MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 572 Il-Ġimgħa, 26 ta' Ottubru, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 572

Il-Ġimgħa, 26 ta' Otturbu, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.00 a.m.

Talba

Seduta Nru. 572

Il-Ġimgħa, 26 ta' Ottubru, 2007

WERREJ

MINUTI 490

TQEGĦID TA' KARTI 490

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA - ESTIMI ĠENERALI 2008

IT-TIELET JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT 491

AĠĠORNAMENT 529

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 530

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 571 li saret fil-25 ta' Ottubru, ġew konfermati.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Carmelo Abela): Skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 307 ta' l-10 ta' Ottubru, 2007 il-ħin tal-mistoqsijiet ta' din is- seduta ma jitteħidx u l-mistoqsijiet kollha li dehru fuq l-aġenda qed jingħataw tweġiba bil-miktub.

Tqegħid ta' Karti.

L-Onor.

George Pullicino.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent): Sur President, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Zgħazagħ u Impjiegi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq petrol mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Zgħażagħ u Impjiegi bejn Jannar u Marzu 2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 26192;

f'isem il-Ministru għar-Rizorsi u Infrastruttura, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' tliet pubblikazzjonijiet "on site" ħarġiet numru 22, 23, 24, maħruġa mill-Ministeru għar-Riżorsi u Infrastruttura, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 28040;

f'isem il-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq konsulenti u/jew kumpanniji ta' konsulenza mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Izvilupp Urban u Toroq bejn Jannar u Marzu 2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 26193; u

f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq petrol mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali bejn Jannar u Marzu 2007, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 26191.

THE DEPUTY SPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2008

IT-TIELET JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

L-Ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Abela, President tal-Kumitat, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu l-Voti tal-Ministeru għall- Affarijiet Rurali u Ambjent.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il- mozzjoni ta' proċedura 307 ta' l-10 ta' Ottubru 2007, il-ħin tad- diskussjoni tal-lum huwa ta' erba' sigħat u għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni bl-aħħar nofs għall-gvern.

Il-Ministru Pullicino, jekk jogħġbu, iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, nipproponi:

VOT 42 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €58,884,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

VOT XI - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €41,055,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "€74,359" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "€74,356".

Delete the figure "€74,359" and substitute therefor the figure "€74,356".

Sur President, l-oppożizzjoni Laburista matul din il-leġislatura minn dejjem iffokat sabiex kwalunkwe sitwazzjoni negattiva li joħloq il-gvern tal-ġurnata ddawwarha f'waħda pożittiva u dan għamlitu b'suċċess taħt it- tmexxija u l-leadership ta' l-Onor.

Alfred Sant.

Fil-fatt fattur ewlieni tal-kontribut lejn l-istabbilita` ekonomika f'pajjiżna hi, li illum kulħadd jaf x'inhi l-viżjoni politika u x'inhuma d-dokumenti tal-politika tal- partit Laburista tal-futur.

U dan jikkontribwixxi biex il-korpi kostitwiti f'pajjiżna u l-investituri esteri jkunu aktar attivi u mimlija aktar kuraġġ u jifhmu aktar l-andament progressiv ta' pajjiżna.

Għalkemm dan jinħeba min-naħa tal-gvern tal-ġurnata, huwa fatt li dan ta kontribut biex jiggarantixxi stabbilita` ekonomika, kif għandi nifhem li kull gvern li jirrappreżenta lill-poplu f'pajjiż demokratiku għandu jkollu.

Għalhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex insellem lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għad- direzzjoni politika li qed jagħti lil pajjiżna, u hija ħasra li l-gvern immexxi mill-Prim Ministru Gonzi ma japprezzahiex u ma jimxix fuq dan il- mudell biex naslu li nagħtu kwalita` ta' ħajja aħjar għall-bqija tal- familji Maltin u Għawdxin.

Sur President, in-Nazzjonalisti jieħdu għalihom meta nakkużawhom li daħku bin-nies u jgħidulna li qed nesaġeraw meta ngħidulhom li n-nies mhux qed jafdawhom.

Issa, fil-45 minuta li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi se nipprova nuri b'fatti konfermati kif dawn in-nies u l-uffiċjali ta' madwarhom daħku bil-poplu.

U se nibda billi nsemmi l-kwestjoni tas- salvagwardji tal-biedja.

Dan il-gvern kien jgħid li kemm-il darba jkun hemm 10% distortion - dan kien qalu s-segretarju parmanenti fi ħdan il- ministeru tal-bieraħ u tal-lum - fuq l-importazzjoni, il-gvern jinnegozja special safeguards ma' l-Unjoni Ewropea.

Il-bdiewa, ir-raħħala, dawk li jaħdmu fl-agro-industrija u n-nies fil-mestier emmnuhom imma llum jafu li daħku bihom, u allura jafu li s-settur mhux veru għaddej bir-ritmu li jispjega l-gvern u l-ministeru ta' l-affarijiet rurali.

Ir-realta` hi li dan is-settur bil-mod kif qed jitmexxa riesaq lejn falliment.

Inħolqu ċerti tribujiet li ħolqu ċertu mekkaniżmu u dan ħoloq instabbilita` fost l-uffiċjali u l-ħaddiema tad-dipartiment ta' l- agrikoltura, id-dipartiment tas-sajd u d-dipartiment tas-servizzi veterinarji.

Għalfejn dħaktu bin-nies fil-kwestjoni tas-salvagwardji, meta aħna konna ngħidulkom li artikli 37 u 38 ta' l-accession treaty jispjegaw li ma tistgħux timponuhom għax dawn iż-żewġ artikli jwaqqgħu lil xulxin.

Imma intom bgħattu karta biex tgħidu li se tagħmlu s-salvagwardi, ġennintu lill-bdiewa, lir-raħħala, lill-familji tagħhom, lil min jaħdem fl- agro-industrija u lill-produtturi u min da kollu m'għamiltu xejn.

Kontu qed tidħku bihom.

Jiena se nkompli nsemmi punt wieħed wara l-ieħor biex nuri kif dan il-gvern daħak b'dawn in-nies.

Kellek segretarju permanenti li għamel dikjarazzjoni li kemm-il darba jkun hemm 10% distortion fuq l-importazzjoni japplika s- salvagwardji.

Qalilhom li dik se tkun il-benchmark imma din il-wegħda ma żammha qatt.

Barra minn hekk, dawn is-salvagwardji li rriżultaw li huma meħtieġa fuq numru ta' problemi, kull meta l-bdiewa, ir-raħħala u l-għaqdiet tagħhom kienu qed jistennew li se jiġu applikati sabu l-bibien magħluqa.

Jiena niskanta kif ma tintalabx apoloġija mill-gvern dwar din il-falsita' u din id-diżonesta' politika li ġiet komunikata lil dawn in-nies li jagħmlu tant sagrifiċċji.

Sur President, tan-naħa l-oħra, lill-konsumaturi qalulhom li mhux veru se jogħlew il-prezzijiet.

Qalulhom li għandhom arranġamenti speċjali ma' l- Unjoni Ewropea ħalli dik id-differenza fil-prezzijiet jissussidjawha u ma tinħassx.

Hawnhekk ukoll daħku bil-konsumaturi.

Lil tal-ħwienet tal- laħam, lill-konsumaturi, lil tar-restoranti u lil dawk kollha li jużaw materja prima ta' l-ikel gerrxuhom.

Ħalli nitkellem fuq qasam wieħed biss, dak tal-laħam.

Per eżempju, il-maġġor parti tal-beef bilfors irridu nimportawh għax peress li aħna m'għandniex dik il-kobor ta' art dak li nipproduċu aħna m'huwiex biżżejjed biex inlaħħqu mad-domanda, kemm għall- konsum fl-industrija tat-turiżmu kif ukoll għall-konsum tal-popolazzjoni tagħna.

Qabel l-2004 it-top side knuckle importat kien jasal Malta bil-prezz ta' 96ċ-il kilo.

Illum jasal Malta bil-prezz ta' Lm1.67-il kilo, żieda ta' 71ċ fil-kilo.

Dawn huma fatti li l-konsumatur jesperjenzahom kuljum.

Issa jiena mhux qed nattribwixxi din iż-żieda għal spejjeż oħra bħal ngħidu aħna x- shipping, il-handling, u għal kemm ikun hemm imprendituri li jridu jagħmlu profitt, u għalhekk dik iċ-ċifra titla', sakemm jasal at sale point u jixtrih il-konsumatur.

L-Onor.

Francis Agius li għadu ġej issa, kwarta wara li bdiet id-diskussjoni, bħala tabib jaf li l-bniedem jgħix meta jimla żaqqu għax the basics of science are: You supply your digestive system and your digestive system supplies the energy to the brain and to the rest of the organs.

Jiġifieri n-nies jgħixu b'ikel tajjeb.

It-tabib ikollhom bżonnu meta jimirdu, imma l-ikel ikollhom bżonnu kuljum.

Jiġifieri dan huwa prodott essenzjali.

Kif kont qed nispjega, in-knuckle, li qabel kien jasal Malta b'96ċ-il kilo, illum jasal Malta b'Lm1.67-il kilo, żieda ta' 71ċ-il kilo.

Din m'hijiex xi żieda fil-pagi tal-ħaddiem, imma hija żieda fuq kilo laħam.

Din m'hijiex żieda fuq xi siegħa xogħol jew xi ġurnata xogħol kemm ilna li dħalna fl-Unjoni Ewropea, imma żieda li suppost ma kellhiex tkun.

Ir-rump steak għola 71ċ-il kilo; is-silver side għola 83ċ-il kilo u l-cube roll l-istess.

Imbagħad insibu li t-tender loins, il-fillets - l-iktar ħaġa li forsi l-konsumatur kien jieħu pjaċir jiekol fir-restoranti - li kienu jaslu Malta Lm2.80-il kilo, illum qed jaslu Malta bi Lm8.07ċ-il kilo, żieda ta' Lm5.27ċ-il kilo.

Naturalment il-lista fiha iktar informazzjoni u iktar 'l quddiem inpoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra ħalli dak li jkun ikun jista' jsegwiha.

X'inhu l-argument ta' dan kollu?

Dawn daħku bin-nies għax lill- konsumaturi, lill-imprendituri, lis-sidien tar-restoranti u lill-hoteliers qalulhom li kollox huwa ssussidjat taħt il-programm ta' l-SMPPMA.

Imma dawn huma nies li dejjem kienu bla ħila.

Mhux illum biss huma bla ħila imma anke qabel l-accession treaty, għax min kien segretarju permanenti dakinhar, għadu segretarju permanenti llum.

Dan jaf li kien hemm żieda ta' Lm5.27ċ fil-kilo fil-prezz tal-fillet u meta kienu qed jinnogzjaw ma' l-Unjoni Ewropea, b'RCC u l-mustaċċuni kollha, għamlu parametri biex jissussidjaw il- beef bi ftit ċenteżmi l-kilo!

Għaliex, Sur President?

Għax huma nies bla ħeġġa.

Jitkellmu fuq l-ekonomija u ma jifhmux li l-ekonomija għal 70% tal- poplu tal-gżejjer tagħna hija s-saħħa fil-but li jkollu l-ħaddiem permezz tal-paga.

U mhux kapaċi jifhmu li meta qed nitkellmu fuq l-ikel, qed nitkellmu fuq infiq ta' Lm60 minn kull Lm100 paga għax il-familja tonfoq parti mill-paga tagħha għand tal-grocer, għand tal-laħam, għand tal-ħut, għand tal-ħaxix u tal-frott frisk u għand is-supermarkets fejn tixtri l- food and beverages għall-ħteġijiet tal-ħajja ta' kuljum.

Imma dawn tant huma maqtugħa mir-realta' li ma jirrealizzaw xejn minn dan kollu.

Qegħdin hemmhekk bħala parti minn tribu' li jrid itajjar tribu' ieħor, min ried itajjar lil ex ministru Dalli, min ried itajjar lill-ex segretarju parlamentari Antoine Mifsud Bonnici, min ried itajjar lil dak u min ried itajjar lil ieħor.

Daħlu hemm biex jieħdu postijiet dawn it- tribujiet, u allura ma jafux x'għandhom jagħmlu biex iġibu 'l quddiem lil dan is-settur u lil dawk kollha msieħba fih.

Tant hu hekk illi llum s- segretarju parlamentari u l-ministru spiċċaw farsa fost dawn in-nies fil- mestier għax ma jaqblux bejniethom.

Wieħed jgħid li hu m'għandu xejn kontra l-ieħor, imma mbagħad fil-kuriduri tisma' ħafna affarijiet.

U dan ma joħloqx a feel good factor imma joħloq a very amateurish image.

U se nkompli nsostnieh mhux f'dan ir-rigward biss.

Per eżempju, wieħed isib li minn wara l-gwerra 'l hawn dawn kellhom l-aqwa għodda, għax minn wara l-gwerra 'l hawn ma kienx hawn ministeru li taħt ir- responsabilita' tiegħu kellu l-ambjent u l-MEPA u li kellu segretarju parlamentari u ministru.

Imma x'għamlu dawn?

Il-pjan għall-iżvilupp rurali għadhom kif ipproponewh issa.

Meta tkellimt ma' Brussels xi erba' ġimgħat ilu biex nara jekk wasalx, qaluli li Malta hija wieħed mill-aħħar pajjiżi li se tissottometti dan ir-rapport.

Ġejja l-elezzjoni, jafu li hemm sitwazzjoni diffiċli fl-agrikoltura u l-pjan għall-iżvilupp rurali issa għadhom kif ipproponewh meta suppost qed nużawh fl-2007!

Veru li mhux se nitilfu flus għax flok jinħadem fuq erba' jew ħames snin, jinħadem fuq tliet snin.

Imma l-fatt hu li, per eżempju, aħna marbutin bid-directive tan-nitrates.

Jaf il-ministru li lanqas il-MEPA ma ħaffet il-proċess ta' ċerti rziezet minkejja li hemm dawn id-deadlines marbuta max-xenarju kollu?

Mhux qed ngħid li huwa tort tal-ministru jew tort tar-raħħala, imma huwa tort ta' min għandu r-responsabbilta' u ma jikkordinax dawn l-affarijiet.

Il-punt hu li f'dan ir-rigward konna l-uniku pajjiż li ppreżentajna r-rapport tard u l-fondi mhux se neħduhom din is-sena għax Novembru qiegħed magħna.

Nafu li sa Mejju għandna ċertu commitment li jrid isir, u se jkollna ċerti rziezet li mhux se jkunu jistgħu joperaw għax l-Unjoni Ewropea mhux se tħallina.

Jiena mhux qed inwaħħal fin-nies tal-MEPA għax il-MEPA hija parti mill- ministeru.

Jiena nwaħħal fil-political holder, inwaħħal fil-ministru għax fl-aħħar mill-aħħar tiegħu hi r-responsabbilta' politika.

Għaliex?

Jekk hemm spejjeż li ma kienx hemm fondi għalihom, jaf li through ir-rapport tar- rural development seta' sab ir-riżorsi u l-mekkaniżmi li jżid u jinċentiva iktar l-investiment li hemm bżonn biex dawn l-obbligi ta' pajjiżna, speċjalment ta' nitrati, mhux talli ma nlestuhomx talli nkunu fost l-ewwel li nilħquhom.

Imma ġara bil-kontra għax kien hemm nuqqas ta' ħeġġa u nuqqas ta' kordinament.

Meta tiltaqa' mal-bdiewa fil-pitkalija, dawn jgħidulek li ma jafux x'inhu jiġri.

Jgħidulek li ħadulhom l-imħażen fejn konna għamilna s-sistema tal-crates biex il-kaxxi ma jibqgħux maħmuġin u tinżamm l-iġjene.

Sar investiment ta' Lm400,000 mill-fondi tal-protokoll Taljan u kollox intelaq għal riħu.

Meta jiena nistaqsihom jekk jipprovawx jgħidulhom biex iqumu ftit, jgħiduli li lanqas jiltaqgħu magħhom ma jridu.

L-istess ħaġa qed jiġri mal-produtturi tal-majjal fejn iridu jgħaddu iktar minn 12-il xahar biex jiltaqgħu magħhom.

Għaliex?

Għax m'hemmx ħeġġa.

Qisu xi ħadd iżżattat biss biex jilbes libsa li ma tiġihx u allura naturalment ma jkunx jista' jaqdi dmiru.

Per eżempju, ħalli nieħdu l-kwestjoni tal- qatla ta' l-annimali.

Jiena niddisgusta ruħi meta jkun hemm segretarju parlamentari u ministru li ma jeħdux l-opinjoni profonda tat-tobba veterinarji tagħna.

Jiena naf li hemm tobba veterinarji li ma jaqblux li bdilna s-sistema ta' kif qed nittrattaw il-qatla tal-majjal fejn qed ngħarrquhom bis-C02.

Forsi se jkun hawn min jgħidli li din hija s-sistema li tintuża fid-Danimarka.

Iva, imma f'ħafna stati oħra ta' l-Unjoni Ewropea stess, it-tobba veterinarji ma jqisux li din is-sistema hija l-iktar waħda prattika u ideali, u jsostnu li tista' toħloq sens ta' moħqrija għall- annimali.

Sur President, qed jitfgħu nies li huma tal-qalba minn Kastilja mingħajr l- ebda esperjenza xjentifika u amministrattiva, sempliċement għax huma ħbieb tagħhom.

Fil-biċċerija nħoloq rebus ukoll, u tant qed jitilqu tobba veterinarji li kellhom jirrikorru malajr mingħajr l-ebda sejħa għal tabib Taljan li kien telaq ukoll u qed jagħtuh madwar Lm1,500 fix-xahar bi grad ta' assistent direttur jew ta' direttur, u tefgħuh jaħdem ma' tobba veterinarji li huma dedikati u ta' ħila.

Jiena ħdimt ma' dawn it-tobba għal diversi snin u segwejt ix-xogħol li jagħmlu fuq bażi ta' servizzi veterinarji.

Illum jekk hemm tlieta jew erbgħa minn sebgħa, hemm ħafna.

Għaliex?

Għax hemm falliment kemm mil-lat ekonomiku u kif ukoll mil-lat amministrattiv.

Issa fil-biċċerija se jġibu l-fdalijiet ta' l-industriji u tal-kliniċi kollha jinħarqu ma' fdalijiet ta' l-annimali.

Dan ma jagħtix sens ta' focus tajjeb u anke jekk ma tkun tifhem f'xejn ukoll tgħid li it's not healthy.

Aħna ma nistgħux nirrappreżentaw is-suppervja jew il- pulikarja tagħna, imma rridu nifhmu li nirrappreżentaw lin-nies and we have to keep them happy, mhux qisna s-surmastijiet li għax għandna d-daqqa tal- firma u għandna s-salarju rridu nirrumblaw fuq in-nies!

Ma nistgħux inkunu psatas.

In-nies qegħdin hemm biex nagħtuhom id-dinjita' li tixirqilhom ħalli jħossuhom nies sħaħ u mhux ma jafux x'qed jiġri madwarhom.

Per eżempju, għandna l-micropropagation.

Dan l-investiment kellu jsir biex nimportaw inqas siġar u ninċentivaw iktar landscaping realistiku għal pajjiżna fejn ikollna siġar ħielsa mill-mard.

Imma m'hawnx kontroll fuq l- importazzjoni u l-bieraħ f'"The Times" ssemmiet din il-problema.

Lil min ġie għandi ġegħiltu jmur jirrapporta, imma qalulu li lanqas sellum m'għandhom.

Id-direttur tal-Plant Health Department - mhux Farrugia li kont nikkritika jien għax issa hemm sinjura - qaltilhom li lanqas sellum m'għandhom.

Qed jinqered il-palm u l-ħarrub u ma toħroġx notice waħda biex wieħed jipprova jara kif jikkordina dawn l-affarijiet.

Illum jekk tmur il- farm esperimentali ma ssib lil ħadd, u nistieden lill-ġurnalisti biex imorru fl-inħawi ta' Ħas-Saptan, Wied Palm f'Ħaż-Żabbar u l-ġnien fil- Fgura u jaraw is-siġar taż-żebbuġ fil-widien li ħawwel il-gvern stess u li suppost qed jieħu ħsieb.

Lin-nies jgħidilhom biex iħawlu s-siġar u fejn jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru kollox abbandunat għax lanqas is-siġar ma jinżabru.

Dan huwa ministru ferm mbakkar bih innifsu u jrid jimpressjona u jaħseb li qed jagħmel kollox eżatt.

Imma tant ma jifhimx li kien wieħed mill-ministri ta' l-Unjoni Ewropea li waqa' lura biex jissottometti l-pjan għall-fondi għall-2007-2013.

Huwa ministru li lanqas iħoss li qed jaqa' lura f'kollox għax m'huwiex kapaċi jisma' lin-nies li jiġbdulu l-attenzjoni.

Ma jistax ikun li ma jkollokx pjan fuqxiex se tmexxi 'l quddiem l-aġenda tiegħek.

Ħalli nitkellem issa ftit fuq Wied il-Qlejgħa.

Jekk għandek xi ħaġa marbuta mal-patrimonju Malti hija s-sistema idroloġika u kulħadd jaf li fejn m'hemmx ilma m'hemmx ħajja.

Il-Ministru Pullicino huwa inġinier kapaċi professjonalment għax qeda nies u nifhem li l-professjoni tiegħu hija l-iktar ħaġa li tikkaratterizzah għax hija xi ħaġa personali, u allura kapaċi jifhem li fejn m'hemmx ilma m'hemmx ħajja.

M'hemmx għalfejn tkun xjentist biex tgħid li fuq il-pjaneta Mars m'hemmx ħajja għax m'hemmx ilma.

Kienu l-inġiniera kavallieri li ħolqu l-mekkaniżmu biex l-ilma miċ- Chadwick Lakes jinġabar fi bjar u dan kompla jintiret taħt l-imperu Ingliż.

Fil-fatt fi żmien l-imperu Ingliż kien ġie Lord Chadwick, wieħed mill-aqwa inġiniera u idroloġisti li kellu l-imperu Ingliż, biex jagħmel pjan għall-futur.

Imma dawn x'għamlu?

Moħħhom biex jonfqu l-flus fil-parks, imbagħad l-ilma li, per eżempju, kien imur ġol-micropropagation biex nipproduċi siġar ħielsa mill-mard bl-aqwa ilma li tibgħat in-natura, ġie mblukkat għax kien hemm kuntrattur li m'għaddiex l-affarijiet kif suppost u m'hemmx ilma kif nifhmu li għandu jkollu ċentru tal-micropropagation.

Qed ngħid dan kollu mhux biex nikkritika u nkun negattiv għax kif tafu, illum kull kelliem ewlieni min-naħa tagħna, flimkien mal-grupp parlamentari tagħna u flimkien ma' l-istituzzjonijiet kollha li jifformaw il-partit Laburista qed noħorġu abbozzi ta' stqarrija u ta' viżjoni politika ħalli filwaqt li nikkritikaw, inkomplu noħolqu stabbilita' f'dak li ngħidu, f'dak li nistqarru u f'dak li norganizzaw.

Ħalli nitkellem issa fuq il-kwestjoni tat-tjur.

Din il-ġimgħa segwejt dak li kien qed jgħid is-Segretarju Parlamentari Francis Agius fuq l-industrija tat-tjur.

Jiena nkun kuntent meta fil-winding-up jew fir-risposta tiegħu jgħidli kif qed jantiċipa li nilħqu mill-ġdid il-produzzjoni ta' 7 miljun kilo u jekk m'għandniex ċans li nilħquha.

Nixtiequ jgħidli ħalli nkun naf x'qed jaħseb u mhux joqgħod jgħidli li qed immorru 'l quddiem għax qed nipproduċu 3.2 miljun kilo, kontra s-7 miljun kilo li konna nipproduċu u nbigħu fl-2004!

Jekk ma jirrispondix ma jkun qed jgħid xejn u jkun għadu qed jidħak bin-nies!

U n-nies ma jemmnukx!

Irridu jgħidli wkoll meta jieqfu s-sussidji kif se timxi din l-industrija.

Nitolbu jgħidli wkoll għaliex it-threshold ta' 27,000 tunnellata tadam m'hijiex tintlaħaq u għaliex inżilna taħt l-10,000 tunnellata.

Irridu nindirizzaw ir-realta' u nirraġunaw ta' rġiel.

It-tir tiegħu kien li nipproduċu 27,000 tunnellata tadam għall-industrija ta' l-ipproċessar; qabel konna nipproduċu bejn 13,000 u 15,000 tunnellata u llum minflok qed nipproduċu almenu dak li konna nipproduċu, inżilna għal 10,000 tunnellata.

Għaliex?

Din l-industrija se tkampa meta jinqatgħu s-sussidji kollha?

U jekk le, għaliex?

U x'miżuri qed tieħu?

Jiena rrid nismagħhom dawn l-affarijiet għax anke l-pjan għall-iżvilupp rurali li kellu jibda jaħdem fl-2007 għadu kemm tressaq.

Jiġifieri l-konsistenza qatt ma rajtha u qatt ma smajtha.

Għalhekk żammejt distanza minnkom għax intom tafu kollox u ma tridu tisimgħu minn xejn.

Jiena qatt ma kont hekk hawn la ma' l-Onor.

Ċensu Galea, la ma' l-ex-ministru Wenzu Gatt u lanqas ma' l-Onor.

Ninu Zammit u fil-ħin tal-question time konna nagħmlu ruxxmata ta' mistoqsijiet.

Lilkom lanqas qed nistaqsikom xejn, inħallikom fil-liberta' tagħkom u ma tistgħux takkużawni li ħlejtilkom ħafna ħin hawnhekk fil-question time għax intom qatt ma tkunu hawn.

U meta jkun hawn is-segretarju parlamentari flok il- ministru jgħidli biex nagħmillu l-mistoqsija bil-miktub, qisna qed nilagħbu l-ludo!

Il-fatt li dawn in-nies għandhom viżjoni falluta tinħass.

U għalhekk il- Kap ta' l-Oppożizzjoni b'mod onest dejjem qallu biex jagħmel reshuffle biex dawk il-ministri li ma ngranawx f'ċertu qasam jingħataw responsabilita' ta' oqsma oħra ħalli forsi jingranaw x'imkien ieħor.

Illum titkellem ma' min titkellem jgħidlek li dan il-ministru jinteressah biss mill-ambjent, u meta s-segretarju parlamentari jipprova jagħmel xi ħaġa l-ministru ma jagħtix kasu.

Dawn huma l-fatti li jitkellmu fuqhom in-nies.

Meta n-nies jgħiduli li ma jafux kif is-segretarju parlamentari ma taqbdux depression minħabba li l-ministru lanqas jagħti kasu, ngħidilhom li dak tabib tajjeb, u tabib tajjeb mhux se jbati b'depression imma dejjem jitbissem!

Dawn huma affarijiet li qed jesperjenzawhom u jmissuhom b'idejhom in-nies.

Ħalli nsemmi l-kwestjoni tas-servizzi veterinarji.

Jekk l-extension services se jispiċċaw, ħloqna almenu l-istruttura?

Jiena kont bdejt inizjattiva biex isir laboratorju.

Din tkompliet mill-Onor.

Ninu Zammit, kienet inxtrat l-għamara għal dan il-laboratorju biex jagħmel l-analisi tal- ħamrija, ta' l-ilma u taż-żerriegħa.

Sur President, trid tagħmel analisi profonda biex tiċċertifika l-affarijiet, mhux imbilli twaħħlilhom biċċa sticker.

Kemm ilu segretarju parlamentari l-Onor.

Francis Agius u ministru l-Onor.

George Pullicino, la l-għamara ma poġġew f'postha, għadha fil- kaxxi, u lanqas nies ma trawmu biex jagħmlu l-analisi taż-żriegħ, tal- ħamrija u ta' l-ilma.

Ara f'liema stat ta' falliment qegħdin!

Għaliex?

Għax la hemm fibra, la ħeġġa u lanqas ħila!

Sur President, ħalli ngħidlek dawn kif jaħdmu.

Darba hawnhekk b'kumbinazzjoni tkellimt fuq il-paying agency u semmejt lil Bugelli li kien direttur ġenerali.

Għax semmejtu hawn, is-segretarju parlamentari ħaseb li jien għandi xi informazzjoni mingħand Bugelli u dan spiċċa fi Brussels.

Issa jiena lanqas nafu minn Adam u qatt ma ltqajt miegħu.

Imma dan spiċċa Brussels, ovvjament b'job tajjeb ta' xi €70,000!

Imma x'tambihom dawn l-affarijiet?

Dawn ma joħolqux atteġġjament tajjeb!

Meta kont ministru mhux talli ma niżżiltx il-produzzjoni tal-majjal minn 125,000 ras skond it-threshold tal-lum għal 100,000, imma tellajtha fl- ogħla livelli.

U dak huwa l-unur tiegħi, l-unur ta' gvern Laburista u tal- Prim Ministru ta' dakinhar, l-Onor.

Alfred Sant.

Il-laħam tat-tjur mhux niżżiltu minn 7 miljuni għal 3.2 miljun kilo, imma għollejtu għal 7 miljuni u ħloqt l-investiment.

Illum lanqas investiment ma jistgħu joħolqu għax il- proċessuri, kemm fl-industrija tat-tjur u kif ukoll f'industriji oħra, li forsi jistgħu jipproduċu u jiżviluppaw, minħabba li l-budget għar-rural development plan għall-2007għadu mhux lest, lanqas jistgħu jibdew.

L- investiment huwa staġnat għax jekk ikunu saru qabel u jiġu approvati ma jeħdux is-sussidji.

Bin-nuqqas ta' ħeġġa u bin-nuqqas ta' ħila li għandhom qed jitfgħu lill-imprendituri lura.

Sur President, minflok jgħidu li għandhom oppożizzjoni li qiegħda tagħti s- support u qiegħda tagħmel l-argumenti tagħha ċari biex nimxu 'l quddiem, jiġu hawn u jipprovaw jinsulentawna!

Pero' jiena ngħidilhom biex jagħmlu li jridu għax dak li qed ngħid huwa minnu u n-nies jafuh iktar minni.

Jiena m'iniex qed inbati l-konsegwenzi għax jien m'għandix investiment, m'għandix overdrafts mal-banek, m'għandix applikazzjonijiet li ilhom sena u għadhom ma ġewx inspected meta suppost fi tliet ġimgħat jiġu inspected u ma tħallast l-ebda sussidju!

M'għandix il-problemi ta' cashflow li sfortunatament għandhom dawk in-nies li emmnukom imma dħaktu bihom u f'ċerti każijiet fallejtuhom.

Jiena m'għandi xejn fuq il-kuxjenza tiegħi!

Ħalli nsemmi wkoll il-kwestjoni ta' kif qed jittrattaw lis-sajjieda.

Per eżempju, lil dawn qabdu u qalulhom li min ma rreġistrax, minn MFA niżżluh għal B. Jien qed nagħmel dikjarazzjoni ċara minn hawn li kif ikun hemm gvern Laburista nanalizzawhom dawn l-affarijiet u fejn ikun hemm argument ġenwin, nerġgħu ndawru kollox lura.

Ma jistax ikun li jkun hemm bniedem f'uffiċċju li jiddeċiedi li jrid jikkmanda hu u lil dawn in-nies jarahom kollha dubbien u jibda jaqta' ras dak u ras l-ieħor.

Sfortunatament din hija l-attitudni li qed juża l-Ministru Pullicino, qed jużaha s-segretarju parlamentari u qed jużaha s-segretarju permanenti.

Jien mhux qed nattakkahom personali, imma qed ngħid il-fatti kif inhuma.

Mhux qed ngħid hekk biex nhedded lis-segretarju permanenti.

Jien iltqajt miegħu meta laħaq, fraħtlu u għidtlu li għandu għadma iebsa - preżenti magħna kien hemm is-Sur Gauci Borda, l-ex segretarju permanenti tal-ministeru - u biex joqgħod attent.

Jiġifieri mhux qed ngħid hekk b'xi disprezz personali, imma l-fatti ma tistax ma tgħidhomx.

Inkella nkun qed nonqos mid-dmirijiet tiegħi wkoll, Sur President.

Nixtieq insemmi wkoll il-kwestjoni ta' l-aquaculture zone.

Din is-sistema ma ħadmitx.

X'se tagħmlu issa?

Se tħalluhom fejn huma?

Ovvjament wara dak li ġara dawn issa se jfittxukom!

Ma rridux ninsew li wara l-aħħar maltempata kien hemm min tilef Lm10 miljun, minħabba li din l-aquaculture zone m'hijiex tajba.

X'se nagħmlu fuqha issa?

Se norqdu?

Ippruvajtu, għamiltu sew, imma ma ħadmitx.

Se toqgħod tistenna li jiżdiedu iktar problemi u tibqa' tattakka lilna biss?

Għandkom soluzzjoni?

Nixtieq li l-ministru jgħidli x'se jiġri fuq din.

Il-ministru jaf x'ġara fl-aħħar maltemp li għamel u jaf x'inhuma l-konsegwenzi.

X'se jagħmel issa biex din l-industrija tibqa' miexja 'l quddiem?

Mela minħabba li r-rapport dwar l-iżvilupp rurali għadu ma ġiex ippreżentat - għadda Ottubru waqa' lura u għadek trid tippreżentah - l- industrija tar-raħħala ma tistax tieħu ċertu sussidju u ma tistax tagħmel ċerti proġetti biex tgħolli l-kwalita' u tagħmel ir-refurbishment għax jekk japplikaw qabel ikun ġie approvat il-pjan, ma jingħataw is-sussidju, u dan huwa kollu tort tiegħek, u issa se noqogħdu nistennew iż-żmien jgħaddi fuq din ukoll.

Se nibqgħu nanalizzaw biss, Sur President?

L-istess fuq il-kwestjoni tat-tonn u l-pixxispad.

Lill-industrija tal- pixxispad se ngħabbuha bir-regoli tat-tonn.

Il-ministru jaf daqsi li t- Taljani qed jużaw id-drift nets u filwaqt li qed jikkontrolla lis-sajjieda Maltin biex ikunu konformi mal-kwota, is-sajjieda Franċiżi u Taljani baqgħu jaqbdu oltre l-kwota.

Għaliex ma pprotestax b'mod uffiċjali, bid-diretturi tiegħu u bil-ministeru tiegħu kontra l-użu ta' dawn id-drift nets, iktar u iktar meta taf li dawn joħolqu dik il-moħqrija kollha?!

Jien se niddikjara minn hawn li gvern Laburista jwaqqaf u jirristruttura aktar l- ambaxxaturi tiegħu fi ħdan il-FAO ħalli l-miżuri kollha possibbli biex niddefendu lis-sajjieda tagħna neħduhom kemm fl-Unjoni Ewropea u kemm mal- FAO.

Jiena ngħid ukoll li qed jagħmel ħażin li joqgħod lura u jekk hemm bżonn għandu jagħmel l-ispezzjonijiet billi jkellem lill-Prim Ministru u juża r- riżorsi ta' l-armata u juża l-finanzi.

Jekk hemm bżonn nieħdu r-ritratti ta' dawn id-drift nets li qed jużaw is-sajjieda Taljani ħalli nsalvaw mhux biss il-ħobża ta' kuljum tas-sajjied Malti u Għawdxi u tal-familji tagħhom, imma anke l-ħajja ta' dawk l-ispeċi li qed jinqerdu.

Sur President, irridu nkunu sodi.

Aħna qatt ma konna leħen għal ħadd, la għat-Taljani u lanqas għall-Ingliżi, imma dejjem konna leħen għalina, għall-ġid tagħna u għall- ispeċi kollha tal-ħajja, Sur President.

Jien nawgura illi dak kollu li għidt dwar il-prezzijiet, dwar il-micropropagation, dwar il-laboratorju li suppost kellu janalizza l-ħamrija, iż-żerriegħa u l-ilma li għandu bżonn il-farm, dwar il-kwestjoni tas-sajd, tat-tjur, tal-majjal u fuq il-fatt li t-thresholds ma ntlaħqux, ikun ikkonsidrat.

Jiena nixtieq nistaqsi: Il- ministru, is-segretarju parlamentari u l-uffiċjali tad-dipartiment huma konxji jekk b'dak l-investiment li qed jagħmlu l-biedja hux se trendi meta jispiċċaw is-sussidji?

Se tkun kompetittiva jew le?

Sur President, jiena nixtieq li tan-naħa l-oħra jikkonfermaw jekk dak li għidt huwiex minnu, u jekk le jispjegawli fejn żbaljajt.

Riċentement ħarġet legal notice biex jitwaqqaf kumitat ħalli jkun jista' jagħti l-awtorita' lil dawk l-entitajiet li se jieħdu over ix-xogħol li kienu jagħmlu ta' l-extension services biex jagħtu l-pariri huma lill- bdiewa.

Il-legal notice ħarġet, imma l-kumitat għadu ma twaqqafx.

Jiġifieri s'issa għandna dipartiment ta' l-extension services li ma jistax jopera għax ħadd ma jaf fejn hu.

Jekk bidwi jkun irid jagħmel test tal-ħamrija, ta' l-ilma jew taż-żerriegħa ma jistgħux jagħmluhulu għax il-laboratorju huwa vojt u l-għamara għadha fil-kaxxi.

Jiġifieri jekk se tagħti permess lill-istitut ta' l-agrikoltura fl-universita' biex jagħti pariri hu lill- bdiewa - huwa immaterjali jekk dan isirx against a fee għax illum kollox jinvolvi l-ispejjeż - fejn se jmur il-bidwi jew ir-raħħal?

Fil-farm tal- gvern m'hemm ħadd u allura l-bidwi ma jistax jagħmel analisi fil-farm tal- gvern!

Din hija oxxenita' u xi ħaġa tal-mistħija!

Dawn l-affarijiet imisskom tgħidulu lill-Prim Ministru, lill-Kabinett u lill-back benchers tagħkom.

Aħna nħossu u inutli li toqogħdu tgħidu li aħna maqtugħin mir-realta'.

Maqtugħin mir-realta' intom għax tagħmlu dikjarazzjonijiet foloz f'kull nifs li tieħdu.

U għalhekk in-nies ma jafdawkomx u neħħuha minn raskom li fl-elezzjoni li ġejja n-nies se jisimgħu minnkom.

In-nies se jmorru favur politika Laburista, se jkunu spalla ma' spalla f'kampanja elettorali favur il-partit Laburista għax jafu li l-qalb, id-determinazzjoni, l-irġulija, il-ħila u l-commitment tagħna għaċ-ċittadin huma ħafna u ħafna aktar kredibbli minn tagħkom.

Nixtieq nagħlaq fuq nota pożittiva billi nifraħ lill-ħaddiema kollha tal- konsorzju u naturalment inħeġġiġhom biex iżidu aktar il-ħidma tagħhom, inħeġġiġhom biex jagħmlu iktar xogħol professjonali u jaħdmu iktar ta' familja flimkien.

Nixtieq insellem lin-nies kollha li jaħdmu fil- biċċerija u lil dawk l-uffiċjali kollha li llum iservu lil din l- amministrazzjoni li għandhom tensjoni fuqhom għax jafu li dak li qed ngħid jien huwa minnu u ma jistgħux isibu triq oħra.

Imma jiena ngħidilhom: Gvern Laburista jismagħkom, jiltaqa' magħkom, jifhimkom u jsib soluzzjoni għal kull wieħed u kull waħda minnkom.

Aħna m'aħniex nies, kif jipprovaw jakkużawna, li nkunu hemm għal-laburisti biss.

Aħna nies li nkunu hemm għall-kwalita' ta' ħajja aħjar għax ngħixu taħt l-istess sema, għandna dinjita' profonda, nirrikonoxxu li n-nies huma fost l-aqwa ħolqien tal- Ħallieq u allura għandna d-dover li nkunu nies li noħolqu x-xogħol, il- ħarsien u d-dinjita'.

Dawk huma l-prinċipji fundamentali ta' kif aħna se nġibu 'l quddiem lil dan il-pajjiż.

Se naqtgħu l-ħela li għandna u ma nħallux is-sitwazzjoni taħrab minn idejna.

L-aħħar punt li se nsemmi biex nikkonferma li qiegħed on hold f'dak li qed ngħid huwa li fil-biċċerija minflok għamlu aġġornament ta' Lm200 software biex jagħmel it-traceability, qabdu u ħarbtu Lm200,000 biex xtraw software ġdid meta l-espert li għandhom magħhom - m'hemmx għalfejn noqgħod insemmi ismu li ma jmorrux jaħsbu wkoll li qed niltaqa' miegħu u qed jagħtini l- informazzjoni - qalilhom li jeżisti dan is-software u ma kellhomx għalfejn jaqbdu u jixtru ieħor ġdid.

L-istess ħaġa, intnefqu ħafna flus fuq il-bar coding traceability fil-pitkalija għax m'hemmx direzzjoni u m'hemm xejn, Sur President.

Kulma hemm huwa li jmur xi ħadd bħas-Sur Joe Farrugia tal- Bdiewa Progressivi u jaqbdu minn għonqu u mbagħad joqgħod jgħid li mhux veru u l-Bambin jaf kemm jinqalgħu affarijiet!

Aħna qed nagħtu kelma li dak kollu li hu negattiv indawruh f'termini pożittivi għall-ġid ta' kulħadd u għall-paċi ta' kull familja li tappartjeni lill-mestier tal-biedja, is- sajd u l-iżvilupp rurali f'pajjiżna.

Nitlob il-permess tal-kumitat biex inpoġġi dokument fuq il-mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-prezzijiet ta' prodotti taċ-ċanga ta' l-Irlanda u ta' pajjiżi bara l-Unjoni Ewropea u tal-ħaruf minn New Zealand.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Roderick Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, naħseb li matul dawn l-aħħar snin jekk kien hemm issues li tqajmu u kienu diskussi b'mod imqanqal mhux biss fil-parlament imma fuq bażi nazzjonali kienu l-issues ambjentali.

Ħafna jsostnu, fosthom anke deputati tal-partit Nazzjonalista li minn mindu ngħalqet id-diskussjoni fuq il-kwestjoni ta' jekk Malta għandhiex tissieħeb fl-Unjoni Ewropea jew le, kważi kważi anke l-element diskussiv f'dan il- parlament qisu naqas mhux ħażin.

Pero' m'hemmx dubju li l-issues ewlenin li tqajmu f'dawn l-aħħar snin kienu fil-qasam ambjentali.

Jiena jkolli niddeskrivi l-immaniġġjar ambjentali li kellna f'dawn l-aħħar snin skond ir- riżultati li għandna quddiemna.

Qegħdin fl-aħħar fażi tal-leġislatura, ninsabu fl-aħħar xhur ta' qabel l-elezzjoni ġenerali u ftit tal-jiem ilu kellna budget speech li jkolli ngħid jekk taqrah issib li m'hemm xejn ġdid minn dak li kien hemm fil-budgets li kellna f'dawn l-aħħar snin, għax kien budget mimli retorika u budget li ma jindirizzax il-problemi reali ta' l- oqsma ambjentali.

Il-gvern qed jiftaħar li vvota Lm84 miljun għall-qasam ta' l-ambjent, li madwar Lm24 miljun minnhom huma fuq l-infrastruttura ta' bini ta' toroq li qed jikkonsidrawhom bħala tisbiħ ambjentali f'pajjiżna.

Jekk tridu tqisu l-bini ta' toroq bħala tisbiħ ambjentali m'iniex se nżommok jien, pero' l-ambjent veru huwa l-ambjent naturali, l-immaniġġjar ambjentali u l-problemi li qed jiffaċċjaw il-Maltin u l-Għawdxin bħalissa fl-oqsma li verament qed ikiddu lil pajjiżna.

Kif ikolli niddeskrivi l-ambjent f'pajjiżna bħalissa?

M'hemmx dubju ikolli ngħid li t-tmexxija ambjentali ta' pajjiżna kienet karatterizzata minn diversi wegħdiet li qatt ma seħħew bħal, per eżempju, wegħdiet ta' proġetti li kienu se jagħmlu u mbagħad reġgħu lura minnhom għax kienu jafu li tawna parir ħażin.

Il-Prim Ministru qal li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta diversi pariri ħżiena.

Huma qegħdin fil-gvern u bit-tekniċi u bl-esperti magħhom tawna diversi pariri ħżiena u kellhom ireġġgħu l-affarijiet lura għax kienu jafu li qegħdin imorru kontra l-konċett ta' żvilupp sostenibbli!

Kienu saru wegħdiet lill-kaċċaturi, nassaba u ambjentalisti b'mod fenominali qabel l- elezzjoni u llum il-ġurnata qed jibilgħu dak kollu li wegħdu għax mhux qed jindirizzaw il-problemi reali tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u deċiżjonijiet li kienu se jagħmlu ħsara irreparabbli lil pajjiżna.

Issa li wasalna fl-aħħar xhur ta' qabel l-elezzjoni ġenerali qed jagħmlu l-opinion polls, qed jaraw x'qegħdin jgħidu n-nies f'ċerti oqsma ambjentali u minflok kellhom il-kuraġġ u qalu li żbaljaw għax ma kenux qed jindirizzaw il- problemi veri ta' pajjiżna qalu li se jkollhom iwaqqgħu ċerti proġetti għax m'humiex vijabbli.

Issa tgħidulna li mhux vijabbli?

Għamiltu sentejn sħaħ tipprovaw tmexxu ċerti proġetti 'l quddiem!

Il- wegħdiet u l-kliem fieragħ fil-budget baqa' jiżdied bħallikieku l-poplu Malti mhux qed jinduna li qed isiru wegħdiet li huma ispirati mill- opportuniżmu politiku, iktar milli verament u realment iridu jwettqu ċerti proġetti.

Kellna każijiet klassiċi u hawnhekk insemmi, per eżempju, il- proġett ta' golf course fix-Xagħra l-Ħamra li l-Ministru Pullicino u l- bella kumpannija ta' sħabu xebgħu jgħidu favur tiegħu.

Nefqu Lm400,000, għamlu l-istudji u fuq NET Television il-Ministru Pullicino kien ikkwotat li qal li dan il-proġett se jsir imma meta bdew jaraw li l-ambjentalisti daru kontrihom u anke l-poplu Malti ma kienx qed jaqbel ma' dan il-proġett raw kif se jbiddlu d-diska jew joħorġu minn din ix-xibka li daħlu fiha.

Tant hu hekk li dan il-proġett kien imsemmi xi darbtejn fil-budget speech li kellna mill-Prim Minisru li kien qalilna li se jagħmel golf course f'din iż-żona partikoarli.

Pero' xi ħaġa iktar gravi hija li twiegħed xi ħaġa li ma tafx meta se titlesta, ma tafx minn fejn se ġġib il-flus għaliha u ma tafx jekk hemmx rieda politika biex twettaqha.

U hawn qed nitkellem dwar il-proposta ta' park nazzjonali.

Issa ħalli ngħiduha kif inhi parks m'għandniex Malta u lanqas jista' jkollna għax Malta hija żgħira.

Jekk trid tista' ssejħilhom imsaġar li huma fuq skala ferm inqas minn parks.

Imma li toħroġ legal notice u tipprova tiddefinixxi l-kelma "park" mingħajr ma ssib id- definizzjoni għaliha fl-Environment Protection Act hija xi ħaġa tal- mistħija.

Possibbli tagħmlu dawn l-iżbalji?!

F'din il-legal notice qalulna xi ħaġa hekk:

"Sakemm ir-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort'oħra, il-kliem u espressjonijiet f'dawn ir-regolamenti għandhom ikollhom l-istess tifsira mogħtija lilhom bl-Att dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent."

Jiena għamilt ftit riċerka, qbadt l-Environment Protection Act u mort nara nsibx il-kelma "park" u xi tfisser għax jekk ma jkollokx tifsira għal park allura l-proġett kważi ma jeżistix jew ma tafx x'se tagħmel, u ovvjament ma sibtha mkien.

Dawn l-affarijiet qed ngħidhom biex nuri d-daħk fil-wiċċ tal- partit Nazzjonalista li qed jipprova taparsi jagħmel xi ħaġa meta fir- realta' m'hemmx inizjattivi li verament se jindirizzaw l-ħteġijiet li għandu pajjiżna.

Din hija konvenjenza politika għax filli tippriedka li se tagħmel golf course f'din iż-żona u mbagħad f'temp ta' ftit xhur iddawwar id-diska biex tipprova ma tkomplix twaqqa' għaż-żufjett il-partit tiegħek b'ċerti proposti li tkun qed tagħmel.

Naħseb li din il-legal notice turina biċ-ċar kemm verament m'hemmx rieda min-naħa tal-gvern li jkompli bi proġetti li nista' ngħid ma jemminx fihom, bħal, per eżempju, iċ-ċentru għall-ħarsien ta' l-annimali li nkun nista' nitkellem dwaru iktar tard.

Ir-riżultati dwar il-qagħda tat-tmexxija ambjentali minn fejn inġibuhom?

Darba minnhom kont ikkritikajt lill-Ministru Pullicino fejn għidtlu li r- riżultati li għandha Malta f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-immaniġġjar ambjentali ġejjin mill-infringements li għandna quddiem l-Unjoni Ewropea.

Sitt xhur ilu kellna madwar 13-il infringement, li llum telgħu għal 23.

Jiġifieri bħala medja qegħdin nitkellmu fuq ksur ta' direttiva ta' l-Unjoni Ewropea fil-qasam ambjentali biss kull xahar u nofs.

Jiġifieri altru milli konna ppreparati, altru milli għandna ambjent san u altru milli qegħdin nindirizzaw il-problemi reali li għandu f'pajjiżna fil-qasam ta' l- ambjent.

Jiena kkonfermajt dan kollu billi dħalt fuq il-portal ta' l- Unjoni Ewropea, rajt u indagajt ħalli nara l-lista ta' infringements li għandha Malta ma' l-Unjoni Ewropea u iktar 'il quddiem nitlob il-permess tal-Kumitat biex inpoġġi din il-lista sħiħa ta' infringements fuq il-mejda tal-Kamra.

Imbagħad kienu jgħidulna li konna ppreparati!.

Illum il-ġurnata ngħid li d-diskussjoni saret Malta vis-á-vis pajjiżi oħra ta' l-Unjoni Ewropea, m'għadhiex Malta barra u ġewwa.

Li jkollok 23 ksur ta' direttiva f'perjodu ta' tliet snin hija inkwetanti u serja ħafna anke għalina li qed naspiraw li nkunu fil-gvern ftit tax-xhur oħra, għax dan juri biċ-ċar l-problemi li se nsibu ma' wiċċna u ma nafux kif se niffaċċjawhom.

Illum għandna problemi fil-qasam ta' l-ambjent li l-gvern għad m'għandux direzzjoni fuqhom, pero' jien informat li għandu proposti quddiemu u nittama li llum jagħtina tweġiba f'dan il-parlament dwar x'se jiġri, per eżempju, fuq l-emissions saving scheme u xi pjan għandu l-gvern biex jilqa' għal din is-sitwazzjoni.

Sabiex inkun fair irrid ngħid li erbgħa mill-infringements, huma magħluqa, jiġifieri kulma solvejna huwa 10% minnhom biss u l-oħrajn għadna għaddejjin nikkumbattuhom.

Wieħed jista' jaspira għalfejn dan il-ministru għal erba' snin minflok mexa b'mod oġġettiv biex jilħaq l-iskopijiet tiegħu ħalli jwettaq il-policies tal-gvern, kellu jimxi b'management by crisis billi jipprova jilqa' għad-daqqiet u għall-kanen li qed jibla' mill-Unjoni Ewropea.

U dan kollu qed jiġri għax dawn ma kenux ippreparati.

Għandna, per eżempju, defiċjenza enormi f'dak li għandu x'jaqsam mar-riżorsi umani.

M'għandniex nies biżżejjed kwalifikati biex jilqgħu għall-problemi ambjentali li għandu pajjiżna u jkolli ngħid ukoll li hemm problema ta' nuqqas ta' implimentazzjoni.

Dawn huma realment il-problemi li qed jiffaċċja pajjiżna biex ilaħħaq ma' l- istandards li suppost qed ikollu pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- ambjent u vis-á-vis l-Unjoni Ewropea.

Jiena ngħid li m'hemmx rieda politika, u li forsi ċerti issues ma jissemmewx u trid toqgħod tmur tfittixhom ħalli tkun taf x'inhuma r-riżultati nifhimha, imma li tibqa' taħbi l-verita' tal-fatti sa l-aħħar u tinnega l-problemi jfisser li l- problemi se jibqgħu ma' wiċċna fil-qasam ambjentali ta' pajjiżna.

Jekk qiegħed f'sitwazzjoni fejn qed tara li l-opinjoni pubblika hija kontrik u xorta tibqa' tmexxi ċerti ideat li taf li qed imorru kontra l-ispirtu tal- konċett ta' żvilupp sostenibbli f'pajjiżna, allura jkolli ngħid li dan il- gvern jibqa' ma jitgħallimx u sempliċiment wasallu ż-żmien biex jispiċċa.

Jekk l-affarijiet se jibqgħu kif inhuma u allaħares qatt jerġa' jirbaħ l- elezzjoni ġenerali, min jaf kif se jibqa' għaddej bil-gafef minn fuq in- nies!

Ikolli ngħid li f'dawn l-aħħar xhur kien hemm kutrumbajsi kbar min- naħa tal-gvern fejn jidħlu l-impjanti tar-riċiklaġġ, u s-sena l-oħra lilna kienu jistaqsuna fejn konna beħsiebna nagħmlu dawn l-impjanti.

Issa din is- sena qed jipproponu li jagħmlu madwar erba' impjanti u allura dan ifisser li kellna raġun aħna.

Fuq il-golf course tax-Xagħra l-Ħamra għajruna li m'għandniex raġun, li aħna dejjem negattivi u kienu qed jiġġustifikaw żvilupp fir-Ramla l-Ħamra.

Il-Ministru Pullicino ħareġ jiftaħar li kollox kien hemm normali.

Pero' issa kellhom jibilgħu kollox!

Is-Sibt li għadda l-ħabib tiegħi, l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando, qalli li se jagħmilli libell jekk nibqa' ngħid li l-partit Nazzjonalista kien favur il-proġett tar-Ramla l-Ħamra.

Jiena għamilt ir-riċerka tiegħi ħalli nara fejn instemgħet fil-media għax jiena ma nitkellimx bl-addoċċ u ma naqbadx u nakkuża bniedem jew nikkritikah jekk ma nkunx naf il-verita' tal-fatti, u sibt li fl-24 ta' Ġunju, James Debono f'intervista li għamel lill-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando - u safejn naf jien ma kienx hemm libelli għaliha u allura nimmaġina li aċċetta dan l-argument - ikkwotah li qal hekk:

"Nationalist backbencher Jeffrey Pullicino Orlando insists that the visual impact of 23 villas overlooking Ramla Bay will represent an improvement over the present Ulysses Lodge.".

Allura ma tistax tgħid li m'intix qed taqbel miegħu jekk tixtiequ dan il- proġett.

Imbagħad kompla jgħid hekk:

"During this meeting it emerged clearly that with the exception of a few swimming pools ..."

Issa qed isejħilhom "few" meta hawnhekk qed nitkellmu fuq 23 għal kull unit!

THE CHAIRMAN: Ippermettili, Onor. Galdes

ONOR.

RODERICK GALDES: Ma waqqaft lil ħadd u nispera li nibqa' għaddej bid- diskors.

THE CHAIRMAN: Ma tista' twaqqaf lil ħadd għax ħadd ma tkellem min-naħa l- oħra.

Point of order, l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Lill-Onor.

Galdes diġa' sfidajtu pubblikament li se nagħmillu jekk jgħid li jiena b'xi mod jew ieħor għidt dak li qed jallega li jiena għidt.

Se nerġa' niċċara dak li qara.

Inkun iblah, u tkun iblah int ukoll jekk tgħid li l-visual impact tal-proġett tar- Ramla l-Ħamra ma kienx se jkun aħjar milli qiegħed bħalissa.

Dak biss għidt.

Dak ma jfissirx li b'xi mod jew ieħor naqbel ma' l-iżvilupp fir- Ramla l-Ħamra.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, dan mhux point of order.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Oqgħod atent kfi tagħmel l- allegazzjonjiet fil-pubbliku.

THE CHAIRMAN: Ippermettili, Onor. Jeffrey Pullicino Orlando, ikollok ċans tispjega ruħek aħjar.

Ikompli l-Onor.

Galdes bid-iskors tiegħu.

ONOR.

RODERICK GALDES: X'qed ibeżżgħek milli tgħid li inti kont favur il- proġett tar-Ramla l-Ħamra?

Dan kien proġett li kienu jemmnu fih, imma issa allajbierek qed jibżgħu jgħidu li kienu jaqblu mal-proġett tar-Ramla l- Ħamra.

Inkompli naqra u ngħid x'qal l-Onor.

Pullicino Orlando.

"During this meeting it emerged clearly that with the exception of a few swimming pools the permit was to be issued only on disturbed land.",

- imbagħad sirna nafu li hemm art pubblika wkoll fiha –

"The plans shown to me by MEPA clearly show that the visual impact of the new project will represent an improvement on the present ..." .

X'tifhem bil-kelma "improvement" bil-Malti?

Ħa jkun aħjar, allura qed tgħid li qed taqbel miegħu wkoll.

Bir-rispett kollu, li kieku ma kienx għall- kunsill b'maġġoranza Laburista tax-Xagħra li bin-nuqqas ta' riżorsi li kellu qabbad perit privat u għamel ir-riċerka kollha meħtieġa, kieku kienu jibqgħu għaddejjin.

Dan juri l-insensittivita' ta' gvern Nazzjonalista li f'dawn l-aħħar snin ipprova jagħmel proġetti li jmorru kontra l-interess nazzjonali ta' pajjiżna.

Nixtieq nitkellem ukoll fuq il-MEPA u l-gabirjoli li qegħdin isiru bħalissa.

Pero' ma rridx naħli ħafna mill-minuti li fadalli fuq din l- organizzazzjoni għax 'il quddiem niddiskutu l-estimi tagħha fil-parlament u hemm ħafna xi ngħidu.

Il-poplu Malti u Għawdxi qed iħabbat wiċċu ma' ħafna problemi minħabba nuqqas ta' deċiżjonijiet.

U hawnhekk se nitkellem fuq il-kwestjoni ta' l-inċineratur tal-biċċerija.

Rajna li f'dawn l-aħħar snin ipprovaw jindirizzaw il-problemi li kellhom fil-biċċerija.

L- ewwelnett irrid ngħid li r-rapporti li ħarġu dwar il-maltrattament ta' l- annimali jwaħxuk u jkexkxuk.

Fl-2002 applikaw biex ibiddlu l-inċineratur tal-biċċerija għax kien hemm bżonn li dan jilħaq l-istandards ta' l-Unjoni Ewropea.

L-applikazzjoni quddiem il-MEPA ġiet approvata u beda l-proġett ta' dan l-inċineratur.

Sirna nafu li għalkemm kienu se jintnefqu Lm4 miljun, l-inċineratur ma kienx effiċjenti biżżejjed għall-ammont ta' skart li kien se jintefa' fih u allura l-ispiża totali kienet se tiswa lil pajjiżna Lm2 miljun jew iktar kull sena biex ikun jista' jopera.

Din id-deċiżjoni ma ħadnihiex aħna, imma ħadha gvern Nazzjonalista u min kellu fi ħdan id-dipartimenti tiegħu.

X'ġara?

Biex ikomplu jillapazzaw, meta l-permess kien jistipula li dan l-inċineratur suppost kellu jittratta l-iskart tal-biċċerija stess, qalu li l-iskart ta' l-isptar u l-iskart tossiku jintefa' hemmhekk ukoll mingħajr ma kkonsultaw lin-nies tal-Marsa, mingħajr ma ħarġu l-affarijiet b'mod pubbliku u kellu jkun f'dan il- parlament madwar sena ilu li nsiru nafu li hemm dan il-ħsieb.

Din hija l- konsultazzjoni pubblika li tagħmlu man-nies?!

U kellhom jonfqu Lm1 miljun oħra biex isolvu l-problema li ħolqu huma stess minn bwiet il-poplu Malti u Għawdxi.

Ir-realta' hi li l-gvern Nazzjonalista mhux qed jilqa' għal dawn il-problemi.

Qed jimxi b'management by crisis biex jipprova jiġġustifika l- iżbalji li jagħmel.

Aħna konna ilna ngħidulhom erba' snin biex jagħlqu l-inċineratur ta' l- isptar u fis-sena 2000 kienu wegħduna li se jagħlquh imma xorta baqa' għaddej.

Issa - għax riesqa l-elezzjoni - skond il-ġurnal "In-Nazzjon" l- inċineratur ta' l-isptar se jingħalaq fi żmien xahar.

Mingħajr ma kkonsultaw lin-nies tal-Marsa qegħdin jgħidu li l-iskart ta' l-isptar se jintefa' hemmhekk u la nafu x'miżuri se jittieħdu f'dak li għandu x'jaqsam mat-trasport ta' dan l-iskart, la nafu kif se jiġi pproċessat dan l-iskart f'post ieħor li huwa 'l bogħod minn fejn jiġi ġenerat.

Ma rridux ninsew li hawnhekk qed nitkellmu fuq skart tossiku fejn hemm il-kimika involuta.

Apparti minn hekk, għandek skart ieħor kimiku li ġej mill-industrija u n- nies tal-Marsa ma jafu b'xejn.

Illum informat li l-kunsill lokali beda proċeduri dwar dan.

U nemmen li dan il-każ se jibqa' għaddej anke ma' l- Unjoni Ewropea, għax nemmen li l-konsultazzjoni kellha ssir meta kienet għaddejja l-applikazzjoni għall-permess ta' żvilupp.

Mhux sew li nittrattaw lokalita' bħalma hija l-Marsa b'dan il-mod, kif ġara wkoll fil-każ ta' Wied il-Għajn.

Il-gvern ma jistax ma jikkonsultax man-nies jew jipprova jagħmel kollox baxx baxx mingħajr il-permessi meħtieġa jew saħansitra jagħti informazzjoni żbaljata.

Riċentement sar public hearing meta xahar ieħor se jibda jopera!

Dan huwa l-mod kif naġixxu ma' ċerta sezzjoni ta' nies mingħajr ma nagħtuhom iċ-ċans li jinvolvu ruħhom?!

Per eżempju, fil-Marsa teżisti faċilita' illegali fejn jittrattaw l-iskart u jisseparawh hemmhekk mingħajr lanqas biss indenjaw ruħhom japplikaw mal-MEPA.

Issa din l-awtorita' qiegħda fi ħdan dan il-ministeru stess u kieku forsi l-ministeru ta' l- infrastruttura ma japplikax għax ikun qabbiżilu l-Ministru Pullicino li joħroġlu l-permessi nifhimha, imma l-MEPA qiegħda fi ħdan il-ministeru ta' l-ambjent!

Kellha tkun l-oppożizzjoni li toħroġ dan il-każ fil-beraħ u lanqas enforcement order ma toħroġ.

Din hija xi ħaġa tal-waħx!

Imbagħad applikaw wara xi ħames ġimgħat.

Dan huwa l-mod dilettantesk ta' kif isiru l-affarijiet minn dan il-gvern, mingħajr konsultazzjoni ta' xejn.

Jiena nixtieq li l-ministru jagħtina xi informazzjoni dwar x'miżuri se jieħu biex ikun hemm trasport adegwat ħalli jilqa' għal din il-problema.

Sur President, nixtieq insemmi wkoll il-kwestjoni ta' l-annimali.

Wara li kellna deputat li ressaq petizzjoni ta' 40,000 ruħ, f'dan il-budget rajna xi ħaġa.

Kien twaqqaf l-animal response team u l-animal ambulance li sfortunatament ftit li xejn ħadmet għax wara ftit sirna nafu li kellhom iwaqqfu l-proġett għax ma sabux is-sostenn kollu meħtieġ, mhux għax ma ngħatawx għajnuna mill-ministeru imma għax ma kienx hemmx faċilitajiet.

Aħna ilna ngħidulhom li għandna bżonn santwarju ta' l-annimali biex dawn ikunu jistgħu joperaw u jiena ngħid li hija ħasra li qed nittrattaw lil dan is-settur b'dan il-mod.

Fis-sena 2002 il-Viċi President tal-Parlament Ewropew kien bagħat ittra – u iktar tard nitlob il-permess tal-Kumitat biex inpoġġi dawn id-dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra – lill-prim ministru ta' dak iż-żmien, Eddie Fenech Adami, fejn kien qallu li l- Parlament Ewropew kien qiegħed inondat minn ilmenti li qed jirċievi mingħand nies li għandhom għal qalbhom l-animal welfare f'Malta, li qegħdin isostnu li mhux qed issir konsultazzjoni biżżejjed u li l-gvern Malti mhux qed jindirizza dawn il-problemi.

Ftit tal-ġranet wara l-prim ministru ta' dak iż-żmien kitiblu lura u wegħdu li jindirizza din il-problema billi jwaqqaf l-animal welfare council.

Huwa veru li twaqqaf dan il-kunsill imma ħallejtuh jispiċċa!

Dħaktu bin- nies meta dan suppost kellu jiffunzjona, qegħedtu erbgħa minn nies li ovvjament ma nafx x'konsultazzjoni għamiltu ma' l-għaqdiet biex imbagħad dan l-animal welfare council sfaxxa wara ftit!

In-nies li kien hemm appuntati f'dan il-bord qalu li dan l-animal welfare council spiċċa għax ma sabux l-appoġġ meħtieġ.

Quddiemi għandi l-karti kollha li juru l- falliment totali li kien hawn f'dan il-qasam.

Issa llum għax ninsabu lejliet elezzjoni u fi ftit xhur oħra jkun hemm il-verdett tal-poplu, qegħdin jgħidu li se jagħtuhom Lm150,000 u qed jerġgħu jirriċiklaw l-istess proposta li qalu li aħna ħadniehilhom, li jagħmlu s-santwarju nazzjonali f'Ta' Qali.

Ilkom dawn is-snin kollha!

Fl-2002 il-prim ministru ta' dak iż- żmien, illum President ta' Malta, kien diġa' jaf bil-problemi ta' pajjiżna.

Fl-1998 Gvern Laburista fit-Ta' Qali action plan kien diġa' identifika sit biex ikun hemm dan is-santwarju nazzjonali ta' l-annimali ħalli jiġu indirizzati l-problemi akuti li hemm f'dan il-qasam.

Imma baqa' ma sar xejn.

Ir-realta' hi li meta titkellem ma' l-għaqdiet jgħidulek li daħku bihom.

Issa ġejja l-elezzjoni u qed iwegħduhom li se jagħtuhom xi ħaġa tal-flus biex itaffu mill-ispejjeż.

Jiena naf li hemm nies li rriduċew id-djar tagħhom bħala clinics, qegħdin jipprovaw jagħtu servizz lill-pajjiż u ma jistgħux jsibu l-appoġġ meħtieġ.

Ħaġa impressjonanti hi li meta kien hemm din l-ammissjoni min-naħa tal-Prim Ministru fil-budget speech, ċempluli diversi għaqdiet ta' l-annimali u qaluli li lanqas biss ikkonsultaw magħhom kif se jitqassmu dawn il-fondi.

U l-informazzjoni li għandi hi li din il- ġimgħa qabadhom paniku, għax il-ministeru beda jċempel lill-għaqdiet li ħassewhom li ġew injorati biex jipprova jikkonsulta magħhom.

Dan kollu jindika biċ-ċar li dan huwa budget ta' opportuniżmu politiku, tal-ftit wisq u tard wisq, kif sejjaħnielu aħna.

Sur President, nixtieq nerġa' nsemmi l-kwestjoni ta' l-iskart.

Fil- budgets ta' dawn l-aħħar snin dejjem intqal li se tibqa' għaddejja r- riabilitazzjoni tal-Magħtab.

Issa ma rridux ninsew li għandna wkoll numru ta' infringements relatati mal-qasam ta' l-iskart, inkluż fuq il- landfills.

Per eżempju, dwar l-impjanti tar-riċiklaġġ, fejn il-gvern jidher li qed jaqbel magħna, li fuq bażi reġjonali hemm bżonn li jkollna numru ta' impjanti, nafux x'hemm ippjanat.

Issa qed jgħid li se jlesti Wied il- Għajn?

X'se jiġri wara hemm?

Fejn se jsiru l-impjanti?

Għalhekk hemm bżonn li niddiskutu flimkien ħalli naraw x'nistgħu nagħmlu u kif nistgħu nsolvu din il-problema.

F'diversi budgets saru ħafna wegħdiet fuq l-impjanti tat-tisfija tad- drenaġġ li sal-lum għadhom mhux lesti.

Dwar il-kwestjoni tar-regolamenti tal-bini issa se jippruvaw jagħmlu xi ħaġa, lejliet l-elezzjoni.

Kienu qalulna li l-eco tax se tkun taxxa ġusta li tindirizza l-problemi ambjentali ta' pajjiżna.

Imbagħad ikollok uffiċjal pubbliku fil-ministeru stess li jgħid l-iktar ħaġa tad-daħk f'dan il-pajjiż hi li m'hemm ħadd li jrid il-patroċinju ta' din it-taxxa.

Morru staqsu lill-importaturi u distributuri ħalli jgħidulkom it-taħwid li hemm bejn il-MEPA u d- dipartiment tal-VAT fuq il-patroċinju ta' din it-taxxa.

Illum tafu li ħloqtu sistema ta' taxxa li m'hijiex qiegħda treġi u mhux qed tħalli l- effett meħtieġ f'dak li għandu x'jaqsam mad-deċiżjonijiet ambjentali li hemm bżonn jittieħdu għax din hija sempliċement taxxa li tittieħed mill- bwiet tan-nies għall-kontribuzzjoni tal-pajjiż.

Kieku qalulna li, per eżempju, il-flus mill-eco tax se jmorru għat-tali proġett, nifhimha, imma ma qalulna xejn għax din kienet taxxa ekonomika bħall-oħrajn biex sempliċement il-ministru tal-finanzi jkun jista' jimla l-kaxxa ta' Malta.

F'budgets oħrajn qalulna li se jieħdu deċiżjoni dwar ir-reklamazzjoni ta' l- art mill-baħar, imma llum ma nafux x'se jiġri.

Qalulna li fl-2006 kellu jitlesta l-bini tal-waste transfer station.

Imma sal-lum għadna lura.

Fil- budget ta' l-2006 qalulna li kellha tittieħed deċiżjoni dwar il-wind farms fil-baħar.

Imma llum m'għandna xejn.

Fl-2005 kellhom jitlestew 26 marine protected area.

Matul dawn it-tliet snin saru tnejn biss, waħda f'Irdum Majjiesa u l-oħra fid-Dwejra.

Imisskom tistħu!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Pullicino, on a point of order.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nixtieq li l-Onor.

Galdes jgħidli minn fejn sabha din.

THE CHAIRMAN: Dan mhux point of order.

Jekk trid tagħmel point of information trid il-permess ta' l-Onor.

Galdes.

ONOR.

RODERICK GALDES: Jiena nsostni li fil-budget speech ta' l-2005 qalulna li kellhom jitlestew 26 marine protected area.

Aqra l-budget speech u tkun taf minn fejn ġibtha.

(Interruzzjonijiet) Hekk kien hemm imniżżel, 26 marine protected area.

(Interruzzjonijiet) Hekk kienet.

(Interruzzjonijiet) Mela allura kien hemm żball.

Bejn l-1996 u l-1998 gvern Laburista kien beda r-reviżjoni tal-pjan ta' struttura, imbagħad telgħu huma u waqaf kollox.

Wara numru ta' snin, reġa' beda daqsxejn xogħol u sa sentejn ilu kienu jiltaqgħu biex jipprovaw ifasslu pjan ta' struttura ġdid u mbagħad faqqgħet il-kwestjoni tad- development extension.

Ma stennewx li dan il-pjan jitlesta ħalli naraw xi jkun l-istocktaking ta' l-ippjanar f'Malta.

Dehrilhom li għax issa waslet l-elezzjoni, jipprovaw jieħdu deċiżjoni ħalli jaqdu erbgħa ħbieb tal-ħbieb u jkunu jistgħu jwettqu ż-żoni ta' l-iżvilupp.

U llum nafu li din il- kwestjoni għadha on hold jew inkella għadna ma nafux x'se jiġri.

Din hija r-realta' kif qegħdin isostnu l-ambjent ta' pajjiżna.

Gvern li jwiegħed ħafna imma ma jwettaqx.

Pero' jkolli ngħid li ma nafux x'inhu l-pjan tal- gvern dwar kif se jilqa' għall-problemi ambjentali issa li deherlu li ma jistenniex ir-reviżjon tal-pjan ta' struttura u ħa deċiżjoni rampanti li jżid iż-żoni ta' żvilupp madwar Malta kollha u llum il-ġurnata ma nafux x'effett se tħalli din id-deċiżjoni.

Allura fi tmien snin jew disa' snin - ħalli ma ngħidx 20 sena kemm ilhom fil-gvern - ma kellhomx jagħmlu reviżjoni ta' dan il-pjan?!

To be fair, dan il-pjan issa ilu hemm għal żmien twil u hemm ħafna policies li m'għadhomx reali għal-lum.

Il-gvern deherlu li minflok il-policies tal-pjan ta' struttura jagħmel policies oħrajn bħal, per eżempju, dwar parking, proġetti nazzjonali, development boundaries u ma jimxix mal-funzjoni ewlenija ta' dan il-pjan.

U jekk dan il-pjan kellu funzjoni li jikkontrolla l-iżvilupp, allura ċertament ikolli ngħid li ma rnexxielux iwettaqha.

Għax jekk il-gvern jiġi hawn fil-parlament jgħidilna li hemm bżonn inżidu l-art għall-iżvilupp biex naġġustaw dawk l-inġustizzji li saru fis-snin tmenin, ikolli ngħid li l-iskop ewlieni ta' dan il-pjan spiċċa fix- xejn u llum ma ġiex rivedut.

Il-ministru ma jistax jgħidilna li sar għax nafu li ma sarx.

Allura meta se jsir?

Forsi jgħidulna li se jsir wara l- elezzjoni.

Issa ħalli nitkellem fuq l-emissions trading scheme li hija kwestjoni taħraq ħafna.

Jiena diġa' ddikjarajt li aħna naqblu li l-kwestjoni ta' l- emissions trading scheme f'Malta hija vulnerabbli.

Aħna pajjiż li se jkun milqut ħafna mill-bdil tal-klima u l-impatt tal-bdil tal-klima jista' jħalli spejjeż enormi fuq pajjiżna biex nadattaw għas-sitwazzjoni li jkollna bżonn dak iż-żmien.

U allura jekk qed naqblu bħala żewġ partiti, jiena naħseb li għandna nippreżentaw allokazzjoni bħala pjan skond in- normi tagħna ma' l-Unjoni Ewropea ħalli ngħidulhom il-bżonnijiet ta' l- enerġija f'Malta.

L-ewwel wieħed tressaq u ħadem imma t-tieni wieħed ma ġiex aċċettat mill- Unjoni Ewropea.

Pero` l-Unjoni Ewropea kellha l-ardir li tgħid li kellna nnaqqsu 30% tal-bżonnijiet ta' l-enerġija f'pajjiżna.

Issa aħna rridu nnaqqsu 30% tas-CO2 emissions fl-arja f'mument fejn qed nippjanaw li jkollna proġetti kbar, bħal SmartCity u l-Isptar Mater Dei fejn irridu nissupplixxu l-affarijiet kollha meħtieġa biex inkunu nistgħu ntejbu l- ekonomija ta' pajjiżna.

Naf li l-gvern irribatta bir-risposti tiegħu, pero` din il-ġimgħa sirt naf li kellna ċans li ndaħħlu lill-Kummissjoni Ewropea fil-qorti fuq kwestjoni bħal din ħalli nsemmgħu leħinna u l-gvern tilef dan iċ-ċans għax sempliċement jew raqad fuqha jew inkella kellu ħsebijiet ulterjuri.

Dan juri dgħjufija min-naħa tal-gvern u juri li l-gvern huwa lest li jaċċetta kollox u mhux lest li jsemma' leħnu fuq ħteġijiet nazzjonali li se jirrigwardaw lil pajjiżna fis-snin li ġejjin.

Dan tafu xi jfisser?

Ifisser li l-gvern għandu żewġ alternattivi oħrajn.

Jew li jaċċetta l-allokazzjonijiet li qed tallokalu l-Unjoni Ewropea jew inkella jara kif se jibda jnaqqas l-emissions li għandu mill-power stations jew inkella jitfa' piż enormi fuq l-ekonomija tal-pajjiż.

Is-sitwazzjoni se twassal biex fis-snin li ġejjin Malta jkollha toħroġ mill-but miljuni kbar ta' liri biex intaffu din il-problema.

Sal-lum ma nafux x'inhu l-pjan tal-gvern, wara li l-Unjoni Ewropea ħadet id-deċiżjoni li mhux se taċċetta t-talbiet tal-gvern Malti.

Imma minflok li l-gvern daħal il-qorti u għamel ħoss fl-Unjoni Ewropea ħalli jgħidilhom li Malta għandha kwestjoni vulnerabbli, bħalma għamilna fil-każ ta' l-immigration fejn iż-żewġ partiti konna vuċi waħda, deherlu li għandu jibqa' għaddej u lanqas biss iressaq il- Kummissjoni fil-qorti.

Kien hemm min qalli li din tkun għalxejn, imma għallinqas nuri li Malta mhux se toqgħod għal kollox.

Issa jiena nistenna li llum il-gvern jgħidilna x'se jkun il-pjan tiegħu biex jilqa' għal din il- problema u x'miżuri se jittieħdu biex il-gvern jevita li jkollu jħallas miljuni kbar ta' liri li wara kollox se jkollu joħroġhom il-poplu Malti u Għawdxi fis-snin li ġejjin.

Jien għad għandi ħafna affarijiet x'insemmi, pero` se nsemmi żgħir dwar dak li qed isir bħalissa fil-MEPA.

Peress li riesqa l-elezzjoni qed naraw manuvri li m'hemmx mod kif tiddeskrivihom ħlief li tgħid li huma pastażati.

U dan jidher ukoll fil-mod kif qed jiġu ttrattati ċerti ħaddiema fejn jidħlu l-promozzjonijiet.

Riċentement ingħataw promozzjonijiet lil nies li m'għandhomx livell professjonali li jitilgħu 'l fuq, mentri nies li ilhom jaħdmu jew inkella jirsistu fl-universita` biex jinvestu fil-karriera professjonali tagħhom baqgħu fi stat tad-daħk.

(Interruzzjonijiet) Jaħarbulek tant affarijiet lilek!

Meta jien dħalt fil- parlament u kont għadni nibda bħala politiku, il-Ministru Pullicino kien akkużani b'konflitt ta' interess.

Illum il-konflitt ta' interess qiegħed ma' wiċċu u lanqas għandu rieda jwieġeb għall-affarijiet u għall-abbużi li għaddejjin bħalissa.

Sur President, jiena jkolli ngħid li m'hemmx direzzjoni f'dan il-pajjiż f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent.

Il-gvern mhux qed juri rieda li jsolvi l-problemi akuti li għandu pajjiżna u jekk se nibqgħu sejrin hekk il- medja ta' infringements fl-Unjoni Ewropea kull xahar u nofs li kellna f'pajjiżna f'dawn l-aħħar tliet snin se tkompli tiżdied.

Il-gvern mhux veru qed jindirizza l-ħteġijiet tal-poplu Malti li hemm bżonn li jittieħdu in konsiderazzjoni bħalissa.

Se nagħlaq billi nsemmi punt biex nuri kemm dan kien budget ta' konvenjenza politika.

Se nirriferi għall-inċentivi li se jagħti l-gvern fuq il- gallariji ta' l-injam.

Din hija xi ħaġa pożittiva u naqbel magħha u hemm bżonn li nkomplu nagħmlu inċentivi bħal dawn.

Qabel il-gvern kien ħabbar li din l-iskema se toħroġ għal tliet lokalitajiet biss, pero` għax dan huwa l- aħħar budget ta' qabel l-elezzjoni il-gvern deherlu li kellu joħroġha għal Malta kollha.

Din hija xi ħaġa tajba pero` kont nistenna li għallinqas jagħtina indikazzjoni kemm se tiswa jew inkella minn fejn ġejjin il-fondi għal din l-iskema.

F'risposta għal mistoqsija parlamentari li tani l-bieraħ qalilna biċ-ċar li hemm Lm60,000 ivvotati.

Dan ifisser li se jsiru medja ta' bejn 10 u 14-il gallarija f'kull lokalita`.

Issa l-gvern għadu kemm ħabbar li kien hemm eluf ta' Maltin li kienu interessati li jibbenefikaw minn din l-iskema u qalilna li l-ministeru tal- finanzi lest li jalloka dawn il-fondi.

Mela ħalli ngħidu li dan il- proċess idum madwar tmien xhur jew disa' xhur.

Allura din mhux se jwettaqha l-gvern għax jaf li jista' jkun hemm gvern ieħor ukoll.

Issa jien ikolli ngħid li trid tkun immorali li twiegħed affarijiet li ma tistax twettaqhom.

Imma kemm hija akbar li tgħid li l-MEPA hija awtonoma u mbagħad tibgħat ittra lin-nies ta' Tas-Sliema fejn tinformahom li hemm din l-iskema u l-gvern lest li jagħti l-assistenza kollha meħtieġa permezz tal- ministeru.

Allura jkolli ngħid li din hija konvenjenza politika.

Dan huwa konflitt ta' interess għax suppost li l-MEPA hija awtonoma, imma l-Ministru Pullicino jibgħat minn flus il-poplu Malti ittri - din se nqegħidha fuq il-mejda tal- Kamra biex ma jgħidux li qed nigdeb - bil-letterhead tal-ministeru biex javża lir-residenti ta' Tas-Sliema biss.

Jiena Ħal Qormi ngħix, imma ma rċevejthiex.

X'differenza hemm bejn in-nies ta' Ħal Qormi u n-nies ta' Tas- Sliema?!

Għax Tas-Sliema huwa d-distrett tiegħu.

F'din l-ittra li ġiet quddiemi b'kumbinazzjoni, il-Ministru Pullicino avżahom li hemm assistenza fil-ministeru biex min ikun jixtieq xi informazzjoni jew inkella għajnuna jkun jista' jiġi kkuntattjat.

Dik hija l-konvenjenza politika u turi biċ- ċar li dan il-gvern m'għandux rieda politika biex jindirizza l-problemi ambjentali.

Dan il-budget huwa sempliċement riċiklaġġ ta' proposti li ilna nisimgħu bihom għal dawn l-aħħar snin u mhux qed jgħidulna x'inhu l-pjan ambjentali kif għamel il-partit Laburista fejn għidna li lesti nwettqu ċerti proposti li huma essenzjali għal pajjiżna.

Qabel nagħlaq nitlob il-permess biex inqiegħed xi dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

RODERICK GALDES: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l- Ambjent fil-5 ta' Ottubru 2007 b'riferenza għall-iskema għall- manutenzjoni jew tibdil ta' gallariji ta' l-injam;

Kopja ta' ittra li Mr Gerard Onesta, Viċi President tal-Parlament Ewropew bagħat lill-Prim Ministru ta' Malta f'Mejju 2003 u t-tweġiba tal-Prim Ministru ta' Malta fis-27 ta' Mejju 2002;

Kopja ta' l-Avviż Legali Nru. 251 ta' l-2007 – Regolamenti ta' l-2007 li jistabbilixxu "Il-Majjistral, Park ta' Natura u Storja"; u

Lista ta' deċiżjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea b'riferenza għal infringements ta' liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Joseph Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Sur President, jien ħadt gost nisma' lill-kollega tiegħi jitkellem u l-aħħar kelma tiegħu kienet fuq ir-riċiklaġġ tal- wegħdiet.

Jien se naqra - ħalli ma jgħidulix li mhux veru - mid-diskors tal-budget tas-sena l-oħra u mid-diskors tal-budget ta' din is-sena.

Waħda mill-wegħdiet riċiklati hija din:

"Pajjiżna hu magħruf għal kilometri sħaħ ta' swar u fortifikazzjonijiet b'madwar 25 kilometru li jdawru t-tlett ibliet, il- Belt u l-Furjana, l-Imdina u ċ-Ċittadella ta' Għawdex".

Din kienet f'paġna 63 tal-budget tas-sena l-oħra.

Issa f'paġna 60 tal- budget ta' din is-sena nsibu hekk:

"Pajjiżna huwa magħruf għal kilometri sħaħ ta' fortifikazzjonijiet, b'madwar 25 kilometru li prinċipalment idawru t-tlett ibliet, il- Kottonera, il-Belt, il-Furjana u l-Imdina.".

Dan m'huwiex biżżejjed.

Il-kollega tiegħi semma wkoll l-animal welfare.

Huwa interessanti ħafna li naraw x'għidtu s-sena l-oħra u x'għamiltu.

Per eżempju, f'paġna 66 tad-diskors tal-budget tas-sena l-oħra hemm li -

"Il-gvern qed jaħdem biex iwaqqaf fondazzjoni għall-ħarsien ta' l- annimali.

L-iskop ta' din il-fondazzjoni jinkludi t-tmexxija ta' ċentru nazzjonali għall-ħarsien ta' l-annimali li se jwaqqaf il-gvern.

Dan iċ-ċentru se jkun jiġbor fih għadd ta' faċilitajiet moderni li jinkludu after care clinic u boarding kennels.

Għal dan il-għan il- gvern qed jivvota Lm60,000 sabiex fl-2007 jinbeda x-xogħol fuq dan iċ- ċentru.".

Din is-sena qalulna li l-Prim Ministru ltaqa' ma' l-għaqdiet tal- volontarjat.

Fil-fatt f'paġna 62 tad-diskors tal-budget ta' din is-sena nsibu hekk:

"Matul din is-sena kelli l-okkażjoni li niltaqa' ma' numru ta' voluntiera li jaħdmu fil-qasam tal-ħarsien ta' l-annimali.

Irrid nirringrazzjahom ..."

- u hawn ningħaqad miegħu –

"... għax-xogħol volontarju li jagħmlu b'tant dedikazzjoni u impenn.

Hawnhekk nixtieq inħabbar li qed nivvotaw Lm150,000 biex ngħinu lill- għaqdiet volontarji f'pajjiżna fit-tmexxija ta' faċilitajiet biex jinżammu l-annimali abbandunati.

Flimkien ma' l-NGOs se nkunu qed nimplimentaw ukoll inizjattiva li tikkontrolla l-ammont ta' annimali abbandunati fit-toroq tagħna.".

Bil-pulit din tfisser li l-gvern se jieħu ħsieb dawk l-annimali li jkunu qed jiġru barra billi jikkastrahom.

Jien ma niddejjaq ngħid xejn li daqskemm ma nixtieqx niġi kkastrat jien, lanqas nixtieq li l-annimali jiġu kkastrati.

Issa ma nafx jekk hawnx xi ħaddieħor li jkun jixtieq mod ieħor.

U d-diskors ikompli hekk:

"Issa li ġie approvat il-permess se jinbeda wkoll ix-xogħol fuq iċ- ċentru f'Ta' Qali li se jkun qed jiġbor fih għadd ta' faċilitajiet moderni għall-annimali, li jinkludu after care clinic u boarding kennels.".

Fuq Marsaxlokk qalu li se jsebbħu l-promenade u jagħtuh ambjent turistiku u tradizzjonali.

Din il-wegħda saret kemm fil-budget tas-sena li għaddiet u kif ukoll fil-budget ta' din is-sena.

Jien naqbel mar-riċiklaġġ imma mhux mar-riċiklaġġ tal-wegħdiet!

Dan ifakkarni fiż-żmien qabel is-sebgħinijiet meta f'budget wara l-ieħor kienet issir il-wegħda li se jitla' t-Teatru Rjal.

Riċentement kien intqal li t-Teatru Rjal kien se jsir parlament b'car park taħt ħalli jilqa' l-kwantita` ta' karozzi li jidħlu l-Belt.

Fl- istess waqt li – u dan juri l-ħela – kienu qed jagħmlu dak il-proġett li għall-konsulenzi tiegħu ħallsu, jekk niftakar tajjeb, ftit inqas minn Lm0.5 miljun, min-naħa l-oħra kien qiegħed isir proġett ieħor biex fil-Belt Valletta jitnaqqsu l-emissions u issa ddaħħlet is-sistema ta' kemm jistgħu jidħlu karozzi u jekk jidħlu u jdumu iktar minn ċertu ħin iħallsu.

Jekk wieħed jidħol il-Belt u ma jdumx iktar minn nofs siegħa ma jħallasx.

Apparti l-kwestjoni ta' nies li qed igergru li qed jirċievu l-kontijiet żbaljati, x'inhu l-effett ta' din is-sistema?

Hawnhekk se nikkwota persuna, Mrs Cremona, li hija magħrufa u akkanita fil- qasam ta' l-ambjent u dan tagħmlu b'mod volontarju - l-istess bħalma huma l- NGOs ta' l-annimali – fejn qalet li b'din is-sistema flok naqsu l- emissions ġewwa l-Belt żdiedu għax fejn qabel kienu jidħlu l-karozzi fis- 7.30 a.m. u fit-8.00 a.m. u jibqgħu pparkjati hemmhekk ġurnata, illum jidħlu ħafna karozzi għal dik in-nofs siegħa, ma jkunux weqfin, anzi jkunu mgħaġġlin - l-opinjoni tagħha qiegħed ngħid, imma jiena ġieli osservajtha wkoll din il-ħaġa - u l-għadd ta' karozzi li jkunu deħlin il-Belt minn Old Bakery Street u jgħaddu min-naħat l-oħra jibqgħu mexjin bil-makni mqabbdin, qegħdin jidħlu iżjed karozzi u allura l-emissions qed jiżdiedu.

Mela f'dan il-każ ir-riżultat qed ikun bil-maqlub.

Jekk qabel konna qed naħsbu biex ikun hemm iktar opportunita' li jonqsu l-emissions – u jien ngħid li m'għandhomx jonqsu biss fil-Belt - min-naħa l-oħra ir-riżultat ta' dak li sar huwa negattiv.

Jien nieħu gost li jerġa' jissemma li għandna nieħdu ħsieb li l-karozzi ma jkollhomx emissions.

Forsi l-unika ħaġa tajba li saret, imma li l-prezz huwa eżorbitanti għal ħafna nies, huma dawk il- karozzi li qishom il-golf carts, li jiġru madwar il-Belt biex iwasslu lin- nies minn post għall-ieħor.

Sur President, sar il-parking madwar is-swar barra l-Bombi, u l-vann li jidħol ġewwa l-Belt iwassal lin-nies sa ħdejn it-teatru l-imwaqqa'.

Għal ħafna nies li jkunu deħlin ix-xogħol huwa inkonvenjenti għalihom li jieqfu hemmhekk u mbagħad iridu jinfirxu ma' postijiet oħra.

Ilni ngħidha żmien u jien niddejjaq insemmi biss dak li ma sarx, imma nħobb ngħid dak li għandu jsir.

Jekk aħna verament irridu nirranġaw il-kwestjoni li l-karozzi ġewwa l-Belt jonqsu u jkun hemm inqas emissions u inqas traffiku, allura trid tissostitwixxi l-mezz tat-trasport b'wieħed verament effiċjenti.

Jekk jien irrid immur għand il-Ministru Pullicino ħdejn id-dwana ma nistax nieqaf ħdejn it-teatru l-imwaqqa' u ninżel hemm isfel.

Hemm il-karozza tal-linja 158 li ddur mal-Belt u ġġorr ħafna turisti li jiġu mal-cruise liners.

X'inhu l-effett ta' din is-sistema?

Li dawn in-nies qed ikollhom trasport.

Allura jekk verament trid tagħmel transport, ma tistax tagħmel sistema għaċ-ċentru tal-Belt?

Jiena semmejt karozzi elettriċi li rajt fil-belt ta' Reggio Emilia - u ma rridx nagħtih il-benefiċċju li jaħseb u jippampalunja li qed insemmiha għalih - bl-isem ta' Pollicino tat-tip FIAT.

Kieku jkun hemm trasport pubbliku effiċjenti jiena nkun l-ewwel wieħed li nużah għax it-trasport pubbliku effettivament iħaffef l-affarijiet.

Imma s-sistema minbarra li hija staggered, biċċa 'l hawn u biċċa 'l hemm u naslu sat-tarf – jien ngħid politikament - domna ma daħħalnieha u qed nieħdu ċertu żmien.

Issa qed ngħidu li ħlas isir jekk inti tipparkja f'ċertu post. Mela minn naħa waħda free u min-naħa l-oħra bil-ħlas.

L-affarijiet iridu jkunu netti u rridu nagħtu inċentiv lin-nies biex jużaw dak il-mezz ta' trasport pubbliku li jkun friendly għall-environment, li bih il-persuna tkun tista' tinqeda u minħabba l-konkorrenza – fis-sens li jkun hemm ammont ta' nies li jużaw dak il-mezz ta' trasport - il-prezz ikun jista' jinżamm baxx.

L-ammont ta' nies li jużawh jagħmlu ekonomikament vijabbli.

Xejn m'huwa b'xejn, veru, imma jekk tagħmlu economically viable minħabba l-konkorrenza ta' ħafna tasal għal dak il-prinċipju li żmien ilu kont għidt fil-partit Laburista: Il-ftit mingħand il-ħafna.

Meta għandek il-ftit mingħand il-ħafna, tinġabar kwantita` u jkun ta' benefiċċju għal kulħadd.

U allura dawn il- problemi jistgħu jissolvew.

Jien nemmen li għandu jkun hemm rethinking u readjustment għax xejn ma jitwieled perfett mill-bidu u ma nkunu qed nagħmlu xejn ħażin jekk nirranġaw xi ħaġa wara.

Sur President, waħda mill-affarijiet li ssemiet f'dan il-budget speech hija l-kwestjoni ta' l-inċineratur li se jsir fil-biċċerija, jiġifieri f'parti 'l barra mill-Marsa.

Forsi tgħiduli: Intom mhux imdorrijin bid- duħħan fil-Marsa?!

Jien niftakar lil Dr Zammit Dimech jistedinna l-Marsa - jien ma mortx - biex nagħmlu speċi ta' dimostrazzjoni meta kien se jitneħħa l-faħam għax konna se nkunu aħjar.

Fl-1987 meta kien ġie Piccoli kellha tingħalaq il-power station tal-Marsa għax kienet se tiġi waħda state of the art f'Delimara.

Kellha tkun state of the art imma r-riżultat hu li hija defiċjenti mhux ħażin.

Għalhekk meta nisma' l-kliem "state of the art" nieħu qatgħa għax imbagħad stenna li jgħidulek: Imma state of the art skond dak iż-żmien għax l-arti tinbidel, tiżviluppa, imbagħad f'daqqa waħda nsibu li dak li konna naħsbu li hu tant artistiku m'għadux daqshekk apprezzabbli.

Rigward il-kwestjoni tad-dħaħen ilna nisimgħu li jridu jispiċċaw biex ikollna ambjent iktar nadif.

Issa nafu li bid-dħaħen li hemm anke tal- combustible li jintuża, forsi d-duħħan ma tarahx dejjem iswed, kultant jitla' abjad - bħalma jiġri meta jitla' papa ġdid - imma l-particles li hemm fl-arja li tkun tiela' mill-ġeneratur hija ħażina.

Din il-kwestjoni ta' l-inċineratur qed tinkwetani mill-aspett li semma l-Prim Ministru hawnhekk.

M'iniex qed nitkellem għalija għax jiena ilni vegeterian mill- 1986 u allura dak li jinqatel fil-biċċerija ma jgħoddx għalija.

Pero` ma naħsibx li tagħmel sens li tneħħi inċineratur mill-isptar u f'dan l- inċineratur tal-biċċerija jinħarqu affarijiet li kienu jinħarqu fl-isptar u jinħaraq fih ukoll skart ta' l-industrija tal-kimika.

Il-problema hija li dan l-inċineratur ġie ikbar milli hemm bżonn għax bħas-soltu naraw kbir - apparti l-kwestjoni ta' l-impatt negattiv enormi fuq l-ambjent tan-nies li joqogħdu fl-inħawi għax jien informat li l-impjant li hemm għandu overcapacity - u allura biex issa nagħmluh viable minbarra li se jintuża għax-xogħol tal-biċċerija, se naħarqu fih ukoll l-affarijiet ta' l-isptar u ta' l-industrija kimika.

Naħseb li m'huwiex għaqli għax fejn se jkollok il- laħam għall-konsum u fejn se jkollok id-demm ta' l-annimali li nqatlu tidħol il-possibbilta` ta' tniġġis minn elementi oħrajn.

Riċentement ġewwa l-Ingilterra kien hemm tniġġis ta' annimali li kienu bi kwiethom qegħdin jirgħu mil-laboratorju li kien qiegħed jiġġieled proprju kontra l-mard u l-viruses li suppost dawk l-annimali jkunu ħelsin minnhom.

Ma tagħmilx sens li tieħu affarijiet minn sptar u tpoġġihom anke fil- viċinanza tal-laħam maqtul.

Din hija ġennata għax il-possibbilta` ta' infezzjoni hija kbira.

Illum saħansitra qed isibu – u dan ma jiġrix f'Malta biss - li ħafna nies li jidħlu l-isptar jimirdu minħabba l-ambjent ta' l-isptar.

Issa li jkollok affarijiet imniġġsin li jitneħħew mill- isptar – għax dawn mhux se jeħduhom irmid għax kieku m'għandhomx għalfejn jeħduhom fl-inċineratur – u teħodhom fil-biċċerija, se żżid il- possibbilta' li l-bacteria timxi minn oġġett għall-ieħor.

Hawn tobba u nurses li ħadu l-virus ta' l-AIDS u tal-hepatitis meta kienu ultra attenti biex ifejqu u biex jevitaw l-infezzjoni.

Aħseb u ara meta jkollok il- laħam mikxuf bid-demm ħiereġ minnu jew bid-demm espost u fl-istess radius tieħu affarijiet li ġejjin mill-mard jew skart kimiku!

Meta jkollok affarijiet kimiċi li qed jinħarqu veru li jitla' d-duħħan, imma d-duħħan se jkun fih affarijiet kimiċi li jistgħu jkunu noċivi għax joqogħdu fuq l- oġġett.

Kif joqogħdu fuq l-oġġett?

Għax dak li jkun hemm fl-arja se jiddepożita x'imkien.

Kull wieħed minna għandu par imniffsejn u kultant meta jmur id-dar jinduna kemm tħammġu mill-ambjent ta' madwaru.

Allura l-laħam li jkun hemm ma jistax jitħammeġ minn affarijiet li jkun hemm fl-arja?

Il-preokkupazzjoni tiegħi hi li jekk se tieħu affarijiet li huma kimiċi jista' jkollok - mhux infezzjoni issa qed ngħid – elementi li jmissu ma' l-oġġett li jistgħu jikkawżaw il-cancer.

Dan għax il-fumes ikunu volatile minħabba s-sħana, imma mbagħad meta jinżlu għat-temperatura normali, dawn se jsiru particulates.

Nisimgħu tant li anke farka asbestos tista' tagħmillek il- ħsara, allura x'garanzija se jkun hemm li dawn l-affarijiet li se jinħarqu, speċjalment il-kimika, mhux se jikkawżaw tniġġis?!

Irridu nifhmu li meta tgħid li l-inċineratur tal-biċċerija se jintuża anke għall-iskart ta' l- industrija kimika, tkun qed tesponi ruħek għal periklu ta' saħħa.

Sur President, jien naqra fuq ħafna affarijiet, fosthom fuq ir- reliġjonijiet.

Fir-reliġjon Lhudija, dawk li huma osservanti, saħansitra lanqas isajru affarijiet ta' ħalib f'borom li jintużaw għal-laħam, jiġifieri għal-laħam jużaw borom għalih u għall-prodotti tal-ħalib jużaw borom oħra.

Ġewwa pajjiżna jkollna każijiet fejn – u jista' jkun li llum quddiem il-Maġistrat Padovani Grima hemm każijiet bħal dawn – xi ħadd idaħħal lil xi wieħed tal-grocer il-qorti jekk fil-fridge ikollu affarijiet bid-demm għax jibża' mill-kontaminazzjoni.

Issa ma nistgħux ngħidu li n- nar jaħraq kollox għax mhux veru.

In-nar jista' jaħraq ċerti affarijiet imma jista' wkoll ipoġġi fil-post il-preokkupazzjoni kbira li qed insemmi.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Mario Galea, li qiegħed fil-qasam tal-mediċina jaf x'attenzjoni tingħata meta jwarrbu xi ħaġa minħabba infezzjonijiet li jistgħu jgħaddu minn pazjent għall-ieħor u anke għat-tobba u għan-nurses.

Issa dawn joqogħdu attenti għax huma tekniċi f'dak il-qasam, imma dawk li se jmorru jaħarqu dan it-tip ta' skart se joqogħdu attenti b'dak il-mod?

Xi protection se jkun hemm?

Din hija preokkupazzjoni enormi mhux biss għan- nies tal-Marsa minħabba l-fumes imma minħabba l-konsum tal-laħam li lili ma jogħġobnix u ma nieklux, imma hawn ħafna Maltin li jiekluh.

Ladarba qed nitkellmu fuq il-biċċerija, jien smajt li waqt li qed nipprovaw inneħħu mill-ambjent is-CO2 ġol-biċċerija qed inżidu s-CO2 biex noqtlu l-annimali għal-laħam.

Meta jitlaq minn hemm is-CO2 fejn imur?

Sur President, nixtieq issa nitkellem fuq il-kwestjoni ta' l-ilma li nħoss li jixirqilha attenzjoni kbira ġewwa pajjiżna.

Il-bieraħ tard bil-lejl kont qiegħed nara programm fejn intqal li l-ikbar problema li kellu jew li jqis li għandu l-Iran m'huwiex iż-żejt, imma l-ilma u għalihom l-aqwa żejt huwa l-ilma.

Fil-fatt l-ikbar problema għal ħafna mill-pajjiżi produtturi taż- żejt huwa l-ilma.

Qegħdin nisimgħu fuq kif nipproteġu kontra l-għargħar.

Fil-fehma tiegħi, aħna qed nagħmlu ħaġa waħda biss, qed naraw kif nagħmlu biex l-ilma jgħaddi malajr u jaqleb ħalli jitlaq il-baħar, imbagħad meta ma jkollniex ilma niddistillawh mill-baħar meta dak il-baħar inkunu diġa` waddabnielu l-ilma ħelu.

F'ċerti ċirkostanzi bilfors ikun hemm ċertu overflow imma effettivament qed tinħela kwantita` ta' ilma u ma nkunux qed nagħmlu proġett serju jekk noħorġu biss b'soluzzjonijiet biex ma ndejqux lin-nies, meta ħafna drabi nkunu għamilna affarijiet qabel bil-maqlub.

Hawnhekk jingħad li l-problema ta' Ħal Qormi ssolviet.

Dan m'hu veru xejn.

Morru għand in-nies li joqogħdu fil-wied ta' Ħal Qormi u jgħidulkom li l- problema ġejja minn Ħ'Attard u minn Ħal Balzan għax meta tagħmel ix-xita Ħ'Attard jew Ħal Balzan u Ħal Qormi ma tagħmilx, Ħal Qormi xorta jegħrqu.

Jiena m'għandix x'naqsam ma' Ħal Qormi u mhux qed insemmih biex nirbaħ l- elettorat.

Qed ikollna problemi serjissimi u jekk m'aħniex se naraw kif nikkonservaw l-ilma, inutli li noqogħdu nitkellmu fuq il-water table għax ġewwa pajjiżna m'aħniex qed nagħtu attenzjoni kif se tiġi replenished il- water table.

Waħda mill-problemi tal-water table hija minħabba l-kwantita` ta' boreholes li tħaffru li għalkemm irregolarizzajniehom biex ma neħlux il-multa, ġara li llum għandna sienji antiki fejn kien jgħaddi l-ilma li ħlief ilma salmastru ma jgħaddix u dan huwa ħażin għall-agrikoltura.

Għandna problema serjissima tal-water table li jkollok bħall-Isptar Mater Dei li effettivament minflok f'binja bħal dik għen fis-soluzzjoni tal- problema se jikkawża iktar problema.

L-istess qed jiġri meta jinbnew toroq ġodda għax minflok immorru għal soluzzjoni nkunu qed nikkawżaw problema akbar għax l-aqwa li jidher sabiħ it-tarmak!

Minħabba li sar planning ħażin, it-triq li tieħu wara r-Rabat u tibqa' sejra għal Tarġa Gap imxiet l- art għax kien hemm il-konkos fuq it-tafal, it-tafal ixxarrab minn taħt u ġie qisu sapuna u t-triq qasmet.

L-aqwa li għamilna ħafna concrete li jqum ħafna flus minflok sibna soluzzjonijiet tekniċi oħrajn.

Hija ħaġa sewwa li nsibu soluzzjoni biex l-ilma ma jgħaddix minn Birkirkara u jxarrab il-flats ta' Birkirkara jew ta' l-Imsida, imma aktar importanti minn hekk hija li nipprovaw insibu soluzzjoni kif nippreservaw l-ilma ħalli ma jasalx b'dik il-kwantita` u trid tibda mill-postijiet għoljin għax meta tħares lejn il- problema ma tħarisx fejn spiċċat imma trid tmur għall-oriġini tagħha.

Sur President, il-kollega tiegħi tkellem fuq il-kwestjoni ta' l-enerġija alternattiva li ftit li xejn għamilna fuqha f'dan il-pajjiż.

Huwa veru li għandna commitment fuq l-emissions, imma l-iktar ħaġa importanti hija li l- ambjent tagħna nżommuh nadif.

L-enerġija alternattiva m'għandniex inħarsu lejha biss biex insaħħnu l-boiler tad-dar ħalli jkollna l-misħun, imma hemm bżonn li tintuża meta jkun se jsir żvilupp enormi ta' complexes kbar.

F'pajjiżi oħrajn isiru sistemi saħansitra anke kif jiddawwal il-post bl- optic cables li jgħaddu ħalli mid-dawl ta' barra jkunu jistgħu jespandu d- dawl isfel mingħajr ma tixgħel bozza.

Imma anke qabel ma naslu għal dak l- istadju li jirrikjedi t-teknoloġija, irridu mmorru anke għal dik li hija ekonomija u sens ta' dak li hemm bżonn.

Jien dejjem ngħid li għamilna l- gallarija tal-Parlament b'ħafna bozoz biex hemm bniedem wieħed.

Kieku għamilnielu bozza żgħira biss quddiemu fuq l-iskrivanija u ftaħna t-twieqi għandu dawl biżżejjed.

Għandna bżonn nixegħlu dawk il-bozoz kollha biex indawlu l-public gallery li hija vojta?!

Ħaġ'oħra li rrid ngħid li semmieha l-Onor.

Roderick Galdes, hija rigward il- gallariji tipikament Maltin.

Jien ilni niġġieled ġewwa l-MEPA li ma nistgħux niffissaw biss fuq il-materjal.

L-aspett tal-gallarija Maltija huwa importanti f'dik li hija l-estetika tagħha.

Naħseb li l-Ministru Pullicino jaqbel miegħi li jekk ikollok gallarija fi Strada Sant'Ursola, il- Belt li qiegħda fir-raba' sular, ħadd ma jitla' jmiss il-gallarija biex jara jekk hijiex ta' l-injam jew inkella ta' xi materjal ieħor.

Hemm bżonn li nsibu, bħalma sabu pajjiżi oħrajn, materjali moderni li jistgħu jqumu inqas flus u li jistgħu joħolqu l-istess effett.M'iniex qed ngħid li rridu nkunu ta' Ċaċu.

Per eżempju, jiena ma niddejjaqx ngħid li jogħġobni l- complex ta' dawk ir-residential units li sar ġewwa l-Imsida allavolja ma sarx fi żmien gvern Laburista.

Hija xi ħaġa ta' dan iż-żmien li ma tistunalix f'għajnejja u ntużaw anke materjali ġodda b'ċertu mod u b'ċertu gost li l-affarijiet għallinqas saru aċċettabbli.

Bħal dan jistgħu jsiru ħafna affarijiet oħrajn.

L-importanti m'huwiex kemm nonfqu flus fil-budget jew inkella kemm nwiegħdu li se nonfqu, imma hemm bżonn li kull sold tat-taxxi li jħallsu n-nies u kull sold li jinġieb mill-Ewropa bħala ko-finanzjament b'ħafna kondizzjonijiet, ma jintnefaqx ħażin.

L-ambjent irid jidħol fil-mentalita' tal-poplu Malti u ta' kull min qed jikkontribwixxi għall-ħajja ta' din is-soċjeta' biex - u hawnhekk naqbel ma' dak li ntqal f'kull budget – inkunu nistgħu ngħaddu ħajja aħjar u dinja aħjar lil ta' warajna.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għan-naħa ta' l-Oppożizzjoni u issa l-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, ħadt pjaċir nisma' lill- kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra, u apparti milli xtqat ovvjament nikkummenta fuq x'ħareġ mid-diskors tal-budget ta' din is-sena fir-rigward ta' l- ambjent li m'għandix dubju li l-kollegi l-oħra tiegħi jkollhom il-punti tagħhom x'jagħmlu wkoll, xtaqt ukoll - ħalli jkun hemm dibattitu ħaj bejnietna - nagħmel xi kummenti fuq dak li qalu huma.

L-Onor.

Noel Farrugia sena wara sena jitkellem fuq l-EU u naħseb li baqgħet ittimbrata ġo moħħu l-għajta ta' Dr. Alfred Sant li d-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, li issa huwa fait accompli, se jfisser - xi forma ta' diżastru.

Naħseb li l-propaganda tagħhom stess belagħha l-Onor.

Noel Farrugia għax għadu jirrepetiha s'issa Issa jien hawnhekk se nerġa' nagħmel id-domanda li ilni nagħmel lill-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra minn mindu aħna dħalna fl-Unjoni Ewropea: Minn fejn kienu se jġibu l-fondi neċessarji biex jitwettqu l-proġetti kbar ħafna li qed jitwettqu partikolarment fil-kamp ambjentali li kieku seħħet il-ħolma tagħhom ta' l- Isvizzera fil-Mediterran?

Jien ngħid ċar u tond li l-feeling personali tiegħi huwa li ma kien isir xejn fuq dawk il-proġetti kbar kollha, fosthom il-proġett enormi tar-rijabilitazzjoni tal-Magħtab u l-Qortin li jirrikjedi miljuni kbar ta' liri.

Jew inkella kienu jsallbu lill-poplu Malti b'eko- tassazzjoni astronomika.

Se nerġa' nfakkar lill-kollegi tagħna, għax forsi ma jafux, li għas-snin li ġejjin pajjiżna ħa kważi biljun ewro.

Issa nixtieq nagħmel din id-domanda sempliċi u nixtieq li xi darba jagħtuni risposta: Minn fejn kienu se jġibu l-biljun ewro ekwivalenti għal dak li se ningħataw mill-Unjoni Ewropea?

Li kieku smajna minnhom u emminna l-gideb tagħhom li konna se nieħdu biss Lm1.5 miljun - li m'hemmx għalfejn noqogħdu naħdmuha it does not equate f'biljun ewro - minn fejn konna se nġibu l- flus?

Konna nsallbu lill-poplu Malti bit-tassazzjoni, jew ma nagħmlu xejn.

Jien kważi iktar nemmen li ma kien isir xejn.

Jien niskanta u nistagħġeb kif jiġu l-kollegi tagħna tan-naħa l-oħra jitkellmu fuq affarijiet li huma public knowledge li se jsiru u qegħdin litteralment imniżżlin fid-diskors tal-budget daqslikieku d-diskors tal-budget ma qrawhx jew ma segwewhx meta kienu hawnhekk fil-Parlament.

Jiena nistenna li l-kollega tiegħi, l-Onor.

Joe Brincat, ikun jaf li permezz ukoll tal-finanzjament ta' l-Unjoni Ewropea aħna se nonfqu madwar Lm30 miljun biex ikun hemm leasing tal-flooding li hemm fl-area ta' Ħal Balzan, Birkirkara u l-Imsida.

Mhux hekk biss, imma se jkun hemm water catchment area biex kemm jista' jkun ikun hemm replenishment tal-water table permezz ta' dan il-proġett, li nerġa' ngħid li kieku ma kienx se jkun iffinanzjat mill-Unjoni Ewropea jew ma kien isir xejn, jew inkella konna nsallbu lill-poplu Malti b'tassazzjoni mill-iktar esaġerata għax minn x'imkien trid iġġibhom il-flus għax mill-arja ma jaqgħux.

Sur President, jiena ma nistax nifhem kif ikun l-Onor.

Brincat li jitkellem fuq il-boreholes.

Issa l-Onor.

Brincat ġie elett f'dan il- Parlament l-ewwel darba fl-1971 u prattikament l-ewwel ħaġa li għamel il- prim ministru ta' dak iż-żmien, il-Perit Duminku Mintoff, kien li litteralment għalaq id-distillaturi li kien għamel gvern Nazzjonalista biex nieħdu l-ilma tal-baħar u nippurifikawh għall-użu tax-xorb u għall-użu ta' kuljum tagħna.

Il-Perit Mintoff għalaq id-distillaturi għax qal li kienu ħela u għamel sistema ta' boreholes fejn lil Malta litteralment ġabha passatur biex flok id-distillaturi għamel il-boreholes, u tant ġibed mill- water table, li ħarbat il-water table tagħna.

Fejn kien l-Onor.Joe Brincat dakinhar meta l-Perit Duminku Mintoff iddeċieda li jagħmel hekk?!

Ma kienx jaf x'kien qed jiġri dak iż-żmien?!

Dik kienet il-policy tal-gvern li kien jifforma parti minnu hu stess,

Jien segwejt bir-reqqa d-diskors ta' Dr. Alfred Sant b'risposta għad- diskors tal-Prim Ministru, u ovvjament bħala persuna li għandi għal qalbi s- settur ambjentali pprovajt nara x'se jgħid fuq l-ambjent.

L-uniku ħaġa li semma dwar is-settur ta' l-ambjent kienet il-proposta tiegħu li jagħmel tliet golf courses f'Malta u Għawdex.

Issa jien se nistaqsih.

Fejn beħsiebu jagħmilhom dawn il-golf courses?

Jien onestament ngħid li ma naqbilx li għandhom isiru golf courses f'pajjiżna ħlief f'area partikolari waħda, fejn ma jkunx hemm negative environmental impact.

Il-Prim Ministru Gonzi fil-budget speech mhux tas-sena li għaddiet imma ta' qabel, għamel environmental statement b'saħħtu ħafna li naħseb kien l-iktar statement favur l-ambjent li qatt għamel politiku Malti, fejn qa li fir-rigward tal- golf courses ma kienx lest jissagrifika l-ambjent għal żvilupp ekonomiku.

L-uniku mod li golf course tista' tkun sostenibbli hu billi jkun hemm żvilupp estensiv ħafna ta' infrastruttura relatata magħha u anke biex inti trodd lura lejn l-iżviluppatur dawk il-flus li jkun ħareġ, irid ikun hemm xi forma ta' żvilupp.

L-Onor.

Alfred Sant biex bħas-soltu jipprova jintogħġob maż-żewġ naħat qed jgħid li se jsiru golf courses mingħajr ma jkun hemm il-bżonn ta' żvilupp.

Din hija xi ħaġa impossibbli.

Qed jgħid ukoll li biex niffinanzjaw dawn il-golf courses se jkun hemm private public partnership.

Issa jien nistaqsih: Jaħseb li t-taxxi tiegħu, it-taxxi tiegħi u t-taxxi ta' kulħadd għandhom jintużaw għall-golf courses, jew għandhom jintużaw għal affarijiet ħafna iktar importanti bħall-edukazzjoni, bħall-pensjonijiet u bħal żviluppi oħrajn li għandu bżonn is-settur turistiku u bħal żviluppi oħrajn li għandu bżonn is-settur ambjentali?

Dawn huma affarijiet half-baked li joħorġu waħda wara l-oħra minn fomm l- oppożizzjoni.

Huma affarijiet li sempliċement ikunu qed jgħiduhom biex mingħalihom jimpressjonaw lil dak li ma jkunx qed jipprova jiżen verament dak li qed jgħidu.

Sur President, nixtieq nitkellem fuq il-ħarsien ta' l-annimali.

Jien niskanta nisma' lill-Onor.

Galdes u lill-Onor.

Brincat jgħidu x'wegħidna s- sena u li għadu ma seħħ xejn.

X'jippretendu l-Onor.

Galdes u l-Onor.

Brincat li ma napplikawx għand il-MEPA għall-permessi meħtieġa biex jinbena dan l-animal centre?

Il-bini tiegħu se jsir din is-sena, kif fil-fatt wegħidna s-sena li għaddiet.

X'nagħmlu?

Ma nikkonsultawx ma' l-NGOs li għandhom x'jaqsmu mal-ħarsien ta' l-annimali?

Naqbdu u ngħaffġu kollox kif jagħmlu huma left, right and centre.

Aħna ma naħdmux b'dak il-mod.

Ftit jiem biss wara - u hawnhekk insellem lill-Ministru inkarigat mill-ambjent u lill-Prim Ministru - li jien ippreżentajt l-ikbar petizzjojni li qatt ġiet ippreżentata f'pajjiżna fir-rigward tal-ħarsien ta' l-annimali, mill-ewwel ittieħdet azzjoni u ġew iddedikati Lm60,000 għal dan l-animal centre tant meħtieġ.

Mhux hekk biss, din is-sena wkoll ġew iddedikati €350,000 biex ikun hemm neutering programme li tant huwa neċessarju.

Jiena ngħid li dawn in-nies huma maqtugħin mir-realta'.

Huma jgħidulna li aħna ma niltaqgħux man-nies imma jiena naħseb li jew huma ma jiltaqgħux man-nies li għandhom x'jaqsmu mal-ħarsien ta' l-annimali jew inkella ma jafux x'qed jiġri madwarhom.

Li tiġi tikkritika n-neutering programme li huwa l-uniku mod biex issolvi l- problem ta' l-strays hija ħaġa inkredibbli.

Se noqogħdu nitkellmu fuq castration u mhux castration.

X'tagħmel?

Tħalli qattusa jkollha ma nafx kemm-il kitten fis-sena u jmutu kollha bil-ġuħ?!

Dawn huma affarijiet bla sens.

Se niffananzjaw neutering programme u se niffananzjaw il-bona fide associations li għandhom x'jaqsmu ma' l-animal welfare permezz ta' €350,000.

Jiena nappella wkoll li fil-futur naraw kif nagħmlu biex ikun hemm sistema ta' tagging ħalli kemm jista' jkun insolvu l-problema ta' l- istrays għax din hija problema li kien hemm bżonn insolvuha.

Sur President, se jkolli mmexxi għax il-ħin huwa limitat.

F'idejja għandi l-famuż pjan għal bidu ġdid.

Se nagħmilha ċara u ngħid li dan iddubbajtu, ma ħallastx Lm3 kif kienu qed jitolbu.

Jien niskanta kif partit politiku jipprova jagħmel il-pjan tiegħu inaċċessibbli għall-poplu billi jiċċarġja Lm3 lil min irid jixtrih.

Forsi jgħidulna li m'għandhomx flus.

Minflok ħlew il-flus f'dawk il-billboards bil-kliem "Ftit ħafna, tard wisq", li waħħluhom dakinhar li kien qed jiġi delivered il-budget speech - voldieri lanqas kienu jafu x'se ngħidu u diġa' kienu ddeċidew fuq il-billboards - aħjar għamlu dan il-pjan b'xejn ħalli jkun aċċessibbli għal kulħadd.

Jiena naħseb li m'għamluhomx b'xejn għax m'hawn xejn ħlief duħħan.

Qed isemmu affarijiet li diġa' qed isiru.

Jiena naf li l-Onor.

Galdes - li bħalissa qiegħed ipeċlaq - kellu x'jaqsam ma' dan il-pjan famuż ta' bidu ġdid.

(Interruzzjonijiet) M'hawn xejn ġdid.

L-Onor.

Galdes beda jgħid affarijiet li jindikaw li lanqas biss indenja ruħu jaqra l-budget speech.

(Interruzzjonijiet) Onor. Galdes, inti kont hawn waqt id-diskors tal- budget.

Ma kontx taf x'qed jgħid l-Onor.

Lawrence Gonzi?

Allura kif tiġi tgħid li fid-diskors tal-budget 2005 aħna għidna li konna se nagħmlu 26 marine protection area?

(Interruzzjonijiet) Ħalli naqralek x'għidna dakinhar.

Konna għidna hekk:

"Fil-qasam tal-biodiversita` ġew identifikati bl-għajnuna ta' l-Unjoni Ewropea madwar 26 lokalita` f'Malta u 10 f'Għawdex fejn tkun protetta n-natura, kif ukoll l-ewwel żona ta' protezzjoni tal-baħar.".

Ħalli nfiehmek xi tfisser għax forsi ma fhimtx.

Dawn mhux 26 marine protected areas ...

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor. Pullicino Orlando, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Hawnhekk qed nitkellmu fuq 26 area ma' Malta u Għawdex kollha fuq l-art.

Itgħallem aqra.

(Interruzzjonijiet) Itgħallem aqra, kif imissek titgħallem taqra dak li għidt jien fir-rigward tal-proġett tar-Ramla l-Ħamra.

Ħalli nerġa' nirrepetiha forsi ma fhimtx.

THE CHAIRMAN: Ippermettuli ftit.

M'hemmx interruzzjonijiet u nitolbok tindirizza lis-Sedja.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Fir-rigward tal-proġett tar-Ramla l- Ħamra, jiena għidt li, fl-opinjoni tiegħi, fil-futur il-gvern għandu jixtri dik it-tip ta' proprjeta', iwittiha u jrendiha lura għall-istat naturali tagħha.

(Interruzzjonijiet) Issa naqrahielek jien, ma jimpurtax għax forsi ma fhimthiex.

Jiena qatt m'għidt li naqbel li jkun hemm proġett.

Imma ħalli nerġa' nirrepeti.

Jekk tikkompara l-proġett li kien hemm propost mal-proġett ħniżrija ta' l-Ulysses Lodge li sar fi żmien amministrazzjoni Laburista, naħseb li kien se jkun hemm ftit improvement.

U jmisshom jisħtu jitkellmu fuq il-proġett tar-Ramla l-Ħamra meta jien naf ben ċert li huma jafu li fi żmien amministrazzjoni Nazzjonalista tas- sittinijiet u bidu tas-sebgħinijiet kien hemm żviluppatur Għawdxi li kien avviċina lill-prim ministru ta' dak iż-żmien, Dr. George Borg Olivier biex jinbena hotel flok l-Ulysses Lodge.

Il-prim ministru rrifjuta u dak l- iżviluppatur sar Laburist - ġralu bħal San Pawl, ra d-dawl u sar Laburist - u sitt xhur wara li tela' gvern Laburista, li l-Onor.

Joe Brincat kien jifforma parti minnu wkoll, tawh permess biex ikun hemm ir-rape tar-Ramla l- Ħamra.

Imisskom tistħu titkellmu fuq ir-Ramla l-Ħamra!

Intom tajtuhom il- permess ta' l-Ulysses Lodge, ħniżrija bħal dik, u tiġu titkellmu fuq ir- Ramla l-Ħamra!

Sur President, nagħlaq b'qawl Malti: Qattusa għaġġelija frieħ għomja tagħmel u l-Onor.

Galdes tant għaġġel biex jipprepara l-ispeech tiegħu li lanqas kien jaf x'qed jikteb, la x'inkiteb fil-pjan tal-bidu ġdid tagħhom u lanqas x'intqal fid-diskors tal-budget ta' din is-sena u tas-sena 2005.

Mur ara x'jiġri kieku allaħares qatt ikun hemm qattusa għaġġelija tmexxi l- qasam ambjentali f'pajjiżna!

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Falzon.

ONOR.

JOSEPH FALZON: Sur President, waqt dan id-dibattitu fuq il-budget jiena verament qiegħed ninnota x'improvement qawwi sar f'dan il-pajjiż mhux biss għax konna aħna dak il-partit li eventwalment mexxejna l-politika ambjentali fid-direzzjoni t-tajba, imma għax wkoll konsistentement il- politika tal-Labour Party qed tispiċċa fix-xejn u ngħid għaliex.

Sur President, illum il-kejl ta' l-ambjent m'għadux kwestjoni ta' x'joffri l- partit Nazzjonalista jew x'joffri l-partit Laburista, imma l-kejl ta' l- ambjent huma r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea.

U aħna niftaħru ħafna b'dan għax konna aħna dak il-partit li eventwalment ridna standards tajbin, ridna regoli tajbin ħafna u ridna li f'dawn l-affarijiet, speċjalment f'dak li huwa ambjent, neċċellaw kemm jista' jkun.

Aħna, l-ambjent qatt m'għamilnieh ballun politiku u għalhekk jiddispjaċini ħafna meta nara l-atteġġjament tal-partit Laburista.

Forsi llum ma nstemgħetx daqshekk, pero' meta konsistentement tisma' ċertu diskors min- naħa ta' l-oppożizzjoni tinduna kemm verament hemm opportuniżmu politiku f'dak li huwa qasam ta' l-ambjent.

Aħna nafu li kulmin hu serju jaf li l- ambjent barra li joffri sfida kbira finanzjarja, hu fih innifsu joffri sfida kbira wkoll.

Pero' kull meta l-partit tagħna jiġi biex jippromwovi xi ħaġa pożittiva favur l-ambjent ma jsibx l-appoġġ ta' l-oppożizzjoni.

Anzi jsib oppożizzjoni li tipprova tieħu vantaġġ politiku biex tingħoġob ma' kulħadd.

Minflok jgħidu li l-gvern għamel tajjeb li daħħalna fl-Unjoni Ewropea - kif qal l-kollega tiegħi l-Onor.

Pullicino Orlando - għax kieku ma konniex nagħmlu ċerti proġetti, il-partit Laburista għadu jinsisti li ċerti miżuri li aħna ħadna favur il-politika ambjentali huma ħżiena.

Għalihom l-importanti hu x'se jakkwistaw għall-partit u mhux għall-pajjiż.

Din hija l-politika konsistenti tal-partit Laburista.

Sur President, aħna konna dak il-partit li lill-ambjentalisti tajniehom platform fuqxiex jitkellmu.

Fis-snin tmenin meta dan il-partit kien għadu fl-oppożizzjoni daħħalna l-konċett tad-djalogu u rsistejna ħafna biex nimxu 'l quddiem f'dan il-pajjiż permezz tad-djalogu.

U meta tlajna fil-gvern mhux talli saħħaħna l-konċett tad-djalogu, talli lill-ambjentalisti offrejnielhom platform ħafna u ħafna ikbar fuqxiex jitkellmu u daħħalniehom fl-Unjoni Ewropea u qegħdin jibbenefikaw ukoll bħall-NGOs kollha minn dawk il-benefiċċji kollha li tagħtihom l-Unjoni Ewropea.

Aħna dejjem konna dak il-partit li ridna npoġġu l-ambjent fuq quddiem nett ta' l-aġenda ta' pajjiżna.

F'pajjiżna qatt ma sar diskors fuq l-ambjent daqskemm isir illum u għalhekk ħafna mill-issues ambjentali jiddominaw il-gazzetti llum, għax lil Malta dawwarnieha f'forma ta' public debate fejn kulħadd jista' jagħti l-opinjoni tiegħu, fejn kulħadd jista' jevalwa l-opinjonijiet ta' xulxin u għalhekk aħna rridu iżjed kollaborazzjoni mis-setturi ambjentali kollha.

Fis-26 ta' Ottubru ta' l-1996 - tan-naħa tiegħi jiftakruha żgur – il- partit Laburista kien tela' fil-gvern.

Jiena mhux se noqgħod insemmi l- ħerba kbira li għamel dak il-gvern suppost ġdid. pero' nistieden lin-nies jagħmlu paragun bejn il-budgets ambjentali li kienu jsiru dakinhar ma' dawk tal-lum.

Kulma kien għamel l-Onor.

Alfred Sant dak iż-żmien kien li mar b'helicopter fuq il-Magħtab u qata' qalbu x'se jagħmel.

Aħna għidna li hemm ġerħa ambjentali u rridu nneħħuha u llum il-ġurnata anke nies li joqogħdu viċin il-Magħtab jgħidulek x'avvanzi kbar saru għax dak li kien skart qed indawruh fi proġett li nistgħu nieħdu benefiċċju minnu.

Hawn hija s-serjeta' tal-politika ambjentali.

Aħna qatt ma sibna oppożizzjoni li tgħinna, anzi sibna oppożizzoni li tagħtina l-gambetti u fejn jidħol l- ambjent hija verament oppożizzjoni tal-gimmicks.

Qed ngħid hekk għax fejn jidħol l-ambjent għandna ningħaqdu ħalli nimxu 'l quddiem u mhux ndawruh f'xi ħaġa li tkun totalment partiġġjana.

Jiena nagħlaq billi nistieden lill-poplu Malti u Għawdxi kollu biex jingħaqad mal-politika ta' dan il-gvern u mal-politika ta' l-Unjoni Ewropea ħalli finalment nilħqu l-istandards meħtieġa u noffru ambjent li verament ikun jixraq lil pajjiżna.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS (Segretarju Parlamentari): Sur President, il-budget li għadu kif tressaq quddiem dan il-Parlament għas-sena 2008 juri biċ-ċar li dan hu gvern li qed jagħti kas lis-setturi kollha tas-soċjeta', gvern li tassew jemmen fil-poplu Malti u fil-ħiliet tiegħu u gvern li huwa sensittiv għal dak li jrid il-poplu.

Matul is-sena li għaddiet rajna kif il-gvern kien qed jisma' kif ukoll jikkonsulta kważi ma' l-oqsma kollha.

Hekk ukoll ġara f'dan il-budget.

Il-gvern għamel konsultazzjoni wiesgħa ma' l-oqsma kollha u s-setturi varji tal-poplu biex il-budget jirrifletti dak li jrid il-poplu.

Imma ma jistax jonqos ukoll li dan il-budget jirrifletti Prim Ministru li mhux biss għandu direzzjoni ċara fejn irid jieħu lil dan il- pajjiż imma li fit-tmexxija tal-pajjiż hemm par idejn sodi li lesti jiffaċċjaw l-isfidi kollha li jista' jiltaqa' magħhom pajjiżna.

Sur President, min ma jagħmel xejn qatt ma jiżbalja.

Il-kritika li smajna turi li għamilna ħafna.

Imma nistaqsi: Lil min se nemmen jien?

Lil dak li qalilna li m'għamilna xejn, kif qalilna l-Onor.

Alfred Sant, jew lill-Onor.

Farrugia?

Jien ma nemmen lil ħadd minn dawn it-tnejn għax kieku smajna minnhom ħafna minn dak li se ngħid illum, jekk mhux kollu, ma kienx ikolli l-possibbilta' li nitkellem fuqu.

Kieku addio l-għajnuna kollha mill- Unjoni Ewropea u addio li nitkellmu fuq is-sussidji u l-għajnuniet - dak li se nitkellem fuqu f'dan id-diskors.

Pero' jagħmlu l-mistoqsijiet, jgħidu li ma nweġbuhomx u qed nosserva li l-kelliem għall-oppożizzjoni fuq dan il-qasam, l-Onor.

Farrugia, mhux qiegħed preżenti fil-Kamra.

Is-setturi tal-biedja u s-sajd huma minnhom nfushom setturi diffiċli għax jiddependu fuq l-elementi tan-natura.

Is-settur tal-biedja fid-dinja bħalissa qed iħabbat wiċċu ma' nixfa u għargħar, bħalma dejjem kien imma issa aktar minn qatt qabel qed jirranka minħabba t-tibdil fil-klima.

L- agrikoltura hija l-bażi ta' l-ekonomija għal ħafna pajjiżi madwar id-dinja, pero' b'mod partikolari fl-Ewropa u f'pajjiżi żviluppati, l-agrikoltura hija wkoll multi-business u speċjalizzata sewwa.

X'għamilna matul is-sena li għaddiet?

Kif bnejna b'budget wara budget biex inkomplu nsaħħu dawn is- setturi?

Dawn l-affarijiet ma jitkellmux fuqhom u qatt ma jirrapportawna meta nagħmlu l-media events.

Minflok jistaqsuna affarijiet li ma jkunux relatati ma' l-attivita' li nkunu se nagħmlu u lin-nies tagħhom qatt ma juruhom x'inkunu qegħdin nagħmlu.

Sur President, jiena se nagħmel l-almu tiegħi biex nuri l-ħidma qawwija u l-ħeġġa li aħna dejjem urejna f'dan il-qasam.

Dawn is-setturi raw għajnuna finanzjarja kbira kemm mill-gvern preżenti bħala gvern, jiġifieri mill-flus tat-taxxi tagħna lkoll, kif ukoll mill-Unjoni Ewropea.

Kieku smajna mill- parir tan-naħa l-oħra ta' l-hekk imsejjaħ partnership kieku ma konniex se nitkellmu fuq dawn il-flus.

Li kieku ma sseħibniex fl-Unjoni Ewropea kieku r-raħħala tagħna, il-bdiewa tagħna u s-sajjieda tagħna ma kienx ikollhom il-possibbilta' li japplikaw għall-ebda miżura, ma kienx ikollhom fuqxiex jiġġieldu għall-ebda miżura u ma kienx ikollhom fuqxiex igergru, li min ma ħax u min ħa.

Matul dawn l-aħħar tliet snin, jiġifieri kemm ilna membri ta' l-Unjoni Ewropea, il-ministeru u d-dipartiment ħaddem programm ta' żvilupp rurali magħmul min-numru ta' miżuri li huma kollha mmirati sabiex jgħinu l-investiment u t-titjib fl-operat u fl-ambjent fis-setturi tal-produzzjoni primarja, ta' l-industrija ta' l-ipproċessar u oqsma oħra ta' l-ambjent rurali Malti.

F'dan il-programm li kien ikopri s-snin 2004 sa l-2006 u li kien magħruf bħala l- European Agricultural Guarantee and Guidance Fund (EAGGF) kien il- bidu ta' pjan strateġiku għas-settur tal-biedja f'pajjiżna.

Tajjeb li nfakkar kemm kien jgħajjat l-Onor.

Farrugia li m'għandniex pjan għall- biedja Maltija!

Mhux talli kellna l-pjan talli wettaqnieh u l-bdiewa rċevew il-pagamenti wkoll u m'għandniex kritika li ma nfaqniex il-flus f'dan il-qasam, Sur President, li huwa wieħed mill-objectives prinċipali li għandu jkollu kull gvern li jaħdem fl-isfera ta' l-Unjoni Ewropea.

Pero' jidher li l-Onor.

Farrugia injora dan kollu u ma riedx isemmih.

Tħaddmu żewġ miżuri ta' investiment fil-qafas tal-fondi gwida ffinanzjati mill- fondi strutturali.

Waħda mill-miżuri msejħa 3.1 hija għall-investiment fl- istrutturi agrikoli u l-miżura 3.2 għat-titjib fl-ipproċessar u l- promozzjoni ta' prodotti agrikoli.

Din il-miżura wittiet it-triq biex industriji kbar u żgħar ġew ristrutturati.

Tant hu hekk li s-servizz veterinarju, wara li ngħatat l-għajnuna minn din il-miżura, approva l- istabbilimenti ta' l-ikel fuq standards Ewropej.

Dan ifisser li dawn l- istabbilimenti approvati qed iħarsu l-interess tal-konsumatur fejn tidħol l- iġjene u l-ipproċessar ta' l-ikel u dawk li huma l-food safety.

In-numru ta' applikazzjonijiet mitfugħa taħt il-miżura 3.1 kienu jammontaw għal 616 li minnhom intagħżlu 119.

It-total allokat għal din il-miżura kien jammonta għal Lm1,586,877.

Dawn ma rieduhomx tan-naħa l-oħra.

Sa l- aħħar ta' Awissu 2007 kienu ġew ipproċessati pagamenti li jammontaw għal Lm888,000 filwaqt li Lm95,000 qegħdin ikunu verifikati mit-Teżor u waslu sabiex ikunu mħallsa.

It-total allokat għall-miżura 3.2 kien jammonta għal iktar minn Lm988,000.

In-numru ta' applikazzjonijiet mitfugħa taħt din il- miżura kien ta' 57 li minnhom intagħżlu 27.

Qed nagħti l-figuri għax tan- naħa l-oħra dejjem jgħidulna li ma nagħtuhomx l-informazzjoni.

Sa l-aħħar ta' Awissu ta' din is-sena kienu ġew proċessati pagamenti li jammontaw għal Lm319,000, filwaqt li Lm58,000 qegħdin ikunu verifikati mit-Teżor u waslu sabiex ikunu mħallsa.

Miżura oħra ko-finanzjata bejn Malta u l-Unjoni Ewropea u implimentata mid- dipartiment ta' l-iżvilupp rurali kienet għal dawk ir-raħħala u l-bdiewa li l-impjieg prinċipali tagħhom huwa fuq bażi full-time fl-agrikoltura.

Din il-miżura tnidiet fl-2004.

Fl-istess sena ibbenefikaw 790 li bejniethom ħadu s-somma ta' aktar minn Lm1,200,000.

Fl-2005 ibbenefikaw 923 li bejniethom ħadu s-somma ta' aktar minn Lm1 miljun u fl-2006 ibbenefikaw 953 li bejniethom ħadu s-somma ta' Lm795,000.

L- applikazzjonijiet għall-2007 għadhom qegħdin jiġu pproċessati pero' hemm 961 li huma eliġibbli bis-somma totali mitluba tlaħħaq il-Lm563,000.

Dan juri li permezz ta' din il-miżura qed naraw li kien hemm żieda ta' 21% bejn l-2004 u l-2007 ta' bdiewa full-time li applikaw.

Il-meeting standards hija miżura oħra mmirata għar-raħħala fil-gżejjer tagħna sabiex b'dawn il-fondi jkopru parti mill-ispejjeż meħtieġa huma u jibnu l-istrutturi għall-ħażna tal-materjal solidu, dik li tissejjaħ id- demmiela, u likwidu organiku prodott fuq ir-razzett.

Din hija miżura agro- ambjentali biex id-demel ta' l-annimali ma jniġġisx l-ilma tal-pjan akwiferu.

Din il-miżura tnidiet fl-2004, sal-bidu ta' l-2005 ibbenefikaw 24 raħħal li bejniethom ħadu s-somma ta' iktar minn Lm151,000 u li tħallsu matul l-2005 u l-2006.

Fl-2005 ibbenefikaw 31 raħħal, li bejniethom ħadu għajnuna finanzjarja ta' Lm96,000 li tħallsu fl-2006, u dan jitla' għal total ta' Lm247,000 għall-miżura tal-meeting standards.

Fl-2007 se jkun hemm numru ta' benefiċċjarji li se jieħdu ammont ieħor taħt din il-miżura, liema ammont għadu fl-istadju ta' proċessar.

Tnediet sejħa oħra għall-applikazzjonijiet li tagħlaq fis-16 ta' Novembru ta' din is-sena fejn diġa' hemm żieda sostanzjali ta' applikazzjonijiet u din se tirrifletti żieda konsiderevoli għal talba ta' fondi.

Għandna sett ieħor ta' miżuri agro-ambjentali li l-għan tagħhom huwa biex il-bdiewa u r- raħħala jieħdu sehem attiv biex jagħmlu prattiċi ta' biedja tajba li hija kompatibbli u ta' ġid għall-ambjent rurali.

Fil-programm ta' l-2004 u l- 2006 tħaddmu tliet miżuri ta' dan it-tip li kienu r-restawr tradizzjonali ta' ħitan tas-sejjieħ ta' lqugħ, konservazzjoni ta' speċi awtoktoni u l- promozzjoni tal-biedja organika.

Huwa importanti li ngħid li l-miżuri fetħu kull sena għal dawn l-aħħar tliet snin.

Taħt il-miżuri agro-ambjentali għas-sena 2004 kien hemm total ta' 767 benefiċjarju li rċevew it-total ta' iktar minn Lm425,000.

Fis-sena 2005 ibbenefikaw 417 li rċevew l-ammont ta' kważi Lm210,000 u għas-sena 2006 kien hemm 718-il persuna li s'issa bbenefikaw minn 'il fuq minn Lm300,000.

U hawnhekk irrid infakkar li kien gvern Nazzjonalista li nnegozja ma' l-Unjoni Ewropea biex din l-għajnuna tkun possibbli, għax dak iż-żmien l-oppożizzjoni Laburista baqgħet gallarija.

Din l-għajnuna hija miftuħa għall-bdiewa kollha li għandhom mill-inqas tomna raba'.

Fis-sena 2004 intlaqgħu 14,600 applikazzjoni u tħallsu Lm957,000 lil iktar minn 5,800 bidwi.

Fis-sena 2005 tħallsu iktar minn Lm855,000 lil 4,884 bidwi u fis-sena 2006 tħallsu Lm924,424 lil 5,882 bidwi.

Din is-sena kienet waħda importanti ħafna għal dan il-gvern minħabba li ġie mħejji l-programm il-ġdid għall-iżvilupp rurali ta' pajjiżna għas-seba' snin li ġejjin, jiġifieri mis-sena 2007 sas-sena 2013.

L-istrateġija għal dan l-iżvilupp hija bbażata fuq erba' pilastri; it-titjib fil- kompetittivita' tas-settur agrikolu, it-titjib ta' l-ambjent u l-kampanja, it-titjib fil-kwalita' tal-ħajja fis-settur rurali u l-leader programme.

F'dawn il-programmi u proġetti għall-iżvilupp rurali ġew imfassla total ta' 18-il miżura li wħud minnhom jikkonsistu f'numru ta' sotto-miżuri.

L- allokazzjoni finanzjarja hi ta' kważi €100 miljun, li minnhom €76 miljun ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Pero' l-oppożizzjoni ma ssemmi xejn dwar dan, Sur President!

Il-parti l-kbira tal-miżuri se jinfetħu hekk kif jiġi approvat il-programm mill-Kummissjoni Ewropea.

Dan mistenni li jseħħ għall- aħħar ta' din is-sena.

Fl-2008 il-bdiewa se jkollhom il-possibbilta' li jibbenefikaw direttament minn madwar Lm3,200,000 bejn miżuri ta' l-ewwel u t-tieni pilastru tal- programm.

Fiex jikkonsistu dawn il-miżuri u għal xiex se tingħata din l- għajnuna?

Din l-għajnuna se tingħata għall-investimenti fl-għelieqi u fl- irziezet, għall-parteċipazzjoni fi skemi ta' kwalita', għall-proġetti ta' riċerka mnedija b'kollaborazzjoni bejn il-bdiewa u entitajiet oħrajn, għat- twaqqif ta' għaqdiet tal-produtturi, għall-attivitajiet ta' informazzjoni u promozzjoni li dawn iħejju, għat-twettiq ta' attivitajiet fil-biedja li huma ta' benefiċċju għall-ambjent u għall-għajnuna diretta fuq l-art peress li hija żvantaġġata.

Sur President, qed insemmi dan kollu u m'hawn ħadd fil-Kamra min-naħa ta' l-oppożizzjoni biex jisma' u mbagħad jgħidu li aħna ma rridux nagħtu tweġibiet u lanqas irridu nisimgħu!

Dan kollu juri li dak kollu li allega l-Kap ta' l-Oppożizzjoni fid-diskors tiegħu fejn qal li m'għandniex pjan m'huwiex veru, u għal darb'oħra qed jidħak bil-poplu tagħna.

Quddiem dan kollu nista' nimmaġina li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jħossu xi ftit mifxul meta jara li ma seħħewx il-ġeremiji li dejjem nisimgħu sena wara sena, speċjalment mill-Onor.

Farrugia u sħabu.

Ħalli nkompli nagħti iktar informazzjoni minkejja li quddiemi m'hawn ħadd min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

Illum bi pjaċir inħabbar li fil-pjan strateġiku għall-biedja f'Malta l-gvern se jwaqqaf il-farm advisory service.

Dan hu s-servizz ta' pariri għall-bdiewa li se jiġi introdott għall-ewwel darba f'pajjiżna taħt din il-forma.

Hu servizz li bħalu qatt ma kien hawn u li żgur se jkun ta' għajnuna kbira għall-bdiewa.

Ladarba jibdew joperaw il-kumpanniji li joffru pariri tekniċi, dawn se jkunu jistgħu jirċievu madwar Lm86,000 f'għajnuna fis-sena li ġejja.

Il-bdiewa jibdew jiġu megħjuna meta jużaw dan is-servizz u fl-ewwel sena tiegħu l-programm jipprovdi wkoll Lm83,000 biex jiġu organizzati korsijiet qosra ta' informazzjoni mmirati lejn il-bdiewa.

Hija ħaġa importanti ħafna li aħna nkomplu nedukaw lil dan is-settur.

Hemm ukoll minn ta' l-inqas Lm372,000 biex tiġi mtejba l-infrastruttura relatata mal-provvista ta' l-ilma tat- tisqija u l-aċċess għall-għelieqi.

Taħt it-tielet pilastru tal-programm is- sena li ġejja se jkun hemm ukoll l-opportunita' biex jintużaw madwar Lm360,000 għar-restawr ta' strutturi agrikoli antiki li jikkaratterizzaw il- pajsaġġ Malti.

L-Onor.

Farrugia semma l-extension services.

U jiena nistaqsih: Min ried jagħlaq l-uffiċċji ta' l-extension services?

Fid-diskors tas-sena li għaddiet jiena kont għidt li skond stqarrija għall-istampa li kien għamel l-Onor.

Farrugia meta kien ministru kien qal li għall-benefiċċju tal-bdiewa kien qed jinħass il-bżonn li jitwaqqaf unit ġdid fil-pitkalija sabiex jgħaqqad l-erba' uffiċini ta' l-extension services f'wieħed.

Jiġifieri ried jagħlaq erbgħa biex iġibhom f'wieħed u mbagħad jiġi jikkritika lilna!

Din l-istqarrija kont poġġejtha fuq il-mejda tal-Kamra s-sena l-oħra, Sur President, imma dawn jgħidu li jaqblilhom, iħallu barra dak li jaqblilhom u jibqgħu jirrepetu l-istess affarijiet.

Niġi issa għall-pjan li jindirizza bis-serjeta' l-agri-turiżmu.

L- intrapriżi li joperaw fil-manifattura jew l-artiġġjanat ta' prodotti agrikoli ġew allokati Lm0.5 miljun għas-sena d-dieħla.

Qed jiġu dedikati madwar Lm825,000 għall-organizzazzjoni ta' attivitajiet u investimenti żgħar li jiżviluppaw il-potenzjal turistiku ta' postijiet rurali u 'l fuq minn Lm1 miljun biex jiġu mnedija pjanijiet ta' immaniġġjar ta' postijiet identifikati bħala ta' valur ambjentali jew arkeoloġiku għoli biex isir ir- restawr meħtieġ u l-kampanji ta' edukazzjoni dwarhom.

Ta' min jgħid li ladaraba jitlestew dawn il-pjanijiet fuq postijiet identifikati bħala Natura 2000, tinfetaħ miżura li tinċentiva lill-bdiewa jsegwu s- suġġerimenti li ressqu dawn il-pjanijiet rigward il-prattiċi ta' biedja sostenibbli.

Il-pjan strateġiku mfassal minn dan il-gvern b'mod responsabbli mhux biss iħares lejn il-prodott agrikolu imma jħares lejn titjib fl-ambjent b'valur miżjud kemm għall-bidwi u kif ukoll għall-konsumatur li jgawdi wkoll minn dan it-titjib.

Altru li għandna pjan u altru li m'għamilna xejn kif qed jallega l-Onor.

Sant u l-oppożizzjoni Laburista.

Pero' nerġa' ngħid li m'hawn ħadd biex jirreġistra dak li qed ngħid.

Għal din il-miżura biss il- gvern qed jalloka s-somma ta' Lm2.3 miljun għall-biedja Maltija, għall- ambjent u għat-turiżmu.

Programm ieħor imsejjaħ Leader huwa mistenni li fil-bidu jikkonċentra l- aktar fuq il-formazzjoni u t-taħriġ tal-gruppi reġjonali, il-local action group u t-tfassil ta' l-istrateġija tagħhom.

Għalhekk fl-2008 se tiġi wżata l-miżura taħt it-tielet pilastru li tipprovdi għal dan.

Din il- miżura mistennija tipprovdi kważi Lm97,000.

Dan m'huwiex paroli biss imma qegħdin nitkellmu fuq il-flus li se jkunu allokati għal dawn il-programmi.

Il-miżuri relatati ma' l-implimentazzjoni tal-Leader programme taħt ir- raba' pilastru tal-programm jibdew joperaw hekk kif jiġu approvati l-gruppi reġjonali u l-istrateġiji li huma jirrapreżentaw.

Il-gvern minn dejjem emmen li l-paying agency għandha importanza kbira għas-settur agrikolu kollu u hija strumentali biex wara kull pagament li jingħata lill-bdiewa u lir-raħħala jkun possibbli li jsiru wkoll il-kontrolli u l-awditjar meħtieġa ħalli jkun hemm trasparenza għal kull ħlas li jsir.

Dan juri li l-gvern jemmen fit-trasparenza u l-kontabilita' meta jiġi biex jamministra flus il-poplu.

Għalhekk b'sodisfazzjon inħabbar li din l- aġenzija tal-pagamenti, li għal diversi drabi kienet fil-mira ta' l- oppożizzjoni Laburista, ġiet akkreditata.

Dan juri s-serjeta' ta' dan il- gvern kif ukoll il-fiduċja li biha qegħdin jitmexxew il-finanzi ta' dan il- ministeru.

Għal darb'oħra l-oppożizzjoni Laburista kienet żbaljata kull darba li pprovat iddaħħal id-dubju u l-biża'.

Il-gvern Nazzjonalista żamm mal-wegħdiet tiegħu li jgħin b'mod finanzjarju lis-settur agrikolu kollu.

Se nispjega issa kif kienet imqassma din l-għajnuna finanzjarja matul l- aħħar ħames snin.

Fl-2003 ingħataw Lm6.5 miljun, fl-2004 ingħataw Lm7.9 miljun, fl-2005 ingħataw Lm9.3 miljun, fl-2006 ingħataw Lm8.9 miljun u din is-sena, fl-2007 ingħataw Lm9 miljun, b'total ta' Lm41.6 miljun li parti minnu kif diġa' għidt, għenet biex isiru l-investimenti mis-settur privat ħalli nkomplu nsaħħu s-suċċessi f'dawn is-setturi biex jitjieb il-prodott Malti li minnu jgawdi l-konsumatur.

Survey li sar juri li 95% tal-poplu Malti għandu fiduċja fil-prodott Malti.

Il-benefiċjarji ta' din l-għajnuna globali huma s-settur tal-ħalib u s-settur taċ-ċanga, is-settur tal-majjal, is-settur tat-tjur, l-agro-industrija, il-proċessuri tat-tiġieġ u tal-laħam lokali, il-bdiewa, il-produtturi ta' l-inbid, is-settur ta' l-għasel, is- settur rurali - jiġifieri ħitan tas-sejjieħ - is-settur tal-biedja organika u ta' speċi awtoktoni.

Żgur li l-allegazzjoni li għamel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni li dħakna bil-bdiewa ma treġix.

Dan il-gvern, konxju minn dak kollu li għaddej fid-dinja fejn jidħlu ċ- ċereali u ż-żidiet fil-prezzijiet tal-fuel, ħadem bla heda u kien ta' għajnuna kbira biex iwieżen lil dawn is-setturi ħalli jgħinhom jegħlbu dawn l-isfidi li qegħdin jaħkmu lid-dinja kollha.

Imma dalgħodu ma smajna xejn min-naħa ta' l-oppożizzjoni u lanqas biss sar rikonoxximent ta' dawn id- diffikultajiet kollha.

Id-dinja qiegħda tiffaċċja mewġa ta' prezzijiet għoljin fejn jidħlu ċ-ċereali.

Permezz tat-trattat tas-sħubija l-gvern Malti se jkompli jissussidja x-xgħir u l-qamħirunn bl-istess rata għolja li ngħata bejn Jannar u Ġunju ta' l-2007, jiġifieri ta' €30 kull tunnellata.

Din il-konferma kienet possibbli wara laqgħat u konsultazzjonijiet kontinwi bejn l-operaturi ewlenin, il-ministeru għall-affarijiet rurali u l-ambjent u l-ministeru tal-finanzi li matulhom ġew eżaminati l-aħħar żviluppi fis- swieq internazzjonali tal-ġwież.

Tajjeb ngħid li dawn is-swieq qegħdin jiġu affettwati mid-domanda għall- biofuel kif ukoll min-nixfa li għamlet fl-Ukranja u f'pajjiżi oħrajn.

Dawn il-fatturi wasslu għal żidiet fil-prezzijiet internazzjonali.

Bir-rata li ġiet miftehma mal-ministeru tal-finanzi, il-bdiewa u r-raħħala għandhom jibbenefikaw minn prezzijiet tal-ġwież sussidjati.

Għalhekk is-sussidju għandu jgħin sabiex tinżamm il-kompetittivita' tal-prodotti ta' l-ikel fosthom il-ħalib, il-majjal, il-bajd u t-tjur meta mqabbla ma' dawk ta' pajjiżi oħra Ewropej, biex il-konsumatur ikollu prezzijiet raġjonevoli u prodotti ta' kwalita'.

Sur President, tajjeb ngħid li kien dan il-gvern li ħeġġeġ u għen sabiex f'pajjiżna jibdew joperaw l-għaqdiet tal-produtturi.

Dan ifisser li l- bdiewa jkunu huma li jieħdu deċiżjonijiet għall-ġid tas-settur tagħhom u jkunu huma li jistgħu jbigħu l-prodott tagħhom direttament.

Il-miżura dwar l-għaqdiet tal-produtturi kienet ġiet imnedija f'Lulju ta' l-2005 u kellha budget totali ta' aktar minn Lm0.5 miljun.

Fl-2006 kien hemm għaqda li ngħatat ir-rikonoxximent.

Ta' min isemmi li qabel ma twaqqfet din il- miżura fiż-żmien ta' qabel is-sħubija kien hemm skema għat-twaqqif ta' għaqdiet tal-produtturi li kien jisimha rural business scheme for producer groups li kienet ġiet imnedija f'Jannar ta' l-2004.

Il-budget totali ta' din l-iskema kien jammonta għal Lm64,000 u taħt din l-iskema kien hemm erba' gruppi ta' bdiewa u raħħala li applikaw biex jifformaw għaqda tal- produtturi.

Minn dawn, żewġ gruppi ta' produtturi, l-għaqda Għawdxija produtturi tat- tadam u l-għaqda Maltija produtturi tat-tadam, ġew imwaqqfa u ħadu l- għajnuna biex jifformaw.

Bejn l-2004 u l-2006 l-għaqda Maltija tal- produtturi tat-tadam ħadet Lm22,000 filwaqt li l-għaqda Għawdxija produtturi tat-tadam ħadet għajnuna ta' kważi Lm19,000.

Is-sena l-oħra kont għidt li matul is-sena 2007 konna se ngħinu lill-bdiewa tagħna biex jibdew jippakkjaw il-prodotti tagħhom b'mod aħjar.

Illum nista' ngħid b'wiċċi minn quddiem li l-bdiewa tagħna kkoperaw magħna bil-kbir u li ħafna mill-prodotti tal-bdiewa qegħdin ikunu preżentabbli aktar minn qatt qabel.

Minn dan kollu qiegħed igawdi l-konsumatur li qiegħed ikollu prodott aħjar u aktar preżentabbli.

Ikun opportun li nispjega ftit x'ġara fir-rigward tal-ħinijiet tal-ftuħ tal-pitkalija.

Is-sena l-oħra kienu għaddejjin taħdidiet mal-partijiet interessati rigward il-ħinijiet tal-ftuħ tal-pitkalija.

Irrid ngħid li l-gvern kien irċieva t- talba min-naħa ta' l-għaqdiet tal-bdiewa biex jinbidlu l-ħinijiet tal-ftuħ.

Il-gvern qabel li jsir dan it-tibdil mitlub mill-għaqdiet tal-bdiewa minkejja li kien hemm xi nuqqas ta' qbil minn xi persuni involuti.

Wara t- talba li rċevejna mill-istess għaqdiet tal-bdiewa u wara li aħna bħala gvern smajna dak kollu li kulħadd kellu xi jgħid - għax aħna nisimgħu u mhux imbilli jgħidulna li ma nisimgħux - kienu l-istess bdiewa li reġgħu lura minn dak li huma stess kienu qegħdin jitolbu u l-ħinijiet baqgħu l- istess.

Aħna konna nemmnu li t-talba li kienu għamlu l-istess għaqdiet tal- bdiewa kienet ta' vantaġġ, mhux biss għax il-bejgħa tidħol kmieni fil- pitkalija imma għax kienet tkun f'qagħda aħjar li tikkompeti ma' xi prodotti li jistgħu jiġu importati u l-mara tad-dar kienet tkun tista' tixtri l-prodott tagħha kuljum, frisk u mhux bis-sistema li għandna llum, dik ta' nhar ta' Tnejn u nhar ta' Ħamis biss, li allura tillimita l- prodotti għal jumejn fil-ġimgħa.

Irrid insemmi li matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l-bejgħ ta' frott u ħaxix mill-pitkalija kien ta' Lm2.4 miljun, żieda ta' 1.3% fuq l-istess perjodu tas-sena l-oħra.

Tajjeb li ngħid li ma' din iċ-ċifra mhux qed ninkludi s-sussidju li se jitqassam fil- ġimgħat li ġejjin.

Illum l-Onor.

Farrugia li qalilna li qiegħed iżomm lura milli jitkellem magħna u jistaqsina - din hija l-għażla tiegħu unilaterali, jiena min-naħa tiegħi m'għamilt l-ebda għażla ta' dan it-tip - reġa' semmielna s-safeguard clause.

Jeżisti avviż legali li ġie maqbul mal-Kummissjoni Ewropea biex tiġi applikata l-klawsola tas-salvagwardja taħt ċerti kondizzjonijiet, fosthom li trid issir it-talba lill-Kummissjoni Ewropea.

Nerġa' nfakkru li s-sena l-oħra fid-diskors tiegħi kont għidt li għal mistoqsija li għamel membru parlamentari Laburista Malti Ewropew lill-kummissarju, din irrispondietu u għamlithielu ċara li m'hemmx lok biex il-klawsola tas- salvagwardja tidħol f'pajjiżna.

Nixtieq insemmi s-settur ta' l-inbid f'pajjiżna li n-naħa ta' l- oppożizzjoni għoġobha tħalli barra kompletament.

Bi pjaċir inħabbar il- proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal riforma fl-organizzazzjoni tas-suq komuni, is-CMO, ta' l-inbid, fejn Malta ġiet allokata budget ta' €1.6 miljun għas-snin bejn l-2009 u l-2015.

Dawn l-affarijiet nistgħu niddeċiedu fuqhom għax qegħdin fl-Unjoni Ewropea, nieħdu d-deċiżjonijiet għalina u għall-futur tagħna u li kieku smajna min-naħa ta' l-oppożizzjoni, kieku la stajna nieħdu dawn id-deċiżjonijiet u lanqas il-flus.

Minn dawn il-fondi jistgħu jibbenefikaw kemm il-bdiewa li jkabbru l-għeneb għall-għasir kif ukoll l-għassara.

Dawn il-fondi huma mmirati sabiex isir aktar tisħiħ fil- vinji f'Malta u f'Għawdex u ssir promozzjoni tal-prodott fis-swieq ta' pajjiżi terzi.

Dan għandu jwassal biex is-settur jikkompeti aħjar u jitkompla l-programm ta' titjib tal-prodott.

Bħalissa qegħdin isiru numru ta' laqgħat fil-livell Ewropew fejn il-Gvern Malti qiegħed jieħu sehem attiv fit-taħditiet fuq ir-riforma.

Matul il- kunsill tal-ministri li jiena attendejt aktar kmieni din il-ġimgħa, Malta saħqet fuq l-importanza tal-fond nazzjonali ta' l-għajnuna u l-ħtieġa ta' miżuri aktar adattati biex jindirizzaw il-problemi varji fil-pajjiżi differenti.

Ċertifikat ieħor tal-ħidma sfieqa li twettqet minn dan il- gvern fejn tidħol il-produzzjoni ta' l-inbid ta' kwalita' mill-għenba Maltija hija rikonoxximent ta' inbid, denominazzjoni ta' oriġini kontrollata (DOK) u indikazzjoni ġeografika tipika (IĠT).

Dawn se jiggarantixxu l-kwalita' ta' inbid mill-aqwa.

Fiż-żewġ każijiet, kemm dik tad-DOK u kemm dik ta' l-IĠT, l-enfasi qiegħda fuq l-oriġini ta' minn fejn ġiet l-għenba u l-kwalita' għolja ta' l-inbid li qiegħed isir minnha.

Matul din is-sena qiegħed isir investiment ta' aktar minn Lm600,000 fil- biċċerija tal-Marsa.

Tajjeb ngħid li sar żvilupp u investiment biex tiżdied u tissaħħaħ l-animal welfare u jitjiebu l-prattiċi kollha neċessarji fosthom l-istandard ta' iġjene, dak li huwa magħruf bħala l- hazard analysis critical control point (HACCP).

L-investiment li qiegħed isir fil-biċċerija finalment se jgawdi minnu l-konsumatur.

Il-ħsieb tal- gvern hu li l-prodott li jkabbar ir-raħħal ikollu dak il-valur miżjud għax waqt il-proċess jgħaddi mill-aħjar sistemi ta' iġjene possibli u b'hekk ikun prodott ta' kwalita'.

Dan l-investiment li jirrigwarda ċ-ċanga u l- majjal kien jikkonsisti f'bini ta' żewġ rampi, waħda għall-bovini u l-oħra għall-majjali sabiex il-bhejjem jiġu managed skond l-animal welfare, titjib fil-linja taċ-ċanga u fil-linja li tieħu l-karkassi tal-majjal, impjant modern tal-carbon dioxide li joqtol il-majjal taħt standards ta' l-animal welfare - li kkritikawh dalgħodu wkoll - titjib fil-biċċerija ta' emerġenza kemm tal-majjal u kif ukoll taċ-ċanga, ristruttar fl-imqajjel fejn jinżammu l-bhejjem qabel il-qatla għaċ-ċanga u għall-majjal u bini ta' dock fejn jistgħu jidħlu l-vetturi biex jitgħabba l-laħam.

B'dan il-maniġġ aħjar il- laħam li joħroġ mill-biċċerija ma jkunx espost għall-elementi u b'hekk il- prodott jasal għand il-konsumatur fl-aħjar kondizzjonijiet.

Settur ieħor li tħalla barra kompletament fil-kritika ta' l-oppożizzjoni - issa jiena għandi l-istess ħin li kellu l-kelliem ewlieni ta' l- oppożizzjoni fuq il-qasam tal-biedja u s-sajd - huwa s-settur tal-ħalib.

Is-sena l-oħra kont ħabbart li twaqqaf il-Maltese Dairy Industry Restructuring Board.

Matul din is-sena dan il-bord kien strumentali biex numru sostanzjali ta' rziezet ikunu intitolati għal Lm5.6 miljun taħt ir- restructuring aid ta' l-ispecial market policy programme for Maltese agriculture (SMPPMA).

Dan seta' jsir wara li kien hemm konsultazzjoni sħiħa bejn il-gvern, il-koperativa tal-produtturi tal-ħalib u l-MEPA.

Jiġifieri altru milli ma niltaqgħux.

Nixtieq li l-Onor.

Farrugia jara l-lista, it- timetable u x-xogħol li nagħmlu.

Tajjeb li ngħid ukoll li s-servizz veterinarju qiegħed jagħmel spezzjonijiet fuq irziezet tal-ħalib u taċ- ċanga sabiex titjieb is-saħħa tal-bhejjem, ikun hemm iktar iġjene, titjieb il-kwalita' tal-ħalib u jingħataw il-pariri meħtieġa biex jissaħħaħ il- maniġġ fuq ir-razzett, xi ħaġa importanti ħafna għal din l-industrija.

Settur ieħor li ilna għaddejjin bit-taħditiet miegħu - il-kelliem ta' l- oppożizzjoni qalilna li ma ltqajniex man-nies f'dan is-settur - għax aħna rridu li dan is-settur ikompli miexi 'l quddiem f'pajjiżna huwa s-settur tal-majjal.

Il-gvern u l-koperattiva ta' min irabbi l-majjali, il-KIM, dan l-aħħar iffirmaw żewġ ftehim li se jpoġġu l-industrija tat-trobbija tal- majjali fuq sisien aktar sodi.

Dawn iż-żewġ ftehim juru l-impenn tal-gvern li jżomm dan is-settur ekonomikament vijabbli u jgħinu f'dan il-perjodu ta' taqlib li għaddej minnu bħalissa.

Ftehim minnhom jirrigwarda l-programm tal-ġenetika tal-majjal f'Malta u Għawdex.

Dan huwa frott ta' bidla fil- politika ta' dan is-settur li għandu bżonn li jkun aktar miftuħ u jitlaq mill-protezzjoniżmu.

U hawnhekk fejn l-Onor.

Farrrugia irid jagħmel qabża ta' kwalita' dwar kif għandu jitkellem fuq dawn is-setturi għax għadu jaħseb fuq il-protezzjoniżmu.

Dak iż-żmien issa għadda u ż-żewġ naħat qegħdin naqblu li l-price orders m'għadhomx jeżisti, iżda huwa jkompli jaħli l-ħin tiegħu jgħidilna fuq dawn l-affarijiet.

Dan il-programm il- ġdid, imniedi wara diskussjonijiet twal bejn il-koperattiva u l-gvern, qiegħed jindirizza numru ta' aspetti differenti li fil-preżent qegħdin irendu lis-settur mhux kompetittiv u li qed ikollu spiża ta' produzzjoni aktar għolja minn dik ta' produtturi oħra fl-Ewropa.

Il-gvern u l-KIM iridu jkomplu jaħdmu flimkien sabiex jiżguraw li dan il- ftehim il-ġdid iwassal sabiex jiżżarma r-razzett ta' Kemmuna u l-produtturi tal-majjal jibdew irabbu r-replacement gilts tal-majjaliet tagħhom fuq ir- razzett tagħhom stess.

Dan l-istess ftehim qiegħed jipproponi li l- produtturi jibdew jużaw l-inseminazzjoni artifiċjali sabiex itejbu l- produzzjoni tagħhom, inaqqsu l-inċidenza tal-mard u b'hekk inaqqsu l- ispejjeż tal-produzzjoni.

Żvilupp ieħor imniedi fil-pjan strateġiku li żgur irid jiġi indirizzat mill-aktar fis huwa l-ftehim sabiex l-istitut ta' l-agrikoltura ta' l-universita' ta' Malta jagħmel analisi fuq il-ġwież tal- majjal.

Dawn il-feed trials huma wkoll bżonjużi sabiex is-settur isib l- aħjar riċetti għall-ġwież tal-majjal fil-kondizzjonijet ta' Malta.

Il-ftehim l-ieħor li ġie ffirmat huwa f'forma ta' għajnuna li l-gvern u l- KIM waslu għalih wara diskussjonijiet.

Din l-għajnuna kienet maħsuba biex ittaffi parti miż-żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni li żdiedu filwaqt li ma kenux akkumpanjati minn żieda fil-prezz tal-majjal fis-suq internazzjonali.

Dan il-ftehim temporanju ta' sena huwa maħsub biex iżomm il-produtturi Maltin kompetittivi f'dan il-perjodu kritiku, imma qiegħed iniedi wkoll impenn għal titjib fil-kwalita' tal-produzzjoni tal-majjal billi jsiru studji ġodda li jwasslu għal klassifikazzjoni ġdida tal-karkassi tal-majjal u fondi biex jiġu żviluppati swieq ġodda.

Dan il-ftehim jirriferi wkoll għal bżonn ta' aktar integrazzjoni bejn il-partijiet tas-settur tal- produzzjoni u ta' l-industrija tat-trasformazzjoni.

Hemm bżonn li jibqa' jsir kull sforz biex l-industrija tat-trasformazzjoni tagħmel użu sħiħ minn din ir-riżorsa Maltija.

Huwa importanti li wieħed jiftakar li biex wieħed jagħmel użu minn kampanja pubbliċitarja jrid jaħdem il-prodott tiegħu b'majjal li twieled Malta u kiber Malta.

Dawn il-ftehim huma pass importanti sabiex naslu għal aktar kompetittivita' bil-produzzjoni Maltija.

Irrid ngħid ukoll li ma' dawn l- inizjattivi hemm bżonn l-impenn tal-produtturi biex itejbu l-produzzjoni tagħhom, ikunu aktar effiċjenti u jaslu biex ikunu kompetittivi ma' sħabhom il-produtturi Ewropej.

Il-gvern se jkompli bl-isforz tiegħu biex jgħin lill-produtturi jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni u lest li jiddiskuti skemi li jwasslu għal konsolidament tas-settur tal-produzzjoni, kemm min- naħa tal-koperattiva kif ukoll min-naħa ta' produtturi individwali.

Is-settur tat-tjur mhux biss għadda mir-ristrutturar meħtieġ, imma issa qiegħed jirpilja sewwa wara l-għajnuna finanzjarja li ngħata mill-Gvern Malti u mill-Unjoni Ewropea.

Dan wassal sabiex fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena kien hemm żieda ta' 29% fil-produzzjoni tal-laħam tal-broilers u żieda ta' aktar minn 30% fit-tieni tliet xhur ta' din is-sena.

L-għajnuna li tajna f'dan is-settur sa Awissu kienet aġġustata għal 11c8 għal kull fellus, f'Settembru telgħet għal 14c u f'Ottubru telgħet għal 21c4.

Huwa stmat li din l-għajnuna tilħaq madwar Lm300,000.

Niġi fl-aħħar għas-settur tas-sajd.

L-industrija ta' l-akwakultura f'Malta żviluppat mix-xejn f'dawn l-aħħar 17-il sena wara l-ftuħ taċ-ċentru ta' l- akwakultura fit-Torri ta' San Luċjan f'Marsaxlokk.

Illum din l-industrija saret tifforma pilastru importanti mill-ekonomija ta' pajjiżna.

Bl- akwakultura nstabet attivita' parallela għas-sajjieda li jridu jiddiversifikaw ix-xogħol tagħhom, qed jitjiebu l-prezzijiet għall- konsumatur filwaqt li d-domanda tas-suq tkun tista' tiġi dejjem milħuqa.

Id-diversifikazzjoni ta' l-ispeċi ta' ħut hija essenzjali kemm għall- iżvilupp ta' l-akwakultura kif ukoll biex ikun hawn varjeta' akbar ta' ħut għall-konsumatur.

Sal-lum dan is-suq kien ibbażat fuq żewġ speċi; l-awrat u l-ispnot.

Illum b'metodi għall-produzzjoni tal-bajd iffertilizzat, it- tkabbir tal-frieħ u s-simna sa daqs tajjeb għas-suq huma żviluppati sew għal dawn iż-żewġ speċi.

Madankollu kien ilu jinħass il-bżonn li s-suq jiġi diversifikat aktar, possibbilment b'razez ta' ħut li għandhom karatteristiċi differenti, anke biex is-suq ikun moqdi aħjar.

Din kienet ir-raġuni wara l-bidu ta' programmi ta' studju biex jibda jitkattar l-aċċoll u t-tonn għall-akwakultura fil-Mediterran.

L-aċċoll u t- tonn huma speċi mfittxija ħafna fis-swieq internazzjonali u għalhekk l- għażla li l-attenzjoni tagħna tiġi ffokata fuq dawn iż-żewġ speċi kienet naturali.

Għar-riċerka fit-tkattir u t-tkabbir ta' l-aċċoll is-sezzjoni ta' l-akwakultura tat-Torri ta' San Luċjan issieħbet mal-Malta Fishfarming Ltd. fuq kuntratt ta' ħames snin li beda s-sena l-oħra.

L-avvanzi u s-suċċessi li nkisbu f'dan il-qasam poġġew lil Malta fuq quddiem nett fil-Mediterran fl-għarfien dwar it-tkabbir ta' din l-ispeċi għall-akwakultura.

Minbarra avvanzi kbar fl-oqsma taż-żamma ta' l-istock tal-ġenituri li minnhom jittieħdu l-bajd, kif ukoll il-ġbir tal-bajd mill-gaġeġ, ir-riċerka Maltija hija fost l-ewwel fil-Mediterran li pproduċiet madwar 10,000 ferħ minn din l-ispeċi ta' l-aċċoll.

Dan juri nuqqas ta' ħeġġa?!

Fil-fatt wara s-suċċess fit-trobbija ta' l-aċċoll u l-parteċipazzjoni fil- programm REPRODOTT taħt il-fifth framework programme ta' l-Unjoni Ewropea li kellu l-għan li jiżviluppa t-teknoloġija u l-metodi meħtieġa biex jitkabbar u jiġi domestikat it-tonn, Malta ntalbet tieħu sehem fil-programm SELFDOTT flimkien ma' xjenzati minn seba' pajjiżi oħra.

Dan il-programm għandu l-għan li jiżviluppa sistemi ta' akwakultura tat-tonn biex dan il- proċess isir self-sufficient, jiġifieri li ma jkunx jiddependi fuq il-qbid tal-ħut mis-selvaġġ.

Dan kollu jfisser li qegħdin inpoġġu l-qafas ta' l- għarfien meħtieġ biex din l-ispeċi tista' tkun tibda titrabba fuq bażi kummerċjali.

Maż-żmien hemm ukoll il-possibilita' li din it-teknoloġija li ġiet żviluppata lokalment tiġi esportata lejn pajjiżi oħra tal-Mediterran.

Insemmi tliet proġetti li wettaqna wkoll f'dan il-qasam, fosthom il-proġett tal-hard standing facility f'Marsaxlokk li wegħidniha s-sena l-oħra u ġiet inawgurata uffiċjalment fis-7 ta' Lulju mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi.

Dan il-proġett ġie jiswa aktar minn €2 miljuni, 75% iffinanzjati mill- Unjoni Ewropea u 25% mill-Gvern Malti.

Biex sar dan il-proġett ġiet reklamata parti mill-baħar u ġie rranġat is-sit għall-faċilita' u nxtraw żewġ krenijiet li jistgħu jtellgħu d-dgħajjes fuq l-art mingħajr tbatija għas-sajjieda.

Din il-hard standing facility minbarra li qiegħda tgħin lis- sajjieda biex ma jbatux qed tgħinhom ikunu aktar effiċjenti u kompetittivi.

Aħna konna wegħidna lis-sajjieda li se ngħinuhom biex ma jħallsux it-taxxa tas-sisa fuq il-fuel.

Fil-fatt bis-saħħa ta' dan il-ftehim, se tingħata allokazzjoni ta' fuel mingħajr taxxa tas-sisa għall-użu mis-sajjieda u dan se jgħinhom biex kemm jista' jkunu aktar ikunu effiċjenti, ikun hemm aktar kontabilita' u trasparenza.

Proġett ieħor li għamilna kien dak taċ-ċentru għall-ħasil tal-kaxxi tal-ħut.

Sur President, għalkemm fil-ħin li kelli pprovajt insemmi ħafna mill- affarijiet li għamilna, pero' żgur li ma kellix iċ-ċans insemmi dak kollu li għamilna jew sabiex nirrispondi għal dak li ntqal.

Ħdimna fuq li ħdimna u nirringrazzja lill-ħaddiema kollha, sew dawk li jaħdmu fid-dekasteru tiegħi kif ukoll lil dawk l-eluf ta' ħaddiema li jaħdmu fil-qasam privat f'dawn is-setturi.

Sur President, dan il-gvern għamel ħafna ġid bil- politika tiegħu b'risq is-settur tal-biedja u sajd.

Fadallu ħafna aktar x'jagħmel u għalhekk, b'wiċċna minn quddiem nerġgħu mmorru quddiem il-poplu mhux biss f'dan il-budget imma b'dak kollu li l-partit Nazzjonalista fil- gvern għamel għal Malta u Għawdex tagħna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, għal darb'oħra jmiss lili biex nagħlaq id-dibattitu dwar l-estimi ta' dan il-ministeru.

Qabel xejn nixtieq nirringrazzja lill-kelliema ta' qabli.

Aħna bqajna hawnhekk bil- paċenzja nisimgħuhom u jiddispjaċini li quddiemi m'hawn ħadd min-naħa ta' l- oppożizzjoni u mbagħad jgħidulna li aħna arroganti u li lanqas nisimgħu!

Dan huwa dibatittu kemmxejn differenti minn dawk li kellna s'issa għax huwa l-aħħar dibatittu qabel ix-xoljiment ta' dan il-Parlament għax tiġi meta tiġi l-elezzjoni mhux se jkun hemm budget ieħor f'din il-leġislatura.

Għalhekk huwa dibattitu li jippermettilna nħarsu lura lejn dak li wettaqna fl-aħħar erba' snin kif ukoll inħarsu lejn dak li għad irridu nwettqu u li se nwettqu matul is-sena d-dieħla.

Din kienet leġislatura unika karatterizzata bis-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea, realta' ġdida li affettwat mhux biss il-qasam tradizzjonali tal-biedja u s-sajd imma għall- ewwel darba l-qasam ta' l-ambjent ingħata ħafna aktar importanza minn qatt qabel.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Noel Farrugia, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, nixtieq nagħmel point of clarification.

Aħna qegħdin insegwu d-diskussjoni, imma tant imdorrijin nisimgħu dikjarazzjonijiet foloz li m'hemmx għalfejn li nkunu f'din il-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru jista' jkompli.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: F'dan ir-rigward irrid infakkar kif in-nefqa tal- gvern fuq l-ambjent kompliet tiela' b'mod konsiderevoli sena wara oħra.

Tajjeb ngħid li fl-1990 in-nefqa għall-ambjent kienet ta' Lm3 miljuni u bqajna telgħin biex matul is-sena li għaddiet in-nefqa kienet ta' Lm47 miljun.

Issa jekk tgħodd kollox, inkluż ix-xogħol l-ieħor tal-ministri u l-kollegi tiegħi Ninu Zammit u Jesmond Mugliett, l-ammont jitla' għal Lm84 miljun.

Jekk inżommu biss il-qasam ta' l-ambjent insibu li n-nefqa għall- ambjent naqset biss f'mument wieħed mill-1990 u dan kien meta l-partit Laburista kien fil-gvern bejn l-1996 u l-1998!

Imma dawn l-affarijiet ma jgħiduhomx!

Dan huwa budget għall-familji fis-sod u għalhekk qegħdin ninvestu aktar fil- qasam ta' l-ambjent biex il-familja Maltija jkollha aktar postijiet fejn tista' tirrikrea ruħa u jkollha ambjent nadif.

Jiena niskanta kif fis- sagħtejn ta' diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'din il-Kamra nhar it- Tnejn li għadda ma qal xejn fuq il-qasam ta' l-ambjent.

Issa l-media Laburista ddeskriviet id-diskors ta' l-Onor.

Alfred Sant bħala wieħed li joffri rimedji u viżjoni.

Jekk ma tkellem xejn fuq l-ambjent, allura l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew m'għandux viżjoni jew m'huwiex jara problemi.

Imbagħad illum l-Onor.

Galdes tkellem fuq l-infringements u skanta li għandna numru ta' infringements, bħallikieku Malta biss għandha infringements.

L-ewwelnett irrid ngħid li hemm pajjiżi li ilhom membri ta' l-Unjoni Ewropea li għandhom ħafna infringements aktar minna minkejja li ħadu fondi aktar minna biex jadegwaw ruħhom.

Aħna għad għandna problemi imma dan il-gvern isolvihom il-problemi mhux bħall-partit Laburista li m'għandu l-ebda viżjoni.

Ovvjament ma qalulniex li meta ġie intervistat il- Kummissjaru Dimas huwa qal li Malta qatt m'għamlet passi ta' ġgant fuq l- immaniġġjar ta' l-iskart daqskemm għamlet fl-aħħar sentejn jew tlieta.

Irrid ngħid li hemm affarijiet oħra li rridu nagħmlu, bħal, per eżempju, ir- renewable energies.

Għalhekk dan il-gvern qiegħed jiddedika kważi Lm11 miljun biex nippromwovu l-użu ta' apparat ta' enerġija rinovabbli fis-seba' snin li ġejjin.

Jiena ngħid li hemm bżonn mhux biss nagħmlu tibdil f'dik li hija infrastruttura imma anke f'dik li hija kultura.

Il-gvern qiegħed jagħmel il-parti tiegħu anke fil-qasam tar-renewable energies billi qegħdin nipproġettaw li ninstallaw madwar 500 stallazzjoni ta' enerġija rinovabbli li permezz tagħhom inkunu qegħdin niffrankaw madwar 1,300 tunnellata ta' gassijiet serra kull sena.

Dan huwa dak li qegħdin nipproponu bil-fatti fil-budget.

F'dan il-budget il-gvern qiegħed ikompli jagħti inċentivi anke lill- industrija ħalli jkun hemm aktar effiċjenza fil-qasam ta' l-użu ta' l- enerġija min-naħa tagħha u jkunu jistgħu jagħmlu energy audits.

Il-gvern ta l-eżempju billi matul is-sena li għaddiet installa diversi sistemi ta' photovoltaic units fuq il-ministeri u l-bini pubbliku.

B'dan il-mod qegħdin niffrankaw elettriku daqskemm jikkonsmaw madwar 23 dar kull sena.

Nista' nifhem li dan huwa ftit, imma tajna l-eżempju biex issa nibqgħu mexjin f'din it-triq fis-snin li ġejjin.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fis-sagħtejn diskors li għamel f'dan il-parlament ma qal xejn fuq l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Ma neħodhiex bi kbira li ma jgħid xejn għal żewġ raġunijiet: L-ewwelnett it-track record tagħhom fil- qasam ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart huwa zero, għax m'għamlu assolutament xejn ħlief li tejbu ftit l-impjant ta' Sant'Antnin u li kien għalihom dan ħallejnieh hemm għax skond huma, bit-titjib li għamlu, huwa tajjeb biżżejjed biex nibqgħu għaddejjin bih.

It-tieni ħaġa li għamlu kienet li meta kienu fil-gvern il-Prim Ministru Alfred Sant għamel dawra bil- helicopter fuq il-Magħtab.

Sur President, il-partit Laburista m'huwiex kredibbli għax kull meta mmorru biex nagħmlu proġett għall-immaniġġjar ta' l-iskart f'dan il-pajjiż ħlief tfixkil, jew minnhom direttament jew inkella mill-kunsilli lokali b'maġġoranza Laburista, ma sibniex.

Mhux ta' b'xejn li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni ma jitkellem xejn fuq il-qasam ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Per eżempju, il-kunsill lokali tax-Xewkija b'maġġoranza Laburista ilu s- snin jagħmlilna l-bsaten fir-roti biex ma nagħmlux il-waste transfer facility ġewwa Għawdex.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Roderick Galdes u jiskandalizza ruħu li għadna m'għamilnihx!

Dażgur li għadna m'għamilnihx bit-tfixkil kollu tal-kunsill lokali mmexxi minn maġġoranza Laburista!

Saħansitra l-kunsill lokali Laburista tax-Xewkija wasal biex għamlilna kawża b'mandat ta' inibizzjoni pero' tilfuha jumejn ilu.

Din hija t-tip ta' għajnuna li nsibu min-naħa tal-partit Laburista.

Jiena rrid ngħid li dawn it-tip ta' ostakli li nsibu min-naħa ta' l-oppożizzjoni ma jaqtgħulniex qalbna.

Anzi aktar ma topponuna, aktar tikber id- determinazzjoni fina li nimplimentaw u naslu.

Ma qal xejn lanqas fuq dak li għamilna fil-Magħtab u fuq dak li qegħdin nagħmlu f'Ta' l-Għallies.

Kulmin għandu rieda tajba jirrikonoxxi l-avvanzi li għamel pajjiżna fl- infrastruttura ta' l-immaniġġjar ta' l-iskart matul l-aħħar snin, anke l- Kummissjoni Ewropea hija konxja minn dan.

Sur President, din is-sena se nżidu l-investiment fil-qasam ta' l- immaniġġjar ta' l-iskart b'Lm2 miljun oħra.

B'hekk in-nefqa għal din is- sena mill-fondi tal-gvern biss se titla' għal Lm5 miljuni u mbagħad ovvjament għandna il-miljuni li huma ko-finanzjament ta' l-Unjoni Ewropea.

II-kelliema ta' l-oppożizzjoni ma semmew xejn fuq ir-riabilitazzjoni tal- miżbliet tal-Magħtab, ta' Wied Fulija u tal-Qortin ġewwa Għawdex.

Dażgur li ma jsemmu xejn għax li kieku kien għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni - u dan huwa parir ieħor żbaljat u se nżidu mal-lista li għamel il-Prim Ministru nhar l-Erbgħa - l-miżbla tal-Magħtab ma kellniex għalfejn nagħlquha u kellna nibqgħu nitfgħu l-iskart fuqha.

Imma aħna ma smajniex minnu u ma ħadniex il-parir tiegħu, għalaqnieha u qegħdin nirriabilitawha.

Tant hu hekk li mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea għas-seba' snin li ġejjin, se nonfqu - apparti dak li diġa' nfaqna u dak li diġa' huwa vvotat mill- fondi ta' l-Unjoni Ewropea sas-sena li għaddiet, li qegħdin nonfquhom għax fadlilna sentejn oħra biex nonfquhom - €36 miljun mill-fondi strutturali biex minn dawn il-postijiet li kienu l-akbar ġerħa li kellu pajjiżna nagħmlu parks għar-rikreazzjoni tan-nies.

Illum kulħadd jgħid, inkluż l- NGOs lokali, li dan huwa eżempju pożittiv ta' dak li għamilna.

Jiena kemm- il darba stedint lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u lill-kelliema Laburista sabiex jiġu jaraw x'aħna nwettqu fil-Magħtab u x'wettaqna f'Ta' l-Għallies biex għandna l-engineered landfills.

Aħna tant m'għandniex minn xiex nistħu li għamilna żewġ open days f'dawn il-faċilitajiet.

Meta għidtilhom biex nagħmlu open day xi wħud mill-uffiċjali kienu qaluli: Min taħseb li se jiġi hawn?

Imma n-nies ġew jaraw flimkien mal-familji biex jaraw dak kollu li għamilna hemmhekk u dak kollu li qegħdin nagħmlu.

Issa nistieden lill- oppożizzjoni sabiex meta jridu jiġu ħalli jaraw bil-fatti dak li qed nagħmlu.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li f'Tal-Qortin ma bdejna xejn!

Imma f'liema pajjiż qiegħed jgħix il-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

Li kieku jqabbad persuna waħda mix-Xagħra biex jirrakkontalu x'inhu għaddej ikun jista' jkollu l-informazzjoni.

Fil-miżbla tal-Magħtab magħluqa li qegħdin nirriabilitaw daħħalna sistema ta' pajpijiet u minn mindu l-Prim Ministru inizjala l-impjant li jiġbed il- gassijiet biex ikunu ttrattati mill-miżbla tal-Magħtab ittrattajna xejn anqas minn 4 miljun metri kubi ta' gassijiet kontaminati.

Kieku dawn baqgħu ħerġin fl-arja u għad irridu nkomplu nżidu dak in-network.

Jiena m'għandix għalfejn intawwal fuq dak li għamilna ġewwa Tal-Qortin u nistedinhom biex meta jridu jiġu ħalli jaraw x'aħna nagħmlu.

Biżżejjed ngħid li sal-lum diġa' neħħejna madwar 60,000 metru kubu ta' materjal li kien fuq il-parti ta' wara Tal-Qortin u li kien fil-periklu li jċedi u jinżel 'l isfel mas-sies li hemm hemmhekk.

U minn hawnhekk irrid nirringrazzja lill-ħaddiema li ħafna drabi b'sogru għalihom ċaqilqu dak il- materjal biex issa m'għadux aktar ta' periklu ambjentali f'pajjiżna.

Sur President, l-oppożizzjoni ma tgħid xejn fuq il-faċilitajiet ta' l- engineered landfills li għamilna bil-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Fejn konna se nsibu l-fondi?

Għandu raġun l-Onor.

Pullicino Orlando li jibqa' jistaqsi l-istess mistoqsija għax qatt ma jkollna tweġiba għaliha.

Minn fejn kienu se nsibu l-miljuni biex nagħmlu dan ix-xogħol li kieku ma dħalniex membri ta' l-Unjoni Ewropea?!

Probabbilment konna nagħmluh fuq perjodu ta' 30 sena u mhux fuq perjodu ta' tliet snin jew erba' snin, għax biex tiġbor dawk il-miljuni jew trid tbażwar lin-nies bit-taxxi jew inkella nibqgħu mingħalina qegħdin nagħmlu xi ħaġa imma ma nkunu qegħdin nagħmlu xejn, kif għamlu huma.

Issa rrid insemmi ċ-ċentri li ftaħna f'dan il-pajjiż għar-riċiklaġġ ta' l- iskart goff.

Fil-budget tas-sena li għaddiet għidna li se nagħmlu ħamsa.

Fil-fatt lestejna tlieta, dak ta' l-Imrieħel, dak tal-Magħtab, dak ta' Ħal Far li se niftħu fi ftit tal-ġranet oħra, beda x-xogħol fuq dak ta' Ħal Luqa u minkejja l-ostakli kollha tal-kunsill lokali mmexxi minn maġġoranza Laburista ġewwa x-Xewkija, bdejna x-xogħol hemmhekk ukoll.

U ta' dan il- gvern ħaqqu prosit għax għamel dawn iċ-ċentri għall-użu tan-nies.

In- nies qegħdin jużaw ukoll il-200 bring-in site li għandna madwar il-pajjiż għas-separazzjoni ta' l-iskart, jiġifieri l-kartun, il-ħġieġ, il-plastik u l-metall.

Għandna flus biex nagħmlu 400 u minn hawnhekk nappella lill- kunsilli lokali b'maġġoranza Laburista li huma fost dawk li għadhom l-aktar lura - mhux għax m'hemmx kunsilli lokali mmexxija b'maġġoranza Nazzjonalista li għadhom lura, imma jekk tara l-lista ta' dawk il-kunsilli li għadhom l-aktar lura biex ipoġġu l-bring-in sites fil-lokalitajiet tagħhom issib li huma kunsilli lokali b'maġġoranza Laburista - biex jersqu 'l quddiem u jpoġġu dawn il-bring-in sites fil-lokalitajiet tagħhom.

Huwa faċli ħafna li titkellem favur is-separazzjoni ta' l-iskart u mbagħad meta tistaqsihom x'inhuma jagħmlu bħala kunsilli lokali b'maġġoranza Laburista ssib li hemm lokalitajiet li suppost ikollhom tmienja u għandhom tnejn u oħrajn suppost li għandhom sitta u poġġew waħda.

Il-kunsill lokali b'maġġoranza Laburista taż-Żurrieq saħansitra kellhom il-bring-in sites u neħħewhom!

Huwa faċli li titkellem imma kif dejjem ngħidu aħna trid tkejjel b'dak li tagħmel u mhux b'dak li tgħid.

Sur President, minkejja dak kollu li pprovaw jagħmlulna, sar titjib fl- impjant ta' Sant'Antnin u saħansitra membru tal-Parlament Ewropew tagħhom qal pubblikament li jrid jiffriżalna l-flus għall-impjant ta' Sant'Antnin.

Li kien għalihom ħallejnieh kif inhu għax skond huma tejbuh biżżejjed.

Aħna dejjem irridu l-eċċellenza u dejjem irridu l-aħjar għan-nies, inkluż għan-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Issa l-Onor.

Roderick Galdes qal ereżija meta qalilna li issa qegħdin naqblu magħhom li jkollna ċentri reġjonali!

Aħna ilna ngħidu li aħna favur iċ-ċentri reġjonali mill-2004, tant li meta jiena offrejt li ninżel għal-laqgħa pubblika f'Wied il-Għajn, minkejja li kont naf x'tip ta' udjenza se nsib, dawwartuha f'laqgħa ta' konfrontazzjoni, kważi fiżika kontrija.

Imma ma ġara xejn, aħna nibqgħu għaddejjin biex nagħtu l-faċilitajiet lin-nies.

Dakinhar jiena għidt pubblikament li aħna favur iċ-ċentri reġjonali u li l-impjant ta' Sant'Antnin se jieħu biss terz ta' l-iskart kollu ġenerat f'Malta.

(Interruzzjonijiet) Intom tibqgħu tirrepetu l-gideb u tippretendu li n- nies jemmnukom.

Issa jiena qgħadt nisma' lill-Onor.

Galdes u għamiltlu point of information għax ħassejt li kelli nagħmlu u issa nitolbu jħallini nagħmel il-parti tiegħi kif għandi d-dover li nagħmel f'dan il-Parlament mingħajr ma jfixkilni.

L-Onor.

Galdes għoġbu jsejjaħ bħala skandlu l-fatt li l-WasteServ bdiet tuża faċilita' fil-Marsa b'mod temporanju.

Il-verita' hi li peress li żarmajna Sant'Antnin u qegħdin nagħmlu impjant modernizzat li se jqum €26 miljun, ma ridniex ngħidu lin-nies biex iwaqqfu s-separazzjoni ta' l- iskart jew inkella jżommuh fil-kantina jew fil-garaxx, u allura sibna post f'biċċa li kienet tintuża mill-Malta Shipbuilding biex l-iskart separat li jiġi mill-bring-in sites inkomplu nisseparawh.

Jekk l-Onor.

Galdes ma jafx, nixtieq ninformah li biex tirriċikla l-plastik li niġbru mill-bring- in sites, trid terġa' tisseparah billi titfa' l-PVC għalih u l-plastik l- ieħor għalih, u jekk huwa kulurit għalih u jekk huwa trasparenti għalih.

Allura x'ridtuna nagħmlu?

Inwaqqfu kollox?

Intom titkellmu ħafna u ma tagħmlu xejn!

Marbut ma' l-impjant ta' Sant'Antnin irrid insemmi wkoll il-family park li se jsir ġewwa Wied il-Għajn.

Nhar it-Tnejn li għadda l-Kap ta' l- Oppożizzjoni qalilna li huwa proġett riċiklat għax għadna ma bdejniehx!

Jiena nistiednu biex jinżel sa Wied il-Għajn bil-karozza tiegħu u jara kif ix-xogħol fuq il-family park ta' Sant'Antnin diġa' beda fil-partijiet li stajna nibdew, għax għad hemm partijiet fejn ma stajniex nibdew minħabba l- istudji li għadhom għaddejjin kif mitluba mill-MEPA.

Sur President, irrid insemmi wkoll l-iskemi għall-ġbir ta' prodotti meta jsir skart.

U hawnhekk irrid ngħid grazzi lis-settur privat li qiegħed jimpenja ruħu biex jagħmel skemi - naf li m'huwiex faċli anke għall-privat biex jaslu - u minn hawnhekk nagħmlilhom il-kuraġġ biex ikomplu għax aħna se nibqgħu għaddejjin b'mod parallel.

Jekk ma jaslux huma jkollna bilfors inpoġġu fuq is-suq skema aħna, bħala gvern, li tiggarantixxi li l-iskart, anke ta' l- ippakkjar, jinġabar ħalli nilħqu t-targets li għandna ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa ħalli nitkellem fuq il-kwestjoni ta' l-inċineratur tal-Marsa li kważi t-tliet kelliema ta' l-oppożizzjoni tkellmu fuqu.

Jiena kultant nibda naħseb li n-naħa ta' l-oppożizzjoni qishom waqgħu mill-pjaneta Mars jew ma jafux fejn qegħdin.

Possibbli li l-oppożizzjoni ma tafx li fl-istrateġija għall-iskart solidu li kienet ħarġet f'Ottubru ta' l-2001, f'paġna 96 kien hemm imniżżel li pajjiżna jrid ikollu special/difficult waste incenerator u għal sentejn kien ikkalkolat li ridna nagħmlu spiża ta' Lm3.3 miljuni?!

Issa tistgħu timmaġinaw kemm kienet tiġi l-ispiża llum bil-prezzijiet kif għolew fis-suq internazzjonali.

Dan il-pjan kien ġie diskuss f'diskussjoni pubblika wiesgħa ħafna.

Qalulna li berbaqna l-flus.

U hawnhekk irrid nistaqsi: Kien jaqbel li nagħmlu inċineratur ieħor li kien se jiswa Lm3.2 miljun jew kif għamilna aħna rajna dak li għandna fil-biċċerija u li għamilnieh bil-fondi tal-protokoll Taljan, żidna spiża ta' Lm750,000 u għamilnieh jieħu tliet frazzjonijiet ta' skart?

Jekk tħares biss lejn in- nefqa kapitali - u għall-mument m'iniex qiegħed nitkellem fuq in-nefqa rikorrenti - ssib li ffrankajna Lm2.5 miljun.

Imma tan-naħa l-oħra xorta jiġu jikkundawna għax naqqasna n-nefqa kapitali b'Lm2.5 miljun!

Minn fejn kienu se jiġu dawn il-flus?

Dawn kienu se jiġu mit-taxxi tiegħi, mit-taxxi tagħkom u mit-taxxi tan-nies.

Jekk wieħed iħares lejn l-ispiża rikorrenti ssib li kif kien se jitħaddem qabel, l-ispiża kienet se tkun ta' Lm2 miljun fis-sena.

Bil-mod kif aġġustajnieh, in-nefqa se tonqos għal Lm0.5 miljun fis-sena, jiġifieri se niffrankaw Lm1.5 miljun fis-sena.

Allura xorta tisparaw fuqna meta niffrankaw il-flus?!

Jiena nagħtikom parir li ma tagħmlux ħażin jekk tittrattaw bi ftit serjeta' dan il-qasam.

L-Onor.

Joe Brincat qalilna li huwa perikoluż li jkollok skart ta' l-isptar fejn se jkollok il-laħam għall- konsum.

Jiena nappellalhom sabiex jieqfu milli jdaħħlu d-dubji fuq dan il- qasam.

L-ewwelnett irrid ngħid li hemm dħul separat għal dan it-tip ta' materjal.

Qalilna wkoll li d-duħħan jista' jkun noċiv u allura l-laħam jista' jitħammeġ.

Jiena ngħidlu li le, għax l-ewwel ħaġa trid tara x'se joħroġ miċ-ċumnija u rrid ngħid li l-bieraħ l-advisory board ta' l-IPPC approva dak l-impjant, u meta l-IPPC japprova, ikun qiegħed japprova l-operational permit li jingħatalek kull sena.

Barra minn hekk, se jkun hemm moniteraġġ kontinwu ta' dak li ħiereġ miċ-ċumnija ta' dan l-inċineratur.

Tant m'għandniex x'naħbu li se npoġġu r-riżultati real time fuq il-website ħalli kulħadd ikun jista' jarahom.

Issa anke li kieku għall-mument nieħu dak li qal l-Onor.

Brincat, dan il-pajjiż tant huwa żgħir li tagħmlu fejn tagħmlu dan l-inċineratur, se jkun hemm dħaħen b'elementi noċivi li xorta se jaslu ġewwa l-Marsa, kif qiegħed jiġri llum miċ-ċmieni ta' l-inċineratur ta' Ħal Luqa li joħorġu u jinfirxu.

(Interruzzjonijiet)

Onor. Galdes, l-iskart li se jiġi mill-isptar se jkun magħluq ġo bins u dawk il-bins jinfetħu biss meta jkunu daħlu diġa' ġo l-inċineratur innifsu.

Intom għidtulna li m'għidna xejn, imma aħna għamilna laqgħat ta' konsultazzjoni fejn stedinna lil kulħadd u stajtu ġejtu intom ukoll imma ma ġejtux.

Għamilna laqgħa separata ta' konsultazzjoni mal-NGOs ambjentali u ma marrux mhux għax jibżgħu minna imma għax m'humiex jikkonfondu għax serraħnilhom rashom b'dak li qegħdin nagħmlu.

Kif tiġu tgħidulna li hemm biża' li jkollok il-laħam għall-konsum ħdejn l-inċineratur ġdid f'area fil- Marsa meta tafu li wara l-biċċerija hemm ix-shipbuilding u hemm żebgħa li tista' tkun ta' periklu ħafna aktar minn dak?!

Fil-biċċerija daħħalna s-sistemi tal-HACCP imma intom taħsbu li l- affarijiet fil-biċċerija jsiru bil-mod ta' kif kienu jsiru fi żmien Charles Dickens.

Jiena m'iniex qed ngħid li m'għadx fadlilna l-problemi.

Fil-fatt l-problema m'hijiex il-faċilitajiet jew l-infrastruttura, imma l-kultura tan-nies li joperaw fil-biċċerija għax għad hemm minnhom li ma jridux jagħmlu l-ipproċessar kif irriduh li jsir aħna.

Issa jiena nista' nikkonferma li permezz ta' l-inċineratur tal-Marsa se nagħlqu darba għal dejjem l-inċineratur ta' l-Isptar San Luqa.

Għalhekk nitlobkom sabiex temendaw dan l-ispeċi ta' programm li għamiltu, imsejjaħ pjan għal bidu ġdid għax hawnhekk ktibtu li se timmodernizzaw l-inċineratur ta' San Luqa meta l-inċineratur ta' l-Isptar San Luqa huwa obsolete!

Jiena ngħid li anke dan is-suppost bidu ġdid huwa obsolete għax b'dak li għamilna rrendejna ħafna minn dan il-paroli li għandkom f'dan il-pjan obsolete.

Issa nispera li jkollkom id-diċenza li temendawh.

Issa ħalli niġi għal suġġett ieħor li huwa għal qalbi; it-tħawwil tas- siġar.

Irrid ngħid li fis-sena 2006 għamilna miri li nħawlu 10,000 siġra u fil-fatt ħawwilna 16,000 siġra.

Din is-sena għamilna l-mira li nħawlu 20,000 siġra u definittivament se nkunu lħaqna s-26,000 siġra.

Nixtieq inħabbar li wara l-inċident ikrah li ffaċċjajna f'Mejju li għadda, fejn ġew vandalizzati 3,000 siġra, fil-Foresta 2000 li qegħdin nagħmlu flimkien mal- Birdlife u ma' Din l-Art Ħelwa, aħna għamilna appell lin-nies sabiex jirrispondu b'mod pożittiv għal dak l-att kodard u infami li għamlu xi nies.

F'dan il-week-end għall-ewwel jiena kont qiegħed ngħid li se nħawlu għal darbtejn aktar siġar, imma wasalna biex inħawlu tliet darbiet iktar.

Fil-fatt dan il-week-end se jitħawlu 13,300 siġra li huwa erba' darbiet aktar minn dawk is-siġar li ġew vandalizzati fl-10 ta' Mejju.

Dan huwa l-mod ta' kif irrisponda l-poplu.

Issa din m'hijiex kampanja tal- gvern imma hija kampanja tal-poplu.

U hawnhekk irrid nikkoreġi dak li kiteb is-Sur Norman Hamilton fil-gazzetta "The Times" fejn qal li fost l- ambaxxaturi li appuntajna u li sejjaħnielhom Tree for You Ambassadors, ma poġġejna lil ħadd mill-istazzjon televiżiv tal-partit Laburista OneTV.

Fil-fatt lis-Sur Norman Hamilton il-bieraħ ċempiltlu d-dar ħalli nispjegalu, u llum pubblikament nixtieq ngħidlu li effettivament aħna stedinna personalitajiet mis-Super One imma sfortunatament ma kellniex tweġiba min-naħa ta' dawn il-personalitajiet.

Barra minn hekk, tlabna lis- Sur Norman Hamilton biex għada waqt il-programm tiegħu fuq OneTV joffrilna link dirett mill-Mellieħa waqt it-tree planting week-end.

Sfortunatament qalilna li dan m'huwiex possibli.

Irrid nagħmilha ċara li jiena bl-ebda mod ma rrid li l-kampanja Tree4U ssir kampanja politiċizzata imma l-fatti rrid nagħtihom.

Dan huwa programm mill-poplu għall-poplu.

Sur President, komplejna bix-xogħol fi Xrobb l-Għaġin flimkien man-Nature Trust u fi ftit żmien ieħor se niftħu Kennedy Grove li se jkun ħames darbiet ikbar minn dak li kien sa tliet snin ilu.

Se nivvotaw Lm4.5 miljuni mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea – din ħadd ma tkellem fuqha - biex nagħmlu riabilitazzjoni sħiħa tas-Salini li għandna ħdejn Kennedy Grove.

Fil-ġranet li ġejjin se niftħu estensjoni oħra f'Ta' Qali.

Issa l-Onor.

Noel Farrugia staqsa x'inhu jagħmel dan il-gvern fuq dawk l-areas bis- siġar taż-żebbuġ li tħawlu fis-snin sittin u fis-snin sebgħin għax qal li m'hemmx min jieħu ħsiebhom.

Naħseb li l-Onor.

Farrugia nesa li konna ħriġna call for expression of interest pubblikament u tlabna lin-nies u azjendi li jagħmlu ż-żejt taż-żebbuġ f'dan il-pajjiż ħalli jagħmlu l- offerti tagħhom.

Wara pariri ta' nies tekniċi fil-ministeru u fid-dipartiment ġie deċiż li ngħaddu dawn l-artijiet lill-konsorzju ELC ħalli jkunu jistgħu jieħdu ħsiebhom huma.

Jiena ħadt gost li wieħed mill-kelliema ta' l-oppożizzjoni, jekk m'iniex sejjer żball kien l-Onor.

Farrugia, sellem lill-ħaddiema ta' l- ELC u qalilhom biex ikomplu jaħdmu.

Jiena ngħidlu prosit lill-Onor.

Farrugia, allavolja m'huwiex qiegħed f'din il-Kamra.

Ħames snin ilu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien kontra li nwaqqfu l-public private partnership bil- ħaddiema tal-gvern li kien hemm sabiex għandna l-konsorzju li għandna llum.

Fil-fatt il-partit Laburista tgħidx kemm xewwex lil dawk il-ħaddiema li llum l-Onor.

Farrugia qed jirringrazzjahom u jgħidilhom biex ikomplu jaħdmu.

Reġgħu għamlu u-turn oħra mal-ħafna u-turns li għamlu.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni tana lista ta' l-affarijiet li għadna m'għamilniex u jiena ngħid li forsi l-uniku difett li għandu dan il-gvern mhux li ma jwettaqx, imma huwa ambizzjuż li jwettaq ħafna u fil-lista twila ta' affarijiet li għamilna hemm xi affarijiet li għadna m'għamilniex.

Sur President, in-naħa l-oħra huma ħafna inqas ambizzjużi minna, jipprovaw jagħmlu ftit u dak il- ftit jagħmluh.

Aħna differenti minnhom għax aħna ambizzjużi biex nagħtu l- proġetti lil dan il-poplu u għamilna ħafna proġetti bil-miljuni li ġbarna mill-poplu Malti u bil-miljuni li ħadna mill-Unjoni Ewropea.

Sur President, irrid ngħid ukoll li sibna erba' siti oħra fejn se nagħmlu postijiet ta' rikreazzjoni anke billi nħawlu s-siġar.

M'għandix għalfejn nidħol fid-dettall imma tajjeb ngħid ukoll li s-sena d-dieħla se nibdew nirriabilitaw waħda mill-akbar ġrieħi li għandna lejn in-naħa t'isfel ta' Malta f'barriera mhux użata viċin Ħaġar Qim.

Hemmhekk se nagħmlu l-akbar żona ta' rikreazzjoni għall-poplu Malti fin-naħa t'isfel ta' Malta.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li m'għamilna xejn fuq il-park tal-majjistral.

Issa jiena ma nafx jekk l-Onor.

Sant jirrealizzax li meta jitkellem b'dan il-mod ikun qiegħed imaqdar mhux biss lilna imma anke lill-membri tal-NGOs li poġġejna fuq il-bord tat-tmexxija.

Qalilna li għamilna u-turn fuq din il-kwestjoni.

Aħna nafu li hemm proċess li jissejjaħ environmental impact assessment u meta għidna lill-MEPA sabiex tistudja ħalli tara fejn nistgħu nagħmlu l- golf courses, kienet il-MEPA li indikatilna dik iż-żona.

Fil-fatt aħna konna indikajna żona aktar 'il barra u l-MEPA qaltilna li ż-żona li indikaw huma ta' min jistudjaha.

Aħna studjajnieha u r-riżultati wrew li l-impatt ambjentali kien ikun ħafna agħar minn dak li konna se niggwadanjaw u allura ddeċidejna li hemmhekk nagħmlu park tal-majjistral għan-natura u għall- ambjent.

Imbagħad jgħidilna li ma sar xejn!

U hawnhekk nixtieq ninforma lill-Onor.

Sant li f'Settembru l-bord maniġerjali ssottometta proġett li jiswa madwar €5 miljun biex jiġi ffinanzjat mill-fondi strutturali.

Sur President, il-kelliema ta' l-oppożizzjoni ma semmew xejn fuq l- edukazzjoni ambjentali li qed nagħmlu.

Il-ġimgħa l-oħra ħadt gost naqra ittra ta' waħda mill-ġenituri fil-gazzetta "The Times" li kienet tgħid kemm il-proġett Ekoskola qed jistimola lit-tifla tagħha tant li t-tifla tagħha illum tistimola lilha biex tadotta kultura aktar ekoloġika.

Sal-lum għandna 54 skola primarja li qed jipparteċipaw f'dan il-proġett u dan ifisser li għandna 'l fuq minn 25,000 student jipparteċipaw fil-programm Ekoskola li issa se nespanduh ukoll għall-iskejjel sekondarji.

Għaddej ukoll ix-xogħol fuq l-iscate park fl-Imsida bil-fondi tal-Good Causes Fund.

Ma semmew xejn fuq ir-regolamenti għall-immaniġġjar tas-siti ta' kostruzzjoni li jidħlu fis-seħħ wara konsultazzjoni pubblika ma' l- operaturi, man-nies u mal-kunsilli lokali.

Dawn ir-regolamenti se jidħlu fis-seħħ sabiex innaqqsu l-impatt li tagħmel l-industrija tal-bini fuq iż- żoni fejn ikun hemm jgħixu n-nies.

Illum kuntrarjament għal meta kienu huma fil-gvern, il-bini fil-pajjiż m'għadux imur jiekol l-għelieqi tal-madwar u mil-lum għal għada jiġi deċiż li għalqa tingħata għall-bini.

Illum ir- redevelopment isir fiż-żoni li diġa` kienu żviluppati u allura dak it-tip ta' bini qed jaffettwa aktar lin-nies.

Aħna konxji minn din ir-realta' u mill-1 ta' Novembru se ndaħħlu dawn ir-regolamenti.

Per eżempju, daħħalna regolament ieħor li wħud minn tan-naħa l-oħra lanqas biss għadhom fehmuh.

Din il-ġimgħa waħda mill-mistoqsijiet parlamentari li kelli kienet tirrigwarda proprju dan ir-regolament li għamilna fuq siti vojta li jkunu fiż-żoni residenzjali.

Jiġifieri għadhom jistaqsuni fuq dan ir-regolament meta bgħatnielhom il-leaflet, tajniehom l-informazzjoni, iddiskutejna ma' l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali li llum il-maġġoranza hija tagħhom, s'issa, u xorta jiġu hawnhekk u jistaqsuni kif taħdem din is- sistema!

Se nerġa' nirrepeti li sal-lum b'dan ir-regolament ġdid ingħalqu 'l fuq minn 900 sit vakanti f'Malta u f'Għawdex.

Sur President, m'iniex beħsiebni nitkellem fuq il-MEPA għax f'dan il- parlament għandna estimi oħrajn li jittrattaw direttament lill-MEPA u allura ċerti punti nħallihom għal darb'oħra.

Imma rrid ngħid biss li jiena ressaqt għall-ewwel qari abbozz ta' liġi biex jidħlu emendi fil-liġi li għandha x'taqsam ma' l-ippjanar ta' l-iżvilupp f'pajjiżna biex inżidu l- inforzar fl-outside development zones, jiġifieri żoni li m'humiex għall- iżvilupp.

Dawn l-emendi se nagħmluhom biex nagħtu saħħa lill-MEPA biex tkun tista' tinforza aktar fuq min jidhirlu li l-proprjeta` li għandu fil- kampanja jista' jagħmel biha li jrid u jibni mingħajr permess.

Żidna wkoll il-multa massima għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-illegalita`.

L-Onor.

Galdes, kif kellu kull dritt jagħmel, tkellem fuq il-każ tal- Ulysses Lodge.

L-oppożizzjoni qed tipprova tagħti l-impressjoni li saret xi u-turn u li l-MEPA biddlet il-pożizzjoni tagħha għax waslet l-elezzjoni.

Ħalli ngħid il-fatti kif inhuma.

L-ewwelnett dan il-każ kien ilu quddiem il-MEPA ħames snin u allura żgur li ma kienx hemm xi ħadd li pprova jgħaddi dan il-permess b'xi fast-track biex jakkomoda lil xi applikant jew applikanti.

Meta għadda bħala outline permit - l-Onor.

Galdes jista' jiċċekkja dawn l-affarijiet għax hu jaħdem fil-MEPA u għandu aċċess aktar milli għandi jien – wara tliet snin, ħadd ma tkellem kontra u ma kien hemm l-ebda oġġezzjoni.

Meta mbagħad marru għall-full development kienu daħlu xi oġġezzjonijiet.

Issa rrid ngħid li meta l-MEPA approvat dak il- permess, f'Ġunju li għadda, għamlet żewġ kondizzjonijiet.

L-ewwel kondizzjoni kienet li l-post jibqa' jintuża biss għal skop turistiku u t- tieni kondizzjoni kienet li jsir kuntratt pubbliku mal-MEPA biex tkun assigurata l-ewwel kondizzjoni.

Imma x'ġara?

Forsi l-Onor.

Galdes ma jafx imma l-Onor.

Brincat, li bħalissa mhux qiegħed fil-Kamra, li huwa r-rappreżentant ta' l-oppożizzjoni fuq il-bord tal-MEPA jaf li meta l-MEPA qalet li se tagħmel dik il-kondizzjoni tal-kuntratt pubbliku, bejn l-applikant u l-MEPA, kien tkellem kontra tagħha u qal li dik il-kondizzjoni m'għandhiex valur.

(Interruzzjonijiet) Bla effett!

Qed tara kemm hu tajjeb l-Onor.

Galdes.

Meta mbagħad f'Settembru l-MEPA qalet li wara li għamlet ir-riċerki sabet li l-kuntratt pubbliku li għamlet kondizzjoni fuqu ma jistax isir, l-Onor.

Brincat ivvota favur.

(Interruzzjonijiet) Onor. Galdes, għallinqas għandu jkollok diċenza lejn dan il-parlament, jekk mhux lejja.

Oqgħod kwiet kif qgħadt kwiet jien.

Għallinqas għandkom tipprovaw tagħtu idea li intom a new Labour.

Meta jkollok iċ-ċans tkellem inti.

Allura jekk f'Ġunju li għadda dik il- kondizzjoni kienet bla valur, għalfejn l-Onor.

Brincat mar jivvota biex il- permess jitwaqqa'?!

Min jagħmilhom il-u-turns, Sur President?!

Il-u-turns tagħmilhom l-oppożizzjoni biex tidher sabiħa ma' kulħadd.

Il-MEPA onorat il-pożizzjoni tal-kondizzjoni li għamlet f'Ġunju.

Issa ħalli nkompli fuq punti oħrajn.

Semmew il-water table.

Issa jekk hawn xi ħadd f'dan il-pajjiż li ma jistax jitkellem fuq il-water table hija l- oppożizzjoni.

Kellu raġun l-Onor.

Pullicino Orlando jgħid lill-Onor.

Brincat li gvern Laburista ta' bejn l-1971 u l-1987 għamlu passatur lil dan il-pajjiż meta kienu jtaqqbu kullimkien biex jiġbdu l-ilma minn taħt l-art.

Fi żmienna nofs l-ilma li nikkonsmaw f'dan il-pajjiż jiġi minn taħt l-art, imma fi żmienhom kien jiġi mija fil-mija minn taħt l-art.

Il-50% l-oħra jiġu mill-impjanti li għamilna aħna.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Onor. Galdes, naf li inti minn Ħal Qormi u forsi sa nofsinhar tkun raġel, imma issa oqgħod daqsxejn kwiet ħalli nagħtik ir- risposti għall-mistoqsijiet li għamilt.

Staqsejtni fuq l-emissions.

Naħseb li bħas-soltu qed tkun kontradittorju għax inti ġieli ktibt biex tgħidilna li jmissna nnaqqsu l-emissjonijiet u issa għax dan il-pajjiż qed jagħmel sforz biex inaqqas l-emissjonijiet qed tgħidilna li se ndaħħlu lill- pajjiż fi kriżi.

Huwa ħażin li nnaqqsu l-emissjonijiet aħna wkoll jew inkella qed nippretendu li l-isforzi jagħmluhom biss pajjiżi oħrajn u aħna ma nagħmlu l-ebda sforz biex innaqqsu l-emissjonijiet?!

Kif tista' Malta tkun kredibbli fl-Unjoni Ewropea u fl-isfera internazzjonali jekk ngħidu li fuq il-kwestjoni tat-tibdil fil-klima għandna problema, inkluż aħna bħala gżira żgħira, fuq l-addattazzjoni jiġifieri li, per eżempju, se jibda jkollna ħafna aktar maltempati f'daqqa, li jkollna ħafna problemi ta' ilma imbagħad meta jistaqsuna jekk il-ftit li nistgħu nagħmlu aħna hux qed nagħmluh, ngħidulhom li le, mhux qed nagħmluh.

Meta aħna ddiskutejna ma' l-Unjoni Ewropea naqqasna dak l-ammont li konna qed nikkalkolaw li jissejjaħ - Onor. Galdes, forsi ma tafx - il-volum ta' new entrants u l-parir tekniku min-nies ta' l-Enemalta huwa li dak li se jkollna sa l-2012, għax dak huwa l-perijodu, huwa suffiċjenti għall- ħteġijiet li għandna u li se jkollna sa l-2012.

Irrid ngħid li hawnhekk nippretendi kredibilita` u konsistenza min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

L-Onor.

Galdes ikkritika li m'hemmx budget biżżejjed għall-inċetivi li l- gvern se jagħti għall-galleriji ta' l-injam.

Jien irrispondejtu f'mistoqsija parlamentari u għedtlu li hemm Lm60,000.

Per eżempju, dan staqsieni l-ammont li se jintnefaq.

Mela jien Harry Potter jew xi ħaddieħor biex inkun naf kemm se jidħlu applikazzjonijiet?!

Ara jien x'irrispondejtek, Onor. Galdes.

Nispera li qrajtha kollha r-risposta għax fiha għedtlek li hemm Lm60,000, imma hemm commitment bil-miktub mill- ministeru tal-finanzi li wara li jidħlu l-applikazzjonijiet, il-ministeru tal-finanzi jagħmel l-aġġustament neċessarju lill-MEPA biex ikollha minn fejn twieġeb u tagħti l-flus lin-nies li se japplikaw għall-iskema tal- galleriji, jew biex ibiddlu jew inkella biex jirrestawrawha.

Ovvjament dik il-biċċa l-Onor.

Galdes ineħħiha u jinsiha.

Imbagħad jiġi fil-Kamra u jgħidli li jmissni nistħi, li għandi konflitt ta' interess għax bgħatt – kif għandi kull dritt bħala membru parlamentari – ittra bil-miktub lill-kostitwenti tiegħi tad-disa' u l-għaxar distrett.

Għamilt xi dnub għax għamilt hekk?

L-Onor.

Galdes jikteb ittri?

L-Onor.

Galdes jieħu telefonati ta' kostitwenti waqt li jkun qed jaħdem il-MEPA?

L- Onor. Galdes jagħmlu dan?

Allura dak huwa konflitt ta' interess?!

X'konflitt ta' interess għandi jien li bħala deputat ta' din il-Kamra, apparti li jien ministru, nibgħat ittra lill-kostitwenti, Onor. Galdes?!

Jaħasra tipprovaw issibu l-muntanji fejn muntanji m'hemmx.

Veru li ridtu tagħmluna Svizzera fil-Mediterran imma din tant baqgħet f'moħħkom li tipprovaw issibu muntanji anke fejn muntanji ma jeżistux.

Imbagħad semmieli artiklu li kien hemm din il-ġimgħa - ħsibtu li din kien se jsemmihieli - fil-ġurnal "Malta Today", jekk m'iniex sejjer żball dwar xi ktibt jien fuq il-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp dwar il- membri li jkunu periti.

Qal li dan huwa konflitt ta' interess.

Jekk jaqra dak li ktibt – għandi dubju jekk dak li ktibt qrahx – isib li fi żmienhom, meta huma kienu fil-gvern, u meta l-Onor.

George Vella kien ministru responsabbli mill-ambjent, fid-DCC kien hemm aktar periti fuq il-membri tal- bord milli hemm illum għax kemm ilni responsabbli jien – għalkemm jien nemmen li għandu jkun hemm periti fuq dan il-bordijiet – naqqast l-ammont ta' periti fuq il-bord.

Fi żmienhom kienu poġġew wieħed li kien draughtsman, imbagħad jiġi jgħidli jekk kienx hemm konflitt ta' interess.

Jekk qatt kien hemm konflitt ta' interess, fi żmienna huwa inqas milli kien fi żmienkom.

Semmew ukoll il-proposti tagħna biex ngħinu bil-fatti l-ħarsien ta' l- annimali f'dan il-pajjiż.

Jien ħadt gost li l-Onor.

Pullicino Orlando ddedika parti mill-ħin tiegħu għal dan.

Aħna xtaqna li xi wħud mill- proposti li għamilna issa għamilniehom qabel, imma kellna prijoritajiet oħrajn f'dan il-pajjiż.

Per eżempju, il-prijorita` li nagħtu l- faċilitajiet fl-edukazzjoni lill-bniedem, li nagħtu l-faċilitajiet tas- saħħa lill-bniedem u li nagħtu l-infrastruttura meħtieġa biex il-ħaddiema jkollhom fejn jaħdmu.

Dawk kienu l-prijoritajiet.

Jien inħobbhom l- annimali, nixtieq li għandi annimali imma jien ngħix ġo appartament – għax ġieli jpinġu lill-ministri qishom xi nies mimlijin bil-flus – u allura m'għandix.

Nixtieq li ddedikajna flus għall-qasam ta' l-annimali qabel, imma morna għal dawk li huma prijoritajiet.

Qalilna li ma stedinniex lill-għaqdiet kollha.

Aħna għamilna konsultazzjoni ma' l-aktar NGOs importanti f'dan il-pajjiż u lesti li nilqgħu proposti għal titjib minn kulħadd.

Issa jien irrid ngħid – din hija importanti u ma rridx ninsiha – li fil-laqgħa li kelli l-ġimgħa li għaddiet ma' l-NGOs fuq il-qasam ambjentali qbilna li fi ftit ġranet oħra joħorġu regolamenti li jistabbilixxu l-istandards għas-santwarju ta' l- annimali f'Malta, u li fi żmien sentejn dawk is-santwarji li ma jkunux up to standard ikollna nieħdu l-passi kontrihom ħalli l-istandards ta' kif jinżammu l-annimali anke fis-santwarji jkunu aċċettabbli.

Irrid ngħid li anke l-NGOs ambjentali qablu magħna.

Xtaqt li kelli aktar ħin biex nitkellem ukoll fuq il-qasam tal-biedja.

Irrid ngħid biss li l-oppożizzjoni ma qalet xejn fuq l-isplużjoni tal- prezzijiet fil-qasam tal-gwież.

Issa rrid ngħid li ma qalux affarijiet oħrajn imma qalu ħaġa waħda.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li l-qasam tal- biedja u s-sajd huwa fi stat ta' abbandun totali, meta fl-aħħar ħames snin il-bdiewa u r-raħħala ħadu Lm40 miljun f'sussidji u għajnuna.

Mela stat ta' abbandun ikun dak li tagħti Lm40 miljun?!

Mela kieku m'huwiex stat ta' abbandun kemm suppost tajna?!

Lm120 miljun?!

Issa naħseb li jkun tajjeb li nfakkru wkoll x'qalet l-Unjoni Ewropea lill-prim ministru ta' dak iż- żmien meta qal li jrid jagħmel trattat ta' kummerċ ħieles ma' l-Unjoni Ewropea.

Dak inhar l-Unjoni Ewropea qaltlu li seta' jagħmel ftehim ta' kummerċ ħieles magħha imma dak ikun ukoll għall-qasam tal-biedja u sajd.

Mela dawn kienu jesponu lill-bdiewa u lir-raħħala tagħna għall-kummerċ ħieles għall-importazzjoni mingħajr ma jipproteġuhom.

Sur President, jien se nagħlaq id-diskors tiegħi billi nirringrazzja lil kulmin ta sehmu.

Nirringrazzja lis-segretarju parlamentari, lis-segretarju permanenti, lill-ħaddiema kollha li taw sehemhom kollha, irrispettivament mill-kulur politiku tagħhom.

Jien ħdimt ma' ħaddiema Laburisti u ma sibt l- ebda diffikulta`.

M'għandkomx għalfejn tgħidulna li m'intomx se tkunu gvern għal-Laburisti biss.

Jien ngħid li m'għandkomx għalfejn tgħidulna dan għax nafu li intom se tkunu gvern għal ċerti Laburisti biss għax fl- imgħoddi anke nies li kellkom fuq in-naħat tagħkom qalfattu 'l barra għax ma kenux jogħġbukom.

Jien nixtieq ngħid grazzi anke lill-oppożizzjoni li xi kultant toħroġ b'xi waħda tajba, pero` għandhom bżonn joħorġu b'ħafna aktar affarijiet tajbin.

Irrid nirringrazzja lill-poplu kollu li kien involut f'din il-bidla kbira li saret f'dan il-pajjiż.

Ngħid grazzi mhux biss għax ma qtajtux qalbkom imma fuq kollox għax ħafna drabi kontu intom li bl-ottimiżmu u bid- determinazzjoni tagħkom xprunajtuna biex inkomplu.

Fis-sena 2003 wegħedna lill-poplu Malti sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Aħna wassalna lill-poplu Malti fejn kellna bżonn.

Illum dan tirrikonoxxih anke l-oppożizzjoni.

Jien ċert li meta jiġi l-waqt il-poplu Malti jinvesti bil-vot tiegħu f'dawk li dejjem emmnu fih u mhux dawk li jgħidulu li jemmnu fih biss meta tasal l- elezzjoni.

Nirringrazzjak.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-kumitat ta' provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 42 kif imressqa mill-Onor.

Farrugia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-mozzjoni ta' proċedura 307 ta' l-10 ta' Ottubru, 2007 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-kumitat ġie sospiż fis-1.02 p.m. u rriżuma ħames minuti wara

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għall-Vot 42 kif imressqa mill-Onor.

Farrugia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, għan-naħa tal-gvern se jiġu paired l- Onor. Tonio Borg, l-Onor.

Michael Frendo u l-Onor.

Clyde Puli.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor.

Justyne Caruana, l-Onor.

George Vella u l-Onor.

Anton Refalo.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 24

L-Onor.

|Abela Carmelo |Dalli Helena | |Abela Joseph |Debono Grech Joe| |Agius Chris |Farrugia Angelo | |Bartolo Evarist |Farrugia Michael| |Brincat Joseph |Farrugia Noel | |Brincat Leo |Galdes Roderick | |Buhagiar Charles |Gulia Gavin | |Buontempo Stefan |Mangion Charles | |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Parnis Silvio | |Coleiro Preca |Sammut Joseph | |Marie Louise | | |Cuschieri Joseph |Sant Alfred |

KONTRA: 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Michael | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |D'Amato Helen |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Pullicino George| |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis | |Fenech Antonio | |

L-emenda m'għaddietx

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 42 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €58,884,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed immedjatament, skond l- istess mozzjoni ta' proċedura u bl-istess arranġament tal-pairing.

VOTAZZJONI NRU.

201 FAVUR: 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius David |Galea Franco | |Agius Francis |Galea Louis | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael|Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi |Gonzi Michael | |Jason | | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina |Mifsud Bonnici | |Dolores |Carmelo | |D'Amato Helen |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Pullicino George| |de Marco Mario|Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono |Vassallo Edwin | |Giovanna | | |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis | |Fenech Antonio| |

KONTRA : 24

L-Onor.

|Abela Carmelo |Dalli Helena | |Abela Joseph |Debono Grech | | |Joe | |Agius Chris |Farrugia | | |Angelo | |Bartolo Evarist|Farrugia | | |Michael | |Brincat Joseph |Farrugia Noel | |Brincat Leo |Galdes | | |Roderick | |Buhagiar |Gulia Gavin | |Charles | | |Buontempo |Mangion | |Stefan |Charles | |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Parnis Silvio | |Coleiro Preca |Sammut Joseph | |Marie Louise | | |Cuschieri |Sant Alfred | |Joseph | |

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 42 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XI - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET RURALI U AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €41,055,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI - Ministeru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2008.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot XI għaddiet.

Fis-1.12 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitat irrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 42 u XI tal-Ministeru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, 26 ta' Ottubru, 2007, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2008

Ir-Raba' Jum

Voti tal-Ministeru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni.

Il-proċedura li se nsegweu hija dik kif stabbilita fil-mozzjoni ta' proċedura 307 ta' l-10 ta' Ottubru, 2007.

Is-seduta se tieħu tliet sigħat u nofs bil-ħin tal-mistoqijiet u l-Aġġornament ma jitteħidx.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, 26 ta' Ottubru, 2007, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-1.13 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

RAPPORTI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġewx ikkummisjonati rapporti fil-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007 u f'każ li fl-affermattiv, jista' jgħid x'kien l-għan/skop ta' kull rapport separatament, minn min sar u jekk sewa flus kemm kienet l- ispiża separatament?

Jista' jgħid jekk hemmx minn dawn ir-rapport li ġew konklużi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

NEFQA FUQ PETROL

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa fuq petrol mill-Ministeru, dekasteru u enti tagħha, ta' l-uffiċjali biss, (eskluż l-użu ġenerali) separatament matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007?

Tista' tgħid liema uffiċjali huma ntitolati għal petrolimħallas mill- gvern fl-istess perijodu?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabelli li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

NEFQA FUQ PETROL

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq petrol mill-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu, ta' l-uffiċjali biss, (eskluż l-użu ġenerali) separatament matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jgħid liema uffiċjali huma ntitolati għal petrolimħallas mill- gvern fl-istess perijodu?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

NEFQA FUQ KONSULENZI

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq servizzi ta' konsulenti ( kemm servizzi minn individwi jew kumpaniji) fil-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul ix-xahar ta' Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jagħti d-dettalji ta' min kienu l-konsulenti u kemm tħallsu kull wieħed separat, x'tip ta' servizz taw u min approva t-tali spiża f'kull każ separat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Lista tan-nefqa fuq servizzi ta' konsulenti matul Jannar, Frar u Marzu, 2007 tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

NEFQA FUQ SERVIZZ TA' L-INTERNET

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq is-servizz tal- internet provdut fir-residenzi tal-uffiċjali tal-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu matul Jannar, Frar u Marzu 2007 separatament uffiċjal b'uffiċjal u xahar b'xahar?

Jista' jgħid min hu l-ISP f'kull każ separat?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li skond l-Annual Services Contract li l-Ministeru għandu mal-MITTS, fl-ewwel tlett xhur ta' din is- sena kien hemm ħames uffiċjali li kienu intitolati għal serviżż ta' internet fir-residenżi tagħhom, provdut mill-MITTS, bħala ISP.

Skond il- kuntratt mal-MITTS, l-ispiża fissa kull xahar għal kull uffiċjal (bla ebda distinżjoni għall-grad jew min hu l-uffiċjal) hija ta' Lml9.67.

Għalhekk l- ispiża totali kull xahar għal-ħames uffiċjali f'daqqa hija ta' Lm98.35.

NEFQA FUQ PETROL

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq petrol mill- Ministeru, dekasteru u enti tiegħu, ta' l-uffiċjali biss, (eskluż l-użu ġenerali) separatament matul ix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu 2007?

Jista' jgħid liema uffiċjali huma ntitolati għal petrolimħallas mill-gvern fl- istess perijodu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor. interpellant hija kif tidher fit-tabella ta' hawn taħt.

|Enti |Uffiċjali |Nefqa | | | |Totali | | | |Jannar, | | | |Frar u | | | |Marzu | | | |2007 | |Ministeru |Ministru | | |għat-Turiżmu|Segretarju | | |u Kultura u |Permanenti | | |Dipartiment |Segretarju |Lm 992.00| |tat-Turiżmu |Privat | | | |Direttur | | | |Servizzi | | | |Korporattivi| | | |Direttur | | | |Affarjiet | | | |tal-UE | | |Awtorita' |Chairman | | |tat-Turiżmu |Chief | | | |Executive | | | |Director | | | |Regulatory |Lm | | |Director |1190.00 | | |Planning | | | |Director | | | |Marketing | | | |Director | | | |Finance | | | |Director | | | |Visit Malta | | |Heritage |Chairman | | |Malta |Chief |Lm 238.21| | |Executive | | | | | | |Kunsill |Direttur | | |Malti |Eżekuttiv |Lm 220.00| |għall-Kultur|Uffiċjal | | |a |responsabbli| | |u l-Arti |– Sezzjoni | | | |Luqa | | |Dar |General | | |il-Mediterra|Manager |Lm 241.95| |n |Marketing | | |għall-Konfer|and Sales | | |enzi |Manager | | | |Sales and PR| | | |Executives | | |Fondazzjoni |General | | |Ċentru |Manager |Lm 356.20| |għall-Kreatt|Operations | | |ivita' ta' |Manager | | |San Ġakbu | | | |Sovrintenden|Sovrintenden|Lm 10.00 | |za |t | | |tal-Patrimon|tal-Patrimon| | |ju Kulturali|ju Kulturali| |

BURMARRAD - PROĠETT KONTRA L-GĦARGĦAR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett kontra l-għargħar f'Burmarrad?

Hemm xi ħjiel meta se jitlesta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li l-proġett ta' kontra l-għargħar f'Burmarrad qiegħed fl-ewwel fażi tiegħu u hu maħsub li jkun tlesta sa l- aħħar ta' Novembru 2007.

Il-proġett għandu żewġ fażijiet oħra li għalihom għad ma nħarġux il-permessi tal-MEPA u għalhekk mhux possibbli li tingħata data ta' tlestija.

FORTIZZA TA' PEMBROKE - BLOKKI TAL-KONKOS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir b'dak in-numru kbir ta' blokki tal-konkos li tpoġġew fil-Fortizza ta' Pembroke?

Kemm ġew jiswew flus dawn il-blokki?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat li l-blokki tal-konkos li tpoġġew temporanjament fil-Fortizza ta' Pembroke ser jintużaw għall-bini ta' l- ilqugħ tal-kanal għal kontra l-għargħar li ser jinbena f'Burmarrad u ċioe' fil-bini ta' watercourse li jgħaqqad mit-Triq ta' Burmarrad sas-Salini.

Dawn il-precast units li ġew manifatturati mill-ħaddiema tal-Works Division, ser jiffurmaw il-ġnub (l-embarkments) tal-watercourse propost li ser ikun twil madwar 1,575 metru.

L-ispiża tal-manifattura ta' dawn il- blokki hija ta Lm283,871.

FONDI TA' KOEŻJONI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Unjoni Ewropea approvatx in-nefqa għat-toroq hekk kif proġettata mill-gvern mill-fondi ta' koeżjoni 2007 - 2013?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li iva, l-Unjoni Ewropea approvat in-nefqa għat-Toroq li se jiġu finanżjati taħt il-Fond ta' Koezjoni.

Din in-nefqa hija elenkata fil-'Operational Programme 1' li ġie approvata minn Kummissjoni Ewropea f'Ġunju.

In-nefqa approvata tammonta għall 169,0387,258.82 ewros li minnhom 143,682,520 ewros se jiġu ko-finanzjati mill-Kommunita Ewropea.

Din is-somma se tiġi ddedikata biex itejjbu t- toroq illi jaqgħu taħt is-'Trans European Transport Network', magħrufa aħjar bħala t-Ten-T network.

Għal-aktar informażżjoni rreferi għal-paġni 122 u 188 tal-'Operational Programme One', ppubblikat minn l-Uffiċċju tal- Prim Ministru.

MAGAZINE "ON SITE"

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopji tal- magazine "On Site" li ġew ippublikati matul is-sena 2007?

X'inhu n-numru ta' magazines ipprintjati f'kull ħarġa u x'inhuma l-ispejjeż involuti għal printing u pustaġġ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi matul l-2007 ħarġu 3 edizzjonijiet tal-magazine On-site, kif imsemmi hawn taħt:-

Numru 22

Stampati: 14000 kopja Spiża: Lm 1,754,55 Posta: Lm 355.21

Numru 23

Stampati: 12000 kopja Spiża: Lm 1,573.95 Posta: Lm 278.92

Numru 24

Stampati: 14000 kopja Spiża: Lm 1,754,55 Posta: Lm 294.49

Kopja ta' dawn il-magazines tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

DISPOSAL TA' L-ISKART

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-bilanċ ta' flus li għad fadallu jiġbor il-Gvern għad-disposal ta' l-iskart?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant illi dan il- Ministeru baqa' responsabbli mill-ġbir ta' dawn il-flus sa l-2004.

Il- bilanċ ta' flus li baqa' jinġabar għad-disposal ta' l-iskart sas-sena 2004 huwa ta' Lm 127,005.47 fejn;

Lm 80,396.28 huma dovuti mill-Koperattiva Ndafa Pubblika li kienet ġiet xolta.

Din il-problema qegħdha f'idejn il-likwidatur appuntat mill- Uffiċċju Ċentrali tal-Koperattivi kif ipubblikat fil-Gazetta tal-Gvern tad- 29 ta' Marzu, 2006

Dwar il-kumplament, Lm 46,609.19 dovuti minn kumpaniji u individwi qegħdin jittieħdu proċeduri legali sabiex dawn jinġabru.

PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-lista ta' promozzjonijiet li ngħataw matul din is-sena (2007)?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jikwalifika l-mistoqsija tiegħu.

ĦAL QORMI - SKOLA SEKONDARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jikkonferma l-Ministru li fl-iskola sekondarja l-ġdida ġewwa Ħal Qormi l-istudenti għadhom mingħajr computers, b'mod speċjali l- istudenti tal-Form 4, kif ukoll mingħajr għalliem tal-computer studies wara li kien hemm persuna li telqet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm kompjuters u ilhom hemm mill-bidu net tas-sena.

Informat ukoll li ttieħdu passi biex l-istudenti tal-Computer Studies ikunu jistgħu isegwu s-sillabu stabbilit fis-suġġett.

MCAST - EŻAMI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li dawk l- istudenti li għamlu kors part-time fl-MCAST tad-2D Computer Aided Draughting & Design Auto CAD 2006/07 għadu ma sarx l-eżami online li kellu jsir?

Meta huwa maħsub li jsir dan minħabba li qed iżomm milli l-istudenti jkomplu bil-kors li jmiss wara dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PREZZIJIET TAL-MEDIĊINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 27908 li oriġinarjament saret lill-Ministru tas-Saħħa,Anzjani u Kura fil-Komunita' u issa ġiet riferuta lilu u jgħid x'passi ttieħdu jew ser jittieħdu kontra dawk l-importaturi tal-mediċini li rriżulta li kienu qed ibiegħu mediċini bil-għoli?

Ser jittieħdu passi legali kontra dawk li abbużaw u allura kienu qed jisolħu lil min bilfors irid juża dawn il-mediċini?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk matul din is-sena l- pixxina nazzjonali f'Tal-Qroqq hux se tagħlaq fix-xhur tax-xitwa?

Minn meta sa meta?

Kien hemm xi bookings minn barra għal dan iż-żmien?

ONOR.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie wżat fuel biex tissaħħan il-vaska tal-pixxina nazzjonali minn Jannar sa l-20 ta' Ottubru?

Min hu l-kuntrattur li jissuplixxi l-fuel?

X'tip ta' fuel hu?

Meta ngħata l-kuntratt?

Kemm sewa l-fuel li ssuplixxa din is-sena?

Kemm tħallas?

ONOR.

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm tibdil fl- istaff tal-pixxina nazzjonali din is-sena?

Jekk iva, jista' jagħti raġuni għaliex?

Kemm hemm staff full time u part-time?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istaff tal-Pixxina Nazzjonali huma parti mill-workforce tal-KMS u b'hekk hemm flessibilita' ta' fejn ikunu assenjati għall-ħidma tagħhom.

Fil-preżent fil-Pixxina Nazzjonali hemm tmien ħaddiema tal-Gvern detailed mal-KMS u disa' ħaddiema impjegati direttament mal-KMS.

Tul din is-sena kien hemm trasferiment ta' żewġ ħaddiema.

Clerk / Receptionist mill-Pixxina Nazzjonali għal Tal-Qroqq Fitness Centre.

Miantenance Officer mill-Pixxina Nazzjonali għall-Kumpless Sportiv Kottonera.