MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 141 It-Tnejn, 21 ta' Ġunju, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 141 It-Tnejn, 21 ta' Ġunju, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 21 ta' Ġunju, 2004

WERREJ

MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 8

STQARRIJA MILL-PRIM MINISTRU U MINISTRU TAL-FINANZI 9

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' PROPRJETA' 23

AĠĠORNAMENT 34

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 39

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 140 li saret fis-16 ta' Ġunju, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ALCOHOL ANONYMOUS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tirrispondi mistoqsija parlamentari 4856 li oriġinarjament saret lill-Ministru tas-Saħħa u Kura fil-Komunita' u tgħid jekk jeżistux kuntatti bejn il-ministeru tagħha jew it-taqsima li tieħu ħsieb dawk il-pazjenti li jabbużaw mill-alkoħol u l- alcoholics anonymous?

X'għajnuna tingħata?

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta' Soċjali): Ninsab informata li l-aġenzija Sedqa u l-alcoholics anonymous għandhom relazzjoni tajba ħafna bejniethom li ilha teżisti minn mindu twaqqfet l- aġenzija fl-1994.

Bħalissa Sedqa qed tipprovdi akkomodazzjoni f'bini tagħha biex żewġ gruppi ta' l-alcoholics anonymous jiltaqgħu filgħaxijiet.

Ninsab informata wkoll li r-regolamenti ta' l-alcoholics anonymous ma jippermettux li tirċievi għajnuna finanzjarja minn kwalunkwe sors, ħlief mill-membri tagħha.

SKEJJEL - IKEL LI JINBIEGĦ FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Peress li kelli lmenti minn xi ġenituri rigward ikel xaħmi, bħal pizza mimlija żejt u ħobż bil-bajd u l-bacon moqli, li qed jiġi servut fl-iskola li isimha qed jingħata separatament, jista' il- Ministru jieħu ħsieb li ssir spezzjoni malajr kemm jista' jkun biex jara jekk dawn l-ilmenti jirrizultawx jew le?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil- Komunita'): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda lill-ministru konċernat.

PULIZIJA - TIPJIP FIL-PUBBLIKU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Issa li huwa magħruf b'mod xjentifiku li t-tipjip huwa ħażin għas-saħħa u nħarġu regolamenti biex jikkontrollawh, ma jaħsibx il- Viċi Prim Ministru li tkun ħaġa tajba li membri ta' korp dixxiplinat, bħall- pulizija, jagħtu eżempju billi ma jpejpux fil-pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern): Ninsab informat li membri tal-korp tal-pulizija m'humiex permessi li jpejpu waqt li jkunu bl-uniformi fil-pubbliku.

EŻAMIJIET TAS-SEC U L-MATSEC - INVIGILATORS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Issa li bdew l-eżamijiet tas-SEC u l-MATSEC, jista' il- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' invigilators li jintużaw f'dawn l- eżamijiet?

Jista' jgħid kemm minn dawn huma pensjonanti?

Jista' jgħid ukoll kemm mit-total huma ex għalliema?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Informat li fl-2004 id-dipartiment ta' l-eżamijiet uża madwar 400 invigilator fl-eżamijiet tal-MATSEC.

Madwar kwart minnhom huma persuni li għandhom iktar minn 60 sena.

Ma tistax tingħata informazzjoni aktar preċiża dwar pensjonanti u ex għalliema, minħabba li din l-informazzjoni bdiet tinġabar biss riċentement.

Sa ftit taż-żmien ilu d-dipartiment kien jiddistingwi biss bejn persuni li ġejjin mis-settur pubbliku u oħrajn mis-settur privat.

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'taħriġ ingħata din is-sena lil dawk li jagħmluha ta' invigilators fl-eżamijiet tas-SEC u l-MATSEC?

Kemm hemm minnhom li se jagħmlu dan ix-xogħol għall-ewwel darba?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li d-dipartiment ta' l-eżamijiet din is-sena bħal fi snin imgħoddija, sejjaħ laqgħat għal dawk il-persuni li qed iservu kemm bħala supervisors kif ukoll bħala invigilators.

F'dawn il-laqgħat ġew spjegati l-iktar punti importanti li wieħed għandu joqgħod attent għalihom meta jservi ta' supervisor jew invigilator.

Tqassam ukoll ktejjeb li jispjega fiex jikkonsistu d-dmirijiet u r-responsabilitajiet ta' kull supervisor jew invigilator.

Din is-sena ġew użati madwar 45 persuna minn total ta' madwar 400 invigilator, jiġifieri 11% tat-total, li għamlu dan ix-xogħol għall-ewwel darba.

Dawn tqassmu bejn 22 ċentru li fihom qed isiru l-eżamijiet tal- MATSEC.

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm jitħallsu l-invigilators li jissorveljaw lill-istudenti li jagħmlu l-eżamijiet tas-SEC u l-MATSEC?

Kemm huwa stmat li l-gvern se jħallas b'kollox għall-eżamijiet li qed isiru bħalissa?

Kemm huwa l-ħlas kull siegħa?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

ARMATA - TKEĊĊIJA TA' MEMBRI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm tkeċċew membri ta' l-armata kull sena għal dawn l-aħħar ħames snin u għaliex?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Jien informat li n-numru ta' persuni li l-impjieg tagħhom ġie tterminat mill-Forzi Armati ta' Malta minħabba mġiba ħażina fis-servizz jew minħabba li nstabu ħatja mill-Qorti Ċivili ta' reat li jinvolvi kontravenzjoni ta' xi liġi kontra drogi perikolużi jew ġew ikkundannati mill-Qorti Ċivili għal priġunerija, kien ta' 15.

Dawn huma mqassmin kif ġej:

1999 – Sitta 2000 – Tnejn 2001 – Tlieta 2002 – Xejn 2003 – Tlieta 2004 - Wieħed

KORP TAL-PULIZIJA - TKEĊĊIJA TA' MEMBRI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tkeċċew membri mil-korp tal-pulizija kull sena għal dawn l-aħħar ħames snin u għaliex?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul dawn l-aħħar ħames snin kien hemm disa' membri li tkeċċew mill-korp tal-pulizija wara li kienu nstabu ħatja ta' reati kriminali filwaqt li ħamsa oħra tneħħew fl-interess pubbliku.

VETTURI BIL-MUTUR - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vetturi bil-mutur ġodda f'dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

Kemm ġew reġistrati vetturi second hand u x'tip kienu f'kull kategorija?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-informazzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

CCF - PRIĠUNIERI LI NQABDU BID-DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħabsin li ġew misjuba li ħadu d-droga waqt li kienu l-ħabs?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika l-perijodu li dwaru qed tintalab l-informazzjoni.

CCF - PRIĠUNIERI LI NGĦATAW AMNESTIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ingħataw amnestiji lill-ħabsin f'dawn l-aħħar 20 sena, għaliex ingħataw u kemm żmien ingħata f'kull każ?

Se tingħata amnestija għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopji tal-proklami li permezz tagħhom ingħataw amnestiji lill-ħabsin f'dawn l-aħħar 20 sena.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma ngħatat ebda amnestija fl-okkażjoni minnu msemmija.

CCF - PRIĠUNIERI LI NGĦATAW HOME LEAVE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm ħabsin li gawdew minn home leave din is-sena, għaliex u għal kemm żmien?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' applikazzjonijiet għall- leave li ġew approvati mill-1 ta' Jannar sa l-14 ta' Mejju, 2004 kien ta' 135.

Dawn kienu maqsuma kif jidher hawn taħt:-

|Mon|Compa|Famil|Speci|Educati|Work| |th |ssion|y |al |onal | | | |ate |Occas| | | | | | |ion | | | | |Jan|18 |3 |4 | |2 | |Feb|19 |4 |5 | |3 | |Mar|17 |4 |8 | |2 | |Apr|10 |11 |4 |1 | | |May|10 |9 | | |1 | |14t| | | | | | |h | | | | | |

Compassionate leave - vista ta' sagħtejn Family occasion - vista ta' erba sigħat Special - appuntamenti għal visti medikali privati, skond il- bżonn.

ĦAL QORMI - PERSUNI LI ŻARU Ċ-ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' żjarat jew visti li saru miċ-ċittadini fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi matul l- ewwel ħames xhur tas-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għas- snin 2003, 2002, 2001, 2000, 1999 u 1998?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-total ta' ċittadini li żaru ċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi matul l-ewwel ħames xhur għal kull sena rispettivament huwa kif ġej:

|Sen|Kliniċi|Kura |Serviz|Spiże| |a |Speċjal|mill-Inf|z |rija | | |iżżati |ermiera |mit-To| | | | | |bba | | |199|18771 | 11752 |22100 |18200| |8 | | | | | |199|21496 | 11363 |24838 |18261| |9 | | | | | |200|13974 | 10815 |25049 |18534| |0 | | | | | |200|12781 | 7353|25049 |17611| |1 | | | | | |200|13179 | 6267|22292 |18957| |2 | | | | | |200|15185 | |18312 |19192| |3 | |8773 | | | |200|17836 | 15724|19692 |20112| |4 | | | | |

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, peress li f'din il-Kamra kien intqal li se tinstab soluzzjoni biex iċ-ċentri tas-saħħa jerġgħu jibdew jinfetħu 24 siegħa, anke peress li ħafna minn dawn iċ-ċentri qegħdin saħansitra jagħlqu għal 36 siegħa matul il-weekends, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l- pożizzjoni ta' dawk il-lokalitajiet fejn iċ-ċittadini ilhom imċaħħda minn dan is-servizz għal numru ta' snin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, meta l-kollega tiegħi jikkwota x'għedt jien, ikun aħjar jekk jgħid kollox u mhux jieqaf fin-nofs.

L-ewwelnett is- servizzi taċ-ċentri tas-saħħa kienu ġew ridotti għax kien hemm nuqqas ta' tobba u l-Onor.

Membru jafu ben tajjeb dan.

Jien kont iddikjarajt f'din il- Kamra li malli jkollna tobba biżżejjed biex inkunu nistgħu nħaddmu dawn iċ- ċentri, nerġgħu nirrevedu s-sitwazzjoni minn kif inhi.

Għedt ukoll li qabel ma t-tobba li se jkollna nkunu nistgħu nibagħtuhom fiċ- ċentri tas-saħħa, irridu l-ewwelnett nimlew in-nuqqas skond il-prijorita' li għandna fl-isptarijiet ġenerali, fosthom fl-isptar San Luqa.

Ta' min jgħid li din is-sena se tkun l-ewwel darba li l-istudenti fil-korsijiet tal- mediċina se jibdew jiggradwaw kull sena.

Fil-fatt dan il-kors fih madwar 80 tabib u allura s-sitwazzjoni suppost għandha tirranġa.

Jiena dejjem għedt li s-sitwazzjoni terġa' tmur għal dik li kienet jekk jiġu sodisfatti dawn iż-żewġ kriterji li semmejt.

Mr Speaker, il-kollega tiegħi għamel numru ta' domandi dwar iċ-ċentri tas- saħħa ta' Ħal Qormi, il-Furjana u Bormla.

Fil-fatt jekk jara l-istatistika li talab hu stess isib li filwaqt li fis-sena 2001 fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi – li wkoll qed jingħalaq għal ċerti ħinijiet - kienu jattendu madwar 7,300 ruħ, din is-sena attendew 15,000 ruħ.

Filwaqt li fi kliniċi speċjalizzati fis-sena 2001 kienu jattendu 12,700 ruħ, din is-sena attendew kważi 18,000 ruħ.

Jekk tieħu s-servizzi kollha ssib li fl-2001 fl- ispiżerija ġewwa Ħal Qormi attendew 17,000 ruħ mentri fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena attendew madwar 20,000 ruħ.

Minn dan wieħed jara kemm m'hijiex ġustifikata l-kritika li ssir li minkejja li naqsu s-servizzi tal-health centres, qegħdin ibatu l-pazjenti.

Fil-fatt iċ-ċifri ta' persuni li attendew fil-kliniċi u ċ-ċentri tas-saħħa kollha juru li minkejja r-restrizzjonijiet, in-numru ta' pazjenti baqa' jiżdied.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, fid-dawl tal-ħafna paroli fil-vojt li ntqal anke f'leġislaturi oħrajn, fosthom li se jkollna s-servizz tat-tabib b'xejn u li se nagħtu Lm5 biex ikollna s-servizz ta' tabib fil-kumdita' tagħna fil-privat, affarijiet li l-poplu ma esperjenza qatt, huwa dehen għal dan il-poplu li 36 siegħa mill-weekend ikollu ċ-ċentru tas-saħħa magħluq?

Jista' almenu jsir sforz biex fis-sajf, meta t-tfal ma jkunux l- iskola, dan is-servizz fil-weekend jingħata daqskemm jingħata fi ġranet oħra matul il-ġimgħa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, kieku wieħed qabel ma jikkummenta jħares ftit lejn iċ-ċifri, isib li dawn igiddbu ...

(Interruzzjonijiet) Jiddipjaċini imma jkolli nuża din il-kelma.

Ħallejtek tgħid il-ħmerijiet, issa isma' lili!

MR SPEAKER: Ippermettili ftit Onor. Farrugia.

Il-Ministru bħalissa qiegħed iwieġeb għad-domanda tiegħek.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma jiena se nirtira xejn!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xi ħmerijiet?!

Għidilhom lin-nies li dak li qed ngħid huwa biss paroli!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bħalissa m'hu qed jisimgħek ħadd u jekk trid tibqa' tgħid il-ħmerijiet ...

Mr Speaker, ħalli niġġustifika ruħi għala qed ngħid hekk.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli ftit, dan huwa ħin tal-mistoqsijiet, l-Onor.

Farrugia għamel domanda u issa qed iwieġbu l-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, jiena kont nistenna li jekk semmejt il- kelma "ħmerijiet" u l-kollega tiegħi qiegħed joġġezzjona, għandu jagħtini ċ- ċans nispjega għalfejn qed ngħid hekk.

(Interruzzjonijiet) Il-kollega tiegħi qiegħed jgħid li minn mindu naqqasna s-servizzi ġewwa ċ-ċentri tas- saħħa, qegħdin ibatu n-nies.

Jien hawnhekk qrajtlu statistitka, li hija ripetuta għaċ-ċentri tas-saħħa kollha, li minkejja li fis-sena 2001 kienu jinqdew 10,000 ruħ, fl-istess ċentru tas-saħħa li l-kollega tiegħi qed jgħid li jkun magħluq, qegħdin jinqdew 12,000 ruħ.

Jekk fis-sena 2001 kienu jinqdew 18,000 ruħ, fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena nqdew 25,000 ruħ.

Mela m'huwiex veru li n-nies qegħdin ibatu.

Hawnhekk kelli ċ-ċans nispjega jekk huwiex qed ibati l-klijent jew qed tonqos il-kumdita' meta naqqasna s-servizzi fiċ-ċentri tas-saħħa.

Għaliex?

Għax iċ-ċifri juru li n-nies qegħdin jitgħallmu li għal affarijiet li ma jkunux urġenti m'għandhomx jinqdew miċ-ċentri tas-saħħa x'ħin jidhrilhom huma u għall- kumdita' tagħhom.

Jekk raġel qabel kien imur fiċ-ċentru tas-saħħa fis-6:00 p.m. biex sempliċement jipprova l-pressjoni waqt li lill-mara tiegħu ħalliha tixtri mis-supermarket, illum qed imur fil-ħin li ċ-ċentru jkun miftuħ.

Dan ma jfissirx li waqt li ċ-ċentru tas-saħħa jkun magħluq, kull emerġenza ma tiġix ittrattata.

Aħna qegħdin sempliċement ngħidu li jekk tinqala' emerġenza ġewwa r-Rabat, per eżempju, għandek iċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta li jibqa' miftuħ u wieħed jista' jinqeda fih.

Jiena għedt il-kelma "ħmerijiet" għax il-wegħda tal-Lm5 għall-vista tat- tabib tiegħek, ma vvintajnihiex aħna.

Jien kemm-il darba spjegajt ġewwa l- Kamra li ppruvajna diversi mezzi biex iċ-ċentri tas-saħħa nħaddmuhom għal 24 siegħa.

Għedt ukoll li sar approachment ma' kunsilli lokali, fosthom dak ta' Birkirkara u ta' Bormla, biex iċ-ċentru tas-saħħa jkun jista' jinqeda b'servizzi ta' tobba privati u jħallas il-gvern, pero' kull meta tlabna stima għal house visit kienu qed jitolbuna Lm5.

Issa wieħed ma jridx ikun intelliġenti ħafna biex jifhem li kieku aħna ċedejna li kumpannija ta' tobba privata tiċċarġjana Lm5 għal kull vista, it-tobba li hemm jaħdmu ġol-health centres kien jaqblilhom jirriżenjaw kollha kemm huma u jidħlu ma' din il-kumpannija!

Dik hija r-raġuni kollha.

Imma ma jagħmilx sens li nibqgħu nirrepetu li l-poplu qed ibati.

Jista' jkun li l- poplu m'għadux moqdi bl-istess kumdita' kif kien moqdi qabel imma l- istatistika ta' kemm nies qegħdin jinqdew miċ-ċentri tas-saħħa turi u tikkonferma li għandi raġun fl-argument tiegħi.

Barra minn hekk, in-numru ta' pazjenti li dejjem jattendu l-casualty department qiegħed jiżdied b'5% u 10% kull sena, immaterjalment jekk iċ- ċentri tas-saħħa jkunux miftuħin jew le.

Dik iċ-ċifra baqgħet tiżdied bl- istess mod meta ġew imposti fuqna restrizzjonijiet biex inkunu nistgħu niftħu ċ-ċentri tas-saħħa.

Jiena spjegajt kemm-il darba li r-raġuni għala ma nistgħux niftħu ċ-ċentri tas-saħħa kif kienu qabel, hija n-nuqqas ta' tobba.

Għedt ukoll li din hija l-ewwel darba li numru ta' tobba se jibdew jiggradwaw kull sena.

Fil-fatt din is-sena se jiggradwaw bejn 70 u 80 tabib - qed ngħid hekk għax għaxra minnhom huma barranin – u dan il-proċess se jibqa' sejjer sena wara l-oħra.

Dan ifisser li jekk nidentifikaw x'inhi r-raġuni għala t-tobba li jkunu jaħdmu fil-health centres mhux qed jirnexxielna nżommuhom f'pajjiżna - ħafna minnhom isiefru biex jispeċjalizzaw u oħrajn imorru jaħdmu għal rashom fil-privat – inkunu nistgħu verament insolvu l-problema li għandna quddiemna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra informazzjoni li turi li għalkemm iċ-ċentri tas-saħħa qed ikunu magħluqin, xorta waħda n-nies li marru fihom żdiedu u mhux naqsu?

Għax bir-rispett kollu lejn il-Ministru, dan l-argument ma nistax nifhmu!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Veru, xi kultant huwa diffiċli biex tifhem argument sempliċi!

Jiena qed ngħid li jekk tieħu ċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla, per eżempju, minkejja li hemm restrizzjonijiet wara l-ħin tal-5:00 p.m. u minkejja li s-Sibt u l-Ħadd dan iċ-ċentru tas-saħħa ma jkunx qed jagħti s- servizzi ta' tabib il-ħin kollu, in-numru ta' klijenti li żaruh baqa' jiżdied.

Dan xi jfisser?

Li n-nies baqgħu jirrikorru fiċ-ċentri tas-saħħa għax għandhom fiduċja fihom pero' qegħdin joqogħdu attenti u jagħżlu meta għandhom imorru, il-ħin li fih għandhom imorru u għal xiex għandhom imorru.

Dik hi l-ispjegazzjoni!

FLORIANA - PERSUNI LI ŻARU Ċ-ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' żjarat/visti li saru miċ-ċittadini fiċ-ċentru tas-saħħa tal-Floriana matul l-ewwel ħames xhur tas-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għas- snin 2003, 2002, 2001, 2000, 1999 u 1998?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-total ta' ċittadini li żaru ċ-ċentru tas-saħħa tal-Floriana matul l-ewwel ħames xhur għal kull sena rispettivament huwa kif ġej:

|Se|Kliniċi |Kuramill|Kura |Spiże| |na|Speċjali|-Infermi|mit-Ta|rija | | |żżati |era |bib | | |19|25179 |10896 |23445 |20540| |98| | | | | |19|24598 |10623 |24362 |24769| |99| | | | | |20|26192 |10833 |23489 |16707| |00| | | | | |20|24942 |10899 |23489 |18091| |01| | | | | |20|27776 |10878 |25614 |20547| |02| | | | | |20|25759 |11033 |25124 |23977| |03| | | | | |20|25269 |12012 |25529 |25431| |04| | | | |

Mr Speaker, inżid ngħid li din l-iskeda tikkonferma dak li għadni kemm għedt.

BORMLA - PERSUNI LI ŻARU Ċ-ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' żjarat/visti li saru miċ-ċittadini fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla matul l- ewwel ħames xhur tas-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-total ta ċittadini li żaru ċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla matul l-ewwel ħames xhur għal kull sena rispettivament huwa kif ġej:

|Sen|Kliniċi|Kura |Servizz|Spiż| |a |Speċjal|mill-Inf|mit-Tob|erij| | |iżżati |ermiera |ba |a | |199|1541 |5440 |17078 |Nil | |8 | | | | | |199|1024 |4713 |14216 |Nil | |9 | | | | | |200|3305 |5181 |14013 |Nil | |0 | | | | | |200|5573 |3884 |14013 |Nil | |1 | | | | | |200|5336 |3293 |11011 |Nil | |2 | | | | | |200|6643 |3557 |10680 |Nil | |3 | | | | | |200|10645 |4086 |11424 |4838| |4 | | | | |

Irrid nirrimarka wkoll hawnhekk li bħala kliniċi speċjalizzati fis-sena 2001 marru 5,500 ruħ filwaqt li fl-ewwel xhur ta' din is-sena marru 10,600 ruħ.

Dan ukoll jikkonferma l-argument li kont qiegħed ngħid.

STABBILIMENTI TA' L-IKEL - TITJIB FIL-LIVELL SANITARJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ristoranti u stabbilimenti ta' l-ikel li fil-preżent ġew mitluba mid-dipartiment tas- sanita' sabiex itejbu l-livelli sanitarji u ta' iġjene tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena sal- lum in-numru ta' ristoranti u stabbilimenti ta' l-ikel li ġew mitluba mid- dipartiment tas-saħħa pubblika sabiex itejbu l-livelli sanitarji u ta' iġene tagħhom jammonta għal 1989.

Dan ma jfissirx li l-livell sanitarju ta' dawn l-istabbilimenti huwa ta' periklu għas-saħħa pubblika.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, il-Ministru qal li hawn madwar 2,000 ristorant li ġew mitluba mid-dipartiment tas-sanita' biex jagħmlu upgrading.

Jista' il-Ministru jgħid x'time frame ingħataw dawn ir- ristoranti biex jagħmlu dan ix-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ġeneralment id-diviżjoni tas-saħħa tuża l-mod tal- konvinzjoni iktar milli timponi.

Ħafna drabi n-nuqqas li jkun hemm f'dawn ir-ristoranti jkun jikkonsisti f'affarijiet żgħar, per eżempju wieħed juża l-istess board biex iqatta' il-ħaxix u l-laħam fiuqha.

Ovvjament din hija ħaġa li tista' tiġi rranġata mill-ewwel u f'dak il-każ jingħata time frame żgħir ħafna.

Imbagħad hemm ristoranti oħra – m'għandix id-dettalji tagħhom – li minkejja li tkun inġibditilhom l-attenzjoni dwar xi nuqqas u ngħataw żmien raġjonevoli biex dan ikunu jistgħu jirranġawh, jibqgħu ma jagħmlu xejn.

Fil-fatt nista' nsemmi numru ta' bakeries li nħarġitilhom notice biex ma jkomplux iservu lin-nies sakemm jiġi rranġat in-nuqqas li jeżisti fil- ħwienet tagħhom.

Jiġifieri ż-żmien ikun jiddependi mill-complaint u n- nuqqas li jkollu tali restaurant jew bar.

ĦAŻNA TA' ILMA FL-AQUIFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Skond ir-rapporti li għandu l-gvern permezz ta' l-awtorita' tar-riżorsi, jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ħażna ta' l-ilma fl- aquifers fil-gżejjer ta' Malta u Għawdex separatament?

Kemm hi kkalkulata li sservi din il-ħażna f'Malta u kemm f'Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura): Jien informat li l-ħażna ta' l-ilma fil-mean sea level aquifer ta' Malta hija stmata li tlaħħaq il-biljun metru kubu.

Bħalissa bħala medja huwa stmat li jittellgħu 38 miljun metru kubu fis-sena, iżda hemm recharge ta' madwar 34 miljun metru kubu fis-sena.

F'Għawdex m'hemmx figuri għal numru ta' snin biżżejjed biex issir stima preċiża.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jirriżultalu li fl-aquifers ta' Malta u Għawdex qed jiżdied il-livell ta' salinita'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, hawnhekk m'għandix din l-informazzjoni pero' il-mistoqsija li jmiss titkellem dwar in-nitrates u l-chlorides fl- ilma.

Naturalment il-Water Services Corporation dejjem tieħu passi biex tagħmel il-blending neċessarju ħalli l-ilma li jittella' minn taħt l-art jitħallat bl-ilma tar-reverse osmosis.

Fil-fatt biex intejbu l-kwalita' ta' l-ilma u jkollna livell ta' chlorides aħjar minn dak tal-mean sea level aquifer, qegħdin isiru impjanti apposta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għal żmien twil il-pubbliku in ġenerali ma ġiex informat dwar il-livell ta' nitrate li kien jinstab fl-ilma ta' ċerti areas ladarba l-Water Services Corporation kienet taf bih u dan kien ta' dettriment għas-saħħa u seta' anke poġġa f'periklu l-ħajja tat-trabi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, li nista' ngħid hu li meta jien kont responsabbli minn dan il-qasam, il-boreholes kienu jsirulhom inspections regolarment biex jiġi determinat il-kwalita' ta' ilma, il-livell ta' nitrati u l-livell ta' chloride li jkun fih l-istess ilma.

Meta kien ikun hemm borehole li kienet tkun viċin ta' xi razzett u jkollok indikazzjoni li hemm xi livell ta' nitrati fl-ilma, kienu jittieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex l-ippumpjar minn dak is-sors jitneħħa, jew għallinqas jitnaqqas, kif ukoll biex l-istess sors ta' ilma jsirilulu x-xogħlijiet meħtieġa biex ma jibqax jiġi kkontaminat.

Mr Speaker, jien m'għandix l-informazzjoni dwar xi area partikolari pero' kif diġa' għedt, meta jkun hemm borehole li tkun qiegħda f'xi area fejn għandek l-irziezet, ġeneralment jittieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex ma jkunx hemm kontaminazzjoni fl-ilma.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dokumenti in konnessjoni mar-Riżoluzzjoni dwar trasferiment ta' proprjeta' lil clubs u assoċjazzjonijiet ta' l-iSports, l-iScouts u l- Girl Guides, mozzjoni numru 130; u

Pjanta li turi art tal-gvern f'San Ġiljan li hija mogħtija b'kera, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 6140.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Helen D'Amato.

ONOR.

HELENA D'AMATO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, f'isem il- Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita', inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kriterji għar-reġistrazzjoni ta' infermiera barranin f'Malta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 6196.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, inqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar infiq mill-Kummissjoni għall-Promozzjoni ta' l-Ugwaljanza bejn l-Irġiel u n-Nisa matul l-2004, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 6155.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Stqarrijiet Ministerjali.

Il-Prim Ministru.

STQARRIJA MILL-PRIM MINISTRU U MINISTRU TAL-FINANZI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, xtaqt nagħmel stqarrija dwar il-konklużjoni tal-konferenza inter- governattiva dwar it-trattat tal-Kostituzzjoni Ewropea li jien attendejt għaliha flimkien ma' delegazzjoni magħmula mill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment, il-Ministru John Dalli u s- Segretarju Parlamentari Michael Frendo.

Din id-delegazzjoni kienet akkumpanjata wkoll mill-Onor.

Jasan Azzopardi u mill-Ambaxxatur tagħna s- Sur Richard Cachia Caruana.

Nhar il-Ġimgħa 18 ta' Ġunju, 2004 ġiet konkluża f'Brussell il-konferenza inter-governattiva dwar it-trattat tal-kostituzzjoni Ewropea.

Intlaħaq ftehim unanimu dwar test finali għal dan it-trattat li għandu jagħti lill- Ewropa l-ewwel kostituzzjoni tagħha.

Dan kien l-ewwel ftehim ta' importanza kbira milħuq minn mindu l-Unjoni Ewropea kibret minn 15 għal 25 Stat Membru.

Dan huwa wkoll għalhekk mument ta' sinifikat storiku għall- futur ta' l-Unjoni Ewropea u taċ-ċittadini tagħha.

F'dan il-proċess li wassal għal dan il-ftehim Malta pparteċipat anke sa qabel ma kienet membru ta' l-Unjoni Ewropea permezz tar-rappreżentanza ta' din il-Kamra u tal-gvern fil-konvenzjoni Ewropea.

Din il-parteċipazzjoni wara kompliet fuq livell ta' gvern, din id-darba fuq bażi ugwali ma' l- istati membri fil-konferenza inter-governattiva li issa ntemmet b'suċċess.

Din il-Kostituzzjoni tagħti bażi soda lill-Unjoni Ewropea issa li kibret għal 25 Stat u li se tkompli tikber fil-futur biex tinkorpora stati oħra Ewropej.

Hija ta' importanza għalina li dan it-trattat ikompli jirrifletti l-kunċett tagħna ta' Ewropa li hija kemm ta' popli kif ukoll ta' stati.

Għalhekk fil-ħidma tagħna f'dan il-proċess aħna fittixna li filwaqt li nassiguraw li nkunu parti minn Unjoni Ewropea li tiffunzjona u li tkun f'pożizzjoni li tieħu deċizjonijiet, fl-istess ħin fittixna wkoll li din l- Ewropa tkompli tħaddan il-prinċipju ta' l-ugwaljanza bejn l-istati.

Xhieda ta' din l-importanza u rilevanza huwa l-fatt li talbiet speċifiċi ta' Malta ġew inkorporati fit-test li ġie miftiehem tard il-Ġimgħa filgħaxija.

F'dan ir-rigward wieħed għandu jsemmi prinċipalment dawn il-punti.

L-ewwel, fil- parti tat-trattat li tirrigwarda l-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali hemm stabbilit li l-Unjoni għandha tagħti attenzjoni partikolari għall-partijiet mit-territorju tagħha nklużi l-gżejjer li jsofru minn żvantaġġi permanenti kemm naturali kif ukoll demografiċi.

Fil-passat ir-rifirenza għall-gżejjer kienet interpretata bħala rifirenza għal dawk il-gżejjer li fuqhom m'hemmx belt kapitali.

Permezz ta' dikjarazzjoni li għall-ewwel darba hija nkluża fit-test finali miftiehem fit-tmiem tal-konferenza inter-governattiva, huwa dikjarat bl-aktar mod ċar li gżejjer tinkludi anke gżejjer li huma stati u dan għat-territorju tagħhom kollu.

Dan ifisser li l-azzjoni ta' l-Unjoni Ewropea diretta lejn it-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali tagħha, issa tista' tkun diretta wkoll lejn Malta fit-territorju kollu ta' l-istat tagħha.

It-tieni punt.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' deċiżjonijiet li jridu jittieħdu b'unanimita` t-trattat jinkorpora dawn l-oqsma prinċipali li fihom Malta kienet qed tinsisti li tibqa' l-unanimita`, jiġifieri unanimita` fid-deċiżjonijiet li jirrigwardaw it-tassazzjoni u unanimita` fil-politika barranija u ta' sigurta.

Il-konferenza inter-governattiva żammet it-test adottat mill-konvenzjoni Ewropea u ċioe`, li l-unanimita` hija neċċessarja fit-teħid ta' deċiżjonijiet anke meta dawn ikunu fuq inizjattiva tal-ministru Ewropew ta' l-affarijiet barranin.

Inżammet ukoll l-unanimita` fil-proċedura għall-emendi fit-trattat dwar il-kostituzzjoni nkluż emendi li jirrigwardaw il-policies interni ta' l-Unjoni, fejn hija meħtieġa wkoll l-approvazzjoni kostituzzjonali ta' kull pajjiż membru.

It-tielet punt f'dak li għandu x'jaqsam ma' maġġoranza kwalifikata l-ftehim milħuq jistabilixxi li deċiżjoni tiġi adottata biss jekk tkun approvata minn 55% ta' l-istati membri li jirrapreżentaw popolazzjoni ta' mill-inqas 65%.

Dan il-persentaġġ ta' 55% ta' l-istati membri jrid ikun magħmul minn ta' l-inqas 15-il stat membru.

Barra minn dan in-numru ta' stati membri li jistgħu jwaqqfu deċiżjoni jrid ikun mill-inqas ta' erbgħa.

Dan ifisser li għalkemm tliet stati kbar flimkien jistgħu jilħqu 35% tal-popolazzjoni, ġie stabbilit li xorta waħda ma jistax ikun hemm imblokkar tad- deċiżjonijiet minn tliet pajjiżi kbar waħedhom u hemm bżonn ta' stat membru ieħor, hija x'inhija l-popolazzjoni tiegħu.

Dan ifisser li anke f'din id- definizzjoni ta' maġġoranza kwalifikata, inżamm il-prinċipju li l-Unjoni hija għaqda kemm ta' popli kif ukoll ta' stati sovrani.

Ir-raba` punt huwa li l-kummissjoni se tibqa' magħmula minn kummissarji nominati minn kull pajjiż membru sas-sena 2014.

Wara din id-data, abbażi ta' sistema ta' rotazzjoni ugwali bejn l-istati membri, il-kummissjoni tkun komposta min-numru li jirrifletti żewġ terzi tal-pajjiżi membri.

Fuq proposta Maltija fi ħdan il-grupp hekk imsejjaħ ta' l-istati like minded, jiġifieri li jaħsbuha l-istess, ingħatat ukoll il-possibilita` li wara l- 2014, b'unanimita` fost il-membri, jiġi stabbilit xi arranġament differenti, inkluż naturalment li tinżamm is-sistema preżenti.

Saret ukoll dikjarazzjoni li meta l-kummissjoni ma tkunx rappreżentanta minn kull nazzjonalita`, din għandha tagħti attenzjoni partikolari sabiex tiżgura trasparenza sħiħa fir-relazzjonijiet tagħha ma' kull pajjiż membru u li tagħti kas il-bżonn li taqsam l-informazzjoni ma' kull pajjiż.

Il- kummissjoni trid ukoll tiżgura li r-realtajiet politiċi, soċjali u ekonomiċi ta' kull pajjiż, anke ta' dawk li ma jmisshomx jinnominaw membru għal perijodu partikolari, jittieħdu in konsiderazzjoni.

Il-ħames punt li rrid nagħmel hu li fil-kontest tal-parlament Ewropew kien ta' sodisfazzjon kbir għal Malta li t-talba tagħha għal minimu ta' sitt siġġijiet għal kull pajjiż ġiet milqugħa.

(Onor. Membri: Hear, hear) Din kienet pożizzjoni li Malta kienet ilha tisħaq fuqha kemm fil-konvenzjoni Ewropea kif ukoll matul il-konferenza inter-governattiva.

Fir-rigward tal-parlament Ewropej ġie deċiż ukoll li t-total tal-membri m'għandux jeċċedi s-750 min-numru li jeżisti llum ta' 736, u li l-massimu ta' kull pajjiż għandu jkun ta' 96 deputat.

Dan ifisser li jidħlu kemm jidħlu pajjiżi ġodda fl-Unjoni Ewropea, in-numru ta' sitt siġġijiet għal Malta ma jistax jonqos.

(Onor. Membri: Hear, hear) Din hija kisba kostituzzjonali ta' importanza kbira u dejjiema għal pajjiżna bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea u tirrifletti l-influwenza effettiva li eżerċitajna bħala membri ta' l-Unjoni, influwenza li ma stajniex neżerċitaw qabel meta konna barra l-istituzzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan kollu juri biċ-ċar li l-pakkett finali, speċjalment dak istituzzjonali maqbul mill-konferenza inter-governattiva huwa aċċettabbli ferm għal Malta, kif ukoll kompromess tajjeb ħafna bejn il-pożizzjoni kultant kuntrastanti tal-pajjiżi membri.

Fil-każ ta' Malta, aħna bqajna nsostnu sa l-aħħar mument li kellha ssir riferenza għall-wirt nisrani Ewropew fil-preambolu tat-trattat, pero` kien jidher ċar li minkejja t-tentattivi tal-presidenza ma kien hemm l-ebda possibilita` ta' kompromess fuq din il-materja.

Nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja lil kulmin fuq livell parlamentari, governattiv u amministrattiv ta sehmu f'dan il-proċess kemm fl-istadju tal-konferenza inter-governattiva, kif ukoll fl-istadju tal- konvenzjoni Ewropea.

Dan huwa mument storiku għall-Ewropa li fih pajjiżna, issa bħala membru ta' l-Unjoni, ma kienx biss spettatur imma kien pajjiż li pparteċipa bi sħiħ fit-tiswir tal-proġett kostituzzjonali ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna għandna fiduċja li dan it-trattat kostituzzjonali jipprovdi l-qafas neċċessarju għas-suċċess ta' l-Unjoni Ewropea fis-snin li ġejjin.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Domandi?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, nirringrazzja lill-Prim Ministru għall-istqarrija li għamel fuq materja importanti li tolqot ħafna lil pajjiżna.

Huwa tajjeb li nikkonstataw ukoll li l-prinċipju ta' ugwaljanza bejn il-pajjiżi u l-popli - din iddikjaraha l-istess Prim Ministru - jkun osservat u rispettat.

Waħda mill-ikbar problemi li jista' jkollu stat żgħir bħal tagħna huwa li jkun irromblat mill-pajjiżi l-kbar.

Nixtieq li ssir spjegazzjoni aħjar ta' l-implikazzjonijiet ta' Malta bħala gżira għax jekk fhimt l-istqarrija sew, l-iżvantaġġi li jbati pajjiż bħal tagħna jikkwalifikawh għal konsiderazzjonijiet partikolari.

Allura fil-każ ta' pajjiżna li fil-qasam tal-kummerċ bħala gżira huwa maqtugħ mill- mainland u t-trasport tagħna huwa essenzjali u jaffetwalna anke l- kompetittivita`, dan ifisser li f'dan l-aspett Malta tkun tikkwalifika għal konsiderazzjonijiet partikolari?

Il-fatt li għandna suq żgħir u allura minnu nnifsu jagħmilna inqas attraenti għal dak li huwa investiment dirett minħabba li m'għandniex suq intern, hija konsiderazzjoni oħra li nistgħu nesplojtjaw.

Qed ngħid dan għax ladarba issa se nkunu qegħdin nipparteċipaw - ftit ilu kellna l-elezzjonijiet biex neleġu l-membri parlamentari Ewropej tagħna u l-poplu ta d-deċiżjoni tiegħu - huwa importanti li jekk dan huwa qasam li jinterresana ħafna wieħed jista' jiżviluppa aktar fuqu.

Rigward l-unanimita` jekk fhimt sew l-istqarrija tal-Prim Ministru qegħdin nagħmluha ċara u tonda li n-newtralita` ta' pajjiżna bil-mod kif inhi nkorporata fil-kostituzzjoni tibqa' tagħti l-interpretazzjoni u d- definizzjoni tagħha.

Fil-punti kif espressi fl-istqarrija tal-Prim Ministru dwar l-unanimita` tal-politika barranija u ta' sigurta`, kif ukoll l-unanimita` fil-proċedura ta' elementi fit-trattat dwar il-kostituzzjoni jagħti lok - nitolbok li jekk mhux il-każ tiċċarah u jekk hu hekk tikkonfermah - li n-newtralita` ta' pajjiżna kif qegħda inkorporata fil- kostituzzjoni tibqa' tagħti d-definizzjoni u tiddermina hi u ma jkunx hemm xi pajjiż ieħor jew xi stati oħra, anke kolletivament, li jistgħu jagħtu interpretazzjoni differenti.

Il-Prim Ministru tkellem ukoll dwar il-kummissjoni u l-possibilita` li minkejja d-deċizjoni li ttieħdet li mis-sena 2014 'il quddiem se jkun hemm żewġ terzi tal-pajjiżi rappreżentati, jista' jagħti l-każ li din terġa' tiġi riveduta.

B'hekk nixtieq nistaqsi jekk dan il-proviso huwiex inkorporat fil-kostituzzjoni jew kenitx saret xi diskussjoni li tista' twassal biex ikun hemm lok għal tibdil f'dan ir-rigward.

Allura l-fatt li l-kummissjonarji ta' kull pajjiż jiġu biex jagħtu l-konsiderazzjoni għall- bżonnijiet ta' pajjiżi oħra, huwa tassattiv jew le?

Din in-naħa minn dejjem appoġġjat il-fatt li jkun hemm sitt membri, anke meta ddiskutejniha sena ilu.

Dakinhar konna għedna li dan kellu jkun parti mill-ftehim bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Għalissa dawn huma l- mistoqsijiet u r-rimarki li xtaqt nagħmel.

Grazzi.

MR SPEAKER: Iktar domandi?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jien ukoll irrid nirringrazzja lill- Prim Ministru għall-istqarrija tiegħu u nifraħ lilu u lid-delagazzjoni tal- gvern Malti għall-akkwisti li rnexxielhom jagħmlu.

Fl-istqarrija tiegħu l- Prim Ministru qal li Malta għamlet talbiet speċifiċi li ġew inkorporati fit- test li ġie miftiehem nhar il-Ġimgħa.

Qabel ir-referendum f'Malta kien hawn kampanja sħiħa dwar taxxi li suppost kellhom jiġu minn Brussell ladarba nkunu membri.

Jikkonferma l-Prim Ministru li issa li Malta akkwistat l-unanimita` fit-tassazzjoni, dan m'huwiex il-każ u kull taxxa li ssir minn Brussell il-25 pajjiż membru jridu jkunu unanimi u jaqblu lkoll fuqha, inkluż il-gvern Malti?

Il-Prim Ministru semma l-akkwist kbir, fl-opinjoni tiegħi, li għamlet Malta li l-minimu ta' siġġijiet għal kull pajjiż membru fil-parlament Ewropew ikun ta' sitt siġġijiet.

Fil-futur l-Unjoni Ewropea jista' ikollha membri aktar ġodda, allura x'se jkun ifisser dan mhux biss għal Malta li żgur se jkollha sitt siġġijiet imma anke għal pajjiżi ferm ikbar tagħna, bħalma hi l-Ġermanja, li llum għandha 99 siġġu?

Għax minkejja li hemm qbil mal-fatt li kull pajjiż ikollu minimu ta' sitt siġġijiet, hemm qbil ukoll li l-parlament Ewropew ma jkollux iktar minn 750 membru.

Nixtieq li l-Prim Ministru jispjega aktar dwar il-pożizzjoni li ħa mill- bidu sa l-aħħar fir-riferenza għall-wirt nisrani ta' dan it-trattat.

Nafu li llum l-isqfijiet għamlu stqarrija fejn irringrazzjaw lill-gvern Malti għall-pożizzjoni tiegħu minħabba li kien wieħed minn dawk li mbotta din l- inizjattiva 'l quddiem.

Jista' l-prim ministru jispjega ftit il-pożizzjoni li baqa' jżomm il-gvern Malti mill-bidu sa l-aħħar dwar il-wirt nisrani?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR EVARIST BARTOLO: Nixtieq li l-Prim Ministru jagħtina l-evalwazzjoni personali tiegħu għaliex wara li ntemmet il-laqgħha, Tony Blair qal f'konferenza stampa li l-Unjoni Ewropea miexja fid-direzzjoni ta' kooperazzjoni bejn stati membri, filwaqt li Jacques Chirac qal li dan huwa proġett iktar integrazzjonista u aktar poteri telqu mill-istati membri biex imorru fl-istituzzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Nixtieq inkun naf jekk il- Prim Ministru għandux valutazzjoni personali dwar dan.

It-tieni mistoqsija li nixtieq nagħmel hi jekk ġiex diskuss li minkejja l- ftehim li sar fil-laqgħa tal-kapijiet ta' l-istati membri, id-diċitura fit- trattat tal-kostituzzjoni se tagħti marġini kbira lill-qorti Ewropea biex tinterpreta dawk li Blair u li ...

Jien nifhem li l-pożizzjoni Maltija - meta qed ngħid il-pożizzjoni Maltija m'iniex nirriferi għall-Gvern biss imma anke għall-oppożizzjoni - li oqsma importanti bħat-tassazzjoni u oħrajn li l-prim ministru għamel riferenza għalihom fl-istqarrija tiegħu, jibqgħu kemm jista' jkun f'idejn l-istati membri.

Hemm min qiegħed jgħid li hekk hu.

M'iniex nitlob lill-Prim Ministru jkun xi profeta u jkun jaf x'se jiġri fir-rulings tal-qorti Ewropea fix-xhur u s-snin li ġejjin, imma nixtieq inkun naf jekk hijiex fondata l-biżgħa – almenu din hi d-diċitura – li t-trattat kostituzzjonali se tagħti ċans kbir lill-qorti Ewropea tinterpreta favur il-proġett integrazzjonista dak li kien hemm qbil dwaru.

L-aħħar punt tiegħi huwa jekk il-prim ministru huwiex fil-pożizzjoni li jgħid jekk meta pajjiżna jirratifika dan it-trattat kostituzzjonali aħniex se mmorru għar-referendum popolari jew għar-ratifika parlamentari.

MR SPEAKER: Aktar domandi?

Insejjaħ lill-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fuq nota pożittiva nixtieq nirringrazzja lill-Prim Ministru talli fil-paragrafu ta' qabel ta' l-aħħar radd ħajr lil kulmin għen f'dan il-proċess fuq kull livell, kemm dak parlamentari, governattiv, amministrattiv u anke fil-konvenzjoni Ewropea.

Qed ngħid hekk mhux biex nieħdu xi mertu aħna, għaliex din hija xi ħaġa pożittiva għal Malta kollha, imma just for the record f'konformita ma' dak li qal tajjeb il-prim ministru fis-27 ta' Mejju, 2003 kemm l-Onor.

Alfred Sant bħala membru tal- konvenzjoni għall-futur ta' l-Ewropa kif ukoll l-Onor.

George Vella bħala membru alternattiv tal-konvenzjoni għall-futur ta' l-Ewropa, kienu ħadu pożizzjoni komuni li f'annex għal dokument li huma ppreżentaw kienu qalu - u se nikkwota eżatt:

"The minimum representation of any member state in the European parliament, no matter what ceiling is placed on the total number of Euro MPs, should not be set at less than six.".

Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk huwiex tal-fehma li s-summit jistituzzjonalizza a two speed Europe jew le?

Nixtieq ikun naf ukoll x'beħsiebu jagħmel il-gvern Malti biex ifiehem liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin l-impatt u l-implikazzjonijiet ta' dak kollu li hemm imnaqqax fil- kostituzzjoni Ewropea.

X'jara bħala l-aktar bidliet fis-sustanza mill- konvenzjoni Ewropea?

Jidhirlu li t-trattat saħħaħ – fil-fehma tiegħi le – id-djufija li dejjem kien hemm fl-economic pillar fl-iggvernar ta' l-Unjoni Ewropea?

Mistoqsija li torbot ma' dak li qal l-Onor.

Evarist Bartolo hi jekk iħossx li l-idea ta' stat federali Ewropew tbiegħed jew le b'riżultat ta' dan it-trattat?

Il-foreign minister Ingliż Jack Straw ġie rraportat li qal li r-rwol tal-parlament nazzjonali ġie msaħħaħ b'riżultat ta' din il- kostituzzjoni, taqbel ma' din il-konklużjoni u jekk iva, kif taħseb li dan jista' isir fuq livell prattiku?

Jissemmew ukoll dawk li huma deskritti bħala emergency breaks li hemm fil- kostituzzjoni.

Saret ċerta kritika - mhux neċċessarjament li nikkonvidiha - anke f'pajjiżi barranin oħra, li dawn l-emergency breaks m'huma break xejn imma huma a delaying device.

Nixtieq li jkollna l-interpretazzjoni tal-gvern Malti dwar dan l-aspett partikolari.

Fl-aħħarnett nixtieq nagħmel żewġ mistoqsijiet li iktar huma marbutin mas- summit milli mat-trattat innifsu.

X'inhi l-pożizzjoni tal-gvern Malti dwar is-sħubija prospettiva tat-Turkija?

Ladarba l-kandidat preferit ta' Malta għall-presidenza, il-Prim Ministru tal-Lussemburgu, ma deherx interessat fil-kariga, lil min kienet qed tapoġġja Malta fis-summit tal-weekend li għadda għall-presidenza tal-kummissjoni Ewropea?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar domandi?

Insejjaħ lill-Onor.

Joe Brincat.

ONOR JOE BRINCAT: Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru fuq id- dikjarazzjoni li għamel hu stess meta fit-tieni paragrafu tat-tieni faċċata qal li hemm unanimita` fil-proċedura għall-emendi fit-trattat dwar il- kostituzzjoni, inkluż emendi li jirrigwardaw policies interni ta' l-Unjoni fejn hija meħtieġa wkoll l-approvazzjoni kostituzzjonali ta' kull pajjiż membru.

Mela hawnhekk il-Prim Ministru qiegħed jgħid li biex tiġi emendata din il-kostituzzjoni hemm bżonn l-unanimita`.

Iktar 'l isfel - hawnhekk qiegħed nagħmel riferenza għar-raba` punt - fuq proposta Maltija fi ħdan il- grupp ta' l-istati hekk imsejjaħ like minded group, ingħatat ukoll il- possibilita` li wara l-2014 b'unanimita` jiġi stabbilit xi arranġament differenti inkluż naturalment li tinżamm is-sistema preżenti.

Mela jien qiegħed nifhem li din tal-like minded group wara l-2014 ma tfisser xejn għaliex kollox tarah dak iż-żmien li b'unanimita` tista' tħalli kollox li jkun hemm rotation jew b'unanimita` tbiddel u tħalli s- sistema jew tagħmel sistema oħra.

Għax ma tfissirx ħaġa oħra, jiġifieri dan fuq proposta Maltija ma kienet tfisser xejn għax fl-2014 jew b'unanimita` temendaha, jew b'unanimita` tikkonfermaha, jew b'unanimita` ssib soluzzjoni oħra.

Imma as it is going to be hija li l-commission se tkun magħmula bir- rotation u jekk ma jintlaħaq l-ebda ftehim fl-2014 il-proposta Maltija fil- grupp tal-like minded tibqa' għall-like minded biss u l-unlike minded jaħsbuha mod ieħor u ma tgħaddix.

Ħaġa oħra li nixtieq nistaqsi hija din.

Jiena l-bieraħ - għaliex nhar is- Sibt kont iktar interessat fir-riżultati tal-kunsilli lokali li kien fihom interess kbir - qgħadt ninteressa ruħi nipprova nniżżel mill-websites it- test tal-kostituzzjoni kif inhi.

Lill-Prim Ministru nixtieq nistaqsih jekk hux se jerġa' jiġri bħalma kien ġara żmien ilu meta f'Diċembru ta' l-2002 kien sar il-ftehim li biex kellna t-text qlajna fwiedna nfittxuh u kulħadd iniżżlu?

Il-gvern Malti fit-test ta' kif ġiet il-kostituzzjoni se jagħtina l-possibilita` li nifluha ħalli nkunu nistgħu niddiskutuha?

Huwa veru s- sistema tagħna hija li għar-ratifika tat-trattat hemm is-sempliċita` tagħha bil-mozzjoni fil-parlament.

Jien m'iniex se nistaqsih x'metodu se juża għax diġa' staqsih sieħbi, imma anke jekk niġu biex nirratifikaw biss fil- parlament irid ikollna an informed opinion, mhux biss tal-membri parlamentari imma anke tal-pubbliku, ħalli ma jiġrix bħalma ġara fin- negozjati, li jien persważ li m'hawnx għaxra min-nies Ii qrawhom kollha u jafu x'fihom.

Ħaġa oħra li nixtieq nistaqsi hija din: Peress li hawn il-gvern Malti jieħu l-pożizzjoni li kien hu li tħabat fuq id-deċiżjonijiet rigward it- tassazzjoni, il-media internazzjonali kienet qed turi li kien qed iżomm iebes fuq l-ewwel punt u fuq il-politika barranija u tas-sigurta`, Tony Blair.

Meta qed isemmi like minded group kien qed isemmi li kien hemm appoġġ għal Blair fuq l-ewwel waħda u fuq it-tieni waħda( Kollox kien juri li Blair kien qed iżomm il-pożizzjoni tiegħu jitkellem fuq ir-red lights tiegħu u jgħid li mhux se joltrepassahom.

Il-gvern Malti kien qed jieħu dik l-istess pożizzjoni u għamilha pubblika jew inkella, peress li Blair irnexxielu jasal fejn irnexxielu, allura imbagħad aħna għidna li konna naħsbuha l-istess( Dan qed ngħidu għax peress li rajt lill-Prim Minsitru bi tbissima simpatika ma' oħra simpatika ta' Chirac li kien fuq in-naħa opposta, ma nafx kenux like minded hu u Chirac jew hu u Blair.

Jekk il-Prim Ministru għandu ritratt ma' Blair, għallinqas jurini wieħed ħalli nikkonvinċi ruħi li kien qed jaqbel ma' Blair għax skond ir-ritratti, iżjed kien qed jaqbel ma' Chirac.

Rigward il-kwestjoni tal-valuri nsara, din kienet manifesta li l-pajjiżi lajċi mhux se jdaħħluha u Valery Giscard d'Estaing qal bid-diffikulta` li kien hemm li din tidħol.

Ma jidhirlux il-Prim Ministru li l-sforz tiegħu kienet aktar propaganda politika qabel ir-referendum u l-aħħar elezzjoni minn xi ħaġa oħra( Smajt dikjarazzjonijiet ta' Membri li jgħidu li jekk ma jaċċettawx il-valuri nsara fil-kostituzzjoni, ma jiftehmux fuqha.

Jaqaw kien konvenjenti s-siġġu u allura l-valuri nsara twarrbu?

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet( L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru liema kienu dawk il-pajjiżi li l-aktar taw appoġġ lill-Malta fil-proposti ta' Malta mingħajr ma nikxfu sigrieti li ma jistgħux jingħadu.

Liema kienu dawk il-pajjiżi li l-aktar oġġezzjonaw li l-wirt nisrani jidħol fil- kostituzzjoni( Peress li l-Prim Ministru pubblikament diġa` stqarr li mhux se jkun hemm referendum fuq il-kostituzzjoni li ġiet maqbula ftit tal-jiem ilu, jista' jgħid kif il-Prim Ministru jew il-gvern wasal għal deċiżjoni li ma jsirx referendum meta hemm numru ta' pajjiżi li se jagħmlu dan ir- referendum.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn iktar mistoqsijiet( (Onor. Membri: No) Mela nsejjaħ lill-Prim Ministru sabiex iwieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, irrid nirringrazzja lil kulmin intervjena u għamel il-mistoqsijiet anke għall-aspett kostruttiv u pożittiv tal-biċċa l-kbira tal-mistoqsijiet.

Qabel ma nidħol fid-dettall tat- tweġibiet, xtaqt nenfasizza li aħna għexna flimkien - il-poplu Malti u Għawdxi u l-gvern u l-oppożizzjoni - f'dawn il-ġranet esperjenza storika għax dak li sar fil-jumejn li konna preżenti fi Brussels, kienet xi ħaġa li ħafna nies ħasbu li mhux se ssir; li Ewropa ta' 15-il membru tikber għal 25 u allavolja tkun kibret, jirnexxilha tasal għal xi ħaġa li rrid ngħid li sa Diċembru tas-sena li għaddiet kien sar sforz qawwi biex jaslu għaliha taħt il-presidenza Taljana u dakinhar ma rnexxilhomx, pero` din id-darba kellna 25 kapijiet ta' gvernijiet madwar mejda, sar sforz kbir mingħand kulħadd, Malta inkluża, u ntlaħaq dan il-ftehim storiku li hu tassew pass 'il quddiem għall-Unjoni Ewropea stess.

L-UE diġa` ġabet ġid kbir lejn il-popli kollha li jifformaw parti minnha u jiena ngħid anke lejn popli oħrajn ta' pajjiżi mhux membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan il-pass importanti kien mibni fuq is-suċċess ta' dan il- proġett Ewropew li wassalna biex nieħdu dan il-pass importanti li toħolqu kostituzzjoni għall-Unjoni Ewropea.

Malta kellha dan il-privileġġ li ħdimna ħafna għalih u finalment wasalna għalih, li konna madwar il-mejda u kellna l-opportunita` li nikkontribwixxu - kif ikkontribwixxejna - mhux biss fuq l- affarijiet li jinteressaw lilna bħala pajjiż imma fuq l-affarijiet li jiinteressaw lill-Unjoni Ewropea.

Dan kien tassew privileġġ kbir għal pajjiżna u rrid ngħid li l-akbar sodisfazzjon tiegħi bħala Prim Ministru m'huwiex li ġejt lura Malta u għedt li ġibna siġġu ieħor, imma l-akbar sodisfazzjon huwa li jiena f'isem il-poplu Malti u Għawdxi, kont parti minn dan il-grupp ta' 25 pajjiż f'dan il-mument fejn konna qed niktbu l-istorja.

M'għandix dubbju li l-ħsieb tiegħi huwa shared miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Irrid ngħid ukoll li importanti nkunu ċari magħna nfusna pero` l-aktar ħaġa importanti hi li nkunu ċari mal-poplu.

Naħseb il-membri tal-Kamra jifhmuh dan imma ċ-ċittadini tagħna mhux bilfors qegħdin japprezzaw kollox.

It- trattat li issa qbilna fuqu, irid l-ewwelnett jinkiteb fil-forma legali tiegħu.

Malli jinkiteb fil-forma legali tiegħu ssir ċerimonja f'Ruma li fiha l-pajjiżi jiffirmaw.

Ladarba t-trattat ikun iffirmat, jibda l-proċess fil-pajjiżi kollha għall-approvazzjoni ta' dak it-trattat.

Malta u l- pajjiżi l-oħrajn kollha jridu jgħaddu dan it-trattat għall-approvazzjoni mill-parlamenti tagħhom.

Hemm uħud mill-pajjiżi, s'issa jidher li hemm disa', li min għax għandu obbligu kostituzzjonali u min għax iddeċieda hekk, barra l-approvazzjoni tal-parlament, se jmur ukoll għal referendum.

Kollox irid jitlesta, skond kif miftiehem fit-trattat, sa l-2006.

Jiġifieri l-pajjiżi kollha jridu jkunu għaddew minn dan il-proċess kollu sa l-2006 u jkun f'dak il-mument u minn dak il-mument 'il quddiem li ċerti affarijiet li ftehemna fuqhom jibdew jiffunzjonaw.

Għar-rigward tas-sitt siġġu, fit-trattat kif inhu miktub dan isir available għalina fl-elezzjoni li jmiss, jiġifieri fl-2009.

Qed ngħid hekk għax diġa` bdejt nisma' min jitkellem fuq kwota u teoriji.

Issa biex inkun għedt kollox, kieku nsibu mezz kif dan is-siġġu nistgħu nutilizzawh malajr kemm jista' jkun, jiena ma niddejjaqx immur għalih u b'loġika u b'konsistenza mal-pożizzjoni tagħna għax aħna sostnejna fuq is-sitt siġġu mhux għax is-sitt siġġu huwa numru maġiku, imma għax dejjem argumentajna ma' kulħadd li l-esperjenza - anke ta' pajjiż bħall-Lussemburgu li dejjem kellu sitt siġġiiet - turina li biex inkunu effettivi sal-massimu possibbli li nistgħu fil-limitazjonijiet tagħna fil-Parlament Ewropew, għandna bżonn sitt siġġijiet u allura kieku huwa possibbli, kieku jiena ma niddejjaqx immur għalih, imma biex inkunu ċari u ma jkunx hemm illużjonijiet, il-proċess ifisser li f'elezzjoni oħra li hija scheduled li ssir fl-2009, dakinhar minflok il-poplu tagħna jeleġġi ħames deputati, jkollu l-opportunita` li jeleġġi sitt deputati.

Issa se nwieġeb għall-mistoqsijiet li saruli.

L-ewwelnett l-Onor.

Mangion talabni biex nispjega ftit iżjed fuq il-punt li semmejt fl-istqarrija tiegħi dwar il-kwestjoni tal-gżejjer.

Ħalli nispjegaha tajjeb għax din hija akkwist kbir ħafna għal pajjiżna biex ma nitfgħux l-attenzjoni tagħna biss fuq is-siġġu iżjed li ġibna.

Dan hu akkwist kbir ħafna għal pajjiżna għax l-Unjoni Ewropea għandha politika li jgħidulha l-politika ta' koeżjoni, fosthom koeżjoni ekonomika u koeżjoni soċjali.

Koeżjoni tfisser li kemm jista' jkun ma jkunx hemm dfferenzi bejn popli differenti, bejn pajjiżi differenti u hija mibnija fuq il-valur tas-solidarjeta`.

Jiġifieri min hu b'saħħtu jgħin lil min hu dgħajjef biex min hu dgħajjef isir b'saħħtu daqs ħaddieħor.

L-Unjoni Ewropea fiehmet li wħud mill-pajjiżi li jifformaw parti minnha għandhom bżonnijiet iżjed minn inħawi oħrajn.

Per eżempju, fejn għandek area muntanjuża għandek ċerti problemi li ma ssibhomx f'areas oħrajn.

Fost affarijiet oħra l-Unjoni Ewropea aċċettat il-fatt li l-gżejjer jiffaċċjaw ċerti problemi, fosthom l-ispiża fit-trasport żejda, id- diffikultajiet fil-komunikazzjoni, iċ-ċokon u l-problemi biex tieħu ħsieb l- ambjent.

L-Unjoni Ewropea fiehmet dawn iċ-challlenges kollha u qalet li fejn jirriżulta li f'dawn il-gżejjer il-livell mhux qed ilaħħaq ma' ħaddieħor, tagħtihom għajnuna iżjed minn inħawi oħra, mhux lill-pajjiżi, imma lit-territorji, lill-gżejjer.

Il-problema kienet li meta saret id-definizzjoni ta' gżejjer, din kienet qed tirriferi għal dawk il-gżejjer kollha li m'għandhomx belt kapitali fuqhom.

Ir-raġuni warajha kienet biex ma jmurx jinqala' xi ħadd u jgħid li l-Ingilterra għandha bżonnijiet iżjed minn ħaddieħor għax l-Ingilterra għandha l-belt kapitali fuqha.

Malli ndunajna b'din il-problema sar proċess li beda mid-delegazzjoni ta' l-osservaturi li bdejna nibagħtu bħala parlament fil-parlament Ewropew - u hawnhekk irrid insellem partikolarment lil Josef Bonnici u l-Onor.

Michael Frendo, imma mhux lilhom biss anke l- bqija tad-delegazzjoni li ħadmu immensament - biex finalment il-parlament Ewropew approva dikjarazzjoni li fiha ġie stabbilit li meta jkun hemm il- kelma gżejjer dik ma tfissirx li qed taqta' barra gżejjer li fihom belt kapitali fuqhom, u allura tinkludi gżira bħalma hija malta u gżira bħalma hija Ċipru.

Ma kienx biżżejjed li jkun hemm din id-dikjarazzjoni tal-parlament Ewropew għax id-dikjarazzjoni tal-Parlament Ewropew waħedha ma kienet se twassalna mkien, imma kien neċessarju li ndaħħlu stqarrija ċara fit-trattat kostituzzjonali, fejn ikun imniżżel ċar li d-definizzjoni ta' "gżejjer" mhijiex telimina gżejjer li għandhom bliet kapitali fuqhom.

Wara l- pressjoni kollha u x-xogħol kollu li għamlu n-nies li ħadmu fuqha finalment ħadna pożizzjoni ċara meta kellna l-viżita ta' Bertie Ahern hawn Malta tliet ġimgħat jew erba' ġimgħat ilu.

Wieħed mill-punti li ġew diskussi ma' Bertie Aherne kien dan.

Aħna insistejna, bħala Malta, li din għandha tkun ċara daqs il-kristall u pproponejna li l-presidenza stess għandha tieħu l-inizjattiva hi stess biex din tidħol b'mod ċar fl-emendi l-ġodda għat-trattat kostituzzjonali li kien ġie propost mill-konvenzjoni.

B'sodisfazzjon ngħid li fl-ewwel laqgħa tas-summit li għadda, jiġifieri fil- laqgħa li nżammet il-Ħamis filgħaxija u ġie ċċirkolat it-test ta' l-aħħar proposti, jiġifieri l-iktar aġġornati, li mbagħad bdejna d-diskussjonijiet fuqhom, kien hemm miktub ċar li l-presidenza Irlandiża kienet qed tipproponi li l-kelma "gżejjer" tiġi ċċarata billi tfisser li gżejjer li għandhom belt kapitali fuqhom huma nklużi f'dik id-definizzjoni.

Dik tfisser li pajjiżna jikkwalifka għal dawk l-għajnuniet extra li l-Unjoni Ewropea tagħti lir-reġjuni differenti li huma identifikati bħala reġjuni li għandhom bżonnijiet iżjed minn reġjuni oħrajn, u allura tidħol fil-politika ta' koeżjoni.

Ma rridx nidħol wisq f'dettall għax inkella ma nispiċċaw qatt.

Hawnhekk jidħlu ċerti regoli ta' state aid, ċerti regoli li japplikaw preċiżament għax hemm ċerti problemi naturalment sakemm dak ir- reġjun jilħaq l-istandard ta' ħaddieħor għax imbagħad jiskatta mekkkaniżmu differenti.

Huwa ċar daqs il-kristall li fejn tidħol il-politika barranija u s-sigurta` hemm ir-regola ta' l-unanimita`.

Ikun hemm bżonn istruzzjoni mingħand il- Kunsill tal-Ministri biex tkun tista' tittieħed xi inizjattiva, u fil- Kunsill tal-Ministri, jiġifieri fil-Kunsill Ewropew fejn jattendu l-prim ministri, irid ikun hemm l-unanimita`.

Jiġifieri Malta tkun madwar dik il- mejda u jekk ikun hemm xi ħaġa li b'xi mod jew b'ieħor ma nkunux naqblu magħha, aħna ma nivvotawx favur tagħha.

L-Onor.

Mangion u l-Onor.

Brincat għamluli l-istess mistoqsija dwar in- numru ta' kummissarji.

Il-proposta li sibna quddiemna l-Ħamis filgħaxija kienet li fl-2014 in-numru ta' kummissarji jonqos bin-nofs.

GĦax kulħadd qed jagħmel l-argument li ma jistax ikun fl-Unjoni Ewropea - b'25 membru, li tista' ssir 27, 29 jew 30 - ikun hemm 30 kummissarju li jiffunzjonaw b'mod effiċjenti.

Dan kien l-argument, allura l-biċċa xogħol kbira li kellha l-konvenzjoni kienet biex toħloq Unjoni Ewropea li tkun kibret pero` toħolqilha mekkaniżmu li tgħin lill-Unjoni Ewropea tiffunzjona, mhux li teħel, tistaġna.

Wieħed mis-suġġerimenti kien li n-numru ta' kummissarji jrid jonqos u jsiru nofs.

Dak ikun ifisser li b'rotazzjoni pajjiż jista' jinzerta f'perijodu ta' żmien meta għandu kummissarju tiegħu, pero` jista' jinzerta f'perijodu ta' żmien meta m'għandux kummissarju tiegħu.

Dak kien il-punt ta' tluq il- Ħamis filgħaxija.

Bis-saħħa ta' interventi li saru min-naħa ta' Malta, min- naħa tal-pajjiżi l-oħrajn li qed jiġu deskritti bħala l-grupp tal-like minded states li qbilna bejnietna dwar x'għandha tkun il-pożizzjoni tagħna, sar argument fuq żewġ livelli.

L-ewwelnett intqal li n-numru m'għandux jonqos bin-nofs.

L-argument kien - u jien għamilt dan l-argument fl-ewwel intervent tiegħi - għaliex qegħdin naqtgħu qalbna minn issa li l-Unjoni Ewropea ma tkunx tista' tiffunzjona bi 30 kummissarju jew b'25 jew b'27( Għaliex qegħdin nieħdu din id-deċiżjoni minn issa( Forsi tiffunzjona!

Issa għandna 25 membru fl-Unjoni Ewropea u għandna 25 kummissarju, ejja nagħtu ċans lil din is-sistema li tiffunzjona.

Allura għalfejn se ndaħħlu fit-trattat kostituzzjonali li fis-sena 2014 in- numru jrid bilfors jonqos bin-nofs(

L-argument ta' Malta kien: Ejja nagħtu ċans li tiffunzjona u nħallu l- possibbilita` li niddeċiedu li wara kollox qed taħdem tajjeb u nħallu s- sistema kif inhi.

L-argument kien li noħolqu mekkaniżmu li ma jkollniex għalfejn nagħmlu menda għat-trattat kostituzzjonali għax dik żgur tkun impossibbli.

Ejja nassumu li kulħadd jiskopri li qed tiffunzjona, biex tagħmel emenda għat-trattat kostituzzjonali tiftaħ Pandora's box.

U ridna li minn issa - allavolja fadal sa l-2014 - inkunu daħħalna mekkaniżmu li jippermetti reviżjoni tad-deċiżjoni mingħajr ma tagħmel emenda għat-trattat kostituzzjonali.

Dan l-argument li Michael Frendo u John għamluh fil-grupp tal-like-minded u qablu fuqu hemmhekk, imbagħad tressaq uffiċjalment u ġie aċċettat billi daħlet emenda li tgħid li fl-2014 in-numru se jinżel, pero` jekk ikun hemm deċiżjoni b'unanimita` li għandha tibqa', allura dik tibqa'.

Issa proprjament il-proposta li għamilna aħna kienet xi ftit iktar irfinuta minn din għax aħna għamilna l-proposta li din ma tkunx b'unanimita` imma tkun bil-qualified majority voting, pero` dik ma ġietx aċċettata għax insistew fuq l-unanimita`.

Madanakollu dan żgur li huwa pass 'il quddiem u improvement fuq il-pożizzjoni li sibna fl-ewwel mument li ltqajna.

Ta' min jgħid li kien hemm kompromess ieħor għax ġie aċċettat ukoll l-argument li minn nofs, in-numru għandu jitla' għal żewġ terzi.

Mela fl-2014 mhux se jkun hemm nofs il-kummissarji li hemm illum imma se jkun hemm żewġ terzi tal-kummissarji li hemm illum.

Iddaħħal ukoll l-obbligu fuq il-kummissarji li jintagħżlu li dawn iżommu informati b'kollox u b'mod mill-iktar viċin lil dawk il-pajjiżi li ma jkollhomx kummissarju biex ma tinħoloqx sistema fejn għal xi raġuni jew oħra pajjiż li jinzerta m'għandux kummissarju jinqata' barra mill-kuntatt, mill-mekkaniżmu u mill-affarijiet li jkunu għaddejjin.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mangion staqsieni jekk din hijiex tassattiva.

Fil-fatt din hija tassattiva u ddaħħlet fil-Kostituzzjoni.

Rigward is-sitt membri jien napprezza l-appoġġ ta' l-oppożizzjoni u nieħu pjaċir nisma' ċerti dikjarazzjonijiet, pero` nixtieq nieħu l-opportunita` li ngħid - fil-fatt din hija xi ħaġa li diġa` ħriġna stqarrija dwarha, imma jien se ngħidha uffiċjalment - illi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien skorrett meta fil-konferenza stampa li kellu, jidhirli nhar il-Ħadd li għadda, qal li l-gvern Malti ma kisibx sitt siġġijiet għax qabad u telaq kmieni minn xi laqgħa.

L-ewwelnett jien nistaqsi: Imma kif meta jirnexxielna nakkwistaw xi ħaġa għal pajjiżna, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni b'xi mod jew ieħor irid jara kif iżellaqha, igerrixha u jnaqqarha?

Għal darba let's grow a bit!

Ejjew ninqalgħu 'l barra mill-partiġġjaniżmu politiku, nammettu li l-pass li sar kien pożittiv u nieqfu hemm!

Madanakollu l-iktar punt importanti li rrid nagħmel hawnhekk huwa li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien skorrett.

Fil- fatt irrid infakkar li minħabba li fis-sena 2000 Malta kienet għadha m'hijiex membru ta' l-UE, għalkemm hija kienet mistiedna biex tattendi għall-kunsill, ma kenitx mistiedna biex tattendi għall-konferenza intergovernattiva.

Meta sirna nafu li kienet ħarġet il-proposta li l-inqas numru ta' siġġijiet għandu jkun ta' erbgħa, mal-ewwel sar intervent diplomatiku qawwi b'kuntatti mill-iktar qawwija ma' kulħadd, u dan ħalla r- riżultati għax għalkemm dak iż-żmien id-deċiżjoni li ttieħdet kienet li l- inqas numru ta' siġġijiet għandu jkun dak ta' erbgħa, dik id-deċiżjoni ġiet riveduta u minn erbgħa s-siġġijiet telgħu għal ħamsa.

Għalhekk altru li aħna ma qgħadniex bil-qiegħda nħallu l-affarijiet jiġru weħidhom!

Jien naħseb li din hija żgarratura li f'dan il-mument ma kellniex għalfejn nidħlu fiha.

Issa se niġi għall-mistoqsijiet li għamilli l-Onor.

Mario Galea dwar il- kwestjoni tat-tassazzjoni u l-unanimita`.

Issa hawnhekk ikun tajjeb jekk inżommu quddiem għajnejna li meta qed nitkellmu fuq tassazzjoni qegħdin nitkellmu fuq kwestjonijiet ta' sigurta` soċjali u affarijiet oħra li rridu nibqgħu niddeċieduhom aħna għax aħna biss nafu x'inhuma l-bżonnijiet u l- iżviluppi li qed niffaċċjaw f'pajjiżna.

Aħna nsistejna fuq il-punt ta' l- unanimita`, u naturalment kien hemm pajjiżi oħrajn li ħadu din il- pożizzjoni, fosthom l-Ingilterra permezz ta' Tony Blair.

But so what, Onor. Brincat?

Mela issa se noqogħdu ngħidu "għax Chirac", "għax Tony Blair" u x'naf jien?!

Kien hemm affarijiet li qbilt ma' Tony Blair fuqhom u kien hemm affarijiet oħra li ma qbiltx ma' Tony Blair fuqhom, bħalma kien hemm affarijiet li qbilt ma' Chirac fuqhom u kien hemm affarijiet oħrajn li ma qbiltx ma' Chirac fuqhom.

Meta ttieħed ir-ritratt u rajtni nitbissem ma' Chirac, Onor. Brincat, dak il-ħin konna qegħdin naqblu fuq xi ħaġa.

Kien hemm affarijiet li ma qbilniex fuqhom, pero` dak il-ħin inzerta ma kienx hemm il-fotografu jieħu r-ritratti!

Dwar is-siġġijiet, l-Onor.

Galea għamilli mistoqsija importanti ħafna u jenħtieġ li noqogħdu attenti hawnhekk.

Aħna għamilna rebħa mhux għal pajjiżna biss, għamilna rebħa għall-pajjiżi ż-żgħar kollha li hemm illum u li jista' jkun hemm għada jew pitgħada, għax għandhom garanzija li sitta se jkunu s-siġġijiet li se jkollhom.

Ħalli niftehmu sewwa kemm hija kbira din ir-rebħa biex ma nibqgħux biss ngħidu sempliċiment: Għaliex irbaħna siġġu ieħor.

Id-deċiżjoni kienet li n-numru massimu ta' siġġijiet fil-parlament Ewropew hu 750 u ġie deċiż ukoll li l-massimu tas-siġġijiet tad-deputati li pajjiż wieħed jista' jkollu huwa 96.

Tafu xi tfisser din?

Din tfisser li l- Ġermanja li llum għandha 99 siġġu se jkollha titlef tlieta minn dawn is- siġġijiet u se tinżel għal 96 siġġu.

It-Turkija, li meta tidħol se tkun it- tieni l-akbar pajjiż bħala popolazzjoni, wkoll se tilħaq is-ceiling ta' 96 siġġu.

Allura ladarba stabbilejna l-minimu ta' sitt siġġijiet għada pitgħada, ma jista' jiġi ħadd u jgħidilna bħalma se jgħidu lill-Ġermaniżi li jridu jnaqqsu tliet siġġijiet.

Sitta huwa l-minimu u sitta se jibqgħu, u ħadd ma jista' jnaqqashomlna.

Naturalment din ir-rebħa hija rebħa kbira għal Malta imma wkoll għal pajjiżi oħra b'popolazzjoni żgħira.

Jien ngħid li din kienet rebħa anke għal-Lussemburgu għaliex xi darba xi ħadd seta' joħroġ jgħid: "Isma', le anqas siġġijiet jgħodd għal kulħadd,u mhux għal dak biss".

Din hija rebħa kbira ħafna għal pajjiżna fil-kuntest u fid-dimensjoni Ewropea.

Dwar il-wirt nisrani, aħna għamilna ħilitna kif stajna, sa fejn stajna u mhux f'dawn il-jumejn biss, imma għamilnieh tul ix-xhur u s-snin li għaddew.

Mhux hekk għall-gost u l-pjaċir jew biex ninstemgħu tajbin, u mhux Onor. Brincat, minħabba xi elezzjoni.

(Interruzzjonijiet) Ejja ma nkunux redikoli.

Li kieku ħriġna biha l-ġimgħa li għaddiet, kont ngħid li l- Onor. Brincat għandu raġun imma din tal-wirt nisrani ilna nirsistu fuqha għal xhur sħaħ.

(Interruzzjonijiet) Ġimgħatejn qabel ma tlaqt għas-summit, irċevejt ittra mingħand il-Kardinal Solana mibgħuta by hand permezz ta' l- Eċċellenza Tiegħu l-Arċisqof Mercieca, indirizza lili bħalma kien indirizza lill-pajjiżi oħrajn, tappella biex Malta tkompli tagħmel ħilitha biex issir din ir-riferenza.

Mela għall-elezzjoni!

Ta' moħħok l-elezzjoni!

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Brincat, on a point of order.

ONOR.

JOE BRINCAT: Mr Speaker, il-Prim Ministru m'għandux jirriferi għalija b'dan il-mod meta qal "ta' moħħok l-elezzjoni".

Jiena meta tkellimt kont qed nirriferi għall-elezzjoni ta' l-2003 u mhux għall-elezzjoni tal- membri tal-parlament Ewropew.

Jikkonċentra u jfittex imma ma jgħidlix "ta' moħħi"!

Moħħi tajjeb.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli bl-intervent tiegħu l-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, jien ħsibt li qed nagħmillu kumpliment għaliex jekk mhux idea ta' moħħu, ma nafx minn fejn ġiet!

Jekk ġiet minn x'imkien ieħor għidli, ma jimpurtax.

(Interruzzjonijiet)

Jien kont qed nassumi sal-lejla li l-oppożizzjoni kienet qed taqbel magħna.

Issa dan l-attaġġjament u dan il-mod kif qed ipoġġi l-mistoqsija l-Onor.

Brincat, qed jimplika li l-oppożizzjoni donna ma riditx li l-gvern Malti jieħu pożizzjoni fuqha din.

(Interruzzjonijiet) Hekk tfisser!

Dażgur li hekk tfisser din!

(Interruzzjonijiet) Mela agħmel il-point of order.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, żommu l-ordni.

Ippermettili ftit, Onor. Prim Ministru.

L-Onor.

Joe Brincat ....

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'hemmx għalfejn jagħmel point of order.

Nagħtih iċ-ċans li jintervjeni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOE BRINCAT: Mr Speaker, għamiltha ċara li fir-rigward tal- kwestjoni tal-valuri, qiegħed nagħti l-opinjoni personali tiegħi, u ngħid għaliex.

Żmien ilu kont ktibt f'"The Sunday Times" li dan il-ħafna paroli dwar ir-reliġjon m'huwiex se jirnexxi għax m'huwiex se jintlaħaq consensus biex ikun hemm din ir-riferenza.

L-opinjoni tiegħi tista' tkun differenti minn ta' ħaddieħor, pero' jien m'esprimejtx l-opinjoni ta' l-oppożizzjoni Laburista, iżda dik tiegħi personali.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Biex ma jinqalgħux polemiċi, ikun tajjeb li ngħid x'kienet l-opinjoni u l-pożizzjoni tal-partit Laburista f'dan ir-rigward.

Meta sena ilu kienet saret diskussjoni f'dan il-parlament dwar it-trattat tal-kostituzzjoni, konna għedna li aħna nappoġġjaw l-inklużjoni tal- Kristjaneżmu fil-kostituzzjoni, pero' konna għedna wkoll li wieħed irid jagħti kunsiderazzjoni adegwata għall-fatt li din hija unjoni ta' popli li għandhom reliġjonijiet differenti.

Din m'hijiex opinjoni personali imma hija l-pożizzjoni tal-partit Laburista.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Prim Ministru jista' jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed nieħu pjaċir li ż-żewġ naħat tal-Kamra qegħdin jaqblu li l-gvern Malti għamel sew li baqa' jinsisti u jagħmel ħiltu biex ir-riferenza għall-wirt Nisrani tkun inkluża fil-preambolu tat- trattat kostituzzjonali, għax dak huwa fatt storiku li ħadd ma jista' jmerih.

Il-gvern Malti għamel dan mhux għax it-trattat ma jagħmilx riferenza għar-reliġjonijiet, għax f'artiklu 5 jissemma' r-rispett li l- Unjoni Ewropea għandu jkollha lejn ir-reliġjonijiet, pero', fil-preambolu kollu, aħna għedna li kellu jkun hemm din ir-riferenza.

Magħna qablu sitta jew seba' pajjiżi oħra, fosthom l-Irlanda, l-Awstrija, il-Polonja, l-Italja u l-Litwanja.

Aħna bqajna ninsistu fuq din il-pożizzjoni sa l-aħħar mument, pero`, sfortunatament, kif kien avżana li se jiġri Bertie Ahern, fil-press conference li tajna flimkien jien u hu meta kien ġie f'Malta, kien hemm ostakoli u oġġezzjonijiet kbar għal din ir-riferenza.

Mr Speaker, irrid nirringrazzja lill-isqfijiet Maltin talli fl-istqarrija li ħarġu llejla stess urew l-apprezzament u l-gratitudni tagħhom għax- xogħol li sar mill-gvern Malti, li flimkien ma' gvernijiet oħrajn impenja ruħu biex fil-kostituzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea jkun hemm riferenza għall- wirt Nisrani, anke jekk ma rnexxielniex naslu għal dan.

L-Onor.

Bartolo staqsieni x'inhi l-valutazzjoni tiegħi, għax Tony Blair qal mod....

Effettivament quddiemi għandi printout ta' website li rrapportat x'qal Jacques Chirac, u ċioe' li dan huwa trattat li jfisser unjoni ta' stati u unjoni ta' popli.

Dan ifisser li Chirac m'huwiex qiegħed jgħid li dan it-trattat joħloq xi federazzjoni, iżda ħalli nagħti l-valutazzjoni tiegħi.

Sar sforz ġenwin minn kulħadd biex ikollna Unjoni Ewropea li tiffunzjona, issa li kibret minn 15-il membru għal 25.

Kien importanti li titfassal infrastruttura biex l-Unjoni Ewropea tiffunzjona b'mod effiċjenti b'25 membru.

Dan kien kruċjali għal kulħadd, kemm għal Malta kif ukoll għall-24 pajjiż l-ieħor, għax aħna bħala Malta nafu li issa rridu nittraduċu s- sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea f'titjib għall-poplu tagħna, titjib li jagħmel differenza fil-ħajja ta' kuljum, titjib li jintmiss u jitgawda.

Biex naslu għal dan l-għan, huwa kruċjali li jkun hemm Unjoni Ewropea li tiffunzjona verament, mhux Unjoni Ewropea li ma' kull pass li tipprova tieħu, teħel bis-sulluzzu jew ikun hemm xi ħadd li għax jaqbillu u għax hu kbir u b'saħħtu, ma jħallix li jittieħdu ċerti deċiżjonijiet li jkunu fl- interess komuni.

Għalhekk kien, għadu u jibqa' fl-interess tagħna li naraw Unjoni Ewropea li tiffunzjona, li tkun effiċjenti, li tkun sensittiva, li tifhem li r-rwol tal-parlamenti nazzjonali huwa rwol importanti, li trid li ċ-ċittadin Ewropew jifhem u jħoss il-benefiċċju ta' l-Unjoni Ewropea għalih innifsu.

Allura naħseb li dan it-trattat kostituzzjonali, għalkemm m'huwiex perfett u seta' kien aħjar milli fil-fatt hu, żgur li huwa pass tajjeb li jiggarantixxi li l-Unjoni Ewropea tibni fuq is-suċċessi kbar li rnexxielha tirreġistra minn mindu twaqqfet.

Rigward it-tassazzjoni u dak li qiegħed jingħad dwar il-periklu li hemm li bl-interpretazzjoni tal-qorti Ewropea, wieħed jista' jidħol mit-tieqa minflok jidħol mill-bieb, jien ma jidhirlix li huwa hekk, anzi l-pożizzjoni hija kategorika.

F'affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' tassazzjoni, hemm bżonn l-unanimita`.

Dan tniżżel b'mod ċar fit-trattat preċiżament biex il- qorti Ewropea ma tkunx tista' tagħti xi interpretazzjoni ħalli dak li ma jkunx ġie akkwistat b'unanimita`, jidħol b'mod differenti.

Fir-rigward tar-referendum, fil-ġimgħat li għaddew tajt bosta spjegazzjonijiet.

Jien jidhirli li issues kardinali li kienu nvoluti fit- trattat kostituzzjonali kienu kollha issues li trattajnihom fir-referendum.

Aħna għandna vantaġġ li l-15-il pajjiż l-ieħor m'għandhomx, għax dawn il-15- il pajjiż mhux kollha kellhom referendum, mentri aħna kellna.

14-il xahar ilu kellna referendum li fih ipparteċipa kważi l-poplu Malti u Għawdxi kollu.

F'dak ir-referendum, l-issues tas-siġġijiet, tat-tassazzjoni, tal- kummissarji, eċċ. kienu kollha parti mill-aġenda tagħna.

Jiena ngħid li lkoll għandna nifhmu li dan ma sarx b'kapriċċ imma biex nirrikonoxxu l- pożizzjoni tagħna.

Din il-kostituzzjoni hija pożittiva, aħna ġibna dawk l- affarijiet li kellhom l-ikbar prijorita' għalina, u għalhekk ma jidhirlix li f'dan l-istadju għandi ngħid li għandna għalfejn ngħaddu mill-proċess ta' referendum, għax jekk isir hekk, il-pajjiż ibati minħabba implikazzjonijiet ekonomiċi, eċċ. Ir-raġuni ewlenija għaliex ma jidhirlix li għandu jsir referendum f'dan l-istadju hi li 14-il xahar ilu għexna mument ta' referendum intens u qawwi.

GĦalhekk issa ejjew inħarsu 'l quddiem u nagħmlu suċċess minn din l-esperjenza.

Ningħaqad ma' l-Onor.

Leo Brincat, li faħħar lill-ħames rappreżentanti - li kienu kemm min-naħa tal-gvern kif ukoll min-naħa ta' l-oppożizzjoni - li pparteċipaw fil-konvenzjoni.

Nappella biex nagħmlu sforz u ninżgħu mill- partiġġjaniżmu politiku tagħna.

Dan kien kontribut li rnexxielna nakkwistawh grazzi għall-input ta' ħafna nies, fosthom persuni tekniċi u esperti.

Mr Speaker, irridu nħarsu 'l quddiem.

Issa għandna esperjenza ġdida.

Il- poplu tagħna eleġġa ħames deputati - tlieta min-naħa ta' l-oppożizzjoni u tnejn min-naħa tal-gvern, b'daqshekk ma ġara xejn - biex jirrappreżentawh fil-Parlament Ewropew u jaħdmu għall-ġid ta' pajjiżna.

Jien qiegħed nittama li fil-ġranet li ġejjin, bħala Prim Ministru jkolli l- opportunita` li niltaqa' ma' dawn il-ħames deputati biex ilkoll flimkien nitkellmu dwar liema huma dawk il-kumitati importanti għal pajjiżna, dwar f'liema kumitati se nipparteċipaw u dwar il-mod li bih se naħdmu f'dawn il- kumitati.

Qiegħed nara li l-Onor.

Mangion u l-Onor.

Bartolo qegħdin jaqblu ma' dan li qiegħed ngħid.

Dan huwa l-mod ideali ta' kif inħarsu 'l quddiem biex flimkien nittraduċu din l-esperjenza f'waħda pożittiva għall-poplu tagħna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

L-Onor.

Brincat staqsa jekk dan it-trattat ifissirx li qegħdin nistituzzjonalizzaw a two speed Europe.

Naħseb li dan huwa mod negattiv ta' kif wieħed jiddeskrivi lil dan it-trattat.

Il-kompromess li ntlaħaq jippermetti li f'ċerti areas, fejn il-pajjiżi jidhrilhom li jistgħu jieħdu inizjattiva flimkien, jeħduha.

L-Unjoni Ewropea diġa' għaddiet minn din l- esperjenza, pero' ma naħsibx li ħolqot a two speed Europe.

Jien ma narax li dan it-trattat huwa magħmul biex ikun hemm żewġ tipi differrnti ta' Unjoni Ewropea, anzi, intuża mekkaniżmu li kellu suċċess fis-snin li għaddew, biex iħalli dejjem l-opportunita` għal żvilupp f'ċerti oqsma.

Imbagħad, pajjiżi oħrajn, jekk ikunu jridu, jistgħu jissieħbu ma' dak l- iżvilupp.

GĦalhekk ma naqbilx li dan it-trattat jistituzzjonalizza a two speed Europe.

Rigward x'se nagħmlu biex nispjegaw liċ-ċittadini, jien ngħid li ż-żewġ naħat għandhom jagħmlu ħilithom, pero' aħna bħala gvern irridu nużaw il- mezzi kollha disponibbli biex nispjegaw.

Nittama li l-istqarrija li għamilt illejla, flimkien mal-mistoqsijiet u t-tweġibiet, iservu wkoll biex il-poplu Malti jifhem iżjed, pero` għad irridu ngħaddu mill-proċess ta' dibattitu parlamentari, li wkoll se jkun parti mill-proċess ta' spjegazzjoni lill-poplu, ħalli dan effettivament jifhem x'sar u x'ma sarx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, fl-intervent tiegħi staqsejt ukoll jekk it-tieni parti ta' l-istqarrija, li titkellem dwar l-unanimita` fil- politika barranija u tas-sigurta` u l-unanimita` fil-proċedura għall-emendi dwar il-kostituzzjoni, timplikax jew tfissirx ċar u tond li n-newtralita` ta' pajjiżna kif qiegħda fil-Kostituzzjoni se tibqa' bl-interpretazzjoni li nagħtuha aħna hawnhekk, bħala pajjiż sovran.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-risposta hija iva.

Mistoqsija oħra li għamel l-Onor.

Brincat kienet dwar x'inhuma l-bidliet il- kbar mal-konvenzjoni Ewropea, jiġifieri d-differenzi bejn x'qalet il- konvenzjoni Ewropea u ....

Hemm lista sostanzjali u ma naħsibx li għandi noqgħod nidħol fid-dettal.

Il-bidliet li jolqtu lilna bħala pajjiż u li l- iktar li jaffettwawna, li kienu l-issues li semmejt, fil-konvenzjoni ma kienux hemm.

Bħala poplu Malti dawn jagħmlulna differenza kbira.

Hemm imbagħad il-kwestjoni tal-kummissarji u l-kwestjoni tal-qualified majority voting, li jekk nidħlu fihom ma nispiċċaw qatt.

L-Onor.

Brincat staqsa wkoll jekk f'dan it-trattat, stat federali Ewropew tbiegħedx.

Fl-opinjoni sinċiera personali tiegħi, jien ngħid iva.

Lil dan it-trattat ma narahx bħala wieħed li b'xi mod jew ieħor iressaqna viċin stat federali Ewropew, imma narah bħala trattat li ħoloq mekkaniżmu prattiku ta' kif din l-Unjoni Ewropea ta' 25 pajjiż, li se ssir ta' 30 pajjiż, tista' tiffunzjona.

GĦalhekk kien hemm deċiżjonijiet ....

Wieħed jista' jgħid li issa se jkollna l-ministru ta' l-affarijiet barranin, imma ovvjament, jekk l-Unjoni Ewropea trid li jkollha vuċi u saħħa biex tintervjeni b'mod qawwi f'aspetti internazzjonali, bilfors irid ikun hemm ministru ta' l-affarijiet barranin.

Issa wieħed jista' jgħid li dak huwa stat federali iżda jien ngħid le, dan huwa mod prattiku ta' kif l-Unjoni Ewropea tkun tista' tikkompeti fuq livelli ekonomiċi u internazzjonali biex ikollha s-saħħa ta' vuċi waħda.

Wieħed jista' jinterpreta dan bħala pass lejn stat federali u ieħor jista' jinterpretah, kif qiegħed nagħmel jien, bħala pass lejn Unjoni Ewropea effiċjenti, li tiffunzjona u tilħaq l- għanijiet tagħha.

Il-parlament nazzjonali se jissaħħaħ?

Iva, it-trattat irrikonoxxa r-rwol tal-parlamenti nazzjonali u qiegħed jagħtihom spazju.

J'Alla li flimkien inkomplu naħdmu biex lil dan ir-rwol insaħħuh.

Naf li għadna fil-bidu ta' din il-mixja, naf li hemm affarijiet li jistgħu jsiru, imma j'Alla naslu iktar minn hekk.

L-emergency breaks huma mezz ta' kif pajjiżi li ma jkunux qegħdin jaqblu ma' ċerti affarijiet, ikunu jistgħu jiskattaw mekkaniżmu biex iġiegħlu lill- membri li jkunu qegħdin jaqblu jerġgħu jiddiskutu dak is-suġett.

Din hija innovazzjoni, huwa improvement qawwi fuq is-sistema li kienet teżisti qabel, u jiena naraha bħala xi ħaġa pożittiva.

Rigward is-sħubija tat-Turkija jiena ngħid li sakemm it-Turkija tibqa' miexja u tilħaq il-kriterji stabbiliti għas-sħubija tagħha bħala membru fl- Unjoni Ewropea, il-pożizzjoni ta' Malta għandha tkun favur is-sħubija tat- Turkija.

Jekk tippermettuli, rigward il-kwestjoni ta' min għandu jilħaq minflok Prodi ma nixtieqx nidħol f'ħafna dettal peress li trid isir laqgħa oħra u din il-kwestjoni għad trid terġa' tiġi diskussa.

Jien iddikjarajt pubblikament li l-ewwel preferenza tiegħi huwa Jean-Caude Juncker, pero', jekk ma jimpurtax, nippreferi ma nidħolx f'dettalji.

Naħseb li l-kwestjoni taż-żewġ terzi tal-kummissarji u ta' x'se jiġri fl- 2014, diġa' spjegajtha.

It-test Malti se jkun wieħed tajjeb, rigward il- fatt li jkun hemm an informed opinion, naqblu, u għandu jkun hemm dibattitu fil-parlament biex ikun hemm an informed opinion, u rigward il-valuri Nsara, irrispondejt diġa`.

L-Onor.

Abela staqsa dwar liema kienu l-pajjiżi li l-iktar li taw appoġġ u liema kienu dawk li l-iktar oġġezzjonaw, filwaqt li staqsa wkoll dwar ir- referendum.

Rigward dan ta' l-aħħar, diġa` weġibt.

Ejjew niftehmu, fost il- pajjiżi li l-iktar li taw appoġġ – b'daqshekk m'hu se nikxef ebda sigrieti - hemm pajjiżi żgħar u hemm pajjiżi kbar.

Kull pajjiż għandu r-realta` ekonomika u politika tiegħu, kull pajjiż jieħu pożizzjoni skond il- prijoritajiet li jara hu, pero` bil-ħsieb li l-kontribut tiegħu fl-Unjoni Ewropea jservi biex din tissaħħaħ.

U l-punt ta' tluq tagħna huwa proprju dan, li meta tissaħħaħ l-Unjoni Ewropea tkun qiegħda tissaħħaħ Malta, għax issa aħna niffurmaw parti minnha.

Issa sta għalina kif, fejn u b'liema mod nippartepiċaw f'kull inizjattiva.

It-tisħiħ ta' l-Unjoni Ewropea jfisser it-tisħiħ ta' Malta u allura ma naħsibx li għandi noqgħod ngħid min tana appoġġ u min ma taniex.

Pero' ċerti affarijiet huma pubbliċi.

Il-fatt li l-prim ministru Ingliż Tony Blair esprima l-appoġġ tiegħu għall-pożizzjoni ta' Malta, huwa xi ħaġa pubblika, jiġifieri b'daqshekk m'hu qiegħed nikxef l-ebda sigriet.

Il-prim ministru ta' l-Awstrija, Wolfgang Schussel, meta ġie f'Malta u flimkien miegħi għamel konferenza stampa, pubblikament qal li pajjiżu jaqbel mal- pożizzjoni ta' Malta fir-rigward ta' sitt siġġijiet, jiġifieri li huwa pubbliku, huwa pubbliku.

(Interruzzjonijiet) Biex inkun ġust, anke ....

Li l-presidenza Irlandiża stess aċċettat li fl-abbozz tat-test li kien se jiġi ċirkolat, jitniżżel is-sitt siġġu, kien fatt kruċjali.

Il-presidenza Irlandiża fehmet il-pożizzjoni ta' Malta and took it on board.

Irrid ngħid li meta Bertie Ahern ġie f'Malta, kien għadu kemm żar lill- pajjiżi kollha biex jittestja u jara x'inhuma l-pożizzjonijiet tagħhom rigward issues diversi.

La ġie deċiż li s-sitt siġġu jitniżżel fl-abbozz, allura żgur li kellna l-appoġġ tal-maġġoranza tal-pajjiżi membri.

Mr Speaker, jidhirli li weġibt il-mistoqsijiet kollha.

Jekk tippermettili, nagħlaq b'ringrazzjament lil dawk kollha li taw sehemhom biex stajna naslu s'hawn, lill-presidenza Taljana, li għalkemm sa Diċembru li għadda ma rnexxielhiex tressaq il-pedament, biex stajna naslu s'hawn huwa dovut għax- xogħol tajjeb li għamel il-Prim Ministru Silvio Berlusconi, matul il- presidenza tiegħu, partikolarment fl-IGC ta' Diċembru.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Irrid nifraħ lill-Prim Ministru Irlandiż, Bertie Ahern, tal-kapaċita' tiegħu li jservi ta' moderatur ħalli permezz tal-ħidma tiegħu, jinstabu s- soluzzjonijiet li jkunu fl-interess ta' l-Unjoni Ewropea, mhux ta' xi naħa jew oħra.

Kemm jien kif ukoll l-Onor.

Michael Frendo, l-Onor.

John Dalli u l-Onor.

Jason Azzopardi konna xhieda tal-kapaċita' ta' din il-persuna.

Irrid nesprimi s-sodisfazzjon li ħadt meta wara li ntlaħaq ftehim, indirizzajt lill-kunsill kollu bil-lingwa Maltija, fejn irrikonoxxejt l- importanza ta' dak li rnexxielna nagħmlu flimkien filwaqt li awgurajt li d- deċiżjoni li ħadna tgħinna nimxu 'l quddiem u li dak li ftiehmna dwaru, effettivament jiġi approvat mill-parlamenti u mir-referenda kollha.

Dak kien mument ta' apprezzament kbir għax-xogħol li Bertie Ahern irnexxielu jagħmel b'intelliġenza kbira.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Ġustizzja u l-Intern .

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' PROPRJETA'

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li l-Kamra tapprova din ir- riżoluzzjoni:

Billi hija l-politika tal-Gvern li jippromowovi l-isport kif ukoll is- sehem fil-qasam soċjali ta' għaqdiet volontarji, il-Gvern tar- Repubblika ta' Malta bi ħsiebu jagħti proprjetajiet lil Clubs u Assoċjazzjonijiet ta' l-Isports, l-iScouts u l-Girl Guides, b'titlu ta' ċens temporanju jew kera, il-proprjetajiet kif inhuma deskritti aħjar fl-abbozzi ta' ftehim imqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra għaż- żmien, biċ-ċens jew kera, u taħt il-kundizzjonijiet li jinsabu fl- istess abbozzi;

U billi huwa maħsub fil-paragrafu (c) tas-subartiklu (1) ta' l-artiklu 3 ta' l-Att Nru XXXIII ta' l-1976 dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern li art li tkun proprjeta' tal-Gvern jew amministrata minnu tista' tiġi trasferita skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad- Deputati li tkun fis-seħħ fil-waqt tat-trasferiment;

U billi huwa xieraq li t-trasferimenti fuq imsemmija jsiru skond riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut illi:-

(i) Il-proprjetajiet li jinsabu :- 1.

Art f'Pembroke (Melita Football Club)

Art f'Kordin (The Malta Girl Guides Association)

Żewġ ħwienet fi Triq il-Gżira, Gżira (Malta Girl Guides Association)

Art f'Ħal Qormi (Qormi Clay Shooting Club)

Football Pitch u kmamar f'San Ġwann (San Ġwann Football Club)

Kumpless u clubhouse f'Marsalforn (Otters Aquatic Sports Club) 7.

Ground tal-Football, pitch u kmamar f'Ħaż-Żebbuġ (Żebbuġ Rangers Football Club)

Estensjoni għal Clubhouse (Exiles Sports Club – W.P.)

Kumpless u clubhouse f'Buġibba (Bogner Beach Aquatic Sports Club)

Clubhouse u boċċi pitch fil-Mosta (Mosta Boċċi club)

Clubhouse u boċċi pitch f'Marsascala (Marsascala Boċċi Club)

Clubhouse u boċċi pitch f'Ħal Qormi (Klabb tal-Boċċi San Sebastjan)

Clubhouse u boċċi pitch f'Santa Lucija (Santa Lucija Boċċi Club)

Bini u art f'Birżebbugia limiti ta' Ħal Far (Southern Shooting Club)

Basketball court u kamra fis-Siġġiewi (Siġġiewi Basketball Club)

Art f'Casal f'Paola (Paola Wolves Sports Club)

kif deskritti aħjar fl-abbozzi tal-ftehim li jinsabu fuq il-Mejda tal- Kamra jiġu mogħtija b'titlu ta' ċens temporanju lill-Clubs, Assoċjazzjonijiet, l-iScouts u l-Girl Guides hawn fuq imsemmija għaż- żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl- istess abbozzi.

(ii) Il-proprjetajiet li jinsabu:- 1.

Clubhouse fir-Rabat, Għawdex (Victoria Hotspurs Football Club) 2.

Football Ground u Dressing rooms fil-Gudja (Gudja United Football Club) 3.

Fortizza fil-Mellieħa (Mellieħa Scout Group) 4.

Kumpless ta' l-isport fil-Ħamrun (Ħamrun Spartans Football Club)

Clubhouse u boat storage rooms fil-Floriana (Vikings Sailing Club)

Clubhouse u boat storage rooms fil-Birgu (Vittoriosa Regatta Club)

Ground tal-Football, Tennis Court u kmamar fil-Marsa (Marsa Football Club)

Il-Kumpless tal-Pixxina f'Marsascala (M'Scala Sports Club)

kif deskritti aħjar fl-abbozzi tal-ftehim li jinsabu fuq il-Mejda tal- Kamra jiġu mikrija lill-Clubs, Assoċjazzjonijiet, l-iScouts u l-Girl Guides hawn fuq imsemmija għaż-żmien, għall-iskop u skond il-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozzi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DAVID AGIUS: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, xtaqt nibda billi nipproponi dawn l- emendi:

Illi fil-kuntratt ta' konċessjoni enfitewtika favur l-Otters Aquatic Sports Club fit-tieni paġna, il-kliem "u mingħajr l-arja tagħha li sejra tibqa' public terrace" jiġu sostitwiti bil-kliem "u mingħajr l- arja tagħha li sejra tibqa' public terrace, u soġġetta għall-passaġġ eżistenti ta' 3 piedi wisa' favur il-pubbliku"; u Illi fil-kuntratt ta' konċessjoni enfitewtika favur is-Siġġiewi Basketball Club il-kliem "elfejn lira" f'paragrafu 1, jiġu sostitwiti bil-kliem "mitejn lira".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DAVID AGIUS: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dawn ir-riżoluzzjonijiet huma maqsumin f'żewġ kategoriji.

L-ewwel kategorija hija dik ta' konċessjonijiet emfitewtiċi u t-tieni kategorija hija dik ta' għoti ta' kiri.

Għaliex uħud mill-għaqdiet se jieħdu ċens u wħud se jieħdu kiri?

Żgur li mhux skond id- distrett tal-Ministru, kif darba pprova jinkini l-Onor.

Brincat, anzi hawnhekk kważi kważi hawn għaqdiet minn kullimkien ħlief mid-distretti tiegħi.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux din id-darba, dejjem hekk kienu, u l- Marsa kemm-il darba ħadet is-sehem tagħha.

Jista' jkun li f'ċerti postijiet il-gvern għad m'għandux titolu u għalhekk ma jistax jittrasferixxi proprjeta' b'ċens.

Il-kapitlu 88 tal-liġijiet ta' Malta jagħti d-dritt lill-gvern li jagħti b'kera, mhux b'ċens, art esproprijata mingħand il-privat li tkun għadha ma ġietx akkwistata permezz ta' kuntratt.

Fejn l-art hija tal-gvern jew ġiet akkwistata mill-gvern mingħand il- privat, allura jista' jsir trasferiment b'ċens.

Kull trasferiment ta' proprjeta' li se jsir lil clubs sportivi ġie approvat wara li ġie mgħarbel mill-Kunsill Malti għall-Isport, li llum huwa korporazzjoni pubblika u għandu l-liġijiet tiegħu.

Din id-darba m'humiex se jsiru trasferimenti ta' proprjeta' lil għaqdiet filantropiċi, ħlief għall-girl guides association.

Nistgħu ngħidu li t- trasferimenti se jsiru lil għaqdiet ta' sport tal-baħar, lil clubs tal- boċċi, lil football clubs u lil basketball clubs.

Illum fil-gazzetta "The Times" ġie mxandar li l-president tal-Vikings Sailing Club – u jien kelli l-unur li mmur nara lil dan il-post – talab it- titolu u donnu li l-provvidenza divina pprovdiet mill-ewwel għax illejla stess bdejna niddiskutu biex proprju nagħtu titolu lill-Vikings Sailing Club.

Ovvjament il-mozzjoni ilha xahrejn li ġiet ippreżentata, pero' forsi mhux kulħadd kien jaf li l-parlament diġa' beda jiddiskuti dan it-titolu.

Kien hemm affarijiet oħra li kellna ngħaddu, bħal liġijiet, pero' ma ninsewx li mozzjonijiet bħal dawn iridu jgħaddu mill-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika.

Mr Speaker, f'dan l-istadju nixtieq ngħid li ma nafx kemm għad fadal utilita' li dawn il-mozzjonijiet ngħadduhom mill-Kumitat Permanenti dwar il- Verifika.

Jien m'iniex qiegħed ngħid li se nbiddel il-liġi, pero' s'issa, ħlief f'okkażjoni waħda, kull riżoluzzjoni, kemm jekk kienet kontroversjali kif ukoll jekk le, minkejja li ntbagħtet għand il-Kumitat dwar il-Verifika ....

Irrid ngħid li teknikament, dan il-kumitat m'għandux x'jaqsam ma' dawn il-mozzjonijiet imma biex ma noqogħdux noħolqu kumitat ieħor, meta fl-1999 konna għaddejna l-emenda, iddeċidejna li nibagħtuhom f'dan il-kumitat.

Bil-liġi suppost li meta riżoluzzjoni ma tkunx kontroversjali, ma terġax tiġi diskussa fl-awla plenarja.

Issa qiegħed jirriżulta li kull darba li jkollna riżoluzzjoni, kemm jekk tkun kontroversjali kif ukoll jekk ma tkunx, qegħdin nispiċċaw biex niddiskutuha darbtejn.

Bil-pretest jew raġuni – skond liema naħa ta' l-argument wieħed ikun qiegħed – għandna nagħtu l-opportunita' lill-65 deputat biex jiddiskutiha.

Ovvjament, id- deputati kollha għandhom l-opportunita' li jagħmlu dan.

Min ma jiġix biex jiddiskuti ma jkunx tort tan-nies li qegħdin hawnhekk biex jiddiskutu din il-mozzjoni.

Meta l-gvern ippropona dik il-liġi ried li fejn ikun hemm biċċa għadma iebsa jew fejn ikun hemm xi ħaġa li ma nkunux qegħdin naqblu dwarha, infettquha, ngħarbluha u neżaminawha f'dan il-kumitat biex ta' l-inqas inkunu nafu fejn qegħdin naqblu u fejn le.

GĦar-rigward ta' din ir- riżoluzzjoni m'hawn l-ebda xamma ta' kontroversja, għax m'hemmx involuti l- Każin Malti jew xi biċċa art biex tinbena lukanda jew xi biċċa art għal xi partit politiku.

Hawnhekk għandna nvoluti biss il-girl guides association u bosta għaqdiet sportivi.

Meta din ir-riżoluzzjoni tressqet quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il- Verifika, iż-żewġ naħat qablu li ma fiha xejn kontroversjali, iżda minkejja dan kollu, l-oppożizzjoni qalet li riedet dibattitu plenarju biex tagħmel diskussjoni ġenerali dwar it-trasferiment ta' proprjeta' tal-gvern.

Allura ejjew niftiehmu biex ma nibqgħux nibagħtu r-riżoluzzjonijiet parlamentari quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika u nerġgħu mmorru lura għas- sistema l-antika, u ċioe' li niddiskutu kollox f'din il-Kamra.

Fl-opinjoni tiegħi l-oppożizzjoni m'hijiex qiegħda tagħmel sens meta filwaqt li qiegħda tgħid li taqbel ma' din ir-riżoluzzjoni, xorta waħda trid tiddiskutiha hawnhekk.

L-iskop ta' dik il-liġi kien biex dak li dwaru ma naqblux, ngħadduh mill- għarbiel darbtejn biex nistabbilixxu x'inhuma l-punti ta' kontroversja.

Allura anke dak li dwaru naqblu għandna ngħadduh mill-għarbiel darbtejn?

Ġejna fis-sitwazzjoni fejn jien immur fil-kumitat, naqra r-riżoluzzjoni ....

(Interruzzjonijiet) Kif għandha d-dritt li tagħmel.

Jien m'iniex qiegħed ngħid li l-oppożizzjoni m'għandhiex dritt li tagħmel dan.

L-oppożizzjoni tgħid li trid tgħaddi għad-diskussjoni plenarja, il-liġi tgħid li jekk ma naqblux ilkoll kemm aħna, bilfors irridu niġu hawnhekk, u wara ħames minuti - kemm meta kien jippresjedi l-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika l-Onor.

Lawrence Gonzi, kif ukoll meta kont nippresjedih jien bħala l-leader of the House – suq ħalli mmorru ħalli nerġgħu niġu hawnhekk.

Jien niftakar biss okkażjoni waħda - li kienet titratta dwar għotja urġenti ta' akkomodazzjoni alternattiva, meta ħadna proprjetajiet biex nagħtuhom lill-Viset – meta lkoll qbilna fil-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika u ġejna hawnhekk għall-vot biss, mhux għad-dibattitu.

Qiegħed ngħid dan biex forsi anke f'dan id-dibattitu, nisma' l-opinjonijiet ta' ħaddieħor miż-żewġ naħat tal-Kamra dwar jekk għandniex immorru għas-sistema kif kienet qabel jew għal xi sistema oħra.

Jiena naf li l-Onor.

Brincat, li huwa x-shadow minister f'dan is-suġġett, dejjem joħroġ b'xi proposta ġdida, kif ġieli għamel fil-passat, jew b'xi proposta li aħna naqblu magħha biex nilħqu kompromess.

Qiegħed ngħid dan kollu għax qiegħed inħoss li nkunu qegħdin naħlu l-ħin meta mmorru quddiem dak il-kumitat biex nerġgħu naqraw dak li qiegħed naqra hawnhekk.

Il-kundizzjonijiet kollha ta' dawn il-kuntratti huma bejn wieħed u ieħor l- istess bħal dawk tal-kuntratti li saru f'dawn l-aħħar snin, u ċioe' li meta jingħata ċ-ċens, ikun hemm żieda gradwali matul iż-żmien, il-gvern u l- kunsilli lokali għandhom id-dritt li jużaw il-proprjetajiet in kwestjoni għal ġimgħatejn fis-sena, li mhux bilfors ikunu konsekuttivi, id-dħul ma jmurx fil-fond konsolidat imma jgħaddi għand il-Kunsill Malti għall-Isport u għalkemm l-emfitewta jew il-kerrej m'huwiex intitolat li jassenja l- emfitewsi jew il-kirja jew jagħti b'sub-emfitewsi jew jissulloka, dan ma japplikax jekk l-isports club jagħti faċilitajiet ta' bar, catering jew servizzi oħra, basta ma tinbidilx in-natura prinċipali tal-kumpless.

Per eżempju fil-każ tas-Siġġiewi Basketball Club qiegħed jingħad li l- proprjeta' li se tiġi trasferita tista' tintuża biss għal faċilitajiet sportivi u tista' tinkludi uffiċini għall-amministrazzjoni sportiva, gymnasium, sports clinics u faċilitajiet oħra għal min juża jew jiffrekwenta din il-proprjeta'.

Dan ifisser li jista' jinfetaħ ħanut taż- żraben jew tal-gears ta' l-isport.

Qiegħed ngħid dan għax ħafna drabi, l-NGOs u l-għaqdiet sportivi jitolbu dritt reali ta' emfitewsi fuq l-art biex ikunu jistgħu joffruh bħala kollaterali f'każ li jieħdu xi loan mill-bank.

F'każ li huma ma jħallsux il-loan u l-bank jieħu over il-proprjeta', il-bank huwa obbligat li jużah biss għal skop sportiv, mhux għal skop spekulattiv jew għal skop residenzjali.

Kundizzjoni oħra li bdiet tiġi inkluża f'dawn il-kuntratti minn tliet snin 'l hawn hija dik li tgħid li kwalunkwe kwestjoni li tinqala', kemm mill- gvern kif ukoll mill-privat, trid tiġi riferita liċ-ċentru ta' l-arbitraġġ.

Din il-kundizzjoni ma bdietx issir biss fil-każ ta' għoti ta' proprjeta' mill-parlament imma bdiet tiddaħħal ukoll f'kull trasferiment ta' proprjeta' tal-gvern, kemm dak li jsir b'riżoluzzjoni parlamentari kif ukoll dak li jsir permezz ta' tender.

Mr Speaker, ma fadalli xejn iktar x'inżid, ħlief li nispjega ż-żewġ emendi li għamilt u l-emenda li għaddiet mill-Kumitat tal-Kamra.

Mill-Kumitat tal-Kamra għaddiet emenda, bi qbil miż-żewġ naħat, biex fir- rigward ta' l-Exiles, żdied l-għoli mill-art, b'korrezzjoni għal kuntratt ieħor.

Ressaqna imbagħad żewġ emendi oħra, li qrajt fil-bidu ta' din is-seduta, fejn waħda minnhom saret għax fir-rigward tas-Siġġiewi Basketball Club, fil- kliem ħarġet iċ-ċifra ta' 2000 u fil-figuri ħarġet iċ-ċifra ta' 200, meta din ta' l-aħħar hija ċ-ċifra korretta.

It-tielet emenda tressqet għax fir-rigward ta' l-Otters Club ta' Marsalforn, deputat li kien preżenti f'dak il-kumitat ġibidli l-attenzjoni li ħdejn il-klabb jeżisti passaġġ tal-konkos, li hu miftuħ għall-pubbliku, u għalkemm huwa fl-interess tal-klabb li dan il-passaġġ jibqa' miftuħ, għax inkella n-nies ma jkunux jistgħu jaslu għall-istess klabb, huwa tajjeb li ngħidu li l-konċessjoni emfitewtika qiegħda ssir soġġetta għall-passaġġ eżistenti ta' tliet piedi, li huwa miftuħ għall-pubbliku in ġenerali, biex ma jmurx ikun hemm xi ħadd bravu li jipprova jostakola lill-pubbliku milli jidħol hemmhekk, avolja m'huwiex fl-interess tal-klabb li jsir dan.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Brincat.

ONOR.

JOE BRINCAT: Mr Speaker, il-Ministru għadu kif staqsa jekk huwiex tajjeb li noqogħdu mmorru quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika, fejn ħafna drabi f'dan il-kumitat ma jkunx hemm qbil, imbagħad niġu f'din il-Kamra fejn din id-darba, il-65 membru kollha jkollhom l-opportunita' li jitkellmu.

Il-liġi li rrifera għaliha l-Ministru kienet saret biex ikun hemm il-kontroll tal-parlament fuq kif il-ministru ta' l-artijiet jiddisponi mill-artijiet, biex ma jaħsibx li dawn tahomlu n-nannu.

Din il- liġi saret fi żmien amministrazzjoni Laburista ħalli tinqata' darba għal dejjem l-idea li l-ministru huwa l-baruni tal-barunijiet, il-landlord ta' Malta.

L-Onor.

Borg qal – u dan huwa minnu – li meta kien ministru hu, kollox kien qiegħed imur għall-eżami fil-kumitat, ħalli d-dettall imur fil-kumitat.

GĦalhekk staqsa għaliex m'għandniex niġu f'din il-Kamra mill-ewwel, mingħajr ma mmorru fil-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika, peress li hemmhekk kważi qatt ma naqblu.

Jien naħseb li kien il-Ministru stess li qajjem il-kwestjoni tat-tielet triq, fejn il-liġi tibqa' kif inhi, il- kumitat jibqa' kif inhu, iżda jinbidel il-mod ta' kif jiffunzjona.

L-ewwel ħaġa li l-Ministru għandu jaċċetta hi li filwaqt li huwa konvenjenti għal dan il-parlament li jkollu quddiemu mozzjoni waħda, meta din il-mozzjoni tkun tinkorpora fiha bosta riżoluzzjonijiet, bħal bajda b'ħafna isfra, peress li jkun irid jittieħed vot globali, mhux neċessarjament se jkun hemm qbil.

Dan għaliex ikunu qegħdin jitpoġġew ħafna affarijiet ma' xulxin, avolja fl-istess seduta, bil-konsegwenza li jkun hemm min jaqbel ma' l-ewwel ħamsa imma mas-sitt waħda ma jaqbilx.

Iżda jien immur oltre minn hekk.

Peress li s-seduta tal-kumitat tixxandar fuq ir-radju – u hawnhekk nitlob lill-Ministru biex jagħti kasi –u għalhekk l-oppożizzjoni se tinstema' tgħid li taqbel jew ma taqbilx, jien ngħid li l- Kumitat Permanenti dwar il-Verifika għandu jkun, iżda l-funzjonament tiegħu jrid ikun fi stadju preliminari ta' trattattivi ħalli kulħadd jaħseb minn qabel, mhux il-ministru jiġi b'kuntratt li imbagħad ma jiġix aċċettat.

Qiegħed ngħid dan għax jekk jien nara xi ħaġa ħażina f'kuntratt, per eżempju fil-kuntratt tal-football club tal-Marsa, bħala membru parlamentari għandi d-dover li niġbed l-attenzjoni tal-Ministru, iżda jekk il-kuntratt ikun diġa' lest u jgħid ngħid li ma naqbilx miegħu, il-klabb tal-Marsa se jgħid li bil-Malti, jien waħħaltulhom.

GĦalhekk, il-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika, peress Ii huwa a scrutinising committee ....

Jien mhux lill-Ministru biss qiegħed ngħid b'din il-biċċa xogħol.

L-aħħar darba ċċajtajt miegħu għax kien qiegħed jitkellem dwar id-distrett tiegħu.

Issa, biex ipattihieli lura, qegħdin nitkellmu dwar id-distrett tiegħi, dwar il-Marsa football club, Ta' Lourdes u postijiet oħrajn.

Mr Speaker, irridu nżommu f'moħħna li filwaqt li l-ministru responsabbli mill-artijiet jista' jinbidel, u mhux neċessarjament għax jinbidel il- gvern, iżda jista jinbidel anke mill-istess partit, in-nies fid-dipartiment ta' l-artijiet, ħafna drabi ma jinbidlux.

Dan id-dipartiment huwa post delikat ħafna.

Jekk wieħed ma jkunx qiegħed jara kif qegħdin isiru t- trattattivi ma jistax ikun qiegħed f'pożizzjoni li lill-ministru jiftaħlu għajnejh jew jagħtih l-opinjoni tiegħu.

GĦalhekk, waħda mill-affarijiet li hemm bżonn li jsiru hi li fil-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika, naqblu dwar il-prinċipji u l-kundizzjonijiet li jkunu inderogabbli, ħalli l- ministru jagħti struzzjonijiet lid-dipartiment ta' l-artijiet li jekk dawk il-kundizzjonijiet ma jiġux aċċettati kif inhuma, m'humiex se jinbidlu xi partijiet ħalli b'dawk id-dokumenti kollha, ħadd ma jinduna.

Dawk iridu jkunu kundizzjonijiet inderogabbli.

Ħalli nagħti eżempju.

Kulħadd jaqbel li jingħataw faċilitajiet għall- isport u li dawn ma jsirux santa sanctorum.

Ilkoll naqblu li għalkemm dawn il-faċilitajiet ikunu jappartjenu lil għaqda partikolari, iridu jkunu aċċessibbli għal ħaddieħor biex filwaqt li jkun hemm ċertu kontroll, isir użu massimu minn dawn il-faċilitajiet.

Din hija xi ħaġa importanti għax b'hekk biss inkunu qegħdin ngħinu lill-qasam ta' l-isport.

Huwa ħażin li kulħadd jingħalaq fit-territorju tiegħu u ma jħalli lil ħadd imissu, għax minflok ikun qiegħed jiġi mgħejjun l-isport, ikun ingħata titolu lil xi ħadd biex jiġi eskluż ħaddieħor.

L-attivitajiet sportivi jkunu tajbin meta jkunu aċċessibbli.

Ħalli nagħti eżempju mill-passat.

Meta kont għadni tifel, ix-xagħra tal-Furjana kienet tintuża mis-Seminarju, mit-tfal ta' Balzunetta, mit-tfal tal-Furjana, mit-tfal tal-Belt, għax kienet miftuħa minn kullimkien.

Hekk kif ix-xagħra ingħalqet bil- barrikati, ma baqgħetx aċċessibbli għal kulħadd.

Meta fil-Marsa sar tennis court, iċ-ċavetta kienet għand xi ħadd partikolari.

Allura, meta kien ikun irid jilgħab hu, ma kellux problemi għax kemm imur jiftaħ u jidħol jilgħab, iżda meta kienu ikun irid jilgħab ħaddieħor, kien ikollu jmur ifittxu biex jiddobba ċ-ċavetta.

Mela jekk verament irridu ngħinu lill-qasam sportiv, irridu naħdmu fuq il- kwestjoni ta' l-aċċessibilita' għax inkella jista' jkun li nkunu qegħdin ngħinu lil clubs sportivi li mhux neċessarjament ikollhom interess fl- isport għal kulħadd.

L-isport huwa sabiħ meta huwa għal kulħadd, meta fih jipparteċipaw it-tfal, il-ġenituri, eċċ. Jien nieħu gost nara lit-tfal jilagħbu bil-ballun fuq il-ħaxix f'Ta' Qali.

Huwa f'postijiet bħal dawn, li huma aċċessibbli għal kulħadd, li n-nies jipparteċipaw.

Meta wieħed jagħmel il-barrikati u jaqfel l-enclosures ma jkunx qiegħed iżid il- parteċipazzjoni fl-isport imma jkun qiegħed inaqqasha.

Mr Speaker, il-klawsola li titratta dwar l-accession, il-kirja jew l- emfitewsi, bil-mod ta' kif qiegħda tiġi drafted ma naħsibx li tirrispekkja l-intenzjoni tal-Ministru li tkun klawsola riżoluttiva tal-kuntratt.

Ma nafx jekk il-Ministru jaqbilx miegħi jew le, pero' din il-klawsola hemm bżonn li ssir għax jekk jien għandi emfitewsi u nittrasferiha lil ħaddieħor, inbiegħ iċ-ċens, jekk fil-kuntratt ma jkunx hemm stipulat li dan jista' jiġi riżolt minħabba l-vjolazzjoni ta' dik il-kundizzjoni, inkun nista' niskappa minnha.

Ilkoll nafu li wieħed jista' jiddisponi miċ-ċens u għalhekk, jekk fil-kuntratt, din il-klawsola ma tkunx riżoluttiva .....

(Interruzzjonijiet) Ma jħallasx iċ-ċens.

(Interruzzjonijiet) Jużaha għal skop ieħor li ma jkunx dak stipulat.

(Interruzzjonijiet) Nittama li dik tkun a standard condition kullimkien u tibqa' hemmhekk.

(Interruzzjonijiet)

Huwa għalhekk li jien qiegħed nistieden lill-Ministru biex meta jkun hemm mozzjonijiet bħal dawn, iressaqhom waħda waħda, jgħidilna x'se jkunu l- varjazzjonijiet bejn il-kuntratt u l-istandard conditions qabel ma jasal għad-draft finali u niltaqgħu fl-abbozz biex inkunu nistgħu niddeċiedu jekk l-affarijiet humiex qegħdin tajbin jew jekk ikunx hemm xi green light jew red light.

Mil-lista kollha li għandu l-Ministru, hemm partijiet li dwarhom, definittvament naqblu, u hemm partijiet oħrajn li dwarhom għandna ċertu dubju.

Per eżempju fil-każ ta' l-exiles, fejn se jogħla mil-livell tal-baħar u jitla' 'il fuq mil-livell tat-triq, naħseb li dalwaqt se naraw applikazzjoni quddiem il-MEPA biex isir xi restaurant jew affarijiet "anċillari għall-isport".

Jekk wieħed huwa dilettant....

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Brincat.

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma naqbilx li dawn il-faċilitajiet jintużaw għal skopijiet li m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-isport, għax inkella iva, nibdew nagħmlu spekulazzjoni fuq art tal-gvern, pero` jekk isir restaurant li jkun iservi anke għal min m'huwiex membru, b'daqshekk m'hijiex se taqa' id- dinja.

Niftakar li ċerti postijiet f'Tas-Sliema, taħt amministrazzjonijiet differenti ingħataw permessi ta' din ix-xorta u llum il-ġurnata kważi kważi huma separati mill-faċilita` sportiva, pero` jagħmlu parti mill-konċessjoni emfitewtika u d-dħul imur għand il-klabb.

La rridu nkunu laxki żżejjed u lanqas irridu nkunu esaġerati.

ONOR.

JOE BRINCAT: Inkella rridu nivvintaw li f'pajjiżna, u l-Onor.

Mifsud Bonnici....

Hemm sport ieħor, li ma jissemmiex, u ċioe' l-isport ta' l-ikel, fejn wieħed jimpika ma' ħaddieħor dwar kemm jirnexxielu jiekol.

Dak huwa sport ukoll u allura, li lil xi ħadd tagħtih il-faċilita`.....

(Interruzzjonijiet) Le, iżda hawn min l-isport tiegħu hu kemm jiekol u kemm jixrob, pero' ma naħsibx li dik hija l-intenzjoni.

Li l-Ministru jgħid li għax f'postijiet oħrajn sar hekk....

Jekk nimxu fuq l-argument li għax lil Nettuno tajnih, allura lil ħaddieħor irridu nagħtuh ukoll, ikollna noħorġu minn Tas-Sliema u nsemmu postijiet oħrajn li ma ngħatawx dawn il- faċilitajiet.

Ejjew nagħmluha ċara li din se tippresta ruħha mhux għall-iskop li għalih qiegħda tingħata.

Issa jekk il-Ministru, fl-interpretazzjoni tiegħu, l- ewwel jaqra klawsola 18 tal-kuntratt, fejn jgħid li dak huwa użu differenti milli għall-attivita' sportiva, imbagħad jgħid li billi jinfetaħ restaurant ma jkun qiegħed isir xejn ħażin....

Ejjew nitkellmu ċar u ma noqogħdux nilagħbu bil-bżallu.

Jew se jingħataw il-proprjetajiet biex jinfetħu r- restaurants jew biex isiru attivitajiet sportivi.

Jekk se jinfetaħ gym, mod, imma jekk se jinfetaħ restaurant, mod ieħor.

Ovvjament wieħed jista' jargumenta li r-restaurant se jinfetaħ biex mill- flus li jdaħħal ikun jista' jiġi ffinanzjat l-isport.

Diġa' bdejna ma ninterpretawx l-affarijiet l-istess.

Din is-sitwazzjoni hija l-istess bħal dik ta' Birkirkara, fejn dan sar sportiv ħafna, għax dik hija l-aħjar dieta' li wieħed jista' jieħu biex iżomm ruħu fit, pero' ċertament li dan m'huwiex konduttiv għall-isport.

Hemm bżonn li niddefinixxu x'inhu sport.

Jekk se ngħidu sport kompetittiv biex ikun hemm il-finanzjament, allura qegħdin inħeġġu li jkun hemm ċerta spekulazzjoni.

Ma nixtieqx nara dak it-tip ta' żvilupp ta' l-isport.

Jien nieħu gost nara l-iżvilupp ta' l-isport meta jkun hemm iż-żgħar jipparteċipaw.

(Interruzzjonijiet) Jimporta?

Issa ngħidlek kif se tħallas lill-coaches!

Jew se nagħtu lil kulħadd l-istess, jew inkella, permezz ta' proprjeta' tal-gvern se niffavorixxu lil klabb iktar mill-ieħor u allura se jkun hemm klabb sinjur, għax għamlu l-gvern sinjur, u klabb ieħor li ma jkollux flus u allura ma jkunx jista' jħallas fees ta' players iktar rinomati minn oħrajn.

Dan m'huwiex sport imma huwa the business of sports, li huwa differenti mill-isport.

Billi l-Onor.

David Agius qiegħed jgħolli rasu....

Iva, illum wieħed irid jagħmel distinzjoni bejn l-isport u the business of sports.

Jekk il-ħabib tiegħi huwa dilettant tal-football, bħali, jaf li fil-World Cup, il-players il-kbar nett....

Il-bieraħ kien hemm dibattitu kbir dwar il-players li llum, l-immaġini tagħhom saret tqum il-flus.

Xi ħadd li kont qiegħed nitkellem miegħu fuq it-telefon qalli li ma jaħsibx li Del Piero se jiġri ħafna għax deher bosta drabi jixrob l-ilma, imbagħad ħa żball u bela' l-għasfur.

Qiegħed ngħid dan għax fuq it-televiżjoni iktar naraw lil Del Piero f'reklam fejn jidher jixrob l-ilma, bl-għasfur maġenbu.

L-immaġini tal-players saret business.

Dr. Mifsud Bonnici, x'qiegħed tara stramb f'dan li qiegħed ngħid?

Illum din hija l-image.

Tant hu hekk li meta Maradona qabad il-vizzju tad-droga, ċerti nies sensati bdew jgħidu li aħna qegħdin ngħollu persuni partikolari b'ċertu mod, biex imbagħad they let down the image li jkunu jridu jwasslu liż-żgħażagħ.

Jekk verament irridu l-isport f'pajjiżna, ma nistgħux nemmnu biss fil- business of sports.

(Interruzzjonijiet) Tgħidlix dan, għax jekk inti tgħidli li l-isport kollu huwa flus, nispiċċaw biex in-nies titlef il- fiduċja f'dak l-isport, għax min ikun qiegħed jinteressa ruħu bis-serjeta' jgħid għalfejn se jmur jara partita football, li tista' tkun irranġata?

Minn fejn qegħdin iġibu l-flus dak u l-ieħor?

(Interruzzjonijiet) Tgħin lil kulħadd indaqs, mhux lil wieħed, għax kien hemm l-opportunita', tajtu, u lill- ieħor ma tajtux.

Inkella tkun qiegħed tintervjeni fil- kompetizzjoni u fil-possibilitajiet tal-parteċipanti.

Jien immur oltre minn hekk.

Kemm-il sport qiegħed jaqa' lura għax m'huwiex qiegħed jingħata l-importanza li tingħata lil dixxiplini oħrajn?

Huwa f'dan ir-rigward fejn il-Ministru għandu verament jagħti kas.

Hawn ħafna attivitajiet sportivi li għandhom ikunu iktar aċċessibbli għaż-żgħar, mingħajr il-ħtieġa ta' flejjes kbar biex jipparteċipaw.

Sfortunatament, dan m'huwiex qiegħed isir.

Iktar ma l-Onor.

David Agius jinterrompini, iktar nikkonferma li l-isport huwa flus, għax mingħajr flus, il-coaches ma jkunux jistgħu jitħallsu.

Żmien ilu konna nistgħaġbu għax player Ingliż kellu Lm100 paga fil-ġimgħa.

Illum player Ingliż għandu Lm100 kull sekonda.

Iżda b'dan kollu, x'messaġġ qiegħed jgħaddi lin-nies, il-messaġġ ta' l-isport jew il-messaġġ tal- kompetizzjoni?

Din hija waħda mill-affarijiet importanti.

Issa jekk ikun hawn min jgħid li jekk klabb sportiv jingħata l-faċilita' li jiftaħ restaurant, jaqla' l-flus biex ikun jista' jiffinanzja l-isport, jiena ngħid li this is a very roundabout way of doing things.

Ħalli nagħti eżempju li b'kumbinazzjoni kont qiegħed niddiskutih ilbieraħ.

F'pajjiżna dalwaqt jibda' l-għawm.

GĦalkemm f'ħafna postijiet, il-kwalita' ta' l-ilma tiġi ttestjata, xorta tibqa' l-biża' li xi speedboat ittajjar lil xi għawwiem.

Isiru r-regolamenti, jinqabdu erba' min-nies u ġieli jinqabad min m'għandux ħtija, biex għallinqas ikun inqabad xi ħadd.

Jien nippretendi li għandu jkun hemm areas magħluqin b'xi blalen u bagi biex ma jidħlux muturi tal-baħar fiha.

Anke permezz ta' affarijiet bħal dawn inkunu qegħdin ngħinu fl-isport, għax billi jkun hemm klabb li jilgħab biss il-waterpolo, imbagħad in-nies ma jinżlux jgħumu, ma jkunx qiegħed isir ġid għall-isport.

Iva, f'pajjiż li hu mdawwar bil-baħar, in-nies jippreferu jixxemxu milli jgħumu.

Fejn immur ngħum jien, ġieli jkun hemm ir-Russi, li għalkemm f'pajjiżhom m'għandhomx baħar, ħlief għall-Black Sea, jgħumu qishom ħuta.

Imbagħad il- Maltin, biex jinżlu fil-baħar irid ikun brodu.

Karfusa jkun jonqsu, għax melħ ikun fih!

Ir- Russi jibdew jgħallmu lit-tfal tagħhom kif jgħumu minn mindu jkunu żgħar.

Dak huwa t-tip ta' sport li rridu nagħtu kas.

(Interruzzjonijiet) Aħna għandna l-baħar taħt imneħirna u m'aħniex dilettanti.

Dan huwa t-tip ta' sport li qiegħed nirriferi għalih.

L- attivitajiet l-oħrajn m'humiex li wieħed rebaħ trophy u l-ieħor le, għax tgħaddi sena u kollox jintesa.

GĦaliex m'għandniex nikkonċentraw bis- serjeta' fuq dawn l-attivitajiet?

Il-Ministru qal li se tingħata proprjeta' lill-klabb tal-Marsa.

Jien nittama li dik l-area fil-Marsa, li kienet pjuttost mitluqa u li issa, grazzi għax-xogħol li għamel il-kunsill lokali, ġiet mibdula fi ġnien sabiħ fejn in-nies jistgħu jirrikreaw ruħhom, ma tinbidilx f'secluded area biex tintuża mill-football club u ma tkunx aċċessibbli għan-nies.

Jekk isir hekk nispiċċaw fis-sitwazzjoni fejn l-isport isir business għal ċerti nies.

Ovvjament, il-klabbs sportivi għandhom bżonn il-finanzjament, pero' għandu jkun dan l-ewwel prijorita'?!

L-idolu tiegħi fl-isport – u ngħid dan b'ċerta simpatija, għax meta kont membru ta' l-MFA, għalkemm kien anzjan, xorta kien jiġi jiġġieled il- każijiet – huwa Ġanni Bencini tal-Melita FC, klabb li kien tradizzjoni enormi ta' l-isport f'pajjiżna.

Kienet il-benniena tal-Melita FC li tat players lil diversi....

Fi programm li kont qiegħed insegwi, player antik beda jgħid li biex jilagħbu kienu jmorru fil-klabb, ibiddlu l-ħwejjeġ hemm imbagħad jaqbdu x-xarabank biex twassalhom fil-ground.

Illum lanqas dik l- attivita' soċjali bejn il-players m'għadha teżisti.

Illum player jasal bil- karozza tiegħi, ibiddel u jitlaq.

Dan meta suppost jinbena a team spirit.

Mr Speaker, qiegħed ngħid dan kollu għax huwa inutli li nipparteċipaw fl- isport biex taparsi nipparteċipaw, għax b'hekk ma nkunux qegħdin ngħinu lill-isport.

Il-Ministru, filwaqt li jista' jkollu l-intenzjonijiet it- tajba kollha, irid jara li dak li jsir, mhux biss isir b'konsultazzjoni mal- klabbs involuti imma li fuq kollox ikun fair għal kulħadd.

Hemm bżonn li naraw li dak li nistgħu nagħtu lil wieħed, nistgħu nagħtuh lill-ieħor.

Jien nappella lill-Ministru biex bħal missier ta' familja, ikun preparata li bħalma se jagħti lil wieħed, jagħti lill-ieħor.

Il-Ministru qal li hemm ċerti artijiet li ġew esproprijati, li l-gvern għad m'għandux titolu tagħhom u se jikrihom lil ħaddieħor.

Din l-istorja ilha tirrepeti ruħha.

(Interruzzjonijiet) Hekk għedt.

Qiegħed nikkwotak tajjeb.

Ċerti proprjetajiet qegħdin jingħataw b'kirjiet għax il-gvern għad m'għandux it-titolu tagħhom.

Mr Speaker, jien niġbed l-attenzjoni tal-Ministru....

(Interruzzjonijiet) Fis-27 ta' Marzu, 2003, il-qorti kostituzzjonali Maltija bagħtet sentenza ta' Emanuela Vella kontra l-kummissarju ta' l-artijiet, quddiem dan il- parlament, biex aħna nieħdu l-miżuri.

Dan sar peress li hemm partijiet mil- liġijiet ta' pajjiżna li jivvjolaw il-kostituzzjoni u l-konvenzjoni Ewropea.

F'sena sħiħa ma ġara xejn.

(Interruzzjonijiet) Fil-qorti kostituzzjonali, maqtugħa!

Mhux talli hekk, talli l-kummissarju ta' l- artijiet, interpellat biex iħallas id-danni u l-ispejjeż tal-kawża, madwar erba' xhur ilu bagħat ittra....

(Interruzzjonijiet) Le, ara l-punt legali.

(Interruzzjonijiet) Il-punt legali huwa mirbuħ, il-kummissarju ta' l-artijiet ġie kkundannat biex iħallas Lm500 u ma ħallashomx.

Lanqas l- ispejjeż tal-kawża ma ħallas.

Jien qiegħed ngħid li se nidħol....

(Interruzzjonijiet) Le, mela l- Ministru lanqas jaf.

Il-qorti kostituzzjonali ġabet....

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, jekk ma waslitx....

ONOR.

TONIO BORG: .... jew nagħtux camping site li bdiet fi żmienkom.

ONOR.

JOE BRINCAT: Mr Speaker, qalu li l-artiklu dwar l-esproprjazzjoni kif inhu qiegħed jivvjola lill-kostituzzjoni.

GĦalhekk il-qorti kostituzzjoni bagħtet dan quddiem il-parlament biex jikkoreġih.

Jekk il- Ministru ma jafx b'dan, inġiblu kopja mill-internet.

Mr Speaker, jekk din ma waslitx hawnhekk, il-ħtija m'hijiex tiegħek għax f'dak iż-żmien kienet qorbot l-elezzjoni.

Jekk ma twasslitx mill-posta ta' Malta....

Issa kollox bl-air mail qiegħed jintbagħat, għax fil-posta hemm il-briegħed, u l- briegħed għandhom il-ġwienaħ.

Mr Speaker, nagħlaq b'dak li għedt fl-introduzzjoni ta' dan l-intervent, u ċioe' li aħna ninsabu lesti li nikkooperaw fir-rigward tal-Kumitat Permanenti dwar il-Verifika, pero' ejjew ma niġux bil-ħobża magħġuna lesta.

Jekk il-ħobża tkun qiegħda tintagħġen biex tinħema, aħna nkunu lesti li niddiskutu iżda jekk il-ħobża tkun ħierġa mill-forn, aħna jkollna neżaminawha bil-mod għax ma nkunux nafu x'fiha.

Jekk il-Ministru jrid li nkunu preżenti waqt l-għaġna – mhux fl-istadji kollha – biex nagħtuh il- parir ġenwin tagħna, inkunu qegħdin naqdu d-dover tagħna taħt is-sistema li ħoloq hu stess.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru bil-permess ta' l-Onor.

Brincat.

ONOR TONIO BORG: Mr Speaker, ħafna drabi l-Onor.

Brincat jgħid ħafna affarijiet li jien ma naqbilx magħhom, pero' ġieli joħroġ b'xi ħaġa li dwarha nkunu naqblu.

Jien ma nsib ebda oġġezzjoni biex għall-futur, meta jkollna riżoluzzjonijiet bħal dawn, ngħaddihom lill-oppożizzjoni fi stadju iktar bikri, bl-intiża li tgħidilna fejn sabet l-problemi u fejn le.

B'hekk inkun nista' nressaq xi riżoluzzjonijiet b'mod separat, biex jgħaddu mill-kumitat biss, filwaqt li nkun nista' niġbor f'mozzjoni waħda lil dawk li jkollhom bozza ħamra – kif qal l-Onor.

Brincat stess – u f'mozzjoni oħra lil dawk li jkollhom bozza ħadra.

ONOR JOE BRINCAT: M'hemmx għalfejn tgħaddi l-kopja kollha tal-kuntratt.

(Interruzzjonijiet) Letter of intent li tgħid li hemm il-ħsieb, hemm it- talba, qegħdin naraw dawn il-kundizzjonijiet, short paragraph.

(Interruzzjonijiet) Iva naslu, imma mhux niġu....

ONOR TONIO BORG: Peress li r-reazzjoni ta' l-oppożizzjoni kienet li trid tagħmel diskussjoni ġenerali, allura imbagħad bdejt naqta' qalbi.

Jien ninsab lest li nipprova din is-sistema – b'daqshekk m'għandna għalfejn nemendaw lil ebda liġi – u nagħti l-mozzjonijiet lill-oppożizzjoni minn qabel biex jintgħażlu liema se jmorru fuq il-fast lane u liema se jkollhom....

ONOR.

JOE BRINCAT: Iva, imma mhux tagħmilli kawlata ta' kollox f'daqqa iżda tagħmel kull mozzjoni għaliha.

Mr Speaker, ma naħsibx li dibattitu ġenerali ta' kultant, dwar dan il- qasam, ikun ħażin.

Nerġa' ngħid li l-Ministru jkun qiegħed hawn jew hemm, jew f'Santa Venera, jew fil-Belt....

(Interruzzjonijiet) Imma jien niftakrek daqqa f'Santa Venera u daqqa fil-Belt, għax jidher li l-lands department, lilek jaqdik.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew, qiegħed fil- Belt.

Meta l-Ministru jiġi hawnhekk b'dawn il-proposti, nofshom ikunu moħbijin.

Li jkun hawn dibattitu dwar dan, li nitkellmu dwar il-lands department....

Irridu noqogħdu attenti qabel nibdew nesproprijaw l-art li kienet tal- privat.

Fir-rigward ta' dik l-art li nzertat tal-gvern, li ġiet mingħand il-Knisja jew minn x'imkien ieħor, filwaqt li nirrispettaw it-trattat mal- Vatikan u l-iskopijiet tiegħu, għandna nagħmlu dibattitu għax huwa fl- interess tal-pubbliku Malti u GĦawdxi li dan isir, għax il-proprjeta' pubblika hija wirt ta' kulħadd, la ħalliha n-nannu lili u lanqas ħalliha lill-Ministru, allura la hu ma jista' jagħmel li jrid biha u lanqas jien.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

David Agius.

ONOR.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, naħseb li huwa tajjeb li din ir- riżoluzzjoni dwar it-trasferiment ta' proprjeta' telgħet quddiemna għad- diskussjoni, għax ħafna mill-għaqdiet sportivi huma għatxana biex finalment il-gvern jgħaddilhom dawn il-proprjetajiet.

Fl-opinjoni tiegħi din hija xi ħaġa pożittiva għax jekk fil-futur irridu soċjeta' b'saħħitha u dixxiplinata, irridu nibdew proprju mill-isport.

Peress li ma tantx għandi ħin għad-dispożizzjoni tiegħi, ikun aħjar li nenfasizza mill-ewwel il-punt li dwaru nterrompejt għal darba, tnejn, lill- Onor. Brincat, li peress li ma jiffurmax parti minn klabb sportiv jew għax ilu ma jkun magħġun ġo klabb, ma jafx li llum, biex klabb sportiv jiffunzjona jrid il-flus.

Illum il-ġurnata, kull għaqda sportiva, hi x'inhi, biex tmexxi għandna bżonn il-flus.

L-għaqdiet sportivi f'Malta għandhom bżonn il-flus biex iħallsu l-coaches, biex jixtru l-equipment għat- tfal u għall-kbar.

L-Onor.

Brincat irrifera għall-Melita Football Club u għal Ġanni Bencini.

Jien nistiednu biex imur jara x'hemm illum f'dan il-klabb.

Fejn qabel niftakarni nilgħab fuq art biż-żrar, u nweġġa' saqajja u nqatta' l-qalziet kull darba li nilgħab, illum nieħu pjaċir nara lill-assoċjazzjonijiet jippruvaw jagħmlu turf.

U hekk għandu jkun, għax għada pitgħada, meta t- tfal Maltin se jmorru jikkompetu ma' oħrajn, se jilagħbu fuq it-turf u f'pitches tajbin.

Kif jista' klabb jibni pitch tajjeb jekk ma jkollux flus?

Kif tista' għaqda sportiva timxi 'l quddiem jekk ma jkollhiex il- flus, mhux biex tixtri l-players tat-teams avversarji jew biex tixtri xi referee 'l hemm u 'l hawn, kif forsi jaħsbu ċerti nies, imma biex tkun tista' tiffunzjona?

Iva, kull għaqda sportiva tinħtieġ il-flus biex ikollha equipment sura ta' nies, biex il-lasti jkunu tajbin, imwaħħlin sew ma' l-art, ħalli l-ebda tifel ma jweġġa' u jmut, bħalma ġara ftit xhur ilu, biex torganizza tournament wara l-ieħor, biex tkun tista' taċċetta numru ikbar ta' tfal li jissieħbu magħha.

Dażgur li llum trid tħallas biex ikollok coach tajjeb, biex minflok imur jagħmel part-time job x'imkien, jiġi fil-klabb biex iħarreġ lit-tfal u lill-kbar!

Hemm bżonn li anke fir-rigward ta' din ir-riżoluzzjoni nifhmu li jekk it- team ta' l- Exiles jew it-team tan-Neptunes se jiftħu restaurant, dak se jfisser income għall-klabb.

Ejjew ma noqgħodux induru mal-lewża.

Allura l- clubs ta' San Ġwann, tal-Mosta, ta' Ħaż-Żebbuġ, tas-Siġġiewi, li ma jistgħux jiftħu restaurant, minn fejn se jġibu l-flus biex imexxu l-għaqda sportiva tagħhom?

Jien naħseb li jekk klabb ma jnaqqasx l-area sportiva tiegħu, jiġifieri l-area li jagħtih il-gvern iżommha bħala area sportiva, pero' jkun kreattiv u jkun kapaċi joħloq income għalih innifsu, b'daqshekk ma jkun qiegħed jagħmel xejn ħażin.

Spekulazzjoni għax klabb uża moħħu?

Jekk hemm bżonn hekk, allura naraw kif induru ma' dik l-affari u jekk ikun hemm il-ħtieġa, il-gvern jgħid li dawn għandhom isiru kumpanniji u tidħol fin-nofs l-MFSA.

Jekk hemm bżonn ukoll, ikun hemm skrutinju u l-accounts jiġu analizzati.

Illum il-ġurnata rridu nifhmu li biex klabb juża gym irid iħallas minimament 'il fuq minn Lm1,000 f'sena.

U dawn il-flus minn fejn se jġibhom jekk illum, anke biex wieħed jakkwista reklam jew sponsor huwa diffiċli?

Illum il-ġurnata, jekk ma jkunx hemm xi businessman li jkun iħobb ħafna lil klabb partikolari u jkun lest li joħroġ il-flejjes minn butu, il-clubs ibatu għax huwa diffiċli biex jakkwistaw sponsorship.

GĦalhekk l-argument tiegħi hu li filwaqt li huwa importanti li naraw li dawn l-areas li qegħdin jingħataw, jintużaw kollha kemm huma għall-isport, min-naħa l-oħra m'għandniex għalfejn nimpedixxu lill-clubs milli jużaw moħħhom ħalli joħolqu finanzjament għall-istess sport.

X'hemm ħażin billi l-clubs sportivi jkollhom income, minflok joqogħdu jiddependu fuq xi businessman, bil-possibilta' li jekk dan il-businessman, one fine day jiddeċiedi li m'huwiex sejiffinanzja iżjed lil dak il-klabb, il-klabb jispiċċa bla flus u ma jkunx jista' jkompli bl-attivita' sportiva tiegħu?

Jekk jiġri hekk, minn fejn se jiġu l-flus?

Ovvjament imbagħad jogħlew il- miżati tat-tfal li jattendu n-nurseries, u minn Lm20 lira fis-sena jitilgħu għal Lm35 jew Lm40, għax il-coach irid jitħallas, il-blalen iridu jinxtraw u lill-ground trid issirlu manutenzjoni.

Ground tat-turf miżerjament jiġi jiswa bejn Lm10,000 u Lm12,000.

U l-clubs tal-football minn fejn se jġibu dawn il-flus?

Dawk l-għaqdiet li b'kumbinazzjoni nzertaw max-xatt, jistgħu jiftħu restaurant u jaqilgħu eluf kbar ta' liri, iżda dawk li m'humiex qegħdin max-xatt kif se jirnexxielhom, mill-istess proprjeta' li jagħtihom il-gvern, jagħmlu l-qliegħ?

Din m'hijiex spekulazzjoni.

Jekk wieħed ikun kapaċi juża moħħu u jiġġenera l-flus, ħalli jiġġenerahom!

Jekk wieħed ikun kapaċi jakkwesta r-reklami, ħalli jakkwestahom!

Jien naħseb li m'għandniex nibqgħu ngħaddsu rasna fir- ramel u ngħidu lill-għaqdiet sportivi biex imexxu kif jistgħu, biex jaraw huma minn fejn se jġibu l-flus għax m'hemm xejn x'wieħed jista' jagħmel.

Jien nistieden lill-kollegi tiegħi biex imorru sal-kulleġġ ta' San Alwiġi u jaraw x'faċilitajiet hemm.

Pero', biex jintuża l-ground ta' dan il- kulleġġ, il-Youth FA trid tħallas eluf kbar ta' liri.

Hemm bżonn li dan it- tip ta' grounds sportivi jiżdiedu billi għaqdiet sportivi li diġa' għandhom il-grounds tagħhom, jiżviluppawhom anke billi jagħmlu ċertu tip ta' business li mhux neċessarjament ikun relatat ma' l-isport.

GĦalfejn għandu jkun bilfors relatat ma' l-isport?

Jekk klabb jaf li jista' joħloq attivita' li minnha se jdaħħal il-flus, għaliex m'għandux jagħmel hekk?

Ovvjament, dejjem b'kontroll.

Jekk hemm bżonn ngħaddu anke l-metodi neċessarji għall-kontroll minn dan il-parlament.

Jekk verament irridu nsaħħlu lill-kultura sportiva f'pajjiżna, fir-rigward ta' kull dixxiplina rridu mhux biss ngħinu - kif qegħdin nagħmlu daqstant tajjeb permezz ta' din ir-riżoluzzjoni - billi nittrasferixxu proprjetajiet tal-gvern lil dawn l-għaqdiet, iżda rridu wkoll insibu mod biex niffinanzjaw lill-isport.

Jekk wieħed jistaqsi lill-għaqdiet sportivi kemm qegħdin iġibu flus mill-isponsors jinduna li l-ammont ta' nies li qegħdin jisponsorjaw, illum naqas.

GĦalhekk il-gvern, b'xi mod irid joħloq inċentiv fiskali għal min ikun lest li jisponsorja lill-clubs, għal min hu lest li jagħti l-flus tiegħu biex l-isport jimxi 'l quddiem.

GĦada pitgħada, hemm irridu naslu.

Jekk m'aħniex se nagħtu inċentiv lill- businessmen biex jisponsorjaw lill-isport, u in return jieħu r-reklam, l- isport f'pajjiżna se jbati.

Mingħajr ma nafu qegħdin noqtlu lill-isport bil-mod il-mod.

GĦalhekk jien ninsab fiduċjuż li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaslu biex għada pitgħada....

Hemm bżonn li t-trasferiment ta' dawn il-proprjetajiet ma jsirux biss għal skopijiet sportivi.

Ovvjament, l-iskop prinċipali jibqa' dak sportivi pero' jekk klabb, b'intelliġenza u bi kreattivita' jkun kapaċi li filwaqt li ma jnaqqasx l-area għall-isport, fl-istess ħin isib metodu kif ikun jista' jdaħħal il-flus, anke billi jekk ikun hemm bżonn, jifforma kumpannija u joqgħod għar-regoli ta' l-MFSA, m'għandux jitwaqqaf milli jagħmel dan.

Iva, hemm bżonn li ma nħallux iżjed lill-clubs sportivi jiddependu fuq individwi partikolari li jkunu kapaċi jdaħħlu jdejhom fil- but u jagħtuhom il-flus, għax meta jispiċċaw dawk il-flus ikun hemm problemi kbar.

Wieħed mill-clubs li se jibbenefika mir-riżoluzzjoni li qegħdin niddiskutu llum huwa l-Ħamrun Spartans Football Club.

Ejja naraw x'ġara fil-Ħamrun, meta min kien jiffinanzja lil dan il-klabb, ma baqax!

Ejjew inħarsu lejn il-clubs li issa m'għadhomx jiġu ffinanzjati minn individwi partikolari!

Huwa għalhekk li jien qiegħed ngħid li hemm bżonn li l-clubs ikollhom finanzjament kontiwu, li joħolqu income kontinwu.

Dan irid isir billi finalment, dawn il-proprjetajiet li qegħdin jiġu trasferiti ma jintużawx biss għal skopijiet sportivi imma billi jekk il-clubs ikunu kapaċi jużaw moħħhom u jġibu finanzjament għalihom stess, inħalluhom jagħmlu dan, ovvjament b'ċertu skrutinju.

B'hekk inkunu qegħdin nagħtu s-saħħa lill- isport f'Malta.

Mr Speaker, nixtieq nuża l-aħħar żewġ minuti li fadalli billi ngħid li waħda mill-affarijiet li għandna ndaħħlu f'dawn ir-riżoluzzjonijiet fil- futur hi li f'ċerti ħinijiet, dawn l-artijiet u proprjetajiet jintużaw b'mod esklussiv mit-tfal.

Hemm bżonn li l-clubs li se jingħataw l-artijiet jiġu obbligati li jużawhom ukoll għat-tfal ta' l-areas tal-madwar.

Hemm bżonn li l-isport ma jiġix promoted biss fost il-kbar iżda anke fost it- tfal.

Qiegħed ngħid dan għax naf li ħafna mill-clubs diġa' qegħdin jagħmlu dan.

Fl-opinjoni tiegħi dan huwa pass tajjeb 'il quddiem.

Nagħlaq billi nħeġġu lill-24 assoċjazzjoni li se jibbenefikaw minn din ir- riżoluzzjoni biex jużaw tajjeb il-proprjetajiet li se jkunu qegħdin jingħatawlhom ħalli finalment nibnu soċjeta' iktar b'saħħitha, b'mentalita' li ssaħħaħ lill-isport f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Onor. Agius, tibqa' in possession?

ONOR.

DAVID AGIUS: Le, xtaqt pero' nirraporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Abbozz Nru 3 – ġie mgħoddi mill-Kumitat Permanenti għall-Abbozzi ta' Liġi b'emendi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Nitlob lis-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici sabiex, jekk jogħġbu, jressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal- Kamra għal għada t-Tlieta, 22 ta' Ġunju, 2004, fis-6:00 p.m. b'din l- aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Riżoluzzjoni dwar trasferiment ta' proprjeta' – Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoloġija – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex Jemenda Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, illum il-Prim Ministru tkellem dwar dak li ġara fl-elezzjonijiet tal-parlament Ewropew il- ġimgħa l-oħra, pero` min ried seta' jaħseb x'kienet tkun is-sitwazzjoni tagħna l-Maltin li kieku 15-il xahar biss ilu l-poplu Malti ddeċieda li nibqgħu 'l barra mill-UE.

Kieku l-poplu Malti ma kienx ikun jista' jeleġġi ħames rappreżentanti għall-parlament Ewropew, tlieta mill-Partit Laburista u tnejn mill-Partit Nazzjonalista, biex ikunu jistgħu jiġġieldu flimkien.

Naturalment dawn se jiġġieldu bl-argumenti u mhux bil-ponnijiet, pero` jridu jiġġieldu sabiex jaraw li fl-isfond ta' dak li se jiġri fil-ġejjieni, li m'huwiex daqstant 'il bogħod, iġibu dak li jistħoqq lil Malta.

Mr Speaker, din kienet triq diffiċli li bdiet tissawwar madwar 15 jew 16-il sena ilu meta saret l-ewwel talba biex Malta ssir membru ta' l-UE, u minkejja l-ħofor tat-triq, minkejja s-saqajn li ħarġu 'l barra biex jagħtu l-gambetti u minkejja li kien hemm half-time ta' 22 xahar fejn l- applikazzjoni ta' Malta tpoġġiet fid-deep-freeze, meta fl-1998 il-Partit Nazzjonalista reġa' tela' fil-gvern, minflok ma dan mexa bil-mod u b'ċertu atteġġjament ta' laissez-faire, ħadem bis-sħiħ, tefa' kollox on the fast lane, applika, innegozja, tkellem u ġab 77 deroga biex il-Maltin, filwaqt li jottjenu s-sħubija, min-naħa l-oħra ma ieħdux skossi kontra tagħhom u jbatu.

Bl-għaqal tat-team li kien qed jinnegozja, li kien immexxi minn Richard Cachia Caruana, aħna konna kapaċi nġibu l-aħjar kondizzjonijiet għalina, kondizzjonijiet li pajjiżi mustaċċuni u ikbar minna, li saru membri ta' l-UE magħna, lanqas biss ħolmu li jġibuhom.

Pero` x-xogħol ma waqafx hemm u aħna bqajna niġġieldu u nirsistu li Malta jkollha rappreżentanza aħjar milli kellha diġa`.

Ma kellniex in-numru minimu ta' rappreżentanti għax kellna ħamsa u n-numru minimu ta' rappreżentanti kien erbgħa, pero` aħna bqajna nirsistu għax emminna li biex inkunu nistgħu nieħdu sehem aħjar fil-kumitati, fid-diskussjonijiet u fix-xogħol parlamentari ta' l-UE, kellna bżonn ikollna sitt deputati u mhux ħamsa.

Huwa veru li jirriferu għal pajjiżna bħala little Malta, but little Malta made a mark għax illum little Malta rnexxielha takkwista l-permess li b'effett mill-elezzjoni li jmiss, il-minimu ta' rappreżentanti li pajjiż ikollu fl-UE jkun ta' sitta.

Meta noqogħdu naħsbu fuq x'kien kapaċi jġib dan il-pajjiż żgħir tagħna, insibu li aħna għamilna d-differenza kollha f'dik li hi sħubija ma' l-UE, u t-tibdil għall-aħjar li se jkollna mhux se nakkwistawh biss minħabba li se jkollna ħames rappreżentanti fil-parlament Ewropew imma wkoll għax aħna llum għandna kummissarju fl-UE u għandna lill-ex-membru parlamentari Josef Bonnici.

Fil-fatt illum aħna qed nipparteċipaw bħala membri sħaħ bħal ħaddieħor, bid-dritt tal-vot, u fejn ma naqblux qed ngħidu "le" fejn imbagħad l-affarijiet jew imorru lura għand il-COREPER jew imorru biex jiġu diskussi f'fora oħrajn.

Aħna noqogħdu attenti li ma nitkellmux żejjed, pero` l-ftit li nitkellmu nistudjawh sew, u tistagħġeb meta tara kemm jisimgħuna u jaċċettaw dak li aħna kapaċi ngħidu.

Dan għaliex meta huma jħarsu lejn pajjiżna jirrealizzaw x'kien kapaċi jagħmel dan il-poplu bl-intelliġenza u bl-għaqal tiegħu.

Hawn Malta aħna m'għandna l-ebda riżorsi, u huma biss l-għaqal, il- bżulija u x-xogħol tagħna li wassluna biex ngħajxu lil uliedna u naslu għall-istandard ta' ħajja li għandna llum.

Aħna għandna l-viżjoni, l- intelliġenza, il-kuraġġ u l-abbilta` li naħdmu u li naslu għal dak li rridu.

Din wieħed jaċċettaha, u jekk wieħed joqgħod iqis isib li fil- verita` din hija waħda mill-ftit differenzi li jeżistu bejn il-gvern u l- oppożizzjoni.

Għaliex?

Għax aħna ma nemmnux li għax għaddejjin, għandna nibqgħu kif aħna.

Aħna nemmnu li għada għal uliedna jkun aħjar mil-lum, u nemmnu wkoll li jekk nirsistu, kif se nagħmlu - issa nisperaw li ħaddieħor se jirsisti wkoll - fi ħdan din il-familja ġdida li qegħdin fiha - peress li aħna żgħar, forsi filwaqt li dak li nitolbu għalina jista' jidher ħafna, għal ħaddieħor ma jitqiesx bħala ħafna - se nakkwistaw biżżejjed biex mhux biss nibqgħu f'wiċċ l-ilma imma nitilgħu iktar 'il fuq minn hekk, u iktar 'il quddiem nużawh sew għall-ġenerazzjoni li jmiss.

Waqqfu l-poplu għax għażel gvern ieħor għal sentejn, pero' imbagħad wara dawk is-sentejn il-polpu reġa` iddeċieda li jerġa` jagħżel Gvern Nazzjonalista għax seta` jafdah aktar mill-gvern li kien tella` fl-1996.

Sur President, issa dħalna għall-proċess li fih l-ewwel irridu noqogħdu attenti u u nistudjaw li nikkwalifikaw għal dawk il-mezzi ta' għajnuna li se nieħdu.

Nista` ngħid li diġa` qegħdin naraw xi jfisser li dħalna f'din il-familja.

Għax dħalna fl-Unjoni Ewropea, l-Italja iffirmat il-ħames protokoll u tatna perijodu ta' żmien sabiex nibbenefikaw minn diversi aspetti.

Fil-fatt x'tawna?

Diġa` tawna fondi, ħarġu l-kuntratti, u qegħdin naraw ix-xogħol li qed issir biex intejbu s-sistema tat-toroq tagħna.

Is- sena d-dieħla se jkollna patrol boat tat-tip li għandhom l-Italja li ovvjament se tkun l-ikbar waħda li se jkollna.

Jiġifieri bis-saħħa tal- protokoll ħadna din l-għajnuna u ħa nieħdu dan il-mezz ta' salvagwardja tal- baħar ta' madwarna.

Kieku ma konniex fl-Unjoni Ewropea, jew kien ikollna noħorġu il-flus għaliha jew kellna nibqgħu niddubaw b'li kellna.

Sur President, se nieħdu wkol għajnuna finanzjarja oħra rigward l-ambjent.

Talli sirna membri ta' Unjoni Ewropea ħadna wkoll kważi Lm90 miljun f'cohesion funds għax naqgħu taħt objective 1 u għalhekk nikkwalifikaw għal ċerta għajnuna.

Issa bis-saħħa tax-xogħol li sar riċentement rappreżentanti Maltin fil-Parlament Ewropew Malta ħadet id-dritt li tikkwalifika għall- fondi ta' ġżira minkejja li l-kapitali tagħha hija f'din il-gżira stess.

Nafu wkoll li GĦawdex se jibbenefika minn ċerti fondi li jibbenefikaw minnhom ċerti reġjuni.

Pero' dan mhux kollox għax ta' min jgħid ukoll li bgħatna madwar 3,000 student li għamlu esperjenza pożittiva fid- diversi setturi ta' l-edukazzjoni u fid-diversi proġetti li hemm f'ambitu edukattiv fl- Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li llum jekk uliedna jmorru jistudjaw barra jħallsu l-prezzijiet bħalma jħallsu studenti oħra ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma donnu li dan mhux importanti għall-Partit Laburista għax l- edukazzjoni forsi mhux qiegħda fuq nett fil-klassifika tal-prioritajiet tagħhom.

Għaliex?

Għax meta teduka bniedem tgħallmu jaħseb, u meta jitgħallem jaħseb tippreparah għall-ħajja u tnaqqaslu mill-biża` tiegħu biex kull darba li jqum xi prinċipal jew xi kmandant ta' partit u jipprova jbeżża` bil-babaw ma jibqax jaħseb li hemm xi Pandora's box li kif se jiftaħha se tisplodi f'wiċċu.

Ħalli nagħti eżempju żgħir.

Sa ftit xhur jekk student Malti kien imur għall-kors ta' l-arti fl-universita' l-Ingliterra kien iħallas kważi Stg 12,000 għal sena tuition, u dan apparti l-lodging u affarijiet oħra li jrid iħallas.

Illum, min għandu l-kwalifiki u jista` jmur jitgħallem hemmhekk, dawk l-ispejjeż niżlu għal Stg3,400.

Tagħmel differenza din għall-ġenituri li tant jagħmlu sagrifiċċji biex jaraw li wliedhom ikunu aħjar minnhom?

Ftit ilu kont qed nitkellem ma` diversi ġenituri u smajt ħafna jitkellmu dwar is-sagrifiċċji li jagħmlu u l-loans li jieħdu sabiex uliedhom jkollhom ċans jibbenefikaw.

Pero issa it-triq ħa tkun ftit eħfef u wliedhom se jkollhom iċ-ċans li jibbenefikaw għax l- ispejjeż m'għadhomx dawk li kienu.

Sur President, illum il-Prim Ministru qalilna wkoll li biex jittieħdu ċerti deċiżjonijiet fuq affarijiet ta' importanza, bħal ngħidu aħna deċiżjonijiet li jirrigwardjaw it-tassazzjoni, mhux veru li huma pajjiżi oħrajn kapijiettaż pajjiżi oħrajn ħa jiddeċiedu fuq it-tassazzjoni jridu jaqblu kulħadd.

Jiġifieri biex tittieħed deċiżjoni fuq tassazzjoni li tkun proposta u magħġuna fl-Unjoni Ewropea mhux se jkunu l-kapijiet tal-pajjiżi l-kbar li jiddeċiedu dan.

Hemmhekk m'hemmx il-kbir u ż-żgħir, kulħadd siġġu wieħed għandu fil-kunsill tal-ministri.

Jekk hemm 25 pajjiż, 25 siġġu hemm.

Sur President, fil-politika barranija u ta' siġurta' l-istess ħaġa.

Il- kostituzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea żammet wkoll il-bżonn li jkun hemm unanimita` fid-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Jiena dan l-aħħar, fl-isfond tax- xogħol tiegħi fi ħdan l-uffiċċju tal- Prim Ministru, bħala segretarju parlamentari mort għal żewġ laqgħat dwar id-difiża.

Anke hemmhekk, minkejja li l-forzi armati tagħna huma nominali ħdejn li għandhom dawn il-pajjiżi u minkejja li l-kontribut li nistgħu nagħtu huwa limitat xorta semgħuna u biex ħadu ċerti deċiżjonijiet qagħdu jistennew l-opinjoni tagħna biex jaraw jekk Malta hux se tappoġġahom jew le.

GĦaliex?

GĦaliex qed naraw politika ġdida tinħoloq, politika ta' konsensus fejn in-nies imorru 'l bogħod kemm jista' jkun milli jħabbtu ras ma' ras u joqogħdu jikkustinjaw u jipprovaw isibu l-aħħar triq għal koabitazzjoni bejn il-pajjiżi, ninsew ftit differenzi u nużaw l-iktar dak li jgħaqqadna.

Sur President, hemm baħar jaqsam bejn dak li pproponew u kantaw il-bieraħ tan-naħa l-oħra u li pproponejna aħna, dak li emminna fih, qegħdin nemmnu u nibqgħu nemmnu fih għada.

Din id-differenza kollha.

Aħna rridu min jiddefendi l- interessi tal-Maltin, pero` jrid jinsiha l-Kap ta' l- Oppożizzjoni li mn'alla telgħu t- tliet membri tiegħu biex jiddefendu dawn id-drittijiet għax jiena ċert li iż-żewġ deputati l-oħra, Simon Busuttil u David Casa, it-tnejn li huma se jagħtu l-kontribut tagħhom biex id-dritt tal-Maltin ikunu salvagwardati u dak li hu tagħna nżommuh.

Sur President, irrid ngħid, għax kont se ninsa, li għaddiet ġimgħa mill- elezzjoni u l-pensjonijiet għadhom ma spiċċawx, għax suppost wara l- elezzjoni tat-12 ta' Ġunju kellhom jinqalgħu l-irwiefen kollha.

Tan-naħa l- oħra qalu ħafna diskors, forsi ħadu l-voti tagħhom, il-Bambin iberikomlhom, pero` nisperaw li issa li t-tliet deputati tagħhom flimkien mat-tnejn tagħna jagħmlu dik id-differenza li lilna tista' tagħtina aħjar milli ġibna s'issa.

Aħna m'aħniex ngħidu li għamilna kollox perfett, però żgur li aħna stajna żbaljajna għax ħdimna u għax ma ntgħoġobniex kellna r-riżultat li kellna.

Però nippreferi li naħdem u niżbalja xi ftit milli ma naħdem xejn, noqgħod b'idejja fil-but u nikkritika biss.

Dak li kelli xi ngħid illejla dwar dak li tkellem fuqu tant tajjeb il- Prim Ministru iżjed kmieni llejla.

Mr Speaker, illejla nixtieq nitkellem fuq żewġ punti oħrajn li jaqgħu wkoll taħt ir-responsabbiltà tiegħi li mhumiex qed jiġu interpretati sew jew għal tapposta jew għax in-nies jridu jfehmuhom ħażin.

Wieħed mill-argumenti li smajt qabel l-elezzjoni tal-membri parlamentari Ewropej, u li n-nies qalu li se jpattuhielna fuqu, kien il-fatt li fil-budget li għadda l-gvern introduċa liġi li tgħid li l-proprjetà li ġejja minn eredità tħallas taxxa fuqha.

Mr Speaker, aħjar infiehmu lin-nies x'jiġri eżatt u nispera li l-gazzetti jinterpretawha sewwa din.

Meta tmut persuna l-gvern jintaxxa dik il- proprjetà sa massimu ta' 5% fuq il-valur li jiddeċiedu l-werrieta.

Jekk bniedem wiret dar suppost jagħtiha valur tas-suq, fi żmien xhur imur għand nutar u jsir kuntratt fejn jiddikjara kemm hi l-proprjetà.

Jekk kienet id- dar ta' residenza tal-persuna l-ewwel Lm10,000 mhumiex taxxabli u fuq id- differenza hemm taxxa ta' 5%, b'xi eċċezzjonijiet, fejn hemm xi tnaqqis anke minn dik it-taxxa.

Minkejja li tagħti valur għoli, jekk il-proprjetà tkun suġġett għal użufrutt ta' armla jew armel allura jkollu tnaqqis skond kemm għandu età.

Jekk it-taxxa ta' kull persuna mill- benefiċjarji tkun inqas minn Lm1,000, meta tagħmel id-deduzzjonijiet kollha terġa' tnaqqaslu Lm100 mit-taxxa.

Ejja nieħdu eżempju ta' familja b'ħamest itfal li għandha dar ta' Lm50,000.

Jekk id-dar kien joqgħod fiha l-mejjet jitnaqqsu Lm10,000, tiġi Lm40,000, u jekk hemm armla li għandha 60 sena jew iżjed jerġgħu jonqsu 20% minn dawk l-Lm40,000 li jibqa' u jiġu Lm32,000.

Allura l-ħames werrieta li jibqgħu jħallsu bil-5% taxxa fuq it-Lm32,000.

Imbagħad skond kemm jitla' l-ammont għal kull wieħed, per eżempju, jekk jiġihom Lm610 kull wieħed, terġa' titnaqqsilhom Lm100 kull wieħed.

Issa niġu għall-parti ta' fejn tidħol it-taxxa jekk tinbiegħ il-proprjetà.

Jekk imbagħad tinbiegħ din il-proprjetà l-familjari jħallsu t-taxxa fuq id- differenza 'l fuq minn kemm ikunu ddikjarawha fis-suċċessjoni, 'il fuq mill- ammont li jkunu diġà ħallsu taxxa u wara li bniedem jieħu in konsiderazzjoni xi spejjeż ikunu għamlu fil-proprjetà, kif ukoll l- inflazzjoni bejn meta ddikjarawha għas-suċċessjoni u d-data li fiha din tinbiegħ.

Din id-diċerija li jekk tbigħ proprjetà li tkun ġejja minn wirt il-gvern jeħodlok 35% hija qerq, hija gidba!

Il-gvern jitħallas it-taxxa tal-qligħ li tista' veru titla' sa 35% skond kemm ikun l-introjtu tal-werrieta.

Però jekk il-werriet huwa pensjonant li għandu biss Lm4,300 - ħalli nġibuh taxxabbli - minn dak li jmissu mill-qligħ żejjed 'il fuq minn kemm iddikjaraw fis-suċċessjoni jkollu parti bil-15%, parti bl-20%, parti bil- 25%, parti bit-30% u mbagħad jasal għal 35%.

Meta nispjegaw l-affarijiet lin-nies irridu nispjegawlhom sew li mhux veru li l-prezz kollu huwa taxxabbli bil-35% kif qed jipprovaw ipinġuhielhom.

Mhux veru.

L-iżball li qed isir huwa li meta n-nies jiġu biex jagħmlu d-dikjarazzjoni tat-trasferiment tal-proprjetà wara l-mewt jiddikjaraw proprjetà ta' valur ogħla b'valur baxx.

Hemmhekk jeħlu iżjed taxxa.

Però min verament jiddikjara prezz tas-suq, l-ammont tat-taxxa li se jeħel huwa inqas, l- ammont tat-taxxa li se jeħel huwa simili għal ta' min jixtri appartament, żammu għal erbgħa, ħames jew sitt snin imbagħad biegħu u jħallas it-taxxa fuq il-qligħ li jibqagħlu, u nerġgħu nnaqqsu l-ispejjeż li għamel, innaqqsu l-ispejjeż li għamel għall-kuntratt u nnaqqsu wkoll l-inflazzjoni li jkun hemm.

Nixtieq infakkar ukoll li nhar l-Erbgħa tal-ġimgħa d-dieħla jagħlaq il- perijodu li fih in-nies għandhom jiddikjaraw il-formoli tat-taxxi tagħhom ħalli din is-sena ma jiġrix bħas-sena li għaddiet u jkun hemm ħafna nies li jippretendu li jimlew il-formola tard.

Ma jkunx hemm ħafna, imma min ikun imlieha tard jiġi għandna, min jimlieha fil-ħin ma jiġix ikellimna.

U nispera li n-nies jiddikjaraw dak li għandhom jiddikjaraw fil-formola tat- taxxa.

Mr Speaker, irrid ngħid minn hawn li min biegħ proprjetà matul is-sena li għaddiet, 2003, li ma kenitx ir-residenza tiegħu għal iżjed minn tliet snin u fuq il-kuntratt ħallas is-7% akkont tat-taxxa, huwa dovut li jiddikjara l- bejgħ ta' din il-proprjetà fil-formola tat-taxxa tiegħu.

Qed ngħid dan ħalli mbagħad ma jiġrix bħalma ġara fis-snin ta' qabel, li d-dipartiment tat-taxxa jkollu għalfejn joqgħod jibgħat għan-nies għaliex forsi huma jkunu ħasbu - issa qed nagħti d-dubju favur in-nies li ma ddikjarawx - li meta tħallas is-7% tal-prezz kollu int tkun koprejt it-taxxa dovuta.

Għaliex fis-snin ta' qabel sfortunatament ġara li meta daħlu l-formoli tat- taxxi, id-dipartiment kien qabad u bagħat lura ċ-ċekkijiet - ħafna minnhom tas-7% - lil min ma kienx iddikjara, u llum qed jirrevedu dawk il-files u issa dawn qed jeħlu taxxa, imgħaxijiet u multa.

Jien ngħid li bniedem irid jara l-każ wieħed wieħed u jara x'jista' jirranġa għaliex hemm ħafna każijiet li huma innoċenti, però mbagħad hemm ukoll każijiet ta' nies li malizzjożament ma ddikjarawx dak li kellhom jiddikjaraw.

Però minn din is-sena d-dipartiment qed jara li min ikun ħallas taxxa akkont ta' capital gains u ma jiddikjarahiex fil-formola tat-taxxa tiegħu mhux se jirċievi ċ-ċekk lura ta' dawk is-7% li ħallas, imma l-ewwel irid jirranġa l-pożizzjoni tiegħu fil-formola tat-taxxa li jkun mela u mbagħad jekk għandu jieħu lura jieħu lura, jekk għandu jżid iżid u jekk ġie paċi jkun ġie paċi.

Mr Speaker, huwa importanti li n-nies jifhmu li hemm bżonn li jagħmlu l- obbligu ċiviku tagħhom li jimlew il-formoli tat-taxxi fiż-żmien li suppost.

Dan iħaffef ix-xogħol lid-dipartiment biex dan ikun jista' jitfa' l- enerġiji tiegħu fuq affarijiet oħrajn importanti u mhux joqgħod jaħli ħin fuq nies li ma jkunux imlew il-formoli tajjeb jew ma mlewhom xejn.

Nixtieq ngħid li l-poplu Malti biddel il-kultura li ma jimliex dawn il- formoli.

Illum hawn 'il fuq minn 90%, kważi 96% tan-nies li fiż-żmien preskritt jimlew il-formoli tat-taxxi tagħhom.

Issa jimlewhomx eżatt jew le, dik hija ħaġa oħra u hija soġġetta għal ċerta investigazzjoni, jekk id- dipartiment jidhirlu li mhumiex mimljin sew jew li mhux id-dħul kollu huwa ddikjarat.

Però jibqa' l-fatt li by and large il-poplu Malti qiegħed jimla dawn il-formoli.

Kien hemm ċerti nuqqasijiet li huwa tajjeb li niġbdu l-attenzjoni tan-nies għalihom ħalli l-iżbalji li għamlu qabel, u sfortunatament kellhom jeħlu multi jew taxxi żejda fuqhom, ma jerġgħux jagħmluhom.

Mr Speaker, il-gvern jemmen li t-taxxa li għandu jiġbor għandu jiġborha.

Ma rridux niġbru iżjed minn dak dovut, imma nippretendu li dak li għandhom iħallsu n-nies iħallsuh.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 22 ta' Ġunju 2004, fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦAŻNA TA' ILMA FL-AQUIFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jinformana f'liema livelli jinsab l-ilma fl-aquifers, u cioe' kemm minnu huwa tajjeb għax-xorb u kemm mhuwiex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Bħalissa l-pajjiż qiegħed jaħdem biex ikollu livell ta' kwalita' ta' ilma daqs tal-pajjiżi Ewropej.

Minn testijiet li saru fuq l-ilma li jiġi mtella' mill-aquifers, jidher illi l-chlorides u n-nitrates biss f'xi lokalitajiet jaqbżu l-livelli indikati fid-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Kimiki oħra ma rriżultawx f'dawn it-testijiet.

Għalhekk il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma qiegħda tibni mpjanti apposta biex ittejjeb il-kwalita' ta' l-ilma għal-livelli Ewropej.

AFFARIJIET BARRANIN - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk għadhomx in vigore struzzjonijiet biex delegazzjonijiet tal-gvern sejrin barra minn Malta jaqtgħu l-biljetti tagħhom priferibbilment mill-Air Malta direttament?

Fil- każ tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin, jista' jikkonferma li, kuntrarju għal dak li ġie rapportat f'"The Times" tad-9 ta' Ġunju 2004, sa ftit ilu kienu qed jinqatgħu l-biljetti kollha mingħand aġenzija, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li għandha shareholding interest f'Holding Co li fiha huma nvoluti membri tal-familja tal-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin, u dan mingħajr ma jinġiebu kwotazzjonijiet minn travel agents oħrajn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma nbidel xejn mill-istruzzjonijiet li kien hemm s'issa dwar biljetti ta' l-ajru.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment diġà wieġeb li d-dipartiment konċernat jitlob kwotazzjonijiet mill-Air Malta u minn aġenzija privata u jordna l-biljetti minn fejn jirriżulta l-irħas.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jivverifika illi l-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin dejjem ġab quotations għall-biljetti ta' l-ajru mixtrija fiż-żmien li l-Ministru Dalli ilu foreign minister, mingħand tliet kumpanniji ta' l-ivjaġġar separati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment diġà iddikjara li fil-każ ta' biljetti ta' l- ajru d-dipartiment responsabbli jitlob kwotazzjonijiet mill-Air Malta u minn aġenzija privata u jordna l-biljetti minn fejn jirriżulta l-orħas.

AMBAXXATI – KONTIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm ambaxxati li bagħtu kontijiet mhux bilanċjati f'din l-aħħar sena jew aktar?

Liema kienu dawn l-ambaxxati?

X'kienu l-ammonti nvoluti?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ambaxxati ta' Malta, kemm f'din l-aħħar sena kif ukoll qabel, dejjem bagħtu l-kontijiet bilanċjati, jiġifieri l-cash book dejjem ġie rikonċiljat mal-bank statement skond il-proċeduri normali ta' accounting.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jinvestiga jekk il-kumpannija ta' l- ivjaġġar li mingħandha jixtri l-biljetti regolarment il-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin iġġibx ukoll tfajliet mill-Ewropa tal-Lvant f'pajjiżna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ovvjament din il-mistoqsija tikkonċerna l-operat ta' kumpannija privata.

M'huwiex ċar jekk l-Onor.

Interpellant huwiex qiegħed jallega li hemm xi ksur tal-liġi.

F'dan il-każ hu mistenni jirrapporta lill-awtoritajiet kompetenti.

COUNTERTRADE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'sar minnha l- kumpannija Countertrade?

X'pagamenti kien hemm involuti u lil min?

X'inhi l-konnessjoni tal-Malta Export House mal-kumpannija Countertrade?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MFSA - BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jikkonferma li fiż-żmien li l-MFSA kienet taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-Ministru Dalli kemm-il darba xtrat biljetti ta' l-ajru mingħand l-aġenzija ta' l-ivjaġġar li ssemmiet f'"The Times" riċentement u li tagħmel parti mill-holding company li tinvolvi familjari tal-Ministru Dalli?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' biljetti ta' l-ajru li nxtraw mingħand Tourist Resources huwa ta' 78.

SERVIZZ ĊIVILI - UŻU TAL-LINGWA MALTIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Possibbli l-uffiċċju tal-Prim Ministru jerġa' jagħti struzzjonijiet lill-kapijiet tad-dipartimenti biex jimxu skond ċirkolari OPM 52/87 datata 4 ta' Ġunju 1987 dwar l-użu tal-lingwa Maltija meta jkunu qed jikkorrispondu bejn dipartiment u ieħor u mal-pubbliku, kif ukoll f'formoli uffiċjali wżati fl-istess dipartimenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn żmien għal żmien joħorġu ċirkolari dwar l-użu tal-lingwa Maltija f'korrispondenza uffiċjali.

Se jittieħdu l-passi neċessarji biex jiġi mwettaq is-suġġeriment ta' l- Onor. Interpellant biex il-kapijiet tad-dipartimenti jiġu mfakkra dwar l- importanza ta' l-użu tal-lingwa Maltija f'korrispondenza uffiċjali.

ĦAL-LUQA: SEZZJONI TAL-KWARANTINA - QATTUS MAĦRUB

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6086, jista' il-Ministru jwieġeb l-aħħar parti tal-mistoqsija, jiġifieri x'kumpens ta d-dipartiment konċernat lil sid dan il-pet?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirriferi lill-Onor.

Membru għall-aħħar parti tat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 6086.

GĦAWDEX – KANUNI MAL-FAĊĊATA TAL-KATIDRAL

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 5946, b'riferenza għall- ittra li nkitbet minn Heritage Malta lill-Katidral ta' Għawdex dwar il- kanuni li hemm quddiem il-faċċata ta' l-istess Katidral, jista' il-Ministru jgħid jekk ittri bħal din inkitbux ukoll lill-katidral ta' l-Imdina u lill- Konkatidral ta' San Ġwann, kif ukoll rigward il-kanuni li hemm quddiem il- Berġa ta' Kastilja u quddiem il-main guard fil-Belt Valletta?

Jekk it- tweġiba hi fin-negattiv, jista' jgħid għal liema raġuni saret din id- diskriminazzjoni u jekk il-gvern hux lest jikkundanna din id- diskriminazzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-istess ittra preċiża ntbagħtet għar- rigward il-kanuni indikati mill-Onor Interpellant, ħlief għal dawk tal-main guard għax dawn ma jeżistux, u għal dawk ta' quddiem Kastilja, għax l- arranġamenti f'dan il-każ se jsiru aktar tard.

GĦAWDEX: NADUR - SKOLA TAD-DRAMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 5950 li oriġinarjament saret lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, tista' il-Ministru tgħid jekk f'dawn l-aħħar sentejn ingħatawx flus imprest lill-iskola tad-drama fin-Nadur?

Jekk iva, kemm kienet is-somma li ntnefqet għas-sala tat-teatru ta' l-iskola?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: F'dawn l-aħħar sentejn, il-flus imprest li ngħataw lill-iskola tad-drama fin-Nadur huwa kif jidher hawn taħt:

Sena 2003 - Lm2,566 Sena 2004 - Lm3,200

Minn dawn, is-somma ta' Lm114 intnefqet għas-sala tat-teatru ta' l-iskola inkwestjoni.

MALTA RACING CLUB - ĦATRA TA' MANAGER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jagħti dettalji dwar il-proċess tal-ħatra tal-manager tal-Malta Racing Club?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-persuna li qed taġixxi ta' amministratur fil-Malta Racing Club hija uffiċjal pubbliku li ġie assenjat dan ix-xogħol wara li ċ- chairman tal-Malta Racing Club talab li l-kumitat konċernat ikollu l- assistenza ta' uffiċjal pubbliku.

GOZO CHANNEL - MOLLIJIET

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid xi drittijiet għandha l-Gozo Channel fuq il-mollijiet tal-port ta' l-Imġarr, Sa Maison u Ċirkewwa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ: TRIQ SANTU ROKKU - CULVERT

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għall- Iżvilupp Urban u t-Toroq: In vista tal-fatt li qed isiru xogħlijiet biex titranġa Triq l-Imdina, Ħaż Żebbuġ, jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb biex il-culvert li hemm fi Triq Santu Rokku, Ħaż Żebbuġ tiġi mibdula f'waħda aktar wiesgħa minħabba li din taqsam Triq l-Imdina qabel ma tispara f'Wied is-Sewda?

Huwa magħruf li din il-culvert mhux qed tlaħħaq ma' l- ilma li jinġabar fi Triq Santu Rokku waqt il-maltemp u jkun dnub jekk nerġgħu naqilgħu t-triq fil-futur għax ma nkunux ħsiebna għal dak li hemm bżonn isir.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħala parti mill-proġett ta' kostruzzjoni ta' Triq l-Imdina, hemm ippjanat li jsir culvert għall-ilma tax-xita tul Triq l- Imdina sa Wied is-Sewda hekk kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

L-istess xogħol mistenni jinkludi wkoll il-bini ta' catchments għal ġbir ta' l-ilma fil-bidu ta' kull side street kif ukoll manholes li jkunu jistgħu jintużaw biex jitqabbdu culverts ġodda fil-futur.

REĠISTRU PUBBLIKU - TWELID TA' TRABI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm twieldu trabi lil koppji miżżewġin, sena b'sena matul is-snin 2000, 2001, 2002 u 2003?

Jista' jgħid kemm twieldu trabi lil koppji mhux miżżewġin fl-istess żmien?

ONOR.

TONIO BORG: Fir-reġistru pubbliku ma tinżammx statistika tat- tagħrif kif mitlub mill-Onor.

Interpellanti.

Din l-informazzjoni toħroġ mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika li ma jaqax taħt id-dekasteru tiegħi.

Madankollu dawn informawni bid-dettalji kif murija fit-tabella ta' hawn taħt:

|Sena |Twelid ta'|Twelid ta'|Total| | |trabi |trabi | | | |fiż-żwieġ |barra | | | | |miż-żwieġ | | |2000 |3,922 |464 |4,386| |2001 |3,436 |499 |3,935| |2002 |3,337 |569 |3,906|

RAĦAL ĠDID - WIRE TAD-DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jara li l-wire li hemm quddiem residenza f'Raħal Ġdid, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, jinbidel peress li huwa perikoluż?

ONOR.

BORD TA' L-GĦAŻLA - OFFSET PERFECTING 2 COLOUR MACHINE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid min kienu l-membri tal-bord ta' l-għażla fir- rigward tal-makna offset perfecting 2 colour machine li għadha kif ġiet approvata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-membri tal-bord ta' l-għażla fir-rigward tal- makna offset perfecting 2 colour machine li għadha kif ġiet approvata kienu dawn:

|Charles |Chief Printer | |Sammut | | |Ray Zammit |Assistant Chief | | |Printer | |Alex Cutajar|Press Inspector | | |(Offset Section) |

KWESTJONARJU DWAR IL-KONĊETT TA' MEDJAZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ġiex ippreparat, b'mod dirett jew indirett, xi tip ta' kwestjonarju sabiex jiġi stabilit x'inhi r-reazzjoni tal-pubbliku dwar il-konċett ta' medjazzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Kwestjonarju għadu ma sarx sal-lum u dan billi kien diġa' maħsub li jsir wara sitt xhur.

Fil-fatt il-Kummissjoni Familja għandha tul is-sajf tieħu ħsieb tesegwih.

VAT DEPARTMENT – KAŻ DWAR CASH REGISTER

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għad-dokument li qed jintbagħat separatament, jista' il-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li d-dipartiment tal-VAT ma jridx jindaga t- talba hemm spjegata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-cash register indikat fil-mistoqsija nxtara b'sussidju mogħti mill-gvern fis-sena 1994.

Kienet il-proċedura ta' dak iż- żmien li cash registers mixtrija b'sussidju jiġu ritornati lid-dipartiment meta negozju jingħalaq, bħalma kien f'dan il-każ, biex b'hekk jiġi trasferit għal negozju ieħor.

Jirriżulta li l-cash register imsemmi kien ġie trasferit fuq negozju ieħor.

Id-dipartiment tal-VAT se jitlob kopja ta' dawn id-dokumenti sabiex ikun jista' jindaga jekk ikun il-każ.

SAN ĠILJAN - ARTIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 6069, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid liema partijiet mill-art murija bil- burdura ħamra hija mikrija?

Jista' f'kull każ jgħid għal liema skopijiet hija mikrija?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fuq il-pjanta li tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

STAMPERIJA TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jara li kull meta tiżviluppa xi problema fl- istamperija tal-gvern li taffettwa x-xogħol, id-direttur u ċ-chief printer jindirizzaw l-istaff b'mod diċenti u mhux bl-użu ta' kliem xejn deni u oxxen u ta' theddid?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub ikun aktar speċifiku għax il-mistoqsija hija vaga ħafna.

STAMPERIJA TAL-GVERN - IMAGESETTER

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li l-imagesetter (CREO) fl- istamperija tal-gvern li għadha kif ġiet stallata mhijiex l-istess waħda bħal dik li kienet inħarġet it-tender oriġinali?

Jista' jgħid għalfejn din il-bidla kienet awtorizzata u x'differenza kien hemm fil-prezz, jekk kien hemm?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-imagesetter (CREO) li ġiet stallata fl- istamperija tal-gvern hija l-istess waħda li ġiet awarded fit-tender oriġinali - CREO Dolev 800 V2 Imagesetter.

Ma kien hemm ebda bidla mill- award oriġinali u għalhekk ma kien hemm ebda differenza fil-prezz.

STAMPERIJA TAL-GVERN - IMAGESETTER

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid, wara l-istallazzjoni ta' l-imagesetter – CREO - kemm ġew minfuqa flus s'issa fuq films u kimika?

Jista' jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-istess films u kimika jibdew jinxtraw permezz ta' l- offerti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara l-istallazzjoni ta' l-imagesetter – CREO - il-flus minfuqa f'films u kimika kienu hekk:

|Films 711mms x|Lm2009 | |60m | | |Films 508 mms |Lm1172 | |x 60m | | |Kimika |Lm145 |

Il-films u l-kimika mixtrija huma skond kif irrikkmandat mill-manifattur ta' l-istess imagesetter u marbuta mal-garanzija ta' l-istess makna.

Il- films u l-kimika jiġu mixtrija skond ir-regolamenti finanzjarji.

FORTI CHAMBRAI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'passi se jieħu l- gvern fil-konfront ta' l-iżviluppaturi ta' Forti Chambrai li kisru l- kundizzjonijiet tal-kuntratt li bih ingħataw il-proprjeta'?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MALTA ENTERPRISE - PERIT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 6080, jista' il-Ministru jivverifika l-fatti għax jien għandi fil-pussess tiegħi korrispondenza ffirmata minn perit, li ismu qed jintbagħat separatament, f'isem l-MDC?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninsab informat li la l-Malta Enterprise u lanqas il- Malta Development Corporation ma mpjegaw lil xi persuna bl-isem il-ġdid indikat mill-Onor.

Interpellant.

Madankollu perit bl-isem indikat fil- mistoqsija oriġinali 6080 huwa mpjegat mal-Malta Industrial Parks Limited.

GŻIRA - KANNA TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jinvestiga x'inhi r-raġuni li, minkejja l-bdil tal-kanna ta' l-ilma fit-toroq, Luqa Briffa, Mattew Pulis u Nazju Ellul fil-Gżira, l-ilma mill-vit xorta għadu kulur is-sadid?

ONOR.

AIR MALTA - TITJIRIET BI PREZZ SUSSIDJAT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' passiġġieri li ġew Malta bit-titjiriet ta' l-Air Malta bi prezz sussidjat sabiex jivvotaw fl-elezzjoni tal-MEP's?

Kemm ġie jiswa dan is- sussidju?

Dan is-sussidju jagħmel tajjeb għalih il-gvern jew l-Air Malta?

ONOR.

BIRKIRKARA - TRIQ OLAF GOLLCHER

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid meta se tinfetaħ Triq Olaf Gollcher f'Birkirkara peress li din it-triq hi importanti għar-residenti ta' din l- area għax tgħaqqad il-bypass ta' Birkirkara mal-parti l-qadima tar-raħal?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija ġiet spezzjonata minn perit ta' l-awtorita' dwar it-trasport u nstab illi biex din tkun tista' tinfetaħ jeħtieġ li tittieħed parti minn għalqa li tinsab fit-tarf ta' din it-triq.

L-awtorita' mistennija tikkunsidra t-talba ta' l-Onor.

Interpellant sabiex tara x'inhu l-aħjar li jsir.

LIĊENZJI TAL-KUMMERĊ

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 5934 u jgħid jekk persuna jkollu permess ta' ħanut fuq ismu u dan jiġi boarded out b'invalidita', jistax iżomm il-permess tal-ħanut fuq ismu u jaħdem it- tifel?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Billi r-regolamenti fil-liġi tal-kummerċ ma jiddistingwux bejn l-istat ta' saħħa ta' l-applikant jew liċenzjat, din il- materja ta' saħħa ma titteħidx inkunsiderazzjoni fil-ħruġ tal-liċenzja tal- kummerċ.

Mill-banda l-oħra dan huwa bla preġudizzju għal xi kundizzjonijiet li jaqgħu taħt il-liġi tas-servizzi soċjali għal min qed jirċievi xi benefiċċju soċjali dwar invalidita'.

Li wieħed ikollu liċenzja fuq ismu, mhux impedut li jimpjega sew lil ibnu jew persuna oħra biex tmexxi n-negozju.

Jekk mill-banda l-oħra liċenzjat irid jittrasferixxi l-liċenzja fuq terza persuna - f'dan il-każ ibnu - il- persuna liċenzjata tkun meħtieġa tapplika fit-taqsima tal-kummerċ fuq il- formola apposta.

SPTAR MATER DEI - PROVVISTA TA' ĦOBŻ

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 5563 u jgħid meta jiftaħ l-isptar il-ġdid f'Tal Qroqq it-tender għall- provvista tal-ħobż hux se tkun miftuħa għal kulħadd?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: F'dan l-istadju għadu kmieni li tingħata informazzjoni ta' kif se ssir il-provvista tal-ħobż minħabba li hemm alternattivi varji dwar kif il-proċess ta' l-ikel se jkun.

ĦAL-LIJA: SKOLA PRIMARJA - TWAQQIGĦ TA' ĦAJT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex ħajt li waqa' fil-ground ta' l-iskola primarja ta' Ħal-Lija jiġi rranġat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li l-ilment imqanqal mill-Onor.

Membru jiġi investigat u jittieħdu l-passi skond il-ħtieġa.

KUMMISSJONI GĦALL-PROMOZZJONI TA' L-UGWALJANZA BEJN L-IRĠIEL U N-NISA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hu n-numru ta' nies jaħdmu mal-kummissjoni għall-promozzjoni ta' l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n- nisa?

Tista' tgħid mill-budget allokat lil din il-kummissjoni għal din is- sena kemm intnefaq s'issa u fiex?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: In-numru ta' persuni li jaħdmu mal-kummissjoni għall-promozzjoni ta' l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa hu sebgħa.

L- ammont allokat din is-sena għal din il-kummissjoni hu Lm72,000.

Tabella bl-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

ĦAL TARXIEN - TRIQ L-ARKATA NORMANNA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani biex Triq l-Arkata Normanna f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija ġiet inkluża fil-programm ta' kostruzzjoni ta' toroq li se jsiru mid-direttorat u x-xogħol isir aktar 'il quddiem skond il-prioritajiet li jkollu quddiemu d-direttorat.

ĦAL TARXIEN - TRIQ LEONARDU ABELA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani sabiex Triq Leonardu Abela p/o Triq iż-Żejtun f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 142.

ĦAL TARXIEN - TRIQ DANIEL CECY

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani sabiex Triq Daniel Cecy f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 1567.

ĦAL TARXIEN - TRIQ IL-KURUNELL MAS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani sabiex Triq il- Kurunell Mas f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 1574.

ĦAL TARXIEN - TRIQ ANĠLU MANGION

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani sabiex Triq Anġlu Mangion f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 1566.

ĦAL TARXIEN - TRIQ DUN KARM SANT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani biex Triq Ġdida fi Triq Dun Karm Sant f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 1570.

ELEZZJONIJIET TAL-PARLAMENT EWROPEW

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 6093 u jgħid min tefa' l-offerta għall-provvista tat-trasport lill-kummissjoni elettorali għall-elezzjonijiet tat-12 ta' Ġunju 2004?

Min rebaħ din it- tender?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għall-elezzjonijiet tat-12 ta' Ġunju 2004 intefgħu offerti minn dawn il-kuntratturi:

Għall-provvista ta' karozzi bix-xufier: Paramount garages, Executive transport co-op Ltd, Demicoli garage, Peppin garage Ltd, Mikalkris Ltd u First Coaches;

Għat-trasport ta' kaxex tal-voti u persuni li jakkumpanjawhom (Malta): Public transport association u Unscheduled bus service;

Għat-trasport ta' assistenti kummissjonarji elettorali: Executive transport co-op ltd u Co-op services ltd;

Għat-trasport ta' persuni minn u lejn is-sala ta' l-għadd tal-voti f'Ta' Qali: Executive transport co-op ltd u Co-op services ltd;

Għat-trasport ta' kaxex tal-voti u persuni li jakkumpanjawhom (Għawdex): Amabile Zammit f'isem il-Gozo bus owners association;

Għat-tqassim ta' kaxex tal-voti, poloz tal-votazzjoni u dokumenti oħrajn: Public transport association u Unscheduled bus services

L-offerti ntrebħu minn dawn il-kuntratturi: 1.

Paramount garages 2.

Unscheduled bus service 3.

Co-op services ltd 4.

Co-op services ltd 5.

Amabile Zammit f'isem il-Gozo bus owners association 6.

Public transport association

GOZO CHANNEL - ŻIEDA FIN-NOLLIJIET

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Peress li issa t-tariffi tal-Gozo Channel għolew, tista' il-Ministru tgħid jekk u meta se tiżdied l-għajnuna lill-ħaddiema u studenti Għawdxin inkonsegwenza ta' din iż-żieda?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 5274.

Il-kumpens għaż-żieda fin-nollijiet qed jiġi kkunsidrat mill-ministeru tal-finanzi.

GOZO CHANNEL - ĦADDIEMA TAL-KAFETTERIJA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-pożizzjoni dwar il-ħaddiema tal-kafetterija tal-Gozo Channel hux se tiġi riveduta u jekk wara Ottubru 2004 dawn humiex se jibqgħu mal-Gozo Channel jew hux se jitkeċċew?

ONOR.

AUSTIN GATT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ŻEJTUN: MALTAPOST BRANCH - KAXXA TA' L-ITTRI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Possibbli li l-Maltapost tikkunsidra li fil- branch li fetħet fi Triq id-Duluri, fiż-Żejtun tagħmel kaxxa ta' l-ittri biswit il-branch għax m'hemmx waħda fil-viċinanzi u din il-kaxxa tkun handy ħdejn il-branch tal-posta?

ONOR.

SPTAR SAN LUQA - OCCUPATIONAL THERAPISTS

L-ONOR.

JOSEPH ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm occupational therapists reġistrati ma' l-isptar San Luqa?

Jista' jgħid kemm hemm occupational therapists reġistrati ma' l-isptar San Luqa imma qegħdin jaħdmu l-isptar Zammit Clapp jew inkella f'postijiet oħra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-isptar San Luqa hemm reġistrati 28 occupational therapists.

Ma' dawn wieħed irid iżid 11-il occupational therapists oħra li qegħdin jagħmlu sentejn rotation ma' l-isptarijiet kollha, fosthom fl- isptar San Luqa.

Minn dawn l-occupational therapists fl-isptar San Luqa, sebgħa qegħdin jaħdmu fl-isptar Zammit Clapp, wieħed qiegħed jaħdem fl-institute of health care, wieħed qiegħed jaħdem fl-isptar ġenerali ta' Għawdex u wieħed jinsab misluf mal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita'.

BIEDJA – GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu t-tħejjijiet biex jitwaqqfu organizzazzjonijiet tal-produtturi fost il-bdiewa Maltin u Għawdxin?

Kemm hemm ħsieb li jitwaqqfu minn dawn l-organizzazzjonijiet?

Jista' jgħid jekk inġabux xi Taljani biex jgħinu fit-twaqqif ta' dawn l-organizzazzjonijiet?

Jista' jgħid jekk il-korsijiet u t-taħriġ li għamlu kienx bit-Taljan u jekk min attenda għalihom kenux kollha jafu bit-Taljan?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fit-28 ta' Ġunju 2002 ġie pubblikat Att Nru. IX ta' l-2002 li jirregola t-twaqqif ta' l-għaqdiet tal-produtturi.

Sussegwentement inħarġet legal notice (LN 62/2004) li tagħti aktar dawl fuq l-istess att.

M'hemm l-ebda limitu ta' kemm jistgħu jitwaqqfu għaqdiet tal- produtturi diment li jirrispettaw l-istess att, pero' fil-kontest lokali n- numru ta' l-għaqdiet tal-produtturi li jistgħu jitwaqqfu jista' ma jkunx kbir ħafna.

Interess fost il-bdiewa hawn, tant hu hekk li taħt il-pre- accession aid biex jitwaqqfu għaqdiet ta' produtturi applikaw erbgħa u l- applikazzjoni tagħhom qed tiġi proċessata.

L-applikazzjonijiet għal skemi simili post-accession dalwaqt jinfetħu.

Permezz tal-Ħames Protokol Taljan, l-Istituto agronomico Mediterraneo ta' Bari qiegħed jorganizza programm ta' informazzjoni u taħriġ li jkopri x- xhur ta' Ġunju u Lulju dwar it-twaqqif u l-immaniġġjar ta' għaqdiet tal- produtturi fil-kontest tal-biedja.

Is-suġġetti li qed ikunu trattati jieħdu inkunsiderazzjoni kull aspett tal-liġi lokali kif ukoll dik ta' l- Unjoni Ewropea.

Fil-korsijiet ta' taħriġ tista' tintuża sew il-lingwa Taljana kif ukoll dik Ingliża.

F'każi fejn xi ħadd ma jifhimx bit-Taljan - f'dan il-każ kienet persuna waħda - issir traduzzjoni għal Malti mill-uffiċjali tal-ministeru.

BDIEWA - SUSSIDJU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid matul din is-sena x'tip ta' sussidji se jingħataw il-bdiewa lokali?

Fuq liema prodotti?

Kemm se jkun dan is- sussidju?

Kif se jinħadem il-livell tas-sussidju lil kull bidwi?

Meta hu maħsub li jitħallas?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 3157 fejn jista' isib it-tagħrif mitlub dwar it-tip u l-ammont ta' sussidji li se jingħataw il-bdiewa lokali matul din is-sena.

Il-metodu kif jinħadem il-livell ta' dawn is-sussidji lil kull bidwi jvarja minn settur għal ieħor, iżda f'kull każ huwa marbut mal-livell ta' produzzjoni.

MEPA - PA 6986/99

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-persuna li applikat għal xogħol - file no PA 6986/99 - inħarġiliex refusal għat-talba tagħha?

Meta wasal għand din il-persuna dan ir-refusal?

X'passi se tieħu l-MEPA biex tinforza d-deċiżjoni tagħha dwar ix-xogħol illegali li sar f'dan il-post?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: L-applikant irċieva r-refusal notice mingħand il- MEPA fis-27 ta' Mejju 2004 wara diversi attentati.

L-applikant għandu 30 ġurnata mid-data tas-27 ta' Mejju 2004 sabiex jissottometti appell quddiem il-bord ta' l-appell dwar l-ippjanar.

Fl-assenza ta' dan il-MEPA tadotta l- proċeduri normali, kif stipulat mil-liġi.

MEPA APPELL PA 0726/01

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta l-MEPA beħsiebha tipproċessa appell PA 0726/01 għax id-dewmien li jsir ix-xogħol meħtieġ qed iwassal għal tbatija kbira għall-persuna anzjana li ma tistax titla' taraġ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Rigward appell PA 0726/01 irrid ngħid li l- appell ġie deċiż fis-16 ta' April 2004.

Fl-10 ta' Mejju 2004 intbagħtet ittra lill-perit ta' l-applikant sabiex jissottometti żewġ pjanti.

Dawn waslu fl-uffiċċju tal-bord ta' l-appell nhar il-Ġimgħa 11 ta' Ġunju 2004 u ġew iffirmati miċ-chairman tal-bord dakinhar stess.

Fis-16 ta' Ġunju, is- sanitary engineering officer bagħat il-file lura lill-bord ta' l-appell li għadda l-file lis-segretarju tad-development control commission sabiex jinħareġ il-permess.

MEPA - SPECIAL AREA OF CONSERVATION

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-inħawi f'Malta u Għawdex li hemm ħsieb li jiġu kklassifikati bħala special area of conservation u liema bħala special area of protection skond direttivi ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif jaf tajjeb l-Onor.

Membru, il-MEPA ħarġet għal skrutinju pubbliku numru ta' siti.

Preżentament il-gvern qed jevalwa s-siti proposti u fi żmien qasir ikun hemm deċiżjoni.

DIPARTIMENT TAL-KUNTRATTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk id-dipartiment tal-kuntratti pubbliċi hux armat biżżejjed b'riżorsi meħtieġa biex jipproċessa x-xogħol ġdid li żdiedlu bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u l-offerti għall- kuntratti li għandhom x'jaqsmu ma' proġetti/programmi li fihom hemm finanzjament mill-Unjoni Ewropea?

Qed jaqa' lura dan ix-xogħol b'periklu li jitilfu l-fondi mfittxija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Matul l-aħħar sentejn id-dipartiment tal-kuntratti ssaħħaħ kemm f'dak li hu personnel kif ukoll apparat (computers) biex ikun jista' ilaħħaq max-xogħol addizzjonali li se jiltaqa' miegħu b'riżultat tad- dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Ingħata wkoll ħafna training.

Id- dipartiment issa se jkollu wkoll żewġ diretturi oħra biex jgħinu lid- direttur ġenerali.

Ma jidhirx li x-xogħol qed jaqa' lura jew li ntilfu xi fondi tort tad-dipartiment.

RAĦAL ĠDID - GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tara li l-persuna, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, titħallas l-ammont dovut lilha rappreżentanti għajnuna soċjali (tal-bolol) li hi intitolata għalihom u dan għall-perjodu ta' bejn l-1 ta' April 2003 u t-22 ta' Lulju 2003?

Tista' il-Ministru tgħid għalfejn ittieħed dan iż-żmien kollu biex isir dan il-ħlas?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant ġiet informata bil-każ tagħha.

INFERMIERA TA' NAZZJONALITA' BARRANIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 6002 u jgħid x'inhuma l-kriterji stabiliti li jintużaw biex nurses barranin jiġu reġistrati Malta?

Possibbli jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-kriterji?

Dawn il-kriterji huma l-istess kif użati f'pajjiżi oħra ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-kriterji wżati mill-kunsill ta' l-infermiera u qwiebel biex jirreġistra nurses barranin huma l-istess bħal dawk użati biex jirreġistra nurses Maltin.

Dawn il-kriterji huma l-istess bħal dawk użati f'pajjiżi oħra ta' l-Ewropa.

Kopja tal-kriterji tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

VAPURI REĠISTRATI TAĦT IL-BANDIERA MALTIJA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jispjega fid-dettall għaliex il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija għadhom mhux konformi mal-ħteġijiet ta' l-international ship & port facility security code ta' l-organizzazzjoni MIO?

Jista' jagħti assigurazzjoni li dak li għandu jsir isir sa l-1 ta' Lulju 2004 skond ma hu impost mill-istess ISPS?

Jista' jgħid x'konsegwenzi jkun hemm għar-reġistru Malti jekk Malta ma taderixxiex ruħha ma' dak mitlub sa l-1 ta' Lulju 2004?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-provvedimenti tal-konvenzjoni SOLAS dwar l- international ship and port facility security code jidħlu fis-seħħ fl-1 ta' Lulju 2004.

Il-bastimenti kollha li joperaw fuq vjaġġi internazzjonali jridu jkunu konformi sa dik id-data.

L-operaturi tal-bastimenti Maltin qegħdin jirsistu biex il-bastimenti tagħhom ikunu konformi kif meħtieġ.

Numru sew minn dawn diġa' ġew ċertifikati, waqt li numru sew ieħor qegħdin fil-fażi ta' ċertifikazzjoni.

Mill-1 ta' Lulju 2004 dawk il-bastimenti li ma jkunux ċertifikati jistgħu jiġu miżmuma milli jbaħħru.

BELT VALLETTA - XIRI TA' DJAR MILL-INKWILINI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Peress li n-nies li jgħixu fl-appartamenti tal-gvern ġewwa City Gate fil-Belt Valletta kellhom żewġ okkażjonijiet sabiex jintavolaw petizzjoni sabiex jiġi konċess lilhom id-dritt li jixtru u jakkwistaw l-appartamenti minnhom okkupati b'possession and use, u peress li nifhem li kien hemm xi intoppi sabiex dan isir pero' il-gvern kien wiegħed li se jieħu l-miżuri neċessarji sabiex dan iseħħ, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħarraf lil din il-Kamra jekk il-gvern attwalment ħax dawn il-miżuri u jekk le, meta beħsiebu jeħodhom?

ONOR.

TONIO BORG: L-amendi f'Kapitolu 88 ta' l-Ordinanza dwar Akkwist ta' Proprjeta` għall-Skopijiet Pubbliċi saru u ġew fis-seħħ f'Marzu 2003.

Il- gvern issa jista' jixtri t-titolu ta' pussess u użu billi jikkapitalizza l- kera bil-1%.

Id-dipartiment ta' l-artijiet jieħu l-passi neċessarji skond dawn l-amendi kemm għal din il-lokalita' kif ukoll għal ħafna lokalitajiet oħra, dejjem skond ir-riżorsi finanzjarji li għandu a dispożizzjoni tiegħu.

DETOX CENTRE

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Peress illi xi żmien ilu l-Ministru kien ta ħjiel li kien beħsiebu jittrasferixxi ċ-ċentru tad-Detox band'oħra, u peress illi għadda ħafna żmien minn dakinhar, jista' jgħid jekk il-gvern għadux deċiż li jagħmel dan?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.