MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 423 It-Tnejn, 24 ta' Lulju 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 423

It-Tnejn, 24 ta' Lulju 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 423

It-Tnejn, 24 ta' Lulju 2006

WERREJ

MINUTI 73

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 74

TQEGĦID TA' KARTI 79

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

REVIŻJONI PARZJALI TAL-PJAN TA' STRUTTURA 80

AĠĠORNAMENT 103

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 108

MINUTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nistaqsi jekk hemmx korrezzjonijiet għall-Minuti tas-seduta ta' dalgħodu?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jien dalgħodu oġġezzjonajt għat-tqegħid ta' karti min-naħa tal-ministru għall-affarijiet rurali u ambjent u allura jiddispjaċini ngħidlek li l-Minuti kif inhuma ma jistgħux jiġu kkonfermati għax id-dokument li hemm imniżżel bħala P.L. 5303, żgur ma setax jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra ġaladarba jien ressaqt oġġezzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Jekk niftakar sew, id-dokumenti minn P.L. 5304 'il quddiem tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra fil-ħin li beda d-diskors tiegħu l- Ministru George Pullicino u f'dak il-mument ikolli ngħid li l-Onor.

Mizzi ma kienx preżenti fil-Kamra, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Bir-rispett kollu, m'għandniex għalfejn noqogħdu ngħawġu l-affarijiet.

L-ewwelnett jien kont hawn, għalkemm stajt ħriġt f'xi ħin ukoll imma, meta kienet għadha lanqas biss tressqet il-mozzjoni, ma seta' qatt ipoġġi d-dokumenti l-ministru.

Jien wara tlabt għal ruling.

Kif qegħdin il-Minuti tiġi li l-ministru għall-affarijiet rurali u ambjent poġġa d-dokumenti, l-iSpeaker ta d-deċiżjoni tiegħu wara li jien ressaqt l- oġġezzjoni tiegħi u mbagħad tressqet il-mozzjoni.

Sakemm kien hemm il- mozzjoni, jien kont qiegħed hawn żgur u mhux kif qed jgħid il-Ministru, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien għamiltha ċara li kont qed nirriferi għad- dokumenti minn P.L. 5304 'il quddiem u għedt li dawk tpoġġew.

(Interruzzjonijiet) Mela ma ftehemniex, skużani!

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk għandek xi emenda ressaqha u nieħdu nota tagħha.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, hawnhekk m'aħniex qegħdin biex nieħdu n- noti imma rridu nikkonstataw il-fatti kif ġraw!

Fejn hemm P.L. 5303 jien oġġezzjonajt u dak id-dokument ma tpoġġiex, mhux kif hemm imniżżel fil- Minuti.

Jista' ikun li sar xi ħaġa wara, imma żgur mhux qabel għax jiena oġġezzjonajt.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naħseb li dan faċilment verifikabbli, Mr Speaker.

Jekk mit-tape jirriżulta li l-Onor.

Mizzi oġġezzjona għat-tqegħid ta' P.L. 5303, din għandha tiġi nnotata fil-Minuti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: U anke meta l-ministru għall-affarijiet rurali u ambjent ressaq l-emenda, hemmhekk ukoll kien hemm oġġezzjoni, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Dik l-emenda ġiet aċċettata mis-Sedja, Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma fil-Minuti għandu jitniżżel li kien hemm oġġezzjoni u li inti tajt ruling wara l-oġġezzjoni tiegħi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Mela titniżżel ukoll fil-Minuti li naturalment jiġu kkonfermati f'ħin ieħor.

Ngħaddu għall-Mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid kemm anzjani hawn jistennew biex jidħlu fl-SVPR u fi djar tal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita'): Tagħrif dwar in-numru ta' anzjani li qed jistennew biex jidħlu fl-SVPR u fid-djar l-oħra ta' l-anzjani u s-sena li fiha applikaw huwa kif ġej:

|Sena |SVPR |Djar | | | |Oħra | |1991 | - | 1 | |1992 | - | 2 | |1993 | - | 3 | |1994 | - | 5 | |1995 | 1| 7 | |1996 | -| 13 | |1997 | 2| 23 | |1998 | 2| 27 | |1999 | 2| 43 | |2000 | 3| 63 | |2001 | 15 | 63 | |2002 | 23 |103 | |2003 | 82 |158 | |2004 |102 |140 | |2005 |167 |231 | |2006 |270 |283 |

Tajjeb li wieħed isemmi li ċerti anzjani jkunu jridu jibqgħu huma stess fil- waiting list, minkejja li t-talba tagħhom biex jiġu rikoverati tkun ġiet milqugħa.

PODOLOĠISTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm podoloġisti hawn jaħdmu mal-gvern?

Fejn jaħdmu?

Hemm talba għal aktar podoloġisti?

Kemm hemm podoloġisti bil-lawrea li qed jistennew li jidħlu mal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' podoloġisti li jaħdmu fid-diviżjoni tas- saħħa huwa kif ġej:

|Manager |1 | |Principal |1 | |podologist | | |Assistant |4 | |podologist | | |Senior |20 | |podologist | |

Dawn il-podoloġisti jaħdmu fil-primary healthcare u f'St. Vincent de Paule.

Bħalissa qed jiġi rivedut il-complement tal-podoloġisti fis-servizzi tas- saħħa u meta jitlesta dan l-eżerċizzju, jiġu mpjegati podoloġisti skond il- vakanzi li jirriżultaw.

Id-diviżjoni tas-saħħa m'hijiex f'pożizzjoni tgħid kemm podoloġisti hemm bil-lawrea li qegħdin jistennew biex jidħlu jaħdmu mal-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, dalgħodu għamilt mistoqsija lill- Ministru, li għaliha weġibni l-Ministru Francis Zammit Dimech, dwar jekk il- kiropodisti li jaħdmu fiċ-ċentri tas-saħħa ingħatawx istruzzjonijiet biex jibdew jaqtgħu d-dwiefer f'dawk il-każi biss ta' pazjenti u anzjani li jkunu dijabetiċi jew inkella li jkunu jbatu minn xi kondizzjoni oħra li tpoġġihom f'high risk ta' infezzjoni, f'każ li jippruvaw jaqtgħu d-dwiefer huma stess.

Il-Ministru weġibni li pazjenti li ma jkunux f'riskju - ikun hemm ċertu element ta' riskju minħabba nuqqas ta' ċirkolazzjoni, eċċ. - għandhom imorru għand in-nurses.

Jien sinċerament qatt ma smajtha din li l-qtugħ tad-dwiefer ġewwa l-isptar huwa xogħol in-nurse, apparti mill-fatt li n-nurses diġa' huma overstretched b'ħafna affarijiet oħra li m'humiex proprjament tagħhom u għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, ma jagħmilx sens li ngħabbuhom b'dan ix- xogħol.

Nifhimha li jekk hemm waiting list minħabba li s-servizz qed jiġi abbużat, allura wieħed għandu jara x'inhi l-problema.

Imma li l-Ministru fit-tweġiba tiegħu jiġi jgħid li dan huwa xogħol in-nurses ma naqbilx u anke għandi l-impressjoni, għalkemm subject to correction, li f'erba' snin kors li jagħmlu n-nurses, ftit li xejn jingħataw taħriġ dwar il-kura tad- dwiefer u kif għandhom jaqtgħuhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiddispjaċini jekk ftehimna ħażin, Sur President.

L- ewwelnet dawn id-direttivi ħarġu min-naħa tal-podoloġisti stess li l-job description tagħhom tindika ċar u tond li xogħolhom huwa li jieħdu ħsieb il- kura tas-saqajn, jiġifieri s-swaba' u d-dwiefer, partikolarment fil-każ ta' dawk il-pazjenti li jkunu jbatu minn mard bħal dijabete u mard ieħor fejn iċ-ċirkolazzjoni tkun batuta fit-truf tas-saqajn.

Issa li kien qed jiġri hu li maż-żmien il-podoloġisti kienu dejjem jaċċettaw kull persuna li titlobhom li tiġi trattata, fosthom għall-qtugħ tad-dwiefer, anke jekk dan mhux strettament in konformita' mal-kriterji li jorbtu lill-ispeċjalisti tas-saqajn.

Effettivament fuq medda ta' żmien, in- numru ta' dawk li bdew jinqdew b'dan is-servizz kiber tant li l-podoloġisti kienu qegħdin jiddedikaw ħafna mix-xogħol tagħhom għal xogħol ta' rutina.

Dan ovvjament ma setgħux ilaħħqu miegħu u b'hekk bdew ibatu dawk il- pazjenti bi bżonn reali ta' servizz ta' podoloġija.

Naturalment il-podoloġisti bdew jinsistu min-naħa tagħhom mad-dipartiment li dak m'huwiex xogħolhom, jagħmlu min jagħmlu.

Ma rridx ninftiehem ħażin għax in-nurses m'humiex qegħdin hemmhekk biex jagħmlu xogħol li ma jridx jagħmel ħaddieħor.

Pero' irridu nifhmu wkoll li l-podoloġista huwa persuna li xogħolha m'huwiex li taqta' d-dwiefer, imma li tieħu kura tas-swaba' u tad-dwiefer f'każi fejn jekk ma tingħatax kura speċjalizzata, jistgħu jinqalgħu komplikazzjonijiet.

U allura ovvjament dan ix-xogħol ingħata lin- nurses, Sur President.

M'għandi l-ebda dubju li n-nurses għandhom ħafna x'jagħmlu u jekk ikollna back-up services aħjar, dan is-servizz m'hemmx għalfejn iwassluh huma.

Naħseb iva wasal iż-żmien li d-dipartiment jittrenja paramediċi oħrajn biex ikunu jistgħu jagħmlu dan it-tip ta' xogħol mingħajr ma ngħabbuh fuq in-nurses.

Pero' sal-lum sfortunatament għadna ma wasalniex biex inwettqu dan.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Bir-rispett kollu, ma rridx nippunta subgħajja lejn il- Ministru għax nifhem li t-tweġiba jkun kitibhielu ħaddieħor, imma jien bħala membru tal-professjoni tan-nurses, li biex iggradwajt għamilt erba' snin l-universita', bilfors nieħu għalija b'din it-tip ta' tweġiba.

Bir- rispett kollu, min kitibha ma jafx x'inhu jgħid, Sur President.

In-nurses m'humiex ittrejnjati biex jaqtgħu d-dwiefer u jekk il-podoloġisti qed joġġezzjonaw għax ma jistgħux ilaħħqu ma' l-ammont ta' xogħol li għandhom, is-soluzzjoni mhix li tagħti x-xogħol lin-nurses għaliex inkella niġu li qegħdin ninvestu l-flus ħażin, b'mod illi l-gvern iħarreġ in-nurses l-universita', fejn jitgħallmu ħafna iktar affarijiet milli jaqtgħu d- dwiefer u, għax il-kiropodisti għandhom waiting list twila, nagħtu dan ix- xogħol lin-nurses.

Biex insostni dan li qed ngħid - u naħseb li l-Ministru jaqbel miegħi – f'parti mit-tweġiba jingħad li l-qtugħ tad-dwiefer huwa xogħol ta' pedicurist jew l-aktar ta' nurse.

Issa bir-rispett kollu, naħseb li nurse m'huwiex pedicurist u pedicurist m'huwiex nurse.

U apparti li dan m'huwiex xogħol in-nurses, li diġa' għandhom duties iktar minn biżżejjed x'jagħmlu, nappella lill-Ministru biex ġentilment jidħol fiha din il-kwestjoni għax naħseb li dan huwa ħela ta' riżorsi, apparti li n-nurses m'humiex ittrenjati biex jagħmlu dan it-tip ta' xogħol.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li diġa' tajt indikazzjoni ċarissima li naqbel perfettament.

Tant hu hekk li għidt li wasal iż-żmien li d-diviżjoni tas- saħħa tinvesti billi tittrejnja paramediċi ta' grad ferm inqas min-nurse biex ikunu jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Imma sadanittant ma jaħsibx il-Ministru li għandhom jibqgħu jagħmluh il-kiropodisti dan ix-xogħol u mhux in-nurses?

Għax jekk hemm xi ħadd li huwa overworked huma n-nurses fl-isptar, bħat-tobba u bħal kull professjoni oħra u assolutament ma jagħmilx sens li tagħtihom xogħol li kapaċi jirriżulta f'iktar ħsara milli ġid għax they are simply not trained to do it.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nifhem il-preokkupazzjoni tal-kollega tiegħi u nista' nikkonfermalu li s-suġġeriment tiegħu se narah mad-diviżjoni, ħalli noħorġu bl-aħjar soluzzjoni fl-aħjar interess tal-pazjent.

Imma rridu ngħidu wkoll li jekk m'għamel xejn dan il-gvern f'dak li għandu x'jaqsam man-nurses, lil dawn l-impjegati poġġihom fuq livell ta' professjonisti ta' l-ogħla kwalita'.

Ma naħsibx li hemm għalfejn noqgħod ngħid x'għamel f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur u mal-professjoni tan-nurses.

Li wieħed iddelega dan ix-xogħol lin-nurses, ġej primarjament mill-fatt li l-job description tal-kiropodisti hija dik li hi u ma tinkludix il-qtugħ tad-dwiefer ta' pazjenti li m'għandhomx komplikazzjonijiet.

U kif għidt, dan ix-xogħol xi ħadd irid jagħmlu, jekk il-podoloġisti bil-job description tagħhom m'humiex obbligati li jagħmluh huma.

Naqbel ukoll li m'hemmx għafejn ikollok nurse biex tagħmel dan it-tip ta' xogħol u nerġa' ngħid li wasal iż-żmien li jkollna paramediċi oħrajn f'livell inqas biex ikunu jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Waqt li b'risposta għall-battuta ta' sieħbi niddikjara li iva għandi konflitt ta' interess - fil-fatt mill-bidu għedtha li jien ġej mill-professjoni tan-nurses - naħseb li l-Ministru jifhem ukoll li f'dan il-parlament hawn iktar min biżżejjed biex iħarsu l-interessi tat- tobba.

Pero' biex iħarsu l-interessi tan-nurses hawn jien waħdi u għandi d- dmir li nitkellem fuq dawn l-issues, Sur President.

Il-Ministru qal fit-tweġiba tiegħu li m'hijiex fil-job description tal- kiropodisti.

Allura kif id-diviżjoni tas-saħħa ddeċidiet li din qiegħda fil-job description tan-nurses?

Assolutament m'hijiex fil-job description tan-nurses u ġentilment nissuġġerixxi lill-Ministru, jekk jaqbel, biex jibgħat din il-materja quddiem il-council of nurses ħalli jiddeċiedu huma jekk hijiex fil-job description tan-nurses.

Għax nerġa' ngħid - subject to correction - li dan ix-xogħol mhux biss m'huwiex fil-job description tan- nurses, imma lanqas biss huma trained biex jagħmluh, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Waqt li nserraħ moħħ il-kollega tiegħi li r- rappreżentanza f'dan il-Parlament hija bbażata iktar fuq il-kwalita' milli fuq in-numru - u nikkonferma li l-Onor.

Mario Galea qiegħed jagħmel xogħol tajjeb ħafna - nista' ngħidlu li l-job description tal-podoloġisti hija specific.

Sfortunatament fil-job description tan-nurses hemm imniżżel li n-nurse tista' tiġi mġiegħla tagħmel kull xogħol biex ittejjeb il-kwalita' tas- servizz lill-pazjent.

U allura taħt dik li m'hijiex speċific jaqa' kważi kollox, għalkemm ma naħsibx li għandha tiġi abbużata.

ONOR MARIO GALEA: Allura qabbadhom jaħslu l-art!

ONOR LOUIS DEGUARA: Le, ma tistax tqabbadhom jaħslu l-art għaliex hemm ħaddieħor biex jagħmel dak ix-xogħol.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Lill-Ministru kont għamiltlu mistoqsija dwar ċerti pilloli li l-anzjani m'humiex jingħataw mill-isptar meta jaqbżu ċerta eta' u kien weġibni li d-WHO irrakkmandat li dawn il-pilloli jibqgħu jingħataw.

Jista' jgħidli x'inhi s-sitwazzjoni dwar dawn il-pilloli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Interpellant huwa korrett f'dan li qed jgħid.

Is-suġġerimenti tal-kumitat qed jiġu evalwati u naħseb li minn hawn u ftit ta' żmien ieħor, inkunu nistgħu noħorġu b'deċiżjoni favorevoli għax jidher ċar u tond li l-gvern għandu jerġa' jestendi s-servizz ta' l-għoti ta' mediċini għal dawk li għandhom ċertu livell għoli ta' xaħam fid-demm, anke dawk li għandhom 'il fuq minn 75 sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi dan l-aħħar kien hemm taħditiet, anke ma' diversi korpi kostitwiti fuq il-kwestjoni tar-reġistrazzjoni ta' mediċini, speċifikament maċ-chamber of commerce and enterprise, jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm eżitu pożittiv dwar dan kollu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Li nista' ngħid hu li d-diskussjonijiet għadhom għaddejjin anke sa din il-ġimgħa u nisperaw li nkunu nistgħu noħorġu l- pożizzjoni finali minn hawn u ftit jiem oħra.

GERIATRIC NURSES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru

jgħid kemm hawn geriatric nurses kwalifikati u fejn jaħdmu?

Hemm talba għal aktar geriatric nurses?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma jeżistu l-ebda reġistri speċjali ta' geriatric nurses.

Fil-qasam tal-ġerjatrija hemm numru ta' nurses li għamlu korsijiet speċjali fil-ġerontoloġija, iżda l-maġġoranza tan-nurses huma bi kwalifiki ġenerali li biż-żmien jitgħallmu jieħdu ħsieb l-anzjani.

TA' QALI CRAFTS VILLAGE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li joperaw fil-crafts village ta' Ta' Qali li ma ffirmawx il-kuntratt propost mill-gvern?

X'inhuma r-raġunijiet u x'qed isir biex il-problemi jiġu rrimedjati?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jara r-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 20014.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Nista' inkun naf jekk il-Ministru Ċensu Galea jinsabx imsiefer?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, il-ministru qiegħed barra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi r-raġuni li issa ilni ħmistax li għamilt mistoqsija dwar min huma l-membri tas-selection board li mexxew l- intervisti għall-għażla ta' manager, records office tal-maritime authority u sal-lum għadni ma ngħatajtx risposta?

Daqshekk diffiċli biex ningħata risposta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Problemi b'mod speċifiku ma jkunx hemm, pero' billi ħafna drabi l-interviews ma jiddependux mill-ministeru - ikun hemm nies mill-OPM li jidderieġu l-interviews kollha, anke fl-enti - allura tkun trid tistaqsi lid-dipartimenti l-oħra wara li tinġabar l- informazzjoni.

Nista' nassigura lil kulħadd li din in-naħa tagħmel l-almu kollu tagħha biex tirrispondi l-mistoqsijiet fiż-żmien.

Meta tikkonsidra li kien hawn diġa' iktar minn 20,000 interpellanza, naħseb li r-record huwa wieħed tajjeb.

Naturalment meta tkun tiddependi minn ħafna files minn dipartimenti differenti, sfortunatament jittieħed ftit taż-żmien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma naħsibx li dan huwa l-każ għax din hija kwestjoni ta' l-MMA - naf ukoll li r-risposti ngħataw mill-MMA – u ma nistax nifhem kif risposta għadni ma ħadtx.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nagħmel l-almu tiegħi biex malli jiġi lura l-Ministru Ċensu Galea, b'mod speċifiku nidderiġieh għal din id-domanda u nagħmillu premura kbira biex iġibha f'dan il-Parlament.

VAPURI TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru għal Għawdex tgħid kemm-il darba l-vapuri tal-Gozo Channel ma żammewx il-ħin tar-rotta skond kif programmat matul l-ewwel sitt xhur tas-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MAKNI TAL-FUEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi ċ-ċifra fi flus li nġabret abbażi ta' l- agreement li kien sar bejn l-Enemalta u l-pompi tal-petrol, sabiex titnaqqas il-maintenance and repair fee

tal-makni tal-pompi tal-petrol/diesel, eċċ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li ċ-ċifra fi flus li nġabret bejn l-1 ta' April, 2003 u l-31 ta' Diċembru, 2005 abbażi ta' l-agreement hi ta

Lm817,557.53, waqt li għall-perijodu mill-ewwel ta' din is-sena sal-31 ta' Mejju 2006 tammonta għal Lm144,253.23.

WIED TA' BURMARRAD

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Għaliex il-gvern se jċaqlaq ir- rotta oriġinali tal-wied ta' Burmarrad?

Min huma l-esperti li tawh dan il- parir?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Jien informat li r-rotta tal-kanal li hi proposta minħabba l-problema ta' l- għargħar fil-pjanura ta' Burmarrad ġiet imfassla minn periti tat-taqsima tax-xogħlijiet, b'konsultazzjoni ma' uffiċjali mid-dipartiment ta' l- agrikoltura.

Biex intgħażlet din ir-rotta ttieħdu in konsiderazzjoni t- topografija eżistenti, il-qlib neċessarju kif ukoll il-frammentazzjoni ta' l-għelieqi.

WIED TA' BURMARRAD

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-gvern ma kkomunikax mal-bdiewa biex jgħarrafhom li se jċaqlaq u jbiddel ir-rotta oriġinali tal-wied ta' Burmarrad?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Jien informat li uffiċjali mill-works division, regolarment jikkonsultaw ma' uffiċjali tad-dipartiment ta' l-agrikoltura fuq kull żvilupp fuq ir-rotta tal-kanal.

L-uffiċjali ta' l-agrikoltura min-naħa tagħhom informaw lill- bdiewa konċernati wara li madwar sena ilu kienet ħarġet notifika fil- gazzetta tal-gvern, rigward it-terminu tal-qbiela fuq l-art li se jsir il- proġett.

MTARFA BYPASS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jinvestiga għala t-tarmac fil-bypass ta' l-Imtarfa nqasam, bir-riżultat li reġgħet sfrundat parti mit-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilup Urban u t-Toroq): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kienu saru investigazzjonijiet fuq it-triq imsemmija madwar sena ilu, meta kienu ffurmaw l-ewwel qsim fuq il-parti ta' ġewwa tat-triq.

Minn dawn l-investigazzjonijiet irriżulta li peress li l- parti ta' ġewwa nbniet qabel ma kien inbeda x-xogħol tal-ħajt, waqt l- iskavar tal-parti ta' barra tat-triq, fejn kien hemm mases ta' tafal, dik ċediet u b'hekk inħolqu l-qsim li partijiet minnhom ġew irranġati bix- xogħlijiet ta' manutenzjoni f'din il-parti.

Bħalissa l-ADT qed tagħmel monitoraġġ ta' l-area biex wieħed ikun jista' jevalwa kif u fejn qed jiżdiedu dawn il-qsim, ħalli jsir intervent ta' tiswija fuq partijiet tal-karreġġata ta' ġewwa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid x'irriżulta mill-istħarriġ li sar dwar it-triq li tinsab 'il fuq minn Villa Portelli, fil-Kalkara peress li qed tisfronda?

Jista' jgħid ukoll x'irriżulta dwar it-triq li tinsab fl-area ta' l-iskola ta' Ħaż-Żabbar fejn qed iżomm l-ilma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MULGIETT: Il-periti ta' l-ADT għamlu indaġni fuq it-triq li tinsab 'il fuq minn Villa Portelli u r-rapport flimkien ma' numru ta' ritratti wasal għandi iżda ma jirriżultax li din it-triq sfrundat, għalkemm hemm xi ħsarat fil-wiċċ.

Għalhekk ma nistax nifhem kif l-Onor.

Interpellant qed jgħid li din it-triq ċediet jew ikkollassat.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi indikazzjoni dwar xi area partikolari, anke jekk jagħtini xi ritratti speċifiċi, nerġa' indur fuq il-

periti.

Fil-fatt tlabthom jevalwaw dawn il-ħsarat mal-konsulent Ġermaniż Prof. Muller u jekk ikolli xi indikazzjonijiet speċifiċi, inkun nista' nindikahomlhom.

Dwar it-triq ta' Ħaż-Żabbar għadni qed nistenna risposta mingħand il-perit, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Probabbilment qabel kien hemm xi ħofra jew xi ġiebja taħt din it-triq għax kemm-il darba niżlet.

Fil-fatt naħseb li r-raba' darba li ġrat kemm ili li naf jien.

Qed nirriferi għal dik il-biċċa ta' fuq, fejn il-bypass tieħu għall-mina tas-Salvatur.

Issa nieħu ritratt u nġibu hawn biex il-Ministru jkun jista' jinvestiga aktar u jara x'għandu jsir.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Il-Ministru Austin Gatt.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kumpanniji parastatali, korporazzjonijiet jew awtoritajiet taħt ir-responsabbilta' tiegħi li matul dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu mill-kumpanniji Cyberspace Solutions Ltd, Digital Signage Cyberspace Solutions, Wicked Promo u/jew Cyberspace Medical, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 20341.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

REVIŻJONI PARZJALI TAL-PJAN TA' STRUTTURA

Ikompli mill-24 ta' Lulju, 2006.

MR SPEAKER: L-Onor.

Roderick Galdes huwa in possession.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, dalgħodu kont qiegħed ngħid li l- partit Nazzjonalista akkużana li l-free vote li aħna ħabbarna li se nieħdu f'dan il-Parlament rigward id-deċiżjoni ta' l-ODZ, jiġifieri fuq il-konfini ta' l-iżvilupp, kienet sempliċement gimmick.

Madanakollu jiena nerġa' nsostni li din id-deċiżjoni m'hi gimmick xejn u għalhekk nerġa' nistieden lin-naħa tal-partit Nazzjonalista sabiex jekk għandhom il-kuraġġ politiku jagħmlu bħalna.

Jiena konvint li hemm deputati Nazzjonalisti li m'humiex jaqblu mal-gvern u li internament ilmentaw ukoll mhux biss mal-ministri involuti imma anke mal-Kabinett innifsu dwar id-deċiżjoni li ttieħdet min- naħa tal-gvern Nazzjonalista.

Jien nixtieq inkun naf kif jaħsbuha ċerti deputati Nazzjonalisti dwar din il-materja, fosthom l-Onor.

Pullicino Orlando li s-soltu jkun minn ta' l- ewwel li jitkellem favur l-ambjent.

Il-Perit Joe Falzon jaqbel ma' din id- deċiżjoni?

Dan suppost li għandu wkoll kredenzjali ambjentali u għalhekk nixtieq inkun naf kif jaħsibha dwar din id-deċiżjoni.

Jiena ninsab ċert li hemm ħafna deputati min-naħa tal-partit Nazzjonalista li m'humiex qegħdin jaqblu ma' din il-miżura li ħa l-gvern Nazzjonalista.

Jiena ċert li dawn jimmeritahom li jitkellmu wkoll fuq kwestjonijiet bħal dawn.

Id-deputat Nazzjonalista Joe Cassar - li wkoll attenda għal-laqgħa li kellhom l-NGOs għad-dimonstrazzjoni li għamlu ftit tal-jiem ilu – jaqbel ma' din id- deċiżjoni?

Per eżempju, għalfejn dawk id-deputati Nazzjonalisti li marru għall-ewwel protesta ma reġgħux attendew l-aħħar protesta li saret min-naħa ta' l-NGOs?

Jiena konvint li meta bħala partit nitkellmu fuq free vote qegħdin nuru ċertu kuraġġ.

Nafu xi rridu bħala Oppożizzjoni u nafu kif għandna min-naħa tagħna nivvotaw individwalment.

Jiena konvint li min għandu sens komun jaf li din il-miżura min-naħa tal-gvern Nazzjonalista ma tirrispekkjax l-esiġenzi ambjentali ta' pajjiżna.

Għaldaqstant jeħtieġ li wieħed isemma' leħnu anke fuq kwestjonijiet bħal dawn.

Issa ħalli niġi għall-kritika l-oħra li saret.

Sur President, meta qegħdin nintroduċu proċess bħal dan għad-deċiżjoni li se nieħdu f'dawn il-jiem li ġejjin fil-Parlament, għalfejn il-partit Nazzjonalista jrid bilfors iqabbel ma' dak li kien isir fl-imgħoddi u jerġa' jeħodna lura għall-1987?

Safejn naf jien dawk kienu sitwazzjonijiet differenti għall-aħħar.

Illum il-ġurnata għandna istituzzjonijiet demokratiċi f'dan il-pajjiż li twaqqfu sabiex ikunu huma li jieħdu d- deċiżjonijiet u mhux aħna l-membri parlamentari.

Dak iż-żmien f'pajjiżna lanqas biss kienu jeżistu l-istituzzjonijiet bħall-MEPA u istituzzjonijiet oħra li ċertament jaħdmu favur ippjanar bil-għaqal f'pajjiżna.

Nafu wkoll li qabel kienu jsiru l-iżbalji, pero' li naf fiċ-ċert huwa li gvern Laburista tas-snin tmenin, ħa d-deċiżjonijiet li ħa mir-riżorsi li kellu dakinhar.

Ċertament dak iż-żmien il-prezz ta' l-art kien mod ieħor u żgur li ma kontx trid Lm100,000 jew Lm150,000 biex tixtri plot.

Dak iż-żmien il-ħaddiem kien jixtri plot bi ftit mijiet tal-liri.

Allura x'kien qiegħed jiġri fis-sittinijiet?

La se mmorru lura ma nitkellmux biss fuq is-sebgħinijiet u fuq it-tmenijiet imma nitkellmu wkoll fuq is- sittinijiet.

Jiddispjaċini ngħid li hawnhekk ma tistax tipparaguna.

Kien il-gvern Nazzjonalista stess li kien wiegħed lill-poplu Malti u Għawdxi li bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kien se jagħmel ċertu tibdil f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent u li kien se jieħu wkoll deċiżjonijiet li suppost kellhom jobdu d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Madanakollu mbagħad kien il-gvern stess li jiġi jiftaħar fuq Net Television u anke jistaqsi lili bħallikieku se jħammarli wiċċi - filli ministru ta' l-ambjent u mbagħad spiċċa ministru ta' l-iżvilupp – fuq jekk irridux li mmorru għas- SEA Directive.

Din lili ħallietni litteralment skantat.

Allura dan huwa l- istess gvern li wegħidna li se jobdi d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea b'risq l-ambjent u llum il-ġurnata qiegħed ikun hu stess li jiksirhom sfaċċatament b'dannu għall-ambjent ta' pajjiżna?

Sur President, li jkollok ministru ta' l-ambjent li suppost jiddefendi l- interessi ta' pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent u mbagħad jieħu deċiżjonijiet li jorbot miegħu l-istituzzjonijiet demokratiċi ta' pajjiżna bħall-MEPA u jġegħilha tmur kontra d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, huma affarijiet li ma tistax tifhimhom.

Per eżempju, wara 18-il sena tnikkir sabiex nieħdu deċiżjoni fuq kwestjonijiet ta' anomaliji li kien hemm fit-temporary provision schemes, illum f'sitt ġimgħat biss għaġġilna l-proċess kollu, bażwarna kemm flaħna sabiex nipprovaw nitterminawh qabel ma tidħol fis-seħħ id-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura dawn huma l-wegħdiet li tana l-partit Nazzjonalista qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea?

Dawn huma l-commitments li wegħduna li se jagħmlu fi ħdan l-Unjoni Ewropea meta aħna sirna membri?

Il-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra qajmu l-kwestjoni fuq dak li kien jiġri fil-passat.

Jiena rrid ngħid biss li dak iż-żmien veru li ttieħdet l-art għall-iżvilupp pero' dak iż-żmien kien dieħel l-investiment produttiv f'pajjiżna u kien qed isir progress fl-industrija.

Kieku kif stajna nibnu l-fabbriki fir- Rikażli, fil-Marsa u f'Ħal Far?

Dawn bnejnihom minħabba li kien ġej l- investiment u għalhekk kien qiegħed jittieħed numru ta' kilometri ta' art kull sena!

Kien hemm ukoll xi ħaġa oħra li ma semmiex l-Onor.

Pullicino.

Ma qalilniex li l-gvern Laburista ta' dak iż-żmien kien ta d-dinjita' lill- ħaddiema li setgħu jibnu d-dar tagħhom.

Illum il-ġurnata x'qed tagħtuhom liż-żgħażagħ u lill-koppji tagħna?

Qed ikollhom jimtlew tilja dejn li jridu jdumu għomorhom kollu sabiex iħallsuh.

Dik hija d-differenza meta tiġi biex tikkompara llum il-ġurnata - meta suppost qegħdin nieħdu deċiżjonijiet bil-għaqal u li suppost qegħdin immexxu 'l quddiem l-użu ta' l-art sostenibbli - ma' dak iż-żmien!

Dak iż-żmien kellna l-art u aħna ridna nużawha sabiex immexxu 'l quddiem l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

M'iniex qed ngħid li ma sarux żbalji dak iż-żmien fl-ippjanar imma għallinqas il-ħaddiem gawda wkoll.

Ħafna mid-deputati żgħar li hawn fostna f'dan il-Parlament, inkluż jiena, naħsbu li kieku ma ttieħdux id-deċiżjonijiet li ħadu dak iż-żmien missirijietna jew inkella l-kollegi tagħna li forsi llum m'għadhomx f'dan il-Parlament, kieku aħna ma konniex inkunu hawnhekk illum.

Lanqas kien ikollna edukazzjoni aħjar milli kellna dak iż-żmien u lanqas kien ikollna standard of living tajjeb bħalma għandna llum.

Pero', bir-rispett kollu, xorta ma tistax tqabbel illum il-ġurnata ma' dak iż-żmien għaliex illum għandna staġnar ekonomiku, staġnar fl-investiment u prezzijiet għolja immens f'dak li għandu x'jaqsam mal-proprjeta'.

Allura jagħmel sens li testendi l-konfini?

Min-naħa tal-gvern qalulna li b'dan il-mod se nistabbilizzaw il-prezzijiet tal-proprjeta' iżda ġimgħa wara l-bank għolla l-imgħax.

Araw daqsxejn min qiegħed jagħmel il-kalkoli u min qiegħed jieħu d-deċiżjonijiet f'pajjiżna!

Qalulna li se jitbaxxa l-prezz tal-proprjeta' meta liż-żgħażagħ tal-lum qed jgħidulhom li se jkollhom iħallsu aktar imgħax minħabba li l-Bank Ċentrali se jgħolli l-imgħax.

Kif tista' tgħid li se tbaxxi l-prezz tal-proprjeta' b'din id-deċiżjoni meta nafu li l- effetti diġa' qegħdin ikunu bil-kontra?!

X'garanzija għandu l-poplu Malti li se jitbaxxa l-prezz tal-proprjeta' b'din id-deċiżjoni?

Insomma dan huwa wieħed mill-argumenti flawed li s-soltu nisimgħu min-naħa tal-gvern sabiex jipprovaw jiġġustifikaw l-iżbalji u l-bużullotti ambjentali li qegħdin iseħħu f'pajjiżna.

Sur President, irrid nerġa' nsostni dak li qalilna l-Ministru Pullicino, fejn l-ewwel qalilna li ma kienx minnu li l-gvern għażel l-artijiet hu stess, imbagħad ftit tal-jiem wara joħroġ jgħid li l-gvern għażel ċerti artijiet bi skop soċjali.

Fil-fatt f'intervista li saritlu minn "The Times" dan l-aħħar il-ministru qal li mhux veru li l-gvern għażel hu stess l-artijiet.

Imbagħad ftit tal-jiem wara ddikjara li l-gvern għażel ċerti artijiet bi skop soċjali.

Issa f'ċerti każijiet partikolari x'kien l-iskop soċjali warajhom?

L-aktar li jiskantani huwa l-fatt li sa ftit tal-jiem ilu l-istrateġija tagħhom kienet differenti.

Fil-fatt sa tliet xhur ilu hawnhekk kienu jiġu jgħidulna li m'humiex se jestendu l-iskemi ta' żvilupp f'pajjiżna.

Imbagħad mid-dehra wara l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali l- affarijiet inqalbu.

Dak li kienu ilhom jgħidu għal 14-il sena sħaħ sfuma fix-xejn.

Illejla beħsiebni nagħti l-provi ta' dak li kienu jgħidu tal- partit Nazzjonalista fil-gvern.

F'daqqa waħda marru kontra dak li kienu jgħidu u bidlu l-istrateġija tagħhom.

Per eżempju, fl-1999 kien hemm artiklu fil-gazzetta "The Times" li kien jgħid li fis-sena 2001 kien se jiġi mniedi l-proċess tal-pjan lokali ta' Għawdex u Kemmuna.

Ara daqsxejn kemm domna!

Xi darba kienu jgħidu li sa l-1997 dawn iridu jkunu kollha lesti u approvati mill-Parlament!

Skond artiklu ieħor, din id-darba fil-gazzetta "L-Orizzont" tal-Ġimgħa, 5 ta' Frar, 1999 kien intqal li l-pjani lokali kellhm jitlestew sa l-2001.

Mis-seba' pjani lokali li tħejjew u li jaħsbu għall-iżvilupp ta' daqstant reġjuni fil-pajjiż, għadu tlesta pjan wieħed biss, dak ta' Marsaxlokk, Birżebbuġa u Ħal Far, filwaqt li l-pjani lokali tal-Belt Valletta, Floriana, Marsa, Kordin u Kottonera waslu fl-aħħar stadju.

Ara kemm karkarna!

Artiklu ieħor fil-gazzetta "Il-Mument" tal-Ħadd, 17 ta' Ottubru, 1999 kien tkellem dwar pjan lokali għaż-żona ċentrali ta' Malta.

F'dan l- artiklu kien tkellem ukoll l-Onor.

George Pullicino, li dak iż-żmien kien segretarju parlamentari fil-ministeru għall-intern fejn kien qalilna li fuq l-estensjoni ta' skemi ta' żvilupp, il-gvern huwa deċiż li jirrevedihom sabiex mhux biss ikunu eliminati xi anomaliji iżda sabiex jiddefinixxu aħjar il-periferija ta' l-iskemi, b'mod speċjali fejn hemm il-pockets.

(Interruzzjonijiet) Oqgħod attent għaliex dakinhar għidtu pockets u mhux in-fill zones.

L-Onor.

George Pullicino kien qal li l-idea tal-gvern kienet li fejn kien hemm bżonnijiet veri għall-estensjonijiet tal-housing, dawn isiru biss għal perjodu limitat ħalli ma jkunx hemm spekulazzjoni ta' l-art.

Altru milli spekulazzjoni qiegħda ssir illum il-ġurnata!

Fis-sena 2000 kien hawn dibattitu fil-Kamra dwar l-estensjoni ta' l- ischemes fejn rajna lill-Ministru Tonio Borg joġġezzjona dwar l-estensjoni ta' l-ischemes.

Hawnhekk qiegħed nitkellem fuq dak li nkiteb fil-gazzetta "The Independent" tat-3 ta' Marzu, 2000.

Is-Sibt, 4 ta' Marzu, l-Onor.

Tonio Borg kien qal li l-pjani lokali tan-north harbours u tan-north-west kienu fi stadju avvanzat ħafna u wara li jintemm il-proċess ta' konsultazzjoni, kienu se jkunu jistgħu jiġu approvati mill-awtorita' ta' l- ippjanar.

Huwa spjega li jekk kien se jkun hemm diskussjoni dwar jekk kellniex nestendu l-ischemes jew le, kien proprju f'dak il-mument.

Issa llum il-ġurnata dawn għadhom lanqas biss ġew mitmuma.

Mentri dak iż- żmien konna qegħdin ngħidu li jekk għandna nagħmlu l-extension ta' l- ischemes, l-ewwel għandna naraw x'inhu l-eżitu tal-pjani lokali u mhux lanqas biss spiċċaw u diġa' qegħdin nestendu l-ischemes.

Araw daqsxejn kif ibiddel il-verżjoni tiegħu l-partit Nazzjonalista!

Sur President, għandna sensiela sħiħa ta' artikli li jikkonfermaw kemm il- politika tagħhom inbidlet.

(Interruzzjonijiet) Dawn l-artikli se npoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra.

Imbagħad il-Ministru Pullicino qalilna li l-pjani lokali ma kenux konsistenti, li ma kenux tajbin u li x-xogħol li sar ma kienx tajjeb.

Allura għalfejn faħħarhom il-pjani lokali?

Għalfejn iddeċidejt li tagħmel il-launching tagħhom u għidt li dawn huma l-mira tal- futur?

La għidt hekk sinjal li kienu tajbin.

Allura kif issa qiegħed jingħad li dan huwa proċess żbaljat u rridu nbiddluhom?

(Interuzzjonijiet)

Riċentement smajna wkoll fuq l-indħil fil-proċess ta' l-ippjanar.

U kien hawnhekk li beda l-inkwiet.

Jiena kont sostnejt li l-uniku ministru li l- aktar li ndaħal fil-proċess ta' l-ippjanar kien il-Ministru Pullicino.

Issa fil-gazzetta "The Times" tas-16 ta' Marzu, 2001, kien qalilna hekk:

"The proposal in the Maltese law is to extend in a limited manner the Cabinet's powers with respect to appeals from development applications which at present can be used only in the case of developments proposed by a government department or body corporate established by law.

The proposal is that if an application is refused by the Planning Authority then the minister can refer to it to the Cabinet only if an appeal is lodged against the decision of the PA.".

Madanakollu l-ministru m'għamilx hekk, anzi għamel bil-kontra.

Issa anke fl-artijiet indaħal il-ministru!

Dak iż-żmien forsi kellhom il-ħsieb li d- Development Planning Act tagħti s-saħħa lill-ministru jew inkella lill- Kabinett sabiex jindaħal fl-applikazzjonijiet.

Pero' llum qegħdin jindaħlu wkoll fir-rigward tal-konfini.

Għandna sensiela sħiħa ta' artikli li jikkonfermaw kemm il-politika Nazzjonalista tbiddlet anke fir-rigward tal- pjani lokali.

Rajna wkoll dak li kien qiegħed jingħad fir-rigward tas- central Malta local plan.

F'dan il-pjan lokali nsibu hekk:

"Potential supply of dwelling units within scheme for the central zone localities is estimated to satisfy the demand to beyond 2010 and therefore there is no need for further land allocation for housing at present.".

Sur President, dan huwa x'kienu jgħidu erba' snin ilu.

Insibu l-istess ħaġa fuq il-Gozo local plan.

Fil-fatt kien intqal hekk:

"It is noted that the potential supply of dwelling units within the development zone is estimated to satisfy the demand to beyond 2012 and therefore there is no need for further land allocation for housing.".

Fir-rigward tal-pjan lokali għas-south ta' Malta kien intqal hekk:

"There are approximately 4000 permanently vacant properties in the South Malta local plan area which represent some 12.1% of the total dwelling stock.".

Imbagħad insibu ċifra ta' kemm suppost għad hemm artijiet vojta f'dawn iż- żoni partikolari.

Ikompli jgħid li l-istrateġija ewlenija tas-south Malta local plan kienet:

"To contain and build development within the limits of the development boundaries and make efficient use of existing undeveloped land within such boundaries.".

Ċertament dan juri l-istrateġija tal-gvern anke fir-rigward tal-pjani lokali.

Allura wieħed bilfors ikollu jistaqsi dwar kif inbidlet id- deċiżjoni tal-gvern Nazzjonalista f'temp ta' ftit xhur sabiex issa ddeċieda li għandu jestendi l-konfini ta' l-iżvilupp.

Irrid inkompli nikkummenta fuq dak li qalu esponenti u uffiċjali tal-gvern li ċertament ħassew li għandhom isemmgħu leħinhom fir-rigward tad-deċiżjonijiet ta' l-ippjanar.

Per eżempju, irrid nirriferi għad-diversi artikli li nkitbu mid-direttur ġenerali tal-MEPA fil-gazzetta "The Times" dan l-aħħar.

L-artiklu ntitolat "Stairway to Heaven" jindika biċ-ċar - anke minn statistika uffiċjali tal- MEPA stess - kemm l-iżvilupp f'pajjiżna qiegħed jinbidel u anke huwa stess jiddikjara f'dan l-artiklu li l-politika tal-MEPA hija li tipprova kemm jista' jkun tirrestrinġi l-iżvilupp anke f'żoni urbani.

L-istess ħaġa tista' tingħad fir-rigward tad-deċiżjonijiet li ttieħdu matul dawn l-aħħar xhur.

Nafu li dan kien l-istess ministru li flimkien mal-Prim Ministru Gonzi, fit-23 ta' April, għamel il-launching tad-dokument li tnieda mill-kummissjoni nazzjonali għall-iżvilupp sostenibbli ntitolat "Forging a strategy of sustainable development".

Fir-realta' dawn id- dokumenti qegħdin jiġu attwati?

Dawn l-affarijiet qegħdin jittieħdu in konsiderazzjoni?

Fit-22 ta' April l-Onor.

George Pullicino reġa' kiteb artiklu ieħor fejn qalilna "Responsability today, sustainability tomorrow".

Allura fid-dawl ta' dan il-kliem sabiħ li kien jingħad, għalfejn illum ħadna deċiżjonijiet li jmorru kontra dan il-konċett?

Bilfors ikollok tagħmilhom dawn il-mistoqsijiet.

Jiena rrid inkompli nsemmi d-diversi gabirjoli li għamel il-partit Nazzjonalista b'mod speċjali fil-qasam ta' l- ippjanar u fil-kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-konfini ta' l- iżvilupp.

Aħna m'għandna xejn kontra l-iżviluppaturi, anzi rridu li jkollna l-iżvilupp fil-pajjiż.

Barra minn hekk, jekk hemm xi inġustizzji huwa tajjeb li jissewwew.

Madanakollu hemm mod ta' kif issewwi l- affarijiet u mhux wara 18-il sena sħaħ, tiġi issa u f'temp ta' sitt ġimgħat toħloq pandemonju fil-pajjiż ħalli tipprova ssolvi l-problema kollha!

Naħseb li kien hemm ukoll żmien biżżejjed sabiex wieħed seta' jindirizza l- problema fil-pjani lokali.

Fid-diskors tiegħu l-ministru staqsiena x'beħsiebna nagħmlu bħala partit Laburista fuq din il-kwestjoni.

Jiena ngħidlu li proprju ftit tax-xhur ilu, il-partit Laburista nieda dokument ambjentali li fih hemm sezzjoni sħiħa dwar l-użu ta' l-art u kif beħsiebna nimmaniġġjaw dawn ir-riżorsi naturali b'risq pajjiżna.

Per eżempju, f'punt 6.5 għidna li:

"Ilha tinħass il-ħtieġa li l-pjan ta' struttura jkun rivedut kif jixraq sabiex ikun jirrifletti tassew il-ħteġijiet soċjali, ekonomiċi u ambjentali ta' pajjiżna.

Pass bħal dan għandu jitqies bħala prijorita' mill-entitajiet kompetenti.

Ir-reviżjoni ta' pjan ta' struttura jeħtieġ li jkun akkumpanjat minn aġġornament tal-pjanijiet lokali.

Dan għandu jsir b'kollaborazzjoni kontinwa bejn il-gvern ċentrali, il-kunsilli lokali u l-għaqdiet mhux governattivi.".

Fil-punt 6.7 għidna li:

"Huwa neċessarju li l-proprjeta' vojta tal-gvern, li ma tkunx utilizzata, tiġi identifikata u possibbilment flimkien mal-privat u ma' l-NGOs jeħtieġ li nagħmlu dak kollu possibbli sabiex proprjeta' bħal din tiġi riabilitata fl-aħjar interess taċ-ċittadin.".

Sur President, dawn huma kollha proposti li ttieħdu mid-dokument tagħna u qiegħed jindika biċ-ċar li aħna qegħdin ngħidu li jekk għandu jkun hemm reviżjoni tal-pjani lokali, allura għandna nagħmluhom.

Jekk għandna nagħmlu reviżjoni tal-pjan ta' struttura, naqbdu u nagħmluha u mhux kull darba niġu hawnhekk nagħmlu reviżjoni żgħira u mbagħad nerġgħu nibqgħu għaddejjin bl-istess pjan ta' struttura li ilu li skada għal numru ta' snin!

Jekk hemm bżonn nieħdu ċerti deċiżjonijiet, għandna neħduhom.

Fl- istess waqt m'għandux ikun hemm instabilita'.

Il-gvern għandu jagħti direzzjoni imma m'għandux jindaħal fil-proċess ta' l-ippjanar innifsu.

Per eżempju, riċentement fil-kumitat tal-Kamra staqsejna għalfejn iċ-ċifra ta' 2.4% ġiet imnaqqsa għal 2.3% meta suppost li b'dawn il-kriterji kellhom iżidu ż-żona ta' żvilupp.

Huwa minnu li kien hemm deċiżjonijiet li ċarrtu lil xi artijiet, pero' xtaqt inkun naf jekk kienx hemm xi manuvri sabiex din iċ-ċifra ma tinbidilx u nibqgħu mat-2.4%?

Fl-opinjoni tiegħi, ċerti żviluppaturi kellhom dritt jaħsbu li - skond dawn il-kriterji - kellhom jiftħulhom l-art għall-iżvilupp.

Naħseb li dawn indunaw li ġew maqrusa u dan rajnieh ukoll fil-kumitat tal-Kamra, fejn ċerti artijiet li kienu jikkwalifikaw skond il-kriterji li għamel il-gvern stess, tħallew litteralment barra.

Mid-dehra kien hemm xi ċaqliq min-naħa tal-gvern u rajna kif artijiet li kellhom skopijiet industrijali u mixed uses oħra ġew maqtugħa kompletament ħalli ċ-ċifra ma tittellax aktar minn 2.3%.

Allura dawk mhux żieda tal-konfini wkoll?

Per eżempju, rajna kif l- ODZ categories li kien hemm fil-local plans u li kienu meqjusa wkoll bħala estensjoni ta' l-ischemes, ġew maqtugħa kompletament ħalli ma jidhrux maċ- ċifra ewlenija.

Madanakollu l-iżvilupp hemm qiegħed u dawn huma kollha estensjonijiet.

Allura x'kienu dawn il-manuvri min-naħa tal-partit Nazzjonalista?

Dawn għamilnihom sabiex nilagħbu kemm jista' jkun maċ-ċifra ta' 2.4%?

Sur President, xtaqt inkompli nistaqsi fuq dawn il-kriterji.

Aħna rajna wkoll il-kriterji u għalhekk xtaqt nistaqsi kif saru u min għamilhom dawn il-kriterji.

Nisperaw li għallinqas min kien involut fil-kriterji ħa in konsiderazzjoni l-ħtieġa li dan il-proċess ilu għaddej 15-il sena u kien jeħtieġ li jsir bis-serjeta'.

Mir-rapporti li għandi hawnhekk kien hemm diversi affarijiet li wieħed irid jistaqsi fuqhom.

Xtaqt nieħu wkoll dan l- ispunt sabiex insemmi daqsxejn kif saru l-kriterji u kif wieħed seta' jinterpretahom jew inkella kif wasal għal ċerti konklużjonijiet li stajna naraw fihom.

Ċertament li kieku kellna kriterji ġusti għal kulħadd, kont nimmaġina li l-proċess kien ikun aktar wieħed ekwu u ġust u ma joħloqx problemi ta' anomaliji.

Per eżempju, rajna kif numru ta' artijiet bi skop soċjali lanqas biss ġew ikkonsidrati meta suppost dan il-proċess sar bl- iskop li jiġu maqtugħa dawk l-anomaliji li tant kienu qegħdin ikiddu lil diversi persuni.

Naturalment wieħed jista' jibqa' jsemmi dawn il-problemi li nħolqu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, bil-permess ta' l-Onor.

Galdes.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Qiegħed nipprova nsegwi dak li qed jgħid l-Onor.

Galdes, pero' jkolli nistqarr li ma nistax nifhem xi jrid jgħid.

Fil-fatt ma nistax nifhem jekk huwiex kontra dawn l-emendi li qegħdin nagħmlu jew inkella huwiex favur li jsiru aktar emendi għal aktar żvilupp fuq area aktar vasta.

Sinċerament ma nistax nifhem it-train of thought, Sur President.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, fil-kumitat tal-Kamra ġejna akkużati li aħna ridna nkunu favur l-iżvilupp.

Aħna xogħolna kien dak li nistaqsu l- mistoqsijiet kif fil-fatt għamilna.

Għalhekk staqsejna dwar kif ċerti żoni tħallew barra meta skond il-kriterji suppost li kienu jikkwalifikaw ukoll.

Li jinħolqu anomaliji ġodda f'dan il-proċess m'huwiex ġust fil-konfront ta' dawk li kellhom id-dritt li japplikaw sabiex l-art tagħhom tidħol f'din l- iskema u li tħallew barra.

Ma naħsibx li b'daqshekk qegħdin infissru li aħna favur l-iżvilupp assolut u li għandna nibnu kullimkien, bħalma qegħdin jipprovaw ipinġu tal-partit Nazzjonalista.

Aħna qed ngħidu bil-kontra.

Jekk kien hemm kriterji stabbiliti u kriterji li kienu ġusti għal kulħadd, allura suppost li taw konsiderazzjoni ta' l-artijiet kollha involuti.

Xtaqt ukoll nagħmel riferenza għar-rapport fuq l-istat ambjentali.

Naħseb li huwa insensittiv min-naħa tal-gvern li lanqas biss ħa in konsiderazzjoni r-riżultati li nħarġu mir-rapport ta' l-istat ambjentali ftit tax-xhur ilu meta nafu li minn dan ir-rapport li ħareġ il-gvern stess, ħarġu problemi inkwetanti ħafna.

Fil-fatt jgħidilna li fir-rigward ta' l-ODZ, minkejja li kien hemm il-MEPA, minkejja li kien hemm il-policies u minkejja li l-gvern suppost kien qiegħed jirrestrinġi f'dan ir-rigward, matul dawn l-aħħar snin l-iżvilupp baqa' għaddej xorta waħda f'dawn iż-żoni.

Għalhekk nixtieq li jkollna ċifra tar-rata ta' żvilupp li seħħet f'din iż-żona partikolari ta' l-outside development zones matul dawn l-aħħar snin.

Dan ir-rapport qiegħed jindika biss li r-rata ta' żvilupp fil-konfini żdiedet mhux ħażin meta kkomparata mal-permessi li kienu qegħdin jinħarġu minn sena għal sena.

Xorta jibqa' l-fatt li minkejja li suppost kellna t- temporary provision schemes u minkejja li kellna l-pjan ta' struttura, jidher b'mod ċar li kien hemm żvilupp abbundanti li sar ukoll barra mill- konfini ta' l-iżvilupp.

X'inhi l-politika tal-gvern dwar dawn iż-żoni u se jkun hemm aktar espansjoni ta' bini f'dawn iż-żoni partikolari wara li issa ntemm dan il-proċess u li allura se naslu sabiex nieħdu d-deċiżjoni dwar dawn il-konfini?

Dan huwa punt kruċjali u naħseb li l-aktar ħaġa li qiegħda tinkwieta lill-għaqdiet ambjentali u anke lil diversi persuni oħra huwa kif minkejja li ħafna nies investew fil-proprjeta' tagħhom u investew flushom f'ċerti żoni partikalari, xorta għad hemm numru ta' każijiet ta' żvilupp li seħħew barra miż-żona ta' l-iżvilupp.

Ovvjament dan jista' joħloq problemi mhux biss ambjentali iżda anke ta' natura infrastrutturali.

Sur President, dan huwa punt importanti u ta' min wieħed jisħaq fuqu.

Jeħtieġ li nistaqsu lill-ministru dwar kif se tkun il-politika tal-gvern fir-rigward ta' l-infrastruttura meħtieġa għall-iżvilupp li se jseħħ fis- snin li ġejjin f'dawn iż-żoni li qed nestendu.

M'huwiex biżżejjed li ngħidu li se jkun hemm iż-zoning u li se jkun hemm l-estensjoni tal- konfini, imma wieħed irid jistaqsi wkoll kif se jseħħ iż-zoning fil-pjani lokali.

Dawn se jittellgħu qabel ma jsir il-proċess tal-pjani lokali ħalli b'hekk tkun tista' tittieħed deċiżjoni minn qabel min-naħa tal-MEPA?

Naturalment irrid nikkummenta wkoll fuq il-kwestjoni ta' l-indħil fil- proċess ta' l-ippjanar.

Riċentement konna akkużati li fir-rapport tagħna konna qed ngħidu li se jkun hemm l-indħil politiku fuq il-proċess ta' l- ippjanar.

Madanakollu ma konniex qed nistennew li ftit tal-jiem wara se jiġi l-istess ministru Nazzjonalista li jiżmantella l-vision statment tal- MEPA u jibqa' jirrombla fuq istituzzjoni partikolari bħal din.

Naħseb kien insensittiv min-naħa tal-gvern fil-kritika li għamel kontra l- Oppożizzjoni fir-rigward tad-dokument li konna nidejna, meta mbagħad kien l- istess gvern li għamel agħar minna.

Fil-fatt aħna ma kellniex l- opportunita' li mmexxu dan il-qasam u żgur li ħadd ma kien qed jistenna li wara biss ftit tal-jiem kien se jkun il-Ministru Pullicino li se jiġi kkritikat kemm mill-Oppożizzjoni u kfi ukoll mill-ambjentalisti dwar id- deċiżjoni li ħa f'dan il-konfront.

Ċertament m'hijiex serjeta' min-naħa tal-gvern li jipprova jirrombla fuq istituzzjonijiet bħal dawn meta nafu li llum irriduċejna istituzzjoni bħalma hija l-MEPA f'ballun politiku.

Wieħed jawgura li l-affarijiet ma jibqgħux sejrin hekk għaliex hemm diżgwid sħiħ mhux biss fost l-ambjentalisti iżda anke fost in-nies li qed iħossuhom aggravati bil-mod ta' kif qiegħed jaġixxi l-gvern ma' dawn l- istituzzjonijiet.

Riċentement rajna għaqdiet li kkritikaw lill-gvern f'dan ir-rigward.

Fil- fatt kellna lil Malta Chamber of Planners fejn fl-istqarrijiet tagħha għar- rigward ta' din id-deċiżjoni qalu li l-gvern mhux biss iddeċieda li jagħmel dan il-proċess iżda li għażel ukoll is-sit minn qabel u ma ħalliex lill- MEPA sabiex toħloq il-miżuri kollha neċessarji ħalli l-proċess seta' jsir b'mod ekwu u ġust għal kulħadd.

Il-gvern injora l-policies tal-MEPA u injora dak li konna ilna ngħidu għal dawn l-aħħar 20 sena sabiex f'temp ta' ftit ġimgħat, ħalla deċiżjoni rampanti bħal din li tibqa' għaddejja mingħajr ma ħa in konsiderazzjoni dak kollu li kien seħħ f'dawn l-aħħar 20 sena.

Niftakar li meta twaqqfu l-pjani lokali u beda jsir ix-xogħol tal- pjani lokali kienu nġabu xi konsulenti minn barra u l-Ministru Pullicino kien qalilna li kienet l-Unjoni Ewropea li ħallset lil dawn il-konsulenti.

Madanakollu dawk il-flus kienu tal-poplu Malti u l-Unjoni Ewropea ma tathomlniex biex noqogħdu nixxalaw bihom imma tathomlna sabiex nipprovaw nużawhom bil-għaqal u b'risq l-ambjent.

L-Unjoni Ewropea kienet tatna pariri interesanti ħafna ta' kif għandna mmexxu 'l quddiem il-pjani lokali u żgur li ma tatniex il-pariri sabiex nerġgħu nestendu l-iskemi.

MR SPEAKER: Il-Ministru, on a point of order.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Sur President, fil-kumitat tal-Kamra diġa' kont tajt ir-risposta tiegħi, imma xorta waħda l-Onor.

Galdes jerġa' jiġi hawnhekk u jgħid li l-MEPA ġabet xi konsulenti barranin bil-flus ta' l-Unjoni Ewropea għall-pjani lokali.

Dan m'huwiex minnu.

Il-MEPA ġabet konsulenti barranin mħallsin mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea għall-pjan ta' struttura.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, jien nerġa' nsostni li x-xogħol fuq il-pjani lokali huwa parti mill-pjan ta' struttura.

Apparti minn hekk, niftakar sew li kien hemm konsulenti li kienu jaħdmu fil-local plans unit u li ta' dan ix-xogħol kienu jitħallsu l-belli liri.

Dawn ma kenux jitħallsu bl-istess mod li bih kienu jitħallsu l-uffiċjali Maltin u għal diversi snin baqgħu jaħdmu fl-awtorita'.

Kellu jkun gvern Laburista li deherlu li konna ħadna esperjenza biżżejjed fl-ippjanar u għalhekk fl-1997 iddeċieda li dawn il-konsulenti jibgħathom lura.

B'hekk it-tmexxija tal-pjani lokali ngħatat lura lill-professjonisti Maltin.

Allura l-investiment li sar dak iż-żmien ġie abbandunat illum il-ġurnata?

Fl-opinjoni tiegħi, huwa proprju dan li ġara.

Niġu hawnhekk u ngħidu li l-pjan lokali ta' Marsaxlokk ma kienx sew u li ma ħax in konsiderazzjoni l-ħteġijiet tal-konfini ta' l-iżvilupp.

Intqal ukoll li l-pjan lokali taż-żona tal-Port il-Kbir ma kienx konsistenti bħalma ntqal fir-rigward tal-pjani lokali l-oħra.

Allura l- ministri Nazzjonalisti ma kenux preżenti u lanqas kienu jafu xi strateġija jrid il-gvern f'dak li għandu x'jaqsam mal-pjani lokali?

Jiena konvint li kif sar dan il-proċess mhux qiegħed jirrifletti l- ħteġijiet ambjentali ta' pajjiżna u lanqas qiegħed jieħu in konsiderazzjoni b'mod serju l-eżitu tar-rapport fuq l-istat ambjentali li tant ftaħar bih il-Ministru Pullicino f'dawn l-aħħar xhur.

Barra minn hekk, ikompli jikkonferma l-gabirjoli li qed jagħmel il-partit Nazzjonalista fil-gvern f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent.

Dan huwa proċess li ma sarx b'mod ekwu u ġust ma' kulħadd.

Tant hu hekk li anke minn dak li ħareġ mill- kumitat tal-Kamra, juri li kienu ħafna dawk in-nies li ppretendew li dan il- proċess kien se jsir b'mod miftuħ għal kulħadd u li anke huma kellhom iċ- ċans li jingħataw l-opportunita' li jaġġustaw l-anomaliji li kienu nħolqu f'dawk iż-żminijiet. llum il-ġurnata għad fadal każijiet soċjali ta' familji li għandhom artijiet li sfortunatament f'dan il-proċess lanqas biss ittieħdu in konsiderazzjoni u nemmen ukoll li dan il-proċess huwa biss xkora ta' korruzzjoni oħra li jafu jagħmlu l-partit Nazzjonalista, speċjalment meta nafu li waslu fl-aħħar taż-żmenijiet tagħhom u m'għandhomx aktar x'joffru lil pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, illum qegħdin niddiskutu mozzjoni li jekk tiġi approvata se twassal sabiex ikun hemm reviżjoni sħiħa tal-pjan ta' struttura b'tali mod li jiġu inklużi diversi pockets jew żoni li kienu tħallew barra mill-iskemi temporanji ta' żvilupp li kienu ġew introdotti fl-1988 bl-iskop li titrażżan il-firxa ta' żvilupp li kienet karatteristika ewlenija ta' l-aħħar snin tal-leġislatura Laburista.

Illum il-ġurnata huwa aċċettat minn kulħadd li għal diversi snin il-partit Laburista fil-gvern kien iqassam artijiet pubbliċi bl-addoċċ f'attentat iddisprat biex ikompli jiggranfa mal-poter minħabba l-fatt li kien jaf li qiegħed jiggverna kontra r-rieda tal-maġġoranza tal-poplu.

Madanakollu ma setax ikun li nibqgħu aktar f'sitwazzjoni temporanja.

(Interruzzjonijiet) Jiena ma interrompejt lil ħadd u min irid jirrispondini, kulħadd għandu jieħu l-ħin għad-dispożizzjoni tiegħu.

Onor. Vella, jiena ma nterrompejt lil ħadd.

MR SPEAKER: Inżommu l-ordni, jekk jogħġobkom.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, hemm min ikkritikana li messna qatt ma ħallejna sitwazzjoni li suppost kienet sempliċement stop gap measure tipperpetwa għal kważi 20 sena sħaħ.

U hawnhekk naqbel li din kienet inġustizzja fejn miżura temporanja li daħħalna fl-1988 sabiex inrażżnu l-iżvilupp bl-addoċċ li kien qiegħed isir f'dawk iż-żmenijiet nibqgħu nipperpetwawha ad infinitum.

Nerġa' ngħid li kien hemm min ikkritikana bis-sħiħ mill-kamp ta' l-Oppożizzjoni talli aħna domna daqshekk.

Naturalment ma kienx proċess faċli dak li wassalna għall-istadju li fih qegħdin illum.

Kien proċess li minkejja li tkun taf li qed tipprova tkun rett u ġust, taf ukoll li se ssib min jikkritikak.

Ovvjament ikun hemm min jikkritikak b'mod sinċier għaliex iħoss li qiegħed tonqos u jkun hemm min jikkritikak b'mod opportunistiku għall-fini ta' ftit propaganda rħisa.

Jekk kien hawn min stenna li d-diversi għaqdiet ambjentali kienu se joħorġu favur dan il-proċess, kien qiegħed jiżbalja u ma kienx qiegħed japprezza s- sentimenti ġenwini li jikkaratterizzaw lil dawn l-istess entitajiet.

Qatt ma jista' jkun li organizzazzjoni li taħdem sabiex tissalvagwarda l-ambjent tkun favur li aktar art agrikola – li hija limitata - tiġi mnaqqra sabiex tiġi żviluppata.

Ovvjament meta tkun qed tiggverna trid tipprova ssib bilanċ fin ħafna bejn il-ħarsien ta' l-ambjent prezzjuż u li diġa' huwa sfruttat tagħna u interessi soċjali oħra.

Mill-kuntatti li kelli ma' każijiet li qed jiġu proposti li jiġu nklużi fil-pjan ta' struttura nħoss li dawn kienu każijiet diffiċli li tkompli tittratjeni sabiex tagħmel il-ħaqq magħhom għaliex b'hekk kont tkompli tippersisti f'inġustizzji li ilhom pendenti għal diversi snin.

Mill-kuntatt wiesa' li kelli ma' diversi nies li l-artijiet tagħhom ma ġewx inklużi fil-proċess ta' razzjonalizzar, naf ukoll li hemm ħafna minnhom li jħossuhom inġurjati u jħossu li saret inġustizzja fil- konfront tagħhom.

Sur President, huwa diffiċli li tfiehem lil min ikun li ma stajniex ninkludu lil kulħadd.

Fil-fatt kien hemm applikazzjonijiet sabiex jiġu inklużi ma' l-għaxar kilometri kwadri fil-proċess li minnhom ġew inklużi biss 1.34 kilometri kwadri.

Tista' timmaġina kemm ħarġu nies diżappuntati.

Għalhekk assolutament ma nistax nifhem kif hawn min jipprova jgħid li din kienet xi mossa ddisprata min-naħa tagħna sabiex nirbħu ftit voti.

Nerġa' ngħid li kien hemm min kien qed jistenna li jiġu inklużi madwar għaxar kilometri kwadri madwar Malta u Għawdex kollu meta aħna spiċċajna ninkludu biss 1.34 kilometru kwadru.

U allura meta tara dan l-eżerċizzju tinduna li kien biss eżerċizzju sabiex jiġi finalizzat proċess li ilu pendenti madwar 18-il sena.

Għalhekk jekk għandha ssir il-kritika, trid issir fuq kemm domna sabiex niffinalizzaw dan il-proċess.

Mal-protesti u l-ilmenti ġustifikabbli għal raġunijiet differenti minn ambjentalisti u ċittadini milqutin b'mod personali, issib ukoll id-dmugħ tal-kukkudrilli mill-kamp ta' l-Oppożizzjoni li f'dan il-każ, bħal f'diversi każijiet oħra, qiegħda turi bl-aktar mod ċar li d-driving force tagħha huwa l-opportuniżmu politiku u mhux il-ġid komuni.

Dan rajnieh ukoll mid-diskorsi li qed isiru hawnhekk fil-Parlament b'mod partikolari mid-diskors li għadu kif għamel il-ħabib tagħna l-Onor.

Galdes.

Fil-fatt rajna Oppożizzjoni li min-naħa tipparteċipa f'dimostrazzjoni organizzata minn entitajiet ambjentali ġenwini kontra dawn l-emendi u mbagħad min-naħa l-oħra, permezz tar-rappreżentanti tagħha, b'mod partikolari l-Onor.

Galdes u l-Onor.

Buhagiar li fil-parteċipazzjoni tagħhom fil-kumitat dwar l- ippjanar ta' l-iżvilupp, issuġġerew li għandhom isiru diversi żidiet.

Dan l-ilment fil-fatt reġa' għamlu l-Onor.

Galdes waqt id-diskors tiegħu.

(Interuzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Roderick Galdes, on a point of order.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, aħna ma ssuġġerejniex li jiżdiedu xi artijiet.

Min-naħa staqsejna biss x'kienu l-kriterji fir-rigward tal- konfini.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, sal-lejla stess issuġġerixxa hekk l-Onor.

Galdes!

Naħseb li kulmin semgħu llejla, fehem dak li fhimt jien.

Jiġifieri l-Onor.

Galdes qal li hemm diversi pockets ta' art li messhom ġew inklużi.

Issa jekk fhimtu ħażin qegħdin jifhmuh ħażin l-oħrajn ukoll għaliex dan huwa l-messaġġ li qed nirċievu mill-Onor.

Galdes u mill-Onor.

Buhagiar meta kienu qegħdin jitkellmu f'dan il-kumitat.

Huma tawna x'nifhmu li hemm diversi artijiet oħra li messhom ġew inklużi.

Dak li fhimna aħna.

Il-membri ta' l-Oppożizzjoni filli jgħidu ħaġa u filli jgħidu xi ħaġa oħra.

X'ħin smajt id-diskors tiegħu stħajjiltni qiegħed nisma' lil xi persuna li tbati bl-iskiżofrenija għaliex filli jgħid ħaġa u filli jgħid oħra.

Filli jitkellem qisu xi paladin ta' l-ambjent u filli jitkellem favur l-iżviluppatur.

Għalhekk jekk ma fhimnihx mhux tort tagħna imma għaliex wassal messaġġ ambigwu.

L-Onor.

Galdes beda l-messaġġ tiegħu mod u spiċċah mod ieħor sabiex mingħalih jitħabbeb ma' kulħadd.

Dawn l- affarjiet ma jaħdmux.

Naturalment jista' jgħid li jrid imma żgur li mhux se jidħak bin-nies.

Sur President, l-Oppożizzjoni, permezz tar-rappreżentanti tagħha, filli vvotat favur li jsir żvilupp f'żoni bħal Tal-Papa f'Birżebbuġa u filli jmorru jwerżqu kontra l-iżvilupp ta' din iż-żona.

Fil-fatt il-Kap ta' l- Oppożizzjoni għamel kruċjata sħiħa f'dan ir-rigward.

L-Oppożizzjoni konvenjentement insiet li meta kienet fil-gvern kienet issuġġeriet li area wisq akbar minn din iż-żona tintuża għal social housing u mbagħad f'daqqa waħda għaliex pocket minn dik l-art ġiet inkluża sabiex nirrazzjonalizzaw din iż-żona, qed jgħidu li sar ħażin.

Qisu sar xi dnub mejjet!

Dan it-tip ta' opportuniżmu politku seta' rebbaħ l-elezzjoni lill-partit Laburista fl- 1996 imma l-poplu mhux iblah.

Il-poplu jagħraf lil min jipprova jitmellaħ bih u meta tasal is-siegħa tal-prova jagħraf ukoll jagħmel l-għażliet tiegħu bil-galbu.

Smajna diversi argumenti mill-Onor.

Galdes fejn wieħed sabha diffiċli sabiex jieħu xi forma ta' idea.

Fost l-oħrajn tkellem fuq il-postijiet battala.

Din l-għajta konvenjentement nisimgħuha minn diversi entitajiet u individwi.

Allura x'qed jissuġġerixxi l-Onor.

Galdes?

Jaf li hawn Malta l- aktar investiment sod – mhux Malta biss imma fid-dinja kollha – huwa fil- proprjeta'?

Qiegħed

jissuġġerixxi li forsi dak il-missier li jkun xtara biċċa proprjeta' lil ibnu, niġu aħna u nikkonfiskawhielu?!

Dawn l-affarijiet kienu jsiru fil- passat.

Kemm sar abbuż mill-att tar-rekwiżizzjoni mill-partit Laburista!

Kienu jirrekwiżizzjonaw proprjetajiet minħabba skop soċjali - għaliex finalment dak kien l-iskop tal-liġi tar-rekwiżizzjoni - u mbagħad dawk il- proprjetajiet kienu jispiċċaw każini tal-partit Laburista!

Dan li jrid l- Onor. Galdes?

(Interruzzjonijiet) Tridu li l-vacant properties, bl-iskuża li aħna għandna bżonnhom għal skopijiet soċjali, nikkonfiskawhom kif kien isir fil- passat?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

RODERICK GALDES: Jiena mkien m'għidt dan il-kliem.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Allura l-Onor.

Galdes ma jiftakarx li semma l-kwestjoni tal-postijiet battala?

Jekk ma jiftakarx veru li ma kienx jaf x'qiegħed jgħid!

ONOR.

RODERICK GALDES: Hija parti mill-politika tagħna li ħaddanna fid- dokument ambjentali sabiex dawn nikkonfiskawhom.

Imbagħad fil-każ ngħidulu x'se nagħmlu!

ONOR.

MEMBRU: Mela dan xi sigriet?

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, smajna wkoll lill-Onor.

Galdes jitkellem fuq il-famuż dokument ambjentali li huwa kien wieħed mill- ħafna awturi tiegħu.

Fil-fatt tinduna li f'dan id-dokument kien hemm diversi persuni involuti fih.

Jekk dan ma kienx hekk, allura dawk li ħadu sehem fih kienu jbatu minn xi forma ta' skiżofrenija.

F'dan il-famuż dokument ambjentali l-Onor.

Galdes jgħid hu stess li kemm jista' jkun għandna nagħlqu l-pjani lokali.

Il-pjan għall-ambjent tal-partit Laburista jgħid speċifikament li dawn it-tip ta' anomaliji għandhom jingħalqu.

(Interruzzjonijiet) Ma ndaħħkux nies!

Jien insostni li l-argument tiegħek huwa tipiku ta' skiżofrenija politika għax għamilt argument nofsu favur l-ambjent u nofsu favur l-iżviluppatur!

Għidulna xi tridu u tipprovawx tidhru gustużi ma' kulħadd!

(Interruzzjonijiet) Jien m'iniex se nirtira dak li għidt għaliex kulmin sema' d-diskors tiegħek jista' jgħid li dan huwa minnu.

Nofs id-diskors għamiltu favur l-ambjent u n-nofs l-ieħor għamiltu favur l-iżviluppatur.

Inti trid titħabbeb ma' kulħadd?

Dak id- diskors jien se nibqa' nsostnih.

Fil-fatt issa qed naraw ukoll Oppożizzjoni li qiegħda tinfexx f'gimmicks, bħal din tal-free votes.

Qegħdin nisimgħu li l-Oppożizzjoni se tagħti din l-indulġenza speċjali fuq dan il-każ.

Kont sorpriż ukoll meta jumejn ilu ċempilli ġurnalist tas-Super One sabiex jistaqsini jekk nemminx li għandu jkun hemm free vote fuq din il-kwestjoni min-naħa tal-partit Nazzjonalista.

Qishom riedu jinkluduni fil-gimmicks tagħhom!

Ir-risposta tiegħi kienet Ii lili ħadd qatt ma ndaħalli fuq kif għandi nivvota.

Dan nista' nixhdu jien stess kif jistgħu jixhduh il-fatti li ġraw matul l-aħħar snin.

Bħala deputat fil-partit Nazzjonalista qatt ma kelli min ipprova jindaħalli fuq kif għandi nivvota f'dan il-Parlament.

Jiena nħoss li f'dan il-Parlament dejjem irrid inżomm quddiem għajnejja li jien rappreżentant tal-poplu Malti.

Allura m'għandix bżonn lil min jagħtini l-free vote għaliex il-vot tiegħi dejjem liberu jkun.

Jiena dejjem se nivvota kif inħoss li għandi nivvota għall-ġid komuni u għall-ġid tal-poplu Malti.

Finalment jiena qiegħed hawnhekk l-ewwel u qabel kollox bħala rappreżentant tal-poplu Malti u Għawdxi u mhux ta' partit.

M'għandix bżonn lil min joqgħod jipprova jagħmilha tal-gustuż u joqgħod ixandar li se jagħtini l-free vote.

Nerġa' ngħid li jien m'għandix bżonn din l- indulġenza għaliex il-vot tiegħi dejjem huwa free.

Ikolli nistqarr li skantajt meta smajt lil min jipprova jagħmilha tal- bravu u jiżżattat bil-konċett tal-free vote min-naħa tal-partit Laburista.

Ftakart kif f'aktar minn okkażjoni waħda meta xi deputat min-naħa ta' l- Oppożizzjoni ħass li għandu jmur kontra xi aspett - insinifikanti kemm huwa insinifikanti - tal-partit tiegħu, dan spiċċa politikament distrutt.

Nista' nsemmi diversi okkażjonijiet fejn dan seħħ u l-aktar ċar huwa dak tat-Tabib Buhagiar li seħħ fl-aħħar leġislatura.

Lil dan kissruh u raw kif għamlu sabiex ma jerġax jiġi elett.

Fil-fatt meta ma telax ma' l-ewwel count ipprovaw ikomplu jkissruh billi ċaħdulu l-opportunita' li jċedulu d- distrett ħalli forsi jitla' bil-by-elections.

(Interruzzjonijiet) Dan kien bniedem li forsi ftit jew wisq dar kontra t-train of thought in ġenerali tal-partit Laburista fuq xi ħaġa verament insinifikanti.

Imbagħad x'għamlu lis-salvatur ta' Malta?!

Kemm għajtu li s-salvatur ta' Malta huwa l-Perit Duminku Mintoff!

X'għamlulu meta dan ipprova jiddefendi d-drittijiet tal-Kottonera?

Marru fuq ix-xatt tal-Kottonera u bdew jgħajruh traditur.

L-ewwel kien salvatur u mbagħad sar traditur!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Nitlob lill-Onor.

Membri jżommu l-ordni.

Ikompli l-Onor.

Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, l-ex-deputat Joe Abela kien tkellem daqsxejn kontra t-train of thought tal-partit Laburista u allura raw kif għamlu sabiex ma jerġax jitla' fil-Parlament.

Dan ma seħħx fl-elezzjoni li għaddiet imma fl-elezzjoni ta' qabel!

Jekk xi ħadd jiftaħ daqsxejn ħalqu jkissruh.

Imbagħad biex indaħħku n-nies noqogħdu noffru l- free vote.

Il-vot dejjem għandu jkun liberu.

Issa jekk hawn deputati bħall-Onor.

Galdes li fil-kumitat jinsistu li għandna nżidu aktar żoni għall-iżvilupp, imissu jkun onest u jumejn oħra jivvota favur l-emendi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, fi free vote kull persuna tagħmel id- dikjarazzjoni tagħha.

Is-Sedja taf li kemm-il darba ngħata free vote u għalhekk il-kollega tiegħi huwa skorrett f'dak li qed jgħid.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, jiena nibqa' insostni li m'għandix bżonn ta' free votes u jekk irrid nivvota kontra xi ħaġa li fil- kuxjenza tiegħi nħoss li m'għandix nivvota favuriha, naqbad u nivvota kontriha.

M'għandix bżonn lil min jiddikjarali jew jagħtini xi permess speċjali sabiex nivvota.

U nibqa' insostni dak li qiegħed ngħid.

Dan l- aħħar rajna wkoll battibekk sħun bejn id-deputata Laburista Marie Louise Coleiro u l-partit Laburista.

Din spiċċat saħansitra ċċensurata u ħasset li kien hemm attentat sfaċċat sabiex l-eżekuttiv tal-partit Laburista jkun imċaħħad mill-verita' kollha fir-rigward tas-sitwazzjoni li qiegħed jiffaċċja pajjiżna fil-konfront tal-pensjonijiet.

Imbagħad noqogħdu nagħmluha tal-bravi, nagħmluha tad-demokratiċi u nippużaw b'dawn il- gimmicks bħal din il-biċċa xogħol tal-free vote!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order..

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nista' ngħid b'ġurament li din m'hijiex gimmick.

Jien għandi free vote u li jiġi jgħid li din hija xi gimmick għandu jirtiraha.

Kulħadd għandu free vote u jiena kont fil-grupp parlamentari li tiegħu s-segretarju u kien hemmhekk li ħadna din id- deċiżjoni.

Aħna tajna free vote lill-membri kollha.

MR SPEAKER: Ikompli l-Onor.

Pullicino Orlando bl-intervent tiegħu.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, jien qatt ma stennejt li xi ħadd se joħroġli b'tali free vote għaliex jien inħossni obbligat li l- ewwel u qabel kollox nivvota favur l-interessi komuni u mhux favur l- interessi tal-partit.

M'għandix bżonn lil min joqgħod iġebbidni minn imnieħri sabiex qisu jagħtini l-permess.

Jien dejjem nivvota kif inħoss li għandi nivvota.

Fil-każ tal-pensjonijiet rajna wkoll li l-oppożizzjoni ħalliet l-ispirtu opportunistiku tal-mexxejja tagħha jmexxiha minn imneħirha u minkejja l- kritika minn kull settur tas-soċjeta' tagħna, l-Oppożizzjoni għamlitha ta' humpty-dumpty sabiex mingħaliha tidher gustuża ma' kulħadd.

Irrid infakkar lill-Onor.

Membri f'dak li ġralu l-famuż humpty-dumpty tan-nursery rhyme, fejn dan ipprova joqgħod gallarija fuq il-ħajt u spiċċa waqa' u tfarrak.

Imbagħad ħadd ma rnexxielu jsewwih u hekk se jiġrilha l-Oppożizzjoni.

(Interruzzjonijiet) Qiegħed nieħu pjaċir nara lill-Onor.

Galdes kuntent u nixtieq nerġa' nistaqsih xi ħaġa.

Għalfejn ma jgħidilniex jekk huwiex favur l-ambjent jew inkella huwiex favur li jiġu inklużi aktar pockets ta' art?

S'issa għadna ma nafux u se nibqgħu ma nkunux nafu.

Ħalli ngħid għalfejn.

L-Onor.

Galdes fil-kumitat li kien hemm sabiex jiddiskuti dawn l- emendi, seta' ta l-input tiegħu.

Pero' dan ma tax l-input tiegħu, anzi meta pprova jagħti l-input tiegħu, reġa' rtirah.

Għalfejn?

Dan m'għamiltux għaliex bħala partit qegħdin terġgħu tipprovaw bħas-soltu tidhru gustużi ma' kulħadd imma mhux se jirnexxilkom.

Il-poplu Malti m'huwiex ċuċ.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onorevoli, għaliex għandi talba għal point of order.

Insejjaħ lill-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, min-naħa tiegħu l-Onor.

Pullicino Orlando qiegħed jgħid li jiena ssuġġerejt li jidħlu xi pockets ta' artijiet oħra fl-iskemi meta jien kulma għamilt huwa li staqsejt.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, jien nibqa' nsostni li fil- kumitat tal-Kamra l-Onor.

Galdes issuġġerixxa li jiġu nklużi aktar pockets ta' artijiet u mbagħad dan ma sostnihx aktar.

Naħseb li dan għamlu għaliex min issuġġerielu li għandu free vote, qallu wkoll sabiex ma jkomplix fuq dik il-vena ħalli jkompli jitħabbeb u jidher gustuż ma' kulħadd!

F'dawn l- aħħar jiem saru diversi allegazzjonijiet, fosthom dik li aħna konna qegħdin ngħaġġlu.

Issa din ma nistax nifhimha għaliex dawn l-iskemi ilhom pendenti mill-1988.

Anzi hawnhekk irrid nagħmel ftit ta' l-awto-kritika fuq il- gvern tiegħi stess billi ngħid li ilna ż-żejjed sabiex naslu fejn wasalna!

Kien about time li nagħmlu dak li għandna nagħmlu f'ġieħ il-ġustizzja.

Issa ma jiġux tan-naħa l-oħra jgħidu li huma ma jafux bl-inġustizzji li kien hemm.

Ma naħsibx li n-naħa tagħna biss taf bl-inġustizzji li kien hemm u li ġew perpetwati għal snin sħaħ minħabba li qgħadna nkarkru saqajna.

Kien hemm l-inġustizzji li fl-aħħar sewwejnihom.

Għalhekk jekk għandha ssir il-kritika, għandha ssir fuq kemm domna m'għamilnihom u mhux għaliex għamilnihom.

Ħarġu wkoll bil-famuża allegazzjoni fejn qalu li aħna konna qegħdin ngħaġġlu minħabba li kien se jasal il-21 ta' Lulju, f'liema data kien se joħroġ il-famuż SEA directive min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk sabiex naqbżu dik id-direttiva ridna nippreżentaw l-emendi neċessarji fil-Parlament tagħna qabel il-21 ta' Lulju.

Ovvjament din kienet gidba totali għaliex il-21 ta' Lulju għadda u għadna qegħdin niddiskutu dawn l-emendi u se jiġu mressqa għall-vot xi jumejn oħra.

U żgur li ma ġewx imressqa għall-vot qabel il-21 ta' Lulju.

Sur President, ta' min wieħed jgħid ukoll li l-audit team tas-SEA saħansitra taw raġun lill-MEPA.

Ta' min ifakkar li l-ġimgħa li għaddiet il- MEPA approvat il-pjanijiet kollha kif inhuma emendati.

Il-MEPA meta ppreżentat lis-SEA audit team kif ġew emendati l-pjanijiet u spjegat ukoll ir-razzjonarizzar li kien hemm f'pajjiżna, is-SEA audit team taw raġun lill- MEPA f'dan ir-rigward.

Voldieri dawn il-ħafna allegazzjonijiet saru għal xejn.

Intqal ukoll li konna qegħdin noqogħdu lura milli nippubblikaw il- benefiċċjarji ta' dawn l-iskemi l-ġodda.

Fil-fatt din qalha kemm-il darba Dr. Alfred Sant.

Issa llum jiena nformat li l-Onor.

Alfred Sant ġie ppreżentat b'hard copy li fih hemm l-ismijiet kollha tal-benefiċċjarji ta' dawn l-artijiet il-ġodda li issa ġew approvati li se jkun hemm l-iżvilupp fuqhom.

Voldieri din hija gidba oħra li xejjinniha totalment.

Dawn huma gidbiet li saru waħda wara l-oħra min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Ċerti persuni privati ssemmew li bbenefikaw minħabba l-aġġustament kif hawn fl-iskemi u mbagħad ħareġ il-fatt li dawn l-allegazzjonijiet jew kienu frott tal-fantażija jew frott tal-qerq jew inkella kienu kombinazzjoni tat- tnejn.

Madanakollu fl-aħħar mill-aħħar iż-żejt jitla' f'wiċċ l-ilma u qiegħed joħroġ aktar ċar - partikolarment minħabba l-atteġġjament ta' l- Oppożizzjoni - li dan huwa każ ieħor fost il-ħafna fejn il-gvern kellu jaqbad il-barri minn qrunu ħalli jagħmel id-doveri tiegħu bħala amministratur.

Dan kellu jagħmlu għall-ġid komuni u kellu jagħmlu minkejja l-intoppi u l-ostakoli kollha li ġew mitfugħin quddiemu.

Nerġa' nsostni li l-kritika ġenwina li saret minn xi wħud, għandha tiġi aċċettata u meqjusa bħala tali.

Għall-grazza t'Alla dan il-pajjiż illum huwa ħieles u kulħadd - se naċċenna għall-kelma "illum" – jista' jorganizza dimostrazzjoni llum jekk iħoss li għandu jagħmel hekk.

Illum min irid jikkrtika lill-gvern jista' jikkritikah.

U jekk xi ħadd irid jagħmel ċerti allegazzjonijiet li forsi xi drabi jkunu xi ftit goffi, jista' jagħmilhom mingħajr ma jkun qiegħed jistieden xi daqqa ta' lembuba f'nofs moħħu kif kien isir fil-passat.

Kulħadd għandu dritt li jagħmel id-dimostrazzjonijiet li jħoss li għandu jagħmel u jiena nilqa' l-kritika ta' min hu ġenwin.

Li ma nilqax hija l- kritika opportunista ta' l-Oppożizzjoni li, fl-opinjoni tiegħi, għandha tiġi injorata bħala attentat ieħor iddisprat sabiex jintrebħu xi ftit tal- punti politiċi minn partit li huwa karatterizzat minn assenza totali ta' ideat konkreti f'dak li għandu x'jaqam mat-tmexxija tal-pajjiż.

L-Oppożizzjoni mingħaliha li se timpressjonana bil-gimmicks u bil-pantomini u hija ħasra li llum il-ġurnata għandna Oppożizzjoni li rriduċiet lilha nnifisha f'dan l-istat miskin.

Illum il-ġurnata l-partit fl-Oppożizzjoni sar famuż biss għall-gimmicks, għall-pantomini u għax-xeni kif fil-fatt stajna naraw illelja stess.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, il-kollega li għadu kif tkellem akkuża lill-kollega tiegħi u anke lill-Oppożizzjoni bi skiżofrenija politika għaliex qed nipprovaw – skond hu – ningħoġbu ma' kulħadd.

Għalhekk qiegħed jgħid li l-partit Laburista qiegħed juri diżordni fil- personalita' politika tiegħu billi qegħdin nipprovaw inżommu ma' pożizzjonijiet differenti jew kontradittorji ma' xulxin.

Issa safejn naf jien hemm marda aktar serja u gravi mill-iskiżofrenija, li hija l- ischizoid.

Naħseb li l-gvern Nazzjonalista huwa schizoid politiku għaliex jinsab frammentat u tilef il-kordinazzjoni bejnu u mal-bqija tas-soċjeta'.

Dan qiegħed ngħidu mhux biex sempliċement noqogħdu nagħmlu l-battibekki u nkejlu l-politika fuq kemm aħna kapaċi ngħajru lil xulxin.

Sfortunatament hawn sezzjoni tal-poplu li tieħu gost mhux meta nressqu proposti tajbin jew meta nagħmlu l-kritika għal dak li jkun qiegħed isir imma jieħdu gost fuq kemm aħna kapaċi ngħajru lin-naħa l-oħra.

Naħseb li min qiegħed isegwi dan id-dibattitu, qiegħed jistenna minna xi ħaġa aktar milli sempliċement noqogħdu nagħmlu xi kompetizzjoni tat-tgħajjir kontra xulxin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, bil-permess ta' l-Onor.

Bartolo.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, naħseb li l-Onor.

Bartolo japprezza li jien sempliċement kont qiegħed nagħmel kritika politika u fl- ebda mument ma kont qiegħed nattakka lil xi ħadd b'mod personali.

L-uniċi attakki personali li smajt u li jiddispjaċini għalihom kienu min-naħa ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR EVARIST BARTOLO: Sur President, jiena xorta naħseb li meta nkunu qegħdin nagħmlu dibattitu ta' dan it-tip, għandna responsabilita' lejn il- poplu li nirrappreżentaw.

Naħseb li b'lealta' lejn iċ-ċittadini li nirrappreżentaw f'mument fejn qed niddiskutu qasam importanti ħafna għall- futur ta' pajjiżna u

għall-futur ta' wliedna, il-kwalita' tad-diskussjoni li għandha ssir f'din il-Kamra għandha tkun proprju ċċentrata fuq dan il-qasam tant importanti.

Wara li lkoll diġa' għandna jdejna mċappsa daqsxejn u wara li diġa' ħassarna ħafna minn dawn il-gżejjer, għandna nistaqsu bis-serjeta' jekk din ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna hijiex se tgħin sabiex tibda tfejjaq din il-ħsara li saret.

Għandna nistaqsu jekk hijiex se tgħin sabiex din il- ħsara żżidha jew inkella f'partijiet hijiex se tfejjaq mentri f'partijiet oħra hijiex se tħassar.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi għamilt il-kumment tal-frammentazzjoni tal- gvern u tan-nuqqas ta' kordinazzjoni u qabbiltha ma' kondizzjonijiet ta' schizoid.

Jiena kont wieħed minn dawk li aktar kmieni din is-sena ħadt gost meta ħareġ l-istate of the environment report għas-sena 2005.

L-aktar li ħadt gost kien bir-rakkommandazzjonijiet li kien fih.

Bejni u bejn ruħi għidt li jekk aħna se nibdew insegwu x'fih dak l-istate of the environment report li jistudja l-istat ta' l-ambjent f'pajjiżna, fejn hu ħażin ħafna, fejn għamilna passi 'l quddiem u x'passi hemm bżonn jittieħdu sabiex insalvaw aktar is-sitwazzjoni, għallinqas konna se nibdew niċċaqilqu fid- direzzjoni t-tajba.

Sfortunatament f'pajjiżna l-ispirtu pront qtajnieh biss mill-għana għaliex ħafna mill-policies u deċiżjonijiet jittieħdu b'mod improvizzat u mhux b'mod ippjanat u b'sens ta' direzzjoni.

Hawnhekk nixtieq infakkar f'waħda mill-konklużjonijiet ta' dan l-istate of the environment report tas-sena 2005 u se nikkwota kelma b'kelma:

"Landscape is threatened by increasing built-up area, industrial and coastal development, taller buildings on urban fringes obstructing views of historical centres ....".

Sur President, dan ir-rapport jgħid li se tkompli l-pressjoni sabiex aktar mill-gżejjer tagħna jindifnu taħt iżjed bini u se jkomplu jiżdiedu l-bini vojt li għandna f'pajjiżna.

It-theddida għall-pajesaġġ, għall-ambjent rurali u urban tagħna kif ukoll il-qerda taċ-ċentri storiċi kienet se tikber jekk wieħed ma jeħux il-passi meħtieġa ħalli jibda jwaqqafha u jreġġagħha lura.

Għalhekk jiena nistaqsi: Ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna kif torbot ma' din il-konklużjoni ta' niket fir-rapport għall- ambjent għas-sena 2005?

Din se tgħin sabiex insalvaw mill-kampanja li fadlilna?

Se tgħin biex ittejjeb l-impatt fuq il-pajesaġġ kemm urban u kif ukoll rurali jew se titfagħha iżjed lura?

Ir-rapport jgħid xi ħaġa li dan il-gvern s'issa għadu ma bediex jagħmel ħlief xi kultant b'ċerti sforzi sporadiċi fid-dokumenti, dik li hemm bżonn ta' pjan ta' żvilupp sostenibbli fl-oqsma differenti li jikkordina flimkien l-użu ta' l-art, il-ġenerazzjoni ta' l-enerġija, is-setturi tat-trasport u tat-turiżmu u kif il-miżuri jistgħu jintisġu flimkien sabiex nagħtu kas l- aspetti soċjali, ambjentali u ekonomiċi.

Irrid nerġa' nikkwota minn dan ir- rapport innifsu għaliex għandu rabta kompleta u totali ma' dan li qed niddiskutu llum.

Fil-fatt jitkellem dwar il-bini ta' aktar djar u l-bini ta' aktar żoni.

Dan ir-rapport jgħid hekk:

"Malta will need to map out a sustainable development plan for the energy generation, transport and tourism sectors, as well as develop a basket of measures to address the nexus of social, environmental and economic issues, surrounding house building and housing quality, availability and affordability.".

Sur President, meta l-Kabinett ħa d-deċiżjoni li ħa u qed jimponi fuq il- MEPA u fuq istituzzjonijiet oħra li suppost qegħdin hemm bħala strumenti ta' ippjanar, ta kas ta' din ir-rakkommandazzjoni tant importanti fir- rapport għall-istat ambjentali għas-sena 2005?

Fl-opinjoni tiegħi, ma naħsibx li ta kas.

Ma jistax ikollna min jikkwota rapport ta' l-audit unit sabiex qisu jagħti ċertifikat lill-gvern li l-affarijiet saru b'mod tajjeb, meta safejn naf jien in-nies li qegħdin f'dan il-unit huma impjegati tal- gvern stess u li jaqgħu taħt l-istess ministeru.

Allura x'tip ta' moniteraġġ, x'tip ta' imparzjalita' u x'tip ta' indipendenza jista' jkollhom dawn l-impjegati ħalli jgħaddu ċertifikat fuq il-ministeru u l- ministru li huma stess impjegati tiegħu?

Is-serjeta' żgur li ma titlobx dan.

It-talba li kien hemm sabiex jibda jsir ippjanar integrat tas-setturi kollha flimkien, jidher li s'issa għadna mingħajru.

U għalhekk pajjiżna jinsab f'sitwazzjoni diffiċli f'ħafna mill-oqsma differenti tiegħu.

Min- naħa tiegħi se nsemmi biss il-qasam li nsegwi b'aktar attenzjoni minn oqsma oħra, li huwa l-qasam tat-turiżmu.

F'dan il-qasam għadna mingħajr pjan strateġiku nazzjonali, kif m'għandniex f'ħafna oqsma differenti.

Għalhekk imbagħad meta l-gvern jieħu inizjattiva bħal din tidher li hija inizjattiva skonnettjata mill-bżonnijiet tal-pajjiż u mill-aspirazzjonijiet ta' dawk li jixtiequ li pajjiżna jkun ħafna aħjar milli hu, speċjalment meta nafu x'rabta importanti hemm bejn kwestjonijiet u aspetti ambjentali u l-oqsma tas-saħħa.

Fil-fatt din hija xi ħaġa oħra li tissemma fir-rapport ta' l-istat ambjentali għas-sena 2005; cioe' li għandu jkun hemm aktar apprezzament tar-rabta intima li hemm bejn l-ambjent u s-saħħa.

Id-deċiżjonijiet fuq kemm se nkomplu nibnu f'dan il-pajjiż, fejn se nkomplu nibnu u x'se nkomplu nibnu mhumiex biss kwestjonijiet ambjentali imma huma wkoll kwestjonijiet ta' saħħa.

Ħafna mid-deċiżjonijiet kontradittorji li qed jittieħdu huwa proprju wkoll minħabba nuqqas ta' ippjanar integrat fl-oqsma differenti.

Iċ-ċokon ta' pajjiżna, li joffri ħafna żvantaġġi minħabba l-istess ċokon tiegħu, jagħtina vantaġġ wieħed li aħna ma nużawhx.

Dan iċ-ċokon suppost li jgħinna sabiex inkunu kapaċi nippjanaw b'mod aktar strateġiku, b'mod aktar komprensiv u b'mod aktar nazzjonali ħalli nikkordinaw policies u inizjattivi f'oqsma differenti.

Naturalment dan isir wara li jkun hemm konsultazzjoni awtentika, wiesgħa u fonda mas-settur privat, mas-sieħba soċjali u anke mas-soċjeta' ċivili.

Madanakollu dan il-vantaġġ taċ-ċokon il-gvern preżenti mhux qiegħed jużah għaliex mhux qed isir ippjanar komprensiv, strateġiku u nazzjonali.

Mhux veru li l-gvern qiegħed jimmobilizza l-enerġiji kollha tiegħu ħalli b'mod iffokat u kordinat jiffaċċa l-isfidi kbar li għandna quddiemna.

Punt ieħor interessanti li sar mir-rapport ambjentali għas-sena 2005 u li għandu rabta speċifika mar-riżoluzzjoni li qed niddiskutu llum, kien jgħid kemm hemm bżonn ta' investigazzjoni fonda dwar id-dinamika soċjali u ekonomika, dwar il-kontradizzjoni li għandna f'pajjiżna bejn prezzijiet għolja ta' djar, rati għolja ta' bini vojt u kif dan jaffettwa l-miri ta' konservazzjoni.

Barra minn hekk, jgħid li dan huwa meħtieġ b'mod urġenti.

Nerġa' ngħid li mkien ma nsibu indikazzjoni fuq kif meta l-gvern ħareġ b'dawn l-estensjonijiet ta' żvilupp ġodda, għamel xi in-depth investigation urgently needed li jirriferi għalih ir-rapport ta' l-ambjent tas-sena 2005.

Aktar interessanti minn hekk, ir-rapport ta' l-ambjent tas-sena 2005 jitkellem dwar kemm kienet tajba d-deċiżjoni li ttieħdet sabiex jiġu kontenuti ż-żoni ta' żvilupp u b'hekk ikun limitat – fejn il-gvern qed jgħid li b'din ir-riżoluzzjoni jrid jikkoreġi l-inġustizzji tad- deċiżjonijiet li ttieħdu fl-1988 - fejn jista' jinbena u x'nistgħu nsalvaw mill-ambjent tagħna.

Dan l-istudju jkompli jgħid li anke bil- limitazzjonijiet li saru fl-1988, il-kampanja tagħna għadha mhedda bi żvilupp urban intensiv li qiegħed ikompli jinfirex mat-truf tal- komunitajiet tagħna.

Isemmi kif issa fis-soċjeta' tagħna hemm iktar ċittadini li saru japprezzaw il-kampanja, li jridu jieħdu gost igawduha billi jagħmlu l-passiġġati fiha u billi jmorru ma' ħbiebhom u mal-familji tagħhom.

Għalhekk għandha tittieħed l-opportunita' sabiex inħarsuha aħjar u sabiex nimmaniġġjawha aħjar.

Fid-dawl ta' konklużjoni bħal din, meta r-rapport ta' l-ambjent għas-sena 2005 diġa' qiegħed jgħidilna li l-kampanja tagħna - minkejja l- limitazzjonijiet taż-żoni ta' żvilupp li saru fl-1988 - xorta tinsab mhedda minn intensifikazzjoni ta' żvilupp urban, id-deċiżjoni ta' din ir- riżoluzzjoni li ressaq il-gvern sejra tgħin sabiex innaqqsu t-theddida għall-kampanja tagħna jew inkella se nżiduha?

Jiena ngħid li se nżiduha għaliex jekk wieħed jara fejn se nkomplu nestendu, isib li se nħassru ħafna mill-ambjent ta' dawn il-gżejjer.

U mhux imbilli noqogħdu nikkwotaw persentaġġi żgħar sabiex nagħtu l-impressjoni li l-impatt se jkun wieħed minimu.

Ma tistax tkejjel l-impatt ambjentali sempliċement billi tgħid li l-impatt se jkun 1%, 2% jew 3%.

Ftit xhur ilu kellna wkoll l-aħbar li meta tismagħha tieħu gost biha, fejn b'inizjattiva tal-Ministeru tat-Turiżmu, tal-Patrimonju Malta u tal-Kamra tal-Periti beda proġett sabiex titfassal politika nazzjonali għall- arkitettura f'pajjiżna u b'hekk jitqajjem l-għarfien dwar kemm huwa importanti l-kwalita' ta' l-ambjent urban li ngħixu fih.

Wieħed jista' jgħid li sfortunatament qomna tard wisq għal dan il-bżonn.

Dan il-proġett huwa ispirat mid-dokument tal-Kunsill ta' l-Ewropa fuq l-arkitettura u l- kwalita' tal-ħajja, li ġie ppubblikat ftit aktar minn sentejn ilu u jsemmi kif is-saħħa taċ-ċittadini, kemm is-saħħa fiżika kif ukoll is-saħħa mentali, kemm is-sentimenti tagħhom u kif ukoll il-mod ta' kif jgħixu, għandu ħafna u ħafna x'jaqsam ma' l-ambjent li jgħixu fih; kemm jekk inhuwa urban – u allura kif ikun iddisinjat – kif ukoll jekk hemmx spazju biżżejjed ta' rikreazzjoni fejn iċ-ċittadini jistgħu jistrieħu u jistgħu joħorġu għall-arja.

Dan għandu x'jaqsam ħafna ma' l-indiċi ta' mard differenti u mal-parteċipazzjoni attiva fis-soċjeta', jiġifieri kif taffettwa s-saħħa tagħhom u kif taffettwa l-produttivita' tagħhom fuq ix- xogħol u l-kwalita' tagħhom anke bħala persuni.

Sur President, aħna diġa' nisimgħu kummenti minn dawk li jiġu minn barra li jweġġgħuk.

Meta jiġu ħbieb minn barra u tkun qiegħed tipprova ddawwarhom f'aspetti differenti tal-gżejjer tagħna, malli jinżlu mill-ajruplan ta' spiss tismagħhom jgħidu li l-Malta hija mibnija ħafna.

U dawn jistaqsuk għalfejn ħallejna lil Malta tinbena daqshekk.

Għaldaqstant ma nistgħux minn naħa ngħidu li rridu ambjent ta' kwalita' kemm għalina li ngħixu s- sena kollha hawnhekk u kif ukoll għal dawk li jiġu jżuruna xi ftit jiem tas- sena, imbagħad min-naħa l-oħra nkomplu neqirdu mill-ambjent rurali li fadlilna.

Ma jistax ikun li nkomplu nifirxu iżjed bini u ma jistax ikun li nkomplu nidfnu u nordmu aktar mill-gżejjer tagħna taħt iżjed u iżjed bini.

F'ħin minnhom l-Onor.

Pullicino Orlando qal li hija xi ħaġa ovvja li s- settur tal-kostruzzjoni jiġbor fih investiment għoli.

Madanakollu jiena ngħid li din m'hijiex daqshekk ovvja daqskemm hija f'Malta.

Jekk wieħed iqabbel l-ammont ta' flus li jintefgħu fil-bini f'pajjiżna ma' dak li jitfgħu pajjiżi oħra, issib li aħna qegħdin ferm aktar ogħla minnhom.

L- ammont ta' flus li jintefgħu fil-bini f'pajjiżna sabiex jinżammu anke vojta huwa ħafna ogħla minn ta' pajjiżi oħra.

Waħda mir-raġunijiet ta' din ir-rata għolja hija minħabba l-fatt li f'pajjiżna qiegħda tinħass li attivita' ekonomika oħra mhux qiegħda trendi u l-unika waħda li tinħass li tista' tkun żgura hija dik li tkompli titfa' l-flus tiegħek f'iżjed bini.

Fl-opinjoni tiegħi, dan qiegħed iħalli impatt negattiv kemm fuq l-ekonomija tagħna kif ukoll fuq l-ambjent tagħna.

Naturalment bħalissa jidher li qed joħloq ix-xogħol u jidher li qed joħloq il-ġid, pero' fl-aħħar mill-aħħar xi darba se jkollna nistaqsu għal min tiela' dan il-bini kollu.

Min se jixtrih?

Sur President, meta mbagħad tisma' fuq kif qiegħed jinbiegħ u jinxtara ħafna mill-bini, tibda tinduna li qegħdin ngħixu fl-illużjoni li din il- bużżieqa ta' prosperita' m'hu se tinfaqa' qatt.

Issa din mhux l-ewwel darba li ntefħet f'pajjiżi oħra u mbagħad infaqgħet u kien hemm min weġġa'.

Donnu li f'pajjiżna se nibqgħu ngħixu fl-illużjoni li dawk ir-regoli ta' kif tinfaqa' l-bużżieqa ta' l-ispekulazzjoni u tal-prosperita' artifiċjali u falza, qatt ma tista' tiġri fil-każ ta' pajjiżna.

Għalhekk din il- mistoqsija qatt ma nistaqsuha u naħseb li nkunu qed nagħmlu ħażin li ma nistaqsuhiex.

Suppost li issa bdiet titfassal il-politika nazzjonali dwar il-wirt arkitettoniku tagħna.

Sfortunatament naħseb li huwa tard wisq li qed nagħmluh dan, pero' aħjar tard milli qatt.

Għadna qed nistennew x'se jkun l-impatt veru u effettiv tat-tħaddim ta' din il-politika.

Ngħid li minn dak iż-żmien li tħabbret din l-inizjattiva żgur li żdied - anke fost il-Kamra tal-Periti - id-diżappunt minħabba l-fatt li minflok qed nagħmlu pass 'il quddiem f'dan il-qasam, aktar qed nagħmlu passi lura.

Il-Kamra tal-Periti kienet fost dawk li ħarġet tikkritika lill-gvern għall-pass li qed jieħu fejn min-naħa qed ngħidu li se nibdew nagħmlu ippjanar integrat u li se jorbot flimkien l- aspetti kulturali, soċjali, ekonomiċi u ambjentali, imbagħad min-naħa l- oħra qegħdin naqbdu u nħabbru deċiżjonijiet bħal dawn li jħallu effett ħażin fuq dawn l-aspetti kollha mingħajr ma jkun sar tassew studju serju u integrat ta' l-aspetti kollha.

Pajjiżna għandu fost l-aktar popolazzjoni densa fid-dinja u l-parti urbana ta' pajjiżna hija ogħla minn dik ta' pajjiżi oħra.

Din tifhimha minħabba ċ- ċokon ta' pajjiżna u minħabba l-użu qawwi li jrid isir mill-istess territorju għal residenzi, postijiet ta' tgawdija, postijiet ta' xogħol u postijiet għall-investiment.

L-akbar sfida li għandu pajjiżna minħabba ċ- ċokon tiegħu huwa kif minn din ir-roqgħa art se jissodisfa tant talbiet kontradittorji minn aspetti differenti tas-soċjeta' tagħna u kif se nimmaniġġjawha.

Jekk din l-isfida ma nagħmluhiex b'mod kordinat, b'mod ippjanat u b'mod nazzjonali, se nibqgħu bil-ħsarat li għamilna lill-gżejjer tagħna meta ħallejna lil min hu b'saħħtu jħawwel u jimponi aktar milli rajna kif nimmaniġġjaw u nikkordinaw aħna stess.

Meta ma tippjanax u ma tużax ir-riżorsi limitati li għandek se ssib li dawn in-nies tal-flus se jħaddmu l-forzi tagħhom u se jużaw il-konnessjonijiet li għandhom sabiex iġibuha żewġ fl-affarijiet li jkunu jridu jagħmlu.

Naturalment dawn it-tip ta' nies jiġu jaqgħu u jqumu mill-interessi nazzjonali.

Jiena ngħid li permezz ta' din ir-riżoluzzjoni l-gvern qiegħed aktar iħassar milli jfejjaq dak li għandna nfejqu.

Nemmen li għandna nwaqqfu l- qerda li qed inkomplu nagħmlu fil-gżejjer tagħna.

Nerġa' ngħid li dan mhux qed ngħidu minn xi pożizzjoni astratta, romantika, ambjentali jew ideali, imma qiegħed ngħidu għall-ġid tagħna stess.

Inħoss li l-mod ta' kif ħallejna lil pajjiżna jindifen b'ħafna bini bl-addoċċ u bla gost, qiegħed imarrad lilna li ngħixu hawnhekk is-sena kollha kif ukoll qiegħed ibiegħed minn pajjiżna lil dawk li jiġu jżuruna u li jkunu qed jistennew ambjent differenti minn dak li jsibu ma' wiċċhom.

Fil-fatt l-impressjoni tagħhom meta jaslu f'pajjiżna hija li qishom neżlin fuq xi lant tax-xogħol għaliex isibu bini minn tarf sa ieħor tal-gżira tagħna.

Sur President, insibu min beda jitkellem kontra dawn l-affarijiet.

Fil- fatt anke fl-aħħar ġimgħat rajnihom jagħmlu l-petizzjonijiet u joħorġu fit- toroq sabiex jipprotestaw.

Ovvjament dawn jidhru li huma numru żgħir għal pajjiż ċkejken bħal tagħna fejn kulħadd jaf lil kulħadd.

Ilkoll kemm aħna nafu kemm huwa diffiċli sabiex in-nies jidentifikaw ruħhom – allavolja żviluppajna f'dak li għandu x'jaqsam ma' ambjent demokratiku ta' tolleranza - u jitkellmu fuq l-affarijiet li jkunu għaddejjin minnhom.

Jekk tabilħaqq irridu ngħinu fl-iżvilupp tas-soċjeta' ċivili rridu naraw li dik il-parti tas-soċjeta' li ma tridx tkun għodda ta' l-ebda partit politiku jew ta' l- ebda għaqda ta' negozju, tittieħed ħafna aktar bis-serjeta' waqt il- proċess ta' parteċipazzjoni, konsultazzjoni u tfassil tad-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Personalment inħoss li f'ħafna każijiet s'issa hawn il-liberta' li titkellem iżda min-naħa l-oħra hawn il-liberta' li tiġi injorat.

Immorru npaċpċu fit-toroq, intaptpu fuq l-ispallejn u noqogħdu ngħidu kemm aħna demokratiċi għaliex inħallu lil min joħroġ jipprotesta fit-toroq imma mbagħad ninjorawhom u ma nagħtux kashom!

Jekk irridu li s-soċjeta' tagħna ssir iżjed demokratika b'mod matur irridu nagħtu aktar kas ta' dak li jkunu qed jgħidu dawn in-nies.

Nerġa' ngħid li dik il-parti tas-soċjeta' li tħossha ħielsa mill-manipulazzjoni tal-partiti politiċi jew ta' xi għaqdiet tan-negozju hija xi ħaġa diffiċli fis-soċjeta' tagħna.

Sfortunatament minħabba ċ-ċokon tagħna huwa diffiċli ħafna li tiżviluppa din is-soċjeta' ċivili u huwa diffiċli ħafna għall-għaqdiet non-governattivi li jsibu l- ispazju tagħhom sabiex jiżviluppaw is-saħħa u l-personalita' tagħhom u jitkellmu.

Kien interessanti l-kumment li għamel soċjologu Olandiż ftit tax-xhur ilu.

Dan ilu jistudjana għal dawn l-aħħar 50 sena.

Fir-rigward ta' l- inizjattivi li ħadu dawk il-persuni li ffirmaw ittra miftuħa lill-gvern sabiex tieqaf il-qerda ta' l-ambjent urban u rurali tagħna ħalli nibdew nieħdu wkoll dawk il-passi meħtieġa sabiex infejqu din il-problema, dan is- soċjologu sejħilha l-aktar inizjattiva sinifikanti li ttieħdet fix-xena politika soċjali Maltija fl-aħħar għaxar snin.

Dan is-soċjologu jaf li l- kultura dominanti għal ħafna snin f'pajjiżna hija l-kultura tal-ħbieb tal- ħbieb, il-kultura ta' kif min hu b'saħħtu juża l-kuntatti tiegħu sabiex iġibha żewġ mentri ċ-ċittadin iż-żgħir li huwa vulnerabbli jibqa' bla difiża.

Nerġa' ngħid li jekk irridu li s-soċjeta' tagħna tiżviluppa b'mod matur u nagħtu aktar spazju għall-iżvilupp tas-soċjeta' ċivili m'għandniex inkunu kuntenti biss li jistgħu jsiru d-dimostrazzjonijiet u li jistgħu jinkitbu l-ittri fil-ġurnali imma jridu jkunu involuti bis-serjeta' fil- proċessi ta' konsultazzjoni.

Madanakollu din mhux qiegħda ssir.

Il-gvern injora u ma ta assolutament l-ebda kas ta' dak li qed jgħidu l-għaqdiet tas- soċjeta' ċivili f'pajjiżna.

Sur President, smajna lil min jgħid li d-deċiżjoni li qed jieħu l-gvern sabiex iħalli iżjed bini qiegħed jagħmilha bħala xi miżura ta' ġustizzja soċjali.

Is-sabiħa hi li fuq il-kalkoli li saru nstab li Malta għandha bżonn ta' 200 unit ta' akkommodazzjoni kull sena.

Issa fl-aħħar sena kien hemm madwar 9,000 unit ta' akkommodazzjoni approvati u fis-sitt snin ta' qabel kien hemm 6,000 unit ta' akkommodazzjoni kull sena.

Allura huwa dan li qiegħed iwassal sabiex 23% tal-bini f'pajjiżna jkun vakanti.

Nerġa' ngħid li fir-rapport ta' l-ambjent għas-sena 2005 saret rakkommandazzjoni dwar il-ħtieġa li dan jiġi analizzat u mifhum ħalli naraw x'nistgħu nagħmlu fuqu.

Il-gvern minflok ħa dan il-parir qiegħed ikompli jgħarraq is- sitwazzjoni bid-deċiżjoni li ħa.

Għalhekk ikun interessanti li l-ministru jagħtina ftit ta' l-informazzjoni x'ħin jiġi biex jagħmel l-għeluq ta' din id-diskussjoni fuq meta ġew deċiżi ċerti żoni ta' żvilupp għaliex din l- informazzjoni ħadd għandu ma jaf biha.

Qiegħed ngħid hekk għaliex hemm elementi ta' kważi insider information u insider trading dwar ċerti żoni ta' żvilupp.

Madanakollu sabiex nirrispetta l-kunfidenzjalita' ta' minn fejn ġibt dan it- tagħrif, se ngħid biss li ġibtha mingħand kollega parlamentari tan-naħa l- oħra.

Pero' mhux se ngħid iżjed minn hekk.

Kien hemm persuna li kellha biċċa art f'Għawdex li ma kienet tiswa xejn minħabba li ma kenitx fiż-żona ta' żvilupp.

Madanakollu marret persuna oħra fuq dan ir-raġel u qaltlu li kienet lesta tagħtih Lm10,000 ta' dik l-art, allavolja kienet taf li hemmhekk ma jistax jinbena.

Naturalment dan biegħ dik l-art u issa ġiet tiswa qrib il-Lm0.25 miljun għaliex daħlet fiż-żona ta' l-iżvilupp.

Allura meta ttieħdu d-deċiżjonijiet - lil hinn mill-ġudizzju ta' jekk kellhiex tidħol jew le din il-biċċa art bħala żona ta' żvilupp ġdid – kemm kienet laħqet iċċirkolat l-informazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru Pullicino, on a point of order.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, l-għażla tas-siti li daħlu fiż-żona ta' l-iżvilupp ma sarux mill-gvern imma mill-MEPA.

Dawn saru abbażi ta' kriterji li ta l-Kabinett u mbagħad il-MEPA għażlet dawk l-artijiet.

Is-siti l-oħra li ndika l-gvern huma kollha siti li kienu multiple ownership, jiġifieri fejn kellek plots individwali.

Għalhekk nappella lill-Onor.

Bartolo sabiex jissostanzja dak li qed jgħid - għandu l-immunita' parlamentari kollha – għaliex inkella jkolli ngħid li qiegħed jitfa' t-tajn sabiex jipprova jħammeġ.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, dan ma jbiddel xejn minn dak li għidt jien u l-Ministru m'għandux għalfejn jeħodha b'dan il-mod.

(Interruzzjonijiet) Jekk irid aktar informazzjoni, il-Ministru jista' jistaqsi lil xi backbencher li għandhom fuq in-naħa tagħhom.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, jien diġa' għidt li l-gvern ta biss il-kriterji u mbagħad l-uffiċjali tal-MEPA nterpretaw dawk il-kriterji.

Kien hemm min ikkritikana minħabba li l-perjodu kien qasir ħafna.

It- tweġiba tagħna hi li l-perjodu kien qasir ħalli dak li qed jipprova jalludi għalih l-Onor.

Bartolo ma jseħħx.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jiena ma tantx niddelitta bl-irqaqat ta' l-iStanding Orders, pero' jidhirli li dan li qed iqajjem l-Onor.

Pullicino huwa aktar point of interruption milli point of order!

Dan ma jbiddel xejn minn dak li għidt jien għaliex dan il-punt jgħodd kemm jekk id-deċiżjonijiet ta' żoni ħadhom il-gvern u kemm jekk ħadithom il-MEPA.

Jekk ħadithom il-MEPA, minn meta ħadithom sakemm tħabbru, min kien jaf b'dan it-tagħrif?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, jekk l-Onor.

Bartolo ma jridx jgħid min tah l-informazzjoni għandu jżomm dik l-informazzjoni għalih.

Pero' b'rispett lejn din il-Kamra u b'rispett lejn in-nies involuti fil-proċess, għandu jgħid għal liema art qiegħed jirreferi.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Le, ma tarax!

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, x'jiġifieri jiġi hawnhekk l-Onor.

Bartolo u jitfa' t-tajn bl-adoċċ!

ONOR.

EVARIST BARTOLO: M'iniex se ngħid liema hi l-art!

Ma tarax li mhux se ngħidlek liema art u lanqas m'hu se nidentifika lil min qalli.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, mhux sewwa li joqgħod jitfa' t- tajn.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien m'iniex qiegħed nitfa' t-tajn imma qiegħed nagħmel mistoqsija.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE PULLCINO: Onor. Bartolo, tista' tgħid lili waħdi min qallek dan id-diskors?

ONRO.

EVARIST BARTOLO: Kulma nista' ngħidlek huwa sabiex tagħmel l- investigazzjonijiet tiegħek.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross-debate.

L-Onor.

Bartolo ikompli bid- diskors tiegħu.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jien qiegħed ngħid lill-Ministru sabiex jinvestiga dik l-informazzjoni ta' meta kienu qed jittieħdu d- deċiżjonijiet.

Sakemm ittieħdet id-deċiżjoni u sakemm ħarġet, kemm inferxet dik l-informazzjoni, min kien jaf b'dik l-informazzjoni u jekk kienx hemm każijiet fejn minbarra l-MEPA kien hemm ħaddieħor li sar jaf b'dik l- informazzjoni u għamel użu minn dik l-informazzjoni sabiex jinnegozja fl- artijiet?

U għalhekk jien qiegħed ngħidlu sabiex jinvestiga.

Jekk irid jista' jsib il-kollegi min-naħa tiegħu stess li jgħinuh f'din l- informazzjoni.

Meta l-affarijiet jsiru b'dan il-mod tkun qed issir ħsara mhux biss lis-saħħa u lill-ambjent tagħna imma tkun qed issir ħsara lill- proċess politiku u lill-proċess ta' deċiżjonijiet f'pajjiżna għaliex inkomplu nagħtu l-impressjoni li d-deċiżjonijiet mhux veru qed jittieħdu bil-għaqal u għall-ġid tal-pajjiż imma jittieħdu bis-saħħa ta' min għandu diġa' s-saħħa tal-flus, is-saħħa tar-rabtiet u s-saħħa tal-konnessjonijiet.

Suppost li l-partit Nazzjonalista fl-aħħar sentejn għamel eżerċizzju sabiex jifhem għaliex beda jitlef mill-appoġġ tiegħu.

Fil-fatt għandu rapport intern fuq dak li għamel ħażin u li bih weġġa' tant nies.

Il-votanti tiegħu daru kontrih u fl-elezzjoni ta' Ġunju tas-sena 2004 dan deher biċ- ċar għaliex mis-sena ta' qabel kienu tilfu 50,000 vot.

Dik il-kummissjoni maħtura mill-partit Nazzjonalista stess għamlet sensiela ta' rakkommandazzjonijiet fuq x'għandu jagħmel il-partit sabiex jerġa' jirpilja u jikkoreġi l-iżbalji li għamel.

Madanakollu l-gvern għamel bil-maqlub.

Dik il-kummissjoni qaltilhom li l-aktar ħaġa li weġġgħet lill-votanti Nazzjonalisti u li ġegħluhom jabbandunaw lill-partit Nazzjonalista kien minħabba l-fatt li l-middle class qiegħda tiġi mweġġa' u mkissra b'ħafna taxxi u b'ħafna piżijiet.

Barra minn hekk, kienet qiegħda tħossha traduta għaliex kienet ġiet imwiegħda ħafna affarijiet li mbagħad saru bil-maqlub.

B'hekk il-votanti ddeċidew li ma jivvotawx.

Issa, Sur President, fl-opinjoni tiegħi, ma' dak l-uġigħ, il-partit Nazzjonalista qiegħed iżid weġgħa oħra għaliex ħafna min-nies li qed iqumu kontra l-partit Nazzjonalista fuq din id-deċiżjoni li qed jieħu huma parti minn dik l-istess middle class li qiegħda tweġġa' bit-taxxi, b'miżuri oħra u li qed iħossuhom traduti mill-partit tagħhom.

Minkejja l-ħafna paroli li jingħad fuq protezzjoni ambjentali u fuq affarijiet oħra, dan il-gvern qiegħed jittradixxi dak il-ħafna diskors sabiħ li kien għamel qabel.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cassar.

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Sur President, nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nirriferi għal żewġ okkażjonijiet li fihom ġabuni fuq is-Super One.

Sfortunatament ġabuni minn ċertu angolu fejn indunajt kemm ħxint dan l- aħħar u għalhekk kelli nibda nagħmel l-eżercizzji.

Ġabuni fuq l-aħbarijiet tagħhom għaliex fl-10 ta' Ġunju flimkien mal-kollegi tiegħi morna nimmarċjaw favur l-ambjent u mbagħad fit-tieni marċ, li kienet fuq protesta għall-konfini, ma konniex attendejna.

Għalhekk nixtieq nikkoreġi lil tas- Super One għaliex għamlu żball oħxon.

Irrid ngħid li fl-10 ta' Ġunju jiena flimkien mal-kollegi tiegħi morna nirrappreżentaw lill-partit Nazzjonalista u ma morniex bħala individwali biss.

Morna wkoll b'konoxxenza tal-Ministru George Pullicino li konna qegħdin nitkellmu miegħu ġurnata qabel.

Dakinhar morna nimmarċjaw f'isem partit li huwa favur l-ambjent u f'isem partit li jappoġġja l-programm ta' l-ambjent.

Fid-diskors tiegħi se nagħti xi spunti li semma l-president tal-kunsill ġenerali, Dr. Victor Scerri, fl- istqarrija li ta fl-10 ta' Ġunju.

Dan se nagħmlu sabiex nuri li l-partit Nazzjonalista minn dejjem kien partit favur l-ambjent.

Irrid infakkar li l-partit Nazzjonalista - kif qalet l-istqarrija - kien l- ixprun sabiex l-ambjent jittella' 'l fuq fl-aġenda tal-pajjiż u m'hemm ħadd li jista' jiċħad li f'dawn l-aħħar snin il-gvern Nazzjonalista żied il- kuxjenza tiegħu favur l-ambjent.

Kien il-partit Nazzjonalista li f'dawn l- aħħar snin beda bil-proġett eko-skola li għen lill-partit iżid l- aspettattivi dwar dan il-qasam u grazzi għall-partit Nazzjonalista f'dan il-pajjiż il-gruppi ambjentali jħossuhom liberi sabiex joħorġu jipprotestaw fit-toroq.

Il-partit Nazzjonalista kien partit li xpruna u mexxa l-ambjent fuq quddiem.

Issa xtaqt infakkar ftit affarijiet li l-partit Nazzjonalista għamel favur l-ambjent.

L-ewwelnett il-partit Nazzjonalista ried li l-miżbliet f'pajjiżna jingħalqu; ried investiment qawwi ta' miljuni ta' liri f'faċilitajiet moderni għall-immaniġġjar ta' l-iskart u ried li jingħata qafas għall-inċentivi għar-riċiklaġġ ta' l-iskart anke mis-settur privat stess.

Huwa partit li emmen f'bilanċ sostenibbli u ried strutturi fejn il-poter jitneħħa minn idejn il-politiċi u jingħata f'idejn iċ- ċittadin.

Għalkemm l-Onor.

Galdes għoġbu jgħidilna li m'għandniex noqogħdu mmorru lura fl-istorja ta' pajjiżna, jien se nerġa' nfakkarha daqsxejn għaliex huwa importanti li ċerti affarijiet ma ninsewhomx.

Sur President, qabel l-1987 id-deċiżjonijiet fuq il-konfini ta' żvilupp kienu jiġu meħuda minn persuna waħda, li kien il-ministru.

Illum dawn id- deċiżjonijiet qed jittieħdu mill-Parlament wara li jkunu approvati mill- MEPA.

(Interruzzjonijiet) Qabel l-1987 id-deċiżjonijiet kienu jittieħdu mingħajr konsultazzjoni ta' ħadd mentri wara l-1987 id-deċiżjonijiet bdew jittieħdu wara żewġ proċessi ta' konsultazzjoni; wieħed waqt il-pjan lokali u t-tieni waqt ir-review parzjali tal-pjan ta' struttura.

Qabel l-1987 id- deċiżjonijiet kienu jittieħdu wara bibien magħluqa mentri wara l-1987, id- deċiżjonijiet bdew ikunu soġġetti għal skrutinju pubbliku.

Qabel l-1987 id- deċiżjonijiet kienu jittieħdu bla ebda konsiderazzjoni ta' issues tekniċi mentri wara l-1987, kienu jittieħdu b'input tekniku sostanzjali min- naħa tal-MEPA.

Qabel l-1987 id-deċiżjonijiet kienu jittieħdu bla ebda riferenza għal konsiderazzjonijiet ambjentali mentri wara l-1987, kien jingħata kont tal- konsiderazzjonijiet ambjentali.

B'dan l-aġir il-gvern Nazzjonalista wera li ried ineħħi s-saħħa minn idejn il-politiċi u jitfagħha f'idejn iċ-ċittadin.

Infakkar ukoll li kien il- partit Nazzjonalista fil-gvern li wera li se jibda jintuża żejt b'livell baxx ta' kubrit li jagħmel inqas ħsara lill-ambjent tagħna u kellu l- kuraġġ li jdaħħal dan iż-żejt f'pajjiżna.

Infakkar ukoll li din il-miżura qiegħda tiġi tiswa lil pajjiżna Lm7 miljun fis-sena.

Dan huwa partit li jħobb l-ambjent.

Il-partit Nazzjonalista fil-gvern imbarka fuq proġett ambizzjuż ta' afforestation bi sħab ma' l-NGOs.

Huwa gvern li meta Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea kien jaf li se jkollna konsiderazzjonijiet ambjentali u għalhekk bi sħubija, għollejna l-istandards ambjentali u dan għamilnieh biss għall-ġid tal-poplu Malti.

Jiena u sħabi fl-10 ta' Ġunju morna nimmarċjaw favur l-ambjent.

U dan qed ngħidu ħalli nwieġeb għall- mistoqsija li saritli kemm mis-Super One kif ukoll f'din il-Kamra.

(Interruzzjonijiet)

Il-ġimgħa li għaddiet ma ħassejtx li kelli nattendi għall-protesta għas- sempliċi raġuni li l-marċ ma kienx favur l-ambjent imma kien kontra l- Ministru Pullicino.

Għalhekk jien ma ħassejtx li kelli mmur nipprotesta kontra l-kollega tiegħi.

Peress li llejla ssemmiet il-marda ta' l- iskiżofrenija u anke l-marda ta' l-ischizoid, jien se nsemmi kondizzjoni oħra li hija d-dementia għaliex naħseb li l-partit Laburista qiegħed jinsa li fl-1988, meta l-Onor.

Michael Falzon kien ipprova jnaqqas il-postijiet mill-konfini ta' dak iż-żmien, kien proprju l-partit Laburista li vvota kontriha.

(Interruzzjonijiet) Sur President, ma nistax niffoka fuq id- diskors tiegħi għaliex qiegħed niġi kull darba mfixkel mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Sur President, nitlob lis-Sedja sabiex twaqqaf lill- Kap ta' l-Oppożizzjoni mill-għajjat tiegħu ħalli nkun nista' nkompli bid- diskussjoni tiegħi.

MR SPEAKER: Nerġa' niġbed l-attenzjoni tal-Membri għall-ordni.

L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Sur President, kien il-kuraġġ tal-gvern Nazzjonalista li fl-1988 ħareġ bit-temporary provisions scheme.

Jiena ngħid li jekk kellu jkun hemm kritika kontra l-gvern kellha tkun minħabba li aħna domna ħafna biex nimxu 'l quddiem minn pjan temporanju għal pjan definittiv.

F'dak il-każ kien ikollhom raġun biex ibigħu.

Pero' issa li l-gvern għandu l-kuraġġ li dak il-pjan temporanju jagħmlu pjan definittiv, kont nippretendi li l-partit Laburista se jkun magħna u jgħidilna prosit talli fl-aħħar konna se nagħmlu xi ħaġa definittiva.

Issa hawnhekk irrid infakkar li l-partit Nazzjonalista fl-1998 f'punt 174 iddikjara li dan l- eżerċizzju għandu jservi sabiex żoni mdawra sew bl-iżvilupp, partikolarment meta l-art m'hijiex tajba għall-biedja, ikunu kkonsidrati għall-iżvilupp.

Dak iż-żmien fil-programm elettorali l-partit Nazzjonalista kien qal li hemm biċċiet ta' artijiet li tħallew barra mill-iskemi temporanji tal-bini u li b'reviżjoni tal-konfini jistgħu jidħlu ma' l-arja ta' l-iżvilupp.

Issa ta' min jgħid li l-gvern jirrikonoxxi li hemm żoni biżżejjed fl-iskemi ta' l-iżvilupp imma l-gvern jirrikonoxxi wkoll li huwa importanti li jkun hemm ġustizzja, ekwita', ġid komuni u konsiderazzjonijiet soċjali.

It- tibdil fil-konfini ta' l-iżvilupp jistgħu jiġu kkonsidrati fuq dawn l-erba' binarji; fuq il-binarju tal-ġustizzja, fuq il-binarju ta' l-ekwita', fuq il- binarju tal-ġid komuni u fuq il-binarju tal-konsiderazzjonijiet soċjali.

Fl-aħħar mill-aħħar il-kriterji huma importanti għaliex dan huwa gvern li jemmen li dak li sar b'mod temporanju seta' sar b'ċertu għaġġla u issa jrid jiġi rivedut darba għal dejjem.

Irrid infakkar li dan kien proċess li sar 17-il sena ilu u dan il-proċess li qed isir se jorbot għal għaxar snin.

Għalhekk wieħed jista' jgħid li fi żmien 30 sena se jkun hemm reviżjoni ta' xi ħaġa li kienet temporanja.

U allura nixtieq inkun naf x'hemm ħażin f'dan kollu.

Nixtieq inkun naf għalfejn qegħdin jgħidu li hemm xi ħaġa ħażina f'dak li qed ngħidu.

Barra minn hekk, nixtieq infakkar li fl-1988, meta l-gvern ipprova jnaqqas iż-żoni ta' żvilupp, il-partit Laburista vvota kontra.

Allura x'qiegħed jiġri?

X'inhu l-punt tal-partit Laburista?

Fuq l- 1988 nistgħu niġu akkużati li qegħdin ngħixu fil-passat imma issa qed ngħixu fl-2006 u nixtieq nagħmel din il-mistoqsija: Fil-kumitat tal- Kamra, liema kienu dawk iż-żoni li l-partit Laburista permezz tar- rappreżentanti tiegħu talab li joħorġu mill-iskemi?

Sur President, sabiex inkun korrett mort inġib il-minuti tas-sitt laqgħa tal-kumitat permanenti għall-ippjanar ta' l-iżvilupp u mal-minuti ġibt ukoll it-traskrizzjoni.

Safejn nista' naqra - forsi ma nifhimx tajjeb il- Malti - il-partit Laburista, permezz tar-rappreżentanti tiegħu, talbu għal żieda u mhux għal tnaqqis fiż-żoni ta' l-iżvilupp!

Allura min hu favur l- ambjent?

U jekk veru huma favur l-ambjent, liema huma l-postijiet fiż-żoni li huma talbu li jitnaqqsu?

Kif għidt quddiemi għandi l-minuti tas-sitt laqgħa ta' dan il-kumitat u se nsemmi xi ħaġa minnhom.

Hawnhekk hawn imniżżel li mappa 7, jiġifieri dik ta' Ħad-Dingli, ġiet approvata unanimament.

Minn mappa 8 sa mappa 16 ġew approvati unanimament.

Safejn naf jien il-kelma "unanimament" tfisser li ż-żewġ partiti qablu magħhom.

Naturalment jista' jkun li l-partit Laburista għamel żball u jista' jkun li kien

hemm lapsus min-naħa tal-partit Laburista, pero' għallinqas jgħidulna li ħadu żball.

Mela mhux kulħadd jieħu żball!

Imma mhux sewwa li jgħidulna li dan mhux minnu għaliex kollox huwa dokumentat fil-minuti, liema minuti ġew approvati wkoll.

Sur President, fil-laqgħa ta' wara l-partit Laburista kellu l-fakulta' kollha li jgħid li dawk il-minuti ma kenux korretti.

Il-fatt li lanqas ikkoreġewhom juru li huma jaqblu magħhom unanimament.

Jiġifieri mhux talli ma tawniex idea ta' liema postijiet iridu jnaqqsu, talli hawnhekk għandna l-provi bil-miktub li huma pprovaw iżidu u mhux inaqqsu.

Imbagħad mingħajr l-ebda mistħija marru fil-marċ tal-Belt li kien favur it-tnaqqis fil- konfini ta' l-iżvilupp meta huma stess ipprovaw iżidu l-konfini.

B'min tridu tidħku?

Jien nifhem li l-Oppożizzjoni ġiet hawnhekk u pprovat tfixkel imma r-realta' hi li l-poplu Malti jaf li l-partit Nazzjonalista m'għamilx dan l-eżerċizzju sabiex jirbaħ xi voti.

Anzi permezz ta' dan l- eżerċizzju l-partit Nazzjonalista tilef il-voti.

Dan l-aħħar ġew bosta persuni għandi sabiex jagħtuni l-ideat tagħhom fuq ir-reviżjonijiet u nista' ngħid li jekk ġew madwar 50 ruħ, kien hemm persuna waħda biss li qaltli li hija kienet kontra t-tkabbir.

Il-kumplament kollha pprovaw iżidu iżda l-ebda wieħed minnhom ma żdiedlu xejn.

Imbagħad tiġu tgħidu li aħna qed nagħmlu dan l-eżerċizzju biex nirbħu l-voti!

Jekk kien hemm xi ħaġa li l-gvern wera l-kuraġġ tiegħu – bħall-eżerċizzju li għamilna fl-abbozz ta' liġi li emenda l-pensjonijiet - allavolja kien jaf li se jaqlagħha anke min-nies tiegħu, kien proprju b'dawn il-passi li qed jieħu.

Kif wiegħed, illum il-Ministru Pullicino poġġa fuq il-mejda tal-Kamra u fuq il-website, l-ismijiet ta' dawk li għamlu s-sottomissjonijiet tagħhom.

(Interruzzjonijiet) X'jiġifieri mhux vera?

Iċċekkjajt jien stess fuq il- website qabel ma dħalt hawnhekk u sibthom.

Nitlob lill-Onor.

Galdes biex jerġa' jmur jiċċekkja għaliex hemm qegħdin.

Wara dan kollu nixtieq li tindikawlna l-benefiċċjarji tal-partit Nazzjonalista li akkużajtuna bihom.

B'min tridu tidħku?!

Issa la qegħdin nitkellmu fuq id-daħk u fuq l- inkonsistenzi nixtieq nagħmel din il-mistoqsija lill-Onor.

Galdes: Jiena fhimt tajjeb, meta darba minnhom semmejt li l-istate of the environment report għidt li kien eżerċizzju kożmetiku?

Kont

għidtha din il-kelma jew inkella fhimtek ħażin?

ONOR.

RODERICK GALDES: Le, jien qatt m'għidtha!

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Mela allura ħadt żball u niskuża ruħi.

(Interruzzjonijiet) Jekk mhux veru nirtiraha.

Kelli idea żbaljata.

ONOR.

RODERICK GALDES: Onor. Cassar, nixtieq ninformak li jien kont għamilt diskors b'riferenza għall-istqarrija li għamel il-Ministru Pullicino fejn kien iddeskriva l-konklużjonijiet tar-rapport dwar l-istat ambjentali bħala xi ħaġa li aħna m'għandniex għalfejn ninkwetaw mill- ambjent li għandna bħalissa.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEPH CASSAR: Sur President, jiena għidt li jekk dan m'huwiex minnu, allura nirtira dak li għidt.

X'nista' nagħmel aktar minn hekk?

Pero' l-Onor.

Galdes ma qalx li l-affarijiet li fuqhom ivvota unanimament se jirtirahom.

Jiena staqsejt mistoqsija biss u niskuża ruħi jekk għidt xi ħaġa li m'hijiex minnha.

Issa jekk se nitkellmu fuq korrettezza politika nixtieq nistaqsi jekk huwiex minnu dak li qrajt fuq il-Manikata.

Safejn naf jien fuq il-Manikata l-gvern żied żona verament żgħira imma kien hemm xi ħadd li qal li b'din iż-żona l-Manikata se tikber b'200%.

Issa forsi l- kalkoli ġeometriċi tiegħi huma ħżiena u jekk inhuwa hekk nirtiraha wkoll.

(Interruzzjonijiet) Onor. Debono Grech, ma nirtirax kollox!

Infakkar li aħna qegħdin f'din il-Kamra sabiex nipprovaw nikkonvinċu lill- poplu Malti li fil-mozzjoni li qed iressaq il-gvern m'hemmx xejn ħażin fiha.

Fil-fatt qegħdin nikkustinjaw fuq 2.3% ta' dak li llum diġa' qiegħed fiż-żona ta' żvilupp.

Pero' nixtieq infakkar li din l-arja mhux kollha se tkun mibnija għaliex fiha se jkun hemm it-toroq, se jkun hemm art li diġa' hija mibnija, se jkun hemm art tal-gvern u se jkun hemm art li hija maħsuba li tintuża sabiex fuqha jsiru spazji pubbliċi miftuħa.

Nixtieq infakkar li f'żewġ postijiet li llum qegħdin fil-kostitwenza tiegħi, l-Imtarfa u Ħad- Dingli, hemm ftit mill-bini li huwa diġa' kopert bil-permessi.

Per eżempju, għal xi raġuni jew oħra l-Imtarfa qatt ma kienet inkluża fil-konfini ta' l-iżvilupp, allavolja kienet żviluppata skond permessi maħruġa.

Issa l-gvern qed jipproponi li l- Imtarfa għandha tkun inkluża fil-konfini ta' l-iżvilupp.

L-istess ħaġa jista' jingħad għal numru ta' djar f'Ħad-Dingli.

Dawn inħarġilhom permess qabel l-1988 u jinsabu eżatt maġenb il-konfini ta' l- iżvilupp.

Għalhekk ma jagħmilx sens li jitħallew barra miż-żona ta' żvilupp.

Dan it-tibdil huwa skond il-kriterji u tajjeb li wieħed jinnota li parti mhux żgħira mill-art li se tidħol fil-konfini f'dan il-proċess hija art li diġa' kienet żviluppata bil-permessi meħtieġa.

Allura anke fuq din l-art qegħdin jikkritikawna?

Qegħdin tikkritikawna anke li l-Imtarfa tidħol fiż-żona ta' l-iżvilupp?

Qegħdin tikkritikawna għaliex irridu ndaħħlu dawk id-djar f'Ħad-Dingli fiż-żona ta' l-iżvilupp?

Nerġa' ngħid li dawn kienu bil-permessi meħtieġa.

Ta' min ifakkar ukoll x'kienu l-kriterji prinċipali.

Għal Malta kien hemm kriterju li s-sit irid ikun imiss mal- konfini eżistenti fuq tlieta minn erba' naħat, jew tnejn minn tlieta, skond il-każ, u li l-inklużjoni fil-konfini jirriżulta f'arja żviluppata ta' mhux aktar minn 17,000 metru kwadru.

Allura ħlief għal xi eċċezzjonijiet li skond il-fehma tiegħi jagħmlu ħafna sens, kien hemm xi ħaġa li hawnhekk nistgħu nikkritikaw f'din is-sitwazzjoni?

U kemm intqal fuq Għawdex?

Issa jien m'iniex perit imma jekk fhimt tajjeb dak li qrajt, l-iżvilupp f'Malta kien differenti mill-iżvilupp f'Għawdex.

U allura minħabba din id- differenza, il-kriterji ta' Għawdex kellhom ikunu differenti.

Madanakollu anke fuq din ġejna kkritikati.

Sur President, sfortunatament meta niġu għal dibattitu bħal dan fil- Parlament, qegħdin nipprovaw nippolitiċizzaw kollox.

Il-fatti huma li fl- 1988 kellna partit li vvota sabiex iżid il-konfini; fl-2006 għandna partit li f'kumitat tal-Kamra vvota unanimament ma' dawn il-konfini u għandna partit li ma talabx li jitnaqqsu l-konfini.

Barra minn hekk, għandna partit li s'issa ma qalilniex liema huma l-postijiet li jridu jitnaqqsu imma għamel mozzjoni fil-Kamra sabiex iżidu l-postijiet.

Dan il-partit Laburista li llum qiegħed fl-Oppożizzjoni, qiegħed jipprova jikkonvinċi lill-poplu Malti li huwa l-partit favur l-ambjent.

Pero' minn dak kollu li għidt jien s'issa u minn dak kollu li qalu sħabi, nixtieq inkun naf kif qiegħed jikkonvinċi lin-nies li huwa partit favur l- ambjent?

L-unika ħaġa li għamel kienet li attenda għat-tieni - għaliex għall-ewwel morna aħna wkoll għaliex kienet favur l-ambjent – protesta peress li din kienet kontra l-gvern sabiex jitnaqqsu ż-żoni ta'

l-iżvilupp.

U dan għamlu meta kien hu stess li ried iżid iż-żoni ta' l- iżvilupp.

Issa jekk din m'hijiex dikotomija maqsuma fi tnejn – ħalli ma nerġax insemmi mard ma jmorrux jerġgħu jagħmlu xi xahrejn iġibuni fuq it- television – ma nafx x'tista' tgħidilha aktar.

Hemm bżonn li nkunu serji u naraw verament dak li huwa miktub abjad fuq l-iswed.

Jien illejla kkwotajt mill-minuti tal-Kamra li ġew approvati wkoll u meta qed ngħid li żiedu u għamlu mozzjoni qiegħed nikkwota mit-transcript ta' laqgħa sitta.

Għalhekk m'iniex inħawwad fid-diskors tiegħi imma qiegħed nikkwota minn dak li hemm miktub.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Brincat, bil-permess ta' l-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, f'din id-diskussjoni ngħataw ħafna titli li ma naħsibx li huma parlamentari.

Issemmiet l-iskiżofrenja u d- dementia.

Għallinqas kont nistenna li jgħidulna li aħna nymphomaniacs ħalli għallinqas inkunu nafu li jkollna xi ħaġa tajba.

Pero' nerġa' ngħid li, fl-opinjoni tiegħi, dan m'huwiex diskors li jgħodd għal din il-Kamra.

ONOR JOSEPH CASSAR: Sur President, il-partit Nazzjonalista huwa partit li bil-provi juri li huwa favur l-ambjent u li jħares biss lejn l-interessi nazzjonali.

Barra minn hekk, dan l-eżerċizzju ta' reviżjoni m'għamlux sabiex jirbaħ il-voti.

Anzi jekk hemm xi ħaġa li l-partit

Nazzjonalista għamel b'kuraġġ għaliex ħares lejn in-nazzjon fuq livell ħolistiku - kelma li jużawha ħafna min-naħa ta' l-Oppożizzjoni - u li biha tilef il-voti kien proprju dak li qed niddiskutu llum.

Għalhekk nistaqsi lill-poplu Malti; Min huwa l-partit favur l-ambjent?

Ir-risposta hija ċara; huwa l-partit Nazzjonalista.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Sur President, f'din il-mozzjoni kien hawn min semma l-antik pero' ż-żgħażagħ li hawn fostna żgur li ma jiftakruhx dak iż- żmien.

Jekk toqgħod issemmi ż-żmien ta' qabel l-1987 u għal kif saru l- affarijiet taħt gvernijiet Nazzjonalisti, ħafna miż-żgħażagħ li hawn fostna lanqas biss jiftakruh għaliex lanqas kienu twieldu.

Kien hawn min qal li l- partit Laburista kien jagħmel ir-requistions sabiex jagħmilhom każini tiegħu.

Jien staqsejtu lil sieħbi jekk kienx qed jgħid għall-każin ta' Raħal Ġdid.

Min-naħa l-oħra nixtieq nistaqsih jekk jafx kif ittieħdet l- istamperija jew il-headquarters tal-partit Nazzjonalista meta kien sar ftehim ma' Hamilton Hill.

Huwa minnu li l-gvern Laburista ħa l-art dak iż- żmien.

Fis-snin sebgħin qabel ma tela' fil-gvern il-partit Laburista, kien hemm ministri min-naħa l-oħra, li llum għadhom hawnhekk, li kienu ħarġu jimmarċjaw għaliex il-poplu Malti kien għadu joqgħod fil-kerrejjiet.

Issa dak iż-żmien sabiex tieħu post b'żewġt ikmamar kont trid tħallas xi Lm500, Lm600 jew Lm800 rigal.

Dawn l-affarijiet kienu jsiru fis-snin sittin qabel ma tela' gvern Laburista meta l-paga ta' ħaddiem kienet ta' Lm3 u ħames xelini u n-nisa kellhom Lm1 u 17-il xelin, l-aktar l-aktar Lm2.

Għidli kif seta' ħaddiem dak iż-żmien iħallas rigal bħal dak - taċ- ċavetta kienet - sabiex jieħu post fejn joqgħod?

Il-gvern Laburista veru ħa l-art imma kien il-gvern ta' l-1955 li bena l-ewwel belt f'Santa Luċija ħalli l-ħaddiem ikollu fejn joqgħod.

Dakinhar il-gvern kien ħa l-art tal- Knisja sabiex bena belt.

Illum tmur il-knisja, jagħtuk karta u f'waħda minnhom kien hemm il-parroċċa tax-xahar li kienet il-parroċċa ta' Santa Luċija.

Issa dawn stħaw iniżżlu fiha li wara l-gwerra l-bini f'Santa Luċija beda jikber.

X'bini kiber!

Hemmhekk kollu gvern Laburista bnieh għaliex ħadd ma kellu fejn joqgħod.

Imbagħad wara li nbniet Santa Luċija, il-Knisja ħasset il-kuxjenza tniggiżha u għalhekk kienet bniet il-flats tar- Rerum Novarum fil-Blata l-Bajda.

Huwa veru li ħadna l-artijiet.

Meta tela' l-gvern Laburista fl-1971 il- ħaddiem kien għadu joqgħod fil-kerrejjiet.

Kien il-gvern Laburista li beda jtella' il-flats u mbagħad beda jtella' d-djar ukoll.

Wara beda jagħti wkoll il-plots sabiex il-ħaddiem ikollu fejn joqgħod.

U f'din il-Kamra kienu ġew jgħidu li mhux sewwa li l-partit Laburista qiegħed jibni u jtella' l-flats għaliex kien qiegħed iwaqqa' l-prezz ta' l-art u fuq dan il- partit Laburista kellu gwerra sħiħa.

Veru li ħadna l-artijiet madwar Malta kollha imma jekk inħarsu lejn Birkirkara, per eżempju, insibu li gvern Laburista tella' erba' housing estates; Ta' Paris, Tal-Qattus, Tal-Laqxija u dik li hemm wara l-knisja.

Jekk immorru Ħal Qormi nsibu li gvern Laburista bena l-palazzi sabiex il-ħaddiem ikollu fejn joqgħod u nsibu ħames estates.

F'Għawdex kien beda jtella' l-kunsill u mbagħad kompla l- partit Laburista jtella' l-housing estates ma' Malta kollha.

Mela ma ħadniex artijiet!

U kienu jgħajruna talli konna nagħmlu hekk.

Sur President, kien hemm min semma r-requisitions!

Imma jekk wara l-gwerra ħadd ma kellu fejn joqgħod, mhux bilfors li l-gvern Laburista ried jagħmel liġi ħalli l-ħaddiem ikollu fejn joqgħod!

Jekk taqraw ir-rapport li għamel il-partit Nazzjonalista stess sabiex ikun jaf għalfejn tilef l- elezzjoni ssibu li waħda mir-raġunijiet kienet li żamm il-permessi ta' l- artijiet.

Ħafna nies kienu qed imorru għand il-gvern sabiex joħorġilhom l- permessi.

Jekk inti ftaħt bieb kulħadd ikun irid idaħħal il-biċċa plot li għandu.

Ħalli nsemmilkom skandlu li sar f'Għawdex.

Fil-gżira Għawdxija ingħatat biċċa art - u skond min ikun il-perit – bil-permess ħalli min kien seta' jibni ħalli jiġi sal-konfini.

L-art l-oħra ma redux jagħtuh il- permess u minflok tawh biċċa ġnien.

Imbagħad min staqsih kif tawh ġnien biss, dan qallu li dak il-ġnien kien se jagħmlu garaxx aktar 'il quddiem.

Issa ħalli nitkellmu ftit fuq il-MEPA.

Jien m'għandix fiduċja fil-MEPA.

Kif jista' ikollok fiduċja fil-MEPA meta bniedem jitlob permess u jiġi mċaħħad minnu għaliex m'għandux 20 pied meta ħaddieħor seta' jibni fuq art tal-gvern u mbagħad taparsi waħħluh xi ħaġa sabiex ikun jista' jżomm dik l- art?

Dak l-ammont li ħallas anke jien kont inħallsu.

Art li tiswa Lm2 miljuni u tagħha ħallas Lm200,000 multa!

Trid tkun miġnun jekk ma taċċettax.

Inti sfurzajt lill-MEPA sabiex tagħmel hekk u mela noqogħdu nwaħħlu fl-imgħoddi għaliex kien hemm ministru li kien jagħmel dawn l- affarijiet minn wara l-ħitan!

Mela nesa l-partit Nazzjonalista li anke huma kellhom ministru li kien jagħmel dawn l-affarijiet minn wara l-ħitan?

Kien hawn ieħor li qalilna - ma bsarthiex minnu – li l-Professur Buhagiar ma telax fil-Kamra minħabba li kien ivvota kontra tagħna.

X'għandha x'taqsam?

Allura Borg Olivier kien ivvota kontra tagħkom meta ltqajtu ġo kantina fis-satra tal-lejl sabiex tneħħuh minn leader?

Dak qatt ma vvota kontra tagħkom imma xorta waħda neħħejtuh.

Insejtuh lil Mario Felice?

Minħabba li darba l-Perit Mintoff kien talbu sabiex jidħol bħala medjatur kontu kissirtuh l-għada!

L-istess ħaġa lill- Onor. Dalli.

X'għamlilkom l-Onor.

Dalli?

Ġibdilkom l-attenzjoni u qalilkom sabiex toqogħdu attenti u bagħat ittra lill-Kabinett li m'hemmx flus.

Min-naħa tagħkom bqajtu sakemm kissirtuh.

Lit-Tabib Josie Muscat insejtuh ukoll?

Meta ġejna biex niddiskutu r-repubblika u l-Kostituzzjoni, it-Tabib Josie Muscat kien qal li l-mozzjoni li kienet qed titressaq kienet ħrafa u li wara dik il-mozzjoni Alla biss seta' jgħin lill-poplu Malti.

Jien naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Pullicino Orlando meta qal li aħna nippreżentaw l-ewwel u qabel kollox lill-poplu Malti u mhux lill-partit.

Mela allura dakinhar, meta l-partit Laburista kellu d-deputati allavolja ma kellux il-voti, konna qegħdin skond il-Kostituzzjoni.

Fil-fatt din kienet tgħid li s-siġġijiet jgħoddu.

Sur President, dan l-iżvilupp sar biex jinqdew xi erba' min-nies.

Fil- fatt fir-rapport tagħkom għidtu li tliftu l-voti għaliex kien hemm min ma nqediex.

Mhux dawn l-affarijiet għamel il-partit Nazzjonalista!

Issa se noqogħdu ngħidu li dan il-pjan ilu ġej imma issa għaġġiltuh għaliex hekk kien jaqblilkom.

Għalkemm l-elezzjoni fadlilha sena u nofs oħra, xorta trid iż-żmien sakemm tilħaq tirranġa u tingrana l-affarijiet.

Inti ma tistax toħroġ il-permessi llum u lil dak li jkun tgħidlu se noħroġlok il- permessi wara l-elezzjoni.

Min jista' jitkellem favur l-ambjent?

Min mar għamel power station sabiex taqdi lil kulħadd u mbagħad lanqas spare parts ma sibna għaliha?

Li ma kenux dawk it-turbini li kien ġab il-partit Laburista kieku llum Malta kollha fid-dlam qiegħda.

Tafu li nfaqtu 'l fuq minn Lm29 miljun sabiex għamiltu dik il-power station u issa sibtu li lanqas hija tajba?!

Dan l-ambjent li ssemmu?

Tħobbu l-ambjent meta tgħidu li dik l-art m'hijiex tas-saqwi u mbagħad wara tindunaw li hija art saqwi?

Xi ħadd daħak bil-ministru f'dawn l-affarijiet.

Min iħobb l-ambjent jeqred dawk is-siġar tal-ħarrub kollha minħabba l-isptar il- ġdid f'Tal-Qroqq?

Hemmhekk kien hemm bosta siġar tal-ħarrub u kien hemm wied sabiħ li tkisser kollu.

Pero' meta mbagħad ġejna biex nagħmlu ċ-ċimiterju ta' Birkirkara, il-permess inżamm tliet darbiet; l-ewwel minħabba s-siġar tal-ħarrub, imbagħad qalu li kien ġej qrib in-nies u mbagħad ma nafx x'qalu aktar.

Issa f'daqqa waħda reġa' qam dan iċ-ċimiterju ta' Birkirkara għaliex daħal wieħed tal-partit Nazzjonalista u allura taparsi jridu jidhru li għamluh huma.

Imma meta kitbet is-Soċjeta' Don Filippo Borgia sabiex isir ċimiterju f'Birkirkara, ħadd ma ta kas.

Imma mbagħad bdejna ndaħħlu n-nies min-naħa tal-partit Nazzjonalista ħalli taparsi dan iċ-ċimiterju jkun għamlu l-partit Nazzjonalista!

Ara dawn l-affarijiet ħadd ma jgħidhom.

Kien hawn xi ħadd li qal li l-partit Laburista kellu ministru li kien jagħmel l-affarijiet minn wara l-ħitan.

Allura nsejtuh lil Paulson?

Insejna kemm kien jiftaħar li l-partit Nazzjonalista għamel l-Imġarr f'Għawdex u mbagħad meta mort jien fil-planning authority fl-1971 kont sibt li m'hemm xejn.

Meta mort hemmhekk sibt li s-siment li suppost kien imniżżel lanqas biss deher.

Lanqas kien hemm ġebla waħda mqiegħda u kellu jkun il-partit Laburista biex ilesti x-xogħol.

Issa ħalliha li llum erġajna kabbarnieh u għidna li se jiswa madwar Lm2 miljun imma ħadd ma jaf kemm se jiġi jiswa.

Sur President, dawn huma l-affarijiet li jmissna nsemmu u mhux jiġu tan- naħa l-oħra jgħidu li l-gvern Laburista ta' dak iż-żmien ma kienx jaf x'inhu jagħmel.

Dażgur li konna nafu x'aħna nagħmlu.

Mela n-naħa l-oħra taf x'inhi tagħmel meta tiġi f'din il-Kamra u tgħidilna li f'ġimgħa trid teħilsu!

Illum il-ministru kien mitlub jagħti l-ismijiet u issa qed jgħidilna li l-ismijiet ħarġu pubblikament.

Jien ma jinteressanix jekk l- ismijiet humiex ta' partitarji Nazzjonalisti jew ta' partitarji Laburisti imma li jinteressani huwa li dan huwa skandlu.

Imbagħad ġie l-Onor.

Cassar jgħidilna li mar jimmarċja fl-ewwel protesta iżda mbagħad għat-tieni waħda ma marx minħabba li kienet kontra l-ministru.

Allura jekk kien ħażin l- ewwel darba mhux xorta se tibqa' ħażin fit-tieni?

Kien hawn membru ieħor li qalilna li lill-Perit Mintoff konna għaddejnieh ġuri.

Allura dawn se jitkellmu fuq Mintoff!

Insew kemm kien jgħajtu: "Sallbu, sallbu!".

Sur President, aħna qed ngħidu li din m'hijiex sewwa u li l-ministru għandu jerġa' jirrevediha.

Fl-aħħar nixtieq ngħid li aħna għandna l-free vote.

Ħadd m'hu marbut kif jivvota f'din il-mozzjoni u jekk hemm min irid jivvota mal-gvern jew hemm min-naħa tal-gvern li jrid jivvota magħna, kulħadd għandu jitħalla fil-liberta'.

Jien lin-naħa l-oħra nistaqsihom kemm-il darba l-Kabinett iltaqa' mal-grupp parlamentari qabel ma wasal għal dan?

Min-naħa tagħna ltqajna 17-il darba.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

KUMITATI PERMANENTI

MR SPEAKER: L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, bil-permess tal-Kamra nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal- Konsumatur ġew mgħoddija mill-istess kumitat b'emendi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra .

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impiegi) : Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 25 ta' Lulju 2006, fid-9.00 a.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni - Tielet Qari;

Riżoluzzjoni dwar tibdil parzjali tal-Pjan ta' Struttura - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Emenda Nru 2) - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Sur President, tajjeb jew ħażin u jixtiequ jew ma jixtiequx in-nies, Malta llum hija parti mill-Unjoni Ewropea u rridu noqogħdu għal-liġijiet kollha li joħorġu minnha.

Ma nistgħux fejn jaqblilna ndaħħlu xi liġi u fejn ma jaqblilniex nagħlqu għajnejna u nħallu kollox għaddej.

Ladarba qegħdin hemm, irridu noqogħdu għal dak kollu li tgħid l-Unjoni Ewropea.

Wara kollox fil-gvern illum hemm l-istess partit li ħadem u rnexxielu jbella' lill-poplu Malti li jaqblilna nkunu fl-Unjoni Ewropea.

Issa qegħdin hemm u ladarba l-gvern stess ried li nidħlu fl- Unjoni Ewropea, irid joqgħod għal-liġijiet tagħha għax wara kollox intrabat li josservahom.

Sur President, jiena niskanta kif sentejn ilu, qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea, kellna madwar 2,000 barrani jaħdem f'Malta bil-permess tal-gvern u meta aħna konna ngħidu li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea konna se nżidu dan l-ammont, kulħadd kien jidħak bina u kienu jgħidulna li ma konniex nafu x'qegħdin ngħidu, li dan ma ġara mkien u li ħadd ma jrid jiġi jaħdem hawn.

Illum - din mhux jien qed ngħidha imma l-istess gvern b'risposta għal mistoqsija parlamentari li għamilt - hawn ftit inqas minn 8,000 barrani jaħdem f'Malta.

Jiġifieri f'temp ta' sentejn in-numru ta' barranin mhux talli rdoppja imma talli rdoppja u reġa' rdoppja għax għandna erba' darbiet aktar in-numru ta' barranin li kellna qabel ma dħalna fl-Unjoni Eworpea.

Ħaġa ta' l-iskantament kif dawn l-affarijiet ħadd ma jgħidhom, Sur President, qisu m'hu qed jiġri xejn.

Addio għal ħafna affarijiet li kienu jgħidu dwar il-portijiet, ir-regolarizzazzjoni tat-taxis u bosta affarijiet oħra.

Bil-mod il-mod kollox qed jiġi liberalizzat allavolja kienu jgħidulna li 'l quddiem naraw.

Ħalli nerġa' nitkellem dwar il-kaċċa, Sur President.

Veru li l-maġġoranza tal-Maltin huma kontra l-kaċċa u l-insib, speċjalment kontra l-kaċċa tar- rebbiegħa, imma min jifhimha hekk m'hemmx x'tagħmel.

Tajjeb li wieħed ifakkar li qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea, gvern Nazzjonalista kien wiegħed li ladarba nissieħbu fl-Unjoni Ewropea kollox kien se jibqa' kif inhu, anzi r-regolamenti dwar il-kaċċa u l-insib kienu se jitjiebu u mhux imorru għall-agħar.

Issa jien qed ngħid x'qal il-gvern għal elf darba, għax din il-mistoqsija parlamentari elf darba għamiltha biex inkun naf x'se jiġri u kull darba ngħatajt l-istess risposta, li m'hu se jiċċaqlaq xejn u li se jibqa' kollox kif inhu.

Dan hu li ġie mwiegħed, Sur President.

Issa jew inwiegħdu jew nigdbu għaliex jekk inti twiegħed xi ħaġa li taf li ma tistax tiġri, tkun qed tigdeb.

Illum is-sitwazzjoni hi totalment differenti minn kif qalha l-gvern dak iż-żmien.

Terġa' dak iż-żmien kellna l-uffiċċju ta' l-MIC li kien immexxi minn Simon Busuttil, li lum huwa membru Parlamentari Ewropew.

Dan qatt qal illi l-gvern qed jigdeb f'din il- ħaġa?

L-ambaxxatur li kien residenti f'Malta qatt qal li l-gvern qiegħed jgħid il-kuntrarju u li filwaqt li qiegħed iwiegħed li kollox se jibqa' kif inhu, dan m'hu minnu xejn?

Il-kummissarju għall-ambjent ta' dak iż-żmien jew Verheugen, li ġie hawn u saħansitra tkellem f'din il-Kamra, qatt qalu li l-gvern f'dan il-qasam u f'ħafna affarijiet oħra m'huwiex qed jgħid il- verita'?

Dawn qablu mal-gvern f'kollox.

Kulma qal il-gvern għalihom kien ben fatt mentri llum il-pożizzjoni hija totalment differenti.

Jiena ma naħsibx li din hija irġulija.

Min forsi llum qiegħed jieħu pjaċir għax mhux is-sena d-dieħla imma ta' wara - għax is-sena d-dieħla tiġi l-elezzjoni u allura l-gvern m'huwiex se jiċċaqlaq żgur - il-kaċċa fir-rebbiegħa tieqaf u l-insib jieqaf ukoll, ngħidlu biex almenu jġib quddiem għajnejh li meta n-nies ivvotaw, kellhom f'moħħhom li l-kaċċa u l-insib se jibqgħu għax hekk kienu ġew imwiegħda.

Issa f'daqqa waħda inbidel totalment kollox.

Hemm min jikteb fil-gazzetti u jgħid li l-kaċċaturi jinsabu rrabjati u hemm gazzetti, speċjalment "The Times", li dejjem titkellem kontra l-kaċċa u l-insib.

Ikun hemm diversi ittri u karikaturi biex ipinġu lill-kaċċaturi qishom qegħdin kollha f'sitwazzjoni ħażina.

Imma ħalli ngħidu l-verita' issa.

Jien m'iniex qed ngħid li m'hawnx min jabbuża, lanqas qed ngħid li l-kaċċa tar-rebbiegħa hija tajba, m'iniex qed ngħid li l-insib huwa tajjeb, allavolja kulħadd jaf li jien kaċċatur, pero' qed ngħid li l-kaċċaturi u n-nassaba ġew imwiegħda li s-sitwazzjoni se tibqa' kif inhi u m'hu se jinbidel xejn.

Issa l-Unjoni Ewropea qed tgħidilna li jekk sa l-2007 m'aħniex se nwaqqfu dan l-isport - li ilu jeżisti f'Malta minn dejjem - se ttellagħna l- qorti.

Tajjeb li wieħed ifakkar ukoll lil min qiegħed jiftaħar u jieħu pjaċir bid-deni ta' ħaddieħor li Franza, per eżempju, tħallas il-multa lill- kaċċaturi tagħha, li jlaħħqu għal madwar 3 miljun persuna.

Dawn huma nies li jiddefendu d-drittijiet bil-preżenza tagħhom fit-toroq u kullimkien.

Issa Franza hija waħda mill-founding members, jiġifieri ilha mill-bidu hemmhekk u mhux bħalna dħalna l-bieraħ.

Minkejja li fi Franza ħadd ma jista' jikkaċċja fir-rebbiegħa u ħadd ma jista' jonsob matul is-sena kollha, il-gvern fehem il-pożizzjoni tagħhom, iħallihom jagħmlu dan l- isport u jħallsilhom il-multi.

Issa aħna se niġu f'din is-sitwazzjoni jew f'daqqa waħda wara li tiġi l-elezzjoni kulħadd jgħidilna li aħna daqshekk, hard luck u bellgħuhielna?

Sur President, jien fejn nista' dejjem nosserva l-liġi u ma rridx inkun f'sitwazzjoni fejn niksirha - la ta' Malta, la ta' l-Unjoni Ewropea u lanqas ta' Alla - biex imbagħad min-naħa l-oħra jiġu jgħidulna li nistgħu nkomplu għaddejjin u li se jħallsulna l-multi.

Ma naħsibx li din lanqas hija fair fuq il-poplu Malti.

Għaliex il-poplu Malti għandu joqgħod iħallas il-multi għal min ikun qiegħed jikser il-liġi?

Jekk il-gvern Malti wiegħed li kollox se jibqa' kif inhu u ħadd min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea ma nnega dan, nippretendi li l-irġulija tirrikjedi li kollox jibqa' kif inhu.

Għax bla irġulija - nafu li llum l-irġulija f'Malta nieżla 'l isfel anke skond surveys li saru - x'fiduċja jibqa' f'dan il-pajjiż?

Illum kulħadd qed jaqta' qalbu minħabba dawn il-ħafna kummiedji, li waħda minhom qegħdin niddiskutuha hawnhekk illum - din m'iniex se nitkellem fuqha għax ovvjament ma nistax - imma ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk.

Hawn nuqqas ta' serjeta', ħadd m'hu accountable, kulħadd jagħmel li jrid, kulħadd ardit, ħadd ma jrid jaħdem bl-onesta', min jisraq lil dak u lill- ieħor, korruzzjoni fil-qrati, fil-pulizija, fl-ADT, fil-MEPA u kullimkien!

Sirna korruzzjoni weħidna!

Ħadd ma jerfa' responsabbilta' ta' xejn u l- poplu dejjem ibati.

Jekk nibqgħu sejrin hekk, ħafna se jitilqu minn dan il- pajjiż.

Jiena naf ħafna li qegħdin jagħmlu hekk, Sur President.

Kulmin hu edukat, kulmin studja, kulmin jaf jaqra u jikteb se jitlaq minn Malta u kulma se jibqa' huma l-illitterati, l-anzjani - għax m'għandhomx fejn imorru - u l-immigranti illegali li qegħdin jiġu hawn.

Hekk se jispiċċa dan il-pajiż minn hawn u ftit tas-snin oħra.

Issa ħalli nkompli fuq suġġett li għandu x'jaqsam ma' dan li qed ngħid għax tan-naħa l-oħra smajnihom jiftaħru kemm huma favur l-ambjent, li jħobbuh u li se jipproteġuh!

Allura se nerġa' naqbad fuq l-istess ħaġa li qbadt ftit tal-jiem ilu, cioe' fuq is-santwarji ta' l-għasafar, fuq l-areas protetti u fuq l-areas li llum jaqgħu taħt skema ta' l-Unjoni Ewropea, dik li jgħidulha NATURA 2000, li l-gvern stess għażilhom.

Dawn m'għażilhomx il- partit Laburista u lanqas m'għażlithom l-Unjoni Ewropea.

Meta sseħibna, l- Unjoni Ewropea talbet lill-gvern jagħtiha lista tas-santwarji ta' l- għasafar li hawn fil-pajjiż, lista ta' l-areas li huma protetti biex hi tkun tista' tgħinna ħalli nkomplu nipproteġuhom u lista ta' areas li jaqgħu taħt l-iskema li għandha l-Unjoni Eworpea li jgħidulha NATURA 2000.

U l- gvern

qabad u għażel il-postijiet.

Jekk wieħed jidħol fl-internet isib lista twila ta' dawn il-postijiet, anzi ngħid li hemm uħud li jmisshom qegħdin hemm u li m'humiex.

Pero' mbagħad dawn kif se tipproteġihom?

Għax jew qed tipproteġihom jew m'intix!

Dan hu l-argument li qed nipprova nġib, Sur President, u mhux sew li noqogħdu ngħidu bħalma kien hemm min kiteb u qal li jien dilettant tal-kaċċa u allura ma nistax nipproteġi l-ambjent!

Hawnhekk hawn differenza totali.

Jien qed nitkellem issa fuq law enforcement.

Il-gvern Malti għażel numru ta' areas - jiġifieri ħadd ma ġie jbellagħhomlu - fosthom Paradise Bay, in-naħa ta' ġewwa tal-Mellieħa fejn illum hemm Popeye's Village, fejn hemm il-cliff side areas kollha ta' Malta, in-naħa ta' Ħaġar Qim, il-Buskett u l-area ta' madwar ir-residenza uffiċjali tal-Prim Ministru u fejn joqgħod il-President fis-sajf ġol-palazz li hemm u areas oħra li jaqgħu taħt is-santwarju ta' l-għasafar, fosthom Ta' Qali u Manoel Island, li erbat ijiem oħra se tinbena wkoll.

L-unika biċċa art ħadra li baqa' ġewwa l-inner harbour area, in-naħa ta' fejn noqgħod jien, se tispiċċa.

Issa whether we like it or not, dawn l-areas huma santwarji ta' l- għasafar, huma areas protetti, huma areas li jaqgħu taħt il-protezzjoni ta' l-iskema ta' l-Unjoni Ewropea ta' NATURA 2000 u mhux l-Unjoni Ewropea qaltilna biex nagħżluhom imma għażilnihom aħna.

Aħna għidnilhom li dawn huma l-areas li aħna se nipproteġu, pero' ġurnata wara l-oħra - dan qed jgħidu l-gvern stess minn domandi parlamentari li għamilt u minn domandi parlamentari oħra li l-ministru ma jridx jirrispondi bis-serjeta' u issa niġi għaliha din ukoll - kważi ta' kuljum, qed inħallu attivitajiet tal- massa, parties kbar, storbju, karozzi deħlin u ħerġin, sal-5.00 a.m. dwal u mużika, fis-santwarji ta' l-għasafar, Sur President!

Lanqas fl-Afrika ma jsiru dawn l-affarijiet, li jgħidu li huma lura.

F'dawn l-affarijiet qegħdin iktar 'il quddiem minna żgur.

Jiġifieri f'santwarju ta' l- għasafar, li hija area protetta tippermetti li jsiru dawn l-attivitajiet?

Jekk trid tħalli dawn l-attivitajiet isiru, trid tgħid li dawn m'għadhomx santwarji jew inkella tgħid li kaċċa ma tistax issir fih u l-bqija jista' jsir li jrid.

Jiena m'iniex qed ngħid li għandha ssir il-kaċċa hawnhekk, ħalli ħadd ma jifhimni ħażin, għax la hu santwarju, għandu jintuża bħala santwarju.

Jiena nemmen li lill-għasfur għandek tagħtih iċ-ċans tiegħu, li dan għandu jkollu fejn jistrieħ u li n-nies li jħobbu l-għasafar għandhom ikollhom fejn imorru jarawhom.

Jiena m'iniex xi wieħed minn dawk li kull għasfur li nara rrid nisparalu, anzi kważi kważi llum sirt iktar nieħu pjaċir inrabbi għasfur milli mmur għall-kaċċa għax meta tmur għall-kaċċa kważi ma tara xejn.

Sur President, jiena qed nipprotesta għall-mod kif qed jiġu risposti ċerti domandi.

Per eżempju, meta lill-Prim Ministru staqsejtu jekk fil- Buskett kellhomx isiru dawn it-tip ta' parties, ir-risposta tiegħu kienet li l-pulizija ma kellha l-ebda talba għal party ġewwa l-Buskett.

Jiena ma staqsejtux jekk il-pulizija kellhiex talba jew le!

Hemm jew m'hemmx stabbiliment ġewwa l-Buskett li tista' tgħid kważi ta' kuljum isiru dawn ir- rave parties fih in the open?

Ir-risposta hija "iva".

Kulma għandek tagħmel, Sur President, int u sejjer lejn id-dar għal Għawdex, tgħaddi mill-Imsida, tittawwal jekk għadx hemm it-truck ħdejn il-monument tal- ħaddiem, għax kuljum ikun hemm, u tara avviż dwar party li jkun se jsir u dan mhux party wieħed, kull ġimgħa jinbidel.

Kulħadd jorganizza l-parties hemmhekk, anke komunitajiet, li mhux se noqgħod insemmihom għax inkella jgħidu li jiena kontrihom ukoll, parties għall-istudenti, parties għal dak u parties għall-ieħor ġo nofs il-Buskett fil-miftuħ!

Din hija kontra l- liġi ta' l-Unjoni Ewropea, Sur President.

F'Manoel Island, per eżempju, li sal-lum għadu santwarju ta' l-għasafar, anke international fashion shows ġieli saru.

U daqqa ġie jkanta dak, daqqa ġie jkanta l-ieħor, karozzi deħlin, karozzi ħerġin, kulħadd iħawwad u jgerfex u ġieli jtellgħu l-murtali minn hemm ukoll minħabba xi festa.

Dan huwa santwarju jew le?

Inkella nneħħuh minn santwarju!

F'Ta' Qali tajna biċċa art lill-Amerikani għall-ambaxxata, it-trade fair se jibda jsir hemmhekk, hemm il-ground tal-football u hemm in-national park.

Allura dan żgur li m'huwiex santwarju!

Għax santwarju qiegħed għall-għasafar biss u għal dawk in-nies li jridu jmorru jgawdu l-għasfur, jidħlu bil-permess ta' min qiegħed jieħu ħsiebhom kif qed isir - kif għandu jkun - fiż-żewġ santwarji veri li għandna llum, dak tas-Simar u dak ta' l-Għadira, li tieħu ħsiebhom il-Birdlife.

Għaliex il-Birdlife m'hijiex qed titkellem fuq dawn l-affarijiet li qed insemmi jien illum?

Din tgħid li tħobb l-għasafar u tobgħod il-kaċċaturi, pero' l-għasafar tħobbhom kif jidhrilha hi, donnha l- kaċċa biss hija ħażina u tagħmel il-ħsara!

Ma jistax ikun li nibqgħu mexjin b'dan il-mod.

Sur President, jiena llum iddeċidejt li nikteb ittra - għax issa xbajt nistaqsi domandi, nikteb fil-gazzetti u naqla' t-tgħajjir u din mhux se nagħmilha biex nieħu prosit imma għax il-verita' ngħidha u se nibqa' ngħidha - li se npoġġi kopja tagħha fuq il-mejda lal-Kamra, biex navża u niġbed l-attenzjoni tal-kummissarju għall-ambjent fil-Kummissjoni Ewropea biex dak li aħna ma rridux nagħmlu jew ma nistgħux nagħmlu għax hemm ċerti interessi, almenu jekk issa qegħdin fl-Unjoni Ewropea jieħu l-affari f'idejh, jinvestiga u jieħu l-passi kollha li hemm bżonn kontra min m'huwiex qiegħed jerfa' r-responsabbiltajiet li llum dħalna għalihom u li suppost qegħdin nosservaw.

Nirringrazzjak.

Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed dan id-dokument fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta fl-14 ta' Lulju, 2006 lill-Kummissjoni Ewropea dwar il-provvedimenti ta' NATURA 2000.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, xtaqt li fil-ftit ħin li fadalli f'dan l-Aġġornament insemmi xi problemi u esiġenzi li hemm fiż-żona tad- distrett elettorali li nikkontesta jien.

Xtaqt nirriferi partikolarment għal Ħal Qormi u għax-xogħlijiet relatati mal-wied ta' din il-lokalita'.

Kważi ta' kull sena nagħmel Aġġornament f'dan il-Parlament biex inqajjem il- kuxjenza tal-gvern, speċjalment f'din iż-żona partikolari, meta tajna l- impressjoni li l-problema ta' l-għargħar ġiet solvuta bix-xogħlijiet li saru f'dawn l-aħħar snin, pero' mill-esperjenza tiegħi, anke bħala ex- sindku ta' din il-lokalita', anke issa bħala membru parlamentari u anke minn dak li nisma' min-nies li jgħixu f'din iż-żona, żgur li din il- problema għadha ma ġietx solvuta.

Għad hemm problemi kbar infrastrutturali, ta' skart li qed jintefa' fil-qalba ta' Wied is-Sewda u anke f'Wied il-Kbir, li ċertament jkompli jxekkel l-proċess ta' l-ilma li jmur lejn il-baħar u żgur li għad hemm uħud mir-residenti li jinsabu fil- periklu f'każ li allaħares qatt jerġa' jseħħ l-għargħar li seħħ fis-snin li

għaddew.

Meta jkollna sħana tremenda kif qed tagħmel bħalissa, wieħed jistenna li jkun hemm maltempati qawwija għall-ħabta ta' Settembru.

Għalhekk nerġa' nappella lill-gvern li s-sajf li qegħdin fih huwa l-mument biex jitkomplew ix-xogħljiet li kien wiegħed lilna l-Qriema f'dawn l-aħħar snin u li sal-lum il-ġurnata għadhom ma sarux, partikolarment fiż-żoni ta' Wied is-Sewda, in-naħa ta' ġewwa, fejn prattikament ma sar l-ebda xogħol ħlief fin-naħa ta' barra tal-wied lejn il-Marsa, pero' għad jonqos ħafna xogħol ta' tindif li suppost kellu jsir min-naħa ta' Ħ'Attard u jibqa' dieħel għall-wied ta' Ħal Qormi, fejn kien hemm l-aktar problemi ta' inblokk ta' ilma li seħħ bejn il-bridges.Nixtieq inqajjem ukoll il-problema tar-residenti ta' Triq il-Kbira, f'Ħal Qormi, b'mod partikolari t-triq li tagħti fejn l-għassa ta' din il-lokalita'.

Nafu li hemmhekk hemm diversi residenti li qegħdin ibatu b'konsegwenza ta' l-ilma tax-xita li kontinwament jidħlilhom fid-djar għax il-livelli tat-triq kollha jxaqilbu lejn dawn in-naħat.

Mill-esperjenza u anke minn dak li stajt nifhem hemm bżonn li jsir ċertu xogħol infrastrutturali li l-kunsill lokali ta' Ħal Qormi żgur m'għandux il-mezzi finanzjarji meħtieġa biex jagħmilhom.

Hemm bżonn li l-ADT jew id-dipartiment inkarigat minn dawn ix-xogħlijiet, jagħti l-assistenza tiegħu sabiex tkun tista' tiġi solvuta din il-problema sabiex ir-residenti ma jibqgħux jħabbtu wiċċhom mal-problema ta' l- għargħar.

Nieħu spunt minn dan l-Aġġornament ukoll biex insemmi xogħlijiet oħra li kienu mwiegħda lilna mill-awtoritajiet f'dawn l-aħħar snin u li sal-lum il- ġurnata għadhom ma sarux f'Ħal Qormi.

B'mod partikolari nirriferi għall- proġetti ta' embellishment tar-roundabouts u s-soft areas li kellhom jinbdew diversi snin ilu, partikolarment għall-ħabta ta' l-elezzjoni li għaddiet, fejn kellna diversi wegħdiet anke mid-diretturi ta' l- environmental consortium, li ċertament kien ħa l-inkarigu li dawn ir- roundabouts u dawn is-soft areas jingħataw dehra ġdida, speċjalment f'ċerti żoni partikolari.

Nifhem li dawn il-proġetti jirrikjedu finanzi kontinwi biex tkun tista' tibqa' għaddej bihom, pero' ħaġa ta' l-iskantament dan l- aħħar dan ix-xogħol infrastrutturali ġdid, dan ix-xogħol ta' embellishment donnu waqaf, jew għax m'hijiex ġejja l-elezzjoni jew minħabba xi raġuni oħra, forsi minħabba raġunijiet finanzjarji.

Pero' ċertament il-gvern m'huwiex qed jgħin sabiex dawn il-proġetti jibqgħu għaddejjin u allura

baqgħu ma tlestewx.

B'mod partikolari niftakar li l-kunsill lokali ta' Ħal Qormi kien ġie mwiegħed li se jsir xogħol ta' embellishment totali fir-roundabout ta' l-Erba' Qaddisin biex din tiġi tixbah il-proġett li sar aktar 'il fuq minnha għall-ħabta ta' l-elezzjoni li għaddiet u nittama li ma jitħalliex iż-żmien li toqrob xi elezzjoni oħra biex nibdew naraw xi xogħol fiha kif ġie mwiegħed lil dawn ir-residenti.

F'dawn l-aħħar ftit minuti li għandi xtaqt insemmi l-problema ta' diversi għaqdiet sportivi f'Ħal Qormi li sal-lum għad m'għandhomx post fejn jistgħu jipprattikaw l-isport partikolari tagħhom.

Din il-problema teżisti fil- club tal-ħamiem, li ilu għal diversi snin jiġbor fih numru ta' membri u li kien għamel it-talbiet tiegħu lill-awtoritajiet, anke lill-kunsill lokali, biex isibulu post ċentrali fejn ikun jista' jlaqqa' lill-membri tiegħu ħalli jkunu jistgħu jipprattikaw dan id-delizzju.

Sal-lum din l-għaqda, flimkien ma' diversi għaqdiet oħra, fosthom il-club tal-basketball ta' Ħal Qormi u oħrajn, għadha qed tfittex kenn min-naħa tal-gvern f'xi post jew abitazzjoni antika li tista' tiġi riabilitata ħalli tkun tista' sservi bħala premises għal dan il-għan.

Kien hemm pjanijiet għal proġett ta' kumpless sportiv f'inħawi ta' Triq l-Imdina f'Ħal Qormi.

Il-kunsill lokali għamel ix-xogħol tiegħu f'dawn l-aħħar snin għax applika għall-permessi lill-MEPA u dawn ħarġu.

Kien hemm sejħa għal offerti imma sfortunatament l-iżviluppaturi privati li kienu interessati li jidħlu għal dan il-proġett qatgħu qalbhom minħabba l- kondizzjonijiet restritti li għamel id-dipartiment ta' l-artijiet fuq dawn l-offerti.

U ċertament hija ħasra li proġett bħal dan ma jistax jimxi 'l quddiem minħabba dawn ir-restrizzjonijiet.

Nemmen li kieku dawn ir- restrizzjonijiet jistgħu jiġu emendati żgur li proġett bħal dan jiswa mitqlu deheb anke għal-lokalita' tagħna.

Jien inħoss li dawn il-bżonnijiet għandhom jiġu indirizzati anke fid-dawl tal-proġett li għaddej bħalissa fuq l-iskola tal-Ħandaq fl-istess lokalita', li ċertament se jkollha diversi faċilitajiet sportivi u nemmen li l-għaqdiet sportivi ta' Ħal Qormi, peress li dan huwa fil-lokal tagħhom stess, għandhom jingħataw prijorita' biex ikunu jistgħu jużaw dawn il-faċilitajiet sportivi huma wkoll, partikolarment il-gymnasium u jekk jsita' jkun ikun hemm il-konċett ta' dual use minn filgħodu sa filgħaxija ta' din l-iskola biex b'hekk il- faċilitajiet sportivi tagħha jkunu jistgħu jintużaw mill-għaqdiet sportivi tal-lokal.

Jiena konvint li t-talbiet li għandhom iressqu dawn l-għaqdiet sportivi, bħall-club tal-basketball li xtaq li jkollu l-opportunita' li juża l- faċilitajiet u jkompli juża kif ilu juża għal dawn l-aħħar snin, tingħatalu l-opportunita' li jkun jsita' jibqa' jagħmel użu minnha b'nuqqas ta' riżorsi finanzjarji minħabba l-problema ta' finanzi li jkollhom dawn l- għaqdiet.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta, 25 ta' Lulju, 2006 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TESTIJIET TAS-SEWQAN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'arranġamenti hemm ma' skejjel tas- sewwieqa biex l-eżamijiet isiru s-Sibt?

Meta daħal dan l-arranġament u għaliex?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ADT f'Settembru ta' l-2004 kienet irċeviet talba mill-kumitat tas-sezzjoni li tirrappreżenta l-iskejjel tas-sewqan, fi ħdan il-GWU, fejn l-awtorita' intalbet sabiex it-testijiet tal-vetturi jibdew isiru nhar ta' Sibt ukoll, liema talba ġiet milqugħa mill-ewwel u minn dak iż-żmien 'il hawn it-testijiet bdew isiru s-Sibt ukoll.

Kandidati li jkunu jridu jagħmlu t-test nhar ta' Sibt, jiġu mitluba jħallsu Lm10 żejda sabiex inkopru l-ispejjeż ta' l-overtime ta' l-impjegati ta' l- ADT.

TRAĠEDJA TA' LEJLET L-EWWEL TAS-SENA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu wara l-konklużjonijiet ta' l-inkjesta dwar il-mewt ta' tfajla fil-lejl ta' l- Ewwel tas-Sena fil-Belt?

Meta għalaqha l-inkjesta l-Maġistrat u meta għaddew l-atti għand l-avukat ġenerali?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 18963, peress li l-pożizzjoni għadha l-istess.

FOND TAS-SOĊJETA' ĊIVILI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-NGOs, korpi

kostitwiti u individwi li gawdew minn xi forma ta' sussidju mill-fond tas-soċjeta' ċivili bejn l-2005/2006?

X'ingħataw?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Tagħrif dwar korpi kostitwiti u għaqdiet mhux governattivi li bejn l-2005 u l-2006 gawdew minn xi forma ta` sussidju mill- fond tas-soċjeta` ċivili, huwa dan li ġej:

* Lm750 lill-association of anaesthesiologists * Lm3,000 lill-association of farmers * Lm450 lill-association of speech language pathologists * Lm1,500 lill-assoċjazzjoni ħwienet Wied il-Għajn * Lm750 lill-Ceratonia foundation * Lm4,000 lill-commission for the church in Malta & Europe * Lm8,000 lill-confederation of Malta trade unions * Lm1,000 lid-dental association of Malta * Lm500 lill-eurolinks foundation * Lm5,500 lill-European movement * Lm2,000 lill-federation of hotels, pensions & catering establishments * Lm2,000 lill-federazzjoni kaċċaturi nassaba konservazzjonisti * Lm500 lill-fondazzjoni Reggie Miller * Lm500 lill-fondazzjoni Temi Zammit * Lm25,000 lill-GWU * Lm500 lill-Genista foundation * Lm1,000 lill-għaqda bdiewa progressivi * Lm1,000 lill-għaqda tal-konsumaturi * Lm3,000 lill-Gozo business chamber * Lm500 lill-hotel and catering international management association * Lm1,000 lill-institute of financial services chartered institute of bankers * Lm1,000 lill-kamra tal-periti * Lm1,000 lill-kunsill studenti universitarji * Lm1,000 lill-chamber of pharmacists * Lm500 lid-dental technologists association * Lm4,000 lill-federation of professional associations * Lm1,000 lill-institute of accountants * Lm3,000 lill-institute of management * Lm1,500 lir-resource centre * Lm500 lir-resuscitation council * Lm500 lit-tourism society * Lm1,000 lill-union of bank employees * Lm750 lill-union of professional psychologists *Lm4,000 lill-union of teachers * Lm500 lill-medecology * Lm2,500 lill-medical association * Lm1,500 lin-national council of women * Lm1,000 lin-national student travel foundation * Lm750 lir-Richmond foundation * Lm500 lis-solidarity overseas service.

Il-flus ingħataw wara sejħa pubblika lil dawk l-għaqdiet interessati, bl- idea li jkunu jistgħu jiffinanzjaw parti mill-attivitajiet marbuta ma` l- Unjoni Ewropea, bħal fil-każ ta' parteċipazzjoni f'konferenzi.

Il-proposta ta` kull għaqda ġiet miflija minn kumitat maħtur mill-ministeru.

Ebda flus ma ngħataw minn dan il-fond lil individwi.

L-ebda korp din is-sena għadu ma gawda minn xi sussidju mill-fond tas- soċjeta' ċivili.

KARTUNA S-SAFRA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni għandhom il- kartuna s-safra?

Kemm minnhom huma bejn is-60 u l-75 sena u 'l fuq minn 75 sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-20 ta' Lulju, 2006 kien hemm 160,946 kartuna valida schedule V, b'57,833 minnhom fil-każ ta' persuni bejn is-60 u l-75 sena u 25,406 oħra ta' persuni 'l fuq minn 75 sena.

Ta' min jgħid li hemm min ikollu aktar minn kartuna waħda ta' schedule V, minħabba n-natura tal-mard li jkun isofri minnu.

LUXOL GROUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara li jittieħdu l-passi biex tal-Luxol ma jingħatawx permess jużaw l-entratura l-ġdida ġewwa Falaise Road, St Andrews minħabba inkonvenjent għar-residenti ta' l-inħawi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

LUXOL GROUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'ħin suppost jinxtegħlu l- floodlights tal-Luxol ground?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kunsill għall-isport m'għandu l-ebda involviment fil- ħinijiet ta' l-użu tal-Luxol ground.

LUXOL GROUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Billi dan l-aħħar ġie inawgurat uffiċjalment il-Luxol ground, jista' il-Ministru jgħid meta nħarġulu l-permessi meħtieġa?

ONOR.

CYBERSPACE SOLUTIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 20239 u jgħid jekk il-ministeru, kumpanniji parastatali, korporazzjonijiet jew awtoritajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu, qattx f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu minn Cyberspace Solutions Ltd jew mill-kumpanniji sussidjarji tagħha Digital Signage Cyberspace Solutions, Wicked Promo jew Cyberspace Medical?

X'inhu x-xogħol u għal kemm jammonta?

Ix-xogħol ingħata wara sejħa għal offerti jew b'direct order?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-ministeru u l-enti kollha li jaqgħu taħti qatt ma għamlu użu mill-kumpanniji msemmija f'dawn l-aħħar ħames snin.

CYBERSPACE SOLUTIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 20236 u jgħid jekk il-ministeru, kumpanniji parastatali, korporazzjonijiet jew awtoritajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu, qattx f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu minn Cyberspace Solutions Ltd jew mill-kumpanniji sussidjarji tagħha Digital Signage Cyberspace Solutions, Wicked Promo jew Cyberspace Medical?

X'inhu x-xogħol u għal kemm jammonta?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

CYBERSPACE SOLUTIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 20230 u jgħid jekk il-ministeru, kumpanniji parastatali, korporazzjonijiet jew awtoritajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu, qattx f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu użu mill-kumpannija Cyberspace Solutions Ltd jew mill- kumpanniji sussidjarji tagħha Digital Signage Cyberspace Solutions, Wicked Promo jew Cyberspace Medical?

X'inhu x-xogħol u għal kemm jammonta?

Ix- xogħol ingħata wara sejħa għal offerti jew b'direct order?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KAĊĊA U NSIB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Peress li kemm qabel kif ukoll wara d-dħul ta' Malta fl- Unjoni Ewropea, il-gvern kien wiegħed li r-regolamenti tal-kaċċa u nsib mhux se jinbidlu u dan bi ftehim mal- Kummissjoni Ewropea, jista' il- Ministru jgħid għaliex issa qed jingħad li l-kaċċa trid tieqaf fir- rebbiegħa u l-insib is-sena kollha?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20064.

SKEJJEL TAL-KNISJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm studenti qagħdu għall- eżami tad-dħul fl-iskejjel tal-knisja?

Kemm minn dawk li għaddew daħlu f'xi skola tal-knisja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qagħdu għall-eżamijiet tad-dħul ta' l-iskejjel tal- knisja 1,381 student, bil-proċess ta' l-għażla għadu għaddej.

HOST FAMILIES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm iħallsu għal-liċenzja dawk il-familji li jospitaw studenti barranin?

Kemm kien hemm liċenzjati sat-30 ta' Ġunju?

Kien

hemm min applika u ma ġiex aċċettat ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-ħlasijiet għal-liċenzji ta' host family huma ta' Lm20 jekk il-liċenzja tkun biex tospita żewġ studenti u Lm40 jekk il-liċenzja tkun biex tospita minn tlieta sa erba' studenti.

F'kull każ hemm ukoll kontribuzzjoni ta' Lm25 pagabbli lill-awtorita' tat-turiżmu, liema kontibuzzjoni tiġi ridotta għal Lm20 jekk titħallas fi żmien tliet xhur.

Sat-30 ta' Ġunju, 2006 l-awtorita' tat-turiżmu ħarġet 1,102 liċenzji u nista' ngħid ukoll li din is-sena applikazzjoni waħda biss ġiet rifjutata.

ASSISTENT KAP TA' SKOLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk assistent kap ta' skola li jkun ġej minn ex-trade school, għandux id-dritt japplika biex isir kap ta' skola f'livell sekondarju ġenerali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-diskussjonijiet mal-unions dwar din il-materja għadhom għaddejjin.

SKEJJEL INDIPENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx skejjel indipendenti li informaw lid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni li mis-sena skolastika li jmiss se jgħollu l-miżata?

Liema skejjel huma?

Jistgħu jingħataw aktar dettalji?

ONOR.

LOUIS GALEA: Sa l-20 ta' Lulju, 2006 kien hemm tliet skejjel indipendenti li informaw lill-ministeru ta' l-edukazzjoni b'żieda fil- miżati għas-sena skolastika 2006/2007.

Dawn huma Little Angels, St Cecilia kindergarten u Oranges and Lemons kindergarten.

Il-miżati għas-sena skolastika 2005/2006 se jkunu hekk:

|Little |Kindergart|Lm115 | |Angels |en | | | |Year 1 | | | | |175 | | |Year 2 | | | | |185 | | |Year 3 to | | | |6 |190 | |St Cecilia |Kindergart| | | |en |110 | |Oranges and |Kindergart| | |Lemons |en |105 |

EDUKAZZJONI OGĦLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm jitħallsu l-persuni li jifformaw parti mill-kummissjoni nazzjonali għall-edukazzjoni ogħla?

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa l-membri tal-kummissjoni nazzjonali għall- edukazzjoni ogħla ma kellhom l-ebda remunerazzjoni.

Il-materja tiġi stabilita meta l-kummissjoni titwaqqaf skond il-liġi l-ġdida.

ĦLAS TA' TAXXA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk student ta' 16-il sena li jagħmel xogħol part-time matul is-sajf, huwiex suġġett li jħallas it- taxxa?

Kemm hu intitolat li jaqla' student f'sena mingħajr ma jħallas taxxa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-taxxi li wieħed hu obbligat iħallas mhux marbut la ma' l-eta' u lanqas mat-tul taż-żmien li fih jaħdem, imma ma' l-ammont li jaqla' f'sena.

Kull persuna tkun obbligata tħallas it-taxxa meta taqbeż it-threshold relattiv tat-taxxa, jiġifieri Lm3,100 f'każ ta' persuna waħidha u Lm4,300 f'każ ta' persuna miżżewġa.

IMMIGRANTI IRREGOLARI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm immigranti irregolari hemm miżmuma fi closed centres amministrati mill-armata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20066.

PROFESSJONISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 20157, jista' il- Ministru jgħid liema huma l-professjonisti li tinħarġilhom liċenzja mill- President tar-Repubblika?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-professjonisti li tinħarġilhom liċenzja mill- President tar-Repubblika huma t-tobba, id-dentisti, l-ispiżjara u l- qwiebel.

KALKARA MARRIED QUARTERS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jara li titnaddaf iz-zona, fejn il- Kalkara married quarters, mill-bosta siringi u ġrieden li qed joħolqu inkonvenjent kbir għar-residenti tal-madwar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minn investigazzjonijiet li saru, ma jirriżultax li hemm siringi jew evidenza ta' ġrieden madwar il-married quaters tal-Kalkara u lanqas m'hemm akkumulu ta' skart li jista' iġib il-ġrieden.

Pero' fil-21 ta' Lulju, 2006 bħala prekawzjoni sar trattament minn uffiċjali tad- dipartiment.

Is-sitwazzjoni se tibqa' tiġi sorveljata u trattament ieħor isir jekk ikun hemm bżonn, anke jekk wieħed irid jgħid ukoll li l-ilment qatt ma kien twassal lid-dipartiment tas-saħħa pubblika.

Rigward l-ilment l-ieħor dwar siringi u l-abbuż konness magħhom, l-Onor.

Membru huwa mitlub jirriferih lill-ministru konċernat.

DGĦAJJES FIL-KALKARA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li d-dgħajjes li hemm ħdejn il-klabb tal-boċċi tal-Kalkara, jitpoġġew b'mod li jkunu jistgħu jitniżżlu u jittellgħu mill-baħar?

Min hu ntitolat li jpoġġi d- dgħajjes qrib il-baħar?

Neċessarju li jkollhom permess jew liċenzja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

FLUS TAR-RELIEF

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tingħata lura l-flus li ġiet imċaħħda minnhom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Waqt li nagħmilha wara li din il-persuna ma ġietx imċaħħda mill-għajnuna soċjali li kellha dritt għaliha, inżid ngħid li d- dewmien fil-ħlas kien b'riżultat li din il-persuna ma kenitx qed tirreġistra għax-xogħol.

Issa li ngħatat priorita' fir-reġistrazzjoni, id- dipartiment tas-sigurta' soċjali diġa' ħallas l-ammont dovut b'lura.

TRIQ A.G. CHESNEY, IX-XGĦAJRA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta mistenni jibda x-xogħol fi Triq A.G. Chesney, ix-Xgħajra?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija giet inkluża fil-programm ta' toroq li jridu jsiru.

TRIQ IL-BAĦRIJA, ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta hu mistenni li jibda x-xogħol fi Triq il-Baħrija, Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija qiegħda fil-programm ta' toroq li jridu jsiru.

TRIQ IS-SANTWARJU, ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Xi żmien ilu tlabt biex isir traffic management assessment fi Triq is-Santwarju, Ħaż-Żabbar.

Jista' il-Ministru jgħid jekk sarx dan ir- rapport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija hija responsabbilta' tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żabbar u għaldaqstant sta għall-kunsill biex jipproponi jekk hemmx bżonn li jsir xi tibdil.

SIGURTA' FIL-QORTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġiet tiswa s- sistema ta' sigurta' fil-bini tal-qorti?

Min hu l-kuntrattur li għamel dan ix-xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 19944.

QORTI TA' L-APPELL

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk inġabetx a konjizzjoni tiegħu l-osservazzjoni tal-qorti ta' l-appell, li qed isiru numru ta' appelli minn ċerti avukati ta' l-għajnuna legali ta' natura frivola, liema appelli jkunu saru bi skop uniku li jiżdiedu d-drittijiet professjonali?

X'passi ħa jew beħsiebu jieħu?

ONOR.

TONIO BORG: Meta jkun hemm ilment dwar ħidmet avukat fl-elenku ta' l- għajnuna legali, dan imur direttament għand l-avukat ta' l-għajnuna legali maħtur skond il-liġi, Dr Joseph Mifsud.

INKJESTA DWAR PRIĠUNIER

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Peress li wara ħafna insistenza jidher li l-inkjesta inizjata mill-Maġistrat Carol Peralta fl-1 ta' Frar, 2002 dwar allegat trattament ħażin ta' priġunier ġiet trasferita quddiem maġistrat ieħor, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk din l-inkjesta ġietx konkluża?

ONOR.

TONIO BORG: L-inkjesta li għaliha qed issir riferenza ġiet trasferita mingħand il-Maġistrat Carol Peralta għal quddiem il-Maġistrat Michael Mallia fl-4 ta' April, 2006, liema inkjesta għadha ma ntbagħtitx għand l-avukat ġenerali.