MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 614 L-Erbgħa, 30 ta' Jannar, 2008 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 614

L-Erbgħa, 30 ta' Jannar, 2008

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 614

L-Erbgħa, 30 ta' Jannar, 2008

WERREJ

MINUTI 518

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 518

TQEGĦID TA' KARTI 523

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROFESSJONI TA' L-ACCOUNTANCY U LIĠIJIET OĦRA (It-Tieni Qari)

ACCOUNTANCY PROFESSION ACT AND OTHER LAWS (AMENDMENT) BILL (Second Reading) 524

AĠĠORNAMENT 544

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 547

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 613 li saret fid-29 ta' Jannar, 2008 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li ma' l-annual review tal-Kamra tad-Deputati għas-sena 2007 li poġġejt fuq il-mejda tal- Kamra nhar it-Tnejn li għadda, għandi dokument ieħor li hu mibni fuq studju li sar mill-management efficiency unit fuq talba ta' l-uffiċċju tiegħi.

Għaldaqstant se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport intitolat Strengthening of the House of Representatives – A Case for Autonomy.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR MATER DEI - REKLAMAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm kienet in-nefqa bejn l-1 ta' Mejju, 2007 u llum fuq billboards, reklami, booklets, programmi fuq it- televiżjoni eċċ., b'riferenza diretta u ndiretta għall-isptar Mater Dei?

Kemm kienet in-nefqa s'issa u kemm għad irid jitħallas?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 26952.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' jgħidli x'kienet tgħid ir-risposta għal mistoqsija parlamentari 26952?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fir-risposta ta' mistoqsija parlamentari 26952 ingħata breakdown dettaljat ta' l-ispejjeż li saru f'reklamar għall-iSptar Mater Dei.

Dawn kienu jammontaw għal Lm54,114.72.

ONOR.

JOE MIZZI: Għandi nassumi li minn dakinhar 'l hawn l-ispejjeż ma żdidux?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien m'għandix quddiemi din l-informazzjoni pero' bħall- Onor. Mizzi nassumi li ladarba saret riferenza għal din il-mistoqsija partikolari, ma kienx hemm żieda fl-ispejjeż minn meta ngħatat din ir- risposta.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-mistoqsija parlamentari li għamilt jien saret fl-1 ta' Novembru u l-mistoqsija li rriferieni għaliha l-Ministru saret ħafna iktar qabel, x'inhi r-raġuni li l-ispiża baqgħet l-istess jekk minn dakinhar 'l hawn saru diversi reklami oħra relatati ma' l-isptar Mater Dei?

Jista' jkun li dawn kienu koperti fis-somma ta' flus li semma l-Ministru?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, kif għedt, m'għandix dawn id-dettalji quddiemi u għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub.

Pero' nixtieq inżid li għalkemm mistoqsija parlamentari 28721 ġiet imwieġba llum, jista' jkun li l-informazzjoni li ngħatat kienet tkopri sa 1 ta' Novembru, 2007, meta attwalment saret din il-mistoqsija.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura mistoqsija parlamentari 26952 meta saret?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mistoqsija parlamentari 26952 saret fis-26 ta' Ġunju, 2007 u ngħatat risposta fl-24 ta' Settembru, jiġifieri xi xahar qabel ma tqiegħdet it-tieni domanda li qed tiġi mwieġba llum.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru qal li għalkemm it-tweġiba għal mistoqsija parlamentari 28721 ingħatat illum, 30 ta' Jannar, 2008, jista' jkun li l- informazzjoni nġabret sa Novembru 2007.

Allura bl-istess argument jista' jkun li l-informazzjoni li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 26952 ma kenitx tkopri l-perijodu sa meta ġiet imwieġba, imma sas-26 ta' Ġunju.

Jiena ma nħossx li għandi nagħmel mistoqsija supplimentari jew mistoqsija bil-miktub għax forsi ma jkunx hemm żmien biżżejjed biex wieħed jirrispondi.

Għaldaqstant jista' l-Ministru jieħu l-inkarigu biex nhar it- Tnejn, fis-seduta li jmiss, tingħata l-informazzjoni jekk l-ispiża ġietx aktar minn Lm54,114.72, u jingħad ukoll sa liema perijodu tkopri din is- somma?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi l-ebda diffikulta' li ngħaddi t-talba ta' l- Onor. Interpellant lill-Uffiċċju tal-Prim Ministru sabiex din l- informazzjoni tinġabar.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jien naf li din l-informazzjoni trid tinġabar imma qed nitlob lill-Ministru biex fis-seduta ta' nhar it-Tnejn tingħata l-informazzjoni li hemm available.

Jekk hu ma jistax iwassal dan il-messaġġ, allura għalxejn qegħdin hawnhekk.

Jiena bl-ebda mod ma rrid inkun awkward, imma nixtieq li ningħata tweġiba.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jiena bl-ebda mod ma qed nimplika li l- Onor. Mizzi qed ikun awkward bid-domandi li qed jagħmel imma fl-istess ħin kulma nista' nagħmel hu li nwassal it-talba tiegħu lill-ministeru tal- finanzi.

Pero' mbagħad żgur li jiena bl-ebda mod m'iniex se nimponi fuq il- prim ministru biex jagħtih l-informazzjoni li qed jitlob.

SPTAR MATER DEI - REKLAMAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm intnefqu flus fuq diversi mezzi ta' komunikazzjoni, televiżjoni, radju, ġurnali, billboards, programmi, flyers, kotba, leaflets eċċ., bejn Mejju 2007 u Awissu 2007 ħalli jiġi reklamat il-ftuħ ta' l-Isptar Mater Dei fit-28 ta' Ġunju, 2007?

Kif kienet maqsuma l-ispiża?

Kemm kienet l-ispiża tal-programm tal-ftuħ innifsu u fiex intnefqu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 26952, li hija l-istess waħda li għadni kif irriferejt għaliha.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għal mistoqsija parlamentari 27065.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli x'inhi r-risposta li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 27065?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Il-mistoqsija parlamentari 27065 kienet tgħid hekk:

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġiet tiswa ċ-ċerimonja li saret fid- 29 ta' Ġunju 2007 fl-iSptar Mater Dei u jagħti breakdown ta' dawn l- ispejjeż?

Fir-risposta ingħataw id-dettalji ta' x'inhuma l-ispejjeż li kienu involuti għall-ftuħ ta' l-isptar Mater Dei.

ONOR.

JOE MIZZI: Ladarba d-data ta' mistoqsija parlamentari 27065 issa ġiet aktar lura, x'inhi r-raġuni li meta saret il-mistoqsija ta' qabel din, dawn id-dettalji ma kinux inklużi wkoll?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għalkemm dawn iż-żewġ domandi – li bejniethom hemm biss differenza ta' 18-il ġurnata - huma t-tnejn relatati ma' spejjeż li saru fl- isptar Mater Dei, waħda tagħmel riferenza għal materjal li tqassam f'dan l- isptar, filwaqt li d-domanda l-oħra tirriferi għal materjal li ntuża b'xi mod għall-okkażjoni tal-ftuħ ta' l-istess sptar.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-ewwel mistoqsija kienet tirriferi wkoll għal kull tip ta' spejjeż li saru f'dan l-isptar, x'inhi r-raġuni li din l- informazzjoni ma ngħatatx u mbagħad ingħatat risposta għat-tieni mistoqsija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, din hija l-informazzjoni li għandi quddiemi u m'għandix aktar x'inżid.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' għallinqas jgħidilna jekk il-Prim Ministru jew is- segretarju parlamentari humiex imsiefrin fuq xogħol parlamentari jew tal- gvern peress li din hija xi ħaġa importantissima li l-poplu għandu jkun jaf?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Safejn naf jien il-Prim Ministru m'huwiex imsiefer pero' kien fuq xogħol tal-gvern għax ftit tal-ħin ilu tlaqt minn miegħu fejn kien qiegħed f'meeting marbut mal-ħidma tal-gvern.

Is-segretarju parlamentari wkoll qiegħed hawn Malta pero' f'dan il-mument ma nafx fejn qiegħed.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, niġbidlek l-attenzjoni li skond il-Kodiċi ta' Etika l-ewwel prijorita' għandu jkun ix-xogħol tal-Kamra.

Dawn huma mistoqsijiet importantissimi u jidher biċ-ċar li hemm xi ħaġa li m'hijiex korretta fir-risposti li qed jingħataw.

Ir-risposti huma konflinġenti.

Din in-nefqa saret mill-fondi pubbliċi u allura l-poplu għandu dritt ikun jaf dwarha.

Nemmen li l-ħin tal-mistoqsijiet qiegħed apposta biex wieħed mhux biss jagħmel id-domandi, imma anke biex dawn jiġu mwieġba.

Il-poplu għandu dritt ikun jaf kif intnefqu l-flus li wara kollox ħarġu minn butu.

Għalhekk, Mr Speaker, tajjeb li tiġbed l-attenzjoni li skond il-Kodiċi ta' Etika, min hu responsabbli kellu jkun hawn.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, tajjeb li nirrileva li ż-żewġ mistoqsijiet huma differenti minn xulxin.

It-tnejn li huma ġew risposti u fihom ingħata breakdown dettaljat ta' l-ispejjeż li saru.

Fil-fatt b'risposta għall-ewwel domanda ingħataw id-dettalji kollha dwar programmi speċjalizzati li saru fuq it-televiżjoni dwar il-qasam tas-saħħa fejn l- ispiża kienet tammonta għal Lm5,980.

Kien hemm ukoll spiża ta' Lm20,609.72 – qed nagħti dawn iċ-ċifri b'liri Maltin għax ingħataw is-sena li għaddiet – li ntefqet biex saru slots fuq it-televiżjoni u fuq ir-radju.

Saret ukoll kampanja ta' informazzjoni fuq billboards, pubblikazzjoni li ġiet mqassma bieb bieb, spazju dwar il-kura tas-saħħa, spazju fuq pubblikazzjonijiet oħra u kif għedt aktar kmieni, it-totali kien ta' Lm45,114.72.

Imbagħad b'risposta għat-tieni domanda, li tikkonċerna l-ftuħ ta' l-isptar Mater Dei, ingħata breakdown ta' x'intefaq f'administration, direction, stage management, first aid, eċċ. u ħafna informazzjoni dettaljata oħra li tlaħħaq it-total ta' kważi Lm57,000.

Jiġifieri m'huwiex minnu li l- informazzjoni ma ngħatatx, Sur President.

ONOR.

JOE MIZZI: F'mistoqsija supplimentari minnhom ma ngħatajtx l- informazzjoni li tlabt u fil-fatt il-ministru qal li se jirriferi l- mistoqsija lill-prim ministru.

U l-Ministru ma jistax jagħtihieli din l- informazzjoni għax bir-raġun kollu – bl-ebda mod ma jiena qed inwaħħal fih – hu ma jistax ikun jafha.

Imbilli joqgħod jiġi jgħidli li ngħata breakdown!

Naħseb breakdown se jaqbdu min se jipprova jsib irkaptu ta' dawn il-mistoqsijiet jekk ma tingħatalux l-informazzjoni.

Jien kont speċifiku fil-mistoqsijiet supplimentari tiegħi, nammetti li l-ministru personalment ma jistax jagħtini risposta, imma jien persważ li kieku kien hawn il-prim ministru jew is-segretarju parlamentari kienu jagħtuni risposta.

Issa huwa inutli li nibqa' nistaqsi lill-ministru li qed iwieġeb f'isem il-prim ministru.

Imma meta rajt li anke fir-risposta tat-tieni mistoqsija jidher biċ-ċar li l-affarijiet m'humiex mexjin sew, allura mbagħad bilfors kelli niġbed l- attenzjoni.

Wara kollox dawn huma fondi tal-pubbliku Malti u Għawdxi u l- poplu għandu dritt ikun jaf dwarhom.

Jien ħadt ġurament li nagħmel id-dover tiegħi f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u hekk qed nagħmel, imma ħaddieħor irid jagħmel id-dover tiegħu wkoll.

U qed nibqa' ninsisti mhux bi qżież, imma għax nesiġi li mistoqsijiet supplimentari ta' ċerta importanza għandhom jiġu mwieġba.

Għax jekk jiġi biex ixolji l-parlament u nibqgħu bla tweġiba, ikun nuqqas serju ta' dan il-parlament u din hija ħaġa li tmur kontra l-etika ta' dan il-parlament.

Għalhekk nerġa' nesiġi li xi ħadd għandu jagħti risposta mill-aktar fis possibbli għad-domandi supplimentari li għamilt jien.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, qed nassumi li ladarba l-prim ministru fir-risposta tiegħu qed jagħmel riferenza għall-mistoqsijiet 26952 għar- rigward ta' spejjeż fuq billboards u mbagħad għal mistoqsija parlamentari 29004 jagħmel riferenza għall-istess mistoqsija li għamilt riferenza għaliha jien u għal mistoqsija parlamentari 27065, li saret wara d-domanda 26952, fit-tnejn li huma ngħata breakdown dettaljat ta' x'kienet in-nefqa partikolari u m'għandix għalfejn niddubita mir-risposta li ngħatat.

L-Onor.

Mizzi għadda għal domanda oħra, kif għandu kull dritt li jagħmel, u staqsa jekk kienx hemm spejjeż oħrajn li saru wara li ngħataw dawk ir- risposti.

Jien tajt il-kelma tiegħi li se ngħaddi t-talba tiegħu lill- ministru konċernat, jiġifieri fl-ebda ħin ma tajt xi mpressjoni li mhux se tingħata risposta għal xi waħda mid-domandi.

Issa rigward xoljiment tal- parlament u affarijiet bħal dawn, din la tiddependi mill-folla tal-membri parlamentari ta' l-oppożizzjoni kif rappreżentati mill-Onor.

Mizzi u lanqas mill-folla tal-membri parlamentari tan-naħa tal-gvern li huma rappreżentati minni f'dan il-mument.

Jiġifieri jekk nitkellmu fuq Kodiċi ta' Etika, naħseb li jkun aħjar li nieqaf hawnhekk.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett jiena mhux mistoqsija supplimentari waħda għamilt.

Jiena staqsejt ukoll informazzjoni sad-data li saret il- mistoqsija.

Mistoqsija parlamentari 26952 saret f'Ġunju u allura kif jista' jkun li l-ispiża sal-lum baqgħet l-istess?

Jekk il-Ministru lest li jerfa' r-responsabbilta' u jgħid li l-ispiża baqgħet l-istess, jerfagħha, pero' min-naħa l-oħra, meta jsemmi l-etika rrid infakkru li l- amministrazzjoni qed imexxiha l-partit Nazzjonalista fil-gvern.

U l-partit Nazzjonalista fil-gvern irid jgħaddi lill-parlament il-programm tiegħu u mhux ta' l-oppożizzjoni.

Hawnhekk membru wieħed biss hawn min-naħa tal- gvern, bħalma hawn wieħed min-naħa ta' l-oppożizzjoni pero' huwa d-dover tal-gvern li jgħaddi l-programm tiegħu.

U biex jgħaddi l-programm tiegħu irid jara li jżomm biżżejjed nies hawnhekk ħalli jimxi l-programm tiegħu.

Il-Ministru jaf għax hu stess meta kien whip kien iddikjara li r- responsabbilta' biex imexxi l-programm hi ta' min ikun fil-gvern.

Jekk irid nikkwotalu mid-diskors li kien għamel hu stess.

Anke kieku ma kienx hemmhekk, ħaġa ħażina m'għandekx tirriferiha b'xi ħaġa ħażina oħra.

Jekk inhi ħaġa ħażina li hawn membri neqsin minn din in-naħa, inbaxxi rasi, imma ma jfissirx li b'daqshekk in-naħa l-oħra għandha tagħmel affarijiet ħżiena.

Anzi għandek tara li jekk qed issir xi ħaġa ħażina min- naħa l-oħra, ma ssirx xi ħaġa ħażina min-naħa tiegħek ukoll.

M'hemmx kantunieri, Sur President, min għandu raġun jieħdu.

Jien se nibqa' nsostni iktar u se nitolbok tagħti ruling Mr Speaker, għax issa wasalna f'sitwazzjoni li nitlob il-protezzjoni tiegħek.

Il-ħin tal-mistoqsijiet huwa l-iktar ħin li fih nista' nagħmel skrutinju lill-gvern.

L-obbligi tal-ministri kollha, bħala Kodiċi ta' Etika - li smajna ħafna dan l-aħħar li għandna nimxu fuqhom - hi li l-ministri għandhom ikunu hawn jekk ma jkunux imsiefrin fuq xogħol - għax għalhekk hemm il-ħin ta' pairing biex ikun jista' jsir ix-xogħol tal-gvern - pero' mistoqsijiet serji bħal dawn m'hawn ħadd biex jirrispondihom.

Allura jien qed nitolbok tagħti ruling dwar is-sitwazzjoni li ninsabu fiha, Mr Speaker.

Qed nagħmel mistoqsijiet supplimentari li huma skond l-iStanding Orders u huma ta' importanza kbira.

Hemm il-Kodiċi ta' Etika min-naħa tal-ministri li jkunu hawn u għalhekk qed nitolbok tispjegali xi protezzjoni għandi biex inkun nista' nieħu risposta għall-mistoqsijiet supplimentari li huma fl- interess nazzjonali ta' importanza kbira.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, din il-kwestjoni qamet iktar minn darba f'din il- Kamra u meta jissemmew l-etika u l-obbligi, naturalment dawn japplikaw għall-membri kollha ta' din il-Kamra.

Issa f'dan il-każ partikolari ...

(Interruzzjonijiet) Ippermettili, għadni ma spiċċajtx.

Issa inti għamilt id-domanda, il-ministru rrisponda u inti qed tgħid li ma rrispondiex għad- domanda supplimentari fis-sens li inti tlabt iktar informazzjoni fuq id- domanda oriġinali.

Il-ministru rrisponda kif seta' bl-informazzjoni li kellu quddiemu.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett jiena qed nitkellem b'responsabbilta' tiegħi bħala deputat, mela jien kont nistenna li inti tindirizza lili u tgħidli jekk bħala deputat iniex qed nerfa' r-responsabblita' tiegħi u jekk iniex qed nagħmel xogħli sew kif suppost.

Jekk jien qed nonqos mill-Kodiċi ta' Etika għidli.

Jien nixtieqek li fil-konfront tiegħi, bħala deputat bil- ġurament, tgħidli jekk iniex qed immur kontra l-Kodiċi ta' Etika.

Għax jien fil-kontront tiegħi qed nitkellem issa, bħala deputat.

(Interruzzjonijiet) Min-naħa l-oħra, il-mistoqsija supplimentari m'għamilthiex biex nitlob aktar informazzjoni imma għax jidhirli li r-risposta li ngħatajt ma tagħmilx sens u li l-affarijiet m'humiex mexjin sew.

MR SPEAKER: Dik mill-punto di vista ta' kif tara inti s-sitwazzjoni.

Il- Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ħalli nispjega biex ma nikkonfondux lil xi erba' min- nies li forsi jissaportu jisimgħuna.

M'hemm l-ebda diskrepanza fin-numri li kkwotajt.

L-ewwel domanda li weġibt, fejn il-prim ministru rrifera għal mistoqsija parlamentari 26952, kienet titkellem dwar spejjeż.

Din id- domanda kienet tgħid hekk:

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa bejn l-1 ta' Mejju 2007 u llum ...

- issa "llum" kienet qed tirriferi għal dik il-ġurnata li fiha saret id- domanda u cioe' l-1 ta' Novembru, 2007 -

... fuq billboards, reklami, booklets, programmi fuq it-televiżjoni, eċċ., b'riferenza diretta u indiretta għall-isptar Mater Dei, kemm kienet in-nefqa s'issa u kemm għad irid jitħallas.

Dik kienet id-domanda li fil-fatt qiegħda ssir illum.

Id-domanda parlamentari 26952 kienet tgħid hekk:

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intefqu flus fuq reklamar marbut ma' l-isptar Mater Dei?

Fiex kien jikkonsisti dan ir-reklamar u min ġie mogħti dan ix-xogħol?

Jista' jgħid jekk dan ingħatax b'direct order jew le?

U kif għedt iktar kmieni, hawn il-breakdown dettaljat u r-risposta li ngħatat prattikament fiha iktar minn nofs faċċata.

F'mistoqsija parlamentari 29004, il-Prim Ministru in parti għamel riferenza għad-domanda li għadni kif ikkowtajt minnha, jiġifieri mistoqsija parlamentari 26952 u in parti għamel riferenza wkoll għal mistoqsija parlamentari 27065.

Fir-risposta ta' mistoqsija parlamentari 26952 hemm ikkwotat dak li għadni kif għamilt riferenza għalih jien, li kienet ingħatat ir-risposta għal dik id-domanda u qed ikompli jżid dan il-kliem:

Minbarra mistoqsija parlamentari 26952 u r-risposta għaliha, hemm ukoll mistoqsija parlamentari 27065 li kienet tirrigwarda spejjeż partikolari marbutin ma' l-okkażjoni tal-ftuħ ta' l-isptar u hemmhemm hemm breakdown ta' dettalji finanzjarji tan-nefqa li kienet saret.

U Lm54,000 u Lm56,000 m'humiex diskrepanzi f'numri li nbiddlu minn ġurnata għal oħra imma huma totali ta' żewġ eventwalitajiet differenti minn xulxin, li fl-ebda mod ma juru xi konfużjoni fiċ-ċifri li qegħdin jingħataw bħala risposta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, il-Ministru qed jikkontradixxi lilu nnifsu.

Għax ir-risposta għall-ewwel mistoqsija li għamilt ingħatat f'Novembru.

Mistoqsija parlamentari 26952, li rrifera għaliha fir-risposta, kienet saret f'Ġunju.

U jien staqsejt speċifikament hekk: L-ammont ta' spejjeż li kien hemm f'Ġunju huma daqskemm kienu f'Novembru jew daqskemm huma llum meta ġiet imwieġba l-mistoqsija?

Il-ministru ma setax jirrispondini għax ma jafx.

Mela allura fejn hu l-breakdown li qed isemmi!

Jien naf li ma jistax ikun jaf!

Issa jekk irid jerfa' r-responsabbilta' u jgħid li l- ispejjeż baqgħu l-istess, jerfagħha, imma dan ma jistax ikun, għax kulħadd jaf li r-reklami baqgħu isiru.

Għalhekk jiena għandi dubji kbar għax kulħadd jaf li r-reklami baqgħu għaddejjin!

Issa li qed nara lis-segretarju parlamentari forsi jista' jgħidilna xi ħaġa hu.

Li qed ngħid jien hu li dak li qed jintqal ma jreġix.

Għax mistoqsija minnhom ġiet imwieġba f'Ġunju ta' l-2007 u l-ammont kien tant u l-mistoqsija l-oħra ġiet imwieġba fit-30 ta' Jannar, 2008 u qed tirriferi għall-mistoqsija li kienet saret f'Ġunju.

Allura possibbli ma ntnefaq xejn aktar sa Novembru, sakemm reġgħet saret il-mistoqsija!

Għax hekk qed jindika.

U jien ma nemminx.

U lanqas il-poplu Malti ma jemmen għax nerġa' ngħid li r-reklami baqgħu għaddejjin.

Jien mhux qed ngħid li qed jaħbu imma rridhom jagħtu l-informazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, l-ewwelnett jien għedt li d-domanda saret fis-26 ta' Ġunju, 2007.

Ir-risposta kif inhi drafted mill-persuna responsabbli mill-ministeru tal-finanzi hija ffirmata fl-24 ta' Settembru li għadda.

Mela r-risposta għad-domanda parlamentari 26,952 ma tistax tirrigwarda spejjeż li kienu saru sas-26 ta' Ġunju għax hija ffirmata fl-24 ta' Settembru.

Jiġifieri se mai, l-informazzjoni hija korretta żgur sa l-24 ta' Settembru.

Dawn huma spejjeż maqsuma biċċa biċċa għar-rigward ta' reklamar marbut ma' l-isptar Mater Dei innifsu.

Id-domanda l-oħra kienet tirrigwarda spejjeż marbutin ma' l-okkażjoni tal-ftuħ uffiċjali ta' l- isptar fit-28 ta' Ġunju, 2007.

Iċ-ċifri huma differenti minn xulxin.

Dawn qegħdin jitkellmu fuq ċirkostanzi u affarijiet differenti minn xulxin.

Għar-rigward il-kumment ta' l-Onor.

Mizzi jekk jien nerfax ir- responsabbilta' li ngħid li ma kienx hemm aktar spejjeż, ngħidlu li jiena qatt ma kont inħobb indaħħal saqajja fejn ma jesgħanix u żgur ma nistax inkun jien li ngħid li minn dakinhar sal-lum ma saru l-ebda spejjeż oħrajn.

U kien għalhekk li aktar kmieni għedt lill-Onor.

Mizzi li mir-risposta li għandi quddiemi għandi nassumi li min irrisponda d-domanda kien qed jgħid li ma kienx hemm żieda fl-ispejjeż.

Pero' jien żgur m'iniex se ngħid li ma kienx hemm żieda fl-ispejjeż u għedtlu wkoll li se ngħaddi t-talba tiegħu lill-persuna konċernata, f'dan il-każ il-prim ministru, biex jekk hemm xi informazzjoni li għandha tiżdied bħala nefqa bejn dakinhar u llum, it-30 ta' Jannar, 2008, ikun jista' jgħaddihielu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar permessi ġodda tal-ħwienet li nħarġu matul l-2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29423;

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi qiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 27 ta' l-2008 – Ordni ta' l-2008 li jemenda l-Att dwar il-Professjonijiet tas-Saħħa; u

Avviż Legali Nru. 30 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2008 li jemendaw ir-Regolamenti dwar in-Nomini u l-Kondizzjonijiet tas-Servizz tal- Forza Regolari tal-Forzi Armati ta' Malta;

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 26 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2008 dwar L-Emenda ta' l-Ewwel Skeda ta' l-Att dwar Kunsilli Lokali;

Avviż Legali Nru 28 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2008 li jemendaw ir- Regolamenti dwar ir-Rikonoxximent Reċiproku tal-Kwalifiki ta' Professjonisti Legali;

Avviż Legali Nru 29 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2008 dwar il- Kondizzjonijiet għad-Dħul ta' Ċittadini ta' Pajjiżi Terzi għall- finijiet ta' studju;

Tagħrif dwar l-għadd ta' kompilazzjonijiet reġistrati bejn l-2006 u 2007, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29718;

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' persuni li kienu qed jirreġistraw għax- xogħol fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru fl-aħħar ta' Diċembru 2007, maqsuma skond il-lokalita' u l-perjodu li ilhom jirreġistraw, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29424;

f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni fuq għajnuna soċjali taħt l-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29425; u

Lista li turi l-għadd ta' ommijiet xebbiet li jirċievu l-għajnuna soċjali, maqsuma skond il-lokalità, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29426.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROFESSJONI TA'

L-ACCOUNTANCY U LIĠIJIET OĦRA

ACCOUNTANCY PROFESSION ACT AND OTHER LAWS (AMENDMENT) BILL

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari): F'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni ta' l-Accountancy u liġijiet oħra.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, nirringrazzjak ta' l-opportunita` li qed tagħtini li nippreżenta dan l-abbozz li fih innifsu jrid jimplimenta direttiva ta' l-Unjoni Ewropea ta' l-2006 li proprju tirregola l-qasam tal- professjonijiet ta' l-awdituri u l-accountants.

Hawn tajjeb napprezzaw li fl-ambitu internazzjonali dawn il professjonijiet dejjem qed isiru aktar kumplessi u kumplikati għax qed jiġu mgħoddija fuqhom ħafna iktar responsabilitajiet minn forsi dak li tradizzjonalment wieħed kien ikun imdorri bihom proprju minħabba l-qasam finanzjarju.

Ir-rwol ta' l-awditur huwa importanti b'mod partikolari biex iħares ċerti interessi ta' shareholders, ta' investituri, ta' individwi, korporazzjonijiet jew entitajiet oħra li b'xi mod għandhom relazzjoni ma' dawn il-kumpanniji.

Tajjeb ngħidu li anke f'pajjiżna qed naraw ċerti żviluppi ta' kumpanniji li jippreżentaw ruħhom quddiem il-pubbliku biex il-pubbliku in ġenerali jipparteċipa b'mod attiv f'dawn il-kumpanniji billi jixtru ishma.

Fil-każ tagħna għandna l-Borża ta' Malta, pero` f'kull pajjiż għandek l- istock exchanges li wieħed jista' jipparteċipa fihom.

Dan joħroġ iktar b'mod evidenti dik li nafuh bħala s-separazzjoni bejn ta' min hija l- kumpannija u min qed imexxi l-kumpannija.

F'pajjiżna għad għandna ħafna kumpanniji fejn min imexxi, is-sid, ix-shareholder ta' dik il-kumpannija, id-direttur, il-manager u probabbilment anke l-clerk ta' dik il-kumpannija jkunu l-istess persuna.

M'hemmx daqshekk distinzjoni bejn ir- responsabilita` tat-tmexxija u r-responsabilita` li inti s-sid ta' dik il- kumpannija.

Pero` iktar ma jgħaddi ż-żmien ċerti family business qed jikbru għax qed jiċċaqalqu minn ġenerazzjoni għall-oħra.

Probabbilment ikun beda n-negozju n-nannu li għaddieh lit-tfal, it-tfal jgħadduh lit-tfal tat-tfal allura jkollok ċerti business fejn il-familja fil-komponenti differenti tagħha, kuġini u sekonda kuġini, kulħadd huwa shareholder.

Ikun hemm xi membri minn dik il-familja jaħdmu fiha u allura dawn ikunu jridu ċertu livell ta' kontabilita`.

Sur President, din isseħħ billi dawn iħarsu lejn l-audited accounts, jiġifieri r-rendikont finanzjarju li jiġi ċċertifikat mill-awditur biex jiġi assigurat li dak li qed jiġi preżentat jagħti stampa kemm jista' jkun ċara u tajba ta' dak li hu l-operat tal-kumpannija.

Dak huwa fl-ambitu Malti, pero` fl-ambitu ta' pajjiżna għandna ħafna iktar kumpanniji li qed jipparteċipaw fuq il-borża ta' Malta.

Forsi għad m'għandniex daqshekk it- tendenza li joħorġu shares imma żgur hemm tendenza ta' bonds u allura ta' parteċipazzjoni mill-pubbliku f'dawn il-kumpanniji.

Dawn ikollhom bżonn livell ta' assigurazzjoni li min hu responsabbli u min qed imexxi dik il- kumpannija fl-ambitu finanzjarju qed jagħmel dan b'mod ġudizzjuż u li fl- aħħar mill-aħħar dak li qed jippreżenta bħala r-riżultati ta' dik il- kumpannija fl-aħħar tas-sena jkunu riżultati li huma reali għal dak li ġara fil-kumpannija.

Tajjeb ngħid li dan l-abbozz ta' liġi qed jemenda żewġ liġijiet, l-Att dwar il-Kumpanniji u l-Att dwar il-professjoni ta' l-Accountancy, u qed jimplimenta direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li hemm xi emendi konsegwenzjali fis-sens li maż-żmien inbidlu ċerti affarijiet u nħolqu xi anomaliji li kien hemm bżonn jiġu rranġati.

Dawn l-emendi mhux daqstant għandhom rabta mad-direttivi imma meta wieħed ikun qed jagħmel eżerċizzju ta' reviżjoni ta' dawn il-liġijiet fl-ambitu ta' dak li tkun qed tgħid id-direttiva jkun hemm elementi li jinħass li tajjeb nieħdu l- okkażjoni u nbiddluhom.

Ladarba qed nitkellem dwar il-professjoni ta' l- accountants irrid nibda biex nirrikonoxxi r-rwol importanti li l- professjoni ta' l-accountants u ta' l-awdituri taqdi f'pajjiżna.

Dan mhux qed nagħmlu għax jien membru ta' l-istess professjoni imma għax naħseb illum fis-soċjeta` huwa rikonoxxut u magħruf li biex ikollok settur kummerċjali li jaħdem b'mod tajjeb u effiċjenti jrid ikollok l-istrutturi biex jiġi assigurat li n-negozju qed isir b'mod tajjeb u li fl-aħħar mill- aħħar id-deċiżjonijiet li jkunu qed jittieħdu qed jirriflettu ruħhom b'mod tajjeb anke fir-rendikont li jingħata tal-finanzi li jiġu ppubblikati għall- kumpanniji.

Tajjeb ngħid li r-realta` ħafna drabi hija li l-accountant jagħmel ħafna iktar xogħol milli sempliċement jippreżenta l-kotba, għax dan għandu wkoll rwol li jagħti pariri u konsulenzi.

Fil-liġi li għandna quddiemna - u m'hijiex biss din il-liġi u d-direttiva li qegħdin niddiskutu, imma hija diġa` fil-qafas tal-liġi tal-professjoni ta' l- accountants ta' pajjiżna - hemm distinzjoni ċara bejn x'inhu r-rwol ta' accountant u x'inhu r-rwol ta' awditur.

Hawn irrid ngħid li mhux kulmin hu accountant f'dan il-pajjiż għandu l- warrant li joħroġ il-gvern tramite l-accountancy board li jipprattika ta' awditur.

Fil-fatt biex jipprattika ta' awditur, accountant irid ikollu l- practicing certificate li jġibu wara li jkun irnexxielu jagħti dimostrazzjoni li dan għandu biżżejjed esperjenza biex ikun jista' jagħmel dan it-tip ta' xogħol.

Fil-fatt huwa mitlub li jrid ikun qed jagħmel ix- xogħol ta' verifika mill-inqas għal tliet snin taħt superviżjoni qabel ma jiġi mogħti l-practicing certificate bħala awditur.

Għall-pubbliku li qed jipprova jsegwi dan id-dibattitu minn fuq ir-radju, x'inhi d-distinzjoni bejn accountant u awditur?

Il-bażi teknika ta' preparazzjoni hija l-istess għat-tnejn.

F'pajjiżna għandna l-universita` li tipprovdi d-degree, il- B.A.Hons.

Accountancy, li tippreparak biex tkun tista' tagħmel l-ewwel pass u wara li ġġib id-degree tagħmel dawk it-tliet snin ta' esperjenza meħtieġa biex issir awditur.

Hija l-istess degree li tagħmlek kemm accountant kif ukoll awditur.

Hemm min ma jeħux it-triq ta' l-universita` ta' Malta imma jieħu triq oħra, jew ta' universita` barranija jew inkella, iktar komuni f'pajjiżna, li jagħmel il-course ta' l-ACCA li huwa stabbilit barra minn Malta - imma llum b'arranġament bejn l-Ingilterra u l-Malta Institute of Accountants jiġi offrut flimkien ma' l-ACCA f'pajjiżna – li jieħu madwar ħames snin, u fl- aħħar mill-aħħar it-tnejn iwasslu għal bażi teknika twassal biex tkun kemm accountant kif ukoll awditur.

Fi kliem sempliċi l-accountant huwa dak li għandu r-responsabilita` li jipprepara l-kotba ta' kontabilita`, jiġifieri l-accounts, filwaqt li l-awditur mhux mistenni minnu li jippreparahom hu - anzi ma jistax jippreparahom hu - imma r-rwol tiegħu huwa li joħroġ ċertifikat ta' verifika li hu ċċekkja dawk il-kotba u ra li jirriflettu b'mod ġust dak li hu l-andament ta' dik l-impriża.

Allura l-liġi fiha nnifisha u d-direttiva li qegħdin niddiskutu f'din il- Kamra tieħu b'serjeta` kbira id-distinzjoni bejn dawn iż-żewġ professjonijiet li, għalkemm għandhom l-istess bażi teknika, għandhom rwol li huwa kompletament differenti u għandhom responsabilitajiet lejn is- soċjeta` li huma kemmxejn differenti.

Waqt li l-ewwel responsabilita` ta' l-accountant hija lejn il-management - ovvjament għandu r-responsabilita` lejn il-kumpannija in ġenerali - li jara li barra li jagħmel l-accounts statutorji, ta' kull sena, jagħmel ukoll l-accounts li jkunu meħtieġa for management purposes, jiġifieri biex tkun tista' titmexxa l-kumpannija, l- awditur għandu responsabilitajiet ħafna iktar wesgħin lejn il-pubbliku in ġenerali.

L-ewwelnett, nerġa' ngħid, għandu responsabilitajiet lejn ix- shareholder imma ħafna drabi ma jkunx hu li qed jimmaniġġja l-kumpannija imma qed jafda l-management lil ħaddieħor u allura jrid ikollu element ta' serħan il-moħħ li l-kumpannija mhux biss qed tagħtih il-profitti kollha li huma dovuti imma wkoll li l-kotba qed jiġu ppreżentati b'mod tajjeb.

Dan għax tista' tagħtini l-profitti imma jista' jkun li mhux qed tagħtihomli kollha, allura l-awditur irid jara li dak li qed isir qed jiġi ppreżentat b'mod tajjeb.

Hemm interess lejn ix-xogħol ta' l-awditur mhux biss mis-sidien innifishom imma kif nafu f'pajjiżna hemm l-obbligu li l- kontijiet jiġu ppubblikati u reġistrati mar-registrar tal-kumpanniji li tieħu ħsiebu l-awtoirta` għas-servizzi finanzjarji, l-MFSA, biex il- pubbliku in ġenerali, kemm jekk huwa l-bank, kemm jekk huwa kreditur, xi ħadd li għandu jieħu minn dik il-kumpannija, kemm jekk huwa xi ħadd li għandu intenzjoni li jagħmel negozju ma' dik il-kumpannija u jrid jara x'kumpannija hi u kif topera, l-awditur għandu r-responsabilita`, għalkemm mhux diretta imma għandu wkoll responsabilita` lejn dawn kollha meta hu qed jagħti ċertifikazzjoni tal-kontijiet li qed jiġu ppubblikati.

Allura hemm enfasi kbira fil-liġi nnifisha, anke fil-qasam internazzjonali u anke fid-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, li jrid ikun hemm segregazzjoni ċara bejn ir-relazzjoni ta' l-accountant ma' kumpannijia u r-relazzjoni ta' awditur ma' kumpannija.

Għalhekk m'huwiex aċċettat li l-istess accountant li jipprepara l-kontijiet għal dik il-kumpannija -għalkemm jista' jkun li għandu l-warrant ta' awditur u allura għandu ċ-ċertifikat li jista' jipprattika ta' awditur - jiffirma hu stess dawk l-accounts.

Dan m'huwiex aċċettabbli għax wieħed jifhem li ma jistax ikun li r-rwol ta' watchdog li suppost qed jilgħab jilagħabu l-istess kelb.

Jiġifieri bilfors irid ikun hemm separazzjoni bejn dak li qed jipprepara l-kontijiet u dak li qed jivverifikahom u jagħti l-opinjoni dwar l-istat ta' dawn l-accounts.

Lil hemm minn din il-liġi bħalissa għaddej ukoll proċess ta' konsultazzjoni dwar x'tip ta' accounts huma meħtieġa f'pajjiżna.

Kelli okkażjoni ngħid li f'ħafna kumpanniji li huma listed, jiġifieri li qegħdin fuq il-borża ta' Malta, is-separazzjoni bejn min hu s-sid u min hu l-manager hija iktar distinta u tagħrafha, imma f'kumpanniji żgħar dan mhux il-każ.

Jiġifieri ħafna drabi s-sid hija l-istess persuna li topera, tmexxi u tiddeċiedi.

Allura f'pajjiżna qed jinħass li waqt li huwa importanti li jkollna l-verifika - u ma jfissirx li se nnaqqsu mill-ħtieġa li jkun hemm verifika – hemm għalfejn li kumpanniji żgħar jintalbu jippreparaw accounts, financial statements li fl-aħħar mill-aħħar iż-żarbun tagħhom huwa ħafna ikbar minn sieqhom?

Tajjeb napprezzaw li waqt li f'pajjiżna kellna tradizzjoni li l-international accounting standards jidħlu mal-ewwel fil-body of law, u l-liġi kienet tgħid li malli tiġi ppubblikata standard ġdida fuq livell internazzjonali, dik mal-ewwel tiġi parti mil-liġijiet tagħna, issa dik il-liġi ġiet emendata u qed tgħid li dk tidħol wara li tiġi approvata mill-Unjoni Ewropea.

Dan għaliex jista' jkun li hemm ċerti affarijiet li fuq livell Ewropew jiġu modifikati u trasposti bħala direttiva Ewropa, imbagħad jidħlu fil-liġijiet ta' pajjiżna.

Skond dan il-qafas ta' standards il-kumpanniji f'pajjiżna huma obbligati jippubblikaw il-financial statements tagħhom u jirreġistrawhom mar-reġistru tal-kumpanniji, pero` meta tara x'obbligazzjonijiet hemm, bħal jekk dawn daħlux f'derivatives, jekk għandhomx xi tip ta' kuntratti li huma forward buying, tinduna li jidħlu f'ċerti konċetti li fir-realta` għal kumpanniji li qed joperaw biss, per eżempju, f'settur tal-proprjeta`, li qed joperaw negozju żgħir, li qed joperaw ħwienet li huma fir-retail, dawn l-affarijiet huma tant 'il fuq.

Pero` biex l-accountant ikun żgur li qed jaderixxu għalihom, irid ovvjament joqgħod attent ħafna meta jiġi biex jippreparahom u żżid ukoll ix-xogħol lill-awdituri li jibdew jimlew dawk li ngħidulhom check-lists.

Jien niftakarhom minn meta kont awditur, tittikkja waħda waħda biex tara li kull requirement hija sodisfatta u tliet kwarti minn dan id-dokument - li ma jkunx dokument żgħir, probabbli jkun ikbar mill-istess liġi li qed niddiskutu - tagħmillu "not applicable", m'għandu x'jaqsam xejn mal-kumpannija, u ftit minnhom tgħidilhom iva jew le, jew jekk le għaliex ma japplikawx.

Dawn huma spejjeż għall-istess kumpannija ta' verifika, pero` spejjeż ukoll għal dawn il-kumpanniji ż-żgħar li qed jippubblikaw dawn l-accounts.

Allura l-gvern wara diskussjoni ma' l-istess professjoni ta' l-accountants tramite l-accountancy board - li minn hawnhekk nixtieq nirringrazzjahom għall-ħidma tagħhom u rrid nirringrazzja wkoll lill-Malta Institute of Accountants ta' l-impenn tagħhom – ħareġ bil-proposta li għall-kumpanniji żgħar m'hemmx għalfejn jiġu ppreżentati set of accounts daqshekk ikkomplikati, imma jkollna verżjoni ħafna iktar ħafifa u abridged, mhux abridged accounts li nifhmu bihom is-soltu, imma li nitolbu biss dak li hu vera meħtieġ għas-soċjeta` tagħna.

M'għandniex għalfejn nitolbuhom ħafna iktar milli għandhom bżonn għax il-gvern jemmen li huwa importanti li kemm jista' jkun il-kumpanniji ż-żgħar innaqqsulhom mill-burokrazija, innaqsulhom mill-isforzi li huma għandhom bżonn biex iżommu ċerti kotba.

Fl-aħħar mill-aħħar dak li jżommu u dak li jippreżentaw ikun dak li huwa biżżejjed u li għandhom bżonn il-banek, il-kummissarju tat-taxxi biex jagħmel ix-xogħol tiegħu, kredituri u l-istess shareholders.

Pero` m'hemmx għalfejn immorru fuq livell ta' esaġerazzjoni li jkun mistenni mill- accounts li tippreżenta l-Air Malta jew il-banek jew entitajiet ta' ċertu kobor f'pajjiżna.

Naħseb li dan huwa proċess importanti.

Jien naf li għaddejja fażi ta' konsultazzjoni u allura nħares 'il-quddiem għall-mument, iktar tard din is-sena, li nkunu nistgħu nagħmlu l-emendi meħtieġa biex inġibu fis-seħħ din il-bidla.

Jien inħoss li din hija bidla importanti għal żewġ raġunijiet, l-ewwelnett biex innaqqsu l-piż ta' ċerta burokrazija, ta' ċerti responsabbiltajiet li m'hemmx bżonnhom, ta' ċertu inkwiet fuq min qed jagħmel in-negozju biex jirrapporta affarijiet li effettivament m'għandux għalfejn jirrapporta, u t-tieni nett biex nilliberaw numru ta' riżorsi f'pajjiżna li huma meħtieġa minħabba l- espansjoni li qed ikollna fis-settur tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna.

Tajjeb ngħid li f'dawn l-aħħar tliet snin il-kontribut għat-tkabbir ta' l- ekonomija ta' pajjiżna minn dan is-settur prattikament qed jiżdied bi 30% fis-sena.

Dan juri kemm is-settur tas-servizzi finanzjarji qiegħed jikber u jżid l-opportunitajiet tax-xogħol f'pajjiżna, pero` qed iġibna wkoll f'realta` li għandna shortage f'dawk li huma accountants u awdituri.

Sur President, l-ikbar warranted profession f'pajjiżna hija ta' l-accountants, li llum jaqbżu l-1,400.

Prattikament kull sitt xhur, għal dawn l-aħħar erba' snin li ilni segretarju parlamentari, kelli okkażjoni nippreżenta l- warrants lil gruppi li jkunu mill-inqas 60 u kważi ġieli jwasslu l-100, biex ikunu jistgħu jipprattikaw l-accountancy.

Għalkemm hija professjoni li qiegħda tipproduċi ħafna accountants fir-realta` m'humiex biżżejjed.

Hija professjoni li għandha prospetti kbar quddiemha anke minħabba - jien ngħid u jgħiduha n-nies fis-settur tas-servizzi finanzjarji - l-isplużjoni ta' xogħol u ta' interess li qed jiġi lejn pajjiżna li qed naraw ir- riżultati tiegħu f'dawn l-aħħar xhur.

Proprju ftit ġimgħat ilu nfetaħ bank ieħor f'pajjiżna, il-Banif, li beda bi branch imma għandu intenzjoni li jiftaħ 'il fuq minn 20 branch madwar pajjiżna u jimpjega 'l fuq minn 350 ruħ.

Jidher li jrid jipparteċipa mhux biss fis-suq internazzjonali ta' negozju li jista' joffri bħala servizzi bankarji, pero` jrid jidħol ukoll għar-retail banking, jiġifieri li joffri wkoll servizzi bankarji direttament lill-konsumaturi u lin-negozji Maltin.

Dan huwa pożittiv fih innifsu ma' l-iżviluppi li diġa` qed isiru biex naraw lil pajjiżna jsir ħafna iktar kompetittiv u li fl-aħħar mill-aħħar il- konsumatur u l-businessman li jmur biex ifittex biex jieħu loans jew servizzi mill-banek, jiġi mogħti servizz tajjeb, kompetittiv, prezzijiet raġjonevoli u anke charges li huma inqas.

F'dan l-isfond irrid insemmi wkoll ir-realta` b'konsegwenza li pajjiżna adotta l-munita ewro u anke għax il-gvern iħoss li huwa importanti li nkomplu nintegraw ruħna fis-suq Ewropew mhux biss bħala munita imma anke f'dawk li huma s-sistemi bankarji, jumejn ilu fit-28 ta' Jannar pajjiżna wkoll daħal f'dik li hija magħrufa bħala s-single European payment area.

Kif nafu f'dan il-parlament ftit xhur ilu għaddejna numru ta' emendi għal- liġijiet bankarji biex dan ikun jista' jseħħ.

Fil-prattika dan ifisser li l-banek Maltin u l-banek Ewropej li qed jidħlu fis-single European payment area li bdiet jumejn ilu, pero` l-implimentazzjoni sħiħa tagħha trid issir sas-sena 2010, se jibdew joffru pagamenti u servizzi bankarji li jkunu cross border.

Jiġifieri jien jista' jkolli kont bankarju Taljan u nuża s- servizzi kollha eventwalment, cheque book, debit card jew mezzi oħra ta' pagamenti li jistgħu jiżviluppaw.

Allura kull darba li nsiefer mhux neċessarjament nieħu l-credit card miegħi inkella m'għandix mezz ieħor barra l-cash kif jien nista' jkolli likwidita` f'idi.

Fir-realta` dan se jiftaħ il-fruntieri.

Jien naf li l-banek Maltin qed jaħdmu u ħadmu ħafna biex ikunu minn tal-bidunett li jipparteċipaw f'dan is- suq li jien m'għandix dubju se jfisser roħs ta' ċerti servizzi li jingħataw mill-banek.

Fl-aħħar mill-aħħar dan se jfisser ukoll iktar għażla lill- konsumatur mhux biss fis-servizzi li jieħu, imma anke possibilitajiet ta' loans, interessi u dawn it-tip ta' affarijiet.

Kulħadd jaqbel li l- kompetizzjoni f'dan is-settur tista' tagħmel ħafna iktar ġid.

Hemmhekk dħalt fuq issue ftit differenti milli qed niddiskutu imma fl-ambitu tas- settur tas-servizzi finanzjarji.

Tajjeb ngħid ukoll li f'pajjiżna għandna settur li qed jespandi grazzi għall-istess operaturi li hemm fih.

Hawn irrid insellem b'mod partikolari l-professjoni ta' l-accountants u l- awdituri li kienet promutur ewlieni li għenet biex saru ħafna tibdiliet meħtieġa fil-leġislazzjoni ta' pajjiżna biex inkunu pajjiż ħafna iktar kompetittiv kemm bħala prodotti li nistgħu noffru b'liġijiet ġodda li daħħalna, u anke fil-qafas ta' tassazzjoni tagħna biex nibqgħu pajjiż attraenti.

Mhux hekk biss imma biex ippromwovew lil pajjiżna 'l bogħod minn xtutna u rajna dan in-negozju jiżdied.

Jien dejjem ngħid li dan is-settur, kuntrarju għas-settur bħalma huwa tat-turiżmu u setturi oħrajn, jiżviluppa u jġib ix-xogħol mhux b'kemm titfa' riklami fuq il-"Financial Times" u sfortunatament tbigħ lilek innifsek ħażin.

Jekk tibgħat messaġġi li għalkemm huma vera, li s-sistema ta' tassazzjoni tagħna hija waħda attraenti ħafna, tista' turta ħafna kompetituri oħrajn.

Dan jista' jkollu riperkussjonijiet li jew jibdew jiddikjarawk bħala pajjiż li għandek xi tax haven, jew illum fl-ambitu ta' l-Unjoni Ewropea li għandna ċerti responsabilitajiet ta' skrutinju, u allura pajjiżna jrid joqgħod attent għalihom.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm irridu nippromwovu lil pajjiżna b'mod intelliġenti.

Kien għalhekk li f'din il-leġislatura b'diskussjoni mas-settur waqqafna dik li hija l-Finance Malta li hija joint venture partnership bejn il-gvern u s- settur innifsu biex nagħmlu attivitajiet, avvenimenti barra pajjiżna, opportunitajiet fejn inwasslu l-messaġġ tagħna.

Jista' jkun anke f'ċertu riklamar intelliġenti jew kitbiet, artikli u modi ġodda oħra kif nistgħu nkomplu nwessgħu l-għarfien ta' dak li jista' joffri pajjiżna fis-settur tas-servizzi finanzjarji għax evidentement dan huwa importanti biex inkunu nistgħu naraw ħafna iktar ġid jiġi lejn pajjiżna.

Il-kumment ġenerali li nieħu mill-operaturi fis-suq huwa wieħed biss, li we've never had it better.

Din hija xi ħaġa li jgħiduhieli ħafna.

Ir-realta` hi li bl- isplużjoni li qed naraw fl-interess lejn pajjiżna – u nerġa' mmur għall- punt oriġinali - qed jinħass dan in-nuqqas ta' professjonisti mhux biss bħala accountants imma anke dawk li jaħdmu fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Hawnhekk tajjeb ngħid li numru ta' avukati li jispeċjalizzaw fis-settur tas- servizzi finanzjarji jagħtu wkoll kontribut importanti fis-settur tas- servizzi finanzjarji.

Allura minflok qed jaqilgħu l-għixien tagħhom billi jmorru l-qorti jagħmlu litiġju ħafna avukati qed isibu opportunitajiet kbar f'dan is-settur.

Qed jitwieldu professjonijiet oħra bħalma huma fund managers, hedge fund managers, nies li jafu jkunu managers ta' capital insurance f'dan is-settur tas-servizzi finanzjarji li pajjiżna qed joffri fuq livell internazzjoanli.

Ħafna drabi n-nies li jidħlu f'dawn il- professjonijiet ikollhom il-bażi ta' accountants jew bażi legali, pero` mbagħad ikollhom bżonn taħriġ speċjalizzat li jipproġetta lil pajjiżna li jista' joffri ħafna iktar opportunitajiet.

Fil-fatt tajjeb ngħid ukoll li l-awtorita` għas-servizzi finanzjarji qed tagħmel l-isforzi tagħha kemm biex tippromwovi iktar fuq livell ta' skejjel x'karrieri jista' joffri s-settur tas-servizzi finanzjarji permezz ta' laqgħat li qed tagħmel mal-guidance teachers.

Għax meta titkellem ma' guidance teacher diffiċli tgħidlu jħajjar lit-tfal isiru fund managers għax jgħidlek: Dan il-fund manager x'ikun?

Għalhekk qed ikollna dawn il- laqgħat informattivi biex nispjegaw eżattament x'opportunitajiet qed joffri s-settur tas-servizzi finanzjarji għax meta lit-tifel issemmilu tabib jaf x'inhu tabib, meta ssemmilu teacher jaf x'inhu teacher, ICT kulħadd jifhem x'inhu, pero` s-settur tas-servizzi finanzjarji kultant jinstema' ħafna iktar fl-arja.

Jien irrid nibgħat il-messaġġ minn din il-Kamra li għandna bżonn ħafna iktar accountants, ħafna iktar avukati li jaħdmu fis-settur tas-servizzi finanzjarji, ħafna iktar nies li jagħżlu l-professjoni ta' insurance, ta' bankiera u ta' ekonomisti għax dan is-settur qed jikber b'ritmu mgħaġġel.

Il-gvern poġġa dan is-settur bħala wieħed mis-sitt oqsma prijoritarji tiegħu f'dak li hu l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna sas-sena 2015 għax tassew nifhmu l-impatt kbir li dan is-settur ġab f'pajjiżna.

Illum huwa stmat li direttament u indirettament il-kontribut ta' dan is-settur lejn l- ekonomija tagħna huwa ta' madwar 12%, u għandu ripple effect importanti.

Tajjeb ngħid ukoll li dan is-settur iġib miegħu ħafna by-products oħrajn, jiġifieri servizzi li qegħdin iħallu kontribut kbir lejn l-ekonomija tagħna u m'għandix dubju li sas-sena 2015 is-settur tas-servizzi finanzjarji jkun pilastru ewlieni fuq l-istess livell kif inhu llum il-qasam tat-turiżmu u l- qasam tal-manifattura għax il-potenzjal li jista' joffri lil pajjiżna s- settur tas-servizzi finanzjarji huwa wieħed li bla dubju ta' xejn ma nistgħux ninjoraw.

Kultant nisma' lill-oppożizzjoni tikkritika li t-tkabbir ta' l-ekonomija tagħna ġej mill-online gaming li xi ftit jew wisq huwa wkoll relatat mas- settur tas-servizzi finanzjarji għalkemm huwa servizz differenti għax huwa logħob fuq l-internet.

Pero` tajjeb napprezzaw li f'dawn l-aħħar ħames snin is-settur ta' l-online gaming qed jimpjega iktar minn 1,500 ruħ u min jaħdem f'dan is-settur kollha jgħidulek li huma jobs b'pagi tajbin li jkollhom bżonn ħiliet ta' IT, ta' accounts, ħiliet differenti speċjalizzati.

Għalhekk jeħtieġ li f'pajjiżna nkomplu nħarrġu n-nies.

Gvern Nazzjonalista dejjem emmen li s-sigriet tas-suċċess ta' pajjiżna huwa f'kemm jirnexxielna minn kmieni kemm jista' jkun inrawmu fiż-żgħażagħ u fit- tfal tagħna kapaċitajiet biex jistgħu jieħdu dawn l-opportunitajiet fl- ekonomija li qed temerġi fid-dinja tal-lum.

L-ekonomija tagħna qed issir waħda iktar b'valur miżjud għoli, kemm fil- manifattura imma wkoll fis-servizzi li qed jikbru ħafna iktar.

U s-settur tas-servizzi finanzjarji żgur qed jagħtina dawn l-opportunitajjiet.

Allura nħeġġeġ lil min qed jismagħna biex iħajjar lit-tfal tiegħu jidħlu ħafna iktar f'dan is-settur.

Il-gvern qed jinvesti u qed ikompli jinvesti biex ikabbar it-taħriġ f'dan is-settur għax nemmnu li tassew joffri potenzjal għal pajjiżna.

Sur President, x'jagħmel minn pajjiżna settur ta' servizzi finanzjarji li huwa stmat?

Barra milli jkollna qafas leġislattiv u fiskali kompetittiv, barra milli jkollna n-nies li huma kapaċi u l-gvern li flimkien magħhom huwa kapaċi jirrispondi u jippromwovi lil pajjiżna lil hemm minn xtutna, naħseb l-iktar ħaġa li toħroġ mis-settur tas-servizzi finanzjarji ta' pajjiżna huwa l-fatt li int iżżomm reputazzjoni għolja, jiġifieri li tkun meqjus bħala reliable, ta' etika għolja u li x-xogħol qed tamministrah b'mod tajjeb, b'mod korrett.

U hawnhekk, nerġa' ngħid, ir-rwol ta' l-accountant u r-rwol ta' l-awditur f'pajjiżna huwa fundamentali.

Din il-liġi qed tagħmel ftit tibdiliet.

Naħseb l-iktar bidla importanti qed tirrikonoxxi r-realta` f'pajjiżna li l-audit u l-accounting firms llum m'humiex limitati esklussivament għal nies li jiġu mill-professjoni ta' l- accountants, anzi llum fl-audit firms il-kbar ssib li jkollok il-partners, imbagħad ikollok diretturi li kważi huma fuq livell ta' partners li huma avukati, li huma mill-professjoni ta' l-IT jew professjonijiet oħrajn komplimentari għas-servizz sħiħ.

Illum ħafna mill-ivverifikar isir b'mod elettroniku, jiġifieri jekk ma jkollokx nies li huma mħarrġa fl- elettronika, li mhux neċessarjament huma accountants, ħafna mix-xogħol li tixtieq tagħmel ma tagħmlux.

Ħafna mix-xogħol li jsir huwa relatat ukoll ma' l-ambitu legali.

Illum hemm tant responsabbiltajiet legali li jagħmel ħafna sens li fil- kumpannija tal-verifika jkun hemm preżenza ta' avukati.

Għaldaqstant l- emendi li qegħdin nagħmlu fil-liġi jipperċepixxu l-possibilita` li fl- arranġamenti ta' partnerships - li anke l-liġi qed tippermetti li jkunu anke huma kumpanniji ta' soċjeta`, limited liability companies - għal dawk il-kumpanniji li se jagħmlu l-verifika, jiġifieri li se jkollhom iċ- ċertifikat bħal practicing warrant, irid ikollhom 60% tal-membri ta' dik is- soċjeta`, ta' dak il-partnership f'dik il-kumpannija li jkunu warranted auditors, jiġifieri li jkollhom iċ-ċertifikat li jistgħu jipprattikaw il- verifika.

Fil-każ ta' kumpannija ta' accountants tista' tiddikjara ruħha bħala kumpannija ta' accountants diment li 50% tal-membri jkunu accountants.

Sur President, ħalli ngħid x'għamilna iktar matul dawn l-aħħar sentejn.

Mhux biżżejjed ngħidu li aħna ngħożżu r-reputazzjoni tagħna, mhux biżżejjed li, kif qed nagħmlu fil-liġi li għandna hawnhekk, qegħdin insaħħu l-kodiċi ta' etika, ir-responsabilitajiet lejn dak il-kodiċi ta' etika, x'iridu jżommu u x'separazzjoni għandu jkun hemm, x'responsabilitajiet għandu jkun hemm.

Ir-realta` hija li jekk irridu nibqgħu meqjusa ta' reputazzjoni – naħseb din hija l-ewwel professjoni f'pajjiżna li għandha din l-istruttura u fuq livelli internazzjonali jekk ma jidħlux dawn it-tip ta' strutturi allura lanqas jaċċettaw rapport iffirmat minn awditur Malti għax jgħidu: Dan l-awditur Malti nafu x'inhu? – kien hemm il-ħtieġa li taħt l- accountancy board, indipendentement mill-istess kumpanniji ta' awdituri li jagħmlu l-verifika f'pajjiżna, jitwaqqaf il-quality assurance team li r- rwol tiegħu huwa li jagħmel verifika fuq l-istess awdituri.

Hawn mhux qed infisser li dan it-team jivverifika jekk ivverifikawx tajjeb set ta' accounts ta' kumpannija partikolari imma jekk dik il-kumpannija partikolari għandhiex proċeduri ċari, per eżempju, ta' segregazzjoni bejn klijenti li qed tagħtihom servizz bħala konsulenza u klijenti li qed tagħtihom servizz ta' verifika, għax illum m'huwiex aċċettabbli iktar li l- istess klijent tkun kemm konsulent tiegħu kif ukoll awditur tiegħu.

Dan ġara minħabba kriżijiet internazzjonali li kien hawn.

L-iktar każ riċenti msemmi fuq livell internazzjonali li kellu riperkussjonijiet kbar wassal biex tispiċċa l-ikbar kumpannija ta' awdituri u accountants fid-dinja, Arthur Anderson.

Għalkemm f'każi riċenti kien ġie konkluż li weħlu ħafna mit-tort, imma ma kenitx daqstant ir-responsabilita` tagħhom daqskemm intefgħet fuqhom dak iż-żmien, imma fissret li dik il-kumpannija spiċċat.

Li ġara kien li kien hemm kumpannija kbira ta' l-enerġija Enron li wara ġie skopert li kienet qed tilgħab ħafna, tagħmel spekulazzjoni fis-suq u tpinġija ta' kotba.

Fuq livell tekniku ngħidulu window dressing, jiġifieri tibda tippreżenta l- kotba b'riżultati tajbin meta ma jkunux tajbin u l-awdituri ma kenux qed jaqbduh dan, kienu qed jidħku bihom ukoll.

Dan il-każ biddel ir- responsabilitajiet ta' x'inhu mistenni mill-awdituri.

L-istituzzjonijiet li għandhom kumpanniji listed magħhom, b'mod partikolari fl-Amerika, bdew joħorġu regolamenti ġodda dwar x'jistennew mill-awdituri, x'tip ta' separazzjoni għandu jkun hemm tant li kien hemm riperkussjonijiet.

Kumpanniji kbar - u dak iż-żmien jien kont f'waħda minn dawn il-kumpanniji – bħal PricewaterhouseCoopers kellha tinqasam biex ikun hemm kumpannija apparti li hija l-kumpannija tal-konsulenza u kumpannija apparti li hija l- kumpannija li tagħmel l-ivverifikar għax ġie rikonoxxut li ma jistax ikollok indipendenza biżżejjed mill-management - ovvjament titħallas bilfors minn dik il-kumpannija għax jekk qed tagħmel xogħlok fl-interess tax-shareholder, ix-shareholder qed iħallsek - jekk qed tiekol minn idejn ix-shareholders għax il-ħlas tiegħek jitla' fil-general meeting biex jiġi approvat, imbagħad il-manager qed jagħtik ħafna iktar fees għax qed jgħidlek biex tagħmillu l-konsulenza fuq hekk u fuq hekk.

Allura jekk tajtu l-parir kif tista' tgħidlu jekk dak il-parir huwiex tajjeb jew ħażin?

Huwa loġiku li kien hemm ħtieġa ħafna ikbar tas- separazzjoni tar-responsabilita` biex ix-shareholder ikollu rasu mistrieħa li dak li qed tgħidlu qed tgħidulu fl-interess tiegħu u mhux jista' jkun li qed tipprova b'xi mod tbenġilha fl-interess tal-management.

Ma tkunx qed tagħmilha neċessarjament b'intenzjoni ħażina imma jista' jkun li tant tkun involut fil-kumpannija li tibda tifhem il-problemi li għandha, tibda tifhem l-intenzjoni tajba li għandu l-management li jipprova jmexxiha 'l quddiem, imma taf li jekk tesponih daqshekk max-shareholders, dawn ma jifhmux biżżejjed, allura tibda tipprova tbenġilhielu b'xi mod.

Imma huwa importanti li dan ma jseħħx u r-rwol tal-quality assurance team li waqqafna u issa qed jaħdem - u l-feedback tiegħi huwa pożittiv - huwa li jara li f'dawn il-kumpanniji ta' awditjar u ta' verifika hemm proċeduri ċari ta' separazzjoni, li x-xogħol ta' verifika qed isir skond l-obbligi legali, anke skond l-istandards mistennija u li huma stipulati bid-direttivi ta' l- Unjoni Ewropea u trasposti fil-liġijiet ta' pajjiżna.

Barra li hemm l-istandards ta' x'tipprepara bħala accounts għandek ukoll standards ta' kif tiċċekkja dawk l-accounts.

Jiġifieri meta ngħidu tivverifika l-kontijiet tal-kumpannija ma jfissirx li tħares lejhom u tagħmel diskussjoni.

Hemm proċeduri, hemm standards li jridu jiġu segwiti, allura jekk għandek kredituri kif tikkonferma jekk dawk il-kredituri humiex vera jew le, għax jien nista' ngħidlek li għandi nirċievi ħafna flus, nurik li għandi lista ta' Lm1 miljun x'nieħu imma f'dik il-Lm1 miljun ikun hemm ħafna li naf li mhux se jħallsuni u allura l-prudenza titolbok li tagħmel provvediment kontrihom.

Issa jista' jkun fl-interess tal-management li dak il-provvediment ma jagħmlux u allura hemm standards ta' x'suppost jagħmel awditur biex jivverifika jekk dawk id-debituri humiex ġenwini jew le, allura hemm testijiet li jridu jsiru.

Ix-xogħol tal-quality assurance team hu li jara li qed jiġu recorded dawn l- affarijiet għax jista' jkun li jiġi mument li l-awditur irid jiftaħ il- kotba tiegħu wkoll, mhux biss il-kotba tal-kumpannija, u jgħid quddiem qorti: Dan għamilt jien, l-istandards jitolbu minni hekk u jien għamilt hekk, hekk u hekk.

Nafu li jkun hemm ċirkostanzi fejn wieħed jikkuntenta mhux neċessarjament b'dak li hu mitlub u allura nħasset il-ħtieġa li nwaqqfu dan it-team kemm jista' jkun malajr.

Naħseb li l-approach tat- team, barra li jiċċekkja x'qed isir u jeduka f'dan is-sens lill-istess professjonisti dwar ir-responsabilitajiet tagħhom, qed jgħin ukoll biex ir- reputazzjoni ta' l-accountancy u ta' l-awdituri f'pajjiżna tkompli titla' 'l fuq.

F'pajjiżna ma kellniex sitwazzjonijiet fejn il-professjoni Maltija ġiet questioned, kif sfortunatament kien hemm f'pajjiżi oħrajn.

Semmejt l- Enron, fl-Italja kien hemm il-Parmalat, storja oħra kbira, u issa faqqgħet oħra ta' frodi kbira f'bank Franċiż.

Hemmhekk mill-ewwel jibdew iqumu d-domandi: Imma l-awdituri ma raw xejn?

Qatt ma nzertaw xi ħaġa?.

Mhux bilfors jirnexxilhom jaqbdu kollox għax ovvjament min jiffroda ħafna drabi ikun qed jagħmilha b'mod intelliġenti ħafna u bl-eżerċizzju li inti tagħmel mhux neċessarjament taqbad dak li jkun qed jiġri.

F'dan l-istadju m'iniex se noqgħod nidħol fil-klawsoli nfushom pero` l-emendi li qed jiġu proposti lil din il-kamra, kemm għall- Att dwar il-kumpaniji kif ukoll għall-Att dwar il-professjoni ta' l- accountancy iwasslu biex iġibu fis-seħħ numru ta' direttivi li għaddew kemm mill-parlament Ewropew kif ukoll mill-Kunsill tal-Ministri proprju dwar il- verifiki statutorji tal-kontijiet annwali u l-accounts li jagħmlu l- kumpanniji flimkien biex proprju nallinjaw aktar ruħna kemm ma' l-iżviluppi internazzjonali li qed isiru kif ukoll ma' l-obbligi li għandna ma' l- Unjoni Ewropea.

Minn dawn l-emendi joħroġ ċar li punt fundamentali li qed nisħqu fuqu huwa l-indipendenza ta' l-awditur.

Fir-realtajiet li spjegajt dan żgur huwa fundamentali għax inkella l-istrutturi ta' pajjiżna isofru jekk dan ma jseħħx.

Fil-liġi li qed nemendaw qed nagħtu wkoll ċerta protezzjoni lill- awditur għax jekk ma nipproteġuhx faċilment l-indipendenza tiegħu tixxekkel, fis-sens li l-awditur jista' jkun, u mhux l-ewwel darba, ma jaqbilx mal-management fuq ċerti deċiżjonijiet li jkunu ħadu fuq kif jippreżentaw ċerti affarijiet.

Jekk l-awditur ma jiġix protett r-riskju hu li nissaportik din is-sena u mbagħad is-sena id-dieħla immur quddiem il- bord tax-shareholders u ngħidilhom li ġieni accoutant li jeħodli audit fee irħas, se tiffrankaw, tridu nbiddluh?

U dawn jgħidulu biex ibiddlu ladarba se jiffrankaw.

Ma jkunux jafu għaliex dan irid ibiddlu, u jbiddluh.

Għalhekk qed jidħlu ċerti regoli li jassiguraw li l-awditur ma jistax jaqbad u jitkeċċa kif ġieb u laħaq, li l-awditur jista' biss jitneħħa mill- kariga tiegħu jekk ikun hemm raġunijiet idonei għat-tkeċċija tiegħu.

U tajjeb ngħid li diverġenza ta' fehmiet bejnu u l-management ma tistax titqies bħala deċiżjoni idonea għaliex l-awditur jitneħħa.

Hawnhekk importanti nenfasizzaw il-ħtieġa li jkun hemm protezzjoni għax-xogħol ta' l- awditur.

Fil-fatt fil-kodiċi ta' etika hemm ukoll obbligu li jekk awditur jitkeċċa jew jitneħħa, jew għal xi raġuni jitbiddel l-awditur li qed jiġi propost li jiġi appuntat, qabel ma jaċċetta dak ix-xogħol irid imur għand l- awditur preċedenti u jistaqsih jekk hemmx raġuni għaliex hu m'għandux jaċċetta.

Jiġifieri jara jekk dan tneħħiex għal raġuni li hija lil hemm minn dak li qed tikkontempla l-liġi.

U dan jista' jgħidlu li hu qed jitneħħa għar-raġuni li mhux qed jogħġobhom il-fatt li hu qed jesponi ċerti affarijiet max-shareholders u allura dawn iridu jneħħuh.

Hemmhekk qed jitpoġġa l-obbligu fuq l-awditur l-ieħor ukoll li ma jaċċettax dak ix- xogħol partikolari.

U kif nafu wkoll kumpannija ma jistax ma jkollhiex awditur fl-aħħar mill-aħħar.

Tajjeb ngħid ukoll li biex nassiguraw li hemm din l-indipendenza qed jidħol obbligu fil-liġi li għal dak li huwa invoicing, jiġifieri x'jiċċarġja l- awditur, jekk qed jiċċargja xi ħaġa iktar minn dak li huwa miftiehem max- shareholder, li hija l-audit fee tiegħu, allura hemmhekk l-invoice trid tgħid ċar x'inhuma dawk is-servizzi l-oħra li ngħataw u li qed jitlob ħlas għalihom.

Dan qed isir biex ikun trasparenti ukoll għax-shareholder u jekk ix-shareholder ma jkunx kuntent li l-awditur qed jitlob ħlas għal affarijiet oħra jistaqsi lill-management għaliex qabbad lilu u mhux lil ħaddieħor.

Ikun hemm dak l-element ta' trasparenza biex jiġu assigurati l- indipendenza kif ukoll l-integrita` ta' l-istess awditur.

Kif għedt qed issir bidla importanti li waqt li fil-passat it-Tmien Skeda ta' l-Att dwar il-kumpanniji kienet tobbliga li malli jidħlu fis-seħħ international financial reporting standards, dawn jidħlu bħala parti mil-leġislazjoni ta' pajjiżna b'mod awtomatiku, issa qed ngħidu li dawn l-istandards jidħlu fil- liġiijiet ta' pajjiżna wara li jkunu għaddew mill-proċess ta' l-Unjoni Ewropea u applikati bħala direttiva.

Kif għedt, l-emendi li qed isiru għall-Att dwar il-kumpanniji mhux kollha huma relatati mad-direttivi, imma huma bidliet konsegwenzjali jew bidliet ta' natura mhux daqstant sinifikanti għalkemm nidħlu wkoll fuq banek kummerċjali u istituzjonijiet finanżjarji dwar regoli li huma jridu jsegwu.

Imbagħad qed nemendaw ukoll l-Att dwar il-professjoni ta' l-accountancy u qed nidħlu fir-rekwiżiti meħtieġa biex wieħed jingħata warrant.

Fil- liġijiet tagħna diġa` hemm imma dawn qed jiġu rfinuti biex jiġu aktar applikabbli għad-direttiva dwar il-warrant għall-awditjar, jiġifieri għal practising certificate, kif ukoll għall-warrant biex wieħed ikun accountant.

Hemm xi bidliet oħrajn, pero` ħafna minnhom huma biex jirriflettu d-direttiva.

Meta niġu fl-istadju ta' kumitat nidħlu fil- klawsoli waħda waħda biex inkunu nistgħu niddiskutuhom aktar fid-dettall.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se jġib in vigore ċerti direttivi li, kif spjega s-segretarju parlamentari, ġew approvati mill-parlament Ewropew u mill-kunsill tal-Ministri dwar il- professjoni ta' l-accountancy u l-audit.

Hija liġi li nista' ngħid mill- ewwel li hemm qbil fuqha min-naħa tagħna għax ċertament toħloq iktar uniformita` mhux biss fuq livell lokali imma anke internazzjonali, issaħħaħ l-etika professjonali u tkabbar il-kwalita` tal-professjonalita`.

Bħalma stqarr is-segretarju parlamentari, ċertament dawn l-elementi li jgħinu lil din il-professjoni li hija internazzjonali huma importanti u fil-fatt hawn qbil miż-żewġ naħat tal-Kamra fuqhom.

Meta s-segretarju parlamentari semma li s-settur finanzjarju qed jikber ħafna u rrifera kemm għall-qafas regolatorju li żviluppa speċjalment mill- 1995 lil hawn meta abbandunajna l-konċett ta' l-offshore u ridna nwaqqfu f'pajjiżna l-idea ta' ċentru finanzjarju u l-kontribut li tat il- professjoni ta' l-accountancy, għall-korrezzjoni ta' l-istorja naqas li jsemmi element importanti ħafna.

Naqas li jsemmi li fuq dan is-settur tas- servizzi finanzjarji, li huwa importanti għal dan il-pajjiż, dejjem kien hemm qbil bejn iż-żewġ naħat.

Dejjem ġiet segwita l-konswetudni li l- liġijiet li jaffettwaw dan is-settur kemm biex jespandi, kemm biex intejbuh, kemm biex insaħħu il-qafas regolatorju tiegħu, anke biex nintegraw ruħna mar-regolamenti internazzjonali, kemm jekk ikunu ta' l-OECD kif ukoll mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, dejjem kienu diskussi bl-aktar mod amikevoli u bi qbil biex insaħħu l-istabbilita` f'dan is-settur.

Sur President, ċertament l-element importanti ta' l-istabilita` li dan is- settur jitlob għandu jiġi kkonservat bl-aktar rigorożita` għax huwa settur li jiftaħ opportunitajiet ta' xogħol għall-oqsma varji professjonali kemm jekk ikunu ta' l-accountancy, ta' managers ta' l-assigurazzjoni u l-oqsma kollha relatati mas-settur finanzjarju.

Huwa importanti li nħarsu lil pajjiżna bħala ċentru finanzjarju ta' ċerta serjeta` u jien nemmen li dan il-livell ilħaqnieh.

Hawnhekk ma nistax ma nirrimarkax li l-akbar żball li jista' jsir huwa jekk operatur jagħti l-impressjoni li pajjiżna huwa tax haven jew offshore haven.

Fl-opinjoni tiegħi dan ikun l-ikbar disservice li jista' jagħmel lil dan is-settur.

Għandna statut ta' regolamenti u liġijiet li huma internazzjonalment rikonoxxuti, li jirrispekkjaw ir-regoli ta' l- OECD u r-regoli internazzjonali biex sa fejn hu possibbli nevitaw appuntu li jkun hemm abbuż mis-sistema.

U qed ngħid sa fejn hu possibbli għax tagħmel kemm tagħmel dejjem jista' jkollok lil xi ħadd li jipprova jabbuża jew inkella jabbuża.

Imma l-fatt li jkollok statut u qafas regolatorju li jħares biex l-abbuż ikun minimu jew ma jsirx, jew inkella wieħed ma jħarisx lejn pajjiiżna biex jikkommetti xi forma ta' abbuż f'dan is-settur hija xi ħaġa li rridu nikkonservaw.

Jien konvint li l-entitajiet serji fil-qasam finanzjarju jfittxu li jibbenefikaw mill-element kompetittiv li pajjiżna jipprovdi li hu bbażat fuq il-kapaċita` tal-professjonisti li għandna, u fuq il-qafas regolatorju li jiżbriga l-proċess ta' kif isiru l-applikazzjonijiet tal- kumpanniji jew l-istituzzjonijiet li jkunu jridu joperaw minn hawn.

Il- proċess jinħadem b'ċerta faċilita` u b'ċertu pragmatiżmu imma wkoll f'qafas legali.

Naħseb li aktar ma' nirfinaw dawn l-elementi u nagħmluhom effettivi u effiċjenti iktar ikompli jikber dan is-settur.

Kif qal is-Segretarju Parlamentari d-demand għall-professjoni ta' l- accountancy qed tikber.

Dan huwa veru u huwa sinjal tajjeb, pero` dan id- demand li għandna għal dawn is-servizzi u għan-nies li jkunu warranted u li spiċċaw il-kors ta' l-accountancy m'għandu qatt iwassal biex akkademikament jonqos il-livell tal-kwalita` ta' din il-professjoni.

M'iniex qed ngħid li qed isir hekk, ħalli ma ninftiehemx ħażin, imma qed ngħid li l-akbar żball li nistgħu nagħmlu hu li l-livell akkademiku f'dan is-settur nipprovaw innaqqsuh jew inkunu aktar lenient ħalli jilħqu iktar nies kull darba fil- korsijiet li jkun hemm, jew jitħajru aktar nies li jidħlu għalih.

Naħseb li fi kwalunkwe professjoni dak it-tip ta' raġunar ikun żbaljat għax il- kwalita` tal-professjonalita`, it-taħriġ u l-preparazzjoni akkademika tibqa' dejjem importanti għax min ikun irid jopera f'dan is-settur u jfittex is-servizzi professjonali ċertament jitlob li jkollu l-aħjar kwalita` li sa issa ġiet assigurata.

Filwaqt li, kif diġa` għedt, irridu nikkonsidraw l-emendi li qed jiġu proposti fil-livell ta' kumitat għax m'hemmx kwestjonijiet dwarhom u naqblu li għandhom jiġu introdotti, wieħed ma jistax ma jgħidx fil-qosor x'ikkontribwixxa biex dan is-settur tas-servizzi finanzjarji żviluppa tajjeb matul dawn l-aħħar għaxar snin u l-prospetti huma li jkompli jiżviluppa.

Naħseb li wieħed jista' jitgħallem ukoll mill-iżvilupp li kien hemm f'dan is-settur biex japplikah u jaddottah f'setturi oħra ta' l- ekonomija u nindirizzaw ċerti setturi li forsi qed jiżviluppaw aktar bil- mod jew inkella fejn aħna qegħdin nitilfu l-competitive edge.

Huwa fatt li l-hemm l-element kompetittiv fis-settur finanzjarju għax huwa settur li qed jespandi minkejja li hemm ċentri finanzjarji li ilhom stabbiliti fl-Ewropa u huma magħrufin mad-dinja aktar minna.

Minkejja dan kollu xorta qed jirnexxilna li minn sena għall-oħra nagħmlu iktar penetrazzjoni f'dan is- settur u dan is-settur jikber.

Mill-bidunett kien ġie stabbilit li ladarba dan is-settur huwa tajjeb għandna nixprunawh 'il quddiem u kienet ġiet addottata sistema tajba kif jiġu introdotti l-liġijiet li għandha tibqa' hekk, li tkun diskussa minn qabel, iż-żewġ naħat ikollna spjegazzjoni ta' l-emendi li jkunu iridu jsiru ħalli wieħed jifhem l-iskop ta' kull tibdil li jkun hemm fil-liġijiet proposti.

Apparti dak l-element politiku, ħa ngħidu hekk, naħseb li waħda mill-aktar affarijiet importanti li ikkontribwixxew biex dan is-settur jiffjorixxi kien il-fatt li mill-bidu nett sab numru ta' nies imħarrġin u kapaċi f'dan is-settur, speċjalment fil-professjoni ta' l-accountancy.

M'iniex qed ngħid dan għax hawn ħafna accountants u konsulenti tas- segretarju parlamentari imma għax huwa stat ta' fatt li hu rikonoxxut.

Anke barranin li jiġu joperaw hawn Malta jgħidulek li jsibu servizz tajjeb u l-fatt li għandna kumpanniji internazzjonali stabbiliti hawnhekk f'dan is- settur huwa xhieda ta' dan ukoll.

Imma l-fatt li għandek din il-critical mass ta' nies li huma professjonisti fl-opinjoni tiegħi ikkontribwixxa ħafna.

Aħna għandna r-realta` li tirrispekkja ruħha fil-qafas ekonomiku tagħna li minn naħa waħda dan is-settur qed jiżviluppa u miexi 'l quddiem imma mbagħad setturi oħra li nistgħu niżviluppaw baqgħu lura.

Waħda mill-aktar affarijiet li tagħmel ġid lill-ekonomija biex nilħqu livell ta' tkabbir ekonomiku ikbar hija li l-ekonomija tagħna tkun diversified u mhux ikollok qasam wieħed biss li qed jiżviluppa.

M'iniex qed ngħid li dan hu ħażin, ħalli ma ninftihemx ħażin, imma aktar ma jkollok oqsma li jkunu qegħdin jiżviluppaw ċertament se jgħinu lill-pajjiż in ġenerali għax ikollu l- istrutturi kollha ta' l-ekonomija li qegħdin jiżviluppaw, ikollna opportunitajiet ta' xogħol għal skills differenti u jkollna iktar ħolqien ta' ġid.

Sur President, peress li n-nies li joperaw f'dan is-settur huma mħarrġin jistgħu jagħtu valur miżjud ikbar u jistgħu jkunu iktar kompetittivi meta mqabblin mal-kompetituri tagħna.

Naħseb dawn iż-żewġ elementi rnexxielna nżommuhom f'dan is-settur.

Għandek nies li kapaċi jagħtu servizz tajjeb, reliable u serju u ngħid prosit li dan żammewh għax hekk tfisser l-essenza tal-kelma professjonalita`.

Wieħed ma jsirx professjonist għax ikun iggradwa u ħa l-warrant imma jsir professjonist għax jipprattika l- professjoni tiegħu b'mod professjonali.

Għallinqas jien hekk nifhem bi professjonalita`.

Naħseb li f'dan is-settur rajna din il-professjonalita` u nħeġġeġ li din il-kwalita` nkomplu nżommuha.

Imma bis-saħħa ta' din il- kapaċita` akkademika u t-taħriġ ongoing f'din il-professjoni jista' jkollna dak il-cutting edge u nkunu nistgħu nagħtu servizzi aħjar.

Filwaqt li qed nagħmel enfasi fuq l-element tal-kwalita` u fuq it-taħriġ li fl-opinjoni tiegħi kkontribwixxa ħafna biex dan is-settur jikber, ma rridx innaqqas mill-fatt li l-qafas legali, anke dak li huwa regolatorju, ikkontribwixxa biex itejjeb ukoll l-effiċjenza u biex dan is-settur jiżviluppa b'mod regolat u b'mod tajjeb.

Imma kienu l-operaturi li xprunaw it-tibdil neċessarju u kienu huma li bis-suġġerimenti tagħhom, bid-djalogu li kien hemm ongoing bejnhom u r-regolatur biex itejbu l-affarijiet.

Dan seta' jsir u jista' jibqa' jsir primarjament minħabba n-nies li huma mħarrġa f'dan is-settur.

Allura huwa importanti ħafna għal pajjiżna li meta nitkellmu fuq il-kompetittivita` ta' pajjiżna neħduha as a whole.

Aktar qabel ġbidt l-attenzjoni li minkejja li l-kompetittivita` tagħna fis- settur tas-servizzi finanzjarji telgħet ħafna 'l fuq f'setturi oħra niżlet 'l isfel ħafna u x'ħin taraha ħolistikament tinduna li anke bil-miżura tal- kriterji ta' Lisbona jew tal-World Economic Forum marret lura meta mqabbla ma' pajjiżi li daħlu magħna fl-Unjoni Ewropea u li nistgħu nqabblu l- ekonomija tagħna ma' tagħhom.

U wieħed mill-fatturi l-iktar importanti għaliex il-kompetittivita` tagħna niżlet 'l isfel filwaqt li tagħhom telgħet 'il fuq kien il-fattur tat-tagħlim u ta' l-edukazzjoni.

Għalhekk jibqa' inkwetanti u jibqa' ta' prijorita` assoluta l-fatt li, filwaqt li għandna setturi akkademiċi jew oqsma tax-xjenza jew tat-tagħlim fejn għandna nies li jibbrillaw u jagħtu riżultati mill-aqwa meta tikkomparahom fuq livell anke internazzjonali, għandna 42% ta' l-ischool leavers tagħna li huma unskilled.

Din hija xi ħaġa li rridu niffokaw fuqha.

L-ewwelnett irridu nammettu li dik hija r-realta` li trid tiġi indirizzata u rridu nħarsu lejn il-pajjiżi li mxew iktar minna, li l-kompetittivita` tagħhom issaħħet, li fl-oqsma kollha ta' l-ekonomija tagħhom il-valur miżjud qed jikber.

F'dawn il- pajjiżi naraw li hemm rabta sħiħa bejn dawn it-tip ta' żviluppi fil-qasam ekonomiku u l-iżvilupp edukattiv tagħhom.

Il-fatt li jkollok studenti li joħorġu mis-sistema edukattiva ta' 16-il sena mingħajr skills bażiċi, li huma unemployable ifisser li se jkollok problema biex ittejjeb l-oqsma ta' l-ekonomija eżistenti għax l-opportunitajiet tax-xogħol li jinħolqu ma ssibx ħaddiema li huma skilled biżżejjed għalihom.

Dan qed jiġri llum, qegħdin naraw li industriji lokali li huma żgħar - aħna għandna ħafna industriji żgħar – u anke dawk internazzjonali li qegħdin f'pajjiżna jkollhom bżonn nies li huma tekniċi, mhux neċessarjament inġiniera, mhux qed ngħid ta' livell terzjarju, imma anke f'livell iktar 'l isfel għax għandek l-istrutturi kollha, u ma jsibuhomx.

Din hija r-realta`, li m'għandniex nies tekniċi, u rridu naraw kif qegħdin nindirizzawha.

L-MCAST kien pass fid-direzzjoni t-tajba, imma x'se jsir minn dawn it-42% li jispiċċaw l-iskola sekondarja b'livell akkademiku miżeru?

Jien qed ngħid dan mhux biex nikkritikahom imma għax ninkwieta u nħossni anke politikament responsabbli.

Dan il-ġuvni ta' 16-il sena jew tfajla ta' 16-il sena kif jistgħu jħarsu lejn il-futur tagħhom meta m'għandhom skills ta' xejn?

Qisek qed tibgħathom jaqbdu l-ħut mingħajr ma tagħtihom il-qasba, ix-xlief u l-għalf biex jaqbdu l-ħut.

Kif jista' jkun!

Dawn se jgħoddsu għall-ħut?

Ma jistax ikun għax huwa umanament impossibbli.

Dawn huma r-realtajiet li fl-opinjoni tagħna qed jikkontribwixxu biex naqgħu lura fil-kompetittivita` u jridu jiġu indirizzati.

Għalhekk, minkejja li għandna dan is-settur tas-servizzi finanzjarji li wieħed irid jipprovdilu l-opportunitajiet kollha biex jimraħ u jkompli jiżviluppa, xorta se jibqgħalna dawn ir-realtajiet ma' saqajna li jkollok nies li llum qed jiffaċċjaw din il-problema.

Nerġa' ntenni li l-MCAST kien pass 'il quddiem pero` anke fl-MCAST l-iskop qed jiġi imminat sa ċertu punt.

Il-bieraħ kont qed nitkellem ma' familja li għandha lil bintha jew binha qiegħed l-MCAST u qiegħed f'settur partikolari li m'hemmx għalfejn insemmih.

X'ġara?

Il-gvern iddeċieda li f'Settembru, ftit qabel ma nfetħet s-sena akkademika, jirdoppja n-numru ta' nies li jidħlu fl-MCAST.

Din hija ħaġa tajba, imma l-ħażin kien li d-deċiżjoni ġiet late in the day u sal-lum dawn il-klassijiet għad m'għandhomx għalliema jew biex ikollhom il-lezzjonijiet qegħdin kompressati fi klassi b'numru kbir ta' studenti.

L-iskop kien tajjeb, ħalli ma ninftihemx ħażin, se nerġa' nirrepeti li għandna nsaħħu l-aċċessibilita`, imma trid tipprepara biex dik l- aċċessibilita` tissaraf f'xi ħaġa tajba.

Din bħall-kwestjoni ta' l-isptar.

Huwa sabiħ li jkollok sptar bħall-Mater Dei, għax ħadd ma jista' jgħid li mhux sabiħ - insa għall-mument l-kwestjonijiet kollha tan-nefqa kapitali tiegħu u t-taħwid u l-implikazzjonijiet li kien hemm u li għaddejja investigazzjoni mqanqla minn Dr. Portelli - imma l-fatt li llum fl- istruttura ta' l-isptar għandek staff nieqes qed ifisser li min imur hemmhekk mhux qed jieħu dak is-servizz li l-pajjiż għandu jimmira għalih.

Hawnhekk qed naraw l-istess ħaġa u allura meta nitkellmu fuq it-tagħlim ma rridux inħarsu biss lejn in-nefqa li qed nagħmlu għar-riparazzjoni fl- iskejjel - ċertament huwa neċessarja l-maintenance u li nattrezzaw il- laboratorji - imma l-kwalita` riżultanti mill-edukazzjoni huwa l-iktar element li jeħtieġ li niffokaw fuqu.

Allura d-deċiżjonijiet li jittieħdu fuq livell post-sekondarju jridu jkunu maħsuba minn qabel ħalli nippreparaw għalihom.

Għalhekk semmejt dan il-każ ta' l-MCAST, ħalli l-istudenti li joħorġu minn hemmhekk joħorġu mħarrġin tajjeb u jħossu li ż-żmien li qed iqattgħu hemmhekk ikun żmien well worth it, u mhux iħossu li qed jaħlu l-ħin hemmhekk u allura jkollok uħud minnhom li minħabba constraints fil-familja, minħabba d-dħul li jkollhom fil- familja – dawn huma realtajiet li qed niltaqgħu magħhom, jekk ma tiltaqax mal-familji ma tindunax b'dawn l-affarijiet - jgħidulek li qed jaħlu l-ħin u jaqbdu u jitilqu f'nofs il-kors.

Din hija xi ħaġa li ma rriduhiex.

Għaldaqstant irid ikun hemm ippjanar serju.

Jista' jkollok ix-xewqa li ddaħħal 5,000 student għal ċertu kors, imma jekk m'għandekx il-kapaċita` biex takkomodahom u tgħallimhom inutli tipprova għax ikollok riżultat fjakk overall.

It-tieni nett, irridu naraw x'se nagħmlu b'dawk it-42 student minn kull mija li kull sena joħorġu mill-iskola u ma jistgħu jidħlu fl-ebda settur għax m'għandhomx il-basic requirements, lanqas tliet "O" levels li huma l- minimu assolut.

F'ħafna setturi ta' l-industrija, speċjalment l-industrija ta' natura internazzjonali li tkun għamlet upgrading tal-kwalita` tax- xogħol tagħha ma tkunx tista' tħaddimhom minħabba l-fatt li dawn ikunu kważi fit-tarf ta' l-illitteriżmu, ma jkunux jafu jiktbu, m'għandhom basics ta' xejn u m'għandhom l-ebda sengħa.

Allura lanqas jistgħu jidħlu f'ċerti setturi ta' xogħol ta' natura manwali.

Każ tipiku li ltqajt miegħu - għalhekk you become aware of it – huwa ta' industrija lokali li talbet żewġ żgħażagħ li għandhom basic skills ta' mastrudaxxa li kienet waħda mill- iktar snajja' popolari sa ftit tas-snin ilu.

Lanqas dawn il-ħiliet ma jirnexxielek issib li għandhom.

Dawn huma r-realtajiet li rridu nindirizzaw b'mod tempestiv.

Irridu nagħmlu pjan short-term li jindirizza lil dan il-grupp ta' żgħażagħ biex noffrulhom alternattiva f'ħajjithom, biex noffrulhom futur f'ħajjithom.

Għandna obbligu li noffruhulhom kemm lilhom kif ukoll lill- ġenituri tagħhom li jinkwetaw dwarhom.

Imma iktar u iktar irridu naħdmu biex ma jibqax ikollna dan in-numru konsiderevoli ta' żgħażagħ, qed nitkellem dwar dawn it-42%, li jispiċċaw l-iskola mingħajr il-basic skills.

Din hija problema soċjali li trid tiġi indirizzata.

Jekk ma nindirizzawhiex il-high value added li jirrikjedi pajjiżna ħalli nilħqu economic growth li huwa ħafna iktar għoli minn dak li lħaqna s'issa, ma nistgħux intejbu l-istandard of living ras'imb ras, il-GDP per capita, li f'pajjiżna meta kkomparat mal-kumplament tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea bejn is-sena 2002 u s-sena 2007 niżel bi kważi 4%, xi ħaġa li tinkwetak.

Dawn huma r-realtajiet li rridu niffokaw fuqhom.

Inutli noqogħdu ngħidu li din ir-realta` fis-settur edukattiv ma teżistix, inutli noqogħdu ninħbew minn dan il-fatt, inutli noqogħdu ngħidu li qed niftħu skola hemm u qed inkabbru skola hawn.

Dawn huma affarijiet tajbin u jridu jsiru imma rridu naraw fejn qegħdin il-problemi.

Naħseb li jekk nanalizzaw ftit insibu li numru kbir ta' żgħażagħ li sfortunatament jispiċċaw mingħajr skills ikollhom problema komuni, li fit-transition tagħhom mill-iskola primarja għall-iskola sekondarja, fejn jibdew isiru ċerti għażliet ta' natura akkademika jew vokazzjonali, ikollhom element importanti li jkun nieqes.

Meta tipprova tindaga x'ġara ssib li meta jkunu għaddew mit-transition ta' l-iskola primarja għall-iskola sekondarja ma kellhomx grasp personali tal-basic skills bħalma huwa l-qari speċjalment fil-lingwa Ingliża u fil-lingwa Maltija u t-taħriġ bażiku fil-matematika.

Allura filwaqt li ma nnaqqsu xejn mill-importanza tal-livell terzjarju, tal- post-sekondarju u tas-sekondarju għandna nħarsu lejn is-settur primarju u naraw kif nirrinforzaw it-tagħlim li jkun hemm bżonn f'din l-eta` tenera.

Irridu nassiguraw li l-istudenti fil-lviell primarju jkollhom pussess tal- ħiliet bażiċi qabel it-tranżizzjoni tagħhom għal-livell sekondarju.

Meta qegħdin nitkellmu fuq dawn l-affarijiet l-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu hija li ma nħarsux lejn x'għamlu pajjiżi barranin biex indirizzaw din il- problema u llum jinsabu avvanzati ħafna.

Insemmi pajjiżi nordiċi li fl- aħħar tas-snin 80 u l-bidu tas-snin 90 tgħallmu kemm għandek tikkonċentra fuq l-importanza tal-livell primarju għax ir-riżultati tajbin f'dak il- livell - fejn it-tfal tkun tista' timmaniġġjahom iktar għax iktar ma jikbru iktar jiżviluppaw problemi taż-żogħżija - jaffettwaw is-suċċess jew le akkademiku tagħhom.

Hemmhekk raw li l-importanza li ġiet attribwita għall-kwalita` fil-livell primarju fissret li fuq il-livell sekondarju, u iktar il-post-sekondarju u terzjarju, irnexxielhom jistradaw liż-żgħażagħ f'dawk l-oqsma, f'dawk id- dixxiplini li l-pajjiż ikollu bżonn.

Hawnhekk tajjeb ngħid li s-segretarju parlamentari - to give him credit - għamel riferenza li fi stadju jew ieħor qegħdin imorru fl-iskejjel biex iħeġġu żgħażagħ li jagħżlu li jidħlu fis- settur tas-servizzi finanzjarju.

Dik hija ħaġa tajba għax meta nispjegawlhom u jkunu jafu l-opportunitajiet li hemm f'dan il-qasam kemm il- ġenituri jibdew iħeġġu lil uliedhom kif ukoll l-istess student tal-livell sekondarju li jibda jgħid: Mela hemmhekk hemm il-futur tiegħi, hemmhekk hemm iċ-ċans li naqla' aktar flus, hemmhekk hemm iċ-ċans li ntejjeb il- kwalita' tal-ħajja tiegħi, kemm issa li għadni ngħix waħdi, kif ukoll għada pitgħada jekk inkun irrid nibni familja.

Dawn huma elementi tajbin jekk huwa dan li verament qed isir.

Imma r- riżultat tajjeb ta' din il-gwida vokazzjonali fuq livell sekondarju tista' tfisser xi ħaġa u tagħti riżultati aktar qawwija jekk l-element li jipprogredixxi għal-livell sekondarju mill-primarju jkun diġa' mogħni b'dawn il-kapaċitajiet bażiċi.

Imbagħad fil-livell sekondarju tkun tista' tiftaħlu iktar orizzonti fejn ikun jista' jimraħ.

Imma meta għandek l- kapaċita' tal-qari, tan-numri, tax-xjenza bażika li hija tant interessanti u neċessarja fiż-żmenijiet tal-lum, jekk għandek il-kapaċita ta' l- informatika li hija realta' f'dinja globalizzata u xi ħaġa li se tiżviluppa, jiġifieri għandek il-basic command ta' dawn l-elementi bażiċi fuq livell sekondarju, tkun tista' tagħmel l-aħjar għażliet akkademiċi, xjentifiċi jew tas-snajja', li llum ukoll jeħtieġu t-tagħlim akkademiku.

Fejn forsi 20 jew 30 sena ilu wieħed kien jista' jiżviluppa u jitgħallem sengħa mingħand missieru jew xi ħadd ieħor li rawmu, illum-il ġurnata biex it-teknika niżviluppawha b'mod aktar sofistikat huwa neċessarju li jkollok il-kapaċita' akkademika wkoll.

Meta wieħed jara l-affarijiet minn dan l- angolu jsib li huwa mportanti li tattribwixxi fit-livell primarju.

U kien għal dan l-iskop li ġiet proposta l-idea ta' reception classes minn din in- naħa tal-Kamra avolja n-naħa tal-gvern ippruvaw jirredikolawna.

Fil-fatt dan il-metodu ġie adottat f'pajjiżi bħal Finland u Denmark, fejn il-livell ta' nies li joħorġu mis-sistema edukattiva mingħajr taħriġ m'huwiex ta' 42% imma ta' 5%.

Għalfejn noqogħdu niddemonizzaw proposta u ngħidu li se tiġi tiswilna madwar €4 miljun biex issir!

So what!

Fl-edukazzjoni dak huwa investiment u mhux ħela.

Dan m'huwiex każ fejn għandek tender li kienet tiswa €1 miljun u issa ġiet tiswa €3 jew €4 miljun mingħajr spjegazzjoni ta' xejn.

Veru li dan huwa investiment li tagħmlu llum u l-benefiċċju tiegħu tieħdu għaxar snin oħra, imma jrid isir.

U minflok qed naraw dan mill-angolu pożittiv, qed nippruvaw inġennu lill-ġenituri li dan m'għandux isir u li se jġib dalma fuq uliedhom.

Ejja niffokaw fuq kif irridu ntejbu u niżviluppaw il- proposti fl-aħjar interess ta' l-istudent billi nistaqsu: Lill-istudent dan se jagħmillu ġid jew deni?

Dan se jagħtih il-prospett li meta jispiċċa mil- livell primarju se jkollu iktar kapaċita'?

Jekk dak huwa r-riżultat, naħseb li vale la pena li dawn it-tibdiliet jiġu introdotti.

Imbagħad għandek ukoll numru ta' żgħażagħ li joħorġu mis-sistema mingħajr taħriġ u mingħajr skills u wieħed irid jikkumpatihom.

Kultant għandna t-tendenza li lil dawn nikkundannawhom u ngħidu li huma sfrattati.

Għax dik l-impressjoni li sfortunatament jagħtuk, li huma sfrattati u li ma jridu jagħmlu xejn.

U ħafna drabi dawn l-iżbalji jsiru għax sfortunament il-ġenituri jkunu qatgħu qalbhom mit-tfal tagħhom.

Dik hija attitudni negattiva.

Jekk dawn iż-żagħżagħ ma jridux jafu bi studju, ma jfissirx li m'hemmx tama għalihom.

Għaldaqstant irridu naraw x'inhuma r- realtajiet soċjali li jwasslu biex dawn l-istudenti ma jkunux jistgħu jsibu skop waqt li jkunu qegħdin imorru l-iskola biex suppost jitgħallmu.

Dan l- aspett soċjali jeħtieġ li jiġi kkunsidrat.

Għalhekk huwa importanti li n- numru ta' psikjatri u social workers li jaħdmu fl-iskejjel tagħna jiżdied ħalli nkunu nistgħu nanalizzaw il-problema fuq livell individwali.

Din hija xi ħaġa li wieħed irid jikkonsidraha biex jikkonsolida dan l-effort li jkun qed isir fuq livell primarju.

B'hekk nilħqu l-għan li n-numru ta' studenti li joħorġu mis-sistema edukattiva mingħajr taħriġ u mingħajr kapaċitajiet, innaqqsuh drastikament u apparti li dan inkunu qed nagħmluh għall-ġid individwali ta' dawn l- istudenti, nagħmluh ukoll għall-ġid tal-pajjiż kollu.

Ladarba qegħdin naqblu li biex inkabbru l-ekonomija rridu niffukaw fuq il-valur miżjud fil- prodotti u fil-kwalita' tas-servizzi tagħna, irridu nifhmu immedjatament li t-taħriġ hu neċessarju kemm fil-qasam turistiku kif ukoll f'kull qasam ieħor.

Fil-pajjiż hawn qbil unanimu li dan huwa servizz li rridu niżviluppawh u biex niżviluppawh mhux biss irridu ntejbu l-prodott imma jrid ikollna nies imħarrġa f'dik li jgħidulha l-professjoni ta' l- ospitalita'.

Hawnhekk ukoll bħala parti mill-vocational guidance m'hemm xejn ħażin li fl-iskejjel infehmu lill-istudenti tagħna li fil-qasam turistiku wieħed jista' jagħmel karriera.

Naturalment din il-karriera tista' tkun fis-settur tat-tisjir, tal-bar, tar- receptionists, ta' manager, hi x'inhi.

Din toffri opportunita' ta' xogħol u toffri wkoll karriera fejn tagħmilha aktar man-nies.

Din għandha ċerti partikolaritajiet għax filwaqt li tkun qed ittejjeb il-prodott lokali, tkun qed tagħmel lil pajjiżek iktar interessanti u tħajjar aktar turisti jiġu hawnhekk biex igawdu l-klima u l-kwalita' ta' ħajja li hija iktar paċifika u iktar friendly.

Dawn huma kollha elementi li jikkontribwixxu l-istorja tagħna jekk nikkonservawha sew.

Għandu jkollna numru ta' nies li mhux biss iħajru lit-turisti jiġu f'pajjiżna, li wkoll huwa element importantissimu, imma li jkunu mħarrġa biżżejjed biex ikunu kapaċi jagħtu servizz fir- restoranti, fil-lukandi, fil-ħwienet u fi kwalunkwe post ieħor.

Allura hawnhekk nerġgħu naqgħu fir-rabta sħiħa li hemm bejn it-taħriġ u t-tagħlim ma' l-iżvilupp ekonomiku.

L-istess japplika għas-settur tal-manifattura fejn l-ewwel u qabel kollox qegħdin nindirizzaw il-problema li tipprevali fil-pajjiż, li hija problema fis-settur tal-manifattura.

Aħna għandna l-inqas livell ta' networking bejn l-oqsma varji tas-servizzi u l-manifattura u fil-fatt, fit-tabella ta' Lisbona Malta tinsab fit-22 jew it-23 post, jiġifieri fil-livell l-aktar baxx.

Għaldaqstant nemmen li s-settur ta' networking għandu jiġi żviluppat bejn kumpanniji li huma diġa' stabbiliti fil-pajjiż.

Jiddispjaċini ngħid li sal-lum dan il-gvern injorah dan is-settur.

Meta tiltaqa' ma' kumpanniji żgħar, li primarjament ikunu ta' Maltin li jkunu qegħdin jagħtu servizz lill-kumpanniji ikbar u internazzjonali li joperaw f'pajjiżna, jgħidulek li jkollhom ħafna problemi burokratiċi min-naħa tal-Malta Enterprise jew minn dipartimenti tal-gvern għal xi raġuni jew oħra.

Irridu nikkonsidraw l- effort li jkun għamel l-imprenditur biex jimxi 'l quddiem, speċjalment meta jiltaqa' ma żmien negattiv.

Għalhekk dan il-qasam ta' networking jeħtieġ li nagħtuh imbottatura.

Għalkemm il-kontribut tal-manifattura lejn il-GDP qiegħed jonqos u hemm fatturi internazzjonali fejn min-naħa waħda għandek is-settur finanzjarju li qiegħed jikkontribwixxi aktar, imma mbagħad għandek l-effett tal- globalizzazzjoni li ċertu settur tal-manifattura ċċaqlaq barra mill-pajjiż f'areas iktar kompetittivi, pero' xorta hemm oqsma oħrajn li bqajna nżommu l-element ta' kompetittivita' fihom.

Din pero' tissaħħaħ jekk il-valur miżjud u l-prodott tagħna jkun ta' kwalita' mill-aqwa u allura jkollu valur aktar għoli fis-suq.

B'dan il-mod nistgħu nibqgħu kompetittivi anke fuq livell ta' mano d'opera, fuq kwalita' u fuq kif il-unit cost of production ikun iktar irħis, avolja fuq dan ta' l-aħħar hemm ukoll l-element ta' burokrazija u tal-government induced costs li wieħed isemmi aktar 'il quddiem.

Ma nistax ma nsemmix ukoll oqsma ġodda li biex jiġu żviluppati aktar jeħtieġ li jkollok it-taħriġ u is-snajja' neċessarji.

Fil-proposti tiegħu l- partit Laburista enfasizza ħafna dwar dan u fil-pjan li għamel għall-Port il-Kbir u ż-żoni ta' madwar, issemmiet ħafna l-marine industry and services.

F'Malta għandna wieħed mill-ikbar reġistri tal-vapuri merkantili.

Dan huwa qasam tajjeb ħafna li kien beda jiżviluppa fl-1973, meta kellna l-ewwel Merchant Shipping Act, li kien ġie ntrodott minn gvern Laburista ta' dak iż-żmien u man' mano baqa' jiżviluppa.

Hawnhekk għandna s-settur professjonali u legali ta' l-accountancy li kkontribwixxa biex ikollna din it-tip ta' reġistrazzjoni.

Realta' oħra hi li bit-tkabbir ta' l-ekonomiji emerġenti taċ-Ċina, ta' l-Indja, tal-Vietnam u tal-Lvant - biex ma nsemmux ukoll it-tradizzjoni Amerikana imma nsemmu dawn l-ekonomiji emerġenti – peress li Malta hija strateġikament pożizzjonata fiċ-ċentru tal- Mediterran, is-suq merkantili fil-Mediterran kibret u se jkomli jikber.

Jekk wieħed jieħu l-konsiderazzjonijiet kollha, fi żmien ħames snin jew sebgħa snin dan is-suq merkantili se jirdoppja.

Mela ċertament hemm potenzjal fejn nistgħu nidħlu b'servizzi ġodda marittimi li jista' jkun il- qasam tas-salvage, jista' jkun il-qasam ta' l-ambjent, jista' jkun is- servizz speċjalizzat li jnaddaf l-ibħra u affarijiet bħal dawn.

Imma Malta hija ċentralment idonea biex dan is-servizz ikun jista' jiġi prestat barra minn xtutna.

Kif diġa' semmejt, minħabba regolamenti varji, anke ta' l- Unjoni Ewropea, li qed ikunu aktar ristretti fuq il-vapuri, is-ship owners qed iħallu mhux sempliċiment il-kirja tal-vapuri u x-xogħol relatat magħhom, imma anke l-management tagħhom f'kumpanniji speċjalizzati biex jottemporaw irwieħhom mar-regoli diversi ta' meta jiċċaqalqu minn port għal ieħor - li huwa element importanti – u mar-restrizzjonjiet ambjentali li kulma jmur aktar qegħdin jikbru.

Dawn ir-regolamenti naturalment isiru biex ikollna l-ibħra tagħna iktar nodfa u biex nikkonservaw l-ambjent li s'issa għadu ma tgħarraqx kompletament.

Għallinqas b'dan il-mod nippruvaw nirriprestinaw dak l- ambjent li tgħarraq.

Hemm ukoll ix-xogħol ta' servizzi offshore li jistgħu jkunu fuq oil rigs u fuq bċejjeċ oħra tal-baħar qrib tagħna fil-Mediterran.

Ċertament dan l-iżvilupp fil-kummerċ kif ukoll l-iżvilupp politiku lejn in- naħa tal-Libya u t-Tuneżija wkoll jistgħu jwasslu għal aktar kummerċ.

Wieħed jista' jaspira wkoll li l-konflitti reġjonali tal-Palestina u l- Iżrael xi darba jinstab soluzzjoni għalihom għax b'riżultat tal-paċi u stabilita' hemmhekk ikollna wkoll tkabbir ekonomiku.

Dan kollu jista' jwassal għal opportunitajiet ġodda li pajjiżna jista' jesplojtja kemm bħala pajjiż fl-Unjoni Ewropea kif ukoll bħala pajjiż li qiegħed f'żona fejn għandek potenzjal ta' kummerċ marittimu kbir.

Dawn l-opportunitajiet għandna nippjanaw għalihom u għandna ninkoraġġixxu lil min ikun irid jistabilixxi kemm internazzjonalment kif ukoll b'mod lokali dan it-tip ta' servizz minn Malta għal barra minn xtutna.

Ma nistgħux nibqgħu nħarsu internament biss.

Is-servizzi jridu jmorru beyond our shores.

Il-prodotti u l-esportazzjoni ta' prodotti u servizzi tagħna, li jinkludu din it-tip ta' direzzjoni ġdida, irridu nimbuttawha 'l quddiem.

Huwa mportanti li nagħmlu regolamenti ġodda, liġijiet ġodda u nintroduċu strutturi ġodda imma jkun inutli jekk dawn nagħmluhom mingħajr ma jkollna nies imħarrġa biex wieħed jipprova jimbotta dawn l-opportunijiet ġodda.

Ħalli nagħti eżempju.

Riċentement kont qiegħed il-Waterfront in-naħa tal-Kottonera u ltqajt ma' persuna li qiegħed jopera l-yacht marina.

Dan kien każ interessanti li tajjeb li wieħed jiftaħ għajnejh u jipprova jifhem.

Bħalissa l-yachting industry hija waħda mill-iktar industriji li qed tiżviluppa għax bħalma diġa' għedt, it-tkabbir, il-ġid u l-ekonomiji l-ġodda qegħdin jiżviluppaw u allura qed tikber id-domanda għal dawn it-tip ta' pleasure boats, kemm għall-manutenzjoni tagħhom, kemm f'dak li hu storage għax-xitwa kif ukoll affarijiet oħra relatati ma' din it-tip ta' industrija li l-prospetti marbutin magħha huma sbieħ.

Fost affarijiet li semmieli dan l-indvidwu, xtaq li jsib lil xi ħadd li jkun speċjalizzat fuq l-ispraying ta' ċerti yachts, speċjalment ta' mega yachts.

Jien skantajt għax deherli li biex issib sprayer m'hijiex xi ħaġa daqshekk diffiċli, imma mbagħad dan l- individwu spjegali li dan it-tip ta' spraying irid teknika partikolari u jeħtieġ ċertu skill.

Sur President, semmejt dan il-każ tipiku biex nuri l-ħtieġa li jekk verament irridu nħeġġu l-iżvilupp tal-marinas - apparti r-reġistrazzjoni tal-yachts u apparti l-provisions li jiġu provduti lilhom, bħal fuel u ikel, apparti mil-fatt li fuqhom se jiġu nies jidħlu fl-attivita' ekonomika u kummerċjali ta' pajjiżna – irridu nkunu lesti li nagħtu ċerti servizzi.

Ma nistgħux nagħmlu lil pajjiżna ċentru ta' yachts u nħeġġu lil dawn in- nies biex jiġu f'pajjiżna jekk imbagħad ma nkunux lesti li nagħtu dawn it- tip ta' servizzi.

U biex tagħti dan is-servizz irid ikollok nies li jkun mħarrġa sew f'dan is-settur.

Għalhekk huwa tajjeb li naraw kif se nħarrġu lin-nies biex jidħlu għal din it-tip ta' sengħa.

Nerġa' ntenni li hawnhekk għandek l-element tad-diversita' fl-ekonomija tiegħek.

Għax veru kull settur li miexi 'l quddiem inħalluh jimxi 'l quddiem.

Fil-qasam tal- manifattura din kemm-il darba għednieha.

Għandna kumpannija ewlenija illi hija responsabbli għal 53% jew 55% tat- total manufacturing exports li filwaqt li rridu nħeġġuha tkabbar l-exports tagħha, fl-istess waqt ma nistgħux ma nissottolineawx il-fatt li aħna dipendibbli wisq fuq entita' waħda għall-exports tagħna.

Meta nkunu qed ngħidu hekk, ma nkunux qegħdin ngħidu li din m'għandhiex tesporta, anzi għandha żżid l-esportazzjoni tagħha, imma s-setturi l-oħra li jikkomponu s- settur tal-manifattura għandhom ikabbru l-esportrazzjoni tagħhom ukoll ħalli meta jkollok nuqqas f'dik l-entita', ma jkollokx dak l-impatt fuq is- settur kollu ekonomiku.

Id-diversita' ta' oqsma ġodda ekonomiċi huma marbutin mat-tip ta' taħriġ li wieħed ikollu bżonn.

Huwa mportanti li niffukaw fuq dan l-element, nieħduh bis-serjeta' u naqilgħuh mill-argumenti politiċi.

Ħalli wieħed jagħti s-suġġerimenti tiegħu dwar x'jista' jsir imma mbagħad fejn tidħol il-kwalita', meta jiġu r-riżultati rridu nitkellmu u mhux nagħtu l-preġudizzji politiċi tagħna.

Allura hemm rabta sħiħa li toħroġ mis-settur finanzjarju li saret riferenza għalih, illi l-kwalita' ta' taħriġ u n-nies imħarġin jikkontribwixxu l- iktar biex ikollok l-iżvilupp mixtieq f'dak is-settur u għalhekk l- attenzjoni għall-kwalita' ta' l-edukazzjoni jibqa' predominanti.

Għandek ukoll element importanti li jikkontribwixxi għal dik li hija kompetittivita' u fl-aħħar mill-aħħar x'ħin taqta' r-retorika kollha politika, issib li l-aktar element importanti huwa l-istandard of living ta' kull wieħed u waħda minna fil-pajjiż.

Bit-tajjeb u bil-ħażin mis-snin sittin 'il hawn, il-kwalita' ta' ħajja dejjem imxiet 'il quddiem.

Fis-snin sebgħin u fis-snin tmenin, kien hemm l-ups u d-downs, imma l-kwalita' ta' ħajja dejjem imxiet 'il quddiem.

U l-istandard of living tjieb għax il- purchasing power fil-bwiet tan-nies żdied jew naqas.

U għalhekk issa li qegħdin fl-Unjoni Ewropea nagħmlu comparison bejn pajjiżna u pajjiżi oħra.

Għalhekk inqabblu ras imb'ras il-qligħ tal-Maltin ma' dak ta' pajjiżi li bħalna daħlu membri fl-Unjoni Ewropea.

U meta naraw li ta' dawn miexi 'l quddiem u tagħna, meta mqabbel mal-medja ta' l-Unjoni Ewropea nieżel l- isfel, hija xi ħaġa li ntambru fuqha.

Hawnhekk min-naħa waħda l-edukazzjoni tista' tgħin ħafna biex din it-trend nirriversjawha imma għandek ukoll l- element ta' burokrazija.

Għandna qbil unanimu li l-burokrazija hija xi ħaġa li rridu neliminaw.

Fil-budget ta' xi sentejn ilu kien sar kumitat taħt it- tmexxija tal-prim ministru biex jara li l-burokrazija bejn l-entitajiet imwaqqfa, kemm regolatorji kif ukoll oħrajn u dipartimenti tal-gvern, titnaqqas.

Fil-fatt kienu ġew proposti numru ta' liġijiet biex dan ikun jista' jsir, imma sfortunatament mhux talli jidher li ma sar xejn, talli l- burokrazija donnha tqalet iktar.

Il-komunitajiet kummerċjali bħall-GRTU, iċ-Chamber of Commerce, l-FOI – u issa jidher li ċ-Chamber of Commerce u l-FOI se jingħaqdu flimkien - li jirrappreżentaw l-operaturi ekonomiċi lokali u għandhom rwol importanti f'pajjiżna, jgħidu li għandek il-burokrazija.

Il-burokrazija tfisser spiża aktar, dewmien aktar u timplika li l-kompetittivita' tiġi mnaqqsa u mminata.

Naħseb li wasal iż-żmien li nagħmlu analisi ċar u tond ta' x'inhuma r-responsabilitajiet ta' kull entita'.

Ma jistax ikollok entita' bħalma hija l-MEPA li teħodlok ħsieb in-naħa ambjentali u tieħu ħsieb ukoll in-naħa tas-saħħa.

Għax imbagħad għandek id-dipartiment tas-saħħa li għandu r-regoli tiegħu u li dawn ma jkunux neċessarjament l-istess bħal dawk tal-MEPA.

Imbagħad għandek l-element tar-regolatur tal-health and safety li jkollu r-regoli tiegħu.

Allura li qed jiġri hu - għallinqas f'ċerti każijiet li niltaqa' magħhom – li qed ikollna settijiet ta' regoli li permezz tagħhom awtoritajiet jew dipartimenti jirfsu fuq swaba ta' xulxin għad-detriment ta' min ikun irid jaħdem.

Għax min ikollu bżonn ta' permess jew ta' liċenzja l-iktar ħaġa li ma jridx huwa li joqgħod jistenna.

Għax wisq probabbli dan ikun għamel loan u jkollu l-imgħaxijiet għaddejjin biex ikun beda l-proġett tiegħu u allura jkun qed jistenna li jibda jopera mill-aktar fis possibbli.

Aktar minn hekk il-fatt li ħafna burokrazija timpinġi fuq xulxin u ma tagħtix deċiżjoni finali tfisser li lil bniedem tkabbarlu l-ispejjeż għax isiru ħafna rapporti u ħafna riferenzi 'l hemm u 'l hawn.

Ċerti rapporti għandhom isiru u jsiru b'mod tajjeb minn entitajiet indipendenti u mhux minn entitjaiet li jidhru li qed jagħmlu r-rapporti għax ikunu rakkmandati 'l hemm u 'l hawn.

Dawn huma affarijiet li smajnihom u rridu naraw li ma jsirux.

Ir-rapporti għandhom isiru kemm biex inħallsu lil-konsumatur, kemm biex inħarsu l- ambjent kif ukoll biex inħarsu l-interessi nazzjonali, imma għandhom isiru minn individwi li ma jkollhomx konflitti ta' nteress għax dawk se jimpinġu u jkabbru l-burokrazija li iktar titqal.

Barra minn hekk ħafna mill-entitajiet li tagħhom wieħed ikollu bżonn il- permess jew l-awtorita', għandhom ammont ta' tariffi li huma jimponu.

U minflok dawn l-entitajiet jaraw kif ikunu iktar effiċjenti u business wise, għax jafu li għandhom il-monopolju, jaqbdu u jżidu t-tariffi.

U din ukoll tikkontribwixxi għall-costings ta' kwalunkwe ntrapriża kummerċjali jew ekonomika.

Dan m'għandux isir.

Ir-regolatur li huwa responsabbli minn qasam jew ieħor, għandu jara li d-dewmien u l-ispiża li jiġu charged minn min għandu l-element monopolistiku f'idejh - għax il-permess joħroġ mingħandu - huma ġustifikati.

Għax ma jistax ikun li ngħattu l- ineffiċjenzi billi nżidu t-tariffi ħalli ngħidu li d-dħul, ir-revenue u l- ispiża qegħdin inkunu bilanċjati jew qed inħallu xi ftit tal-profitt.

Dak ma jagħmilx sens.

Għax jekk inti tiddependi minn sors wieħed, il-prezz u l- valur ta' dak is-sors wieħed jista' jagħmlu kemm irid.

Il-monopolju hekk ifisser.

U dawn huma affarijiet li f'ġieħ il-good governance, it-tmexxija tajba u trasparenti u anke tmexxija responsabbli, għandhom ikunu kkunsidrati u analizzati mill-iktar fis flimkien ma' l-entitjaiet li jaffettwawhom l-iktar ħalli nsaħħu l-effiċjenza.

It-tisħiħ ta' l- effiċjenza tgħin kemm lil min ikun fil-gvern kif ukoll lill-operatur ekonomiku.

Dawn huma l-punti li xtaqt nesprimi llejla fid-dawl ta' din il-liġi li għandna quddiemna, li taffettwa l-professjoni ta' l-accountancy.

Naħseb li din hija waħda mill-professjonijiet li hija regolata b'mod tajjeb, hija a self-regulating body fil-parti l-kbira, ir-rappreżentanti tagħha, dawk li jirrappreżentaw l-Institute of Accountants huma nies serji ħafna, huma proud tal-professjoni tagħhom u hekk iridu jkunu, lesti li jimponu miżuri, anke huma self-regulating, imma ovvjament hemm il-liġi wkoll li tirregolahom.

Il-fatt li quddiemna għandna din il-liġi li ssaħħaħ it- trasparenza u r-responsabbilta', huwa pass fid-direzzjoni t-tajba.

Illum l- awditur għandu rwol importanti.

Ċertament li l-awditur se jkollu rwol aktar importanti – bħalissa forsi ma tantx jinħass f'Malta imma jibda jinħass aktar ma nikbru – meta f'pajjiżna jkollna l-preżenza ta' kumpanniji internazzjonali.

Ir-rapport ta' l-awditur huwa importanti għal dik il-kumpannija jew entita' - ejja ninsew għal mument dawk il-kumpannija ż-żgħar għax dawk ir- responsabbilta' tagħhom qisha responsabbilta' ta' familja - vis-à-vis il- kredituri li jkunu qegħdin joperaw magħha.

F'dak il-każ huwa importanti li l-awditur ikollu stampa ċara u livell ta' responsabbilta'.

Imma fuq livell aktar 'il fuq, fejn the ordinary citizen jista' jiġi mħajjar li jinvesti fil-pajjiż, huma importanti ħafna li r-rapporti ta' l-awdituri dwar dik l- entita' partikolari jsiru b'mod serju.

Għaldaqstant dan l-Att ikompli jżid ir-responsabbilta' professjonali u jgħolli l-livell etiku.

Għax m'huwiex il- warrant jew id-degree li jagħmlek verament professjonali imma l-mod kif taġixxi u tħaddem il-professjoni fil-prattiċita' tagħha.

Nemmen li din il- liġi hija pożittiva u nerġa' nikkonferma, kif għedt fil-bidu, li din in- naħa se tivvota favur tagħha.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lis- Segretarju Parlamentari biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

TONIO FENECH: L-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Charles Mangion ta' l-intervent tiegħu, anke tal-pożizzjoni li għal darb' oħra l- oppożizzjoni qed tieħu biex liġijiet bħal dawn naqblu fuqhom u naraw li jidħlu fis-seħħ fil-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

Nixtieq nirrispondi l-punt li qanqal l-Onor.

Charles Mangion dwar il-ħtieġa li f'pajjiżna nkomplu nħarrġu fuq setturi differenti, b'mod speċjali dwar dan is-settur partikolari.

L-ewwelnet tajjeb ngħid li parti minn din il- liġi qed iżżid l-obbligu – għax dan l-obbligu diġa' kien jeżisti – li kull individwu li għandu warrant ta' accountant jew awditur għandu jagħmel mhux inqas minn 30 siegħa ta' taħriġ speċjalizzat fuq is-settur relatat mal- professjoni tiegħu, dak li ngħidulu s-CTE.

Fil-fatt tajjeb ngħid li sa l- 2007 wieħed kien mitlub jagħmel 20 siegħa, issa mill-2008, dan qed jiġi mitlub jagħmel 30 siegħa.

Għaliex qed nagħmlu dan Sur President?

Għax dan is-settur qed jiżviluppa b'rata mgħaġġla ħafna u allura l-aġġornament huwa meħtieġ kontinwament.

In-numru ta' standards li joħorġu internazzjonalment u mbagħad jiġu addotati mill-Unjoni Ewropea u allura jsibu ruħhom fil- liġijiet ta' pajjiżna m'huwiex żgħir u allura biex wieħed jibqa' aġġornat, għandu żewġ għażliet.

Ovvjament irid jaqra l-liġijiet u r-regoli li jkun qed jaħdem fihom, pero' tajjeb ukoll li jkollu xi ħadd espert fis-settur li jispjegalu l-importanza ta' dak li jkun qed jinbidel u kif se jaffettwa l-ħidma tiegħu.

Minn hawn inħeġġeġ ukoll professjonijiet oħra li jagħmlu dan.

Fil-fatt naf li għal dawn il-courses ta' l-accountants jattendu persuni ta' professjonijiet differenti u jipparteċipaw fihom għax isibuhom utli anke għall-professjoni tagħhom.

Tajjeb li anke professjonijiet oħrajn jitgħallmu minn din il- professjoni u jdaħħlu ċerti prinċipji u standards anke ta' edukazzjoni kontinwa għax fl-aħħar mill-aħħar nistgħu nibqgħu nagħmlu suċċess u qed nagħmlu suċċess mis-settur tas-servizzi finanzjarji għax in-nies fis-settur qed ikunu mħarrġa kontinawment mill-iżviluppi li qed isiru.

Allura jkunu kapaċi wkoll ibiegħu b'mod effettiv u effikaċi lil pajjiżna fuq livell internazzjonali u allura naraw it-tkabbir ekonomiku li huwa mixtieq minn dan is-settur.

Tajjeb ngħid ukoll li dan m'huwiex obbligu li wieħed jagħmlu mingħajr ma jirrapportah u fil-fatt hemm l-obbligu legali fil-liġi li dawn il- professjonisti jimlew return kull sena fejn jelenkaw x'korsijiet għamlu u n- numru ta' siegħat li attendew għalihom.

B'sodisfazzjon ngħid li fl-2007, 96% ta' dawk li huma fil-professjoni mlew ir-return u ssottomettewha fi żmien opportun, filwaqt li dawk li ma mlewhiex probabbilment m'għadhomx magħna fis-sens li siefru u qed jaħdmu barra minn pajjiżna.

Nafu li numru ta' firms professjonali jibagħtu għal sena jew sentejn numru ta' professjonisti barra minn Malta biex jieħdu ċerta esperjenza u allura dawn ma jkunux jistgħu jżommu l-obbligu li jimlew din ir-return.

Pero' mbagħad hemm obbligi oħra li jridu jottemporaw ruħhom magħhom meta dawn il-persuni jerġgħu jiġu lura jekk iridu jibqgħu jipprattikaw f'pajjiżna.

Nixtieq nieħu l-aħħar ftit ħin tiegħi biex nirrispondi xi ħaġa li ma kellha x'taqsam xejn mad-dibattitu li konna qegħdin niddiskutu llum f'din il- Kamra, imma ovvjament l-Onor.

Charles Mangion daħal fl-aspett ta' l- edukazzjoni.

Għal darba oħra ngħid li l-Onor.

Mangion reġa' tefa' l-vleġġa tal-cliche' – din il-kantaliena li ilna nisimgħuha m'hi vera assolutament xejn - li 42% ta' l-istudenti f'pajjiżna joħorġu mingħajr edukazzjoni bażika, jiġifieri lanqas jafu jiktbu u jaqraw.

Din hija assolutament gidba sfaċċata għax ir-realta' hi li llum 70% ta' l-istudenti li joħorġu mill- iskola sekondarja, ikomplu jew l-universita', jew l-MCAST jew f'xi istitut ieħor tekniku bħall-ITS jew is-sixth form jew il-higher secondary.

Allura assolutament m'huwiex minnu li hemm daqshekk studenti li qed joħorġu mill- iskejjel mingħajr ma jafu jiktbu u jaqraw.

Jiġifieri jekk 70% qed imorru f'dawn l-istituzzjonijiet, se mai 30% biss ma daħlux u lanqas ifisser li dawn ħarġu bla "O" levels ta' xejn jew lanqas jafu jiktbu u jaqraw.

Jiġifieri żgur li r-rata ta' illitteriżmu li qed jipprova jpinġi l-Onor.

Charles Mangion, m'hu veru xejn.

Li nibqgħu nibnu l-kampanja politika ta' l-oppożizzjoni f'dak li huwa l-edukazzjoni fuq ċifra li m'hi veru xejn, huwa ta' għajb għal dan il-pajjiż u għall-politika kif issir.

Ir-realta' hi li kulħadd jirrikonoxxi li jekk kien hemm gvern li f'dan il-pajjiż investa fl-edukazzjoni, li kabbar u bena l-istituzzjonijiet meħtieġa biex tassew it- tfal tagħna jirnexxu lkoll, huwa bla dubju ta' xejn gvern Nazzjonalista.

U jien minn hawn insellem lil sieħbi l-Ministru Louis Galea, il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, għall-ħidma kbira li kontinwament qed jagħmel biex ikompli jippromwovi dan is-settur fuq livell primarju u sekondarju, l-iskejjel ġodda li qed nibnu, u l-kulleġġi kif ukoll il-programmi importanti li qegħdin nagħmlu – li anke hawnhekk irrid nieħu l-okkażjoni biex insemmihom - li qegħdin isiru fuq livell terzjarju u l-iżvilupp li qed ikompli jsir fl- universita'.

Niltaqa' ma' ħafna nies li jfaħħru t-trasformazzjoni pożittiva li qed issir fl-universita' u l-MCAST.

Il-pjanijiet tagħna huma li nkomplu nespandu l- MCAST, l-istituzzjonijiet tekniċi oħraj u li lit-tfal tagħna nħarġuhom għall-opportunitajiet li qed jitwieldu, anke b'mezzi oħrajn, bħal per eżempju l-ħemel ta' taħriġ li qed tagħmel l-ETC.

Lil dawk in-nies li tilfu x-xogħol tagħhom din il-korporazzjoni tgħinhom biex jerġgħu jintegraw ruħhom fid-dinja tax-xogħol kemm jista' jkun malajr.

Jiġifieri bla dubju ta' xejn dan il-gvern għandu record li jiftaħar bih, mhux ta' infiq, kif dejjem jikkritikana l-Onor.

Mangion, imma għar-riżultati tajbin li qed iġibu eluf ta' studenti - dan qed iwassalhom biex isibu jobs verament tajbin u aħjar - li qed joħorġu mill-universita', mill-MCAST, mill- Institute for Tourism Studies u mill-istituzzjonijiet l-oħra ta' taħriġ.

Insemmi wkoll dawk l-istudenti li qegħdin igawdi mill-għajnuna li l-gvern qed jagħti għax ma kellniex post biżżejjed fit-teknoloġija u fl-informatika fl-MCAST.

Għamilna arranġamenti mal-privat sabiex dawn jitgħallmu fl- istrutturi privati biex żgur ħadd ma jibqa' lura 'il bogħod mill-figura li kontinwament qed tiġi ċitata mill-oppożizzjoni, u li m'hi realistika xejn, meta nafu li 70% ta' l-istudenti f'pajjiżna jmorru għall-edukazzjoni terzjarja.

L-Onor.

Mangion semma r-reception class li ġiet proposta mill-oppożizzjoni u qed jeħodha li meta ta' din in-naħa jgħidu li din m'hi xejn aktar ħlief klassi li fiha tirrepeti dak li diġa' għamilt, jiġifieri il-proposta li tibqa' bħala repeater, qisna qed nippruvaw inwaqqgħuha għaċ-ċajt.

Assolutament dan m'huwiex il-każ u assolutament m'hijiex kwestjoni ta' €4 miljun.

Jekk hi bżonnjuża, nagħmluha u nonfquhom l-€4 miljun, imma il- kwestjoni m'hijiex dik.

Il-kwestjoni hi li jekk m'hijiex bżonnjuża, jekk m'hijiex is-soluzzjoni ta' kif nistgħu ngħinu lit-tfal li qed jaqgħu lura biex jimxu 'l quddiem, allura l-€4 miljun għandna nużawhom f'affarijiet ħafna iktar effettivi u mhux narmuhom f'inizjattiva li kulma qed tgħid hu li anke jekk inti ppreparat li tagħmel il-pass li jmiss, jiena se nżommok repeater għax jista' jkun li hemm ħaddieħor li għadu ma wasalx fil-livell tiegħek.

Irridu ngħinu lill-ħaddieħor jilħaq l-istess livell u mhux nitfgħu lil kulħadd fl-istess borża u nħallu lil kulħadd jibqa' lura.

Il-punt tal-prinċipju m'huwiex li nirredikolaw.

Meta l-oppożizzjoni titkellem fuq l-edukazzjoni, tifhem eżattament x'inhuma l-issues?

Taf eżattament x'għandna bżonn nagħmlu bħala pajjiż biex tassew nimxu 'l quddiem?

Allura meta l-partit Laburista qed jgħid li jrid iżid sena għat- tfal kollha ta' ħames snin f'Malta u f'Għawdex, kulma qed jgħid hu: Żommu lit-tfal iktar lura.

Jien missier, għandi tifel ta' ħames snin u tifla ta' sentejn u nofs.

It-tifel illum qiegħed l-iskola pero' bdejtlu l-iskola mhux ta' ħames snin imma ta' tliet snin meta beda jmur il-playschool.

U hemmhekk diġa' jgħallmuhom ċerti affarijiet, anke jiktbu xi numri u affarijiet oħra.

Ir-realta' hi li dan ikun għamilha ta' tliet snin, imbagħad jibda l-pre-school ta' erba' snin u ta' ħames snin irridu nerġgħu nirrepetulu kollox.

Imma x'qed nieħdu biha din il-proposta?

Jiena bħala missier fl-iżvilupp ta' ibni ma nistax nifhem x'se tagħtih iktar milli qed jieħu bħalissa bħala tifel ta' ħames snin.

Nirrikonoxxi li jista' jkun hemm tfal ta' ħames snin bħal ibni, li qegħdin aħjar u hemm oħrajn li għadhom m'għamlux l-istess pass.

Imma r-risposta m'għandhiex tkun li nġiegħlu lil kulħadd jirrepeti sena.

Li għandna nagħmlu hu li nidentifikaw lil dawk it-tfal li sfortunatament il-fatt li jkunu qegħdin jaqgħu lura ma tkunx ġejja minn konsegwenzi li dawn m'humiex qed jaqbdu fil- klassi imma probabbilment għax ikollhom problemi soċjali fil-familja li jridu jiġu ndirizzati.

Jista' jkun li dawn it-tfal m'humiex qed jingħataw biżżejjed attenzjoni d-dar għax-xogħol li suppost qed jagħmlu bħala homework.

Jekk dawn m'humiex qegħdin isibu dan l-appoġġ mill-ġenituri tagħhom, għal xejn tirrepetilhom il-klassi għax xorta waħda dak l-appoġġ mid-dar m'huwiex se jsibuh u dak li tixtieqhom jitgħallmu jibqgħu ma jitgħallmuhx.

Mela s-soluzzjoni fiha nnifisha m'hijiex li nġiegħlu lil kulħadd jirrepeti l-klassi għax min tgħallem se jibqa' fejn hu għax diġa' tgħallmu u min ma tgħallimx, għax għandu xi problema li ġejja minn affarijiet oħra, irridu nagħmlu affarijiet oħra biex nindirizzawlu dik il-problema.

U x'inhu jagħmel il-gvern biex jindirizza dawn it-tip ta' problemi?

Dan ifisser li l-gvern m'hu qed jagħmel xejn?

Il-fatt li għamilna din ir-riforma fl- edukazzjoni u fil-kurrikulu nazzjonali ma jfisser xejn?

L-oppożizzjoni qisha ma tirrikonoxxi xejn minn dak li diġa' qiegħed jagħmel il-gvern.

Hemm numru ta' inizjattivi li l-gvern qed jieħu biex jindirizza b'mod effettiv il-ħteġijiet tat-tfal li b'xi mod qegħdin jaqgħu lura.

Fost dawn insemmi s- sistema ġdida ta' servizzi psiko-soċjali iktar effettivi biex flimkien mal- ġenituri, nidentifikaw minn kmieni kemm jista' jkun, is-sinjali jew xejriet fejn ninnotaw li t-tfal għandhom xi żvantaġġi fl-iżvilupp tagħhom u li allura għandhom bżonnijiet partikolari.

Ħadna l-inizjattiva biex lil dawn it-tfal nibdew nindirizzawhom mill- bidunett, biex mhux inwaqfuhom imma nimbuttawhom u ngħinuhom jilħqu lill- oħrajn.

Anke skond il-politika tal-gvern għall-edukazzjoni inklussiva, li proprju qed tfittex li tilħaq dawn il-bżonnijiet, il-gvern qiegħed jagħti appoġġ speċjali lil dawn it-tfal.

Illum għandna 'l fuq minn 44 għalliem f'taħriġ speċjalizzat biex jikkombinaw mad-diffikultajiet speċjali li jirriżultaw li jemerġu.

U l-gvern għandu l-ħsieb ukoll li jintroduċi skema speċjali oħra ta' scholarships biex l-għalliema jkunu jistgħu jispeċjalizzaw f'dan il-qasam li tant hu meħtieġ biex jiġu ndirizzati l- problemi li jiltaqgħu magħhom tfal bi bżonnijiet speċjali.

Tajjeb ngħid ukoll li matul il-kors ta' l-edukazzjoni primarja, preżentement hemm għalliema apposta li jikkumplimentaw u jissupplimentaw it- tagħlim ta' l-għalliema.

Dawn jagħtu attenzjoni partikolari lil dawk it- tfal li għandhom bżonnijiet speċjali.

Mela altru li l-gvern m'hu qed jagħmel xejn biex jidentifika tfal li ta' ħames snin qed jaqgħu lura.

Altru li mhux qed jgħinhom biex jimxu 'l quddiem!

Jiena ċert li l-ġenituri li qed jisimgħuni nitkellem ma jridux li t-tfal tagħhom jieqfu u ma jiżviluppawx sempliċiment - issa hawn ma rridx ninstema' ħażin – biex kulħadd jimxi fuq l-istess livell.

Aħna hekk irridu, li kulħadd jimxi fuq l- istess livell imma biex ngħinu lil dawk li qed jaqgħu lura jilħqu lill- oħrajn.

U għalhekk qed issir din ir-riforma sħiħa ta' kunċett ta' kulleġġi.

Għalhekk irridu li ma nibqgħux bis-sistema li npoġġu lit-tfal f'tellieqa min se jidħol fil-junior college u li kulħadd ikollu l-istruttura li jista' jibqa' tiela' fil-kulleġġ.

Aħna ma rridu lil ħadd jiġi eliminat imma rridu li kulħadd ikollu dawn l- opportunitajiet.

Kif qal il-Ministru reċentement fi stqarrija li ħareġ, qegħdin jiġu ntrodotti wkoll sistemi ta' dawk li huma continuous assessments u profiling ta' tfal mil-livell tal-kindergarten proprju biex ikollna ċar quddiemna l-proċess dokumentat ta' żvilupp ta' dak it-tifel jew tifla, il-potenzjal u t-talenti li huma qed juru, kif ukoll il-bżonnijiet partikolari li qed nidentifikaw fihom.

F'dan il-livell qegħdin nindirizzaw ċerti issues biex nassiguraw li ħadd mit-tfal tagħna ma jibqa' lura.

Imbagħad, wara li jkunu ttieħdu dawn il-miżuri kollha, it-tfal ikunu jistgħu ikomplu - jekk il-ġenituri jixtiequ u wara li jkunu ddiskutew dan ma' l-edukaturi tagħhom stess - u jekk fis-seba' sena jinħass li m'humiex qegħdin ilaħqu ma' l-oħrajn u ma rkuprawx - issa hawnhekk mhux biex ngħidulhom li ma rnexxewx - huma f'dawk l-eċċezzjonijiet li nħeġġu lill- ġenituri jikkonsidraw li t-tfal tagħhom jirrepetu dik is-sena.

Mela għal min għandu bżonn, diġa għandna struttura kif jirrepeti s-sena minn kmieni kemm jista' jkun, biex jirkupra u jimxi fuq l-istess livell ma' sħabu.

U d-divizjoni ta' l-edukazzjoni qed tirrapporta illi din is-sistema qed tkun ta' suċċess u qed tgħin biex it-tfal ma jibqgħux iħossuhom dejjem lura.

Għax imbagħad għandek il-problema li jekk it-tfal jibqgħu jħossuhom left behind u jibqgħu l-aħħar tal-klassi, fil-homeworks u f'dak kollu li jagħmlu, jistgħu jaslu f'punt li jaqtgħu qalbhom.

Allura meta din il- problema tidentifikaha, tajjeb li tikkonvinċi b'mod pożittiv lill-ġenituri biex jifhmu l-ħtieġa li dak it-tifel jew tifla jkun aħjar għalihom li jirrepetu l-klassi.

Naturalment dan mhux bħala punishment - għax qabel hekk kien jiġi kkunsidrat l-fatt li tirrepeti klassi - imma għax jekk student jirrepeti klassi minn kmieni kemm jista' jkun, dak jista' jgħinu fl- iżvilupp tiegħu u biex iċ-ċans li qisu tilef fis-sena ta' qabel, jirkuprah.

Jiena qed nitkellem mill-esperjenza tiegħi personali.

Niftakar li kellna s- sistema li trid tagħmel l-eżami tal-common entrance jekk trid tmur fi skola privata jew tal-knisja.

Jien kont għaddejt biex immur fil-Kulleġġ ta' Santu Wistin u għall-Kulleġġ ta' San Alwiġi ma kontx għaddejt, kont bqajt fuq il-waiting list u ma dħaltx.

Is-sena ta' wara missieri kien ħeġġiġni nerġa' nagħmel l-eżami għal San Alwiġi u għaddejt.

Meta qaluli li kieku ridt stajt nibda minn Prep II, missieri qalilhom li jkun aħjar li nibda minn Prep I ladarba kont se nibda skola ġdida.

Kien ipprefera li nirrepeti s-sena milli nqabbiżha peress li s-syllabus seta' ma kienx l-istess bħal ta' l-iskola l-oħra.

U ma nistħix ngħid li rrepetejt il-klassi.

Jiġifieri li tirrepeti l-klassi fih innifsu m'huwiex ħażin basta jkun hemm skop li tagħmel dan u mhux għal xejn b'xejn.

M'huwiex tajjeb li taqbad lit-tfal kollha u tgħidilhom li se jirrepetu sena.

Din m'hijiex kwestjoni li rridu nirredikulaw il-proposta ta' l-oppożizjoni.

Imma fir-realta' dan huwa fattwalment l-aħjar għat-tfal?

Jiena ngħid li għal dak li verament għandu bżonn, għandna diġa' l-istruttura meta t-tfal ikollhom seba' snin, għax jekk narawhom li ilhom sentejn u mhux qed jirkupraw, avolja għamilna l-programmi biex ngħinuhom, dan ma rnexxiex u allura l-gvern daħħal l-istrutturi meħtieġa biex it-tfal jibqgħu jimxu 'l quddiem.

U hemm skejjel li jagħtuk il-possibbilta', bħal San Alwiġi, li minn Prep I jekk trid taqbeż għal Form I. Kien ikun hemm studenti li kienu jaqbżu l-klassi imma mbagħad meta jaslu Form III ħafna minnhom kienu jiddeċiedu li jirrepetu l-istess klassi.

Għaliex?

Għax it-tfal għandhom proċess ta' żvilupp li aħna rridu ngħinuh u nimxuh magħhom.

Dan il- proċess la għandna nantiċipawulhom pero' fl-istess ħin jekk huma waslu għalih m'għandiex inwaqfulhom l-istimolu u ngħidu lil kulħadd biex jieqaf.

Għax imbagħad anke hemm tista' tagħmel ħsara lill-istess żvilupp tat-tfal.

U din m'hijiex kwestjoni ta' spejjeż.

Hemm raġunijiet loġistiċi li wieħed jistaqsi dwarhom.

Forsi jkun hemm min jgħid: Imbilli l-gvern jonfoq €4 miljun?

Jiena ngħid li jekk hemm bżonn, jonfoqhom, kif infaqna dejjem fl- edukazzjoni u konna dejjem gvern li żidna n-nefqa fl-edukazzjoni.

Jekk kien hawn gvern li qatt naqqas in-nefqa fl-edukazzjoni, żgur li kien gvern immexxi mill-Onor.

Alfred Sant bejn l-1997 u l-1998 fejn l-ispiża ta' l- edukazzjoni ma żiedhiex b'€4 miljun imma qatagħha b'5%.

Sur President, dan il-gvern jibqa' jinvesti fl-edukazzjoni, pero' hemm ukoll konsegwenzi prattiċi ta' din il-proposta li b'mod partikolari għall-ġenituri li għandhom it-tfal fl-iskejjel privati din se tfisser li se żżid l-ispejjeż tal-miżati bla bżonn.

Se nġiegħlu lit-tfal jirrepetu, se nġiegħlu lill- parents iħallsu miżati ta' sena oħra għal xejn biex imbagħad it-tfal jispiċċaw l-edukazzjoni tagħhom ta' 17-il sena, meta effettivament dawn diġa' jistgħu jidħlu llum fl-MCAST jew fl-universita' b'suċċess bla ebda' problemi ta' xejn.

Mela ejja ngħarfu nindirizzaw lil dawk it-tfal li għandhom bżonn l-għajnuna b'mod partikolari, b'edukazzjoni aktar inklussiva u mhux mingħajr l-ebda konsultazzjoni.

Għax imbagħad lill-oppożizzjoni nistaqsiha: Ma' min tkellimtuha din?

Tkellimtuha ma' xi għalliema jew ma' xi ġenituri?

Jew din il-proposta ħarġet hekk qisna sibna s-soluzzjoni għall-isfidi fl- edukazzjoni f'pajjiżna!

Politika serja ssir ħafna iktar minn hekk u aktar ma jgħaddi żmien il-poplu irid jasal biex jibda jagħmel l-għażliet tiegħu.

Illum kulħadd jirrikonoxxi li dan il-gvern għandu ħafna difetti imma żgur li baqa' konsonanti mal-prinċipju mportanti tal-konsultazzjoni.

Din il- legislatura dan saħħitu.

Mill-esperjenza tiegħi bħala responsabbli mis- settur tal-finanzi flimkien mal-prim ministru saħħaħnih bil-proċess ta' qabel il-budget bid-diskussjoni li għamilna dwar kif se nużaw il-fondi ta' l-Unjoni Ewropea u ħafna proċessi oħrajn.

Naf li fis-settur ta' l-edukazzjoni dan sar kif sar f'setturi oħra meta ġejna biex niżviluppaw il-curriculum nazzjonali, il-pjan tar-riforma sħiħa fl-edukazzjoni, ta' kif se nagħmlu l-kulleġġi u l-istrutturi l-oħra fil- pajjiż.

Għax fl-aħħar mill-aħħar dan il-gvern jitkellem, jiddiskuti u jisma' u n-nies iħossuha d-differenza, kuntrarju għall-oppożizzjoni li titfa' proposti mingħajr ma tiddiskutihom ma' ħadd.

Lanqas dwar proposti maqbula fil-kunsill ġenerali ma kien hemm diskussjoni.

Din għaddiet b'riżoluzzjoni bla diskussjoni ta' xejn.

Kulħadd jitkellmu fuq affarijiet oħra u fuq din il-proposta tant importanti ma jitkellem ħadd u mbagħad niġu hawn u jippreżentawha bħala s-soluzzjoni.

Jiena qed ngħid dan mhux b'ċajt jew b'disprezz lejn il-proposta ta' l- oppożizzjoni.

Huwa pożittiv li l-oppożizzjoni titfa' l-ideat tagħha imma fl- istess ħin wieħed irid ikun fattwali u jgħid li din tar-reception class hija sempliċement repetizzjoni ta' sena li fl-aħħar mill-aħħar m'hi sa tagħti l-ebda riżultat.

U fl-isfond tar-realta' l-gvern diġa' qiegħed jagħmel ħafna biex jassigura li wliedna minn kmieni kemm jista' jkun, ma jaqgħux lura.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jintroduċi emendi fl-Att dwar il-Professjoni ta' l-Accountancy u liġijiet oħra, u li jimplimenta d-Direttiva 2006/43/KE" ikun moqri t-tieni darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEPH FALZON: Nissekonda.

Mr SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, maħtur skond il-Mozzjoni Nru. 54 tas-17 ta' Ġunju 2003.

Dawk favur?

(Onor Membri: Aye) Dawk Kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lil Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizja u Intern biex jekk jogħġbu iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 4 ta' Frar fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Ligi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni ta' l-Accountancy u Liġijiet oħra - Kumitat Permanenti

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joseph Falzon.

ONOR.

JOSEPH FALZON: Sur President, proprju ftit tas-sigħat ilu fil-bini tal-parlament ġie launched ktieb bl-isem "Id-Dar Maltija", fejn jiena wkoll kont mistieden.

Din kienet waħda mill-esperjenzi sbieħ li kelli f'dan il- parlament mhux għax ġie mniedi dan il-ktieb, imma għax meta wieħed jifhem il-filosofija u l-ħsieb tas-Sur Salvatore Musu', li huwa l-awtur ta' dan il- ktieb, jinduna kemm f'pajjiżna għandna verament ngħożżu u nieħdu ħsieb dak li għandna.

Dan il-ktieb iġibna ħafna konxji tal-wirt arkitettoniku li ħallewlna l-antenati tagħna u ta' kif għandna nippreservawh għax fl-aħħar mill-aħħar qed ingawduh aħna wkoll.

Sur President, kull turist li jiġi f'Malta jgħaddi rimarki sbieħ fil- konfront ta' din id-dar Maltija, kif spjegaha tajjeb is-Sur Salvatore Musu', u bla dubju ta' xejn din hija parti integrali mill-istorja ta' pajjiżna.

F'dan il-kuntest jiena nappella biex kulħadd japprezza dak li għandna u biex kull meta nieħdu deċiżjonijiet li jirrigwardjaw ippjanar u interventi strutturali fid-djar tagħna, naraw l-ambitu, il-kuntest, id- dettall u saħansitra l-prodott arkitettoniku finali li jsebbaħ lill-gżira Maltija u l-gżira Għawdxija.

Dawn id-djar fihom infushom jikkaratterizzaw u jiddefinixxu lil Malta.

Dawn id-djar għandhom dak l-element Mediterranju li jilqa' għall-klima tagħna u jindirizza l-estetika ta' pajjiżna mhux biss bil-mod individwali tagħhom imma fil-kuntest kollu ta' kif żviluppaw l- irħula u l-villaġġi tagħna.

Nixtieq nirringrazzja b'mod speċjali lis-Sur Salvatore Musu' - li nzertajt iltqajt miegħu meta kien jagħti kontribut siewi ħafna fil-bord tal-MEPA - li għalkemm il-professjoni tiegħu m'hijiex dik ta' perit, huwa konxju ta' ċerti dettalji li ħafna nies li jipprattikaw il-professjoni ta' periti ma jarawx jew ma japprezzawx.

Tajjeb li naraw kif nies li għandhom l- intellett li għandu s-Sur Musu', isibu posthom biex jagħtu kontribut to the full.

Malta għandha bżonn esperti ta' dan it-tip sabiex tissalvagwardja l- ambjent, il-wirt kulturali u l-wirt arkitettoniku tagħha.

Jien nestendi l- awguri tiegħi wkoll lill-familja tiegħu li bla dubju ta' xejn għenitu sabiex dan il-ktieb seta' jkun għad-dispożizzjoni tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Jien persważ li minn dan il-ktieb għandna x'nitgħallmu ħafna.

Sur President, fuq l-istess tema xtaqt niddedika dan l-aġġornament għall- kunċett li nixtieq verament li jiġi ntrodott f'pajjiżna u cioe' is-sistema ta' deċiżjonijiet li jittieħdu fil-konfront ta' l-ambjent u ta' l-izvilupp.

F'dan ir-rigward tissemma' ħafna l-MEPA, li bix-xogħol kollu tajjeb tagħha u bid-difetti kollha tagħha, naħseb li finalment wasal iż-żmien li nirristrutturaw u nagħmlu riforma tajba mhux biss fiha nfisha imma anke f'kuntest ħafna iżjed wiesgħa u viżjonarju.

Biex dan il-kuntest ikun jista' verament jinħoloq u jiġi realizzat, hemm bżonn li mhux biss il-MEPA trid tkun qiegħda taqdef.

Jekk tiġi policy ta' forward planning, ma tridx tkun xi ħaġa li tkun prodotta mill-uffiċjali tal-MEPA biss - għax huwa ħażin jekk nieqfu hemm - imma rridu mmorru lil hinn ħafna iżjed minn hekk.

Jekk qegħdin niddiskutu policy li tirrigwardja t-turiżmu, per eżempju, u allura niġu għall-użu ta' l-art, li hija r-remit tal-MEPA, bla dubju ta' xejn biex aħna jkollna forward planning tajjeb, irridu nikkonsultaw ma' min hu fis-settur tat-turiżmu.

Dan għax il-mod ta' kif aħna rridu niżviluppaw il-prodott turistiku ħadd ma jista' jarah aħjar minn dawk li huma fin- negozju tat-turiżmu u dawk li qegħdin jagħmlu l-policies fit-turiżmu.

Sur President, jien qed insemmi t-turiżmu bħala eżempju għax nistgħu nsemmu ħafna u ħafna affarijiet oħra fejn finalment irridu nsibu dak il-forum effettiv li jiġbor u jgħaqqad dawn l-ideat kollha flimkien biex imbagħad nibdew ngħidu li għandna verament żvilupp sostenibbli.

Waħda mill-problemi prinċipali li dan pajjiż għandu hi li xi kultant lanqas nifhmu lil xulxin jew lanqas inkunu irridu nifhmu lil xulxin.

Per eżempju, jekk l-awtorita' tat-trasport fiha nfisha tkun qed tagħmel ċerti policies, li bla dubju ta' xejn jaffetwaw il-land use b'mod ħolistiku, irridu nibdew naħsbu mhux biss fuq it-trasport bħala l-użu tal- karozzi jew tat-trasport pubbliku, imma nħarsu definittivament lejn alternattivi oħra.

Fl-aħħar mill-aħħar meta nsemmu l-ambjent, ma nkunux qed nirriferu għalih bħala l-użu ta' l-art biss imma anke bħala saħħa tal- bniedem, anke fil-kuntest li lil dak li jkun għandna niffaċilitawlu l-mod ta' kif jista' jasal minn post għal ieħor.

Ħafna drabi dawn id- diskussjonijiet u l-ideat li jkunu kollha verament tajbin ma jirrealizzawx ruħhom għax m'hemmx dak il-forum fejn wieħed jista' jiddiskutihom.

Hemm bżonn li dawn l-ideat ma jiġux diskussi fid-diversi entitajiet individwali, bħalma huma l-MTA, l-ADT u il-ministeru għar-riżorsi u l-infrastruttura, li tkun qed taħdem fuq affarijiet bħalma huma l-użu ta' energy efficient buildings kif ukoll l-użu tar-regolamenti dwar il-bini.

Nemmen li dawn l-entitajiet għandhom jiltaqgħu flimkien b'mod regolari f'forum uffiċjali.

Għaldaqstant nappella li għandna nsaħħu l-kummissjoni nazzjonali għall-izvilupp sostenibbli għax nemmen li dak għandu jkun verament il-forum fejn dawn l-affarijiet jiġu diskussi f'livell għoli ħafna u fejn verament tara l-interessi tas-setturi partikolari.

Huwa difficli ħafna biex awtorita' weħidha tista' tkun viżjonarja u tagħmel forward planning f'dan ir-rigward, għax inti tkun trid nies esperti f'diversi mistjieri.

Bla dubju ta' xejn ma jistax ikun li f'Malta, bil-kapaċitajiet u l-limitazzjonijiet kollha li għandha, jkollok nies effiċjenti daqshekk li tista' taqsamhom f'awtoritajiet differenti.

F'dak il-każ trid iġġib forum wieħed li permezz tiegħu jkollok il-kontribut tat-tekniċi esperti, ta' nies fin-negozju u ta' dawk li l-ħarsien ta' l-ambjent huwa fl-interess tagħhom.

Għax jien ċert li f'pajjiżna ħafna mill-kontroversja tinqala' għax ħadd ma jkun qed jifhem il-partijiet x'ikunu eżattament qegħdin jgħidu.

Allura jekk rridu nsaħħu l-kunċett ta' żvilupp sostenibbli f'pajjiżna, bla dubju ta' xejn irridu nsibu il-bilanċ.

Nemmen li l-kontroversja dejjem se tibqa' f'xi forma jew oħra pero' jekk nibqgħu nifhmu lil xulxin ħafna minnha naqtgħuha.

Għax irridu nifhmu li kulħadd irid jirbaħ biċċa u kulħadd irid iċedi biċċa biex naslu lkoll flimkien.

U dan għandu jkun il- kunċett li jipprevadi d-diskussjonijiet f'dan il-forum.

Sur President, fuq paragun bħal dan - fil-fatt tkellimt fil-parlament meta kellna l-estimi tal- MEPA għax verament nemmen fihom - f'Malta kellna forum fejn f'dak li hu l- andament ekonomiku u żvilupp soċjali waqqafna l-MCESD.

Ilkoll nafu kemm il- partijiet kollha nteressati kkontribwixxew f'diskussjonijiet li kienu ta' livell għoli fl-MCESD.

Ħafna drabi wasalna u kien hemm ċirkostanzi fejn il- ftehim ma ntlaħaqx.

Pero' bla dubju ta' xejn ma nista' nneħħi l-ebda meritu mill-kontirnbut siewi u kbir li l-MCESD ta lil pajjiżna.

Dan kien kunċett li żviluppa tajjeb ħafna u jekk ma sewa' għal xejn, sewa' biex ħafna nies jifhmu lil xulxin u biex jiġu konxji li biex jakkwistaw xi ħaġa jridu jħallsu prezz u dak il-prezz xi ħadd irid iħallsu.

Dak jista' jkun il-prezz li aħna qegħdin inħallsu, li forsi nnaqsu xi ftit minn ħaġa, li forsi nagħmlu sagrifiċċji f'xi żona partikolari jew li nħarsu minn aspett differenti jew b'izjed effiċjenza.

Pero' finalment ilkoll wasalna.

Permezz ta' l-MCESD kulħadd imur b'vizjoni u perspettiva tiegħu.

Kultant is-soluzzjonijiet vera ta' pajjiżna nifhmuhom ilkoll pero' mbagħad bħal f'kollox f'pajjiżna, ndaħħlu l-element politiku partiġġjan li jkun il- barriera prinċipali li twaqqafna milli nsibu dak il-ftehim.

Meta nagħmlu hekk inkunu qed nagħmlu ħażin għax il-bqija dejjem nitilqu minn kunċett li jkun verament tajjeb u ntiż biex iwassal għal soluzzjoni.

Pero` jekk nitilqu minn xi ħaġa li tkun verament politika partiġġana jew nokkupaw pożizzjonijiet biex naqdu iżjed l-interess ta' affiljanza ma' partit milli biex naqdu l-interess ta' pajjiżna, bla dubju ta' xejn hemmhekk m'aħniex se naslu għal soluzzjoni.

Għalhekk jien ċert li jekk nużaw l-istess mudell, anke fis-setturi ta' żvilupp sostenibbli ta' pajjiżna, ir-riżultat ikun tajjeb ħafna.

Il-pajjiżi kollha tad-dinja għandhom ċerti sfidi bħalma għandha Malta fiċ- ċokon tagħha fejn verament kulħadd irid jaħdem flimkien.

Pero' id- differenza hi li aħna m'għandniex il-lussu, bħalma għandhom pajjiżi oħra akbar minna, li jistgħu jgħaddu b'ċerti żbalji li jieħdu.

Jekk f'Malta jsir żball fil-kontest ta' pjanar, dak l-iżball huwa diffiċli ħafna biex treġġgħu lura għax jibqa jaffetwak għall-kumplament ta' ħajtek.

U aħna dik li verament għandna bżonn f'pajjiżna, li noħolqu s-sinerġija bejn il- partijiet kollha nvoluti.

Naturalment irid ikun hemm ukoll kontribut qawwi ħafna mill-ambjentalisti.

Għax wieħed mill-izjed prinċipji fundamentali hu li nħarsu l-ambjent – u hemm numru ta' ambjentalisti li jien insellmilhom minn hawn għall-kontribut siewi li għamlu - u tajjeb ukoll li ma' dan nirrikonoxxu li rridu finalment nagħmlu sinerġija tal-proposti kollha, irridu finalment naslu għal kompromess u kulħadd iċedi biċċa mill-argument li jkun qiegħed isostni.

F'Malta aħna kapaċi biżżejjed u l-livell ta' diskussjoni fl-ambjent kien dan il-gvern li verament poġġih fuq nett fuq l-aġenda tal-pajjiż.

Għaldaqstant jien persważ li bil-legal frameworks li għandna, bil-kuxjenza ambjentali li għandna u bl-awareness kbir li għandna, naslu għal soluzzjonijiet illi bla dubju ta' xejn ikunu fl-interess tal-partijiet kollha nvoluti.

Ma' dan il-punt irrid norbot ukoll l-iżvilupp ekonomiku soċjali.

Meta wieħed jitkellem fuq ippjanar ta' pajjiż, fuq dawk il-persuni li jaraw il-pjanijiet strateġiċi ta' kif aħna nfasslu il-pjanijiet lokali u l-pjanijiet ta' struttura għall-ġżejjer Maltin u Għawdxin, insibu li bla dubju ta' xejn dawn jistgħu jagħtu kontribut siewi ħafna, kontribut li jista' jwassal għal riżultati verament eċċelenti.

Aħna f'Malta rridu nibdew naraw kif nagħmlu ħafna iżjed użu effiċjenti ta' l-enerġija li taf tibdel il-fisjonomija ta' kif aħna nibnu.

Tajjeb li nibdew naħsbu wkoll fuq sistemi ta' kif nibnu b'mod li nagħmlu inqas ħsara lill-ambjent.

Tajjeb li nirrikorru għal ċerti prodotti u forsi f'ċertu żoni partikolari mmorru għall-precasting iżjed milli għal dak ix-xogħol manwali fuq is-sit li jeħodlok ħafna u ħafna iżjed ħin li b'riżultat t'hekk tħammeġ ħafna u ħafna iżjeb l-ambjent.

Għaldaqstant huwa tajjeb li jkollna dan il-forum ta' diskussjoni fejn ideat bħal dawn ikunu jistgħu joħorġu.

Din hija xi ħaġa li trid tkun dinamika fil-ħsieb tagħha u li trid tkun ukoll kontinwa fil- ħsieb tagħha għax l-esiġenzi tal-pajjiż dejjem jinbidlu.

Inti qatt ma tista' tgħid li se tagħmel pjan visjonarju għal 20 sena.

Tista' tibda taħseb fuq ċerti elementi, bħal per eżempju tad-demografija tal-pajjiż jew ta' kif qed jiċċaqilqu n-nies minn irħula għal oħra u xi trend qed jieħdu ċerti affarijiet, pero' bla dubju ta' xejn, it-tibdil li jkun hemm f'dan il- pjan, irid ikun flessibbli biex jaġġorna għall-affarijiet li jġibu magħhom l-aspettativi u l-aspirazzjonijiet tal-bniedem.

Ftit ilu f'dan l-parlament konna qegħdin niddiskutu l-għoti ta' l-art lil SmartCity.

Din kienet xi ħaġa innovattiva fejn żona industrijali li kienet kważi waslet biex ħafna fabbriki fiha ma bdejniex naraw l-użu effettiv tagħhom, trasformat ruħha f'post li għada pitgħada se jkun iċ-ċentru tat- teknoloġija ta' eċċellenza f'Malta.

U iżjed minn hekk din hija xi ħaġa mportata minn barra li se tagħmel din iż-żona ċentru ta' eċċellenza ta' l- ICT fl-Ewropa.

Jiġifieri mhux biss pajjiżna fiċ-ċokon tiegħu rnexxielu jakkwista dan il-proġett li se jkollu numru ta' impjiegi marbuta miegħu, imma talli minn tant pajjiżi, Malta kellha tkun din il-ġawhra ta' l-żvilupp tat-teknoloġija illi se tkun ta' eżempju għall-pajjiżi Ewropej kollha.

U dan huwa l-mod ta' kif aħna rridu nħarsu lejn id-dinamiżmu ta' l-andament ekonomiku, anke lejn il-mod ta' kif ċertu negozju f'pajjiżna jibda jispiċċa u ta' kif ċertu negozju ieħor jibda jiġi ntrodott.

Qed naraw ukoll trasformazzjoni oħra f'numru ta' lukandi, speċjalment dawk li kienu 2-star u 3-star.

Peress li settur partikolari tat-turiżmu ma kienx qed jappella għal dawn it-tip ta' lukandi, spiċċajna trasformajnihom f'bini.

Huwa importanti ħafna pero' li siti partikolari li verament huma spettakolari f'dak li jista' joffri l-prodott tat-turiżmu f'pajjiżna, ntejbuh f'żoni li verament jistgħu jagħtu value added għal pajjiżna u ma jinqalbux f'appartamenti.

Għax jekk jiġri hekk imbagħad ikun hemm verament problema.

Għax meta jfur is-settur tat-turiżmu, kif qed narawh jiġri, bla dubju ta' xejn se jkollok bżonn ta' iżjed art biex tkun tista' tagħmel dan it-tip ta' żvilupp.

Allura wieħed irid joqgħod attent li jara li jkun hemm bilanċ bejn l-art li m'hijiex mittifsa u dak l-ambjent li għandna bżonnu wkoll għat-turiżmu.

Bla dubju ta' xejn din tiġri ukoll fid-diversi fora oħra ta' setturi differenti ta' negozji.

Sur President, jiena nixtieq nagħlaq dan l-aġġornament billi nappella sabiex meta nitkellmu fuq l-ambjent ma ndaħlux il-politika partiġġana.

Jiena nixtieq verament nagħlaq b'dan l-appell għax l-ambjent huwa xi ħaġa tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Naħseb li l-akbar tebgħa u l-akbar ħsara li tista' issir fl-ambjent hu li nitilqu mill-punt fejn dan nibdew inħarsu lejh mil-lat ta' politika partiġġana u l-ħażin hu meta l-interess partiġġan jipprevadi l-interess nazzjonali.

Għaldaqstant nappella sabiex kull diskussjoni li issir fuq issues ambjentali, issir verament fl-interess nazzjonali u xi kultant inwarrbu l-interessi personali wkoll.

Grazzi.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- aġġornament kif imressaq mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 4 ta' Frar, 2008 bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.26 p.m. il-Kamra aġġornat wara li tqiegħdet il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SPTAR MATER DEI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'referenza għax-xogħlijiet li saru fl-iSptar Mater Dei jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ġew iqumu x-xogħlijiet, kull tip ta' xogħol separtament: i.e. kostruzzjoni, waterproofing, elettriku, ilma, drenaġġ, madum ta' l-art, madum tal-ħajt, sanitary set and fittings, tikħil, tibjid u bini, airconditioning, aperturi ta' barra u ta' ġewwa, irħam etc inkluż l- għamara, l-apparat mediku u l-IT equipment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 29668.

SPTAR MATER DEI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 29301 ċioe: B'referenza għax-xogħlijiet li saru fl-iSptar Mater Dei jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew iqumu x-xogħlijiet, kull tip ta' xogħol separtament: i.e. kostruzzjoni, waterproofing, elettriku, ilma, drenaġġ, madum ta' l-art, madum tal-ħajt, sanitary set and fittings, tikħil, tibjid u bini, airconditioning, aperturi ta' barra u ta' ġewwa, irħam etc nkluż l- għamara, l-apparat mediku u l-IT equipment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 29668.

SPTAR MATER DEI - FORNITURA TA' IKEL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29311 u jgħid jekk il-kuntratt għall-fornitura ta' ikel lill-pazjenti ta' l-Isptar Mater Dei ingħatax lill-privat?

Jekk fl-affermattiv, lil min ingħata u x'inhu stmat li hu l-valur ta' dan il-kuntratt kull sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 29664.

SPTAR MATER DEI - IKEL LILL-ISTAFF

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29313 u jgħid jekk is-servizz ta' fornitura ta' ikel lill-istaff ta' l-isptar Mater Dei ingħatax lill-privat?

Jekk fl-affermattiv, lil min ingħata u kemm hu stmat li jiswa dan il-kuntratt kull sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant illi l-kuntratt tal-fornitura tal-ikel għal l-Istaff fl-Isptar Mater Dei ingħata lil privat.

Il-Kuntratt ġie mogħti lil Quality Catering and Retail Services.

Preżentament l-Istima tan-nefqa fuq dan il-kuntratt għal din is-sena tammonta għal ċirca €694,000 (sitt mija u erbgħa u disgħin elf ewro).

NEFQA FUQ KONSULENZI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq servizzi ta' konsulenti ( kemm servizzi minn individwi jew kumpaniji) fil-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xahar ta' Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jagħti d-dettalji ta' min kienu l-konsulenti u kemm tħallsu kull wieħed separat, x'tip ta' servizz taw u min approva t-tali spiża f'kull każ separat?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari 26197.

NEFQA FUQ IS-SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq is-servizz ta' l- internet provdut fir-residenzi ta' l-uffiċjali tal-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum separatament, uffiċjal b'uffiċjal u xahar b'xahar?

Jista' jgħid min hu l-ISP f'kull każ separatament?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: In-nefqa totali kienet ta' €17,475.02.

L-Internet Service Provider f'Malta huma l-MITTS filwaqt li f'kull pajjiż fejn hemm rappreżentanza diplomatika hemm ISP differenti.

L-uffiċċjali huma dawk normalment intitolati għall-internet jiġifieri s- Segretarja Permanenti, id-Diretturi Ġenerali, id-Diretturi, membri tas- Segretarjat Privat u oħrajn fosthom l-Ambaxxaturi.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'referenza għal dak li ntqal mis-Segretarju Parlamentari Abela f'din il-Kamra, li permezz tal-ħatra ta' sitt kurunelli issa l-Armata se tifforma think tank biex permezz tiegħu tkun studjata l-istrateġija ta' l- Armata u x'direzzjoni għandha tieħu għaż-żmien li ġej, jista' l-Prim Ministru jgħidilna xi pjanijiet konkreti għandu l-Gvern għall-Forzi Armati?

Meta dan l-imsejjaħ think tank jeżawrixxi x-xogħol tiegħu, x'se jiġri mis- sitt kurunelli?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor Interpellant li l-ħatriet tal- Kurunelli l-ġodda saru proprju biex tinħoloq struttura (li l-Onor Abela rrefera għalih bħala think tank) ta' tfassil ta' politika strateġika ta' difiża għall-pajjiż.

L-istruttura li kellhom il-Forzi Armati s'issa kienet stabbilita numru ta' snin ilu.

Fil-realta tad-dinja tal-llum fejn Malta hija parti minn diversi organizazzjonijiet internazzjonali, u għandha rwol fil-qasam tad-difiża internazzjonali, qed tiġi affaċċjata bl-isfida ta' l-immigrazzjoni rregolari, il-ħtieġa ta' ppjanar serju u fit-tul saret aktar akuta.

Fl- istruttura tal-Forzi Armati kif kienet s'issa ma kienx hemm ir-riżorsi biex dan l-ippjanar issir b'mod serju.

Għaldaqstant ġie identifikat il-bżonn ta' struttura li tanalizza r-rwol tal- Forzi Armati ta' Malta f'dawn is-setturi u r-riżorsi li jkollha bżonn il- Forzi Armati biex taqdi l-istess rwoli.

It-tfassil ta' strateġija ta' kif dawn il-bżonnijiet jiġu ndirizzati hija wkoll responsabilità ta' l-istess struttura.

L-iżvilupp tal-politika ta' difiża huwa proċess kontinwu u għaldaqstant dan ir-rwol tal-Kurunelli huwa permanenti, anzi l-importanza tiegħu dejjem tiżdied.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Wara l-ħatra ta' xejn inqas minn sitt kurunelli f'armata ta' 1600 suldat, jista' l-Prim Ministru jikkonferma li -

effettivament fil-Forzi Armati issa hemm sitt uffiċjali b'salarju fi skala 3, jiġifieri ekwivalenti għal dak ta' Director General fis-Servizz Ċivili;

skala 3 hi biss skala waħda inqas mis-salarju ta' Brigadier;

meta mqabblin mal-Pulizija, fil-Forzi Armati hemm sitt uffiċjali fuq skala 3 u fil-pulizija hemm wieħed biss, jiġifieri d-Deputy Commissioner; u

s'issa, fil-Forzi Armati hemm uffiċjal wieħed biss fuq skala 3, jiġifieri d- Deputy Commander, u li minn Jannar 2008 se jkun hemm sitt uffiċjali fuq skala 3?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tajjeb li niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li filwaqt li l-Forzi Armati ta' Malta tiġbor fiha numru ta' suldati li jirrifletti l-popolazzjoni tal-pajjiż, isservi lil pajjiżna bħala Armata, Forza ta' l-Ajru, Forza Marittima, Gwardja tal-Kosta, apparti ir-Revenue Security Corps u Sigurta` ma' postijiet strateġiċi.

Għaldaqstant il-Gvern ma jqisx xi Brigata li tifforma parti żgħira minn qawwa akbar.

M'huwiex in-numru ta' suldati li jistabbilixxi l-bżonnijiet tal-Forzi Armati, iżda r-rwoli differenti li din trid taqdi.

Il-Forzi Armati ta' Malta jaħdmu fil-qrib ma' forzi barranin minħabba li pajjiżna huwa membru fl-Unjoni Ewropeja.

Il-kollaborazzjoni ta' l-Armata ma' entitajiet internazzjonali ssir ukoll fl-interess nazzjonali bħal fil-każ tal-Frontex li tiffoka fuq l-immigrazzjoni illegali.

L-FAM għandha wkoll rwoli partikolari lokalment, ewlieni fosthom huwa l- immaniġjar tas-sitwazzjoni ta' l-immirganti irregolari li jgħixu fil-pajjiż u kollaborazzjoni tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili fl-għoti ta' servizzi ta' assistenza f'każi estremi ta' maltemp u sitwazzjonijiet simili.

It-tmexxija ta' organizazzjoni li tkopri firxa daqshekk wiesgħa t'aspetti hekk importanti titlob ippjanar serju minn qabel.

Ippjanar li jkopri strateġija u r-riżorsi biex din l-istrateġija titwettaq.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li permezz tal-ħatriet ta' sitt kurunelli l-qasam tad-difiża Malti issaħħaħ biex ikun jista' jiffoka fuq l-iżvilupp ta' politika strateġika ta' difiża li tkopri r-rwoli li l-Forzi Armati ta' Malta taqdi kemm lokalment kif ukoll fid-diversi organizazzjonijiet internazzjonali li tifforma parti minnhom.

L-ippjanar ta' l-użu ta' riżorsi jifforma parti essenzjali min din l-istrateġija wiesgħa.

Sa issa ma kienx hemm ir-riżorsi addatati biex dan isir.

Id-Dipartiment tad-Difiża issa għandu bilanċ aħjar bejn l-iżvilupp ta' politika li tkopri l-futur qrib u aktar fit-tul, u l-implimentazzjoni tal-politika minn ġurnata għal oħra.

L-iżvilupp tal-politika huwa il-bażi tal-pjan tal-gvern għall-Armata u s- servizz li din tagħti lill-pajjiż u lill-kommunita` internazzjonali.

Għalhekk huwa xieraq li persuni li jokkupaw dawn il-pożizzjonijiet ikunu f'rank li jirrifletti r-responsabilità li jġorru u jkunu kkunpensati għaliha.

F'dan il-kuntest, nikkonferma li mit-8 ta' Jannar 2008 fil-Forzi Armati ser ikun hemm sitt Kurunelli.

Mill-ispjega li tajt fil-bidu ta' din ir-risposta, wieħed jifhem li l- organizazzjoni tal-militar u r-rwoli li jaqdi ma jistgħux jiġu kkumparati ma' l-organizazzjoni u r-rwol li taqdi l-Pulizija.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra x'inhuma r- responsabbiltajiet tas-sitt uffiċjali li nħatru kurunelli dan l-aħħar fil- Forzi Armati, kemm għandhom suldati tagħhom u fejn huma stazzjonati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r- responsabbilitajiet tal-Kurunelli li nħatru fit-23 ta' Novembru 2007 huma kif ġej:

Deputat Kmandant (Deputy Commander)

Loġistika u Xiri fuq Tul ta' Żmien (Logistics and Long-Term Procurement)

Operat, Ippjanar u Intelliġenza (Operations, Planning and Intelligence)

Politika tad-Difiża u Żvilupp ta' Kapaċitajiet (Defence Policy and Future Capabilities)

Politika ta' Difiża u Sigurtà Ewropea u Relazzjonijiet Internazzjonali (European Security and Defense Policy and International Relations)

Amministrazzjoni u Riżorsi Umani (Administration and Personnel)

L-uffiċċji tal-ħames kurunelli l-ġodda għadhom qed jitwaqqfu u għaldaqstant għadu mhux stabbilit kull wieħed minnhom kemm ser ikollu suldati jirrispondu lilu.

Permezz ta' dawn il-ħatriet, il-qasam tad-difiża Malti issa għandu bilanċ aħjar bejn l-iżvilupp tal-politika li jkopri l-futur qrib u aktar fit-tul, li sa issa kien nieqes, u l-implimentazzjoni tal-politika.

Sa issa l-Kurunelli l-ġodda huma stazzjonati fil-Kwartieri Ġenerali tal- Forzi Armati, bl-eċċezzjoni ta' wieħed li għadu qed jaqdi dmirijiet oħra ta' l-Armata fi Brussel u ieħor li għadu qed jaqdi dmirijiet oħra f' Hal Far.

Gradwalment dawn l-uffiċċji li jiffukaw fuq l-iżvilupp tal-politika tad-difiża flimkien mal-Kap Kmandant jiġu stabbiliti fid-Dipartiment tad- Difiża.

SERQ MINN ISTITUZZJONIJIET RELIĠJUŻI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru serqiet minn istituzzjonijiet reliġjużi din is-sena u x'insteraq?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2007, il-Pulizija kellha 34 rapport ta' serq minn knejjes jew istituzzjonijiet reliġjużi.

Ħafna minn dawn ir-rapporti kienu jinvolvu oġġetti personali ta' persuni li jkunu attendew f'dawn il-postijiet

SERQ TA' KAROZZI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm insterqu vejjikoli bil-mutur u minn ġol-vejjikoli din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-informazzjoni għax-xhur minn Jannar sa Settembru ta' l-2007 nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari 24874, 24876, 24878, 25834, 27456, 27458, 27462, 27465 u 27996.

Ninsab infurmat illi l-informazzjoni għax-xhur ta' Ottubru, Novembru u Diċembru ta' l-2007 dwar serq ta' vetturi hi ta' 39, 45 u 38 rispettivament, filwaqt dik dwar serq minn vetturi hi ta' 207, 283 u 243 rispettivament.

PERMESSI ĠODDA TA' ĦWIENET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu permessi ġodda għal ħwienet din is-sena?

X'tip ta' ħwienet huma?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Lista ta' permessi li nħarġu matul is-sena li għaddiet tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat- tqegħid ta' karti.

Nixtieq nieħu l-okkażjoni ninforma l-Onor Membru li kull tlett xhur jiġi ppublikat fil-Gazzetta tal-Gvern il-liċenzji kollha li jkunu ħarġu matul dak il-perijodu.

REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni jirreġistraw illum u minn liema lokalita' huma?

Kemm ilhom jirreġistraw?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

PERSUNI JGĦIXU BIR-RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hawn persuni fuq ir- relief illum?

Għaliex u minn liema lokalita' huma?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabelli li tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

SINGLE MOTHERS JGĦIXU BIR-RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hawn single mothers fuq relief illum u f'liema lokalita' jgħixu?

ONOR.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra x'inhuma r- responsabbiltajiet tas-sitt uffiċjali li nħatru kurunelli dan l-aħħar fil- Forzi Armati, kemm għandhom suldati taħthom u fejn huma stazzjonati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistqosija parlamentari 29157.

REGOLAMENTI TAS-SEWQAN

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jikkunsidra tibdil fir-regolamenti tas-sewqan sabiex ċerti kategoriji ta' sewwieqa, partikolarment dawk ta' public service garages /garage hire, jiġu eżentati milli jilbsu ċ-ċinturin tas- sigurta' billi kien hemm każijiet li fihom sewwieqa ġew aggrediti u dawn ma setgħux jipproteġu ruħhom minħabba ċ-ċinturin?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirreferi l-Onor Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 27490.

TFITTXIJA GĦAŻ-ŻEJT FL-IBĦRA MALTIN

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għall-kuntratti għat-tfittxija għaż-żejt fl- ibħra Maltin, jista' l-Ministru jgħid liema strutturi u riżorsi jeżistu sabiex il-produzzjoni taż-żejt tiġi monitored ħalli nkunu ċerti li l-gvern u l-poplu Malti jieħdu dak li ħaqqhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qiegħda tinġabar u ser tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' TA' MALTA - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti barranin jistudjaw fl-Universita' ta' Malta u f'xi istituzzjonijiet oħra bħall-ITS jew l-MCAST?

Jista' jagħti breakdown ta' kull nazzjonalita' u kors?

Jista' jgħid kemm huwa l-ħlas normali li student barrani hu mistenni jagħmel għal kors universitarju f'Malta?

Hemm studenti barranin li għandhom permess jaħdmu waqt l-istudji tagħhom f'Malta?

Kemm hemm studenti barranin akkommodati fir-residenzi uffiċjali bħall- university residence u taħt liema kundizzjonijiet student barrani jista' jakkomoda ruħu hemmhekk?

X'miżuri jittieħdu sabiex jigi żgurat li studenti barranin li jistudjaw Malta jkollhom, attwalment, il-mezzi finanzjarji sabiex iżommu lilhom infushom hawn Malta?

Huwa kkontemplat li jiddaħħlu miżuri bħalma hemm, per eżempju, l-Canada fejn studenti għandu jkollhom kont imħaddem mill- istituzzjoni li minnha jitħallsu pocket money regolari u spejjeż bħal kera, trasport, kotba, ecc.?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BARRANIN LI JŻURU MALTA B'TOURIST VISA

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'miżuri qed jittieħdu sabiex jiġi ċċertifikat li barranin li jżuru Malta taħt tourist visa attwalment jitilqu minn Malta fit-terminu tal-mawra tagħhom?

Iħoss il-Ministru li wasal iż-żmien li jsir enforcement aktar bir-reqqa billi sid il-post fejn jiġu akkommodati dawn it-turisti tul il-mawra tagħhom ikun mgħobbi b'ċerta responsabbilta' li jara li dawn jitilqu minn Malta fi tmiem il-mawra tagħhom?

Iħoss li hemm bżonn ta' kontrolli aktar iebsa għall-influss ta' persuni mingħajr permess biex jgħixu jew jaħdmu f'Malta, liema kontrolli għandhom isiru billi jerġgħu jiddaħħlu embarcation and disembarcation cards flimkien ma' scanning elettroniku tal-passaporti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija kontinwament tagħmel spezzjonijiet għal persuni ta' nazzjonalita' barranija li jistgħu jkunu Malta wara li tkun skadietilhom il-visa.

Fil-fatt matul is-sena 2007, kien hemm 331 persuna li nstabu li kienu Malta irregolarment.

ST ANDREWS/SWIEQI - FORUM HOTEL

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-għoli tal-bini permess fiż- żona ta' l-ex Forum Hotel f'St. Andrews / Swieqi?

Jista' jgħid jekk hemmx xi applikazzjonijiet jew pjanijiet oħra għas-sit ta' l-ex Forum Hotel?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li Policy NHSW09 tindika li l- maximum building height limitation fuq is-sit hi 3 floors plus semi- basement.

Rigward applikazzjonijiet fuq is-sit ta' l-ex Forum Hotel, bħalissa hemm tliet applikazzjonijiet pendenti, jiġifieri:

PA3907/04 - Outline development application: 'Demolition of Forum Hotel and villa and substitution with multi purpose complex' PA3043/05 - Full development application: 'Proposed demolition of Forum Hotel and adjacent villa'

PA7245/05 - Full development application: 'Proposed demolition of Forum Hotel and adjacent villa and construction of apartments, showrooms, basement garages + class 4 shop and semi-detached villas'.

Diskussjonijiet dwar dawn l-applikazzjonijiet għadhom għaddejin mal-perit u l-applikant.

KAP TAX-SCHENGEN UNIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 29628 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u li issa ġiet riferuta lill- Prim Ministru, billi ftit ilu l-Ministru għarraf lill-Kamra li l-post tal- Kap tax-Schengen Unit fil-Ministeru baqa' ma mteliex għaliex fost dawk li applikaw kien hemm min ma nstabx adegwat filwaqt li kandidat ieħor ġie skwalifikat, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk u meta ser tinħareġ sejħa ġdida għall-applikazzjonijiet?

Jista' jikkonferma li l-persuna li qed tikkordina din it-taqsima bħalissa oriġinarajment kellha kuntratt ta' advisor?

Jista' jgħid jekk il-kuntratt għadux l-istess?

Jista' jgħid jekk hux minnu li qed jġi esplorat flimkien mal-MPO fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru jekk dan il-kuntratt jistax jinbidel għall-ieħor b'titlu differenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat- tweġiba li l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin ta għall-mistoqsija parlamentari 29628.

MEPA - PA 7245/05

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-eżitu tal-petizzjoni tat-12.01.08 lill-MEPA dwar PA 7245/05 fejn għadd ta' residenti minn St. Andrews u l- Ibraġġ talbu li jiġi republished for consultation is-site notice ta' l- applikazzjoni minħabba f'tibdil allegatament sostanzjali fl-iżvilupp propost?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li ittra ta' petizzjoni datata 12 ta' Jannar 2008 ġiet sottomessa lill-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l- Ippjanar (MEPA) fit-22 ta' Jannar 2008.

L-applikazzjoni pendenti PA 7245/05, li għaliha tirreferi, qegħda tkun ipproċessata u analizzata mid- Direttorat ta' l-Ippjanar b'riżultat li għadu ma ntlaħaqx qbil fuq il- pjanti.

Fil-każ li l-proposta tinbidel, jista' jintalab li l-applikazzjoni tiġi ppubblikata mill-ġdid (republishing).

Għalhekk, il-pubbliku se jkun jista' jibgħat il-kummenti tiegħu fi żmien opportun.

QRATI - INKJESTI PENDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'ġara mill-inkjesti li kienu pendenti quddiem il-Maġistrat Montebello?

Jista' jgħid kemm-il inkjesta ħalla warajh il-Maġistrat Montebello u kemm- il waħda ġiet konkluża u mibgħuta lill-AG?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi meta rtira l-Maġistrat Dr. Dennis Montebello, huwa kellu 67 inkjesta pendenti fil-Qorti ta' Malta.

Dawn ġew mgħoddija lil Maġistrat ieħor u minnhom fadal biss 3 pendenti.

Rigward il-Qorti ta' Għawdex ninsab infurmat illi n-numru ta' inkjesti pendenti ta' dan il-Maġistrat hu ta' 19.

QRATI - INKJESTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il inkjesta għandu kull maġistrat?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

QRATI - INKJESTA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il inkjesta ġiet individwalnent mibgħuta minn kull maġistrat għal għand l-AG is-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 29713.

QRATI - KUMPILAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Minsitru jgħid kemm-il kumpilazzjoni ġiet reġistrata fis-snin 2006 u 2007 u kif kienu mqassma?

Jista' jgħid kull maġistrat kemm-il inkjesta ħa u kemm minnhom ġew konklużi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi kif tidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

QRATI - KUMPILAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il kumpilazzjoni ġiet appuntata għas-sentenza?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-Qorti ta' Malta, mis-sistema kompjuterizzata, jirriżulta li hemm 177 kumpilazzjoni differiti għas- sentenza, filwaqt illi fil-Qorti ta' Għawdex hemm 14.

QRATI - KAWŻI KRIMINALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħtina idea ta' kemm ilha pendenti l-itwal kawża kriminali?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kumpilazzjonijiet kriminali bdew jiġu reġistrati fuq sistema kompjuterizzata fis-sena 2000.

Ninsab infurmat illi minn stħarriġ manwali li għamel ir-Reġistratur fil- Qorti ta' Malta jirriżulta li l-aktar kumpilazzjoni li ilha pendenti twassal għas-sena 1999.

Infurmat ukoll illi skond ir-records fil-Qorti ta' Għawdex, il-kawża li ilha l-aktar pendenti hi waħda reġistrata fis-sena 1986.