MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 176 It-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 176 It-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 2004

WERREJ

MINUTI 781

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 781

TQEGĦID TA' KARTI 788

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA` SOĊJALI (IT-TIENI QARI)

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 790

AĠĠORNAMENT 812

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 818

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 175 li saret fl-20 ta' Ottubru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

GĦAWDEX - XOGĦLIJIET B'DIRECT ORDER

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Anton Refalo) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhu x-xogħol li ngħata f'Għawdex b'direct order minn Jannar sa Settembru 2004?

Tista' telenka u tagħti deskrizzjoni qasira tax-xogħol kollu li ngħata b'direct order fil-perjodu hawn fuq indikat u kemm swiet kull direct order li ngħatat?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif murija fit-tabella ta' hawn taħt:-

|Dipartiment|Deskrizzjon|Valur | |/Fergħa |i ta' |tad-Direc| | |Xogħol |t Order | |Dipartiment|Tiswijiet |1,233.10 | |għas-Serviz|fuq il-lift| | |zi |li hemm | | |Korporattiv|fil-bini | | |i |tal-Ministe| | | |ru għal | | | |Għawdex | | |Dipartiment|Kisi |1,625 | |tal-Custome|tal-passaġġ| | |r |li minnu | | |Services,Ed|jgħaddu | | |ukazzjoni |studenti | | | |għall-buses| | |Dipartiment|Xiri ta' |645.00 | |tal-Proġett|fanali | | |i u |dekorattivi| | |Żvilupp/ |għall-belve| | |Xogħlijiet |dere fi | | | |Triq | | | |Xħajma, | | | |Nadur | | |Xogħlijiet |Xogħol |869.70 | | |urġenti ta'| | | |bini ta' | | | |ħitan fi | | | |Triq | | | |Sdieri, | | | |Għarb | | |Xogħlijiet |Xiri ta' |1,239.00 | | |madum | | | |Pulfido | | | |għall-belve| | | |dere fi | | | |Triq | | | |Xħajma, | | | |Nadur | | |Xogħlijiet |Provvista |*5,092.55| | |ta' apparat| | | |li jintuża | | | |mis-surveyo| | | |rs | | | |fil-Fergħa | | | |tax-Xogħoli| | | |jiet | | |Agrikoltura|Trasferimen|1,000.00 | | |t ta' | | | |karkassi | | | |ta' | | | |annimali u | | | |fdalijiet | | | |oħra ta' | | | |annimali | | | |biex jiġu | | | |maħruqa | | | |fl-inċinera| | | |tur | | |Xogħlijiet |Xogħolijiet|1,830.36 | | |ta' | | | |estensjoni | | | |fis-sistema| | | |ta' drenaġġ| | | |f'diversi | | | |lokalitajie| | | |t f'Għawdex| | |Xogħlijiet |Kisi ta' |749.00 | | |sqaq fi | | | |Triq 13 ta'| | | |Diċembru, | | | |Nadur | | | |bil-monolit| | | |hic | | | |concrete | |

Barra minn dawn, l-isptar ġenerali għandu kuntratt mal-koperattiva għall- ħasil tal-bjankerija li jammonta għal madwar Lm 8,000 fix-xahar.

Il- pagamenti jsiru dejjem bl-approvazzjoni tal-Finanzi.

*Approvat mill-Finanzi

ĠUSTIZZJA U INTERN - APPLIKAZZJONI GĦALL-FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema kienu dawk l-entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar, 2004 sal-lum, kemm pre-accession kif ukoll accession funds?

Għal liema fondi applikaw?

Kemm-il proġett ġie sottomess?

X'kien l-eżitu?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Mill-1 ta' Jannar, 2004 sal-lum, saru t-talbiet sussegwenti għall-fondi mill-Unioni Ewropea, minn entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru ta' dan il-ministeru:

Taħt it-Transition Facility 2005 saru talbiet minn:

Reġistru pubbliku u ta' l-artijiet Diviżjoni qrati tal-ġustizzja Uffiċċu ta' l-avukat ġenerali Uffiċċju tan-nutar tal-gvern Dipartiment għall-gvern lokali Il-korp tal-pulizija

It-talbiet li saru mill-uffiċċju tan-nutar tal-gvern, id-dipartiment għall- gvern lokali u mir-reġistru pubbliku u ta' l-artijiet ma kenux jindirizzaw l-għan li jiġi implimentat b'xi mod l-acquis.

Għaldaqstant ma setgħux jiġu aċċettati mill-planning and priorities directorate fi ħdan l-uffiċċju tal- prim ministru.

It-tliet talbiet l-oħra kienu ppreżentati lill-Kummissjoni Ewropea.

It- talbiet li saru mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u d-diviżjoni tal- ġustizzja, għalkemm kellhom proġetti eleġibbli, ma kenux magħżula minħabba limitazzjoni ta' fondi disponibbli.

It-talba li saret mill-korp tal-pulizija qed tiġi kkonsidrata għall- finanzjament taħt din it-transition facility.

Fondi minn Norveġja, in-Norwegian bilateral financial instrument, huma indirizzati lejn l-istati membri ġodda għall-implimentazzjoni ta' l-acquis fl-oqsma li ġejjin: Schengen, ambjent, politika reġjonali u assistenza teknika.

Talba għall-fondi mill-korp tal-pulizija.

Din it-talba ma kenitx aċċettata minħabba limitazzjoni ta' fondi taħt dan il-programm, għaldaqsatant saret talba għall-fondi taħt it-transition facility 2005 u din qiegħda tigi kkonsidrata.

European Refugee Fund 2004 Id-direttorat tat-third country nationals fi ħdan il-ministeru għamel talba għal ko-finanzjament għall-proġetti mressqa u mill-kummissjoni emigranti u mill-Jesuit refugee service.

Bħalissa din it-talba qiegħda tigi kkonsidrata mill-Kummissjoni Ewropea.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Azzopardi, domanda supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Fir-risposta tal-Viċi Prim Ministru jissemmew il- fondi li ġejjin min-Norveġja, in-Norwegian bilateral financial instrument, li huma ndirizzati lejn l-istati membri ġodda għall-implimentazzjoni ta' l- acquis f'ċerti oqsma u jissemmew ix-Schengen, l-ambjent, il-politika reġjonali u l-assistenza teknika.

Jien qed nifhem sew li n-Norveġja, minħabba li hija pajjiż membru ta' l-EFTA, qed tħallas għall-pajjiżi li huma membri ta' l-Unjoni Ewropea u għaldaqstant qiegħda tikkofinanzja proġetti għall-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, minkejja li hi m'hijiex membru ta' l-Unjoni Ewropea iżda membru ta' l-EFTA?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Naħseb li l-Onor.

Membru huwa korrett.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, xtaqt nistaqsi dwar fondi li qed jingħataw mill-gvern biex ċerti ħaddiema li kienu mal-Malta Shipbuilding u mad- Dockyard, imorru mal-kunsilli lokali.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid jekk mill-bidu tas-sena hux se jkun hemm xi tibdil f'dan ir-rigward u cioe' jekk il-kunsilli lokali humiex se jintalbu jħallsu għall-ispejjeż tagħhom jew xi ammont mill-ispejjeż tagħhom?

X'se jsir minn dawn il- ħaddiema f'każ li l-kunsilli lokali ma jkunux jistgħu jħallsu għall- ispejjeż tagħhom jew għal parti minnhom?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Għalkemm il-mistoqsija m'għandha x'taqsam xejn ma' dik oriġinali, wieħed irid jgħid li s'issa dawn il-ħaddiema huma kollha mħallsa mill-gvern u qed jagħmlu xogħol tajjeb fil-kunsilli lokali.

Il-maġġoranza tal-kunsilli lokali qed jutilizzaw tajjeb l-iskills ta' dawn il-ħaddiema, għalkemm x'uħud m'humiex, u jekk kemm-il darba jkun hemm xi kambjament, wieħed jikkonsulta mal-kunsilli lokali relattivi u jitlaq minn hemmhekk.

KOMPETITTIVITA' U KOMUNIKAZZJONI - APPLIKAZZJONI GĦALL-FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk l-entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar, 2004 sal-lum, kemm dawk pre-accession kif ukoll accession funds?

Għal liema fondi applikaw?

Kemm-il proġett ġie sottomess?

X'kien l-eżitu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

INVESTIMENT, INDUSTRIJA U TEKNOLOĠIJA - APPLIKAZZJONI GĦALL-FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk l-entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar, 2004 sal-lum, kemm dawk pre-accession kif ukoll accession funds?

Għal liema fondi applikaw?

Kemm-il proġett ġie sottomess?

X'kien l-eżitu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika): Jiena nformat li l-entitajiet, dipartimenti u awtoritajiet li jaqgħu taħt il-ministru għall-investiment, industrija u teknologija ta' l-informatika li applikaw għall-fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar, 2004 sal-lum huma kif gej:

Fondi mill-Fond Ewropew għall-Izvilupp Regjonali Enemalta (żewġ proġetti) Korporazzjoni ghas-Servizzi ta' l-Ilma (żewġ proġetti) Malta Industrial Parks (proġett wieħed) Malta Enterprise (proġett wieħed)

Fondi mill-Fond Socjali Ewropew Malta Enterprise (proġett wieħed)

B'kollox ġew sottomessi seba' proġetti.

Minn dawn, is-sitt proġetti ffinanzjati mill-fond Ewropew għall-iżvilupp reġjonali, ġew approvati mill- kumitat għall-għażla ta' proġetti ko-finanzjati mill-fondi strutturali ta' l-Unjoni Ewropea filwaqt li l-proġett li applikat taħt il-fond socjali Ewropew, għadu ma ġiex approvat.

Minbarra dawn il-proġetti hawn fuq imsemmija kien hemm diversi proġetti oħrajn li applikaw għall-fondi mill-Unjoni Ewropea qabel din is-sena u li ġew approvati.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ftehim ta' xiri ta' żejt b'rati preferenzjali għadux in vigore?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dan il-ftehim ilu spiċċa madwar sentejn ilu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Minn mindu l-ministru ħa f'idejh ir-responsabilita' ta' l-Enemalta, kien hemm xi ċirkostanzi li fihom l-Enemalta ħasset il- ħtieġa li tagħmel xi hedging dwar xiri ta' żejt?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhuma ż-żewġ proġetti indikati mill-Enemalta?

Jista' jgħidilna wkoll jekk hux ġejjin fondi mill- Unjoni Ewropea biex il-power stations jiġu in line ma' dak li qed titlob l- Unjoni Ewropea fejn jidħol tniġġis u affarijiet bħal dawn?

Jista' jgħidli wkoll jekk hemmx flus ivvotati mill-Unjoni Ewropea biex sa l-2010 Malta jkollha 5% mill-enerġija sostenibbli?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dwar l-enerġija sostenibbli m'hijiex l-Enemalta l- awtorita' kompetenti imma l-Malta Resources Authority u allura forsi jkun jista' jirrispondi għal din id-domanda l-Ministru Zammit.

Iż-żewġ proġetti huma t-tnejn konnessi mat-tieni parti tad-domanda ta' l- Onor. Interpellant, proprju biex nilħqu l-istandards ta' emission sa l- aħħar tas-sena d-dieħla, li wieħed minnhom huwa konness mal-precipitators, eċċ., u l-ieħor ma' xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-emission standards.

Jiġifieri bażikament it-tnejn huma fuq l-istess materja.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri l-Ministru huwa konvint li b'dawn il-fondi se nsolvu l-problema tat-tniġġis mill-power stations għax se niġu in line mar- regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-maġġor parti tal-problema se nsolvuha u solvejniha għax m'għadniex naħarqu high sulphur fuel oil.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi diġa' se jibda jikkummenta.

Sur President, la jiena inġinier u lanqas nippretendi li jien inġinier, pero' lili jgħidulu li l-parti sostanzjali tal-problema kienet ġejja mill- fatt li Malta kienet taħraq high sulphur fuel oil.

Din is-sena 98% tal- fuel li se nkunu qed nixtru huwa low sulphur fuel oil, se nħallsu aktar għalih u dak jindirizza l-problema prinċipali.

Għad għandna problemi li in parti ġejjin mit-turbini antiki li għandna imma prinċipalment il-pollution toħroġ meta jisħnu ċ-ċmieni.

Wieħed mill-istudji li sar mill-Enemalta u li huwa funded mill-Unjoni Ewopea huwa proprju biex jiddeċiedu x'tip ta' precipitators hemm bżonn li jkollna.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, domanda supplimentari.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk fil- passat, meta fil-fatt kien hemm ftehim ta' hedging, Malta batitx għax spiċċat ħallset aktar mill-prezz tas-suq taż-żejt?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, xtaqt nieħu ftit mill-ħin tal-Kamra biex nispjega x'inhu dan il-hedging għax kulħadd jitkellem dwaru u allura tajjeb li nifhmu x'inhu.

Il-hedging isir billi jekk inti tkun qed tixtri 100 tunnellata żejt fis- sena, per eżempju, taqbad 50% jew 60% minnhom – naturalment tiddeċiedi inti kemm trid – u tieħu ċ-ċans billi tagħmel kuntratt illum għal sitt xhur oħra meta tikkalkula li l-prezz se jkun tant.

Naħseb li kulħadd jifhem ukoll li dan isir permezz ta' esperti.

Per eżempju, l-Enemalta tagħmel dan permezz ta' persuna Norveġiża u tixtri ż-żejt użat permezz tad-direttur ta' l-oil exploration ta' Malta, pero' essenzjalment kulħadd jifhem li meta tipprova taħseb x'se jkun il-prezz taż-żejt wara sitt xhur, hemm daqsxejn ta' gamble fiha għax kieku kulħadd ikun ċert li l-hedging huwa tajjeb, ħadd ma jixtri fuq il-market kif nagħmlu aħna, imma jmur għal sitt xhur oħra għax ikun jaf li se jmur tajjeb.

Jiġifieri wieħed irid jifhem li hemm l-element ta' riskju, li kultant tmur tajjeb u kultant tmur ħażin ukoll.

Fi żmien l-amministrazzjoni Laburista, per eżempju, il-hedging kien isir b'mod regolari u jiena ma nikkundannahiex assolutament la meta marret tajjeb u lanqas meta marret ħażin għax jekk tiddeċiedi li tagħmel hedging, dan huwa r-riskju veru li għandek.

Fil-bidu ta' l-1997 meta għamlu l- hedging agreement, il-prezz taż-żejt kien beda tiela' u għamlu l-ewwel sitt xhur fejn bil-hedges li kienu għamlu fil-bidunett, kienu qed jiffrankaw il- flus lejn l-aħħar tas-sena.

Pero' li ġara kien li fl-1998, il-prezz taż- żejt waqa' tremendament - qed nirriferi għal dawn l-aħħar 10 snin jekk mhux aktar - u niżel għal USD12-il barmil.

U matul l-aħħar parti ta' l-1998 u l- bidu ta' l-1999, meta mbagħad inbidel il-gvern u aħna sibna hedges in place, il-pajjiż tilef il-flus.

Ħalli nġib eżempju ieħor.

L-Air Malta ilha tagħmel hedging għal snin twal, għandha sistema li topera pjuttost tajjeb, pero' ġieli jmorru tajjeb u ġieli jmorru ħażin.

Din hi r-realta'!

Jiġifieri min-natura tiegħu l- hedging m'huwiex ħażin pero' huwa wkoll riskjuż.

Il-problema ta' dan iż- żmien partikolari hu li jekk nipprovaw immorru għal forward contracts issa, bil-prezz taż-żejt kif inhu llum - skond ic-CNN dalgħodu kien ta' USD55.6 - il-futures huma kollha fuq il-USD50-il barmil.

Jiġifieri qed ngħidu li sitt xhur oħra se nixtru ż-żejt bil-prezz ta' bejn wieħed u ieħor USD50-il barmil.

Se nieħduh dan ir-riskju?

Ċerti li sitt xhur oħra se jitla' il- prezz?

Jista' jagħti l-każ li l-prezz jitla' għal USD70 u ngħidu kemm morna tajjeb jew jistgħu jerġgħu jiġu on-line l-WUKON ir-Russja, jew jirranġaw il- pjattaforma li tkissret tan-New Mexico u jġibuha on-line, f'daqqa waħda jerġa' jiġi supply qawwi u jinżel għal USD35 jew USD36.

U mbagħad probabbilment iqum xi ħadd min-naħa l-oħra u jibda jgħidilna: Qed taraw kemm intom imbeċilli, għamiltu l-hedging u mortu żmerċ!

L-argument m'huwiex politiku, kif qal il-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta qal li parti mit-tort hu tal-gvern għax m'għamilx hedging.

Ma naħsibx li t-tort huwa tal-gvern!

Kieku d-dinja kollha sitt xhur ilu kienet brava daqs l-Onor.

Sant, li issa qed jgħid, with the benefit of hindsight, li jmissna għamilna l-hedging, kieku ħadd m'hu qed iħallas dawn il-prezzijiet.

Pero' d-dinja kollha qed tħallas dawn il-prezzijiet!

U allura jekk irridu nittrattaw bis-serjeta' l-kwestjoni kollha tal-hedging, irridu noħorġuha 'l barra mill-element politiku.

Id-differenza bejn l-Air Malta u l-Enemalta hi li l-Air Malta fl-aħħar mill- aħħar qiegħda fis-suq kummerċjali u tikkompeti ma' ħaddieħor.

Minkejja l- hedges li għandha l-Air Malta - u għandha hedges pjuttost tajbin għax ilhom ġejjin minn 18-il xahar jew sentejn ilu - xorta kellha tgħaddi minn żewġ surcharges u forsi tagħmel it-tielet surcharge ukoll jekk nibqgħu f'din is- sitwazzjoni, minkejja l-hedging kollu li għandha għaliex il-prezz taż-żejt tela' b'mod sproporzjonat.

Jien insemmi ċifra waħda.

Is-sena l-oħra l-average price kien – m'iniex se semi ta' sitt snin ilu meta l-prezz taż-żejt kien ta' USD12 kull barmil - ta' USD28-il barmil.

Dalgħodu l-prezz kien ta' USD55 kull barmil, jiġifieri kważi rdoppja.

Jekk nikkomparaw il-prezz taż-żejt kif kien f'Marzu għal dak tal-lum, issib li tela' b'70%.

Jiġifieri jekk wieħed irid jagħmel l-argument tal-hedging, jagħmlu bis-serjeta', pero' jagħmlu wkoll bir-realizzazzjoni li l-hedging m'huwiex xi bakketta maġika li permezz tagħha se tiffranka l-flus għax daqshekk ieħor tista' titlef il-miljuni kbar ta' flus.

U l-problema ta' pajjiżna hi li għalkemm naħsbu li aħna ċ-ċentru tad-dinja u kulħadd jiddependi minna, l-element taż-żejt li nixtru m'huwiex qawwi biżżejjed li jekk tieħu żball jew il-hedging ma jmurlekx tajjeb, you can spread that risk fuq affarijiet oħra għaliex peress li aħna żgħar, ma nikkonsmawx daqshekk żejt li tagħmel xi differenza sostanzjali lil xi ħadd jekk jidħol f'kuntratti ta' hedging magħna.

Jiġifieri hawn irridu noqogħdu attenti.

Għalina żball ta' Lm4 miljuni kontestwalment f'pajjiżna huwa żball kbir ħafna fejn jidħol iż-żejt!

U għalhekk jien m'iniex komdu li ngħid li jmissna immorru fuq full blown hedging u l-Enemalta tibda tagħmel hedging ta' 60% taż-żejt tagħha.

Jien ngħid li rridu noqogħdu ftit attenti għax sakemm immorru tajjeb, kulħadd jiftaħar kemm kien bravu l-gvern, imma malli mmorru ħażin nibdew naraw liema ras irridu ntajru.

U dan m'huwiex fair.

Il-hedging huwa an educated guess pero' bħalma tista' tiffranka ammont kbir ta' flus, daqshekk ieħor tista' titlef ammont kbir ta' flus.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jista' l-Ministru jgħidilna kemm-il darba roħos iż-żejt minn mindu spiċċa l-hedging?

Għaliex tajjeb inkunu nafu kemm kienet deċiżjoni għaqlija li f'dawn l-aħħar snin tneħħa l-hedging u x'kienet id-differenza.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, b'kumbinazzjoni għandi din l- informazzjoni quddiemi u nista' nagħtihielu.

Fl-1996 l-average price kien ta' USD20.71, fl-1997 kien ta' USD19.04, fl-1998 kien ta' USD12.52; fl-1999 kien ta' USD17.51; fl-2000 kien ta' USD28.26; fl-2001 kien ta' USD22.95; fl- 2002 kien ta' USD24; fl-2003 kien ta' USD28.5 u issa qiegħed USD55.

Jiġifieri skond din it-tabella, kieku bdejna nipprovaw nagħmlu hedging fl- 2000, bejn l-2001 u l-2003 konna nitilfu.

Allura min għamel hedging dak iż-żmien, ikun għamlu with an educated guess u ma tistax tgħidlu: Inti ma jmissekx rajt li s-sena d-dieħla l-prezz se jorħos!

Dik hi d-diffikulta' tagħha.

Nerġa' ngħid li l-gvern Laburista hekk kien ġralu u l-prezz taż- żejt kien niżel għal USD12.52-il barmil.

Din id-deċiżjoni ħadd ma jaffettwaha, l-international prices ma kenux qed jidhru u m'iniex ċert jekk fl-1998 spiċċatx xi gwerra naħa jew oħra imma dawn huma kollha affarijiet li aħna m'għandniex kontroll fuqhom u allura m'għandniex nippretendu li min jixtri ż-żejt, f'dan il-każ l-Enemalta, huwa xi magician li permezz tal- bakketta maġika jkun jaf jekk hijiex se tiġih tajba jew ħażina.

Dik hi d- diffikulta'.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Qed nieħu gost li l-ministru qed jieħu pożizzjoni prammatika ħafna iktar mill-ministru ta' qablu għax jekk kien hemm xi ħadd li ppolitiċizza l-hedging kien proprju l-ex-deputat parlamentari l- Professur Josef Bonnici.

Jien ħadt nota ta' dak li qal, li kemm ilu ministru hu, l-Enemalta rrikorriet għall-hedging.

Given li ż-żejt ilu tiela' issa għal ċertu ammont ta' żmien, għalkemm kien biss f'dawn l-aħħar ġimgħat li forsi laħaq il-prezz ta' USD50 jew aktar, jista' l-Ministru jgħidilna għal kemm żmien għamlet hedging l-Enemalta fi żmien li kien responsabbli għaliha hu u meta?

Għax naħseb li huwa importanti li nkunu nafu t-terminu ta' żmien u anke meta ttieħdet id-deċiżjoni għax kif qal il- ministru, bħalissa żgur m'huwiex il-mument propizju biex wieħed jagħmel il- hedging.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-opinjoni tiegħi, diffikulta' partikolari li kellha l-Enemalta kienet li formalment qatt ma kien hemm oil committee.

Din m'hijiex xi ħaġa aċċettabbli fil-kontest ta' korporazzjoni li tiddependi miż-żejt.

Allura l-ewwel ħaġa li ridna kienet li jkollna xi ħadd li jkun jaf is-suq.

Konna fortunati li l-persuna li llum hija financial controller, is-Sur Pippo Pandolfino, kien għamel żmien twil fl-oil hedging committee ta' l-Air Malta u allura esperjenza f'dan il-qasam partikolari, apparti li huwa financial controller.

Hu għamel il-kuntatti mal-persuni barra minn Malta li kien jaf li huma esperti, ġab wieħed jew tnejn minnhom u wżajna wkoll expertise lokali biex nixtru ż-żejt.

Jekk niftakar bl-amment iż-żejt kien xi 20%, pero' żgur mhux viċin il-50% u safejn naf jien s'issa sar darba.

Ir-raġuni li sar darba hi li s-sistema ta' l-Enemalta hi li tixtri ż-żejt hi, toħroġ it-tenders - ma nafx kif kienet fi żmien l-Onor.

Brincat - u mbagħad meta jagħlqu t-tenders, ikun hemm ħames persuni f'kamra u jaħdmu bil-faxes dak il-ħin, jiġifieri fi żmien siegħa jew forsi ftit aktar jiddeċiedu ta' min tkun l-aħjar offerta.

Il-prezz li jixtru bih ma jkunx il-prezz ta' dakinhar imma l-average rate għax ikollok spot prices tax-xahar sħiħ u mbagħad il-kompetitur mingħand qed min tixtri, inaqqas jew iżid fuq dak il-prezz.

Jiġifieri jekk il-prezz taż-żejt illum huwa ta' USD55, ma jfissirx li ż-żejt li nxtara fix-xahar ta' Ottubru mill-Enemalta jqum USD55, imma jkun l-average price li jkun l- ispot rate bejn l-1 u l-31 ta' Ottubru minus il-commission li tkun miftehma ma' min ikun qiegħed ibigħlek.

Anke f'din is-sistema hemm tip ta' hedging żgħira jew averaging out.

Issa daħlet is-sistema ta' six months hedge u għalkemm qed nitkellem mill- memorja, naf fiċ-ċert li l-hedging sar darba.

Dan sar permezz ta' nies professjonali u l-ewwel kriterju tiegħi kien proprju li jkun hemm nies li għandhom esperjenza f'dan ix-xogħol u mhux f'daqqa waħda nibdew nagħmlu l- hedging qisna kollha sirna esperti taż-żejt!

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, fil-bidu intqal li 5% ta' l-enerġija għandha tkun sostenibbli sa l-2010.

Jista' l-Ministru tar-Riżorsi u l- Infrastruttura jgħidilna x'inhu jiġri peress li s'issa kull inizjattiva suppost hija wieqfa sakemm tiddeċiedi l-Awtorita' tar-Riżorsi?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru tar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Sur President, nista' nirrepeti dak li għidt hawnhekk xi ħmistax ilu u cioe' li jiena all out favur ir-renewable energy sources, kemm jekk din tkun ġejja mir-riħ, kemm jekk tkun ġejja mix-xemx u kif ukoll jekk tkun biomass.

Imbagħad irridu naraw jekk f'pajjiżna għandniex fejn inpoġġuhom, jekk il- mod kif inpoġġuhom u kif inħaddmuhom ikunx ekonomiku, jekk ikollniex bżonn ta' sussidju biex inħaddmuhom u affarijiet oħra li jiena diġa' rriferejt għalihom.

Nerġa' ngħid li l-Malta Resources Authority ingaġġat konsulenti barranin biex jagħmlu dan l-istudju u kif dan ikun lest, immexxu l- proposta.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 448 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw ir- Regolamenti Ekonomiċi ta' l-Ajruport; u

Avviż Legali 453 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw ir- Regolamenti dwar id-Drittijiet (Telegrafija mingħajr Fili) (Emenda Nru. 2).

f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 449 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw ir- Regolamenti tad-Dwana;

Avviż Legali 450 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw l- Iskeda li jinsabu ma' l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 2);

Tabella li tagħti informazzjoni dwar persuni li għandhom 'il fuq minn 61 sena li għadhom impjegati mas-Servizz Pubbliku, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 8200;

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar infiq li sar fuq printing mill-Ministeru tal-Ġustizzja u l-Intern u dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt ir- responsabilita' ta' l-istess Ministeru matul l-2004, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 8144;

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 451 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Skema ta' Apprendistat Tekniku (Emenda Nru. 2);

Avviż Legali 452 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Involviment ta' l-Impjegati (Kumpannija Ewropea);

Tagħrif dwar l-għadd u l-kwalifiki ta' gradwati li f'Awissu 2004 kienu qed jirreġistraw għax-xogħol, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7708;

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Avviż Legali 446 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 dwar Ħlasijiet għad-dħul fil-Mużewijiet, Siti u Wirjiet ta' Kollezzjonijiet Nazzjonali;

Kopja ta' applikazzjoni (Development Notification Order, 2001) li saret mill-Ministeru tat-Turiżmu quddiem l-Awtorita` ta' Malta dwar l- Ippjanar u l-Iżvilupp għal twaħħil ta' bollards fil-Bajja ta' San Ġorġ, San Ġiljan, datata Ġunju 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8188;

Tagħrif dwar il-kuntratt ta' servizzi li l-kumpannija Med-Design Consultants ingħatat mill-Awtorita` ta' Malta dwar it-Turiżmu għal xogħlijiet fil-Bajja ta' San Ġorġ, San Ġiljan, flimkien ma' kopja ta' diversi invoices u rċevuti maħruġa mill-istess kumpannija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8192;

Kopja ta' tliet ċertifikati li nħarġu mill-kumpannija Med-Design Consultants dwar xogħol li sar fuq storm water system fil-bajja ta' San Ġorġ, San Ġiljan, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8193; u

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar entitajiet, dipartimenti u awtoritajiet li jaqgħu taħt ir- responsabilita` tal-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq li applikaw għall-fondi mill-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7066.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' pjanta li tindika l-post bejn Għajn Tuffieħa u l-Ġnejna fejn ġara inċident li fih kien involut tifel fit-3 ta' Ottubru 2004, kif ukoll il-post fl-istess lokalita` li dwaru kien sar rapport minn perit tal-gvern fil-15 ta' Lulju 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8175.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħrif dwar każijiet ta' adozzjoni minn diversi pajjiżi li ġew finalizzati bejn Lulju 2001 u Setembru 2004, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 8142;

Tagħrif dwar persuni li qed jirċievu l-pensjoni tal-wens, flimkien ma' tagħrif dwar applikazzjonijiet għall-istess pensjoni, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 8162;

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informatika, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar benefiċċji u allowances li għandhom iċ-Chief Executive Officer, l-Operations Manager u l-Administration Manager tal- kumpannija Kordin Grain Terminal, tagħrif dwar qliegħ ta' l-istess kumpannija fis-snin bejn l-2000 u l-2004, flimkien ma' tagħrif dwar safar li sar minn uffiċjali tal-kumpannija bejn Jannar 2003 u Mejju 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7559; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, inqiegħed fuq il- mejda taKamra:

Tagħrif dwar entitajiet, dipartimenti u awtoritajiet li jaqgħu taħt ir- responsabilita` tal-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent li applikaw għal fondi mill-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7068.

ONOR.

HELEN D'AMATO (Segretarju Parlamentari): Sur Presdient, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 447 ta' l-2004 – Regolamenti ta' l-2004 li jemendaw ir- Regolamenti dwar l-Iġjene ta' l-Ikel (Emenda Nru. 2); u

Tagħrif dwar l-għadd u l-grad ta' impjegati fid-djar ta' l-anzjani, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7984.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA` SOĊJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-21 t'Ottubru, 2004.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, jiena nixtieq nitkellem fuq aspett wieħed biss tal-liġi li jirrigwarda l- kumplikazzjonijiet li jinqalgħu meta ħaddiem ikun involut f'xi aċċident.

Nemmen minn ċerti każi li ġew quddiemi li s-sitwazzjoni legali li tirrigwarda fatt bħal dan, minkejja l-abbozz li għandna quddiemna llum, għadha primitiva għall-aħħar fis-sens ta' kif tiddefendi l-interessi ta' min iweġġa' fuq il-post tax-xogħol.

Matul dawn is-seduti kien hemm diskussjonijiet interessanti dwar dan is-suġġett u dwar it-tort ta' min ikun meta jweġġa' xi ħadd minħabba traskuraġni.

Naħseb li rridu nwessgħu iktar meta niġu biex nittrattaw din il-kwestjoni.

Qed insostni dan fuq bażi ta' każ wieħed - allavolja naf b'każi oħra – li sirt naf bih f'dawn l-aħħar xhur u li ħassejt li hemm bżonn nitkellem fuqu li anke ktibt artiklu dwaru f"The Malta Indepedent" tal-Ħadd.

Dan hu każ ta' ħaddiem li kien jaħdem bħala electrician mal-Meccanica Ltd., li kienet involuta f'xogħol ta' electrical installation fl-isptar f'Tal-Qroqq.

Dan il-ħaddiem, li għandu xi 54 sena, kien qed jagħmel xogħol fuq sellum twil madwar sular u nofs u kien qed jaħdem waħdu u sfortunatament is-sellum inqaleb bih.

Siequ daħlet fl- iskaluni tas-sellum hu u jaqa' u nkisret minn ħames postijiet.

Tort tiegħu?

Kien traskurat?

Ried ikollu xi ħadd miegħu dak il-ħin?

Dak il-ħin ma kellu lil ħadd miegħu.

Dan waqa', kiser siequ u ittieħed l-isptar b'urġenza fejn saru l-interventi li sfortunatament ma rnexxewx.

Jiena iltqajt miegħu xi sentejn wara li ġara l-każ u qalli li minħabba l-aċċident u l-interventi, dan il-ħaddiem, is-Sur Fawzi - u hawnhekk irrid nagħmilha ċara li għalkemm għandu oriġini Libjana dan għandu nazzjonalita` Maltija u miżżewweġ Maltija – ma setax jaħdem aktar.

Tort tiegħu?

Tort ta' l-employer?

Kien traskurat hu?

Kien traskurat l-employer?

Dan huwa immaterjali għaliex il-fatt huwa li dan il-bniedem ma jistax jaħdem aktar.

Mort għand il-familja tiegħu għax kellhom problema fejn se jmorru joqogħdu.

Meccanica Ltd. għamlet sena tħallsu skond il-liġi u wara qalulu li ma jistgħux jimpjegawh aktar.

Dan spiċċa bla xogħol u issa ma jistax jaħdem aktar.

Anke kieku ma kellux siequ kif inhi, ma tantx se jsib min jimpjegah ta' 54 sena.

Dawn spiċċaw lampa stampa għax riedu jħallsu l-kera tad-dar u jixtru x'jieklu imma introjtu ma kienx hemm.

Waħda mill-affarijiet li seta' jagħmel kien li japplika għall- pensjoni ta' l-invalidita`.

F'dan il-każ ma tantx seta' jieħu ħafna għax, jekk kien informat tajjeb, jgħoddulu minn meta sar ċittadin Malti madwar għaxar snin ilu u fil-fatt dak li jieħu m'huwiex biżżejjed biex jgħix biha.

L-employer ħasel idejh u qal li hu osserva r-regolamenti eżistenti.

Meta kellimt lir-rappreżentanti tal-union, li f'dan il-każ kienu l-GWU, qaluli li kienu qed isegwu l-każ tiegħu u kkonfermaw li l-employer osserva r- regolamenti u l-liġijiet eżistenti.

Dan ifisser li fis-soċjeta` tagħna bil- liġijiet kif inhuma u bil-protezzjoni tal-union - m'iniex qed ngħid li l- employer hu xi Scrouge – dan ir-raġel u l-familja tiegħu qed jiffaċċjaw sitwazzjoni fejn m'hemmx aktar x'jagħmlu ħlief li jistennew il-karita`.

L- employer dam iħallsu sena u aktar ma jgħaddi ż-żmien, siequ qed tmur għall- agħar u dan nista' nikkonfermah għaliex rajtu jien stess.

Ma rridx noqgħod intawwal wisq fuq dak li rajt pero` dan il-bniedem għandu bżonn l-għajnuna mhux biss b'sens ta' karita` imma anke b'sens ta' ġustizzja.

Il-liġijiet kif inhuma bħalissa, f'każ bħal dan u f'każijiet oħra, ipoġġu lill-ħaddiem f'sitwazzjoni mill-aktar diffiċli.

Irridu nammettu li l-abbozz li għandna quddiemna ma jindirizzax każ bħal dan.

Dan il-każ smajt bih għax din il-familja kellha problema kif se tibqa' tgħix fid-dar li kellha minħabba li kienet skaditilhom il-kera, ma kellhomx fejn imorru u l-interess tagħhom kien dwar kif jistgħu, b'xi mod jew ieħor, jakkwistaw xi flat mill-housing authority.

Hawnhekk m'iniex qed nitkellemu fuq xi ħadd li m'għandux sens imma qed nitkellmu fuq bniedem li għandu aktar minn 50 sena, li għandu electrician skills pero' spiċċa lampa stampa għax kellu aċċident fuq il-post tax-xogħol.

Ma naħsibx li wieħed għandu joqgħod jitkellem jekk kienx tiegħu jew ta' l-employer.

Jiena ċempilt liċ-chairman tal-Meccanica Ltd. u spjegajtu li dan il-bniedem weġġa' waqt li kien jagħtihom servizz.

Dan ma kienx qed jagħmel xi extreme sports meta weġġa' imma kien qed jaħdem.

Jiena ma naħsibx li f'każ bħal dan wieħed jista' joqgħod jara ta' min hu t-tort.

Iċ-chairman tal-Meccanica qalli li kien se jara x'jista' jagħmel għax to be fair with him, dan m'huwiex xi bniedem li jħares bi ħdura lejn il-ħaddiema.

Ftit wara nirċievi e-mail fejn qalli li dan il-ħaddiem qed jagħmlilhom kawża u allura hu ma jista' jagħmel xejn aktar.

Il-liġi obbligat lill-employer biex jagħtih sena paga u mbagħad ikollu jara kif jgħaddi bil-pensjoni ta' l-invalidita`.

Sabiex dan il-bniedem jipprova jġib xi forma ta' kumpens li jippermettilu jgħix b'mod xieraq, irid itella` l-każ l-qorti kif qaltlu l-union u l- employers hekk jistennew.

Issa ħaddiem f'din is-sitwazzjoni ma jistax iqabbad lil xi avukat top class u allura jkollu jmur fuq l-avukati tal- fqar.

Issa meta dan lanqas għandu flus biex iħallas il-kera, kif jista' jħallas avukat?

Apparti minn hekk, dan ikollu jistenna xi sentejn jew tlieta biex forsi jieħu xi ħaġa imma in the meantime kif se jgħix?

Hija xi ħaġa umiljanti li meta tweġġa' b'dan il-mod fuq il-post tax-xogħol, biex tkompli tgħix b'mod xieraq u deċenti, trid tgħaddi minn dan il-hassle legali kollu, apparti l-interventi, l-istress u l-inkwiet li jikkawża każ bħal dan.

Jiena qed insemmi każ partikolari pero' min jaf kemm hawn deputati f'dan il-Parlament li jiffaċċjaw każijiet simili.

Ma naħsibx li l-legislazzjoni tagħna, inkluż dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, tipprovdi b'mod onest u b'mod serju għal każijiet bħal dawn.

Kif diġa' għidt, jiena kont ktibt artiklu dwar dan il-każ f'"The Malta Independent" f'Awissu li għadda u filwaqt li l-artikli l-oħra li nikteb kultant joħolqu kontroversja, fuq dak l-artiklu ma ntqal xejn ħlief għal organizzazzjoni li taħseb għall-occupational and health safety fejn staqsewna min hija l- kumpanija konċernata sabiex jagħmlu l-investigazzjoni tagħhom għax jiena b'ċertu prudenza – li ma tantx jagħtuni krettu għaliha – ma kontx tajt l- isem tal-kumpanija konċernata.

F'Awissu aħna konna informajnihom min kienet il-kumpannija sabiex ikunu jistgħu jagħmlu r-riċerki tagħhom.

Issa qegħdin f'Ottubru u meta staqsejnihom fejn waslu fl-investigazzjoni tagħhom qalulna li għadhom qed jistennew risposta mingħand il-kumpannija Meccanica Ltd. għad-domandi li huma staqsew.

Sur President, il-punt li rrid nagħmel huwa li wieħed irid jirrifletti fuq aċċidenti bħal dan it-tip fuq il-post tax-xogħol u x'ifissru għal min ikun involut.

Jekk wieħed iħares lejn l-istatistika ppubblikata, isib li l-parti l-kbira ta' l-aċċidenti fuq il-post tax-xogħol isiru fuq siti ta' kostruzzjoni.

Per eżempju, matul is-sena li għaddiet u s-sena ta' qabel mietu xi ħames persuni fuq siti ta' kostruzzjoni u kien hemm anke ħafna aċċidenti gravi.

Jiena naf żewġ persuni li waqgħu ħames sulari fuq sit ta' kostruzzjoni u għalkemm baqgħu ħajjin, ħajjithom tfarrket għal ħafna żmien.

Il-fatt li huma u l-familja tagħhom jitpoġġew taħt pressjoni biex jgħidu jekk kienx tort tagħhom jew kienx tort ta' xi ħaddieħor diġa` hija serja u allura hemm bżonn li każijiet bħal dawn li bilfors ikunu bona fide - għaliex ma nafx min se jaqa' ħames sulari jew ikisser siequ bil-mod kif iddeskrivejt apposta - jeħtieġ li jkollhom xi forma ta' insurance.

Kumpanniji li jagħmlu ċertu xogħol għandhom ikollhom xi tip ta' insurance li tkun b'liġi ħalli meta jiġri xi aċċident fuq il-post tax-xogħol li jkollu ċerti riperkussjonijiet fuq il-ħaddiem, il-familja u hu ma jispiċċawx lampa stampa.

Jiena naf li jista' jkun hemm problemi ta' traskuragn għaliex meta kelli x'naqsam mal-fonderija, kien hemm ħaddiema li kienu jagħmlu affarijiet perikoluzi u aħna għamilna minn kollox biex inneħħulhom din il-mentalita`.

Fil-fonderija jintużaw borom kbar bl-azzar imdewweb u meta tkun qed taqleb dawn il-borom fil-forom, trid tilbes ilbies protettiv ħalli jekk ittir qatra ta' azzar imdewweb fuqek, ma tagħmillek xejn.

Jekk qatra azzar imdewweb tmissek u ma jkollokx ilbies protettiv, itaqqbek.

Allura kienet ċara li kulħadd ried jilbes ilbies protettiv għal ħaġa bħal din.

Issa aħna kellna nies li kienu jmorru jaqilbu l-borom bil-karkur.

Ara x'ġenn!

Jiena ngħid li hemm bżonn ta' ħidma kbira biex din it-tip ta' traskuraġni tiġi kontrollata u eliminata imma fil-maġġoranza kbira tal-każijiet, ma tistax tgħid li l-aċċidenti jiġru minħabba traskuraġni tal-ħaddiema.

Fil-każ partikolari li semmejt jiena, dan il-ħaddiem waqa' sular u nofs, spiċċa b'diżabilita` u ma jistax jaħdem aktar u ta' dan kollu ħa sena paga u qed jieħu l-pensjoni ta' l-invalidita` li tiddependi fuq kemm ikun ikkontribwixxa qabel.

Issa jekk dawn ma jservuhx, jispiċċa lampa stampa.

Dan m'huwiex sewwa.

Issa jekk dan il-proxxmu li qed insemmi jiena ilu biss għaxar snin fl-istream tax-xogħol Malti u ġralu dak li ġralu waqt li kien qiegħed fuq il-post tax-xogħol, għaliex għandu jispiċċa f'din is- sitwazzjoni u biex jieħu xi ħaġa, irid jidħol fi proċessi legali komplikati jew inkella jmur jittallab għand l-employer li min-naħa tiegħu qed jgħidlu li hu beda proċeduri fil-qorti u dan ma jistax jitkellem aktar miegħu jew altrimenti l-alternattiva tkun li forsi jingħata xi gratuity ex- gratia u daqshekk.

Dan m'huwiex mod kif isiru l-affarijiet, Sur President.

Hemm bżonn li niffaċċjaw sitwazzjonijiet bħal dawn għaliex l-aċċidenti fuq il-post tax-xogħol li jkunu ta' detriment kbir għall-ħaddiema se jibqgħu jiġru.

Ma jistax ikun li l-employer jagħmel biss perjodu ta' żmien iżomm ċertu piż u l-bqija li jiġi kollox għall-ħaddiem li jkun korra fuq il-post tax-xogħol.

Jiena ngħid li meta jkun hemm aċċident fuq il-post tax- xogħol, l-employer għandu jkun involut fil-mod kif tissolva jew tirrimedja s-sitwazzjoni daqs min ikun involut fl-aċċident.

Meta ngħid tissolva jew tirrimedja, ma rridx infisser li l-liġi tobbliga lil naħa jew oħra li tmur quddiem il-qrati biex jiddeċiedu imma tassattivament l-employer jitqies li għandu jġorr parti mill-piżijiet li jridu jinġarru f'sitwazzjoni bħal din u mhux li l-employer jinħall wara sena u l-ħaddiem u l-familja tiegħu jibqgħu jġorru l-piżijiet għal għomorhom.

Ma tagħmilx sens li biex timxi 'l quddiem trid tieħu proċeduri legali imma jrid ikun hemm xi bażi aktar komuni għaż- żewġ naħat u mbagħad jekk ikunx tort ta' l-impjegat jew tal-ħaddiem jiġi deċiż aktar tard.

Irid ikun hemm l-ewwel bażi li min iweġġa' fuq il-post tax-xogħol ikun jaf li għandu xi ħaġa fuqxiex jserraħ.

Nixtieq nagħmilha ċara li hemm bżonn niffaċċjaw ħaġa bħal din permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi billi jkun hemm xi forma ta' insurance min-naħa ta' l-employer li tassigura li jekk il-ħaddiema jinqalagħlhom xi forma ta' damage, ta' injury jew ta' korriment li b'xi mod tħallihom b'xi forma ta' diżabbilta', allura dawn jingħataw protezzjoni.

Huwa veru li din iżżid xi ftit ma' l-ispejjeż tal-produzzjoni – u hawn nixtieq nagħmilha ċara li din iċ-ċirkostanza qed tinqala' l-iktar fil-qasam tal-kostruzzjoni, speċjalment fejn jidħol manteniment – pero' in this day and age ma nistgħux nagħlqu għajnejna għal problema bħal din li qed tiżvantaġġja bil-kbir numru ta' familji li m'għandhomx għalfejn ikunu żvantaġġjati b'dan il-mod.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Puli.

ONOR.

CLYDE PULI: Sur President, l-abbozz ta' liġi li tressaq quddiemna mill-ministru għall-familja u solidarjeta' soċjali huwa kollezzjoni ta' emendi għall-Att dwar is-Sigurta' Soċjali u jirrigwarda diversi aspetti.

Kif qal l-Onor.

Sant, id-diskussjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi kienet interessanti għax kulħadd tkellem dwar xi aspett partikolari, għalkemm il- maġġoranza ta' dawn l-emendi huma ta' natura amministrattiva jew qegħdin jipproponu li jiġu eliminati xi forom ta' diskriminazzjoni, jiġifieri minn dawn l-emendi joħorġu affarijiet pożittivi wkoll.

Għalhekk ġaladarba qed neliminaw dawn id-diskriminazzjonijiet, wieħed jifhem ukoll li finalment qed nintroduċu iktar ġustizzja mal-benefiċjarji ta' dan l-Att.

Waħda mill- emendi li tneħħi d-diskriminazzjoni bejn is-sessi tgħid li b'seħħ mill-5 ta' Jannar persuna miżżewġa li ma tkunx legalment separata jew li ma tkunx ġiet abbandunata mill-konjuġi tagħha m'għandhiex titqies bħala persuna li timpjega lilha nnifisha.

Min-naħa l-oħra parti oħra ta' din l-istess emenda tgħid li persuna li qabel il-5 ta' Jannar, 2004 kienet titqies bħala persuna li timpjega lilha nnifisha għandha, jekk hija tagħżel, tibqa' titqies bħala persuna li timpjega lilha nnifisha.

Din hija emenda li tagħmel sens u tneħħi ċertu diskriminazzjoni.

Wieħed jifhem li f'sitwazzjonijiet bħal dawn huma n-nisa li qegħdin jiġu milquta l-iktar u allura żgħira kemm hi żgħira din l-emenda, wieħed ma jistax ma japprezzax li fil-fatt din qiegħda tneħħi ċertu diskriminazzjoni.

Jien naħseb li nistgħu ngħidu l-istess għall-proposta li għandna li d-dħul mill-manteniment ikun eskluż mill-means testing u b'hekk il-persuna tkun eżentata mill-ħlas tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali.

Għandna wkoll emenda li għall-ewwel darba qed tinkludi kondizzjoni medika ġdida li twassal biex persuna tkun iddikjarata li m'hijiex kapaċi taħdem u allura tkun intitolata għall-benefiċċju.

Wieħed irid jgħid li huwa kkalkolat li l- ammont ta' dawn in-nies huwa żgħir ħafna, pero' m'hemmx dubju li kull persuna li hija milquta minn din il-marda u anke l-familjari tagħhom japprezzaw il-fatt li saret ġustizzja magħhom, anke jekk forsi huma jħossu li ħaġa bħal din damet biex saret.

Kif diġa' għidt f'dan l-abbozz ta' liġi hawn diversi emendi li huma iktar ta' natura amministrattiva.

Aħna smajna lill-ministru tispjega li fost l- oħrajn issa se jkun hemm sinkronizzazzjoni tas-sena kontributorja mas-sena benefiċjarja, u għalkemm fiha nnifisha din tista' tidher bħala emenda żgħira, tagħti possibbilta' għal iktar effiċjenza u allura hija emenda li finalment tikkontribwixxi għall-ispirtu ta' l-Att dwar is-Sigura' Soċjali.

Huwa importanti li l-għajnuna li tingħata lill-individwu tasal għand min għandu verament bżonnha u dan għandu jsir fl-iqsar żmien possibbli.

L-emenda dwar ir-responsabbilta' tal-welfare committee li issa se tgħaddi għand il-ministeru tas-saħħa u l-kura ta' l-anzjani wara li riċentement saret riforma fil-karigi ministerjali, sa ċertu punt hija wkoll emenda amministrattiva imma l-oppożizzjoni qed tgħid li se tivvota kontriha bħala sinjal ta' solidarjeta' ma' dawk l-anzjani li fil-budget li għadda ntlaqtu minħabba ż-żieda li kien hemm fil-kontribuzzjoni li huma jridu jagħtu biex ikunu jistgħu jingħataw ċerti servizzi.

Jien nifhem li ħadd ma jieħu gost iħallas, imma min-naħa l-oħra naħseb li kulħadd irid jifhem li l-gvern qiegħed jagħti servizz, qiegħed jagħti għajnuna u qiegħed jipprovdi xibka biex ħadd ma jaqa' lura.

Hawnhekk aħna m'aħniex inqassmu ċ-ċejċa u rridu naqtgħuha din il-mentalita' li naħsbu li l-welfare state huwa ċ-ċejċa.

Ġieli nisma' ċerti argumenti, bħal, per eżempju: Allura min faddal m'għandux jagħmel kapriċċi?

U m'għandux ikollu post ta' villeġġjatura?

Dażgur li min ikun ħadem u faddal għandu jagħmel il-kapriċċi, imma jien nippretendi li min qiegħed taħt xi forma ta' assistenza soċjali – u dan li qed ngħid ma japplikax biss għall-anzjani – jfisser li ma jkollux flus biżżejjed biex ikun jista' jgħix, aħseb u ara kemm ikollu biżżejjed biex jieħu ċ-ċejċa!

Għalhekk huwa tajjeb li nifhmu li l-welfare state qiegħed hemmhekk purament bħala safety net għal min verament għandu bżonn.

Naturalment dan ma jfissirx li aħna rridu nqasqsu, inqattgħu u niddistruġġu l-welfare state, biex ma niġux interpretati b'mod ħażin, u ma jfissirx li m'aħna se nagħmlu xejn iktar għall-anzjani.

Biżżejjed infakkar li llum hawn 8,900 familja anzjana, jiġifieri kważi 9,000 familja, li jgħixu weħidhom u għandhom is-servizz tat-telecare.

Matul dawn l-aħħar snin fl- isptar San Vinċenz de Paule sar investiment qawwi biex jinbnew is-swali mill-ġdid u bħalissa għaddej il-bini fuq blokk ġdid tan-nisa, liema blokk se jkun jista' jakkomoda 180 sodda oħra.

Ta' min jgħid ukoll li hemm iktar minn 700 persuna anzjana li qed jgħixu f'dar ta' l-anzjani tal-gvern fil- komunita' u l-gvern preżenti huwa determinat li jwaqqaf ukoll dar ta' l- anzjani oħra, li llum is-sit tagħha ġie identifikat.

Irridu niftakru li l-gvern qed jonfoq iktar minn Lm200 miljun f'pensjonijiet u f'benefiċċji soċjali, minbarra l-54,000 ikla permezz tas-servizz tal-meals on wheels, is-servizz tal-handyman, li jużawh medja ta' 60 familja fix-xahar u l-14-il day centre li issa għandna mxerrdin ma' Malta u Għawdex kollha, jiġifieri altru milli qed ngħidu li se nżarmaw il-welfare state.

Aħna kulma qed ngħidu huwa li għandna nirrazzjonalizzaw l-affarijiet u li meta nipprovdu l- welfare, għandna nipprovdu xibka – u huwa obbligu tal-gvern li jassigura dan – biex ħadd ma jaqa' lura.

Emendi oħrajn li huma mdaħħla f'dan l-abbozz ta' liġi u li qajmu diskussjoni – fil-fatt dawn semmewhom diversi membri ta' l-oppożizzjoni, fosthom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni nnifsu – huma proprjament dawk li jirrelataw mas-saħħa u mas-sigurta'.

Aħna nifhmu li jkun hemm każijiet individwali fejn ikun diffiċli li tidentifika min għandu t-tort u min għandu r-raġun u nifhmu li jrid ikun hemm struttura li tistudja dawn il- każijiet b'ċerta serjeta' u responsabbilta' qabel ma jiġi deċiż min għandu t-tort u min għandu r-raġun, imma rridu nifhmu li finalment din l-emenda qiegħda tirresponsabilizza lil kulħadd għax m'huwiex biżżejjed li jkollna ħafna liġijiet fuq is-safety tal-ħaddiema.

Naħseb li din l-emenda li ġiet imdaħħla fl-abbozz ta' liġi qiegħda timpinġi responsabilita' fuq is- soċjeta' kollha.

L-ewwelnett din qiegħda tirresponsabilizza lill-gvern innifsu biex jonfoq it-taxxi tal-poplu Malti u Għawdxi fejn għandu jonfoqhom, jiġifieri mhux iqassam iċ-ċejċa bla studji ta' xejn u qiegħda tirresponsabilizza lill-istess ħaddiem li jrid joqgħod attent li josserva l- liġi tas-safety tal-ħaddiema u ma jweġġax lilu nnifsu jew lil ħaddieħor bi traskuraġni tiegħu.

Per eżempju, aħna nafu li l-iktar ħaddiema li huma prone għall-accidents huma dawk li jaħdmu fil-qasam tal-kostruzzjoni u allura dawn il-ħaddiema għandhom ikunu responsabbli lejhom infushom u lejn il-familji tagħhom billi fost l-oħrajn jilbsu s-safety helmet ħalli b'hekk jassiguraw li għallinqas b'dan il-mod anke martu u wliedu jkunu qed jiġu mħarsa għax jekk ikun liebes is-safety helmet u allaħares qatt jiġrilu xi ħaġa, jingħataw xi forma ta' benefiċċju.

Għalhekk il-gvern mhux biss qed joħloq pressure fuq il-liġijiet li għandu imma anke fuq il-ħaddiem biex josserva dawk l-istess liġijiet u fuq l-employer, għax jekk qabel dan kien jabbuża - saħansitra ssemma xi każ ta' bullying ukoll li sar minn employer fuq il-ħaddiema tiegħu li ma kienx jixtrilhom il-health and safety equipment li kellhom bżonn - issa dan jaf li jekk xi ħadd mill-ħaddiema tiegħu se jweġġa', finalment ir-responsabbilta' se taqa' kollha fuqu minħabba li issa l-gvern se jitolbu l-ħlas tal-benefiċċju lura.

Għalhekk kif diġa' għidt, filwaqt li sa ċertu punt din l-emenda ma fiha xejn pero' timplika ħafna affarijiet għax finalment tirresponsabilizza lil kulħadd.

Jien naħseb li fis-sitwazzjoni li ninsabu fiha llum, kulħadd qed jistaqsi jekk it-taxxi li qed iħallas humiex qegħdin imorru biex jgħinu lil min verament għandu bżonn.

Kulħadd jaf li aħna poplu karitattevoli imma mbagħad min-naħa l-oħra, bir-raġun, ħadd ma jieħu pjaċir li xi ħadd ikun qed jisolħu b'kapriċċ minħabba li qed jabbuża jew inkella minħabba li kien traskurat.

Għalhekk naħseb li lkoll naqblu li r-responsabbilta' li qed iddaħħal din l-emenda hija importanti ħafna.

Aħna rridu niftakru biss – u se nagħlaq hawn għax lill-kollegi tiegħi wegħedthom li m'iniex se ntawwal – li fil-budget tas-sena li għaddiet in-nefqa tal-gvern fuq il-welfare – jiġifieri hawnhekk qed ninkludi s-sigurta' soċjali, l-edukazzjoni u s-saħħa – kienet tammonta għal 55% tan-nefqa tiegħu - għallinqas hekk kien ġie kkwotat li qal il-Prim Ministru tal-lum li dak iż-żmien kien il-ministru responsabbli mill-politika – jiġifieri 55% ta' dak kollu li nefaq il-gvern kienu qed imorru proprjament għall-qasam soċjali.

Altru milli l-gvern qed iqasqas u jrid iżarma l-welfare state!

Għalhekk huwa obbligu tal-gvern li jassigura illi l-flus qegħdin imorru fejn għandhom imorru u lil hinn mill-obbligu tal-gvern naħseb li huwa l- obbligu ta' kull wieħed u waħda minna, fosthom ta' min jaħdem u ta' min iħaddem, li naraw illi flusna – għax finalment dawn huma fondi kollettivi – imorru fejn għandhom imorru.

Jien m'għandix iktar kummenti x'inżid dwar l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna ħlief li nirrimarka li, fl-opinjoni tiegħi, dan l-abbozz ta' liġi huwa straightforward ħafna u l-emendi li fih żgur li se jkomplu jtejbu s-servizzi li jipprovdi d-dipartiment għas- sigurta' soċjali lill-komunita' Maltija.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Cassar.

ONOR.

JOE CASSAR: Mr Speaker, nixtieq nibda dan id-diskors billi nirriferi għal dokumentarju – forsi hemm ħafna minnhom li rawh dan l-aħħar – li jismu "Fahrenheit 9/11".

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Michael Gonzi qed jgħidli li ma rahx!

(Interruzzjonijiet) George Bush m'għandux jaqsam f'dan li se ngħid, pero' rrid ngħid li wieħed minn dawk li kkummenta f'dan id-dokumentarju kien ċertu Dr Jim McDermott li minbarra li huwa congressman Amerikan, huwa wkoll psikjatra, u allura meta dan beda jitkellem ftaħt par widnejn daqsiex!

Issa jien assolutament ma rridx nidħol fil-merti ta' jekk Dr Jim McDermott kellux raġun jew le, pero' dan qal xi ħaġa importanti ħafna.

Fil-fatt dan qal li kull tant żmien il-gvern Amerikan – issa hawn irrid nenfasizza li dan ma jfissirx li qed naqbel miegħu u qiegħed sempliċement nikkwota x'qal hu biex imbagħad nieħu spunt minnu – donnu jdaħħal id-dubju dwar jekk hemmx sigurta' fl-Istati Uniti u kważi kważi xi kultant idaħħal il-biża' li hemm xi ħaġa mhedda.

Skond Jim McDermott, din tista' tkun ploy politika mill-gvern Amerikan.

Nerġa' nenfasizza li hawnhekk jien m'iniex se nidħol fil-merti tas- sitwazzjoni, pero' qed nirriferi għal dan id-dokumentarju għaliex waqt li kien qed jitkellem Dr Jim McDermott, għal xi raġuni jew oħra ftakart f'dan il-Parlament.

Għaliex?

Għax ftakart li fuq kull abbozz ta' liġi li nitkellmu, dejjem qed insibu lill-oppożizzjoni li b'xi mod jew ieħor qed iddaħħal id-dubju fil-moħħ tal-poplu Malti – għax jien nemmen li ħafna nies jisimgħu d-dibattiti ta' dan il-Parlament minn fuq ir-radju – li hemm xi ħaġa ħażina.

Issa hawnhekk qed niddiskutu abbozz ta' liġi li qed jemenda ċerti artikli li nsibuhom fl-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, jiġifieri hawnhekk we are not reinventing the wheel, imma sfortunatament anke fuq dawn l-affarijiet żgħar kien hawn deputati li pprovaw iqajmu ċerti black clouds u ċertu dwejjaq.

Nhar is-Sibt kelli l-grazzja li nkun mistieden bħala rappreżentant tal- partit Nazzjonalista mill-kummissjoni ħidma pastorali tas-Sinodu fejn kienu mistednin l-imsieħba soċjali kollha u l-partiti politiċi prinċipali.

Hija sfortuna li attendew ftit nies għal din l-attivita' u li kien hemm ftit nies mill-membri ta' l-imsieħba soċjali u ta' l-unions, pero' kont kuntent li kien hemm kemm rappreżentanza min-naħa tal-gvern kif ukoll min-naħa ta' l-oppożizzjoni permezz ta' l-Onor.

Karl Chircop.

Waħda mill-affarijiet li laqtitni ħafna f'dak li qal Monsinjur Arċisqof - u jien nemmen li Monsinjur Arċisqof huwa bniedem li ħafna Maltin u Għawdxin iħarsu lejh bħala leader u allura jagħtu kas dak li jgħid – kienet speċifikament meta dan qal li jaqbel li jkun hemm oppożizzjoni u allaħares ma jkunx hemm oppożizzjoni imma oppożizzjoni ma tfissirx li topponi għal kull ħaġa li jgħid l-ieħor – kif sfortunatament xi kultant jiġri f'dan il-Parlament – għaliex oppożizzjoni tfisser li għalkemm taħsibha b'mod divers trid tgħin lill- gvern joħroġ front uniku.

Għalhekk huwa qal – u hawnhekk se nuża l-kliem li uża hu – li jrid ikun hemm "unita' fid-diversita'".

Din hija espressjoni sabiħa ħafna u kieku f'dan il-Parlament kulħadd kellu jutilizza dak li qal Monsinjur Arċisqof, kieku dan il-Parlament kien ikun ward u żahar!

Għalfejn qed nitkellem b'dan il-mod, Mr Speaker?

Jien segwejt ħafna mid-dibattiti li saru f'dan il-Parlament u għalkemm nemmen li ħafna minnhom kellhom valur siewi, anke min-naħa ta' l- oppożizzjoni, illum li qed nitkellmu fuq emendi għall-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, xi kultant bdejt nistaqsi lili nnifsi x'għandu x'jaqsam il-brodu bil-karrotti, l-insalata u l-lista sħiħa ta' affarijiet oħra li ssemmew u li m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-liġi tas-sigurta' soċjali u ma' l-emendi li qed jiġu proposti.

Madanakollu jkun hawn min f'dan il-parlament qed jiġi jitkellem fuq dawn l-affarijiet.

X'għandu jaqsam l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali ma' l-argument ta' jekk il-brodu għandux ikun bil-karrotti u ma' kif għandha tkun l-insalata; jekk hux friska jew tal-pakkett?!

Nappella biex nużaw l-ogħla istituzzjoni ta' dan il-pajjiż, ċioe' dan il-Parlament biex nitkellmu fuq affarijiet li jirrigwardaw dak l-abbozz ta' liġi li jkollna quddiemna!

Jien diġa' għidt dan id-diskors u jekk għandna abbozz ta' liġi li jirrigwarda l-liġi tas-sigurta' soċjali, għandna naqbdu klawsola klawsola minn dan l-abbozz ta' liġi u jekk hemm bżonn inkissru dawn il-klawsoli, imma huwa importanti li niddiskutu dawk il-klawsoli u mhux affarijiet li jiddispjaċini ngħid kważi kważi nużawhom biss għal skopijiet politiċi!

Jien għamilt dan il-preambolu għax nemmen li huwa importanti li meta jkollna quddiemna abbozz ta' liġi bħal dan, għandna nitkellmu fuq affarijiet serji.

Issa ħalli niġi għall-abbozz innifsu.

L-ewwelnett jien nemmen illi dan l- abbozz ta' liġi prinċipalment sar peress li issa d-dipartiment ta' l- anzjani qed jaqa' taħt ministeru differenti u allura huwa ovvju li jridu jsiru ċerti emendi.

Sinċerament nemmen ukoll li l-maġġoranza ta' l-emendi li fih dan l-abbozz ta' liġi, ħlief għal dawk l-emendi tekniċi ta' definizzjonijiet, saru kollha b'qalb soċjali bil-għan li jiġu megħjuna dawk li huma l-iktar fil-bżonn.

Għalhekk jien ninsisti li għandna nitkellmu fuq dawn l-affarijiet għax dawn huma affarijiet importanti.

Hawnhekk għandna gvern li l-qalb soċjali tiegħu qed tħabbat għal dawk in-nies li għandhom verament bżonn l-għajnuna u m'għandniex noqogħdu nitkellmu fuq l- eċċezzjonijiet li jeżistu.

Mr Speaker, jien naħseb li d-definizzjoni l-ġdida ta' "benefit year" hija pożittiva u naf li anke l-oppożizzjoni qablet ma' din id-definizzjoni l- ġdida għax saret tagħmel sens u mhux kif kienet qabel.

L-istess nistgħu ngħidu għad-definizzjonijiet ta' "Director" u ta' "Minister", li saru l- iktar minħabba d-dikasteri l-ġodda.

L-emenda li saret li għandha x'taqsam mas-cerebellar ataxia li hija marda rari ħafna għandha l-valur tagħha u żgur li ħadd ma jista' jgħid illi m'hijiex qiegħda hemm biex tgħin lil dak li jkun.

Issa hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira.

Mr Speaker, jien għandi qalbi tħabbat għal nies li jbatu bi problemi ta' saħħa mentali u ma nafx jekk wasalx iż-żmien li forsi wieħed jipprova jikkonsidra u anke jagħmel emenda għall-kliem "mentally severe subnormality", li jinsabu fil-liġi għaliex illum dan il-kliem m'għadux jintuża minħabba li huwa meqjus bħala kliem dispreġġjattiv.

Ovvjament meta saret il-liġi din il-frażi kienet tintuża ħafna pero' ż-żminijiet jinbidlu u t-terminoloġija wżata nbidlet ukoll.

Għalhekk ikun tajjeb jekk inbiddlu din it-terminoloġija ħalli nimxu maż-żminijiet.

Ħaġa oħra li wieħed għandu jikkonsidra f'dak li għandu x'jaqsam ma' definizzjonijiet hija li llum il-frażi "chief government medical officer" ġiet sostitwita bil-frażi "director general health", u mbagħad hemm kategoriji differenti ta' diretturi.

Id-definizzjoni ta' "severely disabled person" fil-liġi tgħid li:

""severely disabled person" means a person who still has a reasonable expectancy of life and who is incapable of supporting himself through full-time employment or self-occupation, or who will be rendered so incapable when of age to do so, owing to a permanent disability arising from -",

u mbagħad hemm lista ta' kondizzjonijiet, fosthom it-total deafmutism, l- achondroplasia, il-hypopituitarism, l-osteogenesis imperfecta, l-epilepsy u s-cerebellar ataxia li huwa kollu mard kroniku u serju.

Dawn huma affarijiet komplikati, pero' forsi wieħed jista' jikkonsidra li anke hawnhekk jiddaħħlu ċerti kondizzjonijiet li qabel ma kenux definiti u li llum hemm definizzjonijiet ċari dwarhom.

Illum ix-xjenza qiegħda tavvanza u hemm definizzjonijiet ċari ta' mard serju mentali li wieħed jista' jikkonsidrahom, fosthom l-awtiżmu li hija marda serja ħafna, kronika u m'hemmx fejqan għaliha.

Naqbel li dawn m'humiex affarijiet li taqbad u tagħmilhom, imma trid tistudjahom u tara l- impact li se jkollhom għaliex meta tieħu deċiżjoni li ddaħħal ċerti kondizzjonijiet, speċjalment fis-saħħa mentali, fil-Ħames Skeda, wieħed irid jikkonsidra li għalkemm id-definizzjonijiet qegħdin hemm, pero` normalment ikun hemm panel ta' nies li jiddeċiedu dwarhom.

Per eżempju, l-awtiżmu m'hijiex xi kondizzjoni li tista' titkejjel b'test tad-demm jew b'test tal-ġenetika, allura l-mod kif isiru d-definizzjonijiet fuq livell psikjatriku huwa billi jkun hemm panel ta' esperti internazzjonali li jingħaqdu madwar mejda – normalment ikunu xi 10 jew 12 – u jgħidu li d-definizzjoni ta' awtiżmu se tkun A, B, C, D, E, F, G u jaqblu bejniethom.

Jiġifieri hija deċiżjoni suġġettiva li ħierġa minn esperti – jiġifieri wieħed irid jagħti l-valur siewi tagħha – pero` hija xi ħaġa li ma tistax tikkalkolaha.

Allura meta qiegħed tilleġisla dwar ċerti affarijiet li għalihom hemm definizzjoni vaga għax ma tistax tittestja l- kondizzjoni, tista' tinħoloq problema meta tiġi biex tivverifika u tiċċekkja eżatt fuqxiex qed titkellem.

Xtaqt ngħid ħaġa importanti li għalkemm ma tidħolx fid-definizzjonijiet, tidħol iktar 'il quddiem fil-parti li titkellem dwar id-diżabilita`.

Ħadt gost nisma' lill-Onor.

Alfred Sant jitkellem fuq każ partikolari tad- diżabilita`.

Dawn in-nies qed ibatu u magħhom qed tbati l-familja tagħhom.

Mhux dejjem ikunu każijiet straight forward li wieħed jista' jaqta' b'riga, imma huma verament komplikati.

U għalhekk nemmen li xi kultant għandhom jidħlu ċerti esperti, kif jintużaw l-esperti fil-qrati, li jistgħu jagħtu ġudizzju fuq ċerti affarijiet.

Jien inħoss li wasal anke ż-żmien minħabba l-avvanz tax-xjenza u l-avvanz tal-liġijiet tal-politika soċjali fid-dinja, li wieħed jibda jikkwantifika d-diżabilita`.

Jekk m'iniex sejjer żball bħalissa l-liġi tgħid li jiġi stabbilit il-persentaġġ ta' diżabilita` u skond dak il-persentaġġ tieħu ċertu ammont ta' flus.

Hemm ċerti diżabilitajiet li jistgħu jitkejlu b'test tad-demm, b'X-rays u b'affarijiet oħra, pero` hemm ċerti diżabilitajiet, mentali u anke newroloġiċi, li ma tistax tikkwantifikahom b'dawn it-testijiet.

Jien naf li definittivament fl-Awstralja, fl-Iskozja u ċertament fl-Amerika jeżistu kotba b'tabelli fejn il-persentaġġ huwa definit ċar u tond ħalli ma jkunx hemm problemi.

Jien inkun maħtur bħala espert tal-qorti fuq dawn il-każijiet u sfortunatament għadni qed ikolli nuża ktieb ta' l-American medical association, li huwa kiteb voluminuż u li jitkellem dwar diżabilita` mentali u diżabilita` newroloġika.

B'dan il- ktieb m'għandekx fiex titfixkel għax jidħol fid-dettall.

Per eżempju, jekk għandek diżabilita` ta' 10% għandek paragraph dwar xi jfisser 10% disability, jekk għandek 20% għandek paragraph dwar xi jfisser 20% disability.

Illum ikollok bżonn tikkwantifika l-persentaġġ tad-diżabilita` minħabba li xi kultant dawn l-affarijiet jitilgħu fuq livell ta' qrati ċivili, ta' medjazzjonijiet u ta' arbitraġġi.

Fl-antik it-tabib kien jitqies bħala xi ħadd importanti ħafna u jekk it-tabib kien jgħid li għandek 10% disability kienu joqogħdu fuq il-ġudizzju tiegħu.

Pero` llum nafu li kollox huwa kkwantifikat.

Għalhekk nissuġġerixxi li kif qegħdin f'din l-emenda, fejn daħħalna speċifikament il-kwestjoni ta' l-occupational health and safety u diżabilita` fuq ix-xogħol, id-diżabilita` għandha tkun kwantifikata.

Dan l- aħħar kont qed nagħmel riċerka fuq diżabilita` f'każ li kelli l-qorti.

Naf li l-ktieb Awstraljan u dak Amerikan dwar id-diżabilita` jaqblu ħafna ma' xulxin, jiġifieri m'hemmx xi għerf fiha, we are not going to reinvent the wheel.

Kulma rridu nagħmlu huwa li npoġġu panel ta' esperti u jagħmlu ktieb simili għal pajjiżna.

Naħseb li dan huwa importanti.

Dan iwassalni biex nitkellem fuq l-emenda dwar l-occupational health and safety u ninsab kuntent li l-kelliem ewlieni ta' l-oppożizzjoni fuq is- social policy qabel magħha.

Qed nitkellem dwar meta bniedem ikollu problema fuq il-post tax-xogħol ikkawżata minn negliġenza.

Jien nifhem, kif qal l-Onor.

Sant, li xi kultant dawn huma każi kumplessi u mhux dejjem tista' tiddeċiedi dwarhom b'mod sempliċi, pero` rridu nkunu saqajna ma' l- art u nammettu li f'dan il-pajjiż għadna lura meta niġu għall-occupational health and safety.

Hemm sit fuq l-internet – m'iniex se nsemmih għax jużawh bħala sit tad-daħk – li fih tara biss ritratti ta' nies f'Malta li qed jabbużaw fuq il-post tax-xogħol, fis-sens li jaħdmu b'mod perikoluż.

Per eżempju, dan l-aħħar rajt wieħed li qed ibajjad faċċata ta' dar fuq tavla poġġuta fuq fork-lifter u min kien qed isuq il-fork-lifter kien qed itella' u jniżżel it-tavla biex l-ieħor ibajjad, mingħajr ma kellu rbit u appart ieħor ta' sigurta`.

Meta taraha fuq is-sit tidħak, imma meta dak l- individwu li għandu familja bit-tfal jaqa' u jweġġa' u jkollu xi traumatic brain injury, ma tidħakx iktar!

Meta kont l-Istati Uniti niftakar li kienu jdumu iktar jarmaw scaffoldings u slides biex jirranġaw post milli jdumu jirranġaw il-post u trid tara kif idawru t-triq.

Jien jiddispjaċini li kważi darba fil-ġimgħa nisma' b'xi inċident fuq il-post tax-xogħol.

Ma rridux ninsew li meta ħaddiem iweġġa' fuq il-post tax-xogħol, hemm il-familja nvoluta wkoll.

Naħseb li bħala membri parlamentari definittivament irridu ngħinu lil ħutna l-Maltin japprezzaw li hemm obbligu morali lejn il-pajjiż u obbligu morali lejn il-familji tagħna li meta nagħmlu biċċa xogħol irridu nieħdu ħsieb lilna nfusna.

Ma jistax jibqa' jkollna sitwazzjonijiet fuq il-post tax- xogħol li huma ta' periklu.

Jien nixtieq li fl-aħħar mill-aħħar fuq l- aħbarijiet ma nibqgħux nisimgħu iktar b'inċidenti fuq il-postijiet tax- xogħol.

Huwa veru li anke jekk tagħmel kull forma ta' occupational safety xorta jistgħu jiġru l-inċidenti, imma ma naħsibx li jiġru bir-rata li qed jiġru f'dan il-pajjiż.

Jien naħseb li kulħadd jara l-aħbarijiet u mill-inqas darba fil-ġimgħa nisimgħu li xi ħadd miet jew xi ħadd korra fuq il-post tax-xogħol.

Ħafna drabi jien inkun involut bħala psikjatra biex nara lil dawn in-nies fl- isptarijiet.

Irridu nagħmluha ċara li meta bniedem ma jmutx u jsalva ma jfissirx li dak il-bniedem baqa' ward u żahar għaliex hawn nies li spiċċaw l-isptar Boffa ġo qiegħ ta' sodda għal għomorhom.

Hawn nies li waqgħu u spiċċaw bi traumatic brain injury fejn il-livell tal-personalita` tagħhom u l-livell konjittiv - jiġifieri kif jaħsbu – jinbidel tant li ma jibqgħux jagħrfu lill-familjari tagħhom.

Huwa veru li tieħu r-ruħ meta tisma' li bniedem korra gravi imma ma mietx pero` d-diżabilita` li wieħed ikollu wara korriment gravi fuq il-post tax-xogħol ħafna drabi tkun diżabilita` permanenti u taffettwa l-ħajja tal-familja kollha u dan kollu jiġri minħabba l-fatt li ma jkunx libes helmet jew ċintorin biex jintrabat.

Dawn huma affarijiet serji.

Għalhekk jien nemmen li l-emenda li tirrigwarda l-ħaddiem li ma qagħadx attent fuq ix-xogħol u li b'negliġenza għamel xi ħaġa li biha weġġa' hija pożittiva.

Pero` l-liġi ma tieqafx hemm imma qiegħda tagħti responsabbilta` assoluta lil min jimpjega.

U hawnhekk nixtieq nieqaf ftit.

Jien għidt li għandna kultura fejn il-ħaddiem mhux dejjem joqgħod attent, imma jiddispjaċini ngħid li xi kultant ma tiġix mill- ħaddiem.

Dan l-aħħar – u naħseb li ħafna mit-tobba sħabi li hawn preżenti jkollhom każijiet bħal dawn – kelli każ ta' wieħed li daħal l-isptar wara korriment gravi u kellu ksur u head injury, imma b'miraklu issa m'għandu xejn.

Dan il-ħaddiem kellu ħafna esperjenza u ta parir lil min kien qed iħaddmu x'għandu jintuża biex jevita l-accident - li sfortunatament ġara lilu stess – pero' min kien qed jimpjegah ma tax widen u qallu li riedu jgħaġġlu.

Dan id-diskors intqal lili minn dan l-individwu pero' ovvjament l-istorja tiegħu trid tiġi verifikata.

Jien nemmen li din il-liġi fl-aħħar – u hawnhekk naf li anke l-oppożizzjoni se taqbel magħna – se tagħti responsabbilta` assoluta lil min iħaddem.

Ma jistax ikun li min iħaddem iħares biss lejn il-flus u lejn il-ħin - għax illum nafu li time is money – imma hemm bżonn li jkollna nies li jafu x'qed jagħmlu u li l-ħaddiema jkunu protetti bil-qawwa kollha ħalli jkunu safe fuq il-post tax-xogħol.

Irridu nirrikonoxxu kemm bħala gvern u kif ukoll bħala oppożizzjoni li hawn Malta għadna lura f'dawn l-affarijiet.

Nemmen li rridu ningħaqdu flimkien, gvern u oppożizzjoni, biex ngħinu lil ħutna Maltin u Għawdxin ikollhom dak is-sens ta' dinjita` li għandhom ikollhom fuq il-post tax-xogħol.

Meta jkun l-isptar tabib li jaħdem f'laboratorju jrid jilbes ġigaga, mhux biex jidher sabiħ, imma biex jekk jaqleb xi ħaġa fuqu jaqbad u jneħħiha.

Jiġifieri l-affarijiet saru u ġew studjati għal skop.

Ħadd ma jagħmel l- affarijiet għalxejn.

Nemmen li dan huwa punt li rridu naħdmu flimkien fuqu għall-ġid tal-ħaddiem.

Hemm klawsoli li jagħtu prova ċara li l-gvern tagħna huwa gvern b'qalb soċjali.

Fosthom insemmi klawsola 6 li tħares speċifikament lejn iċ- children's allowance li jieħdu r-romol.

Jien nemmen din hija emenda li turi l-qalb soċjali tal-gvern tagħna u hija favur il-mara li kienet sfortunata għax romlot.

Klawsoli 3 u 4 iħarsu lejn sitwazzjonijiet li minnhom se jibbenefikaw nies li qabel ma kenux.

Waħda hija dwar kif tiġi kkalkolata l-pensjoni tas-self-employed li jaqgħu taħt kategorija partikolari u l-oħra hija relatata magħha wkoll.

Jien naħseb li hawnhekk irridu nagħtu prosit lill-gvern li b'qalb soċjali ħares lejn min hu l-iktar fil-bżonn għax fl-aħħar mill-aħħar l-iskop tal-liġi dwar is-sigurta` soċjali huwa li tħares lejn in-nies li huma l-iktar fil-bżonn u tgħinhom jimxu 'l quddiem.

Il-kollegi tiegħi tkellmu wkoll fuq l-emendi li kellhom isiru rigward il- welfare committee minħabba l-kambjament fid-dikasteri minn mindu l-Onor.

Lawrence Gonzi sar Prim Ministru u ħatar Kabinett ġdid.

Huwa importanti li wieħed iħares lejhom minn dak il-lat u naħseb li fuq dawn ikun hemm qbil ukoll.

Nerġa' ngħid li għall-ġid tal-poplu tagħna rridu napprezzaw l-emendi ta' din il-liġi, m'iniex ngħid li m'għandniex nitkellmu fuq livell tekniku fuq x'għandu jsir fil-liġi dwar is-sigurta` soċjali pero` rridu nieqfu milli ninkwetaw lill-poplu Malti.

U hawnhekk tidħol il-moralita` u m'għandniex għalfejn nooqgħdu ninkwetaw lill-poplu Malti fuq affarijiet li jinstemgħu sbieħ ħafna għax huma sensazzjonali pero` li fl-aħħar mill-aħħar kulma jkunu qed jagħmlu huwa li jqajmu question mark fuq xi ħaġa li teknikament ma jkollhiex x'taqsam ma' dak li nkunu qed nitkellmu fuqu.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, bħalma qalu diversi kelliema oħrajn, din in-naħa tal-Kamra hija favur parti sostanzjali minn dan l-abbozz ta' liġi.

Hemm qbil dwar ħafna mill-punti, biss hemm xi punti oħrajn li wieħed irid jagħmel xi rimarki dwarhom.

Nibda biex insemmi xi ħaġa li tirrigwarda l-Ħames Skeda, magħrufa bħala l- kartuna s-safra.

Huwa tajjeb li tiżdied marda oħra mal-lista li diġa` hemm pero' wieħed irid jirrikonoxxi diversi punti li ħafna drabi qegħdin jinqalgħu fil-każ ta' ċerti mediċini li għandhom x'jaqsmu ma' mard kemm fuq l-Ħames Skeda u kif ukoll ma' mediċini oħrajn ta' pazjenti li minkejja li m'għandhomx il-kartuna s-safra, għandhom il-kartuna r-roża imma ħafna drabi jkollhom ħafna problemi meta jiktbulhom ċerti mediċini.

Agħar minn hekk, qed ikun hemm diversi rapporti kontinwi li ċerti mediċini m'humiex qed jingħataw lill-pazjenti li jkunu fl-isptarijiet taħt l-iskuża ta' diversi regolamenti u burokrazija.

Ta' min jagħti ħarsa lejn dawn il- każijiet, speċjalment meta wieħed ikun qed jingħata mediċini li huma relattivament ġodda u li jkunu jridu l-awtorizzazzjoni tal-bord tal-Ħames Skeda biex wieħed ikun jista' jeħodhom u li sfortunatament qed idumu biex jingħataw lill-pazjenti li jkunu qegħdin għall-kura l-isptar.

U hawnhekk irrid nagħmel daqsxejn ta' parentesi.

Huwa veru li wieħed m'għandux jiġi b'xi shopping basket biex idaħħal numru ta' mard ieħor fil- Ħames Skeda, imma tajjeb li wieħed jgħid li hemm ħafna mard kroniku, li sfortunatament hemm min jibda jbati minnu f'eta` żgħira ħafna u jibqa' jbati bih għomru kollu.

Il-mediċini li jieħdu s'issa, għall-grazzja t'Alla, m'humiex daqshekk għoljin u allura meta wieħed jiġi għall-kura ma tkunx daqshekk iebsa għal dik il-persuna li jmur jixtri dawk il-mediċini.

Imma jekk wieħed qed jitkellem fuq ċertu mard kroniku, tajjeb li wieħed jinkludi mard kroniku li jibda minn eta` żgħira.

Naħseb li dawn il- każijiet ħaqqhom jieħdu l-kura kollha neċessarja.

Ħafna drabai jinqalgħu diversi problemi minħabba l-mod kif inhi miktuba l- Ħames Skeda.

Din il-problema ilha tinħass u s'issa donnu ħadd ma sab soluzzjoni bażika għaliha.

Każijiet li wieħed jiltaqa' ħafna drabi magħhom huma ta' pazjenti b'mard kroniku li għandhom bżonn mediċini li jkunu relattivament għoljin, kuntrarju għal oħrajn li semmejt qabel.

Allura l- konsulenti – issa m'iniex se nidħol fil-mertu jekk jagħmlux tajjeb jew ħażin jew humiex qed iqarrqu bis-sistema – jagħmlu djanjosi kompletament differenti minn dik li attwalment ikollu l-pazjent.

L-isfortuna hija li ħafna drabi l-marda li titniżżel tkun ħafna iktar gravi u forsi hawn min iħares lejha bi stigma ikbar mill-marda li attwalment ikollu u li llum ġiet aċċettata fis-soċjeta`.

Ħalli nagħti eżempju ta' dan li qed ngħid.

Ħafna drabi jkollok pazjenti li jbatu b'dipressjoni kronika u allura jkollhom bżonn ċertu ammont ta' mediċini.

Issa wħud minn dawn il-mediċini jiswew ħafna flus u għalhekk il-konsulenti jniżżlulhom li dawn qed jbatu minn skiżofrenija.

Ħafna drabi l-konsulent jispjega lill-pazjent tiegħu x'inhi din il-marda u jistaqsih jekk ikunx kuntent li jniżżillu hekk.

Issa ssib pazjenti li jgħidulek l-aqwa li se jġibu l-mediċini b'xejn, iżda ssib oħrajn li jirrifjutaw u jgħidulek li huma lesti li jixtru l-mediċini li għandhom bżonn basta ma jkollhomx dan it-timbru wara isimhom u jibdew isemmu l-iskużi kollha biex ma jkollhomx dan it-timbru.

Allura min jaċċetta li titniżżillu t-titolu ta' skiżofrenija wara ismu se jieħu l- mediċini b'xejn għad-dipressjoni li jkollu u min ma jaċċettax dan it-timbru se jkollu jmur jixtrihom minn butu.

Fil-fehma tiegħi, din hija problema u rridu narawha fuq żewġ binarji; l-ewwelnett jekk għandniex nerġgħu nirrevedu l-Ħames Skeda u t-tieni nett naraw jekk dak li attwalment qed iniżżlu l-konsulenti hijiex ir-realta' jew le.

Mr Speaker, eżempju ieħor ta' din il-problema hija relatata ma' ċertu mard tal-kliewi li jirrikjedi ċertu tip ta' mediċina.

Issa hemm kondizzjoni oħra li m'hijiex relatata direttament mal-kliewi iżda għandha x'taqsam mas- sistema urinarja, pero' tittieħed l-istess mediċina bħal min ibati mill- kliewi.

Allura ċerti konsulenti qed jassoċjaw din il-problema li tista' tikkawża marda fil-kliewi u jdaħħluha biex min ibati minn din il- kondizzjoni jkun jista' jingħata l-mediċini b'xejn.

Pero' l-pazjenti se jkollhom it-timbru ta' mard kroniku fil-kliewi.

Allura jekk wieħed kellu jara kemm hawn nies li jbatu mill-kliewi skond ma jkun imniżżel fuq il-kartuna s-safra żgur isib li dan in-numru huwa wieħed esaġerat.

L-istess ħaġa nistgħu ngħidu għal min ibati mill-iskriżofrenija għaliex jekk wieħed kellu jara kemm huwa l-persentaġġ tan-nies li jbatu b'din il-kondizzjoni billi jara l-kartuna s-safra żgur jsib li għandna rata għolja.

Fir-realta' din ma teżistix għax in-numru huwa iżgħar minn hekk.

Dan huwa sempliċement tidwir mal-lewża sabiex wieħed ikun jista' iġib il- mediċini b'xejn.

Mr Speaker, naħseb li tkun xi ħaġa tajba li nerġgħu nagħmlu assessment tal- mard imniżżel fil-Ħames Skeda sabiex naraw jekk dak il-mard li attwalment huwa relatat mal-kartuna s-safra għandux jiżdied aktar jew għandniex inbiddlu mill-mard li hemm bħalissa fil-lista jew inkella għandniex nagħmlu rethinking tas-sistema kollha.

Pero' żgur li hemm bżonn li nagħmlu xi ħaġa għax ma nħossx li huwa ġust li min qed jaċċetta jew isib konsulent li jaċċetta li jdur minn hawn u minn hemm, qed jieħu l-mediċini b'xejn, imbagħad min ma jaċċettax li jkollu xi timbru mniżżel wara ismu jew inkella jsib xi konsulent li jkun aktar riġidu u rett ma jeħux il-mediċini li jkollu bżonn b'xejn.

Allura ta' min wieħed jevalwa dak li attwalment għaddej f'dan is-settur.

Fuq dan il-punt se nieqaf hawn.

Tkellimna wkoll fuq il-kwestjoni tal-health and safety.

M'iniex se noqgħod nidħol fil-parti tal-liġi kollha iżda se nsemmi tliet partijiet partikolari.

Nibda billi ngħid li fejn tidħol il-health and safety għandna l-problema li l-ħaddiem mhux qed jifhem biżżejjed ir-responsabbiltajiet lejh innifsu u lejn il-familja tiegħu.

Irridu niftakr li bniedem li huwa impjegat jew li jimpjega lilu nnifsu li ma jkunx qed jagħti kas tiegħu nnifsu u jiġrilu xi ħaġa, mhux se jbati huwa biss iżda se tbati l-familja tiegħu wkoll.

U dan juri nuqqas ta' responsabilita'.

Min-naħa l-oħra għandna l-problema ta' min iħaddem.

Għandna bosta employers li jimpjegaw ħaddiema fi gruppi żgħar li ħafna drabi dawn ikunu irresponsabbli u ma jaħsbux li jistgħu jweġġgħu.

L-aħħar darba kont għaddej mit-triq li min-Naxxar tagħti għas-Salini u ġibt għajnejja wara widnejja b'dak li rajt.

Iddispjaċini ħafna li ma kellix il-camera miegħi għax naħseb kienet tkun veru tajba għal fuq dik il-website li jisimha "Only in Malta".

Dawn kellhom fallakka fejn wieħed irid jitla' fuq il- fallakka u minflok beda jżomm il-fallakka orizzontali, beda jżommha vertikali.

Dan il-ħaddiem beda jiġġebbed u jipprova jżomm bilanċ biex jimxi mal-ħajt ħalli jġib xi ħaġa minn post ieħor mal-faċċata ta' ħajt li kien sular u nofs għoli.

Mr Speaker, issa jekk kemm-il darba dan il-ħaddiem kien qed jaħdem għal rasu żgur li huwa bniedem irresponsabbli, kemm lejh innifsu u kif ukoll lejn il-familja tiegħu.

Min-naħa l-oħra jekk qed jaħdem ma' ħaddieħor, it- tnejn huma irresponsabbli, kemm dak li qabbdu dik il-biċċa xogħol u kif ukoll hu li aċċettaha.

Pero' hawnhekk tinħoloq problema oħra: Jekk ma jaċċettax li jagħmel dik il-biċċa xogħol x'se jiġri minnu?

Min attwalment se jiddefendih?

Jekk tmur tirrapporta l-ETC li l-employer keċċik għax qabbdek tagħmel xi biċċa xogħol u rrifjutajt, jgħidulek li peress li ġejt dismissed se taqa' taħt it-tieni parti tar-reġistru.

Hawnhekk nixtieq insemmi każ simili li ġara riċentement lil persuna li taħdem bħala salesgirl bil-karozza.

Din kellha traffic accident li kkawżalha whiplash li għadha tbati minnha sal-lum.

Għaddiet sena u din il- persuna baqgħet tbati minn din il-kondizzjoni, madankollu l-ispeċjalisti qalulha li tista' tmur ix-xogħol basta ma ssuqx il-karozza għal ħinijiet twal.

Kif din ċemplet lill-employer tagħha u qaltlu li kienet reġgħet dieħla lura għax-xogħol dan irrispondiha li ma kellhiex għalfjen tersaq 'l hemm għax ma kellux bżonnha aktar.

Meta mbagħad marret l-ETC, qalulha li peress li ġiet dismissed se taqa' taħt it-tieni parti tar-reġistru!

Dismissed wara li kellha injury fuq il-post tax-xogħol u għax riedet tidħol lura l-employer qalilha li ma kellux bżonnha aktar!

Mr Speaker, smajt parti mid-diskors ta' l-Onor.

Alfred Sant u naħseb li għandna bżonn nagħmlu daqxejn ta' rethinking dwar x'se jkunu r- relazzjonijiet bejn l-employer u l-employee meta l-employee jweġġa' fuq il- post tax-xogħol u jerġa' jiġi biex jidħol lura għax-xogħol.

It-tendenza hi li hekk kif tidħol lura għax-xogħol l-employer jgħidlek li jkun għadda ż- żmien u ma jkollux bżonnok aktar jew li minħabba l-injury, ix-xogħol li kont tagħmel qabel ma tistax tibqa' tagħmlu u tispiċċa tiġi dismissed.

Imbagħad iċċempel l-ETC u jgħidulek li ladarba ġejt dismissed taqa' taħt part two tar-reġistru.

X'jiġifieri?!

Dawn huma r-realtajiet u l-problemi li qed niltaqgħu magħhom b'mod regolari.

Sfortunatament din il-ħaġa ma teżistix biss fis-settur privat iżda teżisti wkoll fis-settur governattiv.

Ħalli nagħti eżempju ta' dan.

Persuna li taħdem ma' l-armata weġġgħet fuq il-post tax-xogħol tagħha.

Wara li għadda l-perjodu ta' l-injury tiegħu sarulu xi eżerċizzji sabiex jaraw jekk għadux fit għax-xogħol tiegħu.

Dan il-bniedem għandu ċertifikat li juri li ma jistax jagħmel ix-xogħol kollu iżda jista' jagħmel ċertu tip ta' xogħol.

Il-bord iddeċieda li dan il-bniedem huwa tajjeb biex jagħmel ċertu ammont ta' xogħol.

Madankollu l-awtoritajiet qalulu li m'huwiex tajjeb biex jagħmel ix-xogħol kollu ta' l-armata u allura ġie dismissed minn ma' l-armata.

U malajr solvejna l-problema!

Mr Speaker, naħseb li rridu nagħmlu evalwazzjoni fuq ħafna affarijiet li qed niltaqgħu magħhom b'mod regolari.

Huwa importanti li fuq il-postijiet tax-xogħol ikun hemm persuni kwalifikati li jafu fuqxiex qed jitkellmu meta jidħol is-suġġett tal-health and safety.

Ma jagħmilx sens li jkollok dipartiment ta' 7,000 ruħ, imbagħad ikollok xi ħames esperti biss li jkunu studjaw xi ħaġa dwar il-health and safety u l-bqija kulħadd jilgħab bin- know-how u għaliex xi ħadd ikun jaf xi ħaġa fuq il-health and safety jaħseb li jkun kapaċi jgħidlek x'suppost tagħmel u a tagħmilx!

Imma fl-aħħar mill- aħħar ir-responsabilita' mhux fuq il-health and safety officer se taqa'?

Għalhekk se nerġa' nirrepeti dak li għidt fil-bidu, cioe' li rridu mmorru oltre minn dak li hemm miktub iswed fuq l-abjad fil-liġi.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li persuna tibqa' persuna umana, missier jew omm ta' familja jibqgħu missier jew omm ta' familja u ħafna drabi l-problemi li jinqalgħu wara xi injury qed nispiċċaw niffaċċjawhom meta dawn ikunu spiċċaw minn fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

Mr Speaker, riċentement kellna numru ta' persuni li tneħħew minn fuq il- kotba tal-Malta Drydocks u tpoġġew f'kumpannija li jisimha l-IPSN u ħafna minnhom ġew ingaġġati mal-kunsilli lokali.

Bosta minn dawn il-ħaddiema tneħħew mill-Malta Drydocks minħabba li kellhom ċertifikat li kien juri li kienu weġġgħu, kemm fuq il-post tax-xogħol tagħhom kif ukoll barra mix- xogħol tagħhom u minħabba dik l-injury ma setgħux jagħmlu x-xogħol kollu u b'hekk spiċċaw ma' l-IPSN.

Pero' illum il-ġurnata wasalna fi stadju – personalment naf b'każijiet ta' dawn il-persuni – fejn ċerti ħaddiema reġgħu qed ibatu mill-istess problema li kellhom meta kienu mal-Malta Drydocks minħabba li qed iqabbduhom jagħmlu ċertu xogħol taħt theddida u lil dawn il-ħaddiema li jkunu, per eżempju, qed jaqtgħu l-ħaxix mal- kunsilli lokali qed jgħidulhom li jekk ma jridux jagħmlu dan ix-xogħol imbagħad jaraw huma fejn jitfgħuhom.

Din m'hijiex l-attitudni li għandna nimxu biha u sfortunatament m'hijiex każ ta' wieħed kultant.

Naħseb li jekk kull wieħed minna hawnhekk ikollu każijiet daqskemm nirċievi jiena żgur li jkollna biex nimlewha s-sena!

Irrid nagħmilha ċara li r- responsabilita' tiġi minn kull lat.

Jekk persuna kienet tant irresponsabbli li ma ħaditx ħsieb tagħha nnifisha minkejja s-safety gear li kellha offrut, allura ma tistax tippretendi li mbagħad kulħadd iħenn għaliha.

Jiena ma nafx f'liema sitwazzjoni finanzjarja jinsab fiha l-gvern jew l-awtorita' dwar il-health and safety iżda naħseb li għandna nwasslu messaġġ permezz ta' slots fuq ir-radju u t-televiżjoni dwar - minflok nipprovaw inbellgħu lin-nies li kemm se tkun tajba l-eko-kontribuzzjoni għall-poplu - kif wieħed jista' jieħu aktar ħsieb ta' saħħtu fuq il-post tax-xogħol.

Naħseb li ma fiha xejn ħażin li nedukaw lill-poplu li bħalma huwa ħażin li wieħed ipejjep għax fl-aħħar mill-aħħar se jitfa' piż fuq is- settur tas-saħħa, daqshekk ieħor huwa ħażin meta persuna tweġġa' fuq il- post tax-xogħol.

Mr Speaker, persuna li tweġġa' fuq il-post tax-xogħol tagħmel perjodi twal ma tmurx għax-xogħol minħabba l-injury u allura dak li jkun ikun qed jitħallas mingħajr ma jkun qed jagħti xejn lis-soċjeta'.

Din il-persuna tweġġa' minħabba li ma kenitx taf eżattament x'inhuma d-drittijiet tagħha u x'suppost tagħmel u ma tagħmilx.

U fl-aħħar mill-aħħar din il-persuna min qed iħallasha?

Qed iħallasha d-dipartiment tas-servizzi soċjali, liema flus ikun qed jikkontribwixxi għalihom il-poplu Malti u Għawdxi permezz tat- taxxi li jħallas.

Allura bħalma aħna qed nikkontribwixxu għas-settur tas- saħħa biex min ikun għamel ċerti affarijiet li kienu ta' dannu għal saħħtu nipprovaw nedukawh biex ma jerġax jagħmel l-istess ħaġa, għandna nagħmlu l- istess ħaġa fejn tidħol il-kwestjoni tal-health and safety billi nedukaw lill-poplu biex kemm jista' ikun ma jweġġax fuq il-post tax-xogħol tiegħu.

Inqas ma jkun hemm persuni li jweġġgħu, inqas nies se jidħlu l-isptar minħabba korrimenti, inqas nies se jkollhom bżonn il-kura u inqas nies se jkollhom bżonn il-benefiċċji u dan ifisser inqas pressure fuq id- dipartiment tas-servizzi soċjali.

Din is-sitwazzjoni hija katina sħiħa, jiġifieri ħaġa torbot ma' oħra.

Allura filwaqt li jista' jkun li fl-ispiża rikorrenti jidher li nkunu qed nonfqu aktar, iżda b'mod ħolistiku jista' jkun li fil-fatt inkunu qed nonfqu anqas.

Għalhekk meta nkunu qed nagħmlu l-matematika ta' kif nikkalkolaw ċertu nfiq għandna naraw ukoll x'benefiċċji jista' joħroġ minnu.

Mr Speaker, nixtieq nitkellem issa fuq klawsola 8 li bażikament qed tagħti d-dritt lill-ministru responsabbli mill-anzjani biex bi ftehim mal- ministru responsabbli mill-finanzi, ikunu jistgħu minn żmien għal żmien jagħmlu regolamenti sabiex jistabbilixxu l-kontribuzzjoni dovuta għal servizzi residenzjali li huma ffinanzjati mill-istat.

Jiġifieri hawnhekk qed nagħmlu enabling law sabiex meta jidhirlu l-ministru responsabbli jaqbad u joħroġ regolamenti u jiffissa r-rati ta' kontribuzzjoni għar- residenti fid-djar ta' l-anzjani.

Jiena ma nafx minn fejn se jkompli jagħsrilhom aktar għaliex ma tantx fadal wisq x'teħdilhom mill-pensjoni tagħhom!

Xtaqt nagħmel ukoll punt politiku għaliex jiena għadni niftakar dak li kien jgħid il-partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta' l-1998 meta kien jgħid li bl-Onor.

Alfred Sant fil-gvern l-anzjani fid-djar residenzjali kienu se jiġu ntaxxati aktar.

U naħseb li kulmin huwa ta' ċertu eta' jiftakarha din il-frażi, iżda għal min ma jiftakarx se nfakkru daqsxejn jien.

Fil-fatt matul il-perjodu ta' amministrazzjoni Laburista fl-ebda żmien ma kienu għolew ir-rati tal-kontribuzzjonijiet li riedu jħallsu l- anzjani mentri fis-sena 2000 ir-rata ta' kontribuzzjoni mitluba mingħand l- anzjani ġiet irdoppjata minn partit li tela' fil-gvern bl-għajta li jekk jitla' fil-gvern l-Onor.

Alfred Sant, dan kien se jintaxxa aktar lil dawk l-anzjani li kienu residenti fid-djar ta' l-anzjani!

Mr Speaker, ħalli naraw kif kienet ir-rata tal-kontribuzzjoni ta' l-anzjani bejn is-sena 1995 u s-sena 2000.

Fid-29 ta' Settembru kont għamilt mistoqsija parlamentari fuq din il-kwestjoni u r-risposta li ngħatajt kienet li fis- snin 1995, 1996, 1997, 1998 u 1999 ir-rata tal-kontribuzzjoni kienet tvarja bejn Lm800,000 u Lm1,100,000.

Ħalli ngħidu li kienet ta' madwar Lm1 miljun għaliex il-flus mhux dejjem ikunu daħlu f'daqqa.

Fis-sena 2000 kienet żdiedet ir-rata ta' kontribuzzjoni għal 60% tad-dħul kollu li għandhom dawn l-anzjani.

L-ammont miġbur kellu jmur għall-welfare fund biex isiru diversi xogħlijiet għall-benefiċċju ta' dawn l-anzjani.

Tajjeb li nfakkar wkoll li kien hemm din il-kontribuzzjoni mhux biss fis-settur ta' l-anzjani iżda mhux lok li noqgħod insemmiha issa.

Jekk xi ħadd jistaqsini jekk kont naqbel mas-sistema kif kienet qabel is-sena 2000 nista' nirrispondih li ma kontx naqbel mija fil-mija għar-raġuni li s- sistema kienet tolqot biss id-dħul pensjonabbli Malti, jiġifieri jekk persuna jkollha pensjoni minn xi post ieħor jew kellu xi dħul minn xi renti , ma kenux jiġu kalkolati u allura jekk ma tantx kellu pensjoni, ma tantx kienet tinqatagħlu kontribuzzjoni.

U allura f'dak il-każ kont inħoss li għandu jsir titjib fil-mod ta' kif tiġi kkalkolata din ir-rata għaliex kif kienet kont inħoss li kienet inġusta ma' ħafna individwi oħra li kienet titteħdilhom parti sostanzjali mill-pensjoni tagħhom.

Pero' żgur li ma kontx qed nistenna li jiġi l-ministru fil-budget tas-sena 2000 u jgħidilna li r-rata tal-kontribuzzjoni ta' dawn l-anzjani se tkun ta' 60% fuq id-dħul kollu.

Forsi wieħed jifhimha li jiġi kkalkolat id-dħul kollu sabiex jiġu rranġati ċerti diskrepanzi, difetti u inġustizzji li kien hemm imma mhux li r-rata ta' kontribuzzjoni titla għal 60%!

Imbagħad fis-snin 2000, 2001, 2002 u 2003 il-kontribuzzjoni mill-anzjani kienet tvarja bejn Lm1,800,000 u Lm2,200,000 li għall-istess raġuni li semmejt qabel se neħodha li bejn wieħed u ieħor kienet ta' Lm2 miljun.

Dan ifisser li taħt l-amministrazzjoni Laburista sas-sena 2000 l-anzjani kienu jikkontribwixxu Lm1 miljun għall-welfare fund filwaqt li mis-sena 2000 'l quddiem u taħt amministrazzjoni Nazzjonalista l-anzjani bdew jikkontribwixxu Lm2 miljun li jiġi d-doppju ta' dak li kienu jħallsu taħt amministrazzjoni Laburista!

L-iskop ta' dan il-welfare fund kien sabiex jaħseb għall-bżonnijiet ta' l- anzjani u xogħlijiet oħra li jkun hemm bżonn isiru, pero' issa m'għadux hekk u kuntrarjament għal dak li kien intqal fid-diskors tal-budget - fejn aħna konna diġa' bdjena nikkritikaw il-mod ta' kif kienet se tiddaħħal din il-liġi – daħħlu wkoll diversi klawsoli oħra.

Fost dawn daħlet il-famuża klawsola ta' 5.5% ta' kemm jiġi stmat post li ma kienx il-post residenzjali ta' dak l-anzjan u dan jiġi meqjus bħala dħul nett u allura jiġi kkalkolat mal-pensjoni tagħhom.

Issa aħna nafu li wħud mill-anzjani tagħna f'dawn id-djar residenzjali jpejpu għaliex meta tkun dejjem f'post wieħed, hemm tendenza li ċerti vizzjijiet jibdew deħlin minħabba l-idle time li wieħed ikollu.

Saħansitra llum anke fl-isptar Monte Carmeli wieħed jista' jpejjep għaliex m'għadux meqjus bħala post pubbliku fejn ma jistax isir tipjip.

Dan ovvjament jiġri minħabba l-vizzju li jkun daħal sew f'dak li jkun.

Ilum l-anzjani tagħna f'dawn id-djar residenzjali spiċċaw f'sitwazzjoni li jekk ikunu jridu xi ħaġa għax jieħdu pjaċir biha, mhux dejjem ikun possibbli li jeħduha.

Xi ħadd qal li ma jistax jifhem kif i-brodu u l- insalata daħlu fid-diskussjoni ta' din il-liġi.

Jien naħseb li għandhom x'jaqsmu għax jekk anzjan ikollu aptit iduq ħuta friska, iridu jġibuhuli tal-familja għaliex sfortunatament min-naħa tad-dipartiment ma joffrux ħut frisk, mentri affarijiet oħra bħal laħam u perżut li jistgħu jkunu ta' deni għal min ibati bil-pressjoni u mhux suppost jidħlu fid-dieta tagħhom jiġu offruti lill-anzjani.

Hemm bżonn li ċerti nuqqasijiet insemmuhom ukoll għaliex mhux imbilli nżidu l-kontribuzzjoni.

Wieħed jistenna li persuna li tkun qed tikkontribwixxi madwar Lm3,000 fis-sena u tkun mimlija bedsores minn rasha sa saqajha, jinxtralha ripple mattress kemm jista' jkun malajr u mhux jagħmlu erba' xhur sħaħ itellgħu u jniżżlu jekk jinxtarax!

Kellha tkun persuna fl-amministrazzjoni li qabdet u ħadet deċiżjoni u f'għaxart ijiem xtrat dan ir-ripple mattress, allavolja sfortunatament il-pazjent gawdieh biss għal jumejn għaliex miet kaġun ta' l-affarijiet li kellu.

Fil-film "The Passion of the Christ" kien hemm ħafna nies li ċċassaw u baqgħu mbellhin meta raw dawk il-feriti kollha pero` nista' nassigura li dawk il-feriti ma kienu xejn ħdejn dawk li kellu dan l-anzjan u m'iniex nipprova nkun melodrammatiku.

Dan l-anzjan kien ikkontribwixxa iżjed minn Lm3,000 f'kontribuzzjonijiet u mbagħad lanqas ripple mattress fl-aħħar ta' ħajtu ma riedu jixtrulu!

Mr Speaker, hemm bżonn li nagħmlu diversi evalwazzjonijiet ta' l-affarijiet kollha għaliex meta naraw ir-realta` tal-ħajja x'inhi, insibu li hija 'l bogħod ħafna minn dak li wieħed jipprova jpinġi.

Wieħed ma jistax jgħidli li dawn huma one-offs.

Fl-antik kien ikun kważi diżunur jekk ikollok pazjent f'sala li jkollu bedsore u dan mhux għall-pazjent innifsu li kien qed ibati, imma għal min ikun qed jieħu ħsiebu.

Imma llum wasalna fi stadju li għandna diversi problemi u ma nistgħux noqogħdu nħarsu lejn ċerti sitwazzjonijiet biex naraw jekk għandniex inwettquhom jew le.

Fid-diskors tal-budget li għadda ntqal li ż-żieda li kien hemm maħsuba se tipprovdi madwar Lm1 miljun ieħor u dan ifisser li se nkunu qed nitkellmu fuq Lm3 miljun li mhux se jmorru fil-welfare fund imma se jmorru fil-fond konsolidat.

Jiena nittama li dawn il-flus jintużaw kif suppost u li jkun hemm ċertu skrutinju fil-mod kif ikunu qed jintużaw għaliex tajjeb li wieħed jgħid li qabel fil-welfare fund kien hemm rappreżentant ta' l- oppożizzjoni filwaqt li fil-fond konsolidat m'hemm l-ebda rappreżentant.

Nispera li dawn il-flus jintużaw għall-benefiċċju ta' l-anzjani u mhux biex innaqqsu xi deficit ta' budget min-naħa jew oħra.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li dan l-abbozz ta' liġi huwa relattivament tajjeb pero' l-oppożizzjoni ma tistax ma ssemmix ċerti punti politiċi għaliex fuq din il-materja, fil-budget jintqal mod imbagħad fil- legal notices joħroġ mod ieħor.

Ma nistgħux inħallu ċerti klawsoli li se jemendaw l-Att prinċipali jgħaddu mingħajr ma jittieħed il-vot kif se jittieħed.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Mr Speaker, jiena nixtieq nitkellem fuq klawsola 5 fejn qed jiġi propost li jekk ħaddiem jkorri fuq il-post tax-xogħol tiegħu u jiġi pprovat li hu jkun naqas, dan ma jkunx jista' jgawdi mill- benefiċċji.

Jiena dejjem nenfasizza li dan il-Parlament m'għandux ikun fabbrika li jagħmel il-liġijiet u jitlaqhom għal riħhom iżda wara ċertu żmien kull liġi trid tiġi riveduta sabiex naraw x'impatt kellha u anke biex nagħlqu xi loopholes jew nirranġaw partijiet li ma jkunux qed jaħdmu.

Hawnhekk wieħed irid jistaqsi: X'għandna nbiddlu f'din il-klawsola?

Wieħed irid jara wkoll fejn se twassalna din il-liġi u għalfejn wasalna f'dan l- istat li rridu nieħdu din l-azzjoni.

Nixtieq nitkellem ukoll dwar il- health and safety officers.

X'ġara?

Forsi dawn ipprovaw jagħmlu xogħolhom u ġew ostakolati b'xi mod?

Ma kienx hemm biżżejjed spot checks?

Fil-fehma tiegħi, il-konsegwenzi ta' din il-liġi huma pożittivi u jekk wieħed joqgħod jaħseb fuqha jispiċċa biex jgħid li one has to be cruel to be kind.

Għaliex qed ngħid hekk?

Issa l-gvern niżżel idejh b'forza u qal: Jew inti se timxi kif għandek timxi, jew jekk allaħares qatt jinqalagħlek xi ħaġa, inti se tkun unikament responsabbli.

L-impjegat, sew jekk inhu self-employed u sew jekk jaħdem man-nies, irid jieħu ħsieb li jkollu s- safety gear tiegħu u jkollu, per eżempju, slielem adattati għat-tip ta' xogħol li jkun qed jagħmel.

Jekk bniedem jaħdem f'laboratorju, irid jara li għandu respirators hemmhekk u impjegat li jaħdem fuq il-chlorine fi swimming pools irid ikollu maskli u nuċċalijiet adattati għall-chlorine.

Persuna li taħdem fil-catering illum il-ġurnata hija obbligata li tagħmel food handling course.

F'dan il-food handling course, l-impjegat jiġi mgħarraf dwar x'inhuma r-riskji jekk hu jistorja b'mod ħażin, per eżempju, tiġieġa nejja fil-fridge, kif għandu jaħsel idejh u ħafna affarijiet bħal dawn.

Wara dan il-kors, wieħed jagħmel test - m'hemmx bżonn ikollu ċertu skola partikolari għax dawn it-tests huma ddisinjati anke għal min ma jafx jikteb u jaqra – u jekk jgħaddi jingħata ċertifikat u anke identity card bir-ritratt tiegħu bħala food handler.

Għalfejn qed ngħid dan, Sur President?

Jien m'iniex intiż fuq is-settur tal-health and safety pero` naf xi ħaġa wkoll.

Kif nafu hawn ħafna ħafna tfal li meta joħorġu mill- iskola jiddeċiedu li jieħdu xi sengħa partikolari għal rashom għaliex forsi jkunu tgħallmu xi ħaġa.

Allura jekk bniedem f'daqqa waħda ddeċieda li sar bajjad, meta japplika għall-VAT number tiegħu, ikun għaqli li jsir kors biex jitgħallem per eżempju, it-tip ta' scaffolding u twavel li jrid jixtri, it-tip ta' għodod li għandu bżonn, it-tip ta' harnesses li għandu jilbes u t-tip ta' signs li jrid jagħmel mad-dawra tiegħu.

Kemm inħarsu lejhom dawn l-affarijiet?

Mr Speaker, il-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni li jinxurjaw lill-impjegat jew lill-kumpanniji li qed iħaddmu lil dawn l-impjegati, qegħdin jagħmlu assessment tal-kumpanniji inxurjati magħhom u l-operat tagħhom?

Qed jibagħtu xi health and safety advisor biex jaraw xi problemi jew perikli jista' jkun hemm fuq il-lant tax-xogħol?

Għalfejn qed ngħidu dan kollu?

Ħalli nagħti eżempju żgħir li huwa siewi.

Kif nafu, f'ċerti buildings sites suppost ikun hemm health and safety officer.

L-Ingilterra skond il-health and safety law, fuq dawn is-sites irid ikun hemm speċi ta' white boards li fuqu jkun hemm speċifikat fiex tikkonsisti s-sezzjoni ta' health and safety fis-settur tagħhom u anke jkun hemm officer in charge tal-ġurnata li kuljum irid jara li l-gear ikun qiegħed kollu hemmhekk, li s-sireni, il-fire alarms u l-emergency lights tal-postijiet ikunu qed jaħdmu, li r-respirators ikunu fejn support ikunu u anke jkollu lista dettaljata ta' nies li huma on duty u fejn qegħdin, min fejn ħarġu u fejn daħlu.

Sfortunatament, hawn Malta dan l-officer jitqies dak li jkun mal-gate ta' dawn is-sites u ċertament dan ma jreġix ma' l- equivalent Ingliż.

Riċentement smajna li m'hawnx biżżejjed ħaddiema jaħdmu fl-industrija tal-bini.

Jista' jkun li fil-building sites ta' pajjiżna għandna nies li qegħdin jaħdmu mingħajr ktieb tax-xogħol, fosthom anke nies barranin?

X'se jiġri jekk ikun hemm x'inċident?

Ngħidu li ħadd ma jafhom?

Din hija d-domanda li nagħmel lili nnifsi b'kuxjenza nadifa.

Se jiġu discarded b'telefonata anonima?

X'se jsir biex jiġu protetti dawn in- nies?

Jaqa' xi bniedem minn xi għoli u allura nitfgħulu helmet maġenbu, forsi bit-trab ġewwa ukoll?

Dan huwa argument li rridu niskrutinizzawh sewwa.

Ħaġa oħra li tħassibni u tinkwetani hi li f'ċerti building sites, tara dawn il-cranes twal li jdumu hemmhekk għal żmien twil.

Minħabba l-istruttura tagħhom, meta dawn jieqfu mix-xogħol, dawn jitħallew iduru mar-riħ u aħna nafu li fuqhom jew magħhom ikunu marbuta l-għodda li ċertament ma jkunux ħfief.

Issa aħna nafu li ġieli nqatgħu cranes bin-nies fuqhom, aħseb u ara jekk jaqa' dak it-toqol kollu fuq xi dar jew fuq xi nies li jkunu għaddejjin.

Din hija irresponsabilita` kbira u hemm bżonn li wieħed idur ma' dawn is-sites u jagħti ċitazzjonijiet qawwija fuq dawn l-affarijiet.

Ħaġa oħra li ma nistax nifhem hi kif tinxtara għodda second-hand - cranes, mixer tal-konkos u apparat ieħor li jintuża fl-industrija – minn barra minn Malta minkejja li dawn ikunu ġew skartati mill-owners preċedenti għax ikunu qabżu ż-żmien ta' użu massimu tagħhom u per eżempju, l-insurance ma tibqax tkoprihom.

Nixtieq inkun naf kemm-il crane minn dawn jiġi assessed biex inkunu ċerti li dawn jistgħu jintużaw mingħajr periklu ta' ċediment, eċċ. Ġieli tara crane jkun nieżel b'xi bajla u f'daqqa waħda jiżloq xi metru mill-ħabel b'konsegwenza li jekk ikun hemm xi ħadd taħt, dan jirriskja li jitlef ħajtu.

Dawn huma l-affarijiet li rridu naraw.

Jien m'iniex se ntawwal iżjed fuq din l-issue iżda fil-prattika naraw li ċerti impjegati u ħaddiema oħra self-employed qed ikunu kunfidenti ż-żejjed u mhux qed josservaw s-safety precautions kif nistgħu anke naraw fuq website partikolari li turi l-ħmerijiet li jsiru f'Malta.

F'din il-liġi l-ġdida li qegħdin nipproponu, kemm l-employer u kif ukoll l- impjegat irid jiġi protett b'xi mod.

X'se jiġri jekk l-impjegat imur fuq l-employer u jgħidlu li jrid scaffolding sura ta' nies għax inkella ma jaħdimx?

X'jiġri jekk l-employer jgħidlu li jrid jaħdem b'dak li hemm?

X'se jiġri jekk l-employer jixtri jew jikri ieħor u l-impjegat ma jeħux ħsieb li jilbes il-harnesses?

Jiena naħseb li jkun għaqli li wieħed joħloq speċi ta' hotline – forsi jieħu ħsiebha xi impjegat fl-ETC - li tkun hemmhekk għall-użu ta' l-employer u ta' l-employee.

Għalfejn qed ngħid hekk?

Ħalli f'każ li jkun hemm employer li jkollu impjegat tajjeb u ma jkunx irid jitilfu, dan jgħidlu: Kellimtek bil-kelma t-tajba pero' jekk mhux se tilbes li għandek tilbes, inċempel fejn għandi nċempel u jkolli nkeċċik.

L-istess jagħmel impjegat jekk ikollu problema li l-employer ma jkunx irid jipprovdi dawn is-safety precautions.

Per eżempju, kultant tara ċerti electricians li jaħdmu bi drills li jkollhom makkinarju apposta fihom b'ċerti gears u jekk bniedem ma jkunx jaf jużah, jista' jdur bih u jaqsamlu idu.

Għalhekk aktar qabel għidt li huwa importanti li meta bniedem ikun se jieħu xi sengħa, jagħmel kors relattiv magħmul minn xi entita` sabiex ikun mgħarraf fuq il-perikli, fuq it-tip ta' makkinarju li jrid jintuza, kif se jintuża, eċċ.

Din it-tip ta' helpline trid tkun a two-way communication u ma tistax toħroġ liġi li tistabbilixxi ta' min ikun it-tort biss jekk l-ewwel ma nagħtux il-parti tagħna li hija l-edukazzjoni.

Nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi xtaqt nieħu spunt żgħir.

Meta niġu biex nipprovaw li wieħed weġġa' b'negliġenza tiegħu, irridu naraw jekk kienx tort ta' l-employer u b'xi mod irranġaw – f'każi fejn ma jkun hemm xejn gravi – minn taħt sabiex l-employer ma jeħel xejn.

Wieħed irid jiskrutinizza sewwa l-passi u allura nimmaġina li se jkun hemm bord li se jkun trained fuq it-tricks li wieħed jista' jiltaqa' magħhom u allura nerġa' mmur lura għal dak li bdejt bih meta għidt li l-Parlament m'huwiex fabbrika tal-liġijiet imma wara ċertu żmien, il-liġijiet għandhom jiġu riveduti u għalhekk anke f'dan il-każ, once li jidħlu fis-seħħ dawn l- emendi, nissuġġerixxi li nħallu ftit taż-żmien jgħaddi u mbagħad nerġgħu nirrevedu, anke internament, din il-liġi biex naraw x'ikun ġara u fejn tista' tiġi rranġata u mtejba.

Nikkonkludi billi nerġa' nenfasizza fuq l- importanza li nagħrfu u nedukaw lin-nies tagħna.

Kull impjegat ma' kumpannija, speċjalment dak fuq xogħol manwali, għandu jiġi mħarreġ b'kors rikonoxxut anke min-naħa tal-gvern.

Irridu nagħfsu ħafna fuq il-building sites u għandna nibdew nikkonsidraw bis-serjeta` li meta jkun hemm sites li jkollhom 30 ħaddiema jew iżjed, irid ikun hemm staff trained fil-first aid jew inkella group ta' paramedics on site għax jekk għandna nagħmlu progress f'pajjiżna, għandna nagħmluh f'dawn it-termini.

Grazzi.

Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Sur President, quddiemna għandna abbozz ta' liġi li qed jipproponi diversi emendi għall-Att dwar is-Sigurta` Soċjali u jiena se niffoka fuq klawsoli 93, 130 u 131 li jolqtu s-settur ta' l-anzjani li jiena nvoluta fih.

Wieħed jara li l-emendi m'humiex qegħdin fis-sustanza tal-ħidma li qed issir imma biex tirrifletti l-bidliet li seħħew fid- dekasteri.

F'dawn l-emendi, ir-responsabilita` qed tkun waħda aktar defenita.

L-emendi li għadni kif semmejt qed jorbtu r-responsabilitajiet mal-ministeru u mad-dipartiment li jkun responsabbli mill-anzjani, ikun x'ikun id-dikasteru li jaqgħu taħtu ħalli ma jkunx hemm għalfejn noqogħdu kull darba nressqu dawn l-emendi jekk ikun hemm xi ċaqliqa fid-dikasteru.

Fi klawsola 2, id-definizzjoni ta' ministru, li mbagħad taffettwa klawsoli 93, 130 u 131, qed tkun emendata biex tinkludi l-ministru responsabbli mill-anzjani f'dawn il-klawsoli.

X'jittrattaw dawn il-klawsoli?

Per eżempju, jittrattaw l-assessjar tal-kontribuzzjonijiet ta' l-anzjani meta jkunu qegħdin f'dar jew residenza ta' l-anzjani tal-gvern.

Jekk m'għandux ikun responsabbli għal din, il-ministru responsabbli mill-anzjani, min tridu jkun?

Jissemma wkoll il-welfare committee li qabel kien jaqa' taħt il-ministeru tas-social policy u issa se jibda jaqa' taħt il-ministeru li jkollu taħtu l-qasam ta' l-anzjani.

Fiha nnifisha l-emenda fejn jidħol il- welfare committee m'hi qed tbiddel xejn mill-funzjonijiet jew mill- parametri tal-ħidma li qed issir illum iżda b'hekk nassiguraw ħidma ħolistika u kordinata, ikun x'ikun id-dikasteru li taħtu jkun jaqa' l- qasam ta' l-anzjani.

B'riferenza għal subartiklu 4 ta' artiklu 93 ta' l-Att oriġinali li issa qed jaqra bħala subartiklu 5, insibu li dan l-artiklu kien jeżisti - jiġifieri m'aħna qed indaħħlu xejn ġdid - qabel ma saru l- emendi ta' l-Att Nru. II ta' din is-sena u dan tħalla barra bi żvista u issa ġie rinumerat bħala subartiklu 5.

Din il-klawsola tkopri dawk il-każi fejn anzjan ma jkollux dħul minn benefiċċju, pensjoni, bonus jew xi allowance oħra imma jkollu dħul ieħor li jkun ġej minn assi li l-anzjan jippossjedi u hawnhekk kulħadd jaqbel li wieħed, irrispettivament minn fejn hu ġej id-dħul tiegħu, il-kontribuzzjoni tiegħu jrid jagħtiha u jekk il- kontribuzzjoni tiegħu ma tkunx tista' tinqata' mill-pensjoni, ikollu jħallasha direttament lid-dipartiment.

Il-qofol ta' din il-klawsola huwa li l-kontribuzzjoni ssir skond id-dħul ta' l-anzjani, ġej minn fejn ġej u jiġi assessjat bl-istess mod daqslikieku d-dħul tiegħu jkun ġej minn pensjoni jew benefiċċju pero` hawnhekk dejjem inżommu quddiem għajnejna l-prinċipju li dan l-anzjan jibqagħlu Lm600 fil-flus kontanti għad-dispożizzjoni tiegħu.

Is-sena l- oħra kienet Lm550 u issa telgħet għal Lm600.

Kif ipprevediet il-Ministru Dolores Cristina fl-introduzzjoni tagħha, id- dibattitu mexa 'l hinn mill-abbozz u numru ta' kelliema ta' l-oppożizzjoni aktar milli ffokaw fuq l-emendi li għandna fuq dan l-abozz, iffokaw fuq il- legal notice 259 li ħarġet f'Mejju li għadda.

Irrid ngħid li dak iż-żmien meta ħarġet, il-Parlament kien qed jiltaqa' b'mod regolari, legal notice ma tidħolx fis-seħħ immedjatament imma hemm perjodu ta' 28 ġurnata fejn kull min irid jista' jqanqal l-oġġezzjonijiet tiegħu għal din il-legal notice pero` l-oppożizzjoni dakinhar ma ħassitx il-ħtieġa li tqajjem l- oġġezzjonijiet tagħha u dan qed tagħmlu issa.

Ma niddejjaq xejn li dan qed jiġri llum għax qed jagħtina l-opportunita` li niddiskutu dan il-qasam hekk importanti u għal qalb dan il-gvern.

Sa mill-1987, dan il-gvern tah il- priorita` li kienet tixraqlu u fil-fatt kien il-gvern Nazzjonalista li waqqaf segretarjat parlamentari għall-anzjani biex dan il-qasam ikun dejjem on the front burner.

Dan il-qasam ingħata priorita`, għadu jingħata priorita` u se jibqa' jingħata l-priorita` li tixraqlu.

L-għan tagħna huwa li nassiguraw li kemm jista' jkun, l-anzjani jibqgħu jgħixu fil-komunita` u li jkollna servizzi li jkunu aktar aċċessibbli, adegwati, sostenibbli u li jingħataw lil min tassew għandu bżonnhom, jiġifieri li jingħataw b'mod ekwu u b'sens ta' ġustizzja soċjali.

Altru milli dan il-gvern qed jimmina bil-kbir il-qasam ta' l-anzjani jew qed nerdgħu demm l-anzjani tagħna.

Nerġa' ngħid li l-ewwelnett irridu nassiguraw li s-servizzi li nagħtu jkunu adegwati għall-ħteġijiet ta' l-anzjani u jkunu sostenibbli.

It-tieni nett, biż-żieda li seħħet mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena min jiflaħ l-inqas ma tantx ġie affettwat u f'ċerti każi ma ġie affettwat xejn u qegħdin nassiguraw li dawn l-anzjani qed jibqagħlhom Lm600 f'idejhom minflok Lm550 bħas-sena l-oħra.

Ta' min isemmi li ġewwa San Vinċenz għandna 169 anzjan li qegħdin fil-bracket li jew ma jħallsu xejn jew iħallsu 50c kuljum.

Daqshekk jifilħu jħallsu u daqshekk iħallsu.

Irrid insemmi wkoll li min qiegħed fuq l-old age pension meta kien jidħol f'San Vinċenz kien jingħata an old age allowance li kienet tammonta għal Lm282 f'sena.

Illum din qed tkun aġġustata biex jibqa' l-prinċipju li kull anzjan irid jibqagħlu Lm600 kontanti f'idejh.

Allura jekk qabel kellu madwar Lm6 fil-ġimgħa f'idejh illum għandu Lm11.50.

Jiġifieri altru li nieħdu ħsieb verament lil min jiflaħ l-inqas!

Jien naqbel li min jiflaħ jikkontribwixxi għandu jikkontribwixxi u għalija din tfisser solidarjieta` u ġustizzja soċjali.

Tajjeb li jingħad ukoll li minn din is-sena qed jiġi kkonsidrat id-dħul nett għall-fini ta' kontribuzzjonijiet, jiġiferi wara li titnaqqas it-taxxa tad-dħul.

Sas-sena l-oħra dawk li kellhom dħul taxxabbli, ir-rata ta' kontribuzzjoni kienet tkun ikkalkolata anke fuq l-ammont li huma kienu jħallsu f'taxxa pero' minn din is-sena dan m'għadux iseħħ.

Din il-miżura qed igawdu minnha numru ta' anzjani jew li kienu borderline cases u issa waqgħu f'livell inqas peress li qed issir net of tax jew inkella dawk li kienu fil-faxxa tan-nofs u d- dħul tagħhom kien taxxabbli.

Pero` din ġiet emendata wkoll għax ma kenitx meqjusa ġusta li huma jħallsu r-rata ta' kontribuzzjoni tagħhom anke fuq flus li jħallsu f'taxxa.

Saret kritika qawwija dwar il-kontribuzzjoni ta' l-anzjani li telgħet għal 80% tal-pensjoni u bonus u 60% ta' dħul ieħor li fih qed ikun inkluż ukoll il-capitalisation of property.

Iżda ftit li xejn smajna dwar il-fatt li l- anzjani li sas-sena l-oħra kien jibqagħlhom mhux iktar minn Lm550, issa se jibqagħlhom Lm600.

U skond l-oppożizzjoni qegħdin nixorbu demm l-anzjani!

Sur President, naħseb li kulħadd jaqbel li l-avvanzi fil-kura ta' l-anzjani qed jippermettu li l-anzjani jgħixu iktar u aħjar.

Dan ifisser li f'ħafna każi l-ispiża rikorrenti ras għal ras telgħet sew ukoll, u għal dawk li l- kontribuzzjoni tagħhom lejn is-servizz hija ta' 80%, dawn qed jirċievu servizz komplet fejn tidħol il-kura medika, servizz ta' physiotherapy, servizz ta' speech therapy, servizz ta' occupational therapy, servizz ta' podoloġista, servizz ta' dentistrija u dawn jeħduh kollu minn ġewwa San Vinċenz.

Huwa kkalkolat li sodda ġewwa San Vinċenz tiswa bejn Lm20 u Lm21 kuljum u f'dan il-kalkolu m'humiex qed jiġu meqjusa l-mediċini li l- klijenti jirċievu għax dawn jaqgħu taħt il-vot tal-mediċina li hemm taħt il- ministeru tas-saħħa.

San Vinċenz jitlob il-mediċina li għandu bżonn u ma joqgħodx jikkwantifika l-prezz tiegħu.

Irrid ngħid ukoll li f'dawn l-aħħar xhur żidna wkoll in-numru ta' konsulenti tal-ġerjatrija li minn tnejn issa tela' għal ħamsa.

Dawn qed jagħtu servizz speċjalizzat lill-anzjani li qegħdin f'San Vinċenz, ġewwa l- homes u anke f'Zammit Clapp.

Qegħdin inżidu wkoll in-numru ta' nurses li qed jagħtu s-servizz tagħhom ġewwa San Vinċenz u għandna anke tissue viability nurse li ddur il-pazjenti għal dak li għandu x'jaqsam ma' pressure sores.

Meta anzjani jkunu ilhom bedridden għal żmien twil għandek bżonn din it-tip ta' nurse.

F'San Vinċenz għandna wkoll tip ta' saqqijiet li jissejħu propads li jintużaw biex kemm jista' jkun dawn l-anzjani ma jkollhomx pressure sores.

Din il-kura speċjalizzata hija ferm importanti għax minkejja li San Vinċenz inqisuh bħala residenza, il-bżonnijiet li għandhom l-anzjani qed isiru tali li jirrikjedu ħafna kura medika u nursing care minħabba d-dipendenzi tagħhom.

M'għandix dubju li l-kura li qed tingħata lil dawn ir-residenti hija ta' kwalita` għolja.

Mr Speaker, saret kritika wkoll dwar l-ikel.

Jien inkun l-aħħar waħda li ngħid li m'għandniex fejn intejbu.

Ta' sikwit nitla' San Vinċenz fil-ħin ta' l-ikel u noqgħod nitkellem ma' l-anzjani.

Kulħadd jaf ġo familja ta' ħamsa jew sitta min-nies kemm huwa diffiċli li tissodisfa lil kulħadd, iżda biex tissodisfa 1,000 ruħ naħseb li tkun qed titlob l-impossibbli.

Pero` nibqa' ngħid li rridu dejjem nibqgħu naħdmu biex intejbu l-prodott tagħna, imma lanqas huwa sewwa li nibqgħu nisimgħu għal xi sena li xi anzjan ingħata xi platt karrotti!

Lanqas huwa sew li niġu hawn u ngħidu li lill-anzjani qegħdin nagħtuhom il-ħobż biż-żejt.

Meta jkun hemm ħobż biż- żejt fuq il-menu f'dik l-istess ġurnata filgħodu r-residenti jkunu kielu ross il-forn, is-soppa tal-ħaxix, il-froġa jew tiġieġ, patata, ħaxix u frott frisk, u f'dik l-istess ġurnata filgħaxija l-anzjani jkollhom soppa tat-tiġieġ, ħobż biż-żejt jew breaded cod, patata u ħaxix u ġobon jew inkella gammon minflok il-ħobż biż-żejt, jew il-cottage pie minflok il-ħobż biż-żejt.

(Interruzzjonijiet) Ma nixtieqx naqra l-menu ta' San Vinċenz għaliex inqabbadkom il-ġuħ.

Nibqa' nsostni li għandna fejn intejbu imma rridu nkunu ġusti fil-kritika tagħna.

Kritika oħra li qed issir hija li tneħħa l-massimu ta' Lm6 għal dawk li qed jidħlu f'San Vinċenz.

Irrid ngħid li l-ħlas żdied għal Lm13.50 fl-SVPR u Lm10.50 fejn is-servizz mhux ta' l-istess intensita` bħal ta' l-SVPR, u dan għal dawk li kienu diġa` residenti.

Tajjeb li nerġa' nfakkar li sodda f'San Vinċenz tqum bejn Lm20 u Lm21.

Il-massimu ta' Lm6 tneħħa sabiex issir ġustizzja soċjali.

Min jiflaħ iħallas u jista' jieħu s-servizz minn djar tal-privat jew minn djar tal-knijsa għandu għażla x'jagħmel, u dan m'għandux jitlob li jiġi rikoverat f'San Vinċenz għas-sempliċi raġuni li l- massimu ta' ħlas huwa ta' Lm6.

Dan kien ifisser li dawk li ma jistgħux iħallsu żgur li m'għandhomx l-għażla ta' servizz ieħor, allura jispiċċaw ma jkunux jistgħu jieħdu s-servizz mingħand il-gvern għax ikun hemm oħrajn li forsi jistgħu jieħdu s-servizz tagħhom minn x'imkien ieħor u ma jagħmlux dan sempliċement għax il-massimu li tista' tħallas f'San Vinċenz huwa ta' Lm6.

Nafu wkoll li f'ċerti każi, għandek jew m'għandekx mezzi, l-aqwa kura għall- bżonnijiet tiegħek tista' ssibhom biss ġewwa San Vinċenz.

Allura m'aħna se nċaħħdu lil ħadd milli jidħol f'San Vinċenz, jiġifieri m'aħna se nagħmlu means test lil ħadd biex jidħol ġewwa San Vinċenz.

Iżda fl-istess ħin kulħadd huwa mitlub li jikkontribwixxi skond il-mezzi tiegħu u din għalija hija ġustizzja soċjali.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Chircop għamel kalkoli ta' kemm qed jieħu l- gvern biż-żieda li seħħet pero' jien ngħid li dawn il-kalkoli bażwarhom għax huwa bbaża d-dħul tal-gvern fuq il-fatt li f'San Vinċenz għandna 2,000 resident.

Dan huwa qerq għax kulħadd jaf li f'San Vinċenż għandna massimu ta' 1,033 persuna.

Naf li nħobbu nagħmlu rounding-up tal-figuri imma li 1,033 iġġibhom 2,000 bħala round figure naħseb li hija waħda goffa.

Apparti dan, tajjeb li min qed jismagħna jkun jaf li għandna 169 ruħ li kienu bl-old age allowance ta' Lm6.50 fil-ġimgħa u li issa telgħet għal Lm11.50.

Din qed jeħduha huma, mhux qed jikkontribwixxu Lm6.50 jew Lm11.50.

Jiġifieri qed inneħħu l-anomalija li kien hemm għaliex kellna numru ta' nies li ma kienx qed jibqagħlhom l-ammont li aħna nqisu bħala baseline li kull anzjan għandu jkollu.

Issa qegħdin nirrevedu dik is- sitwazzjoni.

Iktar qabel tkellimt ukoll dwar it-tneħħija tal-capping.

Minkejja li dan il-capping għola, mill-kalkoli li saru s'issa fost 825 ruħ - għad baqagħlna nagħmlu l-assessments ta' 192 ruħ li daħlu qabel l-1 ta' Jannar tas-sena 2004 għax għadna qegħdin nistennew li jiġu l-formoli lura mingħand l- anzjani u għandna għaxra oħra ta' dawk li daħlu din is-sena – insibu li tliet kwarti minnhom m'humiex qed iħallsu iktar mis-Lm6 tal-capping.

Jiġifieri minkejja li tneħħa l-capping, din ma swietx iktar għal dawk in- nies li verament għandhom bżonn.

Nerġa' ngħid li aħna ma rridu nżomm lil ħadd milli japplika għal San Vinċenz, iżda l-motivazzjoni m'għandhiex tkun biss l-ammont ta' flus li tħallas.

Fil-fatt ġewwa San Vinċenz għandna 43 ruħ mill-popolazzjoni ta' 825 li qed iħallsu bejn Lm8, Lm13.50 u Lm14.

Lil dawn ngħidilhom li jekk għandhom bżonn il-kura ta' San Vinċenz, ħadd m'hu se jċaħħadhom minnha u San Vinċenz m'hu se jagħlaq il-bieb lil ħadd imma min għandu l-possibbilita` li jikkontribwixxi għandu jagħmel dan biex ikun solidali u ssir ġustizzja soċjali ma' min ma jiflaħx iħallas.

Kritika oħra li qed issir hija li l-gvern qed jintaxxa lill-anzjani bil- 5.5% fuq il-proprjeta` tagħhom.

L-oppożizzjoni trid tqarraq billi tiżra' d- dubju fejn ma jeżistix u billi tagħmel statements li m'humiex minnhom.

L- Onor. Coleiro ikkwotat il-legal notice, qalet li din hija proprjeta` urbana u mbagħad fl-istess nifs qalet li l-gvern qed jintaxxa l-artijiet tar- residenti li hemm f'San Vinċenz.

L-Onor.

Coleiro taf li proprjeta` urbana ma tfissirx artijiet imma tfisser bini li xi ħadd ikollu u hawnhekk ir- residenza prinċipali ta' kull anzjan, inkluż il-garaxx, m'hijiex inkluża.

Barra minn hekk, għall-fini tal-benefiċċji d-dipartiment tal-politika soċjali dejjem qies ir-residenza tas-sajf ta' min jitlob benefiċċji bħala residenza.

Jiġifieri min hu bil-għaqal u għandu r-residenza normali tiegħu bil-garaxx u għandu wkoll residenza tas-sajf magħha, m'huwiex se jiġi ntaxxat fuqhom.

Pero' jekk ikollu xi bini ieħor allura jrid jagħti l- kontribuzzjoni tiegħu Per eżempju, min għandu xi bini ieħor li minnu qed idaħħal il-kera, dik il-kera hija meqjusa bħal dħul ieħor u allura dak id- dħul jiġi intaxxat bis-60%.

Issa qegħdin ngħidu wkoll li min għandu proprjeta` mejta jew bini mejjet li m'hu qed idaħħal xejn minnu, irid jgħidilna kemm jikkalkola li jiswa dan il-bini, nieħdu 5.5% tal-valur li jgħidilna li jiswa, imbagħad 60% ta' dan jiġi kkalkolat mad-dħul tiegħu.

Pero` fejn insibu li jekk nikkalkolawhulu bħala dħul dan ma jibqagħlux Lm600 fi flus kontanti, allura din il-biċċa xogħol tiġi disregarded u l-persuna jibqagħlha dejjem l-minimu ta' Lm600 flus f'idejha.

Allura kellna każijiet fejn, minkejja li kellhom proprjeta` li setgħet tiġi ntaxxata, dik il-proprjeta` ma qisnihiex peress li fi flus kontanti ma kienx se jifdallhom Lm600 f'idejhom.

Kellna wkoll każijiet fejn nies kellhom residenzi tas-sajf u dawn ġew meqjusa għall-finijiet tal-kontribuzzjoni għaliex irridu li l- affarijiet jimxu b'mod ekwu u l-istess bħal meta tmur tapplika għall-old age pension jew għall-karta r-roża jqisulek anke din il-proprjeta` li ma tkunx qed iddaħħal minn fuqha biex jaraw jekk tikkwalifikax għalihom, ħassejna li anke fejn tidħol il-kontribuzzjoni għal San Vinċenz jew għal homes oħra, din tiġi wkoll kalkolata.

Pero` dejjem bil-premessa li dak li jkun jibqagħlu f'idejh mhux inqas minn Lm600 fi flus kontanti.

Mr Speaker, hawnhekk irrid nerġa' nfakkar li l-kalkoli qegħdin nagħmluhom net of tax.

Nemmen li l-konċett li tieħu kollox into consideration huwa miżura ta' ekwita` għax jintuża fil-kalkoli ta' benefiċċji u servizzi oħra li jaqgħu taħt l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali, bħall-old age pension jew il- karta r-roża.

Allura jagħmel sens li jitqies hawnhekk ukoll, pero` m'aħniex qegħdin nixorbulhom demmhom lill-anzjani.

Għal-lum se nieqaf hawn pero' nibqa' in possession għaliex għandi argumenti oħra li nixtieq nitkellem dwarhom fosthom il-home help, il- welfare committee, li rrid nispjega li l-funzjonijiet tiegħu baqgħu l- istess kif ħadem matul dawn l-aħħar xhur, it-telecare u d-dar ta' l-anzjani tal-Mellieħa.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

L-Onor.

D'Amato tibqa' in possession.

Nitlob lill-Ministru Dolores Cristina biex, jekk jogħġobha, tressaq l- Aġġornament.

Fid-9:00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta, 26 ta' Ottubru 2004 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Riżoluzzjoni dwar Trasferiment ta' Artijiet lil Malta Air Traffic Services Ltd.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Medjazzjoni – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trusts – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Stefan Buontempo.

ONOR.

STEFAN BUONTEMPO: Mr Speaker, li kieku kellna nemmnu dak kollu li jingħad hawn ġew, kieku sa l-aħħar ta' din il-leġislatura ma nibqgħux niltaqgħu f'dan il-bini iżda nibdew niltaqgħu fil-famuż sit tat-teatru l- imwaqqa'.

Dan għaliex qalulna li se mmorru f'dan is-sit li ilu mwaqqa' għal dawn l-aħħar 62 sena sabiex kif wegħidna l-Ministru ta' l-Iżvilupp Urban, l-Onor.

Jesmond Mugliett nibdew niffunzjonaw minn hemmhekk.

Allura issa se jkollna l-privileġġ ukoll li mill-galleriji ta' din il-binja li se tinbena nibdew naraw il-karnival!

Se nonfqu Lm22 miljun għall-bini ta' parlament meta faċilment nistgħu naqbdu l-minuti tas-seduti sabiex naraw kemm qed jattendu l-membri u kemm- il darba niltaqgħu f'dan il-parlament!

B'hekk inkunu nistgħu naraw kemm dawn il-flus se jkunu ta' ħela u ta' serq minn fuq dahar il-poplu Malti u Għawdxi.

Għalhekk għidt li m'għandniex nemmnu dak kollu li niġu mwiegħda.

Meta smajt din l-aħbar bejni u bejn ruħi għidt li dan se jkun speċi ta' żwieġ ta' konvenjenza.

Dan qed ngħidu għaliex it-teatru ilu mwaqqa' għal dawn l-aħħar 62 sena u dejjem ngħidu li rridu nagħmlu xi ħaġa, min-naħa l- oħra ilna nitkellmu sena wara l-oħra sabiex fil-parlament ikollna faċilitajiet aħjar - u hija xi ħaġa tajba li jkollna faċilitajiet aħjar – u issa se nsoddu dik it-toqba li ilha miftuħa 62 sena billi nibnu parlament ġdid.

Mr Speaker, tajjeb li nsemmu daqsxejn il-faċilitajiet li aħna l-membri parlamentari għandna f'dan il-Parlament.

Bħala oppożizzjoni għandna żewġt ikmamar kollox fejn nistgħu nagħmlu x-xogħol tagħna.

Ġieli meta jiltaqa' l-grupp parlamentari jkollu jiltaqa' f'kamra li kulma fiha huwa bejn wieħed u ieħor xi 10 piedi b'20 pied, li nista' nsejħilha id-daqs ta' a one-car garage.

Imbagħad biex titla' għall-kmamar tal-ministri jkollok titla' taraġ garigor.

Nixtieq ukoll insemmi l-impenn ta' l-iskrivana li jaħdmu fil-Parlament u dwar ix-xogħol siewi li jagħmlu għalina l-membri.

Madankollu dawn il-ħaddiema jagħmlu sigħat twal kuljum jaħdmu fil-washroom tal-palazz.

Il-messaġġiera li jaħdmu sigħat twal għalina meta, per eżempju, ikunu jridu jagħmlu xogħol ta' photocopies ikollhom jaħdmu f'kamra li lanqas tieqa ma fiha!

Meta nara dawn l-affarijiet kollha nibda ngħid imma allura l-gvern se jinvesti Lm22 miljun biex lilna jagħtina dawn il-faċilitajiet kollha, meta llejla kważi għandna rekord ta' preżenza mill-membri fil-Parlament.

Bħalissa jien u għaddej bl-Aġġornament tiegħi kulma hawn preżenti f'din il- Kamra huma żewġ deputati, il-membru li se jkompli d-diskors wara tiegħi u l- ieħor il-ħabib tiegħi l-Onor.

Galea.

Ħafna drabi aħna niġu hawnhekk biex nagħmlu biss il-preżenza tagħna u nitilqu lejn id-dar jew lejn il- kostitwenza tagħna u daqshekk.

Pero' l-iskandlu huwa li meta pajjiżna jinsab f'din il-kriżi finanzjarja kollha, meta għaddejjin f'diskussjonijiet kontinwi fejn il-gvern qed jgħid li hemm bżonn ta' riformi fil-pensjonjiet u fil-qasam tas-saħħa, meta l-poplu jinsab magħfus bit-taxxi sabiex intaffu d-deficit u meta għandna problema kbira ta' qgħad, qed iressaq proġett bħal dan fejn għal darba oħra se jerġa' jipprova jinganna lill-poplu tagħna.

U qed ngħid dan għaliex huwa dnub li wara din il-kontroversja kollha dwar dar Malta fi Brussels u wara l-għajjat li ta' kuljum nisimgħu fuq il- proġett ta' l-isptasr Mater Dei, inkunu aħna stess li niġġieldu sabiex immorru u nagħmlu parlament bħal dan!

Issa jiena m'iniex ngħid li m'hemmx bżonn ta' faċilitajiet aħjar fejn nkunu nistgħu naħdmu aħjar, iżda nħoss li gvern serju fis-sitwazzjoni li qegħdin fiha bħalissa faċilment jista' jaqbad u jirranġa din il-binja li għandna llum.

Hija xi ħaġa faċli li b'Lm1 miljun biss ikollna l-faċilitajiet kollha meħtieġa u mhux bħala deputati rridu nilqgħu lill-kostitwenti tagħna f'kamra li qabel kienet isservi ta' stalla.

Mr Speaker, mhux l-ewwel darba li tkellimt mal-Prim Ministru attwali fejn tlabtu sabiex naħdmu flimkien ħalli jkollna Parlament li jkun full-time.

Madankollu huwa dejjem weġibni li ma jaqbilx ma' dan.

Imbagħad wara ftit ġimgħat noħorġu b'din l-idea sublimi.

Forsi sublimi għall-partit Nazzjonalista għaliex ma' min titkellem - u dan ħareġ ukoll minn survey li għamlet il-gazzetta "The Times" fejn din sabet li minn 1,300 ruħ li rrispondew għas-site tagħha, 58% qalu li m'għandux ikun hemm il-parlament - ...

Il-punt tiegħi huwa li filwaqt li l-Parlament Malti għadu amateur u qiegħed jaħdem bħala part-time se jkollna ground mill-isbaħ u bil- faċilitajiet kollha sabiex imbagħad niltaqgħu ftit sigħat filgħaxija!

Mhux hekk biss, għaliex imbagħad issib xi membru li jidħol u jagħmel ħames minuti biss u jitlaq 'il barra!

Allura dan se jkun litteralment monument vojt.

Fejn hi r-riġenerazzjoni li dejjem tkellem fuqha l-partit Nazzjonalista fil-gvern?

Din se jagħmilha billi jsirparlament f'dak il- post?

Se jagħmel hekk meta lanqas biss kien kapaċi jagħmel lift fil- Barrakka ta' Fuq, liema proġett kien se jiswa Lm200,000!

Dan il-proġett tal-Connections waqqgħuh u hemmhekk kien hemm investiment qawwi għaliex dik is-site tiswa miljuni ta' liri.

Jiena nemmen li llum il-gvern qed jitkellem hekk għaliex tilef il-fiduċja f'kulħadd, anke fis-settur privat.

Fejn huwa dak id-diskors li konna nisimgħu mill-gvern Nazzjonalista, fejn kien jgħidilna li għandu fiduċja fis-settur privat?

Li kieku kien gvern bil-għaqal kien jagħmel bħalma għamel il-partit Laburista fil-gvern bejn l-1996 u l-1998 meta ħadem mas- settur privat permezz tal-private public partnership.

Il-gvern qed jgħid li għandna naraw x'jista' jsir u li rridu ninvolvu lill- privat.

Iżda dan kif jista' jkun?

Qabel bdejt nipprepara d-diskors tiegħi qgħadt nara x'kienu qalu l-Prim Ministru u l-ministru dwar din il- kwestjoni.

Dawn l-ewwel qalu li kienu kważi żguri li l-parlament se jsir hemmhekk, imbagħad qalulna li trid tittieħed deċiżjoni mill-Kabinett sabiex naraw minn fejn se nġibu l-flus, wara qalulna li dan il-proġett se jiġi jiswa Lm22 miljun u li naturalment se jkun involut il-Perit Richard England, imbagħad il-kamra tal-periti ħarġet kontra dak li kien qal il- Perit Mugliett u litteralment ħawdu lil kulħadd.

Mr Speaker, hemm bżonn li ngħidu l-verita' għaliex ilkoll kemm aħna nafu li din l-idea tal-gvern Nazzjonalista hija intenzjonata biss biex taljena lill- poplu ħalli jinsa l-kriżi li għaddejjin minnha bħalissa.

Nafu wkoll li ftit tal-jiem oħra se jiġi l-gvern hawnhekk u jgħidilna li l-proġett tal- parlament mhux se jsir għalissa għaliex m'hemmx il-mezzi finanzjarj.

Kif jista' jun li jkollna l-mezzi finanzjarji meta l-poplu Malti jinsab issikkat b'dan il-mod biex tkun tista' tinxtara binja li faċilment setgħet ma nxtratx!

Fuq is-site tat-teatru l-imwaqqa' naqbel li għandu jsir xi ħaġa, pero' l- akbar impenn tagħna huwa lejn il-poplu li tellagħna fejn qegħdin.

Allura talli l-poplu wera fiduċja fina aħna se nkomplu nissikkawh?

Daqshekk għandna fiduċja fil-poplu tagħna?

Irridu nuru li aħna stat serju, li aħna Parlament serju u nuru l-fiduċja fil-poplu tagħna.

Aħjar ngħidu kif qed jaħdem il-Parlament attwali milli noqgħodu ngħidu li għandna bżonn ta' parlament ġdid.

Fejn huma r-riżorsi li suppost għandu l-Parlament?

Fejn huma r-research units u l-faċilitajiet biex aħna l-membri nkunu nistgħu naħdmu fihom?

Fil-kamra ta' l-oppożizzjoni għandna żewġ computers biss li fuqhom nistgħu naħdmu.

Issa jista' jkun li fil-kamra tal-gvern lanqas għandhom kompjuter wieħed fuq xiex jaħdmu!

Anke meta niġu biex nipparteċipaw f'konferenzi, kemm qed inkunu ppreparati?

Kemm qed jgħin il- Parlament sabiex il-membri parlamentari jkunu ppreparati meta jkollhom jirrappreżentaw lil Malta barra minn xtutna?

Mr Speaker, aħna qed naħdmu kollox fi ftit minuti u fi ftit sigħat.

Niġu hawnhekk sabiex nagħmlu d-diskorsi tagħna u nitilqu 'l barra u spiċċa kollox, biex imbagħad niġu rrapportati fi ftit linji fuq xi gazzetta u daqshekk.

Imbagħad irridu nonfqu Lm22 miljun ħalli jkollna l-kumditajiet kollha.

Aħna rridu li l-gvern flimkien ma' l-oppożizzjoni npoġġu bilqiegħda u nibdew naħdmu flimkien u bil-għaqal.

Aħna rridu naħdmu mal- gvern għaliex irridu l-ġid ta' pajjiżna.

L-id tal-ħbiberija rridu nagħmluha flimkien u mhux meta naċċettaw li rridu naħdmu mal-gvern jibdew għaddejjin kelma wara l-oħra sabiex jipprovaw jibbjażimawna!

Irridu naħdmu fl-interess ta' Malta kollha.

Aħna nafu li dan il-Parlament m'huwiex qed jiffunzjona kif suppost u għalhekk irridu naħdmu flimkien għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi kollu ħalli meta noħorġu minn dan il-palazz ma nisimgħux lin-nies li kważi jibdew jgħajruna dwar kif qed naħdmu hawn.

Iżjed jgħajruna meta joħroġ xi ħadd bħall-Perit Mugliett u jgħid li se jsir proġett bħal dan.

Tmur titkellem man-nies u kważi tistħi tgħid li inti membru parlamentari.

Li kieku kien gvern bil-għaqal kien jgħid li se jagħmel proġett mas-settur privat sabiex indaħħlu l-flus li għandna bżonn.

U jekk inkunu kapaċi ndaħħlu Lm1 miljun għandna nirranġaw dan il-bini li qegħdin fih illum.

Din kienet tkun xi ħaġa faċli biex tagħmilha pero' dejjem nieħdu t-triq il- ħażina.

Ilna nisimgħu minn gvernijiet diversi li rridu nagħmlu xi ħaġa minflok it-teatru l-imwaqqa' u din id-darba l-gvern ta' l-Onor.

Gonzi ħareġ b'din l-idea sabiex ikun jista' jaljena lin-nies mill-kriżi li għaddejjin minnha bħalissa.

Issa nagħmlu ftit ġimgħat nitkellmu fuq dan il-parlament, imbagħad jiġi mitfugħ kollox fuq l-ixkaffa bħalma ġaralhom ħafna proġetti oħra li kienu mwiegħda mill-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Aħjar ikellimna fuq dawk il-proġetti li ġew abbandunati bħal, per eżempju, il- proġett ta' Chambrai minflok joqgħod jgħidilna fuq dawn l-affarijiet!

Mr Speaker, nagħlaq id-diskors tiegħi billi nħeġġeġ lill-poplu Malti u Għawdxi sabiex ikompli jsemma' leħnu fuq dawn l-issues.

U nieħdu dak li qal il-gvern tal-partit Nazzjonalista biċ-ċajt għax jekk verament dak li qal m'huwiex biċ-ċajt se jkollna kriżi kbira għaliex b'dan li qed jipproponi l-gvern Nazzjonalista se jkun qed jbiddel dan il-Parlament serju f'teatrin u jidħak bina kulħadd.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, f'dan id-diskors nixtieq nieħu l- okkażżjoni sabiex nagħmel appell lill-ministru tat-turiżmu sabiex jieħu l- inizjattiva f'dawn il-ġimgħat li ġejjin dwar x'għandu jsir, issa li ħareġ ir-rapport ta' kif għandha tinbidel l-awtorita' Maltija tat-turiżmu.

Qed ngħid dan għaliex biex din l-awtorita' tkun tista' tinbidel hemm bżonn li l- ewwel tinbidel il-liġi.

Il-ministru jrid jiġi fil-Parlament sabiex jagħmel il-bidliet meħtieġa u qed nagħmluha ċara li bħala oppożizzjoni lesti li nagħtu s-sehem tagħna sabiex intejbu s-settur tat-turiżmu.

Fit-turiżmu hemm ħafna u ħafna x'intejbu u t-turiżmu huwa tagħna lkoll għaliex huma eluf il-familji Maltin u Għawdxin li jiddependu minnu.

Għalhekk m'għandux jiġi l-Onor.

Francis Zammit Dimech bil-liġi hawnhekk wara li l-bidliet ikunu diġa' saru.

Jiena naf li qed jiġu mfassla l- emendi għal din il-liġi pero' biex ikun jista' isir dan it-tibdil fl- awtorita' Maltija tat-turiżmu trid issir diskussjoni serja fil-Parlament.

Għalhekk il-ministru m'għandux jiġi hawn b'fatt kompjut għaliex l- oppożizzjoni m'hijiex lesta li taċċetta li l-Parlament jiġi stmat b'dan il- mod.

Tajjeb li qabel ma l-Parlament jiġi mibni bil-ġebel, nibnuh bħala istituzzjoni serja.

L-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu huwa li l-Parlament għandu jinqala' minn taħt il-gvern tal-ġurnata u jiżviluppa f'istituzzjonijiet awtonomi u importanti ħafna li jkunu jservu għall- kwalita' tad-deċiżjonijiet li jittieħdu fil-pajjiż.

Mr Speaker, għalhekk aħna m'aħniex se naċċettaw li l-Parlament iservi biss bħala timbru.

U jiena ngħid li qabel nonfqu Lm22 miljun biex nibnu parlament ġdid, nistgħu nonfqu ferm inqas iżda nagħmlu minn dan il- Parlament istituzzjoni serja u dan jista' jsir billi jiġu rispettati l- proċeduri ta' kif jimxu l-affarijiet.

Dan isir billi l-liġijiet jiġu mibdula u mbagħad jissarrfu fir-realta' u mhux l-ewwel tibda tbiddel l- affarijiet u ġġib il-liġi wara.

Il-liġi trid tiġi sabiex ikollna diskussjoni serja u huwa ta' importanza kbira li naraw kif inhi sejra l- awtorita' Maltija tat-turiżmu u kif inhu sejjer it-turiżmu in ġenerali.

Dan għaliex fl-istampa ġenerali tat-turiżmu l-awtorita' Maltija tat-turiżmu tidher biss bħala dettall importanti ħafna, pero' hija biss fattur wieħed.

Irridu ngħidu wkoll li t-turiżmu ilu staġnat is-snin fejn ma nistgħux naqbżu l-figura ta' 1,100,000 turist fis-sena.

Għandna bżonn li jiġu iżjed u iżjed turisti.

L-awtorita' Maltija tat-turiżmu ma twaqqfitx biex tkun ta' katidral fid-deżert, maqtugħa għaliha nnifisha u biex tħaddem in-nies b'kondizzjonijiet tajba, iżda twaqqfet bħala mezz ta' kif nistgħu nġibu iżjed turisti lejn pajjiżna.

Aħna lesti li nagħtu sehemna ħalli l- awtorita' Maltija tat-turiżmu ġġib iżjed turisti u jkunu turisti li jonfqu iżjed flus f'pajjiżna.

Aħna nafu li mhux biżżejjed li nagħtu kas biss ta' kemm jiġu turisti, iżda għandna naraw xi flus jonfqu, li jiġu mqassma f'iżjed xhur milli qed jiġu ħalli jkollna t-turisti s-sena kollha.

Għandna naraw ukoll li t-turisti li jiġu vaganza Malta joħorġu iżjed sodisfatti għaliex meta joħorġu sodisfatti dawn ikunu għalina l-aħjar forma ta' marketing u meta jmorru lura lejn pajjiżhom u jkunu qed jitkellmu ma' qrabathom u l-ħbieb tagħhom se jgħidulhom kemm ħarġu sodisfatti hawn Malta u allura jirrakkommandaw lil Malta bħala l-post ta' fejn għandhom iqattgħu l-vaganzi tagħhom.

Għalhekk bħala oppożizzjoni naqblu ma' kull tibdil li jista' jsir fl- awtorita' Maltija tat-turiżmu ħalli niżguraw li dawk l-Lm10 miljun li jiġu vvotati għaliha minn dan il-Parlament u li ħafna minnhom ġejjin mit-taxxi li jinġabru mill-flus taċ-ċittadini, jintużaw sabiex jinġiebu t-turisti hawn Malta u mhux imorru biex iħaxxnu lill-awtorita' Maltija tat-turiżmu.

M'huwiex sewwa li, per eżempju, kellek strutturi fl-awtorita' Maltija tat- turiżmu li jkollhom budget ta' Lm2 miljun u 70% ta' din iċ-ċifra jmorru biex jamministraw l-uffiċċji minflok biex jinġiebu iktar turisti lejn pajjiżna.

Dak huwa skandlu!

Il-gvern Nazzjonalista li issa jrid ibiddel l-awtorita' Maltija tat-turiżmu kien jaf b'dawn l-affarijiet.

Jekk ma kienx jaf huwa skandlu li tkun responsabbli minn struttura bħal dik u ma tkunx taf x'inhu għaddej fiha u huwa skandlu wkoll jekk tkun taf b'dawn l-affarijiet u xorta waħda tħallihom għaddejjin.

Jekk wieħed iqalleb id-dibatitti li saru fl-aħħar snin f'dan il-Parlament dwar l-awtorita' Maltija tat-turiżmu jsib li n-naħa tal-gvern Nazzjonalista dejjem iddefendiet dak li kienet qed tagħmel din l-awtorita'.

Qatt ma ntqal li hemm uħud li qed jużaw il-flus b'mod ħażin u minflok ma kienu qed jużawhom biex jinġibu aktar turisti lejn Malta kienu qed jużawhom biex immexxu l-uffiċċini biss.

L-awtorita' Maltija tat-turiżmu twaqqfet biex iġġib aktar turisti li jkunu jistgħu jonfqu iktar flus hawn Malta.

U bħala oppożizzjoni kull tibdil li jista' jservi sabiex jiġu aktar turisti li jonfqu aktar, aħna se nappoġġjawh.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq nagħmel mistoqsija: Ċerti li t-tibdil li huwa maħsub sabiex dawk li qed imexxu bħalissa l-uffiċċji barra minn Malta ta' l-awtorita' Maltija tat-turiżmu jinġiebu Malta se jaħdem?

Nerġa' ngħid li aħna naqblu li dawk l-uffiċċini li qegħdin barra minn Malta jservu sabiex iġibu t-turisti u mhux biex jonfqu l-flus fuqhom infushom, iżda ċerti li jekk aħna se naqbdu, per eżempju, l-uffiċini ta' l-Ingilterra u nġibuhom Malta, dawn se jkunu jistgħu jagħmlu marketing fl-Ingilterra minn hawn Malta biex jinġiebu t-turisti?

U jekk se naqbdu n-nies li għandna fl-uffiċini tal-Ġermanja u nġibuhom hawn Malta, ċerti li minn Malta se jagħmlu l-marketing għall-Ġermanja?

Għalhekk qabel tittieħed deċiżjoni bħal din għandna naraw li dak li se nagħmlu jkun aħjar minn dak li diġa' għandna u mhux immorru għall-agħar.

Aħna m'għandna l-ebda ħsieb li niddefendu l-affarijiet kif inhuma sempliċement biex inkunu qed niddefenduhom, iżda rridu niżguraw li dak li se nagħmlu se jkun aħjar.

Irridu nitkellmu wkoll fuq ir-rappreżentanza privata għaliex is-settur privat, l-industrija tat-turiżmu, il-lukandi two, three jew four star, l-operaturi tal-vjaġġi, l-aġenti, dawk li jorganizzaw turiżmu differenti lejn Malta u r-ristorantiera jinstabu inkwetati li b'dak li qed jiġi propost se jitilfu r-rappreżentanza tagħhom.

Ilkoll kemm aħna nafu kemm din l-industrija tiddependi fuq l-isforzi ta' kulħadd.

Irridu naraw li meta nduru fuq in-nies u ngħidulhom sabiex naħdmu flimkien ħalli nġibu iżjed turisti lejn Malta u Għawdex, għandna niżguraw li dawk l-istrutturi li suppost qed iservu għal dan l-iskop ikollhom rappreżentanza xierqa.

Dan huwa qasam li għandu bżonn l-isforzi mhux ta' ministru wieħed iżda tal-gvern sħiħ sabiex naħdmu għall-ġid tat-turiżmu.

Pero' l-ministru u l-gvern waħedhom ma jaslux.

Għandna bżonn tas-settur privat u għandna ninvolvuh bis-serjeta' u mhux bil-paroli biss u għandna bżonn is-soċjeta' ċivili, oqsma differenti u għaqdiet bħal dawk ta' l- ambjent.

Meta turist jiġi pajjiżna dan ma jiġix biss fil-lukanda iżda jkun irid joħroġ idur.

Mr Speaker, għal dan il-motiv huwa importanti li lkoll kemm aħna nagħtu esperjenza tajba lit-turisti li jiġu f'pajjiżna u għalhekk irridu naħdmu flimkien anke meta niġu biex infasslu strutturi bħalma hija l-awtorita' Maltija tat-turiżmu.

Madankollu dak li qed jiġri bħalissa m'huwiex qed isir b'konsultazzjoni serja, iżda qed jitħabbru deċiżjonijiet meta suppost li huma proposti li jridu jiġu diskussi fl-assoċjazzjonijiet differenti li jeżistu.

Min-naħa l-oħra l-gvern għandu jfassal dawn il-bidliet fil-liġi wara li tkun saret konsultazzjoni u mhux jiġri bil-kontra.

Biex liġi ssir bis-serjeta' trid tirrifletti x'ikun sar fil-konsultazzjonijiet u mhux l- ewwel tiddeċiedi u tfassal l-affarijiet imbagħad wara tara x'se jiġri.

Il-ministru konċernat għandu jagħmel kalendarju ċar dwar meta se tinbidel din il-liġi u dwar meta se ssir konsultazzjoni serja.

Bħalissa l-awtorita' Maltija tat-turiżmu tinsab f'paraliżi sħiħa u min jaħdem fil-qasam tat- turiżmu jinsab inkwetat ħafna dwar is-sena 2005 għaliex iż-żmien dieħel u l-kuntatti sabiex jinġibdu t-turisti jridu jsiru iżda l-awtorita' Maltija tat-turiżmu tinsab f'paraliżi sħiħa u qisha qiegħda fil-limbu.

Għalhekk ma rridux inħallu ħafna żmien jgħaddi għax se ssir ħafna ħsara u ż-żmien li fadal irridu nużawh tajjeb.

Nerġa' ngħid li hemm bżonn issir konsultazzjoni serja u mhux biss bejn l-erba' mexxejja ta' xi assoċjazzjoni, bħal, per eżempju, l-MHRA.

Mhux biżżejjed li jkollok erba' mexxejja li jaqblu ma' dak li qed jiġi propost, iżda għandha tkun l- assoċjazzjoni nnifisha li trid tagħmel konsultazzjoni mal-lukandiera u r- ristorantiera fi ħdanha ħalli tisma' dak li jixtiequ jgħidu.

Jekk ma jsirx dan mhux tibdil se jkollna iżda hijacking ta' l-istruttura ta' l- awtorita' Maltija tat-turiżmu.

Konsultazzjoni għandha ssir ukoll fis-setturi l-oħra.

Trid issir konsultazzjoni serja kemm ma' l-operaturi ta' l-ivvjaġġar, ma' dawk li jorganizzaw il-konferenzi, ma' dawk li jaħdmu fil-qasam ta' l-għaddassa u kif ukoll ma' dawk li jgħallmu l-Ingliż.

Min-naħa l-oħra għandna nieħdu l- Parlament bis-serjeta' u kull tibdil li għandu jsir fl-awtorita' Maltija tat-turiżmu l-ewwel għandu jiġi propost hawnhekk u mhux jasal bħala fatt kompjut.

B'hekk biss inkunu nistgħu nieħdu lil dan il-Parlament bis- serjeta' u meta niġu sabiex nilleġislaw inkunu qed nilleġislaw bis- serjeta'.

Mr Speaker, aħna lesti li nagħtu l-appoġġ tagħna kollu sabiex l-affarijiet isiru aħjar milli huma.

Fuq kollox ma nistgħux nitkellmu dwar tibdil fl- istruttura ta' l-awtorita' Maltija tat-turiżmu u ma nistgħux nistaqsu fejn sejjer it-turiżmu f'Malta u f'Għawdex jekk ma nistaqsux mistoqsija aktar sempliċi li f'dawn l-aħħar snin qatt ma ġiet mistoqsija u qatt ma ġiet imwieġba.

L-awtorita' Maltija tat-turiżmu hija a building block u hija ġebla importanti ħafna f'dak li għandu jsir sabiex intejbu t-turiżmu, iżda nixtieq nistaqsi jekk tafux b'xi ħadd f'sensih li jibni dar mingħajr pjanta?

Meta qed nitkellmu fuq it-turiżmu m'aħniex qed nimxu skond il-pjanta iżda qed inwaddbu ġebla 'l hawn u ġebla 'l hemm.

Għandna l-aktar qasam ekonomiku importanti f'pajjiżna li miexi mingħajr ebda pjan u aħna għandna bżonn ta' pjan strateġiku għat-turiżmu.

Kif nistgħu ngħidu x'se jkun is- sehem ta' l-awtorita' Maltija tat-turiżmu biex isir l-iżvilupp fit-turiżmu jekk lanqas għandna pjan strateġiku nazzjonali?

Hawnhekk qisna qed nibnu billi npoġġu ġebla 'l hawn u ġebla 'l hemm mingħajr pjan ta' xejn.

Fil- fatt jekk wieħed jara l-proposti li ħarġu s-sena li għaddiet mill-world tourism travel council isib li dawn ħarġu b'xi 30 proposta dwar kif għandu jiżviluppa t-turiżmu fis-seklu 21.

U dawn isemmu l-istrutturar ta' l- awtoritajiet tat-turiżmu bħala pass wieħed biss.

Għalhekk barra li nbiddlu l-awtorita' Maltija tat-turiżmu hemm ħafna passi oħra li jridu jittieħdu.

Jien ngħid li żgur li għandu jsir pjan strateġiku nazzjonali għat-turiżmu ħalli kulħadd ikun jaf bl-isforzi li rridu nagħmlu.

Irridu nagħtu kas żgur lis-setturi differenti tat- turisti, bħal, per eżempju, dawk li jiġu għax- xemx, dawk li jiġu għall-kultura, dawk li jiġu għat-tradizzjonijiet reliġjużi u għall-istorja tagħna, dawk li jiġu bi cruises, dawk li jiġu biex jgħoddsu fl-ibħra tagħna, dawk li jiġu sabiex jitgħallmu l-Ingliż u dawk li jorganizzaw il-konferenzi tagħhom f'pajjiżna.

Irridu nagħtu kas partikolari lil Għawdex għax ma jistax ikun li Għawdex jibqa' jkampa bil- frak li jaqa' minn fuq il-mejda ta' Malta!

Bħalissa Għawdex jinsab f'din is- sitwazzjoni; it-turiżmu f'Għawdex sejjer lura u aħna ninkwetaw meta nisimgħu b'lukandi li qed ikomplu jagħlqu għaliex dan qed ikompli jitfa' lura l-industrija' tat-turiżmu tant importanti għal Għawdex.

Fil-fehma tiegħi, Għawdex jista' jkun is-salvazzjoni tat-turiżmu lokali għaliex jekk ma nħassruhx hemm ħafna x'jista jiġbed lit-turisti lejn din il-gżira.

Pero' dan kollu jrid isir skond pjan strateġiku importanti u s-sehem tal- gvern huwa importanti ħafna.

Mr Speaker, x'jiswa li nġibu t-turisti jekk imbagħad dawn se jsibu ambjent maħmuġ, ambjent imħassar, toroq imkissra, jekk inkunu waqajna lura fil- kompettitivita' għal dak li għandu x'jaqsam ma' prezzijiet u kwalita', jekk il-liġi ma tiġix inforzata, jekk ma nagħtux kas bis-serjeta' tal-wirt storiku tagħna u jekk ma nħarrġux aktar lin-nies tagħna.

Dan huwa kollu xogħol li jrid jagħmlu l-gvern u allura huwa importanti li t-tibdil li huwa maħsub li jsir ikun tibdil serju u tibdil fil-qafas ġenerali kollu ta' din l-industrija.

Għandna naħdmu lkoll flimkien għaliex il-futur ta' pajjiżna u l-futur ta' tant eluf ta' familji Maltin u Għawdxin jiddependi minn dan is-settur.

Iżda l-affarijiet irridu nagħmluhom bis-serjeta' u trid ssir konsultazzjoni ma' dawk kollha interessati.

Nistgħu ngħidu li fit-turiżmu kulħadd huwa interessat u għalhekk huwa importanti li ssir konsultazzjoni serja.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 26 ta' Ottubru, 2004 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ŻVILUPP URBAN U TOROQ - FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jkun daqstant ġentili u jgħid liema kienu dawk l-entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar 2004 sal-lum - kemm pre-accession kif ukoll accession funds?

Għal liema fondi applikaw?

Kemm-il proġett ġie sottomess?

X'kien l-eżitu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

RIŻORSI U INFRASTRUTTURA - FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jkun daqstant ġentili u jgħid liema kienu dawk l-entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar 2004 sal-lum - kemm pre-accession kif ukoll accession funds?

Għal liema fondi applikaw?

Kemm-il proġett ġie sottomess?

X'kien l-eżitu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Kien hemm proġett wieħed, dak tal-Malta resources authority, li ġie sottomess minn dan il-ministeru għall-fondi mill-Unjoni Ewropea.

Il-fondi kienu ta' transition facility 2004 programme.

Il- proġett qed jiġi kkunsidrat.

AFFARIJIET RURALI U AMBJENT - FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jkun daqstant ġentili u jgħid liema kienu dawk l-entitajiet, dipartimenti jew awtoritajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu li applikaw għal xi forma ta' fondi mill-Unjoni Ewropea mill-1 ta' Jannar 2004 sal-lum - kemm pre-accession kif ukoll accession funds?

Għal liema fondi applikaw?

Kemm-il proġett ġie sottomess?

X'kien l-eżitu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

PARTNERSHIP FOR PEACE - SĦUBIJA TA' MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Il-gvern għandu xi pjani biex jerġa' idaħħal lil Malta fil-partnership for peace?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Le.

KORDIN GRAIN TERMINAL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'allowances u perks oħra għandhom is-ceo u ż-żewġ managers rispettivament tal-Kordin grain terminal?

Xi profitti jew telf għamlet il-kumpannija f'dawn l-aħħar ħames snin?

Jista' jgħid ukoll f'dawn l-aħħar sentejn min kienu l-persuni li siefru f'isem it-terminal?

Fejn marru f'kull każ, x'kien l-iskop ta' kull żjara u x'kienet in-nefqa għal kull żjara?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

ADT - IMPJEGATA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta kienet impjegata ma' l-awtorita' tat- trasport il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament u b'liema proċedura kienet impjegata?

Kemm-il promotion ħadet minn dak iż-żmien 'il hawn?

F'liema karigi?

Kemm żdiedet fis-salarju?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-persuna imsemmija kienet impjegata f'Lulju 2002 wara li saret sejħa ma' l-ETC.

Ħadet promotion waħda, dik ta' training & development officer b'żieda fis-salarju ta' Lm1,515.

UNIVERSITA' - KORS FIL-COMMUNICATIONS STUDIES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-persuna, isimha qed jintbagħat separatament, li f'dawn l-aħħar tliet snin kienet tattendi kors fil-communications studies fl-universita' kenitx qed issegwi dan il-kors bħala full-time student u jekk tħallsitx f'kull sena l-istipendju?

ONOR.

LOUIS GALEA: Din l-istudenta attendiet il-kors B.Communications (Hons) full-time għal dawn l-aħħar erba' snin u se tiggradwa f'Novembru li jmiss.

Informat ukoll li din l-istudenta ħadet stipendju għall-ewwel sentejn tal- kors, imma ma ħaditux fl-aħħar sentejn għax ma applikatx għalih.

Informazzjoni oħra ta' natura personali ma' tistax tingħata minħabba l-liġi dwar il-protezzjoni tad-data.

L-istudenta konċernata tista' tivverifika l- pożizzjoni tagħha mal-bord dwar l-għotjiet ta' manteniment.

ENEMALTA - KONTIJIET TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid fil- preżent kemm hi ċ-ċifra ta' flus f'arretrati tal-kontijiet tad-dawl li l- korporazzjoni Enemalta għandha tiġbor?

Jista' jgħid kemm hu n-numru ta' households u stabilimenti kummerċjali, ta' l-ikel, fabbriki, eċċ. li għandhom arranġamenti sabiex iħallsu l- arretrati tal-kontijiet tad-dawl?

Skond dawn l-arranġamenti, kemm fil-fatt tammonta ċ-ċifra ta' flus globali li għandha titħallas il-korporazzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WSC - KONTIJIET TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid fil- preżent kemm hi ċ-ċifra ta' flus f'arretrati tal-kontijiet ta' l-ilma li l- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma għandha tiġbor?

Jista' jgħid kemm hu n-numru ta' households u ta' stabilimenti kummerċjali, ta' l-ikel, fabbriki, eċċ. li għandhom arranġamenti sabiex iħallsu l- arretrati tal-kontijiet ta' l-ilma?

Skond dawn l-arranġamenti, jista' jgħid kemm tammonta ċ-ċifra ta' flus globali li għandha titħallas il-korporazzjoni?

ONOR.

MEDIGRAIN - ĦAŻNA TA' QMUĦ U ĊEREALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid meta mistennija tispiċċa l-ħażna tal-qmuħ u ċereali li mportat l-aħħar il- Medigrain?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-ħażna tal-qmuħ u ċereali li mportat l-aħħar il- Medigrain spiċċat fit-12 ta' Lulju 2004.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid illum kemm hawn gradwati jirreġistraw għax-xogħol u x'degree għandhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SAĦĦA – PAZJENTI B'TEĦID EĊĊESSIV TA' DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm daħlu persuni fil- casualty jew ġo ċentri tas-saħħa minħabba tehid eċċessiv ta' droga, pilloli jew alkoħol din is-sena?

X'eta' kellhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Persuni li jidħlu fid-dipartiment ta' l-emerġenza ta' l-isptar San Luqa u li jkunu konfermati li huma każi ta' teħid eċċessiv ta' pilloli/droga jiġu ammessi għal kura fis-swali ta' l-isptar.

Matul is- sena 2004, sa l-20 ta' Ottubru, daħlu 102 irġiel u 118 nisa.

L-etajiet ivarjaw minn 15 sa 70 sena.

Matul is-sena 2004, sa l-20 ta' Ottubru, il-persuni li daħlu fid- dipartiment ta' l-emerġenza għal teħid eċċessiv ta' alkoħol u li ħteġilhom kura fis-swali ta' l-isptar San Luqa kienu 18, ħames nisa u 13-il raġel.

L- etajiet varjaw minn 17 sa 84 sena.

L-informazzjoni mitluba dwar iċ-ċentri tas-saħħa ma tinżammx.

PULIZIJA – RAPPORTI DWAR SUWIĊIDJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm daħlu persuni l-isptar minħabba attentat ta' suwiċidju din is-sena?

X'eta' kellhom?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru responsabbli għall-isptarijiet.

SKEJJEL – STUDENTI LI ĦARĠU TQAL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn tfajliet jattendu l-ischool girl's mother unit illum?

Kemm hawn tfal tqal li mhux qed jattendu l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm 42 tfajliet jattendu għall-programm ta' tliet darbiet fil-ġimgħa, 24 jattendu għall-counselling u 30 jattendu l- mother and baby support group.

Informat ukoll li b'kollox hemm 15-il tfajla tqal li m'humiex jattendu l-iskola.

PULIZIJA - LIĊENZJI TAL-KAĊĊA U L-INSIB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb li jgħolli l-liċenzji għall-insib, kaċċa u/jew żamma ta' armi?

ONOR.

TONIO BORG: Dan il-ministeru m'għamel ebda rakkmandazzjoni għal xi żieda imsemmija.

PULIZIJA - KAŻI TA' KOLLUŻJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm daħlu persuni l-isptar minħabba li weġġgħu wara kollużjoni?

Kemm weġġgħu wara li ħabtu ma' karozza oħra, u kemm wara li s-sewwieq tilef il-kontroll?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

REGOLAMENTI DWAR IT-TIPJIP

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Issa li daħlu fis-seħħ ir-regolamenti dwar it-tipjip, jista' il-Ministru jgħid jekk dawn jgħoddux ukoll għall-każini tal-banda u tal-football?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7912.

DIESEL/PETROL MINGĦAJR DAZJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jelenka min għandu dritt jixtri diesel, petrol u pitrolju mingħajr dazju?

Kemm inbiegħ (f'litri u flus) minn dawn il-prodotti, separatament, s'issa f'din is-sena finanzjarja?

Kemm inxtara minn kull grupp/sezzjoni/persuna li għandu d- dritt jagħmel dan?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

EŻAMIJIET SEC U MATSEC

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm ħsieb li jsiru l- eżamijiet orali u bil-miktub tal-MATSEC u s-SEC is-sena d-dieħla?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-eżamijiet bil-miktub tas-Sec u taċ-ċertifikati tal- Matrikola se jsiru bejn is-26 ta' April u t-28 ta' Mejju 2005, waqt li l- eżamijiet orali u prattiċi hemm ħsieb li jsiru matul April u l-bidu ta' Ġunju, bħas-snin ta' qabel.

WIED IL-GĦAJN - SKOLA TAL-KINDERGARTEN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm klassijiet tal- kindergarten fl-iskola ta' Wied il-Għajn?

Kull klassi kemm fiha studenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' klassijiet tal-kindergarten fl-iskola ta' Wied il-Għajn huma: Kinder 1 - 3 klassijiet bi 13, 14 u 14-il student rispettivament; Kinder 2 - 6 klassijiet bi 15, 13, 17, 14, 15 u 13-il student rispettivament

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid meta se joħorġu għall-bejgħ lill-pubbliku oqbra fiċ-ċimiterju ta' l-Addolorata?

X'inhi l-proċedura biex wieħed jakkwista qabar fl-istess ċimiterju?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Huwa l-ħsieb tad-dipartiment li hekk kif titlesta l- estensjoni taċ-ċimiterju ta' l-Addolorata li hemm ippjanata, l-oqbra jiġu allokati skond il-lista ta' l-applikanti - waiting list.

Il-proċedura biex wieħed jakkwista qabar f'ċimiterju tal-gvern hi li japplika fuq applikazzjoni li tista' tinġabar mill-burials administration unit li tinsab fiċ-ċimiterju ta' l-Addolorata.

Tali applikazzjoni tiġi reġistrata u titpoġġa ġo waiting list skond iċ-ċimiterju indikat.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm-il applikant qiegħed jistenna biex jixtri qabar fiċ-ċimiterju ta' l-Addolorata?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent hemm 2,492 applikanti jistennew biex jixtru qabar.

GĦAWDEX – KAŻI TA' PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew arrestati prostituti f'Għawdex?

Kemm minnhom tressqu l-qorti fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-perjodu msemmi mill-Onor.

Interpellant ma kienx hemm persuni li tressqu l-qorti fuq reati ta' prostituzzjoni ġewwa Għawdex.

ŻWIEĠ BEJN PERSUNI TA' L-ISTESS SESS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li jiġi legalizzat żwieġ ċivili bejn persuni ta' l-istess sess?

ONOR.

TONIO BORG: M'hemm l-ebda intenzjoni li dan it-tip ta' żwieġ jiġi legalizzat, peress li huwa inkompatibbli mal-liġi taż-żweġijiet ta' Malta li tippermetti biss żwieġ bejn persuni tas-sess oppost.

ŻWIEĠ BEJN PERSUNI LI GĦAMLU SEX CHANGE

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk it-tmien persuni li għamlu sex change u biddlu l-identity card tagħhom minħabba f'hekk, jistgħux jiżżewġu ċivilment?

ONOR.

TONIO BORG: Għalkemm m'hemmx definizzjoni ta' żwieġ f'Kap 255 tal- Liġijiet ta' Malta, il-partijiet għandhom ikunu mara u raġel skond Artikolu 15 ta' l-istess Kap.

AMBAXXATA MALTIJA FL-AWSTRALJA – KAŻ TA' SEXUAL HARASSMENT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Billi l-Ministru għarrafna li fil-każ ta' l-allegat każ ta' sexual harassment konness ma' staff member ta' l-Ambaxxata Maltija fl-Awstralja l-akkuża kienet ġenerika u mhux ipprovata, jista' jikkonferma li l-persuna li allegatament kienet sexually harassed ġiet offruta severence pay minn uffiċjal għoli ta' l-ambaxxata biex titlaq bil-kwiet u l-każ imut fuq ommu?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ma jirriżultax li l-persuna li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għaliha ngħatat jew ġiet offerta xi severence pay.

IMSIDA – BENEFIĊĊJI TAL-MARD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Minisru tara li d-dipartiment tas-sigurta' soċjali jirrevedi l-każ tal-persuna - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - billi hi qed tikkontesta li tħallset żejjed is-somma ta' Lm582.30 għall-mard, peress li d-dipartiment qed jgħid li l-mezzi ta' din il-persuna kienu jeċċedu l-iskala?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata ġiet informata bil-miktub dwar il-każ tagħha.

QASAM TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid min hu responsabbli fir-rappreżentanza permanenti ta' Malta fl-Unjoni Ewropea fi Brussell biex isegwi dak kollu relatat mat-turiżmu, qasam tant importanti għall-ekonomija ta' pajjiżna?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-qasam tat-turiżmu m'għandux kompetenza komunitarja diretta fl-Unjoni Ewropea iżda hu qasam li jiġi regolat mill- pajjiżi membri.

L-iktar council formation qrib tal-qasam tat-turiżmu huwa l- competitiveness, li fost responsabbiltajiet oħra jamministra l-acquis fejn jirrigwarda l-intrapriżi żgħar u medji li taħtu hu kkunsidrat li jaqa' it- turiżmu.

Għalhekk fir-rappreżentanza permanenti r-responsabbilta' għas- settur tat-turiżmu taqa' taħt il-competitiveness unit.

Se jkun hemm technical attache' ġdida f'dan il-unit b'effett mill-1 ta' Novembru 2004.

SKEJJEL - STUDENTI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti b'diżabilita' fl-iskejjel tal-kindergarten, primarji u sekondarji tal-gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' studenti b'diżabilita' fl-iskejjel tal- gvern huwa hekk: Kindergarten – 53; Primarja - 674; u Sekondarja - 271.

SAN ĠILJAN - WATERPOLO PITCH

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Wara r-rapport ta' l-awditur ġenerali u r- rakkmandazzjonijiet tiegħu dwar il-pitch tal-waterpolo ta' San Ġiljan, jista' il-Ministru jgħid kemm inġabru flus lura s'issa?

Jista' jgħid ukoll meta saret it-talba, u lil min, sabiex dawn il-flus jiġu mogħtija lura lill-gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa l-kuntrattur konċernat min jeddu ddepożita l- qorti s-somma ta' Lm24,865.25 li hu qiegħed isostni li hu l-bilanċ dovut minnu lill-gvern.

L-ex-dipartiment għaż-żgħażagħ u sport fit-23 ta' Marzu 2003 kien talab lill-avukat ġenerali biex jibda jieħu l-passi li jidhirlu meħtiega biex tinġabar lura s-somma kollha ta' Lm60,000 mingħand il-kuntrattur.

Infetħet kawża kontra l-kuntrattur konċernat, li se tibda tinstema quddiem il-qorti fil-ġranet li ġejjin.

DJAR TA' L-ANZJANI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema fid-djar ta' l-anzjani u x'inhu l-grad tagħhom?

Kemm hemm persuni li huma bil- kuntratt?

X'inhu xogħolhom u kemm jitħallsu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

BORMLA – MANUTENZJONI F'RESIDENZA PRIVATA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'passi se tieħu l-awtorita' tad-djar biex il-persuna - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - tiġi mgħejjuna permezz tas-servizz care & repair ta' l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Fl-14 ta' Ottubru 2004 il-persuna indikata applikat taħt Skema 5 ta' l-awtorita' tad-djar, jiġifieri għall-irranġar tar-residenza mikrija mill-privat u mhux taħt l-inizjattiva ta' care and repair.

Din l-applikazzjoni se tiġi kkunsidrata.

KUNSILLI LOKALI - XOGĦOL MILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk teżistix linja gwida għall-kunsilli lokali dwar kuntratturi li jieħdu xogħol ta' l-istess kunsilli, liema gwida tirriferi għal kemm ikollu ħaddiema u inġenji kull kuntrattur, u allura jkunu jistgħu jevalwaw jekk kuntrattur jistax jieħu ċertu xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: Il-proċeduri dwar offerti maħruġa bis-saħħa ta' Avviż Legali 180 ta' l-1996, jirriferu kemm għall-kundizzjonijiet ġenerali kif ukoll speċifiċi għall-għoti ta' kuntratti mill-kunsilli lokali.

Għalkemm m'hemm l-ebda linja gwida dwar numru ta' ħaddiema u inġenji, il- proċedura P.3.II, item 14 tistipula li l-kuntrattur li jitfa' l-offerta hu obbligat li jinkludi bħala informazzjoni ix-xogħol jew is-servizzi li jkunu se jsiru minnu bir-riżorsi tiegħu nnifsu.

Barra minn hekk, item 14 (e) ta' l-istess proċeduri jitolbu wkoll li l- offerent ikun mitlub jistabbilixxi r-responsabbilta' tal-persuni jew entitajiet proposti u l-kunsill ikollu dritt joġġezzjona għal xi persuna jew entita'.

PULIZIJA - VETTURI ABBANDUNATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'qed isir biex jitnaqqas in-numru ta' karozzi bla liċenzja mġedda li hawn jiġru fit-toroq?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 6390 fejn kont spjegajt kif it-tneħħija ta' vetturi abbandunati huwa regolat bir-regolamenti dwar Ikklampjar u t- Tneħħija ta' Oġġetti ta' Ingombru fir-Regolamenti tat-Traffiku (AL 94 ta' l- 1997).

Skond Regolament 3(2) ....

"Il-Kummissarju jew il-Kunsill (Lokali) jista' jneħħi kull vettura li ma tkunx tħallsitilha l-liċenzja tat-triq għal xi sena kurrenti kull meta t-tiġdid ta' dik il-liċenzja jkun skada b'aktar minn tliet xhur", dawn ir-regolamenti jirriferu għad-delega ta' infurzar li tinkludi t-tneħħija ta' vetturi li jkollhom il-liċenzja tat-triq mhux imġedda.

Min-naħa tal-pulizija ninsab informat li jsiru spezzjonijiet fuq vetturi fit-toroq sabiex ikun verifikat jekk il-liċenzja tkunx imħallsa.

Matul din is-sena ġew mogħtija mhux anqas minn 2,046 ċitazzjoni dwar dan in-nuqqas.

BORMLA - GROUND J.L.G. DESPOTT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li tingħata tindifa u jinqata' il- ħafna ħaxix ħażin li hemm fil-ground tal-J.L.G. Despott Verdala, Bormla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qed jittieħdu passi biex dan isir.

MALTA FREEPORT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu eżattament l-investiment tal-Malta Freeport Co. Ltd fil-port ta' Brindisi?

Jista' jagħti rendikont sena b'sena sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MERKANZIJA GĦALL-INDUSTRIJA LOKALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-pożizzjoni tal-merkanzija għal-lokal li tinħatt u/jew titgħabba għall-industrija lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8008, ninforma lill-Onor.

Interpellant illi s-servizz imsemmi hu regolat bl- istess mod kif kien qabel.

MALTA FREEPORT – DEJN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu d-dejn tal-Malta Freeport Co. Ltd?

Kif qed jitħallas?

X'interessi tħallsu kull sena mill-1990 sal-lum?

Kif inhu l-pjan u kif se jitħallas dan id-dejn?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

RAĦAL ĠDID - PLOT FI STAT TA' ABBANDUN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li tittieħed azzjoni sabiex il-plot - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - ma tibqax fl-istat ta' mistħija li tinsab fih peress li hi abbandunata, perikoluża u b'soqfa sporġuti?

Tista' is-sitwazzjoni tiġi rimedjata anke peress li qrib il- hypogeum mhux l-ewwel darba li turisti waqfu jieħdu ritratti ta' dan il- plot?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-plot indikata hi tal-privat.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat, għal dak li jirrigwarda l-kwestjoni tal-periklu.

ĦAL TARXIEN – PLOT TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li jittella' ċint fi plot tal-gvern li jinsab f'post li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Bdew il-proċeduri sabiex toħroġ sejħa għal offerti għal bejgħ tal-plot li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant.

Għalhekk ma jkunx opportun li jsiru spejjeż sabiex jinbena ħajt madwar il-plot f'dan l- istadju.

ĦAL TARXIEN - TRIQ IL-MADONNA TAD-DUTRINA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li tingħata t-tarmac Triq il-Madonna tad- Dutrina, f'Ħal Tarxien, peress li din taqa' taħt il-gvern ċentrali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport qed tipprepara programm għall-asfaltar ta' diversi toroq madwar Malta kollha u x-xogħol fit-triq imsemmija jsir aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li se jirriżultaw minn dan il-programm.

Sadanittant il-periti ta' l-awtorita' se jagħmlu survey ta' l-area.

ĦAL TARXIEN - TRIQ ANĠLU MANGION

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jara li jsiru l-ġibjun u t-tarmac fi Triq Anġlu Mangion, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport qed tipprepara programm għal asfaltar ta' diversi toroq madwar Malta kollha u x-xogħol fit- triq imsemmija jsir aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li se jirriżultaw minn dan il-programm.

ZOKKOR - SUSSIDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7573, jista' il- Ministru jgħid kemm mill-export refund li qed iħallas il-Gvern Malti qed tħallsu l-Unjoni Ewropea?

Jikkonferma li fil-preżent l-export refund huwa madwar euro 460 kull tunnellata metrika?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Is-sussidju fuq iz-zokkor huwa kollu mħallas mill- Gvern Malti.

Ir-rata ta' l-export refund fil-preżent hija madwar euros 422 kull tunnellata metrika fuq iz-zokkor abjad raffinat.

ŻIEDA FIL-PREZZIJIET TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7574?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7574.

NAXXAR - FOSOS TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid jekk it-tbattil tal-fosos fi Triq Hieronmus fin-Naxxar hux responsabbilta' tal- gvern ċentrali jew tal-privat?

Jekk hu tal-gvern ċentrali, jista' jgħid meta hu l-aħħar li sar it-tbattil neċessarju u meta se jerġa' isir?

ONOR.

AUSTIN GATT: Kuntrattur imqabbad mill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma, huwa obbligat li jmur ibattal il-fosos darba fil-ġimgħa.

BELT VALLETTA – SHELTER GĦAŻ-ŻWIEMEL

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk fil-pjan ta' Bieb il-Belt u t-terminus tal-Belt hemmx ħsieb li jkun hemm post ippjanat fejn joqogħdu l-karozzini?

Jekk fil-pożittiv, jista' jgħid jekk hux se jkun hemm kenn (shelter) għall- istess żwiemel?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-pjan ta' żvilupp relatat ma' Bieb il-Belt u l- venda tal-Belt għalissa jinsab wieqaf.

Rigward shelters għaż-żwiemel, l-awtorita' applikat għal diversi shelters ġewwa l-Belt Valletta mal-MEPA u preżentament qiegħda tistenna risposta.

Madankollu f'Bieb il-Belt ma jidhirx li hemm post adegwat għal shelter taż- żwiemel.

BELT VALLETTA - BANKIJIET

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux possibbli li fejn jipparkjaw il- coaches tat-turisti fil-Belt Valletta, ftit 'l isfel mit-terminus, isiru bankijiet biex it-turisti jkunu jistgħu jpoġġu fuqhom sakemm jistennew il- coach?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-istreet furniture, inklużi l-bankijiet, jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-kunsill lokali.

L-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta ma tagħmilx oġġezzjoni jekk ikollha rikjesta sabiex dawn il-bankijiet isiru.

MOSTA - TRIQ AURORA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Wara li deher avviż nru.

7 mill-awtorita' Maltija tat-trasport li se jsiru xogħlijiet ta' asfaltar tat-toroq fi Triq Aurora fil-Mosta, u dan f'Marzu 2004, jista' il-Ministru jgħid x'żamm sal-lum milli jsiru dawn ix- xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-raġuni għaliex ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni fi Triq Aurora, Mosta għadhom ma bdewx hija li l-valur ta' l-orħos tender kien 30% ogħla mill-istima ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

Wara li l- awtorita' irrevediet ir-rati tax-xogħlijiet, il-kuntrattur kien mitlub iraħħas l-offerta tiegħu.

Kien biss ftit ilu li l-kuntrattur aċċetta li jraħħas it-tender għal-livell aċċettabbli.

MOSTA - TRIQ IL-WAQQAFA

L-ONOR.

44 mill-awtorita' Maltija tat-trasport dwar il-kostruzzjoni fi Triq il-Waqqafa fil-Mosta fit-30 ta' Marzu 2004, jista' il-Ministru jgħid x'żamm milli jsiru dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-raġuni għaliex ix-xogħlijiet fi Triq il- Waqqafa, Mosta għadhom ma bdewx, minkejja li t-tender ħarġet fit-30 ta' Marzu, hi li l-valur ta' l-orħos tender kien 38% ogħla mill-istima ta' l- awtorita' dwar it-trasport.

Wara li l-awtorita' irrevediet ir-rati tax- xogħlijiet, il-kuntrattur kien mitlub iraħħas l-offerta tiegħu u jagħti indikazzjoni kif se jorganizza x-xogħlijiet minħabba li hu ġdid għal dan it- tip ta' xogħol.

Meta u jekk tintbagħat risposta sodisfaċenti, ix-xogħlijiet ikunu jistgħu jibdew.

MOSTA - TRIQ L-ALWETTA

L-ONOR.

45 dwar kostruzzjoni u formazzjoni ta' Triq l-Alwetta fil-Mosta fit-30 ta' Marzu 2004, jista' il-Ministru jgħid x'żamm milli jsiru dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-raġuni għaliex ix-xogħlijiet fi Triq l- Alwetta fil-Mosta għadhom ma bdewx, minkejja li t-tender ħarġet fir-30 ta' Marzu, hi li l-valur ta' l-orħos tender kien 33.6% ogħla mill-istima ta' l- awtorita' dwar it-trasport.

Wara li l-awtorita' irrevediet ir-rati tax- xogħlijiet, il-kuntrattur kien mitlub iraħħas l-offerta tiegħu.

Kien biss f'dawn il-ġranet li l-kuntrattur bagħat ir-risposta tiegħu.

MOSTA - TRIQ IL-MITĦNA

L-ONOR.

48 dwar twessiegħ ta' Triq il-Mitħna fil- Mosta fit-30 ta' Marzu 2004, jista' il-Ministru jgħid x'żamm milli jsiru dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-raġuni għaliex ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni fi Triq il-Mitħna fil-Mosta għadhom ma bdewx hi li l-valur ta' l-orħos tender kien 46.3% ogħla mill-istima ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

Minħabba li l-valur totali tat-tender bir-rati riveduti hi ogħla minn Lm20,000, din intbagħtet lid-dipartiment tal-kuntratti għall- approvazzjoni.

MOSTA - TRIQ IL-BARJOL

L-ONOR.

54 dwar kostruzzjoni ta' Triq il-Barjol fil-Mosta fit-12 ta' April 2004, jista' il-Ministru jgħid x'żamm milli jsiru dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-raġuni għaliex ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni fi Triq il-Barjol fil-Mosta għadhom ma bdewx hi li l-valur ta' l-orħos tender kien 30.1% ogħla mill-istima ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

Wara li l-awtorita' irrevediet ir-rati tax-xogħlijiet, il-kuntrattur kien mitlub iraħħas l-offerta tiegħu.

Kien biss ftit ġimgħat ilu li l-kuntrattur aċċetta li jraħħas it-tender għal-livell aċċettabbli.

MOSTA - TRIQ IĊ-ĊINJU

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Wara li deher avviż nru.

63 dwar il-kostruzzjoni ta' Triq iċ-Ċinju fil-Mosta fit-13 ta' April 2004, jista' il-Ministru jgħid x'żamm milli jitlestew dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ir-raġuni għaliex ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni fi Triq iċ-Ċinju fil-Mosta għadhom ma bdewx minkejja li t-tender ħarġet fit- 13 ta' April hi li wara li l-MEPA intalbet tindika l-livelli u l- alignments, jirriżulta li kien jeħtieġ aktar tqaxxir minn dak previst oriġinarjament fit-tender.

L-ammonti fit-tender kellhom jinbidlu u kienu meħtieġa approvazzjoni għal dawn il-varjazzjonijiet.

ADOZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm saru adozzjonijiet wara Ġunju ta' l-2001?

Minn liema pajjiżi saru sena b'sena?

Kemm minn dawk tar-Rumanija li ġew imsejħa pipeline cases inqdew?

Huwa minnu li għad hemm xi nies li ma nqdewx?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub fl-ewwel parti tal-mistoqsija hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Dwar l-aħħar żewġ partijiet tal-mistoqsija, ninsab informata wkoll li mid- disa' familji li kienu bdew il-proċess għall-adozzjoni mir-Rumanija meta din twaqqfet, għad fadal tliet familji li għadhom jistennew biex iġibu t- tfal minn dak il-pajjiż.

ISLA/KALKARA - ROTTA TAL-KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jispjega r-riforma li seħħet fir-rotta tal- karozzi tal-linja ta' l-Isla u l-Kalkara?

X'kien ir-raġunar wara dan it- tibdil?

L-interess tar-residenti ta' dawn iż-żewġ lokalitajiet ingħata piż f'din ir-riforma?

Kif se jiġi assigurat li r-residenti ta' dawn iż-żewġ lokalitajiet jingħataw servizz xieraq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ĠUSTIZZJA U INTERN – XOGĦOL TA' PRINTING

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus matul din is-sena fi printing fid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu?

F'liema printing press saru dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

LIĊENZJI TAS-SEWQAN

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Fl-iskema tat-12-il punt li daħlet minn Jannar ta' din is-sena għal min jieħu liċenzja tas-sewqan għall-ewwel darba, jista' il-Ministru jgħid kemm kienu l-persuni kollha li tilfu t-12-il punt tagħhom u kemm itteħditilhom il-liċenzja?

X'passi oħra ttieħdu, jekk ittieħdu, f'każi bħal dawn?

ONOR.

FREEPORT - DEJN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk id-dejn tal-Freeport, li jammonta għal aktar minn Lm105 miljun, hux se jiġi assunt mill-gvern bħala dejn tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mhuwiex il-każ li d-dejn tal-Freeport ġie assunt mill-gvern bħala dejn tal-gvern.

PEMBROKE - SERVIZZ TA' ILMA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux veru li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ma tistax tagħti servizz lill-klabb ta' Pembroke minħabba li dan huwa 'l bogħod mill-mains?

Jekk fl-affermattiv, ma jistgħux isiru xi pipes temporanji biex nies li qegħdin jagħtu sehemhom fil-volontarjat ikunu moqdijin ukoll?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- applikazzjoni għal servizz ta' l-ilma fil-klabb ta' maġenb il-football ground ta' Pembroke, ninformah li bħalissa fl-inħawi ta' dan il-post m'hemmx għaddejja s-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma u għaldaqstant ix- xogħol biex isiru l-kanen meħtieġa biex il-klabb imsemmi jkollu s-servizz ta' l-ilma jiswa lill-applikant madwar Lm1,000.

Madankollu jekk dan il-klabb jista' jistenna ftit, dalwaqt se tiġi estiża s- sistema tad-distribuzzjoni minħabba l-bini l-ġdid tal-housing authority fil- viċinanzi.

Darba ssir din l-estensjoni, id-distanza għall-klabb u l-ispiza biex jingħata s-servizz ikunu ferm anqas.

Jekk il-klabb għandu bżonn urġenti u immedjat għas-servizz ta' l-ilma u ma jistax jistenna ftit, m'hemmx triq oħra ħlief li jitħallas biex isiru l- kanen apposta għalih, spiża ta' madwar Lm1,000.

INTERPRINT - PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Fid-dawl ta' l-aħbar tal- privatizzazzjoni ta' l-Interprint, jista' il-Ministru jinformana jekk il- gvern hux qed jara xi investiment minn barra jew minn Malta?

Il-ħaddiema li spiċċaw se jkunu priferuti biex jerġgħu jaħdmu, sakemm ikunu għadhom bla xogħol sa dak iż-żmien?

ONOR.

AUSTIN GATT: Meta jkun il-waqt, il-gvern jikkunsidra kull investiment.

Il-ħaddiema li spiċċaw mill-impjieg minn ma' l-Interprint ħadu t-terminal benefit skond il-collective agreement.

PEMBROKE - DAWL

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jintervjeni biex ħdejn u fit-triq tal-klabb f'Pembroke isiru xi dwal fl-interess tas- sigurta' ta' tfal li jkollhom jimxu hemmhekk fid-dlam, b'riskju kbir?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-istallazzjoni ta' bozoz ġodda minħabba l-proċess tad-devoluzzjoni issa saret ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali u m'għadhiex tal-korporazzjoni Enemalta.

GĦAWDEX - SPTAR ĠENERALI - ENT

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid għal liema raġuni l-appuntamenti tal-pazjenti ta' l-ENT fl-isptar ġenerali ta' Għawdex qed jiġu kanċellati?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Peress li fid-dipartiment ta' l-ENT ta' l-isptar San Luqa fil-preżent hemm nuqqas ta' staff mediku, l-appuntamenti għall- outpatients ta' l-ENT fl-isptar ġenerali ta' Għawdex qed isiru darba kull ħmistax minflok darba f'ġimgħa.

PROTOKOLL TALJAN - SETTUR AGRIKOLU

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tagħti rendikont ta' kif ġew imqassma l-fondi tal-Protokol Taljan fis-settur agrikolu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Għawdex ibbenefika mill-Protokol Taljan permezz ta' għajnuna teknika ta' esperti Taljani biex twaqqfet l-ewwel għaqda tal- produtturi f'Malta u Għawdex; provvista u stallazzjoni ta' apparat li se jintuża għall-grading, cold storage u ppakkjar ta' prodotti agrikoli; u upgrading ta' l-inċineratur fil-biċċerija ta' Għawdex.

GOZO CHANNEL - KAFETTERIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jagħti up- date dwar is-sitwazzjoni tal-kafetterija tal-Gozo Channel u tal-ħaddiema tal-kafetterija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7481.

GOZO SPORTS COMPLEX

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid x'xogħlijiet saru fil-Gozo sports complex u x'equipment inxtara minn meta ġie mwaqqaf sal-lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦADDIEMA GĦAWDXIN - SUSSIDJU

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid għaliex mhux jitħallas is-sussidju lill-ħaddiema Għawdxin li jaħdmu mal-korporazzjonijiet f'Malta?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Is-sussidju jingħata lill-ħaddiema Għawdxin li jaħdmu Malta mal-gvern u ma' istituzzjonijiet li huma tal-gvern, jew iffinanzjati mill-gvern, u qatt ma ngħata sussidju lill-ħaddiema Għawdxin li jaħdmu mal-korporazzjonijiet f'Malta.

VALLETTA TATTOO

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-iscaffolding li ntuża għas-seating għall-Valletta Tattoo fi Pjazza San Ġorġ, Valletta kienx approvat mill- awtorita' dwar is-saħħa u s-sigurta' għax kien jidher perikoluż ħafna għal persuni li poġġew fuqu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'każ ta' scaffolding ma jinħtieġx il- permess mill-awtorita` tas-saħħa u s-sigurta`.

Madankollu uffiċjali ta' din l-awtorita` xorta waħda żaru l-post darbtejn waqt l-armar ta' l- iscaffolding u m'għamlu ebda kumment negattiv.

Ta' min jgħid li fl-armar ta' scaffolding fi Pjazza San Ġorġ, il-Belt għall-okkażjoni tal-Valletta Tattoo is-sistema adottata hi waħda bbażata fuq speċifikazzjonijiet internazzjonali.

SVPR

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'kienet in-nefqa totali tal-gvern fuq ir-residenza San Vincenz de Paule, sena b'sena fis- snin 1986, 1991, 1996, 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-nefqa tal-gvern fuq ir-residenza San Vincenz de Paule fis-snin mitluba hi kif ġej:

|SENA|Lm | |2003|8,134,875 | |2002|7,956,032 | |2001|7,698,223 | |1996|5,772,874 | |1991|4,424,000 (Budget totali | | |għad-Diparment tal-Kura | | |ta' l-Anzjani) | |1986|Fis-sena 1986 il-qasam | | |ta' l-anzjani kien | | |jagħmel parti | | |mill-Ministeru tas-Saħħa | | |u Ambjent u ċ-ċifri | | |speċifiċi m'humiex | | |indikati. |

MALTACOM – SUSSIDJU FUQ IS-SERVIZZ TAT-TELEFON

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7728, jista' il-Ministru jgħid jekk hux minnu li s-sussidju fuq it-telephone għall-anzjani li għandhom il-kartuna r-roża qiegħed jingħata biss għal 5,000 anzjan?

Din il-policy kienet minn dejjem jew ġiet imposta issa?

Jista' jgħid meta ġiet imposta?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 1130.

SIGURTA' SOĊJALI - SAF

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fil-preżent kemm hemm persuni li qegħdin jirċievu l-SAF?

X'ammont ta' flus ħallas id-dipartiment tas-sigurta' soċjali s'issa din is-sena f'dan il-benefiċċju soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Preżentement hemm 465 persuna li qed jirċievu l- SAF.

L-ammont imħallas għal dan il-benefiċċju din is-sena hu Lm1,249,760.25.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONI TAL-WENS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fil-preżent kemm hemm persuni li qegħdin jirċievu l-pensjoni tal-wens?

Kemm kien hemm applikazzjonijiet ġodda matul din is-sena?

Kemm minnhom ġew approvati, kemm ġew rifjutati u kemm għadhom pendenti?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONI TAL-WENS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'inhu l-massimu tal- pensjoni tal-wens fil-preżent?

X'inhuma l-kundizzjonijiet li jridu jiġu sodisfatti biex wieħed ikun eliġibbli għal din il-pensjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-ammont massimu ta' pensjoni tal-wens hu ta' Lm33.11 fil-ġimgħa.

Il-kundizzjonijiet biex persuna tikkwalifika għal din il-pensjoni huma dawk elenkati f'Artikolu 68 ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, fosthom li: i) tkun ċittadina Maltija; ii) tissodisfa t-test tal-mezzi kif speċifikat fis-sub-artikolu 68 (1)(b) ta' l-imsemmi Att; iii) tkun qed tieħu ħsieb waħedha, fuq bażi full-time u regolarment tal- ġenitur tagħha, jew ħuha, oħtha, nannitha, zijuha, missier jew omm tar- rispett jew ħuha jew oħtha tar-rispett li jkun/tkun qed tgħix fl-istess dar ta' l-applikanti u minħabba infermita' jkun/tkun kostrett/a li j/tgħaddi ħajtu/ħajjitha fis-sodda jew f'wheelchair.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONI TAL-WENS

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm kienu dawk il- persuni li rċevew il-pensjoni tal-wens?

X'ammont ta' flus tħallas mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali kull sena minn mindu ġiet introdotta din il-miżura soċjali f'dan il-pajjiż minn Gvern Nazzjonalista?

Kemm hemm benefiċċjarji u x'ammont tħallas s'issa din is-sena?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ANZJANI - SERVIZZ TA' HANDYMAN

L-ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l- Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali mil-lokalitajiet tal-Ħamrun, Santa Venera, Marsa, Valletta, Floriana, Pieta'/G'Mangia, Qormi, Luqa u Kirkop li għamlu użu mis-servizz tal-handyman matul din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali li għamlu użu mis-servizz tal-handyman matul din is-sena skond il- lokalitajiet mitluba hu kif ġej: |Lokalita|Anzjani|Persuni bi | |' | |bżonnijiet | | | |speċjali | |Ħamrun |71 |5 | |St.Vener|33 |0 | |a | | | |Marsa |21 |2 | |Valletta|39 |2 | |Floriana|26 |0 | |Pieta' | 4 |0 | |G'Manġia|11 |2 | |Qormi |29 |4 | |Luqa | 4 |0 | |Kirkop | 6 |0 |

FREEPORT - SEWWIEQA MINGĦAJR LIĊENZJA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi ftehim mal-Malta transport authority biex sewwieqa li jsuqu vetturi fil-Freeport ma jkollhomx għalfejn ikunu sewwieqa liċenzjati?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

GĦAJN TUFFIEĦA - TIFEL INVOLUT F'INĊIDENT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għall-inċident li ġara f'Għajn Tuffieħa fit-3 ta' Ottubru 2004, fejn tifel ta' disa' snin weġġa' gravi meta ntlaqat bi blat u ġebel kbir li waqa' fuqu meta kien ma' ommu bejn Għajn Tuffieħa u l- Ġnejna, huwa veru li din il-parti kienet diġa' spezzjonata mill-perit tal- gvern u ġiet dikjarata bħala perikoluża?

Jekk iva, meta saret l-ispezzjoni, minn min u x'kien l-eżitu tal-perit tal-gvern?

Saru sinjali li juru li dan il-post kien perikoluż?

Fit-3 ta' Ottubru meta sar dan l-inċident kien hemm sinjali biex juru li dan il-post kien perikoluż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-ispezzjoni li għamlet il-perit tal-gvern f'Lulju 2004 kienet qrib il-bajja tal-Ġnejna u minn informazzjoni li għandha t- taqsima tax-xogħlijiet ma kenitx fl-istess post ta' l-imsemmi inċident.

Fil-post fejn il-perit tal-gvern għamlet ir-rapport fil-15 ta' Lulju 2004, kienet u għadha teżisti tabella li turi li hemm periklu ta' ġebel li jista' jaqa' għal isfel.

Meta sar dan ir-rapport, dan intbagħat lill-pulizija għal kull azzjoni li huma jikkunsidraw meħtieġa.

Pjanta li tindika l-post fejn sar l-inċident fit-3 ta' Ottubru 2004 kif ukoll il-post li dwaru sar rapport fil-15 ta' Lulju 2004 tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

ARTIJIET - PLOT TAL-GVERN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'isir f'każ li persuna tieħu plot tal-gvern u wara għaxar snin tibqa' ma tibnihiex, bħalma ġara fil-każ tal-plots f'Wied Ħesri l/o Siġġiewi, tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Il-plot li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant kienet ingħatat lill-persuna konċernata mill-awtorita' tad-djar.

Għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill- Ministeru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali.

FORTI DELIMARA

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk il-gvern għandux il-ħsieb jintervjeni biex Forti Delimara ma jkomplix jitħalla jaqa' fi stadju ta' żdingar aktar avanzat?

ONOR.

TONIO BORG: Il-gvern qiegħed f'negozjati ma' l-inkwilin biex jerġa' jieħu l-forti f'idejh.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta hemm ħsieb li l- pensjonanti jieħdu ż-żieda li huma intitolati għaliha, skond il-ftehim li kien intlaħaq qabel tħabbar il-budget għas-sena 2003?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Għalkemm mhux ċar għal liema ftehim qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, ix-xogħol fuq ir-reviżjonijiet tal- pensjonijiet, kemm dawk li jirriżultaw minn xi ftehim kollettiv u kemm le, hu eżerċizzju kontinwu.

Kif kelli okkażjoni ngħid fi tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari preċedenti dwar is-suġġett, id-dipartiment konċernat jagħmel dak kollu meħtieġ biex dawn ir-reviżjonijiet isiru fl-iqsar żmien possibbli.

ĦAMRUN - LIĊEO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Peress li wasluli rapporti ta' xi ħsarat serji fil- laboratorji tal-liċeo tal-Ħamrun, inkluż ħruġ ta' gass, eċċ., jista' il- Ministru jivverifika n-natura ta' dawn il-ħsarat u jekk jirriżulta li hemm bżonn it-tiswijiet fis-sistemi u l-bdil ta' apparat jgħid meta se ssir din it-tiswija u meta se jsir il-bdil ta' l-apparat?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-uffiċjali konċernati fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni qed jivverifikaw dawn il-ħsarat u skond dak li jirriżulta jittieħdu passi meħtieġa.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 7916 u cioe' jistax ipoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tat-traffic management proposals li saru mill-kuntratturi li qegħdin jaħdmu fuq it-toroq iffinanzjati mill-Protokoll Taljan li permezz tagħhom kellhom jipprovdu rotot alternattivi għat-traffiku waqt li jsir ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Id-direttorat għall-immaniġġjar tat-traffiku ta risposta għall-mistoqsija parlamentari 8182 fit-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7916.

Ma' din ir-risposta ntbagħtu wkoll il-pjanti mitluba.

UE - QASAM TURISTIKU MALTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid xi strutturi u x'nies għandu l-ministeru, u strutturi oħra li jaqgħu taħtu, biex jieħdu ħsieb jimmoniterjaw u jieħdu l- passi meħtieġa dwar dak kollu li fl-Unjoni Ewropa b'xi mod jew ieħor jolqot il-qasam turistiku f'pajjiżna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-Ministeru hemm direttorat dwar l- affarijiet ta' l-Unjoni Ewropea, żvilupp ta' policy, u implimentazzjoni ta' programmi li għandu d-doveri msemmija mill-Onor.

Interpellant.

DJAR - POSTIJIET TAL-GVERN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid jekk teżistix sistema li permezz tagħha l-kera għal bini residenzjali tal-gvern titnaqqas meta jiġi nieqes ir-raġel u l-mara ssir armla u ma tkunx taħdem?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jekk il-kirja saret qabel l-1987 allura l-kera tibqa' l-istess.

Jekk il-kirja tkun saret wara, allura s-sussidju fuq il- kera jiġi rivedut kull sentejn skond id-dħul tal-familja matul is-sena preċedenti.

Għalhekk meta jiġi nieqes ir-raġel, is-sussidju fuq il-kera jiġi rivedut fir-reviżjoni li jkun imiss.

UE- SETTUR TURISTIKU MALTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk fil-ministeru, jew f'xi struttura li taqa' taħtu, hemmx persuna/persuni li xogħolhom hu biss li jaraw x'fondi hemm fl- Unjoni Ewropea li b'xi mod jew ieħor jistgħu jinkisbu għas-settur turistiku f'pajjiżna, kemm mill-gvern innifsu kif ukoll mis-settur privat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-Ministeru u fl-entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu hemm strutturi li jieħdu ħsieb affarijiet relatati ma' l-Unjoni Ewropea li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu.

L-istrutturi li jeżistu mhux biss jieħdu ħsieb x'fondi hemm fl-Unjoni Ewropea li jistgħu jinkisbu għas-settur, iżda jieħdu ħsieb ukoll materji oħra ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt permezz ta' dawn l-istrutturi diġa` inkisbu fondi għall- qasam turistiku.

VAPURI TAL-PASSIĠĠIERI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'passi qed jieħu biex fl-għoti ta' permessi biex vapuri tal-gwerra jżuru pajjiżna għas-sena d-dieħla, tingħata kunsiderazzjoni lill-wasla fostna ta' vapuri tal-passiġġieri biex dawn ta' l-aħħar jingħataw iżjed importanza mill-vapuri tal-gwerra u ma jibqax ikollna każi fejn vapuri tal-gwerra jorbtu fl-aħjar postijiet waqt li vapuri tal-passiġġieri jintbagħtu f'postijiet mhux adatti u li jagħmlu ħsara lill-isforzi li qed isiru biex Malta ssir ċentru ta' żjajjar ta' vapuri tal-passiġġieri?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Id-deċiżjoni ta' fejn jintrabtu l-vapuri tal- gwerra ma taqax taħt ir-responsabbilta' ta' dan il-ministeru.

SAN ĠILJAN - BOLLARDS

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk saritx talba biex jitwaħħlu bollards fil- bajja ta' San Ġorġ f'San Ġiljan?

Jekk fil-pożittiv, jista' jipproduċi kopja ta' l-applikazzjoni?

Jista' jgħid min kienet il-kumpannija ta' periti li għamlet l-applikazzjoni u jekk intużax timbru uffiċjali tal- kumpannija f'din l-applikazzjoni?

Jekk fil-pożittiv, jista' jipproduċi kopja?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SAN ĠILJAN - BAJJA TA' SAN ĠORĠ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm differenza bejn il-logo li biha saret it-talba minn Med Design Consultants għal project management services għall-proġett tal-bajja ta' San Ġorġ f'April ta' din is-sena u l-logo li biha saret talba fix-xhur ta' wara għall-ħlas għall-istess xogħol li twettaq?

Jista' jipproduċi kopja tal-logos li ntużaw?

Jista' jipproduċi kopja ta' l-invoices u receipts li saru u li huma relatati ma' Med Design Consultants?

ONOR.

SAN ĠILJAN - BAJJA TA' SAN ĠORĠ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid min kienet il-kumpannija ta' periti li ċċertifikat ix-xogħol li twettaq minn Polidano Brothers għal storm water infrastructure fil-bajja ta' San Ġorġ f'San Ġiljan, xogħol mitlub mill-Malta tourism authority?

Jista' jgħid kemm-il ċertifikat inħareġ u f'liema dati?

Jista' jipproduċi kopja ta' dawn iċ-ċertifikati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Med Design Consultants iċċertifikaw ix- xogħol li twettaq minn Polidano Brothers għall-istorm water system fil- bajja ta' San Ġorġ.

Inħarġu tliet ċertifikati, tnejn interim u wieħed finali.

Kopji ta' dawn iċ-ċertifkati tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

ĦAL QORMI - VENDA TAL-KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8041, jista' il- Ministru jara li jeħel notice board b'itinerarju u arloġġ, b'mod partikolari ħdejn il-venda ta' Ħal Qormi San Ġorġ, biex ikun assigurat li r-residenti jkunu informati fi x'ħin suppost karozza tal-linja tgħaddi jew titlaq mill-venda u biex ikun assigurat li xufier jitlaq fil-ħin, anke meta r-rotta tkun qed topera bħala ċirkolari minflok bħala venda?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-tqegħid ta' skedi fil-venda u mal-bus stops hija responsabbilta' ta' l-assoċjazzjoni tat-trasport pubbliku.

L-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta se tinforma lill-assoċjazzjoni tat-trasport bit- talba ta' l-Onor.

Interpellant.

Rigward it-twaħħil ta' l-arloġġ fil-venda ta' Ħal Qormi, jien informat illi fil-passat l-awtorita ma kenitx mogħtija l-permess li twaħħal arloġġ fil- venda ta' Ħal Qormi, bħalma twaħħlu f'vened oħra.

ĦAL QORMI - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk immigranti klandestini humiex jintbagħtu għal kura jew testijiet fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi?

Jekk fil-pożittiv, jista' jgħid x'miżuri ta' prekawzjoni qegħdin jittieħdu favur is-saħħa ta' dawk li normalment jagħmlu użu minn dan iċ- ċentru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Meta jaslu immigranti klandestini f'Malta dawn jiġu screened immedjatament mit-tobba ta' l-emerġenza (E&A) għal kull mard li jista' ikollhom u jingħataw it-trattament kollu li jistgħu jkollhom bżonn.

Dawn wara jiġu screened aktar fil-fond mit-tobba tal-port health għal mard li jittieħed u jerġgħu jingħataw it-trattament fejn hemm bżonn.

Huwa biss wara dan kollu li jintbagħtu fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi, fiċ-chest unit, biex isirulhom ċerti testijiet oħra.

S'issa ma kellna ebda indikazzjoni li kien hemm bżonn li jittieħdu xi prekawzjonijiet speċjali minħabba l-attendenza ta' dawn l-immigranti klandestini għand it-tobba ġewwa ċ-ċentri tas-saħħa.

SERVIZZ PUBBLIKU - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 7735 u 8092 u cioe' jgħid kemm hemm impjegati fis-servizz pubbliku, jew ma' kumpanniji/entitajiet li l-gvern għandu l-maġġoranza ta' l-ishma fihom, li għandhom iktar minn 61 sena?

Min huma?

Kemm hemm minnhom li qegħdin b'xi forma ta' kuntratt jew huma konsulenti?

X'remunerazzjoni għandhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mas-servizz pubbliku hemm jaħdmu 88 persuna li għandhom aktar minn 61 sena.

F'entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi hemm seba' persuni oħra li wkoll għandhom aktar minn 61 sena.

Tabelli li juru l-informazzjoni mitluba tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq xi informazzjoni oħra dwar entitajiet li jaqgħu taħt ministeri oħra, nitolbu jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill- ministru konċernat.

SERVIZZ PUBBLIKU - VETTURI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 8094 u 7740 u cioe' jgħid jekk awtorizzax li jitħallsu minn fondi pubbliċi multi/ċitazzjonijiet tat-traffiku għal karozzi wżati minn impjegati tal- gvern?

Jista' jgħid jekk għandux xi claims minn sidien ta' garages tal- karozzi tal-kiri għal multi li ħallsu għal karozzi li huma mikrija lill- gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-proċedura fis-seħħ fir-rigward ta' multi/ċitazzjonijiet tat-traffiku għall-vetturi wżati minn impjegati tal- gvern hi li dawn jitħallsu mill-uffiċjali in kwestjoni.

F'każi fejn il- ħlas ikun diġà sar mill-ministeru, l-uffiċjal involut jintalab jirrifondi l- ammont dovut.

Ninsab informat li kull każ jiġi investigat mill-ministeru konċernat u jista' ikun li jirriżultaw xi ċirkostanzi eċċezzjonali li jistgħu b'xi mod jiġġustifikaw li l-kontravenzjoni titħallas minn fondi pubbliċi.

Fl-uffiċċju tal-prim ministru u fil-ministeru tal-finanzi kien hemm total ta' 12-il każ fejn ġie awtorizzat ħlas ta' multi/ċitazzjonijiet minn fondi pubbliċi.

Għar-rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, fiż-żewġ ministeri għad hemm erba' claims pendenti magħmula minn sidien ta' garages ta' karozzi tal- kiri.

Dawn għadhom qed jiġu verifikati.

UFFIĊINI MIKRIJA GĦAND IL-GVERN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 8090 u 7743 u cioe' jgħid kemm hu l-ammont ta' kera li l-gvern iħallas lill- privat għall-użu ta' uffiċini/postijiet oħra mikrija lill-gvern jew entitajiet tiegħu?

Liema huma dawn il-postijiet mikrija lill-gvern jew entitajiet li huma tal-gvern?

Kemm hi kull kirja fis-sena u lil min titħallas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AVUKAT ĠENERALI – KAŻI MOGĦTIJA IN-NOLLE PROSEQUI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu l- każi li ngħataw in-nolle prosequi mill-avukat ġenerali f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Jista' jagħti d-data ta' meta ngħatat kull nolle prosequi u x'kien il-każ?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant ma tinsabx taħt forma komputerizzata u tirrikjedi ħafna ħin u riżorsi sabiex tinġabar.

Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ PUBBLIKU - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsijiet parlamentari 8091 u 7748 u cioe' jgħid kemm hu l-ammont ta' flus kull xahar li huma intitolati għalih l-impjegati tal-gvern għal użu ta' mobile phones?

Kemm huma l-impjegati li qabżu dan l-ammont mill-2003 sa Settembru 2004?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-impjegati f'dipartimenti tal-gvern li huma intitolati għal mobile phone ma jistgħux jaqbżu s-somma ta' Lm350 fis-sena, ħlief f'ċirkostanzi eċċezzjonali li jistgħu jkunu awtorizzati mis- segretarju permanenti responsabbli.

Fil-perjodu indikat mill-Onor.

Interpellant kien hemm ħames uffiċjali fl- uffiċċju tal-prim ministru u erba' uffiċjali fil-ministeru tal-finanzi li qabżu dan l-ammont.

F'kull każ, jew kien hemm l-awtorizzazzjoni meħtieġa jew l-uffiċjal irrifonda l-flus, ħlief għal każ wieħed li għadu pendenti minħabba diffikultajiet dwar il-kont.

MEPA - GOLF COURSE

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienu l-konsulenti barranin imqabbda mill-MEPA dwar is-site identification tal-golf course?

Jista' jgħid kemm se jitħallsu għal dan ix-xogħol?

Jista' jgħid kif saret l- għażla ta' dawn il-konsulenti?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-konsulenti li ġew imqabbda mill-MEPA biex jagħtu parir fuq kemm ċerti siti huma adatti għall-iżvilupp ta' korsa tal- golf kienu tnejn.

Il-konsulenti mqabbda se jitħallsu 2,500 sterlina biex jipproduċu r-rapport tagħhom.

L-għażla ta' dawn il-konsulenti saret fuq bażi ta' l-esperjenza tagħhom f'dan ir-rigward u l-prezz wara sejħa għall-offerti.

ENTITAJIET PARASTATALI - REVIŻJONI TAL-PENSJONI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid liema huma dawk l-entitajiet parastatali li għadha ma saritx reviżjoni tal-pensjoni - skond il- collective agreement - tal-ħaddiema li kienu jaħdmu magħhom?

Tista' tgħid jekk hemmx xi żmien stipulat meta tista' issir din ir-reviżjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif kelli okkażjoni ngħid fi tweġibiet għall- mistoqsijiet parlamentari preċedenti dwar is-suġġett, ix-xogħol fuq ir- reviżjoni tal-pensjonijiet, kemm dawk li jirriżultaw minn xi ftehim kollettiv u kemm le, hu eżerċizzju kontinwu.

Id-dipartiment konċernat jagħmel dak kollu meħtieġ biex dawn ir- reviżjonijiet isiru fl-iqsar żmien possibbli.

ĦAL-LUQA - FDALIJIET MEGALITIĊI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7907, jista' il-Ministru jgħid jekk saritx purchase order sabiex jinbeda x-xogħol fuq it-tiswija ta' dawn il-fdalijiet megalitiċi?

Jista' jgħid xi proċeduri legali qed jirriferi għalihom fit-tweġiba tiegħu?

Jista' jagħti data preċiża ta' meta se jsiru dawn it-tiswijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ix-xogħlijiet imsemmija fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 7907 għadhom fil-proċess ta' twettieq.

Fil-preżent inġabru quotations għat-twettieq ta' dan ir-restawr u l- purchase order se toħroġ fil-jiem li ġejjin.

Ix-xogħol ta' restawr għandu jseħħ f'Novembru ta' din is-sena.

Il-proċeduri legali, imsemmija fl-istess mistoqsija, huma meħtieġa sabiex jinġabru l-ispejjeż ta' dan ir-restawr mingħand il-persuni li kkaġunaw il- ħsara permezz ta' aċċident tat-traffiku.

Dawn il-proċeduri nbdew bl- assistenza tal-pulizija wara li ttieħed il-parir ta' l-avukat ġenerali.

GĦAWDEX - DECOMPRESSION CHAMBER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8014 u għar-risposta relattiva, tista' il-Ministru tgħid x'inhuma l-ispecifications għad-decompression chamber?

In oltre tista' tgħid l-istudju dwar il-fattibilta' ekonomika u finanzjarja għat-twaqqif tad-decompression chamber fiex kien jikkonsisti u x'riżultati ħarġu minn dan l-istudju?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Għar-rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8014.

Għar-rigward it-tieni parti, l-iskop ta' l-istudju dwar il-fattibilta' ekonomika u finanzjarja għat-twaqqif tad-decompression chamber kien biex janalizza u jevalwa l-bżonn ta' din il-faċilita'; issir riċerka sabiex tivverifika l-ispejjeż meħtieġa biex tinbena u titmexxa din il-faċilita'.

Minn dan ir-rapport ħareġ li l-bini ta' dan il-proġett hu importanti għat- turiżmu fil-gżira ta' Għawdex; 34% ta' l-inċidenti li għandhom x'jaqsmu mad-diving u li jkollhom bżonn tad-decompression chamber jiġru ġewwa Għawdex; l-ispiża totali sabiex titħaddem iċ-chamber il-ħin kollu bi tmienja min-nies hi ta' madwar Lm60,000 fis-sena.

MATERJAL RIĊIKLABBLI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk WasteServ Malta Ltd. toffrix xi tip ta' servizz lil dawk l-uffiċini/fabbriki li jkollhom il- karta għar-riċiklaġġ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Minħabba żieda fit-talbiet għal ġbir ta' materjal riċiklabbli, il-kumpannija WasteServ Malta Ltd ma tistax tagħmel arranġamenti fit-tul ma' entitajiet privati.

Għaldaqstant, sabiex tgħin fl- organizzazzjoni tas-separazzjoni tal-karta, il-kumpannija qed toffri dan is- servizz bla ħlas għal xahrejn li wara jista' ikun segwit bil-klijent jorganizza hu t-trasport lejn l-impjant tar-riċiklaġġ ta` Sant'Antnin.

F'każ li l-klijent jagħżel li tkompli tintervjeni l-kumpannija WasteServ Malta Ltd. għandu jkun hemm ħlas ta' Lm15 sabiex tkopri l-ispejjeż involuti.

Ta' min ifakkar li r-rwol tal-kumpannija huwa dak li tgħin biss fejn l- attivita' privata ma tkunx possibbli topera.

B'hekk il-kumpannija tkun tista' tagħti priorita` lil dak il-materjal riċiklabbli li jkun dirett mid- dipartimenti tal-gvern, kunsilli lokali u skejjel.

TAS-SLIEMA - RESERVED PARKING BAYS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8097, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ir-reserved parking bays jaqgħux taħt ir-responsabbilita' ta' l-ADT jew tat-traffic control board?

ONOR.

TONIO BORG: L-awtorita' dwar it-trasport taqa' taħt ir- responsabbilta' tal-ministru għall-iżvilupp urban u toroq.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lil dak il- ministeru.

SPTAR SAN LUQA - SPEĊJALISTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7910, jista' il-Ministru jgħid il-persuna indikata minnu x'livell ta' performance ma laħqitx?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diviżjoni tas-saħħa ma kenitx sodisfatta bil- livell milħuq mill-persuna konċernata għal dak li jirrigwarda endoskopija.

MOSTA - TRIQ AWRORA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala Triq Awrora fil- Mosta, li ilha li nbdiet minn Jannar 2004, sal-lum għadha ma tlestietx meta toroq oħra li nbdew magħha ilhom li tlestew ix-xhur?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

RIMI TA' SKART FIL-BARRIERI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn barrieri li qed jilqgħu fihom skart u materjal skond il-permessi neċessarji?

Jista' jgħid liema huma dawn il-barrieri u min huma s-sidien tagħhom?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA ħarġet għaxar permessi għall-mili ta' barrieri bi skart inert.

Ta' min jinnota li l-awtorita' ma jkollhiex informazzjoni dwar is-sidien tal-barrieri għax meta jinħarġu l-permessi neċessarji l-MEPA ikollha x'taqsam biss ma' l-operaturi ta' dawn il-barrieri.

RIMI TA' SKART FIL-BARRIERI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux qed jiġu mħarsa l-istandards neċessarji skond id-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea dwar rimi ta' skart fil-barrieri?

Jista' jgħid kif qed jitħalla jsir rimi ta' skart fil- barrieri mingħajr ma jsir l-ilqugħ neċessarju b'materjal apposta - lining?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-istandards neċessarji skond id-direttiva ta' l- Unjoni Ewropea dwar ir-rimi ta' skart qed jiġu rispettati.

Minħabba n-natura tal-materjal, ir-rimi ta' skart inert fil-barrieri mhux ta' riskju għall-ambjent u ma jirrikjedix li l-barrieri jkunu lined.

RIMI TA' SKART FIL-BARRIERI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid min qed jagħmel monitoring ta' l-iskart li qed jintefa' fil-barrieri u xi proċedura qed tintuża biex jittieħdu l- prekawzjonijiet neċessarji?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-permess tal-MEPA għar-rimi ta' skart inert fil-barrieri jistipula li l-operatur jagħmel sorveljanza kontinwa biex ma jintefax materjal li mhux inert fil-barriera.

Għaldaqstant l-operatur irid jassigura li materjal mhux inert jitwarrab qabel ma dan jintefa'.

Spetturi tal-MEPA jagħmlu spezzjonijiet biex jassiguraw li dan isir.

MEPA - ENFORCEMENT CASES

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' każi ta' enforcement cases pendenti li hemm fil-MEPA?

Jista' jgħid kemm kienu l- każi ta' direct enforcement li ġew determinati b'suċċess f'din l-aħħar sena?

Jista' jgħid ukoll kemm twaqqa' bini illegali f'din l-aħħar sena?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: In-numru ta' każi ta' enforcement pendenti għand il-MEPA huwa ta' 6,154.

Mill-1 ta' Jannar sal-15 ta' Ottubru ta' din is- sena saru 16-il azzjoni diretta li kienu jaffettwaw 31 każ ta' avviż ta' twettiq.

Fost dawn kien hemm 14 fejn permezz ta' azzjoni twaqqgħu strutturi illegali.

GĦAWDEX - SALA SANT'ANNA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tispjega kif Sala Sant Anna, li swiet lill-poplu Għawdxi aktar minn Lm0.25 miljun, hija nofsha vojta u l-anzjani minflok jitpoġġew f'din is-sala jitqiegħdu fil-kuriduri tas-sala tan-nisa?

Tista' tieħu passi biex sitwazzjoni bħal din ma titħallix tiddeterjora ta' kuljum fis-sala tan-nisa, b'kuriduri ppakkjati bil-pazjenti u xjuħ u bin- nurses u ħaddiema oħra litteralment ma jistgħux ilaħħqu max-xogħol u l- konfużjoni li hemm?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Fis-Sala Sant'Anna hemm 81 sodda li bħalissa 60 biss minnhom qed jintużw minħabba nuqqas ta' infermiera.

Dan l-aħħar intlaħaq ftehim sabiex xi infermiera Għawdxin li bħalissa qegħdin jaħdmu Malta jiġu trasferiti lejn Għawdex biex ikunu jistgħu jimtlew is-sodod vojta li hemm fir-residenza Sant'Anna.

SKOLA KUMMERĊJALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-kwalifiki li għandha persuna - dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament - sabiex ingħatat liċenzja ta' skola privata numru 237?

Jista' jgħid jekk sarux verifiki dwar il-veraċita' tal-kwalifiki li ġew ippreżentati mill-persuna - isimha qed jintbagħat separatament - li sussegwentement ingħatat liċenzja ta' skola privata numru 237?

Jekk fl- affermattiv, ma' min saru tali verifiki u x'irriżulta minn dawn il- verifiki?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-persuna li isimha jidher separatament għandha r- rekwiżiti sabiex skond Kap 327 tal-Liġijiet Maltin tinħarġilha liċenzja ta' skola kummerċjali, sakemm l-iskola tkun tikkonforma mal-kundizzjonijiet minimi nazzjonali.