MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 62 It-Tnejn, 24 ta' Novembru, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 62 It-Tnejn, 24 ta' Novembru, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 24 ta' Novembru, 2003

WERREJ

MINUTI 46

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 46

TQEGĦID TA' KARTI 53

MOZZJONIJIET MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2004 55

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI AMMINISTRATTIVI OĦRA (L-EWWEL QARI)

AĠĠORNAMENT 77

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 78

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 61 li saret fil-21 ta' Novembru, 2003 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

POSTIJIET TA' DIVERTIMENT - BONORDNI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-pulizija li jkunu għassa f'lokalitijaiet ta' divertiment bħalma huma Paceville u Wied il-Għajn, jeħdux azzjoni meta jaraw tfal ta' 13,14 u 15-il sena jiġġerrew mat-triqat tard filgħaxija jew kmieni filgħodu?

Forsi mhix responsabbilta' tal-pulizija li jaraw li tfal ta' din l-eta' ma jitħallewx f'dawn il-postijiet?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Kif naħseb japprezza l-Onor.

Interpellant, filwaqt li huwa d-dover tal-ġenituri li jieħdu kura ta` uliedhom, id-dover tal-pulizija hu li tħares il-bonordni pubbliku.

GĦaldaqstant sakemm il-minuri ma jkunux qed jikkommettu xi ksur tal-liġi, m'huwiex il-kompitu tal-pulizija li trażżan il-moviment tagħhom, sakemm ovvjament ma jkunx jidher li tali persuni jkollhom bżonn ta` assistenza.

POSTIJIET TA' DIVERTIMENT - DIXXIPLINA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'tagħmel id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni biex tħeġġeġ ġenituri jieħdu ħsieb aktar ta' uliedhom u ma jħalluhomx jiġġerrew sa kmieni filgħodu mat-triqat f'postijiet ta' divertiment?

Isiru laqgħat apposta għall-ġenituri tat-tfal ta' l-iskejjel biex dawn jerfgħu r-responsabbilitajiet tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informatika u Investiment) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li waqt laqgħat għall-ġenituri organizzati mill-kap ta' l-iskola, fl-iskejjel jingħataw messaġġi ċari dwar ir-responsabbilta' tal-ġenituri lejn uliedhom.

MALTAPOST - ĦADDIEMA LURA MAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il ħaddiem tal-Maltapost mar lura mal-gvern wara l-ftehim ta' ftit xhur ilu?

F'liema dipartimenti marru?

Kemm huwa n-numru totali ta' dawk li se jmorru lura mal-gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li n-numru totali ta' ħaddiema tal- Maltapost li marru lura mal-gvern wara l-ftehim li sar huwa ta' 80 - jista' anke jilħaq massimu ta' 160 – bil-ħaddiema allokati f'diversi dipartimenti.

Fir-rigward ta' l-aħħar parti tal-mistoqsija, dan it-tagħrif jista' jinkiseb mill-management and personnel office fl-uffiċċju tal-prim ministru.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, ippermettili infakkar lill-Kamra dwar każ ta' ħaddiem li kien ġie sospiż temporanjament minn mal-Maltapost abbażi ta' xi rapport li kien intqal li jġib il-firma ta' kulħadd, liema ħaddiem eventwalment spiċċa biex tkeċċa mill-post wara xi rapport ieħor misterjuż iżda li din id-darba nafu li ma ġiex iffirmat minn kulħadd.

Jista' il- Ministru jgħid jekk bdietx xi investigazzjoni dwar dan il-każ għax ma jagħmilx sens li jkollok żewġ rapporti kontradittorji?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, peress li m'għandix din l- informazzjoni quddiemi, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel domanda bil- miktub biex inkunu nistgħu ninvestigaw il-każ.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlix li għandi għalfejn nerġa' nagħmel domanda bil-miktub għax meta tkellimt kont spjegajt l-affarijiet kif inhuma u anke poġġejt xi dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra.

Għalkemm jista' ikun li l- Ministru ma kienx hawn dak il-ħin, nippretendi li xi ħaġa bħal din li tikkonċerna lilu għandha tasallu u jkun nuqqas kbir jekk ma tasallux, narah jien.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li ma nafx dwar il- każ, pero' jien dan ma narahx nuqqas għax m'hemm l-ebda sistema fejn xi ħadd ikun detailed li joqgħod jisma' id-debates tal-parlament!

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura l-Ministru ma jinteressawhx l-affarijiet li jikkonċernaw lilu u li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, milli jidher ħa nerġgħu nibdew bil- battibekk tal-ġimgħa l-oħra!

Jien m'għedtlux li ma jinteressanix imma għedtlu li ma naħsibx li hawn xi ħadd li joqgħod tliet sigħat jisma' is- seduti tal-parlament biex jara tkunx intqalet xi ħaġa li tikkonċerna l- ministeru tiegħu.

Il-mod normali kif nagħmlu l-affarijiet hawnhekk huwa li nagħmlu d-domandi lil xulxin u mbagħad dawn jiġu investigati.

Kulma qed nitolbu jagħmilli domanda ħalli ninvestigaw il-każ kollu, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien qed nistaqsi lill-Ministru jekk fil-każ tiegħu tintużax is-sistema li teżisti f'ministeri oħra, fejn ikun hemm xi ħadd inkarigat biex jara jekk fil-gazzetti jkunx inkiteb xi artiklu li jkun jikkonċerna lill-ministeru tiegħu, biex imbagħad dan iġibuh għall- attenzjoni tal-ministru.

Possibbli ħaġa importanti fejn saret akkuża u ntalbet biex issir inkjesta, ma nagħtux kasha fl-ogħla istituzzjoni tal- pajjiż meta fuq il-mejda tal-Kamra tpoġġew dokumenti li juru li kien hemm abbuż?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, għandi xi ħadd li filgħodu joqgħod jaqra l- gazzetti kollha - u wara jista' ma jmurx iqerr miskin daqskemm jieħu paċenzja! - imma forsi din qabżitlu.

Pero' l-Onor.

Interpellant m'għandux għalfejn jagħmel dan il-plejtu kollu u qed nitolbu biex jagħmel domanda ħalli mbagħad naraw, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li m'huwiex ġust li nerġa' nagħmel domanda meta dan il-każ qam xi tliet xhur ilu f'dan il-parlament u sadanittant dan l-individwu għadu barra bla mpjieg?

Ma jidhirlux li la issa jaf bil-każ, jista' jiġbor id-dokumenti li jien kont poġġejt fuq il- mejda tal-Kamra ħalli jinvestigahom?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, naħseb aħjar ngħidlu iva għax inkella l-Onor.

Mizzi jibqa' għaddej bl-istess argument!

MALTAPOST- HUB TA' NAXXAR ROAD

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' Il-Ministru jara ftit is-sitwazzjoni tal-post il-ġdid tal-Maltapost f'Naxxar Road, Ħal Lija wara li rċevejt diversi lmenti minn ħaddiema dwar il-kondizzjoni fejn ġew trasferiti sitt taqsimiet tal-posta, fosthom dawk tan-Naxxar, ta' Birkirkara, ta' Ħal Balzan, eċċ?

Jaf il-Ministru li hemm mal-100 ħaddiem jaħdmu f'bini twil qisu maħżen, fejn m'hemmx tieqa waħda u l-uniku ftuħ huwa l-bieb ta' barra?

Jaf li għalkemm jidher li hemm apparat ta' l-air conditioning, dan m'huwiex imqabbad minkejja li l-ħaddiema ilhom fil-post għal dawn l-aħħar tliet ġimgħat?

Jista' jara li ssir xi ħaġa biex tittaffa din il-problema?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-hub il-ġdid tal-Maltapost f'Ħal Lija ġie ċċertifikat minn inġinier kompetenti bħala tajjeb mill- perspettiva ta' saħħa u sigurta'.

In-numru totali ta' ħaddiema li se jkun hemm f'dan il-hub huwa 60.

Jien informat ukoll li l-apparat ta' l-air conditioning f'dan il-hub qed jiffunzjona b'mod sodisfaċenti.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- organigramma tal-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada kif kienet fl-1 ta' Settembru 2003, li turi l-pożizzjoni ta' dawk il-persuni ordinarjament impjegati jew li kienu mpjegati mill-fondazzjoni, dawk il-persuni mislufa minn xi dipartiment ieħor tal-gvern, konsulenti u temping staff?

X'kienu qed jagħmlu t-temping staff?

Ma' liema kumpanniji saru l-arranġamenti għat- temping staff?

Kemm kien il-ħlas totali li sar għal temping staff?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Se npoġġi t- tagħrif mitlub fuq il-mejda tal-Kamra.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema kriterju l- fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada tagħżel perit jew professjonist biex jagħmel xi biċċa xogħol u mhux ieħor?

Fuq liema skala jitħallsu dawn il- periti jew professjonisti?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l- fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada wżat is-servizzi ta' diversi periti jew professjonisti fuq firxa kbira ta' proġetti, wara sejħa pubblika ta' expression of interest.

Il-fondazzjoni fl-operat tagħha ingaġġat diversi periti skond l-expertise, esperjenza u kapaċita' ta' riżorsi biex titwettaq xi biċċa xogħol.

F'ċerti każi, periti li kienu ġew ingaġġati mill-kunsilli lokali fi skejjel primarji qabel twaqqfet l-FTS komplew jagħtu s-servizz tagħhom lill-FTS.

Il-periti jitħallsu somma pre-stabilita fuq assignments bħal audits tekniċi ta' l-iskejjel u fuq ċerti proġetti hemm l-obbligu li jiġu segwiti t- tariffi kif stabilita f'Tariffa K, li tirregola l-ħlas dovut għal perizja.

VOICE OF THE MEDITERRANEAN

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm sewa l-isponsorship tal-Voice of the Mediterranean għall-vapur Odyssey u kemm swiet il-konferenza wkoll sponsorjata mill-istess radio dwar il-multilingualism and international radio forum of EDXC?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Il-proġett Odyssey li ħa sehem fih l-istazzjon Voice of the Mediterranean flimkien ma' 17-il pajjiż Mediterranju ieħor, sewa Lm10,000.

Il-forum EDXC dwar multilingualism and international broadcasting sewa Lm3,000.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Saru diversi domandi fil-konfront tal-Voice of the Mediterranean għax jidher li hemm nuqqasijiet serji dwar il-mod kif dan tmexxa' taħt Richard Muscat.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Kif għedt l-aħħar darba, peress li saru numru ta' allegazzjonijiet dwar l-operat tal-Voice of the Mediterranean, jien qabbadt lis-segretarju permanenti biex jinvestiga.

Imbagħad wieħed ikun jista' jitkellem wara li jiġu stabiliti l-fatti kollha, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Peress li huwa kkalkulat li hemm Lm1 miljun jew aktar fi flus il-poplu u flus ġejjin mil-Libja fit-tmexxija ta' dan l- istazzjon tar-radju, u peress li jidher ukoll li hemm allegazzjonijiet fondati ta' tmexxija laxka għax jidher li saru ħlasijiet lil xi persuni li huma viċin ta' min qed imexxi dan ir-radju, ma jaħsibx il-Ministru li fiċ- ċirkostanzi għandha ssir inkjesta parlamentari biex joħorġu l-fatti kollha? .

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Diġa' irrispondejt li qabbadt lis-segretarju permanenti biex jiċċekkja l-affarijiet, jistabilixxi l-fatti kollha u mbagħad wieħed ikun jista' jitkellem.

Naħseb li għadu prematur li wieħed jipprova jagħmel ċerti allegazzjonijiet meta għad irridu nistabilixxu l-fatti kif inhuma, Sur President.

Ir-realta' hi li tul dawn l-aħħar erba' snin il-Voice of the Mediterranean għamel kambjamenti enormi.

Biss biss l-istazzjon ġie ttrasferit f'post ġdid peress li l-post li minnu qabel kien jopera ried jintuża mill-MEPA u allura ttieħdet l-okkażjoni biex isir l-immodernizzar neċessarju, inxtrat għamara ġdida - għax l-antika kienet tajba biss għall-iscrap – u l-uffiċini saru ġodda.

Il-ħasra hi li minkejja li l-Gvern Libjan dejjem kien iħallas tard waqt li l-Gvern Malti kien joħroġ sehmu fil-pront ...

Nista' ngħid li f'laqgħa li kelli ma' Shalgan tlabtu biex huma jħallsu parti mill-arretrati li jammontaw għal kważi Lm1 miljun, li minħabba fihom il-VOM spiċċa f'sitwazzjoni finanzjarja xejn feliċi.

Iżda r-risposta tal- ministru ta' l-affarijiet barranin Libjan kienet li huma ma jarawx futur f'dan it-tip ta' operat – bl-ebda mod ma rrid nikkritikah għax naturalment għandu r-raġunijiet tiegħu - u allura m'għandhomx interess li l-istazzjon ikompli jxandar.

Ngħid għalija nħsadt b'din ir-risposta u tlabtu jerġa' jirrikonsidra l-pożizzjoni tiegħu biex forsi anke nieħdu inizjattivi ġodda u nitrasmettu fuq wavelengths oħrajn.

Ir-risposta tiegħu kienet li nistgħu nagħmlu hekk pero' il-konklużjoni tibqa' l-istess.

Il-verita' hi li ġejna f'pożizzjoni fejn konna kostretti - dik kienet l- unika raġuni fir-realta' li ġegħlitna nieħdu din id-deċiżjoni – li nagħlqu dan l-istazzjon mill-bidu tas-sena d-dieħla.

Huwa fatt ukoll li pposponejna d-deċiżjoni b'xahar u nofs biex nagħtu ċans li forsi l-Gvern Libjan jirrikonsidra l-pożizzjoni tiegħu.

Għax jekk il-Gvern Libjan jirrikonsidra l-pożizzjoni tiegħu - u hemm possibbilta' għalkemm ma ngħidx li hi kbira – ir-radju jkun jista' jopera u f'dak il-każ ma jkollniex problema bix-xogħol tal-ħaddiema, Sur President.

Anke l-investiment li għamilna f'equipment ġdid, għamara ġdida u premises ġodda, dan l-investiment sostanzjali li għamilna ma jmurx daqshekk mar-riħ jew għallinqas ma jkollniex nippruvaw naraw x'użu nistgħu nagħmlu minnu kieku l-Libja kellha tirrivedi l-pożizzjoni tagħha.

B'hekk il-problema tirrisolvi ruħha, anke minħabba l-fatt li jekk jitħallsu l-arretrati kollha dovuti mhux talli nkunu nistgħu nħallsu lill-kredituri kollha, li jammontaw għal madwar Lm145,000, talli l-VOM jibqagħlu f'idejh madwar Lm800,000.

Ir-realta' hi li r-radju qiegħed fl-istat finanzjarju li qiegħed mhux minħabba xi mismanagement jew minħabba xi tberbiq ta' flus imma minħabba l- fatt illi l-kontribuzzjoni annwali min-naħa tal-Gvern Libjan ilha ma titħallas mill-1998 u din sal-lum tammonta għal kważi Lm1 miljun.

Jiġifieri jekk taqta' il-kredituri kollha, ir-radju jibqagħlu s-somma netta ta' Lm800,000 u jibqagħlu wkoll assets ġodda f'dak li huwa equipment u f'dik li hija għamara proprjeta' tar-radju.

Jiġifieri altru li dan l- istazzjon m'huwiex fi stat finanzjarju ħażin, Sur President.

Nerġa' nirrepeti li jiena għandi d-dmir li nara eżattament x'inhuma l-fatti u għal dan il-għan qabbadt lis-segretarju permanenti fil-ministeru - fl- aħħar mill-aħħar huwa l-uffiċjal inkarigat li għandu din ir-responsabbilta' - biex jara eżattament x'ġara u ma ġarax, jistabilixxi l-fatti u mbagħad wieħed jitkellem minn hemm.

U naħseb li jkun ħażin illi b'mod prematur nippruvaw naslu għal konklużjonijiet meta l-fatti għadhom m'humiex kollha f'idejna.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Bla ebda diżrispett lejn is-segretarju permanenti fil- ministeru, jiġifieri bla ma nitfa' l-ebda dell fuq l-integrita' tiegħu, ma jaħsibx il-Ministru li kien ikun iktar xieraq u trasparenti kieku laqa' is- suġġeriment li għamlet formalment l-oppożizzjoni ġimgħa u nofs ilu biex ikun hemm kumitat ta' inkjesta indipendenti kompost minn nies li jgawdu l- fiduċja taż-żewġ naħat?

Imma ġaladarba l-Ministru ddeċieda li jmexxi permezz tas-segretarju permanenti, inħeġġu jien biex fl-investigazzjonijiet ma jillimitax ruħu biss għall-affarijiet ta' natura purament finanzjarja, anke għax fost l-allegazzjonijiet li saru ntqal li l-managing director għadda ċertu xogħol lil kumpannija fejn hemm assoċjat ibnu.

Meta ġie mistoqsi jekk hux veru li qabbad lit-tifel tiegħu biex jieħu ħsieb il-website - dejjem qed nibbaża ruħi fuq dak li deher fil-ġurnal "The Times" - l-argument banali li ġab il-managing director kien li huwa ħass li dan kien xogħol ta' fiduċja.

Ma jaħsibx li jekk irridu li jkollna xogħol ta' fiduċja, huwa assurd li managing director ta' azjenda parastatali jagħti xogħol lit-tifel tiegħu stess?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: L-ewwelnett ma naqbilx li hemm għalfejn issir inkjesta parlamentari f'ħaġa bħal din għax kieku jsir hekk, kull meta jkun hemm allegazzjoni dwar mismanagement fuq kwalunkwe ente, kieku x-xogħol tal- parlament jispiċċa jisvolġi ruħu f'inkjesti parlamentari u xejn aktar.

Ma narax għala għandna nippruvaw inkabbru l-affarijiet bla bżonn billi noqogħdu nitolbu għal inkjesti parlamentari.

Jien nemmen li dawn għandna nħalluhom bħala eċċezzjoni, f'każi fejn ikun hemm il-bżonn li l-parlament jidħol f'dan it-tip ta' xogħol, Sur President.

Naħseb li s-sistema governattiva li teżisti meta jsiru allegazzjonijiet bħal dawn hi li l-ministeru konċernat jew is-segretarju permanenti, li fl- aħħar mill-aħħar huwa l-uffiċjal responsabbli, jaraw eżattament x'ġara u ma ġarax ħalli jiġu stabiliti l-fatti.

Nikkonferma li s-segretarju permanenti m'huwiex se jillimita ruħu biss għal aspetti purament finanzjarji imma jidħol fuq l-aspetti kollha li hemm bżonn biex jistabilixxi l-fatti dwarhom.

Dwar l-allegazzjoni speċifika li għamel l-Onor.

Leo Brincat, ta' min jgħid ukoll li l-fatti s'issa juru illi l-kumpannija li ġiet mogħtija dan il- kuntratt kellha dan il-kuntratt anke minn żmien qabel Richard Muscat - l- Onor. Anġlu Farrugia għoġbu jsemmih b'ismu għalkemm ma naħsibx li hu se jiddejjaq b'dan il-fatt – għalkemm f'xi mument din il-kumpannija biddlet isimha minn enterprise għal limited liability company.

Pero' is- substantial ownership tagħha baqa' l-istess minn żmien qabel Richard Muscat, nerġa' ngħid.

L-unika differenza hi - jew aħjar hekk qiegħda l-allegazzjoni li saret - li hemm it-tifel ta' Richard Muscat involut.

Iva, mill-fatti kif nafhom jiena sal-lum, it-tifel ta' Richard Muscat huwa mpjegat f'din il-kumpannija għalkemm safejn naf jien, m'għandu x'jaqsam xejn mad-directorship u ma' l- ownership tagħha u għaldaqstant huwa importanti li nindagaw u nistabilixxu l-fatti kif inhuma.

Ovvjament wara li s-segretarju permanenti jistabilixxi l-fatti kollha, inkun nista' nitkellem b'iżjed ċertezza milli nista' nitkellem illum.

Irrid inżid ngħid ukoll li fl-aħħar mill-aħħar din hija intrapriża ta' natura kummerċjali, jekk trid issejħilha hekk, bl-accounts magħmulin minn accountant li mbagħad jiġu audited minn kumpannija ta' awdituri, li f'dan il-każ hija waħda magħrufa.

Skond informazzjoni li għandi, din il- kumpannija qatt ma ressqet xi management letter jew għamlet xi query fuq xi aspetti partikolari u allura jiena tlabt lis-segretarju permanenti biex jisma' u jitkellem mal-partijiet kollha konċernati biex b'hekk ikun jista' jistabilixxi l-fatti kollha.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, jien semmejtu b'ismu għax wieħed minnkom!

Il-Ministru semma' li sar progress peress li marru f'post ieħor.

Jaf li meta marru fejn hemm il-Vodafone, apparti l-kera li jridu jħallsu ta' kull sena, l-apparat kollu li kellu jiġi ttrasferit minn fejn illum hemm il-MEPA sabu li ma setgħux idaħħluh u allura kellhom jerġgħu jikru jew jixtru apparat ġdid, naturalment għad-detriment tal-poplu Malti?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: L-apparat jew għallinqas il-bulk ta' l-apparat li kienu jużaw meta kienu l-Floriana kien apparat antikwat ħafna.

Nhar il- Ġimgħa għedt li ċertu apparat kien ta' żmien il-Kavallieri.

Ir-raġuni hi li meta jien kont mort fil-post l-antik biex nagħmel xandira, kont rajt b'għajnejja stess kemm l-apparat kien verament antik.

Fil-fatt il-bulk ta' l-apparat inxtara in konnessjoni maċ-ċaqliqa li saret u llum ir-radju għandu apparat state of the art u anke jista' jiffoka fuq trasmissjonijiet via internet u affarijiet bħal dawn.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nifhem tajjeb li ladarba l-Ministru jkollu f'idejh il- findings tas-segretarju permanenti, se jgħarraf lill-Kamra bihom?

Jista' jgħid meta dan it-task ġie assigned lis-segretarju permanenti?

Jista' jgħid jekk ingħatax timeframe speċifiku biex ma jibqax ikaxkar b'xi mod open-ended?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Jien għedt lis-segretarju permanenti biex din il-ħaġa jagħmilha kemm jista' ikun malajr, pero' fl-istess ħin tlabtu jara li jitkellem ma' kulħadd ħalli jistabilixxi l-fatti kollha.

Ma naħsibx li l- kwestjoni se tieħu x-xhur biex tiġi ffinalizzata imma forsi xi ftit ġimgħat.

Ċertament ma nsib l-ebda diffikulta' li r-riżultat nikkomunikah lill-Kamra.

VOICE OF THE MEDITERRANEAN

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid min biegħ l-erba' karozzi li kien hemm fil-Voice of the Mediterranean?

Min awtorizza x-xiri ta' karozzi ġodda u kemm ġiet tiswa din l-operazzjoni?

ONOR.

JOE BORG: Jien informat li l-managing director tal-Voice of the Mediterranean ħa ħsieb il-bdil ta' l-erba' karozzi qodma li kellu l- istazzjon u minnflokhom xtara tlieta ġodda.

Effettivament karozza Mazda li ma kellha ebda valur fis-suq ġiet scrapped filwaqt li Kia Avella nbiegħet għas-somma ta' Lm800.

Karozza oħra Hyundai Lantra ngħatat bħala part exchange għax-xiri ta' Peugeot 406.

Il-karozza Daewoo Esperto tad-deputy managing director Libjan ukoll ingħatat b'part exchange minn dan l-uffiċjal ma' Volkswagen Passat.

Inxtraw b'kollox tliet karozzi ġodda għaċ-ċifra netta ta' Lm31,130 wara li jitnaqqas it-trade-in value tal-karozzi Hyundai Lantra u d-Daewoo Espero u l-ammont mill-bejgħ tal-Kia Avella.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Il-Ministru jista' jikkonferma li l-karozza Mazda li ġiet scrapped kienet għadha in good working condition?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Le, l-informazzjoni li għandi hi li din kienet karozza malandata ħafna u meta ppruvaw ibiegħuha ma sabux il-bejgħ tagħha u għalhekk kellha tiġi scrapped.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Il-Ministru għandu informazzjoni dwar il-valur tal- Hyundai Lantra u d-Daewoo Espero meta ġew għal part exchange?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Le, m'għandix din l-informazzjoni imma ma nsibx diffikulta' biex nirrispondi jekk l-Onor.

Interpellant jagħmilli domanda bil-miktub f'dan is-sens.

XOGĦOL TA' ŻEBGĦA FIT-TOROQ

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk ingħatax kuntratt fejn hemm imdaħħla kumpannija mill-Ingilterra - bl-isem ta' Bosec jew isem viċin - probabbilment minn Cardiff, fejn se tintuża żebgħa għat-toroq u hemm involut ċerta persuna li isimha qed jiġi indikat separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura) (f'isem il- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li ma ngħata l- ebda kuntratt għax-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru qed jikkonferma li ma ngħata l-ebda kuntratt lil xi kumpannija barranija?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nerġa' ntenni li l-ministru għat-trasport u komunikazzjoni huwa informat li ma ngħata l-ebda kuntratt għax-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 362 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward tal-Liberja (Emenda Nru.2).

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar staff ġewwa r-Residenza San Vincenz de Paule, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 2902; u

Tagħrif dwar staff fi djar ta' l-anzjani tal-gvern, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 2903.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' computers allokati lill-kunsilli lokali skond il-lokalita`, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 2863;

Tagħrif dwar persuni bil-kuntratt fil-Ministeru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u l-Investiment u fid-dipartimenti, korporazzjonijiet u aġenziji li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru għat-Teknoloġija ta` l-Informazzjoni u l-Investiment, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 2936;

Tagħrif dwar l-għadd ta' ħaddiema taż-żewġ tarznari li se jiġu mislufin ma' ministeri u dipartimenti tal-gvern, kumpanniji parastatali u awtoritajiet, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 2937; u

Estratt mir-rapport rikjest mir-regolamenti dwar Integrated Pollution Prevention and Control b'riferenza għall-power station tal-Marsa, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 2939.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Borg.

ONOR.

JOE BORG: Sur President, f'isem il-Ministru tas-Saħħa inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 357 ta' l-2003 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tad- dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2003 dwar il-Professjonijiet tas- Saħħa (Att Nru. XII ta' l-2003);

Avviż Legali Nru 358 ta' l-2003 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tad- dispożizzjonijiet ta' l-artikoli 2 u 66 ta' l-Att ta' l-2003 dwar il- Mediċini (Att Nru. III ta' l-2003);

Avviż Legali Nru 359 ta' l-2003 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2003 dwar il-Mediċini (Att Nru III ta' l-2003);

Avviż Legali Nru 360 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Prezzijiet għad-Demm u Prodotti tad-Demm għall-Kliniċi Privati;

Avviż Legali Nru 371 ta' l-2003 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti artikoli ta' l-Att ta' l-2003 dwar is-Saħħa Pubblika (Att Nru. XIII ta' l-2003); u

Avviż Legali Nru 372 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar ħlasijiet għal Awtorizzazzjonijiet għat-Tqegħid fis-Suq.

f'isem il-Ministru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra: Avviż Legali Nru 352 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li Jemendaw ir-Regolamenti dwar Kontinwazzjoni ta' Kumpanniji;

Avviż Legali Nru 363 ta' l-2003 – Ordni għall-Prezzijiet Pagabbli għall– Akkwist ta' Oqbra u Siti ta' Oqbra, 2003;

Avviż Legali Nru 365 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Fondi Speċjali (Reġistrazzjoni ta' Kustodji ta' Fond għal Min Jirtira);

Avviż Legali Nru 366 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Kontroll ta' l-Assi fil-fondi Speċjali;

Avviż Legali Nru 367 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Fondi Speċjali (Drittijiet ta' Reġistrazzjoni);

Avviż Legali Nru 368 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 għal Skema ta' Kumpens lill-Investitur;

Avviż Legali Nru 369 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l- 2003 dwar Skema ta' Kumpens lid-Depożitant;

Avviż Legali Nru 370 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Swieq Finanzjarji (Emenda ta' l-Iskeda); u

Avviż Legali Nru 373 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Proċedura għall-Provvediment ta' Informazzjoni;

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati fil-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' GĦada fl-1 ta' Settembru 2003, bi tweġiba għal mistoqsija numru 2408

Kopja ta' kuntratt ta' studenti fin-nursing/midwifery course ta' l- Institute of Health Care ta' l-Universita' ta' Malta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 3008; f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 348 ta' l-2003 - Merchant Shipping (Ships Eligible for Registration) (Amendment) Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru 349 ta' l-2003 – Merchant Shipping (Counting and Registration of Persons on Board Passenger Ships) (Amendment) Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru 350 ta' l-2003 – Merchant Shipping (Safe Manning and Watchkeeping) (Amendment) Regulations, 2003;

Avviż Legali Nru 361 ta' l-2003 – Merchant Shipping (Limitation of Liability for Maritime Claims) Regulations, 2003; u

Avviż Legali Nru 364 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar Standards ta' Disinn u Kostruzzjoni għal Xogħlijiet fit-triq; u

f'ismi inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 351 ta' l-2003 – Ordni ta' l-2003 li jemenda l-Ordni dwar il-Konvenzjoni dwar l-Aspetti Ċivili fis-Sekwestru Internazzjonali ta' Minuri (Emenda Nru.4);

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 353 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Verifiki Veterinarji u żootekniċi applikabbli fil-Kummerċ ma' Stati Membri ta' ġerti Annimali ħajjin u Prodotti;

Avviż Legali Nru 354 ta' l-2003 - Regolament ta' l-2003 dwar Verifiki Veterinarji applikabbli fil-Kummerċ Intra-Kommunitarju ma' Stati Membri ta' Prodotti ta' l-Annimali;

Avviż Legali Nru 355 ta' l-2003 - Regolament ta' l-2003 li Jistabbilixxi l-Prinċipji li Jirregolaw l-Organizzazzjoni ta' Verifiki Veterinrarji fuq Annimali li jidħlu fil-Kommunita' minn pajjiżi terzi minn postijiet ta' spezzjoni fuq il-fruntiera ġewwa t-territorju ta' Malta;

Avviż Legali Nru 356 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar il- Prinċipji li jirregolaw l-Organizzazzjoni tal-Verifiki Veterinarji fuq Prodotti li jidħlu fit-Territorju ta' Malta minn Pajjiżi Terzi; u

Rapport Annwali u Accounts ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ipjannar għas-sena 2003 flimkien ma' Estimi Finanzjarji għas-sena li tagħaq fit-30 ta` Settembru, 2004.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L- iSpeaker.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2004

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Bis-saħħa tal-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal-Public Broadcasting Services biex jidħlu fil-Kamra sabiex jitrasmettu dirett fuq it-televiżjoni d-diskors tal-Budget.

Nistieden ukoll lill-fotografi tal-media u tad-DOI sabiex jiġbdu ritratti għal ftit minuti.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra.

MR SPEAKER: Skond il-Mozzjoni Nru. 79 tas-17 ta' Novembru, 2003 id- diskors kollu tal-Budget huwa eżenti mil-limitu ta' ħin għad-diskorsi (O.P. 49) u mill-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol (O.P. 9).

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi): Mr Speaker, għandi Messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President:

GUIDO de MARCO PRESIDENT

Il-President jirrakkomanda lill-Kamra tad-Deputati n-nefqa mill-Fond Konsolidat ta' somma ta' mhux aktar minn sitt mija u sitta u għoxrin miljun, ħames mija u erbatax-il elf, mija u tnax liri Maltin (Lm 626,514,112) kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali għas-sena 2004.

Il-President jirrakkomanda wkoll l-Att ta' Approprjazzjoni meħtieġ.

24 ta' Novembru 2003 Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi li l-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2004.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, dħalna fi żminijiet ġodda.

Qegħdin inniedu dan il-programm ekonomiku u finanzjarju għas-sena d-dieħla fir-realtà ġdida ta' Malta bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea: bil- benefiċċji u l-obbligi li dan iġib miegħu.

Issa l-għodda f'idejna.

Hemm bżonn narmaw għaż-żminijiet ġodda.

L-Ekonomija

L-isfond hu dinja li hi għaddejja minn żminijiet diffiċli b'ekonomija fjakka u finanzi mwiegħra.

L-esperjenzi koroh ta' terroriżmu, gwerer u mard infettiv li kellna f'dawn is-sentejn taw daqqa 'l-isfel lill-ekonomija ta' ħafna pajjiżi u heżżew mill-qiegħ il-fiduċja tal-popli madwar id-dinja fil-futur.

|Tabella 1 | |Prodott Gross Domestiku | | |2002 |2003 |2004 | | |Att. |Tbassir | |Euro |0.9 |0.5 |1.9 | |area | | | | |Germanja|0.2 |0.0 |1.5 | |Franza |1.2 |0.5 |2.0 | |Italja |0.4 |0.4 |1.7 | |UK |1.9 |1.7 |2.4 | |US |2.4 |2.6 |3.9 | |Gappun |0.2 |2.0 |1.4 |

L-ekonomiji fil-punent qegħdin jiffaċċjaw il-bidla radikali li l- globaliżżazzjoni qiegħda timponi fuqhom.

F'dawn l-ekonomiji qed jikber il- qagħad u toktor it-theddida ta' l-impieg hekk kif l-attività ndustrijali qiegħda tinġibed lejn il-Lvant Imbiegħed fejn il-pagi baxxi, l-etika iebsa ta' xogħol u n-nuqqas ta' regolamentazzjoni soċjali u ambjentali qed ikunu kalamità qawwija.

Dan qed jikkawża tnaqqis fid-dħul tal-konsumaturi u joħloq inċertezza li ġġib tnaqqis fid-domanda għall-prodotti tal-konsum bħal dawk elettroniċi u għal servizzi bħall-btajjel.

Il-Finanzi

L-ekonomija fjakka qed ikollha effett negattiv qawwi fuq id-dħul tal- gvernijiet madwar id-dinja.

Ir-riżultat hu t-tkabbir fid-deficits hekk kif dan id-dħul m'huwiex ilaħħaq mal-ispiża dejjem akbar ta' amministrazzjoni, sigurtà, edukazzjoni, pensjonijiet, benefiċċji soċjali, saħħa, ambjent, kultura, sostenn ta' titjib fil-kwalità tal-ħajja u investiment fl-oqsma soċjali, ambjentali u produttivi.

|Tabella 2 | |Żieda fid-Deficit | | | |2002 |2003 |2004 | | | |Att. |Tbassir | |Euro |€ b |-156.0 |-204.0 |-207.| |area | | | |0 | |Germanj|€ b |-67.6 |-86.5 |-80.8| |a | | | | | |Franza |€ b |-47.6 |-62.9 |-64.0| |Italja |€ b |-25.3 |-34.1 |-34.8| |UK |£ b |-22.3 |-35.3 |-34.6| |US |$ b |-158.0 |-374.0 |-486.| | | | | |0 | |Gappun |¥ t |-37.7 |-37.7 |-35.3|

Għalhekk, ħafna pajjiżi qed jgħarrxu b'mod kritiku lejn l-istrutturi kollha tagħhom u jieħdu d-deċiżjonijet meħtieġa, anke jekk diffiċli, biex jagħmlu riformi effettivi f'kull settur.

Malta wkoll qiegħda tbaħħar f'dan l-oċean imqalleb, titħabat mal-istess ħalel u diretta għall-istess port: il-port ta' stabbilità finanzjarja, ekwità soċjali, tisdiq ambjentali u titjib fil-livell ta' l-għajxien għal kulħadd.

Il-maltemp li jfiġġ bla mistenni jkiddna, bħalma jkidd lil ħaddieħor.

Imma aħna nibqgħu nagħmlu ħilitna, b'id soda fuq it-tmun li ma tħallihx jaħrab mal-kurrenti imma li treġġgħu lura fir-rotta kull meta l- maltemp idawwru għal fuq il-blat.

L-Unjoni Ewropea

Hu tajjeb li f'dan iż-żmien, il-poplu Malti ddeċieda li jkun parti mill- pass storiku li se jseħħ is-sena d-dieħla fejn se naraw, għall-ewwel darba għaqda Ewropea li ilha l-ħolma ta' ħafna għal sekli sħaħ.

Il-poplu Malti ddeċieda li jaqbad f'idu l-għodda li s-sħubija fl-Unjoni Ewropea qed tnewwillu biex jaħdem b'riżultati akbar u aħjar, ħalli jibdel lil Malta f'waħda isbaħ, aktar effiċjenti, aktar organiżżata u aktar ħanina.

Ir-Riformi

Dan jgħinna u jqawwina fir-riformi li rridu nagħmlu biex nibdlu s-sistemi li ħaddimna s'issa f'ħafna oqsma: riformi meħtieġa ħalli dawn is-sistemi jirriflettu r-realtà tal-lum, il-ħtiġijiet tal-lum, il-livell ta' l- għajxien tal-lum, il-piżijiet tal-lum, ix-xenqat tal-lum.

Hekk, is-sistema tagħna, imtaqqla minn għexieren ta' snin ta' deċiżjonijiet meħuda, ħafna drabi, f'kuntesti differenti minn dak li hi r-realtà llum u mingħajr għarfien sħiħ tal-piżijiet li dawn kienu se joħolqu fil-futur, tinġibed lura mir-rankatura li qabdet u titqiegħed fuq sisien sodi li jkunu jistgħu jifilħuha fil-futur.

Djalogu

Dawn ir-riformi għandhom isaħħu l-kompetittività f'pajjiżna u jipproteġu s- soċjetà ta' wens li għandna.

Hu għaqli li dawn jitwettqu kemm jista' jkun f'armonija bejn is-sieħba soċjali kollha.

Is-sieħba soċjali qegħdin neħduhom fil-kunfidenza sħiħa tagħna.

Beħsiebna nkomplu bi djalogu ntensiv biex, bl-informazzjoni kollha meħtieġa f'idejna, nippjantaw flimkien ir-rotta li twassalna bl-anqas taħbit u bl-akbar ħeffa fil-port mixtieq.

Jidher li s-sieħba soċjali huma kommessi li jagħmlu l- almu kollu tagħhom biex nagħmlu r-riformi meħtieġa fejn hemm bżonnhom u li niżviluppaw patt soċjali li fuqu nibnu l-futur.

Huma kommessi li jidħlu f'diskussjoni ntensiva biex, sa nofs is-sena d- dieħla, nkunu eżaminajna fid-dettall l-istrutturi tagħna u naraw flimkien x'inhi l-istrateġija li rridu nwettqu fil-ġejjieni biex niżguraw pensjoni vijabbli għall-ġenerazzjonijiet futuri, sistema ta' saħħa li tkompli tipprovdi servizz tajjeb li jkun aċċessibbli minn kulħadd, u ekonomija vibranti mibnija fuq patt soċjali li jispeċifika b'mod ċar ir- responsabbiltà ta' kull wieħed u waħda minna.

Nisperaw li, inkunu kapaċi, ilkoll kemm aħna, nintrefgħu 'l fuq mill-piki u mill-interessi u nilħqu l- konsensus meħtieġ fuq programm ta' riformi veri li jiżguraw l-aħjar interess ta' pajjiżna.

Dan il-budget iniedi dan il-programm u bi prudenza u għaqal jibda t-triq biex minn banda jilqa' għad-daqqa 'l isfel fil-finanzi pubbliċi li qed tinħass mad-dinja kollha u mill-banda l-oħra jħejji lil pajjiżna għat- titjib li hu mistenni fl-ekonomija globali fil-futur qarib.

Nafu li t-twettieq ta' dan il-programm jeħtieġ kuraġġ biex nirbħu l- kuntrarji u fermezza quddiem l-isfidi.

Id-determinazzjoni li l-poplu tagħna dejjem wera quddiem sfidi kbar u żgħar jagħtina din is-saħħa u jimlina b'dan il-kuraġġ.

Ekonomija u Finanzi

L-ekonomija kajmana ta' l-2002 u l-2003 issarfet f'għafsa qawwija fuq il- finanzi tal-gvernijiet billi t-taxxi li suppost daħlu fuq il-konsum u fuq id-dħul mill-impjiegi u fuq il-profitti kienu ħafna inqas milli mistenni.

F'Malta, barra li ntlaqatna mill-istess sfortuni li ntlaqtu bihom il- pajjiżi l-oħra, għaddejna wkoll mit-trawma ta' żewġ elezzjonijiet.

Dawn ma kenux ifissru biss il-possibbiltà ta' tibdil fit-tmexxija.

Kienu jfissru deċiżjoni fundamentali li tolqot fil-fond lill-operaturi kollha ekonomiċi billi ż-żewġ toroq li kienu qed jiġu proposti kienu jfissru strateġiji totalment differenti kif joperaw.

Dan, aktar minn qatt qabel, ikkawża waqfa fl-attività ekonomika għaliex l- inċertezza maħluqa ċajpret il-viżjoni tal-futur, naffret l-investiment u mpediet li jittieħdu deċiżjonijiet f'kull qasam ekonomiku.

Il-Prodott Gross Domestiku

L-istatistika ekonomika wriet dan b'mod ċar.

It-tkabbir ekonomiku fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena kien ta' 1% u dan wara li s-sena l-oħra t- tkabbir, għalkemm anqas minn dak mistenni, kien laħaq it-2.8%.

Għas-sena sħiħa, it-tkabbir ekonomiku mistenni jkun ta' 1.5%.

Is-sena d-dieħla qed nistennew titjib u naħsbu li t-tkabbir nominali ta' l-ekonomija għandu jilħaq it-3.5%.

Dan it-tkabbir għandu jirriżulta minn tkabbir fl- esportazzjoni li għandu jiġi mit-tisħiħ ta' l-ekonomija dinjija kif ukoll minn iżjed investiment.

Il-Bilanċ tal-Pagamenti

Għadna qed nuru żbilanċ qawwi fil-kont kurrenti tal-bilanċ tal-pagamenti – il-kont li juri d-differenza bejn kemm daħħalna u ħriġna flus barranin.

Matul l-ewwel disa' xhur tas-sena, l-iżbilanċ laħaq l-4.8% tal-prodott gross domestiku.

L-Inflazzjoni

|Tabella 3 | |Rata ta' Inflazzjoni | | |2002 |2003 |2004 | | |Att. |Tbassir | |Euro area|2.3 |2.0 |1.5 | |Germanja |1.3 |1.0 |1.0 | |Franza |2.0 |2.0 |1.6 | |Italja |2.5 |2.7 |2.1 | |UK |2.2 |2.8 |2.4 | |US |1.6 |2.3 |1.7 | |Gappun |-0.9 |-0.3 |-0.4 |

L-inflazzjoni nżammet baxxa u għat-12-il xahar sa Settembru 2003, il-medja tal-inflazzjoni kienet ta' 1.1%.

Skond il-metodu tal-kalkoli mħaddem mill- 1990 sal-lum, din ir-rata ta' inflazzjoni tissarraf f'żieda għall-għoli tal- ħajja ta' 75 ċenteżmu fil-ġimgħa.

Ir-rata ta' l-inflazzjoni għal din is-sena mistennija tkun ta' 1% waqt li għas-sena d-dieħla din mistennija titla' għal madwar 2.3% b'riżultat tal- miżuri li qed nieħdu.

Is-Settur Monetarju

L-istabbilità tal-prezzijiet jibqa' l-għan ewlieni tal-politika monetarja tal-Bank Ċentrali u għandu jiġi attivat fil-kuntest ta' l-aħjar interessi ekonomiċi tal-pajjiż.

Ir-rata tal-kambju fissa hi l-għodda prinċipali li biha l-Bank Ċentrali jipprova jilħaq dan l-għan ewlieni tiegħu.

Matul it-12-il xahar sa Settembru ta' din is-sena, ir-rati uffiċjali ta' l- imgħax naqsu b'total ta' punt perċentwali għal 3%.

Żviluppi Monetarji

It-tkabbir monetarju naqas xi ftit fit-12-il xahar sa Settembru ta' din is- sena.

Fil-fatt, il-broad money kiber bi 3.3 % meta mqabbel mat-12.2% ta' l- istess perijodu is-sena l-oħra.

Dan kien dovut għat-tnaqqis fid-depożiti fissi, liema tnaqqis x'aktarx kien dovut għat-tnaqqis fir-rati ta' l-imgħax fuq depożiti mal-banek kummerċjali, li ħajjar lill-investituri jqiegħdu flushom f'investimenti differenti, bħalma huma bonds jew depożiti li jagħlqu fi żmien qasir.

Fil-fatt, il-flus fl-idejn, id-depożiti ta' tifdil u l-bilanċi fil-kontijiet kurrenti lkoll komplew jiżdiedu b'mod qawwi.

Ma' dan, wieħed irid iżid ukoll il-livell aktar baxx ta' dħul fil- kont kapitali tal-bilanċ tal-pagamenti.

Dan ukoll seta' jgħin biex id- depożiti fissi jiċkienu.

It-tkabbir tas-self lokali baqa' relattivament dgħajjef, għalkemm matul it- 12-il xahar sa Settembru r-rata tat-tkabbir laħqet telgħet għal 4.3% mit- 2.3% tat-12-il xahar ta' qabel.

Din iż-żieda fis-self kienet tirrifletti żieda fl-obbligazzjonijiet netti tal-gvern kif ukoll f'dawk tas-settur privat, fejn dan ta' l-aħħar kienet prinċipalment marbut max-xiri ta' propjretà.

Żviluppi fis-Settur ta' Servizzi Finanzjarji

Id-domanda għall-istocks kemm tal-gvern u kemm tal-privat kienet qawwija, u ħafna minnhom ittieħdu mis-settur mhux bankarju.

L-indiċi tal-Borża ta' Malta matul din is-sena juri żieda ta' 15%.

Iddaħħlu miżuri biex tiżdied il-fiduċja tal-konsumatur u jitħarsu aħjar id- drittijiet tiegħu fis-settur finanzjarju f'Malta.

Fis-settur bankarju, l- Att dwar Tpaċija u Netting f'Każ ta' Insolvenza, li daħal fis-seħħ f'Ġunju 2003, emenda l-proċeduri f'każijiet li jinvolvu falliment b'mod li jirrikonoxxu n-netting ta' transażazzjonijiet finanzjarji.

Fl-2003 ġew imnedija wkoll l-iskema ta' kumpens lill-investitur u l-iskema ta' garanzija ta' depożiti biex jipprovdu lill-investituri u lill-klijenti ta' istituzzjonijet bankarji kumpens finanzjarju parzjali f'każ li tali istituzzjonijiet ifallu.

F'Jannar 2003, l-awtorita` Maltija għas-servizzi finanzjarji (MFSA) nħatret bħala l-awtorita` kompetenti għall-finijiet ta' l-Att dwar is-swieq finanzjarji.

B'hekk, minbarra li mill-bidu tas-sena 2002 ħadet f'idejha r- responsabbilta` li tirregola u tissorvelja l-banek u l-istituzzjonijiet finanzjarji, liema responsabbilta` qabel kienet f'idejn il-Bank Ċentrali ta' Malta, l-MFSA issa għandha wkoll il-funzjonijiet regolatorji li huma relatati mas-swieq finanzjarji u li qabel kienu jaqgħu taħt il-Borża ta' Malta.

Ħadna aktar miżuri biex insaħħu l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus, fejn f'Awwissu daħlu fis-seħħ ir-regolamenti ta' l-2003 kontra l-Money Laundering.

Barra dan, il-korp għall-analisi ta' informazzjoni finanzjarja (FIAU) ġie aċċettat bħala membru sħiħ ta' l-Egmont Group of Financial Intelligence Analysis Units.

Dettalji sħaħ tal-politika monetarja huma mehmuża f'Appendiċi 'A' ma' dan id-diskors.

Id-Dħul ta' l-Euro f'Malta

Waħda mill-aktar deċiżjonijiet importanti li l-gvern Malti jrid jieħu meta Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea hija dwar id-data tad-dħul ta' l-euro f'Malta.

Minħabba li sħubija fiż-żona ta' l-euro tista' ġġib magħha vantaġġi kbar, u wkoll għaliex l-ekonomija ta' Malta għandha karatteristiċi li jixbħu lil dawk li huma neċessarji għal integrazzjoni tajba f'żona ta' munita waħda, ikun ta' vantaġġ li l-euro jidħol f'Malta malajr kemm jista' jkun.

Għaldaqstant, ikun f'waqtu li immedjatament wara s-sħubija fl-Unjoni Ewropea f'Mejju li ġej Malta tieħu l-ewwel pass billi tapplika sabiex tipparteċipa fil-mekkaniżmu tar-rata tal-kambju magħrufa bħala ERM II mill- bidu tas-sena 2005.

Strateġija li tittardja d-dħul ta' l-euro għandha l-perikli tagħha, l-aktar għaliex din tista' twassal biex Malta, meta mqabbla mal-pajjiżi applikanti l-oħra, taqa' lura kemm fil-konverġenza kif ukoll fil-pass li bih l- ekonomija tkun qed tersaq lejn il-livell ta' żvilupp ekonomiku tal-pajjiżi membri.

Pajjiż li jrid jidħol fiż-żona ta' l-euro jrid jissodisfa numru ta' kundizzjonijiet fuq ir-rata ta' inflazzjoni, l-iżbilanċ fiskali, d-dejn pubbliku, ir-rata ta' l-imgħax u fuq iċ-ċaqliq fir-rata tal-kambju.

Malta diġà kisbet riżultati tajbin f'dawk li huma l-inflazzjoni, ir-rata ta' l- imgħax u r-rata tal-kambju, iżda għadha ma tissodisfax il-kriterji dwar l- iżbilanċ fiskali u d-dejn pubbliku.

Din l-istrateġija dwar id-dħul ta' l-euro hija realistika u Malta tista' tissodisfa l-kriterji ta' Maastricht fil-ħin.

Moviment Ħieles tal-Kapital

Kif ġieli għedt fil-passat, Malta dejjem segwiet strateġija prudenti u meqjusa fejn tidħol il-liberaliżżazzjoni tal-kambju.

Dan il-programm, li issa wasal fi stat avvanzat, twettaq mingħajr problemi.

Prova ta' dan hu l- livell għoli tar-riżervi barranin tal-Bank Ċentrali ta' Malta, li bejn wieħed u ieħor illum ikopru b'kemm-il pajjiż jimporta fi tmien xhur.

Matul is-sena 2003, l-att dwar il-kontroll fuq il-kambju ġie emendat biex iwitti t-triq għall-liberaliżżazzjoni totali tal-moviment ta' kapital.

B'dan l-Att, xi kontrolli se jibqgħu fis-seħħ sad-data tas-sħubija fl- Unjoni Ewropea.

Dawn se jidhru f'avviż legali li se joħroġ meta l-Att jidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar, 2004.

Madanakollu, kif sar fil-passat, se nieħu l-okkażżjoni biex mill-bidu ta' Jannar li ġej inneħħu xi kontrolli minn dawk li għad fadal.

Dawn il-miżuri jidhru f'Appendiċi 'B'.

L-Ekonomija

Ix-Xogħol

|Tabella 4 | |Rata ta' Qaghad | |% |2002 |2003 |2004 | | |Att. |Tbassir | |Euro area |8.4 |9.1 |9.2 | |Ġermanja |8.6 |9.5 |9.8 | |Franza |8.8 |9.5 |9.7 | |Italja |9.0 |9.0 |9.0 | |UK |5.2 |5.2 |5.2 | |US |5.8 |6.0 |5.7 | |Ġappun |5.4 |5.5 |5.4 |

Il-ħolqien tax-xogħol jibqa' mira prinċipali tal-ħidma tagħna minkejja li din is-sena, b'riżultat ta' dgħufija fl-ekonomiji klijenti tagħna u ta' ristrutturar li qed isir fis-setturi kollha ekonomiċi, kellna żieda netta ta' 422 fin-numru ta' dawk jirreġistraw.

Billi ż-żieda fir-ritmu ekonomiku s-sena d-dieħla mhux mistennija li tkun qawwija ħafna, għandna nistennew livell ta' madwar 5.2% jirreġistraw għax-xogħol.

Tajjeb ninnutaw it-trasformazzjoni li qiegħda ssir anki f'pajjiżna.

Fit-12- il xahar sa Settembru ta' din is-sena, in-numru ta' ħaddiema fis-settur privat tal-manifattura naqas b'1161 - l-aktar fis-settur tat-tessuti u l- ħwejjeġ - imma fl-istess perijodu se nkunu żidna 1511-il mpjieg fis-settur privat tas-servizzi.

Is-settur pubbliku naqas b'660.

Dawk li jaħdmu għal rashom żdiedu b'267.

Ta' min jinnota wkoll li waqt li l-irġiel fis-suq tax-xogħol naqsu bi 341 fit-12-il xahar sa Settembru 2003, in-nisa żdiedu b'425.

Id-dħul mill-impjiegi kompla jiżdied.

Il-ħaddiema tagħna qalgħu madwar Lm582 miljun, jiġifieri 3.8% aktar minn sena ilu.

Qliegħ min-Negozju

Il-qliegħ min-negozju privat żdied ukoll u fl-ewwel disa' xhur tas-sena kien ta' Lm298.3 miljun.

Setturi Ekonomiċi

Agrikoltura u Sajd

L-agrikoltura u sajd ingħataw importanza kbira fin-negozjati li għamilna ma' l-Unjoni Ewropea minkejja li dan is-settur jikkontribwixxi 2% tal- prodott gross domestiku.

Il-qasam agrikolu jrid ikompli jadatta biex jilqa' għall-isfidi li qiegħed jiffaċċja.

Biex dan ikun possibbli, dan is-settur se jingħata s-sena d-dieħla Lm12-il miljun f'għajnuna li minnhom 'il fuq minn Lm3 miljuni se jkunu forma ta' għotjiet mill-Unjoni Ewropea.

Din l-għajnuna qed tingħata biex jissaħħu l- vijabbilità u l-kompetittività, jissaħħu l-prattiċi ambjentali tajbin, jittejjeb il-livell tal-għajxien tal-bdiewa u jinfetħu opportunitajiet imprenditorjali li jagħtu ħajja ġdida lill-ekonomija rurali.

Parti mill-fondi vvutati għall-agrikoltura se jintużaw biex nippromwovu r- riċerka fi prodotti ekoloġiċi u ta' kwalità biex nagħmluha possibbli għall- bdiewa biex ikunu jistgħu jbigħu prodotti li huma ekoloġikament u ambjentalment tajbin.

Fil-qasam tas-sajd se nkomplu ngħinu biex nimmoderniżżaw il-flotta u naddattawha skond ir-riżorsi għad-dispożizzjoni tagħna.

Il-Manifattura

Il-qasam tal-manifattura qed jittrasforma ruħu mill-qiegħ.

Dan se jeffettwa l-infrastruttura li nipprovdu f'enerġija, telekommunikazzjoni, fabbriki u sostenn burokratiku.

Qed naraw l-investiment li għandna jinbidel u jtejjeb il-livell tiegħu.

Qed naraw li l-interess minn investiment barrani f'pajjiżna ġej minn dawk is-setturi li jenħtieġu livell għoli ta' riżorsi.

Din ir-realtà tfisser li l-investiment li l-pajjiż irid jagħmel fil-qasam industrijali irid ikun ħafna akbar milli hu llum.

Is-setturi li nistgħu nkunu kompetittivi fihom jeħtieġu fabbriki bi spazji akbar u bini bi speċifikazzjonijiet aktar għolja.

Il-kumpanija Malta Industrial Parks Limited se tingħata struttura biex tkun f'pożizzjoni tiżviluppa fabbriki għall-ġejjieni, taġġorna l-fabbriki li għandna llum, tara dak li jkun meħtieġ għall-manutenzjoni, kemm fil- fabbriki nfushom kif ukoll fl-ispazji ta' madwar, u tamministra l-proprjetà ndustrijali tal-gvern.

Naħsbu li fl-erba' snin li ġejjin se jkollna ninvestu ma' l-Lm40 miljun f'dan l-iżvilupp.

Hawnhekk ukoll ma nistgħux niffaċċjaw iċ-ċirkustanzi ġodda bil-politika antika fejn għandu x'jaqsam ma' l-allokazzjoni u l-kiri ta' fabbriki.

Se tkun addottata politika ġdida li tassigura l-użu tajjeb ta' l-ispazji eżistenti u li l-kera mħallsa tkun ibbażata fuq kriterji kummerċjali, waqt li se nibqgħu nagħtu għajnuna lil investituri ġodda permezz ta' konċessjonijiet fl-ewwel sentejn ta' l-operazzjoni tagħhom.

Din l-istrateġija għandha tiġġenera finanzi għall-manutenzjoni u l-iżvilupp ta' proprjetà ndustrijali, waqt li għandha sservi wkoll biex inaqqas id- domanda artifiċjali għall-ispazji li llum jintalbu peress li l-kera hi baxxa ħafna.

Fl-istess ħin se niġġeneraw finanzjament għal dan il-programm qawwi ta' żvilupp ta' fabbriki ndustrijali bi proċess ta' sekuritiżazzjoni tal- kirjiet li għandna llum u permezz ta' użu massimu ta' l-istokk ta' fabbriki eżistenti.

Turiżmu

Fit-turiżmu, minkejja d-diffikultajiet, żammejna l-livelli tagħna.

It-turiżmu jrid ikun mibni fuq il-kwalità.

Turiżmu li jirrendi hu dak li jiġbed lejna nies ta' kwalità li jiġu għandna għall-ambjent nadif u ndukrat tagħna, għax inżommu pajjiżna organiżżat u sabiħ, għax aħna dixxiplinati, u għax nagħtu valur tajjeb għall-ħlas li nistennew.

Se nipprovdu Lm10 miljuni fuq perijodu ta' erba' snin biex isiru proġetti ta' tisbiħ għall-pajjiżna li jsaħħu l-attrazzjoni li għandu jkollna biex aktar turisti jiġu jżuruna.

Dan se jitgawda ukoll mill-kunsilli lokali li l-lokalitajiet tagħhom huma f'żoni turistiċi.

Però l-investiment tal- miljuni mill-privat u mill-gvern mhux biżżejjed.

Kull wieħed u waħda minna għandu sehem x'jagħti biex naraw din l-industrija mportanti tiffjorixxi.

Dan jirrikjedi tagħlim tajjeb miż-żgħar sal-kbar u nfurzar effettiv tar- regoli u l-istandards kollha.

L-ispejjeż rikurrenti u kapitali tat-turiżmu u l-kultura se jiġu kkontrollati f'kont apposta (li se nispjega dwaru aktar 'il quddiem) li jkun mibni mid-dħul tal-VAT minn lukandi u ristoranti, kif ukoll mill-flus li l-Heritage Malta jirnexxielha tiġbor mill-ħlas għad-dħul fis-siti taħt il-kura tagħha.

Il-flus li jidħlu f'dan il-kont jiġu allokati għall- kontribuzzjoni lill-MTA, u l-Heritage Malta, l-ispiża tal-Ministeri konċernati, u l-proġetti kapitali ta' ndukrar tal-wirt nazzjonali u ta' l- iżvilupp u t-tisbiħ tal-prodott turistiku.

Is-Self-employed

Diġà qegħdin ngħinu lis-self-employed biex ikun jista' jittrasforma u jiżviluppa ruħu ħalli jkun jista' jintegra tajjeb fl-ordni ekonomiku li s- sħubija fl-Unjoni Ewropea u l-globaliżżazzjoni qegħdin joħolqu.

Se nkomplu nżidu l-aċċess għall-finanzi meħtieġa mill-imprendituri żgħar billi nassiguraw li aktar kumpanniji jkunu jistgħu jissellfu mill-iskema tas-Small Firms Loan Guarantee Scheme li llum hi amministrata mill-IPSE u li se tgħaddi għall-Malta Enterprise Corporation.

Se nibdlu l-proċeduri biex is-self-employed u l-kumpanniji ż-żgħar ikollhom aċċess akbar għall-kuntratti pubbliċi.

Dan billi, fejn hu possibbli, l- offerti għall-kuntratti jiġu organiżżati f'pakketti iżgħar li jkunu jistgħu jiġu maħduma minn ażjenda żgħira jew minn numru ta' ażjendi żgħar f'koperazzjoni bejniethom.

Ma' dan se nintroduċu skema ta' reġistrazzjoni tal-kuntratturi.

Il-Kummerċ

Biex ngħollu l-livell ta' l-ekonomija hemm bżonn ngħollu l-livell tal- kummerċ.

Aħna rridu niżviluppaw politika mprenditorjali biex inkunu nistgħu nieħdu vantaġġ aħjar ta' l-aċċess akbar li tagħtina l-Unjoni Ewropea, aċċess għal swieq mhux biss tagħha imma wkoll oħrajn li magħhom jeżistu ftehim bilaterali.

Dan is-suq ħieles jagħmilha possibbli li nimbuttaw lil pajjiżna bħala ċentru ta' distribuzzjoni internazzjonali.

Il-Konsumatur

Ma nistgħux inżommu lura tibdil li bih insaħħu id il-konsumatur.

Se nassiguraw li l-liġijiet li jirrigwardawh ikunu liġijiet li jifhem kulħadd u li kulħadd ikun jista' jiddetermina r-regoli applikabbli għalih.

Se jkun aċċertat li l-konsumatur jingħata l-informazzjoni li għandu bżonn u li din tkun imqassma u aċċessibbli għal kulħadd biex il-konsumatur ikun jista' jagħmel deċiżjonijiet indipendenti u nfurmati.

Il-Malta Enterprise Corporation

Il-proċess ta' integrazzjoni tal-funzjonijiet tal-MDC, METCO u IPSE fil- Malta Enterprise Corporation issa qiegħed fi stadju avvanzat.

Ġiet maħluqa entità li se tkun immexxija fuq prinċipji ta' capacity building u ta' focused marketing ħalli jinġibed investiment ġdid lokali u barrani.

Impriżi eżistenti, kbar u żgħar jiġu mgħejjuna jifirxu l-attività tagħhom fuq prodotti u servizzi ġodda kif ukoll fi swieq ġodda.

Din l-entità se tkun responsabbli biex tara li, b'sinerġija sħiħa ma' entijiet oħra, jiġu mħaddma bl-aktar mod effiċjenti dawk il-miżuri kollha li hemm bżonn biex pajjiżna jkun verament attraenti għall-investitur u jkun verament kompetittiv.

Is-Settur tas-Servizzi Finanzjarji

B'kuntrast ma' dak li qiegħed jiġri fl-ekonomija ġenerali, is-settur tas- servizzi finanzjarji qiegħed jespandi b'ritmu qawwi u llum jikkontribwixxi madwar 12% tal-prodott gross domestiku.

Mingħajr ma tgħodd ditti ta' awdituri li jaħdmu f'dan is-settur, illum għandna madwar 5,500 ħaddiem full time f'dan il-qasam, barra mijiet oħra part-time.

Wara t-taħdidiet li kellna mal-kummissjoni tal-Unjoni Ewropea irnexxielna nżommu ntatt ir-reġim regolatorju li għandna.

Dan juri l-mod għaqli li ħdimna bih fl-1994 meta bdilna d-direzzjoni tas-settur finanzjarju minn wieħed offshore għal wieħed onshore.

Dan kollu jawgura tajjeb ukoll biex dan is-settur jibqa' jespandi fil-futur.

Il-liġi ġdida dwar it-Trusts, li se titressaq fil-Parlament fil-bidu ta' l- 2004, se toħloq kamp ġdid fis-settur finanzjarju li se jkompli jsaħħaħ dan il-qasam speċjaliżżat.

L-awtorità Maltija għas-servizzi finanzjarji issa qiegħda fl-aħħar stadji ta' konsultazzjonijiet qabel ma tibda timplimenta programmi maħsuba biex jgħinu s-settur tas-servizzi finanzjarji jiżviluppa l-potenzjal tiegħu fl- Unjoni Ewropea.

Dawn l-inizjattivi jkopru l-iżvilupp ta' riżorsi umani, l- introduzzjoni ta' servizzi b'bażi teknoloġika, branding, żvilupp regolatorju u ntrapriżi żgħar u medji.

L-Economic Survey

Rapport dettaljat ta' kif sejra l-ekonomija tal-pajjiż jinsab fl-Economic Survey li tiegħu qed inpoġġi kopja fuq il-mejda tal-kamra.

Ħarsa lejn l- andament ta' l-ekonomija din is-sena u kif wieħed ibassarha għas-sena d- dieħla qed jingħata f'Appendiċi 'Ċ' ma' dan id-diskors.

Il-Finanzi Pubbliċi

Is-sena 2003 għandha tagħlaq b'deficit ta' Lm108 miljun, jew Lm33 miljun aktar milli previst, riżultat primarjament ta' dħul anqas minn dak li konna qegħdin nistennew.

Dan ifisser deficit ta' 6.3% tal-prodott gross domestiku.

It-tbassir għall-2004 sar fir-realtà ġdida li se nibdew ngħixu f'pajjiżna mis-sena d-dieħla.

Id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea mhux biss se jagħti viżibbiltà ħafna akbar lil pajjiżna li għandu jżid ir-ritmu ta' l-attività ekonomika fis-snin li ġejjin, imma se jkollu wkoll effett dirett fuq id- dħul u l-ħruġ tagħna.

Qed nistennew li s-sena d-dieħla d-deficit ikun ta' Lm95 miljun jew 5.4% tal-prodott gross domestiku.

Trasparenza u kontroll fil-Finanzi Pubbliċi

Biex insaħħu t-trasparenza u l-kontroll fuq il-finanzi pubbliċi, minn din is-sena se nibdew inħaddmu sistema fejn fil-fond konsolidat se jkollna kontijiet sussidjarji għall-attivitajiet speċifiċi.

Dawn il-kontijiet se jkunu mitmugħa minn dħul ta' taxxi li se jkunu dedikati goal attività partikolari, waqt li se ninsistu li l-ispiża fuq dik l-attività ma taqbiżx id-dħul hekk iddedikat.

Fil-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali ġie propost li dawn il- kontijiet għandhom ikunu mħarsa minn kumitat magħmul, fost l-oħrajn, mis- segretarju permanenti fil-ministeru responsabbli għall-attività partikolari, minn uffiċjal tal-Ministeru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi, minn persuna li tirrappreżenta lil dawk involuti fl-attività u minn rappreżentant tal-kunsill.

Dawn se jkollhom il-fakultà li jagħmlu skrutinju fuq il-mod kif id-dħul u l-ħruġ ikun qed jiġi amministrat, kif ukoll fuq id-deċiżjonijiet li jridu jittieħdu meta l-ħruġ ikun se jaqbeż id- dħul allokat.

Se nibdew b'dawn il-kontijiet:

□ Kont għat-turiżmu u l-kultura; □ Kont għat-toroq, bini u manutenzjoni; □ Kont għas-saħħa; u □ Kont għall-ambjent u t-tisbiħ.

Dan għandu jsaħħaħ l-għarfien li dak li qed niġbru qed imur biex iħallas għal proġetti konkreti.

Dan għandu wkoll jixpruna lil kull ċittadin biex jingħaqad ma' l-isforzi tagħna biex niġġieldu l-evażjoni tat-taxxi kullimkien u f'kull ħin.

Hekk kulħadd ikun qed jagħti l-parti tiegħu biex il-qafas soċjali u ambjentali ta' pajjiżna jissaħħaħ u mhux jitmermer.

Dħul

Id-dħul totali fl-2003 mistenni li jkun ta' Lm741 miljun, jiġifieri Lm21 miljun aktar mis-sena ta' qabel imma Lm30 miljun anqas mill-istima li għamilna s-sena l-oħra.

Dan kien effetwat l-aktar minn tnaqqis ta' madwar Lm10 miljuni mill- kontribuzzjoni tas-sigurta` soċjali, tnaqqis ta' Lm3 miljuni mid-dwana u tnaqqis ta' Lm6 miljuni mill-VAT, kollha effett ta' ekonomija aktar dgħajfa milli konna qegħdin nistennew.

Kellna tnaqqis ta' Lm4 miljuni mid-dħul mil- logħob minħabba li r-riformi li konna ppjanajna ma seħħewx u Lm2 miljuni oħra mit-taxxa ta' reġistrazzjoni tal-karrozzi minħabba l-fatt li qed jiġu mpurtati anqas karrozzi u parti akbar minn dawn qed ikunu karrozzi wżati li għandhom ir-rata ta' reġistrazzjoni tagħhom anqas minn dik dovuta fuq karrozzi ġodda.

Imbagħad ma daħħalniex Lm14-il miljun li konna qed nistennew mill-protokoll finanzjarju Taljan billi dan kien għadu għaddej mill-proċess ta' ratifika fil-Parlament Taljan.

Parti minn dan it-telf għamilna tajjeb għalih bi dħul ta' Lm5 miljuni aktar minn dak proġettat mit-taxxa tad-dħul, Lm5 miljuni aktar fid-dħul mill-Bank Ċentrali u Lm7 miljuni mid-dħul fuq l-iskema ta' reġistrazzjoni ta' investimenti barranin li erġajna nidejna din is-sena.

Kif diġà tħabbar, permezz ta' din l-iskema ġew iddikjarati 'l fuq minn Lm130 miljun flus tal- Maltin li qabel kienu mistura barra minn pajjiżna u li issa huma parti mill- ekonomija Maltija.

Matul l-2004, id-dħul għandu jiżdied b'Lm102 miljun għal Lm843 miljun.

Kważi nofs din iż-żieda, jew Lm48 miljun hi dovuta għal għotjiet li nistennew mill-Italja u mill-Unjoni Ewropea.

Żieda oħra se tkun l-effett ta' aktar infurzar fil-ġbir tat-taxxa, l-aktar fis-settur tal-proprjetà kif se nispjega aktar tard, u li għandha tirrifletti ruħha kemm f'aktar dħul fit-taxxa tad-dokumenti, kemm fil-VAT u kemm fit-taxxa tad-dħul.

Imbagħad se nżidu d-dħul bil-miżuri li se nieħdu fil-VAT u fis-sisa.

Dan għandu jagħmel tajjeb għat-tnaqqis ta' Lm8 miljuni li se jkollna mid-dħul mill- Bank Ċentrali, tnaqqis ta' Lm5 miljuni mit-tneħħija tat-taxxa tal-levies mill-1 ta' Mejju, 2004, u t-tnaqqis ta' darba fl-2004 ta' Lm15-il miljun mill-VAT li minn Mejju li ġej, flok tinġabar mid-dwana malli l-prodotti mpurtati mill-Ewropa jidħlu f'Malta, tinġabar aktar tard mal-bejgħ tagħhom.

Sisa

Iż-żieda fis-sisa se tiġi minn żieda fis-sisa fuq is-sigaretti li se jiżdiedu biex pakkett ta' l-20 king size jibda jinbiegħ Lm1.45c għall- konsumatur filwaqt li pakkett tal-20 standard size jibda jinbiegħ Lm1.30c u mis-sisa fuq it-tabakk tal-brim li se titla' għal Lm26.70 kull kilogram waqt li s-sisa fuq is-sigarri ssir Lm6 kull 1,000 sigarru.

Dan għandu jżid id-dħul b' Lm5 miljuni.

Id-dħul kollu minn din it-taxxa se jkun allokat għall-kont għas-saħħa.

Taxxa fuq bejgħ ta' Proprjetà

Se jkun hemm bdil fil-mod kif tiġi ntaxxata l-proprjetà.

Dan it-tibdil qiegħed isir biex insaħħu l-azzjoni tagħna kontra l-evażjoni.

Ħelsien mit-taxxa fuq ristrutturar ta' kumpaniji

Il-provvedimenti dwar it-tneħħija tat-taxxa tal-boll u fuq il-qliegħ kapitali f'kumpanniji li jiġu ristrutturati se titneħħa.

Din l-eżenzjoni kienet saret biex tagħmilha faċli għall-kumpanniji li jorganiżżaw l- attività tagħhom biex ikunu jistgħu jikkwotaw l-ishma tagħhom fil-Borża ta' Malta.

Fil-fatt bqajna ma rajniex kumpaniji Maltin joffru l-ishma tagħhom lill-pubbliku imma dawn il-provvedimenti ntużaw b'mod ħażin biex jaħarbu t- taxxa fuq l-ispekulazzjoni tal-proprjetà.

B'effett immedjat kull att ta' ristrutturar jew diviżjoni fejn tirrigwarda proprjetà mmobbli trid issir b'att pubbliku.

Meta proprjetà tiġi ttrasferita bejn kumpanniji ta' l-istess grupp, se tibqa' eżenti mill-boll u mit-taxxa.

Pero`, nenfasizzaw il-pożizzjoni kif inhi llum li, għall-finijiet ta' taxxa, ebda reviżjoni tal-valur ma tittieħed in konsiderazzjoni meta jiġi kkalkulat il-profitt mal-bejgħ tal- proprjetà barra l-grupp.

Kumpanniji li l-assi prinċipali tagħhom hi proprjetà

Il-liġi tat-taxxa tad-dħul se tkun emendata biex tiċċara l-interpretazzjoni tad-dipartiment tat-taxxi nterni li meta jinbiegħu ishma ta' kumpannija li l-assi ewlieni tagħha tkun proprjetà, dan jitqies bħala bejgħ ta' proprjetà.

Għalhekk għall-fini ta' taxxa ta' dħul, taxxa kapitali u taxxa fuq il-boll, l-ammont li għandu jitħallas se jiġi maħdum qisu dan kien trasferiment ta' proprjetà, mingħajr konsiderazzjoni ta' djun jew bilanċ ta' prezz.

Kull tnaqqis ta' sehem tal-bejjiegħ permezz ta' żieda fil- kapital jew transazzjonijiet simili hu meqjus bħala skemi għall-evażjoni tat-taxxa u jiġi njorat mid-dipartiment tat-taxxi nterni.

Proprjetà akkwistata b'wirt

B'effett immedjat, meta proprjetà ġejja minn wirt tinbiegħ se tkun taxxabbli bħal propjetà oħra.

Il-valur ta' l-akkwist li jittieħed għall- kalkolu tal-profitti jkun il-valur denunzjat.

Għal skop ta' ekwità, fil-każ ta' proprjetà li tkun intirtet qabel it-25 ta' Novembru, 1992 (id-data tat-tneħħija tat-taxxa tas-suċċessjoni), u li allura jista' jkun tħallset taxxa tas-suċċessjoni b'rata qawwija, it-taxxa se tkun waħda finali ta' 7% fuq ir-rikavat.

Bidla fil-kalkolu tal-profitt taxxabbli

Illum, fil-kalkolu tat-taxxa fuq il-qliegħ minn proprjetà mixtrija qabel it- 25 ta' Novembru, 1992, il-profitti taxxabbli huma meqjusa bħala proporzjon tan-numru tax-xhur bejn din id-data u d-data tal-bejgħ u n-numru ta' xhur mid-data ta' l-akkwist sad-data tal-bejgħ.

B'effett immedjat, dan il-kalkolu se jispiċċa u l-profitti se jkunu ntaxxati fl-intier tagħhom.

Notifikazzjoni ta' konvenji

Konvenji marbuta ma' bejgħ jew trasferimenti ta' proprjetà għandhom jiġu notifikati lid-dipartiment tat-taxxi nterni.

Man-notifika għandha titħallas taxxa proviżorja fuq id-dokument ta' 1% fuq il-valur li bih il- proprjetà tkun se tinbiegħ.

Din it-taxxa tkun imnaqqsa mill-ammont ta' taxxa dovuta meta jsir il-kuntratt finali jew tkun mogħtija lura fil-każ li l-konvenju jitħassar.

Dan se jkun applikabbli mill-1 ta' Jannar, 2004.

Konvenji eżistenti għandhom jiġu notifikati taħt dawn il-provvedimenti ġodda sat-30 ta' Ġunju, 2004.

Konvenji li l-kuntratt relattiv magħhom isir qabel din id- data m'hemmx bżonn jiġu notifikati.

Ebda konvenju li ma jkunx reġistrat skond dawn ir-regolamenti ma jkollu validità legali.

Il-VAT

L-ogħla rata tal-VAT se tiżdied minn 15% għal 18%.

Dan se jsir b'effett mill-1 ta' Jannar 2004.

Qed nagħmluha ċara li mhux se jkun hemm tibdil fil- VAT imħallsa fuq prodotti u servizzi li huma eżenti bi kreditu, bħall-ikel u l-mediċini, jew li għandhom imposta fuqhom ir-rata mnaqqsa ta' 5% bħat- turiżmu.

Id-dħul minn din iż-żieda hu stmat li għandu jammonta għal Lm21 miljun u se jkun allokat kollu għall-kont tas-saħħa.

Hu mportanti li kull ċittadin Malti jagħmel l-almu tiegħu kollu biex jaċċerta ruħu li din it-taxxa qed tinġabar biex nassiguraw is-servizz tas-saħħa fil-ġejjieni.

Dan nagħmluh billi nesiġu rċevuta fiskali għal kull akkwist li nagħmlu u li hu taxxabbli.

Kulħadd għandu sehem dirett x'jagħti u hu dover soċjali li dan is-sehem nagħtuh kollu.

Iż-żieda fl-ogħla rata tal-VAT se tirriżulta f'żieda ta' darba fir-rata ta' nflazzjoni ta' madwar 1.9%.

Din iż-żieda m'għandhiex ikollha effett sinifikanti fuq l-inflazzjoni fi żmien li din hi fl-aktar livelli baxxi f'dawn l-aħħar snin, u meta matul is-sena d-dieħla se jitneħħew il-levies li baqa', l-aktar fuq prodotti ta' l-ikel, u li wkoll għandu jkollu effett ta' trażżin tal-prezzijiet.

L-effett fuq l-għoli tal-ħajja ta' din il-miżura jinkorpora ruħu fiż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja maħduma f'Settembru, 2004 u tiġi miżjuda mal- pensjonijiet u l-pagi fl-2005.

Biex intaffu l-effett matul l-2004, se jingħata bonus speċjali mill-gvern ta' 75c fil-ġimgħa jew Lm39 għal sena, li jitħallas lill-pensjonanti u lill-ħaddiema kollha f'Marzu, 2004.

Fl-istess ħin se ngħatu wkoll bonus speċjali ta' 25c fil-ġimgħa jew Lm13 is- sena d-dieħla lil dawk kollha li jieħdu l-assistenza supplimentari.

Għalhekk ħaddiema u pensjonanti bl-anqas dħul se jieħdu b'kollox Lm52 għal sena.

B'hekk ħadd ma jibqa' lura.

Taxxa Addizzjonali fuq Vetturi Wżati

|Tabella 5 | |Importazjoni ta' Karrozzi | | |2000 |2001|2002| Sett | | | | | |2003 | |Godda |10116|7292|7009|4008 | |Użati |1502 |2157|2555|2658 | |Total |11618|9449|9564|6666 | |% ta Wżati|13% |23% |27% |40% | |* previżjoni | | | |

L-istatistika turina li l-importazzjoni ta' vetturi wżati żdiedet ħafna matul dawn l-aħħar snin (Tabella numru 5).

Minn 13% tal-karozzi kollha mportati fis-sena 2000 din telgħet għal 40%.

Huwa fatt evidenti li vettura wżata qatt ma tista' tilħaq il-livelli ambjentali bħal vettura ġdida.

Imbagħad, lanqas ma rridu li Malta tieħu l-fama li hija l-post fejn jiġu dumped vetturi wżati li jkunu ġew skartati f'pajjiżi oħra.

|Tabella 6 | |Kapacita |Taxxa ta' | | |Registrazzjoni | | |Minima | |minn |sa |Kurrenti |Propost| | | | |a | |0 |1000 |1070 |1,200 | |1000 |1300 |1350 |1,500 | |1300 |1500 |1600 |2,200 | |1500 |1800 |2770 |2,900 | |1800 |2000 |4000 |4,200 | |2000 |2500 |7000 |7,300 | |2500 |3000 |8000 |8,400 | |3000 |- |10000 |11,000 |

Biex jiġi kkontrollat dan il-fenomenu se tiġi aġġustata t-taxxa ta' reġistrazzjoni minima li titħallas ma' l-importazzjoni ta' karozzi wżati b'effett mill-1 ta' Diċembru, 2003.

Dan it-tibdil se jkun kif muri f'tabella numru 6 u mhux se jeffettwa vetturi kummerċjali.

Sussidji tas-sigurtà soċjali lill-Bdiewa u lis-sajjieda

L-eżenzjoni parzjali li hemm illum fil-ħlas tas-sigurtà soċjali għall- bdiewa u s-sajjieda f'koperattivi se tispiċċa mill-1 ta' Jannar, 2004.

Dan billi issa bdiet titħaddem skema ta' tassazzjoni ġdida fuq id-dħul għall- bdiewa u ngħatat għajnuna lis-sajjieda fl-operat tagħhom.

Fondi ta' l-Unjoni Ewropea

Matul is-sena d-dieħla se jibdew deħlin ukoll fondi mill-Unjoni Ewropea.

Kif għedt qabel, sħubija fl-Unjoni Ewropea se ġġib magħha kemm dħul kif ukoll ħruġ.

Id-dħul matul din is-sena hu mistenni jkun ta' Lm33 miljuni.

Minn dawn, Lm21 miljun se jidħlu bħala għotja filwaqt li Lm12 miljun se jidħlu bħala ħlas għall-proġetti u programmi ta' fejda.

Dawn jinkludu proġetti fil-qasam tat-trasport, ambjent, edukazzjoni u taħriġ, agrikoltura u sajd, industrija u turiżmu.

Kontra dawn se noħorġu Lm29 miljun.

Dawn jinkludu Lm18 miljun bħala kontribuzzjoni tagħna lejn l-Ewropa, Lm4 miljun bħala sehemna minn nefqa fuq proġetti li se jkunu finanzjati flimkien mal-Unjoni Ewropea, u Lm7 miljun liri li qed ikunu mħallsa bħala sussidji fuq ċereali, zokkor, prodotti tal-laħam u tal-ħalib, u prodotti ta' tadam semi-proċessat.

Il-protokoll mal-gvern Taljan

Il-protokoll Taljan mistenni li jkun ratifikat mill-parlament Taljan fil- jiem li ġejjin u se jkun qed jitħaddem bis-sħiħ matul is-sena li ġejja.

B'kollox se jintużaw Lm18 miljun mogħtija mill-gvern Taljan fuq proġetti maqbula ta' toroq ġodda, tisfija tad-drenaġġ, faċilitajiet fil-biċċerija, tagħmir ta' sorveljanza marittima, u fornitura għall-isptar Mater Dei.

Nefqa rikurrenti

Matul din is-sena, irnexxielna nirreżistu għat-talbiet għal aktar flus li ġew mid-dipartimenti differenti tal-gvern, anke biex isostnu l-għafsa akbar li ekonomija kajmana tqiegħed fuq il-gvern.

Matul l-2003, ħallasna Lm1 miljun anqas milli pproġettajna f'pagi, imma mbagħad kellna nonfqu Lm1 miljun aktar f'mediċini u supplies għall- operazzjonijiet.

Matul l-2003, infaqna Lm5 miljuni aktar f'benefiċċji soċjali, l-aktar minħabba n-numru akbar ta' nies li qed jirtiraw kmieni (boarding out), Lm5 miljuni aktar f'pensjonijiet tat-Teżor, Lm3 miljuni f'assistenza soċjali, Lm1 miljun f'sussidju fuq il-qmuħ, u Lm1 miljun fuq pensjonijiet ta' ħaddiema tat-tarzna li rtiraw kmieni s-sena l-oħra.

Matul din is-sena għamilna pressjoni kbira fuq id-dipartimenti u l-entijiet pubbliċi biex innaqqsu l-ispiża kemm stajna, mhux b'mod diskriminatorju u bl-addoċċ, imma b'mod selettiv.

B'hekk irnexxielna li fl-aħħar spiċċajna biex in-nefqa fi programmi u inizjattivi tiżdied biss b'Lm5 miljuni.

Is-sovvenzjonijiet li joħorġu mill-fond konsolidat għall-entitajiet pubbliċi, irnexxielna nnaqqsuhom b'Lm4 miljuni minn dak previst, imma mbagħad ħallasna Lm4 miljuni aktar f'imgħaxijiet.

Fl-2004, in-nefqa rikurrenti se tiżdied b'Lm69 miljun li Lm48 miljun minnhom huma relatati mad-dħul minn għotjiet li semmejt qabel.

Imbagħad se jkun hemm żieda fin-nefqa ta' Lm7 miljuni fuq is-servizzi soċjali u pensjonijiet tat-Teżor, ta' Lm3 miljuni fin-nefqa fuq is-saħħa, ta' Lm1 miljun aktar fuq l-edukazzjoni u ta' Lm9 miljuni aktar fuq ħlas ta' imgħaxijiet.

Anzjani

Anke hawn għandu jiġi żviluppat il-kunċett tal-public private partnership li bih is-settur privat jidħol għall-piż tal-bini ta' djar fuq livelli stabbiliti u l-gvern jikri numru ta' kmamar f'dawn id-djar biex jallokahom għal anzjani li, altrimenti, ma jkollhomx meżżi biex jieħdu dan is-servizz privatament.

Mis-sena d-dieħla, anzjani li jkunu alloġġjati f'istituzzjonijiet tal-gvern jew fi djar immexxija mill-privat taħt l-iskema tal-public private partnership, se jibdew jikkontribwixxu 80% tal-pensjonijiet tagħhom minflok 60% kif qed jagħmlu llum billi s-servizz li jkunu qed jingħataw ikun servizz totali li jieħu ħsieb il-bżonnijiet kollha tagħhom ta' alloġġ, ikel u mediċina.

Minn sorsi oħra ta' dħul, bħalma huma depożiti fil-banek li dawn l-anzjani jista' jkollhom, il-kontribuzzjoni attwali ta' 60% se tibqa' kif inhi llum.

Waqt li se jitneħħa l-ammont massimu ta' din il- kontribuzzjoni, l-ammont ta' Lm550 fis-sena stabbilit sal-lum bħala il- minimu li għandu jibqa' f'idejn l-anzjani wara dan it-tnaqqis, se jiżdied għal Lm600 fis-sena.

Dan id-dħul se jibda jgħaddi lill-fond konsolidat li mbagħad jipprovdi b'mod kontrollat u prijoritarju għall-iżvilupp u t-titjib li għandu jsir f'dan il-qasam.

Is-sena l-oħra konna kkalkulajna ż-żieda għall-għoli tal-ħajja fuq in-nefqa tal-pensjonanti u konna tajna ż-żieda sħiħa li rriżultat minn dak il- kalkolu minflok iż-żewġ terzi ta' l-għoli tal-ħajja li jingħata lill- ħaddiema kif kien isir qabel.

Din is-sena reġa' sar l-istess kalkolu mill-uffiċċju nazzjonali ta' l- istatistika u rriżulta li din iż-żieda tkun ta' 45c fil-ġimgħa.

Billi żewġ terzi taż-żieda għall-għoli tal-ħajja tal-ħaddiema jitilgħu għal 50c fil- ġimgħa, il-pensjonanti wkoll se jingħataw 50c fil-ġimgħa.

Is-sistema ta' l-aġġustament għall-għoli tal-ħajja tal-pensjonijiet għall- futur se tkun parti mid-diskussjonijiet li qed isiru fil-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali u li għaliha jipparteċipaw l-għaqdiet tal-pensjonanti fil-kuntest tar-riforma tal-pensjonijiet.

Persuni bi bżonnijiet speċjali

Fil-qasam ta' servizzi għall-persuni bi bżonnijiet speċjali, il-gvern diġà qed jipprovdi għal numru ta' ċentri fejn dawn ikunu jistgħu jingħataw xi forma ta' taħriġ li jista' jgħinhom ikunu xi ftit indipendenti f'ħajjithom.

Il-ħtiġijiet ta' dan is-servizz qegħdin dejjem jikbru u għalhekk qed jinħass il-bżonn għal aktar ċentri bħal dawn biex tonqos il-pressjoni ta' ħidma fuq dawk eżistenti u tkompli tintlaqa' d-domanda għal servizzi estiżi.

Għalhekk, fl-2004 se niftħu resource centre ġdid għal persuni b'diżabilità li jkun jista' jilqa' fih persuni li joħorġu minn skejjel speċjaliżżati għalihom u wħud minn dawk li diġà qed jingħataw is-servizz f'ċentri oħra pjuttost iffullati.

Nefqa kapitali

In-nefqa kapitali se tonqos b'Lm2 miljuni fl-2003 għalkemm kellna nefqa akbar fuq investiment għall-ambjent u l-effiċjenza tat-trasport pubbliku permezz ta' xiri ta' karrozzi tal-linja ġodda u nefqa akbar fl-attrezzatura tal-laboratorju nazzjonali li jrid jinġieb malajr fuq livelli li jista' jagħti s-servizz mistenni minnu.

Din in-nefqa għandha tgħin l-iżvilupp industrijali nnovattiv li hu meħtieġ f'pajjiżna.

Din is-sena ħadna wkoll l-ispiża ta' Lm4 miljuni mħallsa lill-ħaddiema tat- tarzna li għażlu li jirtiraw kmieni bħala parti mir-riforma li saret.

In-nefqa kapitali fl-2004 se tkun ta' Lm127 miljun jiġifieri Lm20 miljun aktar minn din is-sena, minħabba nefqa akbar fuq l-isptar Mater Dei li għalih, fl-2004, qed nipprovdu Lm43 miljun billi issa wasal fl-istadju ta' attrezzament.

Bħalma diġà semmejna, Lm18 miljun minn din in-nefqa kapitali mistennija jkunu ffinanzjati mill-protokoll Taljan.

Il-privatiżżazzjoni

Għalkemm iż-żminijiet kienu u għadhom diffiċli u l-attività politika fl- ewwel nofs tas-sena dewmet xi ftit il-proċess ta' privatiżżazzjoni, komplejna bil-ħidma tagħna f'dan il-qasam.

Il-Malta Freeport Terminals Ltd.

Fil-każ tal-privatiżżazzjoni tal-Malta Freeport Terminals Ltd. ilħaqna qbil preliminari mal-kumpanija CMA/CGM, l-akbar klijent tal-port, biex nagħtuh il-management tat-terminal għal 30 sena.

Issa għandna nidħlu f'negozjati dettaljati kif ukoll f'konsultazjoni mar-rappreżentanti tal-ħaddiema li jaħdmu f'din l-intrapriża.

Il-Lottu Pubbliku

Għalaqna wkoll in-negozjati ma' kumpannija magħmula minn investituri Griegi u Maltin biex dawn imexxu l-logħob tal-lottu f'Malta għas-seba' snin li ġejjin.

Il-kuntratt hu mistenni li jiġi ffirmat kmieni s-sena d-dieħla.

Pjani oħra

Wasalna biex nieħdu d-deċiżjoni dwar il-Mediterranean offshore bunkering company limited.

Matul is-sena d-dieħla, se jinbeda l-proċess għall-bejgħ ta' ishma tal-Bank of Valletta plc. u tal-Maltacom plc. li għadhom f'idejn il-gvern.

|Tabella 7 | | | | | | | | | | | | | |Fond Konsolidat 2003/2006 | | | |2003 |2004 |2005 |2006 | | | |Stima |Budget|Diff |Stima |Diff |Stima |Stima | | | | | | | |minn | | | | | | | | | |2003 | | | |Taxxa | | | | | | | | | |Diretta | | | | | | | | | | |Taxxa fuq|203.40|198.80|4.60 |213.80|10.40 |222.10|232.40| | |id-dħul | | | | | | | | | |Sigurta |189.50|199.00|-9.50 |194.60|5.10 |199.10|203.60| | |Socjali | | | | | | | | | |Total |392.90|397.80|-4.90 |408.40|15.50 |421.20|436.00| |Taxxa | | | | | | | | | |Ndiretta | | | | | | | | | | |Dwana |11.84 |13.04 |-1.20 |12.65 |0.81 |13.16 |13.36 | | |Sisa |51.50 |53.45 |-1.95 |56.59 |5.09 |56.89 |62.09 | | |Licenzji |86.51 |91.33 |-4.82 |108.40|21.89 |101.38|104.32| | |VAT |125.00|130.95|-5.95 |140.50|15.50 |162.00|167.50| | |Total |274.85|288.77|-13.92|318.14|43.29 |333.43|347.27| |Dhul Iehor |72.86 |83.96 |-11.10|116.46|43.60 |116.58|104.80| | | | | | | | | | | |Dhul Rikorrenti |740.61|770.53|-29.92|843.00|102.39|871.21|888.07| | | | | | | | | | | |Pagi | |196.57|197.78|-1.21 |199.61|3.04 |203.89|208.22| |Spejjez | |45.79 |44.86 |0.93 |47.09 |1.30 |46.86 |46.86 | |Operattivi| | | | | | | | | |Programmi | |363.94|358.53|5.41 |413.10|49.16 |410.50|416.91| |u | | | | | | | | | |Inizjattiv| | | | | | | | | |i | | | | | | | | | |Enti | |72.49 |76.23 |-3.74 |79.44 |6.95 |86.73 |90.07 | |Pubblici | | | | | | | | | |Interessi | |63.15 |59.80 |3.35 |71.91 |8.76 |72.54 |78.45 | |Total Sp. | |741.94|737.20|4.74 |811.15|69.21 |820.52|840.51| |Rikorrenti| | | | | | | | | | | | | | | | | | | |Deficit Rikorrenti |-1.33 |33.33 |-34.66|31.85 |33.18 |50.69 |47.56 | |Kapital |106.29|108.16|-1.87 |126.66|20.37 |124.00|99.78 | |Deficit |-107.6|-74.83|-32.79|-94.81|12.81 |-73.32|-52.22| | |2 | | | | | | |

Is-snin 2005 u 2006

Matul l-2005 u l-2006, qegħdin nipprogrammaw tnaqqis fid-deficit ta' madwar Lm20 miljun fis-sena.

L-ixprun ta' dan it-tnaqqis se jkun minn naħa l- impenn qawwi tagħna biex inkomplu l-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa biex insaħħu d-dħul minn taxxi li għandhom jinġabru, u minn naħa l-oħra mir- reviżjoni ta' l-istrutturi tal-ispejjeż biex nassiguraw illi l-flus miġbura mit-taxxi jiġu applikati għall-ġid komuni: kemm bħala investiment biex noħolqu ġid għall-futur u kemm għall-wens għal min verament għandu bżonn.

Qegħdin naraw li l-2006 għandha tispiċċa b'deficit ta' Lm52 miljun jew 2.8% tal-prodott gross domestiku.

Tabella numru 7 li nitlob lil Kamra tieħu bħala b'moqrija tagħti dettalji ta' dħul u nfieq bejn l-2003 u l-2006.

Estimi Ġenerali

Rapport dettaljat tal-qagħda finanzjarja jinsab fl-Estimi Ġenerali li qiegħed inpoġġi kopja tiegħu fuq il-mejda tal-Kamra u fl-Appendiċi 'D' dettaljata mehmuża ma' dan id-diskors.

Riformi

Il-fus ewlieni li fuqu jrid idur il-futur ta' pajjiżna hu l-kompetittività.

Nirrikonoxxu l-fatt li l-bini ta' ekonomija aktar b'saħħitha hu proċess kumpless li jinvolvi fih aspetti differenti ta' policy.

Nifhmu li l-bidla hi proċess kontinwu mhux azzjoni ta' darba u għandha tkun sinkroniżżata ma' l-iżvilupp tas-soċjetà.

Għalhekk, ma nistgħux naċċettaw soluzzjonijiet simplistiċi li ħafna drabi jkunu bbażati fuq ideoloġiji u nteress minflok fuq l-esperjenza u s-sens komun.

Bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea pajjiżna jifforma parti minn blokk bi strateġija mmirata li sa l-2010 ikun l-iżjed blokk kompetittiv mibni fuq teknoloġiji ġodda.

Sfidi L-isfidi li qed niffaċċjaw huma l-istess bħal dawk li qed jiffaċċjaw ħafna pajjiżi oħra:

o It-tisħiħ tal-kompetittività ekonomika o It-titjib fil-livell ta' l-edukazzjoni o Riforma fil-kultura tas-settur pubbliku o It-tisħiħ tal-moralità fiskali o Riforma fil-pensjonijiet o Riforma fis-servizzi tas-saħħa o It-twettiq tal-ġustizzja soċjali o Il-ħarsien ta' l-ambjent.

Social Market Economy

Waqt li l-inizzjattiva privata, is-suq ħieles u d-dixxiplina fis-suq huma l- muturi li effettivament isuqu l-ekonomija, hemm ukoll il-ħtieġa ta' responsabbiltà soċjali korporattiva u kollettiva.

Il-libertà li tinnegozja u li tagħmel qliegħ raġjonevoli tiġbed magħha d- dover ta' solidarjetà u ġustizzja lejn il-komunità, l-obbligu li titħares il-liġi u l-impenn li jiġu rispettati l-ambjent u n-natura.

Il-gvern jibqagħlu l-obbligu mhux biss li jara li l-ambjent li fih trid tiżviluppa l-ekonomija jkun wieħed san u ekwu imma ukoll li jassigura it- tkomplija ta' dik l-attività meħtieġa għall-iżvilupp tas-soċjetà u għall- ħarsien taċ-ċittadini imma, li għax ma tipprovdix l-inċentivi finanzjarji, is-settur privat ma jidħolx għaliha.

Il-Globaliżżazzjoni

Din ir-riforma trid isseħħ fl-ambjent ta' globaliżżazzjoni li ħakmet lid- dinja.

Ħafna jaraw il-globaliżżazzjoni bħala theddida.

Hu veru li l- globaliżżazzjoni qed tgħaġġel ħafna l-pass tal-bidla bil-ftuħ li qiegħda ġġib fis-swieq ta' kull pajjiż u bir-rivoluzzjoni teknoloġika li qed naraw, u bl-isplużjoni fil-mezzi tal-komunikazzjoni li ħolqu tibdil sinifikanti u kostanti fil-gosti tan-nies.

Hu veru wkoll li din it-tromba ta' tibdil qed tirriżulta f'theddida għax- xogħol ta' x'uħud, kemm dawk li jaħdmu għal rashom, kif ukoll dawk li jħaddmu u dawk li jaħdmu.

Imma l-globaliżżazzjoni tfisser ukoll opportunitajiet ġodda u kbar, tfisser ħajja aħjar.

Hi rivoluzzjoni li mhix se titwaqqaf.

Il-Kompetittività

Il-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali qed jaħdem biex jiġi żviluppat indiċi ta' kompetittività li għandu jindikalna fejn jeħtieġ isir aktar biex insaħħu l-kompetittività tagħna.

Aktar minn hekk, il-kunsill hu kommess li flimkien naraw dawk il-fatturi kollha li jeffettwaw il- kompetittività biex flimkien naslu għal patt soċjali li għandu jwitti t- triq biex inħaffu l-pass tal-progress.

Fil-fatt, il-kompetittività tiżdied aktar ma jkun hemm flessibbiltà fl-użu tal-fatturi tal-produzzjoni.

Dan jista' jseħħ billi:

o niżguraw kompetizzjoni fis-swieq tal-fatturi ekonomiċi kollha ħalli niżguraw li kull żieda fl-ispiża tkun newtraliżżata bi produttività akbar;

o innaqsu l-ispiża tas-settur pubbliku kemm bħala piż finanzjarju u kemm bħala piż burokratiku fuq l-ekonomija kollha;

o insaħħu l-flessibiltà fis-suq tax-xogħol ħalli nneħħu dak kollu li hu ta' xkiel biex il-ħaddiem isib postu fl-impjieg li fih jikkontribwixxi l- aktar;

o niffaċilitaw lis-settur produttiv biex jutiliżża r-riżors uman li hu qiegħed jew mhux produttiv biżżejjed;

o insaħħu r-riżors uman tagħna bi skemi ta' taħriġ li jżomm lill-ħaddiema tagħna aġġornati f'kull livell u li jgħaddilhom ħiliet u snajja ġodda;

o il-prinċipji tal-governabbilità ażjendali jkunu mħaddma bi skruplu kbir.

Dan joħloq klima tajba bejn il-partijiet kollha nvoluti fl-operat ta' l- ażjenda, iżid il-kompetizzjoni, u jeħles lil kulħadd mit-toqol ta' l- intriċċi; u

o insaħħu l-proċessi ta' produzzjoni u marketing bi żvilupp ta' prodotti u sistemi ġodda.

Riċerka u Innovazzjoni

Dan hu possibbli biss b'ritmu qawwi ta' riċerka u nnovazzjoni.

Dan hu mutur prinċipali li fuqu noħolqu x-xogħol.

Dan ġie mħabbar b'mod qawwi mill-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea meta varaw l-inizzjattiva ta' Lisbona li tinkludi pjan biex l-ekonomiji tagħna jkunu msejsa fuq l-għerf u t- tiġdid.

Qed nieħdu miżuri biex ngħinu kemm nistgħu r-riċerka u l-innovazzjoni f'pajjiżna.

Il-Malta Enterprise Corporation se tiżgura t-tħaddim tajjeb tat-technology venture fund li ġie mwaqqaf is-sena li għaddiet u li issa tlestew it-tħejjijiet kollha biex ikun jista' jibda jaħdem.

Se jiġu ikkonsolidati u msaħħa l-inċentivi li qed jingħataw għar-riċerka fis- sistema ta' tassazzjoni.

Bl-għajnuna tal-kunsill Malti għax-xjenza u t-teknoloġija iffinaliżżajna programm ta' żvilupp fis-settur tar-riċerka biex tingħata għajnuna lill- ażjendi tagħna, kbar u żgħar, ħalli jkunu jistgħu joħolqu, jżidu u jiżviluppaw il-kapaċità ta' riċerka u nnovazzjoni weħidhom jew ma' oħrajn.

Hekk, individwi u ażjendi Maltin ikunu jistgħu jipparteċipaw fi programmi ta' riċerka ma' l-Università u ma' kumpanniji u entijiet lokali u barranin.

Se jiġi msaħħaħ is-support li jingħataw ir-riċerkaturi biex il-frott tar- riċerka tagħhom ikun jista' jitpoġġa fis-suq u, għalhekk, joħloq attività ekonomika.

L-Edukazzjoni

Il-mira tagħna fis-settur edukattiv hi li s-sistema tagħna trid tindirizza l-iżvilupp komplet tal-bniedem.

Tagħtih l-għodda biex jaħdem u jipparteċipa fl-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż waqt li tagħnih bl-għarfien tal-kultura tagħna u ta' ċiviltajiet oħra.

Trid ukoll tiġbed ħafna aktar żgħażagħ biex ikomplu l-istudji tagħhom f'livelli għolja.

Is-sistema ta' l-edukazzjoni hi kolonna mportanti li fuqha tiddependi l- kapaċità tagħna li nagħmlu r-riċerka kif ukoll il-kapaċità tagħna li nassorbu t-teknoloġiji ġodda li niġu f'kuntatt magħhom.

Għalhekk, qed nespandu l-programm ta' l-e-learning.

It-tibdil kontinwu li qed niffaċċjaw fid-dinja jġegħelna nżidu l- flessibiltà biex is-sistema edukattiva tagħna taddatta malajr u kontinwament għall-ħtiġijiet ġodda li jinħolqu minn żmien għal żmien.

Dan isir billi nsaħħu l-aġġornament kontinwu, kemm ta' l-għalliema u kemm it- tfassil tal-korsijiet li jingħataw.

Għalkemm l-investiment fl-edukazzjoni qiegħed dejjem jikber, dan it-tibdil ma jistax iseħħ billi nkomplu nżidu saffi ta' spejjeż ma' dawk li għandna imma billi nirrevedu b'mod kostanti r-riżorsi li qed jiġu wżati u nipprijoritiżżaw skond il-ħtiġijiet tal-lum u ta' għada.

Kumpanniji Parastatali

Qegħdin naħdmu biex inwittu l-toqob ta' l-ineffiċjenza li jeżistu fis- settur pubbliku.

Hemm bżonn impenn minn kulħadd fil-bidla radikali fil- kulturi tat-tmexxija u fil-prattiċi tax-xogħol.

Jibqa' għan ewlieni tagħna li neqirdu l-inġustizzja taż-żewġ standards li teżisti llum fl-etika ta' tmexxija u ta' xogħol fis-settur pubbliku u dak privat.

Ikun ġust li kemm jista' jkun servizz għandu jitħallas minn min jirċevih.

Fl-istess ħin aħna konxji li ċerti servizzi essenzjali għandhom jibqgħu pprovduti b'xejn jew b'sussidju qawwi biex jiġi żgurat aċċess sħiħ għal kulħadd.

Dan is-sens ta' solidarjetà jrid jibqa' qawwi.

It-Tarzna

Din is-sena qed naraw il-bidu ta' l-implementazzjoni tal-pjan għat-tiġdid tat-tarznari.

Iż-żewġ tarznari tal-lum mhux se jkomplu joperaw u d-djun li dawn kellhom mal-banek u mal-gvern, u li jammontaw għal Lm300 miljun se jinqata' minn fuqhom.

Sar qbil mal-GWU li, fost oħrajn, jipprovdi għal riforma qawwija fil-prattiċi tax-xogħol li għandha żżid l-effiċjenza u tiġġenera riżorsi li jkunu jistgħu jagħmlu tajjeb għal parti dejjem akbar ta' l-ispiża biex titmexxa t-Tarzna.

Twaqqfu żewġ kumpanniji, waħda li se tkompli tmexxi l-operat tat-tarznari tal-lum u l-oħra li fiha se jiġu miġbura n-nies meqjusa żejda għall-bżonn ta' l-ewwel ażjenda u li se jkunu mħaddma fuq xogħol produttiv f'oqsma differenti.

Għal dawn ġew imnedija skemi ta' rtirar kmieni mix-xogħol.

Il-qbil fuq il-ftehim kollettiv fetaħ it-triq biex il-vijabilità tat-Tarzna ssir possibbli.

Dan il-qbil hu msejjes fuq il-prinċipju li d-dħul tal- ħaddiema għandu jkun marbut mal-produttività.

Wara l-2008 it-Tarzna trid tkun qed taħdem mingħajr bżonn ta' sussidju.

Biex dan iseħħ, il-management u l-ħaddiema jridu jaħdmu id f'id biex jaraw kif se jġibu x-xogħol, kif dan ix-xogħol jinħadem bl-aqwa kwalità, fl-iqsar żmien u bl-anqas spiża.

Kulħadd irid jifhem li minn dan is-suċċess jiddependu l-impjiegi u l-pagi ta' kulmin hu konness ma' din l-ażjenda.

Is-sussidju lit-Tarzna se jkun iffissat b'mod li jonqos kull sena sabiex tiġi żgurata d-dixxipplina li kulma jiġri fit-Tarzna jeffettwa r-riżorsi li minnhom iridu jitħallsu l-pagi.

Ir-riżorsi jiżdiedu b'aktar xogħol u b'aktar produttività.

Dan is-sussidju, li se jkun ikkalkulat bħala persentaġġ tal-paga bażika fit-tarzna, jgħaddi lit-Tarzna f'forma ta' kapital.

Hekk is-sena d-dieħla, il-produzzjoni tat-Tarzna trid tkun biżżejjed biex tifdi l-ispejjeż u tħallas għal 30% tal-pagi tal-ħaddiema.

Dan l-aħħar persentaġġ irid jiżdied minn sena għal sena hekk kif il-produttività u l- effiċjenza għandha tikber.

L-Ambjent

Meta nitkellmu fuq l-ambjent irridu nibdew inħarsu minn lenti differenti.

Minn banda ma nistgħux ma ninnutawx it-tisbiħ ta' l-ambjent urban li sar bix-xogħol intensiv u għaqli fit-toroq permezz tal-public/private partnership li ħloqna s-sena l-oħra.

Imma l-kwalità ta' l-ambjent mhux biss l-indafa u s-siġar.

Hi l-kwalità ta' l-arja, l-ilma u l-ħoss (noise pollution), kif ukoll id-diversità fil-ħlejjaq u l-ambjenti naturali.

Ħajjitna tiddependi mill-ambjent li nżommu madwarna.

L-istil ta' ħajja li qed ngħixu qed joħloq pressjoni kbira fuq l-ambjent bil-produzzjoni qawwija ta' skart, u bit-tniġġiż li jirriżulta mill-użu ta' fuels u kimiċi.

Il-prattika trid tkun li nnaqqsu l-iskart u t-tniġġiż kemm jista' jkun.

Dan jista' jsir bi tliet modi:

□ B'tagħlim kostanti li jfisser l-għażliet li għandna quddiemna u kif inkunu aktar attenti għal kull ma' jeffettwa l-ambjent;

□ Bi ħlas adekwat li jsir minn min jinkwina biex l-inkwinament jitnaqqas kemm jista' jkun u jissewwa meta jsir; u

□ B'investiment biex nipproduċu enerġija b'mod aktar effiċjenti u nadif u biex noħolqu prodotti li meta jiġu skartati joħolqu l-anqas inkwinament possibbli.

Il-gvern hu mpenjat bis-sħiħ li jħares l-ambjent ta' madwarna u dan għall- ġid tagħna kif ukoll fl-aħjar interess tal-ġenerazzjonijiet futuri.

Kif wiegħed il-gvern, sad-data tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea se jingħalqu l- miżbliet tal-Magħtab u tal-Qortin.

Sabiex jilħaq dan il-għan il-gvern għaddej b'ħidma ntensiva biex tinbena u tibda topera l-infrastruttura neċessarja fosthom l-Interim Controlled Engineered Landfill.

L-investiment finanzjarju marbut ma' dawn il-faċilitajiet jammonta għal madwar Lm30 miljun fuq perijodu ta' tliet snin li parti sostanzjali minnhom ġejjin mill- fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Is-sħubija fl-Unjoni Ewropea se tfisser ukoll responsabbiltajiet akbar għall-awtorità ta' Malta għall-ambjent u l-ippjanar biex tkun tista' tissorvelja aħjar l-ambjent li fuqu tiddependi saħħitna.

Fix-xhur li ġejjin, il-gvern se jkun ukoll għaddej b'ħidma f'ħames siti li ntgħażlu biex fihom jinbdew proġetti ta' afforestazzjoni.

Dan il-proġett se jwassal biex fuq medda ta' ħames snin issir afforestazzjoni fi 13-il sit li ġew identifikati madwar Malta u Għawdex.

Il-ħsieb tal-gvern hu li dan il-proġett jimxi 'l-quddiem anke bil-kontribuzzjoni tal-privat.

Il-gvern se jkompli jgħin fl-iffinanzjar ta' dawn il-proġetti iżda jkun għalxejn li jitfasslu miżuri ta' mmaniġġjar ambjentali mill-aqwa għal pajjiżna jekk ma nkunux aħna stess li nħarsu l-ambjent tagħna permezz ta' kif nikkonsmaw u billi nikkontribwixxu għall-ispejjeż involuti.

Għaldaqstant, se tkun imnedija sistema ta' eko-kontribuzzjoni.

Parti minn din l-eko-kontribuzzjoni se tinġabar minn containers ta' prodotti ta' konsum.

Dan għaliex dawn il-containers huma parti essenzjali mill-problema ta' immaniġġjar ta' l-iskart f'pajjiżna.

Din is-sistema, li se tiġi introdotta gradwalment, se tkun ibbażata fuq dawn il-prinċipji:

- l-eko-kontribuzzjoni se tħajjar iktar l-użu ta' deposit refund schemes fuq containers;

- l-ammont ta' l-eko-kontribuzzjoni fuq tipi ta' containers differenti se tkun tirrifletti l-impatt ambjentali tal-containers u;

- hi ntiża sabiex tiskoraġixxi konsum b'impatt ambjentali mhux aċċettabbli.

Hija l-intenzjoni tal-gvern li jaħdem id f'id mal-privat sabiex jiġu żviluppati inizjattivi f'din id-direzzjoni.

Il-gvern jemmen li l-operaturi lokali għandhom iħaddmu huma stess sistemi li permezz tagħhom il-materjal impoġġi fis-suq jiġi rkuprat u mmaniġġjat b'mod li ma jħalli l-ebda mpatt negattiv fuq l-ambjent.

Għas-sena d-dieħla din l-eko-kontribuzzjoni se tkun introdotta fuq firxa limitata ta' containers ta' prodotti ikkunsmati lokalment, kemm jekk maħduma f'pajjiżna kif ukoll importati.

Mhux se tinġabar l-ebda eko- kontribuzzjoni minn fuq prodotti li jiġu esportati.

Din il-miżura għandha tiġi riveduta regolarment skond kemm il- produtturi/importaturi lokali jibdew jerfgħu r-responsabbiltajiet tagħhom mil-lat ambjentali.

Dan għandu jseħħ billi l-operaturi lokali jħaddmu sistemi li permezz tagħhom il-materjal impoġġi fis-suq jiġi rkuprat u mmaniġġjat b'mod li ma jħalli l-ebda mpatt negattiv fuq l-ambjent.

Il-parti l-oħra ta' l-eko-kontribuzzjoni se tkun fuq prodotti oħra ta' konsum li minnhom infushom jiġġeneraw impatti ambjentali negattivi meta jintremew.

Għas-sena d-dieħla, din l-eko-kontribuzzjoni se tinġabar minn fuq batteriji, tyres, apparat elettroniku, żjut (mhux ta' l-ikel) u filters taż-żejt.

Il-Welfare

Id-dinja qatt ma tista' tgħix fil-paċi u l-ġid jekk ma tħaddanx il-valuri tal-ġustizzja soċjali, solidarjetà, u t'opportunitajiet u sigurtà għal kulħadd.

Irridu ngħaqqdu b'mod effettiv l-iżvilupp eknomiku mal-ġustizzja soċjali.

Għalkemm il-ħolqien ta' kultura ta' dipendenza fuq l-Istat hi ħaġa ħażina, kull ċittadin għandu d-dritt għal solidarjetà nazzjonali meta jkun għaddej minn żmien diffiċli bħal mard, diżgrazzja, xjuħija u riskji oħra li jirriżultaw fit-tnaqqis tar-riżorsi għalih u għall-familja tiegħu.

Il-benefiċċji soċjali li nagħtu għandhom ikunu flessibbli għaliex m'għandniex nipprovdu b'mod xorta għal kulħadd.

L-iskemi li nħaddmu għandhom ikunu kapaċi u jiġu addattati biex dejjem jibqgħu jindirizzaw il- problemi speċifiċi ta' l-individwu matul iż-żmien.

Razzjonaliżżazzjoni tal-benefiċċji

It-tabella numru 8 turi il-benefiċċji soċjali differenti li nqassmu llum, kemm hemm nies jibbenefikaw minnhom u l-ammont li jitqassam kull ġimgħa.

Donnu jidher li matul iż-żmien ħloqna benefiċċji soċjali biex nakkomodaw ċirkustanzi uniċi mingħajr ma ngħata każ li f'xi każi l-amministrazzjoni tqum aktar mill-benefiċċju mogħti.

Jidher ukoll li ċerti benefiċċji soċjali li setgħu kienu meħtieġa fil-passat m'għadhomx rilevanti aktar.

Waqt li nżommu l-mira tagħna li ngħinu lil kulmin għandu bżonn, jenħtieġ li nirrazzjonaliżżaw il-pletora ta' benefiċċji soċjali li għandna, anki biex nassiguraw li s-sistema tagħna ma toħloqx diżinċentiv għax-xogħol.

Għaldaqstant, irridu naqtgħu l-prattika ta' uħud, politiċi u amministraturi tas-sistemi tal-benefiċċji soċjali, li jagħtu l-pariri kif wieħed għandu jagħmel biex fuq il-karta jkun eliġibbli għal dan u għal dak il-benefiċċju, ikunx ħaqqu jew le.

|Tabella 8 | |Lista u Spiza tal-Beneficcji | |Socjali | | |no of|avg | | |benef|payments | | |. | | |Description of | |ech |total| |Benefit | |chq | | |Non - |4,017|25.98|5,427| |Contributory Age | | | | |Pension | | | | |Blindness Pension|137 |28.39|202 | |Children's |38,35|7.40 |14,74| |Allowance |2 | |8 | |Social Assistance|95 |10.00|49 | |- Drug Addict | | | | |Disability Child |640 |5.03 |167 | |Allowance | | | | |Disablement |161 |615.8|99 | |Gratuity | |6 | | |Decreased |35 |31.68|58 | |National | | | | |Invalidity | | | | |Decreased |117 |35.71|217 | |National Minimum | | | | |Disablement |406 |7.69 |162 | |Pension | | | | |Early Survivors |1,724|51.95|4,658| |Pension | | | | |Foster Child |97 |12.74|64 | |Allowance | | | | |Handicapped |52 |5.37 |15 | |Pension Allowance| | | | |Handicapped |1,689|30.17|2,650| |Pension | | | | |Injury Benefit |1,654|7.91 |680 | |Increased |474 |35.91|885 | |Invalidity | | | | |Pension | | | | |Increased |1,536|38.72|3,093| |National Minimum | | | | |Invalidity |1,691|25.60|2,251| |Pension | | | | |Increased |2,900|46.13|6,956| |Retirement | | | | |Pension | | | | |Leprosy |68 |14.52|51 | |Assistance | | | | |Maternity Benefit|1,917|19.16|37 | |Milk Grant |124 |5.25 |34 | |Marriage Grant |1,977|86.38|171 | |National Minimum |6,353|34.09|11,26| |Invalidity | | |1 | |National Minimum |8,250|29.52|12,66| |Pension | | |5 | |Widows Pension - |8,231|39.17|16,76| |Nmwp | | |7 | |Orphans Allowance|15 |25.34|20 | |Non - |383 |5.39 |107 | |Contributory Age | | | | |Allowance | | | | |Carer's Pension |279 |32.49|471 | |Retirement |7,619|31.48|12,47| |Pension | | |3 | |Social Assistance|6,367|30.02|9,939| |Sa- Social |21 |5.30 |6 | |Assistance | | | | |Allowance | | | | |Social Assistance|26 |23.86|32 | |(Sab) | | | | |Social Assistance|556 |21.96|635 | |Female | | | | |Sickness Benefit |16,85|4.99 |4,370| | |3 | | | |Severly |3 |5.37 |1 | |Handicapped | | | | |Allowance | | | | |Severely |270 |29.64|416 | |Handicapped | | | | |Pension | | | | |Sickness |14,25|7.87 |5,836| |Assistance |2 | | | |Supplementary |28,40|1.72 |2,537| |Assistance |1 | | | |Survivors Pension|3,203|52.29|8,709| |Special |1,116|4.95 |287 | |Unemployment | | | | |Benefit | | | | |Sa - Unmarried |1,286|29.32|1,961| |Parent | | | | |Tuberculosis |33 |8.72 |15 | |Assistance | | | | |Treasury Pension |13,34|1,487|19,84| | |3 |.63 |9 | |Two Thirds |17,03|56.55|50,10| |Pension |9 | |4 | |Unemployment |5,395|31.88|8,943| |Assistance | | | | |Unemployment |3,044|2.74 |434 | |Benefit | | | | |Widows Pension |1,282|47.17|3,145| | |203,4| |213,6| | |83 | |59 |

Viġilanza

Jibqa' dmir tagħna li nżidu l-viġilanza biex niżguraw li l-benefiċċji li jitħallsu mit-taxxi tal-poplu, jkunu sejrin verament għand min għandu bżonn.

Għalhekk, irridu nirriformaw ukoll il-proċeduri li nużaw fit- tqassim u fil-kalkolu tal-benefiċċji soċjali.

Se ndaħħlu sistema ta' awditjar mediku biex nassiguraw li kulmin qed jiġi ċċertifikat sabiex jibbenefika għall-benefiċċji hu fil-fatt eliġibbli.

Pensjonijiet

Il-proċess ta' riforma fil-pensjonijiet reġa' qabad ritmu mgħaġġel.

Wara li ċ-Chairman tal-kummissjoni nazzjonali għar-riforma tal-welfare ippreżenta r-rapport tiegħu, il-gvern u s-sieħba soċjali l-oħra taw ukoll ir-reazzjoni tagħhom.

Ġie maqbul li biex ma jkunx hemm duplikazzjoni, il-kummissjoni tiġi magħquda mal-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali għall- finijiet tad-diskussjoni fuq ir-riforma tal-pensjonijiet.

Saret diskussjoni wiesa' dwar l-implikazzjonijiet tar-riforma u tat-tibdil li qed jiġi propost.

L-esperti attwarji u ekonomiċi tal-bank dinji, li ġew mitluba miċ-Chairman sabiex jagħmlu analisi u jagħtu pariri dwar din ir- riforma, għandhom jippreżentaw ir-rapport tagħhom sa l-aħħar ta' Jannar li ġej.

Dan ir-rapport għandu jiġi studjat bir-reqqa mill-partijiet kollha li huma kommessi li jidħlu f'diskussjoni ntensiva biex, sa nofs is-sena d- dieħla, naslu għall-konklużjonijiet li nisperaw li jkunu maqbula bejn kulħadd.

Saħħa

Il-problema tas-saħħa hi problema tal-lum.

L-avvanzi kbar li qed isiru u li pajjiżna jadotta malajr qed ifissru li ħafna mard li qabel kien kundanna għall-mewt illum qiegħed jitfejjaq jew jittaffa.

Pajjiżna llum għandu tobba, nurses u professjonisti oħra ddedikati biex jagħtu kura lil kulħadd fuq mard li sa ftit snin ilu, ftit kienu jintbagħtu barra minn Malta biex ikunu kkurati minnu.

Dalwaqt se jkollna wkoll sptar ġdid fejn se jingħata servizz ta' l-ogħla kwalità.

Mhux ta' b'xejn li, minn żmien għal żmien, nisimgħu li s-sistema tas-saħħa f'pajjiżna hi fost l-aqwa fid-dinja!

Irridu nħarsu b'mod kritiku lejn is-servizzi li tajna sal-lum biex nikkontrollaw l-ispiża u naċċertaw li kull Malti u Għawdxi jibqa' jkollu aċċess sħiħ għall-kura tal-mard.

Għalhekk, waqt li l-karta r-roża se tibqa', se niżguraw li, min verament ħaqqu, jibqa' ntitolat għall-mediċini b'xejn.

Se jkun hemm reviżjoni ta' l- użu tal-kartuna fejn se jiddaħħal means test li se jkun flessibbli għall- kundizzjonijiet differenti.

Anke hawn, se jsir awditjar mediku sabiex tiġi aċċertata l-eliġibbiltà ta' dawk li jieħdu s-servizzi.

Minn statistika kumpilata jidher ċar li m'għadux jagħmel sens li ċ-ċentri kollha tas-saħħa jibqgħu jiftħu bil-lejl u nhar ta' Ħadd.

Hekk ukoll ir- riżorsi ta' tobba, infermiera u paramediċi li llum huma allokati għal dan ix-xogħol jistgħu jiġu dedikati għas-servizz fl-isptarijiet fejn huma meħtieġa biex inaqqsu l-pressjoni ta' xogħol fuq sħabhom.

Barra minn hekk, ċerti servizzi f'dawn iċ-ċentri jkunu limitati għal dawk li għandhom il- karta r-roża.

Se jittieħdu passi biex jibda jsir ħlas għal kura fl-isptarijiet tagħna minn:

o dawk b'assikurazzjoni privata; o dawk li jkunu vittmi ta' nċidenti u li jkunu koperti b'assikurazzjoni u; o barranin, anke dawk li jkunu koperti minn xi trattat bilaterali imma li huma koperti b'assikurazzjoni.

Id-dettalji tar-riforma fis-sistema tas-saħħa se jkunu diskussi wkoll mas- sieħba soċjali fi ħdan il-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali, biex flimkien insibu bilanċ tajjeb bejn is-sostenn u l-vijabbilità.

Meta ssir ir-riforma tal-pensjoni, hemm il-ħsieb li titnieda wkoll l- assikurazzjoni tas-saħħa li titħallas minn parti mit-taxxa tas-sigurtà soċjali kif nafuha llum.

Id-dettalji dwar din l-assigurazzjoni jingħataw meta titnieda.

Għeluq

Mr Speaker,

Matul is-sekli bnejna pajjiż li jiġbed l-ammirazzjoni ta' ħafna.

Wasalna ħafna aktar minn pajjiżi oħra mogħnija b'rikkezzi naturali kbar.

Dan irnexxielna nagħmluh bil-ħila tal-Maltin u l-Għawdxin tal-lum u tal- bieraħ.

Għandna poplu b'talenti kbar; irġiel, nisa, żgħażagħ u anzjani, hu x'inhu t- twemmin politiku tagħhom, hi x'inhi l-pożizzjoni soċjali tagħhom.

Tajna sehemna lkoll u rridu nkomplu nagħtu sehemna fl-oqsma kollha tal-kultura, tal-professjonijiet, tas-snajja', ta' l-edukazzjoni, ta' l-agrikoltura, tal- manifattura, tal-kostruzzjoni, tat-turiżmu, tas-servizzi finanzjarji, ta' l- oqsma soċjali, u ta' l-ambjent.

Għandna nagħmlu suċċess fl-Ewropa.

Narmaw pajjiżna għaż-żminijiet ġodda, ilkoll għalenija niġbdu ħabel wieħed.

Għax dan pajjiżna lkoll.

U għax pajjiżna tagħna lkoll, irridu ntellgħu il-livell tiegħu, nistmerru l- medjokrità, inbarru l-egoiżmu u ngħixu bl-ordni u d-dixxipplina.

Xejn li jilħaq dan l-għan m'għandu jitqies żejjed jew ta' dwejjaq.

Dan hu l-mument, fejn il-viżjoni ma tibqax imċajpra imma ssir konkreta, fejn il-ħolm isir realtà, fejn il-kliem isir fatti.

Għax dan pajjiżna lkoll.

Għax dan hu l-akbar wirt li nistgħu nħallu lil uliedna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Diskors tal-Budget 2004; Preżentazzjoni tal-punti ewlenin tal-Budget 2004;

Estimi Finanzjarji 2004;

Economic Survey (January-September 2003);

Proklama Nru XV ta' l-2003 dwar l-Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra; u

Kopja draft ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta` l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra".

MR SPEAKER: Nirringrazzja lill-Ministru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi għad-diskors tiegħu.

Nirringrazzja wkoll lill-impjegati tat- televiżjoni u nitlobhom jirtiraw mill-Kamra.

L-impjegati tal-Public Broadcasting Services irtiraw mill-Kamra.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi mingħajr avviż.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI AMMINISTRATTIVI OĦRA

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri aministrattivi oħra" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 25 ta' Novembru, 2003 fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi tad-dħul u nfiq ta' l-Awtorita' tad-Djar għas-sena 2003-2004.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l- Verifika – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 25 ta' Novembru, 2003 fid-9:00a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-7.56 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- ftehim milħuq.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦAL KIRKOP - XOGĦLIJIET FL-ISKOLA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il- Ministru jgħid x'xogħlijiet saru fl-iskola ta' Ħal Kirkop mill-1994 'il hawn?

Kemm swiet kull biċċa xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li ix-xogħol meħtieġ biex jiġi kkompilat it- tagħrif mitlub għal dawn l-aħħar seba' snin jirrikjedi ċertu żmien, risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - UŻU TA' COMPUTERS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm computers ingħataw lil kull kunsill lokali għat-tħaddim ta' l-e-government?

X'użu sar minn dawn il-computers?

ONOR.

AUSTIN GATT: Waqt li ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' computers għand il-kunsill lokali jvarja minn wieħed sa massimu ta' erbgħa kull kunsill, bl-allokazzjoni ssir skond il-popolazzjoni tal-belt jew raħal, qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li tindika kif eżattament tqassmu l-computers.

L-uzu ta' dawn il-computers kien wieħed tajjeb, b'ammont sostanzjali ta' residenti jagħmlu użu minnhom biex jinqdew bis-servizz ta' l-e-government kif ukoll biex jagħmlu użu mill-internet u mill-e-mail.

ĦAL LUQA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar tarmac f'Ħal Luqa minn Mejju 1994 'il hawn?

Kemm sewa flus dan ix-xogħol?

Jista' jagħti rendikont sena b'sena u triq bi triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL KIRKOP - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar tarmac f'Ħal Kirkop mill- 1994 'il hawn?

Kemm sewa' flus dan ix-xogħol?

ONOR.

SANTA VENERA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar tarmac f'Santa Venera mill-1994 'il hawn?

Kemm sewa' flus dan ix-xogħol?

ONOR.

DUGĦ – STANDARD SPECIFICATIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-kaxxi (dugħ) humiex konformi ma' l-istandard specifications tas-CAP?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li l-kaxxi (dugħ) huma konformi ma l-istandard specifications tas-CAP.

PITKALI CRATE CENTRE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il spezzjoni saret sabiex ikun magħruf il-livell ta' iġjene li fih qed jinżammu l-kaxxi (dugħ)?

X'kienu r-riżultati u/jew ir-rakkmandazzjonijiet wara dawn l-ispezzjonijiet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li meta jinstabu kaxxi maħmuġa fil- pitkalija jintbagħtu lura biex jinħaslu fil-pitkali crate centre.

TA' QALI PITKALIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'investiment sar fil-pitkalija minn April 'il hawn?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 2718.

IMPORTAZZJONI TA' SIĠAR TAL-FROTT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm siġar tal-frott ġew ordnati jew importati minn barra matul din is-sena?

X'kienet l-ispiża?

Jista' jagħti l-istess tagħrif għas-snin 1999, 2000, 2001, 2002 separatament?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Din is-sena mhux se jiġu ordnati siġar tal-frott minn barra għaliex il-produzzjoni lokali mistennija tkun biżżejjed sabiex taqdi l-ħtiġijiet.

L-informazzjoni għas-snin 1999 / 2002 hija kif tidher fit-tabella t' hawn taħt:

|Sena |Siġar |Spiża | | |Ordnati | | |1999 |3,850 |Lm5,77| | | |5 | |2000 |6,700 |10,300| |2001 |9,010 |13,515| |2002 |7,120 |10,688|

MTIEĦEN TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk saritx manutenzjonijiet fuq l- imtieħen ta' l-ilma matul din is-sena?

Jista' jagħti l-istess tagħrif għas- snin 1999, 2000, 2001, 2002 separatament?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li matul is-snin 1999 sa 2003 ma saret l-ebda manutenzjoni mid-dipartiment ta' l-agrikoltura jew mid- direttorat għall-ħarsien ta' l-ambjent tal-MEPA fuq imtieħen ta' l-ilma.

PRODUZZJONI TAT-TJUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għas-sussidju fuq il-produzzjoni tat-tjur, kif jispjega l-fatt il-Ministru li s-sussidju għall-ewwel beda jitħallas fuq il- piz ta' tjur ħajjin u f'daqqa waħda dorna għall-piz ta' tjur mejta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minħabba li s- somma taħt l-ispecial market policy programme for Maltese agriculture għas- sussidju tat-tjur ġiet utilizzata qabel it-tnax-il xahar, ġie deċiż li għas- sena li ġejja jibda jsir ħlas fuq il-piż mejjet u b'hekk wieħed jassigura li s-sussidju jinfirex fuq aktar produtturi.

SVPR - IKEL GĦAR-RESIDENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tiġi tiswa ikla kuljum fir-residenza San Vinċenz de Paule?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

DJAR TA' L-ANZJANI - IKEL GĦAR-RESIDENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tiġi tiswa ikla kuljum f'djar ta' l-anzjani?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-ikel għal kull persuna fid-djar ta' l-anzjani tal-gvern jiġi jiswa madwar Lm2.30 kuljum.

Dan l-ammont jinkludi breakfast, ikla ta' nofsinhar u ikla ta' filgħaxija.

SVPR - ANZJANI RESIDENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm jiġu jiswew lill-gvern anzjan/a residenti San Vinċenz de Paule?

ONOR.

DJAR TA' L-ANZJANI - ANZJANI RESIDENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm jiġu jiswew lill-gvern anzjan/a residenti fi djar ta' l-anzjani tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li persuna residenti f'xi waħda mid- djar ta' l-anzjani mmexxija mill-gvern kienet tiġi tiswa madwar Lm11 kuljum fl-2002.

Ir-rata għas-sena kurrenti tinħadem wara li tingħalaq is-sena finanzjarja.

SVPR STAFF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm staff ġewwa r-residenza San Vinċenz de Paule?

X'inhu l-grad tagħhom u kemm jitħallsu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella li turi l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

DJAR TA' L-ANZJANI - STAFF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm staff ġewwa d-djar ta' l-anzjani tal-gvern?

X'inhu l-grad tagħhom u kemm jitħallsu?

ONOR.

TI I – IMPJEGATI ON CONTRACT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: B'riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari 2628 u 2740, jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati bil-kuntratt li ma jagħmlux parti mis-segretarjat tal-ministeru, jiġifieri fid- dipartimenti, korporazzjonijiet u aġenziji li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

X'inhu xogħolhom u x'tip ta' kuntratt definit għandhom?

Kif ġew magħżula għall-postijiet li qegħdin jokkupaw bħalissa?

Kemm minnhom għandhom 'il fuq mill-eta' ta' l-irtirar?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

TARZNARI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taż-żewġ tarznari li preżentement huma mislufa lill-ministeri, dipartimenti tal-gvern, kumpanniji parastatali u awtoritajiet?

Jista' jagħti breakdown dettaljat b'riferenza għall-grade li għandhom?

Kemm minnhom jagħmlu parti mid-900 impjegat li mhux se jibqgħu fuq il-kotba tat- tarzna?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

MARSA POWER STATION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar snin sarx xi pollution emission report dwar il-power station tal-Marsa?

Jista' ipoġġih fuq il-mejda tal-Kamra u/jew għall-inqas jippubblika executive summary tal-konklużjonijiet ta' dan ir-rapport?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li f'Marzu ta' l-2003 sar rapport kif rikjest mir-regolamenti dwar integrated pollution prevention and control li ġie mgħoddi lill-MEPA.

Is-sezzjoni tar-rapport li tittratta dwar il-power station tal-Marsa tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

MTARFA - ĊENTRU GĦAL MATUL IL-JUM

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex persuna bi bżonnijiet speċjali li isimha u dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għadha ma ġietx aċċettata fl-adult training centre ta' l- Imtarfa?

Jista' jara li din il-persuna tiġi ammessa immedjatament għax għandha bżonn urġenti ta' għajnuna individwali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li qed isiru l-arranġamenti meħtieġa biex dawk il-persuni b'diżabilita' li jkunu spiċċaw mill-iskola, jibdew jattendu ċ-ċentri għal matul il-jum.

Ċertament dan japplika għall-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant.

FABBRIKI - TRAINING GRANT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 2647, jista' il-Ministru jgħid liema fabbriki għadhom qed jistennew li jingħataw training grant għas-sena 2001?

Jista' jagħti ċ-ċifra pagabbli għal kull azjenda u jgħid meta se jsir il-ħlas?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jidhirlix li nkun korrett li niżvela ċ-ċifri għal kull fabbrika li hemm imsemmija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2647.

Informat ukoll li l-azjendi kollha jitħallsu ladarba l-MDC tgħaddi l- fondi neċessarji lill-ETC.

L-ETC assolutament mhijiex f'pożizzjoni tgħid meta dawn l-azjendi se jitħallsu.

KALKARA - ĦSARAT FIS-SISTEMA ELETTRIKA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'progress sar wara rapport dwar ħsarat minħabba surge fid-dawl f'residenza li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-każ qed jiġi mistħarreġ u għandu jiġi konkluż fi żmien qasir.

KALKARA - METER TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jara li jerġa' jitwaħħal il- meter ta' l-ilma fl-indirizz li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, peress li minn mindu sar is-servizz ir-residenti baqgħu mingħajr ilma?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li l-indirizz li għalih saret riferenza hu ta' block ta' tliet appartamenti, oriġinarjament proprjeta' tas- servizzi Ingliżi.

Sussegwentement il-gvern ta' dak iż-żmien kien alloka dawn l-appartamenti mingħajr ma ħa ħsieb jara li kull appartament ikollu meter ta' l-ilma.

Fil-fatt għalkemm kull appartament għandu meter ta' l-elettriku separat kien hemm servizz wieħed għall-blokk kollu u skond il-kotba tad-WSC, dan is- servizz kienet responsabli għalih l-awtorita' tad-djar.

Naturalment din kienet sitwazzjoni anomala u billi min kien qed jikkonsma l-ilma deher li ma riedx jieħu r-responsabbilta' għall-ħlas tal-provvista ta' l-ilma, id- WSC ma kellhiex triq oħra ħlief li tissospendi din il-provvista.

Dan l-aħħar, uffiċjali tad-WSC ikkuntattjaw lir-residenti u dawn issa aċċettaw li jħallsu l-kontijiet pendenti u jibqgħu responsabbli għall-ħlas tal-konsum ta' l-ilma fil-futur.

Jiġifieri appena s-sitwazzjoni tkun regolarizzata b'dan il-mod, il-provvista ta' l-ilma terġa' tingħata b'mod normali lil dawn ir-residenti.

HOUSING AUTHORITY – KAŻ HAW144/03

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet applikazzjoni HAW 144/03 quddiem l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirrIferi l-persuna konċernata għand l-awtorita' tad-djar, taqsima customer care.

BORMLA - DEREKWIŻIZZJONI TA' FOND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet it-talba sabiex post li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ikun derekwiżizzjonat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.`

RECORDING STUDIOS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn stabilimenti li għandhom il-permess meħtieġ tal-pulizija u tal-MEPA sabiex joperaw bħala recording studios?

X'jisimhom u f'liema indirizz għandhom il-permess biex joperaw?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-liċenzji tan-negozju msemmija m`għadhomx jinħarġu mill-pulizija.

GĦaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

BACKGROUND MUSIC FIRMS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kumpanniji applikaw biex jipprovdu mużika ta' background għaż-żfin u karrijiet tal-karnival għas-sena 2004?

Jista' jgħid x'verifiki saru biex jaraw jekk dawk li applikaw kellhomx il- permess meħtieġ biex joperaw bħala recording studios?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Informat li applikaw żewġ kumpanniji biex jipprovdu mużika background għaż-żfin u karrijiet tal-karnival għas-sena 2004.

L-offerti għadhom qed jiġu aġġudikati.

SPTAR SAN LUQA - NURSING MANAGERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jara li n-nursing managers li jkunu on duty fl-isptar San Luqa ma jibqgħux jaqilgħu ċitazzjoni meta jdaħħlu l-karozza ġewwa l-isptar?

Billi jien informat li hemm nursing managers li diġa' qalgħu ħames ċitazzjonijiet waqt li jkunu jaqdu dmirijiethom fl-isptar, possibbli id-diviżjoni tas- saħħa tipprova ssib soluzzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li fi żmien qasir, in-nursing managers se jkollhom parking lot allokat għalihom.

SAN PAWL IL-BAĦAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet applikazzjoni għal akkomodazzjoni alternattiva minn persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

X'ċans hemm li din il-mara separata u b'tifla ta' disa' snin, tiġi allokata fond?

Kemm għandha punti?

Kif tinħadem is-sistema tal-punti fil-konfront ta' din il-mara?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

Dwar l-aħħar żewġ partijiet tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-persuna konċernata għand id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali fejn tkun tista' tara l-applikazzjoni tagħha.

HOUSING AUTHORITY – KAŻ HA 39/2002

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu l-prezz sussidjat tal-fond ref.

HA 39/2002 li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-persuna konċernata lill-awtorita' tad-djar, taqsima customer care.

MSIDA - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet applikazzjoni għal akkomodazzjoni alternattiva ta' anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

X'ċans hemm li din tibdel ma' post ieħor tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 2660.

BIRKIRKARA - SKOLA PRIMARJA SIR ANTHONY MAMO

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'beħsiebu jagħmel għall-upgrading ta' l-iskola primarja 'B' Sir Anthony Mamo, f'Birkirkara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol konness ma' l-iskola msemmija hu nkluż fil- pjan ta' ħidma li qed jitfassal mill-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada.

Tweġiba tingħata aktar 'il quddiem meta dan il-pjan ikun iffinalizzat u approvat.

KALKARA - METER TAD-DAWL

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi se jieħu l-ministeru biex jiġi stallat meter tad-dawl fil-parti komuni ta' blokk appartamenti tal-gvern li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, u dan meta r-residenti ta' l-istess blokk ilhom jgħixu f'din il-binja għal aktar minn għaxar snin mingħajr is-servizz ta' l-elettriku?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa.

ŻEJTUN – AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal il- każ ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

X'rimedju qed joffri d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali lil din il-familja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata.

SCHEDULE -5 - MITOCHONDRIAL MYPOTHY

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li n-numru ta' dawk li jbatu bil- kondizzjoni ta' mitochondrial mypothy hu żgħir ħafna, jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonsidra li l-kura tidħol taħt Schedule 5?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

KUMPANNIJI PARASTATALI - HUMAN RESOURCE AUDIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-gvern qattx għamel human resource audit tal-kumpanniji parastatali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-gvern qatt m'għamel human resource audit tal- kumpanniji parastatali, pero' għandna informazzjoni li matul is-snin diversi azjendi parastatali għamlu eżerċizzji u audits fuq human resources.

JOINT EU-NATO MILITARY EXERCISE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'se jkun is-sehem ta' Malta fil-joint EU-NATO crisis management military exercise ta' bejn id-19 u l-25 ta' Novembru, 2003 minħabba li se jintużaw NATO assets and capabilities?

Jista' jagħti dettalji dwar il-fictitious crisis scenario li se jkun il-bażi ta' dan l- eżerċizzju?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsijiet parlamentari 1773 u 2673, ninformah li s- sehem ta' Malta fl-eżerċizzju jikkonsisti fit-twaqqif ta' żewg ċelloli, waħda fl-ambaxxata Maltija fi Brussell u l-oħra fi ħdan l-EU directorate.

Xogħol dawn iċ-ċelloli hu ta' liaison u ta' kollegament u biex isegwu dak li jkun qiegħed iseħħ waqt l-eżerċizzju.

Irrid ngħid li dawn l-eżerċizzji ma jinvolvux truppi iżda huma mmirati biex jittestjaw is-sistemi ta' kollegament u koperazzjoni li l-Unjoni Ewropea qegħda toħloq fir-rigward ta' crisis management operations.

Ix-xenarju għal dan l-eżerċizzju ġie żviluppat skond il-prinċipji tal-UN charter u jgħin biex jiġu kkonsidrati diversi options ta' crisis management operations.

L-eżerċizzju jiffoka fuq l-azzjoni li trid tittieħed qabel wieħed jiddeċiedi li jagħmel intervent bi truppi.

ĦAL QORMI: ĊENTRU TAS-SAĦĦA – ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi din li l-istaff taċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi jieħdu leave u sick leave bl-addoċċ?

Jista' jgħid jekk hux minnu li hemm min jiffirma u ma jidħolx?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li l-istaff taċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi jieħdu l-leave wara li jagħmlu talba bil-miktub lin-nursing officer jew lid-deputy nursing officer.

In-nursing officer jagħmel it-talba tiegħu lid-departmental nursing manager u dan irid jiġi approvat.

Riġward sick leave, id-dipartiment m'għandu l-ebda kontroll fuq kemm jittieħed għalkemm issir verifika minn tobba ta' kumpannija privata.

Fuq jekk hux minnu li hemm min jiffirma u ma jidħolx, jista' jingħad li dan l- aħħar kien hemm każ wieħed u ttieħdu l-passi dixxiplinarji kontra l- impjegat immedjatament.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu informazzjoni differenti, nitolbu jgħaddihieli b'mod konfidenzjali.

AFM – HELICOPTER PILOTS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm-il siegħa training għamlu l-bdoti tal-helicopters u ta' l-ajruplani ta' l-AFM matul Lulju, Awissu u Settembru ta' din is-sena?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi kif tidher fit-tabella ta' hawn taħt:

| |Taħrig fuq |Taħriġ fuq | | |ajruplani |helicopters | |Lulju |10 sigħat |30 siegħa | |Awissu |16-il siegħa|20 siegħa | |Settemb|10 sigħat u |20 siegħa | |ru |45 minuta | |

MDINA – MANUTENZJONI TAS-SWAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jikkonsidra l-Ministru li parti mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea għas-snin 2004-2006, jintnefqu fuq tiswija urġenti li hemm bżonn issir f'parti mis-swar ta' l-Imdina, bejn Palazz Vilhena u Xara Palace Hotel, li bħalissa qiegħda fil-periklu li taqa' u tiġbed magħha l-bqija tal-bini?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li diġa' ittieħdu miżuri urġenti biex jiġi mirfud parti mill-Palazz Vilhena minħabba l-qagħda li jinsab fiha.

Fl-istess ħin wasal biex jitlesta studju mill-Universita' ta' Bologna dwar il-qagħda tas-swar ta' l-Imdina u dwar x'miżuri għandhom jittieħdu biex jiġi evitat li xi parti mis-swar taqa'.

L-istudju għandu jistabilixxi wkoll l-ispiża meħtieġa biex isiru x- xogħlijiet biex is-swar jiġu mirfuda, studju dan iffinanzjat mir-raba' protokoll Taljan.

Minħabba li għad mhix magħrufa l-ispiża meħtieġa biex isiru dawn ix-xogħlijiet, ma setgħetx issir talba lill-Unjoni Ewropea biex jiġu ffinanzjati dawn ix-xogħlijiet.

Naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li dawn it-tiswijiet huma urġenti, l-aktar meta wieħed jiftakar li din il-problema ilha tkarkar għexieren ta' snin.

EU MONITORING REPORT- KORRUZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'passi hemm maħsuba mill-gvern biex jindirizza l-problema tal-korruzzjoni li tissemma fil-monitoring report li ħareġ fl-ewwel ġimgħa ta' Novembru?

ONOR.

JOE BORG: Għalkemm ir-rapport tal-kummissjoni jindika li hemm xi passi x'jittieħdu fejn jidħol is-suġġett tal-korruzzjoni, ma jirriżultax li Malta għandha xi problema partikolari ta' korruzzjoni li trid tiġi indirizzata.

Iżjed hi kwestjoni ta' formazzjoni ta' strateġija nazzjonali sabiex jitwarrbu ċerti perceptions li jista' ikun hemm f'dan ir-rigward.

Iżda għal aktar dettalji dwar dan il-qasam, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

EDUKAZZJONI - DIRETTURI/ASSISTENTI DIRETTURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'vakanzi jeżistu fil-livell ta' direttur u assistent direttur fid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt il-ministeru?

Fiex wasal il-proċess biex jimtlew dawn il-partijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li jeżistu ħames vakanzi fil-livell ta' direttur u assistent direttur fid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt il- ministeru.

Fid-diviżjoni hemm tliet vakanzi, waħda ta' direttur ġenerali li l-proċess għall-mili jsir mis-senior appointments advisory committee ta' l-MPO.

Iż- żewġ vakanzi l-oħra huma ta' żewġ assistenti diretturi, training and staff development u operations, fejn saru l-interviews u ntbagħtu r- rakkomandazzjonijiet lill-PSC.

Id-diviżjoni qed tistenna tweġiba.

Vakanza oħra ta' direttur teżisti fid-dipartiment ta' l-eżamijiet.

Il- proċess ta' l-għażla jaqa' taħt ir-responsabbilta' ta' l-uffiċċju tas- segretarju permanenti, fl-uffiċċju tal-Prim Ministru, u l-proċess qed joqrob biex jintemm.

L-aħħar vakanza li teżisti fid-dipartiment tal-libreriji u arkivji hi ta' assistent direttur.

GĦad irid jibda l-proċess biex dan il-post jimtela'.

BIBLIJOTEKA NAZZJONALI - XOGĦOL TA' RESTAWR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'xogħol ta' restawr sar fl-aħħar tliet snin fuq manuskritti u kotba li hemm fil-biblijoteka nazzjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li xogħol ta' restawr għall-biblijoteka nazzjonali isir ħafna drabi mill-istess grupp ta' nies, kemm ġewwa l- laboratorji taċ-ċentru tar-restawr kif ukoll fil-bibljoteka nnifisha, naturalment skond il-ħtiġijiet tal-kotba, manuskritti u manufatti oħra.

Ix-xogħol ta' restawr li sar fl-aħħar tliet snin fuq il-manuskritti u l- kotba li hemm fil-biblijoteka nazzjonali jikkonsisti kif ġej:

Fis-sena 2000 sar ir-restawr ta' 36 volum u erba' manuskritti; waqt li flimkien ma' 12-il student universitarju sar tindif ta' kotba u manuskritti - Melitensia l-Qadima, Magistrate Parnis Collection Bequest u kotba fis- sala prinċipali - u madwar 12,200 ktieb ġew imnaddfa f'dan l-eżerċizzju.

Fis-sena 2001 ġew restawrati 94 ktieb, 13-il manuskritt u għaxar kotba tal- Melitensia; xogħol ieħor kien jinkludi tindif, sapport u framing ta' portraits ta' 28 granmastru; saret tiswija u sar restawr ta' kotba tal- Melitensia u ta' gazzetti fl-emeroteka tal-biblijoteka nazzjonali;

Fis-snin 2002/2003 ġew restawrati tmien manuskritti u 38 ktieb tal- biblijoteka u qed isir xogħol ta' restawr fuq 17-il ktieb u manuskritti oħra; peress li ħafna manuskritti, parċmini, 300 ittra bis-siġill, kollha ta' preġju kbir, kienu qed jiġru fl-idejn, inħass il-bżonn li jinħadmu passpartu' u kaxex għalihom biex hekk ikunu ippreservati - fost dawn insibu ktieb tal-viżitaturi li jmur lura għas-sena 1840 - u sar ukoll tindif ta' kotba rari u immuntar ta' biblijografiji u posters għall-fiera tal-ktieb.

Ninsab informat ukoll li wieħed ma jistax sempliċement ikejjel xogħol ta' restawr mill-kwantita' ta' kotba jew manufatti, peress li ċerti kotba, parċmini u kollezzjonijiet arkivjali jinħtieġu xogħol aktar minn oħrajn.

Dan dejjem jiddependi mill-kondizzjoni, daqs u għamla tal-ktieb jew oġġett ieħor li jinħtieġ restawr u tajjeb li wieħed jiftakar li xogħol ta' restawr jitlob attenzjoni, żmien, delikatezza u dedikazzjoni.

ĦAL QORMI: TRIQ L-IMDINA – TNEĦĦIJA TA' VETTURI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jara li l-pulizija tieħu ħsieb tneħħi vetturi mhux liċenzjati li ilhom jokkupaw spazju ta' parking għal xhur sħaħ u dan f'Imdina Road, Qormi, quddiem il-housing estate ta' Pascarella?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi minn spezzjoni li għamlet il- pulizija fil-post imsemmi mill-Onor.

Interpellant, ma ġiet innotata ebda vettura mhix liċenzjata.

INSTITUTE FOR HEALTHCARE - STUDENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' kuntratt li studenti fil-midwifery ta' l-institute for healthcare qed ikunu obbligati jew mitluba jiffirmaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SIGURTA' SOĊJALI – STAT TA' INVALIDITA'

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li persuna li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, għadha ma tafx għala ġiet dikjarata tajba għax-xogħol?

X'rimedju għandha kontra tali deċiżjoni meta din il-persuna hija dikjarata invalida?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-persuna li għamel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet informata dwar il-każ tagħha mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali permezz ta' ittra li ġġib id-data tal-5 ta' Novembru 2003.

REĠISTRI TAL-QRATI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jinvestiga l-qagħda fir-reġistri tal-qrati għar- rigward tal-qrati superjuri u dawk tal-maġistrati f'Malta - fejn deputati jirrifjutaw li jgħaddu proċess meta mitluba u trid tinqeda minn massimu ta' żewġ messaġġiera, bil-konsegwenza li trid tagħmel ħin twil tistenna - u għar-rigward tal-fatt li ma tinqedix jekk ma jkollokx flus eżatt peress li bqija ma teżistix?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi m`huwiex kompitu ta' deputat reġistratur li jnewwel proċessi u għalhekk li fiż-żewġ reġistri hemm b`kollox seba` messaġġiera - erbgħa fir-reġistru tal-qrati superjuri u tlieta fir-reġistru tal-qrati tal-maġistrati.

Meta xi messaġġier f`xi reġistru jkun assenti, id-dipartiment tal-qrati ċivili jagħmel l-almu kollu sabiex jibgħat xi ħadd minfloku u nistgħu ngħidu li fl-ebda ħin ir-reġistru ma jkun nieqes minn dak in-numru ta` messaġġiera li jista' jassigura kontinwita' fix-xogħol.

GĦandu jiġi apprezzat ukoll il-fatt li jkun hemm każi fejn ikun hemm ftit tad-dewmien u dan huwa mistenni f`post fejn il-kwantita` ta` nies li jkunu jridu jinqdew ikun kbir, speċjalment fil-għodu.

Dwar is-sitwazzjoni tal-cash, ninsab informat illi l-kaxxiera fiż-żewġ reġistri jkollhom float ta` kuljum sabiex jagħtu l-bqija.

MALTA DRYDOCKS – SECURITY CAMERAS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jikkonferma jekk fit-tarzna ta' Bormla twaħħlitx CCTV system fil-main gate, main office u l-baċir tal- yachting?

Ħarġet sejħa pubblika għal offerti?

Kemm ġiet tiswa din is- sistema?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nikkonferma li twaħħlu cameras tas-sigurta' f'diversi nħawi fit-tarzna.

Is-sistema swiet Lm22, 771.

Ix-xiri sar wara li ntalbu quotations varji.

MALTA DRYDOCKS - VETTURI MIKRIJA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm vetturi mikrija fit-tul fit-tarzna?

Jista' jgħid kemm swew dawn il-vetturi lit- tarzna s'issa din is-sena?

Kemm qegħdin jiswew lit-tarzna l-vetturi kollha li qegħdin jinkrew għal perjodu qasir biex jintużaw għal żebgħa u xogħol ieħor fit-tarzna?

Jista' jgħid jekk hemmx xi vettura b'kirja permanenti li qed jitħallas aktar minn Lm1,000 fix-xahar għaliha?

Jista' jgħid jekk inħarġitx sejħa pubblika għall-kiri ta' dawn il-vetturi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat li fit-tarzna bħalissa hemm 20 vettura mikrija.

Għaxra minn dawn il-vetturi huma speċjalizzati - forklifters/hi-up trucks/boss side loader etc. - waqt li l-għaxra l-oħra huma vetturi li jintużaw mill-managers.

Bejn Jannar u Novembru 2003 il-kiri ta' dawn il- vetturi ġie jiswa Lm47,843.

Il-vetturi speċjalizzati li nkrew matul din is-sena għal użu speċifiku u għal żmien qasir swew lit-tarzna Lm45,462.

Inkriet vettura waħda speċjalizzata, boss side loader li tiswa aktar minn Lm1,000 fix-xahar, inkluż l-ispejjeż tal-maintenance li jitħallsu mis-sid.

Din il-vettura hi stmata li tiswa Lm50,000.

Il-kiri ta' dawn il-vetturi sar wara li ntalbu quotations.

TARZNA - APPARAT TA' AQUABLASTING

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm sewa lit-tarzna l-apparat li nxtara għall-blasting din is-sena?

Ħarġu sejħiet pubbliċi għal dan?

Kemm instab effiċjenti u kemm intnefqu flus biex issewwa apparat li nxtara bl-irkant?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-2002 it-tarzna xtrat apparat ġdid u ieħor użat għas- sistema ta' aquablasting.

L-apparat il-ġdid inxtara b'sistema ta' tender pubbliku u sewa madwar Lm246,000.

L-apparat użat inxtara f'irkant li sar fl-Ingilterra wara li falliet kumpannija kbira.

It-tarzna xtrat apparat li sewa Lm50,000 u ntnefqu madwar Lm6,000 oħra biex dan l-apparat ġie serviced.

Fil-kondizzjoni li kien dan l-apparat meta sar l-irkant kien stmat li jiswa Lm200,000.

L-aquablasting irid jidħol fit-tarzna għal raġunijiet ambjentali kif ukoll dawk ta' saħħa tal-ħaddiema.

Id-dry gritblasting huwa effettiv ħafna teknikament imma joħloq problemi kbar għall-ambjent u għas-saħħa tal- ħaddiema li jużawh.

It-tarzni ewlenin kollha qed idaħħlu sistemi ta' aquablasting għalkemm ċertu użu ta' dry gritblasting se jibqa' għax ċertu xogħol jista' isir biss b'dan il-metodu .

Meta ddaħħal l-aquablasting fit-tarzna kien hemm ċertu reżistenza mill- ħaddiema.

Waħda mir-raġunijiet kienet li minħabba l-esperjenza, il-ħaddiema kienu jtellgħu ferm aktar xogħol bid-dry gritblasting milli bl- aquablasting.

Billi kien hemm allowance marbuta ma kemm isir xogħol fil- bidu, ċertu blasters intlaqtu ħażin.

L-aquablasting huwa effiċjenti meta jintuża għall-iskopjiet tiegħu.

Ċertu xogħol irid jibqa' isir bid-dry gritblasting.

Meta l-ħaddiema jakkwistaw aktar esperjenza fl-aquablasting, il-produttivita tagħhom fuq dan ix-xogħol tikber u aktar importanti minn hekk ikun hemm ferm anqas periklu għal saħħithom u għall-ambjent.

TARZNARI – EŻERĊIZZJU TA' RISTRUTTURAR

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'ġara minnhom dawk il-ħaddiema li kienu nvoluti fil-kwestjoni ta' l-acting chargeman?

Ġie appuntat xi ħadd minnhom?

Hemm minnhom li ġew trasferiti għall-industrial projects & services ltd.?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-eżerċizzju ta' ristrutturar sar biex ġie identifikat in-numru ta' ħaddiema li l-Malta Shipyards Ltd. għandha bżonn f'kull grad.

Il-vakanzi kollha issa mtlew u m'hemmx ħsieb li jsiru ħatriet ġodda.

MUNXAR - XOGĦOL TA' PANEL BEATING

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għaliex minkejja li fid-19 ta' Awissu, 2003 l-enforcement officer tal-MEPA issiġilla garaxx fi Triq Xlendi, il- Munxar - garaxx li fih għal dawn l-aħħar snin kien qed isir xogħol ta' panel beating u spray painting bla permess, f'area skedata (ECF 373/01) u ta' dan anke ġie mmultat, liema multa għadha ma ġietx imħallsa - f'dan l- istess garaxx għadu sal-lum matul il-ġurnata isir xogħol ta' panel beating?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li minn meta ġie ssiġillat il- makkinarju konness ma' xogħol ta' spraying/panel beating fid-19 ta' Awissu 2003, saru numru ta' spezzjonijiet.

Il-garaxx in kwestjoni nstab magħluq ħlief f'okkażjoni waħda.

Fil-garaxx instab li l-makkinarju kollu li ġie ssiġillat baqa' ssiġillat, filwaqt li ma nstab ebda makkinarju industrijali ġdid ieħor.

Peress li f'dan l-istadju m'hemmx provi biżżejjed li s-sit qed jintuża għal użu kummercjali, l-awtorita' se tibqa' tgħasses biex tiġi osservata l-ordni li ngħatat.

ANZJANI - SERVIZZ TA' HOMEHELP

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn anzjani li qed jagħmlu użu mill-homehelp?

Kemm ġew impjegati casual socal assistants jew part-time social assistants tul dawn l-aħħar sentejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ANZJANI – HANDYMAN SERVICE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm anzjani li qed jagħmlu użu mis-servizz tal-handyman?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li matul din is-sena kien hemm 1,024 anzjan li għamlu użu mis-servizz tal-handyman ipprovdut mid-dipartiment għall-anzjani u servizzi fil-komunita'.

SAN ĠILJAN: SPINOLA HILL - ASFALTAR

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk Spinola Hill li tagħti mill- bus terminus għal Paceville sal-bini tal-Maltacom, hix se tingħata resurfacing jew jekk hix se tiġi rranġata bħala parti mill-proġett ta' upgrading ta' Paceville?

Jista' jagħti indikazzjoni meta dawn ix- xogħlijiet se jsiru?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

GUDJA - TRIQ DUN PIET FARRUGIA - ASFALTAR

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li Triq Dun Piet Farrugia, fil-Gudja tiġi asfaltata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ninsab informat illi l-awtorita' dwar it-trasport għamlet spezzjoni f'din it-triq u rriżulta illi jonqos ħafna żvilupp xi jsir u għalhekk l-asfalt isir aktar 'il quddiem meta l-iżvilupp jitlesta.

REKLAMAR MINN KUMPANNIJI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie ddikjarat li ntnefqu flus f'reklamar minn kumpanniji reġistrati f'Malta bejn Jannar u Diċembru 2002?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħti spjegazzjoni ċara għal liema kumpanniji qed jirriferi.

OMMIJIET MINORENNI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm twieldu trabi minn tfajliet taħt is-16-il sena bejn Jannar u Ottubru 2003?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-dipartiment ta' l-informazzjoni fuq is-saħħa għandu informazzjoni nazzjonali fuq it-twelid ta' trabi lil ommijiet Maltin jew mhux Maltin.

L-istatistika għal din is-sena kif miġbura permezz tas- sistema national obstetric information system hija aġġornata sa l-ewwel sitt xhur tas-sena.

Bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena kienu reġistrati total ta' seba' ommijiet li welldu seba' trabi f'Malta u GĦawdex.

ŻEJTUN : TA' PIZZUTA - FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslet applikazzjoni T2038/97, b'riferenza għall-plot 9, Ta' Pizzuta, Żejtun għall-fidi ta' ċens?

ONOR.

TONIO BORG: Jien informat li wara li l-applikant in kwestjoni aċċetta s-somma għall-fidi taċ-ċens impost fuq plot 9, Ta` Pizzuta, tkomplew il-proċeduri sabiex jiġi ffinalizzat il-fidi u issa l-uffiċċju konġunt jinsab f`pożizzjoni li dalwaqt jiffirma l-kuntratt.

ĦAL QORMI - STA.

VENERA SUBWAY

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jaf il-Ministru li s-subway li hemm bejn Ħal Qormi u Sta.

Venera tinsab fi stat mill-agħar?

Meta se tittieħed azzjoni biex isiru t- tiswijiet u t-tindif meħtieġ biex in-nies ikunu jistgħu jaqsmu b'mod sigur f'din l-area perikoluża minħabba t-traffiku qawwi li jgħaddi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-awtorita' dwar it-trasport għamlet spezzjoni f'din is-subway u qabbdet lid-diviżjoni tax-xogħlijiet biex tagħmel it-tindif meħtieġ.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ KAĦWILA

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hu ppjanat li tiġi rranġata Triq Kaħwila, f'Ħaż-Żabbar peress li din tinsab fi stat diżastruż u qed toħloq inkonvenjent kbir għar-residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi t-triq hija nkluża fil-lista ta' prioritajiet ta' toroq li għandu d-direttorat, bix-xogħol ikun jista' isir aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li jirriżultaw minn żmien għal żmien.

REKLAMAR TA' ĊERTI PRODOTTI

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid huwiex konxju minn reklamar li qed isir fuq stazzjon tar- radju minn kumpannija li qed tirreklama prodott li jkabbar is-sider?

Jista' jgħid jekk dawn ir-reklami għandhomx l-awtorizzazzjoni meħtieġa tad- dipartiment?

Kemm huwa etikament aċċettabbli li l-pubbliku jingħata informazzjoni minn impjegati ta' kumpannija u mhux minn persuni professjonali fil-qasam tal-mediċina?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-dipartiment qiegħed jinvestiga u risposta definittiva tingħata f'xi seduta oħra.

WIED IL-GĦAJN: TRIQ IL-QALIET – STREET LIGHTING

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li d- dawl fi Triq il-Qaliet, f'Wied il-Għajn qed ikun mixgħul anke bi nhar u minkejja diversi telefonati lill-korporazzjoni Enemalta baqa' ma ġiex mitfi, anzi baqa' jixgħel għal jum wara l-ieħor?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-manutenzjoni meħtieġa saret fl-20 ta' Novembru 2003.

EXCHANGE BUREAUX - TISRIF TA' ĊEKKIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-exchange bureaux li hawn f'Malta li huma awtorizzati jsarrfu flus, bħal Travelex UK u Coppini, jistgħux isarrfu ċekkijiet f'ammonti ta' iktar minn Stg5,000?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninsab informat illi foreign exchange bureaux liċenzjati taħt l-Att ta' l-1994 dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji jistgħu isarrfu ċekkijiet desinjati fi kwalunkwe munita barranija.

M'hemmx restrizzjonijiet fuq l-ammonti f'dawn il-każi.

Ir-restrizzjoni li teżisti tirrigwarda ċekkijiet personali li dawn l- istituzzjonijiet għadhom mhumiex permessi li jsarrfuhom.

Iżda huma jistgħu jsarrfu ċekkijiet - basta jkunu desinjati f'munita barranija - ta' dividendi, pensjonijiet maħruġa minn gvernijiet barranin, bank drafts u oħrajn ta' natura simili.

Ta' min iżid li regoli rigward il-money laundering applikabbli minn żmien għal żmien iridu jiġu rrispettati minn kull istituzzjoni finanzjarja lliċenzjata mill-MFSA.

STA.

VENERA : SKOLA SAN FRANĠISK T'ASSISI - HOME ECONOMICS

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għalfejn fl-iskola San Franġisk t'Assisi, Sta.

Venera għalkemm iddaħħal is-suġġett tal-home economics, l-imsemmija skola għadha mhix attrezzata b'faċilita' ta' kċina sabiex l-istudenti jkunu jistgħu jipprattikaw dan is-suġġett u dan nonostante li l-għalliema ilha tilmenta xhur sħaħ dwar dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskola San Franġisk t'Assisi l-istudenti tal-home economics qegħdin jużaw il-food lab li hemm fl-iskola.

Erba' gruppi tal-home economics li jattendu l-form IV jagħmlu tnejn minn ħames lezzjonijiet fil-ġimgħa fil-food lab u dawn il-lezzjonijiet ikunu ta' natura prattika.

Informat ukoll li se toħroġ tender biex jinbena food lab ieħor f'din l- iskola.

Appendiċi A

Il-Politika Monetarja

Permezz ta' l-emendi fl-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta li daħlu fis- seħħ f'Ottubru tas-sena 2002, l-importanza ta' l-istabbilità tal-prezzijiet bħala l-għan ewlieni tal-Politika Monetarja tal-Bank issa hija riflessa wkoll fil-liġi.

Fil-waqt li jsaħħu l-indipendenza tal-Bank, dawn l-emendi tawh ukoll aktar flessibilità f'dik li hi l-politika monetarja tiegħu, hekk kif is-suq finanzjarju qiegħed isir dejjem aktar liberaliżżat.

It-tibdil leġislattiv saħħaħ il-mekkaniżmi li permezz tagħhom il-Bank jista' jintalab jagħti rendikont ta' l-attivitajiet tiegħu kif ukoll it-trasparenza tiegħu quddiem il-liġi.

Ir-rata tal-kambju fissa tibqa' l-għodda prinċipali li biha l-Bank jipprova jilħaq l-għan ewlieni tiegħu li jħares l-istabbilità tal-prezzijiet.

Il-lira Maltija hi marbuta ma' basket ta' tliet muniti ta' ekonomiji b'inflazzjoni baxxa; l-euro, d-dollaru Amerikan u l-lira Sterlina.

Matul is-sena, il-Bank rattab il-politika monetarja tiegħu erba' darbiet matul it-tnax -il xahar sa Settembru ta' din is-sena.

B'hekk ir-rati uffiċjali ta' l-imgħax naqsu b'total ta' punt per`entwali għal 3%.

Sa tmiem is-sena 2002, il-Bank baxxa r-rati bi kwart ta' punt perċentwali, u bi kwart ta' punt perċentawli kull darba għal tliet darbiet oħra matul is- sena 2003.

Il-Bank Ċentrali adotta dawn il-miżuri fl-isfond tal-premium qawwi li kien hemm favur ir-rati ta' l-imgħax fuq assi Maltin kif ukoll għaliex ir-riservi barranin uffi`jali komplew jikbru.

Flimkien, dawn iż- żewġ fatturi ħallew lok għal espansjoni monetarja mingħajr ma jkun hemm pressjoni biex jaqa' il-valur tal-lira Maltija.

B'hekk il-politika monetarja setgħet titwessa' waqt li baqgħet tipprovdi support xieraq għar- rabta tar-rata tal-kambju.

Barra minn hekk, it-tnaqqis fir-rata uffiċjali ta' l-imgħax kien iġġustifikat wkoll minn indikaturi ekonomiċi varji li kienu qieg]din juru li t-tkabbir ekonomiku f'Malta kien dgħajjef fl-istess waqt li l-inflazzjoni baqgħet baxxa.

Żviluppi Monetarji

It-tkabbir monetarju naqas xi ftit fit-tnax -il xahar sa Settembru ta' din is-sena.

Fil-fatt, il-broad money kiber bi 3.3 % meta mqabbel mat- 12.2% ta' l-istess perjodu tas-sena l-oħra.

Dan kien dovut għat-tnaqqis fid- depożiti fissi, liema tnaqqis x'aktarx kien dovut għat-tnaqqis fir-rati ta' l-imgħax fuq depożiti mal-banek kummerċjali, li ħajjar lill-investituri jqiegħdu flushom f'investimenti differenti, bħal ma huma bonds jew depożiti li jagħlqu fi żmien qasir.

Fil-fatt, il-flus fl-idejn, id-depożiti ta' tifdil u l-bilanċi fil-kontijiet kurrenti lkoll komplew jiżdiedu b'mod qawwi.

Ma' dan, wieħed irid iżid ukoll il-livell aktar baxx ta' dħul fil- kont kapitali tal-bilan` tal-pagamenti.

Dan ukoll seta' għen biex id- depożiti fissi jiċkienu.

Meta nħarsu lejn il-kontropartijiet ewlenin tat-tkabbir monetarju nsibu li l-assi netti barranin tas-sistema bankarja kibru b'4.6% matul l-aħħar tnax –il xhar sa Settembru, jiġifieri ferm anqas mit-30% ta' l-istess perjodu tas-sena ta' qabel.

Ir-riċervi tal-Bank Ċentrali kibru bi 11.3%.

Din iż- żieda kienet madwar nofs dik irreġistrata fit-tnax -il xahar ta' qabel.

Fl- istess waqt, ir-rata tat-tkabbir ta' l-assi netti barranin tal-bqija tas- sistema bankarja `kienu b'7.2%, wara li fl-istess perjodu tas-sena l-oħra dawn kibru b'aktar min 50%.

L-aħħar statistika li għandna turi li dawn l-iżviluppi seħħew għaliex mill- aħħar tliet xhur tas-sena 2002 'il quddiem, kien hemm żieda fl-iżbilanċ tal- kont kurrenti tal-bilanċ tal-pagamenti kif ukoll minħabba li naqset ir-rata tat-tkabbir tad-dħul fuq il-kont kapitali tas-settur mhux bankarju.

Dan it- tnaqqis ta' l-aħħar x'aktarx kien jirrifletti l-fatt li l-ammont ta' flus li nġabu lura minn barra mir-residenti kien ferm anqas minn dak fis-sena 2002, meta kien hemm fis-seħħ l-Iskema ta' Reġistrazzjoni ta' Investimenti.

Wieħed ta' min jgħid ukoll li d-diskrepanza bejn ir-rati ta' l-imgħax fuq il-lira Maltija u dawk fuq investiment barrani baqgħet bejn wieħed u ieħor l-istess.

Dan seta' ikkontribwixxa biex dawk it-transazzjonijiet kapitali li jirrispondu għad-differenzi bejn ir-rati ta' l-imgħax lokali u dawk barranin ukoll jikbru b'rittmu ferm anqas mgħaġġel.

It-tkabbir tas-self lokali baqa' relattivament dgħajjef, għalkemm matul it- tnax -il xahar sa Settembru r-rata tat-tkabbir laħqet telgħet għal 4.3% mit-2.3% tat-tnax -il xahar ta' qabel.

Din iż-żieda fis-self kienet tirrifletti żieda fl-obbligazzjonijiet netti tal-Gvern kif ukoll f'dawk tas- settur privat, fejn din ta' l-aħħar kienet prinċipalment marbuta max-xiri ta' propjetà.

Matul it-tnax -il xahar sa Settembru 2003, il-banek baqgħu prudenti f'dak li hu self u fil-fatt qagħdu attenti aktar għar-riskji marbuta ma' dan l- aspett tan-negozju tagħhom.

Fuq medda twila ta' snin, din il-prattika għandha ssaħħaħ is-settur bankarju u tiżgura l-istabbilita' tas-sistema finanzjarja.

Għaldaqstant, minkejja li l-livell ta' likwidita' fis-sistema bankarja kien għoli u minkejja wkoll it-tnaqqis fir-rati nominali ta' l- imgħax, is-self kompla jikber b'pass relattivament kajman.

Minħabba f'hekk xi korporazzjonijiet kellhom jiffinanzjaw l-attivitajiet tagħhom fis-suq kapitali, kif jindika l-ammont sostanzjali ta' bonds li ħarġu mis-settur privat matul is-sena.

Żviluppi fis-Settur Finanzjarju

Matul it-tnax -il xahar sa Settembru, il-parteċipazzjoni fis-suq kapitali primarju kienet qawwija, hekk kif kemm is-settur privat kif ukoll il-Gvern ħarġu ammont sostanzjali ta' bonds u stocks.

Abbażi tal-kalendarju indikattiv li japplika għall-ħruġ ta' stocks tal-Gvern, kien hemm diversi okkażżjonijiet fejn il-Gvern ħareġ fis-suq stocks b'maturita' ta' bejn 6 u 15-il sena.

Parti minn dawn l-istocks ħarġu biex jieħdu post oħrajn li kienu waslu biex jgħalqu, filwaqt li l-bqija ntużaw biex jiffinanzjaw infiq ġdid.

Id-domanda għal dawn l-istocks kienet qawwija, tant li ħafna minnhom ittieħdu mis-settur mhux bankarju, u l-banek kellhom iduru fuq il-bills tat- Teżor biex jerġgħu jgħollu l-livell t'investimenti f'titoli tal-Gvern għal dak tas-soltu.

Bħal ma ġara matul it-tnax –il xahar sa Settembru tas-sena ta' qabel, ħafna kumpaniji ħadu vantaġġ mir-rati baxxi ta' l-imgħax u mill-livell għoli ta' likwidita` billi ssellfu fis-suq kapitali.

Il-ħruġ ta' bonds kien l-aktar strument użat għal dan il-għan.

Fil-fatt in-numru ta' bonds ta' kumpaniji privati kkwotati fil-Borża ta' Malta tela' għal 26 minn 19 fi tmiem Settembru tas-sena 2002.

Sadanittant, kumpanija oħra rreġistrat l-ishma tagħha fil-Borża ta' Malta wara li parti minn din il-kumpanija nbiegħet lill-privat matul is-sena.

Il-flus imqiegħda fi skemi ta' investiment kollettiv irreġistrati f'Malta komplew jikbru.

Dan juri li l-kompetizzjoni bejn il-banek u intermedjarji finanzjarji l-oħra kompliet tiżdied.

B'hekk, l-assi totali ta' dawn l- iskemi kibru minn Lm254 miljun f'Settembru 2002 għal Lm343 miljun sa l- aħħar ta' Lulju ta' din is-sena.

F'Settembru 2002 il-qafas legali li jirregola s-settur finanzjarju Malti ssaħħaħ permezz tad-dħul fis-seħħ ta' l-Att li jirregola Fondi Speċjali li minbarra li emenda numru ta' liġijiet finanzjarji, daħħal proviżżjonijiet ġodda li jirregolaw l-iskemi ta' rtirar.

Matul it-tnax -il xahar sa Settembru kien hemm żviluppi oħra fil-qafas legali u f'dak tas-sorveljanza, li komplew isaħħu s-settur finanzjarju u fl-istess ħin jiżguraw illi l- qafas leġislattiv kien b'mod ġenerali konformi mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropeja u ma' standards oħra internazzjonali.

Miżuri oħra ddaħħlu biex tiżdied il-fiduċja tal-konsumatur u jitħarsu aħjar id-drittijiet tiegħu fis-settur finanzjarju f'Malta, u biex dan, allura jkompli jiżviluppa.

Fis-settur bankarju, l-Att dwar Tpaċija u Netting f'Każ ta' Insolvenza, li daħal fis-seħħ f'Ġunju 2003, emenda l-proċeduri f'każijiet li jinvolvu falliment b'mod li jirrikonoxxu n-netting ta' transażazzjonijiet finanzjarji.

Fl-2003 twaqqfu wkoll l-Iskema ta' Kumpens lill-Investitur u l-Iskema ta' Garanzija ta' Depożiti biex jipprovdu lill-investituri u lill-klijenti ta' istituzzjonijet bankarji kumpens finanzjarju parzjali f'każ li tali istituzzjonijet ifallu.

L-Iskema ta' Kumpens lill-Investitur tipprovdi għal kumpens meta tfalli xi istituzzjoni li għandha liċenzja biex tipprovdi servizzi ta' investiment, waqt li l-Iskema ta' Garanzija ta' Depositi tipprovdi kumpens f'każ li jfalli xi bank.

F'Jannar 2003 l-Awtorita' Maltija għas-Servizzi Finanzjarji (MFSA) nħatret bħala l-Awtorita' Kompetenti għall-finijiet ta' l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji.

B'hekk, minn barra li mill-bidu tas-sena 2002 ħadet f'idejha r-responsabbilta' li tirregola u tissorvelja l-banek u l-istituzzjonijiet finanzjarji, liema responsabbilta` qabel kienet f'idejn il-Bank Ċentrali ta' Malta, l-MFSA issa għandha wkoll il-funzzjonijet regolatorji li huma relatati mas-swieq finanzjarji u li qabel kienu jaqgħu taħt il-Borża ta' Malta.

Wara li fil-Budget tas-sena l-oħra tħabbru miżuri oħra marbuta mat-tneħħija tal-kontroll tal-kambju, f'Settembru ta' din is-sena l-Att dwar Transazzjonijiet Esterni ħa post l-Att dwar il-Kontroll fuq il-Kambju.

Il- liġi l-ġdida tipprovdi l-qafas regolatorju li jiffavorixxi t-tneħħija għall- kollox tal-kontrolli fuq transazzjonijiet kapitali.

Ħadna aktar miżuri biex insaħħu l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus, fejn f'Awwissu daħlu fis-seħħ ir-Regolamenti ta' l-2003 kontra l-Money Laundering.

Dawn ir-regolamenti ħassru dawk tal-1994 u ġew estiżi għal, fost oħrajn, awdituri, accountants, konsulenti tat-taxxa, nutara u professjonisti legali oħra li jaħdmu għal rashom.

Barra dan, il-Korp għall- Analiżi ta' Informazzjoni Finanzjarja (FIAU) ġie aċċettat bħala membru sħiħ ta' l-Egmont Group of Financial Intelligence Analysis Units.

L-FIAU, li twaqqaf is-sena l-oħra hu responsabbli għal ġbir, tqabbil, proċessar, analiżi u tixrid ta' tagħrif finanzjarju bil-għan li jikkumbatti l-ħasil tal-flus.

Fl-aħħar tal-2002, bank li kien suġġett għall-kundizzjonijiet li joħorġu mill-liġi li kienet tapplika għas-settur offshore qaleb il-liċenzja tiegħu għal waħda maħruġa taħt l-Att Bankarju u għalhekk issa jista' joffri servizzi bankarji lil klijenti Maltin.

Matul l-2003, wieħed mill-banek internazzjonali ngħaqad mal-kumpanija prinċipali li tikkontrolla l-grupp, li hija bank ta' tifdil, filwaqt li bank ieħor waqaf jopera f'Malta u ċeda l-liċenzja tiegħu.

Sadanittant, kumpanija sussidjarja ta' bank barrani ngħatat liċenzja biex tkun tista' topera fis-suq lokali, sew mar-residenti kif ukoll ma' persuni mhux residenti f'Malta.

Dawn l-iżviluppi istituzzjonali komplew żiedu l-kompetizzjoni u l-attivita' fis-settur bankarju matul is-sena li għaddiet.

Is-settur mistenni jkompli jdawwar aktar flus hekk kif dawn il-banek jespandu l-attivitajiet u l-faċilitajiet tagħhom f'Malta.

Appendiċi B

Tneħħija ta' Kontrolli fuq il-Kambju

B'effett mill-1 ta' Jannar 2004 se jitneħħew numru ta' kontrolli fuq il- kambju kif jidher hawn taħt:

Rigali ta' Flus

Il-limitu li japplika għal rigali ta' flus jew għotjiet għall-manteniment ta' membri tal-familja se jiżdied minn Lm20,000 għal Lm30,000 fis-sena għal kull persuna adulta.

L-ammont li jista' jiġi investit barra minn Malta

L-ammont massimu li persuna adulta residenti f'Malta tista' tinvesti f'assi finanzjarji barranin qiegħed jitneħħa għal kollox.

Madanakollu, dawn il- flus ma jistgħux jiġu investiti f'assi li għandhom maturità ta' anqas minn sitt xhur.

Flus barranin kontanti jew f'kontijiet kurrenti miżmuma minn persuni residenti f'Malta ma' banek lokali

L-ammont massimu ta' flus barranin li persuna adulta residenti f'Malta tista' iżżomm fi flus kontanti se jiżdied minn Lm20,000 għal Lm50,000.

Dan l-ammont jista' jinżamm f'kontijiet kurrenti f'munita barranija mal- banek lokali sakemm fl-oriġini tagħhom dawn il-flus ikunu flus barranin.

L- ammont totali li jista' jinżamm f'dawn il-kontijiet ma jistax jaqbeż il- Lm50,000.

Dawn il-bilanċi jistgħu jintużaw biss sabiex isiru pagamenti f'munita barranija marbuta ma' transazzjonijiet fil-kont kurrenti tal- bilanċ tal-pagamenti.

Flus barranin ta' kumpanniji u ta' bejjiegħa bl-imnut miżmuma f'kontanti jew f'kontijiet bankarji

Kumpanniji ta' esportazzjoni u bejjiegħa bl-imnut lokali li jirċievu flus barranin fit-tmexxija tan-negozju tagħhom se jkunu eżentati milli jsarrfu f'liri Maltin flus barranin li jirċievu min-negozju tagħhom.

Filwaqt li dawn il-flus jistgħu jinżammu f'depożiti f'munita barranija ma' banek lokali, dawn jistgħu jintużaw biss biex isiru pagamenti barra minn Malta li jkopru spejjeż marbuta man-negozju mal-kumpannija jew bejjiegħ bl-imnut ikkonċernat/a.

Appendiċi Ċ

L-Istrateġija Ekonomika

L-għanijiet ewlenin tal-politika ekonomika tal-Gvern huma t-tkabbir ekonomiku sostenibbli flimkien ma' livell għoli ta' mpjiegi: dan għandu jwassal għal titjib fil-livell tal-ħajja tal-poplu Malti.

L-akkwist ta' dawn l-għanijiet għandna narawh fil-kuntest li fih qed titħaddem l-ekonomija tagħna bħalissa.

Partikolarment, l-ambjent internazzjonali diffiċli li kellna dawn l-aħħar snin kompla żied il- vulnerabilità tal-ekonomija lokali għal dak li qed jiġri barra minn Malta.

Barra dan, il-globaliżżazzjoni qegħda toffri wkoll sfidi b'kompetizzjoni nternazzjonali dejjem akbar kif ukoll bi żvilupp ta' teknoloġiji ġodda.

Il-kompetittività hija ħtieġa ewlenija biex niżguraw li l-ekonomija Maltija hi f'qagħda tajba biex tistagħna f'dan l-ambjent.

Hi meħtieġa ekonomija vibranti, li fiha jitħaddmu l-flessibilità u d-dinamiżmu, sabiex l- ekonomija domestika tadatta ruħha għal bidla malajr u b'mod effettiv.

Fl- istess waqt, titjib fil-produttività huwa ukoll meħtieġ biex għat-tkabbir.

Il-politika makro-ekonomika tal-Gvern u l-programm tar-riforma strutturali huma maħsuba biex jilħqu dawn l-għanijiet.

Il-prijoritajiet ewlenin fil- qafas tal-politika makro-ekonomika huma li jġibu lura il-finanzi pubbliċi jinġiebu lura fi żmien qasir fuq livelli sostenibbli, li jkollna rata ta' inflazzjoni baxxa u stabbli u li niżguraw stabilità fis-settur barrani.

Din għandha trawwem stabilità ekonomika u taffettwa il-kunfidenza fil- kummerċ pożittivament.

Barra minn qafas stabbli makro-ekonomiku, riformi strutturali huma rekwiżiti ewlenin biex nilħqu aktar tkabbir ekonomiku.

Riformi strutturali jinġiebu b'operat aħjar u bi swieq aktar kompetittivi.

Dan għandu jwassal għal użu produttiv aħjar tar-riżorsi li għandna, waqt illi jtejjeb il-flessibilità fl-ekonomija lokali.

L-implimentazzjoni tal-programm ekonomiku tal-Gvern jitlob ristrutturar u spejjeż għal perjodu qasir ta' żmien.

Iżda, hu biss minn dan it-tibdil li Malta tista' ssostni t-tkabbir ekonomiku u tilħaq livelli ta' għixien ta' pajjiżi oħra aktar avvanzati.

Il-Qagħda tal-Ekonomija Maltija

Żviluppi Makro-ekonomiċi

Tkabbir Ekonomiku

Sa mill-2001, l-ekonomija Maltija it-tkabbir rreġistrat kien relattivament kajman.

Darba li l-ekonomija tagħna hi tant esposta, l-ambjent ekonomiku diffiċli nternazzjonali tul dawn l-aħħar snin affettwa l-mixja sħiħa tal- ekonomija lokali.

Wara t-tnaqqis ta' 1.2% fil-Prodott Gross Domestiku reali fl-2001, l-ekonomija Maltija kibret b'1.7% fis-sena ta' wara.

Iżda, hekk kif l-ambjent fjakk minn barra kompla jippersisti, speċjalment, fost il-pajjiżi li magħhom Malta tħaddem l-kummerċ ewlieni tagħha, l-ekonomija Maltija espandiet bi ftit, jiġifieri b'0.3% f'termini reali, fl-ewwel disa' xhur tal-2003.

F'termini nominali, il-Prodott Gross Domestiku kiber b'1% għal Lm1,265.5 miljun.

Din l-imġieba tirrifletti r-rata negattiva tat- tkabbir li kellna fl-ewwel tliet xhur tal-2003, li ġiet imtaffija minn rati pożittivi ta' tkabbir fiż-żewġ kwarti ta' wara.

Il-kontribuzzjoni minn barra għat-tkabbir ekonomiku kienet negattiva tul il-perjodu ta' bejn Jannar u Settembru 2003 hekk kif l-esportazzjoni ta' merkanzija u servizzi baqgħet baxxa filwaqt li l-importazzjoni kibret.

Tabilħaqq, it-tkabbir tal- Prodott Gross Domestiku kien imbuttat lokalment.

L-aktar, l-ispiża rikurrenti tal-Gvern żdiedet b'pass mgħaġġel.

Mill-banda l-oħra, iż-żieda fl-infiq fuq il-konsum privat naqset sostanzjalment waqt li dik reġistrata fuq investiment kienet waħda pożittiva iżda modesta meta wieħed iħares lejn it-transazzjonijiet eċċezzjonali li saru fl-2002.

Il-Prodott Gross Domestiku, din is-sena, hu kalkulat li jżid b'0.8% f'termini reali, imbuttat l-aktar b'infiq akbar f'investiment u bl-ispiża rikurrenti u kapitali tal-Gvern.

Filwaqt l-esportazzjoni ta' merkanzija u servizzi mistennija tibqa' kajmana, l-importazzjoni mistennija tikber sostanzjalment.

F'termini nominali, il-Prodott Gross Domestiku mistenni jikber b'1.5%.

Fl-2004, il-Prodott Gross Domestiku mistenni jikber f'termini reali b'1.3% u bi 3.5% f'termini nominali.

Is-settur estern tal- ekonomija mistenni jkun il-kontributur ewlieni għat-titjib imbassar fil- Prodott Gross Domestiku.

Mill-banda l-oħra, it-tħaddim tar-riformi strutturali u t-titjib fiskali mistennija jkollha impatt fuq l-attività ekonomika fl-2004.

Id-dħul

Id-dħul totali mill-impjiegi żdied bi 3.8% biex laħaq Lm582.5 miljun matul il-perjodu ta' bejn Jannar u Settembru, 2003.

Sadattant, b'Lm298.3 miljun, il-qligħ gross minn negozju kien ftit ogħla mill-livell fil-perjodu Jannar- Settembru 2002.

Iż-żieda fid-dħul mill-impjiegi kienet riflessa fid-dħul medju għal kull impjegat, li tela' b' Lm4.72c fil-ġimgħa matul l-ewwel disa' xhur tal-2003.

Dan jikkorrispondi ma' żieda ta' 3.1% f'termini reali.

Id-dħul disponibbli ta' kull familja żdied b'1% matul l-istess perjodu.

Partikolarment, id-dħul anqas minn imgħaxijiet aktar baxxi u minn tassazzjoni diretta taffa parzjalment iż-żieda minn dħul mill-impjiegi.

Għalkemm it-tkabbir f'konsum privat nominali naqas matul l-istess perjodu fl-2002 minn 4.9% għal 1.5%, baqa' xorta ogħla mir-rata fiż-żieda tad-dħul disponibbli.

Bħala riżultat ta' dan, il-proporzjon tat-tifdil baqa' nieżel għal 1.8%.

L-Impjiegi

Il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol tjiebu matul l-ewwel tnax-il xahar sa Settembru 2003, hekk kif dawn irriflettew il-kundizzjonijiet tal-ekonomija lokali kif ukoll l-isfidi li ġew fis-suq internazzjonali mill-proċess tal- globaliżżazzjoni.

Matul l-istess perjodu, in-numru ta' nies fis-suq tax- xogħol żdied b'mod marġinali ta' 0.1%, filwaqt li dawk jaħdmu bi qligħ naqsu b'0.2%.

B'konsegwenza, in-numru ta' nies qegħda fl-Ewwel Parti tar- Reġistru żdiedu b'462 bejn Settembru 2002 u Settembru 2003, u r-rata tal- qagħad telgħet għal 5% minn 4.6% is-sena ta' qabel.

It-telf ta' mpjiegi, kien, b'mod partikolari konċentrat f'oqsma speċifici tas-settur tal- manifattura.

Ir-rata tal-qagħad hi maħsuba li titla' għal 5.1% f'Diċembru 2003 u għal 5.2% fl-2004.

Il-politika tal-Gvern għas-suq tax-xogħol hi element ewlieni fl-objettiv sħiħ li jtejjeb il-kompetittività tal-ekonomija Maltija.

Minn naħa l-oħra ekonomija aktar kompetittivà tiffaċilità l-ilħuq tal-għan ta' livell ogħla ta' mpjieg.

Għalhekk, il-flessibilità fis-suq tax-xogħol qed tiġi inkoraġġuta filwaqt li t-titjib fil-livelli tal-edukazzjoni u fil-livell tal-ħiliet tal-ħaddiema huma prijoritajiet oħra ewlenin.

Barra dan, sabiex insostnu l-ħolqien tal-impjiegi, hemm bżonn niżguraw li t-tkabbir tal- produttività jibqa' jinżamm ogħla miż-żidiet fil-pagi.

Irridu niżguraw li r-relattività bejn is-sistemi tat-taxxi u benefiċċji ma toħloqx diżinċentiv għax-xogħol: dan huwa aspett ieħor importanti biex noħolqu aktar impjiegi.

Il-politika tal-Gvern għas-suq tax-xogħol trid tilħaq wkoll l-għan li tkabbar in-numru ta' nies jaħdmu, l-aktar in-nisa u persuni bi bżonnijiet speċjali.

Barra li tikkontribwixxi għal ġenerazzjoni ta' attività ekonomika akbar, iż-żieda fir-rata tal-parteċipazzjoni għandna nħarsu lejha fil-kuntest tal-isfidi demografiċi u s-sostenibilità ta' sistema tal- welfare fit-tul.

L-inflazzjoni

Rata baxxa u stabbli ta' inflazzjoni hija l-għan ewlieni fl-istrateġija ekonomika tal-Gvern.

Ambjent b'rata ta' inflazzjoni baxxa jikkontribwixxi għal qafas makro-ekonomiku stabbli.

Barra dan, hu mportanti wkoll li nżommu il-kompetittività tal-ekonomija Maltija.

Ir-rata ta' inflazzjoni fuq tnax-il xhar hawn Malta niżlet għal 1.1% f'Settembru 2003 minn 2.9% f'Settembru tas-sena l-oħra.

Dan jirrappreżenta żieda fl-għoli tal-ħajja ta' 75ċ fil-ġimgħa.

Ir-rata ta' nflazzjoni għal din is-sena mistennija tkun ta' 1%, waqt li pproġettat li titla' għal 2.3% fl-2004.

Kummerċ ma' barra u pagamenti

It-titjib kajman fl-ekonomija dinjija u l-aktar f'dawk il-pajjiżi li magħhom l-aktar li ninnegozjaw, affetwa l-attività kummerċjali tagħna matul il-perjodu bejn Jannar u Settembru 2003.

Barra dan, żviluppi fil-kummerċ barrani kienu wkoll influwenzati sostanzjalment bi transazzjonijiet ta' eċċezzjoni (bħal, per eżempju, re-esportazzjoni ta' ajruplani tal- passiġġieri) imdaħħla fil-figuri tal-2002.

Tabilħaqq, l-esportazzjoni kollha irreġistrat tnaqqis ta' 3.6% attribwit kompletament għal dawn it- transazzjonijiet ta' darba biss.

Jekk din l-eċċezzjoni titħalla barra, l- esportazzjoni totali allura turi żieda ta' 2.5%.

Sadanittant, matul l- ewwel disa' xhur tal-2003, l-importazzjoni kibret b'6%.

Dan irriżulta fi żbilanċ akbar fil-kummerċ li tela' minn Lm194.1 miljuni għal Lm273.7 miljun.

Fil-livell settorali, wara t-titjib gradwali fid-domanda dinjija għal semi- conductors, l-esportazzjoni fil-qasam ta' makkinarju u tagħmir ta' trasport, li jagħmel parti ewlenija tal-manifattura f'Malta, irreġistrat żieda ta' 6%.

Żviluppi oħra pożittivi fl-esportazzjoni ta' prodotti lokali ġew reġistrati l-aktar fil-qasam ta' materjal stampat u ta' strumenti xjentifiċi.

Minn naħa l-oħra il-qasam tal-ħwejjeġ irreġistra tnaqqis sinjifikanti matul il-perjodu li qegħdin nitkellmu dwaru u dan wera l- kompetizzjoni li qed tikber minn pajjiżi b'pagi baxxi.

Żidiet ġew reġistrati fl-oqsma kollha tal-importazzjoni matul l-ewwel disa' xhur tal-2003.

Iż-żieda fl-importazzjoni ta' merkanzija industrijali tirrappreżenta madwar 50% taż-żieda kollha fl-importazzjoni, indikazzjoni din ta' stennija ta' prospetti posittivi ta' tkabbir fl-esportazzjoni Maltija.

L-iżviluppi fil-merchandise account kellhom impatt sinjifikanti fuq il-kont kurrenti tal-Bilanċ tal-Pagamenti.

Minn naħa l-oħra, bilanċ posittiv ogħla ġie reġistrat fil-kont tas-servizzi biex jirrifletti titjib fil-kont tal- ivvjaġġar u fil-kategorija ta' servizzi oħra li bejniethom aktar milli jpaċu it-tnaqqis fil-kont tat-trasport.

B'riżultat ta' dan, id-defiċit fil- kont kurrenti tal-bilanċ tal-pagamenti tela' għal Lm62.6 miljun matul l- ewwel disa' xhur tal-2003 jew aħjar 4.9% tal-Prodott Gross Domestiku.

Żviluppi Settorali

Agrikultura u Sajd

Minkejja li jagħmlu parti żgħira mill-ekonomija lokali, l-agrikultura u sajd għandhom irbit importanti ħafna ma' setturi oħra ta' ekonomija.

Barra dan, dawn l-attivitajiet ikomplu isostnu u jsebbħu il-kampanja Maltija u tradizzjonijiet kulturali.

Il-programm ta' riforma fis-settur agrikolu, li nbeda fl-2002, kompla fis- seħħ matul is-sena.

Il-levy fuq l-importazzjoni li kienet tkennen is- settur domestiku minn kompetizzjoni barranija bdiet tineħħa bil-mod fl-2002 u levies fuq numru ta' prodotti oħra komplew jitneħħew matul din is-sena.

Dan il-proċess ta' liberaliżżazzjoni tal-kummerċ jagħmel parti ntegrali minn Programm ta' Politika tas-Suq Speċjali għal Agrikultura Maltija li ukoll tipprovdi għal għajnuna f'forma ta' support fuq id-dħul tal-bdiewa u għajnuna finanzjarja ta' ristrutturar tal-industrija tal-ipproċessar ta' prodotti agrikoli.

Din l-għajnuna hi maħsuba biex tiżgura transizzjoni bla skossi għal ambjent ġdid kompetittiv.

Fir-rigward tas-sajd, skemi speċifiċi ta' għajnuna ġew imnhedija l-aktar għall-imoderniżżar tal-flotta tas-sajd.

Matul il-perjodu ta' bejn Jannar u Settembru 2003, il-valur bl-ingross tal- frott u ħxejjex mibjugħa fil-pitkalija baqa' prattikament fuq l-istess livell ta' Lm6.1 miljuni reġistrat fil-perjodu korrispondenti ta' qabel.

Il-kwantita' ta' ċanga u majjal maqtul naqset matul il-perjodu li qed nitkellmu fuqu waqt li żdiedet il-kwantità ta' tjur maqtula.

Il-qbid mis- sajd irreġistra żieda sinifikanti kemm fil-volum u kif ukoll fil-valur.

Waqt li l-volum ta' ħut esportat naqas sostanzjalment, il-valur tiegħu żamm prattikament l-istess livell li kien hemm bejn Jannar u Settembru 2002.

Il-Manifattura

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2003 il-manifattura żdiedet bi 3.2%, biex b'hekk inżamm parzjalment it-tnaqqis reġistrat matul l-istess perjodi tas- sentejn ta' qabel.

Din iż-żieda kienet dovuta l-aktar għal żieda ta' 4.5% fl-esportazzjoni waqt li l-bejgħ lokali niżel b'1.1%.

Il-qasam tat-tagħmir u apparat ta' komunikazzjoni, li jagħmel l-akbar qasam fl-industrija lokali tal-manifattura f'dak li għandu x'jaqsam ma' produzzjoni, esportazzjoni u investiment, irreġistra żieda ta' 6.7% fl-esportazzjoni lokali.

Kien hemm ukoll titjib reġistrat fl-oqsma tal-ikel u xorb, stampar u pubblikazzjoni, tagħmir mediku u ta' preċiżjoni u ta' tagħmir ieħor ta' trasport.

Għal kuntrarju ta' dan, oqsma oħra rreġistraw tnaqqis fl-esportazzjoni l-aktar dak tal-ħwejjeġ.

L-investiment nett fl-industrija tal-manifattura baqa' prattikament l-istess bħall-livell tas-sena ta' qabel.

Mill-banda l-oħra il-medja tad-dħul tal-paga fil-manifattura kienet ta' Lm113.49 li tirrappreżenta żieda ta' 9.7% fuq l-istess perjodu fl-2002.

L-industrija domestika tal-manifattura preżentement għandha sfidi sinifikanti.

L-aktar, it-tneħħija tal-levies fuq l-importazzjoni ta' prodotti industrijali sa mill-bidu ta' din is-sena ġabet magħha kompetizzjoni bejn manifatturi lokali u dawk barranin fuq livell wieħed.

Il-levies fuq prodotti agro-industrijali komplew jonqsu u jkunu tneħħew għal kollox sa Mejju 2004.

Għalkemm setturi li jesportaw kienu qed joperaw f'ambjent internazzjonali kompetittiv, il-proċess ta' globaliżżazzjoni għadu jippreżenta sfidi partikolari l-aktar minn pajjiżi bi spejjes ta' produzzjoni baxxi.

Sabiex jintlaħaq livell għoli ta' għixien, l-oqsma tat- tkabbir tal-industrija tal-manifattura f'Malta għandhom ikunu dawk b'valur miżjud għoli.

Fl-istess waqt, jeħtieg li tkun żgurata il-kompetittività tal-industrija tal-manifattura fis-swieq internazzjonali.

Il-Gvern qed jieħu passi biex jipprovdi is-support meħtieġ lill-industrija tal-manifattura.

Ir-riżorsi umani huma wieħed mill-elementi ewlenin tal- bazi tal-manifattura ta' Malta u għal dan il-għan ittieħdu miżuri biex iqajjmu mill-ġdid l-edukazzjoni vokazzjonali l-aktar issa illi għandna l- Kulleġġ Malti għall-Arti, Xjenza u Teknoloġija.

Barra dan, it-twaqqif istitużżjonali li jipprovdi s-support li l-industrija tal-manifattura kompla ssaħħaħ bit-twaqqif tal-Malta Enterprise Corporation li se tipprovdi ċentru ewlieni għan-negozji waqt li tiffoka fuq il-ħtiġijiet speċifiċi tal- klijenti tagħha.

Turiżmu

Wara t-tnaqqis reġistrat fl-industrija tat-turiżmu fl-2001 u 2002, kien hemm tkabbir pożittiv reġistrat fis-settur tat-turiżmu tagħna matul il- perjodu bejn Jannar u Settembru 2003.

It-turiżmu, iżda, baqa' jirreġistra livell anqas minn dak ta' qabel l-2001.

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2003, total ta' 911,609 turist żaru Malta, jiġifieri żieda ta' 1.1% fuq in-numru ta' turisti li ġew fl-istess perjodu is-sena l-oħra.

Żidiet sinifikanti ta' turisti ġew mis-suq ingliż li għamel tajjeb għat-tnaqqis li kien hemm fis-suq ġermaniż.

Il-qligħ mill-munita barranija tjieb b'5.4% li ssarraf fi qligħ ogħla ras għal ras.

Minn naħa l-oħra, naqas id-dħul għal kull lejl li turist qagħad f'Malta.

L-industrija tal-cruise liners irreġistrat tkabbir qawwi tul dawn l-aħħar snin.

Fl-ewwel disa' xhur ta' l-2003 din kompliet tespandi bin-numru ta' passiġġiri jitla' bi 11.7%.

Is-settur tat-turiżmu jagħmel kontribut qawwi għat-tkabbir ekonomiku, għall- ħolqien ta' xogħol u għad-dħul tal-munita barranija u b'hekk żviluppi f'dan is-settur ta' l-ekonomija huma ta' mportanza kruċjali għall-ġid tagħna lkoll.

Is-settur tat-turiżmu tagħna hu affettwat bil-bosta bi żviluppi nternazzjonali li effettivament nħassu b'dak li ġara fil-11 ta' Settembru 2001 kif ukoll bil-gwerra tal-Iraq din is-sena.

L-ambjent ekonomiku kontinwament fjakk, l-aktar fis-swieq ewlenin turistiċi bħal tal-Ġermanja, qed jaffettwaw it-turiżmu tagħna.

Barra dan, qed tikber ukoll il- kompetizzjoni hekk kif komplew jitbaxxew il-prezzijiet biex jinżammu is- swieq waqt li qed jiżdiedu destinazzjonijiet ġodda fis-suq tat-turiżmu.

Hemm bżonn jittieħdu miżuri minn diversi lati sabiex niffaċċjaw b'mod effettiv dawn l-isfidi.

Dawn jinkludu it-titjib fil-prodott lokali turistiku u ta' dawk l-aspetti fis-suq turistiku li jiġġeneraw l-ogħla dħul u li niżguraw il-kompetittività ta' Malta bħala post turistiku u aktar minn hekk hu mportanti li aktar investiment f'dan is-settur ikun indirizzat lejn il-kapaċitajiet sħaħ tas-settur turistiku tagħna b'aċċent akbar fuq xi jfisser prodott turistiku.

Malta Shipyards

Il-pjan ta' ristrutturar tat-tarznari ngħata imbuttatura oħra fl-2003 bil- ftehim milħuq bejn il-management tat-tarznari u l-GWU fuq riformi fl- industrija kif ukoll bi ftehim kollettiv ġdid għall-ħaddiema.

Ir-riformi jipprovdu għat-twaqqif ta' żewġ kumpaniji ġodda li jieħdu post il-Malta Drydocks Ltd u l-Malta Shipbuilding Ltd.

Il-Malta Shipyards Ltd.

(MSL) se tkompli topera t-tarznari b'numru ta' ħaddiema imnaqqas sostanzjalment għal madwar 1700.

900 ħaddiem oħra qed jiġu offruti skemi volontarji ta' irtirar kmieni.

Dawk l-impjegati li ma jiħdux dawn l-offerti jkunu ntegrati f'kumpanija oħra, l-Industrial Projects and Services Ltd., li xogħlha se jkun li tħaddem dawn in-nies fuq xogħolijiet fis-settur pubbliku, fi private public partnership, u mas-settur privat.

Il-ftehim kollettiv ġdid għal ħaddiema tal-Malta Shipyards jipprovdi għal prattiċi ġodda ta' xogħol bil-għan li dawn iżidu l-flessibilta' u l- produttività fit-tarznari.

Dawn ir-riformi għandhom iwasslu lit-Tarzna biex tilħaq sostenibilità ft-tul u vijabilità kummerċjali.

Il-Port Ħieles

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2003, in-numru ta' containers li ġew trasbordati mill-Malta Freeport Terminals Ltd. żdied b'4.3% u laħaq 899704 TEUs.

Attivitajiet tad-distribuzzjoni taż-żejt mill-Oil Tanking Services tal-Port Ħieles naqsu b'6.9% filwaqt li l-attività li għandha x'taqsam ma' faċilitajiet tal-ħażna taż-żejt baqgħet għolja matul il-perjodu li qed nitkellmu dwaru.

Iridu jsiru sforzi akbar biex niżguraw li l-Port Ħieles ta' Malta iżomm il- pożizzjoni tiegħu bħala wieħed mit-terminals ta' trasbord ewlenin fil- Mediterran.

Tajjeb wieħed jgħid li n-negozjati dwar il-privatiżżazzjoni tal-Malta Freeport Terminals Ltd. komplew għaddejin madwar l-2003.

Appendiċi D

Finanzi Pubbliċi

Wieħed mill- għanijiet ewlenin tal-politika ekonomika tal-Gvern jibqa' dak li jiżgura r-restawr tas-sostennibilità fil-finanzi pubbliċi fi-zmien qasir.

Dan hu meħtieġ darba li qagħda finanzjarja b'saħħitha hi prirekwiżit għal stabbilità macro-ekonomika.

Il-Gvern qed iħares mill-qrib lejn il-qagħda finanzjarja tiegħu bil-għan li jieħu dawk il-miżuri xierqa biex issaħħaħha mingħajr skossi għall-ekonomija.

Dan għandu jwassal għal sitwazzjoni fejn id-Dejn Pubbliku jikber b'rata anqas mit-tkabbir ekonomiku.

Is-Sena Finanzjarja 2003

Il-Fond Konsolidat

Meta, f'Novembru tas-sena l-oħra, ġew ippreżentati l-Estimi għal din is- sena, konna qed nistennew li s-sena 2002 tispiċċa b'defiċit ta' Lm78.5 miljuni.

Prinċipalment minħabba dħul anqas milli kien mistenni, is-sena 2002 għalqet b'defiċit finanzjarju ta' Lm87.7 miljuni.

Dan il-fattur ikkontribwixxa biex, din is-sena, ikun hemm varjazzjoni mill-istima oriġinali ta' defiċit ta' Lm74.8 miljuni, li dak inhar kien ekwivalenti għal 4.14% tal-Prodott Gross Domestiku, li kien mistenni jilħaq Lm1.8 biljuni.

Issa, id-defiċit finanzjarju qed ikun ikkalkulat li ser jitla' għal Lm108 miljuni.

Billi l-prodott gross domestiku hu kkalkolat li jkun Lm1.7 biljuni, dan id-defiċit hu ekwivalenti għal 6.3% tal-Prodott Gross Domestiku.

Tajjeb wieħed jinnota li, kieku ma sarx riprogrammar bis- serjeta' u filwaqt f'nofs din is-sena, ta' l-infiq fid-dipartimenti u entijiet tal-Gvern, kieku id-defiċit din is-sena kien jitla' għal 7.3% tal- Prodott Gross Domestiku.

Raġunijiet oħra li wasslu għad-defiċit ta' din is-sena huma:-

• l-avvenimenti li kellna fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena relatati mar- referendum u l-elezzjonijiet ġenerali;

• l-attività ekonomika relattivament kajmana b'riżultat dirett tas- sitwazzjonijiet internazzjonali;

• l-qabża fil-fondi neċessarji għall-pensjonijiet u fis-servizzi soċjali;

• iż-żieda fl-imgħaxijiet fuq id-dejn, minħabba ammont akbar ta' bills tat- Teżor għall-cashflow tal-Gvern, riżultat ta' dħul anqas u infiq akbar; u

• ir-ristrutturar tard tat-Tarznari u l-irtirar tal-ħaddiema ta' dawn l- ażjendi u ż-żieda sostanzjali fin-numru ta' vetturi tat-trasport pubbliku li bbenefikaw mis-sussidju tal-Gvern.

Dħul

Meta ġie ppreżentat il-Budget għal din is-sena, konna qed nistmaw dħul ta' Lm687 miljun minn taxxi u Lm84 miljun minn dħul ordinarju ieħor, Lm771 miljun b'kollox.

Issa huwa stmat dħul ta' Lm668 miljun mit-taxxi u Lm73 miljun minn dħul ordinarju ieħor, Lm741 miljun b'kollox.

Filwaqt li hi mistennija żieda ta' Lm4 miljuni mit-taxxa tad-dħul, ser ikun hemm tnaqqis ta' Lm9 miljuni mill-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali, Lm3 miljuni mid-Dwana, u Lm6 miljuni mill-VAT.

Għar-rigward ta' dħul ordinarju ieħor, id-differenza ta' dħul anqas ta' Lm11-il miljun hi prinċipalment magħmula minn:

• Lm19-il miljun f'għotjiet, li kienu mistennija taħt il-Ħames Protokoll Finanzjarju ma' l-Italja, u mill-Unjoni Ewropea li issa ser jidħlu s-sena d-dieħla flimkien ma' l-ammont li kien mistenni oriġinarjament fl-istess sena.

L-istess aġġustament qed isir fuq in-naħa ta' l-infiq; u

• Lm6 miljuni żieda fid-dħul, riżultat ta' l-estenzjoni ta' l-iskema tar- reġistrar ta' l-investimenti barranin.

Infiq Rikurrenti

Fil-bidu tas-sena, kien stmat li l-infiq rikurrenti, inkuż l-imgħax fuq is- self, kellu jlaħħaq Lm737 miljuni.

Waslet biex tagħlaq is-sena u, globalment, din il-figura żdiedet b'Lm5 miljuni għal Lm742 miljuni.

Filwaqt li l-kategoriji tal-pagi u salarji u l-ispejjeż ta' l-operat fid- dipartimenti tal-Gvern baqa' fuq l-istess livelli oriġinali, il-kategoriji tal-programmi u l-inizjattivi u l-kontribuzzjonijiet lill-entijiet pubbliċi għaddew minn ċertu taqlib.

Taħt il-kategorija tal-programmi u inizjattivi kien hemm żieda ta' Lm5 miljuni, prinċipalment minħabba li –

• minn banda, kien hemm Lm5 miljuni żieda fil-pensjonijiet tat-Teżor, Lm7 miljuni żieda taħt il-benefiċċji soċjali, u Lm3 miljuni ntefqu aktar minħabba l-ispiża ta' l-iskemi ta' irtirar kmieni tal-ħaddiema tat- tarznari tas-sena l-oħra, u sussidji fuq il-qmuħ u fuq it-transport pubbliku;

• min-naħa l-oħra, sar tnaqqis ta' Lm5 miljuni fil-kontribuzzjoni ta' l- iStat tas-sigurta' soċjali, u Lm5 miljuni anqas fi programmi assoċjati mad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja, u li issa huma proġettati li jintużaw is-sena d-dieħla flimkien ma' dawk li kienu diġa allokati għal dik is-sena.

Bħala kontribuzzjoni lill-entijiet pubbliċi, intefqu Lm4 miljuni anqas mill- istima oriġinali minħabba sussidji anqas milli kien mistenni lil entijiet Governnattivi bħal Malta Freeport, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma, il-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp u t-Technology Venture Fund.

Għall-pagamenti ta' l-interessi fuq is-self, il-Gvern din is-sena ser ikun ħareġ Lm3 miljuni aktar mill-istima oriġinali, minn Lm60 miljun għal Lm63 miljun minħabba żieda fil-bills tat-Teżor u s-self ġdid li sar din is-sena.

Infiq Kapitali

L-istima oriġinali ta' Lm108 miljun issa ser tonqos għal Lm106 miljuni.

Minn banda, kien hemm żieda qawwija ta' Lm3 miljuni fis-sussidji tal- karozzi tal-linja ġodda, għaliex ġew impurtati vetturi li kienu oriġinarjament mistennija fis-snin ta' wara.

Infiq aktar ta' Lm7 miljuni ġie rreġistrat ukoll taħt l-isptar il-ġdid, l-immaniġġjar ta' l-iskart, it- tarzna tal-Marsa u investimenti tal-Gvern.

Qed jiġu wkoll ivvutati Lm4 miljuni oħra in konnessjoni ma' l-irtirar tal- ħaddiema ta' l-ex-Tarznari.

Imbagħad, iżda, ġie rreġistrat infiq anqas ta' Lm14-il miljun fi proġetti ffinanzjati taħt il-Protokoll Taljan, li ġej fis-seħħ aktar tard milli kien oriġinarjament mistenni, u Lm1 miljun fi proġetti simili ffinanzjati mill- fondi li nagħtaw lil Malta mill-Unjoni Ewropeja sa minn qabel Malta ssir membru.

Dawn ukoll mistennija jiġu utiliżżati s-sena d-dieħla.

Aktar dettalji fuq id-dħul u l-infiq, kemm dak rikurrenti kif ukoll dak kapitali, għas-sena 2003, qed jingħataw fl-iStatements mehmuża ma' dan id- diskors.

Is-Sena Finanzjarja 2004

Filwaqt li din is-sena, kif ġie spjegat aktar qabel, il-Fond Konsolidat mistenni jispiċċa bi żbilanċ finanzjarju ta' Lm108 miljuni, jew sitta fil- mija (6.3%) tal-Prodott Gross Domestiku, is-sena d-dieħla, dan mistenni jinżel għal Lm95 miljun, jiġifieri, tnaqqis ta' tnax fil-mija (12%).

Dan jissarraf ukoll f'ħamsa punt erba' fil-mija (5.4%) tal-Prodott Gross Domestiku.

Dħul

Id-dħul, is-sena d-dieħla, ser jitla' għal Lm843 miljun, żieda ta' Lm102 miljuni, li kważi nofshom ġejjin minn għotjiet barranin, jiġifieri, Lm18-il miljun mill-Italja, taħt il-Ħames Protokoll Finanzjarju bejn Malta u l- Italja, u Lm30 miljun minn sorsi different, grazzi għall-proċess tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja u għall-fatt li Malta attwalment ser tifforma parti minn din l-Unjoni.

Tajjeb hawn wieħed jinnota li, fil-każ tal-VAT, filwaqt li hu mistenni dħul aktar ta' Lm21 miljun permezz ta' l-aġġustament fir-rata, il-Gvern ser jirrikordja dħul anqas għal sena waħda ta' madwar Lm15-il miljun minħabba l- fatt li, mill-1 ta' Mejju, 2004, mhux ser jibqa' jinġabar VAT mid-Dwana fuq importazzjoni mill-Unjoni Ewropeja.

Dan ser jgħin mhux ftit fil-cashflow tan-negozjanti mhux biss għal sena waħda iżda ta' kull sena.

Hu mistenni wkoll li, kif ġara fis-snin li għaddew, madwar Lm9 miljun jiżdiedu b'riżultat taż-żieda fl-attivita' ekonomika u l-infurzar tal-liġi, u b'investigazzjonijiet fejn meħtieġ.

Mit-taxxa tad-dħul nistennew żieda ta' Lm10 miljuni, minħabba l-fatt li kemm id-dħul aktar ta' individwi u kumpaniji u kemm l-effett ta' l-infurzar tal-liġi jiġu riflessi fiż-żieda li d-Dipartiment tat-Taxxi Nterni jirrikordja minn sena għall-oħra.

Mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali, hu stmat li ż-żieda tkun ta' Lm5 miljuni, li minnhom kważi Lm2 miljuni huma kontribuzzjoni ta' l-Istat.

Din iż-żieda tirrifletti biss il-parti tal-kontribuzzjoni mid-dħul aktar li jgawdu minnu ndividwi s-sena d-dieħla.

Żieda ta' Lm6 miljuni, minn Lm63 miljun għal Lm69 miljun, hi mistennija mis- Dwana.

Ir-raġuni ewlenija għal din iż-żieda hi l-aġġustament fir-rata tas- Sisa fuq sigaretti u tabakk.

Iż-żieda li tiġi rikordjata minn sena għal sena riżultat ta' żieda fl-importazzjoni u l-valur ta' l-oġġetti hu wkoll rifless fl-ammont mistenni s-sena d-dieħla.

Minn dħul fuq taxxi, hemm, fl-aħħarnett, l-Liċenzji u Taxxi Mixxellanji.

Minn Lm87 miljun din is-sena, qed nistmaw li s-sena d-dieħla jiġi reġistrat dħul minn dawn l-għejjun ta' Lm108 miljuni, żieda ta' Lm21 miljun, magħmula prinċipalment minn hekk:

• Lm800,000 mil-liċenzji fuq is-settijiet tat-televiżjoni, li sa din is- sena kienu jibqgħu għand il-P.B.S. Ltd;

• Lm12-il miljun minn taxxi fuq logħob u dħul mil-lotteriji, li parti minnu hu dovut mil-liċenzja lill-kumpanija li ser topera l-logħob f'Malta;

• Lm10 miljuni mill-boll fuq id-dokumenti, riżultat ta' attivita' aktar ħajja fin-negozju tal-propjeta' u l-applikazzjoni tal-liġi fejn jidħlu kumpaniji u trasferimenti;

• Lm2 miljuni żieda mir-reġistrazzjoni tal-vetturi b'riżultat ta' aġġustament fil-minimum imħallas fuq l-importazzjoni ta' karozzi privati wżati;

• Fl-aħħarnett, iżda, hu stmat li s-sena d-dieħla l-Gvern jiġbor Lm4 miljuni anqas permezz tat-tneħħija tal-levies fuq oġġetti mpurtati.

Meta wieħed jeżamina d-dħul minn għejjun ordinarji u li jeskludi t-taxxi, isib li ż-żieda bejn din is-sena u s-sena d-dieħla tammonta għal kważi Lm44 miljun.

Filwaqt li hu mistenni tnaqqis minħabba d-dħul din is-sena ta' 'l fuq minn Lm6 miljuni, permezz ta' l-iskema tar-reġistrazzjoni ta' investimenti barranin, u Lm8 miljuni minn profitti anqas mill-Bank Ċentrali ta' Malta, mistennija żieda kif ġej:

• Lm2 miljuni bħala eko-kontribuzzjoni fuq ċerti containers;

• Lm1 miljun minn parti mill-pensjoni ta' residenzi fi djar ta' l-anzjani finanjati mill-Istat u li kontriha qed jidher infiq kapitali u rikurrenti għad-djar ta' l-anzjani;

• Lm1.5 miljun dħul mill-Korporazzjoni Enemalta u l-Gozo Channel;

• Lm48 miljun (id-differenza bejn Lm3 miljuni din is-sena u Lm51 miljun fl-2004) għotjiet taħt il-Protokol Finanzjarju ma' l-Italja (Lm18-il miljun) u għotjiet mill-Ewropa (Lm30 miljun).

L-ammont ta' dħul ta' Lm51 miljun tas-sena d-dieħla tikkonsisti fil-parti marbuta ma' proġetti u programmi, li l-ispiża tagħhom tidher ukoll taħt infiq rikurrenti u kapitali, ta' Lm18-il miljun permezz tal-Protokol Taljan u ta' Lm12-il miljun permezz ta' fondi mill-Ewropa, u l-parti ta' għotja mingħajr irbit ta' Lm21 miljun mill-Ewropa wkoll.

Minn dħul mixxellanju, mistennija żieda ta' Lm5 miljuni prinċipalment minn żvilupp ta' proġetti u bejgħ ta' art u propjeta' (bħall-White Rocks).

Għall-iffinanzjar tad-defiċit, il-Gvern, is-sena d-dieħla, jistma li jkun f'pożizzjoni li jdaħħal Lm35 miljun permezz ta' privatiżżazzjoni ta' ishma f'intrapriżi ta' l-Istat u Lm9 miljun minn sinking funds ta' self lokali kkonvertit.

Lm12-il miljun qed jidhru bħala self barrani mill-Kunsill ta' l-Ewropa biex jiffinanzja nfiq għall-Isptar Mater Dei.

Infiq Rikurrenti

Din is-sena l-ispiża rikurrenti, meta wieħed jaqta' barra l- kontribuzzjonijiet tas-sinking funds, ser tkun ta' Lm742 miljuni.

Għalkemm is-sena d-dieħla din il-figura mistennija titla' għal Lm811 miljun, żieda ta' Lm69 miljun, tajjeb wieħed jinnota li parti sostanzjali minn din iz- żieda hi magħmula minn Lm49 miljun fi programmi u inizjattivi tal-Gvern, Lm7 miljun f'kontribuzzjonijiet lill-entijiet Governattivi, Lm9 miljuni f'imgħaxijiet fuq self u Lm2 miljuni kontribuzzjoni ta' l-Istat għas- Sigurta' Soċjali.

Għar-rigward ta' pagi u salarji, il-Lm200 miljun tas-sena d-dieħla qed jeskludu Lm3.5 miljuni dħul tal-ħaddiema fit-Taqsima tad-Drenaġġ, Malta u Għawdex, li qabel kienu jidhru taħt il-Ministeru tar-Riżorsi u Infrastruttura u l-Ministeru għal Għawdex, imma jinkludu l-effetti tal- Ftehim Kollettiv tal-2002 (Lm4.5 miljuni) u ż-żidiet ta' l-increments tal- ħaddiema (Lm2 miljuni).

Taħt l-ispejjeż ta' l-operat tad-dipartimenti hemm żieda ta' Lm2 miljuni għall-mediċini fl-isptarijiet.

Iżda, bl-iskop li n-nefqa in ġenerali f'din il-kategorija tkun imrażżna, iż-żieda globali hi biss ta' Lm1 miljun, u dan meta d-dipartimenti jkollhom ukoll jassorbu ż-żieda fir-rata tal-VAT is- sena d-dieħla.

Taħt il-kategorija ta' programmi u inizzjattivi, kif ġie indikat diġa', iż- żieda minn sena għall-oħra tammonta għall-Lm49 miljun.

Ir-raġunijiet ewlenin huma:

• Lm18-il miljun - il-kontribuzzjoni ta' Malta Unjoni Ewropea;

• Lm4 miljuni – programmi ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea, li d-dħul pariġġu jidher bħala għotjiet;

• Lm7 miljuni – kumpens mill-Gvern biex ipatti għall-effett taz-zieda fir- rata tal-VAT;

• Lm7 miljuni – sussidju fuq iċ-ċerejali, zokkor, prodotti tal-laħam u tal-ħalib u prodotti tat-tadam semi-proċessati;

• Lm7 miljuni – benefiċċji soċjali u pensjonijiet tat-Teżor;

• Lm2 miljuni – il-parti tan-nefqa rikurrenti għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija għall-immaniġġjar ta' l-iskart;

• Lm2 miljuni – kontribuzzjoni ta' l-Istat minħabba żieda fid-dħul mill- kontribuzzjonijiet tas-Sigurta' Soċjali;

• Lm1 miljun – għajnuna lill-bdiewa u raħħala, li fl-2003 kienet tammonta għal Lm4.6 miljuni u fl-2004 ser titla' għal Lm6 miljuni; u

• Lm1 miljun – pensjonijiet għal min għażel ċerti skemi ta' irtirar kmieni mit-Tarznari.

Tajjeb hawn wieħed jinnota li, taħt din il-kategorija ta' nfiq, l-Ewropa ser tiffinanzja xejn anqas minn b'kemm jiswew Lm6 miljuni programmi taħt diversi Ministeri.

Għalkemm iż-żieda ta' Lm7 miljuni fil-kontribuzzjonijiet lill-entijiet pubbliċi tidher konsiderevoli, meta wieħed jeżaminaha bir-reqqa, jsib li, fil-maġġoranza tagħha, mhi xejn ħlief trasferiment ta' ammonti li qabel kienu jidhru band'oħra.

Hemm, per eżempju, żieda fl-ispiża ta' Lm8 miljuni, riżultat ta' l-amalgamazzjoni tat-Tarznari.

Lm4 miljuni jirreferu għad-Direttorat il-ġdid tad-Drenaġġ fi ħdan il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, li qabel kienu jidhru bħala pagi, salarji u allowances u operat.

Lm2.5 miljuni qed jiġu vvutati bħala spiża netta għall-kumpanija l-ġdida Industrial Projects and Services Ltd, li tiġbor fiha dawk il-ħaddiema tat- tarznari li mhumiex fil-Malta Shipyards Ltd u ma għażlu l-ebda skema ta' irtirar mix-xogħol.

Imbagħad qed jiġu rreġistrati żidiet sostanzjali għall-Kulleġġ Malti ta' l- Arti, Xjenza u Teknoloġija, Lm1 miljun fuq il-Lm2.6 miljuni ta' din is- sena, Lm1 miljun ghat-Technology Venture Fund u Lm1 miljun lill-Awtorita' Malta għall-Ambjent u l-Ippjanar, biex tkun tista' taqdi d-doveri ġodda tagħha fil-qasam sensittiv ta' l-ambjent.

Kontra dawn iż-żidiet, hemm tnaqqis ta' Lm12-il miljun sussidju li din is- sena ġie mogħti lill-Malta Drydocks.

Għall-imgħaxijiet fuq id-dejn pubbliku, qed tiġi reġistrata żieda ta' kważi Lm9 miljuni, minn Lm63 miljun din is-sena għal Lm72 mijun is-sena d-dieħla, biex tkopri l-imghaxijiet fuq Bills tat-Teżor, l-istocks tal-Gvern maħruġa din is-sena u s-self li sar din is-sena mill-Kunsill ta' l-Ewropa għall- proġett ta' l-Isptar il-Ġdid Mater Dei.

Infiq Kapitali

Il-qabża ta' Lm21 miljun minn din is-sena għas-sena d-dieħla f'infiq kapitali ċertament hi waħda mhux tas-soltu.

Minn Lm106 miljuni din is- sena, qed jiġu vvutati Lm127 miljun għas-sena d-dieħla.

Hawn, iżda, irid jiġi emfasiżżat li parti sostanzjali miż-żieda msemmija qed tiġi ffinanzjata f'forma ta' għotjiet minn sorsi barranin kif ser jiġi spjegat.

B'kemm jiswew Lm18-il miljun fi proġetti fejjieda qed jiġu ffinanzjati permezz tal-Protokol Finanzjarju ma' l-Italja għal toroq ġodda (Lm8 miljuni), tisfija tad-drenaġġ (Lm2 miljuni), faċilitajiet fil-biċċerija (Lm2 miljuni), tagħmir marittimu wżat mill-Forzi Armati (Lm4 miljuni) u fornitura għall-Isptar Mater Dei (Lm2 miljuni).

Ma' dawn iridu jiżdiedu Lm5 miljuni mill-Unjoni Ewropeja li ser jiffinanzjaw proġetti infrastrutturali fil-qasam tat-trasport, ambjent, edukazzjoni u taħriġ, agrikoltura u sajd, industrija u turiżmu.

Dawn il- fondi huma maqsuma f'Lm1 miljun magħrufa bħala Pre-Accession Funds u Lm4 miljuni fondi strutturali u ta' koezjoni.

Wieħed ma jistax ma jsemmix hawn iż-żieda fin-nefqa fuq l-Isptar Mater Dei ta' Lm15-il miljun, li minnhom Lm2 miljuni qed jiġu ffinanzjati taħt il- Protokoll Finanzjarju ta' l-Italja.

Din iż-żieda hi neċessarja għall-fatt li issa l-proġett avvanza u wasal fi stadju li jilqa' fih l-attrezzatura meħtieġa.

S'intendi, sadanittant il-Gvern mhux ser joqgħod lura milli jkompli jindokra l-isptarijiet l-oħra u li għalihom qed jivvota kważi Lm1 miljun.

Mill-banda l-oħra, taħt il-Ministeru għat-Teknoloġija ta' l-Informatika u l- Investimenti qed jiġu vvutati Lm9 miljuni anqas li din is-sena qed jintefqu prinċipalment fuq it-Tarznari.

Mat-Lm3 miljuni ser jintefqu anqas is-sena d-dieħla minħabba l-fatt li l-maġġoranza tal-karozzi tal-linja, li qed jinbidlu b'sussidju mill-Gvern, laħqu ġew din is-sena.

Spejjeż oħra ta' darba li mhux ser jirrepetu ruħhom u li jammontaw għal Lm3 miljuni jaqgħu taħt il-Ministeru tal-Finanzi u l-Affarijiet Ekonomiċi, il- Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern u l-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin,

Il-Fond Konsolidat

B'hekk, kif ġie diġa' spjegat, is-sena d-dieħla l-iżbilanċ finanzjarju ser jiġi kkontrollat għal Lm95 miljun, li jammonta għal ħamsa punt erba' fil- mija (5.4%) tal-prodott gross domestiku.

Dan id-defiċit mistenni jonqos b'ritmu ta' Lm20 miljun fis-sena biex, fl-aħħar ta' l-2006, jinżel għal Lm52 miljun, jew anqas minn tlieta fil-mija (3%) tal-prodott gross domestiku.

Il-Gvern Ġenerali

Kuntrarju għall fondi u kontijiet oħra miżmuma jew amministrati mill-Gvern, il-Fond Konsolidat jiġbor sistema ta' kkuntjar u kontroll fuq il-ġbir ta' dħul u l-amministrazzjoni tan-nefqa approvata kull sena mill-Parlament.

Flimkien mad-dħul u l-ħruġ tal-Gvern Ċentrali rrekordjati fil-Fond Konsolidat, dawn l-aħħar snin ingħatat importanza wkoll għall-mod kif dawn ikunu klassifikati skond il-European System of Accounts (ESA '95).

Barra dan, it-tbassir li tkellimt fuqu aktar qabel qed ikun maħdum biex jirrifletti aħjar l-użu ta' din il-metodoloġija nternazzjonali li qed issir obbligatorja għal ħafna pajjiżi.

Dawn l-aġġustamenti jirriflettu l-bilanċi ta' Gvern li mhux biss hu l-Gvern Ċentrali iżda wkoll wieħed estiż.

Dan ikun magħruf bħala l-Gvern Ġenerali.

L-ikkuntjar ta' transazzjonijiet tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali jinkludi wkoll id-dħul u l-ħruġ kif ukoll l-iżbilanċ u d-dejn ta' numru ta' entijiet pubbliċi li jkunu jiffurmaw parti ntegrali mill-Gvern.

Qed nirreferi għal dawk l-entijiet pubbliċi li mhux anqas minn 50 fil-mija tad- dħul tagħhom ġej mill-Gvern Ċentrali.

Barra l-Kunsilli Lokali, dawn l-entijiet pubbliċi, jinkludu numru kbir ta' entijiet sew li għandhom funzjoni amministrattiva jew regolatorja, bħalma huma bordijiet, kummissjonijiet, u tribunali, kemm ukoll dawk ta' natura kummerċjali jew kważi kummerċjali.

Id-dħul u l-ħruġ ta' dawn l-entijiet pubbliċi kollha ġie pprogettat fuq bażi annwali għas-snin 2004 – 2006 u r-riżultat żdied ma' dak tal-Fond Konsolidat.

B'hekk inħareġ il-bilanċ tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali li jagħti stampa sħiħa tad-defiċit u tad-dejn tiegħu.

F'termini assoluti, id-defiċit tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali fl-2003 mistenni jkun Lm109.7 miljun u mistenni jinżel għal Lm58.6 miljun fl-2006.

Dan id-defiċit bħala persentaġġ tal-Prodott Gross Domestiku, mistenni jinżel sena wara l-oħra minn 6.2% din is-sena għal madwar 3.0% fl-2006.

Dan iseħħ sew b'riżultat tat-tkabbir mistenni fl-ekonomija ta' pajjiżna kif ukoll tat-trażżin tan-nefqa tal-Gvern u żieda fid-dħul tiegħu.

Kif diġa għedt, ix-xejra 'l fuq ta' mgħaxijiet se tkompli matul is-snin li ġejjin.

Din se jkollha mpatt aktar għoli fuq id-dejn tal-Gvern.

It-tabella t'hawn taħt turi l-passaġġ mid-defiċit tal-Fond Konsolidat għad- defiċit tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali.

|Trasferiment tad-Defiċit tal-Fond Konsolidat għad-Defiċit tal-Gvern | |Ġenerali | |(Lm '000s) | | |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 | |Defiċit ta' transazzjonijiet |-87,675|-107,624|-94,805 |-73,316|-52,218| |tal-Fond Konsolidat | | | | | | |Aġġustament fil-Fond | | | | | | |Konsolidat: |9,539 |9,000 |4,100 |3,600 |3,300 | |Għotjiet mogħtija | | | | | | |Għotjiet imħallsa lura |0 |0 |0 |0 |0 | |Akkwist ta' ishma |35 |35 |35 |35 |35 | |Bejgħ ta' ishma |0 |0 |0 |0 |0 | |Transazzjonijiet finanzjarji |-397 |0 |0 |0 |0 | |oħra | | | | | | |Dħul ieħor(+)/payable(-) |-803 |0 |0 |0 |0 | |Differenza bejn imgħaxijiet |361 |0 |0 |0 |0 | |(+) u imgħaxijiet dovuti (-) | | | | | | |Self Net(-)ta' entijiet | | | | | | |pubbliċi li jiffurmaw parti |-11,123|-14,721 |-14,721 |-14,721|-14,721| |mill-Gvern Ġenerali | | | | | | |Aġġustamenti oħra (+/-) |-127 |-200 |1,200 |1,200 |1,200 | | |4,245 |3,000 |3,000 |3,000 |3,000 | | |2 |2 |0 |0 |0 | | |11,287 |0 |0 |0 |0 | |Defiċit tal-Gvern Ċentrali |-105,72|-11,508 |-11,191 |-80,202|-59,404| |(-) |0 | | | | | |Kunsilli Lokali |890 |850 |850 |850 |850 | |Defiċit tal-Gvern Ġenerali |-104,83|-109,658|-100,341|-79,352|-58,554| |(-) |0 | | | | | |Prodott Gross Domestiku |1,680.4|1,705.06|1,764.74|1,826.5|1,899.5| | |0 | | |0 |6 | |Defiċit/Prodott Gross |6.24% |6.43% |5.68% |4.34% |3.08% | |Domestiku | | | | | |

L-aġġustamenti fil-Fond Konsolidat qed isiru biex jagħtu każ ta' transazzjonijiet li saru fih meta ma kellhomx u allura qed jissaffa minnhom biex jirrifletti l-qagħda b'mod aktar reali.

Fost dawn l-aġġustamenti insibu:

- is-self maħruġ mill-Fond Konsolidat lit-Tarznari (sal-2003) u lill- Gozo Ferries Co. Ltd. biex din tal-aħħar tkompli tħallas id-djun tagħha miġjub mix-xiri tal-materjal u tgħamir għall-bini tat-tliet vapuri t'Għawdex.

Is-self tat-Tarznari se jieqaf mis-sena d-dieħla u s-sussidji se jitkomplu b'mod ridott gradwalment;

- id-defiċit ta' entijiet pubbliċi li jiffurmaw parti mill-Gvern Ġenerali;

- it-transazzjonijiet ta' l-Advances li nħarġu mit-Treasury Clearance Fund, li għal din is-sena għadhom qed jiġu pproċessati mit-Teżor; u

- il-bilanċ favorevoli li għandhom il-Kunsilli Lokali kollettivament.

Minn dan, id-defiċit tal-Gvern Ġenerali jirriżulta li din is-sena se jitla' għall-Lm109.7 miljun, fl-2004 għal Lm100.3 miljun, fl-2005 għal Lm79.3 miljun u fl-2006 għal Lm58.6 miljuni.

Bħala perċentaġġ tal-Prodott Gross Domestiku dan juri li fl-2003 id-defiċit tal-Gvern Ġenerali se jkun 6.43%, is-sena d-dieħla 5.68%, fl-2005 se jkun 4.34% u fl-2006 se jkun 3.08%.

Finanzjament ta' Defiċit tal-Gvern Ġenerali

Il-mod kif jiġi finanzjat id-defiċit tal-Gvern hu ta' importanza għat- tħaddim tal-politika fiskali għax kull metodu ta' finanzjament għandu l- effetti u l-ispejjeż partikulari makro-ekonomiċi.

F'Malta il-Gvern jiffinanzja d-defiċit tiegħu bil-ħruġ ta' stocks fis-suq lokali: ftit jew xejn isir self minn barra biex ikun iffinanzjat id- defiċit.

Tabilħaqq, filwaqt li s-self lokali jilħaq madwar 96% tad-dejn pubbliku, is-self minn barra jilħaq madwar l-4% l-oħra.

Kif għedt aktar qabel is-self lokali jagħti ċans lill-Gvern biex jibbilanċja d-defiċit tiegħu mingħajr ma jżid il-bażi monetarja jew inaqqas mir-riżervi nazzjonali.

Dan ma jżidx l-inflazzjoni u l-anqas l-impatt fuq ir-riżervi esterni.

Id-Defiċit tal-Gvern Ġenerali mistenni wkoll ikun ffinanzjat l-ewwelnett minn dħul minn bejgħ ta' assi li fis-sena 2004 mistennija jilħaq madwar Lm35 miljun.

Pjanijiet oħra tal-Gvern għal aktar privatiżżazzjoni fis- sentejn ta' wara mistennija jirrendu madwar Lm50 miljun kull sena fl-2005 u fl-2006.

Dħul ieħor għall-Gvern li bih jiffinanzja d-defiċit jieħdu minn bilanċi mhux utiliżżati fis-Sinking Funds ta' stock li se jkunu konvertiti.

Dan id-dħul globali jnaqqas il-ħtieġa ta' self mill-Gvern.

B'hekk is-self tal-Gvern Ġenerali hu kkalkulat li jitla' għal Lm70 miljun is-sena d- dieħla, Lm38 miljun s-sena ta' wara u Lm16-il miljun fl-2006.

Kif jidher mit-tabella hawn taħt dan is-self mistenni jtella' d-Dejn Pubbliku għal Lm1.2 biljun fl-2004, Lm1.3 biljun fl-2005 li jibqa' f'dan il- livell fl-2006.

B'hekk il-persentaġġ tad-Dejn Pubbliku għall-Prodott Gross Domestiku se jitla' minn 68.9% din is-sena għall-70.5% fl-2004 u fl-2005 u jinżel għal 68.4% fl-2006.

| |2002(A) |2003(R) |2004(P)|2005(P)|2006(P)| |Defiċit tal-Gvern |104.830 |109.658 |100.341|79.352 |58.554 | |Finanzjament | | | | | | |Self minn barra |(3,991) |(5,845) |(7,396)|(7,297)|(6,749)| |Self Lokali |(6,908) |(6,571) |(6,372)|(5,281)|(4,811)| |Bejgħ ta' assi |27,341 |0 |35,000 |50,000 |50,000 | |Sinking Funds ta' Self |13,250 |4,600 |9,000 |4,000 |4,000 | |Konvertit | | | | | | |Total |28.745 |8.816 |30.232 |41.422 |42.440 | |Ħtieġa ta' self |76.085 |100.842 |70.109 |37.930 |16.114 | |Bilanċ tad-Dejn u Pubbliku | |1,175.21|1,245.3|1,288.2|1,299.3| | | |5 |24 |54 |68 | |Prodott Gross Domestiku |1,705.06|1,764.74|1,826.5|1,899.5| | | | | |0 |6 | | |Dejn Pubbliku/PGD | |68.9% |70.56% |70.50% |68.40% |

|STATEMENT A | |DHUL 2003 : ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | | | | | | | | |SORS |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |BIDLA | |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | |DHUL MIT-TAXXI | | | | | | | |Diretti - Taxxa tad-Dhul |198,800,00|203,400,0|4,600,000|__ | |Dhul aktar milli kien previst | | |0 |00 | | | |mit-taxxa fuq il-kapital u | | | | | | | |mit-taxxa tal-kumpaniji. | | Sigurta' |199,000,00|189,500,0|__ |9,500,000 | |L-estimu originali ma ntlahaqx; | |Socjali |0 |00 | | | |terz mill-ammont jirraprezenta | | | | | | | |kontribuzzjoni mill-Istat. | |Indiretti - Dwana u Sisa |66,490,000|63,340,00|__ |3,150,000 | |Anqas dhul milli kien previst | | | |0 | | | |kemm mid-dazji ta' importazzjoni | | | | | | | |kif ukoll mit-taxxa tas-sisa. | | Licenzji, |91,334,000|86,514,00|__ |4,820,000 | |Anqas dhul milli kien mistenni | |Taxxi u Multi | |0 | | | |mil-licenzji tal-vetturi, | | | | | | | |mit-taxxa tar-registrazzjoni u | | | | | | | |mit-taxxi fuq il-loghob. | | Taxxa fuq|130,950,00|125,000,0|__ |5,950,000 | |L-estimu originali ma ntlahaqx. | |il-Valur Mizjud |0 |00 | | | | | | |686,574,00|667,754,0|4,600,000|23,420,000| | | | |0 |00 | | | | |

|STATEMENT A | |DHUL 2003 : ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |SORS |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |BIDLA | |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | |Drittijiet ta' Ufficcju |6,817,000 |12,689,00|5,872,000|__ | |Dhul aktar milli kien previst | | | |0 | | | |minhabba l-iskema ta' | | | | | | | |registrazzjoni dwar | | | | | | | |l-investimenti mnedija matul | | | | | | | |is-sena. | |Hlas lura lid-Dipartimenti |7,631,000 |7,172,000|__ |459,000 | | | |Korporazzjonijiet Pubblici |2,733,000 |2,733,000|__ |__ | | | |Bank Centrali ta' Malta |20,000,000|24,800,00|4,800,000|__ | |Il-profitti attwali ghas-sena | | | |0 | | | |2002 li gew mghoddija lill-Gvern.| |Kera |9,620,000 |10,010,00|390,000 |__ | | | | | |0 | | | | | |Profitti minn Investimenti |2,950,000 |3,747,000|797,000 |__ | |Zieda fuq li kien mistenni bhala | | | | | | | |dividends minn kumpaniji. | |Hlas lura u nteressi fuq self |423,000 |423,000 |__ |__ | | | |moghti mill-Gvern | | | | | | | |Ghotjiet Barranin |22,676,000|3,274,000|__ |19,402,000| |Il-programm ta' qabel id-dhul | | | | | | | |fl-UE ghas-snin 2000-2003 se | | | | | | | |jkompli jigi mplimentat fl-2004. | | | | | | | |Hu mistenni li fondi mill-V | | | | | | | |Protokol Taljan mhux se jigu | | | | | | | |utilizzati fl-2003. | |Dhul mixxellanju |11,106,000|8,010,000|__ |3,096,000 | |Id-dhul mixxellanju kien anqas | | | | | | | |minn dak previst. | |DHUL TOTALI MINN DHUL IEHOR |83,956,000|72,858,00|11,859,00|22,957,000| | | | | |0 |0 | | | | |TOTALI TA' DHUL RIKORRENTI |770,530,00|740,612,0|16,459,00|46,377,000| | | | |0 |00 |0 | | | | |STATEMENT A | |DHUL 2003 : ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |SORS |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |BIDLA | |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | |DHUL MHUX ORDINARJU | | | | | | | |Dhul minn bejgh ta' ishma |50,000,000|0 |__ |50,000,000| |Il-programm ippjanat ta' | | | | | | | |privatizzazzjoni tal-Gvern se | | | | | | | |jkompli fl-2004. | |Sinking Funds ta' self lokali |4,600,000 |4,600,000|__ |__ | | | |kkonvertit | | | | | | | |Self Lokali |100,000,00|100,000,0|__ |__ | | | | |0 |00 | | | | | |Self Barrani |12,500,000|32,500,00|20,000,00|__ | |Self li ffinanzja parti | | | |0 |0 | | |mill-progett ta' l-Isptar Mater | | | | | | | |Dei. | |DHUL TOTALI MINN DHUL MHUX |167,100,00|137,100,0|20,000,00|50,000,000| | | |ORDINARJU |0 |00 |0 | | | | |DHUL GLOBALI |937,630,00|877,712,0|36,459,00|96,377,000| | | | |0 |00 |0 | | | |

|STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | | |1 |Uffiċċju tal-President |693,000 |671,000 |- |22,000 | | | |2 |Kamra tad-Deputati |1,016,000|946,000 |- |70,000 | |Nefqa anqas minn dik prevista | | | | | | | | |fil-kategorija tal-Pagi u Salarji. | |3 |Uffiċċju tal-Ombudsman |170,000 |155,000 |- |15,000 | | | |4 |Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika |800,000 |720,000 |- |80,000 | |Il-Kontribuzzjoni kienet anqas | | | | | | | | |milli kien mistenni. | |5 |Uffiċċju tal-Prim Ministru |4,944,000|4,475,00|- |469,000| |Nefqa anqas minn dik prevista | | | | |0 | | | |primarjament fil-kategorija | | | | | | | | |tal-Programmi u Inizzjattivi. | |6 |Kummissjoni Dwar is-Servizz |147,000 |141,000 |- |6,000 | | | | |Pubbliku | | | | | | | |7 |Forzi Armati ta' Malta |12,598,00|12,747,0|149,000|- | |Nefqa akbar minn dik prevista | | | |0 |00 | | | |oriġinarjament fil-kategorija ta' | | | | | | | | |l-Operat u Manutenzjoni | | | | | | | | |partikolarment fil-Utilities, li | | | | | | | | |pattiet ftit għaliha nefqa anqas | | | | | | | | |fil-kategorija tal-Pagi u Salarji. | |8 |Informazzjoni |1,191,000|1,177,00|- |14,000 | | | | | | |0 | | | | | |9 |Uffiċċju Elettorali |2,539,000|2,713,00|174,000|- | |Nefqa akbar minn dik prevista | | | | |0 | | | |fil-programm Electoral Commission | | | | | | | | |Activities. | |10|Ministeru għall-Politika Soċjali |8,154,000|7,586,00|- |568,000| |Nefqa anqas fil-kategoriji | | | | |0 | | | |tal-Programmi u Inizjattivi u | | | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | | | |lill-Entitajiet Pubbliċi. | |11|Sigurta' Soċjali |68,843,00|65,702,0|- |3,141,0| |Nefqa anqas minn dik prevista | | | |0 |00 | |00 | |għall-Kontribuzzjoni ta' l-Istat | | | | | | | | |tas-Sigurta' Soċjali. |

|STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | | |1|Benefiċċji tas-Sigurta' Soċjali |194,854,0|202,020,|7,166,0|- | |L-ispiża globali fil-benefiċċji | |2| |00 |000 |00 | | |soċjali hi maħsuba li se tkun akbar| | | | | | | | |minn dik oriġinarjament prevista. | |1|Dipartiment ta' l-Assistenza |674,000 |667,000 |- |7,000 | | | |3|Soċjali u tal-Familja | | | | | | | |1|Kura ta' l-Anzjani u Servizzi |13,182,00|13,067,0|- |115,000| |Nefqa akbar fil-kategorija ta | |4|fil-Komunita' |0 |00 | | | |l-Operat u Manutenzjoni ttaffiet | | | | | | | | |ftit b'infiq anqas milli mistenni | | | | | | | | |fil-kategorija tal-Pagi u Salarji. | |1|Djar |829,000 |717,000 |- |112,000| |Nefqa anqas minn dik maħsuba | |5| | | | | | |primarjament fil-kategorija | | | | | | | | |tal-Pagi u Salarji. | |1|Dipartiment tar-Relazzjonijiet |700,000 |603,000 |- |97,000 | |Nefqa anqas minn dik prevista | |6|Industrijali u ta' l-Impjiegi | | | | | |primarjament fil-kategorija | | | | | | | | |tal-Programmi u Inizjattivi. | |1|Ministeru ta' l-Edukazzjoni |37,741,00|37,039,0|- |702,000| |In-nefqa fil-kategoriji | |7| |0 |00 | | | |tal-Programmi u Inizjattivi, | | | | | | | | |l-aktar taħt l-EU Pre-Accession | | | | | | | | |Programmes, fil-kategorija | | | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | | | |lill-Entitajiet tal-Gvern u f'dik | | | | | | | | |tal-Pagi u Salarji kienet anqas | | | | | | | | |minn dik prevista. | |1|Edukazzjoni |51,016,00|49,087,0|- |1,929,0| |Nefqa anqas minn dik prevista taħt | |8| |0 |00 | |00 | |diversi kategoriji, primarjament | | | | | | | | |fil-Pagi u Salarji. | |1|Libreriji u Arkivji |701,000 |678,000 |- |23,000 | | | |9| | | | | | | | |2|Żgħażagħ u Sport |1,160,000|973,000 |- |187,000| |In-nefqa fil-kategoriji tal-Pagi u | |0| | | | | | |Salarji u tal-Programmi u | | | | | | | | |Inizjattivi taħt dan il-Vot kienet | | | | | | | | |anqas mill-estimu oriġinali. | |2|Ministeru tal-Finanzi |3,193,000|2,693,00|- |500,000| |Nefqa anqas milli kien maħsub | |1| | |0 | | | |primarjament fl- EU Pre-Accession | | | | | | | | |Programmes. |

|STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | | |2|Teżor |1,174,000|1,137,00|- |37,000 | | | |2| | |0 | | | | | |2|Pensjonijiet |22,905,00|28,225,0|5,320,0|- | |Iż-żieda fl-ispiża tirrifletti | |3| |0 |00 |00 | | |d-differenza fin-numru ta' persuni | | | | | | | | |li rtiraw minn dak li kien | | | | | | | | |mistenni. | |2|Taxxi Nterni |6,003,000|4,887,00|- |1,116,0| |Nefqa anqas mill-istima oriġinali | |4| | |0 | |00 | |l-iżjed fil-kategorija | | | | | | | | |tal-Programmi u Inizjattivi. | |2|Dwana |5,476,000|5,343,00|- |133,000| |In-nefqa fil-kategorija tal-Pagi u | |5| | |0 | | | |Salarji kienet anqas minn dik | | | | | | | | |mistennija. | |2|V.A.T. |3,089,000|3,504,00|415,000|- | |In-nefqa fil-programm ta' Refunds | |6| | |0 | | | |under the VAT/CET Acts kienet aktar| | | | | | | | |mill-istima oriġinali, waqt li | | | | | | | | |n-nefqa fil-kategorija tal-Pagi u | | | | | | | | |Salarji kienet anqas. | |2|Kuntratti |381,000 |361,000 |- |20,000 | | | |7| | | | | | | | |2|Ministeru għall-Ambjent |23,258,00|23,508,0|250,000|- | |Nefqa akbar minn dik prevista | |8| |0 |00 | | | |fil-kategoriji tal-Pagi u Salarji u| | | | | | | | |ta' l-Operat u Manutenzjoni. | |2|Ministeru tat-Turiżmu |2,726,000|2,583,00|- |143,000| |Nefqa anqas fil-kategorija | |9| | |0 | | | |tal-Programmi u Inizjattivi. | |3|Ministeru tat-Trasport u |6,369,000|5,605,00|- |764,000| |Nefqa anqas fil-kategorija | |0|Komunikazzjoni | |0 | | | |tal-Programmi u Inizjattivi | | | | | | | | |partikolarment fl-EU Pre-Accession | | | | | | | | |Programmes. | |3|Avjazzjoni Ċivili |761,000 |547,000 |- |214,000| |Nefqa anqas minn dik prevista | |1| | | | | | |fil-Kategorija ta' l-Operat u | | | | | | | | |Manutenzjoni, primarjament | | | | | | | | |fl-International Memberships. |

|STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | |3|Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi |39,450,00|37,552,0|- |1,898,0| |Nefqa anqas minn dik prevista minn | |2| |0 |00 | |00 | |diversi Entitajiet Pubbliċi pattiet| | | | | | | | |għall-ispiża fil-programm | | | | | | | | |għall-pensjonijiet taħt | | | | | | | | |il-Voluntary Retirement Schemes ta'| | | | | | | | |l-2002 fil-Malta Drydocks u l-Malta| | | | | | | | |Shipbuilding Co. Ltd. | |3|Politika Ekonomika |1,273,000|1,111,00|- |162,000| |Nefqa anqas minn dik prevista | |3| | |0 | | | |fil-kategoriji tal-Programmi u | | | | | | | | |Inizjattivi u | | | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | | | |lill-Entitajiet tal-Gvern. | |3|Kummerċ |1,348,000|2,201,00|853,000|- | |Kien hemm ħtieġa akbar ta' sussidju| |4| | |0 | | | |min-naħa tal-Gvern fuq | | | | | | | | |l-importazzjoni tal-qmugħ.

Din | | | | | | | | |iż-żieda ttaffiet ftit b'nefqa | | | | | | | | |anqas fil-kategorija tal-Pagi u | | | | | | | | |Salarji. | |3|Konsumatur u Kompetizzjoni |477,000 |551,000 |74,000 |- | |Nefqa akbar minn dik prevista | |5| | | | | | |fil-kategorija tal-Pagi u Salarji. | |3|Ministeru ta' l-Intern u l-Ambjent |4,981,000|4,638,00|- |343,000| |Nefqa anqas minn dik prevista | |6| | |0 | | | |primarjament fil-kategorija | | | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | | | |lill-Entitajiet Pubbliċi. | |3|Pulizija |15,509,00|15,978,0|469,000|- | |Nefqa akbar fil-Kategorija tal-Pagi| |7| |0 |00 | | | |u Salarji u fil-programm ta' | | | | | | | | |l-Immigranti Illegali. | |3|Servizzi Korrettivi |2,456,000|2,440,00|- |16,000 | | | |8| | |0 | | | | | |3|Protezzjoni Ċivili |1,299,000|1,267,00|- |32,000 | | | |9| | |0 | | | | | |4|Taqsima Propjeta' tal-Gvern |3,928,000|2,387,00|- |1,541,0| |Nefqa anqas mill-istima oriġinali | |0| | |0 | |00 | |fil-kategorija tal-Programmi u | | | | | | | | |Inizjattivi. | |4|Reġistrazzjoni |877,000 |869,000 |- |8,000 | | | |1| | | | | | | | |4|Ministeru tal-Biedja u Sajd |15,382,00|15,226,0|- |156,000| |Nefqa akbar minn dik prevista taħt | |2| |0 |00 | | | |il-kategorija tal-Pagi u Salarji | | | | | | | | |tpattiet b'infiq anqas taħt | | | | | | | | |il-kategorija tal-Programmi u | | | | | | | | |Inizjattivi. |

|STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | | |43|Ministeru għal Għawdex |19,934,00|19,961,0|27,000 |- | | | | | |0 |00 | | | | | |44|Ministeru tas-Saħħa |67,149,00|69,191,0|2,042,0|- | |Nefqa akbar minn dik prevista | | | |0 |00 |00 | | |fil-kategorija tal-Pagi u Salarji u| | | | | | | | |fix-xiri ta' mediċini taħt | | | | | | | | |il-kategorija ta' l-Operat u | | | | | | | | |Manutenzjoni. | |45|Ministeru tal-Ġustizzja u Gvern |2,614,000|2,326,00|- |288,000| |Hu maħsub li n-nefqa fil-kategorija| | |Lokali | |0 | | | |tal-Programmi u Inizjattivi tkun | | | | | | | | |akbar milli kienet stmata | | | | | | | | |oriġinarjament, iżda mhux maħsub li| | | | | | | | |l-ammont ipprovdut taħt | | | | | | | | |il-kategorija tal-Pagi u Salarji | | | | | | | | |tkun meħtieġa kollha. | |46|Kunsilli Lokali |11,142,00|10,552,0|- |590,000| |Nefqa anqas minn dik prevista | | | |0 |00 | | | |fil-kategorija tal-Programmi u | | | | | | | | |Inizjattivi. | |47|Servizz Ġudizzjarju |3,775,000|3,616,00|- |159,000| |Nefqa anqas minn dik prevista | | | | |0 | | | |fil-kategoriji tal-Pagi u Salarji u| | | | | | | | |tal-Programmi u Inizjattivi. | |48|Ministeru għall-Affarijiet |8,501,000|8,643,00|142,000|- | |Nefqa aktar minn dik prevista | | |Barranin | |0 | | | |fil-kategorija tal-Pagi u Salarji | | | | | | | | |li pattiet ftit għaliha nefqa anqas| | | | | | | | |f'kategoriji oħra. | | |NEFQA RIKORRENTI TOTALI |677,382,0|678,786,|17,081,|15,677,| | | | | |00 |000 |000 |000 | | | |49|Ħlasijiet fuq Self |72,486,00|76,568,0|4,082,0|- | |L-ispiża ogħla hija r-riżultat | | | |0 |00 |00 | | |tal-ħruġ ta' Stocks tal-Gvern ġodda| | | | | | | | |u ħruġ akbar ta' Treasury Bills, | | | | | | | | |kif ukoll self ġdid mill-Kunsill | | | | | | | | |ta' l-Ewropa. | | |NEFQA RIKORRENTI TOTALI U |749,868,0|755,354,|21,163,|15,677,| | | | |ĦLASIJIET FUQ SELF |00 |000 |000 |000 | | |

|STATEMENT Ċ | | | | | | | | | | |NEFQA KAPITALI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | | | | | | | | | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | | |I |Uffiċċju tal-Prim |3,887,000|1,883,000|- |2,004,000| |Minkejja li se jkun hemm nefqa akbar minħabba | | |Ministru | | | | | |l-Enterprise Agreement mal-Microsoft, ser ikun| | | | | | | | |hemm infiq anqas taħt il-proġett ta' | | | | | | | | |l-estensjoni tal-moll ta' Haywharf u wkoll | | | | | | | | |minħabba li l-patrol boat għall-Forzi Armati | | | | | | | | |ta' Malta li se tkun iffinanzjata taħt | | | | | | | | |il-Protokol Taljan mhux se tinxtara din | | | | | | | | |is-sena. | |II |Ministeru |3,655,000|3,243,000|- |412,000 | |Nefqa anqas fuq il-proġett tal-bini ta' | | |għall-Politika | | | | | |l-Awtorita' tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-post| | |Soċjali | | | | | |tax-Xogħol u fuq is-sussidji għall-interessi | | | | | | | | |fuq xiri ta' djar. | |III|Ministeru ta' |9,150,000|8,550,000|- |600,000 | |L-infiq taħt dan il-Vot mistenni jkun anqas | | |l-Edukazzjoni | | | | | |fuq proġetti tal-Heritage Malta, it-Teatru | | | | | | | | |Manoel, l-Universita', l-Edukazzjoni u | | | | | | | | |l-Libreriji. | |IV |Ministeru |1,539,000|1,849,000|310,000 |- | |Aktar infiq fuq l-istimi oriġinali | | |tal-Finanzi u | | | | | |għall-Informatika. | | |Affarijiet | | | | | | | | |Ekonomiċi | | | | | | | |V |Minsiteru |8,908,000|8,169,000|- |739,000 | |Se jkun hemm nefqa anqas minħabba li | | |għar-Riżorsi u | | | | | |xogħlijiet fuq il-Master Plan tad-Drenaġġ li | | |Infrastruttura | | | | | |se jiġu ffinanzjati taħt il-Protokol Taljan, | | | | | | | | |ser isiru s-sena d-dieħla, u nefqa akbar | | | | | | | | |relatata ma' Waste Management. | |VI |Ministeru |9,285,000|8,968,000|- |317,000 | |Mhux mistenni illi jsir l-infiq kollu kif | | |tat-Turiżmu | | | | | |ipprovdut fl-Estimi. | |VII|Ministeru |12,440,00|12,726,00|286,000 |- | |Minkejja li l-programm ta' toroq li huwa | | |tat-Trasport u |0 |0 | | | |ffinanzjat mill-Protokol Taljan mistenni jsir | | |Komunikazzjoni | | | | | |is-sena d-dieħla, l-infiq taħt dan il-Vot se | | | | | | | | |jkun akbar minħabba li n-numru ta' talbiet | | | | | | | | |għas-sussidju għax-xiri tal-karrozzi tal-linja| | | | | | | | |l-ġodda kien akbar milli kien maħsub għal din | | | | | | | | |is-sena. | |STATEMENT Ċ | | | | | | | | | | |NEFQA KAPITALI 2003: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | | | | | | | | | | | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA | |RIMARKI | | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | | | | |VII|Ministeru |17,669,00|22,473,00|4,804,000|- | |L-Estimu rivedut, fil-parti 'l kbira tiegħu, | |I |għas-Servizzi |0 |0 | | | |jirrifletti l-bżonnijiet tat-tarznari sa | | |Ekonomiċi | | | | | |l-aħħar tas-sena. | |IX |Ministeru ta' |3,060,000|3,276,000|216,000 |- | |L-infiq se jkun akbar prinċipalment minħabba | | |l-Intern u Ambjent| | | | | |ħlasijiet fuq artijiet li ġew akkwistati | | | | | | | | |mill-Gvern. | |X |Ministeru |4,925,000|2,074,000|- |2,851,000| |Nefqa anqas fuq proġetti tas-servizzi | | |tal-Biedja u Sajd | | | | | |tal-veterinarju li huma ffinanzjati | | | | | | | | |mill-Protokol Taljan, li mistennija jsiru | | | | | | | | |s-sena d-dieħla, u fil-Programm Nazzjonali | | | | | | | | |għall-Adozzjoni ta' l-Acquis. | |XI |Ministeru għal |2,835,000|1,701,000|- |1,134,000| |Nefqa anqas minn dik stmata għal din is-sena | | |Għawdex | | | | | |minħabba l-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ. | |XII|Ministeru |28,600,00|29,250,00|650,000 |- | |Nefqa akbar b'konnessjoni mal-bini ta' | | |tas-Saħħa |0 |0 | | | |l-isptar Mater Dei. | |XII|Ministeru |1,135,000|1,103,000|- |32,000 | |Nefqa anqas fuq l-uffiċini/bini ta' l-Avukat | |I |tal-Ġustizzja u | | | | | |Ġenerali tar-Repubblika. | | |Gvern Lokali | | | | | | | |XIV|Ministeru |1,090,000|1,033,000|- |57,000 | |Nefqa anqas fuq Ambaxxati. | | |għall-Affarijiet | | | | | | | | |Barranin | | | | | | | | |NEFQA KAPITALI |108,178,0|106,298,0|6,266,000|8,146,000| | | | |TOTALI |00 |00 | | | | |