MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 532 L-Erbgħa, 30 ta' Mejju, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 532

l-Erbgħa, 30 ta' Mejju, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 532

L-Erbgħa, 30 ta' Mejju, 2007

WERREJ

MINUTI 466

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 466

TQEGĦID TA' KARTI 474

MOZZJONIJIET

DISKUSSJONI ĠENERALI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN 479

AĠĠORNAMENT 506

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 511

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 531 li saret fid-29 ta' Mejju, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

TAXXI F'ARRETRATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm għandu x'jiġbor taxxi f'arretrati u kemm għandu jagħti?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (F'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 26210.

MATER DEI - GĦOTI TA' KUNTRATT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Helena Dalli) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: F'liema stadju waslet l-aġġudikazzjoni u l- għoti tal-kuntratt tat-teknoloġija ta' l-IT f'Mater Dei biex jippermetti t- tmexxija minn jum għal jum ta' dan l-isptar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 26019.

MATER DEI - GĦOTI TA' KUNTRATT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Helena Dalli) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 25810, jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema stadju waslet l-aġġudikazzjoni u l-għoti tal-kuntratt tat-teknoloġija ta' l-IT f'Mater Dei biex jippermetti t-tmexxija minn jum għal jum ta' dan l-isptar?

ONOR.

SULDATI LI GĦALQU L-55 SENA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jieħu azzjoni biex dawk is-suldati li għalqu l-55 sena u li m'għamlux il-25 sena servizz jingħataw l-opportunita' li jkomplu s-servizz u mhux jiġi mitmum l-impjieg tagħhom minn ma' l-armata kif fil-fatt diġa' sar?

ONOR.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 26316.

MARSAXLOKK - BUS TERMINUS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph M. Sammut) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'referenza għal bus terminus f'Marsaxlokk, jista' l-Ministru jara li x-xufiera tal-karozzi tal-linja fuq ir-rotta nru.

27 matul il-ġimgħa, cioe' mit-Tnejn sas-Sibt, jagħmlu użu minn dik uffiċjali li tinsab fil-viċinanza ta' l-iskola primarja u mhux minn dik sekondarja li suppost tintuża nhar ta' Ħadd biss, peress li fil- preżent qed jagħmlu użu minn dik sekondarja tul il-ġimgħa kollha?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni) (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Il- venda bejn il-5.30 a.m. u 9.00 a.m. tkun fejn l-iskola primarja.

Mid-9.00 a.m. 'il-quddiem ir-rotta tkun b'sistema ċirkolari u x-xarabank kulma ddum tistenna ħames minuti ġol-venda.

DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm-il direct order ingħatat mill- ministeru u enti li jaqgħu taħtha matul is-sena 2006?

Għal liema xogħol/servizzi nħareġ kull wieħed minnhom?

X'kien il-valur ta' kull wieħed u min ġie awarded dawn id-direct orders?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

BORDIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Liema huma l-bordijiet li jaqgħu taħtu?

Minn min huma komposti u x'inhi l-onorarja u benefiċċji oħra ta' kull wieħed?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabelli A u B għar-rigward ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-Ministeru tal-Finanzi rispettivament u li jagħtu l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

BORDIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma l-bordijiet li jaqgħu taħtu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 23555.

BORDIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Liema huma l-bordijiet li jaqgħu taħtu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Imjiegi): Nitlob l-Onor.

Membru jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 24496.

BORDIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Liema huma l-bordijiet li jaqgħu taħtu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 23558.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: X'inhi r-raġuni li l-Ministru m'huwiex qiegħed hawn waqt il-ħin tal-mistoqsijiet?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, naf li l-Ministru kien iċ-Ċina u f'xi ħin kellu jidħol lura llum.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidli x'kienet tgħid ir- risposta lli l-Ministru rriferieni għaliha?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, għadni kif ġejt informat li l-Ministru qiegħed fit-triq u ftit tal-ħin ieħor ikun jista' jirrispondi hu stess.

MR SPEAKER: Jekk m'hawnx oġġezzjoni ngħaddu għad-domanda li jmiss, pero' mbagħad ikollna nerġgħu niġu għal din id-domanda.

BORDIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Liema huma l-bordijiet li jaqgħu taħtu?

Minn min huma komposti u x'inhi l-onorarja u benefiċċji oħra ta' kull wieħed?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAFAR UFFIĊJALI - LUKANDI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Ta' kemm stilel kienu l-lukandi li marru fihom l- uffiċjali mill-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tagħha matul x-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, safra b'safra separatament u min kienu dawn l-uffiċjali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija skond it-tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI - LUKANDI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Ta' kemm stilel kienu l- lukandi li marru fihom l-uffiċjali mill-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tagħha matul x-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, safra b'safra separatament u min kienu dawn l- uffiċjali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KAROZZI ENVIRONMENT-FRIENDLY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx karozzi li ma jużawx diesel/petrol/lrp sabiex jaħdmu u li fl- istess ħin huma aktar environment-friendly fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar jew Marzu 2007?

F'każ li fl-affermattiv, kemm kienet in- nefqa separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Nitlob l-Onor.

Membru jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 25260.

NEFQA FUQ SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm kienet in-nefqa fuq safar inkluż spejjeż ta' lukandi, flights u subsistence allowance fil- ministeru, dipartimenti u entitajietli jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament xahar b'xahar u min kienu l-uffiċjali separatament?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informazzjoni dwar l-ispejjeż li jinkludu l-flights u subsistence allowance li jinkludu l-lukandi se titpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI - LUKANDI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Ta' kemm stilel kienu l- lukandi li marru fihom l-uffiċjali mill-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu matul x-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007, safra b'safra separatament u min kienu dawn l- uffiċjali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Ma tistax tinżamm l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

Hemm diversi okkażjonijiet fejn l-akkomodazzjoni hi mħallsa minn min jistieden.

F'okkażjonijiet oħra individwu jingħata subsistence allowance u għaldaqstant ma tinżammx indikazzjoni ta' kemm stilel tkun il-lukanda.

KAROZZI ENVIRONMENT-FRIENDLY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx karozzi li ma jużawx diesel/petrol/lrp sabiex jaħdmu u li fl-istess ħin huma aktar environment-friendly fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar jew Marzu 2007?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Il- ministeru għat-turiżmu u kultura u l-entijiet kollha li jaqgħu taħtu ma xtraw l-ebda karozza tat-tip li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

ISLA – TALBA MINN FAMILJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tara li t- talba li għamlet il-familja mill-Isla, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tkun milqugħa?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika dwar xiex inhi t-talba li rrifera għaliha fil-mistoqsija parlamentari.

MR SPEAKER: Issa li ġie l-Ministru Frendo, nistgħu nerġgħu mmorru għad- domanda parlamentari 25157.

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, jien u ġej hawnhekk inqbadt f'serbut karozzi u peress li kont qed insegwi s- seduta tal-Parlament minn fuq ir-radju, smajt lill-Onor.

Mizzi jistaqsi x'kienet l-informazzjoni li rriferejtu għaliha f'mistoqsija parlamentari 25157.

Jien kont irriferejtu għal mistoqsija parlamentari 23558, li kienet saret ukoll mill-Onor.

Chris Agius u kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-bordijiet li twaqqfu mid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Min huma l-membri ta' kull bord?

Meta twaqqfu?

Kemm iltaqgħu u x'inhu l-onorarju ta' kull wieħed?"

Jien irrispondejt li kien hemm tliet bordijiet li twaqqfu fil-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Wieħed minnhom hu n-National Authority for the Implementation of the Chemical Weapons Convention.

Dan hu kompost mid- direttur li huwa l-Prof.

Alfred Vella li jgħallem fl-Universita' ta' Malta, mill-Ispettur Brian Montebello, direttorat għas-servizz kummerċjali u żewġ membri, is-Sur Albert Gambin, laboratorju tas-saħħa pubblika fil-ministeru tas-saħħa u rappreżentant mill-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Jien spjegajt li din l-awtorita' twaqqfet b'Att 5 ta' l-1997, li bih il-gvern irratifika l-International Convention on the Prohibition of Chemical Weapons.

Minn meta twaqqfet din l-awtorita', ltaqgħet 26 darba.

Id- direttur jitħallas l-onorarju ta' Lm250 fis-sena, l-ispettur Lm500 fis-sena u l-membri l-oħra ma jitħallsu xejn.

Imbagħad hemm is-Sanctions Monitoring Board, li twaqqaf b'avviż legali 187 ta' l-2000.

Minn mindu twaqqaf dan il-bord iltaqa' 16-il darba.

Dan huwa magħmul mis-Sur Charles Inguanez, direttur ġenerali fil-ministeru ta' l- affarijiet barranin u minn tmien membri oħra.

Dawn huma l-Avukat Ġenerali Dr. Donatella Fenech Frendo Dimech, mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, is- Sinjura Vanessa Fraser, direttur fl-uffiċċju tal-prim ministru, is-Sur Mario Debattista, direttur ġenerali fil-ministeru tal-finanzi, is-Sur Mario Caruana mill-ministeru tal-ġustizzja u intern, is-Sur Saviour Farrugia, direttur għas-servizzi kummerċjali MCMP, is-Sur Mario Brincat mid- dipartiment tad-dwana, is-Sur Raymond Cremona mill-awtorita' Maltija għas- servizzi finanzjarji u s-Sur Jesmond Cutajar mill-Bank Ċentrali ta' Malta.

La ċ-chairman u lanqas il-membri ta' dan il-bord ma jitħallsu ebda onorarju.

It-tielet bord huwa magħmul mit-Tsunami Relief Fund Committee, kumitat ministerjali li waqqaftu jien fi Frar ta' l-2005.

Iċ-chairman tiegħu huwa l-Eċċellenza Tiegħu Ugo Mifsud Bonnici u l-membri huma l-Professur John Rizzo Naudi, Dr. Daniel Micallef u Dr. Frank Bartolo, li jservi wkoll bħala segretarju eżekuttiv tal-kumitat.

Dan huwa kumitat li ma jitħallas l-ebda onorarju, la ċ-chairman u lanqas il-membri, u s'issa ltaqa' 16-il darba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli jekk fid-diskussjonijiet li attenda għalihom dan l-aħħar ġewwa Tunes, qamitx il-kwestjoni dwar it- tiftix għaż-żejt bejn iż-żewġ pajjiżi?

MR SPEAKER: Id-domanda m'hijiex relatata ma' dik oriġinali Onorevoli, pero' sta għall-Ministru jekk jirrispondix jew le.

Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Għalkemm id-domanda m'hi relatata xejn ma' dik oriġinali nista' ngħid li dawn it-tip ta' diskussjonijiet qamu u għadhom għaddejjin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-kwestjoni issa m'għadhiex waħda teknika, kien hemm xi diskussjonijiet politiċi li jistgħu jwasslu għal xi ċaqliq?

MR SPEAKER: Infakkar lill-Onor.

Membru li issa għandna dibattitu fuq l- affarijiet barranin u li dan huwa suġġett li jista' jiġi sollevat.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li llejla l-ħin huwa limitat, żgur li mhux se jkolli ċans nagħmel mistoqsijiet.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, qabel ma mort Tunes l-Onor.

Membru kien għamilli l-istess mistoqsija.

Fil-fatt jien kont mort Tunes biex nipparteċipa f'laqgħa li kellha x'taqsam ma' l-immigrazzjoni.

Din saret fil-Belt ta' Hammamet u kienet organizzata mir-rivista magħrufa "Realité".

Waqt li kont hemm kelli wkoll laqgħa mal-ministru ta' l-affarijiet barranin u fost id-diversi suġġetti ddiskutejna din il-kwestjoni.

Jien kont akkumpanjat mid-delegazzjoni tiegħi u hemmhekk saru wkoll diskussjonijiet informali.

Jekk irridu naslu għal soluzzjoni f'din il- materja ma nħossx li huwa ta' ġid - veru li qegħdin fuq livell politiku, dak huwa l-punt - li nidħlu wisq f'dettalji.

Qed ngħid dan mhux għax ma nixtieqx nagħti informazzjoni lill-Onor.

Membru imma għax l-interessi ta' Malta f'relazzjonijiet mat-Tuneżija huma wkoll ta' interess għal diversi pajjiżi oħrajn.

Għaldaqstant nemmen li f'dan l-istadju rridu nħarsu l- interessi tagħna sewwa u nkomplu għaddejjin bix-xogħol tagħna.

AWTORITA' TAD-DJAR – BEJGĦ TA' FLAT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Għaliex l-awtorita' tad- Djar, li biegħet post f'San Pawl il-Baħar, li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, u li hu elevated groundfloor flat, fuq il-kuntratt oriġinali kien hemm li jista' jsir użu tal-parti komuni, u għandu wkoll id-dritt ta' l-użu tal-bejt, madanakollu qed ikun imċaħħad milli juża dawn id-drittijiet li skond il-kuntratt oriġinali huma tiegħu?

X'passi se tieħu l-Awtorita' tad-Djar biex tkun rimedjata din il-problema?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): L-awtorita' tad-djar ma ċaħdet ebda dritt lill-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant.

Jekk din il-persuna ġiet imċaħħda minn terzi minn xi dritt legali, m'hemm xejn xi jżommha milli tieħu l-passi legali meħtieġa biex tieħu lura dan id-dritt.

AKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Għaliex persuna minn Birżebbuġa, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li m'għandhiex il-mezzi finanzjarji biex tkompli tħallas il-kera tal-privat minħabba d- dħul finanzjarju baxx li għandha, qatt ma ġiet offruta post alternattiv mid- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Jien informata li l-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant diġa' kienet qiegħda tgħix f'post tal-gvern, iżda minħabba raġunijiet personali kellha titlaq minn hemm.

VENDING MACHINES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Għaliex l-għassa tal-pulizija li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ma ħadux il- passi neċessarji biex jitneħħew il-vending machines li ġew installati bla permess?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Il-pulizija tad-distrett ħadet passi.

Sadanittant il-permessi meħtieġa mill-kunsill lokali ħarġu.

TAGĦRIF DWAR FOND FIL-BELT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Il-fond li d- dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li jinsab fil-Belt hu rekwiżizzjonat jew le?

Jista' jikkonferma jew jinnega jekk is-sid hux l- uffiċċju konġunt jew id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern): Il-post li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa tal-gvern u dan kien ingħata b'ċens temporanju li issa skada.

It-taqsima proprjeta' tal-gvern m'hijiex informata jekk dan il-post huwiex rekwiżizzjonat jew le.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li d- dipartiment responsabbli mill-proċeduri ta' rekwiżizzjoni huwa dak ta' l- akkomodazzjoni soċjali.

TAGĦRIF DWAR FOND FIL-BELT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid jekk il-fond li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li jinsab fil- Belt hux rekwiżizzjonat jew le?

Tista' tikkonferma jew tinnega jekk is-sid huwiex l-uffiċċju konġunt jew id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

TONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Il-post indikat mill-Onor.

Interpellant m'huwiex f'idejn id- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

ST MICROELECTRONICS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni: X'inhi s-sitwazzjoni fl-ST Microelectronics minħabba d- diċeriji li hawn dwar it-tnaqqis ta' kondizzjonijiet tax-xogħol għall- ħaddiema u anke l-possibilitajiet ta' sensji?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ST Microelectronics hija kumpannija privata u ma taqax taħt il-kompetenza tal-ministeru tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOE MIZZI: Għalkemm l-ST Microelectronics hija kumpannija privata, tat wieħed x'jifhem li għandha xi problemi?

ONOR AUSTIN GATT: Lili ma indikatli xejn.

QORMI – RESTAWR TA' NIĊEĊ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: In vista tal-programm ta' restawr li l-gvern qiegħed iwettaq, jista' l-Ministru jgħid jekk fil- pjan li għandu, in-niċeċ u kappelli f'Ħal Qormi, u ċioe' il-Knisja tal- Ħlas, iż-żewġ niċeċ fi Triq Dun Mario, iż-żewġ niċeċ fi Triq San Gorġ, in- niċċa fi Triq Barrakki, il-kappella li qiegħda fi Triq Santa Katarina kantuniera ma' Triq San Pietru, il-kappella li qiegħda fi Triq Santa Katerina ftit l-isfel mill-junction ta' Triq Santa Katerina u Triq l-Isqof Scicluna, it-tliet niċeċ fi Triq Santa Katerina, ftit 'il fuq mill-qasam tal-mużew, il-kappella fi Triq Santa Katerina quddiem id-dar storika ta' Stanislaw Gatt, in-niċċa fi Triq Aloisio ma' Triq San Gorġ, kif iddur min- naħa ta' isfel ta' Triq Dun Mario, iż-żewġ niċeċ fiż-żewġ kantunieri fi Triq il-Kbira ma' Triq San Pietru, iż-żewġ niċeċ fiż-żewġ kantunieri fi Triq il-Kbira qrib is-Sorijiet Agostinjani, in-niċċa fi Triq il-Vitorja quddiem l-uffiċċju distrettwali tas-sigurta' soċjali, u s-salib li hemm fil- Pjazza tal-Vitorja ħdejn l-istatwa ta' San Gużepp quddiem il-Knisja tal- Vitorja humiex inklużi biex jiġu restawrati u dan minħabba l-istat ħażin li qegħdin fih u sussegwentement qed jinħoloq ir-riskju li jaqgħu u nitilfu parti mill-istorja tagħna partikolarment tan-nies ta' Ħal Qormi?

Jekk dawn qegħdin fil-pjan tar-restawr tal-gvern, jista' l-Ministru jgħid meta se jinbeda x-xogħol u meta huwa maħsub li jitlesta?

Jekk dawn mhux qegħdin fil-pjan tar-restawr tal-gvern, jista' l-Ministru jgħid għalhekk x'se jsir fid-dawl tal-qagħda ħażina ta' xi wħud minn dawn il-monumenti storiċi f'Ħal Qormi?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Fil-preżent it-taqsima tar-restawr fi ħdan il-ministeru għar-riżorsi u l-infrastruttura qiegħda tħejji l-istudji neċessarji għal proġetti ta' restawr tal-Kappella ta' Santa Marija ta' Qrejċa u ta' Santa Marija tal-Ħlas ġewwa Ħal Qormi u huwa maħsub li jinbdew fl-2008.

Għall-futur immedjat, m'humiex ippjanati aktar xogħlijiet ta' restawr ġewwa Ħal Qormi barra dawk imsemmija hawn fuq.

Barra minn hekk niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li t-taqsima tar-restawr tagħmel ukoll xogħlijiet permezz ta' joint venture ma' numru ta' kunsilli lokali.

Ninsab informat illi sa mill-2003, minn meta ġiet introdotta din l-iskema, il-kunsill lokali ta' Ħal Qormi li ma neskludix li huma ukoll għandhom għal qalbhom il-wirt storiku tal-lokalita', ma ressqu l- ebda talba għal xogħol ta' restawr.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jsir xogħol fuq is-sur ta' San Nikola, f'Bormla, fejn hemm il-married quarters, peress li huwa ta' detriment u apparti li huwa storiku, jista' jkun ta' periklu?

Jaf il-Ministru responsabbli mill-Enemalta li hemm ukoll numru ta' wires ta' l-elettriku mdendlin li jistgħu jaqgħu minn mument għall-ieħor?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR NINU ZAMMIT: Ir-restawr tal-barracks ta' San Nikola huwa inkluż fil- programm ta' xogħlijiet li għandhom isiru, pero' m'iniex informat meta se jsir dan ix-xogħol.

Dik l-area kollha taqa' fil-proġett ta' restawr tas- swar kollha, il-preparazzjoni tax-xogħol fuq dawn is-swar għaddej b'ritmu tajjeb u nispera li fil-futur immedjat ikun jista' jinbeda.

L-area li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Mizzi żortha diversi drabi meta konna qegħdin nagħmlu l-ġnien tal-Kottonera u hija waħda mis-sites li għandha bżonn dawra sewwa biex tiġi konservata u konsolidata.

PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Meta se ssir xi forma ta' pelican lights quddiem il-Maltapost f'Ħal Qormi u dan għaliex huma ħafna dawk li jaqsmu din it-triq proprju minn din il-parti, kemm jekk għax- xogħol kif ukoll biex jiġu segwiti l-attivitajiet li jkunu organizzata fil- Marsa Racing Club u dan sabiex jiġi indirizzat l-periklu li jeżisti f'din it-triq?

ONOR.

AUSTIN GATT (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Is- sit li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant diġa' ġie kkonsidrat mill- awtorita'dwar it-trasport ta' Malta u sar id-disinn meħtieġ sabiex isiru l- pelican lights.

Għaldaqstant ingħata wkoll il-kuntratt tax-xogħol sabiex dawn il-lights jiġu implimentati fi żmien qasir.

RYANAIR - MT TAX

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari 25193, jista' l-Ministru jgħid jekk Ryanair issa ħallsitx MT tax lill-avjazzjoni ċivili?

Kemm tħallas u sakemm?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Kommunikazzjoni): Jien informat li l-kumpannija Ryanair bagħtet il-pagament tagħha tad-departure tax fis-26 ta' April, 2007.

L-ammont kien ta' Lm176,080 u kien ikopri il- perjodu minn Ottubru 2006 sa Marzu 2007.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOE MIZZI: Dwar l-inċident fejn bastiment ħabat ...

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Mizzi.

Din il-mistoqsija m'hijiex relatata mas-suġġett.

ONOR JOE MIZZI: Imma jiena se nagħmilha għax hija fl-interess nazzjonali.

Jekk il-Ministru ma jridx jirrispondi, ma jirrispondix.

Li kieku dan il- bastiment kien mimli biż-żejt, kien ikollna diżastru kbir f'pajjiżna.

Jista' jgħidli jekk sarx xi rapport jew inkjesta biex naraw x'ġara eżattament u jiġu evitati inċidenti simili?

MR SPEAKER: Jien diġa' għamilt indikazzjoni li din il-mistoqsija m'hijiex relatata mad-domanda oriġinali u allura m'hemmx l-obbligu li tingħata tweġiba.

Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Sur President, xi jumejn ilu ttieħdet deċiżjoni u abbażi tagħha m'iniex se nirrispondi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li huwa fl-interess nazzjonali li jirrispondi dwar ħaġa daqshekk serja li setgħet twassal lill-pajjiż għal diżastru li kieku l-bastiment kien mimli biż-żejt?

Jista' għallinqas jgħid jekk saritx inkjesta?

MR SPEAKER: Nagħmel l-istess osservazzjoni.

Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Anke min-naħa tiegħi nagħti l-istess risposta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR JOE MIZZI: Peress li huwa fl-interess nazzjonali li l-Ministru għallinqas jgħid jekk saritx inkjesta jew le, bħala protesta ...

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, ippermettili ftit.

Għandek ħinijiet oħra x'ħin tista' tqajjem kwestjoni bħal din f'dan il-Parlament.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, niġbed l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għall-quorum mill-Onor.

Mizzi.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.28 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, m'hawnx biżżejjed għal quorum pero' jien mhux se nsostnih.

Madanakollu nibqa' nipprotesta għall-mod kif ġew imweġbin il- mistoqsijiet li għamilt.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: On a point of order, il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Mizzi qed jipprova jagħti l-impressjoni li b'xi mod jiena ma mxejtx mar-regolamenti ta' din il-Kamra.

Il-bieraħt lura kien hawn deċiżjoni f'dan il-Parlament li tgħid li jekk domanda supplimentari ma tkunx relatata ma' dik oriġinali, m'hemm l-ebda ħtieġa li tiġi mwieġba.

U jien użajt dak id-dritt tiegħi li ma nweġibx domandi supplimentari li m'huma marbutin bl-ebda mod mad-domanda oriġinali proprju biex jiġi assigurat li l-informazzjoni tagħna tkun korretta from A to Z.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ma noħolqux dibattitu.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Dak li qal il-Ministru mhux veru għidtu jien.

Jien għidt li se nipprotesta għall-mod kif irrisponda dwar xi ħaġa li hija ta' interess nazzjonali li setgħet spiċċat f'disgrazzja fil-pajjiż.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onorevoli, skond l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra għandek mezzi oħrajn kif tista' tqajjem kwestjoni bħal dik.

(Interruzzjonijiet) Ma noħolqux dibattitu, jekk jogħġobkom.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra jagħtuni ċ- ċans nagħmel point of order raġjonevoli għax fil-point of order li qajjem hu qal affarijiet li jiena m'għidthomx.

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nerġa' nirrepeti li l-bieraħtlula f'dan il-Parlament ittieħdet id-deċiżjoni li meta domanda supplimentari ma tkunx marbuta mad-domanda oriġinali, dak li jkun għandu l-obbligu li ma jweġibhiex.

Fil-fatt jien użajt dak id-dritt li għandi li ma nweġibx domanda supplimentari li m'hi marbuta bl-ebda mod mad-domanda oriġinali.

MR SPEAKER: Il-punt issa sar.

(Interruzzjonijiet) On a point of order, l- Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien bħala membru parlamentari tlajt f'dan il-Parlament b'ġurament li nagħmel id-dover tiegħi fl-interess ta' pajjiżi, u naħseb li kien fl-interess ta' pajjiżi li kwestjoni ta' interess nazzjonali li setgħet ħalliet problema kbira lill-pajjiż, inqajjimha fl-ewwel opportunita' li jkolli.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, dan m'huwiex point of order.

Din hija ripetizzjoni ta' dak li ntqal qabel.

Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ANTHONY ABELA Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 142 ta' l-2007: Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Kummerċ ta' l-Assigurazzjoni (Penalitajiet Għal Reati u Infrazzjonijiet);

Avviż Legali 143 ta' l-2007: Insurance Intermediaries (Penalties for Offences and Infringements) Regulations, 2007.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 141 ta' l-2007: Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Passaporti;

Avviż Legali 144 ta' l-2007: Regolamenti ta' l-2007 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Petizzjonijiet quddiem it-Tribunali Lokali.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: F'isem il-Ministru ta' l-Affarijiet Rurali u l-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar applikazzjonijiet pendenti għal xogħlijiet ta' bini u/jew estensjonijiet ta' skejjel, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 26370.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur Presdient, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra 71 dokument maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea li ġew mixtarra u approvati mill- working groups fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Dawn huma s-segwenti:

Proposal for a Council Decision establishing a European Fund for the Integration of Third-Country Nationals for the Period 2007-2013 as part of the General Programme 'Solidarity and Management of Migration Flows' (COM (2005) 123-4);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament establishing a framework programme on 'Solidarity and the Management of Migration Flows for the period 2007-2013' (COM (2005) 123-1);

Proposal for a Decision of the European Parliament and the Council establishing the European Refugee Fund for the period 2008- 2013 as part of the General Programme 'Solidarity and Management of Migration Flows' (COM (2005) 123-2);

Proposal for a Decision of the European Parliament and the Council establishing the External Border Fund for the period 2007-2013 as part of the General Programme 'Solidarity and Management of Migration Flows' (COM (2005) 123-3);

Proposal for a Decision of the European Parliament and the Council establishing the European Return Fund for the Period 2007-2013 as part of the General Programme 'Solidarity and Management of Migration Flows' (COM (2005) 123-5);

Proposal for a Council Directive on the exemption from the Value Added Tax and Excise Duty of Goods imported by persons travelling from third countries (COM(2006)76);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the liability of carriers of passengers by sea and inland waterways in the event of accidents (COM (2005) 592);

Communication from the Commission to the Council: Review of the derogations in Annexes II and III of the Council Directive 2003/96/EC that expire by the end of 2006 (COM (2006) 342);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council establishing the European Institute of Technology (COM (2006) 604 Final);

Green Paper: A European strategy for sustainable, competitive and secure energy (COM(2006)105 Final);

Draft Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: final evaluation of the implementation of the multiannual community action plan on promoting safer use of the internet by combating illegal and harmful content on global networks (COM (2006) 663 Final);

Communication from the Commission to the Council in accordance with Article 19(1) of Council Directive 2003/96/EC (private pleasure- flying) (COM (2006) 742 final);

Communication from the Commission to the Council in accordance with Article 19(1) of Council Directive 2003/96/EC (operation of private pleasure craft) (COM (2006) 743 final);

Communication from the Commission: Developing a Community civil aviation policy towards Canada (COM (2006) 871);

Communication from the Commission: Strategy for Africa: An EU regional political partnership for peace, security and development in the Horn of Africa (COM (2006) 601);

Green Paper on Diplomatic and Consular Protection of Union Citizens in Third Countries (COM (2006) 712);

Communication from the Commission to European Parliament and the Council Enlargement Strategy and Main Challenges 2006-2007 (COM (2006) 649 Final); 884.

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EC) No 234/2004 concerning restrictive measures in respect of Liberia (COM (2007) 40 Final);

Proposal for a Council decision for a framework agreement on a multilateral nuclear environment programme in the Russian Federation and of the Protocol on claims, legal proceedings and indemnification to the framework agreement on a multilateral nuclear environmental programme in the Russian Federation (COM (2006) 665 Final);

Communication from the Commission: Action Plan for Energy Efficiency: Realising the Potential (COM (2006) 545);

Proposal for a Decision of the European Parliament and of the Council on the Community Statistical Programme 2008 to 2012 (COM (2006) 687 Final);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament: Package of legislative proposals following the Interinstitutional Agreement on budgetary discipline and sound financial management (COM (2006) 239);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council repealing Council Directive 71/304/EEC of 26 July 1971 concerning the abolition of restrictions on freedom to provide services in respect of public works contracts and on the award of public works contracts to contractors acting through agencies or branches (COM(2006)748);

Communication from the Commission: Sector Inquiry under Article 17 of Regulation (EC) No 1/2003 on retail banking (Final Report) (COM (2007) 33);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: Bridging the Broadband Gap (COM (2006) 129);

Commission for a Regulation of the European Parliament and of the Council on a Community Energy-Efficiency Labelling Programme of Office Equipment (Recast) (COM (2006) 576 Final);

Communication from the Commission to the Council, the European parliament and the Economic and Social Committee: 'A Strategy review of Better Regulation in the European Union, Commission Working Document: 'First progress Report on the Strategy for Simplification of the regulatory environment' and the Commission Working Document 'Measuring administrative costs and reducing administrative burdens in the European Union' (COM (2006) 689-691); 897.

Green Paper Towards a Europe free from tobacco smoke: policy options at EU level (COM (2007) 27);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions – Proposal for the Joint Report on Social Protection and Social Inclusion 2007 (COM (2007) 13 FINAL);

Opinion of the Commission pursuant to Article 251(2), third subparagraph, point (c) of the EC Treaty on the European Parliament's amendments to the Council's common position on the proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council establishing a European Institute for Gender Equality (COM (2006) 860);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions implementing the Community Lisbon Programme: Financing SME Growth—Adding European Value (COM (2006) 349);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the inland transport of dangerous goods (COM (2006) 852 Final);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EC) NO 881/2004 establishing a European Railway Agency (COM (2006) 785 Final);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Directive 2004/49/EC on safety on the Community's Railways (COM (2006) 784 Final);

Proposal for a Council Regulation introducing a scheme to compensate for the additional costs incurred in the marketing of certain fishery products from the Azores, Madeira, the Canary Islands, and the French departments of Guiana and Réunion from 2007 to 2013 (COM (2006) 740);

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EC) No 1784/2003 on the common organisation of the market in cereals (COM (2006) 755);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions - A Thematic Strategy on the Sustainable Use of Pesticides (COM (2006) 372);

Communication from the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: Thematic Strategy on the sustainable use of natural resources (COM (2005) 670);

Proposal for a Council Regulation on the conclusion of the Agreement between the European Community and the Government of the Russian Federation on cooperation in fisheries and the conservation of the living marine resources in the Baltic Sea (COM (2006) 868);

Report from the Commission to the Council assessing progress reported by Italy to the Commission and the Council on recovery of additional levy due by milk producers for the periods 1995/96 to 2001/02 (COM (2007) 34);

Proposal for a Council Regulation derogating from Regulation (EC) 2597/97 as regards drinking milk produced in Estonia (COM (2007) 48);

Report from the Commission on the implementation of the measures provided for in Council Regulation (EC) No 2328/2003 of 22 December 2003 introducing a scheme to compensate for the additional costs incurred in the marketing of certain fishery products from the Azores, Madeira, the Canary Islands, and the French departments of Guiana and Réunion, as a result of those regions' remoteness (COM (2006) 734);

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EEC) 1883/78 laying down general rules for the financing of interventions by the European Agricultural Guidance and Guarantee Fund, Guarantee Section (COM (2007) 12);

Proposal for a Council Regulation laying down specific rules as regards the fruit and vegetable sector and amending certain Regulations (COM (2007) 17);

Draft Proposal for a Council Regulation amending Regulation EC/2002/2371 on the conservation and sustainable exploitation of fisheries resources under the Common Fisheries Policy (COM (2006) 587);

Report from the Commission on the working of committees during 2005 (COM (2006) 446 Final);

Report from the Commission on the working of committees during 2003 (COM (2004) 860 Final);

Communication from the Commission to the European Parliament (EP) and the Council on an Explanatory Memorandum common to the 26 acts to be adapted as a matter of urgency to Council Decision 1999/468/EC of 28 June 1999 laying down the procedures for the exercise of implementing powers, as amended by Council Decision 2006/512/EC of 17 July 2006 (COM (2006) 900 Final incorporating COM (2006) 901 Final to COM (2006) 926 Final));

Draft Council Framework Decision 200../.../JHA of ... on the Recognition and Supervision of Suspended Sentences and Alternative Sanctions (Council Doc.

Proposal for a Council Decision concerning access for consultation of the Visa Information System (VIS) by the authorities of Member States responsible for internal security and Europol for the purposes of the prevention, detection and investigation of terrorist offences and of other serious criminal offences (COM (2005) 600);

Proposal for a Council Framework Decision on the European supervision order in Pre-trial procedures between Member States of the European Union (COM (2006) 468);

Proposal for a Council Decision establishing the European Police Office (COM (2006) 817);

Commission Recommendation establishing a common 'Practical Handbook for Border Guards (Schengen Handbook)' to be used by Member States' competent authorities when carrying out the border control of persons (C (2006) 5186);

Report from the Commission on the operation of the provisions of Directive 2003/88/EC applicable to offshore workers (COM (2006) 853);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on Employment in rural areas: closing the jobs gap (COM (2006) 857); 927.

Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on Improving quality and productivity at work: Community strategy 2007-2012 on health and safety at work ( COM (2007) 62);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on population and housing censuses (COM (2007) 69);

Report from the Commission to the budgetary authority on guarantees covered by the general budget situation at 30 June 2006 (COM (2007) 66);

Report from the Commission: Fifth Report from the Commission on the operation of the inspection arrangements for traditional own resources (2003-2005) (COM (2006) 874);

Proposal for a Council Regulation opening tariff quotas for imports into Bulgaria and Romania of raw cane sugar for supply to refineries in the marketing years 2006/2007, 2007/2008 and 2008/2009 (COM (2006) 798);

Report from the Commission: Convergence Report December 2006 (COM (2006)762);

Report from the Commission to the Council on the follow up to 2004 Discharge Decisions (Summary) – Council Recommendations (COM (2006) 642);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the Protection of Employees in the event of the Insolvency of their employer (Codified Version) (COM (2006) 657);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the council on the field of vision and windscreen wipers for wheeled agricultural or forestry tractors (Codified version) (COM (2006) 651);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on certain parts and characteristics of wheeled agricultural or forestry tractors (COM (2006) 662);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the maximum design speed of and load platforms for wheeled agricultural or forestry tractors (Codified version) (COM (2006) 667);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the steering equipment of wheeled agricultural or forestry tractors (Codified version) (COM (2006) 670);

Report from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on Equality between Women and Men (COM (2007) 49);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: "Towards a European Strategic Energy Technology Plan" (COM (2006) 847);

Report from the Commission to the Council on the application of Annex X to the Staff Regulations (Council Regulation 3019/1987 of 5 October 1987) Year 2005 (COM (2007) 45 Final);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on the Annual Policy Strategy for 2008 (COM (2007) 65 Final).

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

DISKUSSJONI ĠENERALI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq għandna diskussjoni ġenerali dwar l- affarijiet barranin.

Għaldaqstant nibda billi nsejjaħ lill-Ministru Michael Frendo.

Pero` nixtieq inkun naf aħjar kif se nipproċedu matul is- seduta.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, il-ħin se jinqasam bejn iż-żewġ naħat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, aħna ftehimna li naqsmu l-ħin tas-seduta bejnietna u nalternaw.

Issa ma nafx kif se jinterpretaha hu bħala ħin ta' seduta.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien m'għandix diffikulta`.

Nieħdu l-ħin normali li jkollha seduta.

Jekk iridu li nżidu ftit iktar ħin, m'hi problema ta' xejn għalija.

Pero` niftaħ is-seduta jien u nagħlaqha jien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Aħna ftehimna seduta sħiħa, il-ħin jinqasam bejn iż-żewġ naħat u nalternaw.

Ovvjament jibda l-Ministru u jagħlaq hu u ma jkunx hemm vot.

Hekk ftehimna eżatt.

Imma issa diġa` għaddew għaxar minuti fuq il- ħin, allura dawk l-għaxar minuti jiżdiedu wara u ovvjament l-aġġornament jiġi estiż b'għaxar minuti.

MR SPEAKER: Hawn qbil fuq hekk?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

MICHAEL FRENDO: M'hemmx diffikulta`, Sur President.

MR SPEAKER: Mela d-dibattitu jispiċċa fid-9.10 p.m. Insejjaħ issa lill- Ministru Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, qegħdin nagħmlu dan id-dibattitu għaliex naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu li huwa ta' interess nazzjonali li jkun hemm dan it-tip ta' dibattitu miftuħ fuq il-politika barranija Maltija, ikun dibattitu bla vot, dibattitu fejn kulħadd jista' jesprimi l-ħsibijiet tiegħu u nispera li jkun dibattitu li jista' jgħinna nimxu 'l quddiem mhux biss biex ikollna consensus nazzjonali fuq il- politika barranija tagħna, imma nkomplu niżviluppawha skond iż-żminijiet.

Nixtieq nibda b'punt – m'iniex se nitkellem fit-tul issa biex ikollna ċans li jkun hemm rispons għad-dibattitu ta' bejnietna – li fil-fehma tiegħi huwa importanti ħafna għax f'demokrazija kulħadd għandu dritt għall- politika tiegħu.

Allaħares le!

Imma jekk ikollna punti ta' consensus nazzjonali dawn ikunu ta' importanza għall-istabilita` ta' pajjiżna, għall- immaġini ta' pajjiżna internazzjonalment u għall-mod kif pajjiżna jista' jaġixxi fuq livell internazzjonali.

Meta dħalna fl-Unjoni Ewropea u malli ħadt ir-responsabilita` għal dan il- ministeru jien bdejt naħdem flimkien mal-membri tal-ministeru biex inlestu għal pajjiżna dokument li kien jismu "Miri Strateġiċi għall-Politika Barranija Maltija", pero` deherli li kelli nħallih in abeyance biex wieħed jieħu iktar esperjenza ta' dan ix-xogħol u jkun jista' jimmatura l- ħsibijiet tiegħu skond l-esperjenza li jkun ħa.

Dan id-dokument, li huwa ppubblikat, juri kif aħna ffokati bħala pajjiż.

Wieħed mill-punti li meta varajt dan id-dokument kont semmejtu u enfasizzajtu, huwa li aħna ridna li jkollna l-aġenda ta' Malta ta' l-affarijiet barranin meta mmorru fl-Unjoni Ewropea.

Irid ikollna l-aġenda tagħna, imbagħad insawru dik l-aġenda fil- ħidma tagħna biex tissawwar il-politika komuni barranija u ta' sigurta` ta' l-Unjoni Ewropea.

Jekk hemm prova li fl-Unjoni Ewropea aħna naġixxu bħala pajjiż li għandu ideat tiegħu, li għandu inizjattivi tiegħu, dan huwa eżattament dak li hemm fl-aġenda tal-kunsill li jmiss ta' l-affarijiet ġenerali u tar-relazzjonijiet esterni ta' l-Unjoni Ewropea, jiġifieri l- kunsill tal-ministri ta' l-affarijiet barranin, għax wieħed mill-items ta' l-aġenda li jmiss f'Ġunju huwa l-inizjattiva Maltija biex jibda jkun hemm kuntatti regolari u djalogu strutturat bejn il-pajjiżi li jifformaw parti mill-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi li jifformaw parti mil-Lega Għarbija.

Din hija inizjattiva li bdejna fl-aħħar tas-sena li għaddiet meta qajjimt din il-kwestjoni fil-kontest tal-laqgħa informali tal-ministri ta' l- affarijiet barranin fil-Fillandja, wara segwejtha mal-presidenza Ġermaniża u fil-fatt l-effett ta' din l-inizjattiva diġa` nħass fil-laqgħa li għaddiet tal-ministri ta' l-affarijiet barranin ta' l-Unjoni Ewropea għax kienet l-ewwel laqgħa fejn kellna rappreżentanza mill-ministri ta' l- affarijiet barranin tal-pajjiżi tal-Lega Għarbija li fiha ddiskutejna l- inizjattiva tal-paċi tal-Lega Għarbija.

L-inijzattiva tagħna hija oltre minn inizjattiva tal-paċi.

Aħna rridu li bħalma l-Unjoni Ewropea titkellem mal-pajjiżi Asjatiċi – infatti għadni ġej minn laqgħa mal-pajjiżi Asjatiċi – u mal-pajjiżi ta' l-Amerika Latina, bħalma l-Unjoni Ewropea qed tippjana li titkellem ma' l-Unjoni Afrikana u l-pajjiżi ta' l-Unjoni Afrikana, fil- fehma tagħna, huwa importanti ħafna li l-Unjoni Ewropea tkun qiegħda fid- djalogu li aħna nsejħulu djalogu pre-emptive mal-pajjiżi tal-Lega Għarbija.

U dan huwa punt li se jiġi diskuss fil-laqgħa li jmiss f'Ġunju tal- ministri ta' l-affarijiet barranin fl-Ewropa.

Qed insemmi dan għax naħseb huwa wieħed mill-punti fejn hawn consensus nazzjonali, jiġifieri fil-politika barranija tagħna aħna sostnejna konsistentement li filwaqt li bl-iktar mod b'saħħtu nsostnu d-dritt tal- poplu Iżraeljan li jkollu l-istat tiegħu huwa importanti ħafna li fl-istess waqt insostnu wkoll id-dritt tal-Palestinjani li jkollhom l-istat sovran tagħhom.

Illum huwa stabbilit bl-iktar mod ċar fil-liġi li ngħidulha paċifika li dan huwa punt ta' konverġenza tal-politika barranija tal-forzi politiċi ta' dan il-pajjiż.

Sur President, fil-każ taċ-Ċina, fejn għadni kemm kelli laqgħa, hemm ukoll konverġenza fuq il-mod kif irridu nsaħħu r- relazzjonijiet tagħna maċ-Ċina biex inkomplu nibnu fuq l-istorja ta' 35 sena li hija importanti fil-mixja ta' pajjiżna.

Bl-istess mod illum hemm consensus fuq is-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea, jiġifieri li l-Unjoni Ewropea hija post fejn Malta għandha tkun, fejn Malta għandha tkun attiva fi ħdan il-Kunsill tal-Ministri ta' l-Unjoni Ewropea biex tagħti l- kontribut tagħha.

Sur President, dawn il-tliet eżempji ta' konverġenza huma importanti biex nuru l-istabilita` tal-mod kif nagħmlu l-politika barranija f'pajjiżna.

Huwa ċar ukoll li l-Unjoni Ewropea li hija l-bażi ta' ħafna mill-ħidma li nagħmlu aħna hija wkoll fattur importantissimu fil-politika barranija tagħna across the board, fi kwalunikwe aspett tal-politika barranija tagħna, kemm fl-aspett tal-politika barranija tagħna mal-Mediterran u kif ukoll fl-aspett tal-politika barranija tagħna ma' pajjiżi bħall-Indja, iċ- Ċina u pajjiżi oħrajn.

Il-fatt li aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea - kif konna ngħidu u fil-fatt qed jiġri u tħossu anke waqt li tkun qed tagħmel ix- xogħol tiegħek - żied immensament ir-rilevanza politika ta' pajjiżna.

U b'rilevanza politika ta' pajjiżna qegħdin nifhmu l-benefiċċji ekonomiċi li nistgħu niġbdu.

Per eżempju, waqt iż-żjara tiegħi fiċ-Ċina Malta kienet waħda minn dawk il- pajjiżi li ddeċidiet u stqarret - u fil-fatt l-Unjoni Ewropea kollha vvotat dwar ir-riżoluzzjoni taċ-Ċina fl-organizzazzjoni OIE, li hija organizzazzjoni dwar l-animal welfare, li kienet marbuta mal-konċett tal- one China policy.

Fi ħdan l-Unjoni Ewropea aħna konna attivi favur li nieħdu din it-tip ta' deċiżjoni u fil-fatt kulħadd appoġġja dik ir- riżoluzzjoni.

Dik hija parti mill-ħidma kif tagħmel sinerġija ħafna drabi fil-kwiet bejn dak li qed tagħmel internament fl-Unjoni Ewropea u dak li qed tagħmel esternament bħala relazzjonijiet tiegħek esteri u bilaterali ma' pajjiżi oħrajn.

M'hijiex xi ħaġa marbuta ma' Malta partikolarment imma waħda ssaħħaħ lill-oħra, jiġifieri r-relazzjonijiet bilaterali jsaħħu r- rilevanza tagħna fl-organizzazzjonijiet multilaterali u fl-Unjoni Ewropea u viċiversa.

Meta nitkellmu dwar ir-relazzjoni tagħna ma' pajjiż ġar tagħna bħalma hu l- Libja li naħdmu ħafna biex inżommu r-relazzjonijiet b'saħħithom u tajbin - li għandna storja twila ta' relazzjonijiet miegħu, fil-fatt immedjatament wara li sirna pajjiż indipendenti waħda mill-ewwel ambaxxati li Malta fetħet kienet fi Tripli - aħna hemmhekk nitkellmu wkoll fuq dimensjoni Ewropea, kif nistgħu nkunu ġirien li nifhmu r-realtajiet ta' dan il-pajiż.

U meta jqumu kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' dan il-pajjiż fil-forum ta' l-Unjoni Ewropea aħna nkunu nistgħu nesprimu l-konoxxenza tagħna ta' dan il-pajjiż u allura nistgħu nkunu verament interlokuturi ta' dawk iż- żewġ realtajiet.

Strateġikament il-fatt li dħalna fl-Unjoni Ewropea tatna rilevanza politika fil-ħidma tagħna fil-politika barranija.

Il-ħidma tagħna bħala ministeru ta' l-affarijiet barranin hija wkoll imsaħħa minn din ir-realta`.

Aħna komplejna nkabbru r-realtajiet li joħorġu mill- pożizzjoni ġeografika ta' pajjiżna, mill-istorja tagħna u mill-kultura tagħna.

Il-fatt li sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea ma fissirx li waqafna milli nkunu pajjiż f'nofs il-Mediterran.

U allura komplejna nsaħħu, kif għidna li se nagħmlu anke fil-miri strateġiċi tagħna, il-konċett li aħna pajjiż Mediterran.

Kif taf inti, Sur President, fil-ħidma li għamel il-Parlament Malti u li għamlu l-membri parlamentari taż-żewġ naħat tal-Kamra biex Malta jirnexxielha jkollha s-segretarjat ta' l-Assemblea Parlamentari tal- Mediterran – li lkoll naħseb għandna nkunu ferħanin li ġie bbażat f'Malta u jien nifraħ lilek, Sur President, bħala president ta' din il-Kamra, li rnexxa dan il-proġett li ħa fit-tul u li ħadmu fuqu diversi membri parlamentari – aħna bħala ministeru ta' l-affarijiet barranin tajna kontinwament s-sostenn tagħna fil-ħidma bilaterali u multilaterali tagħna u anke permezz ta' sostenn amministrattiv u sostenn politiku għaliex nemmnu li din l-assemblea parlamentari hija ta' importanza kbira għar-realta` tal- Mediterran.

Illum dik ir-realta` hija msaħħa wkoll mill-fatt li l- president il-ġdid ta' Franza, Nicholas Sarkozy, qed jitkellem fuq l-Unjoni Mediterranja.

Wieħed mill-punti li aħna beħsiebna nqajmu għar-rigward ta' dan il-konċett ta' l-Unjoni Mediterranea huwa li kwalunkwe unjoni Mediterranea jrid ikollha dimensjoni parlamentari, li diġa` teżisti, allura m'hemmx bżonn li tiġi maħluqa mill-ġdid.

Dan huwa wieħed mill-punti li wieħed għandu jżomm quddiem għajnejh.

Naturalment ma nafux il-proposta ta' l-Unjoni Mediterranea fid-dettalji tagħha.

Hemm elementi tagħha li kultant jinstemgħu, imma ma nafux eżattament fejn se nimxu hemmhekk.

Pero`, fil- fehma tiegħi, tajjeb li nħarsu lejha bis-serjeta`.

Aħna mill-ewwel indikajna li l-president ta' Franza, anke qabel ma kien president ta' Franza, kien għadu ministru ta' l-intern, meta ħareġ b'dan il-konċett qal li Malta tagħti konsiderazzjoni partikolari għal dan il-konċett.

Jekk wieħed jagħmel daqsxejn riċerka jiskopri li kien hemm anke diskors tal- ministru ta' l-affarijiet barranin ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Guido de Marco, li fih kien ippropona formalment li jinħoloq kunsill tal-Mediterran fuq l-istess linji tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Naħseb li f'dan id-dibattitu - li żgur se jkun mhux biss fi Franza, imma fil-pajjiżi kollha Mediterranji u li żgur se jkun parti minn dak li se jingħad fi Kreta minn hawn u ftit ġranet oħra fejn se jkun hemm il-laqgħa tal-Foromed – irridu nħarsu lejn ir-realtajiet li diġa` jeżistu fil-Mediterran, fosthom l- assemblea parlamentari Mediterranea li dan il-pajjiż issa jospita s- segretarjat eżekuttiv tagħha u li s-sessjoni inawgurali saret fil-Ġordan f'Settembru tas-sena li għaddiet.

Dan ukoll huwa parti mill-ħidma tagħna għar-rigward tal-Mediterran.

Punt ieħor li rrid insemmi fuq il-Mediterran huwa li aħna impjenjati li lejn l-aħħar ta' din is-sena nvaraw il-konċett tal-forum ekonomiku tal- Mediterran ċentrali li jkun magħmul mill-operaturi ekonomiċi imma li għalih, fil-fehma tiegħi, il-ministeru ta' l-affarijiet barranin ta' Malta għandu jkun il-catalyst biex jibda dan il-proċess.

Jidher li dan il- konċett qabad ċertu għeruq fost l-operaturi u fost il-politiċi li magħhom jien qajjimt il-materja u nafu li hemm interess kbir mhux biss f'pajjiżna, fit-Tuneżija u fil-Libja fejn qajjimt din il-materja fid-diskors li għamilt fl-akkademja għall-graduate studies fi Tripli, imma wkoll fl-Italja, partikolarment fi Sqallija, fejn il-confindustria ta' Sqallija hija interessata ħafna li taħdem magħna fuq dan il-konċett.

Dan m'huwiex konċett akkademiku biss.

Dan huwa forum li għandu jipprova joħloq iktar familjarita` bejn min jagħmel in-negozju f'dan is-subregion ċentrali u bejn l-erba' pajjiżi, l-Italja, Malta, il-Libja u t-Tuneżija.

Dawn il-pajjiżi qegħdin viċin ħafna ta' xulxin, imma minħabba raġunijiet storiċi, għal raġunijiet ta' kolonjaliżmu, għal raġunijiet ta kif ġraw l-affarijiet forsi l-kummerċ ta' bejniethom jista' jkun ħafna iktar b'saħħtu milli huwa llum.

Ħafna drabi nħarsu 'l bogħod minna, imbagħad dak li huwa immedjatament ħdejna ġieli ma nagħtuhx l-importanza li nistgħu nagħtuh.

Sur President, fir-rigward tal-Mediterran komplejna nsaħħu r-relazzjoni mal- pajjiżi ġirien tagħna fosthom l-Eġittu, il-Libja u t-Tuneżija u bil-viżita tiegħi fl-Alġerija qegħdin nipprovaw nintensifikaw ukoll ir-relazzjonijiet ma' dak il-pajjiż li qed jagħmel sforzi kbar biex joħroġ mid-diffikultajiet li kien qiegħed fihom u li għadu għaddej minnhom sa ċertu punt.

Huwa pajjiż li għandu surplus kbir u qed ifittex li jkollu operaturi li jaħdmu hemmhekk biex ikun jista' jagħmel proġetti kbar ta' infrastruttura u proġetti oħrajn li, fil-fehma tiegħi, anke l-Maltin għandhom ikunu jafu dwarhom.

Punt ieħor ta' konverġenza għal pajjiżna huwa li aħna nibqgħu mhux biss inħarsu r-realta` ta' l-Unjoni Ewropea u r-realta` tal-Mediterran, imma bħala pajjiż tal-Commonwealth inkomplu naħdmu fil-qasam ta' din l- organizzazzjoni li fiha pajjiżi minn diversi kontinenti, mhux l-inqas pajjiżi Afrikani, pajjiżi fil-Mediterran bħal Ċipru u pajjiżi fil- kontinenti diversi.

Wara li ospitajna s-summit tal-Commonwealth f'pajjiżna f'Novembru li għadda tajna ċertu impetus ukoll għall-profile ta' pajjiżna fi ħdan il-Commonwealth li jista' jkun realta` interessanti mhux biss politikament imma, fuq kollox, ta' żvilupp f'termini partikolarment ta' good governance li l-Commonwealth għandu esperjenza kbira fih.

Fil-fatt mod kif aħna ngħaqqdu r-realtajiet flimkien huwa meta għamilt diversi interventi fl-Unjoni Ewropea biex inħeġġeġ lill-kummissarju ta' l-iżvilupp biex jagħmel ħidma flimkien mal-Commonwealth, meta jiġi jitkellem fuq issues ta' good governance li huwa importanti ħafna għar-rigward ta' l- iżvilupp u ta' l-istabilita` f'diversi partijiet tad-dinja.

Naħseb li dawn it-tip ta' sinerġiji huma importanti.

Bl-istess mod Malta kienet fuq quddiem nett biex tqajjem il-kwestjoni ta' Fiji fi ħdan l-Unjoni Ewropea meta din il-kwestjoni tqajmet fil-kontest tal-Commonwealth.

Illum dan jagħtina rilevanza wkoll fi ħdan l-Unjoni Ewropea nnifisha.

Huma konxji li aħna qegħdin fil-presidenza ta' din l-organizzazzjoni u naturalment bħalma pajjiżi oħrajn iqajmu kwestjonijiet fi ħdan l-Unjoni Ewropea fir-rigward tal-politika barranija tagħhom, Malta tagħmel l-istess għall-kwesjtonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-Commonwealth.

Sur President, għandna diversi challenges quddiemna li nitkellem fuqhom iktar tard, challenges li għandhom x'jaqsmu ma' l-immigrazzjoni illegali li hija waħda mill-punti ċentrali tal-ħidma tagħna.

Fil-qasam internazzjonali sar ħafna xogħol ukoll, pero` f'dik il-materja qatt ma jsir biżżejjed xogħol, irridu nkomplu għaddejjin b'mod assidwu, ma naqtgħux nifisna u nibqgħu għaddejjin naħdmu kontinwament għax hija materja ta' importanza kbira għal pajjiżna.

Fil-kwestjoni ta' l-enerġija erġajna bdejna d-diskussjonijiet - din m'hijiex xi ħaġa faċli - kemm mat-Tuneżija, kemm mal-Libja kif ukoll ma' l- Italja biex nipprovaw niftħu d-diskors mill-aspett tekniku fejn baqa' mkaħħal għal ħafna u ħafna snin u għall-aspett politiku biex nagħmluh iktar fluwidu biex ikollna iktar possibilita' li nsibu soluzzjonijiet għar- rigward tat-tfittix u l-esplorazzjoni għaż-żejt fit-territorju marittimu tagħna, li nafu li 70% minnu huwa kontestat.

Sur President, f'dan ir- rigward naturalment irridu nħarsu wkoll lejn aspetti li għandhom x'jaqsmu ma' l-enerġija alternattiva.

L-impenn ta' l-Unjoni Ewropea li tiżviluppa enerġija alternattiva u sostenibbli ta' 20% mill-bżonnijiet tagħha, huwa impenn importanti li, fil-fehma tagħna, jista' jkun ukoll ta' ġid u ta' benefiċċju għal pajjiżna.

Sur President, naħseb li dawn huma aspetti li rridu nidħlu fihom u nkomplu naħdmu dwarhom.

Huma aspetti li tqajmu wkoll direttament fil-laqgħa li għadni ġej minnha bejn il-pajjiżi Ewropej u l-pajjiżi Asjatiċi.

L-issue tal-climate change u l-issue ta' energy security kienu fil-qalba tad- diskussjonijiet u ta' l-exchange of viewx li saru.

Kulħadd huwa impenjat li jaħdem għal dan u l-opinjoni pubblika internazzjonali qed titlob lid- dinja kollha li taħdem fuq il-kwesjtoni tal-bidla tal-klima.

Din hija materja ta' importanza kbira għall-politika internazzjonali.

Din hija importanti ħafna għall-politika tagħna anke bħala pajjiż u rridu naħdmu fuqha u nużaw l-expertise li għandna.

Aħna għandna l-vantaġġ u l-fortuna li għandna l-Ambaxxatur Michael Zammit Cutajar li ġie appuntat issa li huwa speċjalizzat fuq l-issue tal-bdil tal- klima.

Huwa espert fil-materja, kien segretarju eżekuttiv anke tal-kumitat intergovernattiv dwar il-bdil fil-klima u huwa wieħed mill-konsulenti ta' Barroso għar-rigward din il-materja.

Jiġifieri għandna l-expertise biex nagħmlu impatt bħala pajjiż.

Fis-snin tmenin konna wieħed mill-pajjiżi li qajjimna din il-materja fil-Ġnus Magħquda u tlabna li jkun hemm iktar kollaborazzjoni dwar materja bħal din.

Għalissa nieqaf hawn u mbagħad nidħol f'iktar punti fl-aħħar tad-dibattitu.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, fid-dibattitu ta' l-affarijiet barranin ta' Novembru li għadda kont għidt li hija ħasra li bħala membru sħiħ ta' l- Unjoni Ewropea pajjiżna, minkejja li hu konxju ta' l-issues li bla dubju ta' xejn se jkollhom żgur xi forma ta' impatt, pożittiv jew negattiv, fuq l- oqsma ekonomiċi, politiċi u soċjali ta' pajjiżna fil-futur, xorta ma nsibux il-ħin fil-Parlament biex niddiskutuhom, naqsmu ħsebijietna fuqhom, noħolqu kuxjenza pubblika u nifformolaw policy li biha mmorru nippreżentaw il-fehma ta' pajjiżna fuq dawn il-materji daqshekk importanti lill-membri l- oħra ta' l-Unjoni Ewropea.

Wara sitt xhur qegħdin insoddu billi nagħmlu din is-seduta.

Aħjar mix-xejn, pero` m'hemmx dubju li meta wieħed iqis l- importanza tas-suġġetti kollha li llum qed jolqtuna u li fihom għandna rwol x'nilagħbu u deċiżjonijiet x'jittieħdu, żgur li mhux se tissodisfa l-bżonn tad-dibattitu - li mbagħad joħloq id-diskussjoni u li jeduka - fuq dawn is- suġġetti.

Imma ngħidu grazzi li għallinqas għandna seduta li nofsha se nagħmluha fuq l-Unjoni Ewropea u nofs fuq il-bqija ta' l-affarijiet barranin.

Sur President, m'għandix ħin biex insostni, kif għamilt f'postijiet oħra, li kontra d-dubji li jipprovaw jiżirgħu l-partit Nazzjonalista, il-Malta Labour Party għandu politika ċara dwar l-Unjoni Ewropea.

U ħadt gost nisma' lill-ministru hawnhekk jitkellem fuq dan l-issue bħala wieħed mill- issues li fuqu hemm consensus.

Għalhekk ngħid lill-ministru biex jgħid lill-partit tiegħu, lill-kittieba tal-gazzetti tagħhom, lil dawk li m'għandhomx ħlief politika ta' tixwix biex jaqtgħuha darba għal dejjem li jitfgħu dellijiet fuq il-partit Laburista li dan ma tafdahx fil-politika ta' l-Unjoni Ewropea, jew li addirittura la jkun fil-gvern se jbiddel l- affarijiet.

Ħadt gost nisma' lill-ministru jgħid li din il-politika hija waħda mill-affarijiet li fuqha hemm consensus u stabilita`.

Imma triduha l- istabilita` jew ma triduhiex?

Allura hemm differenza bejn li nitkellmu hawnhekk bħala ministru ta' l-affarijiet barranin, bir-rispett kollu personali lejn il-ħabib tiegħi, u nitkellmu bħala partit li jagħmel gwadann partiġġjan sempliċement biex iħawwad moħħ in-nies.

Dan qed ngħidu għax għalkemm il-ministru qed jgħid li l-Unjoni Ewropea tatna rilevanza - u veru tatna rilevanza – imma din ir-rilevanza ġiet imsarrfa fil-kontest lokali?

U hawnhekk bla ma rrid ikolli nagħmel mistoqsijiet.

Irrid ngħid ċar u tond li r-rekord tagħna f'din il-kwestjoni kienet li għidna l-verita`, espremejna dubji leġittimi, kif hemm min għadu jesprimihom anke llum il-ġurnata, u għalhekk hemm il-problema tat-trattat kostituzzjonali ġewwa l-Ewropa, u baxxejna rasna għall-verdett tal-poplu.

Din hija d-demokrazija.

Pero` r-rekord tan-naħa l-oħra kien rekord ta' gideb, qarrqu bin-nies, innegozjaw ħażin, qassmu l-cushy jobs lill-klikka li ħadmu favur is-sħubija u l-piż qed iġorru l-poplu, l-aktar il-ħaddiem.

U dan joħroġ ċar minn artiklu - jien ngħid li se jibqa' storiku - li nkiteb f'gazzetta lokali l-Ħadd li għadda minn Saviour Balzan fejn addirittura jakkuża lil min kien qed imexxi l-kampanja għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, lil Simon Busuttil, li llum membru tal-Parlament Ewropew, u jgħidlu ċar u tond li qarrqu bin-nies, li kienu jafu li qed iwiegħdu dak li ma jistax jiġi mwettaq, u qallu biex meta jrid imur u jgħidlu iktar fuq il- qerq li tkellmu fuqu.

Nikkwota mill-gazzeta bl-Ingliż fejn qal:

"Selling the European Union to the public whether illusory or semi- deceptive ..."

- qed nitkellmu fuq qerq hawn -

"... was the job of MIC, the information organ he headed before taking up a political career".

Qed jirriferi għal Simon Busuttil.

Hawnhekk ikompli jgħidlu:

"If Simon has a problem over understanding what Malta negotiated with the European Union, he can always ask Richard Cachia Caruana.

I could remind Simon that there were countless untruths about Europe that were presented to the general public so as to give the impression that Europe was a bed of roses.

I could remind Simon of the fever within the PN to make certain that Malta would become a full member at all costs."

U jgħidlu wkoll:

"Of all the requisites that Malta was supposed to put into action, I am sure that over ninety per cent will not be implemented."

U jkompli jgħidlu:

"To tell you the truth I knew that the nationalist government could not live up to its commitments."

U jagħlaq billi jgħidlu:

"Next time you need some reminding about mixed campaign, the negotiations and the deception, just give me a call and I will fill you in with the juicier details.".

Dan huwa artiklu li jekk mhux se nara - kif għadni kemm għidt fuq radju lokali proprju issa - libell fuqu jew spjegazzjoni, se jikxef kif kien qed jimxi l-partit Nazzjonalista fit-tellieqa kollha biex naslu għall-Unjoni Ewropea.

Il-fatti huma dawk illum u dan ma jfissirx li qed nerġgħu niftħu d- dibattitu, imma qegħdin ngħidu nikxfu l-maskra ta' min hawn jitkellem mod, ta' min fuq ir-radjijiet jitkellem mod u bil-moħbi jkun għaddej dan kollu minn wara.

Sur President, jiena nistaqsi: Ir-rilevanza li ħadna ssarrfet hawn Malta?

Bil-ftuħ tas-swieq kollha li wegħduna li se torħos il-ħajja, raħset?

Bl- aċċess għas-swieq Ewropej li bihom kellna nżidu l-esportazzjoni, din żdiedet?

Bis-sħubija kellu jżid it-turiżmu, imma żdied it-turiżmu?

Kellu jisparixxa l-qgħad u l-kaċċa u l-insib ma kellhomx jiġu affettwati.

Staqsu lill-kaċċaturi fiex qegħdin.

Il-bdiewa kellhom ikollhom il-klawsola tas- salvagwardja, illum ħadd m'hu qed imerina li dik kienet gidba li tagħlaq l- importazzjoni, li ma tistax tiġi implimentata.

Dan huwa parti mill-qerq li kien hemm.

Kien hemm il-wegħda li se jkollna saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Sfortunatament dan kien l-iktar żmien meta żdiedu l-imwiet fuq il-post tax-xogħol.

Kienu wiegħdu wkoll li jkollna ambjent aħjar - mhux dak li kien hemm warajhom fil-kunsill ġenerali, id-dinja tat-teletubbies – imma fil-fatt hemm toroq maqlugħin u dawk il-problemi kollha fl-ambjent fil-pajjiż.

Wiegħdu wkoll iktar protezzjoni liċ-ċittadin kontra l-arroganza ta' l- awtoritajiet fil-mod kif jiddijljaw mal-pubbliku.

Nafu x'qed jiġri f'Sant'Antnin fejn sfortunatament għandna - u jiddispjaċini ngħid minn hawnhekk - kummissarju li lanqas indejna ruħu biss jirrispondi fuq il- kwestjoni kollha.

Ara fuq affarijiet oħra daħal bil-ġirja, imma fuq din lanqas irrisponda.

Allura fejn hi l-fiduċja?

Biex ma noqgħodx insemmi l- klassifika tal-miri ta' Lisbona, fejn aħna minn ta' l-aħħar.

F'dik li hija kompetittivita` qegħdin fid-19-il post u fejn se nispiċċaw la ndaħħlu l- ewro l-Bambin biss jaf!

Aħna nikklassifikaw bħala l-pajjiż bl-inqas tkabbir ekonomiku fost il-pajjiżi kollha li daħlu dan l-aħħar fl-Unjoni Ewropea.

Dawn huma fatti li ħadd ma jista' jmerihom.

Sur President, issa ħalli nitkellmu iktar fuq il-politika ta' l-Unjoni Ewropea li nifformaw parti minnha għax dawn huma bilfors il-weġgħat li wieħed irid jitkellem fuqhom ġewwa pajjiżna meta l-ministru jsemmi li għandna rilevanza fil-qasam internazzjonali - din forsi veru li żdidniha - imma r-rilevanza ta' l-Unjoni Ewropea ġewwa pajjiżna qegħdin insarrfuha, qegħdin nippromwovuha?

Per eżempju, kif semmejt diġa`, hemm in-nuqqas ta' dibattitu minkejja l-problemi kollha ta' qgħad, u ta' kompetittivita`.

Għax bħalma qal Saviour Balzan, din mhijiex a bed of roses, nammettuh dan illum u kull meta mmorru laqgħat barra, kemm laqgħat tal-Parlament Ewropew ma' parlamenti nazzjonali, kemm fil-laqgħat tal-COSAC, kulħadd jitkellem fuq il-problemi li qed jiffaċċja, hawnhekk biss nitkellmu b'mod li qisna qegħdin f'xi ġenna ta' l-art.

Kulħadd għandu l-problemi tiegħu, dawn il- problemi jew nistħu nġibuhom għad-dibattitu f'dan il-Parlament jew inkella nipprovaw inpoġġuhom fil-ġenb ħalli n-nies ma jkunux jafu bihom.

Per eżempju, hawn nuqqas ta' edukazzjoni kbira.

Qed nipprovaw nimpressjonaw lin-nies billi nsemmu fondi, fondi, fondi, qisu għall-fondi biss dħalna hemm aħna.

M'iniex se nsemmi kemm hemm proċeduri kontra pajjiżna għax, bħalma qal il-ministru darba minnhom u naqbel miegħu, ħafna pajjiżi għandhom, mhux għax hija xi ħaġa sabiħa.

Per eżempju, riċentement bdew proċeduri kontra Malta għax ma tatx l-informazzjoni mixtieqa mill- Unjoni Ewropea dwar it-tibdil fil-klima, proprju s-suġġett li semma l- ministru.

Kif jista' jkun dawn l-affarijiet?

Proprju fuq il-climate change.

Dawn qed jgħidu li Malta "failed to provide a full report on their progress in cutting or limiting greenhouse gas emissions."

Nistaqsi lill- ministru: Taf x'qed jagħmlu sħabek fl-istess Kabinett tiegħek?

Jien kont ministru bħalek u naf li ħafna drabi tkun barra minn Malta, pero` għandek tkun taf x'qed jagħmlu sħabek għax jekk hemm ministeru li l-iktar qiegħed jiġi kkritikat mill-Unjoni Ewropea dan huwa proprju l-ministeru ta' l- ambjent għax huwa l-iktar ministeru li għandu infringements u qed jiġi mċanfar fuqhom.

Sur President, jien ma nistax ma nifraħx li l-gvern ta' Malta kien wieħed mill-ewwel gvernijiet li approvawlu l-programm tat-twettiq għall-fondi li hemm proġettati li nieħdu, bħalma nieħu gost, kif semmejt darba oħra, li l- ministru ħa l-inizjattiva biex isir djalogu Ewro-Għarbi.

Dawn huma affarijiet li nieħdu gost bihom, pero` mbagħad irridu naraw li dawn il- fondi jiġu esegwiti kollha, li nieħdu value for money, li ma jkunx hemm min jisparpaljahom.

Per eżempju, nieħdu l-edukazzjoni.

Għadu kemm kellna l-50 anniversarju ta' l-Unjoni Ewropea ta' l-iffirmar tat-Trattat ta' Ruma, u ħarġet il-famuża dikjarazzjoni ta' Berlin.

Dan mhux xi dokument li ma jispiċċa qatt, kulma għandek faċċata u nofs, u jien nistaqsi lill-ministru jekk qalbuhiex bil-Malti biex iqassmuha lit-tfal fl-iskejjel.

Xi ħadd qrahielhom lit-tfal?

Xi ħadd ippubblikaha din?

Inżammu seminars fuqha?

Nafu x'fiha?

Għidnielu lill-poplu li din l-Ewropa li tant ħlomna fuqha ħolqot dokument ta' faċċata u nofs?

Lanqas ħadd ma jaf bih dan.

Jien nisfida lill-ministru u lil kulmin qed jismagħni li mhux żgur jafu x'hemm miktub fih.

Daqshekk nirrispettaw lill-Unjoni Ewropea?

Għax jekk kemm-il darba dawn se nibdew inpoġġuhom fil-ġenb u qisu ma ġara xejn, xi dħalna nagħmlu?

Qed insemmi eżempju wieħed biss jien.

Nerġa' nistaqsi kemm nies jafu biha, kemm skejjel jafuha?

Issa niġi għall-programm tal-presidenza.

Bħalissa għaddejja presidenza tripla, għandek il-Ġermanja, il-Portugall u s-Slovenja.

Veru li ddiskutejnieh fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin, imma dan kumitat midfun ġo kamra li l-media lanqas biss jimpurtaha minnu.

Riċentement il- president ta' dan il-kumitat ilmenta li kien hemm laqgħat ta' ċertu livell u lanqas biss ħadd irrapportahom.

Din x'serjeta` hi!

Kieku kellu nkun jien, meta nara hekk niġi bid-diskussjoni hawn fis-sessjoni plenarja ħalli jkun hemm min jingaġġa fid-dibattitu għax ma jistax ikun li nibqgħu midfunin hemmhekk, nagħmlu dak ix-xogħol kollu li jkun għaddej u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Dan forsi qiegħed jagħtina ftit sodisfazzjon lilna personali, qiegħed jingaġġana f'dibattitu qasir, imma s'hemmhekk qegħdin naslu.

Min jaf x'hemm f'dan il-programm?

Fejn semmejna s-serje ma tispiċċa qatt ta' suġġetti li huma trattati f'dan id-dokument u niddiskutu x'inhuma l- miri, x'inhuma l-orjentamenti li qegħdin jiġu mfassla u pproġettati f'dawn it-18-il xahar mill-Ġermanja, mill-Portugall u mis-Slovenja?

Ovvjament issa qegħdin naraw anke b'estensjoni mill-ewwel għal Franza biex niġu mbagħad għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew tas-sena 2009.

Il-poplu ma jaf xejn minn dan.

Din mhijiex kwestjoni ta' propaganda, imma tagħlim għaliex jekk aħna qegħdin hemm u, bħalma qal il-ministru, hemm consensus fuq din il- kwestjoni rridu ndaħħlu l-mentalita` Ewropea li aħna qed nagħmlu parti minn din il-politika, minn dan l-iżvilupp, minn dawn il-problemi, minn dawn l- opportunitajiet.

X'qegħdin nagħmlu hemm aħna?

Jiġu ħafna dokumenti - l- Onor. Azzopardi għadu kemm iddikjara li aħna għamilna skrutinju ta' 71 dokument li tgħidx x'fihom dawn - u ħadd ma jaf xejn u l-media ma jimpurtahiex.

Jisimgħuk fuq ir-radju u jieħdu żewġ versi basta jimlew żewġ pulzieri fl-artikli tagħhom, u la hemm assessment, la hemm kritika, la hemm dibattitu, m'hemm xejn assolutament.

Jien dan lili qiegħed ikiddni ħafna għaliex ma nistax nifhem kif nistgħu nibqgħu nimxu hekk.

Dan id-dokument li ilu li ħareġ minn Diċembru qiegħed jara x'se jagħmlu l- presidenzi u Alla jbierek hawnhekk qisu ma ġara assolutament xejn!

Irridu naraw il-verita` u l-fatti.

Jien mhux qed inkun kritiku b'mod distruttiv.

Jien forsi ninstema' aggressiv, pero` qed inkun sinċier għax inħoss li once li qegħdin hemmhekk issa, l-affarijiet irridu nagħmluhom sew u ma nistgħux nagħmlu half measures.

Bħalma jafu sħabi, meta tmur f'dawn il-laqgħat u tibda tkejjel lilek innifsek ma' x'qed jagħmel ħaddieħor, għalkemm mhux se nikkomparaw mal-House of Lords, mal-House of Commons, mal-Bundestag u l- Bundestrat, imma nistgħu nagħmlu aħjar minn hekk.

Per eżempju, f'wieħed mid-dokumenti li ġie quddiem il-kumitat qrajna li suppost hemm fondi li qegħdin biex il-konsumatur ikun aktar informat.

Din hija l-consumer policy ta' bejn is-sena 2004-2005.

Meta staqsejna għal ċerti dettalji r-rapport li ġie mill-ministeru tal-kompetittivita` u komunikazzjoni beda jsemmilna l-Europa Diary, semmielna fuq id-Dolceta website, semmielna fuq il-European Consumer centre network, u aħna bdejna nistaqsu dawn min huma, fejn huma, fejn ġew ippubblikati, fejn ġew promossi u min jaf bihom.

U hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq fondi li jammontaw għal €53,000 mhux fuq sitt ħabbiet.

Din għidniha fil-kumitat.

Per eżempju, wieħed kif ikun ilu jaħdem disa' xhur u ħadd ma jkun sema' bih?

Qed ngħid dan mhux biex nipponta subgħajja kontra xi ħadd partikolari imma jekk intnefqu dawn il-flejjes kollha, fejn qed jasal fil-grass roots biex in- nies jindunaw u jitgħallmu x'inhu jiġri?

Sur President, fl-opinjoni tiegħi, għandna ngħidu li qegħdin f'din ix-xirka u f'din l-għaqda u rridu nistudjaw u naraw x'jolqotna, x'ma jolqotniex, x'jaqblilna u x'ma jaqblilniex.

Per eżempju, hemm dokument li huwa ppubblikat mill-Kummissjoni li jismu "Commission Legislative and Work Programme 2007".

Fih hemm ruxxmata dokumenti u allura wieħed għandu jkun jaf fuqxiex jitkellmu, x'se jiġri u x'qed jiġi propost.

Bir-rispett kollu lejn il-ministru, naf li dan qed jagħmel l-almu tiegħu.

Jien mhux qed nagħmillu kumplimenti għax naf li hu kapaċi u naf li kapaċi naslu flimkien fil-kumitati pero` dan għandu jaqbel miegħi li s-saħħa tal-Ġermanja, is- saħħa ta' Franza u s-saħħa ta' l-Ingilterra m'humiex is-saħħa tagħna.

Jiġifieri għalkemm nikkontribwixxu u għalkemm ngħidu l-verżjoni tagħna, il-fatt hu li l-kbir jegħleb.

Għalhekk jien ngħid: Għandna naraw kif se nintlaqtu minn dawn il-programmi?

L-eżerċizzju għamilnieh b'mod ħafif fil- kumitat permanenti għall-affarijiet barranin imma hemmhekk waqafna u ħadd ma jaf x'inhu jiġri.

Per eżempju, għandna dokumenti li jitkellmu fuq li l- Ewropa trid timmodernizza l-ekonomija tagħha u hemm kif għandu jsir dan.

Hemm il-proġetti u l-leġislazzjoni li eventwalment trid tagħmel biex tilħaq dawn l-għanijiet fosthom ir-riforma fis-suq agrikolu u r-riforma fil- politika spazjali.

F'dan id-dokument għandek grupp ta' policies li se jindirizzaw l-isfidi li għandha quddiemha s-soċjeta` Ewropea li llum nifformaw parti minnha, tajjeb jew ħażin.

Għalhekk irridu naraw kif se nintlaqtu.

Dan se jkun stocktake tas- soċjeta` Ewropea, se jitkellmu b'mod partikolari fuq il-kwestjoni ta' l- aċċessibilita`, fuq l-opportunitajiet u fuq it-twaqqif ta' consensus dwar sfidi soċjali ta' l-Ewropa.

Din hija lingwa li qed tintuża fl-Ewropa.

Hawnhekk fejn nisimgħuha din?

Hawn niftħu l-gazzetti u nsibu l-istess erbgħa min-nies jinsulentaw lill-Onor.

Alfred Sant, jinsulentaw lill-partit Laburista u jitkellmu għal għajn il-partit Nazzjoansltia biex jintgħoġbu.

Din il-medjokrita` fil-media tagħna qed tirrifletti ruħha f'medjokrita` f'dan il-Parlament għax m'hu qed inżommu bl-ebda mod dibattiti li jgħollu ftit il-livell tat-tagħlim u ta' l-informazzjoni li għandu jkollu l- konsumatur issa li jiftaħar li hu membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Hemm ukoll – u l-ministru semmihom ukoll – dokumenti li jindirizzaw b'mod partikolari suġġetti li jinteressawna bl-għama fosthom il-kwestjoni tal- flows migratorji, kemm migrazzjoni legali mixtieqa mill-Ewropa kif ukoll migrazzjoni illegali li qed tkisser u tgħejji pajjiżi żgħar bħal tagħna li xbajna nokorbu biex ikollna l-għajnuna.

Għandek dokumenti f'dan il-programm li jitkellmu fuq l-enerġija sostenibbli u fuq il-provvista li tkun sigura u kompetittiva.

Il-ministru semma, u naqbel miegħu, li llum il-kwestjoni ta' l-enerġija m'għadhiex oġġett tekniku imma oġġett politiku speċjalment wara ċ-ċaqliq li għamlet ir-Russja ftit tax-xhur ilu meta daqqet il-qanpiena li m'aħniex assigurati mija fil- mija li l-industrija tagħna tibqa' għaddejja u l-livell tal-ħajja tagħna bħala ċittadini fis-seklu 21 tibqa' f'dan il-livell jekk kemm-il darba se jkollna t-theddida għall-provvista tas-sigurta`.

Dan id-dokument jitkellem ukoll fuq l-immodernizzar ta' l-ekonomija Ewropea, suġġett importantissimu meta wieħed - jien m'iniex tekniku u m'iniex kapaċi nitkellem fuq dan is-suġġett – iqabbel l-ekonomija Ewropea ma' ekonomiji emerġenti oħra, bħall-ekonomija ta' l-Asja tax-xlokk, l- ekonomija Amerikana u l-ekonomija taċ-Ċina li rridu nilqgħu kontra tagħha u aħna bħala pajjiż żgħir qegħdin ninġarru ma' dan il-karru kbir ta' l-Unjoni Ewropea li rridu u ma rridux irridu nadottaw is-sistemi tiegħu aktar u aktar issa b'munita waħda li tkun ikkontrollata mhux minn pajjiżna imma mill-Unjoni Ewropea.

Imbagħad għandek problemi oħrajn li se jkunu indirizzati f'dan il-programm li jitkellmu b'mod ġenerali fuq kif wieħed jista' jagħmel l-Ewropa post aħjar biex wieħed jgħix fih u hawnhekk jidħol l-aspett soċjali.

Dawn huma policies li nistgħu niddiskutuhom wieħed wieħed għax anke hawnhekk inħoss li hawn consensus f'dak li għandu x'jaqsam ma' aspetti soċjali.

Hemm ukoll policies li jitkellmu fuq is-sigurta` fil-kwalita` ta' l-ikel, fuq il-promozzjoni tas-saħħa, fuq il-kompetittivita` ta' l-industrija tagħna u fuq affarijiet bħat-trasport fl-ibliet u fil-pajjżi tagħna u t-tniġġis li jġib miegħu.

Dawn huma affarijiet li rridu nitkellmu fuqhom.

Aktar minn hekk u aktar konsonanti mas-suġġett tal-lum rigward politika barranija, hemm ir-rwol ta' l-Ewropa bħala player fix-xena internazzjonali, bħala partner fid-dinja u r-relazzjonijiet tagħha, kemm mil-lat ta' kummerċ - dan jagħtiha ċerta importanza u wieħed irid jieħu ħsiebu u hawnhekk jidħol l-iżvilupp li għandu x'jaqsam mal-kummerċ – kif ukoll mil-lat ta' proġetti ta' l-Unjoni Ewropea fejn jidħlu relazzjonijiet mal-ġirien, in- neighbourhood policy, is-circle of friends, l-association agreement u r- relazzjonijiet futuri ma' pajjiżi bħall-Ukraina u bħall-Armenja.

Dawn l- affarijiet irridu niddiskutuhom għax aħna parti minnhom.

Jekk għall- argument l-Ukraina saret membru ta' l-Unjoni Ewropea jew tawha ċerti drittijiet u ċerti benefiċċji, aħna bħala pajjiż membru se jkollna niffaċċjaw l-impatt ta' din id-deċiżjoni.

Jien ma rridx innaqqas mill- merti tal-ministru imma jkun tajjeb li jkollok dibattiti u idea dwar x'qed jaħseb il-pajjiż u l-poplu, x'ikun l-aħjar għal pajjiżna u kif jista' jmur armat il-ministru ħalli jkun jaf x'jista' jesprimi f'isem il-poplu Malti.

Jien mhux se ngħidlu biex nagħmlu kif jagħmlu fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin tal-pajjiżi nordiċi fejn il-ministru jkun marbut li ma jmurx 'il barra iktar milli jiddettalu l-kumitat.

Aħna għadna ma wasalniex s'hemmhekk, għadna 'l bogħod u ma nafx jekk qattx naslu.

Pero` għallinqas nippretendi li dan għandu jkollu feel u jkun jaf x'inhu s-sentiment tal- Parlament u tal-poplu in ġenerali.

Dan qed ngħidu għax xi tliet ġimgħat ilu attendejt għall-COSAC meeting ġewwa Berlin u suppost tressaq dokument għad-diskussjoni quddiem dan il- Parlament.

Jidher ċar li għandu jsir dibattitu rigward l-annual policy strategy ta' l-Unjoni Ewroepa u rigward il-programm leġislattiv.

Dawn qed insemmihom to make the point li hawnhekk ħadd ma semmihom dawn.

Għalhekk issa ma nistgħux nibqgħu għaddejjin qisna m'aħniex parti minn din l-Ewropa li tant tiftaħru li sirna parti minnha.

Dan biex ma nsemmix li jibqgħu għaddejjin affarijiet oħra rigward management ta' programmi finanzjari, kif wieħed jista' jadotta l-liġi tal-komunita`, rigward żvilupp fl-implimentazzjoni tal-policy u affarijiet bħal dawn.

Tant hemm materjal, tant hemm suġġetti, tant hemm fejn wieħed jagħmel diskussjonijiet u joħroġ minnhom ideat jew ħsebijiet li qegħdin nitilfu ħafna affarijiet.

Sur President, meta mmorru f'dawn il-laqgħat barra u jistaqsuna x'qegħdin nagħmlu, aħna dejjem nipprovaw niskużaw ruħna u nipprovaw ngħidu li ma nistgħux nagħmlu dak li jagħmel ħaddieħor minħabba nuqqas ta' riżorsi pero` ma nistgħux ngħidu li dak li huwa bażiku u dak li huwa l-aktar essenzjali ma nagħmluhx għax bilfors jidħku bina.

Imbagħad hemm affarijiet oħrajn fosthom il-prioritajiet ta' l-Unjoni Ewropea rigward relazzjonijiet barranin.

Jien għamilt riferenza għalihom pero` nistgħu naqbdu u ngħidu li l-Kummissarju ta' l-Affarijiet Barranin Ferrero-Waldner li indirizzat il-Parlament Ewropew f'April tat viżjoni ta' xi trid tagħmel.

Allura għaliex m'għandniex naraw kif din se taffettwana?

Din tkellmet ċar rigward l-ideat tagħha dwar kif tinħoloq il-paċi u l- istabilita` mal-pajjiżi tal-madwar.

Tkellmet ukoll fuq l-Asja – bħalma għamel il-ministru – u fuq l-Amerika Latina.

Ovvjament għamlet ukoll il- punt dwar il-klima li huwa importanti ħafna llum il-ġurnata, dwar il- European neighbourhood policy u affarijiet bħal dawn.

Illum tmur fejn tmur fl-Ewropa din saret il-lingwa li tirrepeti ruħha għax kulħadd qed jirrikonoxxi l-problemi li qed tiffaċċja l-Unjoni Ewropea.

Fl-Unjoni Ewropea ma jeżistux biss il-fondi hemm imma hemm problemi li wieħed irid jiddiskutihom.

Allura jkun tajjeb li wieħed jagħmel ftit aċċenn fil-ħin qasir li fadalli fuq il-problemi kbar li hemm quddiem l- Unjoni Ewropea.

Il-bieraħ jien u sieħbi l-Onor.

Leo Brincat konna qegħdin fil-kumitat permanenti għall-affarijiet barranin u b'inizjattiva tiegħi – dan ngħidu b'umilta` - introduċejt lil Jo Leinen, membru parlamentari Ewropew Ġermaniż li huwa ċ-chairperson tal-kumitat fuq il-kostituzzjoni fil-Parlament Ewropew u dan ġentilment għoġbu jiġi hawnhekk.

Fil-fatt kellna diskussjoni matura u informattiva mingħand persuna li qiegħda fil- għajn ta' l-iżviluppi.

Għallinqas tkun qed tisma' lil xi ħadd awtorevoli pero` mhux fis-sens li se jsir dak li qed jgħid hu, imma dan ġej mill- Ġermanja fejn nafu kif Angela Merkel tipprova tixpruna l-kwestjoni tat- trattat kostituzzjonali u tara li qabel tispiċċa mill-presidenza għallinqas tħalli warajha jew framework fuq xiex se jaħdmu jew pjan maqbul bid-dati dwar kif se jsiru l-affarijiet.

Tieħu gost tisma' bniedem bħal dan li jagħtik informazzjoni dwar x'ikun għaddej.

Per eżempju, dan uriena l- proposta li qed jagħmel rigward il-kriżi kostituzzjonali.

Ma rridux ninsew li l-Unjoni Ewropea għandha kriżi kostituzzjonali, għandha problema li jew tieqaf jew timxi.

Addirittura hemm problema jekk din tibqax teżisti jew le u hawnhekk qed inkun blunt ħafna.

Per eżempju, nies bħal David Cameron li huwa l-mexxej tal-konservattivi Ingliżi qed jgħid – minkejja li qegħdin joqorbu lejn elezzjoni ġenerali – li l-kostituzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea hija mejta u li m'hemmx aktar argumenti dwar dan!

Din qaluha oħrajn fosthom membri parlamentari Ewropej mill-Polonja, mir-Repubblika Ċeka u mill-Olanda.

Ma rridux ninsew ukoll li Franza u l-Olanda vvotaw kontra t-trattat.

Dan fejn qegħdin niddiskutuh?

Fejn qegħdin naraw x'opinjoni għandna?

Naf li bħalma rċevew il-pajjiżi membri kollha, il-gvern irċieva questionnaire mingħand il-presidenza Ġermaniża li fih madwar 15-il mistoqsija dwar kif jaħsibha fuq aspetti differenti tat-trattat kostituzzjonali.

Bir-rispett kollu, hemm xi ħaġa sigrieta jekk il-ministru jgħidilna x'kienu r-risposti li bagħat il-gvern Malti u kif jaħsibha fuq ċerti affarijiet?

Staqsewh rigward iċ-charter tad- drittijiet fundamentali, rigward jekk kemm-il darba għandux jerġa' jinfetaħ il-pakkett kollu, liema huma l-partijiet li huma assolutament indispensabbli li m'għandhomx jitneħħew minn dak li ġie miftiehem u rigward il-kjarifikazzjoni fuq l-enerġija, il-klima, l-immigrazzjoni illegali u l- kriterji ta' Copenhagen.

Din hija lingwa li forsi min qed jismagħna jgħid li m'hu qed jifhem xejn dwarha għax huwa diffiċli li tispjegahom dawn il-konċetti bil-ġirja biex tlaħħaq mal-ħin ħalli tgħid dak kollu li għandek tgħid għax probabbilment mhux se jkollna ċans, qabel sitt xhur oħra, meta niġu għad-dibattitu ta' l- affarijiet barranin.

Imma din il-lingwa rridu nitkellmu fuqha.

Nerġa' ngħid li t-trattat kostituzzjonali vvotaw għalih 18-il pajjiż.

Fil-fatt tnejn ma vvotawx u l-oħrajn ħallewh fil-limbu imma llum il-Ġermanja qed tgħid li rridu nerġgħu naqbdu nagħmlu xi ħaġa fuqu.

Il-gvern kien mistoqsi bħalma kienu mistoqsijin il-pajjiżi membri kollha biex għal- laqgħa tat-22 ta' Ġunju l-Ġermanja jkollha f'idejha r-risposti kollha biex bihom tifformola pożizzjoni li forsi tkun aċċettabbli għal kulħadd.

Lanqas dan m'hu se nkunu informati bih?

Dan huwa xi sigriet?

Issa dan huwa suġġett li l-ministru, fil-bidu tad-diskussjoni tiegħu, qal li fuqu għandna consensus.

Aħna mhux se nfixklu u mhux se ngħidu jekk naqblu jew ma naqblux.

Hemm opinjonijiet imma għaliex dan is-silenzju kollu, dan is- skiet kollu, din is-segretezza?!

Mela għada pitgħada l-ministru jew il- prim ministru mhux se jmorru jitkellmu fil-kumitat?

Sur President, ma nistgħux nibqgħu mexjin b'din is-segretezza.

Il-gvern qed jippretendi li hemm hu biss u qed jinjora l-fatt li f'għajnejn l-Unjoni Ewropea l-gvern huwa l-Parlament kollu.

Meta kien hemm il-konvenzjoni biex tiġi miktuba l-hekk imsejħa kostituzzjoni jew trattat kostituzzjonali kien mistieden il-Parlament.

Anke l-Oppożizzjoni kellha r-rappreżentanti tagħha hemmhekk.

Kull pajjiż kien mistieden bħala parlament għax il-Parlament Ewropew ma jżommx il-kuntatti biss mal-gvernijiet, imma mal-parlamenti nazzjonali.

U din hemm bżonn nifhmuha.

Jekk se mmorru bħala parlament nazzjonali ma nistgħux ma jkollniex pożizzjoni biex għallinqas inkunu nafu x'qed tgħid in-naħa l-oħra.

Dawn huma affarijiet li teknikament ma jagħmlux sens.

Ma nistax insemmi kollox għax m'għandix ħin, imma x'inhi, per eżempju, l- opinjoni tal-gvern rigward il-kwestjoni tat-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea?

Qed insemmi problema oħra kbira li qed tweġġa' ras kulħadd; cioe' l- kwestjoni tal-Kroazja, tat-Turkija, tar-Repubblika tal-Maċedonja u iktar 'il quddiem tal-Balkani.

X'se jiġri minnhom?

Nistgħu niddiskutuhom?

Hemm xi ħaġa ħażina li nagħmlu dibattitu speċifiku fuqhom, mhux fil-kontest tal- politika kollha ta' l-Unjoni Ewropea li tmur mill-enerġija għall- immigrazzjoni, mill-impjiegi għall-kompetittivita` u għall-ambjent?

Huwa impossibbli li tagħmel dan kollu f'seduta waħda.

Allura dan għandu jwassal - għallinqas dan li qed nipprova nwassal jien – biex nirrealizzaw li għandna bżonn iktar dibattiti, għandna bżonn iktar spjegazzjonijiet, għandna bżonn iktar edukazzjoni f'dawn il-materji għax inkella ħadd m'hu se jifhem xejn.

Niġi għall-kwestjoni tan-neighbourhood strategy.

Il-ministru semma l- kwestjoni tal-Mediterran, pero` rrid nagħmilha ċara li l-kwestjoni tal- parlament tal-Mediterran bdejnieh aħna fl-1982.

Il-Professur de Marco stess aċċetta l-fatt li kienet inijzattiva tagħna li hu ħa fl-1990.

Ir- rispettabbli ħu l-ministru, l-istoriku Henry Frendo, għandu d- dokumentazzjoni kollha u jaf kif bdew l-affarijiet.

Infatti lis-segretarju eżekuttiv il-ġdid Signor Piazzi, li ġie magħżul biex imexxi l-eżekuttiv, għidnielu mill-ewwel li ladarba Sarkozy qed isemmi l-unjoni tal-Mediterran, għandu jgħidlu li hawnhekk għandna parlament tal-Mediterran lest, iċ-ċentru eżekuttiv tiegħu qiegħed hawn Malta wkoll u wegħedna - u naħseb il- ministru jafha wkoll – li kien beħsiebu li jmexxi fuqha għax għandu kuntatti mal-Kabinett ta' Sarkozy.

Kwestjoni oħra li nixtieq li dan il-Parlament jiddiskuti bis-serjeta` hija l-pożizzjoni li qed tieħu l-Unjoni Ewropea rigward id-difiża.

Illum għandek politika komuni barranija, hemm il-European security and defence policy, il-European defence strategy, il-European defence agency u l- European security strategy.

Għandna dawn l-affarijiet kollha għaddejjin madwarna.

Imma, bir-rispett kollu, f'dan il-Parlament ftit ikollna rapporti fuq x'qed jagħmel il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u l- ministri kollha għax ħadd ma jagħmel dikjarazzjonijiet u allura ma jistgħux jiġu scrutinised kif suppost ikunu minn dan il-Parlament.

Issa naqblu jew ma naqblux hija storja oħra, imma x'qegħdin jgħidu?

X'pożizzjoni qegħdin jieħdu?

Wasal iż-żmien li niddiskutu mill-ġdid il-pożizzjonijiet ta' pajjiżna rigward id-difiża?

Dan għidtu f'postijiet oħra drabi oħra u m'għandix inibizzjonijiet fuqha għax la jinbidlu ċ-ċirkostanzi trid tbiddel il-politika.

Wasal iż-żmien li niddiskutu x'irridu nagħmlu?

L-Irlanda għamlu dikjarazzjoni ta' newtralita` serja, binding, li tgħodd u għandha s-safeguards tagħha.

Aħna m'għandna xejn minn dan kollu.

Qed jiżviluppaw l-affarijiet, nidħlu iktar fil-fond fis-sħubija ta' l-Unjoni Ewropea, il-ministri tagħna jmorru hemmhekk jitkellmu, pero` dan il- Parlament mhux qed jiġi informat b'dak li qed jiġri.

Jekk m'għamilt xejn, f'dan id-dibattitu ipprovajt inwassal l-inkwiet tiegħi li m'aħniex qegħdin nagħmlu bħal parlamenti oħra u bħal pajjiżi oħra u niddiskutu l-issues proprja ta' l-Unjoni Ewropea li jolqtuna internament bħala pajjiż, bħalma huma l-policies ta' l-Unjoni Ewropea u x'impatt se jkollhom fuq l- agrikoltura tagħna, fuq il-fisheries tagħna u fuq il-ħaddiema tat-tarzna tagħna.

Dawn huma dibattiti li jridu l-ħin tagħhom.

Imma mbagħad aħna rridu nagħmlu r-rwol tagħna u nagħtu l-kontribut fil-laqgħat li jkun hemm barra fil-Kunsill tal-Ministri u fil-Kunsill Ewropew rigward issues oħra li huma kbar.

Jekk illum niftaħru li għandna vot daqs ħaddieħor, irridu naraw kif se nużawh dak il-vot.

Qed nirriferi għall-kostituzzjoni Ewropea, għat- tkabbir ta' l-Ewropa, għall-kompetittivita', għall-politika moneterja u affarijiet oħra.

Għandna nirrealizzaw li hemm ħafna affarijiet li għandhom jiġu dibattuti.

Il-Parlament tagħna huwa żgħir u r-riżorsi umani tagħna huma limitati, pero' għandna npoġġu rasna flimkien, naraw x'għandna x'niddiskutu u nsibu l-okkażjoni u l-ħin biex dawn l-affarijiet nitkellmu dwarhom ħalli nqajmu kuxjenza u nedukaw lill-poplu biex dak li jkun japprezza aktar x'qed nikkontribwixxu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, huwa tajjeb u utli, anzi indispensabbli li jsir dan id-dibattitu.

Minn dejjem għidt li għandu jkollna dan it-tip ta' dibattitu fil-plenarju għax ninsab ċert li l- Parlament tagħna matul l-aħħar snin ta l-impressjoni li huwa assorbit bil- politika domestika u jaġixxi qisu distakkat minn dak li qed jiġri fid-dinja mċekkna tal-lum.

Id-dibattiti dwar il-politika barranija m'għandhomx ikunu limitati biss għad-dibattiti li jkollna fl-approvazzjoni ta' l-estimi tal-ministeru jew għad-dibattiti li jkollna fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin, Dak li qed jiġri madwarna, mhux biss fl-Ewropa, għandu jkun rifless f'dak li niddiskutu hawn ġew.

Il-kuntrarju jkun jirrifless strettament mill- politika ta' realiżmu ta' kuljum.

Il-politika domestika u dik barranija huma interdipendenti u għandhom ikunu diskussi regolarment hawn ġew anke mingħajr il-ħtieġa tal-vot, temi bħall-enerġija, il-bidla fil-klima, it- trattat kostituzzjonali, il-Lvant Nofsani, id-Darfur u l-għajnuna monetarja, id-WTO, l-immigrazzjoni illegali u l-Frontex.

Dawn huma temi, fost oħrajn, li jinteressaw lin-nies ħafna iktar milli naħsbu.

Tajjeb li minn żmien għal żmien niddibattu ċerti riżoluzzjonijiet u nivvotaw dwarhom biex nuru li l-Parlament tagħna jimpurtah minn dak li jkun għaddej lil hinn minna.

Għalhekk umilment ngħid li nixtieq ħafna li dan id-dibattitu jkun feature regolari fil-Parlament tagħna mill-inqas darbtejn fis-sena.

Pero' qabel ma nkomplu nixtieq ngħid kelma fil-qosor dwar il-kumitat ta' l- affarijiet barranin.

Għal dawn l-aħħar sentejn u nofs, kemm ili li ġejt fdat bir-responsabbilta' tat-tmexxija ta' dan il-kumitat, iltqajna medja ta' 65 darba kull sena, bejn laqgħat ta' kumitat fil-plenarju u laqgħat ta' skrutinju tal-liġijiet Ewropej.

Li kieku ma kenitx għall-koperazzoni u l-kollaborazzjonii tal- membri tiegħu stess, ma kienx ikun possibbli li l-kumitat ta' l-affarijiet barranin jiltaqa' għal aktar minn mitt darba.

Għaldaqstant nixtieq nirringrazzja lill-Ministru Frendo, li dejjem lest u mimli ħeġġa li jiltaqa' mal-kumitat regolarment u tal-preparazzjoni tal-briefs li jsiru mill-ministeru qabel iż-żjarat tagħna barra minn Malta.

Irrid nirringrazzja b'mod speċjali lill-membri ta' l-Oppożizzjoni, speċjalment lill-Onor.

Brincat u lill-Onor.

Vella, għas-sens ta' lealta' u koperazzjoni sfiqa li dejjem insib mingħandhom.

X'viżjoni għandu jkollna għal Malta tagħna?

Nemmen li politika barranija koerenti għandu jkollha għarfien tal-punti tat-tluq tal-pajjiż, l-objettivi mixtieqa u l-mezzi biex nilħquhom kemm fuq livell nazzjonali, sub- reġjonali, reġjonali u anke internazzjonali.

Irridu naraw x'inhuma l- interessi nazzjonali waqt li naderixxu għall-obbligi internazzjonali tagħna.

Jiena nemmen li wieħed ma jistax jiġi milħuq a skapitu ta' l-ieħor għax it-tnejn jikkontribwixxu għall-profil u l-kredibbilta' tal-pajjiż, aktar u aktar fil-każ ta' pajjiż żgħir bħal tagħna.

Għalhekk il-miri strateġiċi tal-politika barranija ta' Malta, imnedija mill-ministeru ta' l- affarijiet barranin, huma xiehda ħajja ta' dan kollu.

M'humiex miri statiċi iżda huma miri li jeħtieġ naġġornaw u nadattaw għaċ-ċirkostanzi li jkunu qed iseħħu madwarna.

Ovvjament qatt ma nistgħu ninsew li Malta huwa pajjiż Ewropew fil- Mediterran.

Dak huwa l-punt tat-tluq tagħna, qisu wiċċna fil-mera.

Aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea b'vokazzjoni Mediterranea indiskutibbli.

Ir- rilevanza ta' Malta fir-relazzjonijiet barranin tinstab fl-għerf tagħna li npoġġu l-għarfien tagħna ta' issues fil-Mediterran u l-affinita' tagħna flimkien ma' kemm nifhmu l-ġirien Għarab tagħna għad-dispożizzjoni ta' l- Ewropa u tad-dinja b'mod ġenerali.

Din hija t-trump card tagħna, il- vantaġġ komparattiv tagħna.

Ġeografikament għandna pożizzjoni strateġika.

Politikament ingawdu l- fiduċja u r-rispett peress li m'aħna theddid għal ħadd u lanqas għandna agendas moħbija.

Aħna bennejja tal-pontijiet, kif kien qalilna l-Qdusija Tiegħu l-Papa Ġwanni Pawlu II, aħna koagulaturi u interlokuturi.

Hekk kif riesqa l-presidenza Portugiża u bil-president Franċiż jitkellem dwar l- unjoni tal-Mediterran, inċidentalment simili ħafna għal xi ħaġa li kienet diġa' ssemmiet Malta permezz tal-Prof.

De Marco fl-1990, irridu nasserixxu l-kredenzjali Mediterranji tagħna u rridu nagħmlu użu tajjeb tal-focus il- ġdid li l-Unjoni Ewropea neċessarjament se titfa' fuq il-Mediterran fix- xhur li ġejjin.

Sur President, hawnhekk il-Ministru Frendo ħaqqu kull tifħir għall- inizjattiva tiegħu tad-djalogu strutturat bejn l-Ewropa u l-Lega Għarbija.

Irridu nsegwu din l-inizjattiva b'assidwita', dan il-mekkaniżmu se jżid mal- momentum tan-neighbourhood policy ta' l-Unjoni Ewropea li bdiet tkun implimentata din is-sena.

Irridu nkomplu nissieltu u nuru li d-dimensjoni Mediterranja hija l-international political patent tagħna, il-karta ta' l- identita' tagħna.

Irridu nużaw is-sħubija tagħna fl-Unjoni Eworpea biex inqarrbu iktar lill-Ewropa, lill-pajjiżi Għarab u dawk tal-Golf.

Fil- kontest ta' l-Euro-Med partnership fit-18 ta' Ġunju, 2007 l-Ewropa se tniedi scholarship scheme kbir għall-pajjiżi ġirien.

Nemmen li pajjiżna għandu jagħmel pressjoni jew lobbying sabiex kemm jista' jkun numru kbir ta' studenti Għarab jibdew jistudjaw fl-Universita' ta' Malta.

Nemmen ukoll li jaqbel lill-Ewropa kollha jekk ikun hemm aktar studenti minn pajjiżi Għarab li jistudjaw fl-universitajiet Ewropej.

Il-proċess ta' Bolonja għandu jkun aċċessibbli għalihom u jkun hemm proġetti ta' riċerka bejn l-Ewropa u l-pajjiżi Għarab flimkien.

Is-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea tiddefinixxi l-orjentament politiku tagħna u tikkonsolida l-istabbilta' politika u ekonomika tagħna għall- ġejjieni.

Issa d-dħul tagħna fil-euro zone se jpoġġina b'mod permanenti fuq is-suq mondjali u se jattira aktar investiment lejna.

Mela għandna taħlita ġusta ta' stabbilta' politika, vijabilita' ekonomika u ambjent sigur u seren li jagħmilna iktar attraenti mhux biss fl-Ewropa iżda mal- ġirien tagħna, anke dawk tal-Golf.

Dawn jaraw fina platform ideali biex jippenetraw is-suq Ewropew, anzi jaraw fina l-apice tal-konċett Ewro- Mediterranju.

Hekk ġara ma' SmartCity ta' Dubai.

Anzi nemmen li SmartCity għandha tkun il-passaport tagħna għall-Golf Għarbi.

Is-swieq li qed jiftħu fil-Golf Għarbi - u dan rajnieh b'għajnejna meta morna bħala kumitat din is- sena - għandhom bżonn trusted bases fl-Ewropa.

Tajjeb li hawnhekk ngħid li ġiet aċċettata l-istedina tiegħi u tal-kumitat biex f'Ottubru li ġej iżurna l-Prinċep Turki Al-Faisal tas-Saudi Arabia, responsabbli mir-relazzjonijiet ma' l-Ewropa wara ż-żjara tal-kumitat tiegħi aktar kmieni din is-sena.

Forsi nista' nissuġġerixxi wkoll li minbarra li nkomplu nsaħħu l-għarfien ta' l-IT, tas-servizzi finanzjarji u mediċi tagħna, għandu jkun hemm spinta ġdida għat-tagħlim ta' l-Għarbi sabiex nipprofittaw iktar mill- opportunitajiet kbar biex nippenetraw is-suq Għarbi.

Nemmen li d-dinja Għarbija, speċjalment tal-Golf Għarbi, għandha tkun id-destinazzjoni immedjata fil-marketing tagħna għas-sitt oqsma ta' prijoritajiet li elenka l-Prim Ministru fl-1 ta' Mejju ta' din is-sena.

Malta fi ħdan l-Ewropa trid tkompli taħdem, kif qal tant tajjeb il-Ministru Frendo diversi drabi, sabiex jiġi konkluż mill-aktar fis il-ftehim għal żona ta' kummerċ ħieles bejn l-Ewropa u l-Gulf Cooperation Council.

Anzi rridu ngħidu li dan huwa aktar fl-interess ta' l-Ewropa milli fl-interess tal-pajjiżi tal-Golf.

X'għandha x'taqsam l-Irlanda, Sur President?

Kulħadd jaf li l-Irlanda hija storja ta' suċċess.

Nemmen li jeżistu ħafna affarijiet in komun bejn l- Irlanda u pajjiżna.

Issib ħaddiema jitkellmu bl-Ingliż tajjeb, edukati sew, profiċjenti fl-IT u bi spirtu imprenditorjali.

Pero' hemm bżonn li nitgħallmu xi ħaġa mill-esperjenza Irlandiża għax l-Irlanda qed issir għolja wisq għal ċerti imprendituri fl-industirja ta' l-IT u Malta tista' faċilment ssir l-alternattiva naturali u cost-effective fi ħdan l-Unjoni Ewropea li huma jkunu jridu sabiex jippenetraw id-dinja Għarbija.

Malta trid tkun mħejjija sew biex tassorbi l-outsourcing ta' xogħol li għaddej fl- IT u ta' komunikazzjoni minn kumpanniji kbar Indjani.

Malta trid tkun lesta biex tibda minnufih marketing strategies biex inħajru ditti Indjani u Amerikani jaraw fina l-alternattiva ideali għall-Irlanda għall-investiment tagħhom fl-Ewropa.

Irridu nuru li aħna l-outpost Ewropew għad-ditti Indjani, li m'hemm ebda pajjiż ieħor Ewropew li jitkellem bl-Ingliż, li għandu work ethics, li huwa cost-effective u li għandu ħaddiema mħarrġa fl- IT daqskemm għandha Malta.

Hawnhekk ukoll irrid infaħħar id-deċiżjoni tal- Ministru Frendo li għall-ewwel darba se jkollna ambaxxatur fl-Indja.

Sur President, għandna nimmiraw li nkunu t-tigra Ewropea tal-Mediterran sa l-2015 f'dawk is-sitt oqsma li semma l-Prim Ministru.

Ir-riċerka u l- iżvilupp huma għodda indispensabbli biex jiggarantixxu r-rilevanza ta' l- ekonomiji tal-futur, in-nuqqas ta' waħda telimina l-possibilita' ta' l- oħra.

Nemmen li l-politika barranija tagħna trid tkun tali li tiġġenera kuntatti, ftehim u programmi ta' kollaborazzjoni bejn l-MCAST u l- universita' tagħna u dawk bħalhom ta' reputazzjoni internazzjonali li jispeċjalizzaw fl-oqsma tas-saħħa u l-innovazzjoni teknoloġika.

L- ambaxxati tagħna jridu jkunu minn ta' quddiem nett li jistabbilixxu kuntatti bħal dawn b'kollaborazzjoni stretta ma' l-universita' u l- awtoritajiet edukattivi ta' Malta.

Fuq dan il-punt nixtieq nagħmel parentesi żgħira iżda mportanti.

Issa li ġiet SmartCity għaliex ma nammirawx għal health city sabiex il-qasam tas- saħħa jiġbed attivita' ekonomika?

Fiż-żjara tagħna fis-Saudi Arabia ntbaħt bil-potenzjal sfiq għall-kollaborazzjoni bejn Malta u dan il-pajjiż fil- qasam tas-saħħa fejn il-counterpart tiegħi stess talabni nixtarru l- possibbilta' li tobba minn hemmhekk jiġu fil-Mater Dei biex jispeċjalizzaw.

Fil-fatt nixtieq ngħid li wara li nformajt b'dan lill-Ministru Deguara, ftit tal-ġranet ilu hu sejjaħ laqgħa fejn kont misteden jien, kien mistieden ukoll id-direttur ġenerali tas-saħħa, ir-rettur ta' l-universita' u d-dekan tal-fakulta' tal-mediċina fost oħrajn, sabiex naraw fejn tista' teħodna din it-talba u jekk għandux ikollna skola medika internazzjonali fl- iSptar Mater Dei.

Bħala riżultat ta' din il-laqgħa, il-Ministru Deguara waqqaf working group biex jistudja dan kollu u iktar.

Dan huwa eżempju ieħor ta' kif qed jaħdem dan il-kumitat, li għandi l-umilta' ngħid li qed nippresjedih jien.

Għaliex m'għandux ikollna health city fil-White Rocks, f'Baħar iċ-Ċagħaq, per eżempju, minflok il-kumpless li hemm bħalissa, li sfortunatament jinsab abbandunat?

Għall-ġejjieni qrib żgur li l-konsum ta' l-enerġija se jibqa' topiku.

M'hemm l-ebda dubju li kemm is-sigurta' ta' l-enerġija u l- politika barranija se jkunu interdipendenti pero' qabel ma nidħol fid- dettall fuq dan il-punt irrid nagħmel parentesi doveruża.

Nemmen li Malta trid tuża u tiddedika r-riżorsi tagħha kollha biex jiġi konkluż ix-xogħol sfiq u lodevoli tal-Ministru Michael Frendo għall-ftehim mat-Tuneżija u l- Libja għat-tiftix taż-żejt.

Il-bidla tal-klima qed tinkwetana, Sur President.

Id-dinja qed tisħon b'rata qawwija u sa l-2050, b'żieda ta' żewġ gradi ċentigradi - m'iniex qed nikkwota xi figura ta' barra minn hawn - se jkun hawn 2 biljun iktar nies b'inqas aċċess għall-ilma u bejn 20% u 30% ta' ċerti speċi meqruda għal dejjem.

Dan se jkun ifisser immigrazzjoni ikbar.

Pero' lili jinkwetani wkoll il-fatt li dak li Malta bassret fl-1988, illum jiftaħar bih ħaddieħor.

Illum hawn għagħa wara r-rapport Stern.

Imma kemm pajjiżi jafu li din Malta, li hija żgħira fid-daqs tagħha iżda kbira fl-ideat, f'Awissu ta' l-1988 kellha l-viżjoni li tara dan kollu ġej għal fuqha?

Infakkar li fl-1988 il-gvern Malti - u din kienet l-idea tal-Prof.

David Attard li jgħallem id-dritt internazzjonali fl-universita' tagħna u li għalija huwa wieħed mill-imħuħ il-kbar ta' pajjiżna - ippropona li għandu jkun hemm a global response to climate change.

Għalhekk ħareġ bil-konċett seminali ta' climate change as a common concern of mankind.

Kienet tlaqqgħet l-assemblea ġenerali tal-Ġnus Magħquda u f'Settembru ta' l-1988 ġiet approvata unanimament b'riżoluzzjoni proposta mill-gvern Malti.

Il-gvern Malti kien diġa' qed jitkellem fuq il-bżonn ta' strateġija u risposta globali.

Ma ninsewx li din ir-riżoluzzjoni mbagħad wasslet għall- konvenzjoni internazzjonali dwar l-iżvilupp sostenibbli ta' Rio ta' l-1992.

Ma ninsewx li Malta dak iż-żmien kienet ipproponiet it-twaqqif ta' world climate fund li fost oħrajn jiffinanzja t-trasferiment tat-teknoloġija.

Malta kienet ukoll ipproponiet a Euro-Mediterranean centre to deal with problems of climate change sabiex jeżamina problemi fuq bażi reġjonali.

Fl- 1989 Malta kienet ukoll ipproponiet il-ħarsien ambjentali ta' l-hekk imsejħa extra-territorial spaces, bħall-ispazju, bħall-high seas, fejn m'hemm l-ebda regolamentazzjoni u allura hemm abbużi a skapitu ta' l- umanita'.

Elenkajt ftit mill-inizjattiva seminali ta' Malta fl-aħħar tas-snin tmenin, pero' b'nota ta' dieqa jkolli ngħid li ħallejna lil ħaddieħor jirkeb il- karru tagħna u jidher qisu l-paladin ta' l-inizjattivi favur strateġija globali meta fil-fatt kienet Malta li ħarġet b'din l-idea fl-1988.

Naħseb li hemm bżonn ta' riorjentament fil-politika barranija Maltija sabiex nerġgħu nieħdu l-lead fil-Ġnus Magħquda fuq ċerti temi.

Irridu nerġgħu nasserixxu ruħna fil-Ġnus Magħquda.

Irridu nfakkru u mhux niftaħru li konna aħna li bdejna d-diskussjoni.

Il-kontribut tagħna fil-Ġnus Magħquda kien djametrikament oppost għad-daqs fiżiku tagħna.

Ma nistax ma nsemmix il-presidenza ta' Malta, permezz tal-Prof.

De Marco, ta' l-assemblea ġenerali u l-proposta tiegħu li jiġi trasformat t-trusteeship council tal- Ġnus Magħquda sabiex dan ikollu f'idejh dak kollu li hu ta' wirt komuni ta' l-umanita'.

Din il-proposta tista' tiġi formulata mill-ġdid għan-nom ta' l- Unjoni Ewropea kollha u Malta tieħu l-inizjattiva sabiex il-bidla fil-klima tiġi trattata hemmhekk kif ukoll sabiex il-popli bla vuċi u li ħafna drabi jispiċċaw breeding grounds għat-terroristi għax iddisprati, jingħataw vuċi, bħas-Somalja, per eżempju.

U b'hekk it-terroriżmu jkun miġġieled b'mod aktar komprensiv u razzjonali.

Il-ministri u l-persuni li jitkellmu għan-nom ta' Malta fuq temi kurrenti bħalma huwa l-iżvilupp sostenibbli għandhom ifakkru fl-inizjattiva ta' Malta ta' l-1988.

Tramite l-mibgħut tagħna dwar il-bidla fil-klima rridu niżguraw – l-istess bħalma ġara fil-liġi tal-baħar - li r-rwol tagħna fid- dibattitu dwar il-bidla tal-klima jiġi rikonoxxut u l-parteċipazzjoni tagħna tkun meħtieġa.

Nistgħu nipproponu t-twaqqif ta' high commissioner tal-Ġnus Magħquda li jkun responsabbli mill-ambjent biss sabiex iqajjem awareness u jipproponi azzjoni fejn meħtieġ.

Indubbjament kellna l-viżjoni u għandna r-rilevanza fuq temi ta' ħarsien ambjentali globali.

Sur President, f'dan l-isfond nixtieq nipproponi xi ħaġa għar-riflessjoni tagħna lkoll hawn ġew.

Kif għidt, kienet Malta li ħarġet bil-konċett tal- wirt komuni ta' l-umanita' fil-liġi tal-baħar.

Kienet Malta li ħarġet bil- konċett ta' l-interess komuni ta' l-umanita' fuq l-anzjani.

Inċidentalment, Dame Margaret Anstee, l-ewwel mara li okkupat il-kariga ta' undersecretary general tal-Ġnus Magħquda u li kienet senior economic adviser ta' Harold Wilson, fl-awto-bijografija tagħha qalet hekk fuq Malta:

"Sometimes we received gratifying support from small countries, putting wealthier states to shame.

One such was Malta, which established the international institute on ageing .".

U kif għidt ukoll, kienet Malta li ħarġet bil-konċett tal-common concern of mankind, dik tal-bidla fil-klima.

Allura nistaqsi: Ma nistgħux nirriflettu u nipprovaw immorru għall-konċett ta' l-atmosfera bħala l-wirt komuni ta' l-umanita'?

Ħalli nispjega ftit aħjar.

Meta fl-1988 Malta ħarġet bl-idea tal-bidla fil-klima, bħala common concern of mankind, ma kienx hawn il-kuxjenza u l-awareness li hawn illum fuq il- klima.

Jekk illum hawn din il-kuxjenza kollha magħduda mad-data u statistika li ma jmeriha ħadd, huwa ż-żmien ideali, ngħid jien, biex immorru pass oltre u niddikjaraw l-atmosfera bħala l-wirt komuni ta' l- umanita', iktar u iktar meta l-ftehim ta' Kyoto dalwaqt jiskadi.

L-art illum hija ħafna iktar fertili milli kienet fl-1988.

U qabel ma nkompli nixtieq nagħmel parentesi oħra.

Fil-ktieb tiegħu "Leli ta' Ħaż-Żgħir", Ġuże Ellul Mercer jgħid li ħmar barrani aħjar minn żiemel Malti.

Il- vanġelu jgħid li l-ebda profeta m'hu mweġġah f'daru.

Ma nistax ma niftakarx f'dawn il-kliem meta naf li għad m'għandniex monument li jfakkar lil Arvid Pardo.

Jien għamilt diversi mistoqsijiet parlamentari f'dawn l- aħħar snin minn meta ġejt elett fl-1998 imma sal-lum, safejn naf jien, ma sar xejn.

Kemm aħna xħaħ biex insellmu lil min poġġiena fuq il-mappa tal-Ġnus Magħquda!

Kemm aħna dispettużi u ma nirrikonoxxux lil dak il-Malti li ħareġ b'idea seminali u kkonvinċa lid- dinja dwarha!

Fil-Ġnus Magħquda jsellmulu iżda f'pajjiżu stess le.

Qabel ma nagħlaq il-kapitlu dwar il-Ġnus Magħquda ma nistax ma nawspikax li naħdmu aktar biex ikun hemm aktar Maltin impjegati bħala permanent staff fil-Ġnus Magħquda.

Safejn naf jien bħalissa hemm tlieta meta r-range tagħna toxxilla bejn it-2 u l-14.

Forsi wkoll nista' nissuġġerixxi b'umilta' li jkollna dibattitu fil-plenarju, bħal-lum, dwar il-Ġnus Magħquda biss per se għaliex hemm wisq xi tgħid iżda l-ħin hu limitat.

Irrid insemmi wkoll il-European Council for Renewable Energies.

Din hija umbrella organisation ta' l-assoċjazzjonijiet ta' riċerka u renewables fl- Ewropa.

Malta tista' tieħu inizjattiva u tospita konferenza internazzjonali fuq is-suġġett ta' climate policy fil-kontest ta' djalogu bejn l-Ewropa, il-Lega u d-dinja Għarbija.

Fil-kontest tal-bidla tal-klima xtaqt ngħid xi ħaġa żgħira dwar diżastri naturali fil-Mediterran.

Ilkoll kemm aħna nafu x'ġara' fit-tsunami ta' l-Indonesia.

M'għandix dubju li ħafna jaħsbu li dik hija xi ħaġa li ma tistax tiġri fil-Mediterran pero' xjentifikament ġie pprovat li t-tieni l-iktar post fid-dinja fejn jista' jkun hemm tsunami huwa l-Mediterran.

Għexieren ta' snin ilu kien sar wieħed f'Messina li kien qatel eluf kbar ta' nies.

Malta għandha taħdem sabiex jitħaffef il-proċess ta' twaqqif ta' Mediterranean tsunami early warning and medication system.

Għandu jkun hemm policy ad hoc fuq dan ma' sħabna l-pajjiżi ġirien, għax Allaħares qatt f'Malta jiġri bħalma ġara f'Messina, probabbilment ma jibqa' ħadd biex jieħu xi aġġornament fil- Parlament u jkun jista' jgħid: Ara xi ġralna!

Nemmen ukoll li l-ambaxxati tagħna għandhom jindirizzaw is-sitt oqsma ta' priorita' ta' eċċellenza li ħabbar il-Prim Ministru.

Dawn is-sitt punti jridu jkunu mmarkati b'ittri kbar fil-business plans tagħhom.

L-ambaxxati jridu jagħtu rendikont perjodiku ta' kif mexjin dawn l-oqsma.

Nissuġġerixxi li min-naħa tagħhom l-entitajiet tal-gvern responsabbli minn kull waħda minn dawn l-oqsma jpoġġu persuna bħala punt ta' kuntatt biex jikkordinaw ma' l-ambaxxati tagħna proġetti u attivitajiet sabiex jintlaħqu dawn is-sitt miri.

Fost oħrajn insemmi l-MTA, il-Malta Enterprise, l- MFSA, il-Finance Malta, il-Ministeru tas-Saħħa u l-Universita' ta' Malta.

Għandu jkun hemm technical attache' għat-turiżmu, promozzjoni ta' investiment u inċentivi għas-servizzi finanzjarji fi ħdan ċerti ambaxxati Maltin.

Forsi ta' min jikonsidra l-ftuħ ta' ambaxxata fil-Kanada u oħra fl- Afrika t'Isfel.

Meta ftit ilu semmejt l-enerġija insejt insemmi xi ħaġa li qed tiġri ftit 'il bogħod minna u li għandha tħassibna.

Il-professuri tad-dritt internazzjonali jużaw il-frażi "nuclear soup", soppa nukleari, biex jiddiskrivu x'qed jiġri in-naħa ta' fuq ta' l-Afrika.

Wara li l-Iran baqa' għaddej bil-proċess li smajna fuq li smajna dwaru, hemm ġirja mill-pajjiżi Għarab sabiex ikollhom reatturi nukleari.

Mhux qed niżvela sigrieti imma kienet l-IAEA stess li f'Novembru li għadda semmiet lill- Alġerija, l- Eġittu, il-Marokk, is-Saudi Arabia, it-Tuneżija u l-United Arab Emirates bħala l-pajjiżi li jridu jibnu civilian nuclear energy programs.

Verament dan huwa permissibbli fid-dritt internazzjonali iżda l-IAEA stess qalet li hija mħassba – dan kliemha mhux kliemi – u li xi wħud minnhom jista' jkollhom l-intenzjoni li jkollhom l-ewwel bomba atomika Għarbija.

Ta' min jaqra ftit x'qal uffiċjal ta' l-IAEA stess lill-Middle East Economic Digest fis-16 ta' Novembru li għadda.

Anke l-International Institute for Strategic Studies is-sena l-oħra qal illi l-pajjiżi Għarab iridu dan bħala security hedge u li dan huwa żvilupp li ma kienx mistenni.

Fid-9 ta' Mejju li għadda l-Ministru Alġerin għall-enerġija ddikjara li kien laħaq ftehim ma' l-Amerika għall-użu ta' l-enerġija nukleari għal skopijiet ċivili u f'Ġunju li ġej se jibdew proġett flimkien.

X'se tkun il-politika tagħna quddiem dan kollu?

Għadna niftakru f'Chernobyl?

X'nagħmlu jekk Allaħares qatt ikun hemm xi Chernobyl ftit 'il bogħod minna?

Ovvjament hemm ħafna affarijiet oħra li xtaqt insemmi imma qed ikolli ngħaġġel għax baqagħli biss erba' minuti għad-dispożizzjoni tiegħi.

Xtaqt li kieku nsemmi f'aktar dettall is-sinerġija li hemm bejn il-politika barranija ta' Malta u t-turiżmu.

Ftit tal-ġranet ilu f'"The Sunday Times" laqatni artiklu ta' Dr. Michael Bartolo li tkellem dwar l-intellectual property rights u l-branding ta' Malta b'mod kollettiv, bħalma jsir f'ċerti postijiet bħal St Moritz, Cancun u Brisbane, fejn allura jkollok collective marks u jiġu mħarsa l-collective goodwill jew reputazzjoni ta' pajjiżna.

Dawn il-collective marks ikunu proprjeta' ta' kumitat professjonali li għandu d-diskrezzjoni li jagħti l-collective mark lil ditti li jaderixxu ma' ċerti standards u rekwiżiti għolja.

Għaldaqsant hemm areas f'Malta, bħal Buġibba u San Ġiljan, li jistgħu jidħlu f'din l-iskema.

Xtaqt li kelli l-ħin biex insemmi l-problema ta' l-immigrazzjoni illegali fid-dettall, pero' doverożament infaħħar u nsellem l-assertivita' u l- pożizzjoni iebsa li l-Ministru Frendo u l-Ministru Borg qed jieħdu anke kif jixhdu l-aħħar avvenimenti ta' dawn il-ġranet, pero' fl-istess nifs ma nistax ma nurix id-diżappunt sinċier u kbir tiegħi għall-fatt li r-rondi tal-baħar mill-Frontex mhux se jibdew qabel xi ġimgħat oħra.

Għalija dan id-dewmien daparti tal-Frontex, u li Malta m'għandha x'taqsam xejn miegħu, hu ta' min jistmerru u inspjegabbli.

Nemmen li wasal iż-żmien li dan il- Parlament japprova r-riżoluzzjoni li fiha jħeġġeġ lil Frontex ixxammar il- kmiem u tibda xogħolha b'mod immedjat.

Xtaqt kieku nidħol ukoll fl-overseas development policy li qed jabbozza l- ministeru wara li sema' l-kummenti u s-suġġerimenti.

Infaħħar hawnhekk il- pożizzjoni tal-Ministru Frendo dwar il-ftehim ta' Cotonou.

Għalina l- għajnuna umanitarja tibqa' obbligu f'kull ċirkostanza, l-għajnuna ta' żvilupp hija differenti minn hekk.

M'hemmx dubju li dan id-dibattitu jimmarka punt ta' wasla u punt ta' tluq.

Huwa punt ta' wasla għax kellna riflessjoni fuq it-terren ġdid u avventuruż ta' l-aħħar tliet snin, speċjalment id-dimensjoni tas-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea u li qed tkompli tgħinna nimirħu u niftħu l-ġwienaħ ta' pajjiżna, jekk xejn mhux bil- Lm1.5 miljun flus kontanti li ġejna mwiegħda fir-referendum mill- Oppożizzjoni, iżda bi €855 miljun li dan il-gvern fil-fatt ġab mill-Ewropa.

Huwa punt tat-tluq ukoll għax jimmarka mod ġdid ta' kif inkomplu nsawru l- politika barranija ta' Malta sabiex il-poplu tagħna nkompli nfehmuh li fl- aħħar mill-aħħar jiekol u jgħix skond kemm ikollu politika barranija stabbli, matura, kredibbli u sostenibbli.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, dan id-dibattitu huwa opportun u kif jgħidu l-Ingliżi, huwa long overdue.

Ilna nisħqu dwaru mhux biex ikollna opportunita' ġdida biex nikkritikaw lill-gvern - dan żgur m'iniex beħsiebni nagħmlu b'xi mod kapriċċjuż - iżda sempliċement għax kull wieħed minna jħoss - speċjalment sieħbi George, jien u l-kelliema tan-naħa tal-gvern - li għandu d-dmir u l-obbligu li ngħarrfu lill-pubbliku Malti in ġenerali dwar dak li verament għaddej fil-qasam importanti ta' l-affarijiet barranin.

U dan aktar u aktar minħabba l-fatt li minkejja s-sensiela sħiħa u intensiva ta' laqgħat fil-kumitat ta' l-affarijiet barranin u Ewropej, ħafna mil-laqgħat, biex ma ngħidx li kważi kollha, m'humiex qed jiġu covered mill-media lokali.

U agħar minn hekk meta jkollok xi każ, bħal meta ġiet l-Ambaxxatriċi Amerikana, fejn il-coverage ta' ġurnalista ta' waħda mill-ġurnali ewlenin għal xi raġuni jew oħra - forsi lil hinn mill- kontroll tagħha - ma deher imkien, minkejja li din baqgħet sa l-aħħar tal- laqgħa.

Dan huwa ħażin u huwa għalhekk biss li qed nisħqu li jkollna dawn il-laqgħat plenarji perjodiċi.

Jien napprezza li l-Ministru jkollu ħafna impenji ta' safar u li meta jkun jista' dejjem jattendi, iżda dak li għaddej bħalissa, kemm fuq il-front Ewropew u anke dak ma' pajjiżi u organizzazzjonijiet terzi, ħafna minna, inklużi aħna li qed nixxedowjaw dawn is-setturi, nitħallew fid-dlam.

Nerġa' ngħid li dan ma jsirx b'kapriċċ jew bi skop malinn tal-Ministru iżda minħabba ċ-ċirkostanzi kif inhuma.

Il-Ministru fid-daħla tiegħu semma diversi inizjattivi li qed tieħu Malta mas-Central Mediterranean Economic Forum.

Ta' spiss nisimgħu u naqraw dwar dawn l-inizjattivi, speċjalment f'"The Sunday Times'' fejn ikun hemm ħafna artikli ta' appoġġ għall- ministru.

Ħalli nagħmilha ċara.

Aħna favur kull inizjattiva li ddur mal- Mediterran, kif jispjega l-fatt li anke fl-abbozz tad-dokument tagħna dwar l-affarijiet barranin, qed nipproponi l-idea ta' Mediterran Arabian Gulf business forum.

Iżda on the ground, x'inhuwa l-feedback individwali li l- gvern qed jirċievi dwar inizjattivi tiegħu?

Naħseb li kemm aħna kif ukoll il-poplu in ġenerali għandna l-obbligu u d- dmir li nkunu informati fejn verament wasal il-gvern, jekk l-appoġġ li qed jingħata huwiex biss lip service u jekk hemmx xi pajjiżi li għad għandhom riżervi dwar dan kollu.

Il-Ministru semma ċerti strutturi li se jsiru f'Ġunju, imma naħseb li għandna nkunu nafu wkoll jekk hemmx pajjiżi u min huma li ma jaqblux ma' din l-inizjattiva.

Għandna nkunu nafu min huma dawk li qed jistaqsu dwar il-fattibbilita' u l-prattiċita' tagħha.

Għandna nkunu nafu wkoll min huma dawk li qed jistaqsu jekk jistax ikun hemm strutturi aktar fattibbli minn dawk li qed jipproponi l-gvern Malti.

Għandna nkunu nafu jekk hemmx pajjiżi li jaċċettawha biss jekk jaċċettawha pajjiżi oħrajn.

Għandna nkunu nafu jekk hemmx pajjiżi li jħossu li ma jridux li jkun hemm duplikazzjoni ma' strutturi oħra eżistenti, li għalkemm huma sbieħ fuq il-karta, ftit li xejn ħallew frott tanġibbli s'issa.

Daqstant ieħor smajt li hemm pajjiżi żgħar li qed jistennew ir-reazzjoni ta' pajjiżi akbar minnhom qabel jieħdu pożizzjoni formali.

Sur President, nerġa' ngħid li aħna lesti li nkunu foursquare wara l-gvern dwar dan kollu, iżda biex verament inkunu foursquare huwa importanti li mhux biss juruna s-sabiħ ta' dak li għaddej, iżda jagħtuna l-istampa kollha, aktar u aktar meta jista' jkun hemm barranin li qed jistaqsu jekk hux worth it li naħlu l-enerġija u r-riżorsi tagħna kollettivament meta jista' jkun hemm inizjattivi paralleli eżistenti diġa' għaddejjin.

Issemma diversi drabi l-president il-ġdid ta' Franza, Nicolas Sarkozy u l-konċett ta' Mediterranean union.

Illum se nagħmel żewġ osservazzjonijiet, speċjalment dwar dak li qrajt fil-media.

Importanti li jekk dan il-konċett se jiġi mbuttat 'il quddiem, ikun jinkludi l-istati tal-Mediterran kollha, mingħajr eċċezzjoni ta' xejn, u li fih l-istati tal-Mediterran jipparteċipaw kollha kemm huma on an equal footing.

L-importanti hu li f'kulma nagħmlu jkun hemm focus qawwi fuq il-Mediterran.

Hemm bżonn li indipendentement mill-Unjoni Ewropea u l-Maghreb bħala blokki separati, il- Mediterran jingħaqad flimkien b'kollaborazzjoni u fi spirtu ta' koperazzjoni mill-qrib.

Ir-reġjun għandu jisfrutta r-riżorsi li għandu ħalli l-Mediterran jittrasforma ruħu f'reġjun ekonomiku qawwi u dinamiku għall-ġid tal-popli kollha li jdawruh.

Dan l-aħħar il-partit Laburista kellu consultation meeting u kien hemm min staqsiena x'naħsbu, bħala partit, dwar is-Central Mediterranean Economic Forum li jrid jimbotta 'il quddiem il-gvern.

Ovvjament fil-prinċipju ma nistgħux inkunu kontra, iżda għadna fid-dlam dwar ir-reazzjoni tal-pajjiżi konċernati dwarha.

Naf li f'xi laqgħat il-ministru kien qal li jrid joħloq xi ħaġa business driven u jekk niftakar sew – nitolbu jikkoreġini jekk jien żbaljat – qed iqabbilha mal-fondazzjoni patrimonju Malti, fis-sens li tibda bi ftit għajnuna mill-gvern, iżda li mbagħad issir self-financing billi l- gvern sempliċement iservi ta' katalista.

Naħseb li din hija formola aċċettabbli mhux kontroversjali.

Iżda b'mod konkret, x'qed jgħidu l- pajjiżi l-oħra apparti mill-kliem sabiħ u diplomatiku li ħafna drabi l- ministeri ta' l-affarijiet barranin madwar id-dinja jispeċjalizzaw fih?

L-istess punt iqum dwar ir-reazzjoni tal-Libja dwar dan.

U qed ngħid hekk għax kien hemm nies qrib il-gvern Libjan, illi staqsewna x'inhi l- pożizzjoni tagħna.

Jiena naħseb illi aħjar nistaqsu lill-ministru x'inhi r- reazzjoni tal-gvern Libjan – bħala gvern qed ngħid mhux bħala business chambers u affarijiet bħal dawn – dwar il-proposta għal din l-inizjattiva.

X'inhi r-reazzjoni Libjana għall-proposta li semma hu dwar il-Lega Għarbija?

L-istess mistoqsija tqum ukoll fil-kontest ta' pajjiżi oħrajn.

Nerġa' ngħid li qbadt ma' dawn iż-żewġ pajjiżi mhux biex infettaq, iżda għax naf li l-ministru personalment u l-ministeru tiegħu qed jiddedikaw ħafna ħin u enerġiji prezzjużi għal dawn l-inizjattivi.

Għaldaqstant tajjeb li nkunu nafu l-cost benefit ta' dan l-eżerċizzju b'indikazzjoni ċara ta fejn verament ninsabu mal-pajjiżi individwali konċernati.

B'dan il- mod biss nistgħu naslu, Sur President, biex nagħmlu assessment teknika u oġġettiva min-naħa tagħna.

Jekk ikollna l-istampa kollha mbagħad forsi nkunu nistgħu umilment ngħinu xi ftit aħna wkoll biex nimbuttawha 'l quddiem flimkien, aktar u aktar meta l-ministru qal li dan il-forum ekonomiku tal-Mediterran ċentrali beħsiebu jvarah sa l-aħħar ta' din is- sena.

Qasam ieħor fejn jidher li hemm omerta' sħiħa – għallinqas għall-pubbliku u kultant anke għalina – huwa l-istat attwali tar-relazzjonijiet preżenti ma' l-Istati Uniti.

Iż-żewġ naħat ninsabu kommessi li nsaħħuhom kemm nistgħu, iżda tajjeb li nkunu nafu mhux biss fejn jixtieq jasal il-gvern Malti, iżda fejn verament wasalna fuq ċerti inizjattivi speċifiċi.

Kellna x- shipboarding agreement.

Alla jbierek ma saret ebda stqarrija fil-Parlament dwaru!

Meta qajjimt dan is-suġġett fil-foreign affairs committee, il- ministru qal li għalkemm qegħdin jeżaminawh għand l-Avukat Ġenerali – dan wara li ġie ffirmat – biex jaraw għandhomx obbligu jew le li jġibuh għad- diskussjoni jew ratifika tal-Parlament, ma jeskludix li jekk jirriżulta li legalment m'hemmx dan l-obbligu, il-gvern jista' jġibu xorta għad- diskussjoni fil-Parlament fuq deċiżjoni politika li jista' jieħu l- Kabinett.

Iżda s'issa jidher li s'hemm wasalna.

Min-naħa l-oħra mbagħad kellna l-ambaxxatriċi Amerikana li tefgħet ftit dawl fuq dan kollu meta fil- foreign affairs committee awguratilna illi fi żmien qasir inkunu nistgħu nirratifikaw dan lill-Parlament Malti.

Sur President, jiena ħadt l- impressjoni li l-Eċċellenza tagħha donnha hi iktar aġġornata mill- Oppożizzjoni dwar x'għandu f'moħħu l-gvern Malti dwar dan ix-shipboarding agreement.

Sal-lum l-Oppożizzjoni għad m'għandha l-ebda kopja ta' dan il- ftehim f'idejha.

Smajna minn hawn u minn hemm li huwa mmudellat fuq dak li l-Amerikani għamlu ma' Ċipru, iżda kemm u fejn ivarja ma nafux.

Niġu issa għall-ftehim ta' taxxa doppja u l-visa waiver, xi ħaġa li jridha kulħadd u li tibgħat sinjal pożittiv lill-Maltin vis-a-vis l-Amerikani, kif kien pożittiv ħafna l-pass li ħadu l-Istati Uniti li x'aktarx jibdew jaċċettaw mal-200 immigrant illegali minn Malta fis-sena, xi ħaġa li ta' dan ngħidu grazzi bil-quddiem lill-Amerikani mill-qalb.

Jista' jkun li veru li t-taħditiet formali u tekniċi dwar id-double taxation agreement u l- visa waiver għadhom għaddejjin, iżda filwaqt li l-poplu qiegħed jiġi mitmugħ l-idea li fuq ta' l-ewwel wasalna biex nikkonkludu u fuq l-oħra se nimxu 'l quddiem appena jkollna l-barometric passports, infakkar li l- Griegi ilhom li daħħluhom u s'issa għadhom jittewbu fuq il-visa waiver u l- indikazzjonijiet li qed ikollna huma li l-affarijiet għadhom 'il bogħod milli jiġu konklużi, aktar u aktar billi bix-xenarju politiku Amerikan mibdul, hemm min idealment jixtieq ixolji d-double taxation agreements li jeżistu, kif ukoll ixolji l-visa wiaver agreements li jeżistu.

U dan biex ma nsemmix ukoll xi ħaġa li smajna minn ċrieki diplomatiċi ftit tax-xhur ilu li minkejja li Malta m'għadhiex offshore country u llum ilha snin sħaħ li qalbet onshore, għad hemm ċerti elementi fl-Istati Uniti li donnhom fil- livell tas-senat iridu jibdew iħarsu lejna mill-ġdid bħala xi tax haven.

Ftit ilu l-ministru nnifsu ammetta dan kollu fil-foreign affairs committee u qal li hemm bżonn lobbying intensiv mal-Kungress Amerikan biex forsi naslu.

Iżda kemm jafu dan il-poplu Malti?

Għax meta l-ministru għamel dan l-istatement importanti, il-media lanqas biss kienet preżenti u Alla jbierek ħadd ma rrapporta xejn.

Li ma fhimtux ċar lill-ministru hu - forsi jista' jelabora dwar dan fil-winding up - jekk meta qed jitkellem dwar lobbying intensiv mal-Kungress Amerikan hux qed jaħseb li jagħmel lobbying biss fuq livell diplomatiku, li hija xi ħaġa tajba, jew inkella hux beħsiebu jagħmel kif jagħmlu diversi gvernijiet, imma li għandhom ħafna iktar mezzi finanzjarji minna, li jqabbad lobbyists privati mħallsin.

Sur President, m'huwiex fair li lill-poplu ma ngħidulux il-fatti kollha kif inhuma.

Aħna rridu l-aqwa relazzjonijiet ma' l-Istati Uniti.

Dan jixhdu l- abbozz tad-dokument tagħna dwar l-affarijiet barranin u kien rifless ukoll fil-keynote speech li l-Onor.

Sant għamel lid-diplomatiċi waqt riċeviment ta' l-ewwel tas-sena li organizza l-partit Laburista fiċ-ċentru nazzjonali Laburista.

Iżda hemm bżonn li bħala gvern alternattiv, li għandu ċans tajjeb li għada pitgħada jkun fil-gvern, għandu jiġi aġġornat dwar dak kollu li verament għaddej bejn Malta u l-Istati Uniti, kemm fuq livell ta' koperazzjoni ta' sigurta' kif ukoll fuq livell ekonomiku.

Għax kultant nieħu l-impressjoni - nittama li jiena żbaljat - li qegħdin juruna biss dak li ma jistgħux jevitaw li juruna meta jistgħu jkunu għaddejjin affarijiet oħra, speċjalment fil-qasam tas-sigurta', li mhux biss ikunu qegħdin isiru minn wara daharna iżda wkoll minn wara dahar il-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Ftit ilu l-Onor.

Alfred Sant, filwaqt li appoġġja mingħajr riżervi l- kandidatura tal-ministru bħala kandidat għal segretarju ġenerali tal- Commonwealth, għamel rimarka - naħseb li kienet propizja u ma naħsibx li kienet personalment indirizzata lejn il-ministru bħala individwu - li minħabba l-impenji tiegħu bilkemm jista' jlaħħaq maż-żewġ oqsma; affarijiet barranin u affarijiet Ewropej.

Jien naf li fuq livell prattiku din hi l- problema li qed tqumlu fis-sens li ħafna drabi qed ikollu jqassar ċertu żjarat f'pajjiżi terzi importanti minħabba l-impenji ta' l-Unjoni Ewropea.

U dan kultant jibgħat sinjal ħażin lill-pajjiżi lil hinn mill-Unjoni Ewropea.

Dan ġara fl-Indja, fejn kien maħsub li jdum iktar, ġara fl- Alġerija, fejn minkejja li kienu ilhom ma jsiru kuntatti ministerjali żmien twil ...

(Interruzzjonijiet) Naf li kellek laqgħa tajba mal-president, imma ż-żjara kienet waħda qasira u dan l-ilment, li ħafna drabi ż-żjarat tal-ministru ma jkunux twal kemm suppost, smajnieh anke mingħand sorsi Libjani.

MR SPEAKER: On a point of order, il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-Onor.

Membru qed jimputali r-raġunijiet għala jien mort għal perjodu ta' żmien qasir f'ċerti pajjiżi u jekk jagħmel ċerti assertions irid isostnihom inkella jirtirahom.

Ma jistax jiġi hawnhekk, jagħti ċerti impressjonijiet u jitkellem b'mod qisu qiegħed jitkellem f'xi każin tal-Labour Party!

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Brincat u nitolbu jpoġġi d-diskors mod ieħor.

ONOR.

LEO BRINCAT: Le, jien qed nitkellem fl-ogħla istituzzjoni, Sur President, u nsostnihom billi nagħti eżempju wieħed.

Kellha titla' business trade delegation l-Indja, din ma telgħetx u l-ministru minflok għamel mawra ta' ċertu ammont ta' ġranet, għax kellu jmur Ruma biex jindirizza xi laqgħat ta' l-Unjoni Ewropea, qata' ħesrem iż-żjara tiegħu u l-business delegation baqgħet ma seħħitx.

Nista' nsemmi kemm irrid eżempji bħal dawn, Sur President, imma jiena ma ġejtx hawn biex inkun polemikuż.

Nerġa' ngħid li fuq livell prattiku - u mhux qed nakkuża lill-ministru imma minħabba l-workload li għandu - ħafna drabi qegħdin jiġu ssagrifikati r- relazzjonijiet tagħna ma' pajjiżi terzi minħabba l-impenji u l-obbligi tal- ministru peress li huwa responsabbli mill-affarijiet barranin għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ngħid li dan m'iniex ngħidu bi kritika għall-ministru personalment.

La semmejna t-trade delegations, se niġi għall-kwestjoni tal-business delegations.

Fiċ-Ċina veru jidher li kien hemm delegation b'konkorrenza tajba, kif immaġinajt li se jkun hemm, anzi nawgura li l-eżitu jkun wieħed pożittiv ħafna u li jkun kemm fuq livell ta' kummerċ u kif ukoll fuq livell ta' investiment għax kien hemm min tani l-impressjoni li apparti forsi mil- language schools, li hija xi ħaġa pożittiva, seta' kien hemm input wisq qawwi ta' nies li għandhom interess ta' importazzjoni.

Forsi dwar dan jista' jelabora jew jikkoreġini l-ministru fl-intervent tiegħu għax ovvjament kellu first time experience għax kien magħhom hemmhekk huwa wkoll.

Fuq iċ-Ċina nawgura li l-affarijiet ikomplu jżidu r-ritmu tagħhom għax inħoss li minkejja l-link tradizzjonali li għandna magħhom għad hemm ħafna potenzjal li għad irid jiġi sfruttat.

Dwar iċ-Ċina ngħid biss - dan mhux se ngħidu biex nippontifika imma għax iż-żewġ naħat tal-Kamra konna hemmhekk f'dawn l-aħħar snin - li apparti li l-ekonomija tagħhom qiegħda tespandi b'ritmu li jħallik bla nifs, qed tittrasforma ruħha b'mod dinamiku li żgur ma nistgħux noffru s-soluzzjonijiet tal-bieraħ għall-opportunitajiet tal- lum u ta' għada.

Iżda fl-istess ħin huwa importanti li nikkultivaw trade jew business delegations anke għal pajjiżi oħrajn.

U qed ngħid hekk għax l- informazzjoni li għandi hi li ma jidhirx li kien hemm business delegations oħrajn li verament taw il-frott mixtieq.

U dan jgħodd ukoll għad-diversi business councils li l-ministru tul l-aħħar xhur waqqaf ma' diversi gvernijiet, speċjalment f'pajjiżi mhux ta' l-Unjoni Ewropea iżda f'pajjiżi terzi.

Qed nieħu gost li minn kemm ilu li l-partit Laburista beża' jżid u jintensifika l-enfasi kollha fuq l-importanza tad-diplomazija ekonomika - wara kollox din m'hijiex xi ħaġa li vvintajtha jien jew sħabi imma kienet tiġi prattikata forsi b'mod differenti anke minn żmien il-Perit Mintoff fis- snin sebgħin - l-gvern issa donnu qed iżid l-enfasi tiegħu fuq komponent aktar qawwi u ekonomiku fil-ħidma tiegħu.

M'hemm xejn ħażin f'dan, anzi tajjeb li nikkompetu bejnietna bħala partiti politiċi, dak li qiegħed fil- gvern illum u dak li se jkun fil-gvern għada, dwar min kapaċi jagħmel l- iżjed u jikseb l-aqwa riżultat f'dan il-qasam.

Jien dejjem nargumenta li jekk ambaxxati barranin f'Malta jagħmlu lobbying intensiv biex jimbuttaw 'il quddiem l-azjendi ta' pajjiżhom, għaliex m'għandniex nagħmlu l-istess aħna wkoll?

M'huwiex etiku li nsemmi pajjiżi, imma hemm ħafna ambaxxaturi li kienu residenti f'Malta u li meta ma rnexxilhomx jimbuttaw azjendi ta' pajjiżhom biex jieħdu l-Mid-Med Bank, l- MIA u diversi tenders internazzjonali, ilmentaw magħna.

U x'joħroġ minn dan kollu?

Joħroġ il-fatt li dawn ma ġewx Malta biex igawdu biss ix-xemx u l-baħar, imma ġew biex jaħdmu għal pajjiżhom mhux biss fuq livell diplomatiku imma anke fuq livell ekonomiku.

Sur President, bħala gżira żgħira mingħajr riżorsi naturali - almenu s'issa għadna ma tellajniex iż-żejt - huwa importanti li r-riżorsi umani tagħna nużawhom bl-aktar mod effettiv u produttiv.

Min mingħalih li d-diplomazija qiegħda hemm biss għar-riċevimenti m'huwiex postu magħna.

Jagħmlu tajjeb iż- żewġ partiti li meta jkunu fil-gvern jagħżlu nies - mhux esklussivament imma fost dawk li jagħżlu - b'background tajjeb u sod u ma jmorrux biss għal xi political appointees li jkunu qegħdin biss ifittxu xi ħajt tal- kenn.

Jien mhux qed ngħid li l-ministru stenbaħ wara li tkellimna aħna, irrid inkun fair miegħu, naf li anke fid-dokument tiegħu dwar il-miri strateġiċi hemm xi ħaġa dwar dan ukoll, iżda f'dinja bħal tal-lum, li kulma tmur qed issir iktar globalizzata, huwa importanti li nkunu aktar aggressivi fit-tfittxija għal swieq ġodda u opportunitajiet ġodda ta' kummerċ barrani għax ħadd żgur m'hu qed jistenna lilna l-Maltin in ġenerali.

Nagħmilha ċara li aħna bħala partit Laburista m'aħniex nippretendu li l-foreign minister, ikun min ikun fil-gvern, għandu jagħmel ix-xogħol ta' ministru ta' l-affarijiet ekonomiċi, iżda huwa d-dmir tagħna li nkunu facilitators u katalisti biex ċertu xogħol jinħoloq, biex ċertu investiment jiġi u biex ċertu kummerċ barrani jifjorixxi.

Fuq dak li huwa tħaffir għaż-żejt konġunt, nieħu gost li dan l-aħħar il- ministru qed jieħu pożizzjoni aktar matura u realistika minn qabel, fejn fl- imgħoddi, anke jekk m'għamilx hekk apposta, ġieli spiċċa tella' l- aspettattivi ta' nies xi ftit iżżejjed u bla bżonn.

Illum jidher li biddel it-ton tiegħu u biddlu għall-aħjar.

Qed jammetti kif ammetta f'"The Times" u fil-foreign affairs committee, li dwar boundaries marittimi, speċjalment dwar dawk li hemm xi tilwim madwarhom u li jistgħu qegħdin jitfgħu lura t- tfittxija tagħna għaż-żejt, għalkemm it-taħditiet forsi veru jridu jsiru fuq livell tekniku, l-imbuttatura politika dejjem tiswa.

Anzi nżid ngħid li, fil-fehma tiegħi, din hija ċ-ċavetta ta' kollox.

U għalhekk kien korrett il-ministru meta qal li jekk tħares lejn dawn il-problemi purament legali, tidħol f'baħar imqalleb ta' diversi interpretazzjonijiet li jistgħu ma jwassluk imkien.

Dan huwa rilevanti, Sur President, aktar u aktar billi kif semma tajjeb il- ministru, 70% tal-continental shelf tagħna huwa kkontestat jew mal-Libjani, jekk mhux mal-Libjani mat-Tuneżini u jekk mhux mat-Tuneżini mat-Taljani.

Ma rridux ninsew li konna tlifna parti minn din l-area lil-Libja meta morna quddiem l-international court of justice.

U għalhekk ikun tajjeb li l- ministru jgħidilna jekk ġietx scheduled jew rescheduled il-laqgħa formali mal-Libja, li oriġinarjament kellha ssir xahar ilu dwar dan is-suġġett importanti, vitali u strateġiku.

Il-joint statements huma tajbin, kif inhuma tajbin il-mixed joint commissions, iżda huwa importanti li ma nħalluhomx jaqgħu f'talking shops u niżguraw li jkun hemm follow-ups konkreti bbażati fuq l-azzjoni u mhux fuq il-kliem biss.

Illum il-konċett ta' energy security - ħadt gost li semmewha l-kelliema kollha ta' qabli - tela' 'l fuq ġmielu u l-aktar għal pajjiżi żgħar bħalna li m'aħniex produtturi taż-żejt.

Il-Ministru Frendo ftit ilu kien eżaltat dwar kif kienu mexjin l-affarijiet mat-Tuneżija biex xahar ilu - jien qed niġġudika mill-media biex inkun fair - biddel it-ton tiegħu għax qal li Malta kienet għadha qed tistenna tweġiba għal stedina li saret lit-Tuneżini biex ikun hemm taħditiet informali dwar kif nistgħu nimxu 'l quddiem.

J'Alla minn dak iż-żmien 'il hawn kien hemm żviluppi pożittivi li forsi l-ministru jista' jaġġornana dwarhom iktar 'il quddiem, iżda kuntrarju għal kif kien jitkellem fl- imgħoddi, il-ministru issa qed jammetti li dan huwa proċess li jimxi bil- mod u naħseb li għandu raġun jgħid hekk, għax hekk hu.

Anke meta dan l- aħħar il-Ministru Frendo mar Tunes - nerġa' ngħid li dan kollu nafu mill- media għax ma qgħadtx infittex il-passi tiegħu - huwa iltaqa' mal-Ministru ta' l-IT sakemm ma kienx hemm laqgħat oħra li ma ġejniex informati dwarhom.

Dan l-aħħar il-ministru qal li biddel is-sistema dwar il-country briefs u li dawn issa qed jiġu mħejja mill-ambaxxati u mhux mid-desk officers.

Jien naħseb - din hija opinjoni personali - li għandu jkun hemm input mit-tnejn u mhux mill-ambaxxati biss għax filwaqt li l-ambaxxati jkollhom saqajhom u widnejhom ma' l-art u jkunu jafu x'inhu għaddej fit-territorju li huma responsabbli għalih, min-naħa l-oħra l-foreign office ikollu stampa aktar wiesa' li forsi l-ambaxxaturi ma jkollhomx u dan bla ebda riflessjoni fuq il-kompetenza ta' l-ambaxxaturi involuti.

Dan qed ngħidu l-aktar għax taħt kwalunkwe gvern għandek uħud mill-ambaxxaturi li jkollhom background tajjeb u oħrajn li jkunu political appointees mingħajr forsi ma jkollhom il- kredenzjali kollha għal dan il-post.

Imma la qegħdin fuq dan is-suġġett, nappella sinċerament lill-ministru biex meta jagħlaq it-term of office tas- Sur Richard Muscat bħala ambaxxatur ftit tal-ġimgħat oħra, iżomm lura milli jġeddidlu l-ħatra tiegħu, għalkemm diġa' smajt li tista' tinġieb l-iskuża li hu nnifsu m'għadux interessat li jkompli.

Dan qed ngħidu mhux biex nindaħal lill-ministru f'xogħlu, għax din hija prerogattiva tiegħu wara kollox u lanqas irrid niftaħ xi attakk ġdid fuq is-Sur Muscat, imma l-eku ta' l-iskandlu tal-Voice of the Mediterranean għadu jidwi mhux f'Malta biss, imma f'diversi ċrieki diplomatiċi f'Malta u barra l-pajjiż.

U l- ministru ma jixraqlux jassoċja ruħu mat-tbażwira li ma kellu x'jaqsam xejn magħha u li saret fi żmien li kien qed imexxi l-foreign office l-ex- ministru Joe Borg.

Ftit ilu tkellimna dwar il-kummerċ u jirriżultali li xi ġimgħat ilu l- ministru kien anke qal li għaddejjin diskussjonijiet dwar il-possibbilta' li l-external trade division fl-economic planning division tal-ministru tal- finanzi, tgħaddi f'idejh.

Għalija dan huwa pass loġiku, iżda fejn wasalna s'issa?

Kien hemm deċiżjoni politika dwar dan?

Dan jista' jsir fuq livell amministrattiv?

U la qegħdin fuq dan is-suġġett, meta hu mistenni li jippubblika l-external trade policy tiegħu l-gvern?

Ma jaħsibx li qegħdin kemm xejn tard meta l-elezzjoni taf tkun biss ftit xhur wara l-bieb?

Minn mindu policy tal-gvern titfassal u tiġi varata ftit xhur biss qabel ma jxolji l-Parlament?

L-istess jgħodd għad-development aid policy tal-gvern.

Naf li kien sar abbozz xi żmien ilu, speċi ta' white paper, iżda jekk m'iniex sejjer żball, dan imur lura aktar minn sena.

Il-ministeru ffinalizzah dan id-dokument?

U jekk le, għaliex?

Min-naħa l-oħra jekk ġie ffinalizzat, għalfejn ma ngħatax priorita' billi jiġi ppubblikat mingħajr ma jkun hemm l-ebda dewmien?

Allura mhux ta' b'xejn li dan l-aħħar kellna diversi NGOs li wrew tħassib serju dwar dan kollu.

Dan iwassalni għall-kwestjoni ta' l-għajnuna li tista' tingħata lil ċerti pajjiżi foqra fl-Afrika.

Jiena nifhem il-ħsieb ta' l-NGOs għaliex wieħed m'għandux jippenalizza l-foqra minħabba li forsi għandhom gvern jew reġim korrott.

Min-naħa l-oħra x'garanzija għandna li dawn in-nies foqra se jibbenefikaw mill-għajnuna li tista' tingħatalhom jekk ikollok reġim li jżomm il-flus għalih mingħajr ma jkollu l-ebda obbligu li jintrabat ma' programm serju fuq il-qerda tal-faqar?

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq dak li jissejjaħ il-poverty eradication u fuq ir-ripatriazzjoni ta' l- immigranti.

Anke hawnhekk irridu niżguraw li nieħdu l-value for money u mhux nispiċċaw nippumpjaw il-flus fil-bwiet ta' xi reġim korrott.

Sur President, fir-rigward ta' l-immigrazzjoni illegali nixtieq ngħid li jagħmel ħażin min minna - iż-żewġ naħat - jipprova jagħmel ballun politiku minn din is-sitwazzjoni.

Fl-abbozz tad-dokument tal-viżjoni tagħna, bħala partit, fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-affarijiet barranin sħaqna li għandu jkun hemm bilanċ bejn l-interessi nazzjonali tagħna u l-obbligi internazzjonali ta' pajjiżna.

U dan għandu jsir aktar u aktar meta għandna gżira żgħira, b'densita' ta' popolazzzjoni qawwija u fejn din il-problema, m'hijiex biss qiegħda toħloq tensjonijiet soċjo-ekonomiċi ġodda imma qiegħda saħansitra twassal għal razziżmu ġdid, minkejja li l-Maltin, minn dejjem kienu meqjusa bħala poplu tolleranti ħafna.

Napprezza li din hija kobba mħabbla sew u li forsi m'għandniex is-saħħa ekonomika għan-negozjar kif kellhom it-Taljani ma' ċerti pajjiżi ġirien tagħna.

Dan qalulna politikant ewlieni Taljan meta sieħbi l-Onor.

Azzopardi u jiena konna l-Italja.

Min-naħa l-oħra m'għandna nħallu xejn ixekkilna milli nkomplu nieħdu approach ħolistiku fuq din il-problema, filwaqt li nagħmlu distinzjoni netta bejn l-economic irregular migrants u l- immigranti l-oħra li jiġu f'pajjiżna għaliex ikunu qegħdin jaħarbu mill- persekuzzjoni politika f'pajjiżhom.

Anke hemmhekk irridu nagħmluha ċara għaliex hemm bżonn li jkollna ċerta capping għaliex inkella s-sitwazzjoni xorta waħda se taħarbilna.

Dan qiegħed ngħidu mhux biex niskorja xi goal politiku imma għaliex jidher li fil-prattika, speċjalment minn dak li rajna matul dawn l-aħħar ġranet, kemm bħala gvern u agħar minn hekk, anke bħala pajjiż, m'aħna nirċievu l-ebda solidarjeta' bil-fatti mingħand ħadd ħalli nindirizzaw l-għeruq ta' din il-problema.

Din hija xi ħaġa li qiegħda twassal għaż-żieda fir-rabja fost il-poplu Malti, kemm jekk huma Laburisti u kemm jekk huma Nazzjonalisti.

Sur President, ħadt gost bl-introduzzjoni tal-ministru meta smajtu jitkellem fuq il-kwestjoni tal-consensus u fuq il-kwestjoni ta' l- istabilita'.

Jiena nawgura li l-ministru, jekk tinbidel il-folja, xorta jibqa' jitkellem bl-istess ton li bih qed jitkellem illum.

Dan qiegħed ngħidu mhux biex nimputa xi ħaġa negattiva kontra l-ministru nnifsu, imma qiegħed ngħidu għaliex dan l-aħħar kien hemm każ fejn, minkejja li kif qal tajjeb il-ministru, illum - fl-imgħoddi l-Palestinjani kienu terroristi u ħafna affarijiet bħal dawn - fuq il-Middle East jidher li għandna binarji konverġenti, kemm għal dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet tal- Palestinjani li jkollhom stat sovran u indipendenti u kemm għad-dritt ta' l- Iżraeliti li jgħixu fis-sigurta'.

Jiena wasalli ilment fuq meta ħriġna l-vision statement tagħna bħala partit Laburista għaliex sempliċement konna għidna li se nimpenjaw ruħna attivament fil-kumitat tal-Ġnus Magħquda fir-rigward tal-Palestina!

Issa naf li fuq dan il-kumitat il-ministru jaqbel miegħi.

Għallinqas hekk tkellimna kemm-il darba u jien se nieħu l-kelma tiegħu għaliex m'għandix l- iċken dubju fl-intenzjonijiet tiegħu.

Madanakollu għaliex użajna l-kelma "attivament", jiġifieri għidna li m'aħniex se noqogħdu hemmhekk insaħħnu s- siġġu imma se nkunu attivi f'dan il-kumitat, kien hemm xi nies – m'iniex qiegħed nirriferi għall-ministru nnifsu jew għall-istaff tiegħu imma dawn in-nies qegħdin fil-gvern u huma viċin ħafna ta' l-uffiċċju tal-Prim Ministru - li marru sabu diplomatiċi ta' ċerti pajjiżi involuti fil- konflitt tal-Lvant Nofsani u pprovaw ixewxuhom kontra tagħna.

Dawn marru jgħidulhom li l-partit Laburista xorta waħda għadu moħħu fil-Palestinjani u mhux qiegħed jirrikonoxxi d-drittijiet ta' l-Iżrael.

Din hija ħrafa għaliex aħna ma nistgħux naqblu ma' l-okkupazzjoni tal-Palestina.

Imma nerġa' ngħid li aħna nirrikonoxxu d-dritt ta' l-Iżrael li jgħix fis- sigurta'.

Fuq dan is-suġġett se nieqaf hawn imma qiegħed ngħid hekk ħalli dak li qiegħed nippriedka fuqu hawn ġew - dwar consensus u stabilita' - inkunu żguri li jiġi filtered miċ-channels kollha tal-gvern innifsu tal- ġurnata u anke tal-partiti rispettivi tagħna.

Taħt gvernijiet Laburisti – u hawnhekk se mmur lura għas-snin sebgħin sabiex inħarsu 'l quddiem u nitgħallmu mill-esperjenzi ta' l-imgħoddi – dejjem kellna viżjoni fuq in-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet maċ-Ċina u mal-Palestinjani.

Ftit ilu kien l-istess Ministru Frendo - sabiex inkun fair miegħu - li qal li l-koperazzjoni mal-Libja se tuża t-trattat ta' ħbiberija u kooperazzjoni mal-Libja ta' xi 22 sena ilu bħala qafas għar- relazzjonijiet futuri tagħna ma' dan il-pajjiż.

Hija ħaġa pożittiva li tibni fuq it-tajjeb ta' ħaddieħor, pero' min-naħa l-oħra ma tistax tmaqdar u mbagħad, fl-istess ħin tipprova tibni fuq il-pedamenti soda li jkun bena ħaddieħor.

Dwar dak li qed nipproponu fil-ġlieda internazzjonali kontra t-terroriżmu kien hemm min staqsieni jekk aħna konniex qegħdin nipprovaw nitfgħu xi botta kontra xi pajjiżi partikolari meta aħna għidna, fid-dokument tagħna, li filwaqt li aħna ninsabu lesti li ngħinu f'din il-ġlieda, aħna lesti li nagħmlu dan strettament skond il-mandat tal-Ġnus Magħquda f'mod li ma jmurx kontra l-provvedimenti tal-liġi internazzjonali.

Ħalli nkunu ċari, m'huwiex il-kompitu tagħna li nattakkaw lil xi pajjiż ieħor dwar x'għandu jagħmel hu.

Pero' min-naħa l-oħra, bħala pajjiż newtrali, għandna kull dritt li nieħdu triq differenti minn ħaddieħor, li forsi ma tantx għandu għażla għaliex jinsab marbut f'alleanza militari.

Nixtieq nenfasizza fuq il-kelma "newtrali" għaliex filwaqt li aħna nisħqu fuq din il-kelma - fil- fatt din semmiha sieħbi l-Onor.

George Vella u daħħalniha fl-abbozz tad- dokument tagħna - l-gvern lanqas semmiha darba waħda fl-istrategy document tiegħu.

Sur President, din bħal kwestjoni ta' dawk il-pajjiżi li qegħdin jipprovaw jesportaw il-mudell demokratiku tal-Punent f'pajjiżi li għandhom sistemi politiċi differenti minn tagħna.

Fil-prinċipju l-idea hija tajba, ħalli ħadd ma jifhimni ħażin, pero' jiena nħoss li dan huwa eżerċizzju riskjuż ħafna, mhux għaliex id-demokrazija fiha nnifisha hija xi ħaġa ħażina imma għaliex meta timponi xi ħaġa li fid-deher tmur kontra d-drawwiet, il- kultura u t-tradizzjonijiet ta' ċerti pajjiżi, tista' mingħajr ma trid, tkun qiegħed timbotta 'l quddiem ċerti elementi a skapitu tal-moderati li inti tkun mingħalik qiegħed tipprova tippromwovi u anke tikkollabora magħhom.

Ma naħsibx li hija xi ħaġa ġusta li nsemmi l-pajjiżi b'isimhom għaliex kollha ħbieb tagħna, pero' jiena persważ li l-ministru intelliġenti biżżejjed sabiex jagħmel distinzjoni bejn l-għan ta' dan il-proċess tad- demokratizzazzjoni u r-riżultat finali tiegħu.

Tant hu hekk li hemm min saħansitra jargumenta li l-pjan – inġustament - wara dan kollu huwa sabiex tinżera' inċertezza kbira f'dawn il-pajjiżi u b'hekk, qatt ma jirnexxielhom jgħixu fil-paċi ma' xulxin u anke bejniethom stess.

Ftit ilu fil-foreign affairs committee, il-ministru qal li – xi ħaġa li għidtha jien ukoll - l-gvern ġdid Palestinjan għandu jiġi ġġudikat skond għemilu u mhux skond il-kompożizzjoni tiegħu.

Din kienet xi ħaġa li qbilna dwarha, pero' jkun interessanti li nkunu nafu jekk din hijiex il-linja li qiegħed jieħu l-gvern Malti fil-laqgħat formali tiegħu barra minn pajjiżna.

U nixtieq li l-ministru, fl-intervent tiegħu, jgħidilna xi ħaġa fuqha.

Issemma wkoll is-suġġett tal-bdil tal-klima, li kien xi ħaġa li tkellmu fuqha l-kelliema kollha ta' qabli.

Imma huwa importanti li apparti milli nagħtu riżultati konkreti f'dan ir-rigward, naraw li ngħollu wkoll il- profil tiegħu fuq livell diplomatiku.

Dan qiegħed ngħidu għaliex illum huwa common knowledge li din il-kwestjoni m'għadhiex biss waħda ambjentali, imma ħadet dimensjoni politika -anke ta' politika barranija - u dimensjoni ekonomika.

Dan għandna norbtuh fil-kontest ta' dak li qegħdin nagħmlu sabiex insaħħu s-sigurta' ta' l-enerġija ta' pajjiżna.

L-istrateġija tagħna trid tkun dik li fejn nistgħu nesploraw iż-żejt, allura nesplorawh.

U fejn jista' ikollna aċċess aktar mifrux għall- provvista ta' l-enerġija nagħmluh ukoll, imma fl-istess ħin, irridu nuru l- impenn vera tagħna li nimmaniġġjaw l-effetti tal-climate change bl-għodda kollha għad-dispożizzjoni tagħna, inkluż l-għodda diplomatika.

Għalhekk f'dan l-istess spirtu għandna nirsistu sabiex ninvestu aktar f'renewable sources of energy ħalli aħna wkoll inkunu qegħdin nagħtu kontribut pożittiv lejn it-tnaqqis ta' l-emissjonijiet tossiċi.

U dan għandna nagħmluh aktar u aktar meta r-reġjun li ngħixu fih, jiġifieri in-nofsinhar ta' l-Ewropa, huwa mistenni li jintlaqat ħażin f'termini ta' klima, speċjalment fil-qasam tant vitali tat-turiżmu.

Sur President, fir-rigward tal-Lvant Nofsani naħseb li jkun interessanti li nkunu nafu x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern Malti dwar l-hekk imsejjaħ l- American benchmarks plan li ġie sottomess lill-Iżrael u lill-Palestinjani.

Interessanti għaliex għalkemm dan ġie riġettat miż-żewġ naħat, il-konċett tal-benchmarks lili jinteressani, ġej mil-liema naħa ġej.

Jinteressani għaliex il-benchmark iġġiegħlek tintrabat ma' ċerti obbligi u dmirijiet.

Min-naħa l-oħra, bħala partit nemmnu li d-djalogu għandu jinfetaħ ma' kulħadd, mill-Iran sas-Sirja kif ukoll mal-forzi politiċi kollha fil- Libanu.

Billi niddemoralizzaw lil ċerti pajjiżi m'hu se naslu mkien, anke jekk ikun hemm pajjiżi li jħossu li dawn jistgħu jkunu ta' theddida għas- sigurta' tagħhom.

Meta kien hemm statisti bħal Kissinger - li kellu difetti kbar - kien isir djalogu kontinwu u anke dirett ma' dawn il- pajjiżi.

Għalhekk f'dan il-kontest nilqa' personalment id-djalogu bejn l- Istati Uniti u l-Iran, anke jekk dan kien limitat għat-tnaqqis ta' tensjoni fl-Iraq.

Xejn xejn kien l-ewwel kuntatt bejn dawn iż-żewġ pajjiżi wara aktar minn kwart ta' seklu.

Jekk dan ma jsirx, it-tensjoni tkompli tikber, is-suspetti jinfirxu aktar u hemm ir-riskju li nispiċċaw bi gvernijiet imdendlin u dgħajfa.

Dan mhux qiegħed ngħidu b'xi diżrispett lejn xi pajjiż, imma jekk inħarsu ħarsa madwarna, fil-Lvant Nofsani naraw li hemm gvernijiet debboli.

Din hija xi ħaġa li teżisti fl-Iżrael u fil-Palestina minħabba t-tensjonijiet li hemm bejn il-Fatah u l-Hamas u teżisti wkoll fil- Libanu minkejja l-appoġġ kollu li jista' qiegħed jingħata dan il-pajjiż min- naħa tal-punent.

Aħna bħala partit irridu stabilita' fir-reġjuni ta' madwarna kif irridu l-prosperita' fil-pajjiżi ġirien tal-Maghreb għaliex bil-ġid u bl-istabilita' tagħhom, inkunu qegħdin ingawdu aħna wkoll u tkun qiegħda tissaħħaħ is-sigurta' fil-Mediterran.

Ħaġa li nixtieq nisħaq ħafna fuqha hija l-kwestjoni tal-follow-ups effettivi għaż-żjarat li jsiru barra l-pajjiż.

Ħafna drabi nħoss - nittama li jien żbaljat – li l-affarijiet ġieli jieqfu mad-dikjarazzjoni konġunta jew mal-press release li jkun ħareġ il-ministeru konċernat mal-wasla tiegħu lura lejn Malta mill-pajjiż li jkun żar.

F'dan il-kontest huwa importanti li jkollna diplomatiċi serji u motivati b'impenn li jimbuttaw 'il quddiem u b'mod effettiv il-programm tal-gvern tal-ġurnata, ikun min ikun il-gvern.

Jista' jkun li jiena kont xi daqsxejn kritiku fuq il-pjan strateġiku tal-gvern fl-affarijiet barranin meta dan tħabbar, pero' l-aktar ħaġa li tippreokkupani m'hijiex il-kontenut tiegħu imma għaliex suppost li dan welled ħafna action plans imma l-Bambin biss jaf jekk dawn rawx id-dawl tax-xemx jew le.

Ir-riżultat finali ta' kull gvern Laburista jew Nazzjonalista ma jitkejjilx biss mid-dikjarazzjonijiet unilaterali jew konġunti.

Lanqas jitkejjel mill-photo opportunities - speċjalment f'ġurnali - li jkunu qegħdin jgħinu minn taħt sabiex jonfħu kemm jistgħu l- image tal-gvern jew ta' xi ministru partikolari.

Imma r-riżultat finali jitkejjel mir-riżultati konkreti miksuba on the ground u mill-pedamenti soda li wieħed jirnexxilu jibni matul is-snin.

Jiena xtaqt nitkellem fuq xi ħaġa marbuta mal-Kunsill ta' l-Ewropa, pero' milli jidher ma fadallix ħin.

Ngħid biss li ftit ilu tressaq rapport importanti ħafna dwar id-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiżi membri kollha.

Il-president tal-Kunsill ta' l-Ewropa appella sabiex dawn ir-rapporti jiġu diskussi fil-parlamenti nazzjonali ta' l-istati membri u għalkemm veru l- ministru m'huwiex il-ministru responsabbli għall- House Business, xorta nappella li dan ir-rapport jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra u li jersaq ukoll għad-diskussjoni fil-plenarja.

Għalkemm il-ministru qam u għamilli point of order fuq kollox, aħna ma ġejniex hawnhekk sabiex inressqu xi vot ta' sfiduċja fil-gvern.

Tant hu hekk li lanqas vot m'aħna se nieħdu u lanqas tlabna għalih.

Jiena naħseb li jekk nirriduċu dawn id-dibattiti b'vot favur u kontra, inkunu qegħdin inkissru s-sisien ta' consensus li fuqu nistgħu nibnu l-politika barranija tagħna.

Imma jekk inżommu dan l-appuntament, importanti li jkun appuntament li jinżamm regolarment.

Naf li l-ministru għandu diversi impenji oħra u forsi nissuġġerilu li meta jsiru wħud minn dawn id- dibattiti, xi kultant naqbdu temi speċifiċi ffokati ħalli minflok nifirxu ma' ħafna affarijiet, inkunu nistgħu niffokaw fuq issues speċifiċi.

Dan kollu qiegħed ngħidu għaliex nemmen li jekk isiru dawn id-dibattiti, inkunu ta' servizz għall-poplu Malti u Għawdxi kollu peress li nkunu qegħdin nagħtuh opportunita' sabiex jaġġorna ruħu u jirrifletti fuq issues barranin, li ħafna minnhom għandhom impatt intern għaliex huma issues li direttament jew indirettament jolqtu l-ħobża ta' kuljum ta' kull wieħed minna kif ukoll l-istabilita' tar-reġjun li ngħixu fih.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lill- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin ħalli, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, żgur li ma ġejtx hawnhekk sabiex noħloq polemika imma ġejt hawnhekk għaliex nemmen li huwa tajjeb li jkun hawn dibattitu bħal dan.

Jekk ikollna l-okkażjoni u jkun possibbli, fil- programm parlamentari għandu jkollna dibattiti speċifiċi fuq punti speċifiċi; għandu jkollna dibattiti jekk jista' jkun fuq il-kwestjoni tal- bdil tal-klima għaliex illum il-politika barranija m'hi barranija xejn imma hija politika ta' rilevanza importanti interna.

U hemm punti li għandhom x'jaqsmu ma' l-Unjoni Ewropea li tajjeb li jkollna l-okkażjoni li niddiskutuhom.

Jiena minn dejjem għidt dan il-kliem.

Huwa minnu li dan id-dibattitu qegħdin nagħmluh issa, pero' l-Onor.

Membri jafu li kien hemm diversi drabi fejn jiena pproponejt li nagħmlu dibattitu imma huma ma setgħux jattendu dakinhar.

Naħseb li jkun tajjeb li nsemmuhom dawn l-affarijiet u mhux niġu hawnhekk nipprovaw noħolqu dibattitu ta' consensus iżda mbagħad niġu b'ħafna kritika rħisa u b'affarijiet oħra li jbaxxu l-livell tad- diskussjoni tagħna.

Kien hemm mumenti f'dan id-dibattitu fejn ħassejt li konna qegħdin nagħmlu dibattitu tajjeb.

Fil-fatt ħarġu ideat u suġġerimenti tajbin.

Kien hemm ukoll xi kritika, li wkoll hija xi ħaġa tajba għaliex aħna niġu fil-Parlament sabiex nisimgħu wkoll il-kritika ħalli biha nitgħallmu wkoll.

B'hekk meta jkun hemm bżonn niġu xprunati f'ċerti affarijiet li minħabba l-impenji tagħna tax-xogħol, forsi ma nkunux għaddejjin bir-ritmu li nixtiequ.

Allura jekk ikun hemm affarijiet li m'għamilnihomx bir-ritmu li suppost kellna nagħmluhom, nipprovaw ngħaġġlu ħalli nagħmluhom.

Dan huwa xogħol il-membri tal-Parlament u mhux biss ta' l-Oppożizzjoni.

Għalhekk għandna nirrispettawh fid-dibattitu kollu parlamentari.

Dan kollu lest li nagħmlu, anzi nieħu gost bil-punti kollha li ġew imsemmija, anke jekk ma nistax naqbel magħhom kollha.

Sur President, jiena ma nistax niġi hawnhekk u ma nirreaġixxix għall-mument fid-diskors ta' l-Onor.

Leo Brincat, fejn attribwixxa ċerti affarijiet li kienu biss gideb sfrenat!

Fil-fatt beda jipprova jpoġġini fid-dawl li għaliex pajjiżna kkandidani għall-post ta' segretarju ġenerali tal- Commonwealth, jiena qiegħed nittraskura x-xogħol tiegħi.

Nerġa' ngħid li dan huwa gideb u lanqas m'huwa sostnut bil-fatti.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Onor.

Leo Brincat bil-permess ta' l-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, tant mhux minnu dak li qed jgħid il- ministru li jiena ma kkritikajtux għaliex qiegħed imur f'pajjiżi tal- Commonwealth a skapitu ta' affarijiet oħra.

Anzi jiena lmentajt li minħabba l-impenji tiegħu fl-Unjoni Ewropea, mhux qiegħed ikollu l-ħin biżżejjed sabiex imur f'pajjiżi tal-Commonwealth u f'pajjiżi terzi oħra li m'humiex marbutin ma' l-Unjoni Ewropea.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nerġa' nsejjaħ lill-ministru sabiex ikompli bl- intervent tiegħu.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, l-Onor.

Leo Brincat qal li jiena qassart iż-żjara tiegħi fl-Alġerija u f'pajjiżi oħra.

Fil-fatt qal li jiena qassart iż-żjarat tiegħi għaliex kien hemm il-kandidatura tiegħi għall-Commonwealth.

Jekk fhimtu ħażin nirtira dak kollu li għidt, pero' jiena hekk fhimtu.

MR SPEAKER: Bil-permess ta' l-Onor.

Frendo, nerġa' nsejjaħ lill-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, jekk il-ministru fehimni hekk, niskuża ruħi miegħu pubblikament, pero' żgur li jiena m'għidtx hekk.

Jiena għidt biss li minħabba l-impenji tiegħek - u għamiltha ċara li ma kontx qiegħed ngħid għall-impenji personali tiegħek - bħala ministru responsabbli mill- portavoce għall-affarijiet barranin u Ewropej, qiegħed ikun fiżikament impossibbli għalik li tinqasam f'żewġ partijiet fl-istess ħin.

MR SPEAKER: Grazzi.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, naċċetta dak li qiegħed jgħidli l- Onor. Brincat u min-naħa tiegħi m'iniex se noqgħod nidħol f'dawn id- diffikultajiet.

Jekk qal hekk qiegħed jgħid bil-kontra ta' dak li qal il- Kap ta' l-Oppożizzjoni, fejn qal li jiena forsi ma nistax naqdi l- funzjonijiet tiegħi ta' Ministru ta' l-Affarijiet Barranin minħabba l- kandidatura tiegħi għall-Commonwealth.

Imma dan żgur li m'huwiex il-każ.

Naħseb li huwa immatur li wieħed jgħid dan il-kliem.

Jekk irridu l-appoġġ tagħna sabiex naslu għal ċerta preżenza ta' Malta f'ċerti istituzzjonijiet, allura rridu nirrikonoxxu li l-fatt li wieħed ikollu l-kariga ta' ministru ta' l-affarijiet barranin huwa ta' vantaġġ meta wieħed ikollu kandidatura bħal din.

Issa jiena x'għamilt minn dakinhar?

Min-naħa tiegħi komplejt naħdem kif se nkompli nagħmel għaliex id-dover tiegħi huwa lejn l-interessi ta' dan il- pajjiż.

U sa l-aħħar ġurnata li jiena jkolli l-inkarigu li nagħmel dan ix- xogħol, se nibqa' nagħmel dak li għalija huwa l-aktar importanti fl- interess ta' pajjiżna.

Li mmorru l-Alġerija kien importanti ħafna, b'mod partikolari għaliex iż-żjara kienet ippjanata minn qabel u 48 siegħa qabel splodew żewġ bombi fl-Alġerija li qatlu diversi persuni.

Madanakollu aħna bqajna sejrin biż-żjara tagħna.

Anzi jiena nsistejt li nkomplu biż-żjara tagħna ħalli nwasslu messaġġ ċar lill-Alġerini li aħna kontra t-terroriżmu u favur li jkun hemm stabilita' fin-North Africa għaliex huwa fl-interess tagħna li jkun hemm din l-istabilita'.

Ix-xogħol li nagħmlu fil-politika barranija, kif qal sewwa l-Onor.

Brincat, huwa xogħol li wieħed ikejlu bir- riżultati.

Ix-xogħol tal-politika barranija huwa wkoll li jassigura li s- sigurta` ta' pajjiżna hija megħjuna bil-politika barranija li nagħmlu aħna.

U dakinhar li mort l-Alġerija għal 48 siegħa kien hemm rikonoxximent kbir għal din il-preżenza immedjata.

Ma naħsibx li kienet kumbinazzjoni li l- President Bouteflica laqa' lill-ministru ta' l-affarijiet barranin ta' Malta - ma ngħidx lili, imma lil pajjiżna - għal exchange of views ta' sagħtejn li ma naħsibx li jagħmel kontinwament ma' kulmin imur l-Alġerija.

Qed ngħid dan għaliex il-politika tagħna fil-Mediterran hija importanti.

U hawnhekk għandna consensus u meta jkollna l-consensus għandna naħdmu lkoll għalih.

Jien mhux l-Alġerija biss mort, imma mort Rodi fejn ipparteċipajt f'attivita` dwar il-politika marittima, mort Brussell kemm-il darba, mort il-Portugall, issa sejjer Kreta għall-Mediterranean Forum u mort il-Libja.

Jiġifieri kuntrarju għal dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li forsi jista' jkun hemm xi konflitt fix-xogħol tiegħi, jien komplejt nagħmel ix- xogħol tiegħi bħalma nkompli nagħmlu għall-ġid ta' dan il-pajjiż.

Naħseb illi huwa importanti wkoll li nsibu l-ħin li nagħmlu l-lobbying ukoll, imma mhux a skapitu ta' l-issues importanti li għandu dan il-pajjiż.

Anzi rridu norbtu ħaġa m'oħra.

Jien mort il-laqgħa ta' l-Asia European Union ministerial meeting tal- ministri ta' l-affarijiet barranin fejn tkellimna fuq l-issues.

Kelli l- okkażjoni nerġa' niltaqa' mal-ministru ta' l-affarijiet barranin taċ-Ċina u komplejna d-diskussjonijiet għax kien hemm xi ħaġa li ma kienx wieġeb għaliha fil-punti li qajjimt jien u fil-fatt weġibni għaliha dakinhar f'Hamburg.

Kelli wkoll laqgħat ma' diversi ministri ta' pajjiżi tal- Commonwealth.

Għaliex le!

Dawn huma affarijiet li jorbtu max-xogħol li nagħmlu fl-Unjoni Ewropea u anke mal-ħidma tagħna fil-Commonwealth.

Jien nemmen li aħna integrati fix-xogħol li nagħmlu bħala pajjiż membru ta' l- Unjoni Ewropea b'rilevanza ħafna ikbar illum fix-xogħol tagħna internazzjonali.

Kull pajjiż li tmur fih ma titkellimx biss fuq l-aspetti bilaterali, imma titkellem fuq l-aspetti ta' l-Unjoni Ewropea u torbot waħda ma' l-oħra, għaliex huma qed iħarsu lejk bħala pajjiż li għandu l- possibbilta` li jitkellem u li għandu vuċi.

Allura għalfejn qed ngħidu li kien hemm dan il-qerq kollu biex il-Maltin waslu għad-deċiżjoni biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea!

Jien fhimt x'qed jgħid l-Onor.

George Vella, imma kien hemm qerq ta' min qal li se nġibu Lm1 miljun jew Lm1.5 miljun netti mill-Unjoni Ewropea, u fil-fatt ġibna iktar minn €800 miljun mill-Unjoni Ewropea, u dawk huma biss minn dan il-budget.

Jiġifieri qed nitkellmu fuq affarijiet li llum in-nies qed jarawhom u jħossuhom b'idejhom.

Qegħdin naraw ir-realtajiet.

Is-settur finanzjarju f'pajjiżna qiegħed jiżviluppa b'ritmu mgħaġġel u qed jagħti impjiegi ġodda lil Malta fis-settur finanzjarju, u dan wara li dħalna fl-Unjoni Ewropea.

Pajjiżna qiegħed jiġbed l-investiment għax illum għandu t-timbru li huwa pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea.

In-nies jafu x'inhuma l-liġijiet.

In-nies li jinvestu jafu x'inhi r-realta` Maltija dwar l-Unjoni Ewropea u l-politika barranija tagħna wkoll tiġbed dak it-tip ta' investiment.

L-immaġini tagħna huwa l-qofol ta' kollox.

Jekk l-immaġini tagħna hija ħażina allura għandna problemi li rridu mbagħad nindirizzaw.

L-immaġini tagħna tajba hija l-bażi li tiġbed l-investiment għal pajjiżna.

Il-fatt li dħalna membri ta' l-Unjoni Ewropea huwa wkoll fattur importanti li bih niġbdu l-investiment u noħolqu x-xogħol f'pajjiżna.

Jiġifieri l-fatti għandhom ikunu dawk li jmexxuna fil-ħidma tagħna.

Aħna qed nagħmlu politika barranija mhux tal-paroli, imma politika barranija li hija tanġibbli.

Forsi għalhekk hawn it-talba li jkollna dawn id-diskussjonijiet f'dan il-Parlament.

L-Onor.

Brincat għamel plejtu dwar il-business delegations għax mid-diversi li għamilna kien hemm business delegation waħda, li kienet dik għall-Indja, li minħabba ċ-ċirkostanzi li ma kellniex daqshekk kontroll fuqhom kellna nqassruha.

Jien ġejt mistieden mill- Kummissarju Frattini li huwa wkoll il-President ta' l-Osservatorju dwar il- Mediterran fil-ministeru ta' l-affarijiet barranin Taljan – allavolja m'għadux ministru ta' l-affarijiet barranin xorta ħallewh president ta' dan l-osservatorju – u biex mort hemmhekk qassarna dik il-viżita.

Imma dik il- viżita rbattha mbagħad mal-viżita li għamilt bħala chairman tal- Commonwealth Connects għax fil-fatt kienet rigward xogħol tal- Commonwealth.

Imma l-viżita għall-Indja nagħmluha meta jkollna - nisperaw li ma ndumux għalkemm dawn l-affarijiet jieħdu ċertu żmien - l-ambaxxata tagħna u niftħu l-high commission tagħna u norbtu magħha, jekk jista' jkun, il-business delegations.

Imma kienet l-unika viżita li aħna pposponejna.

Infakkar ukoll – għax huwa tajjeb li nfakkru – li għamilna viżiti fejn jien kont akkumpanjat minn business delegations mill-2005 'l hawn f'Helsinki, f'Dublin, fi New Delhi wkoll - għax jien kont mort hemmhekk darb'oħra wkoll – f'Cairo, f'Tunesia u fi Croatia.

Anke f'delegazzjonijiet mal-president kien hemm business delegations fejn jien kont preżenti wkoll, fosthom f'Barcelona, f'Riga, f'Tunisia u fi Croatia.

Meta mort l-Algerija u meta ftit ilu mort Beijing, kien hemm business delegations ukoll.

Il-business delegation ta' Beijing kienet ta' xi 40 ruħ li l-maġġoranza tagħhom ġew mis- settur privat u kienet delegazzjoni, bejn wieħed u ieħor, daqskemm kellhom il-Griegi li marru ftit ġimgħat qabilna.

Is-sena li għaddiet f'Malta kont wegħedt lill-viċi ministru tal-kummerċ Ċiniż li fl-anniversarju tal-35 sena mill-ftuħ tar-releazzjonijiet diplomatiċi, kont se mmur b'delegazzjoni tal- kummerċ.

Tajna l-okkażjoni - għax insistejt jien u tlabt jien, u n-naħa Ċiniża aċċettat - li kull persuna mid-delegazzjoni tagħti preżentazzjoni ta' x'qed tagħmel jew x'tixtieq tagħmel hi fiċ-Ċina u hemmhekk kien hemm il- ministru u l-uffiċjali tiegħu qegħdin jisimgħu u tkellimna fuq kif nistgħu nkomplu nsaħħu r-relazzjonijiet kummerċjali bejnietna.

Pero` apparti minn hekk kelli laqgħa mal-ministru ta' l-affarijiet barranin taċ-Ċina u laqgħa ma' l-istate councellor Tang li huwa wieħed mill-għaxar persuni fl-istate council li, flimkien mal-prim ministru u l-president taċ-Ċina, huma fl- ogħla livell ta' decision making u fil-leadership Ċiniż.

Dawn huma fatti li juru li aħna qed nagħmlu l-politika b'mod tanġibbli, b'mod li t-tisħiħ tar-relazzjonijiet politiċi ikollhom l-aspett ekonomiku ta' dak li nagħmlu aħna, kif jagħmel kulħadd.

Wara kollox we are not reinventing the wheel.

Qegħdin naraw x'qed jagħmel ħaddieħor u qed naraw li aħna llum pajjiż matur, pajjiż fl-Unjoni Ewropea li meta tmur titkellem inti tkun qed titkellem fuq realtajiet.

In-nies jafu li inti parti mid- deċiżjonijiet li jittieħdu fl-Unjoni Ewropea, wieħed mill-ikbar swieq fid- dinja u allura suq b'saħħtu, organizzazzjoni b'saħħitha u ta' rilevanza kbira fid-dinja.

Allura int parti minn dik ir-realta`.

Allura altru li kienet deċiżjoni għaqlija tal-partit Nazzjonalista - se ngħidha issa għax din hija l-issue; jien naf li għandna l-consensus illum u nifraħ bil- consensus u nispera li jibqa' għaddej il-consensus u m'għandix għaliex niddubita minn dan - li ħadem biex ikollna s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Kienet deċiżjoni ta' politika barranija importantissima li ħadna u l-partit Nazzjonalista kien qed iħares 'il quddiem meta fl-1979 għadda riżoluzzjoni fejn qal li rridu nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea u wasalna għaliha minkejja d-diffikultajiet kbar.

U għalhekk il-partit Laburista, illum fl-Oppożizzjoni, għandu problema enormi mal-grass roots tiegħu, li kultant joħorġulhom ukoll xi manifestazzjonijiet li jagħmlu, għax il-grass roots ma jistgħux jifhmu kif l-ewwel qalulhom li kollox ħażin u issa qed jgħidulhom li kollox sew.

Jien nieħu gost nisma' lill-Onor.

George Vella jgħid li importanti li ninformaw lin-nies.

Mela le!

U għandna ħafna x'nagħmlu.

Irridu nkomplu naħdmu biex in-nies jifhmu iktar ir-realta` komplikata ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk għamilna l-forum Malta fl-Ewropa li qed jaħdem u qed jagħti r-riżultati, imma għandu x'jaqdef ukoll.

U lkoll għandna iktar x'nagħmlu.

Il-ġurnalisti ta' dan il-pajjiż għandhom ħafna x'jagħmlu għax il-media tagħna għadha ma qabdithiex biżżejjed ir-realta` ta' l-Unjoni Ewropea.

Naħseb li hemmhekk għandna wkoll ħidma x'nagħmlu aħna lkoll.

Huwa tajjeb li nagħmlu dan, imma rridu nirrikonoxxu wkoll li l-għażliet importanti politiċi huma l-għażliet li jiddeterminaw il-futur ta' pajjiż.

Allaħares m'għamilniex dik l-għażla li nidħlu fl-Unjoni Ewropea, għax kieku konna nisparpaljaw okkażjoni fejn nagħtu rilevanza, saħħa politika u saħħa ekonomika lil pajjiżna.

Illum kulħadd jirrikonoxxi li dan huwa ta' vantaġġ enormi għar-rilevanza ta' Malta fix-xogħol internazzjonali tagħha.

Sur President, għandna problemi li rridu naffrontawhom flimkien.

Irridu nkomplu naħdmu biex nagħmlu suċċess mis-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea – li huwa wieħed mill-pilastri tal-miri strateġiċi tagħna – u nkomplu għaddejjin bl-aġenda tagħna.

L-Onor.

Leo Brincat staqsa liema huma l- pajjiżi favur l-inizjattiva tagħna tal-Lega Għarbija.

Nista' ngħidlu li hemm min hu favur, hemm min hu indifferenti, hemm min hu kontra, imma ma jistax ikun li niġu kondizzjonati minn dawn l-affarijiet.

Aħna għandna sens ta' leadership fl-Unjoni Ewropea u mmorru hemm bl-ideat tagħna għax konvinti minnhom.

Jien ngħid li jekk l-inizjattiva ta' Malta fl-Unjoni Ewropea ma titteħidtx b'mod li jirnexxilna nagħmlu din il-laqgħa tal-ministri ta' l-affarijiet barranin bejn l-Unjoni Ewropea u l-Lega Għarbija, l-Ewropa tkun qed titlef okkażjoni storika u strateġika importantissima għaliha u tkun qed tagħmel żball kbir.

Dan huwa d-diskors li beħsiebni nagħmel f'Ġunju fil-laqgħa li jmiss meta din qiegħda fuq l-aġenda tal-laqgħa tal-ministri.

Din hija okkażjoni.

Jien m'iniex sottomess għax jista' jkun hemm xi pajjiż li forsi qed jibża' minn din l-inizjattiva jew forsi qed jinterpreta li din tista' tkun xi ħaġa li forsi ma tinżilx tajjeb ma' pajjiż bħall-Iżrael jew hemm min qed jgħid li l-Euromed huwa biżżejjed.

(Interruzzjonijiet) Hemm tant min jagħmel argumenti!

Imma sadanittant kien ċar daqs il-kristall meta mort fil-laqgħa ta' Riyadh mal-Ministru Miguel Angel Moratinos – u nirringrazzjah minn hawnhekk li qagħad jiġi hawnhekk u ġabarni bl-ajruplan ta' Spanja u ħadni Riyadh u reġa' waqaf hawn u wassalni lura u baqa' sejjer Spanja - kemm hemm għatx fid-dinja Għarbija li jaħdmu ma' l-Unjoni Ewropea.

Dik hi r-realta`.

Imma l-Unjoni Ewropea trid tirreaġixxi.

U jekk qed titkellem fuq il-politika tal-ġirien, ma' liema ġirien trid titkellem?

Se nagħmlu s-summits ma' l- Amerika Latina u ma' l-Asja, li huma importantissimi, imbagħad mal-ġirien ma nagħmlu xejn?

Dak hu li qed tgħid Malta.

Malta qed tgħid li hija l- iktar ħaġa ovvja li nitkellmu mal-Lega Għarbija.

Jekk għandna l-problemi iktar u iktar għandna bżonn li nitkellmu.

Mela ma' min se nitkellmu, ma' min aħna qbilna fuq kollox miegħu?

Din hi r-realta`.

Malta fl-Unjoni Ewropea tieħu sehem attiv u b'kunfidenza.

Dan huwa pajjiż żgħir pero` huwa wieħed mill-iktar pajjiżi żgħar ta' suċċess fid-dinja, mhux fir-reġjun tagħna biss.

Dan huwa pajjiż żgħir li rnexxielu jġib l- indipendenza tiegħu, pajjiż li għandu sistema parlamentari, pajjiż li għandu demokrazija, pajjiż li għandu żvilupp ekonomiku b'saħħtu, pajjiż li rnexxielu jiġġieled u jirbaħ il-vulnerabilita` ta' min hu gżira żgħira, pajjiż li lanqas għandu ilma u sadanittant xorta rnexxielu jkompli għaddej bl-iżvilupp ekonomiku tiegħu, pajjiż li rnexxielu jbiddel l-ekonomija tiegħu li issa miexja lejn is-servizzi, lejn l-IT u lejn ċerti setturi anke b'miri ċari għall-2015.

Dan huwa pajjiż li daqs ħaddieħor ipoġġi madwar il- mejda ta' l-Ewropa.

Il-Maltin ċarċru demmhom għall-valuri ta' l-Ewropa.

Il-Maltin insibuhom mejtin f'Tobruk, insibuhom fiċ-ċimiterji kollha fejn kien hemm is-suldati jiġġieldu għal-libertajiet Ewropej.

Aħna ma nbaxxu rasna quddiem ħadd.

Meta mort Yad Vashem fl-Iżrael u rajt dawk il-krudeltajiet u l-atroċitajiet li saru lill-poplu Lhudi ktibt għan-nom tal-poplu Malti, bħala ministru ta' l-affarijiet barranin, li jien kburi li l-Maltin iġġieldu kontra n-nażismu u l-Maltin xerrdu demmhom u mietu mirdumin taħt id-djar fil-Belt, fil- Birgu, f'Bormla u f'tant postijiet f'pajjiżna u l-Maltin mietu wkoll jiġġieldu fin-North Africa.

Aħna m'għandna l-ebda skeleton in our cupboard fuq dawn l-affarijiet.

Aħna vera pajjiż li ġġelidna għall-valuri ta' dik li hija l-Ewropa llum.

Għalhekk immorru hemm u nipparteċipaw.

U għalhekk huwa inġust li jkun hemm sezzjonijiet ta' l-istampa internazzjonali li tibda tagħmel akkużi lejn Malta - pajjiż li qed jagħmel tant sforzi minħabba l-immigrazzjoni illegali - qisna aħna xi pajjiż bla sensittivita`.

Aħna mhux talli m'aħniex insensittivi, aħna pajjiż li nagħmlu minn kollox biex ngħinu lil min jiġi lejn xtutna.

Pero` aħna għandna d-dritt u qed nitolbu s-solidarjeta` fil-kwestjoni ta' l-immigrazzjoni illegali anke f'dan il-mument.

Jien nerġa' ngħid li huwa d-dmir tal-komunita` internazzjonali, huwa d-dmir tal-UNHCR li jgħinu lil Malta u li jirrikonoxxu li Malta huwa każ speċjali, kif qal il-Kummissarju Guterres, u għandu bżonn soluzzjonijiet speċjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Ministru Frendo, jekk jogħġbu, iressaq l- aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.10 p.m. id-diskussjoni dwar l-affarijiet barranin intemmet.

AĠĠORNAMENT

ONOR MICHAEL FRENDO: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tielet Qari; u

xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Foster Care - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, xtaqt nieħu ftit minuti sabiex nikkummenta ftit dwar dak li qiegħed jingħad bħalissa dwar l-operat tal- Ministru Ċensu Galea meta hu kien responsabbli mill-ADT.

L-ADT jew inkella l-awtorita' dwar it-trasport, ma tantx għandha immaġini sabiħa għall-gvern Nazzjonalista.

Infakkru li qabel l-elezzjoni ta' l-1996 kien faqqa' l-iskandlu tal-makni tal-biljetti tal-karozzi tal-linja u sussegwentement, jidhirli xi sentejn wara l-elezzjoni fl-1998, kienet spiċċat il-Malta transport authority u kienet twaqqfet l-awtorita' dwar it- trasport.

Din hi awtorita' li minn meta twaqqfet sal-lum, ħlief kontroversji, skandli u allegazzjonijiet ta' irregolaritajiet fl-operat tagħha ma ssemmewx.

Issa din m'hijiex xi awtorita' li ilha hemmhekk ħafna snin.

Din l-awtorita' hija pjuttost ġdida imma minkejja dan, nisimgħu ġurnata wara oħra dwar affarijiet li żgur ma jkunux qegħdin mexjin tajjeb fi ħdanha.

Sur President, illum dan kollu huwa sostnut b'dak li ħareġ il-Kap ta' l- Oppożizzjoni dwar xi ħaġa li qal il-Ministru Ċensu Galea meta huwa kien ministru responsabbli minn din l-awtorita'.

F'laqgħat li l-Ministru Galea kellu mal-ħabib tiegħu fl-uffiċċju tiegħu, il-Ministru Galea qal diversi diskorsi li ma jistgħux jiġu interpretati ħlief li huma ammissjoni totali ta' anarkija sħiħa fi ħdan l-ADT.

Il-Ministru Galea qal diversi affarijiet li wieħed irid jagħti kashom.

L-ewwelnett semma li fl-ADT għandek madwar 50 ħaddiem li ma jagħmlu xejn jew jagħmlu ftit.

Semma wkoll li fl-ADT għandek brimba u jien bil-kelma "brima" nifhem xi ħadd li qed iwettaq affarijiet li m'humiex regolari.

Sur President, il-Ministru Galea għaraf li l-operat ta' l-ADT m'huwiex tajjeb u mhux miexi sew kif suppost.

Issa ngħataw il-provi li l-Ministru Galea kien jaf li l-affarijiet mhux sejrin sew, pero' minkejja dan ma sarux it-tibdiliet meħtieġa.

Aħna nippretendu li din is-sitwazzjoni tiġi indirizzata.

Pero' rrid ngħid li meta Gianfranco Selvagi, is-CEO ta' l-ADT, ġie mistoqsi minn gazzetta lokali dwar jekk minn dawk iż-żmenijiet li saru dawn l-ammissjonijiet – li fuq kollox huma recorded on tape - mill-Ministru Galea inbidilx is-senior management ta' l-ADT, ir-risposta tiegħu kienet li dan ma nbidilx.

Sur President, jien kont sorpriż meta l-Ministru Galea, fi stqarrija li ħareġ għall-istampa, qal hekk:

"Il-Ministru Galea dejjem mexa b'mod rett u serju, u meta waslu r- rapporti dwar allegazzjonijiet ta' nuqqasijiet fi ħdan l-ADT, mhux talli m'għamel xejn iżda ra li jsiru l-investigazzjonijiet meħtieġa.".

Jekk il-Ministru Galea għamel l-investigazzjonijiet meħtieġa, allura għalfejn f'laqgħat li kellu mal-ħbieb tiegħi qed jgħid li huwa impotenti sabiex jirranġa l-affarijiet jekk jagħmel l-investigazzjonijiet?

U aħna nikkonfermaw li l-Ministru Ċensu Galea kien impotenti quddiem dawn l- affarijiet li kienu għaddejjin.

Dan ikkonfermah Gianfranco Selvagi li qal li ħalla lil kulħadd f'postu.

Allura inti qed tgħid li għamilt l- investigazzjonijiet – u dan qalu l-Ministru fl-istqarrija - għax taf li l- affarijiet m'humiex qegħdin sewwa, imma mbagħad ma ħadt l-ebda passi!

X'investigajt jekk ma ħadtx il-passi meta inti stess taf li l-affarijiet m'humiex mexjin sewwa?

Sur President, hawn irrid ngħid li minkejja li fl-istqarrija li ħareġ il- ministru pprova jeżonera ruħu mir-responsabbilta' politika li kellu, pero' l-verita hi li fl-aħħar mill-aħħar din ir-responsabbilta' politika hija tiegħu bħala ministru.

Irridu niftakru li l-ministru mhux qiegħed hemmhekk biss bħala figurehead imma qiegħed hemmhekk biex jerfa' r-responsabbilta' politika għal dak kollu li jiġri fid-dekasteru tiegħu.

Issa li l-ministru jkun jaf b'irregolaritajiet mhux xi ħaġa ta' barra minn hawn, għaliex xi ħadd se jwassallu, imma li ma jagħmel xejn dwarhom hija xi ħaġa gravi.

U jekk qatt kellna bżonn konferma kemm l-affarijiet l-ADT ma nbidlux minn meta l-Ministru Galea qal li hemmhekk għandna brimba u li qed inħallsu l- pagi tan-nies għalxejn, din il-konferma waslet proprju s-sena li għaddiet meta faqqa' l-famuż skandlu tal-liċenzji tas-sewqan.

Naturalment dan l- iskandlu kien kappeġġjat minn dawk in-nies li fi żmien il-Ministru Galea kienu hemmhekk.

Jiena naħseb li wieħed mill-iskandli ta' l-irregolaritajiet li jrid jinvestiga l-ministru huwa proprju dwar il-ħruġ tal-liċenzji tas- sewqan.

Ma investigahx tajjeb għaliex mhux talli l-affarijiet baqgħu kif inhuma, talli nbidel il-ministru u daħal il-Ministru Mugliett wara l- Ministru Galea inkarigat bir-responsabbilta' ta' l-ADT u kien proprju meta kien il-Ministru Mugliett responsabbli mill-ADT li faqqa' dan l-iskandlu.

U dan l-iskandlu jikkonferma żewġ affarijiet, li dak li kien jaf il- Ministru Galea huwa korrett pero' hemm konferma wkoll li m'għamel xejn dwarha.

Issa ma nistgħux ma ngħidu xejn qisu dan qatt ma ġara.

Sur President, jekk naraw l-affarijiet f'ordni kronoloġika x'insibu?

Il- Ministru Ċensu Galea kien jaf li l-affarijiet ma kenux qed isiru sew u qal li investigahom.

L-investigazzjonijiet ma nafux fejn waslu għaliex ma qalx fl-istqarrija, pero' li nistgħu ngħidu hu li l-investigazzjoni ma wasslet għall-ebda riżultat.

Dan qed ngħidu għax l-istess nies li kienu hemmhekk u li kienu responsabbli għall-irregolaritajiet baqgħu hemmhekk.

Inbidel il- ministru, in-nies baqgħu l-istess u faqqa' l-iskandlu tal-liċenzji tas- sewqan.

Dan kollu x'iġiegħlek taħseb, Sur President?

Naħseb li l-ADT ma nbidlitx, is-set-up baqa' l-istess u għadhom jiġru l-istess affarijiet.

U li jinkwetana huwa meta jkollok ministru li qed jammetti on tape li jaf li l-affarijiet m'humiex qegħdin sewwa, qed jammetti fil-press release li għamel l-investigazzjonijiet, u ftit tas-snin wara mbagħad inkixef l- iskandlu ta' korruzzjoni.

U qed ngħid li huwa skandlu ta' korruzzjoni għax issa hemm il-flus involuti.

Kienu jitħallsu l-flus sabiex jinħarġu l- liċenzji tas-sewqan lil min ma kienx ħaqqu jeħodhom.

Issa rrid infakkar ukoll kif kien isir meta kien għaddej dan l-iskandlu tal-liċenzji tas- sewqan.

Sur President, dawk involuti kienu jieħdu flus biex jagħtu liċenzja lil min ma ħaqqux, pero' biex imbagħad ħadd ma jinduna li f'daqqa waħda bdew jgħaddu mid-driving test aktar persuni milli kienu jgħaddu qabel, probabbilment kienu jwaħħlu lil min kien ħaqqu jeħodha.

Din hija inġustizzja!

Jiġifieri l-każ ta' l-iskandlu ma kienx biss li kienu jieħdu l- flus biex dawn jgħaddu lil ċerti nies mill-eżamijiet, imma aktar minn hekk, kienu jwaħħlu lil min ħaqqu jieħu l-liċenzja.

U dan l-iskandlu jikkonferma bl-aktar mod ċar li l-ministru kien jaf bl-irregolaritajiet fi ħdan l-ADT u m'għamel xejn dwarhom.

Sur President, ta' min hi r-responsabbilta' ta' dan kollu?

Ir- responsabbilta' m'hijiex tal-ministru li kellu din l-informazzjoni kollha u naqas li jaġixxi?

M'hijiex tal-Prim Ministru, li meta għandu din l- informazzjoni kollha f'idejh jibqa' jgħid li mhux se jieħu l-ebda passi fuq dan il-każ?

Ma naħsbux f'dan il-pajjiż li għandu jkun hawn xi ħadd accountable għal dawn l-affarijiet?

Jista' jkun li f'dan il-pajjiż ħadd m'hu accountable?

Jiġru dawn l-affarijiet u dawn l-iskandli, in-nies huma konxji ta' dawn l-iskandli u qisu qatt ma ġara xejn.

Għalhekk imbagħad meta jkollok affarijiet oħrajn li jkunu qegħdin jiġru tibda tgħid: Imma hawnhekk x'qed jiġri?

Per eżempju, fi ħdan l-ADT illum qed ikun hemm ħafna cost overruns bl-amment u fuq kull proġett.

Il-costs fuq bini ta' toroq ma jaqbiżx b'xi Lm100,000 jew Lm200,000 imma bil-miljuni u b'persentaġġi enormi.

U wieħed bilfors jibda jaħseb dwar x'hemm wara dan il-ħafna cost overruns esaġerati.

Jiena staqsejt lill-Ministru Mugliett li huwa l- ministru responsabbli llum dwar jekk investigax dawn il-cost overruns.

Issa m'iniex qed nirreferi għal investigazzjoni b'mod tekniku, imma għallinqas biex tkun taf x'wassal għal dawk il-cost over-runs.

U dawn l- affarijiet tinvestigahom billi tibgħat għall-periti li jkunu għamlulek l- estimi qabel u titlobhom jgħidulek fejn mort żball.

Jekk dawk il-periti jibqgħu jirrepetu sena wara sena l-istess żball allura ma jibqax iktar żball.

Jekk inhu żball li jirrepeti ruħu allura l-perit m'huwiex tajjeb u tneħħih minn fejn qiegħed.

Issa jiena ngħid li dan m'huwiex żball imma li hemmhekk qed isir l-abbuż.

Sur President, dawn huma l-affarijiet li tiffaċċja l-ADT li llum għadha bl- istess nies li kellha meta kien hemm il-Ministru Ċensu Galea.

Jekk l- affarijiet mhux se jinbidlu l-ADT se jibqa' jkollha l-problemi u allura l- appell tiegħi huwa li l-Prim Ministru għandu jidħol fil-kwestjoni biex jara li titneħħa kemm jista' jkun malajr il-famuża brimba li semma l-Ministru Ċensu Galea.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jiena se nkompli fejn ħalla sieħbi l-Onor.

Buhagiar dwar il-brimba.

Il-brimba diffiċli biex taqbadha, iktar u iktar meta jkun hemm possibbilta' li min ikun fuq u suppost jaqbad il-brimba jkun parti mill-għanqbuta.

X'jiġifieri kull darba li nagħmlu triq nispiċċaw naqbżu l-ammont stmat ta' l-ispejjeż b'ammonti kbar?

Sur President, il-ġimgħa l-oħra qajjimt kwestjoni dwar il-kumpannija Design and Technical Resources Ltd fejn din il-kumpannija qiegħda f'uffiċċju mal-kumpannija Sant and Mugliett.

Din ta' l-aħħar hija kumpannija magħmula minn tnejn min-nies, il-Ministru Mugliett, li huwa responsabbli mill-ADT u mix-xogħol tat-toroq, u Sant li hu ħabib kbir ta' Mugliett.

Il-kumpannija l-oħra Design and Technical Resources Ltd hija ta' persuna waħda li hija Sant, l-ikbar ħabib ta' Mugliett.

L-aħħar darba kont għidt li one plus one jagħmlu two.

Mela l-istess uffiċċju ta' Sant and Mugliett huwa l-istess uffiċċju ta' Design and Technical Resources.

Dan ikkonfermah il-Ministru stess f'dan il-Parlament meta jien għidtlu biċ-ċar li t-telephone number ta' Sant and Mugliett huwa l-istess telephone number ta' Design and Technical Resources Ltd.

Dan in- numru pprovajtu kemm jiena u kif ukoll mill-gazzetta "It-Torċa''.

Meta tistaqsi għal Sant and Mugliett tirrispondik persuna u meta mbagħad tistaqsi għal Design and Technical Resources tirrispondik l-istess persuna.

Barra minn hekk, l-għanijiet taż-żewġ kumpanniji huma l-istess.

Allura kif wieħed jista' jaċċetta li fl-istess uffiċċju hemm żewġ kumpanniji li għandhom l-istess għanijiet u jaħdmu kontra xulxin?

Lanqas l-ebda miġnun ma jaċċettaha!

Sur President, s'hawnhekk diġa' jidher li hemm affarijiet li jintnu imma l- iktar ħaġali tinten huwa l-fatt li ż-żewġ kumpanniji jużaw l-istess periti, l-istess ħaddiema u l-istess kollox u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Tiġi f'dan il-Parlament b'dawn il-provi u mhux talli ma jipprovawx jinvestigaw, talli jipprovaw ukoll igiddbuk.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex meta kont qed nagħmel il-mistoqsijiet supplimentari u għidt li dawn il-kumpanniji għandhom l-istess għanijiet, il-Minikstru Mugliett qalli li mhux veru għandhom l-istess nies u l-istess għanijiet.

Anzi qal li huma assumptions tiegħi u li huma konklużjonijiet ħżiena.

Jien kont poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra d-dokumenti li juru li dawn il-kumpanniji għandhom l- istess għanijiet u l-istess kollox, u min-naħa tiegħu fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż l-Onor.

Mugliett ma qalx il-verita' u qisu ħadd ma għamel xejn.

F'dan l-istat ġibniha l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż!

Il-ministru gideb fil-Parlament minkejja li jien poġġejt id-dokumenti.

Imma mhux dak l- agħar.

F'dan il-Parlament jiena semmejt ukoll li kemm Sant and Mugliett u kif ukoll id-Design and Technical Resources Ltd ma tawx kopja ta' l-accounts lill-MFSA għal ħames snin sħaħ.

Xi tfisser din?

Kif ħa tender tat-toroq meta dan ma ssottomettiex l-audited accounts lill-MFSA?

Allura dawn l- affarijiet ma jiċċekkjawhomx qabel?

Kif ħallejna jgħaddu affarijiet bħal dawn meta hemm ministru involut direttament f'kumpannija li lanqas biss ipproduċiet il-kopji tad-dokumenti ta' l-accounts lill-MFSA?

Dawn huma affarijiet li wieħed irid jinvestigahom bis-serjeta' jekk irridu lill-poplu jemmen li aħna veru kontra l-korruzzjoni.

Issa minkejja dan kollu, min-naħa tal-gvern Nazzjonalista qisu m'hu qed jiġri xejn.

Ġabu lill-poplu jaċċetta kollox, qisu kollox xejn m'hu xejn, korruzzjoni xejn m'hu xejn u konflitt ta' interess m'hu xejn.

U jekk qed jaħseb il-Ministru Mugliett li se nieqaf, jiżbalja, għax aħna se nkomplu nuru l-affarijiet bis-serjeta'.

Se nuru li probabbilment lill-brimba ma tistax toqtolha għax parti mill- għanqbuta tal-brimba qiegħda fuq.

U hawn jiena ngħid li aħna se nkomplu niġġieldu bis-serjeta'.

Rigward il-kwestjoni ta' l-Onor.

Ċensu Galea, li dak iż-żmien kien ministru responsabbli mill-ADT jiena ngħid li hu kien jaf li kien hemm it-taħwid imma qatt ma kien jitkellem barra li kien hemm it-taħwid.

Barra dejjem kien jgħid li kollox kien miexi sew.

L-istess qed jagħmel issa fil-kwestjoni tal-maritime authority.

Jgħid li l-affarijiet huma sew meta jaf li m'humiex għaliex għandu brimba bħalma kellu fl-ADT!

Imma din id-darba għadna ma smajniex li m'għandux pala biex joqtolha.

Din id-darba qed jiddefendihom allavolja jaf li fil-maritime authority hemm brimba ikbar minn ta' l-ADT, u l-brimba qiegħda n-naħa ta' fuq u tibqa' nieżla 'l isfel.

Għaliex qed ngħid hekk, Sur President?

Meta konna qed niddiskutu l-estimi ta' l-awtorita' marittima jien kont għidt li l-affarijiet m'humiex kif qed ipinġihom il-ministru imma huma differenti.

Per eżempju, kemm jiftaħru li fil-yacht marinas sejjer kollox sew!

Minkejja dan il-ftaħir jiena wrejtu bil-provi l-abbużi li qed isiru fil-yacht marina ta' l-Imsida u t-telqa li hemm f'din il-yacht marina.

U dan għaliex qed jiġri?

Biex ibigħuha lil xi ħadd tal-qalba bi ftit flus?

Għalhekk qed jiġru dawn l-affarijiet.

Yacht marina bħal dik u mbagħad issib it-toilets imkissrin!

Minflok qed nattiraw lit-turisti biex jiġu jużaw il-yacht marina, spiċċajna qed inkeċċuhom.

U jiena mhux talli poġġejt ir-ritratti fuq il-mejda tal-Kamra, talli biex iktar nuri l- affarijiet - għax jiena m'għandix x'naħbi - poġġejthom fuq il-website tiegħi.

Min irid jista' jidħol fil-website tiegħi u jsib ir-ritratti biex jaraw it-telqa u d-diżastru li hemm fil-yacht marina.

Minkejja dawn il- provi, il-ministru qal li se jinvestiga u ma ġara xejn.

X'semmejtlu iktar jien?

Semmejtlu abbużi fuq il-bastimenti bil-bandiera Maltija u jien poġġejt dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra li juru n- nuqqasijiet kbar li hemm fuq il-bastiment b'bandiera Maltija u dak li kitbet kumpannija lill-crew fejn qaltilhom li hija sitwazzjoni tal- mistħija.

U għaliex qed jiġri dan?

Għaliex ġabu baħħara mhux kwalifikati u bla esperjenza.

Dawk ġabuhom b'inqas paga u qed jaqilgħu lill-Maltin 'il barra.

Pero' għan-naħa l-oħra ma jimportax li jpoġġu fil-periklu lil pajjiżna.

Ma jimportax jekk allaħares qatt ikun hemm inċident fejn xi bastiment mimli biż-żejt iniġġes il-kosta kollha!

Dak ma jimportax, basta jkun hemm min jaqla' l-flus billi jħaddem ħaddiema barranin b'kondizzjonijiet ħżiena u bi ftit flus.

Sur President, ma jistax ikun li dawn l-affarijiet jibqgħu għaddejin u jiena mhux se nieqaf nitkellem.

Din is-sitwazzjoni tant hi perikoluża li lanqas għaddiet ġimgħa minn mindu tkellimt jien li ma kienx hemm inċident sitt mili 'l barra mill-port fejn bastiment bunker barge ħabtet ma' skuna tas-sajd.

Waħda minn ta' l-istess kumpannija kienet din!

Imn'Alla li din il- barge kienet vojta u kienet għadha se tidħol il-port biex timla!

U minkejja dan, aħna niġu f'dan il-Parlament u fl-interess tal-pajjiż nagħmlu l- mistoqsijiet pero' l-ministru ma jirrispondihomx.

Ma jridx jagħti informazzjoni lill-poplu.

Pero' jekk irid, biex jara li dak li qed ngħid jien huwa minnu, lill-poplu nistiednu jidħol fil-website tiegħi u jara d- dokument li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra.

B'dan il-mod ikun jista' jara x'sitwazzjoni tal-mistħija għandna f'dan il-pajjiż fejn jidħol il-qasam marittimu.

Imma l-agħar waħda hija li dak li suppost jaqbad il-pala biex jeqred lill- brimba huwa parti mill-brimba.

Għaliex qed ngħid hekk?

Jiena kont semmejt kemm ftaħar il-gvern Nazzjonalista, inkluż il-Ministru Ċensu Galea, illi issa la se nirreġistraw bastimenti 'il fuq minn 25 sena u lanqas dawk li huma single hull.

Tgħidx kemm ftaħru biha!

Imbagħad f'daqqa waħda nsibu li kien hemm min irid jirreġistra bastimenti 'il fuq minn 25 sena u ma ħallewhx, u għax mar għand xi ħadd partikolari irreġistrawh Issa ma baqax jiftaħar.

Allura din mhux xi ħaġa tinten?

Issa din aġenzija waħda!

Ftaħart tant li ma tirreġistrax bastimenti 'il fuq minn 25 sena!

Sur President, ma jistax ikun li nibqgħu mexjin b'dan il-mod f'dan il- pajjiż.

Ma jistax ikun li jibqa' jiġi l-ministru jgħid li fil-maritime authority m'hemm xejn jinten.

F'din l-awtorita' kull dipartiment jiġġieled ma' l-ieħor.

Ħadd ma jaħmel lil ieħor u mbagħad il-ministru jiġi jiddefendihom u jgħid li kulħadd magħqud qishom qegħdin jgħixu f'xi kunvent tal-patrijiet!

Nies li huma kapaċi u kwalifikati m'humiex jingħataw l- opportunita' li juru x'jafu, hu x'inhu t-twemmin politiku tagħhom, għax hemm Nazzjonalisti u hemm Laburisti.

Trid tkun tal-qalba hemmhekk biex tagħmel li trid u mhux biss trid tkun Nazzjonalist.

Jekk tkun Nazzjonalist pero' ma tkunx tal-qalba taqla' fuq rasek ukoll.

Imbagħad tiġi fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u tistaqsi mistoqsija biex tara x'inhu jiġri f'każ ta' inċident bħal dan u l-ministru ma jridx jagħti informazzjoni u ma jridx jirrispondi għax l-istanding orders jgħidu li jekk mistoqsija supplimentari ma tkunx relatata mas-suġġett, il-ministru ma jkunx marbut li jirrispondi.

Jekk mistoqsija supplimentari tkun relatata mas-suġġett, il-ministru jirrispondi kif irid hu, għax ħafna drabi lanqas jirrispondu!

Anke fil-mistoqsija oriġinali ħafna drabi t-tweġiba tkun li risposta tingħata f'seduta oħra.

Imma mhux dik l-ironija.

X'inhi l- ironija?

Sur President, l-ironija hi li jiftaħru li jridu jibdlu l-istanding orders u jgħidu jridu jagħmlu l-question time għall-ministri u għall-Prim Ministru meta lanqas biss iwieġbu għal mistoqsija supplimentari sempliċi.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm huma finti dawn l-affarijiet.

Imma mhux dik l-agħar.

L-agħar hu li għax inti tkun qed tagħmel id-dover tiegħek f'dan il- Parlament, tiskrutinja u tagħfas lill-ministru kif għandu jkun biex joħroġ il-verita', jiġi l-kap tagħhom u qisu b'mod ta' theddid qisu jrid jgħid li l-istanding orders jitħaddmu kif jgħid hu u mhux kif suppost, jiġifieri li s-Sedja tiddeċiedi dwarhom hi.

Li jgħid hu jgħodd!

Dawn x'affarijiet huma!

Pero' ma ġara xejn.

Il-poplu jisma' qiegħed u jkun jaf x'inhu jiġri.

Jiena naħseb il-poplu nduna illi l-partit Nazzjonalista jilbes ta' ħaruf pero' fil-verita' huwa lupu.

Dik kienu jgħiduha lilna.

Sur President, biex wieħed jinduna kemm il-partit Nazzjonalista jilbes ta' ħaruf pero' fil-verita' huwa lupu biżżejjed wieħed jara kemm wegħduhom affarijiet lin-nies!

Lil kulħadd wiegħdu, inkluż lill-kaċċaturi u lill- bdiewa.

Wiegħdu li l-affarijiet se jitranġaw u li se jkunu sbieħ, imbagħad sibna li l-affarijiet m'humiex hekk.

Wiegħdu li x-xogħol se jibda jiġri wara n-nies.

In-nies xebgħu jiġru wara x-xogħol u xorta ma sabuhx.

Din hija sitwazzjoni tal-biki u nerġa' ntenni li ma jistax ikun li nħallu affarijiet bħal dawn għaddejjin.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, f'dan il- Parlament nagħmlu l-pressjoni li hemm bżonn biex forsi l-Prim Ministru jisma' u jinvestiga l-affarijiet.

Min ikun serju hekk għandu jagħmel biex l- affarijiet ma jħallihomx ikomplu sejrin għall-agħar u ma jkomplux isiru l- abbużi.

Il-Prim Ministru jiġi joqgħod jgħidilna li se nimxu skond l-istanding orders.

Jiena nħobb nimxi bl-istanding orders u nieħdu pjaċir nimxu bl- istanding orders.

Skond l-istanding orders bi ftehim tista' tasal ukoll, imma l-istanding orders qegħdin għaż-żewġ naħat tal-Kamra u qegħdin hemm biex jiggwidaw.

Jiena nemmen li mhux ir-regolamenti biss jgħoddu, imma r- rieda ta' kemm tipprova tagħti ħajja lill-Parlament.

Inutli li jkollok ir- regolamenti jekk imbagħad tipprova tagħmel sarima ma' ħalq dak li jkun biex ma jitkellimx dwar l-affarijiet li jkunu sejrin ħżiena u jipprova jiskrutinja lill-gvern.

Dik hija theddida serja għad-demokrazija ta' pajjżna u ma jistax ikun li naċċettawha.

Sur President, jien nistenna li kemm il-Ministru Mugliett kif ukoll il- Ministru Ċensu Galea jinvestigaw l-affarijiet, u l-Prim Ministru jinvestiga wkoll il-konflitt ta' interess tal-Ministru Mugliett fil-kwestjoni ta' l- għoti tal-kuntratti tat-toroq.

Nispera wkoll li l-Ministru Galea jinvestiga wkoll biex jara x'inhi r-raġuni kif wara dak il-ftaħir kollu li bastimenti 'il fuq minn 25 sena mhux se jirreġistrawhom iktar, f'daqqa waħda aġenzija waħda bdiet tirreġistrahom.

Wara li għamiltlu mistoqsija dan qal li aċċettawha peress li din kumpannija li tirreġistra ħafna bastimenti taħt il- bandiera Maltija.

Dik kienet ir-raġuni!

Il-ministru aċċetta li jirreġistra bastimenti 'il fuq minn 25 sena meta xeba' jgħid barra mill-pajjiż u fil- pajjiż li issa ma nirreġistrawhomx iktar biex nuru li l-bandiera qed nagħtuha standard tajjeb.

Imbagħad naraw dawn l-affarijiet.

Sur President, jekk xi ħadd jaħseb li jien se nieqaf milli nikkritika u niġbed l-attenzjoni dwar l-affarijiet ħżiena li jkunu qed isiru u dwar l- abbużi li jkunu għaddejjin ikun qed jiżbalja.

Jiena m'iniex se nieqaf anzi beħsiebni nkompli u fl-ewwel opportunita' li jkolli se nerġa' intenni dak li għidt u nkompli nżid miegħu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2007, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.40p.m il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

CBM - BDIL TA' FLUS ANTIKI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk fil-kapaċita' tiegħu bħala Ministru tal-Finanzi jistax jaċċetta u jibdel flus antiki ngħidu aħna tat- tielet serje u li għadda ż-żmien li jistgħu jissarfu għax għaddew l-għaxar snin minħabba li jidher li l-Gvernatur tal-Bank Ċentrali dan ma jistax jagħmlu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi meta karti tal- flus ma jibqgħux valuta legali skond is-subartikolu (4) ta' l-artikolu 42 ta' l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta, u għalhekk ma jibqgħux jiġu nklużi fil-passiv kurrenti tal-Bank skond is-subartikolu (6) ta' l-istess artikolu 42, ma jkunux jistgħu jiġu mifdija.

Dan jidher li hu l-każ tal- karti tal-flus imsemmija fil-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant u għaldaqstant skond il-liġi il-Ministru tal-Finanzi ma jistax jawtorizza l- bdil ta' dawn il-karti.

SKEJJEL - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Issa li dalwaqt jibdew il-vaganzi tas-sajf fl-iskejjel statali jista' l-Ministru jelenka x-xogħlijiet li hemm ippjanata fid- diversi skejjel?

Dawn kollha se jinħarġu offerti għalihom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol fl-iskejjel hu kontinwu u jsir skond il- proċeduri finanzjarji tal-Gvern.

SKEJJEL - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fil-preżent kemm hemm applikazzjonijiet pendenti għal xogħlijiet ta' bini u/jew estensjonijiet ta' skejjel?

Liema huma dawn l-iskejjel?

Meta saret kull applikazzjoni u għal liema xogtħol eżattament saret?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li skond is-sistema ta' l- informatika ta' l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar, l- Awtorita' għandha quddiemha 35 applikazzjoni pendenti għal xogħlijiet ta' bini u/jew estensjonijiet ta' skejjel.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra id-dettalji li talab l-Onor.

Interpellant.

Niġbed l-attenzjoni li din l-informazzjoni inġabret billi saret tfittxija fis-sistema ta' l-informatika ta' l-Awtorità għall-applikazzjonijet pendenti li fil-proposta tagħhom teżisti xi waħda minn dawn ll-kliem: school, skola, skejjel jew classroom.

KORP TAL-PULIZIJA - GRADWATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm membri tal- Korp tal-Pulizija li huma gradwati fil-liġi?

Jista' jgħid x'rank għandhom?

Hemm membri oħra tal-Korp li bħalissa qed jattendu kors simili fl-Universita' ta' Malta?

Hemm xi pulizija li qed jattendu korsijiet li ma jwasslux għal gradwazzjoni bħala avukat jew prokuratur legali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent hemm tliet supretendenti, tliet spetturi u ħames surġenti fil-Korp tal-Pulizija li huma gradwati b'dottorat fil-liġi.

Infurmat ukoll illi m'hemmx membri tal- Korp tal-Pulizija li bħalissa qed jattendu kors simili fl-Universita' ta' Malta, filwaqt li hemm xi membri oħra tal-Korp li qed jattendu courses oħra fuq bażi personali part time.

STUDENTI LI SPIĊĊAW L-ISKOLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru totali ta' studenti li spiċċaw l-istudji tagħhom fil-Form V fl-iskejjel ta' l-Istat, tal-Knisja u dawk indipendenti?

Kemm huma subien u kemm bniet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti li hu kalkulat li ser jispiċċaw din is-sena fl-iskejjel tal-Knisja u Indipendenti hu:

Subien Bniet Total Skejjel ta' l-Istat 1681 1754 3435 Skejjel tal-Knisja 814 712 1562 Skejjel Indipendenti 258 243 501

IBRAĠĠ - ĠIBJUN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-awtoritajiet tas-saħħa wara rapporti li l-Kunsill Lokali tas-Swieqi qed jgħid li għamel mad-dipartiment tiegħek dwar ġibjun li hemm fejn hija proġettata li ssir Triq il-Wejba f'Ta' l-Ibraġġ li qed ikun mimli ilma nfettat bl-insetti għad- detriment tar-residenti fl-inħawi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li d-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika kien irċieva lment minn għand il-Kunsill Lokali Swieqi fil-25 ta' Lulju 2005.

Saru l-investigazzjonijiet neċessarji, għalkemm ma kienx instab is- sid.

Wara li ġie magħruf, inħareġ avviż lis-sid in kwistjoni sabiex jitneħħa l-inkonvenjent.

Fl-20 ta' Marzu 2006 ġie konfermat minn uffiċċjal ta' dan id-Dipartiment li l-inkonvenjent tneħħa.

Risposta dwar dan ingħatat lill-Kunsilli Lokali Swieqi fl-istess ġurnata.

Dwar is-sitwazzjoni preżenti referuta fil-mistoqsija parlamentari saret spezzjoni nhar il-Ġimgħa 25 ta' Mejju 2007 u reġa' ġie nnotat xi ilma qiegħed fil-ġiebja li tinsab fit-Triq il-Wejba Ibraġ.

Għalhekk, inħareġ avviż ieħor lis-sid sabiex jitneħħa l-inkonvenjent.

Azzjoni legali tittieħed fin-nuqqas.

IMMIGRANTI ILLEGALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm qed jiswa lill- gvern kull immigrant fid-detention centres?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi mir-records disponibbli, matul is- snin mill-1999 sal-2007 saru dawn il-pagamenti relatati ma' spejjeż fuq immigranti illegali mid-Dipartiment tal-Pulizija.

Dawn ma jinkludux spejjeż relatati ma' salarji ta' Pulizija.

1999 Lm 50,322 2000 Lm 33,208 2001 Lm 27,400 2002 Lm228,250 2003 Lm407,934 2004 Lm109,790 2005 Lm340,754 2006 Lm389,260 *2007 Lm 89,000 *(sat-22 ta' Mejju) MARSASKALA – TRIQ IL-LAMPUKA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta jaħseb li Triq il-Lampuka li tagħmel ma' Triq Patri Wistin Bjorn Marsaskala se ssir?

Hemm possibilita' li din issir qabel ix-xitwa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ADT bena mill-ġdid bosta toroq f'dawk l-akwati fosthom Triq l-Għassies, p/o Triq il- Vjola, p/o Triq Patri Wistin Bjorn, Triq il-Ħamrija, Triq l-Isfar u Triq ir- Roża.

Bħalissa għaddejja xi xogħol anke fuq Triq Santa Marija u Triq il- Bajja.

Barra minn dan l-ADT qed tipprepara biex diversi toroq oħra fosthom din il- parti ta' Triq il-Lampuka tiġi mibnija mill-ġdid.

Dan ix-xogħol għandu jinħareġ fix-xhur li ġejjin.

TAXXA FUQ TRASFERIMENT TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jaf il-Prim Ministru li t-taxxa fuq trasferiment ta' proprjeta ġejja minn wirt fuq nisa miżżewġin u li ma jaħdmux qed tkun indirizzata lill-irġiel tagħhom?

Ma jidhirlux li din il-proċedura hija waħda diskriminatorja a bażi ta' sess?

Ma jidhirlux li din il-proċedura m'hijiex konformi mal-prinċipju tal-liġi, fis-sens li proprjeta' li ġejja minn wirt hija meqjusa bħala parafernali u mhux parti mill-komunjoni ta' l- akkwisti u għaldaqstant, il-parti l-oħra fiż-żwieġ m'għandhiex għalfejn tkun involuta anke mil-lat ta' taxxa?

X'se jsir min-naħa tad-dipartiment biex din il-proċedura tinbidel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

TELEFONIJA ĊELLULARI - ANTENNI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru tas- Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid jekk l-antenna li jitwaħħlu minn kumpanniji tat-telefonija ċellulari fuq bjut ta' proprjeta' privata hux qed tkun iċċertifikata li tagħmel ħsara lis-saħħa tan-nies mill-aspett ta' radjazzjoni, eċċ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 26394, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li testijiet dwar l-antenna li jitwaħħlu minn kumpaniji tat-telefonija ċellulari isiru mill-Malta Communications Authority bħala l-Awtorita` kompetenti u mhux mid- Dipartiment tas-Saħħa Pubblika.

Għal aktar dettalji fuq kif isiru dawn it-testijiet nissuġġerixxi lill- Onor. Interpellant tirreferi lill-Ministru responsabbli mill-Malta Communications Authority.

CARING FOR THE ELDERLY

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ir- riżultati tar-re-sit li sar għaċ-Ċertifikat aħħari tal-kors Caring for the Eldery (ESF 16), li nżamm fid-19 ta' Frar, 2007, rċevewh fil-21 ta' Mejju, 2007?

Għaliex damu daqshekk biex it-tlett studenti li għamlu dan l-eżami tħallew fl-għama għal tlett xhur sħaħ dwar l-andament ta' xogħolhom?

X'kienet l- marka stabbilita' għal pass mark?

Għaliex fl-ewwel eżami li sar fl-14 ta' Diċembru, 2006, studenti bid-dyslexia ma ngħatawx l-għajnuna u mbagħad fir- re-sit ingħatatilhom?

Għaliex ma ngħatawx din l-għajnuna mill-ewwel meta professjonisti fl-iskola huma konxji li dawn l-istudenti għamlu sforz kbir biex ħadmu fil-kors b'suċċess, iżda ma jifilħux għal pressjoni ta' studju qawwi għat-tieni darba konsekuttiva fi żmien relattiva qasir?

Ma jidhirlux l-Ministru li l-ambjent għal dawn l-istudenti li għandhom ħteġijiet speċjali, fl-aħħar fażi tal-kors, jiġifieri fil-mod kif tmexxew l- eżamijiet, ma jirrifletti xejn, il-policy ta' inclusive education?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.