MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 316 Il-Ħamis, 10 ta' Novembru, 2005 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 316 Il-Ħamis, 10 ta' Novembru, 2005

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.01 a.m.

Talba

Seduta Nru. 316

Il-Ħamis, 10 ta' Novembru, 2005

WERREJ

MINUTI 672

TQEGĦID TA' KARTI 672

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2006 - L-EWWEL JUM STABILIT

MINISTERU GĦALL-INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA'

L-INFORMAZZJONI 673

AĠĠORNAMENT 709

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 709

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 315 li saret fid-9 ta' Novembru, 2005 ġew konfermati.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Skond il-mozzjoni ta' proċedura tal-31 ta' Ottubru, 2005 il-ħin tal-Mistoqsijiet ta' din is- seduta ma jitteħidx.

Ngħaddu mill-ewwel għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Austin Gatt.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar overtime li sar fl-Enemalta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 13912; u

Tagħrif dwar overtime li sar fl-Airmalta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 13917.

u f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impiegi nqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar programmi li qed jitwettqu taħt l-EDRC, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 15417.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2006

L-EWWEL JUM STABILIT

MINISTERU GĦALL-INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA

TA' L-INFORMAZZJONI

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi

THE CHAIRMAN: Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-mozzjoni tal-31 ta' Ottubru, 2005 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- gvern.

Jekk jogħġbu l-Ministru jressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u teknoloġija ta' l-informazzjoni): Sur President, nipproponi dawn ir-Riżoluzzjonijiet:

VOT 41 - MINISTERU GĦALL-INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 40,533,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 41 - Ministeru għall- Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2006.

VOT X - MINISTERU GĦALL-INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L- INFORMAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 26,552,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot X - Ministeru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2006.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm15,067" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm15,066".

Delete the figure "Lm15,067" and substitute therefor the figure "Lm15,066".

Sur President, jien indur lejn il-poplu u nistaqsih: Wara l-budget, int mort aħjar?

Int li għandek l-impjieg mhedded, wara l-budget mort aħjar?

Int li wara li l-gvern kien qallek li x-xogħol jiġri warajk, inti mort aħjar?

Ix-xogħol qed jiġri warajk jew int qed tiġri wara x-xogħol biex forsi ssibu?

Inti li għandek bżonn kura fl-isptar, tinsab sodisfatt minn din il-kura jew qed ikollok tistenna ħafna żmien biex imissek?

Jien nistaqsi lill-poplu jekk wara dan il-budget għandux moħħu mistrieħ fuq il- futur ta' uliedu kif ġie imwiegħed wara l-elezzjoni waħda wara l-oħra.

Int li tirċievi l-kontijiet tat-telefon, wara dan il-budget mort aħjar?

Inti li għandek industrija, wara dak li sar rigward il-kontijiet tad-dawl u ta' l- ilma mort aħjar?

Dawk l-impjegati li jaħdmu fl-industrija se jmorru aħjar?

Dawk li qed jirċievu l-kontijiet id-dar tad-dawl u l-ilma marru aħjar?

Dawn il-mistoqsijiet mhux se nweġibhom jien, għalkemm naf li forsi hemm xi sangisugi tal-qalba li marru aħjar.

Jien se nħalli f'idejn il-poplu biex dawn iweġibhom fil-kwiet ta' daru.

Wara kollox jiena ma rridx inkun prużuntuż bħall-prim ministru nipprova ngħid li l-poplu mar aħjar.

Dan qed ngħidu għax il-prim ministru l-bieraħ enfasizza li bħala pajjiż morna aħjar.

Minflok qagħad jispjega kif morna aħjar u x'inhi l-viżjoni ta' dan il-gvern dwar kif se jsolvi l-problemi biex il-familji Maltin u Għawdxin jgħixu aħjar, kulma għamel hu li qagħad jilgħab biċ-ċifri u jżeblaħ lill- kap ta' l-oppożizzjoni.

Jiena jkolli ngħid li l-bieraħ il-pajjiż bħala nazzjon mar għall-agħar għaliex il-prim ministru ta' Malta ma aġixxiex ta' prim ministru imma aġixxa ta' wieħed li li m'għandux viżjoni dwar kif se nsolvu l-problemi ta' pajjiżna.

Għall-prim ministru l-unika problema li hawn f'dan il-pajjiż hi Dr. Alfred Sant.

Dan qed ngħidu għax il-bieraħ wieħed kien jistenna li l-prim ministru jsemmi modi kif se jiġu tackled il-problemi bla ma jbatu l-familji Maltin u Għawdxin, imma sfortunatament għalih il-problema li hawn f'pajjiżna hija proprju Dr. Sant.

L-Onor Gonzi ried jagħti x'jifhem li l-fatt li rebħu l- elezzjoni darbtejn wara xulxin juri li f'għajnejn il-poplu il-partit fil- gvern għandu viżjoni, imma hawnhekk tajjeb ngħidu wkoll li l-poplu vvota darbtejn wara xulxin lill-partit Nazzjonalista għaliex ġie ngannat.

Il- poplu Malti u Għawdxi ġie ngannat għax ġie mwiegħed li x-xogħol kien se jiġri warajh.

Dak iż-żmien l-Onor.

Alfred Sant kien qed jgħid lill-poplu li l-Partit Nazzjonalista qed jipprova jingannah, u llum qed jirriżulta li dak li qal Alfred Sant huwa kollu korrett.

L-unika viżjoni li kellu l- partit Nazzjonalista kienet li jħallu d-dejn jikber u jħallsuh ulied uliedna.

Sur President, jien infakkar ukoll fil-plejtu li għamlu tan-naħa l-oħra meta l-partit Laburista fl-1996/1998 ried jirranġa t-tariffi tad-dawl u l- ilma.

Għaliex dak iż-żmien il-gvern Laburista ried jirranġa t-tariffi tad- dawl u l-ilma?

Ried jirranġa t-tariffi minħabba s-sitwazzjoni mwiegħra li sab fl-Enemalta.

Din il-korporazzjoni kienet tinsab f'sitwazzjoni tal-biki u ħadna passi biex ma naslux fejn wasalna llum.

Dak iż-żmien kien hemm żbalji fil-metodu kif jinħadmu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma u aħna konna rġiel biżżejed u rrevedejnihom u tkellimna fuqhom.

Illum x'qed jgħid il- gvern Nazzjonalista?

Qed jiġġustifika l-għoli tad-dawl u l-ilma billi jgħid li dan hu dovut biss minħabba li ż-żejt qed jogħla minn barra.

Din m'hijiex il-verita' kollha, u jiena nistaqsi lill-poplu Malti jekk hu jemminx jekk din hijiex il-verita'.

Huwa veru li għola ż-żejt, imma mhux minħabba din ir- raġuni biss li wasalna f'din is-sitwazzjoni, u jiena se nispjega għaliex qed ngħid hekk.

Sur President, l-ewwelnett il-gvern Nazzjonalista m'għamel ebda strateġija dwar l-enerġija u issa ilu snin kbar fil-gvern.

Il-gvern Nazzjonalista nefaq miljuni kbar biex għamel power station, dik ta' Delimara, li suppost kellha tilqa' d-domanda kollha anke' għaż-żmien tal-lum.

Minkejja dan spiċċajna fis-sitwazzjoni li minħabba d-domanda qed jintużaw inġenji li suppost jintużaw biss f'każ ta' emerġenza jew meta jinqala' inċident.

Il- konsegwenza hi li qed ikun hemm ħela ta' fuel żejjed b'konsegwenza li għandna konsum kbir ta' żejt fil-power station.

Dan juri b'mod ċar li hemm nuqqas ta' ippjanar min-naħa ta' l-Enemalta.

Min-naħa l-oħra wkoll hemm nuqqas serju fejn tidħol viżjoni dwar enerġija sostenibbli u nuqqas ta' viżjoni fejn tidħol l-effiċjenza.

Rigward renewable energy dan il-gvern m'għamel xejn minkejja li nħolqot ir- resources authority.

Din suppost kellha tagħmel pjani snin ilu pero' dawn baqgħu ma sarux.

Kien biss il-bieraħ li l-prim ministru ftaħar li se jittieħdu passi f'dan ir-rigward.

Jiena ngħid li messu ilu li qabbad ir- resources authority biex tibda tħejji pjan.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Irrid ngħid ukoll li l-ammont ta' flus li ntefqu s-sena l-oħra minħabba ineffiċjenza kien ta' Lm8.9 miljun u għas-sena d-dieħla huwa stmat li dan se jerġa' jkun l-istess.

Il-fatt li qed nerġgħu nistmaw li l- ineffiċjenza se tqum l-istess daqs kemm qamet is-sena l-oħra juri li f'dan ir-rigward ma sar assolutament xejn, li l-gvern wasal biex ikollu jgħolli r- rati tad-dawl u l-ilma.

Huwa minħabba dawn ir-raġunijiet ukoll li l-gvern kellu jgħolli t-tariffi.

Insemmi wkoll il-hedging agreements li kien għamel il-gvern Laburista fuq xiri taż-żejt u li l-gvern Nazzjonalista neħħa permezz ta' Prof. Josef Bonnici meta kien ministru.

Dan kien żeblaħ il-partit Laburista fil-gvern u qabad u neħħa dawn il-hedging agreements b'kapriċċ.

Illum jirriżulta li min għamel hedging agreements qed jagħmel aktar profitt u fost dawk li għamlu dawn it-tip ta' agreements nista' nsemmi l-linji ta' l-ajru bħall-British Airways u Ryanair u anke l-Lufthansa.

Aħna hawnhekk Alla jbierek konna għedna li l-hedging agreement m'huwiex tajjeb għaliex huwa riskjuż u ġabu l- iskuża li ż-żejt jista' ma jibqax jogħla.

Fid-diskors tal-prim ministru wieħed isib li l-indikazzjoni hija li ż-żejt se jibqa' jogħla.

Issa ħalliha li l-prim minsitru fid-diskors tiegħu qal li ż-żejt se jibqa' jogħla.

Dan il-gvern qed jagħmel kontradizzjoni waħda wara l-oħra.

Sur President, nixtieq ngħid ukoll li aħna ilna nisħqu li hemm bżonn li ndaħħlu l-effiċjenza f'dan il-qasam u saħansitra tajna eżempji ta' x'wieħed jista' jagħmel biex wieħed jilħaq dan il-għan.

Hemm bżonn li l-gvern jara li f'kull bini ġdid li jinbena jkun hemm l-obbligu li jiġu stallati s-solar water heaters.

Il-gvern għandu jagħti sussidju bla dazju fuq din is- sistema.

Hemm bżonn li l-gvern jippromwovi s-solar panels mhux bid-diskors biss.

Wara kollox dawn huma affarijiet li suppost saru snin ilu, u allura l- gvern għandu jagħmel forma ta' infurzar biex dawn l-affarijiet isiru.

Hemm bżonn ukoll li l-equipment ta' l-industrja u equipment ieħor li jiġi importat ikun effiċjenti.

Hemm bżonn ukoll li l-gvern jikkonsidra li ċertu xogħol minn bi nhar jibda jsir bil-lejl meta l-load tkun baxxa, għax meta qed jaħdem f'ħinijiet fejn ma tantx ikun hemm load wieħed ikun qed iżid l- effiċjenza.

Anke l-mod kif nibnu hemm bżonn li jinbidel.

Il-bini għandu jibda' jkun mibni b'ċertu mod li wieħed ma jkollux għalfejn juża ammont kbir ta' enerġija biex wieħed ikun jista' jkessaħ jew isaħħan.

Dawn huma affarijiet li messhom saru żmien ilu.

Aħna qed nisħqu biex dawn mil-lum ikunu compulsory.

Immedjatament irid ikun hemm regolament ukoll biex fil- bini li jinbena ġdid ikun hemm ġibjun jew bir fejn jinġabar l-ilma.

Ħaġa oħra li l-gvern imissu jagħmel immedjatament hi li jagħti l-ewwel eżempju hu billi fl-uffiċini tiegħu jdaħħal dawn is-sistemi f'perijodu qasir.

Il-gvern għandu jara li jbiddel ċerti lampi ma lampi oħrajn li jkun iktar effiċjenti.

Dawn huma affarijiet li jridu jsiru immedjatament.

Huma affarijiet li suppost saru snin ilu, u ġejna f'din is-sitwazzjoni llum għax għadhom ma sarux.

Dan kollu li qed ngħid juri li mhux veru li l-gvern għolla t-tariffi minħabba li għola ż-żejt biss.

Sur President, il-ministru ħareġ jgħid li l-Enemalta ħadmet is-surcharge b'tali mod li tirrifletti l-għoli taż-żejt u ried jagħti x'jifhem li din kienet l-unika raġuni għaliex għolew dawn it-tariffi.

Hawnhekk ngħidlu li m'huwiex korrett.

Dan m'hu veru xejn.

Il-gvern kemm-il darba kien jgħid li se jkollu jagħmel power station li se tiswa madwar Lm300 miljun.

Il- gvern qal ukoll li din se jkollha tagħmel tajjeb għalih l-Enemalta għax se tissellef hi.

Wara l-ministru stess qal li l-Enemalta skond kemm tonfoq trid iddaħħal, jiġifieri biex tinvesti bilfors trid iddaħħal minn x'imkien u dan kollu se jispiċċa jħallas għalih il-konsumatur.

L-iżbalji li saru għax ma kienx hemm strateġija qed ikollu jħallas għalihom il-konsumatur.

Nixtieq issa ngħid xi ħaġa dwar it-tariffi tad-dawl u ta' l-ilma.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li dan il-gvern jiftaħar ħafna bit-trasparenza, jiftaħar ħafna li għandu jkun hemm ir-regolatur u l-operatur.

Jemmen li r- regolatur jikkontrolla, imbagħad insibu li fejn jidħlu t-tariffi tad-dawl u l-ilma, r-regolatur li hija r-resources authority ma kellha l-ebda involviment.

U għaliex qed ngħid hekk?

Għax kien il-ministru li ħabbar is- surcharge, u l-MRA ma tkellmet xejn.

Dan meta hi r-regolatur, meta hi għandha tindaga dwar il-mod kif inħadmu dawk ir-rati u jekk humiex korretti.

Hi trid tkun sodisfatta biex imbagħad tagħti l-go ahead jekk dawn ir-rati għandhomx jidħlu jew le.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li l-awtorita' trid tara wkoll l-aspett soċjali, plus li trid tara l-verita' fl-informazzjoni li tkun ingħatatilha.

Imma le, f'dan il-każ insejniha t-trasparenza, insejna li r-regolatur u l- operatur huma separati u spiċċajna biex il-gvern baqa' għaddej bla ma l- ebda awtorita' ma rat kif inħadem dan il-persentaġġ tas-surcharge.

Hawn tajjeb wieħed ifakkar dwar ir-rapport li l-kap ta' l-oppożizzjoni poġġa fuq il-mejda tal-Kamra li juri li l-affarijiet m'humiex kif qed jgħid il-gvern.

Il-gvern qed igħid li dak is-surcharge jirrifletti l-għoli taż-żejt li kien hemm, pero' dan m'huwiex minnu.

Issa ħalli mmur biex inqabbel daqsxejn dawn it-tariffi li dan l-gvern introduċa ma dak li kien se jdaħħal il-gvern Laburista fl-1998.

L-ewwelnett, ir-rata li kien se jintroduċi l-gvern Laburista fl-1998 kienet se tkun ta' 5c4 per unit.

Illum ir-rata se tkun ta' 7c per unit.

Issa dan, il-gvern Laburista kien introduċieh biex jagħmel tajjeb għad- diżastru li sab fl-Enemalta meta daħal fil-gvern.

Per eżempju fl-1998, għal persuna waħda l-kont tad-dawl u l-ilma kien jiġi jiswa Lm67.26.

F'Jannar ta' din is-sena, l-istess konsum għal persuna waħda kien ta' Lm71.33 u minn Novembru ta' din is-sena minn Lm67.26 se jitla għal Lm86.71.

Issa f'Diċembru tas-sena 2007, għax is-surcharge se jibqa' jogħla, dan se jitla' għal Lm98.44.

Ara x'qabża hemm!

Fl-1998 għal żewġ persuni l-kont kien jiġi Lm95.71 u f'Jannar ta' din is- sena għall-istess konsum kien jitla' għal Lm108.13.

F'Novembru ta' din is- sena se jitla' għal Lm135.46 u fl-2007 meta se jibqa' tiela' s-surcharge il- kont se jitla' għal Lm204.

Issa ta' dan jiena mhux qed inwaħħal fil- ħaddiema imma fin-nuqqas ta' ppjanar li kien hemm min-nies li daħħal, nies li qal kienu esperti u li setgħu jmexxu din il-korporazzjoni 'l quddiem.

Ippjanar ma kienx hemm u issa hemm paniku sħiħ għaliex anke d-domanda se jkollhom problema biex jilħquha, u allura se jkollhom jagħmlu ċerti affarijiet malajr.

Issa ejja naraw il-kont kif se jiġi għal erba' persuni.

Fl-1998 il-kont għal erba' persuni kien se jiġi Lm137.62, fl-aħħar ta' Novembru ta' din is-sena se jiġi Lm206.62, u fl-2007 se jitla' għal Lm240.79.

Mela minn Lm137 fl-1998 se jitla' għal Lm240 f'Diċembru tas- sena 2007.

Ara x'qabża hemm.

Imbagħad il-gvern jiġi jgħidilna li l- affarijiet kienu aktar għoljin fi żmienna!

Dan huwa ingann.

Jiena lill- poplu ngħidlu li l-problemi għadhom qed jikbru, u dan il-gvern m'hu qed isolvi l-ebda problema.

Il-problemi għalih m'huma xejn għax il-problema hija Alfred Sant biss!

Illum il-poplu jaf mill-esperjenza li dan il-gvern dejjem qed jurih id- debba u jqabbżu l-ħmara, u għalhekk il-poplu m'għadx għandu fiduċja fih, u dan rajnieh fl-aħħar elezzjonijiet ta' l-MEPs u tal-kunsilli lokali li taw sfiduċja lill-gvern.

Dawn ir-riżultati juru b'mod ċar li l-poplu nduna bl- ingann tal-gvern Nazzjonalista.

Il-poplu nduna li dan il-gvern kien jgħidlu mod u llum qed jagħmel mod ieħor.

Induna li kien jgħidlu li l- ħofra ħrafa meta din ma kienet ħrafa xejn.

Induna li kontra dak li kien jgħidlu l-partit Nazzjonalista llum il-poplu ma jistax iserraħ rasu.

Il- poplu nduna wkoll li meta qal li se jsib partner strateġiku biex il-posta ta' Malta tkun iktar effiċjenti, l-gvern kien qed jidħak bih.

Dwar dan x'kien qallu l-Onor.

Alfred Sant?

Qallu illi l-partner li sabu ma kellux reputazzjoni tajba.

X'irriżulta llum?

Illum rriżulta li l-posta minn simbolu ta' l-effiċjenza, minn simbolu ta' kif għandhom jaħdmu l-affarijiet spiċċat l-ikbar daħka li hawn fil-pajjiż.

Sur President, jiena bgħatt ittri li se mmur indur il-kostitwenti, u dawn l- ittri rċevewhom wara li żorthom.

Issa dawn bgħatthom ħamest ijiem qabel, u mhux waħda biss waslet wara dan iż-żmien kollu imma kollha kemm huma.

Dawn barra l-ittri mitlufa, is-serq u ittri li jmorru għand ħaddieħor.

Issa s-sabiħa hi li fid-diskors tal-budget kellna l-ammissjoni illi falliet għaliex il-gvern qal li se jsib strategic partner ieħor biex idaħħlu ma' dak li hemm.

Naħseb li ammissjoni ikbar minn din ma' nistgħux insibu.

Issa għaliex se jerġa' jdaħħal strategic partner ieħor.

Min jaf forsi biex jaqbdu xi erba' min-nies?

L-ironija l-oħra hi - u tajjeb li nsemmiha hawnhekk għax fil-posta jiġru affarijiet li ma jitwemmnux - li ċ-chief executive irreżenja u issa reġa' laħaq l-istess wieħed.

Jekk l-affarijiet mhux mexjin sew, dawn se jimxu sew issa?

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Sur President, nixtieq insemmi wkoll il-Maltacom.

Il-gvern semma l- privatisation rigward din il-kumpannija u qal li jrid isib il-mument opportun, isib l-aħjar żmien biex kemm jista' jkun tinbiegħ bl-aħjar valur.

Din hija daħka fil-wiċċ ukoll.

Jekk inti veru trid li tipprivatizza, l- ewwel ħaġa li tipprova tagħmel hi li ssaħħaħ il-kumpannija in kwestjoni ħalli din ikollha valur ikbar, pero' l-gvern għamel bil-kontra.

Qed ngħid hekk għax per eżempju l-gvern għamel sussidjarji fil-Maltacom li permezz tagħhom qed ikun hemm xogħol duplikat.

Aħna konna għednielu li din hija tbażwira u fil-fatt irriżulta li kienet tbażwira għax reġa' neħħa dawn is- sussidjarji u reġa' tefagħhom mal-gvern.

Sur President, x'inhi r-raġuni li għamilhom?

Probabbilment dan għamilhom biex idaħħal xi erba' nies tal- qalba.

Ma tax kas il-job evaluation li konna għamilna aħna fil-Maltacom biex meta 'l quddiem ikun hemm bżonn isir restructuring fil-Maltacom ma jintilfux l- impjiegi.

Minflok mexa fuq dak il-job evaluation daħħal nies ġodda bil- konsegwenza li issa spiċċajna li għandna rebus u hemm apatija kbira fost il- ħaddiema tal-Maltacom minħabba li hemm theddida kbira għall-impjieg tagħhom.

Jidher ċar li ammont sostanzjali ta' ħaddiema se jkollhom jispiċċaw mix-xogħol.

Hawnhekk għandha raġun il-GWU li tiddefendi l- ħaddiema tal-Maltacom u tgħidilhom li ħadd m'hu se jitlef postu.

Dan qed ngħidu għax minflok ħa l-ħaddiema tal-Maltacom fis-sussidjarji, il-gvern qabad u daħħal ħaddiema ġodda.

Sur President, irrid ngħid ukoll li l-Maltacom kienet qed tipprova timxi 'l quddiem fil-qasam diġitali pero' l-gvern żammha milli tagħmel hekk.

Issa f'daqqa waħda tawha l-go ahead biex timxi f'dan il-qasam, pero' issa it is too late.

Dan żgur ma jawgurax tajjeb fejn tidħol il-kwestjoni tal-bejgħ tal-Maltacom.

Kif jista' jkun wieħed jemmen li l-Maltacom qiegħda fuq sisien sodi u miexja f'direzzjoni tajba meta għandek chief executive ilu sospiż żmien?

Issa jiena ma nafx għaliex dan qiegħed sospiż pero' naf li saret manuvra biex biddilna s-segretarju tal-bord biex daħħalna ieħor tal- qalba.

Barra minn hekk ingħataw promozzjonjiet f'ċerti pożizzjonijiet lil nies tal-qalba meta dawn lanqas biss jafu jimxu.

Imbagħad jiġu jgħidu li m'hemmx indħil fil-Maltacom, li din il-kumpannija hija awtonoma, li hi tifflowtja fl-istock exchange u ħafna affarijiet minn dawn.

Anke fejn jidħlu studenti tas-sajf biex jaħdmu part-time, is-sistema li kien hemm qabel fejn il-ħaddiema kienu jdaħħlu l-familji tagħhom li huma kwalifikati għal part-time tas-sajf spiċċat biex issa qed jiddaħħlu jaħdmu nies part- time b'mod politiku u b'indħil dirett.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Din hija s-sitwazzjoni li jinsab fiha pajjiżna, u dan żgur ma jawgurax tajjeb.

Sur President, kieku għandi l-ħin kont nitkellem ukoll dwar il-water services corporation u dwar it-theddid li qed isibu ma' wiċċhom il-ħaddiema ta' l-Enemalta u tal-Maltacom.

F'dawn l-entijiet hemm tnaqqis fis-sahra u tnaqqis fil-pagi.

Hemm ukoll theddida serja għall-ħaddiema tal-water services corporation u dan minkejja li qabel l-elezzjoni l-prim minstru kien qalilhom biex iserrħu moħħhom.

Hawnhekk jiena nixtieq nerġa nistaqsi l-mistoqsijiet li għamilt fil-bidu tad-diskors tiegħi.

Wara dan il-budget il-ħaddiema fl-Enemalta, fil-Maltacom u fil-fabbriki marru aħjar jew għandhom l-impieg tagħhom għadu mhedded?

Il-gvern lil dawn tahom xi soluzzjoni li tiggarantixxi li l-impjieg ma jitilfuhx?

Din il-garanzija ħadd ma jagħtiha, u hemm differenza kbira bejn il-paroli u l-fatti.

Jekk ma npoġġux fuq quddiem liċ-ċittadin inutli nparlaw, inutli ngħidu li se nagħmlu l-affarijiet jekk fi ħsiebna ma nżommux l-għixien diċenti taċ- ċittadin Malti u Għawdxi.

Grazzi.

Sur President.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Mr Chairman, jien xtaqt niddedika l-ħin li għandi allokat għalija għall-industrija u xi enti pubbliċi u kif se jkunu affettwati kemm bil-miżuri tal-budget kif ukoll b'miżuri oħra li tħabbru ftit tal-ġranet qabel.

Jiena naħseb li dan il-budget żgur ma wassalx għal dak li xtaqu l-operaturi ta' dan is-settur.

Iż-żmien li għaddejjin minnu m'huwiex żmien mill-isbaħ għal dawn l-operaturi u allura kienu jippretendu li jkun hemm miżuri biex dan is-settur daqshekk importanti għall-ekonomija ta' pajjiżna jerġa' jsib postu bħala pilastru ewlieni fl-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Jekk hemm qasam li tul dawn l-aħħar snin ta' tmexxija Nazzjonalista ħa daqqa 'l isfel dan huwa żgur il-qasam ta' l-industrija.

Ħadd ma jista' jiċħad li f'dan is-settur assistejna għal riżultati negattivi sena wara l- oħra u li għal snin sħaħ kellna gvern li ma semax l-ilmenti dwar id- diffikultajiet li kien għaddej minn dan is-settur.

Il-gvern ħaseb li l-ġid se jkompli jinħoloq anke jekk sena wara l-oħra dan is-settur nibqgħu ngħabbuh b'ħafna piżijiet li ma jiflaħx għalihom fosthom liċenzji, taxxi u burokrazija żejda.

Illum ir-riżultati li qegħdin naraw huma frott tan- nuqqas ta' attenzjoni li tajna lil dan is-settur li għal snin sħaħ kien sors ta' ħolqien ta' impjiegi, sors ta' munita barranija u sors ta' ġid ekonomiku għal pajjiżna.

Sur President, huwa veru li d-diffikultajiet qegħdin hemm, iżda mill-banda l-oħra għandna gvern li għalkemm jiltaqa' ma' min hu involut, tul is-snin ma wettaq xejn mit-talbiet, mill-karbiet li għamlulu dawn l-istess operaturi sabiex is-settur tagħhom jibqa' jikber u għal uħud minnhom jibqa' jeżisti.

Dan qed ngħidu għax għadna ħafna operaturi li qegħdin jagħlqu n- negozji tagħhom wara ħafna snin joperaw f'pajjiżna.

L-industrja qed tħabbat wiċċha ma' diffikultajiet kbar u dan minkejja li n-naħa tal-gvern jipprovaw jirredikolawna meta ngħidu l-verita' u meta nnsemmu l-figuri li jiġu preżentati mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, li wara kollox huwa uffiċċju governattiv, kif ukoll l-eurostat.

Kultant naħseb li qed ngħix f'dinja oħra meta nisma' l-membri tan-naħa l-oħra jgħidu li l- affarijiet sejrin tajjeb u li m'għandniex problemi.

Per eżempju, il-bieraħ bqajt mistgħaġeb meta smajt lill-prim ministru jsemmi figuri pożittivi f'kollox.

Dawn huma figuri differenti minn dawk uffiċjali li qed jiġu ppreżentati lilna.

Sur President, jekk sar xi sforz min-naħa tal-gvern biex nibdlu r-rotta ħalli ntejbu r-riżultati żgur li dan ma rnexxiex, għax in-niżla 'l isfel ta' dan il-qasam għadna qed narawha sal-lum.

F'dan il-qasam għandna nuqqas ta' ppjanar fit-tul, nuqqas ta' ippjanar bis-serjeta' u nuqqas ta' strateġija industrjali li tgħin u tħares l-investiment.

F'pajjiżna spiċċa ż-żmien li nippruvaw inħajru investiment ġdid barrani billi noffru inċentivi.

Kif nistgħu nimxu 'l quddiem meta l-ministru responsabbli minn dan il-qasam hekk importanti u sensittiv spiċċa biex inbidel tliet darbiet f'perjodu qasir?

Mela l-ewwel kellna lil Prof. Josef Bonnici li vara l- ideat tiegħu sabiex iwelled il-Malta Enterprise, iżda mbagħad qabel ma din twieldet inħatar l-Onor.

John Dalli li kellu ideat differenti dwar kif kellha tinħoloq il-Malta Enterprise.

Imbagħad wara ftit xhur kellna bidla oħra u nħatar l-Onor Austin Gatt li sal-lum għadu responsabbli minn dan il- qasam.

Dan it-tibdil li seħħ f'perijodu daqshekk qasir m'huwiex healthy għal qasam daqshekk importanti.

Issa ta' min igħid li l-Malta Enterprise kellha tkun one stop shop għal min irid jiġi jinvesti f'pajjiżna u għal min investa f'pajjiżna u nittama li din l-entita' ma terġax tħabbat wiċċha ma' tibdil fl-operat tagħha minħabba bdil fil-persuna responsabbli min-naħa tal-gvern.

U fejn hu l-impenn tal-gvern?

Qed ngħid hekk għax jiena nara differenza enormi bejn dak li jingħad u dak li fir-realta' jiġi mwettaq.

Mhux ta' b'xejn li niltaqgħu ma' investituri li għandhom qtigħ ta' qalb.

Dawn kollha jgħidulek li m'hemmx impenn min- naħa tal-gvern biex jitjiebu l-affarijiet.

Bil-kliem ngħidu li rridu ngħinu lill-industrija ssir iktar kompetittiva, imbagħad nibqgħu naraw il-gvern, xahar wara l-l-ieħor, sena wara l-oħra jgħabbiha b'piżijiet ġodda.

Jien se nsemmi eżempju żgħir mill-aħħar budget ta' proġett li ilna nisimgħu bih ħafna anke f'mistoqsijiet parlamentari.

Dan huwa proġett li forsi ħafna jqisuh insinifikanti imma kieku jitwettaq bis-serjeta' jista' jkun ta' ġid għas-settur industrjali f'pajjiżna.

Fil-budget għas-sena 2004, il-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien kien beħsiebu jniedi proġett u qal hekk:

"Qed nieħdu miżuri biex ngħinu kemm nistgħu riċerka u l-innovazzjoni f'pajjiżna.

Il-Malta Enterprise se tiżgura t-tħaddim tajjeb tat- technology venture fund li ġie mwaqqaf is-sena li għaddiet u issa tlestew it-tħejjijiet kollha biex ikun jista' jibda jaħdem".

Imbagħad il-budget għas-sena kurrenti tressaq mill-prim ministru, pero' f'dan il-każ jidher li nbidlu l-affarijiet għax qal hekk:

"Għalhekk il-gvern se jinvesti Lm900,000 fuq medda ta' tliet snin biex jinħoloq venture capital fund."

X'sar minnhom dawn iż-żewġt ideat?

Sar xi ħaġa dwarhom?

Twettqet waħda minnhom?

Ftit ilu jien għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru Austin Gatt dwar x'sar minnha l-idea tat-technology venture fund u l-unika risposta li rċevejt kienet li din m'hijiex technology venture fund iżda hija venture capital fund.

Jiena ngħid li f'dan il-pajjiż donnu għandna d- drawwa li jekk jinbidel il-ministru allura jinbidlu l-ideat ukoll.

Ħalli ndur issa fuq il-vot tal-Malta Enterprise, Sur President.

Hawnhekk qed naraw li għas-sena li ġejja l-gvern qed iżid il-vot b'Lm450,000 li hija ħaġa tajba, iżda jien nistaqsi kemm verament qed ikollna suċċessi f'dan il-qasam.

Jien kont nistenna li l-Malta Enterprise jew il-gvern jiffissaw targets bħalma sar għall-MTA.

Kont nistenna li jkollna statements dwar jekk hux se jikber dan is-settur u x'qed nistennew li jkollna għal dawn is-sena jew sentejn li ġejjin.

Kont nistenna li jingħad ukoll kemm dawn l-inċentivi li qed nipproponu se jħallu frott, kemm se jkollna proġetti ġodda u kemm se jinħolqu impjiegi ġodda fuq perijodu ta' żmien.

Minflok dawn l-affarijiet insibu ħafna kliem fl-arja biex bħas- soltu nippruvaw noħolqu xi ftit feel-good factor billi ngħidu li l- affarijiet sejrin tajjeb.

Mhix dik ir-realta'.

Ir-realta' kif proġettata mill-gvern hija differenti minn dak kollu li qed ngħixu għaliex il-qasam tal-manifattura qiegħed jiċkien sena wara l-oħra.

Trid tiltaqa' ma' min hu involut fis-settur, kif qed nagħmlu aħna ġimgħa wara l-oħra sabiex tisma' dwar il-kumpanniji li jinsabu għaddejjin minn diffikultajiet.

Ħafna minnhom dawn qed iżommu miftuħin b'miraklu.

Ħafna nies bħali jisimgħu ta' spiss ftaħir dwar proġetti approvati u espansjonijiet, iżda jien inħoss li jekk irridu nkunu kredibbli rridu ngħidu wkoll kemm se joħolqu impiegi dawn il-kumpanniji li qed ngħidu li se jespandu.

Fid-diskors tal-budget, il-prim ministru sempliċement qal li sat- 30 ta' Settembru li għadda l-Malta Enterprise kienet approvat 52 applikazzjoni għall-proġetti ta' investiment f'Malta.

Imbagħad kompla qalilna li dawn il-proġetti mistennija jissarrfu f'investiment ta' Lm23.6 miljun u joħolqu 632 impjieg.

Li ma qalilniex il-prim ministru - u naħseb li din kienet tkun informazzjoni interessanti – hu meta se jibdew dawn il- proġetti, meta se tibda topera l-ewwel kumpannija, kif se jibqa' għaddej il- proċess, kemm se jkun hemm impjegati ma' kull kumpannija f'dawn it-52 proġett, meta se jintlaħqu t-targets u wara kemm snin se jinħolqu dawn is- 632 impjieg.

Li huwa żgur huwa li r-riżultati miksuba tul dawn l-aħħar xhur m'humiex dak li qed jgħidilna l-gvern.

Huwa żgur li dawn m'humiex riżultati li nistgħu niftaħru bihom.

Aħna nitkellmu dwar dawn ir-riżultati għaliex irridu li l- affarijiet jirranġaw, għaliex irridu naraw dan is-settur jerġa' jsir mutur ewlieni għat-tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna u mhux kif ipprova jagħti l- impressjoni l-prim ministru fid-diskors tiegħu meta qal li hawn min jogħxa li jpinġi lil pajjiżna bħala wieħed sejjer lura.

Aħna ngħixu man-nies u nafu li d-diffikultajiet huma realta'.

Min ġej minn lokalitajiet fejn il- maġġoranza tal-kostitwenti tiegħu huma ħaddiema ta' l-id ma jeħux pjaċir jara lill-kostitwenti tiegħu jitilfu l-impjiegi, u allura hija ħrafa li xi ħadd jgħid li f'din il-Kamra hawn min jogħxa meta jkollna riżultati negattivi.

Meta aħna naraw dawn is-sensji nħossu għafsa ta' qalb.

Aħna ta' kuljum niltaqgħu ma' nies li jiġu għandna jitolbu l-għajnuna, pero' din l-għajnuna ma tantx nistgħu nagħtuha.

X'ma tingħafasx qalbek meta tiltaqa' ma' ħaddiema li għandhom imdendla ma' għonqhom il-mażżra tas-sensji!

Ftit tal-ġranet ilu, flimkien mal-kap ta' l-oppożizzjoni, anke biex nuru solidarjeta' magħhom, iltqajna mal-ħaddiema tad-denim kollha.

Dawn jinsabu mbikkmin.

Dawn huma kollha żgħażagħ u kapijiet tal-familja li kollha daħlu għal xi commitment.

Hemm minnhom li għandhom committment li jħallsu karozza u min dar.

Jiena naqbel mal-prim ministru li kull impjieg li jintilef huwa traġedja għal min jitilfu u għall-pajjiż, iżda x'qed nagħmlu biex nieħdu ħsieb il-kumpanniji li qed joperaw f'pajjiżna u li jinsabu għaddejjin minn diffikultajiet?

X'għamel il-gvern biex jipprova jsib mezz kif l-impjiegi tad-Denim ma jintilfux u x'se jiġri u x'qed jagħmel il-gvern biex ma jkollniex iktar stejjer diżastrużi?

Ikun interessanti kieku nkunu nafu għax it-theddida ta' iktar sensji teżisti.

Minn Jannar sa Awissu ta' l-2005 diġa' kellna 1,199 sensja u għalhekk naħseb li f'mumenti diffiċli bħal dawn, jagħmel ħafna sens l-appell li għamel l-Onor.

Mangion li appella lill- prim ministru biex titwaqqaf task force bil-għan li jkun jista' isir dak kollu li hu possibbli biex jinstab impjieg alternattiv għal dawn il- ħaddiema.

Pajjiżna qed jitlef kumpanniji li ilhom joperaw ħafna.

Jiena naħseb li tant ħadna dan is-settur for granted li mhux talli ma għenniehx talli bqajna ngħabbuh.

Il-fatt li ċerti kumpanniji jitilqu għax isibu post b'pagi baxxi naċċettawh, imma dan konna ilna nafu li se jiġri u messna lqajna għalih.

Konna nafu li x-xogħol li hu labour-intensive kien se jemigra lejn pajjiżi fl-Asja u fl-Afrika ta' fuq.

Kemm ħejjejna għal din l- eventwalita' inevitabbli?

Ikun tajjeb li ngħid hanwhekk li l- kompetittivita' ma tiddependix biss mil-labour costs.

Kieku kien hekk ma ssibx pajjiżi bħall-Fillandja, l-Isvezja u d-Danimarka fuq quddiem nett tal- lista tal-kompetittivita'.

Dawn huma pajjiżi li għandhom pagi u kondizzjonijiet li aħna u ħafna pajjiżi bħalna lanqas biss noħolmu dwarhom, u għalhekk aħna rridu naraw il-gvern jgħin biex f'pajjiżna ma tibqax tintilef il-battalja tal-kompetittivita' .

Dan kollu qed ngħidu għax għal sena oħra erġajna waqajna 'l isfel fil-gradwatorja tal-kompetittivita' mħejjija mill-world economic forum u dan meta pajjiżi li ssieħbu magħna f'Mejju fl-Unjoni Ewropea kollha tejbu l-pożizzjoni tagħhom.

Fost dawn nixtieq insemmi s-Slovakkja, ir-Repubblika Ċeka u l-Polonja li kollha avvanzaw post, tnejn jew tlieta iżda aħna, li konna ilna nippreparaw snin biex inħejju lil pajjiżna għall-isfidi ġodda, sena wara l-oħra ninsabu neżlin 'l isfel fil-battalja tal-kompetittivita'.

Sur President, jidher ukoll li lanqas fil-qasam ta' l-impiegi m'hawn stabilita'.

Fil-perijodu li ilha mwaqqfa', il-Malta Enterprise kellha 13-il persuna li spiċċaw mill-impjieg.

Dawn fil-maġġoranza assoluta tagħhom huma top officials fosthom erba' managers u anke analisti.

Għaliex telqu dawn?

Hemm xi raġuni wara dan in-numru tant kbir ta' ħaddiema li jitilqu minn mal- Malta Enterprise?

Li hu żgur hu li posthom imtela' malajr.

Irrid ngħid ukoll li jidher li l-Malta Enterprise reġgħet adottat il-microtargeting bħala metodu ta' promozzjoni għall-investiment barrani.

Jiena nittama li dan ma jsirx bil-kliem biss, u dan qed ngħidu għax meta konna fil-gvern fl- 1996 aħna konna adottajna dan il-metodu u kien suċċess, iżda mbagħad dan kien twaqqaf fiż-żmien meta bħala chairman ta' l-MDC kien inħatar is-Sur Francis Vassallo.

Kif għedt issa se terġa' tibda tintuża din is-sistema u nawgura li tibqa' tintuża bis-serjeta' u mhux bil-paroli biss.

Barra minn hekk, jekk verament il-Malta Enterprise qed taħdem fuq il-metodu ta' microtargeting jiena nixtieq nistaqsi liema huma dawk in-niċeċ li qiegħda tiffoka fuqhom barra dik tal-farmaċewtika.

Sur President, xtaqt issa nagħmel ftit kummenti fuq rapporti li jidhru fl- economic survey li tqassam mal-budget u mmur għal dik il-parti li titkellem fuq il-qasam tal-manifattura.

Hawnhekk insibu informazzjoni dwar impjiegi, bejgħ, investiment u esportazzjoni.

Ħalli nibda bl-impjiegi.

Bħala total ta' impjiegi, fil-qasam tal-manifattura sa Settembru li għadda kien hemm 24,291.

Dan juri li sena wara l-oħra kellna tnaqqis fin-numru ta' persuni li jaqilgħu l-għajxien tagħhom mill-industrija tal-manifattura.

Fis-sena 2001 dan in-numru kien jammonta għal 28,874, jiġifieri fuq perijodu ta' erba' snin kellna tnaqqis ta' 4,500 impjieg.

Din it-trend ilha għaddejja, u jien ngħid li ma sar xejn sabiex inbiddlulha r-rotta.

Minn dawn l-4,500 impjieg li ntilfu f'erba' snin, l-akbar ammont kien ġej minn settur li konna nafu li mhux se jibqa' daqshekk b'saħħtu f'pajjiżna.

Qed nirreferi għas-settur tat-tessuti fejn hawnhekk rajna tnaqqis ta' 1,300 impjieg.

Sur President, xtaqt nagħmel aċċenn żgħir ukoll fuq l-impjiegi part-time għaliex anke hawnhekk ftaħarna ħafna bl-impjiegi part-time.

Figuri juruna li f'Settembru 2005 kellna 23,138 persuna li l-uniku impjieg tagħhom kien ġej minn impjieg part-time.

Jiena naħseb li m'hijiex għażla tal-ħaddiem li l-uniku sors ta' dħul li jkollu ikun dak minn part-time.

Jiena ngħid li dan żgur juri li l-ekonomija tagħna m'hijiex tikber biżżejjed u qed toħloq impjiegi part-time biss.

Fis-sena 2000 in-numru ta' persuni li l-mezz ta' għejxien tagħhom kien ġej minn impjieg part-time biss kien ilaħħaq għal 14,914.

Dan ifisser li fuq perijodu ta' ħames snin kien hemm żieda ta' 8,224 persuna li l-uniku dħul tagħhom kien ġej minn xogħol part-time.

Irrid ngħid ukoll li f'pajjiżna qed naraw miġja ġdida fil-farmaċewtika.

Dawn huma sinjali nkoraġġanti, iżda jkun tajjeb li jkollna żgħażagħ ippreparati għal dawn l-impjiegi li qed noħolqu.

Qed ngħid dan għax ilment li niltaqgħu miegħu ta' spiss huwa li għadna niltaqgħu ma' ħafna każi ta' skills mismatch.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq impjiegi li għandhom valur miżjud għoli pero' dan huwa settur li ma jimpjegax il-mijiet imma jimpjega ftit għaxriet u allura żgur li mhux se jkun biżżejjed sabiex itaffi t-telfien ta' impjiegi fosthom is-700 tad- Denim.

Rigward l-industrija tal-farmaċewtika nixtieq ngħid li sal-lum għad għandna inċentiv importanti ħafna, dak li hu msejjaħ il-bolar exemption, li jiena nittama li nibqgħu ngawduh.

Għalkemm għandna dan l-inċentiv li qed iressaq lejna investiment ta' dan it-tip minflok f'pajjiżi oħra, hemm ħafna iktar xi rridu nirranġaw sabiex ma nkomplux inxekklu l-kompetittivita' tagħna.

Din il-ħaġa ilna nisimgħuha, pero' mhux talli ma sar xejn, talli qegħdin inwebbsu rasna u qed nagħmlu affarijiet li jfixkluna fil-battalja tal-kompetittivita'.

Kull meta tiltaqa' ma' min ġej mis-settur tibda' tisma' lmenti dwar piżijiet ġodda maħluqa mill-gvern inkluż taxxi, liċenzji, dewmien fejn jidħlu l-Malta Enterprise u dewmien fejn jidħlu l- MEPA.

Dawn huma kollha affarijiet li jfixklu l-operat.

Wieħed ma jistax ma jsemmix ukoll il-mod kif il-gvern qed iwaddab iż-żidiet fil-prezz ta' l-enerġija u l-fuel.

Il-prezzijiet tal-petrol u d-diesel rajnihom jitilgħu u xi kultant forsi jinżlu ftit, u din il-ħaġa se tibda tiġri aktar ta' spiss.

Hawn nixtieq insemmi daqsxejn it-thin fuel oil li hu wżat ħafna mill-industrija tal-produzzjoni ta' l-ikel u ta' l-agro industry.

Il-prezz ta' dan il-fuel illum huwa d-doppju tal-prezz li kellu f'Jannar li għadda.

Barra minn dan issa kellna wkoll id-daqqa enormi għas- setturi kollha tal-popolazzjoni f'pajjiżna, il-prezz tad-dawl.

Għandna gvern li qabad u npona surcharge esaġerata li barra l-piż li se toħloq fuq il-familji, żgur se tkompli taffettwa ħażin il-kompetittivita' ta' l- industrija tagħna.

Minkejja l-fatt li f'dan il-budget il-gvern żied il- capping għal Lm21,000, għandna ħafna kumpanniji żgħar u SME's li m'huma se jibbenefikaw xejn minn din il-capping.

Il-gazzetta "The Times" ta' jumejn ilu ħadet kummenti mingħand persuni li jmexxu l-kumpanniji f'pajjiżna u rriżulta li dawn huma kollha tal-fehma li din iż-żieda se tagħmlilhom ħafna ħsara.

Hawnhekk jiena nixtieq nikkwota tnejn minnhom.

Is-Sur Joe Pace, managing director tal-Consolidated Biscuits qal hekk:

"This surcharge would deal a heavy blow to the company's exports and potentially it drives several companies out of business."

Imbagħad Dr Josie Muscat, managing director ta' l-Isptar St James qal hekk:

""Most of us have to raise prices or slash costs and if we cut costs, isn't it the worker who will ultimately suffer?"

He emphasised that the surcharge would inevitablly have a ripple effect and could lead to redundancies in various sectors".

Naħseb li ħadd ma jista' jinnega li għola l-prezz tal-fuel fuq livell internazzjonali, pero' hawnhekk diġa' kellna okkażjoni nisimgħu x'seta' għamel il-gvern sabiex nilqgħu għal dan l-għoli.

L-iżbalji li saru fil- passat minn min kien jieħu ħsieb l-enerġija f'pajjiżna qed ikollu jħallashom il-poplu u l-oqsma kummerċjali kollha li għandna f'pajjiżna.

Jiena ngħid li jmissu kien il-gvern li refa' l-akbar piż f'dawn iż-żidiet.

Jiena nemmen li l-gvern għandu jkejjel bis-serjeta' kemm se tkun kbira din id-daqqa kemm fuq il-familji tagħna kif ukoll fuq l-industrija.

Jekk isib verament li hemm diffikultajiet, għandu jieħu miżuri korrettivi.

Pero' ħalli nkompli ftit fuq ir-riżultati fis-settur tal-manifattura.

Il-bejgħ totali tas-settur bejn Jannar u Settembru 2005 kien ilaħħaq Lm700.9 miljuni.

Sena qabel fl-istess perijodu l-bejgħ kien jammonta għal Lm766.8 miljun li jfisser tnaqqis ta' Lm66 miljun.

Jekk imbagħad nagħtu ħarsa lejn x'ġie esportat insibu li fl-istess perijodu nsibu li bejn Jannar u Settembru 2005 kellna esportazzjoni ta' Lm540 miljun li jfisser tnaqqis ta' Lm64 miljun minn dak li kellna sena qabel.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' bejgħ lokali dan kien Lm2 miljun anqas minn sena qabel.

L-investiment li sar fil-manifattura fis-sena 2005 kien jammonta għal Lm33 miljun, tnaqqis ta' Lm7.8 miljun minn dak li sar sena qabel.

Dawn huma figuri li ħadt mill- economic survey li tqassam mal-budget.

F'dan il-budget imbagħad ukoll kien hemm aċċenn fuq appoġġ lill-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju, iżda minkejja ħafna paroli u diskussjonijiet anke f'din il-Kamra dwar kif nistgħu ngħinu aħjar lil dawn il-muturi ta' l-ekonomija tagħna, dawn xorta għadhom isibu tfixkil u piżijiet.

Waħda minnhom, kif għidt, hija s- surcharge fuq il-kont tad-dawl u l-ilma.

Jissemmew ukoll il-crafts village Ta' Qali u s-seba' żoni industrijali għall-intrapriżi ż-żgħar.

Jiena nistaqsi x'se tkun id-designation ta' dawn is-seba' żoni industrijali ġodda, jekk hux fuq is-servizz, jekk hux added value jew hi-tech.

Ikun tajjeb li nkunu nafu.

Issemma wkoll il-crafts village Ta' Qali.

F'dan ir-rigward ilna nisimgħu diskussjonijiet u target dates, waħda wara l-oħra u issa erġajna ġejna hawn u smajna l-Prim Ministru jgħidilna li se joħorġu sejħiet għall-involviment tas-settur privat f'PPPs għall-bini ta' crafts village ġdid f'Ta' Qali.

Hawnhekk għandna sidien ta' negozji żgħar li jiftakru żmenijiet aħjar.

Illum dawn jaħdmu waħedhom meta sa ftit snin ilu kienu jħaddmu magħhom numru ta' impjegati.

Għandna sidien li issa ilhom is-snin jgħixu f'tensjoni, ma jafux x'se jiġri minnhom.

Lil dawn daqqa' jgħidulhom ħaġa u ftit wara jinbidel il-programm kollu.

Jiffirmaw kuntratt għall-kiri ta' l-art u qisu ma kien xejn.

Hemm minnhom li minkejja d-diffikultajiet li għaddejjin minnhom jixtiequ li jkollhom ambjent aħjar x'joffru lit-turist, iżda issa naħseb kważi qatgħu qalbhom li dan il-proġett isir.

Dan huwa proġett li issa ilu fuq il-karta għal aktar minn għaxar snin.

Sur President, xtaqt nagħmel parentesi żgħira fuq is-settur tal-lukandi.

Dan hu settur li joħloq ħafna impjiegi, huwa mutur ieħor importanti għall- ekonomija tagħna u minn mistoqsija parlamentari li għamilt ftit ilu rriżulta li hemm tmien lukandi li se jitwaqqgħu sabiex minflokhom jinbnew proprjetajiet.

Hawnhekk minbarra t-telfien ta' l-impjiegi se jkollna tnaqqis fin-numru ta' sodod li noffru lit-turisti.

Hawn xtaqt nistaqsi dwar x'se jiġri fil-każ ta' lukandi mibnija fuq art li kienet ingħatat esklussivament mill-gvern sabiex fuqha tinbena lukanda.

Nittama li jsir kollox b'mod regolari fil-bdil ta' l-użu.

Inkompli fuq l-industrija u ndur għall-gżira Għawdxija.

Fejn jidħol Għawdex, il-prim ministru semma l-użu tax-Xewkija Industrial Estate sabiex jaqdi l-esiġenzi u l-ħteġijiet ta' l-industrija żgħira u artiġjanali.

Li ma nistax nifhem huwa kif meta f'Ġunju kellna diskussjoni f'din il-Kamra dwar żvilupp ta' SME parks, din iż-żona qatt ma ssemmiet.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq żona li sa Jannar ta' l-2002 kien hemm 840 persuna impjegata fiha.

Illum dan in-numru niżel għal 458 f'Settembru u reġa' kompla nieżel f'Ottubru li għadda, u issa jlaħħaq 427 ħaddiem fiz-zona tax-Xewkija.

Jien ngħid li l-poplu għandu jkun jaf eżattament x'se jsir fix-Xewkija fejn, kif għedt, għal ħafna familji Għawdxin kien post fejn jaqilgħu l-għajxien tagħhom.

Hemm ukoll il-crafts village f'Ta' Dbiegi, Għawdex.

Tajjeb li fl-aħħar beda x-xogħol hemmhekk, u j'Alla nżommu mat-target li x- xogħol ikun lest sa Mejju li ġej.

Dan huwa proġett li issa ilu ffriżat għal sitt snin u ma nistax nifhem kif għadu ma ġiex deċiż kif u kemm se jkunu l-kirjiet u l-kondizzjonijiet marbuta ma' min se jkun qed jopera f'dan il-crafts village.

Naħseb li dan m'huwiex il-mod kif noffru support u għajnuna lil dawn il-crafts persons.

L-MIP f'Għawdex għandha tkun taf aħjar x'qed jiġri.

Jien smajt storja li naħseb li hawn m'huwiex il-lok li nsemmiha.

Kienu qed jaħdmu f'Ta' Dbiegi, il-kuntrattur qabad u waqqa' kamra u mbagħad indunaw li waqqgħuha bi żball u kellhom jerġħhu jtellgħuha.

Jiena nixtieq nistaqsi fejn huma l-pjanijiet serji sabiex ix-xogħol f'Ta' Dbiegi jlaħħquh sat-timeframes li kienu ġew iffissati.

Ħaġa oħra li qed tinkwieta lill-industrijalist Għawdxi hija s-sussidju li jingħata bħala Gozo transport grant.

Din hija għajnuna li tingħata sabiex l-industrija Għawdxija jitnaqqsulha ftit mill-ispejjeż marbuta ma' l- insularita' tal-gżira.

Jingħata refund fuq il-ħlasijiet li jagħmlu għat- traġitt bejn Malta u Għawdex kemm għal dawk li huma raw materials kif ukoll meta jerġgħu jibagħtu l-prodott lest lejn Malta.

Tajjeb ngħid li dawn l- industrijalisti jistennew xhur jekk mhux snin biex jieħdu dawn il-grants, pero' l-mistoqsija hija li meta saru n-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea qatt ma ssemma dan it-tip ta' state aid lil dan is-settur.

L-industrijalist Għawdxi jrid jara abjad fuq l-iswed, li l-Unjoni Ewropea aċċettat li dan is- sussidju jista' jibqa' jingħata.

Jien naf li qed isir tentattiv sabiex ikun aċċettat il-fatt ta' state aid lill-gżejjer li jappartjenu għal stati gżejjer, iżda jkun tajjeb jekk il-ministru jserraħ ras l-industrijalist Għawdxi li dan is-sussidju jista' jibqa' jingħata.

La qed nitkellem fuq Għawdex nixtieq insemmi l-ineżistenza ta' impenn min- naħa tal-gvern sabiex iressaq xi investiment ġdid lejn Għawdex.

Ilna s-snin ma nisimgħu li bdiet topera xi kumpannija f'din il-gżira.

Jista' l- ministru jgħidilna meta beda jopera l-aħħar investiment barrani f'Għawdex.

Jekk verament irridu investiment anke f'Għawdex, x'inhi r-raġuni li ma kien hemm ebda inċentiv speċifiku li jħajjar l-investiment lejn Għawdex?

Hawnhekk tajjeb li wieħed jgħid li forsi seta' kien hemm titjib f'avviż legali numru 331 li ħareġ dan l-aħħar sabiex jingħata inċentiv aħjar għal min iwaqqaf xi back-office operation minn Għawdex.

Sur President, irrid ngħid ukoll li f'paġna 43 ta' dan il-budget speech insibu wkoll numru ta' inċentivi.

Hemm tliet skemi ta' inċentivi fiskali, waħda hija tat-tax credits għar-riċerka u żvilupp, l-oħra għat-twaqqif ta' back-office operation u l-oħra għat-twaqqif ta' servizzi ta' e-business.

Tajjeb infakkar li dawn l-inċentivi diġa' ssemmew fil-budget ta' sena ilu, allura kellha tgħaddi sena oħra sabiex dawn l-inċentivi jiġu preparati u attwati?

Dan huwa riċiklaġġ ta' xi ħaġa li suppost ilha sena li bdiet topera.

Huwa fatt li tax credits ta' dan it-tip huma inċentiv tajjeb, iżda żgur li m'huwiex xi cutting edge għall-industrija.

Fid-diskors tiegħu, il-prim ministru qal li l-gvern ippubblika erba' avviżi legali li nixtieq insemmihom.

Għall-avviż legali numru 330 dwar deductions u tax credits fuq research and development il-gvern qed jivvota Lm4 miljun.

Se tingħata tax credit lil dawk li jġibu xi kwalifika bħal masters jew Ph.D. fl-R&D. Section 14 ta' l-istess avviż legali tgħid li jibbenefikaw dawk li jġibu a general qualification which is awarded after a full-time course.

Jien nistaqsi min huma dawk li jagħmlu course ta' masters jew Ph.D. full-time u nixtieq inkun naf ukoll liema huma dawk il-courses li jistgħu jikkwalifikaw għal din it-tax credit.

Naħseb li jkun tajjeb li nkunu nafu x'qed nittamaw li jkun l-ammont li se jittieħed, minkejja li hemm dik is-somma vvotata.

Fil-budget speech jissemma wkoll avviż legali numru 331 li jagħti inċentivi lil dawk li joffru servizz ta' back-office operations.

Anke hawnhekk ikun interessanti kieku nkunu nafu kemm kumpanniji se jibbenefikaw u x'ammont ta' kumpanniji se jikkwalifikaw għalih.

Avviż legali ieħor huwa dwar tax credit għal kumpanniji li jwaqqfu servizzi ta' e-business.

Anke hawn ikun tajjeb li nkunu nafu kemm qed nittamaw li tkun effettiva din l-iskema.

Dan qed ngħidu għax minn dak li qrajt fl-avviż legali, l-capping għall-infiq permessibbli huwa żgħir ħafna u jfisser biss tax credit ta' Lm175.

Jiena naħseb li dan m'huwiex xi ammont li jista' jinċentiva industrija ġdida lejn pajjiżna.

Hemm ukoll avviż legali 334 li jitkellem dwar skema għar-re-investment tax credit.

Din l-iskema diġa' teżisti taħt l-IPSE u nemmen li sar tibdil żgħir, iżda naħseb li ma kenitx xi skema popolari ħafna ma' l- industrijalist.

Dawn l-iskemi mħabbra mill-gvern huma kollha skemi ta' tax credits li m'humiex xi spiża diretta fuq il-gvern.

Tajjeb li ngħidu wkoll li kumpannija tibda tgawdi minn tax credits meta tibda tagħmel profitti u dawn żgur li ma jiġux ma' l-ewwel sena, iżda jridu jgħaddu sentejn u ġieli anke aktar.

Ninsabu f'pożizzjoni fejn minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja xejn tajba ta' pajjiżna ma nistgħux noffru grants li żgur ikunu aktar effettivi u jistimulaw aktar malajr l-attivita' ekonomika.

Hawnhekk xtaqt nagħmel riferenza għall-e-gaming li fih qed ikollna ħafna suċċess f'pajjiżna.

Dan hu settur li qed jikber ħafna u naħseb li jkun importanti li dan is-settjur nindukrawh bis-serjeta' u naraw li dawk il-vantaġġi li għandna fuq pajjiżi oħra fl-Ewropa nibqgħu ngawduhom għax huwa settur li qed jikber ħafna, qed joħloq ħafna impjiegi u qed iħalli wkoll ħafna dħul għal pajjiżna.

Nixtieq nikkummenta ftit fuq l-MIP u l-oqsma industrijali għax fid-diskors tiegħu ta' sena ilu, il-prim ministru kien qal hekk:

"Diġa' hemm impenn għall-bini ta' fabbriki ġodda li jlaħħqu għal Lm17- il miljun, għalhekk irid jinstab mezz alternattiv kif mhux niffinanzjaw l-impenji eżistenti fl-inqas żmien possibbli iżda li nsibu metodi aħjar biex ninvestu f'fabbriki ġodda."

Illum jidher li għadna qed nagħmlu studju dwar kif se nilħqu dan l-għan u dan għax fid-diskors tal-ġimgħa l-oħra l-prim ministru qal hekk:

"Il-gvern qed jeżamina l-possibilita' li jinstab finanzjament permezz ta' ftehim fit-tul ma' istituzzjonijiet finanzjarji u kif nistgħu nużaw il-fabbriki li għandna biex jiġu kkreati fondi ta' investiment."

Dawn huma studji u aktar studji li m'huma qed iwassluna mkien.

Anzi jien ngħid li dan in-nuqqas fil-provvista ta' fabbriki qed ikomplu jxekkluna fil- ġlieda tagħna li nressqu lejn pajjiżna investiment ġdid.

Nixtieq insemmi wkoll it-telqa esaġerata li jinsabu fiha wħud miż-żoni industrijali, barra dik tat-Technopark.

Hemm bżonnm li dawn jingħataw aktar attenzjoni.

L- ambjent tal-madwar żgur jaqtagħlek qalbek meta tersaq 'l hemm.

Hemm bżonn naraw kif qed jitħaddem il-Mosta Technopark għax hemmhekk insibu eżempju tajjeb ta' kif għandu jkun post li fih iridu jqattgħu ħajjithom il-ħaddiema tagħna.

Huwa wkoll tip ta' post xieraq li fih nistgħu mingħajr mistħija nressqu investituri li jitħajru jinvestu f'pajjiżna.

Kien interessanti wkoll id-diskors dwar il-business parks, iżda għal darba oħra ma nsibu xejn konkret ħlief li se jibda xogħol ta' stħarriġ.

Jien iltqajt ma' persuni li nvestew sabiex jibdew joperaw f'oqsma fix-xjenza, fit-teknoloġija, riċerka, u l-maġġoranza tagħhom jemmnu fil-konċett ta' business parks fejn ikunu miġbura kollha flimkien industriji relatati.

Jekk tmur sa l-inkubatur ta' Kordin issib eżempju mill-isbaħ ta' kif għandna numru ta' start-ups li kważi kollha ġejjin minn setturi relatati.

Anke dawn jemmnu f'dan il-konċett.

Dawn, għalkemm qed jingħataw l-ispazju fl- inkubatur iħossu li jista' jsir aktar ġid kieku kellhom jinġabru f'area riservata għal oqsma partikolari f'ambjent isbaħ li jilqa' aktar kemm lill- ħaddiema kif ukoll lil min iżurhom.

Xtaqt ukoll nagħmel kumment fuq l- industrija tal-films.

Ftit tax-xhur ilu din il-Kamra approvat liġi dwar il-film commission u film commissioner.

Din l-industrija kienet ilha tistenna l-għajnuna u naħseb li t-twaqqif tal-film commission u l-inċentivi li ġew varati żgur li għenu sabiex f'dawn l-aħħar xhur kellna numru sostanzjali ta' produzzjonijiet li nġibdu f'pajjiżna.

Li nittama huwa li ma nkissrux dawn l-inċentivi bid- dewmien u bil-burokrazija.

Naħseb li dawn iż-żewġ ingredjenti huma l-għadu prinċipali ta' l-industrija ċinematografika.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq industrija li għandha multiplier effect mill-akbar.

Jien nemmen li b'aktar marketing din l-industrija tal-films tista' tkompli tikber u tkun sors ta' impjieg is-sena kollha għal ammont sostanzjali ta' ħaddiema Maltin.

Nixtieq ukoll nagħmel kumment qasir fuq ċerti entitajiet pubbliċi.

Żgur li sħabi f'ministeri oħra se jkollhom iċ-ċans li jsemmu dawn l- entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tagħhom, pero' rigward dawn jiena nixtieq infakkar li l-prim ministru qal li se jkompli bil-proċess ta' privatizzazzjoni ta' ċerti entitajiet governattivi.

Jien naqbel ma dak li qal il-prim ministru li m'għandux ikollna għaġġla biex inbiegħu u li għandna nbiegħu biss meta s-suq jirrendilna l-aktar.

Naħseb li dan kien statement tajjeb għax huwa importanti li nieħdu ħsieb l-assi tal-poplu bl- istess mod li nieħdu ħsiebhom li kieku jkunu proprjeta' tagħna.

Jiena naħseb li lanqas il-prim ministru ma kien kuntent bl-esperjenzi li għaddejna minnhom tul dawn l-aħħar snin dwar ċerti privatizzazzjonijiet li seħħew.

Dawn żgur li ma kenux xi ħaġa li niftaħru biha.

Tajjeb li dak li se jsir f'intrapriżi oħra bħal Tug Malta u Kordin grain terminal isir b'konsultazzjoni u nittama wkoll li l-ħaddiema ta' dawn l-entitajiet ikunu nformati wkoll dwar dak li jkun qed jiġri.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li dan kien budget li żgur li ma jistimolax il-qasam industrijali.

Għandna qtigħ il-qalb kullimkien u naħseb li l-poplu stenna affarijiet aħjar.

Iż-żgħażagħ, il-familji, il- pensjonanti, in-nies fin-negozju u l-imprendituri huma kollha ta' l-istess fehma li f'dan il-pajjiż għad hawn l-istagħġnar Jien nappella sabiex in- naħa tal-gvern jiltaqgħu mas-setturi differenti.

Hemmhekk biss jistgħu jkunu jafu dak li hu għaddej f'pajjiżna.

Dan il-pajjiż għandu poplu b'ħiliet u talenti li għandhom ikunu strumentali sabiex pajjiżna jimxi 'l quddiem, iżda l-poplu għandu bżonn ukoll ta' gvern li jkun kapaċi jmexxih fit-triq it-tajba b'inizjattivi ġodda li joħolqu l-impjiegi u l-ġid ekonomiku.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, qabel nidħol għall-qagħda fl-IT, tajjeb li nfakkar li għalkemm spiss issir kritika lill-gvern Laburista li qatt m'għamel xejn f'dan il-qasam, hawn irrid ngħid li fil-budget li kont ippreżentajt f'Novembru ta' l-1997 kien hemm riferenza speċifika għall- qasam ta' l-informatika fis-sens li konna qed nallokaw Lm6.5 miljun mifruxa fuq il-ministeri kollha biex ikompli l-iżvilupp ta' sistemi ta' tqegħid ta' infrastruttura, ta' xiri ta' tagħmir u ta' manutenzjoni.

Dan qed ngħidu sempliċement for the record, u biex nagħti risposta lil dawk li jħobbu jgħidu li aħna konna kontra l-IT u li m'għamilna xejn meta konna fil-gvern fis-snin disgħin.

Niġi issa għall-budget għas-sena 2006.

Ma' l-ewwel daqqa t'għajn wieħed jista' jieħu l-impressjoni li t-teknoloġija ta' l-informatika se tkun parti integrali mill-programm ta' ħidma tal-gvern f'din is-sena finanzjarja ġdida li qed niddiskutu llum, iżda jekk wieħed jiżganċja xi ftit il-kliem kollu li qal il-prim ministru fid-diskors tiegħu minn dak li qed jiġri attwalment on the ground, wieħed isib li l-aktar ħaġa li għandna bżonn bħalissa huwa żmien ta' konsolidament u kontinwita' ta' dak kollu li seta' sar tajjeb taħt diversi amministrazzjonijiet fis-snin li għaddew.

Ħalli nagħti eżempju.

Fil-viżjoni l-ġdida tiegħu dwar l-IT, il-prim ministru qal li l- MITTS m'hijiex se tibqa' tipprovdi servizz ta' manteniment fuq personal computers u li dan ix-xogħol se jinfetaħ għas-settur privat.

Aħna naqblu ma dan, iżda din id-deċiżjoni hija deċiżjoni ta' tliet snin ilu għaliex din l- inizjattiva kienet imniżżla fil-business plan tal-MITTS tas-sena 2002.

Għalhekk, bir-raġun kollu nixtieq nistaqsi għaliex il-gvern ħa dan iż-żmien kollu biex id-desktop support jiġi divested lill-privat.

Anke sena ilu kienet tħabbret riforma f'dik li hija xjenza u teknoloġija, speċjalment fejn jidħol il-Malta council for science and technology.

Iżda għalkemm il-gvern issa donnu ddeċieda x'se jagħmel, kellna sena oħra mitlufa minħabba li l-gvern naqas li jiddeċiedi liema entita' kienet se tkun responsabbli għar-riċerka u l-iżvilupp.

Fil-fehma tiegħi din għandha taqa' taħt il-MITI, imma primarjament id-dilemma li kellu l-gvern kienet sa sena ilu jekk din kenitx se tkun l-MCST, l-Universita' ta' Malta jew il- Malta Enterprise.

Li hu żgur huwa li ma ngħatatx l-attenzjoni meħtieġa wara li rriżenja s-Sur Wilfred Kenely minn CEO tard fis-sena 2004.

Minn dakinhar 'l hawn l-MCST baqa' mingħajr CEO, tant li bħalissa kulma hemm huwa l-management team temporanju.

Li hu żgur ukoll huwa l-fatt li l-MCST se jaqa' taħt il-prim ministru, u dan huwa vot ta' sfiduċja fil-ministru konċernat.

Irrid ngħid ukoll li huwa tajjeb li l-MCST ġie mitlub, kif hemm fil-budget, li jippreżentaw lill-gvern environment technology action plan, iżda dawn għadhom fi stat transitorju u niddubita kemm se jaslu sas-sena d- dieħla.

Dwar il-Mediterranean institute of training and innovation nittama li dan jitwaqqaf tajjeb u ma jkunx biss paraventu għal aktar jobs for the boys.

Meta fis-sajf tas-sena 2004 il-ministeru responsabbli mill-informatika ppubblika d-dokument tal-gvern għall-istrateġija nazzjonali ta' l- informatika u l-komunikazzjoni li għandha twassalna sa tmiem is-sena l- ġdida li deħlin fiha, ta' oppożizzjoni serja li aħna, filwaqt li faħħarna l- ispirtu ta' konsultazzjoni li kien hemm meta tħejja dan id-dokument, konna wrejna t-tħassib tagħna li l-gvern seta' kien qed jorbot lilu nnifsu ma' targets ambizzjużi ż-żejjed li flok jintlaħqu fuq medda ta' żmien medju jew fit-tul, jiġifieri medium to long term, iridu jintlaħqu sa tmiem is-sena d- dieħla.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi jekk il-gvern għamilx benchmarking biex jara jekk dawn l-għanijiet u targets humiex se jintlaħqu kif maħsub u anke kif oriġinarjament ippjanat.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk sa tmiem is-sena d-dieħla 90% tan-negozji kollha inklużi l-SMEs humiex se jkunu on-line.

Daqstant ieħor nistaqsi jekk 60% tad-ditti ta' l-esportazzjoni jkunux, kif maħsub, qed jagħmlu n- negozju tagħhom permezz ta' l-hekk imsejjaħ e-commerce.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk, kif inhu mwiegħed, hijiex se tinżamm il-wegħda li sa tmiem is- sena d-dieħla kulħadd se jkollu l-medical history tiegħu fil-but b'mod elettroniku.

Dan qed ngħidu meta t-tender ta' l-IT system tal-Mater Dei għad irid jiġi ġġudikat, aħseb u ara kemm se jkun f'qagħda li jibni l-IT system li tipprovdi l-history medika ta' kull wieħed u waħda minna.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk sa tmiem is-sena d-dieħla 50% ta' l-internet users Maltin humiex se jkunu qed jiffirmaw b'mod elettroniku.

Dan qed ngħidu għaliex għalkemm dan il-proġett ġie promoss fl-IT fair, ma nafx kemm hemm Maltin li fil-fatt huma EID.

Sejjer jintlaħaq l-għan li 60% ta' l- internet users ikollhom connection broadband sa tmiem is-sena d-dieħla?

Dan qed ngħidu għaliex sa Diċembru 2004 il-figura kienet ta' 37% u sa Settembru li għadda kienet ta' 47%.

Ċajta ħelwa li qaluli ċerti ħaddiema nazzjonalisti diżillużi fil-MITTS hi li hemmhekk qed isiru kummiedji li ma jitwemmnux, speċjalment meta jsiefer il-prim ministru.

Tgħiduli: x'għandu x'jaqsam is-safar tal-prim ministru mal-MITTS?

Għandu x'jaqsam għax qed tinħareġ struzzjoni li meta l-Prim Ministru jkun barra l-pajjiż kull tibdil li jkun ippjanat fuq xi waħda mill- mijiet ta' sistemi tal-gvern, xi ħaġa li fil-fatt issir kontinwament u ta' kuljum, m'għandux isir u x-xogħol fil-fatt kollu jsir wara li l-prim ministru jiġi lura minn barra.

Tafu għaliex dan kollu?

Biex ma jmurx il- prim ministru jew il-kontinġent tiegħu, meta jkunu msefrin, ma jkunux jistgħu jibagħtu e-mails minħabba xi tibdil fis-sistema li jista' jeffettwa l-aċċess fl-infrastruttura tal-gvern.

L-istess se jiġri waqt il-ġimgħa taċ-CHOGM fejn diġa' ġie deċiż li x-xogħol kollu tal-MITTS li kellu jsir fuq tibdiliet tas-sistema fil-gvern jiġi ffriżat għal wara l-konferenza.

Bħalissa huwa fatt magħruf li l-MITTS qed titmexxa bi stil ta' terrur u taħt kultura ta' min jiżbalja jaqlagħha, għax kif jgħidulhom ta' fuqhom, il-lastiku nqatgħet.

Din hija l-espressjoni li ntużat meta l-head tal-MITTS dan l-aħħar indirizza s-senior managers tal- korporazzjoni.

Dan ħareġ ċar mil-laqgħa li saret mill-executive chairman tal-MITTS mal-managment kollu li apparti li uża ħafna kliem mhux f'loku, beda jhedded li m'hu se jaċċetta l-ebda żball, u min ma jaqbilx ma' dan kollu jitlaq 'il barra.

Sur President, jiena bl-ebda mod ma rrid niġi miftiehem li qed ninkoraġġixxi xogħol ħażin, skartar jew inkompetenza imma n-nies tal-MITTS huma umani wkoll, u xi darba jistgħu jiżbaljaw iktar u iktar meta bħalissa qed jaħdmu fi klima ta' crisis managment u qed jaħdmu taħt expectations esaġerati mill-irjus il-kbar fis-segretarjat tal-ministru.

X'jiswa mbagħad li naqraw ħafna artikli ta' eloġji fuq il-progess tal-MITTS fil-gazzetti li jsiru ħafna team-building exercises u jitwaħħlu inkwadri mal-ħitan ta' company values.

Wara l-famuża stqarrija u riforma fl-ICT li ħabbar il- gvern din is-sena u wara l-attentat ta' l-executive chairman biex jipprova jtaffi l-impatt ta' din id-daqqa, l-atmosfera tal-MITTS tant ħżienet li qed ikun hemm kważi riżenja kull ġimgħa.

Naf li dan huwa ministeru tar-riżenji, naf li l-ministru dieħel fil-Guinness book of records bħala l-iktar ministru li kellu riżenji fit-term of office tiegħu, kif rajna reċentement fil-każ tal-PBS.

Imma biex nibqa' mas-suġġett, bil-brain drain li għaddej bħalissa, il-MITTS se tiġi f'pożizzjoni li ċertu xogħol sensittiv tal-gvern ikollu, trid jew ma tridx, isir minn persuni forsi mhux ta' l-ogħla livell iktar u iktar meta min kiteb il-parti tal-budget speech dwar l-IT qagħad attent li toħroġ ċara li s-sistemi strateġiċi se jibqgħu jiġu żviluppati u mantnuti mill-MITTS.

Irrid ngħid ukoll li fil-MITTS qed isaltan ukoll ħafna nepotiżmu.

Ma rridx insemmi l-persuna b'isimha la m'hijiex persuna politika, imma każ klassiku huwa bniedem li jiġi r-raġel tat-tifla ta' J.V. Tabone, ex chairman tal- MITTS u chairman tal-MCA, li l-ewwel ingħata kuntratt ta' servizz part-time mal-MITTS, wara ġie impjegat bħala manager bla ebda call for applications, imbagħad ġie appuntat direttament bħala acting department manager ta' wieħed mill-ikbar dipartimenti biex issa biex tgħaxxaq kollox ħarġet call for applications biex jimtela' l-post.

Din hija mossa evidentement intiża biex tirregolarizza dan il-manuvrar kollu.

Lanqas nista' nifhem kif nies tal-MITTS qed jingħataw xogħol li iktar jaqa' taħt il-management efficiency unit bħal kitba tar-riforma tal-pensjonijiet, proof-reading ta' dokumenti tal-gvern, xogħol propagandistiku għas-segretarjat tal-ministeru u presentations lil tal-hotels dwar kif għandhom jimxu mal-ġurnalisti waqt il- jiem taċ-CHOGM.

Saħansitra hemm min kiteb partijiet mil-budget speech.

Dawn x'għandhom x'jaqsmu mal-mission statement tal-MITTS?

Tajba din, min xogħlu fuq l-ICT jikteb il-budget u min xogħlu suppost fuq governance u riformi jilgħab bil-laptop!

Interessanti li nkunu nafu jekk sa tmiem is-sena d-dieħla s-sistema edukattiv tagħna tkunx qed tipproduċi u żżomm mal-wegħda li jkollna 500 speċjalista ġdid kull sena fit-teknoloġija ta' l-informatika għall- industirja ta' l-IT.

Ftit jiem ilu kelli laqgħa li kellha korteżija kbira ma' l-ogħla uffiċjali tal-GRTU inklużi d-diriġenti tat-taqsima tagħhom ta' l-IT u dawn urew preokkupazzjoni serja u ġenwina dwar il-fatt li fl- universita' għadhom jgħallmuhom computer languages skaduti bir-riżultat li minkejja li jkunu gradwati, meta ħafna minnhom isibu ruħhom fuq il-bank tax- xogħol dawn ikunu mitlufin mingħajr ma jafu minn fejn se jibdew.

Personalment inħoss li għalkemm il-MITI qed jagħmel ċertu sforzi biex jimbotta 'l quddiem l-IT, xi ħaġa dejjem acknowledged pubblikament kemm ġewwa l-parlament kif ukoll barra, ma nħossx li qed jagħmlu dan b'mod kordinat mad-diversi istituzzjonijiet edukattivi.

Dan qed ngħidu b'mod partikolari vis-á-vis l-Universita' ta' Malta fejn sfortunatament għadhom jaħdmu u jsaltnu metodi arkajiċi u metodi divorzjati mill-ħteġijiet vera ta' l-industrija ta' l-informatika.

Mira oħra tal-gvern kienet li jkun hemm għaxar start-ups fis-sena fit- teknoloġija ta' l-informatika.

Jiena nixtieq li l-ministru fil-winding up tiegħu jgħidilna jekk dan it-target intlaħaqx u x'kien ir-response għall- hekk imsejjaħ kick-start programme li tħabbar ftit tax-xhur ilu.

Għal dak li għandu x'jaqsam mat-trustmark scheme, veru li dan sal-lum għadu biss fil- fażi ta' working progress u allura nixtieq nistaqsi dwar meta mistenni li dan jiġi implimentat kompletament.

Għalkemm naqbel mal-pjan tal-budget li wasal biex jiskadi li għandha tiġi miġġielda s-cyber crime, sal-lum kulma smajna hu li jista' jkun hemm xi tibdiliet għal-liġi u li twaqqfet e-crime task force.

Jiena nitlob lill-Ministru biex ġentilment jelabora dwar dan u jgħidilna fis-sena 2006 x'għandna nistennew dwar il-ġlied kontra s-cyber crime li aħna lkoll solidari magħha.

Irrid ngħid ukoll li l-gvern kien qed jaħseb li sa tmiem is-sena d-dieħla Malta tkun saret ukoll a donor country billi tgħin pajjiżi oħra fl-iżvilupp tat-teknoloġija ta' l-informatika.

Naf li kien hemm xi kollaborazzjoni mal- Bermuda, imma tajjeb li fil-winding up il-ministru jaġġornana dwar dan kollu b'mod partikolari dwar it-targeting li qed jagħmel biex inkunu nafu l- focus tiegħu u l-prijoritajiet tiegħu fejn huma.

Nixtiequ nkunu nafu jekk dawn humiex vis-á-vis l-pajjiżi ġirien tagħna tal-Maghreb li għandhom għatx kbir għat-teknoloġija ta' l-informatika jew inkella humiex vis-á-vis l-pajjiżi tal-commonwealth li magħhom għandna nagħmlu n-networking meħtieġ.

Aspett ieħor għal pjan nazzjonali li l-gvern żamm lura milli jitfa' dawl fuqu u anke jwieġeb dwaru kien meta l-ministru f'Lulju tas-sena 2004 kien qal li l-gvern kien beħsiebu juża l-ICT bħala mekkaniżmi għall-hekk imsemmi whistle-blowing fis-settur pubbliku.

Biex ma niġix interpretat ħażin, nixtieq ngħid li l-MLP dejjem kien favur il-whistle-blowing fis-settur pubbliku, anzi aħna ġieli kkritikajna l-gvern talli ma kienx hemm leġislazzjoni dwar dan, imma jkun tajjeb li l-ministru jelabora iktar dwar kif fuq livell prattiku, fuq livell realistiku, l-ICTs se jintużaw bħala mekkkaniżmu ħalli 'l hekk imsejjaħ whistle-blowing fis-settur pubbliku jkun jista' jiġi attwat.

Irrid ngħid ukoll li jiena m'għandi xejn kontra dak li hemm fil-budget li l-MITTS tiġi mogħtija l-inkarigu li tippilota accountability framework fis-settur pubbliku, imma nixtieq nistaqsi jekk dan l-inkarigu jagħmilx sens at this given point in time meta l-MITTS bħalissa għandha crisis management, qiegħda fi stadju ta' transizzjoni, u meta l-MITTS għadha qed tiġi ristrutturata.

Jiena mhux qed ngħid li l- MITTS m'għandhiex tidħol għal din il-biċċa xogħol, anzi għandha tkun challenge għall-MITTS, imma nixtieq nistaqsi biss jekk it-timing huwiex propizju.

Nixtieq ukoll li l-ministru jitfa' ftit dawl fuq il-mod kif beħsiebna nagħmlu networking ma' pajjiżi li huma t-tigri l-ġodda fl-informatika bħalissa.

Hawn qed nirreferi b'mod partikolari għall-Indja u għaċ-Ċina.

Tajjeb li l-poplu jkun jaf li llum fl-Indja mhux biss pajjiżi jinvestu għandha, iżda l-Indja qed tinvesti f'pajjiżi oħrajn fl-informatika u f'pajjiżi fid-dinja żviluppata.

Per eżempju skond l-aħħar informazzjoni li għandi bħalissa fir-Renju Unit hemm 440 ditta Indjana li bdiet topera u li 75% minnhom huma kollha fil-qasam ta' l-information and communicataions technology.

Dan qed ngħidu biex nuri li min qed jaħseb li l-Indja qiegħda hemmhekk sempliċiment biex ninvestu fiha għaċ-cheap labour sejjer żbaljat, għax l-Indja nnifisha mill-banda l-oħra qed tinvesti hi f'pajjiżi oħra ta' l-Unjoni Ewropea.

Din hija niċċa li għandna niġġieldu u nissieltu għaliha anke f'pajjiżna.

Dan iktar u iktar fid-dawl tad-dikjarazjzoni tal-ministru f'Settembru li għadda li s-sena 2006 se tkun sena importanti u sena pożittiva għall-investiment barrani fit-teknoloġija f'Malta, ħaġa li nawgura li sseħħ u tirnexxi.

Sur President, fost is-suġġerimenti li konna għamilna meta ħareġ id- dokument strateġiku tal-gvern konna għedna li l-partit Laburista jħoss li l- informatika għandha tintuża bħala katalista għar-riforma effettiva taċ- ċivil.

Wieħed m'għandux jikkonċentra biss fuq l-użu ta' l-internet imma wkoll fuq channels oħrajn li jinkludu 'l hekk imsejjaħ contact centres kif ukoll face to face interaction.

Għalkemm saru sforzi tul is-snin biex inqarrbu l-informatika dejjem iktar lejn iċ-ċittadin inħoss li għad jonqos dak il-pass ta' ġgant li jagħmel il-proċess ta' l-informatika verament citizen-centric.

Jiena nemmen li minħabba l-pożizzjoni strateġika li għandna aħna nistgħu ngawdu minn vantaġġi kompetittivi fuq pajjiżi oħrajn.

Li rrid nara delineat b'mod aktar ċar huwa wkoll kif se jiżviluppa b'mod prattiku r-rwol tal-gvern u s-settur privat fil-provvediment tat-taħriġ ta' l-ICT.

Naf li l-gvern intrabat li jippubblika dokument konsultattiv dwar dan iżda la ngħatajna time frame dwar meta se jagħmel dan u lanqas meta se jilleġiżla, jekk se jkollu bżonn jagħmel dan.

Irrid niġbed ukoll l-attenzjoni tal-gvern għall-mod insensittiv u diskriminatorju li bih iddaħlet l-SMGB students card system.

Naħseb li fejn jidħlu t-traders, l-aktar punt importanti li hemm bżonn jiġi ċċarat darba għal dejjem huwa li t-traders ta' l-IT qed jiġu mhedda illi jiġu awtomatikament skwalifikati jekk jinqabdu jbiegħu items li ma jaqgħux taħt is-saleable items eliġibbli għalihom.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax kultant ma jkunx hemm demarcation line ċara.

Dan huwa punt li m'huwiex dejjem ċar.

Per eżempju jista' jkollok trader illi jbiegħlek internet camera ma' PC system li jikkwalifika iżda biex jagħmel dan mingħajr PC system jiġi skwalifikat.

Dan qed jitfa' piż u responsabilita' żejda fuq is- salespersons tal-ħwienet ta' l-IT u għalhekk inħeġġeġ lill-gvern li jilqa' it-talbiet li ilhom pendenti mill-korpi kostitwiti għallinqas biex isiru taħdidiet dwar dan is-suġġett ħalli jiġu ċċarati għall-benefiċċju ta' kulħadd.

Jiena nagħlaq billi nagħmel sensiela ta' awguri għas-sena amministrattiva u għas-sena finanzjarja illi ġejja.

L-ewwelnett nawgura li jseħħu l- istrategic alliances vertikali li ilna nisimgħu dwarhom ma' l-IBM u l-SAP, għax safejn naf jien ta' l-SAP kellu jiġi ffirmat sa Lulju li għadda.

Nittama li f'dan il-każ ma jkunx hemm repetizzjoni tad-deal ta' l-HP li ffavoriet outlet partikolari dwar lower price PCs li qanqlet tant protesti mill-GRTU.

Il-ministru jħobb isemmi ħafna t-talking shops, qal li l-MCESD hija talking shop, qal li l-parlament ukoll huwa talking shop u jiena nawgura li ċ-CHOGM ma jkunx talking shop.

Jiena nawgura li joħroġ minnu xi ħaġa tanġibbli dwar id-digital divide, speċjalment wara n-nefqa kbira li se jkollna fuqu.

Nawgura wkoll li jitħaffef il-proċess biex sistemi mhux strateġiċi tal-MITTS jiġu effettivament divested lill-privat biex b'hekk il- kumpanniji privati Maltin verament jieħdu sehem attiv fir-riforma ta' l-ITC f'Malta.

Min-naħa l-oħra naqblu u naħseb li tagħmel ħafna sens li s- sistemi strateġiċi u sensittivi għandhom jibqgħu jiġu żviluppati u mantnuti mill-MITTS.

Fl-infrastruttura tal-gvern għandu jintuża l-prinċipju ta' consolidation u mhux centralisation.

Din hija kritika li diġa' għamilt lill-gvern aktar kmieni din is-sena għax din ta' l-aħħar fil-fehma tagħna hija strateġikament perikoluża.

Inħoss ukoll li l-prinċipju li l-MITTS għandha timxi fuqu hu li l-business imexxi l-IT u mhux l-IT imexxi l-business tal- gvern.

Nixtieq ngħid ukoll li fi tmiem is-sena d-dieħla jintemmu tliet snin ta' l-istrategic plan tal-gvern għall-qasam ta' l-informatika.

Jiena nissuġġerixxi b'mod mill-iktar pożittiv u b'mod mill-iktar kostruttiv illi l-gvern jikkonsidra serjament illi fi tmiem is-sena d-dieħla ssir konferenza nazzjonali dwar l-IT li tkun tista' tinvolvi l-istakeholders kollha ħalli l-ewwelnett isir stock take tal-miri li kellna quddiemna u flimkien, il-partijiet kollha konċernati, l-istess partijiet li qegħdin rappreżentati fuq il-consultative body ta' l-IT, inkunu nistgħu niddiskutu flimkien u noħorġu bl-ideat kostruttivi tagħna dwar kif għandna nilqgħu u naffaċċjaw l-isfidi u l-opportunitajiet għall-ġejjieni fil-qasam ta' l- informatika.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, f'dan il-ftit ħin li għandi xtaqt nitkellem dwar il-kumpannija nazzjonali ta' l-ajru l-Air Malta.

Meta nitkellmu fuq il-kumpannija nazzjonali ta' l-ajru ta' Malta ma nistgħux ma niftakrux kif din il-kumpannija mix-xejn u fost ħafna tfixkil tal-partit Nazzjonalista, waslet għal suċċess enormi u spiċċat bħala ġojjell nazzjonali fis-snin passati.

Sfortunatament dan il-ġojjell ġie mriegħed u mheżżeż minn deċiżjonijiet strambi lejn nofs is-snin disgħin meta fil-gvern kien hemm il-partit Nazzjonalista.

Il-pajjiż kollu jaf li ż-żmien li fih l-Air Malta ġarrbet l-ikbar telf finanzjarju kien proprju fi żmien meta din kienet immexxija miċ-chairman maħtur mill-istess gvern Nazzjonalista, is-Sur Joe N. Tabone, bejn l-1992 u l-1996.

F'dak il-perijodu l-Air Malta kienet imġiegħla tixtri bi prezz aktar minn dak normali flotta sħiħa ta' ajruplani Avroliners, li mill-bidunett urew li kienu se joħolqu problemi kbar kemm fl- użu kif ukoll fil-manutenzjoni tagħhom.

Minkejja l-pariri kontra u l- insistenza ta' l-aqwa esperti fil-kumpannija, Tabone xorta baqa' għaddej u xtara aktar minnhom.

Pass ieħor falz kien l-investiment ta' 49% fl-Azzurra Air li qatt ma ħadet ruħ, anzi spiċċat b'falliment bi kredituri jiġru warajha u wara min kien imexxiha, anke saħansitra fil-qrati Taljani, ħalli jiġbru flushom.

Biex tkompli tagħqad, l-Air Malta kienet iżżattet ukoll li tixtri lil Azzurra Air ajruplani Avroliners ukoll minkejja li kellha biss ishma minoritarji.

Dawn iż-żewġ frejjeġ strateġiċi wasslu biex għall-ewwel darba l-Air Malta bdiet tagħmel it-telf u ħarbtet l-assi finanzjarji tagħha li kienu nbnew b'għaqal kbir tul is-snin qabel waqgħet fit-tmexxija ta' Tabone u xi ħbieb tiegħu li hu kien ġab mill-Bank of Valletta fejn kien chairman qabel ingħata t-tmexxija ta' l-Air Malta f'Mejju ta' l-1992.

Kien iż-żmien li fih għall-ewwel darba l-Air Malta bdiet tirreġistra telf minflok miljuni kbar ta' profitt u li minnhom ikkontribwiet sew lill-Kaxxa ta' Malta.

Kien ukoll żmien ta' taqlib industrijali kbir li wassal biex kien hemm irjus li saħansitra riedu jagħlqu l-ajruport u li llum ġew ippremjati b'karigi ta' chief officers.

Il-mod kif sar 'l hekk imsejjaħ ristrutturar fl-aħħar sena u nofs jixhed biċ-ċar li gvern ieħor Nazzjonalista ma tgħallem xejn minn dawk l-iżbalji, imma saħansitra jidher li jrid jippremja lil dawk li l-aktar kienu qrib l-istess Tabone bejn l- 1992 u l-1996.

Infatti jekk iħares lejn il-lista ta' dawk li laħqu chief officers, wieħed jara fiha bosta minn dawk li kienu qrib tiegħu jew li huma b'mod jew ieħor qrib il-partit Nazzjonalista jew xi entita' qribu bħalma hi l-AZAD.

Minkejja li suppost kollox sar b'mod trasparenti, il-ħatriet jistgħu faċilment jissejħu bħala political appointments.

Din hija s- sistema li l-ministru responsabbli kien iddikjara pubblikament li jemmen fiha meta dan kien għadu segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista.

Biex donnu l-borma tkun dejjem imħawra, il-partit Nazzjonalista, f'ċerti każi warrab għal kollox nies kapaċissimi li ilhom iservu b'ħila kbira għal snin twal f'din il-kumpannija.

Dan sar biex posthom ingħata lil persuni li kienu jaħdmu fl-MDC wara sejħa esterna fejn għal diversi snin kien hemm iċ- chairman attwali Lawrence Zammit.

Interessanti kif mil-lista oriġinali ta' group heads sa l-2003, dawk magħrufa għall-kulur politiku tagħhom ingħataw ħatra bħala chief officers filwaqt li oħrajn magħrufin għall-kapaċita' tagħhom imma għax meqjusin bħala Laburisti, twarrbu għal kollox.

Tant hu hekk li xejn inqas minn ħamsa ġew offruti early retirement waqt li tnejn laħqu mietu qabel setgħu jobsru x'kien ġej għalihom.

Ieħor li kien inġieb minn Tabone u ngħata patafjun ta' promozzjonijiet f'ħakka t'għajn, għażel li jgħaddi bord mediku u jirtira.

Mill-bqija, jiġifieri ħamsa, kollha nħatru chief officers b'salarji esorbitanti jew ingħataw karigi tajbin biex b'xi mod ikunu akkomodati.

Sur President, nixtieq nispeċifika wkoll il-fatt li dawk kollha li kienu fit-tmexxija ta' l-Azzurra Air issa ngħataw l-ogħla karigi fl-Air Malta minkejja d-disfatta ta' din il-kumpannija sussidjarja li żvinat il-qligħ kollu li kienet bdiet tistejqer bih l-Air Malta fil-corporations tagħha u ta' xi sussidji oħra bejn l-1997 u l-2003.

Huwa kurjuż kif nies bħal dawn ġew inkarigati saħansitra mill-ippjanar strateġiku ta' l-Air Malta.

Dan wara li kienu nvoluti fl-istrateġija intrinsikament żbaljata ta' l-Azzurra Air.

Meta titkellem dwar l-Air Malta taħt il-partit Nazzjonalista ma tistax ma ssemmix lil dak li huwa meqjus bħala l-alla ta' l-Air Malta, jiġifieri t- tuptup.

Oriġinarjament dan it-tuptup kien involut sew fis-segretarjat ħaddiema tal-partit Nazzjonalista qabel twaqqfet l-UHM.

Kien segretarju ta' l-Avukat Joe Fenech u aktar tard ta' Prof. Josef Bonnici.

Imbagħad dan inħatar bħala group head tar-riżorsi umani u amministrazzjoni.

Meta saret l-għażla taċ-chief officer f'dan il-qasam it-tuptup kellu jaċċetta li l-post jingħata lil wieħed qrib iċ-chairman attwali meta kien għadu fl-MDC imma dan kien biss mument temporanju, Sur President, għax ma damx biex it-tuptup inħatar chief officer airport operations.

B'hekk dawk li skond il-pjan ta' ristrutturar kellhom ikunu seba' chief officers, fil- fatt saru tmienja.

Irrid ngħid ukoll li fit-tieni fażi ta' 'l hekk imsejjaħ ristrutturar saret l-għażla tal-general managers.

Hawn ukoll ġew ippremjati dawk ta' kulur politiku li jogħġbu lill-gvern attwali.

Fejn ma nstabux nies b'għajnejhom blu nħarġu xejn inqas minn ħames sejħiet biex jintagħżlu nies minn barra mill-Air Malta, anzi kien hemm mill-inqas żewġ każi fejn kariga waħda, dik tal-general manager, inqasmet fi tnejn biex setgħu jkunu akkomodati erbgħa tal-qalba.

Ta' min jinnota wkoll li għadd ta' impjegati ilhom fis-servizz ta' l-istess kumpannija u l-istess kumpannija nvestiet fihom biex itejbu l-ħila tagħhom billi ppermettietilhom li jkomplu bl-istudju tagħhom li saħansitra wassalhom għal grad akkademiku relatat max-xogħol li kienu jwettqu.

Dawn issa tħallew imwarrbin, anzi ntqalilhom li issa m'humiex fil-pjani l-ġodda tal-kumpannija.

Dan 'l hekk imsejjaħ ristrutturar sar b'mod li llum għandek tmien chief officers, 21 general manager u erba' group heads mill-antiki li tħallew imdendlin bla ma jafu x'se jsir minnhom.

Fil-fatt fadal jimtlew żewġ vakanzi għal general manager fejn minkejja li hemm għażla ovvja, kemm għall-ħila kif ukoll għall-esperjenza, inzertaw li l-individwi m'humiex tal- kulur preferut u allura l-proċess qed jiġi mtawwal kemm jista' jkun.

Wieħed ma jistax jinsa lanqas il-ħatra ta' Ernest Funk, ex Swiss Air, kumpannija li kienet falliet, bħala chief executive officer ta' l-Air Malta b'pakkett salarjali li jqarreb il-Lm1 miljun.

Din il-ħatra kienet qajmet għagħa kbira fil-pajjiż.

L-indikazzjonijiet huma li dan Funk, wara li donnu qdihom biex sar il-massakru sottili tal-Laburisti, se jtemm il-ħatra fi tmiem din is-sena, għad li żgur mhux se jitlef xejn mill-pakkett li kien imwiegħed minn gvern Nazzjonalista.

Hawn nistaqsi dwar x'inhi r-raġuni li l- kuntratt ta' Funk ma ġiex imġedded.

Jekk hemm raġuni valida, allura għaliex dan ingħata l-inkarigu in the first place?

Il-ħaddiema ta' l-Air Malta, l-aktar dawk li għal aktar minn 25 sena bnew u stinkaw biex ikabbru din il-linja nazzjonali ta' l-ajru, qed jaraw dan kollu jseħħ meta huma ġew imġiegħla jagħmlu sagrifiċċji finanzjarji kbar u b'daqqa ta' pinna tilfu ħafna mill-kondizzjonijiet tax-xogħol li gawdew bi dritt u frott is-suċċess li kienu kisbu sena wara l-oħra bħalma kienu n-nofs ta' nhari tas-sajf.

Huwa ovvju li meta dawk kollha li gawdew minn dawn il-promozzjonijiet li semmejt qed ifittxu l-koperazzjoni tal-ħaddiema, dawn qed isibu ma' wiċċhom ħaddiema demotivati.

Dan kollu semmejtu biex min mingħalih ma nafux x'qed jiġri fl-Air Malta jkun jaf li aħna nafu u nafu sew.

Min hu responsabbli għandu jkun jaf ukoll li ż-żmien tal-kontijiet għad irid jasal u jrid iħallas u jwieġeb għal dak li qed jagħmel.

Għandu jkun jaf ukoll li kulmin ġie b'mod partiġġjan imwarrab, għad trid issir ġustizzja miegħu.

Dan qed ngħidu għax qed jikber il-biża' fost il-mijiet ta' ħaddiema li bilkemm jistgħu jitniffsu għal dak li ħaqqhom minħabba t-theddida li hemm nies żejda.

Il-ħaddiema ta' l-Air Malta għadhom ma jistgħux jinsew kif kien hemm min pinġihom bħala ħallelin għax kellhom pagi, allowances u kondizzjonijiet mill-aqwa.

Fil-fatt ħalliel kien min kapriċċożament u b'deċiżjonijiet żbaljati u dubjużi wassal lil din il-kumpannija f'xifer l- irdum, u hawn nixtieq nagħmel numru ta' domandi ċari li jimmeritaw tweġibiet ċari, Sur President.

L-ewwelnett nixtieq nistaqsi dwar ir-revenue management system.

Kemm kienet effettiva din?

Kemm fil-fatt kien hemm lok għaliha?

Kif it- ticketing on-line irid isir ħamest ijiem qabel u l-ebda klijent ma jista' jagħmel booking from day to day?

L-Air Malta se tibqa' maħkuma minn din is- sistema?

Imbagħad dwar il-Lufthansa Technik.

Mela l-Air Malta kellha 49% sehem f'din il-kumpannija qabel immuvjat kompletament lejn Malta.

B'investiment ta' ftit eluf is-sehem ta' l-Air Malta għas-servicing kien jikber, imma kien hemm xi bravu li ta ordni diretta biex dan l-investiment ma jsirx bi skuża li dan m'huwiex il-core business tal-kumpannija.

Illum il-Lufthansa Technik fetħet is-second line għas-servicing u x-xogħol huwa enormi u ovvjament il-profitt li qed isir huwa enormi wkoll.

U l-Air Malta baqgħet b'xejn bl-iskuża li dan m'huwiex il-core business tagħha.

Issa biex nagħti eżempju 18% tar-revenue ta' Ryanair ġej minn operazzjonijiet li m'humiex core business.

Nistaqsi mbagħad kif il-kumpless ta' Ħal Far u l-Crowne Plaza Hotel se nbiegħuhom b'mod dirett u bi prezz baxx meta dawn setgħu jinbiegħu b'open market li żgur kien iġib prezz aħjar għalihom.

U la qed nitkellmu fuq dawn iż-żewġ lukandi, jista' l-ministru jgħidilna x'se jiġri mill-ħaddiema tagħhom ladarba dawn jgħaddu f'idejn min għandhom jgħaddu?

Dwar il-lukandi sussidjarji ta' l-Air Malta xbajna nisimgħu kemm huma piż fuq il- kumpannija, allura l-loġika ġġiegħlek issaqsi: Għaliex ittieħed dan iż- żmien kollu biex jittieħdu d-deċiżjonijiet dwarhom?

U l-istramberija hi li filwaqt li dawk li kienu meqjusa bħala mażżra ma' għonq il-kumpannija, investimenti oħra li kellha l-Air Malta u li kienu qed jirrendu ġew mibjugħa ferm qabel.

Qed nirriferi għall-investimenti fil-BOV, fil- Middlesea u s-SITA fost l-oħrajn.

Jista' xi ħadd iwieġeb għal dawn il- frejjeġ, Sur President?

Xtaqt ukoll nitkellem fuq is-servizz tal-helicopter bejn Malta u Għawdex.

Wara ħafna ftaħir issa qed jirriżulta li dan is-servizz huwa falliment totali.

Fil-fatt minn 800 vjaġġ scheduled qed isiru bejn tlieta u erba' vjaġġi biss kuljum u xi kultant inqas.

Dan huwa frott tal-prezz għoli għas- servizz.

Id-diskors sabiħ tas-servizz soċjali issa ntesa', anzi l-Air Malta qed iġġorr il-piż soċjali ta' dan is-servizz hi.

Fil-fatt l-Air Malta għas- servizz tal-handling tirċievi mingħand il-kumannija li topera dan is- servizz Lm25 kuljum jew aħjar Lm3 għal kull flight.

Dawn huma affarijiet tal-mistħija.

Quddiem it-theddida tal-low-cost airlines li sabu s-sodda diġa' mifruxa, l-Air Malta trid taqdef b'ħaddiema darhom mal-ħajt u bla ebda għażla u bla ebda ħajt għall-kenn, biex ma nsemmux it-taxxi u s- soprataxxi li l-gvern għabba bihom lill-istess Air Malta li minħabba fihom ma tistax tikkompeti ma' min joffri prezzijiet verament baxxi u attraenti.

Fid-diskors tal-budget il-punt dwar il-low cost airlines ġie msemmi f'paġna 50, imma l-gvern qagħad ferm attent li ma jieħu pożizzjoni la naħa u lanqas oħra.

L-Air Malta suppost hija azjenda tal-poplu, fuq kollox ħadd ma jista' jinsa li dan il-gvern huwa magħmul mill-istess nies li tgħidx kemm għajru lil Air Malta bl-għasafar taċ-ċomb meta twaqqfet fl-1977.

Iż-żmien meta l-ħaddiema fl-Air Malta kienu jħosshom familja kbira, ferħanin u kburin donnu spiċċa.

Illum donnu ħadd ma jafda lil ħadd.

Kulħadd idabbar rasu kif jista' u jara kif se jsalva ġildu.

Sparixxa l-famuż team spirit.

Illum il-kumpannija mtliet b'nies b'karigi għoljin ħafna li qatt qabel ma kienu jafu xi tfisser linja ta' l-ajru u li llum iridu jordnaw fuq min għandu għexieren ta' snin esperjenza.

Quddiem dan kollu, Sur President, il-poplu bir-raġun jistaqsi: X'fadlilhom jagħmlu biex jeqirdu l-Air Malta?

Jew hemm xi pjan biex iħalluha titfarrak u mbagħad ibiegħuha jew jagħquha?

Sfortunatament is-Sea Malta ħadet daqqiet minn dan it-tip ta' ta' minġel diġa'.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għan-naħa ta' l- oppożizzjoni u issa l-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-gvern.

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Grazzi, Mr Chairman.

Jiena smajt b'attenzjoni kbira lill-kap ta' l-oppożizzjoni jagħmel ir-replika tiegħu dwar il-budget u nistqarr illi mmeraviljajt ruħi.

Immeraviljajt ruħi l-ewwelnett bil- kapaċita' tal-kap ta' l-oppożizzjoni li jikteb novelli sbieħ.

Biex tikteb in-novelli biċ-ċifri, trid tkun kapaċi ħafna kif ċifra ddawwarha, taqlibha, tonfoħha u tiġbidha biex isservik fi plot li inti tkun trid twassal għalih minn qabel.

Din għalija hija kapaċita', pero' mbagħad min-naħa l-oħra wieħed irid jgħid li fil-kapitolu finali bilfors li n-nies jindunaw illi kienet novella ta' fantasija illi m'għandha xejn mir-realta'.

Impressjonajt ruħi għaliex il-kap ta' l-oppożzizzjoni reġa' pprova jagħmel ir-rikonċiljazzjoni ta' l-impossibbli.

Ipprova jirrikonċilja żewġ xmajjar li hawn fil-pajjiż u jitfagħhom fl-istess baħar meta dawn ix-xmajjar kienu għaddejjin fuq linji opposti.

Smajnih jagħmel diskors fejn fih ikkastiga lill-gvern għaliex qed jiġbor it-taxxi ta' ħafna.

Għamel ukoll ħafna complaints fuq taxxi differrenti li kienu qegħdin isiru u li saru fil- passat.

Jiena nassumi li la qiegħed igerger fuqhom, sinjal li ma jaqbilx magħhom u se jneħħihom, pero' mbagħad fl-istess nifs qed nisimgħuh jikkastiga lill- gvern għax mhux qed jonfoq ħafna iktar fuq ħafna setturi.

Mela minn banda qed jikkastiga lill-gvern għax qed idaħħal u mill-banda l-oħra qed jikkastiga lill-gvern għax mhux qed jonfoq biżżejjed.

Qed jipprova jirrikonċilja xi ħaġa li ma tistax tirrikonċilja.

Dan huwa eżerċizzju fl- assurd, għax inti ma tistax minn banda waħda tgħid li trid tagħti iktar pero' mbagħad ma jkollokx mezz kif se tiffinanzja dak li se tagħti.

Trid tagħmel eżerċizzju fejn tirrikonċilja dak li qed tiġbor ma' dak li tonfoq, u dan l-eżerċizzju ma jsirx bil-mod kif qed jagħmel il-kap ta' l- oppożizzjoni, fejn qed jikkritika kulma tiġbor u jikkritika kulma tonfoq fuq bażi opposti, imma trid tara li dak li qed niġbru qed niġbruh tajjeb, bis-sens u b'ekwita'.

Trid tara li l-piżijiet qegħdin ikunu hemm biex iġorrhom min jiflaħhom u fl-istess ħin pero' ma jfixklux lil min qed jaħdem.

Mill-banda l-oħra, meta nonfqu qegħdin niffokaw fuq investiment veru u fuq li nagħtu għajnuna lil min veru għandu bżonn.

Dawn huma d- dibattiti li rridu nagħmlu f'pajjiżna llum u mhux ngħidu le għal kulma jagħmel ħaddieħor.

Immeraviljajt ruħi l-aktar meta l-kap ta' l- oppożzizjoni, per eżempju, kien qed jitkellem fuq il-hedging.

Jiena kelli l-okkażjoni ngħid f'wieħed mill-programmi tat-television li l- hedging huwa mħatra u xejn iktar.

Qed tagħmel imħatra ma' ħaddieħor fejn tgħidlu: Jiena naħseb li l-prezz se jogħla, inti qed taħseb li l-prezz se jitbaxxa, ejja nagħmlu mħatra u min għandu raġun jirbaħ.

Dak huwa l- hedging.

Issa kif inti tippożizzjona ruħek tirbaħ jew titlef.

Meta ppożizzjona ruħu l-gvern Laburista fuq il-hedging, dan tilifha l-imħatra.

L- Air Malta għamlet imħatra u rebħitha!

(Interruzzjonijiet) Imma jekk iffrankat, din iffrankat għax għamlet imħatra u rebħitha.

(Interruzzjonijiet) Pero' tibqa' imħatra.

Tibqa' illi min qed jamministra jrid jieħu pożizzjoni, issa jekk jirbaħ ngħidulu bravu u jekk jitlef ngħidulu kemm hu njorant.

Jekk mill-banda l-oħra wieħed jibda jaħseb fuq options u mhux hedging, għalija dik mhux imħatra.

Dik hija xi ħaġa li jista' jkollha iktar sens għaliex hija an insurance.

Dik qed tħallas premium ta' option li qed tieħu u jekk il-prezz niżel, allura ma jaqbillekx tixtri b'dak il-prezz li inti kkommettejt ruħek li se tieħu, allura ma tiħux l-option, u tixtri bil-prezz irħis, imma meta l-prezz ikun tela' u allura jaqbillek tieħu dik l-option, teħodha.

Dan ifisser li inti qiegħed tiffissa l-prezz b'insurance.

Qed tieħu insurance fuq il-prezz li se tħallas fil-futur.

Jiena l-parir li nagħti huwa illi tilgħabx imħatri imma ħu l-insurance.

Dak hu l-parir li nagħti jiena lil min ikun qiegħed jamministra f'dawn l- affarijiet.

Dan ngħidu għax permezz ta' insurance inti qiegħed tagħmel deċiżjoni kummerċjali, qed tagħmel deċiżjoni li taf il-cost tagħha x'inhu u inti tista' tikkwantifika preċiż l-affarijiet kif se jkunu fil-futur.

Dan qed ngħidu għax irridu naqtgħuha din li qisu l-hedging issa sar xi torċa illi turi d-dawl lil kulħadd.

Dan l-aħħar spiss qed nisimgħu li dak għamel hedging u rebaħ u l-ieħor għamel hedging u tilef!

Dawn huma ħmerijiet.

M'għandniex noqogħdu nitkellmu l-politika f'dan is-sens.

Dawn bażikament, kif qal il-ministru, huma deċiżjonijiet kummerċjali u mhux deċiżjonijiet politiċi u finalment irridu neħduhom in vista ta' deċiżjoni kummerċjali.

Sur President, meta kien qed jitkellem fuq il-hedging, il-kap ta' l- oppożizzjoni qal li meta kien għamel il-hedging, kellhom rapporti li kienu qed jagħtuh viżjoni ta' 20 sena ta' x'se jiġri fis-sitwazzjoni politika- ekonomika tad-dinja u kellu indikazzjoni ta' kif se jmur il-prezz taż-żejt.

Issa ħalliha li meta l-prezz taż-żejt kien bi 13-il dollaru hu beda jixtrih bi 22-il dollaru jew 23-il dollaru bil-hedging, pero' jiena skandalizzajt ruħi dak il-ħin, Sur President, għax jiena niftakar id- diskors mhux fuq il-hedging imma dak fuq il-pensjonijiet.

Meta aħna konna qegħdin ngħidu illi għandna bżonn nibdew naħsbu għal 20 sena oħra biex ikollna pensjonijiet reali u tajbin fil-pajjiż, tan-naħa l-oħra kienu jgħidulna li għadu m'huwiex iż-żmien biex naħsbu fuq dawn l-affarijiet u li dawn l-affarijiet huma 'l bogħod.

Mela l-hedging taż-żejt kien jaħseb għal 20 sena oħra, imma fil-każ tal-pensjonijiet tal-poplu Malti ma jridx jaħseb għal 20 sena oħra l-kap ta' l-oppożizzjoni.

Dak huwa skandaluż, Sur President u f'din l-istorja tal-hedging tifhem min għandu vera idea ta' x'inhi l-politika tal-pajjiż.

Il-politika m'hijiex manipulazzjonijiet, m'hijiex gideb fuq in-nies u lanqas ma hi logħob biċ-ċifri, imma hija vera l-benessere tal-poplu kollu Malti li lilna poġġiena hawn ġew biex naħdmu fl-interess tiegħu.

Ladarba l- kap ta' l-oppożizzjoni qal li kien qed jieħu viżjoni ta' 20 sena, fuq il- prezz taż-żejt imissu allura ħa viżjoni wkoll ta' 20 sena fuq il- pensjonijiet li se jitħallsu ċ-ċittadini Maltin f'dan il-pajjiż 20 sena oħra.

Pero' jidher ċar illi l-oppożizzjoni għadha ma aġġustatx ruħha għar- realtaijiet tal-lum, u dik hija waħda mill-problemi kbar li għandha l- oppożizzjoni.

Meta tismagħhom jitkellmu jidher ċarissimu illi għadhom jgħixu fil-passat.

Meta jippruvaw jikkritikaw lill-gvern fuq xi azzjoni li ħa jew li ma ħax, tarahom iġibu soluzzjonijiet u kunċetti tal-passat, qisu d-dinja ma nbidlitx mill-bidu tas-sebgħinijiet u t-tmenijiet.

Qisna għadna f'dik it-tip ta' atmosfera.

Fir-realta' d-dinja nbidlet ħafna, u jekk wieħed irid jibni viżjoni għall-futur, anke jekk wieħed irid jibda jsolvi l- problemi tal-preżent li jinqalgħu kull sekonda u kull minuta, irid almenu jagħraf u jifhem il-pożizzjoni x'inhi.

Irid jifhem minn fejn se jitlaq.

Issa meta jkollok lil xi ħadd li lanqas biss qed jifhem il-pożizzjoni u l- problema x'inhi, li lanqas biss qed jiddefinixxi l-problema, kif jista' jsib is-soluzzjoni?

U jekk jgħid li sab soluzzjoni, kif din is-soluzzjoni tista' tkun tajba, Sur President jekk lanqas biss ikun fehem il-problema?

L-oppożizzjoni llum jekk titkellem fuq privatizzazzjoni, jekk titkellem fuq id-drittijiet tal-ħaddiema, jekk titkellem fuq il-finanzi tal-gvern, jekk titkellem fuq sistemi ta' tassazzjoni, għadha tidher li għadha ma rrikonċiljatx lilha nnifisha, għadha ma fehmitx u ma aġġustatx ruħha għas- sitwazzjonijiet preżenti.

Per eżempju llum smajna fuq l-industrija.

Fl- 1987, meta bdejna bl-ewwel gvern tal-partit Nazzjonalista u li fih kont jiena responsabbli mill-industrija, jiena kont għedt li s-sitwazzjoni ta' l- industrija f'Malta hija prekarja għaliex biex inżommu t-tip ta' industrija li kienu bnew tan-naħa l-oħra u li flimkien ma' l-unions kienu riedu jżommu, ridna bilfors nagħmlu politika ta' pagi baxxi.

Dakinhar jiena u l- gvern li kont parti minnu konna kontra li nagħmlu politika ta' pagi baxxi għall-ħaddiema tagħna f'pajjiżna.

Aħna konna favur kwalita' ta' ħajja għolja għall-Maltin u allura ridna nbiddlu dak li kien hemm.

Meta jiena dak iż-żmien kont ngħid li fil-każ ta' l-industrija f'Malta ma nistgħux inkomplu għaddejjin b'dak il-mod u kont nittargitja s-settur tat-tessuti, il-gazzetti ta' dakinhar kienu jifflaġellawni.

Aqra' l-gazzetti tal-lum x'qed jgħidu fuq il-Ministru Austin Gatt.

L-istess ħaġa.

Jiena jiddispjaċini li qed jiġi flaġellat bl-istess affarijiet, imma din hi r- realta'.

Meta tipprova tiftaħ għajnejn in-nies u tgħidilhom il-viżjoni tiegħek tal- futur, u tgħid li hemm bżonn tibdel u tbiddel, min ikun komdu jippretendi li d-dinja se tieqaf għalih.

Jgħidu li Ġożwe kien waqqaf ix-xemx, pero' dawk huma mirakli li llum ma jsirux.

Ix-xemx mhux se nwaqqfuha u d-dinja mhux se tieqaf iddur.

Aħna rridu naġġustaw mad-dinja għax id-dinja mhux se taġġusta magħna hi.

Din il-ħaġa jrid jifhimha kulħadd.

Hawnhekk dejjem insemmu l-industrija.

Imma nifhmu x'qed jiġri fid-dinja globali tal-lum?

L- Onor. Brincat semma l-mod kif qed tinvesti l-Indja llum u għandu raġun, pero' fl-Indja qed jintilfu l-impjiegi fl-IT u jagħmlu sewwa l-Indjani li kif qal tajjeb l-Onor.

Brincat qed jinvestu barra, u dak hu li rridu nagħmlu aħna wkoll.

Għax din il-ħaġa għamluha l-Indja, ma jfissirx li aħna se nimxu fuq l-istess passi u nagħmluha aħna wkoll bl-istess mod.

Wara kollox aħna m'għandniex il-critical mass li għandha l-Indja, pero' r- realta' hija li l-Indjani bdew ġo l-Indja, bdew bil-pagi baxxi u issa l- pagi qed jogħlew.

U jagħmlu sewwa li jgħollu l-pagi, għax dik hi l- politika.

Il-politika m'hijiex il-matematika imma hija n-nies.

In-nies huma l-politika u mhux il-matematika u l-istatistika.

L-Indja raw li lin-nies ikomplu jispeċjalizzawhom, iridu jżidulhom l-pagi, qed jitilfu l-employment ġo l-Indja imma qed jinvestu barra mill-Indja.

Dan huwa l-mod kif tħaddem l- ekonomija għax l-industrija tagħna, Sur President, għandha l- limitazzjonijiet tagħha.

Aħna għandna ċertu livell ta' pagi u d-direzzjoni u l-viżjoni tagħna trid tkun li dawk il-pagi jridu jibqgħu jogħlew.

Jiena ma naqbilx ma min jgħid li rridu nrażżnu l-pagi.

Irridu nrażżnu u nnaqqsu u neliminaw is-sigħat mhux produttivi, il-ħafna pagi li jitħallsu għalxejn.

Dik iva, imma mhux innaqqsu l-pagi.

Il-pagi rridu nkomplu nżiduhom.

Biex inkomplu nżidu l-pagi rridu nagħmlu żewġ affarijiet.

Irridu nbidlu l-kulturi tagħna, irridu nibdlu dak li naħdmu fih u nġibu lejn pajjiżna attivita' ekonomika li għandha aktar added value u allura tista' tħallas pagi aktar.

Irridu - u dak li qed nagħmlu, u aħna bdejna minn snin ilu - naħdmu fuq l-industrija tal-farmaċewtika.

Niftakar lil seħibna Josef Bonnici jibda l-proċess fuq dawn il-fabbriki tal-farmaċija.

Konna nitkellmu fil-kabinett fuq dan il- proċess għaliex dawn il-kumpanniji nistgħu nattirawhom lejn Malta.

Hawnhekk irrid ngħid li ma kienx faċli biex iġġib dawn il-fabbriki lejn Malta.

L- ewwelnett ridna nibnu fabbriki li jkunu idonei għalihom.

Dawn ma kinux ġejjin fl-istock ta' fabbriki li kellna u dak jieħu ż-żmien.

Aħna lil dawn il-kumpanniji ridna nipperswaduhom li l-affarijiet, il-benefiċċji li għandhom, huma benefiċċji li għandhom ċertu tul ta' żmien.

Wara li dħalna fl-Ewropa, dawn assiguraw ruħhom li vera se jkollhom ċertu longevity fil- vantaġġi li għandna f'pajjiżna, u għalhekk ġew issa u qed jiftħu issa f'pajjiżna.

Dik hi r-realta' tal-ħajja, Sur President, pero', rridu li jkollna ħafna aktar ideat u rridu nbiddlu.

Issemmew in-nies tad-Denim u hawnhekk nixtieq nagħmel kumment li mhux se jintgħoġob.

Jiena se nsemmi r-realta' li se jifflaġellawni fuqha.

Jiena għandi dahri mimli daqqiet u mimli linji, u billi jkun hemm oħra ma jimpurtax.

Fuq id-Denim jiena wkoll bħal kulħadd, tagħfasni qalbi.

Tagħfasni qalbi nara dan in-numru ta' ħaddiema jispiċċaw fejn spiċċaw u tagħfasni qalbi għax jiena ma' dawn it-tip ta' nies trabbejt u ħdimt.

Jiena f'din it-tip ta' universita' tgħallimt.

Jiena f'dawn il-fabbriki mxejt.

Din hi r-realta'.

L-Onor.

Leo Brincat kien jaħdem fl-istess ambjent li kont naħdem jiena.

Jiena nifhimhom lil dawn in-nies, pero' jiena ngħid li dak li qed jiġri d-Denim illum irridu nħarsu lejh għax hija kundanna għas-sistema li għandna f'pajjiżna.

Hi kundanna għat-tip ta' żewġ klassijiet ta' ħaddiema li għandna fil-pajjiż, hija kundanna għat-tip ta' żewġ statuti, kostituzzjonijiet tad-drittijiet li għandhom il-ħaddiema fis-settur pubbliku u l-ħaddiema fis-settur privat.

Qishom dawn mhux ċittadini ta' l- istess pajjiż.

Illum naraw nies bħal tad-Denim u bħalhom għandna eluf ta' nies jaħdmu f'pajjiżna li jikkontribwixxu għall-pajjiż, li jaħdmu għal kull lira li jaqilgħu, pero' meta jiġri xi ħaġa ħażina, isibu x-xafra ma' rashom.

Mill- banda l-oħra għandna n-nies tas-settur pubbliku li jaħdmu b'etika ta' xogħol ħafna inferjuri minn dawn in-nies.

Issa meta qed ngħid hekk qed nitkellem b'mod ġenerali, imma hekk hi r-realta'.

Meta tieħu l-average hekk huma l-affarijiet.

Dawn it-tip ta' impjegati aktar jieħdu milli jagħtu lill- ekonomija f'pajjiżna, Sur President.

Pero' minkejja dan, dawn għandhom il- garanziji.

Għal dawn l-impjegati tas-settur pubbliku m'hemmx profit motives u m'hemmx swieq li jistgħu jitilgħu u jinżlu.

Jiena ilni ngħidhom u ilni niktibhom fil-budgets dawn l-affarijiet.

Dan mhux qed ngħidu llum l-ewwel darba.

Dan huwa miktub fil-budgets li kont nikteb jiena.

Ma jistax ikun inkomplu għaddejjin b'din l-inġustizzja f'pajjiżna fejn għandna żewġ klassijiet ta' ħaddiema bi drittijiet differenti.

Għandu jkollna l-istess klassi f'dan il-pajjiż.

Għandu jkollna l-istess drittijiet f'dan il-pajjiż u għandu jkollna l-istess umbrella ta' protezzjoni.

Issa meta ngħid protezzjoni jiena mhux qed nirreferi għall-garanzija tax- xogħol li hemm fis-settur pubbliku, pero' għall-garanzija ta' protezzjoni meta l-affarijiet imorru ħażin.

Jiena kont nitkellem, għadni nitkellem u se nibqa' nitkellem fuq il-patt soċjali, u dawn huma l-affarijiet li jiena rrid nara f'patt soċjali.

Dawn irrid nara mhux iż-żefżifiet li nagħmlu.

Dawn huma s-safety nets li jrid ikun hemm għall-ħaddiema.

L-ewwelnett nixtieq nara l-flessibilta' tal-ħaddiema biex siegħa xogħol tkun imħallsa aktar imma tipproduċi aktar.

Nixtieq nara li parti mill-profitti li jkunu qed isiru, jkunu investiti mill-kumpanniji f'safety net għall-ħaddiema meta l-affarijiet imorru ħażin, biex almenu jkun hemm breathing space ta' transizzjoni biex l-affarijiet ikunu għaddejjin tajjeb.

Dan hu li jiena nawgura lill-pajjiż.

Dan minflok noqogħdu nitkellmu f'talking shops, bħalma qal l-Onor.

Gatt, fuq affarijiet ta' x'jaqbilli u x'nista' nbigħ u kif se nidher sabiħ biex jerġgħu jeleġġuni l-membri tiegħi Sur President.

Dan qed ngħidu għax mhux il-politiċi biss għandhom l-elezzjonijiet, imma hemm ħafna nies oħra li jiġu eletti permezz ta' l-elezzjonijiet, u dawn ħsiebhom biss ikun biex jerġgħu jkunu eletti fil-postijiet li jkunu.

Minflok nagħmlu hekk għandna bżonn nidħlu daħla fina nfusna u naraw kif se nibdlu r-regoli ta' dan il-pajjiż biex verament nibdew mexjin 'il quddiem.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, bħala ministru jiena responsabbli għal ħames oqsma li tlieta minnhom issemmew u tnejn minnhom ma ssemmewx.

Jiena ilna responsabbli mis-sena 2000 għat-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

Minn Mejju ta' l-2003 ingħatajt ir-responsabbilita għall-investimenti tal-gvern u minn Lulju ta' l-2004 ingħatajt ir-responsabilita' għall-promozzjoni ta' l-investiment u għall-proċess tal-privatizzazzjoni.

Dwar dawn ma ssemma xejn illum ħlief il-proċess tal-privatizzazzjoni.

Barra minn hekk minn April ta' l-2004, jiena nħtart ukoll chairman tal-kumitat tal-kabinett responsabbli mill-proġetti nazzjonali li wkoll ma ssemma xejn dwarhom hawnhekk illum.

Jiena għandi wkoll responsabbilta' għal 60 kumpannija, parti huma holding companies u parti huma sussidjarji.

Fi 13 minnhom għandna interess minoritarju bħala gvern u f'47 għandna interess maġġoritarju.

B'kollox għandi aktar minn 250 direttur u chairperson f'dawn il-kumpanniji kollha.

Jiġifieri naħseb li wieħed m'għandux għalfejn jistagħġeb wisq għax xi kultant jirreżenja xi ħadd minnhom jew ikolli xi ngħid ma' xi wieħed minnhom.

Jekk taqbad it-turnover tal-kumpanniji kollha ssib li fil- ministeru tiegħi hemm turnover ta' aktar minn Lm 350 miljun fis-sena u bejniethom dawn il-kumpanniji jirċievu sussidji tal-gvern li jammontaw għal Lm 25 miljun fis-sena.

Qed insemmi s-sussidji b'mod partikolari għaliex parti kbira mix-xogħol politiku tiegħi huwa kif dan is-sussidju jkompli jonqos sena wara l-oħra.

B'kollox il-ministeru tiegħi hu responsabbli għal 9,800 impjegat u bejn wieħed u ieħor il-kumpanniji bejniethom iħallsu aktar minn Lm 87 miljun lira f'pagi.

Qed ngħid hekk għax f'din is-siegħa u kwart li għandi għad-disposizzjoni tiegħi, barra li nirrispondi għall-kritika ta' l-oppożizzjoni nixtieq ukoll, issa li qegħdin bejn wieħed u ieħor nofs triq f'din il-leġislatura, nagħti rendikont ta' x'wettaqna f'dan l-ewwel nofs tal-leġislatura.

Hawn irrid ngħid mill-ewwel li fl-opinjoni tiegħi, saret kritika b'mod ġust kemm min-naħa ta' l-Onor.

Mizzi kif ukoll mill-Onor.

Brincat, pero' mbagħad, l-Onor.

Cuschieri, bħas-soltu deherlu li għandu jippersonalizza kollox u attakka personalment nies li m'humiex f'dan il-parlament.

Wasal ukoll biex reġa' semmgħalna l-frażi li ilna ma nisimgħu f'dan il-parlament li ż-żmien tal-kontijiet għad jasal u min hemm illum irid iħallas.

Kont ili ma nisma' politiku jgħidha din.

Forsi l-aħħar li smajtha kien meta l-partit Laburista kien fil-gvern fit-tmenijiet, pero' l-Onor.

Cuschieri, being l- Onor. Cuschieri, reġa uża din il-frażi u wriena verament x'tip ta' politiku hu.

Nixtieq issa ngħid xi ħaġa dwar ir-ristrutturazzjoni ta' ħafna mill- kumpanniji li għandu l-gvern.

Kif jaf kulħadd, jiena għaddejt ħafna ħin nindirizza kumpanniji li kellhom il-problemi.

M'inix se noqgħod nidħol fir-raġuni għaliex kienu qed jaffaċċjaw il-problemi.

Parti jista' jkun tort tal-gvern, parti jista' jkun tort tal-management, parti tort ta' affarijiet kummerċjali li jiġru fid- dinja u parti oħra tort ta' pressjonijiet ta' dinja li qed tinbidel.

Jiena m'iniex se nidħol f'dak l-argument, għax fl-opinjoni tiegħi l-argument għandu jkun: Kellna suċċess fir-ristrutturazzjonijiet li għamilna jew le?

U dan huwa li jiena se nipprova nindirizza.

Min jafni biżżejjed jaf li jiena għal din id-domanda se nirrispondi li f'parti minnhom kellna suċċess, f'oħrajn kellna suċċess anqas u f'oħrajn fallejna.

Din hi r-realta' u jekk dan ma nirrikonoxxuhx aħna stess u nibqgħu naħsbu bħall-Onor.

Cuschieri li jekk inti Laburist, allura bilfors kollox tajjeb u jekk inti Nazzjonalist kollox ħażin, allura m'aħniex se nimxu.

Jiena nirrifjuta li ngħid li fis-sena 2005 għandna bżonn politiċi bħal dawn f'dan il-parlament.

Dan il-parlament għandu bżonn politiċi li huma realistiċi.

Din hija r-realta'.

Nafu li l-affarijiet kultant imorru tajjeb u kultant imorru ħażin.

Speċjalment fil-politika ma jiddependix biss mill- politiċi imma jiddependi ħafna mill-burokrati li jkollok taħtek.

Kultant ikollok l-intenzjonijiet tajbin u jkollok pjani tajbin li jmorru ħażin minħabba l-burokrati u kultant ikollok affarijiet u ideat ħżiena li jġibuhomlok tajba l-burokrati.

Jiena naħseb li l-assolutiżmi fil-politika ma jeżistux, bħalma wara kollox ma jeżistux fil-ħajja.

Meta jiena nindirizza l-problema tar-ristrutturazzjoni, nitlaq mill-premessa li tlaqna b'ċerti ideat, uħud minnhom waslu, uħud minnhom għad baqgħalna x'naqdfu ħafna biex jaslu.

Sur President, jiena nixtieq nibda bl-Air Malta, pero' qabel ma nirrispondi lill-Onor.

Cuschieri, nixtieq ngħid x'inhuwa bottomline ta' din il-kumpannija.

Fis-sena finanzjarja 2002/3, l-Air Malta kellha operating loss ta' Lm 9 miljun u fl-aħħar sena finanzjarja dawk niżlu għal Lm 3 miljun.

Dan minkejja li l-Air Malta kellha żieda fil-prezz taż-żejt ta' Lm 4 miljun.

Mela hawnhekk naħseb li mexjin fil-linja t-tajba.

Issa meta tara l- accounts, l-operating loss huwa l-aktar importanti, għax l-exceptional items jiġu u jmorru u tagħmel financing għalihom.

Din darba kitibha Lino Spiteri f'wieħed mill-artikli tiegħu, li meta taqra l-accounts insihom l- exceptional items, għax il-qalba ta' l-accounts huwa l-operating loss.

Biex tara jekk il-business huwiex sejjer sew jew le, huwa l-operating loss li trid tara, u minn dan jidher li ninsabu mexjin fil-linja t-tajba.

Mexjin fil-linja t-tajba wkoll għax permezz tal-patt ażjendali li għamilna mal- unions kollha, iffrankajna lill-Air Malta Lm 2.5 miljun f'sena u nofs.

Naqqasna l-overtime bin-nofs u ffrankajna nofs miljun lira milli konna nonfqu fl-outstations biss.

Dan mhux biżżejjed, għax il-mira hija li sa l- 2007 irridu nżidu s-savings li nagħmlu b'Lm 1.5 miljun.

Dan kollu qed nagħmluh għaliex ir-riforma li aħna nagħmlu fl-Air Malta m'hijiex dik li joqgħod jilgħab biha l-Onor.

Cuschieri.

L-Onor.

Cuschieri semma hawnhekk lit-tuptup, lil Joe Tabone u lil Ernst Funk u kemm jaqla' dan.

Taf x'ma semmiex?

Ma semmiex li l-MEP tagħhom kien jaqla' Lm 60,000 fis-sena, din ma semmihiex.

Ma semmiex li l-MEP tagħhom, meta kien chairman, kien jonfoq fuq il-credit card tal-kumpannija ma' l-Lm 20,000 fis-sena.

Ma jgħidx li meta ċ-chairman, li llum hu l-MEP tagħhom, kien imur Ruma dan kien isib il-limousine tiġri warajh u jmur ukoll bil- familja tiegħu.

Issa jiena ma rridx noqgħod naħli l-ħin tal-parlament biex noqogħdu nitgħajru b'dan il-mod, għax dan m'għandux x'jaqsam mal-futur ta' l-Air Malta.

Il-futur ta' l-Air Malta kien jiġi kkonsidrat kieku l-Onor.

Cuschieri ġie jistaqsini x'se nagħmlu bir-revenue management system.

Dan qed ngħidu għax aħna l-unika airline fid-dinja li lanqas kellha revenue management system.

Naħseb li l-Onor.

Cuschieri lanqas jaf x'inhi revenue management system u jiena nisfidah jiġi hawn u jgħidli xi tfisser revenue management system u kif taffettwa is-seat-load factor.

Jiena naħseb li lanqas dwar x'inhu s- seat-load factor m'għandu idea!

(Interruzzjonijiet) Issa jmur jistaqsi lil xi ħadd biex jiġi jgħidli!

Airline mingħajr revenue management system taf x'jiġrilha?

Jiġrilha dak li ġralna f'dan is-sajf meta l-British Airways u l- kompetituri l-oħra tagħna minn Londra tefgħu kemm Alla ħalaq seats fuq ir- rotta u aħna ma kellniex l-informazzjoni mir-revenue management system, għax kienet għadha dieħla biex aħna nċaqilqu l-prezzijiet tagħna.

Dik hija r-revenue management system pero' l-Onor.

Cuschieri jiġi hawnhekk jikkritika għax daħħalna revenue management system flok noqogħdu naħdmu bit- tickets bl-idejn.

Qal ukoll li fuq l-internet aħna biss irridu nibbukkjaw it-ticket minn ħamest ijiem qabel.

Dażgur li dan m'għandux ikun, pero' jiena naħseb li l- informaturi tiegħu huma minn dawk l-antiki li lanqas jafu x'jiġifieri computer.

Dan qed ngħidu għax messu jaf li ilna li ħriġna tender biex naqilbu kollox rigward l-IT tagħna.

Issa nispera li ma jiġix igorr meta jkollna internet system tajba daqs ta' kulħadd, fejn tista' tibbukkja u tagħmel l-e-check-in.

Qed ngħid hekk għax permezz ta' din is-sistema se jkollna n-nies żejda.

Lil dawn mhux se nkeċċuhom imma se nċaqalqu nies minħabba din ir-raġuni.

Issa ma jiġix igorr u jiġi jgħidli li dawn saru bl- għażliet politiċi.

Fi żmienkom saru l-għażliet politiċi u hawnhekk mhux se noqgħod ngħid kemm intrebħu kawżi dwar dan.

Qabel l-Onor.

Cuschieri jiġi jitkaża dwar min sar chief officer, aħjar jara min applika għal chief officer.

Għaliex ma jarax li min kien hemm qabel kulħadd jew ħafna minnhom ħatfu l-flus u telqu 'l hemm!

Għaliex ma jgħidx dan kollu!

Jew inkella jiġi jgħid fuq il-Lufthansa Technik.

X'jiġifieri?

Jiġifieri f'dan il-każ l-Onor.

Cuschieri qed jikkritikana u qed jgħid li missna nidħlu f'affarijiet li m'humiex il-core business tagħna, pero' meta dħalna fil-core business ta' l-Azzurra hemmhekk ikkritikana xorta waħda.

Dan ikkritikana għax marret ħażin.

Allura jekk il-Lufthansa Technik tmur ħażin x'jiġri?

X'jiġri jekk jiġu tar-Ryanair, li jridu jagħmlu bażi teknika hawn Malta u Lufthansa Technik tagħlaq?

Allura dak f'daqqa waħda jsir ħażin?

Lufthansa Technik hi kumpannija tajba.

Aħna għandna s-shareholding tagħna u m'għandna ebda intenzjoni li nżiduh għaliex dak m'huwiex il-core business tagħna.

Iva, dik hi d-deċiżjoni.

Ara ma jmurx jgħid ukoll, per eżempju, li d-deċiżjoni li l-Azzurair taqleb minn Swiss Air għal ma' l-Alitalia, li kienet id-deċiżjoni li eventwalment falliet lill-kumpannija, ħadha Joe Tabone!

Dik id-deċiżjoni kien ħadha ċ- chairman li llum huwa l-MEP Laburista.

Mhux Joe Tabone ħadha dik id- deċiżjoni u kien minn hemm li l-Azzurair bdiet sejra ħażin.

Jiena xorta ma nikkritikax la d-deċiżjoni strateġika ta' l-Azzurrair u wisq anqas id- deċiżjoni strateġika ta' l-ajruplani pero' dak m'huwiex l-argument.

L- argument hu sempliċi.

Jekk hawnhekk nibqgħu nużaw dak li hu essenzjalment kummerċjali bħala ballun politiku, allura verament wasal iż-żmien li l- gvern joħroġ minn kollox li huwa kummerċjali.

Jekk l-Onor.

Cuschieri sar xi Donald Trump ta' Malta u se nħallu f'idejh biex jieħu d-deċiżjonijiet kummerċjali u jagħmel second-guessing ta' l-aħjar nies li kapaċi joħduhom, allura verament dan il-pajjiż waqa' fl-aktar pożizzjoni baxxa li jista'.

It-tieni kumpannija li xtaqt insemmi, Sur President, hija l-PBS.

Hawn ukoll finanzjarjament definittivament mexjin 'il quddiem.

Irrid infakkar li sa Settembru ta' l-2003, li hija l-għeluq tas-sena finanzjarja, il-PBS, bejn sussidju dirett u telf, kienet tieħu Lm 2.3 miljuni fis-sena.

F'Settembru 2005, jiġifieri meta għalaqna din is-sena finanzjarja, il-PBS se tkun ħadet Lm0.5 miljun bis-sussidju, u għamlet telf minimu ta' bejn Lm 30, 000 u Lm 40,000.

Dan ifisser li ffrankajna Lm 1.8 miljun għall-Kaxxa ta' Malta u dan għamilnih waqt li żammejna, jekk mhux żidna wkoll, l-udjenzi kollha skond kull survey.

Din bħall-politika.

Ngħidu x'ngħidu dwar kemm aħna tajbin, kull ħames snin jiġġudika l-poplu jekk aħniex tajbin jew le.

Fil-PBS huma s- surveys li jgħidu min qed jarak li jiddeterminaw dan, u jiena nippreferi noqgħod fuq is-surveys milli noqgħod fuq il-kritiċi.

Sur President, irrid ngħid ukoll li t-tarzna fl-2003 ħadet Lm23 miljun f'sussidji diretti mill-gvern u din is-sena se tkun ħadet Lm 9 miljun sussidji.

Dan hu improvement ta' Lm 14 miljun.

M'aħniex out of the woods kif jgħidu l-Ingliżi, għax għadna qegħdin niffaċċjaw il-problemi, pero' ta' min igħid li sar ħafna din is-sena.

Biss biss għandna order book mimli sa Jannar jew Frar pero' għad baqa' xi jsir u dwar dan nitkellem aktar 'il quddiem.

Hemm ukoll il-water services corporation, li fl-opinjoni tiegħi hija waħda mis-success stories li għandna fil-livell ta' korporazzjonijiet.

Fl- 2002/3 din kienet tieħu sussidju ta' Lm 10 miljun.

Fl-estimi li qed nippreżentaw din is-sena, jiġifieri għal din is-sena li tagħlaq is-sena d- dieħla 2005/6, niżżilnih għal Lm 4.8 miljun.

Dan hu improvement għall-Kaxxa ta' Malta ta' Lm 5.2 miljun.

Bit-team tal-management kollu li hemm u bil- ħaddiema kollha li hemm mill-kbir sas-żgħir, naħseb li din hija waħda mill- korporazzjonijiet li uriet kif korporazzjoni tal-gvern tista' wkoll tkun effiċjenti jekk mhux aktar, għallinqas daqs il-privat.

Din hija korporazzjoni li taf timmaniġġja l-flus tagħha kemm rikorrenti kif ukoll kapitali.

Fil-Gozo Channel ukoll qegħdin naraw titjib sostanzjali f'dawk li huma finanzi.

F'din il-kumpannija fis-sena 2002/2003 għamilna operating loss ta' Lm 1 miljun.

Din is-sena ingħalqet b'operating profit minimu ta' circa Lm0.4 miljun, li huwa differenza pożittiva ta' Lm1.5 miljun.

Irrid ngħid li fl-aħħar sena żidna t-trips li jaħdmu l-vapuri.

Għall-ewwel darba hemm schedule trip bil-lejl mit-Tnejn sal-Ħadd li qatt ma kien jeżisti qabel.

Irrid ngħid li kien hemm ukoll żieda fin-nollijiet biex jagħmel tajjeb għall-ispejjeż żejda li għandha l-Gozo Channel.

Żdiedet fl-opinjoni tiegħi l-effiċjenza wkoll, u n-numru ta' passiġġieri ċċaqlaq marġinalment.

Fuq sena naqsu madwar 40,000 passiġġier li huwa aktar pero' mas-sena preċedenti.

Is-sena preċedenti fejn naqsu elfejn.

Jekk tikkompara l- financial year 2005 ma' dik ta' l-2004 naqsu 40,000 passiġġier, u jekk tikkompara l-2005 ma' l-2003, allura żdiedu l-passiġġieri.

Irridu nifhmu wkoll – u nispera li almenu hawn nies f'din il-Kamra li m'humiex bħall-Onor.

Cuschieri - li waqt li l-Gozo Channel għandha effett fuq in-numru ta' nies li jmorru Għawdex, mhux hi biss tiddetermina x'jiġri u kemm imorru nies Għawdex.

In-nies li użaw is-servizz mhux fis-sajf naqsu imma fix-xitwa.

Hemm żewġ xhur partikolari, Frar u f'Mejju meta naqsu l- passiġġieri mill-Gozo Channel.

Il-bqija kull xahar żdiedu, u dan ifisser li n-nuqqas m'huwiex marbut mal-fares.

L-ammont ta' nies li naqsu mill-Gozo Channel naqsu f'xahrejn partikolari, fi Frar u f'Mejju, u allura hemm raġunijiet li jmorru 'l hemm min-nollijiet.

Jiena qed ngħidha biss għall- operaturi kollha, biex ma jilludux ruħhom li jekk tnaqqas in-noll bilfors iġġib in-nies.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi, anke fit-Tug Malta kellna suċċess.

L- operating loss fis-sena 2003/2004 ta' Lm 22,000 illum iddawar f'operating profit ta' madwar Lm0.5 miljun.

Rigward is-Sea Malta naħseb li m'għandix għalfejn noqgħod insemmi l-kwestjonijiet kollha tal-privatizzazzjoni.

Dawn huma reċenti biżżejjed biex nista' niġi eżentat milli noqgħod nitkellem fuqhom, pero' tajjeb li nerġa' nfakkar li l-privatizzazzjoni tas-Sea Malta ffrankat lill-gvern exposure finanzjarju ta' bejn Lm 3 u Lm 4 miljuni.

Kieku s-Sea Malta ma ġietx ipprivatizzata, il-gvern kien ikollu jkopri d- djun li għandha s-Sea Malta u kien ikollu joħroġ bejn Lm3 u Lm 4 miljun.

Sur President, jiena ma qgħadtx nipprova nagħti interpretazzjonijiet.

Dawn li semmejt huma kollha fatti, joħorġu mill-kontijiet tal-kumpanniji u huma kollha verifikabbli.

B'kollox bejn l-2004 u l-2006 se nkunu ffrankajna lill- Kaxxa ta' Malta bejn wieħed u ieħor Lm22 miljun.

Dak huwa xogħol il- ministeru tiegħi.

Ovvjament, meta aħna ffrankajna dawn il-flus, iffrankajnihom ħafna drabi f'atmosfera politika sħuna u qalb ħafna kontroversji, f'atmosfera fejn ħafna drabi l-ħaddiema kienu ostili, kontra dak li ġara fl-Air Malta fejn ma kinux ostili anzi kienu koperattivi ħafna.

Hawn irridu nirrealizzaw li dawn il-flus iffrankajnihom mhux biex taru mar-riħ, imma kien mezz essenzjali kif naqas id-deficit u t-tieni, il- gvern kellu aktar flus available biex verament jonfoq f'oqsma importanti bħalma huwa l-qasam soċjali, l-qasam ambjentali u l-qasam ta' l- edukazzjoni.

Parti prinċipali mill-filosofija ta' dan il-gvern hija proprju li s-sussidji m'għandniex indaħħluhom fil-kummerċ, anżi l-kummerċ m'għandux jiġi sussidjat biex is-sussidji veri jmorru għand min verament għandu bżonn.

Jiena nsostni b'dawn in-numri li l-kumpannji li jiena responsabbli għalihom ħadmu bis-sħiħ biex din il-filosofija nħaddmuha.

Il-valur jagħmlu l-istock exchange, Sur President.

F'Diċembru ta' l-2003, il-prezz tax-share tal-Maltacom kien Lm1.05, il- bieraħ kien Lm1.76.

Dan ifisser li t-taħwid kollu li qed jagħmlu d- diretturi fil-Maltacom żied il-valur ta' kull sehem b'71c!

Ma naħsibx li dan huwa riżultat ħażin, kif ma naħsibx li huwa riżultat ħażin dak li għamilna fl-MIA fejn f'Diċembru ta' l-2003 l-ishma kienu valutati 70c u llum huma valutati Lm1.60.

Hemm ħafna affarijiet oħra x'nagħmlu.

Jien per eżempju m'iniex kuntent b'dak li qed jiġri fil-Maltapost.

M'iniex kuntent, mhux tant bl-amministrazzjoni tal-lum, imma għaliex m'aħniex attrezzati biżżejjed biex inkunu nistgħu nħarsu lejn il-futur.

Il-futur hija posta mingħajr ittri, togħġobna jew ma togħġobniex.

U rridu nibdew nitkellmu fuq dan għax kif qal l-Onor.

Dalli qabli, ir-realta' ma tistax taħrabha.

Imma issa ħalli ngħid xi ħaġa dwar l-Enemalta għax jiena l-ewwel wieħed li ngħid li f'dan il-każ għadna lura sew, Sur President .

Jiena darba kellimni l-Onor.

Brincat, fiż-żmien meta hu kien responsabbli minn din il-korporazzjoni u jiena kont stqarrejt miegħu – ma ngħidx x'qalli hu – li t-tarzna hija aktar faċli biex tiħħandilja milli l-Enemalta.

Din hija l-verita'!

Illum l-Enemalta hija l-akbar korporazzjoni mil-lat ta' nies, l-akbar korporazzjoni mil-lat li tonfoq il-flus u l-aktar korporazzjoni li għad baqgħalha xogħol xi jsir kemm f'ristrutturazzjoni kif ukoll f'organizzazzjoni.

M'huwiex minnu dak li jgħid il-kap ta' l- oppożizzjoni li aħna ma rristrutturajnihiex.

Dażgur li għamilna ristrutturar.

Kulma sar f'dawk is-sentejn meta kien prim ministru hu li jimpjegaw CEO fejn qabel kellhom executive chairman.

Jien ma naqbel assolutament xejn ma dan.

Wara wkoll, fiż-żmien meta Prof. Bonnici kien ministru, kien hemm executive chairman.

Jien ma naqbel assolutament xejn ma' dan u waħda mill-ewwel ordnijiet li tajt meta sirt responsabbli minn dan il-qasam kienet li m'għandux ikun hemm executive chairman.

U domna biex sibna CEO u għandna l- problemi wkoll, pero' llum almenu nistgħu ngħidu li għall-ewwel darba għandna top management structure u għandna middle management structure li għad irid jiġi raffinat.

Irrid ngħid ukoll li fl-aħħar, wara ħafna xogħol, bdejna d-diskussjonijiet mal-union biex nibdew inbiddlu l-work practices li huma essenzjali ħafna.

Jekk ma nbiddlux il-work practices m'aħniex se nirristrutturaw l-Enemalta.

It-tibdil tal-work practices u t-tibdil tal- collective agreement, li d-diskussjonijiet dwarhom iridu jibdew sa l-aħħar tas-sena, huma essenzjali u huma ċ-ċavetta, għaliex tant hemm tradizzjonijiet, tant hemm side agreements, tant hemm side letters li m'humiex eżistenti fil-collective agreement u tant hemm collective agreement li huwa mxaqleb favur il-ħaddiema li l-management illum m'għandux saħħa biex jaħdem!

U jekk mhux se nkissru din, allura l-Enemalta qatt m'hi se ssir effiċjenti.

Sur President, meta nitkellem jiena ma noqgħodx indur mal-kantunieri u hawn irrid ngħid li ma nistgħux nitkellmu fuq effiċjenza fl-Enemalta jekk m'aħniex lesti li nbiddlu l-metodi tax-xogħol, u għalhekk fadlilna ħafna biex naslu.

Bdejna, imma baqgħalna ħafna.

Ma rridx ngħid li m'għamilna xejn.

Per eżempju din is-sena mill-accounts li se nkun qiegħed nippreżenta l-ġimgħa d-dieħla jirriżulta li l-ispejjeż fuq il-ġenerazzjoni ta' l- elettriku naqsu b'Lm1.3 miljun.

Jirriżulta li fit-taqsima tal-human resources fuq is-sena l-oħra ffrankajna Lm250,000.

Jirriżulta wkoll li l- isforzi li għamilna biex niġbru l-kontijiet l-antiki kellu suċċess kbir għaliex naqqasna sostanzjalment l-uncollected bills.

Barra minn hekk, barra li żidna l-cash flow iffrankajna mal-Lm250,000 f'interessi li konna nħallsu.

Naqqasna l-interessi fuq il-loans tagħna minħabba l-credit rating tajjeb li ġibna s-sena l-oħra b'Lm1.7 miljun fis-sena.

Illum Standard & Poor għadhom kemm għalqu l-credit rating check ta' l-Enemalta u bi pjaċir inħabbar li dawn reġgħu kkonfermaw l-istess rating li kellna s-sena l-oħra, li jfisser li s-savings li għamilna fuq il-loans li għandna ta' Lm1.7 miljun se nerġgħu neħduh is-sena d-dieħla.

Hawn irrid ngħid li dawn ir-ratings inżommuhom biss jekk inkunu kapaċi niffinanzjaw l-Enemalta b'mod li jagħmel sens fiskali u finanzjarju.

U rrid ngħid li dan ir-rating ingħata in full view tat-tibdil kollu li sar fuq is-surcharge, inkluż li l-Enemalta se tieħu l-loan hi ta' Lm20 miljun biex tiffinanzja parti mis-surcharge.

Minkejja dan li qed ngħid, jonqos ħafna u ħafna xi jsir aktar fl-Enemalta.

Jonqos li jsir, pero' fost l-affarijiet li saru ta' min wieħed isemmi li l- Enemalta, f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent, għamlet pass importanti ħafna.

Qed nirreferi għad-deċiżjoni li ttieħdet minn dan il-gvern li jaqleb minn high sulphur fuel oil għal low sulphur oil li kienet l-aktar deċiżjoni importanti ambjentali li ttieħdet fl-aħħar snin f'dan il-pajjiż.

Din id- deċiżjoni ma tteħditx leġġerment, għaliex fiha hemm implikazzjonjiet finanzjarji kbar.

Jiena nsemmi ħaġa waħda biss.

F'dawn l-aħħar tliet xhur id-differenza bejn il-prezz tal-high sulphur kontra l-prezz tal-low sulphur kienet ta' madwar $42 kull tunnellata.

Aħna qegħdin inħallsu $42 kull tunnellata aktar għaliex nixtru l-low sulphur.

Din tagħmel differenza ta' bejn wieħed u ieħor Lm9 miljuni fis-sena lil Enemalta.

Hawnhekk aħna nitkellmu fuq wind energy u solar heating li kollha huma tajbin u rridu nsostnuhom f'dan il-budget.

J'Alla jkollna l-flus biex insostnu aktar dawn it-tip ta' inizjattivi.

Jiena ngħid li aktar ma naqtgħu mis-sussidji li l- gvern jagħti lill-entitajiet kummerċjali aktar inkunu nistgħu nagħtu sussidji għal dan il-għan, pero' mbagħad wieħed ma jridx jinsa li l-akbar kontribut favur l-ambjent qiegħda tagħmlu l-Enemalta li qed toħroġ Lm9 miljun biex ma tkomplix taħraq il-high sulphur.

Sur President, kontribut ieħor rigward l-ambjent kienet id-deċiżjoni li ma nkomplux bl-impjant ta' Birżebbuġa.

Inizjalment aħna konna ħadna deċiżjoni li minflok Birżebbuġa mmorru f'Ħal Saptan.

Minħabba f'hekk kellna diversi protesti u jiena deherli li għandi nidħol ftit ħalli nara x'inhi r-raġuni għal dawn il-protesti.

Tkellimna wkoll mal-kunsilli lokali tal-post, u jiena qabbadt lill-Enemalta biex jaraw jekk jistgħux isibu metodu differenti kif jistgħu jagħmlu l-iżvilupp jew inkella jekk hemmx xi siti alternattivi.

Illum nista' ngħid li wara ħafna riċerka u studji, l- Enemalta ddeċidiet li tirriloka t-tankijiet tal-petrol għal Kordin u mhux għal Ħas-Saptan.

Għal dan il-għan se nagħmlu applikazzjoni mal-MEPA biex l- impjanti li diġa' għandna eżistenti f'Kordin, fejn hemm żewġ tankijiet li m'humiex qed jintużaw, jitkissru u flokhom jiġu rilokati t-tankijiet il- kbar filwaqt li jitkabbru wkoll il-pumping stations li għandna taħt Kordin fuq in-naħa ta' fejn hemm il-port, u hemmhekk jibda jintuża bħala l-post minn fejn jitqassam id-diesel u l-petrol lil min jiġi jixtri.

B'dan il-mod mhux biss se nkunu solvejna l-problema għan-nies ta' Birżebbuġa imma se nkunu solvejna l-problema għan-nies tal-Gudja u Ħal Għaxaq ukoll.

Irrid ngħid ukoll li b'dan il-ħsieb għadna qegħdin niġru wara l-permess biex immorru mill-Qajjenza għal Bengħajsa.

F'dan ir-rigward ukoll hemm ħafna problemi, speċjalment minħabba oġġezzjonijiet li saru fuq l-applikazzjoni tagħna, pero' aħna bħala Enemalta rridu nifhmu l-problemi ambjentali li l-impjant tal-gass jikkrea fil-Qajjenza u beħsibna nkomplu x- xogħol tagħna biex immorru f'Bengħajsa.

Bħala Enemalta aħna nibqgħu nsostnu kemm il-proġetti għas-solar water heaters, u iktar u iktar l-inċentivi għall-PVC.

L-Enemalta m'għandha l- ebda problema biex tinċentiva naħa jew oħra u li tgħin b'inċentivi għal dawn iż-żewġ sistemi pero' rridu nifhmu wkoll li m'huwiex il-kompitu primarju ta' l-Enemalta li toħroġ l-inċentivi.

Huwa kompitu primarju tal- MRA jew tal-gvern li jkollu flus biżżejjed biex hu jagħmel is-sussidju neċċessarju.

U hawn irridu nifhmu li l-flus biex jingħataw is-sussidji neċċessarji għal dawn is-sistemi jiġu billi nnaqqsu jew inneħħu darba għal dejjem is-sussidji fuq affarijiet kummerċjali li ma jagħmlux sens.

Aħna ma nistgħux nikkreaw il-flus mill-arja imma nikkreaw il-flus billi niffrankawhom minn sussidji li qed isiru u li m'għandhomx isiru.

Sur President, kif stennejna, dan kien budget fejn tkellimna ħafna fuq il- prezz taż-żejt.

Jiena m'inix beħsiebni nidħol f'ħafna dettalji għaliex minn hawn u ftit ieħor se jkollna ċans nitkellmu fuq dan fid-dibattitu fuq l- Enemalta li se jkun fuq jumejn, pero' ma nistax ma nirrispondix għal ħafna misconceptions li jibqgħu jiġu ripetuti.

Dawn jirrepetuhom barra u jiktbuhom, imma f'dan il-parlament nixtieq li ma jibqgħux jiġu ripetuti.

Meta jsemmi l-prezz taż-żejt wieħed irid jinsa darba għal dejjem il-prezz tal-crude oil.

L-Enemalta ma tixtrix crude oil imma tixtri fuel oil.

Hawnhekk ma nistax ma ngħaddix rimarka lill-Onor.

Mizzi li sikwit isemmi l- crude oil.

Jiena ppubblikajt tabella li turi li l-prezz taż-żejt kien Lm59 it- tunnellata f'Diċembru ta' l-2004 u f'Settembru li għadda sar Lm117 it- tunnellata.

Dawn huma ċifri ppublikati u verifikabbli fuq l-internet.

Aktar minn irdoppja!

Dawn huma numru li l-Onor.

Mizzi jista' jivverifika.

M'iniex qiegħed nipprova nbellagħhomlu jien.

Għaldaqstant, m'għandhom x'jaqsmu xejn il-gas turbines, ir-renewables u l-ineffiċjenzi.

Id- differenza hija bejn dak li ntefaq sa Settembru ta' din is-sena, meta għalqet is-sena finanzjarja, u dak li qed nistennew li se jintefaq is-sena d-dieħla.

Kieku l-Enemalta ilha għal dawn l-aħħar 20 sena tagħmel profitt ta' Lm1 miljun fis-sena – issa l-Enemalta m'għandhiex riservi għax ebda gvern qatt ma ħalliha tagħmel ir-riservi, anke meta kienet tagħmel il-flus il-gvern kien jeħodhomlha - dan is-surcharge kien irid isir, għaliex id- differenza m'hijiex il-profittabilita' l-antika, imma d-differenza hi li din is-sena se nonfqu Lm50 miljun iktar biex nixtru l-istess ammont ta' żejt u niġġeneraw l-istess ammont ta' elettriku!

Dan qisu xtrajt fridge li qamitli Lm10, ġara xi ħaġa u x-xahar ta' wara dik il-fridge saret tqum Lm100.

Dan huwa l-eżempju, xejn aktar u xejn anqas.

La għandhom x'jaqsmu l- alternatives, la għandhom x'jaqsmu r-renewables u lanqas għandu x'jaqsam kemm hi effiċjenti jew m'hijiex l-Enemalta.

Dan huwa prezz li huwa differenti, u l-prezzijiet huma verifikabbli internazzjonalment.

Irrid ngħid ukoll, ħalli nkun ftit politiku, li aħna m'għamilniex din it- tibdila kollha meta ż-żejt kien fil-baxx storiku tiegħu kif għamilha l- partit ta' l-oppożizzjoni meta kien fil-gvern!

Meta tbiddlu t-tariffi f'Novembru 1997, iż-żejt kien laħaq il-baxx storiku tiegħu.

Aħna għamilna dan it-tibdil meta l-prezz taż-żejt huwa fl-ogħla livell storiku tiegħu.

Aħna differenti mill-partit Laburista għax la missejna l-meter u lanqas daħħalna s-sewage charge, li tolqot lill-fqir daqskemm tolqot lis-sinjur!

Anzi aħna qgħadna attenti li jibqgħu eżenti dawk it-13,000 li huwa eżenti.

Intom ma ħadtux dik il-briga.

Ma kenitx tagħmel differenza jekk bniedem kienx fuq is-social assistance jew le, għaliex xorta ried iħallasha!

Dik hija l-kuxjenza soċjali!

Aħna qassamna l-impatt fuq sentejn meta intom għamiltuh kollu f'daqqa.

Sur President, aħna konna attenti wkoll li nagħmlu capping ħalli niżguraw li l-industrija ma taqlax daqqa kbira.

Min qed jikteb illum fil-gazzetti dwar l-impatt fuq l-industrija ngħidlu li lill-istess industrija qed niffrankawlha mat-Lm8 miljuni fis-sena u dawn qed iħallashom il-konsumatur domestiku biex inżommu l-postijiet tax-xogħol!

Lm8 miljuni qed niffrankaw bil-capping!

Sur President, niġu attakkati wkoll għaliex għola t-thin fuel oil.

Min qed jikkritikana jaf għaliex għola.

Dan għola għax ilna s-snin inbiegħuh taħt il-prezz li jiġina.

It-thin fuel oil aħna nixtruh Lm150 kull tunnellata metrika.

Għal snin begħnieh għal Lm75 u minflok jgħidulek grazzi li ilek dawn is-snin kollha tbiegħu b'dak il-prezz jispiċċaw jikkritikawk għax qed tbiegħu b'mod li taqla' biss, Lm5 kull tunnellata!

Jew inkella tiġi kkritikat għaliex waqt li l-industrija qed tiffranka Lm8 miljuni bil- capping, żidna l-RPI b'50c biex nikkompensaw lill-familji!

Ir-realta' hija waħda.

Xogħol il-gvern huwa li jħares lejn l-interess nazzjonali u nemmen li s-soluzzjoni li sibna hija soluzzjoni bilanċjata.

M'hijiex soluzzjoni settorjali u għalhekk ikkritikajt lill-MCESD, għaliex jew niltaqgħu biex insibu soluzzjonijiet nazzjonali li la rbaħt int u lanqas rebaħ ieħor, jew inkella immorru hemmhekk, kulħadd jagħmel il-parti ta' l-avukat ta' l- interessi tiegħu, il-gvern qisu l-imħallef jisma' lil dan u jisma' lill- ieħor u mbagħad jiddeċiedi.

Ejjew niddeċiedu x'irridu mill-MCESD!

Sur President, dan il-pajjiż ma jistax jibqa' miexi bis-sussidji u l- protezzjoniżmu.

Ma jistax ikun li nibqgħu ngħidu li l-gvern għandu jassorbi xi ħaġa li qed tiġri internazzjonalment.

Forget it!

Illum m'għadniex f'dawk iż-żmenijiet.

Jekk xi ħaġa jogħla minn barra, hawn Malta rridu ngħolluha wkoll.

Tista' tassorbi xi ħaġa temporjanjament, imma in the long term ma tistax tibqa' tossorbi.

Imbagħad issemma' wkoll il- kunċett li l-petrol jissussidja d-diesel.

Allura f'dan il-pajjiż għadna għaddejjin hekk, fejn nużaw prodott biex nissussidjaw ieħor!

Sur President, dan huwa l-operat tas-suq?

Din hija l-kompetittivita'?

Jiena nifhem lil min jipprotesta għax għandu l-prezz kontrollat u ma jistax jgħolli kemm irid minħabba n-natura tas-servizz, bħal per eżempju l-buses, li ma tistax tgħolli kemm trid.

Jiena nifhimha li dawn jipprotestaw u li jridu jsibu soluzzjoni pero' ma nifhimx lil min qiegħed jikkompeti f'suq ħieles u qiegħed jipprotesta.

Ma jistax ikun li għaliex jogħla d-diesel, allura l-operaturi li jikkompetu bejn xulxin - u forsi hawn wisq operaturi fis-suq - jippretendu li nagħtuhom is-sussidji!

Is-suq ma jaħdimx hekk u m'għandux jaħdem hekk.

Hawn Malta ma rridux ir-regoli.

Hawn Malta rridu nagħmlu l-kompetizzjoni bis-sussidju!

Din dejjem tfakkarni fl-ewwel problema li kellna fl-1987 malli tlajna fil-gvern wara l-famuża liberalizzazzjoni taċ-ċikkulata.

Dakinhar kellna l-protesta ta' żewġ importaturi ewlenin li qalulna biex ma niftħu s-suq xejn għax qabel kienu jġibu huma u allura ppretendew li jibqgħu jġibu huma biss!

Sfortunatament dik hija l-mentalita'.

Ma rridux nifhmu li l-kompetizzjoni ma tiġix issussidjata.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq il-hedging.

M'inix se nipprova naħli ħin fuq il-hedging, pero' xtaqt nirrispondi ftit lill-Onor.

Brincat fl-intervista li ta fil-Business Today, fejn qal, u se nikkwota l- kliem preċiż:

"It would be a mistake to hedge now, but it would have made much sense to hedge in April or May."

Jien hawnhekk se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-prezzijiet kif ġew mis- sena l-oħra sa din is-sena fuq il-fuel oil u gas oil.

Kif wasal għall- konklużjoni li f'April u Marzu kien aħjar li nagħmlu hedging ma nafx, għaliex f'Marzu l-fuel oil kien Lm80, f'April kien Lm88 u f'Mejju niżel bi Lm3 u ġie Lm85 u mbagħad sar Lm94, Lm101, Lm103 u Lm117.

Il-prezz tal-gas oil mexa l-istess.

Illum naf li kieku għamilt hedging kont niffranka, pero' għax naf li tela' Lm117, pero' dak iż-żmien ħadd ma kien qed jgħid li se jitla' Lm117.

Wara kollox ir-rapport taċ-chairman ta' l-IMF uffiċjalment ippreveda f'Diċembru tas-sena l-oħra li l-prezz taż-żejt ma kienx se jibqa' tiela'.

Dan il-kliem mhux jien għedtu imma l-IMF, pero' madankollu l-prezz ma waqaf assolutament xejn milli jibqa' tiela'.

Jiena ma nistax nifhem kif l-Onor.

Brincat u l-kap ta' l-oppożizzjoni jgħidu li kieku għamilna l- hedging konna nagħmlu l-flus żgur.

Sur President, f'din l-intervista l-Onor.

Brincat qal ukoll li:

Government has to be transparent about the recommendations made by the hedging committee and which of these were taken up or discarded."

Jiena naħseb li bħali ma jaqrax il-gazzetta tal-partit għaliex din l- istqarrija ta' l-Enemalta ġiet ippublikata u l-unika gazzetta li għamlitha kienet il-KullĦadd.

Din se nerġa' nqiegħda fuq il-mejda tal-Kamra, għandek preċiż meta saru r-rakkomandazzjonijiet, kif saru, what was taken up and what was discarded.

Din ġiet ippublikata fil-gazzetti.

Aktar trasparenti minn hekk naħseb li ma nistgħux inkunu!

L-Onor.

Brincat qal ukoll li

"Unfortunately we do not have much information how Enemalta is purchasing its oil.

It is important to be transparent."

Hawnhekk nixtieq ngħid li l-Onor.

Brincat jaf li aħna għamilna stedina lill- partit Laburista sabiex jinnomina ekonomista, mhux biex jiġi joqgħod jgħid x'qed jiġri.

L-Onor.

Brincat qal li hu kien ingħata hedging recommendation u għamel sew li staqsa l-parir ta' Alfred Mifsud u ta' xi ħadd mis-Central Bank.

Għamel sew għaliex din m'hijiex deċiżjoni tal-politiċi.

Alla ħares jiena jew int jew min ikun hemm ministru jibda jiddeċiedi hux tajjeb jew le l-parir li nieħdu fuq il-hedging.

Aħna totalment inkompetenti biex nagħmlu din it-tip ta' ħaġa.

U meta hemm kumitat tekniku, x'hemm ħażin jekk l- oppożizzjoni jinnominaw ekonomista biex ikun fuqu wkoll.

L-Onor.

Brincat semma' lil Alfred Mifsud.

Il-partit Laburista jgħid li hu għandu fiduċja f'Alfred Mifsud, allura x'hemm ħażin li hu joqgħod fuq il-kumitat?

Wara kollox jiena jiena diġa' semmejt min huma l-membri.

Dawn huma Prof. Joe Falzon li huwa tekniku għall-aħħar, xi ħadd nominat mill-gvernatur tas- central bank u Godwin Debono li huwa l-head of oil exploration u issa beħsibna nżidu tnejn oħra biex insaħħuh, pero' dawn se jkunu nies tekniċi wkoll.

Issa jekk nitfgħu lil xi ħaddieħor x'differenza se tagħmel?

Dawn ilhom hemm minn Jannar u hawnhekk għandek id-deċiżjonijiet li ħadu.

Issa lill-Onor.

Brincat jiena ngħidlu li jagħmel sew jekk lanqas hu ma jaqra l- gazzetta KullĦadd!

Sur President, irrid ngħid ukoll li hedging agreements saru u mhux ma sarux u fil-gazzetta Kullħadd hemm imniżżla l-hedgings li saru, meta saru u għaliex saru.

(Interruzzjonijiet) Jekk l-Onor.

Bartolo huwa tajjeb daqshekk biex jilgħab b'dan il-logħob finanzjarju, allura jien stess ninnominah fuq il-kumitat biex jibda jagħtihom il-pariri!

Imma allura toqgħod tagħmilli l-mossi għaliex m'hawnx il-cameras biex jarawk!

Ejjew nittrattawha bis-serjeta' din il-ħaġa.

Ejja ma nitkellmux dwar il-hedging.

Ejja nħallu din il-kwestjoni f'idejn in-nies tekniċi.

Ejja ma ntellgħux l- aspettattivi tan-nies li jaħsbu li għandna xi bakketta maġika li biha se nnaqqsu l-prezz taż-żejt jew inkella agħar minn hekk, nagħmluha impossibbli għad-decision takers li jieħdu d-deċiżjonijiet u jagħtu l-pariri għaliex jibżgħu li jiġu kkritikati hawn ġew.

Din hija l-agħar ħaġa li tista' tiġri.

Għaliex ir-realta' hija waħda.

Il-hedging kulma jista' jagħmlilna llum f'din it-tip ta' atmosfera hija li jkollok stabbilita' fiż-żidiet.

Żidiet se jkollok dejjem, pero' jkollok stabbilita' fiż-żidiet.

Minflok inti taqbeż kull darba 5%, tinżel 3% u titla' 10% ikollok averaging out ta' 3%, 3% u 3%.

Bażikament dan li jista' jagħmillek illum il-hedging.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni qal li l-BA u l-Lufthansa ffrankaw il-flus bil- hedging.

Dażgur li ffrankaw il-flus, pero' ma qalx ukoll li waqt li ffrankaw il-flus, il-BA u l-Lufthansa introduċew fuel surcharge ta' euro 12 għax-short haul u euro 44 għal-long haul.

L-orizzont ma qalitx ukoll li waqt li l-Airmalta veru ffrankat il-flus, xorta daħħlet fuel surcharge ta' euro 16 fuq kull ticket.

Dik hija r-realta' għaliex bil-hedging, bl- iswaps u bil-ħafna kliem tekniku li hemm, ir-realta' hija waħda.

Li kieku hawn xi bakketta maġika li xi ħadd jeħles minn dan l-inkwiet li hawn, ibqa' żgur xi ħadd diġa' sabha u ma naħsibx li għandna noqogħdu nistennew lil xi kap ta' l-oppożizzjoni biex jiġi jagħtihielna!

Id-diffikulta' hija dik tad- deċiżjoni.

Ċifri faċli!

Fid-29 ta' Ottubru l-futures tal-fuel oil kien $330 u fit-8 ta' Novembru kien $340, differenza ta' $10 f'ġimgħa waħda, li tfisser $7 miljun għall-Enemalta.

Issa jekk teħodha t-Tnejn tiġik mod, jekk teħodha t-Tlieta tiġik mod ieħor u jekk teħodha l-Erbgħa terġa' tiġi mod ieħor.

Sur President, jekk nieħu perjodu itwal, mill-1 ta' Settembru sal-31 ta' Ottubru, il-futures varja minn $326 għal $371.

L-akbar spread hija ta' $30 miljun għall-Enemalta.

Dawn huma deċiżjonijiet ebsin li trid tieħu jekk trid tagħmel il-hedging.

Kif qal sew l-Onor.

Dalli, tagħmel x'tagħmel huwa riskju, il-vantaġġ li għandu l-hedging huwa biss li tistabilixxi l-forward price tiegħek, pero' mbagħad jista' ikun li tkun qed tonfoq ħafna aktar milli s-suq jagħtik.

Naħseb li dwar dan is-suġġett, anqas ma nitkellmu huwa aħjar, forsi darba għal dejjem il-hedging, l-options, l-iswapping u l-mezzi finanzjarji l-oħra kollha li hemm biex wieħed jikkawtela ruħu kontra l- prezz taż-żejt, jibdew jintużaw fl-Enemalta bil-mod kif jintużaw professjonalment fl-Airmalta.

Sur President, jiena m'inix se naħli wisq ħin fuq il-kontroversja dwar min għamel l-ogħla kontijiet, pero' se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra studju tal- KPMG, ditta magħrufa biżżejjed, fejn jiġu kkomparati l-prezzijiet ta' l- 1995, il-prezzijiet ta' Novembru 1997 u l-prezzijiet kif se jkunu bil-55% surcharge u eventwalment b'84% surcharge.

Jekk tieħu inflation index u taġġustah, anke b'84% surcharge, f'kull livell it-tariffi se jibqgħu orħos minn dawk li kien se jintroduċi l-gvern Laburista.

Jekk tieħu termini nominali f'livell ta' 55%, partijiet mit-tariffi li kien introduċa gvern Laburista huma orħos minn tagħna u partijiet tagħna huma orħos minn tagħhom, pero' f'termini reali, anke b'84% surcharge li qed nagħmlu aħna jibqgħu orħos minn dawk li kien se jdaħħal gvern Laburista.

Dan qed tgħidu l-KPMG u jekk xi ħadd irid jikkontesta dak li qed ngħid għandu jikkontesta lil din il-kumpannija.

Having said that, jiena m'inix se noqgħod naħli aktar ħin dwar dan is-suġġett ħlief li npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra analiżi waħda reali.

Kif għamilna meta għamilna l-analisi ta' 17% surcharge, qed inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra n-numru ta' l-accounts kollha li għandha l-Enemalta, ovvjament mingħajr ismijiet, maqsumin f'kategoriji.

L-Enemalta għandha 184,000 account holder li jinkludu kollox, commercial, domestic, industrial u garaxxijiet.

Tajjeb li ninforma lill-Kamra li 88,000 account, jiġifieri 48% ta' l-account holders, se jkollhom żieda li ma taqbiżx il-Lm31 fis- sena; 33% ta' l-account holders jew 61,000 se jħallsu bejn Lm32 u Lm95 fis- sena; 15% jew 28,000 account iħallsu bejn Lm95 u Lm200 filwaqt li l-oħrajn, 7,000 iħallsu aktar minn Lm200.

Dan huwa l-effett reali, li 48% se jħallsu anqas minn Lm31.

Jekk ngħodd l-ewwel żewġ brackets flimkien, 80% ta' l- account holders se jkollhom żieda massima ta' Lm95 fis-sena.

Dawn huma numri reali ħalli issa ma noqogħdux ngħidu min huwa l-irħas u min huwa l- aktar.

Sur President, it-tieni settur li xtaqt nitkellem fuqu huwa l- privatizzazzjoni.

L-ewwelnett il-privatizzazzjoni m'huwiex biss bejgħ imma privatizzazzjoni hija kull forma ta' proċess fejn il-gvern ineħħi l- kontroll minn taħt idejh.

Nemmnu fermament li l-gvern m'għandux ikun f'oqsma kummerċjali u nuri aktar 'il quddiem kif fil-fatt tlaqna mill-oqsma kummerċjali kollha u se nibqgħu nitilqu.

Aħna nemmnu li l-produzzjoni ta' l-interessi strateġiċi ma jsirux billi l-gvern imexxi kumpannija, pero' billi gvern jagħmel kuntratti ma' kumpanniji privati li jipproteġu dawk l- interessi.

Hekk għamilna mal-Gozo Channel fejn daħħalna PSO, hekk għamilna mas-SeaMalta fejn għandna PSO u hekk għamilna mal-PBS fejn għandna PSO.

Ngħidha ċara u tonda li m'għandniex nissussidjaw kumpanniji tal-gvern li jagħmlu t-telf.

Is-sussidji għandhom imorru għall-oqsma soċjali, l-oqsma ambjentali u l-edukazzjoni.

Is-sussidji għandhom jmorru għand nies li huma fil-bżonn u mhux biex insostnu kumpanniji li ma jagħmlux sens.

Nemmnu li s- settur privat fl-aħħar mill-aħħar jagħti aktar effiċjenza mis-settur tal- gvern u nemmnu li l-privatizzazzjoni hija mezz kif inkabbru l-ekonomija u kif nittrasferixxu jobs minn mal-gvern għal mal-privat.

Din ngħiduha bla tlaqliq, u r-reżistenza li kien hemm tas-Sea Malta kienet minħabba li nippreferu nibqgħu mal-gvern.

Din dejjem jikkumbattuha, huma min huma l- ħaddiema nvoluti.

Dan huwa prinċipju li nemmen li jiddistingwina bil-kbir min-naħa l-oħra tal-Kamra.

Sur President, aħna x'għalaqna bħala kumpanniji?

Għalaqna kumpannija li kienet taħdem fl-insurance u li kienet proprjeta' tal-gvern bla ebda problemi ta' xejn.

Illum l-industrija ssib insurance mis-suq kif sabet.

Għalaqna l-Medigrain, again settur li mar fis-settur privat.

Għalaqna wkoll il-Kalaxlokk.

F'dan il-każ konna nikkompetu għat-tenders tal-bini mal- privat.

Ara x'ġenn.

Għalaqna l-Interprint, kumpannija li tistampa l-kotba qisna qed nistennew lill-gvern biex jistampa l-kotba.

Għalaqna l-Gozo Heliport Limited, kumpannija li kienet timpjega persuna waħda li ġiet transferita għal kumpannija oħra, li ma kienet tagħmel xejn ħlief tmexxi Heliport magħluq li jintuża mill-privat.

Il-Freeport għalqet il-coastal management company li kienet tikkompeti mal-privat biex tagħti konsulenza u għalaqna Brindisi li niġi għaliha aktar 'il quddiem.

L-Air Malta għalqet il- Malta Air Charter fejn daħal il-privat, il-Flight Catering li hu tal- privat, Ħal Ferħ u l-Azzura li nsemmi aktar 'il quddiem.

B'kollox għalaqna 11-il kumpannija li kienu kollha fis-settur privat.

X'ikkonkludejna f'dawn is-sentejn u nofs?

Ikkonkludejna l-privatizzazzjoni tal-Malta Freeport Terminals u din ikkonkludejniha billi ġibna Malta l- ħames kumpannija l-akbar fid-dinja fis-shipping.

Hawnhekk ma morniex ma' xi ħadd tal-ħabbagozz.

Ġibna l-ħames l-akbar kumpannija fid-dinja fis- shipping, li hi c- CMACGM bi prezz US $331 miljun fuq 30 sena.

Issa hawn ngħid li għalija l-prezz hu l-anqas ħaġa importanti f'dawn l-affarijiet, imma l-investiment ta' euro 40 miljun fis-sena, b'mira li nitilgħu għal 3 miljun TEU.

Dak huwa l-investiment, u mela l-prezz biss!

Għandek tagħmel mill-aħjar biex iġġib prezz tajjeb, pero' jekk ikollok xi ħaġa strateġika, nippreferi l-isem milli l-prezz.

Dwar l-MIA iva għandkom xi tgħidu wkoll!

Ma ridniex inbigħuha Dr. Sant, 20% float ma ridniex nagħmluha.

Din hija kumpannija li ħloqniha mix-xejn.

Fl-1987 konna sibna l-airport ta' Ħal Luqa u ħloqna kumpannija li llum tiswa 'l fuq minn Lm 70 miljun.

Il-market price tagħha huwa ta' Lm 70 miljun.

Daħħalna 4,000 shareholder ġdid f'din il-kumpannija.

Begħna s- shares kważi Lm 20 miljun, miljun u nofs aktar mill-market value li kellhom.

Ħriġnihom bil-Lm1.40, l-ogħla prezz li kien hemm fis-suq u l-ogħla prezz li begħnihom għal Lm1.62.

Iva fuq din ukoll għandkom x'tikkritikaw!

Ipprivatizzajna għal kollox is-sehem tal-gvern fil-Middlesea Insurance.

Begħna din is-sena 16% u lil min begħnihom?

Mhux għax daħħalna Lm 6 miljuni.

Dawk ħallihom.

Begħnihom lil Munich Re, l-akbar kumpannija ta' reinsurance fid-dinja u l-korporazzjoni Mapfre, l-akbar kumpannija ta' insurance fi Spanja u l-akbar kumpannija ta' reinsurance fil-Latin America.

Dawn huma l-partners li rridu u dawn huma l-added value li nġibu.

Dwar is- Sea Malta nafu biżżejjed u mhux se nirrepeti imma ngħid ħaġa waħda biss.

Fis-Sea Malta minn falliment u kumpannija b'żewġ vapuri daqqa se jegħrqu u daqqa mhux se jegħrqu, illum għandna futur ma' l-akbar ro operator tad- dinja, ma' l-akbar armatur Taljan, ma' l-akbar armatur tal-Mediterran u l- futur tas-Sea Malta hu ħafna aħjar milli qatt kien.

Din is-sena wkoll l-Air Malta biegħet l-iSterling Air Services u l-Air Supplies.

Fuq Brindisi mhux se noqgħod naħli ħafna ħin.

Sempliċiment biex inkun on record, Brindisi kienet idea tajba li spiċċat ħażin.

Brindisi kienet bħas- soltu a commercial decision li bħalma jiġri fil-kummerċ, kultant ma tirnexxiex.

Jiena ma nikkundannax lill-partit Laburista li kien ħa d- deċiżjoni li jagħmilha.

It-telf pero', kontra dak li jgħid u jibqa' jirrepeti Dr. Sant, mhux veru huwa ffinanzjat mill-gvern imma se jiġi ffinanzjat mill-freeport corporation.

Dan għalxejn noqgħod nagħtih dokumenti fuq dokumenti għaliex xorta se jibqa' jirrepetiha.

Mhux veru li Pender Place se tintuża biex tiffinanzja t-telf ta' Brindisi.

Nerġa' ngħidlu Pender Place mhux veru li begħniha Lm6 miljun, imma begħniha Lm10 miljun, se ndaħħlu Lm500,000 mill-bolli plus minn jaf kemm għad irridu ndaħħlu f'capital gains tax fuq il-bejgħ li jsir minn hemmhekk.

Sur President, il-bieraħ il-prim ministru poġġa xi dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra biex juri l-konnessjoni tal-partit Laburista ma' Brindisi.

Biex din il-kwestjoni nagħlquha darba għal dejjem, se npoġġi dokument wieħed li ma poġġiex.

Dan huwa l-ispeech ta' Dr. John Attard Montalto f'dan il- parlament fis-seduta tat-28 ta' Ġunju tas-sena 2000.

Minn dan se naqra l- aħħar paragrafu:

"Pass importanti li kien inbeda taħt gvern Laburista kienet il-letter of intent li konna għamilna mal-port ta' Brindisi.

Kulħadd għandu japprezza li wieħed mill-iżvantaġġi li għandu pajjiżna f'dan il- qasam....".

Dr. John Attard Montalto, ex-ministru ta' l-industrija, ex-ministru responsabbli mill-freeport qal f'dan il-parlament li hu kien għamel letter of intent.

Issa jekk l-Avukat Attard Montalto qalx ħażin ma nafx, pero' jiena qed nikkwota mir-records uffiċjali tal-parlament.

Issa jekk Dr. Sant ma jemminx lil Dr. Attard Montalto jagħmel hu, dik affari tiegħu!

Issa s- sena d-dieħla x'irridu nagħmlu?

Is-sena d-dieħla rridu nkomplu b'din il- politika, inkomplu b'din il-politika b'kuxejnza soċjali li se tibqa' tiddomina u nibqgħu nagħmlu PSOs fejn hemm bżonn kif għamilna mal-PBS, mal- Gozo Channel u mas-SeaMalta.

Irrid ngħid ukoll li dawn il-privatizzazzjonijiet isiru b'kuxjenza soċjali anke mil-lat ta' kondizzjonijiet ta' xogħol.

Jiena per eżempju ma nistax ma nfaħħarx ix-xogħol li qed jagħmel is-CBU biex jekwipara l-kondizzjonijiet tax-xogħol bejn il-korporazzjonijiet differenti.

X'jiġifieri jiġi jiftaħar l-Onor.

Cuschieri għaliex qed innaqqsu l-benefiċċji tal-ħaddiema ta' l- AirMalta meta charwoman fl-AirMalta titħallas darbtejn daqskemm titħallas charwoman fiċ-ċivil jew titħallas darba u nofs aktar milli titħallas l- istess persuna fil-water services!

Dan huwa ġust fost il-ħaddiema?

Jiena naħseb tajjeb li nifhmu li dan kollu qiegħed jittieħed in konsiderazzjoni meta jkollna d-diskussjonijiet mal-union.

Kultant m'huwiex faċli pero' rridu nifhmu li d-dinja qiegħda tinbidel.

Irridu nifhmu li ż-żidiet ma jistgħux jiġu b'mod awtomatiku, li ż-żidiet iridu jintrabtu ma' inċentivi.

Jena ngħid li t-triq li bdejna fejn il-ħlas ta' bonus lill-management tagħna jkun marbut ma' performance hija triq importanti.

Dak huwa kunċett tajjeb.

L-inċentivi li qegħdin nipprovaw indaħħlu fil-Gozo Channel huma relatati ma' kemm inti ġġorr passiġġieri.

Dan huwa huwa importanti għaliex huwa dħul għall-kumpannija imma huwa dħul għall-ħaddiema wkoll.

Rigward l-ICT rrid ngħid li jiena ħadt pjaċir bid-diskors ta' l-Onor.

Brincat, pero' rrid ngħid li anke hawnhekk għamilna ħafna.

Huwa talab għar- riżultati u jiena se nagħtihomlu.

Irrid ngħid li f'dawn l-aħħar erba' snin l-użu tal-broadband ittrippla, raħas il-prezz tal-connectivity, u raħas ukoll il-prezz tas-software u tal-hardware.

L-ECDL illum huwa l-istandard f'kull skola.

L-internet centres jeżistu f'kull lokal u f'kull lokal tista' tmur taħdem b'xejn u titgħallem b'xejn l-użu tal-computer.

Għamilna internet training centres aktar iffokati fuq ċerti areas.

Għandna wieħed jaħdem ma' l-Aċċess, ieħor mal-kunsill nazzjonali tan-nisa u ieħor ma' l- Eden Foundation.

Ħloqna internet training centres fl-industrial estates, u llum għandna l-ewwel wieħed li qed jaħdem fl-uffiċċji tal-Playmobil.

Permezz tal-My Web għallimna aktar minn 10,000 persuna.

Iffirmajna strategic alliances mal-Microsoft, mal-HP u ma' l-Oracle.

Waqqafna akkademiji tal-Microsoft, ta' l-Oracle u tas-Sisco.

Naħdmu id f'id ma' l- MCAST fejn minn ftit studenti, illum joħorġu bejn wieħed u ieħor 150 fis- sena.

Hawn irrid ngħid li għadna 'l bogħod minn dak li nixtiequ pero' mexjin tajjeb f'dan ir-rigward ukoll.

Għamilna riformi kbar ukoll fil- gvern.

Jiena naqbel ma' l-Onor.

Brincat li għandna nħarsu lejn il-konsolidazzjoni u mhux il-konċentrazzjoni u qegħdin naħdmu biex nintegraw dak li għandu jiġi integrat biex inneħħu d-duplikazzjoni.

Fl-istess ħin irridu nsaħħu d- deċentralizzazzjoni fejn irridu nagħtu iktar awtonomija lill-ministeri u lill-branki kollha taħthom, pero' rridu nżommu għan strateġiku li jibqa' ċar.

Irridu wkoll naqilbu l-funzjoni tal-MITTS minn waħda fejn tiżviluppa u tagħmel management hands on għal waħda li tkun contract manager u strategic thinker.

Irridu wkoll inħajru iktar lis-settur privat jaħdem f'dawn l- oqsma.

Fejn irridu naslu?

Bażikament irridu naslu illi jkollna orizzont strateġiku ċar li nilħqu l-għanijiet li poġġejna fil-pjan tagħna ta' l-IT bejn l-2004 u l-2006 u meta jasal iż-żmien nagħtu rapport sħiħ.

Irridu naslu wkoll li nnaqqsu l-ispejjeż.

Jiena nsemmi ċifra waħda biss.

Bl- agreement li għamilna fuq il-liċenzji tal-PCs tad-desktop u fuq il-liċenzji tas-servers, fuq medda ta' ħames snin iffrankajna lill-gvern is-somma ta' Lm5.5 miljuni.

Din irridu nagħmluha f'oqsma oħra, pero' biex nagħmluha f'oqsma oħra jridu jitbiddlu l-metodoloġiji kif naħdmu u jridu jitbiddlu wkoll il-mentalitajiet.

L-isfortuna kultant hija li nibqgħu naħsbu li l- MITTS huwa dipartiment tal-gvern u min jagħti informazzjoni dwar ċerti affarijiet jippretendi li jibqa' jaħdem kif kien jaħdem bejn l-1996 u l- 1998.

Nixtieq insemmi wkoll il-Malta Enterprise u MIP.

Jiena hawn ukoll kultant nistgħaġeb fuq il-mod kif jitkellmu xi wħud.

Jiena ma nistax nifhem kif l- Onor. Agius jgħid li dan il-budget huwa nieqes minn miżuri favur l- industrija meta dan il-budget għandu vot ta' Lm15-il miljun bejn tax credits u voti lill-Malta Enterprise.

L-Onor.

Agius qal li ma jafx x'inhuma s-seba' areas fejn aħna qegħdin nikkonċentraw.

Ma nafx kemm-il darba semmejthom u se nerġa' nsemmihom illum.

Aħna qed nikkonċentraw fuq farmaċewtika u medicinary products, avjazzjoni, marittimu, elettronika, films, ITC back office u precision engineering.

Dawn huma l-core areas.

Hawnhekk kulħadd jitkellem fuq il-farmaċewtika, pero' hawn ukoll irridu noqogħdu attenti.

Fi żmien tliet snin se jkollna ħafna farmaċewtika hawn Malta u rridu minn issa nibdew naħsbu li nibdew ngħidu le meta nilħqu ċertu livell ta' investiment.

Dan qed ngħidu għaliex daqskemm hu tajjeb li tiġi l- farmaċewtika, daqstant ieħor ikun ħażin li nsiru overdependent mill- farmaċewtika għall-manifattura tagħna.

Din hi r-realta', bħalma hi realta' li jinjora għal kollox l-Onor.

Agius meta jikkwota ċ-ċifri.

Ejja naraw x'qed jiġri u ma noqogħdux nistaħbew wara subgħajna.

Sur President, x'qed jiġri fil-manufacturing?

Aqbdu paġna 116 sa 120 tal- economic survey u ssibu iċ-ċifri kollha li għandhom x'jaqsmu mal- manifattura maqsuma settur b'settur.

Issib li l-uniċi żewġ setturi li marru lura mill-2002 sa l-2005 huma dak imsejħin wearing apparel and clothes u leather.

Il-bqija kulħadd żied fis-sales, fl-esportazzjoni u fil- produzzjoni tiegħu.

U għalhekk kien tajjeb l-argument li kien qed jagħmel l-Onor.

Dalli li m'għandniex nitmellħu bin-nies.

L-agħar ħaġa li għamel il- kap ta' l-oppożizzjoni hija li min qiegħed fit-tessuti lludieh li se jibqa' fit-tessuti.

Rigward id-Denim Wear nistgħu forsi nsolvu temporanjament parti mill-problema, pero' lest nilgħab il-flus li tliet snin oħra jew sentejn oħra jkollna l-istess problema.

Jiena lest li nilgħab il-flus li sa żmien għaxar snin oħra ma jkollniex fabbrika waħda tat-tessuti hawn Malta, għaliex ma jistax ikollna dik it-tip ta' manifattura.

Mhux ma jistax ikollna l-manifattura, imma ma jistax ikollna dak it-tip ta' manifattura.

U min huwa veru politiku li jħares 'il quddiem u mhux politiku li jilgħab għall-voti ma jridx jaħrab dawn ir-realtajiet.

Issa billi l-Onor.

Agius jiġi jsemmi t-topline figures fejn jgħid li s- sales naqsu b'Lm66 miljun u li l-esportazzjoni naqsu b'Lm64 miljun fil- manifattura!

Jiena nistenna ħafna aħjar mingħand l-Onor.

Agius.

Dan qabad is-subdivision ta' radio, TV and communication fejn għandu l-ST u ra li s- sales naqsu bi Lm80 miljun u l-exports bi Lm80 miljun.

U ma nafux li meta tiċċaqlaq l-ST, tajjeb jew ħażin, jiġi rifless fuq il-manifattura kollha?

Ir-realta' hija li l-oqsma l-oħra tal-manifattura għadhom mexjin.

Hawn mhux qed ngħid li m'għandniex fejn nirranġaw pero' apparti l-oqsma tat-tessuti u tal-ġild li m'humiex sostenibbli f'Malta, l-oqsma l-oħrajn għadhom mexjin sew.

Sur President, il-politiku serju jrid jipprova jagħmel pjan dwar kif se neqilbu minn tessuti u ġild għal affarijiet oħra li jagħmlu l-flus.

Dan hu li qed nagħmlu u għalhekk għandna l-microtargeting.

U mela jiġi jgħidilna li l-farmaċewtika ma timpjegax nies!

Il-farmaċewtika fi żmien erba' ħames snin oħra se tkun timpjega 750 ruħ.

Barra minn hekk il-farmaċewtika kapaċi timpjega nies diversi u differenti, jiġifieri ejja ma noqogħdux nilagħbu għall-gallerija minflok verament inkunu politiċi li nippjanaw għal pajjiżna.

Sur President, hawnhekk irrid ngħid li kontra dak li jgħidu tan- naħa l-oħra, ir-riżultati jidhru u mhux ma jidhrux.

Tan-naħa l-oħra jridu jinjoraw dawn ir-riżultati pero' jien se nkompli nsemmi xi wħud minnhom.

Per eżempju l-Malta Enterprise f'dawn l-aħħar tliet snin approvat estensjoni jew fabbriki ġodda għal 149 kumpannija b'capital investment ta' Lm79 miljun.

Dan mhux veru se jżid l-employment.

L-employment fil- manifattura se jibqa' jonqos, ninvestu kemm ninvestu.

L-Onor.

Agius qal li hu ġej minn distrett li għandu ħafna nies li jaħdmu biss dak li huwa msejjaħ labour-intensive.

Lill-Onor.

Agius ngħidlu biex jgħid lil dawk in-nies biex imorru jitħarrġu għal xi ħaġa oħra, għaliex m'humiex se jiġu fabbriki għal-labour-intensive.

Jiena ngħidlu biex lil dawn in-nies ma jipprovax jilludihom billi jgħidilhom li jekk il-partit tiegħu jkun fil-gvern se jġibilhom il-fabbriki li huma labour intensive, għax m'humiex ġejjin hawnhekk, u jekk wieħed jara n-numri jinduna b'dak li qed ngħid.

F'dawn l-aħħar erba' snin il-jobs fil-manifattura naqsu b'4,500 li minnhom 1,008 naqsu mit-tessuti u mill-ġild, pero' dawn kollha sabu x- xogħol.

Dan qed ngħidu għax mit-tabella tas-servizzi jirriżulta li dawn żdiedu b'4,000 impjegat.

Hawnhekk għandna shift ovvju u allura għalfejn nipprovaw ngħaddu n-nies biż-żmien?

Ejja ngħidu x'inhuma l-veritajiet u naħdmu fuq il-bażi ta' dawn il-veritajiet.

L-Onor.

Agius staqsieni wkoll fuq l-MIP.

Is-sena l-oħra aħna konna għedna li rigward l-MIP se nieħdu loan ta' Lm11-il miljun u din il-loan ħadniha.

Kellna suċċess, bdejna ninvestu, din is-sena nfaqna madwar Lm4 miljun fuq capital projects fl-MIP u allokajna 94,000 square metres f'fabbriki ġodda.

Staqsa wkoll għal informazzjoni oħra, pero' jiena ma nistax niġi hawnhekk u nibda ngħidlek li dak jismu hekk u jimpjega hekk.

Ir-realta hija waħda.

Ir- realta' hi li għandna sfidi quddiemna u rridu niffaċċjawhom ilkoll flimkien b'saqajna ma' l-art.

Irridu niffaċċjaw l-isfidi infrastrutturali li għandna għax dawn jagħmlu differenza għall-added value ta' dan il-pajjiż.

Irridu niffaċċjaw l-isfida fiskali li għandna għaliex il-fatt li nnaqqsu d- deficit jilliberalna l-flus biex nallokawhom sew.

Ejja niftiehmu darba għal dejjem fiex irridu nikkompetu u mhux nibqgħu marbutin ma' suq antik u naħsbu li nikkompetu għaliex id-dinja owes us a living.

Aħna rridu jew ma rridux xogħolna huwa li nipproteġu l-employability tan- nies tagħna permezz tar-retraining u mhux li nipproteġu jobs li llum huma insostenibbli.

Ejja nifhmu darba għal dejjem illi hawn Malta huwa suq żgħir wisq biex niddependu fuqu, u jekk irridu nikbru, dan irridu nagħmluh billi nżidu l-produttivita' tagħna u nesportaw iktar.

U nżidu l- produttivita' tagħna jekk inkissru l-ideat antiki ta' kif isir ix-xogħol.

Nesportaw jekk inkunu kapaċi nagħtu iktar sigħat ta' xogħol b'iktar effiċjenza u fi swieq fejn nistgħu nikkompetu.

M'aħniex se nżidu l- esportazzjoni billi nagħmlu l-jeans u billi nagħmlu ż-żraben.

F'dawn l- oqsma ma nistgħux nikkompetu iktar, u allura ejja nonfqu l-flus fir- retraining u mhux immorru nagħmlu d-demonstrazzjoniijet barra d-Denim biex ngħaddu n-nies biż-żmien.

Il-problema tad-Denim se tiġi ripetuta kull fejn għandna fabbrika ta' dak it-tip.

Aħna m'għandniex bżonn noqogħdu nitkellmu fuq iċ-Ċina u nitkellmu fuq investituri li telqu minn hawn Malta b'raġuni ġusta.

It-tarzna trid tifhem - u din qed jifhmuha l-ħaddiema tat-tarzna - li l-pagi tat-tarzna m'humiex il-pagi tal-Kroazja u t-Turkija.

Għalhekk investejna l-kapital din is-sena fit-tarzna biex nibdew nagħmlu handling għal LNG ships, għaliex l-LNG ships għadhom ma jaħdmuhomx il-Kroazja u t- Turkija, pero' l-Kroazja u t-Turkija ħadulna kemm Alla ħalaq xogħol fix- shipbuilding u fix-shiprepair tradizzjonali.

Aħna m'aħniex se nikkompetu magħhom jekk il-ħaddiema ma jkunux lesti jtajru l-pagi tagħhom bin-nofs.

Din hija r-realta', u allura għalfejn għandi noqgħod nipprova nilludi lill-ħaddiema tat-tarzna li se nagħmel il-mirakli?

Huwa veru li l-order book tat-Tarzna huwa mimli u sa Frar għandna xogħol wieħed fuq l-ieħor f'kull baċir, pero' l-produzzjoni għadha baxxa u jew se ngħollu l-produzzjoni jew m'aħniex se jirnexxielna.

Is-sena d-dieħla rridu nerġgħu nnaqqsu t-telf għal Lm7 miljun.

Dan m'aħniex se nnaqqsuh billi nġibu l-ordnijiet biss.

Din is-sena kellna kważi ordnijiet dejjem mill-bidu sa l-aħħar, pero' t-target xorta lanqas ilħaqnieh, għax qbiżnieh b'kemm kemm.

Is-sena d-dieħla l-ikbar challenge hu li ngħollu l-produttivita', u dan japplika għal kollox.

Sur President, irridu ekonomija li tifhem li se tiġi effettwata mill- fatturi esterni.

Jekk l-Amerika ma tiddeċidix il-futur tagħha għaliex iċ- Ċina tiddeċiedi mod ieħor, aħseb u ara kemm Malta se tiddeċiedi hi l-futur ekonomiku tagħha.

Dan irridu ndaħħluh f'rasna u inutli noqogħdu nsabbtu saqajna u nagħmlu d-demonstrazzjonijiet.

Jekk noqogħdu nparlaw biss u nagħmlu ħafna statements m'aħniex se nbiddlu r-realtajiet ekonomiċi, u r- realtajiet ekonomiċi jgħidulek illi s-suq tagħna llum m'għadux lower end manufacturing u high volume, imma s-suq tal-manifattura tagħna tbiddel.

Irridu nirrealizzaw ukoll li meta nitkellmu fuq foreign direct investment illum il-Malta Enterprise saret player żgħir.

Illum il-flus mhux ġejjin mill-Malta Enterprise u mill-investiment industrijali imma llum jiġu mill- back office, jiġi mill-ICT.

Jiena ma nafx kif dan il-pajjiż għadu mhux qed ikejjel per eżempju, min jiġi jaħdem hawn Malta f'back office operations jew ICT.

M'hemm ebda sistema kif ikejjilha.

Dawn jiġu għandna biex ikun jafu ċerti affarijiet, pero' ħadd ma jkejjilhom, u l-FDI minn hemm ġej.

L-importanti llum m'għadux li tiġi industrija li tagħmel il-ħadid, imma dak li jrid ix-xogħol tas- servizzi.

U m'huwiex veru li dawn ma jimpjegawx lill-illitterat, għax lil dan jimpjegawh bħala driver, jimpjegawh bħala messaġġier, jimpjegawh bħala ġardinar u jimpjegah id-dar personali tiegħu.

Dan huwa xogħol differenti mill-fabbriki pero' xogħol li ħafna drabi jitħallas iktar mill-fabbriki, u rridu nirrealizzaw li qed isseħħ din il-bidla.

Jekk m'aħniex se nirrealizzaw li qed isseħħ din il-bidla allura m'aħniex se nimxu 'l quddiem.

Sur President, jiena xtaqt ngħid ħafna iktar pero' m'għandix ħin.

Għandna programm għas-sena d-dieħla mas-SISCO li hu interessanti ħafna.

Dan il- programm huwa targeted lejn in-nisa li kienu jaħdmu fil-fabbriki tat- tessuti jew fabbriki ta' dan it-tip li għandhom ftit li xejn skola.

Lil dawn se nipprovaw ngħallmuhom il-basics ta' l-ICT.

Se nipprovaw xjentifikament kif lil dawn in-nies tista' tagħmilhom employable għal xi ħaġa oħra.

Pero' l-ħażin huwa li dan il-pajjiż jew uħud f'dan il-pajjiż jibqgħu jilludu ruħhom li nistgħu nibqgħu ngħixu fl-ekonomija l-antika.

Jien jiddispjaċini ngħid li l-ekonomija l-antika llum spiċċat u huwa għalhekk li l-brief li għandha il-Malta Enterprise hu li tibqa' timbotta għal dawn l-areas il-ġodda.

Irrid ngħid ukoll li jiena nixtieq li s-sena d-dieħla il-players kollha niżviluppaw flimkien politika nazzjonali dwar l-industrija u l-manifattura, pero' biex nagħmluha ma nistgħux nitilqu mill-premessa li kulħadd trid tgħaddi tiegħu.

Ma nistgħux nitilqu mill-premessa li xejn m'hu immutabbli u ma nistgħux nitilqu mill-premessa li dak li konna nagħmlu rridu nibqgħu nagħmluh.

Ma nistgħux nibqgħu fis-sitwazzjoni li jekk ngħidu xi ħaġa ġdida kulħadd jibda jsawwatna.

Jekk irridu politika nazzjonali, allura verament irridu naħdmu b'mod nazzjonali lkoll.

Sur President, irridu nattakkaw ukoll il-burokrazija u jiena ħadt gost ħafna meta fil-pre-budget document hemm commitment ċar tal-gvern li se nagħmlu studju sew fuq il-burokrazija.

Jiena nispera li dan id-dokument ikollu l-azzjoni miegħu.

Dan se jkun studju kemm dwar kif nistgħu nnaqqsu ċerti tariffi kif ukol dwar kif nistgħu nbiddlu s- sistema ta' tassazzjoni ta' pajjiżna.

Nispera li dawn ma jkunux studji biss, pero' jekk s'issa pprovajna xi ħaġa din hi li dan il-gvern mhux jistudja biss imma jieħu l-azzjonijiet ukoll.

Irrid ngħid ukoll li jien tlabt lill-Malta Enterprise żewġ affarijiet li fl- opinjoni tiegħi huma kruċjali għall-futur ta' pajjiżna.

Is-sena d-dieħla nistenna mingħandhom rakkomandazzjonijiet dwar l-inċentivi ġodda li għandu jkollna f'pajjiżna mill-2007 almenu sa l-2010.

Id-dinja qed titbiddel u rridu nirristrutturaw l-inċentivi tagħna bil-mod kif qed titbiddel.

Nistenna wkoll mill-Malta Enterprise ħsieb ġdid dwar l-użu ta' l-industrial estate f'Għawdex u x'tip ta' industrija u manifattura nistgħu nattiraw lejn Għawdex.

Ir-realta' hi li ma nistgħux nibqgħu nilludu ruħna li Għawdex jista' tattira ċertu tip ta' industrija u aħjar nammettu dak li huwa realta' u noħorġu b'ideat ta' kif verament nistgħu naħdmu sew biex nattiraw industrija jew manifattura li tagħmel sens f'Għawdex.

Aħjar naraw ir- realta' flok noqogħdu nilludu ruħna li għad nistgħu nieħdu xi fabbrika tat- tessuti hemmhekk.

Mr Chairman, dan huwa gvern li ma jixtieqx jagħti lin-nies l-idea li dak li ma jistax jintlaħaq allura għaliex inti politiku tilħqu.

Jiena nemmen li parti essenzjali mill-make up tal-politiku trid tkun mhux biss l-onesta' personali imma l-onesta' ma' l-elettorat.

L-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu hi li nipprovaw nilludu lill-elettorat illi d-dinja mhux se titbiddel, illi dak li kien komdu jagħmel fil-passat se jibqa' jagħmlu fil-futur.

Dan huwa pajjiż kbir għaliex qatt ma beża' mill-isfidi.

Dan huwa pajjiż kbir għaliex il-ħaddiema tiegħu huma ħaddiema ħawtiela, ħaddiema illi storikament kellhom jitgħallmu ħafna snajja' differenti biex ilaħħqu ma' tibdiliet li ta' spiss ġew fuqhom.

Dan il-pajjiż ipproduċa ħaddiema li ħadmu ma' ħakkiema differenti pero' dejjem ħarġu rebbieħa, u l-agħar ħaġa li llum għandu dan il-poplu huwa l-partit ta' l-oppożizzjoni li jaqtagħlu qalbu konstantement.

Il-viżjoni tal-partit ta' l-oppożizzjoni huwa d- dwejjaq, huma s-siparji neżlin ma' wiċċu, il-mannara li se taqtagħlek rasek.

Dan minflok jagħtih il-viżjoni ta' pajjiż kapaċi, ta' nies ħawtiela, ta' nies li kapaċi jbiddlu l-metodu kif jgħixu.

Sur President, illum il-problema tan-nies m'hijiex għax qed jitilqu t- tessuti, m'hijiex problema ta' faqar imma hi problema ta' ġid.

Il-ħaddiema li kienu jaħdmu d-Denim jien infakkarhom ħaġa waħda.

Meta ġew hawn Malta oriġinarjament ir-Wrangler, dawn ġew għax għalqu fabbrika l-Ingilterra, għax l-Ingilterra kienet too expensive biex jaħdmu fiha.

Dawn ġew Malta għax konna cheap.

Il-fatt li qed imorru l-Kroazja u t-Tuneżija huwa parti mill-problema, pero' hija parti mis-suċċess ukoll, għax illum aħna m'għadniex cheap u m'għandniex inkunu cheap u m'għandniex inbiegħu lilna nfusna bħala cheap.

Aħna pajjiż li hu kapaċi, pajjiż li kieku ningħaqdu aktar flimkien lejn deċiżjoni waħda minflok inparlaw ħafna, verament nistgħu ngħixu ħafna u ħafna aħjar.

Sur President, jiena ma nistax nifhem l-illużjoni li għaliex ikun hemm partit jew ieħor fil-gvern dan se jbiddel l-ekonomija dinjija.

Imma kif l- Onor. Sant jista' jippretendi li se jbiddel dak li qed jiġri fiċ-Ċina jew fl-Indja?

Kif jista' jippretendi li l-fabbriki tat-tessuti f'daqqa' waħda se jsiru vijabbli għal hawn Malta?

Dan hu li jrid il-poplu?

Hija din l- illużjoni li jrid il-poplu?

Jiena ngħid li le, u allura l-mistoqsija jekk wara dan il-budget inix qed ngħix aħjar lanqas se nirrispondiha jien imma nħalliha f'idejn il-votanti fid-distrett tiegħi.

Ir-risposta li nieħu għal din il-mistoqsija se tkun: Iva, għaliex sakemm l-Onor.

Sant jibqa' fl- oppożizzjoni bilfors nibqa' ngħix aħjar!

(Agħjat) (Interruzzjonijiet).

Dik hija formula maġika għal dan il-pajjiż, hija garanzija perenni, għax il- qassatat li għamel l-Onor.

Sant f'sentejn ma rnexxilniex nagħmluhom f'20 sena.

It-taħwid tat-tmexxija ta' sentejn sħaħ tal-partit Laburista fil- gvern jindika ħaġa waħda, jindika li biex inti tgħix aħjar bilfors irid ikollok il-partit Nazzjonalista fil-gvern!

Sur President, nitlob il-permess biex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d- dokumenti li rreferejt għalihom waqt id-diskors.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tad-diskors li kien għamel Dr John Attard Montalto waqt l- aġġornament tas-Seduta Parlamentari Nru 330 tat-28 ta' Ġunju 2000;

Tabella li turi l-impatt fuq il-konsumatur domestiku wara d-dħul ta' surcharge ta' 55% fuq il-kont ta' l-elettriku;

Kopja ta' kjarifika dwar il-funzjoni tal-Fuel Procurement Advisory Committee fil-Korporazzjoni Enemalta maħruġa fis-27 ta' Ottubru 2005 flimkien ma' kopja ta' artikolu intitolat "Kjarifika mill-Enemalta" li dehret fil-gazzetta "KullĦadd" tas-6 ta' Novembru 2005 u artikolu li deher fil-gazzetta "The Malta Independent" tas-27 ta' Ottubru 2005 intitolat "Petrol increase is 3c9 and not 3c per litre"; Graph li turi l-movimenti fi prezzijiet ta' gas oil u fuel oil bejn Ottubru 2004 u Settembru 2005; Sommarju tar-riżultati tal-patt ażjendali ta' l-Air Malta għall- perijodu bejn Mejju 2004 u Settembru 2005;

Kopja tar-rapport annwali tal-Public Broadcasting Services għas-sena 2004;

Kopja ta' Draft year-end management accounts tal-Public Broadcasting Services għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 2005;

Sommarju tar-riżultati finanzjarji tal-Gozo Channel Co Ltd għall- perijodu bejn l-2003 u Settembru 2005 u dak stmat għal Settembru 2006;

Rapport maħruġ mill-KPMG intitolat "Corporate Finance: Comparison of the cost of utilities to residential customers under various retail tariffs applicable since October 1995" datat 9 ta' Novembru 2005;

Tabella li tqabbel it-tarznari f'diversi pajjiżi barranin skond indikatur ta' l-ispejjeż tal-produzzjoni;

Tabella li turi l-investigazzjonijiet u sejbiet ta' serq minn meters ta' l-elettriku bejn l-2000 u l-2005 bejn l-2001 u l-2005; u

Tabella li turi t-tnaqqis fl-użu ta' posta lokali u dik għal barra bejn l-2001 u l-2005.

THE CHAIRMAN: Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il- mistoqsija hi l-emenda għall-vot 41 imressqa mill-Onor.

Joe Mizzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-mozzjoni ta' proċedura tal-31 ta' Ottubru, 2005 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fin-12.30 a.m. u rriżuma ħames minuti wara

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-vot 41 imressqa mill-Onor.

Joe Mizzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: L-Onor Frederick Azzopardi.

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Mr Chairman, għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor Michael Frendo u l-Onor Mario Galea.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR JOE MIZZI: Mr Chairman, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor Roderick Galdes u l-Onor Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 24 L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Dalli Helena | |Abela Joseph |Debono Grech Joe| |Agius Chris |Farrugia Angelo | |Bartolo Evarist |Farrugia Michael| |Brincat Joseph |Farrugia Noel | |Brincat Leo |Gulia Gavin | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buontempo Stefan |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Caruana Justyne |Refalo Anton | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cuschieri Joseph |Vella George |

KONTRA : 32 L-Onor.

|Abela Anthony |Fenech Antonio | |Agius David |Galea Censu | |Agius Francis |Galea Franco | |Arrigo Robert |Galea Louis | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Michael | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Puli Clyde | |Dalli John |Pullicino George| |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis |

L-emenda m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi.

VOT 41 - MINISTERU GĦALL-INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L-INFORMAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 40,533,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 41 - Ministeru għall- Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2006.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din il-votazzjoni tittieħed immedjatament.

VOTAZZJONI NRU 103 FAVUR : 32

L-Onor.

KONTRA : 24 L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Dalli Helena | |Abela Joseph |Debono Grech Joe| |Agius Chris |Farrugia Angelo | |Bartolo Evarist |Farrugia Michael| |Brincat Joseph |Farrugia Noel | |Brincat Leo |Gulia Gavin | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buontempo Stefan |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Caruana Justyne |Refalo Anton | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Cuschieri Joseph |Vella George |

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 41 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT X - MINISTERU GĦALL-INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA TA' L- INFORMAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 26,552,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot X - Ministeru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2006.

Dawk favur?

Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot X għaddiet.

Fi 12.43 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitat irrapporta li r- Riżoluzzjonijiet taħt Voti 41 u X tal-Ministeru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni kienu ġew approvati mill- Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ħamis, 10 ta' Novembru 2005, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2006

It-Tieni Jum

Voti tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impieg.

Infakkar lill-Kamra li skond il-mozzjoni ta' proċedura tal-31 ta' Ottubru 2005 il-ħin tad-diskussjoni fuq dan il-ministeru m'għandux jieħu aktar minn tliet sigħat u nofs.

Jiġifieri l-ħin tal-mistoqsijiet ma jitteħidx u l- mistoqsijiet jidhru xorta waħda fuq l-aġenda u kollha jingħataw tweġiba bil- miktub.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla l-Ħamis, 10 ta' Novembru, 2005 fis-6.00p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-12.45 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SAHRA FL-ENEMALTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar overtime fl-Enemalta fis-snin 2002, 2003, 2004 u 2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MONITORAĠĠ TA' L-ARJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma r-riżultati ta' dawn l- aħħar sentejn tal-monitoraġġ ta' l-arja daparti tal-MEPA?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-monitoraġġ ta' l-arja mmexxi mill-pollution prevention and control unit fi ħdan il-MEPA ilu għaddej għal bosta snin.

Is-sommarju pprovdut f'dan id-dokument jittratta riżultati minn monitoraġġ li sar fl-2003 u 2004.

Dan il-monitoraġġ jikkonsisti fid-diffusion tube network li jsir f'44 lokalità u real time monitoring permezz ta l-air monitoring station fi Triq Sant'Anna fil-Floriana.

Dawn huma r-riżultati b'mod ġenerali:

*Il-kwalità ta' l-arja titqies bħala tajba għal moderata, b'livelli ta' trab fin (PM10) u sulphur dioxide li jridu jingħataw iżjed attenzjoni.

L- effetti ta' l-ozone fuq is-saħħa tal-bniedem u fuq il-veġetazzjoni wkoll għandhom bżonn ta' l-attenzjoni.

*Kien hemm tnaqqis sostanzjali fil-livelli tas-sulphur dioxide u benzene fl- arja minn meta beda l-użu ta' fuel nadif fil-power stations (April 2004) u petrol bla ċomb (Jannar 2003) fis-settur tat-trasport.

*Il-kwalità ta' l-arja f'toroq dojoq u traffikużi hija ta' kwalità inferjuri f'toroq oħra fil-viċinanzi.

*Meta nikkonsidraw il-pożizzjoni ġeografika ta' pajjiżna, xi livelli ta l- ozone, sulphur dioxide u trab fin (PM10) jistgħu jiġu importati minn pajjiżi oħra u dan jiddependi mill-meteoroloġia li f'każi tista' tiffavorixxi dan il-long range transport

*Studji inizjali jidentifikaw livelli kemmxejn għoljin ta' trab fin għalkemm iktar studju jrid iseħħ f'dan ir-rigward, speċjalment fil- komponenti ta' dan it-trab u sorsi possibbli.

*F'żoni partikolari hemm tendenza ta' livelli għoljin ta nitrogen oxides li jistgħu jiġu mnaqqsa b'użu sostenibbli fis-settur tat-trasport u konsum ta' l-enerġija.

Iktar dettalji ta' dan l-istudju li sar għal sentejn sħaħ ikunu nklużi fl- istate of the environment report 2005 li se joħroġ aktar tard din is-sena.

SAHRA FIT-TARZNA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar overtime fiz-żewġ tarznari fis-snin 2002, 2003, 2004 u 2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FONDI MILL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk l-enti jew dipartimenti fid-dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill- Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-enti jew dipartimenti fil-ministeru għall- affarijiet rurali u ambjent li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea kienu: id-dipartiment ta' l-agrikoltura bi tliet proġetti taħt l- INTERREG, li wieħed minnhom ġie aċċettat u żewġ proġetti oħra – wieħed mill- WasteServ u ieħor mill-parks unit - li ġew sottomessi lill-awtorità kompetenti nazzjonali tal-programm LIFE fi ħdan il-ministeru tiegħi u kienu mibgħuta lill-kummissjoni.

Dawn it-tnejn ma ġewx ikkonsidrati għall- għajnuna.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

FONDI MILL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk l-enti jew dipartimenti fid-dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill- Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-enti li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi li għamlu applikazzjoni formali għall-fondi mill-Unjoni Ewropea matul din is-sena huma d-diviżjoni tax-xogħlijiet (taqsima tar-restawr) l-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi u l-programm għar-riabilitazzjoni tal-Belt Valletta.

L-applikazzjonijiet saru fil-kuntest tal-programmi INTERREG u twinning light.

L-eżitu għadu mhux magħruf.

SAHRA FL-AIR MALTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar overtime fl-Airmalta fis-snin 2002, 2003, 2004 u 2005?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

BEJGĦ TA' KOTBA MILL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk matul din is-sena, il- ministeru jew id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni rċevewx ilmenti dwar bejgħ ta' kotba minn skejjel?

Jikkonferma li bejgħ ta' kotba mill-iskejjel mhux permess li jsir?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għall-past papers?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'din is-sena skolastika, il-ministeru rċeva lment wieħed dwar bejgħ ta' kotba minn skejjel.

Nikkonferma li mhux permess isir bejgħ ta' kotba mill-iskejjel ħlief għall- past papers ta' l-eżami tal-junior lyceum stampati mill-istamperija tal- gvern.

KUNTRATTURI FIL-BIĊĊERIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana għaliex fil-biċċerija hemm kuntratturi jaħdmu fuq proġetti li mhumiex koperti mill-permessi tal-MEPA?

Jista' jinformana għaliex qed tinkiser il-liġi f'dan ir-rigward?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għal liema proġett jew proġetti qed jirriferi.

FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jinformani liema huma l- faċilitajiet sportivi li se jiġu upgraded?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' pulizija fil-korp bħalissa u x'kienet il-pożizzjoni fl-erba' snin ta' qabel?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru globali ta' membri fil-korp tal-pulizija sal- 31 ta' Ottubru , 2005 kien jammonta għal 1,798, filwaqt li fl-erba' snin ta' qabel kien kif ġej:-

|31 t'Ottubru, 2001 |1,730 | |31 t'Ottubru, 2002 |1,804 | |31 t'Ottubru, 2003 |1,855 | |31 t'Ottubru, 2004 |1,784 |

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinformana meta huwa maħsub li jkun hemm ingaġġ ieħor fil-korp tal-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15194.

ESTENSJONI TAĊ-ĊNUS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li jressaq l-iskema għall-estensjoni taż-żmien taċ-ċnus ta' l-irziezet tat-tjur?

ONOR.

TONIO BORG: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant se jiġi studjat.

ĦADDIEMA TAS-SEA MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jinformana bl-aħħar żvilupp dwar il-pożizzjoni tal-ħaddiema tas-Sea Malta?

Kemm huwa minnu li dawn il-ħaddiema huma miżmuma milli jmorru ma' xi dipartiment governattiv?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AKKOMODAZZJONI GĦAL ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: B'riferenza għall- mistoqsijiet parlamentari 14899 u 15143, jista' il-Ministru jgħid jekk din is-sena t-tarzna ħassritx proċess ta' għażla għal servizz ta' akkomodazzjoni għall-ħaddiema barranin u reġgħet bdiet il-proċedura mill- ġdid?

ONOR.

COMMONWEALTH YOUTH FORUM

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid għaliex il-youth workers association mhix tingħata l-opportunita' li tkun involuta fil-Commonwealth youth forum?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

GĦALLIEMA FI SKEJJEL TA' L-ISTAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm għalliema f'kull skola primarja, sekondarja u post-sekondarja fl-iskejjel ta' l-istat?

Jista' jgħid kemm hemm tfal f'kull klassi fi skejjel primarji u dawk sekondarji?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' għalliema fl-iskejjel tal- gvern huwa ta' 885 fil-primarji, 1,992 fis-sekondarji u 196 fil-post- sekondarji.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġibiet ta' mistoqsijiet parlamentari 14513 u 14514.

RAPPORT DWAR L-ISTIPENDJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar xhur kienx hemm xi rapport dwar l-istipendji qabel ma l-gvern ħabbar tnaqqis f'din is-sistema?

Jista' ipoġġi kopja ta' dan ir-rapport fuq il-mejda tal- Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif jaf l-Onor.

Membru, wara r-rapport Chalmers li diġa' ġie ppubblikat, kien hemm xhur ta' diskussjonijiet mal-kunsill studenti universitarji dwar ir-reviżjoni tas-sistema ta' l-istipendji.

PERSUNI ILLITTERATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 14977, jista' jgħid jekk jeżistix xi mekkaniżmu ieħor sabiex isir magħruf kemm nies hawn illitterati minbarra ċ-ċensiment li jsir kull għaxar snin?

Għallinqas hemm xi statistika dwar kemm jista' ikun dan in-numru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li apparti ċ-ċensiment li se jibda jitwettaq dan ix-xahar, l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika minn żmien għal żmien jirriċerka r-rata ta' illitteriżmu fl-istħarriġ li jorganizza.

Fi stqarrija maħruġa mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika f'Lulju 2004 ir-rata ta' litteriżmu reġistrata hija ta' 92.8%.

PROGRAMMI TAĦT L-EDRC

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid xi programmi qed jitwettqu taħt l-EDRC minn meta Malta saret membru ta' l-Unjoni Ewropea?

Kien hemm xi bidla minn meta sirna membri?

Fiex kienet tikkonsisti din il-bidla?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SENIOR ENFORCEMENT OFFICER MA' L-ADT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jikkonferma l-Ministru li minkejja li senior enforcement officer ma' l-ADT ilu sospiż għal diversi xhur, għadu sal-lum jitħallas il-paga sħiħa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li s-senior enforcement officer li ġie sospiż diversi xhur ilu m'għadux jitħallas il-paga sħiħa.