MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 121 It-Tlieta, 27 ta' April, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 121 It-Tlieta, 27 ta' April, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 27 ta' April, 2004

WERREJ

MINUTI 1

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 9

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (IT-TIENI QARI)

VARIOUS LAWS (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 10

AĠĠORNAMENT 34

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 39

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 120 li saret fis-26 ta' April 2004, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI

KOPERATTIVA NDAFA PUBBLIKA - ĦLAS DOVUT LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm persuni li għad fadlilhom jieħdu l-ħlas dovuti lilhom għal xogħol li għamlu għall-koperattiva ndafa pubblika?

X'passi se jittieħdu biex dawn il-persuni jieħdu l-ħlasijiet dovuti lilhom?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi): Il-koperattivi huma organizzazzjonijiet awtonomi u indipendenti.

Għaldaqstant, il-bord tal- koperattivi ma jżommx records ta' ħlas dovut lill-persuni li għamlu xogħol lill-koperattivi.

Din tibqa' responsabbilta` tal-koperattiva.

Informat ukoll li l-koperattivi huma regolati bl-Att dwar l-Għaqdiet Koperattivi XXX ta' l-2001 u meta l-bord tal-koperattivi jħoss li jkun iż- żmien opportun, jibda l-proċess ta' xoljiment, hekk kif tistabbilixxi l- istess liġi.

ENEMALTA - UŻU MINN STORAGE TANKS TAL-MEDITERRANEAN OFFSHORE BUNKERING CO LTD.

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment: Jista' il- Ministru jgħid kemm se tuża l-korporazzjoni Enemalta mill-istorage tanks li jinsabu għand il-Mobcol (Mediterranean Offshore Bunkering Co Ltd.) biex taħżen fuel skond ir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea?

X'se jiġri mill-ispare capacity li se jibqa' fl-istorage tanks li jinsabu għand il-Mobcol?

Lil min se jinkrew?

Kif se jintagħżlu dawk li se jkunu jistgħu jużaw dawn il-faċilitajiet fl-istorage tanks li m'hijiex se tuża l- korporazzjoni Enemalta?

Jista' jivverifika jekk il-kumpannija privata Island Bunker Oils Ltd. hijiex se tingħata b'mod esklussiv l-użu ta' dawn il-faċilitajiet tal- Mobcol li mhix se tkun qed tuża l-korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l- Investiment): Jiena nformat li l-Korporazzjoni Enemalta għadha qed tevalwa l-possibilitajiet kollha li għandha quddiema fir-rigward ta' żejt skond ir- regoli ta' l-Unjoni Ewropea.

F'dan l-istadju għadha ma ttieħdet l-ebda deċizjoni finali li jintuzaw il-faċilitajiet ta' l-MOBC għal dan ir- rigward.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija jien infurmat li ma sar l-ebda ftehim u ma saru l-ebda negozjati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fid-dawl tal-parti tat-tweġiba fejn qed jingħad li f'dan l-istadju għadha ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni finali li jintużaw il- faċilitajiet ta' l-MOBC għal dan ir-rigward, jista' l-ministru jikkonferma jekk il-pjan oriġinali tal-gvern li trid tiġi privatizzata l-MOBC għadhomx għaddejjin?

Hemm xi taħdidiet għaddejjin jew kollox qiegħed on hold?

Jew forsi l-gvern mar lura mid-deċiżjoni oriġinali tiegħu li jipprivatizza l- MOBC?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-fatt ir-risposta hija li l-affarijiet qegħdin on hold u r-raġuni hi li kif tindika r-risposta stess, l-evalwazzjoni li qiegħda ssir issa hija x'riżorsi f'tank storage capacities għandna bżonn f'Malta u ovvjament il-parti ta' l-MOBC f'dan ir-rigward hija kruċjali.

U allura d-deċiżjoni mhix se ddum biex tittieħed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jirriżultalu l-ministru li jista' jkun hemm konflitt ta' interess min-naħa tad-diriġenti ta' l-MOBC fir-rigward ta' transazzjonijiet kummerċjali ma' l-Island Bunker Oils Ltd bil-konsegwenza li ċertu xogħol li jkun oriġinarjament ta' l-MOBC jista' jispiċċa saħansitra għand l-Island Bunker Oils Ltd?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien irċevejt dawn l-allegazzjonijiet diversi drabi bil-miktub, pero' min għamilhom ma tani ebda prova li jien nista' naqbad magħha b'mod konkret.

Issuġġerejt li jekk hu għandu xi suspetti jagħmel rapport bil-miktub lil min jista' jinvestiga, ċioe` lill-pulizija, lill- ombudsman, lill-kummissjoni kontra l-korruzzjoni u lil kulmin jogħġbu.

Jien naf li l-persuna li għamlet dawn l-allegazzjonijiet kitbet lill- ombudsman u naf li l-ombudsman qed jinvestiga.

Dak hu dak li nista' nirrapporta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, jien ma nafx min hi din il-persuna li għamlet dawn l-allegazzjonijiet, jiġifieri m'għandi x'naqsam xejn ma' dan il-każ, pero` qed nistaqsi lill-Ministru jekk fid-dawl ta' dawn l- allegazzjonijiet ripetuti li nisimgħu dwarhom aħna u li anke deheru fil- media jistax jagħmel investigazzjoni serja u fil-fond biex għallinqas ikollu assigurazzjoni li dawn l-allegazzjonijiet, jekk huma allegazzjonijiet, humiex fil-fatt infondati.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk tiġi persuna tgħidli li qed jiġri "hekk" u ngħidilha biex almenu tagħtini xi ħaġa li jien nista' naqbad magħha u tibqa' tgħidli li dawn huma għajdut li jgħidulha l-principals tagħha, u ħadd mill-principals tagħha ma jrid jagħmel dikjarazzjoni lanqas biex isostnu dik, allura jien ma nista' nagħmel ebda investigazzjoni.

MEDITERRANEAN OFFSHORE BUNKERING CO.

LTD. - STORAGE TANKS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u l-Investiment: Jista' il- Ministru jgħid xi proċess ta' privatizzazzjoni se jintuża biex l-ispare capacity ta' l-istorage tanks tal-Mobcol li mhix se tuża l-korporazzjoni Enemalta jiġi mikri lill-kumpanniji privati li jixtiequ jipprovdu servizzi ta' bunkering f'pajjiżna?

Se ssir sejħa għall-offerti għall-kiri ta' dawn il-faċilitajiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 4749.

Mr Speaker, b'riferenza għad-domanda supplimentari li għamilli l-Onor.

Brincat aktar kmieni xtaqt inżid ngħid li d-domanda preċedenti kienet tikkontjeni waħda minn dawn l-allegazzjonijiet li saru fir-rigward ta' l- Island Bunker Oils Ltd.

Jien iċċekkjajt u sibt li l-allegazzjoni hija nfondata mija fil-mija.

Dan kien fatt li stajt niċċekkjah; aktar minn hekk ma stajtx nagħmel.

ĦLAS GĦAL-LIĊENZI TA' SATELLITE DISHES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita` u l-Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jitneħħa l-ħlas għal-liċenzja li persuni li għandhom dixx tas-satellita jkollhom iħallsu?

Jista' jgħid jekk hemmx kuntatti mal- kummissjoni Ewropea dwar il-ħlasijiet għal din il-liċenzja?

Jista' jgħid x'korrispondenza għaddiet bejn il-ministeru u l-kummissjoni dwar dan il- qasam tat-TV bis-satellita?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Kompettivita` u l- Komunikazzjoni): Jien informat li din il-kwestjoni qiegħda tiġi kkunsidrata.

Infurmat ukoll li m'hemm l-ebda kuntatt mal-kummissjoni Ewropeja dwar il-ħlasijiet għal din il-liċenzja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Napprezza li l-Onor.

Abela mhux il-ministru konċernat u nieħu nota tal-fatt li qed jgħidli li din il-kwestjoni qed tiġi kkunsidrata, pero` naħseb li l-iktar punt li huwa ta' interess pubbliku dwar din il-mistoqsija huwa jekk fil-fatt il-ħlas tal-liċenzja fuq is- satellite dishes imurx kontra r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea jew le.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mid-dokumenti li għandi hawnhekk ma jidhirx li hu hekk.

SKEJJEL - TĦADDIM TA' DATA PROTECTION ACT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm se tiswa lil kull skola l-ħlas għat-tħaddim tad-Data Protection Act?

Mil-liema fondi se jitħallsu dawn l-ispejjeż?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): Informat li l-Att dwar il-Protezzjoni tad-Data daħal fis-seħħ fil-15 ta' Lulju 2003.

Skond dan l-Att, sal-15 ta' April 2004, kull organizzazzjoni f'Malta trid tinnotifika lill-kummissarju għall-protezzjoni tad-data.

Flimkien ma' din in-notifika annwali jrid isir ħlas li, għad- disa' xhur bejn il-15 ta' Lulju 2003 u l-15 ta' April 2004, fil-każ ta' skola, huwa ta' Lm15 filwaqt li, għal sena sħiħa, jkun ta' Lm20.

Dawn il- ħlasijiet se jsiru mill-fondi ta' l-istess skola.

SKEJJEL - DATA PROTECTION ACT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex fit-tħaddim tad-Data Protection Act fl-iskejjel tagħna nitgħallmu mid-delitt fl-Ingilterra ta' Ian Huntley fuq il-bniet Holly u Jessica wara li mar jaħdem fi skola u l-passat tiegħu ta' abbużi fuq it-tfal kien protett mid-Data Protection Act?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): Jittieħdu l-passi kollha li jippermettulna l-liġijiet biex f'kull waqt nassiguraw li wliedna jkunu dejjem protetti minn kull perikolu ta' din ix-xorta, inkluż li jsir screening effettiv ta' kull min ikollu x'jaqsam mat-tfal u l-istudenti.

PONTIJIET - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk il- pontijiet prinċipali f'Malta u Għawdex li ġew spezzjonati biex jiġi żgurat li huma strutturalment tajba f'dawn l-aħħar għaxar snin jew mill-1994?

Meta nbena kull pont?

Meta kienet saret l-ispezzjoni ta' qabel?

Jista' jpoġġi dawn ir-rapporti fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Jien informat li ma jeżistux records dettaljati ta' inspections li kienu saru fil-passat.

Fil-preżent l-awtorita` dwar it-trasport qiegħda tibni database dwar dawn l- istrutturi sabiex ikunu jistgħu jinżammu records dettaljati f'dan ir- rigward.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, s'issa saru mistoqsijiet lil xi erba' jew ħames ministri differenti u kulma kien hawn biex jirrispondi kien biss ministru wieħed minnhom.

Nista' nkun naf il-ministri l-oħra għaliex m'humiex qegħdin hawnhekk?

Jekk ma jkunx hawn il-ministri kkonċernati preżent ma jkunux jistgħu jsiru supplementary questions bis-serjeta`.

Jien qed nistaqsi jekk dawn il-ministri humiex imsiefrin fuq xogħol parlamentari jew inkella x'inhi r-raġuni li m'humiex qegħdin preżenti hawnhekk.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-Ministri Ċensu Galea u Louis Galea huma msiefrin u l-Onor.

Jesmond Mugliett ma nafx għaliex mhux qiegħed hawnhekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, din il-ħaġa qed tiġri spiss u aħna m'aħniex qed ningħataw iċ-ċans li nagħmlu supplementary questions bis- serjeta`.

Għalhekk, bħala sinjal ta' protesta, jien se nsejjaħ quorum.

MR SPEAKER: Nifhem li hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Peress li ma kienx hemm quorum, is-Seduta ġiet sospiża fis-6:12 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Hawn quorum u għalhekk is-seduta tista' tkompli.

Inkomplu bil-mistoqsija li jmiss.

PONTIJIET/MINI PUBBLIĊI - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk uffiċjali tal- ministeru jispezzjonawx minn żmien għall-ieħor li kollox ikun sew fl- istrutturi tal-pontijiet u mini pubbliċi u li ma jkun hemm l-ebda periklu ta' xi kollass?

Kull kemm isiru dawn l-ispezzjonijiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ebda uffiċjal tal-ministeru tiegħi m'għandu r-responsabbilta` li jispezzjona strutturi tal-pontijiet jew mini pubbliċi.

PIXXINA NAZZJONALI - XOGĦOL FIL-VASKA L-KBIRA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid xi problemi jeżistu biex ix-xogħol fil-vaska l-kbira tal-pixxina nazzjonali għadu mhux lest?

Min qed jagħmel dan ix-xogħol?

Jista' jpoġġi kopja tal- kuntratt fuq il-mejda tal-Kamra?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): Infurmat li x-xogħol fil-vaska l-kbira tal-pixxina nazzjonali tlesta u l-pixxina qed tintuża regolari.

Ix-xogħol ingħata wara ħruġ ta' tender lil Rea Ceramics Ltd.

Informat ukoll li x-xogħol kollu tlesta il-Ġimgħa, 2 ta' April 2004, iżda riedet tinxef iż-żebgħa tal-linji qabel il-vaska bdiet timtela bl-ilma nhar il-Ħadd, 4 ta' April 2004.

Rea Ceramics, skond id-dokument tat-tender kellu sitt ġimgħat biex ilesti x-xogħol.

Dan fil-fatt ma żammx ma' l-iskeda tax-xogħol għal-diversi raġunijiet, fosthom maltemp, xogħol mhux skond it- tender li kellu jerġa' jsir u kif ukoll dewmien biex tasal iż-żebgħa tal- linji minn barra minn Malta.

PIXXINA NAZZJONALI - TIMIJIET/GĦAQDIET BARRANIN LI JIĠU GĦAT-TAĦRIĠ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm timijiet/għaqdiet barranin li bbukkjaw biex jiġu għat-taħriġ fil- pixxina nazzjonali mill-1 ta' Marzu 2004 'il quddiem?

Jista' jgħid min huma?

Kemm minnhom diġa` ħassru l-mawra tagħhom għaliex il-pixxina m'hijiex lesta?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li hemm 29 booking għall-pixxina nazzjonali bejn Marzu u Lulju ta' din is-sena.

Dawn huma kif ġej:-

Marzu:

Richard Murgatord (Swimming Team) Richard Murgatord (Waterpolo Team) Cardiff Swimming Team Russian Team German Team Joerg Beherens

April:

Oulu Swimming Team Berlin Team Il Varg SKK Sr 0504 Dr. Malewski Mosey Team first team Camdem France Sport Irish Team Mattinson Group Nichol Group Numkis Swedish Team La Vallois

Mejju:

La Vallois Nichol Group Numkis Sweedish Group Lohja Team Ġunju:

Bassi Group Lulju:

Mosey Second Team Norwegian Team

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORT - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'iesm l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid issa li l- pixxina nazzjonali għaddiet f'idejn il-kunsill malti għall-Isport, kemm hemm ħaddiema li qabel kienu ma' l-amministrazzjoni tal-pixxina nazzjonali li issa ġew impjegati mal-kunsill?

Jista' jgħid x'xogħol qed jagħmlu issa u x'xogħol kienu qed jagħmlu qabel?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): Ninsab infurmat li kien hemm 19-il ħaddiem li qabel kienu ma' l- amministrazzjoni tal-pixxina nazzjonali u issa ġew impjegati mill-ġdid mal- kunsill.

Ix-xogħol li kienu jagħmlu qabel u li qegħdin jagħmlu issa se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

SKEJJEL - FIFTH FORMERS LI KOMPLEW BL-ISTUDJI TAGĦHOM

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li fl-aħħar tas-sena skolastika 2000/01 u dik tat- 2001/02 komplew bl-istudji tagħhom wara li spiċċaw il-Form 5?

Kemm kienu mill-iskejjel ta' l-Istat, tal-Knisja u dawk privati separatament?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impiegi): It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

INSTITUTE OF HEALTH CARE - DIPLOMA IN PSYCHIATRIC NURSING

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm iggradwaw studenti mill- institute of health care f'diploma in pyschiatric nursing?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l- Impjiegi): Infurmat li n-numru ta' studenti li ggradwaw mill-institute of health care fid-diploma in psychiatric nursing huwa:-

Sena Numru ta' Gradwati

1994 24 1997 2 1998 3 1999 5 2000 7 2001 0 2002 5 2003 2

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Onor.

Mario Galea biex jagħmel id-domanda li jmiss lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, bħall-Ministri Louis Galea u Ċensu Galea, il-Viċi Prim Ministru jinsab imsiefer fuq xogħol tal-gvern.

Nagħmel il-mistoqsija tiegħi 5123 ....

(Interruzzjonijiet) Inti kont tirrispondi d-domandi kollha int meta kont ministru!

(Interruzzjonijiet) Kont all rounder!

Ma kienx jiġi ministru wieħed; kont twieġeb id-domandi kollha inti!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

L-Onor.

Mario Galea jagħmel il-mistoqsija tiegħu.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, qed nipprova nagħmel id-domanda imma qed jinterrompuni.

(Interruzzjonijiet) Nitlob għalhekk il-protezzjoni tiegħek, Mr Speaker.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ma rridx interruzzjonijiet.

L-Onor.

Mario ikompli jagħmel id-domanda tiegħu.

KAROZZINI LIĊENZJATI BIEX IĠORRU LIT-TURISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u l-Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 5073 jista' l-Ministru ġentilment jgħid bejn l-1990 u l-2002 kemm kien hawn karozzini (li jġorru t-turisti) liċenzjati u mħallsa billi skond it-tweġiba li ngħatajt fil-mistoqsija 5073 intqal li f'dan il-perijodu l-liċenzji kienu joħorġu mill-pulizija?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern): Ninsab informat li t- tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant mhux disponibbli taħt forma kompjuterizzata.

Informat ukoll li sakemm il-liċenzji tal-karozzini kienu jinħarġu mill-pulizija kien hemm 92 karozzin reġistrat.

BEJJIEGĦA TAL-GASS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: B'riferenza għal mistoqsija tiegħi 5010 jista' l-Ministru ġentilment iwieġeb din il-mistoqisja għaliex l-istess mistoqsija kienet diġa' saret lill-Ministru għat-Teknologija ta' l-Informazzjoni u l- Investiment (nru 4845) u kien l-istess Ministru li fit-tweġiba tiegħu qal li "il-ħażna taċ-ċilindri tal-gass u l-area fejn jitqassam il-gass huma kundizzjonijiet tal-licenzji tad-distribution tal-gass li tinħareġ mill- Malta Resources Authority u mhux mill-Korporazzjoni Enemalta...."?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Jien informat li fil-preżent hemm ftehim, li ilu fis-seħħ għal ħafna snin, bejn iċ-chairman tal-korporazzjoni Enemalta u kull distributur tal-gass, li jgħid:

"Id-distributur huwa pprojbit li jaħżen ċilindri kemm jekk mimlija kemm jekk vojta, jekk mhux fl-impjant ta' Birżebbugia jew f'xi post ieħor approvat mill-Korporazzjoni u l-Awtoritajiet tal-Pulizija.".

Ma hemm l-ebda liċenzja ġdida li tirregola d-distributuri tal-gass jew bidla fil-kundizzjonijiet mill-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi.

F'dak li għandu x'jaqsam għall-futur, se joħorġu regolamenti li jirregolaw il-ġarr ta' merkanzija perikoluża fit-toroq, inkluż l-ipparkjar tat- trakkijiet.

Dan se jsir permezz ta' avviż legali 211/2003 li se jidħol fis- seħħ mill-1 ta' Mejju 2004 u huwa amministrat mill-awtorita' tat-trasport.

Fejn jorqdu t-trakkijiet tal-gass m'għandu x'jaqsam xejn ma' xi distributur li jbigħ gass barra mir-rotta tiegħu.

IMTAĦLEB - MOGĦDIJA LI TAGĦTI GĦAR-RABA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara li tiġi milqugħa t-talba tal-bdiewa li isimhom qed jintbagħat separatament, sabiex tiġi rranġata l-mogħdija tar-raba' fil-parti ta' l-Imtaħleb kif indikata fil-pjanta li wkoll qed tintbagħat separatament?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Ninsab informat li l-informazzjoni ġiet mgħoddija lis-sezzjoni responsabbli mill-mogħdijiet tar-raba' sabiex jinkluduha mal-lista ta' tiswijiet ta' tali mogħdijiet tar-raba'.

MIXED COMMISSION - DISKUSSJONIJIET BEJN MALTA U L-LIBJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il- Ministru jgħid x'kienu l-prioritajiet diskussi fil-mixed commission bejn Malta u l-Libja f'dawn l-aħħar snin?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l- Investiment): F'dawn l-aħħar snin, il-prioritajiet diskussi fil-laqgħat tal-kummissjoni mħallta bejn Malta u l-Libja kienu dawn:

Il-qasam tal-ġustizzja [Il-ftehim tal-1994 dwar it-trasferiment ta' persuni b'sentenza definittiva mill-qrati kriminali u l-ftehim ta' l- estradizzjoni tas-sena 2002];

Il-qasam fiskali [Il-protokoll ta' l-1995 dwar il-ħelsien mit-taxxa doppja];

l-Industrija [Il-ftehim tas-sena 2003 dwar l-promozzjoni u u l-protezzjoni ta' l-investiment];

Turiżmu [Il-ftehim ta l-1995 dwar koperazzjoni fit-turiżmu]

Il-biedja u s-sajd [Il-protokoll ta' l-1997 dwar koperazzjoni fil-biedja u s-sajd]; u

Affarijiet konsulari [il-protokoll ta' l-2004 dwar l-introduzzjoni tal- visa].

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, fil-fatt il-bieraħ il-Ministru tani tweġiba pjuttost eżawrenti għall-mistoqsija fuq ir-relazzjonijiet bejn Malta u l-Libja.

Jien nawgura li minkejja ir-riorjentament ta' l-ekonomija Libjana jkun hemm iktar tisħiħ tar-relazzjonijiet bejn Malta u l-Libja, jiġifieri dan li se ngħid mhux se ngħidu b'xi mod kritiku jew partiġġjan, pero' xtaqt nistaqsi lill-ministru jekk fid-dawl tat-trasformazzjoni verament mgħaġġla politika u nemmen anke ekonomika li għaddejja minnha l- Libja, hemmx xi proġetti konkreti in the pipeline bejn Malta u l-Libja kemm f'kuntest Malti u anke fil-Libja nnifisha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Kif qiegħed jgħid l-Onor.

Membru hemm bidliet kbar li qed isiru fil-Libja llum u li fost l-affarijiet li qegħdin jiġu effettwati hemm il-fatt li s-sistema ta' kumpanniji parastatali Libjani qegħdin jispiċċaw.

Fil-fatt l-istruttura parastatali fil-Libja qed tiġi żarmata u għalhekk il-kunċett ta' proġetti bejn iż-żewġ gvernijiet huwa xi ħaġa li llum, fl-opinjoni tiegħi, hija redundant bħalma hija redundant f'ħafna pajjiżi oħra, bħar-Russja li fl-antik konna nagħmlu ħafna proġetti bejn il- gvernijiet.

Illum l-attivita' ekonomika trid isseħħ bejn partners privati, kemm min- naħa tal-Libja - li qed jinbtu kull minuta - u anke min-naħa Maltija fejn għandna l-esperjenza u l-expertise li għandhom bżonn il-Libjani f'ħafna negozji u wkoll permezz ta' nies li diġa' ilhom ħafna fil-Libja.

Ta' min jgħid hawnhekk li f'dan il-kuntest ta' ftuħ li qed isir fl- ekonomija tagħha l-Libja bidlet xi regolamenti u qiegħda tara kif tipproteġi liċ-ċittadini tagħha minn influss totali ta' barranin li fil- preżent jistgħu jieħdu over l-ekonomija Libjana.

Fil-fatt il-Libja qiegħda tibni strutturi ta' protezzjoni li, per eżempju, ċerta attivita' ekonomija ssir biss mil-Libjani jew inkella b'joint venture ma' Libjani.

Dawn huma strutturi li wieħed jifhem għalfejn qed isiru għaliex meta jkollok popolazzjoni li tkun magħmula minn nies li ilhom ma jitħallew joperaw fis- settur privat għal ħafna snin imbagħad tiftaħ l-ekonomija f'daqqa, naturalment iċ-chances huma li l-barranin jiġu jaħftulek kullimkien.

U għalhekk, anke l-Maltin irridu nidraw naħdmu f'dan il-kuntest.

Jien persważ li dan il-ftuħ li qed ikun hemm il-Libja huwa ta' opportunita' kbira għalina l-Maltin.

Irridu ngħidu li mil-lat politiku, dan se jagħti stabbilita' ikbar lir-reġjun u naħseb li din hija xi ħaġa li lkoll għandna nilqgħu b'mod entużjast għal dak li qed jiġri u ngħinu, kif fil-fatt qed ngħinu, biex naraw li l-Libja kemm jista' jkun malajr tidħol fil-mainstream politika u diplomatika tad-dinja.

Malta qed tagħmel minn kollox biex tara li l-Libja tidħol fil-proċess tal-Euro-Med, għalkemm għad hemm xi pajjiżi mill-Ewropa, li għal xi raġunijiet qegħdin ikaxkru saqajhom.

Nagħlaq billi ngħid li huwa importanti nagħrfu li dawn huma wkoll opportunitajiet ekonomiċi għaliex jien nemmen li aħna l-Maltin nistgħu noffru ruħna bħala facilitators tajbin għall-influss ta' negozju li se jidħol il-Libja minn ħafna pajjiżi oħra; l-Amerka, l-Ingilterra u eventwalment il-Ġermanja, l-Italja u oħrajn.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

L-Onor.

Leo Brincat bil-permess tal- Kamra.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, nixtieq ningħaqad ma' dak li qal il- Ministru biex ma niġix interpretat mill-mistoqsija li għamilt qabel li jien qed nitlob xi harping back għas-sistema antika, anzi n-naħa tagħna tħoss li t-tibdil li għaddej fil-Libja huwa awgurju għas-sliem fir-reġjun.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l- Investiment.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-istqarrija dwar is-security fence Iżraelit f'territorju Palestinjan li l-Gvern Malti bagħat fit-30 ta' Jannar 2004 lill- International Court of Justice, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5155; u

Lista ta' fondi mogħtija lil clubs tal-football, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali li bejn l-2001 u l-2003 ingħataw xi forma ta' donazzjoni finanzjarja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5235.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tar-Riżorsi u l-Infrastruttura.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar donazzjonijiet li ngħataw mill-Uffiċċju għall-Proġetti ta' Rijabilitazzjoni lil diversi għaqdiet bejn l-2001 u l-2003, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5237.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti tagħrif dwar spejjeż fuq fuel użati minn vetturi fil- Ministeru tal-Ġustizzja u l-Intern u dipartimenti/entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tiegħu bejn Jannar u Marzu ta' l-2003 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5176.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET

VARIOUS LAWS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mis-26 ta' April, 2004 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, nixtieq nieħu ħames minuti jew ftit iktar mill-ħin ta' dan id-dibattitu biex nerġa' ntenni punt li tqajjem b'ċerta importanza min-naħa tagħna.

Il-punt li tqajjem għandu x'jaqsam ma' kif dan il-parlament qed jorganizza ruħu jew mhux jorganizza ruħu meta jiġi biex jifli leġislazzjoni u regolamenti li għandhom x'jaqsmu mad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Bħalissa fil-pajjiż qed jintnefqu mijiet ta' eluf ta' liri biex niċċelebraw id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea imma min-naħa l-oħra m'hemm l-ebda impenn serju mill-gvern biex jgħarbel il-bidliet fil-liġijiet, fl-użanzi, fir-regolamenti u fil-mod kif naħdmu li qed ikunu konsegwenzjali għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja.

Qed ikun hemm ħafna ġenuflissjonijiet lejn il-ħtieġa li nsegwu l-acquis u li mmexxu r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea imma assolutament ma kien hemm l-ebda impenn min-naħa tal-gvern f'dak li għandu x'jaqsam ma' xi jrid isir tassew biex jiġu miflija bis-serjetà, mgħarbla u mgħoddija minn dan il-parlament il-bidliet li se jidħlu fil-pajjiż.

Lejliet id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea erġajna ġejna ppreżentati b'dan l-omnibus bill li juri t-tħejjijiet totalment nejja fil-mod kif saru ċerti affarijiet.

Jien nemmen li għad hemm oqsma sħaħ li għadhom lanqas biss ġew koperti minn dan il-proċess u f'daqqa waħda se jqumu l-ministri tal-gvern u jindunaw li nsew jagħmlu din u nsew jagħmlu l-oħra.

Ma neħodhiex bi kbira jekk fil-ġimgħat li ġejjin jerġa' jersaq xi omnibus bill ieħor bil- proposti dwar kif se jinbidlu regolamenti sħaħ f'oqsma differenti tal- pajjiż mingħajr ebda tħejjija, mingħajr ebda diskussjoni, mingħajr ebda għarfien ta' dak li qed isir.

Sur President, hija ħaġa tal-mistħija li waqt li għandna ħin u għandna flus għal ħafna xinxilli, dwal, tined u ċerimonji, imbagħad m'hemm xejn flus u impenn biex dan il-parlament jgħarbel bis-serjetà l-bidliet li għaddejjin ħalli l-poplu jkun jista' jifhem x'inhu qiegħed jinbidel.

Saru ħafna diskorsi sbieħ u ilna x-xhur nisimgħu dwar kif se jkun hemm l-apparat li bih dan il-parlament ikollu ċans li jifli l-liġijiet li telgħin imma minn dan kollu ma sar xejn.

Dan qaluh sħabi l-bieraħ waqt dan id-dibattitu u qed nerġa' ngħidu jien bl- akbar responsabbiltà.

Ma jistax ikun li nibqgħu f'sitwazzjoni fejn l- impenn għall-Ewropa jinżamm sakemm hemm bnadar xi jsiru, sakemm hemm parties u riċevimenti x'jorganizzaw, sakemm hemm festi għaddejjin, sakemm hemm il-kliem vojt u superfiċjali dwar l-Ewropa, imma mbagħad ma nagħtux kas ir-realtà ta' kif ir-regolamenti u l-liġijiet se jinbidlu, għaliex għandhom jinbidlu u l-implikazzjonijiet tagħhom.

Hemmhekk xejn, taqa' purtiera u kulħadd jippretendi li l-affarijiet se jsiru waħedhom.

Sur President ̧ l-affarijiet, ma jsirux waħedhom.

Nerġa` ngħid li hija xi ħaġa tal-mistħija li lejliet id-dħul ta' Malta fl- Unjoni Ewropea għandna dan l-omnibus bill quddiemna u dawn il-ħafna regolamenti f'diversi oqsma tal-pajjiż li ma ġewx diskussi u lanqas biss ġew ippreparati.

Suppost f'dan il-parlament kellu jkun hemm apparat u struttura li tibda permezz tal-kumitati Ewropej ta' l-affarijiet barranin fejn jagħmlu dan l-eżami imma minn dan kollu ma sar xejn.

Ħafna kliem sabiħ, ħafna papers, ir-riżorsi li suppost tressqu ma tressqux, ...

Il- bieraħ intqal li min-naħa tal-ministeru ta' l-affarijiet barranin ġew identifikati xi nies biex taparsi jservu bħala assistenti għax-xogħol li jrid isir u rriżulta li ħadd minnhom m'għandu "ħjiel tajjeb" - biex nuża frażi diplomatika - ta' x'inhu x-xogħol meħtieġ minnhom bil-konsegwenza li kollox għadu jisparpalja fl-ajru.

Hija responsabbilta` tiegħek ukoll, Sur President, li tassigura li dan il- parlament ikollu l-istrutturi adegwati u meħtieġa biex jgħarblu dan il- patafjun ta' liġijiet li ġejjin mill-Unjoni Ewropea, u lanqas għandna nistrieħu fuq il-ministeru ta' l-affarijiet barranin biex eventwalment jiddettalna n-nies li għandhom jiġu wżati, jekk qatt se jintużaw, biex ix- xogħol jiġi eżaminat u mifli.

Għandha tkun ir-responsabbilta` tiegħek, Mr Speaker, li tassigura li l-affarijiet ma jibqgħux isiru b'dan il-mod.

Aħna nifhmu, jekk verament qed nemmnu li dħalna fl-Ewropa ....

Issa jien ngħid li aħna dejjem konna fl-Ewropa.

Aħna Ewropej, u għalhekk issa mhux se nkunu dħalna fl-Ewropa imma fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk jekk verament nemmnu li dħalna fl-Unjoni Ewropea, ejjew naddottaw strutturi li pajjiżi oħra li deħlin fl-Unjoni Ewropea magħna ilhom sena jew sentejn għaddejjin bihom.

Ma nistgħux nibqgħu iktar pajjiż tat-titotla anke f'dan il-qasam issa!

Ma jistax ikun li dak li jsir fi Brussell jidħol awtomatikament hawn, u mbagħad xi darba l-prim ministru jew il-ministru jħokk rasu u jgħid: Ara, kien hawn dawn ir-regolamenti li messhom daħlu; ejjew nagħmlu omnibus bill u ngħadduhom malajr!

Imma dawn x'affarijiet huma?!

Għallinqas taħt l-indipendenza ̧ taħt l-istrutturi tal-ħelsien u taħt Malta repubblika, quddiem dan il-parlament kienet titressaq kull bidla li tkun qed issir fil-pajjiż u kellna struttura li biha kull bidla li ssir fil-liġijiet jew fir-regolamenti tiġi mgħarbla u diskussa hawnhekk fejn ikun hemm iċ-ċans u l-potenzjal biex l-opinjoni pubblika tifforma l-idea u l-ħsieb tagħha.

Jekk ma noqogħdux attenti - u diġa` qed jiġri hekk - ħafna mil-liġijiet u mir-regolamenti se jibdew jgħaddu fi Brussell - issa jekk dawn jgħaddux mill-parlament Ewropew jew mill-burokrazija tal-kummissjoni Ewropea huwa immaterjali - u hawnhekk sempliċement se nibdew nagħmlu ġenuflissjoni u ngħadduhom!

Sta għall-gvern, u sta għalik, Sur President, li tassigura li l-istrutturi li jkollna u li bihom ngħarblu l-liġijiet u d-direttivi jkunu maħsuba b'ċertu mod li jkun hemm il-ħsieb u ż-żmien minn qabel għar- riflessjoni tad-diskussjoni, u mbagħad ikun hemm anke l-give and take li bihom ċerti affarijiet jinbidlu u jsiru skond il-ħtiġijiet tal-pajjiż.

Per eżempju, jien informat li wħud mill-bidliet li qed isiru u li qed jiġu proposti jmorru oltre minn dak li trid l-Unjoni Ewropea u dan sempliċement biex nidhru iktar kattoliċi mill-Papa!

Fil-qasam tad-direttivi ta' l- Unjoni Ewropea u fil-liġijiet nazzjonali li jitwettqu taħt dawk id- direttivi għandek leeway u għandek ċertu marġini li jippermettulek li ma tagħmilx kollox f'salt jew li ma tagħmilx kollox b'mod estrem filwaqt li hawnhekk mhux qed jingħata ċ-ċans u ż-żmien biex isir ħsieb dwar kif dawk id-direttivi, meta jiġu implimentati, jiġu implimentati b'mod li jgħodd għalina.

U ejjew ma noqogħdux nippretendu li bil-mod kif tressaq dan l- omnibus bill qed isiru dawn l-affarijiet.

L-informazzjoni li kellha l- oppożizzjoni kienet li l-gvern irid jgħaddi kollox sa l-1 ta' Mejju, u mbagħad qalulna: Isma', ma jimpurtax jekk il-committee stage jitwal wara l- 1 ta' Mejju.

Imma dawn x'affarijiet huma?!

Dan huwa s-sinjal li qed nagħtu?!

Qed isir ħafna bluff, qed issir ħafna propaganda fuq il-logħob bid-dwal fil-Port il-Kbir, u mbagħad dwar il-logħob bil-liġijiet ta' Malta hemmhekk qed inżommu ħalqna magħluq.

Nerġa` ngħid, Sur President, li din il-ħaġa hija wkoll responsabbilta` tiegħek, u mhux deħlin fl-Unjoni Ewropea u mbagħad jekk nistaqsu x'inhuma l- istrutturi fil-parlament Malti li qegħdin jaħdmu fuq il-kontenut tal- liġijiet Ewropej li deħlin fil-pajjiż, igħidulek li ma teżisti l-ebda struttura li qiegħda tagħmel dan, għax għalkemm hemm il-kumitat permanenti dwar l-affarijiet barranin u Ewropej, dan m'għandu l-backing ta' ħadd.

Li kieku qed nitkellmu fuq liġi jew tnejn darbtejn fis-sena nifhem li din m'hijiex problema imma dan l-omnibus bill li għandna quddiemna jolqot 26 liġi u ma nafx kemm-il settur!

Imma dawn x'affarijiet huma?!

Kif nistgħu nkunu serji magħna nfusna meta ngħidu dawn l-affarijiet?!

Sur President, jien nixtieqek li din teħodha bis-serjeta` min-naħa tiegħek u nieħdu stand bħala parlament.

Veru li issa tliet kwarti mill-membri tan- naħa tal-gvern saru eżekuttiv, imma dan il-parlament huwa leġislattiv ukoll fis-sens li qiegħed hawn biex jiddeċiedi fuq il-liġijiet li se jimxu fil- pajjiż.

L-eżekuttiv għandu kull interess li "daqqa u ġerri u mexxi", l- aqwa li diplomatikament jew fl-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni tal-Kabinett jimxi malajr kemm jista' jkun imma l-fergħa leġislattiva tal-pajjiż trid tingħata n-nifs biex taħdem għax inkella se nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn kulma jkun qed jagħmel nofs l-operat tal-gvern huwa li jirċievi l-istruzzjonijiet burokratiċi minn Brussell u jmexxi.

Ċertament din la hi l-intenzjoni ta' l- Unjoni Ewropea u suppost lanqas hija l-intenzjoni ta' min jemmen fl- indipendenza u fil-ħelsien ta' Malta.

Intom tafu li jien ma kontx nemmen u li ninsab xettiku fuq dak li qed jiġri, imma dik issa m'għandhiex x'taqsam għax la dħalna dħalna, pero` issa li dħalna fl-Unjoni Ewropea, jekk nemmnu li b'rieda tajba għandna niggwidaw l-affarijiet tan-nazzjon, allura n-naħa tal-gvern, li tant nefqet flus biex iddaħħalna fejn daħlitna u tant qed tonfoq flus biex tiċċelebra, issa għandha tonfoq ftit flus u timpenja ruħha ħalli titwettaq il-ħidma li trid issir biex ngħarblu dak li huwa għaddej, biex inkunu nafu fejn huma l- iżvantaġġi u l-vantaġġi ta' dak li dieħel u biex il-proġett leġislattiv ta' dan il-parlament jitwettaq bis-serjeta`.

Issa sta għall-gvern li juri impenn ħalli jkollna l-istrutturi, in-nies u r-riżorsi biex ix-xogħol ta' skrutinju li għandu jsir, isir għax allura tikkonferma ruħha ċerta idea li kulma għandna bżonn f'dan il-pajjiż huwa li nagħmlu eżekuttiv ristrett, direttorat, darba kull ħames snin nivvotaw għal min se jkun fid-direttorat, dan id-direttorat joqgħod ċiqqi beqqi, jirċievi x'għandu jagħmel mill- burokrazija ta' Brussels u l-affarijiet l-oħra jħallihom għaddejjin.

Dan ma jawgura xejn tajjeb għal kif se nimxu matul ix-xhur li ġejjin.

Per eżempju ̧ għandna problema ekonomika enormi li jgħidu x'jgħidu l-membri tal- gvern, jien ngħidilha "kriżi ekonomika u soċjali".

Din il-kriżi m'hijiex ikkaġunata kollha minn dak li sar matul dawn l-aħħar xhur, ħalli nkun straight.

Parti minn din ir-raġuni hija li l-gvern ħalla kollox għaddej, daħħalna fi staġnar ekonomiku radikali u allura hemm bżonn ta' ħidma radikali biex noħorġu minnha, imma mbagħad jekk toqgħod tgħabbi f'dan il- qafas leġislazzjoni li lanqas biss qed tiġi mgħarbla sew, leġislazzjoni nejja, u sempliċement noqogħdu nonfqu l-flus u niftaħru għax dħalna fl- Ewropa, din hija l-agħar formola għall-futur.

Sur President, nerġa` ngħid li inti personalment għandek dmir nazzjonali li tassigura li l-funzjoni leġislattiva ta' dan il-parlament titwettaq sew.

Ninsabu deħlin fl-Unjoni Ewropea u fir-realta` m'għandna l-ebda struttura ta' skrutinju.

Din l-istruttura ta' skrutinju - għax issa rrid inkun ċar - jew trid tkun bipartisan, jiġifieri n-nies li jaħdmu fiha jridu jkunu tal- fiduċja tal-parlament kollu, jew xejn.

M'aħniex se nibdew taparsi nillapazzaw billi meta l-ministru ta' l-affarijiet barranin ma jkollux bżonn lil bniedem jew bniedma partikolari, iwaddbu jew iwaddabha ma' din l- istruttura tal-parlament.

Huwa d-dmir tiegħek li ma taċċettahiex din il- pożizzjoni.

Id-dmir tiegħek huwa li jkun hawn strutturi ta' skrutinju u li jkun hawn staff attrezzat tajjeb li jirrispondi direttament lill-parlament fuq din il-ħaġa.

Din se ssir iktar kruċjali minn dak kollu li ngħidu fuq l- awditur u fuq l-istatistika.

Jekk terz, kwart jew nofs il-liġijiet se jkunu mmexxija minn inizjattivi li ħerġin minn Brussels fair enough għax dik hija xi ħaġa li ffirma għaliha l- gvern, imma mbagħad dwar il-mod kif dawn jiġu implimentati, studjati, mgħarbla u anke mpoġġija f'ċertu qafas, dan il-parlament għandu jkollu s- saħħa tiegħu.

A case in point huwa dak tad-direttivi; li d-direttivi joħorġu fuq bażi ġenerali u li jiġu applikati nazzjonalment skond il-każ, pero` mhux qed jiġri hekk, Sur President, u ma jistax jiġri hekk bl- istrutturi li hawn għaliex l-istrutturi ma jeżistux.

Jien nixtieq nagħlaq fuq dan il-punt.

Illi nonfqu dawk il-flejjes li qed nonfqu biex ikun hemm id-dawl 'l hemm u d-dawl 'l hawn u x-shows 'l hemm u x-shows 'l hawn ma nikkummentax dwarhom.

Wara li sar dak ix-xogħol kollu u ntnefqu dawk il-flus kollha fuq negozjati, issa jidher ċar li ħafna minnhom kienu mberfla, pero' jien m'hu qed ngħid xejn fuqhom.

Madankollu kull wieħed u waħda minna ninsabu responsabbli, inkluż int, nerġa' ngħid, Sur President, li ma kien hawn l- ebda impenn biex il-fergħa leġislattiva ta' dan il-pajjiż, jiġifieri dan il- parlament, ikun jista' jaqdi dmiru skond il-Kostituzzjoni.

U din il-ħaġa ħallejniha għaddejja.

Mill-1 ta' Mejju ta' din is-sena dak li jsir fi Brussell se jkollu impatt dirett, awtomatiku, kif ukoll immedjat fuq pajjiżna b'mod leġislattiv.

Il- liġijiet iridu jinbidlu u ninsabu deħlin f'din is-sitwazzjoni mingħajr ma l- parlament ingħata l-fakultà li jingħata l-poter li jagħmel dak l-istudju u dak l-iskrutinju taħt il-Kostituzzjoni ta' Malta.

Sur President, mezzi biex nagħmlu shows tad-dawl għandna ̧ mezzi biex noqogħdu nibagħtu l-Prim Ministru fi Brussell b'jet privat għandna, mezzi biex nibdlu ċerti affarijiet mil-lum għal għada, ħalli nidhru sbieħ, għandna, mezzi biex noqogħdu nxerrdu propaganda u retorika - għalija superfiċjali – ta' I feel good, għandna.

Imma mbagħad mezzi u rieda biex dak li jinkorpora d-demokrazija tagħna u jagħtiha saħħa u forma li ġejja mill-indipendenza u mill-ħelsien biex il-parlament Malti jiskrutinja dak li jkun għaddej, hemmhekk xejn.

F'dak il-każ sar ħafna diskors fil-vojt u bqajna fejn konna.

Dan mhux sew għax dan huwa l-mod kif tiskredita l- proġett li l-gvern tant rabat qalbu miegħu; il-proġett Ewropew tiegħu.

Jien se nagħlaq fuq dan il-punt.

Jien ngħid li hemm bżonn, u hija responsabbiltà tiegħek ukoll, Sur President ̧ li ma tħallix l-affarijiet jibqgħu sejrin kif inhuma f'dan il-qasam li huwa ta' l-akbar importanza għad-demokrazija f'pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tagħmel il-parti tagħha.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu bħalissa jittratta diversi emendi li jridu jsiru għal numru ta' liġijiet.

Fil-leġislatura l-oħra kellna abbozz ta' liġi simili għalih meta konna qed nippreparaw għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u l-gvern kien qiegħed ibiddel ċerti liġijiet biex ikun konformi mar-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa għandna t-tieni omnibus act, biex insejħulu hekk, li għandu l-istess skop.

Fost il-ħafna liġijiet li dan l-abbozz ta' liġi qed jimmira li jemenda hemm emenda kosmetika li tittratta l-Kodiċi Kriminali li m'hijiex ta' importanza kbira imma hija biss riflessjoni jew kontinwazzjoni ta' l- omnibus act li kien ġie ppreżentat lil din il-Kamra fil-leġislatura l-oħra.

Din l-emenda kosmetika qiegħda ssir għaliex fl-ewwel omnibus act li kellna fil-leġislatura l-oħra kien hemm żball.

Fil-fatt f'dak li għandu x'jaqsam ma' assistenza fi ħwejjeġ kriminali bejn il-pajjiżi msieħba fl- Unjoni Ewropea ̧ il-ministru għandu ċerti poteri li ma ngħatawx.

Għalhekk issa dan l-omnibus act qiegħed jagħti dawn il-poteri lill-ministru li ma kenux ingħataw qabel.

B'hekk dan l-abbozz ta' liġi qiegħed jingħata s- snien li kienu tħallew barra mill-ewwel abbozz ta' liġi.

Sur President, jien ma ridtx nibbaża d-diskors tiegħi fuq dan l-abbozz ta' liġi pero' qed nieħu dan l-ispunt minħabba l-fatt li qed issir emenda għall- Kodiċi Kriminali.

Fil-fatt xtaqt nitkellem fuq xi ħaġa li jien inqis li hija serja.

Din ġrat il-ġimgħa l-oħra fil-qasam kriminali ta' pajjiżna u nixtieq inwassal il-preokupazzjoni tiegħi għaliex milli jidher ċerti liġijiet kriminali ma japplikawx għal ċerti nies, speċjalment għal ċerta persuna partikolari f'dan il-pajjiż.

Illum se nesprimi l-preokkupazzjoni tiegħi fil-konfront tal-pulizija u ta' l-uffiċċju ta' l-avuktat ġenerali għall-mod ta' kif ingħataw ċerti pariri dwar proċeduri li kienu qed jintalbu li jittieħdu fil-qasam kriminali.

Pero`, qabel nibda b'nota negattiva nixtieq nieħu l-opportunita` sabiex nifraħ lill-membri tal-korp tal-pulizija talli wettqu biċċa xogħol tajba ħafna.

Hawn qed nirriferi għall-fatt li nstabu – ma nafx jekk għadhomx sabu l-persuni responsabbli għal din is-serqa - il-pitturi li kienu nsterqu mid-dar ta' l-avukat Giovanni Bonello, fosthom il-Caravaggio.

Naturalment huwa dover min-naħa tiegħi - inkella nkun qiegħed nonqos - li nifraħ lill-korp tal-pulizija għal din is-sejba importanti u j'Alla jsibu l-persuni li kienu responsabbli għal dan l-att kriminali u jitressqu quddiem il-qorti sabiex issir il- ġustizzja.

Issa ħalli niġi għas-suġġett li ridt nitkellem dwaru llum.

Sur President, f'Jannar tas-sena l-oħra ċerti Carmel u Helen Galea li huma miżżewġin, kienu għamlu rapport lill-kummissarju tal-pulizija, bi kwerela, sabiex jiġu nvestigati diversi persuni f'dak li kien allegat bħala messa in scena ta' frodi.

U fost dawn il-persuni kollha ssemma dak li llum huwa magħruf aktar milli huma magħrufin l-Onor.

Gavin Gulia u l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li qiegħed in-naħa l-oħra tal-Kamra u kull membru li hawn hawnhekk.

Qed nirriferi għall-famuż Joseph Fenech, sive Żeppi l-Ħafi.

Sur President, dan ġie akkużat minn din il-familja li allegatament għamel messa in scena billi akkwista biċċa art fuq konvenju - jiġifieri ma xtrahiex - li ma kenitx tal-persuna mingħand min kien qed jixtriha, għax din il-persuna kienet qed tippossjediha biss bi qbiela mingħand il-gvern.

Għalhekk din ma setgħetx tbigħ id-dritt tagħha ta' qbiela, aħseb u ara kemm setgħet tbigħ art tal-gvern.

Pero` jirriżulta li b'xi mod jew ieħor, kif se ngħid aktar 'il quddiem, sar konvenju sabiex dan Joseph Fenech, ma' oħrajn, jixtri din l-art li hija tal-gvern.

(Interruzzjonijiet) Jien mhux fuq hekk se nitkellem ̧ sur avukat ̧ imma se nitkellem fuq il-pariri li ngħataw, għax sub judice sa ċertu punt.

(Interruzzjonijiet) Sur avukat, jien qiegħed nissindika l-mod kif saru l-affarijiet.

Wara li sar dan ir-rapport bi kwerela - allura l-pulizija suppost li tmexxi, għalkemm għandha d-dritt ̧ jekk jidhrilha, li m'għandhiex tmexxi fuq il-kwerela tal-parti lesa, kif insejħulha aħna - dan Joseph Fenech flimkien ma' oħrajn, li mhux se nsemmi isimhom għaliex ġew eżonerati mill- qorti, daħlu f'konvenju ma' ħaddieħor sabiex ibigħu din l-art u tħallset somma ta' bejn wieħed u ieħor Lm16,000 li sal-lum għadha ma ngħatatx lura.

Dan it-tieni konvenju naturalment ma setax jikkonkretizza ruħu f'kuntratt finali għax jekk ma jistax iseħħ l-ewwel konvenju sabiex Żeppi l-Ħafi u l- oħrajn jakkwistaw dik l-art, naturalment ma setgħux ibigħu.

Il-fatt huwa li proprju minħabba li ma setax iseħħ l-ewwel konvenju ma setax iseħħ it- tieni konvenju, pero` ħadd ma ħa flusu lura għax il-flus li tħallsu abbażi tat-tieni konvenju, fejn Joseph Fenech kien qiegħed ibigħ flimkien ma' oħrajn ̧ ma ngħatawx lura.

Almenu hekk qiegħed jingħad f'dawn il-proċeduri.

Imbagħad, Mr Speaker, kien hemm il-kwestjoni ta' jekk dan jistax ikun ikkonsidrat bħala att kriminuż, att frodulenti u att ta' messa in scena minħabba li dawn kienu jafu in the first place li ma jistgħux ibigħu jew inkella jekk dan jinkwadrax ruħu bħala dejn ċivili normali.

Issa kulħadd jaf li wara li l-pulizija naqsu milli jipproċedu fil-konfront ta' Joseph Fenech, ftit wara l-kwerelanti, is-sinjuri Galea, għamlu dak il-famuż challenge li hemm f'artiklu 541 tal-Kodiċi Kriminali, jiġifieri talbu lill- qorti tal-maġistrati sabiex tordna lill-kummissarju tal-pulizija jieħu l- azzjoni kriminali meħtieġa fil-konfront tal-persuni ġaladarba l-kummissarju tal-pulizija, fuq il-pariri li ngħata mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, biex inkun fair, iddeċieda li ma jipprosegwix fil-konfront ta' Joseph Fenech.

Proprjament fil-21 ta' April li għaddew il-qorti, ippresjeduta mill- maġistrat Consuelo Scerri Herrera, iddeċidiet li filwaqt li fil-konfront tal-persuni l-oħrajn li ġew implikati f'dan il-każ mis-sinjuri Carmel u Helen Galea ma jissustistux l-estremi għall-azzjoni kriminali, fil-konfront ta' Joseph Fenech jissussistu l-elementi prima facie għall-azzjoni kriminali u allura ordnat lill-kummissarju tal-pulizija jieħu l-passi kriminali opportuni kontra l-istess Joseph Fenech għax skond il-qorti, hija tħoss prima facie li hemm lok għad-denunzja abbażi ta' l-artiklu 308 tal- Kodiċi Kriminali, jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu dwar frodi u messa in scena.

Dan aħna kollu nafuh għax tħabbar il-ġimgħa l-oħra, pero` li qed niskanta huwa kif ċerti affarijiet, Mr Speaker, ...

Jien akkwistajt kopja tad- digriet tal-qorti u l-qorti ċanfret kemm lill-pulizija kif ukoll lill- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali - għalkemm hemm riferenza għall-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, fl-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali hemm ħafna avukati, jiġifieri jien qiegħed nirriferi għall-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u m'hu qed nagħmel l-ebda riferenza għall-avukat ġenerali in persona - għall- mod leġġer li bih ingħataw il-pariri lill-kummissarju tal-pulizija biex ma jmexxix fil-konfront ta' Joseph Fenech.

Mr Speaker, dan huwa każ ta' interess pubbliku u jien ġejt f'dan il- parlament proprju biex il-poplu mhux biss ikun jaf li l-qorti ordnat lill- kummissarju tal-pulizija jmexxi kontra Joseph Fenech imma tkun taf ukoll għaliex il-qorti ordnat lill-kummissarju tal-pulizija sabiex imexxi fil- konfront ta' Joseph Fenech.

Fil-fatt il-qorti qalet hekk, u hawn se naqra testwalment minn digriet li tat l-abbli maġistrat Consuelo Scerri Herrera:

"L-avukat ġenerali, fir-risposta ppreżentata minnu fit-23 ta' Jannar 2003, jgħid li mill-kumpless ta' l-indaġni kulma jirriżulta fis- sempliċita` kollha kien biss l-obbligu assunt bejn il-partijiet."

- jiġifieri min qiegħed jixtri u min qiegħed ibigħ; Joseph Fenech ̧ Żeppi l- Ħafi -

"Fil-konvenji rispettivi ma setax jiġi iktar onorat minħabba li t- titolu tal-proprjeta` ta' l-art, b'mertu ta' l-istess obbligu, kien tal-gvern, u dan irriżulta mir-riċerki rispettivi meta dawn saru.".

Jiġifieri hawnhekk x'qiegħed igħid l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali?

Issa hawn irrid nagħmel parentesi żgħira u nippreċiża li qed nirriferi għall- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali u mhux għall-avukat ġenerali.

L-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali qiegħed jgħid li wara li mir-riċerki rriżulta li l- art kienet tal-gvern, ma setax isir il-bejgħ relattiv, u allura qal li m'hemm xejn ħażin f'dan.

Pero` x'qalet il-qorti?

Il-qorti qalet - u hawn se nerġa` naqra testwalment - li:

"Il-qorti ma taqbilx ma' din it-teżi proposta mill-avukat ġenerali hekk sempliċi, u dan għaliex ix-xjenza li kellu Joseph Fenech dwar it- titolu tal-proprjeta` kienet pre-eżistenti qabel ma saru r-rispettivi konvenji."

jiġifieri Joseph Fenech kien diġa` jaf li ma setax ibigħ din l-art, imma xorta waħda baqa` għaddej bil-konvenju - almenu hekk tgħid il-qorti - u rċieva anke l-flejjes mingħand ix-xerrej prospettiv.

Il-qorti qalet ukoll li:

"In oltre huwa indikattiv li Fenech xtaq jagħmel gwadann personali għaliex il-flus li ġew mgħoddija mir-rikorrenti, għalkemm kienu dovuti lit-tliet vendituri, ..."

- għax kien hemm oħrajn ma' Joseph Fenech -

"... ġew miżmuma minn Fenech ad insaputa tal-vendituri l-oħra."

Il-qorti kompliet ukoll tissindika l-mod ta' kif ingħataw dawn il-pariri u fil-fatt qalet:

"Lanqas il-qorti ma taqbel ma' din l-asserzjoni gratwita ta' l- uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, u dan għaliex mill-provi prodotti mill- istess prosekuzzjoni jirriżulta li l-venditur Joseph Fenech kien jaf bit-titolu eżistenti fuq il-fond in vendita u m'huwiex minnu li huwa sar jaf b'dan it-titolu wara li saru r-riċerki relattivi."

Il-qorti tkompli tgħid - u se nkompli naqra testwalment - li:

"Fil-fatt l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali jgħid li kienet tkun sitwazzjoni totalment differenti li kieku rriżulta li r-riċerki kienu diġa` saru qabel il-konvenju u ġew avvanzati l-flus lil Joseph Fenech meta kien diġa` ġie stabbilit li t-titolu ta' proprjeta` kien difettuż.

Infatti din il-qorti hija tal-fehma li din hija eżattament is-sitwazzjoni li għandha quddiemha.".

Dan ħareġ mill-provi, I mean this is for the upteenth time, u għalhekk hija serja l-biċċa.

Dan il-bniedem, mill-każijiet kollha li ssemmew ta' l- attentat ta' omiċidju ta' Richard Cachia Caruana, irriżulta li huwa bniedem li ddobba u li ġie ppremjat bi tliet maħfriet presidenzjali, li fl-aħħar mill-aħħar ma wasslu għall-ebda gwadann għall-Istat u għall-ġustizzja għaliex b'dawk il-maħfriet presidenzjali ma nstabitx il-ħtija ta' Meinrad Calleja.

Ir-raġuni ewlenija għaliex ingħataw dawk il-maħfriet presidenzjali kienet proprju sabiex tinstab il-ħtija f'Meinrad Calleja fl- attentat ta' omiċidju ta' Richard Cachia Caruana.

L-uniku bniedem li ggwadanja mill-maħfriet presidenzjali kien proprju Joseph Fenech għaliex dak ġie eżonerat minn kull responsabbilta` kriminali filwaqt li l-iskop tal- ġustizzja baqa' ma twettaqx, u llum nafu li kif inhuma ċ-ċirkostanzi u l- affarijiet illum, qatt ma jista' jitwettaq.

Mr Speaker, illum nisimgħu wkoll li anke f'dan il-każ, li kieku ma kenitx għall-qorti tal-maġistrati kien ikun hemm deċiżjoni ta' id eżekuttiva ta' l- Istat li kienet twaqqaf proprju proċeduri kriminali fil-konfront ta' Joseph Fenech.

L-abbli kollega tiegħi, l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, bir-raġun qal li dan huwa każ sub judice.

Dan huwa veru.

Għad irridu naraw jekk il- kummissarju tal-pulizija ...

Safejn naf jien diġa` għaddew għaxart ijiem, u għadhom ma ġew ippreżentati l-ebda proċeduri kriminali fil-konfront ta' Joseph Fenech, jiġifieri għad irridu naraw.

Nistennew u nittamaw li ma nitherrewx.

Pero` barra minn hekk, li kieku ma kienx għall-maġistrat in kwestjoni, il- proċeduri fil-konfront ta' Joseph Fenech ma kenux jibdew u l-biċċa kienet tieqaf hemm.

Għall-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali ma kienx hemm każ u l- każ ta' frodi ta' Lm16,000 kien jieqaf hemm.

Mr Speaker, għalija Joseph Fenech jista' jgħaddi proċedura kriminali, kif suppost se jgħaddi, u jista' jiġi lliberat.

B'daqshekk m'hi se tagħmel l- ebda differenza għax il-fatt huwa illi kieku ma kenitx għall-qorti tal- maġistrati, kieku ma kenux jibdew il-proċeduri kriminali fil-konfront tiegħu minħabba li l-kummissarju tal-pulizija u l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali kienu ddeċidew hekk.

Jien ma nafx imma dan donnu huwa bniedem li kulħadd jibża' minnu.

Dan huwa bniedem li huwa arċi-kriminali by his own admission, bniedem li Alla jbierek, għandu fedina penali li twassal minn hawn sa Għawdex u lura, nafu li diġa` nstab ħati diversi drabi - għax hekk uriet il-fedina penali tiegħu - għal diversi reati li għandhom x'jaqsmu ma' messa in scena u mal-frodi, u jien ma nistax nifhem kif l-uffiċċju ta' l- avukat ġenerali u l-pulizija ma kkonvinċewx ruħhom fuq il-każ li tressaq.

U kellu jsir challenge għaliex ma ridux imexxu każ ieħor ta' frodi fil- konfront ta' Żeppi l-Ħafi fejn mill-provi, almenu mill-provi prima facie, żgur jirriżulta li hemm każ fil-konfront tiegħu.

Dan li qed ngħid ireġi iktar u iktar meta wieħed jikkonsidra li ż-żewġ persuni l-oħrajn li kienu implikati ma' Joseph Fenech f'dan il-każ ġew eżaminati u l-qorti proprju sabet li hemm każ prima facie kontra dan l-imbierek Joseph Fenech li donnu dan il-pajjiż ma jistax jieqaf jisma' bih.

Jekk ma nisimgħux bih fuq il- każ ta' l-attentat ta' omiċidju ta' Richard Cachia Caruana, issa nisimgħu bih fuq il-każ tar-raġġieri.

Mela dan il-bniedem iddobba tliet maħfriet presidenzjali u issa pprovaw anke jwaqqfu fil-konfront tiegħu proċedura kriminali ta' frodi taħt artiklu 308 tal-Kodiċi Kriminali.

Imma dan il- bniedem x'għandu iktar minna f'dan il-pajjiż?!

Din hija l-preokkupazzjoni kbira tiegħi; li minn żmien għall-ieħor dan il-bniedem donnu jgawdi mill- indulġenza ta' l-Istat; tliet maħfriet presidenzjali u mbagħad deċiżjoni ta' żewġ idejn eżekuttivi ta' l-Istat li jipprovaw iwaqqfu proċedura kriminali illi kieku ma saritx challenge quddiem il-qorti kriminali, il- qorti tal-maġistrati ma kenitx issib li l-kwerelanti Carmel u Helen Galea għandhom raġun.

Sur President, jien għandi f'idejja d-digriet tal-maġistrat Consuelo Scerri Herrera tal-21 ta' April 2004 pero` m'iniex se nqiegħdu fuq il-mejda tal-Kamra minħabba li hemm ismijiet ta' nies li kienu ġew implikati f'dan il-każ u li l-qorti ma sabitx li jeżisti każ prima facie fil-konfront tagħhom.

Jekk inpoġġi dan id-dokument fuq il-mejda tal-Kamra, dan jista' jiġi faċilment f'idejn il-press li min-naħa tagħhom jistgħu jsemmu dawn l- ismijiet.

Huwa veru li tal-press jistgħu jiksbu din l-informazzjoni mod ieħor, imma almenu f'dak il-każ ma nkunx responsabbli jien.

Diġa` għaddew kważi għaxart ijiem minn mindu l-qorti tal-maġistrati, permezz tad-digriet tagħha tal-21 ta' April ta' din is-sena, tat ordni lill-kummissarju tal- pulizija biex jipproċedi, u jien qed nistenna li minn ħin għall-ieħor jinħarġu l-akkużi formali fil-konfront ta' Joseph Fenech għax hekk għandu jkun sabiex titmexxa proċedura kriminali kif suppost u titwettaq ġustizzja.

Jekk issirx liberazzjoni jew le m'huwiex importanti, l-aqwa li jibdew il- proċeduri u ma jkunx hemm iktar sulluzzu f'dan il-każ partikolari.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Mr Speaker, jien ma nixtieqx nibda d-diskors tiegħi b'polemiki, imma għada se tkun l-aħħar darba li nitkellem f'dan il- parlament qabel ma Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, u għalhekk b'nostalġija nista' ngħid li għamilt tmien snin mill-karriera tiegħi fil- parlament mod u issa se nara kif se jibda jiffunzjona dan il-parlament minn meta Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Il-preokkupazzjoni ta' din in-naħa - u fil-fatt din il-preokkupazzjoni ġiet irrapportata wkoll fil-gazzetti - hija li aħna sinċerament - u mhux biex nipprovaw nikkreaw il-polemiki - ma nħossux li l-parlament Malti huwa attrezzat biżżejjed f'dik li hija struttura, f'dik li hija assistenza teknika u f'dik li hija assistenza segretarjali biex jilqa' l-isfidi ġodda li ġejjin mill-parlament Ewropew, speċjalment meta wieħed iqis li aħna d-deputati parlamentari rridu nfendu kompletament għal rasna u m'għandna backing ta' xejn.

Fil-fatt min m'huwiex ministru u m'għandux xi kariga uffiċjali, bħal ngħidu aħna deputy speaker jew whip, lanqas biss għandu l-uffiċċju tiegħu fejn ikun jista' jiġi jaħdem hawn, fil-bini tal-parlament.

Din hija speċi ta' riflessjoni nostalġika ta' żmien li se jinbidel.

Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa abbozz ta' liġi li wieħed jista' jikkritikah b'mod ġenerali u qed ngħid dan mhux għax aħna m'aħniex qed naqblu mas-sustanza ta' l-emendi li saru.

Hawnhekk jien se nitkellem b'mod ċar u għalhekk ngħid bla tlaqliq li ħafna mill-emendi li saru huma tajbin pero` jien nikkritika dan l-abbozz ta' liġi minn żewġ aspetti.

L-ewwelnett ma naħsibx li huwa f'waqtu u f'loku li b'daqqa ta' pinna, b'liġi waħda, tolqot xi 15-il liġi oħra.

Ta' min igħid li ħafna mil- liġijiet li qed jiġu emendati permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin.

Per eżempju, fost affarijiet oħrajn l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jemenda l-liġi li tirrigwarda l-bank ċentrali, il-liġi li tirrigwarda t-trattati, il-Kodiċi Ċivili, il-Kodiċi Kriminali, il-liġi li tikkonċerna l-expropriation tal-proprjeta` u l-liġi li tikkonċerna l-mediċini, jiġifieri f'dan l-abbozz ta' liġi hawn ħafna liġijiet li m'għandhom xejn x'jaqsmu ma' xulxin u huma mixħutin ħallata ballata f'korp ta' leġislazzjoni waħda, u issa l-parlament qed jiġi invitat biex jagħti lip-service lil dawn l-emendi kollha.

Ta' min isemmi wkoll li s-soltu kull abbozz ta' liġi li jkun se jitressaq quddiem il-parlament jiġi hawn u kull deputat ikollu l-40 minuta tiegħu biex jiskrutinja dak l-abbozz ta' liġi, li huwa ħin tajjeb, pero` meta dan il-parlament jiġi ffaċċjat b'tip ta' leġislazzjoni bħal din, fejn ikun hemm volum ta' liġijiet li jkunu se jinbidlu permezz ta' abbozz ta' liġi wieħed, wisq nibża' li l-parlament ma jkunx jista' jeżonera l-funzjoni tiegħu kif imiss.

Fil-fatt din hija parti mill-kritika ta' l-oppożizzjoni Laburista.

Ta' min jgħid ukoll li matul l-aħħar leġislatura kien anke propost li meta aħna nimplimentaw ċerti aspetti mill-acquis communautaire, il-prim ministru jingħata l-funzjoni li jagħmel it-tibdil kollu li jkun se jsir mingħajr ma jressaq il-liġi fil-parlament.

Fil-fatt kien il-partit Laburista li kien għamel pressjoni qawwija f'waqtha fuq il-gvern sabiex ibiddel fehmtu, u l- gvern biddel fehmtu, pero` mbagħad il-gvern sab l-easy way out billi minflok ma qagħad iressaq abbozz ta' liġi wieħed wara l-ieħor, ġabarhom kollha f'abbozz wieħed, xeħithom quddiemna u naturalment permezz ta' item wieħed fuq l-aġenda tal-parlament se jkun żbarazza ruħu minn dawn l-emendi kollha.

Dik hija l-kritika tiegħi b'mod ġenerali fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, biex nagħti eżempju ta' kemm l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se jbiddel affarijiet, se nieħu l-iktar aspetti li laqtuni u nikkummenta fuqhom għax naturalment m'għandix ċans indur it-taqsimiet kollha li fih dan l-abbozz ta' liġi, li fih iktar minn 20 taqsima.

Issa hawn irrid nerġa` ngħid, għax din hija ħaġa li iktar 'il quddiem se nirrifletti fuqha, li l-gvern tant ried iqassar u tant ried ikun spedit biex jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi li quddiemna għandna biċċa leġislazzjoni li hija mimlija cross-references, jiġifieri minflok ma l-liġi tkun tispjega ruħha b'mod ċar u luċidu, ikollok erba' jew ħames klawsoli li jkunu qed ibiddlu kapitlu sħiħ ta' xi liġi partikolari.

Fi kliem ieħor, f'dawk l- erba' jew ħames klawsoli tant isiru cross-references li meta inti tiġi biex tanalizza dik il-liġi titgerfex u ma tifhimhiex.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'huwiex ċar u ma jinftiehemx, speċjalment, per eżempju, meta wieħed jibda jara dawk l-emendi li qed isiru għall-Kodiċi Kriminali.

F'dawn l-emendi hemm ħafna cross-references li jikkreaw feeling u sentiment ta' konfużjoni.

Aħna tgħallimna li l- Ingliżi għandhom vizzju li meta jilleġislaw, jilleġislaw b'mod komplikat ħafna.

Fil-fatt dawn jagħmlu paragrafi indeterminabbli b'ħafna cross- references u allura meta l-qrati jiġu biex jinterpretaw dik il-liġi, xi kultant ma jkunux jafu fejn qegħdin u jkunu jridu jagħtu l-interpretazzjoni tagħhom ta' kif għandha tiġi interpretata dik il-liġi bl-iktar mod wiesa'.

Għalkemm matul dawn l-aħħar snin f'pajjiżna kien hemm din it-tendenza, fortunatament aħna konna iktar tradizzjonali fis-sistema tagħna u l-liġi tagħna għamilniha iktar sempliċi permezz ta' l-użu ta' ħafna artikli, subartikli u paragrafi biex min ikun qed jaqra l-liġi, ikun qisu qed jaqra ktieb u b'hekk jifhem iktar.

Madankollu dan l-abbozz ta' liġi ġie mfassal fuq stil Ingliż fejn biex tifhem liġi u tasal għall-konklużjoni tiegħek inti tkun trid taqbad ħames jew sitt volumi ta' leġislazzjonijiet differenti u tagħmel ħafna cross-references, u din hija kritika oħra li għandi jien għal dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, wieħed mill-aspetti li laqatni f'dan l-abbozz ta' liġi huwa dak li jikkonċerna l-Kodiċi Kriminali, u hawnhekk se nirriferi għall-emendi li saru għal artiklu 23A tal-liġi li tikkonċerna l-money laundering u għal- liġi dwar id-droga fejn hawnhekk qed naraw li kull fejn hemm tifsira għal "reat rilevanti" minflok ma qed nitkellmu fuq delitti issa qed nitkellmu fuq reati.

Meta wieħed jinnota dan, jibda jistaqsi: Imma hawnhekk x'qed jipprova jgħid il-gvern?

Għax safejn naf jien għalkemm delitt huwa reat, m'huwiex kontravvenzjoni, mentri reat huwa crime u offence li jista' jkun jikkonsisti kemm fi crimes kif ukoll f'kontravvenzjonijiet.

Għalhekk hawn il-leġislatur qiegħed jespandi l-implikazzjoni ta' artiklu 23, u hawnhekk qed nitkellem fuq ordni ta' sekwestru ta' proprjeta` minħabba money laundering, fuq inforzar ta' ordnijiet ta' konfiska minn pajjiżi oħra u fuq affarijiet simili, li huma affarijiet serji ħafna.

Jien ngħid li r-reati msemmija fil-liġi Maltija li tikkonċerna l-money laundering u f'dik li tikkonċerna d-droga huma kollha delitti u m'hemmx kontravvenzjoni waħda.

M'iniex qed ngħid dan biex infettaq, imma ġaladarba hawnhekk qed nemendaw, jien irrid spjegazzjoni għal dan.

Meta wieħed iħares lejn l-emendi li qed isiru għal-liġijiet tal-money laundering u tad- drogi, isib li dawn qed jitkellmu fuq delitti u mhux fuq kontravvenzjonijiet, jiġifieri ma nafx għaliex il-gvern qed jespandi l-punt b'dan il-mod.

Fl-emendi kollha li saru għal dak li jikkonċerna l-Kodiċi Kriminali, qed inneħħu l-kelma "delitti" u nħallu biss il-kelma "reati" u fejn tissemma l-kelma "ħabs" qed indaħħlu l-kelma "detenzjoni", jiġifieri donnu l-ħsieb tal-liġi huwa biex ma nagħmlux iktar differenza bejn dawk li huma kontravvenzjonijiet u dawk li huma delitti, jiġifieri reati.

Aħna nafu x'inhuma kemm il-konsegwenzi ta' reat kif ukoll l-elementi li jikkostitwixxu delitt, u nafu wkoll li l-elementi li jikkostitwixxu kontravvenzjoni huma ferm inqas gravi pero` hawn qisna m'aħniex qed nagħmlu iktar distinzjoni bejn waħda u oħra, u nixtieq inkun naf għaliex.

Dik hija l-ewwel osservazzjoni tiegħi.

Mr Speaker, fil-klawsoli li qed jemendaw il-Kodiċi Kriminali qed nitkellmu fuq delitti, u wieħed ma jistax juża l-kelma "reat" minflok "delitt" għax il-kelma "delitt" fil-lingwaġġ legali ma tfissirx biss murder imma tfisser ukoll reat serju, imma mhux kontravvenzjoni.

Fil-fatt dawn il-klawsoli jikkonċernaw delitti kontra l-awtorita` pubblika.

Ta' min igħid li dawn id- delitti, għalkemm m'ilhomx jeżistu xi sekli, ilhom jeżistu.

Ħafna minnhom ġew introdotti ftit snin ilu, pero` oħrajn ilhom jeżistu mill-bidu tas- seklu l-ieħor, liema delitti bażikament jikkonċernaw korruzzjoni.

Hawnhekk qed naraw li l-pieni se nżiduhom ħafna.

Biżżejjed ngħid li fejn qabel kien hemm massimu ta' erba' snin, din telgħet għal għaxar snin, fejn qabel kien hemm massimu ta' tliet snin, din telgħet għal ħames snin, fejn qabel kien hemm minimu ta' sitt xhur, din telgħet għal minimu ta' 13-il xahar u fejn qabel kien hemm massimu ta' sitt xhur, din telgħet għal tliet snin.

Ta' min igħid li dawn il-pieni jirriferu għal dawk ir-reati li huma kontra l-awtorita` pubblika, li huma kawżi ta' korruzzjoni u li nsibuhom f'artikli 117, 118, 120 u 121 tal-Kodiċi Kriminali.

Għalhekk dawn il-pieni se nagħmluhom ferm u ferm iktar ħorox milli kienu, u jien qed insemmi lilhom biex nagħti eżempju.

Din hija riforma radikali għax hawnhekk qed nemendaw kapitlu sħiħ tal-Kodiċi Kriminali tagħna u qed nirrivedu l-pieni kollha.

Dan qed isir f'korp u f'qafas daqstant vast u divers.

Dik hija l-kritika tiegħi.

Mr Speaker, jien naqbel li forsi l-pieni kienu pjuttost leġġeri ħafna, speċjalment fi kwestjonijiet ta' korruzzjoni u ta' tixħim ta' public officers, u jagħmel sens li aħna, bħala pajjiż emanċipat u demokratiku, inqisu dawn ir-reati b'serjeta` kbira.

Għaliex?

Għax fejn m'hemmx deterrent, isiru l-abbużi, u f'pajjiżi serji kwestjonijiet ta' korruzzjoni, abbużi kontra l-awtoritajiet pubbliċi u affarijiet simili, jitqiesu bħala affarijiet serji għaliex dawn jiżvalutaw il-prestiġju u s-serjeta` ta' pajjiż.

Għalhekk hija ħaġa pożittiva li dawn il-pieni se jiżdiedu, pero` li m'hawnx hawnhekk - u naħseb li kien ikun interessanti li kieku jkollna biex ma jkollniex naqgħu dejjem fuq id-deskrizzjoni presidenzjali - huwa dak li hemm fil-liġi li tikkonċerna d-droga, Kap. 101, li min jikxef, ....

Qed ngħid dan b'mod partikolari għax hawnhekk għandek li min b'xi mod ikun implikat fl-att ta' korruzzjoni, dak jitqies bħala kompliċi u jeħel l- istess pieni li hemm kontemplati.

Naħseb li jekk irridu nkunu serji u naqbdu lill-whistle-blower, jiġifieri lill-persuna li tikxef, irridu nagħtuha l-karrotta, kif tajniha f'kapitlu 101.

Kif diġà semmejt, f'dan il-kapitlu nsibu li min jagħti xi informazzjoni titnaqqaslu l-piena.

Jien mhux qed ngħid li ma jeħel xejn għax inkella jista' jkun hemm abbużi mod ieħor.

Naħseb li ladarba qed inbiddlu din il-liġi - għalhekk qed ngħidlek li kienet tkun interessanti kieku kellna niddiskutuha bħala liġi ad hoc għax din hija liġi mportanti - nistgħu nintroduċu l-istess aspetti li hemm f'kapitlu 101 fejn min jikxef, anke jekk ikun parteċipi, titnaqqaslu l-piena bi grad jew b'żewġ gradi.

Naħseb li dan ikun makkinarju b'saħħtu sabiex inkomplu neliminaw il- korruzzjoni.

Ladarba qed nitkellmu fuq dan is-suġġett nixtieq nagħmel riflessjoni fuq dak li kont ili nitkellem dwaru, jiġifieri li f'dan il-pajjiż ̧ għalkemm hemm il-qrati biex jiġġudikaw, sfortunatament m'għandniex makkinarju awtonomu jew taħt l-umbrella tal-parlament li hu kapaċi jinvestiga dawn l- affarijiet.

Huwa veru li hemm it-tribunal għall-investigazzjoni tal- korruzzjoni li jagħmel ir-rapporti, pero` l-partit Laburista għar- raġunijiet li semma dejjem irreġistra r-riżervi tiegħu għal dak li jikkonċerna dan it-tribunal.

Ħafna drabi meta jkun hemm xamma ta' korruzzjoni, il-gvern jappunta chairman ta' bord ta' investigazzjoni hu.

Fil-fatt jappunta lil xi mħallef jew imħallef irtirat.

Pero' jekk jiġi nvestigat ministeru - per eżempju, jiġi nvestigat il-ministeru fejn hemm l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici fuq korruzzjoni; qed insemmi lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici biex niġbidlu saqajh, għax m'għandix dubju fuq l-integrita` assoluta tal-ħabib u kollega tiegħi - ma jagħmilx sens li s-segretarju parlamentari jew il-ministru jappunta hu stess il-bord jew iċ-chairman ta' min se jinvestiga lilu nnifsu.

Din ilna ngħiduha u anke meta tan-naħa l-oħra kienu fl-oppożizzjoni kienu jgħiduha.

Huwa tajjeb li wieħed iżid id-deterrent u jżid il-pieni pero` m'għandniex makkinarju.

Aħna konna ħlomna bl-idea li nintroduċu jew inwessgħu l-poteri tal- maġistrat inkwerenti.

Ridna li jkun hemm żewġ maġistrati jew a pool of magistrates, bħalma hemm fis-sistema Taljana ̧ li primarjament il-funzjoni tagħhom tkun dik li jinvestigaw allegazzjonijiet ta' korruzzjoni pubblika anke b'mod ex officio - jiġifieri mingħajr rapport - u jkollhom pulizija ġudizzjarja u budget awtonomu għalihom biex jiffunzjonaw għas-salvagwardja ta' l-integrita` tal-pajjiż u ma jkunx hemm abbużi.

Din l-idea konna qegħdin inrawmuha.

Niftakar li fl-ewwel leġislatura tiegħi konna diġa` bdejna niddibattuha din u kien hemm avviċinament min- naħa ta' l-oppożizzjoni, jiġifieri l-gvern tal-lum - niftakar li l-aħħar kelliem min-naħa tagħna kien l-Onor.

George Vella – li kienu ħarġu b'ideat tajbin.

Fil-fatt konna waqqafna dibattitu biex nipprovaw naslu għal ftehim dwar kif nikkreaw jew insaħħu din l-istituzzjoni ġudizzjarja.

Fil-fatt dawn kienu avviċinawna u qalulna li kienu lesti li jiddibattu magħna biex naslu fuq xi modus vivendi bejnietna u nikkreaw din l-istituzzjoni.

Naturalment li ġara hu li nbidel il-gvern, għaddew żewġ leġislaturi u din l- idea ntesiet.

Darba kont qajjimt argument quddiem dan il-parlament u sostnejtu billi rriferejt għall-Erskine May u għal dak li jiġri f'parlamenti oħra, bħall- House of Commons u anke barra mill-Ewropa fl-Istati Uniti, fejn il- parlament ikollu kumitat ad hoc li jkun kumitat ġudizzjarju tal-parlament - il-parlament tradizzjonalment baqagħlu funzjonijiet residwali ta' natura ġudizzjarja, anzi l-parlament fl-antik beda qisu qorti u baqagħlu dawn il- poteri ġudizzjarji li ċerti pajjiżi żammewhom b'iktar saħħa - li jkun kompost minn deputati parlamentari miż-żewġ naħat tal-Kamra u li x-xogħol primarju tiegħu jkun bħala ultimate watchdog għal dawn l-abbużi u affarijiet simili.

L-istess, din l-idea baqgħet fuq l-ixkaffa u għalhekk qed ngħid li meta wieħed jitkellem fuq kapitlu bħal dan ikun aħjar jekk ikollna dibattitu sħiħ.

Ladarba qed nitkellem fuq dawn l-artikli rrid nirreferi wkoll għal klawsola 70 - dan qed ngħidu biex is-segretarju parlamentari jaraha ftit – li qed iżżid proviso mal-liġi eżistenti.

Klawsola 70 tirriferi għal meta dawn id- delitti ta' korruzzjoni jsiru, per eżempju, minn membri ta' għaqdiet barranin, membri ta' parlamenti barranin f'Malta, jiġifieri jkunu public officers li ma jkunux Maltin imma jkollhom is-sede hawn Malta.

Hawnhekk qed nagħmlu emenda fejn qed ngħidu li meta l-persuna nvoluta tkun imsemmija fil-paragrafi (a), (b), (d) jew (e) għandhom japplikaw id- disposizzjonijiet 115, 116, 117 u 120 tal-Kodiċi Kriminali u meta qegħdin nirriferu għal paragrafu (c) għandhom japplikaw id-disposizzjonijiet 118 u l-120.

Meta wieħed jaqra din il-liġi jinduna li l-pożizzjoni diġa` qiegħda hekk.

Jien ma stajtx nara wisq differenza u għalhekk qed ngħid li hawn konfużjoni għax tant hawn cross-references li l-liġi diġa` tistabbilixxi li jekk ikun barrani, li naturalment ikollu kariga pubblika, huwa espost għal dawn il- proċeduri.

L-emenda jien ma fhimthiex u forsi l-ministru jsemmihieli at a later stage.

Fil-każ tal-money laundering insibu li neħħejna l-kelma "delitt" u erġajna daħħalna l-kelma "reat".

Issa ma nistax nifhem kif money laundering jista' qatt ikun kontravvenzjoni u qed nistaqsi lill-ministru għaliex qegħdin inneħħu l-kelma "delitt".

Issa qegħdin nitkellmu fuq taqsima oħra li tikkonċerna l-provvedimenti għal dak li huwa money laundering, fejn erġajna neħħejna l-kelma "delitt" u daħħalna konċett iktar wiesa' għax minflok m'għandek crime għandek offence.

Nerġa' nenfasizza l-punt li quddiemna għandna emendi fundamentali għall- qafas ġuridiku tagħna li kienu jimmeritaw dibattitu sħiħ.

Meta konna qegħdin ngħaddu l-liġi dwar il-money laundering jien kont fil-kumitat u niftakar li konna fettaqna fuq kull klawsola u subklawsola għax tant hemm poteri vasti fl-investigazzjoni u fl-ipproċessar ta' reati ta' dan it-tip, tant isiru affarijiet minn wara dahar min ikun indizjat ̧ li kien hemm ċerti perikli u ridna nissalvagwardjawhom.

Niftakar li bqajna nfettqu għal seduta wara l-oħra fil-preżenza ta' l-attorney general, jew id-deputy attorney general, biex niċċaraw l-affarijiet.

Issa hawnhekk daħħalna klawsola 74 li qed temenda dak li kien l-artiklu (6A) u din tgħid hekk:

"Meta jkun intgħamel jew ikun intalab ordni ta' sekwestru, kull min, għax ikun jaf jew ikollu suspett li l-ordni ta' sekwestru jkun hekk intgħamel jew intalab, jiżvela xi ħaġa li x'aktarx tippreġudika l- effetti ta' dak l-ordni jew ta' xi investigazzjoni li jkollha x'taqsam magħha, ikun ħati ta' reat u jista', meta jinstab ħati, jeħel multa ta' mhux iżjed minn ħamest elef lira jew priġunerija ta' mhux iżjed minn 12-il xahar ...".

Infakkar li meta konna qegħdin nanalizzaw dawn lemendi, l-argument prinċipali kien x'inhi l-pożizzjoni ta' l-avukat u l-privileġġi ta' l- avukat qua l-klijent.

Jekk avukat ikun qed jiddefendi jew jassisti lil xi ħadd f'dan ir-rigward u jagħtih parir li ̧ skond kif jidhru l-affarijiet, probabbilment se jkun hemm dan it-tip ta' sekwestru, allura l-avukat ukoll huwa soġġett għal din is-sanzjoni tal-liġi?

Qed nagħmel dan il-punt għax dan kien tqajjem meta konna qegħdin niddibattu l-liġi fis-sustanza u konna għamilna ħafna riżervi fuqha.

Għalhekk inħoss li għandha tiġi ċċarata.

Aħna l-avukati li naħdmu fil-kriminal, meta jkollna ċerti każi, nagħtu parir li jista' jkollok dan it-tip ta' sekwestru fuq il-proprjeta`.

Allura wieħed għandu jkun jaf jekk meta jagħti dawn il-pariri jistax jiġi espost għal dawn it-tip ta' reati.

Naħseb li din hija xi ħaġa li għandha tiġi ċċarata.

Naturalment imbagħad hemm l-emendi - din il-leġislazzjoni tant hija vasta li ma tistax tkopriha f'40 minuta - fuq il-bank ċentrali.

Dawn huma nteressanti ħafna u issa li jumejn oħra se nidħlu fl-Unjoni Ewropea, il- bank ċentrali ried isir parti integrali mis-sistema Ewropea tal-banek ċentrali.

Naturalment m'aħniex se ndaħħlu l-Euro għalissa u għadna ma nafux eżatt meta se tidħol.

Pero` meta l-munita tagħna tispiċċa u nintroduċu l-Euro se jkun hemm ħafna x'wieħed jgħid dwar il-kwestjoni tar- rati ta' l-imgħax – imbagħad il-kwestjoni tal-kambju tispiċċa - għax dawk jiġu dettati mill-bank ċentrali Ewropew.

Meta wieħed jaqra l-ewwel artiklu tas-sistema Ewropea tal-banek ċentrali jsib li:

"Il-Bank ikun jagħmel parti integrali mis-Sistema Ewropea ta' Banek Ċentrali kif imwaqqfa taħt it-Trattat u, mingħajr preġudizzju għall- iskop primarju tiegħu skond l-artiklu 4 (1), għandu jipparteċipa f'illi jwettaq kull ħidma u jikkonforma ruħu ma' l-objettivi lilu mogħtija bil-Protokoll fuq l-Istatut tas-Sistema Ewropea ...".

Qed ngħidu "bla preġudizzju għall-poteri li għandu", għax għadna ma daħħalniex il-Euro.

F'dan l-istadju l-liġi m'hijiex tgħid li l-bank irid joqgħod għad-dettam ta' bank ieħor.

Pero` naturalment se jkun hemm pressjoni li l-bank tagħna jikkonforma ruħu u dan ifisser li jista' jkollna ndħil jew pressjoni fuq il-kwestjoni ta' base interest rates u basket of currencies.

Għalkemm s'issa jrid jikkonforma ruħu bla preġudizzju għall- poteri tiegħu fuq kwestjonijiet ta' interessi jew rati ta' imgħax, naħseb li jista' ikollna xi ndħil.

Jien m'iniex ngħid li din il-ħaġa m'għandhiex issir, imma qed ngħid li bil- mod il-mod qegħdin inbiddlu l-funzjonament tal-bank ċentrali tagħna.

Naturalment hemm ħafna xi tgħid u wieħed irid jikkonsulta ruħu ma' nies li huma ntiżi fuq dan is-suġġett u jagħmel analisi serja ta' x'se jkunu l- implikazzjonijiet ta' dawn l-affarijiet, kif nagħmlu s-soltu.

Naturalment dan ma tistax tagħmlu with a passing comment.

Hemm ukoll, per eżempju, il-poteri tal-ministru li jista' jagħmel jew jikkrea penali qawwija għal min ma jikkonkorrix mal-provvedimenti tal-liġi tal-bank ċentrali.

M'iniex ngħid li l-gvern ma jistax jagħmel provvedimenti ta' penali amministrattivi, għax għalkemm kien hemm żmien meta din kienet tiġi kontestata, illum dan il-konċett daħal.

Jiġifieri l- gvern jista' jagħmel multi jew penali amministrattivi, pero` hemm il-limiti u s-soltu meta jkun hemm dan ikun hemm xi forma ta' struttura interna, xi tip ta' bord ta' appell jew xi metodu kif dak li jkun ikun jista' jikkontesta l-piena jew il-penali mposti fuqu, speċjalment jekk il-penali li jkun weħel tkun tammonta għal eluf ta' liri.

Naħseb hemm ħafna x'tomgħod meta teżamina ftit il- provvedimenti li hemm li jikkonċernaw il- bank ċentrali.

Nixtieq nagħmel another passing comment fuq l-emendi li qegħdin isiru għall- Kodiċi Ċivili.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li fejn hemm miktub "sekond'awla" ̧ "qorti volontarja" jew "qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja" se tispiċċa u se nużaw il-kelma "qorti".

M'hu qed ngħid xejn ħażin.

Meta wieħed jara l- artikli li qed issir riferenza għalihom isib li dawn huma fuq kwestjonijiet ta' family court eċċ., u ovvjament ħafna mill-ġurisdizzjoni li kellha s- sekond'awla llum waqgħet taħt il-qorti tal-familja u allura wieħed irid jiftaħ b'dan il-mod.

Pero' hawnhekk irrid infakkar li mhux billi ngħidu what's in a name għax lis-segretarju parlamentari diġa` kelli okkażjoni nagħtih ħasla f'wieħed mill-artikli li nħobb nikteb fil-gazzetti għax darba minnhom tbiddel l-isem u with a mere legal notice tajjarna l-qorti kostituzzjonali.

Ma tistax tneħħi l-prim'awla tal-qorti ċivili sede kostituzzjonali with a mere legal notice meta dik hija enshrined fil- kostituzzjoni u l-ministru nduna bil-paniku li qam fuq din il-kwestjoni u biddilha.

Allura hawn il-ministru forsi qed ikun sensittiv iżżejjed u kull fejn qed jara xi qorti msemmija b'mod miftuħ, qed ineħħi kull riferenza għal x'tip ta' qorti hi jew x'sede hi ta' dik il-qorti u qed idaħħal kullimkien il-kelma "qorti".

Dan huwa tajjeb u m'huwiex għax qed nipprovaw inbiddlu ħafna affarijiet b'daqqa ta' pinna.

Liġi interessanti oħra hija dik li titkellem fuq unfair competition li meta wieħed jagħtiha daqqa' ta' għajn jinduna li rridu niġu in line - dan m'huwiex ħażin lanqas - mar-regolamenti u ma' l-acquis communautaire.

Hawnhekk nidħlu wkoll fil-kwestjoni ta' unfair competition u ta' state aid, ħaġa li kont dħalt fiha u enfasizzajt li m'hemmx proċedura ta' kif wieħed jikkontrolla l-istate aid.

L-istate aid tant hija vasta li timpinġi fuq kollox, anke meta l-gvern jagħti għajnuna, jissussidja, jagħti imgħax, jagħmel xi għotja jew jagħti post b'kera baxxa.

Issa meta ssir state aid trid tiġi reġistrata mal-kummissjoni Ewropea li tista' tgħid iva jew le, pero` l-qrati tagħna - din hija parti mill-corpus juris - se jkollhom il- jedd jissindikaw.

Per eżempju, jekk kompetitur jinduna li qed tingħata xi għajnuna li qed tikkrea kompetizzjoni inġusta u din ma tkunx ġiet reġistrata mal-kummissjoni, jista' jagħmel kawża u l-qorti tista' tgħid li din hija kwestjoni ta' state aid.

It-tifsira ta' state aid hija komplikata għax kollox jista' jkun state aid u xejn ma jista' jkun state aid.

Għalhekk il-qrati tagħna se jkollhom jibdew jimplimentaw u jinterpretaw x'inhi l-istate aid fl-isfond tal-prinċipju ta' suq ħieles.

Jien kont irrikkmandajt ukoll li din tkun forma ta' judicial review għax il- poter tal- qrati f'judicial review huwa stabbilit fil-liġi u tkun ħaġa tajba li wieħed jemenda dik ukoll sabiex iwessa' l-funzjoni u l-poter tal- qrati tagħna.

Dawn diġa` għandhom dan il-poter għax hemm il-corpus juris li beda japplika mutatis mutandis għal-leġislazzjoni Maltija meta sirna parti mill-Unjoni Ewropea, pero` l-artikli tal-poteri tal-judicial review li għandna fil-Kodiċi Ċivili huma limitati.

Ma tantx fadal ħin għad-disposizzjoni tiegħi, pero` xtaqt nagħlaq id- diskors tiegħi billi nagħmel xi kummenti fuq kwestjoni ta' skop pubbliku, cioe' meta l-gvern joħroġ requisition orders u acquisition orders, jiġifieri jieħu art mingħand il-privat għal skop pubbliku.

F'dan is-sens ukoll qed isiru emendi interessanti għax

Hawnhekk ukoll qed isiru emendi interessanti.

Sfortunatament din tikkrea inġustizzji u tfakkarni fir-rapport ta' l-awditur ġenerali li daħal fuqha, għalkemm daħal fuqha minn aspett ieħor għax hu qal kif jista' jiffranka l- gvern, imma jien ngħid x'inhu ġust għaċ-ċittadin.

Ħafna drabi meta l-gvern jieħu biċċa art jew proprjeta` jiddikjara li hi for public purposes u l- qrati tagħna jgħidu li ma jindaħlux fuq x'inhi public purposes.

La hemm dikjarazzjoni ta' public purposes il-qrati jgħidu li m'għandhomx x'jissindikaw iktar.

Kien hemm sentenzi iktar kuraġġjużi, fosthom waħda li ngħatat mill-prim imħallef emeritus Giuseppe Mifsud Bonnici, li qal li wasal iż-żmien li l-qrati jibdew jissindikaw x'inhu public purposes.

Jekk neħodlok proprjeta` u mbagħad nagħmel business minnha, - kien hemm kawżi fuq hekk – fejn ħadt biċċa art u għamiltha mal-Freeport jew ħadt biċċa art u għamiltha lukanda, dik mhix public purposes.

Ingħataw dawk is-sentenzi.

Però sfortunatament ingħataw sentenzi oħra - ma rridx nikkwota għax involut fihom jien - fejn qalu li jekk ikun hemm dikjarazzjoni ta' public purposes il-qrati ma jissindikawx.

Din m'hijiex fair għax jista' jkun hemm abbużi.

Kien hemm abbużi fil-passat u jista' jkun hemm abbużi fil-futur.

Però fi klawsola 143 ta' dan l-abbozz ta' liġi - again, din saret minħabba li se nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea u hija ħaġa tajba - fit-tifsira ta' "skop pubbliku" almenu qed ngħidu:

"fejn l-iskop sabiex jiġi eżerċitat xi dritt taħt l-Ordinanza jkun konness ma' l-utilizzazzjoni ta' xi art jew xi dritt konness jew relatat magħha għal kull raġuni marbuta mal-provvista, ħażna jew distribuzzjoni ta' karburanti jew sorsi oħra ta' enerġija, jew f'konnessjoni mal-provvista ta' xi servizz ta' utilita` jew servizz muniċipali jew proġett infrastrutturali, għandu jitqies bħala konness ma' jew anċillari għall-interess pubbliku jew utilità".

Hawnhekk bdejna niddefinixxu għall-ewwel darba x'inhu "interess pubbliku".

Jista' l-partit Nazzjonalista fil-gvern jieħu dar u jagħtiha bħala club politiku lill-partit Nazzjonalista( Ma jistax.

X'inhu interess pubbliku( Huwa tajjeb ħafna li qegħdin niddefinixxuh dan.

Ħaġa oħra interessanti - u qamu kawżi wkoll dwarha - hija li meta l-gvern jieħu art jista' jbigħha jew jittrasferixxiha, pero` meta hu jbigħha jew jittrasferixxiha lil xi ħadd, il-persuna li tixtriha jew takkwistaha tkun marbuta wkoll li tużaha fl-interess pubbliku.

Li ġara fil-passat kien li ttieħdet proprjeta` mingħand il-privat, oriġinarjament b'intenzjoni tajba għall-interess pubbliku, għaddew is-snin u l-proġett li suppost sar ma sarx jew sar mod ieħor.

Imbagħad il-gvern iddispona mill-proprjeta` u min xtraha wżaha għall-kummerċ.

Mela s-sid ikun ġie mċaħħad mill-prorpjeta` tiegħu biex finalment gawdiha ħaddieħor u qed jaqla' l-flus minn fuq dahru.

Il-mod kif jiġi kkalkulat il-kumpens huwa wkoll arkajku u qatt ma jkun jirrifletti l-valur kummerċjali jew reali tal-proprejta`.

Hemm formola li m'hijiex fair compensation għax il-Kostituzzjoni tagħti d-dritt lill-gvern jagħmel formola hu ta' kif jasal għall-kumpens.

U l-Kostituzzjoni tgħidlek li jrid jagħti kumpens purche` li dak il-kumpens ikun regolat b'liġi li jagħmel il-gvern.

Mela l-gvern jista' jgħaddi liġi - naħseb li din qabżitilhom lil ta' l- Unjoni Ewropea għax kieku kienu jgħidulkom tbiddluha wkoll - fejn jgħid kif għandu jinħadem il-kumpens u dak li jkun jieħu peanuts.

Imbagħad int għandek dritt tmur quddiem il-land arbitration board - fejn iddum 20 sena tistenna sentenza għax ħadd mill-ġudikanti ma jrid jippresjedi quddiem dan it-tribunal, u għalkemm tajna d-dritt li nappuntaw nies irtirati xorta m'appuntajniex nies irtirati - mhux għaliex il-valur tal-proprejta` ma jkunx il-valur kummerċjali reali imma għax ikun hemm żball matematiku ta' kif inħadem il-kumpens skond il-liġi li għamel il-gvern stess.

Dan huwa ħażin.

Din hija ħaġa li taffettwa ħafna nies u naħseb li wasal iż-żmien li din il-kwestjoni tiġi indirizzata wkoll.

Nirringrazzjak ̧ Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, se nqajjem kwestjoni li trid tiddeċidiha s-Sinjorija tiegħek.

Skond il-proċedura parlamentari - u marbutin biha - aħna rridu ngħaddu bill mis-Second Reading meta l-klawsoli tiegħu jaqgħu taħt l-objects and reasons.

Hawnhekk għandna tliet għanijiet:

"(a) to bring them in line with the acquis of the European Union or to enable Malta to conform therewith";

- u hemm diversi klawsoli li huma hekk –

(b) to effect corrections to a number of verbal errors in previous legislation"; and

- speċjalment fl-acquisition of immovable property mill-barranin, non- residents -

(c) to give legal status to the publication of consolidated up-to-date versions of laws on the Internet."

Imma hemm kwantita` ta' klawsoli oħrajn li ma jaqgħu taħt l-ebda waħda minn dawn l-għanijiet.

Allura legalment dawk il-klawsoli m'humiex qed jgħaddu minn dan il-parlament skond l-objects and reasons li huma parti minn dan il- bill.

Ħalli nieħu l-eżempju ta' l-emendi ta' l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi u nikkummenta fuqhom.

Fi klawsola 143 m'għandniex definizzjoni aħjar imma żieda mad-definizzjoni biex jinkludu aspett ta' "servizz ta' utilita` jew servizz muniċipali jew proġett infrastrutturali, għandu jitqies bħala konness ma' jew anċillari għall- interess pubbliku jew utilità."

Hawnhekk minflok ipprovaw jillimitaw il- public interest u jagħtu definizzjoni tiegħu, qed jgħidu li l-proprjeta` privata tista' tiġi akkwistata mill-gvern għal skopijiet diversi mingħajr ebda konsiderazzjoni ta' xejn.

Il-kollega tiegħi għadu kemm qal li kif ġie emendat dan l-artiklu, meta l- gvern jieħu art jista' jbigħha jew jittrasferixxiha.

Huwa staqsa wkoll: Jista' l-partit Nazzjonalista fil-gvern jieħu dar u jagħtiha bħala club politiku lill-partit Nazzjonalista( Hawnhekk għandna li meta d-dritt tal- gvern jiġi trasferit lil persuna oħra jew awtorita`, imma ejja ngħidu persuna ̧ - u persuna tista' tkun persuna privata - dak se jibqa' jeżerċitaha for the public purpose bl-istess mod, imma m'huwiex marbut ma' l-iskop tal-liġi.

Għax l-iskop li għalih issir id-dikjarazzjoni presidenzjali hawnhekk ikollok biss li it is required for a public purpose.

Allura wieħed jista' jibni lukanda fuq dik l-art u jgħidlek li hija for a public purpose għax se jġib it-turisti.

Bir-rispett kollu, din il-parti tal-liġi hija perikoluża, apparti li ma taqa' taħt l-ebda waħda mit-tliet object and reasons ta' dan l-abbozz.

Jien ma naf bl-ebda leġislazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea li tagħmel din l- impożizzjoni biex inkunu nistgħu niġu konformi.

Anzi, nixtieq ngħid li b'sentenza tas-27 ta' Marzu 2003, bl-ismijiet Emanuela Vella kontra kummissarju ta' l-artijiet, il-qorti kostituzzjonali qalet li hemm partijiet minn din il-liġi u partijiet minn liġijiet oħrajn li qed juża l- kummissarju ta' l-artijiet li huma kontra l-fundamental human rights, kif inhuma fl-ewwel artiklu ta' l-ewwel protocol tal-konvenzjoni Ewropea.

Dan għaliex ma jagħtux aċċess għall-qorti biex wieħed jikkontesta jekk hijiex qed tittieħed for public purposes jew le.

Il-qorti kostituzzjonali dakinhar ordnat li kopja tintbagħat lill-parlament ħalli jieħu l-passi biex jemenda dik il-liġi.

Imma minflok sar hekk, qed nagħmlu bil-maqlub ta' dak li hemm fil-konvenzjoni Ewropea għax qed ngħidu li l-gvern jista' jgħaddi l-proprjeta` lill-privat u jgħid li qed jużaha for public purposes.

Qed immorru anke kontra l-ġurisprudenza tal-qorti Ewropea.

Issa jien ma nafx jekk Strasbourg, meta jkun qed jiddeċiedi fuq il-human rights, ikunx f'konflitt ma' l-Unjoni Ewropea, pero` jien persważ li dan mhux verbal error, m'huwiex legal status of the publication on the internet u lanqas qed isir biex jiġi in conformity with the acquis.

Imma jien se mmur iktar minn hekk.

Hemm liġi oħra li qed tiġi emendata dwar il-lands department, il-liġi dwar l-eviction, b'liema liġi jekk tkun bla titolu, il- gvern jaqbad, jagħtik in-notice u tkun trid toħroġ 'il barra.

Huwa veru li din il-liġi saret fi żmien il-gvern Laburista, pero` bil-konċetti li għandna llum ma naħsibx li għadha ġustifikata u għadha according to human rights.

Ir-raġuni għal dan hija sempliċi.

Ħalli nagħti eżempju.

Kien hemm nies li kellhom proprjeta` tal-knisja, u l-knisja għaddietha għand il- gvern, jiġifieri issa sar il-gvern il-proprjetarju.

Ara kieku din il- proprjeta` baqgħet taħt il-knisja, il-knisja ma kenitx tkun tista' teħodhielhom għax kienet tkun trid tagħmlilhom kawża u kien ikun diffiċli li tagħmlilhom eviction u tiżgumbrahom.

Imma issa, għax din il-proprjeta` ġiet għand il-gvern, bil-poteri li ta lilu nnifsu l-gvern ̧ dan jista' jaqbad u joħroġ lil dak li jkun minn dik il-proprjeta` bħallikieku xejn, u llum qed nagħmlu liġi biex inżidu dak il-poter mingħajr ma nagħtu aċċess lill-qorti biex naraw il-ġustifikazzjoni.

Lill-ministru, li qed narah ikemmex xufftejh, jien ngħidlu: Dik il-parti tal-liġi li titkellem dwar l- eviction from government property taqa' taħt verbal amendment?

Issa se niġi biex nitkellem fuq xi ħaġa li hija serja ħafna li taqa' taħt l- acquis u li tirrigwarda l-kwarantina tal-pjanti.

Jiddispjaċini li ħaġa bħal din se jkollna nibilgħuha sa griżmejna meta f'pajjiż żgħir bħal tagħna, maqtugħ bil-baħar, kellna l-opportunita` li kif nindunaw li hemm xi mard x'imkien ieħor, nipproteġu lilna nfusna billi nagħmlu kwarantina fuq il- pjanti.

Qabel jekk wieħed ried iġib pjanta, ma kienx ikun jista' jġib ħamrija magħha.

Fil-fatt niftakar li l-mibki ex-ministru Abela, li kien dilettant sew tal-pjanti, meta kien iġib il-pjanti minn barra meta jsiefer, l-ewwel ħaġa li kien jagħmel kienet li jneħħihom mill-ħamrija ħalli jkun jista' jdaħħalhom Malta.

Dak iż-żmien il-pjanti kienu bla dazju, u hu kien jgħaddi bihom f'idejh u jneħħilhom il-ħamrija għax bil-ħamrija setgħu jinżammu.

Ara llum, b'din il-liġi li qed nagħmlu, minħabba li issa se nsiru territorju wieħed mhux se jkun hemm iktar protezzjoni.

(Interruzzjonijiet) Subartiklu (2) ta' paragrafu (b) ta' artiklu 2 kif propost fi klawsola 49 taħt taqsima X jgħidlek ċar u tond li:

"For the purposes of this Act the terms "import" and "export" shall not include the introduction of a thing into Malta or the taking out of a thing from Malta, from or to respectively, a member state of the European Union, ...".

Mela issa ejjew ngħiduha li mhux se jibqa' jkun hemm il-kontrolli li kien hemm qabel fuq l-importation ta' prodotti minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, u dik kienet protezzjoni kbira għalina.

Issa m'hemmx x'tagħmel, imma jiddispjaċini meta nara dawn il-kontrolli jitneħħew, u bħalma qed jiġri fuq il-kwarantina tal-pjanti qed jiġri wkoll fuq affarijiet oħra minħabba li se jinfetħu l-bibien.

Il-protezzjoni li kellna bħala pajjiż żgħir fuq affarijiet delikati, bħalma huma l-pjanti u s-siġar, ...

Issa jien m'iniex qed ngħid dan biss minħabba l-ambjent imma anke minħabba l- bdiewa.

Il-kwarantina pproteġietna minn ħafna affarijiet.

Huwa veru li ssib lil min jistagħġeb meta jisma' li nkunu se nżommu xi ħaġa kwarantina, imma kemm kienet bżonnjuża dik!

Allaħares ħallejna kollox jgħaddi, qisu ma ġara xejn!

Issa jkun tajjeb jekk ngħid xi ħaġa fuq it-tipjip.

Naf li hawnhekk qed nitkellem f'minoranza għax minn dawn li qed nara madwari, naħseb li huwa jien l-uniku wieħed li npejjep, pero` jkolli ngħid li filwaqt li l-Unjoni Ewropea tagħmel pressjoni sħiħa fuq it-tipjip billi tagħmel reklami u regolamenti kontra t-tipjip, imbagħad fl-istess ħin hija tiffinanzja l- industrija żgħira tal-produzzjoni tat-tabakk, jiġifieri l-bdiewa li jkabbru t-tabakk ġewwa l-Ewropa jitħallsu mit-taxxi tan-nies.

Mela tajjeb; l-ewwel noħorġu l-flus għall-bdiewa li jkabbru t-tabakk ġewwa l-Ewropa u mbagħad noħorġu l-flus biex nipprovaw nikkonvinċu lin-nies biex ma jpejpux!

Dan ifakkarni f'dak il-famuż serje ta' films ta' "Yes, minister"!

Insomma, kontradizzjonijiet fuq it-tabakk jeżistu kullimkien, u jien m'iniex se noqgħod nagħmel xi difiża fuq it-tabakk għax iktar ma qiegħed jgħaddi ż- żmien, iktar qiegħed insir kontra tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Din m'hijiex qiegħda fil-bill għax kieku toħroġ minn dawk it-tliet paragrafi li hemm taħt l-objects and reasons tal-bill.

Irrid ngħid ukoll li klawsoli 61 u 62, li qegħdin taħt taqsima XV u li jirrigwardaw il-Land (Compulsory Eviction) Act, żgur li ma jaqgħux taħt l- objects and reasons ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Issa ħalli nirriferi għal parti oħra ta' dan l-abbozz ta' liġi, dik li tirrigwarda n- nomenklatura tal-qrati.

Sur President, dieħla d-drawwa li minflok ma l-ministru jiġi bil- leġislazzjoni hawnhekk biex jagħti isem lil xi qorti, jaqbad u jagħtiha isem hu.

Jiddispjaċini ngħid li se jkollna lill-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jistabbilixxi li tadixxi qorti, imma mbagħad liema qorti se tadixxi ssibha f'regolament li jista' jinbidel mil-lum għal għada.

Huwa ħażin li l-kompetenza interna tal-qrati ma tkunx stabbilita b'leġislazzjoni u b'regolamenti, u lill-ministru nixtieq niġbidlu l-attenzjoni li huwa żbaljat li nibqgħu nillapazzaw fuq din l-imbierka liġi tal-familja, fuq is- sekond'awla u fuq il-ġurisdizzjoni volontarja jew inkella ma naqblux ma' ġurisdizzjoni volontarja u mbagħad ngħidu li għandna naraw x'isem se nagħtuha.

Għalija huwa perikoluż li nagħmlu dan b'regolamenti għax jekk għandna artikli tal-liġi li jgħidu liema hi l-kompetenza u kif inhi mqassma, imbagħad f'daqqa waħda ma nistgħux noħorġu artiklu ieħor fejn nagħtu l- poter lill-ministru li jbiddel l-isem għax inkunu qed nagħmlu xi ħaġa falza.

Dan huwa ħażin għax il-kodiċi ta' organizzazzjoni u proċedura ċivili huwa di ordine pubblico u jorbot lil kulħadd mill-imħallfin 'l isfel.

Dak li hemm stabbilit fil-kodiċi ta' organizzazzjoni u proċedura ċivili jorbot lil kulħadd, bħalma huma r-regoli tal-parlament, li qed nikkwota llum jien.

Jekk ikun hemm il-qbil tal-Kamra dwar ir-regoli tal- parlament, jista' jkun hemm deroga għalihom, imma jekk ma jkunx hemm qbil tal-Kamra dwarhom, huma dawk li jorbtu u jkunu jridu jiġu applikati.

Għaliex?

GĦax huma ta' ordni pubbliku, u l-proċedura żżommok f'pożizzjoni li taf fejn int. Issa jekk il-qrati għandhom ismijiet differenti u l- ministru għoġbu jbiddlilhom l-isem, b'daqshekk m'aħniex se ngħidu li qabel kien jisimha Ursula u llum ngħidulha Sally.

Dan bħal meta niktbu l-isem "Karmenu" bis-"C"; biex niddistingwuha minn "Karmenu" niktbuha bil-"K".

(Interruzzjonijiet) Jista' jkun ukoll li jkun hemm wieħed dilettant ħafna tal-Malti u jsemmi lit-tifel "Karmenu" u mbagħad dan jikteb li jismu "Charles".

Issa aħna hawnhekk hekk se nispiċċaw; li l-ministru se jkollu dan il-poter, u jien ma nafx kif daħlet l-UE biex tindaħlilna anke x'insemmu lill-qrati tagħna!

Għalhekk, Sur President, nerġa` ngħid li dawn il-klawsoli jmorru 'l barra mill-objects and reasons ta' dan l-abbozz ta' liġi, u huwa illegali li jsir dan għax imur kontra l-proċedura tal- parlament.

Qed insemmi dawn l-affarijiet għax dawn il-klawsoli ma tistax tinkwadrahom taħt l-iskop tal-liġi li semmejt.

Jien nissuġġerixxi lill-ministru biex jekk irid, almenu għall-konsistenza, ifassal bill qasir dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u jemendah.

Jekk jagħmel hekk, isib l- għajnuna tiegħi biex dak il-bill jgħaddi minn dan il-parlament f'qasir żmien mingħajr ħafna diskussjoni żejda għaliex wara kollox, what's in a name?

Imma li nagħtu poter lill-ministru li jagħmel regolamenti biex isejjaħ struttura li jrid, hemmhekk le, għax illum isejħilha mod u mbagħad għada filgħodu jista' jqum u jibda jsejħilha mod ieħor!

Ġieli ġrat, tafux, li għall-bidu tas-sena ħadd ma kien jaf x'jisimha l-qorti.

Sur President, huwa ħażin ukoll li jkun hemm ħafna tibdil għar-raġuni sempliċi li l-printing u l-materjal kollu li jkun setted għall-qorti, fosthom computer programmes u mbarazz bħal dan, ikunu jridu joqogħdu jinbidlu.

Ma ninsewx li tibdil bħal dan ifisser ħafna flus, u dawk ikun irid iħallashom iċ-ċittadin.

ONOR.

MEMBRU: Ma nesaġerawx!

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Dik hi l-frażi li saret tintuża; ma nesaġerawx!.

Pajjiżi serji oħrajn jieħdu ħsieb is-soldi għax imbagħad il-liri jieħdu ħsieb tagħhom infushom.

Il-mentalita` tal-gvern tal-lum hija: Ma jimpurtax!

B'daqshekk!

Lm10,000 'l hawn, Lm13,000 'l hemm, ...!

Billi jkollhom jintremew il-formoli, il-karti u dawn l-affarijiet kollha!

Din hija ħaġa sempliċi ħafna, u kollox huwa relattiv, imma kollox għandu l- ispejjeż tiegħu, u jekk ikollok affarijiet li qegħdin hemmhekk u ma tużahomx, aħna ngħidu: Qui prodest?

Min qed jaqbillu?

Jekk il-poplu ma jaqbillux, allura l-ministru jista' jwaħħal tabella fejn jgħid li l-isem għal din il-qorti vvintah hu u li l-parlament tah il-poter li jbiddlu meta jrid.

Dan huwa ħażin għax il-ministru għandu jiġi hawnhekk u jgħid: "Dan se jkun l-isem", u kemm jista' jkun għandna nagħmluha konsistenti.

Anke meta minn monarkija morna għal repubblika wkoll kienu saru spejjeż enormi, u jien nitlob lill-ministru biex jara xi spejjeż tinvolvi bidla bħal din f'dak li għandu x'jaqsam ma' printing tal-qorti u jkun jaf.

Wara kollox m'hu fl-interess ta' ħadd li jinħlew il-flus.

Jien m'iniex qed ngħid li dawk il-flus m'għandhomx jinħlew biex neħodhom jien jew ħaddieħor imma qed ngħid sempliċement li huwa ħażin li taħli.

Issa, Sur President, nixtieq nitkellem fuq il-kwestjoni tal-korruzzjoni, u anke hawn, se nsemmi każ li m'huwiex verbal amendment, m'huwiex l-acquis u m'huwiex għall-official recognition tal-liġijiet fuq l-internet.

Imbilli żżid il-pieni ma tkun qed tasal imkien, u r-raġuni għal dan hija sempliċi.

L-ewwelnett ta' min isemmi l-omerta`.

F'dan il-pajjiż għandna l-mentalita` ...

Kellna membru parlamentari kien jgħidha bl-GĦawdxi għax kien iqabbilha mal-kelma "mexa".

Min mexa, mexa u min ma mexiex mexxewh, u allura ħafna drabi l-mentalita` hi li dik hi l-aħjar ħaġa.

Issa min ikun inqeda jgħidlek: Jien tajjeb.

L-ieħor li nqeda jgħidlek: Jien tajjeb ukoll, u jerġa` jġiblu lin-nies.

Jien naf b'każijiet li żgur m'hu responsabbli għalihom l-ebda ministru, imma li f'post partikolari jsibu mara beċċuna, jeħdulha Lm900 biex iġibulha post, u ma jsibux fejn hi dik li tkun ħaditilha dawn il-flus ...

Fil-fatt din spiċċat biex ma ħadet l-ebda post, u hawn m'hu qed nagħmel l-ebda allegazzjoni lill-ministru, imma din il-mara marret tagħmel il-millantato credito li bid-Lm900 tista' ġġibilha post tal- gvern.

Kien hemm ukoll każ ta' wieħed li għamel uffiċċju u qal lin-nies li se jimpjegahom mal-gvern.

Dan kien millantato credito fis-sens li kien jiftaħar li kien kapaċi jagħmel dik il-biċċa, imma mbagħad hemm il- korruzzjoni wkoll, u jekk ma nitkellmux fuq il-korruzzjoni minn aspett iktar importanti ...

Jekk min ikun fil-poter ikun għamel xi ħaġa llum u jgħaddu s-snin li huma msemmija hawnhekk, jista' jkun għadu fil-poter, ir- reat ma jkunx mikxuf u tkun għaddiet il-preskrizzjoni.

Jekk ma titneħħiex il-liġi tal-preskrizzjoni fejn tidħol il-korruzzjoni, min ikun għadda ż- żmien jgħidlek: Baħri jien, anzi nagħmilha iktar kemm jista' jkun malajr ħalli t-terminu tal-preskrizzjoni jibda għaddej.

Huwa veru li meta żżid il- piena, f'ċerti każijiet tkun qed iżżid il-preskrizzjoni, imma qabel ma titneħħa l-preskrizzjoni minn dan ir-reat li huwa diffiċli biex taqbdu, ma tasal imkien.

L-unika ħaġa li ntmisset hawnhekk kienet tirrigwarda x- xiehda tal-kompliċi, imma fuq il-preskrizzjoni ma ntmess xejn.

Jien niftakar li darba hawnhekk kien hawn wieħed li meta konna qed nitkellmu fuq din il-kwestjoni tal-preskrizzjoni kien inkwieta u ġie jistaqsini kemm hi l-preskrizzjoni.

Jien, min-naħa tiegħi, għedtlu kif kienet il-preskrizzjoni skond il-liġi ta' dak iż-żmien, u b'dak li għedtlu straħ.

(Interruzzjonijiet) Iva, qed naqblu fuq din, Onor. Mifsud Bonnici.

M'iniex se ngħidha fuq missierek u lanqas se ngħidha fuqek.

Forsi ngħidha fuq kuġinuk; Dr Karmenu Mifsud Bonnici!

(Interruzzjonijiet) Qed naqblu wkoll!

Sur President, in-nies sew ma jkollhomx għax jibżgħu.

Bil-preskrizzjoni m'hemmx problemi, imma sakemm tħalli l-preskrizzjoni, minbarra l-omerta`, minbarra l-klikek ta' protezzjoni, u mbagħad wara ċertu żmien jibdew joħorġu biċċa 'l hawn, biċċa 'l hemm ...

Imma jekk tkun għaddiet il- preskrizzjoni, bye-bye, u dan huwa ħażin.

Min qiegħed fil-poter, tkun trid toqgħod għarkubbtejk quddiemu u tiddependi minnu, ...

U meta qed insemmi lil min qiegħed fil-poter, m'iniex qed insemmi lill-ministri ħalli ma nsemmux lill-ministri biss għax il-ministru jista' jitla' u jinżel, daqqa jkun naħa u daqqa jkun naħa oħra, imma jkun hemm min ikun inkalla f'post u t-timbru tiegħu jkollu s-saħħa kollha.

It-timbru tiegħu jkun iħoll u jorbot.

It-timbru tiegħu jkun iġiegħel lill-ministru ta' kull bandiera u ta' kull kulur illi jkun jaf jagħtih il-parir f'dan il-każ mod u f'każ identiku bħalu jagħtih parir bil-maqlub.

Dan m'iniex qed nivvintah, Onor. Mifsud Bonnici.

M'iniex qed nakkużak, tafx!

Meta sirt ministru jien, Alla jaħfirlu l-ex ministru Joe Cassar, li kellu karattru tad-deheb imma li ma kienx itajjar in-nar, ħallieli gwardarobba mimlija files.

Huwa veru li huwa kien jaħli ħafna żmien f'Kastilja u ma kienx ikollu ċans joqgħod jara l-files, pero` dan ħallieli muntanja files, u jien bdejt narahom.

Illum għandi ftit memorja, għalkemm dak iż-żmien kelli iżjed, u niftakar li darba minnhom, waqt li kont qed nara l-files, sibt suġġeriment.

Issa hawnhekk qed nitkellem fuq 25 sena ilu, u dan is- suġġeriment kellu x'jaqsam ma' biċċtejn art fil-Mellieħa.

Min kien hemm dak iż-żmien, qalli x'inhu l-parir tiegħu, u jien għamiltlu "agreed".

Imbagħad wara xi tliet ġimgħat, kien ġie file ieħor - u dan il-file ġie quddiemi fl-istess ġurnata jew xi jumejn wara li rajt l-ewwel wieħed - li minkejja li l-każ tiegħu kien identiku, ma kienx ingħata l-istess parir.

Għalhekk jien irbatt dawk iż-żewġ files flimkien, bgħatthom il-land department u għedtilhom: Isma', kif jista' jkun li f'każ "A" tajtu dan il- parir u f'każ "B" tajtu proprju parir bil-maqlub meta dawn iż-żewġ każijiet huma identiċi?

Fil-fatt neħħejt il-firma li kont ilħaqt għamilt f'wieħed minn dawn il-files u bgħatthom lura lil-land department fejn għedtilhom li qabel ma ningħata spjegazzjoni għal dan, jien m'iniex se niffirma u li l- firma li għamilt kont qed nirrevokaha.

Ta' min jgħid li dawn iż-żewġ files ma ġewx iżjed, u meta bdejt nistaqsi ma bdewx niftakru li bgħatthomlhom lura!

Il-ministru jkun hemmhekk temporanjament, ħafna drabi jipprovaw ipoġġuh fuq taparsi pedestall, u allavolja l-istatwa tkun b'idejha miftuħin, huwa ma jkun qed jilqa' xejn filwaqt li dawk ta' taħtu joħorġu bil-kopp!

Mhux hekk?!

Onor. Mifsud Bonnici, jien qed nieħu gost li qed tidħak, u qed naralek id waħda miftuħa, jiġifieri b'idek vojta bqajt, u tagħmel sew, imma ħaddieħor jista' jkun għaddej galore, u huwa hawn fejn irridu noqogħdu attenti għax jekk ma nneħħux il-preskrizzjoni, ma naslux.

Pero` biex naslu għal dan irid ikollna bill apposta li jkun jinkwadra ruħu skond l-objects and reasons ta' dak l-abbozz ta' liġi.

Issa, Sur President, nixtieq ngħaddi biex nitkellem dwar il-kwestjoni ta' l- investigazzjoni.

Huwa veru li meta l-partit Laburista kien fil-gvern, kien qiegħed jagħmel sottomissjonijiet għall-konsiderazzjoni li jkun hemm maġistrat inkwerenti.

Forsi min kien qed jagħti l-parir, bħalma kien Di Pietro ġewwa l-Italja, fl-ordinament tagħna kien uffiċjal daqs uffiċjal tal- pulizija jew investigatur imma mbagħad kellu poteri ta' ordnijiet u kien jintgħażel mis-sistema ġudizzjarja.

Ara l-kultura tagħna hija differenti, pero` huwa importanti li jitwaqqaf uffiċċju fejn fih ikun hemm investigaturi speċjalizzati fuq il-korruzzjoni.

Waħda mill-affarijiet li għandna bżonn ...

Fil-fatt jidher li hemm il-leġislazzjoni għaliha, pero` fil-ġenn tal-leġislazzjoni li hawn, din m'hijiex qed tinżel għand in-nies, lanqas bl-effett benefiku tat-twissija li hemm fil-liġijiet.

Ġie emendat il-Kodiċi Kriminali, u issa m'għandniex biss il-korruzzjoni tal-players tal- football għax anke min jaħdem fl-industrija privata, jekk huwa jikkorrompi ruħu biex jagħmel xi ħaġa kontra l-employer tiegħu jew il-kumpannija tiegħu, huwa jitqies li jkun qed jikkommetti reat ta' korruzzjoni.

Qabel din ma kenitx hekk għax kienu jkunu jistgħu jinstabu ħatja t'atti ta' korruzzjoni l-uffiċjali pubbliċi biss, imma issa anke dawk il-ħaddiema li jaħdmu fis-settur privat jistgħu jinstabu ħatja ta' korruzzjoni, u dan huwa tajjeb.

GĦaliex?

GĦaliex jista' jkun li l-ispejjeż ta' xi kumpannija partikolari jkunu qed jogħlew minħabba li jkollha mpjegati mlaħħqin, ...

Għax hawn m'iniex qed nirriferi għall-impjegat iż-żgħir, bħall-purtinar.

Fil-fatt jista' jiġri li għax purtinar ikun seraq biċċa fallakka jgħadduh quddiem id-disciplinary board u jkeċċuh u mbagħad impjegat ieħor, li jkun ordna 900 fallakka biex jagħmilhom zkuk tas-sulfarini - issa ħalliha li forsi dan iħallihom jixxarbu fix-xita u jispiċċa biex jieħu biss nofshom! - dak qisu ma jkun ġara xejn u ma jiġix meqjus bħala reat għax ikunu ngħataw xi perkaċċi.

Sur President, jien nappella biex fuq il-kwestjoni tal-korruzzjoni nagħmlu a full-dress debate, mhux bħalma kien isir fl-imgħoddi meta kienet tqum l- għagħa u xi ħadd kien jaħseb li din qed issir ad hominem.

Huwa importanti li dan ma jsirx meta jkun hemm xi każijiet partikolari ħalli min ikun se jitkellem ma joqgħodx jinkwieta li b'dak li se jgħid se jolqot lil dak jew lill-ieħor.

Aħna nafu li fis-settur privat tagħna għandna anke kumpanniji barranin, u għalhekk jekk għallinqas aħna m'aħniex se nieħdu r-reputazzjoni li min ikun qed jinvesti hawnhekk, ikun qed jieħu his money's worth, min se jinvesti hawnhekk biex jisirquh ħaj?!

Ma taħsbux intom li l-investitur ma jmurx jinvesti n-naħa t'isfel ta' Sqallija u ta' l-Italja minħabba l- mentalita` li hemm u l-kriminalita`?

Dawn jgħidulek ċar u tond li ma jaqblilhomx jagħmlu dan.

Hawnhekk jafu li meta wieħed imur jixtri xi ħaġa, għax se jixtriha għall- kumpannija, jippretendi li jgħaddi xi ħaġa lilu fil-privat.

Meta kont għadni naħdem mal-gvern u kont se nsir avukat mort nixtri l-ewwel skrivanija għall-uffiċċju - mhux se ngħid minn fejn - u staqsieni fejn jista' jikkuntattjani.

Dak iż-żmien kont naħdem il-qorti u qalli: La taħdem il-qorti, allura nista' nirranġalek prezz.

Għedtlu: Imma din għalija personali rridha, jien m'għandix x'naqsam ma' xiri għall-qorti.

Jiġifieri għal biċċa skrivanija li mort nixtri wkoll saritli l-offerta li jżid il-prezz ħalli hu jdaħħal iżjed u lili jagħtini xi ħaġa talli mort nixtri mingħandu.

Oġġett żgħir, aħseb u ara f'affarijiet kbar!

Din il- kultura nfirxet kullimkien.

Mr Speaker, jiddispjaċini li qed nitkellem fuq dan is-suġġett f'dan id- dibattitu, imma, nerġa' ngħid - u qed nistenna ruling - li dawn l-artikli m'humiex imposti mill-Unjoni Ewropea.

Dawn mhumiex żbalji verbali, il- korruzzjoni żbalji tal-boqxiex, tat-tixħim ...

(Interruzzjonijiet) Iva, m'għandux x'jaqsam li żżidhom.

Jien qed ngħid li billi żżid il-pieni ma tkunx qed tilħaq l-iskop tiegħek.

Jekk inti ma tikkonċentrax fuq kif verament ...

Semmejt lil Di Pietro.

Fejn kienet il-kapaċita` tiegħu?

Il- kapaċita` ta' Di Pietro kienet li ħoloq database hu - għax meta kien emigrant il-Ġermanja kien qiegħed fuq dak ix-xogħol - u ħoloq sistema kif jista' jintraċċja ċerti affarijiet.

Kellu l-ewwel soffiata meta sabu li Pio Albergo Trivulzio kien qiegħed jieħu l-flus, imma kemm kien ilu jxammem ħaġa wara l-oħra!

Mr Speaker, kif nippretendu li xi ħadd se jmur jgħid lill-pulizija li kkorrompa lil xi ħadd?

Min taħseb li se jkun daqshekk ċuċ li jmur idendel kusu ma' bniedem fil-poter?

Ma jagħmilhiex!

L-ewwelnett għaliex sħabu jkunu spalla ma' spalla miegħu u ħafna drabi jkun hemm ċerta kompliċita` muta, illum jien u għada int. Allura kemm hu diffiċli li ċ-ċittadin ikun whistle blower!

Irid ikun eroj u jgħidlek li issa ma jimpurtahx iżjed u jieħu r-riskji kollha.

Jekk ma jispiċċax ħażin ukoll għax jibda jhedded!

Id-dinja hija magħmula minn dan.

Allura l-Istat irid jipprovdi dawn l- affarijiet għax inutli li taparsi nżidu l-pieni.

Din l-istess bħall-kwestjoni tad-droga.

Il-pieni żżidhom u se japplikaw għal min se jinqabad.

GĦal dak li ma jinbadax se jieħu iżjed prekawzjonijiet u se juża sistemi iżjed sofistikati ħalli ma jinqabadx.

Jien m'għandi l-ebda dubju mill-intenzjonijiet ta' l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, imma ejjew inkunu sensati – mhux qed ngħid li hu mhux sensat, m'iniex qed ninsultah - ejjew inħaddmu rasna mod ieħor għax s'issa ma kellniex ir-riżultati mixtieqa.

Fejn kellna sistemi iżjed sofistikati milli normalment jintużaw kellna r-riżultati.

Jekk qed nippretendu li jiġi xi ħadd biex idendel il-ġonġol jew idendel il-qanpiena, dak mhux se nsibuh, jekk ma jkunx qiegħed jirrikatta bil-maqlub.

THE DEPUTY SPEAKER: Niġbidlek l-attenzjoni li skadielek il-ħin ta' l-40 minuta.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Qabel ma nispiċċa, Sur President, jien poġġejt responsabbilta` fuq is-Sedja meta għedt li l-partijiet tal-liġi li semmejt ma jistax ikollhom lokhom f'dan il-bill.

Kwalunkwe emenda jew new clause li trid issir trid taqa' fil-parametri ta' l-objects and reasons.

Bir- rispett kollu, ma nistgħux nemendaw l-objects and reasons.

Il-klawsoli nistgħu nemendawhom imma l-objects and reasons ma nistgħux.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Jien xtaqt nirreġistra li ma naqbilx ma' din l-interpretazzjoni li qed jagħti l-kollega tiegħi.

Fil-fatt l-objects and reasons huma indikattivi ta' dak li għandu jkollha l-liġi u fil-fatt huwa stess qiegħed jaċċetta li dak li hemm fl-objects and reasons huwa diġà preżenti fil-liġi.

Pero` l-objects and reasons qatt ma jsiru bil- ħsieb li qed jipprova jgħid hu għax huwa qiegħed jipprova jġibhom bħala supplementary notes għal kwalunkwe artiklu li hawn fil-liġi.

L-objects and reasons huma indikazzjoni ta' x'hemm fl-abbozz ta' liġi, imbagħad wieħed irid jidħol fid-dettalji tagħhom.

Għalhekk qed nirreġistra li ma naqbilx mal-ħabib tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Mifsud Bonnici, din mhijiex parti mill-winding up, għandi nifhem?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Le, le, inti trid tagħti deċiżjoni.

THE DEPUTY SPEAKER: Kollox sew.

Ma nixtieqx li nagħmlu dibattitu fuq dan il-punt.

L-Onor.

Joe Brincat għandu xi kummenti.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Nista' ngħid lill-ministru li meta kienu jiġu drafted l-objects and reasons konna noqogħdu attenti ħafna.

Kieku għamel raġunijiet oħrajn fil-paragrafu li jistgħu jkopru emendi bħal dawn kienet tkun ħaġa oħra.

Effettivament il-First Reading isir proprju biex jiġi ppubblikat abbozz ta' liġi li għandu bħala skop tiegħu dawk l-objects and reasons li jkunu parti mill-abbozz, allura huwa marbut magħhom.

Meta jsir il-first reading lanqas ikun għadu ġie printed l-abbozz ta' liġi, allura x'inhu s-sens?

X'qara l-membru parlamentari?

L-objects and reasons ta' l- abbozz ta' liġi.

L-objects and reasons iridu jkunu speċifikati u l- klawsoli jridu jaqgħu taħthom.

Jekk issir klawsola addizzjonali li ma tkunx taqa' taħthom, irid ikun hemm il-qbil tal-Kamra.

Jien għandi oġġezzjoni u l-oġġezzjoni tiegħi hija biżżejjed f'din il-kestjoni.

L- oġġezzjoni tiegħi hija biżżejjed.

Għandi s-saħħa li noġġezzjona, anke jekk jaqbel kulħadd.

Jien mhux se naqbel u qed nitlob ruling.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Brincat, is-Sedja tifhem il-validita` tal- punti msemmija minnek, pero` niġbed l-attenzjoni li din hija t-tielet seduta li qed nitkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Niġbed ukoll l- attenzjoni għall-fatt li meta ntroduċa dan il-bill il-kap tal-Kamra qal li dan ma tantx ngħaddu bħalu, imma kull tant żmien jinħass dan il-bżonn.

GĦalhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni tiegħek li dan huwa każ ta' bżonn.

Pero` s-Sedja tieħu nota ta' dan kollu u tiġbed l-attenzjoni tal-gvern u tad-drafters tal-gvern għal din it-tip ta' leġislazzjoni.

Il-punti xorta jibqgħu validi, pero` fiċ-ċirkostanzi nħoss li għandna nipproċedu.

L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Wieħed jista' jgħid li hija inkonvenjenti għax hija t-tielet seduta, imma jien qomt nitkellem fil-ħin opportun tiegħi.

Jien għandi dritt inqajjem dawk l-objections fil-mument li nkun qed nitkellem.

Ma nistax inqum nitkellem qabel ħaddieħor.

Jista' jkun li ċ- chief spokesman ta' l-oppożizzjoni li jippilota dak il-bill ma jidhirlux li għandu joġġezzjona, imma jien bħala membru individwali għandi dritt noġġezzjona.

Jekk tajt ir-ruling, jien noqgħod għalih, pero` nirriżerva d- dritt li noġġezzjona.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Tajjeb niġbed l-attenzjoni li l- objects and reasons mhumiex parti mill-parti teknika ta' l-abbozz, allura naħseb li l-objects and reasons, anke kif definiti mill-Erskine May, ma jaqgħux taħt il-punt li semmejt inti.

Fl-aħħar mill-aħħar hemm it-titlu ta' l-abbozz li huwa abbozz ta' liġi biex jemenda diversi liġijiet.

Naturalment is-Sedja tirrepeti li l-punti li semmejt inti xorta jibqgħu validi u tajjeb li ż-żewġ naħat tal-Kamra jeħduhom in konsiderazzjoni għal- liġijiet futuri.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Grazzi.

Sur President, kwalunkwe liġi li titressaq hawnhekk hija importanti u għandha tkun waħda li finalment hija tajba għall-poplu u li għandha effett persważiv.

Ovvjament kull soċjeta` minn żmien għal żmien tfittex il-metodi tagħha kif tasal biex tgħaddi liġijiet.

Wieħed jista' jgħid li dejjem instabu metodi ġodda sabiex jitressqu dawn il-liġijiet.

Anke din l-omnibus Act, għalkemm qed tqajjem ċerta għagħa u smajna numru ta' interventi minn membri ta' l-oppożizzjoni li fihom tkellmu kontra l-omnibus Act, wieħed irid jgħid li l-parlament Ingliż - li f'ħafna affarijiet inħarsu lejh - ilu jgħaddi din it-tip ta' liġi, omnibus Act, mhux mis-seklu li għadda imma mis-seklu ta' qabel.

Ħafna drabi wieħed jirriferi għall-omnibus Act biex jgħaddi numru ta' liġijiet li ma jkunux neċessarjament marbuta ma' xulxin.

Għalhekk f'dan il-parlament m'aħniex qed naġixxu b'mod li huwa żbaljat.

Kull istituzzjoni tfittex li tagħmel il-liġijiet tagħha bl-aħjar mod li hija tħoss, u ovvjament irridu nieħdu in konsiderazzjoni l-fatt li l-ħin għad- dispożizzjoni tagħna huwa pjuttost limitat.

Wieħed mill-punti ta' kritika li sar mill-Onor.

Evarist Bartolo kien proprju fuq in-nuqqas ta' ħin li hemm għad-dispożizzjoni tal-membru parlamentari minħabba l-fatt li l-membru parlamentari hawnhekk huwa part- time u mhuwiex qiegħed on full-time basis.

Imma dawn huma affarijiet li wieħed jispera li jiġu indirizzati fil-futur.

Jien ktibt u sostnejtu hawnhekk diversi drabi li ma jistax ikun li l-membri parlamentari tagħna jibqgħu fuq bażi part-time, imma għandna nħarsu lejn membri parlamentari li jkunu fuq bażi full-time.

Wieħed jifhem ukoll ċerti reazzjonijiet li ġew min-naħa l-oħra peress li dawn għamlu numru ta' snin jgħidu kontra l-Unjoni Ewropea.

Kien hemm mumenti fejn bdejt inħoss li ċertu diskors kien xprunat minn paniku daparti tagħhom, li wara li ilhom dan iż-żmien kollu jgħidu kontra l-Unjoni Ewropea issa f'daqqa waħda qed iħossuhom iffaċċjati mir-realta` li se nkunu parti mill-Unjoni Ewropea.

Allura qegħdin jirreaġixxu ta' malajr biex jipprovaw jibdew jifhmu x'inhi l-Unjoni Ewropea.

Aħna ilna li dħalna f'dan il- proċess erba' jew ħames snin, jiġifieri nifhem ir-reazzjoni tagħhom.

Jien smajt lil diversi persuni min-naħa ta' l-oppożizzjoni, fosthom il-kap ta' l-oppożizzjoni u l-Onor.

Evarist Bartolo li t-tnejn taw x'wieħed jifhem li din hija xi liġi mgħaġġla jew li qed tipprova tagħmel l-affarijiet ta' malajr.

Mentri fil-verita` din hija liġi li qed tikkonsolida ħafna liġijiet li għamilna qabel u qed tikkonsolida ħafna pożizzjonijiet li diġa` ħadna.

Nifhem li forsi n-naħa l-oħra ma kenux qed jagħtu biżżejjed attenzjoni għal dan is-settur u kienu wkoll qed iżommu lilhom infushom sajmin minn informazzjoni fuq dan is-settur.

GĦalhekk f'dan il-mument qed iħossu li kollox nieżel fuqhom.

Jekk wieħed janalizza sewwa r-reazzjonijiet, speċjalment dik tal-kap ta' l-oppożizzjoni llejla, jifhem li huwa iktar paniku għall-fatt li qegħdin niffaċċjaw is-sħubija ta' l-Unjoni Ewropea, ħaġa li huma tant kienu kontrieha u lanqas biss riedu jidħlu fil-fond fiha u jiddiskutuha.

Jien niftakar, għax il-memorja tiegħi mhijiex qasira, li meta ppreżentajna fil-parlament id-dokumentazzjoni kollha tan-negozjati kollha li saru, u kien hemm numru ta' dokumenti fuq kwalunkwe settur, il-kap ta' l- oppożizzjoni iddikjara li hu m'għandux bżonn jaqra dawn id-dokumenti kollha għax huwa kien konvint li Malta mhux se tidħol membru fl-Unjoni Ewropea.

Pero` llum ħadd ma jista' jipprova jitfa' r-responsabbiltà fuqna.

Huwa tort tiegħu, hu stess daħħal lilu nnifsu f'din is-sitwazzjoni għax għamel dan iż-żmien kollu jgħid kontra l-Unjoni Ewropea.

Issa r-realta` nbidlet.

Ir-realta` hija li aħna se nidħlu fl-Unjoni Ewropea u allura m'hemm xejn ħażin li wieħed iressaq liġi bħal din, li hija omnibus Act għaliex tmiss diversi liġijiet.

Pero` fl-introduzzjoni tiegħu l-ministru tal-ġustizzja ħa ħsieb jispjega biċċa biċċa l-partijiet ta' l-omnibus Act li huma verament ta' sustanza, li mhumiex kosmetiċi jew tibdiliet ta' termini jew ta' ismijiet.

Ma naħsibx li fil-winding up jien għandi nerġa' nidħol f'din il-liġi biċċa biċċa.

Sur President, kuntrarjament għal dak li taw x'wieħed jifhem fid-diskorsi tagħhom, tan-naħa l-oħra ngħataw kull ħin għal skrutinju hawnhekk.

Aħna ddibattejna, iddiskutejna u dħalna daqqa fil-prinċipji involuti u f'mumenti ħriġna wkoll barra mis-suġġett.

Per eżempju, illejla bqajt skantat bid- diskors li għamel l-Onor.

Gavin Gulia fuq każ li għadu sub judice.

Jien ivverifikajt u sibt li s-sentenza li ngħatat mill-Maġistrat Consuelo Scerri Herrera fil-21 ta' April għadha tista' tiġi appellata għax subartikolu (3) ta' l-artikolu 541 tal-Kodiċi Kriminali jagħti d-dritt liż-żewġ naħat, sija min ikun għamel ir-rikors kif ukoll l-uffiċċju ta' l-avukat tar-repubblika, li jagħmel appell minn dik is-sentenza.

Is-sentenza tintbagħat lill- uffiċċju ta' l-Avukat tar-Repubblika fi żmien jumejn tax-xogħol, u minn dik il-ġurnata li jiġi notifikat biex jippreżenta appell dan għandu sebat ijiem żmien biex jappella.

U dak it-terminu għadu għaddej, jiġifieri mill-21 ta' April sal-lum lanqas ġimgħa għadha ma għaddiet.

Jiġifieri t-terminu li fih wieħed jista' jappella għadu għaddej u, bir-rispett kollu, irrid ngħid lill-kollega - li huwa attent ħafna dwar diversi affarijiet - li f'din il-ħaġa ħareġ barra mill-binarji u tkellem kontra l-istanding orders li jgħidu li hu m'għandux jitkellem fuq każ li għadu sub judice.

Jien ipprovajt inqajjem il-punt, pero` hu ma tax kasi u reġa' semmieh.

Erġajt qajjimt il-punt pero` huwa baqa' għaddej bid-diskors tiegħu.

Il-każ għadu sub judice, allura ma rridx nidħol fil-mertu tiegħu, u kien żball li huwa daħal fih.

Din l-omnibus Act ma ħarġitx barra mill-paramentri tal-liġi, jiġifieri aħna ma ressaqniex abbozz ta' liġi u għedna li m'hawnx diskussjoni fuqu, anzi għamilna numru ta' seduti niddiskutuh.

Wieħed irid jgħid ukoll li bi prudenza kbira min-naħa tagħna, ħlief il- Ministru Tonio Borg, il-Ministru Louis Deguara u jien ma tkellimnix għax il- bqija tad-dibattitu ttieħed kollu mill-oppożizzjoni.

Ta' min jgħid ukoll li apparti dan il-proċess ta' skrutinju, għandna proċess ieħor ta' skrutinju li se jsir fil-kumitat tal-Kamra fejn hemmhekk se nduru l- klawsoli waħda waħda.

Naħseb li wasal iż-żmien li nifhmu li sakemm aħna ma nkunux full-time hawnhekk, ma nistgħux noqogħdu nfasslu abbozz ta' liġi biex nagħmlu xi ħames emendi għax naħseb li dan ikun time-consuming, speċjalment meta jkun abbozz ta' liġi bħal dan li għandu ħafna affarijiet li qed jaqblu fuqhom iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Fil-fatt anke mid-diskorsi li saru mill-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra tal-Kamra jidher li hemm qbil fuq ħafna mill-affarijiet li fih dan l-abbozz ta' liġi tant li lill-Onor.

Jose` Herrera u lill-Onor.

Anġlu Farrugia smajniehom jgħidu diversi drabi kliem bħal, per eżempju, "huwa tajjeb li se jsir dan", jew inkella "aħna m'aħniex qed ngħidu li din kontra tagħha".

Għalhekk naħseb li f'dan l- istadju qed isir ftit paniku żejjed u wieħed qiegħed jirreaġixxi malajr.

Kien hemm xi ħadd li għamel ukoll il-punt illi abbozz ta' liġi bħal dan imessu mar quddiem il-kumitat permanenti dwar l-affarijiet barranin u Ewropej, pero` t-terms of reference ta' dak il-kumitat huma kompletament differenti.

Il-kumitat permanenti dwar l-affarijiet barranin u Ewropej m'huwiex xi kumitat li tressaq abbozz ta' liġi quddiemu u mbagħad jekk japprovah, jitressaq quddiem il-parlament, imma huwa kumitat li jiddiskuti, jifli proposti li jkunu ġew magħmula taħt it-trattati tal-komunita` dwar leġislazzjoni, jara x'ikun għaddej dak iż-żmien u jeżamina kull proposta, kull strateġija jew proposti dwar pożizzjoni komuni, kull azzjoni konġunta, kull qafas ta' azzjoni u kull deċiżjoni li tkun qed tittieħed.

Għalhekk il- proċess tal-kumitat li qed jirriferu għalih dawn il-ħbieb tiegħi huwa kompletament differenti minn dan il-proċess, għalkemm dak il-proċess se jsir ukoll.

Infatti dak huwa proċess li matul din l-aħħar sena seta' jsir sa ċertu punt, u f'dak il-kumitat hemm membri miż-żewġ naħat tal-Kamra, jiġifieri l-obbligu mhux dejjem qiegħed fuq din in-naħa tal-Kamra imma anke fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra.

Huwa veru li din is-sena għaddejna minn diversi stadji.

Per eżempju, fost affarijiet oħra li saru, il-partit Laburista aġġorna ruħu mal-kwestjoni ta' l-UE u aħna aġġornajna iktar lilna nfusna biex inservu ta' xprun għall-UE għaliex wieħed irid jgħid li fl-UE dejjem tiskopri li hemm iktar xogħol x'irid isir, u dan mhux għax ma tkunx għamilt ix-xogħol qabel, anzi proprju għaliex tkun għamilt ix-xogħol qabel li tiskopri li tista' tavvanza iktar 'il quddiem.

Għalhekk jien ngħid li qed isir paniku żejjed fuq dan l-abbozz ta' liġi min-naħa l-oħra tal-Kamra.

Aħna qed narmaw lilna nfusna.

Qed tingħata attenzjoni sabiex dan il- kumitat ikun magħmul minn nies kompetenti li jistgħu jagħtu kontribut siewi, u wieħed m'għandux jipprova jċekken dan l-isforz.

Jien naf li s-Sedja ħadet il-miżuri kollha neċessarji sabiex dan isir, u għalhekk ħassejtha żleali ħafna min-naħa tal-kap ta' l-oppożizzjoni li jattakka s-Sedja fuq din il-ħaġa għax mhux is-Sedja biss għandha ċerta responsabbilta` imma anke ż-żewġ naħat tal-Kamra, u jekk kemm-il darba ż- żewġ naħat tal-Kamra jafu li qed isiru l-interviews u qed isir dak kollu li huwa neċessarju biex dawn in-nies jiġu ingaġġati, ma jmessux sar dak l- attakk fuq is-Sedja bħallikieku hija s-Sedja biss li għandha r- responsabbilta` fuq din il-kwestjoni u mhux aħna wkoll.

Punt ieħor li tqajjem minn xi membru imma ma niftakarx eżattament minn min huwa li wieħed jiġih dubju jekk kemm-il darba meta inti temenda diversi liġijiet f'salt intix qed timxi b'ċerta konformita` u intix qed toqgħod għall-aims u l-objectives tal-liġi.

Huwa veru li sfortunatament kien hemm xi membri li tkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi mingħajr ma daħlu fil-fond fuq dak li tgħid u ma tgħidx il-liġi, pero` jien ngħid li din hija koperta wkoll taħt il-liġi u għalhekk m'hemmx din id-diffikulta` li ġiet sollevata min-naħa l-oħra.

Mr Speaker, issa nixtieq nirriferi għal parti ta' dan l-abbozz ta' liġi li għalkemm ġiet enfasizzata mill-Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern, ma ngħatatx biżżejjed attenzjoni, u hawn qed nirriferi għal dak li hemm fi klawsola 58 fejn qegħdin ngħidu li qegħdin nagħtu l-awtorita` biex issir pubblikazzjoni ta' verżjoni konsolidata ta' kull edizzjoni riveduta li tkun tinkorpora kull emenda li tista' tkun saret għal xi liġi f'edizzjoni riveduta.

Jien naħseb li huwa importanti li dan il-pass isir.

Dan qed nagħmluh sia fuq il-kwestjonijiet tal-liġi ordinarja u sia fuq il- kwestjonijiet tal-liġi sussidjarja.

Inħass il-bżonn li ssir ħaġa bħal din għax għalkemm fuq l-internet diġa` għandek għad-dispożizzjoni tiegħek il- liġijiet tal-pajjiż, ħafna drabi l-emendi li jkunu saru għal xi artikli ma jkunux ċari.

Allura aħna x'qegħdin ngħidu hawnhekk?

Hawnhekk aħna qegħdin nagħtu l-possibbilta` li meta wieħed ikun fuq l-internet, ikun jista' jara kemm l-artiklu kif kien kif ukoll l-emenda li tkun qed issir għalih.

Fil- fatt din id-diffikulta` li kienet qed tinqala' kien qalli biha xi ġudikant, u għalhekk dak li qed isir fi klawsola 58 huwa pożittiv ħafna.

Wieħed kien qed jiltaqa' wkoll ma' din id-diffikulta` f'dawk li huma transitory provisions għax ħafna drabi dawn ma jkunux imniżżlin fil-kodiċi jew fil- liġi li tkun qed temenda u għalhekk il-fatt li inti ddaħħal din it- transitory provision għandha sservi ta' pass kbir 'il quddiem.

Din hija xi ħaġa pożittiva wkoll għax tagħti l-fakulta` lill-pubbliku, speċjalment lil dak il-pubbliku li huwa ftit familjari mal-liġijiet tal-pajjiż, li japprezza iktar il-proċess li aħna għaddejna minnu sabiex inkunu nistgħu nagħmlu l-liġi kif inhi llum.

Klawsola 58 hija wkoll saving clause għax hawn qed ngħidu li jekk kemm-il darba tinħoloq xi kwestjoni, mhux dak li jidher fuq l-internet għandu s-saħħa imma l-liġi li tkun ġiet approvata mill-parlament.

Bl-internet aħna qegħdin nidħlu iktar fil-fond u nispeċjalizzaw iktar sabiex nagħmlu xi ħaġa iktar aħjar li hija iktar għad- dispożizzjoni tal-poplu Malti.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qiegħed jagħti l-opportunita` li nġibu in line numru kbir ta' liġijiet li kellhom żbalji ta' ortografija jew irqaqat oħrajn li kienu hemm bi żball, u din hija xi ħaġa pożittiva.

Fil- fatt naħseb li jkun hawn ħafna li jaqblu miegħi meta ngħid li kull sena għandu jitressaq xi abbozz ta' liġi bħal dan.

Per eżempju, reċentement din il-Kamra rċeviet sentenza mogħtija mill-qorti fejn ġiet identifikata differenza li hemm fil-mandat ta' inibizzjoni fit-test Ingliż u f'dak Malti għax filwaqt li fit-test Ingliż ġew imsemmija xi six working days, fit-test Malti ġew imsemmija biss sitt ijiem.

Naturalment din id-diskrepanza saret bi żball, pero` f'dan il-każ partikolari kien jidher ċar li konsulent ta' naħa mexa fuq it-test Ingliż u l-konsulent tan-naħa l-oħra mexa fuq it- test Malti bil-konsegwenza li l-kawża ma ġietx ippreżentata fil-ħin għax konsulent qal li l-liġi tagħtik żmien ta' six working days u l-ieħor qal li l-liġi tagħtik żmien ta' six running days.

Fil-fatt li ġara f'dan il-każ kien illi billi t-test Malti jipprevali fuq dak Ingliż, konsulent minnhom ġie meqjus bħallikieku dan m'għamilx il-kawża fiż-żmien stipulat fil-liġi u kellu jbati l-penali ta' Lm500 skond il-liġi.

Għalhekk wieħed irid ikun iktar oġġettiv u veloċi biex jemenda dawn l-iżbalji rqaq.

Bħalissa jien għaddej minn proċess fejn qed nipprepara numru ta' emendi biex finalment ngħaqqadhom f'abbozz ta' liġi wieħed, u tiskanta kemm hemm liġijiet li ssibilhom nuqqasijiet żgħar f'xi ħaġa jew oħra.

Għalhekk huwa tajjeb li jkollok omnibus bill, li għalkemm ma jkunx qed jidħol fis-sustanza u ma jkunx qed ibiddel affarijiet kbar, ikun qed jevita ħafna problemi li jistgħu jinqalgħu b'dawn in-nuqqasijiet.

Sur President, jien nixtieq nikkonkludi billi nirringrazzja lil kulmin ħa sehem f'dan id-dibattitu, pero` nerġa` nappella li m'hemmx bżonn nagħmlu dan il-paniku kollu fuq il-kwestjoni ta' l-UE.

Aħna qegħdin nieħdu ħsieb l- affarijiet sew, għalkemm naturalment għad baqa' lok għal improvement.

Jien nappella wkoll lill-ħbieb tiegħi tan-naħa l-oppożizzjoni biex jaqraw iktar fuq l-UE ħalli jkunu iktar intiżi f'dan is-suġġett għax wara kollox l-UE tiddependi miż-żewġ naħat tal-Kamra u b'hekk biss nistgħu nimxu 'l quddiem bħala pajjiż.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda Diversi Liġijiet" jiġi moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda Diversi Liġijiet" ġie moqri t-Tieni Darba.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-segretarju parlamentari.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nipproponi li dan l-abbozz ta' liġi jiġi trattat mill-kumitat permanenti għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi maħtur skond il-mozzjoni numru 54 tas-17 ta' Ġunju, 2003.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

MARIO DE MARCO: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi jiġi trattat mill-kumitat permanenti għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi maħtur skond il-mozzjoni numru 54 tas-17 ta' Ġunju, 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lis-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 28 ta' April 2004, fis-6:00 p.m. b'din l- aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Rifuġjati - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ilsien Malti - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoloġija - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi biex Jemenda Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

Il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, nixtieq nieħu l-ħin ta' l- aġġornament sabiex nikkummenta fuq rapport li l-ombudsman poġġa fuq il- Mejda tal-Kamra ftit tal-ġranet ilu.

Ngħid mill-bidu li l-kummenti tiegħi fuq dan ir-rapport li poġġa l-ombudsman, ma għandhomx jitqiesu li qed isiru b'sens ta' xi disprezz lejn l-uffiċċju ta' l-ombudsman jew l-ombudsman innifsu, anzi, dawn se nagħmilhom minħabba t-talba li għamel l-ombudsman biex dan il-Parlament jagħti aktar importanza lill-uffiċċju ta' l- ombudsman billi ma jħallix il-kummenti tiegħu għaddejjin mingħajr riflessjoni jew diskussjoni.

Irrid ngħid li qrajt ir-rapport ta' l-ombudsman bit-titlu "Sfruttar tar- Regolamenti, Policies u Proċeduri tal-MEPA minn Żviluppaturi b'Interess" dwar konklużjonijiet u rikmandazzjonijiet li għamel l-ombudsman u rrid ngħid li hemm uħud li naqbel magħhom u oħrajn li ma naqbilx minħabba l-fatt li f'xi okkażjonijiet, ġew injorati anke tibdiliet fil-liġijiet li diġa` għamel dan il-Parlament u hemm oħrajn li ma naqbilx magħhom għax jidhirli li r-rikmandazzjonijiet li għamel l-ombudsman m'humiex validi.

Irrid ngħid mill-ewwel li d-deċiżjonijiet dwar l-ippjanar ta' l-iżvilupp f'pajjiżna qatt ma jistgħu jissodisfaw lil kulħadd.

Dan huwa fatt u diffiċli taħseb kif dan jista' jinbidel.

Għalhekk, kemm jista' jkun għandna nipprovaw innaqqsu x-xkiel żejjed ta' min ikun se jagħmel applikazzjoni u fl-istess ħin wieħed irid joqgħod attent ukoll li jkun iebes ma' l-iżvilupp ħażin sabiex nipproteġu dak li ħallewlna ta' qabilna u nħallu xi ħaġa suret in-nies lil dawk ta' warajna.

Ir-rapport ta' l-ombudsman bit-titlu bl- ingliż "The Exploitation of MEPA's Regulations, Policies and Procedures by the Developers" li tpoġġa fuq din il-Mejda tal-Kamra fl-20 ta' April, huwa nteressanti għax fejn normalment il-MEPA tiġi kritikata li hija istituzzjoni kemm xejn inflessibbli u iebsa ħafna man-nies, ir-rapport ta' l-ombudsman b'mod ġenerali huwa kritiku lejn il-MEPA għax jemmen li din hija kemm xejn flessibbli.

Immur mill-ewwel fuq il-konklużjonijiet li għandu l-ombudsman fir-rapport tiegħu.

Nibda bl-ewwel konklużjoni fejn l-ombudsman japprezza l-fatt li l- MEPA m'għandhiex tmur tneħħi strutturi llegali jekk ikun hemm abbozz ta' pjan lokali jew policy ta' l-ippjanar li tkun qed titħejja, u li meta din tiġi approvata, dawn ikunu jistgħu jippermettu li jsir dak l-iżvilupp li qabel kien jitqies bħala inaċċettabbli.

Fil-fatt, ironikament, din hija r- raġuni li tat il-MEPA fir-risposti għal żewġ każijiet minn tlieta li jsemmi l-ombudsman fir-rapport tiegħu.

Irrid ngħid li fl-approach li adottat il- MEPA, ma jagħmilx sens li jmur kontra dak li fil-fatt timxi bih il-MEPA.

Jiġifieri, ma jagħmilx sens li jekk wieħed qiegħed jagħmel riveżjoni ta' policy jew ta' pjan u jkun hemm xi ħaġa li m'hijiex skond ir-regolamenti tal-lum imma b'dak it-tibdil li qed isir, din hemm ċans li tiġi skond dawk ir-regolamenti l-ġodda, allura ma jagħmilx sens li tmur tħott struttura ta' xi ħadd kemm-il darba qiegħed fil-proċess ta' reviżjoni ta' dik il-policy u li bit-tibdil fil-policy, se jsir aċċettabbli.

Fil-fatt, fil-proċess ta' l-applikazzjoni għall-iżvilupp, irrid ngħid li jkun hemm applikanti - u mhux bilfors li l-applikanti jkunu żviluppaturi kbar jew spekulaturi - li jitolbu li ma titteħidx deċiżjoni fuq l- applikazzjoni tagħhom, jiġifieri titpoġġa fuq l-ixkaffa, sakemm l-awtorita` tkun qiegħda fil-proċess li taċċetta dik il-policy b'mod sħiħ.

Dan jagħmluh biex l-applikazzjoni tagħhom tkun tista' tiġi deċiża taħt il-policies il- ġodda li jkunu jistgħu jiffavorixxu dik l-applikazzjoni.

Meta l-MEPA timxi b'dan il-mod, tista' tkun akkużata li qed tħalli lil min jabbuża.imma meta ma timxix b'dan il-mod, tkun akkużata li m'hijiex qed tagħti każ tar- realtajiet on the ground.

Mela min-naħa, għandek sitwazzoni fejn ngħidu: Le, il-MEPA għandha tiddeċiedi u tħott u hemmhekk ikollok l-argument: Għalfejn il-MEPA għandha tmur tħott meta ir-reviżjoni tal-policy għadu għaddej( Min-naħa l-oħra, jekk ma tagħmilx hekk, tiġi akkużata li qed tħalli lil min jabbuża.

Naħseb li l-MEPA tagħmel sew li timxi bil-manjiera li ma tmurx tħott bini sakemm tkun għaddejja bir-reviżjoni ta' policy, għax kif jgħid ir-rapport stess ta' l-ombudsman u nikkwota:

"it is obvious that physical planning cannot be isolated from a country's changing circumstances.".

Għalhekk ma jagħmilx sens li tinsisti li l-awtorita` tmur tħott bini meta hemm ċans li dik il-policy tiġi riveduta u dak li sal-lum m'huwiex aċċettabbli, bil-policy il-ġdida jsir aċċettabbli.

It-tieni konklużjoni tiegħu, l-ombudsman jgħid:

"bil-provediment ta' l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp, mhux talli ma jikkontrollax żviluppaturi li jkollhom strutturi llegali, anzi jħalluhom jisfidaw il-policies tal-bini u jinkoraġġixxu aktar ksur tal- liġi.".

Onestament ma nistax nifhem kif l-ombudsman wasal għal din il-konklużjoni, aktar u aktar meta dan il-Parlament, tliet snin ilu, approva emenda fit- tibdil li konna qegħdin nagħmlu min-naħa tal-gvern li fiha, nikkwota mil- proviso ta' paragrafu (b) tas-subartiklu (7) ta' l-artiklu 52 li jgħid:

"kull applikazzjoni biex tirregolarizza l-iżvilupp għandha tiġi rifjutata jekk xi kondizzjoni fl-istop notice ma tkunx ġiet imħarsa." .

Fil-fatt, dak kien il-ħsieb tagħna bħala leġislaturi u tant hu hekk li dan il-ħsieb huwa espress ċar fil-liġi.

Ma nistax nifhem kif ir-rapport ta' l- ombudsman jgħid li dawn il-provedimenti tal-liġi joħolqu abbuż, anzi, jekk xejn it-tibdila li għamilna aħna fil-liġi fil-fatt naqqas dak l-abbuż li seta' kien hemm.

Fit-tielet konklużjoni tiegħu, l-ombudsman jesprimi l-opinjoni li applikant li jkun uża kull rimedju li tagħtih il-liġi biex applikazzjoni tkun proċessata u din tkun dejjem ġiet rifjutata anke fl-istadju ta' appell, m'għandux ikollu l-possibbilita` li jitfa' applikazzjoni ġdida biex jirregolarizza xi żvilupp illegali.

Jiġifieri inti jista' jkollok sitwazzjoni fejn bniedem għamel applikazzjoni biex jissanzjona xi ħaġa llegali, din ġiet rifjutata mill-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp, dik il-persuna talbet li t-talba tagħha tiġi kkonsidrata mill-ġdid minn dik il-kummissjoni, reġgħet ġiet rifjutata u dak l-applikant jiddeċiedi li jmur quddiem il-bord ta' l-appell b'dik l-applikazzjoni tiegħu u dik ukoll terġa' tiġi rifjutata.

F'dak il-każ, l-ombudsman qed jgħid li wara dak il- proċess kollu, dik il-persuna m'għandhiex titħalla tmur terġa' tapplika.

Ta' min jgħid li din l-opinjoni ta' l-ombudsman hija dik li diġa` tgħid espressament il-liġi li ġiet emendata fl-2001.

Mhux talli hekk, talli jekk applikant jissottometti applikazzjoni għal żvilupp u fl-istess ħin jappella minn enforcement notice, aħna konna biddilna l-liġi biex b'mod li l-bord ta' l-appell għandu jiċħad l-appell jekk ikun sodisfatt li l-applikazzjoni hija intiża biex tissana l-iżvilupp imsemmi fl-enforcement notice.

Fil- fatt, dan wieħed isibu fis-subartiklu 11 ta' l-artiklu 25 ta' l-Att dwar l- Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

Bl-emendi li għamilna fl-2001, mhux talli ma ħallejniex li wieħed ikun jista', wara li kellu proċess sħiħ, jerġa' japplika – bħalma seta' jagħmel qabel fejn seta' jerġa' japplika jew seta' jagħmel appell fl-istess ħin li jirċievi n-notifika tat-twaqqif li jkollu – imma talli għedna li l-bord ta' l-appell għandu jiċħad l-appell jekk ikun sodisfatt li l-applikazzjoni hija intiża biex tissana l-iżvilupp imsemmi fl-enforcement notice.

Għalhekk ma narax għalfejn il-konklużjoni ta' l-ombudsman kellha tkun kif qiegħda f'dan ir-rapport.

Fir-raba' konklużjoni tiegħu, l-ombudsman jgħid li:

"terzi m'għandhomx ibatu għax żvilupp ikun sanzjonat".

Irrid ngħid li naqbel perfettament ma' dan iżda wieħed irid jifhem li l- iżvilupp jiġi sanzjonat biss jekk huwa skond ir-regolamenti.

Jista' jkollok każ ta' xi ħadd li għamel xi ħaġa mhux skond il-pjanta approvata u japplika biex jissanzjona dak li hu jkun għamel.

Dan ma jfissirx li dak l-iżvilupp ma jkunx jista' isir bil-liġi jew skond ir-regolamenti, iżda sempliċiment li x-xogħol li jkun sar, ikun sar mingħajr ma kellu l-permess għalih imma jekk issirlu applikazzjoni, dan ikun jista' jingħata permess għax hekk jipprovdu r-regolamenti.

Ovvjament min jagħmel żvilupp ta' dan it-tip u jiġi approvat, xorta jeħel il-multa li tikkontempla l-liġi.

Għalfejn qed ngħid dan( Qed ngħid dan għax ħafna drabi wħud jaħsbu li jista' ikollok żvilupp li mhux skond ir-regolamenti li jista' jiġi approvat.

Le, jekk mhux skond ir-regolamenti, ma jistax jiġi approvat; jista' jiġi approvat biss dak ix-xogħol li jkun sar mingħajr permess imma jkun skond ir-regolamenti u xorta dak li jkun jeħel il-multa.

Ngħaddi issa biex nitkellem fuq ir-rikmandazzjonijiet ta' l-ombudsman.

Fl- ewwel rikmandazzjoni tiegħu, l-ombudsman jirrikmanda li applikant li jkun sfrutta l-proċeduri kollha m'għandux jitħalla japplika.

Ngħid ċar u tond li l-MEPA bl-ebda mod ma tista' timxi li ma taċċettax applikazzjoni iżda kif diġa` għidt, bl-emendi li għamilna tliet snin ilu, il-MEPA għandha dritt tirrifjuta dik l-applikazzjoni minnufih, jiġifieri li bħala applikant, wieħed jista' jagħmel l-applikazzjoni imma l-MEPA għandha l- poter li tirrifjuta dik l-applikazzjoni bl-emendi li għamilna aħna f'dan il- Parlament tliet snin ilu.

GĦalhekk huwa ċar li dak li qed jirrikkmanda l-ombudsman diġa` fil-fatt qiegħed fil-liġi.

It-tieni rakkmandazzjoni ta' l-ombudsman f'dan ir- rapport hu li jekk ikun hemm azzjoni ta' infunzar, jiġifieri li inti tmur tħott bini illegali jew inkella li tagħlaq attivita` li m'hijiex permessa skond ir-regolamenti, din għandha tkun posposta jekk ikun antiċipat l- iżvilupp illegali jkun se jiġi permess taħt pjani lokali u nikkwota:

"Jekk dan ikun fi stadju avvanzat u ikun wasal biex jiġi approvat mill- Parlament".

Irrid nagħmilha ċara li ħafna drabi, it-tibdil li jkun hemm m'huwiex tibdil li jsir bi pjan lokali.

Ħafna drabi, t-tibdiliet dwar x'inhu regolat li jinbena u le isir skond il-policies li jkunu qegħdin jiġu anke mibdula minn żmien għall-ieħor.

Huma ftit l-affarijiet li jiġu deċiżi fi pjan lokali.

Ta' min jgħid ukoll li mhux il-partijiet kollha ta' pjan lokali jkollhom effettivament bżonn li jiġu f'dan il-Parlament.

Ikun hemm affarijiet li fil- pjan lokali m'humiex kontra l-pjan ta' struttura li lanqas jiġu f'dan il- Parlament.

F'dan il-Parlament jiġu biss dawk l-emendi fil-pjani lokali li jmorru kontra l-pjan ta' struttura.

Tajjeb li nfehmu dan għax per eżempju l-pjan lokali ta' Birżebbuġa u Marsaxlokk ma ġiex hawnhekk għall- approvazzjoni għax m'hemm xejn ġo fih li jmur kontra l-pjan ta' struttura u lanqas il-Grand Harbour local plan ma ġie ġo dan il-Parlament għax m'hemmx affarijiet ġo fih li jmorru kontra l-pjan ta' struttura u allura mhux il- każ li wieħed jaħseb li tibdiliet isiru biss fi pjan lokali kif qiegħed jaħseb fir-rikkomandazzjoni tiegħu l-ombudsman.

L-ombudsman jirrakomanda wkoll li min jagħmel żvilupp illegali, għandu xorta jeħel multa minkejja li l-iżvilupp eventwalment ikun regolarizzat għax jinbidlu l-policies.

Sur President, din hija diġa` prattika llum u għalhekk ma narax għalfejn hemm bżonn ta' xi proposta ġdida f'dan il-każ.

Kulmin ikollu permess ta' xogħol sanzjonat, dejjem jeħel il-multa.

L- ombudsman jissuġġerixxi wkoll li l-multi jogħlew skond it-tip ta' żvilupp illegali u skond kemm idum wieqaf fil-perjodu ta' illegalita`.

Jiena nemmen, Sur President, li din hija proposta tajba u naqbel ħafna magħha u ngħid li l-awtorita` għandha tistudja din it-tibdila.

L-ombudsman jirrakomanda wkoll li jkun hemm tibdil fl-Att dwar l-Ippjanar ta' Żvilupp biex jogħlew il-multi.

Anke hawnhekk ma narax għalfejn qed issir din ir- rakkomandazzjoni għax anke hawnhekk din it-tibdila daħlet fil-liġi tliet snin ilu fejn fil-fatt aħna għollejna l-massimu tal-pieni kontemplati.

It-tielet rakkomandazzjoni ta' l-ombudsman f'dan ir-rapport hi li l-MEPA għandha tfassal policy dwar il-prioritajiet fil-qasam ta' l-infurzar tal- liġi.

Hawnhekk l-ombudsman qed jgħid li għandu jkun hemm lista ta' x'inhuma l-prioritajiet meta l-MEPA tmur twaqqa' xi ħaġa minn dak il-ħafna każijiet li hemm.

Irrid ngħid li jiena naqbel ma' dan u fil-fatt jiena informat għax ġbidt l-attenzjoni ta' dan, anke lid-direttur tal-MEPA u fil-fatt, id- direttorat għall-ippjanar qed ifassal policy proprju fuq dan.

Biss imbagħad ma naqbilx ma' suġġeriment li għamel l-ombudsman li dik il-lista ta' prioritajiet għandha tkun pubblika.

GĦalfejn qed ngħid hekk Sur President?

Qabel xejn wieħed irid jifhem li llum, l-enforcement notices kollha li toħroġ l-awtorita` diġa` huma pubbliċi.

Wieħed jista' jidħol fil- website ta' l-awtorita` u jsib l-enforcement notices kollha.

Li qed jitlob l-ombudsman hija li l-lista ta' fejn l-awtorita` tmur taġixxi għandha tkun pubblika.

Jiena fuq dik ma naqbilx għax jekk dik il-lista ssir pubblika u l- awtorita`, bil-Malti, tikxef għajna fejn se tmur, dan jista` joħloq aktar abbużi minn dawk li l-ombudsman jixtieq li jonqsu.

Dan għaliex jista` jkollok il-każ fejn wieħed li għandu każ ta' abbuż, ma joqgħodx iħabbel rasu għax jgħid: U iva, jien qiegħed l-isfel fil-lista u hemm dawn kollha fuqi.

Għalhekk dan jibqa` ma jagħmel xejn għax jaħseb li d-daqqa fuqu qatt ma hija ġejja.

Jiena filwaqt li naqbel li għandu jkun hemm dik il-lista ta' prioritajiet, jiena naħseb li dik il-lista trid tkun xi ħaġa interna li jkunu jafu biha biss l-uffiċjali tal-MEPA u mhux il-pubbliku.

Issa rrid ngħaddi biex nitkellem fil-qosor dwar it-tliet każijiet li semma` l-ombudsman fir-rapport tiegħu.

L-ewwel ħaġa rrid ngħid li żewġ każijiet minn tlieta, jiġifieri D126 u D435, jikkonċernaw struttura fil-parapett ta' restaurant.

Jiena fil-fatt informat li l-MEPA qed tindirizzha din il- kwestjoni ta' l-istrutturi fil-parapetti fid-development control policy and design guidance li se joħroġ din is-sena u li bħalissa, qiegħed ikun rivedut.

Fil-fatt saret konsultazzjoni anke pubblika fuq dan.

Dawn il-policies ġodda huma suġġeriti għal kriterji ċari, speċifiċi u stabbiliti u l-kondizzjonijiet li kienu spjegati lill-pubbliku matul il- perjodu tal-konsultazzjoni.

L-awtorita` bħalissa qed tipprepara l-linja gwida għad-disinn ta' strutturi bħal dawn, li filwaqt li jagħtu każ tal- karattru u s-sigurta` tal-proprjeta` li tmiss magħhom, wieħed irid jifhem li din qed tiġi din indirizzata fil-mument.

Ma jfissirx li dawn l- istrutturi li semma l-ombudsman fir-rapport tiegħu, bilfors se jiġu regolarizzati b'dawn it-tibdiliet li se jsiru, imma ttieħdet deċiżjoni - li fl-opinjoni tiegħi hija tajba - li m'għandekx tmur tħott dawn l-istrutturi fir-restaurants sakemm għadek qiegħed tirrevedi din il-policy.

Ġaladarba mbagħad tkun stabbilita l-policy, allura iva, nemmen li għandha tittieħed l- azzjoni ta' infurzar kemm il-darba s-sid ma japplikax biex jissanzjona l- istruttura tiegħu jew inkella japplika u dik l-applikazzjoni ma tkunx skond dik il-policy.

Iva, naħseb li jkun ħażin li l-MEPA tħott l-istrutturi fil- parapetti li għandna f'pajjiżna, li huma ħafna u li żviluppaw matul l-aħħar 30 sena qabel ma tirrivedi l-policy tagħha.

Fil-każ l-ieħor li semma l-ombudsman, jiġifieri d-D367, li għandu x'jaqsam ma' l-applikazzjoni 6986 ta' l-1999, irrid ngħid li l-kummissjoni dwar kontroll ta' l-iżvilupp fil-15 ta' April ta' din is-sena fil-fatt irrifjutat dik l-applikazzjoni u għalhekk ma nistax nifhem kif l-ombudsman ikkonkluda fir-rapport tiegħu li l-iżvilupattur, nikkwota:

"was finally accomodated and achieved his objective".

Probabbilment l-applikant appella kif għandu d-dritt li jagħmel bil-liġi u rrid ngħid li ovvjament, sakemm jinqata' dak l-appell, il-pjan lokali jkun ġie approvat.

Irrid ngħid li huwa importanti ħafna li fuq suġġett kompless bħal dan, wieħed ikun ċar u l-affarijiet ikun qieshom u ċċekja l-liġi ta' pajjiżna sew.

Nagħlaq Sur President, billi ngħid li dawn il-kummenti tiegħi m'huma bl- ebda mod qed isiru biex b'xi mod niddisprezza lill-uffiċċju ta' l-ombudsman jew lill-ombudsman bħala persuna, anzi jidhirli li l-kummenti li għamel l- ombudsman fir-rapporti tiegħu lil din il-Kamra m'għandhomx jaqgħu fuq widnejn torox, anzi għandhom ikunu diskussi apertament ħalli fejn huwa xieraq u ġust, wieħed ibiddel għall-aħjar ġid tal-kommunita` tagħna.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa 28 ta' April, 2004 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MIXED COMMISSION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l- prioritajiet tal-Mixed Commission bejn Malta u l-Libja llum?

Kif il-gvern se jipproponi l-funzjoni ta' din il-kummissjoni fid-dawl ta' Malta bħala membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-priorita' ewlenija tal-Kummissjoni Mħallta tibqa' dik li jitkattar il-ġid li jissarraf f'titjieb ta' għajxien għall-poplu Malti u dak Libjan.

AMBAXXATA TA' RIYADH FIS – SAUDI ARABIA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani tal-gvern biex jagħlaq l-ambaxxata ta' Riyadh fis-Suadi Arabia?

ONOR.

JOHN DALLI: L-għeluq ta' l-ambaxxata ta' Riyadh għadha ma ġietx finalizzata.

CONTINENTAL SHELF DELIMITATION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid x'ġie diskuss ma' l- awtoritajiet Taljani dwar il-continental shelf delimitation aktar kmieni din is-sena?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ISRAELIAN SECURITY FENCE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra kopja ta' l-istqarrija dwar is-security fence Iżraelit f'territorju Palestinjan li l-Gvern Malti bagħat aktar kmieni din is-sena lill- International Court of Justice?

ONOR.

JOHN DALLI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l- istqarrija dwar is-security fence Iżraelit f'territorju Palestinjan li l- Gvern Malti bagħat fit-30 ta' Jannar 2004 lill-International Court of Justice.

BORD TA' L-ARBITRAĠĠ - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi pendenti quddiem il-Bord ta' l-Arbitraġġ dwar artijiet akkwistati mill- gvern mill-1987 sal-lum?

Kemm minn dawk il-kawżi ġew mgħoddija lill-qorti ċivili (sede kostituzzjonali) għal deċiżjoni minn dik il-qorti: (1) rigward dewmien fil-proċeduri amministrattivi; u (2) rigward dewmien fi ħlas ta' kumpens xieraq fi żmien raġonevoli?

Kemm hu maħsub li jammonta globalment: (a) dak il-kumpens u; (b) kemm jammontaw l-interessi fuq l-istess kieku dawk il-pendenzi kellhom jitħallsu llum?

Meta hu maħsub li l-pendenzi li għandu l-gvern mal-privat jiġu riżolti u mħallsa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat kif ġej:-

Quddiem il-bord ta' l-arbitraġġ dwar artijiet akkwistati mill-gvern, mill- 1987 sal-lum, hemm 269 kawżi pendenti;

11 minn dawn il-kawżi ġew mgħoddija lill-qorti ċivili, sede kostituzzjonali, għal deċiżjoni min dik il-qorti, li kollha jirrigwardjaw dewmien fil-ħlas ta' kumpens xieraq.

In oltre, erbgħa minn dawn il-11 jirrigwardjaw dewmien fil-proċedura amministrattiva;

Il-kumpens kif inhu stmat mid-dipartiment ta' l-artijiet jammonta għal madwar Lm558,568.

Imma ma nistax ngħid kemm jista' ikun il-kumpens u l- interessi meta l-bord ta' l-arbitraġġ jiddeċiedi l-kawżi.

L-interessi fuq l-istess kumpens jammontaw għal madwar Lm100,975.

Il-gvern qiegħed jagħmel l-isforzi tiegħu kollha biex il-ħlas għal artijiet li ġew akkwistati jitħaffu.

BRIDGES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk minbarra l-bridge ta' Regional Road ġewx eżaminati bridges u pontijiet oħra f'Malta u Għawdex?

Jekk iva, liema huma u meta ġew eżaminati u minn min?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Minbarra l-bridge ta' Regional Road ġew spezzjonati wkoll 23 oħra li jinsabu fuq it-ten t-network.

Dawn ġew eżaminati minn bridge engineer tal-kumpannija Franċiża BCEOM li ħadet it- tender biex tagħmel l-istudji ta' feasibility and environmental impact assessment li huma ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea.

PULIZIJA - STALLAZZJONI TA' SPEED CAMERAS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-pulizija għandhiex il-poter esklussiv li tistalla speed cameras fit-toroq f'Malta u Għawdex?

Tista' xi entita' oħra, apparti l-pulizija, tistalla speed cameras?

ONOR.

TONIO BORG: L-użu ta' speed cameras huwa regolat bir-regolament 127 tar-Regolamenti ta' l-1994 dwar il-Vetturi bil-Mutur.

KUNSILL TAL-UE - REFORM PARTNERSHIPS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Fuq livell prattiku, jista' il-Ministru jgħid kif se jiġi implimentat it-tħaddim tar-reform partnerships li kien hemm qbil dwarhom fil-kunsill riċenti ta' l-Unjoni Ewropea sabiex ikun hemm ħidma kkordinata bejn is-sħab soċjali, is-soċjeta' ċivili u l-awtoritajiet pubbliċi fl- implimentazzjoni ta' l-hekk imsejħa Lisbon Strategy?

X'inhuma l-benchmarks u l-mekkaniżmi li permezz tagħhom l-acceding countries u l-istati membri fl- Unjoni Ewropea se jiġu taħt l-iskrutinju intensifikat u l-hekk imsejjaħ EU wide judgement għal record tagħhom biex jilħqu l-għanijiet ta' Lisbona?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Gvern Malti jaqbel ma' l-għanijiet ta' l- istrateġija ta' Lisbona għax din tista' twassal għal aktar kompetittivita' fl-Ewropa u għalhekk issaħħaħ l-istrutturi u s-setturi ekonomiċi ta' pajjiżna.

M'hemmx dubju li dak li hemm preżentat f'din l-istrateġija jista' jimmaterjalizza jekk ikun hemm impenn sħiħ mill-oqsma kollha ekonomiċi u soċjali ta' pajjiżna.

Il-gvern qiegħed jistudja l-aħjar mod kif din tista' isseħħ mingħajr ma jkun hemm duplikazzjoni ta' attivitajiet u inizjattivi relatati.

Hija l-intenzjoni tal-gvern illi jinvolvi għal dan l-iskop il-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant jifhem li sabiex wieħed jasal biex jilħaq l-iskopijiet aħħarija ta' l-istrateġija ta' Lisbona ikun importanti wkoll li l-pajjiż mhux biss iħaddan politika fl- ispirtu ta' din l-istrateġija imma wkoll li jqabbel permezz ta' benchmarking ma' dak li qiegħed isir f'pajjiżi oħra.

Il-gvern se jibqa' f'kuntatt mal-kummissjoni Ewropea biex jiġi assigurat illi dak li qed jaspira l-pajjiż jintlaħaq.

OPM - SPEJJEŻ FUQ FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tliet xhur tas-sena?

Kemm hu l-ammont li tħallas minn din iċ-ċifra?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perjodu tas-sena 2003?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET BARRANIN - SPEJJEŻ FUQ FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l- ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tlett xhur tas-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perjodu tas-sena 2003 rispettivament?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ispiża ta' flus tal-fuel li ħallas il-ministeru tiegħi u d-dekasteri li jaqgħu taħtu kienet kif ġej:

Jannar - Marzu 2003 - Lm 8,590.98 Jannar - Marzu 2004 - Lm 7,027.98.

ĠUSTIZZJA U INTERN - SPEJJEŻ FUQ FUEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża f'ċifra ta' flus tal-fuel li nefaq il-ministeru u d-dekasteri li jaqgħu taħtu fl-ewwel tlett xhur tas-sena?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

TIKKETTI TAS-SIGARETTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li t-tikketti ta' sigaretti importati u dik ta' sigaretti manufatturati Malta se jkunu l- istess?

Jekk iva, dan se jnaqqas mill-kontroll u jimmina trażżin ta' kuntrabandu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Huwa kkonfermat li t-tikketti tas-sigaretti importati u dawk manufatturati Malta se jkunu l-istess.

M'huwiex maħsub li dan se jnaqqas mill-kontroll u jimmina trażżin ta' kuntrabandu.

Dan minħabba l-fatt li, kif spjegat f'mistoqsija parlamentari 5192, it-tikketti kollha se jkunu nnumerati individwalment.

Bil-kontroll li se jkun hemm fit-tqassim ta' dawn it-tikketti l-ġodda għandha tiżdied l- effiċjenza fil-ġbir tad-dazju tas-sisa.

Ta' min jgħid li bit-tikketti l- ġodda se ssir qabża fil-kwalita' milli hemm illum.

It-tikketti bħalissa huma tal-karta u għaldaqstant huwa faċli ħafna li jiġu kkuppjati li jwassal għal telf fl-introjtu tal-gvern.

Fuq il-manifattura ta' dawn it-tikketti ġew imposti ċerti obbligi speċjali li jissalvagwardaw l-interessi tad- dwana.

Għandu jingħad ukoll li Malta se tkun l-ewwwl pajjiż fid-dinja li se jkollha dawn it-tip ta' tikketti li huma magħmulin b'teknoloġija avvanzata ħafna.

INTERPRINT LTD.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamnetari 5062 u cioe' jista' jgħid x'inhuma l-pjani tal-gvern dwar l- istamperija Interprint?

Hemm xi ħsieb li din tiġi privatizzata?

U jekk iva, hemm xi żviluppi f'dan ir-rigward?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-gvern għadu bil-ħsieb li jbiegħ il-kumpannija Interprint Ltd.

DESIGN RESOURCES - PERITI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 25920 tal-15 ta' Mejju 2001 li kienet ġiet imwieġba nhar it-30 ta' Mejju ta' l-istess sena, jista' il- Ministru jgħid min huma l-periti li joperaw id-ditta Design Resources?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Id-ditta Design Resources tikkomprendi l-periti: Robert Sant, Etienne Magri u Lino Cachia.

GĦAQDIET SPORTIVI - DONAZZJONIJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin u Promozzjoni ta' l-Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lill-clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

Jista' jgħid f'kull każ min kienu dawn is-soċjetajiet li bbenefikaw u kemm kien l-ammont jew il-valur ta' ammont li ngħataw?

ONOR.

JOHN DALLI: Lista ta' fondi mogħtija lill-football clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali li dawn l-aħħar sentejn ingħataw xi forma ta' donazzjoni finanzjarja tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

Tajjeb insemmi li numru sewwa ta' dawn l-għaqdiet ġew mogħtija fondi sabiex jippreparaw u jaġġornaw irwieħhom sew dwar l-Unjoni Ewropea kif approvat mill-Parlament.

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lil clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lil clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lill-clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tagħha?

Tista' tgħid f'kull każ min kienu dawn is-soċjetajiet li bbenefikaw u kemm kien l-ammont jew il-valur ta' ammont li ngħataw?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAQDIET SPORTIVI - DONAZZJONIJIET FINANZARJI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lil clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l- Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kemm f'dawn l-aħħar sentejn ingħataw donazzjonijiet finanzjarji jew xort'oħra lil clubs, għaqdiet jew soċjetajiet sportivi u kulturali mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GOZO CHANNEL - ŻIEDA FIN-NOLLIJIET

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: In vista ta' l-istqarrija tal-Ministru Austin Gatt dwar iż-żieda fin-nollijiet tal-Gozo Channel, tista' il-Ministru tgħid jekk hux se jiżdied il-ħlas tas- sussidju lill-istudenti u ħaddiema li jistudjaw u jaħdmu Malta?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-kumpens relattiv għaż-żieda fin-nollijiet qed jiġi kkonsidrat.

GOZO CHANNEL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jgħid kif se jiġu affettwati l-ħaddiema in vista tal-liberalizzazzjoni msemmija fl-istqarrija ministerjali tal-21/04/04?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- liberalizzazzjoni tar-rotta ta' Sa Maison mhijiex se taffettwa l-ħaddiema tal-Gozo Channel.

GOZO CHANNEL - SERVIZZ TA' VAPURI GĦAL SA MAISON

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jikkjarifika u jelabora dwar il-liberalizzazzjoni tas-servizz għal Sa Maison?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-kumpannija qed tagħmel it-telf fuq is- servizz tal-cargo għal Sa Maison, bħala miżura biex jitnaqqsilha dan it- telf, ġie deċiż li jilliberalizza r-rotta tal-cargo għal Sa Maison, u għal dan il għan għandha toħroġ sejha għall-offerti fil-ġimgħat li ġejjin.

Din għandha toħroġ mill-awtorita marittima ta' Malta.

GOZO CHANNEL - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għat-Teknoloġija ta' l-Informazzjoni u Investiment: Jista' il-Ministru jekk jogħġbu jiċċara dak li ntqal fl-istqarrija ministerjali tal-21 ta' April 2004 u cioe' dwar il- mod ta' kif il-crew se jiddaħħal xogħol skond l-esiġenzi tas-servizz tal- Gozo Channel?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li fil-maġġoranza tal-vjaġġi n-numru ta' passiġġieri ma jaqbiżx il-500.

Għalhekk f'dawn il-vjaġġi, wara li nkiseb permess mingħand l-awtorita' marittima ta' Malta, il-vapuri se jkunu jistgħu joperaw b'ekwipaġġ ta' 11 flok ta' 15, jiġifieri ikun hemm sistema illi l-ekwipaġġ abbord ma jkunx dejjem fiss bi 15 irrispettivament ta' kemm ikun hemm nies abbord, imma jkun flessibbli skond kemm qed iġorr passiġġieri.

Iż-żieda fin-nies għal dawn il-vjaġġi li jġorru 'l fuq minn 500 passiġġier jittellgħu mill-art jew mill-vapur li jkun marbut ġewwa l- port ta' l-Imġarr.