MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 440 L-Erbgħa, 18 ta' Ottubru 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 440

L-Erbgħa, 18 ta' Ottubru 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 440

L-Erbgħa, 18 ta' Ottubru 2006

WERREJ

MINUTI 745

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 745

TQEGĦID TA' KARTI 751

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA

GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2007 757

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI FINANZJARJI

GĦALL-2007 U MIŻURI AMMINISTRATTIVI OĦRA (L-EWWEL QARI) 788

AĠĠORNAMENT 788

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 789

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 439 li saret fis-17 ta' Ottubru, 2006 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - KAŻI TA' STUPRU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Kemm ġew irrapportati każi ta' stupru din is-sena?

Kemm kellhom eta' dawk stuprati u ta' liema nazzjonalita' kienu?

Kemm ġew solvuti minn dawn il-każi?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006 ġew irrapportati lill-pulizija 23 każ ta' stupru.

Dawn ir-rapporti kienu jirrigwardjaw 25 persuna li l-etajiet tagħhom ivarjaw bejn 12 u 46 sena.

Fosthom kien hemm 11-il persuna Maltija, persuna mill-Eritrea, persuna Ċeka, Żewġ Ingliżi, Żewġ Żvediżi, persuna Ġappuniża, Żewġ Finlandiżi, Żewġ Pollakki, Persuna Libjana, Persuna Svizzera u persuna Norveġiża.

Minn dawn s'issa ġie solvut 16 il-każ.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI SOSPIŻI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hawn persuni impjegati maċ-ċivil li llum jinsabu sospiżi?

Minn liema dipartimenti huma u għaliex ġew sospiżi?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal uffiċjali pubbliċi li bħalissa jinsabu interdetti mill-eżerċizzju tas-setgħat u tal-funzjonijiet tal-kariga tagħhom.

Bħalissa hemm 58 uffiċjal pubbliku li jinsabu interdetti mill-eżerċizzju tas-setgħat u tal-funzjonijiet tal-kariga tagħhom.

It-tagħrif l-ieħor mitlub mill-Onor.

Interpellant jinsab fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI IMKEĊĊIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm tkeċċew persuni miċ-ċivil din is-sena?

Għaliex tkeċċew u minn liema dipartiment kienu?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Din is- sena tkeċċew tliet uffiċjali pubbliċi mis-servizz pubbliku.

It-tagħrif l- ieħor mitlub mill-Onor.

Interpellant jinsab fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

GĦELUQ TA' ĦWIENET JEW STABILIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm għalqu ħwienet jew stabilimenti din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): Bejn Jannar u Settembru 2006 kien hemm 356 il-negozju li għalaq.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: B'riferenza għal xi mistoqsijiet supplimentari li kont għamilt lill-Ministru f'seduta oħra, jista' jgħid jekk l-istudenti li kien hemm fuq il-lista li ntbagħtet mill-ETC ġewx kollha ngaġġati ma' l-MMA?

Jekk le, kemm minnhom ġew magħżula u fuq liema kriterju?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt dawn l-istudenti ma ġewx magħżula kollha.

Jien informat li l-ETC bagħtet lista li kienet tinkludi madwar 150 student li minnhom ġew ingaġġati biss 25.

Prinċiparjament ġew magħżula dawk il- persuni li kienu diġa' għamlu servizz ma' l-MMA fis-snin li għaddew.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: F'idejn min kienet l-għażla ta' dawn l-istudenti?

Minbarra l-kriterji li rrifera għalihom il-Ministru, hemm xi kriterji oħra li fuqhom intagħżlu?

Sarulhom interviews?

Hija l-prassi li l-għażla ssir b'dan il-mod?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Din l-għażla saret mill-uffiċċju tas-CEO, ma kienx hemm interviews għaliha u fis-snin l-imgħoddija dejjem din il-proċedura ntużat.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li din is-sistema m'hijiex trasparenti u tista' tagħti lok għal abbuż?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena ġejt assigurat mill-uffiċċju tas-CEO li numru sostanzjali ta' l-istudenti li ntgħażlu kienu diġa' jservu fl-istess uffiċċju fil-passat.

Pero' se ninsisti ma' l-ETC biex meta fis-sajf jerġa' jkun hemm sejħa għall-ingaġġ ta' studenti, il-lista ta' ismijiet li tintbagħat lill-MMA jew lil xi korporazzjoni oħra, tkun ferm iżgħar.

B'hekk jibdew isiru l-interviews u tinbidel is-sistema li ntużat sal-lum.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru li kien hemm uħud minn dawk l-istudenti li ma ġewx magħżula li kellhom aktar kwalifiki minn uħud li ġew magħżula u li saħansitra kellhom kwalifiki relatati ħafna mal-qasam marittimu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif għedt l-aħħar darba, jiena ma ndħalt assolutament xejn fl-għażla ta' dawn il-persuni u ma nafx jekk kienx hemm min kellu aktar jew anqas kwalifiki minn dawk li fil-fatt ntagħżlu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jaħsibx il-Ministru li m'huwiex ġust li kien hemm min kien aktar ikkwalifikat minn dawk li ġew magħżula, li kellu wkoll x'jaqsam mal-qasam marittimu u lanqas biss bagħtu għalih biex jintervistawh u jaraw jekk fil-fatt huwiex kwalifikat iktar minn ħaddieħor?

Ma jidhirlux il- Ministru li f'dan il-każ seta' kien hemm lok għal abbuż u għandu jiftaħ inkjesta?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jien diġa' iddikjarajt li ma naqbilx mas- sistema li l-ETC tibgħat lista b'numru kbir ta' studenti biex imbagħad minn dawn jintgħażel biss numru żgħir.

Għalhekk nappellalha biex f'każijiet bħal dawn tibgħat lista b'numru żgħir ta' studenti sabiex verament ikunu jistgħu jsiru l-interviews għax jekk in-numru jkun kbir, nispiċċaw naħlu ħafna ħin sakemm nagħmlu dawn l-interviews u sakemm issir l-analisi tagħhom.

Nemmen ukoll li għandha tkun l-ETC innifisha li tagħti indikazzjoni ċara dwar min għandhom ikunu l-istudenti li jintgħażlu skond il-kwalifiki li jkollhom.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kien hemm xi student li ngħata kariga għolja fl-MMA?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'inix informat dwar dan.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' il-Ministru jikkummenta ftit dwar l-esperjenza li kellna din is-sena tan-notte bianca?

Hemm il-ħsieb li din tibqa' ssir kull sena u tibda ssir ukoll f'Għawdex?

Jista' jgħid x'feedback kellhom minn din l-attivita' in-nies tal-business ġewwa l-Belt?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nixtieq niddikjara mill-ewwel li n-notte bianca ma ġietx organizzata mill-ministeru tiegħi, għalkemm dan il- ministeru kien involut fil-preparazzjonijiet tagħha fis-sens li kellu jkun hemm konsiderazzjoni ta' talbiet biex tal-ħwienet jibqgħu miftuħin wara l- ħinijiet normali tax-xogħol.

Din l-esperjenza fiha nnifisha tat indikazzjoni ċara ta' kemm attivitajiet bħal dawn jistgħu jkunu ta' suċċess jekk ikunu organizzati b'mod tajjeb.

Tant hu hekk li fl-inħawi tal-Belt daħlu eluf ta' persuni għal din l-attivita'.

M'għandix dubju li din kienet suċċess, kien hemm reazzjoni pożittiva mis- sidien ta' dawk l-istabilimenti li baqgħu miftuħin u nista' ngħid ukoll li dawk il-ftit stabilimenti li forsi għax ħasbu li din l-attivita' ma kenitx se tkun suċċess għalqu l-ħwienet tagħhom, iddispjaċihom li ma gawdewx minn din l-inizjattiva.

Għaldaqstant m'għandix dubju li meta terġa' issir attivita' oħra simili, in-numru ta' stabilimenti li jibqgħu miftuħin se jkun ferm akbar.

Naturalment il-gvern għandu jikkonsidera li tiġi organizzata attivita' simili kemm fil-Belt kif ukoll f'lokalitajiet oħra, fosthom f'Għawdex.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jaf li dan l-aħħar inħatar chief executive officer ma' l-MMA?

Jaf li għal din il-ħatra saret interview, ġiet sospiża u mbagħad saret interview oħra?

Jista' jgħidli jekk l-individwu li ġie ngaġġat kienx student qabel ma' l-istess awtorita' u kemm-il persuna saritilha interview għal din il-kariga?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Safejn jien informat fl-MMA hemm persuna waħda biss bħala chief executive officer u ma nafx li saret ħatra oħra ta' CEO ma' l- istess awtorita'.

M'huwiex il-każ li ngħid ismu, ilu f'din il-kariga almenu għal dawn l-aħħar tmien snin, kemm ili responsabbli minn dan il- ministeru jien u safejn naf jien ilu hemmhekk sa mit-twaqqif ta' l-istess awtorita', jiġifieri mill-1991.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-alternattiva li l-gvern qed jagħti lis-sidien tal-ħwienet biex jekk iridu jżommu l-istabilimenti tagħhom miftuħin sa l-10.00 p.m., hijiex limitata biss għal perijodu ta' żmien u jekk din l-option hijiex miftuħa għall-ħwienet kollha?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-possibilta' li mill-1 ta' Novembru sa l-ewwel jew it- tieni ġimgħa ta' Jannar il-ħwienet jibqgħu miftuħin sa l-10.00 p.m. hija marbuta ma' lokalitajiet partikolari.

Din m'hijiex marbuta ma' stabbilimenti partikolari pero' tajjeb li wieħed jgħid li f'ċerti żoni turistiċi din il-konċessjoni ilha li ngħatat għal numru ta' snin, speċjalment fil-perijodu tas-sajf.

Din tgħodd biss għal uħud mill-ġeneri tan-negozju.

Fil-fatt għal dan il-għan ġiet ippubblikata legal notice u qed tiġi estiża għal ċerti lokalitajiet mill-1 ta' Novembru 'l quddiem.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru jidher li huwa nformat sew dwar l- MMA u dak li qal hu huwa korrett, jista' jinformani jekk għall-ħatra ta' manager li saret dan l-aħħar fl-MMA, sarux żewġ interviews għax l-ewwel waħda ġiet posposta?

Huwa minnu li l-individwu li ħa din il-kariga jew xi kariga oħra ma' l-MMA, kienx student ma' l-istess awtorita'?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nerġa' nsostni li għar-rigward ta' CEO hemm persuna waħda biss.

Peress li l-Onor.

Mizzi qed jgħid li jien korrett fir- risposta, nagħti motivi żbaljati fid-domanda oriġinali tiegħu meta hu kien jaf li mhux veru saru interviews għal CEOs u pprova jagħti impressjoni lil din il-Kamra li kien hemm xi ħaġa ħażina għaddejja.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena staqsejtu jekk is-CEO li hemm ma' l-MMA kienx student ma' l-istess awtorita' qabel u ma staqsejtx jekk hux din is-sena jew meta laħaq dakinhar.

Mela l-Ministru qed iħawwad.

(Interruzzjonijiet) Iċċekja jekk kienx student qabel!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok, inżommu l-kalma.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed nagħmel point of order.

Għax m'huwiex il-motiv li qed jgħid hu.

Jiena staqsejt ukoll ...

THE DEPUTY SPEAKER: Mela għid x'inhi r-raġuni u m'hemmx kliem żejjed!

ONOR.

JOE MIZZI: Kif qed jipprova jimputa li jien ppruvajt ninganna!

Jiena ma semmejtlux liema sena.

Peress li hu jaf l-informazzjoni ta' dawn l-għaxar snin, ma naħsibx li għandu jkollu diffikulta' biex jagħti informazzjoni fuq il-manager u jgħidli jekk kienx student ma' l-istess awtorita'.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, qabel ma nkompli nirrispondi nitolbok tisma' r-recording ta' x'qal u mbagħad inkun nista' nwieġbu.

Għax l-Onor.

Mizzi qal li riċentement ġie mpjegat CEO u ġie appuntat dan l-aħħar.

(Interruzzjonijiet) Nitolbok tisma' ir-recording qabel inkompli nirrispondi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Fid-dawl tal-mistoqsijiet li qed isiru mill- oppożizzjoni xtaqt nistaqsi lill-ministru jekk l-istil ta' dan il-gvern huwiex differenti mill-istil tal-gvern Laburista, jiġifieri li l-ministru ma joqgħodx jindaħal min se jilħaq manager jew min se jintgħażel f'liema interview.

Nixtieq inkun naf jekk il-Ministru huwiex qiegħed hemmhekk biex jagħti policy iktar milli biex joqgħod jagħżel min se jilħaq.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jiena nista' nitkellem għalija nnifsi pero' safejn naf jien hija l-prattika li tintuża wkoll minn ministri oħrajn, li f'dawn l-affarijiet il-ministru ma jindaħal bl-ebda mod dwar intervisti li jkunu qegħdin isiru.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nistaqsi lill-Ministru jekk hijiex il-prattika tal-partit Nazzjonalista fil-gvern li ma jsirux interviews biex jintgħażlu studenti bħalma ntgħażlu.

Jista' jgħidli jekk dawn intgħażlux b'mod trasparenti?

Għax tibqa' question mark kbira jekk dawn intgħażlux minħabba l-politika tagħhom.

Jista' il-Ministru jgħidli x'garanzija hemm li dawn il-persuni ntgħażlu b'mod ġust ladarba ma saritilhomx interview?

X'garanzija hemm li min kien ikkwalifikat u kien ħaqqu, ġie magħżul u dawk li baqgħu barra m'huwiex ikkwalifikat iktar u ma ħaqqhomx iktar minn dawk li daħlu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid ma' dak li għedt aktar kmieni.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli x'karigi ngħataw fl-MMA f'dawn l-aħħar erba' xhur?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nitolbu jagħmel domanda formali bil- miktub u nkun nista' nwieġbu għax bl-amment ma nafx x'karigi ngħataw fl-MMA f'dawn l-aħħar erba' xhur.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru jaf x'ġara f'dawn l-għaxar snin, kif ma jafx x'ġara f'dawn l-aħħar erba' xhur?

Għax wara li għamiltu l- mistoqsija supplimentari hu kellu jindaga biex ikun jista' jirrispondini.

Jista' jgħidli jekk indagax, x'informazzjoni ħarġet u jekk kienx hemm promozzjonijiet jew karigi li ngħataw f'dawn l-aħħar erba' xhur fl-MMA?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nerġa' nattribwixxi motivi żbaljati u out of place min-naħa ta' l-Onor.

Mizzi meta qiegħed jipprova jagħti l- impressjoni lil din il-Kamra li jien naf x'ġara għaxar snin ilu meta kien qed jagħmel domanda speċifika fuq is-CEO ...

Tul dawn is-snin kollha jien ili naffaċċja lil din l-istess persuna u allura naf li CEO kien hemm wieħed li ġie mpjegat qabel ma dħalt responsabbli minn dan is-settur jien u għadu l-istess bniedem, mentri x'jiġri fl-impjiegi ta' dak u ta' l-ieħor minn żmien għall-ieħor, jiena ma nidħolx u ma nkunx naf id-dettalji tagħhom.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Il-Ministru qabel spjega dwar l-option li se jkollhom ċerti ħwienet li jibqgħu miftuħin sa l-10.00 p.m. Jista' jgħidli jekk hemmx provvediment li jgħid li l-impjegati ta' dawn il-ħwienet - f'każ li hemm impjegati - għandhomx jiddeċiedu huma jekk jaħdmux żejjed jew le?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt provvedimenti per se fl-avviż li ħareġ biex jagħti l-possibbilta' lis-sidien tal-ħwienet li jestendu l-ħin tax-xogħol tagħhom ma tinkludix ukoll xi kondizzjoni partikolari li tgħid li min ikun qed jaħdem f'dawn il-ħwienet għandu jibqa' jaħdem sa l-10.00 p.m. Mill- esperjenza li diġa' kellna għal numru twil ta' snin, fejn din il- possibbilta' ta' operazzjoni diġa' teżisti f'ċerti lokalitajiet u teżisti wkoll għal perijodu ta' żmien il-festi, kien hemm l-arranġamenti neċessarji.

Jien nistenna li bejn is-sidien tal-ħwienet u l-istess ħaddiema li jkunu qed jaħdmu f'dawn il-postijiet, ikun hemm l-arranġamenti neċessarji proprju biex ma jkunx hemm l-ilment kuntrarju min-naħa ta' l- impjegati li jiġu mġiegħla jaħdmu lil hinn mill-ħinijiet normali tax- xogħol.

Naturalment f'dak il-każ iridu jitħallsu ta' l-overtime u affarijiet bħal dawn, pero' żgur li m'għandux ikun hemm xejn li jġiegħel lill-impjegat li bilfors jibqa' jaħdem wara l-ħin normali tax-xogħol.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru li l-ebda waħda mit-tliet taqsimiet li hemm fil-Malta maritime authority ma tikkopera ma' l-oħra?

Jaf li kull waħda minn dawn it-taqsimiet għandha mexxej għaliha u kulħadd jaħdem għal rasu?

Jaf li dan mhux qed ikun ta' ġid la għall-MMA, la għall-portijiet u lanqas għal pajjiżna?

Jista' l-Ministru jgħidilna x'jaf dwar dawn il- problemi?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, għall-korrettezza ngħid illi hemm erba' taqsimiet u mhux tlieta.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi għandu ħabta dawk l-affarijiet li ilhom stabbiliti għal snin twal jgħid li ġew stabbiliti issa.

L-erba' direttorati li jaħdmu f'din l-awtorita' huma dak tal-merchant shipping, dak tal-portijiet, dak tal-yachts u d-direttorat tal- corporate services.

Dawn huma erba' taqsimiet differenti li mbagħad fuqhom hemm is-CEO li għamel riferenza għalih l-Onor.

Mizzi, li fost ir- responsabbiltajiet tiegħu jrid jikkoordina l-istess sezzjonijiet taħt kappa waħda.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista il-Ministru jgħid kemm infetħu ħwienet jew stabbilimenti ġodda u kemm inħolqu impjiegi fi ħwienet jew stabbilimenti matul din is-sena?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, hawnhekk m'għandix l-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru li ħaddiema li jaħdmu taħt sezzjoni ma jkellmux lil dawk ta' sezzjoni oħra?

Ma jidhirlux li din m'hijiex ta' ġid?

Ma jidhirlux ukoll li hemm xi ħadd li qed jagħti l-instructions biex il- ħaddiema ta' sezzjoni ma jkellmux lill-ħaddiema ta' sezzjoni oħra u ma jagħtuhomx informazzjoni?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, jien naf li l-membri parlamentari ta' l- oppożizzjoni ma jitkellmux bejniethom.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Għax tan-naħa l-oħra jagħtu bis-sejf minn wara darhom.

Staqsi lill-Onor.

John Dalli ħalli jgħidilhom!

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Mizzi, dan m'huwiex point of order.

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: L-Onor.

Mizzi qed jagħmel riferenza għal dak li seħħ għaxar snin ilu.

Kif kulħadd jaf, għaxar snin ilu tela' il- partit Laburista fil-gvern.

B'riferenza għall-allegazzjonijiet ta' favoritiżmu li kien hemm għaxar snin ilu u anke dan l-aħħar, jista' l- Ministru jiċċara jekk hemmx xi ministeri li kienu jaqgħu taħt id-dikasteru ta' l-Onor.

Joe Mizzi li fihom kienu jsiru każijiet ta' favoritiżmu sfaċċati u rekordjati u dokumentati?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, l-allegazzjonijiet li kien hemm fil- pubbliku ġieli smajthom jien ukoll.

Jien m'għandix l-istess responsabbiltajiet li kellu l-Onor.

Mizzi meta kien ministru u allura m'iniex f'qagħda li minn hawnhekk ngħaddi kummenti dwar din id-domanda.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiftakar il-Ministru dwar dak li ħareġ fil-gazzetti - naturalment din id-domanda ma nistax nagħmilha lill-Onor.

Pullicino Orlando għax m'huwiex ministru imma backbencher - dwar il-favoritiżmu li ħadu ċerti persuni min-naħa tagħhom?

Jaf li kien hemm min ingħata extensions biex ikomplu jaħdmu fuq l-eta' u jitħallsu ta' konsulenti meta dawn ma kienu jagħmlu xejn?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, m'għandix xi ngħid għax din id-domanda m'hi bl-ebda mod marbuta mad-domanda oriġinali.

THE DEPUTY SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru qed jgħid li m'huwiex se jirrispondi għax id- domanda m'hijiex marbuta ma' dik oriġinali.

Fil-fatt min-naħa tal-gvern ukoll saru domandi li ma kienux marbutin ma' dawk oriġinali u ġew risposti.

Allura l-Ministru qed jgħid li meta jsiru dawn it-tip ta' domandi min-naħa ta' l-oppożizzjoni m'huwiex lest li jirrispondihom u meta jsiru min-naħa tal-gvern lest li jirrispondihom?

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Mizzi, inti taf biżżejjed li l-iStanding Orders jgħidu li l-Ministru jagħżel hu x'iwieġeb.

(Interruzzjonijiet) Ippermettuli ftit, naħseb li saru biżżejjed mistoqsijiet supplimentari.

(Interruzzjonijiet) Onor. Mizzi, inti point of order għamilt, ma kenitx mistoqsija indirizzata lill-Ministru.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm ġew ingaġġati nies mad-diversi dipartimenti tal-gvern din is-sena?

Ma' liema dipartiment daħlu u x'xogħol jagħmlu?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Bejn l-1 ta' Jannar u l-25 ta' Awissu ta' din is-sena ġew impjegati 125 uffiċjal pubbliku fil-ministeri u dipartimenti tal-gvern filwaqt li matul l-istess perjodu spiċċaw 657 ħaddiem.

Dettalji ta' fejn ġew impjegati dawn il- persuni u l-grad tagħhom jidhru fit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

KAŻI TA' ABBUŻ FUQ IT-TFAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Cardona) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' abbuż fuq it-tfal din is- sena?

X'tip ta' abbuż kien, kemm tressqu persuni l-qorti u x'weħlu f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006 ġew irrapurtati lill- pulizija 36 każ ta' abbuż fuq persuni taħt l-eta' ta' 18-il sena, li fil- maġġor parti tagħhom kienu jirrigwardaw abbużi sesswali.

Dwar dawn il-każi ġew imressqa quddiem il-qorti 34 persuna.

Ħamsa minnhom kellhom il-każ deċiż, fejn wieħed ingħata piena ta' priġunerija, filwaqt li l-erbgħa l- oħra ngħataw sentenza sospiża.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Sur President, ladarba qed nitkellmu dwar l-abbuż fuq it-tfal - li mhux neċessarjament ikun abbuż sesswali - il- Viċi Prim Ministru huwa f'pożizzjoni li jgħidli kemm minn dawn il-każijiet attwalment għaddew through l-aġenzija Appoġġ?

Jista' jgħidli jekk hux veru jew le li hemm madwar 300 każ ta' abbuż quddiem l-Appoġġ jistennew li jiġu trattati?

Hemm il-ħsieb li jiġu mpjegati aktar social workers u nies b'dixxiplini differenti f'din l-istituzzjoni biex tkun tista' tindirizza l- waiting list enormi li hemm?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, jien informat li ħafna mill-każijiet li jispiċċaw jew li jibdew għand il-pulizija, jgħaddu wkoll mill-aġenzija Appoġġ.

Issa kif anke għamlet riferenza l-Onor.

Interpellant, l-aġenzija Appoġġ tieħu veduta usa ta' x'inhu abbuż mill-pulizija għax il-pulizija għandhom il-liġi u jimxu fuqha.

L-informazzjoni li tajt hawnhekk hija pjuttost fuq abbużi sesswali.

U anke hawnhekk irridu noqogħdu attenti għax ħafna drabi jsiru akkużi ta' ratal u fil-fatt ikunu ħafna inqas minn hekk.

Jien qed nitkellem fuq reported cases u mhux fuq min ikun instab ħati, għax jista' jkun li persuna tkun ġiet akkużata fuq stupru u mbagħad jirriżulta li kien attentat fuq il-pudur, per eżempju.

Mill-informazzjoni li tajt tal-pulizija, li ħafna minnhom jgħaddu mill- aġenzija Appoġġ, uħud minnhom kienu jirrigwardaw ukoll ir-reat ta' abbandun, jiġifieri mhux kollha kienu sesswali, pero' ħafna minnhom kienu sesswali.

L-aġenzija Appoġġ imbagħad tirċievi ħafna iktar rapporti, tanalizzahom u uħud minnhom ma jkunux ġustifikati filwaqt li oħrajn ikunu ġustifikati.

Dawk li jammontaw għar-reat, tirriferihom lill-pulizija.

Il-pulizija għandha unit fi ħdanha li hija magħmula minn nies kompetenti ħafna - nixtieq kieku nippruvaw insaħħuħ iktar pero' huwa unit li jaħdem ħafna u rari smajt ilmenti dwaru - fejn jieħu l-aspett soċjali ta' dawn il- każijiet mil-lat ta' pulizija wkoll.

Pero' mbagħad fl-aħħar mill-aħħar hija l-aġenzija Appoġġ li hija kompetenti mil-lat purament soċjali.

Dwar il-waiting list u n-numru ta' social workers, m'għandix informazzjoni għax dawn ma jaqgħux taħt il-ministeru tiegħi.

Jien ippruvajt nirrispondi dwar dak li jaqa' taħt il-ministeru tiegħi u dak li naf bih jien.

Ġieli rajt ċifri li fl-opinjoni tiegħi huma għoljin wisq, pero' nammetti li hawn iktar minn 36 rapport li jkunu ġew għand l-aġenzija Appoġġ u ma jkunux għadhom għaddew lill-pulizija, jiġifieri ż-żewġ estremi huma ħżiena u jekk ngħidu li hawn ftit u ngħidu li hawn ħafna, m'huwiex korrett.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' bomb hoaxes li saru bejn Jannar 2002 u Settembru 2006 maqsuma skond il-lokalita`, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 20924.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar għalliema li ggradwaw matul l-2005, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 21080.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar xogħol ta' asfaltar ta' toroq residenzjali f'Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 21177.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru għall-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tal-ftehim kollettiv bejn l-Awtorita` tad-Djar u l-Union Ħaddiema Magħqudin għas-snin 2004-2006, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 21216.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li:

64 dokument maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) ġew scrutinised u cleared mill-working groups fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej:

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EC) 3317/94 as regards the transmission of applications for fishing licences to third countries (COM (2005) 238);

Financing the European Union: Commission report on the operation of the own resources system (COM (2004) 505);

Proposal for a Council Decision on the system of the European Communities' Own Resources (COM (2004) 501 Final/1);

Proposal for a Council Directive on passenger car related taxes (COM (2005) 261); 455.

Proposal for a Council Directive on passenger car related taxes (COM (2005) 261);

Proposal for a regulation of the European Parliament and of the Council amending Council Regulation (EC) 2223/96 with respect to the transmission of national accounts data (COM (2005) 653 Final);

Amended Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on credit agreements for consumers amending Council Directive 93/13/EC (COM (2005) 483);

Proposal for a Council Decision on the Improvement of Police Cooperation between the Member States of the European Union, especially at the Internal Borders and amending the Convention Implementing the Schengen Agreement (COM (2005) 317);

Communication from the Commission – Report on Competition in Professional Services (COM) (2004) 83) and on a Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions; Professional Services – Scope for More Reform: Follow-up to the Report on Competition in Professional Services (COM (2005) 405);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EC) 1592/2002 of 15 July 2002 on common rules in the field of civil aviation and establishing a European Aviation Safety Agency (COM (2005) 579); 515.

Communication from the Commission to the Council on the project to develop the new generation European air traffic management system (SESAR) and the establishment of the SESAR joint 515.

Communication from the Commission to the Council on the project to develop the new generation European air traffic management system (SESAR) and the establishment of the SESAR joint undertaking and a Proposal for a Council Regulation on the establishment of a joint undertaking to develop the new generation European air traffic management system (SESAR) (COM (2005) 602);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament – External Actions through thematic programmes under the future Financial Perspectives 2007 – 2013 (COM (2005) 324 Final); 521.

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament – External Actions through thematic programmes under the future Financial Perspectives 2007 – 2013 (COM (2005) 324 521.

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament – External Actions through thematic programmes under the future Financial Perspectives 2007 – 2013 (COM 538.

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing the statistical classification of economic activities NACE Rev. 2 and amending Council Regulation (EEC) 3037/90 and certain EC Regulations on specific statistical domains (COM (2006) 39 Final);

Proposal for a Council Decision on the position to be taken by the Community in the Association Council established by the Europe Agreement between the European Communities and Bulgaria concerning the improvements of the trade arrangements for processed agricultural products (COM (2005) 92); 545.

An Initiative of the Republic of Austria, Belgium and Finland with a view to the adoption of a Council Decision concerning arrangements for cooperation between Asset Recovery Offices of the Member States (CRIMORG 15628/05);

Proposal for a Council Decision on the conclusion of the agreement between the European Community and Norway on the revision of the amount of the financial contribution from Norway provided for in the agreement between the European Community and the Kingdom of Norway on the participation of Norway in the work of the European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA) (COM (2006) 115 Final);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Economic and Social Committee on a customs response to latest trends in counterfeiting and piracy (COM (2005) 479);

Report from the Commission to the Council and the European Parliament on the Use of the Provisions on Mutual Assistance for the Recovery of Claims Related to Certain Levies, Duties, Taxes and Other Measures (COM (2006) 43);

The synthesis Report from the Commission: Member States' replies to the Court of Auditors' 2003 annual report (COM (2005) 506);

Proposal for a Regulation Establishing Common Rules for the Provision of Basic Information on Purchasing Power Parities and for their Calculation and Dissemination (COM (2006) 135);

Amended Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the Law Applicable to Non-Contractual Obligations ("Rome II") (COM (2006) 83);

Communication from the Commission to the European Parliament and the Council on the deployment of the European rail signalling system ERTMS/ETCS (COM (2005) 298);

Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the application by the Member States of Council Directive 95/50/EC on uniform procedures for checks on the transport of dangerous goods by road (COM (2005) 430);

Commission Communication: A strategy for the Simplification of the Regulatory Environment (COM (2005) 535);

Green Paper on Damages Actions for Breach of the EC Antitrust Rules (COM (2005) 672);

Commission Communication: Implementing the Community Lisbon Programme – Fostering Entrepreneurial Mindsets through Education and Learning (COM (2006) 33);

Proposal for a Council Decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Oriental Republic of Uruguay on certain aspects of air services and the Proposal for a Council Decision on the conclusion of the Agreement between the European Community and the Oriental Republic of Uruguay on certain aspects of air services (COM (2006) 64);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on a review of the application of the Simple Pressure Vessels Directive (87/404/EEC) in relation to the Pressure Equipment Directive (97/23/EC) (COM (2006) 106 final);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on an evaluation of the use of User Inspectorates under the Pressure Equipment Directive (97/23/EC) (COM (2006) 109 final);

Proposal for a decision of the Council and the Representatives of the Governments of the Member States of the European Union, meeting within the Council on the signature and provisional application of the Euro-Mediterranean Aviation Agreement between the European Community and its Member States, on the one hand, and the Kingdom of Morocco, on the other hand Proposal on the conclusion of the Euro-Mediterranean Aviation Agreement between the European Community and its Member States, on the one hand, and the Kingdom of Morocco, on the other hand (COM (2006) 145);

Proposal for a Council Decision on the signature and provisional application of the Multilateral Agreement between the Republic of Albania, Bosnia and Herzegovina, the Republic of Bulgaria, the Republic of Croatia, the European Community, the Republic of Iceland, the former Yugoslav Republic of Macedonia, the Kingdom of Norway, Serbia and Montenegro, Romania and the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo on the Establishment of a European Common Aviation Area (ECAA); and Proposal for a Council Decision on the conclusion of the Multilateral Agreement between the Republic of Albania, Bosnia and Herzegovina, the Republic of Bulgaria, the Republic of Croatia, the European Community, the Republic of Iceland, the former Yugoslav Republic of Macedonia, the Kingdom of Norway, Serbia and Montenegro, Romania and the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo on the Establishment of a European Common Aviation Area (ECAA) (COM (2006) 113);

Report from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on Equality between Women and Men - 2006 (COM (2006) 71 final);

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on the Mutual Recognition of Judicial Decisions in Criminal Matters and the Strengthening of Mutual Trust between Member States (COM (2005) 195);

Proposal for a Council Decision Empowering the European Union Agency for Fundamental Rights to pursue its Activities in Areas referred to in Title VI of the Treaty on European Union (COM (2005) 280-2);

Proposal for a Regulation establishing a European Agency for Fundamental Rights (COM (2005) 280-1);

Proposal for a Council Regulation concerning the conclusion of the Partnership Agreement in the fisheries sector between the European Community and the Union of the Comoros (COM (2006) 96);

Proposal for a Council Regulation on marketing standards for eggs (COM (2006) 89);

Proposal for a Council Regulation amending Regulation (EEC) No 1906/90 on certain marketing standards for poultrymeat (COM (2006) 90);

Communication from the Commission: TSE Road Map (COM (2005) 322);

Proposal for a Council Regulation amending Regulation 1785/2003/EC as regards the Arrangements for Importing Rice (COM (2006) 98);

Proposal for a Council Decision on the European Community Position regarding a Decision of the EC - Monaco Joint Committee concerning its Rules of Procedure (COM (2006) 47);

Proposal for a Council Decision on the System of the European Communities' Own resources (COM (2006) 99-1);

Proposal for a Council Decision on the Conclusion of an Agreement in the form of an Exchange of Letters between the European Community and Malaysia and a Proposal for a Council Regulation concerning the Implementation of the Agreement concluded by the EC following Negotiations in the Framework of Article XXIV.6 of GATT 1994, Supplementing Annex I to Regulation 2658/87/EEC on the Tariff and Statistical Nomenclature and on the Common Customs Tariff (COM (2006) 146);

Proposal presented by the Commission for a Council Framework Decision on the protection of personal data processed in the framework of police and judicial cooperation in criminal matters (COM (2005) 475);

Proposal for a Council decision on the position of the Community in relation to the draft Regulation of the United Nations Economic Commission for Europe concerning the approval of motor vehicles with regard to the forward field of vision of the motor vehicle driver (COM (2006) 127);

Proposal for a Council Decision on the position of the Community in relation to the draft Regulation of the United Nations Economic Commission for Europe concerning the approval of partitioning systems to protect passengers against displaced luggage, supplied as non-original equipment (COM (2006) 112);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the type-approval of motor vehicles with respect to emissions and on the access to vehicle repair information, amending Directive 72/306/EEC and Directive .../.../EC (EURO 5) (COM (2005) 683);

Communication from the Commission to the Spring European Council - Time to Move Up A Gear (COM (2006) 30);

Proposal for a Council Decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Republic of Maldives on certain aspects of air services and the Proposal for a Council Decision on the conclusion of the Agreement between the European Community and the Republic of Maldives on certain aspects of air services (COM (2006) 95);

Proposal for a Council Decision on the signing of the Cooperation Agreement on a Civil Global Navigation Satellite System (GNSS) between the European Community and its Member States and the Republic of Korea (COM (2006) 141);

Proposal for a decision on the signature and provisional application of the Air Transport Agreement between the European Community and its Member States, on the one hand, and the United States of America, on the other hand; and Proposal for a decision on the conclusion of the Air Transport Agreement between the European Community and its Member States, on the one hand, and the United States of America, on the other hand (COM (2006) 169);

Communication from the Commission on the promotion of Inland Waterway Transport "NAIADES" – An Integrated European Action Programme for Inland Waterway Transport (COM (2006) 6);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Council Directive 91/477/EEC on control of the acquisition and possession of weapons (COM (2006) 93);

Report from the Commission to the Council and the European Parliament Based on Article 10 of the Council Framework Decision of 19 July 2002 on Combating Trafficking in Human Beings (COM (2006) 187);

Proposal for a Council Decision on the Signature, on behalf of the European Community, of an Arrangement between the European Community and the Republic of Iceland and the Kingdom of Norway on the Modalities of those States' Participation in the European Agency for the Management of Operational Cooperation at the External Borders of the European Union (COM (2006) 178-1);

Proposal for a Council Decision on the conclusion, on behalf of the European Community, of an Arrangement between the European Community and the Republic of Iceland and the Kingdom of Norway on the modalities of those states' participation in the European Agency for the Management of Operational Cooperation at the External Borders of the Member States of the European Union (COM (2006) 178-2);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee, the Committee of the Regions and the European Central Bank: "Second report on the practical preparations for the future enlargement of the euro area" (COM (2005) 545);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Court of Auditors: Commission Action Plan towards an Integrated Internal Control Framework (COM (2006) 9); 611.

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the Court of Auditors on a roadmap to an Integrated Internal Control Framework (COM (2005) 252);

Commission Working Document on Calculation, Financing, Payment and Entry in the Budget of the Correction of Budgetary Imbalances in Favour of the United kingdom ('the UK correction') in Accordance with Articles 4 and 5 of Council Decision 2006/xxxIEC, Euratom on the System of the European Communities' Own Resources (COM (2006) 99-2);

Report from the Commission: Evaluation Report on the Settlement Finality Directive 98/26/EC (EU 25) (COM (2005) 657);

Report from the Commission to the Council on Council directive 2002/38/EC of 7 May 2002 amending and amending temporarily Directive 77/388/EC as regards the value added tax arrangements applicable to radio and television broadcasting services and certain electronically supplied services (COM (2006) 210-2);

Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the application of Council Regulation (EC, Euratom) No 1287/2003 on the harmonisation of gross national income at market prices (GNI Regulation) (COM (2006) 199);

Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Council Directives 89/665/EEC and92/13/EEC CEE with regard to improving the effectiveness of review procedures concerning the award of public contracts (COM (2006) 195);

Proposal for a Council Decision on a Community Position concerning the Rules of Procedure of the Joint Committee established under Article 27 of the Agreement between the European Community and Canada on Trade in Wines and Spirit Drinks (COM (2006) 63); u

3 dokumenti maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) ġew scrutinised u cleared mill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali:

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions – Working together, working better: A new framework for the open coordination of social protection and inclusion policies in the European Union (COM (2005) 706);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions – Joint Report on Social Protection and Social Inclusion (COM (2006) 62); u

Report from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions : A Roadmap for Equality between Women and Men 2006 – 2010 (COM (2006) 92).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2007

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal-Public Broadcasting Services jidħlu fil-Kamra sabiex jittrasmettu dirett fuq it- televiżjoni d-diskors tal-budget.

Nistieden ukoll lill-fotografi u cameramen li jirrappreżentaw lill-istampa sabiex jidħlu fil-Kamra u jiġbdu ritratti u filmati għal ftit minuti.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom

MR SPEAKER: Skond il-Mozzjoni Nru. 257 tad-9 ta' Ottubru, 2006, id- diskors kollu tal-budget huwa eżenti mil-limitu ta' ħin għad-diskorsi (O.P. 49) u mill-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol (O.P. 9).

Il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, għandi Messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President:

EDWARD FENECH ADAMI PRESIDENT

Il-President jirrikkmanda lill-Kamra tad-Deputati n-nefqa mill-Fond Konsolidat ta' somma ta' mhux aktar minn sitt mija u tlieta u disgħin miljun, ħamsa u erbgħin elf, u sebgħa u għoxrin liri Maltin (Lm 693,045,027) kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali għas- sena 2007.

Il-President jirrikkmanda wkoll l-Att ta' Approprjazzjoni meħtieġ.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi:

Illi l-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l- Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2007.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Issa nistieden lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi sabiex jippreżenta d-diskors tal-budget.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ilħaqna l-miri li stabbilejna.

Qed inġibu l-finanzi ta' pajjiżna fis-sod.

L-ekonomija reġgħet qabdet ritmu tajjeb.

Qed jinħolqu eluf ta' impjiegi ġodda.

Sostnejna żviluppi kbar fl- edukazzjoni, fis-saħħa u fil-qasam soċjali.

Dan huwa dak li akkwista l- poplu Malti u Għawdxi kollu bil-ħidma determinata tagħna fl-aħħar snin.

Illejla, f'isem il-gvern li jien immexxi, irrid inwassal messaġġ ta' gratitudni, kuraġġ u direzzjoni ċara.

Il-baġit li qed inressaq illejla quddiem din il-Kamra għandu għan wieħed u ċar: dak li jiżgura ġejjieni fis- sod għalina u għal uliedna.

Mr Speaker, matul l-aħħar ġimgħat għamilna sforz ġenwin biex nisimgħu, biex niddiskutu u biex niflu fil-fond ix-xewqat, l-ideat u l-aspirazzjonijiet ta' kulħadd.

Issa fassalna dan il-baġit.

Ħsiebna huwa li filwaqt li nibnu fuq il-baġits tas-snin li għaddew, inkomplu naħdmu, b'ħilitna kollha ħalli nilħqu l-miri ambizzjużi li poġġejna għal pajjiżna.

Irridu

ninvestu kemm nifilħu fl-edukazzjoni ta' uliedna u ta' kull wieħed u waħda minna, kif ukoll fir-riċerka u l-innovazzjoni;

nagħmlu qabża ta' kwalità fis-servizzi tas-saħħa tagħna bil-ftuħ ta' l- Isptar Mater Dei;

intejbu l-ambjent tagħna fit-totalita` tiegħu;

inkomplu nsaħħu l-finanzi u l-ekonomija ta' pajjiżna;

naġġustaw it-taxxi u nieħdu miżuri oħra biex ninċentivaw ix-xogħol, waqt li kulħadd igawdi minn dak li pajjiżna rnexxielu jakkwista;

inwasslu lil pajjiżna għall-ewro, pass ieħor importanti fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali ta' pajjiżna; u

nagħmlu l-aħjar użu mill-fondi li rnexxielna niksbu għal Malta u Għawdex mill-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, dan huwa baġit magħmul min-nies għan-nies.

Il-bniedem, irrid ngħid kull bniedem, huwa ċ-ċentru u l-għan tal-ħidma tagħna.

Aħna m'għandna ebda ideoloġija jew klassi.

Il-bidu u t-tmiem tal-ħidma kollha tagħna huwa l-bniedem.

L-ekonomija, il-kummerċ, l-edukazzjoni, il- liġijiet, il-miżuri fiskali, it-teknoloġija, l-ewro, l-Unjoni Ewropea – biex insemmi ftit eżempji – m'humiex għan fihom infushom iżda huma għodda għas-servizz tal-poplu tagħna.

Aħna l-politiċi niswew biss skond kemm nużaw din l-għodda bil-għaqal u b'impenn sabiex intejbu l-ħajja tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Fit- tħaddim ta' din l-għodda, irridu nagħrfu li għalkemm ilkoll għandna l- istess dinjità, il-bżonnijiet tagħna m'humiex l-istess.

Waqt li nħarsu d- dinjità ta' kull wieħed u waħda minna, irridu nagħtu preferenza lill- ħarsien ta' dawk li huma l-aktar dgħajfa u allura għandhom bżonn aktar attenzjoni biex jgħixu d-dinjità tagħhom.

Il-bniedem iseddaq il-valur tiegħu mit-tħaddim tas-solidarjetà ma' l-oħrajn.

Is-solidarjetà m'hijiex slogan iżda mod ta' ħajja.

Mingħajr in-nisġa tar-relazzjonijiet ma' l- oħrajn niftaqru.

Il-progress ekonomiku u soċjali jimxu id f'id.

Kull bniedem għandu ħteġijiet li jridu jiġu sodisfatti mingħajr dewmien iżda ma nistgħux inħallu l-immedjat jagħmina għall-ħteġijiet li se jkollna għada, kemm aħna kif ukoll uliedna.

Biex ikollna preżent tajjeb irid ikollna moħħna mistrieħ minn ġejjieni fis-sod, bi gvern li jħaddan politika serja u kredibbli u li ma jintrebaħx mit-tentazzjoni għas-sodisfazzjon immedjat.

Fil-bini ta' soċjetà li tixraq aktar lill-bniedem u b'ġejjieni aktar fis-sod għandhom sehem ewlieni s-sħab soċjali u l-membri tas-soċjetà ċivili li jinkludu l-għadd dejjem jikber ta' għaqdiet volontarji, għaqdiet professjonali u unions.

Aħna nagħrfu dan is-sehem, ninkoraġġuh u nistennewh.

Il-gvern waħdu, il-politika waħedha, il-burokrazija amministrattiva, is-servizzi li nagħtu, ma jistgħux jagħtu lis-soċjetà dak li jingħata fil-familja, mill-komunità, mill-kunsilli lokali u fl-impenn volontarju.

Dawn kollha huma sħab importanti fil-bini u-t-tisħiħ tas- soċjetà Maltija.

Biex nagħtu servizz siewi fil-bini ta' ġejjieni fis-sod, irridu nagħrfu x- xewqat, il-ħteġijiet u l-aspirazzjonijiet tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Imma fl-aħħar mill-aħħar il-gvern għandu wkoll responsabbilità li, wara li jisma', jikkonsulta u jiddiskuti, jagħti direzzjoni.

Dan il-baġit jagħti d- direzzjoni neċessarja biex bis-sehem ta' kulħadd jintlaħqu l-miri li semmejt.

Kif Sawwarna dan il-Baġit

Mr Speaker, dan il-gvern poġġa l-proċess ta' smigħ u djalogu fil-qalba tat- tfassil ta' dan il-baġit.

Minn Jannar, bdejna bil-laqgħat tad-djalogu dwar kif l-aħjar nużaw it-805 miljun ewro mill-Unjoni Ewropea.

Fil-bidu ta' Awissu ppubblikajna d-dokument ta' qabel il-baġit.

Għat-tieni darba l- gvern, wera x'qed jaħseb dwar il-baġit.

Iddiskutejna ma' l-għaqdiet ta' min iħaddem u l-unions.

Bgħatna l-punti ewlenin fid-djar kollha.

Eluf bagħtulna l-proposti tagħhom.

Saru wkoll laqgħat apposta biex inkomplu nisimgħu u niddjalogaw.

Nista' ngħid li ħarġu ħafna ideat u proposti.

Dawn għenuna nifhmu aħjar l-aspirazzjonijiet tal-poplu tagħna.

Irriflettejna ħafna fuq dak li smajna.

Rajna x'possibbli li jsir.

Analizzajna l-impatt tiegħu.

Issa wasalna għal dak li qed inressaq illejla.

Nixtiequ li nistgħu nilqgħu x-xewqat ta' kulħadd.

Iżda inqisu li nkunu qed nonqsu bil- kbir jekk nagħtu mqar pass wieħed li jipperikola t-tisħiħ tal-finanzi ta' pajjiżna.

Li nipperikolaw dak li l-poplu Malti rnexxielu jakkwista b'tant ħidma.

Għalhekk dan huwa baġit kawt u li jasal biss safejn nistgħu naslu s'issa.

L-iSfidi li Ffaċċjajna

Mr Speaker, is-sena li għaddiet konna wegħedna li rridu nibnu fuq ħilitna, il-ħiliet tal-Maltin u l-Għawdxin.

Stinkajna kemm flaħna biex flimkien nibnu l-ġejjieni fis-sod.

Kellna sfidi u diffikultajiet li ħafna drabi ġew fuqna minn barra xtutna.

Sodisfatt li grazzi għall-ħila u l-ħidma tal- Maltin u l-Għawdxin ir-rota qed iddur u beda ġej il-frott.

Irridu li pass pass – biex ma nħarbtux dak li bnejna – dan il-frott jibda jasal għand il- poplu tagħna.

Ma jfissirx li ma kellniex affarijiet li weġġgħulna rasna.

L-għoli tal- prezz taż-żejt ġab miegħu pressjoni fuq il-prezzijiet ta' diversi prodotti u servizzi li nużaw.

Nafu li s-surcharge inħasset mill-familji tagħna u mill-industriji tagħna.

Iż-żieda fil-prezz taż-żejt li kellna fis-sena 2006 fissret nefqa ta' madwar Lm48 miljun aktar mis-sena 2005.

Mingħajr din il-problema, il-mira ta' sostenibilità finanzjarja konna nilħquha b'ħafna inqas sagrifiċċji.

Kien ikollna aktar minn nofs miljun lira iżjed fil- ġimgħa x'nonfqu fuq titjib fil-ħajja tal-poplu tagħna.

Sfida oħra kienet dik ta' l-immigrazzjoni illegali.

Sa ftit ilu konna inqisuha problema ta' pajjiżi oħra.

Illum qed tolqot lilna wkoll.

Din hija sfida kbira li ma nistgħux inġorru waħedna.

Irnexxielna nipperswadu lill-Unjoni Ewropea tidħol magħna u tgħinna.

Imma jidhrilna li fadal ħafna xi jsir.

Fil-fatt għada filgħodu se mmur il-Fillandja għal summit tal- mexxejja ta' l-Unjoni Ewropea li fost l-oħrajn se niddiskutu l- immigrazzjoni illegali.

It-tibdiliet fix-xejriet turistiċi kienu sfida oħra mhux żgħira.

Meta fil-bidu ta' din is-sena kien qed jidher li ma konniex se nilħqu l-miri li poġġejna quddiemna fit-turiżmu, kellna nsibu l- finanzjament li kien hemm bżonn biex ninċentivaw il-linji ta' l-ajru low cost ħalli jidħlu għal rotot ġodda lejn pajjiżna.

Dan għamilnieh wara konsultazzjoni estensiva mas-setturi involuti.

Kellna wkoll l-għeluq ta' żewġ fabbriki li bejniethom fissru t-telfien ta' 'l fuq minn elf impjieg.

Madankollu l-ekonomija tagħna rnexxielha toħloq impjiegi biżżejjed biex il-qgħad illum huwa bejn wieħed u ieħor fl-istess livell tas-sena li għaddiet.

Anzi lħaqna l-ogħla numru ta' nies jaħdmu bi qligħ.

Illum is-sitwazzjoni tax-xogħol hija ħafna aħjar milli sibniha fl- 1998 anzi hija fost l-aħjar f'dawn l-aħħar tmien snin.

Dan mhux biżżejjed.

Aħna nqisu li sakemm jibqa' persuna waħda li b'mod ġenwin tkun qed tfittex ix-xogħol, l-isfida tkun għadha magħna.

Ħarsa lejn il-Qagħda Ekonomika

Żviluppi Ekonomiċi Internazzjonali

Mr Speaker, qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-Economic Survey.

Għalkemm pajjiżna huwa gżira, aħna m'aħniex pajjiż iżolat u dak li jiġri f'kull rokna tad-dinja jeffettwana.

Għalhekk f'tabella numru 1, li qed nitlob lill-Kamra tieħu bħala moqrija, qed nagħti rendikont qasir ta' l-ekonomija internazzjonali.

Tabella 1: Ekonomija Internazzjonali Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l-ekonomija dinjija kibret b'ritmu kemmxejn mgħaġġel.

Minkejja li dan ir-ritmu ta' tkabbir jidher li kkalma xi ftit fit-tieni nofs tas-sena, l-ekonomija dinjija mistennija tirreġistra rata ta' tkabbir ta' 5.5 fil-mija matul din is-sena.

Fuq livell Ewropew, l- ekonomiji li qegħdin fiż-żona tal-Ewro u, speċjalment l-ekonomiji l-kbar, komplew jirkupraw matul din is-sena wara bidu kemmxejn kajman aktar kmieni.

Għaldaqstant, l-aħħar indikazzjonijiet juru li l-ekonomija fiż-żona tal- Ewro mistennija tikber bi 2.5 fil-mija.

L-irkuprar tal-ekonomija dinjija u speċjalment ta' dawk il-pajjiżi li Malta taħdem magħhom għen u mistenni jkompli jgħin l-ekonomija Maltija.

Għas-sena li ġejja hemm tbassir li l-ekonomija dinjija ser taħdem b'ritmu kemmxejn aktar kajman minn din is-sena.

Dan it-tbassir jgħodd ukoll għal ħafna mill- ekonomiji avvanzati li magħhom Malta għandha rabtiet kummerċjali mill-qrib.

Matul din is-sena l-ekonomija dinjija kompliet topera fid-dell tar-riskji li ġejjin mill-iżbilanċi finanzjarji fuq livell dinji u l-inċertezzi ġodda dwar l-andament tal-ekonomija Amerikana kif ukoll mill-inċertezzi kontinwi maħluqa mill-instabbiltà ġeo-politika u mit-theddid tat-terroriżmu u l- mard.

Iżda fuq kollox, l-ekonomija dinjija din is-sena kompliet tintlaqat bil-kbir mill-prezzjiet dejjem ogħla għaż-żjut u għal diversi prodotti essenzjali u ta' materja prima oħra.

Dawn l-iżviluppi rriżultaw f'livelli ta' inflazzjoni ogħla għal ħafna pajjiżi fosthom tagħna.

L-iSfida tal-Globalizzazzjoni

Il-proċess tal-globalizzazzjoni qiegħed joħloq sfidi kbar għal kulħadd, inkluż għal pajjiżna.

Madankollu aħna nqisu l-globalizzazzjoni bħala opportunità.

Pajjiżna ilu jgħix f'ambjent ekonomiku miftuħ.

Fis-snin li għaddew, ħdimna b'moħħna u b'ħilitna u nistgħu ngħidu li morna tajjeb.

Issa rridu nkomplu nibnu fuq dak li ksibna, waqt li nirristrutturaw l- ekonomija tagħna lejn setturi ta' valur miżjud għoli.

Dan il-punt huwa spjegat f'iktar dettall f'tabella numru 2 li nitlob lill-Kamra tieħu b'moqrija.

Tabella 2: L-Isfida tal-Globalizzazzjoni L-ekonomija dinjija qegħda tkompli tinbidel b'ritmu mgħaġġel.

Il- kompetizzjoni fis-swieq dinjin żdiedet bil-kbir.

L-impjiegi saru jinħolqu u jintilfu ferm aktar malajr minn qatt qabel.

L-istess jista' jingħad għall-ideat u l-moviment tal-kapital.

Fl-istess ħin, qegħdin jinħolqu intrapriżi u industriji ġodda li jitolbu ħaddiema mħarrġa sewwa.

Il- ħolqien tal-ġid sar jiddependi ferm aktar mill-krejattività u l- innovazzjoni.

Għaldaqstant sabiex l-ekonomija tagħna tkun kompetittiva hemm bżonn li nkunu aktar innovattivi, imħarrġa aħjar u aktar intraprenditorjali.

Il-pajjiżi żviluppati kollha qegħdin jaraw tibdil sostanzjali fl-istrutturi ekonomiċi tagħhom.

Mhux l-anqas aħna.

Rajna setturi jmajnaw jew jogħsfru u setturi oħra jinħolqu u jikbru.

Huwa tajjeb illi nifhmu sewwa r-realtà ta' madwarna sabiex nindukraw u nsostnu dak li tassew jista' jaħdem fostna u nilqgħu b'kuraġġ l-isfidi kontinwi li d- dinamiżmu ekonomiku dinji qiegħed iġibna wiċċ'imb'wiċċ miegħu.

Irridu nkomplu nirristrutturaw sabiex inkomplu nilqgħu għall-forzi tas- swieq dinjin, intejbu l-investiment u għaldaqstant inkomplu ntejbu r-ritmu u t-tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna.

Għalhekk l-enfasi tagħna fuq it- taħriġ, l-innovazzjoni, l-investiment u l-intrapriża, għaliex għarafna li fil-kuntest dinji tal-lum jirbaħ min b'kuraġġ huwa lest li joħloq l-ambjent meħtieġ għal u jinvesti f'dawn l-oqsma.

Il-politika Ekonomika tal-Gvern

L-istabbilità makro-ekonomika hija meħtieġa għal tkabbir ekonomiku sostenibbli u l-ħolqien ta' l-impjiegi.

Fuq kollox ambjent ekonomiku stabbli jnaqqas ir-riskji għan-negozju filwaqt li jixpruna l-investiment fil-pajjiż.

Għal dan il-għan il-gvern se jkompli jinsisti u jaħdem sabiex pajjiżna jkollu rata ta' inflazzjoni baxxa u stabbli u politika fiskali li tassigura li l-finanzi pubbliċi jkomplu jitpoġġew fuq sisien dejjem aktar sodi.

Dan sabiex il-politika fiskali tagħna tkun tista', meta bżonjuż u possibbli, tintuża sabiex tinfluwenza ċ-ċiklu ekonomiku f'pajjiżna u sservi ta' għajnuna u sostenn għall-politika monetarja tagħna.

Qed nosservaw rigorożament ir-regoli tal-patt ta' stabilità u tkabbir għaliex pajjiżna hekk għandu bżonn u hekk jistħoqqlu.

Iċ-ċaqliq tal- prezzjijiet u l-istabilità tagħhom qiegħed jiġi segwit mill-qrib sabiex inħarsu kemm lil min jiflaħ l-inqas kif ukoll il-kompetittività ta' pajjiżna.

Fl-istess ħin qegħdin nisħqu li ż-żidiet fil-pagi jsiru skond kif jippermettu ż-żidiet fil-produttività fl-ekonomija tagħna.

Fil-qasam tal-finanzi pubbliċi sar u għadu qiegħed isir ħafna sabiex nassiguraw is- sostenibilità tagħhom.

Filwaqt li qegħdin nisħqu li għandu jinġabar dak li huwa dovut lill-gvern, qegħdin nagħmlu l-almu tagħna sabiex naqtgħu l-ħela u nrażżnu l-infiq pubbliku.

Fil-fatt, l-infiq pubbliku, minbarra dak f'oqsma bħas-saħħa, il-pensjonijiet, is-servizzi soċjali u l-edukazzjoni, qiegħed jew jitnaqqas jew inkella jinżamm fl-istess livell tas-sena li qegħdin fiha.

Il-politika konsistenti, ċara u ċerta ta' dan il-gvern qed twassal għall- istabilità li twassal għal aktar żvilupp.

Konna u għadna konsistenti fl- istrateġija tagħna għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-pajjiż u dwar ir- rwol ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Issa qegħdin naħdmu sabiex nagħmlu l- pass loġiku li jmiss għal pajjiżna fi ħdan l-Unjoni Ewropea, dak li ndaħħlu l-ewro mill-1 ta' Jannar 2008.

Nemmnu li dan il-pass huwa sinjal ieħor importanti fit-treġija ekonomika ta' pajjiżna.

Huwa pass li għandu jżid l- istabilità għaliex inaqqas ir-riskji, jiftaħ orizzonti u opportunitajiet ġodda għal min irid jaħdem f'pajjiżna.

Lejn Pajjiż aktar Produttiv

Il-gvern se jkompli jinsisti fuq it-titjib kontinwu fil-produttività ta' pajjiżna.

Għandna nużaw ir-riżorsi limitati tagħna b'mod tajjeb u effettiv għall-ġid tal-poplu tagħna.

L-istrateġija tagħna hija bbażata fuq żewġ pilastri.

L-ewwel, fuq iż-żamma ta' ambjent makro-ekonomiku stabbli li jgħin u jħalli lill-poplu u lill-intrapriżi tagħna jinvestu għall-futur.

It-tieni nagħmlu r-riformi li jgħinu sabiex is-swieq tagħna jaħdmu b'aktar effiċjenza.

Għalhekk irridu aktar investiment, iżjed edukazzjoni u taħriġ, aktar riċerka u innovazzjoni, kultura aktar intraprenditorjali, kompetizzjoni ġusta u trasparenti fis-swieq tagħna u aktar produttività mis- settur pubbliku.

Settur Pubbliku li Jgħin u Jirrendi

Is-settur pubbliku huwa parti essenzjali mill-infrastruttura governattiva, ekonomika u soċjali tal-pajjiż.

Irridu settur pubbliku dinamiku, aġġornat u sensittiv għall-bidliet li jkunu qegħdin iseħħu fil-pajjiż u fid-dinja.

Settur pubbliku li jilqa' għall-ħteġijiet ta' pajjiżna huwa bażi importanti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali li rridu għal pajjiżna.

Is-settur pubbliku għandu jsarraf l-investiment u l-fiduċja tal-gvern u jkompli jsir aktar kompetittiv.

Il-gvern se jkompli jisħaq u jippretendi aktar valur għal dak li qiegħed jintnefaq u għal titjib fil-produttività ta' dan is-settur sabiex ikompli jixpruna l-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-poplu tagħna.

Nemmnu li s-settur pubbliku għandu jkun mutur ieħor li jgħinna nsiru pajjiż aktar kompetittiv.

Dawn huma l-prinċipji li ggwidaw lill-gvern fin-negozjati tal-ftehim kollettiv li ġie ffirmat f'Ottubru tas- sena li għaddiet u li jkopri perijodu ta' sitt snin.

Il-Qagħda ta' l-Ekonomija Maltija

Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l-ekonomija Maltija kibret b'2.6% f'termini reali, fuq l-istess perijodu tas-sena li għaddiet.

Dan it- tkabbir huwa d-doppju tas-sena li għaddiet.

L-ekonomija Maltija issa reġgħet qabdet rankatura ġmielha.

Dan ir-riżultat pożittiv inkiseb minkejja l-kompetizzjoni sfrenata fis-swieq internazzjonali, l-instabbiltà ekonomika internazzjonali u l-prezzijiet taż-żejt.

Kważi s-setturi ekonomiċi kollha wrew titjib meta pparagunati ma' l-ewwel sitt xhur tas-sena li għaddiet.

Ċerti setturi bħal dawk tat-trasport u l- komunikazzjoni u s-settur finanzjarju kibru b'rata sostanzjali.

Oħrajn kibru b'rata daqsxejn iżgħar iżda sodisfaċenti.

Is-settur tal-lukandi u r- ristoranti naqqas il-valur miżjud tiegħu b'ammont żgħir.

Matul dan il- perijodu, l-investiment f'bini u makkinarju żdied b'7.4% fuq is-sena li għaddiet għal aktar minn Lm210 miljun.

Investiment qawwi li juri l-fiduċja dejjem tikber fl-iżvilupp ta' l-ekonomija Maltija.

Fl-istess żmien id-dħul tal-ħaddiema tagħna żdied b'aktar minn Lm13 miljun jew 3% u laħaq l-Lm461 miljun.

In-negozji tagħna żiedu l-qligħ tagħhom bi kważi Lm26 miljun għal kważi Lm388 miljun.

Is-Settur tat-Turiżmu

Fl-ewwel tmien xhur tas-sena, in-numru ta' turisti lejn pajjiżna niżel b'29,800 għal 767,836 waqt li l-medja ta' ljieli li t-turisti għaddew f'pajjiżna tela' għal 9.8.

In-numru ta' passiġġieri li żaru pajjiżna fuq cruise żdied b'iżjed minn 31%.

Il-qligħ gross mit-turiżmu żamm l-istess livell tas-sena li għaddiet.

Fil-fatt fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, il-qligħ mit-turiżmu ġie stmat li kien ta' 'l fuq minn Lm101 miljun.

Dan ifisser li ras għal ras kull turist nefaq madwar Lm215, żieda ta' madwar Lm6 fuq is-sena li għaddiet.

Filwaqt li nirrikonoxxu l-isfidi li għaddej minnhom it-turiżmu f'pajjiżna, ikun żball jekk inpinġu s-sitwazzjoni agħar milli hi.

Nemmnu li l- vijabilita` tas-settur għadha hemm u għalkemm irridu naħdmu aktar sabiex niksbu riżultati aħjar, għandna pedament sod biżżejjed fuqhiex inkomplu nibnu.

Aħna determinati li nagħmlu dak kollu li hemm bżonn sabiex is- settur turistiku jegħleb l-isfidi li għandu quddiemu u jkabbar il-kontribut tiegħu lejn l-ekonomija Maltija.

Diġà għamilna ħafna.

Investejna bil-kbir biex intejbu l-prodott turistiku tagħna, speċjalment fil-wirt storiku u kulturali ta' pajjiżna, kif ukoll fl-ambjent.

Hekk se nkomplu nagħmlu.

Iżda sabiex niksbu r-riżultati mixtieqa, jeħtieġ illi kulħadd jiġbed ħabel wieħed u jagħti l-kontribut tiegħu.

Il-prodott turistiku jiddependi minn kulħadd.

Is-Settur tal-Manifattura

Wara l-iskossi li kellna fis-settur tal-manifattura s-sena li għaddiet, dan is-settur tant bżonjuż għal pajjiżna reġa' beda jirpilja u jikber.

Il- bejgħ mill-intrapriżi l-kbar żdied b'aktar minn 8% għal kważi Lm495 miljun fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena meta mqabbla mal-istess perijodu tas- sena li għaddiet.

L-investiment fis-settur żdied bi kważi 30% għal aktar minn Lm31 miljun.

Sinjal pożittiv li juri fiduċja fil-vijabilità ta' dan is-settur.

Fuq kollox il-qligħ medju tal-ħaddiema mpjegati fis-settur tal- manifattura tela' b'aktar minn Lm7 fil-ġimgħa għal kważi Lm125 fil-ġimgħa.

Mr Speaker, ir-ristrutturar li għadda u li għadu għaddej minnu dan is- settur produttiv qiegħed jirrendi.

Fabbriki eżistenti qegħdin ikomplu jinvestu u żiedu l-produzzjoni tagħhom.

Setturi ġodda, bħal dak tal- farmaċewtika, qegħdin ikomplu jikbru.

Illum dawn qegħdin ibigħu mal-Lm30 miljun fis-sena u qed jimpjegaw mat-800 persuna.Id-dinamiżmu li għaddej minnu s-settur tal-manifattura jrid jiġi sostnut b'kull mod.

Il-gvern jemmen illi f'pajjiżna hemm lok għal settur tal-manifattura li huwa indirizzat lejn il-produzzjoni ta' prodotti b'valur miżjud għoli sabiex pajjiżna jkun jista' jikkompeti tajjeb fis-swieq internazzjonali.

Kif wegħedna fid-dokument ta' qabel il-baġit, illum il-gvern qed jippubblika dokument ta' politika industrijali li ġġedded u tirfina l-istrateġija tiegħu għal dan is-settur.

Il-Kummerċ Barrani

Fl-ewwel tmien xhur ta' din is-sena, l-importazzjoni f'pajjiżna żdiedet b'aktar minn Lm129 miljun għal kważi Lm965 miljun.

Fl-istess perijodu, l- esportazzjoni żdiedet b'aktar minn Lm65 miljun għal aktar minn Lm593 miljun.

L-iżbilanċ kummerċjali ma' barra żdied b'aktar minn Lm64 miljun minħabba importazzjoni akbar ta' provvisti industrijali u oġġetti ta' natura kapitali.

Eventwalment ħafna minn dawn se jkunu esportati, li allura jfisser aktar tkabbir ekonomiku.

Din iż-żieda ġejja wkoll miż-żieda fl-infiq għax-xiri taż-żjut bi prezzijiet ogħla .

Investiment Barrani

Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, l-investiment barrani f'pajjiżna kien ta' Lm312 miljun, jiġifieri Lm212 miljun aktar mill-istess perijodu s-sena l-oħra u saħansitra Lm127 miljun aktar mis-sena l-oħra kollha kemm hi!

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawn iċ-ċifri jitkellmu waħedhom; il-politika tagħna qegħda tħalli r-riżultati.

Pajjiżna huwa wieħed kredibbli b'politika serja.

Qed niġbdu l-investiment barrani meħtieġ sabiex ikomplu jinħolqu l-impjiegi u l-ġid fil-pajjiż.

L-inflazzjoni

Kif bassarna s-sena li għaddiet, l-inflazzjoni din is-sena ġiet imbottata 'l fuq miż-żieda kbira fil-prezzijiet taż-żejt.

Dawn iż-żidiet irriflettew ruħhom fl-indiċi tal-prezzijiet bl-imnut u allura fl-inflazzjoni li kellna matul din is-sena.

Għaldaqstant f'Settembru l-inflazzjoni laħqet it-3.42%.

Issa jidher li l-prezzijiet taż-żejt bdew jikkalmaw xi ftit.

Nittamaw li dak li rajna fl-aħħar ġimgħat iżomm.

Filwaqt li huwa mbassar illi r-rata tal-inflazzjoni tibda nieżla lejn l- aħħar ta' din is-sena, il-gvern qiegħed jagħmel l-almu tiegħu sabiex jassigura li l-prezzijiet fis-swieq tagħna jkunu ġusti u trasparenti.

Hawn irrid insemmi l-ftehim li l-gvern laħaq ma' min jimporta l-mediċini u li diġà wassal biex jorħsu numru ta' mediċini f'pajjiżna.

Dan il-ftehim jinkludi wkoll qbil fil-prinċipju dwar mekkaniżmu ta' trasparenza fil- prezzijiet tal-mediċini.

Nittama li fil-ġimgħat li ġejjin dan il- mekkaniżmu jibda jaħdem.

Il-Ħolqien tax-Xogħol

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi llejla, l-għan aħħari tagħna m'huwiex finanzi pubbliċi sodi u ekonomija b'saħħitha iżda kwalità ta' ħajja tajba għall-poplu tagħna u ġejjieni fis-sod.

Ix-xogħol huwa ċavetta ewlenija.

Ix-xogħol jagħti għajxien u dinjità lill-ħaddiema u lill-familji tagħna.

Il-ħolqien tax-xogħol huwa prijorita` assoluta tagħna.

F'Ġunju lħaqna rekord ta' 146,498 persuna taħdem bi qligħ li minnhom 139,437 jaħdmu full-time.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan kollu ġara meta l-impjiegi fis-settur pubbliku niżlu.

Tabella numru 3 tispjega l-qagħda tas-suq tax-xogħol.

Tabella 3: Is-Suq tax-Xogħol

| |2005 |2006 | | | |Ġunju |Ġunju |Tibdil| |Forza |145,746|146,498|+752 | |tax-xogħol | | | | |Persuni li |138,816|139,437|+621 | |jaħdmu | | | | |full-time: | | | | |fis-settur |93,275 |96,238 |+2,963| |privat | | | | |fis-settur |45,541 |43,199 |-2,342| |pubbliku | | | | |Persuni li | | | | |jaħdmu għal|16,336 |16,428 |+92 | |rashom | | | | |Qgħad (l-1 |6,218 |6,601 |+383 | |parti) | | | | |Rata |4.3% |4.5% |+0.2% | |tal-qgħad | | | | |Persuni li |40,195 |43,177 |+2,982| |jaħdmu | | | | |part-time | | | |

F'Ġunju n-numru ta' persuni jirreġistraw fl-ewwel parti tar-reġistru kienu ta' 6,601.

Ir-rata tal-qgħad kienet ta' 4.5%.

Għalkemm is-suċċess fil- ħolqien tax-xogħol jitkellem waħdu, nemmen li persuna waħda bla xogħol hija ħafna.

Għalhekk il-gvern immexxi minni se jibqa' jistinka bla heda f'dan il-qasam.

Irrid nenfasizza l-investiment kbir tal-gvern fil-qasam edukattiv sabiex jassigura u jgħin lil kull persuna takkwista dawk il-ħiliet li jgħinuha matul il-ħajja tax-xogħol tagħha filwaqt li tibqa' rilevanti għas-suq tax- xogħol.

Irridu li l-qasam edukattiv u s-sistemi ta' taħrig tagħna jkunu aġġornati kontinwament sabiex il-ħaddiema tagħna jilqgħu għall-bidliet u l- ħtegijiet tas-suq tax-xogħol u jtejbu l-produttività fil-pajjiż.

Huwa b'dan il-mod illi fid-dinja tal-lum nistgħu niżguraw ġejjieni fis-sod lill- ħaddiema tagħna u l-familji tagħhom.

Ħarsa lejn l-2006

Mr Speaker, ħarsa lejn is-sena li qegħdin fiha ma tkunx kompluta jekk ma nagħtix rendikont ta' numru ta' suċċessi.

Qagħda Finanzjarja

Kif konna ħabbarna s-sena li għaddiet, il-mira tal-gvern kienet li d- deficit ta' din is-sena kellu jkun taħt it-3% ta' dak li jipproduċi l- pajjiż, għal 2.8% mit-3.9% tas-sena li għaddiet.

B'sodisfazzjon nirrapporta lil din il-Kamra, li l-mira tal-gvern intlaħqet u d-deficit din is-sena huwa mistenni li jkun Lm57 miljun mill-Lm75 miljun tas-sena li għaddiet.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan ifisser titjib ta' Lm21 miljun fuq is-sena li għaddiet.

Tajjeb li nenfasizza wkoll li meta jiġi rapportat id-deficit skond ir-regoli tal-Unjoni Ewropea, id-deficit ta' din sena se jkun ta' 2.6% jiġifieri Lm55 miljun.

Tabelli numru 4 u 5, li nitlob lill-Kamra tieħu bħala moqrija, juru r- riżultati finanzjarji għall-2006.

Fl-aħħar tad-diskors qed nehmeż l- istatements tad-dħul u l-infiq b'aktar dettalji.

Tabella 5: Il-Qagħda Finanzjarja tal-Gvern

Id-Dħul tal-Gvern żdied b'Lm69 miljun, għal Lm965 miljun.

Konferma tal- qagħda pożittiva li qed tgħaddi minnu l-ekonomija Maltija kienet iż-zieda fid-dħul mit-taxxi, jiġifieri minn sorsi dependenti fuq l-attività ekonomika tal-pajjiż.

Tajjeb wieħed ifakkar li fil-Bagit tas-sena li għaddiet il-Gvern ma intruduċa l-ebda taxxa ġdida jew żied rati ta' taxxi eżistenti.

Il-ġbir mit-taxxa fuq id-dħul żdied b'Lm28 miljun.

Fil-maġġor parti tiegħu, id-dħul ġie minn attività ekonomika akbar fl-oqsma kollha tal- ekonomija, inkluż id-dħul mill-ħaddiema.

Dan irrifletta ruħu wkoll fiż- zieda sostanzjali ta' Lm14-il miljun li din is-sena kellna mid-dħul mill- bolla.

Dan ġara għax kellna aktar nies qed jaħdmu din is-sena u żdied id- dħul mill-ħaddiema Maltin ras għal ras ta' b'aktar minn 5 fil-mija fuq is- sena li għaddiet.

Id-dħul mit-taxxa tal-VAT żdied b'madwar Lm6 miljun fuq is-sena li għaddiet.

Id-dħul attwali qed jidher xi ftit anqas minn dak previst.

Dan ġara minħabba rifużjonijiet akbar li saru fuq proġetti kbar ta' kostruzzjoni mis-settur privat li d-dħul tagħhom kien mistenni li jsir din is-sena u minflok hu mistenni li jimmaterjalizza ruħu s-sena id-dieħla.

F'dak li hu id-dħul ieħor, il-Gvern ukoll daħħal Lm7 miljun aktar, l-aktar minħabba dħul akbar min Fondi mill-Unjoni Ewropea u dak tal-Protokol Taljan.

F'dik li hija in-nefqa rikurrenti tal-Gvern, din żdiedet bi Lm33 miljun fuq is-sena li għaddiet.

L-akbar żiedet kienu fuq il-pensjonijiet u servizzi soċjali ta' madwar Lm12-il miljun fuq is-sena li għaddiet.

Il-Gvern ukoll ikkontribwixxa Lm5 miljun aktar għall-Fond tal-Kontribuzzjonijiet għas- Sigurtà Soċjali, riżultat taż-żieda aktar fid-dħul mill-impjiegi.

Kellna żieda wkoll ta' Lm2 miljun għas-settur ta' l-anzjani.

Lm3 miljuni aktar mis- sena l-oħra ngħataw lill-Korporazzjoni Enemalta, biex il-Gvern jerfa aktar mill-impatt taż-żieda fil-prezz taż-żejt.

Kellna ukoll, kif previst, żieda fil-pagi tal-Gvern ta' madwar Lm4 miljun u żieda fir-rifużjonijiet ta' ħlas lura ta' taxxa ta' Lm5 miljun.

Fl-aħħarnett, kellna wkoll żieda ta' Lm3 miljun interessi tal-Gvern minħabba l-fatt li l-programm ta' privatizzazzjoni ma mmaterjalizzax. kollu.

F'dak li hu l-investiment kapital, din is-sena kellna Lm20 miljun aktar mis- sena li għaddiet.

Lm2 miljun aktar marru għall-qasam ta' l-Edukazzjoni, Lm2 miljun fil-qasam tat-turiżmu, Lm4 miljun għal Għawdex u Lm2 miljun għas- Saħħa, apparti l-investiment li qed isir fl-Isptar Mater Dei.

Il-qasam ta' l-ambjent u l-agrikoltura gawda minn żieda ta' Lm7 miljun investiment aktar matul din is-sena, ċertifikat tal-impenn tal-Gvern għal dan is-settur.

Kellna ukoll investiment akbar ta' madwar Lm4 miljun marbuta mat-tisfija tad-dranaġġ.

F'kull livell ta' l-edukazzjoni qed isir l-akbar investiment li qatt sar.

Illum minn kull Lm100 li nipproduċu nonfqu Lm6 fuq l-edukazzjoni.

Ir- riżultati diġa` bdew jidhru u se nsemmi xi eżempji malajr.

Fl-aħħar ħames snin, in-numru ta' dawk li jitilqu mill-iskola qabel it-18-il sena niżel b'10%, iż-żgħażagħ f'korsijiet post-sekondarji u vokazzjonali żdiedu b'26% fil-mija.

(Onor. Membri: Hear, hear) Għandna 20,000 żagħżugħ u żagħżugħa jipparteċipaw f'diversi oqsma u livelli ta' edukazzjoni avvanzata u ogħla.

Pajjiżna għandu tassew għaliex ikun kburi li anke fi żmien ta' trażżin fl- ispiża pubblika xorta baqa' jinvesti bis-sħiħ fl-edukazzjoni.

L-istess nista' ngħid għall-qasam ta' l-ambjent f'pajjiżna.

Mit-trattament ta' l-iskart għall-enerġija minn sorsi li jiġġeddu għat-tħawwil ta' siġar, għall-biedja u s-sajd, u moniteraġġ ta' l-arja.

Pajjiżna llum qiegħed jindirizza dawn l-oqsma bis-serjeta` u bl-investiment qawwi li jirrikjedu.

Filwaqt li rnexxielna naslu għall-objettivi finanzjarji stretti li għamilna għalina tul din is-sena, xorta pajjiżna baqa' jsostni t-tessut soċjali u l- ispiża li jġib miegħu.

Din is-sena biss, iż-żieda fil-pensjonijiet kienet ta' Lm10.8 miljun aktar mis-sena li għaddiet.

Ma' dawn hemm il-firxa wiesgħa ta' benefiċċji soċjali oħra kif ukoll ix-xibka ta' servizzi soċjali personalizzati fil-qasam tad-djar, tfal, familja, persuni b'diżabilità, droga, alcohol, saħħa mentali u ħafna aktar.

Hawn ukoll, il-gvern baqa' jsostni programm wiesa' ta' solidarjetà.

Barra minn hekk bdejna l- implimentazzjoni tar-riforma fil-pensjonijiet, riforma importanti li filwaqt li ma tolqot xejn lill-pensjonanti tal-lum u dawk li waslu għall- pensjoni, tiżgura ġejjieni fis-sod għaż-żgħażagħ tagħna.

F'Għawdex għamilna progress sostanzjali fl-iżvilupp ta' l-infrastruttura fiżika u turistika.

L-isfida prinċipali għal Għawdex tibqa' l-impjiegi fejn il-progress li rajna f'Malta ma ġiex reġistrat f'Għawdex.

Il-gvern qed jagħmel il-parti tiegħu bit-trasferiment għal Għawdex ta' kull xogħol ta' l-uffiċċju li jista' jsir Għawdex.

Matul din is-sena, ħdimna bla heda biex inkomplu nagħmlu suċċess mis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Malta kienet waħda mill-ewwel pajjiżi membri ġodda li kkommettiet il-fondi strutturali kollha tal-perijodu 2004 sal-2006 fi proġetti u aħna l-uniku pajjiż li kkommetta l-flus kollha tal-fond ta' koeżjoni.

Mhux dan biss.

Pajjiżna hu wieħed mill-ftit pajjiżi membri ġodda li uża l-flus kollha għall-2006.

Dan kollu sitt xhur qabel iż-żmien stipulat sa Diċembru 2006.

Mhux biss, imma pajjiżna rnexxielu juża l-fondi kollha li kellu għad- disposizzjoni tiegħu qabel is-sħubija talli Malta gawdiet minn ħafna aktar fondi li pajjiżi oħra ma laħqux użaw.

Illum nista' ngħid li 78 proġett b'valur ta' madwar Lm50 miljun qed jitwettqu sabiex intejbu l-livell ta' l- għajxien tal-poplu Malti u Għawdxi.

Rendikont aktar dettaljat ta' dawn l- aħbarijiet tajba jinsabu fit-tabelli numri 6 sa 10 ta' hawn taħt li nitlob lill-Kamra teħodhom bħala moqrija.

Tabella 6: Edukazzjoni

Ix-xogħol huwa mportanti għax jippermettilek tiekol illum.

L-edukazzjoni hija mportanti għax tagħtik il-possibilità li tiekol aħjar għada.

U għax nixtiequ li uliedna jkunu jistgħu jieklu aħjar minna ma xxaħħaħniex fl- infiq fuq l-edukazzjoni tagħhom.

Minn kull 100 lira li jipproduċi l-pajjiż nonfqu 6 liri fuq l-edukazzjoni.

B'kollox infaqna Lm109 miljun fuq l- edukazzjoni.

Barra dan, il-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada nefqet 16.7 miljun lira sabiex uliedna jkollhom skejjel isbaħ u attrezzati aħjar.

L-isforzi tagħna wasslu sabiex uliedna jieħdu edukazzjoni aħjar u għalhekk ikunu jistgħu jiffaċċjaw aħjar l-isfidi ta' għada.

Illum sitta minn kull għaxart itfal li joqogħdu għall-eżami tal-Junior Lyceum jgħaddu mill-eżami.

Fl-1985, tlieta biss minn kull għaxra kienu jgħaddu mill-istess eżami.

It-titjib fil-livell ta' l-edukazzjoni li jieħdu uliedna qed iħajjarhom biex ikomplu jistudjaw.

Illum hemm 20,000 student jitgħallmu fil-livell post-sekondarju jew terzjarju.

Għaxar snin ilu kien hemm 11,000 biss.

Biddilna s-sistema mill-qiegħ.

Is-sistema ta' kulleġġi li daħħalna għandha tagħmel rivoluzzjoni fl-edukazzjoni.

Uliedna issa jistgħu jagħżlu.

Jekk ma jridux jew ma jistgħux imorru l-Università jistgħu jmorru l-MCAST.

Hemm kważi 6,000 li għażlu li jagħmlu hekk u hemm ma' l-10,000 li għażlu l- Università.

Wara konsultazzjoni fit-tul fuq il-proposti mħabbra fid- dokument Biex Uliedna Jirnexxu Lkoll, il-Parlament f'Lulju li għadda approva l-proposti tal-Gvern biex jemmenda l-Att dwar l-Edukazzjoni, Il- Ministeru u d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni matul din is-sena kellhom taħditiet u negozjati fid-dettal mal-Malta Union of Teachers dwar ir- riforma fil-qasam ta' l-edukazzjoni obbligatorja.

Filwaqt li l-oqsma u l-livelli ewlenin ta' l-edukazzjoni issa ġew eżaminati kważi kollha bħala bażi soda għar-riformi li qed iwettaq il-Gvern u saru rakkomandazzjonijiet għat-titjib tagħhom, diġa` bdew jittieħdu l-passi meħtieġa għat-twettiq ta' ħafna minn dawn ir-rakkomandazzjonijiet, xogħol li ser ikompli matul is-sena li ġejja.

Wara r-Rapport Spiteri, ittieħdu diversi miżuri bl-iskop li jibda l-proċess għat-twettiq tar-rakkomandazzjonijiet li għamel il-Grupp dwar l-edukazzjoni inklużiva u speċjali li issa qed jitmexxew mill-Koordinatur tan-network.

L- iskejjel speċjali qed jiġu trasformati f'ċentri ta' riżorsi u ser jiġu riorganizzati biex iservu tfal u żgħażagħ bi bżonnijiet speċjali skond l- eta`.

Dan għandu jwassal biex is-sena d-dieħla tinħoloq faċilita` post- sekondarja u vokazzjonali għal żgħażagħ bi bżonnijiet speċjali li ma jkunux jistgħu jkomplu l-iżvilupp tagħhom fl-MCAST jew fl-Universita`.

Diġa` sar ħafna xogħol biex min jaħdem f'dan il-qasam, sew fl-iskejjel regolari kif ukoll fl-iskejjel speċjali, ikun imħarreġ aktar professjonalment u qed jittieħdu miżuri biex jiżdied in-numru ta' dawk li jitħarrġu fi speċjalitajiet li għandhom x'jaqsmu ma' otiżmu, nuqqas ta' smigħ, nuqqas ta' vista, diffikultajiet multipli u severi fit-tagħlim, inkluż dawk konnessi ma' imġieba emozzjonali diffikultuża.

Wara r-rapport Chalmers u r-rapport dwar il-Kummissjoni għal Edukazzjoni Ogħla, komplew jittieħdu passi u qed isir l-investiment biex jissaħħu l- Universita` u l-MCAST.

Waqqafna l-Kummissjoni Nazzjonali għal Edukazzjoni Ogħla li qed topera mill-bini ta' l-Universita` fil-Belt.

Waqt li sostnejna għal sena oħra l-Youth Studies Specialisation Scheme li nħaddmet flimkien ma' l-APS Bank, kien ukoll ta' sodisfazzjon kbir għalija li nagħti ċ-ċertifikati lill-ewwel grupp ta' ħamsa u tletin żagħżugħ u żagħżugħa li ntgħażlu biex ikomplu l-istudji tagħhom f'livell ta' Masters u Ph.D taħt il- Malta Government Scholarship Scheme li twaqqfet apposta s-sena l-oħra.

Ma' dawn wieħed irid iżid għoxrin membru ta' l-staff akkademiku ta' l- Universita` li bi scholarships mogħtija mill-istess Universita` kisbu d- dottorat ta' Ph.D. f'diversi speċjalizzazzjonijiet.

Il-bini u l-immodernizzar ta' l-iskejjel permezz tal-Fondazzjoni għall- Iskejjel ta' Għada (FTS) kompla b'ritmu qawwi.

Matul din is-sena l-FTS ħarġet b'tenders tad-Dipartiment tal-Kuntratti jew Dipartimentali b'aktar minn 5 miljun lira f'xogħol ta' skejjel ġodda u mmodernizzar konnessi ma' tmienja u tletin skola tal-Gvern, inkluż il-bidu tal-bini ta' skola sekondarja ġdida f'Ħal Qormi, Skola oħra f'Bormla, u l-estensjoni ta' l- iskola sekondarja ogħla Giovanni Curmi fuq standards u kwalita` bħal dawk stabbiliti fil-Kulleġġ San Benedittu.

F'parti minn din il-ħidma l-FTS kellha l-appoġġ tat-taqsima tas-Servizzi Teknici tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni.

Dan kollu b'investiment qawwi fl-edukazzjoni tat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna li, fuq il-bażi ta' l-ispiża pubblika u l-Prodott domestiku Gross, jħabbatha ma' l-aħjar stati fl-Unjoni Ewropea.

Il-politika edukattiva tal- Gvern hi fid-direzzjoni t-tajba u qed tagħti riżultati, għalkemm fadlilna ħafna x'inwettqu biex nilħqu l-mira tagħna ta' edukazzjoni ta' kwalita` għal kulħadd biex uliedna jirnexxu lkoll.

Tabella 7: L-Ambjent

L-ambjent huwa wieħed mill-pilastri ewlenin fil-politika tal-Gvern immexxi minni.

Is-sena l-oħra din in-nefqa telgħet għal Lm32 miljun.

Matul is- sena li għaddiet fassalna l-'Istrateġija Nazzjonali għall-Iżvilupp Sostenibbli'.

Din-l-Istrateġija hija ntiża sabiex isservi ta' gwida għall- ħidma tagħna b'risq l-ambjent li ngħixu fih.

L-'Istrateġija għall-Iżvilupp Sostenibbli' tagħti direzzjoni dwar l-iżvilupp soċjali u ekonomiku ta' pajjiżna li hija konformi mad-direzzjoni ġenerali tal-Gvern kif qiegħda tiġi ndikata f'dan il-Baġit.

Immaniġġjar tal-Iskart

Din in-nefqa qed twassal għal riżultati tanġibbli f'oqsma li sa' ftit ilu kienu jitqiesu bħala l-akbar ġerħiet fuq l-ambjent tagħna.

Biżżejjed insemmi l-progress impressjonanti li għaddej fil-miżbla tal-Magħtab li minn mindu ngħalqet f'April ta' l-2004 għaddiet minn trasformazzjoni impressjonanti.Il-ħidma li għaddejja hija fuq diversi bnadi.

Hemm ħidma li r-riżultati tagħha diġa jidhru biċ-ċar filwaqt li hemm ħidma li għanda tagħti riżultati fix-xhur li ġejjin.

Nista' nsemmi x-xogħol ta' tħejjija għat-twaqqif ta' l-ewwel ċentri li se jilqgħu skart goff, magħrufa bħala civic amenity sites.

L-istess jgħodd għall-ħidma bi preparazzjoni għaż- żieda fil-bring in sites madwar Malta u Għawdex.

Bħala parti mill- engineered landfill l-ġdida fl-Għallis, qed titlesta wkoll l-ewwel faċilita' tal-landfill għal skart perikoluż.

Investiment bla preċedent u ħidma bla heda li għaddejja wkoll biex pajjiżna jkollu faċilita' għat- trattament ta' l-iskart ta' Sant' Antnin li tħaddem l-aqwa teknoloġija.

Pajjiżna jinsab fi stadju avvanzat biex mill-iskart jiġġenera l-enerġija u għalhekk ninsabu f'qagħda li anke l-iskart jipprovdilna riżorsa u hu l- ħsieb tal-Gvern li l-benefiċċji jinqasmu fost il-poplu tagħna.

Konservazzjoni ta' Enerġija

Fil-qasam tal-konservazzjoni tal-enerġija nidejna skemi ta' inċentivi maħsuba li jnaqqsu l-konsum tal-elettriku fid-djar.

Dawn l-iskemi kienu suċċess.

Filwaqt li matul l-2005 in-numru ta' applikanti għal dawn l- iskemi kienu ta' 364, dawn telgħu għal 1,012 matul din is-sena.

S'issa tajna b'aktar minn mitt elf lira f'rifużjonijiet tal-VAT fuq dawn l-iskemi.

Tmexxija b'eżempju

Il-Gvern qed jara li jagħmel il-parti tiegħu anke fil-binjiet tiegħu.

Wara sejħa pubblika, ġiet rakkomandata offerta biex il-Gvern jibda jinstalla panelli fotovoltaiċi fuq ministeri u dipartimenti tal-Gvern.

Din l-offerta saret bħala parti mix-xogħol siewi li qed jagħmlu l-Green Leaders fi ħdan is-servizz pubbliku.

Bis-saħħa ta' dan il-Gvern qed ipoġġi lilu nnifsu bħala katalista għall-bidla li għandha twassal għall-ġenerazzjoni ta' enerġija nadifa anki fuq skala domestika.

Barra hekk tfassal abbozz ta' pjan nazzjonali għal Green Public Procurement.

L-adozzjoni ta' Green Public Procurement, timplika li fix- xiri, l-aġenziji tal-Gvern iridu jieħdu inkonsiderazzjoni mhux biss il- prezz ekonomiku imma wkoll il-prezz ambjentali.

Ix-xiri favur l-ambjent ifisser ukoll li tagħti eżempju u li tinfluwenza is-suq.

Aktar kmieni din is-sena nħarġet sejħa pubblika sabiex tiġi nstallata sistema ta' enerġija li taħdem bir-riħ.

Irrid ngħid b'sodisfazzjon kbir li disa' kumpaniji urew interess f'dan il-proġett.

Għaldaqstant wara li ssir l-evalwazzjoni meħtieġa tal-offerti li daħlu, inkunu nistgħu ngħaddu sabiex nieħdu dawk id- deċiżjonijiet li jgħoddu għal pajjiżna.

Tħawwil ta' Siġar

Il-proġett li nieda l-Gvern biex għat-tħawwil ta' siġar, 34U, matul l-2006 kien wieħed suċċess.

Il-mira ta' 10,000 siġra għal din is-sena nqabżet bil- kbir.

Il-pubbliku rrisponda sew għal din il-kampanja tant li ġew mogħtija madwar 16,000 siġra minn individwi, ażjendi u għaqdiet li tħawlu jew qed jitħawlu fil-ħames siti magħżula mill-Gvern.

Il-ħames siti huma: l- estensjoni ta' Kennedy Grove fis-Salini, l-inħawi tat-Torri l-Aħmar fil- Mellieħa, Xrobb l-Għaġin, Delimara u Ta' Qali.

Agrikoltura u sajd

Fis-settur agrikolu komplejna bl-istrutturar u investiment meħtieġ fis- setturi tal-biedja u l-ipproċessar ta' prodotti lokali b'investimenti minn fondi strutturali taħt il-miżura 3.1 u 3.2 flimkien ma' għajnuna minn fondi lokali skond ma ġie nnegozjat ma' l-Unjoni Ewropea taħt l-Ispecial Market Policy Programme for Maltese Agriculture.

Sa' Ottubru, l-għajnuna matul din is-sena kienet tlaħħaq għal aktar minn Lm4.2 miljuni.

Permezz ta' dan ir-ristrutturar u l-investiment rajna setturi bħal dak tat- tjur u l-produzzjoni tal-bajd jikkonsolidaw u jilqgħu aħjar għall- kompetizzjoni minn barra.

Kien hemm titjib kontinwu wkoll fil-ħalib prodott mill-Malta Dairy Products u s-settur tal-produzzjoni tal-majjal baqa' preżenti sew fis-suq lokali u l-Koperattiva ta' min Irabbi l-Majjali (KIM) sabet suq ġdid għall-majjali fi Sqallija.

Kien hemm żviluppi wkoll bil-ħidma ta' għaqdiet ta' produtturi partikolarment permezz ta' Gomriza (Malta) u Gozitano (Għawdex).

Il-Gvern qed jgħin sabiex għaqdiet tal-produtturi jbiegħu direttament lill- konsumaturi Maltin u Għawdxin prodotti ta' kwalita' u qegħdin fil-fażi finali biex tingħata għajnuna wkoll lil għaqda oħra skond ir-regoli ta' l- Unjoni Ewropea.

Fil-pitkalija tkompliet il-ħidma sabiex il-prodott jinbiegħ skond il-kwalita' u l-klassifikazzjoni informali ta' prodotti.

Tkompliet ukoll il-ħidma ta' ċertifikazzjoni Eurepgap għall-esportazzjoni tal-patata, settur importanti għall-biedja lokali u rajna titjib fil-produzzjoni ta' tadam għall-ipproċessar, fejn wara diffikultajiet minħabba kompetizzjoni qawwija erġajna tlajna għal produzzjoni ta' madwar 10,500 tunnellata.

Il-bdiewa u r-raħħala gawdew ukoll minn fondi taħt il-Pjan ta' l-Iżvilupp Rurali, Ad Hoc, Meeting Standards, Agri Environment, b'għajnuna li tlaħħaq l-Lm4 miljuni.

Tlestiet il-ħidma biex ikun konkluż il-pjan ġdid għall- Iżvilupp Rurali (EAFRD) u l-Pjan Strateġiku għall-finanzjament ta' fondi mill-Unjoni Ewropea għas-snin 2007 sa l-2013.

Fis-settur tas-sajd ukoll sar xogħol li qed iħalli l-frott.

Is-sajjieda mistennija jibdew igawdu mill-proġett ta' hardstanding facilities, liema proġett se jsir b'investiment ta' €2 miljuni, li minnhom 75% huma fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Komplew jiġu pproċessati l-għajnuniet finanzjarji għas- sajjieda b'total ta' Lm123,000, filwaqt li għajnuniet b'total ta' Lm54,000 mistennija jkunu approvati matul din is-sena.

Qed naraw ukoll kif nistgħu nirrevedu l-ftehim mas-sajjieda fuq fuel bla dazju u din ir-reviżjoni titħabbar meta jitlesta l-eżerċizzju.

Toroq

Matul l-aħħar sena komplejna bil-programm kbir ta' titjib fit-toroq ta' pajjiżna.

Saru madwar għoxrin kilometru ta' toroq arterjali ġodda bejn Ħal Far u l-Imġarr f'Malta.

Bħalissa qegħdin isiru aktar toroq arterjali fosthom dawk ta' Ħal Luqa, San Pawl il-Baħar u f'Għawdex.

Qiegħed isir titjib fl-aċċess għar-Rikażli fejn se jsir il-proġett ta' SmartCity@Malta.

Saru wkoll erba' mitt triq lokali filwaqt li saru l-pjanijiet kollha meħtieġa sabiex isiru erba' mija u ħamsin triq residenzjali oħra.

Fl-aħħar tliet snin l-investiment fit-toroq ta' Malta laħaq l-ogħla livelli li qatt ra pajjiżna.

Mill-2004 sal-lum intefqu Lm19-il miljun mill-Bagit tagħna, Lm16-il miljun mill-Protokoll Taljan u Lm5.5 miljun mill-fondi tal- Unjoni Ewropea f'dan il-qasam.

Ma' dawn għandha tiżdied ukoll in-nefqa fuq it-toroq t'Għawdex li toħroġ mill-Bagit tal-Ministeru għal Għawdex.

Ir- ritmu nżamm, ukoll, matul din is-sena b'ħames proġetti oħra ko-finanzjati mill-Unjoni Ewropea taħt il-perjodu finanzjarju li jiġi fi tmiemu din is- sena.

Dawn huma l-bypass ta' San Pawl il-Baħar, it-triq ta' Ħal Far, il- pont Manwel Dimech, u f'Għawdex, it-triq li mir-Rabat tagħti għal San Lawrenz kif ukoll it-triq ta' bejn l-Imġarr u Għajnsielem.

Tisbiħ tal-Ambjent Urban

Tkompla t-tisbiħ tal-ġonna pubbliċi u t-tħaddir tat-toroq tagħna.

Tlesta t- tisbiħ tal-ġnien ta' Hastings, u tal-Ġnien Howard.

Ir-roundabouts ta' pajjiżna tkomplew jissebħu.

Saru aktar minn mitt proġett ta' restawr bħal dawk tal-akwadott u tal-Barrakka ta' Fuq.

Fl-istess waqt sar tindif kbir tal-widien u twettqu xogħlijiet bżonnjużi sabiex nilqgħu għal kontra l- għargħar f'Ħal Qormi u s-Salina.

Tabella 8: Il-Qasam Soċjali

Il-Gvern iħares lejn il-qasam soċjali bħala element integrali għall- iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Mhux nefqa iżda investiment.

Għalhekk żviluppajna Politika Soċjali li tħares lejn il-bżonnijiet ta' kulħadd iżda li fl-istess ħin kapaċi tiffoka fuq dawk li l-aktar jeħtieġu sapport.

Dan qed nagħmluh bi programmi li jilħqu l-ħafna kif ukoll bi programmi ta' għajnuna li huma mibnija fuq ħtiġijiet speċjali anke meta dawn ikunu ta' ftit nies biss.

Is-sena 2006 tibqa' mmarkata bħala sena oħra b'numru ta' żviluppi importanti fil-qasam soċjali:

Ippublikajna u bdejna niddiskutu fil-Parliament ir-riforma tal- pensjonijiet, riforma ta' importanza kbira għall-ġenerazzjonijiet ta' ghada.

Ġiet fis-seħħ il-Liġi Dwar il-Vjolenza Domestika filwaqt li għaddejja diskuzzjoni fil-Parliament għall-emendi fil-kodiċi tal-pulizija biex tħares lit-tfal mill-perikli ta' l-alkohol.

Twaqqaf direttorat biex jaħdem kontra l-abbużi tal-benefiċċji soċjali, bħal min jirreġistra u jaħdem.

Din is-sena, sal-aħħar t'Awissu, irnexxielna niffrankaw lill-pajjiż aktar minn tliet kwarti ta' miljun f'abbużi – medja ta' Lm3,000 kuljum – li ser imorru għal min verament jeħtieghom.

B'hekk, il-Lm228 miljun li ser ikun nefaq il-Gvern fuq dan is-settur ikunu dejjem aktar indirizzati lejn min ħaqqu.

L-Aġenzija Appoġġ, l-Aġenzija Sedqa, u l-Aġenzija Sapport, taħt il- Fondazzjoni għas-Servizzi ta' Ħarsien Soċjali, taw numru rekord ta' servizzi lil numru record ta' nies, b'akbar Baġit li qatt kellhom għad- disposizzjoni tagħhom.

Dawn is-servizzi llum saru parti mill- infrastruttura ta' sapport għall-familji Maltin.

Komplejna nsaħħu s-settur tal-volontarjat b'aktar minn miljun lira f'għajnuna diretta jew kontratwali.

Tlestew wkoll il-konsultazzjojijiet kollha dwar l-abbozz ta' liġi biex jissapportja l-volontarjat.

Ħamsa u erbgħin ċentru għall-ħarsien tat-tfal (childcare centres) ibbenefikaw f'għajnuna finanzjarja u teknika biex jogħllu l-livell ta' servizz li jagħtu skond l-istandards pubblikati mill-Gvern din is-sena.

Il-qasam soċjali qed jiffaċċja l-isfida ta' l-immigranti illegali li jingħataw status ta' refuġjati u allura jkunu ser jibqgħu f'Malta għal żmien twil.

Minbarra l-impatt finanzjarju, hemm xogħol kbir għaddej biex igħin lil dawn ir-refuġjati jerġgħu jibdew jibnu ħajjithom mill-ġdid, jew f'Malta jew inkella barra minn xtutna, b'attenzjoni speċjali fuq it-tfal.

L-Awtorità tad-Djar ħarġet 260 propjetà taħt l-iskema ta' Shared Ownership li biha familji b'mezzi limitati xorta jistgħu jsiru sid ta' darhom.

Entitajiet fil-qasam soċjali bbenifikaw minn fondi tal-Unjoni Ewropea li jammontaw għal madwar 3 miljun Ewro.

Dawn il-fondi ġew primarjament mill- Fond Soċjali Ewropew u l-Programm Equal.

Is-suċċess tal-Politika Soċjali li qed inħaddmu tinħass meta permezz ta' diversi miżuri u servizzi u l-kordinament bejniethom dawn jirnexxilhom jagħmlu differenza sostanzjali fil-ħajja tan-nies.

Bħal meta l-Awtorità tad-Djar, l-Aġenzija Sapport, u l-għajnuna finanzjarja jgħinu persuni b'diżabilità biex jilħqu l-aspirazzjonjiet tagħhom, jifformaw familja, u jsiru sid ta' darhom.

B'unur ngħid li l-passi li ħadna f'dawn is-snin qed iwasslu għal kwalità ta' ħajja aħjar fil-ħajja ta' diversi nies.

Tabella 9: Għawdex

Għawdex gawda mill- u kkontribwixxa fl-iżvilupp kollu li seħħ fil-pajjiż.

Iżda dan il-Gvern jagħraf li Għawdex għandu ċ-ċirkostanzi partikolari tiegħu u għalhekk, kif dejjem għamel, tah l-attenzjoni speċjali tiegħu.

Ħadna ħsieb ta' l-infrastruttura fiżika ta' Għawdex b'mod partikolari t- toroq.

Matul din is-sena l-Gvern kompla jinvesti wkoll fil-ħaddiema Għawdxin li huma r-riżors primarju għall-qasam tax-xogħol f'Għawdex.

Fil- qasam ta' l-edukazzjoni, matul din is-sena komplejna bil-programm ta' mmodernizzar ta' l-iskejjel primarji u sekondarji f'Għawdex, bil- konċentrazzjoni ta' l-investiment imur fuq l-iskola primarja Rosa Magro fix- Xewkija.

Fil-qasam ta' l-ambjent rajna l-bidu tax-xogħol infrastrutturali fuq il-bini ta' l-Impjant għat-Trattament tad-Dranaġġ sabiex naslu biex l- iskart solidu u l-iskart likwidu ġġenerat f'Għawdex ikun qiegħed jiġi trattat b'mod sostenibbli u li verament jirrispetta l-ambjent naturali ta' pajjiżna.

Saħħaħna l-Gozo Channel biex din tkun kumpanija soda li tista' taqdi wkoll l-obbligi tagħha għas-servizz ta' l-Għawdxin u l-Maltin.

Tabella 10: Unjoni Ewropea Tliet snin ilu ddeċidejna li nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Sentejn wara nistgħu ngħidu li s-sħubija ssarfet f'ħafna ġid għall-poplu tagħna.

Dan il- ġid ma waqax mis-sema bħal manna.

Kellna nitħabtu u nistinkaw biex inġibu flus għall-poplu tagħna li, ras għal ras, qed jieħu aktar milli jieħdu popli oħra.

It-twettiq ta' proġetti permezz tal-Fondi Strutturali u dawk ta' Koeżjoni hija esperjenza ġdida għalina.

Is-sena li għaddiet kienet waħda mimlija xogħol minħabba l-fatt li ħafna mill-proġetti nbdew filwaqt li xi wħud tlestew.

Kienet esperjenza li tgħallimna minna lkoll.

Fl- istess ħin irnexxielna nibnu l-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż – kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f'dak privat – sabiex inkunu nistgħu nużaw dawn il-fondi aħjar u bl-aktar mod tajjeb.

Matul l-aħħar sentejn sar progress f'diversi oqsma ta' l-ekonomija permezz ta' dawn il-proġetti ffinanzjati mill-Fondi Strutturali u ta' Koeżjoni.

Fost dawn insibu: Investiment sostanzjali ta' aktar minn Lm7 miljun fil-ħiliet tal-Maltin u l- Għawdxin sabiex ngħollu l-livelli ta' taħriġ u edukazzjoni tar-riżors primarju ta' pajjiżna;

Skemi ta' għajnuna għall-intrapriżi, il-bdiewa u s-sajjieda.

Aktar minn erba' mitt intrapriża qed igawdu minn dawn l-iskemi;

Investiment fl-infrastruttura fiżika fl-oqsma ta' l-industrija u t-turiżmu;

Investiment kapitali, taħriġ kif ukoll kampanji ta' tagħrif ta' mhux inqas minn Lm20 miljun favur l-ambjent, speċjalment fil-qasam ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart u l-ilma;

Investiment ta' aktar minn Lm12 miljun fil-qasam tat-trasport li diġà bdejna naraw ir-riżultati tiegħu;

Proġetti speċifiċi għal Għawdex fl-oqsma tat-trasport, turiżmu, u żvilupp tar-riżorsi umani.

Għall-kuntrarju ta' dak kollu li kien jingħad qabel is-sħubija, illum jiena kburi ngħid li Malta kienet waħda mill-ewwel pajjiżi membri ġodda li kkommettiet il-Fondi Strutturali kollha tal-perjodu 2004 sal-2006 fi proġetti u huwa l-uniku pajjiż li kkommetta l-flus kollha tal-Fond ta' Koeżjoni.

Mhux dan biss iżda pajjiżna hu wkoll wieħed mill-ftit pajjiżi membri ġodda li laħaq nefaq il-flus kollha għall-2006 – u dan sitt xhur qabel iż-żmien stipulat ta' Diċembru 2006.

Grazzi għall-perseveranza, l- ħila u l-għaqal ta' kulħadd illum nista' ngħid li tmienja u sebgħin proġett b'valur ta' madwar Lm50 miljun qed jitwettqu sabiex intejbu l-livell ta' l- għixien tal-poplu Malti u Għawdxi.

Barra minn dawn il-Programmi Nazzjonali nixtieq insemmi wkoll li Malta qed tibbenefika minn numru ta' Programmi oħra li wkoll jaqgħu taħt il-kappa tal- Fondi Strutturali.

Dawn huma l-Programmi Equal u Interreg.

Il-Programm Equal jindirizza l-ugwaljanza u l-inklużjoni soċjali waqt li l-Programmi Interreg huma programmi ta' koperazzjoni reġjonali bejn diversi reġjuni ta' l-Unjoni Ewropea li għandhom interessi u sfidi komuni.

Malta qed tipparteċipa f'erba' Programmi ta' l-Interreg b'aktar minn ħamsin proġett approvat u oħrajn li mistennija jiġu approvati fil-jiem li ġejjin.

Hawnhekk irrid ngħid li kienu ħafna mill-Kunsilli Lokali li applikaw għal proġetti taħt dawn il-Programmi.

Mr Speaker, f'dan is-sens nibqa' ntenni dak li għedt mill-ewwel ġurnata li sirt Prim Ministru.

Nixtieq li l-poplu Malti jiġġudikana fuq dak li nagħmlu u mhux fuq dak li ngħidu.

Għal dan ix-xogħol kollu li sar nixtieq nirringrazzja mill-qalb lill-sħabi l-ministri u l-grupp parlamentari.

Nirringrazzja lill-ħaddiema kollha, f'kull livell, fil-ministeri, fid- dipartimenti tal-gvern u fil-korporazzjonijiet pubbliċi.

Grazzi lill- ħaddiema u l-managers fis-settur privat.

Grazzi lis-sidien u lill- investituri.

Grazzi lil dawk li jaħdmu għal rashom.

Ħajr minn qalbi lill- membri kollha tal-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali.

Grazzi lilkom kollha talli b'ħilitkom, tul din is-sena, għelibna ħafna xkiel u wettaqna ħafna xogħol.

Flimkien għamilna ħafna, iżda nistgħu nagħmlu aktar.

Irridu nagħmlu iżjed.

Qatt ma għandna nieqfu mill-ħidma tagħna.

Irridu wkoll nagħmlu iżjed u aħjar.

F'kollox, f'kull settur, irridu nilħqu l-aħjar li nistgħu nilħqu.

Bħala soċjetà, bħala pajjiż, bir-riżorsi li għandna bħalissa.

Għalhekk, issa se npoġġi quddiemkom il-pjan tal-gvern għas-sena d-dieħla.

Dan il- pjan jiġbor fih ħafna milli għedtulna intom.

Irridu li flimkien inkomplu nsaħħu s-sisien għall-ġejjieni fis-sod għalina u għal uliedna.

Flimkien Nibnu Ġejjieni fis-Sod għal Uliedna

Mr Speaker, nibda issa biex nagħti ħarsa lejn il-programm ta' ħidma li l- gvern tiegħi huwa impenjat li jwettaq għas-sena id-dieħla.

Qagħda finanzjarja ta' pajjiżna għall-2007

Mr Speaker, qed nippreżenta baġit li jixhed li pajjiżna wasal għal finanzi fis-sod u sostenibbli.

Wasalna għad-deficit ta' taħt it-3% ta' dak li jipproduċi il-pajjiż.

Fl-2007 il-finanzi tal-pajjiż għandhom jispiċċaw b'deficit ta' 2.5%.

(Onor. Membri: Hear, hear) Qed nippreżenta aktar dettalji dwar id-dħul u l-infiq tal-gvern u tad-dejn pubbliku għas-sena li ġejja fit-tabelli numru 11 sa 13.

Il-gvern qed jipproġetta deficit ta' inqas minn 1% fl-2009.

[pic]

[pic]

Tabella 13: Dħul u Nfieq proġettat tal-Gvern għall-2007

Il-Gvern qed jipproġetta dħul akbar ta' madwar Lm27 miljun fuq is-sena li għaddiet.

Mill-income tax, minħabba ir-riforma fil-bands tat-taxxa li id-dettalji tagħhom ser inħabbar aktar tard, il-Gvern jistma li ż-żieda fid-dħul tkun ta' madwar Lm7 miljun.

F'dak li hu dħul mill-bolla, anke minħabba li l- 2007 għandha ġimgħa aktar minn din is-sena u previżjoni ta' żieda fid-dħul u l-impjiegi minħabba ir-ritmu pożittiv li issa l-ekonomija qabdet, il- Gvern ser idaħħal Lm12-il miljun aktar minn din is-sena.

Iż-żieda fid-dazji hi riżultat tal-konverżjoni li għamilna aktar kmieni din is-sena tal-profitti ta' l-Enemalta mit-Taqsima tal-Fuels għal dazji, biex b'hekk il-Gvern ikun jista' jerġa jgħaddihomlha lura bħala sosten tal- ġenerazzjoni eletrika tal-Korporazzjoni u b'hekk jitneħħa il-cross subsidisation bejn diviżżjonijiet u jkun jista' jitkompla il-proċess ta' liberalizzazzjoni tas-settur tal-Fuels mingħajr impatt negattiv fuq il- kontijiet tad-dawl.

Għalkemm mingħajr effett finanzjarju, l-aġġustamenti li bdew fl-2005 biex gradwalment naslu għal minimu fis-sisa stabilit mil- Unjoni Ewropea fuq prodotti ta' l-enerġija, ser ikomplu is-sena id-dieħla.

Mil-VAT il-Gvern qed jiprevedi żieda ta' Lm6 miljun, konformi mat-tkabbir fid-dħul li kellna f'dawn l-aħħar snin mill-attività ekonomika u li nistennew li tkompli ukoll fl-2007.

Kif indikajna fid-dokument ta' qabel il-Baġit, il-Gvern qiegħed ukoll fil- proċess li jirregola is-settur tal-magni tal-logħob li hawn fis-suq.

Fid- dokument elenkajna diversi miżuri biex nassiguraw li dawn il-magni joperaw f'qafas regolatorju ħafna iktar kontrollat, tidaħħal sistema ċentralizzata ta' sorveljanza biex nassiguraw ruħna li persuni taħt l-età ma jingħatawx aċċess u jinġabar il-kontribut dovut.

In-nefqa rikorrent tal-Gvern din mistennija ser titla biss Lm6.6 miljun.

Waqt li l-pensjonijiet u s-servizzi soċjali ser jiżdiedu b' Lm12.1 miljun, żieda ta' Lm4 miljun fuq is-Saħħa kif ukoll żieda ta' Lm8.3 miljun lil Enemalta, il-Gvern qed ikompli bil-proċess ta' tnaqqis fl-ispiżi tiegħu billi ikopri dawn iż-żidiet b'tnaqqis f'dik li hi spiża rikurrenti ta' amministrazzjoni ta' madwar Lm17.8 miljun.

F'dak li hu nvestiment kapitali, in-nefqa għall-2007 ser tkun Lm17-il miljun aktar minn din is-sena.

Waqt li in-nefqa fil-Mater Dei Lm8 miljun anqas mis-sena li għaddiet, jew il- proġetti marbuta mal-Protocol Taljan ser ikunu konklużi sa l-aħħar ta' din is-sena, ser ikun hemm investiment akbar f'dak li hu l-Edukazzjoni ta' Lm10 miljun, it-Turiżmu Lm3 miljun, Għawdex Lm2 miljun, Saħħa Lm4 miljun , Ambjent Lm6 miljun, u Toroq Lm5 miljun.

Edukazzjoni u Taħriġ

Mr Speaker, il-gvern tiegħi, u kull gvern immexxi mill-partit tiegħi, dejjem emmen li ċ-ċavetta ta' ġejjieni fis-sod hija l-edukazzjoni.

L- investiment fl-edukazzjoni huwa l-garanzija li uliedna jkollhom l- opportunitajiet miftuħa quddiemhom.

L-edukazzjoni hija l-bieb tas-suċċess għalihom u għal pajjiżna.

Irrid nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lil kulmin ta u qed jagħti sehmu f'dan il-qasam.

B'mod partikolari rrid pubblikament nirringrazzja lill- edukaturi u lill-għalliema kollha.

B'dedikazzjoni kbira intom qegħdin tgħinu lil uliedna joħorġu l-aqwa tagħhom.

Intom bennejja ewlenin ta' pajjiżna.

Grazzi.

Ħalli ngħidha mill-ewwel.

Fil-qasam ta' l-edukazzjoni u taħriġ qed nistmaw li matul is-sena d-dieħla se ninvestu s-somma globali ta' aktar minn Lm121 miljun.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan ifisser li se niddedikaw Lm12 miljun aktar mis-sena l-oħra.

Dan huwa l-ogħla ammont li qatt ġie vvotat għall- edukazzjoni f'pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear) Mr Speaker, xi jfisser dan?

Ifisser li ras għal ras, se ninvestu Lm1,332 f'nefqa rikorrenti fuq kull tifel u tifla, ġuvni u tfajla, raġel u mara li qegħdin fis-sistemi edukattivi tagħna.

Hawn mhux qed ninkludi n-nefqa kapitali.

Edukazzjoni Obbligatorja

Matul is-sena li ġejja se nkomplu l-proġett tagħna li nibnu u nimmodernizzaw l-iskejjel ta' l-Istat.

Qed nippjanaw li nlestu l-bini ta' żewġ skejjel sekondarji ġodda, waħda f'Ħal Qormi u oħra f'Bormla.

Se nibdew nibnu skejjel ġodda fil-Mosta, f'Pembroke, u f'Għawdex.

Se nkomplu l-immodernizzar sħiħ tal-junior lyceum tas-subien fil-Ħamrun.

Se jsiru diversi xogħlijiet ta' manutenzjoni u immodernizzar f'diversi skejjel f'Malta u Għawdex.

Hu stmat li fl-2007 il-gvern se jinvesti Lm5 miljun fuq dawn il-proġetti taħt l-iskema ta' arranġamenti finanzjarji li għandha l- Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada.

Il-bini waħdu mhux biżżejjed.

Id-diskussjonijiet li l-Ministeru ta' l- Edukazzjoni qiegħed ikollu ma' l-union ta' l-għalliema issa jinsabu fil- fażi finali tagħhom.

Nieħu gost nirrapporta lill-Kamra l-ispirtu kostruttiv u kollaborattiv bejn iż-żewġ naħat.

Fiduċjużi li se jkollna ftehim li jsaħħaħ ir-riforma estensiva li qed titwettaq fil-qasam ta' l- edukazzjoni obbligatorja.

Ma rridu xejn inqas mill-aqwa edukazzjoni għal uliedna.

Irridu li l-iskejjel ta' l-Istat ikollhom laboratorji mill-aktar moderni tax-xjenzi tal-fiżika, kimika, bioloġija u teknoloġija, u laboratorji tal-lingwi.

Hawn se ninvestu 'l fuq minn Lm1.5 miljun.

Se naslu sabiex ikollna 103 laboratorji mill-aqwa, skond normi ta' l-Unjoni Ewropea, fl-iskejjel tal-Istat.

Aħna nqisu lill-iskejjel tal-Knisja u l- iskejjel privati bħala sieħba ewlenin tagħna fl-edukazzjoni ta' uliedna.

Dan it-twemmin tagħna jissarraf f'żewġ programmi importanti.

L-ewwel, dan il-baġit qed jipproponi nefqa ta' Lm12.75 miljun għall-iskejjel tal-Knisja.

(Onor. Membri: Hear, hear) Din hija żieda ta' Lm1 miljun fuq il-vot allokat is-sena li għaddiet.

Din tfisser medja ta' Lm755 kull tifel u tifla.

It-tieni, nagħrfu l-ispejjeż li jidħlu għalihom il-ġenituri li jagħżlu li jibagħtu lill-uliedhom fl-iskejjel privati.

Fl-2003 introduċejna tnaqqis mill-ammont taxxabbli biex jagħmel tajjeb għall-parti mill-miżati mħallsa.

Dakinhar konna stabbilejna massimu ta' Lm200 bħala spejjeż deduċibbli għal studenti f'livell primarju u Lm300 fuq livell sekondarju.

Bi pjaċir inħabbar Ii b'effett mill-1 ta' Jannar li ġej, il-gvern se jirdoppja dawn l- ammonti għal Lm400 fuq livell primarju u Lm600 fuq livell sekondarju għal kull student.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Edukazzjoni Avvanzata u Ogħla

Irridu nkomplu nsaħħu wkoll il-qasam ta' l-edukazzjoni avvanzata u ogħla.

Il-gvern se jagħmel l-akbar użu mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea biex ikompli jsaħħaħ l-università u l-MCAST, żewġ pilastri ta' l-edukazzjoni f'pajjiżna.

Is-sena d-dieħla se nibdew programm ta' bini, infrastruttura u xiri ta' apparat mifrux fuq numru ta' snin.

Qed nipprogrammaw li fl-2007, se nonfqu Lm4.3 miljun u Lm4.5 miljun rispettivament f'dawn iż-żewġ istituzzjonijiet.

B'hekk ikollna l-ispazju li għandna bżonn sabiex ikompli jiżdied l-għadd ta' studenti li jkomplu l-edukazzjoni u t-taħriġ tagħhom.

Fl-istess ħin ikollhom il-faċilitajiet u s-servizzi meħtieġa biex jirċievu edukazzjoni u taħriġ ta' kwalità.

L-ispiża rikorrenti tas-sena li ġejja għall-istituzzjoni ta' edukazzjoni avvanzata u ogħla hu stmat li tilħaq is-somma ta' Lm19.3 miljun.

Il-gvern qed iżid l-għotja rikorrenti ta' l-università b'Lm700,000 għal Lm11.3 miljun.

Tajjeb infakkar li ma' dawn, il-gvern qed jinvesti kważi Lm9 miljun f'appoġġ dirett lill-istudenti bħala stipendji.

Qed nerġgħu wkoll nivvotaw is-somma ta' Lm200,000 għal numru ieħor ta' scholarships fil-livell ta' Master u Dottorat taħt il-Malta Government Scholarship Scheme li nidejna b'suċċess din is-sena.

Fid-diskussjonijiet ta' qabel il-baġit, il-gvern iltaqa' ma' diversi studenti li qed isegwu kors post-sekondarju jew kors universitarju fuq bażi full-time fis-settur privat.

Il-gvern iddeċieda li b'seħħ mis-sena skolastika li tibda fl-2007, dawk l-istudenti li jkomplu l- istudji tagħhom fuq bażi full-time f'istituzzjoni ta' edukazzjoni avvanzata u ogħla jibbenefikaw minn għotjiet ta' manteniment skond rakkmandazzjoni tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni Għolja.

Nemmnu li s-settur privat liċenzjat huwa ta' benefiċċju għal pajjiżna.

Dan għandu rwol importanti biex Malta tiżviluppa ċentru reġjonali ta' servizzi edukattivi u ta' taħriġ.

Nemmnu li qatt m'għandna nieqfu nitgħallmu u nitħarrġu.

Se nużaw il-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari madwar Lm3.5 miljun mill-fond soċjali Ewropew għal dan il-għan.

Dawn jinkludu korsijiet ta' tagħlim u taħriġ għal faxex kollha tas-soċjetà.

Fil-qasam ta' l-isport il-gvern qed jivvota s-somma globali ta' Lm1.1 miljun.

Il-vot kapitali ta' Lm200,000 se jkopri t-tkomplija tal-kumpless sportiv f'Ħal Kirkop.

F'dan il-kontest tajjeb ngħid li barra dan l-investiment il-gvern qed jinvesti f'faċilitajiet sportivi.

Għalkemm dawn qed isiru fi skejjel tal-gvern, huma maħsuba li jintużaw ukoll wara l-ħin ta' l-iskola mill-għaqdiet sportivi u dawk interessati fl-isport.

B'dan il-mod se jkollna numru ta' grawnds moderni, b'terf artifiċjali u mixgħula bil-lejl mifruxa f'Malta u Għawdex.

Dan ifisser li minbarra f'Ħal Kirkop, fit-tliet snin li ġejjin se jkollna grawnds ta' dan il-livell f'Ħal Qormi, Bormla, Ħal-Luqa, Mosta, n- Naxxar u Għawdex.

Mr Speaker, għan wieħed għandna.

Li l-poplu tagħna jkun wieħed mill-aktar popli edukati u mħarrġa fid-dinja.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Inkomplu Nkabbru l-Ekonomija u Noħolqu x-Xogħol

Irrid issa nitkellem ftit fuq kif se nkomplu nkabbru l-ekonomija u niżguraw il-ħolqien tax-xogħol.

L-Ewro

Is-sena d-dieħla se tkun is-sena li tħejji lil pajjiżna għall-pass ieħor importanti fl-iżvilupp soċjo-ekonomiku tagħna.

Fl-isfond tal-progress ekonomiku li qed jagħmel pajjiżna, l-1 ta' Jannar 2008 qed tidher data dejjem aktar probabbli għad-dħul ta' l-ewro f'pajjiżna.

Is-sħubija fil- munita ewro, it-tieni l-aktar munita b'saħħitha fid-dinja, għandha tagħti stabilità akbar lill-ekonomija tagħna.

Dakinhar pajjiżna ikun aktar attraenti għal min irid jiġi jinvesti u joħloq ix-xogħol.

L-ewro ta lill-Ewropa stabbilità mhux biss billi eliminat ir-riskji fir- rati tal-kambju bejn il-pajjiżi parteċipanti imma ħolqot ambjent ta' rati ta' interessi baxxi fit-tul.

Iffavoriet l-istabbiltà fil-prezzijiet.

Għad għandna min jgħid li pajjiżna għandu jieħu aktar żmien qabel idaħħal l- ewro, mingħajr ma qiegħed jagħti raġuni ekonomika tajba.

Jgħid li pajjiżna l-ewwel għandu jiffoka fuq it-tkabbir ekonomiku.

Min jgħid hekk donnu qed jinsa li l-ewro huwa għodda importanti sabiex inwasslu għat-tkabbir ekonomiku.

Hemm riskji jekk pajjiżna jtawwal bla bżonn.

Il-pajjiżi li ma bdewx dan il- proċess qed jiġu meqjusa li għad għandhom problemi ekonomiċi kbar.

Nistgħu niġu meqjusa bħala li m'aħniex kommessi lejn politika ekonomika serja u li aħna 'l bogħod mill-miri li huma stabbiliti.

Bil-maqlub, b'sodisfazzjon ngħid li llum kulħadd qed jgħid li aħna on track.

Investiment barrani

L-ekonomija tagħna kompliet tiżviluppa u tikber filwaqt li għamilna tajjeb għal strutturi ekonomiċi qodma li ma kenux għadhom jgħoddu għal Malta.

Il- miżuri li ħadna taw il-frott.

Ir-rekord kbir ta' investiment li semmejt jixhed dan.

Matul d-disa' xhur li għaddew, il-Malta Enterprise approvat 71 proġett ġdid li matul it-tliet snin li ġejjin se joħolqu 3,600 impjieg ġdid u jiġġeneraw Lm44 miljun f'investiment f'setturi li jgawdu mill-inċentivi li noffru.

Iżda l-ekonomija hija ferm akbar minn hekk.

Biex inkomplu nsostnu u nistimulaw l-investiment ġdid lejn pajjiżna, flimkien mal-Lm2.3 miljun li qed jiġu allokati lill-Malta Enterprise sabiex jinħolqu skemi ta' assistenza lill-industrija, il-gvern se jpoġġi Lm1 miljun ieħor mill-fondi tal-Unjoni Ewropea għal dan il-għan u 25% minnhom se jkunu dedikati esklużivament għal Għawdex.

Wasal iż-żmien li noħorġu mill-istruttura preżenti ta' l-inċentivi fl-Att dwar il-Promozzjoni ta' l-Industrija.

Jeħtieġ naddottaw qafas legali ġdid.

Se nressqu dan it-tibdil fl- istrutturi legali tagħna.

Waqt li qed nitkellem dwar l-investiment barrani rrid nirriferi għall-akbar investiment barrani li qatt kellna f'pajjiżna, il-proġett ta' SmartCity fir-Rikażli.

Sitt snin ilu iddikjarajna l- aspirazzjoni tagħna li nagħmlu lil Malta bħala l-kapitali tal-Mediterran fil-qasam tat-teknoloġiji ta' l-informazzjoni.

Dak inhar, kien hawn min qalilna li qed noħolmu.

Ippropona minflok futur mgħarraq fil-passat fejn Malta tiżola ruħha mill-bqija tad-dinja biex tipproteġi manifattura tradizzjonali bħat-tessuti u l-ġild.

Kienu dawn l-istess nies li opponew id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

SmartCity waħedha tfisser aktar minn Lm100 miljun investiment.

(Onor. Membri: Hear, hear) Eluf ta' Maltin se jaqilgħu ħobżhom minn dan l-investiment.

Ilkoll kemm aħna għandna nħossuna kburin b'dan l-akkwist li se jkun għamel pajjiżna.

L-Istrateġija tal-gvern għall-industrija

Bħalma diġà għedt, illum qegħdin nippubblikaw l-istrateġija tal-gvern għall- industrija f'Malta.

Din l-istrateġija tfasslet wara diversi laqgħat ta' konsultazzjoni li saru mal-partijiet konċernati, b'mod partikolari mal- Federazzjoni tal-Industrija.

Żgur li din l-istrateġija se tkun strumentali biex tkompli tikber l-ekonomija u jiżdied ix-xogħol.

Teknoloġija ta' l-Informazzjoni

SmartCity ma ġietx b'kumbinazzjoni.

L-investituri li pperswadejna jiġu hawn kellhom ħafna għażliet oħrajn fejn jagħmlu l-espansjoni Ewropea tagħhom.

Din is-sena l-Unjoni Ewropea rrikonoxxiet is-servizz pubbliku mogħti on-line mill-gvern Malti bħala t-tieni l-aqwa fl-Ewropa kollha.

Il- forum ekonomiku dinji rrapporta li l-gvern Malti hu t-12-il gvern fid-dinja li l-aktar juża t-teknoloġija biex itejjeb il-livell ta' servizz li jagħti.

Dan jagħmilna kompetittivi u jtejjeb il-kwalità ta' ħajjet il-Maltin.

Il-gvern elettroniku Malti wasal biex jagħti pass ieħor importanti.

Matul is-sena d-dieħla se jinbena portal uniku, b'investiment ta' Lm400,000.

Minnu s-servizzi pubbliċi elettroniċi kollha jkunu offruti ċentralment u se jkun l-ogħla livell ta' servizz pubbliku uniku pprovdut minn xi gvern.

Qegħdin fl-aħħar tat-tliet snin ta' l-Istrateġija Nazzjonali dwar it- Teknoloġiji ta' l-Informazzjoni u l-Kommunikazzjoni li ppubblikajna fil- bidu ta' l-2003.

Min kien xettiku dak iż-żmien illum għandu risposta.

Illum f'pajjiżna għandna soċjetà u ekonomija ta' l-informazzjoni fost l- aktar avvanzati fid-dinja.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Matul it-tliet snin li ġejjin se naħdmu fuq Strateġija Nazzjonali dwar it- Teknoloġiji aktar ambizzjuża.

Konvint li tliet snin oħra, se jerġa' jkolli l-istess sodisfazzjon li nistqarr li pajjiżna huwa fost l-aktar pajjiżi sofistikati teknoloġikament fid-dinja.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Riċerka u Innovazzjoni

Jekk irridu li pajjiżna jkun fuq quddiem fost il-pajjiżi l-aktar kompettitivi u li jiġbed l-aqwa investiment, irridu nseddqu l-impenn tagħna fir-riċerka u l-innovazzjoni.

Kif ħabbarna fl-Istrateġija Nazzjonali għar- Riċerka u Innovazzjoni li ppubblikajna flimkien mad-dokument ta' qabel il- baġit, il-gvern qed iżid in-nefqa pubblika fir-riċerka u innovazzjoni.

Din l-istrateġija pproponiet Lm1.25 miljun għall-Programm Nazzjonali għar- Riċerka u Innovazzjoni.

Bi pjaċir inħabbar li fil-fatt l-allokazzjoni se tkun aktar minn Lm250,000 aktar minn dan, jiġifieri total ta' kważi Lm1.5 miljun.

Hawnhekk irrid ngħid li l-gvern għaqqad flimkien riżorsi mill- Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija, il-Malta Enterprise, l-università u s-settur privat.

Dan it-tim waqqaf il-EuroMedITI, identifika u beda numru ta' proġetti f'setturi teknoloġiċi magħżula.

Turiżmu

L-importanza tat-turiżmu għal pajjiżna diġà ġiet enfasizzata f'dan id- diskors.

Pajjiżna' jista jibqa jiġbed it-turisti jekk inkunu kompetittivi, jekk inkomplu ninvestu fil-prodott tagħna, jekk noffru esperjenza unika lil min iżurna, u jekk nifhmu li kulħadd għandu sehem x'jagħti.

Il-gvern mhux se joqgħod lura milli jinvesti kull fejn hemm bżonn biex naraw lil dan is-settur jikber u jtejjeb il-kwalità tat-turist.

Għas-sena d-dieħla se nkunu qed niddedikaw xejn inqas minn Lm15 miljun favur dan is- settur importanti għall-ekonomija tagħna.

Din is-somma tirrappreżenta żieda ta' kważi 40% fuq il-vot approvat għal din is-sena.

(Onor. Membri: Hear, hear) Għas-sena d-dieħla l-gvern se jerġa' jalloka Lm8 miljun direttament lill-Awtorità tat-Turiżmu.

Barra minn din is-somma, se nallokaw Lm7.3 miljun oħra favur titjib fil-prodott turistiku.

Dan jinkludi t-tkomplija tal-proġett tat-tempji ta' l-Imnajdra u Ħaġar Qim, l-iżvilupp ta' bajjiet ġodda u l-immaniġġjar aħjar ta' bajjiet eżisteni, skemi direttament favur l- industrija tat-turiżmu u t-tkomplija ta' l-eżerċizzju ta' branding li jfisser ukoll aktar flus favur marketing addizzjonali għal pajjiżna.

In-nefqa tal-gvern fuq il-prodott turistiku waħdu, inkluż dak li se nagħmlu fuq l-aspett storiku ta' dak l-istess prodott se tkun ta' Lm5 miljun.

Ma' dan irrid inżid il-valur ta' l-investimenti kollha li qegħdin nagħmlu taħt ministeri differenti biex inwettqu proġetti u programmi li huma intiżi biex intejbu b'mod drastiku l-prodott turistiku tagħna li jinkludi, l-ambjent in ġenerali, l-indafa fit-toroq u fil-kampanja tagħna, baħar nadif, arja nadifa, toroq imsebbħa bil-fjuri u siġar, toroq ġodda u ta' kwalità u rħula u pjazez li jkunu ġew riabilitati.

Inżid ukoll il-valur tal-proġetti li se nkunu qegħdin niffinanzjaw mill- fond konsolidat u mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea biex nirrestawraw il-wirt storiku tagħna kull fejn hemm bżonn.

Dan jgħodd għal bini storiku kollu li pajjiżna huwa mogħni bih, inkluż il-fortifikazzjonijiet uniċi li għandna kemm f'Malta u kemm f'Għawdex.

Dan kollu qed isir għaliex konvinti li għandna prodott uniku li jista' jirbaħ il-kompetizzjoni qalila li qegħdin niffaċċjaw.

Nafu li għandna ħafna x'noffru; taħlita ta' wirt storiku u kultura sinjura, baħar u kosta naturali, u irħula u pajsaġġ ikkulurit.

Barra minn dan Għawdex joħolqilna opportunitajiet oħra għat-turiżmu għaliex hu jirrappreżenta valur miżjud għall-gżira ta' Malta.

Għalhekk irridu nippromwovu lil Għawdex għal dak li hu – destinazzjoni b'karatteristiċi uniċi.

L-Air Malta tibqa' kumpanija strateġikament vitali għal pajjiżna għaliex is- servizz li hi tagħti jirrispondi għal prijoritajiet u bżonnijiet nazzjonali inkluż dawk industrijali.

Madankollu r-realtajiet tal-lum jirrikjedu li nespandu l-mezzi li jeżistu biex inġibu t-turisti lejn pajjiżna.

Kien għalhekk li aktar kmieni matul din is-sena ħadna l-ewwel pass u nidejna skemi li permezz tagħhom ġbidna lejn pajjiżna linja ta' l-ajru low cost apparti dawk li kienu diġà joperaw.

Hawnhekk tajjeb infakkar li dawn l- iskemi se jiswew lill-gvern aktar minn Lm1 miljun.

Dan qed ngħidu biex kulħadd jifhem li l-prezz ta' biljett low cost hu irhis għaliex ilkoll kemm aħna qed inħallsu biċċa minnu.

Madankollu l-gvern hu konvint li din hija l-aħjar direzzjoni għal pajjiżna.

Għalhekk minn hawn u ftit ieħor se nieħdu t-tieni pass kif konna iddeċidejna aktar kmieni din is-sena u dan billi ninkoraġġixxu l-ftuħ ta' rotot ġodda bejn Malta u destinazzjonijiet ġodda minn pajjiżi Ewropej.

F'dawn l-aħħar ġranet il-gvern irċieva r-rakkmandazzjonijiet tal-grupp konsultattiv li twaqqaf ftit tal-ġimgħat ilu.

Dawn ir-rakkmandazzjonijiet se jkunu integrati fil-pjan nazzjonali fuq it-turiżmu.

Il-ħsieb tagħna huwa li nibdew il-fażi ta' implimentazzjoni fl-iqsar żmien possibbli.

Eżenzjoni Mingħajr Kreditu mill-Ħlas tal-VAT fuq Attivitajiet Kulturali

Il-kultura hija parti integrali mill-identita nazzjonali u ingredjent ewlieni għall-pakkett turistiku.

Għalhekk inqisu illi wasal iż-żmien li nkomplu ngħinu lill-komunità artistika lokali billi neżentaw mingħajr kreditu mill-ħlas tal-VAT dawk is-servizzi u l-attivitajiet ta' natura kulturali li jingħataw jew jiġu organizzati minn għaqdiet kulturali rikonoxxuti li l-ħidma tagħhom mhix għal skop ta' profitt.

Din il-miżura għandha tinkoraggixxi l-għoti u l-produzzjoni ta' aktar attivitajiet kulturali f'postijiet bħal Għawdex sabiex ikomplu jgħinu fl-iżvilupp kulturali u ekonomiku ta' postijiet bħal dawn.

Host Families

Niċċa partikolari marbuta mat-turiżmu li nixtieq nindirizza f'dan il-baġit hija dik tal-host families.

Aktar kmieni din is-sena, konna ħabbarna struttura fiskali vantaġġjuża għal dan is-servizz.

Jidhrilna li issa għandna nimxu pass ieħor billi nagħtu l-għażla lil dawn l-operaturi li jekk iridu jiġu eżentati mill-ħlas tal-bolla b'effett retroattiv.

Servizzi Finanzjarji

Qed ikollna suċċess fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Din is-sena huwa stmat li madwar 2,500 kumpanija ġdida se jkunu żdiedu fir-reġistru tal- kumpanniji.

In-numru totali ta' kumpaniji f'dan ir-reġistru mistenni jkun ilaħħaq għal madwar 40,000.

Illum għandna 18-il istituzzjoni bankarja, aktar minn 150 fondi ta' investiment u tmien kumpanniji għall-immaniġġjar ta' l-insurance.

Bi pjaċir ninnota illi aktar kmieni din is-sena lħaqna ftehim mal- Kummissjoni Ewropea li effettivament iħarsilna is-sistema ta' full tax imputation.

Bħalissa qed niddiskutu mal-Code of Conduct (Business Taxation) Group il-provvedimenti kontra abbuż fis-sistema ta' taxxi proposta.

Il-gvern qed jittama li jagħlaq dan il-proċess politiku imminentement.

Dalwaqt se nippubblikaw il-leġislazzjoni neċessarja sabiex nimplimentaw, mill-1 ta' Jannar li ġej, il-ftehim li lħaqna mal-Kummissjoni Ewropea.

Is-Settur tan-Negozji Żgħar u Medji

Nemmnu li dawk li jaħdmu għal rashom u n-negozji ż-żgħar huma fil-qalba tal- mutur ekonomiku ta' pajjiżna.

Permezz ta' l-inizjattivi kollha mħabbra f'dan il-baġit, irridu li jiżdedilhom ix-xogħol sabiex joħolqu aktar impjiegi ġodda.

Miżura importanti li se nieħdu din is-sena hija li se nagħmluha possibbli għal raġel jew mara li jaħdmu fin-negozju tal-familja li jirreġistraw ruħhom bħala impjegati ta' l-istess negozju tal-familja għal skop ta' taxxa.

Dan ifisser li raġel jew mara li jaħdmu fin-negozju tal-familja tagħhom ikollhom is-sehem tagħhom irreġistrat fil-kotba tan- negozju u għalhekk ikollhom l-opportunità u l-vantaġġ li jgawdu mill- benefiċċji soċjali kollha u jkunu intitolati għall-pensjoni wara li jkunu ħallsu l-kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali tagħhom.

Għall-familja konċernata dan ma jfissirx biss aktar rikonoxximent għal xogħolhom, iżda fuq kollox il-fatt li n-negozju tal-familja nnifsu se jgawdi minn tnaqqis fit-taxxa.

Se nallokaw Lm1.4 miljun, kważi Lm1 miljun aktar mis-sena li għaddiet, għal titjib tal-postijiet minn fejn jaħdmu numru kbir ta' dawk li jaħdmu għal rashom u s-sidien tan-negozji żgħar.

Dawn il-fondi se jwasslu għall- iżvilupp tal-villaġġ ta' l-artiġġjanat f'Ta' Qali li jinkludi wkoll Incubation Centre għall-istudenti fl-artiġjanat u li se jitmexxa mill- MCAST.

Se nkomplu l-programm ta' titjib fiż-żoni industrijali għall-SMEs fil-Ħandaq, l-Imrieħel, Ħaż-Żebbuġ, il-Mosta, Ħ'Attard u Ħal-Luqa.

Din is-sena rridu li dawk li jaħdmu għal rashom u s-sidien tan-negozji ż- żgħar jitnaqqsulhom l-ispejjeż ta' l-operat tagħhom.

Irridu nikkonkludu emendi fir-regolamenti tal-liċenzji tal-kummerċ li jippermettu roħs fil- liċenzji tan-negozju filwaqt li nkomplu niffaċilitaw il-proċess tal-ħruġ tal-liċenzji tan-negozju fejn din tkun tista' tibda tinħareġ fi żmien definit.

Venture Capital Fund

Il-gvern għadu kommess li joħloq venture capital fund.

Wara numru ta' attentati nemmnu li l-aħjar triq hija li dan il-fond ikun illiċenzjat bħala skema ta' investiment kollettiv fi ħdan l-Awtorità dwar is-Servizzi Finanzjarji.

Il-gvern, permezz tal-Malta Government Investments Limited, se jippromwovi u jgħin fil-finanzjament tal-fond billi jonfoq Lm900,000 mill-kapital tal-bidu.

Riforma fil-Portijiet

Ir-riforma tal-portijiet hija importanti ħafna sabiex intejbu l- kompetittività ta' pajjiżna.

Beda jaħdem operatur ġdid fil-port il-kbir u tkomplew it-taħdidiet mal-partijiet kollha.

Konna nafu li se jkollna negozjati mhux faċli.

Id-diskussjonijiet mal-ħaddiema tax-xatt waqgħu ftit lura minħabba l-iżviluppi li kienu qed jiġru fil-General Workers' Union.

Issa li l-Malta Dockers' Union u l-Union Ħaddiema Magħqudin ġew rikonoxxuti bħala l-unions li għandhom id-dritt jinnegozzjaw għas-setturi rispettivi tagħhom, it-taħdidiet qegħdin ikomplu.

It-taħdidiet li għaddejjin jinkludu ir-rijorganizzazzjoni tal-ħaddiema tax-xatt, it-tneħħija ta' prattiċi li għadda żmienhom u li ma jgħoddux għall-port modern u t-traħħis tat-tariffi għall-immaniġġjar tal-merkanzija.

Titjib fir-regolamentazzjoni

It-titjib fir-regolamentazzjoni u t-tnaqqis tal-burokrazija huwa essenzjali għas-settur tan-negozju tagħna.

Għaldaqstant il-gvern se jkompli jinsisti li kull tip ta' regolamentazzjoni għandha tkun proporzjonata.

F'dan il- qasam diġà sar ħafna xogħol.

Madankollu għadna m'aħniex kuntenti u rridu aktar titjib.

Irridu nkomplu nneħħu dak kollu li jxekkel l-oqsma tan- negozju u l-ħolqien tal-ġid fil-pajjiż.

Tabella numru 14 tispjega l-pjan ta' azzjoni għas-simplifikar imħejji mill- gvern.

Tabella 14: Pjan ta' Azzjoni ta' Simplifikar

Il-Pjan ta' Azzjoni ta' Simplifikar qed iressaq ħames prijoritajiet ewlenin tal-Gvern fir-rigward ta' Better Regulation, sabiex jintlaħqu dawn l- għanijiet.

Dawn huma:

Twaqqif ta' Entitatijiet tat-tip One Stop Shop, jew tisħieħ ta' Entitajiet Eżistenti.

Din l-mossa strateġika għandha l-għan li toffri firxa ta servizzi tal-Gvern u tagħmilhom faċilment aċċessibbli b'tali mod li il- pubbliku u n-negozji jiffrankaw ħin u flus għax jinqdew minn post wieħed li jkopri il-ħtiġijiet kollha relatati.

Dan ikun ta' benefiċċju wkoll għall- Entitajiet tal-Gvern għax dawn ikunu jistgħu jagħmlu użu aħjar mir-riżorsi umani u fiżiċi li għandhom għad-disposizzjoni tagħhom.

Reviżjoni ta' Proċeduri/Proċessi.

Hawnhekk, livelli ogħla ta' effiċjenza u servizzi sodi ta' customer service, f'diversi oqsma, huma ntiżi biex inaqqsu it-tul ta' proċessi li jwasslu għall-għotja ta' servizz, mingħajr ma jikkompromettu is-servizz aħħari lil-klijent.

Użu ta' Teknoloġija tal-Informatika u Kommunikazzjoni (ICT) u Servizzi ta' e- Government.

F' dan il-qasam qed nibnu fuq il-kisbiet notevoli li saru fis-settur tal ICT u l-hekk imsejħa soċjeta' tal-informatika u il-vantagġġi ewlenin f'dan ir-rigward huma li tagħmel possibbli għall-pubbliku u n- negozji li jiffrankaw ħin u flus għax ma jkollhomx għalfejn jogħqodu jiġru minn Dipartiment għall-ieħor u għax ir-regolamenti li jkunu applikabbli għalihom jarawhom aktar ċari u aċċessibbli.

Simplifikar ta Leġislazzjoni u rrevokar ta' leġislazzjoni barra minn żmienha.

Dan il-pass strateġiku hu mmirat li jagħmel il-ligijiet ċari, jinftehmu, aġġgornati maz-żminijiet u faċli biex tużhom, b'mod li jkunu jistgħu jwasslu għal regolamenti ta' kwalità.

Konsolidazzjoni ta' Formolarji.

Flimkien ma l-istrateġiji li semmejna, dawn il-miżuri għandhom l-iskop li jeliminaw komplessità żejda, b'mod li l- interazzjoni bejn Gvern u l-klijent issir aktar sempliċi u faċli għal min hu involut u b'hekk is-servizzi tal-Gvern jingħataw b'effiċjenza akbar lill- klijenti.

Ġew identifikati aktar minn 100 proposta biex jiġu mplimentati.

Minn dawn, aktar minn 30 huma meqjusa ta prijorita' għolja, filwaqt li 20 proposta jistgħu jiġu mplimentati b'mod immedjat.

Hu ppjanat li tibda l- implimentazzjoni ta' 50 proġett minnufih.

Fil-fatt il-Better Regulation Unit bdiet tpoġġi il-Pjan fis-seħħ.

Dawn il-proposti mistennija jkollhom effett fuq is-soċjeta' kollha, għalkemm b'mod varjat, billi jirrigwardaw aspetti differenti tal-ħajja ta' kuljum, bħas-servizzi tas-saħħa, edukazzjoni, is-settur tan-negozju u s- servizzi tas-sigurtà soċjali.

Ħafna mill-proġetti li qegħdin nimplimentaw mistennija jkollhom effett li jinħass sew.

Eżempji tipiċi jinkludu:

Twaqqif ta' Business Facilitation Centre biex jingħata tagħrif preliminarju lin-negozji u biex iservi bħala one-stop-shop ħalli jiffaċilità reġistrazzjoni ta' negozji mill-bidu tagħhom.

B'hekk jitħaffef il-proċess preżenti ta' reġistrazzjoni ta' negozju ġdid, li huwa kumplikat, burokratiku għall-aħħar u jieħu ħafna ħin; u

Introduzzjoni ta' applikazzjoni waħda komuni biex ikunu evalwati it-talbiet kollha għall-benefiċċji soċjali u b'hekk jinġabru f'waħda l- applikazzjonijiet kollha preżenti biex, per eżempju, tapplika għall- Assistenza Soċjali, Pensjoni tal-Età, Allowance Supplementari, u Assistenza Medika.

Proposti oħra li huma nklużi fil-pjan ikunu ta' benefiċċju partikolari għal setturi speċifiċi minħabba n-natura aktar speċjalizzata tagħhom.

Dan huwa biss l-ewwel pass, għalkemm fundamentali, biex ngħinu in-negozji tagħna joperaw f'qafas aktar kompettitiv, kif ukoll biex ngħinu liċ- ċittadin biex ikollu l-akbar aċċess possibbli għas-servizzi tal-Gvern, bl- eħfef mod possibbli.

Il-Gvern se jkun qed jikkonsulta mas-settur privat, mal-entitatijiet pubbliċi, ma' dawk fil-qasam tal-volontarjat, kif ukoll ma' individwi biex jsma l-fehmiet tagħhom.

Dan hu konformi mal-politika tal-Gvern tiegħi biex, f'kull waqt, ifittex il-konsultazzjoni.

Għawdex

Fid-dokument ta' qabel il-baġit, il-gvern ippubblika strateġija soċjo- ekonomika għal Għawdex.

Din l-istrateġija tenfasizza l-ħtieġa li nsostnu l- ekonomija distinta ta' din il-gżira, inkabbru s-suq tax-xogħol, ninvestu fl- edukazzjoni u t-taħriġ u li titjieb il-kwalità tal-ħajja ta' l-Għawdxin.

Mr Speaker, huwa pjaċir tiegħi li nħabbar li l-baġit għal Għawdex għas-sena d-dieħla se jiżdied b'Lm2.4 miljun fuq dak ta' din is-sena, għal madwar Lm29 miljun.

Nemmnu li dan l-investiment għandu jgħin biex Għawdex ikompli jiżviluppa kif jixraqlu.

Qegħdin nallokaw somma rekord ta' Lm9 miljun għall- proġetti kapitali ġewwa Għawdex.

Tajjeb infakkar li ma' dawn wieħed irid iżid ukoll l-investiment ta' Lm3 miljun fil-bini ta' kumpless edukattiv ġdid mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada u Lm3.3 miljun għall-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ.

Tabella numru 15 tagħti spjegazzjoni aktar dettaljata tal-proġetti li se jsiru f'Għawdex.

Tabella 15

Lm1.4 miljun ser jiġu allokati għall-proġetti turistiċi li jkomplu jsaħħu lil Għawdex bħala destinazzjoni distinta.

Dawn jinkludu ir-riġenerazzjoni tal-ġnien pubbliku ta' Villa Rundle, ix-xtajta qrib il-Port ta' l-Imġarr bl- iżvilupp ta' Żewwieqa u żvilupp tal-bajjiet.

Il-Gvern ser jikkumissjona studju dwar l-interventi meħtieġa biex iċ-Ċittadella tiġi ppreservata bl- aħjar mod, filwaqt li permezz ta' Heritage Malta, se nkomplu l-proġett tal- ħolqien ta' ċentru għall-viżitaturi u xogħol ieħor fit-tempji tal-Ġgantija.

Matul is-sena li ġejja ser jibda jopera ċ-ċentru ta' taħriġ għall- industrija turistika li l-Gvern qiegħed jibni bħalissa fil-Qala.

Se jibda jopera wkoll l-incubation centre għall-artiġjanat f'Għajnsielem.

Ser inkomplu l-programm ta' titjib tat-toroq fiż-żoni residenzjali li għal din is-sena qed tiġi allokata is-somma ta' 'l fuq minn nofs miljun lira.

B'fondi lokali u fondi mill-Unjoni Ewropea, ser nagħmlu b'Lm2.1 miljun xogħol estensiv fuq toroq prinċipali, li jinkludu t-Triq tax-Xlendi, it- Triq li twassal għal Ta' Pinu u t-triq tar-Ramla.

Hekk kif jiġu konklużi l- istudji dwar triq alternattiva għall-Port ta' l-Imġarr, il-Gvern ikun f'pożizzjoni li jibda x-xogħol fuq il-by-pass għall-Port ta' l-Imġarr skond ir-riżultati ta' dawn l-istudji.

Fil-qasam ta' l-edukazzjoni, il-Gvern permezz tal-Fondazzjoni għall- Iskejjel t'Għada se jagħti bidu għall-proġett ta' twaqqiegħ tal-kumpless eżistenti tal-Junior Lyceum u skola sekondarja tas-subien biex minflokha tinbena skola moderna għall-bżonnijiet tal-lum u t'għada, faċilitajiet sportivi u faċilitajiet ta' parkeġġ taħt l-art.

Fl-istess ħin jerġgħu jiġu offruti opportunitajiet edukattivi ġodda permezz ta' korsijiet u skemi mfassla biex jindirizzaw il-ħtiġijiet ta' Għawdex b'mod partikolari.

Se jitkompla wkoll il-programm ta' modernizzar ta' l-Isptar Ġenerali t'Għawdex permezz tal-immodernizzar ta' Operating Theatre kif ukoll it- twaqqif ta' Radiology Unit b'finanzjament ta' Lm1 miljun.

Fl-istess ħin se jibda jitħaddem d-decompression chamber.

Mil-lat ambjentali, matul is-sena li ġejja ser jitkompla u jitlesta l-bini ta' l-Impjant għat-Trattament tad- Dranaġġ filwaqt li jinbeda x-xogħol fuq il-bini ta' Waste Transfer Station, b'investiment ta' Lm1.5 miljun.

Ser jitkompla l-proġett ta' l-immaniġġjar tad-Dwejra kif ukoll ir-riabilitazzjoni tal-miżbla tal-Qortin, bi spiża ta' Lm750,000.

Għawdex għandu jgawdi wkoll mis-settur tal-cruiseliners.

Għaldaqstant l- Awtorità Marittima se tinvesti f'faċilitajiet ta' rbit meħtieġa għal dan is- settur.

Nagħrfu l-impatt qawwi tal-istaġjonalità fuq is-suq turistiku Għawdxi.

Għalhekk ħadna d-deċizjoni li mill-1 ta' Jannar li ġej, mat- tiġdid ta' liċenzja jew ħruġ ta' liċenzja ġdida, l-istabbilimenti ta' akkommodazzjoni u catering ġewwa Għawdex se jibdew iħallsu 75% tar-rati preżenti.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Matul l-2006, il-gvern kompla bl-eżerċizzju li jidentifika aktar servizzi tiegħu li jistgħu jimxu lejn Għawdex.

Fost is-servizzi identifikati hemm is- servizz tal-Freephone 153, ix-xogħol marbut mas-salarji tal-ħaddiema tas- servizz pubbliku u tal-pensjonijiet tat-Teżor, ix-xogħol relatat mal- verifika tar-reġistrazzjonijiet u ċertifikati ta' l-Istat Ċivili fir- Registru Pubbliku.

Sa l-aħħar ta' din is-sena mistenni li numru minn dawn ikunu mxew lejn Għawdex.

Dan ifisser li madwar 30 ħaddiem Għawdxi li qabel kienu jaħdmu Malta se jkunu jaħdmu ġewwa Għawdex.

Se nkomplu s-sena d- dieħla bil-għan aħħari li l-ħaddiema Għawdxin fis-servizz pubbliku fil- qasam ġenerali jkollhom xogħol ġewwa Għawdex.

Il-viżjoni tal-gvern hija li kull xogħol ta' back office li tirrikjedi l-amministrazzjoni pubblika jsir ġewwa Għawdex.

Il-gvern jemmen li Għawdex jipprovdi ambjent ideali għal dan it-tip ta' xogħol u jawgura li l-industrija privata ssegwi il-passi tal- gvern.

Dan kollu għandu jgħin sabiex Għawdex ikollu ekonomija aktar żviluppata fuq il-bażi tad-distintività tal-gżira, jissaħħu l- opportunitajiet edukattivi u taħriġ u titjib il-kwalità ta' ħajja.

Lejn Soċjetà li Tħaddan lil Kulħadd

Is-Saħħa u l-Kura fil-Komunità

Mr Speaker, pajjiżna jiftaħar li għandu servizzi ta' saħħa ta' l-ogħla kwalità.

Mertu tad-dedikazzjoni u l-impenn tal-ħaddiema f'dan il-qasam, tat-tobba, konsulenti, infermiera, midwives, fiżjoterapisti, occupational therapists, social workers, teknici medici tal-laboratorji, paramedici oħra u s-support staff kollu f'dan il-qasam.

F'isem il-poplu Malti nixtieq nirringrazzjakom ilkoll.

Biex ikollna ġejjieni fis-sod irridu nassiguraw ruħna li l-livell u kwalità tas-servizzi tas-saħħa tagħna ikomplu jingħataw il-prijorità meħtieġa.

Għaldaqstant il-gvern se jkompli jinvesti bil-kbir fis-settur tas-saħħa.

Kien tassew interessanti li wieħed jinnota li parti sostanzjali mill- kwestjonarju li rċevejna mingħand il-pubbliku bħala reazzjoni għad-dokument ta' qabel il-baġit, fejn intwera biċ-ċar li s-settur tas-saħħa għandu jibqa' jingħata l-ogħla prijorità mill-gvern.

Fi żmien għaxar xhur oħra l-gvern se jkun qiegħed jinawgura l-akbar proġett li gvern Malti qatt daħal għalih.

F'Lulju 2007, il-kumpannija Skanska hija marbuta li tlesti l-Isptar Mater Dei u tgħaddih lill-gvern.

Il-poplu Malti se jibda jgawdi minn qabża kbira fis-servizzi tal-kura ta' saħħtu.

In-numru ta' operazzjonijiet ġewwa San Luqa qiegħed dejjem jiżdied.

Filwaqt li fis- sena 2000 saru ftit inqas minn 25,000 operazzjoni, matul is-sena li għaddiet saru 'l fuq minn 32,000 operazzjoni, żieda ta' 7,000 operazzjoni, medja ta' 20 operazzjoni iżjed kuljum.

Minkejja dan, il-gvern irid jirrispondi għad-domanda dejjem akbar ta' pazjenti li qed jistennew biex issirilhom operazzjoni.

Irrid nagħmilha ċara li hawn mhux qed nirriferu għall-operazzjonijiet urġenti għax dawn isiru mill-ewwel.

Filwaqt li qed ninvestu fi sptar li se jkollu aktar teatri għall-operazzjonijiet, irridu nagħrfu li r-riżorsi umani f'dan is-settur huma skarsi.

Għalhekk il-gvern qed jaħdem fuq soluzzjonijiet sabiex titnaqqas il-waiting list.

Ħadna dawn id-deċiżjonijiet biex inkomplu ntejbu s-servizzi tas-saħħa.

L- ewwelnett se nibnu faċilità ta' riabilitazzjoni ta' 280 sodda ġewwa Ħal- Luqa, maġenb ir-residenza San Vinċenz.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan ifisser li n-numru ta' sodod se jkun erba' darbiet aktar milli għandna llum.

Il-proġett tagħna se jippermetti wkoll li pazjenti li llum jibqgħu fl-isptar minħabba riabilitazzjoni ikunu jistgħu jingħataw kura barra mill- isptar u s-sodod jiġu wżati kollha biex tingħata kura akuta.

Se nittrasformaw l-Isptar Zammit Clapp għal servizzi ta' l-onkoloġija u d- dermatoloġija ta' l-ogħla kwalità b'investiment ta' Lm3.5 miljun.

It-talba għall-kura tal-kanċer qegħda dejjem tiżdied u l-Isptar Boffa illum sar żgħir wisq.

Is-servizz il-ġdid se joffri faċilitajiet aħjar kemm għall- pazjenti kif ukoll għall-ħaddiema.

Wasal ukoll iż-żmien li jsir investiment ġdid fl-apparat mediku ta' l-onkoloġija.

Għalhekk se jsir investiment qawwi f'xiri ta' żewġ linear accelerators li jiswew madwar Lm2 miljun.

Ftit ġranet ilu kelli l-pjaċir niftaħ il-kumpless Madre Tereża f'San Vinċenz li jakkomoda 108 mara anzjana.

Dan huwa ċertifikat ieħor ta' l- impenn tal-gvern favur l-anzjani tagħna.

Dan il-proġett ta' Lm3 miljun huwa pass ieħor minn programm sħiħ ta' immodernizzar mibni ftit tas-snin ilu.

Is-sena d-dieħla se jibda l-bini ta' dar għall-anzjani fil-Mellieħa fuq konċett ta' public private partnership.

Servizzi Soċjali Personalizzati u l-Qasam tad-Diżabilità

Il-qasam soċjali jibqa' pilastru ewlieni fil-politika tal-gvern.

In-nefqa fuq benefiċċji soċjali is-sena dieħla se tlaħħaq is-somma rekord ta' Lm243.3 miljun.

Dan huwa settur li jsaħħaħ is-soċjetà Maltija u jagħti kontribut indirett lejn l-ekonomija.

Mr Speaker, ma nistgħux naħdmu biex nassiguraw ġejjieni fis-sod għal uliedna jekk ma nagħrfux l-isfida li għandna quddiemna biex insostnu sistema ta' pensjonijiet li tkun adegwata għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin.

Il-konvenjenza politika li nipposponu s-soluzzjoni għal din il-problema m'huwiex fl-interess taż-żgħażagħ tagħna.

Huwa għalhekk li tul din is-sena l-gvern ikkonkluda proċess ta' diskussjoni li ilu għaddej aktar minn għaxar snin taħt amministrazzjonjiet differenti.

Il-gvern ressaq quddiem dan il- parlament l-abbozz li jaħseb biex is-sistema ta' pensjonijiet tagħna tkun waħda sostenibbli u adegwata.

Irrid nuri l-apprezzament tiegħi lil kulmin ta sehmu biex nistgħu nibdew l-implementazzjoni ta' din ir-riforma importanti s-sena d-dieħla.

Minbarra n-nefqa tal-gvern fuq il-benefiċċji soċjali, dan il-baġit qed jivvota madwar Lm10 miljun biex isostni servizzi soċjali personalizzati li jwieżnu lil persuni f'ċirkostanzi diffiċli.

L-aġenzija Appoġġ, l-aġenzija Sedqa, l-aġenzija Sapport illum saru għodda importanti biex is-soċjetà Maltija tipprovdi servizzi professjonali ta' sapport lil min ikollu bżonnhom.

Is-sena d-dieħla se nagħtu bidu għal numru ta' programmi soċjali oħra biex jindirizzaw diversi bżonnijiet.

Il-gvern se jidħol fi sħubija mal- knisja biex tinfetaħ Dar Pirotta f'Birkirkara bħala residenza fil-komunità għall-persuni b'diżabilità.

Il-gvern qed jagħti bidu wkoll għall-programm ta' fostering għat-tfal b'diffikultajiet kbar.

Dan is-servizz se jibni fuq is-suċċess li akkwistajna fl-aħħar snin fil-programm ta' fostering li żviluppat l- aġenzija Appoġġ.

Flimkien mal-kunsill lokali ta' Birkirkara, se jiġi żviluppat ċentru għall-ħarsien tat-tfal matul il-jum li għandu jservi bħala mudell ta' kif il-gvern ċentrali u kunsill lokali jistgħu jikkooperaw flimkien biex jipprovdu dan is-servizz importanti.

Is-sena d-dieħla se nwaqqfu wkoll l-uffiċċju tal-Kummissarju ta' l-Għaqdiet Volontarji li għandu jipprovdi l-qafas legali u amministrattiv biex dan is-settur importanti għall-iżvilupp tas-soċjetà Maltija jibqa' jissaħħaħ.

Dan il- qafas se jagħti għodda importanti lill-għaqdiet volontarji biex ikunu jistgħu jipparteċipaw fi programmi ta' l-Unjoni Ewropea.

Is-sena d-dieħla se tkun iċċelebrata s-sena Ewropea għall-opportunitajiet indaqs għal kulħadd.

Din is-sena għandha sservina ta' opportunità biex niffokaw fuq kif is-soċjetà Maltija tista' tkompli miexja fit-triq li tassigura opportunitajiet indaqs għal kull settur tas-soċjetà Maltija.

Dawn huma biss ftit mill-miżuri importanti li l-gvern qed jivvota għalihom għas-sena d-dieħla, finanzjament li jissarfu f'servizzi li jwieżnu lil dawk il-persuni li l-aktar għandhom bżonn biex ħadd ma jibqa' lura.

Il-Qasam tad-djar

Filwaqt li l-gvern għadu jħaddan politika li tinkoraġġixxi liċ-ċittadini biex kemm jista' jkun isiru sid ta' djarhom, il-gvern huwa wkoll konxju li hemm faxxa fis-soċjeta` li ma jistgħux jilħqu dan l-għan mingħajr għajnuna.

Għaldaqstant il-politika tal-gvern f'dan is-settur hija waħda dinamika u tfittex li tindirizza dan il-qasam permezz ta' inizjattivi differenti li jvarjaw minn għajnuniet lill-familji żgħażagħ li jkunu se jixtru l-ewwel dar tagħhom mis-suq privat sa programm estensiv ta' instalazzjoni ta' lifts f'djar u appartamenti ta' persuni anzjani jew b'diżabilità.

Matul din is-sena, l-Awtorità tad-Djar ħarġet 260 post għall-bejgħ bi prezz issussidjat b'aktar minn Lm1.6 miljun.

Għaddiet ukoll madwar 100 appartament lid-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali sabiex jiġu allokati b'kera.

L-awtorità qed tippjana li toħroġ għall bejgħ 'il fuq minn 450 post ieħor matul is-sena d-dieħla.

Se tkompli taħdem fuq proġetti ta' riġenerazzjoni urbana fil-lokalitajiet tal-Belt, il-Furjana, l-Imsida u Bormla.

Din is-sena l-awtorità nediet żewġ skemi sabiex tattira proprjetà ta' sidien privati fis-suq ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

L-ewwel skema tħeġġeġ lil sidien li huma interessati li jikru l-proprjetà tagħhom lill-awtorità tad-djar għal perijodu ta' mhux inqas minn għaxar snin.

Il-gvern beħsiebu jagħti rati vantaġġjuża ta' taxxa ta' 5% fuq id-dħul ta' dawn l-kirjiet.

Fit-tieni skema, l-awtorità tixtri proprjetajiet mingħand sidien privati, li jew jinkrew wara li jiġu rranġati, jew jinbiegħu taħt l-iskema ta' shared ownership.

Matul is-sena li għaddiet, l-Awtorità tad-Djar nediet l-ewwel skema tax- shared ownership b'132 proprjeta`.

L-iskop ta' din l-iskema hu li tgħin lill-aktar persuni sabiex isiru sidien ta' darhom.

Tabella numru 16 tagħti aktar informazzjoni dwar din l-iskema.

Tabella 16: Skema ta' Shared Ownership

Din l-iskema taħdem billi dawk l-applikanti li finanzjarjament ma jkunux jifilħu jixtru l-propjetà kollha jingħataw l-opportunità sabiex jixtru parti mill-propjetà, bil-possibilità li jkunu jistgħu jixtru l-bqija aktar tard.

F'din l-iskema, il-Gvern qed jagħti opportunità lil dawk li normalment ma jlaħqux max-xiri ta' propjetà biex il-flus ekwivalenti li huma s-soltu jonfqu f'kirjiet, jonfquhom biex isiru sidien ta' darhom.

Il- prezz kummerċjali tal-propjetajiet taħt l-ewwel ħarġa tal-iskema kien ilaħħaq 'il fuq minn Lm5 miljun.

Dan juri kemm dan il-Gvern hu mpenjat bil- fatti biex jinvesti fl-akkomodazzjoni soċjali ta' dawk li l-aktar għandhom bżonn.

Fid-diskussjonijiet ta' qabel il-Baġit, irċevejna kummenti pożittivi ħafna fuq din l-iskema.

Jidher li din waslet biex numru ta' familji li għal ftit qatt ma setgħu jaslu li jkunu sidien ta' djarhom issa qed iwettqu x-xewqa tagħhom.

Mis-sena dieħla, il-Gvern qed jestendi din l-iskema għal min jixtri mill-privat.

L-Awtorità tad-Djar ser tiffinanzja jew tiggarantixxi sa Lm8,000 lil persuni li jkunu jixtiequ jixtru l-ewwel dar tagħhom imma li ma jkollhomx il-kapital kollu biex jieħdu loan mill-Bank.

B'din l-iskema rridu ngħinu mal-400 familja oħra ssir sid ta' darha.

Ambjent

Mr Speaker, illejla rridu inkomplu nikkonfermaw l-impenn tagħna favur l- ambjent.

Se nivvotaw total ta' Lm46.9 miljun għall-iżvilupp rurali u ambjent fejn l-ispiża kapitali fl-2007 se titla' b'Lm5.8 miljun għal Lm22.1 miljun.

Barra minn dan se ninvestu wkoll Lm21.8 miljun oħra, Lm5.8 miljun aktar mis-sena li għaddiet f'toroq u proġetti li jkomplu jtejbu d-dehra u l- ambjent ta' l-ibliet u l-irħula tagħna.

Dan ifisser investiment kapitali ta' Lm43.9 miljun jew Lm11.6 miljun aktar mis-sena l-oħra.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan kollu sabiex darna tkun isbaħ.

Illum, 17% ta' l-art Maltija hija mħarsa bil-ligi bħala special area of conservation jew specially protected area.

Dan jissarraf f'aktar minn 50 km kwadru ta' art protetta bil-liġi.

Dan ma jinkludix il-meded ta' ibħra li wkoll qed jitqiegħdu taħt ħarsien legali.

Dan il-gvern jgħożż il-wirt storiku ta' pajjiżna fejn se ninvestu Lm3.6 miljun fi proġetti li se jkomplu joħorġu fid-deher il-wirt storiku u arkitettoniku ta' pajjiżna.

Dan ifisser li filwaqt li jitkompla l-ħafna xogħol li diġà nbeda, jinbdew ukoll proġetti ġodda.

Dawn jinkludu fost l-oħrajn, xogħol fuq il-biblijoteka nazzjonali, il-bieb prinċipali ta' l-Imdina, il-konservazzjoni u r-restawr tal-knisja l- qadima tas-Siġġiewi, l-akwadott bejn Santa Venera u Ħal Balzan u xogħlijiet fiċ-ċentru tal-Qrendi, Ħal Luqa, Ħaż-Żabbar u f'Xatt is-Sajjieda Marsaxlokk, fil-mall fil-Furjana u l-promenade ta' Ta' Xbiex.

Pajjiżna huwa magħruf għal kilomentri sħaħ ta' swar u fortifikazzjonijiet, madwar 25 kilometru li jdawru t-tlett ibliet, il-Belt u l-Furjana, l-Imdina u ċ-Cittadella f'Għawdex.

Irridu nwaqqfu l-ħsara li qed issirilhom waqt li noħorġu s-sbuħija tagħhom.

Ħejjejna proġett li se jiswa għexieren ta' miljuni ta' liri u li se jkun mifrux fuq seba' snin.

Qed nikkonsidraw il- proġett għal ko-finanzjament ta' l-Unjoni Ewropea.

Flimkien mal-Lm11.9 miljun allokati mill-gvern ċentrali, il-kunsilli lokali se jkollhom l- opportunità li jipparteċipaw f'numru ta' programmi li għalihom hemm allokati 'l fuq minn Lm1.8 miljun.

Tabella numru 17 tispjega dan fid- dettall.

Tabella 17: Fondi għal titjib fil-lokalitajiet

Il-Gvern irid li l-awtoritajiet tiegħu ikunu impenjati li jippromwovu l- izvilupp tal-lokalitajiet tagħna.

Għal dan il-għan, il-MEPA approvat li tgħaddi ftit anqas minn miljun lira lill-lokalitajiet diversi għal proġetti ta' titjib urban.

L-Urban Improvement Fund jinġabar meta jkunu approvati applikazzjoniiet li ma jipprovdux għal parkeġġ fejn m'hemmx Commuted Payment Parking Scheme.

Il-flus jistgħu jintużaw għal proġetti sottomessi mill-Gvern ċentrali jew mill-Kunsilli Lokali.

Fost il-proġetti li jkunu meqjusa mill-MEPA bħala eliġibbli għal dan il-fondi hemm ġonna, skemi għat- titjib fl-immaniġġjar tat-traffiku, u faċilitajiet għal persuni b'diżabbiltà.

Fond ieħor amministrat mill-MEPA huwa Environment Initiatives in Partnership Programme (EIPP).

Dan huwa maħsub sabiex jgħin lil dawk il- komunitajiet li jkunu għaddew minn xi inkonvenjent minħabba żvilupp konsiderevoli li jkun seħħ fil-lokalità tagħhom.

Il-MEPA temmet erba' proġetti bil-fondi ta' l-EIPP.

Dawn kienu r-restawr tal-kappella ta' San Mikiel f'Burmarrad, it-tindif tas-sit f'Tal-Baqqari, ir-restawr tal- Victoria Lines f'Ta' Kaduma u l-monitoraġġ tas-sikek artifiċjali qrib il- Merkanti fil-ponta tad-Dragunara.

Għaddej ukoll xogħol fuq tmien proġetti oħra fosthom fuq dokumentarju edukattiv dwar il-baħar Mediterran u żewg proġetti ta' restawr f'Għawdex.

Il-Kunsilli Lokali, flimkien ma' NGOs, ser ikunu jistgħu jipparteċipaw minn żewġ programmi tal-Unjoni Ewropea biex ikomplu jtejbu l-kwalità tal-ħajja fil-lokalitajiet tagħhom.

Ser nallokkaw Lm500,000 mill-European Agricultural Fund for Rural Development kif ukoll Lm300,000 mill-European Regional Development Fund.

Waste Management

Il-WasteServ ġiet allokata Lm3.5miljun bħala ko-finanzjament mill-fondi strutturali ta' l-Unjoni Ewropea għar-riabilitazzjoni tal-miżbliet magħluqa fil-Magħtab, il-Qortin u Wied Fulija.

Qegħdin avvanzati fir- riabilitrazzjoni tal-miżbla tal-Magħtab.

L-engineered landfill f'Ta' Żwejra ħadet madwar 600,000 tunnellata skart.

Issa li din imtliet, il-gvern qed jinvesti Lm10 miljun fl-iżvilupp ta' l-engineered landfill ġdida fl- Għallis.

Huwa stmat li l-faċilità għall-iskart domestiku se timtela b'rata ta' 250,000 tunnellata fis-sena għal perijodu ta' mhux inqas minn seba' snin.

Il-WasteServ tinsab fi stadju avvanzat ferm sabiex tibda tħaddem il-ħames ċentri għal riċiklaġġ ta' skart goff u x-xahar id-dieħel l-ewwel tnejn minn dawn iċ-ċentri.

Dawn iċ-ċentri se jagħmluha faċli sabiex wieħed jiddisponi minn materjal goff.

L-iżvilupp ta' dawn iċ-ċentri huwa parti mill-proġett li jinkludi wkoll l-introduzzjoni ta' aktar bring-in sites u l-kampanja ta' informazzjoni kontinwa.

Dan kollu qed isir permezz ta' kważi Lm2 miljun ko- finanzjati mill-fond Ewropew għall-iżvilupp reġjonali.

Inizjattivi oħra jinkludu family park maġenb Sant'Antnin, taħwil ta' siġar u ċentru għall- annimali.

Nitlob lill-Kamra tieħu tabella numru 18 bħala moqrija.

Tabella 18

Family Park maġenb Sant'Antnin

Ġie sottomess il-Project Description Statement lill-MEPA biex isir Family Park f'M'Scala biswit l-impjant ta' Sant'Antnin.

Is-sit magħżul s'issa kien mitluq u kien jintuża bħala miżbla.

Permezz ta' dan il-Family Park se nsebbħu l-karatteristiċi ta' l-ambjenti naturali f'Wied il-Għajn.

Taħwil ta' Siġar

Wara s-suċċess tal-kampanja 34U, il-Gvern se jkompli jagħti sehmu ħalli jitħawlu aktar siġar f'pajjiżna.

Is-sena li ġejja se tikber il-mira biex bl-għajnuna tal-pubbliku jkomplu jkunu żviluppati ħames żoni madwar Malta.

Se nirduppjaw il-mira għas-sena d-dieħla għal 20,000 siġra.

Għalkemm bosta mis-siġar qed jingħataw mill-pubbliku, il-Gvern minn naħa l-oħra qed jieħu ħsieb ilesti l-infrastruttura meħtieġa, inkluż bini ta' ħitan tas-sejjiegħ, ġibjuni u sistemi ta' tisqija, kif ukoll ix-xogħol ta' manutenzjoni.

Sabiex il-Gvern ikompli jagħmel il-parti tiegħu il-vot għal dan il-għan se jiżdied għal Lm150,000.

Animal Welfare

Il-Gvern qed jaħdem biex iwaqqaf fondazzjoni għall-ħarsien ta l-annimali.

L-iskop ta' din il-fondazzjoni jinkludi tmexxija taċ-Ċentru Nazzjonali għall-Ħarsien ta' l-Annimali li se jwaqqaf il-Gvern.

Dan iċ-ċentru li se jkun jiġbor fih għadd ta' faċilitajiet moderni li jinkludu after-care clinic u boarding kennels.

Għal dan il-għan il-Gvern qiegħed jivvota Lm60,000 sabiex l-2007 jinbeda x-xogħol fuq dan iċ-ċentru.

Programm ta' żvilupp rurali

Taħt il-programm preżenti ta' l-iżvilupp rurali 2004 sa l-2006, hemm numru ta' miżuri li se jkomplu għaddejjin għal numru ta' snin fil-programm li jmiss.

Dawn huma miżuri agro-ambjentali u jinkludu bini ta' ħitan tas- sejjieħ u biedja organika.

Għal dawn il-miżuri l-infiq maħsub għas-sena 2007 huwa ta' madwar Lm1.5 miljun.

Minn barra dawn hemm ukoll l-għajnuniet mill-fondi strutturali għall-investiment fi strutturi agrikoli kif ukoll għal titjib fl-ipproċessar.

In-nefqa għas-sena 2007 taħt dawn iż-żewġ miżuri tlaħħaq il-Lm1.44 miljun.

Għaldaqstant l-infiq totali fuq l- iżvilupp rurali għas-sena 2007 huwa maħsub li jilħaq madwar Lm2.94 miljun.

Fis-sena 2007 se jidħol ukoll fis-seħħ il-programm il-ġdid ta' l-iżvilupp rurali 2007-2013.

Taħt dan il-programm li bħalissa qiegħed jiġi ppreparat qed nipproġettaw nefqa ta' madwar Lm2.5 miljun għas-sena 2007.

Minnhom Lm2 miljun huma f'għajnuniet għall-bdiewa u l-produtturi sabiex isaħħu l- kompetittività u jilħqu l-istandards ta' kwalità, saħħa u ħarsien ta' l- ambjent.

Il-bqija tal-fondi li jammontaw huma għall-proġetti f'investiment f'żoni rurali li jsebbħu u jippreżervaw l-ambjent rurali u naturali.

Sajd

Fil-qasam tas-sajd fost il-prijoritajiet prinċipali se jkun hemm aktar titjib fil-faċilitajiet għas-sajjieda fil-portijiet ta' Malta u Għawdex, miżuri sabiex tissaħħaħ il-produzzjoni ta' l-akwakultura, ri-allokazzjoni tal-pixkeriji kif ukoll għajnuna għall-immodernizzar u titjib fil- bastimenti.

Dawn il-proġetti flimkien ma' oħrajn se jkunu ffinanzjati parzjalment mill-Unjoni Ewropea.

Għal dan il-għan qed jiġu vvotati Lm1.9 miljun fl-2007.

Toroq

Tajna spinta lin-network tat-toroq f'Malta u Għawdex.

Permezz tal-fondi mill-ħames protokoll finanzjarju bejn Malta u l-Italja u fondi mill-Unjoni Ewropea, in-nefqa medja għat-toroq f'Malta u Għawdex għal dawn l-aħħar tliet snin telgħet għal aktar minn Lm15 miljun kull sena.

L-effett pożittiv ta' dawn ix-xogħlijiet qiegħed jinħass.

Huwa ppjanat li dan ir-ritmu ta' xogħol se jinżamm fis-snin li ġejjin.

L-isfidi li x- xogħlijiet isiru skond l-ogħla kwalità u fiż-żmien stipulat qegħdin niffaċċjawhom b'suċċess.

Tibqa' l-isfida li nwettqu x-xogħlijiet bl-inqas inkonvenjent għal kull min juża t-toroq jew jgħix madwarhom.

Mis-sena 2003 'l hawn inbnew 379 triq residenzjali ġdida f'46 lokalità f'Malta filwaqt li f'Għawdex għaddej programm ieħor immexxi mill-ministeru għal Għawdex u l-ADT.

Ir-ritmu ta' xogħol li nqabad f'dawn l-aħħar snin naqqas sostanzjalment it-toroq li ma kenux saru.

Il-gvern issa ppubblika lista definittiva ta' toroq li fadal.

Identifikajna madwar 450 triq residenzjali li se jinbnew mill-gvern ċentrali sa l-aħħar tal-2008.

L- istima għax-xogħlijiet f'dawn it-toroq, b'tul ta' 55 kilometru, taqbeż it- Lm8 miljun.

Diġà nħarġu sejħiet għall-offerti biex ikun jista' jibda' x- xogħol fuq 80 minn dawn it-toroq.

Fix-xhur li ġejjin il-gvern se joħroġ sejħa għall-offerti għal proġetti ta' toroq arterjali li se jiġu ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea.

Fost dawn se jkun hemm l-upgrading tat-triq li tgħaqqad Triq Diċembru 13 fil-Marsa mal- cruise passenger terminal u l-upgrading ta' Triq il-Kunsill ta' l-Ewropa f'Ħal-Luqa.

Huwa ppjanat li sa tmiem is-sena d-dieħla nlestu b'kemm jiswew Lm13 miljun proġetti ta' toroq arterjali.

Fondi mill-Unjoni Ewropea

L-esperjenza ta' pajjiżna fl-użu tal-fondi mill-Unjoni Ewropea kienet pożittiva u li tawgura tajjeb għall-futur.

Mr Speaker, is-sena d-dieħla se jkollna quddiemna sfidi ħafna akbar f'dan il-qasam!

Għandna ħafna aktar fondi mill-Unjoni Ewropea milli kellna s'issa, aktar minn erba' darbiet iżjed fis-sena.

(Onor. Membri: Hear, hear) Taħt dan il-baġit ġdid, Malta se jkollha medja ta' Lm50.4 miljun fis- sena f'fondi strutturali u fond ta' koeżjoni biss.

Dan minbarra Lm33.6 miljun oħra mill-fond għall- agrikoltura u żvilupp rurali u l-fond tas-sajd għall-perijodu finanzjarju.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawn iċ-ċifri huma sbieħ iżda jirrikjedu għaqal u dixxiplina biex jissarrfu f'benefiċċji għal pajjiżna.

Il-gvern ħejja l-istrateġija u abbozzi tal-programmi li bħalissa qed jiġu innegozjati b'mod informali mal-Kummissjoni Ewropea.

L-għan tal-gvern huwa li dawn il-fondi jibdew jissarfu fi proġetti minn kmieni s-sena d-dieħla.

L-istrateġija tal-gvern għall-użu ta' dawn il-fondi hija mibnija fuq numru ta' għanijiet fosthom li ntejbu l-kompetittività ta' pajjiżna u l-livell ta' l-għajxien tal-poplu Malti u Għawdxi u li nindirizzaw il-bżonnijiet speċjali ta' Għawdex.

Minn dawn l-għanijiet joħorġu numru ta' prijoritajiet fosthom l-edukazzjoni u t-taħriġ, l-impjiegi u l-inklużjoni soċjali, ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-turiżmu, il-wirt storiku, l- industrija, l-ambjent, it-trasport u l-enerġija li tiġġedded.

Dawn huma prijoritiajiet li ħarġu wkoll fid-djalogi li kelli fil-bidu ta' din is- sena.

Nista' ngħid li hemm ukoll qbil fil-prinċipju mal-Kummissjoni Ewropea fuq dawn il-prijoritajiet u issa wieħed jistenna li nibdew in-negozjati formali.

Meta l-programmi jiġu maqbula jkunu jistgħu jibdew il-proġetti.

Fl-istess ħin qed jiġu mħejjija wkoll l-istrateġiji fil-qasam ta' l- agrikoltura u l-iżvilupp rurali u dik tas-sajd.

Jien konvint li l-poplu Malti u Għawdxi u l-amministrazzjoni pubblika se jidħlu għal dan l-impenn bl-istess kuraġġ u perseveranza li wera kulħadd fl-implimentazzjoni tal- programmi eżistenti.

Jien fiduċjuż li ser ikollna l-istess riżulat.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Inċentivi biex Inkattru x-Xogħol, il-Ħolqien tal-Ġid u Miżuri Oħra

Mr Speaker, fil-bidu tad-diskors tiegħi, stqarrejt li l-għan ta' dan il- baġit huwa li niżguraw ġejjieni fis-sod għal uliedna.

Wieħed mill-mezzi kif nilħqu dan huwa li jitkattar ix-xogħol u tikber l-ekonomija.

Għalhekk se nipproponu numru ta' miżuri mfassla propju biex nilħqu dawn l-għanijiet.

Nixtieq nenfasizza li fil-miżuri li se jħabbar, il-gvern qed jimxi b'responsabilità u qed jieħu deċiżjonijiet wara analisi dettaljata tad-dħul proġettat għas-snin li ġejjin.

Inżid ukoll li l-miżuri li qed nipproponi f'dan il-baġit għandhom iħallu effett ekonomiku pożittiv bħal, per eżempju, aktar nisa fid-dinja tax-xogħol, ħaddiema aktar produttivi u tnaqqis tal- piż fuq min jaħdem għal rasu.

Huwa fatt li qed jirnexxielna nrażżnu n-nefqa rikorrenti tagħna mingħajr ma nonqsu fl-obbligi soċjali tagħna.

Barra minn dan, id-dħul tal-gvern qiegħed konsistentement iżomm mal-miri li qed inpoġġu fil-bidu ta' kull sena, mingħajr żidiet f'taxxi.

Aħna persważi li hekk se jerġa' jiġri s-sena d-dieħla u fis-snin ta' wara.

It-tkabbir ekonomiku li qegħdin nirreġistraw juri biċ-ċar li ż-żieda fid- dħul li qed ikollna ġejja minn aktar attivita` ekonomika u mhux minn żieda fit-taxxi.

Għalhekk għandi l-pjaċir inħabbar li għat-tieni sena konsekuttiva, irnexxielna nfasslu baġit mingħajr taxxi ġodda u saħansitra mingħajr żieda f'taxxi eżistenti.

Aktar minn hekk, din is-sena nibdew nieħdu l-ewwel passi biex intaffu fejn nistgħu l-piż tat-taxxi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Benefiċċju ta' l-enerġija u inċentivi għall-konservazzjoni ta' l-enerġija

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, il-gvern jirrikonoxxi li l-pressjoni li qed jagħmel il-prezz taż-żejt fuq il-familji Maltin u Għawdxin qed tħalli effett.

B'responsabilità nsostnu li jekk għandha tingħata xi għajnuna, din għandha tkun żieda fid-dħul tal-familji tagħna u mhux f'sussidju fuq is-surcharge inkella nkunu qed niddiskriminaw kontra min jagħraf il-bżonn li ma jaħlix u li juża l-enerġija b'responsabilità.

Il- gvern se jintroduċi benefiċċju b'rabta ma' l-enerġija għal faxex tas- soċjetà li jeħtieġu s-solidarjietà tagħna lkoll.

Biex intaffu l-piż fuq dawk il-familji li qegħdin f'qagħda finanzjarja diffiċli, se nintroduċu l-benefiċċju ta' l-enerġija.

Il-familji li qegħdin fuq benefiċċji mhux kontributorji, li huma madwar 17,000 familja, se jibbenefikaw minn din l-għajnuna.

Il-benefiċċju se jkun ikkalkolat biex jinnewtralizza l-impatt tas-surcharge abbażi tal-konsum medju, skond in- numru tal-benefiċjarji.

Se jingħata f'forma ta' voucher li jissarraf mal- pagament tal-kont tad-dawl u ilma ta' dik il-familja.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Irridu nieħdu miżuri li jkomplu jgħinu fl-użu aħjar ta' l-enerġija li nipproduċu.

Mill-1 ta' Novembru se tingħata għajnuna ta' 20% fuq il-prezz tax-xiri, sa massimu ta' Lm50, fuq makni tal-ħasil tal-ħwejjeġ, tumble dryer, friġġ, friża, dishwasher u apparat għall-arja kkondizzjonata għal skop domestiku li jkunu ċertifikati li huma effiċjenti fl-użu ta' l- elettriku.

Dan se jsir skond avviż legali 99 ta' l-2002.

Bdil fis-sistema ta' kif tiġi komputata l-kontribuzzjoni soċjali fuq l- impjieg part-time

Ix-xogħol fuq bażi part-time bħala x-xogħol prinċipali sar element ewlieni ta' l-ekonomija Maltija.

Għalhekk il-gvern iddeċieda li jaġġusta l-bolla tas-sigurta` soċjali li jħallas impjegat fuq bażi part-time bħala x-xogħol ewlieni tiegħu.

S'issa, min jaħdem bħala impjegat part-time għal aktar minn tmien sigħat fil-ġimgħa, jaqla' kemm jaqla' paga, irid iħallas kontribuzzjoni minima ta' Lm5.79 fil-ġimgħa, li hija ekwivalenti għal 10% tal-paga minima nazzjonali.

Din twassal biex ħafna nies li jixtiequ jaħdmu part-time ma jarawhiex li tirrendilhom.

Biex jindirizza d-diffikultajiet ta' min jaħdem part-time f'dan il-baġit, il-gvern iddeċieda li mill-1 ta' Jannar 2007 se jaġġusta l- bolla ta' impjegati li jaħdmu tmien sigħat jew aktar għal 10% ta' kemm ikunu qed jaqilgħu minn dak ix-xogħol.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Din ir-rata ta' bolla pro-rata tkun tintitola lill-kontributur għall- benefiċċji kontributorji pro-rata.

B'dawn il-miżuri, il-gvern ikun qed itaffi l-piż fuq il-ħaddiem u jsaħħaħ is-settur tax-xogħol part-time.

Huwa kkalkolat li din il-miżura se tnaqqas id-dħul tal-gvern b'madwar Lm1 miljun.

Il-gvern iqis din il-miżura bħala pass ieħor fir-riforma li hemm bżonn biex ix-xogħol part-time jirrendi aktar.

Id-diskussjonijiet li jmiss jikkonċernaw il-kontribuzzjoni tas-sigurta` soċjali li jħallas min jimpjega impjegati part-time.

Din id-diskussjoni trid tikkonsidra wkoll l-obligi ta' min jimpjega lejn l-impjegati tiegħu li jkunu qed jaħdmu bejn tmien sigħat u 19-il siegħa fil-ġimgħa.

Miżuri biex igħinu lill-familja fir-responsabilitajiet tagħha

Il-gvern huwa konxju li ħafna aktar nisa u rġiel qed jagħmlu l-għażla li jaħdmu barra d-dar.

Din l-għażla tfisser sfidi ġodda għall-familja biex tilqa' għar-responsabiltajiet tagħha bħala familja f'bilanċ mar- responsabiltajiet tax-xogħol.

F'dan il-baġit, il-gvern se jieħu numru ta' miżuri biex jgħinu lill-familja fir-responsabilitajiet tagħha.L-ewwel il- gvern iddeċieda li jestendi dawk il-miżuri tas-servizz pubbliku favur il- familja għas-settur pubbliku kollu.

B'din il-miżura se jibbenifikaw mat- 13,000 impjegat tas-settur pubbliku.

(Onor. Membri: Hear, hear) It- tieni, il-gvern se jippermetti ġenituri li jnaqqsu Lm400 mill-ammont taxxabbli biex jagħmel tajjeb għal parti mill-ispejjeż li jsiru f'servizzi ta' childcare liċenzjati.

(Onor. Membri: Hear, hear) It-tielet, f'dawk il-każijiet fejn min jimpjega jħallas lill-impjegati tiegħu għal spejjeż relatati ma' servizzi ta' childcare, dawn l-ispejjeż jiġu konsidrati bħala spejjeż ta' l-intrapriża u għalhekk huma deduċibbli mid-dħul taxxabbli.

(Onor. Membri: Hear, hear) Ir-raba', f'dawk il-każijiet fejn impjegati ikunu qed jirċievu ħlas minn min jimpjeghom għal spejjeż relatati ma' servizzi ta' childcare, dan il-ħlas mhux se jibqa' kkonsidrat bħala fringe benefit f'idejn l-impjegat u għalhekk mhux se jkun aktar taxxabbli.

(Onor. Membri: Hear, hear) Ma' dawn il-miżuri, il-gvern se jkompli jgħin b'finanzi u b'pariri tekniċi s-servizzi eżistenti ta' ħarsien tat-tfal biex itejbu l-operat tagħhom.

Se jitkomplew ukoll programmi varji għall-istess skop li huma finanzjati mill-fond soċjali Ewropew.

Reviżjoni fil-Bands tat-Taxxa

L-istudju tal-Kummissjoni għar-Reviżjoni tat-Taxxa wera biċ-ċar li l-gvern m'għandux ibiddel ir-rati tat-taxxa.

Madankollu l-gvern għandu jikkonsidra kif jaġġusta l-bands tat-taxxa ħalli nagħtu inċentiv akbar lil min irid jaħdem tassew.

Iddeċidejna, wara analisi dettaljata, li nbiddlu l-istruttura preżenti tal- bands tat-taxxa biex inħajru lil min irid jaħdem.

L-għan ewlieni wara din il-bidla hu li nnaqqsu d-diżinċentiv li hemm illum għal min irid jaħdem aktar.

Illum għandna min jirrifjuta li jagħmel is-sahra għax jaħseb li se jkollu jħallas rata ta' taxxa ogħla milli jekk imur jagħmel part-time bil- 15%.

Din il-bidla se tfisser tnaqqis ta' madwar Lm12 miljun fid-dħul tal- gvern mit-taxxa tad-dħul.

Tabelli 19 u 20 juru l-faxex ġodda għall- komputazzjoni konġunta u komputazzjoni separata rispettivament:

Tabella 19 |Rati Riveduti tat-Taxxa fuq id-Dħul | |ta' koppja miżżewġa li tagħmel | |dikjarazzjoni konġunta | |Rati Preżenti |Rati Riveduti | |Dħul sa |Rata |Dħul sa |Rata | | | | | | | 0 - 4300 |0 |0-4500 |0 | |4301 - 6000 |15 |4501-8000 |15 | |6001 - 7250 |20 | | | |7251 - 8500 |25 |8001-10000 |25 | |8501 - 10000 |30 | | | |10000+ |35 |10000+ |35 |

Tabella 20 |Rati Riveduti tat-Taxxa fuq id-Dħul | |ta' dikjarazzjoni separata | |Rati Preżenti |Rati Riveduti | |Dħul sa |Rata |Dħul sa |Rata | | | | | | |0 - 3100 |0 |0-3250 |0 | |3101 - 4100 |15 |3251-5500 |15 | |4101 - 5000 |20 | | | |5001 - 6000 |25 |5501-6750 |25 | |6001 - 6750 |30 | | | |6751+ |35 |6751+ |35 |

Bil-bidla li qiegħed inħabbar illum, f'każ ta' komputazzjoni konġunta, l- ammont mhux taxxabbli fl-ewwel kategorija se jogħla b'Lm200 għal Lm4,500.

Biex tassew ninċentivaw lil min irid jaħdem, il-band tad-dħul intaxxata bi 15% se tiġi estiża b'Lm2,000 minn Lm6,000 għal Lm8,000.

B'hekk tispiċċa r- rata ta' 20%.

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-band ta' 25% se togħla b'Lm750 u tiġi estiża sa Lm10,000 biex b'hekk tispiċċa r-rata ukoll ta' 30%.

(Onor. Membri: Hear, hear) Koppja li ma taqlax aktar minn Lm8,000 fis-sena, b'din ir-riforma se tiffranka sa Lm168 fis-sena f'taxxa fuq id- dħul.

Jekk taqla' bejn Lm8,000 u l-Lm10,000, din il-familja se tibbenifika minn tnaqqis fit-taxxa ta' bejn Lm168 u Lm243 fis-sena.

F'każ ta' komputazzjoni separata, l-ammont mhux taxxabbli se jogħla b'Lm150 għal Lm3,250.

Biex tassew ninċentivaw lil min irid jaħdem, il-band tad-dħul intaxxata bi 15%, se tiġi estiża b'Lm1,400 għal Lm5,500.

B'hekk tispiċċa r- rata ta' 20%.

Il-band ta' 25% se togħla b'Lm1,750 u tiġi estiża sa Lm6,750 biex b'hekk tispiċċa r-rata ta' 30% għal dan is-settur.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan ifisser li persuna mhux miżżewġa li taqla' bejn Lm4,500 u Lm5,500 fis-sena, se tiffranka bejn Lm43 u Lm118.

Min jaqla' bejn Lm5,500 u Lm7,000 se jiffranka bejn Lm118 u Lm143 fis-sena.

Dan ifisser li koppji li bejniethom jaqilgħu bejn Lm11,000 u Lm14,000, u li jagħżlu komputazzjoni separata, se jiffrankaw bejn Lm236 u Lm286.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Il-messaġġ huwa ċar.

Il-gvern jemmen li taxxa medja ta' 15% sa massimu ta' 25% huwa kontribut raġonevoli għall-ħteġijiet finanzjarji tal-pajjiż.

Mhux eskluż li jekk il-miri finanzjarji jkomplu jintlaħqu u l-ekonomija tassew tirrispondi b'mod pożittiv għal din il-miżura, il-gvern ikompli b'din ir- riforma u jibda japplika r-rata ta' 35% aktar tard minn kif inhi bħalissa.

(Onor. Membri: Hear, hear) Fil-bidla li se nwettqu fuq il-bands ta' dawk li jagħmlu l-komputazzjoni separata u dawk li jgħixu waħedhom, qed tipprova tilħaq l-istess għan, dak li tinċentiva lil min irid jaħdem.

Tabelli 21 u 22 jindikaw l-impatt pożittiv tal-bands il-ġodda.

Tabella 21: Komputazzjoni Konġunta

|Komputazzjoni Konġunta | |Dħul |Tnaqqis | | |fit-Taxxa | |0-4300 |0 | |4500 |30 | |5000 |30 | |5500 |30 | |6000 |30 | |6500 |55 | |7000 |80 | |7500 |118 | |8000 |168 | |8500 |168 | |9000 |193 | |9500 |218 | |10000 |243 | |10500+ |243 |

Tabella 22: Komputazzjoni Separata

|Komputazzjoni Separata | |Dħul |Tnaqqis | | |fit-Taxxa | |0-3100 |0 | |3250 |23 | |3500 |23 | |4000 |23 | |4500 |43 | |5000 |68 | |5500 |118 | |6000 |118 | |6500 |143 | |7000 |143 | |7500 |155 |

Ħadna wkoll id-deċiżjoni li l-ħlas ta' rifużjonijiet li d-Dipartiment tat- Taxxi Interni għandu jagħti lil diversi individwi u kumpaniji għas-snin l- imgħoddija ma jibqgħux ikunu posposti aktar għal żmien indefinit.

Għalhekk matul is-sena d-dieħla, kulmin għandu jieħu xi ħlas lura tat-taxxa se jkun informat bl-ammont li għandu jieħu u kif se jitħallas.

L-ammonti dovuti għandhom jitħallsu fiż-żmien stipulat.

Il-medja prevista tkun ta' 12-il xahar u tasal sa massimu ta' 36 xahar fejn l-ammonti huma sostanzjali.

Id- dipartiment se jintrabat li jħallas imgħax ta' 1% fix-xahar jekk dawn il- miri ma jinlaħqux.

B'hekk ikun ittieħed pass ieħor li ma jħallix lil kulmin ħallas xi taxxa żejda fil-għama.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Għajnuna supplimentari

B'seħħ mill-1 ta' Jannar 2007, il-gvern qed iżid ir-rata tal-benefiċċju supplimentari kemm għal koppja miżżewġa kif ukoll għal persuna waħedha.

Dan il-benefiċċju jipprovdi dħul addizzjonali għal min id-dħul tiegħu huwa baxx u ma jibbenifikax mill-allowance tat-tfal.

Għall-koppja miżżewġa dan il-benefiċċju se jiżdied b'minimu ta' Lm15 fis-sena u b'massimu ta' Lm20 fis-sena skond id-dħul tal-koppja.

Għal persuna waħedha, dan il-benefiċċju se jiżdied b'minimu ta' Lm12.50 fis-sena u b'massimu ta' Lm15 fis-sena dejjem skond id-dħul tal-persuna.

Huwa stmat li dan l-aġġustament se jfisser żieda ta' Lm250,000 fis-sena fuq dan il-benefiċċju għas-sena 2007.

Taxxa fuq l-ivvjaġġar bl-ajru

Issa li se nkunu lħaqna l-miri finanzjarji tagħna u fl-isfond tal-miżuri tat-taxxa li għadni kif ħabbart, b'effett mill-1 ta' Ġunju 2007, se nneħħu l-Lm10 mit-taxxa ta' l-ivvjaġġar li konna daħħalna f'Awissu tas-sena li għaddiet.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Pensjoni tad-diżabilità severa

Fil-baġit ta' sentejn ilu konna ħadna l-miżura li meta żewg persuni b'diżabilità li jkunu qed jirċievu l-pensjoni tad-diżabilità severa jiżżewġu, dawn ma jitilfuhiex.

Naf personalment li din il-miżura diġa` għamlet differenza fil-ħajja tan-nies.

Se nimxu pass ieħor.

Persuna b'diżabilità li tkun qed tirċievi l-pensjoni tad-diżabilità severa u tiżżewweġ persuna mhux b'diżabilità ma titlifx il-pensjoni minħabba d-dħul ta' min tiżżewweġ fl-ewwel ħames snin taż-żwieġ.

B'din il-miżura, il- pensjoni tad-diżabilità severa tkompli tkun ta' għajnuna finanzjarja għall- persuna konċernata fl-ewwel ħames snin taż-żwieġ.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Pensjoni tar-romol

Fil-konsultazzjoni wiesgħa li saret qabel dan il-baġit, kelli x-xorti li niltaqa' ma' żewġ sitwazzjonijiet ta' persuni romol li spjegawli kif il- baġit jista' jkun ta' għajnuna għalihom.

Armla ta' tlett itfal li spiċċaw l-edukazzjoni sekondarja spjegatli li kien se jkollha tnaqqas is-sigħat li taħdem biex ma taqlax aktar mill-paga minima għax inkella kienet titlef il- pensjoni tar-romol.

U dan fiż-żmien meta l-ispejjeż tat-tfal tagħha kienu jiżdiedu aktar ma jikbru.

Armla oħra kellmitni fuq il-fatt li xtaqet terġa' tiżżewweġ imma li meta tiżżewweġ kienet titlef il-pensjoni tagħha.

Il-gvern sema' dawn l-istejjer u ddeċieda li f'dan il-baġit nirranġaw din is-sitwazzjoni.

B'seħħ mill-1 ta' Jannar 2007, armla jew armel b'pensjoni tar-romol jibqgħu intitolati għal rata fissa ta' din il-pensjoni meta jaqilgħu aktar mill-paga minima u fl-ewwel ħames snin taż-żwieg.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Taxxa fuq dokumenti u trasferimenti

Se nemendaw it-taxxa fuq dokumenti u trasferimenti skond kif spjegat f'tabella 23 sabiex ngħinu lill-koppji meta jirtu mingħand xulxin.

Effettivament se nkunu qed innaqqsu din it-taxxa.

Tabella 23 Illum meta persuna tiret propjeta li kienet ir-residenza tal-persuna li minnha oriġina t-trasferiment, l-ewwel Lm10,000 tal-valur tal-propjetà huma eżenti mit-taxxa.

Qegħdin nestendu dan il-valur għal Lm15,000.

Fl-istess waqt, jekk il-persuna li tiret il-propjeta kif insemmi hawn fuq tkun tgħix mal-persuna li minnha oriġina t-trasferiment, din il-persuna tħallas ir-rata konċessjonarja ta' 3.5 fil-mija, minflok il-5 fil-mija fuq it-tieni Lm10,000.

Din ir-rata konċessjonarja ta' 3.5 fil-mija issa se tapplika fuq it-tieni Lm15,000.

Hemm regola oħra li meta persuna tkun tgħix fil-fond li tiret u li fih ma tkunx tgħix il-persuna li minnha oriġina t-trasferiment, l-ewwel Lm20,000 tal-valur tal-propjeta tattira r-rata ta' 3.5 fil-mija minflok 5 fil-mija.

Din l-Lm20,000 se tkun estiża għal Lm30,000 tal-valur tal-propjeta.

Securitisation

Hawn ammont ta' nies li ilhom jistennew snin twal sabiex jitħallsu mill- gvern wara l-esproprjazzjoni ta' l-art tagħhom.

Il-gvern, permezz tal-liġi tas-securitisation, kif spjegat f'tabella 24, se jwaqqaf fond ta' Lm20 miljun sabiex jinqatgħu aktar malajr dawn il-pendenzi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Tabella 24: Fond tal-Propjetà

Bħalissa għandna numru kbir ta' persuni li għadhom qed jistennew kumpens għal dik l-art li tteħditilhom mill-Gvern għal skopijiet pubbliċi.

Illum, il-liġi tas-Securitisation qed toffrilna opportunità ġdida biex il- Gvern jonora l-obbligi tiegħu ħafna aktar qabel milli kieku nibqgħu għaddejjin bil-prattiċi ta' dawn l-aħħar snin.Tajjeb ngħid li dawn il- kredituri diġà sar provvediment għalihom matul is-snin u, għaldaqstant, dak li qed nipproponi f'dan il-Baġit mhu se jkollu l-ebda mpatt fuq id-dħul tal- Gvern, billi għandu jitqies biss bħala finanzjament skond ir-regoli tal- European System of Accounts (ESA) tal-1995.

Matul is-sena d-dieħla, il-Gvern se jpoġġi numru ta' propjetajiet tiegħu ġewwa fond, amministrat minn istituzzjoni finanzjara li se tintagħżel wara li ssir sejħa għall-offerti, u li se tkun ikkwotata fuq il-Borża ta' Malta.

Il-Fond għandu joffri lil dawn il-kredituri tal-Gvern, bonds li jimmaturaw wara għaxar snin b'rata ta' imgħax.

L-akbar vantaġġ ta' din l-iskema hi li min ikun irid jillikwida dan l-investiment jew jissellef fuqu, ikun jista' jagħmel dan billi jew ibiegħ l-bonds fuq il-Borża ta' Malta jew inkella juża l-istess bond sabiex jagħmel tajjeb għal self ieħor.

Il- parteċipazzjoni f'dawn il-bonds se ssir b'offerta, iżda min għandu jieħu mingħand il-Gvern fuq propjetà esproprijata se jingħata priorità bi preferenza għall-mijiet ta' sidien żgħar li ilhom jistennew snin twal għall- kumpens dovut.

Id-dokument tat-twaqqif ta' dan il-fond, stmat b'valur ta' Lm20 miljun, se jorbot lill-istituzzjoni finanzjarja bi proċeduri ta' trasparenza u kontabbilità, fuq kif tista' tiddisponi mill-propjetà fil-fond, l-obbligi tagħha ta' ħlas, l-imgħax annwali lill-bond holders u l-kapital meta jagħlqu l-bonds wara għaxar snin.

Kumpens għall-għoli tal-ħajja

Iż-żieda għall-għoli tal-ħajja din is-sena, kif maħduma fuq ir-rata tal- inflazzjoni li toħroġ mill-indiċi tal-prezzijiet bl-imnut, għandha tkun ta' Lm2.25 fil-ġimgħa.

Bħal dan iż-żmien sena konna għaddejjin minn ċirkostanzi speċjali bħala riżultat taż-żieda qawwija fil-prezzijiet taż-zejt.

Dakinhar konna bassarna li bħala riżultat ta' dan, l-għoli tal-ħajja għal din is-sena kien se jkun kemmxejn ogħla.

Sabiex jagħmel tajjeb għal dan, fil-baġit tas-sena li għaddiet, il-gvern ta żieda ta' 50 ċenteżmu mill-kumpens għall-għoli tal- ħajja ta' din is-sena bil-quddiem.

Dan l-ammont ta' 50 ċenteżmu huwa parti miż-żieda ta' Lm2.25 imsemmija hawn fuq.

Ħarsitna 'l Quddiem

Mr Speaker, dan huwa baġit li bħall-baġit tas-sena li għaddiet ma jagħmel ebda żidiet fit-taxxi.

Jimxi pass ieħor b'aġġustamenti tat-taxxa fuq id- dħul biex jippremja lil min jaħdem.

Huwa baġit li jsaħħaħ il- parteċipazzjoni tal-mara fis-soċjetà Maltija.

Huwa baġit li minnu se jgawdu l-familji Maltin kollha.

Meta ngħidu li flimkien irridu nibnu ġejjieni fis-sod għal uliedna ma nkunux qed nitkellmu dwar xi ħaġa fil-bogħod.

Il-ġejjieni jibda llum għax jissawwar b'dak li nagħmlu jew ma nagħmlux mil-lum.

Ma nistgħux nitfgħu fil- ġenb il-problemi li għandna llum għax ngħidu li fadal iż-żmien.

Il-gvern insista li jiffaċċja l-problema tal-pensjonijiet illum biex uliedna ma jiġux iffaċċjati bi kriżi għada.

Hekk jistenna l-poplu Malti minn tmexxija serja.

Il-baġit li ippreżentajt illum huwa ġebla fil-binja li flimkien irridu ntellgħu għal ġejjieni fis-sod.

Kull miżura li qed nieħdu rridu nanalizzawha f'dan id-dawl: Kemm tgħin biex waqt li llum ikun tajjeb, għada jkun aħjar?

Id-dinja li uliedna se jkunu jgħixu fiha 10, 15 u 20 sena oħra se tkun differenti mid-dinja li fiha qed ngħixu llum.

Kif se tkun eżatt ħadd ma jaf imma tiddependi ħafna minna llum.

Iżda fil-ħżuż li qed jitfasslu llum, nistgħu nilmħu l-qafas ta' l-istampa ta' għada li qed tissawwar.

Se jkollna dinja dejjem aktar dominata mit-teknoloġija ta' l-informazzjoni.

Irridu niżguraw li t-teknoloġija tkun għas-servizz tal-bniedem u mhux bil- maqlub.

It-teknoloġija trid titfassal fuq ix-xbieha tal-bniedem u mhux il- bniedem fuq ix-xbieha tat-teknoloġija.

L-investiment qawwi li qed nagħmlu fl-edukazzjoni ta' uliedna jagħtihom iċ-ċavetta biex jiftħu l-bibien tal- ġejjieni, jaħkmu u mhux jinħakmu mill-possibbiltajiet li se toffri din id- dinja.

Irridu nassiguraw irwieħna li dawk fost uliedna li għal xi raġuni, ma jkunux jistgħu jaħkmu l-possibbiltajiet il-ġodda, ma jaqgħux fil-ġenb tas- soċjetà u jaqgħu lura.

Dawn uliedna wkoll u rridu inwieżnuhom biex id- dinjità tagħhom qatt ma tkun imkasbra u huma wkoll iridu jilħqu l-mira tagħhom.

Fid-dinja tal-ġejjieni, is-soċjetà se tibqa' tkun aktar importanti mill- Istat.

F'din is-soċjetà, jingħataw aktar u aktar importanza u setgħa l- organizzazjonijiet mhux governattivi li jifformaw is-soċjetà ċivili.

Irridu nsibu l-mod kif inkomplu nsaħħu l-isforzi ta' dawn l- organizzazjonijiet.

Flimkien ma' l-Istat huma joħolqu soċjetà mibnija fuq nisġa ta' komunikazzjoni li tassew tistħoqq lil uliedna u li tissodisfa l- ħteġijiet u l-ħiliet varji tagħhom.

Fil-bini ta' ġejjieni fis-sod għal uliedna hemm post importanti wkoll għal min ma jaqbilx mal-politika tagħna.

Id-diskussjoni dwar soluzzjonijiet alternattivi għal dak li jagħmel il-gvern u għal dak li qed jipproponi f'dan il-baġit, isaħħaħ il-ġejjieni ta' uliedna.

Hemm affarijiet li ma jimpurtax li ma naqblux dwarhom.

Imma hemm ħwejjeġ oħra li jeħtieġu li kulħadd, inkluż l-oppożizzjoni, niġbdu l-istess linja.

Nemmen li l-poplu tagħna huwa għatxan li jarana naħdmu aktar flimkien.

Jeħtieġ li naħdmu aktar flimkien biex uliedna jkollhom ġejjieni fis-sod.

Aħna lkoll familja waħda u huwa biss bħala familja waħda li nistgħu nikbru aktar b'saħħitna.

L-aħħar kelma.

Uliedna jkollhom ġejjieni fis-sod jekk aħna, il-Maltin u l- Għawdxin tal-lum, ikollna fiduċja fina nfusna u fil-ħiliet tagħna.

Flimkien diġa` mxejna ħafna u rbaħna kemm-il sfida.

Flimkien nibnu ġejjieni aħjar għalina u ġejjieni fis-sod għal uliedna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Diskors tal-Budget 2007;

Estimi Finanzjarji 2007;

Economic Survey (Ottubru 2006);

Proklama Nru. VII ta' l-2006 dwar l-Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra;

Kopja draft ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi Finanzjarji għall-2007 u miżuri amminstrattivi oħra"; u Dokument "Strateġija għall-Industrija ta' Malta: 2007-2010 – Ngħinu lill-Industrija Tikseb Valur Miżjud ta' Kwalita` Għolja u Tkabbir tal- Produttivita`".

MR SPEAKER: Nirringrazzja lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi għad- diskors tiegħu.

Nirringrazzja wkoll lill-impjegati tat-televiżjoni u nitlobhom jirtiraw mill-Kamra.

L-impjegati tal-Public Broadcasting Services irtiraw mill-Kamra ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI FINANZJARJI GĦALL-2007 U MIŻURI AMMINISTRATTIVI OĦRA

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi mingħajr avviż.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta miżuri ta' l-Estimi Finanzjarji għall-2007 u miżuri amministrattivi oħra.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta miżuri ta' l-Estimi Finanzjarji għall-2007 u miżuri amministrattivi oħra" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2006 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - Tieni Qari (Kont);

Diskussjoni miftuħa dwar rapport maħruġ mis-Segretarjat għan-Negozji Żgħar u s-Self Employed - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali (Emenda Nru. 2) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru. 2) - Tieni Qari; u xi aġenda oħra li ttista' tiġi komunikata aktar tard. --------------------------------

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2006 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fit-8.25 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DAWL U ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm azjendi jew organizzazzjonijiet hawn jaħdmu bi qligħ li għandhom kontijiet pendenti mal-WSC u/jew ma' l-Enemalta?

Kemm hemm azjendi li nqatalhom id- dawl jew ilma din is-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

UFFIĊJALI PUBBLIĊI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nies ittellgħu l-qorti akkużati li kkorrompew uffiċjali pubbliċi din is-sena u fejn kienu jaħdmu l-uffiċjali?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006 il-pulizija bdiet proċeduri kriminali kontra tmien persuni talli b'xi mod ikkorrompew xi uffiċjal pubbliku.

Ħamsa minn dawn l-uffiċjali pubbliċi kienu jaħdmu ma' l- ADT u wieħed kien membru tal-korp tal-pulizija.

KAŻI TA' VANDALIŻMU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm każi ta' vandaliżmu ġew rappurtati din is-sena, ta' liema tip u fejn seħħew?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006 ġew rappurtati lill- pulizija 2,126 każ ta' ħsara volontarja - minn dawn erbgħa kienu jirrigwardaw ħsarat f'monumenti.

Dawn kienu:

*kliem biż-żebgħa mal-pedestal tal-monument li hemm mar-roundabout fit-tarf ta' Triq San Tumas f'Ħal Luqa;

*twaqqiegħ minn niċċa ta' statwa tal-Madonna fl-Imġarr;

*kliem biż-żebgħa mal-pedestal mal-Mafkar ta' George Stevens fil-Fgura u *żebgħa mal-monument fil-Ġnien Hastings il-Belt.

UFFIĊJALI PUBBLIĊI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nies ittellgħu l-qorti talli aggredew xi uffiċjal pubbliku din is-sena?

Xi grad kellu l-uffiċjal?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Settembru ta' l-2006 il-pulizija bdiet proċeduri kriminali kontra 128 persuna talli b'xi mod aggredew uffiċjal pubbliku.

It-tagħrif mitlub fl-aħħar parti tal-mistoqsija mhux disponibbli.

BOMB HOAXES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm bomb hoaxes saru kull sena għal dawn l-aħħar ħames snin, fejn u kemm ġew solvuti?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher mit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Ninsab infurmat ukoll illi tlett każi ġew solvuti.

PULIZIJA – SISTEMA ELETTRONIKA TAS-SWABA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min huma dawk ir- rankijiet tal-korp tal-pulizija li qed jużaw il-finger print clock meta jidħlu jew jitilqu mix-xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: Il-membri tal-korp u l-impjegati ċivili kollha li jaħdmu fil-kwartieri ġenerali tal-pulizija, irrispettivament mill-grad tagħhom, qed jużaw is-sistema elektronika tas-swaba' kull meta jidħlu jew joħorġu mill-kwartieri ġenerali.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - GĦALLIEMA LI WASLU BIEX JIRTIRAW

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm għalliema hemm fl- iskejjel ta' l-istat li mistennija jirtiraw bl-eta' f'din is-sena skolastika?

X'suġġett jgħallmu u f'liema skejjel qegħdin?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'din is-sena skolastika 2006/2007, 54 għalliem/a se jagħlqu 60 sena – għaxra minnhom diġa' irtiraw jew informaw li se jirtiraw malli jilħqu s-60 sena, filwaqt li 40 għalliem mistennija jilħqu l-eta' ta' 61 sena matul din is-sena skolastika.

Dawn l-għalliema mqassmin hekk:

| |Primar|Sekondarj|Sezzjonijiet| | |ja |a |oħra | |60 |2 |6 |2 | |sena | | | | |61 |15 |19 |6 | |sena | | | |

Is-suġġetti li jgħallmu l-għalliema li jinsabu fl-iskejjel sekondarji huma dawn:

Matematika, Franċiz, Arti, Craft, Ingliż, Xjenza, Malti, Għarbi, Storja, Fizika, Komunikazzjoni Grafika, Teknoloġija ta' l-Informatika, Needlework, Business Studies u Edukazzjoni Fizika.

KAPIJIET TA' SKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid matul din is-sena skolastika kemm kapijiet u assistenti kapijiet se jirtiraw minħabba l-eta' u f'liema skejjel qegħdin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Żewġ kapijiet ta' skola primarja se jagħlqu 60 sena u se jirtiraw u sebgħa kapijiet ta' skola – ħamsa minn skejjel primarji u tnejn minn skejjel sekondarji - mistennija jagħlqu 61 sena.

Informat ukoll li żewġ assistenti kapijiet ta' skola - waħda primarja u oħra sekondarja - se jirtiraw wara li jagħlqu s-60 sena, filwaqt li 14-il assistent kap ta' skola – disgħa minn skejjel primarji u ħamsa minn skejjel sekondarji - mistennija jagħlqu 61 sena.

GĦALLIEMA FI SKEJJEL TA' L-ISTAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm għalliema ggradwaw u kemm minnhom ġew impjegati fl-iskejjel ta' l-Istat matul din is-sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

REĠISTRAZZJONI TA' VAPURI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu t-tunnellaġġ ta' vapuri minbarra jottijiet reġistrati taħt il-bandiera Maltija?

Jista' jgħid ukoll kemm kien hemm inċidenti li kienu nvoluti fihom matul din is-sena?

Fejn seħħew u ta' liema tip kienu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Filwaqt li nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 14273, ninformah li l-kumplament tar-risposta għadha qed tinġabar u tingħata aktar 'il quddiem.

REĠISTRAZZJONI TA' JOTTIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' jottijiet reġistrati taħt il-bandiera Maltija?

Kemm minnhom jorbtu fil-marinas Maltin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: In-numru ta' jottijiet taħt il-bandiera Maltija hu ta madwar 1,900 b'933 minnhom għandhom berth fil-faċilitajiet ta' l-awtorita' marittima.

BINI TA' MARINAS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-politika tal-gvern dwar bini ta' marinas għal jottijiet?

Hemm xi studji li qed isiru għal postijiet partikolari?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-politika tal-gvern hija favur żvilupp sostenibbli fil-qasam tal-yachting - l-ewwel permezz ta' yacht marinas żviluppati u mmexxija mill-awtorita' marittima u aktar tard permezz ta' żvilupp li sar f'dan il-qasam mis-settur privat.

Għal dan il-għan, fl-1996 l-awtorita' ta' l-ippjanar, flimkien ma l-awtorita' marittima, kienu nedew il-yachting subject study li permezz tiegħu ġew identifikati numru ta' siti li possibbilment setgħu jiġu żviluppati bħala yacht marinas.

Bħala riżultat qegħdin jiġu nvestigati, aktar fil-fond permezz ta' studji tekniċi, żewġ siti partikolari ġewwa x-Xemxija u Marsaskala.

L-awtorita' taqbel ukoll li għandha ssir yacht marina oħra f'Għawdex.

Barra min dan, qegħda tiġi mistħarrġa l-possibbilta' li tiġi ntrodotta sistema ta' irmiġġi temporanji għall-yachts f'lokalitajiet differenti sabiex tilqa' għad-domanda minn visiting yachts barranin.

Minbarra dan, l-awtorita' marittima tintalab tgħaddi l-kummenti tagħha meta jkun hemm talbiet ta' żvilupp ta' marinas mis-settur privat.

GARAXX TAL-GVERN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 21032, peress li xhur ilu ġejt imwiegħed f'risposta għall-mistoqsija parlamentari li se ssir spezzjoni ta' garaxx tal-gvern li għandu mikri għandu persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, minħabba periklu ta' saqaf bil-ħsara, jista' il-Ministru jgħid meta se ssir l-ispezzjoni meħtieġa peress li baqgħet ma saritx?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SANTA MARIA ESTATE - PJAN LOKALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20879, jista' il-Ministru jagħti t-tagħrif meta u kif saret il- konsultazzjoni pubblika fuq il-pjan tal-Majjistral ta' Malta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-konsultazzjonijiet fuq il-pjan tal-Majjistral ta' Malta saru skond il-provedimenti ta' Artiklu 27 ta' l-Att dwar l- Ippjanar ta' l-Iżvilupp, liema artiklu jikkontempla perijodu b'minimu ta' sitt gimgħat wara li l-abbozz tal-pjan lokali joħrog fid-dominju pubbliku.

L-istess att ma jikkontemplax konsultazzjonijiet addizzjonali.

TRIQ MANOEL DE VILHENA, GŻIRA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20880, jista' il-Ministru jgħid jekk saritx l-ispezzjoni msemmija u x'irriżulta?

Jekk ma saritx, meta se ssir?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ispezzjoni fil-post imsemmi diġa' saret u nstab li l- garaxx in kwestjoni ilu jopera għal numru ta' snin bħala garaxx ta' mekkanik.

Informat li l-uffiċjali ta' l-awtorita' tas-sigurta' u s-saħħa fuq il-postijiet tax-xogħol irrappurtaw li l-garaxx huwa organizzat, nadif u b'extractor addatt li ma jarmix dħaħen barra lejn in-nies.

Il-kwestjoni mhix ġudikata waħda ta' saħħa li taqa' fil-mansjoni ta' l- awtorita' ta' saħħa u ħarsien fuq il-post tax-xogħol.

TOROQ F'SAN PAWL IL-BAĦAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm ħsieb li jsiru x-xogħlijiet meħtieġa biex ir-residenti ta' Trejqet Toni Fenech u Triq ġdida fi Triq Katerina Vitale, San Pawl il-Baħar ikollhom toroq diċenti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dawn it-toroq imsemmija jinsabu fil-programm ta' bini ta' toroq ġodda li d-direttorat ħejja, li jkopri l-perijodu mill-2006 sa l-2008.

BEJJIEGĦA TAT-TIME SHARE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid x'passi konkreti qed jittieħdu biex jinqatgħu l-abbużi li qed ikomplu jagħmlu bejjiegħa tat-time share (OPCs) minkejja li daħal fis-seħħ avviż legali ġdid biex jaqta' tali abbużi?

Jista' jagħti rendikont ta' abbużi maqbuda u nvestigati mid-dħul ta' dan l- avviż legali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mid-19 ta' Ġunju sat-8 ta' Ottubru, 119-il bejjiegħ, magħrufa aħjar bħala promoturi tat-timeshare (OPC), ġew avviċinati u ċċekkjati li 13 minnhom qed jiġu investigati.

Rendikont tat- 18-il akkuża lil dawn it-13-il persuna huma hekk:

*Ħarġu tliet akkużi li ħadmu bla liċenzja;

*Ħarġu erbgħa akkużi li kienu aggressivi fl-atteġġjament tagħhom;

*Ħarġu ħames akkużi peress li ma esponewx biżżejjed l-identity tag tagħhom

*Ħarġu sitt akkużi li għamlu promozzjoni mill-vettura.

Ħamsa minn dawn it-13-il persuna ġew akkużati b'iktar minn reat wieħed.

SERVIZZ TA' FACILITATOR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'arranġamenti saru mat-tifel li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, bi bżonnijiet speċjali li tneħħietlu l-facilitator?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-facilitator li kellu s-sena l-oħra ma tneħħielux.

ENEMALTA - PETROLEUM DIVISION

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 21039 u jgħid jekk hemmx ħsieb li tiġi privatizzata l-petroleum division ta' l-Enemalta?

L-aviation fuel se jiġi privatizzat separatament?

Jista' jikkonferma li l-Enemalta qabbdet ħaddiema barranin f'din is-sezzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni Enemalta għandha l-ħsieb li tikkummerċjalizza d-diviżjoni tal-Petroleum inkluż l-aviation u qed isir xogħol fuq ir-request for proposal relattiv (RFP).

Mhux minnu li l-Enemalta qabbdet ħaddiema barranin fis-sezzjoni ta' l- avjazzjoni.

PROĠETTI FINANZJATI MILL-UE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tirrispondi mistoqsija parlamentari 20218?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid hux qed isir studju mill-Management Efficiency Unit għar- ristrutturazzjoni tal-ministeru tagħha?

Jekk fl-affermattiv, meta ngħata l- inkarigu lil din il-unit biex tagħmel l-istudju?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: S'issa mhu qed isir l-ebda studju mill-Management Efficiency Unit għar-ristrutturazzjoni tal-Ministeru għal Għawdex.

GĦAWDEX - FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim MInistru jekk jogħġbu jirrispondi mistoqsija parlamentari 20215?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20212, peress li jidher li jista' ikun li n-normi u l-prinċipji etiċi, deontoloġiċi u regolamentari mhux dejjem ġew rispettati, tista' il-Ministru tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tad-dokumenti mitluba?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: M'għandix x'inżid mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20212.

IMPJANT GĦAT-TRATTAMENT TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid x'jonqos isir biex titlesta l-infrastruttura fuq is-sit għat- twaqqif ta' l-impjant innifsu li se jkun jitratta d-drenaġġ f'Għawdex?

X'sar s'issa fuqu?

Min huma l-kuntratturi?

Meta mistenni jkun ikkummissjonat l-apparat li jitratta d-drenaġġ?

X'sar s'issa biex jiġi prokurat dan l-apparat/makkinarju u x'jonqos isir?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Huwa stmat li tlesta madwar 40% tax-xogħol fuq l- impjant għat-tisfija tad-drenaġġ f'Għawdex.

Il-kuntrattur huwa l-joint venture Degremont Italia SpA u C&F Building Contractors Ltd.

L-impjant mistenni jibda jopera għal nofs is-sena 2007.

Ix-xogħol tat-tħammil u skavar tlesta.

Bħalissa għaddej il-bini ta' diversi strutturi, fosthom tankijiet.

L-istallazzjoni ta' l-apparat jibda għal bidu tas-sena 2007.

ASFALTAR TA' TOROQ F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15937, tista' il-Ministru tgħid x'xogħlijiet saru s'issa ta' asfaltar fuq kull waħda mit-toroq imsemmija u kemm kienet l-ispiża fuq kull waħda?

Kemm kienet l-istima oriġinali ta' kull waħda?

Min kien il-kuntrattur għal kull triq?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hija skond kif jidher mit- tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

DEFENCE DIRECTOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi t-tieni u t-tielet parti tal- mistoqsija parlamentari 20794 dwar id-defence dirctor fl-OPM?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għar-rigward ta' ħatriet ta' kapijiet ta' dipartimenti, issir rakkmandazzjoni għal ħatra wara li jintgħażel l- uffiċjal l-aktar idoneu għal din il-pożizzjoni partikolari li tagħha tkun ħarġet is-sejħa.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li l-persuna appuntata għandha l- kwalifiċi, it-taħriġ u l-esperjenza neċessarji għall-kariga li nħatret fiha, in vista tal-pożizzjonijiet varji li kienet tokkupa tul il-perijodu li ħadmet mal-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

LAQGĦA ANNWALI TA' L-IMF

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid min irrappreżenta lil Malta fil- laqgħa annwali ta' l-IMF li saret dan l-aħħar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Waqt il-laqgħa annwali ta' IMF, Malta kienet ġiet rappreżentata minn Michael Bonello, Governor Bank Ċentrali kif ukoll minn Alfred de Marco, Temporary Alternate Governor Bank Ċentrali.

SUB-POST OFFICE F'ĦAD-DINGLI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslu t-talbiet għal ftuħ ta' sub-post office f'Ħad-Dingli peress li din hi faċilita' neċessarja ħafna f'dan ir-raħal?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21119.

CEO TA' HERITAGE MALTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jikkonferma jekk Heritage Malta hux se tkun mingħajr CEO sakemm il-persuna li ntgħażlet tibda x-xogħol is-sena d- dieħla?

Min se jagħmilha ta' CEO matul dan il-perijodu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 21120.

CEO TA' HERITAGE MALTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid taħt liema kriterji ġie magħżul is-CEO ta' Heritage Malta meta dan m'għandu l-ebda esperjenza jew expertise fuq heritage management?

Kemm kienu l-applikanti għal dan il-post, kemm ġew short-listed u kemm minnhom għamlu second interview?

Il-bord ta' Heritage Malta kellu quorum meta approva din l-għażla?

Il-kabinett approvaha din l-għażla?

Jista' jikkonferma jekk saritx protesta ma' l-ombudsman minn xi applikanti għal mod kif saret l-għażla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-bord iddeċieda favur dan l-applikant għax għaraf li għandu l-iskills meħtieġa u l-esperjenza fit-tmexxija ta' aġenzija kbira u kumplessa kif inhi Heritage Malta.

L-applikant wera wkoll li għandu viżjoni ċara u sensittività kbira fir-rigward tal-wirt kulturali.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li anke s-CEO preċedenti ma kellhiex expertise f'Heritage Management.

Dan ma żammhiex milli tmexxi l-aġenzija bl-aktar mod professjonali.

Kien hemm ħames applikanti li ssejħu biex jagħmlu t-tieni intervista iżda wieħed minnhom irtira l-applikazzjoni.

Il-bord approva din il-ħatra skond kif jitlob l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali (Kap 445).

Ninsab informat illi kien hemm quorum meta ttieħdet din id-deċiżjoni.

L-aġenzija mhix informata li saret protesta ma' l-Ombudsman dwar din il- ħatra.

COLLECTIVE AGREEMENT

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- collective agreement ta' l-impjegati ta' l-awtorita' tad-djar, tan-nutara, tal-periti u ta' l-avukati?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal- ftehim kollettiv bejn l-awtorita' tad-djar u l-Union Ħaddiema Magħqudin dwar l-impjegati ta' l-awtorita' filwaqt li ninformah li dan il-ftehim ma jkoprix in-nutara, il-perita u l-avukat ta' l-awtorita'.

POST TAĦT TITLU TA' PUSSESS U UŻU

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-post li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament hux milqut mil-liġi possession and use?

Jekk fl-affermattiv, jista' jinxtara?

ONOR.

TONIO BORG: Il-post li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant huwa meħud mill-gvern taħt titlu ta' pussess u użu u għalhekk ma jistax jinbiegħ lill-inkwilin.

NATIONAL HOUSING POLICY

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid f'liema stadju waslet in- national housing policy u meta se tkun ippreżentata lill-pubbliku għad- diskussjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif żgur jifhem l-Onor.

Interpellant, l-abbozzar tad-dokument indikat minnu jitlob ħiliet spjeċjalizzati li ma ssibhomx faċilment.

Il-ministeru tiegħi kien identifika persuna biex titqabbad taħdem fuq dan id-dokument iżda, wara li din kienet indikat li kienet lesta li tagħmel dan ix-xogħol, sussegwentement ma ħaditx dan l-impenn.

Madankollu l-ministeru tiegħi qed jagħmel ħiltu kollha biex tiġi identifikata persuna adatta u bil-kompetenzi meħtieġa li tidħol għal dan ix- xogħol.

LIĠI TAL-KERA

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Għal snin twal smajna li se jkun hemm tibdil fil-liġi tal-kera.

Tista' il-Ministru tgħid f'liema stadju waslet u meta mistennija tkun ippreżentata fuq il-mejda tal-Kamra?

Tista' tikkonferma li kollox se jibqa' l-istess?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Kif kelli okkażjoni ngħid pubblikament, ix-xogħol biex tiġi ppubblikata l-white paper dwar ir-riforma fil-liġijiet tal-kera għadu għaddej.

Fuq direzzjoni li ngħatajt mill-Kabinet fuq l-aħħar Memorandum ippreżentat dwar is-suġġett, il-ministeru qed jevalwa statistika rilevanti li ħarġet mill-aħħar ċensiment.

Dan l-eżerċizzju hu meħtieġ biex wieħed ikollu stampa ċara u riċenti kemm jista' ikun tas-sitwazzjoni tas-settur.

Il-ministeru qiegħed ukoll janalizza riformi simili li saru f'numru ta' pajjiżi oħra.

Sa l-aħħar ta' dan ix-xahar hu mistenni li jkun tlesta dan ix-xogħol biex jitressaq lill-Kabinet li, wara li jeżamina d-dokumenti, l-informazzjoni u l-proposti sottomessi, jiddeċiedi meta għandha tiġi ppubblikata l-white paper.

Għalhekk it-tweġiba għall-aħħar parti tal-mistoqsija hi fin-negattiv.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta mistennija ssir l- amalgamazzjoni tad-dipartimenti tal-gvern relatati mal-housing għal ma' l- awtorita' tad-djar?

Min qed jieħu sehem f'dawn it-taħditiet?

Kif se jaħdmu?

X'se jiġri mill-ħaddiema u mill-professjonisti tad-dipartimenti tal-gvern meta jiġu amalgamati ma' l-awtorita' tad-djar?

X'kondizzjonijiet u pagi se jkollhom?

L-istess bħal ta' l-awtorita' tad-djar?

Se jkollhom dritt jagħżlu jew imorru f'dipartimenti oħra tal-gvern?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 20652, ninsab informata li bdew laqgħat ta' informazzjoni mal-unions li jirrappreżentaw il-ħaddiema kollha fis- settur.

F'dan l-istadju nħoss li jkun prematur li nikkummenta aktar dwar is- suġġett.

ĦADDIEMA BIR-REDUCE HOURS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk hux se jestendi l-kondizzjoni tax-xogħol li tirregola li mara tista' taħdem mal-gvern b'reduced hours anke wara li t-tfal tagħha jkunu qabżu l-age limit ta' 12-il sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-benefiċċju li mpjegati mal-gvern jistgħu jaħdmu bir-reduced hours sakemm it-tfal jilħqu l-eta' ta' 12-il sena għadu kif ġie ntrodott fil-Ftehim Kollettiv għas-sena 2005 sal-2010, għall-impjegati fis- servizz pubbliku.

Għalhekk m'huwiex previst li dan il-benefiċċju jiġi estiż fil-futur qrib.

SUSSIDJU FUQ DAWL U ILMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tinvestiga jekk persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, tikkwalifikax għal sussidju fuq il-kontijiet tad- dawl u l-ilma billi għandha tifla ta' 35 sena permanently disabled u bed- ridden?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna ndikata ġiet informata bil-miktub mid- dipartiment tas-sigurta' soċjali dwar il-każ tagħha.

[pic]

[pic] [pic]

[pic] [pic] [pic] [pic]

[pic]

[pic]

[pic] [pic] [pic]