MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 443 L-Erbgħa, 25 ta' Ottubru 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 443

L-Erbgħa, 25 ta' Ottubru 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 443

L-Erbgħa, 25 ta' Ottubru 2006

WERREJ

MINUTI 70

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 70

TQEGĦID TA' KARTI 76

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 77

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA

GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2007

(L-EWWEL JUM IMĦOLLI KOLLU GĦALL-OPPOŻIZZJONI) 77

AĠĠORNAMENT 98

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 98

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 442 li saret fit-24 ta' Ottubru, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PERSUNI FUQ IR-RELIEF

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hawn persuni fuq ir-relief illum?

Kemm minnhom huma nisa, irġiel, single u miżżewġa?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali): It- tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm-il familja ilha tieħu ċ- children allowance kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm ħareġ il- gvern kull sena?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Riċentament ġie aġġornat il-programm li permezz tiegħu tinġabar l-istatistika dwar in-numru ta' benefiċjarji ta' l-allowance tat-tfal.

Dan il-programm issa jinkludi kull benefiċjarju li jirċievi l-allowance għal xi perjodu matul is-sena kalendarja ndikata.

ETC

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm persuni nqatgħu minn fuq l-ewwel parti tar-reġistru għax-xogħol kull xahar din is-sena u għaliex inqatgħu?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi kemm persuni nqatgħu minn fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru tal-qgħad kull xahar din is-sena u r- raġuni għala nqatgħu.

RESIDENT PERMIT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm hawn persuni barranin li għandhom resident permit illum?

Kemm minnhom ġejjin minn pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea jew pajjiżi applikanti?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 20539.

BARRANIN RESIDENTI F'MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm hawn barranin jgħixu Malta llum u mil-liema pajjiżi ġejjin?

ONOR.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal mistoqsija parlamentari 20540.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Fir-risposta li qed jirriferi għaliha l-Ministru ġew inklużi wkoll l-immigranti illegali li jinsabu Malta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: M'għandix it-tweġiba quddiemi pero' fil-fehma tiegħi, meta wieħed jirriferi għan-numru ta' barranin li qegħdin jgħixu f'Malta ikun qed jalludi għal dawk li għandhom il-permessi relattivi tar-residenza bil-permessi tax-xogħol li jkunu nħarġu, kif ukoll iċ-ċittadini ta' l- Unjoni Ewropea.

Ma jidhirlix illi fil-kwadru ta' barranin li qed jgħixu f'Malta jidħlu dawk li jkunu daħlu f'Malta illegalment, pero' biex inkun ċert irrid nara t-tweġiba li ngħatat dakinhar.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, dan l-aħħar skoprejt li f'pajjiżna hawn numru ta' immigranti illegali li għandhom l-ID card u għandhom ukoll il- permess biex jaħdmu.

Għalhekk xtaqt inkun naf jekk dawn humiex inklużi f'din il-lista.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif nafu, il-gvern adotta politika dwar l-immigranti illegali li hija maqsuma bejn dawk li jkunu f'ċentri ta' detenzjoni u dawk li jkunu fl-open centres.

Għal raġunijiet evidenti dawk li qegħdin fl-open centres ikollhom mezzi ta' identifikazzjoni minħabba l-fatt li jista' jinqalgħalhom xi ħaġa meta jkunu barra.

Anke persuni ta' nisel barrani li ma jkunux ċittadini Maltin, wara ċertu ammont ta' żmien tinħarġilhom il- karta ta' identita' għall-fini ta' identita' biss mhux għal finijiet l-oħra li għandhom ċittadini Maltin.

XIRI TA' PROPRJETA' MINN BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm inxtrat proprjeta' minn persuni barranin is-sena l-oħra u din is-sena f'Malta?

Minn liema pajjiżi ġew?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' permessi li ħarġu taħt l- Att dwar Akkwist ta' Proprjeta' Minn Persuni Mhux Residenti (Kap 246), kien ta' 381 matul l-2005, kif jidher fit-tabella "A" li hawn annessa u ta' 254 matul l-2006 (sal-31 ta' Awissu) kif jidher fit-tabella "B" li hawn annessa.

F'kull każ in-numru globali ta' persuni hu aktar għax proprjeta' waħda tkun inxtrat minn koppja u mhux minn persuna waħda.

Ma jfissirx li kuntratti tal-permessi li ħarġu jkunu ġew konklużi.

PERSUNI BOARDED OUT - PENSJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrain Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm hu l-ammont ta' pensjoni li qed tingħata lil persuni li huma boarded out illum?

Kif tikkompara dan ma dik li qed tingħata lil single mothers u l-unemployed?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali: Ir- rata sħiħa ta' pensjoni minima nazzjonali għall-invalidita' hi ta' Lm41.91 fil-ġimgħa għal persuna weħidha u ta' Lm48.46 fil-ġimgħa għal koppja miżżewġa.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, tajjeb jiġi ċċarat li l-ħlas ta' pensjoni għall-invalidita' jiddependi mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurta soċjali li persuna tkun ħallset, filwaqt li r-rati ta' għajnuna soċjali mħallsa lis-single mothers u l-għajnuna soċjali għad-disimpjieg jiddependu mit-test tal-mezzi tal-familja kif ukoll minn numru ta' membri f'dik il- familja.

Barra minn dan, persuna li tkun qed tirċievi l-għajnuna soċjali, kemm bħala single mother u kemm bħala diżimpjegata, tista' tibbenefika awtomatikament għal benefiċċji mhux kontributorji oħra li ma jitħallsux awtomatikament mal-pensjoni għall-invalidita'.

Peress li l-pensjoni għall-invalidita' u l-għajnuna soċjali lis-single mothers jew għad-disimpjieg jitħallsu abbażi ta' kriterji u skemi differenti, waħda kontributorja u l-oħra mhux kontributorja, ma nħossx li wieħed jista' jikkompara l-benefiċċji mħallsa taħt iż-żewġ skemi oġġettivament.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Ftit tal-ġranet ilu kien hemm reazzjoni mill-kunsill lokali taż-Żejtun minħabba l-fatt li l-proposta tagħhom biex jinfetaħ childcare centre f'dik il-lokalita' ma ġietx ikkonsidrata biżżejjed jew ġiet maqbuża.

Il-Ministru għandha aktar informazzjoni dwar dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Naf li l-kunsill lokali taż-Żejtun ħareġ stqarrija fejn qal li nqabeż fi proġetti ta' childcare centres bejn il-gvern u l- kunsilli lokali.

Il-verita' hi li m'hemm l-ebda lista ta' proġetti ta' dan it-tip.

L-unika ħaġa li hemm hi - naħseb li l-Onor.

Interpellant huwa aware dwarha - li fil-budget intqal ukoll li s-sena d-dieħla f'Birkirkara se jinfetaħ childcare centre b'inizjattiva bejn il-gvern ċentrali u l- kunsill lokali.

Naħseb li din kienet ir-raġuni għaliex il-kunsill lokali taż-Żejtun ħass li kellu joħroġ din l-istqarrija.

Pero' irrid niċċara hawnhekk li l-konklużjonijiet biex f'Birkirkara jinfetaħ childcare centre saru wara li t-trattattivi mal-kunsill lokali ta' din il-lokalita' kienu ilhom għaddejjin għal numru ta' snin mhux ħażin.

Nerġa' nirrepeti li l-gvern beħsiebu jagħmel bosta inizjattivi flimkien mal- kunsilli lokali fejn jidħlu childcare centres, pero' dan ma jfissirx li kull kunsill lokali li javviċina lill-ministeru tiegħi bi proposta għandu jaħseb li qiegħed x'imkien f'xi queue.

M'hemmx lista.

Attwalment irridu nħarsu lejn l-istrateġija ta' fejn irridu niftħu childcare centres u nippruvaw inqassmuhom madwar Malta u Għawdex skond il-ħteġijiet tar- residenti.

Nerġa' nirrepeti li r-raġuni għaliex iċ-childcare centre se jinfetaħ partikolarment f'Birkirkara hi li t-trattattivi mal-kunsill lokali ta' din il-lokalita' ilhom għaddejjin għal numru ta' snin filwaqt li m'hemm l-ebda trattattivi ma' l-ebda kunsill lokali ieħor minkejja l-fatt li kien hemm numru ta' kunsilli lokali li avviċinawni b'dawn it-tip ta' proposti.

Ma neskludix li fis-snin li ġejjin isiru proġetti simili għal dan li se jsir ġewwa Birkirkara pero' nirrepeti li m'hemm l-ebda queue jew lista.

ONOR.

MARIO GALEA: Dan l-aħħar kellimni xi ħadd li jopera childcare centre u qalli li kellu viżita minn awtoritajiet tal-gvern fejn prattikament ingħata parir kif il-post għandu jkun aktar safe.

Tista' l-Ministru tgħidli jekk hijiex qed issir sorveljanza biex iċ-childcare centres li jinfetħu - dawn donnhom qegħdin jinbtu u hija ħaġa tajba li ninkoraġġixxu li jsiru aktar minnhom kif jiena ċert li se jiġri - ikunu up to standard?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Sur President, hawn Malta għandna aktar minn 40 childcare facility privata, pero' sfortunatament ma kenux regolamentati.

U s'issa nista' ngħid li m'hemmx regolamentazzjoni formali, pero' ħarġu linji gwida.

Nixtieq infakkar lill-Onor.

Galea li s-sena li għaddiet il-Ministru Louis Galea u jiena konna ħriġna dokument għall-konsultazzjoni li jħares lejn il- ħteġijiet taċ-childcare centres hawn Malta.

Ħarisna lejn il-guidelines, ħarisna lejn il-kriterji u ħarisna lejn l-istandards li jridu jiġu stabbiliti.

Wara konsultazzjoni twila u sħiħa ma' l-istakeholders kollha - kien hemm bosta laqgħat u kien hemm bosta nies u awtoritajiet li marru jaraw iċ-childcare centres li diġa' huma stabbiliti - ħriġna l-linji gwida finali.

Aħna rajna illi numru ta' childcare centres li huma stabbiliti diġa' huma konformi, oħrajn fadlilhom ftit biex ikunu konformi u oħrajn fadlilhom ftit aktar.

Dawk li ma kenux konformi u ma kien hemm l-ebda possibbilta' li jiġu konformi, tajnihom il-parir li ma jkomplux joperaw jew inkella jaraw x'jagħmlu biex drastikament ibiddlu s-sitwazzjoni tagħhom.

Il-guidelines li ħriġna jħarsu lejn taħriġ ta' l-impjegati, lejn kundizzjonijiet, lejn faċilitajiet li għandu jkun hemm għat-tfal, lejn safety measures u affarijiet oħra bbażati fuq il-kunċett ta' educare, jiġifieri childcare centres li mhux biss għandhom baby-sitting facilities imma li lit-tfal ta' eta' bikrija - hawnhekk qiegħda nirriferi għal tfal ta' bejn 0 u 3 snin - jagħtuhom kura b'edukazzjoni b'kulmin jiġi in contact magħhom.

Issa qegħdin ukoll fl-istadju fejn lil dawn iċ-childcare centres, li għalihom kellna budgeted is-somma ta' Lm130,000 mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, qegħdin ngħinuhom ukoll biex bil-mod il-mod jilħqu l-istandards li aħna qegħdin nirrikjedu minnhom.

Dan qed isir fuq medda ta' snin, għandhom time frames, qed issir sorveljanza, għandna d-dipartiment tas-servizzi soċjali li issa huwa wkoll il-monitor u allura rridu nassiguraw rwieħna li ċ-childcare centres tagħna jkunu verament up to standard.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro Preca, mistoqsija supplimenari.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Allura l-ommijiet li se jibagħtu lit- tfal tagħhom f'dawn iċ-childcare centres - li kif qed nifhem jien se jkunu qishom ma' public private partnerships, jew ma' NGOs jew f'dan il-każ ma' kunsilli lokali - se jkunu means-tested u jħallsu għal dan is-servizz skond il-mezzi?

Jista' jagħti l-każ ukoll li se jkun hemm min jingħata dan is-servizz b'xejn għax it-tests tal-mezzi tiegħu ikunu jirriflettu b'dan il-mod?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi għal kif qed jitmexxa ċ-childcare centre tas-Smart Kids li għandna fil-kumpless tal-Kottonera.

Is-servizz li qed jingħata f'dan iċ-childcare centre huwa ta' suċċess kbir, tant hu hekk li l- waiting list ta' tfal biex jidħlu f'dan il-kumpless hija verament twila.

Hemmhekk għandna kategoriji differenti ta' ħlas jew mhux ta' ħlas.

Il- ġenituri li jibagħtu lit-tfal tagħhom f'dan iċ-childcare centre iħallsu skond il-mezzi tagħhom u l-intenzjoni tagħna hi li dawk li jifilħu jħallsu, iħallsu, filwaqt li dawk li ma jistgħux iħallsu jiġu bla dubju ta' xejn mgħejjuna.

UNMARRIED MOTHERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm inħarġu flus f'relief għal unmarried mothers kull sena f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

UNMARRIED MOTHERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Kemm hawn unmarried mothers fuq ir-relief illum u kemm kien in-numru kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Dwar it-tagħrif mitlub għas-sena 1996 sa l-2000 nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 22982 f'seduta 478 fil-leġislatura preċedenti.

It-tagħrif mitlub għas-sena 2001 sal-lum hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SCHOOL GIRL MOTHER'S UNIT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm hawn persuni jattendu l-ischool girl mother's unit illum u kemm kien kull sena f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' persuni li jattendu l-ischool girl mother's unit f'dawn l-aħħar ħames snin huwa hekk:

Minn Jannar sa Diċembru:

2001 - 116 2002 - 131 2003 - 140 2004 - 153 2005 - 156 2006 - 147 tfajla tqal sa Ottubru 30 tfajla jattendu l-Mother and Baby Support Group

REĠISTRU TA' L-IMPJIEG

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Kemm kien in-numru ta' persuni li nqatgħu mill-ewwel parti tar-reġistru minħabba li kellhom ċertifikat mediku din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' persuni li nqatgħu mill-ewwel parti tar- reġistru għax ma marrux jirreġistraw minn jeddhom u allura jiġu kkunsidrati bħala persuni who lapsed their registration imma li mbagħad tħallew jerġgħu jirreġistraw għax kienu koperti b'ċertifikat mediku kien ta' 2,418 għal perjodu ta' bejn Jannar u Awissu 2006.

REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn persuni jirreġistraw għax-xogħol illum?

X'inhi l-eta' u s-sess tagħhom? kemm ilhom jirreġistraw?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MMA/MCAST

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: X'inhi r-relazzjoni bejn il-Malta maritime authority u n-nautical school ta' l-MCAST li tinsab fil- Kalkara?

Hemm persuni li jaħdmu ma' l-MMA u jmorru jgħallmu f'din l- iskola?

Jekk fl-affermattiv, kemm huma u meta jmorru jagħmlu dan?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): L- awtorita marittima ta' Malta għandha rwol ta' partner ma' l-istitut marittimu ta' l-MCAST permezz ta' ftehim ta' koperazzjoni li ġie iffirmat fl-4 ta' Lulju, 2001.

Fost l-għanijet ta' dan l-arranġament hemm il- promozzjoni, l-iżvilupp u provvediment u titjieb tal-faċilitajiet għal ċentru nazzjonali u internazzjonali għat-taħrig, żvilupp u disseminazzjoni tal-ħila u prattiċi fis-settur marittimu.

L-awtorita', permezz tad-direttorat tal-bastimenti merkantili, għandha rwol ta' regulatur fejn jidħlu materji, li huma regolati mil-konvenzjoni tal- STCW, l-International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers u regolamenti relatati ta' l-awtorita', li jwasslu għaċ-ċertifikazjoni tal-baħħara.

Separatament, l-awtorita' marittima, permezz tad-direttorat tal-yachting, tapprova u toħrog il- liċenzja nawtika li dawk il-persuni li jkunu ikkwalifikaw mill-kors imsejjaħ Basic Seamanship & Safe Boat handling imħejji mill-maritime institute speċifikament għal dan il-għan.

Żewg impjegati mill-awtorita' marittima huma awtorizzati mill-istess awtorita' sabiex jgħallmu f'din l-iskola fuq bażi personali u mhux waqt il- ħin tax-xogħol tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid jekk ma' l-MMA għadx fadal impjegati li kienu daħlu bħala studenti għal ftit ġimgħat – dawn kienu 30 li ntagħżlu minn 150 student - u fil-fatt baqgħu jaħdmu hemmhekk mingħajr ma saritilhom ebda interview?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Safejn jien informat meta numru ta' studenti jidħlu jaħdmu għall-perijodu tas-sajf, dawn ikunu fuq bażi temporanja.

M'iniex informat jekk għadx baqa' studenti jaħdmu ma' l-MMA wara li daħlu jaħdmu matul is-sajf.

ONOR.

JOE MIZZI: Tintuża l-istess proċedura għall-istudenti kollha li jkunu ġew impjegati matul ix-xhur tas-sajf, anke fis-snin preċedenti, jew ġieli kien hemm xi eċċezzjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien qed ninkludi lil madwar 25 student li kienu mniżżlin fil-lista ta' din is-sena.

Madanakollu ma neskludix il-fatt li seta' kien hemm xi ħadd - naturalment mhux bħala parti mill-istess skema - li eventwalment ġie mpjegat ma' l-MMA bħala ħaddiem normali wara li kien serva għal xi perijodu bħala student ma' l-istess awtorita', pero' m'għandix din l-informazzjoni.

Naturalment ma' l-MMA hemm numru sostanzjali ta' persuni u jien ma nkunx naf bl-amment kull wieħed minnhom kif daħal, meta daħal u wara liema tip ta' sejħa daħal.

ONOR.

JOE MIZZI: Hija ħaġa regolari li student li jkun daħal ma' l-MMA bl- istess skema kif daħlu studenti oħrajn, jiġifieri għat-tliet xhur tas-sajf biss, jibqa' jaħdem ma' l-istess awtorita' u dan issa ilu hemm għal tliet snin mingħajr ma saritlu interview?

Ma jaħsibx il-Ministru li għandu jkun jafhom dawn l-affarijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk l-Onor.

Mizzi għandu xi domanda dwar xi persuna speċifika nitolbu jagħmilha bil-miktub sabiex ninvestiga u nagħtih l- informazzjoni li qed jitlob pero' m'għandux jippretendi li jiena nkun naf l- informazzjoni kollha dwar 200 impjegat jew aktar li hemm ma' l-MMA b'tali mod li nkun nista' ngħid kif daħal, meta daħal u taħt liema kondizzjoni daħal kull wieħed minnhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Ladarba s-suġġett qiegħed fuq l-MMA, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm eżitu ta' l-inkjesta li qed issir dwar it-tanker li nkalja f'Wied il-Għajn?

Peress li dan kien it-tieni inċident li ġara' fl- istess post, ma jaħsibx il-Ministru li għandu jiġi stabbilit jekk f'dak il- post partikolari hemmx xi problema jew jekk dawn kenux żewġ inċidenti iżolati u sfortunati?

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajjeb li nirrileva l-fatt li għalkemm iż-żewġ inċidenti seħħew prattikament fl-istess post, bejn inċident u ieħor għaddew aktar minn 30 sena, jiġifieri m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi sit partikolari li fih ikun hemm numru ta' inċidenti b'mod regolari.

Wieħed irid iqis li f'dawk l-inħawi jidħlu numru ta' vapuri fid-direzzjoni lejn Malta u l-fatt li sfortunatament ftit tal-jiem ilu wieħed minnhom spiċċa nkaljat m'huwiex indikazzjoni li dak is-sit partikolari huwa prone għal xi tip ta' hazards partikolari.

Mill-ewwel indikazzjonijiet jidher - fil-fatt l-inkjesta għadha m'hijiex konkluża u allura għad m'għandix ir-riżultati finali f'idejja - li kien hemm xi ħsara fil-makni ta' dan il-vapur, għaldaqstant waqaf u l-kurrenti tefgħuh fuq il-blat.

Naturalment ikun aħjar jekk ma jkollniex dawn it-tip ta' inċidenti.

Din id-darba konna fortunati għax dan il-vapur inqala' ftit sigħat wara li nkalja pero' jista' jkollok inċidenti oħrajn fejn il-vapur idum inkaljat u jkun ta' riskju għall-ambjent ta' l-inħawi.

Konna fortunati wkoll li dan il-vapur ma kienx mgħobbi b'xi merkanzija partikolari u li fuqu kellu biss fuels li prattikament kienu meħtieġa to propel itself.

Barra minn hekk stajna konna f'ċirkostanzi fejn minflok dan il-bastiment ikun prattikament vojt, ikun mgħobbi b'merkanzija perikoluża.

L-MMA tipprova kontinwament tevita dawn it-tip ta' inċidenti, pero' sfortuntament minn żmien għal ieħor, kemm fix-xtut tagħna kif ukoll anke minn esperjenzi ta' vapuri taħt il-bandiera Maltija li ġraw barra minn pajjiżna, isiru inċidenti li mbagħad ikollhom ċerta konsegwenza.

Huwa d- dover tagħna li kemm jista' jkun nnaqqsu l-possibbilta' ta' inċidenti bħal dawn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Dwar il-mistoqsija supplimentari li għamilt lill- Ministru jidhirli li m'għandix għalfejn nagħtih l-isem ta' l-istudent li ġie mpjegat ma' l-MMA fuq skema li jibqa' għal tliet xhur biss u li diġa' ilu jaħdem magħha għal tliet snin, għax jekk irid jista' jindaga hu u jkun jaf għal min qiegħed nirriferi.

Dwar il-mistoqsija supplimentari ta' l-Onor.

Galea nixtieq inkun naf jekk fil-fatt l-inkjesta hijiex lesta, jekk hi lesta l-informazzjoni hijiex dik li ta u jekk m'hijiex lesta għalfejn ta dik l-informazzjoni.

Hemm xi ħjiel li seta' kien hemm uffiċjali mill-crew li ma kenux fi stat kontrollabbli?

Irriżulta li fuq dan il-bastiment kien hemm xi uffiċjal li ma kellux kondotta tajba tal-baħar?

Jekk dan li qed ngħid huwa minnu, kif l-MMA aċċettat li din il-persuna jkollha l-kariga ta' uffiċjal għoli fuq dan l- istess bastiment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, għar-rigward ta' l-ewwel parti tad- domanda fejn l-Onor.

Mizzi qed jagħmel riferenza għal student, nerġa' nirrepeti dak li għedt qabel, pero' issa ladarba l-istess Onor. Mizzi qed jgħid li hemm student wieħed li qed jagħmel din il-ħaġa, se nivverifika u possibbilment inkun f'qagħda li nirrispondih.

Għar-rigward it-tieni parti tad-domanda, fl-istess risposta għad-domanda ta' l-Onor.

Galea jiena għedt li safejn naf jien l-inkjesta m'hijiex konkluża u għedt ukoll li l-ewwel indikazzjonijiet minn sorsi mhux marbutin ma' l-inkjesta jindikaw li ġara dak li għamilt riferenza għalih, mingħajr ma b'xi mod irrelevajt dak li qed tagħmel l-inkjesta u l-konklużjonijiet tagħha.

U dan għas-sempliċi raġuni li safejn naf jien l-inkjesta m'hijiex konkluża u jekk inhi konkluża żgur li r-rapport tagħha għadu ma ġiex quddiemi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li ġeneralment meta tkun għaddejja inkjesta ma tingħatax informazzjoni u lanqas isiru kummenti, x'inhi r-raġuni li l- Ministru issa ddeċieda li jagħti l-kummenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kieku xi darba tista' tirbaħ f'dan il-parlament, Sur President!

(Interruzzjonijiet) Jien kont kawt ħafna u qgħadt attent li l- kummenti li ngħaddi ma jkunux marbutin ma' l-inkjesta fiha nnifisha imma ma' dak li huwa magħruf prattikament ma' kulħadd u li safejn naf jien kien ukoll irrapportat fil-gazzetti.

Jiena mhux beħsiebni nikkummenta la fuq l- inkjesta, la fuq il-mod kif qed tiġi kondotta u lanqas fuq x'jista' jkun l- eżitu ta' l-inkjesta.

Inkun nista' nitkellem u nikkonkludi xi ħaġa wara li tkun konkluża din l-istess inkjesta.

Jekk niġu f'dan huwa l-Onor.

Mizzi li pprova jiddireġini f'direzzjoni fejn ...

(Interuzzjonijiet) Fejn naf min huwa l-crew tal-vapur?

M'għandi l- ebda idea dwar dan, se mai huwa mpjegat mas-sid tal-vapur u mhux ma' l-MMA, u din żgur m'hijiex xi ħaġa li nkun nafha jien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: X'tip ta' inkjesti jsiru meta jkun hemm inċidenti bħal dawn, li għalkemm f'dan il-każ partikolari ma kienx hemm konsegwenzi serji, seta' kien hemm?

Minbarra l-inkjesta li tagħmel l-MMA, issir xi nkjesta oħra mill-pulizija jew minn xi awtorita' oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Dan jiddependi mil-livell ta' l-inċident.

Ġieli jkun hemm inkjesti li jsiru anke permezz tal-qrati ta' pajjiżna mal-pulizija u ġieli jkun hemm inkjesti li jkunu biss magħmulin mill-MMA, proprju depending fuq il-livell ta' traġedja li tkun attwalment saret.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont ta' dħul mill-airport tax bejn l-2001 u Settembru 2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21411.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar flus minfuqa fuq hospitality mill-Ministeru tal-Ġustizzja u l-Intern u d-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21373.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Estratt mill-prospectus tal-Kulleġġ Malti għall-Art, Xjenza u Teknoloġija dwar il-kwalifiki meħtieġa għad-dħul fil-korsijiet marittimi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21131; u

Tagħrif dwar karozzi mikrija mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg u dipartimenti/enti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg, matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21370.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għal Għawdex.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar karozzi mikrija mill-Ministeru għal Għawdex u dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru għal Għawdex matul l-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21372.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2007 (L-EWWEL JUM IMĦOLLI KOLLU GĦALL-OPPOŻIZZJONI)

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal-PBS biex jidħlu fil-Kamra u jittrasmettu dirett fuq it-televiżjoni d-diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Nistieden ukoll lill-photographers u lill-camermen li jirrappreżentaw lill- istampa sabiex jidħlu fil-Kamra għal ftit minuti u jieħdu r-ritratti.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom

MR SPEAKER: Illum għandna quddiemna l-kontinwazzjoni tad-diskussjoni fuq il-Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall- Konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2007.

Skond il-Mozzjoni Nru. 258 tad-9 ta' Ottubru, 2006 is-seduta għandha tintemm fit-8.30 p.m. bid-diskors ikun eżenti mil-limitu tal-ħin għad- diskorsi.

Nistieden issa lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni sabiex jibda d-diskors tiegħu.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, ninsabu quddiem budget għas-sena 2007 li kif diġa` kelli okkażjoni ngħid, huwa dgħajjef, fjakk u vojt.

Dan huwa budget li jkompli ma' l-istrateġija ta' dan il- gvern u ta' dan il-prim ministru li jidħak bil-poplu.

Jekk irrid nibqa' onest miegħi nnifsi, ma' dan il-parlament u mal-poplu Malti, m'għandix mod ieħor kif niddeskrivi l-miżuri li tħabbru ġimgħa ilu.

Il-poplu Malti jeħtieġ pjan serju u viżjoni ta' kif għandhom isiru l-affarijiet.

Din il- viżjoni m'għandhiex tkun mibnija fuq il-ħolm u l-wegħdi fiergħa imma fuq ir- realta`.

Hemm bżonn pjan ta' kif se noħolqu bidu ġdid għal dan il-pajjiż li ġie mwiegħed ħafna u ngħata ftit wisq minn dak li twiegħed.

Fil-budget li ppreżentawlna l-ġimgħa li għaddiet ma kien hemm l-ebda viżjoni u l-ebda pjan ħlief dak li nibqgħu għaddejjin kif ninsabu għaddejjin, billi nillapazzaw, billi min qiegħed igawdi bħalissa jibqa' jgawdi, billi wħud minn dawk li ilhom iġorru piżijiet esaġerati jingħataw ftit tas-serħan li malajr se jisparixxi filwaqt li oħrajn jibqgħu jistennew u jsaffru u billi nibqgħu niftaħru li kollox miexi sew.

Issa l-poplu Malti żgur li ma kienx qiegħed jistenna dan u tawh x'jifhem mod ieħor.

Il-poplu stenna miżuri li jindirizzaw il-problemi li qiegħed jiffaċċja u stenna diskors li jirrifletti u jara kif se jtaffi d-dwejjaq soċjali li l-poplu - iż-żgħażagħ, iċ-ċittadini ta' eta` medja u l-anzjani – qed iħoss.

Jien hawnhekk nixtieq nistaqsi: Għalfejn il-gvern ippreżenta l-budget għas-sena 2007 issa?

Is-sena li għaddiet id-diskors tal-budget sar fil-31 ta' Ottubru ta' l-2005.

Dakinhar ir-raġuni kienet li kellha ssir f'Malta l-laqgħa tal-mexxejja tal- Commonwealth u għalhekk ħteġilna li nagħmlu l-budget kmieni aktar mis- soltu.

Din is-sena din ir-raġuni ma treġix u xorta qegħdin niddiskutu l- budget aktar kmieni mis-sena li għaddiet.

Il-konsegwenza hi li ħafna mill- informazzjoni li se nitkellmu dwarha, fuq impjiegi, fuq bejgħ u xiri, fuq għoli tal-ħajja, fuq il-kummerċ barrani tieqaf sa Ġunju ta' din is-sena.

Meta s-soltu f'dan id-dibattitu nkunu qegħdin nitkellmu fuq dak li jkun qiegħed jiġri fil-pajjiż, ikollna quddiemna medda ta' disa' xhur.

Anke s- sena li għaddiet, meta kellna l-konferenza tal-pajjiżi tal-Commonwealth u allura l-budget tressaq aktar kmieni mis-soltu, l-informazzjoni li kellna kienet twassal sa Settembru ta' dik is-sena.

Pero` din is-sena, Alla jbierek, le.

Għalhekk illum id-diskussjoni tagħna ma tistax tkun ċara daqskemm messha tkun għax l-informazzjoni li qed naraw, tajba jew ħażina - f'ħafna oqsma tqajjem dubji dwar kemm hija korretta - ma twassalx 'il bogħod biżżejjed.

Għalhekk tqum il-mistoqsija: Għalfejn din l-għaġġla?

Sena ilu, meta ġejna hawnhekk biex niddiskutu l-budget li kien ippreżenta l- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, qalulna li l-budget għas-sena li ninsabu fiha, 2006, kien maħsub biex int tgħix aħjar.

Għalhekk aħna ta' l- oppożizzjoni, bħall-pajjiż kollu wara kollox, bdejna nistaqsu dan: Int qed tgħix aħjar?

Int se tgħix aħjar?

Il-miżuri li kien qed jieħu l-gvern immexxi mill-Onor.

Gonzi kienu qed jissarrfu u kienu se jissarrfu f'kondizzjonijiet ta' ħajja aħjar għall-familji tagħna?

Din il-mistoqsija għamilniha wkoll sena ilu għax infakkar li l-gvern innifsu u l-partit Nazzjonalista kienu ħarġu bi slogan li kulma kienu qed jagħmlu kien biex int tgħix aħjar.

Biss imbagħad matul din is-sena, huwa u riesaq għal dan il-budget tas-sena 2007, rajna żviluppi kurjużi.

Diriġenti tal-partit Nazzjonalista donnhom riedu jqajmu deni elettorali meta raw dan il-budget riesaq u donnhom riedu jwasslu l-messaġġ li wara snin ta' piżijiet ta' taxxi dejjem jiżdiedu kien wasal iż-żmien li l-poplu Malti u Għawdxi jgawdi xi ħaġa.

Fl-aħħar snin kellna dulluvju bla preċedent ta' taxxi, ta' miżati, ta' żidiet fil-ħlasijiet, ta' liċenzji u ta' multi.

Kieku dan issarraf f'kondizzjonijiet ta' ħajja aħjar, f'servizzi aħjar, fi tmexxija ta' gvern li qed tagħti kas aktar tal-bżonnijiet taċ-ċittadin, fit-twettiq ta' proġetti li jibdew u jintemmu fil-ħin, kieku forsi wieħed kien jgħid: Paċenzja, qed inħallsu minn imneħirna imma qed nieħdu servizz għal dak li qed inħallsu.

Imma mhux hekk ġara u mhux hekk qed jiġri.

Allura meta s-segretarju tal-partit Nazzjonalista Joe Saliba, f'intervista li dehret fis-17 ta' Settembru 2006, qal li ma jeskludix li l-elezzjoni ġenerali ssir fl-istess ġurnata ta' l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, x'fehmu n-nies?

Fehmu li kien hemm ċans tajjeb li l-gvern Nazzjonalista qed iħejji għal elezzjoni bikrija sa minn Marzu tas-sena d-dieħla meta jmisshom isiru l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Aktar u aktar fehmu hekk għax fl-istess ġurnata, fis-17 ta' Settembru ta' l-2006, il-partit Nazzjonalista għoġbu jħabbar il-lista ta' kandidati tiegħu għall-elezzjoni li ġejja.

Is-Sur Joe Saliba qal li l-partit Nazzjonalista kien qed jaħseb minn kmieni biex ikun imħejji tajjeb għall-appuntament importanti ta' l- elezzjoni ġenerali.

Imbagħad id-data tal-budget tħabbret daqshekk kmieni.

Issa fejn qatt instemgħet li partit fil-gvern ifittex isaħħan it-tempra elettorali qabel żmienha?

Il-ġurnal "The Times" ħareġ jgħid li konna aħna tal-partit Laburista li xewwixna lin-nies biex jaħsbu li hemm xi elezzjoni riesqa.

Bil-maqlub, kienu tal-partit Nazzjonalista li telqu għal għonq din it-triq.

U aħna, mill-oppożizzjoni Laburista x'kellna ngħidu għal dan?

Din hija ħaġa naturali.

Aħna għedna li aħna lesti - u hekk aħna – għall- elezzjoni, tiġi meta tiġi.

U din nerġa' ngħidha llejla, mela le!

Iva, il- poplu jixtieq il-bidla u aħna lesti għall-elezzjoni, tiġi meta tiġi, biex nagħtuh il-bidla li jixtieq.

(Onor. Membri: Hear, hear) Aħna rridu nagħtu bidu ġdid lill-poplu Malti u Għawdxi.

L-istess jingħad dwar l-istennija għal dan il-budget.

Wara snin li matulhom il-gvern imbolla t-taxxi, surcharges, miżati u multi, fost oħrajn, il-poplu kien qed jistenna xi forma ta' relief u nifs, imma kien il-gvern stess li ta l-impressjoni, anzi inkoraġġixxa bil-kbir, il-fehma li l- affarijiet issa mexjin fuq il-ħarir u li allura dan se jkun budget li jnaqqas bil-kbir il-piżijiet li hu stess għabba fuq il-familji matul l- aħħar snin.

Per eżempju, fit-2 ta' Settembru, il-Prim Ministru Gonzi qal li fl-aħħar sena nħolqu 4,300 impjieg ġdid u dawn ma jinkludux impjiegi li ġew vakati u reġgħu imtlew għax l-impjegati ħarġu bil-pensjoni.

L-għada, fit-3 ta' Settembru, il-Prim Ministru Gonzi qal hekk:

"Jien ngħid li qed nagħmlu miraklu u kultant in-nies lanqas jindunaw bil- miraklu li qed nagħmlu.".

Meta jien smajt dan id-diskors, jien għedt lili nnifsi: Mela allura għalfejn jieħu għalih l-Onor.

Gonzi meta nsejjaħlu beatu?

Hawn qed jikkonferma kemm għandi raġun li qed insejjaħlu beatu għax safejn naf jien, biex issir beatu mhux tidħak trid imma l-ewwel trid tagħmel xi miraklu.

Dan daħak u għamel il-miraklu, jiġifieri għamel iż-żewġ affarijiet f'salt.

Imbagħad fis-16 ta' Settembru, il-Prim Ministru Gonzi, imsaħħaħ bil-mirakli li kien qed iwettaq stqarrilna hekk:

"Is-sitwazzjoni ekonomika hija garanzija ta' ġejjieni fis-sod għall-poplu kollu.

Il-gvern lest li jtaffi mill-piżijiet li l-poplu jkollu jġorr.".

Aktar minn hekk il-ftaħir ma baqax biss fuq mirakli imma mar anke fuq ir- records.

Fid-19 ta' Settembru, l-Onor.

Gonzi qal hekk lill-ġurnal "In- Nazzjon":

"Bħala Prim Ministru, kemm ilni fit-tmexxija, ġibt rekord ta' investiment .".

Id-diska ma waqfitx hawn.

Fil-mass meeting ta' l-indipendenza fuq il-fosos il-Prim Ministru Gonzi tkellem dwar x'se jagħmel fil-budget u qalilna hekk:

"Il-gvern qed jilħaq il-miri tiegħu u se jkun qed isarrafhom f'ġid għall- familji Maltin u Għawdxin kollha.".

L-istorja baqgħet għaddejja sal-bidu tal-ġimgħa l-oħra meta tħabbar il- budget għas-sena 2007.

Waqt il-kunsill ġenerali tal-partit tiegħu, fil-15 ta' Ottubru, is-segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista qal hekk: "Jien kont għedt li hemm żmien għal kollox u għedt li jrid jasal iż- żmien tal-ħsad u ż-żmien tal-frott.

U ħbieb, iż-żmien tal-ħsad u ż- żmien tal-frott wasal.

Din il-ġimgħa jkollna ż-żmien tal-ħsad u ż- żmien tal-frott.".

Hekk qal is-Sur Saliba fl-istess laqgħa tal-kunsill ġenerali Nazzjonalista, kważi lejliet il-budget, Sur President.

Il-prim ministru nnifsu ma baqax lura imma qal hekk:

"Għandna storja tajba x'nirrakkontaw lill-poplu tagħna.

Aħna tal-partit Nazzjonalista fil-gvern għandna storja sabiħa x'nirrakkontaw lill-poplu, għandna aħbarijiet tajbin.

Għandna għalxiex inkunu kburin.

Pajjiżna mexa 'l quddiem, pajjiżna miexi 'l quddiem u qed jakkwista r-riżultati.".

Altru milli kienet l-oppożizzjoni Laburista li tkellmet dwar elezzjoni bikrija u altru milli kienet l-oppożizzjoni Laburista li qalet li dan kellu jkun budget li jimla lin-nies b'sentiment ta' ħajja tajba u ta' ħajja li qed tingħex aħjar.

U minkejja x'jgħidu fil-media, minn hawn ġejja l- indifferenza, biex ma ngħidx id-diżappunt, ta' ħafna u ħafna nies quddiem dan il-budget.

Tawhom is-sentiment li wara s-sagrifiċċji kbar li saru, kien wasal iż-żmien tal-ħsad u ż-żmien tal-frott, kif qal is-segretarju ġenerali Joe Saliba.

Għallinqas in-nies stennew, bir-raġun, tnaqqis sostanzjali fil-piżijiet tat-taxxi, fis-surcharge fuq id-dawl u l-ilma, fl- income tax, fit-taxxa fuq it-tluq u fid-departure tax.

Matul l-aħħar snin, speċjalment matul l-aħħar sena li suppost li kellha tkun is-sena li int se tgħix aħjar, assistejna għal tnaqqis sostanzjali fil-kwalita` tal-ħajja tal- poplu Malti u Għawdxi.

Veru li l-gvern Nazzjonalista u l-partit Nazzjonalista mhux ħlief jiddikaraw bil-maqlub imma ħadd aktar ma jista' jiċħad il-verita`.

Il-verita` qed toħroġ mill-istatistika li l-gvern innifsu qed jippubblika ma' dan il-budget, dubjuża kemm hi dubjuża.

Jiġu jgħidulna, kif qal l-Onor.

Gonzi fil-15 ta' Ottubru, li pajjiżna miexi 'l quddiem u qed jakkwista r-riżultati meta mbagħad, skond l-istatistika li ppreżentawlna l-ġimgħa l-oħra f'dan il-parlament, f'paġna 43 ta' l- "Economic survey" jirriżulta li bejn is-sena 2003 u tmiem is-sena li għaddiet, il-paga medja ta' l-impjegati f'termini reali naqset bi kważi 4%.

Dan ifisser li bħala medja, kull Lm100 li impjegat jew ħaddiem irċieva fis- sena 2003 sa tmiem is-sena li għaddiet, kienet naqsitlu b'Lm4 u saret Lm96.

Dan il-proċess li bih id-dħul medju tal-ħaddiema, l-impjegati u s-self- employed kien qiegħed jitnaqqar mis-sena 2003 'il quddiem, baqa' għaddej matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, is-sena li kellha tkun is-sena li fiha inti tgħix aħjar.

Dan jerġa' jgħidulna l-"Economic survey" stess li l-prim ministru ġabilna ġimgħa ilu, eżattament f'paġna 6.

L-"Economic survey" qalilna li b'mod reali l-kumpens medju li kellhom l-impjegati, il-ħaddiema u s-self-employed għax-xogħol tagħhom naqas b'1% tul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, jiġifieri kull Lm100 li kienu jaqilgħu fil-bidu ta' din is-sena 2006, naqset b'Lm1 sa l-aħħar ta' Ġunju u saret Lm99.

Ma nistax nifhem, Sur President, kif ikollna dan l-iffanfrar dwar kemm hemm stejjer tajba u kemm sejjer tajjeb il-pajjiż b'mirakli u b'records meta mbagħad insibu li l- ħaddiema, l-impjegati u ċ-ċittadini normali f'dan il-pajjiż sejrin għall- agħar.

Allura jien nistaqsi: X'jagħmel pajjiż dak li hu?

Mhux iċ-ċittadini tiegħu!

Kif jista' pajjiż ikun sejjer għall-aħjar meta ċ-ċittadini tiegħu jkunu sejrin għall-agħar!

U minn hawn toħroġ il-problema tal-gvern ta' l- Onor. Gonzi.

Dan mhux qed jitwemmen f'dak li jgħid.

Għalhekk ħafna nies iħossu li daħaq bihom u li għadu qed jidħaq bihom.

Dan jitkellem dwar kemm l-affarijiet mexjin għall-aħjar imma ċ-ċittadini u l-familji jafu li fil- ħajja tagħhom ta' kuljum jafu li mhux hekk qed jiġri.

Mhux hekk qed jiġri.

L-Onor.

Gonzi u l-gvern tiegħu huma medhija l-aktar kif se jibagħtu lejn Brussell iċ-ċifri li jagħtuhom il-laptops tagħhom, li biex tgħaxxaqha dawn iċ-ċifri ta' spiss ikunu ċifri żbaljati.

Iżda mbagħad, meta nipprovaw inġibu lill-gvern b'saqajh ma' l-art biex jifhem x'inhuma jġarrbu u x'inhuma jħossu l-Maltin u l-Għawdxin fil- maġġoranza tagħhom, il-prim ministru jgħajjarna Ġeremiji u li qed inxerrdu l-biki u d-dmugħ minflok inxerrdu d-daħk kif jippreferi hu.

Inqas minn ġimgħatejn ilu, l-Onor.

Gonzi qal hekk: Għandna storja tajba x'nirrakkontaw lill-poplu.

Il-poplu ilu jismagħha din l-istorja u qed jinduna li m'hi xejn ħlief ħrafa li biha l-gvern jevita li joħroġ b'viżjoni u bi pjan ta' fejqan għal pajjiżna.

Aħna ta' l-oppożizzjoni Laburista ma naqblux ma' dan.

Nemmnu li fl-interess nazzjonali wasal iż-żmien għal pjan ta' qawmien ekonomiku u soċjali.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Għalhekk huwa tajjeb li għal li ġej nagħtu ħarsa lejn il-qagħda ekonomika u soċjali ta' pajjiżna biex naraw fejn ninsabu tassew, biex naraw il-progress li sar u li qed isir skond il-gvern, biex nifhmu fejn huma l-veri sfidi u jekk hux veru jew le li qed nilqgħu għalihom.

Minn hemm imbagħad inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem biex niflu aħjar il-miri u l-miżuri ta' dan il- budget li ressaq il-prim ministru.

Irridu naraw ukoll kif qiegħed jopera l-gvern ta' l-Onor.

Gonzi għax jgħid x'jgħid il-prim ministru, il-gvern tiegħu stess huwa parti kbira mill- problema li qed iġorr il-pajjiż.

L-operat u l-personnell tal-gvern Nazzjonalista, l-aktar fil-livell politiku, jaħtu bil-kbir għall-piżijiet li qed iġorru l-familji minħabba l-iżbalji ta' tmexxija li jwettqu u minħabba l-favoritiżmu li juru ma' ħbieb tal-qalba.

Imbagħad se nkunu qed naraw il-falliment ta' politika li ilha tiddandan kemm hi tajba, li ilha twiegħed finanzi u ma nafx x'aktar fis-sod u li għadha sal-lum tagħmel hekk għax fid-diskors tiegħu ta' ġimgħa ilu l-prim ministru semma l-kelma "sod" madwar 30 darba.

Issa din il-ġimgħa jien kont mal-prim ministru fuq programm ta' l-RTK, ir- radju tal-knisja, u bqajt mistagħġeb meta smajtu jgħid li l-ewwel prijorita` tiegħu bħala prim ministru kienet li jġib il-finanzi fis-sod.

Ma rridx nemmen li qal hekk biex iniggeż lill-ħabib kbir tiegħu, il- ministru tal-finanzi ta' qablu, imma ftakart fil-poster li l-partit Nazzjonalista kien ħareġ xi sena qabel l-Onor.

Gonzi sar prim ministru, meta hu kien viċi-kap tal-partit Nazzjonalista u kien viċi prim ministru.

Dan hu l-poster, Sur President, u se npoġġih ukoll fuq il-mejda tal-Kamra.

F'dan il-billboard, fl-elezzjoni tas-sena 2003, il-partit Nazzjonalista qalilna li kellna l-finanzi tal-pajjiż fis-sod.

(Interruzzjonijiet) Mela l-Onor.

Gonzi nnifsu kkonferma li dak kien daħk fil-wiċċ.

Allura x'garanzija għandna llum meta jgħidilna li għandna finanzi fis-sod, il-gvern ta' l-Onor.

Gonzi mhux qed jerġa' jidħak bina għaliex ir-realta` hija bil-wisq differenti minn dik li jridna nemmnu.

Għalhekk huwa xieraq li fl-aħħar ta' dan id-diskors nagħti rendikont tal-pjan li l-partit Laburista għandu lest biex malli l-poplu jagħtih il-mandat jibda jmexxi b'sens ta' fiduċja, bil-ħila tal-poplu Malti, b'impenn sħiħ lejn il-valuri tax-xogħol, tal-ħarsien u tad-dinjita` Sur President.

(Onor. Membri: Hear, hear) Issa meta nħarsu lejn il-qagħda ekonomika soċjali l-gvern u l-ħbieb tiegħu jgħidulna li aħna Ġeremiji li rridu nħarsu biss lejn l-iswed.

Għalhekk illejla biex nifhmu eżatt in-natura tal-problema li qed niffaċċjaw bħala pajjiż nixtieq li nirriferi għal studju li ġie ppubblikat dan l-aħħar mill-GRTU - l-għaqda jew il-kamra tan-negozjanti ż-żgħar - li jismu "Exports, inflation and value added".

Dan inkiteb mill-Professur Joseph Falzon li żgur ħadd ma jista' jgħid li għandu xi infilzament politiku ma' xi partit jew ieħor.

Dan huwa ekonomista li jaħdem fl-universita` u serva kemm-il darba ta' konsulent għall-gvern.

Aktar 'il quddiem se nqiegħed dan l-istudju tal-Professur Falzon għall-GRTU fuq il-mejda tal-Kamra.

F'dan l- istudju tingħata ħarsa lejn l-oqsma differenti tal-ħidma ekonomika ta' pajjiżna biex naraw kif għaddew tul l-aħħar għaxar snin.

F'dan l-istudju l- Professur Falzon iħares lejn l-istatistika u r-riżultati ekonomiċi ta' dawn l-aħħar snin u wara jasal għal dawn il-konklużjonijiet li se nelenkahom.

L-ewwelnett mis-sena 2000 sal-lum l-esportazzjoni minn Malta ta' prodotti u servizzi baqgħet tonqos kemm fi flus kontanti u kemm b'kejl reali.

It- tieni, l-esportazzjoni Maltija, jiġifieri dak li aħna nbigħu barra, baqgħet tinbiegħ bi prezzijiet dejjem inqas tajba u s-sehem ta' l-esportazzjoni fl- ekonomija tagħna baqa' dejjem jiċkien.

It-tielet, fis-settur tal- manifattura fl-aħħar għaxar snin tlifna 6,450 impjieg.

Jiġifieri l-impjiegi f'dan is-settur naqsu b'wieħed minn kull ħamsa.

Ir-raba', matul l-aħħar ħames snin, meta nħarsu lejn l-ekonomija Maltija kollha kemm hi, insibu li ma kienx hemm żieda fl-impjiegi full-time.

Il-ħames, fil-qasam tal- manifattura u fil-qasam tal-lukandi u tar-ristoranti naqas il-proporzjon ta' ħaddiema impjegati fihom u naqas is-sehem ta' valur li joħolqu fl- ekonomija kollha kemm hi.

Is-sitta, mill-oqsma kollha ta' l-ekonomija, il- ħaddiema u l-impjegati fil-manifattura kellhom l-iċken żieda fil-pagi tagħhom tul dawn l-aħħar disa' snin.

Din iż-żieda kienet inqas mill-għoli tal-prezzijiet li ġarrabna matul dan iż-żmien.

Fis-settur tal-lukandi u ristoranti ż-żieda fil-pagi kienet it-tielet l-anqas mis-setturi ekonomiċi kollha.

Is-seba' konklużjoni hija li jekk inħarsu lejn x'ġara fl-aħħar disa' snin, lejn id-dħul li seħħ fl-ekonomija Maltija wara li tkun naqqast l-ispejjeż operattivi biex taħdem, insibu li dan id-dħul żdied biss bi kważi n-nofs tar-rata li biha għolew il-prezzijiet.

Dan ifisser li l-prezzijiet għolew bid-doppju tad-dħul li ksibna mill-ħidma ta' l-ekonomija Maltija wara li tkun naqqast l-ispejjeż biex tkun tista' tasal għal dan id-dħul.

It-tmien konklużjoni tar-rapport tal-Professur Falzon hija li bejn l-1996 u s-sena 2005, għal kull ħaddiem impjegat fl-ekonomija Maltija, id-dħul li seħħ meta tnaqqas l-ispejjeż operattivi żdied biss b'terz taż-żieda li kellna fil- prezzijiet matul l-istess żmien.

Fil-manifattura, fil-lukandi u fir- ristoranti u f'erba' oqsma oħra, id-dħul li minnu mbagħad tnaqqas l- ispejjeż operattivi ma żdied xejn anzi naqas aħseb u ara kemm irnexxielu jikkumpensa għall-għoli fil-prezzijiet.

Il-konklużjonijiet tar-rapport Falzon kienu li l-għoli tal-ħajja huwa probabbilment l-aktar problema importanti għall-ekonomija Maltija.

Il- Professur Falzon isostni wkoll li f'termini reali l-valur ekonomiku li qed inżidu għal kull ras illum għadu l-istess bħalma kien fis-sena 1996.

Fil- fatt skond il-Professur Falzon ma ħadna l-ebda benefiċċju ekonomiku u soċjali reali mill-fatt li fl-aħħar disa' snin il-ħajja f'Malta saret kważi 25% aktar għolja milli kienet qabel.

Jiġifieri dak li disa' snin ilu kien jiswa Lm1 illum sar jiswa Lm1.25c.

Issa tista' tibqa' tidħak quddiem dawn iċ-ċifri, imma jekk ikollok rasek fuq għonqok tgħid li dawn huma konklużjonijiet inkwetanti ħafna għax juru li pajjiżna qed jitlef il-ħila biex jaqla' l-għajxien tiegħu.

Din m'hijiex xi ħaġa li kif jirriżulta mir- riċerka tal-Professur Falzon waqfet malli l-Onor.

Gonzi sar prim ministru, anzi mir-riżultati tal-Professur Falzon jirriżulta li dan it-taħsir ekonomiku għadu għaddej bil-qawwa.

Jien għalhekk imbagħad niskanta bil-mod kif donnu l-gvern qiegħed iwarrab għal kollox din il-problema ta' l-għoli tal-ħajja.

Xi kultant jiġini l- ħsieb li l-gvern ta' l-Onor.

Gonzi jqis li bl-għoli tal-ħajja se jmur aħjar fil-miri tiegħu għax se jdaħħal aktar taxxi.

Is-Sibt li għadda l-Onor.

Gonzi ta intervista lill-ġurnal "The Times" u bil-kunsens tiegħek, Sur President, aktar 'il quddiem se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra.

Staqsewh fuq l-għoli tal-ħajja u qal hekk:

"M'hemm l-ebda miżura speċifika li nistgħu nieħdu biex innaqqsu l-għoli tal-prezzijiet għax għandna ekonomija miftuħa u ħafna mill-inflazzjoni tagħna ġejja minn barra.

Hemm ftit ħafna li l-gvern jista' jagħmel ħlief f'xi setturi tal-mediċini.".

Din is-silta qiegħda f'dawn il-karti, Sur President.

Din hija risposta li tqajjem mistoqsijiet kbar dwar l-impenn tal-gvern ħalli tabilħaqq itejjeb l- affarijiet.

Mhux billi jgħid "biex int tgħix aħjar" u fuq xi ħaġa bħal din jieħu din il-pożizzjoni.

Bir-rispett kollu dan id-diskors juri l-faqar ta' ħsieb tal-gvern immexxi mill-Onor.

Gonzi għax hemm ħaġa stramba f'dan kollu, Sur President.

Meta wieħed jifli x'inhu jiġri fil-pajjiżi li magħhom nagħmlu l-aktar kummerċ, jiġifieri l-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, isib li r-rata ta' għoli ta' prezzijiet tagħna hija ħafna akbar minn tagħhom.

Jekk tieħu l-għoli tal-ħajja bejn Jannar u Awissu ta' l- 2006 u tkejjilha bil-kejl ta' l-Unjoni Ewropea ssib li Malta kellha żieda fil-prezzijiet ta' 3.1% fuq il-prodotti u s-servizzi kollha li jużaw il- familji u n-negozji.

Imma fl-Unjoni Ewropea bħala unjoni, ir-rata ta' għoli tal-prezzijiet kienet ta' 2.3%.

Jekk issa nħarsu lejn dawk il- pajjiżi li magħhom l-aktar ninnegozjaw insibu li bejn Jannar u Awissu ta' l- 2006 ir-rata ta' l-għoli tal-prezzijiet fosthom kienet ta' 2.2%.

Dan ifisser li kienu inqas minna, l-Ġermanja, Franza, l-Italja, ir-Renju Unit, il-Belġju, Ċipru u l-Irlanda fost oħrajn.

Issa ejjew immorru pass aktar 'il quddiem.

Jekk nieħdu l-għoli tal-ħajja fil-prodotti u s-servizzi kollha ħlief dawk li għandhom x'jaqsmu maż-żejt u l-enerġija, Malta bil-kejl ta' l-Unjoni Ewropea, kellha rata ta' żieda fil- prezzijiet ta' 1.8% għall-perijodu ta' bejn Jannar u Awissu ta' l-2006.

Imma fl-Unjoni Ewropea kollha kemm hi r-rata ta' l-għoli tal-ħajja taħt dawn il-miżuri kienet inqas sew, kienet 1.4%.

Din l-istess rata għall- għoli tal-ħajja bejn Jannar u Awissu ta' din is-sena kienet tgħodd għall- pajjiżi li magħhom l-aktar nagħmlu n-negozju.

Kienu inqas minna pajjiżi bħall-Ġermanja, Franza, l-Italja, Ċipru, l-Isvezja u r-Renju Unit.

Mela kif jiġi l-prim ministru u jwaħħal fl-importazzjoni minn barra bħala raġuni li ma tistax tilqa' għaliha meta tiġi bħala gvern biex tħares lil pajjiżna mill-għoli tal-ħajja?

Il-prim ministru jwaħħal f'dawk li nagħmlu n-negozji magħhom minn barra għall-għoli tal-ħajja imma huma għandhom għoli tal-ħajja ħafna inqas minn tagħna.

Allura jekk tixtri mingħandhom kif tista' tispiċċa b'għoli tal- ħajja akbar minnhom?

Din irid ifehemna l-Onor.

Gonzi.

Sur President, aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra wkoll tabella fejn hawn ippreċiżat dawn iċ-ċifri u dawn il-figuri li juru biċ-ċar li dawk li nixtru mingħandhom, fil-maġġor parti tagħhom, għandhom rata ta' l-inflazzjoni u rata ta' l-għoli tal-ħajja inqas minn tagħna.

Allura kif il-gvern iċedi l- armi u ma jieħu l-ebda passi serji biex jilqa' għal din il-pjaga ta' l- għoli tal-prezzijiet?

Sur President, għalfejn din il-kwestjoni ta' l-għoli tal-prezzijiet hija daqstant importanti?

Hija importanti għal żewġ raġunijiet li għalija huma ovvji imma ma tantx jidhru li huma ovvji għall-gvern ta' l-Onor.

Gonzi.

Dan milli nistgħu naraw u nisimgħu.

L-ewwelnett fl-għoli tal-prezzijiet hemm l-effett soċjali fuq il-familji u qed naraw l-għoli tal-prezzijiet jimminalhom il-kwalita` tal-ħajja li mdorrija jgħixu bih.

Issa dan li qed ngħid ma jgħoddx biss għall-familji bl-aktar dħul baxx imma jgħodd ukoll għall-familji bi dħul medju, il-familji tal-middle classes.

Bħal sħabi jien kull ġimgħa nżur familji minn diversi inħawi, minn diversi żoni, minn diversi klassijiet u minn diversi okkupazzjonijiet u mill-aħħar ġimagħtejn nibqa' niftakar laqgħa ma' koppja fid-dar tagħhom, fejn ir-raġel huwa manager f'azjenda privata u l-mara tiegħu taħdem bħala nurse.

Dawn għandhom żewġt itfal u ħadu impenji għall-edukazzjoni taż-żewġt itfal tagħhom minbarra li jridu jħallsu għad-dar li xtraw flimkien.

Dawn qaluli li fl-aħħar sentejn sabu ruħhom bla nifs, bl-għoli tal-ħajja, bil-kontijiet tad-dawl u l-ilma, u bl-ispejjeż dejjem telgħin għall-bżonnijiet tal- familja.

Bl-istess mod iltqajt ma' familja oħra li tikkonsisti f'mara, raġel u tlett itfal.

Il-missier jaħdem bħala messaġġier mal-gvern u l- ewwel tifel żagħżugħ li għadu kemm spiċċa mill-iskola ma tantx kien tajjeb fiha u għadu ma jistax isib job.

Għalhekk dawn biż-żewġt itfal oħra li għandhom l-iskola litteralment ma jistgħux ilaħħqu ma' l-ispejjeż.

Dawn l-effetti soċjali ġejjin mill-għoli tal-ħajja li l-Onor.

Gonzi qed jgħid li ma jista' jagħmel xejn dwaru.

Imma l-għoli tal-ħajja qiegħed hemm u qed joħloq problemi kbar għall-familji tagħna.

Il-miżuri mdaħħla bil- budget għas-sena d-dieħla too little too late, ngħid jien, ftit li xejn jistgħu jaġevolaw każi bħal dawk li semmejt.

Aktar u aktar jekk tkompli l- għafsa, kif se tagħmel, ta' l-għoli tal-ħajja u tat-taxxi.

Biss imbagħad minbarra l-effett soċjali, l-għoli tal-ħajja qed ikollu wkoll effetti ekonomiċi kbar.

Bħala konsegwenza ta' l-inflazzjoni ta' l-għoli tal-ħajja li baqa' jagħfas fuqna tul l-aħħar snin - dan jurih ir-rapport tal- Professur Falzon - il-manifattura u t-turiżmu baqgħu jaqilgħu daqqiet ta' ħarta kbar.

Qed jonqsu fl-importanza tagħhom imma jekk jinxfu huma, x'se jkun hemm fostna li joħloq ix-xogħol li jitilfu huma?

Skond ir-rapport tal- Professur Falzon, l-għoli tal-prezzijiet fostna tul l-aħħar snin qiegħed jimmina l-pedamenti ta' dawk l-għejun li sal-lum għexna minnhom.

U kif se nilqgħu għal din il-problema?

Minkejja li qed jgħidilna b'ġejjieni sod, fuq din il-biċċa l-Prim Ministru Gonzi m'għandu l-ebda risposta, m'għandu l-ebda viżjoni u dan lili jinkwetani għax jikkonferma li għandna gvern, nerġa' ngħid, bla viżjoni imma fuq kollox bla pjan.

Għalhekk jien nerġa' nistaqsi kif il-gvern ta' l-Onor.

Gonzi qed jissettja l-miri tiegħu.

Xi pjan għandu?

X'beħsiebu jagħmel dwar it-turiżmu, dwar il-manifattura, dwar il-biedja, dwar is-sajd u dwar Għawdex?

X'inhu l-pjan tiegħu fuq is-self- employed?

M'hemmx pjani u m'hemmx direzzjoni.

F'dawn iċ-ċirkostanzi tiftakar x'kien kiteb darba l- filosofu Seneca fejn qal:

"Meta wieħed ma jkunx jaf lejn liema port qiegħed ibaħħar, l-ebda riħ mhu se jiġih tajjeb".

Issa jiddispjaċini ngħid li aħna qegħdin f'din il-pożizzjoni.

Xejn ma juri dan aħjar mill-mod kif l-ekonomija tagħna tinstab għaddejja.

Jekk wieħed jifli l-istatistika ekonomika ppublikata mal-budget u fl-"Economic survey" jirrealizza li hemm problemi kbar fil-mod kif il-gvern jgħid li l-ekonomija qiegħda tiżviluppa u dak li qiegħed jiġri fid-djar u fil-familji.

Il-ġimgħa li għaddiet kellna ftaħir kbir għax qalulna li t-tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna qiegħed jerġa' jirranka.

L-Onor.

Gonzi ftaħar li din is-sena l-ekonomija tagħna kibret bir-rata ta' 2.6% matul l-ewwel nofs tagħha.

U nerġa' nistaqsi: Mela għaliex daqstant familji qed jgħidu li m'humiex ikampaw?

Għaliex daqstant self-employed u daqstant nies bil- ħwienet jgħidu kif il-bejgħ naqas u qed isibuha bi kbira biex iżommu fil- wiċċ?

X'inhu jiġri?

Li qiegħed jiġri hu li d-dħul tal-ħaddiema, ta' l- impjegati u tas-self-employed iż-żgħar, kif diġa` rajna, baqa' jonqos f'termini reali.

Jekk il-konsum privat żdied xi ftit, dan ġara għaliex in- nies kellha tiekol minn ġewwa, tnaqqas mit-tfaddil tagħha u toħroġ il-flus mill-bank ħalli tlaħħaq mal-bżonnijiet tal-ħajja imma d-dħul reali tal- familji baqa' jonqos.

Bil-kontra, li żdiedu u baqgħu jiżdiedu bil-kbir kienu l-profitti ta' l- azjendi l-kbar, tal-banek u fuq kollox tal-U-Bet, il-kumpannija li tmexxi l- lotteriji.

Dawn huma li żdiedu u għaliex żdiedu l-ekonomija bdiet tidher fl-istatistika u fiċ-ċifri li qiegħda żżid fir-ritmu tagħha, kif qal il- prim ministru.

Imma dawn il-profitti fil-biċċa l-kbira tagħhom qed imorru barra l-pajjiż u qed jitgawdew hemmhekk.

Dan jerġa' jġibna lura għall- mistoqsijiet li joħroġ il-Professur Falzon fir-rapport tiegħu u se nikkwotah għaliex inħoss li dawn huma l-isfidi kbar li għandna quddiemna.

Nikkwota:

"Hemm probabilita` kbira li mingħajr trażżin ta' l-għoli tal-ħajja fil- pajjiż, il-manifattura u t-turiżmu se jkomplu jonqsu aktar.

Jekk jiġri dan, allura tqum mistoqsija naturali minn fejn se jiġi t-tkabbir ekonomiku tal-futur.

Tradizzjonalment l-esportazzjoni kienet il-mutur tat-tkabbir ekonomiku qawwi f'Malta.

Jekk jonqos it-tkabbir fl- esportazzjoni allura t-tkabbir fl-ekonomija in ġenerali se jonqos ukoll.".

Għaldaqstant ikun tajjeb li llejla nagħtu ħarsa lejn l-oqsma li s-soltu jipprovdulna l-qligħ minn barra, bl-esportazzjoni ta' prodotti u servizzi li nbiegħu barra minn xtutna, primarjament it-turiżmu u l-manifattura.

Imma tajjeb ukoll li nħarsu lejn is-setturi li jaħdmu għas-suq lokali.

Wara kollox bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea ftit baqa' differenza bejn is- suq lokali u l-bqija tas-suq Ewropew f'dak li għandu x'jaqsam ma' min jista' jixtri u ma' min jista' jbigħ fostna.

Għalhekk huwa tajjeb li hawnhekk naraw ftit x'inhu jiġri mis-setturi tal-biedja u tas-sajd u anke mis-self-employed.

Tajjeb li nħarsu wkoll lejn x'inhu jiġri fl-ekonomija ta' Għawdex, reġjun li fl-aħħar snin tħalla jaqa' wisq lura.

Ħalli nibdew bit-turiżmu.

Hawnhekk ix-xejra ħażina ħafna fit-turiżmu kienet waħda evidenti matul l-ewwel tmien xhur ta' din is-sena li matulha konna se ngħixu aħjar.

In-numru ta' turisti naqas b'29,800 jew 3.7% u dan meta suppost kellhom jiżdiedu b'100,000!

In-numri ta' ljieli mqatta' f'Malta mit-turisti naqas bi kważi 195,000 jum matul l-ewwel tmien xhur tas-sena li ninsabu fiha, tnaqqis ta' 2.6%.

Sadanittant in-nefqa ta' turisti żdiedet bi ftit ħafna għaliex żdiedet b'0.2% jew b'Lm600,000.

Meta tikkonsidra l- għoli tal-ħajja li kien hawn fl-ewwel tmien xhur issib li kellna tnaqqis u mhux żieda fil-valur reali tad-dħul mit-turiżmu.

Iċ-ċifri kollha li juru kemm qed jonfqu t-turisti fostna jindikaw tnaqqis sostanzjali, kif hemm ukoll tnaqqis sostanzjali ta' turisti li ġejjin minn pajjiżi li tradizzjonalment jibagħtulna t-turisti, bħas-suq Ingliż fejn inqasna bi 8% u s-swieq Franċiżi u Taljani li wrew tnaqqis ta' bejn 2% u 3%.

Wieħed forsi jitħajjar jgħid li n-numru ta' ljieli f'lukandi u f'aparthotels naqas biss b'0.8%, imma minkejja dan it-tnaqqis is-sehem tal-lukandi fit-total ta' ljieli li qattgħu t-turisti żdied minn 68.1% għal 69.3%.

Imma li ġara kien li numru ta' lukandi, biex jimlew il-kmamar, bdew jieħdu bookings ta' studenti li ġew Malta biex jistudjaw l-Ingliż.

Fil-fatt kien hemm tnaqqs sostanzjali ta' xi 10.6% fi ljieli li qattgħu l-istudenti ma' familji Maltin.

Dan ifisser li l-istudenti li ġew, minflok marru joqogħdu ma' familji bħalma kienu jagħmlu qabel, bdew imorru fil-lukandi.

Biex inkunu għedna kollox, waħda mir-raġunijiet għal dan hi li xi familji ma baqgħux jospitaw lill-istudenti wara li l-gvern kien iddeċieda li jibda jintaxxahom bil-goff.

Imma raġuni oħra kienet li l-lukandi, biex jillapazzaw, daħħlu lill-istudenti, ħaġa li ħolqot problemi oħrajn għalihom għax turist li jiġi Malta għall-vaganza mal-familja xejn ma jkun irid jgħix fl-ambjent storbjuż li joħolqu studenti żgħażagħ.

Sur President, m'hemmx bżonn tkun espert fin-negozju biex tagħraf kif it- turiżmu ta' Malta jinsab quddiem kriżi.

Il-gvern mhux talli ma pprovda l- ebda leadership biex tinħall il-kriżi talli fl-aħħar sentejn, tlieta assistejna għall-inkompetenza grassa min-naħa ta' l-awtoritajiet quddiem il- ħtieġa li jibnu strateġija effettiva.

Per eżempju, il-Prim Ministru Gonzi webbes rasu u baqa' jgħid li ma jara xejn ħażin fit-tmexxija tal-ministru tat-turiżmu tiegħu, li baqa' għaddej minn fjask għal fjask.

Forsi, biex inkunu għedna kollox, l-Onor.

Gonzi kien imxekkel milli jieħu xi passi dwar il-ministru tat-turiżmu għar-raġuni li sentejn ilu l-prim ministru nnifsu kien appunta kumitat inter-ministerjali ppresjedut minnu biex imexxi t- turiżmu Malti.

Sal-lum għadna ma nafux – għallinqas jien żgur ma nafx – x'ikkontribwixxa dan il-kumitat ippresjedut mill-prim ministru li suppost kellu jikkoordina minn fuq nett u jagħti prijorita` sħiħa lit-turiżmu, biex ma ngħidx li jwettaq xi rekord jew xi miraklu waqt li jkun qed jaħdem hemm.

Imbagħad domna xhur sħaħ nisimgħu dwar il-ħtieġa li l-awtorita` tat-turiżmu tiġi ristrutturata għax ma kenitx qed tagħti riżultati.

U dan ftit inqas minn ħames snin wara li kienet twaqqfet.

Fil-fatt ir-ristrutturar tagħha ma wassal imkien b'suċċessjoni ta' chairmen u bordijiet li ftit biddlu s- sitwazzjoni.

Per eżempju, kellna l-ħatra ta' kap eżekuttiv u chairman ta' l-awtorita` li ġie ngaġġat f'kuntratt mill-aqwa u li f'nofs il-ħatra tiegħu qal li se jitlaq għax kien wettaq il-ħidma ta' ristrutturar.

Il-gvern ħallieh jieħu miegħu l-flus kollha li kien jieħu li kieku baqa' sena u nofs aktar fil-post tiegħu sa l-aħħar tal-ħatra.

Kellna mbagħad il-ħatra ta' chairman ġdid ta' l-awtorita` tat-turiżmu.

Imbagħad minnufih wara rriżenja l-bord kollu ħlief għaċ-chairman minħabba li xi ittra li l-bord kellu jikteb għandu jkun spiċċat fil-gazzetti.

Kellna wkoll l-hekk imsejħa kampanja għal "brand Malta" li ġiet varata b'ħafna prosopopoeia u li kkollassat f'nofs redikolu liema bħalu.

Kellna każ ieħor brillanti.

Kellna lill-gvern jiffanfra li għallinqas irnexxielu jnaqqas mill-mijiet ta' eluf ta' euros li kien se jitħallas il-konsulent li tqabbad biex imexxi din l-imbierka kampanja paprata ta' "brand Malta".

Kellna d-deċiżjonijiet li ttieħdu biex jitneħħew l-uffiċċji ta' barra minn Malta ta' l-awtorita` dwar it-turiżmu bi spiża ta' Lm0.5 miljun biex issa qed jgħidulna, ftit aktar minn sena wara, li dak kien żball u li se jerġgħu jiftħu l-uffiċċji li kienu ngħalqu.

Kellna mbagħad id-deċiżjoni li nonfqu USD1miljun fuq kampanja ta' pubbliċita` minn fuq il-kanal televiżiv tas-CNN biex issa qed jgħidulna li dan kien żball ieħor u l-gvern ma jonqosx okkażjoni biex jagħmlilna xi miraklu ieħor l-Onor.

Gonzi.

Imbagħad il-gvern jiffanfra li għallinqas irnexxielu jġib lura USD200,000 mingħand tas-CNN.

Kellna wkoll id-deċiżjoni li ħadd ma jaf minn fejn waqgħet tal-Prim Ministru Gonzi nnifsu biex ipoġġi golf course f'Għajn Tuffieħa li dwarha, jekk jien informat tajjeb, sal-lum intnefqu mijiet ta' eluf ta' liri f'konsulenzi u li dwarha s'issa għadu ma sar xejn għax mill-bidu din kienet deċiżjoni – ma rridx inkun kiefer – ġennata.

Kellna mbagħad in-nuqqas ta' attenzjoni għal kif jitħallew isiru proġetti ta' kostruzzjoni u bini f'żoni turistiċi u madwar l-ajruport internazzjonali ta' Malta meta l-gvern suppost għandu politika biex fis-sajf ma jsirux xogħlijiet hekk f'postijiet bħal dawn.

F'Buġibba l-gvern baqa' għaddej tul is-sajf biex jagħmel bajja bir-ramel.

Sa l-aħħar tas-sajf ħalliha nofs leħja u ma' l-ewwel maltempata li seħħet ħafna mir-ramel inġarr 'il barra mill-baħar.

Agħar minn hekk imbagħad kellna t-titubanzi u t-taħwid dwar jekk hux se jitħallew joperaw linji ta' l-ajru li jiċċarġjaw bl-irħis.

Għal sentejn il- gvern ma kienx jaf fejn se jaqbad jagħti rasu dwar din il-ħaġa; ministru jgħid ħaġa u ministru ieħor jgħid ħaġa oħra.

Ir-realta` hi li bit-turiżmu Ewropew, dawn il-linji ta' l-ajru li jiċċarġjaw bl-irħis saru parti essenzjali, irridu jew ma rridux, minn kif iċ-ċittadini jivvjaġġaw.

Allura s-sens komun kien jgħidilna li kellna naraw kif se naħdmu magħhom għall- aħjar ġid ta' l-industrija tagħna.

Imma quddiem dawn l-iżviluppi l-gvern baqa' qisu ma jafx fejn se jaqbad jagħti rasu.

Illum linja ta' l-ajru li topera bl-irħis tħalliet tidħol fis-suq Malti.

Xorta waħda għad m'għandniex pjan u strateġija ċara dwar kif se naqdu l- ħidma tagħna u ta' linji ta' l-ajru simili ma' l-aħjar interess strateġiku tat-turiżmu f'pajjiżna.

U fuq kollox il-gvern ħalla lill-Air Malta, il- linja nazzjonali Maltija ta' l-ajru, tinqabad bla wens fil-kriżi tat- turiżmu li qed niffaċċjaw.

Kien taħt gvernijiet Nazzjonalisti mmexxija minn Dr Fenech Adami li l-Air Malta tilfet l-appoġġi finanzjarji kbar li kienet akkwistat bil-ħidma u bis-saħħa tagħha.

L-ewwel ġegħluha tixtri l- ajruplani avro li ma kenux jgħoddu għaliha u ġew sparpaljati miljuni kbar, imbagħad twaqqfet kumpannija fl-Italja biex tuża dawn l-ajruplani fuq rotot fejn reġgħu bdew jitilfu l-miljuni u meta kienu sparpaljaw ir-riżervi kbar ta' l-Air Malta, waqfu kollox u biegħu l-ajruplani avro bir-ribass.

B'hekk meta ġew iż-żmenijiet iebsa ta' kompetizzjoni ġdida u żidiet kbar fil- prezzijiet internazzjonali taż-żejt, l-Air Malta sabet ruħha żmunita mir- riżervi li missha kellha lesti biex tilqa' għal żmenijiet diffiċli.

Il-gvern dar fuq il-ħaddiema u l-impjegati tal-kumpannija ħalli huma jagħmlu s-sagrifiċċji mingħajr ma kellu d-dehen u l-galbu li jissettja strateġija nazzjonali għat-turiżmu li fiha l-Air Malta jkollha sehem sħiħ.

Mhux ta' b'xejn li hemm diżillużjoni liema bħalha fost saffi sħaħ ta' l- impjegati ta' l-Air Malta.

It-turiżmu jinsab fi kriżi f'Malta għax il- gvern baqa' jittrattah b'indifferenza, b'nuqqas ta' serjeta` u bla pjan.

Teżisti taħwida sħiħa dwar xi strateġija nazzjonali se tiġi jew qed tiġi segwita biex it-turiżmu jingħata r-ruħ.

Din il-konfużjoni stajna narawha ġimgħa ilu mid-diskors tal-budget ta' l-Onor.

Gonzi u mill-"Economic Survey" li ppubblika fl-istess jum.

Fl-"Economic Survey" intqal li f'Awissu ta' din is-sena l-awtorita` tat-turiżmu, li dakinhar lanqas kellha bord jiffunzjona tajjeb, varat il-pjan strateġiku tagħha għas-snin 2006- 2009.

Imma fl-istess żmien kien hemm grupp, hekk imsejjaħ konsultattiv, imwaqqaf minn fost l-imprendituri turistiċi, biex jagħmel rakkmandazzjonijiet dwar l-iżvilupp tat-turiżmu.

Ġimgħa ilu l-prim ministru qal li rċeva dawn ir-rakkmandazzjonijiet u se jara kif idaħħalhom fil-pjan strateġiku nazzjonali.

Ir-rakkmandazzjonijiet għal xi raġuni misterjuża, għadhom sigrieti.

Mela ara kif qegħdin.

Għandna pjan nazzjonali u għandna rakkmandazzjonijiet sigrieti li se jiġu integrati fih.

Imma għalfejn?

X'hemm sigriet f'dawn l-affarijiet?

Għaliex il-gvern ma jippubblikax dawn ir-rakkmandazzjonijiet mal-budget?

X'għandu x'jaħbi l-gvern?

Il-verita` hi li fil-qasam tat-turiżmu teżisti mhux biss kriżi ta' riżultati ekonomiċi u finanzjarji imma teżisti wkoll kriżi ta' leadership, kriżi ta' fiduċja fil-ħila tal-gvern biex jasal x'imkien.

Meravilja ta' l- aħħar sena għalija kienet kemm imprendituri fil-qasam tat-turiżmu ħarġu fil- beraħ – lil dawn ma tistax tgħidilhom Laburisti - biex jgħidu lill-Onor.

Gonzi biex ma jibqax jidħak bihom imma jieħu ħaġa bħal din bis-serjeta`.

Qalulu wkoll biex jagħtihom widen għax qed jegħrqu.

B'xorti ħażina għat-turiżmu l-gvern immexxi mill-Onor.

Gonzi qed juri ruħu inkompetenti u inkapaċi biex jaffronta l-isfidi kbar li jeżistu għal dan is- settur.

Dan is-settur huwa importanti ħafna għall-impjiegi taż-żgħażagħ Maltin u Għawdxin.

Biżżejjed wieħed iħares – din id-darba din hija daħka tal-biki - lejn il-kampanja hekk imsejħa "brand Malta", li fuqha infaqna għexieren ta' eluf ta' liri, Sur President.

Qalulna li din kienet kampanja maħsuba biex il-Maltin u l-Għawdxin jifhmu aħjar ir-rwol tat- turiżmu f'ħajjithom u jagħtuh kull appoġġ.

Imbagħad kellna dan il-ktejjeb f'kull dar f'dan il-pajjiż b'dan il-messaġġ.

Aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dan il-ktejjeb kif irċevejtu jien għax ħadt sorpriża kbira meta bdejt naqra x'fih.

Ħalli naqralek silta, Sur President.

Taħt it-titlu "Int Tirrifletti lil Pajjiżek - Il-Gwida tal- Brand Malta Miegħek Kull Ħin" fl-ewwel paġna ssib hekk:

"Is-sisien tal-brand huma bħall-kejk tat-tieġ: Il-viżjoni hija l-mod kif tixtieq li jkun il-kejk tiegħek.".

Issa jien hawnhekk nistaqsi: Allura min ma jiżżewwiġx x'se jagħmel fuqha din?

"Il-missjoni hija r-riċetta li tuża biex taħmi l-kejk.

Il-valuri bażiċi huma l-ingredjenti li tuża.".

Imbagħad hawnhekk hawn stampa ta' kejk tat-tieġ ukoll.

Jien bilkemm stajt nemmen lill-għajnejja meta qrajt dan, Sur President.

Mid-dehra dawn ħasbu li l-Maltin u l-Għawdxin kollha qed inħejju biex nidħlu dulċiera naħdmu ma' ta' Neriku jew ma' Fred Bongusto!

Għalhekk bagħtuhulna dan.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Bir-rispett kollu meta jkollna gvern li lest jonfoq l-għexieren ta' l-eluf ta' liri fuq dawn il-ħmerijiet maqtugħa għal kollox minn kif jgħixu, jaħsbuha u jitkellmu l-maġġoranza kbira tal-poplu Malti, ikollok bilfors tgħid li dan huwa gvern skonnettjat mill-poplu, bla direzzjoni u mhux ta' b'xejn li fit-turiżmu waqajna daqshekk lura għax hawnhekk żgur li m'hawnx pjan, Sur President.

Dan iwassalni biex nitkellem ftit fuq il-manifattura.

Issa veru li ċ-ċifri li ppubblika l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika juru li x-xejriet għall-ewwel sitt xhur tas-sena 2006 kienu ftit aħjar minn dawk tas-sena li għaddiet.

Imma s-settur kollu kemm hu għadu dgħajjef.

Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l-bejgħ tal-manifattura żdied bi kważi Lm37,400,000, jiġifieri żdied bi 8.2% fuq is-sena li għaddiet imma - u dan huwa "imma" kbir - il-bejgħ xorta għadu ta' 1% inqas milli kien fl-ewwel sitt xhur tas- sena 2004, jiġifieri sentejn ilu.

Kruċjali fil-bejgħ li sar kien is-settur ta' l-elettronika jew aħjar il-kumpannija ST Microelectronics.

Fl-ewwel nofs is-sena li għaddiet l-ST Microelectronics kellha riżultati tassew ħżiena imma llum irkuprat.

Magħha jidhru li qed imorru ftit aħjar is-setturi tal-farmaċewtika, tal-produzzjoni ta' apparat tat-trasport u tal- produzzjoni ta' apparat mediku.

Imma b'kuntrast ma' dan kien hemm tnaqqis sostanzjali fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena fil-bejgħ ta' 12-il settur li jinkludu ikel, xorb u tabakk, ħwejjeġ, tessuti u ġild, karta u stampar, prodotti tal-gomma u makkinarju.

Għalhekk jekk is-settur tal-farmaċewtika żied fil-bejgħ, din iż-żieda ma kenitx biżżejjed biex tagħmel tajjeb għat- telf fil-bejgħ ta' l-industriji l-oħra.

U biex tagħqad hemm il- kwestjoni ta' kif sar l-investiment fil-manifattura tul l-ewwel nofs ta' din is-sena.

Superfiċjalment wieħed jista' jaħseb li morna tajjeb għaliex kien hemm żieda ta' xi 30% fl-investiment ġdid, imqabbel mas-sena li għaddiet, żieda ta' Lm7.3 miljun.

Imma meta tifli mill-qrib minn fejn ġie dan l-investiment issib li kien kollu mis-settur ta' l-elettronika, jiġifieri mill-ġdid mill-kumpannija ST Microelectronics, li żiedet l-investiment tagħha b'Lm11.8 miljun.

Magħha mbagħad żied ukoll l-investiment is-settur tat-tessuti li l-gvern ta' l- Onor. Gonzi dejjem jara kif jiżżufjetta bih kull meta jkollu ċ-ċans.

Dak ukoll żied ftit fl-investiment tiegħu u fil-fatt żied Lm1 miljun.

Mill- bqija s-setturi l-oħra kollha naqsu fl-investiment u tista' tgħid li dawn, inkluż is-settur tal-farmaċewtika, qed juri tnaqqis għat-tieni sena konsekuttiva.

Għandna raġun nitħasbu dwar il-futur tal-manifattura fl- istess żmien li l-gvern jgħid u jiftaħar b'ġejjieni fis-sod.

Sur President, aħna nitħassbu dwar il-futur tas-settur tal-manifattura mhux biex nilagħbu l-imħatri li fi żmien għaxar snin se jkun sparixxa imma biex naraw kif se nġedduh u nagħtuh ħajja ġdida ħalli jerġa' joħloq l-impjiegi.

Għaliex anke jekk inħarsu lejn l-impjiegi fil-manifattura l-istampa jew l- istorja, kif jippreferi jgħid il-prim ministru, m'hijiex waħda sabiħa.

Il- manifattura kompliet titlef l-impjiegi matul l-ewwel sitt xhur ta' din is- sena u dan it-tnaqqis jidher li qed jirranka bil-kbir.

Bejn Ġunju ta' l- 2004 u Ġunju ta' l-2005 intilfu 406 impjiegi fil-manifattura, tnaqqis ta' 2%.

Bejn Ġunju tas-sena li għaddiet 2005 u Ġunju ta' din is-sena ntilfu 1,269 impjieg, tnaqqis ta' 6.5%.

F'din l-aħħar sena żdiedu l-impjiegi fl- elettronika u b'ħafna inqas żdiedu l-ħaddiema fil-farmaċewtika.

Fil-fatt fis-settur tal-farmaċewtika żdiedu 31 impjieg u fuq l-apparat mediku żdiedu 11.

Is-setturi l-oħra kollha naqqsu fl-impjiegi.

Ma nistgħux niċħdu li l- manifattura tinsab maqbuda f'morsa.

Jekk mhux se jsir sforz sħiħ u ġenwin biex noħorġuha minnu l-impjiegi se jkomplu jintilfu, il-kompetittivita` se tkompli tonqos u l-investiment se jkompli jogħsfor.

Mad-diskors tal-budget ta' ġimgħa ilu, il-gvern ħareġ dokument ta' ftit aktar minn 100 faċċata intitolat "Strateġija għall-industrija ta' Malta 2007/2010".

Bir-rispett kollu dan id-dokument fakkarni f'dawk id-dokumenti li ħarġu fl-aħħar snin li qamu għexieren ta' eluf ta' liri miktuba minn konsulenti ta' stoffa jew le, u li minnhom ma ħareġ xejn.

Qed naħseb fi pjan ta' immigrazzjoni għall-isptar f'Tal-Qroqq mill-Isptar San Luqa, qed naħseb fil-pjan biex il-parlament imur minflok it-teatru Rjal u l-pjani li saru bi spiża ta' mijiet ta' eluf ta' liri fuq l-iskart u fejn se jitpoġġa.

Id-dokument ta' strateġija industrijali jibda, kif dawn id-dokumenti dejjem jibdew, b'żewġ introduzzjonijiet pompużi, waħda miktuba mill-prim ministru u l-oħra mill-ministru responsabbli għall-investimenti, informatika, industrija u ċekċik ieħor, u responsabbli wkoll f'din l-aħħar sena għall-istradikar tas-Sea Malta.

Ta' l-ewwel il-prim ministru jibda billi jikteb hekk:

"Dan il-gvern dejjem wera tmexxija ċara biex jiżgura li Malta tiżviluppa l-istituzzjonijiet u l-istrateġija meħtieġa li jippermettu lis-settur privat jieħu l-inizjattiva fit-tkattir tal-ġid u l-prosperita` f'Malta.".

U l-ministru l-ieħor, dak li ried jilgħab imħatra fuq kif industrija ma baqgħalhiex aktar minn għaxar snin f'pajjiżna, kiteb li Malta dejjem irnexxielha tegħleb l-isfidi li sabet quddiemha.

Għal dan id-diskors jien ngħid li veru li Malta dejjem irnexxielha tegħleb l-isfidi li sabet quddiemha imma dan ġara meta kellha tmexxija li għarfet tagħtiha linja u pjan ta' ħidma serja u konsistenti, mhux bħalma qed jiġri llum.

Effettivament anke hawn ninsabu quddiem falliment ta' ġudizzju u ta' tmexxija, Sur President.

L-istrateġija li qed tiġi proposta għall- industrija tħallina fejn konna; ħafna kliem, ħafna dikjarazzjonijiet nejja imma meta tasal għal x'inhu jitwettaq issib li m'hu qed isir xejn.

L- industrija teħtieġ leadership mhux tlablib.

Per eżempju, xi sentejn ilu grupp ta' imprendituri barranin qalu lill-ġurnal "The Times" li kieku l- gvern jagħti kashom, jgħinhom u jisma' dak li jeħtieġu biex jimxu 'l quddiem, kieku bejniethom ikunu kapaċi joħolqu 1,000 impjieg aktar.

Kieku dan ġara fi żmien gvern Laburista, jien l-ewwel wieħed kont nibgħat għal dawn in-nies u ngħidilhom: "Xi tridu?

Igħidulna x'għandkom bżonn, ejjew naħdmu flimkien biex dak li għandu jsir, isir ħalli tkunu tistgħu timpjegaw 1,000 ruħ aktar, illum qabel għada."

Imma huma tkellmu u milli nistgħu naraw ma ġara xejn ħlief il-produzzjoni ta' aktar rapporti, bħal dak li ppubblika l-prim ministru l-ġimgħa li għaddiet u ċ-ċansijiet huma li se jibqa' fuq l-ixkaffa, bħalma ġralhom ir-rapporti ta' qablu.

Sadanittant nibqgħu bil-problema ta' kif se nħajru investiment industrijali ġdid fil- pajjiż.

Xi żmien ilu l-gvern iddeċieda li l-organizzazzjonijiet li kienu jieħdu ħsieb l-industrija jgħaqqadhom f'impriża waħda.

Kien hemm il-korporazzjoni Maltija ta' l-iżvilupp li kienet inkarigata mit-tħajjir ta' l-investimenti u mill-immaniġġjar ta' l-oqsma industrijali.

Kien hemm il-korporazzjoni li tieħu ħsieb tippromwovi l-esportazzjoni tal-manifattura u kien hemm l-IPSE, l-istitut li kien waqqaf il-gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 biex jieħu ħsieb l-impriżi ż-żgħar.

Dawn it-tlieta l-gvern iddeċieda li jdaħħlhom fil- Malta Enterprise.

Aħna konna għednielu li din m'hijiex deċiżjoni għaqlija u li kien se jħawwad il-vija u l-imħuħ pero` ma tax kas u baqa' miexi.

Illum wieħed jista' jara r-riżultati.

Jien informat li fi ħdan il-Malta Enterprise qed jerġgħu jsiru sforzi biex jifirdu mill-ġdid it-tliet funzjonijiet tat-tħajjir ta' l-investimenti, ta' promozzjoni ta' l- esportazzjoni u ta' kura għall-industrija ż-żgħira għax kif qed isiru l- affarijiet bħalissa qed jinħolqu diffikultajiet ġodda u li m'hemmx bżonnhom.

Per eżempju, l-impriżi ż-żgħar qed jiġu ffaċċjati b'burokrazija ma tispiċċa qatt meta jippreżentaw it-talbiet tagħhom, jiġu trattati qishom kienu l-ST Microelectronics, l-akbar kumpannija industrijali ta' l-ekonomija tagħna.

Dan jiġri għaliex il-Malta Enterprise għandha amministrazzjoni li ma tistax tagħmel differenza bejn min hu kbir ħafna u min hu ċkejken ħafna u trid tittratta lil kulħadd l-istess.

Terġa' sal-lum għadna qed nistennew li jiġi aġġornat darba għal dejjem il-pakkett ta' inċentivi industrijali taħt il-Business Promotion Act.

Mid-dehra ħadd ma jaf eżattament x'inhu qed iżomm dan il-pakkett milli jiġi ffissat darba għal dejjem.

Jgħidu li kollox ġej mill-Unjoni Ewropea għax il-pakkett ta' inċentivi għall- investiment industrijali mogħti f'Malta jrid jaqbel mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien ma nemminx li din hija spjega tajba jew aċċettabbli għad- dewmien ta' snin biex l-inċentivi industrijali jkunu magħrufa b'mod ċar u konkret.

Nistgħu nifhmu għaliex qed ngħid hekk għax dak li qed jintqal u li qed ngħidu dwar l-operat tal-Malta Enterprise dwar tħabbir ta' inċentivi għall-investiment japplika għal oqsma oħrajn ta' tmexxija fejn il-gvern għandu x'jaqsam mal-promozzjoni ta' l-investimenti.

Għandna l-każ, jien ngħidlu skandaluż, tal-fond li kellu jitwaqqaf biex jappoġġja investimenti ġodda billi jwiżinhom bl-investiment tiegħu.

Dan il-fond kien twieled fil- budget tas-sena 2002 – aktar tard dawn se npoġġihom fuq il-medja tal-Kamra - u l-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien kien qal hekk:

"Biex inħajru l-investiment u ngħinu fl-iżvilupp ekonomiku fil- korporazzjoni Maltija għall-iżvilupp se jinħoloq ukoll technology venture fund b'kapital ta' Lm1 miljun li se jkun użat biex jagħti seed capital lill-inizjattivi ġodda fit-teknoloġija.".

Għadda ż-żmien u baqa' ma sar xejn b'dan il-fond.

Imbagħad immorru għad- diskors tal-budget tas-sena 2005 fejn kellna l-Onor.

Gonzi bħala ministru tal-finanzi u prim ministru li qalilna hekk:

"Il-gvern ta importanza kbira u rridu nerġgħu nagħmlu sforz biex inkabbru l-aċċess għal risk capital għal min għandu ideat tajbin.

Għalhekk il- gvern se jinvesti Lm900,000 fuq medda ta' tliet snin biex jinħoloq venture capital fund.".

Ma jidhirx li dan kien biżżejjed għax baqa' ma sar xejn pero` issa ħalli niġu għad-diskors ta' ġimgħa ilu.

Ġimgħa ilu l-Onor.

Gonzi qalilna hekk:

"Il-gvern għadu kommess li joħloq venture capital fund.

Il-gvern se jippromwovi u jgħin fil-finanzjament tal-fond billi jonfoq Lm900,000 mill- kapital tal-bidu.".

Fil-manifattura altru milli għandna ġejjieni fis-sod imma bil-maqlub.

Għandna qagħda li bilfors ikollha tqanqal tħassib kbir imma l-gvern donnu li huwa kuntent jekk jirbaħ l-imħatri tiegħu dwar dan is-settur.

Din hija xi ħaġa tal-mistħija.

Issa ħalli niġi għall-biedja u għas-sajd fejn insibu hawn ukoll, jiddispjaċini ngħid, settur fejn baqa' jiżdied is-sens ta' skoraġġiment.

Bejn is-sena 2002 u s-sena 2005 il-valur nett ta' dak li ġie prodott fil- biedja naqas minn Lm28,200,000 fis-sena 2002 għal Lm23 miljun fis-sena 2005, tnaqqis ta' 18% fi tliet snin.

Sadanittant is-sussidji li m'humiex marbuta mal-produzzjoni qabżu fl-istess żmien minn inqas minn Lm0.5 miljun jiġifieri Lm429,000 fis-sena 2002 għal aktar minn Lm2,800,000 fis-sena li għaddiet 2005.

Xi jfisser dan?

Ifisser li l-bdewa saru jiddependu, kif qatt ma kienu qabel, fuq sussidji li jistgħu jogħsfru mil-lum għal għada.

Jekk inħarsu lejn id-dħul li għamlu l-bdiewa fl-aħħar snin insibu tnaqqis sostanzjali.

Fis-sena 2005 dan id-dħul kien l-aktar livell baxx ta' l- aħħar erba' snin u niżel għal Lm23,900,000 mil-livell ta' Lm25,300,000 fis- sena ta' qabel.

Dan qed jirrifletti ruħu fis-setturi tat-trobbija ta' l- annimali u fit-trobbija u l-qatla tat-tjur.

Hemmhekk għandna sfrattu sħiħ.

Fit-trobbija u l-qatla tal-bhejjem għaċ-ċanga u majjal l-inċertezza qed tiżdied.

Fl-oqsma tal-ħxejjex u frott qed jikber is-sentiment li min hu attiv f'dawn is-setturi m'għandux ħajja twila.

Waqt li qed jiddaħħlu standards ebsin ta' kif wieħed jipproduċi, l-istess standards m'humiex qed jiġu applikati bis-serjeta` għall-importazzjoni minn barra.

Il-bdiewa tagħna qed jiġu soġġetti għal kompetizzjoni mhux ġusta minn produzzjoni Ewropea li qed timmina l-bażi ta' l-għajxien tagħhom.

Il-gvern ukoll f'dan il-qasam jidher li huwa indifferenti għal din il-problema li qiegħda thedded l-għajxien tal-ftit mijiet ta' familji li baqgħu marbuta mal-ħajja agrikola.

Biex tagħqad il-wegħda li kien hemm klawsola ta' salvagwardja għall-biedja fit-trattat li bih Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea, irriżultat daħka oħra fil-wiċċ.

Bl-istess mod fis-sajd, Sur President.

Għalkemm fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena żdied il-volum ta' qabda ta' ċerti kategoriji ta' ħut, il-qagħda tas-sajjieda qed issir dejjem aktar fraġili u m'hemmx sens ċar ta' x'inhi l- qagħda li rridu li s-sajd ikollu f'pajjiżna fil-futur.

M'hemmx sigurta` fil-kondizzjonijiet li taħthom is-sajjieda qed imexxu l-mestjier tagħhom.

Ma jidhirx li hemm interess min-naħa tal-gvern ta' l-Onor.

Gonzi biex jassigura li s-sajjieda tassew ikollhom ġejjieni fis-sod.

Dawn iwassalni - għax il-bdiewa u s-sajjieda huma self-employed ukoll - biex nitkellem ftit fuq is-self-employed.

Issa hawnhekk ma rridx insemmi statistika dwar il-qagħda tagħhom.

Se nsemmi dak li qalu lil sħabi u lili numru kbir ta' self-employed u r- rappreżentanti tagħhom f'Malta u f'Għawdex.

Bi ftit eċċezzjonijiet is-self- employed u l-impriżi ż-żgħar, l-SMEs jilmentaw li naqas ix-xogħol, jilmentaw li ma jsibux inkoraġġiment, jilmentaw li l-gvern iwiegħed ħafna imbagħad ma jwettaqx jew inkella jħalli kollox għaddej bħalma ġara fil- proġett tal-crafts village f'Ta' Qali.

Jilmentaw li l-ispejjeż dejjem telgħin minħabba l-gvern, jilmentaw li s-surcharge tad-dawl u ta' l-ilma kif inhi bħalissa qed tkun piż li qed jeqred in-negozju u veru.

Iltqajna wkoll – aħna rridu ngħidu kollox - ma' għadd ta' self-employed li kienu għalqu n-negozji tagħhom jew waslu biex jagħmlu dan.

Pero` l-aktar ilment li tisma' huwa dwar il-burokrazija tal-gvern li toqtol kull inizjattiva u ma tħalli lil ħadd jaħdem.

Jissemmew ċerti dipartimenti, tissemma l-MEPA u jissemma d-dipartiment tal-VAT li jagħfas fuq xi azjendi u self-employed imma jinjora nies oħrajn li kulħadd jaf bid- drittaġni jew l-assenza tad-drittaġni tagħhom.

Ħalli nkompli ngħid kollox, Sur President.

Numru sostanzjali ta' self-employed veru jfaħħru lis- Segretarju Parlamentari Edwin Vassallo bħala bniedem li jipprova jgħinhom imma mbagħad kollha jgħidu kif dan m'għandux saħħa u dak li jordna ħadd ma jagħti kasu.

Meta tistaqsi għalfejn jiġri dan ikun hemm min jgħidlek li l- Onor. Edwin Vassallo m'għandux saħħa għaliex huwa mitqies bħala ħabib ta' l- ex-ministru tal-finanzi John Dalli.

Issa jien ma rridx nemmen li affarijiet bħal dawn jistgħu jseħħu fi gvern immexxi mill-Onor.

Gonzi u m'iniex se nidħol fil-kwestjoni.

Pero` ċertament is-settur tas-self-employed jixraqlu aħjar u jixraqlu attenzjoni urġenti ħalli jerġa' jieħu r-ruħ jekk irridu li l-ekonomija tagħna tirpilja.

Sadanittant imbagħad matul l-aħħar sena li kellha tkun is-sena li fiha ngħixu aħjar rajna t-tradiment sħiħ ta' azjendi tal-gvern li tħallew jinxfu fuq iz-zokk.

Kellna l-qerda tas-Sea Malta li taparsi kienet se tiġi pprivatizzata imma li l-gvern ta' l-Onor.

Gonzi beda n-negozjati billi stqarr li jekk ma jirnexxielux ibigħha se jagħlaqha.

U hekk għamel imma jien ngħid li hekk ried jagħmel.

Sur President, kellna l-bejgħ bi prezz irħas minn tas-suq tal-Maltacom, bil- ħaddiema u l-impjegati tagħhom imħollija inċerti għall-aħħar dwar il-futur tagħhom.

Il-gvern ma wera l-ebda interess li jkollhom ġejjieni fis-sod.

Kellna u għad għandna l-inċertezza fost it-tarznari u l-ħaddiema tagħhom, mhux l-anqas minħabba l-użu ta' ħaddiema barranin taħt kondizzjonijiet li m'humiex qegħdin ikunu trasparenti.

Xejn mhu ċar jekk iċ-ċaqliqa li qed issir fl-operat tat-tarznari minn ħidma ta' tiswija għall-ħidma ta' bini ta' inġenji kbar relatati mal-baħar kummerċjalment hijiex qiegħda trendi daqskemm jippretendi l-gvern.

Kellna l-istqarrijiet dwar il- privatizzazzjoni parzjali ta' l-Enemalta li sal-lum jidhru li ma waslu mkien.

Kellna lix-xandir nazzjonali jiġi żvixxrat bil-programmi tiegħu mogħtija barra minnu u l-aħbarijiet miġbura taħt kontroll politiku dejjem aktar strett.

Kellna wkoll l-inkwiet fl-Air Malta li diġa` tkellimt dwaru.

Sur President, dawn il-fatturi kollha servew biex ikomplu jċajpru prospetti ekonomiċi.

Jekk fl-oqsma li għadni kemm semmejt ma jkunx hemm strateġija pro-attiva, li taħseb biex issostni lill-azjendi nazzjonali fl-oqsma msemmija ma jistax ikollna viżjoni dwar kif nistgħu nkabbru l- opportunitajiet ta' xogħol f'pajjiżna.

Din is-sena, per eżempju, l- operaturi fil-qasam tat-turiżmu skoprew xi żball kien sar bil- privatizzazzjoni ta' l-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Meta ġew biex jaraw kif jistgħu jirreaġixxu għat-talbiet tal-linji ta' l-ajru low cost, sibna li s-sid privat ta' l-ajruport ta' Malta naturalment se jieħu d- deċiżjonijiet fl-interess tiegħu u mhux fl-interess nazzjonali.

Hawnhekk ukoll l-iżbalji qegħdin inġorruhom fil-flessibilita` li qed nitiflu biex nimxu 'l quddiem f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħolqien tax-xogħol u l- ħolqien ta' futur fis-sod.

Għalhekk gvern Laburista ġdid jeħodha bħala prijorita` li jirrevedi u jibdel kif meħtieġ il-politika li ninsabu għaddejja biha f'dawn l-oqsma li għadni kemm semmejt.

Jagħmel hekk fl- interess nazzjonali u fl-interess tal-ħaddiema u l-impjegati involuti.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Issa se nitkellem ftit dwar Għawdex.

F'Għawdex hemm l-ogħla rata ta' qgħad fost iż-żgħażagħ li għandna f'pajjiżna.

Matul l-aħħar sena għalqu tliet lukandi, l-Andar, l-Imġarr u l-Atlantis.

Il-qasam industrijali tax-Xewkija sar dejjem aktar qisu ċimiterju.

Is-servizz ta' helicopter qed jagħti servizz mill-agħar u ta' spiss ma jaħdimx.

Id-dħul mit-turiżmu għal Għawdex kompla jonqos din is-sena.

Il-bdiewa Għawdxin li jipproduċu frott u ħxejjex, minkejja l-isforzi kbar li qed jagħmlu biex jimmodernizzaw, ġew ittraduti u sabu li qed ikun hemm min jimporta x-xogħol tagħhom mingħajr ma jkollu jipproduċi għall-istandards li qed ikollhom jipproduċu huma.

Kien hemm diversi inizjattivi biex servizzi li kienu jingħataw f'Għawdex lill- Għawdxin direttament jittieħu lura f'Malta.

Inbdew xogħlijiet infrastrutturali bħal, per eżempju, fit-triq bejn ir-Rabat u San Lawrenz, li ilhom jiddisturbaw għal xhur sħaħ it-traffiku lejn in-north tal-gżira b'impatt ekonomiku negattiv u sadanittant il-gvern għadu jilgħab l-istess tricks, dak li jwiegħed bħala investiment kapitali f'Għawdex.

Iwiegħed li se jonfoq il-miljuni u jonfoq ħafna ħafna inqas.

Sentejn ilu, fl-2004 il- gvern wiegħed li se jonfoq fi spiża kapitali għal Għawdex Lm3.6 miljun u nefaq inqas min-nofs, jiġifieri Lm1.4 miljun.

Għas-sena li għaddiet 2005 wiegħdu li se jonfqu Lm5.7 miljun fi spiża kapitali u reġgħu nefqu ħafna inqas min-nofs għax nefqu Lm2.4 miljun.

Din is-sena wiegħdu li se jonfqu Lm6.2 miljun fi spiża kapitali u jidher li l-istess storja se tirrepeti ruħha.

Sa Awissu kienu nefqu biss Lm1 miljun, fi kliem ieħor b'xorti ħażina, anke Għawdex sab min jidħak bih.

Mhux ta' b'xejn li l-ekonomija ta' Għawdex għaddejja minn perijodu ta' staġnar qawwi.

Sur President, meta tifli l-isfidi li għadna kemm semmejna u tipprova tifhem x'inhuma l-għeruq komuni tagħhom ikollok tasal għall-konklużjoni sempliċi.

Quddiemna, bħala pajjiż, għandna l-isfidi tax-xogħol u ta' l- għoli tal-ħajja, kif se nsostnu u kif se noħolqu x-xogħol, kif se nrażżnu l- għoli tal-ħajja li qiegħda sena wara l-oħra tgħolli l-ispiża tagħha u ma tħallix li x-xogħol tal-ħaddiema tagħna jkun kompetittiv max-xogħol ta' ħaddieħor.

Aħna fuq din in-naħa tal-Kamra nemmnu li hemm bżonn ta' pjan biex niffaċċjaw dawn l-isfidi.

Spiċċa ż-żmien tal-ħolm, spiċċa ż-żmien ta' l- istejjer, spiċċa ż-żmien tad-daħk.

Bla pjan serju m'aħniex se naslu.

Il- prim ministru stqarr li fl-aħħar sena nħolqu 4,300 impjieg ġdid.

Kemm-il darba ġie sfidat biex jgħid minn fejn ġew dawn iċ-ċifri.

Safejn naf jien għadu ma tana l-ebda rendikont għax iċ-ċifri dwar xogħol li ħarġu mal- budget bl-ebda mod ma jikkonfermaw din l-istorja sabiħa, kemm jekk inħarsu lejn iċ-ċifri li joħorġu mill-korporazzjoni għat-taħriġ u l-impjiegi kif ukoll jekk inħarsu lejn is-survey tax-xogħol, l-LFS, li jsir skond il-kejl u skond il-kriterji ta' l-Unjoni Ewropea.

Jekk nieħdu ċ-ċifri ppreżentati mill-korporazzjoni għall-impjiegi u t-taħriġ insibu li bejn Ġunju tas-sena li għaddiet u Ġunju ta' din is-sena n-numru ta' persuni reġistrati bħala qiegħda żdied minn 6,930 għal 7,061.

Iż-żieda ta' impjiegi reġistrati kienet ta' 621 jiġifieri minn 138,816 f'Ġunju tas-sena li għaddiet għal 139,437 f'Ġunju ta' din is-sena.

Biss anke ż-żamma ta' dawn iċ-ċifri qed tiddependi miż-żieda fin-numru ta' nies li qed jirreġistraw part-time u li l-part-time job tagħhom iservi bħala impjieg primarju għalihom.

Fil-fatt dawn kienu 22,634 f'Ġunju tas-sena li għaddiet u saru 24,386 f'Ġunju ta' din is-sena, jiġifieri kien hemm żieda ta' ftit inqas minn 2,000 job part- time reġistrat bħala l-job ewlieni primarju ta' dak li jkun.

Altru milli kien hemm żieda ta' l-4,300 impjieg fl-aħħar sena li semma l-Onor.

Gonzi.

Jekk immorru lejn il-kejl l-ieħor u jekk inħarsu lejn is-survey tax-xogħol magħmul skond il-metodu ta' l-Unjoni Ewropea insibu li n-numru ta' impjiegi full-time żdiedu biss bi 73 filwaqt li dawk full-time b'sigħat imnaqqsa żdiedu bi 344.

Insibu wkoll li dawk b'xogħol part-time żdiedu bi 805.

Meta minn dan is-survey tipprova tara fejn intilfu l-impjiegi ssib li dan ġara l-aktar f'seba' setturi li huma kollha dominati mis-settur privat.

Kien hemm tliet setturi biss li wrew żieda fl-impjiegi, jiġifieri l-bini, ir-real estate u aġenziji tal-proprjeta` u s-settur tal-bejgħ bl-imnut, ir- retail sector.

Mhux ta' b'xejn li qed jiżdied ix-xogħol part-time li donnu li qed isir l-uniku mod kif ħafna żgħażagħ jistgħu jidħlu fid-dinja tax- xogħol.

Anzi l-gvern donnu li qed jirrassenja ruħu li m'hemmx mod ieħor kif jiżdied ix-xogħol jekk mhux fil-part-time.

Għalhekk fostna qed jinfirex il-fenomenu ta' l-impjiegi prekarji, jiġifieri part-time jobs b'kuntratti definiti, b'kondizzjonijiet tax-xogħol arbitrarji u li jinbidlu skond il-bżonn tas-sidien bi protezzjoni soċjali minima jew ineżistenti.

Dan huwa fenomenu ġdid u importanti li qed jinfirex f'pajjiżna, kif qed jinfirex f'ħafna pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa tajjeb li min jixtieq jaħdem part-time isib opportunitajiet imma mhux tajjeb għaż-żgħażagħ tagħna u għal ħaddiema oħra li l-aqwa opportunitajiet tagħhom jispiċċaw part-time u prekarji għax kif jistgħu imbagħad jippjanaw għall-futur?

Kif jistgħu jibbażaw il-prospetti tagħhom fuq futur fis-sod?

Il-prim ministru li ddandan sew bl-għajta ta' ġejjieni fis-sod donnu ma tinkwetahx din il-problema.

Lanqas naf li tkellem darba dwarha.

Imma żgur m'għandniex nirrassenjaw ruħna għall-futur fejn il-prospetti tax-xogħol ikunu biss prospetti ta' xogħol part-time.

Anke hawn il-gvern għandu jkollu pjan ta' ħidma serja u konkreta.

S'issa tkellimt biss dwar l-isfidi tax-xogħol u l-ħidma fl-ekonomija tagħna.

Hemm bżonn niffokaw fuqhom dawn għax jekk l-ekonomija tagħna tkun qed togħtor, l-impjiegi jonqsu jew jiġu mhedda.

Issa biex inkunu għedna kollox irrid ngħid li l-prim ministru u l- gvern tiegħu qed jgħidu li huma mexjin bil-mod inhuma mexjin bil-finanzi pubbliċi ħalli jkunu jistgħu jilqgħu għall-mira li jdaħħlu lil Malta fiż- żona ta' l-ewro mill-1 ta' Jannar tas-sena 2008.

Allura issa li nixtieq nitkellem ftit fuq il-finanzi pubbliċi, tajjeb li nibda fuq din il-biċċa ta' l-ewro u nibda biha billi nitkellem ċar, kif sħabi u jien tkellimna ċar kemm-il darba ħalli ma nħallux lil min jipprova jħawwad l-opinjoni pubblika għal raġunijiet partiġġjani.

Mid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea bħala pajjiż assumejna l-obbligu li ma nistgħux noħorġu minnu biex f'xi data Malta tneħħi l-lira Maltija u minflokha ddaħħal il-munita ta' l-ewro.

Dwar dan m'hemm kwestjoni ta' xejn.

Meta l- gvern ħabbar l-intenzjoni tiegħu li jdaħħal lil Malta fiż-żona ewro f'data bikrija, ikkritikajna l-għaġġla li biha se ssir il-qalba.

Kieku stennejna ftit taż-żmien aktar kien ikun wisq aħjar għall-ekonomija tal-pajjiż.

Imma la l-gvern baqa' għaddej bid-deċiżjoni tiegħu li jissettja d-data ta' l- ewwel ta' Jannar tas-sena 2008 aħna għedna li fl-interess nazzjonali din id- data issa għandha tiġi rispettata.

Jekk wieħed jibqa' jikkontesta din id- data u jwebbes rasu bħalma jagħmel is-soltu gvern, kien ikun hemm effetti ta' insabbilta` li ma jagħmlux tajjeb għall-ekonomija tagħna speċjalment fl- istat li qiegħda fih.

Għalhekk qed nistennew li bejn Mejju u Ġunju tas- sena d-dieħla se tittieħed id-deċiżjoni finali mill-gvern Malti u mill- awtoritajiet ta' Brussell, biex l-ewro tidħol fl-1 ta' Jannar tas-sena 2008.

Stqarrejna dan kemm-il darba u qed nerġa' nagħmlu llum, imma ħalli mmur aktar 'il bogħod minn hekk.

Ladarba s-segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista, nimmaġina bil-barka moħbija tal-prim ministru, għoġbu jdaħħal il-prospetti ta' elezzjoni bikrija, kieku kellha ssir elezzjoni ġenerali fil-ħarifa tas-sena d-dieħla, jiġifieri wara li tkun ittieħdet id-deċiżjoni finali biex l-ewro tidħol fl- 1 ta' Jannar tas-sena 2008 u l-partit Laburista jirbaħ dik l-elezzjoni, gvern Laburista ġdid jibqa' miexi bid-deċiżjoni li tkun ittieħdet għad-dħul ta' l-ewro fl-1 ta' Jannar.

Aktar minn hekk, kieku kellha ssir elezzjoni ġenerali fir-rebbiegħa tas-sena d-dieħla, kif ipprospetta s-segretarju ġenerali tal-partit Nazzjonalista, jiġifieri meta tkun għadha ma tteħditx id-deċiżjoni finali bejn il-gvern Malti u l-awtoritajiet ta' Brussell dwar id-dħul ta' l-ewro, u minn din l-elezzjoni joħroġ rebbieħ il-partit Laburista, gvern Laburista ġdid jibqa' miexi bil-proċess kollu sa l-aħħar li jwassal ħalli d-deċiżjoni li tittieħed fil-bidu tas-sajf tkun dik li l- ewro jidħol f'pajjiżna fl-1 ta' Jannar tas-sena 2008.

Naħseb li dwar dan ma baqagħlix xi nżid.

Imma bir-rispett kollu dwar il- finanzi pubbliċi, id-differenza kbira bejn il-gvern u l-oppożizzjoni mhux ġejja mill-ewro, Sur President.

Id-differenza ċara bejn l-oppożizzjoni Laburista u l-gvern ta' l-Onor.

Gonzi ġejja minn dan.

Il-prim ministru u l- gvern tiegħu ftit li xejn iridu jisimgħu dwar sfidi ekonomiċi u soċjali veri tal-pajjiż.

Jippreferu jgħidu li qed isolvuhom biex minflok jikkonċentraw fuq kif taparsi qed inaqqsu l-ħofra fil-finanzi tal-gvern.

Għalihom il-finanzi pubbliċi saru eżerċizzju fil-kontabilita`.

Kienu jgħajru lili bil-calculator u llum huma jippreżentaw ruħhom qishom kienu super calculators.

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni qed ngħidu li għalkemm il-kwestjoni ta' kif jitnaqqas id-deficit, il-ħofra, hija kwestjoni importanti, aktar importanti bħalissa hu kif se tkabbar ix-xogħol, kif se tnaqqas l-għoli tal-ħajja u kif se ttejjeb il-kondizzjonijiet soċjali tal-Maltin u l-Għawdxin.

(Onor. Membri: Hear, hear) Qed insostnu li l-gvern qed ifalli bil-kbir fil- politika li biha joħloq ix-xogħol u jipproteġi soċjalment lill-poplu għax m'għandux viżjoni u pjan ħalli jwettaqha bil-fatti u mhux bil-paroli biss.

Issa veru, kull gvern għandu dritt jagħżel il-prijoritajiet tiegħu, Sur President, imbagħad ġeneralment jiġi ġġudikat fuq ir-riżultati.

L-oppożizzjoni Laburista tat xiehda fl-imgħoddi ta' l-importanza li għandu jkollhom finanzi verament fis-sod.

(Onor. Membri: Hear, hear) Konna aħna fl-1996 li tajna s-sinjal ta' l-allarm għal kif kienu qed jitmexxew flus il- poplu dak iż-żmien.

Dakinhar żebilħuna, qalulna li l-ħofra kienet ħrafa, qajmu l-irwiefen meta ħadna miżuri biex dik il-ħofra nagħlquha u mbagħad ħarġu bil-ħrafa li kien il-partit Laburista fil-gvern li ħaffer il-ħofra u li fl-1998 kien għamel deficit record.

In-naħa tal-gvern għadha tirrepeti dik il-gidba sal-lum allavolja statistika li ħarġu huma stess splodietha.

Sur President, aktar 'il quddiem se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra ċifri dwar kif spiċċaw id-deficits tal-gvern bejn l-1993 u s-sena 2003.

Din it- tabella turi ċar li s-sena ta' l-aqwa ħofra kienet is-sena 1996.

It- tabella li se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra ġiet maħduma minn gvern Nazzjonalista fis-sena 2003.

Din turi kif in-Nazzjonalisti riedu juru d- deficit li qalu li gvern Laburista ħalla warajh fis-sena 1998 meta bdew jimballaw kull kont li setgħu jsibu u jwaddbuh għal fuq is-sena 1998.

Imma xorta waħda din it-tabella turi li r-record ta' deficit tal-gvern seħħ fis- sena 1996 meta laħaq is-somma favoluża ta' Lm188,600,000.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Dik kienet is-sena fejn il-prim ministru Nazzjonalista ta' dak iż-żmien kellu memorandum mill-ministru tal-finanzi tiegħu li qallu kif il-finanzi tal-gvern kienu sejrin il-baħar u ma qal xejn bih lil ħadd.

Għalhekk l- Onor. Gonzi u sħabu ftit jistgħu jkunu kredibbli meta jippreżentaw ruħhom bħala l-paladini li se jimlew il-ħofor.

Kienu huma li matul is-snin baqgħu jħaffru l-ħofra bl-aktar mod irresponsabbli bl-għajta ta' money no problem.

Fis-snin mill-1998 lil hawn l-ispiża tal-gvern baqgħet dejjem tielgħa.

It- tweġiba tal-gvern Nazzjonalista dejjem kienet li jżid it-taxxi u jħalli d- dejn jitla'.

Tliet snin u nofs ilu, kif diġa` għedna, l-għajta elettorali tal-partit Nazzjonalista kienet, kif diġa` rajna, finanzi fis-sod.

Din kienet gidba oħra għax kif jista' jkun li dak iż-żmien il-finanzi kienu fis- sod jekk il-prim ministru qed jiftaħar li rnexxielu jġib il-finanzi fis-sod għax naqqas id-deficit?

Jew kienu fis-sod tliet snin ilu u allura ma kellux għalfejn joqgħod jitqanżah dwar din il-ħaġa jew tliet snin ilu l- gvern Nazzjonalista daħak bil-poplu u gideb lill-poplu, kif għamel dan l- aħħar il-Prim Ministru Ungeriż, li ammetta li fil-kampanja ta' l-elezzjoni, hu u sħabu kienu gidbu fuq li gidbu.

U x'garanzija jista' jkollu l-poplu li kif daħak bih tliet snin ilu l-gvern Nazzjonalista mhux qed jidħak bih illum ukoll!

Sadanittant il-politika tal-gvern ta' onfoq onfoq u intaxxa intaxxa kellha konsegwenzi kbar u koroh fuq il-ħajja tal-poplu.

Naqqset il-flus mill- bwiet tan-nies u l-kwalita` tal-ħajja tal-familji ħżienet.

U aktar minn hekk, ħolqot spejjeż ġodda fl-ekonomija tal-pajjiż li beda jsir inqas kompetittiv u għaldaqstant beda jitlef l-impjiegi u l-investimenti.

Tmien snin ilu l-partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni għamel sfrattu għax il- gvern Laburista kien żied it-taxxi b'mod, skond hu, selvaġġ u mhux aċċettabbli.

Fis-sena 1998 il-piż tat-taxxi, minħabba l-miżuri li daħħal il- gvern Laburista, żdied f'sena waħda bi Lm17 miljun.

Mill-1998 'il hawn kull sena l-gvern Nazzjonalista kien qed iżid u żied il-piż tat-taxxi diretti u indiretti bir-rata ta' bejn Lm50 miljun u Lm60 miljun fis-sena, kull sena.

Dik hija l-verita`.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sadanittant ir-rassenja tat-taxxi, miżati u ħlasijiet li daħħal il-gvern Nazzjonalista matul l-aħħar snin hija impressjonanti.

Bejn l-1998 u l-2003 il-gvern daħħal mill-inqas 13-il taxxa, bħall-VAT, li kellhom firxa mill- aktar wiesgħa.

Mill-2003, is-sena ta' l-aħħar elezzjoni sal-lum jiġifieri taħt it-tmexxija ta' l-Onor.

Gonzi daħħlu 43 taxxa oħra.

Dawn it-taxxi għadhom qed japplikaw din is-sena u se jibqgħu japplikaw għas-sena d- dieħla.

Fid-diskussjoni li kelli mal-Prim Ministru Gonzi nhar it-Tnejn fuq ir-radju RTK, jekk fhimt tajjeb, qal li kellu bħala gvern fl-aħħar snin jimbolla t- taxxi fuq il-poplu, sagrifiċċji li kellhom isiru, skond hu, imma issa wieħed kellu jara kif se jħaffef il-piżijiet.

Issa wara snin li matulhom kellhom iġorru t-tagħbijiet ta' taxxi, miżati u surcharges għax rawhom dejjem jiżdiedu, bir-raġun in-nies fiehmu li fl-aħħar il-gvern kien se jnaqqas bis-sħiħ mill-piż tat-taxxa.

Erba' taxxi l-aktar li jdejquhom, il- VAT, is-surcharge fuq id-dawl u l-ilma, l-income tax, u t-taxxa fuq it-tluq minn Malta f'safar.

Sur President, dwar l-ewwel waħda, il-VAT ħafna fiehmu li ftit stajt tagħmel, issa li kienet daħlet, issa li l-gvern ta' Gonzi baqa' jżidha, issa li sirna membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma mbagħad in-nies stenniet azzjoni effettiva fuq it-taxxi l-oħra u ħarġet jew, għal min għadu ma ndunax, se toħroġ diżappuntata.

Dan għaliex, minkejja l-ftaħir tal-Prim Ministru, il-bidliet li għamel fil-piżijiet tat-taxxa mhumiex se jwasslu 'l bogħod.

Dwar is-surcharge fuq il-prezzijiet tad-dawl u l-ilma l-gvern m'għamel xejn biex inaqqas il-piżijiet.

Ġieli jgħid li dan ma jistax isir fil-budget imma b'miżuri barra mill-budget, u ġieli jgħid li m'hemm xejn x'jista' jsir għax hu x'inhu jkollna naċċettaw il-prezzijiet li bihom qed jinbiegħ iż-żejt barra.

Dwar it-taxxa fuq it-tluq minn Malta, din tnaqqset b'Lm10 imma mill-1 ta' Ġunju tas-sena d-dieħla.

Diffiċli tifhem x'inhu l-ħsieb wara din il- miżura.

Żgur li ħawdet u ddiżappuntat lil ħafna nies għax xorta waħda t- taxxi fuq it-tluq minn pajjiżna b'ajruplan magħduda kollha flimkien għadhom projbittivi.

Dr. Gonzi kien ta lin-nies x'jaħsbu li t-taxxi kollha fuq it- tluq kienu se jiġu rranġati, u forsi anke mneħħija għal kollox.

Il-fatt li ma ġietx imneħħija minnufih, mill-ewwel tas-sena l-ġdida, imma tnaqqset kif tnaqqset mill-1 ta' Ġunju tas-sena li ġejja ma jiftiehemx, jekk mhux bħala stil differenti ta' kif forsi mill-ġdid tidħak bin-nies jew forsi bħala inkejja.

Imma hawn min jgħid li d-daħk hu forma ta' inkejja, Sur President.

Issa niġi għaċ-ċaqliq fit-taxxa ta' l-income tax.

Kien ilu mistenni, kien ilu mistħoq u l-istess prim ministru, meta kont miegħu għad-diskussjoni fuq ir-radju RTK, qal kif fl-aħħar snin kien baqa' jżid il-pressjoni ta' income tax fuq il-familji.

Issa bil-bdil ta' bands li fuqhom qed jiġi ċċarġjat l- income tax, hu minnu li għadd ta' familji ġew mogħtija s-sentiment li se jkollhom ftit tan-nifs.

U din hija ħaġa tajba.

Imma għaliex oħrajn ma ngħatawx ukoll xi forma ta' nifs, ta' għajnuna?

Għaliex koppja li qiegħda taqla' anqas minn Lm4,500 fis-sena u oħrajn bħalha ntesew?

Meta tħares lejn kemm se jkunu l-flus li qed ifaddlu mid-dħul tagħhom dawn iċ-ċittadini u l-koppji li qed jingħataw it-tnaqqis fl-income tax, u meta tgħodd dan id- dħul tagħhom maż-żieda fil-paga li se jkollhom minħabba l-għoli tal-ħajja, issib li għas-sena li ninsabu fiha, bir-rata ta' l-għoli ta' ħajja li kellna bejn Jannar u Settembru 2006, jiġifieri għoli ta' ħajja ta' 3.3%, l- uniċi kategoriji li se jkunu qed jingħataw relief li se jegħleb l-effetti ta' l-għoli tal-ħajja fuqhom huma dawk li jaqilgħu bejn Lm6,500 u Lm5,500 fis-sena u li jibagħtu return ta' l-income tax singola.

Bi żbrixx it- tnaqqis li qed jingħatalhom fl-income tax jaqbeż il-gidma ta' l-għoli fil- prezzijiet.

Għandi tabella li se npoġġi fuq il-mejda tal-kamra li turi kif għall- kategoriji l-oħra tad-dħul, li rajna fit-tabella li ppreżenta l-Prim Ministru fid-diskors tiegħu, kemm jekk qed iressqu d-dħul tagħhom taħt forma konġunta, kemm jekk bħala single t-tnaqqis li qed jingħata se jittiekel mill-għoli tal-ħajja li kellna bejn Jannar u Settembru 2006.

Fil- maġġoranza l-kbira tal-każi t-tnaqqis mogħti fl-income tax jaqa' taħt din ir-rata ta' l-għoli tal-ħajja.

Per eżempju, min għandu dħul ta' Lm6,000 u qed idaħħal return konġunta ta' koppja se jirbaħ biss 2.2% meta, kif għedna, ir-rata ta' l-għoli tal-ħajja hi ta' 3.3%.

Per eżempju, min għandu dħul ta' Lm9,000 u qed idaħħal return konġunta ta' koppja se jirbaħ fis- sena 3.2%, kontra r-rata ta' inflazzjoni ta' 3.3%.

Mela r-relief fil- piżijiet li l-gvern se jagħti m'hu effettivament xejn f'ħafna każi ħlief kożmetika, minkejja l-ħafna kliem vojt dwar records, mirakli u stejjer sbieħ.

In-nies li qed jistennew – u bir-raġun - huwa nifs fuq il-ħafna piżijiet li tpoġġew fuqhom mingħajr ma kien hemm riżultati.

Donnhom li aktar ma ħallsu u aktar ma ġarrew piżijiet aktar l-affarijiet minflok tjiebu, aktar marru lura.

Anke l-argument tal-gvern li dan kien budget bla żieda fit-taxxi jerġa', kif ġara fis-snin ta' qabel, jmur kontra l-verita`.

Il-figuri li l- gvern stess ippubblika dwar kemm se jiġbor taxxi diretti u indiretti fis- sena li ġejja jerġgħu juru li l-piż tat-taxxi se jibqa' jiżdied.

Skond l-estimi finanzjarji matul is-sena li għaddiet l-gvern ġabar f'taxxi diretti u indiretti s-somma ta' Lm740,300,000.

Skond l-istess estimi din is-sena se jkun ġabar f'taxxi diretti u indiretti s-somma ta' Lm802,400,000, jiġifieri fuq is-sena li għaddiet din is-sena kien hemm żieda fil-piż tat-taxxi ta' Lm62,100,000.

Jekk issa nieħdu kemm il-gvern qed jgħid li jrid jiġbor taxxi diretti u indiretti s-sena d-dieħla nsibu li jrid jiġbor Lm851,200,000, jiġifieri żieda oħra ta' Lm48,800,000 għas-sena d-dieħla fuq din is-sena.

Altru jekk hux budget bla taxxi!

Iżda l-akbar mażżra fuq il-poplu u fuq l-azjendi fl-aħħar żmenijiet kienet bla dubju ta' xejn is-surcharge fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Din għadha hemm u l-budget ma messhiex.

Is-sena li għaddiet konna ppubblikajna rapporti li wrew kif il-kalkoli li saru biex tiġi ssettjata s-surcharge kienu esaġerati, kienu qed idaħħlu marġni ta' spiża li ma setgħux ġew mill- prezzijiet li kienu qed jogħlew minn barra imma kienu ġejjin minn fatturi oħra.

Forsi l-gvern ried jikkompensa għall-iżball li għamel meta baqa' lura milli jdaħħal il-hedging u ried li jġib lura l-flus li tilef b'mod ieħor.

Forsi ried jikkumpensa għall-ineffiċjenzi li ħalla jakkumulaw fit- tmexxija u fit-teknoloġija tas-settur ta' l-enerġija.

Hu x'inhu, mhux sew li ċ-ċittadini jġorru spiża extra mis-surcharge li tlaħħaq bejn 20% għal 25% tagħha biex tikkumpensa għal dawn il-fatturi li m'għandhomx x'jaqsmu maż-żieda fil-prezzijiet internazzjonali taż-żejt.

Ir-risposta tal-gvern għar-rapporti li ħarġet l-oppożizzjoni fuq din il- ħaġa kienu konfużi u bħas-soltu mimlija tgħajjir.

Dan aktar ikkonfermalna kemm kellna raġun.

Imma issa wasal iż-żmien li tittieħed deċiżjoni biex tittaffa ftit il-ferita tal-kontijiet li qed jifnu lil ħafna familji u ħafna negozji.

Hemm raġunijiet soċjali għal dan, hemm raġunijiet ekonomiċi u hemm raġunijiet ta' fair play.

Jekk is-sistema hija waħda teknoloġikament jew amministrattivament ineffiċjenti li qed iżżid l- ispejjeż il-konsumatur m'għandux ikun ippenalizzat għal dan.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Huwa minnu li s-surcharge trid tirrifletti r-realtajiet ekonomiċi kkawżati miż-żieda fil-prezz internazzjonali taż-żejt imma trid ukoll tiġi mkejla b'mod li jirrifletti r-responsabbiltajiet soċjali ta' l-istat.

M'huwiex sew li s-surcharge, kif qed jiġri, tirrifletti fiha element li jkun ġej mill-ineffiċjenzi tekniċi jew oħrajn.

Dan l-element ta' bejn 20% u 25% tas- surcharge għandu jitneħħa minnha.

Barra minn hekk mhux sew li aktar ma jogħla l-prezz taż-żejt minn barra aktar togħla t-taxxa fuqu għax il-VAT titħallas b'persentaġġ u b'hekk jogħla d-dħul tal-gvern.

Agħar u agħar jekk, kif qed jiġri, il-VAT bir-rata ta' 5% qed tiġi charged ukoll fuq is- surcharge fil-każ tal-konsum ta' l-elettriku.

Dan qiegħed ikompli jżid fl- għoli tal-ħajja.

Fl-interess ta' l-ekwita` soċjali u tal-ħtieġa li nrażżnu l-għoli tal- ħajja, gvern Laburista ġdid jagħmel capping fuq id-dħul tiegħu mill-VAT tal- fuels biex ikun jista' jnaqqas is-surcharge fuq id-dawl u l-ilma b'tali mod li flimkien mat-tnaqqis li għadni kemm semmejt ħalli l-konsumatur ma jkollux għalfejn iħallas għall-ineffiċjenzi tal-gvern, is-surcharge fuq id- dawl u l-ilma titnaqqas b'kollox bejn 40% għal 50%.

(Onor. Membri: Hear, hear) Din tkun deċiżjoni li għandha tittieħed fi spirtu ta' responsabilita` politika, b'indirizz ta' responsabilita` soċjali.

Il-gvern ta' Dr. Gonzi jgħid li din m'hijiex deċiżjoni ta' budget.

Jien ma niddejjaq xejn jeħodha fejn irid jeħodha, imma malajr kemm jista' ikun fil- budget jew barra minnu, l-aqwa li jeħodha għax hija deċiżjoni li ttaffi ħafna mill-piżijiet u t-tbatijiet li taħthom qegħdin jitgħaffġu saffi sħaħ tas-soċjeta`.

U jekk ma jeħodhiex hu, kif diġa` għedt jeħodha gvern Laburista ġdid.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Fl-aħħar mill-aħħar ma nistgħux nibqgħu nħarsu lejn il-budget kif qed jagħmel il-Prim Ministru Gonzi bħala eżerċizzju fil-kontabilita`, billi jipprova jqabbel ċifra ma' oħra u sakemm is-somom jiġuh tajbin, jew jidhirlu hekk, ikun sodisfatt.

Finanzi fis-sod tfisser fuq kollox li l- poplu jkun qiegħed jara progress vera mill-ħidma tal-gvern.

L-agħar f'dan il-pajjiż huwa mhux li tkun qiegħed tħallas ħafna taxxi imma li mit-taxxi li tkun qiegħed tħallas ma tkunx qed tieħu riżultati tajba jew tajba biżżejjed.

Sur President, jiddispjaċini li hekk qed jiġri, il-gvern mhux qed ikun effettiv fil-ħidma tiegħu, mhux qed inħarsu biżżejjed lejn l-oqsma soċjali li l-aktar jinteressaw lill-familji, u allura nħarsu lejn l- edukazzjoni.

Minkejja l-miljuni li qed nonfqu fl-edukazzjoni, kif nistgħu nkunu sodisfatti bir-riżultati?

Jekk nieħdu r-riżultati ta' l-eżamijiet tas-SEC li saru s-sena li għaddiet għat-tfal imwielda fis-sena 1989, jiġifieri ġenerazzjoni sħiħa li tista' tgħid li dejjem għexet taħt gvern Nazzjonalista, insibu li 81.3% biss ta' dawn it-tfal qagħdu għall-eżami, jiġifieri 18% lanqas biss daħlu għalih.

38% biss ġabu biżżejjed passes biex jidħlu fis-sixth form, 62% weħlu.

Inqas minn 32% tas-subien u 44% tat- tfajliet ġabu passes biżżejjed għas-sixth form.

Kif nistgħu nkunu sodisfatti b'riżultati bħal dawn?

Jekk inqabblu l-persentaġġ tal- popolazzjoni tagħna bl-eta` ta' bejn l-20 għal 24 sena u naraw kemm minnhom spiċċaw l-edukazzjoni sekondarja għolja u nqabblu dan ma' l-istess persentaġġ tal-pajjiżi membri l-oħra ta' l-Unjoni Ewropea, aħna niġu fl- aħħar post, il-25, kemm bħala żgħażagħ nisa kif ukoll bħala żgħażagħ nisa u irġiel flimkien.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' żgħażagħ rġiel ta' bejn l-20 u l-40 sena niġu, jekk dik hija konsolazzjoni, fil-post ta' qabel ta' l- aħħar.

Iktar tard se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra t-tabbelli li juru dawn l-affarijiet.

Iktar minn hekk fit-tabbella tal-paraguni bejn il-25 pajjiż membru ta' l- Unjoni Ewropea dwar persentaġġ ta' popolazzjoni b'edukazzjoni sekondarja baxxa jew early school leavers Malta tiġi l-ewwel.

Jiġifieri għandna l- aktar persentaġġ għoli ta' early school leavers, kemm bħala subien u kemm bħala bniet.

Il-veru każ li tgħid li fejn biex tkun l-aħjar trid tiġi l- aħħar, aħna niġu l-ewwel, u fejn biex tkun l-aħjar trid tiġi l-ewwel, aħna niġu l-aħħar.

Se npoġġi din l-istatistika ta' paraguni fuq il-mejda tal- Kamra.

Dan kollu jorbot jerġa' ma' kif aktar u aktar żgħażagħ mhumiex isibu impjieg xieraq.

Ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ dejjem qiegħda tikber.

Sur President, kif diġa` għedt li l-eżerċizzju tal-budget ma jistax ikun wieħed biss ta' kontabilita`, imma rridu naraw kemm in-nefqa li qed nagħmlu tirrendi f'riżultati tajba.

Jekk immorru fis-settur tas-saħħa u nqabblu s- saħħa tal-poplu tagħna ma' dik tal-pajjiżi Ewropej li issa jinsabu sħab magħna fl-Unjoni Ewropea.

Għaliex dwar l-imwiet relatati mal-mard tal-qalb għal kull 100,000 tal-popolazzjoni huma jkollhom imwiet ta' 90 persuna u aħna nlaħħqu mwiet ta' 150?

Għaliex dwar imwiet relatati ma' mard fl- arterji tal-moħħ għal kull 100,000 tal-popolazzjoni huma jġarrbu 57 mewt u aħna nlaħħqu 69 mewt?

Jekk inħarsu lejn is-sistema tat-tmexxija ta' l- isptarijiet għaliex għandu jkun hemm dan it-tul ta' waiting lists għal operazzjonijiet importanti, waiting lists li qed jitwalu mhux b'ġimgħat, mhux b'xhur imma bi snin?

Għaliex għandu jkun hemm dan l-isfrattu kollu li nsibu fit-tħejjijiet biex isir it-trasferiment mill-isptar ta' San Luqa lejn l-isptar f'tal-Qroqq?

Inqas minn xahar ilu l-prim ministru qal li l-arranġamenti mal-unions u rappreżentanti tat-tobba, infermiera u staff mediku kienu fi stadju avvanzat meta mbaħgad il-MUM, l-MUMN, il-GWU u l-UĦM ħarġu lkoll jgħidu li lanqas kienu bdew jiġu kkonsultati f'din il-biċċa.

Għaliex meta qed nonfqu daqstant mijiet ta' eluf ta' liri, biex ma ngħidx miljuni, fl-edukazzjoni u t-taħriġ tat-tobba u l-paramediċi tagħna, qed niffaċċjaw nuqqas kbir ta' tobba u ta' paramediċi?

Għaliex mas-60% tat-tobba ġodda Maltin ikunu telqu mill-pajjiż sa ħames snin wara li jkunu ggradwaw?

Dawn huma mistoqsijiet li jorbtu ma' kemm il-flus li qed jonfoq il-gvern qed ikunu effettivi biex joħolqu amministrazzjoni li tassew jirnexxilha ttejjeb il-ħajja.

L-istess fil-każ ta' l-anzjani, dawn intesew kompletament minn dan il- budget.

Fid-diskors tal-prim ministru bilkemm issemmew darba l-problemi ta' għajxien li qed jiffaċċjaw ħafna anzjani, speċjalment bil-għoli tal- ħajja.

Għaliex kellu jkun hemm dan id-dewmien kollu biex il-gvern jaqbad il-barri minn qrunu fil-qasam tal-mediċini li jikkonċerna l-aktar lill- anzjani u lill-morda?

Fl-aħħar sena u nofs f'dan il-qasam rajna skarsezza kbira ta' mediċini u żieda sostanzjali fil-prezzijiet.

Issa qed jgħidulna li waslu f'arranġament li se jitħabbar fl-1 ta' Novembru biex il-mediċini jorħsu.

Il-ġurnal "The Times" diġa` qalilna kemm se jorħsu ċerti mediċini.

Aħna qabbadna verifika ta' kif se jinbidlu l-prezzijiet ta' ċerti mediċini, fosthom l-Augmentin, il-Ventolin, iż-Zovirax cream, il-Flixonase u l- Actifed u ta' kif kienu l-prezzijiet ta' dawn il-mediċini fis-sena 2004 u fis-sena 2005.

Għandi quddiemi r-riżultat ta' dan il-paragun li se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Alla jbierek jirriżulta li l-prezzijiet il-ġodda kollha se jkunu ogħla sew mill-prezzijiet li kellna fis-sena 2004, b'qabża enormi f'ċerti ċirkostanzi.

Per eżempju, il-prezz tal-Ventolin se jkun 35% aktar milli kien fis-sena 2004.

L-Augmentin se jkun bejn 4% għal 12% u 14% ogħla mis-sena 2004, skond id-daqs tal-pakkett.

Il-Flixonase se jkun 22% ogħla u l-Actifed se jkun 9% ogħla.

Kemm qed ikun effettiv il-gvern ta' Dr Gonzi, minkejja l-piżijiet finanzjarji kbar li baqa' jimponi fuq iċ- ċittadini, biex jagħmel dmiru lejn iċ-ċittadini u jħares l-aqwa interessi tagħhom fil-qasam tas-saħħa fost l-anzjani u l-familji li qed irabbu.

Sur President, jien kont qed naħseb biex ngħid fil-qosor x'ġara u ma ġarax, kif qiegħed il-gvern jilqa' għall-isfida tal-proġetti li jibda u ma jispiċċax, imma peress li qed jagħfas il-ħin tajjeb li nispjega x'qed nagħmlu aħna bħala partit Laburista biex nilqgħu għall-isfida tax-xogħol, għall-isfida ta' kif se nagħtu pjan li joħloq bidu ġdid għal pajjiżna.

Ilna mad-9 xhur issa niltaqgħu jum wara l-ieħor mar-rappreżentanti tas- soċjeta` ċivili biex niddiskutu magħhom il-pjani li l-partit Laburista ħejja ħalli nagħtu bidu ġdid.

Ma nistgħux nibqgħu b'dan l-isfrattu, ma nistgħux nibqgħu f'dan l-isqaq.

Żammejna mat-850 siegħa ta' konsultazzjoni li għalihom ipparteċipaw aktar minn 2000 persuna.

Iltqajna ma' 'l fuq minn 100 għaqda ewlenija fis-soċjeta` ċivili, fosthom 22 għaqda minn Għawdex.

Se nibqgħu nagħmlu dawn il-laqgħat fix-xhur li ġejjin għax irridu li sakemm tasal l-elezzjoni r-rappreżentanti tagħna, id-deputati, kandidati, kunsilliera u sindki, uffiċjali Laburisti jkunu ltaqgħu kemm jista' jkun ma' mill-inqas tliet kwarti tal-poplu.

(Onor. Membri: Hear, hear)Matul il- laqgħat li nżommu qed nisimgħu l-fehmiet ta' kulmin hu involut fis-setturi differenti u nitgħallmu minn dak li jgħidulna biex nibdlu l-abbozzi li nkunu ħejjejna.

B'dak li nagħmlu rridu nibqgħu qrib iċ-ċittadini, irridu nibqgħu qrib il-familji.

Dak li nħejju u dak li nwiegħdu rridu li jirrispondi għall-aspettattivi tagħhom.

Ma rridux nagħmlu bħal ħaddieħor, nidħku bihom.

Sur President, qed nipproponu pjani għal strateġija ekonomika, soċjali u ġenerali li tgħodd għal pajjiżna, għal politika industrijali effettiva, għal tiġdid fit-turiżmu, għal strateġija ambjentali, għal politika edukattiva moderna, għal tiġdid fil-qasam tas-saħħa, għal politika reġjonali dwar Għawdex, għal politika li tippromwovi kondizzjonijiet tax- xogħol xierqa, għal pjan strateġiku favur iż-żgħażagħ, għal politika li tfittex tippromwovi l-ugwaljanza fost is-sessi u b'hekk issaħħaħ il-qagħda soċjali tan-nisa Maltin, għal strateġija fejn inkomplu nibnu ħalli l- kunsilli lokali jtejbu l-ħidma tagħhom fil-komunitajiet tagħna, għal politika demokratika ta' l-informatika u t-teknoloġija li tkun tassew tal- Maltin u ta' l-Għawdxin kollha, għal pjan għall-iżvilupp tas-servizz ċivili, għal pjan ta' żvilupp fil-biedja u s-sajd, għal strateġija tat- tkabbir tal-kooperattivi.

Il-miżuri ta' gvern Laburista ġdid issawru u se jkomplu jiġu elaborati f'oqsma importanti fejn id-dibattitu u d-djalogu se jkomplu fil-qasam tal-familja, fil-qasam ta' l-anzjani, fis-sigurta` u l- immigrazzjoni, fil-ġustizzja, fil-politika barranija, fil-patrimonju nazzjonali.

Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, marbuta flimkien u wkoll fuq CD-rom, il-kopja tal-pjani u ta' l-abbozzi li l-partit Laburista ħadem fuqhom u jinsabu lesti jew kważi lesti fil-ħidma tagħna biex inħejju għall-bidla li jixtieq il-poplu, għal bidu ġdid.

L-impenn tagħna f'dan il-pjan hu dak li ilna nistqarru fl-aħħar snin imma jirrifletti t-twemmin dejjiemi tagħna f'pajjiżna u fil-ġustizzja soċjali, impenn imsejjes fuq l-għajta ta' xogħol, ħarsien u dinjita`.

Fiċ-ċentru tal-pjan tagħna hemm il-ħtieġa li nerġgħu nkabbru l-opportunitajiet, li pajjiżna jerġa' jirranka fil-ħolqien ta' impjiegi li jkunu xierqa u li jippermettu li ż-żgħażagħ tagħna tassew jibnu l-futur tagħhom fuq bażi soda, mhux fuq id-daħk falz u l-kliem vojta li ma jwasslu mkien.

Il-pjan tagħna ta' fejqan ekonomiku soċjali jilqa' għal din l-isfida għax, kif sostna r-rapport tal-Professur Falzon, irridu nirbħu l-ġlieda li biha nrażżnu l-prezzijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Diġa` semmejt il-miżuri dwar is-surcharge fuq id-dawl u l-ilma li lesti nieħdu ħalli nnaqqsu b'mod ekonomikament effettiv u soċjalment ġust id- daqqa li tawna l-prezzijiet jogħlew fil-qasam ta' l-enerġija.

Imma rridu mmorru aktar 'il bogħod minn hekk.

Nerġa' ngħid li gvern Laburista ġdid ipoġġi l-ġlieda kontra l-għoli tal-ħajja fiċ-ċentru tal-politika tiegħu ħalli jsostni u jtejjeb l-ekonomija.

Se jinqeda mingħajr tnikkir bl- apparat regolatorju eżistenti u jkompli jsaħħu biex jassigura li titrażżan l-inflazzjoni.

Se ndaħħlu miżuri oħra li jkunu kompatibbli mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea biex tingħata attenzjoni speċjali lill-prezzijiet fl-oqsma ta' l-ikel, tal-mediċini, tad-dawl, ta' l-ilma, tas-servizzi tat-trasport u tas-servizzi edukattivi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Barra minn dan, il-pjan tagħna jipprevedi azzjoni sħiħa biex tevita li fuq medda ta' xhur u snin l-introduzzjoni ta' l-ewro fl-1 ta' Jannar 2008 ma tintużax bħala skuża biex tkompli tgħolli l-prezzijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear) Fl-isfond ta' din il-ġlieda biex inrażżnu l-għoli tal-ħajja jitnedew pjani sħaħ biex inqajmu l-inizjattiva.

Ħalli nagħti sunt żgħir ta' parti mill-pjan tagħna biex noħolqu opportunitajiet ġodda.

Fuq quddiem nett għandha tingħata importanza u prijorita` lit-turiżmu.

Fil-pjan Laburista għat-tiġdid tat-turiżmu sa sitt xhur wara li jidħol fit- tmexxija gvern Laburista ġdid ikun għamel u wettaq proposti dwar kif se jnaqqas il-piż tat-taxxa fuq it-turiżmu ħalli jtejjeb il-kompetittivita` tas-settur.

(Onor. Membri: Hear, hear) Fil-budgeting tal-promozzjoni turistika jiddaħħal bilanċ bejn l-iżvilupp ta' lukandi u faċilitajiet 5- star u lukandi 3-star.

Jitnedew proġetti ta' żvilupp reġjonali fil-Port il- Kbir, fl-inħawi tal-Magħtab u f'Għawdex.

It-tieni prijorita`, li nsegwu bl- istess pass mat-turiżmu, tmur lejn l-industrija fejn irridu nindukraw l- azjendi li baqgħalna u naħdmu għal investimenti ġodda.

Għalhekk l- industriji diġa` mwaqqfa f'pajjiżna b'suċċess jingħataw għarfien speċjali billi l-mexxejja tagħhom jiġu mistiedna jieħdu sehem f'kumitat presjedut mill-prim ministru ħalli jagħtu pariri u jiżguraw li jittieħdu miżuri li jkunu jistgħu jgħinu lill-azjendi tagħhom, isostnu ħidmiethom u jkabbruha.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Wara studju magħmul minn task force fejn jieħdu sehem sħiħ rappreżentanti tas-settur privat u l-unions tal-ħaddiema fi żmien sitt xhur jitħabbru miżuri maħsuba biex inaqqsu l-piż tat-taxxi u tal-burokrazija fuq l- industrija.

Is-sistema ta' inċentivi għall-investiment fl-industrija tiġi ċċarata bla dewmien u jkun hemm kumitat konsultattiv b'rappreżentanza privata li jiddeċiedi x'għandu jsir biex itejjeb il-pakkett ta' inċentivi.

Isir titjib sostanzjali fit-tmexxija u manutenzjoni ta' l-oqsma industrijali kollha u l-Crafts Village Ta' Qali jiġi riorganizzat darba għal dejjem.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Ħalli nsemmi l-qasam tas-self-employed.

Hawnhekk ukoll il-pjan Laburista għal bidu ġdid jaħseb biex jerġa' jistimula l-inizjattiva fost dan is- settur mill-iktar importanti li qed iħossu fgat.

Għalhekk gvern Laburista ġdid joħloq liġi speċjali favur is-self-employed bil-għan li tagħtihom status u saħħa legali akbar bħala aġenti ekonomiċi, tipprovdi qafas li jinnewtralizza l-burokrazija żejda u toħloq ambjent ta' ħeffa u effiċjenza f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħajja tas-self-employed.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Niġi għall-edukazzjoni.

Aħna nifhmu li l-edukazzjoni mill-għerq għandha tingħata prijorita` sħiħa.

F'dan il-qasam ħadd mit-tfal tagħna m'għandu jitqies li hu jew hija għar-rimi.

U dan għandu jsir sa mill-ewwel snin tal- ħajja, mill-ewwel snin ta' l-edukazzjoni.

Għalhekk gvern Laburista ġdid jintroduċi reception class bejn l-iskola primarja u l-kindergarten biex nassiguraw pediment mill-aqwa għat-tagħlim tat-tfal tagħna.

Miżura oħra hija li l-MCAST tingħata l-inkarigu urġenti li timla l-vojt li għadu jeżisti fl-edukazzjoni teknika u vokazzjonali bit-tneħħija tat-trade schools xi snin ilu, ħalli l-istudenti li ma jkunux orjentati għal studji akkademiċi jkomplu jsibu edukazzjoni tajba.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Fil-qasam ta' l-ambjent fi żmien sitt xhur gvern Laburista ġdid idaħħal riforma fl-awtorita` ta' l-ippjanar u l-ambjent li biha jiddaħħlu targets dwar kif jiġu approvati proġetti skond id-daqs ta' kull proġett u jingħata żmien raġjunevoli li fih il-proġett irid ikun għadda mill-proċess ta' approvazzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, kull pjan ġie jew qiegħed jiġi diskuss u approvat fid- dettall.

Ix-xogħol li sar u li qiegħed isir hu maħsub biex tassew inkunu qed nilqgħu għall-aspirazzjonijiet tal-Maltin u l-Għawdxin kollha għall- bidla.

Ma rridux nidħku bihom kif għamel Dr. Gonzi.

Irridu nkunu qrib iċ- ċittadin u l-familji tagħhom u mhux skonnettjati kif inhu dan il-gvern.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, bdejt billi tennejt il-fehma tiegħi li dan huwa budget dgħajjef, fjakk u vojt.

Pajjiżna ma jistax jiflaħ aktar tmexxija li qed therrilu saħħtu, timmina l-aħjar talenti tiegħu, ittelliflu l-aħjar opportunitajiet waqt li tibqa' tiddożah qisha għandha ċ-ċavetta ta' l-għar ta' Ali Baba bil-wegħdi favolużi ta' eluf ta' impjiegi li dejjem ġejjin u qatt ma jaslu, ta' proġetti li dejjem se jsiru u rari jintemmu, ta' records u mirakli li jibqgħu dejjem fil-limbu, post li kif nafu issa jista' jkun li ma jeżistix.

Sur President, il-Maltin u l-Għawdxin, iż-żgħażagħ, l-irġiel, in-nisa u l- anzjani, il-Maltin u l-Għawdxin iridu bidu ġdid bi pjan, b'viżjoni, b'realiżmu u b'kuraġġ, bi ħsieb u b'għaqal, u b'sentiment ta' kollaborazzjoni mal-ħbieb kollha tagħna, Ewropej u oħrajn, b'metodu ta' parteċipazzjoni għax iridu soċjeta` parteċipattiva, mhux soċjeta` fejn tirrenja l-arroganza u l-ħbieb tal-ħbieb.

Aħna tal-labour qed nipprovdu dan il-pjan ġdid, dan il-bidu ġdid.

Għandna fiduċja fil-ħila u t-talenti tal-Maltin u l-Għawdxin, għandna fiduċja li dawn se jiswewlhom daqskemm swewlhom fl-imgħoddi.

Irridu t-tiġdid f'pajjiżna kif iridu u jixtiequ b'qalbhom kollha l-Maltin u l-Għawdxin.

Sur President, iż-żmien tal-bidla riesaq u se jasal bl-għajta nazzjonali ta' xogħol, ħarsien u dinjita`.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d-dokumenti li rriferejt għalihom aktar kmieni fid-diskors tiegħi:

Kopja ta' rapport ta' Prof. Joseph Falzon maħruġ mill-GRTU intitolat "Exports, Inflation and Value Added" datat Ottubru 2006;

Kopja ta' poster maħruġ mill-Partit Nazzjonalista "Finanzi tal-Pajjiż fis- Sod";

Kopja ta' paġna 35 mid-Diskors tal-Budget 2002, kopja ta' paġna 31 mid- Diskors tal-Budget 2005 u kopja ta' paġna 51 mid-Diskors tal-Budget 2007;

Tabella li turi l-HICP Inflation bejn Jannar u Awissu 2006 fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea;

Tabella datata 17 ta' Ottubru 2006 li tagħti paragun bejn il-prezzijiet ta' ċerti mediċini fis-snin 2004 u 2005;

Tabella li turi t-tnaqqis fit-taxxa tad-dħul u l-inflazzjoni bejn Jannar u Settembru 2006;

Tabella li turi l-finanzi tal-gvern għall-perjodu bejn l-1995 u l-2003;

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li spiċċaw il-livell sekondarju għoli maqsuma f'nisa u rġiel flimkien ma' tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li spiċċaw l-iskola kmieni fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea fis-snin bejn l- 2003 u 2005;

Kopja ta' artiklu li deher f'paġni 6 u 7 tal-gazzetta "The Times" tal-21 ta' Ottubru 2006 intitolat "The Big Issue"; u

Kopja ta' abbozzi ta' dokumenti għad-diskussjoni maħruġa mill-Partit Laburista fuq diversi oqsma, fuq compact disc (CD).

MR SPEAKER: Nirringrazzja lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni tad-diskors tiegħu, u nitlob lill-crew tal-PBS biex jirtiraw mill-Kamra.

Il-crew tal-PBS irtira mill-Kamra

Fit-8.30 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata

MR SPEAKER: Insejjaħ issa lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ġimgha, 27 ta' Ottubru 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2007 (It-Tieni Jum Imħolli kollu għall-Gvern).

Skond il-ftehim milħuq bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra id-diskors tal-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, se jiġi trasmess dirett fuq it-televiżjoni mill-PBS.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ġimgħa fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif imħabbra mill-Viċi Prim Ministru.

Fit-8.33 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

HAIRDRESSING INSTITUTE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi annex ġewwa l- Imsida li jagħmel parti mill-istitut tal-hairdressing li jinsab f'Tas- Sliema?

Jekk fl-affermattiv, fejn jinsab?

Dan ifisser li l-istudenti jkollhom joqogħdu jmorru minn post għal ieħor matul il-ġurnata?

Jikkonferma li minħabba nuqqas ta' spazju ġewwa Tas-Sliema, xi lezzjonijiet qed isiru fit-toilet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-blokk ta' l-Imsida jsiru l-lezzjonijiet għal studenti tal-community services, fosthom dawk li qed jagħmlu l-kors tal- hairdressing.

Fil-blokk ta' Tas-Sliema jsiru wkoll lezzjonijiet u aktar prattika għal studenti li qed jagħmlu l-korsijiet tal-hairdressing u beauty therapy.

L-ebda student ma jmur minn post għal ieħor matul il-ġurnata.

L-istudenti għandhom ġranet fejn imorru l-Imsida u ġranet fejn imorru Tas-Sliema.

Għalkemm hemm nuqqas ta' spazju ġewwa Tas-Sliema, qatt ma saru lezzjonijiet fit-toilet.

Tajjeb ta' min jgħid ukoll li bħalissa qed jinbena blokk fil-campus ta' l- MCAST ta' Raħal Ġdid biex jakkomoda aħjar l-istudenti u l-korsijiet ta' dan l-istitut.

Dan qed isir bl-għajnuna ta' l-Unjoni Ewropea.

SKOLA MARITTIMA TAL-KALKARA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'qed jagħmlu l-awtoritajiet edukattivi sabiex isolvu l-problema ta' nuqqas ta' għalliema/lecturers fl- iskola marittima tal-Kalkara li taqa' taħt ir-responsabbilta' ta' l-MCAST?

Listudenti kollha li jattendu din l-iskola għandhom stipendju?

Xinhuma l- entry requirements preżenti u kif kienu tliet snin ilu?

Liema huma l- eżamijiet u/jew iċ-ċertifikazzjoni li jingħataw fl-aħħar tal-kors?

Kemm idum kors f'din l-iskola?

Meta jsiru l-eżamijiet ta' l-aħħar tal-kors?

Min huma l-eżaminaturi?

X'inhuma l-pjani ta' l-MCAST għal din l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bħalissa l-istitut marittimu għandu l-għalliema meħtieġa għall-korsijiet kollha li qed isiru full-time.

Fil-fatt iddaħħal full-time lecturer ieħor u żewġ part-timers biex jgħallmu fuq il-korsijiet ewlenin.

L-istudenti kollha intitolati għall-istipendju qegħdin jirċevuh jew qegħdin fil-proċess li jirċevuh, speċjalment jekk huma studenti li daħlu mat-tieni sejħa ta' applikazzjonijiet riċentement.

Il-kwalifiki meħtieġa għad-dħul f'kull kors huma stipulati fil-prospectus tal-kulleġġ li dettalji dwarhom qed jitpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra.

Informat ukoll li l-MCAST se jkompli joffri l-korsijiet eżistenti kif ukoll oħrajn skond il-ħtieġa u se jkompli jinvesti fir-riżorsi biex jitwettqu dawn il-korsijiet.

ĠARR TA' SKART

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ma jibqax jinġarr żibel fuq il-vapuri tal-Gozo Channel mal-passiġġieri u l- vetturi f'ħinijiet ta' l-iskeda?

Jaf li dan iż-żibel jikkostitwixxi health hazard kbir bi ġrieden saħansitra jinżlu u jitilgħu mill-istiva tat-truck, minbarra li dan l-istess żibel jiġġenera intiena sħiħa mal-vapur kollu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Filwaqt li l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 5459, ninsab informat li hemm qbil biex l-iskart ma jinġarrx fuq il-vapuri tal-Gozo Channel fil-peak hours meta fuq il-vapur ikun hemm ħafna passiġġieri.

Hemm ukoll ċerti kondizzjonijiet imsemmija f'mistoqsija parlamentari 5459 u li għadhom japplikaw sal-lum li jridu jinżammu, liema kondizzjonijiet ġew maqbula mal-Wasteserv, il-kumpannija responsabbli mill-ġarr ta' l-iskart.

Il-kumpannija tikkonferma wkoll li qatt ma kellha xi rapport li kien hemm xi ġrieden jinżlu u jitilgħu mill-istiva tat-trakk fuq il-vapuri tagħha.

Dwar health hazard, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĠARR TA' BROILERS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ma jibqgħux jinġarru trucks bil-broilers fuq il-vapuri tal-Gozo Channel f'ħinijiet li normalment jgħaddu l-passiġġieri, fosthom turisti li jkunu ġejjin minn flights u li jkunu sejrin Għawdex?

Il-Ministru huwa konxju mill-intejjen li jiġġeneraw u li jikkalpestaw il- vapur għal ħinijiet twal?

Jista' jagħti struzzjonijiet biex dawn jgħaddu mat-trip ta' filgħodu kmieni u mhux filgħaxijiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Biex il-Gozo Channel tevita li ġġorr livestock mal- passiġġieri jkollha tagħmel vjaġġ apposta (charter) għax il-passiġġieri, inklużi t-turisti, jivvjaġġaw f'kull ħin tal-ġurnata.

Minbarra l-ispiża, dan ħafna drabi loġistikament mhuwiex prattiku għax il-ġarr tal-livestock jiddependi wkoll minn fatturi oħra, bħal ġurnata li fiha ssir il-qatla fil- biċċerija, jew inkella x-xiri u l-bejgħ ta' livestock għal-laħam.

L-eċċezzjoni hi l-każ tal-majjali, għax f'dan il-każ huwa prattiku li trakkijiet bil-majjal jivvjaġġaw fis-sigħat bikrin ta' filgħodu, kif fil- fatt isir.

Madankollu, il-kumpannija se tkompli tiltaqa' ma' l-enti konċernati bl- iskop li jiġi regolat it-traġitt ta' livestock fuq il-vapuri biex ikun ta' l-inqas inkonvenjent għall-passiġġieri abbord.

VETERINARJI TAL-BIĊĊERIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 20721, jista' il- Ministru jgħid minfejn huma l-veterinarji barranin li hemm jaħdmu l- biċċerija?

Meta jintemmilhom il-kuntratt?

Hemm veterinarji Maltin li issa jistgħu jiġu mpjegati fil-biċċerija?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-veterinarji barranin li qed jaħdmu l-biċċerija huma mill-Italja.

Il-kuntratti tagħhom jiskadu matul l-ewwel erba' xhur tas- sena 2007.

Hija l-intenzjoni tal-ministeru li fil-futur qarib iniedi sejħa għall-ingaġġ ta' veterinarji Maltin kif sar sena u nofs ilu.

STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 20722, jista' il-Ministru jgħid liema huma l-iskejjel li ġew immultati?

Kemm ġew immultati?

Tħallsu jew setgħu jappellaw?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 20722, l-iskejjel li ġew immultati huma:

Il-Business English Language School li ġiet immultata darba u l-EF International School of English li ġiet immultata darbtejn.

Il-mutli imposti kienu ta' Lm200 kull darba, li naqsu għal Lm50 peress li tħallsu fi żmien 21 ġurnata minn meta ġiet imposta l-multa amministrattiva.

Il-faċilita' li l-multa titnaqqas għal 25% tingħata fuq kull multa amministrattiva sabiex jiġi evitat proċediment fil-qrati ġudizzjarji.

RIMI TA' SKART F'PACEVILLE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Skond tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 20723 mill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura, membri tal-korp tal-pulizija daru Paceville biex jaraw li l-iskart ma jitqegħidx barra l-istabilimenti meta mhux suppost.

Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il kontravenzjoni sabet il-pulizija bejn Jannar u l-aħħar ta' Settembru, 2006?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ma kien hemm l-ebda istanza fejn il-pulizija sabet xi kontravenzjoni kif imsemmija.

POSTIJIET REKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hawn postijiet li s-sid tagħhom hu l-gvern, l-uffiċċju konġunt, jew li l-postijiet huma rekwiżizzjonati (li titħallas kera lis-sid privat) li jamministra/iqassam id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Preżentement hawn 7,544 post privat rekwiżizzjonat.

Minnhom id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali jamministra, jiġifieri jaċċetta l-kera għax is-sid ma jirrikonoxxix lill- inkwilini, 168.

Dwar il-kumplament tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferiha lill-ministru konċernat.

DIPARTIMENT/AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta hu ppjanat li ssir l- amalgamazzjoni bejn id-dipartiment/awtorita' tad-djar taħt id-dekasteru ta' l-istess ministeru?

X'se jiġri mill-ħaddiema tal-gvern?

Min hu involut f'din l-amalgamazzjoni?

Min huma l-persuni li qed jagħmlu dawn it- taħditiet?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-proċess li jwassal għall-amalgamazzjoni tal- funzjonijiet ta' l-awtorita' tad-djar, tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali u d-dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar inbeda kif indikajt fit- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 21220.

L-impjegati tal-gvern preżentement fid-dipartimenti msemmija se jifformaw parti mill-istruttura l-ġdida li tkun tinkorpora l-funzjonijiet kollha li bħalissa għandha l-awtorita' u dawn iż-żewġ dipartimenti.

Fil-laqgħat kollha ta' informazzjoni ma' l-unions ħadu sehem is-segretarju permanenti fil-ministeri tiegħi u uffiċjal mill-management and personnel office fl-uffiċċju tal-prim ministru.

Ħadu sehem ukoll uffiċjali mill- awtorita' u d-dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar, skond il-każ.

POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid il-gvern ta' kemm hu sid ta' postijiet għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

POSTIJIET REKWIŻIZZJONATI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hawn postijiet rekwiżizzjonati mill-gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21274.

POSTIJIET TA' L-UFFIĊĊJU KONĠUNT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm postijiet għandu l-uffiċċju konġunt?

ONOR.

TONIO BORG: L-uffiċju konġunt jamministra 29,144 post kif ġej:

*18,697 post b'ċens perpetwu * 8,160 post b'ċens temporanju * 2,287 post bil-kera

Ta' min jgħid li din l-informazzjoni qiegħda tiġi aġġornata kontinwament b'korrezzjonijiet li jsiru f'Annex 8, u teskludi raba' u artijiet mhux mibnija.

DEREQUISITION ORDERS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm derequisition orders ħarġu mis-sena 2000?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: B'riferenza għat-toroq li saru mill-fondi tal-Protokol Taljan, jista' il-Ministru jagħti l-valur tax-xogħlijiet għal kull triq, it-tul ta' kull triq, kemm tħallsu flus f'expropriation ta' proprjeta' għal bini tat- toroq u x'inhu l-ammont ta' fondi li nħarġu mill-Gvern Taljan għal kull triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SMEs

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk ġiex identifikat sit għar- riallokazzjoni ta' l-SMEs li se jiġu affettwati mill-proġett tal-park and ride?

Jekk fl-affermattiv, fiex wasal il-proċess ta' riallokazzjoni?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalissa hemm tliet SMEs jokkupaw is-sit li se jintuża għall-proġett tal-park and ride.

Il-gvern identifika akkomodazzjoni alternattiva għal tnejn minnhom f'Xatt l-Għassara ta' l-Għeneb.

Sadanittant qed isiru preparamenti sabiex jiġu ri-allokati dawn iż-żewġ SMEs.

It-tielet SME ingħata permess biex jibqa' fis-sit li għandu sakemm il-gvern jidentifika akkomodazzjoni alternattiva.

TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jagħti breakdown ta' l-ispiża kapitali fuq toroq fis-snin 2005 u 2006 sal-lum?

ONOR JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PERSONALIZED NUMBER PLATES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm number plates personalizzati (tal- Lm500) inħarġu s'issa?

Kemm flus inġabru mill-ADT?

ONOR JESMOND MUGLIETT: L-ADT ħarġet 608 number plate personalizzati :.L- ammont ta' flus miġbura huwa maqsum hekk.

|500|@ Lm |Lm | | |100.00 |50,000 | |97 |@ Lm |Lm | | |500.00 |48,400 | |6 |@ Lm |Lm | | |510.00 |3,060 | |1 |@ Lm |Lm | | |520.00 |520 | |1 |@ Lm |Lm | | |600.00 |600 | |1 |@ Lm |Lm | | |800.00 |800 | |1 |@ Lm |Lm | | |1,000.00 |1,000 | |1 |@ Lm |Lm | | |1,300.00 |1,300 |

Madwar sena u nofs ilu l-ADT kienet għamlet offerta promozzjonali lill- importaturi tal-karozzi ġodda fejn ġew offruti li jixtru 50 plate għal prezz ta' Lm5,000, basta l-ħlas ikun bil-quddiem.

Din il-kampanja promozzjonali fissret illi l-aġenti tal-karozzi ġodda ħallsu s-somma ta' Lm 50,000 bil-quddiem lill-ADT.

B'din il-promozzjoni l- bejgħ ta' pjanċi personalizzati irdoppja.

Dawn il-pjanċi jistgħu jintużaw biss għal karozzi ġodda li jinxtraw mingħand l-istess importatur tal-karozzi.

XOGĦLIJIET TA' TISBIĦ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid liema xogħlijiet ta' tisbiħ saru mis-sena 2003 'il hawn u x'kienet in-nefqa fuq kull proġett?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MDINA ROAD, ATTARD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li l-bus shelter li tneħħa minn Imdina Road, Attard - ħdejn l-industrial estate - jerġa' jiġi stallat malajr kemm jista' ikun peress li waqt il-maltemp jgħaddi volum enormi ta' ilma tax- xita minn din it-triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-bus shelter imsemmi ġie maqlugħ mill-Enemalta temporanjament minħabba xogħlijiet ta' kostruzzjoni tax-showroom li hemm wara dan il-bus shelter.

L-ADT ordnat bus shelter ieħor mingħand Faces Ltd sabiex jerġa' jiġi mwaħħal fil-post fejn kien.

Il-permess ta' dan il-bus shelter qed jiġi pproċessat mill-MEPA.

Jekk ix-xogħlijiet imsemmija jieħdu tul ta' żmien, l-ADT tikkommetti ruħha li terġa' twaħħal temporanjament il-bus shelter l-antik.

SAQAF TA' GARAXX TAL-GVERN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Peress li xhur ilu ġejt imwiegħed f'risposta għall- mistoqsija parlamentari li se ssir spezzjoni ta' garaxx tal-gvern li għandu mikri għandu persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament minħabba periklu ta' saqaf bil-ħsara, jista' il-Ministru jgħid meta se ssir l-ispezzjoni meħtieġa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-każ qed jiġi kkonsidrat minn diversi aspetti, fosthom dawk legali u kuntrattwali, għalhekk l-informazzjoni mitluba tingħata f'xi seduta oħra hekk kif l-informazzjoni kollha relatata mal-każ tkun ġiet ippreżentata.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm karozzi kellu mikrija matul din is-sena l-ministeru, id-dipartimenti u l-enti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, maqsuma skond kull dipartiment jew enti u r-rati relattivi għal kull kirja?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

Tagħrif dwar l-Universita' ta' Malta għadu ma wasalx l-uffiċċju.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm flus intnefqu bħala hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm karozzi kellu mikrija matul din is-sena l-ministeru, id- dipartimenti u l-enti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha, maqsuma skond kull dipartiment jew enti u r-rati relattivi għal kull kirja?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm flus intnefqu bħala hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus intnefqu bħala hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is- sena 2006?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-nefqa matul l-2006 s'issa hi kif ġej:

|Direttur |Lm6,306.17| |Servizzi | | |Korporattivi | | |Dipartiment ta' | | |l-Eżamijiet |57.94 | |Dipartiment ta' | | |l-Arkivji |97.23 | |Bord | | |tal-Koperattivi |78.15 | |Kunsill Malti | | |għall-Isport |743.61 | |MCAST | | | |1,981.80 | |EUPU | | | |512.97 * | |YOUTH | | | |1,251.10 | |ETC | 360|

* (40% of total amount coming from EU funds)

Tagħrif dwar l-Universita' ta' Malta għadu qed jinġabar.

HOSPITALITY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm flus intnefqu bħala hospitality mill- ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Lista li turi kemm intnefqu flus bħala hospitality mill-ministeru, dipartimenti u enti li jaqgħu taħtu matul is-sena 2006 hi kif ġej:

Head Office Lm41,393.00, Forum Malta fl-Ewropa Lm6,486.00, Ambaxxati u Rappreżentazzjonijiet Permanenti Lm28,011.

TAXXI FUQ BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal-gvern mit- taxxi marbuta mal-biljetti ta' l-ajru matul din is-sena u għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien id-dħul ta' l-Enemalta fuq is-surcharge tad-dawl u l-ilma matul din is- sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kien id-dħul globali mis- surcharge tad-dawl u l-ilma matul din is-sena?

ONOR LAWRENCE GONZI: It-tagħrif mitlub se jingħata mill-Ministru għall- Investment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni fi tweġiba għal mistoqsija parlamentari simili magħmula lilu 21413.

BIĊĊERIJA TA' GĦAWDEX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tinformana x'inhi s-sitwazzjoni fil-biċċerija ta' Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-biċċerija ta' Għawdex tinsab magħluqa biex tiġi upgraded.

SKEMA TAN-NOFS BOLLA TA' L-NI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'ġara mill-assigurazzjoni li kellha tingħata lill-bdiewa, raħħala u sajjieda sabiex tissostitwixxi l-ħlas ta' nofs il-bolla tan-NI?

Kemm tilfu fi ħlas il-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda kawża li l-gvern neħħa din l-għajnuna?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ix-xogħol konness mat-tfassil ta' l-assigurazzjoni konformi mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea issa ġiet konkluża u l-iskema ġiet notifikata lill-Kummissjoni Ewropea.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, peress li l-iskema tan-nofs bolla kellha titneħħa abażi tar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, kull tweġiba li tista' tingħata hi spekulattiva.

GĦALLIEMA FL-ISKEJJEL TA' L-ISTAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' għalliema fl-iskejjel sekondarji/primarji u oħrajn ta' l-Istat?

X'suġġetti jkopru dawn l-għalliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' għalliema fl-iskejjel ta' l-Istat hu kif ġej:

|Primarji | 862| |Sekondarji |2,197| |Skejjel speċjali u | | |servizzi |90 | |peripatetiċi | |

CABLE TAD-DAWL F'SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jistgħu jittieħdu passi dwar cable tad-dawl imdendel b'periklu f'Naxxar Road, San Ġwann qrib l-uffiċini ta' Frank Salt Real Estate Co. u residenza nru.

143 fl-istess triq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minn investigazzjonijiet li saru fuq il-post imsemmi mill-Enemalta, jirriżulta li l-cable imsemmi mhux tad-dawl.

MCESD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra r-rapport tas-Sur JFX Zahra dwar proposti għat-tisħiħ ta' l-MCESD?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: S'issa l-kunsill ma ħa l-ebda deċiżjoni li r-rapport li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant għandu jsir pubbliku.

Jekk ikun il-każ, tittieħed l-azzjoni propizja.

INĊINERATUR TA' ST.

LUKE'S

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jeżistux records uffiċjali jew estimi ta' l-ammonti ta' particulate matter jew fly ash li jiġu emmessi fl- arja mill-inċineratur ta' l-isptar San Luqa?

Jekk iva, jista' jipprovdi din l-informazzjoni għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-awtoritajiet ta' St. Luke's la jagħmlu testijiet u lanqas iżommu records ta' l-ammont ta' particulate matter jew fly ash li jiġu emmessi fl-arja minn l-inċineratur imsemmi.

Testijiet simili jsiru fl- inħawi mill-MEPA.