MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 597 It-Tlieta, 4 ta' Diċembru, 2007 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 597

It-Tlieta, 4 ta' Diċembru, 2007

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

Seduta Nru. 597

It-Tlieta, 4 ta' Diċembru, 2007

WERREJ

MINUTI 616

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 616

TQEGĦID TA' KARTI 622

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` MARITTIMA TA' MALTA GĦALL-PERJODU BEJN L-1 TA' OTTUBRU 2007 U L-31 TA' DIĊEMBRU 2008 622

AĠĠORNAMENT 643

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 646

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 596 li saret fit-3 ta' Diċembru, 2007 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

AFM - RI-INGAĠĠ TA' SULDATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Stefan Buontempo) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm spiċċaw suldati mill-armata u wara reġgħu kienu ngaġġati bħala suldati fl-istess armata?

Is-snin li jkunu għamlu qabel jigu kkunsidrati wara r-ri-ingaġġ jew jibdew jgħoddu mill- ġdid?

Fl-aħħar snin, kien hemm xi każ fejn ingħaddewlhom flimkien, jew kollha kellhom jibdewlhom mill-bidu?

ONOR.

ANTHONY ABELA (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Mit-twaqqif tal-Forzi Armati ta' Malta fl-1970 kien hemm żewġ uffiċjali u 17-il suldat li spiċċaw mill-Forzi Armati u wara reġgħu ġew ingaġġati fl-armata.

Bħala regola s-snin li membru ta' l-armata jkun għamel qabel ma jkun spiċċa mis-servizz ma jgħoddx wara r-ri-ingaġġ.

Kien hemm każ wieħed biss li r-ri-ingaġġ tiegħu kien ġie kkunsidrat li kien fl-interess tas-servizz u għaldaqstant ittieħed in kunsiderazzjoni.

Dan ġie magħdud mat-tieni ingaġġ tiegħu fis-servizz wara li ġie awtorizzat mill- uffiċċju tal-Prim Ministru.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidli jekk il- promozzjonijiet li kienu antiċipati li jingħataw humiex se jingħataw sa l- aħħar ta' Diċembru ta' din is-sena?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-ħsieb hekk hu, li l-promozzjonijiet jingħataw sa l- aħħar ta' Diċembru.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' jgħidli kemm hu antiċipat li jingħataw promozzjonijiet?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Safejn naf jien il-promozzjonijiet se jingħataw lil madwar 240 membru.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dawn il-promozzjonijiet huma mqassma fuq persentaġġ għal kull kategorija?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Naturalment il-homework ikunu għamluh il-brigadier u l-commanding officer ta' l-armata.

L-eżerċizzju tal-promozzjonijiet isir billi jaraw x'vakanzi jkun hemm fid-diversi kategoriji f'kull reġiment u sub-regiment, fejn għandek l-air squadron, għandek l-air wing, għandek il- maritime squadron, għandek il-first, third and fourth regiment.

Barra minn hekk, peress li f'Jannar se jispiċċaw diversi nies, jista' jkollok aktar vacancies.

Hemm ukoll nies li wara li marru għand l- ombudsman jew għamlu appell għand il-kmandant wara l-promozzjonijiet li ngħataw f'Lulju ta' l-2006, għax kien hemm xi misunderstanding, il-kmandant ta l-parir illi dawn - x'aktarx hemm sebgħa jew tmienja minnhom - jingħataw il-promozzjoni b'effett minn 2006.

Kien hemm każ minnhom, per eżempju, fejn l-individwu kellu xi kwalifiki li meta għamlulu l-PAR report, ma kenux niżżluhomlu.

Kien hemm ukoll każijiet tekniċi pero' dawn ukoll ingħataw il-promozzjoni.

Il-proċedura hi li wieħed jimxi skond l-esiġenzi tax-xogħol.

Sur President, l-idea tagħna hi li l-promozzjonijiet jingħataw kull sena biex mhux imbagħad nispiċċaw bħalma ġralna s-sena l-oħra, il- promozzjonijiet itawlu għal ħames snin u jingħataw lil xi 600 persuna f'daqqa.

Għallinqas hekk il-persuni jkunu jafu li jekk ma ħadux promotion din is-sena, jistgħu jikkwalifikaw is-sena d-dieħla.

Ovvjament, ħlief għal xi eċċezzjonijiet, dawk li ħadu promotion is-sena li għaddiet u dawk li jkunu l-ewwel tliet snin fl-armata, ma jittieħdux into consideration għall- promotions li jkun imiss is-sena ta' wara.

FTEHIM FUQ IL-PREZZIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra l-ftehim dwar il-prezzijiet li l-gvern iffirma ma' importaturi sa Marzu 2008?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim iffirmat bejn l- osservatorju ta' l-ewro fi ħdan il-ministeru tal-finanzi u numru ta' importaturi flimkien ma' lista ta' prodotti koperti minn dan il-ftehim.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant, li kuntrarjament għal dak li qed tgħid l- Oppożizzjoni, il-kontenut ta' dan il-ftehim ilu pubbliku mill-ġurnata li fiha ġew iffirmati.

Il-lista tal-prodotti ġiet ukoll ippubblikata mill- kumitat nazzjonali għall-bidla għall-ewro u tinsab għand il-mezzi kollha tax-xandir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidli jekk il-prezz tal-biljetti tas-Super Five kienx inkluż f'dan il-ftehim?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Ma naħsibx għax ftit taż-żmien ilu għollew il-prezz minn 50ċ għal 65ċ, għalkemm irrid ngħid li ġie rijorganizzat biex jogħla wkoll il-premju li jibdew bih.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri r-rebħ żdied?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, dak li qed jistaqsi l-Onor.

Interpellant m'għandux x'jaqsam mal-mistoqsija oriġinali.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għandi nifhem li meta l-gvern qiegħed jirriferi għall- prezzijiet, qiegħed jinkludi l-prezzijiet kollha mal-bidla għall-ewro u għalhekk staqsejt jekk kienx hemm konsiderazzjoni fuq din iż-żieda.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-Prim Ministru diġa' qal pubblikament li saru ħafna spezzjonijiet, li eluf ta' prezzijiet ġew iċċekjati u li ttieħdu ħafna miżuri.

Dan il-gvern qiegħed jara li possibbilment ma jħallix li jkun hemm żieda fil-prezzijiet minħabba l-bidla għall-ewro.

Fiċ-ċirkostanzi nemmen li kemm il-kumitat kif ukoll il-ministeri kollha involuti, speċjalment tal-kollega tiegħi l-Onor.

Ċensu Galea, li qed jagħmlu biċċa xogħol sewwa biex jassiguraw li mhux biss tibqa' l-kompetittivita', imma anke li dan ma jaffettwax negattivament lill-mara tad-dar.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, is-Segretarju Parlamentari qed jgħid li l-gvern qiegħed on track biex jara li jkun kompatibbli u konformi mad- drittijiet vis-a-vis il-konsumatur u l-kummerċ, eċċ. Kif iħares lejn dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, u ċioe li meta l-prezzijiet ta' ċerti prodotti, speċjalment ta' l-ikel, jiġu pparagunati ma' dawk ta' pajjiżi oħra fl-Unjoni Ewropea, issib li huma ogħla bi 3% u aktar?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Il-gvern qed jara li l-prezzijiet ma jogħlewx.

Il- Kap ta' l-Oppożizzjoni qal ħafna affarijiet, pero' mbagħad wieħed irid jara jekk effettivament dawn għandhomx jitwemmnu għax minn statistika u minn dokumentazzjoni li għandu f'idejh il-gvern dawn l-affarijiet ma jirriżultawx.

Madadankollu l-Onor.

Sant għandu dritt jgħid dak li jħoss u jinterpreta l-affarijiet kif jidhirlu hu, imbagħad jiġġudika l-poplu meta tidħol l-ewro.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ġaladarba l-gvern ma ċaħadx dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, qiegħda ssir indaġini biex naraw x'seta' ġara għaliex il- konsumatur Malti, meta pparagunat ma' konsumaturi oħra ta' l-Unjoni Ewropea, kellu daqshekk żvantaġġ kontra tiegħu f'dak li huwa għoli ta' prezzijiet ta' ħafna prodotti essenzjali għall-ħajja ta' kuljum?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, il-gvern ta' Malta ma qgħadtx jistenna lill-Onor.

Alfred Sant sabiex jibda jagħmel l-investigazzjonijiet u jiċċekja l-prezzijiet.

Kif għedna, il-gvern diġa' ċċekja madwar 57,000 prodott biex jivverifika li l-prezzijiet jibqgħu fin-normal u mhux jogħlew.

Dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jiġbed l-attenzjoni biex wieħed jibqa' jagħmel dak kollu li diġa' qiegħed jagħmel, pero' l-gvern ma kellux bżonn jidħol għal ebda ħaġa ġdida għax dan ix-xogħol diġa' sar.

Id- differenza hi li hemm baħar jaqsam bejn dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni u dak li qegħdin insibu aħna.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li meta l-għoli tal-prezzijiet kien fil-livell ta' bejn 1.8% u 2.8% f'numru ta' stati membri ta' l-Unjoni Ewropea, f'Malta f'ċerti każijiet qabeż anke s-6%.

Jista' s-Segretarju Parlametnari jgħid fejn hi d-differenza li skond hu m'hijiex tirriżulta minn dak li qed jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Naħseb li d-differenza ġiet spjegata nhar il-Ġimgħa li għaddiet waqt il-programm "Xarabank" fuq it-televiżjoni.

Aħna qbadna x- xirja li kien għamel l-Onor.

Sant fl-1996, qabel sar Prim Ministru, iċċekjajna kemm kienu għolew l-istess prodotti fl-1998 u safejn stajna ċċekjajna l-prezzijiet tagħhom.

Irriżulta illi f'għaxar snin il-prezzijiet għolew minn Lm40 għal Lm42.50 filwaqt li l-paga żdiedet minn Lm42 għal Lm60.

Jiġifieri fil-konfront ta' żieda fil-paga, iż-żieda fil-prezzijiet ta' l-oġġetti ma tirriflettix dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, meta l-imprenditur iġib materja prima qiegħed jiltaqa' ma' prezzijiet li qegħdin kontinwament jinbidlu.

Allura s- Segretarju Parlamentari u l-gvern m'huwiex jirriżultalhom li l-familji Maltin qed ikunu milquta bi prezzijiet għolja meta jiġu biex jixtru affarijiet li jużaw għall-ħajja ta' kuljum?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sfortunatament l-Onor.

Interpellant qiegħed imur minn ħaġa għal oħra għax filwaqt li kulħadd japprezza li ċertu affarijiet qegħdin jogħlew minn barra - dik hija riflessjoni aċċettabbli anke għall- Kap ta' l-Oppożizzjoni li pubblikament qal li dawk il-forzi m'hemmx wieħed x'jagħmel wisq għalihom - fil-kontest ta' dawk l-affarijiet li nistgħu nikkontrollaw, qegħdin nieħdu l-miżuri kollha biex naraw li ma jkunx hemm iż-żidiet li qegħdin jiġu allegati li qed ikun hemm.

Fejn sibna li kien hemm min żied il-prezzijiet aktar minn kemm suppost, aħna ħadna l-passi meħtieġa sabiex naraw li dawn jikkonformaw mal-politika tal-gvern u li l-għoli tal-prezzijiet ma jkunx 'il fuq min-normal.

L-Onor.

Interpellant irid japprezza li ċerti prezzijiet li qegħdin jirriżultaw fuq iċ-ċereali, fuq iż-żejt u fuq prodotti tal-ħalib, qegħdin jogħlew imma dan b'riżultat li l-għalf u l-ġwież li jitimgħu lil diversi annimali għola sostanzjalment minn barra u dik hija ħaġa li aħna m'għandniex kontroll fuqha.

Naħseb li fil-kuntest ta' l-affarijiet l-oħrajn il-miżuri li qed jieħu l- gvern huma adegwati.

Naturalment minn dejjem kienet li xi ftit jew wisq il- ħajja għoliet.

L-uniku żmien li m'għolietx il-ħajja kienet meta l-gvern kien iżommok milli tixtri ċerti affarijiet għax kien iżomm l-importazzjoni tagħhom.

Pero' mbagħad kienet għoliet b'mod illi jekk tkun trid tixtri ċikkulata Mars - din ma kontx issibha fuq l-ixkaffa - tal-ħanut kien jagħtihielek xorta waħda, imma minflok kien iżommlok tliet xelini, kien iżommlok lira u nofs.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid jekk il-vot provdut għal dan it-tip ta' bilanċ ta' prezz fuq ċerti commodities, inkluż il-ġwież, dak li jissejjaħ special state aid, huwiex qiegħed jintefaq kollu?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, il-gvern kellu bżonn bilfors jaħdem fuq ammont ta' previżjonijiet.

Jekk hux se jintefaq kollu jew le wieħed irid jara man mano kif se jiżviluppaw l-affarijiet.

Per eżempju, aħna nafu illi l-ġimgħa l-oħra ż-żejt laħaq kważi l-$100-il barmil u l-bieraħ kien qiegħed $87.3-il barmil.

L-istess ħaġa fiċ-ċereali.

Wieħed irid jara d-domanda li se jkun hemm, l-esiġenzi tas-suq li se jkun hemm f'dan is-settur u allura dak fih innifsu jirrifletti, skond it-talba li jkun hemm, jekk ikunx hemm il-bżonn li jingħataw dawn l-għajnuniet.

Pero' l-Onor.

Interpellant kien qiegħed hawnhekk meta l-Prim Ministru qara l-budget speech u naħseb semgħu jgħid li ngħatat żieda ta' Lm1 għall-għoli tal-ħajja biex nantiċipaw iż-żieda li qed nikkalkulaw li se jkollna din is- sena minħabba dawn l-affarijiet.

Jalla l-prezzijiet ta' dawn l-affarijiet jerġgħu jinżlu 'l isfel.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza l-fatt illi l-gvern diġa' ħa l-miżura li fiha nnifisha hija state aid għal kull familja Maltija u għal kull min hu mpjegat biex ilaħħaq ma' l-għoli li qed jiġi rifless minn għoli li ġej minn barra.

SERVIZZI FINANZJARJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kif il-gvern Malti qed iħares lejn il- kunċett ta' EU watchdog dwar is-servizzi finanzjarji li ċerti pajjiżi jixtiequ jaslu għalih filwaqt li oħrajn bħar-Renju Unit huma xettiċi dwaru?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi ninsab tal-fehma li għadu kmieni u prematur li wieħed jikkunsidra l-ipotesi li jitwaqqaf regolatur uniku sabiex iservi bħal watchdog għas-setturi kollha tas-servizzi finanzjarji għall-Unjoni Ewropea kollha.

Għalkemm ideat simili ġieli jissemmew f'eżerċizzji akkademiċi, s'issa kull membru ta' l-Unjoni Ewropea seta' jżomm l-arranġamenti superviżorji tiegħu f'dawn is-setturi u ma jirriżultalniex li hemm xi ħsieb konkret sabiex din il-pożizzjoni tinbidel.

F'dan il-kuntest, wieħed għandu jiftakar ukoll li l-prinċipju tas- sussidjarjetà jista' jagħmel it-twettiq ta' dan il-ħsieb ħafna aktar diffiċli.

Fi kwalunkwe każ, pass bħal dan jieħu ż-żmien għax ikun jeħtieġ mhux biss kunsens politiku mill-istati membri imma anke studji estensivi u fil-fond sabiex jingħarfu sew il-vantaġġi u l-iżvantaġġi relattivi.

FTEHIM FUQ IL-PREZZIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 28767, jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ftehim dwar il- prezzijiet li l-gvern iffirma ma' importaturi sa Marzu 2008?

ONOR.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 28767.

INSPECTIONS FUQ DEHEB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Kemm saru inspections mill-Monte di Pieta' fuq deheb biex ikun iċċekkjat u nbullat xahar b'xahar matul l-2007?

ONOR.

Interpellant illi n-numru ta' spezzjonijiet, xahar b'xahar li saru mill-Monte di Pietà fl-2007 fil-ħwienet li jbiegħu oġġetti tad-deheb jew fidda biex jiġi ċċekjat il-boll fuq dawn l-oġġetti qed jidher fit-tabella mmarkata Dok 'A' li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

ARRETRATI GĦAL PROMOZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi: Meta mpjegat tal-gvern jingħata flus arretrati ta' diversi snin għall-promozzjoni li jkun ħa b'lura, għall-fini ta' taxxa fuq id-dħul, dawn l-arretrati jitqiesu kollha bħala dħul f'sena waħda jew jitqassmu fuq is-snin minn meta tkun ingħatat il-promozzjoni?

ONOR.

Interpellant illi meta mpjegat jingħata flus b'arretrati għal promozzjoni li jkun ħa b'lura għall-fini tat-taxxa fuq l- income, dawn jitqiesu bħala dħul f'dik is-sena li l-impjegat irċevihom.

PREPAID TOP-UP MOBILE CARDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Kemm kienet in-nefqa fuq prepaid top-up mobile cards fil-ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum separatament u xahar b'xahar?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

XIRI TA' MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx mobile phones ġodda fil-ministeru, dekasteru jew enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl-affermattiv, kemm-il mobile phone nxtara u b'liema prezz separatament?

Għal min kienu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Min huma l-uffiċjali li kellhom karozza mikrija jew leased fil-ministeru, dekasteru jew enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum?

Kemm hi r-rata li biha tinkera jew tiġi leased il-karozza kull ġurnata?

X'ċilindrata għandha l-karozza f'kull każ separtament?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid, jekk ġewx mikrija jew ġew leased karozzi għall-użu tiegħu bħala ministru minn Jannar 2007 sal-lum?

F'każ li fl-affermattiv, x'tip ta' karozza inkriet jew ġiet leased?

Kemm hi r-rata li biha nkriet jew ġiet leased il- karozza kull ġurnata u għal kemm żmien?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 28344.

MANUTENZJONI TA' KAROZZI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Kemm swiet il-manutenzjoni tal-karozza tiegħu bħala ministru u s-second car separatament minn Jannar 2007 sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-ispiża għall-manutenzjoni jew repairs tal-karozza uffiċjali tiegħi minn Jannar 2007 sal-lum kienet dik ta' Lm1,803.46.

Infurmat ukoll li ma kien hemm l-ebda spiża simili fuq is-second car tiegħi għax din hija karozza tal-kiri.

XIRI TA' KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joe Debono Grech) staqsa lill- Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx karozzi ġodda għall-użu minn uffiċjal jew għal użu ġenerali fil-Ministeru, dekasteru u enti tiegħu minn Jannar 2007 sal-lum u f'każ li fl-affermattiv, għal min kienu jew għal liema skop, x'tip ta' karozza, l- prezz u x'ċilindrata huma?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant.

GĦALLIEMA - POST GRADUATE DIPLOMA IN EDUCATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir minn ħames għalliema li għamlu sentejn kors fl-Univerista' ta' Malta li jismu Post Graduate Diploma in Education (Inclusion and Individual Education Needs in Primary Schools) ġaladarba mhux se jiġu maħtura fis- sejħa li saret?

Kemm se jintgħażlu għax instab li kienu ineleġibbli minħabba klawsola fis-sejħa li saret?

Kemm se jintgħażlu INCOs u kemm applikaw?

Jista' jpoġġi kopja tal-kuntratt li dawn it-talin flimkien ma' għaxar għalliema oħra kienu ġew mitluba jiffirmaw sabiex jagħmlu dan il- kors imsemmi hawn fuq u li kien ffinanzjat mill-UE?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi): Informat li għall-post ta' INCO applikaw 17-il persuna.

Minnhom kienu eliġibbli 11 u dawn kollha ġew intervistati.

Meta joħroġ ir- riżultat jiġu assenjati skond il-ħteġijiet tas-servizz.

Se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-kuntratt li ffirmaw dawk kollha li ngħataw borża ta' studju.

Informat ukoll li l-ħames għalliema li għamlu sentejn kors fl-universita' ta' Malta li jismu "Post Graduate Diploma in Education (Inclusion and Individual Education Needs in Primary Schools)" ħadu t-taħriġ tagħhom matul il-jum u għaldaqstant huma marbutin li jservu lid-direttorat tas-servizzi edukattivi skond l-esiġenzi tas-servizz għall-perjodu ta' ħames snin skond kif inhu indikat fil-kuntratt.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsjia supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri dawn kollha Maltin u m'hemm ħadd minn Għawdxi?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Għal kull bonfini l-Onor.

Interpellant għandu jkun jaf li l-interpretazzjoni tal-kelma "Malta" tfisser Malta u Għawdex.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li ma ngħatax in-numru ta' Maltin u n- numru ta' Għawdxin separatament peress li l-Għawdxin jgħidu li huma ferħanin b'Għawdex u l-Maltin jgħidu l-istess?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, fil-gżejjer tagħna hawn 404,000 persuna, ferħanin kemm b'Malta kif ukoll b'Għawdex.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri qed nifhem sew li minn 23,000 ruħ li hemm ġol-Gżira t'Għawdex ma kienx hemm persuna waħda li kienet abbli għal din it- tip ta' promozzjoni, jew dan m'huwiex minnu?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, meta qegħdin ngħidu li 11-il persuna ġew intervistati, m'aħniex qegħdin nispeċifikaw jekk humiex minn Malta jew minn Għawdex.

Aħna għedna li applikaw 17-il persuna, minn dawn 11-il persuna ġew intervistati u ma speċifikajniex jekk humiex minn Malta jew minn Għawdex u ma nistax nifhem x'inhi r-raġuni li l-Onor.

Interpellant qed jagħżel bejn Malta u Għawdex għax naturalment kull Malti u kull Għawdxi huwa Malti.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, qed nagħmel din id-distinzjoni għax iż- żewġ gżejjer għandhom kultura u esperjenzi differenti f'dan ir-rigward u nifhem li l-gżira ta' Għawdex trid tkun waħda mill-gżejjer li trid taġġorna ruħha ma' l-education needs fil-primary schools biex naturalment il-mezzi edukattivi dejjem ikomplu jkunu aġġornati u fost l-iktar sostenibbli għall- ġid tat-tfal.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, peress li hemm kultura waħda u l-Għawdxin iddeċidew li fl-1 ta' Jannar jadottaw l-ewro, il-kumplament ta' Għawdex, li huwa Malta u s-26 pajjiż ieħor fl-Unjoni Ewropea wkoll se jieħdu l-kultura li jadottaw l-ewro.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma fil-fatt Għawdex għandu bżonn iktar minn Malta jew inqas minn Malta dawn it-tip ta' għalliema gradwati f'dan il-qasam ta' inclusion and individual education needs in primary schools?

Il-mistoqsija li għamilt jiena ma kenitx waħda patetika għax f'Għawdex hemm esiġenzi u ċirkostanzi differenti, bħalma hawn ukoll f'Malta.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, naħseb li anke f'Malta hawn kulturi differenti.

Hawn il-kulturi ta' nies li joqogħdu fl-irħula, hawn il- kulturi ta' nies li joqogħdu f'inner cities, hawn il-kulturi ta' nies li joqoqgħdu fis-south u hawn il-kulturi ta' nies li joqogħdu fin-north.

Bħalma Malta għandha l-pekuljaritajiet tagħha, Għawdex ukoll għandu l- pekuljaritajiet tiegħu u għaldaqstant nemmen li fejn ikun hemm l-esiġenzi, minkejja ikunux ikkwalifikaw minn Malta jew minn Għawdex, l-istess nies ikunu jistgħu jservu kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZ TA' ĦARSIEN SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar-rapport annwali tal-fondazzjoni għall-ħarsien soċjali tas-sena 2006 flimkien ma' l-audited accounts?

ONOR.

ANTHONY ABELA (f'isem il-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali): Ninsab infurmata li l-Fondazzjoni għas-Servizzi ta' Ħarsien Soċjali tippubblika rapporti bi-annwali għal kull waħda mit-tliet aġenziji li jaqgħu taħtha.

Qed inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopji ta' l-aħħar rapporti ppubblikati.

Ir-rapport bi-annwali li jkopri s-snin 2005-2006 ta' l-Aġenzija Sedqa qiegħed fl-aħħar fażi biex jiġi ppublikat.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' l-audited accounts tal-Fondazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lis-Segretarju Parlamentari.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ir-riżultati ta' studenti minn skejjel post-sekondarji li qagħdu għall-eżamijiet fil-livell intermedjarji u avvanzat taċ- Ċertifikat tal-Matrikola, f'Mejju u Settembru 2007, maqsuma skond is- suġġett, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29170;

f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' ħlasijiet lis-sid tal-landfill kif ukoll ħlasijiet għall- ġarr ta' materjal, .bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29133.

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:-

Tweġibiet għall-mistoqsijiet li saru mill-Onor.

Leo Brincat waqt id- diskussjoni ta' l-estimi għas-sena 2008 għar-rigward tal-Ministeru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29186; u

Tagħrif dwar il-kumpannija Malta Government Technology Investments Ltd, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29187.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA'

L-AWTORITA` MARITTIMA TA' MALTA GĦALL-PERJODU BEJN

L-1 TA' OTTUBRU 2007 U L-31 TA' DIĊEMBRU 2008

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Kompetittivita` u Komunikazzjoni): Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` Marittima ta' Malta għall-perjodu mill-1 ta' Ottubru 2007 sal-31 ta' Diċembru 2008 skond l-Att dwar l-Awtorita` Marittima ta' Malta, Kap. 352.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bil-winding up għan-naħa tal-gvern.

Il- Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, l-ewwel kumment li rrid ngħaddi huwa li l- estimi li għandna quddiemna mhumiex għal 12-il xahar, imma huma estimi għal 15-il xahar.

Dan huwa riżultat ta' deċiżjoni tal-gvern li s-sena finanzjarja ta' l-awtoritajiet kollha ma tibqax kif inhi llum, bejn Ottubru ta' sena partikolari u Settembru tas-sena ta' wara, imma se ssir għal perijodu ta' sena mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar tas-sena.

Naturalment ladarba għandna quddiemna Ottubru, Novembru u Diċembru li ma kenux parti mill-estimi tas-sena li għaddiet, irridu ninkluduhom fl-estimi li għandna quddiemna.

Għalhekk il-figuri kollha li jidhru fl-estimi finanzjarji li għandna għad-diskussjoni llejla, wieħed jista' jgħid li b'mod ġenerali għandhom varjazzjoni ta' 25% speċjalment f'dawk li huma nefqiet marbutin ma' impjiegi, operational expenses u affarijiet bħal dawn proprju minħabba l-fatt li 12-il xahar qed isiru 15-il xahar.

Issa se nħares ftit lejn l-awtorita` marittima Maltija li twaqqfet b'liġi fl-1991, bdiet topera fl-1992 u dan ir-rapport finanzjarju li qegħdin niddiskutu huwa l-15-il wieħed li ġie diskuss f'dan il-parlament.

Kull sena fil-bidu ta' dibattitu bħal dan infakkar ftit ukoll x'inhuma l- funzjonijiet varji li għandha l-istess awtorita` marittima proprju biex in- nies li jkunu qegħdin isegwuna jkunu jafu preċiżament minn xiex hi responsabbli.

Għandna tliet direttorati li jieħdu ħsieb setturi speċifiċi, id-direttorat tal-port, id-direttorat tal-vapuri merkantili u d-direttorat tal-yachting.

Imbagħad hemm il-corporate office li huwa, iktar minn ħaġa oħra, responsabbli mill-amministrazzjoni ġenerali ta' l-istess awtorita`, għalkemm hemm partijiet oħra ta' l-amministrazzjoni li jaqgħu taħt l-istess corporate office.

It-tliet direttorati flimkien mal-corporate office jifformaw il-bażi ta' l-awtorita` marittima Maltija.

Id-direttorati jaħdmu b'mod separat minn xulxin, pero` jgħaqqdu flimkien il- ħidma diversa ta' l-awtorita` marittima.

Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn ir-riżultati ta' dawn id-direttorati matul is-sena finanzjarja li għalqet f'Settembru li għadda - u l-proġettazzjonijiet għal 15-il xahar li ġejjin huma mill-iktar pożittivi - malajr jinduna li wieħed jista' jkompli jibni fuqhom.

Kull wieħed mid-direttorati għandu wkoll il-funzjoni ġenerali li jassigura l-attivitajiet merkantili f'pajjiżna jkomplu jitwessgħu u jkomplu jagħtu dak l-isem importanti li għandha Malta barra minn pajjiżna.

Infatti r-rapport annwali jgħid, per eżempju, li d- direttorat responsabbli mill-merchant shipping għadda minn trasformazzjoni mhux biss fil-mod kif jaħdem, imma anke fir-riżultati importanti li akkwista.

Daqqa t'għajn lejn ir-riżultati li nkisbu juru li fl-2003/2004 dan id- direttorat kiseb l-ogħla livell ta' tunnellaġġ reġistrat taħt il-bandiera Maltija.

F'dan il-parlament kien qed jingħad li hemm probabbilta` qawwija li b'riżultat tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea r-reġistru merkantili kien se jaqla' daqqa ta' ħarta qawwija u kważi se jispiċċa.

L-awtorita` marittima riedet tassigura li l-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija ikunu dejjem ta' l-ogħla kwalita` u kemm jista' jkun ikunu ta' eta` żgħira.

Fil-fatt l-average age tal-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija naqset matul is-snin li għaddew.

Pero` riżultat tal-miżuri li ħadet l- istess awtorita` marittima fis-snin 2003, 2004 u 2005 biex ma jibqgħux jiġu reġistrati ċerti vapuri taħt il-bandiera Maltija, mil-livell ta' 28 miljun tunnellata fis-sena 2000, inżilna għall-inqas livell ta' 24 miljun tunnellata f'Diċembru ta' l-2004.

Wieħed irid ukoll iżomm quddiem għajnejh li dan it-tnaqqis kien parti minn pjan ta' l-istess awtorita` marittima biex jirnexxilha toħroġ minn dik is- sitwazzjoni li kienet ilha fiha għal numru snin, għax minkejja li kienet kibret bil-mod li kienet kibret, il-bandiera Maltija kellha l-istigma li taħt il-Paris memorandum of understanding kienet meqjusa bħala bandiera li ma kenitx taħt il-white list.

Nafu wkoll li l-inċident li ġara fl-1999, li fih kien involut il-vapur Erika rreġistrat taħt il-bandiera Maltija, kien ġab konsegwenzi fuq il-bandiera Maltija.

Mhux l-ewwel darba li ddiskutejna dan il-punt, pero` minn hemmhekk saru żviluppi importanti kemm fuq il- livell lokali kif ukoll fuq il-livell internazzjonali.

Ngħid fuq il-livell internazzjonali wkoll proprju għax konsegwenza ta' dak l-inċident ittieħdu numru ta' miżuri kemm fil-livell lokali, kemm fil-livell ta' l-Unjoni Ewropea kif ukoll fuq il-livell ta' l-international maritime organisation li wasslu biex internazzjonalment l-istandards tax-shipping madwar id-dinja komplew jogħlew.

Jien niftaħar li fl-2005 Malta rnexxielha tinqata' barra mill-istigma tal- black list taħt il-Paris memorandum of understanding u ngħaddu għall-fażi tal-white list.

Wieħed jista' jgħid li dan huwa diskors li ma jfisser xejn, pero` r-realta` hi li hemm riżultati pożittivi minħabba l-fatt li l- bandiera Maltija illum hija taħt il-white list tal-Paris memorandum of understanding.

Dan juri kemm ħadmet l-awtorita` marittima u kemm ħadem id- direttorat tax-shipping matul iż-żmien li għadda.

Nista' ngħid li wara li konna wasalna fl-iktar livell baxx ta' reġistrazzjoni – dan mhux meta mqabbel ma' 20 sena ilu jew ma' 25 sena ilu, pero` l-iktar livell baxx ta' reġistrazzjoni jekk wieħed jieħu l-perijodu mill-1996 sal-lum - mill-2005, l-2006 u din is-sena erġajna bdejna nżidu r-ritmu tar-reġistrazzjoni taħt il-bandiera Maltija.

Sa l-aħħar ta' Settembru reġa' għandna reġistrazzjoni ta' kważi 27 miljun tunnellata u jien għandi fiduċja qawwija li matul il- ġimgħat li ġejjin nilħqu l-ogħla ċifra li qatt kellna reġistrati taħt il- bandiera Maltija, jiġifieri 28.5 miljun tunnellata, proprju b'konsegwenza ta' l-azzjonijiet li ttieħdu.

Tajjeb wieħed jgħid li f'dan il-perijodu ta' żmien ukoll il-gvern, bil- proposti ta' l-awtorita` marittima, ħa inizjattivi kemm fil-livell ta' l- Unjoni Ewropea kif ukoll fl-IMO biex jassigura li kontinwament il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija ikunu ta' l-ogħla kwalita` u jkollhom l- iktar livelli għolja ta' standards f'dawk li huma l-aspetti kollha tal- marittimu merkantili.

Riżultat ta' dan, fost l-oħrajn wieħed jista' jarah anke mill-istima li tgawdi Malta barra minn pajjiżna kif ukoll mill-istima li tgawdi Malta anke fil-livell ta' l-international maritime organisation b'mod partikolari.

Jien nieħu pjaċir niftaħar li l-ġimgħa li għaddiet jew il-ġimgħa ta' qabel Malta reġgħet ġiet eletta bħala parti mill-bord li jmexxi l-IMO, proprju wieħed mill-pajjiżi li reġa' ġie elett għall-ħames darba konsekuttiva.

L-unika darba oħra li konna eletti f'din l-organizzazzjoni kien fl-1977.

Minn dak iż-żmien sa tmien snin ilu Malta qatt ma reġgħet ġiet eletta u kien proprju f'dawn l-aħħar ħames elezzjonijiet - l-aħħar waħda l-ġimgħa li għaddiet – li Malta reġgħet ġiet eletta għal perijodu ieħor ta' żmien.

Din hi indikazzjoni ċara ta' l-istima li jgawdu r-rappreżentanti ta' pajjiżna fl-IMO, pero` wkoll indikazzjoni ċara ta' kif iħarsu lejn pajjiżna fil- qasam tal-vapuri merkantili l-membri ta' l-istess international maritime organisation.

Nista' nassigrak, Mr Speaker, li n-numru ta' persuni li jkunu qegħdin jikkontestaw u n-numru ta' attivitajiet li jkunu qegħdin isiru biex jassiguraw li pajjiż partikolari jkun jista' jiġi elett f'dan il- forum huwa wieħed pjuttost kbir.

Indikazzjoni wkoll ċara ta' kif isiru l-affarijiet mill-awtorita` marittima f'dan ir-rigward huwa n-numru ta' inspections li tagħmel madwar id-dinja, għax l-awtorita` marittima għandha responsabbilta` mhux biss li tirreġistra l-vapuri u tara li jkollu standards ta' l-ogħla livell, imma trid tipprova tassigura wkoll li dawk il-livelli għolja ta' meta ssir ir-reġistrazzjoni jibqgħu jinżammu wara.

Għalhekk isiru numru ta' inspections kull sena f'diversi portijiet.

Iktar tard naħseb ikolli ċans ngħaddi xi kummenti oħra dwar l-istess direttorat.

Id-direttorat l-ieħor tal-portijiet għandu r-responsabbilta` li jara li fil-portijiet tagħna jkun hemm attivita` portwarja li hija ta' l-ogħla livell u li jassigura li l-vapuri li jidħlu fil-portijiet tagħna jkunu l-ħin kollu mħarsa skond ir-responsabbiltajiet internazzjonali ta' pajjiżna f'dik li hija sigurta` marbuta man-natura tax- xogħol li hemm.

Wieħed irid bilfors jagħmel riferenza għall-fatt li fis-sena finanzjarja li qegħdin nagħmlu riferenza għaliha n-numru ta' vapuri li daħlu fil-portijiet tagħna jew kienu fl-inħawi ta' pajjiżna, barra mill-portijiet tagħna – meta ngħid barra mill-portijiet tagħna mhux qed nirriferi għal dawk li jkunu għaddejjin fl-ibħra internazzjonali imma fl-ibħra tagħna – laħqu 10,500 vapur, prattikament żieda ta' 1,300 vapur fuq is-sena li għaddiet.

U jekk immorru lura għas-sena 2004 meta kien hemm ftit iktar minn 9,600 vapur li daħal f'pajjiżna, xorta waħda kien hemm żieda ta' kważi 1,000 vapur li ngħata xi forma ta' servizz fil-portijiet tagħna.

Kull wieħed minn dawn l- 10,500 vapur ġab miegħu xogħol għal pajjiżna, kull wieħed minnhom ġab miegħu xogħol għall-piloti, għall-mooring men, għall-port workers, għal diversi aġenti u xogħlijiet oħrajn, li mhux dejjem nitkellmu dwarhom, marbutin mal-qasam marittimu ta' pajjiżna.

Dan ix-xogħol naturalment ifisser żieda fl-attivita` ekonomika u ammont kbir ta' flus deħlin f'pajjiżna.

Dawn l-10,500 vapur jirrappreżentaw 155 miljun tunnellata gross, ammont fenomenali li qed jiġġenera ħidma qawwija fil-portijiet tagħna.

It-tunnellaġġ ta' vapuri li jidħlu jagħtu jew jieħdu servizz f'pajjiżna qed ikompli jiżdied anke għax id-daqs tal-vapuri li qegħdin jżuruna qed ikun dejjem ikbar.

Fil-perijodu li qed nitkellmu dwaru kompla jiżdied in-numru ta' cruise liners li qed jiġu f'pajjiżna, u l- indikazzjonijiet huma li se jkompli jiżdied matul il-ħmistax-il xahar li ġejjin.

Fil-fatt in-numru ta' passiġġieri li ġew fil-portijiet tagħna kien ta' kważi 465,000, dalwaqt nilħqu n-nofs miljun persuna, u n-numru ta' vapuri li ġew permezz ta' diversi aġenti kien ta' 372.

Hawnhekk ukoll l- indikazzjonijiet huma li fil-perijodu ta' ħmistax-il xahar li ġej in-numru ta' vapuri u ta' turisti li jżuruna se jkompli jiżdied għal darba oħra, u dan b'riżultat tal-ħidma mid-direttorat tal-portijiet f'dik li hija garanzija tas-sigurta` fil-portijiet tagħna.

Naturalment f'dan il-każ hemm inizjattivi oħrajn li jsiru mill-operaturi tat-terminal tal-cruise liners, il-Viset.

Dan huwa eżempju ċar ta' fejn il- ħidma tas-settur privat f'kordinazzjoni ma' l-awtorita` marittima wasslet biex numru sostanzjali ta' vapuri ġew iżuruna u t-target huwa li jkomplu jiżdiedu.

Sur President, peress li f'ċerti jiem tal-ġimgħa ikollna numru kbir ta' vapuri iktar milli għandna faċilitajiet ta' rmiġġ fil-portijiet tagħna, qed issir kollaborazzjoni bejn l-operatur il-ġdid tal-cargo handling u l-awtorita` marittima li fl-aħħar mill-aħħar hija parti wkoll mill-programm ta' xogħol marbut mal-proġetti tal-Port il-Kbir kif ukoll ta' Marsamxett.

Fil-fatt uħud minn dawn il-proġetti jaħsbu biex ikun hemm iktar faċilitajiet ta' rmiġġ għall-vapuri tat-turisti li jiġu jżuruna, iktar u iktar meta nafu li wara li s-sena li għaddiet beda jaħdem operatur ġdid fil-handling tal-cargo fil-Port il-Kbir kien hemm żieda fin-numru ta' calls ta' vapuri biex iġibu u jieħdu merkanzija.

Din iż-żieda fin-numru ta' vapuri tat-turisti u ż-żieda fl-attivita` kummerċjali u marittima fil-portijiet tagħna qed toħloq il-ħtieġa li jkollna iktar investiment f'berths ġodda.

Fil-konklużjoni nkun nista' nagħti indikazzjoni ta' numru ta' proġetti li ġew approvati, jew inkella xi wħud minnhom qegħdin fl-istadju li jiġu approvati proprju biex niggarantixxu li pajjiżna jkompli jgawdi mill-attivita` merkantili marittima Mediterranja li mistennija li tirdoppja bejn sas-sena 2015.

Għalhekk irridu nassiguraw li nibqgħu nieħdu x-share tagħna daqskemm qed nieħdu llum u possibilment inżiduh.

Dan nistgħu nagħmluh biss jekk kemm-il darba nżidu u ntejbu l-faċilitajiet li għandna u jekk kemm-il darba jkollna l-equipment neċessarju li jista' jħaffef il-proċess tal-ħatt u tat-tagħbija tal-merkanzija.

F'dan ir-rigward irrid ngħid li fil-Port il-Kbir wara xi 30 sena sar investiment u qed isir investiment ta' miljuni ta' liri.

F'din is-sena u nofs diġa` kien hemm investiment ta' iktar minn Lm2 miljun u fis-sena u nofs jew sentejn li ġejjin huwa mistenni li jkun hemm investiment ta' bejn wieħed u ieħor Lm3 miljun oħra.

Wieħed mill-cranes qiegħed f'postu, se jibda jopera minn hawn u ftit ta' żmien ieħor meta jiġi kkummissjonat, pero` dan huwa l-ewwel crane li daħal fil-Port il-Kbir wara numru kbir ta' snin.

Hawnhekk mhux qed nitkellem fuq crane li jġorr erba' ġebliet imma li kapaċi jġorr containers ta' daqs kbir, jekk m'iniex sejjer żball, f'għoli ta' xi 30 metru, biex wieħed ikollu indikazzjoni tad-dimensjonijiet ta' dan il-crane.

F'dan l-istadju ma nistax ma nagħmilx riferenza wkoll għall-fatt li din is- sena finanzjarja li qegħdin nikkonkludu kienet importanti ħafna għall-mod kif isiru l-affarijiet fil-portijiet tagħna.

Konna ilna nisimgħu għal numru kbir ta' snin li kellna bżonn nagħmlu riforma fil-portijiet.

Jien kont wieħed minn dawk li kont qed ngħid li mexjin għal riformi fil- portijiet li m'humiex intenzjonati li jkun hemm bidla fil-cargo handler, m'humiex intenzjonati biex ikun hemm xi bidla kożmetika, imma kien hemm ħtieġa ta' bidliet fundamentali fil-mod kif jopera l-port.

Nista' ngħid li llum bi ftehim ieħor li ffirmajna f'Lulju li għadda s-sistema ta' kif jaħdmu l-port workers f'pajjiżna nbidlet radikalment.

Illum il-port worker jaf li jekk jaħdem u għandu l-volonta` li jaħdem, dan jista' jwassal biex hu jkun għodda importanti ħafna biex jiżdied ix-xogħol f'pajjiżna.

Nista' ngħid li f'dawn il-ftit xhur li għaddew minn meta ffirmajna l-ftehim diġa` kien hemm żieda fin-numru ta' persuni li qegħdin jaqilgħu l-għajxien tagħhom permezz ta' port work u l-indikazzjonijiet kollha huma li kemm fil- Port il-Kbir u b'mod partikolari fil-Freeport se jkollna żieda ta' port workers.

Wara li konna ilna ħafna snin nitkellmu dwar ir-riformi li kien hemm bżonn, issa ikkonkludejniehom.

Dawn ir-riformi jindikaw u jinkludu l- ħtieġa li biex persuna tmur u taħdem ta' port worker fil-portijiet mhux sempliċement trid tkun it-tifel ta' port worker imma trid tkun persuna li għamlet taħriġ bażiku li jrid jissarraf fil-prattika.

Bil-ftehim milħuq bejn l-awtorita` marittima u l-union li se tirrappreżenta l-port workers, l- awtorita` se tiggarantixxi li dawk il-persuni li jkunu għamlu dawn il- korsijiet bażiċi jkollhom iċ-ċertifikazzjoni ta' kompetenza neċessarja u jkunu jistgħu jiġu impjegati biex jagħmlu dan ix-xogħol.

Diġa` kellna numru li ġew impjegati u l-indikazzjonijiet kollha huma li se nkomplu nżidu.

Jalla mhux biss inkunu f'qagħda li nżidu bil-ftit dan in-numru ta' impjegati, imma b'mod sostanzjali.

Sur President, se jkun hemm taħriġ mhux biss qabel dak li jkun jibda jaħdem bħala port worker imma anke waqt li jkun qed jaħdem, xi ħaġa li sfortunatament ma kentix teżisti għal snin twal f'dan il-pajjiż u ma kienx hemm indikazzjoni ta' kif setgħet issir.

Imma fil-ftehim il-ġdid kien hemm indikazzjonijiet ċari ta' kif dan it-taħriġ għandu jsir.

Hemm voti speċifiċi li jridu jiġu indirizzati għal dan it-taħriġ biex nassiguraw il- ħin kollu l-ogħla livell ta' kompetenza.

Wieħed mill-għanijiet prinċipali tar-riforma kien dak li nraħħsu t-tariffi tal-portijiet li jitħallsu f'pajjiżna.

Ikun hemm min jargumenta li mhux vera li t-tariffi tnaqqsu b'riżultat tal-ftehim li ntlaħaq f"Lulju li għadda, pero` jgħidu x'jgħidu xi wħud f'dan il-pajjiż, ir-realta` tibqa' dik li ġiet spjegata numru kbir ta' drabi b'fatti li ħadd ma ċaħadhom.

Jibqa' il-fatt li kien hemm tnaqqis sostanzjali li jilħaq average ta' 20% f'dawk li huma regulated costs.

Dawn huma fatti li ġew spjegati u ppubblikati fil-gazzetti, ma ċaħadhom ħadd u ma jista' jiċħadhom ħadd proprju għax dawn huma r-realtajiet tal- ħajja.

It-tariffi li jista' jirregola l-gvern tal-pajjiż fil-fatt roħsu.

Wieħed jista' jargumenta li jien kont ngħid li se jorħsu b'25% u ma wasalniex għal 25%, pero` wasalna għal 20% u dan huwa tnaqqis sostanzjali fil-ħlasijiet li jsiru.

Minbarra dan it-tnaqqis sostanzjali fil-ħlasijiet li jsiru b'mod dirett, ħaġa oħra li kienet importanti ferm fir-riformi li konna qegħdin nitkellmu dwarhom kienet il-ħtieġa ta' żieda fl-effiċjenza fil-mod ta' kif jaħdem il-port worker f'pajjiżna.

Naħseb li kulmin b'xi mod imiss ma' l-attivita` portwarja f'pajjiżna jkollu jammetti li anke jekk għaddew biss ftit xhur minn meta lħaqna l-ftehim li qed nagħmel riferenza għalih, l-effiċjenza fil-mod ta' kif tiġi amministrata l-merkanzija diġa` żdiedet u għad irridu nżiduha.

Iż-żieda fl-effiċjenza tfisser ukoll ħlasijiet inqas għax ma tħallix il- container tiegħek idum hemmhekk u allura jkollok tħallas tariffi oħrajn.

Dawn huma fatti li għal darb'oħra ħadd ma jista' jiċħadhom.

Naturalment f'dan il-perijodu ta' żmien l-awtorita` marittima u, b'mod partikolari f'dan il-każ, id-direttorat tal-portijiet flimkien mal-corporate office kienu qegħdin jaħdmu parti integrali mill-programm tat-tfassil ta' proġetti li jridu jsiru fil-Port il-Kbir u fil-port ta' Marsamxett.

Dawn huma proġetti li diġa` għandna r-riżultati ta' xi wħud minnhom, fosthom il-VISET u dak li ġara fil-marina tal-Kottonera.

Dawn huma indikazzjoni ta' kif jista' jinbidel għat-tajjeb il-port tagħna u m'għandix dubju li l-programm li tfassal, li parti minnu beda jiġi mwettaq proprju ftit tal-ġimgħat ilu, se jkompli jbiddel wiċċ il-Port il-Kbir.

F'dan l-istadju rrid nagħmel riferenza qasira għall-corporate office li, minbarra l-amministrazzjoni ta' kuljum, huwa responsabbli minn żewġ proġetti kbar partikolari, taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr.

Il-proġett fl-Imġarr huwa komplut u nispera li l-aħħar tibdiliet żgħar li għandhom isiru fuq il- vapuri tal-Gozo Channel isiru biex finalment l-investiment li sar minn dan il-pajjiż ikun jista' jitgawda mill-Għawdxin, mill-Maltin u mit-turisti li jgħaddu mill-port ta' l-Imġarr.

Ix-xogħol fl-Imġarr huwa lest u nispera li fi ftit ġimgħat oħra nkunu nistgħu nibdew formalment nużaw dak it-terminal għax jien naf ix-xogħol li hemm u kemm ġie sabiħ.

Naturalment dan se jikkontribwixxi wkoll għall-andament pożittiv ta' l-ekonomija Għawdxija.

Dan l-uffiċċju huwa responsabbli wkoll mill-amministrazzjoni tal-maritime trade centre li smajna ħafna fuqu u probabbilment nerġgħu nisimgħu llejla.

Pero` tajjeb wieħed ifakkar li l-awtorita` kienet imġiegħla toħroġ mill- uffiċini tagħha fl-2001 meta ġie konkluż il-ftehim bejn il-gvern u l-VISET biex ikunu jistgħu jsiru x-xogħlijiet li saru fil-Valletta Waterfront.

L- awtorita` marittima qed tuża parti minn dan il-bini għall-uffiċċju tagħha u parti ieħor se jiġi wżat minn organizzazzjonijiet oħrajn privati proprju marbutin ukoll mal-qasam marittimu.

Se nkomplu għaddejjin bix-xogħol biex niggarantixxu li jkun hemm dawk il-faċilitajiet marbutin ma' dan is-settur.

L-aħħar direttorat huwa d-direttorat tal-yachting.

Id-direttorat tal- yachting huwa responsabbli mill-amministrazzjoni tal-yacht marinas f'pajjiżna, mill-ħruġ ta' liċenzji lil dawk li jkunu għaddew mill-courses ta' l-MCAST, u mill-għoti ta' liċenzji lil dawk li għandhom opra tal-baħar ta' iktar minn 100hp.

Dan id-direttorat irid ikompli jagħti s-sehem tiegħu fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

Matul l-aħħar ftit xhur dan id-direttorat issemma diversi drabi f'dan il-parlament b'mod ħażin.

Pero` nerġa' nirrepeti li l-awtorita` marittima ndunat li kien hemm problemi fil-ħruġ ta' liċenzji għas-sewqan ta' l-opri tal-baħar, għaddiet l-informazzjoni lill-kummissarju tal- pulizija u ttieħdu l-passi fil-konfront tal-persuni li nstab li kienu nvoluti wara li saru dawn ir-rapporti.

Dan huwa direttorat li jrid jassigura li jkollna yacht marinas oħrajn f'pajjiżna.

Fil-jiem li għaddew jien ħadt pjaċir naqra dwar il-pożizzjoni li qed tieħu l-oppożizzjoni fuq il-ħtieġa ta' iktar yacht marinas f'pajjiżna.

Infatti l-awtorita` marittima ilha għal numru ta' snin taħdem mal-MEPA biex tidentifika s-siti ta' żvilupp possibbli għall-yacht marinas.

Fil-fatt l-identifikazzjoni saret fl-1994 u, jekk m'iniex sejjer żball, kienu identifikati xi 13 jew 14- il sit.

Fl-aħħar sentejn jew tliet snin ikkonċentrajna fuq il-possibbilta` li jkun hemm marina oħra fix-Xemxija u marina oħra fl-inħawi ta' Wied il-Għajn.

F'dan il-perijodu taż-żmien kien hemm l-inizjattivi ta' marinas tal-privat ukoll u hawnhekk wieħed jistenna li finalment nikkonkludu d-diskussjonijiet li għadhom għaddejjin mal-MEPA proprju biex il-ħteġijiet f'dan is-settur mhux biss ikunu identifikati, bħalma ġew identifikati, u analizzati - ħafna mill-analiżi saret diġa` - imma mbagħad ma nħallux xi affarijiet li m'għandhomx valur fil-komplessita` ta' l-attivitajiet marbutin ma' dan il- qasam ixekklu l-possibbilta` ta' żvilupp ta' iktar yacht marinas f'pajjiżna.

Il-yachting hija attivita` oħra li qed tiżdied fid-dinja kollha, pero` qed tiżdied b'mod qawwi fil-Mediterran.

Għalhekk għandna l- opportunita` li aħna wkoll nieħdu s-sehem tagħna minn dawn l-iżviluppi u nista' ngħid li mxejna.

Jekk il-Bambin irid fis-sajf li ġej inkunu nistgħu nagħmlu temporary berths f'diversi portijiet tal-gżira ħalli barranin li ħafna drabi jkollhom id- diffikulta` jsibu fejn jorbtu l-yacht tagħhom, ikollhom fejn jidħlu.

Dan huwa xogħol li rridu nkomplu għaddejjin bih biex nassiguraw li l- faċilitajiet meħtieġa f'dan is-settur ikunu qegħdin hawnhekk ħalli nkunu l- ħin kollu fuq quddiem anke f'dan l-iżvilupp.

L-iżviluppi li qegħdin isiru madwarna f'dan is-settur mhumiex żgħar, huma wesgħin ħafna u m'għandniex inkunu aħna li forsi nfixklu lilna nfusna.

F'dan l-istadju nieqaf hawnhekk minn dawn il-kummenti.

Issa nisma' lin-naħa ta' l-oppożizzjoni u eventwalment nagħmel ir-rimarki konklużivi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

Sur President, fuq dan is-suġġett jiena nħobb inqajjem kemm dawk l-aspetti li huma pożittivi kif ukoll dawk negattivi, pero' li jinteressani l-aktar minn dan is-settur huwa l-aspett finanzjarju.

Kif kelli bosta okkażjonijiet ngħid f'dan il-Parlament, wieħed mill-ftit setturi li sejrin tajjeb f'dan il-pajjiż huwa dak finanzjarju.

Infakkar lil dan il-Parlament li matul dawn l-aħħar snin, f'kull żvilupp leġislattiv li sar u f'kull inizjattiva li saret anke min-naħa tal-gvern Nazzjonalista, il-partit Laburista dejjem kien kawt, dejjem apprezza kemm huwa settur sensittiv u dejjem, safejn seta', ikkollabora mal-gvern Nazzjonalista.

Għalhekk nemmen li l-ġid li tkattar f'dan is-sens huwa wkoll grazzi għall-għajnuna u l-kollaborazzjoni politika ta' non-konfrontazzjoni li użat l-oppożizzjoni Laburista matul dawn l-aħħar snin.

Jiena naħseb li din l-entita' governattiva hija waħda mill-aktar entitajiet jew aġenziji importanti fil-pajjiż għax tradizzjonalment pajjiżna dejjem kien ċentru marittimu - hemm min jgħid li l-kelma "Malta" tfisser port - u allura li wieħed jiżviluppa l-attivita' marittima f'dan il-pajjiż huwa essenzjali għall-ġid ta' dan il-pajjiż.

Aħna minn dejjem konna niddipendu minn dan il-port, kemm meta konna kolonja - u għalhekk Malta kienet importanti dak iż-żmien – u kemm meta akkwistajna l-indipendenza fis-snin sittin.

Ftit qabel is-snin sittin kellna waħda mill-aħjar shipyards li kienet teżisti fil-Mediterran u llum grazzi għall-għerf, l-esperjenza u l- entusjażmu ta' l-intrapriża privata, irnexxielna noħolqu l-ewwel niċċa f'dan is-settur, imbagħad industrija u wara kważi rnexxielna noħolqu anke industrija primarja.

Ta' dan nirringrazzja lil kulħadd inkluż il-Ministru preżenti u dawn preċedenti għalih, fosthom il-mejjet Joe Fenech li kien l- ewwel wieħed li ntroduċa bis-serjeta' l-konċett li Malta sservi bħala reġistru ċentrali għar-reġistrar tal-vapuri.

Jiena nirringrazzja wkoll lill-partit li jiena qiegħed fih ta' l-għaqal u l- kawtela li wera f'dan l-aspett u anke lill-membri ta' l-awtorita' marittima għalkemm kultant kelli xi head-on collisions ma' xi wħud minnhom.

Xogħol il-politiku hu li jkollna head-on collisions, jiġifieri xogħoli hu li nikkritika u ġieli nikkritika daqsxejn bil-goff pero' ġieli anke nispiċċa at the recieving end ta' kritika li kultant ma tkunx daqstant f'waqtha u f'lokha imma dik hija l-politika, Sur President.

Min m'huwiex fil-politika forsi jieħu għalih malajr u jkollu raġun għax la m'huwiex politiku m'hemmx għalfejn jirrispondi, pero' jekk xi ħadd ikollu xi kariga 'l hawn u 'l hinn, dan se jispiċċa suġġett ta' xi kritika.

Aħna l-politiċi sirna l- hobby tal-media lokali taż-żewġ naħat u anke ta' dawk newtrali, pero' ħaddieħor forsi ma jkunx draha din il-ħaġa u allura jieħu għalih iżżejjed meta ssir kritika minna l-politiċi.

Ħafna drabi din il-kritika tiġi misinterpretata fis-sens li tittieħed bħala kritika personali filwaqt li kulma tkun kritika għal dak li jkun għamel il- persuna.

Magħna jiltaqgħu ħafna nies u lobby groups u kulħadd isaħħnek jew jagħtik l-informazzjoni u allaħares ma jkunx hekk għax dak li rridu aħna biex inkunu nistgħu nagħmlu l-iskrutinju tagħna.

Dak hu xogħolna, Sur President.

Kultant in-Nazzjonalisti jgħajruna li aħna nkunu ftit personali żżejjed u nesaġeraw daqsxejn fil-kritika tagħna pero' dalwaqt taraw – u jien għaddejt minn din l-esperjenza – li meta naqsmu dawn il-15-il pied li hawn jaqsmuna u mmorru n-naħa l-oħra, il-membri parlamentari tan-naħa tal- gvern li mbagħad jiġu fl-oppożizzjoni se jibdew jużaw l-istess tattika u aħna se nibdew nieħdu għalina u ngħidulhom: Mela intom kollox negattiv taraw?

Għalhekk, Sur President, hija ħaġa importanti li f'pajjiżna jkollna aktar minn partit wieħed; dik hija d-demokrazija, dak huwa l-pluraliżmu f'sistema demokratika anke jekk ikollok casualties 'l hawn u 'l hinn.

Jekk ma tintlagħabx din il-logħba ma jkollniex demokrazija.

Qabel ma nibda nikkritika, Sur President, jiena sejjer insemmi dak li hu tajjeb.

Hawnhekk hawn l-annual report of activities, u jiena qrajtu dan.

Mhux se noqgħod nirrepeti dak li hemm miktub ħlief li ngħid li mit-tabella li hawn, għal dak li jikkonċerna l-aspett finanzjarju dirett ta' din l- entita' - jiġifieri r-reġistrazzjoni tal-vapuri – aħna sejrin tajjeb ħafna fis-sens li din is-sena l-ammont ta' vapuri, yachts, super yachts eċċ. irreġistrati laħaq kważi s-27 miljun tunnellaġġ gross.

Dan mhux l-aħjar rekord li kellna għax l-aħjar kien fis-snin 2000/2002 qabel ma sofrejna nose dive għax bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra, emendejna l-liġijiet għal dak li jikkonċerna r-reġistrazzjoni tal-vapuri u qaċċatna ħafna vapuri li kienu jew antikwati jew kienu single hull u dan biex insaħħu l-identita' tal-bandiera tagħna ħalli ma jibqgħux jgħajruna li aħna xi flag of convenience.

Kif kien mistenni, jiena kont urejt il-preokkupazzjoni tiegħi li għamilna nose dive u għedt li rridu noqogħdu attenti.

Il-preokkupazzjoni tiegħi sa ċertu punt kienet ġustifikata u sa ċertu punt ma kinitx għax grazzi għall-inizjattiva privata, fl-2005 erġajna bdejna telgħin bil-mod il-mod u fis-sena 2006 tajna spinta 'l quddiem b'żieda ta' kważi 2 miljun tunnellata.

Issa din is-sena żammejna li kellna qabel pero' ma żidniex daqskemm żidna s-sena l-oħra.

Is-sena l-oħra jien stess kont bqajt impressjonat dwar iż-żieda.

Din is-sena żidna ftit eluf u għalhekk għal dak li huwa reġistrazzjoni ta' vapuri għandu raġun il-Ministru Ċensu Galea li jgħid li huwa kuntent.

Ta' min jgħid ukoll li bejn Ottubru 2006 u Settembru 2007 kellna 558 bastiment li wasal għal total ta' 5.5 miljun plus tunnellaġġ gross.

Kien hemm xi 24 bastiment li ġew mneħħija imbagħad reġgħu ġew reġistrati probabilment għax kien hemm xi problemi fuq xi regolamenti u dawn ġew solvuti.

Din is-sena rajna wkoll waħda mill-akbar snin vis-a-vis in-numru ta' cancellations fejn kellna 284 bastiment b'tunnellaġġ ta' iktar minn 4 miljun u dan sinjal tajjeb għax juri li hemm is-serjeta'.

Jekk vapur m'għandekx tirreġistrah sewwa tagħmel ma tirreġistrahx biex b'hekk nieħdu ħsieb ir-reputazzjoni tagħna.

Sur President, li hemm ta' interess huwa wkoll kemm saru inspections fis- sena 2006 fejn kien hemm 888 u ġie eżaminat tunnellaġġ ta' kważi 15-il miljun f'370 port f'66 pajjiż differenti b'total ta' 56 bastiment.

Dan kollu jindika li r-reġistru tagħna huwa ħaj, huwa b'saħħtu u j'Alla jibqa' jikber għax għandu l-backing kollu ta' l-Oppożizzjoni.

Sur President, meta wieħed jara l-estimi, jistaqsi għaliex l-introjtu mhux daqstant kbir.

Din is-sena morna aħjar mis-sena l-oħra għax is-sena l-oħra kellna qligħ ta' Lm100,000 plus u din is-sena dan telgħa għal Lm350,000 plus.

Issa dan mhux xi ammont kbir u minkejja li la jiena tekniku u anqas accountant pero' kont nistenna aktar qliegħ.

Pero', Sur President, wieħed irid janalizza ftit jirrealizza għaliex qed jiġri dan.

Hemm impairment charge ta' Lm1.2 miljun plus proġettat għas-sena d-dieħla għall-port taċ-Ċirkewwa u ta' l-Imġarr.

Dak huwa terminal li minn sena għal sena joħloq piż u ma nistgħu nikkonkluduh qatt u fil-fatt is-sena l-oħra konna nfaqna ftit aktar minn Lm0.5 miljun fuqu.

Din is-sena, minkejja li se nonfqu aktar fuqu dan il- proġett, xorta għandna surplus għax fil-fatt l-introjtu żdied b'aktar minn Lm400,000 meta wieħed jikkonsidra t-tliet direttorati flimkien.

Pero' kif għedt, direttament mhux jagħti wisq flus lill-kaxxa ta' Malta.

Issa hawnhekk, Sur President, nerġa' intenni kif dejjem nagħmel li l-introjtu li jdaħħal il-gvern f'dan ir-rigward – vis-a-vis ir-registration fees eċċ - huwa biss the tip of the iceberg u l-veru introjtu hu dak li jiġi ġenerat indirettament permezz tax-xogħol ta' dawn id-direttorati.

Għal dak li jikkonċerna d-direttorat tal-portijiet, kellna aktar vapuri deħlin u allura kellna aktar turisti li nefqu aktar flus.

Apparti hekk, kellna aktar nies jaħdmu fis-settur marittimu fosthom avukati, accountants, skrivani u dan grazzi għaż-żieda fir-reġistrazzjoni tal-vapuri.

Jekk il-yachting berths jikkontribwixxu tant flus – l-ammont li żidna din is-sena huwa anqas minn Lm10,000 – l-introjtu indirett li jiġi ġġenerat minnu hu ferm aktar u dan kulħadd jafu.

Sur President, jekk wieħed kellu jgħid x'inhu l-kontribut indirett tas-settur marittimu lil dan il-pajjiż, dan ikollu jbaxxi rasu u jgħid li din hija industrija primarja fil-pajjiż u allaħares ma kellniex din l-industrija.

Ovvjament, aħna għandna industriji oħra li sejrin tajbin fosthom il-financial services tradizzjonali fejn b'għaqal kbir miż-żewġ naħat, irnexxielna nippriservaw, sa ċertu punt, l- istatus quo għal dik li hija liġi fiskali u ta' taxxa f'dan il-pajjiż b'mod li x-xogħol baqa' ġej u llum għandna kważi 50,000 kumpannija.

Jiena għidt f'dan il-Parlament li sa ftit tas-snin oħra se jkun hawn aktar kumpanniji milli nies f'Malta għax ir-rata ta' tkabbir f'dik id-direzzjoni sejra.

Din hi ħaġa tajba ħafna u again seħħet bil-parteċipazzjoni u bi qbil taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Sintendi kritika hemm u nista' nsemmi ċerti niċeċ fi ħdan l-industrija marittima.

Niċċa importanti ħafna u li ili nħambaq fuqha mindu dħalt f'dan il-Parlament - kważi 12-il sena ilu - hija l-yachting industry.

Il-yachting industry taqa' taħt direttorat fi ħdan l-awtorita' marittima u din hija full up f'Malta għax ma nistgħux nixorbu aktar minnha minħabba diversi fatturi.

Sfortunatament, din l-industrija tinsab mitluqa mhux mill- awtorita' imma mill-gvern li naqas milli jagħmel policies f'dan ir-rigward.

Hu l-Kabinett li finalment jieħu d-deċiżjonijiet primarji għal dak li jikkonċerna l-policies.

Issa jiena mhux qed ngħid li l-gvern ma kellux affarijiet x'jagħmel f'moħħu pero' pajjiżna huwa żgħir u r-riżorsi tiegħu huma limitati.

Anzi, minkejja d-daqs tagħna, matul dawn l-aħħar 45 sena mindu sirna indipendenti għamilna l-mirakli.

Pero' hemm settur li qed jaħrab lill-gvern u għalhekk xi kultant ikun tajjeb li niggżu daqsxejn dwar dan, anke għax rajnieha diversi drabi din, wara li ssir xi kritika mill-Oppożizzjoni u mill-partijiet interessati, ġeneralment jiġri xi ħaġa u għalhekk f'dan il-Parlament mhux dejjem jinħela l-bżieq.

Il-pressjoni li jirċievi l-gvern kemm mill-Oppożizzjoni kif ukoll mill-partijiet interessati ħafna drabi – aktar iva minn le – tissarraf f'xi ħaġa.

L-industrija tal-yachting f'Malta tista' tisplodi 'l quddiem u min- niċċa ssir xi ħaġa akbar.

Meta dħalt f'dan il-Parlament, is-servizzi finanzjarji konna ngħidulhom niċċa żgħira u ara llum kif splodew, Sur President.

Per eżempju l-online betting waħdu jikkontribwixxi kważi 7% tal- gross domestic product tagħna.

Sirna qisna Monte Carlo!

Ħaġa li lanqas titwemmen, Sur President.

Illum min jiġi jgħid li s-servizzi finanzjari huma xi niċċa ma jafx x'inhu jgħid għax jekk wieħed jibqa' jara din ir-rata ta' tkabbir, din l- industrija se tegħleb l-industrija tat-turiżmu.

Issa l-punt tiegħi huwa li l-yachting ukoll jista' jiżviluppa f'pajjiżna u jsir industrija primarja.

Min jifhem fil-yachts m'humiex kuntenti bil-performance tal-gvern, tant li ftit żmien ilu deherilhom li kellhom joħolqu yachting and service trade section fi ħdan il-Malta Chamber of Commerce, u dan għax il-gvern mhux qed jagħti kas din l-industrija.

Huma qaluha mhux jiena, Sur President.

Issa dawn m'humiex xi Laburisti.

Dawn huma nies li ħafna minnhom involuti fil- yachting jew bħala hobby jew għax għandhom in-negozju f'dan il-qasam.

Dawn m'humiex kuntenti bil-performance tal-gvern f'dan il-qasam u unanimament deherilhom li fl-interess ta' l-industrija kellhom joħolqu għaqda fi ħdan il-Malta Chamber of Commerce.

Kemm hu importanti dan is-suq, Sur President?

Għandna per eżempju ż-żieda fis-super yachts li hija xi ħaġa moderna tal-late 80s u early 90s.

Qabel konna nistgħaġbu b'yacht ta' bejn it-30 u l-40 pied imma illum għandna super yachts li jkunu twal sa anke 100 pied u mill-1999 sa l-2004, kien hemm żieda ta' 80% f'dawn il-yachts u 12% minnhom kienu super-sailing boats.

F'sena jinbnew 17.5 mili ta' yachts u din l-industrija toħloq - għal dak li huwa crew members - xogħol għal 7,000 ruħ.

Issa din l-għaqda l- ġdida qed tgħid u nikkwota:

"An open and affable relationship between the trade section and the governments, which regrettably so far has been non-existing, is instrumental.".

Dawn qed jgħidu li bejnhom u l-gvern lanqas biss komunikazzjoni m'hemm.

Issa f'Malta għandha 1701 irmiġġ; 214-il irmiġġ fil-Grand Harbour Marina, 789-il irmiġġ fl-Imsida Marina u Ta' Xbiex, 400 f'Manoel Island, 188 fl- Imġarr, Għawdex u 110 f'Portomaso.

L-awtorita' marittima tikkontrolla 877 u l-privat 727, kważi daqshom, u għalhekk qed ngħidu li wasal iż-żmien, u naqbel personalment, li dan id-direttorat tal-yachting jiġi privatizzat.

Sur President, hawnhekk għandna problema għax għandna aktar minn 300 talba għall-irmiġġ u dan mingħajr ma qgħadna mmorru nsibu n-nies biex jiġu Malta, anzi pjuttost ngerrxuhom għax ninsabu full house.

Il-marinas tagħna lanqas huma biżżejjed biex jakkomodaw il-Maltin kollha, u li hemm inkwetanti hu li għalkemm din hija industrija li hija intiża biex tattira l-barrani ħalli jiġu bis-super yachts tagħhom u b'hekk inżidu t-turiżmu ta' kwalita', 90% tal-berths tagħna huma tal-Maltin filwaqt li 10% biss huma tal-barranin.

Issa skond din l-għaqda, biex ikollna forma oħra ta' investiment barrani, din trid tinżel għal ratio ta' 60% Maltin u 40% barranin.

Aħna għandna kompetizzjoni sfrenata minn Sqallija, it-Tuneżija u issa se jkollna wkoll il-Libja u dawn f'kull biċċa toqba li jsibu qed joħolqu l-marinas mingħajr ma jaffettwaw l-ambjent.

Din hija problema serja u għalhekk qed niddedika ħafna ħin fuqha.

X'jista' jsir?

Irridu nżidu l-marinas, u għandna fejn.

Għandek siti fix-Xemxija, fi Sliema Creek, fil-Kalkara, f'Marsascala u fil-Qala f'Għawdex.

Jekk m'hemmx siti, nistgħu nagħmlu bħalma għamlu pajjiżi oħra fejn jew għamlu speċi ta' land reclamation jew inkella artificial marinas.

Ma nistgħux ma nagħtux kas ta' dawn l-affarijiet, Sur President.

Imbagħad għandek ukoll il- kwestjoni tas-sailing yachts u dawn niche differenti għax irid ikollok il- quay u allura jrid ikollok tip ta' berths adegwati.

Illum il-yachting sar popolari ħafna, Sur President.

Kif dejjem ngħid, jiena dilettant tal-baħar u niftakar li fis-snin 70 u 80, is-sailing beda jispiċċa u kulħadd beda jaqleb għall-motor yachts u cabin cruisers imma llum, forsi għax għola l- petrol, kulħadd qed jerġa' jbiddel il-cabin cruiser tiegħu għal sail boat.

Malta għandna biss il-potenzjal biex inżommu 270 sailing yacht li huwa ammont redikolu għal pajjiż.

Issa ż-żewġ naħat diġa' għandhom pjanijiet ta' x'jixtiequ li jsir u aħna għandna blue print ottimu ta' x'irridu nagħmlu bil-Port il-Kbir u b'Tas-Sliema.

Hemm trid tagħmilhom il-proġetti, Sur President, u hawnhekk irridu nitkellmu ċar għax lil Malta rridu nagħmluha state of the art.

Malta trid tkun an up market destination għax għandek ftit minn kollox.

Għandek l-aqwa sit fid-dinja fejn tapprezza l-istorja min- neolitiku sar-Rumani u mill-Kavallieri sa l-Ispanjoli.

Hawnhekk għandek storja li naħseb imkien fid-dinja ma ssibha daqshekk kompressa f'pajjiż żgħir bħal dan.

Aħna għandna bajjiet verament sbieħ, għandna xi 200 kilometru ta' kosta, għandna l-casinos u għandna nightlife tajjeb għalkemm ikkontrollat iżżejjed fl-opinjoni tiegħi.

Dan kollu juri li Malta għandha potenzjal ta' destinazzjoni li tattira top quality tourists.

Għal dawn tal-yachting għandek il-Menqa u Xatt il-Faħam ġewwa l-Marsa fejn nistgħu nagħmlu marina with hard standing facilities, u marina bħal din tkun tista' tikkejterja għal qualsiasi yacht minn 10 sa 100 metru.

Dażgur li għandna fejn nagħmluhom dawn l-affarijiet.

Jiena mort Dubai u anke Monte Carlo - pajjiż ta' 7 square kilometres – u dawn għandhom aktar irmiġġi milli għandna f'Malta.

Dawn sempliċiment għamlu reclamation ta' l-art u estensjonijiet tal-pontoons li baqgħu ħerġin 'l barra.

Jiġifieri f'pajjiż li fih daqs 2% tagħna, dawn għandhom kważi 3,000 berth.

Għalhekk l-iskuża li pajjiżna huwa żgħir hija ħmerija u ma naċċettahiex, Sur President.

Min jirraġuna hekk għalija huwa imbeċilli speċjalment għax aħna qegħdin fl-aħjar post għal din it-tip ta' attivita'.

Hu veru li tlifna d-deroga li kellna fuq il-VAT fuq il-fuel u allura l- bunkering qed ibati, pero' pajjiżna għandu fama għal dawk li huma servizzi ta' ship handling, docks u spray painting.

Fil-fatt għall-ispray painting ġew l-aqwa yachts fid-dinja ta' l-akbar biljunarju fid-dinja, u dan għax it- tradizzjoni Maltija hija apprezzata fost il-barranin.

Aħna rqadna fuqu dan is-suġġett, Sur President.

Issa hawnhekk mhux qed ngħid li l-gvern jew l- awtorita' m'għamlet xejn għax kif għedt, saret leġislazzjoni tajba u b'kawtela biex insalvaw il-bandiera tagħna anke bis-saħħa tal- kollaborazzjoni tagħna.

Imma l-yachting qishom rawh bħala niċċa żgħira ħafna ta' l-industrija marittima f'pajjiżna.

Bilfors taraha hekk jekk 10% biss tal-berths tagħna huma tal-barranin!

Għandi ħafna avukati kollegi tiegħi li qed jaħdmu f'dan is-settur u jekk taraw l-estimi taraw li qed jirreġistraw il-yachts għax hemm vantaġġi fiskali - li mhux il-mument li nispjegahom - f'Malta u f'żewġ pajjiżi oħra fl-Ewropa li jaqblilhom jagħmlu hekk u allura hemm ħafna avukati - u nneħħilhom il-kappell – li jduru l- fieri tad-dgħajjes kull fejn isiru u jattiraw vapuri u yachts biex jiġu reġistrati Malta.

Hemm eluf li ġew reġistrati f'Malta, u jekk tmur illum fiera tad-dgħajjes tieħu pjaċir tara li kważi minn kull erba' yachts, waħda jkollha l-bandiera Maltija.

Din hija inizjattiva ta' professjoni legali u nieħu pjaċir narahom sejrin tajjeb.

Pero' ma nistgħux nattiraw il-yachts hawnhekk jekk imbagħad m'għandniex fejn nagħmluhom, Sur President!

Veru li bħalissa kull m'għandna 170 yacht imma jekk dan is-settur jiżviluppa, il-gvern irid jirregola u mhux jimmaniġja għax il-gvern ma jistax jagħmilha tan-negozjant, anke għax la fin-naħa tal-gvern u anqas fin-naħa tagħna m'għandna negozjanti u forsi wasal iż-żmien li jkollna xi żewġ negozjanti hawn ġew ħalli jkollhom l-IQ tan-negozju u mhux teorija biss.

Jeħtieġ li l-gvern ikollu l-fiduċja fin- negozjant u fil-professjonista Malti għax meta dawn tajniehom l-għodda leġislattivi, dawn ibbrillaw aħjar minn kwalsijasi pajjiż fid-dinja, u dan jgħodd kemm għas-servizzi finanzjarji u kemm għas-settur marittimu.

Hija fin-natura tal-Maltin li nħobbu mmexxu għar-rasna.

Jekk timpjega ħaddiem jorqodlok imma jekk tagħtih l-inizjattiva, iħawwadlek 'l hawn u 'l hemm u finalment jibbrilla.

Il-gvern irid joħloq l-istate of the art facilities bħal m'hemm f'Portofino fl-Italja, u niġu aħjar minnhom għax huma għandhom biċċa villaġġ u hawnhekk għandna swar kullimkien.

Jiġifieri jekk il-gvern jipprovdi erba' portijiet tajbin u vojta, m'għandux għalfejn jinkwieta għax l-entrepreneurs u x-ship chandlers Maltin malajr jimlewhom kollha f'kemm trodd sablib u malajr jgħidulek li jridu iżjed.

Hu tajjeb li qed jittieħdu numru ta' iniżjattivi sportivi bħal Middle Sea race u l-Euro-Med ta' taħt is-sittax-il sena li jitfgħu d-dawl fuq Malta.

Pero' anke hawn, l-awtorita' marittima trid tiffoka ftit u tagħmel il-pubbliċita' għax anke f'dan il-kamp sportiv għandek l-istilel.

U minn hawnhekk insellem lin-nies bħal per eżempju, Ripard u Podesta li ħadu l-inizjattiva u poġġew lil Malta fuq il-mappa.

Dwar dawn in-nies qatt ma nisimgħu xejn imma rridu nirrikonoxxu l- abilitajiet tagħhom li rnexxielhom jinfiltraw id-dinja ta' l-isport marittimu.

Sfortunatament il-gvern qisu ma jagħtix kas.

Lanqas għandna yachting club suret in-nies, Sur President.

Jien mort xi sitt yachting clubs u kollha state of the art kienu filwaqt li hawnhekk għandna biċċa yachting club li qed jaqa' biċċiet u issa suppost se jsir xi ħaġa fuq Manoel Island pero' ma nafx eżatt fejn.

Darba ġew jgħiduli, ktibt u ħadu għalihom u ma nafx x'ġara eżatt.

Il-punt hu li lanqas yachting club state of the art m'għandna u dan ma jkunx hemm biex in-nies imorru jieklu jew jilagħbu l-billiard; imma dan ikun ċentru ta' attivita'.

Dawn huma nies bil-flus li mdorrijin b'ċertu lifestyle u li jħobbu jiffrenkwentaw ċerta soċjeta' u rridu nipprovdu għalihom biex inġibuhom f'Malta ħalli l-flus tagħhom jonfquhom hawnhekk u jaqilgħuhom il-Maltin.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, meta jkun se jiġi diskuss suġġett relattat mas-settur marittimu ta' pajjiżna jew ma' dak li għandu x'jaqsam ma' l- operat ta' l-awtorita' marittima wieħed jagħmel żball jekk jaħseb li dan huwa suġġett li jolqot biss lil dawk li joperaw jew jaħdmu f'dan il-qasam jew lil dawk iċ-ċittadini li jgħixu fil-viċinanza tal-portijiet.

Din hija idea żbaljata għall-aħħar fil-każ ta' pajjiżna għax dak li jseħħ fil-qasam marittimu għandu impatt dirett fuq iċ-ċittadini kollha Maltin u Għawdxin, u għalhekk iċ-ċittadin għandu jiftaħ għajnejh sabiex isegwi x'qed jiġri.

Jien hawnhekk nistħajjel liċ-ċittadin jistaqsi: Imma kif jolqotni lili dak li jsir mill-Malta Maritime Authority u mill-ministru li għandu taħtu din l- awtorita'?

Iva jolqtu bis-sħiħ għax dak kollu li jsir jinfluwenza direttament l-għoli tal-ħajja, il-prezz ta' l-ikel, tax-xorb u dak kollu li jiġi importat inkluż il-materja prima bħall-injam.

Dan peress li l-klima fil-portijiet tagħna tinfluwenza sew l-andament tas-suq kif ukoll dak ta' l- importaturi.

Tinsewx li l-maġġoranza ta' l-affarijiet li nixtru u nikkonsmaw f'pajjiżna ikunu ġejjin minn barra u jekk il-gvern iżid xi taxxa jew tariffi, dawn jgħaddu mill-ewwel fuq il-konsumatur u jiġu riflessi fil- prezz bħalma qed jiġri fil-każ tal-fuels.

Dak li jsir fis-settur marittimu jinfluwenza kemm flus jiġu lejn il-pajjiż sew f'dak li għandu x'jaqsam mad- dħul dirett li għandu l-gvern mir-reġistrazzjoni tal-bastimenti fosthom ħruġ ta' liċenzji, kif ukoll dawk il-flejjes li jibqgħu fil-pajjiż wara li jkun ingħata xi forma ta' servizz.

Dan ikopri wkoll kull tip ta' servizz minn kiri ta' berthing għall- jottijiet sa sbarkar ta' merkanzija u containers.

Sur President, dan id- dħul li qabel kien jidħol direttament fil-kaxxa ta' Malta sabiex jagħmel tajjeb għall-benefiċċji li żmien ilu daħħal gvern Soċjalista, issa qed jiġi mnaqqar u sparpaljat mill-amministraturi tal-Malta Maritime Authority u l-ministri tal-gvern.

Għalhekk il-poplu għandu jkun interessat x'inhu jiġri u l-Oppożizzjoni għandna proprju dmir li tikxef l-iskandli li qed isiru f'dan ir-rigward.

Fl-aħħar mill-aħħar dak li jsir fis-settur marittimu jinfluwenza lil kulħadd, hu x'inhu l-livell u s-sors ta' l- għajxien tiegħu, Sur President.

Jekk il-klima fis-settur marittimu tibqa' kif inhi mhux talli ma jersqux investituri 'l hawn sabiex jiftħu u joħolqu xogħol għaż-żgħażagħ u l-familji tagħna, talli anke dawk li għandna diġa' jitilqu, u dan għax pajjiżna m'għadux kompetittiv.

Sur President, sena wara sena l-gvern ma solviex il-problemi li kien hemm, la dawk li qegħdin jiffaċċjaw l-importaturi u l-industrijalisti u lanqas dawk marbutin ma' l-importazzjoni, l-esportazzjoni jew xogħol ieħor konness mal-portijiet.

Il-klima fil-portijiet f'dawn l-aħħar snin kienet waħda ostili għall-aħħar u l-politika strateġika tal-gvern Nazzjonalista kienet immirata biss biex tifred u tipprova ċċappas lil dak u lil ieħor.

Din kienet tattika bla ebda pjan ta' kontiġenza li ma tħallix riżultati fit-tul għax sabiex joktor tassew il-ġid, il-gvern kellu jara li jgħaqqad l- istakeholders kollha u mhux jaħdem sabiex isir il-kontra.

Dan huwa settur ferm delikat u wieħed irid isib l-aħjar bilanċ.

Wieħed ma jridx jinsa li l- industrijalist f'pajjiżna u dawk li jimmanufatturaw xi prodott jiddependu minn dan is-settur sew sabiex idaħħlu l-materja prima kif ukoll biex jesportaw il-prodotti li minnhom jiddependu l-pagi tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Għalhekk qatt ma kien hemm lok għall-konflitti, u l-politika li mexa biha l-gvern Nazzjonalista għamlet ħafna ħsara lil pajjiżna.

Sur President, illum quddiemna għandna l-estimi u r-rapport annwali ta' l- awtorita' marittima li issa ilha mwaqqfa għal aktar minn ħmistax-il sena u li kellha tkun strument sabiex isiru r-riformi meħtieġa.

Naħseb li almenu naqblu li ħmistax-il sena suppost kienu biżżejjed sabiex tilħaq l-għanijiet tagħha, imma kif naraw mir-rapporti ta' kull sena, dawn saru qishom photocopies tas-sena ta' qabel u dan juri li l-gvern hu xiħ u xott mill- ideat.

X'għamlet bi flus il-poplu din l-awtorita'?

Tabilħaqq jispikka l- isparpaljar ta' flus il-poplu fuq proġetti fantażma li damu snin bla ma tlestew u li qamu lit-taxpayers ferm iktar milli suppost, jew inkella proġetti li baqgħu fuq il-karti ta' wegħdi fiergħa, propaganda qarrieqa u statistika vvizzjata sabiex tintuża bħala strument ta' propaganda għall- gvern.

Kien hemm tberbiq ta' flejjes enormi u abbużi serji tal-fondi pubbliċi li minflok spiċċaw fil-kaxxa ta' Malta sabiex jagħmlu tajjeb għat-tbatijiet li għaddej minnhom il-poplu, dawn marru għand kuntratturi rinomati biex iħallsu l-elettriku ta' ċerti nies - u l-uffiċċjali jafuh dan - biex jiffinanzjaw l-uffiċini lussużi għal tal-qalba u sabiex jagħmlu tajjeb għal promozzjonijiet ta' dawk li ma jistħoqqilhomx u għall-allowances u l- overtime għal tal-qalba, inkluż dawk li kapaċi jikkonvertu l-ilma f'whisky.

Imbagħad il-ħaddiema kapaċi, kwalifikati u li għandhom il-ħeġġa li jaħdmu - hu x'inhu l-kulur politiku tagħhom - jaqilgħu bis-sieq u ma jħalluhomx jaħdmu għax ta' fuqhom jafu li dawn kapaċi u kwalifikati aktar minnhom imma m'humiex fiċ-ċirku tagħhom allura fl-interess tagħhom li jkasbruhom u jħalluhom jagħmlu xogħol inferjuri.

Min-naħa tagħna diġa' għedna li dawn l-affarijiet ma naqblux magħhom u nemmnu li min hu kapaċi u min irid jagħti sehmu, hu x'inhu l-kulur politiku tiegħu, aħna lesti li mhux talli ngħinuh talli nkunu kuntenti bih.

Imbagħad hemm każijiet ta' nies li jintbagħtu barra biex jistudjaw u li jħallsuhom il-belli liri biex imbagħad jiġu lura u ma jibqgħux jaħdmu mal- MMA.

Dawn ikunu nies tal-qalba wkoll għax m'hemmx politika hawnhekk, trid tkun taċ-ċirku ta' ġewwa.

Naħseb li n-nuqqas ta' kontabilita' hija l-aktar ċertifikat li jistħoqqilha l-Malta Maritime Authority vis-a-vis ix-xogħol li għamlet tul dan iż-żmien kollu.

Forsi dan kien il-veru għan li għalih twaqqfet din l-awtorita', u ċioe' li sservi bħala paraventu għal gvern Nazzjonalista sabiex ikun jista' jħawwad u jagħmel li jrid mingħajr ma jkollu għalfejn jagħti kont ta' għemilu.

Ma tgħaddix ġurnata li ma nisimgħux b'xi skandlu jew abbuż u Alla jbierek dejjem l-istess ministri tal-gvern jissemmew.

Il-Prim Ministru min-naħa l- oħra jiddefendihom kien u jiddefendihom baqa' anke fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, basta jipprova jagħti l-impressjoni li jrid it-trasparenza u li jrid jieħu passi fejn hemm il-ħażin.

Imma meta niġu għas-si u n-no insibu li dan il-gvern qed juża l-camouflage biex jgħatti l-ħniżrijiet li qed isiru.

Lill-poplu Malti u Għawdxi nistaqsih: Hekk trid tibqa', tara dan il- ħmieġ u serq kollu u jibqa' ma jsir xejn waqt li ċ-ċittadin onest irid jara kif se jlaħħaq mal-ħajja?

Il-poplu jrid jibqa' jara gvern Nazzjonalista impotenti kontra dawk li qegħdin jagħmlu profitti kbar u jsiru sinjuri minn fuq dahru?

Il-poplu jrid gvern mutu fejn il-ħażin kien u għadu jirrenja?

Sur President, l-għażla hi tassew f'idejn il-poplu.

Jiena mhux se noqgħod naħli l-ħin nelabora fuq r-rapport finanzjarju ta' din l-awtorita' għax il-figuri jixhdu waħedhom kemm l-ispiża marret 'il bogħod minn dak li kien stmat li se jintnefaq.

Forsi ħadu żball imsieken!

Variations isejħulhom imma jiena ngħidilhom żball sabiħ!

Żball fejn hemm il-miljuni ta' liri not accounted for?!

Min jaf fejn marru dawn l- variations u l-infiq tal-flejjes u f'liema bwiet spiċċaw?!

Mhux din biss hemm Sur President, għax anke fejn jirrigwarda l-operat funzjonarju ta' din l-awtorita' kien hemm falliment sħiħ.

Jekk wieħed jara u jagħsar l- attivita' li għamlet l-awtorta' marittima ma jsib xejn ħlief twaħħil ta' xi baga 'l hawn u ftit dawl 'l hemm.

Mill-bqija ilna snin naraw l-istess faqar fir-rapporti ta' l-awtorita' marittima.

Dawn qalu li għamlu xogħol li għandu x'jaqsam mad-direttivi u regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Ilhom mill-1999 jgħiduh dan, aktar minn 15-il sena!

Fejn qegħdin issa?

Wasalna jew ma wasalniex?

Kif jgħid il-Malti, li l-giddieb għomru qasir.

Ir-rapporti annwali tal-Malta Maritime Authority, inkluż dak ta' din is- sena, jiżvela biċ-ċar li għadna ma wasalniex.

Tant hu hekk li huma stess qed jammettu, għax ħlief riferenzi għal proġetti mill-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, u jaraw x'qed isir f'pajjżi oħra sabiex niġu konformi mad- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea m'hemmx.

Huma stess f'dan ir-rapport qegħdin jgħidu lill-poplu Malti li erba' snin wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea għadna mhux konformi ma'regoli li jmorru lura għas-snin 90.

Aħseb u ara kemm l-awtorita' marittima hija lesta għal work programme ta' l-2008 ta' l-Unjoni Ewropea fejn għandu x'jaqsam il-qasam tat-trasport marittimu!

Lanqas biss abbozz ta' pjan m'għadhom għamlu dwar dan.

Per eżempju, hemm id-direttiva ta' l-1995, il-95/64/EC, fir-rigward ta' l- istatistika li tikkonċerna l-carriage of goods and passengers by sea.

Ilhom snin jippompaw u jiftaħħru kemm daħlu vapuri u kemm ġew turisti mal- cruise u passenger liners imma kemm fil-fatt niżlu turisti?

Dan hu li jimpurtahom il-Maltin.

U l-Għawdxin, minsijin?

Għalhekk ngħid li l- istatistika hija vizzjata u qiegħda tintuża għall- propaganda.

Hawnhekk tajjeb niġbed l-attenzjoni li anke l-proċeduri li qegħdin jużaw biex jonfħu dawn il-figuri jmorru kontra l-annex I ta' l-istess direttiva u anke kontra regulation EC/1882 ta' l-2003, kontra l-commission decision 2005/366/EC u mhux inqas kontra d-direttiva 2002/6/EC fir-rigward ta' reporting formalities for ships arriving in or departing from ports of member states.

Anke fil-każ ta' l-IMO convention, l-affarijiet mhux qegħdin isiru kif suppost.

Sur President, il-kummissjoni Ewropea resqet u wriet kemm-il darba t- tħassib tagħha fil-każ ta' Malta mhux biss fir-rigward tad-direttivi li jmorru lura għas-snin 80 fir-rigward ta' l-unfair pricing practices in maritime transport, council regulation EEC/4057/86, imma anke għal direttivi u regolamenti oħra li għandhom x'jaqsmu mal-kompetizzjoni ġusta u l-prattiċi diskriminatorji bħal parallel imports u affarijiet oħra.

Tant qed jibżgħu li jinqabdu fil-gideb li kemm il-Ministru, kemm l- amministratturi fil-Malta Maritime Authority kif ukoll il-gvern Nazzjonalista qegħdin iżommu milli tittieħed azzjoni.

Anke fil-każ tar- regulation no. EC/789 ta' l-2004 fuq the transfer of cargo and passenger ships between registers within the community, il-gvern Nazzjonalista jinsab imwerwer minħabba l-fatt li l-qagħda preżenti hi ferm 'il bogħod mill- ispirtu ta' dan ir-regolament li kien twaqqaf sabiex jara li jiġu eliminati l-barrieri tekniċi u burokratiċi li qegħdin joħonqu l-kompetittivita' imparzjali u l-kummerċ ġust fil-portijiet tagħna.

Bħalissa kulħadd mutu fir-rigward ta' l-impatti li se jkollhom fuqna l- provvedimenti tar-regolamenti msemmija.

Kultant ikun hemm gazzetta li ġġib xi ħaġa avolja jiena ngħid bi strateġija għaliex jidher li ħafna mill- gazzetti jintużaw mill-partit Nazzjonalista biex jippruvaw jiskuraw l- partit Laburista u fejn hemm affarijiet maħmuġin min-naħa tal-partit Nazzjonalista, jipprovaw iħalluhom barra.

Pero' għallinqas fit-3 ta' Diċembru, it-"Times" azzardat tgħid:

"Final Warning to Malta over port security".

Issa din hija dwar id-direttiva 2005/65/EC dwar il-port security.

Fit- "Times" jintqal hekk:

"European Commission has issued its final warning to Malta to make its ports conform to EU security standards.

If the island fails to transpose these obligations to the national law and observe them in two months time, the commission may decide to refer the issue to the European court of Justice.

Malta had until the middle of last June to transpose the directives 2005/65/EC .".

Imbagħad din il-gazzetta ġabet il-kumment tal-gvern fejn intqal hekk:

"The government has said that in order to minimize the costs, Malta has included proposals for financing such studies and security equipment under the structural funds.".

Ħa nerġgħu nagħmlu l-istudji, Sur President.

Issa dawn suppost wettaqnihom u x'inhi r-risposta tal-gvern?

Li se nużaw il-fondi biex nagħmlu l-istudji.

Dawn għandhom jammettu li ma żammewx mad-direttivi u dejjem joħorġu bl- istess kantaliena u ċioe' li se jużaw il-fondi ta' l-Unjoni Ewropea biex jagħmlu l-istudji.

Hawnhekk lill-poplu Malti nistaqsih xi jfisser u jsarraf dan kollu?

Dan ifisser li pajjiżna qed jitlef il-kredibilita' tiegħu mal-komunita' marittima internazzjonali u ma' l-aġenti u kumpanniji multi-nazzjonali.

Għalhekk ix-xogħol fil-portijiet tagħna qiegħed dejjem jonqos, Sur President, u mhux imbilli joqogħdu jiftaħru.

Bil-Malta Maritime Authority b'kollox u bil-ftaħir li Malta qegħda t-tieni fl-Unjoni Ewropea u fost l-aqwa għaxar pajjiżi fid-dinja fil-qasam tar-reġistrazzjoni tal- vapuri, insibu li mhux qegħdin tajjeb fir-rigward tal-konformita' mad- direttivi ta' l-IMO, tas-SOLAS ta' l-1974 jew tal-MALPOL 73/78?

Morru araw kif u kemm qegħdin ninfurzaw ix-ship safety standard.

Xi ħaġa tal-mistħija, Sur President!

Imbagħad jiġri xi każ bħalma ġara fil-każ ta' l-Erika li ssemma' illum jew każijiet oħra fejn vapuri ġew reġistrati Malta jew għaddew minn pajjiżna u wara ftit għerqu u kulħadd jipponta subgħajh lejn dak u lejn l-ieħor.

Hekk se jiġrilu l-gvern Nazzjonalista, jegħreq ukoll bħal dawn u hekk se jagħmlu dawn, jippuntaw subgħajhom.

John Dalli jipponta subgħajh lejn il-Prim Ministru Gonzi u l-Prim Ministru Gonzi jipponta lejn John Dalli.

John Dalli jipponta subgħajh lejn Joe Saliba eċċ; hekk se jiġrilhom!

Sur President, anke l-istess statistika tikxifhom dawn.

Għalhekk dawn jistħu u ma jirrappurtawx xieraq fil-gazzetti tagħhom jew jeskludu diskors li jingħad minn naħa ta' l-Oppożizzjoni, aġir anti- demokratiku u tal-mistħija.

Hawnhekk tajjeb li nfakkar x'kien ġara meta kien hemm il-konferenza internazzjonali tad-Dockers' Union fejn dawn ġew indirizzati mill-ministru, minni - bħala kelliem ta' l-Oppożizzjoni – u minn Dr. George Abela bħala l- avukat legali tad-Docker's Union ta' pajjiżna u filwaqt li d-diskors ta' Dr. Abela ġabuh – u sewwa għamlu – id-diskors tiegħi bħala rappreżentant ta' l-Oppożizzjoni, it-"Times" u l-gazzetti l-oħra ma ndenjawx ruħhom iġġibuh.

Dan huwa l-professjoniżmu fil-gazzetti ta' pajjiżna!

Din hija l- imparzjalita' f'pajjiżna!

L-istess jgħodd għal dak li jintqal fil-Parlament u dan għaliex dawn qed jiġu dahrhom mal-ħajt.

Jiena hawnhekk nixtieq nistaqsi u nistenna risposta: Kemm kien hemm refusals u kemm kien hemm reports of non-compliance fir-rigward ta' ship safety standards?

U dan mhux fl-aħħar sena biss imma tul il-15-il sena li ilha mwaqqfa l-Malta Maritime Authority.

Kemm kien il-persentaġġ meta mqabbel ma' kemm vapuri ġew reġistrati jew dawk li għaddew mill-ibħra tagħna u kemm ġew spezzjonati?

La qed insemmi r- reġistrazzjoni tal-vapuri, tajjeb li nerġa' nagħmel riferenza għal meta l- gvern u l-ministru tant ftaħru li bastimenti 'il fuq minn 25 sena mhux qed jiġu reġistrati, imbagħad saret u-turn għaliex dawn bdew jiġu reġistrati xorta waħda meta jkunu mressqin minn aġenzija partikolari.

Din hija xi ħaġa tal-mistħija!

Mela l-ewwel il-Ministru jgħid li hu kontra li jiġu rreġistrati dawn il-vapuri imbagħad issib li qed jiġu rreġistrati u flok ma' dan jinvestiga, jikteb lill-Kummissjoni ta' Kontra l-Korruzzjoni, meta jaf li din bla snien u ma tista' tagħmel xejn f'dan il-każ.

Jekk jien immur għand aġenzija biex tirreġistrali l-bastiment u din l-aġenzija tmur għand l- MMA u ma jirreġistrawulix, imbagħad immur għand aġenzija oħra u din l- aġenzija tmur għand il-Malta Maritime Authority u tirreġistrahuli, għall- Kummissjoni ta' Kontra l-Korruzzjoni din mhix korruzzjoni.

Mela għalfejn din il-kummissjoni qed titħalla tintuża bħala paraventu?

Jien fil-Parlament staqsejt biex uffiċjalment jgħidu jekk din hijiex korruzzjoni jew le u għadni ma ngħatajtx risposta.

Mela ejja ma nużawx il-Parlament u l-Kummissjoni ta' Kontra l-Korruzzjoni biex naħbu l-affarijiet!

Ilqa' l- istedina!

Ejja nagħmlu kummissjoni parlamentari ħalli ninvestigaw l-operat tal-MMA!

Tkunux cowards!

Uru li inthom trasparenti!

Ejja nagħmlu kummissjoni parlamentari għax hemm ħafna ħniżrijiet u abbużi fil-MMA u dawn irridu naqtgħuhom aħna.

Dak li rridu, Sur President.

Irridu li flus il- poplu ma jintnefqux bl-amment u ma jmorrux għand min qed isir sinjur u sar sinjur minn fuq dahar il-poplu.

Irridu naraw li l-affarijiet isiru sew.

X'għamlet l-MMA fir-rigward ta' 94/57/EC.

Qed nitkellmu fuq direttiva ta' l- 1994 li tirrigwarda l-common rules and standards for ship inspections and surveys, organisations and for other relevant activities li ġiet emendata fl-aħħar fl-2002, sena qabel ma Malta saret membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea.

Naħseb li l-MMA għadhom qed jistudjaw kif se jadottaw jew jagħmlu xi proġett ma' l-Unjoni Ewropea sabiex jitgħallmu.

Tafu li lanqas mezzi m'għandhom sabiex dawn ikunu jistgħu jiġu mplimentati kif suppost?

Min jaf x'inhu għaddej mill-portijiet tagħna u l-ibħra tagħna?

Fejn huma l-NGOs dawk li tant kienu jitkellmu qabel?

Mhux biss kellna u għandna kodiċi ta' prattika ħażina għall-aħħar, talli ħlief abbużi u flus għaddejjin minn taħt l-idejn bejn ċerti kumpanniji u aġenti u persuni ingaġġjati ma' l-Awtorita' Marittima m'hawnx!

Mhux ta' b'xejn dawn ma jgorrux bil-għoli tal-ħajja, Sur President!

Buthom imfawwar bil-flus!

Hawnhekk nerġa' ndur fuq il-poplu u nistaqsih: Taf x'ifisser dan kollu?

Jien ċert li ma jafx bil-konsegwenzi kollha.

Immaġinaw għal mument li jegħreq tanker viċin Malta u jitlaq tunnellati ta' żejt bl-ibħra tagħna; x'jiġri mill-industrija tat-turiżmu tagħna?

Il-ħsara tkun irreparabbli aktar u aktar meta kellna l-opri biex jieħdu ħsieb dawn l-affarijiet u issa krejniehom.

Tafu li għerqu vapuri mimlijin bil-kimika u allajbierek ħadd ma tkellem?

Min jaf kemm-il container u vapuri li jġorru tagħbija bi splussivi jew kimiċi perikolużi jgħaddu mill-portijiet filwaqt li r-residenti tal-Birgu, l-Isla, il- Kalkara, il-Belt, Birżebbuġa, Bormla, il-Marsa u postijiet oħra mingħalihom li qegħdin safe f'dahrhom meta wara biebhom hemm dak il-periklu kollu.

Sur President, issa nagħti titwila lejn l-attivita' ekonomika fil-portijiet u l-manutenzjoni li suppost ilha li saret għexieren ta' snin.

Ir-rapport annwali jagħmel riferenza għal diversi mollijiet anke dawk tad-deep water quay li qegħdin iċedu.

Jafu li dawn qegħdin iċedu u ħallewhom hekk, u issa f'daqqa waħda il-programm ta' manutenzjoni li suppost ilu in place snin twal, sar proġett tal-MMA meta l-istess provvedimenti ta' l-att ta' din l- awtorita' jagħmilha ċara li r-responsabbilita' hija ta' l-awtorita' li kellha tieħu ħsiebhom!

Issa taħsbux li dawn bidlu xi moll sħiħ, tafux – just bidlu biċċa minnu!

Aħseb u ara kemm se jseħħ dak li qegħdin iwiegħdu n- nazzjonalisti għall-Port il-Kbir.

Billi jibagħtu dik it-terramaxka propagandistika tirrepeti l-istess kliem, ħadd m'hu sejjer jemminhom, speċjalment in-nies tal-Kottonera!

Tgħidx kemm ġie sabiħ il-proġett imwiegħed mill-Prim Ministru u minn John Dalli fil-Baċir Nru. 1 f'Bormla!

Tiftakruhom dawk l-istampi ta' qabel l-elezzjoni snin ilu?

Kollox mitluq kien u kollox mitluq għadu, Sur President.

Il-gvern Nazzjonalista kellu ċans tajjeb biex ikabbar l-attivita' fil- portijiet tagħna u dan iċ-ċans kien billi japprofitta ruħu mit-tieni riżoluzzjoni li saret mill-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea fis-sena 2000, rigward il-promozzjoni tax-short sea shipping.

L-ewwel komunikazzjoni kienet saret mill-istess Kummissjoni Ewropea f'Ġunju ta' l-1997 imma kulħadd rieqed kien u kulħadd rieqed baqa'.

Gvern xiħ u għajjien, dak li għandna, Sur President.

Basta kollha konsulenti li tarahom għaddejjin bil- karozzi tal-MMA mikrijin u mimlijin bil-fuel minn flus il-poplu.

Barra dik il-paga, dawn jispiċċaw jagħmlu xogħol ieħor bil-karozzi ta' l-MMA u fil- ħin ta' l-MMA li ma jmorrux imutu bil-ġuħ, u minkejja li jiġu rrapportati ma jittieħdux passi.

Hawnhekk indur lejn il-ħaddiema tax-xatt u ngħidilhom - għax issemmew l-ħaddiema tax-xatt – kemm il-gvern Nazzjoanlista baqa' passiv minflok iġġieled sabiex pajjiżna jilgħab role ċentrali f'dan il- qasam kemm bħala transit port u kemm bħala xogħol abbinat ma' l-attivita' ekonomika simili bħal m'hu previst fir-rapport tal-European Council ta' Helsinki.

Il-gvern anke naqas li jieħu din l-opportunita' biex ikabbar l-attivita' f'dan is-settur fid-dawl tal-free movement of goods.

Per eżempju, il-gvern għamel minn kollox biex ċittadini Maltin ma jkunux jistgħu jġibu karozzi mill-Ewropa bl-argument li mhux ekonomikament vijabbli.

Min-naħa l-oħra, il-gvern Nazzjonalista nħeba meta induna kemm waqa' lura fejn jidħlu direttivi li jirregolaw il-port services, it-trattament ta' l-iskart mill- vapuri u l-ħarsien ta' l-ambjent marittimu.

Il-poplu jaf li għal snin sħaħ il-gvern minflok ra li dan l-iskart jiġi maħruq, ħallieh jiġġerra mal- pajjiż kollu?

Jiena ċert li ma jafx!

Il-gvern kien qiegħed u għadu jirriskja li jdaħħal mard serju bħal dak ta' l-ilsien u dwiefer, bħalma ġara dan l-aħħar f'Ċipru bl-African swine fever, b'konsegwenza li jġib devastazzjoni fuq l-intrapriżi tal-majjal u ċ-ċanga.

Issa nispera li ma jgħidulix li se jaħarquh fl-inċineratur tal-biċċerija dan l-iskart, Sur President.

Hawnhekk tajjeb ngħid lill-poplu li gvern Nazzjonalista huwa gvern li jaħdem b'mod mistur.

Trid tkun veru tal-klikka biex ilaħħquk u tidħol fiċ- ċirku ta' ġewwa għax gvern Nazzjonalista jgħolli id waħda u jaħbi l-oħra.

Il-ħaddiema li huma involuti fix-xogħol tal-portijiet dejjem ħbielhom il- verita' kollha dan il-gvern u uża ċerti personaġġi biex jaljenahom mill- veru qagħda li għad iridu jaffrontaw.

Hawnhekk lill-ħaddiema ngħidilhom biex imorru jgħidu lil dik il-union li tissapportja lill-gvern dwar dan, ħalli jgħidulkom jekk hux minnu dak li qed ngħid jien.

Huwa fatt li l- gvern ipproteġa l-port workers u s-shore foremen u sew jagħmel, pero' tinsewx li kien hemm l-interess peress li kien hemm min jiġi mis-segretarju tal-partit Nazzjonalista u Nazzjonalisti oħra li xebgħu jieħdu eluf ta' liri ta' xejn mill-Freeport.

Imma l-gvern Nazzjonalista pproteġihom il- ħaddiema l-oħra tax-xatt?

Lanqas xejn!

Lanqas biss għadhom jafu bl-impatt li se jkun hemm fuq is-settur tagħhom is-sena d-dieħla.

Il-Kummissjoni Ewropea qed tagħfas fuq il-gvern Nazzjonalista biex fil- portijiet jispiċċaw għal kollox l-monopolji għax f'għajnejn il-Kummissjoni Ewropea, il-burdnara bħal, per eżempju, tas-Central Cement u l-koperattivi bħalhom huma abbużivi u monopolistiċi.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li diġa' saru rapporti lill-Kummissjoni Ewropea minn xi negozjanti u kummerċjanti f'dan ir-rigward, imma l-gvern Nazzjonalista qed jirreżisti kemm jiflaħ sabiex lejliet l-elezzjoni ma jitteħdux passi u ma jeħlu xejn.

Hawnhekk ngħidilhom lil dawn il-ħaddiema biex imorru għand dik il-union li tiddefendi lill-gvern u jistaqsuha dwar l-effetti negattivi li se jkun hemm anke fuq l-importaturi u l-aġenti.

Dawn għandhom jistaqsu jekk il-gvern Nazzjonalista huwiex se jipproteġihom.

Għidulhom jaqrawlkom l-aħħar commission report tal-competition policy u staqsu x'inhi l-politika tal-kummissjoni fir-rigward tad-dock workers u l- burdnara li jkollhom nazzjonalita' oħra u jekk dawn tistax iżżommhom milli jidħlu jaħdmu mis-sena d-dieħla.

Staqsuhom ukoll jekk kumpanniji barranin bil-vantaġġi ta' economies of scale jistgħux jikkompetu ma' l-importaturi lokali u jkissruhom bil-konsegwenza li nitilfu sorsi ta' għajxien għall- familji Maltin.

Issa morru għidulhom li jiena għedt hekk imbagħad ejjew għiduli li giddieb!

Għiduli giddieb kemm tridu, pero' għidulhom jirreferukom għal każi li dehru quddiem il-qorti tal-ġustizzja Ewropea u l- ġudizzju li ngħata f'kull każ għal każi ta' abbużi fid-dawl ta' artiklu 82 u artiklu 86 tat-trattat ta' l-Unjoni Ewropea u artikli u emendi oħra marbuta mat-trattat ta' Amsterdam u l-Aġenda ta' Lisbona bħal, per eżempju, fejn jirrigwarda x'kien ġara fil-każ tal-Porto di Genova u l-La Spezia u portijiet oħra fl-Olanda u fi Franza.

F'termini sempliċi skond il- provvedimenti tal-Kummissjoni Ewropea, il-portijiet ta' Malta jridu jinfetħu beraħ sabiex iħallu aċċess għan-negozju.

X'għamlet s'issa l-MMA f'dak li għandu x'jaqsam il-EEC/3577/92, jiġifieri fir-rigward ta' applying the freedom to provide services in the maritime transport within member states?

Lanqas imqar seminar wieħed ma sar f'dan ir-rigward sabiex jiġi diskuss kif se tolqotna din id-direttiva.

Mela l- ewwel kienu jgħidulna li provvedimenti bħal dawn mhux se jaffettwawna u issa fid-dawl ta' l-impenn ta' l-Unjoni Ewropea li terġa' tirrevedi l- politika tagħha u telabora l-integrated maritime policy, qegħdin nosservaw li l-affarijiet se jkunu mod ieħor.

Imbagħad meta jien niġbed l-attenzjoni tal-gvern għal fatti bħal dawn, il-media Nazzjonalista tgħid li jien partiġġjan u l-media l-oħra, b'mod speċjali dik bl-Ingliż, teliminani barra jew iġġib parti biss biex tilgħab il-logħba politika, speċjalment issa li waslet l-elezzjoni.

Min-naħa l-oħra ninnota li ħadd minnhom ma jażżarda jgħid li dan li ngħid jiena mhux minnu.

Ħadd min-naħa tal-gvern ma jrid jagħti garanzija!

Meta ndirizzajt l- International Dockers Union, qaluli li jiena partiġġjan imma ħadd ma qalli li dan mhux minnu!

Qatt ma qalulhom li huma bosta d-direttivi u r- regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea li jirrigwardaw it-trasparenza u l- kontabilita' bl-infiq tal-fondi pubbliċi, state aid u t-trasparenza fl- accounts tal-kumpanniji tal-gvern sabiex isiru effiċjenti u ekonomikament vijabbli u indipendenti.

Ħarsu fit-tul u tħallux min jaljenakom fix-xhur li ġejjin biex imbagħad jingannawkom għal ħames snin oħra.

Sur President, il- poplu se jkollu għażla quddiemu.

Fuq naħa għandu gvern Nazzjonalista li f'isem il-kompetizzjoni ġusta qed ikaxkar u jwarrab minn nofs kumpanniji Maltin bħalma għamel fil-każ tas-Sea Malta, ħalli jkun iktar faċli li jidħlu kumpanniji, aġenti u importaturi barranin.

Fuq in-naħa l-oħra għandek partit Laburista b'politika mfassla sabiex tirkeb fuq l- opportunitajiet li ġġib magħha l-kompetizzjoni u terġa' iġġib ix-xogħol u tkabbar l-attivita' fil-port f'kuntest ta' kompetizzjoni fejn is-suq jitma' lill-operaturi u l-istakeholders kollha b'mod tassew ġust u imparzjali.

Sur President, jekk xi wħud kienu jaħsbu li l-partit Laburista nesa l- ħaddiema fil-portijiet tagħna u li ma kienx qiegħed isegwi s-sitwazzjoni, sejrin imqarrqin.

Jekk xi ħadd jaħseb li l-partit Laburista m'għandux pjanijiet serji f'dan ir-rigward huwa wkoll tabilħaqq żbaljat.

Mhux veru li kollox se jibqa' kif inhu għax gvern Laburista ġdid se jkun impenjat li jġib il-bidla meħtieġa, isaħħaħ il-kompetittivita' ta' pajjiżna u jiftaħ orizzonti ġodda għal prodotti li nipproduċu u għas-servizzi li noffru.

Minn naħa l-oħra permezz tal-kompetizzjoni ġusta u ftehim konġunti se naraw li tabilħaqq jiġu protetti l-interess tal-konsumaturi u l-prezzijiet fis-suq li qed ikollhom iħabbtu wiċċhom magħhom il-familji Maltin u Għawdxin.

Sur President, fl-aħħar mill-aħħar nerġa' intenni dak li wiegħed il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Fejn tidħol korruzzjoni, tolleranza żero.

Mhux se nħallu korruzzjoni għax aħna nemmnu fil-kontabilita' u fit-trasparenza.

Aħna dak li qed ngħidu llum se ngħiduh meta nkunu fil-gvern, ngħiduh għax nemmnuh u ngħiduh għax se nwettquh.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ lill-Ministru Ċensu Galea biex jagħlaq id- dibattitu.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, timxi b'tolleranza żero mall-korruzzjoni billi tikxifha u tikxef lil kulmin ikun nvolut fiha u mhux biss billi titkellem dwarha fil-parlament bil-privileġġi parlamentari.

Timxi b'tolleranza żero meta jkun hemm xi ħadd li qed jagħmel xi ħaġa li hija barra minn lokha u inti tmur barra minn din il-Kamra u tgħaddi l- informazzjoni lil min suppost tgħaddiha u mhux tiġi hawnhekk bil-privileġġi parlamentari u titkellem dwarha għax taf li minn hawn ġew ħadd ma jista' jagħmillek xejn.

Se naqta' darba għal dejjem id-diskors fuq il-kumitat tal-Parlament għax jekk dan iwassal biex xi ħadd jiġi hawnhekk u jitfa' l-istess tip ta' tajn bil-privileġġ parlamentari mingħajr ma jġib l-ebda prova, allura dan huwa ħela ta' ħin.

L-aħħar żewġ diskorsi li saru mill-Onor.

Joe Mizzi ma bgħatthomx biss il-Kummissjoni ta' Kontra l-Korruzzjoni – għax hu jgħidilha bla snien – imma bgħatthom ukoll lill-Kummissarju tal-Pulizija biex ikun jista' jinvestiga u jipproċedi.

Jekk il-Kummissjoni ta' Kontra l- Korruzzjoni qed jgħid li m'għandix snien, il-Kummissarju tal-Pulizija naħseb għandu nejbiet biex bihom iqatta' lil min, b'xi mod, ikun involut f'xi forma ta' korruzzjoni.

Sur President, jekk wieħed sema' ż-żewġ diskorsi tal-kelliema ta' l- Oppożizzjoni li għadna kemm smajna, dan jaħseb li fil-parlament għandna tliet partiti; wieħed fil-gvern u tnejn fl-oppożizzjoni.

U dan qed ngħidu għax dawn iż-żewġ kelliema żgur li ma jafux li qegħdin jitkellmu fuq l- istess awtorita'.

Kellna wieħed li prattikament ifaħħar u jiftaħar - anke b'mod kritiku - dak li tkun qed tagħmel din l-awtorita' partikolari u l- ieħor ma sab xejn tajjeb x'jgħid fuq l-istess awtorita'.

Jiena nieħu gost nisma' diskorsi moqrija f'dan il-parlament li jagħtu indikazzjoni ċara wkoll ta' attentat ta' bidla fit-tattika tal-mod ta' kif wieħed jagħmel il- kritika.

Kull wieħed minna, il-65 membru ta' dan il-parlament, għandu l-mod differenti tiegħu ta' kif iwassal il-messaġġ lill-pubbliku Malti.

Jiena m'għandix dubju li l-pubbliku Malti għandu wkoll l-għerf u l-intelliġenza biżżejjed biex dak li jkun qiegħed jisma' ikun jista' jifhmu u jagħrfu u imbagħad jasal għall-konklużjonijiet tiegħu.

L-Onor.

Mizzi fid-diskors tiegħu qal diversi drabi li l-poplu Malti għandu jagħżel bejn dan il-partit fil-gvern, li ma nafx kemm-il darba qal li xjaħ, u partit li fir-realta' taqtagħlu l-paroli u l-allegazzjonijiet ma ssib xejn.

Jiena m'għandix dubju li l-poplu Malti kapaċi jinduna b'min qed jipprova jqarraq bih u b'hekk jagħmel għażla fundamentali.

Illejla l-Onor.

Mizzi semma ma nafx kemm-il isem ta' direttiva, u nofs l-affarijiet li qal fuqhom huma fil-verita' l-maqlub ta' dak li jgħidu dawn l-istess direttivi, Sur President.

Konvint li ħadd minn dak li semgħuh ma jafu x'jgħidu d- direttivi u allura jista' ikun li jipprova jimpressjona b'dan il-mod.

Sur President, il-partit Laburista u l-Onor.

Joe Mizzi li għadu kif tkellem issa, irid jiddeċiedi wkoll xi tfisser li tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Għal darb'oħra llejla, meta tkellem bil-mod kif tkellem, uriena li għadu ma jaf assolutament xejn xi tfisser li tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

L-ewwelnett li tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea ifisser li inti trid tara kif tapplika dawk li huma r-regoli ta' l-istess Unjoni Ewropea.

Kellna riferenza għal direttivi li ħarġu fl-1994, direttivi li ħarġu fl-1987 u ma nafx kemm-il direttiva oħra.

Il-partit Nazzjonalista fil-gvern sa mill-1998 - ninsew għal mument dak li konna għamilna qabel għax dak sfortunatament sfrattah il-partit Laburista fil-gvern fl-1996-98 - meta ġejna biex niddiskutu x'inhuma l-pożizzjonijiet ta' Malta fil-konfront ta' l-Unjoni Ewropea, f'kull settur ridna naraw x'inhuma l-punti li verament irridu napplikaw għall-benefiċċju ta' pajjiżna u x'inhuma l-punti li bihom is- setturi kollha tax-xogħol, f'dan il-każ partikolari s-setturi tax-shipping, ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem.

Sur President, jiena għandi x-xorti jew l-isfortuna – ma nafx x'ngħidilha – li issa ili responsabbli minn dan is-settur mill-1998.

Kont mill-bidunett qed nieħu sehem fid-diskussjonijiet ta' l-istructural dialogue li dak iż- żmien kellu jsir biex Malta eventwalment daħlet fl-Unjoni Ewropea fl-2004, tliet snin u nofs ilu.

Mill-1998/1999, Malta bdiet tieħu pożizzjonijiet biex tipproteġi lill-ħaddiem Malti fis-setturi kollha tal-ħajja, pero' b'mod partikolari f'dan il-każ, is-setturi marbutin ma' l-oqsma marittimi.

U tgħid x'tgħid l-Oppożizzjoni, f'dawk li huwa l-impjiegi, f'dak li huwa d- dħul u f'dak li hija l-ġenerazzjoni ta' l-ekonomija Maltija, jibqa' fatt li f'dawn l-għaxar snin dan is-settur sploda u mexa 'l quddiem.

Jista' jkun hemm xi ħadd li jgerger.

Dażgur li jkun hemm min igerger jekk kien hemm dawk li qabel kienu jdaħħlu l-mijiet ta' eluf ta' liri mingħajr ma jinvestu ċenteżmu fil-portijiet tagħna!

Jekk inti wieħed minn dawk f'pajjiżna li kont iddaħħal dawn l-eluf ta' liri mingħajr ma tindenja li tara x'inhuma l- kondizzjonijiet li fihom jaħdmu l-ħaddiema bilfors tgerger, bilfors tilmenta, bilfors tipprova tnassas lil dak u lill-ieħor, anke fil-partit Laburista, biex tattakka lill-ministru li kien responsabbli li biddel dawn l-affarijiet.

L-Onor.

Mizzi ħafna drabi jgħid li ħadd u xejn m'hu se jaqtagħlu qalbu biex jibqa' jikkumbatti, u jiena ngħid li ħadd u xejn m'hu se jaqtagħli qalbi biex inkompli naħdem kif għamilt f'dawn l-aħħar għaxar snin biex is-settur marittimu f'pajjiżna jibqa' miexi 'l quddiem.

Fl-1998 jiena sibt settur marittimu merkantili li kien fil-black list u sibt settur ta' l-avjazzjoni ċivili li kien fil-category 3 tal-Federal Aviation Authority ta' l-Istati Uniti u dan sibnieh wara gvern li suppost kien jagħmel kollox kif suppost u preċiż.

Għaddew is-snin u kellna naħdmu għal numru ta' snin bla waqfien biex bis-serjeta' inbiddlu l-affarijiet u isimna jerġa' jieħu reputazzjoni tajba.

U ara ma naħsbux li min hu responsabbli mis-settur marittimu u mis- settur ta' l-avjazzjoni ċivili barra minn Malta se tgħaddihom minn għajn il- labra kif ġib u laħaq!

Hawnhekk qed nitkellmu fuq organizzazzjonijiet li meta jagħmlu l-analisi ta' pajjiżna u ta' pajjiżi oħrajn membri ta' l- Unjoni Ewropea ma jiddejqu xejn biex fejn ikun hemm bżonn imegħkuk, imegħkuk.

Qatt ma ddejjqu jgħidulna li aħna konna fil-black list u baqgħalna ħafna x'nagħmlu biex noħorġu minnha din il-lista.

Pero' imbagħad meta ħdimna u meta wasalna biex nikkonkludu l-affarijiet kif kellna d-dover li nagħmlu, ma ddejjqux lanqas jgħidulna li rnexxielna nbiddlu l-affarijiet b'mod li fl- aħħar ħarġuna mill-black list u issa qegħdin fil-white list.

Biex tasal hemmhekk ma tridx tkun kelliemi ta' l-Oppożizzjoni, u l-analisi ma jagħmililekx xi kelliemi ta' l-Oppożizzjoni, imma jagħmililek min għandu l- kontroll tal-qasam marittimu Ewropew kollu kemm hu.

Fit-tliet snin u nofs li għaddew u anke qabel ma dħalna membri fl-Unjoni Ewropea mhux darba u tnejn li jien flimkien mal-Ministru Ċiprijott, mal-Ministru Grieg u kultant mal-Ministru Daniż kellna nieħdu pożizzjonijiet li huma fl-interess tax- shipping ta' pajjiżna proprju għax aħna ridna naraw li Malta tibqa' relevanti fil-qasam marittimu tad-dinja.

L-Onor.

Mizzi għamel riferenza għax-short sea shipping.

Aħna ħdimna fuqu, għadna qegħdin naħdmu fuqu u għadna qegħdin nagħmlu rapporti fuqu.

Reġa' beda bil-kantaliena tar-rapporti u l-istudji.

Min hu daqsi u forsi akbar minni jiftakar kantaliena simili snin twal ilu min-naħa tal-partit Laburista.

Il-partit Nazzjonalista qabel ma jiddeċiedi xi ħaġa jagħmel l- analisi ta' dak li hemm bżonn isir biex meta jiddeċiedi, jiddeċiedi fl- aħjar interess ta' dan il-poplu u ta' dawk kollha li jmissu ma' dan is- settur.

Issemmew direttivi oħrajn, Sur President, li m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn ma' l-union li hija ħabiba ta' ma nafx min.

L-union li tirrappreżenta lill-burdnara f'pajjiżna m'hijiex il-union li, skond l-Onor.

Mizzi, hija ħabiba ta' ma nafx min.

Il-burdnara huma rappreżentati mill- GRTU.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi semma wkoll il-konferenza internazzjonali.

U jekk aħna morna f'konferenza internazzjonali biex mingħalina nitkellmu fuq l-ispejjeż żejda ta' l-MMA....

Sur President, il-partiġjaniżmu taf fejn deher biċ-ċar?

Meta l-burdnara ġew meqjusa bħala dockers meta fil-fatt il-burdnara huma hauliers.

Dawn huma l- affarijiet li fuqhom irridu nitkellmu bis-serjeta' u mhux imbilli nfajru n- numri u nitkellmu fuq direttiva 'l hawn u direttiva 'l hemm.

Irridu nitkellmu bis-serjeta' fuq il-ħidma li tkun saret f'dan is-settur.

L- interessi ta' l-MMA u l-interessi tal-gvern huma proprju dawk li jiggarantixxi li nkomplu mexjin 'il quddiem b'pass mgħaġġel kif għamilna f'dawn l-aħħar snin.

Jien għamilt riferenza għal kemm żdiedu in-numru ta' vapuri li qed jiġu fil-portijiet tagħna u li jieħdu s-servizzi minn bażijiet f'pajjiżna; bażijiet mhux militari imma bażijiet ta' attivita' kummerċjali.

Għamilt referenza wkoll għan-numru ta' persuni li qegħdin iżuru lil pajjiżna permezz tal-cruise liners.

Forsi issa ta' l-Oppożizzjoni se jgħidu li mhux veru li sa Settembru li għadda ġew 372 vapur tat-turisti u fuqhom ġabu 460,000 u aktar turisti.

Forsi ta' l-Oppożizzjoni se jgħidu li mhux veru li ftit tal-ġranet ilu fil- Port il-Kbir kien hawn tmien cruise liners f'ġurnata waħda.

Forsi se jgħidu li mhux veru li minn dakinhar kien hawn 8,000 turist li ġew fuq dawk it- tmien vapuri.

Forsi se jgħidu li mhux veru li kuljum fil-portijiet tagħna jkun hemm vapuri tat-turisti li joħolqu x-xogħol mhux biss għas-settur tat- turiżmu imma anke għas-settur tat-trasport.

Insejna li d-dgħajsa Maltija kienet inqerdet minn pajjiżna u li proprju f'dawn l-aħħar ftit snin erġajna rajna żieda qawwija f'dawk li qegħdin jaqilgħu l-għajxien tagħhom mill- attivita' portwarja fil-Port il-Kbir permezz tad-dgħajsa Maltija, għax illum reġa' hemm persuni – ħafna minnhom persuni li jiġu fuq il-cruise liners – li jridu jagħmlu użu minn dawn id-dgħajjes.

Dawn sa ftit tas-snin ilu kienu sparixxew u forsi kont tara xi waħda fit-tellieqa tal-Vittorja jew inkella f'xi tellieqa oħra.

L-istess nistgħu ngħidu għal dawk li huma l-karozzini li jaqilgħu l- għajxien tagħhom permezz tat-turisti li jiġu kuljum fil-portijiet tagħna.

Sa ftit tas-snin ilu kellna qagħda fejn il-karozzini f'pajjiżna kienu naqsu drastikament, imma llum għandna ġlieda minn dawn il-persuni biex jiżdied in- numru ta' karozzini li jaħdmu f'dan is-settur, għax jafu li jistgħu jaqilgħu l-għajxien tagħhom proprju minn dan.

Illum qatt ma tara il-Port il-Kbir vojt, Sur President.

Illum għandna kwestjonijiet li kienu għaddejjin bejn operaturi differenti anke skond il-kondizzjonijiet tal- kuntratt li għandhom, għax ikollna ġranet fejn minkejja li l-Port il-Kbir huwa dak illi hu, m'għandekx postijiet biżżejjed fejn torbot il-vapuri tat- turisti, il-vapuri tal-merkanzija u l-vapuri tal-qmugħ.

Għaliex ġara dan?

Ġara għax f'dan il-pajjiż ix-xogħol żdied u qed joħloq aktar xogħol u m'għandix dubju li Malta se tkompli tieħu s-sehem tagħha mill-ġid li qed jinħoloq.

L-Onor.

Mizzi pprova jgħid li l-proġetti tal-partit Nazzjonalista għall- Port il-Kbir u għall-Port ta' Marsamxett huma proġetti ta' fuq il-karta u staqsiena x'ġara mill-baċir numru 1.

Naħseb li n-nies tal-Kottonera jistgħu jgħidulna kif sejrin bix-xogħol li qed jiżviluppa u bix-xogħol li sar min- naħa tal-marina.

Dawn jistgħu jgħidulna kif kienet din iz-zona.

Kont tibża' tersaq lejha, u llum tinsab kontinwament - mit-Tnejn sal-Ħadd - mimlija bil- Maltin u bil-barranin.

Dan qed iseħħ għax sar l-investiment neċessarju biex dak il-post jinbidel, Sur President.

L-Onor.

Mizzi biex jipprova joħloq xi ftit tal-paniku u biex jipprova jbeżża' semma l-kimika u mhux kimika u qal li allaħares jiġri xi ħaġa għall-ibliet fid-distrett tiegħu, imma jiena ngħid li allaħares qatt jiġri xi ħaġa għax il-pajjiż kollu jbati.

Sur President, l-awtorita' qiegħda hemmhekk u r-responsabbilta' tagħha hi li tara li tkun il-ħin kollu ppreparata għal dak kollu li jista' jinqala' f'dan is-settur.

Dawn qed jagħmlu l-inspections fil-portijiet tagħna sabiex ma jkunx hemm min jipprova jabbuża.

Naturalment minn żmien għal ieħor jista' jibqa' jkun hemm min jagħmel attentat biex jabbuża u jista' jkun hemm min jipprova jagħmel xi kapriċċ partikolari u jipprova jaqla' xi ftit flus żejda mingħajr ma jkun jaf x'jistgħu jkunu l-konsegwenzi.

U għalhekk l- awtorita' u l-gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista jaf x'irid jiġri f'dan is-settur u lill-ħaddiema tal-portijiet tagħna tahom l-opportunita'.

Il-ħaddiema tax-xatt f'pajjiżna x'qed jgħidu llum?

Qegħdin jgħidu: Aħna għamilna żmien li mingħalina konna nkunu aħjar meta nirreżistu l-bidliet, imma issa rrealizzajna li fil-fatt l-aħjar mod kif tmur 'il quddiem huwa billi tara li l-bidliet mhux tibża' minnhom, imma tinstigahom int.

Jiena fiduċjuż fil-ħaddiema tax-xatt illum, għax jinsabu maqtugħin mit- tfixkil u mix-xkiel politiku.

Qegħdin jaraw x'inhu l-aħjar interess tagħhom u x'inhu l-aħjar interess tas-settur tagħhom u qegħdin jiġġieldu biex dak is-settur imexxuh 'il quddiem.

Pero' fl-istess ħin qegħdin jaraw ukoll li r- responsabbiltajiet tagħhom jerfgħuhom bl-aħjar mod possibbli.

Per eżempju, in-numru ta' persuni li f'daqqa waħda jisparixxu minn fuq il-lant tax- xogħol jew inkella n-numru ta' persuni li wara xi festa partikolari jimirdu, illum naqas drastikament.

Dan għax hemm il-pride li qegħdin jagħmlu xi ħaġa mhux għal xi partit imma għalihom infushom u għall-ġid tal- familji tagħhom.

Il-ħaddiema kollha li b'xi mod missew max-xatt f'dawn l- għaxar snin jistgħu jħarsu lura u jaraw li dawn gawdew minn żieda qawwija fil-paga tagħhom, anke għax qegħdin jaħdmu iktar.

L-aħbarijiet li jasluli ta' kuljum huma indikazzjoni ċara ta' kemm dan is-settur huwa wieħed li fil- fatt se jkompli jikber matul iż-żmien li ġej.

L-indikazzjonijiet kollha huma li d-dħul tal-merkanzija fil-Port il-Kbir se jiżdied u l-cruise liners se jkomplu jiżdiedu u l-problema tkun li ma jkollniex biżżejjed cruise liners berths anke wara li nibnu l-ġodda.

Għalhekk, Sur President, il-partit Nazzjonalista qed jaħseb fuq żewġ direzzjonijiet partikolari, waħda minnhom hija l-berth ġewwa Għawdex.

Fir- rapport li tkellimna dwaru hemm żewġ riferenzi għal Għawdex rigward dak li huwa l-investiment tal-berths li jridu jsiru f'Għawdex.

Waħda hija li nsaħħu dak li għamilna fix-Xlendi u l-oħra li barra mill-port ta' l-Imġarr jinbnew il-faċilitajiet li permezz tagħhom, il-vapuri tat-turisti jkunu jistgħu jorbtu barra mill-Imġarr.

Nista' ngħid li fil-ġranet li għaddew kelli persuni li kkuntattjawni fuq il-possibilita' li huma wkoll jużaw il- mollijiet taċ-Ċirkewwa biex ipoġġu cruise liners li naturalment huma iżgħar mill-kbar li naraw fil-Port il-Kbir, pero' xorta jġibu t-turisti lejn pajjiżna.

Dawn il-vapuri tal-cruises ikunu jistgħu jankraw hemmhekk u jmorru kemm lejn Għawdex jekk ikun hemm bżonn, kif ukoll lejn in-naħat l- oħra ta' Malta, b'mod partikolari n-naħat ta' fuq ta' pajjiżna.

Dawn huma kollha indikazzjonijiet tajbin, Sur President.

Aktar kmieni l-Onor.

Herrera għamel diskors li, fl-opinjoni tiegħi, huwa wieħed mill-aħjar diskorsi li għamel.

Pero' ħin minnhom qalilna: Għalfejn il-gvern qiegħed bilqegħda u m'hu jagħmel xejn fuq il-yacht marinas f'pajjiżna?

Dan qralna lista ta' postijiet li huma indikati f'rapport li kien ippubblikat fl-1994/1995 ta' Deloitte & Touche flimkien mal-Planning Authority dak iż-żmien – jekk m'iniex sejjer żball – li kien dwar il- postijiet li fihom nistgħu niżviluppaw yacht marinas oħrajn.

Kien hemm 14- il post li ġew identifikati, uħud minnhom diġa' saru u hemm oħrajn li qegħdin naħdmu fuqhom.

Fl-introduzzjoni tad-diskors tiegħi għedt li qegħdin nagħmlu enfasi partikolari fuq il-yacht marina tax-Xemxija, fuq il-yacht marina ta' Wied il-Għajn u wkoll fuq yacht marina ġewwa Għawdex.

L-Onor.

Herrera staqsiena għaliex qed indumu daqshekk.

Qegħdin indumu daqshekk għar-raġuni li fl-2007 ma jistax ikun hemm xi ministru li jfettillu jagħmel yacht marina jew xi proġett ieħor x'imkien u ma jgħaddix mill-proċessi kollha ta' l-ippjanar ta' dan il-pajjiż.

Wieħed jista' jikkritika li kultant dan il-proċess idum iżżejjed u jiena wieħed minn dawk li diversi drabi kkritikajt il-fatt li l-proċess idum iżżejjed, pero' ma jiġi ħadd jgħidilna li l-gvern m'hu qed jagħmel xejn biex jattira aktar yachts lejn pajjiżna.

L-Onor.

Herrera qalilna li għandu ħbieb tiegħu li qegħdin jirreġistraw il-yachts f'pajjiżna.

Sur President, dawn qegħdin jirreġistraw il-commercial yachts f'pajjiżna għax matul is-sena li għaddiet aħna biddilna r-regoli biex tirreġistra yachts u għandna numru ta' yachts ta' importanza internazzjonali li ġew irreġistrati taħt il-bandiera Maltija.

Jiena m'għandix dubju li dan huwa settur matul iż-żmien li ġej se nkomplu nkabbruh.

Il-bażi saret għax l-emendi fir-regolamenti saru u bdew l-ewwel reġistrazzjonijiet u diġa' ngħata l-ewwel tagħrif li aħna ridna nagħtu lil dawk li huma interessati.

M'għandix dubju li dan huwa settur li fih se jkun hemm żieda sostanzjali ta' reġistrazzjoni ta' yachts kummerċjali taħt il-bandiera Maltija.

Hawnhekk tajjeb ngħidu li meta jkun hemm reġistrazzjoni ta' yacht jew ta' vapur taħt il-bandiera Maltija ma jkunx sempliċement l-aġent li jgawdi, imma jkun hemm sensiela ta' negozji oħrajn marbutin ma' dan il-qasam li jgawdu wkoll.

Hawnhekk huwa l-enfasi ta' dak li nkunu qegħdin nagħmlu aħna bħala gvern għax aħna l-ħin kollu naraw li r- regolamenti ta' pajjiżna jkunu ta' l-ogħla kwalita' u ta' l-ogħla livell.

Ovvjament dejjem se ssib xi ħadd li jipprova ma jkunx ta' l-ogħla livell il- ħin kollu.

Pero' aħna għandna r-responsabbilta' li naraw li napplikaw ir- regoli b'mod li ma jkunx hemm diskriminazzjoni bejn wieħed u l-ieħor.

Sur President, ikun hemm ħafna paroli, ikun hemm ħafna allegazzjonijiet u jkun hemm ċertu diskors u biċċa minnhom anke jaslu, b'xi mod jew b'ieħor, għandi.

Jiena llum ma smajtx xejn dwar il-whistle blower.

Jista' jkun li ma smajtx xejn dwar dan għax l-aħħar li ssemma l-whistle blower fil-parlament issemmiet indirettament persuna li skond min tkellem kienet imkissra mill- MMA mingħajr ma qalulna li dak li kien imexxi l-MMA dak iż-żmien illum huwa ċ-chairman tal-bord tal-viġilanza tal-Partit Laburista!

Ma qalulniex dakinhar li dan is-suppost whistle blower li tkisser, jekk tkisser, tkisser fi żmien meta l-MMA kienet immexxija miċ-chairman preżenti tal-bord tal- viġilanza tal-partit Laburista.

Din hija persuna ħabib tiegħi fuq livell personali, pero' ladarba ssemma b'dak il-mod ikolli wkoll nagħmel riferenza għalih.

(Interruzzjonijiet) Il-persuni li pproċedew jafu kif ipproċedew.

Dan huwa l-istess bniedem li llum huwa ċ-chairman tal-bord tal-viġilanza tal-partit Laburista.

Forsi llum ma ssemmiex għax xi ħadd ġibdilna l- attenzjoni f'dawn il-ġranet.

Imma rridu nirrealizzaw li jekk dan il-pajjiż irid jimxi 'l quddiem ma nistgħux niġu f'dan il-Parlament bil-privileġġ parlamentari u ngħidu li jfettlilna bla prova ta' xejn.

Il-portijiet tagħna għandhom bżonn ta' aktar investiment u aktar preparazzjoni għall-investiment.

L-Onor.

Joe Mizzi pprova jiddieħak bina għax qegħdin nagħmlu xi studju.

Jidher li dan ma jafx li l-qasam marittimu huwa qasam ħaj li jinbidel u jiżviluppa kontinwament.

Huwa rikonoxxut minn kull organizzazzjoni internazzjonali li l-ġarr tal-merkanzija bil-baħar huwa l-aktar mod nadif li bih tista' ġġorr il-merkanzija, pero' dan ma jfissirx li m'hemmx diffikultajiet.

Aħna nibqgħu nistudjaw biex naraw kif għada nattwaw aħjar skond iċ-ċirkostanzi partikolari ta' dak iż-żmien.

F'dan ir-rigward, l-Onor.

Mizzi qalilna li kulma nsemmu l-finanzjament mill- Unjoni Ewropea.

Naħseb li l-MMA waħedha se tkun nefqet ħafna aktar mill- Lm1.5 miljun fondi – l-ammont li l-Partit Laburista kien jgħid li se nġibu mill-UE – ġejjin mill-Unjoni Ewropea, u din se tkun użathom għall-iżvilupp ta' dan is-settur ekonomiku.

L-Onor.

Mizzi ddieħak bit-twinning projects.

Bit-twinning projects aħna qed nitgħallmu kif jaqblilna napplikaw ir-regoli ta' pajjiżi oħrajn li huma fl- aħjar interess tagħna li nużawhom.

Aħna ma naħsbux li nafu kollox u nipprovaw nitgħallmu minn dawk li għandhom esperjenza aktar vasta milli għandna aħna, imma l-Oppożizzjoni mingħaliha li tista' tiddieħak b'dak li qegħdin nagħmlu.

Fil-bidu ta' l-intervent tiegħi, semmejt proġetti oħrajn imfassla li jinsabu għaddejjin.

Għandna proġetti marbutin mat-TINA u mat- TEN-T li huma marbutin mal-finanzjament li jsir permezz ta' fondi mill- Unjoni Ewropea.

Għamilna l-analisi ta' x'inhuma d-difetti fil-breakwaters u fil-mollijiet, u dan sar għax mhux biżżejjed tgħid li taf li hemm il-ħsara.

Faċli tgħid li hemm il-ħsara, pero' trid tkun taf kif inhu l-aħjar mod li ssewwiha.

Permezz tal-proġetti ta' TEN-T għandna indikazzjonijiet ta' kif se nsewwu l-breakwaters tal-Belt u ta' Marsaxlokk.

Hemm bżonn ta' tiswijiet konsiderevoli u upgrading f'dak li huwa d-deep water quay u l-bini ta' moll ta' bastimenti Ro-Ro bejn id-deep water quay u l-moll taċ-ċangaturi.

Qegħdin nipproponu dan għax nafu kemm żdiedu n-numru ta' vapuri Ro-Ro li jidħlu fil-portijiet tagħna u allura għandhom bżonn ta' aktar faċilitajiet.

Għandna l-possibilita' li nibnu żewġ irmiġġi għal cruise liners f'moll il-barriera.

Hemm proġett biex nibnu moll ta' 340 metru li jgħaqqad laboratory wharf mal-coal wharf u nista' nibqa' nsemmi, Sur President.

Aħna fis-settur marittimu ma rridux nagħmlu settur li jkun relevanti għall-Maltin biss u għal miljun u ma nafx kemm turisti li jiġu jżuruna, imma jrid ikun iċ-ċentru li minnu jgħaddu l-attivitajiet kummerċjali marittimi tal-madwar.

Rigward is-short sea shipping, aħna qegħdin fuq iż-żewġ rotot, dik tal-punent u dik tal-lvant u fuq il- motorways of the seas, aħna qegħdin naħdmu mas-Slovenja, mal-Greċja, ma' l- Italja, ma' Ċipru fuq naħa, u ma' Franza, ma' Spanja u mal-Portugal fuq naħa oħra.

Qegħdin nagħmlu dan għax nemmnu li nistgħu nisfruttaw bis-serjeta' l- pożizzjoni ta' Malta f'nofs il-Mediterran.

Forsi kien hawn min jaħseb li l- pożizzjoni strateġika ta' Malta m'għadhiex relevanti, imma bil-motorways of the seas u bil-konċett ta' short sea shipping, Malta se tkompli tikber fl- importanza tagħha f'dan il-qasam.

B'investiment u b'fondi li ġejjin mill- Unjoni Ewropea Malta trid tassigura li tkun bis-serjeta' ċ-ċentru marittimu li minnu nkunu nistgħu naqdu l-ħtiġijiet tagħna, pero' aktar importanti minn hekk il-ħtiġijiet tar-reġjun ta' madwarna għax meta naqdu l-ħtiġijiet tar-reġjun ta' madwarna nkunu qegħdin inġibu lejn pajjiżna finanzi minn pajjiżi oħrajn.

Sur President, riċentement kelli l-okkażjoni li nkun Għawdex u nindirizza seminar dwar il-Cavalgo Project li b'xi mod jew ieħor irid jgħaqqad lil Catania, lil Għawdex u lil Malta.

Dwar dan l-uniku ħaġa li qrajt fil-ġurnali ta' l-Oppożizzjoni kienet dwar kemm suppost ħa flus xi ħadd f'konsulenzi, qisu min kien magħżul bħala konsulent, għażiltu jien.

Il-konsulenti ntgħażlu mill-Unjoni Ewropea nnifisha u m'għażilthomx jien.

Is-sejħa ma saritx mill-MMA u ma saritx mill- ministeru tiegħi imma saret kif għandha ssir minn barra minn pajjiżna u l- konsultenti li ntgħażlu, ntgħażlu minn barra minn pajjiżna.

Il-motorways of the seas diġa' semmejtu u hemm ukoll il-Port-Net Malta project.

Dawn huma proġetti li permezz tagħhom irridu nkomplu naraw bis-sejreta' x'inhuma l- bżonnijiet ta' pajjiżna.

Hemm ukoll il-Port VTS sabiex inkunu nafu b'kull vapur li jkun għaddej minn madwarna, u dan sar ukoll b'investiment li ġie mill-Unjoni Ewropea.

Illum għandna strumenti sabiex il-MMA flimkien mal- forzi armati jkunu jistgħu jagħmlu tracing ta' kull vapur li jkun għaddej minn madwarna.

Sur President, nista' nibqa' sejjer niftaħar b'dak li għamilna sal-lum, pero' nippreferi niftaħar aktar b'dak li rridu nkomplu nwettqu fiż-żmien li ġej.

Għandna proġetti maħsuba u mfassla, mill-awtorita' marittima u minn dan il-gvern, fil-qasam marittimu li huma biżżejjed biex jibqgħu joħolqu l- impjiegi għal numru twil ta' snin.

Se nkomplu nibqgħu ninvestu miljuni kbar ta' liri f'dan is-settur biex naraw li dan is-settur jibqa' kontinwament miexi 'l quddiem.

L-investiment li sar sal-lum huwa tajjeb u l-ħidma li għamilna sal-lum hija tajba wkoll, pero' l-projections li għandna għas-snin li ġejjin huma anke aħjar minn dak li għamilna sal-lum.

Kif qalet l- Oppożizzjoni, il-poplu Malti kapaċi jagħraf min hu l-aħjar għalihom u meta jkun fid-dar tiegħu se jara u jifhem li l-uniku partit li qed jittratta dan is-settur bis-serjeta' huwa l-partit Nazzjonalista, u għal darb'oħra se jafda dan is-settur f'idejn il-partit Nazzjonalista fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistqosija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru għall-Kompetittiva u Komunikazzjoni.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ninforma lill-Kamra li għan-naħa tal- gvern se jiġu paired l-Onor David Agius, l-Onor Antonio Fenech, l-Onor Louis Galea, l-Onor Austin Gatt u l-Onor Jeffrey Pullicino Orlando.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, min-naħa ta' l-Oppożizzjoni se jiġu paired l-Onor Justyne Caruana, l-Onor Anton Refalo, l-Onor Alfred Sant, l-Onor George Vella u l-Onor Karmenu Vella.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 27

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius Francis |Galea Franco | |Arrigo Robert |Galea Mario | |Asciak Michael |Gonzi Lawrence| |Azzopardi |Gonzi Michael | |Frederick | | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici| | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici| | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett | | |Jesmond | |D'Amato Helen |Puli Clyde | |de Marco Mario |Pullicino | | |George | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin| |Deguara Louis |Zammit Ninu | |Falzon Joseph |Zammit Dimech | | |Francis | |Frendo Michael | |

KONTRA : 17

L-Onor.

|Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist |Galdes | | |Roderick | |Brincat Joseph |Herrera Jose' | |Chircop Karl |Mangion | | |Charles | |Cuschieri Joseph |Mizzi Joe | |Dalli Helena |Parnis Silvio | |Debono Grech Joe |Sammut Joseph | |Farrugia Angelo |Vassallo | | |Adrian | |Farrugia Michael | |

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 5 ta' Diċembru 2007 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet li jirrigwardaw Materji Kriminali - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' l-Adozzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport ta' Malta - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' tad-Djar - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Ligi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Maltija dwar l- iStandards u Diversi Liġijiet - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Komunikazzjoni - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi .

Rimarki?

L-Onor.

Anglu Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Mr Speaker, dan l-aħħar f'pajjiżna kien hawn kuxjenza, u naħseb korretta, dwar il-kwestjoni ta' persuni b'diżabilita'.

Huwa importanti li wieħed jitkellem dwar dan is-suġġett, imma għalkemm illum nies inqas iffortunati minna għandhom id-drittijiet kollha u huma protetti anke bil-liġi - ħaġa pożittiva li għamilna f'dan l-parlament - ikolli nistqarr illi b'mod prattiku ċerti servizzi m'huwiex qed jingħataw attenzjoni biżżejjed biex innaqsulhom il-problemi.

U mmur mill-ewwel fuq l- eżempju prattiku.

Nagħmel osservazzjoni lill-kunsilli lokali kollha, b'mod partikolari lil dawk li jinsabu f'areas fejn hemm popolazzjoni kbira, bħall-Belt, Tas- Sliema, San Ġiljan, il-Mosta u oħrajn li baqa' sitwazzjonijiet fejn ix- xogħol li sar, speċjalment fit-toroq, m'huwiex adatt għal dawn il-persuni.

Jekk nieħdu l-bankini, per eżempju, insibu li dawn qishom muntanji b'ħafna inżul u tlajjiet u allura l-persuni li jkunu f'wheelchair isibuha diffiċli ħafna biex jgħaddu minn fuqhom.

Dawn l-affarijiet qed joħolqu problemi fil- ħajja ta' kuljum ta' nies b'diżabilita' kif ukoll ta' persuni li minħabba raġuni ta' saħħa spiċċaw f'wheelchair, anke l-anzjani.

F'dan il-parlament għandna nagħmluha ċara li aktar milli nitkellmu fuq il-karta dwar x'għandu jsir biex kemm jista' jkun lil dawn in-nies ma nħalluhomx ibatu, għandna nagħtuhom l-istess drittijiet, jew almenu kważi, ta' nies li m'humiex fil- kondizzjoni tagħhom.

It's high time, kif jgħidu, li l-affarijiet jiġu ratifikati.

Mr Speaker, qabel ma nkompli b'dan l-aġġornament, irrid li min-naħa ta' l- Oppożizzjoni, ningħaqdu ma' dak li qal sieħbi tan-naħa l-oħra, l-Onor.

Mario Galea, fl-ewwel aġġornament li kien hawn, biex nuru s-sogħba tagħna għat-telfa ta' seħibna Johnny Farrugia, li kull wieħed minna, mingħajr distinzjoni ta' ħadd, kien ħabib tiegħu.

Jien kont inħossni ħabib ħafna tiegħu, kien bniedem dejjem ferrieħi, dejjem lest li jgħin u kien ukoll bniedem tal-familja.

Jien inzertajt naf lil xi membri tal-familja tiegħu.

Naf lit-tifel tiegħu, l-Ispettur Kevin Farrugia, li niltaqa' miegħu l-qorti u li meta kont insemmih ma' missieru u ngħidlu li t-tifel sejjer tajjeb fuq ix-xogħol, tgħidx kemm kien jixgħel wiċċu.

Minn hawnhekk ningħaqad fil- kondoljanzi li diġa' tajna bħala oppożizzjoni u li diġa' tajt jien personalment ma' oħrajn, lill-mara tiegħu, lill-uliedu, lil ħutu u lill- familjari kollha tiegħu.

Mr Speaker, se nitkellem dwar punt li lili jinkwetani ħafna.

Diġa' semmejt lil nies li huma sfortunati fil-ħajja u nies b'diżabilita' u se nsemmi wkoll nies li batew.

Din m'hijiex kwestjoni ta' politika.

Huwa veru li għaddejna minn żmenijiet li meta kien hemm il-partit Laburista fil- gvern kien jingħad li dawn għamlu inġustizzji man-Nazzjonalisti u li meta kien hemm il-partit Nazzjonalista fil-gvern, aħna sibna Laburisti li sofrew inġustizzji.

Imma x'inhi r-raġuni li dawn l-inġustizzji għadhom ma ġewx indirizzati kollha b'mod assolut u ma sarx a fresh slate?

Illum ormai qegħdin fit-tmiem ta' din il-leġislatura u jien nistieden minn qalbi - ħaġa li dejjem insistejt li għandha ssir f'kull okkażjoni opportuna li jkolli - biex dawk il-kawżi li ġew deċiżi u li għal xi raġuni jew oħra gvern Nazzjonalista ħallihom fuq l-ixkaffa mingħajr rimedju, nonostante l-fatt li l-qorti qalet li dawn il-persuni sofrew inġustizzji, nieħdu ħsiebhom.

Bl-inizjattiva li ħadt jiena u sħabi, saħansitra anke morna fil-kumitat parlamentari tal-parlament Ewropew biex kemm jista' jkun nagħmlu pressure li saret min-naħa tas-Soċjalisti ta' l-Ewropa u parlamentari oħrajn li ma jaqblux magħna fit-twemmin imma ħassew li f'din il-ħaġa għandhom jissieħbu magħna.

F'Malta kien hemm min ħass li għandu jirratifika, bħalma kien hemm każijiet fil-Bank of Valletta u f'entitajiet oħra.

Imma x'inhi r-raġuni li l-gvern ħalla ħafna minn dawn il-każijiet pendenti u ħafna mill-persuni li soffrew inġustizzji spiċċaw bl-eta' pensjonabbli u għadhom mingħajr rimedju?

Uħud min-nies jgħidulek li ħadu bi dritt dak li kellhom jieħdu.

Imma għaliex din l-inkejja kollha?

U hawnhekk jiena verament ninkwieta.

Għaliex din il-qalb kiefra ma' dawn in-nies li batew?

Jekk dawn in-nies forsi m'humiex ta' l-istess kulur politiku tal-gvern preżenti mhux xorta ħadmu għall-familji tagħhom u għall-pajjiżhom!

Irridu nirrikonoxxu x-xogħol li għamlu, aktar u aktar meta tkun saritilhom xi vendikazzjoni, xi inġustizzja, xi transfer vendikattiv jew ġew imċaħħda minn xi promozzjoni.

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlu ġieħ lil ħadd, Mr Speaker.

La jagħmlu ġieħ lil min għamilhom, la jagħmlu ġieħ lill-partit li jħaddan min għamilhom, u iktar u iktar ma jagħmlux ġid lill-gvern li qed imexxi pajjiż meta jkollu deċiżjoni ta' qorti fil-konfront tiegħu.

Issa li qegħdin fi żmien il-Milied u jekk Alla jrid nibdew sena ġdida, nistieden għall-aħħar darba lill-gvern - għax dan hu l-aħħar ċans li għandu - biex qabel ma jmur għall-elezzjoni ġenerali jirratifika dawn il-każijiet u jissetilja dak kollu li ġie deċiż mill-qrati tagħna.

Din tlabtha biex issir kemm-il darba, kemm meta kien prim ministru Dr. Fenech Adami, kemm meta kellna l-mawra għat-tieni darba tal-mejjet qaddis Papa Gwanni Pawlu II, kif ukoll riċentement meta sena u nofs ilu mort fil-parlament Ewropew, u ressaqt petizzjoni ta' aktar minn 40 każ ta' inġustizzji li ġew deċiżi f'pajjiżna u li ma ġewx mogħtija rimedju.

Issa qed nitlobha issa lill-Prim Ministru Lawrence Gonzi, għax din it-tip ta' inġustizzja qatt m'għandha ssir f'pajjiżna.

Sur President, dwar l-inġustizzja se nieqaf hawn, pero' irrid nitkellem dwar xi ħaġa li wkoll hija stramba.

Għax meta wieħed jagħmel xi ħaġa b'ċertu pompa u ta' ċertu kobor - naturalment wieħed irid jirrikonoxxi sa ċertu punt ix-xogħol li sar, mingħajr ma nidħol fil-mertu tal-kontroversji tajbin jew ħżiena li hemm ma' l-isptar Mater Dei - jippretendi li mbagħad ċerti affarijiet isiru b'mod tajjeb.

Dan l-aħħar persuna qaltli li meta marret tara lill-missierha fl-isptar Mater Dei spiċċat kellha tħallas madwar Lm20 f'parking fees.

Allura issa li għandna sptar ta' eċċellenza u ma nafx x'ma qalux dwaru, irrid inħallas il-flus għall-parking facility biex immur nara lill-familjari jew lil ħbieb tiegħi?!

Jekk dan huwa l-każ, m'għandniex għalfejn nifirħu daqshekk li qed ikun hemm din il-faċilita' li qed tkun bi ħlas.

B'dan il-mod qegħdin nibagħtu l-messaġġ li int min int, għandek flus u m'għandekx, taħdem jew ma taħdimx, intix sinjur jew le, xorta trid tħallas dawn il-parking fees.

Din hija vergonja, Sur President, għax il-gvern ma jistax jittratta lill- poplu Malti u Għawdxi b'dan il-kejl.

Għandna nagħtu d-dritt lil kulmin imur l-isptar biex iżur lill-għeżież tiegħu, jew biex bħala karita' jmur iżur lil xi ħadd, li ma jiġix iċċarġjat spejjeż ta' parkeġġ daqshekk għoljin u eżorbitanti.

Imma din hija s-sitwazzjoni llum, Sur President!

Jekk is-sitwazzjoni se tibqa' hekk fix-xhur li ġejjin - naturalment il- partit Nzzjonalista mhux se jkun fil-gvern - il-partit Laburista jrid jara x'se jagħmel b'mod immedjat dwar dan, kif ukoll dwar id-diversi inġustizzji li qegħdin isiru minn kull naħa, anke dwar il-kawżi fil-qrati tagħna.

Ma nistgħux inħallu spejjeż għoljin b'mod eċċessiv biex wieħed ikun jista' jagħmel kawża.Naħseb li anke fuq affarijiet żgħar, il-gvern irid ikun ħanin billi japplika liġijiet u regolamenti li jagħmlu sens.

U dawn ċertament m'huma jagħmlu ebda sens.

Ladarba semmejt il-parkeġġ irrid nitkellem ukoll dwar abbuż li ċertament qatt ma jista' jkun iġġustifikat.

B'liema kriterju u policy qegħdin jiġu applikati l-linji s-sofor ta' quddiem garaxxijiet jew postijiet fl- abitazzjoni biex ma jiġux ipparkjati vetturi u jnaqqsu l-parkeġġ meħtieġ għall-użu tal-pubbliku Malti u Għawdxi in ġenerali f'ħafna lokalitajiet?

Illum, minħabba l-fatt li għandna numru ta' karozzi fit-toroq, irridu nsibu wkoll mezz kif dawn ikollhom id-dritt li jipparkjaw f'ċerti postijiet biex jagħmlu l-qadi tagħhom.

Jekk wieħed inaqqas in-numru ta' parking spaces fil-lokalitajiet biex jogħġob lil wieħed jew żewġ persuni li ma jkollhomx verament il-ħtieġa li quddiem ir-residenza tagħhom jibqa' vojt - sakemm ma jkunx hemm raġunijiet serji li għandhom jidħlu fihom l-awtoritajiet - hu min hu l-kunsillier, hu min hu s-sindku, hu min hu l-kunsill lokali, kemm Laburisti kif ukoll Nazzjonalisti, ikun qed jabbuża a skapitu ta' ħafna nies li għandhom dritt ikollhom dan is-servizz.

Jien nemmen li kieku kellna nagħmlu investigazzjoni dwar il-mod kif saru ċerti spazji jew parkeġġi riżervati, aktar u aktar il-linji sofor li saru biex ħadd ma jkun jista' jipparkja f'ċerti postijiet, insibu li tliet kwarti minnhom – u qed ikun modest – huma riżultat ta' abbuż.

U għalhekk nirrikmanda li dawn l-affarijiet jieqfu ħalli ma noħolqux aktar pika man- nies li joqogħdu fl-istess toroq.

M'huwiex sew li lil wieħed jagħmlulu l- linji sofor quddiemu u lill-ieħor ma jagħmlulux jew li lil wieħed jagħtuh reserved parking u lill-ieħor ma jagħtuhx.

Din m'hijiex il-ħajja li għandna ngħixu.

Il-ħajja li għandna ngħixu hi li dak li għandu jkollok huwa bi dritt u mhux bi pjaċir, li jkun hemm applikabbli s-sens komun u li l-politika attwata tkun waħda onesta u bbażata fuq kriterji, għax jien ċert li fil-maġġoranza tal-kunsilli lokali hemm abbuż kbir.

U dan l-abbuż isir flimkien ma' informazzjoni ħażina li tagħti l-ADT u awtoritajiet oħra li mbagħad ikollhom jagħtu l-permessi 'l hemm u 'l hawn.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq permessi rrid insemmi l-building sites.

Bħalissa f'ħafna lokalitajiet ta' Malta, u dan qed jiġri b'mod inkredibbli fil-Mosta, qed jitwaqqgħu ħafna djar, qed jinbnew numru ta' maisonettes minflokhom u jinżlu 'l isfel biex jagħmlu l-garaxxijiet.

Għalissa mhux se noqgħod nidħol fil-kriterju ta' permessi, għax dik hija xi ħaġa li l-MEPA, tajjeb jew ħażin, toħroġhom, imma dwar il-fatt li qed jiġu mblukkati toroq bil-konsegwenza li t-traffiku jkollu joqgħod idur dawra twila biex jiġu akkomodati kuntratturi li b'xi mod jokkupaw t-triq kollha biex ikunu jistgħu jaħdmu b'mod iktar liberu l-proġett tagħhom.

U jiena nistaqsi: Meta ma kienx hawn dan il-makkinarju l-kbir, kif hawn illum, kif kienu jinbnew il-proġetti u kif kien ikun hawn il-kontinwita' tat-traffiku mill- istess toroq?

Illum l-permessi qed ikunu mogħtija bl-iktar mod leġġer, qed isiru mingħajr ħsieb u mingħajr rispett lejn in-nies li jużaw it-toroq.

Għaliex biex tmur mill-Mosta sa Birkirkara trid toqgħod fi queue twil ta' karozzi minħabba li qegħdin isiru diversi proġetti?!

Illum jien u sejjer il-qorti ċempilli klijent biex jgħidli li ma setax joħroġ minn Ħal Qormi minħabba t-traffiku li kien hemm għax kien hemm crane armat x'imkien, u min kien qed isuqu ġie jaqa' u jqum minn kulħadd.

U dan kien hemm il-gwardjan lokali miegħu!

Jiġifieri dan iħallas il-permess biex joqgħod hemm u jagħlaq kullimkien!

Imma dawn l-affarijiet huma sew?!

Jiena naħseb li dan huwa abbuż u dan l-abbuż, bħal kull abbuż ieħor, huwa ħażin.

Nemmen li għandna nindirizzaw dawn l-affarijiet u ma noqogħdux niddejqu li min qed jagħmel ħażin, hu min hu, jirrispondi għalih.

Ma jistax ikun li l-poplu kull darba joqgħod igerger u jibqa' ma jsir xejn!

Din bħall-kwestjoni tal-credit cards li se niġi għaliha u li naqbel mal- GRTU dwarha.

Jekk filwaqt li qed inħalli d-depożiti tiegħi fil-bank, qiegħed nuża l- faċilita' tal-credit cards, għaliex għandi niġi ċċarġjat il-flus?

L- ewwelnett meta tuża l-credit card inti tkun qiegħed tipprevjeni s-serq, għax min se jisraq ikun irid il-cash f'idejh u m'huwiex se jisraq il-credit cards.

Allura l-fatt li jiena qed nuża l-credit card qed nagħmel faċilita' aħjar għall-bank u għall-kummerċ.

Imma mbagħad qed niġi charged ammont ta' flus fis-sena talli qed nuża dik il-credit card!

Ħalliha li jekk wieħed ma jħallasx dak li juża bħala kreditu għandu jħallas l-interessi fuqu imma mhux iħallas anke ċ-charge!

Jiena naqbel mal-kampanja li qed tagħmel il- GRTU, li l-gvern għandu jilleġisla li l-banek ma jistgħux jagħmlu charges fuq il-credit cards.

Pajjiżna, li fih madwar 400,000 ruħ, huwa l-għira ta' ħafna pajjiżi oħra u meta tara minn fejn telaq ssib li mexa ħafna fejn pajjiżi oħrajn, imma mbagħad m'għandniex inkunu bla kuraġġ.

Ma jistax ikun li għax għandna banek b'saħħithom, dan il-parlament joqgħod lura milli jilleġisla biex jipproteġi d-drittijiet tal-Maltin u l-Għawdxin, speċjalment drittijiet li għandhom x'jaqsmu ma' faċilitajiet li jgħinu l-ekonomija tal-pajjiż u jgħinu lill-istess banek biex kemm jista' jkun jiċċirkolaw il-flus u ċ- ċittadin jagħraf juża l-plastic money bħalma jużaw pajjiżi kbar bħall- Amerika u oħrajn fl-Ewropa.

Għax imbagħad liċ-ċittadin trid tagħtih inċentiv biex jimxi!

Kif tista' tagħti inċentiv liċ-ċittadin u fl-istess ħin tagħtih fuq rasu?

Għalhekk naħseb li għandna nippopolarizzaw aktar l- użu tal-credit cards.

Jiena nemmen li kważi jkun aħjar li kulħadd ikun bil- plastic money milli bil-flus fil-but ħalli kemm jista' ikun, apparti l- prevenzjoni tas-serq, tidħol l-idea li bniedem ikollu l-kuraġġ li juża l- faċilitajiet b'inqas spejjeż.

Kien hemm min qalli li meta mar biex iħallas għall-eżami tat-tifel tiegħu permezz tal-bank, ħadulu Lm5 għall-eżami u 45ċ bħala spejjeż tal-bank.

Għaliex isiru dawn l-affarijiet, Mr Speaker?

Meta jkun hemm proċeduri konnessi ma' eżamijiet edukattivi jew ma' affarijiet soċjali, m'għandux ikun hemm charges mill-banek.

Lanqas min imur isarraf iċ-ċekk tal-pensjoni m'għandu jħallas charges minħabba li ma jkollux account ma l-istess bank.

Trid issir liġi mposta minn dan il-parlament lill-banek u aħna l- parlamentari għandu jkollna l-kuraġġ li nagħmluha.

Il-kuraġġ irid ikun wieħed nazzjonali u mhux tal-Laburisti jew tan-Nazzjonalisti.

Irridu ngħidu "le" għal ċertu charges tal-banek li daħlu f'dawn l-aħħar snin wara li dawn ma baqgħux f'idejn il-Maltin.

Il-parlament Malti għandu jilleġisla b'mod li l-banek ma jkunux jistgħu jagħmlu affarijiet bħal dawn.

Apparti din il-kwestjoni tal-GRTU dwar il-credit cards, qed nirriferi għal charges oħra konnessi ma' l-edukazzjoni tat-tfal, ma' affarijiet soċjali u ma' tisrif ta' pensjonijiet, eċċ. ta' dawk li m'għandhomx account ma' l- istess banek.

Fuq dan il-punt nieqaf hawnhekk u nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l-Erbgħa, 5 ta' Diċembru, 2007 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ROBERT SAMMUT HALL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-użu fil-preżent tal- kumpless Robert Sammut Hall ġewwa l-Furjana?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Kumpless Robert Sammut Hall fil-Furjana kiseb post importanti fl-għazla mill-awtoritajiet edukattivi, Ministeri, aġenziji pubbliċi u NGO's bħala post għal seminars, konferenzi, wirjiet u attivitajiet kulturali.

Barra minn hekk, jintuza wkoll għal inizjattivi ad hoc kif qed isir bħalissa fit-tħejjija għat-twaqqif tal-Kunsill ta' l- Għalliema.

MAURO PACE PARASCANDALO

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid kif ġie magħżul is-Sur Mauro Pace Parascandolo biex imexxi l-EUPA?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-Sur Mauro Pace Parascandolo ġie detailed bħala Uffiċjal Pubbliku mal-European Union Programme Agency b'effett mill-4 ta' Mejju 2007 għal perijodu indefinit.

DR CECILIA BORG

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-ex direttur ġenerali Dr Cecilia Borg ġietx mogħtija xi kariga, rwol jew xogħol wara li spiċċat bl- eta'?

X'inhu dan ix-xogħol li ġiet mogħtija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dr Cecilia Borg, l-ex direttur ġenerali, nħatret Chairperson tal-kummissjoni elettorali biex tieħu ħsieb dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-organizzazzjoni ta' l-ewwel elezzjoni ta' l-erba' għalliema reġistrati kif titlob il-liġi u cioe' Taqsima III ta' l-Att dwar l- Edukazzjoni kif emendat fl-2006 li tipprovdi għat-twaqqif ta' Kunsill dwar il-Professjoni ta' l-Għalliema.

TEACHERS' COUNCIL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwaqqaf it-teachers' council u dan skond il-ftehim li ntlaħaq ma' l-union ta' l-għalliema l-MUT?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-teachers' council se jitwaqqaf bl-att dwar l- edukazzjoni kif emendat f'Lulju 2006.

Beda l-proċess għall-elezzjoni tal- membri tiegħu.

SPTAR MATER DEI - CANTEEN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': Jista' l-Ministru jikkonferma jekk fil-canteen fl- isptar Mater Dei li hu miftuħ għall-pubbliku huwiex permess bejgħ ta' xorb alkoħoliku?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li fil-visitors' restaurant ta' l- Isptar Mater Dei, il-kuntrattur huwa permess li jbigħ xorb alkoħoliku skond kif tippermetti l-liġi u r-regolamenti tal-liċenzja tiegħu mill-Malta Tourism Authority.

Dan il-kuntratt ġie negozjat mill-ministeru tal-finanzi.

ĠARR TA' MATERJAL MINN TRAKKIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' l-Ministru jikkonferma (anke wara li jivverfika ma' datatrack) li t-trakkijiet tad-dipartiment bin-numri GVH-024 u GVH-101 intużaw biex nhar is-Sibt 24 ta' Novembru ġarrew materjal tal-kostruzzjoni minn sit f'Tas-Silġ, Marsaxlokk?

Jikkonferma li dan is-sit hu proprjeta' privata ta' wieħed mill-assistenti diretturi?

Jekk fl-affermattiv, x'miżuri se jittieħdu kontra dan l-abbuż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi d-Dipartiment tas-Servizzi ta' l- Indafa Pubblika kellu bżonn ta' materjal ta' kostruzzjoni (inert waste) biex tiġi livellata area għal skopijiet ta' parkeġġ ta' l-inġenji fil- precincts tad-dipartiment li jinsab ġewwa Kordin.

Dan ix-xogħol sar is-Sibt 24 ta' Novembru, 2007 bl-iskop li x-xogħol regolari tal-cleansing department ma jitħarbatx fil-ġranet normali tax-xogħol tal-ġimgħa ta' wara.

Ninsab infurmat ukoll li kull materjal extra li ma ntużax għall-iskopijiet imsemmija ntbagħat ġol-landfills tal-Wasteserv.

Il-miżata dovuta lis-sid tal-landfill kif ukoll ħlasijiet oħra marbuta mal-ġarr ta' l-istess materjal ġew imħallsa mill-individwu li pprovda l-materjal skond rati stabbiliti.

Kopji ta' l-irċevuti tal-ħlas tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li nkarigajt lid-Direttur Ġenerali tat- Taqsima tas-Servizzi sabiex jinforma lid-Diretturi tad-Dipartimenti fi ħdan l-istess taqsima sabiex kemm xiri jew akkwist ta' materjal mingħajr ħlas (bħal ħamrija, ġebel tas-sejjieħ, scarifyed material eċċ) għal użu tad- Dipartimenti konċernati għandu jsir skond il-proċeduri stabbiliti u, fil- każ ta' akkwist ta' materjal mingħajr ħlas mingħand terzi persuni, dan isir bi ftehim bil-miktub minn qabel u b'approvazzjoni tad-Diretturi konċernati.

Ħ'ATTARD - KAXXA TA' L-ITTRI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk hux possibbli li titwaħħal kaxxa ta' l-ittri fl-inħawi ta' Triq il-Flora, Ħ'Attard peress li din hi area ġdida u dan is-servizz mhux eżistenti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ministeru tiegħi mhux responsabbli għas-servizz postali.

KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm karozzi tal-kiri fi ħdan il- ministeru u awtoritajiet li jaqgħu taħtu?

Minn min huma mikrija dawn il- karozzi u x'inhi r-rata tal-ħlas għal kull ġurnata?

Kemm ilhom li ngħataw dawn il-kuntratti?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MEPA - PETIZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsijiet parlamentari 28798 u 28963 u jgħid x'kien l-eżitu tal-MEPA fid-dawl tal-petizzjoni li saret lilu bħala Ministru u lilha minn għadd kbir ta'residenti ta' Triq Pedidalwett, St Andrews sa mis-16 ta' Marzu, 2006 dwar :-

a) l-oġġezzjoni tagħhom li jkun hemm garages mal-livell ta' Wied Menxu, aktar u aktar meta dan qed iżomm il-wied imsemmi milli jżomm l-istat naturali tiegħu;

b) l-oġġezzjoni tagħhom li meta zviluppatur bena madwar 25 maisonette fl- inħawi tħalla jagħmel ix-xogħol ta' kostruzzjoni minn ġewwa dan il-wied mingħajr ma naddaf il-qiegħ tal-Wied innifsu;

c) l-oġġezzjoni tagħhom li dan qed isir minn terzi bi skopijiet kummerċjali f'mod li jista' jwassal biex fihom jinżammu vehicles kbar u affarijiet ta'natura kummerċjali etc.; u

d) li t-triq jew passaġġi ġodda proposti minħabba dan l-iżvilupp jistgħu jwasslu għal aktar flooding f'area li spiss tigi milquta mill-għargħar u dan kollu meta a/b/c/d ser isiru f'area barra miż-żona ta' żvilupp (Ref 04021/03,04022/03, 04023/03 – appell 170/06)

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PONT MANWEL DIMECH - ILMA MAL-ĦITAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jinvestiga x'inhu jikkawża t-tnixxija ta' l-ilma mill-ħitan tal-mini ta' fejn il-pont Manuel Dimech fi Triq Reġjonali, liema ilma jidher li żdied b'mod sostanzjali matul iż-żmien li qegħdin isiru x- xogħlijiet fuq il-pont?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li din il-problema se tkun riżolta meta jsir mill-ġdid id-dekorazzjoni tal-mini s-sena d-dieħla.

Id-dawl ukoll se jkun mibdul.

Ix-xogħlijiet fuq il-pont Manwel Dimech ma huma bl- ebda mod relatati.

ŻEBBUĠ – TNEĦĦIJA TA' ARBLI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jivverfika meta se jinqalgħu ż-żewġ arbli ta' l-Enemalta li qegħdin fi Triq il- Gandlora c/w Triq Hali, Żebbuġ liema talba għall-qlugħ ta' l-arbli saret f'Awissu 2007 (D 484/07)?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li t-talba oriġinali (taħt l- applikazzjoni D484/07) kienet għat–tneħijja t'arblu wieħed.

Ix-xogħol tal- linji fuq dan l-arblu sar ġimgħat ilu.

Wara li sar dan ix-xogħol, saret talba verbali biex jitneħħa arblu ieħor.

Ix-xogħol fuq it-tieni arblu għandu jitkompla fi żmien qasir.

EŻAMI TA' L-EOs

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm applikaw għall-aħħar sejħa ta' l- EO's?

Fiex wasal il-proċess u kemm ser jingħataw dan il-grad?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li kien hemm 1097 applikant għall- aħħar sejħa ta' l-eżami ta' l-Executive Officer.

Il-proċess jinsab fil-fażi finali tiegħu u l-ħatriet jingħataw skond l- esiġenzi tas-Servizz.

BORMLA - ZEBRA CROSSINGS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li jinżebgħu ż-zebra crossings li hemm ħdejn il-posta ta' Bormla, kif ukoll oħrajn li hemm fil-main roads fil-Kottonera li huma responsabbilta' tal-gvern?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Ninsab infurmat li l-ADT se tkun qed tieħu l- miżuri neċessarji sabiex tifriska ż-żebgħa f'dawn iż-żebra crossings.

SKEJJEL - STUDENTI TAL-FORM V

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29054 u jgħid x'kien it-total ta' studenti sekondarji tal-Form V fl- iskejjel statali, privati u tal-Knisja fis-sena skolastika 2006 - 2007 u x'inhu t-total ta' studenti li bdew xi forma jew oħra ta' edukazzjoni post- sekondarja f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

STUDENTI POST-SEKONDARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 29052 u jgħid x'kien it-total ta' studenti post sekondarji li temmew l- edukazzjoni tagħhom fi żmien is-sena skolastika 2006-2007?

X'inhu t-total ta' studenti post sekondarji li resqu għall-eżamijiet tal-Matsec f'xi waħda jew oħra mis-sezzjonijiet tal-Matsec ta' din is-sena u kemm għaddew studenti f'kull suġġett f'dawn is-sezzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti post-sekondarji li resqu għall-eżamijiet tal-MATSEC f'Mejju u Settembru 2007 hu hekk :-

F'din it-tabella insibu studenti li resqu għall-eżamijiet għaliex kienu Narrowly Failed, jew kien jonqoshom xi Special Course Requirement, jew kienu studenti fil-kors tal-Banking fl-MCAST.

Il-Kandidati Privati setgħu xorta kienu qed jattendu xi skola post-sekondarja.

Reġistrazzjoni Skejjel Post Sekondarji Kandidati Privati Total Mejju 2007 Settembru 2007 Mejju 2007

Ċertifikat tal-Matrikola 2377 1167 155 2532 Livell Avvanzat (Single Subject) 150 33 882 1032 Oħrajn 18 2 229 247

Informazzjoni dwar ir-riżultati fil-Livell Avvanzat u fil-Livell Intermedju f'Mejju u f'Settembru 2007 separatament tpoġġIET fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

Dawk l-istudenti li ġabu gradi A,B,C,D u E għaddew mill-eżami.

STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid fhiex waslet l-applikazzjoni għall-installazzjoni tal-lift fi blokk ta' appartamenti, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, li d-depożitu dwaru sar fl-1 ta' Settembru 2005?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li l-applikazzjoni li rrefera għaliha l-Onor.

Interpellant qed tiġi proċessata mill-MEPA.

Ninsab infurmata wkoll li hekk kif l-Awtorita' tad-Djar tirċievi l-permess meħtieġ tkun tista' tibda tipprepara s-sejħa għall-offerti biex isiru x- xogħlijiet.

XIRI TA' CHAIR LIFTS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma l-kriterji tal- housing authority dwar sussidju fuq xiri ta' chair lifts f'residenzi privati fejn hemm każi mediċi ġustifikati?

Kemm ilha fis-seħħ din l- iskema?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li biex persuna tibbenefika minn sussidju għax-xiri ta' chairlift taħt Skema 7 ta' l-Awtorita' tad-Djar trid tippreżenta evidenza, permezz ta' ċertifikat mediku, għall-ħtieġa ta' tali apparat.

Kriterji oħra biex jingħata dan is-sussidju huma li l-post fejn ikun ser jiġi nstallat iċ-chairlift ma jridx ikun wieħed substandard u l- assi ta' l-applikant ma jridux jaqbżu Lm10,000, jekk l-applikant ikun is- sid tal-post.

Ninsab infurmata wkoll li din l-iskema daħlet fis-seħħ fit-8 ta' Ottubru 1999.

ĦAMRUN - NIES BIL-KARTUNA R-ROŻA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u Solidarjeta' Soċjali: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm nies fil-Ħamrun li għandhom 'il fuq minn 65 sena bil-kartuna r-roża?

Jista' jgħid ukoll kemm hemm nies fil-Hamrun li għandhom 'il fuq minn 75 sena bil-kartuna r-roża?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ninsab infurmata li ma tinżammx statistika kif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita': B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari 28937 u 29042 jista' l-Ministru jikkonferma jekk ma sarux operazzjonijiet ġo OOP3 fl-iSptar San Luqa madwar xahar ilu minħabba li ma kienx hemm bolts ta' l- istainless steel?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Matul il-ġimgħa ta' bejn il-ħamsa u l-ħdax ta' Novembru 2007 kien hemm total ta' erba' (4) operazzjonijiet ta' Dynamic Hip Screw li ġew posposti għal jumejn fit-teatri ta' l-ortopedija minħabba nuqqas temporanju ta' screws.

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li pulizija mara li kienet għadha kemm ġiet reklutata u kienet qiegħda tattendi l- akkademja tkeċċiet mill-korp għax ħarġet tqila?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi rekluta mara li kienet qed tattendi t-taħriġ bażiku fil-kors ta' kuntistabbli fl-Akkademja tal-Pulizija, kienet ippreżentat ċertifikat mediku li hija ma' setgħetx tkompli t-taħriġ fiżiku minħabba li kienet ħarġet tqila.

Stante li t-taħriġ fiżiku kif ukoll taħriġ ieħor ta' strapazz huwa parti integrali mill-kors ta' taħriġ ta' kuntistabbli, din l-istess rekluta kienet twaqqfet milli tkompli r- reklutaġġ.

SEJĦA GĦALL-OFFERTI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: B'referenza għat-twegiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 28913, jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li kien hemm offerti ta' anqas minn Lm 10,000 jiġifieri l-ammont massimu stipulat f'dan it-tender skond paragrafu 3.5 f'dan id-dokument?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Le, ma nikkonfermax għax l-ammonti ta' l-offerti, inkluża l-VAT, jaqbeż l-Lm10,000.

KAPPARA – TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u Toroq: Jista' l-Ministru jara li jiġi kkunsidrat is-servizz tat-trasport pubbliku li jaqdi r-residenti tal-Kappara li joqogħdu fl-inħawi ta' Triq l- Isponsun minħabba l-mixja twila li llum qed ikollhom jagħmlu biex jinqdew b'dan is-servizz?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MISTOQSIJIET WAQT ESTIMI TAL-BUDGET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru ġentilment iwieġeb dawn il-mistoqsijiet li qajjimt fl-intervent tiegħi dwar l-estimi tal-budget li jirrigwardaw il-Ministeru tiegħu u li baqgħu bla twegiba:

X'inhi r-reazzjoni tal-Gvern għall-fatt li skond il-Eurostat fejn jidħlu żgħażagħ Maltin bejn is-16 u 24 sena għandna fost l-aktar ranking baxx fost il-pajjizi tal-UE kemm fejn jidħol użu tal-Internet fuq medja ta' mill- inqas darba fil-gimgħa kif wkoll fejn jidħlu żgħażagħ ta' l-istess eta' li huma meqjusa li għandhom computer skills għoljin?

Meta mistenni l-Ministru jippublika lista waħda sħiħa u komprensiva ta'dawk it-tenders kollha kbar tal-ICT ta' miljuni ta' liri li il-Kap tas- Segretarjat Privat tieghu serva fuq l-adjudication jew evaluation boards tagħhom u f'ċerti każi anki bhala Chairman ta' uħud minn dawn il-boards?

Jista' jippublika lista sħiħa tat-targets tal-pjan strategiku tal- informatika 2004-06 li ma ġewx milħuqa sa tmiem il-pjan?

X'wassal il-gvern biex jagħti il-kuntratt tal-informatika tal-Mater Dei b'direct order lill-kumpanija li la tipprovdi hardware jew software u li hija semplici outsourcing company li tfittex providers għas-servizzi jew prodotti meħtiega 'at a cost' bil-Gvern Malti igorr in-nefqa addizzjonali a spejjez tat-tax payers Maltin u Għawdxin?

Kif jispjega il-fatt li wieħed mill-modules fil-Mater Dei li gie msejjah STATE OF THE ART huwa identiku għal wiehed li id-dipartiment tas-Sigurta' Socjali jridu jwarrbu għaliex iqisuh antikwat?

X'wassal biex tender dwar Schengen li l-MITTS kienet ħarget u ippublikat fuq il-web site tagħha, għeb wara ftit minkejja li it-Technical Adjudication Panel ikkonkluda l-Adjudication Report u għaliex ir- recommended bidder dwar l-istess tender gie irrifjutat mill-isteering committee?

Fiex wasal l-IT Leasing Tender u għaliex il-PCs godda fid-dipartiment tal- Gvern ma issemmew fl-ebda mod fid-diskors tal-Budget jew fl-intervent tal- Ministru?

Huwa minnu li meta sar il-financial analysis ta' dan it-tender tal-leasing instab li ma kienx jinkludi items li jirrigwardaw l-implementation u l- installation tasks?

Filwaqt li ntenni l-awguri tiegħi li Malta giet ikklasifikata it-tieni fl- informatika tal-gvern minn CAP GEMINI f'isem l-Unjoni Ewropea, huwa minnu li l-Licensing and Testing li rebħu ħafna punti lill-Gvern lanqas kellhom is-sistemi jaħdmu meta saret l-evalwazzjoni, l-application kienet għadha under construction mill-kumpanija ALERT SUPPLIERS?

Kemm kien hemm vehicles irregistrati on line sa qabel ma sar l-istess benchmarking exercise?

L-istess jghodd għall-evalwazzjoni li saret dwar eVAT.

Kemm saru e-VAT transacations sakemm sar din il-benchmarking?

Kif u fejn intefqu il-Lm20m imwiegħda f'infieq minn Microsoft f'pajjizna billi fl-intervent tiegħu il-Ministru ikkonferma li dawn il-flus mwiegħda intefqu kollha fiz-zmien stipulat?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti.

MALTA GOVERNMENT TECHNOLOGY INVESTMENTS LTD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx nies mis-segretarjat tiegħu involuti fit-tmexxija tal-kumpanija Malta Government Technology Investments Ltd.?

X'kienet il-ħidma ewlenija ta' din il-kumpanija kemm ilha mwaqqfa?

Huwa minnu li certi Private Training Providers iffirmaw ftehim ma din il- kumpanija fejn gew mitluba/mistiedna jieħdu studenti li ma kienx hemm post jew għalliema għalihom fl-MCAST?

B'kemm gew iffinanzjati dawn il-PTPs s'issa?

Kemm kien hemm studenti li gew iffinanzjati minn din l-iskema?

Kemm kien hemm PTPs li ibbenefikaw minn din l-iskema?

U liema kienu?

Huwa minnu li din il-kumpanija qeghda f'mod indirett tiffinanzja extra top up allowances li ġieli jlaħħqu madwar Lm2500 il-persuna fis-sena sabiex ma jkunx hemm drain ta' għalliema fl-ICT Institute tal-MCAST?

Huwa minnu li sa ftit zmien ilu id-Direttur ta' dan l-Istitut kien qed jitħallas is-salarju tiegħu mill-kumpanija Maltacom billi huwa mifhum li il- pakkett finanzjarju li kellu kien ferm ogħla mill-istrutturi ta' pagi permessi mill-Gvern fi hdan il-qafas tal-istruttura tal-pagi tal-istess Kullegg?

ONOR.

ĦRIEQI U MEDIĊINI

L-ONOR.

RODERICK GALDES staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Prim Ministru, jekk jogħġbu, jgħidli min hu responsabbli mill-għajnuna li kienet tingħata lill-ommijiet li jkollhom numru ta' trabi f'daqqa aktar min normal, bħal fil-każ ta' quadruplets, f'assistenza li kienet tingħata fi ħrieqi u mediċini lil dawn l-ommijiet?

Staqsejt lill-Ministru tas-Saħħa, Anzjani u Kura fil-Komunita' (PQ 28929) u qalli biex nirriferi l-mistoqsija lill-Ministeru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali u meta staqsejt lill-Ministru għall-Familja u Solidarjeta' Soċjali (PQ 29072) din qaltli biex nirreferi l-mistoqsija lill- ministeru konċernat.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.