MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 554 It-Tlieta, 18 ta' Ġunju, 1996 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 554

It-Tlieta, 18 ta' Ġunju, 1996

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta fis-6.05 p.m.

Talba Seduta Nru. 554

It-Tlieta, 18 ta' Ġunju, 1996

WERREJ MINUTI 633

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 633

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEDJA 640

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SERVIZZ TAS-SIGURTA'

SECURITY SERVICE BILL 641

AĠĠORNAMENT 667

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 672

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 553 li saret fis-17 ta' Ġunju, 1996 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - TINDIF

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jordna lill- awtoritajiet ta' l-Isptar San Luqa biex inaddfu d-dawrien ta' l-isptar li bħalissa jinsabu fi stat ta' abbandun?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru għall-Iżvilupp Soċjali): Ninsab informat li d-dawrien ta' l-Isptar San Luqa m'huma fl-ebda stat ta' abbandun u li dawn jitnaddfu b'regolarita'.

SPTAR MONTE CARMELI - SUPERVIŻJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li fl- Isptar Monte Carmeli fil-preżent qed issir pressjoni fuq it-tobba biex ma jirrikmandawx li pazjenti jkollhom constant supervision minħabba n-nuqqas ta' infermiera?

Veru li meta tiġi ordnata din is-superviżjoni mit-tobba ħafna drabi din tingħata f'forma ta' collective supervision fejn ikun hemm minn 3-4 pazjenti osservati minn infermier wieħed?

Veru li f'xi okkażjonijiet minflok infermier jitħalla health assistant biex jagħti din is-superviżjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hu fatt magħruf minn kulħadd li jeżisti nuqqas ta' infermiera tant illi anke bl-użu ta' l-overtime huwa kultant diffiċli biex l-Isptar Monte Carmeli jkopri d-domanda għal constant supervision.

M'hi qed issir ebda pressjoni fuq it-tobba konsulenti biex ma jirrikmandawx li pazjenti jkollhom constant supervision, iżda qegħdin jiġu mitluba illi jeżaminaw il-pazjent ta' spiss biex dan jirċievi livell ta' superviżjoni psikjatra medika illi tikkorrispondi għall-bżonn ta' constant supervision.

Huwa veru illi ġiet konsidrata sistema ta' collective supervision.

Din tikkonsisti filli, skond deċiżjonijiet kliniċi meħuda minn tobba u nurses, grupp żgħir ta' pazjenti jitpoġġew taħt is-superviżjoni ta' nurse wieħed jew iżjed, skond in-numru ta' pazjenti u l-bżonn tagħhom.

Dawn il-materji għadhom qed jiġu diskussi u għadha ma tteħditx deċiżjoni.

Sakemm isir reklutaġġ ta' iżjed infermiera, dan jista' jkun metodu ieħor biex l-isptar jikkontrolla bl-iżjed mod għaqli riżorsi limitati ġo l-isptar.

Huwa veru illi, fejn huwa korrett illi dan isir, xi pazjenti jitpoġġew taħt constant supervision ta' health assistant minflok infermier.

Eżempju huwa fejn il-pazjent huwa minorenni u l-uniku bżonn kif deċiż mill- psikjatra jkun li ma jiġix esplojtat minn pazjenti oħra aktar adulti.

SPTAR MONTE CARMELI - FAĊILITAJIET TERAPEWTIĊI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir fil- preżent fl-Isptar Monte Carmeli biex il-pazjenti jingħataw faċilitajiet terapewtiċi u ta' riabilitazzjoni aħjar fil-kontest tar-riforma tas-saħħa mentali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li diversi professjonisti, inkluż tobba, infermiera, occupational therapists u social workers huma nvoluti fix-xogħol ta' terapija ta' riabilitazzjoni.

Qabel ma bdiet ir-riforma tas-saħħa mentali kienu jeżistu l-half way house u l-hostel għar-riabilitazzjoni tal-pazjenti ta' l-Isptar Monte Carmeli.

Bħala parti mir-riforma tas-saħħa mentali twaqqaf steering group għad-dipartiment tar-riabilitazzjoni mmexxi minn policy psychiatrist, departmental co-ordinator u diversi professjonisti oħra.

Il-pazjenti qegħdin jiġu kategorizzati fi gruppi iżjed uniformi biex il-proċess ta' riabilitazzjoni jitmexxa aħjar.

Jeżisti wkoll kuntatt tajjeb ma' Villa Chelsea fejn ġew trasferiti numru ta' pazjenti li marru tajjeb fil-half way house u l-hostel biex ikomplu l-proċess ta' riabilitazzjoni fil-komunita'.

Kemm dawn l-ex-pazjenti ta' l-Isptar Monte Carmeli kif ukoll oħrajn li bħalissa għadhom l-isptar, eventwalment jistgħu wkoll imorru jgħixu ġo flats li ġew mogħtija lin-National Mental Health Commission għal dan il- preċiż skop.

SPTAR MONTE CARMELI - HEALTH WORKERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pazjenti fl-Isptar Monte Carmeli li qed jagħmlu użu jew li jingħataw attenzjoni minn din il-kategorija ta' health workers: (a) occupational therapists; (b) physiotherapists; (c) psychologists; u (d) social workers?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li s-servizzi provduti mill- paramediċi fl-Isptar Monte Carmeli li għalihom qed jirriferi l-Onor.

Interpellant bħalissa huma kif ġej:

a) il-physiotherapist qed jagħmel tliet sessjonijiet fil-ġimgħa fi tliet swali differenti u kull darba qed jattendi ma' 12-il pazjent;

b) hemm 202 pazjent li jagħmlu użu kuljum mis-servizzi tad-dipartiment tal-occupational therapy;

c) 50 pazjent qed jiġu followed-up mill-psikoloġi; u

d) s-social workers, assistiti mill-casual social workers; bħalissa għandhom caseload ta' 302 clients.

SPTAR MONTE CARMELI - INFERMIERA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l- complement totali ta' infermiera fl-Isptar Monte Carmeli?

Kemm minn dawn l- infermiera għandhom taħriġ speċjali fil-psychiatric nursing?

Jista' l- Ministru jgħid jekk bħalissa huwiex għaddej xi kors ta' in-service training għall-infermiera?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat illi l-complement totali ta' infermiera fl-Isptar Monte Carmeli huwa ta' 261.

Minn dawn hemm 29 li huma speċjalizzati f'psychiatric nursing maqsumin fi 18 registered psychiatric nurses jew li għandhom id-diploma ta' psychiatric nursing u l-11 l-oħra huma enrolled psychiatric nurses.

Fuq inizjattiva tal-management ta' l-Isptar Monte Carmeli bħalissa għaddej programm ta' taħriġ fuq bażi ta' in-service training.

Wara li saret il-proposta tqassam questionnaire fost l-infermiera biex huma stess jindikaw ix-xewqat tagħhom fejn għandhom jiġu mħarrġa.

Mit-tweġibiet li ressqu l-impjegati stess, tfassal programm skond il-ħteġijiet indikati minnhom maqsum fuq żewġ fażijiet - dak bażiku u l-ieħor avvanzat.

Għal dan it-taħriġ qed jattendu 202 nurses u health assistants.

SPTAR SAN LUQA - PARKEĠĠ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l- politika li tintuża fil-preżent mill-awtoritajiet ta' l-Isptar San Luqa dwar parking fil-grounds ta' l-isptar?

Min jista' jipparkja ġewwa l-isptar u min le?

Ma jidhirlux l-Ministru li hemm bżonn ta' kontroll iżjed?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-arranġamenti dwar parking fl- ispazju ristrett li hemm fil-grounds ta' l-Isptar San Luqa huma:

Staff: matul il-ġurnata għandhom permess permanenti li jidħlu bil-karozza t- tobba kollha, infermiera mill-grad ta' nursing officer 'il fuq u uffiċjali ta' grad ekwivalenti; jinħarġu permessi temporanji għal raġunijiet personali li jista' jkollu individwu partikolari; matul il-lejl, nħar ta' Ħadd u festi pubbliċi, l-istaff kollu jista' jdaħħal il-karozza u jipparkja fil-grounds ta' l-isptar;

Pubbliku: f'każijiet ta' emerġenza; biex jitwasslu u jinħarġu persuni rikoverati bħala in-patients; biex titwassal persuna li ma tistax timxi jew persuna anzjana; persuna li għandha sticker valida maħruġa mill- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Meta l-pubbliku jikkoopera ma' dawn l-istruzzjonijiet ma jkunx hemm bżonn kontrolli aktar milli jeżistu bħalissa.

Informat iżda li l-awtoritajiet ikollhom jirrikoru regolarment għall-għajnuna tal-pulizija f'dan ir- rigward.

TA' L-IBRAĠĠ - TRIQ IL-KWARTA - TARMAC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Salvu Sant) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknologija: Imbilli Triq il-Kwarta, f'Ta' l-Ibraġġ limiti tas-Swieqi hi waħda mill-ewwel toroq li ġiet ifformata bil-bini f'dawn l-inħawi u mbilli hi l-unika triq li qatt ma ngħatat tarmac, jista' l-Ministru jara għaliex dan ma sarx u jirrimedja s- sitwazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija): Jien informat li Triq il-Kwarta f'Ta' l-Ibraġġ mhux l-unika triq li għalkemm asfaltata għandha bżonn resurfacing.

Din hija waħda minn katina ta' toroq f'din l-area li għandhom jiġu resurfaced.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista' l-Ministru jispjega fuq liema strateġija qed isir l-asfaltar tat-toroq?

Huwa minnu illi effettivament qed jiġu asfaltati t-toroq prinċipali arterjali u mhux qed tingħata l-ebda attenzjoni lit-toroq li huma sekondarji u li jiddependu mill-kunsilli lokali?

Huwiex il-każ allura li wieħed jargumenta li dawn l- arranġamenti li taparsi qed isiru fejn jidħlu t-toroq prinċipali jagħmlu parti minn strateġija elettorali biex tlellex għajnejn il-poplu, imma effettivament it-toroq sekondarji u residenzjali m'humiex qed jingħataw biżżejjed attenzjoni biex dawn jissewwew?

Allura huwa l-każ li l-kunsilli lokali qed jintużaw bħala paraventu biex jidhru li huma mhux qed jagħmlu x- xogħol fit-toroq fejn jgħix il-poplu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, assolutament ma jirriżultalix illi t- tiswija, ir-resurfacing u anke l-bini ta' toroq mill-ġdid huwa xi eżerċizzju li għandu x'jaqsam ma' l-elezzjonijiet ġenerali li jmiss u wisq inqas huma xi forma ta' eżerċizzju ta' tlellix li għandu x'jaqsam ma' xi kampanja elettorali.

M'hemmx dubju li l-istat tat-toroq ta' pajjiżna jirrikjedi attenzjoni u li għandhom jingħataw ċerti riżorsi għal dan l- iskop.

Il-kwestjoni tat-toroq m'hijiex xi kwestjoni ġdida u nistgħu ngħidu illi anke l-maltemp straordinarju u x-xita qawwija li kellna servew biex joħorġu fid-deher dnubiet strutturali minħabba nuqqas gravi ta' ippjanar u anke minħabba difetti mill-iktar serji fil-metodu ta' kif nibnu t-toroq hawn Malta.

Fil-fehma tiegħi hija problema li tirrikjedi impenn biex it-toroq li qed nirranġaw - kif ukoll il-ġodda li qegħdin isiru - ikunu toroq ta' ċertu livell.

Pero' wieħed irid jifhem illi dan kollu jirrikjedi fondi sostanzjali u forsi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jiftakar li l-Parlament għal din is-sena approva n-nefqa ta' somma ta' flus mill-iktar qawwija li, jekk m'iniex sejjer żball, tavviċina Lm6 miljun jew tisboqhom.

Parti minn din is-somma hija dovuta għall-proġett li jirrigwarda l-multi-level project ta' toroq li hemm f'Regional Road, li żgur se jkun ta' fejda kbira, kif ukoll toroq arterjali oħra; filwaqt li l-parti l-oħra ta' din is-somma qiegħda tintuża biex jiġu magħmula mill-ġdid jew inkella jiġu resurfaced toroq li huma f'żoni residenzjali.

Min idur dawra ma' Malta u GĦawdex jara li hemm diversi nħawi fejn qegħdin isiru xogħlijiet fuq toroq fl-abitat.

Naturalment, fil-bqija ta' l-abitat hemm numru kbir ta' toroq li għad iridu jsiru peress li hawn il-Gvern kellu jiffaċċja sensiela ta' prioritajiet fuq proġetti oħra infrastrutturali fl-oqsma ta' l-enerġija, l-ilma, l- avjazzjoni ċivili, l-edukazzjoni u tas-saħħa fejn ried jara kif jipprioritizza l-fondi li kellu għad-dispożizzjoni tiegħu.

Naħseb illum ħafna minn dawn il-prioritajiet fundamentali ġew indirizzati jew qed jiġu indirizzati u jidher ċar - u l-Gvern dan fissru fil-pubbliku f'diversi okkażjonijiet - li l-priorita' li trid tingħata lit-toroq issa telgħet ħafna 'l fuq fil-lista tal-prioritajiet konċernati.

Filwaqt li jiena nifhem l-eżasperazzjoni taċ-ċittadini Maltin u anke tat-turisti li jżuruna dwar l-istat tat-toroq, irrid nenfasizza wkoll li l-kwalita' tal- formazzjoni tat-toroq li mbarka fuqha dan il-Gvern - dan jidher fit-triq ta' Santa Venera u toroq arterjali oħrajn bħal dik li qed issir f'Regional Road u f'partijiet oħra ta' Malta u GĦawdex - żgur li tisboq il-kwalita' ta' kwalunkwe triq li ġiet ifformata f'pajjiżna f'dawn l-aħħar 25 sena jew 30 sena.

GĦad fadal ħafna iktar xogħol xi jsir u jkun iblaħ min jaħseb li dan huwa xi programm li tista' twettqu bis-serjeta' jekk inti tħares sal- ponta ta' mnieħrek u taħseb biss sa l-elezzjoni.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Waqt li wieħed japprezza t-tul li bih jirrispondi l- Ministru mingħajr ma jagħti fatti ġodda - naħseb li din hija relatata mal- fatt li jkun qiegħed jipprova jnaqqas il-ħin tal-mistoqsijiet fuq fatti - jikkonfermalniex li fl-aħħar sentejn fuq il-voti tat-toroq kien hemm tnaqqis fl-investiment kapitali, kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' manutenzjoni kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' spiża kapitali għal proġetti ġodda?

Jikkonfermalniex wkoll li l-massimu tal-fondi marru fuq proġetti kbar u kien hemm tnaqqis sostanzjali fil-voti li kienu dedikati għal manutenzjoni ta' toroq kemm arterjali u anke dawk residenzjali?

Jikkonfermalna wkoll li kien hemm tnaqqis sostanzjali fl-artikolazzjoni tal- fondi li qed imorru fuq toroq residenzjali jew sekondarji li jaqgħu taħt il- kunsilli lokali fejn dawn imsieken qed iservu ta' paraventu fuq din il- ħaġa?

Jikkonfermalniex wkoll li biex isir dan l-isforz iddisprat li sar dan l-aħħar fuq ċerti arterji fejn - hawnhekk napprezza anke l-kelma li semma hu "eżasperazzjoni" għax effettivament kellu raġun il-Ministru jgħid li bħalissa teżisti eżasperazzjoni fost il-poplu f'dak li qed jiġri f'dan il-qasam - kien hemm transfer ta' vot kapitali mill-housing għal fuq it- toroq biex ikun jista' jsir dan l-isforz, mhux iddisprat u mhux elettorali, biex it-toroq arterjali jkunu jistgħu jiġu rranġati?

Jien qed nieħu gost li kkonfermalna li dan l-isforz m'huwiex għal raġunijiet elettorali imma għal raġunijiet oħra, li x'inhuma jista' jikkonkludi l-poplu stess.

Allura jekk sar dan it-transfer ta' voti kapitali minn fuq il-housing għal fuq it- toroq jista' jgħidilna x'se jsir minn dak li kien prevvist li jsir mill- voti kapitali tal-housing għal din is-sena?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, stante li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni semma l-kelma "disperazzjoni" ma nafx kemm-il darba, nista' nifhem ...

(Interruzzjonijiet) "Eżasperazzjoni" jien darba semmejtha imma l-Kap ta' l- Oppożizzjoni irrifera għal "disperazzjoni" ma nafx kemm-il darba u nista' nifhem l-ossessjoni li wieħed jista' jkollu meta jkun fi stat iddisprat anke għal raġunijiet elettorali.

Imma, stante wkoll li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni talab diversi statistiċi fuq diversi ħwejjeġ li wieħed ikun irid jivverifika sew mad-dokumentazzjoni kif ukoll ma' l-uffiċjali konċernati, napprezza jekk din l-istatistika jew tintalab b'mistoqsija bil- miktub inkella nimpenja ruħi li npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra fl-ewwel opportunita' li jkun possibbli biex nirrikjama s-supplementary question li tkun saret u dak it-tagħrif inkunu nistgħu nagħtuh bl-aktar eżattezza wara l-verifiki meħtieġa.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, il-mistoqsija li staqsejt fuq ċerti affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-housing ċertament m'hijiex kwestjoni ta' verifika ta' statistika imma ta' deċiżjoni li ttieħdet.

Jista' l- Ministru jgħidilna iva jew le jekk kienx hemm virement ta' fondi kapitali minn fuq il-housing għal fuq it-toroq biex isiru l-proġetti li qed isiru bħalissa?

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd.

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd): Assolutament m'inix informat li sar xi virement tat-tip li qed isemmi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

RABAT - SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jinformani għaliex minkejja l-interpellanzi tiegħi fil-Parlament sabiex jiġi estiż it-trasport pubbliku għar-residenti ta' Għar Barka fir-Rabat u fl-Imtarfa f'ħinijiet differenti u aktar spissi, baqa' ma sar xejn sal-lum?

Jista' l-Ministru jgħid għaliex filwaqt li ntqal li dawn ir-rotot huma ggravati għadhom lanqas saru ċerti xogħlijiet, per eżempju, f'Għar Barka biex titwessa' l-parti ta' triq li qed tostakola r-rotta biex tasal sa Għar Barka?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija nru.

32833 fis-Seduta 534 fit-30 t'April 1996.

Jien informat li minn dak iż-żmien qed tittieħed azzjoni billi qed jinħadmu l-pjanti dettaljati tal-partijiet li jridu jitwessgħu biex tkun tista' tintalab l- espropjazzjoni tal-partijiet milquta.

BAĦRIJA - DAWL/ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsir ix-xogħol meħtieġ sabiex tissaħħah il-provvista tad-dawl u l-pressa ta' l-ilma fl-inħawi ta' Triq il-Ġdida fi Triq Patri Tumas Xerri l-Baħrija?

Huwa possibbli li jsir dawl adegwat f'din it-triq u li ssir sistema ta 3 phase flok single phase f'dawn l-inħawi tal-Baħrija?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għall-Ambjent) : Ninsab informat li l-provvista tad-dawl fit-triq imsemmija sejra tiġi imsaħħa fil-futur qarib flimkien ma' xogħlijiet oħra.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma nvestigat ir-rapport u rriżulta li l-pressjoni ta' l-ilma fi Triq Patri Tumas Xerri l-Baħrija limiti tar- Rabat hija sodisfaċenti meta ġiet kalkulata li hi 1.9 bar.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jinformana kif saru l- assessments f'dak li għandu x'jaqsam mad-dawl f'din il-area?

Jien informat li hemm assessments differenti.

Huwa qed jitkellem fuq triq waħda, pero' qed jintqal li l-assessments li saru fit-triq ta' warajha huma differenti.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naħseb li din hija materja ta' natura teknika.

Biex ministru jkun f'pożizzjoni li jwieġeb kif sar assessment jien nifhem li jrid ikun jaf x'inhuma l-kriterji tekniċi li ntużaw, liema area ġiet koperta u fuq liema servizzi wieħed qiegħed jitkellem.

Naħseb li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa raġunevoli biżżejjed biex japprezza li nformazzjoni bħal din tkun trid tingħata wara li jsiru l-verifiki mat-tekniċi konċernati.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlux l-Ministru li l-problema mhux qed tkun il-kwestjoni teknika li qed iqajjem hu imma l-fatt li l-Ministru għall- Ambjent mhux preżenti f'din il-Kamra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jien jidhirli li l-fatt li l-Ministru għall-Ambjent m'huwiex hawn huwa f'ċertu sens irrelevanti.

Irrid ngħid li l-Ministru għall-Ambjent, bħal diversi ministri oħra, ikun għall-question time b'mod regolari u jirrispondi bl-iktar mod assidwu u informattiv, anke għas-supplementary questions li jsirulu.

Il-fatt li fil-mument l-Onor.

Francis Zammit Dimech qiegħed fuq xogħol ieħor ma naħsibx li jiġġusitifika l-kumment tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l.-Oppożizzjoni

ONOR.

ALFRED SANT: Waqt li napprezza d-dexterity tal-Ministru - mhux qed ngħid "eżasperazzjoni" issa imma "dexterity" - biex jipprova jilqa' għal dan il-ballun u għal blalen oħra, ma jidhirlux li dan diġa' huwa t-tieni każ fejn qed jirrispondi għal ministru li hu assenti.

Lest li jagħti l- istess ċertifikat lill-ministri ta' qablu bl-istess mod?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: No comment

ONOR.

ALFRED SANT: Fuq il-bażi tan-no comment tal-Ministru, ma jaħsibx li forsi hemm bżonn ta' arranġament aħjar kif isiru dawn il-mistoqsijiet u kif isiru r-risposti?

Aħna qegħdin nistennew lill-Onor.

Louis Galea jirrispondi għall-mistoqsijiet li jsirulu u biex ma jgħidx li l-ministru konċernat mhux hawn, qed jgħid li din hija kwestjoni teknika u għalhekk m'huwiex qed jirrispondi għaliha, li ċertament m'huwiex il-każ.

Il- mistoqsija li għadni kemm għamilt fuq il-limiti tal-Baħrija m'hijiex kwestjoni teknika u kieku l-ministru konċernat kien hawn suppost li kien ikun f'pożizzjoni li jirrispondi għaliha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jien dejjem nissorprendi ruħi bil-mod kif il-Ministru Francis Zammit Dimech ikollu l-grasp tad-dettalji tas-suġġett li jkun irid iwieġeb fuqu, ħafna drabi nklużi materji tekniċi (Interruzzjonijiet) Anzi!

Issa timmiżinterpretanix.

M'għandi lanqas l- iċken dubju li l-mistoqsija supplimentari tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni tirrikjedi informazzjoni li hija teknika li normalment ministru ma jkunx jista' jwieġeb għaliha mingħajr riferenza għal nies tekniċi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien naħseb li l-Ministru jaqbel li mhux sewwa li jkun hemm id-dawl ta' barra jixgħel filgħodu u filgħaxija għal ġimgħa sħiħa u mbagħad ikun hemm id-dawl ta' barra li ma jixgħelx għal ġimgħat sħaħ - każijiet simili jeżistu fi Triq il-Velleran u Triq San Xmun fil-Fgura.

Għalhekk jista' l-Ministru jgħidilna x'inhu jsir meta l-Enemalta jaslulha rapporti bħal dawn?

Nitlob lill-Ministru jgħidilna jekk humiex se jittieħdu l-passi - s'intendi jinforma lill-ministru responsabbli - biex tiġi solvuta din il-problema għax issa dawn ilhom ġimgħa mingħajr dawl.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, m'hemmx dubju li naqbel ma' l-Onor.

Mizzi li mhux sewwa li d-dawl pubbliku jibqa' jixgħel bil-lejl u bi nhar għal ċertu żmien meta suppost li s-sistema tipprovdi li matul il-ġurnata dan jintefa'.

Għalhekk nassigura lill-Onor.

Membru li l-ilment li qed iqanqal inġibu a konjizzjoni tal-ministru konċernat biex jittieħdu l-passi meħtieġa.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, issa li qed nitkellmu fuq assigurazzjonijiet fuq provvista ta' dawl u fuq provvista u pressa ta' ilma, jista' l-Ministru bl-istess mod jassigurana wkoll li mhux se jkun hemm qtugħ mhux neċessarju ta' dawl u ta' pressa ta' ilma ma' Malta u Għawdex matul ix-xhur tas- sajf?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, fil-fehma tiegħi, m'hemmx bżonn li nagħti din l-assigurazzjoni verbali għaliex the proof of the pudding is in the eating.

Il-miżuri kollha li ħa l-Gvern fil-qasam ta' l-ilma u fil-qasam ta' l-enerġija wrew li matul l-aħħar żminijiet, sew jekk kien is-sajf kif ukoll jekk kienet ix-xitwa, il-provvista ta' l-ilma u tad-dawl kienet sodisfaċenti ħafna.

Il-Gvern huwa konxju li d-domanda għas-servizzi dejjem qed tiżdied minħabba t-titjib li qed isir fil-kwalita' tal-ħajja u anke fl- iżvilupp tas-soċjeta' tagħna u, kif juru d-dokumenti u l-fatti kollha, l- istess Gvern huwa kommess fuq investiment sostanzjali biex dejjem jassigura li l-provvista tlaħħaq mad-domanda.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' allura l-Ministru jaċċertana li ċerti problemi li qed jissemmew dwar l-Enemalta, bħalma hija shortage of cash, m'humiex veri u li effettivament m'hemmx problema fl-operat ta' l-Enemalta f'dak li għandu x'jaqsam mal-provvista tad-dawl u anke fuq livell finanzjarju?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Korporazzjoni Enemalta hija korporazzjoni li torganizza lilha nnifisha b'mod li kemm jista' jkun l-operat tagħha tmexxih fuq bażi kummerċjali bil-Gvern jagħti d-direzzjoni ġenerali u jagħmel monitoring ta' l-iżvilupp ta' dik il-korporazzjoni kif titlob il- liġi tal-pajjiż.

Il-korporazzjoni hija vestita b'funzjoni mill-iktar importanti li tipprovdi servizzi essenzjali u għal dan l-iskop għandha l- programmi tagħha ta' investimenti li jsiru bl-approvazzjoni tal-Gvern.

M'hemmx dubju li fejn ikun meħtieġ żvilupp f'dawn is-servizzi l-Gvern jieħu l-miżuri meħtieġa biex ikun hemm l-investiment finanzjarju sabiex jara li dan l-iżvilupp ma jiġix b'xi mod interrott.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, bis-solita dexterity u retorika tajba tiegħu l-Ministru qed jaċċertana li m'hemmx problemi finanzjarji ta' cash flow u affarijiet oħra fl-Enemalta.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jien imgħallem li meta jista' jkollok - mhux qed ngħid li f'dan il-każ huwa hekk - problema ta' cash flow ma jfissirx li jkun hemm problema partikolari u tista' tgħid li ma naf bl-ebda impriża li minn żmien għal ieħor ma jkollhiex problema ta' cash flow.

Dan nafu anke bħala ministru responsabbli għas-sigurta' soċjali fejn ikollna impriżi li minħabba mumenti temporanji ta' stretching tal-cash flow situation tagħhom ġieli jirritardjaw biex iħallsu anke l-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali.

Għalhekk naħseb li wieħed, almenu su due piedi, m'għandux jagħmel każ li l-Enemalta m'hijiex f'pożizzjoni ssostni s-servizz li hija trid tipprovdi għall-pajjiż.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet skada.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEDJA

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Memorandum dwar il-Funzjonijiet tal-Kunsilli Lokali (Rapport dwar l- Effiċjenza milħuqa) għall-perjodu bejn Jannar u Marzu 1996.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru tal-Ġustizzja u Kultura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 105 ta' l-1996 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-1995 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili; u

Avviż Legali Nru 107 ta' l-1996 - Regolamenti ta' l-1996 li jemendaw l- Iskeda li tinsab ma' l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja.

u f'isem il-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 108 ta' l-1996 - Regolamenti ta' l-1995 dwar l-Użu ta' Seat Belts fuq Vetturi bil-Mutur - Avviż ta' bidu fis-seħħ dwar Karozzi Speċifikati;

Avviż Legali Nru 109 ta' l-1996 - Regolamenti ta' l-1996 li jemendaw ir-Regolamenti dwar is-Servizz tat-Telefon (Emenda Nru 3); u

Avviż Legali Nru 110 ta' l-1996 - Regolamenti ta' l-1996 li jemendaw ir-Regolamenti dwar is-Servizz tat-Telefon ma' Barra minn Malta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern) Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 106 ta' l-1996 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att dwar Gwardjani Privati u Lokali;

Avviż Legali Nru 111 ta' l-1996 - Regolamenti ta' l-1996 li jemendaw ir-Regolamenti dwar iż-Żamma ta' Bon Ordni f'Lokalitajiet ta' Divertiment;

Lista ta' każijiet ta' membri tal-Korp tal-Pulizija li kontrihom qed jittieħdu passi fil-Qrati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numri 33975; u

Kopja ta' Ċirkolari Nru 63/93 dwar proċedura ta' ħlas ta' overtime/allowance lill-membri tal-Korp tal-Pulizija, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 34020.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SERVIZZ TAS-SIGURTA'

SECURITY SERVICE BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati jippresjedi.

Klawsola 4 - Il-kap tas-Servizz ta' Sigurta' (Kont.)

Clause 4 - The head of the Security Service (Cont.)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, il-bieraħ konna wasalna f'subklawsola 4(3), dik il-parti li tgħid li l-kxif ta' informazzjoni li tkun inkisbet mis-Servizz ta' Sigurta' jista' ssir:

"...... sabiex jiġi stabbilit jekk persuna għandhiex tiġi impjegata, jew tkompli tiġi impjegata, minn xi persuna, jew f'xi kariga jew kapaċita' ħlief skond provvedimenti f'dak ir-rigward li jiġu approvati mill-Ministru."

u saret l-oġġezzjoni li din timplika li persuna tista' titlef l-impjieg jew tista' ma tingħatax impjieg minħabba informazzjoni li jkun kiseb is- Servizz ta' Sigurta' u li l-persuna konċernata tista' lanqas tkun taf b'dik l-informazzjoni li tkun inkisbet dwarha, aħseb u ara kemm tista' tkun taf li dik l-informazzjoni qed tinkiseb biex tkun jew ta' ostaklu għaliha li takkwista l-impjieg jew inkella tkun il-kaġun li titlef l-impjieg.

F'dan ir-rigward l-Oppożizzjoni toġġezzjona li jkun hemm din is-setgħa fil- liġi.

Dan għaliex jekk il-persuna konċernata ma tkunx taf b'dik l- informazzjoni miksuba u mikxufa mis-Servizz ta' Sigurta' skond il- provvedimenti mogħtija mill-ministru allura din il-persuna la tkun tista' tagħmel rappreżentazzjonijiet, la tkun tista' tagħti spjegazzjonijiet, la tkun tista' tiġġustifika ruħha u lanqas tkun tista' tiskolpa ruħha.

Mhux qed ngħidu li jittieħdu l-passi fuq persuna li nstabet ħatja ta' xi waħda mill-infrazzjonijiet kontemplati f'dan l-abbozz, imma qed ngħidu biss informazzjoni miksuba mis-Servizz ta' Sigurta' u mhux neċessarjament li dik l-informazzjoni kienet tested u pruvata.

Sitwazzjoni bħal din hija sitwazzjoni tassew prekarja, m'hijiex tajba u m'għandniex nittollerawha fil- liġi tagħna.

Jien nittama li l-Gvern jifhem is-serjeta' ta' din l- oġġezzjoni u jemenda l-abbozz ta' liġi billi jneħħi din il-parti ta' din is-subklawsola li tawtorizza l-kxif ta' informazzjoni miksuba mis-Servizz ta' Sigurta' għall-finijiet ta' mpjieg ta' persuna.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Ħalli nkomplu fuq il-fil tal-bierah.

Din is- subklawsola 4(3) fiha nnifisha ma tagħtix drittijiet lil ħadd, jiġifieri ma tagħtix id-dritt lis-Servizz ta' Sigurta' biex juża xi poter jew funzjoni biex jara jekk għandhiex tiġi mpjegata persuna f'xi korp ta' dixxiplina partikolari.

L-ewwel trid tkun teżisti dik l-informazzjoni, jiġifieri tkun diġa' nġabret taħt il-provvedimenti ta' dan l-abbozz; u allura dawn jinkludu l-metodi konvenzjonali - dawn m'għandhomx bżonn ta' l- ebda mandat imbasta li jaqgħu taħt il-funzjonijiet imsemmijin fi klawsola 3 - kif ukoll il-poteri speċjali b'mandat fejn mhux biss irid ikun hemm xi ħaġa li taqa' taħt il-funzjonijiet tas-Servizz ta' Sigurta' imma trid tkun ġiet mgħoddija mis-sifting organs li għandna f'dan l-abbozz - li huma l- Prim Ministru u l-ministru - skond il-kriterji li se niddiskutu iktar tard fi klawsola 6.

Pero' jekk din l-informazzjoni tkun ġiet akkwistata b'mod legali, il-prinċipju hu li ma tistax tintuża għall-iskop li qed isemmi l- Onor. Membru ħlief jekk il-ministru, fil-kapaċita' tiegħu ta' ministru responsabbli mis-Servizz ta' Sigurta', jagħmel provvedimenti għal liema tip ta' mpjiegi wieħed jista' jikxef informazzjoni sabiex persuna li m'hijiex idonea għal xi kariga sensittiva ma tiġix impjegata.

Ħaġa li, del resto, bħala informazzjoni diġa' qed issir illum.

Illum meta l-Pulizija tkun qed tara lil min tista' ddaħħal fil-Korp tal- Pulizija l-ewwel ħaġa li tara hi l-fedina penale, pero' mbagħad tara affarijiet oħra wkoll.

Aħna ġieli kellna informazzjoni li tinġabar mid- distretti tal-pulizija dwar nies li, għalkemm għandhom fedina nadifa, xorta waħda ma jkunx indikat li persuna li jkun hemm ċerti suspetti dwarha għandha tidħol fil-Korp tal-Puliizja.

Naturalment ma jridx ikun xi suspett mitfuh "hekk" imma jrid ikun suspett fondat.

Dan isir fil-Korp tal- Pulizija - u nittama li anke fl-Armata - b'mod iktar rigoruż milli sempliċement jekk wieħed ikun se jidħol bħala salesman ġewwa ħanut tal- merċa.

Dan għaliex kemm jista' jkun wieħed għandu jgħaddi mill-għarbiel lill-persuni li jkunu fil-forzi ta' l-ordni biex jara li mhux biss ma jkunx hemm reati kriminali - għax jekk ikun ikkommetta reati kriminali hemmhekk għandna l-fatt innifsu li jkun reġistrat - imma li lanqas ikollok informazzjoni dwar nies li għalkemm ma jkunux ikkommmettew reati kriminali jkunu suspetti b'mod sod li huma nvoluti f'ċerta attivita' kriminali.

Din hija l-intenzjoni ta' dan l-artiklu - naf li jista' jweġibni l-Onor.

Membru li m'hemmx din il-kwalifika għall-provvedimenti - u jrid ikun stupidu u njorant il-ministru li jagħmilha għal xi mpjieg ieħor ħlief dawk l-impjiegi konnessi ma' karigi sensittivi.

Kif inhi mibnija din is-subklawsola, il- prinċipju hu li għall-ebda raġuni ma tista' tuża informazzjoni għal skopijiet ta' mpjieg ħlief skond provvedimenti li jinħarġu mill-ministru.

Qed nara t-test Ingliż u naħseb li hemm żball żgħir ta' ortografija għaliex fl-aħħar parti ta' subklawsola 4(3) hemm:

".....except in accordance with provisions in that behalf approved by the Minister".

Jien naħseb li trid tiġi "on that behalf" jew inkella "in that regard" u għalhekk se nressaq din l-emenda fit-test Ingliż biss.

"D" Fit-test Ingliż tas-subklawsola (3) tal-klawsola 4, minflok il-kliem "in that behalf" għandhom jidħlu l-kliem "in that regard".

"D" In the English text of subclause (3) of clause 4 for the words "in that behalf" there shall be substituted the words "in that regard".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, ir-risposta mogħtija hi insodisfaċenti ħafna.

Dan għaliex f'dak li qed jipproponi l-Ministru qiegħed jikkontempla żewġ kontinġenzi; waħda li persuna qed issib ostaklu biex tiġi mpjegata minħabba l-kxif ta' informazzjoni miksuba mis-Servizz ta' Sigurta', li għaliha l-Ministru pprova jirrispondi imma rrisponda b'mod mhux sodisfaċenti; u l-kontinġenza l-oħra kontemplata, li hija agħar, il- Ministru ħarabha.

Għandna l-każ li persuna titkeċċa mill-impjieg abbażi ta' informazzjoni miksuba u mikxufa mis-Servizz ta' Sigurta' u m'hemm xejn ipprovdut li l-persuna li titkeċċa mill-impjieg ikollha l-opportunita' li tiddefendi ruħha.

GĦaliex?

GĦax normalment il-mezz tad-difiża jkun li jekk inti fis-servizz pubbliku hemm il-Public Service Commission; jekk m'intix fis-Servizz Pubbliku u l-kuntratt tiegħek huwa għal żmien indefinit hemm it-tribunal industrijali; u jekk il-kuntratt huwa għal żmien definit u s-sid ma jagħtix ġustifikazzjoni m'hemmx rimedju ħlief li tieħu nofs is- salarju għaż-żmien li jibqa' minn dak il-perjodu definit ta' l-impjieg.

Jekk nikkontemplaw il-każ ta' persuna fis-servizz pubbliku li titkeċċa abbażi ta' kxif ta' informazzjoni miksuba mis-Servizz ta' Sigurta', skond il-provvedimenti li se nsibu aktar 'il quddiem is-Servizz ta' Sigurta' ma jistax jiġi mġiegħel jagħti l-informazzjoni li jkollu lill-Public Service Commission.

Mhux li jekk hu jħoss li għandu jagħtiha ma jagħtihiex, imma ma jistax jiġi mġiegħel.

Allura qiegħdin f'pożizzjoni fejn il-gvern jista' jittermina l-impjieg mingħajr ma l-impjegat ikollu l-possibbilta' li jiddefendi ruħu u li jipprova jiskolpa ruħu.

L-istess ħaġa fil-każ tat-tribunal industrijali għax jekk, per eżempju, bank jittermina l-impjieg ta' xi ħadd fuq kxif ta' informazzjoni miksuba mis-Servizz ta' Sigurta', l-bank żgur ma jistax jiġi mġiegħel jgħid is-sors tar-raġuni tat-tkeċċija.

Għalhekk qed ngħid li din il-kontinġenza għat- tkeċċija mill-impjieg żgur m'hemmx ġustifikazzjoni għaliha għax f'kull każ ta' tkeċċija mill-impjieg fuq informazzjoni miksuba bil-mezzi ordinarji ma jkun hemm ebda oġġezzjoni li dik l-informazzjoni hekk miksuba tiġi kkontestata mill-individwu jew li jipprova jikkontrobattiha ħalli jiskolpa ruħu.

F'dan il-każ din il-possibbilta' ma teżistix.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Naħseb li m'intix korrett.

Ħalli l-ewwel nieħdu xenarju sempliċi u mbagħad nieħdu każ estrem.

Waqt li qed jagħmlu telephone tapping lil xi ħadd prospettat b'hold up fuq bank, jirriżulta minn dik il-konversazzjoni li hemm suspett fondat illi persuna li hija għassa mal-bank - tista' tkun pulizija jew suldat - kienet involuta f'xi reat bħala kompliċi jew inkella li kien involut xi impjegat tal-bank.

Nassumu li l-ministru għamel provvedimenti biex tkun tista' tinkixef dik l- informazzjoni dwar dak it-tip ta' reat, kuntrarju għall-prinċipju ġenerali li f'materji industrijali ma tistax tiġi wżata din l-informazzjoni.

X'jiġri f'dan il-każ?

F'każ li l-individwu huwa fl-armata jista' jitkeċċa minnufih mingħajr ma jmur quddiem il-Public Service Commission, probabbli skond il-provvedimenti ta' l-Att dwar il-Forzi Armati; fil-każ ta' pulizija jgħaddi mill-Public Service Commission; u fil-każ ta' impjegat tal-bank jitkeċċa mal-ewwel u mbagħad wara jista' jsir każ jekk id-dismissal kenitx unfair jew le taħt il-provvedimenti ta' l-Industrial Relations Act ta' l- 1976.

Klawsola 18 ta' l-abbozz, kif aċċenna l-Onor.

Membru, bħala regola ġenerali ssemmi li:

"18(1) Fi proċedimenti li jsiru quddiem xi qorti jew tribunal, ma għandha tinġieb ebda prova u ma għandha ssir ebda mistoqsija waqt il- kontro-eżami li (f'kull każ) ittendi li tissuġġerixxi -

(a) li jkun sar jew ikun ser isir reat taħt l-artikolu 15 jew 16 ta' dan l-Att minn xi persuna minn dawk imsemmija fis-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu; jew.....".

- mela għandna sitwazzjoni fejn xi ħadd qed juża dik l-informazzjoni biex jitkeċċa xi ħadd li huwa diġa' fl-impjieg; naturalment fil-proċeduri se tqum il-kwestjoni għaliex inti keċċejtu u l-prinċipal irid jagħti dik ir- raġuni - "(b) li jkun inħareġ jew li jkun ser jinħareġ mandat lil xi ħadd minn dawk il-persuni:".

Imbagħad waħda mill-eċċezzjonijiet li nsibu fil-paragrafu (b) tas- subklawsola 18 (3) hija:

"meta tinġieb prova jew il-mistoqsija waqt kontro-eżami ssir bil-għan li jiġi stabbilit kemm hu ġust jew le li ssir tkeċċija minħabba f'reat taħt l-artikolu 15 ta' dan l-Att .....".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Biss.

Dik hija limitata għal dak.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, imma biex tuża l-informazzjoni fi proċeduri kriminali trid tgħid x'inhi, pero' ma tistax tidħol fil-kwestjoni dwar jekk sarx reat jew dwar jekk inħariġx il-mandat.

Inti ma tistax tgħid li għandek informazzjoni li t-tali kien involut mingħajr ma tgħid x'inhi dik l- informazzjoni.

L-argument ta' l-Onor.

Mifsud Bonniċi huwa li se jkun hemm inequality of arms bejn il-prinċipal - li f'dan il-każ jista' jkun il- Gvern - u l-impjegat għaliex l-impjegat ma jkunx jista' jikkontesta dik l- informazzjoni.

Jiena m'iniex qed naraha din id-diffikulta'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Subklawsola 18 (1) tgħid:

"Fi proċedimenti li jsiru quddiem xi qorti jew tribunal ma għandha tinġieb ebda prova u ma għandha ssir ebda mistoqsija waqt il-kontro- eżami li (f'kull każ) ittendi li tissuġġerixxi ...."

diversi affarijiet.

Issa din ir-regola hija mwarrba b'din is-subklawsola fil-każ biss ta' meta jkun reat taħt klawsola 15 li titratta dwar il-kxif ta' informazzjoni ta' min interċetta xi ħaġa.

Dik hija xi ħaġa oħra.

Hawnhekk qegħdin nikkontemplaw il-każijiet kollha ħlief dan.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' l-ewwel proviso jgħid:

"Iżda ebda ħaġa f'dan is-subartikolu ma għandha titiqies li tipprekludi l-kxif, filwaqt li tingħata xiehda, ta' informazzjoni li tkun tista' tinkixef skond dan l-Att jew taħt kull dispożizzjoni oħra tiegħu.".

Mela min qed jipproċedi għat-tkeċċija jrid jieħu deċiżjoni jekk din l- informazzjoni għandux jużaha.

Naturalment din id-deċiżjoni jrid jeħodha s- Servizz ta' Sigurta'.

Jiena naħseb li ftit se jkunu dawk il-każijiet fejn is-Servizz ta' Sigurta' jew il-prosekutur se jiddeċiedi li jmur quddiem il- qorti jew it-tribunal u jgħid liema hija l-informazzjoni interċettata, għaliex inkella se jinqalgħu ċertu problemi proċedurali oħrajn.

Imma ladarba tieħu dik id-deċiżjoni mbagħad kulħadd ikun jista' jeżaminaha biex jara jekk dik l-informazzjoni hijiex korretta jew le jew jekk hijiex ġenwina jew le.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din hija biċċa leġislazzjoni Ingliża oħra li tkun magħmula bizzilla fejn tidher li qed tagħti l-possibbilta' imma tkun maħduma b'mod li tostakola l-possibbilta'.

Dan il-proviso jgħid:

"Iżda ebda ħaġa f'dan is-subartikolu ma għandha titiqies li tipprekludi l-kxif ..... "

- hawnhekk donnu qed jingħad li l-kxif jista' jsir imma mbagħad naraw l- ilqugħ li din għandha -

"... filwaqt li tingħata xiehda ta' informazzjoni li tkun tista' tinkixef skond dan l-Att jew taħt kull dispożizzjoni oħra tiegħu.".

Dan l-Att jgħidlek li ma tistax tagħmel kontro-eżami.

Hawnhekk m'għandniex x'naqsmu mar-reat kontemplat taħt il-klawsola 15 għax dak huwa sui generis u huwa l-uniku każ li m'huwiex protett.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq informazzjoni li għadha ma wasslitx għal reat imma fuq informazzjoni li meta wieħed fil-fatt jittestjaha tista' tirriżulta li hija nfondata, nonostante li din tista' tkun il-kaġun tat-terminazzjoni ta' l-impjieg ta' xi ħadd u ħadd ma jista' jikkontestaha jew jikkontrollaha għaliex skond dak li qed ngħidu hawnhekk ma tistax tagħmel kontro-eżami.

Jien għalhekk għidt li d-dispożizzjonijiet meħudin mill-liġi Ingliża ma tridx taqrahom leġġerment għaliex kull ħaġa li tagħti hija negata bil-kliem li jiġi wara.

Il-kliem "li tkun tista' tinkixef skond dan l-Att" meta dan jipprojbixxi l- kontro-eżami fil-fatt ifisser li skond dan l-Att ma tistax tinkixef fil- kontro-eżami għaliex dan jipprojbixxi l-kontro-eżami.

Tajjeb ukoll li wieħed jgħid li l-fatt li klawsola 18 teskludi kategorija waħda biss mir-restrizzjoni jfisser li fil-kategoriji l-oħrajn kollha ma jistax isir għaliex kieku ma tagħmilx l-esklużjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' l-uniċi domandi tal-kontro-eżami li ma tistax tistaqsi jew inkella ma tistax iġġib prova dwarhom ......

(Interruzzjonijiet) Minn fejn toħroġ li ma tistax tagħmel kontro-eżami?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mill-klawsola 18.

ONOR.

TONIO BORG: Ma tistax tagħmel kontro-eżami għal żewġ skopijiet; għax ma jkunx ħareġ mandat jew fil-każ tar-reati taħt il-klawsoli 15 u 16 ħlief jekk inti tkun se titkeċċa proprju għaliex ksirt il-liġi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nieħdu eżempju crude ħafna fejn persuna se titkeċċa għaliex is-Servizz ta' Sigurta' kiseb informazzjoni bil-mezzi li għandu li din qiegħda tiżvolġi attivita' politika biex timmina s-sistema demokratika parlamentari fil-pajjiż.

Din il-persuna tiġi akkużata b'dan u titkeċċa mill-impjieg.

Meta din il-persuna tikkontesta l-każ jgħidulha li għandhom informazzjoni li qiegħda tiżvolġi attivita' li biha timmina s- sistema demokratika parlamentari tal-pajjiż.

X'tista' tagħmel din il- pesuna jekk ma jistax jiġi kontro-eżaminat min għamel din asserzjoni ħalli juri abbażi ta' xiex wasal għal din il-konklużjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Minn fejn qed toħroġha din il-konklużjoni?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: GĦaliex ma tistax issir il-kontro-eżami u ma tistax iġġiegħlu jgħid minn fejn ġab dik l-informazzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Imma llum din hekk qiegħda wkoll.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dażgur li mhux hekk qiegħda llum!

Illum min jallega xi ħaġa jrid jipprovaha għax inkella it-tribunal ma jinteressahx x'inhi l-opinjoni ta' dak li jkun.

ONOR.

TONIO BORG: Per eżempju, meta fil-qorti pprovajna nistaqsu għaliex arrest huwa llegali, qalulna għaliex għandhom informazzjoni li dan kellu l- armi llegali.

Meta nistaqsuhom min tahom l-informazzjoni, tieqaf hemm.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'għandux x'jaqsam!

ONOR.

TONIO BORG: Jiena m'jien qed nikkundanna lil ħadd, imma qed ngħid: X'hawn f'dan l-abbozz ta' liġi li jaggrava l-pożizzjoni legali tal-lum?

Nassumu li llum dik l-informazzjoni tista' titlobha.

B'dan l-abbozz ta' liġi kif inhu, l-uniċi żewġ affarijiet li ma tistax titlob bħala prova huma jekk inħariġx il-warrant jew le u jekk sarx reat taħt il-klawsoli 15 u 16.

Pero' inti tista' tikkontrolla dik l-informazzjoni minn fejn ġiet.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, ma tistax.

Mela s-Servizz ta' Sigurta' jista' jikxef is-sors ta' l-informazzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: llum il-pulizija wkoll ma jistgħux jikxfu s-sors ta' l- informazzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma jekk ma tikxifx is-sors il-pulizija trid tipprova dak li tallega, inkella ma jiswa xejn.

ONOR.

TONIO BORG: Nieħdu l-każ ta' l-arrest illegali.

Il-prinċipju proċedurali jibqa' l-istess, kemm jekk huwa każ ta' terminazzjoni ta' impjieg u kemm jekk huwa każ ta' arrest illegali.

Kien hemm żmien li meta kien isir arrest il-qrati qatt ma kienu jattakkawh dwar jekk kienx hemm dubji raġunevoli imma kienu jattakkawh fuq affarijiet oħra - jew għaliex żammek aktar minn 48 siegħa, jew għaliex sawtek, jew għaliex ma takx ir- raġuni ta' l-arrest.

Imbagħad bdew jattakkaw billi jgħidu: Inti ma jmissikx arrestajtu.

U l-pulizija kienet tgħid: Jiena għandi informer li tani nformazzjoni li inti kellek l-aċidu jew l-armi llegali fid-dar.

Imma inti ma tistax tistaqsi biex jgħidulek min qalilhom dik l-informazzjoni ħalli tikkontrolla lilu.

Imbagħad kien hemm id-digriet.

Imma dan kien qabel ma sar dan l-abbozz ta' liġi.

F'dan l-abbozz m'hawn xejn li qed ibiddel din il-pożizzjoni.

Jista' jkun li għada jgħidu li trid tgħid min hu l-informer.

Hawnhekk m'hawn xejn li jaggrava l-pożizzjoni ħlief li ma jistgħux isiru domandi fuq dak li qed jgħidu l-paragrafi (a) jew (b) tas- subklawsola 18(1).

Jekk illum tista' tistaqsi fuq kwalunkwe ħaġa oħra anke wara li jgħaddi dan l-abbozz tista' tistaqsiha u jekk ma tistax tistaqsiha llum ma tistax tistaqsiha wara li jgħaddi dan l-abbozz.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-pożizzjoni m'hijiex hekk u nirrifjuta li niddiskuti l-kwestjoni tat-tkeċċija mill-impjieg abbażi ta' analoġija, anke jekk din hi ta' l-arrest illegali, għaliex din hija ċirkostanza assolutament differenti milli qegħdin nsemmu.

Hawnhekk hawn abbozz li jintitola t-tkeċċija mill-mpjieg abbażi ta' kxif ta' informazzjoni li s- Servizz ta' Sigurta' jkun kiseb fl-operazzjonijiet tiegħu.

Hija rrelevanti jekk il-mezzi taħt dan l-abbozz kenux ordinarji, speċifiċi jew straordinarji.

Jekk l-employer igħid li jkun ħa d-deċiżjoni abbażi ta' informazzjoni mikxufa lilu mis-Servizz ta' Sigurta', it-tribunal jista' jsejjaħ lir-rappreżentanti tas-Servizz ta' Sigurta' biex jipprovaw il- fondatezza ta' dik l-informazzjoni?

Hekk qegħdin ngħidu?

ONOR.

TONIO BORG: Jiena naf x'qed tgħid inti, imma jien m'iniex qed ngħid hekk.

Jiena qed ngħid li jekk f'ċirkostanzi simili llum tista' tintalab dik l-informazzjoni allura iva, imma jekk illum ma tistax tintalab allura le.

Nassumu li membru fil-Korp tal-Pulizija qed jgħaddi proċeduri quddiem il-Public Service Commission fuq informazzjoni li jkollu dwaru l- Korp tal-Pulizija.

Per eżempju, informer fiċ-ċrieki kriminali jagħti informazzjoni li hemm spettur tal-pulizija nvolut f'ċirku kriminali.

Dan la jkun tressaq il-qorti u lanqas ma jkun instab ħati ta' reat imma sempliċement għandhom suspetti li huwa nvolut f'ċirku kriminali.

X'jagħmel il-Kummissarju tal-Pulizija jekk jiddeċiedi li joqgħod fuq dik l- informazzjoni li jkun akkwista?

Il-kummissarju jista' jew ikompli jinvestiga sakemm jaqbdu fil-fatt jew inkella jista' jieħu r-riskju li jkeċċih, abbażi ta' dik l-informazzjoni biss, billi jgħaddih mill-Public Service Commission. llum x'jiġri jekk l-avukat tal-pulizija li jkun qed jiġi proċessat quddiem il-Public Service Commission biex jitkeċċa jistaqsi d-domanda?

Il-pożizzjoni hi li jekk il-pulizija jkunu jridu jirrisponduha jirrisponduha u jekk ma jkunux iridu ma jirrisponduhiex.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Illum il-Public Service Commission tassessja l-fondatezza tas-suspett u jekk ma tkunx konvinta li dak m'huwiex suspett imma fatt ma taċċettax it-talba tal-kummissarju biex tkeċċih.

Imma dan il-każ huwa bil-maqlub.

ONOR.

TONIO BORG: Hawnhekk l-istess għax jekk jibqgħu biss fuq sempliċi suspett tgħid li dan m'huwiex biżżejjed.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma f'dan il-każ bil-maqlub.

ONOR.

TONIO BORG: GĦaliex qed tgħid li bil-maqlub?

Din hija teorija biss għax fil-fatt m'hawn xejn fl-abbozz li jsostniha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hija miktuba fl-abbozz apposta biex tikkontempla dan.

ONOR.

TONIO BORG: Le, m'hijiex miktuba fil-liġi għax tirrigwarda dawk iż- żewġ domandi biss.

Dik qed iżżidha inti stess għax meta staqsejtek taħt liema parti tal-liġi inti għidtli: Int tista' tippretendi li l-Pulizija se tikxef is-sors tagħha?

U semmejt lill-Pulizija lanqas lis-Servizz ta' Sigurta'.

Ara kemm m'hix qiegħda espressament fil-liġi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-kontro-eżami jista' jsir biss f'ċerti ċirkostanzi fosthom fir-rigward ta' reat taħt klawsola 15.

Mela f'kull ħaġa oħra li m'hijiex taħt artiklu 15 il-kontro-eżami ma jistax isir.

ONOR.

TONIO BORG: Le m'hix hekk.

Skond klawsola 18 insibu li:

"(1) Fi proċedimenti li jsiru quddiem xi qorti jew tribunal, ma għandha tinġieb ebda prova u ma għandha ssir ebda mistoqsija waqt kontro-eżami li ..."

U mbagħad tispeċifika x'inhi.

Mhux ma jistax isir kontro-eżami imma qed nassumi li l-kontro-eżami jista' jsir imma ma tistax tistaqsi mistoqsija.

Il-projbizzjoni mhux li m'għandux isir il-kontro-eżami imma m'għandha ssir l-ebda mistoqsija waqt il-kontro-eżami li tissuġġerixxi subklawsola 18 (a) jew (b).

Jien ħati għax qajjimt klawsola 18, pero' din il-klawsola tipprova t-teżi tiegħi li hija kompletament differenti minn dik ta' l-Onor.

Membru.

Dan l- abbozz ma jagħti l-ebda poter li tittermina l-impjieg ta' ħadd għax mhuwiex dan l-abbozz li jirregola t-terminazzjoni ta' mpjieg imma liġijiet oħra skond il-kategorija tiegħek; jiġifieri jekk inti impjegat normali hemm l- Industrial Relations Act; jekk inti uffiċjal pubbliku hemm il-Public Service Commission Regulations; u jekk inti membru tal-Forzi Armati taqa' taħt Armed Forces Act ta'1968.

Din il-klawsola ma tagħti l-ebda setgħa li tittermina l-impjieg ta' ħadd.

Hawn sempliċement qed nirregolaw il-prova li tista' tinġieb, imbagħad sta għal dawn l-istituzzjonijiet differenti - l- Industrial Relations Tribunal, il-Public Service Commission - li jiddeċiedu xi proċeduri għandhom jieħdu dwar informazzjoni li tingħata.

Per eżempju, jien nista' ma ndaħħlekx fil-Korp tal-Pulizija jew fl-Armata għax għandi suspett, pero' una volta tidħol trid tipprova li d-dismissal huwa unfair bħala impjegat u allura l-employer irid jipprova li d-dismissal huwa ġust.

Ma jistgħux jitkeċċew nies fuq suspett.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Wieħed irid jaqra klawsola 4 kollha kemm hi biex jasal għall-konklużjoni li dak li qed jgħid il-Ministru mhux korrett.

Klawsola 4 tgħid hekk:

"(2) Il-kap tas-Servizz ... ikollu d-dmir li jiżgura -

(a) ... li ma tiġi żvelata ebda informazzjoni mis-Servizz ħlief meta din tkun meħtieġa għal dan l-għan jew bil-għan li jsiru proċedimenti kriminali;"

Mela dak huwa l-prinċipju, imma din l-istess klawsola imbagħad tkompli tgħid:

"(4) Mingħajr ebda preġudizzju għall-ġeneralita' tal-paragrafu (a) tas- subartikolu (2) ta' dan l-artikolu, il-kxif ta' informazzjoni għandu jitqies bħala meħtieġ għat-twettiq sew tal-funzjonijiet tas-Servizz meta dan ikun jikkonsisti -"

ONOR.

TONIO BORG: In-National Archives Act wara tletin sena.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Skużi, "l-arranġamenti msemmija.... għandhom ikunu tali li jiżguraw li l-informazzjoni li tkun fil-pussess tas- Servizz ma tiġix żvelata għall-użu sabiex jiġi stabbilit jekk persuna għandhiex tiġi mpjegata jew tkompli tiġi mpjegata... ħlief skond provvedimenti f'dan ir-rigward li jiġu approvati mill-Ministru".

Mela meta l-Ministru japprova provvedimenti bħal dawn, l-informazzjoni li skond din il-klawsola s-Servizz ta' Sigurta' ma jistax jiżvela tkun tista' tinkixef għall-fini tat- terminazzjoni ta' l-impjieg.

Issa s-Servizz ta' Sigurta' kixef ma' l-employer l-informazzjoni li biha l-impjegat jiġi terminat l- impjieg tiegħu.

Meta l-employer jaġixxi fuq informazzjoni mogħtija mis- Servizz ta' Sigurta' huwa jiżvela lit-tribunal jew lill-Public Service Commission li huwa - l-Gvern jew l-employer privat - kellu jittermina l- impjieg fuq informazzjoni mogħtija lilu mis-Servizz ta' Sigurta'.

Il- Ministru qed jgħid li mbagħad is-Servizz ta' Sigurta' jiġi mistoqsi biex jgħid abbażi ta' x'hiex huwa ta dik l-informazzjoni lill-employer.

Dak li qed jgħid il-Ministru ma jistax ikun għax kieku jista' jkun il-Ministru m'għandux għalfejn jagħmel il-provvedimenti speċjali f'dan ir-rigward.

ONOR.

TONIO BORG: Jieħu r-responsabbilta' hu.

M'għandux jiġi mpedut milli jużaha dik l-informazzjoni u jekk jużaha jrid jerfa' r- responsabbilta' tagħha anke bħala prova fi proċeduri quddiem tribunal.

Issa jekk dik twasslek biss għal suspett, hard luck u tieqaf hemm, imma l- impjegat ma jiġix imkeċċi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kieku fatt ippruvat m'hemmx għalfejn tipprovdi għalih fl-abbozz għax it-tkeċċija minn impjieg tkun konsegwenzjali .

ONOR.

TONIO BORG: Imma biex jiġri hekk irid jammetti li għamel ir-reat, jiġifieri irid ikollok ammissjoni.

Fuq suspett ma jiġrix hekk.

Jien qed ngħid għal skopijiet ta' terminazzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien mhux qed ngħid jammetti li għamel reat imma bil-maqlub.

Il-persuna lanqas taf fuqhiex tkeċċiet u lanqas għandha mezz biex tikkontrolla fuqhiex tkeċċiet għax ħadd ma jagħtiha l- informazzjoni.

Meta titkeċċa fl-interess pubbliku, dak hu li jingħad fil- każ tal-Gvern.

ONOR.

TONIO BORG: L-ewwelnett dan l-abbozz ma jagħti l-ebda poter ta' terminazzjoni ta' mpjieg ta' ħadd.

Inti qed tassumi affarijiet li m'għandekx tassumihom u nixtieqek li tispjega għaliex.

Imkien fl-abbozz m'hemm li dik l-informazzjoni ma tistax tiġi kkontrollata, anzi klawsola 18 tipprova r-regola li dik tista' tikkontrollaha.

Tista' tistaqsi kollox ħlief żewġ affarijiet u dawn iż-żewġ affarijiet ma jinkludux dik il-ħaġa li qed tgħid inti.

Dan hu l-argument kollu tiegħi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien ngħid bil-maqlub għax l-eżistenza ta' klawsola 18 turik li f'ċirkostanzi oħra ma jistax isir konto-eżami u s- Servizz ta' Sigurta' ma jistax jiġi mistoqsi abbażi ta' xhiex wasal għal dik il-konklużjoni ta' suspett.

ONOR.

TONIO BORG: F'liema parti ta' klawsola 18 għax jien qrajtha din il- klawsola u ma tgħidx hekk?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-eżistenza stess ta' klawsola 18.

ONOR.

TONIO BORG: GĦar-rigward biss ta' mistoqsijiet dwar dawk iż-żewġ materji li huma relevanti għal skopijiet li qed niddiskutu hawnhekk.

Jien m'iniex naqbel miegħek u qed nipprovalek li m'hawn xejn f'dan l-abbozz ta' liġi li jsostni l-argument tiegħek li għax is-Servizz ta' Sigurta' sempliċement jgħid li aħna għandna nformazzjoni li persuna hija nvoluta f'reat, din titkeċċa mingħajr ħadd ma jistaqsi xejn.

Jekk dan hu sostnut minn xi liġi oħra ma nafx, imma mhux sostnut minn dan l-abbozz ta' liġi.

Klawsola 18 tagħti indikazzjoni kontrarja għal dak li qed tgħid inti għax tagħmel eċċezzjonijiet speċifiċi li ma jinkludux dak li qed tgħid inti.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Iktar ma l-Ministru jipprova jissimplifika l-kwestjoni billi jorbotha ma' provi ta' reati, iktar jikkonvinċini li fil- fatt jaf bid-difett ta' dan il-provvediment.

Min qallek bis-suspett ta' reat?

X'jiġifieri suspett ta' reat?

Per eżempju, employer jista' joġġezzjona li jkollu mpjegat omosesswali jew b'tendenzi omosesswali u s- Servizz ta' Sigurta' ikun akkwista dik l-informazzjoni waqt investigazzjoni li ma tkunx proprju għal dak l-iskop.

Per eżempju, daħal fid-dar tiegħi bil-moħbi u minn dak li ra seta' kkonkluda li jien għandi tendenzi omosesswali.

ONOR.

TONIO BORG: Imbagħad x'jiġri?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imbagħad jiġri li dik l-informazzjoni jgħaddiha lil min jimpjegani.

Immaġina li jien naħdem fl-Uffiċċju tal- Prim Ministru u l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' jmur jgħid lill-Prim Ministru x'jien u minħabba f'hekk il-Prim Ministru jittermina l-impjieg tiegħi.

Pero' dan m'huwiex reat.

(Interruzzjonijiet) Jien jidhirli li ħaġa bħal din hija perikoluża.

ONOR.

TONIO BORG: Inti taħseb li dan il-każ li qed issemmi jaqa' taħt subklawsola 4(3)?

Nista' ngħidlek li dan m'għandux x'jaqsam ma' din il- klawsola.

Pero' nassumu li l-ministru jawtorizza - kontrarjament għall- prinċipju li ma jistax isir kxif ta' informazzjoni - li jkun jista' jsir kxif ta' informazzjoni dwar l-istat ta' bniedem tal-każ li semmejt int; anke kieku jsir hekk, b'dak biss m'huwiex intitolat li jkeċċi n-nies.

F'dak il-każ allura jien nagħmillu kawża kostituzzjonali.

Mur arana nkeċċu n-nies hekk!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dan kollu għaliex qed nagħtu s-setgħa lis- Servizz ta' Sigurta' li jikxef l-informazzjoni, mhux għall-iskop tal-qadi tal-funzjonijiet tiegħu jew bi proċedimenti kriminali - anzi hawn ngħid li mhux għall-iskop ta' proċedimenti kriminali ħalli żgur neskludu r-reat - imma fil-każ ta' tkeċċija ta' l-impjegati.

Dan jiġri meta aħna nikkombinaw jew inħalltu s-setgħat ta' l-aġenti ta' l-ispjunaġġ ma' ħwejjeġ oħra.

Per eżempju, hemm setgħa li tista' tkun ġustifikata u li raġunevolment tista' ssostniha f'ċerti ċirkostanzi, bħal meta jkun hemm persuna li qiegħda tispjuna u hemm setgħa li l-użu tagħha ma jistax ikun ġustifikat.

Imma jekk l-ispjunaġġ ikun sar ma' ħwejjeġ oħra allura dik is- setgħa tkun trid tingħata dejjem.

Issa ħalli niġu għal subklawsola 4 (5) u din tgħid hekk:

"Il-kap tas-Servizz ta' Sigurta' għandu jagħmel rapport ta' kull sena dwar ix-xogħol tas-Servizz lill-Prim Ministru u lill-Ministru u jista' kull żmien jirraporta lil xi wieħed minnhom dwar xi ħaġa li jkollha x'taqsam max-xogħol tas-Servizz.".

Imbagħad, aktar 'il quddiem, jista' jiġri li dan ir-rapport jingħata lil ħaddieħor.

Imma x'inhuwa l-iskop ta' dan?

Il-Kummissarju tal-Pulizija jagħtik rapport kull sena ta' kif imexxi l-korp?

Il-Brigadier ta' l- Armata jagħtik rapport tax-xogħol li jagħmel matul is-sena?

Allura għalfejn il-kap tas-Servizz ta' Sigurta' huwa marbut li jagħti rapport meta dak li għamel huwa proprju bil-mandati li tkun tajtu int?

Nenfasizza l- kelma "proprju" għaliex dan ma jagħmilx sens li l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' ma jaġixxix proprju kif iħoss hu.

Le, ma jagħmilx sens.

ONOR.

TONIO BORG: Għaliex?

X'fiha ħażin li wieħed jagħmel rapport annwali.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Għax min għandu responsabbilta' li jħares l-interessi nazzjonali, b'kwalunkwe mezz, mhux se jistenna l-mandati tiegħek biex jagħmel xogħlu.

Jekk dan jara dubbiena għaddejja li hija suspettuża mhux se joqgħod imur għand il-ministru li forsi mbagħad ma jagħtihx mandat.

F'dan il-każ il-kap tas-Servizz ta' Sigurta' ikun huwa responsabbli.

ONOR.

TONIO BORG: Ikun responsabbli l-ministru.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma dawn l-affarijiet ma jaħdmux hekk fil- prattika ħlief li kull meta jkun hemm talba l-ministru jagħti mandat.

Liema ministru se jassumi responsabbilta' li jiċħad it-talba tal-kap tas- Servizz ta' Sigurta'?

Fiċ-ċirkostanzi liema ministru jkun għaref u edott iktar mill-kap tas-Servizz ta' Sigurta'?

F'ċerti ċirkostanzi min jista' jkun speċjalizzat iktar mill-kap tas-Servizz ta' Sigurta'?

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma naqbilx miegħek.

Bħalissa m'aħniex qed niddiskutu il-mandat imma l-ħtieġa li jsir ir-rapport darba fis-sena u li huwa obbligatorju minbarra li jistgħu jsiru rapporti oħra wkoll.

Jien ma nara xejn ħażin f'dan, anzi naraha ħaġa tajba li wieħed dejjem ikun jista' jikkontrolla dak li qed jiġri, apparti permezz ta' l-approvazzjoni tal- mandati.

Nerġa' ngħid li jien ma nara xejn ħażin f'dan anzi ngħid li hija ħaġa tajba.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda għal klawsola 4 kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "D" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 4 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 4, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 - Membri tas-Servizz ta' Sigurta'.

Clause 5 - Members of the Security Service.

ONOR.

TONIO BORG: Din il-klawsola tirregola l-kostituzzjoni tas-Servizz ta' Sigurta' nnifsu u tipprovdi li l-membri għandhom jinħatru mill-kap tas- servizz - li kif għidna huwa regolat bi klawsola 4 - b'dawk il-patti u l- kondizzjonijiet li jistgħu jiġu approvati mill-ministru.

Fil-fatt, magħhom hemm lista sħiħa ta' persuni li jistgħu jkunu membri fis-Servizz ta' Sigurta' u dawn jinkludu: "uffiċjali pubbliċi; membri ta' u persuni oħra impjegati jew maħtura fi jew għall-għanijiet tal-Forzi Armati ta' Malta; membri ta' u persuni oħra impjegati jew maħtura fi jew għall- għanijiet tal-Korp tal-Pulizija ta' Malta ..."

Il-kap tas-Servizz ta' Sigurta' għandu dritt li jagħżel minn dawn il-kategoriji ta' nies biex ikunu membri fi ħdan is-Servizz ta' Sigurta'.

Infatti xi ħaġa simili diġa' teżisti b'mod limitat ħafna fin-national drug intelligence unit.

Il- kap ta' l-NDIU jista' jagħżel mhux biss minn fost il-membri tal-Korp tal- Pulizija - fil-fatt dan lanqas biss jaqa' taħt il-Korp tal-Pulizija - imma jista' jagħżel ukoll nies mid-Dwana u mill-Armata u jista' jagħżel ukoll nies li m'huma mill-ebda grupp li qed insemmu - hawn qed ngħid għal nies magħżula biex ikunu membri tan-NDIU.

Il-lista għal dawn il-membri fil-fatt hija ftit itwal u dan m'huwiex x'arranġament amministrattiv imma l-abbozz stess jipprovdi li l-membri tas-servizz jinħatru minn uffiċjali pubbliċi, minn membri tal-Forzi Armati ta' Malta, minn membri tal-Korp tal-Pulizija jew inkella min membri minn kwalukwe korp dixxiplinat ieħor.

Il-membri tas- servizz jistgħu jkunu wkoll

"diretturi ta' u persuni oħra impjegati jew maħtura fi jew għall- għanijiet ta' korpi mwaqqfa permezz ta' xi liġi u ta' kumpanniji fejn il-maġġoranza ta' l-ishma parteċipattivi tagħhom jkunu kontrollati mill-Gvern"

jew inkella l-membri jistgħu jkunu persuni li skond l-Att dwar is-Sigrieti Uffiċjali jkunu mpjegati ta' korp preskritt.

Fil-fatt fl-emenda għall- Official Secrets Ordinance li tagħha diġa' approvajna s-Second Reading rajna li l-Prim Ministru jista' joħroġ ordni li biha jiddikjara ċertu uffiċċju bħala preskritt.

Jiġifieri l-membri tas-Servizz ta' Sigurta' jistgħu jintgħażlu minn dawn il-kategoriji differenti kollha kif ukoll minn kumpanniji li jipprovdu servizzi postali, ta' telegrafija mingħajr fili u ta' telekomunikazzjoni - bħall-impjegati tat-Telemalta Corporation - jew ta' kwalunkwe korporazzjoni oħra li tkun involuta fil-kummerċ.

Dawn jistgħu jintgħażlu għal dak iż-żmien li hekk ikun meħtieġ mill-Ministru bil-miktub wara li ssirlu talba mill-kap tas-Servizz.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-ewwelnett nixtieq niċċara ħaġa teknika fir-rigward ta' l-aħħar paragrafu ta' klawsola 5 li tgħid li ċerti nies jistgħu jiġu maħtura mill-kap tas-Servizz ta' Sigurta' bħala membri tas- servizz u jkompli hekk:

" għal dak iż-żmien li hekk ikun meħtieġ mill-Ministru bil-miktub wara li ssirlu talba mill-kap tas-Servizz sabiex is-Servizz ta' Sigurta' jiġi assistit minnhom fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu.".

Nixtieq inkun jaf jekk dan il-paragrafu huwiex relatat ma' paragrafi (a), (b), (ċ), (d) u (e) jew inkella ma' paragrafu (e) biss.

ONOR.

TONIO BORG: Nista' ngħid li bil-mod kif inhu dan il-paragrafu jirrelata mal-lista kollha, pero' jekk tagħtini ċans nivverifika sewwa.

(Interruzzjonijiet) Dan il-paragrafu jikkwalifika għal-lista kollha u mhux għall-paragrafu (e) biss u għalhekk il-provvediment ta' l-aħħar paragrafu japplika għall-paragrafi (a), (b), (ċ), (d) u (e).

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela allura t-test Malti qiegħed tajjeb imma t-test Ingliż m'huwiex għax jibda mdaħħal 'il ġewwa.

Mela issa għandna li l-membri tas-servizz - fi kliem ieħor dawn se jkunu aġenti sigrieti - fil-fatt se jkunu nies magħżula minn impjegati oħra.

Din hija formolazzjoni oħra ta' "aġenti sigrieti", biex ma jintużawx il-kliem "aġenti sigrieti".

Għaliex?

Dan għaliex - per eżempju - dik il-persuna li taħdem fil-posta u se tkun membru tas-servizz m'hijiex se tiġi trasferita mill-posta għal x'imkien ieħor imma trid tibqa' taħdem fil-posta biex b'hekk tkun tista' tinterċetta l-ittri.

Anke fil-każ ta' nies li jaħdmu mat-Telemalta, dawn biex jinterċettaw il-kommunikazzjonijiet, it-telefonati u l-cables se jkollhom jibqgħu hemmhekk bħala mpjegati mat-Telemalta imma xorta se jkunu aġenti tas-Servizz ta' Sigurta'.

Mela dawn il-membri tas- Servizz ta' Sigurta' se jkunu aġenti sigrieti.

Jiġifieri, apparti li dawn in-nies huma impjegati normali fl-impjieg tagħhom huma se jkunu wkoll recruited, imdaħħla jew magħżula, bħala membri tas-Servizz ta' Sigurta'.

Mela issa se jkollna li l-istess impjegati ta' dawn il-postijiet ta' xogħol li qed insemmu mhux se jkunu jafu minn minnhom hu aġent sigriet jew min hu li qed jispjuna fuqhom għax hu membru tas-Servizz ta' Sigurta'.

ONOR.

TONIO BORG: Mela l-ħaddiema tal-posta, la semmejt il-posta, se joqogħdu jispjunaw fuq sħabhom tax-xogħol.

Se mai impjegat tal-posta jista', per eżempju, ikun mpjegat wkoll bħala membru tas-Servizz ta' Sigurta' u meta jiġi awtorizzat xogħlu jkun li jiġbor informazzjoni għas- Servizz ta' Sigurta', pero' żgur mhux biex jispjuna fuq sħabu tal-posta.

Dan sakemm ma jkunx hemm xi ħadd fil-posta li jkun qed jagħmel xi wieħed minn dawk ir-reati li jaqgħu taħt dan l-abbozz.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din isbaħ!

Jiġifieri jkun hemm min joqgħod b'widnejh u b'għajnejh miftuħa biex jisma' u jara ħwejjeġ li jistgħu jkunu ta' utilita' għas-Servizz ta' Sigurta'.

ONOR.

TONIO BORG: Issa kkwalifikajtu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk ikun imħallas għalhekk, ma joqgħodx b'għajnejh u b'widnejh miftuħa!

ONOR.

TONIO BORG: Mhux għal sħabu biss imma għal kulħadd.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela allura jissemma' kollox u jara kollox ħalli jkun ċert li ma taqbiżlux xi ħaġa li tista' tkun utli għas-Servizz ta' Sigurta'.

Naħbu kemm naħbu dawn l-affarijiet, dan se jkun l-istat ta' l-affarijiet.

Wara kollox, kif hemm f'pajjiżi oħra moħbijin taħt din il- formolazzjoni.

Mhux hekk hemm l-Ingilterra minn fejn qed nieħdu dawn l- affarijiet, jiġifieri li jkun hemm l-aġenti sigrieti f'kull dipartiment?

Dawn bħala xogħol jispjunaw fuq kulħadd u jgħidulek li dan qed jagħmluh b'kuxjenza safja għall-protezzjoni ta' l-interessi nazzjonali.

F'pajjiżna hekk se nkunu wkoll.

Dawn il-membri tas-Servizz ta' Sigurta' jistgħu jkunu uffiċjali pubbliċi, membri tal-Forzi Armati ta' Malta u persuni oħra impjegati mill-Forzi Armati ta' Malta jew maħtura għall-għanijiet tal-Forzi Armati ta' Malta.

Dan huwa kollu meħud mil-liġi Ingliża.

Fi klawsola 5 għandna li dawn jistgħu jkunu wkoll membri ta' u persuni oħra mpjegati jew maħtura fil-Korp tal-Pulizija, persuni li skond l-Att dwar is-Sigrieti Uffiċjali ikunu membri jew impjegat ta' korp preskritt jew inkella kuntrattati mill-Gvern.

Għalfejn dawn il-kategoriji kollha u ma nagħmluhiex għal kull persuna li l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' iħoss li tkun utli għas-servizz u dan bl-approvazzjoni tal-ministru?

Inti m'għandekx membri tal-Korp tal-Pulizija biss imma nies impjegati fil-Korp tal-Pulizija u, aktar minn hekk, nies maħtura għall-għanijiet tal-Korp tal- Pulizija.

X'jiġifieri dan kollu?

Allura ma tkunx aktar faċli jekk ngħidu li kull persuna li l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' jħoss li hi idonea u tista' tgħin lis-servizz fil-qadi tal-funzjonijiet tiegħu tista' tiġi mpjegata bħala membru tas-Servizz ta' Sigurta' bill-patti u l- kondizzjonijiet approvati mill-ministru u punto e virgola?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk l-Onor.

Membru jħares lejn il-lista jsib li dawn huma kollha konnessi ma' rwol pubbliku: uffiċjali pubbliċi, il-Forzi Armati ta' Malta, il-Korp tal-Pulizija, kull korp dixxiplinat ieħor ta' l-Istat jew korp dixxiplinat minnu nnifsu, dawk il-ftit persuni li jista' jkollhom l-uffiċċju tagħhom preskritt skond l-Att dwar is-Sigrieti Uffiċjali - nimmaġina li meta l-Prim Ministru juża dak il-poter jużah b'riferenza għal nies li verament jista' jkollhom fil-pussess tagħhom dawk is-sigrieti uffiċjali - persuni li jkunu membri f'korp imwaqqaf b'liġi li allura minnu nnifsu huwa korporazzjoni pubblika u kumpanniji li għandhom maġġoranza ta' ishma tal-Gvern.

L-unika kategorija li tista' tkun kumpannija privata hija:

"kumpanniji li jipprovdu servizz postali, ta' telegrafija mingħajr fili jew ta' telekomunikazzjoni;".

L-oħrajn, b'xi mod jew ieħor, kollha huma parti mill-amministrazzjoni għax għandek uffiċjal pubbliku li huwa mpjegat ta' dipartiment, għandek korp imwaqqaf permezz tal-liġi li hija l-public corporation u għandek ukoll il- kumpanniji li l-maġġoranza ta' l-ishma tagħhom huma f'idejn il-Gvern.

Dawn huma t-tliet saffi li jifformaw l-amministrazzjoni pubblika.

Peress li anke l-kuntratturi huma kuntrattati mill-Gvern, l-unika kategorija li tista' tkun purament privata u tista' tkun membru tas-Servizz ta' Sigurta' hija:

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien niskanta kif il-Ministru, bl- esperjenza li issa għandu bħala ministru ta' l-intern, ma jafx li l-aħjar informazzjoni u l-iktar waħda li hija ta' siwi għall-Korp tal-Pulizija ma jġibuhiex il-membri tal-Korp tal-Pulizija imma nies barra l-korp li l- pulizija għandhom kuntatti magħhom.

Fil-fatt hemm vot apposta amministrat mill- kummissarju, bla ndħil ta' ħadd, li minnu jħallas nies biex iġibulu l- informazzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Allura kull informer isir membru tas-Servizz ta' Sigurta'!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela le!

Dawk huma l-aħjar membri.

ONOR.

TONIO BORG: Imma mhux biex tkun membru.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela għaliex?

ONOR.

TONIO BORG: Mela dawk se jisparixxu b'dan l-abbozz?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela għaliex?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inħalltu żewġ affarijiet flimkien għax wieħed ikun impjegat tas-Servizz ta' Sigurta' li jara li hu jfittex in-nies biex jagħtuh l-informazzjoni u inti qed titkellem fuq il-kategorija ta' dawk li jagħtu l-informazzjoni lis-Servizz ta' Sigurta.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-aħjar nies li jkunu aġenti tas-Servizz ta' Sigurta' la jkunu uffiċjali pubbliċi u lanqas ikunu membri tal-Korp tal- Pulizija.

ONOR.

TONIO BORG: Ir-rwol huwa differenti.

Ir-rwol ta' l-informer u r- rwol ta' l-impjegat huma żewġ affarijiet kompletament differenti.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jistgħu jkunu t-tnejn.

Jien qed ngħidlek li mingħajr ma wieħed joqgħod jagħmel riferenzi għal dan kollu, għandu jkun hemm formolazzjoni ġenerika li tgħid li kull persuna - hi x'inhi jiġifieri mpjegata, diżokkupata jew pensjonanta - li hija idonea u għandha l-kwalitajiet li l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' iħoss li huma utli u tajbin għall-funzjonijiet tas-servizz tkun tista' tiġi maħtura membru ta' dan is- servizz.

Fi klawsola 5 (b) hemm:

"membri ta' u persuni oħra impjegati jew maħtura fi jew għall- għanijiet tal-Forzi Armati ta' Malta;".

Imma l-Forzi Armati lil min jimpjegaw?

Mela l-Forzi Armati jimpjegaw n- nies?

U x'jiġifieri "maħtura fi jew għall-għanijiet tal-Forzi Armati ta' Malta"?

Illum hawn xi ħadd li jaqa' taħt din il-kategorija għall-għanijiet tal-Forzi Armati?

ONOR.

TONIO BORG: Jien għandi l-impressjoni li l-Forzi Armati għandhom ukoll civilians impjegati magħhom.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dawk huma mpjegati tal-gvern.

ONOR.

TONIO BORG: Dawk jiġu mpjegati tal-gvern ukoll pero' jista' jkun li, per eżempju, xi ħadd jagħmel kuntratt ta' mpjieg ma' xi ħaddieħor li, skond ċerti interpretazzjonijiet, ma jaqax taħt uffiċjal pubbliku imma jkollu kuntratt ta' mpjieg mal-gvern u allura jaqa' taħt impjieg.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dik qiegħda fi klawsola 5 (d) (ii) fejn hemm:

"kuntrattati mill-Gvern;".

ONOR.

TONIO BORG: Imma hemm differenza bejn kuntrattur u kuntrattati.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: GĦalhekk m'hemmx skop għal dan!

Imbagħad l-isbaħ waħda hija li jista' jkollna direttur ta' korp imwaqqaf mill-Gvern li jkun membru tas-Servizz ta' Sigurta'.

ONOR.

TONIO BORG: Jista' jkun.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mhux bilfors li din se tagħmilha fit- Telemalta!

Kif jista' jkun li ma tagħmilhiex jekk, fejn ikun utli u bżonnjuż, ikollok is-setgħa li tinterċetta t-telefonati u l-cables.

Bilfors trid tagħmilha.

B'dan se tpoġġi lill-bord tad-diretturi f'pożizzjoni li jippruvaw isibu min fosthom hu l-aġent sigriet.

U le jaħasra!

Dawn l-affarijiet m'għandhomx isiru.

Imbagħad skond l-aħħar parti ta' klawsola 5 dawn jinħatru:

"għal dak iż-żmien li hekk ikun meħtieġ mill-Ministru bil-miktub wara li ssirlu talba mill-kap tas-Servizz sabiex is-Servizz ta' Sigurta' jiġi assistit minnhom fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu."

Mela l-membri tas-Servizz ta' Sigurta' se jkunu għal żmien determinat?

ONOR.

TONIO BORG: Din il-lista tintitola lill-kap tas-Servizz ta' Sigurta' li minn dawn il-kategoriji kollha li semmejna, li kważi kollha għandhom rwol pubbliku, jkun jista' jagħżel lil dawk in-nies sabiex ikunu membri tas-Servizz ta' Sigurta' għal dak iż-żmien li jiddetermina hu .

M'hemm xejn li jgħidlek li dak iż-żmien ma jistax jiġġedded.

F'dan l- abbozz m'hawn xejn - għallinqas fit-teorija, għax fil-prattika naraha diffiċli kif din tista' tiġi attwata - li jgħidlek li l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' ma jistax jimpjega nies li ma jkunux f'dawn il-kategoriji, pero' mbagħad ikun irid isegwi ċerta proċedura.

Kif nafu din il-proċedura hija marbuta mal-Kostituzzjoni u li, minnha nnifisha, tista' tikxef l-identita' ta' dak li jkun u allura tkisser u twaqqa' l-funzjoni stess li tkun impjegat tas-Servizz ta' Sigurta'.

Inklużi ma' dawn hemm ...

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri m'hawn xejn li jimpedixxi lill-kap tas- Servizz ta' Sigurta', pero' fil-prattika ma narax kif jista' jagħmel xi ħaġa oħra ħlief li jagħżel minn dawn il-ħames kategoriji ġenerali ta' nies, li kważi kollha għandhom rwol pubbliku, u li jgħidilhom li qegħdin għal ċertu żmien.

Imbagħad, jekk lil wieħed isibu tajjeb ikun jista' jġeddidlu ż-żmien u jekk wieħed ma jinstabx tajjeb jista' anke jwaqqfu qabel ma jiskadi dak il-perijodu ta' żmien.

Jien naħseb li jrid ikun hemm din il- flessibbilta'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-governing paragraph ta' klawsola 5 ma jgħidx hekk, imma jgħid ċar u tond li:

"Il-membri tas-Servizz għandhom jinħatru mill-kap tas-Servizz b'dawk il-patti u kondizzjonijiet li jistgħu jiġu approvati mill-Ministru ...".

Kieku hemm punto hemmhekk ma kont ngħid xejn.

Imma mbagħad hemm:

"... u inklużi magħhom hemm:".

Jiġifieri dawn mhux bilfors iridu jkunu minn dawn il-kategoriji li speċifikajt, anzi.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' diffiċli nimmaġina kif tista' ma tkunx.

GĦidli inti kif tista' ddaħħal lil xi ħadd f'Servizz ta' Sigurta' jekk tiddikjara minn qabel li trid nies biex ikunu mpjegati fis-Servizz ta' Sigurta'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Minn fejn se tagħmel l-għażla tal-kap?

Tista' tagħmel l-għażla tal-kap tas-Servizz ta' Sigurta' minn barra s- servizz pubbliku, peress li lanqas għandek din l-eċċezzjoni.

Mela jekk il- kap iħoss li hemm persuna barra s-servizz pubbliku li hija adatta, dan ma jistax jaħtarha?

Skond klawsola 5 il-kap għandu s-setgħa li jagħmel dan, bil-patti u l-kondizzjonijiet approvati mill-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien l-ewwel għidt li din fil-prattika tista' tqajjem ċerti diffikultajiet, anzi l-argument li għamilt - fil-fatt dwar dan anke tlabt parir legali ħalli nkun żgur minn dak li qed ngħid - huwa li minkejja dawn il-kategoriji donnu m'hemm xejn li jeskludi illi jistgħu anke ma jkunux minn dawn il-kategoriji.

Imma jekk inhu hekk ikun irid isegwi r- regoli li hemm fil-Kostituzzjoni għax, kif taf inti, ġaladarba dan huwa servizz li se jiġi ffinanzjat minn fondi pubbliċi jrid isegwi ċerta proċedura.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mhux meta hemm liġi speċjali li tipprovdi mod ieħor.

ONOR.

TONIO BORG: Mela bil-liġi speċjali nista' nikser il-Kostituzzjoni?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: X'jiġifieri!

ONOR.

TONIO BORG: Mela bil-liġi speċjali jien nista' nikser il- Kostituzzjoni?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din isbaħ!

Il-kap tas-Servizz ta' Sigurta' jrid isegwi r-recruitment tal-public service?

U issa ma tarax!

ONOR.

TONIO BORG: Il-Kostituzzjoni tapplika wkoll biex jidħol impjegat f'kumpannija li l-maġġoranza ta' l-ishma tagħha huma tal-gvern u hija l- kategorija ta' amministrazzjoni pubblika fejn l-inqas hemm l-involviment tal-gvern.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma għaliex qed titkellmu hekk, qiskom tfal innoċenti!

Ma tafux li dan il-Gvern tana l-ikbar lezzjoni kif jimpjega mijiet ta' nies fuq kuntratt definit bla ma josserva l-proċedura tal-Kostituzzjoni.

Tista' tibda mill-assistent personali u segretarju tal- Prim Ministru.

Allura jekk fl-aħħar ta' klawsola 5 hawn "għal dak iż-żmien li hekk ikun meħtieġ", kif qed tgħidli li fir-rigward ta' min jintgħażel minn barra s-servizz pubbliku jridu jiġu osservati l-proċeduri tar- recruitment skond il-Kostituzzjoni?

Anzi bil-maqlub, għax għal żmien determinat ma tosservax il-provvedimenti tal-Kostituzzjoni u ta' dan għidtu li għandkom il-parir ta' l-Attorney General's Office.

Din hija kwestjoni li ilha sejra disa' snin.

ONOR.

TONIO BORG: Dan huwa punt kostituzzjonali u s-soltu nħobb nidħol fil-fond dwar jekk kuntratturi privati, ċioe' xi ħadd li mhux sempliċement għandu kuntratt ta' appalt imma kuntratt definit ta' impjieg jaqax taħt il- provvedimenti kostituzzjonali jew le.

Din qisha kienet l-prattika mhux biss f'dawn l-aħħar disa' snin imma anke qabel għax minn dejjem kien hemm ċerti kuntratti ta' impjieg mal-gvern għal żmien definit li ma kenux jaqgħu taħt il-provvedimenti kostituzzjonali.

Jekk huwa hekk allura jista' jsir dak li qed tgħid inti; jekk m'huwiex hekk dak ma jistax isir.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, inti taf li din il-kwestjoni qamet disa' snin ilu u l-Gvern, bil-parir tal-Avukat Ġenerali, kien ta spjegazzjoni hawnhekk li meta jkun kuntratt għal żmien determinat wieħed ma jridx josserva l-provvedimenti tal-Kostituzzjoni.

Din il-proċedura ntużat biex ġew impjegati mijiet ta' nies minn kull ministru, inkluż il-Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Pero' sotto correzione, anke qabel l-1987 kien hemm persuni li kellhom kuntratt definit ta' impjieg u fejn ukoll ma ġietx segwita din il-proċedura.

Bħalissa f'moħħi għandi isem imma m'inix se ngħidu għaliex irrid inkun mija fil-mija ċert.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hawn min ilu disa' snin f'din is- sitwazzjoni ta' kuntratt għal żmien determinat u għadu mal-gvern!

ONOR.

TONIO BORG: U bl-ebda security of tenure ħlief għaż-żmien li qiegħed fil-kuntratt għaliex jidhirli li ħafna minnhom jiġġeddu kull sena.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din hija prattika li ġiet użata u li skond dan il-Gvern ma taqax taħt il-provvedimenti tal-Kostituzzjoni għall- finijiet ta' recruitment.

Hemm numru kbir ta' nies li ġew impjegati hekk u għadhom impjegati hekk.

Hawnhekk għandna "għal dak iż-żmien li hekk ikun meħtieġ mill-Ministru bil-miktub wara li ssirlu talba mill-kap tas- Servizz", li jfisser għal żmien determinat.

Ma naħsibx li l-kap tas- servizz se jkun għal żmien indeterminat.

Fil-fatt, nerġa' ngħid, lanqas għandna l-mod kif jinħatar il-kap tas-servizz sigriet għax kull ma hemm hu li jiġi maħtur mill-Prim Ministru, imma m'għandniex minn fejn jinħatar u kif jinħatar u jekk jirrekjedix l-approvazzjoni ta' xi ħadd.

Hawnhekk qed nagħtu s-setgħa lill-kap tas-Servizz ta' Sigurta' biex jimpjega nies taħt il-patti u l-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu approvati mill-ministru.

Allura għandi nifhem li dawn mhumiex il-patti u l-kondizzjonijiet tas- servizz pubbliku għax kieku m'għandekx bżonn tagħmilhom hekk.

Imbagħad għandek ukoll id-diretturi u persuni oħra mpjegati minn korpi mwaqqfa permezz ta' xi liġi u persuni oħra mpjegati.

Allura mhux kulħadd?

Jien jidhirli li din il-klawsola ma tagħtix affidament ta' kif se jkun kompost il-korp tas-Servizz ta' Sigurta' imma tindika li f'kull korp governattiv jista' jkun hemm aġent sigriet li huwa membru tas-Servizz ta' Sigurta'.

Dan l-aġent, li jista' jkun direttur ta' Enemalta jew Telemalta u jista' jkun ukoll direttur ta' bank, se jkun l-iktar persuna odjata fuq il-post tax-xogħol għax wieħed ikun jibża' minnu u ma jistax jafdah.

Nixtieq ngħid ukoll li fejn fil-Malti hemm "kuntrattati mill-Gvern" bl- Ingliż qegħda "a government contractor" u jien naħseb li din m'hijiex verżjoni korretta - jew l-Ingliż tal-Malti jew il-Malti ta' l-Ingliż.

Jista' xi ħadd jispjega l-paragrafu (d) kif bl-Ingliż għandna "a government contractor" u bil-Malti għandna "persuni kuntrattati mill-Gvern"?

ONOR.

TONIO BORG: Id-defenizzjoni ta' "kuntrattati mill-Gvern" skond il- bidu ta' paragrafu (d) hija l-istess definizzjoni li hemm fl-Att dwar is- Sigrieti Uffiċjali

u allura wieħed irid jagħti titwila lejn id-definizzjoni li hemm hemmhekk.

Fi klawsola 3 ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar is- Sigrieti Uffiċjali hemm "kuntrattati mill-Gvern" u fl-Ingliż qegħda "goverment contractor" u d-definizzjoni hija dik li

"kuntrattat mill-Gvern" tfisser, bla ħsara għas-subartiklu (3) ta' dan l-artiklu, kull min ma jkunx funzjonarju pubbliku iżda li jkun jipprovdi, jew ikun impjegat fil-provvista ta' oġġetti jew servizzi.... " għal ċertu skopijiet li jissemmew fl-Att innifsu.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

Il-mistoqsija hi klawsola 5.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 5 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 6 - Mandati: ġenerali Clause 6 - Warrants: general.

ONOR.

TONIO BORG: Klawsola 6 tirregola kif jinħarġu l-mandati u l- awtorizzazzjonijiet.

F'liema każijiet se jkun hemm bżonn li tinħareġ awtorizzazzjoni mill-ministru?

L-ewwel awtorizzazzjoni hija mitluba f'każ ta' "dħul fi, jew interferenza ma' proprjeta' ".

Mela f'każ li s-Servizz ta' Sigurta' jidhirlu li għall-qadi tad-dmirijiet tiegħu jrid jidħol fi jew jinterferi ma' proprjeta' privata ma jkunx jista' jagħmel dik l-operazzjoni jekk ma jakkwistax l-awtorizzazzjoni minn qabel.

Jekk isir dan id-dħul jew din l-interferenza mingħajr awtorizzazzjoni se jkun reat kriminali.

Dan ma jkunx reat kriminali biss fis-sens ta' vjolazzjoni ta' proprjeta' imma se jkun reat speċifiku li qed jiġi maħluq taħt dan l-abbozz.

It-tieni ħaġa li għandha bżonn l-awtorizzazzjoni hija meta s-Servizz ta' Sigurta' jkun irid jagħmel interċettazzjoni.

"Interċettazzjoni" għandna din id-definizzjoni:

"għar-rigward ta' ordni, tinkludi l-ksib, it-tfixkil, il-qirda, il- ftuħ, l-interruzzjoni, is-soppressjoni, il-waqfien, il-qbid, it- tismigħ, is-sorveljanza, ir-reġistrazzjoni, l-ikkupjar, is-smigħ ta' u li tara komunikazzjonijiet u l-ksib ta' informazzjoni minn dawk il- komunikazzjonijiet; "

Mela ebda interċettazzjoni ta' dan it-tip ma tista' ssir, kif ukoll ta' :

"interferenza ma' komunikazzjonijiet fil-kors tat-trasmissjoni tagħhom bil-posta jew bil-mezz ta' sistema ta' telegrafija mingħajr fili jew ta' telekommunikazzjoni jew b'kull mezz ieħor..."

ħlief jekk għal din l-interċettazzjoni jew interferenza jkun hemm awtorizzazzjoni b'mandat maħruġ mill-ministru.

Kif jinħareġ dan il-mandat?

Dan il-mandat jista' jinħareġ biss mill-ministru fuq talba tas-Servizz ta' Sigurta'.

Wara li jinħareġ dan il-mandat il-ministru jista' jibdel l- istess mandat.

X'irid jagħmel il-ministru qabel ma jawtorizza operazzjoni bħal din, jiġifieri li jagħti dan il-poter speċjali lis-Servizz ta' Sigurta'?

Il-ministru joħroġ dan il-mandat biss jekk jiġu sodisfatti tliet rekwiżiti.

L-ewwel rekwiżit huwa li

"jqis bħala li jkun meħtieġ li l-azzjoni jkollha tittieħed għar-raġuni li x'aktarx tkun ta' valur sostanzjali fl-assistenza li tingħata lis- Servizz...",

u allura mhux biss "valur" kif għidt fit-Tieni Qari imma "valur sostanzjali".

It-tieni rekwiżit - flimkien ma' l-ewwel wieħed għax dawn m'humiex alternattivi - huwa li:

"jkun sodisfatt li dak li l-azzjoni tkun qiegħda tfittex li tikseb ma jkunx jista' raġonevolment jinkiseb b'mezzi oħra"

jiġifieri mhux tagħmel interċettazzjoni biex tevita l-overtime lill- pulizija jew lill-membri tas-Servizz ta' Sigurta' biex jissorveljaw in- nies.

Jekk hemm mezzi oħra li bihom wieħed jista' jilħaq dak l-iskop allura ma jistax jinħareġ il-mandat.

It-tielet rekwiżit - flimkien ma' l-ewwel u t-tieni rekwiżit - huwa dak li l-Ministru

"jkun sodisfatt illi jkun hemm fis-seħħ arranġamenti sodisfaċenti skond dan l-Att għar-rigward tal-kxif ta' informazzjoni miksuba bis- saħħa ta' dan l-artiklu u li kull informazzjoni miksuba bis-saħħa tal- mandat tkun soġġetta għal dawk l-arranġamenti".

Iktar tard fl-abbozz hemm x'inhu meqjus li jkun raġunevoli biex jiġi sodisfatt dan it-tielet rekwiżit.

Dawn it-tlieta rekwiżiti individwalment flimkien u m'humiex alternattivi, jiġifieri: valur sostanzjali għall- investigazzjoni għall-assistenza tas-servizz, li ma hemmx raġunevolment mezz ieħor kif wieħed jista' jikseb dik l-informazzjoni, u li l-Ministru jkun sodisfatt li hemm arranġamenti sodisfaċenti biex dik l-informazzjoni miksuba ma tinkixifx ħlief skond il-provedimenti ta' dan l-abbozz.

Il-mandat irid ukoll jispeċifika l-azzjoni li trid tittieħed.

Wara li ssir talba mis-Servizz ta' Sigurta', il-ministru jista' joħroġ jew jibdel mandat bis-saħħa ta' din il-klawsola li jkun jawtorizza li titieħed kull azzjoni bħalma jkun hemm speċifikat fil-mandat dwar dik il-proprjeta' li tkun hekk speċifikata jew dwar kull komunikazzjoni hekk speċifikata.

Dan m'huwiex mandat inbjank imma l-mandat jrid jispeċifika ċerti dettalji.

Fi klawsola 7 nkunu nistgħu nidħlu iktar fid-dettal dwar x'irid ikun fih il- mandat u x'tip ta' komunikazzjoni tista' tiġi interċettata.

Il-mandat mhux se jkun indefinit imma għandu life span ta' sitt xhur.

Dawn id-dettalji niġu għalihom fi klawsoli oħra peress li f'din il-klawsola qed ngħidu meta għandek bżonn il-mandat u x'inhuma l-kriterji li għandu juża l-Ministru qabel ma jiddeċiedi li jinħareġ dan il-mandat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din hija waħda mill-klawsoli l-iktar oġġezzjonabbli ta' dan l-abbozz.

L-ewwel oġġezzjoni hija kwestjoni ta' prinċipju.

Hawnhekk għandna sitwazzjoni oġġezzjonabbli ħafna fejn il- ministru, bniedem politiku, se jsir parti integrali mill-operazzjoni u mill-mod operattiv tal-pulizija u tal-membri tas-Servizz ta' Sigurta'.

Għaliex?

Għax il-ministru għandu konsiderazzjonijiet ħafna iktar differenti minn uffiċjal li l-għan tiegħu huwa l-manteniment ta' l-ordni pubbliku fil-pajjiż.

Liema ministru se jiffirma li joħroġ mandat ħalli l- kap tas-Servizz ta' Sigurta' jibgħat l-aġenti tiegħu biex jidħlu fi proprjeta' tal-canvasser prinċipali tiegħu ?

Liema ministru se jawtorizza lill-kap tas-Servizz ta' Sigurta' jew lill-aġenti tiegħu biex jiftħu l- ittri tal-bodyguard tiegħu?

Liema ministru se jiffirma mandat lill-kap tas- Servizz ta' Sigurta' biex ibagħbas fil-korrispondenza u jissemma t- telephone lill-aġent tiegħu li jgħinu fil-kampanja elettorali?

GĦaliex se npoġġu l-politiċi f'din il-pożizzjoni li jkollhom it-tentazzjoni - jekk ma ngħidx il-konsiderazzjoni reali u prattika - li jiddiskriminaw kontra min se jissoġġettaw għal dawn il-passi u għal dawn is-setgħat straordinarji?

Li l-politiċi - dawn għandhom jitbegħdu kemm jista' jkun mill-operazzjoni u mill-mod operattiv tal-Korp tal-Pulizija u tal-Forzi Armati ta' Malta - se jkunu l-arbitri li jiddeċiedu jekk dawn is-setgħat għandhomx jintużaw għaż- żamma ta' l-ordni pubbliku, kontra l-kriminalita' organizzata u kontra t- tixrid tad-droga żgur li m'hijiex is-sitwazzjoni ideali.

GĦaliex għandna npoġġu lill-ministri f'din il-pożizzjoni?

Diġa' tajna eżempju ta' prim ministru jinnegozja hu u jiltaqa' hu mal-kriminali f'post sigriet.

Issa se nagħmlu agħar billi se nagħtu is-setgħa lill-Prim Ministru u lill- ministru - għalhekk se npoġġuhom f'diffikulta' - li jawtorizzaw lill-kap tas-Servizz ta' Sigurta' biex juża l-aġenti tiegħu ħalli jidħlu fil- proprjeta' tan-nies.

ONOR.

TONIO BORG: Dan japplika għal kulħadd għax jekk tagħmel imħallef jista' jkollu t-tifel jew in-neputi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dak huwa limitat, imma bniedem politiku mhux jista' jkollu imma għandu iktar.

ONOR.

TONIO BORG: Jekk tkompli ġġebbed l-argument tista' tagħmlu għal kulħadd.

Onor. Mifsud Bonnici, l-esperjenza tiegħi hija li l-iktar bniedem li jieħu deċiżjonijiet huwa l-politiku.

Issa d-deċiżjonijiet jistgħu jkunu tajbin u jistgħu jkunu ħżiena.

Din hija l-opinjoni personali tiegħi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-esperjenza tagħna mhux hekk.

ONOR.

TONIO BORG Fl-aħħar mill-aħħar il-politiku jiddeċiedi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma l-esperjenza tal-ħajja mhux hekk.

THE CHAIRMAN: Jekk se titkellmu flimkien mhux se tiġu recorded.

ONOR.

TONIO BORG: L-importanti li ma nitkellmux flimkien.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Id-djalogu mhux hekk għandu jkun?

Mela l- kantanti ma jidħlux wieħed fuq l-ieħor meta jkantaw u aħna qed nagħmlu bħalhom!

ONOR.

TONIO BORG: Id-diskussjonijiet hekk għandhom ikunu; basta ma nitkellmux it-tnejn f'salt.

Dan huwa punt li wieħed jista' jaqbel miegħu u jista' ma jaqbilx.

Jien qed nipprova niġġustifika għaliex dan il-punt qiegħed hemm.

Il-bilanċ li qed nipprovaw noħolqu f'dan l-abbozz huwa li qabel ma ssir operazzjoni ta' dan it-tip - għax jekk mhux ta' dan it-tip m'għandha bżonn l-ebda mandat - allura hemmhekk jidħlu l-membri ta' l- eżekuttiv, f'dan il-każ l-ministru u jista' jidħol ukoll il-Prim Ministru.

Kull każ irid jitla' quddiem il-ministru jew il-Prim Ministru bir- raġunijiet għaliex għandhom jingħataw dan id-dritt f'dan il-każ partikolari.

Din hija ċara.

Fil-fatt fl-abbozz ta' liġi għandna li:

"Il-Ministru jista', wara li ssirlu talba mis-Servizz ta' Sigurta'...".

Is-Servizz ta' Sigurta' jrid jagħmel dik it-talba, il-ministru jara jekk jeżistux dawk it-tliet rekwiżiti li hemm u jawtorizza din l-operazzjoni.

Wara li ssir l-operazzjoni hemm is-sistema tal-kummissjunarju li, mingħajr ma jkollu lment, jinvestiga l-operat tal-ministru.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa l-kwestjoni tal-kummissjunarju niġu għaliha iktar tard.

ONOR.

TONIO BORG: Inti ma tistax tara l-awtorizzazzjoni jekk qabel ma tara is-salvagwardji.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-kummissjunarju jista' jeżisti mingħajr l-indħil tal-ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Kieku ma kienx hemm it-tieni salvagward kont nagħti raġun lilek, pero' t-tieni salvagward jissorvelja.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien qed nirriferi għal meta l-ministru ma jaġixxix għaliex ikun canvasser tiegħu.

Il-kummissjunarju lanqas jidħol f'każ li ma joħroġx l-ordni.

Il-kummissjunarju jidħol kieku tkun ħarġet l- ordni.

ONOR.

TONIO BORG: Dan huwa kontroll fuq is-Servizz ta' Sigurta' biex ma jsirx abbuż jew eċċess ta' żelu jew inkella żball daparti tas-servizz.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma aħna m'aħniex nagħmlu proċess ta' l- intenzjonijiet.

ONOR.

TONIO BORG: Ċerta flessibbilta' trid tingħata.

Jien kontra li l- ġudikatura tidħol f'dan l-istadju, pero' jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici qed jipproponi li tidħol il-ġudikatura f'dan l-istadju għandu jgħidilna.

Aħna rridu noħolqu sistema li taħdem għax inkella nkunu għamilniha għal xejn.

Nerġa' nirrepeti li fit-Tieni Qari dwar liġi oħra - insejt liema waħda kienet - l-Onor.

George Vella kien ilmenta minn dewmien biex toħroġ ordni ta' investigazzjoni fuq traffikant tad-droga għax l-ewwel irid jaraha l- Avukat Ġenerali u mbagħad imur biha quddiem il-qorti.

L-Onor.

Membru kien ilmenta mill-fatt li mhux qed joħorġu biżżejjed investigation orders u donnu ta wieħed x'jifhem li dan huwa minħabba kif inhi s-sistema.

Issa hawn għandna sistema fejn il-membri tal-ġudikatura mhux se jidħlu f'dan l- istadju imma se jidħlu fl-istadju ta' wara li jinħareġ il-mandat.

Issa rridu niddeċiedu.

Jien naħseb li jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici jikkonvinċini li hemm sistema aħjar ...

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li din hija sistema li toħloq bilanċ tajjeb biex dan is-servizz jaqdi d-dmirijiet tiegħu tajjeb b'mod effiċjenti u li mhux nagħmluh għall-isem biss.

Barra minn hekk, qabel il-mandat hemm is-salvagwardji permezz tal-kariga politika ta' dak li jkun u wara li joħroġ il-mandat hemm is-salvagwardji permezz tal-kummissjunarju.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-politiku għandu jkun imbiegħed iktar mill-funzjonarji u mhux kif qed nagħmlu hawn li jimmedesima ruħu fil-mod kif joperaw.

Immaġina li l-ministru jasal f'sitwazzjoni fejn ikollu talba biex joħroġ mandat kontra Żeppi l-Ħafi jew is-Sunnaru!

Għalfejn se tpoġġi lill-ministru f'dik il-pożizzjoni?

Il-mandat għandu joħorġu min għandu l- obbligu li jżomm l-ordni pubbliku, mela ministru.

Ma tarax li din is- sistema ma tistax taħdem f'pajjiżna biċ-ċokon tiegħu!

Dak huwa l-ewwel difett ta' din is-sistema.

It-tieni nett biex jintalab u joħroġ il-mandat il-ministru jrid ikun konvint li l-mezzi ordinarji ma jwasslux.

Mela qed tinsa li din il-liġi qed issir għax il-mezzi ordinarji m'humiex biżżejjed kontra l-kriminalita' organizzata?

Kieku mhux hekk din il-liġi mhux qed issir.

(Interruzzjonijiet) Kieku l-mezzi ordinarji li għandek taħt is-setgħa tiegħek iwassluk biex tikkontrolla l-kriminalita' organizzata kieku m'għandekx għalfejn titlob dawn is-setgħat.

Mela allura meta l-kap tas- servizz jiġi u jitolbok dawn is-setgħat bilfors trid tagħtihomlu u mhux se toqgħod tindaħallu jekk humiex adattati jew jekk hemmx mezzi ordinarji.

ONOR.

TONIO BORG: Jien se nipprova nipperswadi lill-Onor.

Mifsud Bonnici li dan l-argument ma jsegwix.

Hu qed jgħid li l-Gvern għamel dan l-abbozz għax għandu bżonn poteri speċjali peress li għandna sitwazzjoni speċjali.

Skond l-Onor.

Mifsud Bonnici, biex wieħed jawtorizza ċerti affarijiet minħabba fis-sitwazzjoni speċjali se joħorġu l-mandati kollha li jitlob s- Servizz ta' Sigurta'.

Kif diġa' għidt dan l-argument ma jsegwix.

Il- ġudizzju tas-Servizz ta' Sigurta' dwar jekk jeżistux dawn it-tliet paragrafi jista' jkun wieħed tajjeb u jista' jkun li l-ministru ma jaqbilx, f'liema każ il-mandat ma joħroġx.

Jidhirli li fit-Tieni Qari xi ħadd semma li fl-Amerka - issemmiet l-FBI - hemm numru limitat ħafna ta' mandati ta' dan it-tip u meta jien smajtu wkoll għidt li meta tqis in- numru ta' nies involuti f'reati li jsiru hemmhekk - ovvjament m'humiex dawk in-nies kollha suspettati li se jikkommettu reati - dan huwa veru numru limitat.

Fl-Amerka għandhom is-sistema li l-imħallef jawtorizza l- ħruġ ta' mandat.

Fl-Ingilterra l-ministru jawtorizza l-ħruġ ta' mandat qabel ma ssir l-interċettazzjoni u min-numru ta' mandati li ħarġu ma jidhirx li nħarġu għal xejn b'xejn.

Issa jista' jkun li għalkemm in-numru ta' mandati li nħarġu huwa limitat xorta waħda saru abbużi fihom.

Jien ma naqbilx ma' min jgħid li permezz ta' dan l-abbozz se jinħareġ awtomatikament mandat għal kull talba li ssir.

Il-provvedimenti ta' dan l- abbozz ma jsostnux dan.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Onor. Borg, taħt ir-responsabbilta' tiegħek inti għandek Korp tal-Pulizija li l-funzjoni tiegħu huwa biex jiġġieled il-kriminalita' bil-mezzi li għandu.

Il-kriminalita' min se jiġġelidha issa, il-Korp tal-Pulizija li qiegħed taħtek jew is-Servizz ta' Sigurta' l-ġdid?

Is-Servizz ta' Sigurta' l-ġdid se jiġġieled il- kriminalita' organizzata u dan se jiġġildilha bil-mezzi straordinarji li se tagħtih u mhux bil-mezzi ordinarji li għandu l-Korp tal-Pulizija għax inkella dan ma jagħmilx sens.

Fil-fatt waħda mill-oġġezzjonijiet kienet għalfejn inti ma saħħaħtx sezzjoni tal-Korp tal-Pulizija jekk se tagħtihom ukoll il-kriminalita' organizzata.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq kriminalita' organizzata biss, imma lis-Servizz ta' Sigurta' tajtu wkoll reati gravi li m'humiex bilfors prodott ta' kriminalita' organizzata.

ONOR.

GEORGE M. HYZLER: Imma din hija proċedura speċjali.

Il-proċedura ordinarja hemmhekk baqgħet.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: X'għandu x'jaqsam!

Jekk is-Servizz ta' Sigurta' jaġixxi f'ċirkostanzi li l-Korp tal-Pulizija jista' jaġixxi fihom ukoll, il-ġustifikazzjoni għal dan trid tkun li jkun hemm il-ħtieġa ta' setgħat speċjali.

Il-Korp tal-Pulizija, bil-mezzi ordinarji, ukoll isolvi r-reati gravi u mhux biss is-Servizz ta' Sigurta'.

Min se jgħid liema reati gravi se jiġu nvestigati mill-Pulizija u liema se jiġu nvestigati mis- Servizz ta' Sigurta'?

It-tielet oġġezzjoni hija jekk tistax tingħata ġustifikazzjoni u spjegazzjoni lill-poplu xi jrid jinftiehem bil-kliem "dħul fi, jew interferenza ma' proprjeta'".

Dan huwa kliem vag.

Skond il-liġi dan huwa illegali imma issa f'dawn iċ-ċirkostanzi se jsir legali.

X'jiġifieri "interferenza ma' proprjeta'"?

"Dħul fi proprjeta" jfisser li tidħol ġo dari bil-moħbi u għalhekk jien ma nkunx nista' nikkontrollak.

Tippjantali xi ħaġa hemmhekk imbagħad jien niġi akkużat biha!

Għax dħul bil-moħbi hekk tfisser.

Min se jikkontrollak?

Li ssir interċettazzjoni tat-telefonati nifhimha, li jsir tbagħbis tal-posta nifhimha, imma li għandek bżonn id-dħul fil-proprjeta' biex taqbad il-kriminalita' organizzata ma nifhimiex?

Dawn se jkunu għadhom nies suspettati u għalhekk se jkun hemm ħafna riskji.

B'hekk qegħdin nistiednu li dak li ġara f'pajjiżi oħra fejn għandhom dawn il- liġijiet nġibuh ġo darna u minflok nitgħallmu mill-abbużi, mill-iżbalji u mill-konsegwenzi ħżiena ta' pajjiżi oħra se nikkupjawhom qisu ma ġara xejn u ma nafu xejn.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, din l-awtorizzazzjoni m'hijiex qiegħda hemm biex tagħmel affarijiet illegali bħal meta tippjanta xi ħaġa.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dażgur!

Tidħolli fil-proprjeta'.

ONOR.

TONIO BORG: Ħalli nieħdu eżempju.

Nagħtu każ li jmut xi ħadd fi proprjeta', xi ħadd isib l-arma u jpoġġiha f'razzett.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imbagħad inti tagħtih promozzjoni!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Le, dak kien eżempju.

Dawn l-abbużi jekk isiru jkunu saru u mbagħad naturalment wieħed ikun irid jieħu passi, pero' din il- klawsola bl-ebda mod m'hi qed tawtorizza li dan isir.

Bl-istess argument li qed jgħid l-Onor.

Mifsud Bonnici dan ifisser li jekk il-ministru jidhirlu li jkun x'aktarx ta' valur sostanzjali għall-investigazzjoni li s- Servizz ta' Sigurta' jidħol biex joqtol jew jisraq, allura dan jista' jagħmlu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mhux dħul fil-proprjeta' qed tgħid?

ONOR.

TONIO BORG: Appuntu!

Biex isir dak id-dħul fil-proprjeta' mis- Servizz ta' Sigurta' irid ikun hemm poter speċjali u barka speċjali.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-barka tal-ministru, dik kollox.

ONOR.

TONIO BORG: Il-barka tal-ministru biex ikun hemm id-dħul biss għax il-ministru ma jistax jawtorizza affarijiet illegali.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: X'jiġifieri!

Allura għalfejn id-dħul fil- proprjeta'?

Trid tgħidilna għalfejn trid id-dħul fil-proprjeta' u ma tużax il-warrant normali tal-perkwiżizzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Inti għidt biex tippjanta.

Jien qed ngħid li l-mandat jista' jinħareġ biss għal żewġ skopijiet u jrid jiġi speċifikat x'azzjoni trid tittieħed f'dan il-mandat.

U dan għaliex?

Għax għandek il-mandat li jawtorizzak tidħol fil-proprjeta' għax kieku m'għandekx bżonn dan il-mandat u fil-fatt illum il-Pulizija lanqas warrant m'għandha bżonn biex tidħol fi proprjeta' privata.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura f'liema ċirkostanzi se jsir dan?

ONOR.

TONIO BORG: Imbagħad għandek bżonn mandat biex tinterċetta komunikazzjoni u jistgħu jsiru ż-żewġ affarijiet flimkien.

S'hemm irridu naslu.

Imma jekk inti tippjantja xi ħaġa llegali ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'intix se taħrabli minnha din.

ONOR.

TONIO BORG: Id-domanda qed nirrispondihielek.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiena l-interċettazzjoni m'iniex qed insemmiha.

Dik ikkonċedejtielek.

Jien qed ngħidlek biss għad-dħul fil- proprjeta'.

Bil-liġi llum il-perkwiżizzjonijiet jistgħu jsiru.

ONOR.

TONIO BORG: Għalhekk qiegħda hemm, imma s'hemm tasal.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Għidli f'liema ċirkostanza hija ġustifikata li tidħol fi proprjeta' meta, skond il-liġi kif inhi llum, fl- istess ċirkostanza ma tistax tagħmel hekk?

ONOR.

TONIO BORG: L-ewwelnett għandek is-Servizz ta' Sigurta' u allura bilfors trid tagħmel proċedura speċjali għalih.

Huwa veru wkoll li jista' jagħti l-każ li għal dawk ir-raġunijiet serji li semmejna diġa' wieħed jista' jidħol fi proprjeta' anke għal skopijiet ta' interċettazzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Anke mhux għall-interċettazzjoni.

L- interċettazzjoni fiha nnifisha hija ġustifikata u allura biex tagħmilha tista' tuża kulma hemm bżonn.

ONOR.

TONIO BORG: Le, mhux bilfors.

Jekk dik l-interċettazzjoni ġġib magħha dħul fi proprjeta' tkun trid mandat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Għal kxif ta' informazzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Imma jista' jkun hemm dħul fi proprjeta' li ma jinvolvix ukoll interċettazzjoni.

Li ma jistax jagħmel huwa dak li ssuġġerejt inti, jiġifieri li jippjanta xi ħaġa llegali.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiena m'iniex qed ngħidlek li jista' jagħmel hekk.

ONOR.

TONIO BORG: Inti għidt li bih se noħolqu dan it-tip ta' abbuż.

Dan it-tip ta' abbuż mhux se joħroġ minn hawn.

ONOR.

KARMENU MIFUSD BONNICI: Dażgur!

Hekk ġara f'pajjiżi oħra.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, imma mhux minħabba liġi bħal din.

Ġara hekk għax kien hemm nies korrotti li kemm jekk għandhom din il-liġi kif ukoll jekk m'għandhomx .....

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hawn tant korrotti f'Malta!

ONOR.

TONIO BORG: Insemmilek eżempju ta' meta saret din il-ħaġa mingħajr ma kellna din il-liġi.

ONOR.

GEORGE M. HYZLER: F'Watergate ma kellhomx din il-liġi biex għamluha u lanqas fi żmien Pietru Pawl Busuttil!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela l-interferenza mal-proprjeta' m'għandhiex tkun.

Il-komunikazzjoni u l-posta huma apparti għax dawk huma konsiderazzjonijiet oħrajn.

Issa qegħdin nitkellmu fuq proprjeta'.

Ir-raba' punt huwa dan.

Għid kif skond artikli 38 u 41 tal-Kostituzzjoni dawn is-setgħat humiex għal finijiet ta' difiża, ta' public safety u public order?

Huma ksur ta' l-artiklu 38 tal-liberta' ta' l-espressjoni u huma ksur ta' l-artiklu 41 tad-dritt tal-proprjeta', liema provvedimenti jistgħu jiġu ġustifikati biss f'każ ta' interess ta' difiża, ta' public order - inti biddilt il-liġi Ingliża u minflok "pubic safety" għamiltha "public order".

Jekk taħt din l-abbozz għandek ċirkostanzi li ma jaqgħux taħt difiża, public safety jew public order - u minn dawn għandek - dawn is-setgħat ta' interferenza fil-proprjeta' huma kontra l-provvedimenti tal- Kostituzzjoni.

L-interċettazzjoni tal-komunikazzjoni, li m'humiex taħt dawn it-tliet ċirkostanzi, huma kontra l-provvedimenti tal-Kostituzzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Onorevoli, dan il-punt qajjimtu inti wkoll fit-Tieni Qari.

Dan l-abbozz ma jistax jiġi applikat b'mod li jmur kontra l- Kostituzzjoni.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-oraklu qed jirrispondi.

ONOR.

TONIO BORG: Il-funzjonijiet tas-Servizz ta' Sigurta' huma ħaġa u l- poter tal-ministru li jawtorizza ċerti affarijiet oħrajn hija ħaġa oħra u din ili ngħidha f'kull seduta li kellna.

Ħalli nieħdu eżempju.

L-economic well-being tas-soċjeta' hija eċċezzjoni għal the right of privacy taħt l- European Convention of Human Rights.

(Interruzzjonjiet) Fil-konvenzjoni hija espressament imsemmija bħala eċċezzjoni.

Jekk pero' id-dħul fil- proprjeta' m'hijiex imsemmija bħala eċċezzjoni, allura l-ministru ma jistax joħroġ mandat bi ksur tal-kostituzzjoni tal-pajjiż.

Hawn qed jingħata dan il-poter skond dawk il-kriterji.

Issa jekk il-ministru jidhirlu li dak il- mandat se jagħmel xi ħaġa li tikser il-Kostituzzjoni ikun qed jieħu r- riskju hu għax ma jistax jikser l-ogħla liġi tal-pajjiż.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni il-Kumitat ġie sospiż fit-8.25 p.m. u rriżuma 20 minuta wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU 344

FAVUR: 33

\L-Onor.

|Asciak |Galea Louis | |Michael | | |Bonello du |Galea Mario | |Puis George | | |Bonnici |Gatt Lawrence | |Josef | | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borda Manuel|Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Joseph |Muscat Claude | |Borg Tonio |Muscat Richard | |Cassar Joe |Psaila Savona Joe | |Cuschieri |Refalo Louis | |Louis | | |Dalli John |Refalo Michael | |Debono |Spiteri Carm Lino | |Giovanna | | |Deguara |Tabone Anton | |Louis | | |Demarco |Vella John | |Guido | | |Fenech Adami|Zammit Ninu | |Eddie | | |Fenech Joe |Zammit Stanley | |Frendo |Zammit Dimech Francis | |Michael | | |Galea Censu | | | | |

KONTRA: 24

L-Onor.

|Abela Wistin|Mintoff Dom | |Attard |Mizzi Joe | |Montalto | | |John | | |Borg Carmel |Moran Vincent | |Buhagiar |Muscat Philip | |Charles | | |Buhagiar |Nicholl Tony | |Louis | | |Calleja Reno|Portelli Alfred | |Farrugia |Refalo Anton | |Michael | | |Farrugia |Sant Alfred | |Noel | | |Gatt George |Sant Salvu | |Grech Edwin |Schembri Adami Sandro | |Mangion |Spiteri Lino | |Charles | | |Mifsud |Vella Karmenu | |Bonnici | | |Karmenu | |

Klawsola 6 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 7 - Mandati: interċettazzjoni.

Clause 7 - Warrants: interception.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, din il-klawsola tispjega kif u għal xiex jinħarġu l-mandati u tgħid hekk:

"(1) Bla ħsara għas-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu, l- interċettazzjoni jew l-interferenza ta' komunikazzjoni meħtieġa b'mandat ikunu l-interċettazzjoni ta' jew l-interferenza ma' -

(a) dawk il-komunikazzjonijiet li jintbagħtu lil jew minn indirizz wieħed jew iktar indirizzi speċifikat fil-mandat, li jkun indirizz jew indirizzi li x'aktarx jintużaw għat-trasmissjoni ta' komunikazzonijiet, ..."

- naturalment komunikazzjonijiet bejn il-bnedmin -

"... lejn jew minn -

(i) persuna partikolari waħda speċifikata jew deskritta fil-mandat; jew

(ii) grupp singolu ta' fondi partikolari li jiġu hekk speċifikati jew deskrtitti; u

(b) dawk il-komunikazzjonijiet l-oħra (jekk ikun hemm) li jkunu meħtieġa li wieħed jinterċetta jew jinterferixxi magħhom sabiex ikun jista' jinterċetta jew jinterferixxi ma' komunikazzjonijiet ..."

Dawn diġa' ddiskrivejthom.

Sub-paragrafu (b) jitkellem fuq komunikazzjonijiet oħra li jgħinuk biex inti mbagħad tagħmel l-interċettazzjoni tal-komunikazzjoni f'sub-paragrafu (a), jiġifieri indirizzi speċifiċi, persuni speċifiċi jew komunikazzjonijiet bejn fondi partikolari li dejjem iridu jiġu deskritti fil-mandat biex wieħed dejjem jillimita dan il-poter hekk imsejjaħ "speċjali".

Fil-każ ta' komunikazzonijiet esterni, li aħna dħalna ftit fid- definizzjoni tagħhom fl-ewwel seduta, dawk id-dettalji ta' subklawsola (1) ta' l-artiklu ma japplikawx.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nagħmlu ħażin ħafna jekk naqraw biss biċċa u ma naqrawx din il-klawsola kollha u jekk ma nispjegawx kemm huma wiesgħa u estensivi dawn il-provvedimenti.

L-ewwelnett ngħid li l-paragrafu prinċipali ta' klawsola 7 jitkellem dwar l- interċettazzjoni jew l-interferenza tal-komunikazzjoni.

Irrid ngħid li l- kelma "interferenza" intużat ukoll fi klawsola 6 għar-rigward ta' proprjeta' u komunikazzjoni filwaqt li f'din il-klawsola l-kelma "interferenza" qed tiġi wżata limitatament għal komunikazzjoni u mhux għal proprjeta'.

ONOR.

TONIO BORG: Ara d-definizzjoni tal-kelma "interċettazzjoni" li qiegħda fi klawsola 2 u hemm issib li din

"tinkludi l-ksib, it-tfixkil, il-qirda, il-ftuħ, l-interruzzjoni, is- soppressjoni, il-waqfien, il-qbid, it-tismigħ, is-sorveljanza, ir- reġistrazzjoni, l-ikkuppjar, is-smigħ ta' u li tara komunikazzjonijiet u l-ksib ta' informazzjoni minn dawk il-komunikazzjonijiet."

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Fi klawsola 6 għandna "interferenzza ma' proprjeta'", jiġifieri dħul fil-proprjeta' li tista' tkun proprjeta' mmobbli jew anke proprjeta' mobbli, bħal per eżempju, karozza jew caravan.

Imma proprjeta' m'hijiex komunikazzjoni.

L-interċettazzjoni u l- interferenzi għar-rigward tal-komunikazzjoni nsibuha f'subklawsola 6(2) u d- dħul jew interferenza għar-rigward ta' proprjeta' nsibuha f'subklawsola 6(1).

Mela hemm bil-kelma "interferenza" nkunu qed nirriferu għall- interferenzi fi proprjeta' u għall-interferenzi ta' komunikazzjoni.

Imma l-ewwel paragrafu ta' klawsola 7 jitkellem dwar interċettazzjoni jew interferenza ta' komunikazzjoni.

Mela hawn qed neskludu l-proprjeta'.

Paragrafu (a) (ii) tas-subklawsola 7 (1) jgħid hekk:

"(ii) grupp singolu ta' fondi partikolari li jiġu hekk speċifikati jew deskritti."

Issa x'għandhom x'jaqsmu "fondi partikolari" mat-telekomunikazzjoni?

Ma' l-intereferenza fil-proprjeta' nifhimha.

Imma nerġa' ngħid li klawsola 7 qed titkellem dwar komunikazzjoni u mhux dwar proprjeta'.

ONOR.

TONIO BORG: Jien Jien hekk fhimtha wkoll.

Ħalli niċċekkja jekk hemmx xi żball jew inkella jekk hux dik l-intenzjoni.

(Interruzzjonijiet) Nista' nikkonferma li dik qiegħda tikkwalifika l- kwestjoni tal-komunikazzjonijiet u mhux il-kwestjoni ta' l-interferenza bi proprjeta'.

Jista' jkun hemm komunikazzjoni ta' kull xorta li tintbagħat mhux minn persuna waħda partikolari għal persuna oħra, imma minn grupp ta' fondi partikolari li jiġu hekk speċfikati jew deskritti.

Allura f'dak il- każ ngħid li jridu jiġu speċifikati jew deskritti, mhux neċessarjament l- ismijiet tal-persuni li jkunu qed jikkomunikaw, imma għallinqas grupp singolu ta' fondi partikolari.

Biss din tikkwalifika l-kwestjoni tal- komunikazzjoni u mhux tal-proprjeta'.

Fil-fatt din hija meħuda minn artiklu 3 ta' l-Interception of Communications Act ta' l-1985 li tgħid hekk:

"The interception required by the warrant shall be the interception of ... ",

u fost oħrajn jgħidlek hekk:

"... communications to and from one particular set of premises so specified or described.".

Naturalment dawn ikunu speċifikati u deskritti fil-mandat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk fhimt sewwa l-Ministru qal li hija interferenza ta' komunikazzjoni anke għar-rigward ta' - hawn ngħid li trid tiġi speċifikata dik l-interferenza - grupp singolu ta' fondi partikolari li jiġu hekk speċifikati jew deskritti.

Pero' jien għidt li l- interferenza ta' komunikazzjoni m'għandhiex x'taqsam ma' fondi pero' l- Ministru qed jassigurana li din hija intenzjonata u għaldaqshekk ikolli nistqarr li dak li fhimt u li ssuspettajt huwa minnu.

Mela li tinterferixxi f'komunikazzjoni relatata ma' fond ifisser li inti lil dak il- fond trid tagħmillu t-telephone bugging.

Mela s-setgħa li qed nagħtu hawnhekk hija maħsuba biss biex l-aġenti tas-Servizz ta' Sigurta' jidħlu bil-moħbi ġol-proprjeta' u hemmhekk jippjantaw apparat li permezz tiegħu jkunu jistgħu jinterferixxu f'dak li jkun qed jingħad.

Nerġa' ngħid li din qiegħda għal din ir-raġuni biss u m'hemm l-ebda ġustifikazzjoni jew spjegazzjoni loġika oħra għaliha.

Fil-fatt waqt li konna qed niddiskutu klawsola 6 għalhekk kont għidt li d-dħul fil-proprjeta' jista' jintuża mhux biss biex mill-proprjeta' tikxef informazzjoni imma ukoll biex tkun tista' tippjanta xi ħaġa.

Tan-naħa l-oħra kienu ħadu għalihom imma issa għandna l-prova li l-abbozz qiegħed jikkontempla proprju dan.

ONOR.

TONIO BORG: Mela jien qatt ħrabt minnha din!

Meta inti għidt "tippjanta xi ħaġa" ma kontx qed tirriferi għall-bugging device imma kont qed tirriferi għal każ li jaqbdu jidħlu u jagħmlu xi ħaġa u mbagħad jgħidu: Ara dan għandu d-droga!

Aħna hekk fhimnik u għalhekk l-Onor.

Hyzler wieġbek b'dak il-mod.

Din missek għidtha fit-Tieni Qari.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nagħtu kas li fehmuni hekk.

ONOR TONIO BORG: Imma din ma tintitolakx tagħmel hekk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nagħtu kas li fehmuni hekk u din ma tintitolakx li tagħmel hekk, pero' xorta jista' jsir hekk.

ONOR.

TONIO BORG: Anke mingħajr din il-liġi jista' jsir hekk.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela aħna għandna neskludu l-possibbilta' li jsir hekk.

Apparti dak li għidna fi klawsola 6 li l-interpretazzjoni li qed nagħti jien hija korretta, jiġifieri li dik l-interferenza ta' komunikazzjoni relatata ma' fond partikolari jew ma' dar jew ma' post partikolari, dik l-interferenza se ssir permezz tal-bugging.

ONOR.

TONIO BORG: Nerġa' ngħid li"bugging device" semmejtu diġa' fit- Tieni Qari u jidhirli li kien hemm ħaddieħor li semmih ukoll.

Kif diġa' għidt jien qatt ma ħrabt minnha din u għalhekk qed nerġa' ngħidha bl- iktar mod ċar li dak li ma jistgħux jagħmlu huma affarijiet illegali u mhux għall-interċettazzjoni ta' komunikazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nagħtu kas li tagħmel bugging device ġo kamra tas-sodda.

ONOR.

TONIO BORG: Interessanti!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kamra tas-sodda, biex ma nsemmix kamra aktar delikata jew aktar sigrieta!

Issa mill-informazzjoni li inti takkwista permezz tal-bugging device, liema parti minnha se titqies li għandha x'taqsma mad-difiża jew mas-sigurta' u liema parti mill- informazzjoni jew mid-diskors - l-aktar affarijiet intimi u konfidenzjali - m'għandhiex x'taqsma ma' sigurta'?

Jiġifieri kif se tagħżel jew tgħarbel dan id-diskors konfidenzjali u intimu li tkun ġbart permezz tal-bugging device?

ONOR.

TONIO BORG: Dan huwa argument kontra l-phone tapping.

Peress li għadu ma ġiex ivvintat mezz kif wieħed jista' jkun jaf minn qabel x'se jgħidu tnejn min-nies u lanqas għadu ma ġie ivvintat mezz li bih wieħed jifred diskors dwar kriminalita' minn l-affarijiet l-oħra kollha li m'għandhomx x'jaqsmu mal-kriminalita', dan l-argument huwa kontra kull possibbilta' jew kull forma ta' interċettazzjoni.

Hawn nixtieq nerġa' nsemmi l-Ġappun li fil-kostituzzjoni tiegħu jipprojbixxi kwalunkwe forma ta' interċettazzjoni.

Ġaladarba aħna se naċċettaw l-interċettazzjoni wieħed ma jistax joħroġ b'dan l-argument għax dan l-argument hu kontra li jkun hemm interċettazzjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le.

ONOR.

TONIO BORG: Una volta li se taċċettha allura din il-forma trid tieħu.

(Interruzzjonijiet).

Onor. Mifsud Bonnici, dan l-argument ilek tgħidu mill-bidu u jien fhimtu, jiġifieri li f'konversazzjoni li tiġi interċettata veru li jista' jkun hemm parti żgħira minnha li għandha x'taqsam u jista' jkun hemm il-parti kbira l-oħra li m'għandha x'taqsma assolutament xejn.

Allura mbagħad wieħed ikun irid jara - fil-fatt l- abbozz jipprovdi għal dan ukoll - kif jista' jeqred dik il-parti ta' l- informazzjoni ħalli ma tinkixifx.

Pero' hija ħaġa ovvja li wieħed ma jistax jipprevedi x'tip ta' diskors se jingħad fil-kamra tal-banju jew x'imkien ieħor.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, Onor. Borg, hawnhekk qed nitkellmu fuq ħwejjeġ differenti.

ONOR.

TONIO BORG: Din hija parti mis-sistema li se ssir u jekk naraw li dawn l-affarijiet se jkunu ta' perikli kbar allura ma nagħmlux interċettazzjoni u niefqu hemm.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Pero' hawn qed nitkellmu fuq ħwejjeġ differenti għax qed nitkellmu fuq phone tapping.

ONOR.

TONIO BORG: Mela mhux xorta jsir fil-każ ta' phone tapping?

Mela xi ħadd ikun jaf x'se jingħad fuq it-telefon!

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hawn nies li kontra qalbhom jaċċettaw li inti tagħmel it-telephone tapping u jaċċettaw ukoll li jkun hemm tbagħbis fl-ittri tagħhom.

Imma almenu hawn tkun qed tissoġġetta lill-individwu għal dawk iż-żewġ oqsma biss li huma l-komunikazzjoni li ssir bit-telefon u l-ftuħ ta' l-ittri, li forsi m'humiex daqshekk essenzjali fil-ħajja ta' kuljum.

Pero' li jkun hemm min qed jissemma' kulma qed jingħad ġo darek allura dik hija xi ħaġa totalment differenti.

Dan għaliex li tissemma kull ħaġa intima u konfidenzjali li wieħed ikun irid jagħmel ġo daru ma tistax tqiegħda fl-istess livell bħalma jiftħu l-ittri u li jissemmgħu dak li jingħad fuq it-telefon.

Għalhekk m'għandux x'jaqsam ma' dak li qed tgħid.

U meta għandek il-mezzi tat-telephone tapping u anke li tiftaħ l-ittri għandek bżonn ukoll tal-bugging?

Dażgur li le!

ONOR.

TONIO BORG: Ir-raġuni hija għaliex hemm ċerti nies li huma intelliġenti biżżejjed li ma jużawx it-telefon.

Ir-raġuni għalfejn din qiegħda fil-leġislazzjoni Ingliżi hija għaliex ċerti nies huma intelliġenti biżżejjed li ma jużawx it-telefon u jistgħu jużaw bar jew proprjeta' - li tista' tkun jew ma tkunx tagħhom - biex jiftehmu fuq kif se jikkommettu reat u allura ma jkunu użaw la telefon u lanqas ittri.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dażgur!

Mela le!.

ONOR.

TONIO BORG: Inti staqsejtni mistoqsija u jien issa tajtek ir- risposta.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Sewwa!

Jiġifieri għandna nagħmlu hekk.

Jiġifieri jien se jkolli noqgħod nagħmel tfittxija kuljum fl-uffiċju tiegħi professjonali ta' avukat biex nara jistax ikun hemm min qed jissemmali jew jagħmel recording ta' kull ma ngħid man-nies li jiġu hemm għal xi parir?

Anke l-uffiċji ta' l-avukati se jiġu f'din is-sitwazzjoni.

Fl-Istati Uniti ta' l-Amerka taf fejn wasslu?

Ġew fis-sitwazzjoni fejn qed isir bugging jew interċettazzjoni anke tal-qrar.

Fil-fatt minħabba dan il-każ inqalgħet kwestjoni kbira bejn il-Vatikan u l-Gvern Amerikan.

U aħna, hawn Malta, nhar il-Ħadd tlabna l-approvazzjoni tal-massa tal-partit fil-gvern biex nintroduċu dawn l-affarijiet fost ħafna ftaħir u glorja!

Imissna nistħu li nħossu li għandna l-bżonn nintroduċu dawn l-affarijiet ġewwa pajjiżna mela noqogħdu niftaħru u niġġustifikaw dan billi ngħidu biex ma tiġix assassinata xi persuna.

Kemm hemm ġustifikazzjoni li jekk hemm bżonn ikollna martri biex ma jkollniex dawn l-affarijiet ġo pajjiżna?

Mela issa se nagħmlu bugging ta' l-uffiċċji u tad-djar ukoll.

Nixtieq naf liema ministru, dehen u ta' ġieħ, se jawtorizza li isir dan.

Allaħares.

ONOR.

TONIO BORG: Anzi!

Ma tkunx dehen u ta' ġieħ jekk hemm indikat li tista' takkwista informazzjoni importanti u ma takkwistahiex għax ma tużax dak il-poter.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'intix se tissemma' jew tinterċetta komunikazzjoni importanti biss imma se tissemma' affarijiet intimi, familjari u konfidenzjali minn ġod-djar u minn ġo uffiċċji professjonali.

Inti trid li jissemmgħu affarijiet li huma konfidenzjali?

Allaħares fl- imgħoddi xi ħadd ikkontempla li jikkonsidra miżuri bħal dawn għax kieku kien iqum il-poplu ħalli jonxor lil min qed jintroduċi dawn l-affarijiet ġo pajjiżna!

Illum niftaħru li qed indaħħluhom minflok ma nibku li qed nħossu l-ħtieġa li ndaħħluhom.

Allura l-Gvern ma jikkonsidrax li filwaqt li jħalli l-interċettazzjoni tat-telefonati u tal-posta, jabbanduna l-bugging tad-djar u ta' l-uffiċċji?

ONOR.

TONIO BORG: Il-garanzija mhix qiegħda fuq jekk tagħmilx bugging jew le.

Il-garanzija hija fil-ħruġ tal-mandat, liema mandat irid jinħareġ qabel l-operazzjoni nnifisha.

Imbagħad hemm is-salvagwardji wara li ssir l- operazzjoni.

Għalkemm wieħed jista' jikkritika li dawn jiġu wara, jien nara li jipperikola l-funzjoni tas-Servizz ta' Sigurta' jekk tgħidli li jkun assolutament projbit li s-servizz jagħmel dawn l-affarijiet meta mill- esperjenza li hemm fil-leġislazzjoni Ingliża - u għalhekk iddaħħlet - nafu li hawn min ma jużax il-komunikazzjonijiet telefoniċi imma juża komunikazzjonijiet f'postijiet pubbliċi jew privati.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-ewwelnett ma jipperikolax l-operazzjoni tas-Servizz ta' Sigurta', se mai din tkun restrizzjoni kemm fuq il-mod kif jista' jopera kif ukoll fuq is-setgħat li għandu s-Servizz ta' Sigurta'.

Jekk jien qed nikkonċedi l-interċettazzjoni tat-telefonati u tal-posta diġa' tajt żewġ setgħat li ma jeżistux illum.

Hawnhekk qed ngħidu jekk għandhiex tingħata s-setgħa tal-bugging tad-djar.

Ma nistax nifhem kif il- Gvern ma jagħmilx differenza bejn interċettazzjoni ta' telefonata u tal- posta li m'humiex essenzjali - wara kollox min jgħid affarijiet konfidenzjali minn fuq it-telefon affari tiegħu għax jaf li hemm ir-riskju - u affarijiet li jingħadu fid-djar.

Kieku ġod-djar jingħadu affarijiet li huma kontra l-interessi nazzjonali kieku tajjeb li wieħed ikun jafhom, imma s-Servizz ta' Sigurta' se jkun jaf l-affarijiet intimi ta' ġod-dar.

L- oġġezzjoni m'hijiex għax inti taqbad l-oġġett li se jammonta għal reat imma għaliex inti ssir taf bi ħwejjeġ li kulħadd iħoss, fl-intimu tal-kuxjenza tiegħu, li ma għandu jiżvelahom ma' ħadd ħlief mas-sieħeb jew mas-sieħba tiegħu.

Se nagħmlu lil kulħadd għarwien ġo daru u l-kap tas-Servizz ta' Sigurta' jnemmes lil kulħadd!

X'affarijiet dawn!

Possibbli li f'pajjiżna wasalna f'din il-kriżi li għandna bżonn nagħmlu dan?

Jekk wasalna f'din il-kriżi u l-poplu ma japprezzax ikun ħażin ħafna jekk ma niftħulux għajnejh, imma jekk ma wasalniex f'din il-kriżi m'għandniex nagħtuhom dawn is-setgħat.

Jekk l-Onor.

Ministru Borg ma tniggżux il- kuxjenza għax jaf li hu mhux se jabbuża minn dawn is-setgħat, pero' l- kuxjenza tiegħu jmissha tkun taf li warajh ikun hemm ħaddieħor u m'għandux jirriskja li jitfa' lill-poplu tagħna f'idejn ħaddieħor li ma jafx min se jkun.

THE CHAIRMAN: Għal-lum nagħlqu hawn għax sar il-ħin.

Fid-9.20 p.m. id-diskussjoni fuq klawsola 7 ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO de MARCO (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l- Erbgħa, 19 ta' Ġunju, 1996, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - it- Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizz tas-Sigurta' - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bord ta' Standards ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Serq u l-Kustodja ta' Tfal - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 1) (Abbozz Nru 124) - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) (Abbozz Nru 125) - it-Tielet Qari; Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari. ---------------------- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar is-Sigrieti Uffiċjali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Sur President, kien fl-aħħar tas-snin sebgħin illi l-ambjent sar suġġett ta' studju mhux biss għax-xjenzati imma wkoll għall-ekonomisti, għas-soċjoloġi, għall-avukati u anke għall- politiċi.

F'dawk iż-żminijiet bdejna nikkonsidraw aktar il-protezzjoni ta' l-ambjent f'kull sfera ta' l-attivita' tal-bniedem u qajl qajl bdejna naraw lill-poplu jagħti aktar kas ta' l-ambjent b'mod li nħolqot kuxjenza ambjentali li l-awtoritajiet kellhom bilfors jirrispondu għaliha.

Dan ir- response mhux dejjem kien koordinat, tant li l-ewwel sforzi amministrattivi fil-protezzjoni ta' l-ambjent kienu karatterizzati min-nuqqas ta' koordinament ta' kif se nsolvu problemi ambjentali kaġunati minn żvilupp imgħaġġel - u mhux tant ippjanat - minn densita' għolja ta' popolazzjoni u minn nuqqas ta' art sabiex takkomoda l-attivitajiet kollha tal-bniedem.

Nieħdu l-każ ta' Malta.

Meta bdiet tinħoloq kuxjenza favur l-ambjent nibtu numru ta' organizzazzjonijiet - llum dawn qed ikomplu jissaħħu bl-għaqdiet taż- żgħażagħ favur l-ambjent - imma sfortunatament l-awtoritajiet mhux dejjem kienu kapaċi jikkordinaw bejniethom.

Ejjew inkunu prattiċi.

Bħalissa għandna l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, l-Awtorita' Marittima u d-Dipartiment għall-Protezzjoni ta' l-Ambjent li mhux dejjem jagħrfu fejn tieqaf ir- responsabbilta' ta' wieħed u tibda r-responsabbilta' ta' l-ieħor fil- kwestjonijiet ta' protezzjoni ta' l-ambjent bħal, per eżempju, l-ambjent tal-baħar.

Fin-nuqqas ta' qsim ċar ta' responsabbiltajiet bejn dawn l- organizzazzjonijiet u oħrajn bħalhom bilfors li jkollna piki li ma jagħmlux ġid u li jwasslu għal tberbiq ta' flus u ħela ta' riżorsi limitati.

Għalhekk ejjew naqbdu l-barri minn qrunu billi nitkellemu ċar li biex tipproteġi l-ambjent irid ikollok il-mezzi, ir-riżorsi u l-flus.

Issa donnu li beda jidher konċett ġdid, li huwa wkoll imniżżel fl- Environment Protection Act, li jpoġġi r-responsabbilta' tal-ħlas għad-danni ambjentali fuq dak li jikkaġuna dawn l-istess danni - the polluter pays principle jew min iħammeġ irid iħallas.

Konċett ieħor li issa ġie aċċettat huwa dak li fin-nuqqas ta' informazzjoni biżżejjed dwar kif ċertu żvilupp jista' jaffetwa l-ambjent ikun aħjar li wieħed ikun prudenti u jassumi li l-impatt x'aktarx se jkun wieħed negattiv - il-precautionary principle.

Barra l-aspett ta' protezzjoni ta' ambjent hemm aspett li xtaqt nitkellem dwaru, cioe' environmental management.

Mr Speaker, illum wasalna għal fażi oħra importanti f'dan l-iżvilupp ta' għarfien ambjentali f'pajjiżna, jiġifieri f'dik il-fażi ta' maturita' u konsolidament.

Qed nirrealizzaw li kull problema ambjentali x'aktarx li ġejja minn nuqqas ta' management tajjeb tar-riżorsi naturali u ambjentali.

X'irid jitwettaq f'kull każ ta' management?

Jien naħseb li l-ewwelnett wieħed irid jidentifika l-problemi li jeżistu u l-għan li jrid jasal għalih.

Imbagħad irid jara x'inhi l-għodda li jista' juża sabiex jilħaq dak l-għan u wkoll irid jiddeċiedi kif se juża dik l-għodda u l-mezzi disponibbli kollha sabiex bl-aktar mod effiċjenti jilħaq l-għan tiegħu.

Dan huwa l-istil ta' management li daħħlu pajjiżi oħrajn u dan huwa l- istil ta' management li għandu jiġi wżat fl-industrija u kull fejn hemm amministrazzjoni serja.

Dan l-istess stil ta' management jista' jintuża sabiex nipproteġu l-ambjent waqt li fl-istess ħin ikollna wkoll l-iżvilupp mixtieq.

Kull attentat ta' management tar-riżorsi ambjentali tagħna jrid ikun ibbażat fuq informazzjoni dettaljata ta' dawn ir-riżorsi.

Biex inkunu f'pożizzjoni li nipproteġu r-riżorsi tal-baħar u tax-xtut tagħna għandna bżonn inkunu nafu x'inhuma dawn ir-riżorsi u din l-informazzjoni toħroġ minn programm ta' monitoring dwar dawn ir-riżorsi.

Fil-każ tal-problema ta' tniġġiż ambjentali rridu nkunu nafu aktar dwar x'inhuma l-livelli ta' ċerti kimiċi u kif ċerti attivitajiet tal-bniedem jistgħu fil-fatt iħassru l-ambjent.

Dan il-programm komprensiv s'issa ma jeżistix.

Bħallikieku hawn xi tabib li jista' jfejjaq pazjent mingħajr ma jeżaminah!

Aktar ma nersqu lejn is-sena 2000 ċertament li se naraw aktar sforzi - suppost ġenwini! - sabiex infasslu programm serju ta' monitoring ambjentali u dan iktar se jwassal, jew għandu jwassal, sabiex nieħdu azzjoni f'waqtha u flokha ta' protezzjoni sħiħa ta' l-ambjent.

Nieħdu l-każ tal- kontaminazzjoni tax-xtut ta' dawn il-gżejjer bid-drenaġġ.

GĦal dawn l-aħħar tlieta jew erba' snin beda jsir sforz sabiex id- Dipartiment għall-Protezzjoni ta' l-Ambjent jittestja l-kwalita' tal-baħar biex jara jekk dan huwiex tajjeb għall-għawm.

Huwa veru li dan it-tagħrif beda jiġi ppubblikat imma l-poplu sar iktar konxju ta' din il-problema.

Allura jien nistaqsi l-awtoritajiet lesti li jonfqu aktar flus sabiex jikkontrollaw din il-problema ta' tniġġiż mid-drenaġġ?

Huwa mportanti t- tagħrif dwar din il-problema u dwar kif tista' ssolviha imma jeħtieġ li ma nieqfux hawn, anzi jeħtieġ nirrealizzaw li d-drenaġġ m'huwiex l-unika problema ta' dawn il-gżejjer.

Ċertament li meħtieġa aktar mezzi sabiex nifirxu l-programmi tagħna dwar l-istat ta' l-ambjent.

Nistħajlek tgħid: Imma x'se jsir jew x'jista' jitwettaq?

L-ewwel ħaġa rridu nifhmu darba għal dejjem li ma jistax ikun u m'għandux ikun li dan il-programm ta' monitoring fuq l-ambjent jitwettaq u jkun responsabbilta' ta' l-Universita'.

Dan ix-xogħol għandu jsir kontinwanent mid-Dipartiment għall-Protezzjoni ta' l-Ambjent u sabiex dan jassumi r-responsabbilta' teknika hemm bżonn ta' laboratorji speċjalizzati li jkunu mgħammra tajjeb għal dan it-tip ta' xogħol.

L-Universita' tista' tipproduċi l-gradwati meħtieġa sabiex isibu posthom f'dawn il-laboratorji governattivi, kif ukoll tista' tgħin lid-dipartiment fl-iżvilupp ta' metodi u analisi adattati għal dan il-monitoring.

Xogħol bħal dan ċertament li jinvolvi l-flus u hawn ma nistgħux nibqgħu dejjem niddependu fuq għajnuna minn barra imma għandna nirrealizzaw li sabiex nipproteġu l-ambjent jenħtieġ li nħallsu għalih bħalma nħallsu għas-servizzi tad-dawl u l-ilma.

Mr Speaker, jenħtieġ li l-liġijiet għall-protezzjoni ta' l-ambjent ma jibqgħux biss fuq il-karta imma għandhom jiġu implimentati b'mod konsistenti u f'kull każ.

Dan se jkun iktar evidenti b'dak li qed igħid il- Gvern li jrid jersaq lejn l-Unjoni Ewropeja.

Hemm bżonn isiru żviluppi kbar fil-qasam ta' l-ambjent u rridu naraw żieda ta' għarfien xjentifiku bażiku mill-poplu, mill ħafna professjonisti u anke mill- politiċi.

Hemm bżonn li dawn ikollhom ċertu livell ta' scientific literacy ferm aħjar milli għandhom illum għaliex dan jgħin biex verament nimxu 'l quddiem fl- għarfien ta' dawn il-problemi.

Mr Speaker, tkellimt fuq l-ambjent fuq livell nazzjonali; imma mbagħad kemm isiru reati internazzjonali!

Ħalli npoġġi dan il-ħsieb fil- perspettiva korretta tiegħu.

Nitkellmu dwar is-sovranita' ta' l-Istati; nitkellmu dwar l-ugwaljanza bejn Stat indipendenti u sovran u Stat ieħor indipendenti u sovran; inħarsu lejn id-dritt internazzjonali bħala relazzjoni - modus vivendi - fil-forum internazzjonali ta' diversi Stati; nitkellmu fuq il-konċett ta' responsabbilta' ta' stat vis-a-vis ieħor; kif ukoll noqogħdu attenti li Stat sovran u indipendenti ma jxekkilx l-istess sovranita' u indipendenza ta' Stat ieħor.

Iżda fejn qegħdin u x'qed nipprova ngħid?

F'dan il-qasam ukoll hemm reati li jistgħu jsiru minn Stat kontra Stat ieħor u minn Stat kontra l-komunita' internazzjonali.

Ta' min jgħid illi Stat li jkun qed jagħmel esplojtazzjoni u użu ħażin mir-riżorsi tiegħu għandu jħossu responsabbli li l-attivitajiet tiegħu, anke dawk li jaqgħu fil-ġurisdizzjoni tiegħu, jistgħu jikkawżaw ħsara lill-ambjent ta' Stati oħra.

Dan insibuh rifless ukoll fil-Konvenzjoni tal-Liġi tal-Baħar ta' l-1982 u li kien unur li ddiskutejniha hawnhekk.

Ta' min jgħid li, tenuti dawn il-problemi ta' l-ambjent, is-Segretarju Ġenerali tal-Ġnus Magħquda kien qal hekk fl-aħħar rapport annwali tiegħu:

"Hemm bżonn li nindirizzaw il-kwestjoni ta' l-ambjent bħala totalita', b'mod sħiħ u li nistabilixxu normi ċari u ekwitabbli għall-imġieba fil- qasam ta' l-ambjent mill-Istati taħt id-dritt internazzjonali."

B'dan f'moħħna, aħna għandna nistaqsu jekk wasalniex biex naraw kif se niddeterminaw il-problemi ta' ġurisdizzjoni, kemm hija r-responsabbilta' ta' Stat u kif għandna nkejlu il-quantum ta' l-irresponsabbilta' ta' Stat fid-difiża ta' dan il-ħarsien ta' l-ambjent.

Il-Kummissjoni Legali Internazzjonali kienet ħejjiet draft fuq dawk li huma r-responsabbiltajiet ta' l-Istati.

F'subartiklu 19.2 tad-draft insibu dwar dawn ir-reati internazzjonali u hemm definizzjonijiet ricchi dwar il-konoxxenza tad- drittijiet ta' l-Istati.

Ċertament fost dawn ir-reati llum nsibu diversi nuqqasijiet serji u ksur ta' obbligazzjonijiet rigward il-protezzjoni ta' l- ambjent.

L-aggressjoni, il-ġenoċidju u l-apartheid huma kollha reati internazzjonali imma barra dawn anke reat marittimu internazzjonali ta' ċerta gravita' għandu jitqies bħala reat internazzjonali.

Mr Speaker, illum hawn aktar kuxjenza dwar kif għandna nikkontrollaw u dwar kif għandna nissalvagwardjaw l-ambjent marittimu f'dawk li huma kontrolli fejn jidħol it-tniġġiż, kif ukoll qed nagħtu s-saħħa tad-dritt internazzjonali lill-fehmiet u l-aspettattivi ta' diversi Stati.

Kemm ibħra qed jispiċċaw imniġġża u kemm fil-fatt żdied it-tniġġiż taż-żejt?

Anke dwar dak li huwa skart marittimu, wasal iż-żmien li ngħidu li dawn huma reati internazzjonali u li għandhom ikunu punibbli severament.

Il- verita' hi li ebda konferenza internazzjonali, tajba kemm hi tajba, ma tista' qatt tasal għal soluzzjoni ta' dawn il-problemi globali ta' kontaminiazzjoni ġejjin mill-industrijalizzazzjoni.

L-element ta' inforzar tal-liġijiet fuq livell internazzjonali jista' jkun daqsxejn fjakk, imma żgur li għandna niġġieldu lir-reati kontra l-ambjent b'kull mezz, dejjem u f'kull ħin.

Grazzi Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, numru ta' għaqdiet taż-żgħażagħ qegħdin jilmentaw minn diversi problemi li kibru matul dawn l-aħħar snin u li naturalment qed jagħmluha aktar diffiċli għal dawn l-għaqdiet li jkomplu jġibu 'l quddiem l-għanijiet li huma mwaqqfa għalihom.

Wieħed irid jirrispetta l-għanijiet ta' dawn l-għaqdiet volontarji sabiex joħolqu iktar attivita' fost iż-żgħażagħ tagħna ħalli dawn jipparteċipaw fid- diversi dixxiplini sportivi, f'ideat kulturali varji u f'attivitajiet oħrajn li jorganizzaw.

Ċerti kwestjonijiet - bħall-kwestjoni tal-VAT - xahar wara xahar qegħdin joħolqu problemi bla bżonn lil dawn iż-żgħażagħ li jiddedikaw il-ħin ħieles tagħhom sabiex jaraw kif jambjentaw aktar attivita' matura, moderna u li tgħin lil żgħażagħ oħra jipparteċipaw f'dak li qed jiġri madwarhom u naturalment f'dak li jappartjeni għad-delizzju tagħhom.

Problema serja oħra li qegħdin jiffaċċjaw l-għaqdiet, partikolarment dawk sportivi, hija li matul dawn l-aħħar snin kien hawn nuqqas kbir ta' investiment sostenibbli għall-faċilitajiet sportivi eżistenti.

Iż- żmenijiet jinbidlu u magħhom iġibu aktar diffikultajiet.

Illum dawn iż- żgħażagħ huma mgħobbija b'ċerti diffikultajiet u hemm bżonn li nirrispettaw aktar l-impenn tagħhom u li naraw kif nistgħu niddiskutu b'mod aktar matur u aktar prattiku sabiex ma nħallux piż żejjed fuq dawn l-għaqdiet.

Biżżejjed għandhom il-problema tal-kontijiet tat-telephones li, għal xi raġuni jew oħra, tħallew b'rata kummerċjali.

Barra minn hekk, iċ-ċokon ta' pajjiżna joħloq nuqqasijiet li huma, biex ngħid hekk, naturali fis-sens li ftit ikunu l-parteċipanti u allura n-nies responsabbli minn dawn l-għaqdiet ikunu jridu jħabbtu wiċċhom ma' dawn l- affarijiet ukoll.

Sal-lum pero', minkejja li nitkellmu ħafna dwar iż- żgħażagħ u dwar l-impenn biex inżommuhom 'il bogħod mill-vizzji qerrieda - fejn kulma jmur qed ikun aktar diffiċli biex wieħed jirbaħ lura liż- żagħżagħ vizzjati - dawn il-problemi għadhom qatt ma ġew tackled.

Jiena nappella lill-Gvern biex ma jkomplix jorqod u biex ikun aktar prattiku, realistiku u aġġornat ma' l-isfidi tal-lum u li bi ftit attenzjoni u spejjeż naraw kif ngħelbu ħafna mill-problemi li għandhom dawn l-għaqdiet taż-żgħażagħ.

Nixtieq nagħmel enfasi ukoll biex jekk kemm-il darba, fil-futur qarib, ikun hemm il-ħsieb li l-Assoċjazzjoni Nazzjonali tal-Basketball tiġi allokata jew li hi tiżviluppa xi faċilita' oħra - u allura f'dak il-każ ma jkollhiex aktar rabta jew interess li torganizza l-attivita' tal-basketball f'Ta' Qali - il-padiljun f'Ta'Qali għandu jiġi allokat lil dawk l- għaqdiet li matul dawn l-aħħar snin dejjem kienu minn ta' quddiem biex ġabu u ħolqu aktar spazju għaż-żgħażagħ biex jipparteċipaw fil-logħba tal- basketball.

Jiena nifhem li d-Depiro Youth Centre, li mhux biss kiseb ħafna suċċessi imma wkoll kien mekkaniżmu importanti sabiex dan l-isport sar popolari u anke għaqqad iżjed żgħażagħ fi ħdanu, għandu jkun ikkonsidrat biex jiġi offrut dan il-padiljun ħalli jkompli jżid il-ħidma tiegħu u jkompli jsaħħaħ u jtejjeb il-faċilitajiet li għandu fil-preżent.

Fil-ħin li baqagħli rrid nagħmel riferenza għall-problemi kbar li qegħdin isibu ż-żgħażagħ b'diżabilita' biex imorru fiċ-ċentri, kemm fis-sajf u kif ukoll wara s-sajf, minħabba li m'għandhomx aċċess.

Illum nafu kemm wieħed qed jinvesti b'mod aktar prattiku u b'mod aktar serju sabiex nintegraw fis- soċjeta' tagħna persuni b'diżabilita'.

Il-ġenituri ta' dawn il-persuni b'diżabilita', minkejja li huma numru żgħir, qegħdin jiġu mwiegħda li l- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u l-ministeru konċernat qegħdin jaħdmu biex jiżviluppaw ċentru ieħor, imma jiddispjaċini ngħid li jidher li dan għadu daqsxejn 'l bogħod.

F'dan ir-rigward jiena nixtieq nissuġġerixxi - mhux nikkritika - li dak il-bini fl-Imtaħleb li ntqal li se jsir ċentru għall-korrezzjoni ta' żgħażagħ delinkwenti imma li sal-lum mhuwiex qed jintuża - bini li sarlu l-manutenzjoni u fejn hemm ħafna għamara u faċilitajiet oħra - jibda' jintuża minn dawn iż-żgħażagħ sakemm jiġi żviluppat ċentru ieħor.

Nixtieq nagħmel ukoll riferenza għall-problemi kbar li hemm fil-bajja tal- Ġnejna.

Minkejja li matul dawn l-aħħar snin jien u l-kollegi tiegħi li nirrappreżentaw dan id-distrett tkellimna sabiex issir il-manutenzjoni meħtieġa f'din il-bajja, inklużi it-triq u l-wied, ix-xogħlijiet li kienu nbdew waqfu.

Il-fatt huwa li kemm iċ-ċittadini kif ukoll it-turisti qed jitkażaw għall-mod kif dan ix-xogħol qed jitħalla abbandunat.

Jiena nifhem li għandu jkun hemm impenn serju mill-Ministeru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija, mill-Ministru għall-Ambjent u mis-segretarjat parlamentari responsabbli għat-turiżmu sabiex titwaqqaf kummissjoni li, b'koordinazzjoni mal-Kunsill Lokali ta' l-Imġarr, tieħu ħsieb li jekk hemm bżonn jiġu provduti l-fondi u joħorġu t-tenders sabiex jitħaffu ċerti xogħlijiet.

B'hekk din il-bajja titgawda aħjar miċ-ċittadini u ma tkomplix isservi ta' reklam ħażin mat-turisti li mingħajrhom nafu kemm tmur lura l-attivita' ekonomika u soċjali ta' pajjiżna.

Mr Speaker, jidher li l-ħin għad-dispożizzjoni tiegħi spiċċa u għaldaqstant se jkolli nieqaf hawn.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 19 ta' Ġunju, 1996 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

RABAT - TRIQ FRANTON

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari tiegħi dwar Triq Franton ir-Rabat, matul dawn l-aħħar snin u r- risposti tiegħek u tal-Ministru Frendo ċioe' li dan ix-xogħol huwa fir- responsabbilta' tal-Kunsill Lokali tar-Rabat, jista' l-Ministru jinvestiga għaliex ix-xogħol baqa' ma sarx xorta waħda?

Ma jħossx il-Ministru li mhux sew li minkejja li tkellimna għal snin sħaħ dwar il-ħtieġa ta' l-asfaltar ta' din it-triq, ix-xogħlijiet ma saru qatt u l-anzjani u r-residenti ta' din it-triq qed ikollhom ibatu l-konsegwenzi innoċentement u inġustament?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Fir-risposti li tajt dwar Triq Franton Ir-Rabat, jien qatt ma għidt li din hija responsabbilta' tal-Kunsill Lokali tar- Rabat.

Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall mistoqsija Nru 31837 fis-Seduta Nru 523 fil-25 ta' Marzu 1996.

ATTARD - KWALITA' TA' ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li f'dawn l-aħħar ġranet l-ilma ta' partijiet minn Ħ'Attard kellu togħma kbira ta' kimika?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt dan l-ilment lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

BUĠIBBA - TRIQ IT-TURISTI - EXECUTIVE SUITE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari tiegħi numru 33884, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-investigazzjonijiet ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-cafeteria hija koperta minn permess maħruġ fl-applikazzjoni PA 1020/93 iżda inħareġ Avviż biex Tieqaf u Ta' Twettieq (Ref ECF 800/96) għat-twaħħil tat-tabella u għal vending machine peress li dawn saru mingħajr il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

BUĠIBBA - TRIQ IT-TURISTI - BINI LLEGALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 33883, jista' l- Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-investigazzjonijiet ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-cafeteria in kwistjoni hija koperta minn permess approvat fl-applikazzjoni PA 1020/93 maħruġ mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar fis-27 ta' Awissu 1993 għal alterazzjonijiet u bdil ta' użu minn post residenzjali għal coffee shop.

Peress li x-xogħol ma sarx kif kien approvat fil-permess u l-pjanti approvati, kien inħareġ Avviż biex Tieqaf u ta' Twettieq (Ref ECF 118/94).

Is-sid minn naħa tiegħu issottometta applikazzjoni ġdida (Ref PA 1740/96) sabiex jirregolarizza ruħu, liema applikazzjoni għadha qed tiġi proċessata mid-Direttorat.

ATTARD - TRIQ TUMAS CHETCUTI - TARMAC

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jara li Triq Tumas Chetcuti, f'H'Attard tingħata wiċċ tat-tarmac peress li din hi triq mibnija kollha u li tieħu ħafna traffiku tqil fuqha minħabba li hi viċin ta' barriera?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-prioritajiet ta' l-asfaltar ta' toroq ġodda jingħataw mill-Kunsill Lokali flimkien mad-Dipartiment tat- Toroq.

Dawn isiru skond il-fondi disponibbli.

Dwar H'Attard nirreferi lill-Onor Interpellant ghar-risposta tiegħi għall- mistoqsija Nru. 33533 fis-Seduta Nru. 544 tas-27 ta' Mejju 1996.

F'din ir- risposta tajt l-stampa kollha dwar asfaltar ta' toroq f' H'Attard.

PULIZIJA - GĦAJNUNA MINN SCOTLAND YARD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu d-diskussjonijiet ma' Scotland Yard biex uffiċjali ingliżi jgħinu lill-pulizija f'każijiet ta' ċerta entita' mhux solvuti?

Ġew diskussi xi każijiet speċifiċi fejn tista' tingħata għajnuna?

Hu mistenni li jsir xi ħaġa sa l-aħħar ta' din is-sena biex Scotland Yard jibda jgħin lill-pulizija Maltija?

ONOR.

TONIO BORG: L-unika ħaġa li nista' nżid mat-Tweġibiet tiegħi għall- Mistoqsijiet Parlamentari numri 29761, 30080 u 32041 hu li kien hemm żviluppi f'din il-materja.

M'hux prudenti li nagħti iktar informazzjoni minħabba in-natura delikata tal-materja.

SKEJJEL - EŻAMIJIET TAL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' studenti li se joqogħdu għall-eżamijiet tal-Junior Lyceum din is-sena?

Kemm hemm bniet?

Kemm hemm studenti mill-iskejjel tal-Knisja u dawk privati li se joqogħdu għall-eżamijiet?

Kemm-il student ġie eżentat milli joqgħod għall-eżami tar-Reliġjon?

X'raġunijiet prinċipali ngħataw mill-ġenituri meta saret din it-talba?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li n-numru ta' studenti li qagħdu għall-eżamijiet għad-dħul fl-ewwel sena tal-Junior Lyceum din is-sena kien ta' 4,558.

Minn dawn, 2182 huma bniet.

In-numru ta' studenti mill-iskejjel tal-Knisja u dawk privati kien 845.

Kien hemm 13-il student/a li l-ġenituri tagħhom talbu eżenzjoni mill-eżami tar-Reliġjon.

Din l-eżenzjoni ngħatat.

Il-ġenituri li għamlu talba għal din l-eżenzjoni taw bħala raġuni l-fatt li huma ma jħaddnux ir-Reliġjon Kattolika.

QRATI - LISTA TAL-ĠURATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid min hu responsabbli li jfassal il-lista tal-ġurati biex iservu fil-Qrati Kriminali?

Wara li l-isem ta' persuna jitniżżel mal-ġurati, min hu responsabbli biex minn żmien għal żmien jiġi ċċekkjat li xi persuna ma tkunx weħlet xi sentenza tal-Qorti li allura timpediha milli sservi ta' ġurat?

X'jista jsir biex ma jerġax jiġri dak li ġara l-ġimgħa li għaddiet fil- Qorti Kriminali fejn ġurat kellu jirtira minħabba li kellu sentenza sospiża fuq drogi li veru qiegħda fl-appell?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

QORTI - ĠURIJIET DIFFERITI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il ġuri kien appuntat quddiem l- Imħallef Victor Caruana Colombo li ġie differit għaliex l-Imħallef kien qed jippresjedi l-inkjesta dwar il-makni tal-biljetti tal-karozzi tal-linja?

Liema kienu dawn il-ġurijiet?

Kemm saru ġurijiet fl-istess żmien u quddiem liema imħallef?

Liema kienu?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

QRATI - DROGA DISTRUTTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid, din is-sena, s'issa x'kien l-ammont ta' droga li l-Qrati Maltin ordnaw li tiġi meqruda?

X'tip ta' droga kienet?

Meta ġie distrutt kull ammont ta' droga?

Min kien preżenti f'kull każ ta' distruzzjoni?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien infurmat li ma tinżammx statistika dwar is-suġġett msemmi mill-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA - KAWŻI TA'PULIZIJA QUDDIEM IL-QRATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pulizija li bħalissa qegħdin jistennew biex jgħaddu passi legali quddiem il-Qrati Maltin?

Ta' liema rank?

F'liema stadju qegħda kull kawża?

Fuq liema akkuża?

Meta ttieħdu passi l- ewwel darba f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Mill-1890 membri fil-Korp tal-Pulizija, bħalissa hemm sittax (16) il-membru li qed jittieħdu passi legali kontrihom quddiem il- Qrati Maltin.

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

REFUĠJATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa n- numru ta' refuġjati li hawn f'pajjiżna?

Ta' liema nazzjonalita' huma?

X'għajnuna qed jingħataw it-tfal ta' dawn ir-refuġjati li jgħixu Malta?

X'rapporti jsiru minn żmien għal żmien ma' organizzazzjonijiet internazzjonali li jieħdu ħsieb jestendu għajnuna lit-tfal tar-refuġjati?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li peress li l-informazzjoni ghadha qed tingabar, risposta tinghata f' seduta ohra.

MTARFA - TRIQ TA' BUQANA - TARMAK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi t- Triq ta' Buqana ċioe' il-parti tat-triq li mill-bypass ta' l-Imtarfa tieħdok sal-parti tar-roundabout tal-pont tal-Mosta ma ġietx konsidrata bħala waħda ta' prijorita' biex tingħata t-tarmak?

Jaf il-Ministru li f'din il-parti tat-triq numru kbir ta' karozzi u vetturi kbar qed ikollhom jgħaddu wrong side minħabba l-ħofor kbar li hemm f'din it-triq?

Jaf il- Ministru li din is-sitwazzjoni ħolqot periklu serju fis-sistema tat- traffiku?

Jista' għaldaqstant il-Ministru jinvestiga u jara li jsiru xogħlijiet tat-tarmak li hemm bżonn ħalli jiġu evitati xi inċidenti fatali li l-istat ta' din it-triq jista' jikkawża?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li it-triq tal-Buqana hija waħda mit- toroq li d-Dipartiment tat-Toroq ppjana li jirranġa kif suppost.

Huwa konxju mill-kundizzjonijiet tagħha.

Id-Dipartiment tat-Toroq huwa konxju ukoll minn toroq oħra madwar Malta li jeħtiġilhom xogħol estensiv simili.

L-Onor.

Interpellant irid jifhem li dan ix-xoghol, li huwa wieħed konsiderevoli, irid isir wieħed wara l-ieħor mħabba l-limitazzjonijiet ta' kuntratturi li huma attrezzati biex jagħmlu xoghol estensiv ta' din il- kwalita`.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - CHRIS STRATFORD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 33792, jista' l- Ministru jgħid x'inhu s-salarju tas-Sur Chris Stratford?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma għandi xejn x'inżid ma' l- informazzjoni li diġa' tajt għal Mistoqsija Parlamentari Nru 31138 Seduta Nru 508.

SLIEMA - TRIQ SANT'ANĠLU - DRIVE-IN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' d-Dipartiment tas-Sanita' jinvestiga kif drive-in qrib 65, St. Angelo Str, Sliema qed jintuża bħala rubbish dump, li qed iwassal għal ħafna ġrieden fl-akwati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-post imsemmi ġie spezzjonat mill-'Health Inspector' tad-Distrett fit-12 ta' Ġunju, 1996 fil-11.30 ta' filgħodu.

Dan ma sab l-ebda akkumulu ta' żibel jew evidenza ta' ġrieden.

PENSJONANTI TAL-GVERN - ARRETRATI

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid meta hu antiċipat li l-pensjonanti tal-Gvern jingħataw l- arrears dwar il-ftehim milħuq?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l-ezercizju li jinvolvi r-revizjoni tal-pensjonijiet ta'l-impjegati tal-Gvern li rtiraw wara l- 1 ta' Jannar l-1991 izda qabel ma l-grad li kienu fih kien assimilat definitivament, jolqot madwar 2,500 pensjonant.

Minn dawn thallsu l-arretrati lil aktar minn 1,000 pensjonant.

Qed isir ukoll sforz biex il-kumplament jithallsu fl-anqas zmien possibbli.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U KULTURA - "DOPING TESTS"

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li l-flus allokati għal "doping tests" mill-ministeru li ġew offruti lil xi għaqdiet ma ġewx utilizzati?

Jista' l-Ministru jgħid liema għaqdiet kienu dawn u x'inhuma r-raġunijiet mogħtija? 11/06/96

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Il-policy tal-Gvern hi li jsir ftehim ma' dawk l-għaqdiet li bi ħsiebhom jagħmlu 'doping tests' biex jibgħatu jgħarfuna biex l-ispejjeż ta' dawn it-tests jitħallsu mill-vot speċifikat għal dan il-għan.

Għalhekk ma nifhimx il-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant.

LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR - "DOPING TESTS"

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jinvestiga jekk hux minnu li fl-aħħar Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar li saru fil-Lussemburgu ġie offrut lill-kontinġent Malti li jsiru "doping tests" b'xejn waqt l-istess avveniment għal dawk il-parteċipanti Maltin li jiksru n-"national record" ta' pajjiżna?

Huwa minnu li din l- offerta ma ntużatx mill-kontinġent Malti?

Jekk fl-affermattiv, x'inhi r- raġuni għal dan?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Peress li l-Onor.

Interpellant messu jaf li l-parteċipazzjoni ta' Malta f'attivitajiet u kompetizzjonijiet sportivi tiddependi fil-biċċa l-kbira mill-Kumitat Olimpiku Malti, filwaqt li l- Gvern mhuwiex involut, ikun għaqli li jagħmel l-istħarrig tiegħu mal-K.O.M.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IS-SULTANA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista'l- Ministru jara li l-inħawi tal-parti t'isfel ta' Triq is-Sultana, Raħal Ġdid jitnaddfu aktar spiss minn kenniesa u li titranġa t-triq u l-bankini fl- istess triq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 32615 Seduta Nru 527.

RAĦAL ĠDID - TA' LOURDES - INTIENA MINN GARAXX

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinvestiga u jieħu passi dwar ilmenti li qed jkolli mingħand kostitwenti fil-parti t'isfel ta' Raħal Ġdid magħrufa bħala "Ta' Lourdes", dwar intejjen kbar li ġejjin minn garaxx li jinsab faċċata tat-tarf ta' Triq is-Sultana b'bieb iswed ikkawżat minn xi konservazzjoni ta' ġlud ta' l- annimali?

Jeżisti l-permess għal dan ix-xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar il-garaxx in kwistjoni, il-pulizija tad-distrett diġa' ħadet passi fil-Qorti kontra sid il-garaxx, f'żewġ okkażjonijiet minħabba intejjen kaġunati minn ġlud ta' annimali li qed jinħażnu fl- imsemmi garaxx, u fiż-żewġ okkażżjonijiet is-sid ħareġ liberat peress li ma' irriżultax li kien hemm ħmieġ u r-riħa ma' kienitx qawwija.

Dwar permessi, jekk mill-investigazzjonijiet jirriżulta li fil-post in kwestjoni qed issir attivita' li skond l-Art.

181 tal-Kodiċi ta' Liġijiet tal-Pulizija tammonta għal "bejgħ ta' oġġetti jew merkanzija, sew bl- ingrossa kemm bl-imnut, jew għall-eżerċizzju ta' arti jew sengħa" jittieħdu passi kriminali.

ĊITTADINANZA - APPLIKAZZJONI NRU.OPM/EXP/66/96

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara fiex waslet l-applikazzjoni OPM/EXP/66/96 ta' Iraqqin li applika għaċ-ċittadinanza Maltija?

Jista' l-Ministru jgħid x'jonqos biex din l-aplikazzjoni tkun finalizzata?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-applikazzjoni għaċ- ċittadinanza Maltija magħmula mill-persuna li qed jirreferi għaliha l-Onor Membru ġiet approvata fit-13 ta' Ġunju 1996.

PULIZIJA - SIGĦAT TA' XOGĦOL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid f'kemm-il siegħa tikkonsisti ġimgħa normali ta' xogħol ta' membru tal-korp tal-pulizija?

Liema ranks tal-korp huma ntitolati għall- "allowances" u fiex jikkonsistu?

X'inhi r-raġuni li l-pulizija li jaħdmu fl-Akkademja m'għandhom l-ebda "allowances" (ħlief) dawk li jkunu mal-"gate" minkejja li ġieli jaħdmu madwar 60 siegħa fil-ġimgħa?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra Ċirkolari Nru. 63/93 li tittratta dwar il-proċedura fejn jitħallas "overtime"/"allowance" lill-membri tal-Korp.

Dawk fl-Akkademja li huma ntitolati ħlas ieħor barra l-paga skond din iċ- ċirkolari, diġa' qed jitħallsu.

DJAR - TIGNE'

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 33914 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd, jista' l-Ministru jgħid billi fil-fuljett tal-Planning Authority dwar konsultazzjoni pubblika dwar il-pjan lokali għan-North Harbours fil-paragrafu dwar djar jissemma speċifikament il-bini ta' djar f'Tigne Point, jista' l-Ministru jgħid xi pjani għandu d-dipartiment għal dan il-bini f'area li minnha ġew mitlubin jitilqu ir-residenti oriġinali ta' Tigne' HE?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għad-Development Brief tal-Manoel Island u Tigne' Point għal informazzjoni dwar żvilupp li ser isir fiż-żewġ lokalitajiet imsemmija.

TA' XBIEX - GĦALQA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 33915 ċioe' jista' l-Ministru jara li tiġi kkonsidrata l-għalqa mitluqa li hemm faċċata ta' Ta' Xbiex FC biex tiġi żviluppata bħala faċilita' sportiva rikreattiva għaż-żgħażagħ tal-lokal?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tlabt lill-uffiċjali tat-Taqsima Sport jistħarġu jekk il-Kunsill Lokali ta' Ta' Xbiex jew xi għaqda sportiva għamlitx xi talba dwar dan.

TA' XBIEX - KERA TA' FOND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 33916 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ambjent, jiġifieri jista' l- Ministru jgħid fiex waslet it-talba ta' l-armla minn Ta' Xbiex HE (dettalji qed jintbagħtu under separate cover) biex issa li r-raġel tagħha ilu mejjet kważi 30 xahar, il-kera tal-fond tiddawwar f'isimha?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li qed isiru l-investigazzjonijiet neċessarji peress li d-Dipartiment irriżultalu li l-armla kienet toqgħod post ieħor meta miet ir-raġel.

TELEPHONES - TELEPHONE NO.

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex il- linja tat-telefon Nru. 248520 għalkemm ġiet irrapportata għallinqas tliet darbiet din il-ġimgħa, xorta baqgħet difettuża u kultant anke tinqata'?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-manutenzjoni meħtieġa fuq il- linja tat-telefon msemmija fil-mistoqsija saret fl-14 ta' Ġunju 1996.

PTA - MAKNI TAL-BILJETTI TAL-KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Wara dak li ddikjara l-Imħallef Caruana Colombo fl-inkjesta dwar il-makni tal-biljetti tal-karozzi tal-linja, jista' l-Ministru jgħid x'passi se jittieħdu kontra s-Sur Custo', iċ- Chairman ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku u uffiċjali eżekuttivi oħra li skond l-inkjesta ħallew traskuraġni kbira fl-uffiċini ta' l- awtorita' tant li tender sensittiva sabet ruħha għand terzi persuni qabel ġiet pubblikata?

Min se jieħu r-responsabbilta' ta' l-inkwiet kollu li nqala' marbut ma' din it-tender?

X'passi se jittieħdu mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku biex dawk l- iżbalji li saru ma jerġgħux isiru?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ir-rakkomandazzjoni tal-Bord ta' l-Inkjesta dwar il-makni tal-biljetti tal-karozzi tal-linja hi li l-istess "Adjudicating Team" li kien qed jara l-offerti għal din it-tender jibqa' sejjer bix- xogħol tiegħu.

Is-Sur Custo hu c-Chairman ta' dan it-team u fil-fatt il- Bord kompla x-xogħol fuq it-tender kif rakkomandat.

Għal dak li jirrigwarda l-aspetti tas-sigurta' fl-Uffiċċju ta' l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku, fil-fatt diġa' ttieħdu passi biex tiżdied is-sigurta'.

PTA - OFFERTI LILL-MALTECH LTD

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il- kumpannija Maltech Ltd ħaditx xi offerti oħra mingħand l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku?

Jekk iva, meta?

X'kienu l-offerti li ġew awarded lil din il-kumpannija?

Jekk iva, tħallset diġa'?

Jekk le, billi nstab li din il-kumpannija pprovat tieħu offerta ta' l-awtorita' b'qerq, jista' l- Ministru jgħid jekk ittieħdux passi biex din il-kumpannija ma titħallasx bħala kastig?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-kumpannija msemmija fil- mistoqsija qatt ma ħadet xi kuntratt jew offerta maħruġa mill-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku.

KUNSILLI LOKALI - QRENDI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi talba mill-Kunsill Lokali tal-Qrendi biex jibda jieħu ħsieb it-tempju ta' Ħaġar Qim u l-Imnajdra?

Billi dawn it- tempji huma mitluqa, żdingati, maħmuġa u abbandunati, jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex il-kunsill - li huwa attiv ħafna - ma jitħalliex jieħu ħsieb it-tempji msemmija, jekk fil-fatt saret din it-talba?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif jaf l-Onor Interpellant, skond ir-Raba' Skeda ta' l-Att XV ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali, is-siti u imkejjen arkeoloġiċi kollha reġistrati mad-Dipartiment tal-Mużewijiet huma esklużi mir-responsabbilta' tal-Kunsill Lokali.

Rigward il-kummenti magħmula fil-mistoqsija, dwar l-istat tat-tempji msemmija, nirreferi lill-Onor Interpellant għad-diversi risposti f'dan ir- rigward mogħtija mill-Ministru għall-Ġustizzja u Kultura.

SAĦĦA - VITAMINI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Billi issa nstab li l-ġelatina li tintuża biex tiksi l-vitamini tista' tkun ta' periklu jekk din tkun prodotta fl-Ingilterra, peress li din hija by-product tal-laħam taċ-ċanga, jista' l-Ministru jgħid jekk sarx xi studju mid-Dipartiment tas-Saħħa dwar liema huma dawk il-vitamini?

Billi l- pajjiżi kollha ta' l-Ewropa u l-Amerika ipprojbew l-importazzjoni ta' dawn il-vitamini, x'għamel il-Gvern Malti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li d-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika qiegħed isegwi mill-qrib l-iżvilupp u r-rakkomandazzjonijiet f'dan il- qasam.

B'dan l-iskop, u bħal ma qiegħed diġa' jiġri f'pajjiżi oħra ta' l- Ewropa, sejjer jinbeda proġett sabiex jiġu stabbiliti oriġini tal-merħliet li minnhom qegħdin jiġu estratti l-prodotti għall-użu fil-mediċinali.

L- Aġenzija li tikkontrolla l-mediċini fl-Ingilterra tatna l-assigurazzjoni illi l-prodotti immanufatturati u mibjugħa l-Ingilterra ma fihomx ġelatina ta' oriġini Ingliża, u għalhekk ma jidhirx li hemm il-ħtieġa li jsiru restrizzjonijiet fuq l-importazzjoni ta' dawn il-farmaċewtiċi.

AWTORITA' TAX-XANDIR - FREKWENZI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Prim Ministru: Billi ċ- Chairman ta' l-Awtorita' tax-Xandir f'laqgħa ta' Kumitat Parlamentari ddikjara li l-kwestjoni dwar il-frekwenzi tat-television li kien hemm bejn Malta u l-Italja ġiet riżolta, jista' l-Prim Ministru jagħti tagħrif dettaljat dwar x'inhi eżatt il-qagħda llum?

Liema huma dawk il-frekwenzi li reġgħu ġew għand il-Gvern Malti?

Meta se jiġu allokati jekk jista' jsir dan?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ġejt infurmat li meta ċ-Chairman ta' l- Awtorita' tax-Xandir kien qed iwieġeb mistoqijiet waqt laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, hu qal li wara taħdidiet bejn il- gvernijiet ta' Malta u ta' l-Italja, il-Gvern Malti rnexxilu jikseb għadd ta' frekwenzi.

Kif għidt fir-Rapport ta' Ħidma tar-Raba' Sena tat-Tieni Leġislatura tal- Gvern (ippubblikat fid-29 ta' Mejju 1996) f'Mejju ta' l-1995 intlaħaq ftehim mal-Gvern Taljan fuq seba' frekwenzi tat-televiżjoni.

Dawn issa ġew reġistrati f'isem Malta skond il-"Broadcasting Agreement", Stockholm, 1961.

B'dan il-ftehim ser tkompli titwettaq il-wegħda tal-Gvern li jkun hawn pluraliżmu anke fil-qasam tax-xandir bit-televiżjoni.

Dan kollu jfisser li filwaqt li sallum Malta kellha l-Kanali 9 u 10 fil- "VHF Band" u l-Kanali 21 u 29 fil-"UHF Band", permezz tal-ftehim li ntlaħaq mill-Gvern preżenti mal-Gvern Taljan, Malta akkwistat seba' Kanali oħra jiġifieri l-Kanali 39, 42, 44, 50, 53, 64 u 67 fil-"UHF Band" minbarra li żammet dawk li diġa kellha.

Jien infurmat li qed isiru taħdidiet mal-Gvern Taljan biex isir tpartit fis- sens li t-Taljani jieħdu l-Kanal 21 (jiġifieri dak li jintuża mill-"Canale Cinque") u minfloku jagħtu kanal ieħor lill-Gvern Malti.

VALLETTA - UFFIĊĊJU TAS-SUR RAY BONDIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma li s-Sur Ray Bondin qala' l-aluminium li kellu fl-uffiċċju tiegħu fi Triq l-Ifran, il-Belt u dan mhux taħt l-ordni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Huwa skond il-proċedura stabbilita' li ma toħroġx notice li titwaħħal man-naħa ta' barra f'każ ta' tibdil bħal dan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar tinvestiga.

SILVERSTAR TOURIST BUSES - PERMESS GĦALL-GABBANA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-sid ta' Silverstar Tourist Buses l/o Summer Flats, No. 3, Triq it-Turisti, Qawra għandux permess għall-gabbana li tella'?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li fis-27 ta' Frar 1996 inħareġ Avviż biex Tieqaf u ta' Twettieq kontra s-Sur Antoine Micallef ta' Northumbria House, Flat 6, Triq ix-Xolfa, Buġibba talli saret struttura mingħajr permess fil-front garden f'Islander Triq it-Turisti, Qawra.

Sadanittant is-sid appella minn dan l-Avviż (Ref Appeal 165/96) liema appell għadu pendenti quddiem il-Bord ta' l-Appell ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar.

FONDAZZJONI GĦALL-ISTUDJI INTERNAZZJONALI - DIRETTUR ĠENERALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid minn min hu mħallas id-Direttur Ġenerali tal-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali u x'inhu s-salarju tiegħu?

Dan huwa eżenti mill-ħlas ta' taxxa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kif kien diġa' ntqal fi tweġiba għall-Mistoqsija Parlamentari 30129 (Seduta 566 tal-leġislatura preċedenti - 29/10/91) is- salarju tad-Direttur Ġenerali msemmi kien u għadu dak li ġie ffissat mill- Gvern preċedenti u sussegwentement ma ġiet awtorizzata ebda żieda minn dan il-Gvern.

DJAR - KAŻ BIL-FILE NO.

(H 12087 - RO 46974)

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 32370, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi għat-talba tal-familja Buttigieg minn Tas-Sliema (H 12087 - RO 46974) għall-fond iżgħar milli għandha billi l-familja ċkienet konsiderevolment fin-numru?

ONOR.

CENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija nru.

PIETA' - TRIQ ID-DULURI - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jispjega għaliex f'dawn l-aħħar jiem żviluppat ħsara fis- sistema tad-drenaġġ ta' Our Lady of Sorrows Street, Pieta'?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-pumping station tad- drenaġġ li hemm fit-tarf ta' Triq id-Duluri, li qiegħda fi Triq Marina, qiegħda tiġi rranġata u jinbidel il-makkinarju tagħha kollu.

Din tkun lesta u tibda topera għall-aħħar ta' Lulju 1996.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - IMPJEGATI BARRANIN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk qabel ma jiġu ngaġġati konsulenti jew impjegati barranin ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar issirx sejħa għall- applikazzjonijiet kemm lokali kif ukoll barra l-pajjiż?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li issir sejħa għall- applikazzjonijiet għall-ingaġġ ta' staff barrani wara li tkun saret sejħa lokali.

SAĦĦA - SPIŻERIJI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm talbiet quddiem id-Dipartiment tas- Saħħa għall-ftuħ ta' spiżeriji?

F'liema rħula jew bliet saru dawn it- talbiet?

Hemm xi limitu jew kriterji ta' kemm u fejn għandhom jiftħu spiżeriji?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - POST TA' DIRETTUR VAKAT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l-Ministru jgħid kemm intefgħu applikazzjonijiet għall-mili tal- post ta' Direttur vakat mis-Sur Salv Camilleri?

Xi kwalifiki għandhom dawn u fuq liema kriterji se jiġu assessjati?

ONOR.

ANTON TABONE: Nitlob lill-onor interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Prim Ministru peress li hija dwar materja li taqa' taħt ir- responsabbilita' ta' l-Uffiċċju tiegħu.

GĦAWDEX - XOGĦOL FL-ISTADIUM

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies li qegħdin jagħmlu xogħol ta' manutenzjoni fil-Gozo Stadium?

Mil-liema fondi qegħdin jitħallsu dawn il- ħaddiema?

Xi gradi għandhom dawn il-ħaddiema u x-xogħol qegħdin jagħmlu?

ONOR.

ANTON TABONE: Fil-Gozo Stadium hemm erba' ħaddiema jaħdmu regolari.

Dawn il-ħaddiema qegħdin jitħallsu mill-fondi tal-Ministeru għal Għawdex.

Il-ħaddiema huma tliet labourers u gardener u qegħdin jagħmlu xogħol ta' manutenzjoni fil-pitch u tindif ġenerali.

GĦARGHUR - TAX-XWIEKI - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li l-area tax-Xwieki, Għargħur ta' spiss ikollhom qtugħ ta' l-ilma u fl-aħħar tliet ġimgħat is-sitwazzjoni marret ħafna għall-agħar, jista' l- Ministru jieħu l-passi kollha possibbli fl-iqsar żmien ħalli l-problemi kollha dwar il-kwalita' kif ukoll is-servizz ta' l-ilma f'dawn l-akwati jiġu solvuti darba għal dejjem?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt dan l-ilment lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

ZABBAR - TRIQ IX-XGĦAJRA - BUS STOP

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li jsir bus stop fi Triq ix-Xgħajra, Zabbar fil-parti bejn ir- residenzi 59 u 60 li jiġu f'nofs din it-triq peress li kemm lejn in-naħa tax-Xgħajra kif ukoll lejn in-naħa ta' Ħaz Zabbar hemm distanza konsiderevoli sabiex in-nies ta' din l-area jkunu moqdija?

ONOR.

TONIO BORG: Din il-materja taqa' taħt l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku u għalhekk nitlob lill-Onorevoli Interpellant jirreferi din il- Mistoqsija lill-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija.

ZABBAR - TRASPORT LILL-ISTUDENTI

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Imbilli fil-parti ta' Ħaz-Zabbar lejn ix-Xgħajra fejn din il-parti ta' l-aħħar issa tagħmel mat-Tieni Distrett Elettorali hemm distanza għat-tfal sabiex imorru l-iskola tax-Xgħajra kif ukoll dik ta' Ħaz- Zabbar, jista' l-Ministru jordna li jiġi provdut trasport bħal bnadi oħra ta' Malta?

Jista' l-Ministru jikkonsidra li l-parti li sservi bħala ċentru għal dan is-servizz tkun Triq ix-Xgħajra, Zabbar fejn hemm ir-residenzi 59 u 60?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li fl-inħawi msemmija diġa' qed jiġi provdut trasport għal tfal li joqgħodu aktar minn mil il-bogħod mill-iskola li jattendu.

Hemm żewġ buses li jieħdu t-tfal għall-iskola tax-Xgħajra minn parti mill- Kalkara u minn St Peter's Housing Estate u minn parti minn Ħaż-Żabbar.

Servizz ta' trasport ieħor jeżisti minn Latnija, tal-Plier Housing Estate, Xgħajra, Marsascala u Ta' Xaqqa għall-iskola ta' Ħaż-Żabbar.

Il-konfini tad-Distretti Elettorali m'għandhomx x'jaqsmu xejn ma' dan is- servizz.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ BL-I.D. NO.

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga l-każ tal-persuna bl-I.D. No. 724346, N.I. 117644(D) li kienet impjegata f'lukanda u għaliex għalkemm weġġa' fuq ix- xogħol u rrapporta ruħu sick sab li l-impieg tiegħu ġie terminat hekk kif irritorna għax-xogħol, u dan meta proprjetarju stess ta' din il-lukanda jista' jikkonferma d-diliġenza li biha din il-persuna kienet taqdi x- xogħol tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirreferi l-Mistoqsija lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

IMPJIEGI - CASUAL PART-TIME CLEANERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jitjiebu l- kondizzjonijiet tal-casual part-time cleaners li ġew impjegati dan l-aħħar fl-iskejjel tal-Gvern?

Billi dawn qed jaħdmu biss massimu ta' 15-il siegħa fil-ġimgħa u jitħallsu bil-Lm1.65c fis-siegħa u billi minn dan l-ammont iridu jħallsu Lm3.50c bolla, ma jaħsibx il-Ministru li għandhom jittieħdu passi biex jitjiebu l-kondizzjonijiet tagħhom?

Jaħseb il-Ministru li anki tul is-sajf dawn għandhom jiddaħħlu għax- xogħol billi diġa' ġew informati li se jwaqqfuhom għax-xhur tas-sajf?

Ma jaħsibx il-Ministru li anki fil-vaganzi tas-sajf dawn xorta jistgħu jagħmlu ċertu tindif li ma jistax isir waqt il-ġranet ta' l-iskola?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

QORMI - QASAM TAD-DJAR - FLT.

1, BLKX4

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar jibgħat spettur jara l-ħsara li qed issir fejn qed joħroġ l-ilma mill-ħajt fi flat 1, Blk X4, fil-Qasam tad-Djar, f'Ħal Qormi?

ONOR.

CENSU GALEA: Għaddejt it-talba lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija tad-Djar.

ŻEJTUN - TRIQ E. ATTARD BEZZINA - TARMAK

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' d-dipartiment konċernat jagħti t- tarmak fi Triq E. Attard Bezzina, fiż-Żejtun, peress li hi triq ġdida bla tarmak?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-prijoritajiet ta' asfaltar ta' toroq ġodda jsiru mill-Kunsill Lokali u mid-Dipartiment tat-Toroq.

Dawn isiru skond il-fondi disponibbli.

ŻEJTUN - TRIQ BUGĦARBIEL - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tipprovdi s-servizz ta' l- ilma lir-residenti ta' "Nashville", Triq Bugħarbiel, Żejtun peress li ilhom 10 ijiem mingħajr ilma?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tinvestiga.