MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 337 It-Tnejn, 9 ta' Jannar, 2006 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 337 It-Tnejn, 9 ta' Jannar, 2006

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

Seduta Nru. 337

It-Tnejn, 9 ta' Jannar, 2006

WERREJ

MINUTI 681

KUNSENS 681

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 681

TQEGĦID TA' KARTI 686

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (IT-TIENI QARI)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (SECOND READING) 690

AĠĠORNAMENT 710

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 715

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 336 li saret fit-12 ta' Diċembru, 2005 ġew konfermati.

KUNSENS

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XVIII ta' l-2005 - Att ta' l-2005 li jemenda l-Att dwar il- Privattivi Industrijali u d-Disinni;

Att Nru XIX ta' l-2005 - Att ta' l-2005 biex jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur;

Att Nru XX ta' l-2005 - Att ta' l-2005 dwar il-Vjolenza Domestika;

Att Nru XXI ta' l-2005 - Att ta' l-2005 li jemenda l-Att dwar il- Liċenzi tal-Kummerċ;

Att Nru XXII ta' l-2005 - Att ta' l-2005 dwar Azzjonijiet Ġudizzjari (Miżuri Varji) ; u

Inqiegħed ukoll fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport ta' l-Awditur Ġenerali għas-sena 2004 u

Rapport intitolat "Human Rights – Handbook for Parliamentarians", maħruġ mill-IPU.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ETC

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u lmpjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il inspection għamlet l- ETC fuq il-lantijiet tax-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 14034.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: X'tip ta' response kien hemm għall-iskema mnedja mill-ETC sabiex ħaddiema li jkunu qed jaħdmu illegalment, ikunu jistgħu jirregolarizzaw il-pożizzjoni tagħhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Evidentement l-Onor.

Azzopardi qed jirriferi għad- deċiżjoni tal-gvern li jittrasferixxi t-taqsima li tieħu ħsieb il-ħruġ ta' permessi tax-xogħol lil barranin minn taħt il-ministeru ta' l-intern għal mal-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ.

Meta għal ħabta ta' Lulju kien se jsir dan il-pass, konna tajna xahar żmien lil min iħaddem kif ukoll lil ħaddiema barranin biex, jekk ma kenux koperti bil-permessi meħtieġa, speċjalment dawk ġejjin minn pajjiżi terzi u allura m'humiex membri ta' l- Unjoni Ewropea, jagħmlu dan sa l-aħħar ta' Awissu.

Ir-response għal dak l- appell kien pjuttost effettiv.

Fil-fatt kien hemm 1,000 persuna li talbu li l-ħidma tagħhom tiġi rregolarizzata u koperta bil-permessi meħtieġa.

Meta aħna konna nidejna din il-policy aġġornata fuq dan is-suġġett, konna enfasizzajna li l-awtoritajiet kienu se jħarsu lejn l-impatt ta' ħaddiema barranin minn pajjiżi terzi fuq is-suq tax-xogħol.

Filwaqt li l- awtoritajiet fi ħdan il-ministeru ta' l-intern kellhom jibqgħu jżommu sħiħ il-ħarsien tagħhom fuq dawk l-aspetti li għandhom x'jaqsmu ma' sigurta' fil- pajjiż, il-konsiderazzjoni li kienet se tingħata lil applikazzjonijiet għall-ħruġ ta' permessi lil ħaddiema barranin kienet se tiġi aktar ikkonsidrata mill-perspettiva tas-suq tax-xogħol.

U dan bir-raġunament li jekk is-suq tax-xogħol kien se jkollu bżonn ħaddiema f'ċerti setturi partikolari li għalihom ma kenux jinstabu ħaddiema Maltin, il-ħsieb tagħna kien li norganizzaw aħjar ir-response tal-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ lejn it-talbiet ta' l-employers biex nassiguraw li s-setturi varji ta' attivita' ekonomika jkollhom ir-riżorsi umani li għandhom bżonn.

Din it-taqsima li issa ssetiljat tajjeb fi ħdan il-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ, qiegħda tagħti riżultati tajbin.

Għandna diversi applikazzjonijiet pendenti minn qabel ma ħadna over din ir-responsabbilta' u jidhrilna li din is-sistema, bil-manjiera kif qegħdin naħdmu ma' l- employers li jagħmlu dawn it-talbiet - fejn qed ikun hemm skrutinju rigoruż ħafna biex jiġi aċċertat jekk hux tassew jew le qed jinstabu ħaddiema Maltin għax-xogħol li jkun meħtieġ - qiegħda tagħtina riżultati tajbin.

Naturalment din is-sistema għad irridu nirfinawha u nagħmluha aktar effettiva, pero' permezz tagħha qed nissalvagwardaw l-aħjar interessi ta' pajjiżna, Sur President.

REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI ĠODDA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm vetturi ġodda ġew reġistrati bejn Jannar u Novembru 2005?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): It- tweġiba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jaċċetta l-Ministru li ġaladarba din is-sena n- numru ta' vetturi li ġew reġistrati huwa ikbar mis-sena l-oħra, allura jindikax dan ekonomija aktar b'saħħitha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: F'sena fejn l-ekonomija tkun tajba, in-numru ta' vetturi importati jkun ta' madwar l-10,000.

Dan huwa ammont sostanzjali u jindika li l-ekonomija sejra tajjeb għax karozzi ġodda huma forma ta' investiment.

Il-pajjiż irid jinċentiva li jkollu turnover ta' karozzi, anke biex il-flotta ma tkunx waħda qadima u l-fatt li ġew reġistrati 'l fuq minn 7,000 karozza ġdida, juri li anke l-karozzi ġodda importati qed iżommu l-livell tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Ma nafx nistax niġbed l-attenzjoni tal-Ministru dwar il-kondizzjoni ta' Sir Paul Boffa Avenue, ġewwa Raħal Ġdid, li hija triq arterjali.

Din għandha bżonn ta' wiċċ ġdid, speċjalment dik il-parti quddiem il-petrol station ta' Grech & Ellul, peress li l-ħofor li fiha qed ikunu ta' periklu għall-eluf ta' karozzi li jgħaddu minnha ta' kuljum.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, aħna konxji mill-ħsarat li għandhom ċerti toroq, fosthom it-triq li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Azzopardi.

Aħna beħsiebna nimbarkaw fuq programm ta' manutenzjoni u upgrading ta' toroq arterjali u anke distributorji fejn, għalkemm ma jkunx hemm il-ħsieb li jinqalgħu mill-qiegħ bħalma għamilna f'toroq oħra, nagħtuhom wiċċ ġdid biex jieħdu dehra aħjar u anke nkunu nistgħu ngawduhom għal numru ta' snin.

Dan it-tip ta' intervent għamilnih diġa' fi Vjal il-Kunsill ta' l-Ewropa, viċin Santa Luċia, fi Triq Reġjonali, fejn ċerti interventi kienu nklużi fil-programm ta' toroq li għamilna għaċ-CHOGM u anke mal-coastroad.

Jidher li b'dawn it-tip ta' interventi nistgħu nieħdu good value for money u jista' ikollok upgrading immedjat mingħajr ħafna nfiq, fejn il-programm ma jkunx jippermetti li tinqala' it-triq mill-qiegħ.

Naħseb li ma jdumx ma jasal iż-żmien li anke Sir Paul Boffa Avenue tingħata dan it-tip ta' intervent, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, f'mistoqsija parlamentari preċedenti kont tlabt li Triq iċ-Ċawsli, li tagħti minn Ħaż-Żabbar għall-Fgura, tiġi rranġata.

Il-Ministru rrisponda li l-awtorita' dwar it-trasport kienet għamlet xi xogħol biex ittejjeb is-sistema ta' l-istormwater f'din l-istess triq u kienet fil-proċess li tara kif din is-sistema taħdem, ħalli mbagħad tgħaddi għat-tieni fażi.

Jista' il-Ministru jgħidli fiex jikkonsisti x- xogħol tat-tieni fażi u x'sar s'issa?

Anke meta kont staqsejt dwar il-bus shelter fl-area ta' St. Peter's, fl- akkwati ta' Triq il-Marżebb ġewwa Ħaż-Żabbar, il-Ministru kien irrispondieni li f'ġimgħa jew f'ġimgħatejn il-bus shelter kellu jkun lest.

Jista' il-Ministru jispjega għaliex dan il-bus shelter għadu sal-lum ma sarx?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni li għadhom ma tteħdux passi biex isir ix-xogħol ta' patching fi Triq il-Farfett tal-Fejġel, fl-istess lokalita'?

U x'inhi r-raġuni li x-xogħol fuq il-water culverts fi Pjazza Gavino Gulia baqa' ma sarx meta ilhom aktar minn ġimgħatejn li ġew irrapportati bil- ħsara u anke nqala' xi ġebel ?

Sur President, ippermettili nistaqsi lill-Ministru jekk jafx li fit-tenders għall-proġetti ta' toroq ġodda, hemm kondizzjoni li tgħid li l-liġi ta' Malta tipprevali fuq liġijiet oħra ta' l-Unjoni Ewropea?

Jaf li qed ikun hemm gruppi ta' nies li jitfgħu offerta għal xogħol ta' toroq ġodda, ħaddieħor jitfa' offerta bi prezz irħas, jieħu t-tender hu u mbagħad ix- xogħol isir minn kulħadd?

Jista' il-Ministu jgħid jekk hu tax l- awtorizzazzjoni li jsiru dawn l-affarijiet u jekk hemmx xi investigazzjoni mill-Kummissjoni Ewropea dwar din is-sistema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, forsi tista' tiggwidani int u tgħidli jekk huwiex korrett li jsiru sitt mistoqsijiet f'daqqa, bl-ebda waħda minnhom m'għandha xejn x'taqsam mal-mistoqsija oriġinali.

MR SPEAKER: Bla dubju ta' xejn, domandi supplimentari għandhom ikunu relatati mal-mistoqsija oriġinali.

Naturalment dejjem sta għall-ministru jekk jirrispondix jew le.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Dawn is-sitt mistoqsijiet m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-mistoqsija oriġinali u wħud minnhom lanqas nista' biss inweġibhom, Sur President.

MR SPEAKER: Forsi nista' nitlob lill-Clerk of the House biex ma l-ewwel opportunita' li jkollu, jibgħat it-transcript ta' dak li staqsa dwaru l- Onor. Mizzi ħalli l-Ministru jkun jista' jara l-affarijiet

bil-kwiet.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, niġbed l-attenzjoni għal dik l- okkażjoni meta membru min-naħa tal-gvern kien għamel mistoqsija supplimentari simili dwar l-istat ta' triq partikolari u l-Ministru kien għoġbu jirrispondih.

Barra minn hekk, il-Ministru għandu l-obbligu jirrispondi l-mistoqsijiet supplimentari u ma nafx għala qed jaħrab milli jirrispondi fuq ħwejjeġ daqshekk importanti u ta' interess nazzjonali.

Qed nirriferi b'mod speċjali għall-aħħar parti, dik dwar il-kuntratti, allavolja l-oħrajn fihom x'togħmod ukoll.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, peress li t-tenders tat-toroq li qed jirriferi għalihom jaqgħu taħt il-ministeru tal-kuntratti, nemmen li mhux jiena għandi nirrispondihom.

Huwa l-ministru responsabbli mill- finanzi li jista' jirrispondi dwar ċerti teknikalitajiet fejn jidħlu kondizzjonijiet ta' kuntratti ta' xogħol.

Naturalment f'kull tender ikun hemm il-kondizzjonijiet.

Niftakar li f'tender partikolari, is-sottomissjonijiet kellhom ikunu bl- Ingliż u kien hemm tenderer li għamel is-sottomissjonijiet tiegħu bit- Taljan u minkejja li pprotesta, id-deċiżjoni tal-kumitat ta' aġġudikazzjoni kienet inflessibbli.

Jiġifieri ċerti kondizzjonijiet li jinkitbu mill- awtoritajiet Maltin jiġu ċċekkjati għall-konformita' tagħhom man-normi ta' l-Unjoni Ewropea għax ħafna drabi dawn ikunu tenders internazzjonali, pero' dawk il-kondizzjonijiet ireġu.

Dwar il-parti l-oħra tad-domanda, ma jirriżultalix li kien hemm min tefa' l- orħos tender, ħadha hu u mbagħad qasam ix-xogħol ma' ħaddieħor.

Jiġifieri ma nafx għalxiex qed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: L-awtorita' dwar it-trasport lesta tikkonsidra li jkun hemm bidla fil-policy dwar double-deckers li hawn diġa' u oħrajn li waslu proprju ftit tal-ġimgħat ilu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Safejn naf jien, diġa' esprimejt ruħi dwar il- pożizzjoni tal-gvern u ta' l-awtorita' tat-trasport fuq dan il-punt.

Double-deckers jew open-top buses jistgħu jidħlu Malta jekk ikunu jagħmlu parti minn tour internazzjonali.

L-awtorita' tat-trasport hija konxja minn dan u peress li Malta hija parti mill-Unjoni Ewropea, dawn it-tip ta' buses ma nistgħux inżommuhom.

F'każ ta' tour li joriġina minn Malta - jiġifieri tour idur ma' pajjiżi differenti Ewropej - organizzat minn tour operator Malti b'coach ta' Malta, f'dak il-każ pajjiż ieħor membru ta' l-Unjoni Ewropea ma jistax iżomm lil dak il-coach jew kwalunkwe vettura oħra bl- iskuża li jridu jiġu osservati l-liġijiet ta' dak il-pajjiż partikolari.

Jien nista' ngħid li l-awtorita' tat-trasport qed tħejji sejħa għal espressjoni ta' interess minn operaturi ta' open-top buses - mhux bilfors qed nirriferi għal double-deckers għax jista' ikollok single-deck jew double-deck open-top buses - biex joperaw fuq rotot speċifiċi.

Dawn mhux bilfors jagħmlu trasport bi skeda imma servizz aktar orjentat lejn it- turiżmu, naturalment fejn jidhrilna li jista' ikun hemm talba għal dan.

Din is-sejħa mhux suppost li għandha ddum ma toħroġ, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid meta se jsir il-bus shelter li kellu jsir ġewwa Ħaż-Żabbar u li saru diversi mistoqsijiet parlamentari dwaru?

Jista' jiġi kkonsidrat li Triq Xandru Pulis, fiż-Żejtun tingħata kisja tarmac peress li tinsab f'sitwazzjoni allarmanti?

U nerġa' nistaqsi lill-Ministru jekk hemmx xi investigazzjoni għaddejja mill-Kummissjoni Ewropea dwar il-kuntratti tat-toroq jew jekk sarux xi complaints li l-affarijiet ma sarux kif suppost.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, l-awtorita' dwar it-trasport ma tagħmilx il-bus shelters hi u diġa' stqarrejt li rridu nirranġaw it-traffic island biex il-bus shelter li hemm fi Triq il-Marżebb, f'Ħaż-Żabbar jitpoġġa f'lokazzjoni aktar aċċettabbli.

Naf li l-Onor.

Interpellant qajjem dan il-każ xi xahrejn ilu u nwiegħdu li fil-ġimgħat li ġejjin jitlesta dan ix-xogħol.

Offhand ma nistax inwieġeb dwar Triq Xandru Pulis, fiż-Żejtun għax l- ewwelnett m'iniex ċert jekk dan ix-xogħol huwiex obbligat li jagħmlu l- gvern.

Barra minn hekk, iż-Żejtun għadu ma daħalx mal-programm ta' xogħlijiet li għandna nagħmlu din is-sena.

Pero' jista' ikun li se jkun kkonsidrat li jsir is-sena d-dieħla, anke peress li ż-Żejtun huwa wieħed mill-irħula li kien qed jikkonkludi x-xogħlijiet permezz ta' l-arranġament tal-Lm75,000 u allura ċerti toroq kienu qegħdin isiru.

Jien se nibqa' insegwi l-osservazzjoni ta' l-Onor.

Interpellant u se nara x'inhuma l- ħteġijiet ta' din it-triq li qed jirriferi għaliha u jekk ix-xogħlijiet jiffitjawx fil-prioritajiet tagħna.

Dwar l-aħħar domanda ta' l-Onor.

Mizzi, m'iniex informat jekk l-Unjoni Ewropea hijiex qed tinvestiga xi lment dwar it-tendering ta' toroq.

Naf li s'issa ħarġu xi ħames tenders ta' toroq iffinanzjati mill-Unjoni Ewropea u safejn naf jien, waħda biss ġiet allokata s'issa u ma jidhirlix li din kien hemm xi lment dwarha.

Jista' ikun li sar xi lment dwar xi tender lokali imma ma jidhirlix li kien hemm xi investigazzjoni mill-Unjoni Ewropea, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, nixtieq nerġa' nirriferi għall-open- top buses.

Fit-tweġiba tiegħu, il-Ministru qal li tour operators Maltin li jibdew tour minn Malta b'open-top bus, jistgħu jmorru f'pajjiżi oħra membri ta' l-Unjoni Ewropea u ħadd ma jista' iwaqqafhom milli jagħmlu dan.

Imma fir-realta' dan ma jistax isir għax biex xi ħadd jorganizza tour li jibda minn Malta – veru li hawn tour operators li huma interessati - l-awtorita' tat-trasport trid tirreġistra l-open-top buses li hawn diġa' ħalli dawn ikunu jistgħu jiġu nxurjati.

Jekk dan ma jsirx ma nafx kif jistgħu jmorru f'pajjiżi oħra Ewropej.

Jista' il-Ministru jikkummenta dwar dan?

Jista' il-Ministru jgħidli - qed nistaqsi mhux b'sens ta' kritika imma għax ma fhimtx ir-risposta - għaliex għandha tinħareġ tender mill-awtorita' dwar it-trasport?

Għax safejn naf jien kulma trid tagħmel l-awtorita' hu li tilliċenzja dawn l-open-top buses u mbagħad sta għalihom li jsibu x-xogħol.

Jiena naqbel li dawn għandhom jagħmlu t-tours, imma ma naħsibx li huwa kompitu ta' l-awtorita' dwar it-trasport li toħroġ it-tenders.

Jista' il- Ministru jgħid jekk ir-rwol ta' l-awtorita' dwar it-trasport huwiex li joħroġ il-liċenzji, imma mhux li toħroġ tender biex tipprovdi dan is- servizz?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Din tad-double-decker buses hija saga li ilha ddur.

Lill-Onor.

Galea ngħidlu li għandna problema bir-reġistrazzjoni ta' dawn id-double-deckers importati hawn Malta mill-Ingilterra bis-saqaf maqtugħ.

Il-buses fl-Ingilterra għandhom – jew aħjar kellhom - ċerti specifications li jippermettu għoli ta' aktar minn erba' metri.

Fil- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, kwalunkwe vettura tat-trasport pubbliku trid tkun inqas minn daqshekk.

Hija din il-problema li tinqala' kull darba li wieħed jikkonsidra dawn id-double-deckers, għalkemm imbagħad hemm issue oħra wkoll, Sur President.

Meta wieħed jiġi biex jikkonsidra permessi ta' vetturi li għandhom x'jaqsmu mat-trasport pubbliku - jistgħu jkunu coaches, double-deckers, minibuses, eċċ. - wieħed irid iħares ukoll lejn is-suq kif dejjem evolva s'issa.

Kwalunkwe settur fis-suq tat-trasport pubbliku, sew jekk taxis, coaches, char-a-bancs u anke hearses, kollha joperaw f'numerus clausus.

Jekk wieħed jiġi biex jilliċenzja u jirreġistra vettura over and above n-numru li jeżisti bħalissa, ikun qiegħed iċaqlaq dak is-suq.

Jien m'iniex qed ngħid li n-numerus clausus kollha qegħdin hemmhekk biex jibqgħu, pero' m'għandniex naqbdu u nibdew nispezzettaw dan is-suq ftit ftit.

Waħda mill-affarijiet li nixtiequ nagħmlu bħala awtorita' dwar it-trasport hi li nħarsu lejn is-setturi kollha kif evolvew f'dawn l-aħħar snin, naraw kif evolva dan in-numerus clausus u għalfejn tħalla kif inhu.

Irridu naraw ukoll jekk dawk il-kondizzjonijiet għadhomx ireġu jew għandhomx jinbidlu.

Irridu naraw jekk nħalluhom nistgħux nottjenu xi ħaġa, bħal trasport iktar nadif.

U jkun hemmhekk imbagħad li wieħed jista' jikkonsidra li jirreġistra vetturi b'mod miftuħ, bħalma semma l-Onor.

Interpellant fil-każ ta' dawn id-double-deckers, meta qal li kulma għandha tagħmel l-awtorita' dwar it-trasport hu li taqbad u tirreġistrahom u mbagħad ifittxu x-xogħol huma.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 400 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir- regolamenti dwar il-kontroll ta' assi skond l-Att dwar Servizzi ta' Investiment (Emenda Nru. 2);

Avviż Legali 401 ta' l-2005 - Financial collateral arrangements (amendment) (2) regulations, 2005;

Avviż Legali 408 ta' l-2005 - Dikjarazzjoni ta' vaganzi tal-banek;

Avviż Legali 416 ta' l-2005 – Regolamenti dwar oġġetti dazjabbli (emenda ta' Taqsima B fis-Sitt Skeda); u

Tabelli li juru d-dħul ta' individwi għall-perijodu bejn l-1998 u l- 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16303.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 403 ta' l-2005 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti disposizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2005 li jemenda l-Att dwar il- Kunsilli Lokali (Att I ta' l-2005);

Avviż Legali 404 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw l- iskeda ta' l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja (emenda nru.3);

Avviż Legali 405 ta' l-2005 - Ordni ta' l-2005 dwar id-delega ta' infurzar mill-kunsilli lokali (emenda nru.

Avviż Legali 407 ta' l-2005 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tat-Taqsima XII ta' l-Att ta' l-2005 li jemenda Diversi Liġijiet (Att XIII ta' l- 2005);

Avviż Legali 410 ta' l-2005 - Ordni ta' l-2005 dwar l-awtorità tad- djar (trasferiment ta' proprjetà) (nru.

Avviż Legali 414 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 dwar petizzjonijiet quddiem it-tribunali lokali;

Avviż Legali 415 ta' l-2005 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' Artikolu 8 ta' l-Att ta' l-2005 li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati (Att XVII ta' l-2005); u

K.L.B.L. 31/9/2005 – Bye-Laws ta' l-2005 dwar reklam fuq għamara tat- toroq (Kirkop).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 411 ta' l-2005 – Ordni ta' standard nazzjonali ta' l-2005 dwar żieda fil-paga għall-impjegati;

Avviż Legali 412 ta' l-2005 – Ordni ta' standard nazzjonali ta' l- 2005 dwar l-inqas paga nazzjonali;

Avviż Legali 413 ta' l-2005 – Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir- regolamenti dwar fond ta' garanzija; u

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Estimi finanzjarji ta' l-awtorita` tat-turiżmu għas-sena 2006;

Kopja tar-rapport "Developing an institutional framework for the Malta Council for Culture and the Arts" maħruġ mill-ministeru għat-turiżmu u kultura fis-27 ta' Mejju 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16277; u

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Malta Freeport Corporation report and group financial statements għas- sena li għalqet fil-31 ta' Diċembru 2004; u

Avviż Legali 409 ta' l-2005 – Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir- regolamenti fuq il-provvista ta' l-elettriku (emenda nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Rapport annwali u estimi finanzjarji ta' l-awtorita` marittima għas- sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 2005;

Rapport annwali ta' l-attivitajiet ta' l-awtorita` marittima għas-sena bejn l-1 ta' Ottubru 2004 u t-30 ta' Settembru 2005;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita` marittima għas-sena 2005-2006; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent qiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 417 ta' l-2005 – Regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir- regolamenti dwar l-ottenibilità ta' informazzjoni tal-konsumatur dwar l-ekonomija tal-fuel u l-emissjonijiet tal-carbondioxide rigward l- immarkettjar ta' karozzi tal-passiġġieri ġodda;

Avviż Legali 418 ta' l-2005 – Regolamenti ta' l-2005 dwar stima ambjentali strateġika; u

Tabella li turi l-produzzjoni tat-tadam bejn is-snin 2001 u 2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 15914.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 402 ta' l-2005 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tar- regolamenti ta' l-2005 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-kontroll ta' rimi fid-drenaġġ.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u Solidarjeta` Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar talbiet għal benefiċċji soċjali minn ċittadini mill- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea residenti f'Malta matul l-2004 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 15756;

Tabella li turi l-għadd u l-kariga ta' impjegati fl-adult training centres, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16138;

Tagħrif dwar l-għadd ta' familji li taw servizz ta' fostering bejn l- 2000 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16285;

Tagħrif dwar l-għadd ta' tfal f'istituzzjonijiet tal-knisja jew enti oħra li għalihom tħallset allowance taħt l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16286;

Tagħrif dwar allowances imħallsa taħt l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali għal tfal f'istituzzjonijiet tal-knisja u enti oħra u lill-familji li taw servizz ta' fostering, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16287;

Lista ta' istituzzjonijiet tal-knisja u enti oħra li jżommu t-tfal u li jieħdu allowance taħt l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16288; u

Tagħrif dwar każi ta' vjolenza domestika li ġew rapportati lill- Aġenzija Appoġġ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16289; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita` nqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 406 ta' l-2005 - Regolamenti ta' l-2005 dwar il- projbizzjoni ta' reklamar u promozzjoni ta' prodotti tat-tabakk; u

Lista ta' mediċini nieqsa mid-dipartiment tas-servizzi farmaċewtiċi u l-ispiżerija ġenerali ta' l-isptar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 16134.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi..

ONOR.

JASON AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li 21 dokument maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea (pipeline acquis) ġew scrutinised u cleared mill- working groups fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Dawn huma:

Proposal for a Council Directive on Community measures for the control of avian influenza (COM (2005) 171-1);

Communication from the Commission - Strengthening Aviation Relations with Chile (COM (2005) 406);

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: A market-based approach to spectrum management in the European Union (COM (2005) 400 final);

Proposal for a Decision of the European Parliament and of the Council on the financing of European Standardisation (COM (2005) 377);

Proposal for a Council Decision authorising the placing on the market of foods and food ingredients produced from genetically modified Roundup Ready maize line GA21 as novel foods or novel food ingredients under Regulation (EC) 258/97 of the European Parliament and of the Council (COM (2005) 346 final);

Proposal for a Council Decision on the signature and provisional application of the agreement between the European Community and the Government of Australia on certain aspects of air services and the Proposal for a Council Decision on the conclusion of the agreement between the European Community and the Government of Australia on certain aspects of air services (COM (2005) 264);

Proposal for a Council Decision on the signature and provisional application of the Agreement between the European Community and the Republic of Lebanon on certain aspects of air services and a Proposal for a Council decision on conclusion of the Agreement between the European Community and the Republic of Lebanon on certain aspects of air services (COM (2005) 62);

Communication from the Commission on Developing a Community Civil Aviation Policy towards the Republic of India (COM (2005) 409);

Report from the Commission to the budgetary authority on guarantees covered by the general budget - Situation at 30 June 2004 (COM (2004) 836);

Report: State Aid Scoreboard - Spring 2005 update (COM (2005) 147);

Preliminary Draft Amending Budget No. 7/2005 - Section IV: Court of Justice (COM (2005) 419);

Communication from the Commission to the Council: The action taken by Hungary in response to the Council Recommendation of 8 March 2005 according to Article 104(7) under the excessive deficit procedure (SEC (2005) 951);

Proposal for a Decision of the Council and of the Commission on the conclusion on behalf of the European Community and the European Atomic Energy Community of the Agreement on Scientific and Technological Cooperation between the European Communities of the one part and the Swiss Confederation of the other part (COM (2005) 333 Final);

Report from the Commission to the Council on the application of Annex X to the Staff Regulations (Council Regulation 3019/1987 of 5 October 1987) Year 2004 (COM (2005) 358 Final);

Commission Recommendation on the European Charter for Researchers and on a Code of Conduct for the Recruitment of Researchers (C (2005) 576); 413.

Proposal for a Council Decision on the conclusion by the European Community of the Agreement on the Accession of the European Community to the Convention concerning International Carriage by Rail (COTIF) of 9 May, 1980, as amended by the Vilnius Protocol of 3 June 1999 (COM (2003) 696 Final);

Proposal for a Council Decision on the position to be adopted by the Community within the ACP-EC Committee of Ambassadors concerning the financial regulation and the statutes and rules of procedure of the Technical Centre for Agricultural and Rural Co-operation (COM (2005) 101 Final);

Proposal for a Council Decision on a Community position in the Association Council on the implementation of Article 67 and Article 80 of the Euro-Mediterranean Agreement establishing an Association between the European Communities and their Member States, on one part, and the Arab Republic of Egypt, of the other part (COM (2005) 188 Final);

Proposal for a Council Decision on the position to be adopted by the Community within the ACP-EC Committee of Ambassadors concerning the staff regulations of the Technical Centre for Agricultural and Rural Co-operation (COM (2005) 198 Final);

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing accompanying measures for sugar protocol countries affected by the reform of the EU sugar regime (COM (2005) 266 Final);

Proposal for a Council Decision concluding the additional protocol to the Agreement on Trade, Development and Cooperation between the European Community and its Member States, of the one part, and the Republic of South Africa, of the other part, to take account of the accession of the Czech Republic, the Republic of Estonia, the Republic of Cyprus, the Republic of Latvia, the Republic of Lithuania, the Republic of Hungary, the Republic of Malta, the Republic of Poland, the Republic of Slovenia, and the Slovak Republic to the European Union (COM (2005) 372 Final/2).

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH (Segretarju Parlamentari): Sur President, għandi Messaġġ mill-President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ.

EDWARD FENECH ADAMI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra", jirrakkommandah għall-konsiderazzjoni tal- Kamra tad-Deputati.

2 ta' Novembru 2005"

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, wara li f'Ottubru li għadda ressaqna fil- parlament il-budget għal din is-sena, issa għandna quddiemna abbozz ta' liġi li se jemenda numru ta' liġijiet biex ikunu jistgħu jiġu implimentati numru ta' miżuri mħabbra fil-budget.

Kif nafu, il-budget m'huwiex biss strument legali, jiġifieri l-inizjattivi kollha li ġew imħabbra fil-budget għal din is-sena ma ġewx proposti f'ambitu ta' liġi biss.

Għalhekk dan l- abbozz ta' liġi m'huwiex eżawrjenti fil-miżuri kollha li ppropona l-budget għax hemm numru ta' inizjattivi li jew iridu jittieħdu minn ministeri oħrajn jew inkella huma inizjattivi li ma jirrikjedux leġislazzjoni fihom infushom.

Pero` kif nafu hemm numru ta' miżuri li fil-fatt jikkontemplaw bidliet fil-liġijiet ta' pajjiżna u għaldaqstant kien jeħtieġ li jitressaq dan l-abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu llum.

Ikun tajjeb li ngħidu li dan l-abbozz ta' liġi jsib ruħu fil-budget innifsu, budget li jrid ikompli jibni fuq il-budgets li kellna preċedentement, li jkompli jfittex li jilħaq il-miri finanzjarji u ekonomiċi li poġġejna quddiem pajjiżna u li jkompli jsostni l-prijoritajiet li jridu jsejsu l-futur ta' pajjiżna biex tassew, skond it-tema ta' dak il- budget, waqt li nkomplu nibnu fuq ħilitna nkomplu nsaħħu s-setturi li minn fuqhom aħna naraw li l-ekonomija ta' pajjiżna trid tkompli tikber.

Sur President, naħseb li l-qofol ta' dan kollu huwa l-fatt li rridu nkomplu nsaħħu l-qagħda ekonomika ta' pajjiżna mhux biss billi nkomplu nsaħħu l- qagħda finanzjarja pero` b'sodisfazzjon ngħid li tassew mexjin fil-pjan ta' konverġenza u qegħdin nilħqu l-miri tagħna u issa mhux iktar bi previżjoni, kif kienet f'Ottubru.

Meta ġejna biex nipprevedu kif se nagħlqu s-sena l- prim ministru kien ħabbar li aħna se nilħqu l-mira tad-deficit tagħna ta' Lm76 miljun, imma issa li għaddiet id-data tal-31 ta' Diċembru 2005 nista' minn hawnhekk nikkonferma lill-Kamra li iva, ilħaqna l-miri tagħna kemm f'dak li huwa dħul tal-gvern kif ukoll fil-kontroll tan-nefqa tal-gvern.

Għaldaqstant se nżommu mal-proġettazzjoni tagħna u nistgħu ngħidu li d- deficit fis-sena 2005 kien ta' Lm76 miljun.

Sur President, kellna ħafna nies li bassru li din is-sena mhux se nispiċċaw kif konna pproġettajna pero` għandi pjaċir ninnota li mhux biss irnexxielna nilħqu l-mira tagħna, talli minn xahar għall-ieħor id-deficit qed jonqos b'mod kostanti.

Qed ikollna wkoll l-esperjenza fejn id-dħul xi kultant jaqbeż il-ħruġ tal-gvern minn xahar għal xahar biex b'hekk illum qed naslu biex nilħqu l-miri tagħna.

Tajjeb infakkar ukoll li meta ppreżentajna l- pjan ta' konverġenza sentejn ilu kien hemm bosta li kienu kkritikaw lill- gvern li biex hu jimxi mal-miri tiegħu l-poplu kien se jkollu jħallas prezz għoli u qares.

Qalulna li se nżidu patafjun ta' taxxi li l-poplu ma jkunx jiflaħ għalihom, li se noħonqu l-attivita` ekonomika u kien hemm min qalilna li jmissna nipposponu anke l-pjanijiet tagħna.

Sur President, dan il-budget qed jagħti risposta lil dawn in-nies għax qed naraw żieda fid-dħul tal-VAT, fl-income tax, fil-kontribuzzjoni tas- sigurta` soċjali meta mqabbla mas-sena ta' qabel u hemm indikazzjoni li l- polz ekonomiku nazzjonali ta' pajjiżna huwa miexi 'l quddiem, li għandna ekonomija li qed trendi lil pajjiżna u allura anke qed trendi f'dak li hu dħul tal-gvern.

Għaldaqstant b'dan id-dħul u anke bil-kontrolli li għamilna fuq in-nefqa tal-gvern matul dawn is-snin il-gvern kien kapaċi jwassal biex il-qagħda finanzjarja tkun fuq livelli li huma aċċettabbli u sostenibbli.

Infakkar li matul is-sena li għaddiet irnexxielna niffrankaw Lm4 miljun f'dawk li kienu pagi previsti għal dik is-sena minħabba l-isforzi kbar li għamilna internament li nużaw l-għodod ta' redeployment fi ħdan is-settur pubbliku u li nnaqqsu l-ingaġġ għal dak li huwa tassew meħtieġ.

Iffrankajna wkoll Lm2 miljun mill-ispejjeż l-oħra li juża l-gvern fl-operat tiegħu u Lm2 miljun mill-entitajiet pubbliċi.

Hawnhekk irrid nirringrazzja mhux biss lill-entitajiet u lid-dipartimenti kollha li kkooperaw, imma wkoll lill-budget office, lill-financial management monitoring unit li waqqafna s-sena li għaddiet u anke lir-redeployment group fi ħdan l-uffiċċju tal-prim ministru li wkoll waqqafnieh is-sena li għaddiet, li qed jagħtu l-frott mixtieq fil-ħidma tagħna biex proprju nindirizzaw is-sostenibilita` finanzjarja ta' pajjiżna.

Kif nafu r-rendiment ekonomiku ta' pajjiżna ma jiddependix biss milli pajjiżna jkun miexi f'qagħda finanzjarja sostenibbli, imma wkoll billi nieħdu l-miżuri meħtieġa biex nixprunaw l-ekonomija tagħna biex din tkompli tikber.

Dan ipprovajna nagħmluh fil-budget li għadda b'numru ta' miżuri, fost l-oħrajn bil-kontroll fuq in-nefqa tal-gvern ħalli ma jkollniex għalfejn inżidu l-piż tat-taxxi fuq l-ekonomija ta' pajjiżna.

U kien għalhekk li anke f'dan il-budget irnexxielna ma nżidux miżuri ġodda fiskali biex isostnu l-ħtieġa tad-dħul tal-gvern f'pajjiżna.

Dan minnu nnifsu huwa wkoll sinjal għal min ried jopera fl-ekonomija tagħna li aħna bħala gvern m'aħniex qed infittxu li dejjem naqtgħu biċċa akbar mill-ekonomija, imma f'mumenti meta l-ekonomija tagħna teħtieġ l-ispazju biex tikber, lesti li bħala gvern anke nieħdu l-pass lura, li noqogħdu attenti x'piżijiet inpoġġu fuq l-ekonomija biex dan effettivament ikun jista' jiġri.

Tajjeb infakkar li f'dan il-budget ħabbarna li se nkomplu bil-programm ta' privatizzazzjoni biex nagħtu opportunita` lis-settur privat f'pajjiżna jkompli jieħu sehem akbar fl-ekonomija tagħna.

Infakkar f'numru ta' inizjattivi li qed nieħdu f'dan is-sens, fosthom fil-Maltacom, fil-Bank of Valletta u fl-MIA li pprivatizzajna parti minnha s-sena li għaddiet, fit- Tug Malta u inizjattivi oħrajn marbuta mal-yacht marinas.

Pero` matul is- sena li ġejja rridu nkomplu nbigħu l-ishma li fadallu l-gvern.

Sur President, fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum hemm taqsima nieqsa minn dak li konna mdorrijin preċedentement, jiġifieri t-taqsima li fiha l-gvern kien jitlob għall-approvazzjoni ta' dan il-parlament għas-self li jkun meħtieġ li jagħmel għal matul is-sena li ġejja.

Is-sena li għaddiet il-gvern kien talab l-approvazzjoni għal self ta' Lm150 miljun, li kienu iktar milli fil-fatt kellna bżonn matul dik is-sena għax, kif kont spjegajt, is-sena li għaddiet il-gvern kien beħsiebu jaqleb numru ta' loans li kellu ma' banek, il-loans li kellha t-tarzna u loans oħrajn simili, u jeħodhom fuqu l-gvern b'rati iktar baxxi billi joħroġ l-istocks għalihom.

Din is-sena mexjin fit-triq li nkomplu nnaqqsu l-ħtieġa tal-gvern li jissellef anke minħabba l-programm ta' privatizzazzjoni li għandu quddiemu pajjiżna li għandu jwassal biex ma jkollniex bżonn li nerġgħu nidħlu fis- suq biex nissellfu aktar milli għandna approvat diġa`.

Il-budget ħabbar li se nkomplu ninċentivaw l-ekonomija tagħna billi nilliberalizzaw aktar setturi ekonomiċi f'pajjiżna fejn għad għandna xi monopolji.

Fost l-oħrajn semmejna l-liberalizzazzjoni tax-xiri u d- distribuzzjoni tal-prodotti ta' l-enerġija li huwa mistenni li sseħħ matul nofs din is-sena.

Ħdimna fuq l-inizjattiva biex flimkien mal-privat nagħmlu numru ta' proġetti, u għalhekk is-sena li għaddiet konna waqqafna l- public private partnerships unit.

Diġa` hemm numru ta' proġetti li għaddejjin permezz ta' din l-inizjattiva u hemm oħrajn li qegħdin in the pipeline u qegħdin naħdmu dwarhom.

Insemmi l-forti Delimara u anke l- crafts village ta' Ta' Qali.

Kif nafu hemm numru ta' offerti li diġa` ħarġu, fosthom id-dar ta' l- anzjani tal-Mellieħa, il-baċir numru 1 u anke l-offerta ta' min se jipprovdi l-ikel għall-isptar il-ġdid Mater Dei.

Il-gvern huwa

kommess li jkompli miexi f'din it-triq għax nemmnu li b'aktar parteċipazzjoni tas-settur privat, anke fl-għoti ta' servizzi u proġetti pubbliċi, jista' jgħin biex ninċentivaw aktar l-ekonomija ta' pajjiżna.

Id- diskors tal-budget li għadda enfasizza wkoll il-ħtieġa li nkomplu bil- ġlieda tagħna kontra l-burokrazija żejda u over regulation.

Għalhekk waqqafna l-better regulation unit biex din tassigura li d-dipartimenti u l- entitajiet pubbliċi jżommu l-kontabilita` tagħhom mhux biss lejn il-gvern imma anke lejn lil min jagħtu servizz biex nassiguraw li ma jidħlux regolamenti bla bżonn li jxekklu l-andament ekonomiku ta' pajjiżna.

Pero` biex insiru aktar kompetittivi rridu nkomplu ninvestu fis-setturi produttivi ta' pajjiżna u l-budget li ressaqna f'Ottubru elenka numru ta' inizjattivi li fil-fatt il-gvern beħsiebu jieħu għal dan il-għan.

M'iniex se nidħol fl-elenku ta' dawk l-inizjattivi, pero` nafu kif żidna l-vot tal- Malta enterprise, se ninvestu iktar fiż-żoni industrijali f'pajjiżna, tajna Lm4 miljun f'tax credits għal dawk li jagħmlu r-riċerka fit-teknoloġija, tax credits għall-back office operations, għall-e-business u anke għal inizjattivi oħrajn, għall-industrija tal-films u anke għal min irid jinvesti f'dawn il-faċilitajiet.

Sur President, f'dan il-budget ħabbarna numru ta' inizjattivi anke għas- self-employed, fost l-oħrajn li nkomplu nsostnu l-iżvilupp ta' numru ta' żoni għall-intrapriżi ż-żgħar billi l-gvern se jalloka Lm100,000 biex jibdew ix-xogħlijiet infrastrutturali marbuta mat-twassil ta' dawn is- servizzi essenzjali għalihom.

Hemm numru ta' programmi oħrajn ko- finanzjati mill-Unjoni Ewropea biex tingħata għajnuna lill-micro enterprises biex iħarrġu lill-ħaddiema tagħhom u lilhom infushom bħala imprendituri.

Miżura oħra f'dan l-abbozz ta' liġi li qed nippreżentaw illum li kienet imħabbra fil-budget hija l-bidla li se ssir fit-taxxa ta' reġistrazzjoni fuq vetturi kummerċjali ġodda ta' ħames tunnellati jew aktar li minn 55% tal-valur se tinżel għal 24% tal-valur.

Se nagħtu opportunita` lil min irid ibiddel ċertu makkinarju kummerċjali meħtieġ biex dan jagħmlu b'rata ta' taxxa ħafna iktar favorevoli milli kienet fil-passat.

Għalhekk nittamaw li ninċentivaw il-bdil ta' dawn it-tip ta' vetturi li, kif nafu, meta jiqdiemu l-emissjonijiet tagħhom jagħmlu ħsara ambjentali u huma ta' detriment għas-saħħa tal-bniedem.

Fost l-inizjattivi li semmejna f'dak il-budget kien hemm li rridu nkomplu nsostnu l-industrija tat-turiżmu f'pajjiżna bl-inizjattiva marbuta mal- branding, biż-żieda tal-vot għall-marketing min-naħa ta' l-MTA wara r- ristrutturar li kien sar, pero` wkoll b'numru ta' proġetti ta' tisbiħ f'numru ta' lokalitajiet marbuta mat-turiżmu għax nemmnu li rridu nkomplu nsaħħu l-prodott turistiku ta' pajjiżna.

Se ninvestu wkoll fil-wirt kulturali u storiku ta' pajjiżna billi żidna l-vot ta' heritage Malta għal Lm2.5 miljun din is-sena.

Nafu x'ġid qed tagħmel din l-organizzazzjoni għall-investiment fil-wirt storiku ta' pajjiżna.

Pero` b'dan il-budget u l-ħidma li se nagħmlu matul din is-sena mhux biss ridna nkomplu nsaħħu s-setturi li jikkontribwixxu direttament għall- ekonomija, imma anke l-ħiliet tal-ħaddiem Malti li rridu nkomplu ntejbu fis- snin li ġejjin biex tassew nilqgħu għall-isfidi li ġejjin quddiemna u l- opportunitajiet ġodda ta' xogħol li rridu nattiraw lejn pajjiżna.

Fost l- oħrajn hemm skemi ta' l-ETC, childcare u gwida għall-karrieri.

L-ETC nnifisha b'ko-finanzjament mill-Unjoni Ewropea se tibbenefika minn Lm1 miljun biex tkompli tħarreġ fil-litteriżmu lil min għandu 'l fuq minn 40 sena, skemi ta' xogħol għal persuni b'diżabilita` u numru ta' proġetti oħrajn importanti f'dan is-settur.

Sur President, l-għan tad-diskussjoni tal-lum ovvjament m'huwiex li nerġa' nirrepeti dak kollu li semmejna fil-budget, pero` kien budget li fih tkellimna fuq numru ta' oqsma oħra, fosthom il-qasam marittimu, Għawdex, l- edukazzjoni fejn in-nefqa din is-sena se taqbeż il-Lm108 miljun – il-gvern se jkompli jinvesti f'bini ta' numru ta' skejjel ġodda u mmodernizzar ta' l- iskejjel - l-ambjent u numru ta' inizjattivi oħrajn li l-gvern huwa kommess li jwettaq matul is-snin li ġejjin.

Pero` nixtieq ngħid li stajna nagħmlu dan it-tip ta' budget l-ewwelnett bis- saħħa tas-serjeta` li bħala gvern qed nuru fl-użu tal-flus ta' pajjiżna, tan-nefqa tagħna, u għax fil-passat konna kapaċi nakkwistaw fondi sostanzjali mas-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Issa nista' ngħid ukoll li fl-għeluq tas-sena 2005 irnexxielna niggarantixxu lil pajjiżna pakkett sostanzjali ta' fondi li bihom se nkomplu ninvestu fl-ekonomija, fl- infrastruttura u fl-iżvilupp sħiħ ta' pajjiżna.

B'hekk inkunu nistgħu tassew inkomplu naraw pajjiżna attraenti għall-opportunitajiet tax-xogħol, għal min irid jinvesti għall-futur in ġenerali ta' pajjiżna.

Sur President, meta nitkellmu dwar il-fondi ta' l-Unjoni Ewropea li se nibbenefikaw minnhom f'pajjiżna, ikun tajjeb li ngħid li l-gvern diġa` qiegħed avvanzat ħafna fl-identifikazzjoni tal-proġetti li jridu jsiru, proċess li se nkomplu nwessgħuh anke bħala konsultazzjoni mhux biss ma' l- istakeholders, li diġa` saret ħafna diskussjoni magħhom dwar kif nistgħu nonfqu dawn il-flus, imma anke kif ħabbar il-prim ministru, b'laqgħat pubbliċi fejn fihom anke l-pubbliku in ġenerali jista' jiġi u jgħidilna kif hu jaħseb illi għandna nużaw l-aħjar dawn il-fondi biex inkomplu niżviluppaw lil pajjiżna.

Hemm numru ta' aspetti fil-pakkett kif ingħalaq taħt il-presidenza Ingliża, li qed jagħtu vantaġġ akbar lil pajjiżna, anke akbar mill-fondi nfushom għax, kif nafu m'hijiex biżżejjed l-allokazzjoni nnifisha tal-fondi ta' l- Unjoni Ewropea, imma kemm ikun possibbli li inti tassorbi fil-perijodu definit ta' seba' snin minn dawk il-fondi.

Minn esperjenza ta' numru ta' pajjiżi oħrajn nafu li l-absorption rate, jiġifieri kemm il-pajjiżi jkunu kapaċi jassorbu minn dawn il-fondi, mhux dejjem tkun waħda ta' rata għolja.

Ġieli kien hemm pajjiżi li assorbew sa 60% mill-fondi allokati lilhom.

Pajjiżi oħrajn bħal Spanja kienu ħafna iktar effiċjenti u qabżu t-80% u d- 90% ta' l-absorption tal-fondi allokati lilhom.

Sur President, irridu mhux biss naħdmu internament bħala gvern biex dawn il- fondi nużawhom tassew b'mod effettiv, imma l-fatt li fin-negozjati pajjiżna u pajjiżi oħrajn irnexxielna nġibu aktar flessibbilta` fuq kif se jintnefqu dawn il-fondi, se jiggarantixxi lil pajjiżna li se nkunu nistgħu nużawhom b'mod komplet u ma nitilfux minn dawn il-fondi biex pajjiżna jibbenefika b'mod sħiħ minn dawn il-flus li se jiġu f'pajjiżna.

Hemm numru ta' bidliet, fost l-oħrajn li ma ġejniex marbuta li nonfqu dawn il-fondi limitatament marbuta ma' l-istrateġija ta' Lisbona, imma nistgħu nużawhom għal bżonnijiet oħrajn.

Il-VAT qed tkun parti mill-ispiża eliġibbli li tkun inkorporata mal-co-financing arrangement li jfisser li allura jkun hemm inqas bżonn ta' kontribuzzjoni diretta għal kull proġett mill-fond konsolidat.

Il-co-financing rate żdiedet, jiġifieri l-ammont li pajjiżna jeħtieġ joħroġ għal kull proġett naqas.

Fejn qabel pajjiżna kien ikun irid joħroġ 25%, din ir-rata niżlet għal 15% bħala kontribuzzjoni li trid toħroġ mill-fond konsolidat, mill-fond nazzjonali.

Kien hemm numru ta' affarijiet oħra, fost l-oħrajn li issa proġetti magħmula minn public private partnerships jistgħu jkunu eliġibbli għal dawn it-tip ta' fondi.

Għalhekk is-sena li għaddiet kienet għaqlija d-deċiżjoni tal-gvern li nwaqqfu unit apposta f'dan is-sens.

Hemm ukoll il-fatt li r- regola ta' kif trid tonfoq il-flus ladarba jibda l-proġett żdiedet minn sentejn għal tliet snin, u allura dan jagħtina opportunita` li nassorbu dawn il-fondi b'mod effettiv.

U jien m'għandix dubju li ladarba l-gvern iħabbar il-proġetti li se jkunu qed jiġu ffinanzjati permezz ta' dawn il- programmi, wieħed ikun jista' jara kif pajjiżna se jkompli jiżviluppa u jaħtaf aktar l-opportunitajiet li qed iġġib quddiemna l-Unjoni Ewropea f'dan is-sens.

Sur President, issa se ndur għal-liġi li għandna quddiemna, il-liġi li trid timplimenta l-budget, li fiha qegħdin jitressqu numru ta' emendi.

Ikun tajjeb li ngħid li fl-istadju ta' Kumitat iridu jitressqu numru ta' emendi oħrajn li se nitkellem ftit dwarhom ladarba nkun qed niddiskuti t-taqsimiet f'din l-introduzzjoni.

Pero` tajjeb infakkar li hemm numru ta' inizjattivi li għalihom iridu joħorġu avviżi legali speċifiċi mill-entitajiet jew mill- ministeri konċernati.

Hemm miżuri oħrajn li jridu jidħlu fis-seħħ permezz ta' skemi amministrattivi bħall-iskemi marbuta mar-rifużjoni ta' spejjeż, fost l- oħrajn dawk marbuta ma' l-ambjent bħal photovoltaic u s-solar panels li ħabbarna fil-budget.

Pero` hemm ħidma oħra li trid issir permezz tat- twaqqif ta' units u proġetti speċifiċi li jridu jsiru matul din is-sena li, kif spjegajt, huwa ovvju li mhux se jsibu ruħhom f'dan l-Att innifsu, imma jridu jsibu ruħhom fil-ħidma tal-gvern matul is-sena li ġejja.

Sur President, issa se nitkellem ftit dwar il-ħames taqsimiet li dan l- abbozz ta' liġi qiegħed jippreżenta għad-diskussjoni ta' din il-Kamra.

Taqsima I titkellem dwar emendi li qed isiru għall-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet.

Taqsima II temenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income proprju biex inġibu fis-seħħ it-tibdiliet li ħabbarna marbuta mal-liġi tal-bejgħ tal-proprjeta`.

Taqsima III qed temenda l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali.

Se jiġi emendat l-Att dwar id-Dazju tas-Sisa u anke l-Att dwar l-Eko- Kontribuzzjoni.

Se nidħol fuq fuq f'kull waħda għax bla dubju ta' xejn fl- istadju tal-Kumitat se jkollna okkażjoni li nidħlu ħafna iktar fid-dettall fid-diskussjoni li se nkunu qegħdin nagħmlu.

Kif diġa` għedt, permezz ta' Taqsima I li temenda l-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet, se jiġi emendat artiklu 7 sabiex ex-uffiċjali pubbliċi li temmew is-servizz tagħhom mal-gvern u kienu ħadu impjieg ma' l-Universita` ta' Malta wara l-31 ta' Diċembru ta' l-1978, ikollhom is-servizz tagħhom ma' l-universita` meqjus bħala servizz mal-gvern għall-fini tal-pensjoni tat-Teżor, dritt li sfortunatament wieħed ma jistax jifhem kif ma ġiex estiż lil dawn l-uffiċjali.

Dan id-dritt kien ingħata lil dawk li kienu impjegati tal-junior college u istituzzjonijiet simili, imma mhux lil dawk li kienu impjegati fl-universita`.

Effettivament kien hemm madwar 40 persuna fil-passat li ġew diskriminati, biex ngħidu hekk, minħabba din is- sitwazzjoni.

Wara analiżi tas-sitwazzjoni l-gvern ħass li kellu jagħmel din l-emenda biex proprju titneħħa din id-distinzjoni bejn uffiċjali li ħadu impjieg ma' l-universita` b'ċirkostanzi prattikament simili u tirrikonoxxi s-servizz li ngħata irrispettivament minn jekk marrux l- universita` qabel jew wara l-1979.

Hemm numru ta' bidliet oħrajn żgħar li qed isiru biex ineħħu ċerti anomaliji li m'għandix dubju jkollna okkażjoni li nitkellmu dwarhom ħafna iktar fid-dettall meta niġu biex nanalizzaw il- klawsoli fi stadju ta' Kumitat.

Sur President, Taqsima II ta' dan l-abbozz ta' liġi titkellem dwar it- tibdiliet li se jsiru għall-Att dwar l-Income Tax b'rabta mal-bidla li ħabbarna fil-budget fis-sistema ta' tassazzjoni fuq il-bejgħ tal- proprjeta`.

Daħħalna l-konċett li wieħed jista' japplika sistema ta' 12% final witholding tax fuq il-valur tat-trasferiment.

Kif nafu, il-gvern semma numru ta' konsiderazzjonijiet, fost l-oħrajn li f'każ ta' trasferiment ta' proprjeta` li tkun ġejja minn wirt jew donazzjoni din it- 12% ma titħaddimx fuq il-valur sħiħ, imma fuq id-differenza bejn il-valur tat-trasferiment u l-valur ta' l-akkwist.

Infakkar li t-taxxa finali ta' 7% fuq proprjeta` li kienet intirtet qabel Novembru ta' l-1992 ma kenitx inbidlet.

Kif kien ħabbar il-prim ministru fid-diskors tar-replika tiegħu, proprju fiż-żmien tal-budget, waqt li konna rajna li b'mod ġenerali kien hemm min laqa' din il-miżura b'mod pożittiv ħafna għax kien se jintlaqat tajjeb ħafna - u tajjeb ngħid li meta wieħed iħares lejn il-bejgħ tal-proprjeta` mill-budget 'l hawn huwa stmat li iktar minn 60% tat-trasferimenti li diġa` saru fil-fatt saru taħt is-sistema l-ġdida, jiġifieri għażlu li jħarsu s- sistema l-ġdida - ħassejna li kien hemm numru ta' konsiderazzjonijiet li kellhom jiġu meħuda u issa se jitressqu l-emendi tagħhom biex niddiskutuhom fl-istadju ta' Kumitat.

Kien hemm numru ta' każijiet li kellna nieħdu in konsiderazzjoni billi rajna li seta' kien hemm pockets fejn din is-sistema ma kenitx tkun daqstant vantaġġjuża, pjuttost kellha effett bil-kuntrarju.

Għalhekk, kif konna ħabbarna, minbarra li kien hemm numru ta' provvedimenti tranżitorji għal dawk il-konvenji li kienu diġa` saru qabel il-budget u t- trasferimenti li kienu se jsiru qabel il-31 ta' Marzu ta' din is-sena, daħħalna l-option fejn isir akkwist u bejgħ li bejniethom ma jkunx hemm aktar minn ħames snin.

U jekk wieħed jara li ma jaqbillux bit-12% ikun jista' jadotta s-sistema tal-capital gains l-antika, jiġifieri jibqa' jiġi ntaxxat kif konna mdorrijin qabel.

Sur President, ikun tajjeb li hawnhekk niċċara xi ħaġa li se toħroġ anke mir-regolamenti, li jekk wieħed jagħżel li fi proġett partikolari, per eżempju, blokk ta' flats, jibda jħallas bis-sistema tal-capital gains, f'dawk il-ħames snin ma jistax imbagħad joqgħod ibiddel mill-capital gains għas-sistema l-ġdida jew viċeversa.

Jiġifieri min se jkun qed ibigħ ma' l- ewwel transazzjoni ta' bejgħ li jagħmel irid jagħżel b'mod għaqli liema sistema se jadotta għax jekk noqogħdu flat inbigħuh mod u flat ieħor inbigħuh mod ieħor, noħolqu konfużjoni sħiħa.

Sur President, ikun tajjeb li ngħid li tajna eċċezzjoni fil-każ ta' għarajjes li jkunu ko-proprjetarji ta' proprjeta` akkwistata bil-għan li din tkun id-dar matrimonjali tagħhom, u li parti minnhom tittrasferixxi l- parti tagħha lill-parti l-oħra.

Se jidħlu numru ta' eżenzjonijiet oħrajn li fil-fatt kienu diġa` eżistenti f'artiklu 5 fil-liġi tal-capital gains, li se jerġgħu jiġu riflessi f'din il-liġi, bħal meta l-proprjeta` tkun ir- residenza tiegħek, meta t-trasferiment isir bejn kumpannija fl-istess grupp, meta jkun hemm trasferiment ta' proprjeta` b'konsegwenza tax- xoljiment tal-komunjoni ta' l-akkwisti u numru ta' eċċezzjonijiet oħrajn.

Tajjeb insemmi f'dan l-istadju li jekk ikun hemm min qiegħed ibiddel il- proprjeta` għal skop ta' negozju, per eżempju, hu beħsiebu jespandi n- negozju tiegħu u allura qed ibigħ proprjeta` u jixtri oħra b'dawk il-flus li jkun ġabar mir-rikavat tal-bejgħ biex jespandi n-negozju tiegħu, allura hemmhekk se jkun hemm is-sistema fejn wieħed fuq il-proprjeta` preċedenti jkun jista' japplika għar-refund biex jieħu rifużjoni ta' dik it-taxxa biex ma nxekklux lil min irid ikabbar l-investiment tiegħu fil-proprjeta` u fin- negozju li jkun qed iħaddem.

Hemm numru ta' konsiderazzjonijiet li se jidħlu, pero` tajjeb li nfakkar lil min jidħol għas-sistema tal-final witholding tax li din hija t-taxxa finali, se tkun separata u distinta minn kwalunkwe taxxa oħra taħt xi dispożizzjoni tal-liġi u lanqas ma jkun disponibbli għall-kreditu kontra taxxa oħra dovuta.

Nixtieq infakkar ukoll li se jibqa' l-obbligu li jinżammu l-irċevuti u notamenti rigward it-trasferiment tal-proprjeta` u l- kummissarju tat-taxxi interni se jibqagħlu kull dritt li jitlob għall- informazzjoni li jidhirlu xierqa u li għandha tinżamm.

Tajjeb li nfakkar ukoll li daħal il-konċett li l-valur tat-trasferiment irid ikun wieħed raġjonevoli u jirrifletti l-valur tas-suq.

Se jidħol fir- regolamenti anke l-mod kif wieħed ikejjel jew le jekk dan hux qed jinżamm, anke għaliex ladarba issa s-sistema qed tmur fuq il-bejgħ irridu wkoll nassiguraw ruħna li dak li qed jiġi ddikjarat huwa raġonevolment il-prezz tal-bejgħ li fil-fatt qiegħed jirriżulta.

Sur President, Taqsima III qed temenda artiklu 2(1) ta' l-Att dwar is- Sigurta` Soċjali.

Fil-fatt se tiġi emendata t-tifsira ta' "persuna gravament disabilitata" biex jidħol ċertu mard kroniku li qabel ma kienx jaqa' taħt dan l-Att.

F'Taqsima IV hemm numru ta' emendi għall-Att dwar id- Dazju u tas-Sisa biex, kif kien ħabbar il-Ministeru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni fil-25 ta' Ottubru, jiġi aġġustat id-dazju tas-sisa fuq il-fuel bħala parti mill-pakkett ta' tibdil u inċentivi li l-gvern għamel kaġun tal-prezzijiet taż-żejt fis-swieq internazzjonali.

Qed isir xi aġġustament ta' HS codes kif ukoll aġġustamenti li huma meħtieġa biex fuq medda ta' sitt snin id-dazju jkun daqs il-minimu stabbilit mill-Unjoni Ewropea.

Fit-Taqsima V hemm bidla żgħira għall-Att dwar l-eko-kontribuzzjoni.

Ikun tajjeb li ngħid li nħasset il-ħtieġa biex negozjanti li m'humiex direttament fil-kummerċ ta' bejgħ ta' prodotti li jattiraw l-eko- kontribuzzjoni, imma li xorta jimportaw tali prodotti għan-negozji tagħhom, xorta jkunu soġġetti għall-ħlas ta' l-eko-kontribuzzjoni ħalli b'hekk inkunu qed nassiguraw klima ta' level playing field u li ma jkunx hemm kompetizzjoni inġusta fin-negozju ta' prodotti soġġetti għall-eko-kontribuzzjoni.

Se ssir formola ad hoc b'dikjarazzjoni minn min ikun qed idaħħal il-prodotti biex ma jkunx hemm iktar l-anomalija li min idaħħal ċerti prodotti għall-użu tan-negozju tiegħu imma mhux għall-bejgħ ma jħallasx eko-kontribuzzjoni, imma jekk ibigħhom imbagħad trid tinġabar l-eko-kontribuzzjoni.

Fuq fuq dawn huma l-emendi li titkellem fuqhom il-liġi li qegħdin inressqu llum.

Tajjeb ngħid li l-emendi għal Taqsima II li se jiġu proposti fl- istadju ta' Kumitat li tkellimt dwarhom fl-introduzzjoni, waslu biex jiġu finalizzati.

Nawgura li d-dibattitu tagħna jkompli jitfa' iktar dawl dwar id-diskussjoni tagħna.

Sur President, biex nikkonkludi wieħed irid jirrikonoxxi li poġġejna quddiem pajjiżna budget li tassew ħares lejn il- ħtiġijiet li għandna, irrikonoxxa l-isfidi, pero` offra wkoll it-triq li pajjiżna għandu jieħu biex inkomplu nsostnu l-futur tiegħu għall-ġid tagħna lkoll.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, wieħed qed jisma' b'interess din id-diskussjoni dwar il-miżuri tal-budget li ġie diskuss f'Novembru li għadda għax minn dak iż-żmien sal-lum, bejn li kien hemm iċ-CHOGM u bejn l- ispirtu tal-Milied, ftit li xejn wieħed jibqa' jiftakar dwar il-miżuri tal- budget u l-effetti tagħhom fuq l-ekonomija Maltija matul din is-sena.

Imma ladarba jiġi Jannar nerġgħu npoġġu saqajna ma' l-art u nibdew nanalizzaw l- affarijiet f'iktar dettall għax ir-realta` tibda tinħass.

Meta nisma' lill-kelliema tal-gvern jgħidu li l-affarijiet jidhru pożittivi eċċ., nibda nistaqsi: Imma n-nies minn entitajiet li nitkellem magħhom jien m'humiex l-istess nies li jkellmu lill-ministru jew lill-prim ministru?

Dan qed ngħidu għax għadu kif kellna laqgħa mal-GRTU li jirrappreżentaw lis-self-employed.

Dawn bejn il-konsum ta' matul is-sena, bejn il-burokrazija eċċessiva li toħonqilhom l-iżvilupp tagħhom u l- inizjattivi l-ġodda li jkunu se jagħmlu, u bejn il-complaints li f'ċerti oqsma l-gvern ma jkollux direzzjoni ċara jew ikun għadu qed jifformola l- politika tiegħu fi pjan, dan kollu qed iħalli impatt fuq is-self-employed.

Illum hemm madwar 20,000 self-employed, imbagħad magħhom ikun hemm ħafna iktar għax hemm min hu reġistrat bħala kumpannija u impjegat mal- kumpannija.

Jiġifieri jista' jkun li jiġi kkonsidrat bħala impjegat meta fir-realta` jkun self-employed huwa wkoll.

L-argument li jagħmlulna s-self-employed huwa li hemm bżonn ikollna direzzjoni ċara, hemm bżonn inkunu nafu fejn irridu naslu, hemm bżonn li meta joħorġu ċerti miżuri jiġu effettivament attwati u mhux jieħdu ż-żmien biex jiġu attwati għax it-tul ta' żmien għal min ikun fis-settur tan- negozju ifisser telf.

Meta jkun hemm entita` li ddum biex tieħu deċiżjoni ħafna drabi l-burokratiku ma tantx jagħti kas id-dewmien imma għall- imprenditur, għal dak li jrid joħloq ix-xogħol dak id-dewmien mhux biss ifisser ħela ta' ħin, imma spiża addizzjonali ta' imgħaxijiet eċċ., li timpinġi fuq il-kompetittivita` tiegħu.

Għalhekk għedt li meta nisma' lin- naħa tal-gvern jitkellmu b'dan il-mod nibda nistaqsi: Allura dawn in-nies magħna, bħala partit Laburista, jitkellmu mod u mal-gvern jitkellmu mod ieħor?

Din hija waħda mill-mistoqsijiet li rrid nagħmel.

Jien ma rridx inkun negattiv imma jien dejjem nisħaq u nibqa' nisħaq li jekk il-pajjiż ma janalizzax sewwa l-problemi u l-isfidi li għandu quddiemu - ħalli ngħidilhom sfidi u mhux problemi, għax problema tista' ddawwarha fi sfida u sfida tagħmel ħiltek biex tirbaħha - ħalli jkun jaf x'inhu l-effett immedjat tagħhom u anke t-trends li jkunu qed jiżviluppaw biex ikun jista' jindirizzahom, jekk ma jiffaċċjax dawn ir-realtajiet ċertament mhux se jsib il-mediċina korretta.

L-istess japplika għas-setturi kollha li jikkomponu l-ekonomija tagħna; jista' jkun it-turiżmu, tista' tkun il-manifattura, jista' jkun is-settur tas-servizzi, l-oqsma finanzjarji jew l-oqsma marittimi.

Irridu naraw kollox fl-assjem tiegħu, bħala xi ħaġa ħolistika, li dak li tagħmel jew ma tagħmilx f'settur se jkollu impatt fuq settur ieħor.

Wieħed irid jara l-affarijiet minn dan l-angolu.

Ikun hemm il- kuntrast ta' l-ideat u l-opinjonijiet - Allaħares ma jkunx hemm dan il- kuntrast - imma ma nistgħux naħarbu minn kif ikunu qegħdin jiżviluppaw l- affarijiet.

Sur President, issa nixtieq nagħti ħarsa lejn il-labour force survey tal-5 ta' Jannar ta' l-2006.

Hawnhekk wieħed jara x'kienet it-trend bejn Lulju/Settembru 2004 għal Lulju/Settembru 2005, jiġifieri x'ikunu t-trends sena fuq sena.

Fil-fatt hawn numru ta' tabelli li wieħed jista' janalizza li wħud minnhom juru ċerti trends li huma inkwetanti.

Ejja nieħdu dak li ngħidulu l-labour status, it-totalita` tan-nies li kienu available għax- xogħol u t-totalita` ta' dawk li kienu unemployed u l-oħrajn li kienu kompletament inattivi bejn is-sena 2004 u s-sena 2005.

Hawnhekk tajjeb li nifhmu li kulmin hu employed iħallas in-national insurance contribution, iħallas it-taxxa, għandu kapaċita` li jikkonsma iktar u tikber ir-revenue tal-gvern u barra minn hekk mhux se jkun ta' piż fuq il-gvern.

Għalhekk ix- xogħol dejjem huwa marbut mal-ħolqien tal-ġid.

Din it-tabella turi li mit-total tan-nies li kapaċi jaħdmu fis-sena 2004 kien hemm 50.2% li kienu inattivi u fis-sena 2005 dawn żdiedu b'0.6%.

Jiġifieri dawn ma jikkontribwixxu xejn, anzi jkunu piż fuq il-gvern għax jekk wieħed ma jkollux ir-renti biex jgħix se jagħmel id-domanda għall- assistenza soċjali.

Mela minflok żdied in-numru tan-nies li jipparteċipaw fid-dinja tax-xogħol u fil-ħolqien tal-ġid – dawn ikunu qed jikkontribwixxu wkoll biex il-gvern ikabbar ir-revenue tiegħu b'mod reali għax tkun qed tikber l-ekonomija - dan naqas.

Bħala persentaġġ tar-riżors uman li kapaċi jaħdem insibu li fis-sena 2004 kien hemm 46.1% impjegati u fis-sena 2005 kien hemm 45.6% jiġifieri l-persentaġġ tar-riżors uman li jista' jikkontribwixxi għall-ġid tal-pajjiż qed jonqos.

Fattur interessanti li joħroġ minn din l-istatistika huwa li fost dawk li qegħdin jaħdmu in-numru tan-nies bejn il-55 u l-64 sena li jikkontribwixxu għad-dinja tax-xogħol minflok jiżdied qed jonqos.

Qed nagħmel din l- osservazzjoni għax li jkollok working force li f'eta` ta' 50 sena, 55 sena 'il fuq terfa' mix-xogħol hija xi ħaġa inkwetanti mhux biss għaliex tkabbar id-demand fuq il-qasam soċjali, mhux biss għax dawn mhux se jikkontribwixxu iktar għad-dħul tal-gvern u għat-tkabbir ekonomiku - direttament ma jikkontribwixxux għax jekk jikkonsmaw ikunu qed jikkontribwixxu wkoll – imma għax il-pajjiż ma jkunx qed juża tajjeb din ir-riżorsa umana, dawn in- nies li għandhom l-esperjenza u jistgħu jikkontribwixxu.

Meta naraw li t-trend hija li n-numru tan-nies ta' bejn l-eta` ta' 55 sena u 64 sena li jkunu qegħdin jaħdmu dejjem jonqos wieħed jistaqsi: Allura għalfejn qegħdin nitkellmu biex l-eta` pensjonabbli - veru mhux qegħdin nitkellmu fuq il-pensjonijiet għax hija kwestjoni li se nitkellmu dwarha iktar fit-tul - ntellgħuha minn 61 sena għal 65 sena bil-għan li jkun hemm iktar nies li qegħdin jaħdmu?

Naturalment jekk ikunu qed jaħdmu jkunu jikkontribwixxu direttament għat-tkabbir ekonomiku, ikunu qed iħallsu n- national insurance contributions u allura jkunu qed jikkontribwixxu iktar għal ħaddieħor li jkunu qed jirċievi l-pensjoni jew li jkunu qegħdin fuq l- assistenza soċjali.

Kulħadd jaqbel li iktar ma jkollok nies fid-dinja tax- xogħol iktar ikun aħjar kemm mill-aspett ekonomiku kif ukoll mill-aspett soċjali.

Minkejja dan, l-aħħar statistika turi dawn it-tip ta' trends li huma kontradittorji għal dak li għadna kif smajna, ma' dak li l-gvern jistqarr li hija l-politika u d-direzzjoni tiegħu.

Allura l-mistoqsija li tqum hija: Għaliex qegħdin jiżviluppaw dawn it-trends?

Skond l- istatistika għandna din ir-realta` u min-naħa l-oħra nagħmlu proposti li huma kontradittorji għat-trend li tkun qed tiżviluppa.

Dan inħalluh għaddej qisu ma kien xejn u ngħidu li m'hemmx problemi, li l-affarijiet huma aħjar milli jidhru jew inkella milli ngħidu aħna ta' l-oppożizzjoni?

L-istess statistika ta' erbat ijiem ilu turi wkoll xi żvilupp kellna matul is-sena 2004/2005 fit-type of employment.

It-trend negattiva tidher li se tibqa' miexja kif inhi.

Fil-fatt insibu li f'Settembru tas-sena 2004 il- full-time employees kienu jlaħħqu 135,500 filwaqt li f'Settembru 2005 kienu jlaħħqu 133,886.

Jiġifieri l-full-time jobs naqsu b'1,500.

Kontra tagħhom naraw li żdiedu l-part-time jobs bħala main occupation.

Dan x'ifisser?

Il- fatt li jkollok ħolqien ta' xogħol biex wieħed jagħmel part-time huwa tajjeb, imma li jkollok part-time job bħala main occupation, l- implikazzjoni tagħha hija income inqas għal dak l-individwu, dħul inqas għall-gvern min-national insurance contributions u income tax, inqas konsum u tnaqqis fit-tkabbir ekonomiku.

L-impatt ta' dan kollu x'ikun?

It- tgergir li nisimgħu min-naħa tal-GRTU, kif stqarrew ftit ġranet ilu, fejn qalu li l-purchasing power tan-nies qed jonqos u allura l-bejgħ tagħhom jonqos.

Għaldaqstant l-employers ma jkunux jistgħu jibqgħu jżommu l- impjegati li għandhom magħhom.

Din hija chain reaction u dak li stqarrew huma magħna qed jiġi kkonfermat minn statistika li ppubblika l-gvern.

Element inkwetanti mill-aspett soċjali li joħroġ minn dan il-labour force survey huwa l-fatt li l-long-term unemployment sfortunatament mhux jonqos qiegħed imma jiżdied.

Fil-fatt f'Settembru tas-sena 2004 dawk li kienu bla xogħol u li kienu ilhom hekk għal aktar minn 12-il xahar kienu 45% filwaqt li fis-sena 2005 dawk li kienu ilhom bla xogħol għal iktar minn 12-il xahar telgħu għal 49%.

Semmejt dawn l-erba' tabelli flimkien apposta biex nuri li meta teħodhom fl-assjem tagħhom issib dan il-fattur negattiv komuni fihom, minkejja dak li jingħad hawnhekk dwar tkabbir u mhux tkabbir ekonomiku.

Aħna rridu tkabbir ekonomiku, imma ejja naraw kif qiegħda tiżiviluppa s-sitwazzjoni u għaliex.

Għaldaqstant nerġa' ntenni li dawn il-miżuri tal-budget bl-ebda mod – dan diġa` għednieh u nerġa' ngħidu - ma jindirizzaw ir-realta` li l-ekonomija tagħna sfortunatament mis-sena 2001 sal-lum m'hijiex qed tikber jew qed tikber b'ritmu tant bil-mod li ma toħloqx l-impjiegi li huma neċessarji.

Dan huwa rifless anke fl-istatistika ppubblikata mill-gvern.

Sur President, illum il-gvern ma semmiex is-slogan ta' qabel il-budget "biex inti tgħix aħjar", imma f'dan il-punt ma nistax ma nistaqsix din id- domanda lill-familji Maltin.

Issa għadda l-ispirtu tal-Milied fejn bniedem jipprova jistrieħ ftit u jinsa, imma x'ħin imiss saqajh ma' l-art il- pensjonant li qed jara l-ħajja dejjem togħla, l-inflazzjoni dejjem tiżdied u tiżdied f'dawk l-items li huma essenzjali għalih, bħall-mediċina u l- ikel, u jara l-pensjoni tiegħu qed tiċkien għax ma jlaħħaqx mal-bżonnijiet tiegħu ta' kuljum, dak qiegħed jgħix aħjar?

Bl-istess mod qed jintlaqtu l- ġenituri li l-ispejjeż li għandhom biex irabbu u jagħtu edukazzjoni lil uliedhom dejjem qed jiżdiedu u l-effett inflazzjonarju jeffettwalhom il- purchasing power tagħhom.

Dawn qed jgħixu aħjar?

Dawk tal-klassi medja, l-ikbar grupp li għandna fis-soċjeta` Maltija, li l- income tagħhom kien jiżdied daqqa għax kien ikun supplimentat b'xogħol part- time u daqqa għax kien jikber l-income tagħhom, li kienu mdorrijin bi kwalita` ta' ħajja tajba - mhux jgħixu ħajja ta' lussu imma jgħixu ħajja tajba, ħajja b'iktar sigurta` - illum qegħdin jgħixu aħjar?

Illum il-ministru ma semmiex dan is-slogan waqt li kien qed jitkellem fuq dawn il-miżuri tal-budget.

Nixtieq nistaqsi l-istess domanda lil dawk li qed jinvestu, li fix-xogħol tiegħi niltaqa' ħafna magħhom.

Ħafna minnhom dawn ngħidilhom prosit għax ikunu lesti li jidħlu għal ċerti commitments minkejja li ma jarawx prospetti daqstant pożittivi.

Fil-fatt wieħed mis- setturi li jidher li huwa għaddej minn din is-sitwazzjoni huwa l-qasam turistiku.

Huwa veru li matul is-sena li għaddiet kellna madwar 10% inqas bħala bed stock għax għalqu xi lukandi u ġew konvertiti f'appartamenti, pero` wieħed ma jistax ma jgħidx prosit lil dawk in-nies li reġgħu investew fil-lukandi tagħhom minkejja li l-figuri juru biċ-ċar li naqset il- profitability fuq l-investiment tagħhom.

La jgħaddi l-Milied u l-ewwel tas- sena l-prospetti għas-sena 2006 ma tantx jidhru li huma pożittivi.

F'dan ir-rigward wieħed jawgura li t-tibdil li kien hemm fl-MTA u fl- istrateġija ta' marketing jagħti r-riżultat pożittiv għax jekk hawn settur li jista' jagħti revamp, iċaqlaq l-attivita` ekonomika fil-pajjiż u jħalli impatt pożittiv ħafna kemm direttament kif ukoll indirettament, dan huwa t- turiżmu.

F'dan ir-rigward ma nistax ma nsemmix li l-partit Laburista li jemmen li pajjiżna jeħtieġlu pjan turistiku għandu quddiemu dan il-pjan għad-diskussjoni fuq livell eżekuttiv li mbagħad irid jiġi approvat u diskuss fuq livell ta' konferenza ġenerali biex ikollna l-politika Laburista għat-turiżmu in place.

Dawn huma l-konsiderazzjonijiet li wieħed irid jagħmel u dawn huma r- realtajiet li jrid imiss b'idejh u jindirizza.

Inutli nipprovaw ma nammettux li t-tkabbir ekonomiku f'pajjiżna huwa baxx ħafna.

Kif ġie rrapportat ftit tal-ġimgħat ilu mill-Unjoni Ewropea tkabbir ekonomiku ta' 0.8% jew 1% għas-sena 2005 u inqas minn 1% f'termini reali għas-sena d- dieħla m'huwiex xi ħaġa li sserraħ il-moħħ.

Kemm il-gvernatur tal-bank ċentrali kif ukoll konsulent tal-gvern f'meeting pubbliku kienu qalu li t- tkabbir nominali għal pajjiżna biex l-ekonomija tlaħħaq b'tali mod li tikkrea revenue biżżejjed għall-gvern biex jibqa' miexi 'l quddiem - ovvjament mingħajr ma jżid il-piż tat-taxxi għax dan il-piż għandu l-impatt negattiv tiegħu - irid ikun bejn 4% u 5% f'termini reali.

Nibqa' ninsisti li dawn huma l-fatturi li rridu nħarsu lejhom u nindirizzawhom għax bħala new entry fl-Unjoni Ewropea Malta hija l-inqas pajjiż li qed jiżviluppa, l- inqas pajjiż li qed jattira l-investiment, l-inqas pajjiż li għandu prospetti pożittivi.

Nerġa' ntenni li dan qed ngħidu mhux biex inkun negattiv, imma jeħtieġ li wieħed jagħmel dijanjosi preċiża tal-marda li jkollu l-pazjent.

Sur President, il-gvern reġa' qalilna li qed jikkontrolla d-deficit.

Nominalment u x'ħin tara l-figuri hekk jidher, pero` d-deficit qed ikun ikkontrollat b'mod sostenibbli?

Il-membri tan-naħa tal-gvern jibqgħu ma jirrispondux din il-mistoqsija.

Għal sena oħra l-gvern irnexxielu jilllapazza b'xi mod biex id-deficit jidher li qed iġibu taħt kontroll u qed jipprova jilħaq it-target li ffissa ta' 3% tal-GDP.

Bħala pajjiż fl- Unjoni Ewropea aħna rridu nimmiraw għall-kriterji ta' Maastricht, jiġifieri li d-deficit ma jkunx iktar minn 3% tal-GDP.

Jien ngħid li nkun happy jekk il-budget tagħna jkollu positive balance, żgħir kemm hu żgħir, u mhux negative balance, imma dak huwa għan li rridu nilħqu fit-tul.

Iżda rridu ngħidu li jrid jintlaħaq dak it-target u jekk id-deficit jinżamm f'dak il- livell u fl-istess waqt l-ekonomija tkun qed tikber inkunu mexjin b'rata ta' żvilupp ekonomiku li jkun pożittiv.

Allura l-mistoqsija li rridu nagħmlu hija: Dan it-target ta' deficit control li lħaqna huwa reali jew le?

Huwa sostenibbli jew le?

Il-gvern qed ikabbar ir-revenue tiegħu għax kibret l-ekonomija jew għax żidna l-piż tat-taxxi?

Fl-introduzzjoni tiegħu l-ministru qal li ma żidniehx il-piż tat-taxxi.

Jien ma naqbilx miegħu u lanqas l-entitajiet l-oħra ma jaqblu miegħu.

L-FOI ippubblikat dokument qabel il-budget fejn qalet ċar u tond li f'temp ta' erba' snin il-piż tat-taxxi, jiġifieri l-gidma - ħalli nuża l- kliem tiegħu – li l-gvern ikun ħa mill-ekonomija minn 30% żdiedet għal kważi 38% tal-GDP illum.

Il-gidma tal-gvern saret ikbar.

U hawn hi d- differenza li rridu nagħmlu.

Id-dħul ma żdiedx għax filwaqt li nżamm l- istess livell ta' taxxa l-ekonomija kibret, imma ġara bil-maqlub.

Fil-fatt minkejja d-dikjarazzjoni ta' qabel l-elezzjoni tas-sena 2003 li l- finanzi jinsabu fis-sod, ir-realta` kienet – u din ammettiha anke l-prim ministru – li għandna problema finanzjarja.

U l-problema finanzjarja bdiet tiġi indirizzata billi l-poplu Malti minn sena għal sena tgħabba b'ammont kbir ta' taxxi.

Bħala medja kull sena l-poplu kellu jħallas madwar Lm40 miljun, Lm45 miljun u Lm50 miljun f'taxxi addizzjonali.

Jekk minn 15% il- VAT telgħet għal 18% dak huwa piż addizzjonali tat-taxxa, jekk żdiedu ħafna tariffi u fees of office, bħalma rajna li żdiedu bejn is-sena 2004 u 2005, fejn minn Lm7 miljun żdiedu għal xi Lm31 miljun – m'għandix id-dettalji preċiżi għax m'għandix l-estimi f'idejja - dawk huma taxxi fuq il-poplu li nxtorbu mill-gvern.

Mela d-dħul mit-taxxi bħala parti mill-GDP kiber b'5% u b'6%, bħalma se jikber bejn is-sena 2005 u s-sena 2006, li huwa ħafna iktar għoli nominalment minn dak li huwa previst li tikber l-ekonomija.

Meta tara dawn l-affarijiet ma jaqblux ma' xuxlin bilfors tibda tistaqsi fejn hu sejjer il-gvern.

F'nifs wieħed jgħid li din is-sena ma żidniex il- piż tat-taxxi għax irridu li l-ekonomija tikber, imbagħad x'ħin tibda tistudja l-figuri ssib li d-dħul mit-taxxa se jikber ħafna iktar mit- tkabbir ekonomiku.

Hemm korrelazzjoni bejn it-tkabbir ekonomiku u d-dħul mit-taxxi once li tħalli l-livell tat-taxxi l-istess, imma dan m'huwiex il- każ hawnhekk.

Allura wieħed bilfors jistaqsi: Veru li l-gvern jemmen li l- piż tat-taxxi jista' jeffettwa l-kompetittivita`?

Nistennew li l-gvern jagħti din ir-risposta billi jieħu ċerti inizjattivi u jagħmel proposti biex l-ekonomija tagħna narawha timxi 'l quddiem.

Per eżempju, jagħmel proposti konkreti fil-qasam turistiku.

Waqt li kien qed jitkellem il-ministru semma xi proġetti li ġew imnedijin imma hemm ħafna proġetti li għadhom lura.

Per eżempju, kienet ħarġet tender għall-proġett tal-White Rocks li ġiet approvata u suppost beda l-iżvilupp pero` ma sar xejn minn dan.

Dan huwa prime site li għandu potenzjal kbir li jista' jiġi żviluppat.

Jekk ma niżviluppawx u ma nisfruttawx ix-xtajtiet u l-baħar li huwa l-beauty naturali li tatna n-natura ma nkunu qegħdin nagħmlu xejn.

Il- proġett tal-moll ta' Għawdex ma nafux kif se jiżviluppa u fejn se jibqa' sejjer.

Qed naraw ukoll l-iżvilupp fin-naħa tal-Kottonera imma l-iżvilupp lejn il-hinterland li kien imwiegħed mal-proġett tal-Kottonera effettivament ma ġiex realizzat.

Dawn l-affarijiet mhux qed ngħiduhom b'sodisfazzjon imma qed ngħiduhom għax jeħtieġ li l-proġetti mhux biss jidhru li jsiru, imma jsiru b'mod konkret ħalli tiġi instilled il-fiduċja fil-Maltin meta jaraw li l-pajjiż verament miexi 'l quddiem u jħossu din ir-realta` għax ikun hemm iktar konsum u jkun hemm demand għal iktar ħolqien tax-xogħol.

B'dan il-mod il-poplu jkun qed jaqla' iktar u ovvjament jonfoq aktar u jfaddal aktar ukoll għax il-konċett li wieħed ifaddal mhix xi ħaġa li għandna ninjoraw jew ninsew.

Nitkellmu ħafna fuq l-infiq, imma tajjeb ukoll li l-poplu jżomm f'moħħu t-tradizzjoni li wieħed ifaddal li forsi kienet iktar qawwija fl-antik.

Sur President, ir-rabta bejn it-tkabbir ekonomiku u l-kontroll tad-deficit hija reali, jew inkella, bħalma ġara din is-sena, kellna żieda fid-dħul mill-VAT li kienet dovuta għaż-żieda fir-rata minn 15% għal 18%?

Għalkemm din iż-żieda saret fis-sena 2004 l-effett tagħha nħass fis-sena 2005 għax il-VAT minflok titħallas malli tidħol f'Malta titħallas on consumption.

Allura ż-żieda fid-dħul kienet riżultat taż-żieda fir-rata tal-VAT u mhux għax kiber il-konsum.

Kellna żieda ta' taxxa li l-benefiċċju tagħha għall- gvern f'termini ta' revenue nħass is-sena ta' wara.

Is-sena l-oħra kellna l-investment repatriation scheme li minnha l-gvern ibbenefika xi Lm6.5 miljun.

Kien hemm dħul ta' Lm3 miljun ukoll fuq eżenzjoni mill-penali tal-VAT u kien hemm Lm4 miljun oħra mis-sinking funds tal-loans.

Veru li dawn kienu dħul għall-gvern, imma dawn huma dawk li jgħidulhom il-one-offs.

Tgħidli: Dawk mhux riżorsi wkoll?

Veru, huma riżorsi, imma m'humiex riżorsi li neċessarjament se ssibhom is-sena ta' wara, m'humiex riżorsi finanzjarji li jkunu recurring kull sena.

Għax id- dħul rikorrenti jiżdied u jogħla skond it-tkabbir ekonomiku sakemm ma jkunx hemm iż-żieda fil-piż tat-taxxi.

Sur President, meta wieħed jara l-aktar statistika riċenti, tat-30 ta' Diċembru, li jien niżżilt minn fuq l-internet, dwar government finance minn Jannar sa Novembru, ma jistax ma jinnotax li, fost il-piżijiet li żdidulu l- gvern, il-piż ta' l-imgħax fuq id-dejn żdied b'5.8% fl-ewwel ħdax-il xahar tas-sena 2005.

Għalhekk qed nistaqsi jekk huwiex reali t-tkabbir ekonomiku li niftaħru bih, il-pożittiviżmu li niftaħru bih.

Jien naħseb li dan l- imgħax żdied għax żdied l-exposure tad-dejn tal-gvern li sa Novembru tas- sena li għaddiet kien kważi Lm1.4 biljun.

Dik il-qabża fl-ispiża ta' l- imgħax li minn Lm64 miljun telgħet għal Lm70 miljun u trid titħallas kull sena hija qabża relattivament sostanzjali.

Għaldaqstant bilfors wieħed jibda jistaqsi jekk il-pożittiviżmu li qegħdin nitkellmu dwar huwiex reali.

Ma jidhirlix li r-rata ta' l-imgħaxijiet effettivament żdiedet.

Jekk m'iniex sejjer żball ċerti stocks tal-gvern li għalqu kienu b'imgħax aktar għoli, imbagħad ġeddidhom b'rata ta' imgħax ftit inqas milli kienet.

Dan ifisser li żdied l-exposure tad-dejn tal-gvern.

Jiġifieri minkejja t-tax burden li żied, minkejja li l-gidma li ħa mill-ekonomija kienet ikbar, xorta waħda l-gvern kellu jirrikorri għal iktar self.

Meta wieħed jara dawn il-figuri li ġew ippubblikati, wieħed irid jistaqsi jekk effettivament hijiex se tintlaħaq l-istima tad-dħul mit-taxxa li hemm fil-financial estimates 2006 li tammonta għal Lm224 miljun.

Bejn Jannar u Novembru l-gvern daħħal Lm169 miljun mill-income tax, u allura biex jilħaq dan it-target il-gvern irid idaħħal Lm55 miljun oħra f'Diċembru biss.

Jien ikkalkolajt li l-medja fuq 11-il xahar - forsi qed nagħmel il-kalkolu żbaljat għax forsi ż-żidiet tad-dħul tal-gvern ikunu staġjonali – fejn il- gvern daħħal total ta' Lm169 miljun, tiġi Lm16 miljun fix-xahar.

Jiġifieri f'Diċembru l-gvern irid jiġbor Lm55 miljun biex idaħħal dak li kien projected, għallinqas skond il-figuri li għandi quddiemi.

Forsi jkollu r- riżultati f'idejh u jkun jista' jgħidilna jekk dawn hux se jintlaħqu.

L-istess ħaġa meta niġu għad-dħul mis-social security.

Skond il-financial estimates id-dħul kien ta' Lm191 miljun, jiġifieri Lm8 miljun inqas minn dak proġettat.

Pero` bejn Jannar u Novembru d-dħul mis-social security kien Lm185 miljun.

Mela l-gvern irid idaħħal Lm33 miljun fix-xahar ta' Diċembru.

Jista' jkun li d-dħul ikun seasonal u allura jidħol dak l-ammont għalkemm il-medja ta' xahar b'xahar hija bejn Lm13 miljun u Lm14 miljun.

Qed ngħid dan għax jien nikkompara - u naħseb li nagħmlu sew nikkomparaw meta qed nitkellmu fuq id-dħul tal-gvern - bejn dak li jkun ġie pproġettat fil-budget bħala figuri mogħtija lilna u bejn dak li jkun qed jiġri attwalment.

Naħseb li r-rimarki li qegħdin nagħmlu jagħmlu sens minħabba l-fatt li jekk imbagħad tħares lejn ir-revenue mill-VAT issib li it averages out tajjeb ħafna.

Għaliex?

Għax l-istima hija ta' Lm168 miljun u bejn Jannar u Novembru l-gvern kien diġa` qabeż il-Lm150 miljun.

Mela li int iddaħħal Lm18 miljun għax-xahar ta' Diċembru m'hijiex impossibbli meta l-medja piu` o meno qiegħda ta' Lm14 miljun fix-xahar.

F'Diċembru jkollok konsum aktar u allura wieħed jikkalkula li dak it-target tal-financial estimates, meta tqabblu ma' dak li jkun ġara fl-ewwel 11-il xahar, effettivament se jintlaħaq.

Sur President, dawn ir-rimarki kollha qed nagħmilhom bl-aktar mod oġġettiv u mhux b'mod partiġjan għax dawn huma r-realtajiet li jeffettwaw u jolqtu lin-nies b'mod dirett u anke indirett.

B'mod dirett għax id-dħul tal-gvern huwa importanti għas-sostenn ta' l-isptarijiet, ta' l-edukazzjoni, tal- pensjonijiet eċċ., u b'mod indirett għax huwa importanti ħafna wkoll dak il- kriterju li semmejt, li effettivament id-deficit tal-gvern ma jkunx ikkontrollat temporanjament għas-sena 2005, 2006 u 2007 meta huwa targeted li pajjiżna jadotta l-munita ewro.

Jien se nuża l-kelma bil-Malti għax qed jingħad li hekk għandna niktbuha.

L-għan li nżommu d-deficit ikkontrollat, jiġifieri li nilħqu t-target li d- deficit ma jkunx iktar minn 3% tal-GDP, m'huwiex sakemm nadottaw il-munita ewro, imma rridu nibqgħu nżommuh taħt kontroll, iktar u iktar meta l- privatizzazzjoni tkun ġiet eżawrita.

Meta ma jkunx baqa' aktar x'nipprivatizzaw il-gvern ma jkollux sorsi oħra fuqiex jiddependi għad-dħul tiegħu għajr id-dħul mit-taxxa diretta bħalma hija t-taxxa ta' l-income tax u t-taxxa tal-konsum, il-VAT.

Wieħed jista' jsemmi wkoll in-national insurance contribution iżda dik għandha skop ieħor partikolari.

Dak huwa t- target li rridu nħarsu lejh.

Sur President, il-kritika tagħna hija li apparentement il-mira tal-gvern li jikkontrollad-deficit ma rnexxielux jilħaqha.

Nominalment jidher li qed jilħaqha, imma mhux qed tintlaħaq b'mod sostenibbli.

Li qed jiġri huwa li effettivament il-problema qed tkun differita għal sena, sentejn oħra għax primarjament pajjiżna għandu bżonn mhux ħafna rapporti - għar-rapporti mhux beħsiebni nikkompeti mal-gvern Nazzjonalista għax ħadd ma jgħaddih fil- ħruġ tagħhom dawn – imma pjan ta' azzjoni li jagħti riżultati.

Irridu naħdmu bis-serjeta` mhux biss mil-lat li għadni kif semmejt issa, imma wkoll biex nindirizzaw il-qagħda inkwetanti fl-akbar setturi ekonomiċi tagħna.

Wieħed ma jistax ma jsemmix l-ewwelnett il-manifattura.

L-aħħar pubblikazzjonijiet juru li l-manifattura hija responsabbli għal madwar 20% ta' l-impjiegi li jipprovdi l-pajjiż u tikkontribwixxi għal madwar 18% tal- GDP.

Aħna nifhmu l-problemi tal-kompetittivita` internazzjonali li għandha l-manifattura, pero` rridu nkunu pożittivi u nifhmu li hemm oqsma fejn dan is-settur jista' jiżviluppa.

Jeħtieġ li jkun hemm iffokar fuq kull settur individwalment u kollettivament għax l-aħħar statistika tas-6 ta' Jannar mill-NSO, jumejn jew tlett ijiem ilu, tgħid ċar u tond li f'Ottubru 2005 kien hemm nuqqas ta' madwar 20% f'dawk li huma new industrial orders komparat ma' Ottubru, 2004.

Min-naħa l-oħra, biex inkun semmejt kollox, kien hemm iktar demand f'dak li huwa konsum lokali.

Imma aħna rridu niffokaw u nagħmlu ħilitna biex jikber is-settur ta' l-esportazzjoni għax dak ifisser munita barranija, ifisser qligħ għall-pajjiż u jfisser li ma nkunux qegħdin nieklu minn ġewwa, imma nkunu qed narrikkixxu l-assi tagħna b'mod nazzjonali.

Hemmhekk għandna indikazzjonijiet li m'huma pożittivi xejn.

Allura wieħed jistaqsi kif se tiġi ndirizzata din il-problema b'dawn il-miżuri tal-budget li għandna quddiemna.

Sena ilu f'din il-Kamra kien hawn diskussjoni intensiva ħafna dwar il- public holidays li kienu se jonqsu lill-ħaddiem għax jinzertaw fil-weekend u l-effett tagħhom fuq ix-xogħol.

Din is-sena ħadd ma ġie jagħtina studju fejn jgħidilna li l-effett ta' dik il-miżura kien pożittiv, negattiv, jew newtrali.

Qed ngħid dan għax ikun tajjeb li nassessjaw x'ġara fil-verita`.

Kien hawn diskussjoni mqanqla li ma kienx hawn qbil fuqha.

U llum qegħdin naraw li l-effett ta' dik il-miżura kien nil għax l-ordnijiet fil- manifattura, kemm għal-lokal kif ukoll għall-esportazzjoni, matul is-sena 2005 naqsu fuq is-sena 2004 meta t-trend diġa` kienet qed tkun negattiva.

Huwa importanti li naraw x'ikun l-effett li jħallu l-miżuri li nagħmlu.

Il-venture capital fund fil-qasam tal-manifattura, li kien ilu mwiegħed ħafna, kellu jindirizza l-iskopijiet li ilna nsemmu, jiġifieri r- ristrutturar u r-riċerka biex nimxu 'l quddiem.

Kellu l-iskop li jgħin lil dawk li jridu jidħlu f'oqsma ġodda, lil dawk li għandhom ideat ġodda, lil dawk li jridu jidħlu f'xi niċċa ġdida, iżda ma sar xejn, minkejja li l- venture capital fund kien ilu mwiegħed sentejn.

Dan kellu xi impatt negattiv?

Kulħadd jaf li l-banek ikunu reluctant li jsellfu lill- industrijalist, lil min ikun irid jinvesti f'xi makkinarju.

Il-banek ikunu jridu jagħmlu l-assessment tagħhom u jekk jaraw li r-riskju jkun daqsxejn għoli – m'iniex qed ngħid li l-banek għandhom isellfu bl-addoċċ – ċertament li r-rata ta' l-imgħax u l-cost ta' dak il-finanzjament se jkun għoli.

Il- miżura li ħadet l-MDC li tagħti s-soft loans b'imgħax baxx bħala inċentiv qed ikollha r-riżultat mixtieq?

Saret analiżi ta' l-effett tagħha u x'kien il-kontribut tagħhom dawn?

Sur President, qed insemmi dawn l-affarijiet għax din hija r-realta` tal- fatti.

Jekk ħadt xi miżura trid tara jekk l-effett tagħha kienx pożittiv għax jekk kien negattiv tipprova toħloq xi ħaġa oħra, tagħmel skema ta' inċentivi oħra.

Bid-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea, bir-regoli li rridu nimxu magħhom, iktar u iktar jinħass il-bżonn ta' inċentivi taħt il- business promotion Act, imma sal-lum għad m'għandna xejn.

M'għandna l-ebda pjan kif nistgħu nikkompetu ma' pajjiżi bħal Ċipru.

Qed insemmi Ċipru għax qiegħed fil-Mediterran bħalna b'rata tat-tkabbir ekonomiku ta' madwar 4% u huwa l-ikbar kompetitur tagħna.

Kif se nikkompetu ma' dan?

Dan li rridu niġu niddiskutu hawnhekk u mhux noqogħdu ngħidu li biddilna dik u biddilna l-oħra.

Id-dettalji nistgħu niddiskutuhom fl-istadju ta' Kumitat u nispjegaw kif se titħaddem il-liġi ħalli ma jkunx hemm diżgwid fl- interpretazzjoni sakemm tiġi ppubblikata l-liġi.

Imma dik hija analisi li trid issir fl-istadju ta' Kumitat.

Li rridu nagħmlu f'dan l-istadju huwa li naraw x'inizjattivi se jieħu l-gvern tramite l-Malta enterprise biex ikunu indirizzati l-problemi li qed tiffaċċja l-manifattura.

Sur President, hawnhekk ma nistax ma nsemmix il-fatt li għaddejna liġi li biha xi siti se jingħataw - bl-approvazzjoni tal-MEPA, wara li għaddiet il- proċedura kollha – bħala industrial garages u industrial buildings għal dawk tal-manifattura żgħira, primarjament tal-lokal, biex dawn ikollhom spazju available b'rati ta' kirjiet mhux kummerċjali.

Dan se jsir bil-għan li l-ewwelnett dawn in-nies jiċċaqilqu minn ġo l-irħula u jmorru hemmhekk - li mill-aspett ambjentali u soċjali huwa pass tajjeb – u t-tieni nett biex dawn ma jkollhomx overheads daqstant qawwija ta' kirjiet bħalma jkunu meta jikru mis-settur privat bir-rati kurrenti.

Issa għaddew ftit xhur u allura nixtieq nistaqsi f'liema stadju ta' żvilupp qegħdin u jekk hux miexi x- xogħol biex tinħoloq din il-faċilita`.

Il-Malta enterprise jew il-Malta industrial parks trid tara li dak li napprovaw fil-parlament jiġi attwat, imma waslitli informazzjoni li nbidlu xi kriterji ta' dawk is-siti li kienu bil-permess biex jinbnew ħalli jinkrew u issa dawn jistgħu jinnegozjawhom u jbigħuhom.

Jekk kien hemm din il-bidla fil-kriterji nitlob ġustifikazzjoni għal din il-proposta ta' tibdil, pero` jekk xi ħadd qed jaspira li jbigħ mingħajr ma jkollu l-approvazzjoni ta' din il-Kamra, wieħed irid jara l- affarijiet l-oħra fl-assjem.

Imma primarjament li qed nistaqsi huwa jekk dawn bdewx jinbnew ħalli tiġi indirizzata l-problema ta' spazju li għandha l-Malta industrial parks minħabba li hemm entitajiet li jixtiequ jespandu.

Qed insemmi dawn il-problemi reali li nisma' bihom jien, li min ikun irid jinvesti u jkabbar jew inkella jkun irid jiċċaqlaq minn post għal ieħor idum ix-xhur jistenna għax, bħalma diġa` għedt, id-dewmien ifisser telf u jfisser spiża ikbar fuq il-kompetittivita`.

Sur President, il-Malta enterprise qiegħda tindirizza din ir-realta` anke fid-diskussjonijiet li jkollna ma' l-Unjoni Ewropea dwar għajnuna li nistgħu nġibu minn hemmhekk għal dan il-għan?

Huwa fatt li peress li aħna gżira għandna transport costs u dewmien biex jaslu l-affarijiet iktar milli għandhom pajjiżi oħrajn li ma tpoġġiniex fuq level playing field.

Din hija xi ħaġa li rridu nsostnuha fl-aħjar interess ta' pajjiżna meta nkunu qed nitolbu ċerta għajnuna.

Dawn il-problemi reali li wieħed jiltaqa' magħhom meta jitkellem ma' dawn in-nies iridu jiġu ndirizzati.

Jekk jirnexxielna nindirizzawhom inkunu qegħdin innaqqsu, anke jekk marġinalment, mill-piż u b'hekk nikkontribwixxu biex insaħħu l-kompetittivita` tagħna anke jekk marġinalment.

Dawn huma l-inizjattivi li jridu jiġu attwati.

Imma l- azzjoni ma tidhirx li qed tittieħed, la hawn diskussjoni, la hawn espożizzjoni ċara min-naħa tal-gvern u lanqas għandna xi analisi li verament tidħol fil-qalba tal-problema u tipprova ssolviha.

Qed naraw li l- problema qiegħda hemm u qiegħda tikber, imma xorta waħda nibqgħu passivi.

F'dan ir-rigward aħna, bħala partit Laburista, naqblu perfettament ma' l- FOI li l-industrija Maltija, għalkemm trid tgħaddi mill-proċess tagħha ta' ristrutturar, għandha r-rwol tagħha fl-istruttura ekonomika ta' pajjiżna.

Jista' jkun li l-kontribut tagħha f'ekonomija bbażata iktar fuq is-servizzi jkun inqas, imma jkun inqas mhux għax inxtorbot, imma għax it-tendenza tkun li setturi oħra jikbru aktar, għax inti tkun ħtaft opportunitajiet ġodda.

Per eżempju, nista' nsemmi l-fatt li minflok tip ta' industrija normali għamilna l-industrija tas-servizzi marittimi f'pajjiżna.

Aħna gżira mdawra bil-baħar, għandna l-portijiet fejn nistgħu niżviluppaw u għandna l-iskills fit-tarznari tagħna.

M'iniex qed ngħid li neċessarjament nibnu l-vapuri - mhux qed ngħid li le - jew inkella li nagħmlu tiswijiet fit-tarzna, imma jista' jkollna industrija tal-jottijiet li tant ilna nsemmu.

Dan ifisser li mhux biss tirreġistra l-jottijiet hawnhekk imma li jkollok is-servizzi komplimentari għax once li tiffaċilita biex iġġibhom hawn għar- reġistrazzjoni trid toħloq il-faċilitajiet ta' servicing, winterizing, huma x'inhuma.

Għandna nużaw l-iskills li għandna - li għandna ħafna minnhom - u mhux inħalluhom jintremew jew ma jintużawx biex noħolqu tip ta' industrija ġdida li tkun in line ma' servizzi ġodda.

Huwa tajjeb li qegħdin nilleġislaw biex finanzjarjament niffaċilitaw ir- reġistrazzjoni ta' dgħajjes u jottijiet hawnhekk għax il-yachting huwa industrija li qiegħda tikber mad-dinja kollha.

Din hija r-realta`.

Meta l- ekonomiji jkunu qed jikbru globalment ikun hemm ukoll konsum ta' lussu u dan qed jikber.

Mela ejja naraw li mhux sempliċement niffaċilitaw ir- reġistrazzjoni ta' dgħajjes, jew inkella naraw li jkunu jafu b'Malta, imma nattirawhom biex jużaw is-servizzi tagħna meta jkunu moored hawnhekk.

Irridu nkabbru l-industrija relatata magħha li effettivament qed tagħti servizz u toħloq ukoll opportunitajiet ta' xogħol.

Dawn huma t-tip ta' ideat u inizjattivi li rridu niffokaw fuqhom u ċertament li fil-liġi li għandna quddiemna, għalkemm m'hemmx dubju li rridu nidħlu fid-dettall tagħha fl-istadju ta' Kumitat, irridu naraw jekk dawn il- miżuri tal-budget jindirizzawx dawn il-problemi.

Min-naħa tagħna ngħidu li l-proposti tal-budget ċertament ma jindirizzawx dawn il-problemi reali.

L-istess fil-qasam tat-turiżmu.

Kulħadd jaqbel li t-turiżmu rridu niżviluppawh imma nafu jekk irridux inżidu n-numru ta' turisti li jiġu, jekk irridux nispeċjalizzaw jew inkella jekk irridux nikkombinaw it-tnejn flimkien, li nżidu n-numru - għax ladarba għandek il-bed capacity trid iżżid in-numru – u min-naħa l-oħra li nimmiraw għal swieq speċifiċi, speċjalment biex ikollna distribution ta' turisti matul is-sena kollha?

Sur President, jekk irridu nagħmlu dawn l-affarijiet, ma jistax ikollna s- sitwazzjoni li għandna sal-lum.

Per eżempju, ilna għaxar snin nitkellmu fuq il-golf course.

Jekk wieħed jara l-budget speeches għas-sena 2004, għas-sena 2005 u għas-sena 2006 isib li fit-tlieta li huma l-golf courses huma msemmijin, kemm għal Malta kif ukoll għal Għawdex, imma d-deċiżjoni għadha inċerta.

Jekk nagħmlu golf course u dan ikun ta' dannu għall- ambjent, allura ejja niżviluppaw il-golf course li għandna fil-Marsa.

Hemmhekk mhux golf course biss għandna, imma anke korsa għat-tlielaq taż- żwiemel.

Ejja nagħmlu investiment hemmhekk u nħeġġu lill-privat biex jinvesti fih.

Aħna mhux qegħdin naspiraw li nagħmlu l-golf course biex jiġi Tiger Woods jikkompeti hawnhekk, imma rridu nipprovdu għal ċertu tip ta' nies li filwaqt li jkunu qegħdin vaganza qasira jew twila f'Malta jkunu jridu jmorru jqattgħu sagħtejn jilagħbu l-golf.

Imma għandna minn xiex nibdew.

Ilna għaxar snin nitkellmu fuq din il-korsa tal-golf.

Pajjiżi oħra jgħadduna għax id-deċiżjonijiet jeħduhom u jkunu diġa` qegħdin igawdu l-frott tad-deċiżjonijiet tagħhom meta aħna nkunu għadna qegħdin naħsbu x'se nibdew nagħmlu.

L-istess dwar il-land reclamation, tgħidx kemm ilna ntellgħu u nniżżlu!

Ejja niddeċiedu.

Pajjiżi enormi jagħmlu l-land reclamation.

Aħna kellna l- materjal tat-tħaffir tal-kuntratturi li ma kienx ikkontaminat u ħallejnieh jikkontamina ruħu għax ma ħadniex deċiżjoni jekk aħniex se nkabbru l- beaches tagħna.

Ejja niffokaw u nagħmlu pjan fuq hekk u mhux ninħlew fuq policy, jekk wieħed għandux jagħmel tieqa ta' żewġ piedi jew tieqa ta' tliet piedi u dawn il-kummiedji.

Permezz tal-land reclamation inkunu qed nindirizzaw problema ambjentali u jekk intejbu x-xtut tagħna nkunu qegħdin nagħtu kontribut infrastrutturali għat-turiżmu u anke għall-poplu Malti għax ix-xtajtiet se jgawduhom it-turisti u anke l-Maltin.

Per eżempju, ilna mill-1993 biex niddeċiedu jekk id-drenaġġ għandniex nittrattawh qabel ma jmur fil-baħar.

Anzi l-gvern kien iddeċieda fuqu dakinhar, imma m'għamilna xejn u matul dak iż-żmien l-ibħra tagħna ħallejnihom jikkontaminaw ruħhom.

Il-problema għadha hemmhekk u dan wieħed jista' jarah kull sajf għax jekk imur fuq ix-xtajtiet l-iktar popolati jkun jista' jara l-iżbruffar tad-drenaġġ.

Li qed ngħid huwa li dawn m'humiex kwestjonijiet kontenzjużi, imma naqblu fuqhom.

Il-kwestjoni hija li trid tieħu deċiżjoni u tattwaha u dan hu li aħna rridu nħarsu lejh u niffokaw fuqu.

Sur President, l-istess ħaġa qed jiġri fis-settur finanzjarju li jien nemmen li għandu l-potenzjal tiegħu.

Għandna kompetizzjoni kbira minn ċentri stabbiliti bħal Lussemburgu, l-Isvizzera, Londra u l-Ġermanja.

Aħna bdejna bil-ftit, imma minkejja dan, imxejna 'l quddiem tant li dan is- settur qed jagħti kontribut ta' madwar 12% fl-attivita` ekonomika tagħna.

Per eżempju, irnexxielna nkabbru ħafna r-reġistru tal-vapuri u għamilna pass tajjeb meta għamilna leġislazzjoni għaqlija li ftehemna fuqha.

Għandna liġi oħra li se titressaq dalwaqt li nafu fejn irridu naslu biha u nafu li se niftiehmu fuqha wkoll.

Hawnhekk m'iniex qed insemmi kwestjonijiet kontenzjużi bħall-kwestjoni jekk it-taxxa togħlhiex jew le.

Dawn huma affarijiet li ċertament naqblu fuqhom, imma li jonqos huwa li inti tieħu l-azzjoni u tagħti r-riżultat.

Sur President, dan kollu jirrikjedi li jkollok pjan.

Jien naf li r- regolatur ta' dan is-settur ma jistax jagħmel marketing u allura ejja naraw kif dan jista' jsir.

Huwa importanti li tiġbor ir-riżorsi kollha flimkien ħalli nkomplu nidentifikaw l-areas li nistgħu niftħu fihom, ħalli dan is- settur effettivament jikber ukoll.

Qed ngħid dan għax, jekk m'iniex sejjer żball – irrid nara li nkun korrett - id-dħul per capita f'dan is-settur niżel xi ftit ukoll.

Imma dan huwa settur fejn nistgħu nespandu għax għandna nies imħarrġin fih, kapaċi nikkompetu ma' pajjiżi oħrajn, u naħseb li rnexxielna nistabbilixxu isem tajjeb.

Ikun hemm l-inċidenti 'l hemm u 'l hawn, imma fid-dinja ma trid tagħmel xejn biex ma jkollok l-ebda inċident.

Pero` dan huwa settur li nistgħu niżviluppawh.

Għalhekk jeħtieġ li dan il-pajjiż ikollu pjan ħolistiku li jorbot l-oqsma kollha taħt direzzjoni ġenerali ta' fejn irridu naslu.

Irridu nkunu konvinti li l-aktar element importanti fuq l-aġenda tal-pajjiż huwa t- tkabbir ekonomiku permezz tal-ħolqien ta' l-impjiegi u naraw xi jkun hemm bżonn relatat ma' dan kemm fil-qasam edukattiv, kemm fil-qasam ta' l- inċentivi u f'kull settur ekonomiku ħalli nilħqu dan l-għan.

F'dan ir-rigward ma nistax ma nsemmix l-inizjattiva li jkun qed jieħu l- partit Laburista wkoll.

Mill-oppożizzjoni m'għandniex il-poter eżekuttiv imma jinteressawna d-direzzjoni u l-iżvilupp ta' dan il-pajjiż għax irridu pajjiż aħjar għal uliedna u rridu li ż-żgħażagħ tagħna jaraw l- opportunitajiet.

B'iktar effort, b'iktar ħidma, b'iktar accountability u b'inqas burokrazija l-affarijiet jimxu aħjar u jkollna iktar riżultati tajbin.

Għaldaqstant irid ikollok pjan koordinat ħalli ħadd ma jieħu xi inizjattiva li tista' tolqot lil ħaddieħor negattivament.

U dan anke l-gvern ammettieh għax il-gvern stess għamel unit biex jara x'impatt se jkollhom il-liġijiet li jsiru, per eżempju, fuq in-negozji ż-żgħar jew ċerti setturi ta' negozju.

Dan kollu jirrikjedi li jkun hemm pjan u f'dan il-qafas il-partit Laburista ilu jaħdem mis-sena l-oħra.

Sena ilu għamilna pjan ekonomiku soċjali b'mod ġeneriku ħafna, u ġeneriku apposta ħalli jkun all embracing.

Kien hemm min ikkritikah, kien hemm min ma qabilx imma dak qiegħed għad- diskussjoni.

Allaħares f'dan il-pajjiż kulħadd jaqbel ma' kollox imma għallinqas għandek direzzjoni fejn trid tasal.

Issa għandna żewġ proposti oħra, waħda dwar l-ambjent u l-oħra dwar it- turiżmu.

Dawn huma marbutin flimkien u marbutin ma' dak li se nipproponu matul din is-sena fil-qasam edukattiv, fil-qasam tal-manifattura u għal Għawdex għax irid ikollok kollox linked.

Ma tistax timxi b'mod mhux koordinat fejn ma jkollokx ċerta sinkronizzazzjoni.

Dawn iż-żewġ dokumenti għandhom proposti għal ambjent sostenibbli, pero` fid-dawl reali li rridu li l-ekonomija tagħna tiżviluppa.

Jiġifieri trid tipprova ssib dak il- bilanċ neċessarju bejn dawn iż-żewġ affarijiet.

Kultant jidhru li jaħdmu kontra xulxin meta fil-fatt m'humiex, imbasta nagħrfu x'tip ta' investiment

irridu nagħmlu.

Għalhekk għedt li l-fatt li jkollna l-ambjent tal-baħar nadif jgħin fit-turiżmu imma jgħin ambjentalment ukoll.

Ovvjament ħaġa tikkumplimenta lill-oħra.

Skond il-pjan għat-turiżmu tal-partit Laburista se tittieħed azzjoni immedjata biex fi żmien qasir jiġu iktar turisti u jinħolqu iktar impjiegi.

Dawn huma l-proposti pożittivi li l-partit Laburista qed ipoġġi quddiem il- poplu Malti biex pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Diġa` bdiet id-diskussjoni fl- eżekuttiv u se tkompli għaddejja matul il-ġranet li ġejjin.

Fil-konferenza ġenerali se nagħtu l-alternattivi marbuta fi pjan ħolistiku biex lil dan il- pajjiż nagħtuh direzzjoni, immexxuh 'il quddiem ħalli noħolqu l- opportunitajiet ta' xogħol u noħolqu l-ġid li jgawdi minnu kulħadd.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, ħadt pjaċir nisma' d-diskors tal- kollega tiegħi l-Onor.

Charles Mangion li ħa l-ispunt mill-abbozz ta' ligi li għandna quddiemna biex jagħmel kritika in ġenerali tal-performance tal- gvern matul din is-sena.

Fil-fatt meta wieħed janalizza x'qegħdin niddibattu llum jirrealizza li qegħdin niddibattu biss abbozz ta' liġi biex nimplimentaw ċerti miżuri li jkunu ġew imħabbra fil-budget.

Naturalment il- budget suppost huwa l-qofol tal-performance tal-gvern matul sena, huwa eżerċizzju fil-bookkeeping tal-gvern u għandu jkun iktar minn hekk - u nikkummenta iktar 'il quddiem – allura huwa tajjeb li f'kull opportunita` li jkollna d-deputati ta' l-oppożizzjoni u naħseb anke d-deputati tal- partit Nazzjonalista jieħdu l-okkażjoni biex jagħmlu analiżi u kritika ġenerali tal-performance, forsi iktar mill-aspett ekonomiku, tal-pajjiż.

Fil-fatt irrid nagħmel osservazzjoni - u ma nħobbx nikkummenta fuq il- kollegi tan-naħa l-oħra għax huma ħbieb tiegħi – li ġieli nagħmlu aħna ta' din in-naħa fejn ninnotaw li s-segretarji parlamentari u l-ministri tal- gvern jieħdu parti fid-diskussjonijiet li jkunu qegħdin isiru u jippilotaw il-liġijiet, imma l-back benchers, li fosthom hemm ħafna nies validi, mhux qed jingħataw spazju biżżejjed biex jagħtu l-kontribut tagħhom.

Qishom għandhom xi proċedura ta' bulldozer, ta' giljottina biex infittxu ngħaddu l- leġislazzjoni.

Il-parlament sar qisu xi imprimatur, qiegħed hawnhekk biex japprova l-liġijiet ejja ħa mmorru.

Allura d-deputati back benchers tal- gvern kważi kważi qed ikunu emarġinati.

Jien illum għandi 43 sena pero` diġa` xjaħt hawn ġew għax ilni kważi għaxar snin u niftakar li fil-bidu ta' l-1996 konna niltaqgħu bħala grupp parlamentari kif niltaqgħu llum allavolja qegħdin fl-oppożizzjoni.

L-Onor.

Alfred Sant u l-leadership tal- partit kien jinsisti, kif għadu jinsisti llum, li l-grupp parlamentari Laburista niltaqgħu darba fil-ġimgħa ħalli naqsmu bejnietna x-xogħol parlamentari u niskrutinjaw u nikkritikaw b'mod oġġettiv il-performance tal- gvern tal-ġurnata.

U kollha konna nitkellmu.

Il-kumment tiegħi hu li f'liġi bħal din, fejn qed niddiskutu l-budget b'mod indirett għandek l-abbli segretarju parlamentari, li qiegħed hawn preżenti, u l-ministru pero` jidher li d-deputati parlamentari backbenchers tal-gvern m'humiex daqstant akkaniti jew ma ngħatawx daqstant spazju biex jagħtu l- kontribut tagħhom.

Din hija ħasra għax jien inħobb nisma' d-dibattitu għaddej u hemm ħafna deputati Nazzjonalisti li b'mod prudenti u b'mod kawt, kif għandu jkun, ġieli jagħmlu wkoll l-awtokritika lejn il-gvern tagħhom stess.

Din hija ħaġa tajba, pero` naħseb li llum din il-ħaġa m'humiex se jagħmluha.

Jien bilfors kelli nagħmel dan il-kumment.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Herrera.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

TONIO FENECH: Nixtieq nagħmel point of clarification għax naħseb li qed jagħmel domanda speċifika.

L-ewwelnett il-bieb huwa miftuħ għal kull min qiegħed f'din il-Kamra biex jikkummenta kemm irid.

Imma wara l- budget diġa` kellna diskussjoni estensiva fejn kulħadd tkellem dwar diversi suġġetti.

Hawnhekk qisna qed nirrepetu l-istess punti li diġa` ddiskutejna u allura bosta qalu li ma jħossux il-ħtieġa li jikkummentaw.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Nirringrazzja lis-segretarju parlamentari li kkonferma li għall-partit Nazzjonalista dan l-eżerċizzju tal-lum huwa a mere formality biex nirratifikaw dak li suppost huwa kważi kważi awtomatikament ratifikat.

Fil-fatt – din se ngħidha u se naħli ftit ħin - il-kritika ġenerali tal-poplu Malti hija f'dan ir-rispett.

Dan l-aħħar jien kelli okkażjoni nagħmel analiżi ta' riċerka li saret dwar x'fiduċja għandu l-poplu fl-istituzzjonijiet.

U sfortunatament għad- demokrazija fil-pajjiż waħda jew wieħed mill-iktar istituzzjonijiet li ma jgawdix popolarita` jew fiduċja huwa dan il-parlament, li huwa l-vuċi tal- poplu.

Għaliex?

Għax matul iż-żmien, matul dawn l-40, 50 sena l-parlament ġie emarġinat u sfortunatament ir-responsabbilta' tiegħu ġiet imċekkna u ġie qisu rubber stamp tal-gvern tal-ġurnata.

Mela l-ministri jipproponu l- liġijiet u l-mozzjonijiet, jippilotawhom u inqas ma jitkellmu l-back benchers tal-gvern aktar aħjar għaliex, jgħidu x'jgħidu, il-liġi se tgħaddi.

Kważi kważi jekk nitkellmu wisq aħna jgħidulna li qed naħlu l- ħin.

Allura l-idea tal-poplu b'mod ġenerali hija li aħna niġu hawnhekk naħlu ħafna bżieq, ngħidu ħafna affarijiet u fil-verita` seta' ma kien hawn parlament xejn, seta' kien hawn biss il-Kabinett tal-ministri li jgħaddu l- liġijiet by decree.

Fil-fatt persentaġġ qawwi, 30% tan-nies f'dan ir- rapport qalu li jippreferu li minflok ma jkollna sistema ta' demokrazija parlamentari, ikollna eżekuttiv b'saħħtu għal ċertu perijodu li jaqbad jilleġisla by decree għax il-parlament huwa ħafna paroli u waste of time.

Dan huwa ħażin.

Jien għandi l-ikbar rispett lejn l-Onor.

Tonio Fenech.

Għad li għadu żgħir ħafna, huwa bniedem tekniku ħafna u jaf x'għandu jgħid u għandi rispett kbir lejh, anke fuq livell personali, jiġifieri ma nistħix ngħidha din anke pubblikament.

Pero` llum ma qbiltx mal-kumment tiegħu li speċi dak li kellna ngħidu diġa` għednieh u m'għandniex għalfejn noqogħdu naħlu l-ħin tad-deputati tagħna biex jagħmlu l-kummenti tagħhom.

Il-parlament qiegħed hawn, dan l-abbozz ta' liġi huwa money bill għax fil-fatt qed nitkellmu fuq kif se nirregolaw il-finanzi tal-pajjiż, u bilfors inħossni obbligat li nfakkar għaliex twieled il-parlament modern.

Jien m'iniex qed nirriferi għall-parlament ta' żmien il-Griegi jew ta' żmien ir-repubblika Rumana fejn ma kellekx gvern imma kellek biss is-senat, fejn kollox kien jiġi deċiż minnu u kienu jeleġġu mis-senaturi stess ċerti nies li kellhom ċerta awtorita` għal sena, imma qed nirriferi għall- parlament modern li żviluppa mill-konċett Ingliż, li twieled fil-fifteenth jew fil-fourteenth century sabiex jiskrutinja l-infiq pubbliku.

Mela l- iktar funzjoni importanti li għandu parlament f'pajjiż bħal Malta, f'pajjiżi tal-Commonwealth, fl-Ingilterra li aħna ngħidulha l-mother of all parliaments, hija li jagħmel skrutinju ta' l-infiq u tat-tassazzjoni tal- gvern tal-ġurnata.

Mela għalkemm din hija liġi sussidjarja, biex ngħidilha hekk, għax hija in segwitu ta' l-estimi tal-budget u hija intiża biss biex timplimenta ċerti aspetti tal-budget, hija liġi fiskali, hija liġi li għandha aspetti ta' tassazzjoni.

Allura taqa' fl-ambitu ta' skop u tax-xogħol ewlieni ta' dan il-parlament.

Issa jekk, bir-rispett kollu, dan m'huwiex importanti għall- gvern, imma huwa biss lip-service lejn il-gvern, jew lejn l-istituzzjoni, allura hawn xi ħaġa fundamentalment ħażina għax dak li huwa suppost naturali għall-parlament, dak li suppost huwa l-kompitu ewlieni tal- parlament m'aħniex qed nagħtuh l-importanza li jirrikjedi.

U din hija l- ewwel kritika tiegħi.

Bdejt biex nikkritika b'mod formali, imma issa qed nikkritika wkoll b'mod sostanzjali.

Dan huwa aspett importanti ħafna u dak huwa l-ewwel kumment li xtaqt ngħid.

It-tieni punt li nixtieq nagħmel huwa li f'dawn l-għaxar snin li ilni f'dan il-parlament - naħseb dan huwa l-għaxar budget tiegħi - is-soltu jkun hemm ħafna aspetti x'wieħed jimplimenta f'din il-biċċa leġislazzjoni li ngħaddu ftit wara l-budget.

Pero` jekk teżamina din il-liġi u taqbad Taqsima II tinduna li din tirrigwarda biss it-tassazzjoni ġdida, jew kif emendata, tal- proprjeta`.

Għandek taqsima ta' nofs kedda li tittratta s-sisa, imbagħad hemm żewġ klawsoli fuq l-Att dwar l-eko-kontribuzzjoni.

Mela bażikament li hemm x'timplimenta mill-budget jirrigwarda biss kwestjonijiet ta' taxxa fuq il-proprjeta`.

Dan qed ngħidu għax jivvindika u jagħti raġun il-kritika li għamlet l-oppożizzjoni Laburista waqt il- budget, li din is-sena l-budget ma kien budget xejn, imma kien eżerċizzju ta' bookkeeping għax ma fih xejn ħlief ikkontjar ta' kemm il-gvern daħħal flus, kemm beħsiebu jonfoq flus, kif se jagħmel biex ilaħħaq mad-deficit biex iżommu sa 3% jew 2.5%, kif se jiffranka l-flus minn hawn u minn hemm, pero` ma fih ebda viżjoni ta' xejn.

Dan huwa budget magħmul b'mod diplomatiku biex forsi ma jidhirx li qed jigdem iżżejjed, pero` jekk tagħsru jirriżultalek li m'hu xejn għajr eżerċizzju fil-bookkeeping.

L-unika proposta mlaħħma li kien hemm fl-estimi tal-budget kienet proposta magħmula in buona fede, biex ngħidha ċar, fuq it-taxxa tal-proprjeta` li wara kellha tiġi rtirata għax kienet magħmula b'għaġġla, kienet magħmula b'mod żbaljat u kien se jkollha riperkussjonijiet kuntrarji għat-tkabbir ta' l-ekonomija f'dak is-settur.

Għajr dik l-emenda ta' sustanza, jekk tagħsar il-budget ma ssib assolutament xejn.

U dik kienet il-kritika ta' dan il-partit li forsi l-messaġġ tagħna ma wasalx kif kellu jasal.

Il-messaġġ ta' l-oppożizzjoni Laburista fuq il-budget kien sempliċi.

Dan il- budget ma kien xejn ħlief eżerċizzju fl-accounting u fil-bookkeeping.

Din kienet il-kritika tagħna.

Aħna mdorrijin li l-budgets jagħtu viżjoni.

(Interruzzjonijet) Kellna matul is-snin.

Kellna min-naħa tagħkom u kellna min-naħa tagħna wkoll.

Pero` aktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed ikollhom nuqqas ta' viżjoni.

U dan kien, forsi the icing on the cake, l-aktar budget li l-inqas kellu viżjoni f'pajjiżna.

Dan kien budget magħmul b'mod tekniku.

Għalhekk fil-bidunett għedt li napprezza l-ħiliet tekniċi u professjonali tal-kollega tiegħi l-Onor.

Tonio Fenech.

M'għandix dubju minn dan, u aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar nikkonvinċi ruħi li naħseb li huwa wieħed mill- aħjar accountants li għandna għaliex bħala eżerċizzju fl-awditjar u bħala eżerċizzju fl-accounting jidher ċar li hemm l-id skjaċċanti ta' bniedem professjonali u bniedem tekniku fix-xogħol ta' l-accountancy.

Pero` l- oppożizzjoni u l-poplu Malti jirrikjedi ferm aktar minn eżerċizzju tekniku f'budget.

Jirrikjedi eżerċizzju ta' viżjoni biex nagħtu spinta 'l quddiem lill-ekonomija Maltija li ilha sejra lura għal dawn l-aħħar snin.

L-unika idea tagħhom kienet il-kwesjtoni ta' kif nintaxxaw it-trasferiment ta' proprjeta`.

Hawn għagħa kbira li t-tassazzjoni fuq il-qligħ kapitali fuq proprjeta` hija esaġerata għaliex titla' 35%.

Matul is-snin din l-liġi li daħħal il-gvern Nazzjonalista ftit snin wara li rebaħ il-gvern ikkontribwixxiet b'mod dirett għal żieda fil-prezzijiet tal-proprjeta`.

Issa din hija liġi li ma tistax tneħħiha llum.

Għaliex?

Għax tant hemm introjtu daparti tal-gvern minn din l-industrija li l-ebda gvern ma jista' jneħħiha malajr.

Pero` hija liġi li qed tikkontribwixxi biex il-valur tal- proprjeta` f'pajjiżna jisplodi.

Fil-fatt bħalissa kulħadd jgħid li waħda mill-problemi ewlenin li għandna f'dan il-pajjiż u li ilha tissemma fil- ġurnali u minn pressure groups hija l-kwestjoni tal-prezz tal-proprjeta`.

Ejja nitkellmu b'mod ċar, b'mod reali u b'mod onest.

Jien qiegħed fil- parlament u niltaqa' mal-kostitwenti bħalma jiltaqa` l-Onor.

Tonio Fenech, il-prim ministru u l-kap ta' l-oppożizzjoni.

Waħda mill-problemi ewlenin f'dan il-pajjiż hija l-valur tal-proprjeta`.

Min ikollu 24 sena u jkun impjegat bi Lm350 jew Lm400 fix-xahar bħala qligħ - mhux qed ngħid għal min qiegħed jgħix bir-relief jew bil-minimum wage, imma għal min jaqla' dan l-ammont ta' flus – lanqas biss jaffordja jixtri two-bedroomed flat fl-agħar postijiet ta' Malta.

Ma ssibx proprjeta` irħas minn Lm45,000 jew Lm50,000.

Bniedem li qed jaqla' Lm350 fix-xahar ma jistax jixtriha dik il-proprjeta`.

Dan jieħu loan għal 40 sena, trid taħdem il- mara tiegħu u jissallab biex iħallas l-imgħax u la qatt jista' jagħmel kapriċċ u lanqas qatt jista` jiżvoga billi joħroġ ftit filgħaxija.

Il-proprjeta` f'Malta hija esaġerata u rridu naraw kif se nagħmlu biex ninkoraġġixxu li l-kera tal-proprjeta` tkun aktar raġonevoli.

Jekk inti għandek persentaġġ qawwi tal-poplu Malti li ma jistax jixtri proprjeta` u jiġu għandna d-deputati biex nakkwistawlhom post mill-housing għax ma jaffordjawx, allura rridu naraw x'se nagħmlu.

Fejn hi l-viżjoni hawnhekk meta se nimplimentaw dawn l-emendi kollha u meta 90% ta' din il-liġi tittratta t-tassazzjoni ġdida fuq il-proprjeta`.

Hawnhekk hi l-kritika tiegħi.

Jien qed nikkritka dak li hawn propost u qed nikkritka b'mod negattiv, mhux soltu tiegħi li nagħmel hekk.

Fejn huma l-proposti f'din il- liġi biex intaffu l-qagħda ta' dawk l-eluf kbar ta' ċittadini Maltin li ma jaffordjawx jikru jew jixtru proprjeta` u li jkollhom jgħixu ma' ommhom, maz-zija jew man-nanna?

Dan huwa sew?!

Irridu nippromwovu pakkett ta' inizjattivi għaliex din hija politika soċjali, - inutli noqogħdu niftaħru u ngħidu ċ-ċuċati, din hija l-politika soċjali – għallinqas fuq il-kera, biex bniedem li jaqla' Lm60 jew Lm50 fix-xahar ikun jista' jikri flat ħalli jkollu fejn jgħix u mhux jikri two-bedroomed flat f'Buġibba b'Lm130 fix- xahar.

Mela bniedem li qed jaqla' Lm300 fix-xahar jista' jaffordja li jħallas Lm130 kera fix-xahar?!

Almenu għandu jkun hemm skema ta' taxxa ridotta fuq il-kirjiet, meta l-kirjiet ikunu għar-residenzi tal-Maltin, biex ninkoraġġixxu lil min għandu proprjeta` ħalli din jikriha lill-Maltin.

Xi ħaġa rridu nagħmlu.

Xi tax rebates fuq kirjiet għar-residenzi rridu nagħmlu għaliex sentejn, tlieta oħra se jkollna kriżi kbira.

Għall-ewwel darba fl-istorja ta' Malta se jkollna nies li huma homeless u din hija problema kbira.

Sur President, kien hemm ekonomisti ferm aktar bravi minni li qalu li għalkemm huwa veru li kellek rata ta' tkabbir żgħira mis-sena l-oħra - safejn naf jien waħda mill-inqas rati ta' tkabbir ekonomiku li hemm fl- Unjoni Ewropea u ftaħarna biha għaliex kellna rata ta' tkabbir żgħira - din ir-rata ta' tkabbir kienet waħda artifiċjali għaliex tiddependi wisq fuq settur wieħed u fuq biċċa minn settur ieħor.

Bħal-lum ġimgħa se jkolli ċans nitkellem fuq il-qasam marittimu u nispjega kif fuq is-servizzi finanzjarji kien hemm ftit tkabbir u performance mhux ħażin.

Se nuri wkoll li minkejja li fil-qasam tax-shipping naqqasna l-vapuri kien hemm ukoll ċaqliq pożittiv.

Pero` t-tkabbir ekonomiku reali fil-pajjiż kien kollu kemm hu marbut ma' l-ispekulazzjoni tal-bini, u xejn iżjed.

Dik hija r-rata tat- tkabbir tagħna.

Dan m'huwiex xi investiment barrani li ġie fil-pajjiż, imma għandek nofs tużżana jew tużżana negozjanti, imn'Alla kważi jeżistu, li jespekulaw b'ċertu sogru.

Għandek grupp ta' nies li jixtru u jbigħu l- proprjeta`, mhux għan-nies ...

Kieku kellek tagħmel analiżi u tara min qed jixtri l-proprjeta` f'Tigne`, f'Portomaso u f'postijiet high-class issib li dawn huma investituri li jixtru biex jikkontrobilanċjaw.

Kieku m'hemmx dan il-moviment ta' persentaġġ żgħir ta' nies li qed jixtru u jbigħu proprjeta' lil xulxin u jżommu l-ekonomija għaddejja billi jħaddmu lill-kuntratturi, lill-bennejjja u lil kulmin jaħdem fl-industrija tal-bini kieku għandna kollass totali ta' l-ekonomija tagħna.

U li tiddependi minn ekonomija daqstant versatili hija xi ħaġa inkwetanti.

Meta f'Malta għandek biss 317-il kilometru kwadru ta' art u 90 kilometru kwadru ta' art Għawdex, meta Malta hija l-iktar pajjiż popolat fid-dinja kollha wara Singapore u meta 30% ta' Malta hija mibnija meta pajjiżi bħall- Italja 5% u 6% biss tagħhom huma mibnija, ma tistax tiddependi għal kollox fuq l-ispekulazzjoni tal-bini.

Għaliex?

Għax imbagħad wieħed jibda jistaqsi: Safejn nista' nibqa` miexi f'dan l-aspett?

Mela r-rata ta' tkabbir tagħkom hija kollha artifiċjali.

Imbagħad għandek l-aspett finanzjarju, u hemmhekk ma morniex ħażin.

Pero` jrid jingħad ħafna f'dan ir-rigward.

Dan l-aħħar kelli l-okkażjoni li noħroġ press release fejn urejt il-preokkupazzjoni tiegħi għall-fatt li - m'għandix id-dettalji hawnhekk għax illum ma kontx ippreparat li nitkellem - fl-Unjoni Ewropea għandek moviment biex ikollok armonizzazzjoni totali tat-taxxa.

Issa jekk aħna qed nipproġettaw lil Malta bħala financial hub - anke s-servizzi marittimi jaqgħu taħt financial services u ma ftaħniex ħalqna li kieku ma kienx għal Ċipru u żewġ pajjiżi oħra li għamlu xenati - jista` jkun li Malta tkun financial hub jekk il-liġi tat-tassazzjoni tagħna tkun ugwali u l-istess bħal tal-pajjiżi l-oħrajn kollha li hemm fl-Unjoni Ewropea?!

Kif tista` tipproġetta lilek innifsek bħal financial hub?!

X'differenza tibda tagħmel għall-investitur li jiġi jinvesti jew joħloq kumpanniji f'Malta meta m'hu se jiffranka xejn u jista` joħloqhom f'pajjiżi bħal Londra, Ruma u pajjiżi oħrajn?!

L-uniku vantaġġ li għandna huwa ftit il-benefiċċji finanzjarji żgħar li għad baqgħalna li nistgħu noffru biex nattiraw l-investiment.

Jekk inneħħu dawk il-ftit benefiċċji finanzjarji li baqgħalna ma nkunux nistgħu nibqgħu nipproġettaw iktar lilna nnfusna bħala ċentru finanzjarju.

Jien ħriġt press release għax skandalizzajt ruħi u rrabbjajt kif Malta, l- iktar li għandha x'titlef u l-iktar li għandha interess investit, ma daħlitx fl-għagħa li qamet fuq din il-kwestjoni.

Fejn hija l-viżjoni?!

Kull nhar ta' Erbgħa jkun hemm l-artikli tiegħi fil-ġurnal "l-orizzont" u f'wieħed minnhom għamilt analisi bl-istatisitka u bil-figuri kollha ta' kemm l-industrija lokali marret lura f'dawn l-aħħar erba' snin.

Mill- istudji li għamilt joħroġ li maret lura b'madwar 25% jew 30% f'dak li hu bejgħ, esportazzjoni u importazzjoni ta' raw material fl-industrija.

Hemm ukoll ammont ta' nies li tilfu x-xogħol tagħhom minn din l-industrija.

U din nifhimha għax għandek pajjiżi ġganti bħaċ-Ċina, u pajjiżi tan-North Africa u l-Korea fejn għandek cheap labour u allura Malta, bħal pajjiżi oħra fl-Ewropa, ma tista' qatt tikkompeti ma' dawn il-pajjiżi meta għandek kważi slave labour.

Pero`, u ilna ngħidu u naqblu, l-unika way forward hija li toħloq niċċa tajba għal pajjiż bħall-yachting, il-qasam marittimu u s- servizzi finanzjarji.

Dawn huma niċeċ tajbin li bdejna niżviluppawhom u n-Nazzjonalisti kellhom ministri u segretarji parlamentari li kellhom viżjoni f'dan is-settur.

L-ex-ministru Joe Fenech - dejjem insemmiha din - bid-difetti tiegħu kollha, kif għandu kulħadd, kien wieħed mill-ftit nies f'dan il-parlament li kellu viżjoni fuq dawn l-affarijiet.

Bħala segretarju parlamentari fuq dan is-suġġett kellu viżjoni.

Huwa veru li l-liġi li ppromwova fl-aħħar tas-snin tmenin kienet għadha primittiva pero` it was the begining.

Issa f'daqqa waħda bdejna nibżgħu niċċaqilqu.

Għad baqgħalna vantaġġi, għadna kapaċi nbigħu lil Malta bħala hub finanzjarju, pero' iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar se ssir diffiċli.

Fuq il-kwestjoni ta' tassazzjoni għad għandna l-veto u fuq kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-qasam marittimu għandna nużawh.

Hawnhekk irrid infaħħar all the way lill-Onor.

George Pullicino għall-pożizjzoni li ħa fuq ix-shipping, meta qed jagħmlulna pressjoni biex naċċettaw il-liġi Ewropea li tagħmel leġislazzjoni iktar ħarxa fuq vapuri reġistrati fl-Ewropa milli hemm fuq vapuri reġistrati barra mill-Ewropa.

Il-Ministru George Pullicino ħa pożizzjoni tajba - u jien ħriġt press release f'isem il-Malta labour party fejn għedt li naqblu magħha - fis-sens li dik il-liġi fuq ix-shipping tinteressa lil pajjiżna u ma rridux inkunu iktar kattoliċi mill-Papa.

Aħna noqogħdu mal-liġijiet internazzjonali li japplikaw għall-Amerika u għal kullimkien, imma ma naqblux li l-leġislazzjoni Ewropea għandha tkun iktar iebsa mil-leġislazzjoni tad-dinja kollha.

Hawnhekk irrid inneħħi l-kappell u ngħidlu prosit lill-Onor.

Pullicino għax ħa pożizzjoni tajba.

Jien, fejn sar tajjeb ngħid li hu tajjeb, pero` li nibżgħu nsemmgħu l-vuċi tagħna ġewwa fora internazzjonali fuq kwestjonijiet li huma l-bread and butter ta' dan il-pajjiż huwa ta' skandlu.

Jgħidu li jridu barra, imma fuq ċerti prinċipji pajjiżna jrid ikun iebes u jżomm ferm fuqha għax nitilfu kollox.

Sur President, rigward it-turiżmu tkellem ħafna l-Onor.

Charles Mangion qabli u ħadt pjaċir nisimgħu jgħid li l-Malta labour party ħareġ bil- proposti tiegħu rigward it-turiżmu.

Hemm min jgħidilna: Toqogħdux tagħmlu proposti.

Għalfejn toqogħdu tagħmlu l-proposti?

Intom mhux fl-oppożizzjoni?

Oqogħdu kkritikaw u daqshekk.

Pero` aħna tal-Malta labour party niġu naqgħu u nqumu minn din il-konfrontazzjoni u noħorġu bil-proposti tagħna.

Dawn ma jkunux perfetti u jkollhom l-iżbalji u aħna npoġġu ruħna f'pożizzjoni fejn nistgħu niġu kkritikati, pero` qegħdin nipprovaw nuru l- ideat tagħna.

M'għandniex niġu insulentati għax nagħmlu hekk.

M'huwiex kompitu tal-Malta labour party li joħroġ bil-proposti.

Il-Malta labour party qiegħed hemm biex jagħmel skrutinju lill-gvern pero` huwa partit modern.

U għandna oppożizzjoni moderna li tieħu r-riskji u allura qiegħda toħroġ bil-proposti.

Nerġa` ngħid li ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Charles Mangion isemmi l-proposti tal-Malta labour party dwar l-edukazzjoni, l- ambjent, it-turiżmu u setturi oħra.

Aħna ma niġux hawn inpaċpċu biss, imma nagħmlu eżerċizzji profondi interni, nieħdu l-pariri tat-tekniċi u noħorġu b'dokumenti.

Issa d-dokumenti tagħna m'humiex perfetti, fihom x'tikkritika.

Imma l-fatt li aħna lesti u disposti li nagħtu l-ideat u l-proposti tagħna jagħmlilna ġid mhux għajb.

Hija ħaġa tajba li jkollok oppożizzjoni lesta li tagħmel dan.

In-Nazzjonalisti qatt m'għamluha din.

Qatt ma ħarġu bil- proposti tagħhom meta kienu fl-oppożizzjoni.

Din hija xi ħaġa li tagħmilni kburi li jiena parti mill-oppożizzjoni Laburista għax turi kemm għandna kritika kostruttiva.

Meta jkun hemm xi ħaġa tajba ngħiduha u meta għandna l- idea tagħna ngħiduha allavolja nirriskjaw li niġu kkritikati.

Imma għandna nagħmluha u din hija ħaġa tajba.

Sur President, il-qasam tat-turiżmu, bir-rispett kollu, sejjer ħażin.

It- turiżmu huwa terz ta' l-ekonomija tal-pajjiż, terz ta' l-income ta' pajjiżna.

Parti mill-kritika tiegħi - u għamel enfasi fuqha l-Onor.

Charles Mangion u qbilt miegħu perfettament - hija li jekk taqra l-budget issib li m'hemmx viżjoni, m'hemmx ideat għal dan il-qasam tant kruċjali għal pajjiżna.

X'hemm imsemmi fil-budget biex nippromwovu l-industirja tat- turiżmu?

Il-kritika tagħna hija li dan huwa budget bla sugu, budget li jibbilanċja l-kotba, pero` huwa budget nieqes għal kollox mill-ideat.

Il- konklużjoni toħroġ mill-istess liġi li qegħdin niddiskutu llum li, kif għedt qabel, minn 11-il paġna u nofs fiha kważi għaxra minnhom fuq il- leġislazzjoni l-ġdida fuq il-proprjeta`.

Saru emendi b'ħafna pompa li mbagħad kellhom jiġu rtirati għal kollox għax irriżulta li kienu saru bl- għaġġla u kienu se jagħmlu iktar deni milli ġid.

Għalhekk il-liġi ġiet riveduta.

Nixtieq ngħid xi ħaġa fuq klawsola 5 li tittratta dwar il-karigi fiċ-ċivil.

Fil-fatt ġejt avviċinat minn ċerti nies taċ-ċivil dwar dan il-każ u se nsemmih allavolja se nkun qed noħroġ mis-suġġett.

Hawn qed nitkellmu fuq dawk li jkollhom il-kariga ta' ambaxxaturi li jsiru heads of department fiċ- ċivil u ma jibqgħux ambaxxaturi.

Lili saruli ilmenti minn ex-parliamentary permanent secretaries li kif inhi s-sistema - m'iniex qed nissuġġerixxi kif għandha ssir pero` din wieħed irid jiddibattiha ftit – l-permanent secretaries li jiġu appuntati għal tliet snin m'għandhomx neċessarjament jiġu appuntati mill-ogħla karigi li hemm fiċ-ċivil.

F'liema sens?

Fis- sens li biex tilħaq permanent secretary m'hemmx għalfejn tkun director general, imma tista' tkun biss director.

Forsi jista' jagħti l-każ li l- gvern tal-ġurnata jkollu fiduċja f'xi ħadd u jagħżlu bħala permanent secretary, pero` dan meta jgħaddilu dak it-terminu jkollu jerġa' jmur għall- kariga li kellu qabel.

Din il-ħaġa lil ċerti ex-permanent secretaries iddejjaqhom - din qed ngħidha biex tkunu tafu x'qed jgħidu fiċ-ċivil - għax meta bniedem ikun rank jew żewġ ranks inqas minn ċerti nies fid-dekasteru tiegħu, jilħaq permanent secretary u jdum f'din il-kariga għal tliet snin, meta jerġa' jmur lura għall-kariga li kellu qabel se jiġi inqas minn ċerti nies li kienu jaqgħu taħtu.

(Interruzzjonijiet) Din se ngħidha għax tkellimtu fuqha għax kieku ma kontx inqajjimha.

Onor. Tonio Fenech, din tar-rankings taċ-ċivil tkellimtu fuqha intom għax kieku ma kontx se noħroġ mis-suġġett biex nitkellem fuqha.

Jien qiegħed kompletament in order għax intom tkellimtu fuq dawn il-karigi u għalhekk ħassejt li kelli ngħidha.

Jien naħseb li għandu jsir xi tip ta' arranġament, jew almenu għandha tiġi dibattuta u analizzata l-possibilita` li min ikun laħaq permanent secretary għal numru ta' snin, meta jispiċċa minn din il-kariga ma jerġax imur għax- xogħol li kellu qabel imma jingħata garanzija li almenu jkun senior head of department.

Inkella dan se jiġi taħt dawk in-nies li kien jikkmanda hu u jista' jkun f'sitwazzjoni umiljanti ħafna.

Fil-fatt kien hemm permanent secretaries fiċ-ċivil li ġralhom hekk u spiċċaw biex irriżenjaw mill-kariga li kienu jokkupaw.

Din qed ngħidha għax hawnhekk hawn section li qed tipprova tiggarantixxi l-karigi ta' l-ambaxxaturi u naħseb li m'hijiex idea ħażina li wieħed janalizza din id-dilemma li qed jiffaċċjaw nies f'ċerti karigi.

Sur President, se nikkonkludi d-diskors tiegħi b'suġġett li ddiskutejt aktar kmieni.

Meta nieħdu l-ġurament u nsiru deputati parlamentari jew nokkupaw karigi governattivi m'għandniex ninsew li r-rwol ewlieni ta' dan il-parlament m'huwiex sempliċiment li jilleġġittima dak li jiddetta l- gvern.

Hija sfortuna li f'Malta - probabbilment huwa hekk għax hawn biss żewġ partiti - ir-rwol tal-parlament ġie ridott biex jirratifika jew jilleġittima dak li jkun irid il-gvern tal-ġurnata.

Din ili ngħidha u ili nħossha.

Jien naħseb li r-rwol tal-parlament għandna nsaħħuh, inkattruh u nagħtuh aktar importanza.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi kelli okkażjoni nilmenta li qed nitkellmu fuq money bill fejn il-ministru jew is-segretarju parlamentari għall-finanzi qed jgħid li m'hemmx għalfejn jitkellmu d-deputati għax li kellna ngħidu diġa` għednih.

Din għalija hija osservazzjoni inkwetanti ħafna għax allura għandek ammissjoni tal-gvern stess li mhux importanti li d-deputati parlamentari jipparteċipaw fir-rwol ewlieni tal-parlament.

(Interruzzjonijiet) Apparti li s-segretarju parlamentari qal hekk, huwa importanti u ġieli ktibt fil-gazzetti dwar dan.

L-ewwelnett se nfaħħar ċerti inizjattivi li ħadet is-Sedja.

L-iSpeaker wara kollox huwa l-kap tal-parlament u bosta drabi kellu okkażjonijiet li jikkummenta dwar kemm huwa importanti li d-deputati parlamentari jsiru iktar professjonali u jkollhom il-back-up sostanzjali li jkollhom ċivil tal- parlament.

Huwa tajjeb li l-parlament, li huwa istituzzjoni indipendenti mill-gvern - jiġifieri wieħed mit-tliet organi - jiddependi fuq il-gvern biex jaħdem?

Huwa ferm iktar ideali li l-parlament ikollu ċ-ċivil tiegħu, kif jiġri f'pajjiżi oħra.

Forsi bdejna nanalizzaw ċerti problemi, imma aħna d-deputati stess inħossu li meta nagħmlu private members motion kważi qatt ma titressaq għad-dibattitu, jekk ma tkunx tal-kap ta' l-oppożizzjoni u allura tkun backed mill-grupp kollu.

Jien għamilt ħames private members motions kemm ili fil-parlament.

(Interruzzjonijiet) Jien ili iktar minnek fil-parlament, għax int ilek sentejn u jien ili għaxar snin.

U ili ħafna iktar fl-oppożizzjoni minnek għax inti qatt ma kont fl-oppożizzjoni u dawn trid tkun fl-oppożizzjoni biex tagħmilhom.

F'għaxar snin jien ippreżentajt ħames private members bills u m'għadditlix waħda għad-dibattitu.

Mozzjonijiet kelli darba jew darbtejn u għaddew għax kien qed jipproponihom il-partit permezz tiegħi peress li kien is-suġġett tiegħi, pero` meta nressaq xi bill dan ma jitla' qatt.

Niftakar lill-Onor.

Tonio Borg jilmenta - kien iħobb jagħmel hekk fi żmien gvern Laburista fis-snin tmenin meta kien deputat - li meta jressaq xi private members bills ma kienu jitilgħulu qatt u dan mhux tajjeb.

Almenu għandu jkollna ġurnata fix-xahar fejn jekk xi deputat ikun irid iressaq private members bill ikun jista' jiġi għad-dibattitu.

Sur President, fil-house of commons ta' l-Ingilterra teżisti sistema ta' first come first served u d-deputati ġieli jorqdu fil-parlament biex ikunu l-ewwel nies.

Sa ftit xhur ilu kien hemm borża wara l-bieb tal-house of commons – din rajtha b'għajnejja għalkemm issa għalquha għax sfortunatament kien hemm xi ħadd li tefa' xi ħaġa fiha li ma kellux jitfa' - u jekk tkun l- ewwel wieħed li titfa' l-abbozz tiegħek fiha, meta jmiss li jiġi dibattut private members bill tkun int li tiddibattih.

Imma hawhekk m'għandna assolutament xejn.

Jien ngħid li huwa tajjeb li jkollna - din semmiha l- Onor. Jason Azzopardi u naqbel miegħu dwar dan – prime minister's question time u ma tkunx idea ħażina li okkażjonalment ikollna preżenti fil- parlament il-ġurnalisti u l-cameras tat-television.

Il-prim ministru m'huwiex sempliċement primus inter pares.

Għalkemm għandna s-sistema parlamentari, ir-rwol ta' prim ministru evolva kif evolva u allura kulħadd huwa interessat fuq dak li għandu xi jgħid il-prim ministru.

Fl-Ingilterra ġieli jkollok il-kap ta' l-oppożizzjoni u d-deputati jikkonfrontawh u għalhekk huwa tajjeb li okkażjonalment, jekk mhux darba fil-ġimgħa, ikollna prime miniter's question time biex aħna d-deputati jkollna l-liberta` kollha li niskrutinizzaw bl-aħjar mod il-performance tal- gvern.

Hemm ħafna x'tikkritika fis-sistema parlamentari tagħna mhux billi niftaħru li aħna l-aktar pajjiż demokratiku u li għandna d-demokrazija parlamentari fejn kulħadd jirsisti biex jilħaq deputat parlamentari u joħroġ għall-elezzjonijiet.

F'pajjiżna 98% tal-poplu joħroġ jivvota u għalkemm fil-verita` l-parlament spiċċa l-ogħla istituzzjoni f'Malta, forsi huwa l-inqas istituzzjoni li għandha poter u dan huwa ħażin.

Ir-rwol tagħna rridu nsaħħuh pero` l-kumment li għamel is-segretarju parlamentari kompla jikkonvinċini li m'hijiex l-intenzjoni tal-gvern preżenti li jagħmel dan.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Is-Segretarju Parlamentari, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO FENECH: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 10 ta' Jannar 2006, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari (Kont.)

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, fl-aġġornament you can speak on cabbages and kings, jiġifieri tista' titkellem fuqiex trid.

Bħala deputat għandek il-prerogattiva li tressaq għad-dibattitu jew tikkummenta fuqiex trid u fuqiex jogħġbok u jien illum xtaqt nitkellem fuq suġġett li qiegħed jiġi dibattut bħalissa f'ċerti ċrieki u anke fil-gazzetti.

Hawn irrid nagħmilha ċara li jien se nesprimi l-opinjoni tiegħi u m'inix ngħid li din l-opinjoni hija l-policy tal-partit tiegħi fuq is-suġġett.

Hija l-attitudni tal-gvern tal-ġurnata li meta jkun hemm xi inkjesta pubblika li trid issir jew xi ħaġa ta' importanza nazzjonali li trid tiġi investigata, il-gvern tal-ġurnata jinnomina mħallfin jew maġistrati rtirati.

Fl-opinjoni tiegħi, m'hemm xejn ħażin f'dan.

Saret ukoll l- attitudni li meta imħallef jirtira ta' 65 sena jew maġistrat jirtira ta' 60 sena, jiġi appuntat chairman ta' kumitat, chairman ta' kummissjoni, jew chairman ta' bord ta' inkjesta.

Lanqas f'dan ma nara xejn ħażin għax huwa tajjeb li l-gvern jużufruwixxi ruħu mill-esperjenza ta' nies li jokkupaw l- ogħla kariga fil-pajjiż biex jaqdu ċerti funzjonijiet ta' ċerta portata.

Per eżempju, Dr Said Pullicino għadu kemm laħaq ombudsman u jien kont wieħed minn dawk li ħadt pjaċir bin-nomina tiegħu.

Jien għedt internament u anke fil-parlament li jidhirli li bħala imħallef kien bniedem eżemplari u bħala prim imħallef ukoll.

Hemm imħallfin li jippresjedu t-tribunal tal- korruzzjoni, li huma chairmen ta' bordijiet ta' inkjesta u hemm ukoll l- ombudsman tal-pulizija.

Per eżempju, l-Imħallef Frank Camilleri qiegħed fuq is-security services.

Għalhekk l-ex-imħallfin kollha għandhom kariga oħra.

Sur President, kif għedt jien ma nara xejn ħażin f'dan kollu pero` mbagħad ikun tajjeb jekk wieħed isemmi s-sitwazzjoni kif inhi.

Dan li se ngħid kitbet fuqu Dr Anna Mallia u għandha raġun.

Jien rarament naqbel magħha fuq ċerti aspetti għaliex inħoss li hija daqsxejn radikali pero` dwar dan is-suġġett għaddiet kumment u ġegħlitni naħseb ħafna.

Sur President, il-pensjoni ta' l-imħallfin m'hijiex bħal dik tal-ministri.

Dawk li saru imħallfin wara l-1979 jieħdu two-thirds of Lm6,000, jiġifieri Lm300 kull xahar.

Issa huwa ideali li jkollok imħallfin li qed javviċinaw il-65 sena jew maġistrati li qed javviċinaw is-60 sena li jkunu se jispiċċaw fuq pensjoni miżera u allura jaħsbuha li jkun jaqblilhom jaġixxu b'ċertu mod biex imbagħad jilħqu chairman ta' hawn jew chairman ta' hemm?

Jien mhux qed ngħid li n-nies li ġew appuntati għamlu xi diżunur lill- pajjiż, pero` għal ilsien in-nies m'huwiex daqstant tajjeb li l- maġistratura tagħna tiġi tiddependi fuq il-handouts tal-gvern meta jiġu biex jirtiraw mill-uffiċċju tagħhom.

Jien niftakar żmien meta għaliex Sir Anthony Mamo, li kien allura prim imħallef, sar gvernatur u wara president, in-Nazzjonalisti kienu pproponew ċerti emendi fil-Kostituzzjoni fosthom per eżempju li l-qorti kostituzzjonali tiskatta ruħha b'mod awtomatiku.

Riedu li min jokkupa l- kariga ta' imħallef ma jista' qatt isir president.

Għalija din hija ħaġa stupida għax bl-istess ħsieb, min hu maġistrat ma jistax isir imħallef u min hu imħallef ma jistax jilħaq fil-qorti ta' l-appell.

Meta saret il- Kostituzzjoni tagħna fl-1964, il-life expectancy tan-nies kienet ferm iżgħar.

In-nies ma kenux jgħixu kif jgħixu llum u allura l-eta` ta' 60 jew 65 sena kienet eta` raġjonevoli li wieħed jirtira.

Issa llum qed jerġa jinħass dak li kienu qed jibżgħu minnu l-istess Nazzjonalisti fil-bidu tas- snin sebgħin.

Dawn kienu tal-fehma li wieħed irid joqgħod attent għax jista' jkollok l-ogħla imħallef fil-pajjiż, li huwa l-prim imħallef – u dan għandu l-iktar poter fil-qorti għax jippresjedi wkoll il-qorti kostituzzjonali – li jibda jaġevola l-gvern tal-ġurnata bl-intendiment li b'xi mod jew ieħor isir president.

Din il-ħaġa llum qed nerġgħu nħossuha għax jista' jkollok l-istess feeling fejn imħallfin li qed jersqu lejn l- eta` pensjonabbli tagħhom jibdew jagħmlu l-homework tagħhom biex meta jispiċċaw mill-bank tal-ġudikatura jkunu jistgħu jokkupaw karigi oħra għoljin biex jikkumpensaw għall-pensjoni miżera tagħhom.

Dan huwa ħażin.

Jien naħseb li dan il-fenomenu ġdid f'dawn l-aħħar tliet snin jista' jimmina b'xi mod l-indipendenza tal-ġudikatura tagħna, li fl-opinjoni tiegħi, hija waħda mis-sisien tad-demokrazija fil-pajjiż.

Jekk ma jkollokx ġudikatura b'saħħitha allura tintlaqat is-sistema ta' checks and balances bejn l-eżekuttiv, jiġifieri l-parlament, il-gvern u l-ġudikatura u tispiċċa titnaqqar id-demokrazija.

Dan qed ngħidu għax huwa ħażin li inti li jkollok il-membri tal-ġudikatura tagħna dipendenti għall-għajxien tagħhom fuq xi nomina prospettiva li tiġi meta jirtiraw.

Sur President, jien tkellimt ma' membri tal-ġudikatura li qed jersqu lejn l- eta` pensjonabbli.

L-ewwelnett wieħed għandu japprezza li l-kariga ta' imħallef m'hijiex dik ta' impjegat mal-gvern, manager jew head of department, fejn tagħlaq 61 sena u tirtira.

Daqskemm hu impjegat mal-gvern ministru li jibqa' hemmhekk sakemm itellgħu l-poplu.

Dan igħodd ukoll għal deputat jew professur l-universita`.

Per eżempju, għandek professuri, fosthom l-Onor.

Guido de Marco li għandu 74 sena li għadu jagħti l- lectures.

Kariga ta' imħallef m'hijiex a job fis-civil service imma hija kariga u hemm feeling fost il-membri tal-ġudikatura tagħna, anke minħabba din il-kwestjoni tal-pensjoni, fejn ċerti nies jibagħtu għalija, għall- Onor. Anġlu Farrugia u għall-Onor.

Gavin Gulia biex igħidulna li din tal- pensjoni qed tkissirhom.

Dan għaliex dawn ikunu mdorrijin b'ċertu salarju u b'ċerti perks.

Barra minn hekk, biex isir imħallef, wieħed has to give up a practice.

Ħafna mill-imħallfin tagħna, speċjalment dan l-aħħar, ikunu nominati minn fost l-aħjar avukati u dawn qed jagħtu kontribut impekkabbli lill-qrati tagħna.

Dawn ikunu nies li saru imħallfin late in life, ikunu ċedew il-professjoni tagħhom biex jagħtu servizz lill-pajjiż u dawn qed tinkwetahom il-kwestjoni tal-pensjoni miżera tagħhom.

Sur President, hawnhekk irrid ngħid ċar u tond li l-kwestjoni tal-pensjoni miżera ta' l-imħallfin tagħna tista' tkun sfida għall-indipendenza tal- ġudikatura Maltija.

Poġġejna lill-imħallfin f'pożizzjoni li meta jkunu qed javviċinaw l-eta` pensjonabbli, iridu jilagħqu lill-gvern jew iridu joqogħdu attenti jew kawti biex kif jirtiraw jieħdu nomini oħra għax jekk ma jagħmlux hekk imutu bil-ġuħ.

Dan wieħed filli llum huwa imħallef, bix- xufier, b'salarju tajjeb u mistieden kullimkien, imbagħad l-għada ma jkun xejn, sempliċement jieħu Lm280 fix-xahar bla xufier u bla xejn.

Huwa konċepibbli li bniedem b'ċertu standard of living jispiċċa fix-xejn?

Għalhekk huwa tajjeb - u min jgħid li huwa ħażin m'għandux raġun - li d- deputati parlamentari u l-ministri tagħna jkollhom ċerta pensjoni.

Dan għaliex anke l-ministri u d-deputati parlamentari jrid ikollhom ċerta indipendenza biex jeżerċitaw il-funzjoni ewlenija tagħhom fil-pajjiż.

Is- salarji tagħna huma baxxi.

Is-salarju tiegħi ta' deputat parlamentari huwa redikolu.

Din m'hijiex problema pero` ċerti karigi wieħed irid jipproteġihom, għax jekk ma tipproteġihomx ma ssibx min jimlihom.

Issib biss l-iskart jew nies who have nothing better to do, u titlef l-aħjar nies.

Dan ikisser lill-pajjiż.

Fil-ġudikatura hemm problema grossolana.

Isir ħafna diskors u press releases mill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici u mill-Onor.

Tonio Borg pero` fis-sustanza xejn m'hu qed jiġi rranġat f'dak li huwa fundamentali.

Hija problema monumentali li inti għandek ġudikatura li qed tħoss ruħha threatened li ma tistax tirtira bil-ġieħ u bl-integreta' għax tiddependi fuq il-handouts tal-gvern.

Sur President, jien naħseb li huwa importanti u urġenti li niftħu dibattitu fuq dan is-suġġett.

Hawnhekk il-gvern għandu l-għażla.

L-ewwel option hi li lill-imħallfin tagħna, kif ġara fid-dinja kollha, nestendulhom l-eta` pensjonabbli.

Jien ktibt, għamilt riċerka u rriżultali li fl-Ingilterra l- imħallfin jirtiraw ta' 75 sena, fl-Italja ta' 70 sena, fil-qorti dwar il- human rights ta' Strasbourg ta' 70 sena u fil-qorti tal-ġustizzja ta' l- Ewropa jirtiraw ta' 75 sena.

Fl-Amerika ma jirtiraw qatt.

Ħadd minnhom ma jirtira ta' 65 sena.

B'dan il-mod tkun qed taħli riżors.

Wara kollox imħallef ma jmurx jaħdem fil-ġebel u lanqas huwa xi machine operator.

Iktar ma timmatura u iktar ma ssir akkademiku, iktar ma jkollok riċerka aktar issir tajjeb.

Mhux qed ngħidlek li għandu jkollok imħallef ta' 80 sena, imma iktar ma timmatura fil-kariga tiegħek iktar issir tajjeb, u huwa dnub li dalwaqt nitilfu wħud mill-aqwa imħallfin minħabba li qed javviċinaw ferm l-eta` pensjonabbli tagħhom.

Dawn qed jagħtu kontribut siewi lill-pajjiż.

Lil dawn se nagħmluhom chairmen u jekk ma tagħmilhomx tkun qisek qed tgħidilhom biex jiftħu uffiċċju f'xi raħal u jerġgħu jibdew jaraw il- klijenti.

Din hija umiljazzjoni għal persuna li tkun okkupat dik il-kariga.

Mela jien qed ngħid li wieħed m'għandux jibża' jiftaħ dibattitu u jara jekk wasalx iż-żmien li wieħed jikkonsidra emenda fil-Kostituzzjoni biex inżidu l-eta` pensjonabbli tal-maġistratura tagħna.

Jien kont għamilt rakkmandazzjoni – u hawn irrid nagħmilha ċara li dan qed ngħidu fuq livell personali u mhux fuq livell ta' partit - li l-imħallfin tagħna jirtiraw fl- eta` ta' 70 sena u l-maġistrati tagħna, li jirtiraw ta' 60, jiġifieri inqas minn ħaddiem normali, jirtiraw almenu ta' 65 sena.

Din hija importanti.

Iċ- chairmen, per eżempju, tat-tribunal għal talbiet żgħar u l-kummissarju tal- ġustizzja, li huma ġudikanti b'kompetenza inferjuri, jista' jkollhom 70 sena.

Hemm chairmen tat-tribunali tat-talbiet żgħar u kummissarji tal- ġustizzja, li għandhom viċin it-80 sena.

Imma allura huwa sew li chairman tat-tribunal tat-talbiet żgħar jista' jkollu 80 sena u jekk inti tkun maġistrat ikollok tirtira ta' 60 sena u trid tmur isseffaq wiċċek mal-gvern biex jappuntak chairman ta' xi ħaġa?

Dan huwa ħażin għax dan qiegħed jimmina l-indipendenza tal-ġudikatura tagħna.

Jien ħassejt li kelli nqajjem dan kollu għax kelli diversi laqgħat ma' wħud mill-membri tal-ġudikatura tagħna tal-passat u tal-preżent.

Dawn ilhom ifesfsuli f'widnejja u hija l-general feeling fil-klassi u professjoni legali tagħna kollha li jrid isir xi ħaġa.

Fuq kollox m'huwiex sew li jkollok xamma biss li l-indipendenza tal-qrati tagħna qed tiġi mminata minħabba konsiderazzjoni finanzjarja.

Per eżempju, huwa ħażin ukoll li meta jkun hemm inkjesti pubbliċi, minflok ma jiġi inkarigat il-maġistrat ta' l-għassa, allavolja jkun hemm xamma ta' kriminalita` u allura suppost issir id-denunzja quddiem il-maġistrat ta' l-għassa, il-gvern, għaliex forsi min ikun maġistrat ta' l-għassa ma jkunx jogħġbu, jaqbad u malajr malajr jappunta membru tal-ġudikatura biex jikkonduċi l-inkjesta.

Issa dan meta jkun hemm maġistrat ta' l-għassa u ma jintgħażilx hu.

Imbagħad jekk il-konklużjonijiet ikunu kif ikunu, ikun hemm qabda suspetti minħabba nuqqas ta' trasparenza.

Mhux sew li jkollok allegazzjonijiet serji ta' abbuż u anke ta' natura kriminali u minflok ma tiġi skattata l-proċedura minn maġistrat ta' l-għassa, jiġi magħżul maġistrat ad hoc mill-ministru li jkollu interess dirett fl-eżitu ta' dik l-inkjesta.

Dan m'huwiex tajjeb.

Dan l-aħħar l-Onor.

Tonio Borg u l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici tkellmu fuq l-inkjesti u sservew b'ċertu backlog li hemm quddiem il-qorti ta' Għawdex.

Issa l-ewwelnett, bir-rispett kollu lejn kull maġistrat, huwa l-gvern li għandu jirrispondi jekk ikun hemm xi maġistrati li ma jkunux qed jagħmlu xogħolhom kif suppost.

Wara kollox huwa l-gvern li għażilhom.

Jien jekk irrid inkun matur u responsabbli, irrid noqgħod attent lil min nagħżel bħala maġistrat.

Maġistrat m'għandux jiġi magħżul biss għax għandu jew kellu xi affiljanza mal-partit tiegħi, għax ħareġ għall-elezzjoni jew għaliex għandu l-konnessjonijiet.

Issa hawnhekk jiena mhux qed nirriferi għal xi ħadd partikolari, imma jekk maġistrat ma jkunx qed jaħdem sew, ma niġix imbagħad nisserva bin-nuqqasijiet ta' dik il-qorti partikolari biex nagħmel muntaġġ sħiħ u attakk sfrenat fuq il-ġudikatura.

Dik hija diżonestaċ politika.

Irrid ngħid ukoll li l-ministru attwali għandu f'moħħu li jagħmel emendi radikali biex inaqqas is-saħħa tal-maġistratura fl-inkjesti.

Dan se jiġri għal motivi ulterjuri għax l-inkjesti magħmulin indipendentement mill- maġistratura tagħna qed idejquh għaliex huma l-uniku organu indipendenti li ma jiddependix mill-gvern, u qed joħroġ b'ċerti konklużjonijiet li huma imbarazzanti għall-gvern.

M'huwiex sew li l-gvern japprofitta ruħu minn xi nuqqasijiet ta' xi maġistrat jew ġudikant partikolari biex jimmonta attakk fuq il-ġudikatura in ġenerali u jgħid li s-sistema ta' l-inkjesti tagħna mhux qed tiffunzjona.

Mhux qed tiffunzjona għax qed jintgħażlu n-nies żbaljati.

U qed jiġri hekk għax dawn qed jintgħażlu fuq binarju politiku.

Jekk inti tagħżilhom kif suppost u tagħżel l-aħjar nies, din is-sistema tiffunzjona.

Hawn irrid ngħid li forsi wasal iż-żmien ukoll – u din jien diġa` ktibt fuqha - li jkollok panel ta' nies, anke kumitat tal-Kamra kif jiġri fl- Amerika, biex jiskrutinizza min se jiġi nominat għall-bank tal-maġistratura ħalli jkollok anke trasparenza dwar min jiġi appuntat.

Imma mhux jiena nappunta lil min għandi nappunta, imbagħad meta jkun hemm xi nuqqasijiet grossolani ta' xi maġistrat jew imħallef partikolari jien nieħu l- opportunita' biex nimmonta attakk sfrenat kontra l-ġudikatura!

Dik m'hijiex aċċettabbli.

Dak huwa indħil dirett fil-ġudikatura tagħna.

Hu dak li qed jiġri u l-Malta labour party kien għaqli ħafna fl-1996 – sfortunatament din ma reġgħetx qamet fl-1998 - li ppropona emendi serji u kuraġġjużi ħafna ta' kif kellhom jiġu kondotti ċerti inkjesti billi kien se jagħti ċerti poteri lill-maġistratura tagħna biex b'mod awtonomu tinvestiga fejn għandha tinvestiga.

U mela jiġi l-ministru jagħżel maġistrat li jrid hu biex jinvestiga lilu!

Dik hi l-manjiera li aħna ninvestigaw l-affarijiet, li nagħmlu l-inkjesti u nagħżlu lil min irridu biex jagħmel dawn l-inkjesti?

Din hija diżonesta` politika u l-Malta labour party kien l-uniku partit f'dan il-parlament li kellu l-kuraġġ iressaq proposti serji biex jirribatti din l-attitudni.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jien illum xtaqt insemmi u nwassal f'dan il-parlament il-leħen ta' ħafna ġenituri inkwetati u ta' nies mill- oqsma kulturali u mill-oqsma reliġjużi li kellmuni dwar il-każ tal-mewt ta' tfajla wara li attendiet party ta' l-ewwel tas-sena li sar f'Dar il- Mediterran.

Dak li se ngħid se ngħidu bit-tama li nitgħallmu xi ħaġa minn dik il-mewt traġika.

F'pajjiżna spiss jiġru traġedji bħal dawn imma nibku ftit, nitkellmu ftit, niktbu ftit, imbagħad jgħaddi kollox u qisu ma ġara xejn.

Jien nittama li nagħmlu sforz biex ma jibqax jiġri hekk.

Jien se nitkellem dwar problema kbira li nafu li għandna fost iż-żgħażagħ tagħna, imma li ftit li xejn qed nagħmlu biex nindirizzawha bis-serjeta`.

Hija problema li qisna qed naċċettawha bħala xi ħaġa naturali, bħala xi ħaġa ta' dawn iż-żmenijiet.

Il- problema hi li ntilfu l-valuri kollha u kulħadd jagħmel l-affarijiet bl- addoċċ.

Jien assolutament ma naqbilx ma' din il-pożizzjoni.

Hawn irrid nirriferi għal survey fost l-adoloxxenti ta' taħt is-16-il sena dwar il-konsum ta' l-alkoħol u d-droga li sar f'pajjiżna fl-1995 u fl-2003.

Minn dawn is-surveys jirriżulta li bejn l-1995 u l-2003 is-sitwazzjoni marret għall-agħar.

Dan l-istudju jikkonferma li pajjiżna għandu fost l- ogħla persentaġġ ta' adoloxxenti li jixorbu spirtu, birer u inbid.

Biżżejjed insemmi li f'dak li għandu x'jaqsam ma' xorb ta' spirti, skond l- istudju li sar fis-sena 2003 jirriżulta li aħna ninsabu fl-ogħla post bi 43%, jiġifieri 44% fil-każ tal-ġuvintur u 42% fil-każ tat-tfajliet, aktar minn pajjiżi bħar-Renju Unit, l-Irlanda u d-Danimarka li huma pajjiżi magħrufa għal kemm jixorbu ż-żgħażagħ tagħhom.

Skond dan l-istħarriġ aħna ninsabu ogħla minnhom.

Hawn irrid ngħid li m'għandniex għalfejn noqogħdu nistennew il-parties ta' bejn l-ewwel u l-aħħar tas-sena biex naraw is-sitwazzjoni dwar ix-xorb eċċessiv f'pajjiżna.

Ix-xorb eċċessiv f'pajjiżna fost l-adoloxxenti u ż- żgħażagħ isir tul is-sena kollha u dan wieħed jikkonfermah jekk jitkellem ma' tobba li jaħdmu fl-isptarijiet tagħna dwar l-ammont ta' żgħażagħ li jidħlu bil-problemi ta' xorb eċċessiv.

Biżżejjed wieħed jimxi f'ċerti inħawi ta' San Ġiljan, inħawi magħrufa bħala "The park" x'ħin titla' t- telgħa ta' San Ġiljan nhar ta' Sibt fil-għaxija biex jara ħerba sħiħa ta' adoloxxenti li jmorru jixtru l-vodka, il-whisky u l-inbid minn ħwienet fil- qrib u jferrgħuhom ġo fliexken ta' l-ilma tal-plastic.

Dawn joqogħdu jixorbu hemmhekk għax il-prezzijiet huma irħas.

S'intendi dawn l-ewwel jiddamdmu hemmhekk imbagħad imorru jkomplu jixorbu fl-inħawi ta' Paceville.

U żgħażagħ stess igħidulek bix-xeni ta' żgħażagħ mitluqa fl-art imħarbtin b'xorb eċċessiv.

Il-fatt li aħna m'għandniex l-istess inċidenti vjolenti li ġieli jiġru barra f'postijiet tad-divertiment fl-Ingilterra, bi clashes kbar bejn iż- żgħażagħ m'għandux għalfejn jikkonslana jew iserrħilna rasna.

Anzi l- problema hi li ma jiġri xejn sforz kemm ikunu fis-sakra.

Minkejja li nafu dan kollu, qisu l-problema ma teżistix.

Il-problema teżisti tul is-sena kollha b'mod partikolari f'ċerti parties bħall-party li sar f'Dar il- Mediterran.

Jien ningħaqad ma' dawk li qed jitolbu li ssir inkjesta serja dwar x'ġara tassew f'dak il-party li tkun lil hinn mill-inkesta ġudizzjarja li ssir kull meta jkun hemm xi mewt traġika.

Hemm bżonn ta' inkjesta biex insiru nafu tassew x'ġara f'post, fejn intqal li kien hemm 4,000 żagħżugħ u żagħżugħa meta żgur suppost li daħlu inqas.

Jien nispera li mindu saret it- traġedja ma sarx xi logħob biex jiċċekken in-numru ta' dawk li kienu għal dan il-party, li kien jiswa bejn Lm20 u Lm25 biex imbagħad żgħażagħ li xorbu alkoħol minn hemm sabu li kien spiked.

Jien meta smajt din il-kelma l- ewwel darba nistqarr li lanqas kont naf xi tfisser, imma mbagħad iż- żgħażagħ li jmorru għal dawn il-parties spjegawli li din il-kelma tintuża meta jżidu l-melħ mas-silġ li jitfgħu fil-whisky, fil-vodka u f'xorb ieħor biex iż-żgħażagħ li jkunu ħallsu Lm20 jispiċċaw jixorbu biss b'Lm1 jew b'Lm2 għax l-effett tal-melħ fuq ix-xorb ikun qawwi ħafna.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex imbagħad iż-żgħażagħ jitħawdu u jitħarbtu.

U jien tkellimt ma' tobba li kienu xogħol l-isptar bejn l-aħħar u l-ewwel tas-sena li qaluli li kien hemm ammont ta' żgħażagħ li ddaħħlu hemmhekk bi problemi tat-taħlit fix-xorb f'dawn il-parties.

Għal dawn ir-raġunijiet sinċerament inħoss li għandha tintlaqa' t-talba li ssir inkjesta fuq x'ġara fil-party f'Dar il-Mediterran biex nitgħallmu minn traġedji bħal dawn.

Jekk ma nagħmlux hekk m'aħniex serji.

M'huwiex aċċettabbli li noqogħdu nippriedkaw liż-żgħażagħ u noqogħdu nispjegawlhom fuq il-valuri morali imma mbagħad nagħmlu bil-maqlub u nħallu dawn l- affarijiet isiru.

Jien sinċerament qed nitkellem bħala ġenitur li għandi żewġ żgħażagħ.

Jien inkwetat ħafna fuq is-sitwazzjoni li jinsabu fiha ż- żgħażagħ tagħna f'dak li għandu x'jaqsam ma' xorb eċċessiv.

F'pajjiżna għandna liġijiet qed jinkisru u liġijiet mhux inforzati.

Qed inħallu din il- problema mingħajr ma nindirizzawha bis-serjeta` u jien inħoss li din hija problema serjissima għaliex l-adoloxxenti ta' taħt is-16-il sena jikbru f'adulti u jekk dawn diġa` jixorbu ħafna llum – din hija pprovata, m'hemmx għalfejn tkun għaref - meta jsiru adulti se jixorbu iżjed bil-problemi kollha ta' vjolenza domestika, ta' nies li lanqas ikunu kapaċi jaħdmu bis- serjeta` u nies li lanqas biss ikunu kapaċi jmexxu ħajjithom minħabba l- problemi li dan il-vizzju jġib miegħu.

Żgur li dan m'huwiex il-mod kif pajjiżna jrid itella' l-ġenerazzjonijiet il-ġodda.

Għalhekk nixtieq nagħmel appell lill-ġenituri, lill-politiċi, lill-mexxejja reliġjużi, lill-edukaturi u lill-mexxejja fil-komunita` biex naraw kif se naħdmu flimkien biex bis-serjeta` nindirizzaw din il-problema serja.

Fil- jiem li għaddew issemma l-bżonn li fil-liġi dwar l-alkoħol l-eta` għandha tiżdied minn 16 għal 18-il sena.

Proposta bħal din għalija ma tfisser xejn.

Aħna lanqas biss kapaċi ninforzaw il-liġi għal dawk li għandhom inqas minn 16-il sena jiġifieri jekk sempliċement ngħollu l-liġi għal 18-il sena, kulma se nkunu qed nagħmlu hu li se nagħtu aktar opportunita` biex tinkiser il-liġi.

Jekk għandna problema serja ta' xorb eċċessiv għal dawk li għandhom inqas minn 16-il sena aħseb u ara għal kemm se jkollna aktar jekk l-eta` ngħolluha għal 18-il sena.

Jien naqbel li għandha togħla, imma naqbel li ma' dan il-pass il-liġi tiġi nforzata bis-serjeta` bħalma naqbel li għandu jkun hemm użu matul is-sena kollha tal-breathalyser test mhux għas-sewwieqa li jsuqu bl-addoċċ biss.

Irridu naraw ukoll il-kwestjoni ta' dawn l-open bars li qed isiru, it- taħlit li jsir fihom u l-abbuż li jsir miż-żgħażagħ.

Ċertament imbagħad hemm affarijiet oħrajn aktar serji ta' kif nindirizzaw problema bħal din.

Irridu naraw kif aħna ppermettejna li f'pajjiżna ż-żgħażagħ tfajnihom f'deżert bla valuri, deżert fejn ftit huma ż-żgħażagħ li jimpenjaw ruħhom fl-oqsma soċjali, fl-oqsma reliġjużi, fl-oqsma politiċi u fl-oqsma kulturali.

L-ammont ta' żgħażagħ li jattendu teatri, kunċerti, drama u jieħdu sehem f'għaqdiet non-governattivi fl-oqsma ambjentali, fl-oqsma politiċi u fl-oqsma kulturali huma ftit ħdejn dawk il-ħafna li huma mitlufin jixorbu b'mod eċċessiv.

Dan kollu jitlob għal pjan serju ta' kif se nerġgħu nagħtu ħajja u serjeta` lill-ġenerazzjonijiet taż-żgħażagħ tagħna.

Din hija responsabbilta` tagħna l-kbar, u inutli b'ipokrezija noqogħdu nikkundannaw liż-żgħażagħ u ngħidu x'għarukaża fiex ġew, għax aħna għandna responsabbilta` kbira.

Huma qed jitilgħu f'dinja li ħloqnihielhom aħna u għalhekk sinċerament inħoss li għallinqas, minn traġedja bħal din, għandna nieħdu l-ispunt li bis-serjeta` nindirizzaw il-problema ta' xorb eċċessiv f'pajjiżna u ma nħallux postijiet, suppost tempji ta' kultura bħal Dar il-Mediterran, iservu ta' bazaar għal xorb eċċessiv.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 10 ta' Jannar, 2006 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm studenti ġew eżentati milli jħallsu l-miżata tal-Matsec fis-snin 2002, 2003, 2004 u 2005?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' studenti eżenti milli jħallsu l-miżata tal-Matsec huwa hekk:

|Sessjo|Sena|SEC |Matsec. | |ni | | |Cert. | |Mejju |2002|309 |66 | | |2003|356 |71 | | |2004|395 |61 | | |2005|397 |59 | |Settem|2002| 82 |7 | |bru | | | | | |2003|120 |16 | | |2004|121 |17 | | |2005| 87 |20 |

TRASFERIMENT TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kuntratti ta' trasferiment ta' proprjeta' inter vivos u causa mortis ġew reġistrati mad-dipartiment tat- taxxi interni fl-2004 u fl-2005?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' kuntratti ta' trasferiment ta' proprjeta' huwa kif ġej:

| |Inter |Causa Mortis| | |Vivos | | |2004 | 15,926 | 2,335 | |2005* | 10,101 | 1,957 |

*sal-15 ta' Settembru 2005

ĦADDIEMA BIL-LIGHT DUTY

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hawn ħaddiema bil-light duty?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mis-27,883 ħaddiem full-time mal-gvern hemm 215 on light duties.

TRASFERIMENT TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm atti ta' trasferiment ta' proprjeta' ġew reġistrati pubblikament fis-snin 2004 u 2005?

ONOR.

TONIO BORG: L-insinwazzjonijiet reġistrati fir-reġistru pubbliku ta' Malta għas-sena 2004 u sa Novembru 2005 huwa kif ġej:

| | |2004 |2005 | |Inter |Bejgħ | | | |Vivos | |10,396 |9,720 | | |Permuta| | | | | |32 |43 | | |Donazzj| | | | |oni |631 |238 | | |Qasma | | | | | |250 |95 | | |Ċens | | | | |perpetw|40 |64 | | |u | | | | |Ċens | | | | |temp |26 |30 | |Causa | | | | |Mortis | |1,662 |4,356 |

Fil-każ ta' Għawdex, l-insinwazzjonijiet reġistrati fl-2004 kienu 1,764 u fl-2005 kienu 891 sa Novembru.

XORB ALKAĦOLIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm persuni nqabdu jbiegħu alkaħol lil minuri matul l-2005?

Kemm weħlu?

Kemm minnhom kienu diġa' misjuba ħatja ta' reati simili u għal kemm-il darba?

ONOR.

TONIO BORG: Minn Jannar sas-6 ta' Diċembru, 2005 kien hemm tmien sidien ta' stabilimenti li nqabdu mill-pulizija jbiegħu xorb alkaħoliku lil persuni taħt l-eta' - każ minnhom ġie deċiż u l-imputat ġie lliberat – bl- involviment ta' 32 persuna taħt is-16-il sena.

ANNIMALI ADDESTRATI MILL-PULIZIJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm annimali għandu l-korp tal-pulizija?

Kemm annimali ġew irtirati mis-servizz f'dawn l-aħħar għaxar snin?

X'sar minnhom?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-preżent, il-korp tal-pulizija għandu 32 kelb fit- taqsima tal-klieb u 25 żiemel fit-taqsima tal-kavallerija.

L-informazzjoni dwar l-annimali li spiċċaw minn mal-korp tul dawn l-aħħar għaxar snin hi kif ġej:

*1996 – żewġt iżwiemel imraqqda fuq parir ta' kirurgu veterinarju u żewġt iklieb mogħtija b'bejgħ;

*1997 – kelb mogħti b'bejgħ;

*1998 – żiemel imraqqad fuq parir ta' kirurgu veterinarju u kelb mogħti b'bejgħ;

*1999 – tlett iżwiemel imraqqda fuq parir ta' kirurgu veterinarju u erbat iklieb mogħtija b'bejgħ;

*2000 – sebat iklieb mogħtija b'bejgħ;

*2001 – erbat iklieb mogħtija b'bejgħ;

*2002 – żewġt iżwiemel imraqqda fuq parir ta' kirurgu veterinarju

*2003 – żewġt iżwiemel imraqqda fuq parir ta' kirurgu veterinarju, żewġt iklieb mogħtija b'bejgħ u tnejn oħra mietu kawża naturali;

*2004 – sitt iklieb mogħtija b'bejgħ u kelb miet kawża naturali; u

*2005 – żiemel mogħti lill-għaqda filantropika u sitt iklieb mogħtija b'bejgħ

OIL EXPLORATION

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal it-tiftix għaż-żejt u xi pjani hemm għall-futur?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-preżent hawn ħames liċenzji għall-esplorazzjoni taż-żejt - fit-tramuntana, il-lvant, il-lbiċ, in-nofsinhar u x-xlokk ta' Malta - liema liċenzji qegħdin taħt kuntratt magħruf bħala exploration study agreement.

Waqt li tlieta minnhom għaddejjin bi stħarriġ tekniku, bħall-ġbir ta' informazzjoni seżmika u studji ġeoloġiċi, it-tnejn l-oħra jinsabu fi stat aktar avvanzat u qegħdin ifittxu kumpanniji sħab biex jinqasam kemm ir- riskju kif ukoll jitqassmu l-ispejjeż tat-tħaffir tal-bjar.

It-tħaffir ikun jista' jibda hekk kif jinstabu kumpanniji interessati.

Fil-preżent għaddejjin ukoll diskussjonijiet ma' pajjiżi ġirien fuq il-qsim tal-blata kontinentali.

ANIMAL RETIREMENT HOME

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Ma jaħsibx il-Viċi Prim Ministru li għandha titwaqqaf retirement home għall-annimali wżati mill-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: L-Att dwar il-Pulizija (Kap. 164) diġa' jipprovdi għall-mod kif għandhom jiġu rtirati mis-servizz l-annimali li jintużaw mill- korp tal-pulizija.

QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm- il darba nqata' id-dawl minħabba ħsara kkaġunata minn kuntratturi tat-toroq u x'passi ttieħdu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-2005 kien hemm 39 każ ta' ħsarat ikkaġunati minn kuntratturi, b'kull każ irrapportat fl-eqreb għassa tal-pulizija biex jittieħdu l-passi meħtieġa.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm persuni minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea iżda residenti f'Malta, għamlu talba matul l-2004 u l- 2005 għal xi forma ta' benefiċċju soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

SAJD FL-IBĦRA LIBJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk twaqqfitx xi kummissjoni

bejn Malta u l-Libja sabiex taħdem għal soluzzjoni dwar il-problema li qed jiffaċċaw sajjieda Maltin u Għawdxin meta jiġu biex jistadu fl-ibħra Libjani?

Min huma l-membri tagħha u kemm-il darba ltaqgħu?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Waqt li qed nieħu nota tal-proposta ta` l-Onor.

Interpellant, nista' nikkonferma li l-Gvern Malti qajjem din il-materja dwar sajd minn sajjieda Maltin u Għawdxin ma' l-ogħla awtoritajiet tal- Gvern Libjan.

Id-diskussjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi għadhom għaddejjin.

PRODUZZJONI TAT-TADAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni lokali tat- tadam għall-industrija ta' l-ipproċessar lokali matul l-2005?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

PRODUZZJONI TAT-TADAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jinformana meta pajjiżna se jilħaq il- produzzjoni ta' 27,000 tunnellata ta' tadam għall-ipproċessar?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Is-27,000 tunnellata hija n-national processing threshold kif innegozjata ma' l-Unjoni Ewropea.

Permezz ta' sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, is-settur lokali tat-tadam ta' l-ipproċessar jista' jibbenefika minn għajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea taħt il- common market organisation dment li l-produzzjoni ma teċċedix is-27,000 tunnellata.

L-ammont ta' tadam ipproċessat kull sena hu

determinat minn diversi fatturi, fosthom il-varjetà tat-tadam, il-kwalità u l-effiċjenza fi produzzjoni, pero' fuq kollox l-operat tal-proċessuri u jekk

dawn iridux jużaw tadam lokali fil-produzzjoni kif ukoll id-domanda għal prodotti magħmulin minn tadam lokali.

EXPORT REFUND

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid min hu responsabbli għat-tħejjija ta' l- iskema ta' l-export refund għas-snin 2004 u 2005?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-aġenzija tal-pagamenti kienet u għadha responsabbli għat-tħejjija ta' l-iskema ta' l-export refund għas-snin 2004 u 2005.

ĦADDIEMA GĦAWDXIN MAD-WSC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ħaddiema Għawdxin tal-Water Services Corporation intgħażlu biex imorru jaħdmu mal-kunsilli lokali?

Kemm ħaddiema ngħataw transfer u ma' liema kunsilli marru?

ONOR.

AUSTIN GATT: Dan iċ-ċaqliq ta' nies sar għax il-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma għandha mpjegati żejda li oriġinarjament kienu ħaddiema tal-gvern u kienu ġew detailed mal-korporazzjoni.

Ir-revoka tad-detailing u t-trasferiment sussegwenti mhijiex responsabbilta' tal-korporazzjoni.

ĦADDIEMA GĦAWDXIN MAD-WSC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jassigura lill-ħaddiema Għawdxin tal-Water Services Corporation li ġew trasferiti mal- kunsilli lokali f'Għawdex, li mhux se jitilfu x-shift allowance u l-ħlas għall-ħdud li s-soltu kienu jaħdmu skond l-esiġenzi tax-xogħol?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

BENEFIĊĊJU TAL-MARD

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, qed tieħu Lm172.08 f'benefiċċju tal- mard meta din suppost tieħu aktar?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa bil- miktub lill-persuna indikata dwar il-każ tagħha.

SERVIZZI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, mhijiex tibbenefika mis-servizzi soċjali u qed tiġi mitluba tipprovdi evidenza tas-separazzjoni personali tagħha meta hi ma tafx fejn joqgħod ir-raġel?

ONOR.

SPEZZJONI F'BINI TAL-GVERN

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid meta se jmorru housing inspectors fil-bini tal-gvern li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-ispezzjoni saret fit-23 ta' Novembru, 2005.

FACILITATOR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta tifla ta' tmien snin li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, se tiġi pprovduta b'facilitator?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-applikazzjoni għadha ma daħlitx.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn waslet it-talba ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, quddiem id- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 14369.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn waslet it-talba ta' applikant li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, quddiem id- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

ĦADDIEMA TAD-DENIM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk id-Denim ħallsetx il-parti tal- bolla dovuta mill-impjegati f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dipartiment tat-taxxi interni huwa prekluż bil- liġi milli jagħti l-informazzjoni mitluba, pero' ninsab informat li ttieħdu l-passi neċessarji biex l-interessi ta' kulħadd ikunu protetti.

ĦRUĠ TA' VISA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi policy dwar il-linji gwida u l-parametri li bihom tinħareġ visa mill-pulizija lil barranin?

Jista' ipoġġi fuq il- mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-linji gwida?

ONOR.

TONIO BORG: M'hemmx policy bil-miktub dwar x'inhuma l-linji gwida u l-parametri li bihom tinħareġ visa mill-pulizija lill-barranin li japplikaw għaliha.

Il-pulizija jaraw kull applikazzjoni fuq il-merti tagħha u huma ggwidati minn Kap 217 tal-Liġijiet ta' Malta u r-regolamenti ta' l-immigrazzjoni.

MEDIĊINI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jagħti lista tal-mediċini li suppost kienu pprovduti mid-dipartiment tas-servizzi farmaċewtiċi u l-ispiżerija ġenerali ta' l-isptar u li għal xi raġuni jew oħra ma kenux ipprovduti tul ix-xhur ta' Ottubru u Novembru 2005?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

INTEJJEN FIL-GŻIRA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jara li ssir ispezzjoni fi Triq Moroni minn uffiċjali tas-sanita' dwar intejjen u inkonvenjenti oħra ħerġin minn sprall ta' ventilazzjoni ta' stabiliment li jinsab 1, Triq Carlo Manche', Gżira?

Dan l-isprall hu skond il-liġi u n-normi kollha għall- ħarsien tas-saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mill-investigazzjonijiet li saru minn uffiċjali tad- dipartiment tas-saħħa pubblika fl-istabiliment indikat, liema garage għandu ventilazzjoni permezz ta' sprall ta' madwar 20 pulzier kwadru li jagħti għal Moroni Street Gżira, ma jirriżulta l-ebda akkumulu ta' ħmieġ li jista' irejjaħ.

Il-garage in kwestjoni qiegħed jintuża biss għall-karozzi privati.

L-uffiċjal li investiga dan l-ilment staqsa lil diversi residenti fl-inħawi dwar xi problemi ta' irwejjaħ, iżda dawn wieġbu li xi kultant tinxtamm riħa ta' pitrolju u spray minħabba li hemm xi persuni jaħdmu xi xogħol fl- inħawi.

Ma ġie nnotat l-ebda ksur tar-regolamenti sanitarji.

ADULT TRAINING CENTRES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm persuni jaħdmu ma' l-adult training centres?

Kemm minnhom huma full-time u kemm huma part- time?

X'inhi n-natura tax-xogħol tagħhom?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab informata li fl-adult training centres hemm 192 ħaddiem li 173 minnhom huma full-time, 13 huma part-time u sitta huma casuals.

Tabella li turi l-kumplament tat-tagħrif mitlub qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

BINI TA' VILEL F'GĦAWDEX

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 15865 u jgħid jekk fil-ħruġ ta' permessi għall-bini ta' vilel fejn illum hemm il-Ulysses Lodge fuq ir-Ramla l-Ħamra, il-MEPA iggwidatx ruħha mill- pjan strutturali, partikolarment RC04, RC021, RC029, SET 11, SET12 u PLP20?

Jista' jagħti dettalji dwar kif kull policy se tiġi mħarsa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ninsab informat hekk:

*Il-permess inħareġ fuq is-sit fejn illum hemm il-Ulysses Lodge u outline development permission għat-twaqqigħ tal-kumpless eżistenti u l- kostruzzjoni ta' kumpless turistiku li jikkonsisti minn vilel bil-pool.

*Il-policy tal-pjan ta' struttura RCO 4 tirrigwarda l-ħarsien ta' l-impatt viżwali ta' l-iżvilupp.

Fid-deliberazzjoni tagħha l-MEPA rat li l-kumpless eżistenti kien eżempju tipiku ta' żvilupp li jħassar il-veduti fuq żona ta' scenic value u li l-kumpless propost kien qiegħed inaqqas dan l-impatt b'mod sostanzjali.

*Il-policy tal-pjan ta' struttura RCO 21 tirrigwarda żvilupp fuq żoni li huma suġġetti għall-erużjoni.

Għalkemm is-sit in kwestjoni fil-passat kien diġa' żviluppat b'ħafna tqattigħ u rdim ta' materjal, xorta waħda l- applikant intalab jagħti żewġ rapporti minn konsulenti indipendenti, wieħed fuq l-istat tal-ġeoloġija u l-idro-ġeoloġija tas-sit u l-inħawi u ieħor, li jorbot ma' l-ewwel rapport, fuq il-metodoloġija ta' kostruzzjoni u kif din se tevita l-erożjoni ta' l-art madwar is-sit.

Il-MEPA kienet sodisfatta b'dawn ir-rapporti u għamlet kondizzjonijiet fuq l-immaniġġar ta' l-ilma tax-xita li jinġabar mis-sit sabiex dan ma jikkawżax dannu għall-irdum tat- tafal.

Il-policy tal-pjan ta' struttura RCO 29 tirrigwarda l-ħarsien ta' żoni ambjentali fuq ir-riħ tal-widien.

Din il-policy għandha l-għan li ma tħallix żvilupp ta' art ġdida f'dawn it-tip ta' siti.

Is-sit in kwestjoni kien diġà żviluppat, għalhekk ma jmurx kontra din il-policy.

*Il-policies tal-pjan ta' struttura SET 11 u SET 12 jirrigwardaw żvilupp ġdid barra miż-żona ta' l-iżvilupp.

SET 11 tidentifika t-tipi ta' żvilupp li jistgħu jsiru f'dawn iż-żoni, filwaqt li SET 12 titfa' l-oneru fuq l- applikant li jiġġustifika żvilupp barra miż-żona ta' l-iżvilupp, għaldaqstant sabiex tiġi ssuperata l-policy SET 11.

F'dan il-każ il-MEPA ħasset li kien hemm biżżejjed ġustifikazzjoni għal dan l-iżvilupp billi diġa' kien hemm preżenti żvilupp li kien qiegħed jaffettwa ħażin il-valur xeniku tar-ramla u billi l-iżvilupp propost kien sensittiv ħafna aktar minn dak eżistenti.

*Fil-każ ta' policy PLP 20, din hija sussidjarja għall-policies tal-pjan ta' struttura u tirrigwarda aktar il-bini ta' residenzi agrikoli.

KUNTRATTI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema dipartimenti governattivi u enti pubbliċi oħra taw kuntratt ta' konsulenza lil persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament matul l-2004 u 2005?

B'kuena spiża?

Liema dipartimenti governattivi u enti pubbliċi oħra taw kuntratt ta' konsulenza lil Island Consultancy Services matul l-istess medda ta' żmien?

B'liema spiża?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma ngħata l-ebda kuntratt ta' konsulenza lil Island Consultancy Services jew lill-persuna indikata matul l-2004 u l-2005.

KUNTRATTI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid liema dipartimenti governattivi u enti pubbliċi oħra taw kuntratt ta' konsulenza lil persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament matul is-snin 2004 u 2005?

B'liema spiża?

B'liema spiża?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata għamlet xogħol ta' konsulenza għall-welfare reform commission għas-somma ta' Lm5,654 matul l- 2004.

Ninsab informata wkoll li ma ngħatat ebda konsulenza minn dipartimenti jew enti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi lil din il-persuna jew lill- kumpannija indikata fl-aħħar parti tal-mistoqsija matul l-2004 u l-2005.

KUNTRATTI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid liema dipartimenti governattivi u enti pubbliċi oħra taw kuntratt ta' konsulenza lil persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament matul l-2004 u l-2005?

B'liema spiża?

B'liema spiża?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Matul l-2004 ingħataw żewġ kuntratti lill-persuna indikata - wieħed mill-kuntratti ngħata mis-segretarjat permanenti tal- ministeru għall-ammont ta' Lm2,500, filwaqt li l-ieħor ingħata mid- dipartiment tal-kuntratti għall-ammont ta' Lm1,719.06 – iżda matul l-2005 ma ngħata l-ebda kuntratt lil din il-persuna.

Il-ministeru ħallas Lm2,500 fil-każ ta' l-ewwel kuntratt, filwaqt li ħallas biss l-ammont ta' Lm309.43 bħala VAT dovuta fuq it-tieni kuntratt.

Ma ngħataw l-ebda kuntratti lil Island Consultancy Services bejn l-2004 u l- 2005.

KUNTRATTI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema dipartimenti governattivi u enti pubbliċi oħra taw kuntratt ta' konsulenza lil persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament matul l-2004 u 2005?

B'liema spiża?

B'liema spiża?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ebda dipartiment jew ente pubblika fid- dekasteru tiegħi ma taw kuntratt ta' konsulenza lill-persuna msemmija jew lil Island Consultancy Services matul l-2004 u l-2005.

KUNTRATTI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid liema dipartimenti governattivi u enti pubbliċi oħra taw kuntratt ta' konsulenza lil persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, matul l-2004 u l-2005?

B'liema spiża?

B'liema spiża?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ bejn April u Ġunju 2004 ngħatat servizz ta' konsulenza mill-persuna msemmija u ħallset is-somma ta' Lm573.

L-ETC ma kellha l-ebda kuntratt jew konsulenza ma' Island Consultancy Services.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jagħti dettalji kif wasal għall-fatt li l- effett tas-surcharge fuq l-indiċi tal-prezzijiet bl-imnut kien ta' 0.72 punti?

Jista' jgħid jekk itteħidx in konsiderazzjoni l-fatt li s-surcharge se titla' b'1.21% kull xahar u li l-prezz tal-petrol żdied bi 3c9?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kif ingħad fit- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 15503, l-impatt ta' 0.72 punti fuq l- indiċi tal-prezzijiet bl-imnut inħadem fuq surcharge ta' 55%.

L-impatt ta' 1.21% kull xahar u ż-żieda fil-prezz tal-petrol huwa eskluż minn dan il- kalkolu.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn tinsab l-applikazzjoni li hemm pendenti quddiem id-dipartiment tad-djar u li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-applikazzjoni qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' oħrajn simili.

MIA CHAIRMAN

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx maħsub li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, fix- xhur li ġejjin hiex se tinħatar chairman ta' l-MIA?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 11770.

IMPJEGAT FL-MIA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jiċħad jew jikkonferma l- Ministru li uffiċjal fl-MIA ingħata promotion għal senior officer meta dan qiegħed bil-kuntratt u meta għandu aktar minn 61 sena?

Fuq liema bażi ngħata din il-promotion u meta?

Jista' jgħid jekk dan huwiex konformi mar- regolamenti tal-kuntratt in vigore?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

IMPJEGAT FL-MIA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jiċħad jew jikkonferma l- Ministru li uffiċjal fil-MIA ġiet impjegata bħala manager tal-customer care?

Inħarġet call for applications għal din il-kariga, internal jew external?

Meta ħarġet u fejn ġiet ippubblikata?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

IMPJEGAT FL-MIA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jiċħad jew jikkonferma l- Ministru li uffiċjal fl-MIA twaqqaf milli jiffirma l-purchase orders?

Meta twaqqaf?

Min ħa din id-deċiżjoni u x'kienet ir-raġuni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi l-Onor.

ARBLI F'TAX-XWIEKI FIŻ-ŻURRIEQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se jitneħħew l-arbli ta' l-ex-Deutschwelle miż-Żurrieq, fl-inħawi tax- Xwieki?

X'inhi r-raġuni li dawn m'għadhomx jinxtegħlu bħal qabel sabiex jiġi evitat il-periklu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TRIQ ZACCARIA RONCALI FIŻ-ŻURRIEQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jara li jsir culvert sabiex

jidderieġi l-ilma li jaqa' fi Triq Zaccaria Roncali, stante li qed jidħol fil-garaxxijiet u qed jifforma għadira tant kbira li ħadd mir-residenti ma jista' joħroġ minn daru?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ser jsiru spezzjonijiet fit-triq imsemmija sabiex tiġi analizzata l-problema indikata.

KAŻ TA' PRESKRIZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jara li fil-każ li qed insemmi u li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, id-dipartiment tat-taxxi ma jibqax jeżerċita pressjoni fuq il-persuna konċernata għall-ġbir tat-taxxa għall-perijodu 1978/1996 meta d-dipartiment jaf li tali mhux dovut għax preskritt u żewġha hu mejjet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minħabba d-dispożizzjonijiet ta' segretezza fl- Atti dwar it-Taxxa fuq id-Dħul, id-dipartiment tat-taxxi interni mhuwiex f'pożizzjoni jiżvela informazzjoni personali.

Nitlob għalhekk li l-persuna konċernata tiċċekkja mas-sezzjoni tat-taxpayer service tad-dipartiment.

TRIQ GLORMU CASSAR FIL-BELT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16150, jista' il-Ministru jispjega kif kien hawn parkeġġ meta f'din l-area ma stajtx tipparkja?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Matul il-Ħdud il-bankini kienu jintużaw għall- parkeġġ fuq iż-żewġ naħat.

F'dan is-sens, illum il-parkeġġ huwa limitat għal fuq naħa waħda tat-triq.

METERS TAD-DAWL FIL-KAŻINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16148 u jgħid jekk jikkonsidrax li fil- każ tal-każini jitwaħħlu żewġ meters ta' l-elettriku, wieħed għall-bar li jkun b'rata kummerċjali u ieħor għall-bqija tal-każin li jkun b'rata ordinarja, minħabba li x-xogħol volontarju li jsir fil-każini ma jistax jitqies bħala wieħed kummerċjali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, peress li r-rati huma l-istess mhijiex il-prattika tal-korporazzjoni li tissepara l-meters tal-konsum tal-bar u tal-każin.

Pero' it-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tkun ikkonsidrata.

BINI TA' TOROQ F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid min huma l-konsulenti magħżula għas-servizz ta' construction management għall-bini ta' toroq permezz ta' fondi ta' l-Unjoni Ewropea ġewwa Għawdex?

X'inhu l-valur ta' dan il-kuntratt?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Id-ditta li ġiet assenjata s-servizz ta' construction management għall-bini ta' triq permezz ta' fondi ta' l-Unjoni Ewropea li mir-Rabat twassal għal San Lawrenz, hija Innovative Architectural Structures Ltd għall-valur ta' Lm49,000.

BICYCLE LANES

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16139 u jgħid fiex waslu l-pjani għal bicycle lanes?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalissa l-awtorita' dwar it-trasport se tibda l- kostruzzjoni tat-tielet fażi tal-proġett ta' Ħal Far li fih jinkorpora bicycle lane ta' 3.1 kilometri li se jkompli mal-bicycle lane eżistenti u hekk, meta l-proġett jitlesta, f'dawk l-inħawi se jkun hemm total ta' 6.4 kilometri ta' bicycle lanes.

L-awtorita' qed tħejji l-pjanti meħtieġa fuq rotta ta' bicycle lanes mibnija bħala parti mit-toroq iffinanzjati mill-ħames protokoll Taljan li jibdew miż-Żebbiegħ u jingħaqdu ma' Ta' Qali.

L-awtorita' qiegħda taħdem fuq eżerċizzju sabiex jiġu identifikati postijiet f'żoni urbani għall-cycle parking u qed ikunu studjati xi provedimenti oħra, partikolarment avviżi legali, meħtieġa sabiex ikun hawn il-qafas legali adatt sabiex jirregola kif suppost dan il-mezz ta' trasport.

ĦADDIEMA BLA PAGA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16034, jista' il-Ministru jinformana bl-eżitu ta' l-investigazzjonijiet li saru u x'passi ttieħdu biex jiġu mħarsa d-drittijiet ta' dawn l-impjegati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-dipartiment tar-relazzjonijiet industrijali u ta' l-impjiegi qed jagħmel l-investigazzjonijiet biex ikun aċċertat li d- drittijiet li għandhom il-ħaddiema skond il-liġi jiġu onorati.

ŻBROFF TAD-DRENAĠĠ FIN-NAXXAR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li jsiru urġentement ix-xogħlijiet fi Triq Margaret A Murray, Naxxar fejn qed jiżbroffa drenaġġ għal ġo residenza partikolari li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ittieħdu l-prekawzjonijiet kollha biex jieqaf l- iżbroff tad-drenaġġ imsemmi.

FIREFIGHTERS

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex fil-bażi tax-Xemxija qed jibqgħu tliet firefighters minflok erbgħa u l-firefighter l- ieħor qed jiġi replaced minn handyman?

ONOR.

TONIO BORG: Permezz ta' avviz legali 95 ta' l-2003, twaqqaf korp ta' voluntiera fil-protezzjoni ċivili.

L-għan ta' dawn ir-regolamenti hu li jipprovdi sabiex ikun hemm nies li, għalkemm mhumiex ingaġġati mal-forza regolari tal-protezzjoni ċivili, xorta waħda jingħataw it-taħriġ u l- opportunita' li jaħdmu flimkien mal-membri regolari tal-forza.

Fost dawn hemm inklużi wkoll il-membri li jaħdmu

fid-dipartiment, kemm fis-sezzjoni ta' l-amministrazzjoni kif ukoll dawk li jaħdmu skond is-sengħa tagħhom.

Kif ingħad fi tweġibiet preċedenti, id-dipartiment f'Malta u Għawdex huwa meqjus bħala korp wieħed u huwa mqassam b'mod u manjiera illi jkun hemm rispons fl-iqsar żmien possibbli mill-istazzjon li jkun l-eqreb lejn il- post ta' l-inċident.

Jekk ikun hemm il-ħtieġa, tissejjaħ l-assistenza minn stazzjonijiet oħra.

LOGĦOB TAL-COMMONWEALTH

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk irċeviex xi talba mill- ASA jew minn xi ħaddieħor sabiex tingħata għajnuna lit-team tal-waterpolo ta' l-irġiel biex għal ħabta ta' Marzu/April 2006 ikun jista' jipparteċipa fil-logħob tal-Commonwealth, peress li jidher li dan it-team mhux se jipparteċipa minħabba nuqqas ta' finanzi u mhux għax mhux intitolat li jipparteċipa minħabba xi riżultati negattivi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultax li fil-ministeru waslet xi talba bħal dik imsemmija.

SKOLA PRIMARJA TA' L-GĦARB

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 16100, jista' il-Ministru jgħid jekk hux sew li t-tfal ta' year two fl- iskola primarja ta' l-Għarb ikollhom għalliem/a differenti kull darba li l- għalliema proprja tagħhom tkun ma tiflaħx, b'konsegwenza li la t-tfal u lanqas l-għalliem/a temporanji ma jidraw lil xulxin?

Ġaladarba minħabba raġunijiet ta' saħħa l-għalliema konċernata jkun meħtieġ li tieħu bosta ġranet ta' sick leave, jista' jara li ma tibqax aktar fi skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Sar arranġament li kull meta din l-għalliema tkun assenti mill-iskola minħabba mard, tintbagħat dejjem l-istess għalliema biex tissostitwiha.

Din l-għalliema

dejjem ippreżentat ċertifikat ta' mard normali, pero' s'issa qatt ma ppreżentat ċertifikat ta' mard mingħand speċjalista u m'għamlet l-ebda talba bil-miktub biex tiġi eżenti milli tgħallem fi klassi.

APPLIKAZZJONI GĦAL VISA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Vici Prim Ministru jgħid meta se jingħataw risposta żewġ persuni li dettalji dwarhom qed jintbagħtu separatament, li applikaw għal visa sabiex ikunu jistgħu jagħmlu diploma course fil-computer fl-iskola tas-Swatar?

ONOR.

TONIO BORG: L-applikazzjoni għal visa tal-persuni indikati qiegħda fl-aħħar stadji tal-proċess.

DAWL U ILMA

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kontijiet tad-dawl u l-ilma mill-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul l-2004 u l-2005?

Jista' jgħid jekk għandux pjan kif se jassorbi ż- żieda tas-surcharge fuq id-dawl meta l-vot allokat għal konsum tad-dawl għal 2006 baqa' bħal dak ta' l-2005?

Jista' jgħid kemm kienet in-nefqa fuq bozoz energy savers matul l-2004 u l- 2005?

Qegħdin jittieħdu miżuri sabiex il-konsum tad-dawl jitnaqqas u x'tip?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Matul l-2004 u l-2005 il-kontijiet tad-dawl u l-ilma kienu ta' Lm115,738 u Lm94,665 rispettivament.

In-nefqa tal-bozoz energy savers matul l-istess snin kienet ta' Lm829.32 u Lm642.45 rispettivament.

SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JOSEPH DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi uffiċjali fid-

dekasteru tiegħu li għandhom is-servizz ta' l-internet fir-residenza tagħhom minbarra dak provdut mill-MITTS imħallas minn fondi pubbliċi?

Min approva dan is-servizz, għal min qiegħed jiġi pprovdut u min hu l-ISP?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-uffiċjali fid-dekasteru li għandhom is- servizz ta' l-internet fir-residenza tagħhom li hu mħallas minn fondi pubbliċi huma kif ġej:

|Ente |Min qed |Minn min |ISP | | |jirċievi |hu | | | |s-servizz|approvat | | |Kultura |Exec. |Kultura u |Wald| |u l-Arti|director |l-Arti |onet| |Teatru |Artistic |Teatru |On | |Manoel |director |Manoel |Vol | |Teatru |General |Teatru |Malt| |Manoel |manager |Manoel |anet| |Patrimon|Chairman |Patrimonju|On | |ju Malti| |Malti |Vol | |MTA |E-marketi|Exec. |Malt| | |ng |Chariman |anet| | | |MTA | | |MTA |Manager |Exec. |Malt| | |IT |Chairman |anet| | | |MTA | |

RESERVED PARKING F'TAS-SLIEMA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm reserved parking spaces awtorizzati mill-awtorita' dwar it-trasport fi Triq Ġorġ Borg Olivier, f'Tas-Sliema?

Dawn l-ispaces laħqu l-kriterji kollha meħtieġa?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minn riċerka li saret fir-records tat-traffic management unit irriżulta li fi Triq Ġorġ Borg Olivier, f'Tas-Sliema kien hemm ħames reserved parking spaces li minnhom tnejn tneħħew u wieħed ġie trasferit għal lokalita' oħra.

Għaldaqstant bħalissa hemm żewġ reserved parking spaces li huma utilizzati.

UFFIĊINI TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jikkonferma l-Ministru li l- uffiċini ta' l-Air Malta ta' Stockholm u Oslo se jingħalqu?

Jikkonferma li minflok dawn l-uffiċini l-Air Malta se tibda tagħmel użu mill-general sales offices?

Ma' min sar dan it-tip ta' arranġament?

X'wassal li tittieħed id- deċiżjoni li dawn iż-żewġ uffiċini jingħalqu?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Air Malta se tagħlaq l-uffiċini ta' Stockholm u Oslo u minflok se tkun rappreżentata minn kumpannija ta' general sales agents internazzjonali, Avia Reps.

Din hi l-istess kumpannija li tirrappreżenta lill-Air Malta f'Moscow u f'St. Petersburg.

L-Air Malta qiegħda tirrazzjonalizza r-rappreżentanza tagħha barra minn Malta bil-għan li tnaqqas l-ispejjeż u tibqa' effettiva.

Din id-deċiżjoni hija waħda mill-ħafna passi li diġa' ittieħdu biex jintlaħaq dan il-għan.

KUNSILL GĦALL-KULTURA U L-ARTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dokument maħruġ mill- management efficiency unit dwar il-kunsill għall-kultura u l-arti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-dokument "Developing an Institutional Framework for the Malta Council for Culture and the Arts", datat 27 ta' Mejju 2005 u maħruġ mill-management efficiency unit fuq talba tal- ministeru tiegħi, qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

TRIQ IL-KITBA FIL-FGURA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija rċevetx rapporti li fi Triq il-Kitba ġewwa l-Fgura hemm min għandu xi char- a-bancs u anke jagħmel xogħlijiet fuqhom fit-triq imsemmija, b'konsegwenza li qed ikun hemm ħmieġ b'detriment għar-residenti ta' din l- istess triq?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija għamlet diversi ispezzjonijiet fit-triq imsemmija fejn għalkemm instab li kien hemm xi char-a-bancs ipparkjati, ma kienx qed isir xogħol fuqhom.

Minkejja dan, sid dawn ix-char-a-bancs ġie mwissi sabiex ma jagħmilx xogħlijiiet fit-triq.

ĦADDIEMA TA' L-AIR MALTA

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex ħaddiema ta' l-Air Malta qed jiġu

msejħa jidhru quddiem bord mediku?

Jista' jgħid jekk din hijiex proċedura normali jew le?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kumpannija innotat li n-numru ta' ġranet ta' sick leave meħuda minn numru ta' impjegati huwa ħafna ogħla mill-average meħud fuq bażi nazzjonali u għalhekk qiegħda titlob lill-konsulenti mediċi tagħha sabiex jeżaminaw lill-impjegati in kwestjoni biex kemm jista' ikun jaraw x'inhi l-kawża ta' dan is-sick leave u sabiex jagħtu opinjoni dwar jekk dawn l-impjegati humiex tajbin biex ikomplu fl-impjieg tagħhom.

Naturalment dan kollu qiegħed isir skond il-parametri tal-liġi u l-etika professjonali.

ĠBIR TA' DAZJU

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm inġabar f'dazju fl-aħħar sena qabel Malta saret membru ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ammont ta' dazju miġbur fl-aħħar sena qabel Malta saret membru ta' l-Unjoni Ewropea, jiġifieri minn Mejju 2003 sa April 2004, kien ta' Lm56,810,419.

TRIQ ANĠLU GATT FIL-MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jara li jiġi investigat il-ħela ta' ilma li kontinwament qed joħroġ fi Triq Anġlu Gatt, fil-Mosta?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ewwel rapport li rċeviet il-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma dwar ilma ħiereġ fl-imsemmija triq kien nhar il-Ġimgħa, 9 ta' Diċembru, iżda biex tissewwa l-ħsara kienu meħtieġa testijiet ta' leak detection bil-lejl.

Peress li dakinhar bil-lejl kien maltemp, dawn it- testijiet ma setgħux isiru mill-ewwel u saru l-Ħadd, 11 ta' Diċembru.

Dan l-eżerċizzju wassal biex instabet il-ħsara li ssewwiet it-Tnejn, 12 ta' Diċembru filgħodu u l-ilma ma' baqax ħiereġ.

FOSTER CARERS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm familji servew bħala foster carers mill-2000 s'issa?

Kemm hu n-numru ta' tfal li kull sena kienu qed jingħataw dan it-tip ta' servizz?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

CHILD INSTITUTIONS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm tfal mill-2000 sal-lum kienu qed jgħixu f'istituzzjonijiet immexxija mill-knisja jew minn xi ente oħra?

X'inhuma r-raġunijiet li għalihom dawn it-tfal qed jgħixu f'dawn l- istituzzjonijiet?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ebda dipartiment jew ente li taqa' taħt id- dekasteru tiegħi ma żżomm statistika kif mitluba.

Madankollu d-dipartiment tas-sigurta' soċjali jżomm statistika dwar in-numru ta' tfal f'istituzzjonijiet tal-knisja jew enti oħra li dwarhom titħallas xi forma ta' allowance taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Din l-istatistika qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

CHILD CARERS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid x'għajnuna pprovda l-gvern mill-2000 s'issa lill-istituzzjonijiet tal-knisja u enti oħra kif ukoll lil foster carers għat-tfal li jieħdu ħsieb?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

TFAL BI PROBLEMI SOĊJALI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid liema huma l-istituzzjonijiet tal-knisja jew enti oħra li qed iżommu tfal bi problemi soċjali?

Kemm kienu qed iżommu tfal kull sena mill-2000 s'issa?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16286 dwar istituzzjonijiet tal-knisja u enti oħra li jżommu t-tfal, bl-informazzjoni għal darb'oħra titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KAŻI TA' VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm saru rapporti ta' vjolenza domestika mill-2000 s'issa?

X'tip ta' vjolenza domestika u x'azzjoni ttieħdet f'dawn il-każi?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub għas-snin 2000/2004 hu kif jidher mit-tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra, waqt li t- tagħrif mitlub għall-2005 għadu qed jinġabar.

ĦADDIEMA TAD-DENIM

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il-ministeru tal-finanzi wasalx għal xi ftehim mal-banek kummerċjali rigward self lill-ħaddiema tad-Denim u fiex jikkonsisti tali ftehim?

Il-ħaddiema ġew avżati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĊIMITERJU TA' SANTA MARGHERITA FIR-RABAT

L-ONOR.

JOSEPH CASSAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 15961, jista' il- Ministru jindika fiex waslet l-analisi tas-superintendence of heritage minħabba inkonvenjent serju għan-nies ta' l-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-dipartiment tas-saħħa qed ilesti l- proċess ta' procurement ta' riżorsi neċessarji għat-tkomplija tax-xogħol arkeoloġiku fuq dan is-sit, xogħol li mistenni jieħu gimgħatejn.

Meta d-dokumentazzjoni arkeoloġika titlesta, ix-xogħol ta' kostruzzjoni fuq iċ-ċimiterju jkun jista` jitkompla b'mod li ma ssirx iktar ħsara lill- fdalijiet arkeoloġici f'dan il-post.

KAŻ TA' PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tinvestiga x'inhi r-raġuni li persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, ma tħalletx tivverifika x'kontribuzzjonijiet hemm imħallsa minnha għas-snin 2004 u 2005?

Lesta tikkonferma li l-persuna konċernata qed tirċievi dak attwalment dovut lilha bħala pensjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa bil- miktub lill-persuna indikata dwar il-każ tagħha.

IRĦAM IMPORTAT MIĊ-ĊINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie jiswa kull metru kwadru ta' irħam importat direttament miċ-Ċina?

Kif intgħażel dan l-irħam?

Xi kwalita' ta' ħsarat ikun fih sakemm jitwassal Malta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-prezzijiet CIF li bihom inxtara l-granit miċ-Ċina mit-taqsima tax-xogħlijiet huma dawn:

*Granit bajdani, bush-hammered finish, f'daqs ta' 400mmx400mmx25mm - $15.63 kull metru kwadru; u

*Granit griż, bush-hammered finish, f'daqs ta' 400mmx200mmx200mm - $18.75 kull metru kwadru.

L-isem tad-ditta biex instab supplier ta' reputazzjoni tajba fiċ-Ċina ġie pprovdut mill-Ambaxxata Ċiniża f'Malta.

Mill-pallets li nfetħu sal-lum ma nstabet l-ebda ħsara.

INCOME TAX RETURNS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 16213 u jagħti informazzjoni dwar income minn persuni miżżewġa pero' jimlew separate declaration, persuni miżżewġa u jimlew joint declaration u persuni mhux miżżewġa li jimlew individual declaration?

Jista' jagħti din l-informazzjoni għal kull kategorija fuq indikata f'dawn l-income brackets minn dħul dikjarat: sa l-ewwel Lm4,200, bejn Lm4,200 u Lm6,000, bejn Lm6,000 u Lm8,000, bejn Lm8,000 u Lm10,000, bejn Lm10,000 u Lm12,000 u 'l fuq minn Lm12,000.

Jista' jagħti l-informazzjoni mitluba fl-ewwel u t-tieni parti għas-snin 1995-2004?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

AIR SUPPLIES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Issa li sirna nafu li l-Air Malta biegħet l-Air Supplies and Catering Company Ltd, jista' il-Ministru jgħid meta ħarġet il-call for interest għax-xiri ta' din il-kumpannija?

Il-privatisation unit kienet involuta fil-proċess tal-bejgħ?

Kemm kien il- prezz li bih inbiegħet l-Air Supplies?

Din kienet l-aħjar offerta?

Kien hemm diskussjonijiet ma' enti mis-settur privat li wrew interess f'dan in- negozju?

Qabel dan il-bejgħ l-Air Supplies investiet f'pajjiżi oħra fil-Mediterran biex tkabbar in-negozju tagħha?

X'kienet il-pożizzjoni tar-regolatur responsabbli mill-kompetittivita' fir-rigward ta' dan il-bejgħ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-sejħa għal offerti għax-xiri ta' l-ishma kollha ta' l-Air Supplies & Catering Co Ltd. dehret fl-istampa lokali u f'rivista barranija fil-15 ta' Lulju, 2005.

Fil-proċess ta' bejgħ ta' dawn l-ishma kien hemm ukoll l-involviment tal-privatisation unit.

Il-prezz li bih inbiegħet din il-kumpannija kien ta' Lm2,820,000, li allura kienet l-aħjar offerta.

Id-deċiżjoni li l-ishma kollha f'din il-kumpannija jinbiegħu ttieħdet wara li diskussjonijiet fuq medda ta' ħafna xhur mas-suppliers lokali ta' din il- kumpannija sabiex jitraħħsu l-prezzijiet li bihom kienet tinxtara l- merkanzija ma ħallewx ir-riżultat neċessarju.

L-investiment li l-Air Supplies kellha f'kumpannija oħra nxtara mill-Air Malta qabel ma sar il-bejgħ ta' l-Air Supplies.

Il-mistoqsija dwar il-pożizzjoni tar-regolatur responsabbli mill- kompetittivita' għandha ssir lill-ministeru konċernat.

INFERMIERA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid jekk hux se jiġu ngaġġati nurses?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nhar is-26 ta' Diċembru, 2005 il-ministeru ngaġġa fuq bażi permanenti 159 infermier li minnhom kien hemm numru ta' infermiera każwali li diġa' kienu qegħdin jaħdmu.

Kwalunkwe ngaġġ li jsir fil-futur jiġi determinat min-numru ta' vakanzi li jkun hemm minn żmien għal żmien.

TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux possibbli li jkun hemm servizz ta' trasport pubbliku wara l-ħinijiet ta' l-isptar, liema trasport jieqaf għal ħabta tas-7.30 p.m.?

Possibbli li l-bus fuq rotta 74 tibda tgħaddi għal ħdejn l-isptar u wara tkompli bit-triq normali tagħha?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: L-awtorita' dwar it-trasport għadha kif kitbet lill-assoċjazzjoni tat-trasport pubbliku rigward il-possibbilta' u l- fattibilita' li ssir estenzjoni tar-rotta 75 b'siegħa aktar filgħaxija.

Rotta 74 topera filgħodu biss u anke peress li hemm diversi rotot oħra li filgħodu jgħaddu minn ħdejn l-isptar, ma tinħassx il-ħtieġa li rotta 74 tinbidel.

MEPA ENFORCEMENT NOTICE

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'qed iżomm lill-MEPA milli tesegwixxi enforcement notice li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA mhijiex f'pożizzjoni li tieħu azzjoni diretta mingħajr ma jkun hemm assistenza mill-awtorità dwar it-trasport.

Intervent immedjat jista' jirriżulta f'periklu għall-pubbliku in ġenerali.

L-awtorità diġa' għamlet laqgħa ma' l-awtorità dwar it-trasport biex tipprova ssib soluzzjoni u tiġi ffurmata t-triq in kwestjoni.

LOGĦOB TA' L-AZZARD

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'permessi huma meħtieġa biex wieħed ikun jista' iżomm u jopera makni tal-logħob ta' l- azzard f'ħanut?

Jista' jgħid jekk ħanut li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, hux kopert b'dawn il-permessi?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija toħroġ biss liċenzji għal makni ta' divertiment skond ir-regolamenti dwar ir-restrizzjoni ta' l-użu ta' makni tad-divertiment.

Liċenżji għall-postijiet kif imsemmija jinħarġu skond l- Att dwar il-Logħob.

Informat ukoll illi minn ispezzjoni li għamlet il-pulizija fil-post imsemmi, jirriżulta illi dan il-post għadu fi stadju li jkun mibdul minn ħanut tal-ħwejjeġ għal ħanut ta' divertiment.

Informat ukoll illi l- pulizija wissiet lill-proprjetarju sabiex ma jiftaħx il-ħanut sakemm ma jkollux il-permessi meħtieġa.

SKEMA TA' L-AWŻILJARI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kif persuna li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament u li kien impjegat mal-gvern taħt l-iskema ta' l- awżiljari, ma bbenefikax mir-riforma li kienet saret u llum jieħu l-istess pensjoni meta kollegi oħra li kienu fl-istess skema llum ħadu żieda fil- pensjoni?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali informa lill- persuna indikata dwar il-każ tagħha.

QORTI TAL-FAMILJA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm qalgħu l- periti tekniċi li ġew appuntati fil-kawżi quddiem il-qorti tal-familja matul l-2004 u l-2005?

Għal kemm-il kawża jammonta dan il-qliegħ?

ONOR.

TONIO BORG: Ma tinżammx statistika kollettiva ta' kemm qalgħu l- periti tekniċi li ġew appuntati fil-kawżi ċivili quddiem il-qorti tal- familja, peress li dawn jitħallsu mill-partijiet infushom.

TE TA' BARRA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid għaliex persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, mhux qed jitħalla jdaħħal te' tal-marka Masri bil-labelling kif inhu, meta tali labelling huwa konformi mal-liġi u dan anke wara li l-istess persuna nhar l-14 ta' Jannar 2004 ġie informat permezz tal-committee on labelling provisions li l-prodott tiegħu huwa konformi mal-liġi u meta minn dak iż-żmien 'il quddiem il-liġi, preċiżament regolament 4.1 ta' avviż legali 483 tas-sena 2004, ma nbidlitx?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In vista li bħalissa hemm protest ġudizzjarju, ma nħossx li jkun opportun li tingħata risposta f'dan ir-rigward.

APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jitbajjad il-flat ta' door C, scheme 2, Paola Hill, Raħal Ġdid, minħabba l-istat ta' abbandun li jinsab fih?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar se jispezzjona l-post indikat biex jiġi determinat ix-xogħol meħtieġ.

APPELL QUDDIEM IIL-BORD TA' L-IMPJIEGI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jitmexxa l-appell ta' persuna li dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, peress li dan l- individwu m'għandu l-ebda dħul ieħor?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata m'għandha l-ebda appell pendenti quddiem l-arbitri maħtura skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Jekk l-appell li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant hu quddiem il-bord nazzjonali dwar l-impjiegi, nitolbu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill- ministru konċernat.

TNAQQIS FIL-BONUS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid għaliex anzjana li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, irċeviet Lm42.23,9 minflok Lm58 bħala bonus?

ONOR.

PROTEZZJONI ĊIVILI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk inħarġux direct orders mingħajr kwotazzjonijiet mid-dipartiment tal-protezzjoni ċivili għall-ħwejjeġ ta' l-armata?

Liema ħwienet ingħataw dawn l- ordnijiet?

Hemm min jieħu dawn l-ordnijiet li huwa parti mill-iskwadra tal- voluntiera?

Kemm intnefqu flus fuq dawn l-ordnijiet f'dawn l-aħħar sentejn?

Kemm kien l-ammont ta' kull direct order?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dipartiment tal-protezzjoni ċivili qatt ma xtara ħwejjeġ għall-armata.

APPELL QUDDIEM IL-BORD TA' L-IMPJIEGI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li jitmexxa każ ta' appell ta' persuna li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

Jekk l-appell li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant hu quddiem il- bord nazzjonali dwar l-impjiegi, nitolbu jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

HIP JOINT REPLACEMENT

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm saru hip joint replacements matul is-sena 2005 minn kull speċjalista ġewwa l-isptar San Luqa?

Kemm baqa' pazjenti fuq il-waiting list?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex l-Enemalta m'għandhiex provvista ta' arbli tad-dawl?

Ma tistax il- korporazzjoni ddur għal dawk l-arbli żejda li twaħħlu f'postijiet oħra li fil-preżent m'humiex jintużaw?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

STIPENDJU GĦALL-ISTUDENTI

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jikkonsidra l-Ministru l-għoti ta' xi forma ta' stipendju jew għajnuna lil studenti

universitarji li qegħdin fi stadju li jikkwalifikaw għall-grad ta' Masters?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mhux il-ħsieb li f'dan l-istadju jinbidlu r- regolamenti biex tintlaqa' it-talba ta' l-Onor.

Interpellant.

EXTRA DUTY MILL-PULIZIJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jitħallsu l- bandisti tal-korp tal-pulizija wara li fil-25 ta' April, 2004 ħadu sehem fil-Malta-EU accession celebrations u l-grupp mużikali tal-pulizija li ħadu sehem fid-29 ta' April, 2004?

Jaf li kemm il-banda kif ukoll il-grupp mużikali tal-pulizija kienu ġew ordnati biex dawn is-servizzi jaħdmuhom extra duty u mhux mix-xogħol normali tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Il-ħlas dovut se jsir fil-futur qarib.

OVERTIME MILL-PULIZIJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'qed isir mir- returns ta' l-overtime tal-membri tal-banda tal-pulizija, peress li ilhom ma jitħallsu minn Marzu 2004?

ONOR.

TONIO BORG: Dan l-ilment qed ikun investigat biex jekk hemm xi ħlasijiet pendenti jsiru mill-aktar fis possibbli.

BANDA TAL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kif id-detail officers ġew ordnati mill-kummissarju sabiex il-membri tal-banda tal- pulizija jingħtaw l-off duty tagħhom flimkien?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-prattika, il-membri kollha li jiffurmaw parti mill- banda tal-

korp tal-pulizija jingħataw l-off duty fl-istess ġurnata, pero' dan mhux dejjem possibbli minħabba raġunijiet ta' loġistika.

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kif dan l-aħħar mal- banda tal-pulizija żdiedu xi membri li ggradwaw bħala pulizija ġodda, pero' din l-ordni ġiet injorata u mhux qed jingħataw l-off ma' l-oħrajn, bil- konsegwenza li fl-off duty ma jattendux il-banda jew jitħallsu ta' l- overtime?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 16349.

STUDENTI FL-INĠINERIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kif studenti ta' l-MCAST li jgħaddu mill-prattika fl-inġinerija elettrika u jġibu marka ftit baxxa fit- teorija fil-matematika, mhumiex qed jitħallew ikomplu l-kors?

Ma jaħsibx li dan huwa ta' disinċentiv għal numru ta' studenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

COACHES ĠODDA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm inġiebu coaches ġodda mill-1995 sal- lum?

Minn min inġiebu?

Kemm inġiebu coaches second-hand fl-istess perijodu?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

TRIQ L-IMDINA F'ĦAL QORMI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 14779 u jgħid jekk l-ADT investigatx ilment ta' familja li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, dwar kanna ta' l-overflow ta' l-ilma li kienet twaħħlet mhux skond is-sengħa waqt xogħlijiet fi Triq l-Imdina f'Ħal Qormi, b'konsegwenza li l-ilma tax-xita ma jistax joħroġ minn din id-dar?

Jista' jara li l-ADT tirranġa din il-problema?

ONOR.