ikollok affarijiet fil-pedamenti li inti ma tkunx taf bihom minn qabel.

Għalhekk nippretendi li s-sinjuri ta' l-ADT, qabel ma joħorġu tender, jagħmlu ftit investigazzjonijiet tat-terren ta' taħt it-triq li tkun se ssir.

B'hekk ma jsibux ma' wiċċhom problemi fil-pedamenti bil-konsegwenza li x-xogħol li jkun se jsir jiġi jiswa ħafna aktar minn dak oriġinali.

Jiena ngħid li lanqas biss m'aħna nagħmlu l-aktar affarijiet bażiċi.

Fil- fatt l-aktar ħaġa bażika li wieħed għandu jagħmel hija proprju dik li jiċċekkja s-sistemi ta' drenaġġ qabel ma jsiru xi xogħlijiet fit-toroq.

Mandakollu dan mhux qiegħed isir u dan nistgħu narawh mit-tweġiba li tani l- Ministru Mugliett għall-mistoqsija parlamentari 22128.

F'din il-mistoqsija staqsejt lill-ministru sabiex jgħidilna jekk huwiex qiegħed isir iċ- checking permezz tas-CCTV tal-mains tad-drenaġġ qabel ma jsir ix-xogħol fit- toroq.

U l-ministru weġibni hekk:

"Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ADT ma tagħmilx spezzjonijiet bis-CCTV fuq mains tad-drenaġġ li jaqgħu taħt ir- responsabilita' tal-Waste Water Unit fi ħdan il-korporazzjoni ta' l- ilma.".

Fl-aħħar mill-aħħar dan ix-xogħol mhux qiegħed isir la mill-ADT u lanqas mill-water services corporation.

B'hekk qiegħed ikollna mains tad-drenaġġ li ma jkunux daqshekk tajbin u meta jitlesta x-xogħol tat-toroq, dawn jinfaqgħu, tinżillek it-triq u jibda jkollok il-problemi.

Dan iwassalni biex ngħid li mhux qiegħed ikun hemm ippjanar biżżejjed.

Jekk inħarsu lejn it-tenders, lejn l-ispecifications u lejn il-bills of qualities nindunaw li mhux qiegħed isir xogħol tajjeb biżżejjed fuq il-preparazzjoni tad- dokumenti.

Min-naħa tiegħi nagħmel l-appell sabiex dawn l-affarijiet ma jibqgħux isiru.

Mhux sew li noħorġu stima mod u mbagħad fir-realta' nsibu li tiġi tiswa darba u nofs jew darbtejn aktar milli fil-fatt kienet stmata.

Hemm bżonn li nieħdu azzjoni mmedjata fuq dawn l-affarijiet.

Ħaġa oħra li nnotajt filwaqt li kont qiegħed naqra r-rapport ta' ħidma għal din is-sena ta' l-ADT kien dak li għandu x'jaqsam max-xogħol tal-bypass ta' l-Imtarfa.

Din it-triq insemmiha kull darba li nitkellmu fuq dan is- suġġett għaliex fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa verament tal-mistħija.

Il-bypass ta' l-Imtarfa nbeda x-xogħol fuqha fl-1999 u llum wasalna biex nibdew is-sena 2007 u x-xogħol għadu għaddej!

Issa fir-rapport insibu li x- xogħol fuq din it-triq għandu jibda għall-bidu tas-sena d-dieħla.

Għalhekk nittamaw li fis-sena 2007 naraw il-bidu u t-tmiem tax-xogħol f'din it-triq.

Madankollu din it-triq ħolqot inkonvenjent kbir għar-residenti ta' l- Imtarfa u għal kulmin jgħaddi minn dik it-triq.

Il-karrozzi kollha kellhom jiġu ddevjati għal toroq oħra, b'mod partikolari minn Tabija Road ġewwa r- Rabat.

Lis-sinjuri ta' l-ADT ngħidilhom sabiex kif tkun lesta l-bypass ta' l-Imtarfa jmorru jagħmlu Tabija Road għaliex din spiċċat u se tisfronda.

Jekk ma noqgħodux attenti se jispiċċa jkollna xi inċident fatali!

Sur President, ħalli issa nitkellem ftit fuq it-toroq li se jkun ffinanzjati mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Quddiemi għandi rapport li sar mill-esperti barranin f'Ġunju ta' l-2002.

F'dan ir-rapport qegħdin jgħidu li sabiex nagħmlu l-upgrading tat-toroq tagħna, hemm bżonn nefqa ta' €144 miljun għall-main roads u nefqa ta' Ewro 90 miljun għal toroq oħra.

Mela n-nefqa totali tammonta għal €234 miljun.

Issa f'daqqa waħda qegħdin ngħidu li għandna bżonn ħafna iktar minn hekk u qegħdin insemmu s-somma ta' aktar minn €300 miljun.

Għalhekk nixtieq nistaqsi lill-ministru x'inhi din id-differenza ta' €80 miljun?

Fil-fatt f'Marzu li għadda ġie rrapportat hekk fil-gazzetta tal-"Malta Independent":

"The government has identified certain projects to form part of the TEN-T projects which are expected to cost Euro 315 million."

Fir-rapport li għamlu l-esperti barranin qalu li s-somma tlaħħaq il-€234 miljun mentri l-ADT qiegħda tgħid li s-somma tlaħħaq it-€315 miljun.

Hemm ukoll toroq oħra importanti għall-pajjiż li m'humiex se jkunu ffinanzjati mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Waħda minn dawn it-toroq hija l-famuża link-road li hemm bejn ir-roundabout tat-tankijiet tal-gass u Manoel Island.

Hawnhekk irrid infakkar li fil-budget debate tas-sena li għaddiet, il-ministru kien qalilna li l-link-road m'hijiex obbligu mmedjat imma kellha ssir lejn is-sena 2007.

Issa jiena rajt in-nefqa kapitali li għandhom in-network infrastructure directorate u pprovajt nara jekk il-link road hijiex inkluża, pero' ma stajt insibha mkien.

Sur President, din il-link-road hija importanti jekk nemmnu li l-proġett ta' Manoel Island u dak ta' Tigne se jkunu ta' suċċess.

Kif nafu dawn il- proġetti se jiġġeneraw ċerta ammont ta' trafffiku u allura bilfors hemm bżonn li jkollna din it-triq.

Fil-fatt iċ-chief executive tal-proġett ta' Tigne u Manoel Island, is-Sinjur Ben Muscat qalilna hekk;

"It is extremely important that the road will be completed by 2006".

Li kien għall-iżviluppaturi, din it-triq - ħalliha li mhux neċessarjament għandhom prijoritajiet tajbin – tlestiet din is-sena.

Madankollu l- ministru kien ta l-commitment li din it-triq kellha ssir sas-sena d-dieħla.

Pero' kif għedt aktar qabel, jekk tara l-budgets li ġew ippreparati mill- ADT għas-sena d-dieħla, ma nsibu xejn għal din it-triq.

Hawnhekk ridt nitkellem ftit ukoll fuq il-bridges.

Kif nafu f'pajjiżna għandna diversi bridges li wieħed irid jagħti kashom.

Wieħed minn dawn

il-bridges huwa dak li hemm fuq il-Wied tal-Mistra.

Fis-sena 2002 jiena kont għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru Ċensu Galea - li dak iż- żmien kien responsabbli mit-toroq – għaliex innotajt personalment li dan il- bridge kien qiegħed f'kondizzjoni perikoluża.

Fit-tweġiba tiegħu, il- ministru kkonferma dak li nnotajt jien imma kulma għamel kienu żewġ barriers sabiex it-traffiku jimxi 'l barra!

Imbagħad minn Marzu ta' dik is- sena sal-lum il-ġurnata baqa' ma sar xejn u dan il-bridge għadu perikoluż.

Fir-risposta l-ministru kien qalli li s-sejħa għall-offerti sabiex isiru l- ispezzjonijiet dalwaqt tiġi ppublikata.

Allura nixtieq nistaqsi lill- Ministru Mugliett dwar fiex waslu l-istudji li kellhom isiru fuq dan il- bridge għaliex huwa bridge li jintuża ħafna u li fl-opinjoni tiegħi jinsab fi stat ta' perikolu.

Ħaġa oħra relatata mat-toroq u li nixtieq nistaqsi lill-ministru dwarha hija fuq il-famuż laboratorju li kellu jsir mir-roads directorate.

Jien ma nafx jekk dan il-laboraturju sarx u jekk ġiex imħaddem.

U għalhekk nixtieq li l-ministru jilluminana ftit fuq ix-xogħol li sar fuq dan il-laboratorju.

Ħalli ngħaddi malajr sabiex ngħid xi ħaġa fuq it-traffic management unit fi ħdan l-ADT.

It-traffic management unit jagħmel xogħol tajjeb pero' jiena ngħid li għandu żewġ problemi.

L-ewwel problema hija dik li m'għandux mod ta' kif jinforza d-deċiżjonijiet tiegħu.

Meta jkun qiegħed jaħdem f'kontest ta' kunsill lokali, jekk irid, dak il-kunsill lokali jista' ma jagħtix kas ta' dak li jkun qiegħed jgħidlu t-traffic management unit.

Fil- fatt hawnhekk se naqra siltiet minn tliet mistoqsijiet parlamentari li jiena għamilt fuq każ li seħħ mill-kunsill lokali tal-Mosta.

Milli jidher fil-Mosta hemm sindku li jridha ta' cowboy għaliex qabad u għamel ċerti sinjali tat-traffiku mingħajr ma kkonsulta ma' l-ADT.

Fit- tweġiba tiegħu l-Ministru Mugliett kien qalli li kellhom jieħdu ħsieb sabiex dawn l-affarijiet jiġu rranġati u fil-fatt se naqra eżattament ir- risposta li kont ingħatajt mill-ministru.

Ir-risposta kienet tgħid hekk;

"Minn riċerka li saret fir-records tat-Traffic Management Unit irrżulta li m'hemm ebda permess għall-parking bays miżbugħa fi Triq St Anna fil-post li għaliha qed jirreferi l-Onorevoli Interpellant.

It- Traffic Management Unit kien ġibed l-attenzjoni tal-Kunsill Lokali tal- Mosta b'ittra datata 17 ta' Jannar 2006, li kienet inħarġet bħala risposta għall-kummenti li ntbagħtu lill-Awtorita' dwar it-Trasport ta' Malta, mill-perit ta' resident fil-post.

Sussegwentament, it- Traffic Management Unit infurmat lill-Kunsill Lokali Mosta, b'ittra datata 6 ta' Marzu 2006, sabiex jitneħħew tali parking bays.

Intbagħtet reminder lill-Kunsill Lokali datata 14 ta' Marzu 2006 u 9 ta' Mejju 2006.".

F'kelma waħda l-kunsill lokali tal-Mosta u s-sindku cowboy li hemm f'dan ir- raħal ġew jaqgħu u jqumu minn dak li qaltilhom l-ADT u baqgħu jagħmlu li jridu!

Fl-opinjoni tiegħi ma naħsibx li din hija xi ħaġa ġusta.

Naħseb li t-traffic managmeent unit, fi ħdan l-awtorita', għandu jkollhom is-saħħa li jimplimentaw il-miżuri li jgħidu li għandhom isiru.

F'każ li ma jiġux implimentati, għandu jkun hemm sistema ta' enforcement ħalli dawn l- affirijiet isiru.

Issa ladarba qiegħed nitkellem fuq traffic managment ma nistax ma nsemmix il-bridge ta' Manuel Dimech u l-mod ta' kif sar it- traffic management f'dik iż-żona.

Sur President, hemmhekk ma sarx traffic management imma saru biss deviations.

Fil-fatt ingħalaq il-bridge u t-traffiku kollu ġie mgħoddi minn fejn seta' jgħaddi.

Per eżempju, f'Ħ'Attard it-traffiku ġie mgħoddi proprju minn ġoċ-ċentru.

Waħħlu l-vleġeġ u s-sinjali ma' kullimkien u minn kull fejn tgħaddi ħlief tabelli sofor li juru d-deviations minħabba l- bridge ta' Manuel Dimech ma tarax.

Fuq kollox dawn it-tabelli saru bl- addoċċ u li kieku xi ħadd isegwi s-sinjali li saru, malajr jinduna bil- konfużjoni li se joħolqu f'postijiet oħra.

Dan m'huwiex traffic management imma deviations bla ħsieb.

Xi traffic management dak!

Lill-ministru ngħidlu sabiex iħares ftit lejn il-mod ta' kif saru l-affarijiet għaliex imbilli solvejna l-problema tal-bridge ta' Manuel Dimech, żgur li se noħolqu problemi oħra f'postijiet differenti.

Għaldaqstant wieħed irid jagħti każ ta' dawn l-affarijiet ukoll.

Xtaqt insemmi xi ħaġa oħra li hija marbuta mal-kunsilli lokali.

Bosta kunsilli lokali qegħdin jieħdu d-drawwa li kull fejn hemm kantuniera, joħorġu l-bankini 'l barra, bil-konsegwenza li l-vetturi tal-linja ma jkunux jistgħu jduru.

Din il-problema l-aktar li tinsab f'Buġibba fejn il- kunsill lokali qiegħed joħroġ il-bankini 'l barra ma' kull kantuniera li jsib.

Issa l-ADT qiegħda tgħid li hi m'għandix x'taqsam ma' dawn l- affarijiet.

Fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa żbaljata għaliex l-ADT għandha tkun tkun responsabbli għal kulma jiġri fit-toroq tagħna.

Allavolja t-toroq ikunu jagħmlu parti mill-kunsill lokali, jekk dak li jkun qiegħed isir fihom ikun se jinterrompli l-flow tat-traffiku, bħalma qiegħedx jiġri f'dan il-każ, allura żgur li l-ADT għandha tieħu l- pożizzjoni tagħha.

Sur President, ridt ngħid xi ħaġa anke fuq il-famużi classification of raod contractors.

Jiena nixtieq inkun naf fiex waslet din il-klassifikazzjoni.

Naf li kienu nħarrġu t-tenders tal-local roads li qegħdin jingħataw lill- kuntratturi kollha li qegħdin japplikaw u għal dan il-għan, huwa importanti ħafna li naraw x'sar minn din il-famuża klassifikazzjoni.

Jekk se nippermettu li kulmin għandu gaffa jew romblu, allura sar kuntrattur tat- toroq, ma neħduhiex bi kbira jekk it-toroq li jsiru ma jkunux ta' standard tajjeb.

Kwestjoni oħra li rrid inqajjem hawnhekk hija dik li l-ADT mhi taċċetta qatt il-ħsarat li jsiru fil-vetturi minħabba x-xogħlijiet li jkunu qegħdin isiru fit-toroq.

Fuq din il-kwestjoni kien tkellem fuqha l- ombudsman u naħseb li hemm bżonn li jkun hemm ir-responsabilita' min-naħa ta' l-ADT.

Jekk ikun hemm xi nċidenti li jseħħu minħabba x-xogħlijiet li jkunu qegħdin isiru fit-toroq, allura jiena nħoss li r-responsabilita' għandha tkun ta' l-ADT.

Ma jistax ikun li l-ADT toqgħod tgħid li jekk tikkumpensa lil xi ħadd, se tkun qiegħda tiftaħ it-triq għal kulħadd.

Dik hija problema tagħha u żgur li ma tistax issolvi din il-kwestjoni billi ma tagħti kumpens lil ħadd.

Fuq kollox għandha tara li ma tħalli l-ebda perikolu waqt li jkunu qegħdin isiru x-xogħlijiet fit-toroq.

Jekk ma jkunx hemm perikolu, ma jkunx hemm ċans li xi ħadd jagħmel il-ħsara fil-vettura tiegħu.

Pero' żgur li m'hijiex soluzzjoni li tiġi tgħid li jekk tikkumpensa lil xi ħadd, allura se jkollha tagħti kumpens lil kulħadd.

L-argument għandu jkun li naraw li nagħmlu minn kollox sabiex jekk jista' jkun, ma jkun hemm l-ebda perikolu.

Issa jekk ikun hemm xi ħsarat fil-vetturi minħabba x-xogħol li jkun qiegħed isir, allura l-ADT għandha terfa' ir-responsabilita' tagħha.

Xi ħaġa oħra li xtaqt nitkellem fuqha hija l-kwestjoni tat-traffic managment ġewwa pajjiżna.

Bla dubju ta' xejn din hija problema li aktar ma jikber in-numru ta' vetturi, aktar se tkompli tikber.

U għaldaqstant għandna neħduha b'ċerta serjeta'.

Kif nafu barra minn Malta l-parkeġġi u t- traffic management hija xjenza għaliha u m'għandhiex x'taqsam max-xjenza tar-road engineering.

Min-naħa l-oħra, donnu li hawn Malta ma nistgħux naqbdu l-barri minn qrunu u dan meta nafu li l-problema f'pajjiżna hija ferm akbar milli għandu ħaddieħor.

Fil-fatt meta wieħed iqabbel id- densita' tal-vetturi mar-road surface tagħna, isib li għandna waħda mill- akbar densitajiet fid-dinja.

Għaldaqstant żgur li għandna problema f'dan ir- rigward.

Il-problema hija ħafna iktar serja meta wieħed iħares lejha mil-lat ta' ibliet storiċi li għandna f'pajjiżna.

Din m'hijiex xi ħaġa tal-lum imma issa ilha magħna għal bosta snin u għalhekk huwa importanti li nagħmlu xi ħaġa kemm jista' ikun malajr.

Jekk m'hu se nagħmlu xejn fuq din il- problema, aktar se nkabbruha.

Fil-fatt fil-white paper dwar l-istrateġija tas-sustainable land transport li nħarġet mill-awtorita' dwar it-trasport fis-sena 2004, din kienet xi ħaġa li ġiet identifikata bħala problema.

Wieħed mill-oġġettivi kellu jkun dak li nipprovdu traffic management schemes li jkunu mmirati lejn il-pedestrians.

Suppost li waħda mill- istrateġiji li qiegħda taħdem fuqhom l-ADT hija dik li noħolqu toroq li huma aktar pedestrian friendly.

Sur President, din kienet xi ħaġa li tmur lura għal diversi snin mhux ħażin.

Fil-fatt din kienet inbdiet l-ewwel fl-Imdina, fejn kien sar esperiment sabiex f'dan ir-raħal il-vetturi jiġu kkontrollati.

Kif nafu hemmhekk għandna belt storika ta' wirt dinji u għalhekk importanti li ma nħallux li ssirilha l-ħsara permezz ta' gassijiet u pollution ikkawżati mill-karrozzi.

Dak iż-żmien kienet saret skema sabiex jidħlu biss dawk il- karrozzi tar-residenti ta' l-Imdina.

Issa meta qiegħed tagħmel skema bħal din, min qiegħed jinforzaha?

Kif nafu t-traffic management jaqa' taħt l- ADT, pero' skema bħal din taqa' taħt il-kunsill lokali tal-post?

Min qiegħed jinforzaha din l-iskema?

Jiena ġieli mmur sa l-Imdina għaliex huwa post li nieħu pjaċir inżur u safejn naf jien, kulħadd jista' jaqbad u jidħol bil-karrozza tiegħu.

U ma tantx tara nforzar ta' din l-iskema.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li nibdew nitgħallmu minn dak li għamilna fl-Imdina jekk irridu li din l-iskema ngħadduha għal postijiet oħra.

Hawnhekk xtaqt ngħid xi ħaġa wkoll fuq il-problema kbira li hemm fil-Birgu minħabba s-suċċess tal-proġett tal-Kottonera.

Dawk in-naħat qegħdin imorru ħafna nies u dawn qegħdin isibu problema ta' parkeġġ.

Hemmhekk kien sar żball madornali fejn l-ewwel inħareġ il-permess u mbagħad wara għamilna t- traffic impact assessment.

L-ewwel kien imissu sar it-traffic impact assessment ħalli jiġu mplimentati dawk il-miżuri meħtieġa u jiġi ridott kemm jista' ikun l-impatt tat-traffiku.

Imma le!

L-ewwel ġibna l-permess u mbagħad wara għamilna t-traffic impact assessment!

Dawk in-naħat kellu jsir car park li fil-fatt qatt ma sar.

Issa din l-iskema qegħdin nimplimentawha ġewwa l-Belt f'diversi fażijiet.

Dan l-aħħar rajna l-iskema tal-park and ride.

Personalment għadni m'għamiltx użu minn dan is-servizz imma jingħad li l-operat tagħha huwa wieħed effiċjenti.

Naturalment jiena ħadt pjaċir b'din l-aħbar, pero' l- iskop veru tal-park and ride qiegħed jintlaħaq?

Sar xi survey min-naħa ta' l-ADT sabiex jaraw min verament qiegħed jagħmel użu minn din l-iskema?

Minn dak li qalu lili, l-iskema tal-park and ride qiegħda tiġi wżata minn dawk li qabel kienu jipparkjaw fl-MCP car park għaliex b'hekk qegħdin jiffrankaw il-flus tal-ħlas ta' dan il-parkeġġ privat u qegħdin ukoll jiffrankaw mixja twila għall-Belt.

Qegħdin jużaw dan il-parkeġġ ukoll dawk in-nies li qabel ma kenux jidħlu l-Belt bil-karrozza tagħhom minħabba li ma jsibux jipparkjaw.

Allura jien ma nafx kemm qegħdin jidħlu nies ġodda ġewwa l-Belt bl-iskema tal-park and ride.

Lanqas naf jekk sarx xi survey min-naħa ta' l-ADT fuq dawk li qegħdin jagħmlu użu minn din l-iskema.

U naħseb li tkun xi ħaġa interessanti li kieku dan is-survey isir jekk s'issa għadu ma sarx.

Sur President, jekk irridu li bis-sistema tal-park and ride nħajjru aktar nies ġodda sabiex jidħlu l-Belt u jagħmlu użu min-negozju, mill- entertainment, mill-kultura jew għal xi raġuni oħra, għandna naraw li din l- iskema verament qiegħda tintuża sabiex jintlaħaq dan il-għan.

Jekk se noqogħdu nipprovdu dan is-servizz għal dawk li diġa' kienu jidħlu l-Belt imma issa tajnihom xi ħaġa aktar faċli, allura l-għan tagħna m'huwiex jintlaħaq.

Hawnhekk irrid infakkar li fl-iskema tal-park and ride kien hemm bosta u-turns kbar min-naħa tal-gvern.

Fil-bidu konna bdejna ngħidu li din l-iskema se tkun bil-ħlas u mbagħad, f'daqqa waħda bdejna ngħidu li se tkun b'xejn.

Fil-bidu konna bdejna ngħidu li mhux se nħallu parkeġġi fil- Belt u mbagħad, f'daqqa waħda bdejna ngħidu li se nħallu l-parkeġġi fil- Belt.

Dawn kollha huma u-turns kbar bejn il-white paper li ħareġ il-gvern u bejn dak li effettivament ġie mplimentat.

Imma issa huwa importanti li naraw daqxejn lejn min hija mmirata din l-iskema u jekk aħniex verament qegħdin nilħqu l-għan tagħha.

Fuq kollox is-sistema ta' controlled access fil-Belt kienet maħsuba sabiex tnaqqas id-dħul tal-karozzi fil-Belt u l- problemi li joħolqulek il-karozzi kollha li jkun hemm il-Belt.

Issa jekk se nħallu l-karrozzi jidħlu fil-Belt wara s-6.00 p.m. u mingħajr ħlas, ma taħsbux li din hija kontradizzjoni minnha nnifisha?

Jekk aħna qegħdin ngħidu li se nagħmlu sistema fejn se nnaqqsu t-traffiku fil-Belt, kif imbagħad qegħdin ngħidu li wara s-6.00 p.m kulħadd jista' jidħol fil-Belt?!

B'hekk m'inti se tnaqqas xejn!

Anzi hemm ċans li aktar taggravaha s- sitwazzjoni.

Jiena ngħid li anke hawnhekk għandna daqxejn tal-konfużjoni fil-mod ta' kif qegħdin naħdmu fuq din il-problema u ma naħsibx li ġiet maħsuba biżżejjed.

Min-naħa tiegħi ma nsieb l-ebda problema li nagħmlu żona pedonali ġewwa l-Belt.

Fil-fatt kien proprju gvern Laburista li kien bena ż-żoni pedonali ġewwa l-Belt u j'Alla li jkomplu jsiru.

Sur President, ma ninsewx li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żona pedonali li se nagħmluha matul is-sena d-dieħla.

Mill-esperjenza tiegħi ta' ministru nista' ngħid li l-problemi fuq żoni pedonali huma kbar ħafna.

L-ewwel problema li għandek hija dik tal-ħwienet li se jkollok fiż-żona pedonali.

Kif se jingħataw servizz dawn il-ħwienet?

Niftakar li bejn l-1996 u l- 1998, meta konna qegħdin nitkellmu fuq l-istess suġġett mal-GRTU, li kienet qiegħda tirrappreżenta lis-sidien tal-ħwienet, konna għenda li jekk irridu nagħmlu żona pedonali, irridu naraw ukoll kif se jiġu moqdija l-ħwienet.

Dak iż-żmien il-GRTU kienet qiegħda tissuġġerixxi li jsir xi tip ta' maħżen wieħed għall-ħwienet kollha.

Imbagħad ikun hemm vannijiet żgħar li jkunu jistgħu jidħlu fiż-żoni pedonali sabiex iqassmu l-prodotti tagħhom f'ħinijiet li normalment ma jkunx hemm pedestrians fihom.

Issa llum xi ħsieb qiegħed isir sabiex nagħmlu dawn iż-żoni pedonali?

Jien ma rridx niftiehem ħażin u t-tama tiegħi hija li dawn iż-żoni pedonali jinħolqu.

Min-naħa tiegħi ninsab favur tagħhom imma rridu naraw ukoll il-problemi.

X'qiegħed jiġi propost sabiex insolvu l-problemi li tista' toħloq din iż- żona pedonali?

Kif inhu maħsub li se jiġu fornuti l-ħwienet li jaqgħu f'din iż-żona pedonali?

Problema oħra ġewwa l-Belt hija dik ta' l-istorm water drainage.

Hawnhekk wieħed irid jara li meta ssir iż-żona pedonali, ikun hemm storm water drainage suffiċjenti fit-toroq ħalli ma jispiċċax kullimkien bl-għaddajjar.

Naturalment fil-Belt m'hemmx daqshekk problema għaliex kif jaf kulħadd, taħt l-art għaddejjin il-mini li jistgħu jintużaw għal dan il-għan.

Naturalment maż-żmien dawn il-mini ġew imblukkati u għalhekk iridu jitnaddfu.

Xi ħaġa oħra li tkellimna dwara hija dik tat- trasport vertikali.

Dan l-aħħar smajna li se toħroġ tender għat-trasport vertikali u li din it- tender se tagħlaq fit-30 ta' Jannar, 2007.

Naħseb li huwa pass importanti li jkollna dan it-tip ta' trasport bejn il-harbours tagħna u ċ-ċentru tal- Belt.

Irridu ngħidu wkoll li diġa' kellna tentattiv sabiex isiru l-lifts ġewwa l-Belt imma ma kien hemm l-ebda investitur li daħal għal dan ix- xogħol.

Allura xtaqt nistaqsi din il-mistoqsija: Sar xi feasibility study min-naħa ta' l-ADT qabel ma ħarġet it-tender ħalli wieħed ikun ċert li l- proġett, hekk kif ippreżentat, huwa wieħed feasible għal dawk l-investituri li jistgħu jitħajjru għalih?

Irridu wkoll nitkellmu dwar l-introduzzjoni tat-trasport bil-baħar.

Hawnhekk ukoll kienet ħarġet tender u milli nista' nifhem ma' kien hemm ħadd interessat għalih.

Jiena nemmen ħafna fuq il- bżonn li jsir xi ħaġa ħalli jiġi ntrodott it-trasport bil-baħar minn Tas- Sliema għall-Belt u mill-Belt għall-Kottonera.

Sur President, ħalli nerġa' ngħid xi ħaġa fuq iż-żona pedonali tal-Belt.

Din suppost li diġa' kellha tiġi ntrodotta u f'mistoqsija parlamentari 18030 il-ministru kien weġibni hekk:

"Il-programm ta' introduzzjoni ta' żona pedonali akbar fiċ-ċentru tal- Belt qed jiġi implimentat gradwalment u ninsab infurmat li diġà bdew jiddaħħlu miżuri ta' restrizzjoni fi Triq id-Dejqa, Triq ir-Repubblika u Triq Melita.

L-introduzzjoni taż-żona pedonali għandha tkun kompluta sa Settembru 2006.".

Naturalment Settembru ġie u għadda u ż-żona pedonali għadha ma ġietx introdotta!

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li ż-żona pedonali tista' tiġi ntrodotta u mbagħad ix-xogħol ta' resurfacing ikun jista' isir wara.

Naturalment trid taqla' l-uċuħ tat-toroq li hemm u tagħmilhom aktar tajbin u komdi.

Ovvjament trid tneħħi wkoll il-bankini għaliex ladarba hija żona pedonali, m'għandekx bżonn ta' bankini.

Meta jkollok triq bil-bankini jkun ifisser li qiegħed tifred it-traffiku min-nies.

Għalhekk, kif għedt, m'għandekx bżonn ta' bankini f'żona pedonali.

Din iż-żona pedonali tista' toħloqha bħalma kien sar fi Triq ir-Repubblika ftit tas-snin ilu u mbagħad, ir-resurfacing tagħha jsir aktar 'il quddiem.

Mela mhux neċessarjament li ħaġa torbotha ma' oħra.

Jiena ngħid li hawnhekk kellhom jittieħdu ċerta miżuri sabiex jibda jitnaqqas il-parkeġġ illegali minn ġol-Belt Valletta.

U rrid nistaqsi jekk dan effettivament sarx.

Il-parkeġġ illegali mill-Belt Valletta beda jitnaqqas jew le?

Direttorat ieħor li xtaqt nitkellem dwaru huwa dak tat-trasport pubbliku.

Fuq dan is-settur ilna ħafna nitkellmu fuqu u noħorġu rapporti fuq rapporti.

Fil-fatt l-aħħar rapport li ħareġ kien il-Halcrow report, liema rapport sar bejn Lulju u Novembru, 2005.

F'dan ir-rapport insibu diversi rakkmandazzjonijiet fuq dak li għandu jsir fuq it-trasport pubbliku ta' pajjiżna.

Issa aħna nafu li ħafna minn dawn ir-rakkmandazzjonijiet jridu jiġu mplimentati mhux biss għaliex huma importanti li jsiru imma anke għaliex se jkunu mponuti fuqna min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea.

Waħda mill- affarijiet li jinnutaw fir-rapport ta' Halcrow hija dik li l-użu tat- trasport pubbliku qiegħed kulma jmur, dejjem nieżel 'l isfel.

Fl-opinjoni tiegħi dan ma jagħmilx sens għaliex illum qegħdin fi żmien fejn l-ispejjeż tal-fuel dejjem telgħin u allura wieħed jibda jaħseb li n-nies aktar se tuża t-trasport pubbliku u jużaw inqas l-karozzi tagħhom.

Il-verita' hi li minkejja l-ispejjeż tal-fuel, in-nies xorta waħda baqgħu jużaw it-trasport privat tagħhom.

U dan stajna nivverifikawh din is-sena għaliex għal darb'oħra reġa kellna tnaqqis fin-numru ta' passiġieri li għamlu użu mit- trasport pubbliku.

Sur President, fir-rapport ta' Halcrow insibu diversi rakkmandazzjonijiet.

Issa dawn ir-rakkmandazzjonijiet kollha li nsibu f'dan ir-rapport, l-ADT implimentathom?

Fost l-aktar rakkmandazzjoni li għandha mplikazzjonijiet fit-tul hija din; The service provision on the island is clustered into nine geographically based route groups.

Mela qiegħed jingħad li minflok is- sistema li għandna llum, fejn it-trasport kollu huwa pprovdut mill-ADT, jibda jkollna disa' gruppi differenti li jipprovdu t-trasport pubbliku.

Allura din ir-rakkmandazzjoni se tiġi mplimentata jew le?

X'se jiġri?

Nisimgħu b'ħafna diskussjonijiet li jkunu għaddejjin u mbagħad tali diskussjonijiet ma jirnexxewx biex nispiċċaw b'xi strike min-naħa tax- xufiera tal-linja.

Għalhekk nerġa' nistaqsi; Effettivament x'se jiġri?

Il-Halcrow report qiegħed jgħid ukoll li l-karrozzi tal-linja m'humiex qegħdin jintużaw biżżejjed.

Fuq din għandhom raġun għaliex tal-linja jintużaw biss b'nofs il-kapaċita' tagħhom.

Fil-fatt jaħdmu ġurnata iva u ġurnata le.

Hawnhekk għandna investiment qawwi ħafna li kien sar ukoll min-naħa tal- gvern li kien investa somma kbira għax-xiri tal-karrozzi ġodda.

Għalhekk dan ir-rapport qiegħed jgħid li ma jistax ikun li l-karrozzi nużaw biss 50% ta' l-effiċjenza tagħhom imma għandna nibdew nużaw ta' l-anqas 70%.

L- istess rapport qiegħed jissuġġerixxi li l-ammont ta' karrozzi għandu jitnaqqas għal 196 karozza mill-508 li hemm illum.

Allura l-ADT x'se tagħmel fuq dawn ir-rakkmandazzjonijiet?

Se timplimentahom jew le?

Huwa kollu ta' xejn li noqogħdu nagħmlu r-rapporti biex imbagħad inħalluhom fuq l-ixkaffa!

Ir-rapport ta' Halcrow ikompli jgħid li s-smart card system ma ħadmitx u għalhekk hemm bżonn li tinbidel.

Għandna naraw kif il- passiġġieri jkollhom biljetti li jservuhom għal ġurnata sħiħa jew għal ġimgħa sħiħa.

X'se nagħmlu fuq dan is-suġġeriment?

Sur President, dan ir-rapport jitkellem ukoll dwar il-fare structure u nixtieq inkun naf jekk is-suġġerimenti li nsibu hawnhekk, humiex se jiġu mplimentati.

Imbagħad fir-rapport insibu dawk li jgħidulhom l-immediate actions, jiġifieri dawk l-azzjonijiet li għandhom jittieħdu malajr kemm jista' jkun fuq livell ta' amministrazzjoni, fuq livell ta' fares u fuq livell ta' informazzjoni.

Hawnhekk ukoll nixtieq inkun naf kemm minn dawn l-immediate actions - li sewa lill-ADT ma nafx kemm-il elf lira - ġew adottati mill-ADT.

Kif għedt ftit tal-ħin ilu, ir-rapporti huma tajbin, pero' huwa aktar importanti li r-rakkmandazzjonijiet li jsiru f'tali rapporti jiġu mplimentati jekk kemm-il darba naħsbu li huma tajbin għalina.

Għalhekk nixtieq li fil-winding up tal-ministru, jagħtina ftit ir-reazzjoni tiegħu għal dak li hemm miktub fir-rapport ta' Halcrow għaliex safejn naf jien, la l-ADT u lanqas il-ministru għadhom ma taw ir-reazzjoni tagħhom fuq dak li ntqal fil-Halcrow report.

Fuq kollox dan ir-rapport sewa bosta eluf ta' liri lill-Kaxxa ta' Malta u għaldaqstant għandna nkunu nafu x'inhi r- reazzjoni ta' min huwa responsabbli.

Li ma nistgħux nagħmlu huwa li nħejju rapport u mbagħad nitilquh fuq l-ixkaffa qisu qatt ma kien xejn.

Bir- rapporti biss m'aħniex se nsolvu l-problemi li hemm fit-trasport pubbliku.

Xi ħaġa oħra li ilna nitkellmu ħafna dwarha hija l-ħtieġa ta' faċilitajiet għax-xufiera fil-bus terminus.

Issa jiena pprovajt infittex ftit fl-estimi ta' l-awtorita' dwar it-trasport għal din is-sena ħalli nara jekk hemmx ivvotati l-flus għall-upgrading ta' dan il-bus terminus, imma bqajt ma sibt xejn fl-estimi.

Jiena nittama f'Alla li dawn ix-xogħlijiet isiru, pero' safejn stajt nara jien, m'hemm xejn fil-budget li jindika għal dan ix- xogħol.

Huwa mportanti li l-bus terminus tal-Belt jiġi upgraded.

Huwa mportanti li l-gvern jagħmel il-parti tiegħu, bħalma huwa importanti li x- xufiera jagħmlu l-parti tagħhom u li l-ADT tagħmel il-parti tagħha.

Issa kif nafu l-proviżjoni tat-terminus hija responsabilita' ta' l-ADT.

Sur President, se nagħmel l-aħħar żewġ punti ta' malajr għaliex naf li hemm sħabi li jridu jgħidu tagħhom ukoll.

Xtaqt nagħmel riferenza għaċ-ċifri li joħorġu kemm mill-budget tal-Malta Transport Authority kif ukoll mill- budget document li ddiskutejna ftit tal-ġimgħat ilu f'dan il-parlament.

Waħda mill-affarijiet interessanti li ssib hawnhekk huwa dak li qiegħed jiġi stmat li s-sena d-dieħla, id-dħul tal-gvern mil-liċenzji tas-sewqan se jiżdied b'Lm900,000.

Issa meta tqis li l-V-plates se jispiċċaw, xi ħaġa li minnha l-gvern kien qiegħed idaħħal Lm615,000, kif qegħdin ngħidu li se nżidu d-dħul mil-liċenzji tas-sewqan b'Lm900,000?

Allura dan ifisser li l- gvern se jgħolli l-liċenzji?

Jekk il-gvern għandu dan il-ħsieb, għandu jaqbad u jgħid hekk mill-ewwel!

Żgur li mhux se tkun l-ewwel darba li għollejna xi ħaġa!

L-istess ħaġa fuq il-motor vehicle registration tax.

Għal din is-sena d-dħul minn din it-taxxa kellu jkun ta' Lm20,300,000 mentri għas-sena d-dieħla, dan id-dħul għandu jkun ta' Lm23,500,000.

Il- ministru jista' jispjegalna daqxejn minn fejn se tiġi din il-qabża ta' Lm3,500,000 fil-motor vehicle registration tax?

Jaqaw se ngħollu t-taxxa fuq il-vetturi?

Tkun xi ħaġa tajba li ningħataw risposta għal din il- mistoqsija.

Fl-aħħarnett ma nistax nagħlaq id-diskors tiegħi mingħajr ma nikkummenta fuq paragrafu li kien hemm proprju fl-executive summary ta' dan ir-rapport li huwa ffirmat minn Gian Franco Selvaggi u minn Joe Gerada.

F'paġna 5 insibu dawn il-kliem:

"The highlights of the year under review within the licensing and testing directorate was the launch of the online renewal of the licenses ....".

Issa fl-opinjoni tiegħi ma naħsibx li dik kienet il-highlight tas-sena għal dan id-dipartiment.

Il-highlight tas-sena kien proprju l-famuż każ ta' tixħim li spiċċa fih dan id-direttorat.

U minkejja li għandna rapport li sar minn bord ta' inkjesta serju u li qiegħed jitfa' il-ħtija fuq il-bord għan in-nuqqasijiet tiegħu, xorta waħda ma kien hemm ħadd li refa' ir- responsabilita' tiegħu fuq dan il-każ.

Se naqra verbatim dak li kitbu fil- konklużjonijiet tagħhom il-bord ta' inkjesta.

Dawn qalu hekk:

"As regards behaviour of the ADT management in this case, once again the board cannot but note with regret that the management seems to have failed to take decisive appropriate action.".

Sur President, ħadd m'hu responsabbli f'dan il-każ ta' tixħim!

Kellna każ lampanti ta' tixħim fuq il-mod ta' jingħataw il-liċenzji u ħadd ma jieħu responsabbilta' amministrattiva jew politika.

Żgur li xi ħaġa bħal din m'hijiex ġusta.

Kien għalhekk li f'ħin minnhom jiena għedt li rridu nitkellmu fuq ir-responsabbiltajiet.

Hemm bżonn li nirresponsabilizzaw lilna nfusna u ma jistax ikun li jkollna każijiet ta' tixħim bħal dawn u qisu ma ġara xejn.

Dan il-każ ta' tixħim kellu x'jaqsam ma' l-eżaminaturi tas-sewqan li ġew imxaħħma sabiex jgħaddu mill-eżami tas-sewqan lil ċerti persuni li jkunu ħallsuhom.

Naturalment l-istatistika baqgħet turi l- istess ammont ta' xufiera li jgħaddu mill-eżami tas-sewqan.

Issa dan xi jfisser?

Dan ifisser li jekk kienu qegħdin jgħaddu dawk li ma ħaqqhomx, nies li kien ħaqqhom jgħaddu mill-eżami bdew jeħlu.

L-eżaminaturi bdew iwaħħlu ċerti nies li kien ħaqqhom jgħaddu mill-eżami tas-sewqan ħalli b'hekk l- istatistika ma tidhirx li telgħet 'il fuq.

Il-pass rate baqgħet l-istess u bdew jgħaddu mill-eżami lil dawm in-nies li ma kienx ħaqqhom jgħaddu għaliex kienu qegħdin ixaħħmuhom.

Naħseb li ma tridx tkun bravu ħafna biex tifhem dawn l-affarijiet.

U minkejja dan kollu, ħadd ma jieħu responsabbilta' ta' xejn.

Jiena nagħlaq fuq din l-aħħar nota.

Huwa minnu li matul din is-sena l-ADT ħadet diversi inizjattivi interessanti, b'mod partikolari fejn jidħol it- traffic management ġewwa l-belt u anke fuq xogħlijiet ta' toroq, pero' hemm bżonn li x-xogħlijiet jibdew isiru ħafna aħjar.

Naturalment isiru ħafna aħjar bi pjanijiet aktar serji u b'mod responsabbli.

Jekk imbagħad dik ir- responsabilita' li tingħata lill-uffiċjali tispiċċa sabiex tiġi abbużata, għandna nkunu rġiel biżżejjed sabiex nerfgħu r-responsabilta' tagħna u jekk ikun hemm bżonn, nirriżenjaw.

Żgur li ma nistgħux nagħmlu bħalma għamilna f'dan il-każ ta' tixħim.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, fejn jidħol Għawdex dan il-gvern jgħid li juża l-politika ta' l-10%.

Illum beda jgħid li qiegħed juża l-politika tal-miljuni kuljum fir-rigward ta' Għawdex, pero' meta tħares lejn l- affarijiet issib li l-gvern qiegħed juża l-politika taċ-ċekċik.

L- interessi tal-poplu Għawdxi huwa meqjus bħala xi ħaġa sekondarja għal dan il-gvern.

Fid-dokument ta' strateġija li kien nieda l-prim ministru fir- rigward ta' l-iżvilupp soċjo-ekonomiku ta' Għawdex, kien intqal hekk:

"Sabiex Għawdex jikseb il-potenzjal ekonomiku sħiħ tiegħu l-obbjetivi politiċi għandhom ikunu orjentati b'tali mod li jiġu ndirizzati tlitt fatturi fundamentali.

L-ewwel fattur huwa ċ-ċokon, it-tieni fattur huwa l-insularita' doppja u t-tielet fattur huwa l-fatt li Għawdex jinsab fil-periferija ta' Malta.".

Naturalment aħna naqblu perfettament dwar il-ħtieġa li kull gvern għandu jindirizza dawn it-tlitt problemi bażilari.

Jekk inti ma teħux in konsiderazzjoni dawn it-tlitt fatturi mportanti kull ħin u kull mument, qatt mhu se jirnexxilek iġġib lill-Għawdex 'il quddiem.

Minkejja dawn il- kliem sbieħ, il-gvern xorta waħda baqa' jittraskura kompletament l-iżvilupp u l-qagħda soċjali ekonomika tal-gżira Għawdxija.

U kif nafu bejn il-kliem u l-fatti hemm il-baħar jikkumbatti.

Fl-ewwel rapport ta' ħidma tiegħu, il- gvern kien xandar li sabiex Malta tikber fl-Ewropa, hemm bżonn li jitwaqqaf kumitat reġjonali għall-proġetti ta' Għawdex.

Dan il-kumitat reġjonali kien identifika bosta affarijiet u fosthom kien qal li mill-fondi ta' koeżjoni ta' l-Unjoni Ewropea, għandu jinxtara vapur żgħir sabiex iservi ta' shuttle service bejn il-gżira Għawdxija u l- ajruport ta' Ħal Luqa.

B'hekk dan il-vapur ikun jista' jgħaqqad flimkien lil dawn iż-żewġ gżejjer.

Dan il-kumitat kien identifika dan il-proġett bħala wieħed importanti sabiex aħna nipprovaw ngħelbu ċ-ċokon, l- insularita' doppja u l-fatt li Għawdex jinsab fil-periferija ta' Malta.

Minkejja dan kollu, il-ministru għoġobha twarrab kompletament dan il- proġett sabiex minfloku tagħmel it-triq li mir-Rabat tagħti għax-Xlendi!

Din hija xi ħaġa ta' għajb għaliex kif jaf kulħadd, il-baħar li jifred lil Għawdex minn Malta hija proprju t-triq tagħna l-Għawdxin.

Sur President, sabiex aħna mmorru Malta, irridu naqsmu dik il-medda ta' baħar u dik hija t-triq li lilna twassalna għax-xogħol tagħna, għall- istudju tagħna u għall-opportunitajiet tagħna.

Għalhekk huwa importanti li dik it-triq nagħmluha aktar aċċessibbli għall-poplu Għawdxi.

Irridu nifhmu bis-serjeta' l-importanza li lill-Għawdex nagħmluh aċċessibbli u għalhekk għedt li dan il-proġett ta' shuttle service bejn Malta u Għawdex huwa wieħed importanti ħafna.

Dan il-vapur żgħir kien se jgħaqqad liż-żewġ gżejjer imma l-Ministru għal Għawdex, iddeċidiet li twarrab għal kollox dan il-proġett.

Din il-politika taċ-ċekċik u n-nuqqas ta' pjanar politiku mhu qiegħed jagħmel xejn ta' ġid għall-Għawdex.

Ħalli nieħu eżempju żgħir li għal Għawdex ifisser ħafna.

Dan l-aħħar kien hemm xi għaref li t-triq ta' fejn il-Grand Hotel għamilha one-way u b'hekk ħoloq konfużjoni sħiħa.

Issa min irid imur in-Nadur jew il-Qala', m'għandu l-ebda sinjali tat- traffiku li jiddireġuh minn fejn jgħaddi.

B'hekk dak il-Malti li forsi jikri xi farmhouse fin-Nadur, mhux se jsib minn fejn għandu jgħaddi.

Mela jasal l-Imġarr u mbagħad ma jkunx jaf kif se jasal in-Nadur għaliex isib it- triq priniċpali fejn il-Grand Hotel magħluqa.

Sinjali tat-traffiku ħalli juruk minn fejn tgħaddi ma jeżistux u sabiex tkompli tgħaqqad, x'ħin tgħaddi minn Għajnsielem, issib li fuq in-naħa ta' wara qiegħed isir xi żvilupp.

Allura trid toqgħod terġa' titla' 'il fuq u hemm konfużjoni sħiħa.

Allura din hija l-politika tal-gvern fir-rigward ta' Għawdex?!

Dawn huma affarijiet żgħar imma għal xi raġuni jew oħra, dan il-gvern mhux jagħti kashom.

Ħalli nkompli nitkellem fuq il-kwestjoni tat-toroq f'Għawdex.

Naħseb li ma nkun qiegħed ngħid xejn ħażin meta ngħid li wieħed mill-aktar passatempi ppreferuti mill-Ministeru għal Għawdex huwa proprju t-triqat ta' Għawdex.

Fil-gżira Għawdxija għandna bosta proġetti kbar u importanti għalina u se nsemmi xi wħud minnhom.

Għandek il-bini taċ-ċentru amministrattiv fir-Rabat, l-impjant għat-tisfija tad-drenaġġ, l-istazzjoni għat-trasferiment ta' l-iskart, il-biċċerija, il-bini ta' fabbriki żgħar, il-yacht marina, ix-xiri tal-vapur żgħir sabiex iservi ta' shuttle service bil-lejl u x-xiri tal-coaches għall-istess shuttle service bejn l-ajruport ta' Ħal-Luqa u ċ-Ċirkewwa.

Kif nafu dawn huma kollha proġetti kbar u ta' ħtieġa għall-gżira Għawdxija.

Madankollu l-Ministru għal Għawdex abbandunat dawn il-proġetti u minnhom ma sar xejn.

Il-biċċerija ilha erba' snin magħluqa u sal-lum, f'Għawdex għadna bla biċċerija.

L-istess ħaġa nistgħu ngħidu fuq il-proġett tat-tisfija tad-drenaġġ.

Dan ilu disa' snin sabiex isir u kellu jiġi ffinanzjat mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

S'issa dan għadu ma tlestiex.

Sur President, dawn huma kollha proġetti importanti li twarrbu kompletament mill-ministru.

Jekk inħarsu lejn it-toroq f'Għawdex naraw li mis-sena 1999 sas-sena l-oħra, il-Ministru għal Għawdex nefqet is-somma ta' Lm4,242,846.

U allura nistgħu naraw li nefqet Lm862,846 aktar mis-somma li kellha vvotata għat-toroq.

Fejn huma dawn it-toroq li saru f'Għawdex?

Liema huma t-toroq ġodda li saru u l-oħrajn li ġew irranġati?

Meta staqsejt din il- mistoqsija, il-Ministru għal Għawdex ma tatni l-ebda risposta u dan meta nefqet Lm862,846 aktar milli ġie vvotat f'din il-Kamra.

Kif jaf kulħadd din is-sena waslet il-famuża triq ta' San Lawrenz, triq li ġiet tiswa Lm1 miljun aktar milli suppost.

L-iskuża għal din iż-żieda kienet li meta bdew ix-xogħlijiet sabu ma' wiċċhom aktar xogħol milli kienu qegħdin jaħsbu.

Fuq kollox il-ministru qalet li ma kien ġara xejn imbilli nfaqna miljun lira aktar fi triq għaliex dik in-nefqa saret għall-ġid tal-poplu Għawdxi.

Mill-banda l-oħra, fuq is-servizz tal-helicopter f'Għawdex il-gvern qalilna li m'hemmx għalfejn sussidju għalih u spiċċajna sabiex inwaqqfu dan is- servizz.

Fil-każ tar-Ryanair il-gvern ħareġ Lm1 miljun għaliex hemmhekk ma jimportax.

L-istess ħaġa fuq ix-xogħol tat-triq ta' San Lawrenz, spiċċajna noħorġu Lm1 miljun aktar u l-ministru qaltilna li kellha l-consensus ta' kulħadd sabiex toħroġ dik is-somma żejda.

Ftit taż-żmien ilu semmejt ukoll il-famuża subway li kellha ssir fejn il-lyceum imma li sal-lum għada ma saritx.

Intefqu l-eluf kbar ta' liri f'din it-taparsi subway u sal-lum għadha mirduma taħt l-art.

Allura għalfejn qalulna li se jagħmlu subway sabiex l-istudenti jkunu jistgħu jaqsmu għal-liceo?

Mela b'kollox fuq it- toroq infaqna Lm1,862,846 aktar minn flus il-poplu u ħadd ma jaf fejn intefqu!

Ħadd ma jaf fejn marru dawn il-flus, x'sar minnhom u min ħadhom.

Dan il-gvern xaba' jgħid kemm se jġib miljuni għal Għawdex, u iasa hemm bżonn li jgħidilna x'sar minnhom dawk il-Lm1,862,846 li xi ħadd ħa għas- suppost xogħol li kellu jsir fit-toroq ta' Għawdex.

Fejn marru dawn il- flus?

L-għajb ta' dan il-gvern huwa li tipprova tiftaħlu għajnejh u tipprova tistaqsi mistoqsijiet parlamentari ħalli tara min huwa accountable għal dak ix-xogħol u minflok, jiġi jgħidilna li kollox miexi fuq ir-rubini.

Meta mbagħad tifli daqxejn l-affarijiet, issib li m'hemm xejn minn dak li qal il- gvern.

Meta l-partit Laburista kien fil-gvern għamel triq waħda f'Għawdex, dik li hemm ħdejn il-Grand Hotel.

Din it-triq għamilniha f'temp ta' xahrejn.

Waqt ix-xogħolijiet konna noqogħodu għassa fuq il-kuntratturi ħalli naraw kemm iġibu konkos, kemm iġibu ħadid u dak kollu li hemm bżonn għall-bini tat-triq.

Fl-opinjoni tiegħi dik it-triq hija monument li għamel il-partit Laburista.

Sur President, dan il-gvern nefaq l-eluf u l-miljuni fuq ċerti kuntratturi u sal-lum għadna ma nafux x'xogħol għamlu.

Nerġa' ngħid li dan huwa l- għajb ta' dan il-gvern.

L-ewwel joħroġ tender li taparsi tkun irħisa u mbagħad, x'ħin jinbeda x-xogħol, jibda jżid il-flus.

Wara jibda jkun hemm xogħol fil-privat u minn spiża ta' Lm1 miljun nispiċċaw nonfqu Lm2 miljuni!

Dan m'humiex sew, u hemm bżonn li min hu responsabbli jagħti rendikont lill-poplu Għawdxi ta' dawn il-ħneżrijiet.

It-traġedja hi li ħadd m'hu jerfa' r-responsabilita' u ħadd ma jaf x'inhu jiġri.

Ma rridux ninsew ukoll il-protokoll Taljan.

Mela Malta tieħu Lm30 miljun u Għawdex ma jieħu xejn!

Din hija xi ħaġa li ma nista' nifimha b'xejn!

Issa ħalli niġu għat- trasport pubbliku ġewwa l-gżira Għawdxija.

Kulħadd jaf li t-trasport – xi ħaġa li semmejniha fil-programm tal-partit Laburista – pubbliku f'Għawdex la jagħmel sens soċjali u lanqas jagħmel sens ekonomiku.

Kif jista' jkun li lil Għawdex nagħmluh aċċessibbli meta t- trasport pubbliku jieqaf fis-7.00p.m?

Barra minn hekk ix-xufiera li jaħdmu fit-trasport pubbliku jkollhom jagħmlu ftit xogħol tat-turisti għaliex inkella ma jfendux minħabba l-għoli tad-diesel u l-ispejjeż l-oħra li jkollhom.

Allura kif nistgħu nippretendu li t-trasport pubbliku f'Għawdex ikun wieħed vijabbli?

Imbagħad sfaċċatament il-ministru jagħti sussidju qawwi lill-operaturi li jaħdmu fis-servizz ta' Malta u lil dawk li jaħdmu fis-servizz ta' Għawdex ma tahom xejn.

Fil-fatt matul dawn l-aħħar 11-il sena l-gvern ħallas b'kollox aktar minn Lm16-il miljun għat-tħaddim ta' dan is-servizz f'Malta mentri f'Għawdex lanqas ħallas ċenteżmu wieħed!

U mbagħad jippretendi li t-trasport pubbliku f'Għawdex jkun wieħed aċessibbli u li jagħmel sens ekonomiku u soċjali!

Sur President, kien għalhekk li fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li fejn jidħol Għawdex, dan il-gvern iħaddem politika taċ-ċekċik.

Aħna l-Għawdxin sirna ċittadini tat-tieni klassi u qegħdin nieħdu biss il-loqom ta' dak li jieħdu l-Maltin.

Kien kollu ta' xejn il-ftaħir kollu li sar min-naħa tal- prim ministru fuq is-servizz ġdid tal-helicopter li kien se jibda jopera bejn iż-żewġ gżejjer.

Il-prim ministru kien qalilna li dan is-servizz kien se jżid it-turisti fil-gżira Għawdxija b'50,000 kull sena.

Madankollu s- servizz tal-helicopter spiċċa u mhux talli ma żidniex b'50,00 turist imma talli morna l-baħar u waqajna lura aktar milli konna qabel.

Illum l-uniku servizz li għanda għal Għawdex huwa dak tal-vapuri.

Dawn huma affarijiet li għalina l-Għawdxin huma ta' għajb.

Żgur li dawn il-mezzi ma jagħtuniex l- inċentivi u l-inkoraġġiment meħtieġ.

Jekk verament nemmnu li rridu napplikaw politika reġjonali għal gżira Għawdxija, għandna nagħmlu mezz biex almenu ċ-ċittadin Għawdxi tagħmlu pari passu ma' ċittadin ieħor mill- Mellieħa.

Jekk fil-kuxjenza tagħna ma nagħmlux politika li verament tpoġġi fiċ-ċentru tagħha l-amministrazzjoni Għawdxija, allura ma nistgħu qatt nagħmlu lill- Għawdex bħala l-vetrina ta' Malta.

Minflok lil Għawdex tkun qiegħed twarrbu u tagħmlu bħala s-cindirella ta' Malta.

Kien għalhekk li fil-pjan Laburista konna għedna li waħda mill-prioritajiet tagħna hija dik li nagħmlu sistema ta' trasport effiċjenti u li tkun ukoll sussidjata.

Dan se nagħmluh għaliex nemmnu fit-trasport pubbliku.

Beħsibna nagħmlu wkoll sistema tajba ta' trasport bil-baħar u nissussidjaw is-servizz tal- helicopter għaliex nemmnu li dan hemm bżonnu sabiex nagħmlu lil Għawdex aċċessibbli.

Il-gvern preżenti paroli biss għandu u x'ħin tneħħilu l- paroli ma ssiblu xejn aktar!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Stefan Bountempo.

ONOR.

STEFAN BOUNTEMPO: Sur President, il-bniedem jitgħallem mill-iżbalji.

Fifd-dinja kulħadd jiżbalja, anke l-ADT avolja din taħseb li ma tiżbaljax.

Din l-awtorita' tfakkarni fil-proġett li kien sar fuq is-Civil Aviation Avenue ta' Ħal Luqa.

Kif jaf kulħadd dan ix-xogħol inbeda fl-aħħar ġurnata ta' Marzu li għadda u spiċċa f'Settembru.

Dan meta tant niftaħru fuq il- "Brand Malta" u fuq kemm pajjiżna huwa wieħed uniku u kemm irridu nagħtu dehra aħjar lil Malta.

Qed ngħid hekk għax dan ix-xogħol kellu jsir proprju fiż-żmien meta jiġu jżuruna ħafna turisti.

Naturalment ix-xogħol irid isir, imma għallinqas għandna naħsbu ftit qabel nibdew xi ħaġa.

Issa biex setgħu jibdew ix-xogħol f'din it-triq iddevjaw il-karrozzi għal Gudja Road.

Għallinqas mank taw daqxejn kisja tarmac lil din it-triq li minnha kellhom jgħaddu kemm it-turisti kollha li jkunu niżlu Malta kif ukoll il-Maltin li jgħaddi minn dawk in-naħat.

Qed ngħid hekk għax din it- triq tant hija mħarrbta u mkissra li meta tgħaddi minnha tispiċċa taqla' l- istonku tiegħek.

Barra minn hekk bil-lejl f'din it-triq ikun hemm dlam ċappa għaliex lanqas fiha bozza waħda.

Nerġa' ngħid li kieku tawha kisja tarmac u għamlu ftit tad-dawl, is-sitwazzjoni kienet tkun aħjar.

Sur Presidnet, fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li l-bniedem jitgħallem mill-iżbalji u l-Onor.

Charles Buhagiar llum tkellem fuq il-bridge ta' Regional Road.

Illum, minkejja li niftaħru ħafna bit-traffic management, erġajna ħallejna x-xogħol fuq dan il-bridge proprju għall-ewwel ġurnata ta' Diċembru meta nafu li dan iż-żmien huwa l-peak time tal-Milied.

Nerġa' ngħid li xogħol bħal dan kellu jsir, imma min-naħa l-oħra, lanqas kellna nħalluh proprju għall-aktar żmien li stajna nolqtu lis-sidien tar- ristoranti, tad-diskoteki u tal-bars li hemm f'Paceville.

Intlaqtu ħażin anke l-konsumaturi li jkunu jridu jidħlu f'Paceville.

Dan huwa l-ippjanar li tant niftaħru bih f'pajjiżna?

Sur President, tara dawn l-affarijiet iseħħu quddiemna u mbagħad niġu nitkellmu fuq "Brand Malta"!

Faċċata tiegħi qiegħed nara lill-Ministru Mugliett, li naf bl-impenn tiegħu imma minn hawnhekk irrid nappellalu sabiex meta nkunu se nagħmlu xi ħaġa, nibdew nieħdu l-affarijiet bis- serjeta'.

Irrid ngħid ukoll li min-naħa tal-gvern Nazzjonalista nisimgħu ħafna ftaħir fuq kif it-toroq li qegħdin isiru, għandhom garanzija li se jibqgħu tajbin għal 25 sena mbagħad meta tiċċekkja l-kuntratti tat-tenders issib li l-garanzija min-naħa tal-kuntrattur fuq dawn it-toroq issir għall- ewwel sentejn biss.

Allura min se jħallas għall-ispejjeż li jistgħu jinqalgħu waqt it-23 sena l-oħra?

Nixtieq li l-ministru jweġibni fuq din il- mistoqsija.

Irrid ngħid ukoll li f'paġna 9 ta' dan ir-rapport insibu xi ħaġa fuq it- toroq li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tal-kunsilli lokali.

Hawnhekk intqal li skond ftehim milħuq fis-sena 2004, kien hemm numru ta' kunsilli lokali li ġew mitluba sabiex jagħmlu xi xogħol f'isem l-ADT, liema xogħol kien jammonta għal Lm75,000 fi pre-establishment roads.

Issa jien nixtieq inkun naf xi kriterji ntużaw u kif intagħżlu l-kunsilli lokali li qegħdin jibbenefikaw minn din l-għajnuna ta' Lm75,000.

Sur President, illum li tant aħna kburin bil-lingwa Maltija u li din ġiet ukoll rikonoxxuta mill-Unjoni Ewropea, kont nippretendi li r-rapport li ħarġet l-ADT kien ikun ippreżentat bil-lingwa Maltija.

Jiena nappella lill- ministru sabiex is-sena d-dieħla r-rapport jiġi ppreżentat bil-lingwa ta' pajjiżna.

Naturalment ma fiha xejn ħażin li tippreżenta dan ir-rapport bil- lingwa Ingliża, pero' jiena kont nippretendi li quddiem l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż kien ikollna xi ħaġa ppreżentata bil-lingwa uffiċjali tagħna.

Issa ħalli nikkwota xi ħaġa fuq l-infrastructural maintenance, u se nikkwotaha bl-Ingliż ħalli żgur ma nagħmilx xi żball.

Dan jgħid hekk;

"This unit was involved in the commissioning of emergency repair works carried out after extreme weather events and traffic accidents."

Hawnhekk nistaqsi lill-ministru x'tip ta' emergency repair works saru.

Jekk dan ix-xogħol sar f'ċerti postijiet, jekk jerġa' ikun hemm ħsarat simili, se jerġgħu jsewwuhom?

Bħalissa qegħdin fiż-żmien tax-xitwa u nafu li bħal dan iż-żmien jinqalgħu ċerti problemi u għalhekk nixtieq inkun naf jekk dan ix-xogħol huwiex qiegħed isir ta' spiss.

Xi ngħidu mbagħad għat-traffic management unit?

Fuq paġna 11 naraw xi ħaġa fuq it-trenching, upgrading u embellishment works li jsiru fuq it-toroq li jaqgħu taħt ir-responsabilita' tal-kunsilli lokali u li qegħdin jiġu managed u mantnuti minn dan l-istess unit.

X'tip ta' temporary traffic management schemes qegħdin jiġu adottati waqt li jkun qiegħed isir xogħol fuq it-toroq li jaqgħu taħt il-lokali?

Qegħdin jiġu adottati traffic safety standards?

U dawn l-istandards qegħdin jintlaħqu?

Sur President, jekk verament dawn it-temporary traffic management schemes qegħdin jiġu ppreparati, hemm xi ħadd responsabbli sabiex jinfurzahom?

Dawn il-mistoqsijiet qiegħed nagħmilhom għaliex kull minn fejn tgħaddi u tara xi xogħol li jkun qiegħed isir fil-lokalitajiet, u li allura suppost li hemm ir-responsabilita' tal-kunsilli lokali, issib traffic jams kullimkien.

Jiena nappella lill-ministru sabiex jara li affarijiet bħal dawn, illum li aħna tant attrezzati, ma nkomplux narawhom iseħħu f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru Mugliett, jekk jogħġbu, jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, segwejt il-kelliema li tkellmu hawnhekk illum u se nipprova nwieġeb għall-mistoqsijiet li saruli filwaqt li nkompli ngħid xi affarijiet oħra li jirrigwardaw din l-awtorita'.

Fil- bidu tad-diskors tiegħi dort daqxejn ma' wħud mill-funzjonijiet ta' l- awtorita', li whud minnhom huma wkoll ġodda pero' issa nixtieq indur fuq direttorat ieħor importanti li huwa dak tat-trasport pubbliku.

L-Onor.

Charles Buhagiar tkellem fuq dan is-settur bl-iskeda imma meta qegħdin nitkellmu fuq settur bħal dan, ma rridux inħallu barra t-trasport bla skeda, jiġifieri l-unscheduled transport, il-coaches, il-mini buses, il- white vans, il-karrozzini, it-taxis u l-karrozzi tal-mejtin.

Jekk verament irridu nħarsu u nikkritikaw l-operat ta' l-ADT, irridu nħarsu lejn ir-remit kollu ta' dan il-qasam u mhux niffokaw biss fuq it-trasport bl-iskeda.

Irridu naraw ukoll xi mankanzi li forsi għad fadal fuq dan it- trasport imma żgur li ma nistgħux naqbdu u ngħidu li l-ADT falliet.

Żgur li ma nistgħux naqbdu u niġbu dik il-konklużjoni mill-ewwel.

Minbarra t- tħaddim per se ta' dawn is-setturi, din l-awtorita' trid ukoll tara affarijiet oħra li huma relatati mat-trasport kummerċjali internazzjonali, ma' l-ispezzonijiet fit-toroq u l-ittestjar, li tiżgura li x-xufiera tat- trasport pubbliku jkunu għall-altezza ta' l-istandards meħtieġa u anke tieħu miżuri f'dak li għandu x'jaqsam l-emmissjonijiet.

Sur President, l-Onor.

Anton Refalo tkellem b'mod partikolari fuq it- trasport bi skeda f'Għawdex.

Min-naħa tiegħi nista' ngħidlu li għadna ma wasalniex għal dak li nixtiequ fir-riforma, pero' żgur li ma nistgħux ngħidu li m'aħniex qegħdin insegwu t-trasport pubbliku.

Lanqas nistgħu ngħidu li m'aħniex nipprovaw intejbuh jew inkella li dawn l-inizjattivi li qegħdin nagħmlu huma bla suċċess.

Sentejn ilu ġew introdotti rotot ġodda għall-istudenti tal-junior college u mbagħad komplejna ninvestu fit-toroq li minnhom kellu jgħaddi dak is-servizz.

Investejna wkoll fil-bus terminus ta' l-universita' u ġiet immodifikata l-istess entratura ta' l-universita'.

Fil-fatt, f'daqqa waħda hemmhekk bdejna naraw splużjoni ta' patrunaġġ u jixhed kemm kien għaqli li tajna din l-imbotattura lill-assoċjazzjoni tat- trasport pubbliku sabiex tintroduċi dawn is-servizzi ġodda.

Issa ħalli nagħti ftit ta' l-istatistika.

Sur President, ir-rotta 110 ta' Birżebbuġa ġarret ftit inqas minn 20,000 passiġġier bejn Ottubru 2004 u Ġunju 2005.

Matul is-sena ta' wara, fuq l- istess perjodu, din ir-rotta ġarret ftit inqas minn 42,000 passiġġier.

Imbagħad matul din is-sena, bejn Ottubru u Diċembru ġarret daqskemm kienet ġarret fl-ewwel sena ta' l-introduzzjoni tagħha.

Fil-fatt ġarret 21,000 passiġġier f'xahrejn biss.

Ir-rotot diretti ta' l-universita' kienu ġarrew 122,000 passiġġier fl-ewwel sena tagħhom.

Fit-tieni sena r-rotot kollha ta' l-universita' ġarrew 261,000 passiġġier u llum, mill-bidu tas-sena akkademika sa l-1 ta' Diċembru ġarrew 119,000, jiġifieri daqskemm ġarrew f'sena sħiħa.

Fl-opinjoni tiegħi din hija waħda mis-suċċessi li kellna f'dan il-qasam.

Dejjem nisimgħu jgħidu li t-trasport pubbliku qiegħed jonqoslu l-patronaġġ tiegħu imma dan m'hu veru xejn.

Naħseb li hawnhekk qegħdin naraw xi ħaġa tajba.

Sur President, għalkemm in-numri assoluti sena b'sena juru li kellna xi tnaqqis żgħir matul din is-sena, irridu ngħidu xi ħaġa importanti.

Is- servizzi diretti għall-universita' ifissru li min qabel kien ikollu jaqbad żewġ karrozzi tal-linja sabiex jasal mir-raħal tiegħu għall-universita', illum qiegħed jaqbad karrozza waħda u għalhekk l-istatistika rridu noqgħodu attenti kif ninterpretawha.

Xi ħaġa oħra li wettaqna u li lili tatni sodisfazzjon kbir kienet ir-rotta 198.

Din ir-rotta ilha topera biss għal dan l-aħħar xahar u ddawwrek mill-Waterfront għall-Belt u mill-Belt għall- Furjana.

Fl-ewwel ġimgħa tagħha, din ir-rotta tellgħet 388 passiġġier u mbagħad f'daqqa waħda bdiet iġġorr 1,000 passiġġier kull ġimgħa.

Din ir- rotta saret ukoll waħda importanti mhux biss għaliex kienet mezz ieħor ta' trasport imma għaliex bdiet tfisser ukoll aktar revenue għall-public transport association.

Bdiet tfisser ukoll inqas light cars fuq it-toroq tagħna.

Irrid ngħid ukoll li aħna komplejna għaddejjin bl-investiment dirett fuq bus shelters u rotot oħrajn.

Fil-fatt komplejna nirfinaw ir-rotta taż- Żokrija fil-Mosta, ir-rotta li minn Ħal Kirkop u minn Ħal Safi tagħti għal Belt, ir-rotta 61 li mix-xatt ta' Tas-Sliema tagħti għal Belt, ir- rotta 66, ir-rotta 81 li tagħti minn Ħad-Dingli għal Belt u r-rotta 59, li mill- Qawra tagħti għall-Belt.

Din ta' l-aħħar hija rotta ġdida.

U allura qegħdin naraw kif fit-trasport pubbliku qiegħed ikollna riforma totali.

Madankollu l-importanti huwa li żżomm track ta' l-operat u li tirfinah skond il-ħteġijiet u d-domandi li jkollok.

Kif kont qiegħed ngħid aktar kmieni, huwa importanti li żżomm l-istatistika sabiex tkun taf x'qiegħed jiġri.

Fil-fatt hawnhekk nistgħu ninnotaw żieda fil-patronaġġ minn Lulju ta' din is-sena lil hawn.

Din iż-żieda hija ta' madwar 3% u żgur li xi ħaġa bħal din hija importanti immens.

Għalhekk ukoll ma rridux ngħaġġlu fir- riforma li rridu nwettqu.

L-Onor.

Buhagiar tkellem ħafna fuq il-Halcrow report u staqsini jekk aħniex se nnaqqsu l-flotta tagħna u jekk aħniex se naddottaw dak li hemm fir- rapport.

L-ewwelnett f'kull riforma li nagħmlu, irridu dejjem nibqgħu nżommu quddiem għajnejna li t-trasport pubbliku jibqa' affordabbli għal kulħadd.

Inti tista' tnaqqas drastikament in-numru tal-flotta, pero' l- aktar għan importanti għalina huwa dak li s-servizz jibqa' jindirizzalek l- areas kollha li llum huma moqdija.

It-tieni ħaġa li trid tħares huwa li dan is-servizz jibqa' affordabbli għal min qiegħed jużah illum.

Dawn iż-żewġ punti se jibqgħu l-parting points tagħna fir-riforma.

Ma tistax tgħid aktar fuq fejn qegħdin bħalissa għaliex is-sitwazzjoni għadha waħda fluwida, pero' żgur li minn issa sas-sitt xhur li ġejjin, irid ikollna pożizzjoni tajba, pożizzjoni li tirrifletti l-long term evolvement tat-trasport pubbliku ħalli dan jinkwadra sew fir-regolamentazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Ħaġa oħra li għamilna u li għandha effett dirett fuq it-trasport pubbliku kollu hija dik li għandha x'taqsam mas-sistema ta' l-insurance ta' dan il- qasam.

Fuq dan is-suġġett kien hemm ħafna diskussjonijiet u li dwarhom ma qgħadniex ndoqqu t-trombi.

Kienu qegħdin jiġu sena wara sena minn dan il- motor insurance pool sabiex jgħollulna l-premia.

Kien hemm ukoll ħafna diżgwid bejn is-setturi differenti.

Fil-fatt kien hemm dawk ta' Għawdex li jgħidu li huma qegħdin jissussidjaw lil ta' Malta jew inkella tal-mini vans jgħidu li qegħdin jissussidjaw il-karrozzi tal-linja.

Għalhekk ridna npoġġu fis-seħħ sistema ekwa ħalli minn huwa l-aktar traskurat fis-sewqan, tiżdied lilu l-premium u mhux jeħel is-settur kollu.

Illum nista' ngħid li din akkwistajniha bit-trattazzjoni li kellna.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja anke lill-MFSA ta' l-għajnuna tagħhom u li għalija, dan kien highlight ieħor fis-suċċessi li kellha din l-awtorita'.

Fl-opinjoni tiegħi ma naħsibx li kien hemm highlight wieħed biss imma kien hemm aktar x'jagħtina sodisfazzjon.

Sur President, xi ħaġa oħra li tatna sodisfazzjon kienet dak li għamilna mal-white taxis.

Kien hemm ruxxmata affarijiet li l-oppożizzjoni lanqas biss aċċennat għalihom, pero' għall-ewwel darba fil-pajjiż – kemm f'Malta u kemm f'Għawdex – għandna taxis li qegħdin jaħdmu bit-taximeters.

B'hekk dawn daħħlu ċerta kontabilita' u għandek il-kodiċi ta' l-etika.

Għalina dawn l-affarijiet ifissru ħafna u qegħdin inkomplu naraw kif nistgħu nevolvu dawn is-setturi ħalli jkunu jistgħu jindirizzaw il-ħteġijiet ta' pajjiżna.

Aħna nixtiequ wkoll li t-taxis jibdew jindirizzaw anke l- ħteġijiet tal-Maltin stess u f'dan ir-rigward qegħdin inħarsu lejn ċerta inizjattivi li rridu nieħdu.

Wieħed mis-setturi li ndirizzajna matul din is-sena kien proprju dak tal- motor hearses.

Naturalment trid taħseb ukoll għall-ġarr tal-mejtin, xi ħaġa li llum huwa rregolat.

Fis-sistema legali tal-pajjiż kien hemm lakuna fuq min għandu l-obbligu li joħroġ il-liċenzji ta' l-operaturi.

Waħda mil- legal notices li għamilna kienet dik li tajna r-responsabilita' tal-ħruġ tal-liċenzji lill-ADT.

B'hekk għalaqna dik il-lakuna u qegħdin ukoll niddikjaraw li dan huwa suq li m'għandux jinfetaħ.

Dan għaliex l- istatistika ma turix li hemm għalfejn jinfetaħ dan is-suq.

Barra minn hekk qegħdin ngħidu li s-settur tal-motor hearses għandu jagħmel it-tiġdid tal- vetturi kollha.

Jekk dawn jagħmlu t-tiġdid tal-vetturi tagħhom fis-sena li qegħdin nistipulaw, se nagħtuhom eżenzjoni mit-taxxa tar-reġistrazzjoni fuq l-importazzjoni ta' dawn il-karrozzi.

Sezzjoni oħra importanti hija dik ta' l-inforzar fl-istess public transport directorate.

L-istatistika ma kontx naf x'fiha qabel imma meta tawni l- informazzjoni kollha, bqajt impressjonat bl-ammont ta' testjiiet li jagħmel dan id-direttorat.

Per eżempju, saru ma' l-1,000 ċitazzjoni relatati mat- trasprot pubbliku u 76 ċitazzjoni relatati ma' offiżi mis-sidien tat-taxis.

Ma rridux ninsew ukoll li l-kodiċi ta' kondotta daħlet fis-seħħ f'April li għadda u allura dawn iċ-ċitazzjonijiet setgħu jingħataw minn April lil hawn.

Saru 2,500 ċitazzjoni mill-enforcement officers ta' l-ADT u 850 ċitazzjoni fuq abbużi ta' karrozzi li jkollhom tyres ħżiena u żejt ħażin.

Jekk naraw dan kollu nsibu kemm l-obbligi tagħha qiegħda teħodhom bis- serjeta' l-ADT.

Sur President, xtaqt ngħid xi ħaġa fuq is-sistema ta' l-eVERA.

L-Onor.

Charles Buhagiar qalilna li din ma kenitx il-highlight ta' din is-sena għall-ADT, pero' din kienet waħda mill-highlights prinċipali ta' l-ADT.

Minn banda għandek l-oppożizzjoni li ma titlifx iċ-ċans sabiex tpinġi l- operat tal-gvern f'dawl ikrah u jibagħtu lill-cameras tas-Super 1 fejn isiru l-ħlasijiet tal-liċenzji ħalli juru n-nies jistennew fil-queue imbagħad, meta f'daqqa waħda l-queue spiċċa minħabba din is-sistema moderna ta' tiġdid tal-liċenzji online, qisu ma ġara xejn u ma ngħidu xejn.

Din is- sistema qiegħda tintuża minn kważi 50% tar-renewals kollha u dan qiegħed ineħħi l-bżonn li toqgħod fil-queue, il-ħtieġa ta' ħafna skrivani u l- ħtieġa ta' ħafna ħela ta' ħin li kien ikollhom l-insurances li ġieli kienu jieħdu l-liċenzji tal-klijenti tagħhom sabiex isir il-ħlas.

Imbagħad niġu ngħidu hawnhekk li din is-sistema ma' kenitx highlight!

Tant kienet highlight li l-programm kollu ta' l-eVERA se jiġi sottomess għall- kompetizzjoni Ewropea ta' l-e-government.

Fil-fatt dan il-proġett huwa ndikat bħala wieħed mill-proġetti li jista' jirbaħ dan il-premju.

Xi ħaġa oħra li għamilna matul din is-sena kienet iċ-ċaqliq fil-liċenzji tal-vintage cars.

Meta tħares lejn il-budget tal-gvern soċjalista ta' bejn l-1996 u l-1998 tinduna kif dak il-gvern, b'daqqa ta' pinna żied il- liċenzji kollha tal-vetturi kif ukoll it-taxxa tar-reġistrazzjoni.

F'daqqa waħda l-gvern Laburista kien beda jdaħħal Lm3 miljuni u Lm4 miljuni aktar minn din it-taxxa.

Min-naħa tagħna mhux talli ma żidniex dawn it-taxxi imma talli naqqasnihom fuq it-testijiet tal-VRT fuq il-vetturi u qegħdin innaqqsuhom ukoll fuq il-vintage cars.

Qegħdin inċaqilqu l-cut off date għar-registration tax tal-karrozzi vintage mill-1971 għall-1976 u mill-1950 għall-1955.

F'pajjiżna għandna 'l fuq minn 1,000 karrozza vintage u għandek nies li huma ffissati fuq dan il-vetturi.

Għalhekk naħseb li kien il-mument opportun li nindirizzaw ukoll lil dan is-settur.

Il-kollegi min-naħa ta' l-oppożizzjoni tkellmu ħafna fuq it-toroq imma ma rreferew xejn għall-volum ta' xogħol li sar.

Naturalment wieħed jista' jgħid ħafna affarijiet fuq l-operat ta' l-ADT, pero' żgur li trid tpoġġi kollox fil-kontest tiegħu.

Min-naħa tiegħi se nipprova nirrispondi ftit għall-affarijiet li semma' u staqsa dwarhom l-Onor.

Buhagiar meta kien qiegħed jitkellem fuq it-toroq.

L-Onor.

Buhagiar beda jitkellem fuq ix- xogħlijiet li saru bis-saħħa tal-protokoll Taljan u qalilna li meta ġejna sabiex nagħtu l-estensjonijiet fuq dak li konna tajna bħala xogħol, għall- bidu konna qegħdin taħt il-budget stipolat.

Huwa minnu li jiena kont għedt dan il-kliem u għedtu għaliex l-ewwel konna tajna b'Lm10 miljuni f'xogħol.

Meta mbagħad rajna li konna qegħdin taħt il-budget, dehrilna li stajna nkomplu nagħtu l-kumplament.

L-Onor.

Buhagiar semma xi ħaġa fuq l-expropriation ukoll.

Issa kemm fil- protokoll Taljan kif ukoll fil-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, l-expropriation qatt ma tkun komponent eliġibbli għall-funding internazzjonali.

Għaldaqstant m'għandniex nipprovaw inkabbru dan id-diskors billi ndaħħlu fatturi li qatt ma kienu jeżistu.

L-expropriation dejjem kien xi ħaġa li kellu jiġi pprovdut mill-budget lokali.

Bdejna ngħidu li l-ispiża kienet għoliet b'darba u nofs aktar u mbagħad komplejna ngħidu li din telgħet għal darbtejn aktar.

Dan ma kienx minnu imma anke meta tgħid li l-ispiża telgħet għal aktar minn darba u nofs, inti trid tqabbel apples with apples.

It-triq li konna qegħdin ngħidu li se tqum tant u mbagħad ġiet tqum Lm1.5 miljun aktar, kienet l-istess triq li kien hemm fit-tender oriġinali?

Qiegħed ngħid hekk għaliex xi kultant waqt li jkunu għaddejjin ix- xogħlijiet, il-proġett inizjali jkollu jinbidel.

Ħalli nieħdu każ partikolari u nsemmu t-triq li semma' l-Onor.

Buhagiar, jiġifieri dik ta' Ħal Luqa, fejn veru l-ispiża telgħet aktar minn dik oriġinali.

Waħda mill-affarijiet li ġraw f'dik it-triq kienet dik li l- Water Services Corporation, kuntrarjament għal dak li ndikawlna mal-ħruġ tat-tender, talbitna sabiex nagħmlu connection ġdida tad-drenaġġ kemm għal partijiet ta' l-industrial estate ta' Ħal Far u kemm għal partijiet ta' hamlet fil-Bengħajsa.

Ovvjament din il-connection tiswa l-flus u aħna qegħdin nipprovaw nagħtu stima komprensiva ta' kemm se tiġi tiswa.

Naturalment aħna nistgħu ngħidu li x-xogħlijiet tat-toroq kienu jiswew tant mentri s-servizzi l-oħra se jinħarġu mill-utilities, pero' meta xi ħadd jitlobna l-informazzjoni, dejjem nipprovaw nagħtu din l-informazzjoni b'mod komprensiv u veritier.

Ovvjament jekk tkun xi ħaġa ġustifikabbli ma niddejqu xejn sabiex niddefenduha.

Sur President, żieda oħra li kellna mill-proġetti tal-protokoll Taljan kienet it-triq ta' Ħaż-Żebbuġ.

Hemmhekk saret service road li ma kenitx indikata fil-bidu u din is-service road road kienet dik ta' bejn Ħal Qormi u l-ewwel parti ta' Ħaż-Żebbuġ.

Safejn naf jien dik it-triq ġiet tiswa madwar Lm300,000.

Issa wieħed forsi jista' jistaqsi jekk dan huwiex ippjanar tajjeb.

Madankollu fis-servizzi, aħna nkunu soġġetti għall- informazzjoni li jistgħu jagħtuna l-utilities u soġġetti wkoll għal dak li nsibu.

Fil-fatt mhux kull impjant ta' utility huwa mapped fuq il-pjanti u mhux kull impjant li għandek fi triq partikolari se tkun taf bil- kondizzjoni tiegħu.

Minħabba f'hekk inti soġġett għall-affarijiet li ssib waqt li tibda x-xogħol.

Mhux l-ewwel darba li tkun qiegħed tagħmel proġett u mbagħad f'daqqa waħda tibda tara xi proġett ieħor jisvolġi maġenbek.

Inkella jistgħu jantiċipawlek proġetti oħra u jibdew jitolbuk sabiex tagħmel il-crossings għalihom u affarijiet bħal dawn.

Għandek ukoll ċerti overruns minn affarijiet li jiġru wara li tkun mogħtija t-tender.

Per eżempju waħda mill-affarijiet li kellna claim għal variation għaliha kienet dik minħabba d-dumping charges.

Fil-fatt wara li ngħataw it- tenders tal-protokoll Taljan, daħlet proċedura ġdida tal-Wasteserv li għolliet ħafna ċ-charges tad-dumping.

B'hekk il-kuntratturi għamlu claim sabiex jiġu kkompensati għal dawn iċ-charges ġodda minħabba li huma ma setgħux jiriflettuhom fit-tenders tagħhom.

Id-dipartiment tal-kuntratti laqa' din it-talba u għalhekk kellna nirriflettu din l-ispiża bħala nfiq.

Hemm ħafna spjegazzjonijiet x'tista' tagħti u jekk xi ħadd irid ikun jaf x'kienu l-components ta' l-overruns, aħna lesti li nagħtuhom b'wiċċna minn quddiem għaliex m'għandna biżgħa ta' xejn.

Imbagħad l-Onor.

Refalo qalilna li dawn ix-xogħlijiet ma kenux tanġibbli.

X'jiġifieri ma kenux tanġibbli?!

Sur President, ħafna drabi jkollok supervisor fuq il-lant tax-xogħol li jżomm ukoll l-informazzjoni permezz tar-ritratti.

Għalhekk inkunu nafu sew dak li jkun daħal fit-toroq u li kieku ma daħalx dak li kien antiċipat, żgur li sal-lum dawn it-toroq fallew.

L-oppożizzjoni ma semmiet xejn ħlief din ta' l-overruns.

Il-volum ta' xogħol li tlesta minn din l-awtorita' lanqas biss irriferew għalih.

Bħalissa aħna ninsabu għaddejjin b'sitt toroq arterjali kbar kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex.

Dawn il-proġetti huma kollha ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea.

It-triq ta' Ħal Far se tkun lesta matul din il-ġimgħa u se jkun fadal biss xi road markings u landscaping.

F'din it-triq kellna sfidi kbar ta' traffic management minħabba li għandek il-containers kollha tal-freeport li jridu joħorġu minn hemm hekk.

Madankollu l-pajjiż ma ġġammjax.

Il-kuntrattur li ħa dan ix-xogħol ried ilesti t-triq fi 72 ġimgħa imma aħna għednilu li kellu jlestiha fi 52 ġimgħa jew inkella jkollu jieqaf fejn ikun wasal.

Dan il-kuntrattur ħadem bil-għaqal u lesta x-xogħol fiż-żmien stipolat.

Kif għedt kellek żidiet fix-xogħolijiet u problemi oħra.

Waħda mill- problemi kienet dik ta' main tal-Maltacom li ried jitbaxxa.

Aħna ma stajniex inkunu nafu bih u wara kellna ħafna laqgħat ma' l-entitajiet konċernati sabiex naraw min se jieħu r-responsabbilita'.

Għall-grazzja ta' Alla lestejna din l-arterja wkoll u s-Sibt li għadda mort naraha u nista' ngħid li se jkollna ġawhra oħra fit-toroq tagħna.

Ħadt gost ukoll bl- apprezzament tal-poplu u x'ħin kont qiegħed fuq il-post ġiet persuna fuqi u qaltli li issa għal Birżebbuġa ma kellhiex għalfejn tgħaddi aktar minn Għar Dalam.

Qaltli wkoll li minn Birġebbuġa setgħet tibqa' sejra għal Għajn Tuffieħa u tibqa' dejjem fuq toroq ġodda li għamel gvern Nazzjonalista matul dawn l-aħħar sentejn.

Dawn huma l-affarijiet li jmisshom isemmu ta' l- oppożizzjoni u jgħidu kif lil pajjiż qegħdin nagħtuh rotot ġodda li l-poplu kollu għandu jkun kburi bihom.

Fil-pajjiż kellna ħafna affarijiet li stajna nkunu kburin bihom, pero' it-toroq ma kenux qegħdin isiru.

Ħalli issa ndur daqxejn fuq Manuel Dimech bridge.

Alla jbierek l-oppożizzjoni biss qiegħda tħoss li sar xi traffic management ħażin fil-pajjiż!

L-Onor.

Stefan Bountempo għamilli qalbi ġunġliena x'ħin beda jgħid li ħallejna dan ix-xogħol proprju għal żmien il-Milied.

Jekk nieħdu din id-drawwa li ma naħdmux fi żmien il-Milied, ma naħdmux fis-sajf u forsi lanqas naħdmu fl-Għid jew fil-karnival meta nistgħu naħdmu f'dan il- pajjiż?

Naħseb li l-għaqal jgħidlek li għandek proġett u li trid taħseb għalih.

L-inġiniera jgħidulek li għal kull problema għandek soluzzjoni u jekk taħseb sew, is-soluzzjoni ssibha.

Hemmhekk kellna problema ta' traffic management u aħna konna nafu wkoll bil-preokkupazzjoni li beda juri s- settur tal-leisure ġewwa Paceville.

Madankollu ħsibna għalihom u jekk forsi t-traffic deviation li għadda minn Ħ'Attard ma kienx daqshekk desiderabbli, ma jfissirx li t-traffic management kollu ma ħadimx.

Kulħadd jgħaddi mit-traffiku u kulħadd jaf x'sar u x'ma sarx.

Lanqas huwa minnu li għamilna biss traffic deviations.

L-ewwelnett is- senjalazzjonijiet, it-traffic management fuq is-sit u l-phasing saru bi ħsieb.

Sar bi ħsieb ukoll il-phasing ta' proġetti in parallel.

Fil-fatt Rue d'Argens tlestiet il-Ħadd meta ngħalqet it-triq l-oħra.

Dik kienet xi ħaġa konxja u enfasizzajna fuqha għaliex konna nafu bil-problemi li seta' jkollna li kieku ma kellniex triq li tiftaħ filwaqt li l-oħra tagħlaq.

Ċertu twessiegħ ta' toroq li saru fis-Swieqi u fil-wied ta' San Ġwann saru apposta minħabba dan l-imsemmi traffic management.

It-traffic lights li saru n-naħa tal-Mekek u l-pulizija li kien hemm f'ċerti għoqod ta' traffiku, kienu maħsuba proprju minħabba t-traffic management.

Għamilna nfiq ieħor f'ħafna rotot li minnhom qegħdin jgħaddu dawn id-deviation routes.

Jekk dan m'huwiex ippjanar minn qabel, allura x'inhu?

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni qalulna li l-isfortuna kienet li kellna ċerti repetizzjonijiet li seħħew f'Gudja road.

Din it-triq kienet ippjanata fl- 2005, fejn hemmhekk il-budget ta' dik is-sena ma ppermettilniex li nkomplu bix-xogħol.

Din kienet xi ħaġa li weġġgħatna u kienet triq proprju fid- distrett tiegħi.

Pero' kif nafu, il-budget huwa d-drapp li jagħtik il-qies sabiex tfassal il-libsa tiegħek.

U hemmhekk ma stajniex inkomplu bix-xogħol imma żgur li ma ppersistejniex fl-iżball.

Naħseb li r-risposta li tajna f'Manuel Dimech bridge turi kemm ma ppersistejniex fl-iżball, jekk tista' tgħidlu żball.

Sur President, mill-fondi ta' koeżjoni għaddejjin bħalissa tliet proġetti.

Għandek il-bypass ta' San Pawl il-baħar li hija triq importantissima.

Imbagħad għandek it-triq ta' l-avvjazzjoni ċivili u Mġarr road f'Għajnsielem.

L-ewwel proġett jiswa Ewro 6 miljuni, it-tieni wieħed jiswa Lm700,000 u t-tielet proġett jiswa kważi Ewro 3 miljuni.

Dawn huma proġetti ewlenin li kollha għandhom l-isfidi tagħhom.

It-triq ta' l-Imġarr Għawdex fiha sfidi enormi ta' kif għandu jsir il-phasing.

Irridu noqogħdu attenti minn fejn se jgħaddi l-karnival għaliex f'Għawdex dan l-avveniment huwa importanti ħafna.

Ix-xogħol se jitlesta qabel is-sajf.

Għandek ukoll problemi ta' aċċess wieħed għal Għawdex.

Barra minn hekk irridu nbiddlu s- soqfa tal-garaxxijiet u nafu bir-riskji li hemm f'din il-biċċa tax-xogħol.

Min-naħa tagħna qegħdin inkunu sensittivi għal dawn l-issues kollha u qegħdin inkomplu naħdmu bis-serjeta' kollha.

Qegħdin nieħdu ħsieb ta' l- istorm water systems, tal-ħitan tas-sejjieħ u tal-landscaping.

Triq l- Avjazzjoni Ċivili hija triq oħra li għandha landscaping fuq il-livell ta' kif għamilna b'dawk tal-protokoll Taljan.

F'dawn it-toroq poġġejna nfrastruttura li qabel lanqas biss konna noħolmu biha.

Fil-fatt fi żmien il-partit Laburista la kienu jagħmlu storm water systems, la kienu jagħmlu reservoirs għall-ilma u lanqas kienu jagħmlu landscaping.

Li kienu jagħmlu huwa biċċa tapit ta' tarmac minn fejn jgħaddu l-karozzi li kien iservi għal ftit snin, forsi sakemm tasal elezzjoni oħra.

Min-naħa tagħna, it-toroq qegħdin nagħmluhom għat-tul taż-żmien.

Sur President, Allaħares m'għamilniex dak l-infiq kollu li għamilna fi żmien il-protokoll Taljan għaliex żgur li llum ma kienx ikollna deviation route waħda li qiegħda taħdem.

Kieku llum ix-xogħol tal-bridge ma kienx ikun possibbli għaliex ma kienx ikollna triq parallela għal dik li hija t- Ten-T route minn fejn stajna ngħaddu lil min ikun ġej min Għawdex jew minn San Pawl il-Baħar u li jrid imur lejn in-nofsinhar ta' Malta.

Illum min irid jgħaddi minn dik ir-rotta għandu alternattiva ħafna aktar ta' kwalita' u ħafna aktar diretta.

Issemmew l-overruns li kellna fil-proġett tal-protokoll Taljan imma ħadd ma semma' l-monumenti storiċi li sibna waqt li konna qegħdin nagħmlu x- xogħolijiet, fosthom il-katakombi ta' Bistra u dawk ta' Ħal Resqun.

Aħna m'għamilniex bħalma kien jagħmel il-partit Laburista fil-gvern, fejn kien jordom il-katakombi li jsib u jibqa' għaddej.

Fil-fatt dawn iż-żewġ katakombi mirdumin sibnihom.

Għalhekk kellna nieqfu mix-xogħlijiet, kellna nbiddlu s-sistema tat-triq, kellna ndawwru l-istormwater system, kellna nbiddlu l-landscaping ta' Ħal Resqun u kellna nagħmlu environmental monitor sabiex isegwi x-xogħlijiet li kienu qegħdin isiru.

Dan ix-xogħol kollu jfisser traffic management li jrid jiċċaqlaq u jfisser implikazzjonijiet oħra fuq ix-xogħol oriġinali.

Sur President, dan huwa perjodu li fih qegħdin nippjanaw 'il quddiem għal programm kbir li se jkollna fit-toroq.

Fil-fatt Malta se tkun l-ewwel pajjiż li se jkollu l-programm tiegħu ta' proġetti ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea u għalhekk ninsabu għaddejjin bi pjanifikazzjoni sħiħa.

Ovvjament l-ADT riedet tibni ftit ftit għaliex qabel ma kontx isib periti tat-toroq u periti mħarrġa mill-universita'.

Maż-żmien dawn il-periti bdew ħerġin ftit ftit mill-universita' tagħna u hekk kif joħorġu, l-ADT bdiet tassorbihom magħhom sabiex inkunu nistgħu nagħmlu xi ftit ta' ippjanar aħjar.

Hawnhekk xtaqt inħabbar li fil-ġranet li ġejjin se nibdew nipubblikaw it-tenders u l- ewwel żewġ tenders li se jkunu ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea se jkunu Valletta road iż-Żurrieq u parti mill-bypass ta' B'kara, il-biċċa li tibda minn fejn ir-roundabout tal-Bathroom Design sar-roundabout ta' ħdejn il- Vodafone.

Barra minn hekk se mmissu wkoll areas differenti ta' Malta u Għawdex.

Fil- fatt f'Għawdex fadlilna l-aħħar parti tat-Ten-T route.

Allura żgur li se nkunu għamilna ħafna aktar milli qatt kienet toħlom li tagħmel l- oppożizzjoni fit-toroq Għawdxin.

Għandna t-triq li mir-Rabat tagħti għal San Lawrenz u t-triq li mill-Imġarr tagħti għal Għajnsielem.

Se jkun fadal biss biċċa żgħira li se nagħmluha wkoll.

Fid-diskorsi tiegħi jien ma nħobbx nirrepeti għaliex tant għandna xi ngħidu u tant għandna trombi xi ndoqqu li naħseb li nkun qiegħed naħli l-ħin tiegħi meta noqgħod nirrepeti.

Madankollu dan li se ngħid diġa' għedtu qabel imma nħoss li għandi nirrepetih.

Sur President, f'Malta hawn 143 kilometru ta' toroq arterjali u distributorji.

Issa bejn l-2000 u l-2002 saru t-triq ta' Ħal Far li fiha 3.5 kilometri, it-triq ta' l-Imdina u parti mit-triq ta' Ħal-Luqa li bejnithom jagħmlu 1.8 kilometri u Psaila Street li fiha 1.6 kilometri.

B'kollox saru 9 kilometri jew 5% tan-network tat-toroq arterjali li għandu pajjiżna.

Bejn l-2002 u l-2004 saru t-triq ta' Burmarrad, il-Mosta ring road, Salina Road, Tal-Qroqq junction u parti mill-Imtarfa bypass b'total ta' 9.5 kilometri jew 6.5% tan-network tat-toroq arterjali.

Mill-2004 sal- lum tlestew it-toroq tal-protokoll Taljan, jiġifieri parti mit-triq Għajn Qajjed, Triq Vjal l-Avvjazzjoni Ċivili u phase three ta' Ħal Far.

F'kelma waħda għamilna 14.5% tan-network tat- toroq arterjali u distributorji f'Malta biss.

B'kollox f'dawn is-snin għamilna b'madwar 24% tan-network tat-toroq arterjali u distributorji f'Malta biss.

Issa jekk din m'hijiex xi ħaġa li għandna niftaħru biha, ma nafx x'tista' tkun.

Barra minn hekk naħseb li din hija wkoll highlight oħra ta' l-ADT.

Matul dawn is-snin kellna ħafna trombi xi ndoqqu imma l-oppożizzjoni dehrilha li kellha tieqaf fuq tixħim ta' individwi.

Din kienet xi ħaġa li l-ADT irrispondiet għaliha kif suppost u min irid jeżamina l-mod ta' kif tmexxew l-affarijiet, jista' jara b'għajnejh stess dak li sar fuq dan il- każ.

Fil-fatt l-ADT issosspendiet lid-driving examiners u rat kif għamlet sabiex iġġib eżaminaturi ġodda.

Biddlet ukoll ir-reporting system u qiegħda żżomm it-track ta' l-istatistika tal-management li għandha fuq id- driving examiners.

Fl-opinjoni tiegħi dan kollu huwa respons tajjeb għal dak li ġara fuq is-sistema tad-driving examiners.

B'hekk illum għandna xi ħaġa li qiegħda taħdem u l-pass rate ġiet imtejba wkoll.

Naturalment inkwetajna mhux ftit b'din il-problema imma naħseb li l-mod ta' kif irrispondejna għaliha kien sinjal tajjeb.

Ovvjament ma tistax tgħid li għandna sistema foolproof għaliex ftit huma dawk l-affarijiet fid-dinja li tista' tgħidilhom hekk, pero' naħseb li din is-sistema li għamilna ftit fiha difetti.

Sur President, ninsabu għaddejjin bi proġetti oħra ta' toroq u naħseb li waħda mill-affarijiet li tagħtina sodisfazzjon u li qegħdin indoqqu t- trombi fuqha hija proprju l-programm ta' toroq residenzjali.

Madankollu għall-oppożizzjoni dawn lanqas biss jeżistu għaliex ħadd ma semmihom.

L- oppożizzjoni ma ħassitx il-bżonn li ssemmihom jew inkella jiddejqu jsemmuhom għaliex jafu li aħna qegħdin nirrispondu tajjeb għalihom.

Li hu żgur hu li f'daqqa waħda we took the wind out of their sails.

Filli kienu jgħidu li dawk it-toroq saru minħabba li mbottajna l-kunsilli lokali Laburisti u filli f'daqqa waħda, il-gvern ħareġ b'mod trasparenti u accountable survey fuq it-toroq kollha li jridu jsiru.

Imbagħad ra kemm iqumu dawn it-toroq u ra l-mod ta' kif jista' jagħmel il-phasing tagħhom.

Wara ħareġ target date u qal li dawn it-toroq iridu jitlestew fi żmien tliet snin.

Issa jekk din m'hijiex waħda mill-akbar miżuri ta' accountability li jista' jagħti l-gvern, ma nafx x'inhi.

Mhux hekk biss.

Aħna m'aħniex paroli biss imma f'daqqa waħda kellna dan il- programm u bdejna nħarsu lejn il-mod ta' kif nistgħu nattwawh realment.

Konna nafu li s-sistema tat-tenders tagħna ma setgħetx tirrispondi waħedha għal dan il-programm u għalhekk riedna nidħlu f'sistema' ta' period contracts.

Konna nafu wkoll li sakemm naslu għal dawn il-period contracts, kellna ammont ta' żmien x'ninnegozjaw.

B'hekk ħriġna t-tenders li ridna noħorġu, antiċipajna l-budget u permezz ta' din il-mossa, il-Ministru tal- finanzi tana wkoll fondi supplimentari u antiċipahomlna.

Imbagħad bdejna noħorġu t-tenders u sal-lum mill-450 triq li ddentifikajna, ħriġna t- tenders fuq 100 minnhom u x-xogħol jinsab għaddej.

Sur President, il-pjaċir tagħna huwa li fuq il-period contracts imxejna u s'issa kellna 23 sottomissjoni.

Issa naraw kemm nagħtu minnhom u fuq dan se noqgħodu fuq in-nies li qegħdin jevalwaw dan ix-xogħol.

Pero' hekk kif ikollna l-evalwazzjoni konkluża, minn Jannar li ġej inkunu nistgħu nqassmu x-xogħolijiet ma' dawn il-kuntratturi.

B'hekk se jkollna splużjoni ta' xogħol fuq it-toroq residenzjali ta' Malta kollha.

Naħseb li din ukoll hija xi ħaġa li għandna niftaħru biha.

Li jagħtini pjaċir huwa l-fatt li aħna qegħdin inkunu sensittivi għall-impatt li jkollhom it-toroq residenzjali fuq il-kwalita' tal-ħajja ta' ħafna min-nies.

Nixba' mmur f'toroq u nsib lil xi ħadd jgħidli li ilhom 25 sena, 30 sena jgħixu bi problemi minħabba l-ambjent li għandhom madwarhom.

U għalhekk tieħu gost li dawn in-nies qed jaraw li l-gvern qiegħed jirrispondi għall-ħteġijiet tagħhom.

Sur President, illum ma nixtieqx nagħlaq id-diskors tiegħi fuq it-toroq.

Normalment meta nitkellem fuq l-ADT, dejjem kont inħobb nagħlaq fuq il- qasam tat-toroq għaliex kont inħoss li dawn huma l-akbar bandiera li għandha l-ADT, pero' illum inħoss li l-ADT għandha bandiera oħra li nħoss li għandi nsemmiha.

Dawn huma l-proġetti innovattivi tat-trasport li qiegħda toħroġ bihom l-ADT.

It-trasport huwa sfida ewlenija li bilfors bħala pajjiż irridu nħarsu lejh u nevolvuh.

Jekk ma nevolvuhx, bħala pajjiż se niġġammjaw.

Issa xi proġetti innovattivi ħriġna matul din is-sena?

L- ewwel sejħa li ħriġna kienet dik għall-open top buses.

Aħna ridna nindirizzaw il-ħtieġa li kienet indikata lilna mis-settur tat-turiżmu u fuq din diġa' kellna xi sottomissjonijiet.

Għalhekk nispera li l-quddiem ikollna dan il-mezz ta' trasport miftuħ għaliex hawn domanda għalih kemm min-naħa ta' l-investitur u kemm min-naħa tas-settur turistiku.

Ftit ilu ħriġna wkoll is-sejħa għall-espressjoni ta' interess għat- trackless trains u tiskanta kemm hawn interess min-nies li jridu joperaw dan is-settur.

Hawn min isiefer barra ħalli jara x'inhu provdut minn pajjiżi barranin u mbagħad meta jiġi lura, ikun irid jinvesti f'dawn il- prodotti.

Jiena ngħid li rridu nirrispondu wkoll għal dawn in-nies li jridu joħolqu business ġdid.

Jista' ikun li jekk pajjiż ma jkollux prodott turistiku, it-turist li jiġi fostna se jonfoq inqas.

Allura huwa l-obbligu tagħna bħala nies fil-politika li nipprovaw indaħħlu kwalunkwe prodott – ovvjament jista' ikollok ukoll prodott li jħawwadlek it-trasport aktar milli jgħinek - sostenibbli li jista' jgħin lit-trasport ġenerali tagħna.

Sur President, mezz ieħor ta' trasport li qajjimna matul din is-sena u li ħriġna t-tender għalih kien dak ta' l-electric mini cabs.

Din hija xi ħaġa li teżisti barra minn pajjiżna u aħna dehrilna li din hija ħolqa oħra fis- sistema tat-trasport li rridu nindirizzaw.

Għalhekk ħriġna s-sejħa u kellna żewġ sottomissjonijiet għaliha, xi ħaġa li turina kemm hawn min huwa interessat f'dawn l-affarijiet.

Sfortunament din tinsab fl-arbitraġġ u l- aġġudikazzjoni ħadet xi ftit aktar minn dak li kien maħsub.

Prodott ieħor innovattiv li ħriġna bih – xi ħaġa li għadna lanqas annunzjajniha - u li se jkun iffinanzjat mill-Unjoni Ewropea huwa proprju l-intelligent traffic management system.

Hawnhekk għandek sistemi elettroniċi abbinati mas-sistema tat-traffic lights u mas-sistemi ta' cameras ħalli b'hekk inkunu nistgħu nagħmlu l-monitoring tat-traffiku u nkunu nistgħu niddereġuh ukoll.

F'kelma waħda tkun tista' tindika lis- sewwieqa fejn hemm parkeġġi mimlijin jew available u naħseb li din hija waħda mill-aktar areas eċċitanti u li nixtiequ naraw li l-awtorita' dwar l- ippjanar timbarka fuqha.

Illum ġiet ippubblikata wkoll it-tender tal-Valletta vertical connection.

Din hija xi ħaġa li ilna naħdmu ħafna fuqha.

L-Onor.

Buhagiar staqsieni jekk rajniex il-feasibility tagħha u għalhekk nista' ngħidlu li għamilna din il-feasibility.

Issa forsi jkun hemm min jiġi jgħidilna li l- feasibility hija waħda dubjuża.

Ovvjament is-settur privat ikun jixtieq li jkollok proġett li fih ikun hemm il-profittabilita', u r-responsabilita' tagħna hija li jkollok proġett li jkun qiegħed jagħti a decent rate of return.

Mill-istudji li għamilna dehrilna li għandna a decent rate of return.

Niftakar li waħda mill-affarijiet li evolvejna aħna u naħsbu għal dan il-proġett kienet il-konċessjoni tat-terminu.

Għall-ewwel konna qegħdin naħsbu li nagħmluh għal għaxar snin imma f'daqqa waħda ddeċidejna li nagħmluha għal 15-il sena ħalli niżguraw li min jieħu t-tender, ikollu a rate of return tajba.

Jiena qiegħed nippretendi li f'dan il-qasam se jkun hemm ċerta nteress u diġa' kellna xi ftit tal- kuntatti ta' espressjonijiet.

Nisperaw li dawn jimmaterjalizzaw ruħhom.

Sur President, proġett innovattiv ieħor kien dak tal-Park and Ride.

Niftakar lill-kap ta' l-oppożizzjoni jgħid li dan il-proġett kien se jkun wieħed nej u l-Onor.

Buhagiar kien jgħid li tali proġett se jikkawża tail backs fi Blata l-Bajda.

L-oppożizzjoni tħobb tirrepeti ċerta affarijiet li jaqblu lilha imma mbagħad, f'affarijiet li they were proven wrong, ma nirrepetuhomx!

Madankollu s-suċċess tal-park and ride kien overwhelming.

Fil-fatt nhar il-Ħadd għamlu użu mill-park and ride 'il fuq minn 2,500 passiġġier.

Issa forsi jkun hemm min jgħid li dik il-ġurnata kienet waħda sabiħa u li dakinhar kien beda x-shopping tal-milied.

Dan huwa minnu, pero' il-fatt li tant nies għamlu użu minnu, naħseb li huwa sinjal tajjeb.

Aħna għamilna s-surveys ukoll fuq min huma l-klijenti li qegħdin jagħmlu użu mill-park and ride u sibna li mhux bilfors huma dawk in-nies li qabel kienu jużaw l-MCP carpark.

U fil-fatt irriżultalna li qegħdin imorru nies ġodda li qatt ma kienu marru lejn il-Belt.

Ma' dawn it-tip ta' nies iltqajt magħhom personalment u allura jekk dan m'huwiex proġett innovattiv, ma nafx x'inhu.

Jiena ngħid li dan il-proġett kien wieħed innovattiv.

Anke l-mod ta' kif qegħdin nipprovaw ngħaqqdu l-affarijiet flimkien juri li għandna viżjoni nnovattiva.

Il-mod ta' kif tgħaqqad mal-vertical connections, mal-mini cabs, mat-twessiegħ taż-żona pedonali u dawn l- affarijiet kollha, juri xi ħaġa nnovattiva.

U naħseb li jagħqad ukoll mat- toroq li rridu nagħmlu f'dik l-area bil-fondi ta' l-Unjoni Ewropea mill- Unjoni Ewropea.

Sur President, ma nistax nagħlaq id-diskors tiegħi mingħajr ma nirringrazzja l-ewwelnett lill-ħaddiema kollha ta' l-ADT għax-xogħol siewi li għamlu matul is-sena li għaddiet.

Nixtieq nirringrazzja lill-membri tal- bord il-ġdid kif ukoll dawk li spiċċaw għaliex kulħadd ta l-kontribut tiegħu.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema kollha ta' l-ADT - mill- kbir saż-żgħir - għaliex naħseb li x-xogħol tagħhom deher u nħass.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lid-diversi stakeholders li għandha l-ADT u li jiena u nniżżilhom bqajt sorpriż daqs kemm hemm.

L-ewwelnett għandek is-sieħba ta' l-ADT fl-operat tat-trasport pubbliku, imbagħad għandek is-sieħba tagħna fl- importazzjoni, fir-reġistrazzjoni, fit-testjar, fil-liċenzjar u fl-inxurjar tal-vetturi.

Dawn huma kollha stakeholders li jaħdmu magħna.

Anke l- iscrapping tal-vetturi hija sistema importanti f'sistema moderna ta' trasportazzjoni.

Irrid nirringrazzja lil dawk kollha li jgħinuna fit- treġija tat-traffiku.

Min-naħa tagħna nbesbsu wkoll lil xi kunsilliera cowboys.

Fil-fatt għadu kif informani s-CEO li għadna kemm waqqafna lill- kunsill tas-Swieqi li għamel xi linji mhux approvati.

Aħna lil dawn inwaqqfuhom il-ħin kollu u jkunu min ikunu.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lil dawk li jgħinuna fl-ippjanar tat-toroq, lill-MEPA u l-għajnuna li ħadna mill-Unjoni Ewropea fil-proġetti li wettaqna.

Nixtieq nirringrazzja wkoll l-uffiċċju tal-PPCD, lill-kuntratturi tat-toroq u xogħlijiet relatati u nixtieq nirringrazzja b'mod partikolari lill-utilities, jiġifieri l-water services, il-Maltacom u l-Enemalta.

Fix- xogħolijiet il-kbar li jkollna, Allaħares ma jkunux magħna għaliex kieku żgur li ma nkunux nistgħu nkomplu.

Nerġa' ngħid li l-lista ta' l- istakeholders hija waħda mpressjonanti u tixhed ir-remit kbir li għandha l- ADT.

Jiena persważ li qegħdin nagħmlu ħafna tajjeb u kif għedt aktar kmieni, waħda mill-isfidi ewlenin li għandu pajjiżna hija dik li jiżgura li t-trasport intern ikun qiegħed jaħdem u jiffaċilita l-attivitajiet kollha mixtieqa b'mod sostenibbli.

Nemmen li bil-ħidma tas-sena li għaddiet u anke bil-ħidma li għandna mfassla għas-sena d-dieħlam din l-isfida se nkunu qegħdin nilqgħuha b'suċċess.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa se ngħaddi sabiex inqiegħed il-mistoqsija fuq il- mozzjoni mressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, il-Kamra kienet sospiża fid-9.00 p.m u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' inpoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni mressqa mill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea, jekk jogħġbu, jinforma lill-Kamra dwar l- arranġamenti tal-pairing.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor Mario de Marco, l-Onor Louis Deguara, l-Onor Censu Galea, l-Onor Louis Galea, l-Onor George Pullicino, l-Onor Jeffrey Pullicino Orlando u l-Onor Ninu Zammit.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR JOE MIZZI: Għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor Carmelo Abela, l-Onor Chris Agius, l-Onor Marie Louise Coleiro Preca, l-Onor Joseph Debono Grech, l-Onor Roderick Galdes, l-Onor George Vella u l-Onor Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 26

L-Onor.

|Abela Anthony |Fenech Antonio | |Agius David |Frendo Michael | |Agius Francis |Galea Franco | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael|Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi |Gonzi Michael | |Jason | | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina |Mugliett Jesmond | |Dolores | | |D'Amato Helen |Puli Clyde | |Debono |Vassallo Edwin | |Giovanna | | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 22

L-Onor.

|Abela Joseph |Farrugia Michael | |Bartolo |Farrugia Noel | |Evarist | | |Brincat Joseph|Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose' | |Buhagiar |Mangion Charles | |Charles | | |Buontempo |Mizzi Joe | |Stefan | | |Caruana |Parnis Silvio | |Justyne | | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cuschieri |Sammut Joseph | |Joseph | | |Dalli Helena |Sant Alfred | |Farrugia |Vassallo Adrian | |Angelo | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-estimi tad-dħul u nfiq ta' l-Awtorita' dwar it- Trasport ta' Malta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 2006 sat-30 ta' Settembru 2007 skond l-Att dwar l-Awtorita' dwar it-Trasport ta' Malta, Kap. 332 ġew approvati.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal- Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. b'aġenda li tiġi kkomunikata aktar tard.

Sur President, ippermettili ftit sabiex proprju f'din l-aħħar seduta, qabel ma naġġornaw għall-vakanzi tal-Milied, nestendi l-awguri tiegħi u ta' kull membru ta' din il-Kamra mhux biss għall-istaff li jaħdem hawn ġew imma anke għall-membri familjari tagħna.

Qiegħed ngħid hekk għaliex ħafna drabi, fil- ġirja tal-ħajja politika, ninsew ukoll li kull wieħed minna għandu s- sostenn tiegħu mill-ħbieb jew mill-membri tal-familja li jkunu qegħdin jgħinuh fix-xogħol politiku.

Nemmen li dan il-parlament jaħdem b'numru relattivament żgħir ta' persuni, pero' kollha jagħmlu l-almu tagħhom sabiex jagħtuna l-aħjar servizz possibbli.

Għalhekk nixtieq nirringrazzjahom filwaqt li din in-naħa tal-Kamra tawguralhom Milied tajjeb u sena mimlija risq.

Naturalment dan japplika mhux biss għall-istaff li jkollna magħna ta' kuljum imma anke għal dawk li ma narawhomx għaliex ikunu qegħdin jagħmlu xogħol ieħor li ma jidhirx.

Irrid nirringrazzja wkoll lil dawk il-ftit ġurnalisti li għadhom jiġu hawnhekk sabiex jirrapportaw is-seduti ta' din il-Kamra, kif ukoll lill-membri kollha tal-forzi tas-sigurta' li jagħtu s- sehem tagħhom, b'mod partikolari l-pulizija u l-armata li jaħdmu f'dan il- parlament.

Għaldaqstant nerġa' nawgura l-Milied ħieni u s-sena t-tajba lil kulħadd.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, jien ukoll nixtieq nirreċiproka l- awgurju li għamel il-Viċi Prim Ministru.

Naħseb li l-ħidma tal-membri parlamentari għandha tirrifletti u tibgħat messaġġ ċar lill-poplu, messaġġ li l-ħidma tagħna hija xprunata sabiex inservu lill-pajjiż u lil dawk kollha li vvotawlna u tawna l-fiduċja tagħhom.

Min-naħa tiegħi nispera li s-sena d-dieħla nkomplu nkabbru aktar dan il-messaġġ.

Naturalment ilkoll kemm aħna umani u l-iżbalji nagħmluhom bħal ħaddieħor, pero' żgur li l-intenzjoni tagħna trid tkun dejjem fl-interess pubbliku.

Fl-aħħarnett ma nistax ma nirringrazzjax l-istaff tal-parlament li jagħmlu ħilithom kollha sabiex jgħinuna.

Dawn jieħdu paċenzja bina meta aħna nħabbtuhom fuq il-biljetti ta' l-ajru u l-problemi li jistgħu jinqalgħu minħabba ċerti protokolli jew nuqqas ta' protokolli.

Nixtieq ngħidilhom grazzi għall-paċenzja li jieħdu bina lkoll u li kieku ma jkunux huma, żgur li dan il-parlament ma jiffunzjonax.

Qabel nagħlaq irrid nestendi l-awguri tiegħi lilek, Sur President.

Għalkemm diversi drabi nistgħu ma naqblux fuq xi deċiżjonijiet li jittieħdu, irrid nawguralek Milied ħieni u sena mimlija risq u hena.

Nirringrazzjak.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Ippermettuli sabiex jiena wkoll ningħaqad maż-żewġ naħat tal-Kamra u nagħti l-awgurji tal-Milied u s-sena t-tajba lill-membri kollha ta' din il-Kamra għall-kontribut li taw matul din is-sena.

Bħala informazzjoni xtaqt ngħid li matul din is-sena kien hemm 141 seduti parlamentari u 108 laqgħa tal-kumitati permanenti tal-Kamra.

Kellna wkoll 8,735 interpellanza u dawn iċ-ċifri jwassluni sabiex verament nirringrazzja lill-membri kollha ta' din il-Kamra.

Naturalment irrid nirringrazzja wkoll lill-membri ta' l-istaff għaliex verament irridu nuru l-apprezzament tagħna għal mod ta' kif jilħqu u jlaħħqu ma' dawn is-seduti kollha u max-xogħol kollu tal-parlament.

Kif tafu hawnhekk għandna ħafna xogħol kemm intern kif ukoll estern.

Għandna xogħol kbir fil-fora diversi internazzjonali u għaldaqstant irrid insellem lil kulħadd, kemm lill-membri ta' din il-Kamra kif ukoll l-istaff u lill-familji tagħna lkoll li jsostnuna fl-isforzi li nagħmlu sabiex naraw lil dan il-pajjiż sejjer 'il quddiem.

Naturalment jien ukoll irrid ningħaqad maż-żewġ naħat tal-Kamra sabiex nirringrazzja lill-media, lill- pulizija, lill-armata u lil dawk kollha li b'xi mod jew ieħor jagħtu l- kontribut tagħhom sabiex dan il-parlament tagħna, żgħir kemm hu żgħir, jimxi 'l quddiem u jkabbar dejjem il-ħidma tiegħu.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, inwiegħed li fl-aġġornament qasir li se nieħu m'iniex se nitkellem b'mod partiġġjan.

Jiena nixtieq li sinċerament, bħala l-kelliem ta' l-oppożizzjoni għall-affarijiet barranin, nagħmel appell għal solidarjeta' globali kif imfisser tant tajjeb mis-segretarju ġenerali tal-Ġnus Magħquda Kofi Annan il-bieraħ f'wieħed mill-aħħar diskorsi tiegħu qabel ma jtemm il-ħatra tiegħu bħala segretarju ġenerali tal-United Nations.

Illum se nagħfas l-aktar fuq dak li nixtieq li jseħħ fix-xhur li ġejjin.

Fuq quddiem nett naħseb li hemm bżonn li jkun hemm rispett veru tad- drittijiet umani.

It-tieni nett hemm bżonn tar-rispett lejn 'l hekk imsejħa rule of law u l-bżonn li fuq livell internazzjonali nerfgħu responsabilita' kollettiva.

Minnha nnifisha toħroġ ukoll il-ħtieġa ta' l- hekk imsejjaħ multi-lateraliżmu fil-politika barranija.

Ma' dan inżid l- għarfien li għandu jkollna sabiex l-ebda pajjiż ma jkun jista' isaħħaħ is- sigurta' tiegħu billi jipprova jkun suprem fuq ħaddieħor, kif sfortunatament ġieli jiġri.

Sur President, il-bżonn tar-riforma toħroġ ukoll mill-kunsill tas-sigurta' tal-Ġnus Magħquda u dan nistgħu nagħmluh billi ngħinu lill-istess kunsill sabiex iżid miegħu membri ġodda li jirrappreżentaw partijiet tad-dinja li sal-lum għad m'għandhomx vuċi f'dan il-kunsill.

Hemm bżonn li l-mexxejja dinjija, fil-politika tagħhom, iħarsu lil hinn mill-interessi purament nazzjonali tagħhom u jibdew iħarsu b'viżjoni aktar wiesa' u dinamika.

Illum ma nistax ma nitkellimx dwar l-awgurju tiegħi li jkun hemm żblokk fil- Lvant Nofsani ħalli mhux biss jinbeda l-proċess ta' paċi u l-ismantellar ta' l-okkupazzjoni tal-Palestina, imma anke li jkun hemm tisħiħ fis- sigurta' ta' Israel.

Hemm bżonn li titnaqqas it-tensjoni bejn il-Hamas u l- Fatah, b'mod speċjali llum wara l-qtil ta' tliet itfal innoċenti matul il- jum tal-bieraħ.

Din ix-xena xokkanti ġabet lil Ghaza kważi f'xifer ta' gwerra ċivli.

La qegħdin nitkellmu fuq dan is-suġġett ma nistax ma nsellimx lill-ex- president Amerikan Jimmy Carter li f'dawn l-aħħar ġranet għadu kif ħareġ ktieb dwar l-oppressjoni li għaddew minnha matul is-snin il-Palestinjani.

Minn hawnhekk nixtieq insellemilu għall-kuraġġ tiegħu meta qal li jkun kważi politikament suwiċidju li membru tal-kungress Amerikan jadvoka pożizzjoni bilanċjata bejn l-Israel u l-Palestina jew inkella li jissoġġetta lil Israel sabiex tosserva l-liġi internazzjonali u titkellem favur id-difiża tal-ġustizzja u d-drittijiet tal-bniedem fil-Palestina.

Talli kiteb b'dan il-mod, Jimmy Carter diġa' ġie kkritikat minn diversi esponenti Amerikani.

Jien qiegħed insemmih illum għaliex dan il-bniedem, għalkemm kien hemm ħafna li kkritikawh meta kien president u anke meta ntemmet il-ħatra presidenzjali tiegħu, wera li għandu kwalitajiet tajbin ħafna u pożittivi.

Wera wkoll li għadu viżjoni aktar minn ċerti politiċi Amerikani oħrajn.

Sur President, joħroġ ukoll il-bżonn li l-pjan ta' paċi għal-Libanu, tal- lega Għarbija, jiġi aċċettat u mħaddem mill-pajjiżi ġirien bħalma huma s- Sirja u l-Iran.

Dan għandu jsir b'għarfien sħiħ għall-forzi politiċi kollha li jeżistu fil-pajjiż tal-Libanu nnifsu.

Xtaqt nitkellem ukoll dwar il-ħtieġa li l-Istati Uniti, minkejja r-rabtiet tradizzjonali tagħha ma' l- Iżrael, tibda tipproġetta ruħha bħala forza bilanċjata u li ġenwinament tħares l-interessi kemm ta' l-Iżraeliti kif ukoll tal-Palestinjani b'mod aktar ibbilanċjat u newtrali.

Hemm bżonn li l-pajjiżi kollha - kbar u żgħar – jibdew jipprattikaw dak li jippriedkaw.

Hemm bżonn ukoll li l-Istati Uniti tirrifletti kemm fuq il-konklużjonijiet ta' l-Iraq study group li għadu kif ġie ppubblikat dan l-aħħar, kif ukoll fuq il-ħsebijiet tas- segretarju tad-difiża ġdid tagħhom li jqisu li l-gwerra ta' l-Iraq m'hijiex tintrebaħ u li hemm bżonn ta' strateġija ġdida li ġġib inqas inkwiet u mwiet fil-pajjiż.

Personalment ikolli ngħid li kien nkwetanti u ta' tħassib għalija li nisma' u naqra l-istqarrija li għamel Kofi Annan matul il-ġimgħa li għaddiet.

Fil- fatt dan stqarr li l-Iraq jinsab f'xifer ta' gwerra ċivili u saħansitra qiegħed fi żmenijiet agħar minn dawk ta' żmien Saddam Hussein innifsu.

Naħseb li dan kollu jġib miegħu l-bżonn urġenti li l-Istati Uniti tiftaħ djalogu mill-aktar fis possibbli mal-pajjiżi li tqishom ostili lejha, bħas- Sirja u l-Iran.

Dan mhux qed ngħidu sabiex nindaħal fil-politika Amerikana, pero' qiegħed ngħidu għaliex nemmen li dawn il-passi importanti jistgħu jistabilizzaw is-sitwazzjoni fir-reġjun tal-Lvant Nofsani.

Sur President, ikun simplistiku min-naħa tiegħi jekk nistenna li l- president Bush iħaddan id-79 proposta li għamel dan l-istudy group li kien ikkordinat minn James Baker III.

Madankollu, jekk b'riżultat ta' dan l- istudju jkun hemm bidla fl-istrateġija Amerikana, jiena nemmen li żgur tonqos it-tensjoni globali.

Minn dak li qal s'issa s-segretarju tad-difiża Amerikan, hemm xi jqawwi qalb in-nies għaliex dan stqarr li l-Istati Uniti tista' tibda tieħu triq aktar flessibbli u prammatika fil-politika barranija tagħha.

Dan kollu juri li hemm ħtieġa ta' aktar diplomazija reġjonali.

Din hija xi ħaġa li jekk tirnexxi, għandha twassal sabiex l- Amerikani nfushom isibu appoġġ akbar fid-dinja Għarbija u anke fl-Ewropa nnifisha.

Naturalment dan ma jfissirx li jekk tintlaħaq is-soluzzjoni Palestinjana se ttemm mill-għada l-konflitt fl-Iraq, pero' żgur li hija ċ-ċavetta għal ħafna mill-problemi fir-reġjun.

Dan l-aħħar Baker stess qal li fil-Lvant Nofshani kollox huwa marbut ma' xulxin u jien żgur li ma nistax ma naqbilx miegħu perfettament.

Għalkemm dan l-aħħar kien hemm min qal li l-prim ministru Israeljan ma qal xejn ġdid meta għamel l-istatement għall-media, jiena ngħid li meta tqis l-antagoniżmu ta' ftit xhur ilu lejn l-Iran, il- Hizbollah u l-Hamas kif ukoll it-ton riċenti tiegħu, li kien ferm aktar konċiljattiv u anqas kombattiv anke fir-rigward tal-Palestinjani, naħseb li huwa xi ħaġa li fih innifsu jirrifletti pass pożittiv li għandu jiġi mogħti r-rikonoxximent xieraq.

Filwaqt li l-għarfien ta' Israel bħala stat huwa meħtieġ, daqstant ieħor huwa meħtieġ li tintemm il-ġrajja kontinwa ta' okkupazzjoni fit-territorji Palestinjani.

Iridu jintemmu wkoll il-ħolqien ta' settlements Lhud, bħal ngħidu aħna fil-Lvant ta' Gerusalemm li jmorru kontra kull ftehim ta' paċi, inkluż il-famuża roadmap li l-Istati Uniti, ir-Russja, il-Ġnus Magħquda u l- Unjoni Ewropea intrabtu li jsegwu.

Darba minnhom il-President Amerikan Bush kien qal li qabel itemm il-ħatra tiegħu, irid jara stat Palestinjan.

Huwa minnu li ma qalx ta' liema daqs u ta' liema għamla għandu jkun dan l- istat Palestinjan, pero' jiena nawgura li din il-wegħda ta' Bush titwettaq u li l-Istati Uniti tingaġġa ruħha aktar f'dan il-proċess ta' paċi.

Dan qiegħed ngħidu bħala bniedem li dejjem emmint fl-importanza tar- relazzjonijiet tajba u sodi ma' l-Istati Uniti għaliex żgur li ma tistax tibqa' tħalli l-ħbiberija ma' Israel ixxekkel dan kollu.

Sur President, illum li saret tibdila radikali fis-senat u fil-kungress Amerikan, wieħed jawgura li jara aktar multi-lateraliżmu u enfasi fuq id- diplomazija u fuq dak li jissejjaħ il-bi-partisanship, speċjalment fi ħdan l-akbar potenza fid-dinja.

Sal-lum fil-gwerra ta' l-Iraq rebbieħ wieħed rajt, li huwa l-Iran.

Fil-fatt dan żied l-influwenza tiegħu permezz ta' l- element Shiti fil-pajjiż u li miegħu kien fi gwerra sa ftit tas-snin ilu.

U allura dan kollu juri l-bżonn ta' djalogu u l-bżonn ta' anqas konfrontazzjoni.

Meta kien hemm ir-rieda fl-imgħoddi saru kuntatti sodi mas-Sirja permezz ta' nies bħal Kissinger u oħrajn.

Meta kien iż-żmien opportun, is-Sirja ġiet ingaġġata fil-ko-elezzjoni ta' l-hekk imsejjaħ desert storm coalition u saru diversi inizjattivi diplomatiċi marbutin mal- proċess tal-paċi fil-Lvant Nofsani fejn din kienet tat kontribut siewi.

Naturalment hemm ukoll il-ħtieġa tar-rikonċiljazzjoni u gvernar aħjar mill- Iraq innifsu għaliex sal-lum dan għadu taħt l-okkupazzjoni ta' forza barranija.

Billi noħolmu dwar aktar demokrazija fil-Lvant Nofsani biss u l- ħolqien tal-Lvant Nofsani ġdid, nistgħu nkunu - mingħajr ma nkunu nafu - qegħdin niżirgħu tensjonijiet ġodda.

Issa jiena m'iniex kontra d- demokrazija jew inkella ma nemminx fil-proċess demokratiku, pero' dan jista' jiddistabbilizza ħafna gvernijiet fir-reġjun u gvernijiet li huma ħbieb tagħna, fosthom dak tas-Saudi Arabia, tal-Kuwait, ta' l-Eġittu u ta' l-Emirati fost l-oħrajn.

Sur President, jiena qgħadt attent ħafna sabiex ma nidħolx fil-politika lokali għal ta' l-apposta.

L-ewwelnett l-okkażjoni tal-lum ma tipprestax ruħha għal dan u t-tieni nett naf li l-Ministru Frendo mpenja ruħu sabiex fil-ġejjini qarib, dan il-parlament iżomm dibattitu sħiħ dwar l-affarijiet barranin.

B'hekk inkuunu nistgħu nitkellmu aħjar fuq il-politika taż-żewġ partiti u ta' l-isfidi Ewropej u tal-Mediterran li għandna quddiemna.

Għal- lum għażilt li niffoka ftit ftit fuq l-awguri u x-xewqat tiegħi fil-qasam ta' l-affarijiet barranin lil hinn minn xtutna.

Jista' ikun hemm min jgħid li f'dak li semmejt hawnhekk qiegħed inkun xi ftit ottimista ż-żejjed, pero' l-agħar li jista' jiġri huwa dak li jkompli jsaltan l-hekk imsejjaħ status quo.

Fil-fatt dan ikun ifisser li nkunu bdejna s-sena l-ġdida mhux biss fuq sieq zoppa iżda li nkunu ħejjejna r-riċetta għal aktar tensjoni fid-dinja ta' madwarna, speċjalment fil-Mediterran u fil-Lvant Nofsani.

Sur President, fil-foreign affairs committee sar ħafna xogħol siewi għal dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' l-affarijiet barranin, pero' hemm bżonn urġenti li dawn l-affarijiet nesternawhom f'seduti plenarji fil- parlament kollu.

Hemm bżonn li dak li qegħdin jitkellmu dwaru l-media kemm internazzjonali u kemm lokali nibdew niddiskutuh u niddibattuh pubblikament aħna wkoll.

Naturalment bħal sħabi ta' din il-Kamra, irrid nawgura kemm lilek, Sur President, kif ukoll lill-istaff tiegħek u lill-Clerk of the House.

Irrid ukoll nagħti l-awguri lil dawk kollha li jservu fil- parlament, fosthom il-pulizija, il-messaġġiera u l-kumplament ta' l-istaff kollu.

Għaldaqstant nagħti l-aqwa awguri ta' Milied ħieni u sena mimlija risq u hena lil kulħadd.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Mill-ġdid nixtieq nagħti l-Milied it-tajjeb u sena ġdida ta' sodisfazzjon lil kulħadd.

Fid-9.45 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.