MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 357 L-Erbgħa, 22 ta' Frar 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 357

L-Erbgħa, 22 ta' Frar 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 357

L-Erbgħa, 22 ta' Frar 2006

WERREJ

MINUTI 672

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 672

MOZZJONIJIET 679

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` MARITTIMA TA' MALTA

GĦAS-SENA 2005-2006 679

AĠĠORNAMENT 699

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 703

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 356 li saret fil-21 ta' Frar, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

FONDI KUMMERĊJALI

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm talbiet daħlu minn kerrejja jew ċenswalisti ta' fondi kummerċjali biex jixtru l-fond li jokkupaw?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li t-taqsima proprjeta' tal-gvern ma żżommx statistika dwar talbiet minn kerrejja jew ċenswalisti biex jixtru fondi kummerċjali.

IRMIĠĠI

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm talbiet hemm pendenti għall-irmiġġi ta' yachts?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 16826.

STIPENDJU

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħallas il-gvern għall-istipendju ta' l-istudenti ta' l-universita' u l- junior college fl-aħħar snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat hekk:-

|Sena |Junior |Universita| | |College |' | |2003 | Lm | | | |870,380 |Lm3,058,73| | | |2 | |2004 | | | | |958,662 |3,182,772 | |2005 | | | | |1,145,365 |2,964,449 |

MANDATI TA' SEKWESTRU

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il mandat ta' sekwestru, ta' qbid u ta' inibizzjoni nħareġ?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat illi n-numru ta' mandati ta' sekwestru, ta' qbid u ta' inibizzjoni maħruġa fis-snin 2004 u 2005 huwa kif jidher fit-tabella hawn taħt:

|Mandat|Sen|Pri|Famil|Infer|Maġist| |i |a |m |ja |juri |rati | | | |Awl| | |(Għawd| | | |a | | |ex) | |Sekwes|200|812|- |1,222|98 | |tru |4 | | | | | | |200|696|56 |1,240|80 | | |5 | | | | | |Qbid |200|325|- | 899 |91 | | |4 | | | | | | |200|324|16 | 833 |47 | | |5 | | | | | |Inibiz|200|378|- | 7|74 | |zjoni |4 | | | | | | |200|275|58 | 18 |78 | | |5 | | | | |

mill-4 ta' Mejju, 2005.

ITS

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm studenti gradwaw mill-ITS fl-aħħar sena akkademika?

Kemm applikaw biex jidħlu fis-sena l-ġdida?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li f'Diċembru 2004 iggradwaw 128 student, 59 minnhom b'ċertifikat u 69 b'diploma.

Informat ukoll li għas-sena akkademika 2005/6, applikaw total ta' 395 student/a biex isegwu xi wieħed mill-courses li bdew f'Ottubru 2005.

POSTIJIET STORIĊI

L-ONOR.

MARIO GALEA (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm nies żaru mużewijiet u siti ta' Heritage Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Qed inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

KONSULENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16384 u jagħti lista tal-konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru tiegħu, inkluż l-enti kollha li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2005?

Fiex jikkonsistu s-servizzi li ngħataw u x'kienu l-ħlasijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

KONSULENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16383 u jagħti lista tal-konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru tiegħu, inkluż l-enti kollha li jaqgħu taħtu, għamel użu minnhom matul is-sena 2005?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

KONSULENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tirrispondi mistoqsija parlamentari 16386 u tagħti lista tal-konsulenti jew kumpanniji ta' konsulenti, lokali u barranin, li l-ministeru tagħha, inkluż l-enti kollha li jaqgħu taħtha, għamel użu minnhom matul is-sena 2005?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

KONSULENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16385, jista' il-Ministru jgħid min huma l-konsulenti konċernati u xi ħlas ħadu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil- Komunita'): L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

|FST |Lm36,10| |Consulting |8 | |Ltd. | | |Ing. | | |Nicholas |1,503 | |Bellizzi | | |A.Mallia | | |Milanes |159 | |Deloitte & | | |Touche |100 |

PAGI TA' L-INSTRUCTRESSES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta huwa maħsub li jiġu rranġati l-anomaliji fil-pagi u l-kondizzjonijiet ta' xogħol ta' l-instructresses fl-iskejjel tal-gvern?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Nitlob l-Onor.

Membru jispeċifika għal liema anomalija fil-pagi u kondizzjonijiet ta' xogħol ta' l-intructresses fl-iskejjel tal-gvern qed jalludi.

KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Tista' l-ADT tikkonsidra li l-karozzi tal- linja jerġgħu jibdew iġibu d-destination number fuq wara?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Jien informat li din m'hijiex waħda mill-materji li qegħdin ikunu diskussi bejn l-awtorita' dwar it-trasport u l-assoċjazzjoni tat-trasport pubbliku.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, nista' inkun naf jekk il-Ministru jinsabx imsiefer jew għandux xi xogħol urġenti għax għandi xi mistoqsijet supplimentari x'nagħmel u ma nafx lil min se naqbad nagħmilhom?..

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li l-Onor.

Mugliett m'huwiex imsiefer pero' irċevejt telefonata li ma jistax jattendi minħabba xogħol ieħor urġenti u talabni nirrispondilu d-domandi jien.

Jekk hemm xi domanda supplimentari nista' ngħaddihielu, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħidli min għamel il-pjanti tal-bus shelter fl-area ta' St. Peter's f'Ħ'Żabbar, liema xogħol skond l-Onor.

Mugliett stess kellu jitlesta ma jdumx?

Dawn il-pjanti saru minn xi ħadd mill-ADT jew minn xi ente oħra tal-gvern?

Min huwa l-perit?

Jista' ipoġġi kopja tal-pjanti fuq il-mejda tal-Kamra?

Jista' jgħidli meta se jsir dan il-bus shelter u x'inhu jżomm milli jsir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ovvjament ma nista' nirrispondi għall-ebda waħda minn dawn id-domandi, pero' ħadt nota tagħhom u se ngħaddihom lill-Onor.

Mugliett.

BDIEWA, RAĦĦALA U SAJJIEDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jagħtina n- numru ta' bdiewa, raħħala/produtturi u sajjieda żgħażagħ reġistrati matul dawn l-aħħar snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun iktar speċifiku dwar x'qed ifisser bil- kelma "reġistrati".

OMMIJIET ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm trabi twieldu minn ommijiet ta' taħt is-16-il sena matul dawn l-aħħar snin?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub huwa kif ġej:

|Sena |Under |Over | | |16 |16 | |2000 |19 |22 | |2001 |16 |29 | |2002 |11 |26 | |2003 |17 |26 | |2004 |21 |28 | |2005 |14 |40 |

SPEED CAMERAS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ċitazzjonijiet ħarġu b'riżultat ta' l-istallar ta' speed cameras matul l-2005?

Kemm ċitazzjonijiet ġew kontestati u kemm tħallsu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub dwar in-numru ta' ċitazzjonijiet maħruġa u kemm minnhom tħallsu hu kif ġej:

|Lokalita' |Ċitazzjo|Tħalls| | |nijiet |u | |Qormi | 2,175 | | | | |1,750 | |San Pawl | 4,191 | | |il-Baħar | |3,553 | |SanĠiljan |20,313 |15,082|

Tagħrif ieħor dwar ċitazzjonijiet ikkontestati u s-sentenzi tat-tribunal hu kif ġej:

|Ammissjoni | | | |11 | |Preskrizzjoni | | | |58 | |Irtirati | 106| |Mhux ħatja | | | |997 | |Ħatja |1,047| |Ħatja għax ma |4,157| |dehrux | |

TWELID TA' TRABI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm trabi twieldu f'Malta u Għawdex fl-2005 minn ommijiet xebbiet u ommijiet separati?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Waqt li ma jistax jingħata t-tagħrif eżatt kif mitlub minħabba li l- informazzjoni li jirċievi l-NSO mhux dejjem tiddistingwi bejn ommijiet xebbiet u ommijiet separati, it-tagħrif li qed jingħata hawn jinkludi ulied ta' ommijiet single, separati, divorzjati, romol u dawk bi żwieg annullat.

|Sena |Numru | |2000 |470 | |2001 |521 | |2002 |554 | |2003 |658 | |2004 |727 | |2005*|783 |

*Tagħrif Proviżorju

PRODUZZJONI TAT-TADAM

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għas-sussidji lill- bdiewa, jista' il-Ministru jinformana kemm żdiedet il-produzzjoni tat-tadam għall-ipproċessar matul l-2005?

X'effett kellhom dawn is-sussidji biex jivvantaġġaw żieda fil-produzzjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet li tajtu għall-mistoqsijiet parlamentari 15914 u 15915.

L-effett li kellhom is-sussidji huwa li l-prezz li ħallsu l-proċessuri għall-materja prima, ippermettielhom li jkollhom prodott li jikkompeti ma' dak importat.

Għalhekk setgħu jkomplu l-operat tagħhom, jiffirmaw kuntratti mal-bdiewa u għaqdiet tal-produtturi għall-provvista ta' tadam għall-ipproċessar mingħajr ma jirrikorru għall-importazzjoni ta' materja prima.

TJUR TAS-SIMNA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għas-sussidji lill- bdiewa, jista' il-Ministru jinformana kemm żdiedet il-produzzjoni tat-tjur tas-simna matul l-2005?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-sussidju li ngħata lill-industrija tat-tjur tas-simna kien intenzjonat sabiex jorħsu l-prezzijiet u hekk il- prodott lokali jkun aktar kompetittiv.

Il-livell ta' produzzjoni jiddependi minn fatturi oħrajn, fosthom id-domanda fis-suq u l-marketing li jsir minn proċessuri approvati.

KAROZZI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm karozzi nxtraw matul is-sena 2005 mill-ministeru u mid-dipartimenti fid-dekasteru tiegħu?

Ta' liema tip u kemm ġiet tiswa kull waħda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru Jesmond Mugliett): Ninsab informat illi matul is-sena 2005 nxtrat karozza waħda, Peugeot 307 SW5 li ġiet tiswa Lm6,780.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jista' jgħidli jekk l-Onor.

Mugliett irċeviex xi informazzjoni dwar dak li kont semmejtlu fuq il-kuntratt tat- triq ta' San Lawrenz?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiddispjaċini imma m'iniex f'pożizzjoni li nagħti tweġiba.

Pero' se nerġa' nieħu nota, ngħaddiha lill-Onor.

Mugliett u nġiblu l-informazzjoni li qed jitlob.

KAROZZI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm karozzi nxtraw matul is-sena 2005 mill-ministeru u mid-dipartimenti fid-dekasteru tagħha?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li fil-ministeru, dipartimenti u enti oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi nxtrat Volkswagen Bora matul l-2005 bi spiża ta' Lm7,090.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid min huma dawk l-uffiċjali mid-dipartimenti taħt id-dekasteru tiegħu li siefru fuq xogħol matul l-2005?

Fejn marru?

X'kienet ir-raġuni u kemm kienet l- ispiża għal kull safra?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): L- informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Viċi Prim Ministru qiegħed f'pożizzjoni jgħid kemm telgħet l-ispiża taċ-CHOGM?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: M'inix f'pożizzjoni li nagħtih l-informazzjoni li qed jitlob, Sur President.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min huma dawk l-uffiċjali mid-dipartimenti taħt id-dekasteru tiegħu li siefru fuq xogħol matul l-2005?

Fejn marru?

X'kienet ir-raġuni u kemm kienet l-ispiża għal kull safra?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mil-listi li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid min huma dawk l-uffiċjali mid-dipartimenti taħt id-dekasteru tiegħu li siefru fuq xogħol matul l-2005?

Fejn marru?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid min huma dawk l- uffiċjali mid-dipartimenti taħt id-dekasteru tiegħu li siefru fuq xogħol matul l-2005?

Fejn marru?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Naħseb li din il-mistoqsija ma tistax tiġi indirizzata lejn ministeru li xogħlu jinvolvi safar kontinwu u dan min-natura stess tal-ħidma tiegħu.

Naturalment sar kollox skond il-budget approvat mill-Parlament.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Din mhix kwestjoni ta' x'wieħed jaħseb u ma jaħsibx għax allura ngħid x'naħseb jien dwar kif qed jingħataw ċerti tweġibiet, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, huwa fatt li xogħol il-ministeru ta' l- affarijiet barranin jirrikjedi li ċertu safar isir bilfors.

Jekk fl-Ewropa jkun hemm għaddejja konferenza li għaliha jattendi kulħadd, ma tistax ma tattendix biex sempliċement tiffranka l-flus.

Is-sovranita' tfisser ukoll li inti trid tattendi għal ċerti laqgħat.

Issa l-informazzjoni li tintalab f'din il-Kamra tingħata biss meta tkun faċli biex tinġabar u f'dan il-każ, l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant tirrikjedi ħafna xogħol u allura jkun aħjar li f'każ li għandu xi suspett, jgħaddihulna sabiex inkunu nistgħu ninvestigaw.

Pero' nista' nassigurah li kollox sar skond il-budget approvat mill-Parlament, Sur President.

Anke fil-ministeru tiegħi, ġieli jkollna okkażjonijiet ta' safar imma mhux daqshekk frekwenti daqskemm ikollu l-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Issa r-risposta tal-Ministru Frendo f'dak l-ispirtu ngħatat u f'dak l- istess spirtu għandha tittieħed għax huwa fatt li jafu kulħadd u li ma tistax taħrab minnu li xogħol il-ministru ta' l-affarijiet barranin jinvolvi safar kontinwu.

GĦALLIEMA JIRTIRAW BL-ETA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm mill-għalliema li waslu għall-eta' ta' l-irtirar, se jieħdu l- opportunita' offruta lilhom li jirtiraw tliet xhur kmieni?

X'isir proċeduralment biex jidħol għalliem ieħor minflok dak li jkun telaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li mill-għalliema li se jirtiraw ta' 60 matul l-2006, hemm 22 li applikaw għall-pre-retirement leave filwaqt li minn dawk li se jagħlqu l-61 applikaw 27.

Il-pre-retirement leave, sa massimu ta' tliet xhur, jittieħed l-aħħar ħaġa qabel wieħed jirtira.

Informat ukoll li meta jirriżulta li għalliem ikun se jieħu t-tliet xhur pre-retirement leave, id-dipartiment ta' l-operat l-ewwelnett jara jistgħux isiru arranġamenti interni mill-iskola stess biex xi għalliema oħra jieħdu l-lezzjonijiet u tkunx dieħla xi għalliema mill-parental jew maternal leave fis-suġġett.

Jekk dawn it-tnejn ma japplikawx jintbagħat supply teacher.

PULIZIJA JIRTIRAW BL-ETA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm pulizija huma mistennija jirtiraw bl-eta' fl-2006?

Kemm hemm pulizija li se jagħlqu l-25 sena servizz matul din is-sena u x'rank għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li dawk il-membri fil-korp tal- pulizija li se jagħlqu l-eta' ta' 60 matul din is-sena huma sebgħa - assistent kummissarju, żewġ supretendenti, surġent u tliet kuntistabbli - u hemm ukoll kuntistabbli li se jagħlaq il-61.

Informat ukoll illi hemm surġent u 13-il kuntistabbli li matul din is-sena se jagħlqu 25 sena servizz fil-korp.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'wassal biex uħud mill-immigranti illegali rnexxielhom joħorġu fit-triq bi protesta?

X'kontroll qed isir mill-awtoritajiet kompetenti?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, mhux daqshekk diffiċli biex ngħidlu x'wassal lil dawn l-immigranti illegali biex joħorġu jipprotestaw fit-triq.

Dawn sempliċement ma jridux jibqgħu magħluqin u jidhrilhom li għandna neħilsuhom biex jibqgħu sejrin lejn l-Italja u jkomplu joħolqu problemi għalina u għat-Taljani.

Dan m'huwiex aċċettabbli għax għalkemm il-liġijiet ta' pajjiżna jistgħu jkunu ebsin, għandhom jiġu applikati għax dawn qegħdin hemmhekk biex iħarsu l-interess pubbliku.

Ma jistax ikun li pajjiż żgħir bħal tagħna, li meta jiġi immigrant wieħed qishom marru mija l-Italja, jippermetti li sempliċement għax wieħed jitfa' applikazzjoni għal status ta' refuġjat, għandu jinħeles.

Din hija l- protesta tagħhom u dan mhux aċċettabbli.

Fil-fatt ħafna minn dawk in-nies li jafu li se jiġu rikonoxxuti, jew għax għandhom każ ġenwin jew inkella għax ġejjin minn xi pajjiż problematiku u żgurissimu li se jingħataw protezzjoni, rarament jipprotestaw.

Ħafna drabi jipprotestaw dawk il- persuni li jafu li se jiġu riġettati.

Jien informat li dalgħodu, fil-kumpless ta' l-armata, intefgħu partita nies mal-fence u baqgħu ħerġin bis-saħħa kollha.

Ma ninsewx li dawn m'humiex ċentri bħall-ħabs, fejn għandek sistema ta' sigurta'.

Bħalissa hawn madwar 1,200 detenut f'dawn iċ-ċentri.

Jiena ninsab kuntent li l-pulizija marret immedjatament fuq il-post malli ġara dan l-inċident, anke jekk dan il- kumpless huwa amministrat mill-armata u mhux mill-pulizija.

U mingħajr ma nħoloq inċident wieħed, il-pulizija u l-armata flimkien irnexxielhom ipoġġu lil kulħadd lura fil-post fejn kien jinsab detenut.

Dawn talbu li jiltaqgħu mal-kummissarju tar-refjuġjati u wara li dan għamel kuntatt personali mal-kummissarju tal-pulizija, mar ikellimhom.

Matul il- protesta dawn l-immigranti bdew jgħidu li huma m'humiex kriminali u li jridu l-liberta'.

Ħadd m'hu qed jgħid li huma kriminali, pero' xorta waħda m'huwiex aċċettabbli li jinħelsu persuni li jkollhom il-każ tagħhom riġettat jew għadu mhux maqtugħ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: X'prekawzjonijiet qed jittieħdu biex din is-sitwazzjoni ma terġax tirrepeti ruħha?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant japprezza li n-nies ta' l-armata għandhom xogħol iebes ħafna u qed jerfgħu l-piż prinċipali ta' din il- problema.

Is-soltu jkollna madwar 500 ruħ f'dawn iċ-ċentri mentri bħalissa hemm madwar 1,200 ruħ.

Qatt f'Malta ma kien hawn daqshekk persuni detenuti għal skop ta' immigrazzjoni.

Naturalment ir-riżorsi jibqgħu dawk li huma, bil-forzi ta' l-ordni jagħmlu l-aħjar li jistgħu, imma ġieli dan ma jkunx biżżejjed minħabba l-entita' kbira tal-problema.

Huwa veru li minn kull inċident li jiġri, wieħed jitgħallem xi ħaġa u jiena konvint li l-kmandant tal-forzi armati u l-kmandat tas-servizz ta' detenzjoni se jagħmlu dak kollu li jistgħu biex jikkontrollaw din il- problema.

Pajjiżi oħra għamlu affarijiet ħafna agħar minn hekk meta raw li xi ħadd kien se jaħrab, pero' aħna m'aħniex lesti li nagħmlu bħalhom.

Ħafna drabi wieħed ikollu jieħu deċiżjonijiet ta' malajr u m'huwiex dejjem faċli li wieħed jieħu dawn id-deċiżjonijiet.

Aħna nippreferu li ma jweġġa' ħadd u li kulħadd imur lura bil-kwiet milli tintuża xi forza eċċessiva u jweġġa' xi ħadd biex sempliċement ngħidu li ħadd ma ħarab.

Jidher li fil-mument meta dawn il-klandestini taw is-salt, l-armata ma setgħetx tikkontrolla s-sitwazzjoni ħlief li kieku wżat armi jew xi mezzi oħrajn, pero' dawn dehrilhom li m'għandhomx jużawhom u nemmen li sewwa għamlu.

Għalhekk bis-saħħa ta' hekk dawn irnexxielhom joħorġu, pero' huwa veru wkoll li bil-kelma t-tajba u bil-koperazzjoni bejn l-armata u l- pulizija, mingħajr ħadd ma sofra l-ebda ġrieħi, dawn kollha reġgħu marru lura fil-post ta' detenzjoni tagħhom.

LINJI TAD-DAWL F'ĦAŻ-ŻABBAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ħsara li teżisti fi Sqaq San Vincenz u Sqaq il-Wied ġewwa Ħaż-Żabbar, marbuta ma' xi linji tad-dawl, tiġi rranġata minħabba inkonvenjent li qed isofru r-residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ninsab informat li l-linji li qiegħda ssir riferenza għalihom mill-Onor.

Interpellant m'humiex responsabbilta' ta' l-Enemalta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru Ċensu Galea.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` MARITTIMA TA' MALTA GĦAS-SENA 2005- 2006

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` Marittima ta' Malta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 2005 sat- 30 ta' Settembru 2006 skond l-Att dwar l-Awtorita` Marittima ta' Malta, Kap. 352.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, fl-introduzzjoni tiegħi se ngħaddi ftit kummenti biex imbagħad wara nisma' l-interventi ta' l-oppożizzjoni.

Naturalment wieħed irid iżomm quddiem għajnejh x'inhuma l-funzjonijiet prinċipali ta' din l-awtorita` u jipprova jifhem x'inhuma d-diversi rwoli li għandha f'dawn iż-żmenijiet u minn hemmhekk imbagħad jara jekk din tkunx qed twettaq l-għanijiet prinċipali tagħha.

Huwa importanti li wieħed igħid li dawn l-estimi jistgħu jkunu l-aħħar li se jsiru fil-format kif inhu llum għaliex kif nafu, fil-budget il-gvern ta indikazzjoni li matul is-sena 2006, se jkun hemm tibdil li jwassal biex il- funzjoni ta' din l-awtorita` titbiddel u tkun ukoll responsabbli mill- attivitajiet ta' l-avjazzjoni ċivili.

Naturalment qabel ma naslu għal dak l- istadju, hemm diversi punti li jridu jiġu diskussi.

Fil-fatt diġa` kien hemm numru ta' mistoqsijiet parlamentari dwar dan pero` għalissa għadu kmieni wisq biex wieħed jagħti d-dettalji dwar din il-bidla għax għandna ħafna laqgħat x'nagħmlu biex jiffinalizzaw l-affarijiet u jkollna awtorita` waħda li tieħu ħsieb l-attivita` ta' komunikazzjoni ma' barra minn Malta bil-baħar u bl-ajru u allura dawn ikunu taħt l-istess kappa ta' regolamenti.

Wieħed irid jiftakar ukoll li s-sena finanzjarja li għalqet f'Settembru tas- sena li għaddiet kienet l-ewwel sena finanzjarja li fiha din l-awtorita` ħadmet fl-ambitu ta' Malta bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea.

F'dawn is- sentejn li għaddew, din l-awtorita` bdiet tesperjenza x'inhuma r- responsabilitajiet ġodda – dan igħodd b'mod partikolari għal żewġ direttorati, id-direttorat li jieħu ħsieb ir-regolamenti tal-port u d- direttorat tal-merchant shipping – u ħadna ħsieb li r-regolamenti li tapplika jkunu in line kemm mal-leġislazzjoni Maltija u kemm ma' dik ta' l- Unjoni Ewropea pero` dejjem skond il-commitments li kellu l-gvern Malti f'dan is-settur.

Wieħed jista' jgħid li b'mod ġenerali rajna li nsegwu l- linji ta' l-Unjoni Ewropea pero` kif taf din il-Kamra, kien hemm okkażjonijiet fejn Malta, flimkien ma' numru ta' pajjiżi oħrajn, ħadet pożizzjoni differenti minn dak li kien qed jiġi propost mill-kummissjoni Ewropea.

Minkejja dan kien hemm numru sostanzjali ta' inizjattivi fejn l- awtorita` marittima ħadet pożizzjonijiet li huma in line mal-pożizzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea u f'ċerti ċirkostanzi anke ħadna l-inizjattiva biex il- pożizzjonijiet tagħna jiġu diskussi u wħud minnhom anke jiġu aċċettati.

Sur President, fil-bidu ta' din id-diskussjoni jkun tajjeb li wieħed igħid li f'Novembru tas-sena li għaddiet ipprovajna nkunu membri fil-grupp tal- management ta' l-IMO u għar-raba' darba konsekuttiva Malta ġiet eletta bħala membru ta' l-amministrazzjoni ta' l-IMO skond is-sistema ta' reġjuni li għandha u dan ċertament jagħti piż lill-pożizzjoni ta' pajjiżna.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed igħid li aħna konna qegħdin nieħdu l- pożizzjoni li minbarra r-regolamentazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea u minbarra l-kondizzjonijiet kif mixtieqa u kif kultant maqbula fl-Unjoni Ewropea, għad hemm il-ħtieġa li d-dimensjoni globali tiġi wkoll magħrufa mill- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna bħala pajjiż nemmnu li attwalment l-IMO hija organizzazzjoni li għaliex għandha numru ferm akbar ta' membri minn reġjuni differenti, din tista' sservi ta' għodda tajba biex dak li naqblu dwaru fl-Unjoni Ewropea, immexxuh fuq livell globali wkoll.

Dan għaliex aħna nemmnu fid-dimensjoni internazzjonali tal-qasam marittimu u allura ma ridniex li jkun hemm inizjattivi li jiġu applikati fir-reġjun Ewropew waħdu u ma jiġux applikati f'reġjuni oħrajn.

Ma ridniex lanqas li vapuri reġistrati taħt xi waħda mill-bandieri ta' l-Unjoni Ewropea jispiċċaw ma jkunux jistgħu joperaw taħt ċerti kondizzjonijiet madwar id- dinja sempliċement għaliex huma taħt bandiera ta' pajjiż ta' l-Unjoni Ewropa u fl-istess ħin, vapuri taħt bandieri oħra jistgħu joperaw mingħajr l-ebda problemi.

Allura aħna insistejna li din l-awtorita` flimkien mal-kunsill tal-ministri tat-trasport u l-IMO jassiguraw li l-inizjattivi li jkun hemm ma jkunux strettament reġjonali u li jitwessgħu għal-livell globali.

Din hija pożizzjoni li sostnejniha diversi drabi f'diversi okkazjonijiet u f'ċerti okkażjonijiet ġiet aċċettata.

Wieħed jista' jgħid li l-pożizzjoni ta' Malta fl-Unjoni Ewropea hija pożizzjoni li kompliet tibni fuq id-diversi pożizzjonijiet li ħadna matul iż-żmien li għadda u beħsiebna nkomplu nieħdu fiż-żmien li ġej biex nassiguraw li l-interessi marittimi u merkantili ta' pajjiżna jiġu mħarsa.

Il-fatt li aħna qed nagħtu dimensjoni li tmur lil hinn mill-pożizzjoni ta' l-Unjoni Ewropea, ma jfissirx li qegħdin b'xi mod nipprovaw naħarbu mir-responsabbilitajiet tagħna, anzi wieħed jista' jgħid li matul is-snin li għaddew, Malta tkellmet b'mod ċar speċjalment fuq il- qasam marittimu u merkantili u ridna li l-pożizzjonijiet tagħna japplikawhom diversi stati oħrajn.

Sur President, ikun tajjeb li wieħed jgħid li aħna bħala pajjiż matul is- sena li għaddiet, b'mod partikolari, ħadna sehem pjuttost qawwi biex nipprovaw nassiguraw li jkun hemm l-implimentazzjoni ta' dak li jissejjaħ l- ISPS code.

Rigward id-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea dwar is-sigurta` fil- qasam marittimu, nista' ngħid li ftit tal-ġranet oħra se jkun hawn konferenza hawn Malta li se tittratta l-maritime safety fid-diversi ibħra pero` b'mod partikolari, fil-baħar Ewropew.

Sur President, bir-raġun nistgħu niftaħru li Malta hija t-tieni l-akbar bandiera fi ħdan l-Unjoni Ewropea u waħda mill-akbar fid-dinja pero` rridu nassiguraw ukoll li nkunu konvinċenti ma' dawk kollha li jħarsu lejna f'dan ir-rigward u nipprovaw nikkonvinċu li attwalment il-pożizzjoni ta' Malta m'hijiex li nkabbru n- numru ta' vapuri a skapitu ta' kollox imma għall-kuntrarju rridu li l- bandiera Maltija, apparti li tkun waħda mill-kbar nett, tkun qed topera in line mar-regolamenti tal-qasam marittimu.

Tajjeb li wieħed ifakkar li matul ix-xhur li għaddew Malta rnexxielha għall- ewwel darba toħroġ mill-blacklist tal-Paris memorandum of understanding.

Naturalment dan seta' jsir grazzi għal diversi ħidmiet li għamlet l-istess awtorita` u għalhekk irridu nkunu l-ħin kollu in line mhux biss mar- regolamenti f'pajjiżna skond il-liġi li issa ilha li għaddiet sentejn u nofs mill-parlament tagħna u li tiggarantixxi on paper li jkun hemm is- sigurta` u s-safety fil-qasam marittimu pero` ridna wkoll inkunu ċerti li dak li hemm fil-qasam leġislattiv marittimu, ikun implimentat.

Naturalment Malta bħala waħda mill-akbar bandieri fil-qasam marittimu, minn żmien għall- ieħor, ikollha taffaċċja r-realta` tad-diffikultajiet li jinħolqu, diffikultajiet li kultant ikunu żgħar u kultant ikunu akbar b'riżultat ta' inċidenti merkantili li jseħħu.

F'dan ir-rigward nafu li sfortunatament, minn żmien għall-ieħor, ikollna inċidenti merkantili li jinvolvu vapuri taħt il-bandiera Maltija.

Hawnhekk wieħed ikun irid jagħmel l- investigazzjonijiet kollha neċessarji biex jistabbilixxi jekk kienx hemm ħtija u jekk kien hemm il-ħtija, x'tip ta' ħtija kien hemm u min suppost iħallas.

Naturalment hawnhekk ukoll, aħna bħala awtorita` marittima għandna obbligazzjoni li wara xi inċident partikolari, nawtorizzaw investigazzjoni.

Pero` anke hemmhekk hemm żewġ punti li wieħed irid jagħmel enfasi dwarhom.

Li jinqalgħu inċidenti merkantili huwa fih innifsu sfortuna.

Jien niskanta kif fid-dinja tal-lum, meta l-vapuri li għandna jbaħħru madwar id-dinja kollha u għandhom equipment ferm sofistikat, dawn xorta jispiċċaw involuti f'xi inċident.

Wieħed irid igħid ukoll li l-crew li jkun hemm ikun aktar ippreparat minn qatt qabel u dan għaliex it-training li jsir huwa wieħed intensiv.

Għalhekk iżjed u iżjed niskanta kif ikun hemm l-inċidenti f'dan il-kontest.

Minkejja dan, aħna għandna responsabbilitajiet li nkunu ċari f'dak li nkunu qegħdin ngħidu u daqskemm niskanta li jkun hemm inċidenti fil-qasam marittimu, daqshekk ieħor niskanta kif diversi oqsma tal- komunikazzjonijiet f'pajjiżna jirrapportaw il-ħażin biss.

Dan qed ngħidu għax filwaqt li nemmen li huwa obbligu tagħna li nibqgħu nirrapportaw l- inċidenti li jseħħu, irridu nassiguraw li dawn l-inċidenti nirrapportawhom b'mod ġust u rridu noqgħodu attenti li ma nippreġudikawx il-pożizzjoni tagħna għax f'każ ta' inċident gravi, mhux l-awtorita` tħallas, imma l- pajjiż kollu kemm hu.

Għalhekk ikun tajjeb li nirrapportaw l-affarijiet pero` rridu noqogħdu attenti biex ma nitfgħux responsabbilitajiet fuq xi ħaġa qabel ma jsiru l- investigazzjonijiet.

Matul is-sena li għaddiet kien hemm numru ta' investigazzjonijiet li seħħew u kien hemm okkażjonijiet fejn instab li vapur taħt bandiera Maltija kien responsabbli.

F'dawn il-każijiet ittieħdu l-miżuri legali skond il-leġislazzjoni Maltija u jista' jkun hemm ukoll azzjonijiet oħrajn li jkunu qegħdin jittieħdu, anke barra minn Malta, pero` ejja npoġġu kollox fil-perspettiva tiegħu.

Sur President, matul is-sena li għaddiet veru li kien hemm tnaqqis pero` wieħed irid jara x'għamlet l-awtorita` u x'kien il-kontest li wassal għal dan.

L-awtorita` rrealizzat li kellha numru ta' vapuri li kienu qed ikunu l- kaġun ta' ħafna inċidenti u li b'hekk bdew jagħmlu isem ħażin għall- bandiera Maltija.

Biex tirrimedja għal dan, l-awtorita` ħadet il-miżuri biex dawn il-vapuri u vapuri oħrajn li jistgħu joħolqu l-problemi fil-futur ma jibqgħux taħt il-bandiera tagħna u dan għamlitu dejjem skond il-policies tagħha.

Aħna aktar minn ħaġa oħra jinteressawna s-sigurta` u l-kwalita` tal- vapuri li jkunu reġistrati taħt il-bandiera Maltija u hawnhekk tajjeb li wieħed igħid li taħt il-bandiera Maltija sa l-aħħar tas-sena li għaddiet, kellna 4,100 vapur b'tunnellaġġ ta' 24.2 miljun.

Ovvjament wieħed jista' jgħid li dan huwa inqas milli kien erba' snin ilu pero` jibqa' l-fatt li dan huwa aktar minn dak li kellna fil-bidu tas-sena li għandna għad- diskussjoni quddiemna.

Sur President, dan kien importanti għaliex wara li għaddejna mit-tnaqqis ta' vapuri li dehrilna li m'għandhomx jibqgħu taħt il-bandiera Maltija, issa nistgħu ngħidu li bdejna nirkupraw, anke jekk bi ftit, dak li tlifna b'vapuri ta' kwalita` aħjar.

Naturalment hawnhekk ukoll wieħed irid jagħmel enfasi fuq il-fatt li qed ikun hemm numru akbar ta' spezzjonijiet.

Dawn qed isiru għaliex aħna nemmnu li l-ħin kollu għandu jkun hemm vapuri ta' kwalita` taħt il-bandiera Maltija, u rridu nassiguraw li kemm jista' jkun dawk il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija jkunu l-ħin kollu f'kondizzjoni tajba ħalli nevitaw il-problemi kemm għalihom infushom, kemm għall-persuni li jaħdmu fuqhom u naturalment anke għall-bandiera Maltija.

Huwa importanti li wieħed igħid ukoll li f'pajjiżna jkollna numru sostanzjali ta' spezzjonijiet fuq il-vapuri li jidħlu fil-port u dan għaliex aħna nemmnu li huwa importanti li jkun hemm inspections mhux biss fuq il-vapuri taħt il-bandiera Maltija imma wkoll fuq il-vapuri l-oħra li jiġu hawn Malta u jagħtu s-servizzi tagħhom fil-portijiet tagħna.

Allura għandna responsabbilta` li l-port inspectors tagħna jkunu viġilanti biex jassiguraw li r-responsabbiltajiet internazzjonali jiġu rispettati u b'hekk inkomplu nżidu s-sigurta` tal- vapuri li jiġu jżuruna.

Sur President, f'din l-introduzzjoni ma nistax ma nitkellimx fuq il-fatt li matul is-sena li għaddiet - u din is-sena huwa mistenni li nkomplu nżidu fuq dan - kien hemm żieda żgħira fin-numru ta' cruiseliners li fil-fatt ġew iżuruna u kien hemm żieda sostanzjali, ta' kważi 10%, fin-numru ta' turisti li ġew iżuruna fuq dawn l-istess cruiseliners.

Dan nenfasizzah għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett minkejja li ftit aktar vapuri ġew iżuruna kellna żieda ta' 10% fit-turisti u dan juri li l-vapuri li qed iżuru lil pajjiżna issa huma ferm akbar minn dawk tas-snin l-oħra.

Barra minn dan, meta nqabblu s-sena 2005 mas-sena 2003, nirrealizzaw li għalkemm kien hemm tnaqqis f'dak li huwa numru ta' vapuri li ġew iżuru lil pajjiżna - tnaqqis ta' madwar 80 vapur - in-numru ta' turisti li ġew f'pajjiżna fuq il- cruiseliners fis-sena 2005 huwa bejn wieħed u ieħor ta' 20,000 iktar minn dak li kien fl-2003.

Sur President, din hija indikazzjoni ta' kemm nistgħu nkomplu nżidu fiż-żmien li ġej, jekk mhux bl-ammonti ta' vapuri, bl-ammonti ta' turisti li jiġu fuq dawn il-vapuri.

Tajjeb li wieħed jagħmel riflessjoni żgħira fuq dak li ġara f'Jannar li għadda fejn kien hemm żieda ta' kważi 2,400 turist li ġew iżuruna f'pajjiżna bil-cruiseliners anke jekk in-numru ta' vapuri li ġew iżuruna baqa' l-istess.

Fl-2005 kellna 3,144 persuna li ġew iżuruna u f'Jannar ta' l-2006 kellna 5,551 persuna, żieda ta' 75%.

Din hija indikazzjoni tajba għal dak li jista' jiġri matul is- sena li għadna kif bdejna.

Wieħed ma jistax ma jitkellimx ukoll dwar dak li ġara u li qed jiġri fil- qasam tal-yachting f'pajjiżna.

Illum nafu li għandna 1,635 irmiġġ li huma maqsumin f'diversi marinas, kemm privati kif ukoll tal-gvern.

Il-marinas tal-gvern huma dawk ta' l-Imsida, ta' Ta' Xbiex u ta' l-Imġarr f'Għawdex u l-Grand Harbour Marina, Manoel Island Marina u Portomaso huma marinas privati.

Tajjeb li wieħed jenfasizza li l-awtorita` għadha għaddejja bil- proċess li tinkoraġġixxi lis-settur privat biex iżid in-numru ta' marinas li għandna f'pajjiżna.

Nafu li fuq dan mexjin u fuq quddiem nett hemm l- iżvilupp li jrid isir fix-Xemxija u f'Marsaskala matul din is-sena.

Apparti minn dawn hemm applikazzjonijiet jew inkella interessi privati li jistgħu wkoll joħolqu possibbilta` ta' marinas oħrajn matul din is-sena u allura jien inħossni fid-dover li nagħmel l-appelli neċessarji lill-awtoritajiet, b'mod partikolari lill-

MEPA, li filwaqt li tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tassigura li l- marinas il-ġodda ma jkollhomx impatt negattiv fuq l-inħawi fejn ikunu se jinbnew, fl-istess ħin ma tieħux ħafna żmien biex tieħu d-deċiżjonijiet għax fl-aħħar mill-aħħar qegħdin nitkellmu fuq siti li fil-parti l-kbira tagħhom ilhom magħżula u identifikati mill-awtorita` sa mill-1994/95.

Naturalment jien nistenna li fix-xhur li ġejjin dan l-iżvilupp ikun jista' jseħħ u nkunu nistgħu ngħaddu mit-tendering process għaliex hawnhekk għal darba oħra l-gvern qed jagħmilha ċara li mhux se jkun hu jew l-awtorita` marittima li fil-fatt tibni dawn l-istess marinas, pero` jrid ikun is- settur privat li jibnihom u jamministrahom u dan naturalment taħt kondizzjonijiet li jiġu regolati mill-istess awtorita` marittima.

Sur President, ma nistax naħrab milli nagħmel riferenza għall-bidliet imminenti li għandhom iseħħu fis-sistemi tal-portijiet tagħna.

Nafu li ilna numru twil ta' snin nitkellmu dwarhom u f'ċertu sens nistennew b'ħerqa dak li jrid jiġri fil-qasam tal-handling tal-cargo fil-portijiet tagħna.

Nafu li matul is-sena 2005 konna għaddejjin bi proċess ta' sejħa għall- applikazzjonijiet ta' persuni li kienu interessati li jagħmlu l-cargo handling fil-Port il-Kbir.

Fil-fatt dik is-sejħa wasslet biex kien hemm sitt organizzazzjonijiet, parti minnhom lokali u parti minnhom internazzjonali, li esprimew ix-xewqa tagħhom li jagħmlu l-cargo handling.

Fil-ġranet li għaddew tlabna lis-sitt organizzazzjonijiet biex jagħmlu l- garanziji neċessarji ħalli jingħataw id-dokumenti.

Jien informat li mis- sitt organizzazzjonijiet kien hemm waħda li għal raġunijiet interni ddeċidiet li ma tkomplix pero` jien informat ukoll li l-ħamsa l-oħra qed ikomplu bi proċess u għandhom xi sitt ġimgħat ċans biex fihom ikomplu bid- diskussjonijiet u l-proposti tagħhom ħalli imbagħad fil-ġimgħat li jsegwu, inkunu nistgħu nikkonkludu biex l-operatur il-ġdid tal-cargo handling fil- Port il-Kbir ikun jista' jibda l-operazzjoni tiegħu minn Lulju ta' din is- sena, ftit tax-xhur oħra.

Naħseb li din il-bidla għandha twassal ukoll biex fil-fatt ikun hemm proposti ta' metodi ġodda ta' kif wieħed jagħmel il- cargo handling fil-Port il-Kbir, proposti ta' investiment qawwi f'dawk li huma equipment meħtieġ u proposti oħrajn li għandhom iwasslu biex attwalment ikun hemm bidla fil-mod ta' kif naħdmu fil-portijiet tagħna.

Hawnhekk irrid għal darba oħra nenfasizza li meta nkunu qed nitkellmu dwar riforma fil-portijiet ma nkunux qed nitkellmu dwar li jkollna operatur "A" jinbidel ma' operatur "B" f'dak li huwa cargo handling imma fuq bidla ta' diversi prattiċi li hemm fil-portijiet tagħna.

Nista' ngħid li matul il- ġimgħat li għaddew kien hemm numru ta' laqgħat li jikkonċernaw persuni li jaqilgħu l-għajxien tagħhom permezz tal-ħidma tagħhom fil-Port il-Kbir.

Naf ukoll li għaddejjin inizjattivi minn min suppost jirrappreżenta l- ħaddiema biex ma jħallix fil-liberta` lil uħud mill-ħaddiema li jaħdmu fil- portijiet tagħna li jimxu f'dak li huma jaħsbu li huwa fl-aħjar interess tagħhom.

Jien nispera li dak li qed jasal bħala informazzjoni dwar x'qed jiġri f'setturi partikolari tal-ħaddiema tal-portijiet tagħna ma jkunx ikkonfermat u nispera li fil-fatt min ikun qed jirrappreżenta l-istess ħaddiema, ikun qed jiggarantixxi kontinwament li jkun qed jagħmel dan fl- interess ta' l-istess ħaddiema.

Naturalment irridu nkomplu naħdmu f'direzzjoni fejn il-ħaddiema tal- portijiet tagħna ma nibqgħux nirriferu għalihom bħala: "Dawk mhux il- ħaddiema tax-xatt!".

Meta ngħid ħaddiema tax-xatt mhux qed nillimita ruħi għall-port workers imma għall-ħaddiema kollha f'diversi kategoriji ta' impjiegi li jagħtu s-servizzi tagħhom fil-portijiet tagħna u jien nemmen li dawn huma nies li bl-esperjenza u bil-kapaċitajiet tagħhom, kapaċi jagħrfu li attwalment dak li kien il-metodu regolari tax-xogħol f'pajjiżna m'għadux il-mod it-tajjeb kif naħdmu.

Jien nista' ngħid li stajt nara r- reazzjonijiet anke fil-laqgħat li kelli li jindikaw b'mod ċar li l-ħaddiema nfushom m'humiex kuntenti bil-prattiċi tax-xogħol u nemmen li se jkunu dawn l-istess ħaddiema li jkunu l-għodda prinċipali li fil-fatt iwasslu għal riformi fil-portijiet ta' pajjiżna.

Dawn huma riformi li għandhom iservu biex iwasslu lejn pajjiżna aktar xogħol ta' cargo handling u inqas spejjeż.

Qed ngħid dan għaliex fl-aħħar mill-aħħar aħna nafu li kważi dak kollu li jiġi maħdum f'pajjiżna, joriġina minn materja prima li tiġi importata u allura hawnhekk irridu nassiguraw li kemm jista' jkun, innaqqsu l-ispiża li tkun marbuta ma' dan ix-xogħol.

Naturalment nafu li għandna sitt ġimgħat quddiemna li mhux se jkunu faċli.

Matul dan il-perijodu rridu nkomplu niddiskutu u nwasslu l-messaġġ ta' x'inhuwa l-ħsieb tal-gvern biex fil-fatt min qed jaqla' l-għajxien tiegħu mill-portijiet tagħna, ikompli jżid f'dak li huwa d-dħul tiegħu, pero` jżid mhux permezz ta' ħlasijiet għal xogħol li ma jagħmilx, imma permezz ta' xogħol ġdid li m'għandix dubju li nistgħu nattiraw.

Aħna qegħdin fiċ-ċentru tal-Mediterran, baħar li fih il- merkanzija se tirdoppja matul il-15 jew l-20 sena li ġejjin u allura se jkollna ċans kbir biex nattiraw aktar xogħol lejn il-pajjiż.

Tajjeb li wieħed igħid ukoll li waħda mill-funzjonijiet prinċipali li għandha l- awtorita` marittima hija proprju dik li tkompli tindividwa x'possibbiltajiet hemm biex Malta tibbenefika mill-waterways of the seas, li huwa wieħed mill-konċetti li qed jiġu proġettati bħala għodda importanti fil-qasam tat-trasport tal- merkanzija biex dan isir b'mod iktar effiċjenti u jħares iżjed l-ambjent marittimu.

Hawnhekk l-awtorita` marittima se tkun qed taħdem matul din is-sena li qegħdin fiha biex tiffaċilita l- possibbilta` li hawn Malta jkollna ċentri ta' attivita` marbuta mal- motorways of the seas, u bħala konsegwenza ta' dan, il-konċett tax-short sea shipping li jridu jwasslu biex Malta, mhux biss bil-Freeport imma wkoll bil-Port il-Kbir, isservi bħala ċentru ta' attivita` ta' merkanzija fil- limiti tal-possibbiltajiet li hemm.

Qabel nagħlaq irrid nagħmel riferenza wkoll għal dak li huwa l-proġett li minn żmien għal ieħor nisimgħu dwaru.

Qed nirriferi għall-proġett taċ- Ċirkewwa u l-Imġarr, Għawdex, proġett li huwa veru li ilu li nbeda numru ta' snin u għadda minn diversi bidliet f'dak li huwa l-mod kif kien imfassal.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jgħid li l-awtorita` marittima, li hija mgħobbija bir-responsabbilta` biex tassigura li dan il-proġett ikun wieħed ta' l-ogħla kwalita`, ħadmet u investiet biex tassigura li b'mod partikolari fil-Port ta' l-Imġarr, fejn nafu li għandna limitazzjonijiet ta' spazju, ikollna terminal li jkun effiċjenti u li jkun kapaċi jlaħħaq madwar 3 miljun persuna u madwar 750,000 karozza li jaqsmu kull sena bejn Malta u Għawdex.

Sur President, ma ridniex li nibnu xi ħaġa biex taparsi nkunu bnejniha imma ridna nassiguraw li t-terminal - filwaqt li naturalment ma tistax tevita li jkun bini intrusive għaliex fl-aħħar mill-aħħar qegħdin nidħlu f'post li fih innifsu għandu ċertu karatteristika - iwassal għall-inqas dannu possibbli fl-aspetti ambjentali.

Id-disinji li se jiġu mibnija f'dan il- post huma tali li jassiguraw li l-inħawi jkunu mogħtija binja sodisfaċenti li tilqa' għall-ħtiġijiet tas-servizzi tal-lum u fl-istess ħin inkunu qed nassiguraw li ma jkunx hemm problemi ambjentali kbar.

Naturalment wieħed jista' jibqa' jitkellem dwar diversi aspetti oħrajn bħas- sigurta` f'dik li hija navigazzjoni u f'dak li huwa kontroll fix-xogħlijiet fil-portijiet tagħna.

Nistgħu nsemmu b'mod partikolari inizjattivi li se jiġu finanzjati in parti - anke parti sostanzjali - mill-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk nagħmel riferenza żgħira għall-fatt li qegħdin fl-istadju li jkollna capacity building u l- implimentazzjoni ta' l-acquis f'dak li huwa trasport marittimu, permezz ta' diversi ħidmiet li jridu jseħħu.

Rigward il- Portnet Malta li hija sistema ta' notifikazzjoni elettronika fil-portijiet tagħna, qegħdin fl-istadju li jkunu nistgħu mmexxu dwarha.

F'dik li hija technical safety management information system, qegħdin ukoll naħdmu biex nassiguraw li jkollna sistemi ta' moniteraġġ li huma kemm jista' jkun sodisfaċenti.

F'dan ir-rigward għaddejjin b'feasibility u b'impact studies ta' l-ambjent marbutin ma' l-oqsma ta' l-infrastruttura marittima li għandna f'pajjiżna.

Fil-fatt hemm dak li jissejjaħ il-vessel traffic service li wkoll huwa maħsub biex jassigura li l-vapuri li jkunu għaddejjin madwarna jkunu qegħdin jiġu kkontrollati fis-sens li nkunu nafu preċiż x'inhu għaddej.

Jien għamilt riferenza għal dak li huwa x-short sea shipping u l-motorways of the seas, u hawnhekk ukoll nistenna li fiż-żmien li ġej ikollna investiment mit-trans-European network proprju biex nassiguraw li fil-fatt inkomplu mexjin f'direzzjoni li tassigura li s-servizz li jingħata mill- awtorita` Maltija jkun servizz li mhux biss ikun il-ħin kollu ta' l-ogħla kwalita` imma aktar importanti jkun joffri sigurta` għal min jaħdem direttament fis-servizz sabiex filwaqt li joffri introjtu lill-ħaddiema tagħna, ma jkunx hemm tniġġis.

Dan nistgħu nagħmluh bil-ħidma intensiva li qed tagħmel l-awtorita` u b'osservanza kontinwa tar-regolamenti u dan mhux għaliex huma imposti minn xi ħadd imma għaliex nemmnu li dawn huma l-għodda li fil-fatt iridu jwasslu biex dan il-pajjiż ikompli jikber fil-qasam marittimu.

Aħna niftaħru, u bir-raġun, li pajjiżna għandu storja marittima li twassal għal eluf ta' snin u rridu nassiguraw li l-baħar nisfruttawh fl-interess tal-poplu Malti, fl-interess ta' l-ambjent Malti u fl-interess ukoll ta' l-ekonomija Maltija.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmlo Abela): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, minkejja d-diskors kollu li ntqal, jekk wieħed jara l-operat tal-gvern f'dawn l-aħħar snin u l-politika tat- tmexxija li ħaddan, wieħed jista' jgħid li din il-politika kienet ta' detriment għall-pajjiż kollu.

Kien hemm abbużi bi flus it-taxpayer u l- konsegwenzi koroh ta' dan issa qed ikollu jġorrhom il-poplu Malti u Għawdxi.

Fil-bidu tas-snin disgħin, il-gvern Nazzjonalista kien imbarka fuq politika ta' twaqqif ta' istituzzjonijiet u awtoritajiet.

Dan kien għamlu fuq tliet premessi, waħda għaliex diriġenti Nazzjonalisti kienu jsostnu li riedu tmexxija aktar sostenibbli u inqas burokratika mill-operat tal-gvern, l- oħra għax riedu aktar trasparenza fejn jidħol immaniġġjar ta' flus il- poplu, u anke għaliex dawn l-awtoritajiet kien se jkollhom l-awtonomija.

Illum mhux talli l-gvern falla għal kollox milli jilħaq il-miri tiegħu, talli mexa b'politika maħmuġa li issa għamlitu diżabbli għax issa ma jistax isostni dawn il-mostri li ħoloq hu stess fejn ħallihom jisparpaljaw miljuni ta' liri li qabel kienu jgħaddu dirett għal manteniment jew għajnuna lill- poplu.

Sur President, biex ma niġix miżinterpretat, jien mhux qed ngħid li l- konċett ta' twaqqif ta' dawn l-awtoritajiet fih innifsu kien ħażin, iżda kien il-mod kif dawn tmexxew u n-nies li ġew magħżula biex imexxuhom kien ħażin u abbużiv.

Mhux talli hekk, talli dawn tħallew isiru imperi żgħar u minkejja li jagħmel tajjeb għalihom it-taxpayer Malti, dawn lanqas biss jirrikonoxxu l-fatt l-aktar importanti li dawn għandhom ikunu accountable lejn il-poplu Malti u Għawdxi.

Naħseb li wieħed jista' jġib ħafna eżempji ta' istituzzjonijiet u awtoritajiet li mxew u għadhom jimxu b'dan il-mod pero` naħseb li l-awtorita` marittima hija kampjun, jekk nistgħu nsejħulha hekk, ta' dan l-esperiment li faqqa f'wiċċ il-gvern u li qed ibatih il- poplu.

Jien infakkar li meta din l-awtorita` twaqqfet fl-1991, din kienet ħadet ir- rwol tad-dipartiment tal-portijiet li fi żmien il-gvern Laburista, bi spiża annwali vera modesta, kien idaħħal revenue bil-wisq aktar mill-ispiża ta' l- operat tiegħu.

Illum, minkejja l-ftaħir ta' dan il-gvern, insibu li sabiex isir l-istess xogħol li kien isir qabel, il-poplu Malti qed ikollu jħallas wisq aktar.

Barra minn hekk, jidher biċ-ċar ukoll li l-flus li qabel kienu jgħaddu dirett għand il-gvern sabiex ikun jista' jaqdi d-doveri li għandu lejn il-poplu, issa qed jitnaqqru bil-mod il-mod u jiġu sparpaljati bla ħabi, u qed ngħid bla ħabi għaliex ċerti abbużi qed isiru fil-miftuħ.

Mhux ta' b'xejn li kulħadd jistqarr li għandna gvern mingħajr ruħ soċjali u niexef mill-fondi u għalhekk issa qed idur għall-bwiet tal-poplu.

Sur President, ikun tajjeb li nsemmi, per eżempju, misteri fi proġetti ta' l-Malta maritime authority u jkun tajjeb li ngħid ukoll li jidher evidenti li qatt ma kien hawn nuqqas ta' kredibilita` fuq l-operat tal-gvern min- naħa tal-poplu u tal-ġurnalisti.

Kull proġett li għamel il-gvern huwa mdawwar b'misteri, għanqbut ta' korruzzjoni u skandli li jinvolvu numru kbir ta' ministri Nazzjonalisti.

Jekk nibda nsemmi l-listi sħaħ ta' skandli ma nieqaf qatt pero` nsemmi xi ftit bħal, per eżempju, l-isptar Mater Dei, il-proġett tal-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada, il-proġetti tat-toroq u tisbiħ, dak ta' l-istorm water, u naħseb li magħhom u mhux l- inqas nista' nżid ukoll il-proġetti taċ-Ċirkewwa u ta' l-Imġarr, li semma l- ministru llum.

Fuq il-proġett ta' l-Imġarr ġie rrapportat li ntnefqu mhux inqas minn Lm10 miljun u li Lm7 miljun ġew iddikjarati li marru fi proġett marbut ma' taħt il-baħar.

X'insibu llum?

Insibu li l-proġett li suppost ilu lest, ma tlestiex.

Il- ħin kollu jinbidlu l-pjanti u dan dejjem biex suppost intejbu l-affarijiet.

Il-periti li ħadu sehem f'dan ix-xogħol jafu l-affarijiet kif saru u l- kuntratturi jafu min huma.

M'hemm l-ebda trasparenza fil-mod kif jintnefqu l-ispejjeż.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux u li suppost hija responsabbli għalihom il-Malta maritime authority bħala regolatur pero` fil- fatt m'hijiex għaliex għandha konflitt ta' interess.

Il-fatt li l- awtorita` qed tassumi r-responsabbilta` ta' regolatur u falliet fi proġett responsabbli għalih hi stess, jawgura tajjeb?

Kif jista' jkun!

Dan żgur li ma jawgurax tajjeb fejn jidħol ir-regolatur.

Din hija xi ħaġa li huwa mportanti li wieħed isemmiha.

Per eżempju, illum il-ministru semma xi ħaġa dwar il-fatt li issa qegħdin fl-Unjoni Ewropea u allura l-Malta maritime authority trid tħares minn lenti li aħna membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk infakkru xi ħaġa lill-ministru jien, li tliet snin ilu lill-poplu kienu wegħduh li bħala membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea se jkollna tmexxija aktar serja imma fil-verita` l-poplu ħlief skandli mhux qiegħed jara.

Jien ma nistax nifhem kif ġejna mwegħdin dawn l-affarijiet kollha mbagħad naraw dawn l-abbużi u ma jiġri xejn dwarhom, lanqas meta l-oppożizzjoni titlob biex isiru l-inkjesti fuqhom.

Sur President, mid-dehra din l-awtorita` – li hija regolatur imma qed nerġa' ntenni li hemm konflitt ta' interess għaliex qed tkun operatur u regolatur f'daqqa – se tkun involuta – almenu dan huwa l-proġett li ssemma fir-rapport ta' l-awtorita` – fil-maritime trade centre li, fl-opinjoni tiegħi, huwa proġett ħolma.

Qed ngħid hekk għaliex jidher li bħalma jagħmel is-soltu, il-gvern qed joħroġ il-flus hu – minflok il-privat jaħdem jointly mal-gvern bħalma jsir f'pajjiżi oħra - biex il-proġett jirnexxi żgur u mbagħad jagħtih lil xi ħadd tal-qalba biex jiffrankalu ħafna flus u jwittilu t-triq ħalli jsir sinjur fuq dahar il-poplu Malti u Għawdxi.

Milli jidher il-ministru nduna li l-Malta maritime authority għandha konflitti ta' interess għax filli hija regolatur u filli hija operatur.

Per eżempju, ingħad li l-yacht marina se tispiċċa minn taħt il-Malta maritime authority.

Din hija xi ħaġa tajba imma m'għandekx tagħtiha lill- privat hekk meta inti għandek esperjenza tajba ta' kif taħdem jointly mal- privat f'dan is-settur.

Nappella biex il-ministru jikkonsidra dan li qed ngħid jien.

Sur President, f'dan ir-rapport issemmew proġetti oħra ta' din l-awtorita` – li tajjeb li ngħid li għandha nefqa fl-operat tagħha ta' madwar Lm3 miljun – u se ngħid x'inhuma.

Dawn għamlu slabs tal-concrete 'l hemm, fence 'l hawn, inspection tal-breakwater 'l hemm u rranġaw pontoon 'l hawn.

Dan huwa kollu xogħol ta' maintenance minkejja li l-gvern Nazzjonalista qed isejħilhom proġetti!

X'affarijiet huma dawn!

Minn meta d-dritt taċ- ċittadin li jkollu l-maintenance fuq is-servizzi sar proġett?

Jien ma nistax nifhem kif dawn qed jiftaħru b'dawn l-affarijiet meta dawn huwa xogħlijiet ta' maintenance.

Imma huma għażlu li jniżżluhom bħala proġetti fir-rapport tagħhom.

Il-ministru qalilna li peress li dħalna fl-Unjoni Ewropea, l-awtorita` għandha ċerti obbligi u allura issa trid tadatta ruħha għal dawn iċ- ċirkostanzi.

Hawnhekk tajjeb li ngħid, u b'responsabbilta` ngħidha din, li l-awtorita` lanqas biss bdiet f'dak li jirrigwarda r-regoli ta' l-istess Unjoni Ewropea.

Per eżempju, wieħed jiskanta kif l-ewwel nies waqgħu lura u ma tisma' lil ħadd jgħid xejn.

Ma tgħidx forsi ntalbu xi derogi għaliex ħassew li jista' jkun hemm xi problema.

Dawn ma talbux derogi, jiġifieri ma jistgħux iġibu skuża li kien hemm xi derogi għaliex ħasbu li ma jistgħux jaslu.

Dawn mhux talli qegħdin lura fejn jidħlu dawn id-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, talli qegħdin lura wkoll f'ħafna aspetti ta' obbligi fir-rigward ta' konvenzjonijiet, ta' trattati internazzjonali u reġjonali u ta' l-IMO.

Hemm bosta provvedimenti li lanqas biss għadna rratifikajnihom.

Jien ma nistax nifhem kif jissemmew dawn l-affarijiet imbagħad insibu li fir-realta` huma differenti milli qed igħid il-ministru.

Per eżempju, issa qed jingħad li forsi se nġibu l-fondi mill-Unjoni Ewropea u l-ministru semma li se toħroġ tender.

Għal xiex se toħroġ tender?

Biex nagħmlu port safety study!

Allura għalfejn għamilna dak l-istudju li konna għamilna qabel u li ħallasna l-flus għalih?

Se nerġgħu nagħmlu studji oħrajn?

Se nagħtu l-flus lil bażużli oħrajn?

Ma nistax nifhem kif infaqna dawk il- flus kollha biex għamilna dak l-istudju u spiċċajna se noħorġu tender biex nerġgħu nagħmlu studju.

Aħna mhux studji u rapporti biss irridu imma sigurta`.

Il-ministru semma li l-cargo li jgħaddi mill-akkwati tagħna se jiżdied fl-ammont u allura huwa aktar importanti għalina li fejn jidħol safety għandna nkunu tip-top.

Imma fir-realta` aħna tip-top?

Mhux talli m'aħniex tip-top, talli l-affarijiet kif inhuma huma tal-mistħija.

Per eżempju, nixtieq insemmi d-dwal.

F'Marsaxlokk il-cardinal buoy waqgħalha l-arblu u wara xhur sħaħ ma rranġawhiex qisu m'hemm ħadd responsabbli.

Dik hi s-sigurta`!

Per eżempju, x'maintenance sar fuq il- post li hemm quddiem San Luċjan?

Għidulna x'inhi s-sitwazzjoni, jekk dan huwiex perikoluż!

Dawn huma l-affarijiet li jridu jsiru mhux ħadd ma jsemmihom.

Dawn huma problemi serji għall-portijiet tagħna.

Per eżempju, jekk tmur il-menqa tal-Marsa fejn jidħlu ħafna bastimenti li jieħdu ż-żejt biex jagħtu l-bunkering tara kemm hemmhekk m'huwiex safe imma huwa perikoluż.

Morru hemmhekk ħalli taraw għax minbarra li tista' tiġri xi diżgrazzja, jekk tiġri xi ħaġa ma nafx kif se nkampaw.

Jien b'għajnejja rajthom dawn l-affarijiet mhux jiġu jgħiduhomli.

Dawn huma affarijiet li qegħdin fil-portijiet tagħna u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Imma l-isbaħ waħda, u li wkoll issemmiet f'dan ir-rapport, hija dwar it-traffic diversion li saret tat-traffiku ħdejn id-deep water quay.

Din hija xi ħaġa tal-mistħija u tal-

biża'.

Per eżempju, it-trailers li jgħaddu minn fuq il-moll bil-containers ma jafux jekk jaqbżux l-20 tunnellata - għax mingħalija xi daqshekk jiflaħ dak il-moll - u ħadd m'hu qed jiċċekkjahom.

Qegħdin f'sitwazzjoni fejn it- trailers qed igħaddu minn moll mingħajr ma jafu jekk dak il-moll jiflaħhomx jew le u dwar dan m'hu qed jiġri xejn!

Imbagħad qed jieħdu pjaċir għax għamlu diversion tat-traffiku!

Fl-istess waqt ukoll, apparti dan is-sogru kbir li ħadd m'hu qed jagħti kas, hemm sogru wkoll għax dan qed jiġri waqt li l-bastimenti jkunu qed jorbtu jew qed iħottu l-cargo li hija problema serja.

Din hija s-sigurta` tal-portijiet, Sur President?

Fejn hi r- responsabbilta` ta' l-awtorita`?

Dawn l-affarijiet qed jiġru b'mod regolari, minkejja li kien hemm rakkmandazzjonijiet dwar il-port safety.

Issa jien nixtieq nistaqsi x'ġara minn dawn ir-rakkmandazzjonijiet għax qed nistenna li xi ħadd jirrikkmanda li ċerti safety features ma jsirux u dan joħolqilna ċerti problemi fil-portijiet tagħna b'detriment kbir għal pajjiżna.

Per eżempju, jien niftakar li meta ta' xi 18-il sena kont fuq il- baħar, biex inkunu nafu r-riħ minn fejn ġej, il-kaptan kellu l-esperjenza u kien idaħħal subgħajh f'ħalqu u joħorġu biex jara minn fejn ġej ir-riħ.

Tafu li aħna fil-port tagħna għadna f'dik is-sitwazzjoni tal-biki li nagħmlu bħalma kienu jagħmlu xi 40 sena għax m'għamilniex wind speed indicators ġo postijiet strateġiċi!

Allaħares jiġri xi ħaġa fil-port għax jiġi dikjarat unsafe.

Min se jiġik hawn imbagħad?

Issa llum qed jiġu bastimenti tal-passiġġieri li għandhom madwar 290 metru tul.

Din hija sitwazzjoni tal-biki!

Jekk tiġrilna diżgrazzja, ibqgħu fuq kliemi li l- port tagħna jiġi dikjarat unsafe u addio x-xogħol li qed nagħmlu biex nipprovaw nattiraw bastimenti tal-passiġġieri biex ikollna iktar introjtu.

Addio dak imbagħad u minflok ma mmorru 'l quddiem, immorru lura.

Qed insemmi dawn l-affarijiet għax huma inkwetanti u qatt ma jissemmew.

Ara l- artikli li jikteb il-ministru fuq il-gazzetti jkunu sbieħ imma dawn l- affarijiet qatt ma jissemmew għax lill-ministru ma jgħiduhomlux u ma jiktbuhomlux.

Issa ħalli nerġa' nirriferi għat-tenders li kien qed isemmi, għax minbarra t-tender fuq il-port safety kien hemm tender ukoll dwar l-environment impact assessments għal numru ta' port development projects li qed isemmu.

Taħt dan il-gvern, fuq il-karti jsiru eluf ta' proġetti imma l-poplu jrid ikun jaf - qabel ma jsir l-environmental impact assessment - l-ewwelnett minn fejn ġejjin il-fondi biex isiru dawn il-proġetti, fejn huma l-flus kommessi u jekk sarx ukoll cost benefit analysis qabel ma dawn il-proġetti jiġu launched.

Dan għaliex taħt dan il-gvern nonfqu eluf ta' liri biex nagħmlu l-istudji biex imbagħad ċerti affarijiet ma jsirux u nispiċċaw naħlu l-flus tal-poplu.

Tender ieħor huwa biex jinxtara equipment fejn jidħol it-tniġġis taż-żejt u hawn niftakru dik il-lanċa li kienu xtraw, il-Pupilla.

Mela l-ewwel kellna equipment li ġibnieh bl-għajnuna ta' l-Unjoni Ewropea taħt il-protokoll finanzjarju ta' l-Italja, fosthom il-lanċa li għadni kemm semmejt.

Imbagħad dan il-gvern kisser l-equipment li kien jeżisti u ma nżamm ħadd accountable għal dan u lanqas ma saret inkjesta.

Jidher ċar li dan il-gvern, minkejja dan kollu, m'għamel xejn u issa se jerġa' joħroġ tender biex nerġgħu nibdew narmaw mill-bidu.

Dawn x'affarijiet huma?

Mela kellna dawk l-affarijiet u kissirnihom.

Kellna wkoll contingency plan imma allura issa se nagħmlu contingency plan mill-ġdid?

Qegħdin f'sitwazzjoni tal-biki.

Nerġa' ntenni li Allaħares ikollna xi diżgrazzja għax kieku l-Bambin waħdu jaf x'jiġri minn dan il-pajjiż.

Sur President, ikun tajjeb li nsemmi wkoll il-port reception facilities.

Matul dawn it-18-il sena li ilu l-partit Nazzjonalista fil-gvern, xi proġett għamel f'dan ir-rigward?

Qed nistaqsi dan għax ħlief it-tank cleaning facilities tar-Rinella, li għalija huwa outdated u nħoss li dawn għandhom jitwarrbu minn hemm ukoll, ma sar xejn.

Dan biss għandna f'pajjiżna.

Fuqiex trid tiftaħar l-awtorita` fejn jidħol l-iskart tal- vapuri u l-implimentazzjoni tad-direttivi internazzjonali bħall-MARPOL u d- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea?

Sur President, qegħdin fir-riskju li nerġgħu nintlaqtu b'xi marda oħra bħalma ġralna ta' l-ilsien u d-dwiefer.

Għalkemm aħna qed nieħdu ċerti prekawzjonijiet, bħal, per eżempju, li meta jidħlu vetturi mill-Italja aħna niddiżinfettawhom, xorta hemm ir-riskju għaliex il-prattiċi ta' kif jinġabar u jintrema l-iskart mill-bastimenti hija xi ħaġa mhux aċċettabbli u tista' tikkaġuna mard ġo pajjiżna b'konsegwenza koroh.

Apparti minn dan, jekk wieħed sempliċement idur ċerti areas isib li s- sitwazzjoni hija tal-biki wkoll.

Per eżempju, jekk tmur il-laboratory wharf issib li fir-rails tal-cranes hemm il-qamħ ikkontaminat li qed jinten u m'hu qed jiġri xejn.

Hemm kien u hemm baqa'.

Fl-istess area, taħt il-bini ssib ħamiem u ġrieden mejta, mikrobi u insetti u minkejja li dan qed jarahom kulħadd, għall-MMA qisu m'hu qed jiġri xejn.

Dawn huma affarijiet li wieħed ma jistax jifhimhom, pero` dawn huma affarijiet li qegħdin jiġru f'pajjiżna u l-MMA tiftaħar li l-affarijiet mexjin sew.

Issa qed insemmu wkoll li se jkun hemm riforma fl-MMA pero` donnu li mhux hemmhekk biss se tkun ir-riforma.

U x'se jiġri f'din ir-riforma?

Din ir- riforma hija li ċerti bażużli Nazzjonalisti qed jerġgħu jitpoġġew f'ċerti pożizzjonijiet u ħaddiema oħra li huma Nazzjonalisti wkoll u li m'humiex daqshekk tal-qalba qed iħossu li se jispiċċaw u ma jafux x'se jaqbdu jagħmlu.

Qed ikun hemm l-għażla wkoll bejn Nazzjonalisti li huma tal-qalba u Nazzjonalisti oħra bl-iskuża tar-riforma.

Dan qed jiġri wkoll f'entitajiet oħra fejn qed jiġu aġevolati ċerti nies biex meta jsiru ċerti tibdiliet, dawn ikunu jistgħu jgawdu.

Sur President, naħseb li huwa tajjeb li nsemmi xi ħaġa dwar ir-riforma tal- portijiet li ssemmiet mill-ministru u kull meta tissemma din ir-riforma, l- enfasi tkun fuq il-cargo handling.

Ir-riforma tal-portijiet m'hijiex il- cargo handling!

Hemm diversi affarijiet li wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni biex jagħmel riforma tajba fil-portijiet.

Trid tinkludi l- iżvilupp veru fil-portijiet, trid tinkludi l-effiċjenza, trid tinkludi s- sigurta` fil-portijiet, trid tinkludi t-taħriġ tal-ħaddiema, trid tinkludi li jkun hemm opportunitajiet oħra għall-ħaddiema u trid tinkludi wkoll li kull area fil-port tiġi utilizzata.

Jekk isir investiment se nattiraw iktar kummerċ u se jkun hemm iktar impjiegi.

Pero` fil-port il-kbir b'mod speċjali, x'sar dan l-aħħar?

Fejn ġew utilizzati ċerti areas li żgur li jistgħu jiġu żviluppati fuq ix-xogħol konness mal-baħar?

Semmuhomli l- affarijiet!

Per eżempju, kwestjoni li qamet hawnhekk - u aħna offrejna l- għajnuna min-naħa tagħna – hija dik fejn jidħlu ċerti bastimenti mgħarrqin.

Snin ilu kont offrejt lill-gvern biex nilleġislaw għax aħna naqblu miegħu sabiex insolvu din il-problema.

Qaluli biex inħalli f'idejhom għax mexjin l-affarijiet.

X'mexa?

Fejn imxejna?

Fejn konna bqajna!

Xi żvilupp sar fil-portijiet?

Dawk irridu naraw mela noqogħdu nwaħħlu f'ċerti prattiċi u ngħidu li l- prezz għoli tal-freight huwa tort ta' kif qed jaħdmu l-ħaddiema fil- portijiet?

Dik hija r-raġuni vera imma mhux jagħtu t-tort lill-ħaddiema għax dawn parti żgħira għandhom mit-tort.

Hemm bżonn li l-ħaddiema jiġu mħarrġa u hemm bżonn li jkunu aktar effiċjenti pero` hemm bżonn ukoll li jkollhom aktar apparat modern u li niżviluppaw areas oħra biex inġibu aktar xogħlijiet fil-portijiet, mhux noqogħdu ngħidu li l-affarijiet huma għoljin minħabba l-ħaddiema.

Rajna x'ġara dan l-aħħar?

Minflok m'hu qed nippromwovu l-affarijiet biex il-port tagħna jiġi aktar utilizzat b'tali mod li jkun hemm connections ma' pajjiżi oħra, għalqu s-Sea Malta li kienet toħolqilna link speċjalment għall-industrija tagħna u spiċċajna b'inqas vjaġġi fil-ġimgħa.

X'ġara?

Ġara li issa trailer qed ikollu jħallas Lm150 aktar u dan meta suppost l-affarijiet jorħsu, speċjalment wara li nagħmlu r- riforma.

Apparti minn hekk, is-Sea Malta kienet tagħti l-ikel lid-driver tat-trailer imma din il-linja l-ġdida mhux talli ma tagħtix l-ikel talli ta' ħobża trid tħallas.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux, Sur President.

Apparti dan kollu, hemm ħaġa oħra.

Qabel jekk kien hemm trailer li jkun se jittardja ftit kienu jistennewh biex jgħabbuh ukoll.

Illum mas- 7.00 p.m. jagħlaq il-bibien u min ikun barra jibqa' barra.

Mela mhux veru morna 'l quddiem!

Allura b'din is-suppost riforma x'se jagħmel meta prattikament qed jiffoka biss fuq il-cargo handling?

Meta l-ministru qal lil xi nies biex ma jibqgħux jagħmlu l-ħsara jew ixewxu – dan kien qed igħid għall-GWU u indirettament kien qed igħid li din qed ixxewwex lill-ħaddiema li jridu jagħmlu xi tibdiliet - ...

(Interruzzjonijiet) Mela għidli x'kont qed tgħid!

Mhux hekk ridt tgħid inti!

Ridt iddaħħal id-dubju li l-GWU qed tagħmel pressure fuq xi ħaddiema biex ma tħallihomx jagħmlu xi prattiċi oħra.

Jien hekk fhimtek.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jien m'għandi l-ebda ħsieb li ninterrompi pero` fl-ebda ħin m'għedt dak li qed jagħmel riferenza għalih l- Onor. Mizzi.

Jien għedt diversi affarijiet pero` dawn la kienu marbuta mal- cargo handling, la mal-prattiċi tax-xogħol u lanqas mat-theddid li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura meta l-ministru qal li hemm ċerti nies li qishom mhux qed jitħallew fil-liberta` li jagħmlu dak li jridu, x'ried ifisser biha?

Jien naħseb li għall-GWU kien qed igħid u naħseb li kont qed nifhem tajjeb.

Nispera li dawn l-affarijiet mhux qed isiru biex xi ħadd tal-qalba jieħu l-kumpannija tal-cargo handling fil-port hu.

Jien naħseb li fuq hekk qegħdin nitkellmu hawnhekk!

(Interruzzjonijiet) Pero` meta jara l-aħjar offerta pubblika, il-ministru jrid jikkonsidra jekk l-affarijiet li jgħidu li se jsiru, humiex kapaċi jagħmluhom u jekk humiex verament kapaċi jdaħħlu l-effiċjenza li hemm bżonn u mhux nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn dak li jieħu over jgħolli l-affarijiet meta ssir kumpannija privata u mbagħad ikollu jbati l-poplu Malti bħalma jiġri dejjem għax dan il-gvern hekk jagħmel f'kollox.

Per eżempju, ħalli nieħdu l-Enemalta.

Din għandha aspett soċjali importanti li tforni servizz lill-industrija u din issa qiegħda f'sitwazzjoni li tgħolli l-prezz tad-dawl kull darba li jogħla ż-żejt u allura m'għadniex nipprovaw nipproteġu l-industrija kif konna nagħmlu qabel.

Issa din lanqas m'hi privata u taħsbux li kieku kienet privata konna naraw xi titjib fl-effiċjenza għax aħna għandna esperjenza ta' x'ħadna mill- privat fejn minkejja li għolew il-prezzijiet, l-effiċjenza baqgħet fejn kienet jew anke marret għall-agħar.

Il-Maltapost huwa eżempju ċar ta' dan.

Fuq il-Maltapost tgħidx kemm kien sar ftaħir li se taħdem b'effiċjenza għax ġibna strategic partner pero` spiċċajna f'sitwazzjoni fejn il-posta għoliet u s-servizz mar lura bħall-granċ.

Bil-mixi tasal qabilha l-ittra u din m'hijiex xi ħaġa tad-daħk imma tal-biki!

Staqsu lil min tridu!

Ittra tasal wara xi erbat ijiem.

F'din is-sitwazzjoni ġibnieh lill-pajjiż.

Issa ħalli nerġa' lura fuq il-portijiet.

Kif kont qed ngħid, Sur President, qegħdin jagħtu l-impressjoni li dak kollu li hemm ħażin fil-portijiet huwa tort tal-ħaddiema.

Qed jgħidu li l-freight cost huwa għoli minħabba l- ħaddiema u minħabba l-kumpannija tal-cargo handling pero` jien lill- ministru ngħidlu li jekk huwa ċert li l-affarijiet se jkunu irħas, jagħti l- garanzija ta' dan u jirriżenja f'każ li dan ma jseħħx.

Kapaċi jieħu din ir- responsabbilta` jew le?

Pero` jidher li l-affarijiet se jkunu differenti.

Sur President, jekk irridu nattiraw investiment fil-portijiet tagħna u jekk irridu nġibu aktar bastimenti biex jużaw il-portijiet tagħna, hemm diversi affarijiet x'wieħed jista' jagħmel.

Mhux il-prattiċi biss iridu jinbidlu pero` rridu naraw li jkollna equipment modern li jieħu ħsieb il-ħteġijiet tal-lum.

Irridu naraw li jkollna ħaddiema mħarrġa għax minnu nnifsu dan jiġġenera x-xogħol u rridu naraw li jkollna s-safety fil-portijiet.

Kif diġa` għedt, is-sitwazzjoni ma tantx hija sabiħa meta min ikun qed idaħħal bastiment, ikollu joħroġ subgħajh bil-bżieq biex jara r-riħ minn fejn ikun ġej!

Ma ninsewx li r-riħ fil-port m'huwiex l-istess r-riħ li jkollna fil- weather forecast għax tinbidillu d-direzzjoni.

Din hija sitwazzjoni tal- biki li tista' twassal anke għal xi inċident.

Barra minn hekk hija tal-mistħija għall-uffiċjali Maltin li jkunu qed jidderieġu l-bastiment u meta jistaqsuhom minn fejn ikun ġej ir-riħ jew xi speed għandu r-riħ, dawn joqogħdu jlaqalqu.

Dawn huma affarijiet li jiġru u mhux affarijiet tad-daħk.

(Interruzzjonijiet) Le, m'għamiltuhomx!

Kellkom proposti imma min hu responsabbli jaħseb li jaf ħafna u ma jagħmilx l-affarijiet li għandu jagħmel.

Aktar moħħhom biex jaraw lil min se jagħtu t-tenders u lil min se jaġevolaw milli biex l-affarijiet isiru kif suppost.

Il-ministru jista' jgħidli kemm damu biex biddlu l-cardinal buoy ta' Marsaxlokk meta marilha l-arblu?

Dawn huma safety features importanti u lanqas temmen li jiġu abbandunati.

Din hija l-verita`.

(Interruzzjonijiet) Inti ma tifhimx fil-baħar u għalhekk qed tgħid dawn l- affarijiet.

Staqsu lil min jifhem fil-baħar u jgħidlek x'qed jiġri fil-port ta' Malta fl-2006.

Dażgur li ma jitwemminx il-ministru għax ma jafx dawn l-affarijiet u ta' l- awtorita` ma jgħiduhomlux.

Dawn jgħidulu kemm qed jgħaddu bastimenti mill- port tagħna u x'cargo hemm involut imma kemm qed nitilfu cargo u xi skart qed iġibu b'detriment għas-saħħa taċ-ċittadin, ma jgħidulux.

Pero` jien ngħidlu għax dawn huma affarijiet li jekk wieħed irid li l-portijiet tagħna jkunu safe, irridu nagħtu kashom u naċċerta lil kulħadd li min hu ta' l- affari tiegħu jħares lejhom dawn l-affarijiet u jħares lejhom bis-serjeta`.

Sur President, hawnhekk nerġa' nsemmi dak il-unit li kissru, dak il-unit li jekk Allaħares qatt ikollna xi tniġġis taż-żejt, ikollna bżonnu.

Taħt il- gvern Laburista kien hemm ħafna nies imħarrġa biex iħaddmu dan il- makkinarju u dan kien jinżamm f'kondizzjoni tajba.

Jien nikkwota lill- ministru stess li kien qal li Allaħares ikollna xi problema simili.

(Interruzzjonijiet) Għandi kkwotat hawnhekk jekk trid li nikkwotak minn "The Times".

Taf li mhux qed nigdeb.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li nikkwota xi ħaġa hekk meta l-ministru responsabbli qal hu stess li Allaħares ikollna diżgrazzja bħal din għaliex Malta tkun spiċċat.

Issa dak iż-żmien meta qalha kien għad għandu l-apparat li ġab il-partit Laburista imma llum mhux qed jiffunzjona għax kissruh.

Mela immaġinaw x'jiġri llum u f'liema sitwazzjoni qegħdin!

(Interruzzjonijiet) Il- Pupilla x'għamiltu biha?

Din hija mitluqa!

Din hija l-verita`.

Dak il- unit spiċċa u Allaħares ikollna xi diżgrazzja għaliex ma nafx kif noħorġu minnha.

Il-ministru mhux qed jieħu bis-serjeta` din l-affari imma nerġa' ngħid li Allaħares ikollna diżgrazzja li tniġġes l-ibħra tagħna!

Ma rridux ninsew li aħna niddependu ħafna mit-turiżmu u jekk jiġri dan ikun hemm il- konsegwenzi.

Sur President, din hija l-verita` u mhux billi noqogħdu niftaħru li se jiżdiedu l-bastimenti għax la żdied il-periklu fl-ibħra tagħna, allura rridu nieħdu ħsieb l-affarijiet u rridu nkunu aktar effiċjenti u mhux qed nagħmlu l-kontra, inkissru u nitilqu kollox.

Din hija s-sitwazzjoni li jinsabu fiha l-portijiet tagħna.

Forsi dak li jkun daħaq b'dawk l- affarijiet li semmejt, imma min jifhem fil-baħar jaf li qed ngħid il- verita`, jaf li dawn l-affarijiet qed jiġru u ċertament jaf li dawn huma affarijiet tal-biki.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, l-ewwel kritika tiegħi hija għall- mod ta' kif saru l-estimi.

Jien nitkellem fuq l-estimi kemm tal-budget kif ukoll ta' l-awtoritajiet u nħobb nikkritika l-aspett finanzjarju wkoll.

Din is-sena hemm anomalija fl-estimi għax filwaqt li l-estimi għas-sena 2005 kienu juru surplus ta' Lm93,000, kellna deficit ta' Lm1.7 miljun.

Meta jkollok diskrepanza ta' Lm2 miljun bejn l-estimi u r-realta` jkollok problema.

L-iskop li l-parlament jiskrutinja l-estimi u l-finanzjament pubbliku huwa li l-estimi li jsiru għas-sena li tkun ġejja jkunu reali u mhux li jkollok estimi li juru mod imbagħad fil-verita` mmorru daqstant żmerċ.

Issa f'daqqa qed naraw li estimi għas-sena li ġejja qed juru deficit ta' Lm2.2 miljun wara li suppost din is-sena kellna surplus.

X'inhi r- raġuni għaliex morna żmerċ b'ammont konsiderevoli ta' flus?

Jista' jkun li r-regolamenti ta' l-accountancy tbiddlu ftit fis-sens li meta inti tkun qed tagħmel l-auditing tal-kotba tal-kumpannija, trid iddaħħal ukoll dak li jissejjaħ impairment.

Għalkemm din ma kenitx regola daqstant ristretta qabel, jien minn dejjem nafha li meta inti tkun qed tagħmel l-auditing ta' l-accounts u qed tkun qed tagħti stampa tal-finanzjament ta' aġenzija, trid tkun reali.

Issa f'daqqa waħda daħħalna din il-kwestjoni ta' l-impairment.

Minħabba dan naħseb li f'daqqa waħda l-kotba ta' l-aġenziji bdew juru diskrepanzi kbar.

Per eżempju, l-assi ta' l-MMA li niftaħru bihom, naqsu sostanzjalment.

Eżempju ieħor huwa li għas-sena 2005 il-ferry terminal taċ- Ċirkewwa u ta' l-Imġarr kellhom jiġu rivalutati u mhux bi ftit imma b'Lm1.9 miljun.

Dan ifisser li sa sena ilu konna nistmaw dawn it-tip ta' assi ta' l- awtorita` kważi Lm2 miljun aktar milli fil-fatt qed nistmawhom din is-sena.

Din hija inkwetanti għax jew l-accounts ma kenux qegħdin sewwa jew inkella dan il-parlament kien qed jiġi ingannat.

Għaliex l-istess assi f'daqqa waħda saru jiswew kważi Lm2 miljun inqas?

X'sens jagħmel li aħna fil- parlament niġu mistiedna nanalizzaw l-estimi ta' ministeru jew entita` pubblika u dawn l-estimi ma jkunux ireġu?

Daqqa ngħidu li jiswew tant, imbagħad sitt xhur wara ngħidu li jiswew miljuni ta' liri inqas.

Hemm xi ħaġa li fis-sustanza hija ħażina ħafna.

Jekk imbagħad naraw, per eżempju, il-valur mogħti lill-capital works in progress, jiġifieri x-xogħlijiet u l- investiment li qed nivvotaw għalihom aħna, għaliex hawnhekk qed nivvotaw direttament għal din l-aġenzija, insibu li l-valur tax-xogħlijiet - u hawnhekk se ngħaqqad xi ħaġa ma' dak li qal l-Onor.

Joe Mizzi - din is-sena ġie stmat Lm1.1 inqas.

Jiġifieri kellna estimi li x-xogħol se jiswa tant u f'daqqa waħda l-valur ta' dak ix-xogħol - mhux in-nefqa għax in-nefqa hi dik li hi - huwa ta' Lm1.1 miljun inqas.

Naturalment meta naraw il-works in progress u l-assi tal-kumpannija u nqabblu din is-sena mas-sena l-oħra nsibu li morna żmerċ bi Lm3 miljun.

Din serjeta`?

Dan il-parlament qiegħed hemmhekk biex jiskrutinja, jeżamina u jikkontrolla l-finanzjament.

Dak huwa l-iskop, li l-estimi ta' ċerti entitajiet inġibuhom quddiem il-parlament għaliex inqishom bħala vitali għall-pajjiż u mhux qed nafdaw, bħala parlament u bħala liġi, lill-ministru mill-appropriation li jingħatalu waqt il-budget.

Dawn tant qed inqisuhom entitajiet importanti li qed niġu hawn u nivvotaw għalihom pero` f'dan il- każ morna żmerċ bi Lm3 miljun u din hija inaċċettabbli.

L-ammont ta' diskrepanza hija wisq grossolana biex wieħed igħid li forsi kien hemm xi forecast ħażina.

Hawn qed nitkellmu fuq persentaġġ qawwi tal-pakkett finanzjarju li mar żmerċ.

Pero` ejja nkomplu nanalizzaw l-estimi.

Naħseb ikun tajjeb li wieħed igħid li bħala actual - u mhux stima - fis- snin 2004 u 2005 kien hemm allokazzjoni ta' Lm330,000.

X'inhi din l- allokazzjoni ma nafux għax hija vaga pero` kurjożament fl-estimi għal dik is-sena ma kien hemm imsemmi xejn u dan meta aħna għandna nikkontrollaw u nivvotaw fuq kif isir l-infiq tal-flus.

Hawnhekk għandek nefqa ta' Lm330,000 allokati li m'humiex spjegati u li ma kenux previsti fl-estimi tas-sena ta' qabel.

Issa jekk din tat-Lm330,000 hijiex impairment ma nafx x'inhi.

Imma għas-sena d-dieħla fl-estimi nsibu s-somma ta' Lm1.3 miljun u iktar għal impairment, jiġifieri nuqqas ta' valur li qatt ma kien jiddaħħal u pensions contributions.

Jien ma nistax nifhem bħala item għaliex qed indaħħlu l-impairment mal- pensions contributions pero` qed igħidu li hemm Lm1.3 miljun.

Per eżempju, lanqas huwa ċar kemm se jkunu l-pensions contributions u kemm se jkun l- impairment.

Mela s-sena l-oħra kien hemm Lm330,000 allokati għal xi ħaġa li ma nafux x'inhi u li ma kenitx imsemmija fl-estimi għal dik is-sena u din is-sena qed naraw ammont ta' Lm1.3 miljun allokati għal impairments u għal pensions contributions.

Wieħed jippretendi li jkun hemm distinzjoni bejn iż-żewġ items.Sur President, ta' min janalizza xi ftit it-tliet direttorati fi ħdan l-awtorita` u nibda bil-ports directorate.

Fl-estimi għall-2004 u għall-2005 kien qed juri deficit ta' aktar minn Lm739,000 u bir-rispett kollu dawn l-estimi m'humiex reliable.

Mela għas-snin 2004 u 2005 qed nipproġettaw deficit ta' kważi Lm750,000 imbagħad meta naraw l- actual insibu li għandna surplus ta' aktar minn Lm253,000.

Dan x'taħwid hu!

Mela morna żmerċ bi Lm3 miljun fuq il-valur tal-works in progress u ta' l- assi tal-kumpannija u issa qed naraw x'kien qed jiġi forecasted fejn supposted kellna deficit ta' Lm739,000 u qed nirreġistraw surplus ta' Lm253,000.

Issa għall-2005 u 2006 qed naraw li hemm forecast deficit ta' Lm1.5 miljun fejn taħt dan it-titlu insibu item li jgħidulu "others" ta' Lm815,000 u m'huwiex ċar x'inhi din l-ispiża.

Mhux qed ngħid li m'hemmx din l-ispiża pero` biex wieħed jikkritika jrid l-informazzjoni.

Ma rridux ninsew li l- parlament m'għandux aġenzija li tassistih indipendentement mill- informazzjoni li jagħtina l-istess ministeru u l-aġenziji tiegħu.

Aħna biex nikkritikaw niddependu għal kollox fuq l-informazzjoni li tingħata lilna.

Allura wieħed jippretendi li jkollna daqsxejn dettalji biex wieħed ikun jista' janalizza u jikkritika.

Mela bħala nefqa ta' "others" għandna Lm815,000 u din ma nafx x'inhi.

Għalhekk nittama li l-ministru jispjegali ftit.

Huwa importanti li wieħed jinnota wkoll li fl-estimi l-operating expenses se jitilgħu b'500%.

Fis-sena 2004/2005 l-actual kien ta' madwar Lm344,000 waqt li fl-estimi għas-sena d-dieħla dawn qegħdin xi Lm1.6 miljun.

Wieħed irid ikun jaf ftit dettalji għalfejn dan ġara għaliex il-fatt li l- operating expenses telgħu b'500% għalija ma tagħmilx sens.

Imbagħad għandek is-salarji li żdiedu minn Lm736,000 għal Lm943,000 u dik wieħed jifhimha, imma li inti jkollok l-operating expenses li telgħu b'500% ma nifhimhiex u hemm bżonn li nidħlu fiha.

Dak huwa l-kontroll parlamentari fuq l-estimi, li wieħed ikun jaf fejn qed imorru l-flus li qed jiġu vvotati.

Imbagħad għandek il-yachting directorate fejn qisu ma tantx iċċaqlaqna.

Jekk wieħed jaqra r-rapport jara ħafna ftaħir fuq il-yachting centre pero` meta inti tagħsar u tipprova tasal għal ċerti konklużjonijiet issib li l- yachting centre ma tantx irreġistra progress.

Ma jgħidlekx xi progress sar minn sena għal sena imma jgħidlek li f'dawn l-aħħar ħames snin għamlu progress.

Huwa faċli li tagħmel ċertu progress f'ħames snin pero` minn sena għal sena kemm ġie reġistrat progress?

Fl-estimi 2004/05 il-qligħ kien ta' Lm333,000 filwaqt li fl-estimi għas-sena 2005/06 stranament għandna nuqqas minkejja l-ftaħir li żidna l-berths, il-yachting activities u li kellna 2,000 yachts li daħlu Malta.

Għalhekk qed ngħid li kultant l- estimi ma jdoqqux għax minkejja dan kollu li semmew qed nipprevedu nuqqas żgħir.

Ara li kieku kienet żieda żgħira wieħed jifhimha imma qed nipprevedu qligħ inqas milli kellna s-sena l-oħra u din hija xi ħaġa inkwetanti.

Sur President, in-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għall-irmiġġi fil- yachting centres huwa ta' 409 u l-ammont totali ta' irmiġġi li għandna huwa ta' 1,600.

Dan ifisser li bażikament għandna bżonn inkabbru b'madwar 30% in-numru ta' irmiġġi li għandna.

Ovvjament dawn l-409 huma dawk li japplikaw imma hemm min jaqta' qalbu u ma japplikax.

Dawn ir-rikjesti ilhom jakkumulaw mill-1993 sa l-2006.

Fl-1993 kellna 17, fl-1994 kellna 31, fl- 1995 kellna 54, fl-1996 kellna 46, fl-1998 kellna 62 eċċ. Dan ifisser li baqgħalna ammont sostanzjali ta' nies li jridu jġibu l-yachts tagħhom Malta u li m'għandniex biżżejjed spazju għalihom u mn'Alla għandna l-private yacht marinas għaliex ħafna mill-isforz qed isir mill-intrapriża privata.

Għandek 210 f'Portomaso, 400 f'Manoel Island, 250 fil-Grand Harbour u 873 fl-Imsida u Ta' Xbiex, minbarra li għandek 210 fl-Imġarr Marina ta' Għawdex.

Hawnhekk jien naqbel ftit mal-gvern.

Jekk wieħed jaqra r-rapport hemm qisu ħjiel jew politika mhux daqstant ċara li l-operazzjoni tal-yacht marinas għandha tiġi privatizzata biex l-awtorita` ma tibqax aktar operatur imma ssir regolatur.

Jien personalment naqbel magħha din għax naqbel li l-iskop prinċipali ta' l-awtoritajiet hu li jkunu regolaturi.

Bir-rispett kollu ma naħsibx li aġenzija bħal din hija kompetenti biżżejjed mill-aspett kummerċjali biex tiġġestixxi attivita` kummerċjali.

Fil-fatt meta wieħed jara r-raġuni għalfejn kien hemm dawn id-diskrepanzi tal-miżati, kellek, per eżempju, żbalji u nuqqasijiet fl-amminstrazzjoni ta' l-ipproċessar tal-miżati.

Din qed igħiduha huma fir-rapport tagħhom.

Jiġifieri dawn qed jammettu li ma daħħlux flus daqskemm previst minħabba amministrazzjoni ħażina fl- ipproċessar tal-miżati.

Apparti dan hemm problema għax issa saret moda li bniedem minflok ikollu cabin cruiser ta' 25 feet jew 27 feet, ikollu yacht ta' 40 feet jew 60 feet u allura jekk qabel fil-marina kont iddaħħal ammont, issa trid iddaħħal ammont iżgħar għax il-yachts tal-baħar huma akbar.

Issa li qed jiġri minħabba dan hu li qed jaqilgħu inqas flus, jiġifieri kummerċjalment hemm xi ħaġa ħażina għax finalment I'm selling the space.

Dak huwa punt ieħor li xtaqt inqajjem.

Sur President, matul dawn l-aħħar ħames snin, l-irmiġġi żdiedu xi ftit, l- aktar f'Manoel Island fejn żdiedu b'60 berths u żiedu xi waħdiet fl-outlets l-oħra.

Din hija xi ħaġa tajba u rakkmandabbli u rridu nirfinaw ferm aktar għaliex ħafna drabi jgħidulna li mhux yacht marinas għandna imma berthing places, ħlief dawk privati, pero` tajjeb jew ħażin irnexxielna noffru berthing għal 2,000 visiting yachts.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq il- merchant shipping directorate.

Hawnhekk l-estimi juru li għas-sena 2004/2005 ma morniex ħazin biex nitkellem ċar għax il-kritika tiegħi rrid nagħmilha b'mod oġġettiv.

F'dawn l-aħħar sentejn li jien kont shadow minister fuq dan il-qasam, jien kelli kritika iebsa, u forsi kont żbaljat ukoll f'ċertu aspetti, fejn għedt li r-reġistru tal-vapuri tagħna sejjer lura u qed nitilfu l-volum tax-xogħol.

Issa qed ngħid fejn marru tajjeb.

Min kien jagħmel l-estimi mar żmerċ bil-miljuni u min qed jipprevedi l- estimi għas-sena d-dieħla se jmur żmerċ b'aktar u għalhekk, bir-rispett kollu, hemm taħwid kbir fl-estimi kif ippreżentati lil dan il-parlament.

Fil-qasam tal-yachting m'jien impressjonat xejn pero` kuntrarjament għas- snin ta' qabel, fil-merchant shipping directorate inneħħi l-kappell u ngħid prosit għax din is-sena morna tajjeb f'dan il-qasam.

Xi ftit xhur ilu, qrajt artiklu ta' l-Avukatessa Fenech li hija esperta f'dan il-qasam u għall-ewwel kelli ċerti riżervi fuq li qalet.

Pero` meta studjajt l- estimi u anke d-dokument li ppreżentajtu, ikkonvinċejt ruħi.

Fl-estimi għas-sena 2004/2005 ir-reġistrazzjoni ta' vapuri u miżati kienu ta' Lm2.4 miljun mentri l-actual kien ta' Lm2.6 miljun.

Għas-sena 2005/2006 qed tkunu prudenti kif għamiltu s-sena l-oħra għax l-estimi huma kważi Lm2.5 miljun pero` jien ngħid li se tmorru ftit aħjar minn hekk.

Issa fl- aħħar ta' Settembru ta' l-2005, in-numru ta' vapuri reġistrati taħt il- merchant shipping Act kien ta' 4,100 li kien jissarraf għal gross tonnage ta' Lm24 miljun.

Dan ifisser li Malta hija t-tieni l-akbar reġistru tal- vapuri fl-Ewropa u hija fost l-aqwa għaxra fid-dinja.

Ninnotaw li din is- sena kemm l-ammont ta' vapuri kif ukoll it-tonnage reġa' beda jiżdied xi ftit.

Għamel qisu sentejn, tlieta meta beda nieżel imbagħad erġajna bdejna nirkurpraw.

Fil-fatt nosservaw li s-sena l-oħra n-numru ta' vapuri reġistrati tagħna kien ta' 3,768 filwaqt li t-tunnellaġġ tas-sena l-oħra kien ta' 23,900 u dan ifisser li din is-sena t-tonnage żdied b'165,000.

Din m'hijiex xi ħaġa speċjali pero` almenu ma bqajniex neżlin u erġajna bdejna nżidu.

Biss għandna ngħidu li għadna pjuttost 'il bogħod minn meta lħaqna l-quċċata fl-1999.

Fil-fatt fl-1999 ilħaqna l-peak meta t-tonnage kien laħaq l-ammont ta' kważi 29 miljun tunnellata.

Ta' min jiftakar li aħna ilna mill-1973 nirreġistraw il-vapuri u huwa importanti li nifhmu li dan huwa direttorat indispensabbli għall-pajjiż.

Fl- 1973 kellna 27 vapur biss irreġistrat f'Malta b'tunnellaġġ gross ta' 7,659 u issa tlajna għal over 25 miljun u minn 27 vapur tlajna 'il fuq minn 4,000.

Jiġifieri wieħed irid ifaħħar dan il-fatt u jien nieħu pjaċir ngħid li dawk in-nies li jaħdmu fil-qasam tax-shipping, kemm in-negozjanti kif ukoll l-avukati li daħlu fil-qasam tax-shipping, ħadu riskju u għamlu biċċa xogħol tajba anke għax ġabu konnessjonijiet kbar ma' ċerti pajjiżi, speċjalment il-Greċja.

Din l-industrija nbdiet fis-snin tmenin.

Huwa veru li fis-snin disgħin saru ċerti liġijiet li saħħew il-bandiera tagħna pero` meta wieħed jara l-isplużjoni ta' xogħol li sar mill-1973 sal-lum, wieħed irid bilfors igħidilhom prosit lil dawn in-nies għaliex irnexxielhom joħolqu niċċa, jimpjegaw eluf ta' nies u jiġġeneraw negozju u attivita` ekonomika serja.

Punt ieħor li ħadt pjaċir ninnota hu li l-eta` medja ta' vapuri reġistrati naqset.

Għas-sena 2005 kienet 9.9 years filwaqt li għas-sena preċedenti kienet 14.5 years.

Hawn qed nitkellmu għall-vapuri ta' over 100 tons.

Issa meta tqis li l-aktar kritika li jkollok tkun fuq vapuri qodma minħabba t-tniġġis u s-sigurta`, il-fatt li l-average minn 14.5 years niżel għal 9 or 10 years huwa ferm pożittiv.

Jiġifieri l-vapuri tagħna huma aktar ta' kwalita`.

Għandu jingħad ukoll li fis-sena 2005, il-medja ta' vapuri li ġew imneħħija mir-reġistru kienet ta' 15.8 f'sena mentri l-medja ta' vapuri li għandhom 100 tunnellaġġ jew aktar, kienet ta' 18.12 kull sena.

Dan juri li mhux qed nibżgħu nneħħu l-vapuri qodma u dan isaħħaħ l-image ta' pajjiżna għax dejjem jgħajruna li aħna flag of convenience mentri dan m'hu veru xejn għaliex għandna reġistru veru serju.

Fil-fatt dan li għadni kif għedt juri dan.

Issa jien nikkonkludi f'dan ir-rigward li attwalment ġie reġistrat progress speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-kwalita` tal-vapuri li qed nirreġistraw u dan b'risposta tajba għall-kritika internazzjonali li sirna xi bandiera ta' konvenjenza għax nilqgħu fi ħdan ir-reġistru tagħna, vapuri mhux daqstant siguri u li jistgħu jagħtu lok għal tniġġis.

Fil-fatt l- oppożizzjoni Laburista taqbel li t-tkabbir f'dan is-settur m'għandux ikun bi preġudizzju għall-kwalita` u fil-fatt għandu jingħad li allavolja żdiedet il-kompetizzjoni internazzjonali u żdiedu wkoll il-kontrolli bejn Ottubru 2004 u 2005, irnexxielna nirreġistraw 777 bastiment b'tunnellaġġ gross ta' Lm3.8 miljun.

Dan huwa notevoli u nieħu pjaċir bih.

Pero` hemm problema oħra żgħira li xtaqt insemmiha u jien kont ukoll ħriġt diversi press releases fuqha.

Hawn qed nirriferi għall-kwestjoni tal-MARPOL.

Dan l-aħħar kien hemm il-laqgħa tal-ministri tal-ġustizzja li kienet saret f'Lussemburgu u bdejna naraw daqsxejn pressjoni ġejja fuqna mill-Unjoni Ewropea għax bdew jiddaħħlu regolamenti ġodda fil-qasam marittimu.

Dawn ir- regolamenti jmorru lil hinn mill-konvenzjoni ta' l-international maritime organisation magħruf bħala l-MARPOL.

Dawn kienu kwestjonijiet li kkonċernaw tniġġis u bażikament ħadt pjaċir ninnota - u hawnhekk ukoll se nfaħħar - li Malta u Ċipru wżaw il-veto tagħhom u qalu: Għandna noqogħdu attenti għaliex aħna ma rridux inkunu aktar kattoliċi mill-Papa!

Aħna nimxu eżattament mal- konvenzjoni ta' l-IMO u m'għandniex għalfejn immorru oltre.

Għaliex fl- Ewropa għandna noħolqu leġislazzjoni aktar iebsa fuq il-vapuri milli hemm fil-kontinenti l-oħra?

Għax jekk dan isir, vapur reġistrat f'Malta jiltaqa' ma' aktar ostakoli ammistrattivi u burokratiċi minn vapur reġistrat f'pajjiżi oħra bil-konsegwenza li s-sid aktar ikun jaqbillu jirreġistra l- vapur f'Panama, per eżempju, milli f'Malta.

X'jiġu jagħmlu f'Malta jekk aħna se nkunu aktar ebsin minn pajjiżi oħra?

Hawnhekk il-gvern ħa pożizzjoni tajba u uża l-veto.

Sfortunatament fit-23 ta' Frar, il-parlament Ewropew baqa' għaddej biha din u adotta rakkmandazzjoni fit-tieni qari li bażikament tirrifletti dak li kien qajjem il-kunsill tal-ministri li semmejt f'Lussemburgu.

Sur President, irridu nagħmlu aktar lobbying.

Malta hija żgħira u għalhekk irridu noqogħdu attenti għaliex jaf ikollok leġislazzjoni Ewropea li tgerrxilna u tkissrilna dan is-suq.

Jien faħħartu dan is-suq, spjegajt kif kiber, faħħart lin-nies tal-Malta maritime authority li mexxew dan is- settur b'mod tajjeb u dan minkejja dak li jgħidu l-barranin.

Sur President, jien veru kuntent u sodisfatt bil-performance tagħhom f'dan ir-rigward pero` l-gvern irid joqgħod attent għax dieħla din it-tip ta' leġislazzjoni li tgerrfxilna kollox.

Jien bħala kelliem Laburista għal dan is-settur kont ħriġt press release u għidt li l-oppożizzjoni Laburista tiddikjara li temmen li l-industrija Maltija tar-reġistrazzjoni tal-vapuri għandha dejjem titmexxa fl-ambiti tal-leġislazzjoni u tal-konvenzjonijiet internazzjonali fosthom il-Marpol, sabiex nipproteġu ruħna bħala bandiera tar- reġistrazzjoni serja u nipproteġu l-isforzi li qed jagħmlu l-ħames deputati parlamentari Maltin fil-parlament Ewropew li qed jagħmlu l-almu tagħhom sabiex jipprovaw inaqqsu l-aspetti negattivi tal-leġislazzjoni li qed titmexxa mill-Unjoni Ewropea u li jista' jkollha konsegwenzi koroh fuq l- industrija Maltija.

Jien għedt ukoll li l-oppożizzjoni Laburista għandha tħeġġeġ lill-gvern Malti sabiex min-naħa tiegħu jintervjeni fil- kwestjonijiet biex nipprovaw nippreżervaw din in-niċċa ekonomika daqstant indispensabbli għal pajjiżna.

Il-biża' tiegħi f'dan l-isfond hi li jekk ma noqogħdux attenti u ma nilqgħux għal dan, nispiċċaw ma nkunux nistgħu nibqgħu nippromwovu lil Malta 'l quddiem bħala niċċa għal din it-tip ta' attivita` kummerċjali.

M'hemm xejn ħażin li noffru dan is-servizz u ejja ninsew din il-fissazzjoni ta' flag of convenience.

X'hemm ħażin?

Aħna m'għandniex raw materials u bilfors servizzi rridu noffru u dan huwa wieħed minnhom.

Il-yachting huwa servizz ieħor.

Aħna pajjiż marittimu u ilna minn żmien il-kavallieri bil- vice admiralty court u sa 400 sena ilu diġa` kellna waħda mill-aqwa liġijiet tal-qasam marittimu li teżisti fid-dinja kollha.

Bilfors irridu inbigħu dawn is-servizzi, Sur President.

Pressure oħra li ġejja hija mill-Greenpeace.

Tal-Greenpeace ġew Malta u jien iltqajt magħhom għan-nom tal-partit Laburista pero` dawn iltaqgħu wkoll mal-Ministru Ċensu Galea u mal-Ministru George Pullicino.

Dawn qalulna li aħna dak iż-żmien konna l-ħames l-akbar bandiera tad-dinja u staqsewna għaliex aħna t-tieni l-aktar pajjiż fejn qed isir żmantellar skorrett f'pajjiżi bħall-Pakistan u l-Indja b'konsegwenza li jinħoloq it- tniġġis.

Dawn ġew hawnhekk u qalulna li qed jagħmlu lobbying kbir kontra tagħna u jridu li aħna unilateralment naċċettaw li meta jiġu vapuri Malta biex jirreġistraw indaħħlulhom kondizzjonijiet żejda biex jirreġistraw il- vapuri sabiex dawn ma jkunux jistgħu jiżmantellaw il-Pakistan u l-Indja u jkollhom jaderixxu ma' ċerti prinċipji.

Ikun inkwetanti kieku kellna nċedu għax at the end of the day, wara ċertu perijodu, il-vapuri jiġu żmantellati u sfortunatament għal kulħadd, hemm ċerti pajjiżi fosthom il-Pakistan fejn hemm industrija ta' l-iżmantellar tal-vapuri li hija mingħajr ċerti kontrolli.

Jekk wieħed jara l-konvenzjoni tal-Marpol, ma jsib imkien li pajjiż irid iniżżel dawn it-tip ta' klawsoli.

Il-vapuri Amerikani u tal-Panama jmorru jiżmantellawhom hemmhekk.

Is-serjeta` hija importanti imma wieħed irid joqgħod attent li ma nitfgħux fuqna b'mod unilaterali piż żejjed li pajjiżi oħra anke ta' l-Unjoni Ewropea ma tefgħux fuqhom.

Din hija niċċa importanti u hija bread and butter item ta' pajjiżna.

Darba għamilt statistika u sirt naf li f'din l-industrija jaħdmu kważi 200 avukat full-time, kważi 200 accountant u nies b'degrees fl-ekonomija eċċ. imbagħad hemm segretarji u ħaddiema li jtellgħu l-ammont 'il fuq minn 1,000 ruħ.

Dawn jiġġeneraw il- flus u jiddependu fuq din it-tip ta' industrija.

Din hija industrija li rridu nipproteġuha u ħadt pjaċir ninnota li l-Onor.

Ċensu Galea u l-Onor.

George Pullicino ħadu l-istess pożizzjoni li ħadna aħna f'dan ir-rigward.

Fil-fatt jien kont ħriġt press release oħra għan-nom ta' l-oppożizzjoni fejn għedt li minn banda napprezza l-pożizzjoni prudenti u ta' kawtela li qed jieħdu f'dan ir-rigward il-Ministri Ċensu Galea u George Pullicino.

Bla dubju ta' xejn l-industrija tar-reġistrazzjoni tal-bastimenti hija niċċa importanti ħafna għal pajjiżna u għalhekk irridu nsostnuha.

Ta' min jgħid li ftit tas-snin ilu, b'kunsens taż-żewġ naħat tal-Kamra, emendajna l- qafas legali tagħna f'dan ir-rigward bl-għeruq u x-xniexel b'tali mod li daħħalna fis-sistema legali tagħna r-regolamenti mandatorji internazzjonali kollha.

Għaldaqstant ma nemminx li għandna imbagħad immorru fl-estrem l- ieħor u noħolqu qafas legali tant riġidu u burokratiku li ngerrxu l- investiment potenzjali.

Għalhekk f'dan ir-rigward uħud mis-suġġerimenti li qed jagħmlu l-Greenpeace m'humiex aċċettabbli.

Min-naħa l-oħra pero`, hemm rakkmandazzjonijiet li jagħmlu sens, fosthom li Malta bħala pajjiż ewlieni fil-kamp marittimu tista' ssemmi leħinha ħafna iktar ġewwa fora internazzjonali anke fuq kwestjonijiet ambjentali u ta' sigurta`.

Hawnhekk x'qed ngħidu?

Malta hija żgħira u f'dik li hija reġistrazzjoni tal-vapuri hija l-ħames l-akbar fid-dinja u t-tieni l-akbar fl-Unjoni Ewropea.

Il-vuċi tagħna f'dawn it-tip ta' fora internazzjonali li semmejt hija esaġerata u hija akbar minn ta' l-Amerika għax aħna għandna bandiera akbar.

Issa l-pożizzjoni Laburista hija li le, unilateralment mhux se nitgħabbew b'regolamentazzjoni iebsa għax ingerrxu l-industrija pero` se nużaw l-influwenza kbira tagħna f'dan il-qasam ġewwa fora internazzjonali biex nagħmlu pressjoni ħalli ntejbu l-liġijiet internazzjonali.

Imbagħad dawn japplikaw fuq kulħadd, kemm fuq min qiegħed fl-Ewropa u kemm fuq min qiegħed barra mill-Ewropa.

Dik hija politika Laburista u dak huwa l-parir li tajt lill-partit.

Sur President, jien irrid nikkonkludi b'suġġeriment fuq il-kwestjoni ta' l- iżmantellar.

L-iżmantellar hija industrija li tista' tiġġenera ħafna flus u kont għidt lill-Ministru Austin Gatt li ma tkunx idea ħażina li limitatament fid-drydocks tagħna, li qed jispiċċalhom ix-xogħol, nibdew niżmantellaw xi vapuri, dejjem taħt is-sorveljanza tar-regolamenti Ewropej.

Kien hemm min qal li dan huwa perikoluż anke għaliex nistgħu noħolqu t- tniġġis.

Mhux qed ngħid li għandna nagħmlu hekk bilfors, pero` ma tkunx idea ħażina li nagħmlu studju fuq dan is-suq.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għan-naħa ta' l- oppożizzjoni u l-ħin li fadal huwa għan-naħa tal-gvern.

Għalhekk nitlob lill-Ministru Ċensu Galea biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, għandi diffikulta` b'liema ton se nagħti r-risposta tiegħi, jekk hux bit-ton li uża l-Onor.

Joe Mizzi jew inkella bit-ton ta' l-Onor.

Jose` Herrera.

Qed ngħid dan għax m'hemmx dubju li l-pożizzjonijiet li ħadu ż-żewġ kelliema ta' l-oppożizzjoni fis- siegħa u kwart li kellhom bejniethom huma differenti għal kollox minn xulxin.

Naturalment dan mhux għax l-Onor.

Herrera ma qajjimx numru ta' punti ta' kritika għax dan għamel hekk u għal uħud minnhom tista' tagħti spjegazzjonijiet ta' malajr, anke jekk napprezza l-fatt li mill- informazzjoni li kellu f'idejh ma jidhirx, at face value, x'inhuma d- differenzi li hemm bejn is-somom stmati għas-sena 2004/2005 u dak li ġara attwalment.

Jien nammetti li huwa diffiċli biex xi ħadd li jara sempliċiment l-estimi, jara ċerti raġunijiet.

Per eżempju, l-Onor.

Herrera għamel riferenza għal x'inhi r-raġuni għaliex fid-direttorat tal-portijiet kien hemm żieda f'dawk li huma operational expenditure minn Lm344,000 li kienu stmati għal din is-sena għal stima ta' Lm1.6 miljun, li hija żieda ta' 500%.

Dawn huma spjegazzjonijiet li wieħed jista' jasal għalihom f'diversi direttorati oħrajn pero` se nieħu dan il- każ partikolari.

In-nefqa attwali f'dawk li huma repairs and maintenance fis-sena 2004/2005 kienet ta' Lm105,000 u l-istima hija ta' Lm442,000, jiġifieri żieda ta' tliet darbiet.

F'dak li huwa depreciation bqajna bejn wieħed u ieħor fejn konna bejn dak li ġara u dak li kien maħsub.

Rigward is-sigurta` l-istess ħaġa imma mbagħad għall-port development and expenditure minn Lm23,000 li kien hemm għal din is-sena, huwa maħsub li s- sena d-dieħla jitla' 'l fuq minn Lm900,000.

Dawn hemm riferenza għalihom mhux bħala kwantifikazzjoni ta' flus imma bħala proġetti li dehru bħala lista ta' possibbiltajiet.

F'dik li hija nefqa f'salarji u fi staff costs, kif qal l-Onor.

Herrera, se jkun hemm żieda ta' Lm200,000.

X'inhuma l- ispjegazzjonjiet għal dawn iż-żidiet?

Faċli, se jkun hemm staff training ta' Lm150,000.

Wieħed jista' jagħmel riferenza wkoll għall-impairment costs li għamel riferenza għalihom l-Onor.

Herrera u hemmhekk dan qisu wieġeb għad-domanda li għamel huwa stess għax dan huwa mod ta' kif isir l-accounting.

Ir- raġunijiet għal dik id-diskrepanza jew għal dik l-item partikolari ta' impairment tirriżulta minħabba l-mod ta' kif saru ċerti bidliet fil- leġislazzjoni.

L-Onor.

Herrera staqsa għaliex l- impairment u l- pensjonijiet qegħdin f'item wieħed u naħseb li għandu raġun.

Wieħed jista' faċilment jagħmel riferenza għal dawk iż-żewġ items b'mod separat u allura ma nafx għaliex ma kienx hemm din is-separazzjoni bejn impairment costs u proviżjoni għall-pensjonijiet.

Nappella biex jekk huwa possibbli, l- accountants jagħmluh b'mod differenti fil-futur.

L-Onor.

Herrera bir-raġun kollu għamel numru ta' kummenti dwar id- direttorati li jaqgħu taħt din l-awtorita` u pprova jelenka r-raġunijiet għalfejn f'uħud minnhom imxejna 'l quddiem u f'oħrajn ma mxejniex 'il quddiem daqskemm wieħed jistenna.

Wieħed irid japprezza wkoll il-ħidma li tkun qed issir fuq diversi livelli.

L-Onor.

Herrera għamel riferenza għall- pożizzjonijiet li ħadet Malta fil-kunsill tal-ministri għall-ġustizzja u fil-kunsill tal-ministri għat-trasport u li issa l-Parlament Ewropew f'ċertu sens qegħdin jerġgħu jbiddlu l-pożizzjonijiet li ħadu dawn il- kunsilli għar-rigward ta' x'inhuma r-responsabbiltajiet tal-pajjiż li jkun qed jirreġistra.

Jien nista' nassigura lill-Onor.

Herrera li f'dawk li huma l-limiti possibbli se nibqgħu naħdmu biex nassiguraw li d- deċiżjonijiet li jittieħdu, b'mod partikolari mill-kunsill tal-ministri tat- trasport, ikunu tali li fil-fatt ma jġibux piżijiet żejda kemm fuq il- bandiera Maltija u anke fuq is-settur marittimu Ewropew u din hija t-teżi li Malta qed taħdem fuqha.

Id-dannu li jista' jsir lejn l-attivita` marittima Ewropea huwa wieħed li permezz tiegħu mhux Malta biss imma anke l- 25 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea jistgħu jsofru minnu.

Jeħtieġ li ma neħdux deċiżjonijiet li permezz tagħhom, vapur taħt bandiera ta' xi pajjiż membru fl-Unjoni Ewropea, jiltaqa' ma iżjed żvantaġġi milli kieku jirreġistra vapur ma' pajjiż mhux membru.

Aħna ħadna din il-pożizzjoni u se nkomplu nieħdu din il-pożizzjoni minkejja dak kollu li jista' jingħad.

Ovvjament mhux qed nirriferi għall- oppożizzjoni għax irrid ngħid li f'dan il-każ partikolari, l-oppożizzjoni - kemm meta tkellem l-Onor.

Herrera u kemm meta tkellem l-Onor.

Joe Debono Grech - qablu fuq il-ħtieġa li aħna ma nsawtux lilna nfusna fuq l- argument tal-bandiera ta' konvenjenza.

Għall-kuntrarju aħna nemmnu li f'dan il-qasam tal-merchant shipping, il-pożizzjonijiet ta' Malta għandhom ikunu tali li meta jiġu aċċettati, ikollhom rifless pożittiv mhux biss fuq il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija imma aktar importanti fuq l- attivita` merkantili Ewropea kollha.

Il-gvern, l-oppożizzjoni u l- uffiċjali ta' l-awtorita` marittima jafu li dan mhux dejjem faċli li tispjegah fil-kunsill tal-ministri.

Nafu wkoll li sal-lum hemm diversi pajjiżi li dan għadhom ma rrealizzawhx pero` aħna nemmnu li f'dan il-każ partikolari għandna raġun u dan mhux biex niddefendu l-interessi ta' Malta biss u mhux biex niddefendu l-interessi tal-pajjiżi l-oħrajn li jagħtuna s- support tagħhom fuq dawn il-kwestjonijiet imma primarjament biex niddefendu l-interessi tax-shipping Ewropew.

Dan ngħiduh għax kif qal ukoll l-Onor.

Herrera, meta tagħmel leġislazzjoni u regolamenti li japplikaw għal vapur li jkun qiegħed taħt il-bandiera ta' pajjiż Ewropew u dawk l-istess regolamenti ma japplikawx għal vapuri li huma reġistrati taħt bandiera oħra pero` fl-istess ħin dawn tħallihom joperaw fil-portijiet ta' pajjiżi Ewropej, allura tkun sempliċiment qiegħed tikkastiga lilek innifsek u lil dawk il-vapuri li jkunu ġejjin minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan għalina m'huwiex aċċettabbli, iddiskutejnieh diversi drabi u f'ċerti aspetti rnexxielna nbiddlu ċerti pożizzjonijiet pero` baqgħalna ħafna x'nagħmlu u mhux se nċedu minn dik il-pożizzjoni favur l-interessi Maltin u Ewropej.

L-Onor.

Herrera għamel riferenza għall-attivita` tal-yachting f'pajjiżna u għall-fatt li għandna 409 applikazzjoni pendenti.

Jien ngħid li l-uniku mod kif nistgħu nkomplu nattiraw din l-attivita` lejn dan il-pajjiż minbarra dawn l-409 huwa li nassiguraw li jkollna faċilitajiet li fihom jistgħu jilqgħu yachts.

Pero` min-naħa l-oħra, ara ma naħsbux li f'dan it- tentattiv tagħna biex nattiraw il-yachts qegħdin waħedna għax madwarna hawn diversi faċilitajiet li qegħdin jinbnew f'diversi pajjiżi li jistgħu joffru servizzi ta' ċerta kwalita` bi prezzijiet kompetittivi.

Aħna rridu nkomplu nkunu f'qagħda li nassiguraw li l-faċilitajiet tagħna jkunu l-ħin kollu ta' l-aqwa kwalita`, li jagħtu l-aqwa garanzija ta' sigurta` u li l- faċilitajiet anċillari madwar il-marinas tagħna jkunu tali li jattiraw lil min jersaq lejn dan il-pajjiż.

Dan qed ngħidu għax filwaqt li l-yachts madwarna qegħdin jikbru fid-daqs u fin-numru, aħna bqajna - ħlief b'eċċezzjoni ta' ftit faċilitajiet li żdiedu matul l-aħħar snin - bl-istess numru ta' berthing facilities.

L-uniku mod li nistgħu naslu bih m'huwiex li nipprovaw indeffsu aktar yachts fil-faċilitajiet li għandna – dak forsi jista' jsir fis-sajf għal min jiġi jżurna għal ftit ġranet – imma li nibnu iżjed faċilitajiet.

Sur President, għandna bżonn faċilitajiet fin-naħa ta' isfel ta' Malta, fin-naħa ta' fuq ta' Malta kif ukoll f'Għawdex u flimkien irridu nassiguraw li nagħmlu dan bl-inqas dannu possibbli għall-ambjent f'pajjiżna.

Ma nistgħux naħsbu li nistgħu nagħmlu xi faċilita` x'imkien mingħajr ma nagħmlu l-ebda dannu u min-naħa l-oħra m'huwiex aċċettabbli li ma nagħmlu xejn għax għandna bżonn nagħtu iktar faċilitajiet għal dawk kollha li jridu jersqu lejn pajjiżna jew biex jagħmlu berthing is-sena kollha jew biex jużawna għal numru ta' xhur fis-sena.

Il-faċilitajiet irridu nkabbruhom u rridu nassiguraw li bl-ebda mod ma jkun hemm tfixkil żejjed f'dan ir-rigward.

Sur President, il-yachting fil-Mediterran qed jiżdied u l-indikazzjonijiet huma li dan se jkompli jiżdied.

Allura aħna ma rridux inkunu l-boloh li noqogħdu nistennew lil xi ħadd jagħmel xi ħaġa għall-interessi tagħna u allura jeħtieġ li nkomplu bis-serjeta` nagħtu l-aħjar faċilitajiet f'dan ir- rigward u mbagħad inkunu nistgħu ngħidu li mhux Lm300,000 daħħalna mill- attivita` tal-yachting imma ħafna aktar u dan ikun ifisser li l-attivita` tat-turiżmu f'pajjiżna tkun sejra tajjeb.

M'għandix dubju li fl-inħawi ta' madwar il-marinas, tiżdied l-attivita` ekonomika u nibdew naraw operaturi bħal restaurants u anke lukandi.

Dan ifisser li l-attivita` tal-yachting m'hijiex xi ħaġa li tirrigwarda biss il-yachts li jiġu f'pajjiżna imma testendi għal ħafna aspetti ekonomiċi oħra, speċjalment jekk il-yachts ikunu ta' ċertu daqs u b'hekk il-kapaċita` ta' l-infiq ta' dak li jkun tkun akbar.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jgħid li ftit tal-ġimgħat ilu l- gvern, fuq rakkmandazzjoni ta' l-awtorita` marittima ppubblika leġislazzjoni dwar l-użu ta' commercial yachts f'pajjiżna u nispera li permezz ta' dawn ir-regolamenti, ikun hemm numru akbar ta' yachts li l- ewwelnett ikunu reġistrati taħt il-bandiera Maltija imma wkoll li jistabilixxu ċ-ċentru ta' l-operazzjoni tagħhom minn Malta għal dawk li huma l-attivitajiet kummerċjali tagħhom fil-Mediterran.

Issa nixtieq nirrispondi lill-Onor.

Joe Mizzi.

Kieku kelli noqgħod fuq id- diskors ta' l-Onor.

Joe Mizzi nibda naħseb li l-attivita` marittima Maltija qiegħda fix-xifer ta' l-irdum ta' Ħad-Dingli.

Qed ngħid dan għax għall- Onor. Joe Mizzi m'hemm assolutament xejn li huwa miexi tajjeb.

Il-fatt li dan għamel xi sena fuq xi vapur x'imkien, jaħseb li huwa l-professur ta' l- attivita` tal-baħar pero` ħlief kummenti fil-vojt m'għaddiex.

Jien jiddispjaċini li nitkellem b'dan il-mod pero` meta għandek persuna li tippretendi li tifhem imma mbagħad meta tiġi biex titkellem fuq l-attivita` ta' din l-awtorita`, tispara dak kollu li jkollha aptit tgħid mingħajr ebda bażi ta' xejn, allura wieħed bilfors jitkellem hekk.

Naturalment dan jgħid dak kollu li jfettillu għax jaf li f'dan il-parlament huwa protett pero` dik il-protezzjoni bl-ebda mod ma tagħtik il-possibilita` li tabbuża u tgħid li jfettillek u mbagħad tkun kuntent li l-għada jkun hemm il-ġurnali li jirrapportawk.

L-Onor.

Mizzi beda jitkellem fuq sensiela ta' affarijiet – l-isptar Mater Dei, toroq u diversi affarijiet oħra - li m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-awtorita` u mbagħad wasal għall-konklużjoni, forsi dan kien l-iskop tiegħu, li hemm il-korruzzjoni.

Jekk hemm il-korruzzjoni, għandu jitkellem u jgħid lill-pubbliku Malti ħalli ninvestigaw pero` m'huwiex ġust li dan jitfa' l-affarijiet għal sieqhom kif għamel fl-intervent tiegħu fejn semma l-kwestjoni tal-portijiet taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr u t-tenders tagħhom.

Jekk qed jaħseb li hemm xi ħaġa li m'hijiex f'postha, irid jitkellem ċar u mhux jispara bl-addoċċ kif qed jagħmel.

Aħna fl-ebda ħin m'għedna li l-proġett taċ-Ċirkewwa se jiġi jiswa Lm40 miljun.

Taf min qal li l-proġett taċ-Ċirkewwa se jiġi jiswa Lm40 miljun?

L-oppożizzjoni fil-11 ta' Awissu ta' l-1998, ftit ġimgħat qabel l-elezzjoni.

U dan lanqas ingħad mill-oppożizzjoni b'mod uffiċjali, permezz tal-kelliema tagħha, imma min- nies li bagħtet għal-laqgħa f'Għawdex.

Fil-fatt "The Times" tat-12 ta' Awissu ta' l-1998 tgħid li "new Ċirkewwa port will cost Lm40 million."

Għaxar snin wara, l-estimi tagħna bl-ebda mod m'huma qegħdin joqorbu hemmhekk u bl-ebda mod m'huma se joqorbu hemmhekk.

Dak iż-żmien l-oppożizzjoni mhux veru kellha stimi li jwasslu għal Lm40 miljun u mhux veru li kellha l-pjanti li kienu jitkellmu b'ċertu mod.

Lanqas hu veru li kellha permessi li jitkellmu fuq dan il-proġett pero` fit- 12 ta' Awissu ta' l-1998, tliet ġimgħat 'il bogħod mill-elezzjoni ġenerali, dawn qalu hekk għax dak huwa l-aqwa żmien biex tispara ftit numri.

La ma jikkontestak ħadd ikollok iżjed ċans li n-nies jemmnu dak li tipprova tbellagħlhom.

Iżda dakinhar il-poplu Malti uriena li ma tantx jibla l- affarijiet li tbellagħlu.

Imbagħad l-Onor.

Mizzi beda jitfa' sensiela ta' allegazzjonijiet waħda wara l-oħra.

Skond dan il-membru parlamentari hemm nies li aħna qed nippreparawlhom xi post x'imkien biex ikollhom moħħhom mistrieħ ħalli jekk xi darba nagħmlu xi bidla x'imkien, inkunu nistgħu npoġġuhom f'post aħjar.

Dawn huma nies li skond hu qegħdin nagħtuhom promozzjonijiet jew ma nafx x'iktar min-naħa għall-oħra mingħajr raġunijiet.

Hawnhekk ukoll nistieden lill-Onor.

Mizzi jew lil min irid min- naħa ta' l-oppożizzjoni biex jekk għandu xi każ f'idejh, jgħidilna u b'hekk ikollu wkoll is-sodisfazzjon li jkun jaf għalfejn isiru ċerti affarijiet.

L- Onor. Mizzi qalilna wkoll li l-awtorita` m'hi qed tagħmel xejn u lanqas qed tpoġġi fuq il-karta r-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien nixtieq inkun naf min bellagħhielu lill-Onor.

Mizzi li l-awtorita` marittima mhux qed tobdi l-obbligi tagħha skond il-konvenzjonijiet internazzjonali mhux biss ta' l-Unjoni Ewropea imma anke ta' l-lMO.

Aħna qed nagħmlu dan biex nassiguraw li kull ħaġa li nkunu qegħdin nagħmlu tkun kemm jista' jkun qrib ir-realta` leġislattiva skond il-ħteġijiet tad-dinja marittima fid-dinja tal-lum.

Li tgħid li m'hu qed isir xejn huwa faċli.

B'kumbinazzjoni l- bieraħ l-Unjoni Ewropea ħarġet rapport fejn qalet li Malta llum hija t- tielet l-aktar pajjiż li poġġiet in place regolamenti, mhux biss fuq dan is- settur partikolari imma overall.

Sa ftit taż-żmien ilu meta konna qegħdin lura fl-implimentazzjoni tad- direttivi kien hemm min qalilna li m'aħna qed nagħmlu xejn pero` issa qegħdin it-tielet l-aktar pajjiż li poġġejna in place direttivi.

Fil-fatt qalulna wkoll li hemm numru ta' affarijiet li fuqhom l-istess Unjoni Ewropea qiegħda tieħu infringement procedures.

Għalkemm aħna poġġejna ċerti affarijiet fuq il-karta, skond hi dawn m'għamilnihomx skond il- ħteġijiet u l-kondizzjonijiet tagħha.

Waħda mill-affarijiet li hemm infringement procedures fuqhom tirrigwarda l-attivita` ta' ħaddiema Maltin fil-qasam marittimu pero` nemmnu u qegħdin niġġieldu u nkomplu niġġieldu għal pożizzjoni favur dawn il-ħaddiema li jaħdmu u jagħtu servizz lill- awtorita` marittima għax nemmnu li bħalma ħaddiema oħra li ħadmu fil-qasam marittimu fis-snin li għaddew f'pajjiżi oħra ngħataw ċerti konċessjonijiet, hekk ukoll għandu jiġri għall-ħaddiema tagħna u hekk nemmen li se jiġri.

Allura aħna mhux se nċedu u naħarbu mir-responsabilita` tagħna u mhux se nbaxxu rasna f'dan il-każ partikolari sakemm l-affarijiet inkunu nistgħu nġibuhom f'posthom.

L-Onor.

Mizzi għamel riferenza wkoll għall-buoy ta' Marsaxlokk.

Iva, Sur President, kien hemm diffikulta` biex dak il-buoy partikolari jkun jista' jissewwa fil-ħin u kien hemm diffikultajiet ukoll marbutin ma' responsabilitajiet li l-awtorita` riedet timponi fuq min kien se jipprovdi s-servizz.

Finalment kien hemm qbil u dak il-buoy ġie rranġat ukoll.

Rigward id-deep water quay, dan stagħġeb u staqsa għalfejn ir-repairs ta' kuljum qegħdin jissejħu proġetti.

Ma nafx liema parti tar-rapport qara li hija proġett pero` definittivament waħda mir-responsabilitajiet li għandha l-awtorita` hija li tassigura li l-portijiet tagħna jkunu qegħdin f'qagħda tajba.

L-Onor.

Mizzi għamel riferenza wkoll għat-tniġġis fil-baħar tagħna u kkwota biċċa li qalagħha totalment mill-kontest tagħha.

Dażgur li għandna responsabilita` li nassiguraw li l-equipment neċessarju jkun in shape u żgur li għandna responsabilita` li nassiguraw li mhux l-awtorita` waħedha imma anke l-gvern ukoll ikollu pjan ta' kontinġenza jekk Allaħares qatt insofru minn xi tniġġis.

Sur President, ma nidħkux bina nfusna.

Il-pjani ta' kontinġenza ma tagħmilhomx billi jkollok xi żewġ paġni miktubin x'imkien imma dawn tagħmilhom billi jkollok in-nies ippreparati u trained u dawn la kienu jeżistu qabel u sfortunatament lanqas jeżistu llum pero` qed jittieħdu l-passi biex dan iseħħ.

L-Onor.

Mizzi għamel ukoll riferenza għall-kwestjoni tar-riforma fil- portijiet u jien ma nafx kemm-il darba se nibqa' nirrepeti l-istess kliem li din m'hijiex riforma li tirrigwarda l-kuntrattur tal-cargo handling waħdu.

Il-kuntrattur tal-cargo handling fil-port tagħna huwa wieħed min- numru ta' elementi li fil-fatt kulħadd jaqbel li għandhom bżonn jinbidlu jekk irridu nagħmlu mill-portijiet tagħna postijiet li fihom tiżdied l- attivita` kummerċjali.

Dan nagħmluh billi nattiraw xogħol ġdid għal dan il- pajjiż u dan fil-kontest li kif għedt fl-introduzzjoni tiegħi, l- informazzjoni turi li l-attivita` kummerċjali fil-baħar tal-Mediterran se tirdoppja jekk mhux aktar minn hekk ukoll.

Għalhekk hemm bżonn li nisfruttaw dak li qed jiġri f'dawn l-inħawi.

Aħna qegħdin f'nofs il- Mediterran u qegħdin fuq ir-rotta prinċipali ta' ġarr ta' merkanzija mil- lvant għall-punent u għalhekk irridu nkunu ċerti li jkollna l-faċilitajiet neċessarji.

Il-faċilitajiet m'humiex biss l-equipment, il-mollijiet u affarijiet bħal dawn imma huma marbutin ukoll mal-preparazzjoni tal-ħaddiema.

Kull meta ltqajt mal-ħaddiema tax-xatt u man-nies li jaħdmu fil-cargo handling, nista' ngħid li kull wieħed minnhom jammetti li hemm bżonn inbiddlu s- sistema ta' kif ħdimna u ta' kif qegħdin naħdmu.

Meta nistaqsihom jekk humiex lesti li jnaqqsu, ir-risposta tagħhom tkun li jekk jista' jkun ma jnaqqsu xejn minn dak li għandhom illum.

Biex jiġri dan hemm soluzzjoni waħda u din hija li tkun aktar effiċjenti billi tkun aktar imħarreġ u li tkun trid taġġorna għax ħafna minnhom huma kapaċi, biss m'humiex daqshekk lesti li jaġġornaw.

Ħadd m'hu qed jgħid kif qal l-Onor.

Mizzi li huwa tort tal-ħaddiema.

Jekk inhu tort ta' xi ħadd żgur m'huwiex tort tal-ħaddiema individwali li jaħdmu f'dawk il-portjiet pero` huwa r-riżultat ta' dak kollu li għandna f'dan il-pajjiż fil-portijiet tagħna.

Għalxejn noqogħdu nipprovaw ninħbew.

Jien mhux se ngħid dak jew l-ieħor pero` nafu x'inhi l-atmosfera tal-post tax-xogħol tal-portijiet tagħna.

Aħna nafu li kemm-il darba l-ħaddiema tal- portijiet ġew użati għal skopijiet li m'humiex għal kollox f'posthom u nafu li dawn in-nies fehmu li l-uniku mod ta' kif se jimxu 'l quddiem huwa billi jbiddlu l-prattiċi tax-xogħol tagħhom.

Hawnhekk wieħed jista' jara l- volonta` ta' min qed jaħdem li jinbidel u jbiddel is-sistema tiegħu ma' nuqqas ta' volonta` ta' oħrajn li jipprovaw iwaqqfu dak li jkun qed isir.

Naturalment aħna għandna r-responsabilita` li nkomplu mexjin 'il quddiem u niskanta kif fis-sena 2006, meta l-equipment fil-portijiet ta' madwarna nbidel radikalment, meta tmur fil-portijiet tagħna ssib li min kien responsabbli biex jinvesti fl-equipment hemmhekk, kien min kien, m'għamel prattikament l-ebda tip ta' investiment.

Il-konsegwenzi ta' dak in-nuqqas ta' investiment jirriżulta f'diffikultajiet li qegħdin jiffaċċjaw il- ħaddiema li jaħdmu hemmhekk.

Nistgħu nibqgħu nelenkaw attivita` wara oħra ta' l-awtorita` pero` m'għandi ebda dubju li bl-istess mod kif l-awtorita` ppreparat u ffaċċjat il-bidliet fir-realtajiet tal-ħajja politika lokali u tal-ħajja politika internazzjonali, b'mod partikolari tal-ħajja politika ta' l-Unjoni Ewropea, hekk se terġa' tagħmel.

Kien hawn ħafna li ħasbu li l- qasam tal-merchant shipping kien se jinqered meta Malta tkun membru ta' l- Unjoni Ewropea u kien hemm ħafna li ħasbu li b'riżultat tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se neqirdu r-reġistru tagħna pero` dan ma seħħx għax kien hemm il-preparazzjonijiet meħtieġa.

Naturalment bl-istess mod li l-awtorita` għamlet dawk il-preparazzjonijiet f'dawn l-oqsma, għamlet ukoll preparazzjonijiet fid-diversi setturi li għandha taħtha.

L-Onor.

Mizzi għamel riferenza wkoll għaċ-ċentru li qed jinbena mill-awtorita` marittima u ma nafx x'ried jgħid meta semma l- kuntrattur.

Sur President, l-awtorita` marittima investiet u qiegħda tkompli tinvesti biex tibni ċentru li minnu tkun tista' terfa' r-responsabbiltajiet amministrattivi u politiċi kollha li għandha - politiċi fis-sens ta' policies li għandha biex tassigura r-rwol tagħha ta' regolatur - biex tassigura li l-obbligi lokali, internazzjonali u dawk ta' l-Unjoni Ewropea nkunu qed nosservawhom.

Issa dawk minna li jaħsbu li jistgħu jiġu f'dan il- parlament jiddiskutu l-estimi ta' l-awtorita` marittima billi jgħidulna li biex wieħed jiċċekkja minn fejn ġej ir-riħ, irid idaħħal subgħajh f'ħalqu u jtellgħu 'l fuq, ma jkun qed jagħmel xejn ħlief li jinsulenta lil kulmin jaħdem fil-portijiet tagħna.

Sur President, aħna nagħmlu bil-maqlub għax il-ħaddiema tal-portijiet tagħna napprezzawhom u nafu li m'humiex ta' subgħajhom f'ħalqhom kif ipprova jpinġihom l-Onor.

Mizzi.

Jien ċert li kull wieħed u waħda minnhom se jkomplu jagħtu s-sehem tagħhom għall-iżvilupp ta' dan is-settur fl- interess ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Issa se nqiegħed il-mistoqsija fuq il- mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni sabiex il-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l- Awtorita` Marittima għas-sena 2005/2006.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

THE DEPUTY SPEAKER: Se nerġa' nqiegħed il-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni sabiex il-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l- Awtorita` Marittima għas-sena 2005/2006.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea

ONOR.

MARIO GALEA: Ninforma lill-Kamra li għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l-Onor.

Robert Arrigo, l-Onor.

Frederick Azzopardi, l-Onor.

Jason Azzopardi u l-Onor.

Lawrence Gonzi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Kamra li għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Justyne Caruana, l-Onor.

Marie Louise Coleiro, l-Onor.

Anġlu Farrugia u l-Onor.

Alfred Sant.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 30

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Mario | |Borg Tonio |Gatt Austin | |Cassar Joseph |Gonzi Michael | |Cristina |Mifsud Bonnici | |Dolores |Antoine | |D'Amato Helen |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Dalli John |Mugliett Jesmond | |de Marco Mario |Puli Clyde | |Debono Giovanna|Pullicino George | |Deguara Louis |Pullicino Orlando | | |Jeffrey | |Falzon Joseph |Vassallo Edwin | |Fenech Antonio |Zammit Ninu | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 24

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Debono Grech Joe | |Abela Joseph |Farrugia Michael | |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist|Galdes Roderick | |Brincat Joseph |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose` | |Buhagiar |Mangion Charles | |Charles | | |Buontempo |Mizzi Joe | |Stefan | | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cuschieri |Sammut Joseph | |Joseph | | |Dalli Helena |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet u l-estimi ġew approvati.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 27 ta' Frar, 2006 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar is-Securitisation – Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tielet Qari; u

xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, dan l-aħħar kont qed naqra ktieb fejn iltqajt ma' poeżija interessanti li jkun tajjeb li wieħed jaqraha u jaħseb fuqha.

Din il-poeżija ta' erba' versi tgħid hekk:

"God and the doctor we alike adore, but only when in danger not before.

The danger over both are alike requited, God is forgotten and the doctor slighted.".

Il-bieraħ sar diskors min-naħa l-oħra tal-Kamra fuq argument li m'huwiex faċli biex tiddiskutih.

L-argument fuq il-pensjonijiet m'huwiex wieħed popolari, pero' jidhirli li huwa argument ġust u għalhekk jidhirli li f'din iċ-ċirkostanza l-popolarita` għandha tiġi t-tieni.

Il-bieraħ l-Onor.

George Vella fid-diskors tiegħu allega li wieħed għandu jkun grat lejn ċerti tobba li jagħmlu dak li jgħidulu under-cutting, għaliex dawn ikunu qed iħennu għan-nies.

Jien ma niċħadx li wieħed għandu jħenn għan-nies għax din hija ħaġa tajba pero` dawk in-nies li jkun hemm bżonn tħenn għalihom normalment ikunu l-minoranza mhux ir-regola, filwaqt li t-tobba sfortunatament ikunu r-regola.

Sur President, fil-ħajja teżisti dik li ngħidulha the grand design u s- small print.

Huwa importanti li kulħadd ikun kapaċi jara kemm il-grand design kif ukoll is-small print pero` sfortunatament hawn nies li m'humiex kapaċi jagħmlu dan u allura jaraw biss is-small print.

Bl-Ingliż ngħidu: We miss the wood for the trees.

F'dan il-parlament aħna mdorrijin b'dawn l- argumenti għax smajnihom meta kellna l-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u kwestjonijiet oħra li ħabbatna wiċċna magħhom u l-bieraħ, fl-opinjoni tiegħi, l-Onor.

Vella wkoll niżel f'dan il-livell għax ħares lejn is-small print u ma ħarisx lejn il-grand design.

L-Onor.

Vella huwa tabib bħali u allura huwa marbut bil-kodiċi ta' etika tat-tobba.

Din hija speċifikata fir-reġistru tal-kunsill mediku u tgħid speċifikament żewġ affarijiet.

L-ewwel waħda nsibuha f'dawk magħrufa bħala l-general notes for the guidance of medical practitioners.

"It shall be unlawful for any practitioner to charge a fee less than that established in the official tariff of fees.

It is advisable that one should not charge any fee if the practitioner is satisfied that the patient or the client cannot afford one.

It would be unethical in special cases to grant a discount of not more than 10% for the bills of Lm30 and over.".

Fl-istess pubblikazzjoni, taħt "Ethics of the medical profession .14", kapitlu 4 jgħid:

"It shall be unlawful for any practitioner to charge a fee less than an official one.

If the doctor is satisfied that the patient cannot afford the fee, no fee shall be charged.".

Qed ngħid dan għaliex l-Onor.

Vella l-bieraħ għamel argument - fil-gazzetti wkoll kien hemm xi kitba dwar dan - li ċerti tobba huma bla qalb u jiċċarġjaw il-flus bl-addoċċ.

Issa jien qed nikkwota xi jgħid ir-reġistru mediku fil-konfront tat-tobba kollha u nerġa' ngħid li aħna lkoll marbutin li nimxu miegħu.

Għaliex il-kodiċi ta' etika tat-tobba titkellem fuq under- cutting?

Ir-raġuni ewlenija hija li mill-esperjenza kulħadd jaf li meta jsir under-cutting bl-addoċċ jibda jbati l-pazjent.

Allura min-naħa jibdew isiru sforzi biex min għandu practice kbira jżomm il-monopolju u ma jħallix tobba oħra jidħlu fil-professjoni u min-naħa l-oħra min irid jidħol fil- professjoni jibda jagħmel under-cutting.

Sfortunatament ħafna politiċi jagħmlu dan biex jirbħu l-voti u kif nafu lkoll meta jibda jsir dan, ix-xogħol ta' tabib ma jibdiex isir sew.

Għalhekk din ir-regola ta' under-cutting qiegħda hemm, biex tipproteġi kemm lit-tobba kif ukoll lill-pazjenti.

Ovvjament jien qed nitkellem fuq tariffa minima, partikolarment fil-qasam ta' general practice.

Ħafna tobba ma joqogħdux jistennew it-tariffa tal-gvern biex jiċċarġjaw dak li jħossu li għandu jkun fair pero` naf żgur li t-tariffa li ġiet stabbilita fl-1939 jiġifieri li tabib ta' viżta jiċċarġja bit-30c - u hawn min għadu jaħdem bil-50c – sfortunatament hija inġusta għat-tobba kollha u indirettament anke għall-pazjent.

Ma nistax nifhem kif il-gvernijiet qatt ma refgħu – mhux qed ngħid għal dan il-gvern imma għall-gvernijiet kollha mill-1939 'l hawn – r-responsabbilta` bħala regolaturi li jgħollu din it-tariffa, bħalma għamlu f'ħafna oqsma oħra inkluż dawk ta' l-avukati u l-periti.

Jien jidhirli li din hija inġustizzja sfaċċata u naħseb li wasal iż-żmien li dan isir.

Min-naħa tal-medical council ilhom jissuġġerixxu li dan isir pero` huwa l-gvern li jrid jaċċetta t-tariffi.

Ovvjament l-insurance companies ilhom jitolbu lill-gvern biex joħoroġ dawn it-tariffi għaliex anke għalihom huwa importanti li jimxu fuqhom.

Kontra dak li jsir fil-każ ta' l-avukati u l-periti, fil-każ tas-saħħa għandna n-national health service li għalkemm huwa kompletament b'xejn huwa wieħed mill-aħjar fid-dinja.

Fi professjonijiet oħra mhux dejjem jingħata dan it-tip ta' servizz b'xejn.

M'iniex ngħid dan biex b'xi mod niddenegra l-professjonijiet l-oħra, imma biex nuri li m'hemm l-ebda raġuni għalfejn dawn it-tariffi m'għandhomx jiġu riveduti.

Kif għedt, ħafna tobba diġa` applikaw minn rajhom tariffa li jaħsbu li hija fair pero` jien naħseb li meta jsiru ċerti allegazzjonijiet ta' abbuż mit-tobba, speċjalment fuq iċ- ċertifikati - dan diġa` għedtu l-ġimgħa li għaddiet - il-gvern bħala regolatur irid jifhem li biċċa mit-tort fuq din il-kwestjoni huwa totalment tiegħu, għaliex qatt ma kellu l-kuraġġ japplika t-tariffi biex jissalvagwarda din il-kawża fil-medical council, li hija parti bażika mill- kodiċi ta' prattika tagħna.

Għalkemm f'dan il-pajjiż kulħadd ġej bil- kodiċi ta' etika, dawn ħadd ma japplikahom għar-raġuni li ħafna drabi ma jkunx hemm enforcing body.

Jien naħseb li f'dan il-każ qegħdin indaħħku n- nies bina u allura wasal iż-żmien li għandu jkun hemm kodiċi ta' etika, kemm fil-każ tat-tobba kif ukoll tal-politiċi, sabiex wieħed ikun jista' jżomm magħha.

J'Alla l-Onor.

Vella jżomm mal-kodiċi ta' etika tat-tobba – m'għandix dubju li jagħmel dan – pero` nispera li ma jippretendix li neħduh bis-serjeta` meta l-kodiċi ta' etika tal-ministri ma tantx jagħti kasha.

Jien ninsab żgur Ii kemm l-Onor.

George Vella kif ukoll l-Onor.

Michael Farrugia meta kienu ministri baqgħu jaraw in-nies u baqgħu jipprattikaw il-mediċina.

Kif nafu dan huwa kontra l-kodiċi ta' etika ta' dan il-parlament u tal-ministri u għalhekk naħseb li wasal żmien li jekk hemm kodiċi ta' etika wieħed għandu jħarisha.

Dan il-ħafna daħq fil-wiċċ m'hu se jwassalna mkien, anzi juri disprezz lejn il-pubbliku Malti u lejn dan il-parlament.

Inkella naqbdu u nneħħuha din, għaliex bħalma l-Onor.

Vella lagħab għall-palk, nista' nilgħab għall-palk jien ukoll.

Nista' ngħid li probabbilment ma kienx hekk, forsi ried jagħmel bħalma għamlu ħafna nies oħra, jiġifieri ried jibqa' f'kuntatt mal-professjoni tiegħu biex meta jispiċċa minn ministru - kif fil-fatt ġara - jew ma jibqax fil-politika jkun jista' jibqa' jipprattika l-mediċina.

Ovvjament meta titlaq il-professjoni titilqek.

Għalhekk jidhirli li l-oppożizzjoni tkun doppia faccia meta tattakka lill-Onor.

Abela fuq kwestjoni ta' użu ta' uffiċċju biex jiltaqa' man-nies fil-politika.

Qed ngħid dan għax nafu li ċerti membri ta' l-oppożizzjoni meta kienu ministri kienu jiksru l-kodiċi ta' etika tal-ministri għax baqgħu jaraw in-nies.

Allura naħseb li trid tkun altru wiċċek sfieq biex tieħu din il-pożizzjoni.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, bħal-lum tmint ijiem il-kap ta' l- oppożizzjoni kompla jisħaq l-attakk sfrenat li qed isir mill-partit Laburista fil-konfront tiegħi f'kull qasam ta' ħajti, kemm fil-ħajja privata tiegħi, kemm fil-familja tiegħi, kemm f'dik li kienet il- professjoni tiegħi kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam man-negozju li għamilt madwar 15-il sena ilu.

Ovvjament l-Onor.

Alfred Sant għawweġ il- fatti, kif inhu mdorri jagħmel – naħseb li llum il-poplu drah jagħmel dan - u pprova jikkonvinċi lill-prim ministru biex jitlobni nirriżenja jew inkella jkeċċini.

L-Onor.

Sant ġie mitlub mhux minn persuna waħda, lanqas mill-prim ministru, imma mill-poplu biex jirriżenja u għalkemm għall-ewwel qal li se jirriżenja, imbagħad dar kollox.

Naħseb li kulħadd jiftakar il-mod kif l-Onor.

Sant sar kap ta' l- oppożizzjoni, bin-nies li kkontestawh sigħat qabel jittieħdu quddiem bord li kien jeżamina affarijiet fil-partit tiegħu biex jara kif dan ġie mminat fl-applikazzjoni tiegħu ħalli jikkontesta l-elezzjoni għal kap tal-partit.

Pero` fl-1998 il-poplu talbu jirriżenja.

Għaliex?

Għax ma kienx tajjeb fix- xogħol tiegħu.

Għax ma kienx kapaċi jżomm tenure of office ta' xi ħaġa li sentejn qabel kien wiegħed li hu kapaċi jagħmilha.

Għaddew is-snin u kkonvinċa lin-nies ta' madwaru biex iħalluh kap ta' l-oppożizzjoni – j'Alla jibqa' kap ta' l-oppożizzjoni – imbagħad ġiet l-elezzjoni ta' l-2003 u reġa' tilef.

Reġa' qal li se jirrinżenja pero` ġrat l-istess storja - l- istorja għandha t-tendenza li tirrepeti ruħha - u dan għal darb'oħra baqa' kap ta' l-oppożizzjoni.

Kien hemm min ikkontestah, saru ċerti manuvri u baqa' kap ta' l-oppożizzjoni.

Issa dak li suppost għamel hu qed jipprova jimplikah fuq ħaddieħor.

Hu qal li jien m'għedtx il-verita` fuq it-tmiem tar-relazzjoni kummerċjali li kelli ma' persuna oħra.

Issa hawn irridu niftakru li l-kap ta' l- oppożizzjoni għandu d-don ta' Nostradamus li jaf xi jkun se jiġri fil- futur.

Hawn xi ħadd hawn ġew li jista' jgħid lil ħaddieħor x'se jiġri?

Jien nista' nkun responsabbli ta' dak li jagħmel ħaddieħor?

Kien hemm min għażel 12-il persuna biex ikunu madwaru u wieħed minnhom ittradih, pero` ma kienx responsabbli hu talli dan ittradih.

Allaħares kien hekk.

Daqskemm il-kap ta' l-oppożizzjoni, meta għażel lin-Nutar Schembri Adami biex jikkontesta miegħu għall-elezzjoni, kien jaf li dan għada pitgħada se jittella' l-qorti fuq każ ta' frodi.

Iva, dan huwa r-raġunament tal-kap ta' l-oppożizzjoni llum.

Sur President, fl-1994 ġara każ, jien ħadt il-passi flimkien ma' persuna oħra li flimkien konna nipparteċipaw f'kumpannija biex din tingħalaq, fil- prattika l-affarijiet ġew likwidati pero` min-naħa ta' l-MFSA din ġiet mitluqa u abbandunata.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' shipping companies huwa normali li dawn jiġu abbandunati u mbagħad wara perijodu ta' żmien jiġu struck off.

Pero` minkejja li għal sena wara l-oħra l-MFSA ingħatat il-karti li din il-kumpannija m'għadhiex taħdem u saħansitra għall-aħħar sitt snin lanqas biss ingħatat annual return lill-MFSA, l-Onor.

Sant qed jibqa' jinsisti li jien mhux veru tterminajt ir-relazzjoni li kelli ma' dan il-bniedem.

Issa ladarba dan il-bniedem huwa akkużat li kellu x'jaqsam mad- droga għad iridu jsiru l-proċeduri.

Jekk ħaqqu għandu jieħu l-piena imma jekk ma ħaqqux imbagħad l-Onor.

Sant irid jirrispondi għal dak li qed jgħid fuqu.

Dik hija affari tiegħu u jien ma nidħolx fil-mertu tal-każ tal- lum għax din m'hijiex affari tiegħi.

Li naf żgur hu li fejn tidħol id-droga jien nieħu kull azzjoni, bħalma jieħu l-gvern tiegħi bil-fatti u jara li min jagħmel negozju u jixtri affarijiet illegali, dan għandu jieħu l-piena li tagħtih il-liġi.

Imbagħad ftit wara l-istorja daret u bdew jgħidu li jien għandi ċerti assi - bħallikieku għax fil-professjoni tiegħek jirnexxielek tagħmel kummerċ, qisek għamilt xi dnub jew qisek xi ħalliel - u bdew jinsinwaw kif jien qlajt dawn il-flus.

Issa qabad ma' din ta' l-etika u qed igħid li jien immur l-uffiċċju notarili tiegħi fir-Rabat u għadni naħdem ta' nutar.

Issa dan meta f'April ta' l-2003 ħija sar il-konservatur ta' l-atti li kont ippubblikajt jien.

Jien la qatt ippubblikajt kuntratti u lanqas testmenti u ma nippretendix li nagħmel dan ix-xogħol kemm indum segretarju parlamentari.

Sur President, inkun qed immur kontra l-etika kieku jien, Anthony Abela, ma nagħmilx ix-xogħol tiegħi jew niddedika l-ħin li suppost niddedika għax- xogħol politiku tiegħi biex nerġa' nibda nippubblika l-kuntratti.

Hemmhekk kien ikollu raġun pero` dan m'huwiex il-fatt.

L-uffiċċju fejn jien immur nara n-nies huwa l-istess uffiċċju fejn kont nipprattika ta' nutur.

Hemmhekk hemm nutara oħrajn għal wieħed, tnejn, tlieta u issa għall-grazzja ta' l-argument it-tifel tiegħi laħaq nutar ukoll - jekk il-Bambin irid din is-sena jsiru l-eżamijiet u jkollu l-warrant – filwaqt li l-firm kif kienet qabel, illum hija mmexxija minn ħija.

Pero` jien bħala bniedem uman u bħala ċittadin Malti għandi d-dritt li nibqa' nirċievi min-net proceeds ta' dik il-firm għaliex fuq kollox jien għamilt l-almu tiegħi - dan ġieli kien ifisser xogħol mid-6.00 a.m. sa l- 10.00 p.m. - biex inbniet firm serja li llum qed tirrendi.

Din il-firm li kont nipparteċipa fiha jien u li llum qed ikompli jagħmel dan ħija u n- nutara li hemm hemmhekk tagħti servizz tajjeb lil dawk in-nies li kienu jieħdu servizz minnha.

Fuq kollox għada pitgħada tista' ddur il-folja u nkun fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra, jew forsi ma niġix elett u allura jkolli fejn nerġa' mmur nipprattika bħala nutar pero` dan kollu ma jgħoddx.

Li jgħodd huwa dan.

Jien twelidt f'familja fejn il-politika hija parti minn ħajjitna.

Missieri kien ir-rappreżentant politiku tad-distrett u kien anke membru parlamentari f'dan il-parlament.

Meta miet, jien kont diġa` president tal-kumitat sezzjonali tar-Rabat u mal-mewt tiegħu jien ħriġt iżjed fl-apert fil-politika u bdejt nipprova ngħin lin-nies bħala ħabib u bħala politiku bl-istess mod li kien jagħmel missieri.

Komplejt nagħmel dan ix-xogħol u eventwalment ġejt elett u għadni u se nibqa' nara n-nies għal skop politiku.

Jekk l-Onor.

Sant mingħalih li b'dak li qed jgħid se jipprova jnaqqas milli nibqgħu qrib il-poplu u milli nibqgħu naraw in-nies, jista' jibagħat lil Charlon Gouder u lill-cameramen kollha tiegħu jdejquna kemm iridu, għax jien se nibqa' mmur nara n-nies għall-bżonnijiet politiċi.

Ġimgħatejn ilu ġew għandi canvassers li qed jiġru mas-sindku tar-Rabat biex naqdihom politikament fil-bżonnijiet tagħhom.

Għaliex?

Għaliex aħna kontra dak li jgħidu ħafna nies, inkluż kontra dak li qal l-Onor.

Sant, m'għandniex preferential treatment u fl-uffiċċju tagħna jista' jiġi kulħadd.

Fuq kollox kulħadd huwa Malti u l-bieb tagħna jinfetaħ għal kulħadd fil-għodu u fil-għaxija.

Sur President, jien la bdilt in-numru tat-telephone u lanqas ngħid lin-nies li ma nistax inkellimhom.

La nkun available inkellimhom lin- nies.

Lil min jiġi jkellimni fuq politika nkompli nkellmu u lil min jiġi jkellimni fuq xogħol nutarili ngħidlu: Sieħbi, hemm dawk iż-żewġ nutara u dawk l-iskrivani, mur kellem lilhom u jkomplu jaqduk huma.

Din hija s- sistema reali li teżisti.

Bħalissa l-kap ta' l-oppożizzoni qed isemmini ħafna fil-ġirja tiegħu biex jipprova jsalva l-kunsill lokali tar-Rabat.

Qed igħid li dan il-kunsill lokali jagħmel ħafna xogħol, imma jien naħseb li dan qisu dik il-qattusa għaġġelija li tagħmel friegħ għomja.

Qed ngħid hekk għaliex ta t-tarmak fi Triq il-Kulleġġ fejn il-ħamrija ppenetrat fil-qatran, bil-konsegwenza li ġrat ħsara f'mina li għandha 'l fuq minn 300 sena li tagħti mill-kulleġġ għall-grotta ta' San Pawl, fir-Rabat, li hija monument storiku għal- lokalita` tagħna.

Għalkemm qed jieħu pjaċir jgħid li dan m'hu xejn, dan m'huwiex veru għax ir-Rabtin kollha, kemm min iżomm ma' San Ġużepp u kemm min iżomm ma' San Pawl, issawwat b'dak li ġara.

Taparsi naddfuh, issa jekk hux b'wire brush, bi xkupilja jew b'biċċa tat-tfarfir ma nafx.

Il-fatt huwa li din il-mina ma ġietx irranġata biex jekk jerġa' jagħmel l-ilma, bħalma għamel f'Jannar li għadda, ma jiġrix l-istess.

L-importanti huwa li fi Triq il-Kulleġġ ingħata wiċċ sabiħ ta' żewġ pulzieri biex taparsi sar ix-xogħol, imma fil-fatt hemm postijiet fejn diġa` qed jinqalgħu.

Dan huwa l-ġenn, Sur President!

Imbagħad ġie jagħti l- punti l-kap ta' l-oppożizzjoni!

Għaliex ma tahomx il-punti talli keċċew sindku Rabti Laburista li kien wise biżżejjed li qassam ix-xogħol bejn il- kunsilliera kollha u kien qed igawdi r-Rabat kollu?

Tant kien sindku bil- għaqal dan li wara ftit żmien ġab 1,100 vot f'elezzjoni ġenerali u ġab 1,500 vot f'elezzjoni tal-kunsilli lokali.

Imma dan m'għoġbux għaliex forsi ma kienx tal-grupp tiegħu u allura kellu jeliminah.

Sur President, l-Onor.

Alfred Sant ma jimpurtahx minn dan kollu, imma jrid biss ikompli jonfoħ bużżieqa li mingħalih se timmina lili fil-konfront tan- Nazzjonalisti tad-distrett li nikkontesta, pero' dan la jaf lili u lanqas jaf lill-familja tiegħi u allura ma jistax jitkellem fuqi.

Mingħalih li bis- saħħa tat-telefonata li ġiet irrekordjata u ġiet doctored se jkun kapaċi jimbarazzani.

Jien lil min iċempilli xorta se nirrispondih.

Lil min ikun irid ikellimni fuq xogħol ngħidlu biex iġib curriculum vitae ħalli nara nistax ngħinu, lil min ikun irid ikellimni fuq xogħol tal-politika nara xi jkun irid u lil min ikun irid parir fuq xogħol professjonali ta' nutar ngħidlu biex imur għand sħabi ħalli jkun jista' jinqeda.

X'qed jagħmel verament il-kap ta' l-oppożizzjoni?

Qed jipprova jattakka lili biex jasal għall-prim ministru, imma l-prim ministru ma jistax jasal għalih, għaliex dan la jilgħab bil-kliem bħalma jagħmel hu u lanqas jilgħab b'ħajjet in-nies.

Il-prim ministru ma jgħidx ħaġa llum u l-għada jdawwarha.

Dan ma jgħidx li se jħalli r-rubbish kollu ta' Malta jmur il- Magħtab u mbagħad l-għada jgħid li mhux veru.

Imbagħad fuq it-television noqogħdu naraw id-dettalji ta' meta l-Onor.

Sant kiteb lill-European commission u ġie rrapportat fil-gazzetti tal-union press dwar dawn l- affarijiet.

Dan huwa l-kap ta' l-oppożizzjoni.

Jien ma rridx noqgħod ninħela fuq il-kap ta' l-oppożizzjoni.

Li naf żgur hu li finalment minn din l-istorja se nispiċċa nissaħħaħ jien.

Jien mhux se nissaħħaħ politikament għaliex naħseb li fil-politika dak li xtaqt ksibtu għax dejjem kelli l-fiduċja tan-nies tal-lokalitajiet li kkontestajt.

Id-distrett tiegħi fl-aħħar 30 sena nbidel erba' darbiet u xorta bqajt niġi elett.

Darba biss ma ġejtx elett u dan kien fl-1992, imma fl-elezzjoniijet ta' wara dejjem tlajt minkejja li nbidel id-distrett.

Issa jekk nitlax darb'oħra jew le, jiddeċiduh in-nies.

Fl-elezzjoni ġenerali li jmiss in-nies iridu jiddeċiedu jekk jipperpetwawx is-sitwazzjoni ta' l-Onor.

Alfred Sant bħala kap ta' l-oppożizzjoni jew inkella jridux li dan għal darb'oħra jingħata medalja ta' runner-up.

Irridu nieħdu paċenzja b'xulxin u jien għal dawn il-ftit ġimgħat li fadal ikolli nibqa' nieħu paċenzja bil-kap ta' l-oppożizzjoni.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 27 ta' Frar, 2006, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 15647, jista' il-Ministru jgħid jekk it-tender għax-xogħol fuq il-ħajt tal-parking area ħarġitx?

U fiex waslet l-evalwazzjoni fuq l-apparat tal-plant room?

ONOR.

LOUIS GALEA: Waqt li t-tender tal-parking ħarġet, ġiet evalwata u qiegħda fi stadju li tingħata, informat ukoll li l-apparat tal-plant room ġie evalwat u x-xogħol wasal Malta u anke nbdew il-preparazzjonijiet għat- twaħħil ta' l-apparat.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid għaliex issa li reġgħet fetħet il-pixxina nazzjonali, il-vaska ż-żgħira mhix tissaħħan?

X'qed iżomm milli dan isir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif diġa' ġie avżat pubblikament, il-kunsill għall- isport ma kellu l-ebda ħsieb li jsaħħan il-vaska ż-żgħira.

Din il-vaska ma kenitx qed tiġi msaħħna qabel ma ngħalaq il-kumpless ħalli jiġu kkontrollati l-ispejjeż.

INTERNATIONAL SCHOOL OF ENGLISH

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 15650, jista' il-Ministru jgħid kemm korsijiet organizzat l-international school of English ta' l-universita' fil-Malti, l-Għarbi, it-Taljan u l-Ispanjol fl- 2005?

Kemm studenti attendew għal kull kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba hi ta' natura kummerċjali li tista' isservi biex tagħti vantaġġ inġust lill-kompetituri ta' l- international school of English.

FONDAZZJONI ARKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li tifel b'diżabilita' severa li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, jingħata l-għajnuna meħtieġa u jsir residenti regolari tal-fondazzjoni Arka f'Għajnsielem?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-ftehim ta' l-2003 bejn il-gvern u l- fondazzjoni Arka jkopri ħlas għal sitt postijiet residenzjali għal persuni b'diżabilita.

Ninsab informata li l-postijiet koperti b'dan il-ftehim huma kollha mimlija u ma jidhirx li se jkun hemm xi post vakanti fil-futur qarib.

KUNTRATT TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 17099 u jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ftehim u l-kuntratt tax-xogħol li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għandha mal-ministeru ta' l- edukazzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ TAL-HELICOPTER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 17100 u jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja l-ftehim bejn il-gvern u l- kumpannija li tipprovdi servizz tal-helicopter bejn Malta u Għawdex?

X'qed jagħmel il-gvern biex jara li dan il-ftehim jiġi onorat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-ftehim bejn il-gvern u l-kumpannija Helicopteros del Sureste hu wieħed ta' natura kummerċjali u mhuwiex prudenti li jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

Jien informat li l-kumpannija hi obbligata li tagħmel għaxar vjaġġi kuljum minn u lejn Għawdex bejn April u Ottubru u erba' vjaġġi kuljum minn u lejn Għawdex bejn Novembru u Marzu, bl-iskedi ppubblikati fuq il-website tal- kumpanniija.

Ir-regolatur jagħmel skrutinju kontinwu biex jara li l-kumpannija qed tonora l-iskedi.

TOUR OPERATORS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16512 u jgħid jekk din ix-xitwa kienx hemm xi tour operators barranin li ddeċidew li għal xi żmien jieqfu jġibu turisti lejn Malta?

Min huma dawn it-tour operators?

Ittieħdu xi passi rimedjali dwar dan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRIQ IL-FTIEH F'BIRKIRKARA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 16513, jista' il-Ministru jgħid x'diffikultajiet għad fadal u meta se jiġu riżolti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Waqt li nirriferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16513, ta' min iżid jgħid li minn l- aħħar mistoqsija 'l hawn sar survey intern ta' proprjetà numru 29 u survey estern ta' proprjetà numru 31.

Is-survey intern ma setax isir għax f'din il- proprjetà ma joqgħod ħadd u għad li saru diversi tentattivi biex jiġi stabilit is-sid ta' din il-proprjetà, dan baqa' ma ġiex stabilit.

Minn dawn is-surveys għandu jiġi indikat il-valur kulturali ta' din il-proprjeta' sabiex tiġi salvagwardata l-parti ta' l-ogħla valur kulturali.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16568 u jagħti d-dħul f'soprataxxa għall-Enemalta u d-WSC matul l-2005 minn lukandi, ristoranti u l-oqsma kollha reġistrati bħala attivi fl-oqsma tat-turiżmu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-WSC m'għandha l-ebda dħul mis-surcharge, waqt li l- Enemalta ma żżommx statistika separata għall-oqsma tat-turiżmu.

PJAN TA' ŻVILUPP GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Waqt li nirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 14736, tista' il- Ministru tgħid jekk il-konsultazzjoni ġietx konkluża?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-konsultazzjoni mad-direttorati hi konkluża.

PROĠETTI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-programmi, inizjattivi, skemi, proġetti u xogħlijiet oħra li dipartimenti tal-gvern, awtoritajiet, organizzazzjonijiet u enti oħra se jwettqu f'Għawdex minn din is-sena sa l-2008?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

YACHT MARINA FL-IMĠARR

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm irmiġġi hemm fil-yacht marina ta' l-Imġarr?

Kemm minnhom huma allokati għall-jottijiet, kemm huma għad-dgħajjes tas-sajd u kemm huma għad-dgħajjes għall-isport?

Kemm jottijiet għamlu użu mill-irmiġġi allokati għalihom kull sena minn mindu twaqqfet il-marina?

F'kemm ġranet intużaw l-irmiġġi għall-jottijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li f'Għawdex l-awtorita' marittima għandha 235 irmiġġ għall-jottijiet, 158 irmiġġ għad-dgħajjes tas-sajd filwaqt li ma jeżisti l-ebda irmiġġ għad-dgħajjes għall-isport.

Ta' min jinnota li hu ferm diffiċli biex tikkwantifika n-numru ta' ġranet fejn l-irmiġġi intużaw.

Madankollu matul is-sena 2005 l-awtorita' ipprovdiet irmiġġ temporanju lil 1,894 jott li daħlu l-marina ta' l-Imġarr.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16766, jista' il-Prim Ministru jgħid x'konsultazzjoni saret mal-ministeru għal Għawdex fit-tfassil ta' politika għat-twaqqif ta' korpi statutorji - bħalma huma l- MMA, il-MEPA, l-ADT, id-WSC, Heritage Malta, il-Wasteserv, il-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada, il-fondazzjoni għas-servizzi tas-saħħa u korpi oħra statutorji - li ħadu ħafna mill-funzjonijiet li kellu l-ministeru għal Għawdex?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-ministeru għal Għawdex kien u għadu involut fit- tfassil tal-politika għal pajjiżna bil-preżenza tal-ministru għal Għawdex fil-kabinet sa mit-twaqqif tiegħu fl-1987, ħlief għall-perijodu qasir fi zmien it-22 xahar ta' amministrazzjoni Laburista bejn l-1996 u l-1998 meta Għawdex ma kellux ministeru responsabbli għalih.

SETTUR INDUSTRIJALI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti n-numru ta' ħaddiema f'Għawdex, fl-aħħar ta' kull sena mill-1998 'il hawn, f'dawk li jaħdmu għal rashom u mpjegati fis-settur tal-produzzjoni diretta, maqsumin fil-qasam tal-kostruzzjoni, barriera tal-ġebel, agrikoltura u sajd; fis-setturi tal- manifattura, settur settur, bħal tessuti, għamara, żraben u ħwejjeġ, ikel, eċċ.; fis-settur tas-servizzi tas-suq, maqsumin f'lukandi u ristoranti, bejgħ bl-ingrossa u bl-imnut, trasport, insurance, banek, istituzzjonijiet finanzjarji, real estate u servizzi għall-komunita', ta' kummerċ u ta' rikreazzjoni u communications?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16766, jista' il-Prim Ministru jgħid min jirrikkmanda, jistabilixxi u japprova kemm għandu jkun in-numru ta' għalliema u kapijiet ta' skejjel tal-gvern f'Għawdex?

Min jirrikkmanda, jistabilixxi u japprova xi skejjel għandu jkun hemm?

Min jirrikkmanda, jistabilixxi u japprova x'korsijiet isiru u x'suġġetti jitgħallmu fl-iskejjel tal-gvern?

X'inhi l-proċedura formali f'dan ir-rigward?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-responsabbiltajiet imsemmija mill-Onor.

Interpellant jaqgħu taħt id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni li tikkonsulta regolarment mal-ministeru għal Għawdex.