MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 22 It-Tlieta, 8 ta' Lulju, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 22 It-Tlieta, 8 ta' Lulju, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 8 ta' Lulju, 2003

WERREJ

MINUTI 54

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 54

TQEGĦID TA' KARTI 61

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KORPORAZZJONI MALTIJA GĦALL-INTRAPRIŻA (IT-TIENI QARI)

MALTA ENTERPRISE BILL (SECOND READING) 63

AĠĠORNAMENT 85

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 91

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 21 li saret fis-7 ta' Lulju, 2003 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

OPM - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-uffiċċju tiegħu u mid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Kemm kienet l-ispiża tas-servizz u tat- telefonati fl-ewwel ħames xhur tas-sena?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba.

FINANZI U AFFARIJIET EKONOMIĊI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru u mid-dipartimenti u entitatjiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Kemm kienet l-ispiża tas- servizz u tat-telefonati fl-ewwel ħames xhur tas-sena?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru tal-finanzi u servizzi ekonomiċi u mid- dipartimenti u entitatjiet li jaqgħu taħt id-dekasteru huwa ta' 131.

Matul l-ewwel ħames xhur ta' din is-sena l-ispiża tas-servizz u tat- telefonati li saru mill-istess ministeru kienet ta' Lm11,991.78, filwaqt li l-ispiża mħallsa s'issa tammonta għal Lm8,125.94.

TII - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il- Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill- ministeru u mid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Kemm kienet l-ispiża tas-servizz u tat-telefonati fl-ewwel ħames xhur tas-sena?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru tal-Ġustizzja u Intern) (f'isem il-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment): Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET BARRANIN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru u mid-dipartimenti u entitatjiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): In-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħti huwa 59.

L-ispiża tas-servizz tat-telefonati ta' l-ewwel ħames xhur ta' din is-sena kienet ta' Lm12,965.30 li minnhom tħallsu Lm12,156.51.

Tajjeb li nsemmi li dawn iċ-ċifri jinkludu mobile phones f'ambaxxati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jista' il-Ministru jgħid jekk fuq livell komparattiv, din l-ispiża hijiex more or less on the same level tas-snin ta' qabel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Nista' ngħid li bejn l-1998 u s-sena 2000, konna għamilna perjodu nimmoniterjaw id-distakk ta' l-ispiża tat-telephone bis- sistema ta' fixed lines u meta qlibna għall-mobile phones - naturalment għal min kellu l-permess li juża mobile phone – u sibna li pressappoco l- ispiża baqgħet l-istess, jekk mhux addirittura orħos f'ċerti aspetti.

GĦAWDEX - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm hu n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru u mid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha?

Kemm kienet l-ispiża tas-servizz u tat- telefonati fl-ewwel ħames xhur tas-sena?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Jien informata li n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru u mid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħtu huwa għaxra.

L-ispiża tas-servizz u tat-telefonati fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena kienet ta' Lm1,756.03 u sal-lum tħallsu Lm1,587.78.

EDUKAZZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' mobile phones li jintużaw mill-ministeru u mid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Xi tħallas s'issa?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi n-numru ta' mobile phones u l-ispiża tas-servizz.

SELF-EMPLOYED - ĦRUĠ TA' LIĊENZJI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Billi f'rapport tal-MIC kien intqal li ''Malta can continue to limit the number of licenses in certain sectors in which the self-employed operate'', jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk is-setturi fil-qasam tas-self-employed li mhux se jkollhom limitazzjoni fil-ħruġ tal-liċenzji?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi): ll-gvern għandu ftehim ma' l-Unjoni Ewropea li jista' jillimita l-ħrug tal-liċenzji skond il-ħtieġa, iżda s'issa għad ma hemmx deċiżjoni fuq liema setturi tan-negozju għandu jkun hemm limitazzjoni.

Dan minħabba l-fatt li deċiżjoni għal-limitazzjoni tal-liċenzji m'hemmx bżonn li ssir minn issa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Spiss kienet tingħata l-impressjoni fi żmien in- negozjati ma' l-Unjoni Ewropea li konna se nillimitaw il-ħruġ tal-liċenzji sabiex nikkontrollaw aħjar il-kompetizzjoni diretta li jista' ikollhom setturi varji tan-negozju f'Malta.

Issa hawnhekk qed jintqal li jista' ikun hemm ċirkostanzi fejn mhux se jkun hemm daqstant bżonn li jiġu limitati operaturi barranin.

Jista' forsi l-Ministru allura jgħidilna jekk meta l-gvern kien qed jikkonsidra l-leverage tal-liċenzji - forsi jista' iweġibni l-Ministru Borg, peress li hu kien involut direttament fin- negozjati - għamilx xi studju biex jara liema settur tas-self-employed jiflaħ għal kompetizzjoni diretta minn barra u liema settur jiflaħ anqas?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Ovvjament għal min ikun irid jidħol f'dettalji speċifiċi, dawk qegħdin jaħdmu fuqhom ministeri partikolari - f'dan il-każ il-ministeru tal-finanzi u affarijiet ekonomiċi, flimkien ma' l-għaqdiet rappreżentattivi - pero' b'mod ġenerali nista' ngħid li l-gvern żamm konsultazzjoni sħiħa ma' għaqdiet bħalma huma l-GRTU u ċ-chamber of commerce, kemm waqt il-perjodu tan-negozjati u anke wara n-negozjati.

Imma wieħed irid japprezza wkoll li xi kultant l-għaqdiet rappreżentattivi jkollhom interessi diverġenti għax ikollok ċerti għaqdiet li jkunu jridu li jkun hemm ċerta miżura u jaf ikollok wkoll għaqdiet oħrajn li jkunu jridu liberalizazzjoni totali jekk jista' ikun illum qabel għada, Sur President.

Ovvjament il-pożizzjoni tal-gvern dejjem kienet – u hekk se tibqa' - li jipprova jsib it-triq li tkun ekwa skond iċ-ċirkostanzi, li fejn jista' jilliberalizza għandu jilliberalizza għax dak huwa bla dubju ta' xejn ta' ġid anke għall-konsumatur.

Pero' jekk imbagħad dak il-proċess ta' liberalizzazzjoni jista' iġib miegħu xi hardship fuq l-operaturi fis-suq partikolari jew iġib xi glut fis-suq, allura hemmhekk il-gvern flimkien ma' l-għaqdiet rappreżentattivi, jipprova jsib triq li permezz tagħha jkun jista' jissalvagwarda u jilqa' għal dawn il-problemi potenzjali.

Għaldaqstant naħseb li r-risposta tal-ministru tal-finanzi hi li bħala regola, bi sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, minkejja l-freedom to provide services u minkejja the right of establishment, Malta tista' tieħu miżuri partikolari, bħalma jagħmlu pajjiżi membri ta' l-Unjoni, billi f'ċerti każi ddaħħal il-bżonn ta' liċenzjar marbut man-numru massimu ta' liċenzji li jistgħu joħorġu.

Fil-fatt hemm setturi fejn diġa' għandna dawn it-tip ta' miżuri u hemm setturi wkoll fejn jista' ikun hemm il-ħtieġa li nagħmlu dan il-liċenzjar, b'mod partikolari fil-kamp tat-trasport.

Jista' ikun hemm il-ħtieġa li wieħed jintroduċi sistema ta' numru massimu ta' liċenzji għal ċerti kategoriji ta' operaturi, pero' bħala regola ġenerali m'hijiex l-intenzjoni tal-gvern illi jirrestrinġi l-operat bla bżonn.

Jiġifieri fejn il-gvern jara li m'hemmx din il-ħtieġa m'huwiex se jirrestrinġi għax fl-aħħar mill-aħħar li jkollok suq ta' servizzi liberalizzat huwa ta' benefiċċju għall-konsumatur.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Il-Ministru qed jgħid li bħala punt ta' prinċipju, safejn huwa possibbli għandu jkun hemm suq liberalizzat mingħajr il-bżonn ta' dawn it-tip ta' liċenzji.

Imma ma jaħsibx li dan jikkontrasta bil- kbir ma' dak li kien jintqal matul il-kampanja elettorali, b'mod partikolari min-naħa tas-segretarju parlamentari għas-self-employed, li kien iħobb jagħti l-impressjoni li se jkun hemm kważi blanket restrictions permezz ta' l-implimentazzjoni jew l-impożizzjoni ta' dawn it-tip ta' liċenzji, sabiex ma jkunx hemm kompetizzjoni diretta għas-self-employed lokali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Trid tapprezza li jista' ikollok nies li jipprovdu servizzi fil-qasam tal-kostruzzjoni, ngħidu aħna bennejja u naġġara, u jista' ikollok self-employed oħra bħal electricians, plumbers u oħrajn li għalkemm sal-lum uħud minnhom m'għandhomx bżonn ta' xi liċenzja partikolari – qed nitkellem off the cuff issa - xorta waħda jipprovdu servizz abbażi tal-fatt li għandhom l-esperjenza u għax ikun ilhom jaħdmu f'dak is-settur.

Allura hawn wieħed jifhem il-bżonn li jkun hemm sistema ta' liċenzjar biex b'hekk il-pajjiż ikollu l-operat regolat.

B'daqshekk ma jfissirx li billi ddaħħal sistema ta' liċenzjar tkun qed tillimita l- operaturi fis-suq.

Jista' ikun li inti ddaħħal sistema ta' liċenzjar biex tirregola aħjar u tassigura servizz ġenwin għall-konsumatur.

Jekk inti tqabbad plumber liċenzjat għandek tippretendi li jagħtik servizz tajjeb u meta ma jkunx liċenzjat, ikun ifisser li mhux suppost jopera fis- suq.

Allura dawn it-tip ta' miżuri jidħlu biex ikun hemm iżjed professjonalita', fejn tista' iddaħħal in-neċessita' ta' kwalifiki jew ta' ċertu numru ta' snin ta' taħriġ qabel ma wieħed ikollu liċenzja.

Naħseb li f'dan is-sens kien qed jesprimi ruħu l-Onor.

Edwin Vassallo meta kien jgħid li għandu jkun hemm liċenzjar ta' l-operaturi kollha fis-suq jew ta' kważi kollha, pero' nerġa' ngħid li b'daqshekk ma jfissirx li inti tkun qed tillimita.

Over and above that, jekk għall-grazzja ta' l-argument il-pajjiż ma jiflaħx għal aktar minn 500 taxi, tista' tgħid li għal dak it-tip ta' servizz in- numru massimu ta' liċenzji għandu jkun ta' 500.

B'hekk inti ma tkunx qed tiddiskrimina abbażi ta' nazzjonalita' imma biex ma jkollokx flooding tas- suq.

Imbagħad tista' tuża sistemi oħrajn.

Per eżempju, fil-kamp tal- farmaċija għandek limitazzjoni ta' natura ġeografika, fejn within certain parameters ma jistax ikollok iżjed minn ċertu numru ta' farmaċiji.

Fis- settur tal-petrol stations, anke fl-Ewropa, hemm miżuri li huma determinati abbażi ta' geographical delimitations u mhux neċessarjament bis-saħħa ta' dak li nsejħulu numerus clausus.

STANDARDS AMBJENTALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid xi studji jew kalkoli saru sabiex il- gvern wasal biex qal li Malta tista' tiffranka bejn euro 24 miljun u euro 130 miljun jekk tapplika l-istandards ambjentali ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istudju li qed jirriferi għalih - "benefits of compliance with the environmental acquis for candidate countries" - inħadem mill-Kummissjoni Ewropea għal kull pajjiż kandidat u jinstab fuq il-link http://europa.eu.int/comm/environment/enlarg/benefit_en.htm.

Dan l-istudju jispjega fid-dettal kif ic-cifra ta' bejn euro 24 miljun u euro 130 miljun ġiet maħduma.

PARALLEL IMPORTATION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Billi kien hemm xi korpi kostitwiti ewlenin li kienu kontra parallel importation, jista' il-Ministru jgħid jekk fil-MEUSAC kienx hemm reazzjoni kuntrarja għad-deċiżjoni ta' l-Unjoni Ewropea li tesiġi li parallel importation tal-mediċini hija permessa?

ONOR.

JOE BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħala regola ġenerali, parallel importation ilha permessa f'Malta għal snin twal u dan bis-saħħa ta' deċiżjonijiet tal-qrati fuq din il-materja.

Fir-rigward tal-mediċini, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill- minuti tal-laqgħat tal-MEUSAC dwar il-moviment ħieles tal-prodotti kif ukoll dik dwar il-kompetizzjoni, ma jirriżultax li kien hemm korpi kostitwiti li riedu jirreġistraw l-oġġezzjoni tagħhom, jekk kellhom, fil- minuti relattivi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, ir-raġuni għala għamilt din il- mistoqsija hi li meta konna fil-gvern aħna, għalkemm konna konxji li l-liġi tippermetti parallel importation, kien ikollna ħafna rappreżentazzjonijiet kemm minn korpi kostitwiti ewlenin - ma nħossx li għandi nagħti ismijiet hawnhekk - u anke minn individwi f'kariga għolja f'dawn l-istess korpi kostitwiti.

Jiġifieri ma sarux abbokkamenti mal-gvern biex forsi din il- problema tiġi megħluba, lanqas b'mod informali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Fil-fatt fir-risposta tiegħi jien għedt li ma jirriżultax li kien hemm korpi kostitwiti li riedu jirreġistraw l- oġġezzjoni tagħhom fil-minuti relattivi, jekk qatt kellhom oġġezzjoni.

Ovvjament saru diversi laqgħat u ma nistax ngħid mija fil-mija li ma kienx hemm xi rappreżentant ta' xi għaqda partikolari li waqt xi laqgħa tal- MEUSAC ma esprimiex it-tħassib tiegħu dwar il-liberalizazzjoni fil-qasam ta' l-importazzjoni tal-mediċini.

Pero' nerġa' ngħid li kull darba li ġejna għall-vot – għax aħna invarjabbilment fil-MEUSAC dejjem tlabna biex naraw jekk kienx hemm għaqdiet rappreżentattivi, waħda jew iżjed, li riedu jirreġistraw l-oġġezzjoni tagħhom għan-negotiating position li konna qed nieħdu – ma jirriżultax li kien hemm xi korp kostitwit li ried jirreġistra l-oġġezzjoni tiegħu b'mod formali.

Ovvjament hawnhekk qegħdin nillimitaw ruħna għan-negotiating position dwar il-moviment ħieles tal-prodotti u dik dwar il-kompetizzjoni.

F'dawk iż- żewġ negotiating positions aħna staqsejna jekk kienx hemm xi oġġezzjoni min- naħa ta' l-għaqdiet rappreżentattivi.

Nerġa' nikkonferma li fiż-żewġ negotiating positions m'hemm xejn li jgħid illi aħna ridna nitolbu xi forma ta' deroga jew xi arranġament speċjali f'dak li għandu x'jaqsam ma' parallel importation ta' mediċinali.

Huwa ovvju wkoll li għalkemm jista' ikun hemm parallel importation fil- qasam mediċinali, irid ikun hemm ċerti health standards, fis-sens li l- ministeru tas-saħħa jkun jista' jikkontrolla li l-mediċini li jidħlu jkunu tajba.

Jiġifieri hemm checks oħrajn li jistgħu jsiru u nerġa' nirrepeti li meta kkonsultajna mal-minuti tal-laqgħat tal-MEUSAC inkonnessjoni mal-free movement of goods u tal-kompetizzjoni, sibna li ma kien hemm l-ebda riżerva mill-ebda għaqda rappreżentattiva f'dan ir-rigward.

Nerġa' nirrepeti li dan ma jfissirx li ma setax kien hemm xi ħadd partikolari li waqt id-diskussjoni stqarr li din seta' kellu xi riżervi fuqha għax ma niftakarx preċiż, pero' meta ġejna għall-vot ħadd ma talab illi jirriżerva l-pożizzjoni tiegħu f'dan ir-rigward.

COMPANY TAX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Fid-dawl tad-deċiżjoni ta' diversi pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u ta' l-Ewropa tal-Lvant li jbaxxu l-corporate tax għall-medja ta' 18%-19%, jista' il-Ministru jgħid għandux xi pjan biex ibaxxi l-company tax sabiex ma nitilfux il-kompetittivita' tagħna fit-tfittxija ta' investiment dirett barrani ġdid?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi): Għalkemm inkunu qegħdin nieħdu nota ta' dak li jkun qed jiġri madwarna, nista' ngħid li fil-preżent ma jeżistux pjani biex il-gvern ibaxxi l-company tax.

Il-Business Promotion Act fiha dispożizzjonijiet adegwati biex Malta ma titlifx il-kompetittivita' tagħha fit-tfittxija ta' investiment barrani.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Imma ma jaħsibx il-Ministru li r-riferenza li għamel għall-Business Promotion Act hija tassattiva wisq meta donnu qed jipprova jagħti l-impressjoni li għandu xi assigurazzjoni li m'aħniex se nitilfu l- kompetittivita' tagħna?

Jien konvint li l-Ministru huwa konxju daqsi u aktar minni dwar dak li qed jiġri fl-Ewropa Ċentrali u fl-Ewropa tal-Lvant.

Jaf daqsi li hemm a concerted effort biex dawn ibaxxu l-company tax u ovvjament with this in mind li jien għamilt il-mistoqsija tiegħi, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien nirringrazzja lill-Onor.

Membru għal dan l- interess, Sur President.

Naturalment aħna rridu naraw is-sitwazzjoni tat- taxxa mil-lat ħolistiku, mhux biss mil-lat ta' revenue imma wkoll mill- impatt illi jista' ikollha fuq affarijiet oħra.

Wieħed irid jara wkoll illi t-taxxa mhux neċessarjament tkun imnaqqsa across the board, għax wieħed jista' jagħmel strutturi ta' taxxa li jkunu jaffetwaw ċerti setturi pjuttost milli setturi oħrajn.

Hemm ċerti strutturi li veru jrid ikollok ċerta kompetittivita' meta tiġi biex tikkompeti ma' ħaddieħor, pero' hemm ċerti setturi oħra fejn m'għandekx kompetittivita' as such, l-aktar f'dawk is-setturi li jipprovdu servizzi interni li għalihom naturalment m'aħniex nikkompetu ma' oħrajn.

Pero' kif għedt, aħna qegħdin inżommu s-sitwazzjoni taħt review kontinwa.

Anke mill- MFSA u mill-unit tat-taxxa li għandna fl-MFSA, hemm skrutinju kontinwu ta' dak li jkun qed jiġri, studju kontinwu anke ta' sistemi ġodda li nistgħu noperaw.

Li nista' ngħid hu li bħalissa m'għandna l-ebda intenzjoni li ngħidu li se nnaqqsu l-corporate tax.

Huwa fatt ukoll li dalwaqt inkunu qed nagħmlu l-pjani tagħna , anke fil- kuntest ta' budgeting, biex noħorġu b'inizjattivi ġodda wara li nistudjaw l-andament ekonomiku li jidher li riċentement reġa' laħaq peak u naraw x'inhi s-sitwazzjoni.

Ċertament f'dak l-ambjent li rridu nieħdu d- deċiżjonijiet tagħna.

MTA - IRREGOLARITAJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jikkonferma l- Ministru li bħalissa qed isiru investigazzjonijiet f'mill-inqas żewġ uffiċini separati barranin ta' l-MTA dwar allegati irregolaritajiet finanzjarji?

F'liema outposts qed isiru dawn l-investigazzjonijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu): Ninsab informat li l- awtorita' tat-turiżmu ta' Malta bħalissa qiegħda tinvestiga wieħed mill- uffiċini barranin tagħha fejn matul is-sena 2002 saret nefqa akbar mill- budget awtorizzat.

L-investigazzjonijiet għadhom għaddejjin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Billi l-Ministru qed jikkonferma illi hemm mill-inqas uffiċċju wieħed ta' l-MTA fejn ġew allegati irregolaritajiet finanzjarji li wasslu għal infiq akbar minn dak awtorizzat, jista' il-Ministru jindika liema kien dan l-uffiċċju barrani?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiddispjaċini imma quddiemi m'għandix din l- informazzjoni u għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel id- domanda tiegħu bil-miktub.

UPGRADING TA' ZONI TURISTIĊI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid xi programm għandu l-gvern għal xogħol ta' upgrading f'zoni turistiċi?

Jista' jgħid liema huma dawn ix-xogħlijiet, meta se jsiru u kemm huwa mistenni li jiġu jiswew?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol li qiegħed jiġi ppjanat bħala upgrading f'żoni turistiċi għall-perjodu Ottubru 2003 u Ġunju 2004 jikkonsisti f'xogħol ta' tisbiħ f'toroq interni ta' Paceville stmat madwar Lm800,000; xogħol ta' upgrading f'Xatt is-Sajjieda, Marsaxlokk stmat madwar Lm200,000; xogħol ta' tisbiħ fil-bajja ta' San Tumas, Marsaskala stmat madwar Lm50,000; xogħol ta' tisbiħ fl-inħawi tal-Gillieru, San Pawl il- Baħar stmat madwar Lm200,000; u t-tieni fażi ta' xogħol ta' tisbiħ fil- promenade tax-Xemxija stmat madwar Lm80,000.

UPGRADING TAL-BAJJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: Jista' il-Ministru jgħid xi programm għandu l-gvern għal xogħol ta' upgrading f'bajjiet u xtut ?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu): Il-ministeru qed jikkonsidra programm ta' titjib f'għadd ta' bajjiet, xogħol li jkun ikopri l-immaniġġjar ta' l-istess bajjiet.

Għal dan il-għan beħsiebna nissottomettu applikazzjonijiet lill-MEPA.

L-ewwel proġett li għandu jitwettaq huwa dak fil-bajja ta' San Ġorġ.

RESTAWR TAS-SWAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri): staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid xi programm għandu l-gvern għal xogħol ta' restawr tas-swar?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm il-ħsieb li jsiru diversi xogħlijiet ta' restawr, fosthom fil-Belt u fil-Kottonera.

Uħud minn dawn ix-xogħlijiet bħal-landfront tal-Belt Valletta, St. John's Cavalier fil-Belt Valletta, St. Anne's Gate/St. Michael's Bastion ġewwa l- Isla u Fort Ricasoli diġa' qegħdin fl-idejn.

L-Onor.

Membru japprezza li l-ispiża tvarja skond il-proġett u għalhekk m'huwiex il-każ li wieħed jagħti xi figuri f'dan l-istadju.

RINNOVAR TA' MUŻEWIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid xi programm għandu l-gvern għal xogħlijiet ta' rinnovar ta' mużewijet?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

RESTAWR TAS-SWAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm saru xogħlijiet ta' restawr fuq s-swar fis-snin 2000, 2001, 2002 u 2003?

Jista' jghid liema huma dawn ix-xogħlijiet, meta saru u kemm swew?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol ta' restawr fuq swar - inkluż strutturi oħra ta' difiża militari - li sar fis- snin 2000 u 2003 huwa kif ġej:

|LOKALITA' |LM | |Restoration of St. Thomas |40,00| |tower, M'Scala |0 | |Pembroke battery |24,00| | |0 | |Tal-Ħamrija Tower, l/o |28,00| |Qrendi |0 | |Restoration of M'Scala |11,50| |Redoubt |0 | |St. Julian's Tower, Sliema|11,00| | |0 | |Notre Dame Gate, Floriana |8,000| |Għajn Tuffieħa coastal |6,000| |tower | | |Westreme Battery, Mellieħa|7,000| |Rinella Battery |23,00| | |0 | |Nadur Tower, Binġemma |5,500| |Conservation works at |15,00| |Couvre' Porte |0 | |Restoration works at |47,00| |Polverista Gate, Bormla |0 | |Paving works at Notre Dame|15,00| |Gate, Birgu |0 | |Works on St. Anne's gate, |10,00| |Senglea |0 | |Works on St. Helen's gate,|55,00| |Bormla |0 | |Works on Rinella Gunpowder|19,00| |Guardhouse |0 | |Works on St. John's |20,00| |Bastions's Birgu |0 | |Restoration works, |19,00| |Victoria lines |0 | |Conservation works to Fort|28,00| |Ricasoli |0 | |Cleaning and restoration |30,00| |of Portes de Bombes |0 |

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: F'din it-tabella hemm imniżżel li sar xogħol ta' restawr fuq Polverista Gate li tagħmel parti minn St. Nicholas married quarters f'Bormla, dak is-sur li rriferejt għalih drabi oħra.

Forsi l- Ministru jaf jgħidli x'inhi r-raġuni li dik il-parti li ma kenitx perikoluża sarilha xogħol ta' restawr, filwaqt li l-parti l-oħra fejn hemm il-married quarters li hija storika daqsha u li hija fi stat imminenti li taqa' – minbarra li hija wkoll ta' periklu għal min ikun għaddej minn dawk l-inħawi - għadu ma sarilhiex ix-xogħol ta' restawr meħtieġ?

Hemm il-ħsieb li dan ix-xogħol isir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, dan huwa suġġett li tqajjem il-bieraħ f'din il-Kamra u anke tqajjem il-ġimgħa l-oħra.

Jien tlabt l-informazzjoni dwar dik il-parti li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Mizzi u nispera li fil- jiem li ġejjin inkun nista' ngħaddihielu.

(Interruzzjonijiet)

Ladarba l-Onor.

Membru qed jindika li f'dan l-post hemm struttura li hija perikoluża, se nagħti istruzzjonijiet biex ix-xogħol fuqha jsir b'mod immedjat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar mobile phones użati fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u fid- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru ta' l- Edukazzjoni bejn Jannar u Mejju 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 417;

Tagħrif dwar l-iskejjel fejn qed tiġi mgħallma l-"PE Option" u l-għadd ta' studenti f'kull skola li qed jieħdu dan is-suġġett, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 969; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' għalliema gradwati/mħarrġa biex jgħallmu l- edukazzjoni fiżika (PE), bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 970.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 146 ta' l-2003 - Regolamenti dwar il-Ġarr Stradali ta' Merkanzija b'Vetturi bil-Mutur; u

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 157 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti ta' l-2002 dwar Drittijiet għat-Turiżmu.

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 147 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 dwar il- Kummissarju ta' l-Artijiet (Trasferiment ta' Drittijiet u Responsabbiltajiet) (Nru. 2);

Avviż Legali Nru. 149 ta' l-2003 – Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' artikolu 263 ta' l-Att ta' l-2002 dwar il-Proċeduri fil-Qrati u fit- Tribunali (Att Nru XXXI ta' l-2002);

Tagħrif dwar karozzi użati minn dipartimenti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta` tal-Ministru tal-Ġustizzja u Intern, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 975;

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 158 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Ħarsien ta' l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ (Emenda Nru. 2); u

f'isem il-Ministru għaż-Żgħażagħ u l-Kultura nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar xogħol ta' rinovar fuq mużewijiet pubbliċi matul il- perijodu bejn l-2002 u Mejju 2003, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 925.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' persuni fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` u tal-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura li għandhom karozza tal- kiri, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 976.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar karozzi wżati mill-Ministeru għal Għawdex u minn dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru għal Għawdex, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 977.

MR SPEAKER: Il-Minstru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 148 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 li jemenda l-Ordni dwar il-Konvenzjoni dwar l-Aspetti Ċivili fis-Sekwestru Internazzjonali ta' Minuri (Emenda Nru. 2); u

f'isem il-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 150 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2001 dwar il-Protezzjoni u l- Privatezza tad-Data (Att Nru. XXVI ta' l-2001);

Avviż Legali Nru. 151 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2001 dwar il-Protezzjoni u l- Privatezza tad-Data (Att Nru. XXVI ta' l-2001);

Avviż Legali Nru. 152 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tar- Regolamenti ta' l-2003 dwar l-Ipproċessar ta' Data Personali fis- Settur tat-Telekomunikazzjonijiet;

Avviż Legali Nru. 153 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Ipproċessar ta' Data Personali fis-Settur tat- Telekomunikazzjonijiet;

Avviż Legali Nru. 154 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar in- Notifika u t-Tariffi fl-Att dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad- Data (Att Nru XXVI ta' l-2001);

Avviż Legali Nru 155 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Terzi Pajjiżi (Att dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tat-Data) (Att Nru XXVI ta' l-2001); u

Avviż Legali Nru 156 ta' l-2003 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2001 dwar il-Protezzjoni u l- Privatezza tad-Data (Att Nru. XXVI ta' l-2001).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KORPORAZZJONI MALTIJA GĦALL-INTRAPRIŻA

MALTA ENTERPRISE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Lulju ̧2003.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Chris Agius huwa in possession.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Sur President, il-bieraħ għamilt xi kummenti dwar xi partijiet tal-liġi pero` llum nixtieq nerġa' nitkellem ftit fuq klawsola 27 għax nemmen li din il-parti tal-liġi se toħloq implikazzjonijiet serji fuq il-futur ta' l-impjiegi ta' ċerti ħaddiema li llum qegħdin fuq il-kotba ta' l-MDC, ta' l-IPSE u tal-METCO, li kif nafu fi ftit żmien ieħor dawn se joħorġu mix-xena darba għal dejjem.

Sur President ̧ se nikkwota subklawsola (1) ta' klawsola 27 li tgħid hekk:

"Dawn l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-enti speċifika msemmija hawn iktar 'l isfel m'għandhomx jiġu trasferiti lill-Korporazzjoni.".

Imbagħad l-istess liġi tkompli tgħid x'inhuma dawk l-affarijiet li mhux se ġġorr magħha l-Malta Enterprise u fil-fatt paragrafu (b) ta' subklawsola 1 ta' klawsola 27 jgħid hekk:

"Il-proċedimenti kollha quddiem il-qrati u l-proċedimenti pendenti li jkunu nbdew ̧ qabel id-data effettiva, bejn xi waħda mill-Korporazzjoni għal Żvilupp ta' Malta, il-Malta External Trade Company Limited, jew l-Institute for the Promotion of Small Enterprise Limited u xi impjegat ta' xi waħda minn dawk l-entijiet, sew preċedenti sew li jkunu jeżistu f'dak il-waqt;".

Sur President, kulmin ikollu xi tilwima industrijali jew xi każ ta' diskriminazzjoni kontra tiegħu imur quddiem it-tribunal ta' l-inġustizzji, pero` hawnhekk qed naraw li jekk ikun hemm xi impjegat ta' xi waħda minn dawn it-tliet korpi li se jispiċċaw li jkun irid ifittex l-azjenda tiegħu għaliex forsi jkun hemm xi promozzjoni u jkun inqabeż jew inkella tħalla ma jagħmel xejn għal numru ta' snin, forsi minħabba l-kulur politiku tiegħu ̧ dan ma jistax jieħu r-rimedju tiegħu mingħand il-Malta Enterprise.

F'kull każ simili se jkollu jkun il-gvern li jerfa' r-responsabbilta`.

Allura x'jiġri jekk xi ħaddiem ta' waħda minn dawn l-entitajiet li se jiġu xolti jirbaħ xi każ f'xi tilwima industrijali jew xi każ ta' inġustizzji u allura jintalab rimedju?

Kif se jingħata dan ir-rimedju jekk, per eżempju, dan ikun inqabeż u ma jkunx ħa xi promozzjoni?

Imbagħad klawsola 27 tkompli tgħid x'mhux se ġġorr magħha l-Malta Enterprise.

Fil-fatt paragrafu (ċ) igħid hekk:

"obbligazzjonijiet li joriġinaw:

mill-kuntratti kollha ta' impjieg ma' l-impjegati ̧ u

il-kuntratti kollha għal servizzi ma' aġenti, konsulenti jew provdituri ta' servizzi, li jkunu saru u li jkunu effettivi qabel id- data effettiva, bejn xi persuna msemmija f'(i) jew (ii) hawn qabel u xi waħda mill-Korporazzjoni għal Żvilupp ta' Malta ̧ il-Malta External Trade Company Limited jew l-Institute for the Promotion of Small Enterprise Limited.".

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq l-impjiegi tal-ħaddiema.

Naħseb li kulmin iltaqa' ma' xi ħaddiema ta' l-IPSE, tal-METCO jew ta' l- MDC - huwa żgur li matul il-kampanja elettorali twila li kellna ħafna mill- membri ta' din il-Kamra kellhom iċ-ċans li jiltaqgħu ma' wħud minnhom – jafu t-tħassib serju li għandhom dawn il-ħaddiema dwar il-futur tagħhom.

U jien nistaqsi: Dawk li se jkunu xxurtjati – ħalli nsejħilhom hekk – u jintgħażlu biex jagħmlu parti mill-Malta Enterprise se jibqgħu jgawdu l- pagi u benefiċċji oħra li għandhom sal-lum?

Dawn għandhom xi garanzija li mhu se jitilfu xejn minn dak li sal-lum gawdew?

U dawk l-imsieken ħaddiema li mhux se jiġu magħżula fejn se jmorru?

Skond il-liġi dawn ma jistgħux jiġu assorbiti bħala mpjegati tal-gvern pero` din il-liġi qed tgħidilna li l-avukat ġenerali ̧ jiġifieri l-gvern ̧ se jkun responsabbli li jkompli jerfa' d-drittijiet kollha.

Allura dan ifisser li se jkun hemm xi bypass tal-liġi u min jibqa' barra mill-Malta Enterprise jispiċċa jagħmel parti miċ-Ċivil?

Jekk jiġri hekk, dawn se jżommu l-istess pagi u benefiċċji li għandhom sal-lum?

Jista' jkun li jkollna xi ripetizzjoni ta' dak li għaddew minnu l-ħaddiema tal-Kalaxlokk?

Se nisfurzaw lil dawn il-ħaddiema jaċċettaw "downsizing" - kelma li dan l-aħħar saret popolari - tal-pagi u benefiċċji oħra biex dawn ma jitilfux l-impjieg tagħhom u biex ikunu jistgħu jiġu at par mal-ħaddiema tal-gvern, li nafu li l-kondizzjonijiet tagħhom m'għandhomx x'jaqsmu ma' dawk ta' dawn it-tliet entitajiet?

Dawn huma ftit mill-mistoqsijiet li saru lili min-numru ta' ħaddiema li llum jagħmlu parti minn dawn it-tliet entitajiet u li ma jafux x'se jiġri minnhom.

Ftit tal-ġranet ilu ħaddiem ta' l-MDC qalli li f'laqgħa li kellhom madwar għaxar xhur ilu mal-Ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Josef Bonnici, ġew assigurati li ħadd minnhom ma kien se jitlef l-impjieg u nitfa waħda mal- kondizzjonijiet li gawdew sal-lum.

Fil-fatt il-Ministru kien qalilhom ukoll li minħabba din il-bidla m'hemmx biżgħa li jintilfu l-impjiegi.

Allura llum li għandna ministru ġdid responsabbli għal dan it-tibdil kollu naħseb li jkun tajjeb li naraw jekk dan hux se jagħmel bħal dak li wiegħed il-ministru ta' qablu.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq klawsola 30 li daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Mejju sabiex ikunu jistgħu jiġu reklutati ċ-chief executive officers u l-executive officers.

Jien nixtieq infakkar daqsxejn kif tmexxa dan il-proċess kif intqal lili min-numru ta' ħaddiema ta' l-MDC.

Madwar sena ilu l-MDC waqqfet team imsejjaħ "change management team'' sabiex jara kif se jsiru l-bidliet u kif se jinħatar it-top management u skali oħra tal-Malta Enterprise.

Dan it-team kellu l-vantaġġ li jkollu aċċess għal kull informazzjoni u għal kull file li xtaq jara - nittama li mal-ħatra tagħhom dawn in-nies ingħataw xi terms of reference dwar l-operat tagħhom u naħseb li jkun interessanti jekk waqt dan id-dibattitu nkunu nistgħu ningħataw spjegazzjoni dwar x'kienu t-terms of reference tagħhom - imbagħad, oħroġ l-għaġeb, wara li saru numru ta' interviews u wara li sar shortlisting, il-persuni li kienu jifformaw iċ-change management team intgħażlu jew aħjar għażlu lilhom infushom bħala t-top management tal-Malta Enterprise.

Nittama li jkollna spjegazzjoni dwar kif sar il-proċess kollu ta' l-għażla u jekk ma ningħatawx spjegazzjoni li tissodisfa lil kulmin jaf b'dak li ġara, ngħid li sar kollox b'mod irregolari.

Il-proċess kien ivvizzjat u bażwi u mhux se jippermetti li jkun hemm fiduċja fil-Malta Enterprise.

Sur President ̧ il-bieraħ waqt l-intervent tiegħi tkellimt dwar is-settur tal-manifattura, wieħed mill-pilastri ta' l-ekonomija ta' pajjiżna pero` llum nixtieq inżid xi kummenti oħrajn.

Wara li tajt ħarsa kif mar is- settur is-sena l-oħra nista' ngħid li hemm bżonn li nxammru l-kmiem sabiex inwaqqfu l-perijodu negattiv li għaddejjin minnu ħafna setturi tal- manifattura.

Hawnhekk nixtieq nikkwota dak li hemm fil-Quarterly Review l-aktar riċenti tal-Bank Ċentrali ta' Malta.

Fil-fatt f'paġni 19 u 20 ta' dan ir-rapport jingħad hekk:

''Business Perception Survey

The results of the latest business perceptions survey carried out for the Central Bank indicate that, in the case of the firms surveyed ̧ export activity slowed down during the last quarter of 2002, but the recovery in domestic demand continued.

The majority of firms participating in the survey also considered it more likely that both inflation and the unemployment rate would rise, rather than fall ̧ over the next six months.

The survey suggests that export sales by manufacturing firms remained stable during the final quarter of 2002, instead of rising as had been expected.

Thus, capacity utilisation in the export-oriented manufacturing sector decreased slightly with a slight majority of establishments reporting below-normal order books.

In the previous survey ̧ export-oriented manufacturing firms had forecasted a slowdown in the rate of expansion of their sales for the fourth quarter, though not by the extent that was actually registered.'',

- hawnhekk kien hawn tnaqqis aktar milli kien previst -

"Instead of the projected 1.2% rise in turnover, respondents reported an increase of just 0.2%.

This worse-than-expected performance was mainly reported by manufacturing firms in the clothing and footwear, chemicals and the miscellaneous manufacturing sub-sectors.

Profit margins were also affected negatively, especially in the machinery and equipment sub-sector ̧ by the continued drop in the average price of sales.

The turnover of locally-oriented establishments improved further during the quarter under review, with overall sales rising by a reported 1.2% ̧ instead of the projected 0.3%.''.

Din qed insemmiha biex ħadd ma jaħseb li jien qed nikkwota dak li mar ħażin biss.

Pero` mbagħad ir-rapport ikompli jgħid hekk:

"Despite this increase in sales, locally-oriented manufacturing firms continued to shed labour ̧ with employment reported to have dropped by 0.5% over the previous quarter ̧ twice the margin that had been projected by respondents in the preceding survey.".

Issa ħalli naraw x'bassru bħala short-term.

"Replies to the survey imply that the export activity should recover during the first quarter of 2003.''.

Dawn huma affarijiet li nittamaw li jkollna pero` l-ewwel tliet xhur tas- sena diġà għaddew u riżultati għandna wkoll.

"Manufacturing firms are, in fact, projecting ..."

- għal dawn l-ewwel tliet xhur li għaddew -

"... a 2.2% increase in their foreign turnover ̧ with exporters in the food and beverages and machinery and equipment sub-sectors ̧ in particular ̧ forecasting a significant rise in sales.

Nevertheless ̧ both export-oriented sectors are envisaging a drop in their demand for labour.

Profit margins are, in fact ̧ expected to narrow further during the first quarter of 2003.''.

Dan ir-rapport jitkellem dwar il-klima li għaddej minnha s-settur kummerċjali u naħseb li dan is-settur għandu jingħata l-attenzjoni sabiex ma jibqax għaddej minn dan il-mument negattiv.

Nixtieq issa nsemmi xi ħaġa oħra interessanti li sibt fis-survey tal-Bank Ċentrali.

F'paġna 102 ta' dan ir-rapport insibu tabella dwar kemm ġew approvati applikazzjonijiet għal proprjetajiet għal użu kummerċjali.

L- informazzjoni li toħroġ minn hawn turina li għandna xi ħaġa li mhux sejra kif nixtiequ.

Fil-fatt fis-sena 1997 ġew approvati 97 applikazzjoni, fis- sena 1999 l-applikazzjonijiet approvati telgħu għal 112 ̧ fis-sena 2000 niżlu għal 104 filwaqt li fis-sena 2001 reġgħu niżlu għal 58.

Naħseb li dawn huma figuri li jitkellmu waħedhom.

Issa nixtieq ngħaddi xi kummenti dwar ir-relazzjonijiet li se jkollha l- korporazzjoni Maltija għall-intrapriża ma' l-entitajiet li għandhom xi rabta mal-qasam industrijali u mal-qasam tax-xogħol, pero` l-ewwel u qabel kollox se ngħid xi ħaġa dwar il-qasam edukattiv.

Sal-lum pajjiżna dejjem kien kapaċi jilqa' għall-isfidi li ġew quddiemu u l- poplu Malti u Għawdxi dejjem irnexxielu jaqla' l-għajxien tiegħu, pero` jien nistaqsi kemm verament qed nippreparaw għall-isfidi li se niffaċċjaw għada.

Meta fis-sena 2000 sar survey mill-universita` ta' Malta fost is- setturi ta' l-ekonomija, irriżulta li sas-sena 2005, jiġifieri fuq perijodu ta' ħames snin, Malta se jkollha bżonn 44% iktar gradwati.

Jien nistaqsi jekk l-universita` hijiex qed tkun informata f'liema setturi jenħtieġu iktar gradwati biex din tkun tista' taqdi d-domanda li hawn fis-suq, pero` sfortunatament kienu biss 35% mis-setturi differenti ta' l-ekonomija li ndenjaw ruħhom jirrispondu għall-mistoqsijiet li sarulhom mill-universita`.

Hawn min jgħid li qed joħorġu ħafna gradwati mill-universita`, pero` jien nemmen li l-bżonnijiet li għandna m'humiex qed jiġu sodisfatti.

Per eżempju, bla dubju n-numru ta' gradwati fil-qasam tat-teknoloġija ta' l- informatika u fl-inġinerija m'hux qed ilaħħaq mad-domanda u għalhekk naħseb li hemm bżonn urġenti li l-universita` ta' Malta u l-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża jaħdmu id f'id sabiex jaraw x'tip ta' professjonisti se jkollna bżonn fil-futur qarib ħalli ma jkollniex iktar skill mismatches.

Skond survey ieħor, li din id-darba għamlitu l-ETC, irriżulta li l-qgħad fost il-gradwati huwa wieħed baxx ħafna.

Biżżejjed ngħid li skond dan l- istess survey, jirriżulta li filwaqt li f'Novembru, 1999 iggradwaw ftit inqas minn 2,000 persuna, sa xahar wara kienu biss 3.1% minnhom li kienu għadhom qegħdin ifittxu x-xogħol, għalkemm irriżulta wkoll li xahrejn wara kien għad baqa' 1.1% minn dawn il-gradwati li kienu għadhom qegħdin ifittxu mpjieg.

Ikun tajjeb jekk ngħid ukoll li 48.7% minn dawn il-gradwati sabu mpjieg mas-settur pubbliku, jiġifieri mal-gvern jew ma' xi entita` jew korporazzjoni tal-gvern, filwaqt li 50.3% sabu l-impjieg tagħhom ma' kumpannija privata, u hawn naraw kemm il-gvern għad għandu id importanti fil-ħolqien ta' l-impjiegi.

Minn survey ieħor li għamlet l-FOI dwar l-istudji vokazzjonali fi Frar 1999 irriżulta li kienu 67% ta' dawk li pparteċipaw fis-survey illi qalu li kienu qed jiltaqgħu ma' diffikulta` sabiex isibu jimpjegaw magħhom persuni bil-kwalifiki meħtieġa, u 55% minnhom qalu li kellhom l-impressjoni li l- universita` ma kenitx qed tagħti gradwati skond il-bżonnijiet li għandha l- industrija.

Kif għedt diġa`, dan is-survey għamlitu l-FOI, li żgur għandha interess li s-setturi tagħha jsibu dak li jkunu qegħdin ifittxu.

Relazzjoni oħra li għandu jkollha l-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża - u jien ċert li se jkollha din ir-relazzjoni għax din hija msemmija fil- mission statement - hija ma' l-ETC u ma' l-MCAST għax jekk dawn it-tliet entitajiet jaħdmu id f'id, jien persważ li dawk li jiggradwaw ikunu ppreparati biex jieħdu l-impjiegi li l-futur jista' jressaq lejn xtutna.

Jien nemmen li bi pjanar serju u fit-tul nistgħu nsaħħu s-settur ekonomiku ta' pajjiżna, pero` għad baqa' x'isir biex ikollna workforce ippreparata bis-serjeta`.

Issa nixtieq nikkwota silta minn diskors li għamel id-direttur ġenerali tal- kamra tal-kummerċ waqt business breakfast, u naħseb illi dak li qal dan id- direttur għandu għaliex jinkwetana għax wara kollox dak li qal huma fatti; fatti li jfissru li mhux kollox sejjer kif mixtieq.

Fil-fatt fost affarijiet oħra, id-direttur ġenerali tal-kamra tal-kummerċ, is-Sur Anthony Borg Cardona qal hekk:

"There are serious indicators of concern that require urgent addressing unless we want our business community to suffer severe shortages with adverse implications on the economy.".

- u hawn beda biex isemmi dak li qed iħassbu -

"Malta's youth employment rate is 13% higher than the EU average of 40%, low female labour participation rate standing at 33%.

Misallocation of labour resources.

High public sector share of employment.

1/3 of the local workforce only attained primary level education or even lower.

9% of the working population are illiterate.

Low percentage of persons with a tertiary education compared to other European countries; the figure for Malta is 8% for persons aged between 25 and 29 compared to the EU average of 21%.

Malta's relatively low spending on vocational training.

Inadequate training budgets on the part of serving employees.

Career advisors and counsellors may not be sufficiently trained to understand the requirements of employers.

Deterioration in language ability.".

Mr Speaker, dawn huma kummenti li jitkellmu weħidhom, u jkun xieraq li jingħataw ċerta attenzjoni, anke għaliex huma fatti li xbajna nitkellmu dwarhom u nkaxkru saqajna fuqhom.

Fil-fatt jekk wieħed kellu jħares lejn ċerti figuri li ġew ippubblikati matul is-snin li għaddew isib li dawn baqgħu l-istess u ma kienx hemm avvanz.

Kif semmejt qabel, jien nemmen li l-preparazzjoni taż-żgħażagħ tagħna għad-dinja tax-xogħol ma tistax tibqa' tiġi njorata u għandha tkun fuq quddiem nett ta' l-aġenda ta' kulmin b'xi mod huwa involut jew għandu xi rabta mad-dinja tax-xogħol.

Ilna nafu bin- nuqqasijiet li għandna fil-livell ta' taħriġ tal-workforce tagħna, u ilna nafu wkoll li dawk l-impjiegi li jenħtieġu livell minimu jew l-ebda taħriġ qed jonqsu ħafna, anzi kważi nistgħu ngħidu li qed jispiċċaw, u dan jista' jwassal sabiex minkejja li jkollna ħafna nies jirreġistraw għax-xogħol, ma jinstabux nies għal ċerti vakanzi ġodda li jistgħu jinħolqu.

Il-fatt li għandna ammont sostanzjali ta' żgħażagħ qiegħda għandu jkun punt ta' tħassib, iktar u iktar meta tara li għandna 53% ta' dawk kollha jirreġistraw għax-xogħol li għandhom inqas minn 25 sena, f'liema eta` wieħed suppost ikun qiegħed jaħseb sabiex jipprepara t-triq għall-futur tiegħu.

Bla dubju ta' xejn trid tingħata wkoll attenzjoni għall-problema tan-numru kbir ta' long term unemployed li għandna.

Biżżejjed ngħid li 35% ta' dawk jirreġistraw għax-xogħol ilhom jirreġistraw għal aktar minn 18-il xahar u għandna kważi 700 persuna li ilhom jirreġistraw għal iktar minn ħames snin.

Jekk wieħed iħares lejn il-preferenzi ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol, isib li fil-maġġoranza tagħhom dawn jistennew li l-impjieg li jinstabilhom ma jkun jenħtieġ l-ebda tagħlim jew sengħa.

Mr Speaker, f'Settembru li għadda kellna 7,520 persuna tirreġistra għax- xogħol, li 1,800 minnhom kienu qed ifittxu xogħol ta' labourer, jiġifieri xogħol bla taħriġ, u 2,500 oħra kienu qegħdin ifittxu xogħol ta' operator fis-settur tal-manifattura.

Naħseb li l-fatt li 57% ta' dawk kollha li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol kienu qegħdin ifittxu impjieg bla ebda tagħlim jew sengħa għandu jqajjimna mir-raqda li ninsabu fiha u nagħmlu xi ħaġa sabiex iktar persuni jiġu ppreparati għad-dinja tax-xogħol.

Jien nemmen li wieħed mill-ewwel passi li għandha tieħu l-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża għandu jkun dak li flimkien ma' l-ETC, ma' l-MCAST u ma' l-universita` tara sew x'riżorsi umani għandna.

Jien naf li l-ETC għandha database mill-iktar dettaljata u aġġornata fuq kull persuna li għandha mpjieg jew qiegħda tirreġistra.

Naħseb ukoll li wasal iż-żmien illi l-iskejjel tagħna ma jibqgħux jagħtuna iktar studenti li wara numru ta' snin jattendu l-iskola, joħorġu mill-iskola ta' 16-il sena mingħajr lanqas biss jafu jiktbu u jaqraw u mingħajr l-ebda idea ta' xi sengħa partikolari.

Din hija problema li ilna ħafna nitkellmu dwarha.

Biżżejjed ngħid li jien ili Membru ta' dan il-Parlament kważi sitt snin u ta' kull sena nisma' li hemm bżonn issir xi ħaġa ħalli ma jibqgħux joħorġu mill- iskola dan in-numru kbir ta' illitterati li mbagħad isibuha diffiċli ħafna sabiex isibu posthom fid-dinja tax-xogħol.

Jien nemmen li s-settur kummerċjali għandu jagħti s-sehem tiegħu wkoll f'dan ir-rigward għax ma jistax ikun li l-gvern jitħalla jaqdef waħdu.

Wara kollox huwa fl-interess tas-settur kummerċjali stess li jkollna workforce imħarreġ u li jkollna ħaddiema li għandhom il-ħeġġa li jitgħallmu.

Irrid ngħid ukoll li ma jistax ikun li kull darba li jmur xi żagħżugħ biex ifittex impjieg, jistaqsuh għall-esperjenza għax, ejjew ngħiduha kif inhi, żagħżugħ li jkun għadu ħiereġ mill-iskola x'esperjenza jista' jkollu?

Mr Speaker, meta tara dawn il-fatti kollha li semmejt tinduna kemm hemm bżonn li dawn il-problemi jiġu tackled b'mod urġenti.

Kif għedt diġa`, ma jistax ikun li jgħaddi iktar żmien u nibqgħu nitkellmu fuq dawn il- problemi.

Il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża għandha tkun il-mutur wara l-industrija u n-negozju u għandha taħdem ma' l-universita`, ma' l- ETC, ma' l-MCAST, mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni, ma' l-FOI, mal-GRTU, mal-Malta employers' association, mal-kamra tal-kummerċ u anke mat-trade unions biex dawn jagħtu l-kontribut tagħhom flimkien bil-għan li l-pajjiż ikollu iktar persuni ppreparati għad-dinja tax-xogħol.

Kulħadd għandu jagħmel il-parti tiegħu u ma nistgħux nibqgħu reqdin fuq din il-ħaġa jekk irridu verament li l-ekonomija ta' pajjiżna tkompli tikber.

Minkejja l-punti ta' kritika li qajjimt, nikkonkludi dan id-diskors billi nawgura suċċess lill-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża għax wara kollox kulħadd f'din il-Kamra jixtieq li dan il-pajjiż jimxi iktar 'il quddiem.

J'Alla l-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża taħdem għax b'hekk pajjiżna jkun jista' joħloq iktar impjiegi u iktar ġid u nkunu nistgħu nressqu lejn pajjiżna investiment ġdid.

Fl-aħħarnett nappella sabiex ikun hemm proċess trasparenti fl-għażla tal-workforce.

Il-kummenti li smajt minn numru ta' ħaddiema ta' l-MDC u ta' l-IPSE dwar il-mod kif intgħażel it-top management ma jagħmel l-ebda ġieħ u għalhekk nittama li ma jsirux inġustizzji abbażi ta' politika imma l-persuni jintgħażlu skond il- kapaċitajiet tagħhom għax wara kollox il-korporazzjoni Maltija għall- intrapriża għandha bżonn l-iktar nies kapaċi u abbli biex tilħaq verament l- iskop li twaqqfet għalih.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, ħadt gost nisma' l-kumment konklussiv ta' sieħbi l-Onor.

Chris Agius meta dan qal li huwa jħares lejn il- korporazzjoni Maltija għall-intrapriża li se titwaqqaf b'mod pożittiv.

Forsi min qed isegwi din id-diskussjoni qed jistaqsi għaliex kien hemm il- ħtieġa li nikkreaw din il-korporazzjoni li fiha se jiġu assorbiti l-MDC, l- IPSE u l-METCO.

Dan kellu jsir sabiex nattiraw iktar investiment u jkompli jitkattar il-ġid ekonomiku u x-xogħol f'pajjiżna.

Mr Speaker, laqatni ħafna l-kliem li ġie rrapportat li qal Charles Gargano minn wieħed mill-ġurnali bl-Ingliż, li huwa ċ-chairman u l-kummissarju ta' l-empire state development, li hija entita` prinċipali f'New York City li tippromwovi l-investiment.

Fil-fatt waqt business lunch ospitat mill- Maltese-American chamber of commerce, li ngħata t-titlu "Malta for Business - A New York Perspective", Charles Gargano ġie rrapportat li qal hekk:

"It is amazing how Malta has amazing ingredients for whatever it wants to do in future, provided everyone works together.".

Ta' min jgħid, għall-benefiċċju ta' min qiegħed jismagħna u forsi ma jafx bl-Ingliż, li Charles Gargano qal li hija xi ħaġa inkredibbli kemm Malta għandha ingredjenti biex tagħmel dak li trid fil-futur, basta l-Maltin jagħrfu jaħdmu flimkien.

U dan huwa l-għan prinċipali tal-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża; li tgħaqqad l-isforzi kollha nazzjonali li jeżistu llum, fosthom lill-istakeholders li huma involuti f'dan is-settur.

Naturalment m'iniex qed ngħid li l-MDC, l-IPSE u l-METCO ma kenux qed jagħmlu l-almu tagħhom biex iġibu l-investiment meħtieġ u joħolqu x-xogħol f'pajjiżna, imma jien nemmen li jekk ngħaqqdu l-isforzi nazzjonali kollha flimkien inkunu qed nutilizzaw ir-riżorsi tagħna b'mod iktar effettiv sabiex flimkien nattiraw iktar investiment lejn pajjiżna.

Wieħed jista' jgħid li pajjiżna diġa` attira ħafna investiment għax fis- snin l-imgħoddija rajna ħafna kumpanniji li fetħu u kabbru l-investimenti tagħhom f'pajjiżna, imma llum irridu nagħrfu li qegħdin ngħixu f'dinja ikbar, f'dinja globalizzata u f'dinja kompettitiva li bla dubju ta' xejn se titlob sforzi ikbar biex nassiguraw li nibqgħu kompetittivi f'suq li qed isir dejjem iktar iebes biex tikkompeti fih daqskemm huwa miftuħ.

Irridu nirrikonoxxu li jkun min ikun fil-gvern, ir-realta` se tibqa' li se jkollna noperaw f'dan it-tip ta' suq miftuħ, u dan mhux sempliċiment għax għażilna li nidħlu fl-UE imma għax illum il-kummerċ dinji huwa iktar miftuħ u liberali mingħajr ebda protezzjoni.

Għalhekk illum kulmin huwa involut fis- settur ta' l-industrija jrid jara li Malta tibqa' l-għażla ta' min irid jinvesti.

Illum m'huwiex biżżejjed li nattiraw iktar intrapriżi, u fil-fatt wieħed mir-rwoli ta' din il-korporazzjoni se jkun dak li tgħin lill-intrapriżi li diġa` jeżistu jikbru.

Irridu nirrikonoxxu wkoll li xi darba jew oħra dawn l-intrapriżi jiġu mistiedna biex jiċċaqilqu minn Malta u jpoġġu l- investiment tagħhom f'pajjiżi oħra.

Permezz tal-business promotion act u ta' l-industrial development act, aħna konna u għadna nagħtu diversi inċentivi lil min jagħżel li jiftaħ fabbrika f'pajjiżna, fosthom billi nibnulu din il-fabbrika aħna, pero` ma rridux nilludu ruħna li aħna biss qed nagħmlu dan, u għalhekk huwa importanti li naraw li mhux biss qed nattiraw investiment ġdid lejn pajjiżna imma li dak li ġibna b'tant sforz nibqgħu nżommuh biex in-numru ta' mpjiegi f'pajjiżna jibqa' jiżdied.

Mr Speaker, bla dubju ta' xejn il-futur ta' Malta jiddependi minn kemm se nkunu kompetittivi.

Kif għedt diġa`, spiċċa ż-żmien tal-protezzjoni, spiċċa ż-żmien li nipprovaw noħolqu l-industrija billi ma nħallux jidħol f'pajjiżna dak li hu prodott minn barra; illum qed nagħrfu li rridu nikkompetu kemm f'dik li hija kwalita` kif ukoll f'dak li huwa prezz.

Il- poplu Malti jaf jagħżel, bħall-bqija tal-popli l-oħra.

Per eżempju, tieħu gost tisma' li t-Taljani qed jagħrfu li t-tadama Maltija hija itjeb u aħjar mit-tadama Taljana, u dan hu l-mod kif aħna għandna nippromwovu l-prodott Malti.

Mhuwiex biżżejjed li l-prodott ikun irħis imma jrid ikun ukoll ta' kwalita` għax il-konsumatur li jixtrih, irrispettivament minn jekk dan ikunx Malti jew barrani, se jagħżlu għax huwa tajjeb.

Naturalment il-prezz irid ikun raġunevoli, pero` jekk stess ikun xi ftit ogħla minn ta' ħaddieħor, l-iktar ħaġa importanti hija l-kwalita`.

Irridu nagħrfu wkoll li jekk illum hemm xi protezzjoni din hija temporanja u allura l-gvern irid jassigura li s-settur imprenditorjali kollu f'pajjiżna jasal għal livell ta' kompetizzjoni li jibqa' jipproduċi u jibqa' miexi 'l quddiem.

L-istatistika turi li l-produttivita` ta' Malta per capita hija ta' madwar 70% tal-medja Ewropea filwaqt li l-prezzijiet u l-ispejjeż tagħna huma ta' madwar 90% tal-medja Ewropea.

Għalhekk żgur li aħna ma nistgħux naħsbu iktar li nistgħu nikkompetu fis-suq internazzjonali billi noffru pagi baxxi.

Kien hemm xi żmien meta konna naħsbu li nistgħu nissalvagwardjaw il- fabbriki u x-xogħol f'pajjiżna billi niffriżaw il-pagi, u dan ma rnexxiex.

Wara kollox l-aspirazzjonijiet tal-poplu Malti u Għawdxi m'humiex li jkollna pagi baxxi u ffriżati imma li f'pajjiżna jkollna industrija li toffri x-xogħol u pagi tajbin, pero` biex dan iseħħ irridu nassiguraw li l- produttivita` tagħna tkun waħda għolja biex b'hekk il-prodott tagħna jkun kompetittiv.

Irridu nagħmlu wkoll analisi nazzjonali dwar x'inhuma l- ispejjeż li jista' jkun li qegħdin joħolqu piż żejjed fuq l-industrija Maltija u fuq min qed jaħseb biex jinvesti f'pajjiżna, liema spejjeż jistgħu jkunu jew qed jinħolqu minn entitajiet pubbliċi jew inkella jista' jkun li jkunu qed jinħolqu minn entitajiet privati li jkunu qed jiċċarġjaw b'mod esaġerat għad-dettriment tat-tkabbir ekonomiku f'pajjiżna.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed nissuġġerixxi xi tip ta' politika ta' kontroll, anzi qed nissuġġerixxi politika ta' iktar liberalizzazzjoni, speċjalment fis-setturi monopolistiċi ta' pajjiżna, li qed ikunu ta' piż fuq l-industrija u fuq il-kompetittivita` tagħna.

Irridu nirrikonoxxu li jekk min qed igawdi minn sitwazzjoni ta' monopolju qed jiċċarġja għali ż-żejjed, filwaqt li in the short term huwa qed igawdi, in the long term qed ibati l-pajjiż kollu għax dan huwa ta' dettriment kemm għal min ikun qed jinvesti kif ukoll għal pajjiżna.

Huwa biżżejjed li wieħed isemmi ċ-charges għoljin li dak li jkun qed jeħel sempliċement biex jitniżżel container minn fuq il-vapur għax-xatt.

Mr Speaker, illum pajjiżna qed ikollu jiffaċċja l-kompetizzjoni mhux biss għaliex illum pajjiżi oħrajn qed jipproduċu l-istess affarijiet li nipproduċu aħna imma wkoll għax hemm problemi oħra li nħolqu minħabba ċ- ċirkostanzi ta' pajjiżna, liema problemi issa jridu jiġu megħluba.

L- ewwelnett il-fatt li pajjiżna huwa pajjiż żgħir ħafna jagħmilna dipendenti fuq l-esportazzjoni għax aħna b'hekk biss nistgħu nkunu kompetittivi, u jien ma nistax nimmaġina kif pajjiżna jista' jkun kompetittiv meta prodott li jkun qed jiġi prodott lokalment ma jkunx qiegħed jiġi prodott fuq l- istess livelli ta' produzzjoni ta' barra.

Forsi hawn jista' jkun hawn min jgħid: Imma kif jista' jkun?

Mela aħna nistgħu qatt nipproduċu prodotti daqskemm jipproduċu barra?

L-imprendituri Maltin għandhom jagħmlu l-kuraġġ u jemmnu iktar fihom infushom.

Iva, aħna jista' jkollna fabbriki ta' l- istess kobor ta' pajjiżi oħrajn.

L-istorja industrijali ta' pajjiżna turina li l-fabbriki l-kbar ta' pajjiżna dejjem kienu assoċjati ma' min se jiġi jinvesti minn barra - u hawn nista' nsemmi l-ST Microelectronics, il- Forsheda u l-Baxter - pero` għandna kumpanniji ta' ċertu daqs f'pajjiżna wkoll.

Per eżempju, huwa biżżejjed li nsemmu lill-kumpannija Farsons, li qed tkun kapaċi tikkompeti fis-suq internazzjonali u għalhekk dan jurina li m'għandniex għalfejn naqtgħu qalbna.

Fl-aħħar mill-aħħar, ġaladarba tiġi mwaqqfa l-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża, din mhux se tkun hemm biss biex tinkoraġġixxi iktar investituri barranin jiġu f'pajjiżna imma anke biex tħeġġeġ lill-imprenditur Malti li jinvesti f'impjanti ikbar biex hu wkoll ikun jista' jkollu fabbrika ta' statura kbira biżżejjed li biha jkun jista' jikkompeti fuq livell internazzjonali.

Mr Speaker, il-pajjiżi li qed jikkompetu b'livell ta' pagi iktar baxxi minn tagħna żgur li m'humiex dawk li rridu nagħżlu li nikkompetu magħhom.

Fil- passat kellna din it-tip ta' strateġija, pero` llum kulħadd jirrikonoxxi li dan m'għandux isir.

Sfortunatament f'pajjiżna għad għandna xi ftit fabbriki li għadhom iħaddmu din it-tip ta' strateġija, l-iktar dawk il- fabbriki li qegħdin fis-settur tat-tessuti, li kif kulħadd jaf jiddependi ħafna mill-pagi baxxi li kien igawdi minnhom qabel.

Aħna mhux dan irridu imma rridu naraw industrija f'pajjiżna li toffri opportunitajiet ikbar.

Pajjiżna qiegħed jiffaċċja wkoll kompetizzjoni fil-kwalita` tal-ħaddiem.

Aħna dejjem niftaħru li l-ħaddiem Malti huwa bieżel u għandu ċerti skills u taħriġ li ma ssibhomx f'pajjiżi oħra li qed jikkompetulna, pero` ejjew ma nilludux ruħna li filwaqt li aħna qed nagħmlu ħilitna biex nedukaw lill- ħaddiem Malti ħalli dan ikun jista' jilqa' għall-isfidi li ġejjin, il- pajjiżi l-oħra ta' madwarna qegħdin bil-qiegħda u m'huma qed jagħmlu xejn biex jedukaw lill-ħaddiema tagħhom.

Fil-futur qarib għad irridu naraw kompetizzjoni anke f'dak li huwa livell ta' kwalita` tal-ħaddiem, u allura rridu nibqgħu naħdmu u nagħmlu l-isforzi meħtieġa sabiex naraw il-kwalita` tal-ħaddiem Malti tkompli titjieb.

Problemi oħra li qed ikollu jiffaċċja pajjiżna huma l-ispejjeż li qed jagħmel biex tiġi importata l-materja prima f'pajjiżna, u dawn il-problemi qed ikomplu jikbru bl-ispejjeż esaġerati li l-ħatt tal-merkanzija jġib miegħu.

Barra minn hekk, pajjiżna huwa żgħir u allura s-settur industrijali għandu ċerti limitazzjonijiet għax ma jistax jespandi kemm irid u għalhekk huwa importanti li l-ftit spazju li għandha l-industrija Maltija għad-dispożizzjoni tagħha jiġi utilizzat bl-iktar mod effiċjenti u bl-aħjar mod possibbli.

Mr Speaker, f'dan il-pajjiż hemm bżonn li nħarsu lejn il-qasam imprenditorjali mil-lat komprensiv u ħolistiku.

Kif għedt diġa`, pajjiżna huwa wieħed żgħir u għalhekk ma jistax ikun li kulħadd jaħdem għal rasu imma hemm bżonn li naħdmu dejjem iktar flimkien.

Ma nistgħux, per eżempju, nippromwovu lill-pajjiżna għall-investiment imbagħad min jagħti xi tip ta' servizz lill-industrija jżomm charges li m'humiex kompetittivi u allura jrendi l-kompetittivita` ta' pajjiżna iktar dgħajfa.

Fl-aħħar mill-aħħar turist li jħossu ġie misruq f'pajjiżna, meta jmur f'pajjiżu dan se jagħmlilna reklam ħażin, u jekk kien hemm xi ħadd li kien ġej iżur lil pajjiżna u wara li jisma' lil dan it-turist jilmenta dwar pajjiżna jiddeċiedi li jagħżel destinazzjoni oħra għall-vaganza tiegħu, min se jbati?

Se jbati dak l-istess wieħed li jkun seraq lit-turist oriġinarjament għax mhux se jkollu turist ieħor li miegħu jkun jista' jagħmel il-kummerċ.

Irridu nagħrfu li l-players kollha fil-qasam industrijali, fosthom is-self-employed, qed jiġbdu ħabel wieħed; dak li jrendu lil Malta kompetittiva.

Kienet importanti ħafna d-deċiżjoni li ttieħdet li ssir l-amalgamazzjoni ta' dawk it-tliet entitajiet li semmejna iktar qabel.

L-għanijiet prinċipali ta' l-MDC, li twaqqfet fl-1967 kien proprju li tamministra l- inċentivi fiskali u inċentivi oħra lejn il-kumpanniji kbar tal-manifattura li jħarsu lejn l-esportazzjoni u sas-sena 2001, qabel ma kien hemm il- Business Promotion Act, l-Industrial Development Act kien iktar iħares lejn dawk li kienu ġejjin minn oriġini barranija.

GĦalhekk fl-2001 sar pass importanti meta l-Business Promotion Act beda jħares lejn kulħadd, anke l- Malti li jrid jesporta, biex tagħti l-għajnuna tagħha.

Jien dħalt ftit fil-website ta' l-MDC li tiftaħar li hija l-one-stop-shop biex tgħin lill-investituri, iżda l-esperjenza ta' min irid jinvesti f'pajjiżna turi mod ieħor.

Dawn kemm-il darba darba kellhom imorru 'l quddiem u lura għax l-ewwel imorru għand il-MDC imbagħad jgħidulhom li jridu jmorru għand il-METCO jew għand l-IPSE.

Jiġifieri r-realta` hi li bi tliet entitajiet, kif konna, il-kunċett ta' one-stop-shop kien diffiċli ħafna.

Kif diġa` għedt, sas-sena 2001 l-MDC kienet qed tiffoka fuq l-intrapriża li qed tiġi attracted minn barra pajjiżna.

U l-irwol importanti li qed tingħata l-Malta Enterprise huwa li rridu nimbuttaw lill-imprenditur Malti biex jespandi u jkun fuq l-istess livell ta' min qed jinvesti minn barra.

Meta wieħed jaqra l-mission statement tal-METCO li ġiet istitwita fl-1989 jara li din għandha missjoni simili ħafna għall-MDC.

Fil-fatt din tgħid: "Malta's national external trade promotion organisation".

Mela anke din qed tħares b'mod primarju lejn l-esportazzjoni.

Veru kienet iktar fuq livell ta' promozzjoni waqt li l-MDC qed tagħti iktar inċentivi, pero` kemm jagħmel sens li għandek id separata minn oħra kompletament, żewġ istituzzjonijiet kompletament separati, waħda qed tħajrek tiġi tinvesti f'pajjiżna, imbagħad meta tagħmel l-ewwel kuntatt magħha, int li trid tinvesti fil-pajjiż, minflok tibqa' tibni r-relazzjoni tiegħek magħha, tibagħtek għand l-MDC u trid terġa' tibda relazzjoni mill-ġdid?

Għalhekk l- għaqda ta' dawn l-organizzazzjonijiet kienet daqstant importanti.

Jekk wieħed iħares lejn l-IPSE isib li l-mission statement tagħha jgħid ukoll: "to support the drive of these enterprises towards international competitiveness".

Allura qegħdin inħarsu wkoll fuq livell internazzjonali.

L-IPSE kien l-istitut li qed iħares iktar lejn l-intrapriża ż-żgħira f'pajjiżna, imma l-punt hu li ma nistgħux nibqgħu nagħmlu din it-tip ta' distinzjoni.

Anke fl-intrapriża ż-żgħira Maltija rridu nagħtu viżjoni li hemm lok biex huma jikbru ħalli jkunu jistgħu jikkompetu fuq livell internazzjonali.

Naħseb li kieku kelli nkun wieħed minn dawk li qed jipprova jinvesti f'pajjiżna kont inkun ftit imħawwad minn fejn irrid nibda.

Jekk inħossni ftit żgħir nibda mill-IPSE, imbagħad jgħiduli l l-pjanijet tiegħi huma forsi ftit ikbar u allura jibagħtuni għand l-MDC, u tibda ddur taħli l-ħin.

Għalhekk naħseb li d-deċiżjoni li dawn it-tliet entitajiet jiġu amalgamati kienet deċiżjoni importanti ħafna.

Dan se jfisser li se nkunu nistgħu nsolvu ċerti problemi li dawn it-tliet intrapriżi forsi ffaċċjaw fil-passat u min kien qed jinvesti, minflok kien qed jiġi megħjun, kultant aktar kien qed jiġi skoraġġit.

Żgur li b'hekk se nkunu nistgħu neliminaw ċertu telf ta' żmien u ċertu qtigħ il-qalb.

Kif għedt, ħafna drabi tmur għand organizzazzjoni u din tibagħtek għand ħaddieħor, imbagħad meta tmur għand ħaddieħor jgħidlek li se jilqa' l- applikazzjoni imma jrid jevalwaha, u hemm proċess twil ħafna.

Min ikun se jinvesti probabbilment fl-istess mument ikun qed jitkellem ma' pajjiżi oħra li potenzjalment qed joffrulu art fejn jista' jinvesti.

Hemm bżonn li nkunu veloċi f'dinja ta' l-informatika fejn tikkommunika b'sekonda billi tibgħat e-mail.

Ma nistgħux indumu wisq biex nieħdu ċerti deċiżjonijiet u nilqgħu fostna lil dawk in-nies li jridu jinvestu f'pajjiżna.

Sfortunatament, waħda mill-problemi ta' dawn l-entitajiet - l-iktar dawk li kienu ilhom istitwiti - hija s-sens ta' empire building li sar biż-żmien.

Billi tkun organizzazzjoni li ilha teżisti jkun hemm ċerti nies li ilhom hemm żmien, u jibdew jippretendu li jkollhom ċerti promotions.

Allura tagħti promotions u tibda twessa' l-ambitu tar-responsabbilitajiet, imbagħad xi ftit jew wisq l-entitajiet jibdew jirfsu fuq xulxin.

Għax jekk l-oġġettivi tagħhom huma simili jibdew jeskludu x'qed jagħmel ħaddieħor u jaħsbu li jridu jagħmlu kollox huma.

B'dan il-mod, minflok ikollok organizzazzjoni flessibbli u dinamika biex verament tqum fuq saqajha għall- promozzjoni ta' l-investiment f'pajjiżna, tispiċċa tintilef f'burokrazija żejda.

Żgur li b'dawn it-tliet entitajiet kellna ħela ta' riżorsi u dupplikazzjoni ta' xogħol anke għax l-istess missjoni tagħhom kienet tant viċin xulxin.

Anke l-fatt li jkollok strutturi kkumplikati u ċerta ġerarkija għolja twassal biex il-klijent idum ħafna għalxejn, u allura nitilfu ħafna opportunitajiet li seta' kellna qabel.

Meta wieħed iħares lejn dawn il- problemi jinduna li s-soluzzjoni hija li tgħaqqad u tibda xi ħaġa mill- ġdid.

L-Onor.

Chris Agius wera l-preokkupazzjoni tiegħu dwar il-ħaddiema preżenti f'dawn l-entitajiet; il-parti l-kbira tad-diskors tiegħu, kemm tal- bieraħ u anke llum, kien dwar dan.

L-ewwelnett tajjeb ngħidu li f'diversi okkażjonijiet il-gvern afferma li kulmin qiegħed f'dawn l-entitajiet għandu l-opportunita` li japplika, imma ma nistgħux minn din l-intrapriża ġdida nippretendu ċertu dinamiżmu ġdid biex tagħti mbuttatura ġdida lill-promozzjoni ta' l-investiment f'pajjiżna imbagħad fl-istess ħin ngħidu li trid tintrabat ma' l-istess ideat li kien hemm fil-passat.

Ovvjament in-nies iġorru magħhom ċerti ideat tal-mod kif għamilna l-affarijiet imma jekk trid tagħti spazju li din tibda taħseb b'mod ġdid trid tagħti spazju li fl-organizzazzjoni tagħha jkun hemm in- nies li jistgħu jagħtu dan l-impetus ġdid.

Min-naħa l-oħra l-gvern diġa` ta l-assigurazzjoni li ħadd minn dawk li għandhom l-impjieg permanenti m'hu se jitlef is-salarju tiegħu.

Mhux neċessarjament ikunu f'din l-organizzazzjoni, ħafna minnhom kienu seconded u allura jmorru fl-entitajiet li kienu seconded minnhom, imma l-importanti hu li nagħrfu l-importanza ta' din l-entita` u li ma nistgħux din l-entita` mill-bidu nett nitfgħulha mażżra m'għonqa u ngħidulha li ma tistax tkun flessibbli u ma tistax taħdem kif trid.

Jenħtieġ ikollna sistema ta' ġerarkija ħafna iktar baxxa u ħafna iktar ċatta, proprju biex toħloq dan ir-relationship management, u mhux tispiċċa wieħed jilqa' l-application, jgħaddiha fuq desk ta' ħaddieħor, imbagħad timxi għal fuq desk ta' ħaddieħor, sakemm fl-aħħar tasal biex tittieħed id- deċiżjoni.

Jekk irridu li file veru jpoġġi fuq desk waħda u ma jiċċaqlaqx minn hemm qabel ma tittieħed deċiżjoni, bilfors irid ikollna struttura ġdida.

Konċett pożittiv ħafna li tintroduċi din il-liġi huwa l-konċett ta' kif l- istess chief executive ma jistax jokkupa kariga għal iktar minn disa' snin f'din l-organizzazzjoni biex jiġi assigurat li ħadd ma jsaddad hemm u minflok tibqa' intrapriża dinamika tispiċċa b'ideat ta' xi ħadd li forsi jkun intrabat mal-mod kif ħadem għal dawk l-aħħar disa' snin.

GĦalhekk naħseb li dan huwa pass pożittiv li għandu jiġi attwat f'kull livell ta' l- organizzazzjoni.

Mr Speaker, għalkemm jien nappella li jrid ikun hemm organizzazzjoni ċatta u rridu noqogħdu attenti mir-riskji, li ma nibdewx b'organizzazzjoni bi ftit livelli ta' ġerarkija u mbagħad biż-żmien nerġgħu nkabbru din il- ġerarkija.

Jekk il-management iħoss li jrid jagħti rikonoxximent lill- ħadidema li qed jaħdmu f'din l-organizzazzjoni, m'għandux neċessarjament jagħti promotion.

Għandu jkun hemm measurement tal-performance ta' dik il- perusna u tingħata rikonoxximent f'termini ta' bonuses jew f'termini ta' inċentivi oħrajn biex dik il-persuna tkompli tagħti l-kontribut tagħha mingħajr ma noqogħdu noħolqu ħafna strutturi ta' ġerarkiji li mbagħad jispiċċaw biex ikissru l-istess konċett ta' din l-organizzazzjoni.

Il-fatt li se jkollna intrapriża waħda fl-opinjoni tiegħi se jassigura l- ewwelnett li jkollna verament one-stop-shop f'pajjiżna għal min irid jinvesti u għalhekk kien importanti li jkollna din l-entita` waħda u anke li jkollna struttura effiċjenti u veloċi li tirrispondi malajr għall- klijenti tagħna.

Huwa mportanti li f'din l-organizzazzjoni ma jkollniex ħafna supervisors, assistant managers, managers, senior managers, consultants eċċ. imma kemm jista' jkun tkun ibbażata aktar fuq il-klijent.

L-orjentement lejn il- klijent huwa mportanti ħafna u għalhekk għandu jkun hemm aktar focus fuq client relationship management.

B'hekk persuna tibqa' tiġi segwita sakemm tittieħed id-deċiżjoni finali.

Sur President, din l-entità se tħares b'mod ugwali lejn kulmin irid jinvesti f'pajjiżna u se toffrilu l-istess opportunitajiet, kemm jekk ikun barrani kif ukoll jekk ikun Malti.

S'issa jekk tkun Malti kienu jgħidulek li inti żgħir u tista' tmur ma' l-IPSE u qisu ma jkollokx l-opportunità li tespandi u tikber, pero` meta wieħed iħares lejn l-għanijiet ta' din l- entità jsib li din għandha tagħmel strateġija nazzjonali dwar il-mod li bih se tippromwovi lil pajjiżna u dwar il-mod li bih se tara kif se jinħoloq aktar investiment f'pajjiżna.

Illum sirna nitkellmu dwar ħafna pjanijiet fuq diversi livelli; kemm fuq local plans kif ukoll fuq livell nazzjonali.

Per eżempju, biex insolvu l-problema ta' l-iskart f'pajjiżna għamilna waste management strategy plan, pero` biex nippromwovu lil pajjiżna għall-investiment fuq livell nazzjonali nemmen li huwa mportanti ħafna li jkollna strateġija nazzjonali li tħares lejn x'inhuma r-riżorsi f'pajjiżna u x'inhuma l-kapaċitajiet tagħna li jinvolvu fihom l- istakeholders kollha biex jitfassal dan il-pjan u jkollna policies li jiġu aġġornati miegħu skond dak li jkun qed jiġri fuq livell globalizzat fid- dinja ta' madwarna.

Nemmen li dan il-pjan irid jidentifika ċerti prijoritajiet li huma mportanti għal pajjiżna.

Dawn jistgħu jkunu mhux biss bidliet leġislattivi imma wkoll bidliet fuq livell ta' proċessi u fuq livell ta' burokrazija biex aħna nkunu nistgħu nagħmlu l-cost base ta' l-industrija Maltija aktar kompetittiv u nkunu nistgħu nagħmlu aktar sinerġija bejn dak li diġà għandna, speċjalment fis-settur iż-żgħir ta' l-industrija Maltija.

B'dan il-mod dan is-settur ikun jista' jikber ukoll.

Hemm bżonn li l-pjan jidentifika wkoll is-servizzi li huma meħtieġa biex pajjiżna jkompli joffri l-opportunitajiet għal min irid jinvesti f'pajjiżna.

Aħna mhux biss irridu nattiraw ċerta industrija imma rridu nuru lil dik l-industrija li hemm industrija żgħira madwarha u li lilha tista' tagħtiha l-appoġġ biex taqdi, biex ngħidu hekk, l-oġġettivi tagħha.

Nemmen ukoll li l-pjan irid iħares lejn is-settur edukattiv u jara kif dan jista' jkun aktar proattiv u allineat mal-ħtieġijiet industrijali ta' pajjiżna.

Illum għandna l-MCAST li wkoll qed igħin f'dan is-sens pero` huwa żgur li dawn l-isforzi jridu jkunu l-ħin kollu.

Irridu naraw il-ħin kollu x'għandna bżonn niżviluppaw u liema talenti għandna bżonn f'pajjiżna biex nibqgħu kompetittivi fuq dan il-livell.

Nemmen ukoll li ma nistgħux nibqgħu noħolmu u nippretendu li rridu nipproduċu kollox bħal kulħadd.

Per eżempju, illum l-industrija Taljana tikkonsisti l-aktar fl-ikel u fil- moda ̧ l-industrija Ġappuniża tikkonsisti l-aktar fl-elettronika u l- industrija Ġermaniża tikkonsisti l-aktar f'karozzi u white goods.

U Malta ma' xiex tidentifikaha l-aktar?

Naħseb li dan huwa mportanti għaliex jekk ikollna prodott li nispeċjalizzaw fih inkunu nistgħu nwessgħu l-image ta' pajjiżna fuq livell internazzjonali.

Dan il-pjan strateġiku għandu wkoll jagħmel evalwazzjoni ta' dak li għandu x'jaqsam mal-kompetenzi u mad-dgħjufijiet tagħna biex nidentifikaw dak li aħna tajbin fih u dak li rridu ntejbu biex tassew inkunu kompetittivi.

U fejn niskopru li aħna m'aħniex kompetittivi rridu nieħdu d-deċiżjonijiet neċessarji biex naraw li Malta ssir kompetittiva għaliex, kif għedt, biex ikollna s-suċċess, l-intrapriża Maltija trid taqbad dan il-messaġġ li Malta hija waħda u rridu naħdmu flimkien.

Min-naħa l-oħra l-istrateġija biss m'hijiex biżżejjed.

Irid ikollna management u organizzazzjoni soda li tagħti dik il-flessibbilità u dak l- impetus lill-industrija Maltija.

Il-Malta Enterprise se tagħti l-għajnuna tagħha u s-servizz ta' appoġġ lill-industrija li diġa` teżisti f'pajjiżna u naħseb li element pożittiv f'din il-liġi huwa l-fatt li din qed tagħti ċerta flessibbilta` biex din l-intrapriża tkun tista' tuża strumenti finanzjarji li s-soltu ma kenux jintużaw ħalli din tkun tista' tagħmel dan.

Se tieħu wkoll fuqha r-rwol ta' promozzjoni, ir-rwol li tipprovdi u tmexxi l-art biex din tkun tista' tintuża bl-aktar mod effiċjenti, ir-rwol li tamminstra l-iskemi u r-rwol li tiżviluppa bażijiet teknoloġiċi ta' riżorsi umani u l-abilita` ta' riċerka f'pajjiżna.

Dan huwa mportanti ħafna.

Naħseb li sal-lum kull żvilupp teknoloġiku ġdid li kellna - mhux għax il-Malti mhuwiex kapaċi imma naħseb li ma tantx kellu opportunita` - kien riżultat ta' xi kumpannija barranija li tkun fetħet Malta u li tkun ġabet ċerta teknoloġija u għamlet xi tip ta' riċerka.

Huwa għalhekk li forsi sal-lum ma kellniex daqshekk kreazzjoni ta' fabbriki kbar mill-Maltin għajr xi wħud li kellhom il-prodotti tagħhom, bħal Farsons bix-xarba tal- Kinnie.

Jien ma rridx nagħmel reklami imma qed nagħti biss eżempju.

Irridu ninkoraġġixxu aktar Maltin jinvestu f'dik li hija riċerka biex ikollna l-prodotti innovattivi tagħna għax l-innovazzjoni hija waħda mis- sigrieti tal-kompetittivita`.

Ftit tal-ġimgħat ilu jien ħadt gost nara l-programm "Xarabank" li kien dwar dawk l-affarijiet li ġew ikkreati mill-Maltin għax fih rajt kemm il-Malti kapaċi jivvinta affarijiet li forsi ma jkunux ġew f'moħħ ħaddieħor.

Kulma rridu nagħmlu hu li noħolqu dik l-istruttura u dak l-ambjent biex il-Malti jagħmel il-kuraġġ ̧ jinvesti u jagħmel intrapriża li biha jkun jista' jbigħ il-prodott tiegħu fuq livell internazzjonali.

Naħseb li settur li fih il- Maltin jaċċellaw huwa dak ta' l-informazzjoni teknoloġika.

Fil-fatt meta tqabbel il-Maltin – dan ngħidu anke mill-esperjenza personali tiegħi - ma' ħafna barranin tinduna li l-Maltin jaċċellaw f'dan is-settur u jikkreaw ċerti prodotti tajbin ħafna pero` dawn jinbiegħu biss fuq livell ta' suq lokali u nkunu sodisfatti b'dan; imbagħad tixtri off the shelf package ta' xi accounting system – peress li din hija l-professjoni tiegħi dawn l- affarijiet ninduna bihom – li ma tkunx toffri l-faċilitajiet li xi ħadd ikun żviluppa f'pajjiżna.

Għalhekk kieku jkollna l-kuraġġ li prodott nagħmlulu l-packaging u l-marketing u niftaħru bih kif jagħmlu l-barranin bil-prodott tagħhom m'għandix dubju li nagħmlu suċċess.

Sur President, hawnhekk ma nistax ma nitkellimx dwar il-fatt li pajjiżna issa se jissieħeb fl-UE li se joffri ċerti opportunitajiet għall-intrapriża Maltija.

Ma rridux naħsbu li għax deħlin fl-UE kollox se jaqa' mis-sema imma rridu nagħmlu l-isforzi tagħna u rridu nipparteċipaw fil-programmi ta' l-UE.

Fil-fatt l-UE toffri ħafna progammi biex l-intrapriża Maltija toħloq links ma' kontinenti differenti.

Prattikament hemm programm għal kull kontinent, fosthom l-Asja u l-Amerika Latina ̧ u allura aħna għandna jkollna l-opportunità li jkollna żviluppi ġodda f'dawk li huma parteċipazzjoni u joint ventures ħalli nkunu nistgħu nagħmlu prodotti ġodda.

Fost dawn il- programmi hemm programmi li huma taħt il-EuropeAid Co-Operation Office Programmes, fosthom l-Alis li huwa proprju fuq l-informazzjoni teknoloġika, l-Allinvest li jippromwovi proprju relazzjoni bejn l-SMEs ta' l-UE u l- Amerika Latina, l-Asia-invest li jagħti l-istess opportunitajiet imma ma' kumpanniji oħra li huma fl-Asja u l-Atlas li jgħin proprju ċ-chambers of commerce ta' dawk il-pajjiżi li jingħaqdu flimkien u jesploraw kif dawn jistgħu jipparteċipaw flimkien.

Rigward dak li għandu x'jaqsam ma' riċerka hemm is-sixth framework programme li jista' joffri lill-industrija Maltija l-opportunità li tiġi ffinanzjata biex tagħmel ċerta riċerka ta' prodotti ġodda.

Imbagħad hemm il-programmi speċifikament għall-industrija fosthom l-ETF Startup, il- Euratom Loans ̧ il-growth and environment, il-JEV, is-Seed Capital Action Programme, l-SME Finance Facility u l-SME Guarantee Facility.

Dawn huma kollha opportunitajiet li toffri l-UE.

Qabel nagħlaq nixtieq nirriferi ftit għad-diskors li għamel l-Onor.

Chris Agius mhux għax ma naqbilx miegħu, anzi naqbel miegħu mija fil-mija, imma għaliex xtaqt niċċara xi affarijiet.

L-Onor.

Agius beda jikkwota mill- economic survey tal-Bank Ċentrali u qalilna li dan ma tantx jagħti andament daqshekk pożittiv ta' dak li għaddejja minnu l-manifattura f'pajjiżna.

Jien l-ewwelnett nixtieq niġbidlu l-attenzjoni li dan huwa perceptions survey jiġifieri mhuwiex attwalment x'qed jiġri imma x'jaħsbu li qed jiġri.

Issa dan il-perceptions survey kien qed jirriferi għall-perijodu ta' l- aħħar quarter tas-sena 2002, pero` l-istess economic survey jagħti r- riżultati ta' l-aħħar quarter tas-sena 2002 u allura nippreferi nħares lejn ir-riżultati fattwali milli lejn il-perceptions.

Fil-fatt ir-riżultat fattwali jgħid li:

"The pick up in manufacturing activity observed during the third quarter of 2002 continued into the fourth quarter of the year ...",

- allura l-fatti juru li kien hemm tkabbir fil-manifattura f'dan iż-żmien -

"As can be seen from Table 3.5, growth in exports of manufactures was largely underpinned by a sharp rise in sales of electronic components, though these still have not regained the levels recorded in 2000.".

Dan juri li mxejna 'l quddiem pero` għad għandna x'nagħmlu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq insemmi punt li m'għandux x'jaqsam as such mal-Malta Enterprise imma għandu x'jaqsam mal- kitba ta' din il-liġi.

Nispera li issa li ntlaħaq il-preċedent ta' ftit ġimgħat ilu fit-traduzzjoni li kellna u li ġiet ippreżentata fil-Greċja ma nkomplux naċċettaw li nbaxxu l-istandard tal-Malti anke fil-liġijiet.

Huwa veru li ċerti affarijiet mhumiex atroċi daqs dawk li kellna fil- preżentazzjoni tat-traduzzjonijiet fil-Greċja pero` issa m'għandniex naċċettaw anything less.

Irridu nuru daqsxejn pride fil-lingwa tagħna u meta nippreżentaw il-liġijiet noqgħodu aktar attenti.

Per eżempju, artiklu 27 lanqas biss jinftiehem bil-Malti.

Fil-fatt meta tqabbel it-test Ingliż mat-test Malti ssib affarijiet li ma jaqblux.

Jien qed nagħmel din ir-rimarka sabiex min għandu d-dover li jara l-liġijiet tagħna ma jaċċettax kollox għax ġara dak li ġara.

Naf li din il-liġi saret bl-għaġġla għaliex wara li konna ilna sena nitkellmu fuqha li fiha kellna ħafna laqgħat u ma nafx x'ma nkitibx fil-gazzetti fuq il-Malta Enterprise ̧ fit-12 ta' Ġunju l- Prim Ministru irċeva ittra mingħand l-FOI, iċ-Chamber of Commerce, l- employers' association u l-GRTU li fiha qalulu li ladarba din hija liġi mportanti għandha tgħaddi qabel ir-recess tas-sajf.

Mela l-ewwel ħafna tkaxkir tas-saqajn u mbagħad il-kitba ta' din il-liġi ma ġietx iċċekkjata!

Sur President, wara li smajt dak li kellhom xi jgħidu l-membri tan-naħa tal- gvern fuq din il-liġi niskanta kif dawn donnhom diġà qed jitkellmu fuq xi ħaġa perfetta.

Aħna niġu f'dan il-parlament biex niddiskutu l-ideat ta' xulxin u fejn ikun hemm bżonn li xi affarijiet ikun aħjar li jitbiddlu, jitbiddlu.

M'hemm xejn ħażin f'dan sakemm il-kritika tkun waħda kostruttiva, pero` l-membri tan-naħa tal-gvern mhumiex self-critical.

Huwa veru li n-naħa ta' l-oppożizzjoni forsi hija self-critical wisq u forsi mmorru l-estrem l-ieħor imma l-fatt li tisma' lill-kelliema tan-naħa tal-gvern jitkellmu fuq xi ħaġa li għadna qegħdin niddiskutu qisha xi ħaġa perfetta, mingħajr l-ebda difett, huwa inkwetanti għax għandna naħa li tfaħħar biss, naħa li tikkritika biss u ma nsibux it-triq tan-nofs biex dan l-abbozz ta' liġi nbiddluh.

Qed ngħid dan għax hemm ħafna x'jista' jsir u x'jista' jinbidel.

Per eżempju ̧ l-Onor.

Tonio Fenech tkellem fuq l-istrutturi u qal li dan qed isir sabiex dak li jkun ma joqgħodx jiġri minn hawn u minn hemm.

Pero` biex ma jkunx hemm ħafna ġiri m'hemmx għalfejn isir dan il-pass li qiegħed isir permezz ta' din il-liġi.

Li trid tagħmel huwa li tiċċentralizza s- servizzi pero` ma fiha xejn ħażin li jkollok l-MDC li tkopri ċertu settur u l-IPSE li tkopri l-impriżi ż-żgħar.

Pero` donnu li l-Onor.

Fenech ta wieħed x'jifhem li l-impriżi ż-żgħar huma degrading.

L-impriżi ż-żgħar għandhom bżonnijiet differenti u l-Onor.

Fenech dan jafu sewwa.

Għalhekk filwaqt li rridu naraw kif niċċentralizzaw is-servizzi ̧ kif qal tajjeb l-Onor.

Fenech ̧ irridu nżommu f'moħħna li ċerti ħteġijiet li tagħmel tajjeb għalihom il-METCO mhumiex l-istess li tagħmel tajjeb għalihom l- IPSE jew l-MDC għax dawn ikollhom klijenti differenti.

Jekk inti tħaddem tnejn jew tlieta min-nies, l-IPSE iktar tkun tista' tiffoka fuq il- ħteġijiet ta' l-azjenda tiegħek, jiġifieri m'hemm xejn ħażin li jkun hemm intrapriża li tieħu ħsieb il-ħtiġijiet ta' l-imprendituri ż-żgħar, anzi din hija xi ħaġa tajba u pożittiva.

L-Onor.

Fenech kellu raġun meta qal li tista' ssir dupplikazzjoni ta' xogħol, pero` jiena naħseb li biex dan ma jiġrix, huma s-servizzi li għandhom jiġu ċċentralizzati u mhux l- entitajiet.

B'hekk inkunu qed nevitaw ukoll li nispiċċaw b'xi entita` kbira li tispiċċa fl-istat li tinsab fih il-MEPA.

Meta l-Onor.

Fenech ġie biex jitkellem fuq il-ħaddiema, huwa għamel kollox jinstema' sempliċi, u minkejja li kemm l-Onor.

John Dalli kif ukoll l-Onor.

Josef Bonnici qalu li dawn il-ħaddiema għandhom iserrħu moħħhom għax m'humiex se jitilfu l-job, f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'hawn l-ebda klawsola li tgħid li l-impjieg tal-ħaddiema huwa garantit.

Jekk l-Onor.

Fenech tkellem ma' dawn il-ħaddiema, suppost jaf li dawn ilhom kważi sena b'tensjoni kbira fuqhom minħabba li ma jafux x'se jsir minnhom, u jħossuhom qegħdin fil-limbu.

Huwa faċli li niġu hawnhekk u ngħidu li kulħadd għandu jkollu moħħu mistrieħ.

Min tkellem ma' dawn il-ħaddiema mal- ewwel jirrealizza li dawn jinsabu mimlija tensjoni u din l-inċertezza qed tħalli effett fuq il-familja tagħhom.

Għalhekk qabel ma niġu hawnhekk u ngħidu li l-ħaddiema m'għandhomx għalfejn jinkwetaw ikun tajjeb jekk naraw minn xiex inhuma għaddejjin dawn il-ħaddiema.

Rigward il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża qegħdin ngħidu li din se tkun a one-stop-shop li permezz tiegħu r-riżorsi se jkunu ċċentralizzati u li l-policies se jkunu kkoordinati aħjar.

Jista' jkun li meta wieħed jara dawn il-concepts fuq il-karta jgħid li dawn huma konċetti oġġettivi u validi, pero` jekk inħarsu 'il hinn minn xtutna nsibu li pajjiżi oħra li pprovaw jiċċentralizzaw kollox f'entita` waħda ma marrux daqshekk tajjeb.

Per eżempju, l-Irlanda ħolqot lil "Enterprise Ireland" u l-Italja għandha entita` bl-isem "Sviluppo Italia", u dawn l-entitajiet imxew fuq l-istess linji li dan l-abbozz ta' liġi qed jissuġġerixxi li timxi bihom il- korporazzjoni Maltija għall-intrapriża, pero` kif għedt diġa`, dan ma ħalliex il-frott mixtieq.

Il-fatt li aħna ninsabu xi ftit lura minn pajjiżi oħra għandna nutilizzawh billi nitgħallmu mill-iżbalji li għamlu huma, u llum aħna qed naraw li kemm Franza kif ukoll l-Italja qed ikollhom rethinking fuq it-twaqqif ta' entita` li tiċċentralizza kollox għax qed jaraw li bit-twaqqif ta' din l-entita`, xorta m'humiex qed jinkisbu r- riżultati meħtieġa.

Għalhekk, Mr Speaker, m'għandniex għalfejn nivvintaw ir-rota.

Għandna nsegwu, nitgħallmu mit-tajjeb u nitgħallmu wkoll mill-iżbalji.

Jiena m'għandix dubju li meta dan l-abbozz ta' liġi beda jiġi abbozzat, min kien involut ħares lejn l-esperjenzi ta' barra minn Malta, pero` m'għandekx tara x'għamlu pajjiżi oħra u tieqaf hemm imma għandek tkompli ssegwi ħalli tara x'riżultati se jiksbu dawn il-pajjiżi.

Fil-fatt kemm l-Irlanda kif ukoll l- Italja qed jaħsbu biex jerġgħu lura għas-sistema ta' qabel.

M'iniex qed ngħid li se jerġgħu jmorru preċiżament għas-sistema ta' qabel, pero` t- thinking huwa fuq dawk il-linji, u għalhekk nagħmlu tajjeb jekk inħarsu u nitgħallmu minn pajjiżi oħra wkoll.

Jiena naħseb li hawnhekk irridu nistaqsu: Li tagħmel quango daqshekk kbira hija l-aħjar option għalina biex nilħqu r-riżultati li rridu nilħqu?

Imbagħad hemm ukoll il-proċess tal-bidla, u waħda mill-mistoqsijiet li rridu nagħmlu hawnhekk hija din: Kien neċessarju li jsir ristrutturar daqstant drastiku?

U l-problemi li kien hemm fl-MDC, fil-METCO u fl-IPSE kienu daqshekk serji li kellhom jispiċċaw kollha kemm huma u titwaqqaf minflokhom struttura ġdida?

Jiena nara li hawnhekk qed isir bħal meta jkollok uġigħ ta' ras u minflok ma tieħu Panadol tagħmel heart surgery.

Naf li hemm ċerti problemi fl-MDC, fl-IPSE u fil-METCO pero` hemm mod u mod kif tittekilja dawn il-problemi.

Jiena ma nistax nifhem kif l-ewwel nisimgħu stqarrijiet u dikjarazzjonijiet mingħand il-Ministru li qed jiġi ħafna foreign investment u li qed isir ħafna żvilupp u mbagħad, f'daqqa waħda, qed ngħidu li f'dan il-qasam tant għandna kollox ħażin li mhux mediċina għandna bżonn imma major operation.

Issa hawnhekk jiena nkompli nistaqsi: Jekk l-affarijiet huma daqshekk ħżiena li mhux mediċina għandek bżonn imma major operation, min qed jieħu r-responsabbilta` ta' kif l- affarijiet żviluppaw b'dan il-mod?

Jiena ngħid li l-ħuta minn rasha tinten, u mhux sewwa li l-burden tar-riforma titpoġġa fuq il-ħaddiema.

Biżżejjed ngħid li l-ħaddiema ta' dawn l-entitajiet kellhom jerġgħu japplikaw biex jieħdu l-job tagħhom, u jista' jkun li jagħżluhom u jista' jkun li ma jagħżluhomx.

Allura jien nistaqsi: Min kien chairman - mingħalija ċ-chairman kien Francis Vassallo - qed jieħu r-responsabbilta` ta' dawn il-problemi kbar u serji ġaladarba qed ngħidu li hemm bżonn issir major operation f'dan il-qasam?

U l-aħħar chairman li kien hemm, li issa neħħewh minn hemm u poġġewh chairman ta' l-Air Malta qed jieħu responsabbilta` ta' dawn il-problemi kbar li qegħdin ngħidu li hemm fl-MDC?

Nafu li l-MDC ilha ħames snin mingħajr chief executive officer?

Entita` bħal dik kif tista' titmexxa mingħajr CEO?

Mela l-ewwel l-affarijiet tant saru ħżiena li qegħdin inneħħu kollox u nwaqqfu struttura kompletament ġdida, u għax min kien responsabbli ta' dan kollu issa għandu job ieħor kellhom iġorru l-burden kollu l-ħaddiema!

U issa iktar 'il quddiem se ngħid ma' min kellhom jikkompetu dawn il-ħaddiema.

Fil-fatt dawn il- ħaddiema kellhom jikkompetu ma' min l-ewwel daħal jara l-files u jistabbilixxi r-rekwiżiti ta' min kien se jitressaq għall-interview u mbagħad applika u ntagħżel huwa stess!

Hekk saru l-affarijiet, Mr Speaker!

Għandi raġun ngħid li huma l-ħaddiema li kellhom iġorru l-burden ta' dan kollu!

Ara min kien ilu jieħu d-deċiżjonijiet at the top, dak issa għandu job ieħor u qisu ma ġara xejn.

Bħallikieku l-ħaddiema biss għandhom responsabbilta` xi jġorru!

Mr Speaker, hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet serji u huwa għalhekk li jiena nirreaġixxi meta nisma' lil min jgħid f'din il-Kamra li l-ħaddiema ta' dawn it-tliet entitajiet m'għandhomx għalfejn jinkwetaw.

X'ma jinkwetawx!

Il-ħaddiema ilhom sena nkwetati u b'tensjoni kbira fuqhom; ħadd ma jaf jekk hux se jintgħażel jew le!

Il-membri tan-naħa tal-gvern jafu li wħud minn dawn il-ħaddiema qed jieħdu saħansitra legal action.

Allura la intom tafu dawn l-affarijiet, għaliex ma ssemmuhomx?

Dawn m'humiex affarijiet importanti?

Wara kollox aħna mhux lil dawn in-nies qed nirrappreżentaw f'din il-Kamra u mhux biex inwasslu l-vuċi tagħhom qed niġu f'dan il-Parlament?

Mr Speaker, kif diġa` għedna, it-terms of reference ta' din l-istruttura li qed nitkellmu fuqha huma wesgħin, u jien ngħid li f'dan il-pajjiż wieħed irid jiffoka first and foremost fuq kif jiġbed the right type of foreign direct investment għax imbagħad dan imexxina għal technology transfer u għal higher value added.

Imbagħad ħalli noqogħdu nitkellmu fuq il- karozzini li semma l-Ministru l-bieraħ!

Aħna rajnieha l-organigramma - jista' jkun li issa rranġawha din l-organigramma wkoll - u mit-12 units, unit wieħed biss kien fuq investment promotion.

M'iniex qed neskludi l- possibbilta` li minħabba l-kritika li saret, minflok 1/12 issa hemm 1/6 tal- units fuq l-investment promotion, pero` jiena xorta waħda nistaqsi kif nistgħu ngħidu li l-investment promotion qiegħed jittieħed bis-serjeta` u li qiegħed high on the priority list meta dan qed jiġi rrappreżentat minn 1/12 jew 1/6 tal-units ta' l-organigramma.

Dan il-proċess kollu ġie ġġeneralizzat, u issa it is diluting l-effort fejn veru hemm il-bżonn, jiġifieri fl-investment promotion.

Mr Speaker, m'huwiex għaqli li titfa' ħafna piż fuq organizzazzjoni ġdida, pero` f'dan il-każ hekk se jiġri għax l-organizzazzjoni Maltija għall- intrapriża mhux se tkun responsabbli biss għall-investiment, għat-trade promotion u għas-support services ta' l-ismall and medium sized enterprises imma wkoll għar-retail, għall-agriculture, għat-tourism u għal diversi affarijiet oħra.

Allura b'dan il-mod l-affarijiet qed isiru bis-serjeta`?!

Kif kont qed ngħid qabel, aħna għandna nitgħallmu mill-iżbalji li għamlu pajjiżi oħra, u jiena wisq nibża' li filwaqt li suppost qed niffokaw fuq l- investment promotion, qed nagħmlu hotchpotch.

Kif semmejt diġa`, meta wieħed jara u jsegwi l-esperjenza ta' "Enterprise Ireland" u ta' l- i"Sviluppo Italia" jinduna x'kellhom jissagrifikaw l-Irlanda u l-Italja in terms of focus and specialisation.

Fil-fatt b'riżultat ta' din is-sistema, dawn iż-żewġ pajjiżi la bdew jieħdu d-deċiżjonijiet iktar malajr u lanqas kellhom l-istaff ta' dawn l-intrapriżi iktar motivat.

Għalhekk meta niġu hawnhekk, m'għandniex nagħtu l-impressjoni li qed nagħmlu xi ħaġa speċjali għax l-Irlanda u l-Italja wżaw din is-sistema u ngħidu biss biċċa mill- istorja; għandna ngħidu l-istorja kollha.

Mr Speaker, waqt li kont qed nipprepara d-diskors tiegħi fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna tkellimt ma' bosta ħaddiema ta' l-MDC, l-IPSE u l- METCO u għalhekk nista' ngħid li minbarra l-istat ta' inċertezza li jinsabu fih il-ħaddiema, il-motivazzjoni ta' dawn il-ħaddiema ma tistax tkun iktar baxxa milli hi.

Il-Ministru żgur jaf li l-aħjar ħaddiema li kien hemm f'dawn it-tliet entitajiet qed ifittxu mpjieg x'imkien ieħor, u ċ-change management team li kien assenjat sabiex jagħti l-pariri tiegħu fuq l- istruttura l-ġdida ħa t-top posts kollha.

Fil-fatt kien għalhekk li xi ħaddiema ta' l-MDC ħassew li kellhom jieħdu azzjoni legali.

Hawnhekk nixtieq insemmi wkoll li f'Jannar li għadda l-UĦM u l-GWU qablu flimkien li għandhom joħorġu stqarrija biex jikkundannaw bl-iktar mod qawwi l-proċess ta' l-għażla li sar għal chief officers fil-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża.

Iċ-change management team tal-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża kien iddikjara u ntrabat kemm mal-UĦM, kemm mal-GWU kif ukoll permezz ta' diversi dokumenti li ġew imqassma lill-ħaddiema ta' l- MDC, tal-METCO u ta' l-IPSE li l-proċess ta' l-għażla kien se jitmexxa fuq kriterji ġusti, ċari u trasparenti.

Dawn il-kriterji kellhom ukoll jirriflettu l-ħiliet, l-esperjenzi, il-kwalifiki u l-kompetenzi ta' l- applikanti.

Issa l-GWU u l-UĦM qalu li fil-proċess ta' l-għażla sar bil-maqlub ta' dak li kien iddikjarat miċ-change management team.

Fil-fatt - qed naqra mill- istqarrija - għall-interviews li saru fil-proċess ta' l-għażla ta' chief executive u ta' tmien chief officers ma ġewx imsejħa persuni bi kwalifiki akkademiċi mill-aqwa u esperjenza vasta ta' xogħol.

Jiġifieri lanqas biss ġew imsejħa dawn in-nies li għandhom il-kwalifiki u l-esperjenza!

Issa wħud minn dawn saħansitra għandhom livelli akkademiċi u esperjenza ferm itwal minn dawk li attwalment ġew magħżulin għal dawn il-karigi.

Sur President, dan mhux qed jgħidu l-gvern Nazzjonalista jew l-oppożizzjoni Laburista imma qegħdin jgħiduh żewġ unions, il-UĦM u l-GWU flimkien, meta tkellmu mal-ħaddiema, meta raw min applika u min ma applikax, meta raw il- kwalifiki u meta raw in-nies li ntgħażlu.

L-istqarrija tkompli tgħid li l- GWU u l-UĦM qalu li:

"B'sorpriża kerha għal kulħadd fit-13 ta' Jannar 2003 tħabbar li proprju l-istess nies li fasslu l-istrateġija, l-istruttura u l- organizzazzjoni tal-Malta Enterprise spiċċaw biex sabu rwieħhom fl- ogħla pożizzjonijiet ta l-istess Malta Enterprise; wieħed minnhom isir chief executive officer u l-ieħor chief officer.

F'dan il-proċess "oġġettiv, ġust u trasparenti ..." - dan il-kliem qiegħed within inverted

commas għax naturalment qegħdin jgħiduhom with their tongue in cheek –

"l-impjegati ta' l-MDC, tal-METCO u ta' l-IPSE ġew imġiegħla jikkonkorru għal dawn il-karigi ma' applikanti minn barra.

Madankollu minbarra dawn l-aġenziji ma ġie impjegat ħadd ħlief erba' persuni li kienu parti miċ-change management team."

Jiġifieri l-applikazzjonijiet kienu miftuħin għan-nies li jaħdmu f'dawn it- tliet azjendi u għal kulmin ried japplika.

Jekk inti kwalifikat stajt tapplika.

Però minn barra ma ntgħażel ħadd ħlief dawn l-erbgħa li kienu fuq iċ-change management team, jiġifieri dawn in-nies li fasslu l- istrateġija, l-istruttura u l-organizzazzjoni tal-Malta Enterprise.

U għalhekk meta kont qed nitkellem ftit qabel semmejt li n-nies li qegħdin jaħdmu ġo l-MDC u ġo l-entitajiet l-oħrajn kellhom jikkompetu ma' nies li kellhom il-files f'idejhom, kellhom jikkompetu ma' nies li għamlu t-terms of reference huma stess, li għamlu huma l-istrateġija, li fasslu huma l- organizzazzjoni.

Ma' dawn kellhom jikkompetu!

Dawn huma affarijiet li juru serjeta`?

Mhux ta' b'xejn dawn qed jieħdu azzjoni legali!

GĦaliex ma nsemmux dawn l-affarijiet minflok noqogħdu ngħidu li l-ħaddiema m'għandhomx għalfejn jinkwetaw għax ħadd m'hu se jitlef il-job?

Daqshekk nistmawhom lill-ħaddiema?

M'għandekx għalfejn tiftaħ ħalqek ladarba m'intix se titlef il-job!

Allura jien inkun studjajt, għandi l-kwalifiki, għandi l- esperjenza, imbagħad jiġi xi ħadd li għamel ir-requirements meħtieġa huwa stess, jikkompeti miegħi u jidħol hu.

Naturlament dan għandu vantaġġ fuqi ladarba fassal kollox hu!

Dan jiffittja lilu nnifsu qisu kexxun.

Mhux bilfors, bil-files f'idejhom!

Allura se nserrħu moħħna li ħadd m'hu se jitlef il-job, daqshekk aħna avvanzati u ċċivilizzati!

Ngħidu lill- ħaddiem: M'għandekx għalfejn tinkwieta inti, il-job ma tliftux, issa tista' toqgħod ġo kamra.

Hekk se nibżgħu għalihom ir-riżorsi umani tagħna!

Minkejja li dejjem ngħidu li Malta m'għandhiex riżorsi ħlief dak uman u rridu nibżgħu għalih, nagħmlu l-affarijiet b'dan il-mod!

F'din l-istqarrija l-unions qegħdin jgħidu li b'dan il-proċess "oġġettiv, ġust u trasparenti" l-impjegati ta' l-MDC ġew imġiegħla jikkonkorru għal dawn il-karigi ma' applikanti minn barra, pero` ntgħażlu dawk l-erbgħa taċ- change management team biss.

Dan il-fatt huwa gravi ħafna, u jammonta għal konflitt ta' interess.

Dan minħabba li dawk li fasslu l-pjanijiet, kellhom l-informazzjoni kollha relattiva u ħolqu l-organizzazzjoni spiċċaw biex ikkonkorrew ma' applikanti oħrajn b'dettriment għal dawn l-istess applikanti.

It-taqsima parastatali tal-UĦM u t-taqsima setturi, servizzi u professjonisti tal-GWU iddeploraw bil-qawwa kollha din is-sitwazzjoni u qed isostnu li l-proċess ta' l-għażla la kien wieħed ġust, la kien oġġettiv u wisq inqas trasparenti.

Dan ma jawgura xejn tajjeb għal għażliet oħra li għad iridu jsiru fil-bqija tal-livelli fil-Malta Enterprise.

Jiġifieri Alla jaf x'qiegħed isir!

Imbagħad niġu hawnhekk ngħidu li ħadd m'għandu għalfejn jinkwieta għax ħadd m'hu se jitlef il-job, għalkemm fil-liġi, nerġa' ngħid, m'hemm l-ebda riferenza, għandna biss stqarrijiet tal- ministri.

Pero` għalija - mhux għalija biss imma għal kulmin huwa uman – m'huwiex biżżejjed li bniedem tgħidlu: Serraħ moħħok għax mhux se titlef il-job!

Il-mod kif qegħdin jiġu trattati mhux xieraq.

U jien nixtieq li l-ministru jitkellem ma' dawn in-nies ħalli jkun jaf minn xiex għaddejjin.

Issemmew affarijiet oħra, fosthom ir-restructuring exercise li suppost kien lest sal-bidu ta' din is-sena, l-istreamlining u l-cost effectiveness meta nafu li din il-Malta Enterprise se tiġi tiswa iżjed mit-tliet entitajiet f'daqqa.

Ma smajna xejn lanqas dwar fejn se tkun housed din il-Malta Enterprise.

Issa qed jingħad li se jkun hemm 150 impjegat, u ma nafux fejn se jispiċċaw l-impjegati l-oħra li ma ġewx magħżulin minn dan il-proċess trasparenti u sabiħ.

Kulma qalulhom huwa li mhux se jitilfu l-job, imma nerġa' ngħid li fil-liġi ma jissemma xejn.

Mr Speaker, wieħed seta' jara a full page advert for recruitment imma lil min applika lanqas biss tweġiba ma tawh dwar jekk hux se jintervistawh; kollox ġie rranġat behind the scenes.

Dawn huma l-mistoqsijiet li qed jistaqsu n-nies.

Dawn huma esperjenzi ta' nies tad-demm u l-laħam li għaddejjin minn dawn l-affarijiet.

Imbagħad hawnhekk in-naħa ta' l- oppożizzjoni tiġi tikkritika, in-naħa tal-gvern tfaħħar, u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Fl-aħħar mill-aħħar dan mhuwiex xi eżerċizzju akkademiku, imma hemm in-nies involuti.

Irridu naraw x'se tkun il-kultura ta' l-organizzazzjoni l-ġdida u fejn irridu naslu biha.

Pero` l-messaġġi li qegħdin nieħdu huma li m'hemmx serjeta` f'dan l-eżerċizzju min-naħa tal-gvern.

Fil-liġi naraw li l-Malta Enterprise suppost se tirrelata mal-forom kollha ta' l-intrapriża.

Allura dan ifisser li se tkun tinvolvi t-turiżmu, l- agrikoltura, il-financial services u r-retail?

Dawn huma kollha intrapriżi.

Meta qed ngħidu li se tirrelata mal-forom kollha ta' l- intrapriżi, din mhux se tikkomplika l-affarijiet ħafna iktar meta din il- Malta Enterprise għadha trid tgħaddi mill-fażi fejn tkun qed issib saqajha?

Inti se tgħabbiha b'dawn l-affarijiet kollha li aħna qegħdin naħsbu li se jkunu nvoluti?

GĦax meta qed ngħidu "all forms of enterprise" qed ninkludu r-retailing, l-enterprise, il-financial services, l-agrikoltura, it-turiżmu għax dawn kollha huma intrapriżi.

Allura ma' dak kollu li kienu jagħmlu dawn it-tliet azjendi, li qed ngħidu li tant kienu ineffiċjenti fih, se nkomplu nżidu dawn ir-responsabbiltajiet fuq l-organizzazzjoni l-ġdida?

Minflok se nagħtuha l-mediċina se nagħmlu major operation, imbagħad meta din għadha trid issib saqajha aħna se ngħabbuha b'dawn l-intrapriżi kollha li qed jissemmew fil-liġi.

Il-Malta Enterprise se jkollha s-saħħa li tagħmel investimenti diretti u li tikkontrolla business enterprises.

Is-soltu kienu jgħidu lilna li nagħmlu dawn l-affarijiet.

Hawnhekk qegħdin immorru lura għax meta tgħid li tista' tagħmel direct investment ifisser li tista' tikkontrolla l-business enterprises.

Meta nara dawn l-affarijiet fil-liġi bilfors nistaqsi kif m'hemmx riferenza għall-MIMCOL.

Fi klawsola 5 jingħad li l-Malta Enterprise tista' tgħaddi wħud mill- funzjonijiet tagħha lil aġenti oħra.

Però meta qed nisimgħu fuq direct investment u meta qed nisimgħu fuq il-kontroll tal-business enterprises kif ma narawx riferenza għall-MIMCOL, x'se jiġri hawnhekk?

Imbagħad il-liġi tmur pass lura meta titkellem fuq id-directorships.

Nafu li l-FOI u ċ- Chamber of Commerce kellhom id-dritt li jappuntaw rappreżentanti tagħhom fuq il-METCO u fuq l-IPSE.

Mela f'nifs wieħed nisimgħu lill-gvern jgħid li jrid jagħti l-ispazju lis-settur pubbliku fil-promotion ta' l-enterprise u fl-istess ħin meta naraw id-directorships insibu li fejn qabel iċ-Chamber of Commerce u l-FOI kellhom ir-rappreżentanti tagħhom fil-METCO u fl-IPSE, issa spiċċa dan id-dritt.

Apparti minn hekk hemm affarijiet oħra li ma naqbilx magħhom.

Per eżempju, il-quorum għall-board meeting jista' jintlaħaq bi tlieta min-nies.

Dan huwa ftit wisq u jista' jwassal għal abbuż għax jistgħu jgħaddu affarijiet meta jista' jkun li lanqas ikun hemm iċ-chairman u d-deputy chairman preżenti.

Din hi t-tip ta' liġi li għandna quddiemna, Sur President.

Min irid jikkritika b'mod kostruttiv għandu ħafna x'jgħid u jien nieħu gost kieku nisma' lin-naħa tal-gvern isibu dawn it-toqob li qed insemmu aħna ħalli jkollna liġi komprensiva u liġi tajba.

Imma jekk niġu hawnhekk noqogħdu nfaħħru u nċapċpu u ngħidu kemm għandna liġi tajba m'aħniex se nimxu.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Grazzi.

Iktar rimarki?

L- Onor. Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Sur President, nirringrazzjak talli tajtni l-opportunita` li nitkellem fuq din il-liġi, li fl-opinjoni tiegħi hija sfida.

Jien jidhirli li gvern ġdid Nazzjonalista mhux qiegħed ikisser dak li hemm, mhux qiegħed jarmi dak li hemm, mhux qiegħed iwerwer lin-nies li se jmorru d-dar, mhux qiegħed jinsa dak kollu li sar qabel bħalma ġie implikat sfortunatament minn dak li qalet il- kelliema ta' qabli, pero` qiegħed jagħti saħħa ġdida lill-intrapriża ġenerali tal-kumpannija li jisimha Malta.

Sur President, kellna bilfors nistudjaw strateġija sabiex Malta tkun iżjed kompetittiva, tasal iżjed għall-kompetizzjoni u twassal iżjed il-prodott tagħha fuq ix-xogħol.

Kellna nsibu triq ġdida li bis-saħħa tagħha l-pajjiż tagħna jkun jista` jdaħħal sens ġdid ta' sfida fi ħdan il-ħaddiem Malti, element ġdid li jfisser li aħna se nwarrbu affarijiet li staġnaw, li ma kenux għadhom jagħtu r-riżultat meħtieġ, affariijiet li ma kenux baqgħu jipproduċu, kienu qegħdin hemmhekk biss għall-isem.

Pero` se nżommu, anzi se ntejbu, se nagħtu iżjed potenzjal għar-relazzjonijiet kemm mill-Malta Enterprise għal mal-ħaddiem kif ukoll sabiex ikollna investiment ikbar.

Sur President, qegħdin noħolqu entita` ġdida li se tkun iżjed lean minn dawk li kien hemm qabel.

Se tkun wisq inqas top heavy minn dik li kienet qabel, u sejra tagħti wisq iżjed attenzjoni għar-relazzjoni personali bejn settur u ieħor, bejn min jgħinek issib l-investiment u min qiegħed jieħdu.

Fittixna li noħolqu organizzazzjoni b'management iżjed user friendly f'sitwazzjoni fejn aħna se nagħtu wisq u wisq iżjed aħjar milli kien qiegħed jieħu.

Sur President, ftit ilu ntqal li b'din il-liġi awtomatikament l-MDC, il- METCO u l-IPSE se jispiċċaw milli jeżistu.

Kieku wieħed jipprova jaqra biss l-ewwel parti tal-liġi jsib li l-liġi tidħol effettiva fid-data li jipproponi l-gvern, u mbagħad lejn l-aħħar tal-liġi hemm id-dispożizzjoni tranżitorja sabiex tagħti lok li ssir il-bidla mingħajr skossi biex ma jweġġgħux in-nies.

Kien hawn ħafna biki tal-kukkudrilli sabiex jipprovaw jagħtu x'wieħed jifhem li se nkeċċu n-nies, imma possibbli l-bieraħ ma' kien hawn ħadd x'ħin irrispondejna domanda li bix-xogħol li sar f'dawn l-aħħar tliet snin - li se nkomplu nibnu fuqu - bid-diversi proġetti li ġew studjati u ġew aċċettati mill-MDC, mill-IPSE, mill-METCO, impjegajna 5,152 ruħ?

Possibbli li aħna m'għamilna xejn tajjeb u l-affarijiet staġnajnihom u b'li se nagħmlu se nkomplu nistaġnawhom?!

Sur President, ma jidhirlekx li wasal iż-żmien li għandna nilqgħu din l- isfida ġdida, din l-opportunita` ġdida sabiex it-43,000 kumpannija, li aħna ngħidulhom micro-companies, li fis-settur privat jimpjegaw bejn wieħed u ieħor disa' persuni nistgħu noħolqulhom relazzjoni aħjar, nagħtuhom teknika biex huma javvanzaw u jameljoraw il-prodott tagħhom?!

Mhux neċessarjament iżidu l-ħaddiema imma jtejbu l-prodott tagħhom, kemm jekk huma servizzi, investiment, textiles, informatika, hu x'inhu t-tip ta' negozju tagħhom.

L-istess irrid ngħid għall-medium sized companies.

Imbagħad għandek 'il fuq minn 10 ̧000 kumpannija li jimpjegaw bejn 11 u 100 persuna u 165 kumpannija li jimpjegaw 'il fuq minn 100 persuna.

Nafu li f'pajjiżna għandna kumpanniji li jaħdmu katina bejniethom sabiex joħorġu prodott finali tajjeb, pero` sfortunatament ħafna minnhom m'għandhomx dik l-abilità li jlaqqgħu proġettazzjoni tajba sabiex dawn ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem.

Sur President, aħna m'aħniex se nimponu fuq min kapaċi jaħdem hu u jasal waħdu imma jkun hemm min ikun irid l-għajnuna tagħna biex jinvesti u jkabbar l-investiment tiegħu.

Huwa mportanti li l-investiment inġibuh lejn Malta pero` il-Malti huwa kapaċi joħloq l-investiment ukoll għax il-Malti huwa intelliġenti u kapaċi jinvesti fih innifsu u jkabbar il-produzzjoni tiegħu.

Dan kollu jkollu ripple effect fuq il-kumplament ta' l-ekonomija Maltija pero` il-Malta Enterprise m'aħniex se nagħmluha għall-UE.

Bħal ħafna liġijiet oħra din il-liġi qed issir l-aktar għall-benefiċċju tal- Maltin stess.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa fuq l-impjegati.

Sur President, jien naħseb li dawk l-impjegati li ħadmu bil-għaqal fi ħdan il-METCO, l-IPSE, l-MDC u f'kumpanniji assoċjati ma' dawn il- korporazzjonijiet jafu li mhux se jibqgħu tajjeb pero` l-ebda deputat min- naħa l-oħra ma semma li hemm nies li ilhom sitt xhur u tmien xhur ma jidħlu l-uffiċċju għax qegħdin bil-leave jew bis-sick leave u jafu wkoll li hemm nies reġistrati fuq il-kotba tal-kumpannija li ma tawx b'karlin xogħol f'dawn l-aħħar snin.

Pero` dawn issa ma jippretendux li jokkupaw xi post f'din l-intrapriża meta jafu li kienu huma li wassluna biex nirrevedu dak li hemm għax huma ma attribwewx biżżejjed enerġija u ma laqgħux l-isfida li kienu jippreżentawlhom l-IPSE, il-METCO u l-MDC!

Jien ngħid li l-IPSE ħadmet għaliex kellna segretarju parlamentari li ma tahomx nifs f'erba' snin u fittex li jibqa' jtejjeb l-affarijiet.

Qablu kien hemm l-Onor.

Cilia li ħadem ukoll f'dak is-settur, pero` naħseb li ma tantx kien hemm min jiddeċiedi l-affarijiet.

U huwa proprju dan li aħna se nipprovaw noħolqu.

Sur President, mhux bilfors li l-gvern jiddeċiedi kull ħaġa hu.

Aħna qed noħolqu sistema ġdida li għandha twassal biex toħloq mod ta' kif aħna se nġibu l-investiment f'Malta u sabiex inkattru dak li għandna diġà u ma nitilfux minnu ħlief affarijiet li minħabba force majeure ma tistax tikkmandahom.

Per eżempju ̧ ladarba jitbiddel l-orjentament ta' kif in- nies jonfqu l-flus tagħhom trid tkun kapaċi tiddiversifika u tgħin lil dawk li jkunu sejrin ħażin ħalli dawn jiżviluppaw l-enerġiji tagħhom u jkunu kapaċi jaħtfu l-opportunitajiet li jkollhom.

Sur President, fl-organizzazzjoni tal-Malta Enterprise filwaqt li qassamna d-diversi setturi bix-xogħol li għandu jkollhom min-naħa l-oħra m'aħniex se nagħmlu affarijiet li biex tittieħed deċiżjoni dak li jkun irid jitla' tlieta jew erba' saffi.

Jekk ikun hemm bżonn li tingħata l-għajnuna din għandha tingħata fil-livell li għandha tingħata u jsir l-istudju li jkun hemm bżonn.

Pero` aħna żgur li mhux qed nagħmlu xi ħaġa biex jiġu l- barranin, jaħilbu l-baqra u jitilqu 'l barra minn Malta.

Din irridu ngħiduha.

Jekk hemm xi ħadd li għandu jkollu dritt jaqla' l-flus minn Malta għandhom ikun n-nies tagħna.

L-ewwel irridu ninvestu fin-nies tagħna jew f'dawk in-nies li lesti li jiġu jinvestu magħna ħalli jgawdu mill-ġid tal-kumpannija.

Pero` ħadd ma jista' jippretendi li aħna nagħtu tax holiday, nagħtu biċċa art biex fuqha tinbena fabbrika u nagħtu soft loan u wara dawn il-benefiċċji kollha jkun hemm min jitlaq 'il barra minn hawn.

Aħna m'aħniex qed nitkellmu fuq din it-tip ta' azjenda.

Aħna qed nitkellmu fuq azjenda li tmexxi lil Malta 'l quddiem u aħna bl-enerġija u bil-kapaċità tagħna nagħmlu impatt u noħolqu ċerti niċeċ li nibbenefikaw minnhom.

Sur President, il-missjoni tal-Malta Enterprise hija li aħna nkunu kapaċi nagħtu dik l-għajnuna u nutilizzaw il-kapaċitajiet tagħna ħalli nilħqu dawk is-setturi li forsi llum ma dħalniex għalihom biżżejjed.

B'hekk inkunu kapaċi nidħlu fi swieq Maltin u barranin u nkunu nistgħu nikkompetu.

Il- gvern jemmen li l-Malti huwa kapaċi jaħdem, kapaċi jidħol għall-isfida u kapaċi jirbħilha u din hija l-mentalità li biha qed inħarsu lejn il-Malta Enterprise.

Il-Malta Enterpise titlob kultura ta' ħaddiema li jkollhom id-dritt li jkunu pro-attivi u mhux pessimisti jew li joqogħdu bil-qiegħda jistennew il- bajtra taqa' f'ħalqhom.

Aħna nistennew li jkollna moviment li se jfittex toroq ġodda li jġibu l-investiment hawn Malta.

Dan il-moviment għandu jkun trasparenti f'dak li jagħmel u għandu jagħti input tajjeb biżżejjed li mbagħad jorjenta ruħu biex jagħti riżultati tajbin.

Sur President, l-iskop tagħna permezz tal-Malta Enterprise huwa li nkunu sostenibbli u kompetittivi fl-istrateġiji tagħna.

Irridu nibnu l-potenzjal tal-ħaddiem Malti biex jaċċetta niċeċ ġodda ta' innovazzjoni, ta' teknoloġija, niċeċ li permezz tagħhom diġà għamilna passi ta' ġgant.

Ċerti niċeċ tant tajnihom importanza li saħansitra ħloqna ministeru għall- informatika għax nafu li hemmhekk hemm futur għall-ħaddiema.

Hemmhekk nistgħu nitgħallmu u nipprovdu servizz.

Aħna rridu li lill-ħaddiema tagħna u lil eluf ta' studenti li ħerġin mill-MCAST u mill-università insibulhom il-mezz kif huma jkunu kapaċi jsibu opportunitajiet ta' xogħol b'pagi tajbin.

L-opportunitajiet ta' xogħol għandhom ikunu sfida għaż-żgħażagħ tagħna, u dawn m'għandhomx isibu job u jibqgħu fl-istess job għal għomorhom imma għandhom jibdew mit-tarġa t'isfel u jibqgħu telgħin bil-mod il-mod b'ċerta bżulija, b'ċerta ħeġġa, b'ċerta esperjenza u b'ċerta professjonalita`.

Fil- fatt il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tassigura li hemm dan l- ambjent fid-dinja tax-xogħol u xogħolha mhux se jkun biss li tagħti xi fabbrika jew xi sussidju sabiex in-nies ikunu jistgħu jieħdu soft loan.

Naturalment fejn hemm bżonn, il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tipprovdi dik it-tip ta' għajnuna wkoll, pero` dan se jkun biss parti mill- pakkett li se toffri din il-korporazzjoni, u jekk l-għanijiet li għalihom qed titwaqqaf il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża jintlaħqu, allura din il-korporazzjoni tkun għamlet suċċess u b'hekk il-qasam ta' l-ekonomija jkompli jissaħħaħ.

Aħna ma rridux nibnu ekonomija fuq ix-xogħol li jipprovdi l-gvern u lanqas qed nistennew li l-gvern iwessa' iżjed idejh, anzi aħna nixtiequ li s-settur privat jimpjega iktar nies u li l-ħaddiema jorjentaw ruħhom iktar għall-isfidi li jiġu ppreżentati lilhom.

Il- korporazzjoni Maltija għall-intrapriża għandha tilqa' lil kulmin iħabbtilha l-bieb minħabba li jkollu idea ġdida ta' investiment f'moħħu li jkun irid jagħmilha realta`.

Mr Speaker, il-korporazzjoni li qed titwaqqaf illum għandha tħalli influwenza u impatt fuq dawk l-areas kollha tas-settur industrijali li hija trid li jagħmlu suċċess.

Ftit ilu jien attendejt seminar dwar il- kompetittivita` f'Malta u attendejt ukoll laqgħat fi Brussels dwar il- kompetizzjoni, u hemmhekk stajt nara kemm pajjiżi oħrajn jagħtu importanza lill-kompetittivita`.

Hija ħasra li sfortunatament aħna għadna ma studjajniex bis-serjeta` biżżejjed x'tip ta' attenzjoni rridu nagħtu lill- kompetittivita` fil-ġejjieni.

Mr Speaker, illum l-UE għandha sfida quddiemha; dik li sas-sena 2010 ikollha l-aħjar intrapriżi marbutin magħha sabiex tkun l-iktar blokk avvanzat mid-dinja kollha, anke fil-qasam ta' l-IT.

Ġaladarba issa anke l- partit Laburista qed jaċċetta l-fatt li l-għażla tal-poplu Malti u Għawdxi hi li nsiru membru ta' l-UE, irridu npoġġu saqajna ma' l-art u naħdmu flimkien.

Minflok ma noqogħdu nikkritikaw it-twaqqif ta' din il- korporazzjoni u noqogħdu ngħidu li se jkun hemm min iweġġa' bit-twaqqif tagħha, ikun ħafna aħjar li nisimgħu kritika konkreta u naħdmu flimkien biex ikollna riżultati aħjar.

Nista' naċċerta lil kulħadd li meta titwaqqaf il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża, aħna m'aħniex se noqogħdu niftaħru li waqqafna din il-korporazzjoni weħidna.

Kulħadd għandu kontribut x'jagħti, u għalkemm jista' jkun illi r-riżultati ma narawhomx immedjatament, żgur li se narawhom fil-futur qarib.

Illum l-istudenti qegħdin jippreparaw ruħhom ħafna iktar qabel ma dawn jidħlu fid-dinja tax- xogħol, u allura iktar u iktar jikber il-bżonn li nittrattaw dan il-qasam bl-ikbar serjeta` u professjonalita`.

Waħda mill-funzjonijiet tal-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tkun dik li tagħti backing lil kull bniedem li jrid jinvesti f'Malta filwaqt li tiftaħlu għajnejh u tagħtih l-informazzjoni li għandu bżonn.

Min-naħa tagħna, aħna qed nobbligaw ruħna li nagħmlu market research tajjeb b'mod intelliġenti u strateġiku biex immorru għal dik it-tip ta' ekonomija li tixraq lil pajjiżna minkejja l-limitazzjonijiet tagħna.

Anke Għawdex għandu ħafna sfidi quddiemu sabiex ikabbar l- ekonomija tiegħu, u jien, li naf kemm l-Għawdxin huma kapaċi, persważ li l-poplu Għawdxi wkoll jista' jiżviluppa l-għerf u l-kapaċita` tiegħu biex jilqa' għall-isfidi li għandu quddiemu.

Sur President, aħna se nipprovaw nagħmlu benchmarking għall-kompetittivita` ta' l-intrapriża, u dak li niddeċiedu llum se jkun il-bidu ta' żvilupp għall-ġejjieni.

Il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tistudja dawk is-setturi kollha li qegħdin joffru sfida għax huma dawn l-isfidi li se jiddeterminawlna jekk aħniex se nirnexxu jew le fl-ekonomija tagħna.

Irridu noqogħdu attenti li nifformolaw strateġija li biha nolqtu s-setturi kollha konċernati għax aħna rridu li jkun hemm inqas kumpanniji li ma jmorrux tajjeb u wisq iktar kumpanniji li jirnexxu, jikbru, jistabbilixxu ruħhom u n-negozju tagħhom ikun garantit għax iktar ma jiżdiedu l-isfidi tax-xogħol, iktar ikunu kapaċi jiżviluppaw.

Sur President, minn xi għaxar snin jew 20 sena 'l hawn saru żviluppi kbar fil-qasam tal-computer, u aħna rnexxielna nilqgħu għal dawn l-isfidi, u hekk ukoll se jirnexxielna nilqgħu għall-isfidi li qed niffaċċjaw illum.

Il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tħabbatha ma' intrapriżi internazzjonali oħrajn, u permezz tagħha aħna se nkunu nistgħu nirrappreżentaw lil pajjiżna barra minn Malta b'wiċċna minn quddiem għax inkunu organizzati b'mod professjonali.

B'dan il-mod aħna nkunu nistgħu niksbu dak li għandna niksbu fuq skala mondjali għax inkunu kapaċi niksbuh u mhux niksbuh għaliex ikunu qed jitħassruna.

Aħna ma rridux karita`, ma rridux lil min jgħidilna "msieken" imma rridu li pajjiżi oħra jaħdmu u jikkummerċjalizzaw magħna għax aħna kapaċi.

Bħalma l-poplu Malti kien kapaċi jikkummerċjalizza u jiddiversifika għal snin sħaħ, hekk ukoll għandu jagħmel illum.

Mr Speaker, għan ieħor li għalih qed titwaqqaf il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża huwa dak li żżid is-sostenibbilta` u l-kompetittivita` tan- negozjant Malti.

Fiż-żminijiet tal-qedem, meta Malta biex tibqa' teżisti kienet isservi lis-servizzi, aħna konna l-iktar nies li konna kapaċi nikkummerċjalizzaw.

Meta biex nipproteġu r-reliġjon u l-Kristjaneżmu ridna noħolqu ammont ta' fortifikazzjonijiet ħalli nkunu nistgħu niġġieldu kontra l-għadu, aħna ma qgħadniex lura milli nagħmlu dan għax il-Malti huwa kapaċi jorjenta ruħu skond iċ-ċirkostanzi, u hekk għandna nagħmlu llum biex nibqgħu kompetittivi.

Illum b'għafsa ta' buttuna tista' tikkummerċjalizza ma' l-Awstralja, li hu l-iktar pajjiż 'il bogħod minn pajjiżna, jew inkella maċ-Ċina.

Fil-fatt iċ-Ċina waslet biex biddlet l-istrateġija kollha tas- suq tagħha u ħolqot entita` bħal dik li qed inwaqqfu aħna llum biex tkun kompetittiva.

Naturalment b'hekk iċ-Ċina saret iktar b'saħħitha, u aħna rridu nitgħallmu minn pajjiż bħal dan.

Naturalment aħna qatt m'hu se jirnexxielna nikbru daqs iċ-Ċina, pero` pajjiżna għandu vantaġġ ħdejn dawn il-pajjiżi għax filwaqt li l-pajjiżi l-kbar ikollhom biljuni ta' nies x'jitimgħu, aħna jekk inkunu kapaċi niġbru mqar qatra waħda biss mil-oċean inkunu għamilna suċċess, u fil-fatt il-korporazzjoni Maltija għall- intrapriża se torjenta l-ħsibijiet tagħha proprju f'dik id-direzzjoni.

Mr Speaker, bla ebda dubju hawnhekk irridu nenfasizzaw ukoll il-ħtieġa tal- professjonalita` fejn inti mhux biss trid tkun kapaċi tipproduċi xi ħaġa u mhux biss trid tkun qed tagħti lill-konsumatur dak li twiegħdu imma trid tkun kapaċi wkoll tkun professjonali f'dak li tkun se tagħmel.

Jekk irridu nirnexxu, l-amateurism irid jispiċċa.

Nerġa' nenfasizza li mhux biżżejjed li wieħed ikun kapaċi jikkrea l-affarijiet b'idejh - per eżempju, hawn ħafna li jafu jaħdmu t-tafal b'idejhom - imma jrid jagħmel dan bl-iktar mof professjonali.

L-ikbar riżors li għandu pajjiżna huwa proprju r-riżors uman, u bil-kapaċitajiet tagħna, nistgħu niksbu riżultati tajbin għall- ekonomija tagħna.

Naturalment aħna ma nistgħux nibnu ekonomija li, per eżempju, tenħtieġ miljuni ta' nies.

L-importanti m'huwiex li nibnu ekonomija li jkollha bżonn numru kbir ta' nies biex tiġi sostnuta imma li nkunu kapaċi naħdmu verament f'dak is-settur għax aħna rridu nispikkaw qalb il-popli ta' pajjiżi oħrajn biex nirnexxu.

Mr Speaker, din il-ġimgħa ġewwa Wimbledon kien hemm Svizzeru li rnexxielu jirbaħ il-grand slam prize fit-tennis għall-ewwel darba għax huwa kien kapaċi jikseb suċċess f'qasam li pajjiżu qatt ma ġie 'l quddiem fih.

B'riżultat ta' dan, illum kulħadd qed iħares lejn dan il-bniedem u anke lejn pajjiżu b'ċertu rispett.

Aħna kellna bniedem ukoll li rnexxa f'qasam li pajjiżna qatt ma ġie 'l quddiem fih, u hawnhekk qed nirriferi għal Tony Drago, li kien kapaċi jilħaq livelli tajbin ħafna fil-billiard.

Jien persważ li anke bit-twaqqif tal-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se nkunu kapaċi nilħqu l-livell professjonali li huma kapaċi jilħqu pajjiżi oħra, u dan għandu jagħti r-riżultati tiegħu.

L-organizzazzjoni tal-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tkun differenti minn dik ta' l-MDC, ta' l-IPSE u tal-METCO għax din se tkun mibnija madwar direzzjoni strateġika.

Permezz tat-twaqqif ta' din il- korporazzjoni, aħna se nissapportjaw kemm il-manifattura kif ukoll lil dawk l-intrapriżi li huma relatati mas-servizzi.

Il-klijenti se jkollhom aċċess għal din il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża mhux billi jkellmu lil Peppi, Peppi jibgħathom għand Ġanni, Ġanni jibgħathom għand Ċikku, Ċikku jibgħathom għand Pilatu imbagħad Pilatu jibgħathom għand Kajfas, imma billi jaħdmu ma' persuna waħda li tkun kapaċi tgħin lill-klijent fil-biċċa xogħol li jkun se jagħmel mill-bidu sa l-aħħar.

Mr Speaker, l-Onor.

Dalli kkritikat il-fatt li l-quorum tal-bord se jkun magħmul biss minn seba' membri, pero` aħna ma rridux iktar minn hekk għax ma rridux struttura li tkun top-heavy.

M'hemmx bżonn li bord ikollu 13 jew 15-il ruħ.

L-importanti hu li jkollna xi ħaġa tajba u operattiva, u mbagħad jekk għada pitgħada nħossu li jkun aħjar jekk in-numru tal-membri tal-bord jikber, nagħmlu hekk, imma għalissa se nħallu kollox kif inhu.

Jien nixtieq li intom, li qegħdin fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra, tgħinuna nimxu fuq din l-istrateġija li qed nibnu, anke biex wara kollox, meta xi darba titilgħu fil-gvern - u nittama li ddumu ma titilgħu - inkunu ħallejnilkom xi ħaġa tajba li tkunu tistgħu tibnu fuqha.

Fl-aħħar mill- aħħar aħna l-membri ta' din il-Kamra kollha għandna għan wieħed; li nagħmlu dak li huwa bżonnjuż għal Malta.

Il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża se tieħu d-deċiżjonijiet flimkien mal-klijenti tagħha u mhux taqbad, tiddeċiedi hi imbagħad timponi d- deċiżjoni tagħha fuq il-klijent, kif kien jiġri qabel f'ħafna każi.

Din il- korporazzjoni se tara wkoll li jsir marketing tajjeb ta' dak li nipproduċu biex id-demand għall-prodotti Maltin jikber.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi dan l-intervent billi ngħid li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jipprovdi kuraġġ u huwa pass ġdid.

Għalhekk jien nistieden lill-membri tan-naħa l-oħra tal-Kamra sabiex naħdmu flimkien bħala Malta ġdida li se ssir membru ta' l-UE minn hawn u għaxar xhur oħra.

Ġaladarba nsiru membri ta' l-UE nkunu ħloqna l-mezzi, il-pedamenti u s- sisien kollha biex nirnexxu, pero` aħna nistgħu nirnexxu biss jekk ningħaqdu, naħdmu flimkien - u meta ngħid "naħdmu flimkien" m'iniex qed ngħid li għandna nikkritikaw biss imma għandna nilqgħu l-isfidi flimkien - inpoġġu rasna ma' xulxin u jekk hemm bżonn inħabbtuhom flimkien.

B'dan il- mod il-korporazzjoni Maltija għall-intrapriża tikseb suċċess ikbar milli kisbu l-MDC, l-IPSE u METCO li servew l-iskop tagħhom għal ċertu perijodu ta' żmien, pero` issa kien hemm bżonn li nieħdu pass 'il quddiem u nilqgħu għall-isfidi li ġejjin quddiemna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Onor.

Vassallo sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 9 ta' Lulju 2003 fis-6:00p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Awditjar Intern u Investigazzjonijiet Finanzjarji – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Unjoni Ewropea – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissarju għat-Tfal – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Sur President, ftit tal-ħin ilu smajt lis-Segretarju Parlamentari Abela jitkellem u laqatni punt mid-diskors tiegħu fejn appella lin-naħa ta' l-oppożizzjoni sabiex jgħinu lill-gvern.

Din kienet sorpriża kbira għalija għaliex żgur li dan l-appell ma japplikax fejn jidħlu l- ħteġijiet ta' Għawdex, u dan jintwera biċ-ċar mill-Ministru għal Għawdex li dejjem tara kif taħrab milli tirrispondi l-mistoqsijiet parlamentari li nagħmlu aħna.

Ċertament dan hu mod ferm unfair ta' kif timxi f'dan il- parlament, u se nsemmi eżempju ta' dan.

Jien wieħed minn dawk li nemmen li s-Lm750,000 li ntnefqu biex ġiet irranġata s-sala Sant'Anna fl-isptar ġenerali ta' Għawdex intnefqu għalxejn.

Jiena għamilt mistoqsija parlamentari fuq dan u staqsejt lill- Ministru għal Għawdex kemm intnefqu flus biex ġiet irranġata din is-sala, jekk ingħatawx kuntratti u xogħol lill-privat, kemm jiswa kull kuntratt u jekk ingħatawx kuntratti b'xi direct order.

Din il-mistoqsija parlamentari kienet iġġib in-numru 267 u r-risposta għaliha ngħatat fis-seduta numru 7 tad-9 ta' Ġunju 2003, liema risposta kienet tgħid hekk:

"Il-fondi għall-proġetti Residenza Sant'Anna nħarġu mill-Welfare Committee.

Għaldaqstant il-Ministru għal Għawdex m'hijiex f'pożizzjoni li tagħti l-informazzjoni mitluba.".

Issa, Sur President, inti kont ministru għal Għawdex u jien kont segretarju parlamentari għal Għawdex u ma naħsibx li din it-tip ta' r-risposta tagħmel unur la n-naħa tal-gvern u lanqas lil dan il-parlament.

Jien ma nistax nifhem kif il-Ministru għal Għawdex tirrispondi b'dan il-mod meta l-isptar jaqa' taħt id-dekasteru tagħha u l-fondi nħarġu proprju mill-Ministeru għal Għawdex!

Peress li ma ħadtx risposta, għamilt l-istess domanda lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali u fis-seduta numru 13 huwa rrisponda hekk:

"Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u r-risposta se tingħata f'xi seduta oħra.".

Sfortunatament, is-seduti għaddew waħda wara l-oħra imma r-risposta qatt ma waslet.

Ċertament, dan mhux il-mod kif il-mistoqsijiet parlamentari għandhom jiġu mwieġba.

Jiena kemm-il darba għedt li aħna d-deputati Għawdxin, la aħna Nazzjonalisti u anqas Laburisti imma aħna primarjament Għawdxin u għalhekk l-iskop tagħna ġo dan il-parlament hu li nservu u nagħmlu l-ġid lil poplu Għawdxi irrespettivament mill-kulur politiku.

Ċertament li dawn it-tip ta' risposti ma jgħinu xejn biex ikun hemm xi forma ta' ftehim bejn il-gvern u l-oppożizzjoni għaliex ma jistax ikun li l- oppożizzjoni tiġi mċaħħda minn informazzjoni daqstant importanti.

Sur President, irrid ngħid li jiena naqbel perfettament ma' dak li appella għalih l-Onor.

Anthony Abela, li l-oppożizzjoni għandha tgħin speċjalment għal dak li għandu x'jaqsam ma' Għawdex.

Qed ngħid dan għax nemmen, u inti, Sur President, naħseb li temmen bħali, li l-ebda Malti m'hu se jirranġa l- problemi li għandna aħna l-Għawdxin.

Fil-fatt, meta morna Malta biex nippruvaw nirranġaw xi problema li kellna f'Għawdex dejjem sibna ostakoli kbar biex din titranġa u għalhekk, aħna d-deputati Għawdxin irridu nkunu magħquda sabiex nifhmu l-problemi ta' Għawdex u nippruvaw nirranġawhom.

Sur President, qabel ma nitkellem ftit dwar is-sitwazzjoni preżenti ta' Għawdex xtaqt niftaħ parentesi.

L-elezzjoni għaddiet u ntrebħet mill-partit Nazzjonalista – hawnhekk irrid ngħid prosit lill-partit Nazzjonalista tal-kapaċita` li għandu li jimmanipula imħuħ il-poplu u rrid nifraħ lill-Ministru għal Għawdex għas- suċċess personali li ġabet u nsellem u nirringrazzja lil żewġ ex membri parlamentari Għawdxin, Carmelo Borg u Victor Galea Pace għax dawn ukoll taw sehmhom għall-ġid tal-poplu Għawdxi – imma issa wasal iż-żmien li nħarsu 'l quddiem u nistaqsu: Quo vadis?

S'issa nafu biss minn fejn tlaqna u cioe` li l-poplu Malti u Għawdxi jrid li pajjiżna jidħol fl-UE.

Il-Ministru għal Għawdex qalet li malli nidħlu fl-UE Għawdex se jibda jgawdi minn tliet benefiċċji prinċipali.

L-ewwel benefiċċju hu li għalkemm aħna nikklassifikaw taħt il-kategorija ta' NUTS 3, l-uniku vantaġġ li għandu Għawdex hu li se jkollu statistika separata minn dik ta' Malta u jekk il-livell ta' żvilupp għal Malta jilħaq il-livell ta' xi pajjiż fl-UE, allura mbagħad Għawdex jista' jigwadanja mill-fondi ta' l-UE fis-sens li jiġi meqjus bħala objective one area.

It-tieni benefiċċju hu li Għawdex se jkollu financial table għalih u t-tielet benefiċċju hu li se jkun hemm kumitat għall-proġetti reġjonali li se jkun presedut mill-Ministru għal Għawdex.

Skond il-Ministru, dawn huma t-tliet benefiċċji li Għawdex se jgawdi minnhom pero` hawn ta' min igħid li m'hemmx biss vantaġġi imma hemm żvantaġġi kbar, fosthom it-tneħħija tas-sussidju fuq it-trasport, il- liberalizzazzjoni tal-Gozo Channel u l-fatt li s-sajjieda se jintlaqtu serjament għax l-area fejn jistadu se tonqos u s-sajd tal-lampuki se jinfetaħ għal kulħadd.

Dawn huma punti li l-poplu Malti u Għawdex iddeċieda fuqhom fl-elezzjoni li għaddiet jew almenu hekk suppost.

Qed ngħid hekk għax jiena wieħed minn dawk li nemmen li l-poplu Għawdxi mhux veru vvota għall-UE imma vvota għall-pjaċir personali.

Dan qiegħed ngħidu għaliex jekk tara s-sitwazzjoni politika kif kienet ftit qabel l-elezzjoni ssib li l-Ministru għal GĦawdex daħlet mentalita` egoistika fil-poplu GĦawdxi fejn l-aqwa ħaġa hi li dak li jkun jinqeda u jiġi jaqa' u jqum mill-ġid ta' GĦawdex u l-Għawdxin in ġenerali.

Din ċertament hija attitudni ħażina ħafna.

Ftit qabel l-elezzjoni rajna ħafna pjaċiri politiċi jitwettqu.

Bdejna naraw nies li bdew jgħaddu board u ħaddiema tal-gvern jintbagħtu jaħdmu fil- privat.

Fil-fatt, meta kont qiegħed nagħmel id-door to door visiting, tkellimt ma' ħaddiem li jibni l-ġebel tas-sejjieħ u dan qalli li hu kien ilu jaħdem fil-privat sentejn u nofs għax dejjem jibagħtuh jaħdem għand dak u għand l-ieħor.

Mhux dan biss imma qabel l-elezzjoni rajna wkoll każi ta' xogħol ta' concrete u madum li kien qed jingħata lill-privat u dan għandi l- provi dwaru.

Rajna ħerġin ukoll kemm-il direct order u transfer.

Rajna wkoll sajjieda GĦawdxin li ngħataw Lm5,000 għotja u suppost issa se jagħtuhom Lm10,000 oħra u rajna anke ndħil mill-Ministru għal Għawdex fuq il-bord tad-DCC tal-MEPA u telefonati lil ċerti nies biex imorru fit-"tali" data għax ikun hemm il-bord "tagħhom" u dawn jirranġawlhom sabiex il- permess jgħaddi żgur.

Dawn huma affarijiet li ġraw u jekk il-ministru tgħid li mhux veru, jien inkun nista' nirrispondiha.

Rajna ħafna abbużi kbar isiru fil-gżira GĦawdxija, bħall-każijiet ta' uffiċjali tal-gvern f'GĦawdex li jieħdu l- flus biex jaqdu lil xi ħadd.

Sur President, dan kollu m'iniex ngħidu jiena biss imma indikatu anke l-Malta Today fejn qalet li l-Ministeru għal Għawdex għandu track record li jagħti ħafna kuntratti b'direct orders.

Sur President, hemm bżonn li l-affarijiet jitbidlu u tibda titħaddem sistema iżjed serja.

Hija sfortuna kbira li l-poplu Għawdxi spiċċa bil- mentalita` ta' "tajjeb jiena, tajjeb kulħadd u għalhekk niġi naqa' u nqum minn kulħadd".

Din hi r-raġuni għaliex GĦawdex sejjer lura bħall-granċ, għax fejn qabel inti kellek dak il-poter politiku li kien għassa biex jara li dak li huwa ta' GĦawdex jieħdu u jiġġieled biex iġib iktar drittijiet għall-poplu GĦawdxi, illum qed naraw li dawn l-affarijiet qed jispiċċaw ftit ftit bir-riżultat li GĦawdex qiegħed ibati.

Fil-fatt il-Malta Today irrapportat hekk:

"The number of direct orders issued by Giovanna Debono's ministry for Gozo totalled an alarming 95 between January 2001 and April 2003.

The total value of the direct orders amounts to Lm421,455.".

Issa meta nitkellmu fuq direct orders qed nitkellmu fuq affarijiet li jidhru u anke fuq dan hemm id-dubji, aħseb u ara x'qed jiġri fuq affarijiet li ma jidhrux!

Għalhekk huwa mportanti li l-gvern u l-oppożizzjoni jaħdmu bis-serjeta` sabiex dawn l-affarijiet jiġu rranġati.

Wara kollox, għalxejn naħdmu biex inġibu skoss voti jekk fl-aħħar mill-aħħar Għawdex ma jibbenefikax.

Jiena naf - u persważ li kulmin għandu l-interess għall-qalbu ta' GĦawdex u tal-poplu GĦawdxi wkoll jaf - li GĦawdex prattikament m'hu qiegħed jieħu xejn minn dan il-gvern.

GĦawdex illum spiċċa fi gzira fejn il-pjaċiri personali jirrenjaw u dan qed iwassal biex jitkisser it-tessut tas-soċjeta` GĦawdxija, soċjeta` li kemm inti Sur President u kemm jiena - meta kont segretarju parlamentari - ħdima biex inmexxu 'il quddiem.

Din hi r-raġuni għalfejn fil-bidu tad-diskors jiena staqsejt "quo vadis?".

Is- sitwazzjoni tidher li hi tal-biki.

Fix-xahar ta' Awissu fabbrika oħra tal- Lloyds fil-qasam industrjali tal-gzira Għawdxija se tagħlaq u tiżdied mal- lista ta' ħafna fabbriki li għalqu f'Għawdex reċentement.

Huwa importanti li naraw il-veri problemi li għandha l-gżira GĦawdxija u nagħmlu enfasi fuq il-kunċett ta' reġjun, kunċett li meta inti kont ministru għal GĦawdex, Sur President, kont ħdimt ħafna għalih.

Il-partit Laburista jaqbel ma' dan il-kunċett ta' reġjonalita` u għalhekk il-partit Laburista f'din il-leġislatura għamel kelliem ewlieni għar-reġjun ta' GĦawdex proprju biex jagħmel enfasi li GĦawdex m'huwiex xi distrett imma hu reġjun imdawwar bil-baħar u għalhekk għandu problemi differenti u partikolari.

Jiddispjaċini ħafna ninnota li l-investiment f'Għawdex waqaf totalment u m'hemmx pjan biex il-gżira GĦawdxija terġa' tibda tattira l-investiment.

Kienet dejjem problema kbira dik li toħloq ġid biżżejjed sabiex ir-rota ekonomika Għawdxija ddur u ddur b'rata aktar mgħaġġla.

F'Għawdex hemm ukoll il-problema tas-self-employed għax dawn fil-maġġoranza tagħhom jiftħu retail outlets li jkunu biss marginally viable fejn l-attivita` tagħhom tkun dik li jixtru imbagħad ibigħu l-istess prodott u ma tantx hemm self- employed li jipproduċu xi ħaġa huma.

Sfortunatament il-Ministru għal Għawdex m'hi qed tagħmel xejn biex is-self-employed Għawdxi jingħata s- saħħa u l-inċentiv biex ikun jista' jilħaq lis-self-employed Malti.

Qabel konna ngħidu li b'ġustizzja, inti trid tagħmel ċittadin Għawdxi għall-inqas daqs ċittadin mill-Mellieħa pero` dan il-kunċett ta' reġjonalita` qed jispiċċa llum u se jkompli jispiċċa b'rata iżjed mgħaġġla jekk il-Ministeru għal Għawdex se jkompli jagħmel kollox bil-moħbi biex ħadd ma jkun jaf lil min ta direct orders, lil min ta transfer, lil min ta promotion, lil min irranġa biex jieħu l-permess eċċ. Kulħadd jaf li dawn l-affarijiet qed jiġru f'Għawdex għax bħalma tiltaqa' inti man-nies, Sur President, niltaqa' jiena u jiltaqa' kulħadd u f'Għawdex in-nies huma magħrufa.

Sur President, jiena nieħu għalija meta niftaħ "The Sunday Times" u naqra li l-GTA bagħtet xi proposti fuq kif l-affarijiet fil-qasam turistiku Għawdxi jistgħu jmorru 'l quddiem u dawn lanqas kellhom id-deċenza li jibagħtu kopja ta' dan id-dokument lill-membri ta' l-oppożizzjoni.

Dan hu eżempju tal-firda li teżisti f'Għawdex fejn kulħadd jaħseb biss fil-ġid personali u m'għadx hemm dak is-sens li jsir ix-xogħol għall-ġid ta' l- Għawdxin kollha.

Sur President, nerġa' ngħid li dan hu ħażin u qed ikisser lis-soċjeta` Għawdxija.

Ma jistax ikun li tikkopera mal-Ministeru għal Għawdex meta anke fuq affarijiet żgħar bħal dawn ma ssibx għajnuna mingħandu.

Il-Ministru għal Għawdex ma kellhiex id-diċenza li tagħti kopja ta' dan ir-rapport lill- membri ta' l-oppożizzjoni.

Bħallikieku huma biss għandhom għal qalbhom il- ġid tal-poplu Għawdxi!

Aħna ta' l-oppożizzjoni għandna interess naraw kif Għawdex jista' jimxi 'l quddiem u għalhekk għandna dritt li nirċievu dawn it-tip ta' rapporti u mhux nispiċċaw naqraw fuqhom biss fil-gazzetti.

Sur President, l-oppożizzjoni għandha ħafna x'toffri għall-ġid tal-poplu Għawdxi u aħna lesti nagħtu s-sehem tagħna għal dan b'kundizzjoni li tan- naħa tal-gvern ikollhom rieda politika serja li jaħdmu magħna għall-ġid tal- poplu Għawdxi.

Wieħed mill-proġetti li aħna nemmnu li għandu jitwettaq hu l-car park fiċ-ċentru komunali ta' Għawdex.

Dan hu proġett li bdieh il- gvern Laburista – u mhux il-gvern Nazzjonalista kif qalet il-Ministru għal Għawdex - u issa hemm bżonn li jitmexxa 'l quddiem.

Dan il-proġett kien ġie deċiż l-aħħar darba li ltaqa' l-Kabinett f'Għawdex u dawn kienu anke qablu biex joħorġu l-flus ħalli jagħmlu ċentru komunali f'Għawdex.

F'dan iċ- ċentru komunali kien hemm ukoll ippjanat proġett biex issir lukanda żgħira fir-Rabat.

Hemm bżonn li lil din il-belt nagħtuha l-ħajja għax ftit ftit qed tmut bħalma mietet il-Belt Valletta.

Aħna ta' l-oppożizzjoni nemmnu li dan il-proġett għandu jsir għax ħdejn il-bajjiet għandna ħafna lukandi imma fir-Rabat m'hemm xejn, pero` sfortunatament f'Għawdex mhux qed naraw dik il- motivazzjoni politika biex isiru proġetti bħal dawn li semmejt li jkunu ta' tant fejda għall-gżira tagħna.

Xtaqt issa nitkellem dwar il-qasam tas- saħħa f'Għawdex.

Ħaġa li lili tinkwetani ferm – pero` fuq din I stand to be corrected u jenħtieġ li l-Ministru tirrispondi jew hux minnu dan – hi l-fatt li l-vot kapitali kollu għar-rigward tas-saħħa ntnefaq kważi kollu u baqa' biss Lm2,000 u dan meta għadna f'nofs is-sena.

Dan il-fatt jinkwetani ferm għax fis-sena u disa' xhur li għamilna aħna, għamilna l-procurement committee u dan kien jara sena b'sena x'equipment se jkollu bżonn l-isptar ta' Għawdex sabiex ma jkunx sempliċi polyclinic imma jkun sptar attrezzat tajjeb sabiex innaqsu l-użu tal-helicopter mill-isptar ta' Għawdex għall-isptar ta' Malta.

Qed ngħid dan għax din is-sena kelli l-isfortuna li nuża darbtejn is- servizz tal-helicopter, waħda minħabba t-twelid tat-tifel tiegħi u l-oħra minħabba problema ta' saħħa personali.

Hawnhekk bl-ebda mod ma rrid nikkritika l-istaff ta' l-isptar Malti, anzi rrid nirringrazzjhom għax huma nies dedikati u professjonali ħafna bħal Prof. Fenech, Mr Galea u anke l- istaff ta' l-anti-natal u post-natal pero` hemm bżonn li l-isptar t'Għawdex jiġi attrezzat tajjeb ħalli nnaqqsu l-bżonn li bniedem ikollu joqgħod jiġi trasportat.

Sur President, niftakar li kienu xi l-11:00p.m. meta sfortunatament kelli nidħol l-isptar t'Għawdex minħabba problemi f'qalbi.

Hemmhekk suppost sar l- istress test bl-istress machine sabiex ikunu jafu jekk il-qalb hijiex qed taħdem sewwa pero` din kienet ilha bil-ħsara minn Diċembru tas-sena l-oħra – donnhom Ii ma ridux jgħiduli dan – u filgħodu kellhom jibagħtuni bil- helicopter lejn Malta sabiex nagħmel dan it-test.

Din il-makna għadha sal- lum ma taħdimx u jien nixtieq nistaqsi dwar x'inhu jiġri.

Għalfejn għadha ma nxtratx stress machine ġdida, li jiena nformat li tiswa Lm10,000, meta dik attwali ilha bil-ħsara minn Diċembru tas-sena l-oħra?

Dan qed iwassal biex jekk bniedem irid jagħmel test tal-qalb, irid jew imur jagħmlu b'mod privat u jeħel xi Lm90 jew inkella joqgħod fil-queue biex forsi jinqeda Malta.

Dan hu ħażin u hemm bżonn li s-saħħa tal-poplu Għawdxi tingħata l- priorita` li ħaqqha u dak li hemm bżonn jinxtara, jinxtara u mhux qegħdin f'sitwazzjoni fejn jintnefqu Lm0.75 miljun biex tittranġa sala – fejn anke kien hemm abbużi kbar u xogħol li ma sarx sewwa – imbagħad makna importanti bħal din ma tinxtarax.

Makna oħra importanti li għandha tinxtara hi dik tal-mammogram, liema makna tieħu X-rays speċjali.

Minħabba li għad m'hemmx din il-makna fl-isptar Għawdxi, in-nisa tqal qed jiġu esposti għal X-rays normali li jagħmlu ħsara lit-tarbija.

Sur President, inti kont ftaħt is-CCU li ċertament kienet qabża fil-kwalita` pero` hemm bżonn li nimxu 'l quddiem għax ma jistax ikun li f'dan il-unit inkomplu ndaħħlu nies b'infections u nies bi problemi tal- qalb ħdejn xulxin.

Hemm bżonn li nippjanaw aktar bis-serjeta` sabiex ikun hemm section tas-CCU u section differenti għan-nies li jkollhom infections għax mhux tajjeb li dawn il-pazjenti jitħalltu.

Eżempju ieħor ta' servizz li hemm bżonn jibda jingħata f'Għawdex hu dak tal-chemotherapy għax ma jistax ikun li għal ħames minuti terapija bniedem irid joqgħod jiġi Malta erba' darbiet fil-ġimgħa.

Sur President, jien nappella lill-Ministru għal Għawdex biex tibda taħdem fuq dawn l-affarijiet għall-ġid ta' l-Għawdxin u mhux tħalli kollox sejjer għall-agħar.

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni jiena nerġa' ntenni li m'iniex se nħalli dawn l-affarijiet jorqdu.

Issa anke nfetħet fergħa ta' St. James Hospital f'Għawdex u rridu naraw li l-affarijiet ma jmorrux għall-agħar għax xi ħadd ikollu interess li jaġevola s-settur tas-saħħa privat.

Jiena nappella wkoll lill-Ministru għal Għawdex biex terġa' twaqqaf procurement committee ieħor ħalli jinxtara l-apparat mediku li hemm bżonn u jekk m'hemmx fondi, nappellala ġġibhom minn x'imkien għax is-saħħa ta' l- Għawdxin għandha tieħu prijorita` fuq kollox.

Nagħlaq billi ngħid lill-Ministru għal Għawdex li żmien l-elezzjoni għadda u għalhekk issa wasal iż-żmien li d-deputati Għawdxin tal-gvern u l- oppożizzjoni jingħaqdu flimkien biex jaħdmu għall-ġid tal-poplu Għawdxi li fl-aħħar mill-aħħar huwa l-interess tagħna lkoll.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa, 9 ta' Lulju 2003, fis-6:00p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MUŻEWIJIET - XOGĦOL TA' RINNOVAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm sar xogħol ta' rinnovar ta' mużewijiet fis-snin 2000, 2001, 2002 u 2003?

Jista' jgħid liema huma dawn ix-xogħlijiet, meta saru u kemm swew?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

SCHENGEN VISAS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk mas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, il- gvern jibdiex jipproċessa biss Schengen visas?

Jista' jgħid jekk teżistix sistema li biha l-gvern ikun jista' joħroġ Schengen visa limitatament għal żjara f'Malta, dejjem fuq indikazzjoni ta' l-applikant?

ONOR.

TONIO BORG: Mad-dħul ta` Malta fl-Enjoni Uwropea f`Mejju ta' l- 2004, il-Gvern Malti joħroġ biss visas validi għal Malta peress li ma jkunx għadu parti minn Schengen.

Mad-dħul ta` Malta fis-sistema Schengen ikun possibbli li tinħareġ visa with limited territorial validity, skond kif hemm provdut fil-common consular manual u cioe,` f'każi li jkunu ġustifikati, bħal per eżempju każi umanitarji, każi ta` interess nazzjonali, każi ta` obligazzjonijiet internazzjonali, eċċ.

VISAS GĦAL ĊITTADINI MILL-AFRIKA TA' FUQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' il- Ministru jgħid jekk sarx - jew hux se jsir - studju dwar l-impatt ta' l- introduzzjoni ta' visa għal ċittadini minn pajjiżi mill-Afrika ta' Fuq mas- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-tweġiba hi fin-negattiv.

VISAS GĦAL ĊITTADINI LIBJANI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew ċittadini Libjani matul l-1998, l-1999, l-2000, l-2001 u l-2002?

Jista' jgħid meta l-gvern beħsiebu jitlob visa għal ċittadini Libjani?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta` ċittadini Libjani li ġew Malta kien ta' 38,166 fl-1998; 45,839 fl-1999; 44,955 fl-2000; 32,386 fl-2001 u 24,011 fl-2002.

Il-ħtieġa ta` visa se tidħol mhux iktar tard mill-1 ta` Mejju 2004.

VISAS GĦAL ĊITTADINI LIBJANI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Billi bejn issa u s-sħubija formali ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se jkollha tiġi introdotta visa għal ċittadini Libjani, jista' il-Ministru jgħid jekk humiex qed jittieħdu miżuri amministrattivi mill-Ambaxxata Maltija fi Tripli biex tkun tista' tipproċessa b'effiċjenza applikazzjonijiet għal visas minn ċittadini Libjani għal skop ta' turiżmu jew xogħol?

Jista' jgħid jekk l-Ambaxxata Maltija fi Tripli tistax testendi s-servizz tagħha fi bliet oħrajn fil-Libja billi dawk li ma jirrisjedux fi Tripli se jkollhom jivjaġġaw mijiet ta' mili lejn Tripli biex jippreżentaw l- applikazzjoni tagħhom?

ONOR.

JOE BORG: Peress li sa mhux aktar tard mill-1 ta' Mejju 2004 ċittadini Libjani se jkollhom bżonn visa biex jiġu Malta, l-Ambaxxata Maltija fi Tripli qiegħda tiġi attrezzata kemm f'sens ta' impjegati kif ukoll f'termini ta' infrastruttura sabiex tkun tista' tilqa' b'mod effiċjenti u sistematiku għall-influss mistenni ta' ċittadini Libjani li jkunu se jżuru pajjiżna u li għal dak il-għan ikollha tinħareġ visa.

Minbarra l-visa normali, ċittadini Libjani li jżuru Malta ta' spiss se jkunu jistgħu jibbenefikaw billi jingħataw multiple-entry visa.

Il-ministeru se jeżamina kif ser tkun il-flow ta' applikazzjonijiet għal visas u minn liema bliet fil-Libja jiġu.

Fuq kollox il-ministeru se jara li l-applikanti kollha jinqdew sew, malajr u mingħajr tfixkil.

Kwalunkwe diffikultajiet li jistgħu jinqalgħu għall-bidu se jiġu indirizzati mill- ewwel u ser nagħmlu dak kollu possibbli sabiex is-servizz tal-ħruġ tal- visas ikun wieħed effiċjenti u effikaċi.

NSO – PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-EUROSTAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-istatistika kollha tal-eurostat dwar Malta tiġi ppubblikata mill-NSO, l-aktar fejn jidħlu finanzi pubbliċi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika dwar Malta li tippubblika l-eurostat fil-maġġoranza l-kbira tal-każi toriġina mill-NSO.

Normalment il-eurostat tuża dik l-istatistika f'pubblikazzjonijiet tagħha fejn it-tagħrif fuq Malta jidher f'tabelli kumparattivi ma' pajjiżi oħra membri ta' l-Unjoni Ewropea jew fi stat ta' accession.

Apparti l-fatt li m'għandux id-dritt legali biex jerġa' jippubblika pubblikazzjonijiet maħruġa mill-eurostat, l-NSO m'għandux riżorsi umani u finanzjarji biex iwettaq ħaġa bħal din.

Naturalment l-NSO regolarment joħroġ statistika fuq kull suġġett li jinvestiga permezz ta' news releases, pubblikazzjonijiet oħra kif ukoll tal-website tiegħu fuq l-internet (http://www.nso.gov.mt).

Min-naħa l-oħra, l-istatistika tal-eurostat tinħareġ fuq il-website http://europa.eu.int/comm/eurostat.

ŻEBBUĠ – PENSJONI TAS-SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament u li ħadmet mas-servizzi Ingliżi fil-perjodu 1951-1966 - u allura tħallsu l-kontribuzzjonijiet soċjali ta' matul dan il-perjodu - hijiex intitolata għal pensjoni tas- sigurta' soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi lill- persuna indikata fl-uffiċċju distrettwali tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali li jkopri l-lokalita' tagħha.

EŻAMI TAL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'kien it-total ta' studenti li qagħdu għall-eżami tad- dħul fil-junior lyceum?

Kemm kienu bniet u kemm kienu subien?

Kemm għaddew?

X'kien in-numru ta' studenti li għaddew mill-ħames suġġetti?

Kemm kien hemm studenti eliġibbli li jagħmlu l-eżami iżda għażlu li ma jagħmluhx?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jiġi vverifikat mid-dipartiment u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - EŻAMI TAR-RELIĠJON

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm studenti li talbu li ma joqogħdux għall-eżami tar-reliġjon?

Dawn tfal ta' ġenituri Maltin?

Hemm minn talab biex ma joqgħodx għal xi eżami ieħor minbarra r-reliġjon?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li 39 talbu li ma joqogħdux għall-eżami tar- reliġjon - kien hemm ukoll għaxar studenti expatriate li awtomatikament ikunu eżenti mir-reliġjon – u minn dawn 28 għandhom ġenituri Maltin, tlieta għandhom wieħed biss mill-ġenituri ta' ċittadinanza Maltija u tmienja għandhom ġenituri barranin.

Studenti li talbu li ma joqogħdux għal xi eżami ieħor minbarra r-reliġjon kienu għaxra fl-istudju soċjali u 17 fil-Malti.

SKOLA TAL-ĦANDAQ - XOGĦOL TA' MANUTENZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani sabiex l-iskola tal-Ħandaq li qabel kienet tas-servizzi Ingliżi, isirilha xogħol ta' maintenance?

Huwa l-ħsieb li din tinbena mill-ġdid jew li jsir xogħol kbir ta' maintenance biss?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskola tal-Ħandaq se jsiru xogħlijiet ta' maintenance, partikolarment fuq is-soqfa biex dawn ma jibqgħux iqattru.

Dan is-sajf ser issir ħidma sabiex tinħatt boiler room biex il-kamra tkun tista' tiġi konvertita għat-tagħlim, xogħlijiet żgħar ta' tisbiħ, tibdil ta' xi katusi tad-drenaġġ u xi overhead high tension cables ser jintradmu taħt l-art.

Qed isiru diskussjonijiet mal-MEPA sabiex tkun tista' tinbena skola ġdida f'dawn l-inħawi jew fil-viċin, suġġett li kien ukoll diskuss f'konsultazzjonijiet pubbliċi li għamlet il-MEPA riċentement.

VERDALA: SKOLA ĠUŻEPPI DESPOTT - RIKOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani sabiex l-iskola Ġużeppi Despott tal- Verdala tinbena mill-ġdid?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sar audit u tħejja master plan għall- iskola Ġużeppi Despott li jieħu inkonsiderazzjoni diversi fatturi, fosthom iċ-ċaqliq demografiku ta' l-istudenti, il-ħsebijiet edukattivi futuri, l- istat tal-bini eżistenti u l-ħteġijiet li jirrikjedi l-kurrikulu nazzjonali.

Peress li l-kumpless Ġużeppi Despott hu magħmul minn diversi blokok li wħud minnhom għandhom valur storiku, il-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada se tieħu ħsieb li tirrestawra dawk il-blokok li jridu jinżammu filwaqt li twaqqa' in-nissen huts u tibni kumpless modern għal madwar 1,000 student.

Wara li saret konsultazzjoni mas-surmast ta' l-iskola, saret applikazzjoni għal outline development permit lill-MEPA u din qed tiġi pproċessata.

SKEJJEL – PE LESSONS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm studenti li bħalissa qed jieħdu l-PE bħala suġġett akkademiku?

Kemm minnhom huma subien u kemm bniet?

F'liema skejjel qed isir it-tagħlim?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm 784 student u studenta li għażlu l- edukazzjoni fiżika bħala suġġett optional fiż-żewġ komponimenti tiegħu, dik prattika u dik teorika.

Minn dawn l-istudenti 393 huma subien u 391 huma bniet.

It-tabella mehmuża turi l-iskejjel fejn il-PE option qed tkun mgħallma u n- numru ta' studenti f'kull skola.

SKEJJEL – PE TEACHERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm għalliema gradwati biex jgħallmu l-PE bħala suġġett akkademiku?

Min huma u f'liema skejjel jgħallmu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ser titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra lista ta' għalliema ta' l-edukazzjoni fiżika fl-iskejjel ta' l-istat.

Dawk immarkati Tr huma għalliema gradwati b'ċertifikat ta' għalliem minn teacher training colleges u għaldaqstant għandhom il-kompetenzi meħtieġa biex jgħallmu l- edukazzjoni fiżika fiż-żewġ komponimenti tagħha, dik prattika u dik teorika.

Dan ma jeskludix li x'uħud mill-instructors għandhom ukoll dawn il- kompetenzi.

ĠUSTIZZJA U INTERN – KIRI U XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' karozzi li qegħdin jintużaw mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Kemm minnhom huma government-owned u kemm huma mikrija?

Fil-każ ta' dawk mikrija, jista' jgħid b'liema rata huma mikrija u jekk humiex leased on contract?

Min jagħmel użu minn dawn il-karozzi?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel u t-tieni parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 343.

It-tagħrif l-ieħor mitlub dwar karozzi mikrija hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

RIŻORSI U INFRASTRUTTURA – KIRI U XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' karozzi li qegħdin jintużaw mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Min jagħmel użu minn dawn il-karozzi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' karozzi reġistrati mad-dipartiment tal-manifattura u servizzi li jintużaw mid-dipartiment fi ħdan it-taqsima tax-xogħlijiet huwa ta' 37.

Disgħa jintużaw minn dawn id-diretturi: Vincent Cassar, Anthony Abela, Nicholas Grech, Ray Farrugia, Victor Sant, C. Mifsud Borg, Joseph Degiorgio, Joseph Sammut u Mario Rodgers.

Karozza oħra bħalissa mhix qed tintuża.

Id-dipartiment tal-manifattura u servizzi jagħmel użu minn tmien karozzi, tlieta minnhom għall-użu ġenerali fis-sezzjoni ta' Kordin waqt li l-oħrajn jintużaw minn uffiċjali tekniċi fis-sezzjoni tal-Marsa, u cioe' minn Jimmy Mercieca, Andrew Seychell, Joe Gauci, Franco Abela u Silvio Deleonardo.

Wara l-ħin normali tax-xogħol dawn il-vetturi jinżammu maqfulin fil- garaxxijiet tad-dipartiment.

Il-karozzi l-oħra huma mqassmin f'dawn id-dipartimenti:

|Segretarjat |1 | |permanenti | | |Finanzi u |2 | |amministrazzjoni | | |Drenaġġ |5 | |Direttur ġenerali |4 | |Kostruzzjoni |2 | |Distretti |1 | |Ministeru |2 | |Bini u inġinerija |2 |

L-ammont ta' karozzi mikrija mid-dipartiment tal-manifattura u servizzi għan-nom tat-taqsima tax-xogħlijiet huwa ta' 59, anke jekk in-numru tagħhom jaf ivarja minn żmien għal żmien.

Il-lista tal-persuni li qed jagħmlu użu minn dawn il-karozzi qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

GĦAWDEX – KIRI U XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm hu l-ammont ta' karozzi li qegħdin jintużaw mid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha?

Fil-każ ta' dawk mikrija, tista' tgħid b'liema rata u jekk humiex leased on contract?

Min jagħmel użu minn dawn il-karozzi?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li l-informazzjoni mitluba hi kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

SAĦĦA – KIRI U XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' karozzi li qegħdin jintużaw mid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Kemm minnhom huma government-owned u kemm huma mikrija?

Fil-każ ta' dawk mikrija, jista' jgħid b'liema rata u jekk humiex leased on contract?

Min jagħmel użu minn dawn il-karozzi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diviżjoni tas-saħħa għandha 29 karozza tal-gvern u tikri erba' karozzi oħra on contract.

Tnejn mill-karozzi jinkrew Lm6.75 kuljum u qed jintużaw mill-uffiċjali ta' l-environmental health unit għall-perjodu ta' bejn id-19 ta' Mejju u s-26 ta' Ottubru 2003.

Iż-żewġ karozzi l-oħra mikrija jintużaw mill-personal assistant (Lm6.70 kuljum) u l-assistant private secretary (Lm6.25 kuljum), skond kif stipulat fil-memorandum of engagement.

TII – KIRI U XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' karozzi li qegħdin jintużaw mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Fil-każ ta' dawk mikrija, jista' jgħid b'liema rata huma mikrija u jekk humiex leased on contract?

Min jagħmel użu minn dawn il-karozzi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET BARRANIN – KIRI U XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' karozzi li qegħdin jintużaw mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Min jagħmel użu minn dawn il-karozzi?

ONOR.

JOE BORG: In-numru ta' karozzi li qed jintużaw mill-ministeru hu ta' 62.

Minn dawn 59 huma proprjeta' tal-gvern, li minnhom 58 huma karozzi saloon - u jinkludu l-karozzi uffiċjali kollha ta' l-ambaxxati barra minn Malta – u vann li jintuża mill-international institute on ageing (INIA).

Il-ministeru juża wkoll tliet vetturi mikrija bil-ġurnata li waħda tintuża mill-head tas-segretarjat tiegħi, oħra minn konsulent fil-ministeru u l- oħra mill-uffiċċju tal-MIC.

B'riferenza għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari 340, nixtieq nippreċiża illi n-numru ta' karozzi proprjeta` tal-gvern użati mill- ministeru huwa ta' 59 kif intqal hawn fuq u mhux 58 kif indikat f'dik ir- risposta.

Bi żvista ma ġietx magħduda karozza saloon li tintuża mill-INIA oltre il-vann fuq imsemmi.

KUMPANNIJI PUBBLIĊI - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 659 u jgħid tul l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena, kemm ingħataw promozzjonijiet mal-kumpanniji pubbliċi li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

Jista' jagħti t-tagħrif kumpannija b'kumpannija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SIGURTA' SOĊJALI – PENSJONI TAR-ROMOL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ir-romol humiex intitolati għall-pensjoni tas-sigurta' soċjali kif ukoll għall- pensjoni tat-teżor?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Armla tikkwalifika għall-pensjoni tar-romol taħt l- Att dwar is-Sigurta' Soċjali jekk tkun tissodisfa l-kondizzjonijiet stabiliti fl-istess Att.

Armla li tirċievi pensjoni mit-teżor tibqa' intitolata għall-pensjoni tar-romol tas-sigurta' socjali.

TA' QALI CRAFTS CENTRE - PUBLIC CONVENIENCE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 356, jista' il- Ministru jara li tinfetaħ il-public convenience li hemm fil-crafts centre ta' Ta' Qali għax minkejja li ilha mibnija snin baqgħet dejjem magħluqa, bil-konsegwenza li turisti li ta' kuljum iżuru dan il-post m'għandhomx aċċess għaliha u jkollhom jinqdew mod ieħor?

ONOR.

JOHN DALLI: Jien informat li fil-villaġġ ta' l-artiġġjanat ta' Ta' Qali hemm public convenience miftuħa għall-użu tal-pubbliku.

STABILIMENTI TA' L-IKEL - IMWEJJED FUQ BARRA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 567, jista' il-Ministru jgħid jekk il-kunsilli lokali għandhomx dritt li joħorgu permessi temporanji biex xi ħadd joħroġ l-imwejjed barra u jservi x-xorb?

ONOR.

TONIO BORG: Nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- bars temporanji li jintramaw waqt xi attivitajiet bħalma huma festi reliġjużi.

F'dan il-każ japplika avviż legali 119 ta' l-2002 li jistipula li ħadd ma jista' iwaqqaf xi posta f'xi triq jew jagħmel xi attivita` kummerċjali f'tali triq f'xi ġurnata jew ġranet speċjali jew speċifiċi mingħajr il-permess tal-kunsill lokali.

Ta' min jgħid ukoll illi għal raġunijiet ta' ordni pubbliku eċċ., il- kummissarju tal-pulizija jista' iwaqqaf jew jissospendi permess maħruġ mill- kunsill lokali.

ŻEJTUN - QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- provvista ta' l-elettriku fil-każ ta' żewġ familji - dettalji qed jintbagħtu separatament – ta' spiss tinqata'?

Għaliex din il-problema baqgħet ma ġietx rimedjata minkejja li dawn in-nies ilhom ħafna jirrapportaw dan l-inkonvenjent?

Possibbli jsir xi ħaġa għax apparti l- inkonvenjent, dawn il-familji qed isofru ħsarat fl-appliances?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL LIJA – UFFIĊINI TAL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm qed iħallas il-kunsill lokali ta' Ħal Lija għall-uffiċini li qed juża?

Għaliex ma jingħatax Villa Francia fl-istess raħal li tħalliet b'wirt lill-istat?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita` legali distinta u għaldaqstant nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir direttament lill-kunsill konċernat.

Villa Francia hija amministrata mill-uffiċċju tal-prim ministru.

ĦAL LIJA: TRIQ IL-KUNĊIZZJONI - TRAFFIKU

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Ministru jara x'jista' isir sabiex jitrażżan it-traffiku fil- parti d-dejqa ta' Triq il-Kunċizzjoni, Ħal Lija?

Jaf il-Ministru bil- perikli għat-tfal u għal ħafna anzjani li joqogħdu fl-inħawi, peress li ħafna vetturi jinżlu b'veloċita' qawwija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-kunsill lokali ta` Ħal Lija qiegħed f'konsultazzjoni ma' espert tat-traffic management biex flimkien ma' l-awtorita` tat-trasport, tinstab soluzzjoni pożittiva għat-traffiku kemm fi Triq il-Kunċizzjoni kif ukoll fir-raħal kollu.

Sfortunatament il- periklu tat-traffiku mhux ristrett għal triq waħda.

MEPA – ANTENNAS TAT-TELEFON ĊELLULARI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-MEPA meta tapprova t- twaħħil ta' antenna tat-telefon ċellulari fuq bejt ta' dar privata?

Tingħata konsiderazzjoni ta' dak li jgħid il-kunsill lokali u dak li jgħidu ċ-ċittadini ta' l-inħawi?

Għaliex xorta ngħata permess li titwaħħal antenna simili fuq bejt ta' dar privata fi Triq Sant'Andrija, Ħal Lija minkejja oġġezzjoni f'waqtha tal-kunsill lokali?

Jista' jassigura li m'hemm l-ebda possibbilta' ta' ħsara lis-saħħa tan-nies, speċjalment meta ftit metri 'l bogħod hemm skola tal-kindergarten?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat li dwar applikazzjoni għall- antennas tat-telefon cellulari, il-MEPA tikkonsidra l-impatt estetiku ta' dawn l-antennas kif ukoll kull materja oħra ta' ippjanar ambjentali.

Fil- fatt il-MEPA tikkonsidra kull kumment li tirċievi mill-pubbliku u mill- kunsilli lokali dwar kull applikazzjoni li jkollha.

Il-permess f'dan il-każ ingħata b'kondizzjoni li jkun hemm l-approvazzjoni tad-dipartiment tas-saħħa.

ĦAL LIJA - QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba nqata' l-ilma f'Ħal Lija u Ħal Balzan mill-1 ta' Jannar sal-lum?

Kemm-il siegħa kull darba?

X'kienet ir-raġuni f'kull każ?

Jista' jgħid ukoll għaliex wara li nqata' l-ilma mill-istess inħawi u minn bnadi oħra t-Tnejn 30 ta' Ġunju fit-8.00 a.m., fl-inħawi ta' Triq il-Forn sa 30 siegħa wara l-ilma kien għadu ma ġiex bi pressa normali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - PAZJENTI MIBGĦUTA GĦALL-KURA BARRA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 873 u jgħid kemm pazjenti ntbagħtu għall-kura barra minn Malta taħt ir-reciprocal agreement bejn il- Gvern Malti u dak Ingliż f'dawn l-aħħar snin?

X'tip ta' mard u operazzjonijiet kienu jenħtieġu kura barra minn Malta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li f'dawn l-aħħar sitt snin intbagħtu 180 pazjent kull sena għall-kura barra minn Malta taħt ir-reciprocal agreement bejn il-Gvern Malti u l-Gvern Ingliż.

Dawn il-pazjenti ntbagħtu għall-investigazzjonijiet u operazzjonijiet speċjalizzati fil-moħħ, fid-dahar, fl-għadam, fl-għajnejn, fil-widnejn, fl- imsaren u fil-kliewi.

Intbagħtu wkoll pazjenti għat-trapjant tal-fwied u tal-mudullun u ntbagħtu tfal għall-operazzjoni fuq il-qalb.

SPTARIJIET TAL-GVERN - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 874 u jgħid kemm hu n-numru totali ta' operazzjonijiet li saru fl-isptarijiet tal-gvern f'dawn l-aħħar snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li d-dipartiment ta' l- informazzjoni fuq is-saħħa għandu informazzjoni mis-surgical operations register ta' l-isptarijiet ta' San Luqa u Karin Grech għal dawn l-aħħar tmien snin.

It-tabella t'hawn taħt turi n-numru ta' episodji kirurġiċi li saru.

|Sena |Numru ta' Episodji | | |Kirurġiċi | |1995 |22037 | |1996 |22708 | |1997 |23316 | |1998 |24453 | |1999 |24364 | |2000 |24599 | |2001 |26606 | |2002 |27692 |

Għal informazzjoni fuq Għawdex, l-Onor Membru għandu jitlob l-informazzjoni mill-ministru konċernat.

SPTARIJIET – INDUCED BIRTHS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid x'kienet ir-rata ta' inductions fl-isptarijiet tal-gvern u tal-privat fl-aħħar snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi l-Onor Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 868.

SPTARIJIET – CAESAREAN BIRTHS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 869 u jgħid x'kienet ir-rata ta' ċesarji fl-isptarijiet tal-gvern u tal-privat fl-aħħar snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li d-dipartiment ta' l- informazzjoni fuq is-saħħa għandu informazzjoni nazzjonali dwar ir-rata ta' ċesarji fl-isptarijiet tal-gvern u tal-privat mis-sena 1995 sa l-2002.

L- istatistika għal dawn l-aħħar tmien snin hija:

|Sen|Total |% ta' |% ta' | |a |ta' |ċesarji |ċesarji| | |ċesarji|(settur |(settur| | | |pubbliku) |privat)| |199|838 |98% | 2% | |5 | | | | |199|867 |92% | 8% | |6 | | | | |199|918 |89% |11% | |7 | | | | |199|960 |87% |13% | |8 | | | | |199|998 |89% |11% | |9 | | | | |200|1045 |86% |14% | |0 | | | | |200|957 |83% |17% | |1 | | | | |200|956 |88% |12% | |2 | | | |

REVISED ESTIMATES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: F'ċirkolari 2/2003 datata 24 ta' Jannar 2003, taħt il-firma tal-ministru tal-finanzi, is-segretarji parlamentari, diretturi ġenerali, diretturi u kapijiet ta' organizzazzjonijiet pubbliċi ġew ordnati sabiex sa mhux aktar tard mit-28 ta' Frar 2003, jipprovdu estimi riveduti li ma jaqbżux in-nefqa b'aktar minn 90%, jiġifieri li n-nefqa fid- dipartimenti kollha din is-sena trid titnaqqas b'10%.

B'riferenza għal din iċ-ċirkolari, jista' il-Ministru jgħid x'kienet ir- raġuni li dan it-tnaqqis beda jseħħ minn Ġunju 2003 biex issa se jkollhom inaqqsu l-ammont kollu fuq seba' xhur minflok fuq 12-il xahar?

Jista' jgħid jekk dan it-tnaqqis hux qed isir min-nefqa allokata lill-ministeri?

Jista' jgħid jekk hemmx xi ministeri/dipartimenti li huma eżentati minn dan it-tnaqqis u għalhekk ingħataw il-permess li jonfqu l-100% tan-nefqa allokata lilhom?

Jista' jgħid jekk dan it-tnaqqis hux qed isir fuq proġetti infrastrutturali tal-gvern?

Liema proġetti qed jintlaqgħu u liema proġetti huma eżentati minn dan it-tnaqqis?

Jista' ifisser jew jagħti ħjiel ta' fejn se jmorru l-10% li ġew imnaqqsa?

ONOR.

JOHN DALLI: L-Onor.

Interpellant mhux informat tajjeb għax ma ntalab l-ebda tnaqqis fl-ispiża tad-dipartimenti imma pprogrammar ta' l- ispejjeż tagħhom matul is-sena biex jiġi applikat il-kunċett ta' flexible budgeting.

INSTRUCTORS U TEACHERS – SENIORITY

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kif qed tinħadem is-seniority bejn instructors bil- permanent warrant u t-teachers fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, billi issa ħafna minnhom qed jgħallmu fl-istess skejjel u l-istess suġġetti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li hemm seniority lists separati peress li dawn iż-żewġ gradi ġejjin minn żewġ career streams distinti u separati.

SAN PAWL IL-BAĦAR – SOCIAL ASSISTANCE

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jieħu l-passi neċessarji biex diversi anzjani f'San Pawl il-Baħar jingħataw is-servizz ta' social assistant - billi issa ilhom aktar minn xahar mingħajr dan is- servizz - wara li rriżenjat dik li kellhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li dawk l-anzjani f'San Pawl il- Baħar li ma setgħux ikomplu jingħataw social assistance wara li s-social assistant assenjata lilhom irriżenjat mix-xogħol, ser jingħataw is-servizz malli jsir ir-reklutaġġ ta' social assistants ġodda.

STOKE MANDEVILLE - PAZJENTI JINTBAGĦTU GĦALL-KURA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid x'inhi r-relazzjoni bejn id-dipartiment tas-saħħa u l-isptar Stoke Mandeville ġewwa l-Ingilterra?

Meta ntbagħat l-aħħar pazjent Malti għall-kura f'dan l-isptar?

Se jibqgħu jintbagħtu pazjenti bi spinal injuries għall-kura f'dan l-isptar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-relazzjonijiet bejn id-dipartiment tas-saħħa u l- isptar Stoke Mandeville ġewwa l-Ingilterra huma tajbin, bl-aħħar pazjent jintbagħat għall-kura f'Ġunju 2003.

Jekk ikun hemm il-bżonn jistgħu jintbagħtu pazjenti oħra.

SPTAR MONTE CARMELI - ACCESS DIMENSION

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid liema ditta ngħatat l-inkarigu li tħaddem il-programm access dimension fl-isptar Monte Carmeli?

Din il-kumpannija rebħet il-kuntratt wara l-ħruġ ta' tender jew quotation, jew b'direct order?

Meta beda l- programm imsemmi?

Minn meta beda l-programm, kemm tħallas il-kuntrattur għal dan il-programm u għal servizzi oħra assoċjati miegħu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

IMPORTAZZJONI TA' KAROZZI SECOND-HAND MILL-ĠAPPUN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi u Affarijiet Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux veru li l-gvern qed jagħmel restrizzjonijiet fuq l-importazzjoni ta' karozzi second-hand mill-Ġappun li jkunu għadhom f'kondizzjoni tajba?

Fiex jikkonsistu dawn ir- restrizzjonijiet u għalfejn?

ONOR.

JOHN DALLI: Min-naħa ta' dan il-ministeru, karozzi second-hand li jkunu ilhom reġistrati għal iżjed minn tliet xhur jistgħu jiġu importati f'Malta mingħajr il-ħtieġa ta' liċenzja ta' importazzjoni.

Għalhekk ma teżisti l-ebda restrizzjoni fuq dawn il-karozzi, irrispettivament mill- pajjiż li jkunu ġejjin minnu.

Karozzi second-hand li jkunu reġistrati għal inqas minn tliet xhur jiġu ttrattati bħal karozzi ġodda u għalhekk jistgħu jiġu importati biss mill- aġenti rispettivi tagħhom.

F'dan il-każ ikun hemm bżonn ta' liċenzja ta' importazzjoni.