MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 444 Il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 444

Il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 444

Il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru 2006

WERREJ

MINUTI 108

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 108

TQEGĦID TA' KARTI 114

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 115

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2007 (IT-TIENI JUM IMĦOLLI KOLLU GĦALL-GVERN) 115

AĠĠORNAMENT 135

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 136

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 443 li saret fil-25 ta' Ottubru, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

OPM - KONSULENZA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti lista ta' konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenza, lokali jew barranin, li l- ministeru tiegħu, inklużi il-korporazzjonijiet pubbliċi li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom mill-1 ta' Jannar, 2006 sal-lum?

Fiex kien jikkonsisti s-servizz li ngħataw f'kull każ u kemm kienu l-ħlasijiet għal kull każ?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

VAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru ġentilment iwieġeb mistoqsija parlamentari 20364 fejn il-kelma "kontribuzzjoni" qed tirriferi għall-ħlas dovut?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Fl- 2005 kien hemm 165 persuna li ma ħallsietx it-taxxa kollha tal-VAT.

Minn Jannar sa Ġunju ta' din is-sena kien hemm 1087 persuna li ma ħallsietx it- taxxa kollha tal-VAT.

Din kienet tammonta għal Lm1,902,912.

INFIQ KAPITALI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti, sena b'sena, mill-1976 sal-lum, in- nefqa kapitali taħt l-oqsma kollha ta' spiża differenti bħal ilma, biedja, edukazzjoni, ambjent eċċ.?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- Informazzjoni tinsab fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra.

ĠBIR TA' VAT MILL-INDUSTRIJA TAL-KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti l- persentaġġ ta' valur ta' VAT miġbur mill-industrija tal-kostruzzjoni matul l-2005 meta mqabbel mal-valur totali miġbur għall-istess sena?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Matul is-sena 2005 il-net VAT miġbura mill-industrija tal-kostruzzjoni (Nace 4521 General Construction and Civil Engineering works) kienet tammonta għal Lm7,451,838.

Din is-somma tkopri biss in-NACE msemmi hawn fuq u tirrappreżenta 4.43% tas-somma netta globali miġbura mill-VAT li kienet ta' Lm68,247,183.

VAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm ġabar taxxa tal-VAT il-gvern fuq il-fuel kollu ta' kull tip importat f'Malta matul l-2004, l-2005 u l-2006 sat-30 ta' Settembru?

Kemm ġabar VAT fuq servizzi soġġetti għat-taxxa tal- VAT matul l-2004, l-2005 u l-2006 sa Settembru?

Kemm ġabar VAT fuq il- kumplament ta' prodotti soġġetti għat-taxxa tal-VAT matul l-2004, l-2005 u l-2006 sat-30 ta' Settembru?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Il- bejgħ ta' fuel ma jsirx biss mill-Korporazzjoni Enemalta imma jsir ukoll minn distributuri oħrajn li fl-attivita' ekonomika tagħhom għandhom ukoll il-bejgħ ta' fuel.

Il-VAT titħallas mill-Enemalta meta l-fuel jinbiegħ u mhux meta jiġi mportat.

In-net VAT dikjarata mill-Korporazzjoni Enemalta mill-2004 sat-30 ta' Settembru 2006 huwa kif ġej :

2004 - Lm10,462,933 2005 - Lm11,737,737 2006 - Lm10,197,845 (Jannar – Settembru)

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li l-gvern ma jżommx record ta' dak li jdaħħal bħala VAT mill-kumpanniji privati kif iżomm fil-każ ta' l- Enemalta?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Probabbilment dak li jidħol minn distributuri oħrajn ikun parti mix-xogħol tagħhom globali u allura jinżel fil-balance sheet tagħhom.

Il-VAT office ma joqgħodx jidħol f'kull item u din l- informazzjoni tista' tidħol għandu bħala parti minn struttura ikbar.

TRUSTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm-il trust twaqqfet f'Malta fl- 2004, fl-2005 u fl-2006 (sal-lum)?

Liema kienu l-aktar tliet nazzjonalitajiet li fetħu trusts f'Malta?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- Informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onror.

Chris Cardona) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm ħabsin inqabdu taħt l-influwenza tad-droga waqt li kienu miżmumin il-ħabs is-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 18736.

QRATI - PERSUNI BARRANIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm barranin tressqu l-qorti din is-sena u fuqiex?

Mil-liema pajjiż ġejjin?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006, il-pulizija ressqet 331 persuna ta' nazzjonalita' barranija quddiem il-qorti.

Fost in- nazzjonalitajiet kien hemm dawn il-pajjiżi:

Alġerija, Awstralja, Bosnia Herzegovina, Brażil, Bulgarija, Kanada, Chad, Ċina, Kolombja, Kroazja, Eġittu, Eritreja, Etjopja, Franza, Ġermanja, Ghana, Ingilterra, Irlanda, Iraq, Italja, Kosta ta' l-Avorju, Ġordan, Kuwajt, Latvja, Libanu, Liberja, Libja, Litwanja, Mali, Marokk, Messiku, Moldavja, Niġerja, Pakistan, Palestina, Filippini, Polonja, Rumanija, Russja, Serbja, Slovakkja, Slovenja, Somalja, Stati Uniti, Sudan, Svezja, Svizzera, Sirja, Turkija, Tuneżija, Ukranja, Jugoslavja u Żimbabwe.

L-akkużi kienu jinkludu, fost oħrajn, serq, offiża fuq il-persuna, frodi u falsifikazzjoni, pussess/traffikar ta' droga, theddid u inġurji, reżistenza fuq uffiċjali pubbliċi, ħsara volontarja, offiżi sesswali, ħrib minn post ta' kustodja, ksur tal-liġi tad-Dwana u tal-VAT u ksur tal-liġi ta' l- Immigrazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħidli jekk analizzax l- ilment li kont ressaqtlu dwar il-mod kif qed tiġi komunikata l-identity card il-ġdida?

Jaqbel li din għandha tkun tgħodd għal Malta biss?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar karta ta' identita' Maltija maħruġa lil ċittadin barrani u mhux dwar karta ta' identita' Maltija maħruġa lill-Maltin.

Għal raġunijiet ovvji din tista' tużaha bħala travelling document, basta tkun Malti.

Il-fatt li ċittadini barranin residenti f'pajjiżna għandhom ukoll karta ta' identita' tal-pajjiż minn fejn ġejjin, jista' joħloq problema u l-Kummissjoni Ewropea ġibditilna l-attenzjoni għal dan il-fatt.

Ġaladarba l-Onor.

Interpellant qajjem din il-kwestjoni tajjeb li nitkellem dwarha.

Tajjeb li nsibu xi soluzzjoni li biha tiġi salvagwardjata l-kwestjoni li ssemmiet mill-Kummissjoni Ewropea kif ukoll il-konvenjenza ta' dawn in-nies barranin li għandhom identity card Taljana, per eżempju, pero' għandhom identity card Maltija wkoll.

Naturalment bil-passapart dejjem tista' tivvjaġġa imma l-kwestjoni qamet dwar jekk barrani li jkun residenti f'Malta, nagħtu kas Taljan, jistax juża l-identity card Maltija biex jivvjaġġa lejn l-Italja.

Naturalment qed insemmi l-Italja bħala eżempju għax safejn naf jien ma' l-Italja ma jeżistux dawn it-tip ta' problemi.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Persuni barranin li jkunu reġistrati Malta, għandhom working permit u jħallsu t-taxxa lill-inland revenue, ma jkollhomx identification proprju ta' fejn ikunu jgħixu minħabba li jkunu nformaw lil pajjiżhom li qegħdin jgħixu f'art oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Il-liġi tagħna ta' l-1975 tgħidlek li jekk inti ilek sitt xhur tgħix f'Malta, mhux biss għandek id-dritt imma għandek l-obbligu li jkollok l-identity card fuqek.

Dik hi r-regola.

Aħna nistgħu nivvjaġġaw f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea permezz ta' l-identity card biss imma mbagħad il-kwestjoni kollha qamet dwar jekk ċittadin barrani residenti f'Malta għandux bżonn l-identity card ta' Malta jew ta' pajjiżu proprju biex jivvjaġġa.

Naturalment dan kollu jispiċċa meta nidħlu fix-Schengen.

Meta nidħlu fix-Schengen mhux talli ma jkollniex bżonn ta' passaport biex nivvjaġġaw fil-pajjiżi li jaċċettaw ix-Schengen imma lanqas ta' l-identity card.

Li jkollok bżonn huwa biss l-ewwel darba li tidħol fil-pajjiż.

Per eżempju jekk Libjan jiġi Malta u nagħtuh ix-Schengen viża, ġaladarba jidħol f'Malta, hu mingħajr bżonn ta' passaport u mingħajr bżonn ta' identity card ikun jista' jiċċirkola fi kwalunkwe pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li l-Viċi Prim Ministru qed isemmi persuna Libjana, jirriżultalu li l-identity card Maltija toħroġ għal EU members u għal non EU members bl-istess mod?

ONOR.

TONIO BORG: M'hemm l-ebda differenza.

L-unika differenza hi li jekk inti qiegħed fl-Unjoni Ewropea, tista' tiċċirkola bl-identity card pero' imbagħad qamet il-kwestjoni dwar jekk għandekx tiċċirkola bl-identity card ta' pajjiżek proprju jew tal-pajjiż li fih inti residenti llum.

Jekk persuna tkun ġejja minn pajjiż li m'huwiex membru ta' l-Unjoni Ewropea, bħall-każ li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant, jiġifieri ta' ċittadin Libjan, xorta waħda tinħariġlu l-identity card jekk ikun ilu sitt xhur f'Malta, pero' dik ma tintitolahx li jużaha biex isiefer biha.

Biex isiefer bilfors irid juża l-passaport, anke minħabba r-regola li teżisti li dawk in-nies li jkunu ġejjin minn pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea trid tittimbralhom il-passaport.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ħa nagħmel din id-domanda għal punt ta' kjarifika biss.

Ma jaħsibx il-Viċi Prim Ministru li meta pajjiżna qed jagħti din l- identification lil madwar 1,500 ruħ, u qed jgħidilhom li hija għal Malta biss, qisu qed jagħmlilhom xi restrizzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, il-fatt li dan id-dokument huwa validu għal Malta biss jagħmel differenza għaċ-ċittadini membri ta' l-Unjoni Ewropea biss.

Ħalli nispjega.

Jekk inti ġej mil-Libja jew mill-Filippini, per eżempju, u għandek identity card ta' Malta, dik qatt ma tista' issiefer biha.

Lanqas toħroġ minn Malta ma tista', aħseb u ara kemm tista' tidħol f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea!

Jekk inti Ingliż, Taljan jew Finlandiż u għandek identity card ta' Malta kif ukoll identity card u passaport ta' pajjiżek, mhux suppost tuża l- identity card ta' Malta la biex tidħol f'Malta u lanqas fil-pajjiżi l-oħra.

Minn dan il-lat biss qamet il-kwestjoni ta' "This is valid for Malta only".

Il-bqija, jekk inti mbagħad tmur tgħix il-Filippini, tapplika għall- identity card ta' pajjiżek.

L-iskop ta' l-identity card lanqas huwa li tivvjaġġa biha.

Minħabba l-membership tagħna fl-Unjoni Ewropea aħna għandna dan il-vantaġġ extra.

L-iskop ta' l-identity card hu li jkollok mezz ta' identita' f'każ li jiġrilek xi ħaġa jew jekk xi ħadd jistaqsik min int, tkun tista' turih ismek, kuljomok u fejn toqgħod.

Imma ċ-ċittadini Ewropej biss jistgħu jużawha bħala travelling document u f'pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea u nerġa' ngħid li bis-Schengen lanqas dik ma jkollna bżonn.

IMWIET TRAĠIĊI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm mietu persuni traġikament is-sena l-oħra?

X'kienet ir-raġuni tal-mewt tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif kif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif ġej:

Overdose 6 Omiċidju 4 Inċident tat-traffiku 18 Suwiċidju 17 Inċidenti fatali oħra 22

Inġibditli l-attenzjoni illi fi tweġibiet preċedenti għall-mistoqsijiet dwar dan l-istess suġġett (Mistoqsijiet Parlamentari Nru. 17020 u Nru. 17023) bi żvista, in-numru ta' omiċidji kien mogħti bħala 3 u dak ta' inċidenti fatali kien mogħti bħala 21.

IMWIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm mietu persuni s- sena l-oħa?

Kemm minnhom mietu ġo l-isptarijiet tal-gvern u kemm fi sptarijiet private u bnadi oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, ninsab infurmat illi n-numru ta' mwiet li ġew reġistrati fir-reġistru pubbliku ta' Malta u f'dak ta' Għawdex fis-sena 2005 kien ta' 2,968 u 290 rispettivament.

Dwar il-kumplament tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija lill-ministru konċernat.

APPUNTAMENT GĦALL-OUT-PATIENTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Meta huma l-ewwel appuntamenti available għall-vista minn professur ġo l-out-patients illum għal kull professur individwalment?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita`): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-out-patient clinics minn natura tagħhom huma għall-appuntament mhux urġenti.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra tabella li turi l-ewwel appuntament disponibbli għall-vista minn professur ġo l-out-patients illum għal kull professur individwalment.

Dati għal new cases biss ġew ikkunsidrati minħabba li appuntamenti għal follow- up jingħataw skond id-diskrezzjoni tal-professur.

Clinics li għandhom appuntamenti ta' tip "any" ġew inklużi minħabba li jistgħu jinkludu new cases.

Il-ftit single timeslots ma ġewx ikkunsidrati lanqas minħabba li dawn jirrapreżentaw appuntamenti li jkunu għadhom kif ġew imħasra riċenti mill-pazjenti nfushom.

Uħud mill-professuri jevalwaw l-urġenza ta' kull appuntament rikjest u ovvjament l-aktar każi urġenti jingħataw prijorita'.

WAITING LIST -OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn persuni fuq il-waiting list għal xi operazzjoni?

X'inhi l- operazzjoni u kemm ilhom jistennew?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant se titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER : L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru huwa f'pożizzjoni li jagħti konferma lil dawn iċ-ċittadini dwar meta jmisshom jagħmlu l-operazzjoni li tant ilhom jistennew li jagħmlu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, irrid ngħid għal darb'oħra li l- appuntamenti għall-operazzjonijiet ma jingħatawx skond min japplika l- ewwel.

Hija r-responsabbilta' tal-konsulent li jiddeċiedi kemm il-każ ikun urġenti u meta l-pazjent għandha ssirlu l-operazzjoni.

Wieħed jifhem ovvjament li dan huwa l-mod ġust kif isiru l-affarijiet għax ir- responsabbilta' aħħarija ta' bżonn ta' operazzjoni jrid jeħodha l- ispeċjalist innifsu, jiġifieri bħalma nagħmlu fil-casualty, huwa inutli li tasal siegħa qabel pazjent ieħor għax jekk il-pazjent l-ieħor ikun iktar urġenti minnek, ovvjament jingħata attenzjoni qablek.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xi proċedura tiġi applikata, tingħata preċedenza skond l-eta` tal-pazjent?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: F'ċerti każijiet il-preċedenza tingħata skond l-eta' tal-pazjent pero' jekk żewġ persuni għandhom bżonn jagħmlu operazzjoni tal- katarretti, per eżempju, u wieħed minnhom għad għandu 40 sena u l- kondizzjoni li għandu qed ixxekklu milli jkompli jista' jaqla' l-ħobża ta' kuljum, jingħata prijorita' fuq persuna li għandha 'l fuq minn 70 sena u li l-operazzjoni tista' żżidilha biss il-kwalita' tal-ħajja.

Naturalment ma rridx niftiehem ħażin qisni qed ngħid li m'hijiex l- intenzjoni tagħna li ntejbu l-kwalita' tal-ħajja, pero' wieħed irid jagħmel distinzjoni anke bejn żewġ persuni ta' eta' avvanza li għandhom bżonn l- istess intervent.

Jekk wieħed minnhom jgħix waħdu u jrid ifendi għal rasu jingħata preferenza fuq ieħor li jgħix ma' familja u għandu min idur bih.

Jiġifieri f'ċertu każi mhux akuti, il-professur jieħu in konsiderazzjoni dawn il-fatturi li ħafna drabi ma jkunux imniżżla fl-istorja pero' ikunu mniżżla fit-ticket of admission tat-tabib.

Kultant jekk t-tobba li jirriferu lill-pazjenti jidhrilhom li jkun hemm xi ħaġa li minkejja li m'hijiex urġenti għandha tingħata prijorita', m'għandix dubju li l-konsulenti tagħna se jisimgħu dak l-ilment u jieħduh in konsiderazzjoni meta jiġu biex jipprijoritizzaw il-każi.

Pero' huwa diffiċli li tiġġeneralizza u qed nitkellem b'mod pjuttost vag għax ma tistax tħallat operazzjoni ma' operazzjoni oħra, jiġifieri mhux l- operazzjonijiet kollha huma l-istess.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-gvern qatt analizza kemm tiswielu li kieku kellu jġib esperti jew tobba barranin fuq perijodu ta' żmien biex jindirizzaw operazzjonijiet bħal tal-katarretti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb illi rridu mmorru lil hinn milli nikkalkulaw kemm jiswew biss mil-lenti finanzjarja.

Bħalissa qegħdin nidħlu wkoll f'diskussjonijiet mal-konsulenti li jagħmlu dawn it-tip ta' operazzjonijiet biex naraw jistgħux isiru sezzjonijiet wara l-ħin kif ukoll nistgħux nżidu s-sezzjoni illi ssir nhar ta Ħadd.

Il-problema li għandna preżentement hi li m'għandniex spazju biżżejjed ta' teatri fejn wieħed jista' jżid in-numru ta' operazzjonijiet.

Qegħdin naraw ukoll x'possibbilta' hemm li dawn it-tip ta' operazzjonijet isiru b'koperazzjoni mal-privat.

Id-diskussjonijiet għaddejjin pero' s'issa għadna ma wasalniex.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Meta l-Ministru qed jgħid li għadna ma wasalniex ifisser li diġa' hemm budget maħsub għal dan it-tip ta' xogħol?

Hemm data maħsuba għal meta jiġi analizzat u miftiehem dan il-punt?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, budget hemm u l-ħsieb hu li dan ix-xogħol isir illum qabel għada, pero' il-kollega tiegħi jrid jifhem li f'dan l-istadju m'huwiex għaqli li nagħti iżjed informazzjoni għax nista' nippreġudika d- diskussjonijiet li għaddejjin.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed jiġi kkunsidrat il-fatt li hemm ċerti istituzzjonijiet Ewropew li għandhom mobile theatres biex jagħmlu operazzjonijiet tal-katarretti ?

Jekk iva, ġew ikkonsultati dawn l-organizzazzjonijiet, fosthom il-Lions Club?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-problema li għandna preżenti m'hijiex in-nuqqas ta' tobba biex jagħmlu dawn it-tip ta' operazzjonijiet imma dik tat-teatri li għandna fl-isptar San Luqa.

Għalhekk għedt li għaddejjin id- diskussjonijiet mal-privat għax it-teatri fil-privat ma jkunux utilizzati l- ħin kollu.

Jiġifieri naħseb li l-aħjar li nsibu s-soluzzjoni ġewwa pajjiżna, iktar u iktar għax m'għandix dubju illi l-pazjenti Maltin għandhom iżjed fiduċja fl-ispeċjalisti lokali milli f'dawk barranin.

ABBUŻI SESSWALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm persuni ttellgħu l-qorti fuq abbużi sesswali fuq it-tfal din is-sena?

X'eta' kellhom u x'eta' kellhom l-akkużati?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006, il-pulizija ressqet quddiem il-qorti 32 persuna fuq abbuż sesswali fuq persuni taħt it-18-il sena.

L-eta' ta' l-akkużati kienet tvarja bejn it-18 u t-62 sena, filwaqt li dik tal-minuri kienet bejn is-sentejn u 17-il-sena.

PAEDOFILE REGISTER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux qed jikkonsidra li jiġi ppubblikat paedofile register?

ONOR.

TONIO BORG: Din il-proposta li saret minn diversi nies, qed tiġi kkunsidrata flimkien mal-ministeru tal-familja u solidarjeta' soċjali.

Qed isir eżami ta' x'jiġri f'pajjiżi oħra, imbagħad tittieħed deċiżjoni tenut kont taċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm kien in-numru ta' persuni li ngħataw iċ-ċittadinanza Maltija kull sena għal dawn l-aħħar ħames snin?

Minn liema pajjiż kienu?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 20074.

LIĊENZJI TAL-KAĊĊA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm inħarġu liċenzji għal kaċċa kull sena f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' persuni li ħadu l-liċenzja tal-kaċċa fis- snin indikati mill-Onor.

Interpellant huwa kif ġej:

2002 - 612 2003 - 375 2004 - 333 2005 - 340 2006 - 58

RESIDENT PERMIT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm hawn persuni minn repubbliki ta' l-ex Unjoni Sovjetika li għandhom resident permit illum?

X'eta' għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent hawn 1,050 persuna minn diversi pajjiżi li qabel kienu jiffurmaw parti mill-Unjoni Sovjetika li għandhom karta ta' l- identita' bħala residenti f'Malta, skond l-Att dwar il-Karta ta' l- Identita' (Kap 258).

L-etajiet ta' dawn il-persuni tvarja bejn 14 u 78 sena.

Dawn jinkludu l-konjugi/tfal ta' ċittadini Maltin, residenti permanenti, barranin li jaħdmu Malta bil-permess, oħrajn li jingħataw estensjoni tal- visa, studenti barranin eċċ. Mhux bilfors li dawn il-persuni li għandhom karta ta' l-identita' fil-fatt, qed jgħixu f'Malta.

CCF - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Fil-preżent kemm hu n- numru ta' persuni li jinsabu l-ħabs?

Kemm minn dawn huma repeated offenders u kemm-il darba?

Kemm qegħdin hemm fuq arrest preventiv?

ONOR.

TONIO BORG: Fit-13 ta' Ottubru 2006, in-numru ta' priġunieri kien ta' 360.

249 minnhom huma sentenzjati filwaqt li 136 huma taħt arrest.

Fir-rigward ta' repeated offenders, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari 20496.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar devoluzzjonijiet ta' art tal-gvern lill-kunsilli lokali f'Għawdex bejn Marzu 2000 u Mejju 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21520.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar faċilitajiet sportivi fl-iskejjel ta' l-istat li qed jintużaw minn għaqdiet sportivi wara l-ħin ta' l-iskola, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21205; u

Lista tal-membri fis-Segretarjat Privat tal-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg flimkien mal-kariga tagħhom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21206.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Censu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 251 ta' l-2006 – Regolamenti ta' l-2006 dwar il- Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi (Ġenerali);

Avviż Legali Nru 252 ta' l-2006 – National Accreditation Board (Malta) (Establishment) Rgulations, 2006;

Avviż Legali Nru 253 ta' l-2006 – Malta Standards Authority (Establishment of the Accreditation Directorate) (Amendment) Order, 2006; u

Tagħrif dwar karozzi mikrija matul l-2006 mill-Ministeru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni u dipartimenti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' ta' l-istess Ministeru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21379.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar tobba li rriżenjaw mill-Isptar San Luqa bejn Jannar u Ottubru 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21508.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar karozzi mikrija matul l-2006 mill-Ministeru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u dipartimenti/enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' ta' l-istess Ministeru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21377.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru ta' l-Affarijiet Rurali u l-Ambjent): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' site plan taż-żona industrijali ta' l-Imrieħel li ġiet approvata bħala ċentru ta' ġbir ta' skart goff maħruġa mill-Awtorita' Maltija dwar l-Ambjent u l-Ippjanar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21459; u

Kopja ta' site plan taż-żona f'Ħal Luqa li għadha qed tiġi kkunsidrata mill-Awtorita' Maltija dwar l-Ambjent u l-Ippjanar bħala ċentru ta' ġbir ta' skart goff, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21460.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

White paper maħruġa mill-Awtorita' ta' Malta dwar it-Trasport fl-2004 dwar "Sustainable Land Transport", bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21334.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi l-għadd ta' derequisitions li nħarġu mid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali bejn l-2000 u l-2006, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 21282.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2007 (IT-TIENI JUM IMĦOLLI KOLLU GĦALL-GVERN)

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq nistieden lill-impjegati tal-PBS jidħlu fil-Kamra sabiex jittrasmettu dirett fuq it-televiżjoni d-diskors tal-Prim Ministru.

Nistieden ukoll lill-photographers u lill-cameramen li jirrappreżentaw lill- istampa sabiex jidħlu fil-Kamra għal ftit minuti ħalli jieħdu r-ritratti u l-filmati.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom

MR SPEAKER: Illum il-Kamra għandha quddiemha l-kontinwazzjoni tad- diskussjoni fuq il-mozzjoni tal-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-Konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2007.

Skond il-mozzjoni numru 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006 is-seduta tal-lum għandha tintemm fit-8.30 p.m. bid-diskors tal-Prim Ministru jkun eżenti mil- limitu ta' ħin għad-diskorsi.

Għalhekk nistieden lill-Prim Ministru sabiex jibda l-intervent tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, il-ġimgħa li għaddiet reġa' kelli l-privileġġ li għat-tielet darba niġi quddiem din il-Kamra u f'diskors tal-budget nagħti rendikont dwar kif pajjiżna żviluppa matul is-sena li għaddiet, dwar kif dak li pproponejna s-sena li għaddiet effettivament x'riżultati ġab għal pajjiżna u fl-istess ħin ressaqt quddiem dan il-Parlament diversi proposti dwar kif nistgħu naraw lil pajjiżna jkompli miexi 'l quddiem.

Il-ġimgħa li għaddiet kelli l-opportunita' li nressaq budget li fih 109 inizjattivi differenti f'oqsma differenti biex naraw lil pajjiżna miexi 'l quddiem.

Użajt il- frażi "biex naraw lil pajjiżna miexi 'l quddiem" għaliex tajjeb li naraw x'qegħdin nifhmu meta ngħidu "li pajjiżna miexi 'l quddiem".

Il-pajjiż huwa aħna lkoll, jinkludi lill-ħaddiema tagħna, lill-familji tagħna, lill-ġenituri tagħna, lit-tfal, liż-żgħażagħ, lill-istudenti, lil dawk li huma morda f'sodda, lill-anzjani u lill-pensjonanti.

Huwa familja sħiħa ta' komunita' li flimkien naħdmu biex il-ħin kollu ntejbu l-kwalita' ta' ħajjitna, intejbu d-destin tagħna, intejbu l-futur tagħna u ntejbu dak li għalina jagħmel differenza.

Pero' jekk nitkellmu b'responsabilita' lkoll kemm aħna nafu li li sabiex aħna nkunu nistgħu ntejbu l-kwalita' tal- ħajja tagħna jrid ikun il-pajjiż li qed jitjieb u ma tistax taqta' barra l- pajjiż mill-poplu tiegħu daqskemm ma tistax taqta' barra lill-poplu mill- pajjiż.

Sur President, il-pajjiż huwa bħall-familja fejn il-missier li jieħu ħsieb il-familja tiegħu, irid jara li l-ewwel jiġġenera l-ġid biex dak il-ġid ikun jista' jaqsmu fuq it-tfal tiegħu, fuq il-familja, fuq il- kwalita' ta' ħajja, fuq id-dar tiegħu u fuq l-istandard of living tal- familja tiegħu.

Il-pajjiż huwa lkoll kemm aħna flimkien u din hija r- raġuni li aħna qed niġu quddiem din il-Kamra u b'sodisfazzjon, bħalma għamilna s-sena li għaddiet, nirrapportaw lill-poplu tagħna li l-pajjiż mexa 'l quddiem u għax il-pajjiż mexa 'l quddiem, allura nistgħu nkomplu nsarrfu dak il-progress f'titjib għall-kwalita' tal-ħajja tagħna lkoll.

Jiena ngħid li hemm bżonn li lkoll nifirħu li pajjiżna qed jimxi 'l quddiem għaliex dak jippermettilna li l-ġid li aħna noħolqu, dak li aħna nsejħulu l-ġid komuni, inkunu nistgħu nqassmuh għal ħafna raġunijiet, bħal, per eżempju, biex nistimolaw aktar l-attivita' ekonomika, biex noħolqu aktar ġid u biex ninvestu aktar fl-affarijiet li jidhrilna li huma importanti għaliex fil-fatt dawn huma l-affarijiet li aħna li naħdmu fil- politika l-ħin kollu nimmiraw għalihom.

Effettivament jiena b'sodisfazzjon ngħid li l-ġimgħa li għaddiet fil-budget irrapportajna progress sostanzjali għal pajjiżna matul it-12-il xahar li għaddew.

Żgur li l-pajjiż mexa 'l quddiem f'diversi aspetti u akkwistajna l-miri finanzjarji kollha li poġġejna għal pajjiżna.

L-akbar akkwist finanzjarju li tista' tgħid qiegħed hemm fin-numri imma li hemm bżonn noħorġuh għaliex dan għandu jinkoraġġina u jimlina b'ottimiżmu għall-ġejjieni huwa l-fatt li din is- sena li se tagħlaq f'Diċembru li ġej irnexxilna nilħqu waħda mill-miri, forsi l-aktar importanti għal kwalunkwe gvern u pajjiż, għaliex meta gvern jieħu l-ispiża rikorrenti tiegħu, jiġifieri mhux dak li jonfoq ta' darba, mhux dak li jonfoq f'li qed jibni darba u mhux se jerġa' jibnih, imma dak li jonfoq ta' kuljum f'pagi, fil-pensjonijiet, fl-affarijiet li huma rikorrenti biex pajjiżna jkun jista' jimxi 'l quddiem, din is-sena se nkunu qegħdin niksru rekord għaliex meta tkejjel kemm se nkunu nfaqna rikorrenti u kemm se nkunu daħħalna rikorrenti, sa nagħlqu s-sena b'bilanċ pożittiv, favur tagħna, ta' kważi Lm100 miljun.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan huwa akkwist kbir, speċjalment meta tikkonsidra li jekk immorru lura għaxar snin, meta l-ħabib tiegħi, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien hu prim ministru u allura kien hu fuq din in-naħa tal-Kamra, u naraw daqsxejn il-politika tiegħu x'riżultati ġabet għal pajjiżna, insibu li dak iż-żmien id- differenza bejn id-dħul u l-ħruġ ma kenitx ta' Lm100 miljun pożittiv imma kienet ta' Lm68 miljun negattiv.

Jiġifieri kien jonfoq Lm68 miljun iżjed minn dak li kien qiegħed idaħħal.

Huwa veru li f'dawn il-Lm100 miljun għandek il-flus li jiġu mill-Unjoni Ewropea, imma anke jekk taqta' barra l- flus mill-Unjoni Ewropea jibqa' bilanċ favur pajjiżna, f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispiża rikorrenti ta' kważi Lm50 miljun.

Irridu nirrapportaw ukoll li pajjiżna sar aktar kompetittiv matul it-12-il xahar li għaddew u ġibed lejn xtutna investimenti barranin rekord, ħafna akbar minn dak li ġbidna s-sena li għaddiet, kif se jkolli l-opportunita' li nispjega aktar 'il quddiem f'dan id-diskors.

Niftaħru li l-qagħda ta' pajjiżna issa tippermettilna biex nieħdu miżuri li żgur se jħallu aktar flus fil-bwiet tan-nies tagħna biex huma jkunu jistgħu jħaddmu iżjed l- ekonomija tagħna u jtejbu wkoll il-kwalita' tal-ħajja tagħhom.

U allura se nieħdu miżuri biex nistimolaw il-kummerċ, biex inżommu l-qagħda finanzjarja pożittiva li rnexxilna nakkwistaw, biex noħolqu aktar xogħol u biex ninvestu fl-oqsma li huma fundamentali għalina, jiġifieri l-qasam ta' l- edukazzjoni ta' wliedna, il-qasam ta' l-ambjent li tant huwa importanti għall-kwalita' tal-ħajja tagħna, għall-industrija tagħna, għat-turiżmu tagħna, biex ninvestu f'Għawdex ħalli naraw dik il-gżira tkompli timxi 'l quddiem u toħroġ is-sabiħ tagħha u biex ninvestu fil-qasam soċjali ħalli nkunu nistgħu nlaħħqu mal-bżonnijiet anke ta' saħħa u ta' pensjonijiet li pajjiżna qed ikollu jiffaċċja u l-oqsma kollha li huma importanti.

Prattikament l-għada li ħabbarna l-budget il-pajjiż mill-ewwel irreaġixxa u jiena nieħu pjaċir u verament nagħmel kuraġġ meta nara sentiment pożittiv fil-pajjiż, niltaqa' man-nies u mal-familji, nisma' r-reazzjonijiet pożittivi tal-korpi kostitwiti, ta' l-unions, ta' l-NGOs, li rrikonoxxew li dan huwa budget pożittiv u li jinkoraġġixxi li l-ekonomija miexja 'l quddiem.

Naturalment hemm l-isfidi wkoll u aħna bħala gvern l-ewwel u qabel kollox minn ta' quddiem naċċettaw li għad hemm sfidi x'nirbħu, pero' mexjin fid-direzzjoni t-tajba u qegħdin nakkwistaw ir-riżultati u dan ġie rikonoxxut mis-soċjeta' ċivili tagħna.

Kważi kulħadd esprima apprezzament għall-progress li dan il-pajjiż qiegħed jirreġistra, anke jekk ikun hemm rikonoxximent ta' oqsma fejn għandna l-isfidi.

Sur President, kulħadd apprezza l-miżuri li aħna ħabbarna u r-raġunijiet warajhom, ħlief il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li għażel it-triq tal-vulgarita' biex mingħalih iddaħħak in-nies bih.

Jekk irid jibqa' imkaħħal ma' dan l- istil ta' politika li tuża l-vulgarita' biex tikkritika mhux se nindaħallu jien u dik hija affari tiegħu.

Jekk hu jrid jibqa' imwaħħal mal-politika antikwata b'riħa ta' kamla, ta' żmien l-għajn għal għajn u sinna għal sinna, hija affari tiegħu wkoll imma jekk irid jilgħab bil-ġejjieni ta' pajjiżna dak huwa affari tagħna u hemmhekk aħna nerfgħu r-responsabilita' tagħna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Jiena ngħid li hemm differenza waħda importanti bejni u bejn il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Hemm affarijiet komuni wkoll bejnietna, bħal, per eżempju, jiena kap ta' partit u huwa kap ta' partit, huwa kap ta' partit fl- Oppożizzjoni u jiena s'issa qatt ma kont kap ta' partit fl-Oppożizzjoni u mhux beħsiebni nkun.

Mhux se jieħu għalih il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jekk ninku u nniggżu daqsxejn lil xulxin, pero' anke mhux b'inkejja u ngħidha b'sinċerita' hemm differenza li toħroġ bl-aktar mod ċar bejn l-affarijiet kif ipinġihom, kif iressaqhom u kif jippreżentahom il-Kap ta' l- Oppożizzjoni u l-affarijiet kif narahom jien.

Huwa ċar li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jemmen li biex tirbaħ il-poter trid taqta' qalb in-nies u trid tipperswadi lin-nies li m'hawnx aqwa minnek biex issalvah lil dan il- pajjiż.

Allura l-ewwel jaqta' qalb in-nies, jgħidilhom li hawn diżastru u mbagħad jipprova jpinġilhom li huwa l-aqwa wieħed li jista' jsalva lil dan il-pajjiż.

Dan huwa t-timbru ta' Dr. Sant kemm ilu li sar kap tal-partit Laburista!

Dejjem iċekken lil dan il-pajjiż, iċekken lil dan il-poplu, qisu xi makku li se jittiekel mill-baleni u mbagħad jitlob lill-poplu jivvotalu ħalli jkun hu li jsalva lil dan il-pajjiż!

Dan huwa l-metodu ta' kif Dr. Sant donnu jħaddem il-politika f'moħħu u fil-prattika f'pajjiżna.

Sur President, l-approach tiegħi huwa kompletament differenti li jitwieled mill-politika fundamentali tal-partit li nimmilita fih.

Il-partit li nimmilita fih lili rabbieni bil-kapaċita', bil-fiduċja li aħna għandna f'dan il-poplu u bi twemmin mill-aktar qawwi li aħna għandna f'pajjiżna li allavolja għandu żvantaġġi kbar, huwa żgħir, huwa mdawwar bil-baħar, maqtugħ mill-bqija tal-kontinent imma dejjem tgħallimna li aħna kapaċi nikkompetu u li aħna kapaċi nirbħu l-kompetizzjoni.

U allura aħna mhux nibnu s-swar imma nwaqqgħuhom; mhux nipproteġu imma niftħu għall- kompetizzjoni u ntellqu ma' ħaddieħor għaliex aħna nemmnu li aħna kapaċi.

U hawn qiegħda d-differenza.

Lin-nies li qegħdin jisimgħuna u jarawna llejla ngħidilhom biex jimirħu, aħna nżulu min-nofs u fejn huwa possibbli bħala gvern, il-mira tagħna hija li nżulu min-nofs u nneħħu kemm jista' jkun mill-burokrazija u mir-regolamenti.

L-ewwel ħaġa li nagħmlu hija li l- miljuni ta' liri ta' taxxi li l-poplu tagħna jħallas, ninvestuhom fil- kapaċitajiet tagħkom ħalli tkunu indipendenti mill-gvern tal-ġurnata u tagħmlu dak li tixtieq qalbkom u tfasslu d-destin tagħkom infuskom.

U allura tinnota din id-differenza li toħroġ bejn il-politika u l-approach taż-żewġ partiti.

Is-semmiegħa li qegħdin jisimgħuna minn djarhom, it-telespettaturi li qegħdin jarawna u dawk li qegħdin preżenti f'din il-Kamra kulma jridu jagħmlu huwa li jiftakru daqxejn fid-diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' jumejn ilu.

M'iniex se nfakkarhom fl-istess tip ta' diskors li għamel sena wara oħra fejn id-diskors tiegħu dejjem ikun negattiv, kollox diżastru, kollox se jaqa' fuq rasna, kulħadd mejjet bil-ġuħ, kważi qegħdin noħorġu nitolbu l-karita' u fil-pajjiż kollox sejjer ħażin.

Din hija d-diska li dejjem smajna.

Mentri din in-naħa tal-gvern, b'saqajha ma' l-art tirrikonoxxi li għad għandna diffikultajiet, tirrikonoxxi li għandna bidliet li rridu ngħaddu minnhom, pero' s-suċċessi u l-passi pożittivi li qegħdin nirbħu, hemm bżonn li nirrikonoxxuhom u nispjegawhom lill-poplu tagħna għaliex dawn huma sinjali pożittivi u ta' inkoraġġiment.

Sur President, illum il-ġurnata jekk titbissem ma nafx xi tqabbadhom lil ta' l-Oppożizzjoni!

Possibbli li sirtu partit tad-dwejjaq u partit li tippromwovu d-dwejjaq!

Anke t-tbissima tridu tneħħulna!

Ġabu l-poster tiegħi nitbissem u kien hemm min qalli li verament ritratt sabiħ, kien jonqosni biss li nirranġa ftit l-ingravata!

Issa dawn l-affarijiet neħduhom biċ-ċajt ħalli nitbissmu daqsxejn f'dan il-pajjiż.

Hemm bżonn li nirredikolaw lil pajjiżna b'dan il-mod?

Dan m'huwiex il-mod ta' kif għandna mmexxu lill-poplu tagħna.

Jiena nemmen li mal-poplu tagħna rridu nkunu fattwali, b'saqajna ma' l-art u ma npinġux kollox bl-ilma jiżfen jew ward u żahar għaliex nafu li jkollok problemi u dejjem jitfaċċaw problemi li ma tkunx ikkalkulajthom.

Kultant ikun il-prezz taż-żejt, kultant xi inkwiet 'l hemm u 'l hawn, pero' jkollok affarijiet li huma pożittivi wkoll.

Huwa importanti li la nesaġeraw it-tajjeb pero' li lanqas nesaġeraw il-ħażin u lanqas irid ikollna l-ħin kollu lil xi ħadd li ħlief il-ħażin ma jarax bi skop ta' aġenda politika.

Irridu nifhmu l-ħin kollu li għandna sfidi x'nirbħu u għandna suċċessi x'niftaħru bihom ukoll u s- suċċessi qegħdin hemm.

Il-bieraħt lura l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel diskors ta' siegħa u nofs kantaliena waħda wara l-oħra u mbagħad għamel nofs siegħa jipprova jispjega li għamel żball għaliex ħaseb li dan huwa budget ta' qabel l-elezzjoni u beda jgħid li ma kienx tort tiegħu imma tort ta' dak li qal hekk u tort ta' dak li qal hekk u ħela nofs siegħa mid-diskors tiegħu jipprova jiddefendi lilu nnifsu għaliex ħaseb li dan kien se jkun budget ta' qabel l-elezzjoni u mar żmerċ!

Mhux bilfors li jmur żmerċ, mela aħna boloh?

Mela aħna se nitilfu ċ-ċans ta' sena sħiħa ta' attivitajiet is-sena d-dieħla li se jagħtu aktar suċċessi lil dan il-pajjiż?

Mela aħna se nitilfu ċ-ċans li s- sena d-dieħla nibdew il-proċess biex ninvestu Euro 800 miljun f'dan il- pajjiż?

Mela aħna se nitilfu ċ-ċans li naqtgħu l-frott tas-siġra li aħna żrajna f'dan il-pajjiż?

U allura ma nafx x'inhi r-raġuni li minn diskors ta' sagħtejn tilef nofs siegħa biex jipprova jiddefendi din il-pożizzjoni li donnu beda jieħu.

Il-bqija tas-siegħa u nofs smajna kantaliena ta' qrid mill-bidu sa l-aħħar.

Naturalment jiena se nirrispondi għall-punti li ressaq il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, pero' rrid infiehem lis-semmiegħa li għandna verament għalxiex inkunu kburin.

Mhux jiena bħala Prim Ministru, mhux sħabi d- deputati u l-ministri imma lkoll kemm aħna bħala poplu Malti, anke l- Oppożizzjoni u s-semmiegħa, hu x'inhu l-kulur politiku tagħhom, iżommux mal- partit Nazzjonalista, iżommux mal-partit Laburista, dawk li m'għandhomx partit politiku, huma min huma, ilkoll kemm aħna, jekk inwarrbu dawn l- esaġerazzjonijiet politiċi u nifhmu kif inhu miexi pajjiżna, għandna ħafna biex niftaħru.

Illejla se nipprova nfiehem li minkejja ċ-ċokon tagħna u minkejja l-ostakli kollha li sibna ma' saqajna fix-xhur li għaddew, pajjiżna qiegħed jirnexxilu jirbaħ parti sewwa mill-kompetizzjoni qalila li għandna fid-dinja ta' madwarna u fir-reġjun ta' madwarna.

Irrid nipprova nfiehem li minkejja kollox pajjiżna għandu ġejjieni sabiħ, huwa ġejjini li jiddependi minn ċerti deċiżjonijiet li ħadna u oħrajn li qegħdin nieħdu bħalissa.

Irrid nipprova nfiehem li dan kollu ma jiġrix b'kumbinazzjoni.

Din m'hijiex kwestjoni ta' xi ħadd li huwa fortunat jew ta' xi ħadd li huwa sfortunat imma din hija kwestjoni ta' politika li trendi, politika li tkun mibnija fuq il-fiduċja f'dan il-poplu għaliex dan il-poplu bl-affarijiet kollha li huwa għandu u bil-limitazzjonijiet kollha li għandu, kapaċi jimxi 'l quddiem.

Naturalment inkun irrid infiehem ukoll lill-poplu tagħna li s-sagrifiċċji li għamilna lkoll flimkien fix-xhur li għaddew ma kenux sagrifiċċji ta' xejn u ma ħlejnihomx.

Dawk is-sagrifiċċji sarrafnihom għal pajjiżna u ladarba sarrafnihom għal pajjiżna issa nistgħu nsarrfuhom fil-familji tagħna, fil-bwiet tal-ħaddiema tagħna u fil-bwiet ta' l-individwi u tan- negozjanti tagħna, tas-self-employed tagħna u tad-diversi setturi ta' pajjiżna.

Il-messaġġ tiegħu m'huwiex ta' qtigħ il-qalb, anzi għall- kuntrarju, huwa messaġġ ta' inkoraġġiment, hi x'inhi l-opinjoni politika tan-nies.

Irridu nagħmlu kuraġġ u jkollna fiduċja f'dan il-pajjiż.

Irrid ngħid li dan huwa messaġġ li mhux mibni fuq id-diskors vojt jew inkella fuq il-paroli vojta imma huwa messaġġ li norbtu ma' dak li sostnejt mill-ewwel ġurnata li sirt Prim Ministru: Iġġudikawna fuq dak li nagħmlu u bir- riżultati li nakkwistaw u mhux bid-diskors.

Id-diskors huwa xi ħaġa faċli, kemm għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kif ukoll għalija.

Huwa faċli li tgħid ħafna affarijiet sbieħ, imma huma r-riżultati li jgħoddu u jiena nibni fuq dawk ir-riżultati u aktar 'il quddiem nidħol iktar fid-dettall fuq dawn l-affarijiet.

Għall-mument se naqbad id-diskors tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni li smajna l-bieraħt lura, li tista' taqsmu fi tliet biċċiet.

L-ewwel beda bit-taqtigħ il-qalb u tmaqdir ta' kollox u ta' kulħadd u allaħares kien hemm xi ħadd li faħħar il-gvern għaliex inkella jkun mixtri!

Jekk xi ħadd azzarda jfaħħar b'nofs kelma lill-gvern, allura dak mixtri.

It-tieni beda jagħmel numru ta' u-turns u jiena nirringrazzja lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għaliex reġa' tana raġun fuq tliet affarijiet oħrajn' cioe' l-kwestjoni ta' l-ewro, il-kwestjoni tal-low cost u l-kwestjoni tal-prezz taż-żejt.

Pero' indunajt ukoll li f'dan id-diskors il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ma semma xejn fuq id-deprezzament ta' l-10% li kien semmilna sena ilu.

Fejn marret il-kwestjoni ta' l-10% li kont ħriġt biha sena ilu meta għidtilna li sabiex pajjiżna jikkompeti jrid inaqqas l-10%?

Jiġifieri lill-pensjonanti u lill-ħaddiema kien qed jgħidilhom li se jnaqqsilhom 10%!

Din hija s-soluzzjoni tiegħu biex pajjiżna jimxi 'l quddiem?!

Is-sabiħa li anke dik li ħareġ biha xi ġimgħa ilu sparrixiet meta fuq programm flimkien ma' l-Onor.

Charles Mangion qalu li s-soluzzjoni għall-problema tad-deficit u biex intaffu mill-ispiża tas-surcharge hija billi nnaqqsu 5% mill-ispiża tal-gvern.

U mill-ewwel kien hemm min qalilhom: Tafu x'intom tgħidu 5% mill-ispiża tal-gvern?

Din tfisser li trid taqtgħu mill- pensjonijiet u mill-pagi.

Imma mbagħad mill-ewwel irranġawha u qalu li mhux se jnaqqsu minn dawk l-affarijiet imma mill-ispiża ta' dak li jonfoq il-gvern fl-operazzjoni tiegħu.

U mbagħad qalulhom li dik tiġi biss Lm2 miljun!

Mela b'Lm2 miljun biss se ssolvu l-problemi?

U allura sparrixiet.

Fid-diskors li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l- bieraħt lura f'dan il-Parlament, fejn suppost wieġeb għall-budget u qal li dan kien diżastru u suppost kien se jressaq is-soluzzjonijiet tiegħu, mhux biss tana raġun fuq tliet affarijiet fundamentali li semmejt aktar qabel, imma issa anke sparixxew mix-xena żewġ soluzzjonijiet li kien qalilna bihom sentejn ilu.

X'inhu jiġri min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-famuża politika tiegħu?

Kif titfassal?

Meta kien qed jitkellem dwar il-kwestjoni ta' l-ewro, irrid ngħid li rajt xi ftit uċuh sorpriżi min-naħa l-oħra tal- Kamra u f'daqqa waħda ħarsu lejh biex bħallikieku jistaqsu: Din minn fejn ġabha?!

Waqt programm li kellna flimkien fuq l-RTK, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li ħabbar li nhar l-Erbgħa kien se jħabbar is-soluzzjoni għas-surcharge u jiena kont fuq ix-xwiek ħalli nara din is-soluzzjoni x'kienet u ma kenitx u issa skoprejna li wara kollox din hija bużżieqa li nfaqgħet f'wiċċu.

Pero' din niġi għaliha minn hawn u ftit ieħor.

Ħalli naqbad ftit punti milli għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

L-ewwelnett beda jgħid li hawn diżastru sħiħ, li l-industrija tal-manifattura sejra lura u għaddejja minn kriżi kbira, li l-investiment mhux veru ġej lejn pajjiżna, anzi kulħadd qiegħed iżarma u jitlaq minn Malta.

Skond il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, id- dħul tal-gvern żdied għaliex hemm kumpannija jisimha U-bet ta' l-imħatri u l-gvern qiegħed isolvi l-problemi tad-deficit tiegħu minħabba din il- kumpannija!

Jiena nappella lill-Onor.

Sant biex ma jkomplux jidħku bin- nies.

Din mhijiex serjeta' u m'huwiex il-mod li bih irridu mmexxu lil pajjiżna.

Imbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel waħda verament gustuża; qabad rapport li għamel il-Profs.

Falzon lill-GRTU u tkellem fuqu f'dan il-Parlament.

L-ewwelnett jiena rrid ngħid li nirrispetta lill-ekonomisti kollha f'pajjiżna għaliex qegħdin jaqdu funzjoni tajba, huwa tajjeb li jkollna dawn it-tip ta' rapporti u dawn it-tip ta' analiżi u huwa tajjeb li nħabbtu l-ideat - naturalment mhux dejjem naqblu u mhux se naqblu fuq ċerti affarijiet.

Jiena għandi x'nikkritika fir-rapport tal-Profs.

Falzon għaliex ma naqbilx fuq ċerti affarijiet, bħal, per eżempju, il-fatt li ħa bħala r-riga sena li fiha pajjiżna kien verament għamel suċċessi kbar ma' dak li għandu x'jaqsam ma' l-esportazzjoni li kienet is-sena 2000.

M'iniex se noqgħod nidħol fil-mertu tar-rapport, napprezza l-fatt li sar dak ir- rapport, anzi nanalizzawh u naraw fejn nistgħu verament nindirizzaw ċerti affarijiet u fejn m'aħniex qed naqblu nkellmuh u nipprovaw nanalizzaw għaliex m'aħniex qegħdin naqblu miegħu.

Pero, Sur President, dan huwa rapport li sar għall-GRTU.

Issa wara li ppubblikajna l-budget il-GRTU qalet li dan huwa budget tajjeb u dorna l- kantuniera.

Issa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ġie hawn u faħħar ir-rapport tal-Profs.

Falzon li sar għall-GRTU u qal li dak ir-rapport huwa tajjeb.

Imma għaliex il-GRTU ħarġet tgħid li dan huwa budget tajjeb, dik le!

Dawn x'affarijiet huma?

Dan huwa rapport li sar mill-Profs.

Falzon għall-GRTU qabel il-budget u wara li ppubblikajna l-budget, il-GRTU rrikonoxxiet li kien budget tajjeb.

Naturalment anke l-GRTU qed tgħid li mhux kollox perfett u tifhem li hemm affarijiet li għandna bżonn nindirizzaw bħala pajjiż, pero' għallinqas irrikonoxxiet il-ġenwinita' u s-sinċerita' li hemm miżuri li jindirizzaw lill-qasam kummerċjali ta' pajjiżna, lis-self- employed iż-żgħar u lill-ekonomija in ġenerali.

Madanakollu għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni dan kollu ma jgħoddx!

Dan huwa l-kejl tiegħu.

Jekk taħsel tazzarda tgħid nofs ta' kelma biex tfaħħar lill-gvern, allura f'dak il-każ għalih mixtri, pero' jekk taħsel tikkritika lill-gvern, allura f'daqqa waħda sirt l-aqwa professur li wieħed jista' jimmaġina!

Sur President, jiena ngħid li fil-verita' għandna nagħmlu l-kuraġġ kollha kemm aħna għaliex ir-riżultati jitkellmu waħedhom u huma dawn ir-riżultati li għandhom jipperswadu lill-poplu tagħna biex jagħmel kuraġġ.

Ħalli nagħtikom ftit informazzjoni li għandha verament tagħmlilna kuraġġ.

Ftit tax-xhur ilu l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika ħareġ statistika li turi li s-sena li għaddiet Malta ġiet fis-sitt post tal-pajjiżi membri u kandidati ta' l-Unjoni Ewropea li ġibdu l-akbar investiment ras għal ras għal pajjiżhom.

Ftit tal-ġranet ilu organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, il-UNCTAD, il-United Nations Conference on Trade and Development ippubblikat rapport fejn analizzaw 140 pajjiż biex jaraw min minn dawn il- pajjiżi l-aktar li qed jitkejjel għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- investiment barrani bħala perċentwali tal-GDP.

Malta ġiet fit-tmien post. (Onor. Membri: Hear, hear) Dan x'diżastru hu li qed jgħidilna l-Kap ta' l- Oppożizzjoni?

Skond il-EuroStat, fl-2005 Malta ġiet fl-ewwel post fost il- pajjiżi membri u kandidati ta' l-Unjoni Ewropea meta jitkejjel il-valur ta' dak li jipproduċu l-intrapriżi fit-teknoloġija avvanzata - mira kruċjali ta' pajjiżna - meta jitkejjel il-valur tal-produzzjoni.

L-istess skond il- EuroStat fl-2005 Malta ġiet fl-ewwel post fost il-pajjiżi membri u kandidati ta' l-Unjoni Ewropea meta jitkejjel il-valur ta' l-investimenti flimkien mal-valur tal-produzzjoni ta' l-intrapriżi fit-teknoloġija avvanzata, dak li jgħidu high-tech manufacturing.

Imbagħad il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jumejn ilu qal li għandna diżastru fil-manifattura ta' pajjiżna.

Dawn huma r-riżultati tas-sena 2005 u ngħidlu sabiex jistenna r- riżultati tas-sena 2006 ħalli jara kemm dan il-pajjiż mexa aktar 'il quddiem.

Il-Freeport ta' pajjiżna ġie kklassifikat fit-12-il post fl-Ewropa kollha u fit-tielet post fil-Mediterran f'dak li għandu x'jaqsam ma' handling ta' containers.

Fl-2005 l-airport ta' Malta ġie kklassifikat t-tielet fid-dinja fil-kategorija ta' airports li jkollhom handling ta' mhux aktar minn 5 miljun passiġier.

Fl-2005 Malta ġiet ikklassifikata l-ewwel minn fost l- għaxar membri ġodda ta' l-Unjoni Ewropea meta titkejjel il-produttivita' ta' kull persuna impjegata.

Fl-2005 ukoll Malta ġiet ikklassifikata fir- raba' post fl-Ewropa fil-klassifika tal-pajjiżi bl-inqas spejjeż fuq in- negozju.

Allura dawn huma aħbarijiet ħżiena jew tajbin?

Riċentement kien hawn ukoll rapport ieħor li wera li l-kompetittivita' ta' pajjiżna f'temp ta' 12-il xahar għamlet qabża ta' erba' postijiet.

Issa skond il-Kap ta' l- Oppożizzjoni għandna diżastru fil-manifattura.

Bir-rispett kollu, jiena mmerih bil-fatti b'dak li ħareġ mill-EuroStat, mill-United Nations u organizzazzjonijiet indipendenti.

Dawn huma ċertifikati li pajjiżna rebaħ matul dawn l-aħħar 12-il xahar.

Jiena ngħid li għandna għalxiex inkunu kburin bħala pajjiż u bħala poplu li kapaċi nikkompetu.

Skond Dr. Sant għandna wkoll diżastru fl-edukazzjoni u falliment totali li jpoġġi lil pajjiżna – qed nuża l-kliem tiegħu – fil-qiegħ tal-klassifika fl- Ewropa.

Issa mhux ta' b'xejn li l-union ta' l-għalliema tieħu għaliha bid- diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni għaliex wara kollox dan ifisser li għandna għalliema li m'humiex qed jagħtu l-livell ta' tagħlim li pajjiżna jistenna mingħandhom.

Imma dan huwa huwa l-mod ta' kif jaħdem il-Kap ta' l- Oppożizzjoni billi jipprova jaqta' qalb kulħadd.

Fil-fatt ninnota li l-union ta' l-għalliema llum stess ħarġet stqarrija fuq xi ħaġa li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar it-teknoloġija ta' l- informatika u l-korsijiet u qegħdin jgħidu li l-ħaddiema tagħna, l- għalliema tagħna u l-istudenti tagħna inkoraġġiment iridu u mhux diskors ta' qtigħ il-qalb.

Fil-fatt din l-istqarrija qiegħda quddiemi u iktar tard inpoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra għall-attenzjoni ta' kulħadd.

X'inhu l- iskop ta' dan it-tmaqdir kollu fil-qasam ta' l-edukazzjoni?

Issa kull darba l-Kap ta'l-Oppożizzjoni jgħid li Malta qiegħda fl-aħħar post u issa nispjega wkoll għaliex f'ċerti aspetti qegħdin fl-aħħar post. Pero' jekk inkejlu sewwa u naraw fejn konna ħames snin ilu u naraw fejn qegħdin illum nindunaw li Malta minn fost il-pajjiżi kollha fl-Unjoni Ewropea l-aktar li qed tagħmel progress b'ritmu mgħaġġel biex tirkupra ma' ħaddieħor.

Ħalli nagħti ftit eżempji.

L-ewwelnett skond il-Eurostat, Malta għandha l-aktar ġenerazzjoni żagħżugħa ta' xjentisti u inġiniera u għandha l-ogħla rata ta' tkabbir f'dan is- settur fl-Ewropa kollha kemm hi.

Jiġifieri issa qed nitkellmu fuq xjentisti u inġiniera u għad fadlilna ħafna iżjed x'nagħmlu f'dan il-qasam.

Għad hemm potenzjal ħafna iżjed li rridu nilħqu f'dan il-qasam.

Malta ġiet ikklassifikata fit-tielet post fil-klassifika tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea b'sistemi ta' l-IT online, jiġifieri dak Ii ngħidulu e-government u fit-tieni post f'dak li għandu x'jaqsam mal-livell ta' servizz mogħti meta sa ftit taż-żmien ilu konna fis-16-il post. Issa ma tilħaqx dawn il- livelli ta' informatika u teknoloġija jekk għandek sistema ta' l- edukazzjoni falluta imma tasal għal dawn il-livelli jekk ikollok ir- riżultati fis-sistema edukattiva.

Meta mqabbla ma' 125 pajjiż ieħor, il-World Economic Forum ikklassifika lil pajjiżna fit-12-il post meta tkejjel ir-rata ta' l-użu tat-teknoloġija fil- gvern; ġejna fil-21 post meta tkejjel l-infrastruttura teknoloġika u ġejna fit-23 post meta tkejjel l-użu tat-teknoloġija fil-pajjiż kollu.

Issa pajjiż li jkun falla fl-edukazzjoni kapaċi jilħaq dawn it-tip ta' riżultati?

Ħalli nagħti ftit statistika oħra u naraw għalfejn qed isir dan it-tmaqdir kollu fuq l-edukazzjoni ta' pajjiżna.

Nixtieq nispjega lil Dr. Sant x'irnexxilhom jagħmlu l-għalliema tagħna fl-iskejjel, mill- kindergarten sal-primarji, sekondarji u sa l-ogħla livelli.

L-ewwelnett jirriżulta li l-edukazzjoni ta' l-adulti f'pajjiżna hija ogħla mill-medja Ewropea.

Fil-fatt il-medja Ewropea hija ta' 42% tal-popolazzjoni, mentri f'Malta diġa' lħaqna ċ-ċifra ta' 53%.

Veru li fadlilna aktar x'nagħmlu biex inżidu n-numru ta' żgħażagħ li jtemmu l-upper secondary – xi ħaġa li semma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni - pero' rrid ngħid li għandna biex niftaħru meta naraw li fis-sena 2000 kellna 40% biss li kienu jkomplu l-istudji tagħhom meta jtemmu l-upper secondary mentri fl-2005 dan in-numru tela' għal 56%.

Ta' min jinnota li meta nqabblu lil pajjiżna ma' pajjiżi oħra fl- Unjoni Ewropea ż-żieda li kellhom f'dawn l-aħħar ħames snin kienet ta' 2% mentri fil-każ tagħna ż-żieda tagħna kienet ta' 15% fl-istess perjodu.

Dan huwa l-progress li pajjiżna qiegħed ikollu.

Sur President, meta l-poplu tagħna jħoss l-weġgħa tat-taxxi u jistaqsi fejn qegħdin imorru t-taxxi tagħna, jiena nifhimha kif nifhmuha lkoll kemm aħna u allura rridu nispjegaw lill-poplu tagħna fejn qed imorru t-taxxi li qed iħallsu.

Issa ħalli nsemmi post wieħed fejn qed imorru dawn it-taxxi.

Sejrin fuq l-irjus ta' kull wieħed u waħda mit-tfal tagħna li nibagħtuhom fil-qasam edukattiv tagħna.

Għas-sena 2007 se nivvotaw Lm121 miljun għall- qasam ta' l-edukazzjoni.

Dan ifisser li jekk naqta' barra l-miljuni li se nonfqu għall-bini ta' skejjel ġodda u dawn l-affarijiet kollha u nieħu biss l-ispiża rikorrenti, jiġifieri mingħajr ma nieħu l-kapital, qegħdin nonfqu Lm1,332 fuq kull tifel u tifla li qiegħda tidħol fis-sistema edukattiva ta' pajjiżna.

Jiena nispjega lill-poplu tagħna għaliex jiena parti minn din il-familja, jiena għandi t-tfal ukoll, naturalment tiegħi kibru allavolja għadhom qed jistudjaw u hawn oħrajn li għandhom it-tfal ukoll.

Kull wieħed mit-tfal tagħna qiegħed jieħu mill-istat b'Lm1,332 valur ta' edukazzjoni.

M'aħniex qed nibagħtu xi cheque fid-djar imma qed nagħtuhom iċ-ċavetta biex 'il quddiem ifasslu huma stess id-destin tagħhom u jagħmlu suċċess b'ħajjithom u b'ħilithom.

Dawn huma r-rekords li qed nakkwistaw għal pajjiżna.

Fl-istorja reċenti ta' pajjiżna qatt ma kien hemm gvern li vvota daqshekk flus għall-edukazzjoni u li qabad felli daqshekk kbir mill-ispiża tiegħu biex jitfagħha fl-imħuħ tat-tfal tagħna.

U qegħdin nagħmlu l-aktar ħaġa tajba u bis-sens li nistgħu nagħmlu għal pajjiżna.

Allura mhux ta' b'xejn li pajjiżna jkompli miexi 'l quddiem u għalhekk ma nagħtux kas tal- kritika negattiva u distruttiva Ii ġejja mill-Oppożizzjoni.

Nifhmu li għandna oqsma wkoll fl-edukazzjoni fejn irridu nkomplu ntejbu u ninvestu.

Hemm proġetti ta' bini ta' skejjel u proġetti ta' xogħlijiet fl-iskejjel tagħna u għad fadlilna x'naqdfu, pero' mexjin u qed inġibu riżultati tajbin.

F'parti mid-diskors tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kkritika wkoll il- qasam tas-saħħa u qal li qiegħed fl-aktar sitwazzjoni ta' diżastru.

Jiena ngħid li f'dan il-qasam ksibna riżultati li għandna għalxiex inkunu kburin bihom anke jekk nammettu wkoll li għandna l-isfidi f'dan il-qasam ukoll.

Fil-qasam tas-saħħa għandna t-tieni l-inqas rata ta' mwiet ta' trabi fid-dinja.

Għall-grazzja t'Alla f'pajjiżna m'għandniex l-abort u l- Bambin iżomm lill-pajjiż f'din it-triq biex nibqgħu nissalvagwardaw il- ħajja tal-persuna mill-mument tal-ġuf sa l-aħħar.

J'Alla nibqgħu b'dan il- valur f'moħħna u j'Alla nagħmlu dak li għandna bżonn nagħmlu f'pajjiżna sabiex dan il-prinċipju nikkonsolidawh.

Skond il-EuroHealth consumer index Malta tiġi l-ewwel fil-lista tal-pajjiżi membri u kandidati ta' l-Unjoni Ewropea, inkluż l-Isvizzera, bħala l-pajjiż li għandu l-aktar sistema ta' saħħa ġeneruża.

Skond il-World Health Organisation, Malta ġiet ikklassifikata fil-ħames post għall-kwalita' ta' servizzi ta' saħħa li toffri.

Dan ma jfissirx li m'għandniex sfidi u jibqa' jkollna sfidi kbar għaliex l-isfida tas-saħħa hija l-frott tas- suċċess.

Aktar kemm navvanzaw, in-nies se jgħixu aktar u aktar ma jkollna servizzi, aktar irridu ninvestu f'dawk is-servizzi.

Is-sena d-dieħla għandna l-isfida kbira li nimxu mill-isptar San Luqa għall-isptar Mater Dei.

Dan kollu nagħmluh b'diskussjoni ma' l-assoċjazzjonijiet u mal-unions.

Illum ġejt informat li wasalna għall-ftehim mal-MUMN biex tinfetaħ il- ward il-ġdida li hija n-new medical admissions ward nhar l-Erbgħa li ġejjin.

Jiena nemmen li biex naslu rridu npoġġu bil-qiegħda madwar mejda u nilħqu ftehim ta' kif nimxu 'l quddiem.

Jiena naf li għandna sfidi kbar quddiemna u l-ewwel wieħed li nirrikonoxxi li tabib Malti kapaċi jsieferlek l-Ingilterra u jaqla' paga ta' bejn Lm100,000 u Lm150,000 meta hawn Malta nagħtuh paga ta' Lm10,000.

Ma' dawn qegħdin nikkompetu aħna!

Din hija l-kwalita' ta' tobba li għandna.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni semma l-brain drau u nixtieq li bħala pajjiż inpoġġu bilqiegħda u nipprovaw insibu s-soluzzjoni għaliha għaliex din mhijiex xi ħaġa faċli.

Illum it- tobba tagħna tant huma bravi li malli jiggradwaw imorru l-Ingilterra u jibdew jaqbdu Lm80,000.

Għiduli xi triduni nagħmel biex insolvuha din il- problema?

Dawn huma d-diskussjonijiet bil-għaqal li rridu nagħmlu ma' l- unions ħalli nħarsu l-futur ta' pajjiżna biex dak li nvestejna f'pajjiżna jibqa' jirrendilna f'pajjiżna.

Ikun żball kbir jekk nużaw il-qasam tas- saħħa bħala ballun politiku.

Għall-partit Nazzjonalista l-qasam tas-saħħa dejjem kien importanti għaliex aħna dejjem poġġejna s-saħħa tal-bniedem fiċ-ċentru ta' l- attenzjoni tagħna u għalhekk dejjem ipprovdejna l-aqwa kwalita' ta' servizz u issa se nipprovdu sptar ġdid b'servizzi ġodda.

Jiena nħeġġeġ lil Dr. Sant u lill-Oppożizzjoni biex imorru jarawh dan l-isptar.

Kemm smajna stejjer min-naħa ta' l-Oppożizzjoni fuq dan l-isptar, jaqbduk dwejjaq kbar tismagħhom jitkellmu.

Għalhekk nappellalhom sabiex imorru jaraw dan l- isptar u malajr jgħaddulhom dan id-dwejjaq li għandhom ħalli jaraw x'konna kapaċi nagħmlu.

Issa rridu nsostnuh u nkompluh u rridu nagħmlu l-migration mill-Isptar San Luqa għall-Isptar Mater Dei.

Bħalissa għaddejjin b'xogħlijiet u inizjattivi biex l-istaff kollu ta' l-isptar jidra l-isptar il-ġdid u jidra l-makkinarju l-ġdid u jekk il-Bambin irid din l-isfida kbira għal pajjiżna nkunu nistgħu nirbħuha.

U allura jiena ndur fuq is-semmiegħa u fuq it-telespettaturi u ngħidilhom li għandhom iħossuhom kburin li dan il-pajjiz irnexxielu jakkwista dawn it- tip ta' riżultati.

Din mhijiex kwestjoni għax hemm il-partit Nazzjonalista fil-gvern imma lkoll kemm aħna għandna nħossuna kburin li aħna Maltin, kburin li dan il-pajjiż miexi 'l quddiem, kburin li qed jirnexxilna nirbħu allavolja għandna d-diffikultajiet ma' saqajna, inkluż il-prezz taż-żejt.

Pero' sadanittant il-pajjiż jibqa' miexi 'l quddiem, qed inġibu l- investiment lejn pajjiżna, qed jiġu l-barranin u jfaħħru lill-ħaddiema tagħna, ifaħħru lil dan il-pajjiż u jġibu flushom f'pajjiżna.

X'hemm isbaħ minn dan?!

Għalija li jiġi bniedem u joqgħod ifaħħarna u mbagħad jitlaq 'l hemm ma jfisser xejn imma min jiġi u jpoġġi flusu hawn tfisser ħafna.

Pero' fuq dan il-punt nitkellem iktar 'il quddiem.

Aħna qed nagħmlu dan kollu għaliex nemmnu li dan il-poplu għandu potenzjal.

Aħna fis-sinsla tagħna bħala poplu m'hemmx kuluri politiċi għaliex bħala poplu dejjem konna poplu ħawtiel, poplu li għamel suċċess.

Dan l-aħħar kont qiegħed nagħmel diskors x'imkien u ġibt l-eżempju ta' dawk il-Maltin li emigraw u għamlu suċċess u min sar professur, min sar miljunarju, min investa hawn u min investa hemm.

Imma dawn huma Maltin u bħalhom għandna f'din il-gżira li qegħdin jagħmlu suċċessi kbar ukoll u lil din il-gżira qed ikomplu jmexxuha 'l quddiem u lil dan il-pajjiż ġibnieh flimkien fejn qiegħed illum.

Allura minflok immaqdru lil dan il-pajjiż għandna nfaħħruh.

M'hemmx xi prezz xi tħallas għalih, lil dan il-pajjiż m'għandekx iċċekknu għall-gwadann politiku.

Il-pajjiż mhux dan li għandu bżonn imma għandu bżonn lil min jistimolah u lil min jagħmillu targets ambizzjużi - u din niġi għaliha minn hawn u ftit ieħor.

Nerġa' nirrepeti li aħna għandna l- kapaċita' li nimxu.

Mingħajr ma ntawwal wisq se nagħti ftit informazzjoni li turi għaliex għandu jkollna l-kuraġġ li nimxu 'l quddiem u biex inwieġeb lil dawk kollha li matul ix-xhur Ii għaddew tlabnihom jerfgħu biċċa mill-piż.

Taħsbu li aħna ma nirrikonoxxux li min siefer u ħallas it-taxxa tas-safar, din ħassha?

Taħsbu li li aħna ma nirrikonoxxux li kien hemm min kellu jħallas is-surcharge u ħassha?

Għalhekk lill-poplu rridu nuruhom x'riżultati ksibna.

Hawnhekk għandi tabella u iktar tard nitlob il- permess tal-Kamra biex inpoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra li turi fejn wasalna għal dak li għandu x'jaqsam mad-deficit fis-sena 2006.

Din it- tabella hija interessanti u jekk inħarsu lejha sewwa insibu li l-ogħla deficit f'pajjiżna kien fi żmien meta Dr. Sant kien prim ministru ta' pajjiżna.

Dak iż-żmien id-deficit kien ta' 10% ta' dak li jipproduċi l- pajjiż.

Illum niżżilnieh għal 2.8%.

Din is-sena wkoll għall-ewwel darba f'ħafna snin se naraw li d-dejn nazzjonali f'pajjiżna qed ikompli t-triq tan-niżla għaliex naturalment it- target tagħna hu li nniżżluh għal-livelli sa taħt is-60% fuq medda ta' żmien.

Fid-diskors tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li qabel l- elezzjoni wegħidna finanzi fis-sod u staqsa fejnhom il-finanzi s-sod.

Huwa veru li qabel l-elezzjoni għamilna poster b'wiċċna minn quddiem u tlabna lill-poplu biex jivvota lill-partit Nazzjonalista għaliex b'hekk biss ikollok garanzija ta' finanzi fis-sod.

U fil-fatt din it-tabella li għandi quddiemi tikkonferma dan.

Imma issa jien ġibt ukoll il-poster li kienu għamluha tal-partit Laburista fejn fuq naħa ġabu: "Wegħduk Lm100 miljun fis- sena" u fin-naħa l-oħra "Ġabu biss miljun u nofs fis-sena" u mbagħad fil- brackets żgħar hemm miktub fi flus kontanti.

Allura min daħak bin-nies?

Dan huwa l-mod kif issir il-politika?

Taf kemm għamilna xorti b'Lm1.5 miljun?!

Aħseb u ara x'se nagħmlu b'Euro 800 miljun!

Sur President, din is-sena se naraw tkabbir ekonomiku sostanzjali u għalkemm irridu nistennew sakemm tagħlaq is-sena diġa' rriżulta li huwa tkabbir ekonomiku tajjeb ħafna għaliex qegħdin fil-livell ta' 2.6%.

Jiena nittama li din is-sena nkunu nistgħu nagħlquha b'aħbarijiet tajbin u l- indikazzjonijiet li għandna huma pożittivi ħafna anke għas-sena d-dieħla.

Din is-sena se nerġgħu niksru rekord kbir ta' investiment li ġej lejn pajjiżna.

Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, minn Jannar sa Ġunju biss se nkunu diġa' qbiżna l-valur totali ta' l-investiment sħiħ li ġibna s-sena ta' qabel; jiġifieri sa Ġunju se nkunu lħaqna Lm311 miljun.

Issa f'sena sħiħa ta' l-1997 meta kien hemm gvern Laburista, meta l-Prim Ministru kien Dr. Sant ġab biss Lm31 miljun f'sena.

Aħna f'sitt xhur ġibna Lm311 miljun investiment lejn pajjiżna u dan huwa l-akbar ċertifikat ta' fiduċja li l- investitur barrani qed jagħmel f'dan il-pajjiż u f'dan il-gvern.

Naħseb li ħadd ma jinvesti Lm300 miljun f'pajjiż fejn m'għandux fiduċja li l- affarijiet mexjin sew.

Ħadd ma jinvesti jekk ma jkunx jaf li qed jinvesti fis-sod.

Din is-sena se jkollna wkoll l-ogħla numru ta' nies jaħdmu bi qligħ u fil- fatt se nkunu qegħdin immissu l-139,000 ruħ jaħdmu bi qligħ.

Din it- tabella se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra li tagħti b'mod grafiku n-numri kollha.

Din is-sena se jkollna l-ogħla numru li qatt kellna ta' żgħażagħ li jkomplu bl-istudji tagħhom wara li jispiċċaw mill-iskola.

Barra minn hekk, se jkollna wkoll l-ogħla numru ta' impjiegi li qatt kellna fis- settur privat.

Din is-sena se jkollna l-inqas numru ta' ħaddiema fis- settur pubbliku.

Aħna rnexxilna nżommu l-qgħad fil-livell baxx, inżidu dawk li qed jaħdmu bi qligħ, inżidu dawk li qed jaħdmu fis-settur privat u fl-istess ħin innaqqsu n-numru ta' ħaddiema minn mal-gvern.

Hawnhekk għandi tabella oħra li tagħti wkoll b'mod grafiku kif l-impjiegi mal- gvern qegħdin jonqsu filwaqt li l-impjiegi mas-settur privat qed jiżdiedu b'mod qawwi.

Dan huwa ċ-ċertifikat tas-suċċess tal-politika tal-gvern immexxi minni.

Se npoġġi wkoll fuq il-mejda tal-Kamra tabella oħra li turi ż-żieda ta' impjiegi part-time.

Għal xi raġuni jew oħra l-Oppożizzjoni ma teħux pjaċir tisma' li f'pajjiżna bħall-kumplament ta' l-ekonomiji kollha moderni qed jiżdied ix-xogħol part-time.

Donnha li l-Oppożizzjoni ma tirrealizzax li l-ebda employer m'hu se jimpjega lil xi ħadd fuq bażi part- time biex jagħmel xi pjaċir lill-gvern.

Jekk employer qiegħed jimpjega part-timer jfisser li għandu attivita' ta' kummerċ li għandu bżonn part- timer.

Barra minn hekk, hemm numru kbir ta' ħaddiema li għandhom job full- time u job part-time.

Issa dan huwa sinjal tajjeb, ma tistax teqred li l- pajjiż sejjer lura, li għandna diżastru, kulħadd mejjet bil-ġuħ u mbagħad hawn dan ix-xogħol kollu u l-part-time jobs qed jiżdiedu wkoll.

Apparti minn dan, għandna wkoll numru kbir ta' nisa u anke rġiel li għandhom responsabilitajiet fil-familja u għalihom l-għażla ta' xogħol part-time hija waħda ideali.

Allura aħna b'sodisfazzjon ninnotaw dan il-fatt u naturalment kif ħabbarna fil-budget irridu nipproteġu x-xogħol tal-part- timers billi nagħtuhom id-drittijiet li jkollhom il-protezzjoni u nistimolaw dak is-settur ħalli jkun jista' jimxi 'l quddiem.

Naturalment fil-ġranet li għaddew jiena kelli l-okkażjoni nispjega li fil- kalkoli li aħna konna qegħdin nagħmlu jirriżulta li fit-12-il xahar li kienu għaddew l-ekonomija tagħna kienet miexja tajjeb u rnexxilha toħloq madwar 4,300 impjieg.

Issa ma nafx kemm-il mistoqsija staqsieni Charlon Gouder meta konna waqt diskussjoni u ta' xejn bdejt ngħidlu sabiex imur ifittex u jiċċekkja l-affarijiet.

Il-bieraħt lura l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li ilhom jistennew biex jaqtgħu l-kurżita' u hawnhekk jiena għandi spjegazzjoni ftit aħjar minn dik li kont ikkalkolajt għaliex issa n-numru tela' għal 6,156!

Jiġifieri bejn Lulju 2005 u Ġunju 2006 in-numru ta' postijiet ta' xogħol tela' b'6,156 u din l-informazzjoni se npoġġiha wkoll fuq il-mejda tal-Kamra.

Sur President, jiena m'iniex qed ngħid li kollox ward u żahar u naf li għandna sfidi li rridu nirbħuhom, pero' għandna wkoll dawn ir-riżultati li jagħmlulna kuraġġ.

M'aħniex qegħdin f'xi wied tad-dmugħ jew hawn it- theżżiż tas-snien imma għandna sfidi partikolari quddiemna.

Jiena ma niddejjaq xejn insemmi dawn l-isfidi u nibda mit-turiżmu li bla dubju ta' xejn huwa wieħed mill-oqsma ewlenin ta' pajjiżna.

Dan il-qasam minn dejjem kien ta' sfida u se jibqa' għaliex it-turiżmu qatt m'hu garantit.

Aħna qatt ma kellna xi garanzija li t-turisti se jiġu Malta bilfors.

Turist jiġi Malta jekk nagħtuh servizz tajjeb u prodott tajjeb u jmur lura u jgħid li huwa mar f'pajjiż li fih ħa pjaċir għaliex huwa pajjiż li għandu storja, li għandu kwalita' ta' servizz u ħassu komdu.

Pero' t-turiżmu lejn pajjiżna m'huwiex garantit u għalhekk jibqa' dejjem sfida.

Il-gvern dan jirrikonoxxih u għalhekk, kif jgħidu l-Ingliżi, we put our money where our mouth is.

Fil-fatt din is-sena qegħdin ninvestu s-somma rekord ta' Lm15.6 miljun direttament fit-turiżmu mingħajr ma ngħodd – għaliex din jiena dejjem insostniha – il-miljuni l-oħrajn kollha li huma marbutin ukoll mat-turiżmu bħalma huwa l-investiment fit-toroq u l- investiment li jsir biex fis-sħana ta' Awissu jkollna l-fjuri fir- roundabouts tagħna.

Dawn l-affarijiet isiru l-ewwel u qabel kollox għalina imma jsiru għat-turist wkoll.

L-investiment biex ikollna sistema ta' drenaġġ li tippurifika d-drenaġġ qabel ma jħammeġ il-baħar mhux isir għalina l-ewwel u qabel kollox u għat-turist ukoll?

L-investiment li nagħmlu fil-bajjiet tagħna mhux għalina u għat-turist ukoll isir?

Li kieku kellna ngħoddu dawn il-miljuni nindunaw li l-qasam tat-turiżmu huwa l-aktar settur li għandu appoġġ finanzjarju f'pajjiżna.

Ma rridux ninsew ukoll li aħna nagħtu preferenza lit-turiżmu billi ma nintaxxawhx bħalma nintaxxaw affarijiet oħrajn.

Fil-fatt fil-qasam tat-turiżmu nsibu affarijiet li huma ntaxxati biss bil-5% VAT u ma nistgħux nagħmlu mod ieħor għaliex inkella ma nkunux nistgħu nikkompetu fil-qasam tat-turiżmu u ma nkunux nistgħu nkomplu mmexxuh 'il quddiem.

Madanakollu rrid infiehem lil kulħadd li kull fejn huwa possibbli nwasslu dan il-messaġġ.

Għalkemm il-miljuni tal-liri li nippompjaw fit-turiżmu huma neċessarji u importanti u j'Alla l-pajjiż jimxi 'l quddiem biex ikollna iżjed x'nippompjaw, imma bil-miljuni biss m'aħna se nagħmlu xejn.

Sur President, il-miljuni tal-liri li qed inħallsu mit-taxxi tagħna malajr jogħsfru jekk tat-taxi jinsulenta lit-turist; jekk il-waiter jittratta lit-turist qisu qed jagħmillu xi pjaċir; jekk tal-karozzin ifettillu jitlob iż-żejjed lit-turist; jekk sid ta' bar ibigħ flixkun ilma aktar għoli minn dak li jbigħu lill-Malti; jekk is-sid tal-hotel ma jżommx l- istandard tal-hotel kif inhu marbut li jżommu; jekk ilkoll kemm aħna ma nagħrfux inżommu lil pajjiżna nadif u borża jew sigarett naqbdu u narmuhom ma' l-art u jekk jibqa' jkollna l-bravi u wara li rranġajna Bieb il-Bombi jmorru u jitfgħulu ż-żebgħa.

L-isfida tat-turiżmu rridu nirbħuha flimkien bi sforz nazzjonali.

Naturalment il-gvern irid ikun minn ta' quddiem u jrid jerfa' r- responsabilita' tad-deċiżjonijiet u jrid ipoġġi l-investiment imma jrid ikun eżerċizzju nazzjonali tagħna lkoll.

F'dan il-kontest jiena rrid nirringrazzja lil dawk kollha li qegħdin jagħmlu ħilithom, anke biex jagħtu pariri lill-gvern.

Dan l-aħħar kellna l-grupp konsultattiv, grupp ta' operaturi fin-negozji li tawna l-ideat tagħhom ta' kif nistgħu ntejbu l- prodott f'pajjiżna u mhux niżżufjettaw bil-branding kif għamel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni jumejn ilu.

Jiena napprezza lil min ġenwinament jiġi 'l quddiem bi proposti.

Ma jfissirx li se naqblu ma' kollox imma tista' taqbel ma' ħafna affarijiet u fil-fatt qed naraw kull proposta li ppreżentawlna, nagħmlu l-costing tagħha, naraw effettivament minn fejn se nġibu l-finanzi, inpoġġuhom fl-istrateġija tagħna u fi ftit żmien ieħor se nkunu qegħdin inħabbru d-dettalji kollha ta' dak li aħna nkunu qegħdin nippjanaw li jsir matul is-sena 2007 u anke lil hinn mis-sena 2007 biex il- prodott Malti nkomplu ntejbuh.

Sur President, infakkar li fl-aħħar mill-aħħar l-ewwel u qabel kollox se jkunu l-Maltin u l-Għawdxin, il-familji tagħna, it-tfal tagħna, li meta mmorru naraw is-swar, il-fortifikazzjonijiet, il-postijiet storiċi, il-wirt storiku u kulturali tagħna se nkunu qed ingawdu minn dawn l-investimenti kollha pero' naturalment dawn jgħinu biex lil Malta jagħmluha dak il- ġojjell li jistħoqqilha li tkun.

Sur President, nixtieq ngħid kelma ta' malajr fuq il-low cost airlines.

Aħna ħadna d-deċiżjoni fil-mument li kellna neħduha wara li għamilna l-analiżi neċessarji.

Il-low cost ma tfissirx ir-RyanAir biss imma tfisser li ġejjin ukoll il-Meridiana, il- German Wings, li kollha huma kumpanniji low cost li se jibdew joperaw – fil-fatt il-Meridiana diġa' bdiet taħdem u diġa' ġabet żieda fit-turiżmu mill-Italja – minn pajjiżna.

U hawnhekk irrid nagħmel żewġ punti.

L- ewwelnett irridu nifhmu li malli dħalna fl-Unjoni Ewropea seta' ġie min ried u x'ħin ried u mhux aħna nistednuhom.

Imma dawn ma jaħdmux b'dan il- mod għaliex ikunu jriduk tħallashom biex jiġu u għalhekk ma ġewx mill- ewwel.

Setgħu ġew kieku riedu imma riduna nħallsuhom.

Fil-fatt mhux Malta biss imma kullimkien jaħdmu b'dan il-mod għaliex dan huwa l-mudell tagħhom.

Allura ħsibniha u fl-aħħar kellna ndaħħlu idejna fil-but, noħorġu Lm1 miljun fi skema għal min ried jopera low cost.

Fil-fatt dan il-Lm1 miljun lanqas kienu fil-budget pero' minħabba li l-pajjiż miexi 'l quddiem allura stajna noħorġuhom.

Għalhekk filwaqt li nifirħu li ġejjin il-low cost irridu niftakru li parti mill-prezz tal-biljett qed inħallsuh aħna minn dawn il-Lm1 miljun.

Huwa veru li l-prezz huwa irħis imma rħis għaliex parti minnu mħallas minn butna.

Ma noqogħdux induru mal-lewża għaliex hija realta' li kull pajjiż iffaċċja u allura anke aħna rridu niffaċċjawha.

Sur President, jiena bqajt ftit sorpriż b'dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni għaliex fuq din il-kwestjoni tal-kumpanniji low cost għamel tidwira nobis.

Fis-17 ta' Marzu, 2004 konna qegħdin nagħmlu dibattitu fuq l-AirMalta f'dan il-Parlament u se nikkwota dak li qal Dr. Sant kelma b'kelma:

"Min qed iġib ċerti argumenti li għandna ndaħħlu kumpanniji low budget ħalli jikkompetu u jġibu t-turisti, qiegħed jara biss sa mnieħru kif għamlu diversi nies f'dawn l-aħħar snin.".

Jiġifieri sentejn ilu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li huwa kien kompletament kontra l-kumpanniji low cost u kien qed jagħti parir f'dan il-Parlament biex ma nġibux il-low cost u qalilna wkoll li min kien qed jargumenta li dawn iġibu aktar turisti kien qed jara sal-ponta ta' mnieħru.

Illum din id-diska nbidlet u jien nixtieq nistaqsih x'ġiegħlu jbiddel l-opinjoni tiegħu?

X'ġara f'dawn l-aħħar sentejn?

Kif inbidlet din il-pożizzjoni?

Għamilt xi pjan jew studju?

X'inhi din il-bidla sħiħa f'din il-pożizzjoni li qiegħed jieħu Dr. Sant fuq dan il-qasam?

Fl- opinjoni tiegħi, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jfassal il-politika tiegħu skond l-opinion polls u jekk l-opinion poll jkun qed jindikalu li l-qasba qed iddur lejn il-punent, allura jdur mal-punent u jekk ir-riħ jinzerta jibda jonfoħ mil-Lvant, allura jdur lejn il-Lvant.

U din hija l-agħar ħaġa li tista' tagħmel meta tkun Prim Ministru.

Din hija r-raġuni li llum qegħdin niċċelebraw anniversarju ta' falliment għaliex il-politika ma tistax tagħmilha bħall-pinnur!

Jiena ngħid li jekk nagħmlu erba' surveys u nuruh ir-riżultati tagħhom malajr narawh idawwar il-politika tiegħu!

Imma l- politika ma tagħmilhiex skond kif ikun jaqbillek jew biex tkun popolari jew inkella għaliex il-polls ikunu qed jindikaw ċerti trends, allura tbiddel il-pożizzjoni tiegħek.

Għaddew għaxar snin u l-Kap ta' l- Oppożizzjoni għadu ma jistax jitgħallimha din!

Sfida oħra li għandna quddiemna hija l-għoli tal-ħajja.

Nibda biex ngħid li qabel kollox we have to put the records straight.

Jiena hawnhekk għandi tabella oħra li turi li l-ogħla rata ta' l-inflazzjoni, hekk imsejħa l-HICP, li qatt kellna f'dawn l-għaxar snin ta' dan l-anniversarju kien proprju fil-bidu ta' dan l-anniversarju, jiġifieri fl-1997, fi żmien Dr. Sant, meta r-rata ta' l-inflazzjoni kienet ta' 3.9%.

Issa jien m'iniex qed immur 'il bogħod għaliex li kieku kelli mmur lura lejn is-sebgħinijiet u t-tmenijiet insibu li li dak iż-żmien r-rata ta' l-inflazzjoni kienet tal-waħx għaliex kienet tlaħħaq l-10% u l-14%.

Aħna rridu nkunu konsistenti.

Dr. Sant qiegħed jagħmel l-argument li meta jsir prim ministru, il- politika tiegħu se tkun is-soluzzjoni għal pajjiżna.

Issa jiena ngħidlu li meta kien prim ministru kellu 22 xahar sabiex iwettaq din il-politika.

U kultant nibda nistaqsi: Għaliex kull darba joqgħod jgħid x'se jagħmel fl- ewwel sitt xhur li jkun fil-gvern?

Forsi għaliex jibża' li jerġa' ma jagħmilx 22 xahar fil-gvern u allura jrid jagħmel kollox f'sitt xhur?!

Din hija tingiża sabiex niċċajta ftit ma' Dr. Sant.

Sur President, f'sitt xhur ma tagħmilx dawk l-affarijiet kollha.

L-ogħla rata ta' l-inflazzjoni li qatt kellna f'dawn l-aħħar għaxar snin ta' 3.9% kienet fi żmien meta l- prezz taż-żejt kien ta' $14-il barmil.

Imma d-daqqa fil-prezz taż-żejt weġġgħet lil pajjiżna li huwa vulnerabbli ħafna għal dan il-prezz taż-żejt.

Issa fl-aħħar il-bieraħt lura Dr Sant ħariġha, li wara kollox is-surcharge li nħallsu trid tirrispondi għal dak li qed jiġri fis-suq u għall-miljuni kbar li qegħdin nonfqu biex nixtru ż-żejt.

Id-differenza hi li fi żmienu kien hawn għoli ta' ħajja ta' 3.9% bi prezz taż-żejt bl-inqas prezzijiet possibbli u llum għandna għoli tal-ħajja li qiegħed imiss it-3.6% imma bil- prezz taż-żejt li huwa rekord u jlaħħaq madwar $70-il barmil.

L-argument politiku m'huwiex biżżejjed, jien m'iniex sejjer nidħak bin-nies bħalma pprova jagħmel Dr. Sant.

Il-verita' hi li hemm limitu għal dak li nistgħu nagħmlu aħna fil-kontroll tal-prezzijiet.

U jiena ġibt miegħi artiklu ta' ekonomista ieħor li jiena nirrispetta ħafna f'pajjiżna.

Naturalment ma naqbilx dejjem miegħu, pero' jagħmel punti tajbin li jiena noqgħod attent għalihom.

Qed nirriferi għal Lino Spiteri li kien ukoll ex- ministru tal-finanzi.

Proprju fil-gazzetta "The Times" tas-26 ta' Ottubru kiteb artiklu li fih qabad il-punt ta' l-inflazzjoni u jgħid li l-verita' hi li ladarba pajjiżna jimporta l-parti l-kbira ta' l-affarijiet tiegħu minn barra, irid joqgħod għal dawk il-prezzijiet li jsib minn barra.

Din hija l-pura verita'.

Issa ma jfissirx li m'hemm xejn x'nistgħu nagħmlu.

Jien f'isem il-gvern tiegħi ngħid li għandna nieħdu l-inizjattiva f'kull ħaġa li hemm bżonn nagħmlu sabiex nindirizzaw il-qasam tal-prezzijiet.

Fil- fatt dan għamilnieh fil-qasam tal-mediċini għaliex dan huwa qasam li jolqot lil dawk li huma l-aktar dgħajfa f'pajjiżna.

Fil-fatt tkellimna mas-settur biex nipprovaw naslu għal soluzzjoni ta' kif nistgħu nikkontrollaw il-prezzijiet tal-mediċini f'pajjiżna.

Iktar tard se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-lista ta' mediċini bir-roħs li kellna fil- prezzijiet li jvarjaw minn 18% għal 2%.

Dan ir-roħs huwa importanti, pero' aktar importanti minn hekk hija li saru diskussjonijiet ma' l- operaturi u ma' min huwa involut f'dan il-qasam biex għall-ewwel darba f'pajjiżna, indaħħlu mekkaniżmu maqbul bejnietna kollha, li dan il- mekkaniżmu jintuża ħalli nkunu ċerti li l-prezzijiet ikunu ġusti.

Jien nifhem li jekk fabbrika barranija għolliet il-prezz tal-mediċina, l- importatur irid iħallas għal dik iż-żieda fil-prezz, imma jiena rrid mekkaniżmu biex naċċertaw ruħna li dik iż-żieda hija waħda ġusta.

Għalhekk f'Novembru dan il-ftehim se jkun intlaħaq ħalli jkollna mekkaniżmu li jiggarantilna li l-prezzijiet tal-mediċini f'pajjiżna se jgħaddu minn dan il-mekkaniżmu u jippermettulna li nkunu moħħna mistrieħ li l-prezz tal-mediċini qed ikun prezz ġust għall-poplu tagħna fiċ-ċirkostanzi partikolari li aħna nkunu qegħdin ngħixu fihom.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa fuq is-surcharge.

Ta' min isemmi l- ż-żieda fil-prezz taż-żejt swietilna Lm50 miljun.

Immaġinaw x'konna nagħmlu f'pajjiżna li kieku ffrankajna dawn il-Lm50 miljun!

Imma għalkemm qlajna din id-daqqa bqajna sodi quddiemha u bil-mod il-mod nirkbuha wkoll.

Naturalment dan irridu nagħmluh b'sagrifiċċji li qgħadna attenti għalihom.

Ma tfajniex il-piż fuq in-nies kollha imma fejn stajna taffejna.

L- ewwelnett ħadna ħsieb l-impjiegi u għamilna l-capping għaliex l-industrija tat-turiżmu u l-fabbriki l-kbar ma jħallsux is-surcharge kollha għaliex inkella jispiċċaw jogħtru u l-impjiegi jkunu perikolati.

Għalhekk l-piż intrefa' permezz tat-taxxi.

Hemm familji li ġenwinament ma jifilħux iħallsu u għalhekk tajnihom l-għajnuna.

Issa se nerġgħu nżidu dik l- għajnuna f'dan il-budget b'Lm2 miljun oħra għal settur ta' familji li aħna jidhrilna li jistħoqqilhom l-għajnuna għaliex is-surcharge ma jifilħux iħallsuha.

Fil-fatt madwar 17,000 familja se jibbenefikaw minn dan kollu.

Issa rrid ngħid li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għall-ewwel darba rrikonoxxa li wara kollox it-tariffi li nħallsu għad-dawl u l-ilma jridu jirriflettu l- prezzijiet li nħallsu għalihom.

Jiena nifhem li s-surcharge ddejjaq lil kulħadd pero' kulħadd irid jifhem li meta l-gvern Malti jmur jixtri ż- żejt, irid iħallas għalih u jekk jitolbuna bħalma talbuna s-sena li għaddiet Lm50 miljun, daqshekk irridu nħallsu.

Tibilgħuhiex meta xi ħadd jgħid li se jraħħas is-surcharge bin-nofs.

Kif tista' traħħasha?

Se tmur għand min ibigħlek iż-żejt u tgħidlu li se tħallas nofs il-prezz?!

Biex traħħas is-surcharge bin-nofs, trid toħroġ dak in-nofs minn x'imkien ieħor.

Jekk qed tgħid li se traħħas is-surcharge bin-nofs, allura qed tgħid li trid issib Lm25 miljun minn x'imkien ieħor.

Minn fejn se ġġibhom dawn il- Lm25 miljun?

Tistgħu taqtgħuli din il-kurżita'?

Jiena naf x'se tagħmlu għaliex se tagħmlu froġa oħra billi d-deficit jisplodi 'l fuq u terġgħu tfallu lil dan il-pajjiż.

Dawn huma affarijiet li jġibulek għajnejk wara widnejk.

Pero' l-aktar ħaġa skandaluża kienet meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ġie hawnhekk bis-soluzzjoni u qalilna li se jagħmel capping fuq il-VAT.

Possibbli li għadu ma rrealizzax li fuq il-konsum domestiku m'hemmx VAT?!

L-Onor.

Galdes qiegħed ixengel rasu u reġa' qiegħed imerini.

Quddiemi għandi dan il-kont u forsi jista' jiġi jgħidli fejn qiegħda l-VAT?

Jiena bdejt ngħid jekk forsi dawn l-affarijiet nafhomx jien biss bħala Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi u għalhekk għamilt dak li jagħmlu ħafna nies u dħalt fuq il-website ta' l-Enemalta u tal-Water Services Corporation u sibt l-ispjegazzjoni kollha tar-rati kif inhuma, bil- mistoqsijiet u t-tweġibiet kemm tal-WSC kif ukoll ta' l-Enemalta.

Jekk tidħlu fiha tindunaw li m'hemmx VAT fuq il-konsum domestiku u meta ħabbarniha konna għidna li l-VAT fuq il-konsum domestiku se jerfagħha l- gvern.

Issa naħseb li għamiltu żball u ridtu tirriferu għall-VAT fuq il- konsum kummerċjali għaliex huwa veru li fuq il-kummerċjali hemm 5% VAT pero' l-Oppożizzjoni taf daqsi li fis-sistema tal-VAT tintalab ir-refund meta min għandu l-kummerċ jissottometti r-returns tal-VAT.

Allura tistgħu tgħiduli minn fejn ivvintajtuha din?

Tistgħu tgħiduli x'soluzzjoni hi?

Sur President, dawn qegħdin jidħku bin- nies!

Apparti dan kollu, jiena għandi tabella - u se npoġġiha fuq il- mejda tal-Kamra – li effettivament turi li meta tqabbel dak li qed inħallsu llum ma' dak li konna nħallsu bit-tariffi li kien ħabbar Dr. Sant fl-anniversarju, għaxar snin ilu, issib li bis-surcharge b'kollox aħna qegħdin inħallsu inqas minn dak li kieku konna qegħdin inħallsu bit- tariffi li kien ħabbar Dr. Sant meta kien Prim Ministru.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ħareġ bit-teorija u qal li s-surcharge qed tiżdied minħabba li hemm ċertu ħela min-naħa ta' l-Enemalta.

Dan m'huwiex minnu.

F'Novembru tas-sena 2004 konna qabbadna l-kumpannija PriceWater House Coopers li għamlet studju li kien tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra fid-9 ta' Novembru tas-sena 2005.

Fid-19 ta' Mejju ta' din is-sena lestejna rapport ieħor li jiċċertifika li l-mod ta' kif tinħadem is-surcharge huwa biss id-differenza fil-prezz taż-żejt li jinxtara u ma fih l-ebda element ta' ħela li jista' jkun li tkun qed tiffaċċja l-Enemalta.

Dan ir-rapport tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra fl-10 ta' Lulju li għadda.

U allura l- Oppożizzjoni ma tistax tibqa' tidħak bin-nies b'dan il-mod.

Aħna morna anke quddiem il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali u għandna żewġ rapporti tekniċi li jikkonfermaw li s-surcharge hija purament id- differenza fil-prezz li rridu nħallsu għaż-żejt, ikun min ikun hemm fil- gvern.

Id-differenza fil-prezz taż-żejt trid titħallas u ma nistgħux nipprovaw nidħku bin-nies u nivvintaw soluzzjonijiet patetiċi u li ma jagħmlu l-ebda sens.

Jiena ngħid li s-surcharge trid tibqa' tirrispondi għall-prezz taż-żejt fis-suq.

Fil-fatt jiena ġejt informat li proprju minħabba ċ-ċaqliq 'l isfel li kellna fil-prezz taż-żejt u nittama li jkompli sejjer hekk, se nħabbru tnaqqis fis-surcharge minn 63.5% li huwa sal-lum għal 59.5%, kif ukoll traħħis fuq il-fuels, id-diesel u l- affarijiet l-oħra.

Sur President, issa nixtieq ngħid xi ħaġa fuq id-deficit għaliex il-Kap ta' l-oppożizzjoni ħareġ b'waħda tajba u beda jipprova jiddefendi ruħu.

Fil-fatt beda jgħid li għaxar snin ilu, meta kien Prim Ministru wiret deficit ta' Lm188 miljun.

Issa jien ma nafx minn fejn ġabha din u għalhekk se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-pubblikazzjonijiet kollha ta' l-uffiċju nazzjonali ta' l-istatistika li fihom ċifri verifikati mill-awditur, li konsistentement kollha juru li d-deficit li sab il-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta laħaq Prim Ministru kien ta' Lm103 miljun.

Pero' waqt id-diskors tiegħu beda jsemmi ċ-ċifra ta' Lm188 miljun.

Issa llum skoprejna li ġabha minn pubblikazzjoni waħda li kien fiha dan l-iżball u li ġiet ikkoreġuta u bena argument sħiħ fuq dan il-konċett.

Issa hawnhekk nixtieq ngħid xi ħaġa lill-Onor.

Brincat u jieħu ftit paċenzja bija għaliex kważi kull sena ngħidhielu.

L-Onor.

Leo Brincat kien l-uniku ministru tal-finanzi li b'xi mod kellu jikteb li fallew.

Fil-fatt se naqra kelma b'kelma dak li ktibt fil-budget tiegħek li tħabbar fil-5 ta' Novembru, 1997:

"Fl-1997 konna qegħdin inbassru żbilanċ fil-Fond Konsolidat ta' Lm82.6 miljun.

Il-gvern kien ta tagħrif dwar dan l-iżbilanċ meta f'Jannar li għadda ressaq l-estimi għal din is-sena.

Sfortunatament dan l- iżbilanċ mhux talli ma kienx sostenibbli iżda mistenni jitla' għal Lm121 miljun.".

U hawn irrid ngħid lill-Onor.

Leo Brincat li żball ta' Lm82 miljun li jitla' għal Lm121 miljun m'hijiex ċajta!

U kif ipprova jsolviha?

Għaliex kultant għandna tendenza li ninsew.

Jien qiegħed naqbad l-istess diskors ta' l-Onor.

Brincat meta kien ministru tal-finanzi fl-1998.

Fil-press conference il-Kap ta' l-Oppożizzjoni li dakinhar kien Prim Ministru kien qal li kien budget tajeb imma naħseb li nsew it-taxxi kollha li ġew imħabbra dakinhar.

U għalhekk se nsemmihom mill-indiċi ħalli naqta' fil- qasir: Reviżjoni tat-tariffi ta' l-ilma u ta' l-elettriku li kienu ġennew lil kulħadd; tariffa proposta għas-servizzi tad-drenaġġ; ħlas ta' miżata fuq ħruġ ta' mediċini b'xejn; reviżjoni ta' miżati fuq liċenzji u ħlasijiet oħra dovuti lill-gvern; taxxa fir-reġistrazzjoni fuq vetturi tal- mutur; żieda fil-passenger service charge fuq vjaġġi mibdija f'Malta; żieda fil-boll fuq ħruġ u tiġdid ta' poloz ta' assigurazzjoni; denunzja ta' l-assi kapitali, taxxa ta' 15% ta' darba fuq il-qligħ gross tal-bank kummerċjali; levy fuq it-tiġdid tal-credit cards bankarji, żieda fid-dazju tas-sisa fuq il-pitrolju; żieda fuq id-dazju tas-sisa fuq l-ispirti u s- sigaretti, żieda fuq id-dazju tas-sisa fuq l-inbid u reviżjonitas-sistema ta' l-istipendji ta' l-istudenti universitarji.

Jiena nsejjaħlu anniversarju ta' falliment!

Sur President, naħseb li huwa importanti li ngħid kelmtejn fuq il-kwestjoni ta' l-ewro.

Ħadt pjaċir nisma' lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jħabbar il- pożizzjoni uffiċjali tagħhom dwar l-ewro meta qal li qed jaqbel mal-miri tal-gvern.

Il-miri tal-gvern ifissru li qed nagħmlu ħilitna kollha biex nilħqu l-kriterji ta' Maastricht ħalli nkunu nistgħu ndaħħlu l-munita Ewropea f'Jannar ta-sena 2008 u ħadt pjaċir nisimgħu jgħid li anke l- Oppożizjzoni qed taqbel ma' dan u tibqa' ma' din il-mira, jiġri x'jiġri.

Dan huwa l-isbaħ ċertifikat li seta' jagħtina l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għax biex jagħmel dik id-dikjarazzjoni ovvjament jaf li d-deficit issa lħaqnieh, jaf li d-dejn nazzjonali nieżel, jaf li l-munita Maltija żammet stabbli matul dan il-perjodu ta' żmien, għandna l-isfida ta' l-inflazzjoni u aħna ninsabu ottimisti li nindirizzawha wkoll u nafu li rridu noqogħdu attenti għaliex garanziji m'hemmx.

Pero' naħseb naf xi ġralu l-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Niftakar li meta tkellem fuq l-ewro, qal li ma jaqbilx għax kien għadu kmieni wisq u kien qal li rridu nistennew biex indaħħlu l-ewro sal-ġurnata meta l-ekonomija Maltija tikber bi 3% u 4%.

Pero' issa wasalna u l-ekonomija miexja għal tkabbir ta' dak il-livell, għad fadlilna iżjed u għad m'aħniex kuntenti għaliex nemmnu li għandha potenzjal tikber iżjed u nemmnu li tista' tikber iżjed.

Issa nixtieq nagħmel ftit punti oħrajn mhux dwar x'qal Dr. Sant imma x'ma qalx.

Per eżempju, f'diskors ta' sagħtejn ma qalx kelma waħda dwar l- ambjent u kellna skiet perfett.

Issa jaf li l-ambjent li qed nivvotaw madwar Lm46 miljun għalih huwa kruċjali għall-kwalita' tal-ħajja tagħna, għat-turiżmu, għall-industrija u jolqot fil-laħam il-ħaj lill-familji li joħorġu bit-tfal fil-kampanja, li jmorru l-baħar, li jmorru fil-bajjiet, lill-familji fid-djar tagħhom li jkollhom l-iskart, il-mod kif nittrattaw l- iskart, id-drenaġġ u l-Magħtab.

Dawn l-affarijiet huma fundamentali għalina.

L-istess ħaġa kellna skiet perfett u ma saret l-ebda riferenza għar- riforma tal-pensjonijiet.

X'inhi r-raġuni?

Din hija waħda mill-iktar bidliet importanti għall-ġejjieni ta' pajjiżna biex ikollna ġejjieni fis- sod.

Jien ngħidlu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li anke jekk ikun prim ministru hu – allavolja m'huwiex se jkun - se tkun fundamentali għalih u għal pajjiżna.

Fejn hu l-kontribut ta' l-Oppożizzjoni fuq dan is-suġġett tant importanti?

Xejn, lanqas biss saret riferenza.

Sur President, ma saret ukoll l-ebda riferenza għall-bżonn li nkomplu bil- proċess ta' ristrutturar fil-portijiet ta' pajjiżna għaliex jibża' li b'xi mod jew ieħor jista' jirfes xi kallu ta' xi ħadd.

F'diskors ta' sagħtejn ma saret l-ebda riferenza għar-rwol tal-mara fis-soċjeta' tagħna u l-miżuri li ħabbarna f'dan il-budget biex ninkoraġixxu lill-mara tipparteċipa fil- ħajja tax-xogħol u tkompli tiżviluppa lilha nnfisiha.

Kulma qal li għandna diżastru sħiħ, kollox se jaqa' fuq rasna u se mmutu bil-ġuħ!

Ma lissen l- ebda kelma fuq il-proġetti li ddiskutejna mal-poplu kollu Malti li jistgħu jiġu finanzjati mit-Euro 800 miljun li ġibna għal pajjiżna mill-Unjoni Ewropea.

Sur President, lanqas ma rrifera għall-investimenti kbar li qed inġibu lejn pajjiżna fil-qasam tat-teknoloġija.

Naturalment skarta s-suġġett Smartcity fil-Parlament, imma rridu nistaqsu x'qed jagħmel u ma jagħmilx fuq dak l- investiment barra mill-Parlament.

Għandna dritt nistaqsu u nkunu nafu.

Kemm smajt diskors f'dan il-Parlament fuq il-ħbieb tal-ħbieb u naħseb li wasal iż-żmien li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jwieġeb fuq il-ħbieb tal-ħbieb u d-deputati li jmorru flimkien ma' kuntratturi barra minn Malta.

Issa weġibna.

(Onor. Membri: Hear, hear) L-ebda ħjiel, l-ebda kelma.

Fejn huma l-ħbieb tal-ħbieb?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Il-Prim Ministru jkompli bid- diskors tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ma smajna l-ebda kelma dwar il-109 miżura li ħabbarna f'dan il-budget, l-ebda kelma dwar il-programm ta' bini ta' skejjel ġodda, l-ebda kelma dwar l-għajnuna li rdoppjajna għall- ġenituri li jibagħtu lit-tfal tagħhom fl-iskejjel privati, l-ebda kelma dwar l-investiment li qed inħabbru fil-qasam sportiv, l-ebda kelma dwar l- investiment li qegħdin nagħmlu fil-Malta Enterprise għal skemi li 25% minnhom se jmorru speċifikament għal Għawdex, l-ebda kelma dwar 20 miżura speċifika għal gżira Għawdxija biex naraw lil din il-gżira tkompli timxi 'l quddiem u toħroġ is-sabiħ kolu tagħha u l-ebda kelma dwar il-vantaġġ li qed nagħtu lill-azjendi, lill-istabbilimenti tal-catering u ta' l- akkommodazzjoni Għawdxin fejn għas-sena d-dieħla qegħdin nnaqqsulhom ir- rata tal-kontribuzzjoni tagħhom għal-liċenzji b'25%.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma lissen l-ebda kelma dwar l-inizjattivi li tajna biex ngħinu lis-self-employed iż-żgħar.

Sal-lum għandna liġi f'pajjiżna - importanti li nifhmuha għax kultant diffiċli biex temminha – li tgħid li jekk sid ta' ħanut ikollu l-mara tiegħu jew il-mara jkollha r-raġel magħha, biex inkunu korretti, u dawn ikunu fil-ħanut u jgħinu lil xulxin jew imorru filgħodu biex jiftħu, inaddfu u jieħdu ħsieb il-klijenti, u jkunu qed jieħdu paga ta' dak ix-xogħol li jkunu qed jagħmlu, dik il- paga ma tistax titnaqqas bħala parti mill-ispejjeż tan-negozju.

Jiġifieri jekk ikollok il-mara qed tagħtik daqqa t'id fil-ħanut u tagħtiha paga, dik il-paga ma tistax tnaqqasha mill-qligħ tiegħek.

Aħna dehrilna li din tista' tkun okkażjoni sabiħa biex ngħinu lis-self- employed u waħda mil-miżuri li ħabbarna tgħid li jekk raġel għandu ħanut, hu x'inhu l-ħanut, u għandu l-mara tiegħu qiegħda tgħinu jista' jekk irid lil din il-mara jniżżilha bħala impjegata tiegħu u jagħtiha l-paga, dik il- paga jista' jnaqqasha mill-qligħ tiegħu u jiffranka t-taxxa li altrimenti kien iħallas fuqha.

Barra minn hekk, se tagħti l-vantaġġ lill-mara jew lir-raġel li jħallas il-bolla biex għada pitgħada l-mara jew ir-raġel ikollha l-pensjoni tagħha as of right.

Pero' fuq dan ma semma xejn il- Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Din hija miżura li għandha tgħin lis-self-employed tagħna biex jagħmlu pass 'il quddiem u għandha tgħin ukoll biex ikun hemm rikonoxximent tal-valur tal-mara u tar-raġel fit-tmexxija tan-negozju Il- Kap ta' l-Oppożizjzoni fis-sagħtejn li tkellem ma lissen xejn dwar il- faċilitajiet u l-investimenti li qegħdin nagħmlu fil-qasam ta' l-anzjani għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-anzjani u mal-qasam tas-saħħa.

Il-fatt li se ninvestu f'dar ta' l-anzjnai ġdida f'tal-Mellieħa li se jibda x- xogħol fuqha s-sena d-dieħla, għalih ma jfisser xejn.

L-investimenti li għamilna f'San Vinċenz m'huma xejn għalih, l-investiment li se nagħmlu biex ikollna ċentru ta' riabilitazzjoni ġdid f'San Vinċenz ma jiswa xejn għalih, l-investiment enormi ta' miljuni ta' liri biex ikollna ċentru ġdid għal min ibati bil-marda tal-kanċer li llum imorru l-isptar Boffa fejn se nonfqu miljuni ta' liri biex minflok makna waħda jkollna tnejn ta' kwalita' u biex nagħtu l-aqwa servizz possibbli ma jeżistix għalih.

M'għamel l-ebda riferenza għal ħemel ta' inizjattivi li jiswew il-miljuni ta' liri biex ngħinu speċifikatament lill-bdiewa u lis-sajjieda ħalli jkunu jistgħu jagħmlu l-prodott tagħhom iktar kompetittiv, jgħollu l-kwalita' tagħhom u l-prodott ikun jista' jinxtara għall-valur tal-kwalita' tiegħu.

Sur President, din d-darba ma semma xejn dwar l-inizjattiva li ħabbarna li se nonfqu l-flus fil-qasam ta' l-annimali f'pajjiżna għax aħna nirrikonoxxu li pajjiżna għad fadallu x'jimxi f'dan il-qasam.

Ma semma xejn dwar l- investimenti fit-toroq u fl-infrastruttura ta' pajjiżna.

Ma semma xejn ukoll dwar il-bands tat-taxxa.

Jiena naħseb li ta' min iqatta' żewġ minuti fil-qosor għax fid-dibattiti ta' dan il-Parlament ikollna ċans nizviluppawhom izjed dawn l-argumenti.

Se npoggi fuq il-mejda tal-Kamra żewġ tabelli li juru x'qed jirbħu l-familji tagħna bil-miżuri li ħabbarna fit-tibdil fl-income tax.

Għal min jimla dikjarazzjoni konġunta u jgħodd il-miżura ta' l-income tax u jgħodd magħha ż-żieda għall-għoli tal-ħajja jsib li min illum jaqla' madwar Lm10,000 fis-sena se jkun qed jiżdied madwar Lm7 fil-ġimgħa, min qed jaqla' Lm4,500 se jkun qed jiżdied Lm2.88 fil-ġimgħa u għandi l-firxa sħiħa minn fuq s'isfel ta' x'differenza qed tagħmel għal min jimla l-formola konġunta.

Qed inpoġġi wkoll it-tabella għal min jimla dikjarazzjoni separata li turi li se jkun hemm min igawdi minn Lm2.25c żieda fil-ġimgħa għal Lm5.23c żieda fil-ġimgħa.

Dawn kollha jfissru Lm12 miljun.

Issa hawnhekk m'iniex qed ninkludi ż-żidiet fil- pagi tal-ħaddiema tal-gvern li jiskattaw is-sena d-dieħla permezz tal- collective agreements li nnegozjajna sena ilu.

X'qed nagħmlu?

Qed inħallu l-flus fil-bwiet tan-nies biex il-familji tagħna jkunu jistgħu jużawhom u jgħinu lill-ekonomija tagħna tkompli ddur billi jinħoloq aktar kummerċ.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni uża s-soltu aġġettivi u ddeskriva dan il-budget bħala wieħed dgħajjef, fjakk u vojt, nieqes minn viżjoni u bla ebda pjan.

Jien naħseb li nista' nwieġbu billi ngħid li l-kontribut tiegħu f'dan il- budget kien dgħajjef, fjakk, vojt, nieqes mill-viżjoni u assolutament bla ebda pjan.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, se nispjega fil-qosor x'inhi l-viżjoni għall-ġejjieni ta' pajjiżna u fejn irridu li nwasslu lil dan il-pajjiż.

Dan il-budget jistedinna lkoll biex nagħtu ħarsa lejn il-ġejjieni tagħna.

Fi kliem ieħor f'dan il-budget qegħdin nistiednu lil kulħadd, hu x'inhu l-kulur politiku tiegħu, biex nagħtu titwila lejn dak li qed inħejju għalina nfusna llum pero' għall-ġejjieni ta' uliedna u għall-ġejjieni ta' pajjiżna.

Għandna opportunitajiet kbar u sbieħ, jiddependi minna jekk naħtfuhomx.

Aħna nemmnu li pajjiżna jista' jaħtaf dawn l-opportunitajiet u jista' jisfruttahom.

Pajiżna dejjem kellu l-kapaċita' li mix-xejn joħloq il-ġid, aħseb u ara meta jkollu l-opportunitajiet li huma uniċi.

Aħna nemmnu li qed ngħixu fi żmenijiet ixxurtjati.

Kulħadd isemmi l-globalizzazzjoni, it- teknoloġija, iċ-Ċina u dawn l-affarijiet kollha.

Aħna ngħidu li din hija opportunita' tal-ġenn għal pajjiżna għaliex it-teknoloġija tatna xi ħaġa li qabel qatt ma kellna.

Qabel kellna baħar li jaqtagħna mill-bqija tal- kontinent, illum it-teknoloġija tgħaqqadna mal-bqija tal-kontinent u allura permezz tat-teknoloġija aħna nistgħu nikkompetu kuljum, kullimkien u f'kull ħin.

Għalhekk dejjem għidna li t-teknoloġija hija s-sigriet ta' pajjiżna, iċ-ċokon tagħna sparixxa bit-teknoloġija, neħħejna ċ-ċokon tagħna u neħħejna d-diffikultajiet u l-ostakli kollha li kellna.

Huwa veru li aħna żgħar, li niddependu kompletament mill-importazzjoni ta' prodotti minn barra minn Malta u li m'għandniex riżorsi naturali, pero' dawn ma kenux biżżejjed u mhux se jkunu biżżejjed biex iżommu lill-poplu tagħna milli jimraħ.

Is-suċċess għal pajjiżna nirbħuh jekk iseħħu ċertu kondizzjonijiet.

Ħalli nispjegahom fil-qosor.

L-ewwelnett irid ikollna fiduċja fina nfusna u ma nistgħux nikkonsidraw lilna nfusna inqas minn ħaddieħor.

Illum aħna npoġġu bil-qiegħda madwar mejda flimkien ma' 26 kap ta' gvern ieħor biex niddiskutu u niddeċiedu affarijiet li jolqtu lill-Ewropa u lil pajjiżna.

M'għandna nħossuna inferjuri għal ħadd, aħna kapaċi nikkontribwixxu daqs kulħadd.

It-tieni nett hemm bżonn li nifhmu li aħna għandna ħaddiema kapaċissimi.

Jiena l- iktar li nieħu pjaċir meta niltaqa' ma' investituri barranin - u din jgħiduha pubblikament u mhux jgħiduha lili f'widnejja - huwa meta nistaqsihom x'jiġbidhom lejn Malta u jirrisponduni li għandna ħaddiema li huma flessibbli, ħawtiela u li jafu l-lingwa Ingliża.

L-għarfien tal- lingwa Ingliża huwa vantaġġ kbir u allura hemm bżonn li nżommuh u nkomplu nkattruh.

It-tielet nett irridu nkomplu ninvestu fl-unika riżorsa li aħna għandna li hija l-edukazzjoni f'uliedna minn eta' żgħira sa l-ikbar eta' għaliex l- edukazzjoni m'għandha tieqaf qatt.

Irridu nibqgħu ninvestu fil-Maltin u fl-Għawdxin biex l-edukazzjoni tkun l-istrument li tkun tista' tmexxihom 'l quddiem.

Ir-raba' kondizzjoni hi li m'għandna qatt nibżgħu mill-bidliet għaliex meta l-bidliet isiru bil-għaqal u b'intenzjonijiet tajba, ġid iġibu.

M'għandna qatt nibżgħu mir-riformi li jkun hemm bżonn isiru.

M'għandniex nibżgħu mir-riforma fil-pensjonijiet u mir-riforma fil- portijiet minna.

Kulħadd jaf kemm kienet diffiċli r-riforma li għamilna fit-tarzna pero' llum għalkemm it-tarzna fadlilha x'taqdef, miexja fit- triq fejn dalwaqt tilħaq xi ħaġa li ilha 40 sena ma tilħaqha, cioe' li tfendi għal rasha mingħajr sussidju ta' ħadd.

Nitlobkom tħarsu lejn ir- riformi li għamilna u taraw ir-riżultati kbar li rnexxielna nakkwistaw.

Sur President, il-flus ma ġewx bix-xejn u u d-deficit ma naqasx bix-xejn imma naqas għax irnexxielna nirriformaw u nirristrutturaw kull fejn kien hemm bżonn mingħajr ma bżajna minn ħadd u minn xejn.

Il-ħames kondizzjoni biex pajjiżna jkollu suċċess huwa li nkomplu ninvestu fl-ambjent ta' madwarna.

Irridu nifhmu li t-turiżmu jiddependi mill- ambjent ta' madwarna u anke l-industrija tal-manifattura u tat- teknolokija saret tiddependi mill-ambjent ta' madwarna.

Meta l-industrija tat-teknoloġija avvanzata u tal-manifattura jistaqsuna x'se jagħmlu bl- iskart tat-teknoloġija, aħna rridu noffru t-tweġibiet ambjentali għal dawn l-affarijiet.

Apparti mill-fatt li għalina l-ambjent għalina jfisser ukoll it-toroq, il-wirt storiku, il-fjuri, il-ġonna, l-ispazji pubbliċi, il- baħar u l-bajjiet.

Is-sitt kondizzjoni hija li rridu nieħdu ħsieb l-enerġija għal pajjiżna.

Aħna vulnerabbli u sakemm nibqgħu maqtugħin mill-bqija tal-grids li jiċċirkondawna, pajjiżna jibqa' vulnerabbli u jista' jogħtor u jiġi għarkubbtejh jekk jiġi f'mument fejn minħabba l-prezzijiet taż-żejt, ma jkollux s-soluzzjonijiet għalihom.

U allura fis-snin li ġejjin rridu nipprovdu s-soluzzjonijiet li pajjiżna għandu bżonn biex ikun jista' jiggarantixxi l-ġejjieni tiegħu.

Kif?

Ħabbarna li għandna nillinkjaw mas- sistema elettrika ta' l-Ewropa bil-cable minn hawn sa Sqallija.

Nafu li trid il-flus u trid studji tekniċi, imma għandna bżonnha.

Għandna bżonn ukoll ninvestu fl-enerġija alternattiva allavolja nafu li għandna diffikultajiet kbar u ostakli li pajjiżi oħrajn m'għandhomx.

L-aħħar kondizzjoni importanti biex pajjiżna jibqa' jkollu suċċess u jaħtaf l-opportunitajiet tal-ġejjieni hija li jrid jibqa' joffri l-aqwa kwalita' ta' xibka soċjali għal dawk f'pajjiżna li għandhom bżonn l- għajnuna.

Il-qasam soċjali jibqa' l-pilastru ewlieni ta' kwalunkwe żvilupp li pajjiżna jista' jagħmel u allura l-pensjonijiet, il-qasam tas-saħħa, l- għajnuna lil dawk il-familji li jkollhom il-problemi u d-diffikultajiet, lil min hu b'diżabilita' u lil dawk li huma morda tibqa' ċentrali għal pajjiżna.

U allura ladarba qed inpoġġi dawn il-kondizzjonijiet biex nispjega kif tista' tinbena l-viżjoni ta' pajjiżna u ladarba ikollok dawn il-kondizzjonijiet f'posthom, allura nkunu nistgħu nwettqu din il-viżjoni.

U hawn nipprova nfiehem lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-ambizzjoni kbira tagħna għal pajjiżna.

Jien nittama li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jibda jifhem illi l-miri tagħna huma ambizzjużi ħafna għaliex aħna rridu li pajjiżna jagħmel din il-qabża kbira.

U dan il-budget ġie mfassal għax verament nemmnu fl-ambizzjoni ta' viżjoni għal pajjiżna li tista' tagħmel differenza kbira għal uliedna.

Ħalli nispjega ftit x'irrid ngħid biha.

Dan huwa budget li għandu jimliena b'kuraġġ li jgħinna biex ninvestu ħalli nimxu lejn miri preċiżi u miri kbar.

L-ewwelnett dan huwa budget li jaħseb għal miżuri speċifiċi fil-qasam tal-familji tagħna u ħsibna fil- ġenituri, fit-tfal u fiż-żgħażagħ tagħna.

Aħna rridu li ż-żgħażagħ tagħna jinvestu fil-kapaċitajiet tagħhom u jilħqu l-aqwa u l-aħjar possibbli għalihom, irriduhom jaħtfu l-opportunitajiet kollha illi d-dinja tal-lum qiegħda toffrilhom.

It-tieni nett, dan hu budget illi jindirizza l-kummerċ f'pajjiżna ħalli jkun hawn iktar kummerċ għall-ħwienet tagħna, iktar kummerċ għall-industrija tagħna u iktar kummerċ għall-ekonomija tagħna.

It- tielet nett, dan hu budget għall-ħaddiema tagħna wkoll għax il-ħaddiem irid ix-xogħol.

Biex jinħolqu l-postijiet tax-xogħol irid jiġi l-investiment Malti u l-investiment barrani.

Dan hu budget li jiġbed iktar investiment lejn pajjiżna, huwa budget ukoll illi jistieden lis-soċjeta' sħiħa biex tiftaħ lilha nnifisha iżjed għar-rwol tal-mara fis-soċjeta' tagħna, għar- rwol tal-part-timers fis-soċjeta' tagħna, huwa budget illi jrid jinvesti ħafna iżjed milli qatt investa fil-qasam tat-turiżmu, huwa budget illi jrid li Għawdex jagħmel qabża kbira 'l quddiem, huwa budget illi jindirizza l- bżonnijiet ta' l-anzjani, tal-morda tagħna u tal-persuni b'diżabilita' bil- miżuri li jiena semmejt.

Imma allura fejn hi l-ambizzjoni tagħna u fejn irridu nieħdu lil dan il- pajjiż?

Aħna rridu nkomplu nimmodernizzaw lill-ekonomija tagħna.

Id-dħul ta' l-ewro fil-bidu tas-sena 2008 għandu jkun pass importanti f'din id- direzzjoni li rridu mmexxu lil pajjiżna.

Id-dħul ta' l-ewro m'hijiex kwestjoni ta' mira politika imma hija importanti ħafna għall-għajxien tal- familji tagħna.

Għaliex?

Għaliex pajjiżna jsir ħafna iżjed kompetittiv!

Għaliex id-dħul ta' l-ewro tpoġġi lil dan il-pajjiż f'livell li jista' jikkompeti ħafna iżjed fuq livell internazzjonali.

Inkunu neħħejna min- nofs ċerti spejjeż, inkunu sirna pajjiż illi laħaq l-aqwa livelli possibbli biex inkunu nistgħu ndaħħlu l-ewro u allura din tagħmel differenza lil kulħadd.

U allura x'inhi l-mira li jmiss?

Jiena ndur fuq sħabi, indur fuq l-Onor.

Tonio Borg li għenni ħafna f'dan il-budget u rrid nirringrazzja lilu u lill-uffiċjali kollha tal-ministeru tal-finanzi, pero' ndur fuq il- ministri kollha u fuq id-deputati kollha u nistaqsihom: Fejn irridu mmorru issa?

Tafu x'imiss?

Irridu nibdew nitkellmu fuq bilanċ pożittiv.

Id- deficit mhux zero rridu nġibuh imma rridu li jkollna surplus, jiġifieri li jispiċċa l-konċett ta' deficit u nimmiraw illi pajjiżna jibda jilħaq bilanċ pożittiv.

Din hi l-mira tagħna.

Irridu ż-żmien għaliha, pero' ma rridux wisq, Sur President, u jekk nibqgħu mexjin b'ekonomija li tiżviluppa kif qiegħda tiżviluppa, jekk jibqa' jkollna fiduċja fina nfusna u jekk nibqgħu bil-politika f'dan il-pajjiż li tirrendi, allura naslu.

Issa hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira.

L-affarijiet ma seħħewx b'kumbinazzjoni.

Is-suċċessi ta' pajjiżna ma seħħewx b'kumbinazzjoni imma seħħew għax kien hemm politika li tagħmel sens.

Kien hemm politika li rat il-potenzjal f'dan il-pajjiż u ħriġna dan il-potenzjal.

Kien hemm politika li għandha fiduċja f'dawn in-nies.

Kien hemm politika li mhux teqred u tara l-ħażin u tara d-diffikultajiet imma taħtaf l-opportunitajiet, Sur President.

U għalhekk is-suċċessi ta' pajjiżna huma suċċessi illi għandhom jagħmlulna kuraġġ.

Allura l-mira ambizzjuża li jmiss hija li ma nibqgħux nitkellmu fuq deficit negattiv imma nibdew nitkellmu fuq surplus u din għandha tkun mira li nagħmluha għal pajjiżna fis-snin li ġejjin.

Irridu mira oħra, Sur President.

Aħna rridu li Malta tkompli ssir iċ- ċentru finanzjarju ewlieni fil-Mediterran u fil-fatt din il-viżjoni diġa' bdejna ngħixuha bil-mod il-mod.

(Onor. Membri: Hear, hear) Fadlilna x'nimirħu.

Sar ħafna xogħol ...

L-Onor.

Mangion min-naħa l-oħra qed jgħid li dan sar bis-saħħa tagħhom.

Dan huwa r-riżultat ta' x'kapaċi nagħmlu meta naħdmu flimkien u mhux infixklu u nagħtu l-gambetti lil xulxin!

(Onor. Membri: Hear, hear) Mela tipprovaw tagħtu gambetta lill- iSmartCity!

Il-viżjoni tagħna hija li lil Malta nkomplu narawha ssir l- aqwa ċentru finanzjarju ewlieni fil-Mediterran.

Sur President, m'iniex qed niċċajta u mhux qed nesaġera.

Bil-professjonisti li għandna u bir- reputazzjoni li rnexxielna nibnu matul is-snin li għaddew, dan il-pajiż għandu l-potenzjali li jsir ċentru finanzjarju ewlieni fil-Mediterran.

Għandna mira oħra, Sur President.

Nafu li biex naslu rridu nkomplu nibnu u nkunu fuq quddiem nett fil-qasam tat-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

Għalhekk beħsiebna nkomplu ninvestu dak kollu li hemm bżonn biex fil- qasam tat-teknoloġija nibqgħu fuq quddiem nett minn fost il-pajjiżi kollha fid-dinja.

Il-mira ambizzjuża tagħna hi li nsiru l-aktar pajjiż li juża t- teknoloġija ta' l-informazzjoni fil-livelli kollha tas-soċjeta' tagħna.

Diġa' qegħdin viċin li nilħqu din il-mira u fi ftit żmien ieħor inkunu verament l-aqwa pajjiż f'dan il-qasam.

Aħna rridu wkoll li nkunu l-aktar gvern li jagħmel użu mis-servizzi elettroniċi.

Imma rridu wkoll li Malta ssir ċentru ta' eċċellenza fl-Ewropa u fil-Mediterran.

U għalhekk il- proġett ta' SmartCity huwa importanti għax iwassal messaġġ b'saħħtu ħafna u mhux biss joħloq 5,600 impjieg, mhux biss jagħmel bidla radikali fin-naħa t'isfel ta' Malta, mhux biss ibiddel mill-għeruq lill-Kottonera u lil dik l- area, mhux biss ibiddel il-psikoloġija imma jwassal messaġġ b'saħħtu ħafna lill-bqija tad-dinja li Malta hija ċ-ċentru ta' eċċellenza f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' l-informatika u tat-teknoloġija tal-komunikazzjoni, Sur President.

Nafu wkoll li pajjiżna għandu l-potenzjal biex isir ċentru edukattiv ta' l- ogħla kwalita' fir-reġjun tal-Mediterran.

Aħna fassalna budget li għal sena wara oħra investa rekord ta' miljuni ta' liri fil-qasam ta' l- edukazzjoni għaliex aħna nemmnu li t-tfal tagħna għandhom bżonn l- edukazzjoni biex ikunu jistgħu huma stess ifasslu d-destin tagħhom.

U allura, Sur President, nafu li l-investiment tagħna f'dan il-qasam edukattiv qed jgħolli l-istandards edukattivi tagħna biex nilħqu standards Ewropej u internazzjonali.

Għamilna passi kbar fix-xhur u fis-snin li għaddew.

Illum l-universita' tagħna qed tilqa' numru rekord ta' studenti.

Kulħadd jaf bis-suċċessi kbar li qed jagħmel l-MCAST u nafu wkoll kif l- MCAST qiegħed jirrispondi għall-bżonnijiet ta' l-industrija u ta' l- ekonomija tagħna.

U allura l-mira tagħna fil-qasam ta' l-edukazzjoni hija waħda ambizzjuża ħafna.

Aħna rridu li din il-gżira f'nofs il-Mediterran, membru fl-Unjoni Ewropea, issir iċ-ċentru ewlieni ta' riċerka u innovazzjoni.

Din it-triq m'hijiex faċli.

F'dan il-budget qed ninvestu somma illi naħseb hija l-ikbar somma li qatt investejna fil-qasam tar- riċerka u innovazzjoni.

F'dan il-budget ippubblikajna dokument ta' strateġija ta' kif naraw lil pajjiżna jimxi f'dak li għandu x'jaqsam ma' riċerka u innovazzjoni.

Madwar 15-il sena ilu kien dan il-partit fil-gvern li tefa' ż-żerriegħa tat-teknoloġija ta' l-informatika u kien hemm min daħak bina dak iż-żmien u kien hemm ukoll min qata' qalbu.

Illum ir- riżultati qegħdin hemm.

Pajjiżna qiegħed fuq quddiem nett f'dak il-qasam.

Issa jmiss li nagħmlu dan it-tieni pass ambizzjuż għal pajjiżna.

Nerġa' nirrepeti li mhijiex ħaġa faċli imma pajjiżna jista' jsir ċentru ta' riċerka u innovazzjoni.

Naturalment, bħal f'kollox, trid tibda miż-żgħir, trid tibda mill-għeruq, cioe' mit-tfal.

U anke hawnhekk qegħdin nuru fejn qed jilgħab il-ħsieb tagħna għaliex din is-sena l-investiment fil- laboratorji fl-iskejjel tagħna qed jilħaq investiment rekord għaliex irridu li fl-iskejjel tagħna jkollna laboratorji ta' l-aqwa standards Ewropej fil-livelli ta' l-iskejjel sekondarji biex lit-tfal tagħna inkunu nistgħu minn eta' żgħira nderruhom f'ambjent ta' xjenza, f'ambjent ta' laboratorju li effettivament jibda minn dik l-eta' jderrina li l-qasam tar-riċerka u allura eventwalment il-qasam ta' l-innovazzjoni huma oqsma li fuqhom nistgħu verament nibnu l-futur tagħna.

Nilħquha din l-isfida ambizzjuża?

Jiena konvintissimu li nistgħu nilħquha u li nistgħu verament naslu għaliha bħala poplu jekk nibqgħu determinati li ninvestu dak kollu li għandna bżonn ninvestu.

M'hemm assolutament xejn li għandu jżommna lura.

Aħna f'dan il-budget użajna r-riżorsi kollha li għandna għad-dispożizzjoni tagħna f'pajjiżna biex lil dan il-pajjiż inkomplu mmexxuh 'il quddiem.

Għandna qasam partikolari li jagħmilna uniċi.

Aħna poplu b'identita' illi hija unika fil-Mediterran, għandna identita' b'valuri li jagħmluna dak li aħna bħala poplu, pero' għandna wkoll il-mertu ta' l-investiment kbir li sar f'pajjiżna fis-snin li għaddew f'dawn l-oqsma kollha.

U allura hawn hi l-viżjoni li aħna naraw għal din il-gżira tagħna u għal dan il-poplu tagħna, hija viżjoni ta' kuraġġ.

Aħna nemmnu f'dan il-poplu u m'għandna xejn li jipperswadina li dan il-poplu jista' b'xi mod jew b'ieħor joqgħod lura.

Sakemm jibqa' jkollna l-fiduċja f'dan il-poplu tagħna, Sur President, allura nassigurak il-pajjiż jista' jkollu suċċess.

L- indipendenza fasslet fina lkoll il-konvinzjoni li jekk aħna ninvestu fina nfusna, fl-edukazzjoni tagħna u jkollna l-fiduċja fina nfusna, allura pajjiżna jista' verament jagħmel suċċess.

Ħafna drabi min jiġi minn barra jistaqsina: Imma intom kif jirnexxielkom gżira żgħira, bla riżorsi ta' xejn, m'għandkomx żejt u m'għandkom xejn u jirnexxielkom tilħqu dan il- livell ta' kwalita' ta' ħajja?

Ir-risposta hija li aħna għandna poplu ħawtiel u kapaċi.

Aħna għandna poplu li jista' jasal u poplu li verament jagħti s-sehem tiegħu.

U allura Sur President, biex nasal għall-konklużjoni ta' dan id-diskors, nibda billi nindirizza lis-setturi kollha tas-soċjeta' tagħna, nindirizza lill-familji tagħna u ngħidilhom: Agħmlu kuraġġ għaliex dan huwa pajjiż li joffri opportunitajiet għalikom u għat-tfal tagħkom.

Taqtgħux qalbkom mill-isfidi li jista' jkollna għaliex flimkien nistgħu noħolqu l-ġid kollu li hemm bżonn biex nagħmlu differenza fil-kwalita' tal-ħajja tal-familji tagħna.

Għandna l-ingredjenti kollha f'posthom biex nagħmlu suċċess pero' rridu nibqgħu determinati li naslu.

M'għandna nħallu lil ħadd jaqtagħlna qalbna u rridu nifhmu li l-affarijiet ma jiġrux b'kumbinazzjoni imma jiġru jekk ikun hemm politika li tagħmel sens.

Nindirizza wkoll lill-ħaddiema ta' pajjiżna, Sur President u nappellalhom biex ikomplu jagħtu l-kontribut għall-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Huma dejjem kienu ċ-ċavetta tas-suċċess ta' pajjiżna.

Kif diġa' għidt, l- investituri barranin jiġu lejn pajjiżna għal ħafna raġunijiet, fosthom għaliex jirrikonoxxu l-kapaċita' tal-ħaddiema tagħna.

U allura lill- ħaddiema tagħna nibqa' nappellalhom biex ikomplu jinvestu fil-kapaċitajiet tagħhom.

Il-flus mill-Unjoni Ewropea ġibnihom, pero' rridu nużawhom bil- għaqal, sal-lum ħafna mill-finanzi li ġibna mill-Unjoni Ewropea wżajnihom biex ninvestu fil-kapaċita' tal-ħaddiema tagħna.

Se nkomplu nagħmlu hekk, Sur President.

Is-sena d-dieħla se nibdew inwettqu l-proġetti li se jkunu ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea.

Ħafna minnhom se jkunu proġetti ta' investiment fil-kapaċita' tal-ħaddiema tagħna u allura lill-ħaddiema, lill-istudenti u liż-żgħażagħ tagħna li qed jaħsbu biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol ngħidilhom: Komplu investu fil-futur tagħkom.

Lil dawk iż- żgħażagħ li qegħdin fis-sistema edukattiva tagħna nagħmlilhom l-appell biex jibqgħu għaddejjin bl-istudji sakemm jilħqu l-ogħla livelli possibbli.

L- ambizzjoni li għandna għal pajjiżna tista' tirnexxi biss jekk uliedna jibqgħu jinvestu fl-edukazzjoni tagħhom u jibqgħu jaħtfu l-opportunitajiet ta' edukazzjoni fil-kapaċitajiet tagħhom.

Għalhekk qed ninvestu fl- edukazzjoni biex it-tfal tagħna jagħmlu l-għażliet.

Liż-żgħażagħ tagħna ngħidilhom biex jimirħu iżjed, jiskopru l-opportunitajiet il-ġodda fil- qasam tax-xjenza, fil-qasam tat-teknoloġija, fl-inġinerija, isegwu x'qed jiġri anke f'pajjiżna u jindunaw li qed jinħolqu opportunitajiet ġodda f'oqsma ġodda.

M'għadux iż-żmien li nibqgħu dejjem bl-istess karrieri, qed jinfetħu karrieri ġodda u l-appell tiegħi liż-żgħażagħ tagħna huwa biex ma jibżgħux minn dan kollu u ma jibżgħux ikomplu l-istudji tagħhom barra minn Malta għaliex dak se jkun ta' ġid għalihom u għal pajjiżna.

Lill-anzjani u lill-pensjonanti tagħna ngħidilhom li dan il-gvern jibqa' jagħmel ħiltu kollha biex ikompli jtejjeb il-kwalita' tal-ħajja ta' l- anzjani u ta' min għandu bżonn il-kura u s-servizzi tas-saħħa tagħna.

Dan għamilnieh fl-imgħoddi u se nibqgħu nagħmluh, Sur President.

Kull fejn hu possibbli u kull progress li nagħmlu bħala pajjiż fil-qasam ekonomiku, aħna nagħmlu ħilitna biex insarrfuh f'titjib għall-anzjani tagħna.

L-aktar ħaġa li aħna nimmiraw għaliha hija li ntejbu l-kwalita' tal-ħajja ta' dawk l- anzjani li huma l-iktar dgħajfa, li huma l-iktar batuti u li għandhom bżonn spalla fuq min iserrħu.

Aħna nixtiequ nżidu l-pensjonijiet u nixtiequ nżidu l-għajnuniet finanzjarji f'kollox, pero' tridu tifhmu li l-ewwel piż li għandna huwa li dawk l-anzjani li waslu fl-aħħar żmenijiet ta' ħajjithom isibu l-aħjar kondizzjonijiet fiex jgħixu u dawk li huma l-iktar dgħajfa jsibu l-aħjar kwalita' ta' ħajja li jista' jkollhom.

Sur President għalhekk irridu naraw lil San Vinċenz ikompli jitjieb, irridu iktar djar ta' l-anzjani fil-komunita' tagħna u għalhekk irridu nkomplu ntejbu s- servizzi fil-komunita' tagħna.

Naturalment dawk li jgħaddu minn mumenti diffiċli f'saħħithom se jsibu mhux biss is-solidarjeta' min-naħa tagħna bħala gvern imma l-impenn sħiħ li nagħtu lil pajjiżna billi nkomplu nagħtu l-aqwa kwalita' tas-servizz tas-saħħa.

Din mhijiex ħaġa faċli imma hemm sfidi kbar u l-gvern huwa impenjat li jkompli jagħti l-aqwa u l-aħjar possibbli għal dawk li huma l- iktar dgħajfa fis-soċjeta' tagħna.

Lill-persuni b'diżabilita' ngħidilhom biex ma jaqtgħux qalbhom, aħna llum għandna soċjeta' li nbidlet, infetħet biex ikollna l-integrazzjoni ta' kulħadd f'pajjiżna għaliex kulħadd għandu jkollu l-opportunita' biex ikun jista' jiżviluppa.

Allura, Sur President, m'hemm assolutament xejn li għandu jżomm lil xi ħadd lura f'pajjiżna.

Kif diġa' għidt, il-pedamenti kollha qegħdin hemmhekk.

Il-finanzi qegħdin fis-sod, l-investiment ġej, is-sistema edukattiva ta' pajjiżna qed titjieb u tkompli ssir waħda mill-aħjar u l-qasam tas-saħħa u l-qasam soċjali huma l-oqsma l-iktar importanti li qed jagħtu lil pajjiżna l-wens li hemm bżonn.

Kollox huwa f'postu, jiddependi biss minna, Sur President.

Poġġejna l- affarijiet f'posthom biex issa naħtfu l-opportunitajiet li ġejjin.

Il-budget li ħabbarna l-ġimgħa l-oħra diġa' jagħmel l-ewwel passi biex isarraf is-suċċess ta' pajjiżna f'affarijiet li jinħassu, fil-bwiet tan- nies tagħna.

Fadlilna ħafna iżjed x'nagħmlu, fadlilna ħafna iżjed suċċessi.

Il-ġejjieni tagħna jinsab fis-sod, ġejjieni li jiddependi minna lkoll, Sur President.

Nirringrazzjak.

(Onor. Membri: Hear, hear) Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' News Release maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali ta' l- Istatistika fit-30 ta' Mejju 2001 li turi l-istructural indicators bejn l-1995 u l-2000;

Kopja ta' News Release maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali ta' l- Istatistika fid-9 ta' Awissu 2001 li turi l-istructural indicators bejn l-1996 u l-2001;

Kopja ta' News Release maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali ta' l- Istatistika fit-30 ta' Ottubru 2001 li turi l-istructural indicators bejn l-1996 u l-2001;

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa mill-Malta Union of Teachers fis-27 ta' Ottubru 2006 dwar it-taħriġ tat-teknoloġija ta' l- informatika;

Graph li turi d-defiċit għall-perjodu bejn l-1995 u l-2006;

Kopja ta' poster maħruġ mill-Partit Laburista intitolat "Wegħduk Lm100 miljun fis-sena – Ġabu biss Lm1.5 miljun fis-sena (flus kontanti)";

Graph li turi l-investiment dirett barrani bejn l-1995 u Ġunju 2006;

Graph li turi n-nies jaħdmu bi qligħ bejn l-2000 u Ġunju 2006;

Graph li turi l-impjiegi fis-settur pubbliku/privat bejn l-2003 u l- 2006;

Graph li turi l-impjiegi part-time bejn Ġunju 2002 u Ġunju 2006;

Tagħrif dwar ħolqien ta' l-impjiegi f'Ġunju 2006 imqabbel ma' Ġunju 2005;

Graph li turi r-rata ta' l-inflazzjoni (HICP) bejn l-1997 u Settembru 2006;

Lista li turi ċ-ċaqliq fil-prezz ta' prodotti mediċinali;

Tabella li turi l-water and electricity billed values fl-2005; Tabella li turi ż-żieda fid-dħul ta' persuni li jissottomettu dikjarazzjoni konġunta; u

Tabella li turi ż-żieda fid-dħul ta' persuni li jissottomettu dikjarazzjoni separata.

MR SPEAKER: Nirringrazzja lill-Prim Ministru tad-diskors tiegħu u nirringrazzja wkoll lill-crew tal-PBS u nitlobhom biex jirtiraw.

Il-crew tal-PBS irtira mill-Kamra

MR SPEAKER: Issa se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi fit-18 ta' Ottubru, 2006 biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-Konsiderazzjoni ta' l- Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2007.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006, din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fit-8.31 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ninforma lill-Kamra li għan-naħa tal- gvern se jiġi paired l-Onor.

Michael Frendo. .

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, għan-naħa ta' l-oppożizjoni se tiġi paired l-Onor.

Helena Dalli.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR 33 |Abela Anthony |Galea Censu | |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason|Gonzi Michael | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina |Mugliett Jesmond | |Dolores | | |D'Amato Helen |Puli Clyde | |Dalli John |Pullicino George | |de Marco Mario |Pullicino Orlando| | |Jeffrey | |Debono Giovanna|Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis | |Fenech Antonio | | | | |

KONTRA : 26

L-Onor.

|Abela Joseph |Farrugia Michael | |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist|Galdes Roderick | |Brincat Joseph |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose' | |Buhagiar |Mangion Charles | |Charles | | |Buontempo |Mizzi Joe | |Stefan | | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Caruana Justyne|Sammut Joseph | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cuschieri |Vassallo Adrian | |Joseph | | |Debono Grech |Vella George | |Joe | | |Farrugia Angelo|Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 30 ta' Ottubru, 2006 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2007

L-Ewwel Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru tal-Ġustizzja u l-Intern

Infakkar lill-Kamra li skond il-Mozzjoni ta' Proċedura tad-9 ta' Ottubru, 2006, il-ħin tad-diskussjoni fuq il-voti tal-ministeru m'għandux jieħu iktar minn erba' sigħat, mid-9.00 a.m. sas-1.00p.m. bil-ħin tal- mistoqsijiet ma jitteħidx, il-mistoqsijiet jidhru xorta fuq l-aġenda u kollha jingħataw tweġiba bil-miktub.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 30 ta' Ottubru, 2006 fid-9.00a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-8.40 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kif beħsiebu jinkoraġġixxi l- użu ta' faċilitajiet sportivi minn għaqdiet oħra wara l-ħin ta' l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-faċilitajiet sportivi li jaqgħu taħt l- amministrazzjoni tal-kunsill Malti għall-isport huma kollha wżati wara l- ħin ta' l-iskola mill-għaqdiet sportivi.

Issa li qed jiżdiedu faċilitajiet sportivi ta' kwalita', qed isiru arranġamenti bejn skejjel u għaqdiet għall- użu ta' dawn il-faċilitajiet.

FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx faċilitajiet sportivi fl-iskejjel ta' l-Istat li qed jintużaw minn għaqdiet sportivi wara l-ħin ta' l-iskola?

Jista' jgħid liema huma l-iskejjel, min qed jużahom u jekk hux qed isir ħlas għal dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MEMBRI TAS-SEGRETARJAT PRIVAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-membri tas- segretarjat privat tiegħu u x'inhu x-xogħol tagħhom?

Min huma l-persuni li spiċċaw mis-segretarjat privat?

X'inhu x-xogħol tagħhom u fejn qed jaħdmu?

ONOR.

L-uffiċjali li spiċċaw mis-segretarjat u marru jaħdmu f'post ieħor barra mill-ministeru huma dawn:

*Pierre Cauchi: ex-segretarjat privat, issa fl-uffiċċju tal-President *Micheline Sciberras: ex-policy cordinator, issa direttur *Stefan Cordina: ex-segretarjat privat, issa fil-Marsa Racing Club *Brian Camilleri: ex-driver, issa settur privat.

XOGĦLIJIET FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Il-fatt li l-gvern kien qal li fuq perijodu ta' tmien snin se jonfoq Lm60 miljun f'xogħol tant meħtieġ fl-iskejjel, jista' il- Ministru jgħid minfejn toħroġ din iċ-ċifra mill-arranġament bejn il-gvern u l-APS?

Kemm intnefqet sal-lum minn din is-somma?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-impenn tal-gvern hu li jibni l-iskejjel li hemm bżonn u li jimmodernizza l-iskejjel ta' l-Istat.

L-analisi li kienet saret fis- sena 2000 indikat li jkunu meħtieġa circa Lm60 miljun, esklużi l-prezz ta' l-art u l-VAT.

Huwa ovvju li l-proġett jieħu numru ta' snin u qed jitwettaq f'fażi differenti.

L-arranġamenti bejn l-APS u l-gvern ikopru l-bżonnijiet tal-proġetti li twettqu fl-aħħar snin u li qed jitwettqu bħalissa.

Bejn l-2001 u Ġunju 2006 il-gvern, permezz ta' l-FTS, investa s-somma ta' Lm18,711,052.

HIGHER SECONDARY, NAXXAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux se jintbagħat għalliem ieħor fis-suġġett tal-marketing fil-higher secondary tan-Naxxar peress li jidher li madwar 40 student/a ġew imċaħħda minn dan is-suġġett minħabba nuqqas ta' għalliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fi żmien qasir se jsiru l-interviews għal supply teacher tal-marketing.

KAŻ DWAR IMPJEGATA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid persuna li isimha qed jintbagħat separatament, minn fejn u minn liema fondi qed titħallas?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ETC ma jkollha l-ebda informazzjoni fuq minfejn u minn liema fondi jitħallsu l-persuni.

DEREQUISITION ORDERS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm derequisition orders ħarġu mis-sena 2000?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

REQUISITION ORDERS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi l- politika tal-gvern rigward requisition orders?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

REQUISITION ORDERS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhi l-politika tal-gvern rigward requisition orders?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif żgur li jaf l-Onor.

Interpellant, il-gvern ma jaqbilx mal-ħruġ ta' ordnijiet ta' rekwiżizzjoni tant li fl-1995 emenda l- liġi biex dawn ma jkomplux joħorġu.

Aktar minn hekk, il-politika ta' dan il-gvern dwar dawn l-ordnijiet hi li fejn hu possibbli fejn hemm postijiet koperti b'rekwiżizzjoni titneħħa.

Id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali ilu għaddej għal diversi snin b'eżerċizzju biex jidderekwiżizzjona postijiet li kienu koperti b'ordni ta' rekwiżizzjoni, liema proċess se jkompli fil-futur.

Permezz ta' dan il- proċess, meta post rekwiżizzjonat jiġi vakat tinħareġ derekwiżizzjoni u ċ- ċwievet jingħataw lura lis-sid mingħajr il-ħtieġa ta' talba formali lid- dipartiment.

Fil-każ ta' postijiet rekwiżizzjonati u li għadhom okkupati, id- derekwiżizzjoni tinħareġ jekk is-sid jirrikonoxxi lill-inkwilin, u dan bl- iskop li ebda inkwilin ma jitlef il-protezzjoni minn żgumbrament.

POSTIJIET REKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid f'kemm medda ta' snin il-gvern għandu ħsieb li postijiet rekwiżizzjonati u li għandhom l- ordni tar-rekwiżizzjoni tinħarġilhom id-derequisition?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

POSTIJIET REKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid il-gvern f'kemm medda ta' snin għandu ħsieb li l-postijiet rekwiżizzjonati u li għandhom l-ordni tar- rekwiżizzjoni tinħarġilhom id-derequisition?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Hu mistenni li minbarra postijiet li ma jkunx possibbli jiġu derekwiżizzjonati għar-raġuni li s-sid ma jirrikonoxxix l- inkwilin, il-postijiet rekwiżizzjonati kollha li għad fadal jiġu derekwiżizzjonati f'anqas minn għaxar snin.

KIRJIET U ĊNUS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inġabret kera mis-sena 2000, minn inkwilini ta' postijiet tal-gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dħul minn kirjiet u ċnus mit-taqsima proprjeta` tal- gvern mis-sena 2000 sat-30 ta'Settembru, 2006 hu kif ġej:

|Sena |Ammont | | |miġbur | |2000 |Lm | | |3,273,029 | |2001 | | | |3,344,517 | |2002 | | | |3,476,369 | |2003 | | | |4,654,604 | |2004 | | | |8,039,402 | |2005 | | | |5,917,995 | |2006 | | | |4,997,742 |

LAND TRANSPORT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-white paper mill-ADT dwar land transport?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Kopja tal-white paper maħruġa mill-ADT qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jagħti lista tat-toroq arterjali li ġew upgraded mis-sena 2003?

X'kien it-tul ta' kull triq u x'kienet l-ispiża tax-xogħlijiet?

Liema huma t-toroq li qed isir xogħol fuqhom bħalissa u x'inhu t-tul tagħhom?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PROĠETT CONNECTIONS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett Connections?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-proġett connections, li kien imniedi fl-1998 b'forma ta' call for submissions, kien imsejjes fuq l-idea li tinħoloq sistema ta' trasport fil-Port il-Kbir biex jiffaċilita l-aċċess għall- proġett kapitali.

Il-konklużjonijiet tal-bord imsejjaħ sabiex jistudja l- proposti, kien ħareġ bir-rakkmandazzjoni li l-ebda proposta ma kienet tissodisfa l-kriterji u l-parametri tad-development brief.

Il-kabinett ħa d-deċiżjoni li dan il-proġett jiġi miżmum u l-lift tal- barrakka jiġi żviluppat separatament.

Fil-fatt it-tender tal-lift kien ippubblikat.

Il-gvern preżenti qiegħed jindirizza l-isfida ta' l-aċċessibbilta' tal-Belt Valletta b'numru ta' proġetti distinti li jifformaw parti minn strateġija waħda.

Dawn il-proposti jinkludu:

*Il-proġett tal-park and ride li mistenni jibda jopera f'Novembru;

*Il-proġett tal-control vehicular access li mistenni jibda jiffunzjona f'Marzu li ġej;

*Il-Valletta vertical connections li sejħa għalih mistennija toħroġ fil- ġimgħat li ġejjin;

*Tkattar servizzi bil-ferries - tender se tinħareġ;

*Servizz ġdid b'electric taxis - tender qiegħda arbitraġġ; u

*Xogħlijiet ta' pavimentar u implimentazzjoni ta' żona pedonali - qed tiġi kordinata mill-Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura

TRIQ L-IFRAN, IL-BELT VALLETTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li Triq l-Ifran, il-Belt Valletta tiġi rranġata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din it-triq hi inkluża fil-lista ta' toroq għal major patching li se jsir mid-direttorat fix-xhur li ġejjin.

KORRISPONDENZA TAL-MEPA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 21134, jista' il-Ministru jgħid jekk ir-reġistrar tal-korrispondenza tal- MEPA f'Għawdex mal-Maltapost tapplikax ukoll għall-korrispendenza li tittieħed by hand fl-uffiċċju tal-MEPA f'Malta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Iva, kull korrispondenza relatata ma' l- applikazzjoni ta' żvilupp tiġi trattata bl-istess mod.

SKEMI TA' ŻVILUPP TAL-MEPA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 21154, jista' il-Ministru jgħid jekk il-MEPA adottatx b'mod uffiċjali l- iskemi ta' żvilupp kif approvati mill-Parlament?

Jekk fl-affermattiv, tista' tgħid jekk bdietx titħaddem is-sistema ta' building levy ibbażata fuq infrastructural service charge sħiħa u mhux sussidjata, kif qal li se ssir il-Ministru fil-każ ta' l-estensjonijiet ta' l-iskemi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Bħalissa qed isir eżerċizzju flimkien ma' enti oħra sabiex jiġu sorvelati xi diffikultajiet proċedurali u legali sabiex jibda jitħaddem il-proċess taż-żonar u tfassil ta' toroq għal xi wħud mill- inħawi li riċentement daħlu fiż-żona ta' l-iżvilupp.

Dan il-proċess huwa marbut ukoll ma' l-avviż legali li jikkonferma d-dħul ta' dawn l-artijiet ġewwa ż-żona ta' l-iżvilupp.

Huwa mifhum li dawn iż-żewġ eżercizzji jintrabtu flimkien u l-eżitu tagħhom se jkun magħruf fi żmien qasir.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus intnefqu bħala hospitality mill- ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Iċ-ċifra li ntnefqet bħala hospitality mill- ministeru u l-enti li jaqgħu taħtu matul l-2006 hi kif ġej:

|Sovrintendenza |Lm4,172| |tal-patrimonju kulturali|.37 | |Heritage Malta |2,667.0| | |0 | |Ministeru |6,728.0| | |0 | |Awtorita' Maltija |6,094.0| |tat-turiżmu |0 | |Kunsill Malti |9, | |għall-kultura u l-arti |047.24 | |Dar il-Mediterran |77.00 | |għall-Konferenzi | | |Orkestra nazzjonali |2, | | |320.83 | |Fondazzjoni ċentru |1,690.0| |għall-Kreativita' ta' |7 | |San Ġakbu | | |Manoel Theatre |375.00 |

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kellu karozzi mikrija matul din is-sena l-ministeru, id-dipartimenti u l- enti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, maqsuma skond kull dipartiment jew enti u r-rati relattivi għal kull kirja?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus intnefqu f'hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-flus li ntnefqu bħala hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħti huma kif ġej:

| |Lm | |Segretarjat Privat | | | |3,416 | |Segretarjat Privat | | |tas-Segretarju |2,178 | |Parlamentari: | | |Uffiċċu tas-Segretarju | | |Permanenti |5,177 | |Diviżjoni tal-Kummerċ | | | |675 | |Diviżjoni | | |għall-Kompetizzjoni u |19 | |l-Konsumatur | | |Dipartiment ta' | | |L-Avjazzjoni Ċivili |174 | |Awtorita' dwar | | |il-Kommunikazzjoni |1,036 | |Awtorita' Marittima ta' | | |Malta |5,556 | |Awtorita' Maltija dwar | | |l-Istandards |150 |

Dawn l-ispejjeż jinkludu l-ispejjeż kollha konnessi ma' l-ospitalita' ta' delegazzjonijiet barranin, organizzazzjoni ta' laqgħat internazzjonali f'Malta, akkomodazzjoni, ikel, trasport u rigali.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kellu karozzi mikrija matul din is-sena l-ministeru, id-dipartimenti u l-enti kollha li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu, maqsuma skond kull dipartiment jew enti u r-rati relattivi għal kull kirja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazjzoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus intnefqu bħala hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is- sena 2006?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba hi kif ġej:

| |Nefqa | |Ministeru |5,032.| |għar-Riżorsi u |09 | |l-Infrastruttura | | |Dipartimenti li |1,146.| |jaqgħu taħt |35 | |il-Ministeru | | |Kunsill | | |Konsultattiv dwar |138.37| |l-Industrija | | |tal-Bini | | |Awtorita' ta' Malta| | |dwar ir-Riżorsi |70.00 |

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kellu karozzi mikrija matul din is-sena l-ministeru, id-dipartimenti u l-enti kollha li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu, maqsuma skond kull dipartiment jew enti u r-rati relattivi għal kull kirja?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Matul din is-sena fil-Ministeru kif ukoll fid- dipartimenti u l-enti li jaqgħu taħtu, hemm 26 karozza mikrija bir-rati kif jidhru hawn taħt:

| |Ammon|Rata | | |t |nkluż | | | |VAT | |Ministeru nkluż |4 |Lm 3.82 | |is-Segretarjat | |(x 3) | |Permanenti | | | | | |Lm 6.69 | | | |(x 1) | | | |(elettri| | | |ku) | |Direttorat |1 |Lm 4.92 | |għall-Affarijiet | | | |ta' l-Unjoni | | | |Ewropea | | | |Diviżoni |1 |Lm 3.82 | |tax-Xogħlijiet | | | |Pubbliċi | | | |Dipartiment |8 |Lm 3.82 | |tal-Kostruzzjoni u| |(x 6) | |l-Manutenzjoni | | | | | |Lm 4.92 | | | |(x 2) | |Dipartiment |1 |Lm 3.82 | |tal-Bini u | | | |l-Inġinerija | | | |Proġett |1 |Lm 4.92 | |għar-Rijabilitazzj| | | |oni tal-Belt | | | |Valletta | | | |Dipartiment |2 |Lm 3.82 | |tal-Financial | | | |Management | | | |Kunsill |1 |Lm 3.82 | |Konsultattiv dwar | | | |l-Industrija | | | |tal-Bini | | | |Dipartiment |1 |Lm 3.82 | |tal-Manifattura u | | | |s-Servizzi | | | |Dipartiment |6 |Lm 3.82 | |għas-Servizzi | |(x 5) | |tat-Tindif | | | | | |Lm 4.92 | | | |(x 1) | |Awtorita' ta' |0 | | |Malta dwar | | | |ir-Riżorsi | | |

REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għal 250 persuna ta' ċittadinanza barranija li qed jirreġistraw għax-xogħol f'pajjiżna, jista' il-Ministru jgħid x'tip ta' impjieg qed jirreġistraw għalih?

ONOR.

LOUIS GALEA: Rigward il-205 persuni ta' ċittadinanza barranija li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol sa l-aħħar ta' Lulju, 2006 fuq l-Ewwel u t-Tieni Parti tar-Reġistru, hawn taħt issib x'tip ta' impjieg kienu qed jirregistraw għalih:

|ISCO-88 MAJOR GROUPS |Tot| | |al | |Legislators, senior | 9| |officials and managers| | |Professionals | 9| |Technicians and |32 | |associate | | |professionals | | |Clerks |30 | |Service workers and |31 | |shop and market sales | | |workers | | |Skilled agriculture |3 | |and fishery workers | | |Crafts and related |38 | |trade workers | | |Plant and machinery |28 | |operators and | | |assemblers | | |Elementary occupations|25 |

ĊENTRI GĦAR-RIĊIKLAĠĠ TA' SKART GOFF

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent: Fid-diskors tal-budget tat-18 ta' Ottubru, 2006 il-Prim Ministru tkellem dwar ħames ċentri għar-riċiklaġġ ta' skart goff, sussegwentement wara dan id-diskors waqt konferenza għall-media, issemma l-Imrieħel bħala wieħed mis-siti magħżula bħala wieħed minn dawn iċ- ċentri, jista' għalhekk il-Ministru jagħti dettalji preċiżi, anke permezz ta' site plan, dwar fejn eżattament se jkun dan is-sit?

Jista' jgħid ukoll xi studji saru dwar l-impatt fuq l-ambjent, tinġis ta' l- arja, żieda fit-traffiku u vetturi ta' natura industrijali, ħsejjes, irwejjaħ, eċċ. jistgħu jolqtu l-areas ta' l-abitat, bħal per eżempju l-area residenzjali ta' Tal-Blat II f'Ħal Qormi?

Jista' għalhekk iqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tas-site plan u l- istudji li saru?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Is-sit għal ċentru ta' ġbir ta' skart goff se jsir fiż-żona industrijali ta' l-Imrieħel.

Il-permess ta' dan iċ-ċentru diġa' ġie approvat mill-MEPA - PA 5170/04 - maħrug fl-20 ta' Marzu, 2006.

Fil-proċess ta' l-applikazzjoni, l-awtorita' ikkonsultat ma' l-enti kollha konċernati, fosthom id-dipartiment tas-saħħa pubblika, l-ADT u l-awtorita għar-rizorsi.

Il-MEPA għamlet numru ta' kondizzjonijiet biex taċċerta ruħha li l-iżvilupp ikollu l-inqas impatt possibbli f'din iż-żona industrijali.

Tajjeb jingħad ukoll li f'dawn iċ-ċentri jitpoġġa materjal goff u mhux fdalijiet ta' l-ikel (bio-waste) u għalhekk m'għandux ikun hemm impatt ta' irwejjaħ.

ĊENTRI GĦAR-RIĊIKLAĠĠ TA' SKART GOFF

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent: Fid-diskors tal-budget tat-18 ta' Ottubru, 2006 il-Prim Ministru tkellem dwar ħames ċentri għar-riċiklaġġ ta' skart goff, sussegwentement wara dan id-diskors, waqt konferenza għall-media, issemma Ħal-Luqa bħala wieħed mis-siti magħżula għal dan iċ-ċentru, jista' għalhekk il-Ministru jagħti dettalji preċiżi, anke permezz ta' site plan, dwar fejn se jkun dan is-sit?

Jista' jgħid ukoll xi studji saru dwar l-impatt fuq l-ambjent, tinġis ta' l- arja, żieda fit-traffiku u vetturi ta' natura industrijali, ħsejjes, irwejjaħ, eċċ li jistgħu jolqtu l-areas abitati f'Ħal-Luqa?

Jista' għalhekk il-Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tas-site plan kif ukoll ta' l-istudji li saru?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Is-sit għal ċentru ta' skart goff, civic amenity site, li hu propost li jsir f'Ħal-Luqa, kif indikat fil-pjanta annessa, għadu qed jiġi kkonsidrat mill-MEPA.

L-applikazzjoni ġġib in-numru PA 3300/06.

L-awtorita' bdiet il-proċess ta' konsultazzjoni fuq l-imsemmija applikazzjoni.

Tajjeb jingħad li f'dawn iċ-ċentri jitpoġġa materjal goff u mhux fdalijiet ta' ikel (bio-waste) u għalhekk m'għandux ikun hemm impatt ta' irwejjaħ.

VAT FUQ ATTIVITAJIET KULTURALI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il-miżura li tneħħiet il-VAT fuq attivitajiet kulturali għal każini tal-baned tgħoddx ukoll għal kunsilli lokali li jorganizzaw l-istess attivitajiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru tal- Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tagħti l- interpretazzjoni li d-direttur tas-sigurta' soċjali għandu dritt li jagħti, skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, Artiklu 2 tal-kap tal-familja (head of household) u ta' household?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Artikolu 2 ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318) jiddefinixxi l-kliem "familja" u "kap tal-familja" hekk:

"familja" tfisser persuna waħda li fl-opinjoni tad-direttur tkun tabita waħidha jew żewġ persuni jew iżjed li fl-opinjoni tad-direttur ikunu jabitaw flimkien bħala familja.

Iżda –

(a) għall-finijiet ta' għajnuna għall-mard mitluba dwar persuna li għandha 'l fuq minn 60 sena, flimkien ma' martu jew żewġha, jekk ikun hemm, skond il-każ, it-tfal u li ħadd minnhom ma jkun f'impjieg assigurabbli jew persuna li taħdem għaliha nnifisha; u

(b) għall-finijiet ta' għajnuna għall-mard dwar skizofrenja kronika fir-rigward ta' xi membru tal-familja li mhuwiex il-kap tal-familja jew martu, jekk ikun hemm, dawk il-persuni jew dawk il-koppji għandhom, jekk ikun ta' vantaġġ għalihom, jitqiesu bħala li jifformaw familja għal rashom:

Iżda wkoll għall-finijiet ta' għajnuna medika bla ħlas mogħtija taħt dan l-Att, id-direttur jista', jekk iħoss li ċ-ċirkostanzi tal-familja hekk jeħtieġu, jeskludi mill-kompożizzjoni tal-familja kull persuna jew persuni li kieku kienu jifformaw parti minnha;"

"kap ta' familja" dwar familja li tkun ta' żewġ persuni jew iżjed tfisser dik il-persuna li fl-opinjoni tad-direttur tkun kap tal-familja.

Ninsab informata li minn mindu ilhom fis-seħħ mill-1996 dawn id- definizzjonijiet, diretturi tas-sigurta' soċjali suċċessivi, inkluż dak preżenti, interpretaw id-definizzjoni ta' "familja" bħala mhux neċessarjament rabta b'konsegwenza ta' żwieġ jew konsangwinita'.

Fir-rigward tad-definizzjoni ta' "kap ta' familja", meta aktar minn persuna waħda tirresjedi fl-istess fond, id-direttur għandu d-diskrezzjoni li jiddeċiedi min minnhom huwa l-kap tal-familja għal skopijiet ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

LIĠIJIET U REGOLAMENTI TAL-UE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il liġi b'konnessjoni mal-liġijiet u r-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea, ġew mgħoddija u approvati mill- Parlament matul l-2004, l-2005 u l-2006?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Fil-perijodu 2004-2006, il-Parlament adotta 13-il att maqsumin hekk:

Erbgħa fis-sena 2004; Erbgħa fis-sena 2005; u Ħamsa fis-sena 2006

KAŻ DWAR QABAR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'inhu jżomm lid-dipartiment tas-saħħa li jiġi żgumbrat qabar nru.

16, skond l-istess kuntratt korrettiv tat-2 ta' Ġunju 2005, minn min qed jabbuża minnu fejn hemm inkluż persuna mill-kunsill lokali ta' l-Imġarr li isimha qed jintbagħat separatament?

Ma jaħsibx li ħadd, hu min hu, m'għandu jabbuża minn xi poter meta dan is- sit huwa esklussivament tal-familja Calleja?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-qabar nru.

16 fiċ-ċimiterju ta' l-Imgarr, li dwaru kienet diġa' ingħatat risposta għall-mistoqsija parlamentari 10113, ġie trasferit għal fuq isem il-familja Calleja li kienu akkwistaw qabar nru.

31 fl-istess ċimiterju permezz tal-kuntratt tad-9 ta' Ottubru, 1962, liema qabar qatt ma kien intuża mill-familja msemmija.

Sadanittant dan il- qabar beda jintuża bħala ossarju għall-għadam tal-komun.

Il-kuntratt ta' korrezzjoni li sar fit-8 ta' Ġunju, 2005 kellu l-għan li kif inhu xieraq jirregolarizza din is-sitwazzjoni.

Huwa għalhekk li l- familja msemmija ngħatat il-qabar nru.

16, filwaqt li l-gvern ħa lura l- qabar nru.

31 biex din il-familja tieħu qabar, kif diġa' kien sar, filwaqt li l-għadam fl-ossarju ma jitqanqalx.

Għaldaqstant ma jenħtieġ l-ebda sgumbrament, aktar u aktar meta huwa l-każ li l-aħħar fdalijiet li kien hemm fil-qabar nru.

16 ġew trasferiti għall- ossarju kif hija l-prattika komuni li jsir kull meta jkun hemm tindif ta' oqbra mhux privati.

Ghalhekk il-qabar nru.

16, kif spjegat, huwa privat u ħadd għajr il-familja Calleja m'għandu jippretendi xi dritt fuq dan il- qabar.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaħseb li qed isir xi abbuż mill-persuna msemmija fil-kunsill lokali ta' l-Imġarr, nitolbu jagħmel mistoqsija lill-ministru konċernat.

APPLIKAZZJONI TAĦT SKEMA W

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jitmexxa każ li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-każ tal-persuna indikata ġie riferut lid- dipartiment tal-kostruzzjoni u tiswija ta' djar bħala d-dipartiment responsabbli għall-irranġar ta' soqfa fi blokki residenzjali tal-gvern.

Din il-persuna ġiet mgħarrfa b'dan l-iżvilupp fis-6 ta' Ottubru, 2006.

DIPARTIMENT TAS-SANITA'

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk itteħditx azzjoni dwar il- complaint li sar lis-sanita' u li kopja tiegħu qed tintbagħat separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Wara li dan id-dipartiment irċieva lment permezz ta' ittra, saru spezzjonijiet fis-17 ta' Awissu u fit-13 ta' Settembru, 2006 fil-postijiet indikati fl-istess ittra.

Minn dawn l-ispezzjonijiet ma rriżultax li kien ħiereġ xi duħħan iswed eċċessiv miċ-ċmieni tal-fran konċernati, u rriżulta li jsir tindif regolari taċ-ċmieni meta l-ispettur tas-saħħa ġie pprovdut bid-dokumentazzjoni neċessarja li tixhed dan.

Nixtieq ngħid ukoll li ġie mwaqqaf kumitat bejn l-istakeholders konċernati sabiex isiru regolamenti ġodda rigward il-kontaminazzjoni ta' l-arja, sabiex b'hekk tiġi salvagwardata s-saħħa pubblika.

Dan il-kumitat għandu jippreżenta l-ewwel abbozz fil-futur qarib.

Madankollu, ħadd ma jista' joħloq inkonvenjent lil ebda persuna.

Għaldaqstant ilmenti li jirċievi dan id-dipartiment rigward ċmieni li jiġu rrapportati li qed jikkawżaw inkonvenjent, qegħdin jiġu riferuti lill- pulizija.

PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, hijiex tieħu pensjoni kemm suppost?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għall- Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il- Ministru jindaga għalfejn it-triq prinċipali li mill-Mosta tagħti għall- Imġarr ilha bla dawl għal ħafna jiem?

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-dawl tat-triq imsemmija ma jaqax taħt ir- responsabbilta' ta' l-Enemalta.

PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, huwiex jieħu pensjoni kemm suppost?

ONOR.

XATT TA' SAN ĠILJAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk bil-mod kif qed jiġi wżat l- ispazju tax-xatt ta' San Ġiljan, Spinola hux qed jittieħdu l-passi meħtieġa biex jiġi żgurat li jibqa' post biżżejjed fejn is-sajjieda liċenzjati jkollhom fejn itellgħu u jżommu d-dgħajjes tagħhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MEPA - BINI TA' ĦAJT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għandhiex bżonn permessi mill-MEPA biex iddawwar b'ħajt art li tappartjeni lilha jew tistax ittella' dan il-ħajt biex ma tħallix terzi persuni jidħlu abbużivament f'din l-art?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika, permezz ta' site plan, il-post eżatt li qed jirriferi għalih.

STABILIMENT KUMMERĊJALI F'SAN ĠILJAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid b'liema kondizzjonijiet se joħorġu l-permessi relattivi biex stabiliment kummerċjali li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jibda jopera f'San Ġiljan peress li hu mdawwar b'residenti anzjani li fl-imgħoddi ġew disturbati meta l-istess post tħalla jopera bħala ħanut tax-xorb b'mużika tgħajjat il-lejl kollu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sal-lum dan l-indirizz ma jidhirx fuq il-licence management system.

Jekk kien stabiliment tal-catering dan huwa liċenzjat mill-awtorita' tat-turiżmu.

Jekk dan l-istabiliment se tinbidillu l- attivita' kummerċjali tiegħu minn dik ta' catering għal dik ta' retail, ikollu bżonn jew il-permess tal-MEPA jew dikjarazzjoni tal-perit li dan l- istabiliment jaqa' taħt l-istess class use.

F'dak il-każ ikun irid japplika lit-trade licensing unit fid-diviżjoni tal-kummerċ.

S'issa din l- applikazzjoni għadha ma ġietx reġistrata.

Jien informat ukoll li jekk l-użu preċedenti se jinżamm, l-awtorita' kompetenti hija l-MTA.

Rigward disturbi minn dan l-istabiliment, mhijiex kompetenza tat-trade licensing unit li tieħu passi, iżda tal-pulizija.

BASTIMENT TAS-SAJD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta se jinħareġ is-sussidju dovut fuq id-diesel lis-sajjied li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fid-database tal-fergħa tas-sajd u l-akwakultura m'hemm l-ebda traċċa la tan-numru, la ta' l-isem tal-bastiment u lanqas tas- sid tal-bastiment li dwaru ntalbet l-informazzjoni.

Dan ifisser li dan il- bastiment mhux reġistrat ma' din il-fergħa, għalhekk m'għandu l-ebda dritt ta' karburant mingħajr dazju.

DAIRY PREMIUM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21260 u jgħid kemm kienu l-pagamenti tad-dairy premium fl-2004 u l-2005?

Meta saru dawn il-pagamenti?

ONOR.

RAMPA FIL-MELLIEĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta beħsiebha l-MEPA tieħu passi u tesegwixxi enforcement notice li nħarġet madwar għaxar snin ilu biex titneħħa rampa li nbniet illegalment f'Awissu 1994 li tagħti minn Triq l-Etna, Mellieħa għal fuq art li tappartjeni lill-familja li isimha qed jintbagħat separatament, u li tabita fl-istess triq?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21473.

KAŻI TA' SUWIĊIDJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm imwiet seħħew kawża ta' suwiċidju f'adoloxxenti ta' 16-il sena u anqas matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma kien hemm l-ebda każ ta' suwiċidju f'adoloxxenti ta' 16-il sena u anqas bejn l-2001 u l-2005.

HOWARD GARDENS FIR-RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21347 u jgħid kemm kienet in-nefqa globali għax-xogħlijiet li saru f'Howard Gardens, Rabat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In-nefqa totali għal xogħol ta' tisbieħ f'Howard Gardens hi stmata li kienet madwar Lm350,000.

Ta' min jgħid li dan il-proġett twettaq bl-għajnuna tal-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

VJAL IL-ĦADDIEM, RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21344 u immedjatament jawtorizza xogħlijiet sabiex l-ispazju ta' taħt il-bus shelter fi Vjal il-Ħaddiem, Rabat - qrib residenza nru.

12 - jirċievi iktar ilma tax-xita ħalli dan l-ilma tax-xita ma jkomplix jeqred l-uċuħ tar- raba' li hemm biswiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ADT se tagħmel l-ispezzjonijiet meħtieġa fil- post indikat sabiex tkun tista' tinstab soluzzjoni għall-problema ta' l- ilma tax-xita.

MSIDA ROAD, GŻIRA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Tista' tingħata konsiderazzjoni lit-talba ta' diversi residenti ta' Imsida Road, Gżira biex tiġi revokata d-deċiżjoni ta' l-ADT li jċaqilqu b'xi 20 metru l-bus stop li kien hemm quddiem il-KFC, b'konsegwenza li qed jinġabru ħafna żgħażagħ fuq it-turġien tar-residenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ADT se tikkonsidra din it-talba.

GOLF COURSE F'GĦAJN TUFFIEĦA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 21060 u 21293 u jgħid jekk il-gvern għadx għandu l-ħsieb li tkun żviluppata golf course fl- inħawi ta' Għajn Tuffieħa?

Meta se tittieħed deċiżjoni finali dwar dan l- iżvilupp?

Hemm pjani min-naħa tal-gvern biex isir żvilupp ieħor ta' dan it- tip fil-gżejjer Maltin u Għawdxin?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inżid mat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21293.

SERVIZZ TA' LANĊA LEJN KEMMUNA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se tibda topera lejn Kemmuna l-lanċa li ġġorr il-qassis u l-pulizija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ASFALTAR TA' TOROQ F'GĦAWDEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li Triq Qala u Triq Tiġrija fin-Nadur, Għawdex għandhom bżonn ta' manutenzjoni, tista' il-Ministru tgħid meta se jsiru dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: It-toroq imsemmija saritilhom manutenzjoni matul l- ewwel ġimgħatejn ta' dan ix-xahar u minħabba l-istat ħażin tagħhom qegħdin isiru preparamenti biex ikunu jistgħu jinħarġu offerti għall-asfaltar mill- ġdid ta' dawn it-toroq.

ASFALTAR TA' TOROQ F'GĦAWDEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Minsitru tgħid liema toroq se jiġu asfaltati fix-xhur li ġejjin?

Meta hu maħsub li jibda dan ix-xogħol?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: It-toroq li huma ppjanati li jiġu asfaltati fix- xhur li ġejjin u li għalihom inħarġu u għalqu l-offerti huma dawn li jidhru hawn taħt:

*Tkomplija ta' xogħol fi Triq Ġdida fi Triq Għajn Qatet, Victoria *Tkomplija ta' xogħol fi Triq Bertija u Triq Liberat Grech, Xagħra *Triq l-Imħallef Cremona, Victoria *Triq Santa Marta, Victoria *Triq is-Sajjied, Marsalforn *Triq iż-Żernieq, Nadur *Triq il-Karmelitani, Kerċem *Parti minn Triq tal-Ħniena, Xewkija *Triq Wistin Camilleri, Victoria *Parti minn Triq l-10 ta' Ottubru, Sannat *Parti minn Triq ta' Barda, Marsalforn *Triq Gdida fi Triq Skappuċċina, Żebbuġ *Triq l-Imgħallem, Victoria *Triq ir-Ramla, Nadur *Parti minn Triq Pawlu Portelli, Victoria *Parti minn Triq Mons. Pietru Pace, Victoria

Dawn li ġejjien huma t-toroq li ħarġet sejħa għal offerti għalihom u jibdew jinħadmu wara li jintemm il-proċess ta' l-offerti:

*Triq Sannat , Sannat *Triq Qasam San Ġorġ, Victoria *Triq il-Qigħan, Għajnsielem *Triq l-Imrejzbiet, Għajnsielem *Parti minn Triq il-Merkanti, Għajnsielem

It-toroq li ntbagħtu d-dokumenti dwarhom lid-dipartiment tal-kuntratti biex jiġu ppubblikati l-offert humai:

*Triq Gregorio Caraffa, Nadur *Triq Xemmiex, Nadur *Parti minn Triq Santa Duminka, Munxar *Parti minn Triq il-Prof.

Guże' Aquilina, Munxar *Triq il-Knisja, Nadur

It-toroq li se jiġu ko-finanzjati mill-Unjoni Ewropea huma:

*Triq ix-Xlendi, Munxar *Triq ta' Pinu, Għarb

Barra mit-toroq imsemmija hawn fuq, bħalissa għaddej xogħol preparatorju biex jinħarġu sejħiet għal offerti ta' toroq oħra mifruxa ma' diversi lokalitajiet f'Għawdex.

SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 21339, tista' il-Ministru tgħid kemm trid staff biex jintuża dan il-makkinarju u kemm hi l-frekwenza ta' l- użu ta' din il-makna?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Dan il-makkinarju jista' jitħaddem minn persuna waħda li tista' tkun kemm infermiera kif ukoll tabib.

Dan jintuża f'każ ta' emerġenza meta jkun hemm pazjent b'attakk ta' qalb.

Ma tinżammx statistika ta' kemm-il darba jintuża dan il-makkinarju.

INFERMIERA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk in-nurses li laħqu f'Lulju 2006 (Diploma Nursing Intake 2002) hux se jiġu mpjegati, u dan fid-dawl tan-nuqqas ta' nurses li hemm?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-nurses li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant diġa' ġew impjegati.

TRIQ TA' TA' QALI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jieħu passi ħalli t-triq li tagħti għall- crafts village f'Ta' Qali min-naħa tat-triq li tgħaqqad lil Ħ'Attard mar- Rabat, ma tkomplix iżżomm ħafna ilma meta tkun ix-xita, bil-konsegwenza li l-karozzi ż-żgħar ikollhom problema biex jgħaddu u b'hekk iwassal għal telf ta' qligħ għall-ħwienet fil-crafts village?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-ADT qiegħda tipprepara l-pjanti tat-toroq li se jkunu inklużi fil-proġett tal-crafts village f'Ta' Qali.

Minbarra dan ix- xogħol qiegħda tipprova tinstab soluzzjoni għall-problema msemmija.

FLUS MGĦODDIJA LILL-UE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm flus għaddiet mill-VAT u forsi sorsi oħra Malta lill-Unjoni Ewropea, minn mindu dħalna fl-Unjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUNTRATTURI TAT-TINDIF

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kuntratturi tat-tindif hemm imqabbda f'kull dipartiment, fondazzjoni, awtorita', eċċ fid-dekasteru tiegħu?

Jista' iqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kull kuntratt bejn kull dipartiment jew awtorita' u kull kuntrattur tat-tindif imqabbad?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TOBBA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm tobba rriżenjaw mid- dipartiment tas-saħħa matul din l-aħħar sena?

Xi grad kellhom?

Għal liema speċjalita' kienu jappartjenu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

INFIQ MID-DIPARTIMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' flus li d-dipartimenti tal-gvern, awtoritajiet, enti u kumpanniji tal-gvern ħallsu mill-estimi approvati u ivvotati għall-2006 għal xogħlijiet, apparat, servizzi, pagi, eċċ (għal spejjeż rikorrenti u kapitali ) li effettivament saru fl-2005?

ONOR.

INTERNATIONAL TRADING COMPANIES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21424 u jgħid kemm international trading companies u international holding companies ġew reġistrati matul l-2004, l-2005 u l-2006 sal-lum

X'kien id-dħul ta' l-Istat Malti minn dawn ir-reġistrazzjonijiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħlasijiet magħmulin lill-MFSA?

Liema kienu l-aktar tliet nazzjonalitajiet ta' shareholders li rreġistraw international trading companies u international holding companies?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21424.

TAXXA TAD-DĦUL

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm persuni jiddikjaraw li jaqilgħu flus f'kull waħda mill-brackets tat-taxxa kif kienu qabel l-estimi għas-sena 2007 u kif ġew issa?

ONOR.

MINI BUSES ĦOMOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-policy dwar ħruġ ta' liċenzji futuri ta' mini buses ħomor?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fil-preżent m'hemm l-ebda ħsieb li jiżdiedu permessi ġodda.

HELICOPTER SERVICE

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għall- Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 21340, jikkonferma l-Ministru li s-servizz se jibqa' jingħata mill- Helicopteros Del Sureste (HSE) matul ix-xitwa, ovvjament weather permitting?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li għaddejjin diskussjonijiet mal- Helicopteros Del Sureste (HSE) dwar il-possibbilta' li s-servizz jitkompla.

DEVOLUZZJONI TA' ART

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm devoluzzjonijiet ta' art tal-gvern saru lill-kunsilli lokali f'dawn l-aħħar għaxar snin f'Għawdex?

Meta saru?

Liema kienu l-kunsilli lokali konċernati?

Jista' jagħti dettalji ta' l-art u jgħid għal liema skop/proġett saret din id-devoluzzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra, liema informazzjoni tinkludi biss dik il-proprjeta' f'Għawdex li għaddiet għand il-kunsilli lokali permezz ta' devoluzzjoni mill-1999 sa Ottubru 2006.

Ngħarraf l-Onor.

Interpellant li l-policy dwar devoluzzjoni lokali ġiet introdotta f'Marzu ta' l-1999.

FLEUR-DE-LYS JUNCTION

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Billi r-residenti ta' Triq il-Ħajjata u Triq il-Mastrudaxxa Sta Venera ma jistgħux jidħlu d-dar waqt il-ħin ta' l-iskola peress li Fleur-de- Lys junction tkun magħluqa u billi ma tteħditx azzjoni mill-kunsill lokali ta' Sta Venera, jista' il-Ministru jara li ssir xi ħaġa biex dawn ir- residenti jkunu jistgħu jidħlu d-dar, anke billi Triq il-Bir issir one way bil-kontra li qiegħda issa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-taqsima għall-immaniġġjar tat-traffiku, irriżulta li ma kien hemm l-ebda talba mill- kunsill lokali ta' Sta Venera rigward il-proposta ta' one ways kif deskritta fil-mistoqsija parlamentari.

Minn spezzjoni li saret fuq il-post minn uffiċjali tat-taqsima għall- immaniġġjar tat-traffiku, jidher li l-proposta ta' l-Onor.

Interpellant tista' tkun alternattiva sabiex tiġi indirizzata din il-problema.

It-taqsima għall-immaniġġjar tat-traffiku se tikkuntattja lill-kunsill lokali ta' Sta Venera għall-kummenti rigward tali proposta.

SELMUN MARITIM HOTEL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta l-gvern jasal biex ibigħ il-lukanda Selmun Maritim, hux se jagħmel xi kondizzjoni fuq ix-xerrejja l-ġodda dwar l-istatus tal-ħaddiema preżenti?

Jikkonferma li l-ftehim mal-kumpannija Accor se jintemm fl-aħħar ta' dan ix- xahar?

ONOR.

AUSTIN GATT: It-tender għall-bejgħ ta' Selmun Maritim għadu ma tlestiex, għalhekk ir-risposta ma tistax tingħata għalissa.

Nikkonferma illi b'effett mill-1 ta' Novembru ta' din is-sena, il- kumpannija Accor m'hijiex se tibqa' tmexxi din il-lukanda.

Mill-istess data, din il-funzjoni se tibda ssir mill-impjegati tal-kumpannija.

MEDICAL STORES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l- kuntratt għal-lok il-ġdid għall-medical stores?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministeru tal-finanzi.

DFIN TA' FETI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li teżisti differenza kif ġew stmati ġenituri li kellhom telf tal-faetus kmieni fit- tqala, fejn lil uħud qalulhom li bilfors kellhom iqabbdu kummissjonant, filwaqt li ġenituri oħra tħallew jieħdu ħsieb it-teħid tal-faetus biex jindifen?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-sistema li tintuża għall-ġenituri li jitilfu l- fetu kmieni fit-tqala hija kif ġej:

*Il-ġenituri jiġu offruti l-possibbilta` li l-fetu jindifen bi dfin komuni, jiġifieri l-feti kollha ta' sena sħiħa jindifnu flimkien f'Novembru.

Din is-sistema ma tinvolvi l-ebda spejjeż għall-koppja u d-difna jieħu ħsiebha d-dipartiment ta' l-obstetrija u l-ġinekoloġija flimkien ma' SANDS li hija support group volontarju.

*Il-ġenituri jiġu mistoqsija jekk ikunux iridu jidfnu l-fetu huma stess.

F'dan il-każ, jieħdu ħsieb id-difna huma.

Jekk il-ġenituri jagħżlu li jidfnu l-fetu huma stess iridu jqabbdu kummissjonant biex jieħu ħsieb id- difna, bħal kwalunkwe difna oħra.

Fl-ebda okkażjoni ma jingħata permess li l-feti jittieħdu mingħajr kummissjonat għaliex il-ġarr tal-mejtin jista' isir biss minn karozzi awtorizzati li huma l-hearses.

Ikun jenħtieġ ukoll permess għad-difna li jinħareġ mill-pulizija.

Id-deċiżjoni hija tal-ġenituri u l-ebda ġenituri ma jiġu mġiegħla bilfors.

TRUSTS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21415 u jgħid kemm-il trust twaqqfet f'Malta fl-2004, l-2005 u l-2006 sal-lum?

Liema huma l-aktar tliet nazzjonalitajiet li fetħu trusts f'Malta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21415.

UNIVERSITA' - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21425 u jgħid kemm studenti barranin kien hawn jistudjaw fl-Univerista' ta' Malta fl-2004, l-2005 u l-2006 sal-lum?

X'kien id-dħul ta' l-universita' minn dawn l-istudenti?

Liema kienu l-aktar tliet nazzjonalitajiet li ġew jistudjaw fl-universita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' studenti barranin f'dawn l-aħħar tliet snin huwa:

|Sena |Studenti | |2004/5 |567 | |2005/6 |582 | |2006/7 |618 |

It-tliet nazzjonalitajiet minfejn ġew l-iktar studenti huma r-Repubblika tal-Poplu taċ-Ċina, il-Bulgarija u r-Russja.

SCHOLARSHIPS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid mill-ischolarships li ħareġ dan l-aħħar il-gvern, kemm applikaw studenti fl-ekonomija?

Huwa minnu li kien wieħed biss u dan ma ġiex magħżul minkejja li għandu l-kwalifiċi kollha?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-ministeru joħroġ madwar 17-il call for applications fis-sena għal scholarships barra minn Malta.

Billi d-domanda mhijiex ċara biżżejjed biex inkun nista nirrispondiha, nitlob l-Onor.

Interpellant jispeċifika l-ischolarship li għalih qiegħed jirriferi.

Tajjeb li l-Onor.

Interpellant jinnota wkoll li huwa numru limitat biss mill-ischolarships kollha li joħroġ il-gvern li jinħarġu mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

XOGĦOL TA' EMBELLISHMENT F'GĦAR ID-DUD

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jinformana kemm se jiġi jiswa l- upgrading ta' Għar id-Dud f'Tas-Sliema?

Meta huwa ppjanat li jitlesta?

Hemm possibbilta' li ma jitnaqqsux parking bays fil-pjani l-ġodda?

Hemm pjani biex isir xi embellishment ieħor f'Tas-Sliema?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ix-xogħol ta' embellishment f'Għar id-Dud hu stmat li se jiġi jiswa madwar Lm200,000.

Dan mistenni li jkun lest f'Marzu 2007.

Il-wisa' tat-triq ġiet mibdula wara konsultazzjoni ma' l-ADT.

Nikkonferma li fil-proġett ta' embellishment mhux se jkun hemm tnaqqis ta' parking, ħlief li fil-parking area ta' ħdejn il-fortizza dan se jiġi organizzat u regolarizzat.

Għal din is-sena m'hemmx pjani oħra għal xi xogħol ta' embellishment f'Tas- Sliema.

FOOTWAY BRIDGE F'IMRIEĦEL BYPASS

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 21137 u 21329 u jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-pjanti tal-proġett ta' footway bridge f'Imrieħel bypass f'Ħal Qormi, kif propost f'applikazzjoni quddiem il-MEPA PA5852/06?

Jista' jgħid wara li jkunu nħarġu l-permessi neċessarji, meta hu maħsub li jibda u jitlesta dan ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid wasalx iż-żmien li t-termini fuq xiex jingħataw reserved parking spaces ikunu riveduti, fid-dawl li kultant hemm każi fejn wieħed ma jsuqx u qiegħed jingħata reserved space u oħrajn fejn il-mobbilta' hija soġġetta għal interpretazzjoni wiesgħa?

Jidhirlu li għandu jintalab xi rapport biex dawn ir-reserved bays jingħataw bil-ġust u mhux sempliċement għax hemm problema ta' ipparkjar ġenerali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ikun ferm apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant jissottometti lista ta' każi fejn hu allegat li r-reserved parking mhux qed ikun użat għall-iskop li għalih ġie approvat sabiex it-taqsima għall- immaniġġjar tat-traffiku tkun f'pożizzjoni li tirrivedi tali każi.

L-iskop tas-servizz ta' reserved parking huwa li jgħin lill-persuni bi problemi ta' mobbiltà u lill-familjari tagħhom li jieħdu ħsiebhom fir- residenzi privati ta' tali persuni b'diżabilità.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jinformana kif l-uffiċċju ta' l-ombudsman jiddeċiedi kif resident/a tkunx intitolata għal reserved parking jew le, mingħajr ma jisma' lill-kunsill lokali, lill-ADT jew oħrajn fuq il- validita' ta' tali talba?

Reserved parking għandu jingħata lil xi ħadd li ma jsuqx biex sempliċement ikun żgurat parking space lill-familjari meta jmorru jżuruh?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

NEFQA KAPITALI FIL-QASAM TA' L-AMBJENT

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa kapitali minfuqa mill-gvern fil-qasam ta' l-ambjent minn dik li kien hemm allokata fil-budget għas-sena 2006?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PROĠETTI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-proġetti mħabbra fil-budget 2006 li ġew finalizzati u tlestew?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub ikun aktar speċifiku billi jindika għal liema settur qiegħed jirriferi.

PENSJONI TAT-TEŻOR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li hi armla ta' ex-impjegat tal-gvern, għandhiex dritt tieħu pensjoni tat-teżor?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-persuna in kwestjoni lid-dipartiment konċernat.

SKART GOFF

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kif saret l-għażla tas-siti fejn se jitpoġġa l-iskart goff f'Malta u Għawdex?

Jista' jgħid ma' min saret konsultazzjoni u liema huma s-siti magħżula?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-għażla tas-siti li fihom il-pubbliku se jkun jista' jiddisponi minn skart goff saret wara li ġiet evalwata d-densita` tal-popolazzjoni ta' l-irħula tagħna ħalli dawn is-siti jkunu mferxin b'mod li kull lokalita` ikollha aċċess konvenjenti għalihom.

Konsiderazzjoni oħra kienet li s-siti jitpoġġew kemm jista' ikun f'żoni industrijali u, fejn jeżistu, f'siti li fihom diġa' jilqgħu, jew inkella se jibdew jilqgħu, l- iskart, bħall-faċilita` fil-Magħtab (Malta) u dik Tal-Kus (Għawdex).

Dan il-process kien f'konsultazzjoni kontinwa mal-MEPA u l-Joint Office u kull meta gie identifikat xi sit, saru l-analiżi kollha fuqu skond kif mitluba mill-awtoritajiet konċernati.

Is-siti magħżula huma: Magħtab, Imrieħel, Ħal Far, Ħal-Luqa u Tal-Kus, Xewkija (Għawdex)

TINDIF MINN SKART GOFF

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li titnaddaf mill-iskart goff il- parti tat-triq rurali fl-inħawi ta' l-area li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT: It-triq rurali indikata ma taqax taħt ir- responsabbilta' tal-gvern ċentrali iżda taħt il-kunsill lokali.

Għalhekk l- Onor. Interpellant huwa mitlub jagħmel din il-mistoqsijja lill-ministru konċernat.

BELT VALLETTA - KARROZZINI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara jekk jistgħux isiru arranġamenti għad-drenaġġ fil-venda tal-karozzini, quddiem il-Palazz, il-Belt Valletta, għal raġunijiet ovvji ta' iġene?

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-WSC se tinvestiga x'jista' isir dwar is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Jista' jiġi investigat każ urġenti ta' familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, minħabba problemi u konsegwenzi diffiċli li qed jgħixu fihom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-każ qed jingħata l-attenzjoni meħtieġa.

Ninsab informata wkoll li f'Ġunju ta' din is-sena din il-persuna ġiet offruta post alternattiv li rrifjutat.

SLIPWAY F'PEMBROKE

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jinformani f'liema stadju wasal il- proġett ta' slipway f'Pembroke?

Jekk dan se jsir, hemm xi timeframe?

Kemm hi l-istima ta' spejjeż li se jinħarġu mill-gvern ċentrali?

Hemm xi parteċipazzjoni mill-Kunsill Lokali ta' Pembroke?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-permess għall-ewwel pożizzjoni ta' dan is-slipway li nħareġ mill-MEPA kellu jinbidel peress li d-WSC esprimiet tħassib dwar dan is-slipway minħabba li kien wisq viċin ta' l-inlet main pipe ta' R.O plant f'Pembroke.

Għaldaqstant instabet pożizzjoni oħra meqjusa li mhix ta' periklu għall- istess R.O. Din l-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata mill-MEPA u ġie mitlub li ssir E.I.A. minħabba xi speċi rari u endemiċi li hemm f'dawn l-akwati.

It-timeframe ta' dan il-proġett tkun tista' tiġi mfassla hekk kif jinħareġ il-permess mill-MEPA.

Barra minn hekk, wieħed irid jieħu inkonsiderazzjoni s-sit imsemmi minħabba li hu suġġett għal maltemp u għaldaqstant programm b'dati stipulati ma jkunx jista' jiġi ffissat.

L-istima għax-xogħol fuq dan is-slipway tammonta għal madwar Lm29,184 u l- finanzjament se jsir mill-Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura, l-MTAC u l-MRAE.

ĊIMITERJU TAL-MOSTA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li jinħarġu oqbra fil-lokalita' tal-Mosta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent m'hemmx pjani għal tkabbir f'dan iċ- ċimiterju.

MCAST

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid għala fl-MCAST għad m'hemmx kappella u chaplain office?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-pjani li qed jitfasslu għat-tkabbir ta' l-MCAST hemm maħsub li jkun hemm kappella.

SLIPWAY F'PEMBROKE

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana dwar l-istatus ta' l-applikazzjoni quddiem il-MEPA għas-slipway ta' Pembroke, fiex waslet u meta se jinħareġ il-permess?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA qiegħda tistenna xi nformazzjoni mingħand l-applikant u tista' tgħid meta se jinħareg il-permess, ladarba l- informazzjoni kollha mitluba tkun ġiet sottomessa.