MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 216 Il-Ġimgħa, 17 ta' Diċembru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 216 Il-Ġimgħa, 17 ta' Diċembru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 17 ta' Diċembru, 2004

WERREJ

MINUTI 729

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 729

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR L-GĦOTI B'ĊENS TAL-FORTIZZA TA' CHAMBRAY, GĦAWDEX 735

AĠĠORNAMENT 763

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 765

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru.215 li saret fis-17 ta' Diċembru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MOSTA - TRIQ L-AURORA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Robert Arrigo) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jinformana jekk Triq l-Aurora, fil-Mosta hijiex se tkun inkluża f'xi pjan ta' ħidma peress li x-xogħol fuqha ilu mistenni li jsir?

Jekk fl-affermattiv, meta huwa maħsub li jsir dan ix-xogħol, kemm se jiġi jiswa lill-gvern u kemm se jdum biex jitlesta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq): Ninsab informat li x-xogħol tal-bankini u s-storm water culvert fit-triq imsemmija tlesta aktar kmieni din is-sena.

Sadanittant fi Frar li għadda ħarġet it- tender għall-kostruzzjoni u l-asfaltar tat-triq imsemmija, liema tender ġiet mogħtija fit-2 ta' Diċembru.

Ix-xogħol se jkun jiswa Lm24,706 u hu mistenni li jieħu madwar erba' ġimgħat biex jitlesta.

ŻEBBUĠ - SQAQ IL-QENĊ

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

David Agius) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistax isir xi patching u tiswijiet oħra fi Sqaq il-Qenċ, f'Ħaż-Żebbuġ, Malta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat illi l-isqaq imsemmi huwa responsabilita' tal-kunsill lokali.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

STA.

VENERA - TRIQ DUN FRANS CAMILLERI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Michael Asciak) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jindaga għaliex Triq Dun Frans Camilleri f'Sta.

Venera, li riċentement saret mid- dipartiment tat-toroq, sarulha l-bankini għoljin għall-karozzi, tant li qed jaħbtu l-qiegħ meta jiġu biex jidħlu fil-garaxx?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-bankini li hemm fi Triq Dun Frans Camilleri, f'Sta.

Venera, saru skond l-ispecifications ta' l-ADT.

Quddiem il- garaxxijiet kollha li hemm f'din it-triq saret drop kerb, pero' dawn ma tkomplewx quddiem il-bibien tad-djar biex jiġu rispettati l-livelli maħruġa mill-MEPA.

Fit-tarf tat-triq hemm plot mhux mibnija u quddiem din il-plot sar gutter tal-concrete biex meta jinbena l-plot, is-servizzi jkunu jistgħu jitqabbdu mingħajr il-ħtieġa li terġa' tinqala' t-triq.

EU - ĦLASIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Alfred Sant) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra rendikont tal-ħlasijiet li daħlu mill-Unjoni Ewropea u tal- ħlasijiet li għamel il-gvern Malti lill-Unjoni Ewropea matul din is-sena, imqassmin item by item skond il-proġetti u l-voti konċernati?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra rendikont tad-dħul u l-ħruġ attwali li sar mill-UE u lejn l-UE bejn l-1 ta' Jannar u s-6 ta' Diċembru, 2004.

Nixtieq inżid ngħid li għadna ma bdejniex indaħħlu fondi strutturali, fondi ta' koeżjoni, fondi ta' tranżazzjoni u fondi agrikoli għax ma kienx hemm żmien materjali biex ikun ġenerat infiq bejn dakinhar li sar qbil fuq il- proġetti, inizjattivi u programmi mal-kummissjoni Ewropea u l-bidu għat- twettiq tal-proġetti.

Barra minn hekk, inżid ngħid ukoll li ttieħed benefiċċju dirett minn għadd kbir ta' studenti Maltin taħt diversi programmi edukattivi, fosthom Leonardo, Socrates, Youth, Culture 2000 u s-6th Framework Programme.

Wara l-1 ta' Jannar ma ħallasniex aktar il-ħlas ta' parteċipazzjoni għal dawn il- programmi.

ISLA - MOLL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' irranġar tal-moll ta' l-Isla?

Kemm se jiġi jiswa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-ministeru nkariga t-taqsima tax-xogħlijiet sabiex tagħmel survey u valutazzjoni tax-xogħol li għandu jsir fuq il-moll imsemmi.

Din l-istima għandha twassal għal ħruġ ta' tenders għax-xogħlijiet kmieni s-sena li ġejja.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Meta ttieħdet id-deċiżjoni li jsir dan is-survey?

MR SPEAKER: Il-Ministru Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ftit tal-ġimgħat ilu ġie deċiż li jsir dan is- survey meta ġie kkonfermat li l-flus għal dawn ix-xogħlijiet kienu se jkunu vvotati fl-estimi tal-ministeru tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura x'inhi r-raġuni li għalkemm il-ħsara fuq dan il-moll ilha li saret ħafna xhur ilu, dan baqa' kif kien?

MR SPEAKER: Il-Ministru Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Indikazzjonijiet preliminari wrew li l-ispejjeż biex jiġi msewwi l-moll jeċċedu l-Lm50,000.

Peress li la l-ministeru tiegħi u lanqas ministeri u dipartimenti oħrajn ma kellhom dawn il-fondi, konna qed nistennew sakemm dawn il-flus jiġu vvotati u x-xogħol ikun jista' jsir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kien hemm każijiet fejn għalkemm l-ispiża biex isiru ċerti t-tiswijiet kienet taqbeż il-Lm50,000, ix-xogħol sar xorta waħda allavolja fil-ministeru ma kienx hemm ivvotati dawn il-flus?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Fil-ministeru tiegħi żgur li ma kienx hemm, pero' naturalment ma nistax inwieġeb għal kull dipartiment u għal kull ministeru.

QORTI TAL-FAMILJA - TALBIET GĦAL SEPARAZZJONI PERSONALI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irtirati talbiet għal separazzjoni personali fil-qorti tal-familja din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li sas-16 ta' Diċembru, 2004 kien hemm seba' talbiet ta' separazzjoni personali li ġew irtirati fil-qorti tal- familja f'Malta, filwaqt li talba waħda ġiet irtirata fil-qorti tal- maġistrati f'Għawdex.

TFAL MINURI - CARE ORDERS

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm care orders għal tfal minuri?

Kemm minnhom huma għal tfal Maltin u kemm għal tfal barranin?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Ninsab informat li preżentement in-numru ta' tfal minuri protetti b'care order hu ta' 191, li 55 minnhom huma immigranti irregolari u minuri mhux akkumpanjati.

PULIZIJA - QABDA TA' OĠĠETTI MHUX ORIĠINALI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqabdu DVDs, videos, diski u cassettes foloz mill- pulizija matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn Jannar 2000 u t-30 ta' Novembru ta' l-2004, il-pulizija qabdet 225,352 oġġett - bejn DVDs, videos, CDs u cassettes - mhux oriġinali.

SIGURTA' SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm persuni li qed jirċievu ċ-children's allowance?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta'): Ninsab informat li 34,086 familja kienu qed jirċievu ċ- children's allowance sa l-aħħar ta' Novembru 2004.

MARSA -TRASPORT PUBBLIKU - BUS LANE

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: L-awtorita' dwar it-trasport pubbliku tikkonsidra li l-projbizzjoni li ma jsirx sewqan fil-bus lane fi Triq Aldo Moro fil-Marsa titneħħa mqar bejn is-7.00 a.m. u t-8.30 a.m. sabiex it-traffiku jimxi aħjar u ma jkunx hemm il-konġestjoni li qed ikun hemm fil-preżent?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien informat illi l-iskop li jkun hemm bus lane hija illi tinċita lill-pubbliku juża aktar it-trasport pubbliku.

Għaldaqstant, jekk din ma tintużax fil-peak hours, jintilef l-iskop li għaliha ġiet implimentata l-bus lane.

TARXIEN - TRIQ KELINU CACHIA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi asfaltata Triq Kelinu Cachia f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DĦUL TAL-PRODUTTURI U RAĦĦALA MALTIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Il-Ministru jikkonferma li l- produtturi u r-raħħala Maltin u Għawdxin fl-ewwel disa' xhur ta' din is- sena daħħlu Lm86.40c għal kull Lm100 li kienu daħħlu fl-ewwel disa' xhur tas-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel riferenza għan-news release 225/2004 datata 29 ta' Novembru, 2004.

Il-figura msemmija ma tirriflettix dak il-valur kollu li daħħlu l-produtturi u raħħala Maltin u Għawdxin għax ma tinkludix s-sussidju.

Meta wieħed iżid l-ammont totali tas-sussidju mat-total tad-dħul sa Ottubru jsib li l-produtturi u r-raħħala se jkunu fil-fatt gawdew żieda marġinali ta' 0.062%.

BEJGĦ TA' ĦXEJJEX U FROTT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Il-Ministru jikkonferma li matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena naqas il-valur ta' flus mill-bejgħ tal-ħxejjex u frott filwaqt li żdiedu l-ispejjeż tal-produzzjoni meta pparagunat ma' l-ewwel disa' xhur tas-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent): Il-valur tal-ħxejjex u l-frott li nbiegħu mill-pitkaliji fl- ewwel disa' xhur tas-sena 2004 kien inqas minn dak ta' l-istess perjodu ta' l-2003.

Iżda meta jingħadd is-sussidju sa l-ewwel disa' xhur tas-sena 2004, il-bdiewa se jkunu daħħlu 2.3% iktar mill-ewwel disa' xhur tas-sena 2003, minkejja l-fatt li l-volum tal-prodott żdied b'2.8 miljun kg.

PRODUZZJONI AGRIKOLA LOKALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformana kemm tfisser f'ċifra ta' flus iż-żieda fl-ispiża tal-produzzjoni agrikola lokali skond index 101.97 għas-sena 2003 u index 103.48 għas-sena 2004 rapportat mid-dipartiment ta' l-istatistika fil-ħarġa 228/2004 ta' l-1 ta' Diċembru ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent): Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill- ministru konċernat

GĦAJNUNA FINANZJARJA LILL-BDIEWA, RAĦĦALA U SAJJIEDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformana għaliex f'dan il-budget ma daħlitx xi skema ta' għajnuna finanzjara diretta fl-estimi tal-biedja u s-sajd sabiex il-bdiewa, raħħala u sajjieda żgħażagħ ma jaqtgħux qalbhom quddiem il-falliment li fil-preżent l-oqsma kollha tal- biedja u s-sajd għaddejjin minnu?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent): L-iskemi ta' għajnuna huma miftuħin għall-bdiewa kollha inkluż dawk żgħażagħ u b'din l-għajnuna żgur li l-bdiewa żgħażagħ m'humiex sa jaqtgħu qalbhom għax jistgħu jinvestu bl-għajnuna finanzjarja li l-parti l- kbira tiġi mill-Unjoni Ewropea.

Inħeġġeġ lill-Onor.

Interpellant iżomm quddiem għajnejh il-pjan għall-iżvilupp rurali 2004–2006 fejn hemm allokati Lm15 miljun ta' għajnuna lill-bdiewa.

Fil-qasam tas-sajd din l-għajnuna ġiet mibdula bi skemi ta' għajnuna taħt l- FIFG, il-financial instrument for fisheries guidance, li l-parti li se joħroġ il-gvern Malti hija nkluża fl-estimi tal-budget ippreżentat.

Fl-isfond ta' dan kollu żgur li l-Onor.

Interpellant ma jistax igħid li hemm falliment fl-oqsma kollha tal-biedja u sajd.

IKEL U XORB

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari 9364, jista' l-Ministru jinformani kif f'Malta hawn suq ħieles u fl-istess ħin żdiedu dazji, tariffi u kwoti fuq l-importazzjoni ta' l- ikel ta' l-industrija tat-turiżmu minn non-EU countries meta suppost kellhom jitneħħew il-levies lokali?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Il- prinċipju tas-suq ħieles japplika għas-suq intern li jeżisti fi ħdan l- Unjoni Ewropea.

Dan is-suq Ewropew imbagħad jieħu l-prekawzjonijiet kollha neċessarji sabiex jiddefendi l-kompetittivita` tiegħu versu swieq esterni oħra li qegħdin jikkompetu miegħu.

LAĦAM - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm huma d-dazji, tariffi u kwoti fuq il-cuts tal-beef li pajjiżna jista' jimporta minn non-EU countries u kemm il-gvern se jissussidja kull tunnellata ta' laħam importata biex il-prezz ma jogħliex għall-konsumaturi?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Kompetittivita' u l- Komunikazzjoni): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TA' QALI - SUQ - TINDIF

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu jsir f'Ta' Qali wara li jinżamm is-suq fil-Ħdud u l- festi u jkun hemm litteralment miżbla u ħadd ma jnaddaf?

Jista' jara li tittieħed azzjoni immedjata peress li dawn huma nħawi li jiffrekwentawhom il-Maltin u t-turisti waqt il-ħin liberu tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond ir-raba' skeda ta' l-Att dwar il-Kunsilli Lokali, Kap. 363, Ta' Qali huwa eskluż mir- responsabbilitajiet tal-kunsilli lokali.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Membru jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

SAĦĦA - STUDENTI GRADWATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jgħid x'se jiġri mill-gradwati ġodda li għadhom kemm iggradwaw f'oqsma u professjonijiet differenti tas-saħħa, meta din is-sena dawn ma ġewx impjegati, minkejja l-bżonnijiet li hemm f'dawn l-oqsma u minkejja l-fatt ukoll li l-istess gvern iħallas stipendji extra sabiex iħajjar studenti jistudjaw f'dawn il-professjonijiet marbuta mal-qasam tas-saħħa?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil- Komunita'): Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li gradwati ġodda f'oqsma tas-saħħa jiġu mpjegati skond il-ħteġijiet li jkun hemm bżonn fis- servizz.

SAĦĦA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita': Wara li d-direttur ġenerali tas-saħħa kien qal li kienet qed issir evalwazzjoni tal-ħaddiema fis-settur tas-saħħa marbut man-numru ta' ħaddiema meħtieġa fil-qasam pubbliku, jista' l-Ministru jgħid jekk dan għadux għaddej u jekk fl- affermattiv meta se jitlesta?

F'każ li dan ir-rapport tlesta, jista' jgħid x'ħareġ minnu u x'inhi s-sitwazzjoni preżenti f'dawn l-oqsma?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil- Komunita'): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-evalwazzjoni msemmija wriet li hemm numru ta' oqsma fejn qed isir ammont sostanzjali ta' overtime b'nefqa li tammonta għal madwar Lm1 miljun.

Id-diviżjoni bħalissa qed tieħu l-passi meħtieġa biex tingaġġa ħaddiema biex jagħmlu dan ix-xogħol.

ST JAMES CAVALIER - OPERATING EXPENSES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jispjega u jagħti breakdown ta' other operating expenses ta' l-accounts ta' St James Cavalier, f'paġna 18, għas-sena 2003?

ONOR.

JESMOND MUGLETT (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura): Qed inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

BIRKIRKARA - MAIN STREET - GALLARIJA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

Michael Asciak) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent: Billi f'142, Main Street, Birkirkara hemm gallarija tal-ġebel li hija unika għax fiha statwa ta' Sant'Elena, jista' l-Ministru jara li din tiġi skedata peress li waslet biex tikkollassa biż-żmien?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent): Ninsab informat li ngħataw struzzjonijiet biex il-gallarija ndikata mill- Onor. Interpellant tiġi spezzjonata mill-uffiċjali tal-MEPA bil-għan li jittieħdu l-prekawzjonijiet neċessarji biex din tiġi mħarsa.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - SQAQ IL-QENĊ

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

David Agius) staqsa lill- Ministru tar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistax isir patching u tiswijiet oħra fi Sqaq il-Qenċ f'Ħaż-Żebbuġ, Malta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (f'isem il-Ministru tar-Riżorsi u l- Infrastruttura): Jien informat li x-xogħlijiet msemmija mill-Onor.

Interpellant jaqgħu taħt ir-responsabilita' tal-kunsill lokali rispettiv.

WSC

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

David Agius) staqsa lill- Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm nefqet flus il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma fl-2004 f'xiri ta' għodod, f'xiri ta' karozzi u f'xiri ta' vetturi oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ŻEBBUĠ - TRIQ IT-12 TA' MEJJU

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI (f'isem l-Onor.

David Agius) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru xi xogħlijiet fi Triq it-12 ta' Mejju, f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab informat li fil-ġimgħat li għaddew, periti mill-ADT spezzjonaw it-triq imsemmija u saret talba lid-diviżjoni tax- xogħlijiet biex isir il-patching neċessarju.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR L-GĦOTI B'ĊENS TAL-FORTIZZA TA' CHAMBRAY, GĦAWDEX

Tkompli mis-17 ta' Diċembru, 2004.

MR SPEAKER: Ninforma lill-Kamra li s'issa n-naħa tal-gvern ħadet 213-il minuta u n-naħa ta' l-oppożizzjoni ħadet 235 minuta.

Għaldaqstant għal din is-seduta l-gvern fadallu 86 minuta u l-oppożizzjoni fadlilha 64 minuta.

Rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u l-Komunikazzjoni): Mr Speaker, fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi se nipprova ngħaddi ftit kummenti dwar ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna u se nipprova nara wkoll jekk permezz ta' din ir-riżoluzzjoni Chambray innifsu, Għawdex bħala gżira u Malta bħala nazzjon hux se jirnexxilhom jimxu iktar 'il quddiem minn fejn kienu waslu sal-lum.

Għalhekk wieħed irid iżomm quddiem għajnejh x'inhu l-iskop tar-riżoluzzjoni li għandna quddiemna u f'liema sitwazzjoni ninsabu llum.

Jien kelli l-okkażjoni li nisma' diversi kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra, b'mod partikolari kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni li enfasizzaw in-negattiv tas-sitwazzjoni li jinsab fih Chambray illum.

Naturalment il-kelliema ta' l-oppożizzjoni mhux biss m'humiex kuntenti bil- qagħda ta' Chambray kif inhi llum pero' qed jgħidu wkoll li permezz tar- riżoluzzjoni li għandna quddiemna la Chambray innifsu, la Għawdex u lanqas Malta m'huma sejrin jibbenefikaw minnha.

U fil-fatt din hija d-diverġenza prinċipali bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra għaliex l-għan ewlieni ta' din ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna huwa proprju li tiġi fi tmiemha s-sitwazzjoni li għandna sal-lum f'dan il-post u tintemm il-qagħda li issa ilha għaddejja għal diversi xhur fejn prattikament l-iżviluppb huwa wieqaf fiżikament u f'ċerti partijiet minnu huwa wieqaf ukoll permezz ta' enforcement notice li ma ppermettewx li jkun hemm ċertu żvilupp.

U minn hawn irridu nħarsu 'l quddiem u naraw kif fil-fatt dan il-post se jiġi żviluppat biex nassiguraw li l-fortizza nnifisha u l-area ta' madwarha ma jibqgħux fil-qagħda li jinsabu fiha llum u naraw li l-benefiċċju li jista' joħroġ mill-iżvilupp ta' dawk l-inħawi jkun wieħed massimizzat.

Bħala riżultat ta' l-iżvilupp u tal-bidliet fiżiċi u ambjentali li se jsiru f'dawk l-inħawi, irid jiġi assigurat li dawk l-inħawi li jlaħħqu 98,000 metru kwadru jkunu jistgħu jibdew iservu ta' residenza, ta' għodda ta' ħajja għal dawk li jmorru joqogħdu f'dawk l- inħawi u ta' għodda ta' impjieg għal dawk li matul iż-żmien li ġej se jkollhom xogħol marbut ma' l-iżvilupp ta' dawn l-inħawi.

Naturalment id-diskussjoni dwar Chambray m'hijiex differenti minn diskussjonijiet oħra li huma marbutin ma' l-iżvilupp f'pajjiżna għaliex m'hijiex l-ewwel darba li dan il-Parlament iddiskuta riżoluzzjonijiet ta' dan it-tip u fil-fatt 12-il sena ilu kellna diskussjoni oħra dwar l- iżvilupp ta' dan il-post.

Parti mid-diskussjoni kienet marbuta wkoll mal- fatt li oriġinarjament dan il-post kellu jiġi żviluppat b'ċertu mod u kellu jinkludi fih lukanda u ċerti affarijiet oħra li issa m'humiex parti mill-kondizzjonijiet li qed jiġu mposti fuq l-iżviluppaturi l-ġodda.

Fuq dan il-punt ukoll kien hemm kummenti miż-żewġ naħat tal-Kamra pero' għal darba oħra l-oppożizzjoni enfasizzat li bażikament dan il-post qiegħed jingħata lil min se jiżviluppah bi prezz orħos minn dak li attwalment wieħed jistenna li jakkwista fiż-żmenijiet tal-lum.

Prattikament intesa għal kollox il-fatt li matul it-tliet snin li għaddew dan l-iżvilupp kien wieqaf u allura ma stajniex inħallu din is-sitwazzjoni ta' stalemate tipperpetwa.

Il-Ministru Austin Gatt fl-introduzzjoni tiegħu qal li bħala gvern stajna ddeċidejna li minflok inressqu din ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna, stajna dħalna l-qorti u noqogħdu nikkustinjaw ma' dawk li kienu qabel il-persuni li kellhom id-drittijiet ta' żvilupp f'dawn l-inħawi u mbagħad naraw kif jispiċċaw dawn is-sitwazzjonijiet ta' litiġji fil-qrati wara li jinħela ħafna żmien.

Pero' dan kien iwassal biss biex lil Chambray inħalluh fil-qagħda li hu għal żmien iktar fit-tul.

Jekk m'iniex sejjer żball, ftit tal-ġimgħat ilu il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal f'Għawdex stess li l-gvern għandu jara li kemm jista' jkun malajr ma jħallix il- pożizzjoni ta' Chambray kif inhi u jwassal fit-tmiem id-diskussjoni.

L- għażla li kellna quddiemna kienet bejn il-proċess legali li jista' jittieħed jew inkella l-proċess li fil-fatt intagħżel.

Il-gvern deherlu li fl-interess ta' Chambray u fl-interess ta' l-istess Għawdxin kien għaqli li nipprovaw nikkonkludu ftehim ġdid, ftehim li fih innifsu ikun differenti u ftehim fejn wieħed jipprova jara l-aħjar benefiċċju li jista' jakkwista għal pajjiżna.

Naturalment kif wieħed kien jistenna fil-jumejn li għaddew smajna kummenti li kienu jgħidu li l-gvern seta' akkwista aktar.

Din hija tip ta' argumentazzjoni li mhux l-ewwel darba li nstemgħet miż-żewġ naħat tal-Kamra, meta naħa jew oħra tkun fl- oppożizzjoni, pero` fl-aħħar mill-aħħar min irid jiddeċiedi jkollu jagħżel bejn li jkompli jtawwal il-proċess ta' diskussjonijiet jew inkella li jasal għal ftehim li jkun jidher li hu l-aħjar wieħed fil-mument partikolari li jkollna quddiemna.

Mr Speaker, diversi kelliema staqsew għaliex il-kondizzjonijiet ta' l- agreement il-ġdid ma jimponux il-bini ta' lukanda fuq min se jkun qed jiżviluppa u jinvesti f'dan il-post.

Imbagħad tqanqal l-argument l-ieħor - li kważi jirriżulta awtomatikament minn deċiżjoni bħal din - dwar kemm il- gvern tal-lum qed jagħmel jew ma jagħmilx enfasi fuq l-iżvilupp turistiku f'Għawdex.

L-argumenti prinċipali kienu marbutin mal-fatt li l-bini ta' lukanda, tkun fejn tkun - pero` hawnhekk qed nitkellmu fuq lukanda fil- konfini tas-swar ta' dan il-post - kienet tkun tfisser li jkun hemm iktar kapaċita` ta' residenzi għal turisti f'pajjiżna.

Mingħajr ma nidħol fil-mertu dwar jekk jagħmilx sens jew le li tibni lukanda f'dan il-post, irrid inpoġġi l-argumentazzjoni fil-perspettiva reali li għandna bħalissa f'Malta u b'mod partikolari f'Għawdex fejn qed jirriżulta li l-occupancy rate tal-lukandi li hemm f'Għawdex hija bejn wieħed u ieħor in-nofs ta' l-occupancy rate li għandhom il-lukandi Maltin u Għawdxin flimkien.

Jiġifieri l-occupancy rate ta' Għawdex hija bejn 32% u 35%, filwaqt li l-lukandi ta' Malta u Għawdex flimkien għandhom average occupancy rate ta' bejn 66% u 69%.

Hawnhekk wieħed jista' jargumenta li iktar ma jkollok lukandi li jistgħu jipprovdu servizzi differenti, iktar tista' tattira turisti.

Naturalment kuntrarju għal dan hemm l-argument li l-bini ta' lukanda oħra fih innifisu ma jattirax turiżmu li huwa ġdid, imma jwassal biss għal occupancy rate inqas minn dik li għandna llum.

Għax jekk in-numru ta' sodod li hemm available illum jinqasmu u jiġu okkupati bi 32% jew 35%, jekk jiżdied in- numru ta' sodod u ma jiżdiedx ukoll b'mod sostanzjali l-ammont ta' turisti f'din id-destinazzjoni partikolari, ir-rata ta' okkupazzjoni tonqos u mhux tiżdied.

U probabbilment dan iservi ta' dannu minflok ta' ġid għas-settur turistiku fil-gżira Għawdxija.

Kien hawn ukoll l-argument jekk meta tingħata konċessjoni ta' dan it-tip għandux ikun il-gvern li jimponi ċertu mod ta' żvilupp li jixtieq li jsir f'sit partikolari, inkella għandux ikun min qed jingħata l-konċessjoni li jagħti l-proposti tiegħu dwar l-iżvilupp.

Irridu niftakru li l-konċessjoni li qed nitkellmu dwarha li hija għal perjodu ta' 99 sena, hija konċessjoni għal terminu pjuttost twil, allura wieħed irid jara jekk ikunx aħjar li partijiet mill-istess post forsi jitħallew għal żvilupp differenti iktar 'il quddiem.

Waqt id-dibattitu li kellna f'dawn il-jumejn ingħataw diversi dettalji dwar l-istorja ta' Chambray u dwar il-mod kif żviluppa dan il-post matul is- snin.

Meta wieħed ikun se jagħmel interventi ta' kostruzzjoni ġdida f'post bħalma huwa dan li qed nitkellmu dwaru, irid jassigura ruħu li l-iżviluppi l-ġodda kemm jista' jkun ikunu jmorru ma' l-ambjent fejn ikunu se jsiru.

Għandna r-realta` l-oħra li minħabba l-fatt li dan il-post qiegħed mibni fuq promontorju kollu tafal partikolari, wieħed irid jassigura li l-post ikun użat b'mod tajjeb.

Nispera li matul is-snin li ġejjin l-iżviluppaturi l-ġodda jkunu f'qagħda li jassiguraw li fl-inħawi mhux talli ma jkunx hemm deterjorament, talli tiġi mtejba l-kondizzjoni tal-faċilitajiet li joffru dawn l-inħawi.

Naf li waħda mill-kondizzjonijiet li hemm fl-agreement li qed nitkellmu dwaru hija wkoll ta' embellishment ta' l-istess inħawi.

Għalkemm m'huwiex faċli li tagħmel embellishment fl-inħawi li għandhom storja partikolari u m'huwiex faċli li tassigura li l-iżvilupp li tkun qed tagħmel ikun jixraq ma' l-ambjent ta' dawn l-inħawi, jien nemmen li min se jingħata l-konċessjoni se jkun f'qagħda li jassigura li minbarra l- faċilitajiet ta' residenza se jipprovdi wkoll il-faċilitajiet ta' entertainment fejn dak li jkun ikun jista' jmur bil-familja tiegħu jgawdi l- ambjent kollu li hemm f'dawk l-inħawi.

Jien nemmen li min se jingħata l- konċessjoni se jkun kapaċi josserva l-kondizzjonijiet li qed jiġi mitlub josserva fl-agreement ħalli dawn l-inħawi jiġu rranġati b'mod li jassiguraw l-aħjar żvilupp possibbli.

Mr Speaker, l-iżvilupp dejjem jista' jġib miegħu ammont ta' kritika għax lili togħġobni ħaġa, lilek togħġbok ħaġa oħra u lil ħaddieħor togħġbu xi ħaġa differenti, pero` m'għandix dubju li l-kriterji li se jiġu applikati hawnhekk, kemm mill-iżviluppatur nnifsu, kemm mill-periti tiegħu u kif ukoll mill-awtorita` ta' l-ippjanar u l-ambjent, ikunu tali li jiggarantixxu li l-iżvilupp li jkun qiegħed isir f'dak is-sit isir b'mod li jiġi assigurat l-aħjar ambjent possibbli.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar għoti ta' art tal-gvern u kull darba li ġejna f'dan il-Parlament b'riżoluzzjoni biex niddiskutu l-għoti ta' art tal- gvern dejjem kien hawn - u din id-darba ma kenitx eċċezzjoni - kontroversja mhux biss dwar il-mod kif tkun qed tingħata l-art u dwar l-użu tagħha, imma wkoll dwar min kien se jingħata l-konċessjoni partikolari, cioe' l- iżviluppatur in kwestjoni.

Iżda f'dan il-każ li għandna quddiemna, minħabba l-fatt li l-iżviluppaturi huma persuni magħrufa ħafna fil-gżira Għawdxija u peress li diġa` taw u għadhom jagħtu kontribut f'diversi oqsma ta' l-ekonomija Għawdxija, donnu li ma kienx hawn kontroversja kbira ħafna.

Almenu ma nħolqotx kontroversja esaġerata bħalma ġieli kellna.

Għalhekk nispera li l-istess persuni li qed jingħataw il-konċessjoni japprezzaw il-fatt li, minbarra r-responsabbilta` ta' żviluppaturi normali li se jinvestu ammont ta' flus f'dawk l-inħawi biex iġibu 'l quddiem in- negozju tagħhom, għandhom ukoll ir-responsabbilta` li jridu jġibu 'l quddiem lill-gżira li joqogħdu u jaħdmu fiha.

Jien nemmen li l- iżviluppaturi li qed jingħataw din il-konċessjoni se jipprovaw iżommu quddiem għajnejhom dan kollu iktar u iktar meta wieħed jiftakar li huma attivi f'diversi oqsma tal-ħajja soċjali u ekonomika ta' Għawdex.

Mr Speaker, dan ma jfissirx li l-iżviluppaturi ta' din il-proprjeta` se jkunu qed jagħmlu dan mingħajr qligħ għan-negozju tagħhom.

Pero` l-għan prinċipali tal-gvern, bħalma kien f'konċessjonijiet oħra li wkoll kienu ġabu magħhom kontroversja kbira, huwa li jsir żvilupp fis-sit li jingħata.

Permezz tal-konċessjonijiet li tajna fl-imgħoddi, b'mod partikolari fl- inħawi ta' San Ġiljan inħoloq ammont kbir ta' xogħol.

U jien nemmen li l- konċessjoni li qegħdin nagħtu llum se tgħin lill-ekonomija Għawdxija u permezz tagħha se jiġu żviluppati l-inħawi li ilna nipprovaw niżviluppawhom mhux minn meta ngħatat il-konċessjoni oriġinali li qegħdin nitkellmu dwarha, imma għal snin twal.

Kien hawn kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra li taw ukoll il-bażi storika ta' kif matul il-mijiet ta' snin wieħed jista' jgħid kien hemm intenzjonijiet ta' żvilupp b'modi differenti, li daqqa wasal u drabi oħra ma wasalx.

Pero` issa se nkunu f'qagħda li dak li ma rnexxilniex nagħmlu bħala gvern bl-aħħar konċessjoni li ngħatat fl-1993, u anke b'riżultat ta' l-esperjenza li nġabret minn dik il-konċessjoni u mid-diskussjonijiet kollha matul is-snin li għaddew, nagħmluh illum meta qed nagħtu l-aħjar konċessjoni li stajna nagħtu lil min qed jiżviluppa biex nassiguraw li l- iżvilupp isir.

Nemmnu li qegħdin nassiguraw li dawk l-inħawi jingħataw mhux biss dehra iktar sabiħa, imma li jkunu ta' benefiċċju għall-ekonomija Għawdxija.

Naturalment wieħed jista' jibqa' jdur madwar ir-riżoluzzjoni li fiha nnifisha hija pjuttost qasira, pero` l-għan prinċipali tar-riżoluzzjoni huwa l-għoti tas-site għall-iżvilupp.

Nemmnu li l-konċessjoni li qegħdin nagħtu hija waħda li se twassal biex dawn l-inħawi jiġu mibdula u żviluppati.

B'dan f'moħħi nawgura l-ewwelnett li dan il-kuntratt jiġi konkluż u nawgura wkoll lill-iżviluppatur li se jkollu din il-konċessjoni li jirnexxilu jagħmel l-iżvilupp fiż-żmien miftiehem ħalli ma jkunx hemm bżonn ta' xi intervent ieħor min-naħa tal-gvern.

Nispera li dan ikun l- aħħar intervent ta' dan il-Parlament fuq dan il-post ħalli Għawdex ikun jista' jgawdi minn dan l-iżvilupp u pajjiżna jkompli miexi 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Mr Speaker, fid-dinja li tiżbalja hija ħaġa umana, pero` li tippersisti fl-iżball u wara li tkun għamilt żball terġa' tiżbalja, naħseb li hija ħaġa li verament m'hijiex aċċettabbli speċjalment meta qed nittrattaw proprjeta` li hija tal-poplu Malti u tal-poplu Għawdxi.

Mr Speaker, din hija daqqa oħra taħt iċ-ċintorin li l-gvern qiegħed jagħti lill-poplu Għawdxi.

Dan qed ngħidu għax kif jaf kulħadd il-ministru għall- investiment u teknoloġija ta' l-informazzjoni mdorri jagħti daqqiet taċ- ċintorin lill-poplu Għawdxi.

Ma rridux ninsew il-famuż arloġġ tal-kartun li l-Ministru Austin Gatt ippropona u għamel fil-gżira t'Għawdex li llum biex jinxtara dan il-famuż arloġġ tal-kartun trid tħallas 25c.

Kulħadd jiftakar ukoll l-ordni għall-għeluq ta' l-uffiċċju tal-PBS f'Għawdex u biex il-ħaddiema tal-PBS Għawdxin jintbagħtu Malta.

Kulħadd jiftakar ukoll it- tibdil li sar fl-iskeda tal-Gozo Channel mingħajr ħadd ma ġie konsultat, lanqas il-ministru għal Għawdex.

Fil-fatt hi stess qalet li meta tbiddlet l-iskeda, hi ma kenitx taf.

Kulħadd jiftakar ukoll iż-żieda fin-nollijiet tal-Gozo Channel, l-ewwel żieda ta' 30% u f'Ġunju li ġej se nerġgħu nżidu n- nollijiet bi 8.3%.

Kulħadd jiftakar ukoll it-tkeċċija riċenti tal-ħaddiema li kienu jaħdmu fil-kafetterija tal-Gozo Channel.

Issa quddiemna għandna din ir-riżoluzzjoni dwar Fort Chambray pero' issa se ngħid x'se jiġri fl-aħħar ta' Jannar jew fil-bidu ta' Frar tas-sena d- dieħla.

Dawn iddeċidew li fl-aħħar ta' Jannar tas-sena li ġejja jew fil- bidu ta' Frar jissospendu s-servizz tal-ġarr tal-merkanzija minn Sa Maison.

Qed jippjanaw u diġa' ftiehmu li għall-aħħar ta' Jannar jew għall-bidu ta' Frar idaħħlu l-vapur ta' Pinu fid-dockyard biex taparsi jagħmlulu refit u bl-iskuża li m'hemmx vapur biex jaħdem minn Sa Maison, is-servizz jiġi taparsi sospiż għal ftit żmien.

Imbagħad din il-miżura tindara u s- servizz tal-merkanzija minn Sa Maison jibqa' sospiż għal dejjem.

Dawn huma l-affarijiet ippjanati għall-gżira Għawdxija, li b'miżura wara l- oħra lil Għawdex mhux biss qed jaqtgħulu nifsu imma qed iħalluh bla sens ta' treġija, bla sens ta' viżjoni u qed iġibuna bħala ċittadini tat-tieni klassi.

Mr Speaker, il-bejgħ ta' Chambray qed isir meta din is-sena stess il-gvern, bl-għajta li jrid iġib valur tajjeb għall-proprjeta` tiegħu, għadda liġi minn dan il-Parlament fejn qal li l-proprjeta` tal-gvern, wara li tiġi valutata, tinbiegħ bis-subbasta bil-għan – li huwa tajjeb - li l-proprjeta` tal-gvern veru ġġib l-aħjar prezz.

Allura min-naħa ngħidu mod u min-naħa l-oħra qed ngħaddu din ir-riżoluzzjoni fejn qegħdin nagħtu Chambray li huwa parti minn Għawdex tagħna lil negozjanti li f'dan il-każ huma l- familja Caruana.

Aħna m'għandna xejn kontra din il-familja, seta' kien Tizju jew Sempronju għax għalina l-interess nazzjonali u l-interess ta' Għawdex huwa importanti.

Dan huwa negozju bla ebda interess u li minnu Għawdex m'hu se jgawdi xejn.

Jekk tippermettili, Mr Speaker, nixtieq nikkwota siltiet minn diskors tajjeb li kont għamilt int fil-Parlament fit-13 ta' Jannar, 1993 meta kont ministru għal Għawdex u kienet se tingħata din l-art i lil Roberto Memmo, li huwa importanti li din il-Kamra żżomm quddiem għajnejha għaliex jekk nitilfu dawn il-binarji u nkomplu nirromblaw u ngħaffġu fuq il-gżira Għawdxija, żgur li m'aħniex sejrin naslu.

Dak inhar s-Sinjorija Tiegħek kienet qalet hekk:

"Meta tagħmel paragun mill-ewwel tinduna li dak li qegħdin nipproponu aħna huwa ferm iktar superjuri minn dak li kien qed jiġi propost min- naħa tagħhom.".

Hawnhekk kont qed tirriferi għall-iżvilupp li kien sar qabel taħt il-gvern Laburista u l-iżvilupp li kontu qed tippjanaw biex dan il-forti jingħata lil Roberto Memmo.

"Imma iktar minn hekk irrid ngħid li mhux din biss kienet il- konsiderazzjoni tagħna, aħna rridu naraw li jkun hemm l-aħjar deal possibbli u li l-iżvilupp li jsir ikun sostenibbli.".

U din hija importanti u nieqaf hawn.

Issa jien nistaqsi lil kulħadd pero' b'mod partikolari lill-ħames membri parlamentari Għawdxin għaliex din l- iktar li tolqot lilna: Dan l-iżvilupp, li sagħtejn oħra se nivvotaw biex ikun jista' jseħħ, se jkun żvilupp sostenibbli għall-gżira Għawdxija jew le?

Fejn hu dan l-iżvilupp sostenibbli li aħna dejjem nagħjtu hawn, jien l- ewwel wieħed, li hemm bżonn li jkollu Għawdex, żvilupp li dejjem tiela', tiela', tiela' biex verament lil Għawdex inġibuh fuq l-istess livell bħal Malta?

Fejn hu dan l-iżvilupp sostenibbli li se joffri dan il-kuntratt?

Mr Speaker, inti komplejt tgħid:

"... u biex isir dan irid jintlaħaq bilanċ bejn dak li qed jiġi propost bħala żvilupp u dak li tkun qed toffri inti u allura trid tagħti kas ta' dan ukoll.".

Komplejt tgħid:

"Xi kredenzjali kellu dak ir-raġel biex imexxi l-Fort Chambray u minnha jagħmel post turistiku u żvilupp sostenibbli li joħloq impjiegi, li jġib ġid għall-ekonomija ta' Għawdex u tal-pajjiż?".

U issa wara 13-il sena jien nistaqsi: Xi kredenzjali kellu Roberto Memmo biex jagħmel minn dan is-sit post turistiku u li jagħmel żvilupp sostenibbli f'dan il-post?

Almenu l-iżviluppaturi ta' qabel kienu Maltin u jekk ħadu xi ħaġa, ħaduha l-Maltin, imma Memmo se jieħu madwar Lm2.5 miljun mingħajr ma nefaq ċenteżmu wieħed u ħariġhom barra minn Malta.

Dan huwa l-iżvilupp sostenibbli?!

Is-Sinjorija Tiegħek kompliet tgħid hekk:

"Xi kredenzjali kellu dan?

U jekk ma kellu ebda titlu, kif niġu akkużati aħna meta b'din il-mozzjoni li qed inressqu fil-Parlament qegħdin nuru kif għandu jsir żvilupp?".

U naħseb li rajna kif għandu jsir żvilupp għaliex tajna dan is-sit lil Roberto Memmo, għamel bina li ried, ittrasferixxa x-shares tiegħu lil min ried, qala' l-flus u m'għamel l-ebda ġid għall-poplu Għawdxi.

Id-diskors kompla hekk:

"Naħseb li biex inġib investiment f'Għawdex hija ħaġa diffiċli wkoll u nifhem li kulħadd ikun għadda minn mumenti diffiċli sakemm jasal għat- targets u għall-objectives tiegħu.

Fil-każ ta' Chambray ilkoll kemm aħna qed nistqarru li rridu li dan ikun proġett turistiku ta' ċerta kwalita`.".

Dan huwa punt importanti ieħor.

Issa ħalli neżaminaw il-kuntratt li se napprovaw illum.

Dan il-kuntratt tista' b'xi mod tikkwalifikah bħala proġett turistiku ta' ċerta kwalita`?

U dan mhux kliemi, imma kliemek stess, meta kienet qiegħda tiġi diskussa ir-riżoluzzjoni dwar il-Forti Chambray fil-Parlament fl-1993.

Dakinhar inti komplejt tgħid hekk:

"Jien naħseb li lkoll kemm aħna għandna nagħmluha ċara li b'dan id- diskors li qed nagħmlu llejla fuq il-Forti Chambray qed nindirizzaw lil Għawdex għal destin turistiku.

Jekk irridu naraw kif irridu niżviluppaw aħjar l-ekonomija tal-gżira ta' Għawdex m'għandix dubju li dan għandna nagħmluh permezz tat-turiżmu li huwa settur li Għawdex jiddisponi ħafna għalih.

Hawnhekk irridu nħarsu u nindirizzaw id- diskorsi u l-enerġiji tagħna.

Għalkemm irid ikun hemm it-turiżmu, l- agrikoltura u xi ftit fabbriki, prinċipalment it-turiżmu huwa s-settur l-iktar importanti għal Għawdex.

S'issa għadu m'huwiex, imma jrid ikun.

U jien nistqarr li meta nara proposti ta' investiment għal Għawdex inħoss li għandi nikkultivahom, naturalment narahom, nistudjahom, nanalizzahom ma' sħabi u mal-gvern u naraw li dawk, jekk inhu possibbli, jaslu sal-port ta' l-Imġarr u l-investiment jasal sal- gżira ta' Għawdex.

Dan huwa d-dover tiegħi u ta' kull membru ta' din il-Kamra.

Naturalment id-deputati li ġejjin minn din il-gżira għandhom iktar dover li jirrappreżentawha għaliex aħna għalhekk qegħdin fil-politika, mhux biex nagħmlu l-konsiderazzjonijiet elettorali biss, anzi biex nagħmlu l-konsiderazzjonijiet li jġibu dak l-iżvilupp sostenibbli li jien semmejt u li rridu naraw li jsir f'Għawdex kollu.

Jekk hemm xi diffikultajiet partikolari ġo Għawdex irridu nagħtu konsiderazzjonijiet iktar u iktar u naraw li noħolqu l- miżuri meħtieġa biex inwasslu dak l-investiment sa Għawdex.

Jien irrid nappella lil kull min jara dan l-investiment bħala kontribuzzjoni oħra biex inżidu l-attivita` ekonomika tal-gżira ta' Għawdex.

Din hija opportunita` u ma nistgħux nitilfu opportunitajiet bħal dawn.".

U din l-opportunita` tajniha lil Roberto Memmo meta tajnieh xi Lm2.5 miljun!

Id-diskors kompla hekk:

"Mr Speaker, il-konklużjoni tiegħi hija li din hija l-aħjar option li għandna quddiemna.

Il-Forti Chambray li tant hija sabiħa u fl-istess ħin tant tinstab abbandunata - jien sejjaħtilha r-renju tal-gremxul għaliex hekk hi bħalissa - se tiġi valorizzata kemm-il darba nsibu the right mix ta' kif nagħmlu żvilupp sostenibbli, żvilupp turistiku kif sejjer isir permezz ta' din il-proposta.

Iva, hemm bżonn li jsir dan l-iżvilupp, hemm bżonn li aħna nagħmlu żvilupp turistiku li jkun sostenibbli u li jagħti x-xogħol lil Għawdxin f'Għawdex stess."

U hawnhekk jien nistaqsi: Dan l-iżvilupp li suppost għandu jkun żvilupp sostenibbli, x'xogħol se jagħti lill-Għawdxin f'Għawdex stess?

"Allura aħna issa se nivvotaw biex naraw jekk dan l-iżvilupp, skond l- interess nazzjonali, skond l-interess ta' Għawdex, hux sejjer jagħti x- xogħol lil Għawdxin f'Għawdex stess.

Jien naqbel ma' l-ewwel parti ta' dik il-mozzjoni għax dak li qegħdin nagħmlu aħna huwa żvilupp sostenibbli, jista' jkun sostnut fis-snin li ġejjin u jien persważ li għandu jkompli iktar ikabbar il-ġid lil Għawdex u li jsib il-postijiet tax-xogħol lill-Għawdxin f'Għawdex stess, imma jagħti wkoll kontribut lill-ekonomija nazzjonali.".

Mr Speaker, meta tara d-draft tal-kuntratt li għandna quddiemna ssib li dak kollu li għidt inti fit-13 ta' Jannar 1993, ma japplika assolutament xejn għal dan il-kuntratt għaliex fil-kuntratt la hemm żvilupp sostenibbli, la hemm interess nazzjonali, la hemm xogħol - u jrid ikollok tassew immaġinazzjoni fertili biex tgħid li l-kuntratt b'xi mod se joħloq ix- xogħol għall-Għawdxin - u bl-ebda mod m'hu se jkabbar it-turiżmu fil-gżira Għawdxija, imma huwa purament negozju u xejn iktar.

Dan huwa ħażin u għalhekk aħna bħala oppożizzjoni se nivvotaw kontra din il-mozzjoni.

Irrid insemmi wkoll l-aspett turistiku għax huwa importanti.

Ħafna mill- kelliema tal-gvern - u din hija ħaġa oħra li assolutament ma naqbilx magħha - qegħdin iġibu l-argument li minkejja li f'Għawdex għandna occupancy rate, speċjalment fix-xitwa, li hija iktar għolja minn dik ta' Malta, qed jagħlqu l-lukandi u hemm investiment Malti jew investiment barrani li biegħ sehmu f'Għawdex u telaq minn Għawdex u ħafna mil-lukandi – u dan huwa veru - għalqu u se jiġu konvertiti fi flats u allura m'hemmx skop li nimponu li jkun hemm lukanda f'Chambray.

Dan huwa proprju l-iżball li qiegħed isir fil-gżira Għawdxija.

Sar l-istess żball fil-qasam tal-manifattura fil-gżira Għawdxija.

Meta ndunaw li f'Malta jew f'Għawdex ma jistax ikollok aktar settur ta' industrija li jagħmel iż-żraben jew li jagħmel it-tessuti minħabba li l- costs għolew, bdew imorru ċ-Ċina jew Tunis għaliex hemmhekk għad għandhom cheap labour.

Pero' filwaqt li f'Malta għarfu t-targeting sectors tagħhom u marru għal sectors oħra, f'Għawdex is-settur tal-manifattura ntilef u t- targeting sectors tagħna ntilfu kompletament, bir-riżultat li l-qasam industrijali tax-Xewkija f'Għawdex spiċċa ngħata lill-family concerns li jagħmlu s-sufani jew jaħdmu l-aluminium u allura l-industrija fil-gżira Għawdxija spiċċat rovinata darba għal dejjem!

Pero' f'Malta kellhom pjan ħolisitku u pjan tajjeb għal dan is-settur fejn minflok baqgħu jattiraw manifattura fil-lower end, bdew jattiraw ċertu tip ta' investiment li llum f'Malta beda jħalli l-frott tiegħu, iżda jiddispjaċini ngħid li f'Għawdex għandna żona industirjali li qisha ċimiterju!

Mr Speaker, l-istess ħaġa qed tiġri fil-qasam turistiku.

Huma kollha skużi li tgħid li s-settur tal-lukandi f'Għawdex sejjer lura u allura m'hemmx bżonn ta' aktar lukandi!

Issa li qed jagħlqu l-lukandi qegħdin nirrikonoxxu dan l-istat ta' fatt?!

Allura issa l-lukanda li kellha tinbena fil-Forti Chambray m'hemmx ċans li tinbena?

Allura l-bejgħ ta' Chambray se jkun purament xi ħaġa ta' negozju?

Meta lil dan il-proġett tneħħilu l-aspett turisitku tiegħu, mill-ewwel qed tniżżlu f'livell kummerċjali bejn il-gvern u l-privat!

Hawnhekk qisek qiegħed tbigħ b'tender lill-privat il-bini ta' Kastilja!

Hekk qegħdin jagħmlulna ġewwa Għawdex!

Fil-fehma tiegħi, dan huwa ta' għajb, iktar u iktar meta l-ġimgħa l-oħra l-ministru għal Għawdex ħarġet bi pjan ta' żvilupp ekonomiku u soċjali għall-ġżira Għawdxija li suppost se jitwettaq mis-sena 2005 sas- sena 2010.

Qalet ukoll li hemm bżonn li fil-qasam turistiku nagħmlu enfasi ħalli lil-lukandi nagħtuhom spinta 'l quddiem u mhux nbigħuhom bħala flats jew jagħlqu fix-xitwa u jerġgħu jifħu fix-xhur tas-sajf iżda hemm bżonn li naraw kif nagħmlu pjan ħalli nġibuhom vijabbli.

Mr Speaker, il-ministru qed issemmi wkoll dan il-famuż ċentru komunali li hemm ippjanat li jsir ġewwa r-Rabat, Għawdex.

Il-Kabinett kollu, inkluż il- Prim Ministru, kienu ġew Għawdex u għamlu kummiedja sħiħa għaliex se jagħmlu dan iċ-ċentru komunali fir-Rabat, pero' għas-sena d-dieħla vvotaw biss Lm5,000!

Qalu wkoll li minħabba li fil-belt Vittorja m'hemmx lukanda żgħira, allura hija sine qua non li jkun hemm lukanda żgħira!

Issa f'daqqa waħda qed jargumentaw u jgħidu li f'Għawdex m'hemmx bżonn ta' aktar lukandi u jridu jagħlqu l-lukandi għaliex m'hemmx ċans li dawn jimxu 'l quddiem!

Din hija politika ħażina u turi nuqqas ta' viżjoni!

Kif qal tajjeb is- Sur George Cremona, qisna għandna vapur bla kaptan li miexi fil-maltemp u ma tafx jekk il-vapur hux se jaħbat ma' xi skoll u jispiċċa jegħreq!

B'dan il-mod qed jimxi l-gvern Nazzjonalista fir-rigward tal-gżira Għawdxija!

Issa se jagħtina daqqa oħra billi jbigħ parti minn Għawdex mingħajr m'hu se jibbenefika xejn!

Xtaqt niġi issa għall-aspett storiku u kulturali tal-Forti Chambray.

F'dan il-forti nsibu d-dar tat-tabib u l-polverista li huma żewġ ambjenti b'valur storiku u kulturali kbir.

Nixtieq ninnota li l-ministru għal Għawdex lanqas biss qiegħda hawn!

Araw kemm jinteressaha Għawdex!

(Interruzzjonijiet) X'jimportaha minn dar it-tabib u mill-polverista!

Dawn huma affarijiet tal-biki.

Jekk irid il-gvern jista' jgħaddi din il- mozzjoni kemm irid pero' nappella lill-ministru biex dawn iż-żewġ ambjenti li huma ta' valur storiku u importanti ħafna għal Għawdex iħalluhom f'idejn il-poplu Għawdxi!

Kissirna ċ-ċimiterju ta' l-Ingliżi li hemm f'dan il-post u s-swar li suppost kellhom jiġu rranġati skond il-kuntratt ta' Memmo ma sar xejn fihom!

Għalhekk qabel ma jerġa' jinbiegħ lill-ħaddieħor hemm bżonn li dawn iż-żewġ ambjenti b'valur storiku importantissimu jgħaddu f'idejn l- Għawdxin.

Nerġa' ngħid li hawnhekk qiskom qed tbigħu Kastilja lill- privat!

Jiġi l-gvern one fine day u jbiegħ Kastilja!

Qegħdin iċċaħħdu lill-poplu Għawdxi milli jidħol f'dawn l-ambjenti li huma tiegħu u llum ħadd ma jista' jidħol f'Chambray għaliex kullimkien magħluq u hemm il- watchmen li ilhom hemmhekk għal żmien twil.

Aħseb u ara kemm nista' naqbad u mmur nara l-polverista jew id-dar tat-tabib!

Nagħlaq dan id-diskors tiegħi billi ngħid li fuq Għawdex qegħdin nagħtu daqqiet taħt iċ-ċintorin u hemm bżonn li dawn l-affarijiet ma jibqgħux isiru!

Illum il-poplu Għawdxi se jerġa' jiġi tradut u l-iżball li sar 13- il sena ilu se jerġa' jitwettaq illum!

M'hijiex skuża tajba li nikkonsidraw lil Chambray bħala imbarazz u allura nipprovaw inneħħuh minn quddiem għajnejna.

Dik m'hijiex is-soluzzjoni t-tajba u jekk nagħmlu hekk, inkunu qed nidħku bina nfusna!

U l-istorja tiġġudikana fuq dak li għamilna.

Mr Speaker, jien ikkwotajt x'intqal 13-il sena ilu fil-Parlament fir- rigward tal-Forti Chambray pero' għaddew 13-il sena u dak li ridna minn Chambray mhux talli ma sarx, iżda sar bil-kontra ta' dak li ridna!

Kulħadd ried il-ġid u aħna kellna ħolma li lil Chambray nagħtuh dik id-dimensjoni turisitka, ħaġa li ġġib il-ġid għal Għawdex, ħaġa li l-poplu Għawdxi jaħdem fiha u li ġġib ix-xogħol għal Għawdex, iżda l-gvern ma ried jisma' minn ħadd u baqa' jirrombla minn fuq kulħadd!

U rajna x'ġara!

Issa llum wara 13-il sena l-gvern reġa' ġie fil-Parlament u se jkomplu jirrombla u jirrepeti l-iżbalji li għamel dak iż-żmien!

Fi żmien għaxar snin oħra – forsi jien ma nkunx hawn - l-istorja tiġġudika li kien – u għalhekk il-partit Laburista se jivvota kontra din il-mozzjoni għax tmur kontra l-interess nazzjonali - il-partit Nazzjonalista li reġa' għat-tieni darba biegħ parti mill-gżira Għawdxija lill-privat.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Franco Galea.

ONOR.

FRANCO GALEA: Mr Speaker, nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nirringrazzja lill-ministru tal-ħin li tani sabiex nitkellem fuq il-Forti Chambray.

M'iniex se noqgħod immur lura fl-istorja għaliex diġa' smajniha iżda se nitkellem lejn fejn nixtiequ mmorru.

Għandi ħabib tiegħi li kull meta jiltaqa' man-nies jagħtihom cards b'sayings li kien jgħid ċertu John Ruskin.

F'idejja għandi waħda minn dawn il-cards li tgħid hekk:

"It is not cheaper things that we want to possess but expensive things that cost a lot less.".

Fil-każ ta' Chambray jidher li konna qed inħarsu biss lejn is-somma ta' flus li konna se nirċievu matul is-sena mill-consortium u min-nies li kienu involuti, pero' ma konniex qed nikkalkolaw ix-xogħol li kien se jsir u l- flus li kienu se jibqgħu fil-pajjiż!

Forti Chambray ħadd m'hu se jgħabbih fuq vapur u jieħdu barra minn Malta, bħalma għamlu pajjiżi oħra fejn ħadu xi bridges lejn l-Amerika!

Chambray se jibqa' fejn hu u l-area se tibqa' tal-Maltin u l-Għawdxin.

Meta wieħed jikkonsidra li hemmhekk se jkun hemm madwar 250 appartament, dan ifisser li se jkun hemm aktar negozju għall-Gozo Channel, se jkun hemm iżjed negozju ladarba jerġa' jibda jopera l-helicoptert u forsi jkun hemm xi ajruplani żgħar li jkunu connected minn Għawdex għall-Ewropa u man-North Africa minn Għawdex, se jkun hemm aktar viżitaturi li jmorru ġewwa Għawdex u żieda wkoll fil-commodities ta' ikel, ħwejjeġ u trade in ġenerali għall- gżira Għawdxija.

Jekk wieħed jara x'ġara f'Portomaso, f'Tigne', fit-Three Cities u fil- Valletta Waterfront, jinduna li dawn il-proġetti kbar iġġeneraw business kbir.

Kif jaf kulħadd, jien ġej mis-settur tat-turiżmu u għalhekk nifhem daqsxejn iktar f'dan is-settur.

Jien m'għandi xejn kontra li tinbena din il-lukanda, anzi j'Alla nkunu nistgħu nibnu lukandi daqskemm għandna knejjes f'pajjiżna!

M'iniex se noqgħod nargumenta dwar jekk għandhiex tinbena lukanda jew le, pero' ma ninsewx x'ġara fis-snin disgħin meta mingħalina li konna se nġibu iżjed turisti billi nagħmlu iżjed lukandi.

Riċentement sibt xi chits fl-arkivji tal-lukanda u chit partikolari ta' l- ikel li konna nbigħu fir-restaurant fis-snin sebgħin u fil-bidu tas-snin tmenin u rajt li l-prezz kien ħafna ogħla minn dawk li qed jiċċarġjaw lukandi four-star u five-star bħalissa f'Malta!

Dan qed ngħidu sabiex ma noqogħdux nalludu ruħna li se nagħmlu xi skoperta billi nibnu lukanda oħra!

Jien m'iniex qiegħed nitkellem sabiex niffavorixxi lill-partit Nazzjonalista jew lill-partit Laburista iżda qiegħed nitkellem għaliex qiegħed f'dan in-negozju u naf x'qiegħed ngħid.

Jien nara kif inhuma sejrin ir-rati fis-swieq u ninsab involut fi travel agency ġewwa l- Ingilterra u għalhekk naf x'qiegħed ngħid.

(Interruzzjonijiet) Naċċerta lill-Onor.

Refalo li naf x'qed ngħid.

MR SPEAKER: Onor. Galea, jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

FRANCO GALEA: Mr Speaker, rajna wkoll x'għamlu l-Ingliżi fil-Forti Chambray u jidher li minn mindu nbena qatt ma ġie komplut!

L-iżjed li wasalna fih kien li għamilna l-barracks, l-isptar u xi night clubs li kienu jintużaw għal diversi affarijiet.

Pero' ma rridx noqgħod immur lura fl- istorja imma ngħid biss li mhux ta' min iħallih jinqered.

Għalkemm għadna inċerti fuq il-kwestjoni tal-lukanda, nixtieq ngħid li jekk din ma ssirx, m'għandniex noqogħdu nħarsu lejn dan il-proġett bħala xi ħaġa falluta u bħala xi ħaġa li ma rnexxietx!

Bħalissa hawn ħafna lukandi li għandhom sodod neqsin pero' din tista' tkun fażi temporanja u m'għandniex nikkalkolaw il-ħażin mas-sitwazzjoni preżenti.

Kull ħaġa ħażina ma ddumx ħafna u anke meta oġġett ikun tajjeb ma jdumx ħafna!

Mr Speaker, nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nagħti x-xewqat tal-festi t- tajba lilek, lill-membri taż-żewġ naħat tal-Kamra u lill-impjegati ta' dan il-Parlament kif ukoll lill-familji tagħkom.

Pero' sabiex niġi half way mal-polemika li hawn bħalissa fil-pajjiż, nixtieq ngħid lill-oppożizzjoni li jekk jixtiequ jiena lest li nagħti s-somma ta' Lm1,000 jekk kull wieħed minnhom lest li joħroġha wkoll ħalli nagħmlu l-party tal-Milied lill- ħaddiema tal-gvern!

Madankollu naħseb li m'aħniex qed inkunu oġġettivi jekk qed inħarsu lejn il-kapaċitajiet ta' l-impjegati tal-gvern billi ngħidu li dawn ħaqqhom pastizz jew pasta għaliex il-ħaddiema tal-gvern għandhom valur ħafna iżjed minn pastizz u drink!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi. aktar rimarki?

L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Mr Speaker, quddiemna għandna riżoluzzjoni li timmerita diskussjoni tajba għaliex fl-aħħar mill-aħħar tirrigwarda sit storiku importanti fil-gżira Għawdxija.

Madwar ġimgħa u nofs ilu waqt id- debate tal-budget dwar il-qasam ta' l-ambjent kont għamilt proposta lill- Onor. George Pullicino fejn kont għidtlu li fi proġetti kbar li jkunu ta' importanza nazzjonali u li jirrikjedu numru ta' snin sabiex jitwettqu minħabba li jinvolvu ħafna riżorsi finanzjarji, għandna nipprovaw insibu punt ta' konverġenza bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra bil-għan li proġetti bħal dawn jibqgħu għaddejjin fuq numru ta' snin u jkunu ssapportjati miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Pero' sfortunatament ma kelli l-ebda reazzjoni għal din il-proposta li għamilt!

Fil-fehma tiegħi, ħafna minn dawn il-postijiet storiċi jinsabu mitluqa u li kieku jkun hemm input miż-żewġ naħat tal-Kamra ħalli jkun hemm pjan tajjeb u konkret fuq numru ta' snin, flimkien infasslu strateġija ħalli lil dawn il-postijiet nagħtuhom l-importanza li tixraqilhom.

Sieħbi l-Onor.

Franco Galea semma lil John Ruskin u naħseb li kieku John Ruskin qiegħed jisma' dak li qiegħed jagħmel gvern Nazzjonalista b'din ir- riżoluzzjoni, bil-mod ta' kif qiegħed jipprova jikkalpesta dan il-bini storiku billi joħloq inizjattiva jew jagħti attivita' spekulattiva b'dan il- mod, naħseb li kieku bħalissa jibda jitqalleb fil-qabar tiegħu!

Mr Speaker, iktar tard nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra xi ritratti importanti.

Ritratt minnhom juri l-ħerba li saret fiċ-ċimiterju ta' l-Ingliżi bid-deċiżjoni li ħa l-gvern Nazzjonalista, liema ċimiterju għandu madwar 200 sena u fih importanza storika.

Bl- iżvilupp li sar f'dawn l-aħħar snin ġewwa Chambray, ħalla tkissir sfrenat u tlifna ħafna mill-istorja li kien hemm f'dan il-post!

Sfortunatament ma ħadniex l-opportunita' li nutilizzawh u llum il-ġurnata jekk m'hijiex se tittieħed inizjattiva, b'mod speċjali minn dan il-gvern, sabiex insalvaw dak li fadal se nispiċċaw nitilfu kollox.

Ir-ritratt l-ieħor juri ħajt mimli bi graffiti antiki li jmorru lura sa 300 sena ilu.

Dawn jindikaw l-abilita' ta' min dak iż-żmien għamel dawn il- graffiti li għandhom ukoll xeħta storika għaliex qed jagħtu stampa ċara ta' dak li kien qed iħoss il-bniedem li kien jgħix f'dawn il-forti.

Irrid insemmi wkoll id-development brief li sar mill-MEPA fl-1992 li kien ikkummissjonat mill-gvern preżenti għaliex dan imur kontra l-ispirtu li llum il-ġurnata qed niddiskutu f'din ir-riżoluzzjoni fejn qed nagħtu leeway lill-iżviluppatur ħalli jkompli jispekula dan il-post.

Jekk naqtgħu l-iżvilupp turisitku minn dan is-sit żgur li se noħolqu aktar ħsara fil-post.

Qed indaħħlu użi li m'humiex kompatibbli u biżżejjed tara l-ispekulazzjoni kontinwa li saret f'dawn l-aħħar għaxar snin, fejn anke jekk wieħed ikun sejjer lejn Għawdex jara l-iskyline bil-kruha ta' bini abjad mas-swar!

Dan jindika biċ-ċar il-ħsara li diġa' saret fl-aspett viżwali ta' dan il-bini!

Għalhekk nistaqsi jekk huwiex propizju li qed naċċettaw li f'dan l-iżvilupp inneħħu l-attivita' turistika?!

Aħna nafu li barra minn pajjiżna anke jekk ikollhom sempliċement ġebla storika jagħmlulha tabella u jipprovaw joħolqu għajnuna li fiha nnifisha tkun qed tgħin lill-pajjiż f'dak li għandu x'jaqsam mal-patrimonju nazzjonali tiegħu.

Imbagħad aħna għandna ġawhra bħal din u qed nirriġettawha u nnaqqsulha mill-importanza li jixraqilha!

F'dawn il-ftit sekondi li fadalli nixtieq nagħmel rifirenza għall-abbużi li saru f'dawn l-aħħar snin u fost l-oħrajn irrid insemmi d-dumping li sar fid- ditch tal-forti!

Ma nafx min se jħallas għall-ħsara li saret f'dan il-bini storiku!

Fl-aperturi li kien hemm fil-barracks ta' l-Ingliżi tneħħa xi injam u t-tibdil li sar fil-main entrance tal-forti saru mingħajr il- permess tal-MEPA.

Sfortunatament diġa' tlifna ħafna mill-valur tal-forti u għalhekk jeħtieġ li l-gvern jassigura ruħu sabiex f'din ir-riżoluzzjoni ma jirrepetix l-iżball, li fil-fehma tiegħi, qed jerġa' jġedded f'din ir- riżoluzzjoni tal-lum.

Nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi r-ritratti fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva) Il-permess ingħata.

ONOR.

RODERICK GALDES: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tliet ritratti meħudin f'Forti Chambray, Għawdex.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, fl-introduzzjoni tiegħu l-ministru qal li meta tagħmel launching ta' proġett li fih ikun involut il-privat, jista' jkun li mhux dejjem tirnexxi f'dak il-proġett!

Pero' hawnhekk nixtieq infakkar li qabel ma l-gvern Nazzjonalista nieda dan il-proġett kien hemm ukoll il-gvern Laburista preċedenti li kien diġa' ħaseb sabiex jipprova jiżviluppa dan is-sit!

Kuntrarjament għall-impressjoni li setgħet ingħatat dalgħodu mill-kelliema tal-gvern, fejn qalu li aħna qbadna u tajnih lil ċertu Campbell sabiex jieħu ħsiebu u jmexxih hu, irrid ngħid li ntqalu ħafna affarijiet li m'huma veru xejn!

F'dan il-proġett kien hemm involuta kumpannija serja ħafna fil-qasam tat-turiżmu u din kienet il- kumpannija ta' Captain Morgan, li ngħatat is-sit b'kera ta' Lm12,000 sabiex jiġi żviluppat għal skop turistiku.

Iżda mbagħad kien hemm bidla fil-gvern u tela' l-partit Nazzjonalista, fejn waqqaf dak il-proġett u sar development brief li rrifera għalih il-kollega tiegħi l-Onor.

Roderick Galdes.

Jien m'iniex se nerġa' nidħol fil-kwestjoni kollha ta' kif ingħata l-kuntratt lil Roberto Mimmo sabiex jiżviluppah pero' nixtieq nuża dawn il- ftit minuti li għandi sabiex nispjega daqsxejn il-mod ta' kif aħna nħarsu lejn dawn it-tip ta' proġetti.

Aħna nħarsu lejn dawn it-tip ta' proġetti li huma maħsuba speċifikament sabiex siti storiċi li fihom potenzjal ta' żvilupp u fejn ħafna drabi l- gvern ma jkollux il-fondi neċessarji sabiex iżommhom fi stat tajjeb, naraw kif naslu f'sistema fejn ikun hemm il-privat li jiġi mħajjar sabiex jinvesti f'dawn il-proġetti.

B'hekk ikun jista' jirrestawra l-bini wkoll u ovvjament imbagħad il-parti kummerċjali tagħmel tajjeb għax-xogħol ta' restawr li jkun qed isir.

Jien naf li bil-mod ta' kif ġie żviluppat dan il- proġett ma kienx hemm dan il-mudell!

Apparti minn hekk, f'dan it-tip ta' mudell huwa importanti li naħsbu wkoll fid-dimensjoni soċjali għal dak li jirrigwarda opportunitajiet ta' xogħol.

Jiġifieri għandek id-dimensjoni finanzjarja fejn il-gvern qiegħed jagħti proprjeta', li ħafna drabi tkun prime site, lill-privat sabiex jiżviluppaha bil-patt li l-privat iħallas il-premium u ċ-ċens li jkun miftiehem minn qabel u għandek ukoll id- dimensjoni soċjali tal-proġett, jiġifieri li jsir l-investiment sabiex jinħoloq ix-xogħol.

Meta qed ngħidu jinħoloq ix-xogħol ma jfissirx li jkun xogħol għall-kuntratturi biss iżda jinħoloq xogħol b'mod regolari u kontinwu meta l-proġett jitlesta.

Mr Speaker, imbagħad għandek id- dimensjoni kulturali fejn permezz ta' dawn il- proġetti wieħed irid jieħu ħsieb sabiex jivvalorizza u jirrestawra dak li huwa storiku.

Fit-22 xahar li l-partit Laburista għamel fil-gvern konna daħħalna wkoll id-dimensjoni kulturali fejn konna għidna li half percent ta' l-ispiża li ssir fuq dawn it-tip ta' proġetti għandha tmur sabiex jiġu pprovduti xogħlijiet ta' arti fil-proġett innifsu.

Jiġifieri l-mudell li nbena matul is-snin kien inbena fuq dawn id-dimensjonijiet.

Pero' rrid ngħid li minn dak kollu li gvern Nazzjonalista ftiehem ma' Roberto Memmo ma sar xejn!

Mhux talli ma sar xejn, iżda dak li sar sar ħażin!

Dan mhux qed ngħidu jien iżda qalitu l-MEPA bl-enforcement notices li ħarġet.

Xi ngħidu mbagħad għall-permessi li ngħataw.

Fejn qabel inti u dieħel ġewwa l-port ta' Għawdex kont tara l-fortizza ta' Chambray, illum tara l-appartamenti għaliex dawn qabżu l-għoli tal-fortizza u tas-swar!

U b'hekk l-iskyline ta' dak il-port pittoresk ġiet imħassra darba għal dejjem.

Apparti dawk li saru bil-permessi tal-MEPA, hemm affarijiet oħra li ma nistax nifhem kif saru!

Imbagħad insibu li l-obbligi li joħorġu mill-kuntratt stess ma ġewx miżmuma għaliex ir-restawr tal-bini storiku u tas-swar ma sarx u llum tant jinsabu fi stat ħażin li neżlin fix-Xatt l- Aħmar.

Meta kelli l-opportunita' nitkellem fil-budget, għamilt id-diskors tiegħi fuq is-swar ta' pajjiżna.

Niftaħru tant bis-swar li għandna u ngħidu li huma fortifikazzjonijiet uniċi u mbagħad inħalluhom jaqgħu biċċiet!

Jien kont naħseb li ladarba l-gvern ġietu l-opportunita' li jieħu lura dan il- proġett minħabba li l-iżviluppatur ma ddeliverjax skond il-kondizzjonijiet tal-kuntratt li kellu, kien se jixtri x-shares ta' Memmo u tal-partijiet l- oħra u mbagħad jerġa' joħroġ tender u mhux iħalli n-negozjati jsiru mill- privat mal-privat!

Għaliex?

Għaliex issa biex inħajru lill-privat jidħol f'dan il-proġett - hawnhekk m'hu qed ngħid għal ħadd u l-privat jista' jkun min ikun – kellna nbiddlu s-sistema oriġinali u l-proġett tal-lukanda li kienet l-unika ħaġa li verament setgħet tiġġenera l-impjiegi qbadna u neħħejnih!

X'impjiegi se jiġġenera l-bini ħlief xogħol għall- kuntratturi?!

Issa fil-kuntratt qed ngħidu li l-lukanda se nneħħuha u minflokha se jsiru appartamenti.

Allura spiċċajna sabiex minn proġett li kien maħsub b'ċertu mudell se jkollna mudell totalment differenti u jiena ċert li kieku fil-bidunett ħareġ il-proġett b'dan il-mod, jiġifieri li jista' jsir żvilupp ta' appartamenti biss f'Chambray, kien ikun hemm ħafna aktar interess milli dak li ntwera s'issa.

Għaliex f'daqqa waħda qiegħed tbiddel dak li kont għidt fil-bidu sempliċement għaliex persuna talbitek tagħmel dan?

Dawn l-affarijiet ma tistax tagħmilhom!

Din hija l-istess ħaġa bħalma qed isir fil-proġett tal-White Rocks.

Dan ingħata lill- consortium partikolari, liema consortium qed jgħid lill-gvern li ma jridx jibni l-lukanda iżda jrid jibni appartamenti.

S'issa l-gvern żamm sod fuq il-White Rocks iżda fuq tal-Forti Chambray m'għamilx l-istess ħaġa!

Naħseb li jkun jagħmel ħafna aktar sens li kieku dawn l-affarijiet nagħmluhom b'mod ekwu għal kulħadd!

Għalhekk irrid nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li aħna ma naqblux ma' din ir-riżoluzzjoni u bil-mod ta' kif qed isiru u jiġu proposti l- affarijiet.

Aħna konna ftaħna għajnejn il-gvern u qegħdin nerġgħu nagħmlu l-istess ħaġa llum!

Il-partit Laburista se jivvota kontra din il-mozzjoni ħalli nkunu on record li m'aħniex qegħdin naqblu mal-mod ta' kif saru l- affarijiet.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, matul dawn il-jumejn smajna l-istess diskors u l-istess akkużi fuq il-proġett ta' Chambray u l-Onor.

Leo Brincat ipprova jitfa' tajn ġdid fuq dak li għandu x'jaqsam ma' dan il-proġett.

Jien ma nafx ma' min jitkellem l-Onor.

Leo Brincat pero' ma jagħmilx sens li jiġi hawn u jgħid dak li jgħidulu n-nies mingħajr ma jivverifika dak li jkunu qalulu!

Jaqbad u jitfa' l-akkużi u l-innuendos bl-addoċċ, imbagħad jeħel dak li jeħel!

Waħda minn dawn l-akkużi kienet li n-nies qalulu li Roberto Memmo ma riedx jitlaq dan il-proġett għaliex kien hemm ċertu ministru fil-Kabinett u dak iċ-ċertu ministru kont jien għaliex waqt id-diskors tiegħu semmieni ħafna drabi fil-kontest ta' Memmo.

Nixtieq nistaqsih x'jaf.

Allura l-Onor.

Brincat jibla' dak kollu li jgħidulu n-nies u jpespsulu f'widnejh biex imbagħad jiġi hawn u jirrepeti kollox sabiex mingħalih iħammeġ lin-nies?

Nixtieq ninforma lill-Onor.

Leo Brincat li meta kont inkun qed nitkellem mal-MIMCOL fuq dan il-proġett, il-pariri tiegħi dejjem kienu sabiex il- MIMCOL jieħdu lura f'idejhom dan il-proġett għaliex jien dejjem sostnejt li l-proġett ta' Chambray kien proġett partikolari, b'viżjoni partikolari u ladarba dik il-viżjoni ma kenitx qed tiġi attwata allura l-gvern kellu jerġa' jieħu l-proġett f'idejh.

Dak kien il-parir li dejjem tajt jien u jidher li l-MIMCOL ħadmu fuqu u jidher li l-pariri legali li kellhom kienu li aħjar jimxu b'daqsxejn kawtela fuq dawn l-affarijiet u milli jidher instabet soluzzjoni bejn il-partijiet konċernati u l-investituri l-ġodda li riedu jidħlu fil-proġett.

Personalment jiddispjaċini ngħid li din is- soluzzjoni tilfet mill-viżjoni li kellna ta' Chambray u qiegħda tikkonċentra fuq proġett li bażikament huwa proġett ta' żvilupp ta' proprjeta`.

Il-viżjoni ta' Chambray kienet ta' proġett ta' l-ogħla livell turistiku f'Għawdex u li nagħmlu villaġġ ġos-swar ta' Chambray, villaġġ li bażikament kien maħsub anke mill-Kavallieri għaliex is-swar ta' Chambray ma nbnewx biex jibqgħu swar imma nbnew biex f'nofshom tinħoloq iċ- ċittadella ta' Chambray.

L-iskop kien li jinħoloq dan it-tip ta' żvilupp li bejn appartamenti u lukanda jagħtu l-ogħla livell ta' turiżmu ġewwa Għawdex.

Il-metodu li ntuża dakinhar biex isir dan il-proġett kien dak li llum qed insejħulu public private partnership.

Kien metodu li bih il- gvern joħroġ l-art, l-investitur joħroġ il-kapitali kollha u jinqasam il- profitt u l-gvern jibqa' jkollu say u kontroll fuq il-mod ta' kif jiġi ġestit il-proġett ladarba jkun tlesta.

Dak kien il-konċett kollu ta' Chambray.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex sal-lum wieħed għadu jisma' ħafna miżinformazzjoni bħal, per eżempju, li Chambray tajnieh b'Lm10,000.

Dan m'hu veru xejn u kont spjegajtu jiena hawnhekk f'din il-Kamra meta ddibattejna Chambray 13-il sena ilu.

Dak iż-żmien kont għidt li dawk l- Lm10,000 huma biss sabiex sid il-proprjeta` jżomm id-dritt tal-proprjeta` u ma kienx l-ammont kummerċjali ta' kif il-proprjeta` se tiġi valutata u mogħtija b'mod kummerċjali.

Ir-revenue kummerċjali tal-gvern kellu jkun nofs il-profitti kollha li jsiru matul iż-żmien fuq Chambray mill-bejgħ, mill-management fees, mill-operat tal-kirjiet li kellu jkun hemm u mill- ġestjoni kollha tal-proġett.

Dak kien il-konċett.

Mr Speaker, issa nafu li ġraw ħafna avvenimenti fuq Chambray, uħud sfortunati u oħrajn ippjanati.

L-oppożizzjoni qed tgħidilna li l-proġett ta' Chambray miet pero' jiena ma nafx kif qed tiskanta li miet wara li kienet hi li tefgħet tant velenu f'dan il-proġett!

L-oppożizzjoni ilha s- snin, minn kif beda dan il-proġett, tavvelenawh ftit ftit sakemm eventwalment dan falla.

Imbagħad kien hemm ċirkostanzi oħra li m'iniex se noqgħod nirrepetihom.

L-Onor.

Leo Brincat qal li kull meta kien jiġi Memmo, kien jiġi jara lill-Onor.

John Dalli.

Lil min riedu jara?

Lilu?

Kieku ra lilu qatt ma kien jieħu deċiżjoni mingħandu!

Jekk jien kont responsabbli minn dan il-proġett, mhux bilfors lili kien jiġi jara meta ried jiddiskuti xi ħaġa fuq il-proġett ?

X'ried jgħid biha l-Onor.

Brincat meta qal li Memmo kien jiġi Malta biex jara nies għoljin u biex jara lill-Ministru Dalli?

Kien jiġi jara lili għax jien kont responsabbli mill-proġett.

X'fiha ħażin?

Kull min kien jiġi Malta biex jinvesti u biex jagħmel l- affarijiet, kien jiġi jara lili f'dan il-pajjiż.

Mr Speaker, in-nies kienu jiġu għandi għax l-affarijiet li kien hemm bżonn isiru kienu jsiru u ma kenux jiġu għandi għall-pjaċir jew għall-gost u lanqas għax kien hemm xi interessi.

Din qed ngħiduha biex naqtgħuha darba għal dejjem.

Jekk tkellem max-shareholders u ma' l-investituri fuq dan il-proġett, imissu staqsihom jekk jafux jekk kienx hemm x'interessi fuq dan il-proġett min- naħa tiegħi jew min-naħa ta' xi ħaddieħor li kien fil-proċess kollu.

L- Onor. Brincat qal li Memmo ma riedx jitlaq mill-proġett qabel ma jitlaq John Dalli mill-Kabinett.

Dan x'għandu x'jaqsam ?

Ftit minuti qabel kien għadu kemm qal li l-Ministru Austin Gatt kien wiegħed li fis-sajf kellu jressaq din il-mozzjoni fil-Kamra.

Allura din il-mozzjoni ilha tinħema u mhux meta telaq John Dalli!

Pero' minħabba l-ħerqa tiegħu li jċappas u jħammeġ lin-nies, l-Onor.

Brincat lanqas ikun jaf li jkun qed jikkontradixxi lilu nnifsu fl-istess diskors.

Jien ma nafx min jiktibhomlu dawn l-ispeeches jew inkella min qed joqgħod idaħħallu dawn il-ħsibijiet f'rasu!

Ir-realta` x'inhi, Mr Speaker?

Ir-realta` hija li hija ħasra li l-proġett oriġinali li kellna għal Chambray ma rnexxiex minħabba ħafna ċirkostanzi min-naħa ta' l-investitur, min-naħa ta' ħafna dewmien fil-proċess ta' l- għoti tal-permessi u affarijiet oħra.

Illum f'"The Times" qrajt dak li qal l-Onor.

Leo Brincat fuq l-għoti tal-permessi u bilkemm ma qalx li qed nikkritika l-MEPA minħabba Chambray.

L-ewwelnett jiena lanqas kont naf x'qed jiġri u kkritikajt lill-MEPA ħafna wara li saru dawn il-kuntratti ta' Chambray.

Dan kollu juri li dawn in-nies huma interessati biss li jkunu politikament negattivi minflok ma jkunu proattivi u jipproponu s- soluzzjonijiet għal dan il-pajjiż.

Jien jiddispjaċini li bl-aġir ta' l-oppożizzjoni, Għawdex ġie mċaħħad minn proġett kbir u tajjeb, proġett li kien jattira lejn Għawdex turisti ta' l- ogħla kwalita` u li kien ipoġġi lil Għawdex minn ta' fuq nett fil-kwalita` ta' turiżmu li jista' jkun hawn fil-Mediterran.

Lil Għawdex tellifnieh dan iċ-ċans għax l-oppożizzjoni avvelenat il-proġett ta' Chambray u għalkemm aħna għamilna ħilitna kollha biex nipprovaw inżommu l-interess ta' l- investituri f'dan il-proġett, id-deni li jsir b'dan it-tip ta' atteġġjament u attitudni ta' l-oppożizzjoni m'għandux kalkolu.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, se nipprova nkun kalm illejla imma jkolli nammetti mill-bidunett li qed nieħu sehem f'dan id- dibattitu b'sens kbir ta' disgust.

Ninsab iddisgustat b'dak li qed jiġri, b'dak li qed jiġi ppreżentat lilna u b'dak li Għawdex qed ikollu jġorr.

Għandna quddiemna każ ta' kif sejrin niddisponu minn patrimonju nazzjonali ta' l-iprem kwalita`; patrimonju nazzjonali li għandu dimensjoni storika u nazzjonali u li għandu valur kummerċjali u turistiku enormi.

Il-mod ta' kif qed niġu ppreżentati b'xi ħaġa li matul is-snin intweriet bħala soluzzjoni sabiħa u tlellex - għadna kemm erġajna smajna dan il-kliem - u li fil-fatt issa tirriżulta li m'hi xejn ħlief ħadma fuq il-patrimonju nazzjonali tagħna huwa disgustanti.

Rajt ħafna affarijiet disgustanti f'dan il-Parlament kemm ili hawn imma naħseb li din hija fost l-aktar disgustanti.

Nibda billi nagħmilha ċara li jien għandi kull rispett lejn Dr. Michael Caruana, lejn il-ħidma li għamel, lejn ir-rekord tiegħu f'dak li għandu x'jaqsam ma' negozju, mal-professjoni u ma' l-impenn kulturali Għawdxi u b'dak li se ngħid bl-ebda mod ma rrid nagħmel xi riflessjoni fuq l-operat tiegħu jew fuq l-operat tan-negozju tiegħu.

Anzi naħseb li dan ta u qiegħed jagħti kontribut kbir lil Għawdex u nawguralu pero` min-naħa l-oħra rrid nagħmilha ċara lilu u lill-Għawdxin u lill-Maltin kollha li l-impenn tagħna bħala oppożizzjoni hu dak li niddefendu l-aħjar interessi tan- nazzjon tagħna.

Dan li qed jiġi propost illum m'huwiex fl-interess tan-nazzjon Malti u m'huwiex fl-interess ta' Għawdex.

Nagħmilha ċara li din il-ħaġa qed ngħiduha b'mod oġġettiv u issa nispjega aktar 'il quddiem bl-iktar mod ċar u dirett għaliex aħna nemmnu li dan il-kuntratt li għandna quddiemna huwa tradiment ta' l-interessi ta' Għawdex u ta-nazzjon Malti.

Matul dan id- dibattitu smajna li kien hemm falliment fil-kuntratt oriġinali.

Li qatt ma smajna s'issa huwa: Min kien responsabbli għal dan il-falliment?

B'liema mod seħħ dan il-falliment?

B'liema mod kiber dan il-falliment qisu kanċer?

Kieku dan kien proġett kummerċjali normali li ma kellu l-ebda kontroversja madwaru, li kien ġie mfassal bl-aktar mod ċar u trasparenti u falla, tgħid li m'hemmx x'tagħmel.

Imma veru li hekk ġraw l-affarijiet? llum għamilt ġurnata nisma' dak li jkun għaddej fil-Parlament u naqra r-records ta' dawn l-aħħar 12-il sena.

Ir-records juru li l-gvern ma jistax jiġi hawn, jippretendi li hu mmakulat u dak li ġara ġara!

Bir-rispett kollu, se nibqgħu niġu naqgħu u nqumu u nitmejlu bl-Għawdxin u bil-Maltin b'dan il- mod?

Qalulna li l-proġett falla, qisna tlaqna fuq it-Titanic, ma konniex nafu li t-Titanic kellu xi ħaġa ħażina u għeriqna!

Ir-records juru l- affarijet bl-aktar mod ċar u dirett.

Għandi patafjun ta' karti, dokumenti u stqarrijiet mill-oppożizzjoni ta' 12-il sena ilu meta konna għidnielhom li kienu qed jagħmlu tradiment, li kienu qed jagħmlu ġennata u li kienu qed jidħlu fi triq li kienet se tfisser it-tkissir ta' Chambray.

Nerġa' ngħid li Chambray m'huwiex sempliċement biċċa proprjeta` kummerċjali imma huwa patrimonju storiku u għandu valur turistiku u kummerċjali kbir.

Jien kont parteċipi fit-twissijiet li saru f'dan il-Parlament meta tressaq l-abbozz oriġinali tal-kuntratt u aħna konna għidna li hemm bżonn li d- diskussjoni titwal ħalli joħorġu l-fatti.

Dak iż-żmien akkużawna li qed nagħmlu filibuster, li qegħdin intawlu x-xogħol tal-Parlament biex ma jkunx hemm diskussjoni serja ta' l-affarijiet minkejja li aħna għidnielhom li kien hemm bżonn li din il-ħaġa tkun kjarifikata u ġibnielhom l-evidenza.

Jien niftakar li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra evidenza ċara fuq Memmo li ġie ppreżentat mill-ministri ta' dak iż-żmien - u li għadhom ministri sal-lum - qisu kien xi ħadd li se jġibilna l-Cote d'Azur jew Monaco hawn Malta!

U niftakar lill-ministri jgħidulna li dak li konna qed ngħidu ma kien veru xejn.

Kellna l-ministri ta' dak iż-żmien - li għadhom ministri sal-lum - li poġġewlna xi brochure ta' xi torri fuq ir-ramel f'nofs Monaco jew x'imkien 'l hemm biex juruna x'kien se jagħmel Memmo f'Chambray!

Aħna min-naħa tagħna konna poġġejna fuq il-mejda tal-Kamra informazzjoni dwar il-kumpanniji Antimen 1 u Antimen 2 li kienu juru li dawn kienu kumpanniji qosra.

Aħna bgħatna lil xi ħadd biex jiċċekkja l-indirizz tagħhom Ruma u kulma sabu kien purtinar xiħ fuq bastun li meta fetħilhom il-bieb uriehom biċċa plakka bl-isem ta' Antimen 2.

Meta lill-ministri ta' dak iż-żmien għidnielhom dawn l-affarijiet, bdew jidħku bina u ma redux jemmnuna għaliex skond huma dan Memmo kien għamel ħafna affarijiet u reġgħu tawna l-brochure tiegħu.

B'dan il-mod kienu jaħdmu u hekk għadhom jaħdmu dawn in-nies!

Brochure bi stampa ta' biċċa torri fuq ir-ramel!

Veru li konna qegħdin nibnu fuq ir-ramel!

Jien naħseb li mbagħad kien hemm xi ħadd li kellu interess li l-kastell jitla' fuq ir-ramel, kif qed jirriżultalna.

Minn dak kollu li għidna kollox seħħ.

Aħna tawwalna d-diskussjoni apposta, ġibna l-evidenza u għamilna wkoll manifestazzjonijiet biex il- poplu jifhem x'inhu għaddej u l-gvern qalilna li qed nagħmlu l-bsaten fir- roti.

U erġajna bdejna b'din il-litanija!

Kull meta nuru l-verita` u kull meta ngħidu x'qed jiġri, jgħidulna li qed nagħmlu l-bsaten fir-roti, li aħna distruttivi u salt xjaten telgħin u neżlin.

Qegħdin quddiem l- evidenza issa.

Huma jridu jaħslu jdejhom mill-falliment u jibqgħu għaddejjin.

Se nibqgħu sejrin hekk?

Min hu responsabbli ta' din it- traġedja għal Għawdex?

Kien hawn xi ħadd min-naħa tal-gvern li qalilna min hu responsabbli?

Ħadd.

Min imbotta lil Memmo?

Min iddefenda lil Memmo?

Min kien wara dawk li ddefendew lil Memmo?

Min introduċa lil Memmo?

X'garanziji ta Memmo?

Ma ħariġx sold mill-but u tajnieh Lm2 miljun lil Memmo u fuq din se nitkellem aktar 'il quddiem.

Aħna għidnielhom bil- kuntatti tiegħu mal-P2 li dak iż-żmien kienet xirka mażonika, Mr Speaker.

Mr Speaker, min-naħa joqogħdu jippreżentaw ruħhom qishom fil-konfraternita` ta' San Franġisk u min-naħa l-oħra l-konfraternita` li taħdem tkun dik tal- mażuni.

Dan il-bniedem kif ġie mitfugħ b'mod li ħa rwol strateġiku fi proġett li kellu jkun kruċjali għal Għawdex?

Għaliex f'dawn l-aħħar għaxar snin Għawdex waqa' lura fil-logħba turistika?

Jekk kien hemm gżira fil- Mediterran li kellha tmur 'l quddiem fit-turiżmu din kienet il-gżira Għawdxija għaliex Għawdex għandu all it takes biex fin-niche tourism jimxi 'l quddiem.

Dak iż-żmien dik kienet il-logħba li lagħbu dawk li pprovaw jimbuttaw lil Memmo għaliex kienu jaħsbu li b'Memmo magħhom, it-turiżmu f'Għawdex setgħu jmexxuh 'l quddiem!

Aħna konna għidnielhom li kienet ġennata li jużaw dan it-tip ta' trick għaliex ma kienx se jaħdem u kien sempliċement trick biex xi ħadd jieħu l-perkaċċi u ma kienx hemm mod ieħor kif wieħed iħares lejha!

U issa llum qed naraw x'ġara!

Nitlob lis- Sinjorija Tiegħek li bħala Għawdxi tipprova tifhem bl-istatistika f'idejk għaliex f'dawn l-aħħar għaxar snin Għawdex kellu jmur lura fit-turiżmu.

Jekk kien hemm xi ħaġa li xxokkjatni f'dan id-dibattitu kienet li min-naħa tal-gvern qalu li Għawdex m'għandux bżonn aktar lukandi, anzi jridu jnaqqsu l-lukandi u minflok jinbnew l-appartamenti u jinbiegħu!

Din hija l-viżjoni ta' dan il-gvern għal Għawdex?

Għalhekk jiena nħossni disgustat b'din il- ħaġa; li t-trigger għal dan kollu kien il-każ ta' Chambray u din il-ħaġa rridu nħarsu lejha b'mod nazzjonali.

Kif se jgħixu l-Għawdxin?

Mhux minn xogħol li jinħoloq tabilħaqq fuq il-bażi ta' l-assi li joffru?

Dak kien il- mod allura kif tippromwovi t-turiżmu f'Għawdex?

Ma kienx il-mod u dan irriżulta b'mod ċar aktar u aktar meta l-gvern iddeċieda - kienu l-ministri tal-lum u l-ministri tal-bieraħ li ddeċidewhom dawn l-affarijiet – li jilgħab il-karta ta' Memmo.

Issa għaliex iddeċidewha naħseb l-istorja tiġġudika.

Jien għandi l-ideat tiegħi.

Imma lil hinn minn hekk, kieku kien każ wieħed forsi tasal biex tgħid li kien każ wieħed imma dan jinkwadra ruħu f'sensiela sħiħa ta' deċiżjonijiet li ħarbtu lil dan il- pajjiż u qed iniżżluh 'l isfel u issa aktar minn qatt qabel, qed ipoġġu l- piżjiet fuqna.

U nista' nsemmi ftit minnhom.

Ħalli nibda bil-każ ta' Busietta li kien fl-istess żmien ta' Chambray; il-power station ta' Delimara fejn infaqna Lm150 miljun biex xorta waħda niddependu mill-power station tal-Marsa; l-airport li għalkemm huwa sabiħ meta tistaqsi lil min jifhem jgħidlek li dħalna f'nefqa ta' bejn 40% u 50% aktar milli suppost ; il-Magħtab bl-affarijiet li saru u li għadhom qegħdin isiru ; il- każ tal-Mid Med Bank; il-Maltapost fejn ġibna n-nies minn New Zealand biex suppost imexxuna 'l quddiem u minflok rabtulna mażra akbar!

Kull fejn suppost imxejna 'l quddiem, imxejna lura.

Nista' nibqa' nsemmi diversi każijiet.

Fl-Air Malta kellna l-każ ta' l-RJs li suppost xtrajnihom għax kienu se jkunu tajbin u minflok waddbuna lura.

Kellna wkoll il-każ ta' l- Azzurair fl-Italja ; il-Freeport li jekk tiċċekkjaw il-kuntratt li sar mal- Freeport issibu li lanqas biss qegħdin inpaċu l-imgħaxijiet li għandna fuq id-djun tal-Freeport bl-operating agreement li suppost sar.

Riċentement kellna l-każ ta' Brindisi fejn Lm4 miljun ġew maħruqa għaliex dan huwa port fallut.

Nista' nibqa' nsemmi każ wara ieħor.

Li tiżbalja darba jew darbtejn tifhimha, imma li tibqa' tiżbalja tfisser li hemm xi ħaġa li ma tasalx u ma tiftiehemx.

Matul dawn l-aħħar snin aħna komplejna nsegwu dak li kien għaddej fuq il- proġett ta' Chambray li falla u t-tħassir ambjentali li sar fuq Chambray b'targets ta' xogħol li kellu jsir f'limiti ta' żmien u ma sarx, l-impenji li kellhom isiru u ma sarux u l-investimenti li kellhom isiru u ma sarux.

Mr Speaker, kif għidt 12-il sena ilu, nerġa' ngħidha llum: L-istorja tinten.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk, aktar u aktar għax deċiżjoni bħal din li suppost qed jieħu l-Parlament illum kellha tiġi nkwadrata b'xi forma ta' pjan reġjonali għal Għawdex.

Is-Segretarju Parlamentari Vassallo l-bieraħ żied mad-disgust tiegħi llejla meta qalilna li jekk is-suq ma jridx li aħna nidħlu fit-turiżmu f'Għawdex, nibnu l-appartamenti.

Jiġifieri minflok naħdmu biex inżidu t-turisti għal Għawdex, ngħidu li daqshekk turisti għal Għawdex?!

Dan huwa l-mod kif nagħmlu pjan reġjonali għal Għawdex?

Dawn huma affarijiet inkredibbli.

Dawn in-nies tilfu l-fiduċja fil-pajjiż u kulma jridu li jipprovaw jiggranfaw ma' ċerti oqsma li mingħalihom se jżommuhom fil-wiċċ bħalma huwa l-bini ta' appartamenti għall- barranin jew għall-Maltin.

Dan huwa l-mod kif taħdem għal Għawdex?

Din in-naħa tal-Kamra diġa' qalet li dan m'huwiex il-mod kif taħdem għal Għawdex għaliex aħna nemmnu li Għawdex għandu vokazzjoni turistiku u għandu jkollu pjan reġjonali li fih ikun hemm parti essenzjali għat- turiżmu.

Dan l-aħħar ġie jarani imprenditur li kellu proġett għat-turiżmu f'Għawdex u staqsieni x'naħseb fuqu.

Għidtlu li safejn għandi x'naqsam jien - imbagħad meta joħroġ il-proġett nikkonsulta mal-bqija - jista' jmexxi.

Hekk għandhom ikunu l-affarijiet u mhux noqogħdu ngħidu hawn fil- Parlament li t-turiżmu f'Għawdex hu moxx u se jibqa' moxx.

Hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq il-ġbejniet!

Irridu nimbottaw l- affarijiet sakemm jirrispettaw ċerti kriterji ambjentali, soċjali u ta' natura li jagħmlu sens għal pajjiżna.

Apparti dan, il-proġett li għandna quddiemna qiegħed jagħti sinjal ikrah għat-turiżmu f'Għawdex, kif ta sinjal ikrah għat-turiżmu f'Għawdex is-sinjal aħmar għall-helicopter f'Għawdex.

Allura biex nagħtu sussidji għal min isiefer u sussidji għal min ikun qed jagħmel ċerti maniġġi ma nsibux problema imma biex nagħtu sussidji għal helicopter fuq Għawdex - meta din hija anke kompatibbli mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea – insibu problema!

Dawn lanqas setgħu jġibu l-iskuża li għaliex ninsabu membri fl-Unjoni Ewropea ma nistgħux nżommu sussidji fuq il- helicopter ta' Għawdex.

Għalhekk jien ngħid li hemm xi ħaġa tinten.

Jien smajt il-preżentazzjoni tal-Ministru Gatt u fhimt li l-istrateġija u t- tattika politika hija li jippreżentaw kollox bħala lapazzar.

Kellna proġett, dan il-proġett falla u issa rridu naraw kif nilqgħu għal din il- problema.

B'dan il-mod se nħarsu lejn il-problema?

Qisna għandna l- kumpannija ta' Gasan u parti minnha għandha l-problema u rridu naraw kif se nillapazzaw?

B'dan il-mod għandna nħarsu lejha?!

Bir-rispett kollu, dan il-forti huwa patrimonju kbir nazzjonali u 12-il sena ilu, il-gvern, b'riżoluzzjoni tal-Parlament qabad u ta b'termini li kienu tal-mistħija lil xi ħadd jismu Roberto Memmo.

Il-gvern ta wkoll lil dan Roberto Memmo claim fuq dak il-patrimonju mingħajr ebda miżura!

Għalhekk ħaġa bħal din żgur li ma tistax titqies bħala business as usual għax ma kenitx!

Imbagħad il-gvern ingarża ma' Memmo għaliex dan m'għamel l-ebda xogħol li kien miftiehem.

U jien bqajt imbellah meta smajt lill- Ministru Gatt jgħid li qatt ma ltaqa' ma' dan il-bniedem u lanqas biss jaf min huwa!

Dan Roberto Memmo kellu lil xi ħadd jirrapreżentah u għalhekk il- Ministru Gatt ma kienx jaf min hu!

F'daqqa waħda qisna qed naħdmu mal- mafja!

U nistaqsi jekk konniex qed ninnegozzjaw mal-mafja?

Imma meta dan ma wasalx sabiex ilesti x-xogħol, nibqgħu nittrattaw qisu business as usual?!

Mr Speaker, kien hemm modi oħra ta' kif stajna niffaċċjaw din il-ħaġa iżda żgur ma kenitx bil-mod kif iffaċċjaha l-gvern.

Il-gvern qal li kien business as usual u ħoloq struttura ta' arranġament u ta' strateġija ħalli mbagħad jiffaċċja persuna waħda u qal lil dawk kollha involuti li għandhom jiddeċiedu bejniethom ħalli jaslu.

B'dan il-mod kellha ssir il-biċċa tax- xogħol?!

Ħalli nipprovaw nifhmu x'intqal.

Bħala gvern l-ewwel qal li dan kien proġett kbir u għaddieh b'riżoluzzjoni fil-Parlament u issa li waqa' żorba - kif konna għidna aħna ta' l-oppożizzjoni - il-gvern qiegħed jgħid li l-problema trid tiġi tackled billi dawk kollha nvoluti - barra l- gvern - jiftiehmu bejniethom ħalli mbagħad il-gvern jiddilja ma' persuna waħda!

Dan meta nafu li dan Memmo huwa persuna li l-ministru, skond kliemu stess, qatt ma ltaqa' miegħu!

Tista' tifhem xi tfisser din il-ħaġa?

Jien nista' nifhimha.

Din tfisser li l-influwenzi, in-nies li ilhom iġebbdu l- ħabel u l-ispag, speċjalment xi ħadd li jkun fiċ-ċentru ta' l-għanqbuta, trid tagħtih is-saħħa mill-ġdid sabiex ikompli jiġbed il-ħbula, idawwar l- affarijiet u jkompli jbażwar!

Il-karti li għaddielna l-ministru jillustraw dan it-tbażwir li sar u l-ministru stess qalilna fuq min daħal u min ħareġ minn dan il-kuntratt!

Għaliex il-gvern m'avviċinax lill- oppożizzjoni biex flimkien insolvu din il-problema nazzjonali?

Kulħadd jaf li dan il-forti huwa patrimonju nazzjonali u ta' siewi kbir għal pajjiżna!

Il-gvern irid jammetti li daħal ġo sqaq u jrid jara kif se joħroġ minnu.

Din il-problema stajna nsolvuha b'riżoluzzjoni oħra?!

Il-qrati Ewropej kienu jagħtuna mija fil-mija dritt fuq din il-ħaġa u naf x'qiegħed ngħid għaliex staqsejt.

Għalfejn m'għamilx hekk il-gvern?

M'għamilx hekk il- gvern għaliex forsi kellu xi ideat oħra.

Mid-dokumenti li tana l-ministru l-bieraħ irrealizzajt min kien il-perċimess f'din il-ħaġa kollha u din il- persuna kienet ċertu Pawlu Abela.

Malli rajt dak l-isem għidt li dan id- deal huwa żibel!

U se ngħid għaliex.

Fl-1996, ġimgħa wara li dħalna fil- gvern ġew jippreżentawli l-ftehim li sar fuq il-vapuri tal-Gozo Channel, liema ftehim kien ftehim taż-żibel!

Qed nagħmilha bl-aktar mod ċar li dak kien ftehim tal-misħtija – u dan kulħadd jafu - li sallab lil Għawdex u lill-Gozo Channel!

Wieħed mill-akbar dispjaċiri li għandi huwa li bejn l- 1996 u l-1998 ma kellniex ċans nagħrfu eżattament fejn saru n-negozjati u l-konklużjonijiet tal-ftehim tal-vapuri tal-Gozo Channel tlett ijiem qabel l-elezzjoni ta' l-1996!

U l-perċimess ta' dan kollu kien Pawlu Abela!

Għalhekk nappella lill-gvern biex ma joqgħodx iġibli ftehim li jkun brokered minn Pawlu Abela għaliex jien l-ewwel wieħed li ma nafdahx!

M'għandi l-ebda fiduċja f'din il-persuna u dan qed ngħidu bil-provi!

Ma nistgħux nibqgħu nsallbu lil Għawdex bil-mod ta' kif qed insallbuh!

Meta tippreżentalna ftehim bħal dan għal dak li għandu x'jaqsam ma' Forti Chambray, ċertament li min se jasal hemmhekk l-ewwel darba se jgħid li dan huwa proġett li għandu jmexxi 'l quddiem il-potenzjal turistiku ta' Għawdex.

Iżda meta mbagħad naslu għal proġett bħal dan, li jara kif jinnaviga bejn l-interessi kollha u jgħaddi l-id lil xi ħadd li se jwassal sabiex dan il-proġett ma jkollux rendiment turistiku, allura ngħid li qegħdin nittradixxu lil pajjiżna!

Mr Speaker, ngħaddi issa biex insemmi tliet oġġezzjonijiet fundamentali għal dan il-kuntratt li lili jixxokkjawni.

Nista' noqgħod nagħmel song and dance fuq dak li ġara fl-imgħoddi, pero' m'iniex se nagħmel hekk.

Se nitkellem fuq il-kuntratt li għandna quddiemna llum.

L-ewwel aspett għandu x'jaqsam mal-kirjiet u mar-rati li għaddejjin fuq din l-art.

Hawnhekk qisna qegħdin f'sitwazzjoni fejn prime site tal-pajjiż qegħdin ngħadduha għal skop ta' housing estate soċjali.

B'daqshekk ma fiha xejn ħażin u li kieku kien hekk kont nagħti l-prosit tiegħi lill-gvern iżda din se tkun housing estate soċjali għas-sinjuruni!

Jiġifieri min-naħa għandna l-gvern li qed jgħidilna li daqshekk prezzijiet soċjali u mbagħad għall-kbarat u għas-sinjuruni qed jiftħilhom fuq l-aktar qasam li jiswa flus f'Għawdex!

Imbagħad sabiex mingħalina ngħattu dak li sar fl-imgħoddi - bilfors li din hi l-istorja jew għallinqas parti minnha għaliex naħseb li hemm maniġġi oħra għaddejjin – xi ħadd bħal Roberto Memmo jingħata Lm2 miljuni.

In-naħa tal-gvern forsi issa jgħiduli li dak kien ftehim privat.

Pero' ma jistax ikun ftehim privat jekk kien il-gvern stess li rranġa s-sistema b'tali mod li l-privat l-ewwel jiftiehmu bejniethom u mbagħad wara jiftiehmu mal- gvern!

Is-somma ta' Lm2 miljun li ħa Memmo huma flus li ħa mingħand il- poplu Malti!

Għaffiġna lill-privat Għawdxi u lill-privat Malti u għamilnieh b'ċerta qafas li jkollu jasal li jagħtih Lm2 miljun, biex imbagħad jinnegozja mal-gvern.

Dik kellha tkun il-biċċa tax-xogħol?

It-tieni pass kien li l-Forti Chambray jingħata bi prezz ta' social housing, liema social housing mhux se jgawdu minnhom dawk li għandhom bżonnu iżda se jgawdu minnu s-sinjuruni.

Fil-fehma tiegħi, din ma tagħmilx sens, aktar u aktar meta fl-istess nifs qed inħassru mil-lavagna l- idea li f'Chambray għandu jkun hemm lukanda.

Il-lukanda li kellha tinbena dak iż-żmien kellha tkun four-star iżda jien ngħid li għandha tkun five- star.

Mr Speaker, skond il-kelliema min-naħa tal-gvern din il-ħaġa tagħmel sens għaliex Għawdex m'għadux turistiku daqs qabel u t-turisti minn Għawdex qed jonqsu.

Fil-fatt tneħħa wkoll is-servizz tal-helicopter.

Din x'mentalita' hi?

X'viżjoni hi għall-futur?

Mr Speaker, 12-il sena ilu kienu jiġġustifikaw dak kollu li kienu qed jagħmlu f'Chambray u kienu jgħidulna li dan qed jagħmluh għax iridu jdaħħlu t-turiżmu u s-super yachts.

Kellha tiġi wkoll persuna ċelebri sabiex tiftaħ Chambray dak iż-żmien.

Għalhekk il-fatt li issa qed niskartaw il-bini tal-lukanda għalija ma jagħmilx sens.

It-tielet punt huwa dwar il-misteru sħiħ fuq dak li tħalla ġewwa u dak li tħalla barra mill-proġett li għandna llum.

Per eżempju, għaliex dar it- tabib ġiet skartata mill-proġett?

Għalfejn ġiet skartata mill-mod ta' kif ġie artikolat dan il-proġett?

Mr Speaker, għalhekk nemmen li tkun xi ħaġa tajba li nerġgħu nirrepetu d- diżapprovazzjoni totali tagħna ma' dak li jinsab għaddej f'dan il-proġett u dan se nagħmluh mingħajr ebda riflessjoni personali fuq Dr. Michael Caruana li għandu rispett kbir f'Għawdex.

Aħna min-naħa ta' l-oppożizzjoni se nivvotaw kontra u nhar il-Ħadd filgħodu se mmur personalment waħdi hemmhekk u se nagħmel ġerba quddiem Chambray.

Nhar it-Tlieta se nagħmlu wkoll manifestazzjoni żgħira fuq il-post sabiex b'mod prattiku nuru li ma naqblux ma' dawn l-affarijiet li qed isiru.

Pero' aktar minn hekk, għalkemm illejla se nkunu qed nivvotaw kontra, xorta se nżommu għajnejna miftuħa fuq dan il-proġett u xorta waħda nistieden lill- gvern sabiex f'dan l-aħħar stadju jerġa' jirrikonsidra dan il-kuntratt.

Aħna lesti li mal-gvern naqblu fuq way forward li jingħata kumpens lil dawk kollha li b'xi mod jew ieħor kienu nvoluti b'mod leġittimu f'din l- affari u nerġgħu nibdew mill-bidu b'mod ta' kunsens.

Pero' ma jistax ikun li mbagħad meta nagħmlu l-proposti tagħna toqogħdu tiżżebilħu bina!

Qed nagħmlulkom il-proposta ħalli fuq din il-ħaġa naslu sabiex niftiehmu flimkien ħalli nimxu 'l quddiem u dak li sar nistanawh fl-interess nazzjonali!

Dan nagħmluh mingħajr ma jkun hemm dannu għal min b'mod ġenwin ħadem u pprovda sabiex nimxu 'l quddiem.

Hemm bżonn li nagħmlu proġett li jkun jixraq lil Għawdex għaliex ma jistax ikun li lil din il-gżira nibqgħu nillipazzawha b'dan il-mod!

Mr Speaker, din l-offerta se tkun l-aħħar intervent u għalhekk nappella lill-gvern sabiex inwaqqfu d-dibattitu issa u naraw x'nistgħu nagħmlu ħalli naslu għall-formula li tkun waħda sana, kemm kummerċjalment, politikament u kif ukoll fl-interess nazzjonali ħalli b'hekk inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem minn hemm.

Aħna lesti li naqblu fuq ħaġa bħal din!

Jekk ma naqblux, għandkom il-proposta lesta u tistgħu taqbdu u tmexxu!

Pero' rridu niftakru li lil Għawdex ma nistgħux inkomplu noħonquh jew noħolqu xi dump ieħor!

Ma nistgħux inħallu li f'Chambray noħolqu xi Busietta Gardens ieħor!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, meta konna qed nitkellmu fuq ix- xoljiment ta' l-enfitewsi kont għamilt riferenzi għal dokument li kien hemm fil-kuntratt oriġinali fejn jgħid li fit-trasferimenti mill-kumpannija lis- subenfitewsi kien hemm wavers ta' dawk il-kondizzjonijiet.

Dan id-dokument m'huwiex qiegħed fuq il-mejda tal-Kamra u għalhekk qed nitlob lill-ministru sabiex inkun nista' narah ftit u forsi jkollna kopja tiegħu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Niddubita jekk dak id-dokument tpoġġix fuq il-mejda tal-Kamra fis-sens li l-kuntratt oriġinali bejn il-lands department u Fort Chambray sussegwentement fl-1995 sar sub-ċens bejn Fort Chambray, Fort Development u Fort Resort Hotel.

Naħseb li fir-realta' dak ma tpoġġa qatt fuq il-mejda tal-Kamra u kien hemmhekk li sar il-waver fil-kuntratt ta' Novembru, 1995.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Allura kelli raġun meta l-aħħar darba għidt li kellna kuntratt li għadda b'Att tal-parlament, imbagħad dak il-kuntratt inbidel.

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ġejt informat li fil-kuntratt oriġinali ta' l-1992 li tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra nsibu annex E u f'dan l-annex hemm il- permess li meta jsir sub-ċens tista' ssir ir-rinunzja.

Dan ġibtu mil-lands department.

ONOR.

CHARLES MANGION: Qiegħed nipprova nfittex dan l-annex iżda ma nistax insibu.

Mr Speaker, fih hemm punt legalistiku li huwa importanti ħafna!

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Mangion jaqbad l-oriġinal li hemm fuq il-mejda tal-Kamra jkun jista' jsibu minn hemm.

Jien għandi kopja mil- lands department u għalhekk qiegħed ngħid hekk.

ONOR.

CHARLES MANGION: Quddiemi għandi l-oriġinal li huwa attached fid- dokumenti u dort l-artikoli kollha ta' fejn tidħol id-dissolution iżda li sibt kien bil-maqlub ta' dak li qed ngħidu.

Għalhekk qiegħed inqanqal dan il-punt!

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk tista' tara document M, article 10, sub-clause (5) għandek issib hekk:

"Such deal shall contain a clause in the form of document M".

Jiġifier f'document M jibda annex E.

ONOR.

CHARLES MANGION : Fl-iscript li tawni mill-Parlament għandi li article 10 jibda b'dissolution of emphyteutical grant by the company u mhux by the grantor!

ONOR.

AUSTIN GATT: Issa jekk taqra sub-article 5 issib:

"It is agreed that upon the alienation of any residential unit the grantor shall...''

Imbagħad xi sitt linji minn isfel hemm rifirenza għal document M li huwa d- dokument li qed nitkellmu fuqu.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mill-kotba tal-Parlament jien qed naqra hekk:

"It is accredited that if the breach is remedial by action on the part of the grantor than the right of dissolution ...."

ONOR.

AUSTIN GATT: Allura m'aħniex qed naqblu.

Naħseb li għandna dokumenti differenti.

MR SPEAKER: Nitlob lill-iskrivan tal-Kamra sabiex jara jekk jistax iġib kopja ta' dan id-dokument ħalli nkomplu għaddejjin bid-dibattitu.

Insejjaħ lill-Ministru Gatt sabiex jagħmel il-winding up.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, ħadt gost nisma' lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni għal raġuni waħda.

Wara żewġ seduti sħaħ dedikati lill- oppożizzjoni, ħareġ suġġeriment wieħed li tista' taqbel miegħu u tista' ma taqbilx, iżda almenu ħareġ b'suġġeriment għaliex kulħadd iħares lejn il- problema mingħajr ma jipprova joħroġ b'xi suġġeriment.

Min-naħa l-oħra nistgħaġeb kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ħareġ b'dan is-suġġeriment illum għaliex l-Onor.

Sant iltaqa' ma' Dr. Michael Caruana xhur twal ilu!

L-ewwel darba li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ltaqa' ma' Dr. Michael Caruana kien biex jgħidlu prosit u kemm ħa gost li se jieħu over hu.

It-tieni darba li ltaqa' miegħu kien sabiex jieħu kopja tal-heads of agreement, liema heads of agreement kienu ilhom għand il-partit Laburista x-xhur twal u kellhom ċans li juru d-diżaprovazzjoni tagħhom li kieku sabu xi diffikulta' - dan il-kuntratt jirrifletti totalment il-heads of agreement – fuqhom!

U minn fuq se jivvotaw kontra u se jipprotestaw fuq il-proġett se jieħu Dr. Michael Caruana.

Din sabiħa wkoll!

Kieku kellhom din l-ansjeta' kollha, kont nistenna li xi ħadd jiġi jgħidilna!

Inkella jekk ma redux ikellmu lili, kienu jsibu lil Dr. Caruana u jgħidulu li huma raw il-heads of agreement u ma jidhrilhomx li huma tajbin u jitolbuh jekk jistax ikellem lill-gvern biex jagħmel abbokkament magħhom.

Aħna kemm-il darba għamilna abbokkamenti sabiex nitolbu l- koperazzjoni ta' l-oppożizzjoni iżda dejjem tirrifjuta Sal-bieraħt lura stess għamilnieh fuq kumitat sabiex jagħmel il-hedging fuq iż-żejt u reġgħu qalulna le!

THE DEPUTY SPEAKER : Ippermettili, Ministru.

Insejjaħ lill-Onor.

Charles Mangion fuq point of order.

ONOR.

CHARLES MANGION: L-ewwelnett irrid nagħmilha ċara li fuq il-hedging l-oppożizzjoni ma qaltlux le.

It-tieni nett l-Onor.

Alfred Sant mhux qiegħed hawn sabiex ikun jista' jirrispondik.

Jiena ma nistax nikkonferma dak li qal l-Onor.

Sant tête á tête ma' Dr. Caruana pero' ma naħsibx li t- teżi ta' dan il-Parlament huwa li noqogħdu ngħidu x'qalet dik il-persuna meta ltaqgħet ma' xi ħadd.

Jekk se noqogħdu nsemmu ma' min iltaqa' u fejn iltaqgħu, allura nibdew insemmu aħna wkoll min iltaqa' ma' min u fejn iltaqgħu !

THE DEPUTY SPEAKER : Naħseb li l-punt tiegħek għamiltu.

Jista' jkompli l-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, ma kelli l-ebda diffikulta' li waqt il- jumejn li kienu ddedikati lill-oppożizzjoni jsemmu lil min iridu!

Naħseb li ħadd ma żammhom milli jagħmlu dan, anzi li kieku deherilhom li kien relevanti kien messhom semmewhom.

Jien ma kien ikolli l-ebda diffikulta' ta' xejn!

Pero' issa fadalli 40 minuta għad-dispożizzjoni tiegħi u nispera li nkun nista' nkompli bid-diskors.

F'dawn il-jumejn ma nterrompejt lil ħadd ħlief lill-Onor.

Buontempo għaliex ma kienx sema' d-debate!

Għalhekk nispera li jħalluni nitkellem.

Waqt id-diskors tiegħi m'hu se noqgħod inħares lejn ħadd ħalli żgur ma nipprovoka lil ħadd!

(Interruzzjonijiet)

Jien għoġbitni wkoll it-teorija li ħarġu biha fejn qalu li dak kollu li ntqal hawnhekk m'huwiex dirett lejn Dr. Michael Caruana iżda huwa dirett lejn il-gvern biss.

Dr. Michael Caruana huwa estraneu għal kollox f'din il- ħaġa u għandu r-rispett ta' kulħadd.

Huwa tajjeb li jkollu r-rispett ta' kulħadd għaliex huwa raġel fuq l-irġiel u huwa bniedem serju.

U f'din il- ħaġa m'għandu x'jaqsam xejn!

Jiġifieri meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħid li dan huwa kuntratt disgustanti, m'huwiex qed jgħid għal Dr. Caruana li pparteċipa f'dan il-kuntratt imma qed jgħid għalina biss!

Li Dr. Caruana ffirma l-heads of agreements u li se jiffirma l-kuntratt, m'huwiex disgustanti!

Li dan il-kuntratt jittradixxi lill-Għawdxin, jagħmel lilna tradituri ta' l-Għawdxin iżda ma jagħmilx lil Dr. Caruana traditur ta' l- Għawdxin!

Skond l-oppożizzjoni huwa l-gvern l-ispekulatur u mhux Dr. Caruana li se jispekula fuq l-art!

Din id-dikotomija fil-ħsieb fejn jipprovaw iżommu ħbieb ma' Dr. Caruana u jitkażaw bil-gvern ma nistax nifhimha!

Jien naf li Dr. Caruana kien daqsxejn irrabjat l-ewwel ġurnata x'ħin beda jisma' minn fuq ir-radju dak li kien qiegħed jingħad.

Iżda apparti minn dan, ma nistax nifhem b'liema loġika ħarġu biha meta l- oppożizzzjoni bdiet tgħid li l-kuntratt u Dr. Caruana m'għandhomx x'jaqsmu!

Sur President, ħadt gost ukoll nisma' t-teorija ġdida tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni, fejn qalilna li Pawlu Abela kien il-bniedem li ċaqlaq il- pupazzi.

Nispera li din jerġa' jirrepetiha barra minn din il-Kamra u mhux jgħidha biss hawn ġew!

Lili għaġġibni l-fatt li s-Sur Pawlu Abela ilu shareholder fil-Forti Development Limited minn Novembru tas-sena 1995!

Allura fis-sentejn li Dr. Alfred Sant kien Prim Ministru, x'għamel sabiex jaqla 'l barra minn Chambray lil Pawlu Abela?

X'għamel sabiex jaqla' lid- developers l-oħra Maltin?

Ħalli għalissa ninsew lil Memmo u ngħidu li lil Memmo ma seta' jagħmillu xejn għaliex fl-aħħar mill-aħħar ir- responsabilita' kienet tal-Maltin u mhux ta' Memmo.

Din hija l-verita' kollha u nispera li xi ħadd mill-avukati spjegahielu sew lill-Onor.

Alfred Sant!

Is-sub-ċens kien f'idejn il-Maltin u s-Sur Pawlu Abela kien hemmhekk kemm minn qabel sar Prim Ministru l-Onor.

Sant u kif ukoll wara li spiċċa minn Prim Ministru!

U f'dawk is-sentejn li għamel bħala Prim Ministru, Pawlu Abela kien shareholder fil-Forti Development Limited ukoll.

L-unika ħaġa li għamel Dr. Sant f'dawk is-sentejn kien li qabbad lil Dr. Edgar Mizzi - Alla jaħfirlu - sabiex jagħmel rapport.

Dan għamel ir-rapport mill-aspett politiku mingħajr ma ta kas ta' l-aspetti legali u llum l-Kap ta' l- Oppożizzjoni tana s-soluzzjoni fantastika legali!

Qalilna li messna ġejna hawnhekk u għamilna riżoluzzjoni!

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qagħad attent ħafna li ma jsemmix dik il-kelma, pero' qalilna nagħmlu riżoluzzjoni sabiex nesproprijaw kollox!

Jekk nagħmlu hekk inkunu qed nagħtu sinjal qawwi lill-Maltin, lill-Ewropa u lill-investituri li meta jogħġobna aħna niġu fil-Parlament u nesproprijaw kollox!

Ħareġ bit-teorija, li ma nafx minn fejn ġabha, fejn qalilna li l- qorti Ewropea kienet se tgħidilna li għamilna sewwa.

U hawnhekk nixtieq nistaqsih jekk għandux parir legali fuq din il-ħaġa!

Imbagħad qalilna li lil min ħadem veru nikkumpensawh!

Issa nistgħu nimmaġinaw kemm bil-liabilities li kien hemm f'dan il-proġett, bil-paid-up shareholdings u bil-loans li kienu javviċinaw is-somma ta' Lm10 miljun kemm stajna nagħmlu hekk!

Skond il-Kap ta' l-Oppożizzjoni rridu niddistingwu bejn min ħadem verament u allura ħaqqu xi ħaġa u bejn min ma ħadimx u allura jkollu jibqa' b'xejn!

Din hija s-soluzzjoni sabiħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni!

Niġu hawnhekk, nesproprijaw kollox u nerġgħu nibdew kollox mill-bidu.

B'dan il-mod nkunu qed nagħtu r-reputazzjoni li f'pajjiżna jekk ma jogħġobniex xi ħaġa fl-investituri li jiġu Malta, naqbdu niġu fil-Parlament u nesproprijaw kollox daqslikieku ma jimpurtaniex mill- investimenti u mill-karti li jkunu ġew iffirmati!

Is-soluzzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hija li niġu hawnhekk u nesproprijaw!

(Interruzzjonijiet) Ara f'liema sitwazzjoni wasalna llum!

Jien għamilt jumejn nistenna bil-paċenzja sabiex inkun nista' nirrispondi.

Imbagħad qalulna li se jivvotaw kontra dan il-proġett u mhux kontra Dr. Caruana.

Lil Dr. Caruana jriduh jagħmel il-proġett iżda se jivvotaw kontra ħalli l-proġett ma jsirx!

Din hija kollha dikotomija!

M'humiex se jivvotaw kontra Dr. Caruana u mhux se joqogħdu jiċċekkjaw fuqu!

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni tant għandu fiduċju f'Dr. Caruana u l-familja tiegħu li qalilna li se joqogħdu attenti ħafna ħalli ma jmurx jikser xi ħaġa ħalli jekk imbagħad tliet snin oħra jitilgħu fil-gvern huma u b'kumbinazzjoni ikun kiser difru ma' x'imkien malajr isibu tarfu!

Imbagħad ma jibqax aktar rispett lejh u lejn il-familja tiegħu għaliex qal li se jagħmel il- monitoring tiegħu!

Lejn l-aħħar tad-diskors tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni bażikament għalaq b'żewġ oġġezzjonijiet fuq dan il-kuntratt - ftit kienu dawk li proprju daħlu fihom - u dawn kienu l-kondizzjoni tal-lukanda u li l-prezz huwa wieħed baxx.

Ħalli nibda bil-kwestjoni tal-prezz.

Il-prezz huwa kompost minn żewġ elementi li jiġbdu ma' xulxin.

Dawn huma l-premium u ċ-ċens.

Naħseb li hawn biżżejjed nies f'din il-Kamra li xi darba jew oħra nnegozjaw xi ħaġa.

Nafu li hemm rabta intima bejn il-premium u ċ-ċens u hija xi ħaġa naturali li jekk trid tgħolli l-premium trid tbaxxi ċ-ċens u jekk trid tgħolli ċ-ċens trid tbaxxi l-premium!

F'dan il-kuntratt hemm persentaġġ relattivament ordinarju iżda baxx ta ċens li huwa redimibbli u hemm premium ta' Lm1.5 miljun.

L-argument huwa li Lm1.5 miljun huwa baxx.

Saru ħafna allużjonijiet għaliex huwa baxx pero' huwa interessanti li ħadd ma qal li Lm1.2 miljun li se ddaħħal l-MGI mix-shares tagħha ta' 49% huma baxxi!

Ma kienx hawn kumment wieħed fuq dan u allura jkun ġustifikat jekk ngħid li qed jaqblu li Lm1.2 miljun hija somma tajba pero' Lm1.5 miljun hija somma ħażina.

(Interruzzjonijiet)

Ħafna pprovaw jiżvijjaw l-argument billi qalu li messna xoljejna.

Iżda jien diġa' spjegajt li kien impossibbli li dan nagħmluh.

Fil-qorti kollox huwa possibbli pero' żgur għall-vantaġġ ta' Għawdex ma ridniex nipprovaw nidħlu l-qorti.

Fuq dan aħna ħadna l-pariri kemm ta' l-avukat tagħna u kif ukoll ta' l-Attorney General u t-tnejn li huma qalulna li kienet se tkun kawża diffiċli ħafna.

Għalhekk ma kienx jaqbel għal Għawdex li mmorru l- qorti u nipprovaw inxolju!

Ma stajniex inxolju jekk ma nidħlux il-qorti u din il-ħaġa kienet se ddum bosta snin!

Kien hemm min qalilna li messna ħriġna tender.

Naħseb kulħadd jaf li ma stajniex noħorġu tender u kulħadd jaf li l-poter kien qiegħed f'idejn ix- shareholders li prinċiparjament kellhom is-sub-ċens u f'idejn ix- shareholder l-ieħor li kellu ċ-ċens.

Allura jekk jiftehmu x-shareholders jistgħu jittrasferixxu lil min iridu, kif fil-fatt għamlu anke fi żmienhom!

Meta kienu huma fil-gvern saru x-share transfers u ħadd ma żammhom għax ħadd ma seta' jżommhom legalment.

Dik hija l-verita'.

Allura l-unika triq kienet jew dik li semma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni li niġu hawnhekk u nesproprijaw kollox jew inkella li nippruvaw insibu soluzzjoni li m'hijiex l-ideali – u m'għandi l-ebda dubju li m'hijiex l-ideali – pero' li tagħmel sens għal Għawdex, għall-proġett bid-diffikultajiet kollha u almenu nerġgħu nibdew u mhux inħallu site li ilha wieqfa sentejn wieqfa għal xi 15-il sena oħra.

Dawn kienu l-parametri diffiċli tas-soluzzjoni li ridna nsibu.

Hija soluzzjoni faċli ħafna li nesproprjaw.

Pero' din x'kienet tfisser għar-reputazzjoni ta' pajjiżna?

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mangion qed jerġa' jgħidli biex inxolji l-kuntratt.

Il-pariri legali kollha ta' l- Attorney General u ta' Dr. Tonio Azzopardi li qegħdin bil-miktub huma kontra dak li qed jgħid l-Onor.

Mangion.

Ma poġġejthomx fuq il-mejda tal- Kamra għax il-kwestjoni qamet issa pero' nwiegħdek li fl-ewwel seduta li jkollna npoġġihom.

Anke kieku kellna l-parir legali li nxolju, l-Onor.

Mangion jaf daqsi li kienet tkun għażla fejn nispiċċaw immorru l-qorti u ndumu xi għaxar snin il-qorti.

It is a choice.

Kienet tkun iktar faċli għalija u għall-gvern li nidħlu l-qorti għax ma jikkritikana ħadd, pero' ma konniex nagħmlu ġid lil Għawdex u kien hemm bżonn li nsibu soluzzjoni għal Għawdex.

Hawnhekk kulħadd beda jitfa' l-prezzijiet.

Jien nixtieq infakkar li hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq xi proġett verġni imma qed nitkellmu fuq bejgħ ta' 236 unit bil-permess, nofshom mibnija, hotel li għad trid tinbena, commercial centre li se jsir u li għad irid jiġi restawrat u bl- obbligu tal-maintenance tas-swar u l-partijiet legali.

Dan qed jinbiegħ u mhux qed tinbiegħ xi tomna art li tista' tagħmel li trid fuqha.

Allura aħna nnegozjajna f'dawn iċ-ċirkostanzi diffiċli u qed inbigħu sit bil- permessi li jistgħu jinbnew biss - anzi għamilna l-obbligu fil-kuntratt biex żgur li ma jiżdiedx il-footprint - bir-riattivazzjoni ta' l-istess permessi li nħarġu fl-1993.

Dawn il-permessi huma għal 236 units, l-area tal-hotel, il-commercial centre li huwa n-knights' barracks u bil- maintenance obligation tas-swar.

Meta ġejna biex ninnegozjaw, f'liema ambitu nnegozjajna?

Aħna nnegozjajna fl-ambitu kemm realistikament jista' joħroġ flus minn proġett bħal dan u jagħmel profitt ukoll l-iżviluppatur.

Kulħadd ammetta li hekk għandu jkun.

Ħalli nerġa' neħodkom ftit lura.

Hawnhekk kulħadd qabel mal-valuation tax- shares ta' l-MGI – għax ħadd ma kkummenta - magħmula minn TBA Periti, Frank Salt u Perry Limited.

Ma naħsibx li huma nies li ma jifhmux f'dan ix- xogħol.

Saret aggregate valuation tax-shares u s-sales value li ħareġ ta' kull unit bil-garage huwa ta' Lm84,000.

Issa jekk tawni valuation ħażina, huma tawhieli ħażina, pero' naħseb li qabbadt nies kompetenti u min tkellem u ma rax il-post, nitolbu biss jara r-ritratt li hemm f'"The Malta Independent" tal-lum biex ikun jaf fuqxiex qegħdin nitkellmu.

Hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq Ta' Ċenċ jew fuq xi vilel lussużi imma qed nitkellmu fuq 236 unit f'area żgħira.

Jien l-ewwel wieħed li għidt li ma naqbilx fuq kif inbena.

Issa 236 unit b'Lm84,000 jiġu Lm19.8 miljun.

Jien għandi s-sanction letter tal-BOV.

(Interruzzjonijiet) Dar it-Tabib ġiet restawrata mill-MDC fl-1991 u konvertita f'erba' appartamenti.

Fil- fatt din id-dar ma baqa' xejn storiku fiha.

(Interruzzjonijiet) Jien se nikkwota mis-sanction letter tal-BOV mogħtija lil Dr. Caruana biex naraw kemm se jagħmel flus minnha.

L-Onor.

Buontempo qed jgħid li se jagħmel Lm19 miljun.

Kieku jagħmel Lm19 miljun ifalli!

Bħala loan eżistenti li assuma Dr. Caruana u li ġiet drawn down għandna Lm7.1 miljun; bank fees diġa' ħallas Lm250,000 s'issa; loan biex jispiċċa l-construction tlaħħaq Lm3.5 miljun b'6.5% interessi li jrid iħallashom lura sa l-2008 u dan ifisser li għandu Lm2.5 miljun interessi.

S'issa dawn joħorġu Lm13.9 miljun.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Il-ministru jindirizza lis- Sedja, jekk jogħġbu.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-gvern jieħu Lm3.7 miljun u skond intom Memmo jieħu Lm2 miljun.

Jiġifieri l-proġett mingħajr il-hotel se jiġi Lm19.6 miljun.

Issa baqagħlu l-hotel.

Allura l-make or break fuq dan il-proġett hija l- hotel.

Issa jiena ma nafx kif kulħadd iffissa li l-hotel m'hijiex se tinbena.

Aħna tajna option lil Dr. Caruana li fi żmien sena jrid jiddeċiedi u mhux aħna u kien hu li talabna l-option għaliex qalilna li jew nagħtuh din l-option jew ma jasalx.

Issa ma rridux ninsew li l-MEPA m'għandha l-ebda obbligu li taċċetta kull proġett differenti u tista' tgħidlu li jekk ma jridx jibni l-hotel ma joħorġu l-ebda permessi u l-art tibqa' verġni.

Din hija l-pożizzjoni.

Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-hotel.

Ħalli ngħidu li ma jibnix il-hotel.

Bl-isquare metres tal-gabubi li hemm mibnija llum, joħroġ 40 unit ieħor bil-prezz ta' Lm84,000 - li nassumi li qbiltu miegħu la ħadd ma kkritikah – li jiġu Lm3,360,000.

(Interruzzjonijiet) Dan il-prezz ġie ffissat mill-konsulenti tiegħi li kienu Perry Ltd., Frank Salt Ltd. u TBA periti.

Jien naf li l-valuation tiegħu hija iżgħar pero' n-nies li qabbadna u ħallasna aħna tawna valuation ta' Lm84,000.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Nitlob li l-interruzzjonijiet jieqfu u nitlob lill-ministru biex jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ħalli ngħidu li biex jibni 40 unit jonfoq Lm0.5 miljun, Lm12,000 kull unit.

(Interruzzjonijiet) Mhux qed nagħtih wisq, dawn iħallulu profitt ta' Lm2,600,000 u wara li jnaqqas il-capital gains tax ta' Lm920,000, jibqagħlu Lm1.6 miljun.

Dan huwa return ta' 6% li huwa r-return normali f'dawn it-tip ta' proġetti.

Issa hawnhekk qed nassumu li kollox se jmurlu pinġut.

Mr Speaker, irrid nirrimarka li dan il-proġett ilu wieqaf sentejn u għalkemm marru jarawh is-SolMeliaKIV ???, id-Deutschebank u diversi żviluppaturi Maltin, ħadd ma kellu l-gazz bħal Dr. Michael Caruana li jidħol għalih!

Għaliex ma ħatfuhx il-Maltin meta anke fuq biċċa kantuniera jiġġieldu biex jiżviluppawha?

(Interruzzjonijiet) Possibbli li ħadd ma jaf li Pawlu Abela, Joe Fenech, Alex Grech daru Malta kollha ....(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Ministru, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

AUSTIN GATT: Għaliex ħadd ma daħal għalih?

Għaliex fl-aħħar sibna lil Michael Caruana li ried jieħu r-riskju.

Din hi l-verita`.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Mangion, on a point of order.

ONOR.

CHARLES MANGION: Fl-ewwel diskors intqal li l-planning authority waqfet dan il-proġett xi sentejn ilu.

Intqal ukoll li l-finanzi kienu spiċċaw għax lanqas kien hemm biex jitħallsu l-Lm100,000 li talbet il- planning authority.

Issa jien irrid nuri li f'Marzu 2002 unutilized bank facilities approvati kien hemm Lm2.384 miljun.

Allura finanzi kien hemm u kienet xi ħaġa oħra li waqfet il-proġett.

Jekk irid nista' npoġġiha fuq il- mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ministru jista' jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nieħu gost li żvela dan id-diskors fuq l- unutilized bank facilities pero` dan ma jfissirx li tista' tużahom għaliex huwa l-bank li jrid iħallik tużahom.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Mangion, jekk jogħġbok, issa l-ministru għandu l- winding up u m'hemmx aktar interruzzjonijiet.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, Malta żgħira u n-nies magħrufa u x- shareholders li kellhom is-subċens kienu ċ-ċavetta ta' kollox u kellhom l- obbligu li jkomplu bil-proġett.

Pero' dawn kienu waqfu mill-proġett mhux fl-2002 meta ħarġu l-istop notices imma waqfu fis-sena 2000 għax mis-sena 2000 'l hawn kulma kien isir ċekċik 'l hawn u 'l hemm biex jibqgħu għaddejjin il-permessi.

Dawn għamlu erba' snin iduru Malta u barra minn Malta jipprovaw ibigħu dan il-proġett bħala proġett li min kien se jieħdu kien se jagħmel il-miljuni kbar ta' liri, pero` kull min ġie jistaqsi u mar il-bank u sab Lm7 miljun drawn down, sab li kuljum hemm għaddejjin Lm1,600 interessi u li hemm problemi legali u tekniċi, qata' qalbu.

Issa Dr. Michael Caruana, li n-naħa l-oħra ddefinietu bħala traditur tal-poplu Għawdxi u qalet li huwa disgustanti li qed jidħol f'kuntratt mal-gvern, kellu l-kuraġġ li jidħol għal dan il-proġett b'6% jew 7% return.

Il-fatt li n-naħa l-oħra se tivvota kontra jfisser li trid tara kif twaqqa' dan l- investiment.

Pero` qabel ma niġi għal dan il-punt, nixtieq nitkellem ftit fuq it- turiżmu f'Għawdex.

Issa jien m'iniex espert u l-unika ħaġa li nista' ngħid huwa li Għawdex nafu ħafna inqas mis-Sinjorija Tiegħek pero`, fl- opinjoni tiegħi, li tassumi li t-turiżmu f'Għawdex jikkonsisti fil-bini ta' hotel f'Chambray ma jsegwi xejn.

Jien għalija t-turiżmu f'Għawdex irnexxielu jagħmel żewġ affarijiet li f'Malta l-ebda operatur turistiku ma rnexxielu jagħmel.

Waħda minnhom hija l-internal tourism.

It-turiżmu intern Malti huwa minimu ħafna u ftit huma dawk li joqogħdu Birżebbugia u jikru flat il-Mellieħa.

Pero` f'Għawdex, l-internal market irnexxielu jagħmlu niċċa tiegħu.

It-tieni niċċa hija l-farmhouse holidays.

M'għandniex agro-turismo fis-sens Taljan pero` llum għandek madwar 800 farmhouse - ma naħsibx li huma liċenzjati kollha - li jservu dan is-suq li jimxi kemm bil-barranin u kif ukoll bil-Maltin.

Dan huwa suq tajjeb ħafna anke f'sens ambjentali għaliex bis-saħħa ta' l-imprendituri Għawdxin, irnexxielu jirrestawra l-farmhouses antiki li kieku kważi spiċċaw.

Għawdex biss għandu dan it-tip ta' suq.

Allura tista' tgħid li t-turiżmu ta' Għawdex hu biss it-turiżmu tal-lukandi?

L-Imġarr Hotel hu eżempju ċar ta' dan li qed ngħid.

Qabel ma saret lukanda, l-Imġarr Hotel kienet blokk ta' flats u meta t-Tumas Group ddeċieda li jrid jespandi f'Għawdex, xtara dak il-blokk ta' flats u kkonvertieh f'hotel għax qal is-suq jiflaħ għal dan il- hotel.

Meta issa ddeċieda li dak is-suq ma jifilħux, iddeċieda li japplika biex jerġa' jagħmlu appartamenti.

Milli jidher it-teorija tan-naħa l-oħra hi li jekk ma nagħmlux hotel f'Għawdex, allura t-turiżmu jikkrolla.

Jekk inhu hekk, għaliex ħadd ma mar jixtri l-Imġarr Hotel?

X'argument hu li jien inġiegħel żviluppatur li bilfors irid jagħmel hotel?

Ma nistgħux ngħidulu li jekk ma jibnix il-hotel, jista' jaqbad u jitlaq!

(Interruzzjonijiet) Nistgħu ma naqblux.

Dawn huma teoriji pero` r-realta` hi li l-Għawdxi jgħid li l-aħjar turist huwa l-Malti.

M'hawn l-ebda deputat Għawdxi li jmerini fuq din.

Meta Malti jitla' Għawdex għal weekend, ittella' Lm100 miegħu u jonfoqhom kollha.

U riżultat ta' dan kibru l-grocers iż-żgħar, ir-restaurants u l-bars f'Għawdex.

Il-value added tal-Maltin huwa ħafna aktar minn tat-turisti u dan huwa vantaġġ ieħor għal Għawdex.

Min għandu residenza ma jitlax fix-xitwa daqskemm jitla' fis-sajf pero` jitla' weekends fix-xitwa.

Li tispredja b'dak il- mod huwa aħjar għall-ekonomija Għawdxija.

L-unika downturn possibbli –u fuq dan m'hemm l-ebda dubju - hi li m'għandekx impjiegi li tista' toffri hotel.

Pero` issa rridu nżommu saqajna ma' l-art għaliex aħna nafu f'liema livell jinżlu l-impjiegi fil-hotels f'Għawdex fix-xitwa u nafu wkoll li min jimmaniġġja l-farmhouses u l-flats u min se jimmaniġġja Chambray, se jkollu jimpjega n-nies.

Issa jekk jimpjegawhomx bil-ktieb jew bla ktieb jew jekk iħallsux il-VAT jew le wieħed irid jarahom dawn l-affarijiet.

Pero` huwa possibbli li f'estate ta' 236 unit ma jiġux impjegati nies?

Jekk naħsbu hekk, qed immorru żball direttament u indirettament għax anke biex jinżamm il-post biss se jiġu mpjegati n-nies.

Għaliex irid ikun hemm hotel f'Chambray meta għandna hotel li qed tinbiegħ?

Ir-realta` hi li hemm bed stock żejjed f'Għawdex u l-argument m'huwiex li nġibu aktar turisti biex jimlew dawn is-sodod.

Allura biex hawn Malta nġibu aktar turisti nibnu xi 60 hotel oħra?

L-MHRA ma tirraġunax b'dan il-mod u naħseb li din tifhem xi ħaġa fit-turiżmu.

Fil-fatt l-MHRA tgħid li biex iżżomm il-prezzijiet raġjonevoli u biex l-operaturi jista' jkollhom return on investment, trid iżżomm bed stock raġjonevoli.

Jista' jkun li ma taqblux miegħi pero` dawn huma r-realtajiet.

Nerġa' ngħid li l-għażla fuq il-hotel hi ta' Dr. Michael Caruana li għandu esperjenza ta' hotel għax nafu wkoll li huwa investitur fil-Calypso Hotel.

Dan m'huwiex xi miġnun li kapriċċjożament jiddeċiedi naħa jew oħra, speċjalment meta m'għandux garanzija li l- planning authority taċċettalu xi ħaġa differenti.

Irridu nagħtu kredtu lil Dr. Michael Caruana għax dan huwa bniedem li ilu jaħdem fil-business u jaf jagħżel l-aħjar triq għalih u ma nkunux aħna ħafna avukati u tobba u professjonisti oħra li nagħtuh il-pariri tagħna fuq x'għandu jibni.

Billi aħna tlajna fil-Parlament, ma jfissirx li għandna xi don mis-sema u nafu x'għandu jsir f'dan it-tip ta' sit.

Mr Speaker, milli jidher hawnhekk kulħadd nesa l-kondizzjonijiet diversi ta' dan il-kuntratt għaliex lanqas biss saret riferenza għalihom.

Waħda mill-kondizzjonijiet li għamilna issa hija l-kondizzjoni tad-dekadenza fejn qed nimponu limiti ta' żmien li fih dan għandu jibni u jekk ma jilħaqx dawk it-targets għandu multa ta' Lm100 kuljum u jista' jiddekadi miċ-ċens, jiġifieri nistgħu nħassru l-kuntratt.

Kondizzjoni oħra li għamilna u li hija elenkata f'artiklu 6 tgħid li l-iżviluppatur ma jistax ibigħ ix-shares la fil-kumpanniji diretti ta' Chambray u lanqas f'FS Caruana sakemm ilestih, ħlief ovvjament causa mortis.

Jiġifieri aħna nafu li se jibqa' sa l-aħħar u bilfors irid jikkompletah għax inkella għandu l-multi u għandu d-dekadenza.

Kondizzjoni oħra fil-kuntratt tgħid li n-knights' barracks, il-bakery, il-polverista u l-fortifikazzjonijiet jiġu lura għand il-gvern meta jiskadi ċ-ċens u ma jistax jifdihom.

Din hija kondizzjoni ħażina?

Lanqas naħseb li hija ħażina l-kondizzjoni l-oħra li tgħid li hu responsabbli għall-management tal-parti antika u għall-maintenance tagħha.

Irridu nżommu f'moħħna li m'hijiex ċajta li tidħol għall-obbligu ta' 88 sena li baqa' u żżomm il-maintenance tal-fortifikazzjonijiet fuqek u tiffinanzjahom mill-profitt li tagħmel minn dan il-proġett.

Fil-fatt lanqas il-gvern m'hu kapaċi jidħol għaliha.

Daħħalna wkoll klawsola - li niddubita kemm indunaw biha tan-naħa l-oħra ħlief għall-Onor.

Buhagiar li għamel riferenza għaliha – li permezz tagħha ħriġna mill-problema tas- subsidence – li peress li jkun mibni fuq it-tafal jista' jkun li xi darba jikkrolla u jekk dan jiġri kieku kien ikun obbligu tal-gvern li jikkumpensa – u Dr. Caruana ħa fuqu l-maintenance tas-swar għal 88 sena u minn fuq lil dan ngħidulu li huwa spekulatur.

Se jirrestawra n-knights' barracks, il- bakery ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli.

Inżommu l-ordni.

L-Onor.

Anton Refalo, on a point of order.

ONOR.

ANTON REFALO: Mr Speaker, il-ministru qed jgħid li aħna għajjarna lis-Sur Caruana spekulatur u traditur meta dan m'hu veru xejn u inti kont hawn.

Għalhekk nitlob lill-ministru biex jirtira dan il-kliem!

MR SPEAKER: Dik hija kwestjoni ta' opinjoni.

Il-ministru jista' jkompli u jikkonkludi bid-diskors tiegħu u jindirizza lis-Sedja.

Ma rridx iktar interruzzjonijiet.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ovvjament l-Onor.

Refalo ma jridx iħallini nitkellem għax hekk imdorri jagħmel il-qorti ta' Għawdex fejn jgħajjat biss u hawnhekk irid jgħajjat ukoll.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Mangion, on a point of order.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, irrid nagħmel point of order u qed nieħu r-responsabbilta` li jekk irid jieħu l-ħin wara, nagħtuhulu wkoll!

MR SPEAKER: Le, il-ħinijiet huma fissi.

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-ministru beda jgħid li din in-naħa għajjarna lis- Sur Caruana traditur u spekulatur (Interruzzjonijiet).

Dan m'hu veru xejn u hu qed jgħid dan id-diskors.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa jista' jkompli l-Ministru u nitolbu jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, ħalli niċċara dan il-punt għall-Onor.

Mangion u mhux għall-Onor.

Refalo.

Jien għidt li fid-diskors tagħhom intqal li dan huwa kuntratt disgustanti, dan huwa kuntratt ta' spekulazzjoni u dan huwa kuntratt li jittradixxi lil Għawdex.

Għidt ukoll li fl-istess ħin l- oppożizzjoni qalet li ma kenitx qed tgħidhom għal Dr. Caruana pero` ma nistax nifhem dan l-argument.

Din hija dikotomija.

(Interruzzjonijiet) Jekk aħna għamilna kuntratt disgustanti, jekk aħna għamilna kuntratt ta' tradiment, jekk aħna għamilna kuntratt ta' spekulazzjoni, min qiegħed jiffirma n-naħa l-oħra, daqsna huwa spekulatur, traditur u disgustanti.

(Onor. Membri: Hear, hear) Lanqas dan ma jifhmu, Mr Speaker?

Din kbira wisq !

MR SPEAKER: L-Onor.

Mangion, on a point of order.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, il-ministru qed jikkonferma li minn din in-naħa, ħadd mill-kelliema ma għajjar lis-Sur Caruana traditur, spekulatur u dan il-ħafna kliem peġjorattivi.

MR SPEAKER: Il-ministru jista' jkompli u nitlob għall-kalma fost il- membri tal-Kamra.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena nista' nikkonferma li l-kliem preċiż li qalet l- oppożizzjoni rrepetejthom u nterpretajthom jien pero` huma ma kellhomx il- kuraġġ - għax ma jridu jiġġieldu ma' ħadd - jgħidu direttament li Dr. Caruana huwa disgustanti, traditur u spekulatur pero` ma ġiethomx f'moħħhom, forsi għaliex m'humiex intelliġenti biżżejjed, li jekk aħna disgustanti, spekulaturi u tradituri, allura Dr. Caruana huwa hekk ukoll!

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, jien nitolbok tirregola lill-Onor.

Refalo li jaħseb li qiegħed fil-qorti ta' Għawdex fejn normalment iġib ruħu b'dan il-mod imma f'din il-Kamra ma jistax iġib ruħu hekk.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, se nikkonkludi malajr għax naħseb is- session tal-Milied waslet għall-aħħar u dħalna fl-ispirtu ġimgħa qabel.

Nixtieq nagħlaq billi ngħid li fid-diffikultajiet kollha li kellu quddiemu dan il-gvern biex jerġa' jirrattiva dan il-kuntratt ħadna deċiżjonijiet li ma kenux faċli, ħadna deċiżjonijiet li stajna nevitawhom billi nkunu aktar legalistiċi, pero` ħadna deċiżjonjiet li nispera li jiswew mitqla deheb għal Għawdex u għall-Għawdxin.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa se nqiegħed il-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Skond ftehim milħuq, is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Billi ntalbet votazzjoni s-seduta ġiet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet ħames minuti.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l- mozzjoni kif imressqa mill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Onor.

Mario Galea biex, jekk jogħġbu, jinforma lill-Kamra dwar l-arranġament tal-pairing.

ONOR.

MARIO GALEA: Ninforma lill-Kamra li għan-naħa tal-gvern se jiġu paired il-Prim Ministru, l-Onor.

Michael Frendo, l-Onor.

Jason Azzopardi, l- Onor. George Pullicino, l-Onor.

Francis Zammit Dimech u l-Onor.

Edwin Vassallo.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Onor.

Joe Mizzi biex, jekk jogħġbu, jinforma lill-Kamra dwar l-arranġament tal-pairing.

ONOR.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Kamra li għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Chris Cardona, l-Onor.

Alfred Sant, l-Onor.

Joe Debono Grech, l-Onor.

Gavin Gulia, l-Onor.

Silvio Parnis u l-Onor.

Joseph Sammut.

VOTAZZJONI NRU.

79 FAVUR: 28

L-Onor.

|Abela Anthony |Falzon Joseph | |Agius David |Fenech Antonio | |Agius Francis |Galea Censu | |Arrigo Robert |Galea Franco | |Asciak Michael |Galea Louis | |Azzopardi |Galea Mario | |Frederick | | |Borg Tonio |Gatt Austin | |Cassar Joseph |Gonzi Michael | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |D'Amato Helen |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Dalli John |Mugliett Jesmond| |de Marco Mario |Puli Clyde | |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Zammit Ninu |

KONTRA: 22

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Dalli Helena | |Abela Joseph |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist |Galdes Roderick | |Brincat Joseph |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Charles |Mizzi Joe | |Buontempo Stefan |Refalo Anton | |Caruana Justyne |Vassallo Adrian | |Coleiro Marie |Vella George | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 10 ta' Jannar 2005, fis-6.00 p.m. bl-aġenda li tiġi komunikata aktar tard.

Nixtieq li qabel ma naġġornaw għar-recess tal-Milied, kif inhi t- tradizzjoni nirringrazzja lil kulmin għen biex nimxu b'ċerta serjeta` u nimxu 'l quddiem fix-xogħol tal-Kamra.

Qed ngħid dan mhux biss għax hija t- tradizzjoni imma għaliex verament iż-żewġ naħat jemmnu f'dan.

Dan huwa eżempju ta' Kamra tad-Deputati li jaħdem bi staff relattivament żgħir imma li jaħdem b'mod effiċjenti ħafna.

Aħna mhux se nirringrazzjaw lilna nfusna, imma nirringrazzjaw lil dawk in-nies li jaqduna u jservuna f'dan il- Parlament.

Il-lista hija twila imma jien nixtieq insemmi partikolarment lill-Iskrivan tal-Kamra u lill-istaff tiegħek, Mr Speaker, li minnhom dejjem sibna assistenza li tmur oltre l-call of duty.

Meta titlob xi ħaġa mhux tasal tlett ijiem wara imma tasal dakinhar stess u naħseb li dan huwa eżempju ta' kif Parlament relattivament żgħir, bi staff relattivament żgħir, jagħmel xogħlu tajjeb.

Naħseb li jekk wieħed iħares minn meta bdejna fl-aħħar ta' Settembru sal-lum u jara l-ammont ta' liġijiet li għaddew naħseb li hija ċifra impressjonanti u kuntrarjament għal dak li jaħsbu ħafna nies, 80% ta' din il-leġislazzjoni tgħaddi bil-kunsens taż- żewġ naħat tal-Kamra, b'suġġerimenti miż-żewġ naħat tal-Kamra u b'emendi li jiġu aċċettati mill-gvern kemm meta jiġu proposti mill-gvern kif ukoll meta jiġu proposti mill-oppożizzjoni.

Naturalment ikun hemm dawk li jidhru fix-xogħol tal-Kamra u dawk li ma jidhrux, u allura nixtieq nirringrazzja wkoll lil dawk li ma jidhrux imma li x-xogħol tagħhom huwa wkoll bżonnjuż ħafna.

Nirringrazzja wkoll lill- ġurnalisti - veru li qed jonqsu fil-Parlament minħabba s-servizz konvenjenti tar-radju - għax naħseb li r-rapportaġġ ikun fidil, forsi mhux dejjem daqskemm wieħed jixtieq, imma bażikament ikun hemm rapportaġġ fidil ħafna.

Nirringrazzja wkoll lill-forzi tas-sigurta`, kemm lill-armata kif ukoll lill-pulizija li kuljum ikunu hawnhekk f'din l-ogħla istituzzjoni tal- pajjiż.

Grazzi ħafna u nawgura b'mod partikolari lill-familji tagħna, li mingħajrhom ma nkunux nistgħu nwettqu xogħolna f'din il-Kamra, Milied ħieni u sena mimlija risq.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Grazzi.

Jien ningħaqad ma' l-Onor.

Tonio Borg fejn nestendi l-awgurju u r-ringrazzjament lill-istaff kollu ta' dan il- Parlament.

Huwa semma l-lista kollha u m'iniex se noqgħod nirrepeti għax forsi nista' naqbeż lil xi ħadd, imma ċertament l-istaff ħaqqu prosit għax naħseb huwa staff eżemplari.

Li kieku fis-settur pubbliku kollu jkun hemm l-istess ammont ta' ħidma jkollna effiċjenza ħafna aktar.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Minkejja li għadna kif spiċċajna dibattitu sħun u forsi min kien qed jismagħna jaħseb li fil-Parlament kulma jonqosna huma l-azzarini biex noqogħdu nisparaw fuq xulxin, tajjeb li nikkomunikaw lin-nies ta' barra li hawn ma naqblux fuq l-ideat, imma, bħalma qal il-Viċi Prim Ministru, 70% jew 80% mil-leġislazzjoni tgħaddi bi qbil fil-kumitati, imma dawn l- affarijiet ħadd ma jinduna bihom.

Ikun hemm punti ta' nuqqas ta' qbil, pero` nispera li dan in-nuqqas ta' qbil qatt ma jinżel fuq il-livell personali.

Fl-aħħar mill-aħħar f'dan il-Parlament nibqgħu parlamentari, inkunu kollegi u jien konvint – għallinqas din hija konvinzjoni personali - li kulħadd bil-mod tiegħu jkun qed iħares lejn l-interess nazzjonali.

L-aħħar appell tiegħi huwa li filwaqt li nawgura mhux biss lill-membri parlamentari kollha, il-familjari tagħhom, lill-istaff u lill-ġurnalisti, nispera li s-sena d-dieħla nkomplu ninsistu lkoll fuq l-idea ta' l- accountability, fis-sens li kulmin għandu kariga, hi x'inhi l-kariga tiegħu, minn fuq nett sa l-inqas kariga, iġorrha b'responsabbilta` u jkun accountable.

Dan isir mhux għalina personalment imma fl-aħjar interess ta' pajjiżna li naħseb kulħadd jaqbel li bil-mod individwali u kollettiv nagħmlu li nistgħu biex inġibuh 'il quddiem.

Grazzi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Ippermettuli ningħaqad maż-żewġ naħat tal-Kamra biex nesprimi x-xewqat tiegħi għall-Milied ħieni u sena ta' ġid u ta' sodisfazzjon.

Nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja minn qalbi lill- membri kollha ta' din il-Kamra għall-kontribut tagħhom matul is-sena, kontribut li għandu jkomplu jsaħħaħ u jgħolli l-operat u l-prestiġju tal- Parlament tagħna.

Nirringrazzja wkoll b'mod partikolari lil kulmin għandu responsabbiltajiet speċifiċi f'dan il-Parlament.

Insellem lill-whips, liċ- chairmen u lill-membri tas-sitt kumitati permanenti kif ukoll lill-membri li jifformaw parti mid-delegazzjonijiet parlamentari f'fora internazzjonali fejn il-Parlament tagħna għandu rabtiet.

Illum li ninsabu membri ta' l-Unjoni Ewropea rridu naraw b'impenn ikbar kif inwieġbu servizzi ġodda għal esiġenzi ġodda.

L-infrastruttura trid tkompli tinfirex u tissaħħaħ anke biex dan il-Parlament jakkwista fiż-żmien l- awtonomija tiegħu.

Naħtaf din l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-membri ta' l-istaff kollu tal-Parlament li minkejja l-workload, insemmi biss li matul din is-sena saru 123 seduta u 9,800 interpellanza, il-kumitati permanenti ta' dan il-Parlament ltaqgħu 72 darba u kien hemm 16-il laqgħa tal-working groups ta' kumitat permanenti minnhom, l-istaff irnexxielu jirrispondi għal dawn l-esiġenzi.

Għaldaqstant nirringrazzja lill-Clerk of the House, b'mod partikolari wkoll lill-assistenti tiegħu li meta l- Parlament ikun qed jiltaqa' filgħodu u filgħaxija jaħdmu madwar 15-il siegħa in fila.

(Onor. Membri: Hear, hear) Insellem ukoll biex ma ninsa lil ħadd, lill-istaff li jieħu ħsieb it-typing u l-editing tad-dibattiti, dawk li jmexxu s-sezzjoni tal-mistoqsijiet parlamentari, l-accounts, ir- research analysts, l-istaff li jieħu ħsieb il-kumitati, l-istaff tekniku, il-messaġġiera, il-pulizija u l-armata.

Insemmi wkoll ir-reporters u staff ieħor tal-media li minn żmien għal żmien jagħmlu xogħol relatat mal- Parlament.

Mill-ġdid nawgura Milied ħieni u sena mimlija saħħa, hena u ġid lilkom kollha u lill-familjari għeżież tagħkom.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Għaldaqstant il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 10 ta' Jannar, 2005 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9:22 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

MOSTA - TRIQ L-AURORA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jinformana jekk Triq l-Awrora, li ilha biex issir, hux se tkun inkluża f'xi pjan ta' ħidma?

Fil-każ affermattiv, meta huwa maħsub li jsir ix-xogħol, kemm se jiġi jiswa lill-gvern u kemm idum sejjer ix-xogħol?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li x-xogħol tal-bankini u storm water culvert fit-triq imsemmija tlesta aktar kmieni din is-sena.

Sadanittant fi Frar li għadda ħareġ it-tender għall-kostruzzjoni u l- asfaltar ta' triq imsemmija, liema tender ġiet mgħotija fit-2 ta' Diċembru.

Ix-xogħol mistenni jiswa' Lm24,706 u għandu jdum madwar erba' ġimgħat.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - SQAQ IL-QENĊ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk jistax isir xi patching u tiswijiet oħra fi Sqaq il-Qenċ, f'Ħaż-Żebbuġ, Malta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat illi l-isqaq imsemmi huwa responsabilta tal-Kunsill Lokali għalhekk l-Onorevoli Interpellant hu mitlub jirreferi l-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

STA.

VENERA - TRIQ DUN FRANS CAMILLERI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jindaga għaliex Triq Dun Frans Camilleri f'Sta.

Venera li riċentement saret mid-dipartiment tat-toroq sarulha l-bankini għoljin għall-karozzi, tant li qed jaħbtu l-qiegħ meta jidħlu fil-garaxx?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-bankini li hemm fi Triq Dun Frans Camilleri saru skond l-ispecifications ta' l-ADT.

Quddiem il-garaxxijiet kollha li hemm f'din it-triq saret drop kerb pero' dawn ma tkomplewx quddiem il- bibien tad-djar biex jiġu rispettati l-livelli maħruġa mill-MEPA.

Fit-tarf tat- triq hemm plot mhux mibni u quddiem dan il-plot sar gutter tal-concrete b'mod li meta dan il-plot jinbena s-servizzi jkunu jistgħu jitqabdu mingħajr il-ħtieġa li tinqala t-triq.

EU - ĦLASIJIET

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra rendikont tal-ħlasijiet li daħlu mill-Unjoni Ewropea. u tal-ħlasijiet li għamel il- Gvern Malti lill-Unjoni Ewropea matul din is-sena sad-data ta' din il- mistoqsija, imqassmin item by item skond il-proġetti/voti konċernati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rendikont tad- dħul u l-ħruġ attwali li sar mill- u lejn l-Unjoni Ewropea bejn l-1 ta' Jannar u s-6 ta' Diċembru 2004.

Tajjeb inżid ngħid li għad ma bdejniex indaħħlu fondi strutturali, fondi ta' koeżjoni, fondi ta' transazzjoni u fondi agrikoli għaliex ma kienx hemm żmien materjali biex ikun ġenerat infiq bejn dak inhar li sar qbil fuq il- proġetti/inizjattivi/programmi mal-Kummissjoni Ewropea u l-bidu għat- twettiq tal-proġetti.

Barra dan, inżid ngħid ukoll li ttieħed benefiċċju dirett minn għadd kbir ta' studenti Maltin taħt diversi programmi edukattivi, fosthom Leonardo/Socrates/Youth/Culture 2000 u s-6th Framework Programme.

Wara l-1 ta' Jannar ma ħallasniex aktar il-ħlas ta' parteċipazzjoni għal dawn il- programmi.

ISLA - MOLL

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' irranġar tal- moll ta' l-Isla?

Kemm se jiġi jiswa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-Ministeru inkariga t-Taqsima tax-Xogħolijiet sabiex tagDmel survey u valutazzjoni tax-xogħol li għandu jsir il-moll imsemmi. din l-istima għandha twassal għall-ħruġ ta' tenders għax- xogħolijiet kmieni s-sena li ġejja.

QORTI TAL-FAMILJA - TALBIET GĦAL SEPARAZZJONI PERSONALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irtirati talbiet għal separazzjoni personali fil-qorti tal-familja din is- sena sad-data li tiġi mwieġba din l-interpellanza?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' talbiet għal separazzjoni personali li ġew irtirati fil-qorti tal-familja (Malta) din is- sena (sas-16 ta' Diċembru 2004) kien ta' 7, filwaqt li fil-qorti tal- maġistrati (Għawdex) kien ta' 1.

TFAL MINURI - CARE ORDERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm care orders għal tfal minuri sad-data li tiġi mwieġba din l-interpellanza?

Huwa possibbli li jintqal kemm minnhom huma għal tfal Maltin u għal tfal barranin?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li preżentament in-numru ta' tfal minuri protetti b'Care Order hu 191, li minnhom 55 huma mmigranti rregolari minuri mhux akkumpanjati.

PULIZIJA - DVDS/VIDEOS/DISKI/CASSETTES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru ġentilment jgħid kemm inqabdu DVD's, videos, diski u cassettes foloz mill-pulizija matul dawn l-aħħar ħames snin sad-data li tiġi mwieġba din l-interpellanza?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn Jannar ta' l-2000 u t-30 ta' Novembru ta' l-2004, il-Pulizija qabdet 225, 352, bejn DVD's, videos, CD's u cassettes mhux oriġinali.

SIGURTA' SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm persuni li qed jirċievu children's allowance sad-data li tiġi mwieġba din l-interpellanza?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li n-numru ta' familji li kienu qed jirċievu l-Allowance għat-Tfal sa l-aħħar ta' Novembru 2004, kien 34,086.

TRASPORT PUBBLIKU - MARSA - BUS LANE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru ġentilment jgħid jekk l-awtorita' dwar it- trasport pubbliku tikkonsidrax li l-projbizzjoni li ma jsirx sewqan fil-bus lane fi Triq Aldo Moro fil-Marsa tistax titneħħa mqar bejn is-7.00 a.m. u t- 8.30 a.m. sabiex it-traffiku jimxi aħjar u ma jkunx hemm il-konġestjoni li qed ikun hemm fil-preżent?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Jien infurmat illi l-iskop li jkun hemm bus lane hija illi tinċita lill-pubbliku juża aktar it-trasport pubbliku.

Għaldaqstant, jekk din ma tintużax fil-peak hours, jintilef l-iskop li għaliha ġiet implimentata l-bus lane.

ĦAL TARXIEN - TRIQ KELINU CACHIA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jogħġbu l-Ministru jgħid meta se tiġi asfaltata Triq Kelinu Cachia, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DĦUL TAL-PRODUTTURI/RAĦĦALA MALTIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jikkonferma l-Ministru li l-produtturi/raħħala Maltin u Għawdxin fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena daħħlu Lm86.40c għal kull Lm100 li kienu jdaħħlu fl-ewwel disa' xhur tas-sena l-oħra 2003?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel riferenza għan-'News Release' Numru 225/2004 datata 29 ta' Novembru 2004.

Il-figura msemmija ma tirriflettix dak il-valur kollu li daħħlu l-produtturi / raħħala Maltin u Għawdxin għaliex ma tinkludix s-sussidju.

Meta wieħed iżid l-ammont totali tas-sussidju mat-total tad-dħul sa Ottubru il- produtturi / raħħala ser ikunu fil-fatt gawdew żieda marġinali ta' 0.062%.

BEJGĦ TA' ĦXEJJEX U FROTT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jikkonferma l-Ministru li matul l-ewwel disa' xhur tas-sena naqas il-valur tal-flus mill-bejgħ tal-ħxejjex u frott filwaqt li żdiedu l- ispejjeż tal-produzzjoni meta pparagunat ma' l-ewwel disa' xhur tas-sena l- oħra?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-valur tal-ħxejjex u l-frott li nbiegħu mill- pitkaliji fl-ewwel disa' xhur tas-sena 2004 kien inqas minn dak ta' l- istess perjodu ta' l-2003.

Iżda meta jingħadd is-sussidju sa l-ewwel disa' xhur tas-sena 2004, il-bdiewa ser ikunu daħħlu 2.3% iktar mill-ewwel disa' xhur tas-sena 2003, minkejja l-fatt li l-volum tal-prodott żdied b' 2.8 miljun kg.

PRODUZZJONI AGRIKOLA LOKALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana kemm tfisser f'ċifra ta' flus iż- żieda fl-ispiża tal-produzzjoni agrikola lokali skond index 101.97 għas- sena 2003 u index 103.48 għas-sena 2004 rapportat mid-dipartiment ta' l- istatistika fil-ħarġa 228/2004 ta' l-1 ta' Diċembru ta' din is-sena?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat

BDIEWA/RAĦĦALA/SAJJIEDA - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinforma lill-Oppożizzjoni għaliex f'dan il- budget ma daħlitx xi skema ta' għajnuna finanzjara diretta fl-estimi tal- biedja u s-sajd sabiex jgħin direttament lill-bdiewa, raħħala u sajjieda żgħażagħ ma jaqtgħux qalbhom quddiem il-falliment li fil-preżent l-oqsma kollha tal-biedja u s-sajd għaddejjin minnu?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-Iskemi ta' għajnuna huma miftuħin għall-bdiewa kollha inkluż dawk zagħzagħ u b'din l-għajnuna żgur li l-bdiewa zgħazagħ m'humiex sa jaqtgħu qalbhom għax jistgħu jinvestu bl-għajnuna finanzjarja li l-parti l-kbira tiġi mill-Unjoni Ewropea.

Inħeġġeġ lill-Onor.

Interpellant iżomm quddiem għajnejh il-Pjan għall-Iżvilupp Rurali 2004 – 2006 fejn hemm allokati Lm15-il miljun ta' għajnuna lill-bdiewa.

Fil-qasam tas-sajd din l-għajnuna ġiet mibdula bi skemi ta' għajnuna taħt l- FIFG (Financial Instrument for Fisheries Guidance) li l-parti li ser joħroġ il-Gvern Malti hija inklu¿a fl-Estimi tal-Budget ippre¿entati.

Fl-isfond ta' dan kollu ¿gur li l-Onor.

Interpellant ma jistax igħid li hemm falliment fl-oqsma kollha tal-biedja u sajd.

IKEL U XORB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 9364, jista' il- Ministru jinformani kif f'Malta hawn suq ħieles u fl-istess ħin żdiedu dazji, tariffi u kwoti fuq l-importazzjoni ta' l-ikel ta' l-industrija tat- turiżmu minn non-EU countries meta suppost kellhom jitneħħew il-levies lokali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-prinċipju tas-suq ħieles japplika għas- suq intern li jeżisti fi ħdan l-Unjoni Ewropeja.

Dan is-suq Ewropew imbagħad jieħu l-prekawzjonijiet kollha neċessarji sabiex jiddefendi l- kompetittivita` tiegħu versu swieq esterni oħra li qegħdin jikkompetu miegħu.

LAĦAM - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jinformana kemm huma d-dazji, tariffi u kwoti fuq il-cuts tal-beef li pajjiżna jista' jimporta minn non-EU countries u kemm il-Gvern se jissussidja kull tunnellata ta' laħam importat biex il-prezz ma jogħliex għall-konsumaturi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

TA' QALI - SUQ - TINDIF

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu jsir f'Ta' Qali wara li jinżamm is-suq fil-Ħdud u festi u jkun hemm litteralment miżbla u ħadd ma jnaddaf?

Jista' jara li tittieħed azzjoni immedjata peress li dawn huma nħawi li jiffrekwentawhom il-Maltin u t-turisti waqt il-ħin liberu tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond ir-Raba Skeda ta' l-Att dwar Kunsilli Lokali (Kap 363), Ta' Qali huwa eskluż mir- responsabbilitajiet tal-Kunsilli Lokali.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Membru biex jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru ikkonċernat.

SAĦĦA - STUDENTI GRADWATI ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid x'se jiġri mill-gradwati ġodda li għadhom kemm iggradwaw f'oqsma u professjonijiet differenti tas-saħħa, meta din is-sena dawn ma ġewx impjegati, minkejja l-bżonnijiet li hemm f'dawn l-oqsma u minkejja l-fatt ukoll li l-istess gvern iħallas stipendji extra sabiex iħajjar studenti jistudjaw f'dawn il-professjonijiet marbuta mal-qasam tas-saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li gradwati ġodda f'oqsma tas-Saħħa, jiġu mpjegati skond il-ħtiġijiet li jkun hemm bżonn fis-servizz.

SAĦĦA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Wara li d-direttur ġenerali tas-saħħa kien qal li kienet qed issir evalwazzjoni tal-ħaddiema fis-settur tas-saħħa marbut man- numru ta' ħaddiema meħtieġa fil-qasam pubbliku, jista' il-Ministru jgħid jekk dan għadux għaddej u jekk fl-affermattiv meta se jitlesta?

F'każ li dan ir-rapport tlesta, jista' jgħid x'ħareġ minnu u x'inhi s- sitwazzjoni preżenti f'dawn l-oqsma?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-evalwazzjoni msemmija wriet li hemm numru ta' oqsma fejn qed isir ammont sostanzjali ta' overtime b'nefqa li tammonta għal madwar miljun lira.

Id-Diviżjoni bħalissa qed tieħu l-passi meħtieġa biex tingaġġa ħaddiema biex jagħmlu dan ix- xogħol.

ST JAMES CAVALIER - OPERATING EXPENSES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jispjega u jagħti breakdown ta' l-other operating expenses ta' l-accounts ta' St James Cavalier f'paġna 18 għas-sena 2003?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba mill-Onorevoli interpellant.

BIRKIRKARA - MAIN STREET - GALLARIJA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Billi f'Birkirkara hemm gallarija tal-ġebel unika - bi statwa ta' Sant'Elena - fuq 142 Main Street, Birkirkara, jista' il-Ministru jara li din tiġi skedata għaliex waslet biex tikkollassa biż-żmien?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab infurmat li ngħataw struzzjonijiet biex il-gallarija indikata mill-Onor Interpellant tiġi spezzjonata mill- uffiċjali ta'l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) bil- għan li jittieħdu dawk il-prekawzjonijiet neċessarji biex din tiġi mħarrsa.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - SQAQ IL-QENĊ

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid jekk jistax isir xi patching u tiswijiet oħra fi Sqaq il-Qenċ f'Ħaż-Żebbuġ, Malta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li x-xogħlijiet msemmija mill-Onor.

Interpellant jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Kunsill Lokali rispettiv.

WSC

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm nefqet flus il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma fl-2004: 1) f'xiri ta' għodod; 2) f'xiri ta' karozzi; u 3) f'xiri ta' vetturi oħra?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ IT-12 TA' MEJJU

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru xi xogħlijiet fi Triq it-12 ta' Mejju, f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li fil-ġimgħat li għaddew, Periti mill-ADT spezzjonaw it-triq imsemmija u saret talba lid-diviżjoni tax-xogħolijiet biex isir il-patching neċessarju.