MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 190 Il-Ħamis, 18 ta' Novembru, 2004 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 L-GĦAXAR PARLAMENT Seduta Nru. 190 Il-Ħamis, 18 ta' Novembru, 2004

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 18 ta' Novembru, 2004

WERREJ

MINUTI 457

MISTOQSIJIET 457

TQEGĦID TA' KARTI 457

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TA' SFIDUĊJA FIL-GVERN 459

AĠĠORNAMENT 496

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 501

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 189 li saret fis-17 ta' Novembru, 2004 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Skond ftehim milħuq il-mistoqsijiet kollha li dehru fuq l-aġenda ngħataw tweġiba bil-miktub.

Issa ngħaddu mill-ewwel għal Tqegħid ta' karti.

Il-Ministru Louis Deguara.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u Kura fil-Komunita`): Sur President, f'isem il-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar sigaretti li nqabdu jiddaħħlu Malta illegalment bil- kuntrabandu bejn l-2002 u l-2004 bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7178;

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u l-Intern inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' pajjiżi li minnhom ġew persuni li nħarġitilhom visa bejn l- 2001 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9047;

Tagħrif dwar każi ta' mwiet minn overdose ta' droga bejn l-1980 u l- 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9048;

Tagħrif dwar sentenzi maqtugħa mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili bejn Jannar u Ottubru 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9059;

Tagħrif dwar sentenzi maqtugħa mill-Qorti tal-Familja bejn Jannar u l- 15 ta' Ottubru 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9060;

Tagħrif dwar sentenzi maqtugħa mill-Qorti ta' l-Appelli Inferjuri (Sede Ċivili) bejn Jannar u Ottubru 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9065;

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu u Kultura, inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar tibdil li sar f'tariffi/miżati minn dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Ministru għat-Turiżmu u Kultura, bejn April 2003 u Ottubru 2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9042; u

f'isem il-Ministru għall-Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l- Informatika, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar tul ta' mains ġodda ta' l-ilma u main renewal li saru matul l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9078.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA (Ministru tal-Familja u tas-Solidarjeta` Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Korrezzjoni għall-kelma li dehret f'tabella f'paġna 12 tar-Rapport ta' Ħidma ta' l-Awtorita` tad-Djar 2003-2004 u Estimi għas-sena 2004-2005, li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fl-10 ta' Novembru 2004;

Tagħrif dwar units għall-bejgħ mill-Awtorita` tad-Djar li dehru kemm f'avviż Nru 69 kif ukoll f'avviż Nru 70, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8813;

Tabella li turi l-għadd ta' units li għaddew mill-Uffiċċju Konġunt lid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali bejn l-2000 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8814;

Tabella li turi l-għadd ta' units li għaddew mill-Awtorita` tad-Djar lid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali bejn l-2000 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8815;

Tagħrif dwar l-għadd ta' appartamenti li nbnew mill-Awtorita` tad-Djar u mid-Dipartiment għall-Bini u Tiswija ta' Djar bejn l-2000 u l-2004, u li tqassmu mill-Awtorita` tad-Djar matul l-istess snin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8816; u

Tabella li turi l-lokalita` ta' units li tqassmu mill-Awtorita` tad- Djar bejn l-2000 u l-2004, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8817; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Rurali u l-Ambjent, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar applikazzjonijiet ta' l-Awtorita` tad-Djar pendenti quddiem l-Awtorita` ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8818.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jekk jogħġbu jipproponi l-mozzjoni nru.

158 li tidher fuq l-Aġenda.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TA' SFIDUĊJA FIL-GVERN

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, f'isem l- Oppożizzjoni Laburista qed nipproponi din il-mozzjoni:

Din il-Kamra tar-Rappreżentanti:

Konxja tal-ħtieġa li s-servizzi mediċi f'pajjiżna jkunu ta' l-aqwa kwalita`, u li jkollna sptar ġenerali modern attrezzat skond l-aqwa kriterji;

Konxja tan-nefqa enormi ta' miljuni ta' liri li saret fl-aħħar snin mill- Gvern Nazzjonalista mmexxi minn Dr. Eddie Fenech Adami u Dr. Lawrence Gonzi, fuq il-bini ta' l-isptar f'Tal-Qroqq;

Imħassba serjament bil-mod kif matul is-snin, l-istess Gvern Nazzjonalista daħal fi Frar 2000 għall-ftehim ta' bini fuq bażi ta' design and build mal- Konsorzju Skanska Malta Joint Venture, permezz tal-Fondazzjoni għas- Servizzi Mediċi, u ħalla l-ispiża għall-bini ta' l-isptar f'Tal-Qroqq tispara 'l fuq bla kontroll;

Tagħraf li n-negozjati li ddeskriva l-Onorevoli Prim Ministru Lawrence Gonzi fl-istqarrija tiegħu tat-Tnejn, 8 ta' Novembru 2004, ma' Skanska Malta Joint Venture biex tissewwa l-ħsara finanzjarja kbira li saret lill- pajjiż bil-bini ta' l-isptar, ġew tard wisq, ma kienux trasparenti biżżejjed, u kellhom riżultat li ħalla lill-poplu Malti u Għawdxi skopert b'miljuni kbar ta' liri Maltin;

Tinnota :

Li l-ftehim fuq l-ispiża għall-bini ta' l-isptar f'Tal-Qroqq telgħet minn Lm83 miljun għal Lm139 miljun;

Li l-ftuħ ta' l-isptar f'Tal-Qroqq li għall-bidu kellu jsir fis-sena 2003, u wara ġie mwiegħed għal nofs is-sena 2005, issa ġie mtawwal sa nofs is- sena 2007; Li minkejja li l-ftehim ta' Frar 2000 jistabbilixxi penali jekk id-dati ffissati ma jintlaħqux, dawn il-penalitajiet issa ġew maħfura;

Li n-nefqa globali vera fuq l-isptar f'Tal-Qroqq sa l-aħħar ta' din is-sena se tkun laħqet iċ-ċifra ta' Lm151 miljun, u mistennija titla' għal mill- anqas Lm216-il miljun, jekk l-isptar jinfetaħ fl-2007;

Tiddikjara li n-negozjati kif immexxija mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi u l-konklużjoni ta' dawn in-negozjati huma disfatta politika u morali, fejn il-poplu Malti u Għawdxi ħareġ tellief;

Għaldaqstant:

Din il-Kamra tar-Rappreżentanti tikkundanna l-mod inkompetenti u ineffiċjenti kif il-Gvern Nazzjonalista mexxa 'l quddiem u implimenta proġett ta' interess nazzjonali, bħalma huwa l-isptar f'Tal-Qroqq, u tistqarr l-isfiduċja tagħha fit-tmexxija tal-Gvern Nazzjonalista mmexxi minn Dr. Lawrence Gonzi.

MR SPEAKER: Min jissekonda.

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Jissekonda l-Onor.

Joe Mizzi.

Infakkar lill-Kamra li d- diskussjoni fuq din il-Mozzjoni għandha tieħu seduta waħda bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni bl- introduzzjoni u l-winding-up isiru minn kelliema tan-naħa ta' l- Oppożizzjoni.

Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, kif tistqarr il-mozzjoni li għadni kemm ippreżentajt, bl-istqarrija li għamel il-Prim Ministru Lawrence Gonzi fit-8 ta' Novembru, 2004, ġie mmarkat bl-aktar mod ċar il-falliment morali u politiku tal-gvern fil-qasam tal-kostruzzjoni u tal-launching ta' l- isptar f'Tal Qroqq, proġett li ilu għaddej issa mill-bidu tas-snin 1990.

L-istqarrija mmarkat dan il-falliment morali u politiku wara snin sħaħ li matulhom din il-Kamra ġiet imqarrqa u ġiet mitmugħa informazzjoni dwar kif il-proġett kien sejjer tajjeb, kien qiegħed miexi skond kif kien ippjanat u li matulhom kemm din il-Kamra u kemm il-pajjiż kollu kemm hu, ġew mogħtija dati ċari li għalihom konna qegħdin niġu mpoġġija fl-istennija li l-isptar il-ġdid se jkun lest u se jibda jaħdem.

Fin-nofs hemm it-tberbieq ta' miljuni kbar ta' liri Maltin, liema nefqa għadha għaddejja u liema nefqa, minkejja l-istqarrija tal-Prim Ministru, tidher li għadha open-ended.

Naħseb li waħda mill-aktar affarijiet kritiċi fl-operazzjoni kollha li għandna quddiemna hija li tant ġejna mitmugħin informazzjoni żbaljata - kieku din kienet fuq ftit ċiċri ma tkunx daqstant importanti - fuq miljuni kbar ta' flejjes - li ħafna minnhom fil-veru sens tal-kelma ġew imberbqa - li ċertament ninsabu quddiem kwestjoni ta' l-akbar gravita`.

Issa għaliex qegħdin nagħmluha din il-mozzjoni?

Qegħdin nagħmluha bħala parti mil-logħba politika, biex ngħid hekk, li ssir fil-parlamenti demokratiċi, sempliċement sabiex l-oppożizzjoni timmarka d-dwejjaq tal- pajjiż lin-naħa tal-gvern.

Min-naħa tal-gvern, imbagħad għandhom il- maġġoranza tas-siġġijiet u allura awtomatikament il-mozzjoni mhux se tgħaddi.

Jiġifieri din qisha speċi ta' reċta.

Pero' aħna qed narawha bħala xi ħaġa li hija aktar minn reċta politika jew minn xi logħba politika.

Naħseb li l-mozzjoni tagħna għandha wkoll sinifikat profond li tpoġġi ċar u tond quddiem il-membri parlamentari tagħna mistoqsijiet dwar responsabbiltajiet fuq fondi tal-gvern u fondi tal-poplu fejn bl-aktar mod skjett issa ġew aċċettati u ammessi wkoll mill-prim ministru li kienu żgarrati, li ntnefqu ħażin u li żelqu mill-kontroll ta' min ġie appuntat mill-poplu sabiex imexxi bil-galbu.

Għalhekk jien naħseb li l-mozzjoni tagħna profondament qiegħda tpoġġi quddiem l-attenzjoni pubblika u quddiem il-kuxjenza pubbilka l-problema enormi ta' accountability fuq kwestjoni bħal din, ta' dak li sar, min kien responsabbli għalih, għaliex ġara kif ġara u għaliex me tteħdux ir- responsabilitajiet politiċi u personali, anzi ġew oskurati, kemm matul is- snin li matulu l-proġett tħalla jiżgarra u kemm fiż-żmenijiet tal-lum.

U quddiem l-istqarrija li għamel il-prim ministru l-mistoqsijiet jibqgħu għaddejjin u jibqgħu miftuħin.

Tajjeb ukoll li nagħmluha ċara li quddiem dawn il-mistoqsijiet, il-persuni, l-irġiel u n-nisa li qegħdin jiddeċiedu llum kienu l-istess irġiel u nisa li kienu qed jiddeċiedu matul is-snin li matulhom żviluppat din il-problema enormi li għandna.

Sur President, meta qed nitkellmu u nistaqsu dwar x'inhuma l-problemi ta' accountability qed inkunu personali wkoll għax dawn huma problemi ta' accountability tal-ministri u tal-prim ministru attwali li matul is-snin kellhom ir-responsabbilitajiet tat-tmexxija, fejn tħalliet tiżviluppa din il-problema.

Ma naqblux ma' dak li pprovaw jagħmlu xi wħud li waddbu r- responsabilita` fil-ġenb u sottintesa li r-responsabilita` hija biss ta' l- ex-prim ministru Dr. Fenech Adami.

Dan ukoll għandu r-responsabilitajiet tiegħu iżda anke l-persuni li llum huma nvoluti fit-tmexxija tal-gvern għandhom ir-responsabilita` tagħhom, ibda mill-Onor.

Louis Galea, l-Onor.

Louis Deguara u fuq kollox il-Prim Ministru Lawrence Gonzi li matul is-snin kellu l-kariga ta' viċi prim ministru fil-gvern u ħalla din il-balbuljata enormi għaddejja.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu wkoll b'mod ċar u qed ngħidu li hemm responsabilitajiet qawwija u personali minħabba t-tberbiq li tħalla għaddej.

Issa ħalli niġu għall-punt li qegħdin nitkellmu dwaru llum, li huwa dak is- settur li huwa ta' l-akbar importanza għal pajjiżna.

Aħna bħala oppożizzjoni nqisu li s-settur tas-saħħa huwa wieħed mill-pilastri li fuqu l-welfare taċ-ċittadini u tal-familji tagħna jrid ikompli jkun sostnut.

Matul is-snin pajjiżna żviluppa sistemi sħaħ, qawwija u moderni ta' kif iħares lejn is-saħħa taċ-ċittadini u tal-familji tagħna u għalhekk naħseb li fil-qasam tas-saħħa pubblika, fejn jidher u jinħass ċar l-interess tal- familji li jkollhom futur u fejn il-problemi tas-saħħa tagħhom jiġu salvagwardati, fiċ-ċirkostanzi tal-pressjonijiet finanzjarji qawwija fuq il-familji u fuq il-pajjiż kollu kemm hu, li jkun hemm tberbiq u ħela ta' flus f'dan il-qasam, li jkun hemm nefqa ta' flus li m'hijiex organizzata u razzjonalizzata, hija problema kruċjali u li ttellaqna minnufih sabiex ngħidu li l-ħela u t-tberbiq huma xi ħaġa li m'hijiex aċċettabbli u m'għandhiex tkun xi ħaġa li tiġi njorata u mwarrba fil-ġenb.

Sur President, jien m'għandix dubju li gvern Nazzjonalista, kemm dak ta' qabel l-Onor.

Gonzi u kemm il-gvern tal-lum, huma responsabbli u għandhom iġorru l-ħtija għat-tberbiq ta' flus li ma sarx bil-galbu fil-qasam tas- saħħa u speċifikatament fil-qasam tal-bini ta' l-isptar f'Tal-Qroqq.

Għalhekk jien naħseb li din irridu nħarsu lejha minn dan il-lat ukoll, fejn ilkoll kemm aħna suppost għandna impenn profond lejn is-sostenn u t-tkabbir tas-sistemi pubbliċi, bħalma huwa l-qasam tas-saħħa, sabiex ikunu aktar kapaċi jaqdu l-bżonnijiet taċ-ċittadini tagħna.

Allura l-ħela u t-tberbiq ta' flus, in-nuqqas ta' dehen fit-tmexxija tal-fondi pubbliċi għar-rigward is-saħħa huma xi ħaġa li tinkwetana bil-kbir.

Min-naħa tagħna nikkundannaw lill-gvern u qed nuru l-isfiduċja tagħna fih għax m'għandux galbu biżżejjed f'din il-ħaġa.

Fil-fehma tiegħi din il-problema tal-miljuni mberbqa tinħass aktar u aktar minħabba l-fatt li filwaqt li kienu u għadhom qed jiġu minfuqa l-miljuni ta' liri fuq l-isptar f'Tal-Qroqq, min-naħa l-oħra f'dak li għandu x'jaqsam mat-tmexxija tas-saħħa pubblika b'mod ġenerali, qed naraw li l-problemi skattaw u għadhom jiskattaw.

Per eżempju, fl-aħħar ġimgħat, ġewwa l-isptar San Luqa kien hemm nuqqas ta' garżi, nuqqas ta' kważi kull tip ta' stikk, nuqqas ta' diversi qisien ta' faxex kif ukoll nuqqas ta' ingwanti mhux sterilizzati.

Riżultat ta' dan il-pazjenti kellhom jispiċċaw jixtru l- affarijiet huma minn spiżeriji privati.

Fl-aħħar ġimgħat kellna wkoll l- apparat li jintuża sabiex isiru t-testijiet tas-CT scan bil-ħsara u dan ilu hekk għal żmien relattivament twil.

Sur President, insibu wkoll li fid-dipartiment ta' l-outpatients f'St. Luke's kien hemm żewġ lifts li ma kenux qed jaħdmu, imbagħad fil-waiting area taċ-ċentru tas-saħħa tal-Gżira u fl-outpatients ta' l-isptar Boffa għad m'hemmx l-arja kondizzjonata.

Sabiex jinxtara apparat tar-raġġi kontra l-kanċer fl-isptar Boffa kellha tidħol għall-ispiża fondazzjoni privata minħabba li l-gvern qal li m'għandux biżżejjed flus x'jonfoq fuq din l-istallazzjoni.

Fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Raħal il-Ġdid hemm is- sistema ta' l-arja kondizzjonata ma taħdimx.

Fl-istess ħin hemm swali sħaħ fir-residenza St. Vincent de Paule li jew m'għandhomx arja kondizzjonata jew inkella s-servizz jinsab wieqaf minħabba li huwa bil-ħsara.

Per eżempju, f'dan il-qasam, is-Segretarju Parlamentari Helen D'Amato qalet li l-Enemalta tat parir lill-gvern sabiex tagħmel sub-station pero' mbagħad żiedet tgħid li sabiex issir din is-sub-station hemm bżonn spejjeż enormi.

Dan kollu fl-istess ħin meta llum l-anzjani f'St. Vincent de Paule qed titteħdilhom 80% mill-pensjoni tagħhom.

Irrid infakkar ukoll li fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat ilhom xhur sħaħ mingħajr X-ray machine.

Allura nifhmu li fi żmien fejn il-miljuni qed jitberbqu u jintnefqu bla galbu fuq l-isptar Tal-Qroqq, min-naħa l-oħra s-sistema tas-saħħa li suppost aħna kommessi li nagħtuha spinta 'l quddiem u sabiex insostnuha, qed ikollha dawn il-problemi u dawn il-karenzi kollha minħabba li qed igħidulna li flejjes għaliha m'hemmx.

Mela min-naħa nberbqu l-flus u min- naħa l-oħra fuq affarijiet li huma tal-bżonn għaċ-ċittadini tagħna ma nsibux flus għalihom.

Imbagħad nixtieq infakkar li sa mill-bidunett l- isptar f'Tal-Qroqq twieled taħt stilla ħażina.

Jien kont tkellimt dwar il- bidu tiegħu fl-ewwel nofs tas-snin disgħin għaliex hemmhekk kien jidher ċar minn fejn spunta u faqqas dan il-proġett.

Dan faqqas f'ideat, f'diskorsi u f'konversazzjonijiet bejn ħbieb tal-ħbieb, bejn l-ex-prim ministru Dr. Fenech Adami, il-Ministru Louis Galea u Dun Charles Vella.

Jekk wieħed jaqra l-ktieb bl-isem "Sinjali ta' żmenijietna" ta' Dun Charles Vella jara kif żviluppa dan il-proġett.

Dan żviluppa qisek qed titkellem bejn il-ħbieb u tgħidilhom: "Ejja nagħmlu proġett bejnietna.".

Meta mbagħad wasalna fl-1996 u l-proġett kien telaq b'mod sew, rajna li l- balbuljata li kien hemm kienet waħda enormi, kemm fil-konċepiment tagħha, kemm fil-koordinament, kif ukoll fil-mod ta' kif kienet qed tiġi artikolata u mħaddma.

Dan għaliex kien hemm kuntratt ma' Skanska li kien diġa` jorbot lill-gvern b'mod inkredibbli, fejn kollox kien se jitlaq fuq binarju li l- affarijiet isiru mil-lum għal għada, mingħajr ebda disinji ta' suret in- nies.

Il-gvern kien impenjat sempliċement sabiex joħroġ il-flus.

Aħna konna biddilna l-parametri ta' dak il-proġett u konna anke biddilnihom kontra l-idea inizjali tagħna ta' x'għandu jsir.

Dan għaliex quddiem il- fatti li mbagħad ħarġu, jiġifieri ta' kif pajjiżna ġie maqbud fil-proġett ta' l-isptar f'Tal-Qroqq, kellna naċċettaw li sabiex ma naħarqux Lm40 miljun, nonfqu Lm40 miljun oħra.

M'hemmx x'tagħmel!

Tippreferi tonfoq Lm40 miljun fuq proġett milli taħraq Lm40 miljun mingħajr ma jkollok xejn.

Inkella tiġi qisek ħraqt Lm40 miljun.

Bażikament dik kienet l-għażla li kellna quddiemna u b'hekk għamilniha.

Pero' mbagħad kif se nipproċedu għall-quddiem?

Aħna rridu li jkun hemm tmexxija li tkun waħda li ta' l- anqas iddaħħal ċertu sens ta' kontrolli u ċertu sens ta' galbu fil-mod ta' kif jintnefqu l-flus.

U għalkemm dak iż-żmien il-gvern, bħall-gvern tal- lum, kien maqbud ma' Skanska minħabba li l-kuntratt li ffirma qabel l-1996 kien wieħed li jorbtok ma' dik il-kumpannija, aħna m'aċċettajniex li nagħtu kollox mill-ġdid kollox f'idejn Skanska, iżda ridna li jkun hemm kuntratt li jrikkeb kontrolli indipendenti u li jirrappreżentaw l-interess nazzjonali fuq it-tmexxija tal-bini minn Skanska.

Madankollu meta reġa' nqaleb il-gvern fis-sena 1998, in-Nazzjonalisti ddeċidew mod ieħor u riedu jerġgħu jieħdu kollox f'idejn Skanska.

Aħna konna wissejnihom li l-kuntratt li daħlu għalih fis-sena 2000 kien wieħed li ma jagħmilx unur, dehen u saħħa lil pajjiżna u kienu daħku bina.

Issa s- sabiħa hija li llum hemm uħud minnhom li qed jaqblu magħna wkoll!

Fil-fatt il-Perit Michael Falzon, li kulħadd jaf li kien ex-ministru Nazzjonalista, fit-2 ta' Ottubru 2004, waqt programm fuq ir-radju RTK qal hekk:

"Il-gvern post '98 – jiġifieri ta' Dr. Fenech Adami – ma kienx sod biżżejjed ma' Skanska u għamlilhom kuntratt li kien prattikament cost plus, jiġifieri int tara kemm tonfoq u jiena nagħtik persentaġġ fuq kemm tonfoq, b'tali mod li meta inti tagħmel il-persentaġġ cost plus dan trid tikkontrollah lill-kuntrattur b'mod inkredibbli.

Minħabba dawn iċ-ċirkostanzi wasalna f'pożizzjoni li għandna sptar li meta se jispiċċa ma nafux u kemm se jiswa ma nafux.".

Dan ifisser li n-nuqqas ta' galbu kien hemm mill-bidu nett.

Aħna wissejnihom iżda daħku bina u baqgħu għaddejjin.

Per eżempju, l-FMS, il- fondazzjoni tas-servizzi mediċi, suppost kienet qiegħda hemm sabiex tikkontrolla xi ftit dak li jkun għaddej pero' din ħalliet kollox għaddej.

In-negozjati li qal li mexxa l-prim ministru damu sabiex waslu u kienu too little too late.

Allura aktar u aktar insostnu li kemm is-snin li matulhom dan in-nuqqas ta' galbu ntwera min-naħa tal-gvernijiet ta' Dr. Fenech Adami u ta' l-Onor.

Lawrence Gonzi, kif ukoll mill-outcome u r-riżultat tan- negozjati li saru u kif ġew spjegati mill-prim ministru jħallu lill-poplu Malti b'miljuni kbar ta' flus imberbqa.

Dan fl-istess żmien li s-servizzi tas-saħħa jinsabu jiffaċċjaw problemi ta' finanzjament.

Dawn huma affarijiet li qed jolqtu lill-poplu direttament fil-ħajja tagħhom ta' kuljum u għalhekk, Sur President, aħna nħossu li llum huwa xieraq li dan il- parlament jivvota l-isfiduċja tiegħu fil-gvern ta' l-Onor.

Lawrence Gonzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, il-konċett ta' dan l-isptar twieled għaliex gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista kellu viżjoni ta' kif ried li tiżviluppa s-sistema tas-saħħa f'pajjiżna.

Aħna emminna mill-bidu nett f'dan l-isptar u għamilna dan b'konvinzjoni u mhux b'konvenjenza politika.

Kienet l-oppożizzjoni Laburista, b'mod partikolari l-Kap ta' l-Oppożizzjoni Alfred Sant, li mill-bidu nett għamlu minn dan l-isptar ballun politiku.

Kulħadd jiftakar lill-Onor.

Alfred Sant jgħid xi ħaġa li kienet totalment differenti minn dak li qal illejla, meta kien qal li dan l-isptar kien kapriċċ ta' Dr Fenech Adami.

Imbagħad beda jgħajjarna u qalilna li jmissna nistħu li l-isptar għadu mhux lest.

Issa għax qed ngħidu li se nletuh qiegħed jerġa' jinqeda b'dan l-isptar sabiex jiġi jivvinta logħba politika oħra, dik ta' mozzjoni ta' sfiduċja fil- gvern.

Jien ngħid li l-membri ta' l-oppożizzjoni qalbu kollox ta' taħt fuq għaliex minflok ikkommettew ruħhom sabiex jagħtu s-sehem tagħhom bi kritika kostruttiva ħalli flimkien inlestu dan l-isptar u nkunu nistgħu ngħaddu lill-poplu l-aħjar sptar possibbli, qed jużaw il-kwestjoni ta' l-isptar sabiex jaqdihom fl-esiġenzi politiċi tagħhom.

Sur President, din il-mozzjoni għalfejn ivvintawha llum lejlet il-budget?

Li kieku riedu verament jitkellmu fuq l-isptar kellhom ħafna ħin sabiex jagħmlu dan matul il-ġimgħa d-dieħla.

Nhar l-Erbgħa, l-1 ta' Diċembru, il- kap ta' l-oppożizzjoni se jkollu sagħtejn sħaħ sabiex jitkellem fil- parlament, u għalhekk kieku ried jitkellem fuq l-isptar, seta' faċilment tkellem dakinhar.

Nhar il-Ġimgħa, 10 ta' Diċembru se jkollna d-diskussjoni fuq il-ministeru tas-saħħa.

Minn hawn u ftit tal-ġranet oħra matul is- seduti tal-budget se jkollna madwar 53 siegħa ta' diskussjoni u għalhekk li kieku riedu verament jitkellmu fuq l-isptar kien se jkollhom ċans biżżejjed.

Iżda l-interess tagħhom m'huwiex l-isptar jew x'jaqbel għall- pajjiż, pero' huma l-esiġenzi politiċi tagħhom skond l-aġenda politika partiġjana.

Sur President, nixtieq nagħmel riferenza wkoll għall-mozzjoni li tiddikjara li n-negozjati ta' l-isptar Mater Dei huma disfatta politika u morali għaliex il-poplu Malti u Għawdxi ħareġ tellief.

Il-poplu Malti ħareġ tellief?

Il-poplu Malti se jirbaħ għax se jkollu sptar ġdid u ta' kwalita' li se jkun lest fl-1 ta' Lulju tas-sena 2007.

Din id-disfatta m'hijiex għall-gvern jew għall-poplu Malti iżda għall-Onor.

Alfred Sant u għall- partit Laburista.

Sur President, l-isptar Mater Dei se jibqa' jissemma bħala wieħed mill- aktar disfatti li qatt kellu l-Onor.

Alfred Sant u l-partit li jmexxi.

Disfatta għax l-Onor.

Alfred Sant għamel snin sħaħ jgħid li dan l-isptar ma kienx hemm bżonnu u li kien kapriċċ, imbagħad meta tela' fil-gvern ikkummissjona tliet rapporti u kellu jibla' kulma qal minħabba li qalulu li dan l-isptar ma kienx kapriċċ.

Għalhekk iddeċidew li jkompluh.

Disfatta għaliex il-pjan tagħhom fil-bidu kien li jraqqgħu l-isptar San Luqa.

Disfatta għax iddeċidew li minflok iħottuh bħalma kien qal qabel l- elezzjoni ta' l-1996 iddeċidew li jkabbruh u jirdoppjawh.

Disfatta għaliex ipprovaw jisfrattaw in-negozjati li kienu għaddejjin dan l-aħħar, iżda ma rnexxielhomx.

Disfatta għaliex se jiġi jiswa ferm u ferm anqas milli kien bassar il-partit Laburista u dsfatta għaliex se niftħuh aħna.

Issa għandhom disfatta oħra u forsi din hija l-aktar waħda li qed tinkwetahom.

Din hija li se niftħu l-isptar sena qabel l-elezzjoni.

Il- kap ta' l-oppożizzjoni qed jgħid: "Ara x'se jagħmlu, se jiftħu l-isptar sena qabel l-elezzjoni!".

Aħna lill-kap ta' l-oppożizzjoni ngħidulu to calm down għaliex fadlilha l-elezzjoni sabiex tasal.

M'hemmx għalfejn jibda jippanikja minn issa għall-elezzjoni li ġejja!

Jien ngħidlu: Onor. Alfred Sant, diġa` bdiet tinkwetak l-elezzjoni?

Aħna ħsibna li drajt titlef!

Pero' toqgħodx tinkwieta għaliex din fadlilha ftit!

Il-mozzjoni tkompli tgħid li l-Kamra tikkundanna l-mod inkompetenti u ineffiċjenti ta' kif il-gvern mexxa dan il-proġett.

Bir-rispett kollu kien inkompetenti u ineffiċjenti l-partit Laburista ta' qabel l-elezzjoni ta' l- 1996, meta għamel il-qasam tas-saħħa bħala wieħed mill-issues prinċipali li bih jiġġieled l-elezzjoni.

Imbagħad meta rebħu l-elezzjoni ma kellhomx strateġija, pjan u deċiżjoni dwar l-isptar il-ġdid li kien il-bażi tar- riforma fil-qasam tas-saħħa.

Kif jista' ikun tiġġieled elezzjoni billi tibbaża l-issue fuq il-qasam tas-saħħa bħala l-issue prinċipali, imbagħad ma jkollokx strateġija, pjan u deċiżjoni dwar x'se tagħmel bl-isptar il- ġdid?

Imbagħad wara li rebħu marru għall-ewwel darba l-Onor.

Michael Farrugia u l-kap ta' l-oppożizzjoni - mingħajr ma ħallew il-press – sabiex jarawh u jiddeċiedu x'se jagħmlu dwaru.

Qabel l-elezzjoni ta' l-1996 il-kap ta' l-oppożizzjoni għamel il-qasam tas- saħħa bħala l-cavallo di battaglia.

Madankollu spiċċa biex rikeb fuq ħmar li għotor bih, waqqgħu u sabbtu ma' l-art.

Għamlu tbażwira kbira li swiet miljuni ta' liri meta bla ħsieb ta' xejn iddeċidew li minflok sptar ta' 480 sodda għamlu sptar ta' 1,000 sodda.

Din hija ineffiċjenza u inkompetenza grassa.

Dak iż-żmien li kien hemm il-gvern immexxi mill-Onor.

Alfred Sant kien imissha li tressqet mozzjoni ta' sfiduċja.

Għalfejn qed igħidulna li aħna ineffiċjenti u inkompetenti?

Qed igħidu hekk għax se nlestuh jew għax se jiġi jiswa inqas milli bassrru huma?

Sur President, fil-mozzjoni tagħhom ma semmew lanqas kelma waħda li sa l-1 ta' Lulju, 2007 se jkun lest ukoll l-institute of health sciences li se jkun qed jassorbi fih l-iskola medika u l-institute of health care.

Dan apparti mill-units l-oħra bħalma huma r-renal unit, l-oncology u d- dermatology fost oħrajn.

Nixtieq nenfasizza li oriġinarjament l-institute of health sciences kien ippjanat li jitlesta f'fażi oħra.

Jiġifieri li kieku dan ħallejnih għal riħu,Alla biss jaf meta kien se jkun lest u kien se jiġi jiswa prezz ferm u ferm ogħla.

Madankollu issa se jkun on-line ma' l-isptar il-ġdid u se jkun attrezzat u lest fl-1 ta' Lulju tas-sena 2007 bi prezz ferm u ferm anqas.

Allura dan mhux akkwist kbir għall-professjonijiet tagħna?

Din m'hijiex kompetenza?

Din m'hijiex effiċjenza?

Lill-kap ta' l-oppożizzjoni ngħidlu li aħna smajna minnu u dak li kien jgħid bil-paroli għal sena wara l-oħra, aħna għamilnih bil-fatti u għamilnih b'anqas.

Mhux hekk igħidilna li nagħmlu?

U aħna hekk għamilna u għamilna dan b'anqas.

Issa minflok ġie hawnhekk sabiex jagħtina l-prosit, ġie u għamlilna mozzjoni ta' sfiduċja.

Din x'serjeta` hi?

Xi kredibilta` politika fadallu l-kap ta' l- oppożizzjoni?

Jien nikkonkludi billi ngħid li dan il-ftehim hu bla dubju ta' xejn akkwist kbir għall-poplu Malti li jrid dan l-isptar lest.

Il-poplu kuntent li dan l-isptar se jitlesta u li se jtejjeb il-kwalita` tas-saħħa.

Aktar minn kapriċċ dan huwa investiment dirett għall-poplu tagħna li se jgawduh ġenerazzjonijiet sħaħ.

Mhux aħna jew uliedna, ġenerazzjonijiet sħaħ.

Imma għad għandna sfidi kbar quddiemna li semmihom il-prim ministru fl- istqarrija tiegħu.

L-ewwelnett irridu naħdmu fuq migration plan ordnata u organizzata sew.

Irridu naħdmu fuq prattiċi ta' xogħol ġodda mill-professjonijiet biex l- isptar mhux biss ikun ġdid imma mmorru f'dan l-isptar b'attitudni ġdida u naħdmu aħjar.

Irridu koordinazzjoni kompleta fl-istallazzjoni tas-servizz ta' l-informatika u rridu prattiċi ġodda ta' kif isir il-catering f'dan l- isptar pero' fadal ħafna u ħafna xi jsir.

U l-appell tiegħi lill- oppożizzjoni hu: Rise to the occasion, tibqgħux tużaw dan l-isptar qisu ballun politiku għax veru qed tiskurjaw, imma m'intomx tindunaw li qed tiskurjaw fil-lasta tagħkom stess!

Qed tagħmlu l-autogoals bl-attitudni tagħkom.

Ħossu ownership ta' dan l-isptar għax dan huwa tagħkom ukoll.

Agħtu sehemkom, tibqgħux iġġibu ruħkom ta' partit li donnu l-uniċi aspirazzjonijiet u ambizzjonijiet li għandu hu li jibqa' fl-oppożizzjoni.

B'din l-attitudni distruttiva tal-le, ta' kollox ħażin, ta' qtigħ il-qalb, qed twasslu messaġġ li donnkom qtajtu qalbkom li xi darba għad tkunu fil- gvern u li dan l-isptar jista' jerġa' jispiċċa f'ħoġorkom kif kien ġara fl- 1996.

Jien nikkonkludi fuq nota umoristika imma din hija parti mir-realta`.

Dan l-isptar taf kemm ilna nagħtuh ismijiet ta' qaddisin, Mr Speaker?

Konna se nsemmuh San Raffaele u m'għoġobhomx dakinhar.

Imbagħad qalu: Jekk nitilgħu aħna, minn San Raffaele isir San nħottuh u San nżarmawh u mbagħad telgħu fil-gvern u minn San nħottuh u San nżarmawh qalu: Issa San nwaqqfuh.

Imbagħad minn San nwaqqfuh qalu: Issa San nkompluh, imbagħad San nkabbruh.

U issa hemm aħna fil-gvern u se nlestuh u se niftħuh u l- oppożizzjoni se tagħtiha rasha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjieg): Sur President, bilfors ikolli nistaqsi x'oppożizzjoni hi din!

Qed ngħixu r- realtajiet ta' pajjiżna, is-sitwazzjoni politika, il-proċess ta' kif tmexxi pajjiż, kif tiżviluppa pajjiż, kif tattakka l-problemi waqt li int għaddej.

Għandek id-difetti, l-iżbalji, taqa', terġa' tqum.

Liema demokrazija u liema tmexxija ta' pajjiż ma tgħaddix minn dan?

Jien smajt b'attenzjoni lill-kap ta' l-oppożizzjoni - kif smajnieh aħna li qegħdin hawn preżenti - u f'dak li qal ipprovajt nara jekk tassew hemmx il- konvinċiment li dan il-gvern ħaqqu li titressaqlu mozzjoni ta' sfiduċja.

Jien inħoss li ma kien konvinċenti assolutament xejn.

Hu qal li din mhix qed issir għat-teatrin, imma naħseb li fil-verita` qed issir bħala parti mill-istrateġiji ta' politika partiġjana li noqogħdu nipprovaw inżommu l- gvern taħt attakk ta' dan it-tip ta' propaganda.

U biex nagħmlu dan mhux biżżejjed is-Super 1 television, l-istazzjon tar-radju Super 1 jew il- coffee mornings, imma nużaw ukoll il-parlament.

Għaliex le?!

Sur President, kieku kelli nipprova ngħid f'liema pajjiż ċivilizzat u demokratiku, f'sitwazzjoni fejn għandek gvern li qed iwettaq proġett nazzjonali, bid-diffikultajiet, bid-difetti, bil-kritika li tista' tagħmillu, wara li dak il-gvern ikun innegozja mill-ġdid il-kuntratt mal- kuntrattur konċernat u wasal għal ċertu arranġament kuntrattwali ġdid, bażi ġdida, tmur l-oppożizzjoni u tressaq mozzjoni ta' sfiduċja?

F'liema pajjiż!

Ejjew nipprovaw niftakru events politiċi fil-pajjiżi ta' madwarna, tan-naħa ta' l-Ewropa u naraw jekk qatt, xi oppożizzjoni responsabbli, ressqet mozzjoni ta' sfiduċja fuq materja ta' din it-tip.

Jien jiddispjaċini li fuq proġett ta' din il-kwalita` l-oppożizzjoni - li ma nikkritikahiex talli qed iżżomm lill-gvern martellat għall-manjiera ta' kif qed issir in-nefqa u assolutament ma nlumhiex talli tfittex l-irkejjen kollha possibbli ta' dan il-proġett u tad-deċiżjonijiet tiegħu biex iġġiegħel lill-gvern joqgħod attent għan-nefqa tiegħu - toqgħod tressaq mozzjoni ta' sfiduċja li mill- bidu nett taf li mhix se tirnexxi.

U dan meta, kif qal il-kollega tiegħi l- Onor. Mario Galea, se jkollu division wara oħra fit-tliet ġimgħat li ġejjin u fejn se niflu l-operat tal-gvern.

Sur President, l-ewwelnett dan hu proġett tal-pajjiż kollu, proġett nazzjonali.

Din se tkun xi ħaġa li l-pajjiż se jgawdi minnha.

Minn fejn ġabha l-kap ta' l-oppożizzjoni li l-ftehim li għamel il-Prim Ministru Lawrence Gonzi huwa xiehda ta' falliment morali u ta' falliment politiku?

Minn fejn jirriżulta dan?

Minn liema premessa tal-mozzjoni joħroġ?

Minn liema kelma li qal il-kap ta' l-oppożizzjoni f'din in-nofs siegħa li ndirizza lil din il-Kamra jirriżulta dan?

Falliment morali għax tiddeċiedi li tibni sptar?

Falliment morali għax iġġib lill-kuntrattur fuq mejda u ġġiegħlu jaqbel fuq data meta dan l-isptar se jibda jagħti servizz lill- poplu tagħna?

Falliment morali għaliex il-gvern jinsisti li l-poplu tagħna jkollu sptar modern, bl-aqwa faċilitajiet biex, fil-każ li jiġi bżonnu, isib l-aqwa kura medika, kif diġa` għandna fl-isptar San Luqa u fi sptarijiet oħrajn, imma li huwa ċar li ma tistax tibqa' tingħata f'dawk il- faċilitajiet?

Huwa falliment morali għax taqbad lill-kuntrattur u ġġiegħlu jikkontrolla l-ispiża?

Falliment morali għax you call to order lil dawk il- kuntratturi kollha kemm huma u tgħidilhom li hemm bżonn li aħna nkunu ċari u definiti kif qed isiru l-affarijiet u meta se jsiru?

Isejjaħ dan il- ftehim falliment politiku meta l-gvern irnexxielu jiċċirkoskrivi mill-aħjar li jista' problema li l-oppożizzjoni kienet ilha tinbxu fuqha u li jipprova joħolqilha qafas legali kuntrattwali li tagħti l-garanziji meħtieġa lill- poplu tagħna u lill-interess nazzjonali?

Sur President, nafu wkoll li dan hu proġett ta' komplessita` kbira.

Naħseb li ftit jistgħu jidħlu għal xi proġett kapitali li jista' jkun tan-natura komplessa li huwa sptar kif inhu l-isptar nazzjonali li se jkollna.

U għax huwa kompless, bilfors li jgħaddi minn ċerti fażijiet.

Il-kap ta' l- oppożizzjoni tkellem fuq ir-responsabbiltajiet; responsabbiltajiet personali, responsabbiltajiet ta' gvern, responsabbiltajiet ta' dan u ta' l- ieħor.

Pero` nesa responsabbilta` importanti, Sur President.

Nesa r- responsabbilta` tal-partit Laburista fl-oppożizzjoni u fil-gvern.

Għaliex ir-responsabbilta` tal-partit Laburista fl-oppożizzjoni?

Għax il-kap ta' l- oppożizzjoni qalilna li dan il-proġett sa mill-konċepiment tiegħu, sa mill- idea tiegħu kien proġett li twieled ħażin.

Sur President, ħalli ngħid ftit kif twieldet din l-idea.

L-ewwelnett aħna konna qed nirrealizzaw li l-infrastruttura tal-kura medika f'pajjiżna kienet fi kriżi - dan kien ċar għal kulħadd - bid-deċiżjonijiet li kien ħa l-gvern Laburista tal-Perit Mintoff u tal-Prim Ministru Karmenu Mifsud Bonnici minħabba l-kwestjonijiet li qala' mal-professjoni medika u bil- manjiera kif kienu jmexxu s-servizzi mediċi dak iż-żmien.

Ejjew nipprovaw niftakru kif kien Ħas-Serħ li llum huwa St Vincent de Paule.

Ejjew nipprovaw niftakru x'servizzi kienu qed jingħataw għall- kanċer fl-isptar Boffa.

Dan kien qed joffri servizzi ta' raġġi li kien qed jirriżulta li kienu qed jagħmlu iktar ħsara milli jfejqu.

Xi pprovaw jagħmlu għall-anzjani?

Itarrfuhom fl-Imtarfa, Sur President!

U l-isptar San Luqa kif sibnieh meta tlajna aħna fl-1987?

Mhux biss sprovvist mit- tobba, mhux biss sprovvist min-nurses, mhux biss sprovvist mill-paramediċi, imma sprovvist minn kollox!

U aħna ma bdejniex naħdmu meta tlajna fil- gvern, imma minn qabel, minn meta konna għadna fl-oppożizzjoni.

Konna nagħmlu sessjonijiet ta' djalogu ma' kulħadd biex neżaminaw il-problemi tal- pajjiż u qatt ma ġejna hawn inressqu mozzjoni ta' sfiduċja fil-gvern għax kien hemm dik is-sitwazzjoni!

Konna nagħmlu l-kritika tagħna waqt budgets u barra mill-budgets.

Nistgħu naraw il-konċepiment ta' l-ideat fil- programm ta' l-1987.

Pero` mbagħad, meta wasalna għall-konklużjoni ridna nagħżlu bejn żewġ toroq; jew it-triq li nraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar, li naqbdu l-isptar San Luqa u naraw kif se nillapazzaw - kelma li jħobb juża l-kap ta' l- oppożizzjoni - u kif se nipprovaw inġebbdu l-ħajja ta' dan l-isptar li nbena 70 sena qabel jew inkella ridna nagħmlu ħsieb ġdid.

Għalhekk aħna għedna li wasal iż-żmien li dan il-pajjiż jibni sptar ġdid.

U ma noqogħdux indaħħlu lil Don Verze`, il-president ta' l-istitut xjentifiku u mediku u universita` San Raffaele jew inkella lill-Monsinjur Charles Vella!

Kien il-gvern Nazzjonalista ta' Dr. Fenech Adami li fl-ewwel żmenijiet meta konna qed neżaminaw is-sitwazzjoni tal-kura medika f'pajjiżna, qal li kif Malta għandha bżonn airport ġdid, hekk kif Malta għandha bżonn power station ġdida u hekk kif Malta għandha bżonn tista' tgħid universita` ġdida, għandha bżonn ukoll sptar ġdid.

Stajna ma ddeċidejniex hekk.

Jien ċert li kieku dik ma ddeċidejnihiex kieku huma kienu jaslu għal dik il- konklużjoni wkoll meta telgħu fil-gvern, u kieku huma ma waslux għaliha, dan il-gvern kien jasal għaliha wkoll, Sur President.

Tardare si, scappare no. Sptar ġdid kien se jkollna bżonnu.

Sur President, x'għamel il-gvern Nazzjonalista ta' Dr. Fenech Adami meta ddeċieda li jitlaq għal sptar ġdid?

Wara li kien għamel l-ewwel ideat preliminari tiegħu, kiteb lill-Professur Edwin Grech, li dak iż-żmien kien il-kelliemi ewlieni fuq il-qasam tas-saħħa għall-oppożizzjoni, u għednielu li dan il-gvern wasal għall-konklużjoni li aħna għandna bżonn nibnu sptar ġdid.

Għednielu li aħna nifhmu li dan huwa sptar fl-interess nazzjonali, u huwa proġett nazzjonali li l-firxa taż-żmien li se jieħu biex jinbena bilfors tinfirex fuq iktar minn amministrazzjoni waħda u jista' jkun amministrazzjonijiet differenti.

Għalhekk meta konna għadna fil-bidu u konna se nibdew id-disinji tiegħu, aħna stedinna lill-oppożizzjoni biex dan il-proġett nagħmluh flimkien.

Għednielha: Ejja niltaqgħu flimkien.

Sptar wieħed se nibnu.

L-aħħar wieħed inbena 70 sena ilu, u biex jinbena ieħor għandu mnejn ikunu għaddew 50 sena jew 100 sena oħra.

Jekk se nibnu dan l-isptar, ejjew nagħmluh flimkien.

U bħal dejjem ir-risposta ta' l-oppożizzjoni kienet skiet.

Qalulna: M'aħniex interessati, jekk tridu tagħmlu xi ħaġa agħmluha waħedkom, aħna ma rridux nidħlu fiha din.

Għalhekk nistaqsi lill-poplu Malti jekk hemmx responsabbilta` f'din il-pożizzjoni.

Sur President, hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq xi ħaġa ta' politika partiġjana, imma fuq l-iktar ħaġa għażiża li għandu l-bniedem, is-saħħa.

Sur poplu Malti u Għawdxi, jidhirlek li l-oppożizzjoni Laburista u l-gvern kellhom jiġu flimkien biex jiddisinjawh flimkien, jibnuh flimkien, jieħdu l- mertu tiegħu t-tnejn li huma jew le?

U jien m'għandix dubju li l- oppożizzjoni għandha nies li setgħu taw kontribut.

Imma bħal ħafna affarijiet oħra fejn jidħol l-interess nazzjonali u l-ġid komuni, ir-regħba għall-poter u l-politika partiġjana ġegħlithom jiddeċiedu li joqogħdu gallerija għaliex l-aħjar ħaġa hija shooting from the hip.

Fixkel kemm tiflaħ, attakka kemm tiflaħ, insinwa kemm tiflaħ, itfa' smokescreens kemm tiflaħ u ħawwad l-issues ħalli l-affarijiet itulu.

Dawn mingħalihom li jekk is-suċċess ta' l-isptar ikun suċċess dan kien se jkun suċċess tal- gvern biss.

Naturalment il-gvern igawdi minn dak is-suċċess imma dak ma jkunx suċċess tiegħu.

Għandha jew m'għandhiex responsabbilta` l-oppożizzjoni għall-ewwel stadju tiegħu?

Wara li għamlet kampanja sħiħa li se twaqqgħu, li dan huwa kapriċċ ta' Dr. Fenech Adami, għandha jew m'għandhiex responsabbilta` l- oppożizzjoni għal dak it-tfixkil kbir u tinwir li ntromettiet f'dan il- proċess kollu kemm hu?

U għandha responsabbilta` jew m'għandhiex li, proprju meta l-Prim Ministru Lawrence Gonzi issa qiegħed iġib lil kulħadd madwar il-mejda ħalli jerġa' jagħmel arranġament differenti skond l-aħjar ċirkostanzi li jiddetta pajjiżna llum mill-angolu ta' finanzi, mill-angolu tas-sistema tas-saħħa, mill-angolu li dan huwa proġett li jrid jibda jiffunzjona għax jagħmel ġid anke lill-ekonomija jekk jibda jiffunzjona, waqt li kien għaddej dan il-proċess delikat, l-oppożizzjoni għamlet il- kampanja distruttiva li għamlet, li kkomplikat l-atteġġjamenti tal- kuntratturi u pprovat iddaħħal kwestjonijiet ta' esperti in materja - li wħud minnhom lanqas biss ġew nominati mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi - għas-sempliċi fatt li huma relatati miegħu, Sur President?

Jagħmel sens li aħna nattakkaw b'dak il-mod amorali nies li qed jagħtu servizz mill-esperjenza tagħhom u mill-expertise tagħhom bl-aħjar professjonalita`, rikonoxxuti anke minnhom espliċitament li huma nies kapaċissimi f'dak is-settur, imma għax huma relatati mal-prim ministru, din fiha xi ħaġa ħażina?

Bħallikieku mhux kulħadd relatat hawn, bħallikieku m'għadniex li konna f'din il-Kamra, b'aħwa fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra u kuġini fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra!

(Interruzzjonijiet) Eżattament, għax m'għandux x'jaqsam, Sur kap ta' l-oppożizzjoni!

Imma inti dak li m'għandux x'jaqsam, m'għandux x'jaqsam hawnhekk, imma mbagħad ninsew il-linja ta' x'għandu x'jaqsam u ta' x'm'għandux x'jaqsam.

Jiġifieri l-kwestjoni ta' etika ...

(Interruzzjoniijet) Mela l-etika fil- ħajja pubblika!

M'hu veru xejn.

Din hija l-falsita` ta' l-oppożizzjoni!

Inti qed tagħmel disservice lill-konċett ta' l-etika pubblika meta tattakka lin-nies li ġenwinament jaqdu dmirhom evidentement mingħajr l-ebda kapriċċi partikolari.

Int qed tagħmel disservice lill-konċett ta' kif tagħti s- servizz pubbliku u ta' kif tagħmel l-etika.

Sur President, irridu nitkellmu fuq responsabbiltajiet pero` dan il- parlament irid jgħid ukoll li l-oppożizzjoni għandha responsabbilta` u piż xi ġġorr f'dan il-proġett nazzjonali li kienet mistiedna biex tieħu sehem fih ħalli fejn tara li l-affarijiet m'humiex kif suppost u jistgħu jitjiebu tkun tista' tikkontribwixxi, u xorta għandha r-responsabbilta' allavolja baqgħet barra minnu.

Wieħed irid jara ftit ukoll il-fatt li llum is-sitwazzjoni li għandna, fl- opinjoni tiegħi, tawgura tajjjeb ħafna għall-poplu tagħna f'dan is-settur.

L-oppożizzjoni qed tgħidilna li qed jintnefqu ħafna flus fl-isptar il-ġdid a skapitu ta' l-isptar l-ieħor.

Jien m'iniex se nsemmi l-investiment li sar fl-isptar Boffa għax hawn il-Ministru Louis Deguara li jista' jitkellem x'sar fl-isptar Boffa u x'qed isir ġo St Luke's. Intom titkellmu fuq St Vincent de Paule u fuq l-air-conditioning!

Sur President, jeħtieġ li anke l-oppożizzjoni tħares sew 'il quddiem imma tħares 'il quddiem mil-lenti ta' l-interess nazzjonali billi nifhmu li, kif kien qal il-Prim Ministru Lawrence Gonzi fl-istqarrija tiegħu fil- parlament, dan hu proġett għall-poplu kollu u proġett nazzjonali.

Il- viżjoni tagħna hija li minn dan l-isptar il-ġdid nagħmlu ċentru ta' kura medika li jkun fost l-aqwa ċentri li hawn f'dan ir-reġjun.

Dan l-isptar irid igawdi minnu l-ewwel u qabel kollox il-poplu tagħna.

Huwa ċ-ċentru li fih irridu nagħtu l-kura medika ta' l-aqwa kwalita` biex meta niġu bżonnha fil-mard tagħna nsibu l-aħjar għax dan il-pajjiż għandu l-fortuna li għandu fost l-aqwa tobba, fost l-aqwa nurses, fost l-aqwa paramediċi u fost l-aqwa nies li kapaċi jmexxu dan is-settur.

Aħna nemmnu wkoll li jekk dan il-proġett jitwettaq b'mod tajjeb u jiġi kkonsolidat - u mhux se jiġi kkonsolidat sempliċement għax niftħuh fl-1 ta' Lulju tas-sena 2007 għax dawn it-tipi ta' proġetti f'dan il-qasam m'huwiex biss il-bini u l-apparat u dawn l-affarijiet li jagħmluh, imma kif kien qed jindika l-Onor.

Mario Galea, il-qalb ta' dan l-isptar trid tkun ir-riżorsa umana u l-mod kif taħdem, kif tkun managed u kif qed immexxu dawn l- affarijiet - flimkien ma' l-iskola medika kif nafuha llum, kif ukoll ma' l- istitut tal-kura tas-saħħa li jieħu ħsieb it-training tan-nurses u tal- paramediċi, jien ċert li dan jista' jkun ċentru reġjonali li - jekk ma nitilfux il-viżjoni tagħna u ma nitfixklux ġo saqajna u nħaddmuha tajjeb - anke jkollu n-niċċa tiegħu fl-ekonomija ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Mr Speaker, illum il-poplu Malti għandu katina mdawra ma' għonqu u fit-tarf ta' din il-katina hemm il-mażżra tad-dejn li kulma tmur qiegħda dejjem titqal.

Din il-katina qed tkompli tissikka ma' għonq il-poplu Malti u qed tifga lill-ekonomija kif ukoll lill-poplu in ġenerali.

Dan m'aħniex qed ngħiduh aħna, imma qed jgħidu kulħadd bħalissa.

Min jitkellem man-nies barra jaf li kulħadd hekk qiegħed jgħid.

L-Onor.

Mario Galea qal li hawn ħafna ismijiet li l-oppożizzjoni setgħet tat lil dan l-isptar.

Jien insemmilu isem ieħor u ngħidlu li minflok Mater Dei missna semmejnieh "Mater dejn" għax din hija ħolqa oħra fil-katina dejjem titwal ta' proġetti li marru ħażin.

Uħud minnhom semmihom l-Onor.

Louis Galea, fosthom l-airport li tant ftaħar bih u l-power station.

L- airport kien ippjanat li jiswa Lm12 miljun, pero' finalment sewa Lm22 miljun.

L-istess il-power station, kien ippjanat li tiġi tiswa Lm80 miljun pero' spiċċajna biex ħallasna xi Lm120 miljun għaliha.

Nistgħu nsemmu ħafna proġetti oħrajn ta' tberbiq jew li marru ħażin minkejja li kulħadd fetaħ għajnejn dan il-gvern.

Fost dawn insibu x-xiri ta' Dar Malta, l-Azzurra Air, l-RJ70s u l-iskema ta' l-awżiljari fejn ippumpjajna miljuni ta' liri.

Insemmi wkoll dak li ġara issa fi Brindisi u l-bejgħ tal-Mid-Med Bank!

Lm10 miljuni 'l hawn u Lm10 miljuni 'l hemm, il- Mid-Med bigħejnieh u kemm ilhom li xtrawh dawn diġa` fdewh.

Pero' aħna qed nitilfu Lm20 mijlun dħul għall-gvern minnu.

Dan huwa r-record ta' dan il- gvern.

Nistgħu nsemmu kwantitajiet kbar ta' okkażjonijiet oħra bħal dawn fejn sar tberbiq.

M'iniex se noqgħod insemmi karozzi u telephones u dik u l-oħra, imma affarijiet li swew u tellfu miljuni kbar ta' liri lill-poplu Malti!

U issa għax aħna qegħdin nipprovaw niġbdu l-attenzjoni għal din il- balbuljata kollha kulħadd qed jgħajjar lilna.

L-Onor.

Mario Galea u l-Onor.

Louis Galea qalu li fil-bidu tas-snin disgħin kellhom viżjoni.

U jien ngħid: X'viżjoni hi din?

Li inti tiftaħ sptar?

Huma bdew igħidulu sptar speċjalizzat, sptar li kien se jkun, ngħid jien, nofs leħja għaliex dan l-isptar waħdu ma setax jiffunzjona.

Kien se jkollok ħafna skariġġ ta' ħaddiema u ta' pazjenti mill-isptar li kienu se jsejħulu San Raffaele u l-isptar ta' San Luqa.

Kulħadd kien jgħidilna li l- isptar San Luqa ma tistax tirranġah, pero' bis-sistema li kienu se jagħmlu huma l-isptar San Luqa kien se jibqa' miftuħ.

Kien se jkun hemm ċerti oqsma fih li waħdu dan l-isptar ma jistax jaħdem.

Dan mhux qed ngħiduh aħna imma qed jgħiduh il-unions tat-tobba, qaluh il-unions tal-paramediċi u qalu kulħadd ħlief il-gvern Nazzjonalista.

Aħna bħala partit Laburista għedna wkoll li ma naqblux ma' l-idea li jkollok sptar nofs leħja.

Meta fl-1996 il-gvern Laburista rebaħ l-elezzjoni iċ-choices kienu - dawn diġa' rrifera għalihom il-kap ta' l-oppożizzjoni - li jew tagħlaq dan l- isptar, li ma kenitx tagħmel sens, jew inkella nibnu sptar ġenerali ġdid komplut u mbagħad l-isptar San Luqa ma kienx ikun hemm bżonnu, bħalma kien hemm bżonnu bis-sistema li kien se jagħmel il-gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien.

Fil-fatt kien se jintuża bħala residenza għall-persuni ħandikappati u biex iservi ta' estensjoni għal St Vincent de Paule.

Pero` kien hemm għażla oħra għax stajna ħallejna l-farsa għaddejja kif kienet.

U d-deċiżjoni li ħa l-gvern Laburista kienet li jibni sptar ikbar.

In-naħa tal-gvern qed jiftaħru kontinwament li se jagħtu lill-poplu sptar modern u sptar sabiħ, imma l-viżjoni li l-poplu jingħata sptar sabiħ u sptar modern kienet proprju tal-gvern Laburista għax li kien għalihom kienu jagħmlu nofs sptar biex imbagħad il-poplu ma kien igawdi kważi xejn.

B'dan il-mod aktar kienu se joħolqu konfużjoni.

Dan il-kliem kien qed igħidu kulħadd, pero' tan-naħa l-oħra għalqu għajnejhom u baqgħu għaddejjin bl-affarijiet tagħhom.

Imbagħad jiġu jgħajjruna li għax ma pparteċipajniex f'dik it- taħwida konna qed nonqsu lejn il-poplu Malti!

Anzi l-poplu Malti jmissu jirringrazzjana li ħadna l-istand li ħadna.

Fis-sena 1998 ġara dak li ġara, u kulħadd jaf li tela' il-partit Nazzjonalista fil-gvern.

Dan malli tela' reġa' dawwar kollox u reġa' kompla bl-isptar kif kellu jiġi, jiġifieri sptar ġenerali akut.

Id- differenza kienet li l-gvern ħalla kollox f'idejn il-kumpannija li kienet qed tibni l-isptar, jiġifieri f'idejn Skanska.

Imbierek Alla dawn jiddisinjaw, jibnu u fl-istess ħin jitolbu l-open cheque bl-FMS kemm taqbad u tħallas.

Il-gvern jitkellem ħafna li għandu t-trasparenza iżda sadanittant il-poplu Malti mhu jisma xejn u ħadd ma jaf x'inhu jiġri.

L- ewwel darba li smajna li hemm daqsxejn ta' problema kienet qabel l- elezzjoni li għaddiet, meta l-prim ministru ta' dak iż-żmien, Dr. Fenech Adami kien qal li tkexkex meta sema' kif flus il-poplu kienu qed joħorġu ħalli jitkompla u jitlesta dan l-isptar.

Pero' mid-dehra bit-tkexkixa konna u bit-tkexkixa bqajna.

Dan għaliex jekk sar xi ħaġa żgur li fid-deher ma kenitx qed tidher.

Dik hija t-trasparenza kollha għaliex filli konna qed nimxu bis-sistema ta' "money no problem" u meta jitla' l-gvern Nazzjonalista kulħadd kellu jserraħ rasu għax kollox kien miexi sew u filli bdew ifaqqgħu l-bombi, speċjalment wara n-nomina tal- Prim Ministru Lawrence Gonzi.

Safejn naf jien, mill-1998 'il hawn l-Onor.

Gonzi kien ukoll il-viċi prim ministru u allura kien jifforma parti wkoll mill-gvern.

U sadanittant beda jberraq fuq kollox!

Illum il-ġurntata ma' fadal xejn sostenibbli u aktar ma jħaddi ż-żmien il-problemi aktar qegħdin jimmultiplikaw ruħhom.

Jekk wieħed iħares lejn l-affarijiet li qed jiġru llum jibda jiddubita kemm dan il-pajjiż fir-realta miexi 'l quddiem!

Naħseb li aktar mexjin lura!

Sur President, jekk wieħed iħares lejn dak li ġara fis-sena 2000 isib li l- gvern reġa' rreveda kollox ma' Skanska u qal li l-isptar il-ġdid kien se jiġi jiswa madwar Lm83 miljun, u filli l-isptar kellu jinfetaħ fl-2003 u filli kellu jinfetaħ fl-2005.

U issa qed nisimgħu li l-ispiża ħarbet minn taħt idejn il-gvern u qed ikollu jħallas ħafna aktar flus milli suppost kellu jħallas.

Allura dan min kien qiegħed jagħmel il-kalkoli?

Din mhux ħaġa ovvja, li l-affarijiet ħarbu minn taħt idejn il-gvern!

Iżda kollox baqa' għaddej kif inhu.

L-Onor.

Mario Galea għadu kemm qalilna "doing more with less".

Pero' jien nistaqsi: Kif il-gvern issa qed jgħid li se jiffranka lill-poplu Malti Lm25 miljun mill-ispiża totali ta' dan l-isptar?

Huwa veru li l-prim ministru tal-lum sejjaħ lill-Prim Ministru ta' qablu bħala Harry Potter, pero' jien naħseb li anke l-Onor.

Gonzi tajjeb daqsu, jekk mhux aħjar minnu!

Dan għaliex ma nistax nifhem kif qed jiftaħru u jgħidu li se jaqbdu l-medical school b'bini ta' ħames sulari, l-institute of health care b'bini ta' ħames sulari oħra, il-wards tal-psikjatrija, tar-renal unit, id- dental unit u l-areas kollha li jitrattaw il-cancers – fejn illum hemm l- isptar Boffa - u se jdeffsuhom kollha ġo l-isptar eżistenti kif inhuwa mibni llum.

Dan x'inhu jekk mhux magic?

Sur President, jekk dan m'huwiex magic allura bilfors li l-gvern Nazzjonalista ma kienx jaf eżattament x'inhu jiġri.

Dan għaliex kif jista' ikun li inti ddaħħal wards sħaħ, dipartimenti sħaħ, skola medika li fiha madwar 100 sala u l-institute of health care li għandu bini ta' ħames jew sitt sulari u ndaħħlu kollox f'dan il-bini ġdid!

Allura mhux ħaġa ovvja li kien hemm ħela, taħwid u tgerfix li ħadd ma seta' jsib tarfu.

Issa bdew ikantaw il-vittorja għax qalulna li se jiffrankaw Lm25 miljun.

Huwa veru li ffrankaw Lm25 miljun pero' dawn kif iffrankawhom?

Dawn se jiġu ffrankati għax mhux se jinbena ċertu bini.

Allura hawnhekk nixtieq nistaqsi: X'kien se jsir f'dak il-bini li kellu jinbena?

Dawn kienu moħlijin u kienu hemm għalxejn?

Jista' xi ħadd li se jitkellem wara d- diskors tiegħi jispjegali daqsxejn fejn se jiġu mdeffsa dawn l-affarjiet.

Jien ma naħsibx li qed nibnu bini li tant għandu spazju li kien se jkollu swali sħaħ li kienu se jibqgħu vojta!

Kif inti minn bini li kien eżistenti diġa` u li miegħu kien ippjanat li jiżdiedu blocks sħaħ oħra, bħall-medical u n-nursing school - jekk tpoġġihom ħdejn xulxin dawn fihom kważi daqs nofs l-isptar San Luqa kollu – tiġi tgħid li se tnaqqas fil-bini!

Kif tista' tagħmel dan?

Issa qed jgħidu li se jaqbdu u jdeffsu kollox ġol-bini eżistenti li hemm.

Mhux bilfors tgħid li kien hemm it-taħwid.

It-taħwid ilu ġej u jekk wieħed iħares lejn l-ispiża jsib li l-gvern jippjana mod u Skanska titlob mod ieħor.

Fis-sistema tad-dawl u l-ilma, fis-sistema tat- toroq, fis-sistema tal-madum, fis-sistema tas-soqfa ssib it-taħwid.

Jibnu u jerġgħu jwaqqgħu minħabba li l-bini ma kienx up to standard, imbagħad jgħidulna li minn 400 bieb saru 900, bl-iskuża tkun li dawn ma kenux up to standard mal-health and safety ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, dan kollu huwa taħwid enormi u ġenn kbir.

Sadanittant il- flus baqgħu ħerġin u min qed iħallas għalihom dawn?

U mela ma rridux sptar modern!

Dażgur li rridu sptar modern.

Anke l-poplu jixtieq li jkollu sptar modern.

Pero` xorta waħda ma nistax nifhem kif sptar ta' 1,000 sodda li għandna bħalissa plus l-isptar Boffa u s-psychiatric unit se ndeffsuhom fi sptar ta' 800 sodda!

Aħna forsi kellna idea ta' 1000 sodda, pero' intom inżiltu għal 800 sodda.

Imbagħad smajna wkoll lill-Ministru Louis Galea li qalilna li dan se jkun a centre of excellence fil-Mediterran u se jibdew ġejjin nies barranin ġo l-isptar u jibdew iħallsu għas-servizzi li jieħdu.

Pero' x'se jiġri jekk jiġu l-barranin hawnhekk?

Ovvja, minflok 800 sodda għall-Maltin se nispiċċaw b'600 sodda!

Fl-opinjoni tagħna din hija balbuljata sħiħa u mxejna out of control.

Il- gvern qiegħed jgħid li għandu gvern u kabinett serju u li se jagħmlu politika with a smile.

Pero' ma naħsibx li politika with a smile tfisser li noqogħdu nidħku bin-nies.

Dan tista' tagħmlu ma' xi wħud u tista' tagħmlu dejjem ma' xi wħud, pero' ma tistax tagħmlu l-ħin kollu u ma' kulħadd.

Din il-froġa ilha tinħema u tista' tgħid li nħmiet kollha kemm hi taħt gvern Nazzjonalista.

Meta konna fil-gvern aħna pprovajna nirrimedjaw nofs il- froġa li kienet saret, pero' meta reġgħu telgħu huma l-froġa kompliet tikber u tikber sakemm wasalna safejn wasalna llum.

Imma l-gvern qiegħed ikanta l-vittorja!

Sur President, din mhi xejn ħlief inkompetenza u ineffiċjenza ta' nies li kienu fil-poter u għadhom fil-poter illum.

Li rridu aħna huwa l-ġid, mhux għalina iżda għall-poplu Malti, u għalhekk qed nitolbu sfiduċja fil-mod ta' kif mexxa l-affarijiet dan il-gvern.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, qegħdin niddibattu mozzjoni li qed tallega fuq tliet premessi mingħajr bażi.

Waħda minnhom qed tgħid li qed tibbaża dan kollu għaliex issemmiet ċifra wara l-oħra u l-ebda ċifra ma taqbel ma' dik ta' qabilha.

It-tieni għaliex issemmew dati differenti ta' meta kellu jiftaħ l-isptar u t-tielet il-mozzjoni trid tagħti x'tifhem - għadu kemm irrepetiha l-Onor.

Vassallo - li Skanska għamlu xalata minn fuq il-poplu Malti għaliex il-gvern kien jgħid mod u Skanska tagħmel mod ieħor.

Naħseb li dan il-messaġġ qiegħed jasal ukoll.

Jien nieħu gost nara r- ritratt tiegħi daqs nofs faċċata f'waħda mill-gazzetti.

Almenu jekk ma nistgħux nagħmlu kampanja elettorali qed iservi għal xi ħaġa dak ir-reklam!

Pero' naħseb li jkun tajjeb li ngħidu x'kienet verament l-istorja ta' dan l-imbierek sptar.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Louis Galea li kien il-mutur meta nbeda dan l- isptar, kien qiegħed jitkellem fuq sptar ta' 480 sodda, mhux sptar ġenerali iżda wieħed speċjalizzat, partikolarment f'dak il-mard li huwa komuni għall- poplu Malti, u dan kien se jiġi jiswa Lm51 miljun.

Bejn l-1997 u l-1998 il- gvern Laburista kien ħa d-deċiżjoni li jibni sptar ġenerali ta' 1000 sodda, – m'iniex qed nikkritika d-deċiżjoni tiegħu - sptar li minn kalkoli u minn dokumenti li poġġejna fuq il-mejda tal-Kamra kien maħsub li kellu jiġi jiswa u jaqbeż il-Lm100 miljun.

Ovvjament meta kienu qed jitkellmu fuq Lm100 miljun ma kenux qed idaħħlu affarijiet oħrajn bħall-medical equipment, IT equipment, eċċ., imma kienu qed jgħidu li l-bini biss kien se jqum Lm100 miljun.

Allura meta jien għedt li l-kuntratt li għamilna ma' Skanska ta' Lm83 miljun kien Lm17 miljun inqas minn dak li kien qed jinnegozja l-gvern tal-Labour ma kontx qiegħed nigdeb jew nivvinta kif qegħdin jipprovaw ibellgħuha lill-poplu Malti tan-naħa l-oħra.

Fis-sena 2000 sar il-kuntratt ta' Lm83 miljun għal sptar akut li jesa' bejn 650 u 850 sodda għall-ewwel fażi biss.

Hawnhekk konna qed neskludu kważi Lm20 miljun li kienu nbnew qabel is-sena 2000.

L-Onor.

Sant qal li kienu Lm40 miljun, imma kienu Lm20 miljun.

Jiġifieri dak il-kuntratt kien għall- ewwel fażi mingħajr medical equipment, mingħajr IT equipment u mingħajr furniture.

Jien bqajt insostni li dak il-kuntratt kien jorbot lil Skanska li tibni l-isptar għal Lm83 miljun ħlief għall-varjazzjonijiet li kellhom jiġu approvati min-naħa tal-bord tal-FMS.

Ovvjament meta kont qed nitkellem fuq it-Lm83 miljun kont għedt li kont qed neskludi ċerti fees li kellha titħallas Skanska li kienu jġibu l-kuntratt totali għal madwar Lm90 miljun.

Fis-sena 2003 jien ġejt ikkwotat li għedt li l-isptar se jiġi jiswa madwar Lm200 miljun.

Allura kif saret din il-qabża kollha ta' Lm200 miljun f'daqqa waħda?

Kien hemm min qal ukoll li pprovajna niftħu l-isptar għall- bidu tas-sena 2003 mingħajr ma semma ovvjament li dak li kellna ppjanat li niftħu fis-sena 2003 kien l-outpatients department.

Niftakar lill-kap ta' l-oppożizzjoni jgħajjarna li tkun ġennata jekk niftħu l-outpatients department u li konna se niftħuh minħabba l-elezzjoni.

U aħna ta' tfal sewwa għedna: Ejja ma neħdux vantaġġ, ejja niftħu l-isptar kollu!

Ma kellniex għalfejn niftħu l-outpatients department biex nirbħulhom l- elezzjoni tas-sena 2003.

Irbaħna l-elezzjoni mingħajr ma ftaħna l- outpatients department, aħseb u ara meta se niftħu l-isptar fis-sena 2007!

Jien kont għedt li se nonfqu madwar Lm200 miljun u hemmhekk ma kont qiegħed nimmiżlijdja lil ħadd għaliex kont qed nikkwantifika li l-Lm200 miljun kienu għall-ewwel fażi kompleta, inklużi l-IT equipment, il-medical equipment, il-furniture, logistics u ħafna affarijiet oħra.

Allura dik iċ- ċifra kienet ukoll korretta meta ntqalet.

Fis-sena 2004 iċ-ċifri splodew mingħajr kontroll.

F'waħda mill- mistoqsijiet parlamentari ta' l-Onor.

Bartolo li rrispondejt fi Frar ta' din is-sena jien kont ġejt ikkwotat li tajt breakdown li dan l-isptar kien ipproġettat li se jiswa Lm177 miljun għall-ewwel fażi kompluta, bl-IT equipment, bil-medical equipment u bl-affarijiet kollha li semmejt plus l- Lm20 miljun li kienu intnefqu qabel l-1998.

Il-partit Laburista dak il-ħin kien qiegħed jispara ċ-ċifri minn Lm200 miljun u tlajna għal Lm250 miljun.

Il-prim ministru preżenti wara ħafna xogħol ikkonkluda arranġament ma' Skanska li dan l-isptar se jinbena għal Lm139 miljun meta Skanska kienet qed titlob Lm161 miljun.

Wieħed irid jifhem għaliex kien breakthrough dak li rnexxielu jġib il-prim ministru tagħna.

L-ewwelnett il-Lm139 miljun ifissru li se jkollna sptar li jibda jaħdem fis-sena 2007.

Iżjed importanti minn hekk huwa l-fatt li se neliminaw parti sostanzjali mit- tieni fażi u mit-tielet fażi ta' dan l-isptar.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li f'dak il-kuntratt se jkun hemm ukoll il-possibilita` li nilliberaw għall-ewwel darba kompletament l-isptar San Luqa, li nilliberaw kompletament l-isptar Boffa u possibilita` qawwija hija li nagħlqu l-isptar Zammit Clapp u nużawh għal xi ħaġa oħra.

Waqt li kien qiegħed jirrispondi lill-prim ministru l-Onor.

Sant qal li hemm ħlas ta' Lm151 miljun.

Huwa bbaża din is-somma fuq il-fatt li fl- estimi finanzjarji huwa maħsub li din is-sena jintnefqu Lm43 miljun.

Fil- fatt mhux se jintnefqu daqshekk u allura ma tistax tagħmel kalkoli ta' Lm151 miljun meta nafu li dik is-somma li qed tibbaża fuqha m'hijiex sejra tintnefaq.

Meta aħna wasalna biex nikkonkludu ma' Skanska għall-kuntratt ta' Lm139 miljun, dan kien juri biċ-ċar li wasalna għal lump sum ta' Lm83 miljun li kellna plus iż-żidiet li għadni kif semmejt u bl-overspecification li hemm, u allura ħadd ma' jista' jgħid li varjajna.

Inutli li jiġu l-oppożizzjoni jakkużawna li aħna sparpaljajna flus il-poplu.

Aħna ma sparpaljajniex flus il-poplu għax sakemm intlaħaq l-arranġament għal Lm139 miljun - u din ħadd ma jsemmiha - is-somma ta' Lm83 miljun li kellna nħallsu lil Skanska kienet għadha ma nqabditx.

Barra minn hekk ċerti ħlasijiet oħra - li l-oppożizzjoni qisha qed tagħti l- idea li aħna konna nħallsu u niġu naqgħu u nqumu - kienu qed jitħallsu kompletament taħt il-patt li kienu qed jitħallsu mingħajr ebda preduġizzju.

L-Onor.

Sant semma wkoll is-CT scan.

Minkejja li kellna kuntratt ma' l- INSO biex inġibu CT scan ġdid, l-INSO qalulna li llum tant imxiet it- teknoloġija li dak li konna ordnajna sentejn ilu lanqas għadu jintuża.

Qalulna li minflok 4-slice CT scan, kif kellna ordnat, jaqblilna li nordnaw wieħed 16 upgradable għal 36.

Kif jirraġuna l-Onor.

Sant aħna missna nibqgħu ninsistu fuq a 4-slice CT scan biex ma naqbżux iċ-ċifra.

Imma aħna, Sur President, għax irridu verament li jkollna sptar ta' eċċellenza, għax irridu li verament il-poplu Malti jgawdi l-aħjar li jista' joffri s-servizz, sejrin għall-aktar waħda moderna.

Pero` hemm prezz ukoll, hemm Lm0.25 miljun differenza.

Issa tan-naħa l-oħra xi jridu?

Iridu li ma ngħollux Lm0.25 miljun u nispiċċaw b'biċċa apparat li llum qed jgħidulna li m'għadux tajjeb jew jekk verament iridu li l-poplu Malti jinqeda bl-aħjar, immorru għal dak li jiswa Lm0.25 miljun iktar minn dak li konna ordnajna meta oriġinarjament ħareġ it-tender?

Jew dawn jippretendu li xi ħadd se jagħtik xi ħaġa li tiswa Lm0.25 miljun aktar minn dak li kont ftehemt miegħu u ma jżommlokx Lm0.25 miljun iżjed?

Dan qed jippretendu?

Din hija l-verita`?

Jien naħseb li l-aktar importanti huwa li naraw biex se nispiċċaw fl-1 ta' Lulju tas-sena 2007.

Se nispiċċaw bi sptar li jiswa Lm83 miljun u li l- poplu Malti se jħallas Lm200 miljun għalih, jew se nispiċċaw bi sptar li se nħallsu viċin il-Lm200 miljun għalih, pero` l-valur ta' dawk il-Lm200 miljun huma vera hemmhekk?

Dawn xi jridu li jkollu l-poplu Malti?

Dak li ppjanajna li nibnu u nagħtu lill-poplu Malti fis-sena 2000 m'huwiex dak li se jibbenefika minnu l-poplu Malti fl-1 ta' Lulju 2007.

Hemm value for money f'dan il-proġett?

Jien xtaqt nuża r-riga li jużaw tan- naħa l-oħra biex naraw jekk hemmx value for money.

Ovvjament dawn ma ndunawx li r-riga li jużaw huma hija riga mgħawġa, riga li fuqha kellha l- kejl ħażin.

Bħas-soltu, il-kollega tiegħi jsib ċifra li għalih tagħmel sens u taqbel għall-finijiet li jrid jużaha u dik jagħmilha l-vanġelu mqaddes u jikkompara kollox magħha.

Il-kollegi tan-naħa ta' l-oppożizzjoni jħobbu jsemmu n-Norwich hospital u jgħidulna li jmissna nistħu għax dan huwa sptar ta' 1,000 sodda li nbena b'ħafna inqas flus.

Imma qatt xi ħadd minnhom interessa ruħu jara jekk dan l-imbierek sptar huwiex veru komparabbli ma' l-isptar li se nibnu aħna?

(Interruzzjonijieet) Nista' ngħaddilek tabella biex tkun informat u ma tibqax tgħid l-istess affarijiet li għedt sal-lum.

Jien ngħid li għedthom għax ma ċċekkjajtx u mhux biex tipprova tidħak bil-pubbliku Malti.

L-ewwelnett dan l-isptar li jħobbu jsemmu, il-gvern Ingliż ma ħariġx sold għalih.

Dan kien l-ewwel sptar li nbena fuq PFI u l-NHS għandha agreement li jorbotha għal 65 sena b'opt-out conditions kull 30 sena u din tħallas rata fix-xahar talli tużah.

Aħna mhux hekk.

Aħna nfaqna u ħriġna flus il- poplu biex nibnuh.

Dan l-isptar li jħobbu jsemmu huwa sptar nazzjonali bħalma se jkun l-isptar Mater Dei jew sptar reġjonali, u allura ma fihx is- servizzi kollha li se jkun fih l-isptar Mater Dei.

U jekk ma fihx is- servizzi kollha li fih il-Mater Dei wieħed jippretendi li se jqum ħafna inqas.

Dawn staqsew jekk il-Lm142 miljun li sewa dan l-isptar kienx għall-bini ta' sptar ta' 980 sodda kif qegħdin igħidu jew jekk il-Lm142 miljun intnefqux biss biex sptar li kien jakkomoda 400 sodda jiġi estiż li jesa 1,000 sodda?

Dawn staqsewhom dawn l-affarijiet?

Staqsew jekk l-art ta' dak l-isptar inxtratx bħalma xtraha l-gvern Malti jew inkella ngħatat b'xejn lill- consortium min-national health service Ingliża li kienet xtrat l-art fl- 1988?

Qegħdin inqabblu l-istess ħaġa?

L-isptar li jħobbu jiftaħru bih fih 94,000 metru kwadru filwaqt li l-isptar Mater Dei se jkun fih 230,000 metru kwadru, iktar mid-doppju ta' l-isptar li qegħdin jitkellmu fuqu.

Tant hu hekk, li waqt li aħna għandna spazju biżżejjed biex inkunu nistgħu nespandu, l-isptar li jħobbu jsemmu huma, skond dokument maħruġ mill-isptar stess, huwa diġa` żgħir wisq biex ikompli jaqdi l-funzjonijiet tal-poplu.

Jafu dawn li ħafna mill-uffiċini ta' dan l-isptar qegħdin fil-Portakabins għax m'hemmx spazju għalihom?

Jafu li ħafna mill-uffiċini qegħdin taħt l- art għax ma ħasbux għalihom?

Jafu li ftit li xejn daħal medical equipment ġdid ġewwa dan l-isptar għax inġab kollu minn sptarijiet oħrajn, mentri l- parti l-kbira tal-medical equipment tagħna huwa ġdid u maħsub li jiswa madwar Lm27 miljun jew Lm25 miljun?

Jafu li dan l-isptar m'huwiex air- conditioned u li l-Mater Dei huwa air-conditioned kollu u allura l-ispiża għaċ-chillers hija waħda sostanzjali?

Jafu li għax dan mhux sptar nazzjonali lanqas hyperbaric units m'għandu u aħna se jkollna tlieta; waħda li għandna llum ġewwa l-isptar San Luqa u tnejn ġodda li waħedhom jiswew Lm1.5 miljun?

Jafu li dan l-isptar lanqas għandu underground car park wieħed?

Jafu li l-isptar tagħna se jkollu 1,600 parking space taħt l-art?

Jaħsbu li sibna xi ħofra?

Jaħsbu li ħaffirnihiex u ma bnejnihiex?

Jaħsbu li qamitilniex flus?

Jafu dawn li l-isptar li qegħdin jiftaħru bih, kull sala tiegħu fiha 36 sodda mentri tagħna fihom 24?

Jafu li ġewwa s-swali ta' dan l-isptar hemm erba' kmamar ta' l-acute intensive care li fihom sitt sodod kull waħda u aħna għandna kamra li qiegħda quddiem in-nursing quarters?

Jafu li l- isptar li jħobbu jiftaħru bih u jkejlu bih fih 20 lift meta tagħna fih 52 lift?

Jafu li l-finishing tal-PFI huwa verament sptar bażiku mentri tagħna huwa mmirat biex ikun verament sptar li huwa high class?

L-iżjed ħaġa importanti hija din.

Jafu dawn li skond dokument li ħarġu huma stess, ikkritikaw lilhom infushom għax qalu li għamlu żball li land users ma ġew ikkonsultati qatt?

Dawn l-affarijiet ma jafuhomx għax kieku ma kenux jaqgħu għaċ-ċajt u jsemmu dawn l-affarijiet kollha li huma elenkati fuq dokument li ħareġ dan l-isptar stess.

Naħseb li dan id-dibattitu wera xi ħaġa waħda.

L-Onor.

Alfred Sant reġa' kkonferma li r-raġuni li kompla jibni dan l-isptar kienet li kien hemm Lm40 miljun minfuqin.

Din għadu kemm qalha llum stess.

L-unika ħaġa li mmotivat lill-Onor.

Alfred Sant jew kienet strumentali biex jiddeċiedi li jkompli jibni l-isptar kienet mhux għax il-poplu Malti għandu bżonnu, imma għax kienu ntnefqu Lm40 miljun u għaliex kien se jkun hemm nies li se jbatu l-qgħad.

Qal ukoll li kellna nħallsu penali kbar lil Skanska.

Jien ma nistax nifhem meta nisma' lill-Onor.

Adrian Vassallo jgħid li dan l- isptar huwa mażżra m'għonq il-poplu, meta nisma' lill-Onor.

Charles Mangion jgħid li f'dan il-pajjiż għandna ekonomija ħażina ħafna, u allura ma jistax jifhem kif il-gvern jibqa' jonfoq flus f'kapriċċi bħal Dar Malta fi Brussell u bħall-isptar Mater Dei.

Dawn il-kelliema huma kollha kontra dan il-proġett - m'għandhomx kuraġġ jgħidu li huma kontra dan il-proġett - għax għadhom iħarsu lejn il-politika tagħhom bis-sistema antika tal- calculator u f'sitt snin sħaħ għadhom ma tgħallmu xejn.

Għadhom ma tgħallmux l-iktar ħaġa fundamentali; li minkejja d-diskussjonijiet li jsiru hawnhekk fuq dati u fuq infiq ta' flus, hemm barra l-poplu kollu, il-poplu Nazzjonalista, il-poplu Laburista, il-poplu ta' l-Alternattiva Demokratika, il-poplu li ma jimpurtahx, il-poplu indipendenti, kulħadd irid li dan l- isptar jinfetaħ.

U kull sforz li qegħdin jagħmlu tan-naħa l-oħra biex jipprovaw jagħtu l-gambetti juri li dawn qatt ma reduh dan l-isptar.

Sur President, jien għedt li ċedejna u ma ftaħniex biċċa mill-isptar fis- sena 2003 biex ma niġrux bihom.

Ma ftaħniex biċċa waħda biss ukoll ġrejna bihom, aħseb u ara meta dan l-isptar ikun lest fis-sena 2007!

Dawn se jkunu mistednin għall-ftuħ tiegħu għax dan huwa proġett nazzjonali.

Veru li dan qed jagħmlu l-gvern Nazzjonalista, pero` se jgawdu huma u n-nies tagħhom se jgawdu daqskemm se jgawdu n-nies tagħna.

Nirringrazzjak.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Tonio Fenech.

ONOR.

TONIO FENECH: Mr Speaker, proprju l-ewwel frażi ta' din il- mozzjoni li ressaq il-kap ta' l-oppożizzjoni flimkien ma' l-Onor.

Charles Mangion u l-Onor.

Michael Farrugia tiddikjara li huma konxji tal-ħtieġa li s-servizzi mediċi f'pajjiżna jkunu ta' l-aqwa kwalita`, u li jkollna sptar ġenerali modern u attrezzat skond l-aqwa kriterji.

Allura jien għamilt żewġ domandi lili nnifsi wara li qrajt din il-frażi.

X'inhuma ż-żewġ domandi li l-poplu Malti għandu jagħmel fuq din il-frażi li qed jaqblu fuqha l-oppożizzjoni, anzi qed jagħmluha bħala l-istatement tagħhom?

L-ewwelnett il-poplu għandu bżonn sptar li jagħtih il-kwalita` ta' servizz li tixraqlu fid-dinja tal-lum u sptar li jilħaq l-aspirazzjonijiet u l- ħteġijiet tagħna lkoll?

Il-kap ta' l-oppożizzjoni flimkien mal-kelliema l- oħra qed jgħidu iva.

Allura d-domanda l-oħra hi: L-isptar li se jkollna u li dan il-gvern qiegħed iħejji biex jagħti lill-poplu Malti huwa dak li suppost il-poplu Malti qed iħallas għalih?

Naħseb li l-konklużjoni jekk din il-mozzjoni kellhiex għalfejn titressaq jew le hija abbażi ta' din it- tieni domanda.

Naħseb li l-gvern fin-negozjati li għamel qed jirrispondi fl-affermattiv.

Dan għall-kuntrarju ta' ħafna statements li saru li huma lil hinn mis-suġġett ta' din il-mozzjoni nnifisha.

L-ewwelnett irridu nitilqu mis-sitwazzjoni li wasslet għall-ħtieġa li nitkellmu u ninnegozjaw ma' Skanska biex insolvu l-issues li kienu qed iqumu maż-żmien.

Kien hemm propjru din il-ħtieġa għaliex il-gvern, kontinwament u b'mod konsistenti f'kull livell, kien qiegħed iħares lejn dan l-isptar, kien qiegħed iħares lejn din l-ispiża ta' dan l-isptar, kien qiegħed jifli dak li kien qed jiġri, u kien qed jagħmel, skond l-istrutturi li kien hemm, dak kollu meħtieġ biex jikkontrolla s-sitwazzjoni.

Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, l-attakk sfrenat li qed isir, fejn donnhom qed igħidu li l-istrutturi li kien hemm, fosthom l-FMS, ma kienu qed jagħmlu xejn, hija kollha impressjoni żbaljata li qed jipprovaw jagħtu ta' l- oppożizzjoni.

Ir-realta` hi li wasalna biex ninnegozjaw ma' Skanska proprju abbażi ta' dak li kien ilu jiġi akkumulat.

Konna wasalna f'sitwazzjoni proprju li jien insejħilha ta' stalemate bejn iż-żewġ partijiet fejn l-ispiża li kienet qed tintalab dak iż-żmien mill-kuntrattur biex jagħti dan l-isptar ta' kwalita` li l-poplu – u anke l-oppożizzjoni - qed jaspira għalih, kienet qed titla' b'mod fenomenali u ovvjament l-FMS ma kenitx lesta terfa' r-responsabbilta' tagħha mingħajr ġustifikazzjoni.

Kien għalhekk li nħasset il-ħtieġa li jsir eżerċizzju dettaljat li huwa r-rapport tal-gap analysis.

Dan ir-rapport il-gvern poġġih fuq il-mejda tal-Kamra u kulmin irid jista' jidħol fih u janalizzah.

Ovvjament aħna ma konniex lesti li sempliċement ngħidu li se jkollna sptar ta' kwalita` irrispettivament minn kemm jiswa'.

Aħna ridna li nkunu żguri li dak kollu li qed jintalab fi ħlas għal dan il-kuntratt huwa dak li jixraq għal dak li huwa dovut u għal dak li tassew jiswa' bħala sptar.

Tant hu hekk li l-ħlasijiet li kienu qed isiru mill-fondazzjoni għas- servizzi mediċi malli bdiet tinqabeż is-somma oriġinarjament stipulata, kienet qed tagħmel dan anke bla preġudizzju għall-pożizzjoni finali tal- gvern bħala klijent.

Din kienet xi ħaġa li lil Skanska kienet qed turtaha ħafna għax din il-kumpannija riedet garanzija li dak kollu li kienet qed tikklejmja kienet se titħallas għalih.

Dan kollu wassal biex bdew diskussjonijiet.

Min-naħa l-gvern ma kienx lest li jagħti blank cheque għal kollox basta l-isptar jiġi mogħti lill-poplu Malti fiż-żmien stipulat u min- naħa l-oħra Skanska kienet qed tgħid li jekk din is-sitwazzjoni ma tkunx riżolta huma kien se jkollhom problemi kbar biex ikomplu mexjin b'dan il- kuntratt.

Mr Speaker, meta jien ġejt mitlub mill-prim ministru biex nibda niddiskuti ma' Skanska, jien ġejt mogħti dawn iż-żewġ oġġettivi ċari.

L-ewwelnett li l-gvern jiġi mogħti data definittiva, preċiża u li fuq kollox hi achievable.

It-tieni li nkunu żguri li dak li naċċettaw u li se nħallsu għalih ikun dak li l-poplu Malti jistenna u li għalih iħallas mit-taxxi tiegħu.

Ma konniex qed nipprovaw li b'xi mod nieħdu xi kick minn fuq Skanska u nieħdu sptar ta' valur li huwa ħafna irħas milli suppost inħallsu għalih, imma min-naħa l-oħra lanqas ma konna lesti li naċċettaw it-talbiet kollha li kienu qed isiru meta kien qed jirriżultalna li dawn ma kenux raġjunevoli.

B'dan il-mod dħalna f'diskussjonijiet twal.

L-ewwel ħaġa għamilna team ta' nies biex stajna nkunu attrezzati tajjeb bħala gvern biex ninnegozjaw ma' Skanska, li min-naħa tagħha ovvjament kienet qed tiġi attrezzata għal dawn l-istess diskussjonijiet.

Għalhekk ġibna on board fi żmien qasir ħafna nies li ħassejna li kellhom l-esperjenza u l-kapaċita` teknika biex aħna nagħmlu dan l-eżerċizzju li proprju kien mitlub lilna fl-interess anke tal- pajjiż.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq nirrimarka li l-atteġġjament li ħadet l- oppożizzjoni fil-konfront tat-team tan-negozjati huwa ħasra.

Dawn huma nies li m'humiex pubbliċi, huma nies li aċċettaw li jagħtu servizz lil dan l-pajjiż.

Dawn in-nies kienu qegħdin hemmhekk biex jiddefendu l-istess interess tal-pajjiż.

Minflok rikonoxximent ikun hemm min jisfiduċjahom, jitfa' d-dubji, jitfa' s-suspetti u jħawwad l-imħuħ bħallikieku llum il- kapaċita` tal-persuna ma tiswa' xejn, imma tiswa biss l-ispin li xi ħadd jista' jipprova jġib minn din il-ħaġa.

Issa hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li f'sitwazzjonijiet simili, gvern li llum qiegħed fl-oppożizzjoni aġixxa b'modi simili.

Bħal donnu dak iż-żmien jista' jintesa, u issa, minn dan il- gvern nibdew nitolbu livelli jew aspirazzjonijiet etiċi li m'humiex raġjunevoli.

Mr Speaker, jien ma nafx għalxiex saret dik il-pressjoni kollha u x'kienu l- għanijiet preċiżi ta' din il-pressjoni.

Forsi l-oppożizzjoni ma kenitx kuntenta li l-gvern kien qiegħed b'mod konkret jindirizza din l-issue biex finalment jagħti dan l-isptar lill-poplu Malti?

Forsi l-oppożizzjoni kienet qed tittama li terġa' tkun fil-gvern u taqta' ż-żigarella hi?

(Interruzzjonijiet) Imma l-isptar ikun infetaħ qabel, u dik forsi hija xi ħaġa li lilkom qed turtakom!

Aħna se nlestu l-isptar qabel l-elezzjoni li jmiss għax aħna ma nispiċċawx mill-gvern wara 22 xahar, u allura nkunu nistgħu nkomplu bil-pjanijiet tagħna.

Mr Speaker, għamilna l-isforzi tagħna biex ġbarna l-aħjar nies biex bdejna ninnegozjaw.

Ikun tajjeb li nfakkar minn fejn tlaqna fin-negozjati tagħna u x'kienu t-talbiet li kellu quddiem il-gvern.

Kellna talbiet li kienu jwasslu għal Lm164 miljun.

U f'din il-Kamra - minbarra fil-ġurnali - kien hawn min beda jqajjem id-dubju jekk din hijiex il-figura vera jew hemmx xi ħadd li qed jipprova jonfoħ din il-figura.

Nista' ngħidlek, bħala l- persuna li kont involut direttament fin-negozjati, li t-talbiet ta' Skanska kienu bbażati fuq tliet contentions.

L-ewwelnett li l-projected final cost ta' dan il-proġett, jiġifieri l-kostruzzjoni nnifisha, kienet tlaħħaq il- Lm125 miljun.

Għad-design fees u l-management fees, minħabba l- estensjonijiet u tibdiliet, kienu qed jitolbu Lm16 miljun.

Imbagħad kien hemm Lm23 miljun claim li kienet saret mis-sub-contractor.

Issa din il- claim hija xi ħaġa li huma mhux qed jaċċettaw, u allura ma jpoġġuhiex fil- PFC.

Dwar dawn il-claims huma kienu f'arbitraġġ u fi proċeduri legali u kienu qed jgħidulna li kienu f'riskju li jitilfu numru sostanzjali minnhom.

Mr Speaker, aħna ovvjament bħala negozjati m'aċċettajniex li niddiskutu mal- korsozju Skanska abbażi ta' dak li kienu qegħdin jitolbu.

Aħna ħadna atteġġjament li ridna nħallsu għal dak li hu dovut u mhux għal dak li fl- aħħar mill-aħħar kienet se tgħabbi Skanska bħala spiża.

Għaldaqstant għamilna l-eżerċizzju tagħna biex niddeterminaw kemm kienet ġustifikata dik l-ispiża biex aħna fin-negozjati tagħna nkunu ċari fil-parametri li aħna ridna nħallsu.

Dan ibbażajnih fuq numru ta' rapporti li kellna.

L-ewwelnett kellna r-rapport li għamlet Jacky Camilleri li kien il-gap analysis li ddetermina l-varjazzjonijiet kollha għalxiex kienu u jekk kenux ġustifikati.

Imbagħad qabbadna lis-Sur Jack Storey li huwa espert fuq livell tekniku biex janalizza dawk il-varjazzjonijiet u jagħtina opinjoni oħra indipendenti ta' x'jaħseb li hi verament l-istima ta' dan l-isptar.

Minn dan l-eżerċizzju lilna rriżultalna li l-gvern ma kellux iħallas iktar minn Lm135 miljun għal dan l-isptar kif kien ippjanat u miftiehem.

Ovvjament wieħed jista' jgħid li l-gvern issetilja għal Lm139 miljun.

Ir- realta` hi li jekk inti trid tasal għal soluzzjoni huwa ovvju li meta inti tinnegozja trid iċċedi xi biċċa wkoll.

Għax fuq kollox dan il-gvern mhux jiġġieled ma' Skanska ried, imma ried jasal biex jagħti lil dan il-pajjiż l- isptar li jixraqlu.

Irrid ngħid ukoll li wasalna f'dawn in-negozjati għal żewġ oġġettivi prinċipali.

L-ewwelnett li l-ispiża tkun marbuta u finali, li jfisser li ladarba naqblu fuq il-prezz, fuq ix-xogħol li kien fadal u fuq id-data li fiha kellu jiġi mogħti dan l-isptar lill-gvern, dik is-somma tkun waħda finali bir-riskji kollha.

B'dan il-mod id-delivery ta' dak l-isptar ġiet mgħoddija fuq il-kuntrattur u mhux iktar fuq il-gvern.

Ovvjament dan ipoġġi piż ikbar fuq l-istess kuntrattur, pero' tajjeb ngħid li din kienet il- pożizzjoni kostanti tal-gvern li kien qed jgħid b'mod ċar li ma kienx lest jibqa' jipproċedi fuq dan il-kuntratt jekk aħna ma konniex se naslu biex ikollna dan it-tip ta' kuntratt.

Nista' ngħidlek li sa l-aħħar – fl-aħħar żewġ laqgħat li kellna kien qed imexxi n-negozjati proprju l-prim ministru - din kienet l-aktar ħaġa li huma kienu qegħdin jirreżistu.

Ovvjament dawn riedu t-tieqa minn fejn joħorġu biex jekk jinqala' xi ħaġa, ir-riskju tagħhom ikun minimizzat.

Din kienet xi ħaġa li l-gvern baqa' jirrifjuta sa l-aħħar.

Kienet ħaġa li l- gvern ried akkost ta' kollox u kien saħansitra lest li dwarha jieħu l- option l-oħra li kien semma l-prim ministru, jiġifieri li jibqa' sejjer bil- proċeduri legali dwarha.

Mr Speaker, il-kwestjoni tal-penali kienet ukoll fattur kritiku biex naslu għal ftehim ma' Skanska dwarha.

Għalkemm kienu lesti jintrabtu fuq data, huma ma kenux lesti li fil-kuntratt jiżdiedu wkoll piżijiet oħra bħalma huma l-penali minħabba li l-kuntratt issa sar wieħed ta' lump sum.

Dan fuq livell kuntrattwali wieħed jifhmu għaliex il-kuntrattur ma riedx jerfa' dan il-piż ukoll.

Meta inti għandek kuntratt lump sum, jekk inti ddum iktar biex tlesti l-proġett, tispiċċa teħel spejjeż iktar.

Dan għaliex l-istess kuntratturi li għandek jaħdmu taħtek ikollhom claims akbar u għaliex il- management team u dak kollu li għandek biex iżżomm il-kuntratt għaddej trid tibqa' tħallas il-pagi tiegħu.

Dawk fihom infushom iżidu iktar l-ispiża lill-kuntrattur, spiża li issa l-kuntrattur ma jistax jgħabbi iktar fuq il- gvern bħala ġustifikazzjoni għaliex għandu jieħu kuntratt akbar.

Mr Speaker, jien smajt ukoll il-kritika li saret mill-Onor.

Adrian Vassallo dwar l-integrazzjoni li rnexxielna nagħmlu f'dan il-proċess, ta' partijiet sostanzjali mit-tieni u mit-tielet fażijiet li kienu proġettati li jsiru għas-sena 2010.

L-Onor.

Vassallo beda jgħid li kien hemm post biżżejjed, u beda jsemmi eżempji fl-opinjoni tiegħi esaġerati, ta' 100 sala.

Jien ma nafx fejn huma l-100 sala li hemm fl-institute of health care u fil-medical school.

Insomma għalih kien qisu impossibbli li nagħmlu din l- integrazzjoni.

L-ewwelnett ikun tajjeb li ngħid li kien hemm partijiet, fosthom fuq l- administration block, fejn kien inbena sular żejjed biex jakkomoda l- amministrazzjoni tal-management ta' dan il-proġett.

L-option kienet li jew jibqa' jew jitwaqqa', pero' ovvjament kien jagħmel sens li jibqa' hemm, u b'dan il-mod inħolqu spazji extra fejn setgħet issir l-integrazzjoni.

F'dan il-każ irrid ngħid ukoll li sar proċess dettaljat ta' evalwazzjoni dwar l- ispazji u kif dawn kienu qed jiġu wżati biex nassiguraw li nieħdu l-aħjar valur ta' l-istess spazju li konna bnejna.

Dan għamilnih biex jekk nistgħu, niffrankaw mill-ispiża tal-futur u fl-istess ħin nagħtu servizz aktar komplet lill-poplu Malti fl-1 ta' Lulju tas-sena 2007.

Jien ngħid li dan irnexxielna nagħmluh b'suċċess.

L-aħħar punt li nixtieq nitkellem dwaru huwa proprju dwar il-kwestjoni ta' kemm se jħalli piż fuq il-pajjiż.

L-ewwelnett nixtieq inserraħ moħħ il-kap ta' l-oppożizzjoni li billi aħna għamilna l-assessments tagħna dwar dan, l- ispiża hija koperta f'dak li huwa l-pjan ta' konverġenza li aħna ssottomettejna ma' l-Unjoni Ewropea.

Nixtieq ukoll niċċara ftit dwar il-ħlasijiet li saru.

Sas-sena 2003 tħallsu Lm108.5 miljun lill-Skanska.

Ikun tajjeb li ngħidu li Lm15 miljun minn dawn, għalkemm huma jħobbu jitfgħuhom fuq dan il-kuntratt, ma kenux parti ta' dan il-kuntratti imma kienu l-parti tal-kuntratt l-antik li kien marbut miegħu s-San Raffaele.

Din is-sena ħallasna Lm14.8 miljun u allura s'issa, fuq il-kuntratt preżenti, prattikament qbiżna bi ftit is-somma ta' Lm83 miljun oriġinali.

Dak li tħallas fuqu, qabel ma kien tħallas fuq dak il-ftehim, beda jitħallas abbażi ta' without prejudice.

Nistgħu ngħidu li dawk l-Lm14 miljun li tħallsu din is-sena kien kollu without prejudice għas-somma ta' Lm108.3 miljun.

Dan ifisser li aħna ħallasna Lm108.3 miljun minn Lm139 miljun.

Dan biex niċċaraw ftit l-affarijiet.

Mr Speaker, jien nagħlaq l-intervent tiegħi biex ngħid li naħseb li ta' l- oppożizzjoni jmisshom jirtiraw il-mozzjoni għax ir-realta` hi li abbażi ta' l-istess oġġettiv li ressqu huma bħala oppożizzjoni, il-poplu Malti se jingħata l-isptar ta' kwalita` li qed jistenna u se jingħata dan l-isptar bi prezz raġjonevoli.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, l-erba' diskorsi li smajna jikkonfermaw kemm kienet flokha din il-mozzjoni.

Ejja nħarsu daqsxejn lura u naraw ftit l-affarijiet kif ġraw.

F'Mejju ta' l-1988 - għax l-istorja tmur aktar 'il bogħod - San Raffaele offrew li jiftħu sptar privat ġewwa Malta.

Din l-idea ma qabditx minħabba li riedu esklussivita` għal dan l-isptar.

Wara marru biex jiftħu sptar ta' eċċellenza.

Minn sptar ta' eċċellenza, fl-1993 kien ġie aċċettat li jkun sptar ta' 450 sodda u l-isptar San Luqa jitnaqqas minn 1,000 sodda għal 600 sodda.

Fl-1995 inħareġ il-kuntratt biex jinbena l-isptar.

Dan il-kuntratt kien ingħata lil Skanska b'joint venture u fil-fatt il-letter of acceptance kienet ħarġet fl-14 ta' Awissu 1995.

Wara dan kien ingħata kuntratt dirett lill-kumpannija Taljana Ortesa, li kellha konnessjonijiet ma' San Raffaele, biex din tagħmel id-disinji għall- isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq.

Tajjeb li wieħed igħid li meta kienu qed jitkellmu fuq sptar ta' eċċellenza, kienet intbagħtet informazzjoni lis- social fund tal-kunsill ta' l-Ewropa b'disinji li huma differenti minn dawk li kien qed jinbena fuqhom l-isptar.

Min-naħa tagħhom dawn kienu ħarġu self ta' Lm12 miljun għall-bini ta' dak l-isptar.

Dan wassal biex meta fl-1996 ġew għall-ewwel darba n-nies min-naħa tas-social fund tal-kunsill ta' l- Ewropa, dawn sabu sptar kompletament differenti minn dak li kien bagħat informazzjoni dwaru gvern Nazzjonalsita fil-bidu tas-snin disgħin.

Ejja issa naraw daqsxejn x'sab gvern Laburista fl-1996.

Meta fl-1996 il- partit Laburista tela' fil-gvern, kien sab li l-ewwel sular u nofs tal- basement ta' dan l-isptar kienu diġa` lesti u allura ħass li ma kienx floku li wieħed jerġa' jibdih.

Għamilna l-istudji tagħna u ħadna l-pariri tal- persuni kollha li kienu midħla fis-settur tas-saħħa.

Jien se naqra tliet rapporti li kienu ntbagħtu lili dak iż-żmien li kienu jitkellmu b'mod ċar u se nibda mill-minuti tat-tmien laqgħa tad-diretturi kliniċi.

Din kienet tgħid hekk:

"Meta wieħed jieħu in konsiderazzjoni d-daqs tal-pajjiż u tal- popolazzjoni, huwa ċar li fil-pajjiż hawn lok għal sptar prinċipali wieħed biss.

Dan l-isptar għandu jkollu l-ispeċjalitajiet akuti kollha fih inkluża l-psikjatrija u għandu jkollu anness miegħu skola tal-mediċina klinika.

Jekk ikun hawn iktar minn sptar wieħed..."

- kif ried il-gvern Nazzjonalista qabel l-1996 – "... tiżdied l-ispiża rikorrenti, ikun hawn duplikazzjoni żejda tar- riżorsi fiżiċi u umani, tiżdied il-possibilita` li jsiru żbalji, jiżdied id-dewmien fix-xogħol kliniku minħabba ż-żmien tat-trasport, tiżdied l-inkonvenjenza għall-pubbliku u tonqos il-faċilita` li biha speċjalita` tgħin lill-oħra.".

Dawn il-karti se npoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra biex kulħadd ikun jista' jaqrahom.

Issa ejja naraw x'qal id-dipartiment tal-mediċina:

"Having one general hospital providing all the necessary service will avoid duplication of services and staff that would have to occur with more than one hospital.

For similar reasons, the department of medicine with its various sub-specialities should remain within the same hospital.

The medical school is to be looked at as an essential component of the general hospital and should be within its grounds.

The size of the area where the new hospital is being built, as well as its easy accessibility, make it the preferred site where the new hospital services are to be developed.

The alternative is a major long- term refurbishment of St Luke's Hospital but this may interfere with normal running of the hospital and increase overcrowding.

Difficulty may be encountered with regards to certain sub-specialities for example cardiovascular.".

Aktar 'il quddiem din se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra.

Issa se nikkwota minn rapport li l-MAM bagħat lili f'Diċembru ta' l-1996.

Waħda mill- mistoqsijiet li għamlu lilhom infushom kienet:

"Can services be split between the two sites, and if so, which services should be provided at, and in which hospital?"

Dawn qalu:

"Malta's small catchment population and the central location of the two hospitals make it pointless to have two identical hospitals.

On the other hand, having having acute hospital services split between the two sites would result in the following difficulties.

There would be a duplication of human and other resources common to both sites.

There would be travelling, transport and communication consequences between the two sites.

These would create inefficient use of both human and financial resources and create unnecessary inconvenience and hardship for the public, patients and relatives needing to travel between these two sites.

It is therefore not recommended to have hospitals services split in two sites.".

Imbagħad ikomplu jgħidu dwar x'għandu jsir mill-isptar San Luqa.

Dawn ma kenux qalu li għandu jinbiegħ għall-ispekulazzjoni imma kienu qalu li:

"It is neither the competence nor the responsibility of the medical profession to comment about what government would do with vacated property.

It is obvious, however, that there is one relevant consideration in reaching a decision.

In this respect it is to be borne in mind that one major problem is that our hospital beds are becoming blocked by elderly and other social cases in need only of non- hospital care and support.

The SLH site should be developed for such purposes.".

Aktar 'il quddiem din ukoll se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra.

Meta jħares lejn dan il-background kollu wieħed jistaqsi: X'għamel u ma' min ikkonsulta l-gvern ta' qabel l-1996?

Dan iddeċieda waħdu ma' ta' San Raffaele li jibni sptar u jaqsam is-servizzi fit-tnejn b'kapriċċ?

Dan meta kulħadd qallu li kienet ġennata.

Din hija l-irresponsabilita` li bdiet qabel l-1996.

Aħna tlabna diversi pariri fejn għandna mmorru.

Konna qabbadna l-MEU, il- management efficiency unit, biex jagħmlu rapport.

Aħna m'għamilniex bħalma jagħmlu ħafna ministri tal-gvern Nazzjonalista li jagħmlu ħafna konsulenzi li jiswew għexieren u mijiet ta' eluf ta' liri biex jingħataw il-pariri ta' fejn wieħed irid imur.

Dawn għamlu r-rapporti tagħhom u minn dawk ir- rapporti wasalna għall-għażla jekk l-isptar għandux ikun l-isptar San Luqa jew inkella jitkompliex il-proġett ta' l-isptar f'Tal-Qroqq.

Meta rajna l-valutazzjonijiet kollha finanzjarji, ekonomiċi u strateġiċi fuq tul ta' 50 jew 60 sena mil-lum, ġie deċiż bl-ikbar responsabilita` li għandna mmorru għal sptar ġenerali akut li jkun ukoll university teaching hospital u li kellu jitlesta kompletament qabel jiftaħ.

Hija ġennata li tisma' min-naħa tal-gvern li r-renal unit u affarijiet oħrajn mill-isptar jiġu trasferiti fl-isptar il-ġdid qabel dan ikun lest kompletament.

Aħna nafu li d-diretturi kollha ma jaqblux mal-gvern fuq din, u kellu raġun il- gvern imur biex jinkorpora kollox f'daqqa waħda.

Ħadd ma kien jaqbel miegħu dwar din il-ħaġa inkluż l-iskola medika u l-institute of health care.

Kienet ġennata li toħroġ b'dik l-idea in the first place u ddeċidew li jmorru lejn l-isptar fl-2007.

Gvern Laburista ma kienx qed jaħseb f'din il- ġennata imma ħaseb li jiċċaqlaq kollox f'daqqa meta jkun hemm l-isptar komplut u dan ikollu wkoll l-iskola medika u l-institute of health care inkorporati fih.

Għal dan il-għan għamilna x-xogħlijiet kollha li kien hemm bżonn, sar il- medical brief, bdejna naraw kif nagħmlu d-design brief u kellna nieħdu ċerti deċiżjonijiet fosthom li jintgħażlu d-disinjaturi wara sejħa għal offerti.

F'dan il-każ intgħażlu Norman & Dawburn, konsulenti Ingliżi esperti li jibnu sptarijiet kbar.

Dawn bdew bil-proċess tagħhom, imbagħad saret l-elezzjoni fl-1998, tela' l- partit Nazzjonalista fil-gvern u dan biddel l-istrutturi kollha.

Pero' issa ejja naraw x'biddel.

Gvern Laburista kien qed igħid li r-responsabilita` tax-xogħol kollu li kien hemm fuq il-footprint preżenti fejn kien hemm il-bini eżistenti skond il-pjanti eżistenti tibqa' f'idejn il-kuntrattur eżistenti.

Ma kienx jagħmel sens li jkollok kuntrattur wieħed imbagħad twaqqfu u jitqabbad kuntrattur ieħor fuqu, u nispiċċaw bil-problema ta' min huma r- responsabilitajiet.

Jekk għada pitgħada jiġri xi ħaġa, għandu jkun magħruf b'mod ċar min se jerfa' r-responsabilita`.

Użajna l-klawsoli li kien hemm – ovvjament saru xi variations - u dħalna għax-xogħol.

Kull xogħol ieħor 'il barra mill-footprint kien se joħroġ b'sejħa għall-offerti mill-ġdid.

Dik kienet deċiżjoni li kienet pubblika, u d-diskussjoni dwarha kienet saret f'dan il-parlament f'laqgħa pubblika f'waħda mill-kmamar tal- kumitati.

Dakinhar konna spjegajna l-pożizzjoni tal-gvern Laburista.

Mr Speaker, aħna kellna viżjoni ta' fejn ridna mmorru.

Aħna ridna li mhux biss nibnu sptar imma li jkollna tibdila sħiħa mill-qiegħ ta' kif jimxu s- setturi tas-saħħa ġewwa pajjiżna nkluż il-kura primarja.

Jien niskanta kif fl-istqarrija tal-prim ministru din ma tissemmiex.

Fejn hija l-kura primarja, il-pern biex ma jkollokx problemi fl-isptar?

Mill-1998 'l hawn gvern Nazzjonalista kissirha l-kura primarja.

Qiegħed inaqqsilha l-vot u jżarmaha minflok isaħħaħha.

Meta jinfetaħ l-isptar u ma jkunx hawn kura primarja b'saħħitha se jkun hawn ħmar il-lejl għall-poplu Malti u Għawdxi.

Issa tajjeb li nkomplu naraw kif żviluppaw l-affarijiet wara l-1998.

Gvern Nazzjonalista qabbad tliet ministri - jekk m'iniex sejjer żball kienu l- Ministru Austin Gatt, il-Ministru Louis Deguara u l-Ministru Zammit Dimech u wara ftit ġimgħat dawn ħassru l-kuntratt tad-disinjaturi Norman & Dawburn.

Sar memorandum of understanding ma' Skanska u b'hekk għamlu ġennata oħra.

Mela l-ewwel kellna l-ġennata li l-isptar jinqasam fi tnejn u mbagħad kellna l-ġennata tal-kuntratt li kien qed jiġi diskuss ma' Skanska, li dan jiddisinjawh huma, jibnuh huma u jagħmlu l-management ta' l-isptar ġewwa Tal-Qroqq huma wkoll.

Minn dak il-memorandum of understanding wasalna għall-kuntratt li kien ġie ffirmat fi Frar tas-sena 2000.

Hawnhekk nixtieq infakkar li dak l-istess kuntratt li kien qed jiġi diskuss bejn gvern Nazzjonalista u Skanska kien ġie offrut lill-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998.

Aħna konna kkonsidrajna li dik l-option, minkejja li toffri ċerta standardisation - u dan ikkummentajna dwaru anke fir-rapporti – toħloq ċerti diffikultajiet ukoll.

F'dan ir-rapport aħna konna kkummentajna hekk:

"The prime difficulty with this option ..."

- jiġifieri li tiddisinja, tibni u tagħmel management –

"... is that the client effectively would be ceding control to the contractor.".

Hija ġennata li tagħti kollox lill-istess kuntrattur għax m'għandekx checks and balances għaddejjin il-ħin kollu, fejn id-disinjatur jiċċekkja lil- kuntrattur, min qiegħed fuq management jiċċekkja li l-kuntrattur li miexi skond id-disinji u wieħed jiċċekkja lill-ieħor.

Minkejja dan, il-gvern Nazzjonalista huwa dejjem bravu u dak li ċħadna aħna daħal għalih hu u l- kuntratt ġie ffirmat fi Frar tas-sena 2000.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li qabel ma wasalna għal dan il-kuntratt, diversi drabi ntqal li l-isptar se jinfetaħ fl-2003 u fil-fatt se nikkwota min-numru ta' cuttings li dehru fuq il-ġurnali.

Per eżempju, fil-ġurnal "In- Nazzjon" fl-1999 - dan m'huwiex l-"orizzont" jew xi ġurnal ieħor, jiġifieri nassumi li jkun iċċekkjat - intqal hekk:

"L-ewwel fażi titlesta fi żmien tliet snin."

Dan ifisser li fis-sena 2002 kellha tiftaħ l-ewwel fażi.

Pero` mbagħad qalulna li l-ewwel fażi ta' l-isptar il-ġdid kellha titlesta sas-sena 2003 u li l-isptar kien mistenni jqum madwar Lm90 miljun.

Iżda l-isbaħ waħda kienet meta f'Novembru b'headlines ġabu li l-isptar il-ġdid kellu jiftaħ fl- 2003 b'650 sodda.

Jista' jkun li kien hemm xi żball fil-headlines imma ejja naraw x'intqal eżattament:

"Ix-xogħol infrastrutturali tal-bini ta' l-isptar il-ġdid għaddej b'ritmu mgħaġġel u bħalissa dan huwa mifrux fuq seba' postijiet differenti.

Il-mira tal-gvern hi li l-bibien ta' l-isptar il-ġdid jiftħu fl-2003 meta l-isptar ikun jopera b'650 sodda għalkemm se jkollu l-kapaċita` li jakkommoda iktar minn 850 sodda.".

Dan ħadd ma qalu ħlief il-ministru tas-saħħa.

Imbagħad għandna ċerti projections oħrajn li wkoll se npoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra.

Barra dan kellna l-ftaħir li dan l-investiment huwa ta' Lm83 miljun u se jkun ħafna inqas minn dak li kien beħsiebu jagħmel gvern Laburista.

Issa hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira li dakinhar il-Ministru Deguara kien żbaljat, u kieku kellu jistaqsi lin-nies li kellu madwaru kienu jgħidulu eżattament kemm kien qed jiġi targeted li jiġi jiswa l-isptar.

Pero` forsi l-homework mhux dejjem jagħmlu kif ikun jaqbel.

Imbagħad fit-8 ta' Diċembru 2001 intqal li l-isptar il-ġdid kien se jinfetaħ f'inqas minn sentejn oħra.

Jekk wieħed joqgħod jara dawn il- cuttings tal-gazzetti - u se npoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra biex ikun hemm riferenza faċli għalihom - ikun jista' jara li dan l-isptar mhux "San hekk", "San hekk" u "San hekk" bħalma qal l-Onor.

Mario Galea imma "ġej", "ġej" u "ġej".

Naħseb li kellu jibla wkoll ċerti pilloli biex forsi xi darba jiġi!

Pero` issa ħalli naraw il-kuntratt li ġie miftiehem.

Il-kuntratt kien jitkellem ċar u niskanta kif illum esponenti tal-gvern jiġu f'dan il- parlament u jinsew x'ġie ffirmat fi Frar 2000.

X'ġie ffirmat fi Frar 2000?

Dakinhar ġie ffirmat kuntratt li jiswa Lm83 miljun li nassumi li dawn kienu mingħajr VAT.

(Interruzzjonijiet) Mela Lm83 miljun kienu mingħajr VAT.

Kellna dati speċifiċi ta' meta kellhom jiftħu 15-il sezzjoni mill- isptar u jien għandi quddiemi l-karti meħudin mill-kuntratt li ġie ffirmat fi Frar 2000 jiġifieri mhux qed ngħid il-ħmerijiet.

Kien hemm ukoll it-target value għal kull sezzjoni li kienet qed tiġi mibnija.

Dawn huma fatti u mhux affarijiet li qed naqilgħuhom minn żniedna.

Kien hemm ukoll penalitajiet meta ma jintlaħaqx ix-xogħol.

Fil-fatt kien hemm penali għal kull sezzjoni li kellha titħallas jekk it-target ta' meta kellha titlesta kull sezzjoni ma jintlaħaqx.

Dawn huma affarijiet iswed fuq l-abjad.

Dan ma kienx biss kuntratt li kien cost-plus imma kien kuntratt li kellu klawsola oħra li kienet tgħid li l-kuntrattur jitħallas qabel jagħmel ix- xogħol.

Kien hemm skeda ta' advance payments, li wieħed isibha f'appendiċi 14 tal-kuntratt li ġie ffirmat fi Frar tas-sena 2000, li kienet turi kemm miljuni jridu jingħataw lill-kuntrattur qabel dan jagħmel ix-xogħol.

Imbagħad kien hemm diversi klawsoli oħrajn u dawn kollha se npoġġuhom fuq il-mejda tal-Kamra aktar 'il quddiem.

Issa meta wieħed jara dan ix-xogħol kollu wieħed jibda jirrealizza li l- gvern kellu targets speċifiċi ta' meta kellu jitlesta x-xogħol u ta' kemm kien it-target value għal kull tip ta' xogħol li kien se jsir.

Irrid infakkar li klawsola importanti fil-kuntratt li ġie ffirmat - qed nirriferi għal klawsola 4.10 f'appendiċi 1 tal-kuntratt ta' Frar tas-sena 2000 - kienet tgħid hekk:

"The contractor shall be deemed to have satisfied himself as to the correctness and sufficiency of the target value.".

Mela hawnhekk għandna l-kuntrattur li attwalment qiegħed jintrabat li għandu target value speċifika u fuq dawk it-target values li kellu, qiegħed jikkonferma l-correctness u s-sufficiency tagħhom.

Ma naħsibx li għandna ħafna fuqhiex nintilfu.

Mela l-kuntrattur intrabat bi Lm83 miljun, li fil- fatt qiegħed issettjat bħala target value.

Issa kulħadd jaf iġib parir minn hawn u parir minn hemm biex forsi niġġustifikaw għaliex kellna nibdu s- sitwazzjoni tagħna.

It-tir finali tal-kuntratt kien jispeċifika li fin-nofs ta' l-2005 l-isptar kellu jkun lest kollu u kkummissjonat u mgħoddi lill-fondazzjoni għas- servizzi mediċi.

Dan mhux l-oppożizzjoni qed tgħidu imma l-kuntratt.

Din mhux xi ħaġa li qed nivvintaw minn żniedna.

Jekk wieħed jirriferi u jmur lura għall-kuntratt li ġie ffirmat fi Frar tas-sena 2000 jara eżattament x'ġie ffirmat u x'ma ġiex iffirmat.

X'kienet il-pożizzjoni ta' l- oppożizzjoni Laburista meta ġie ffirmat il-kuntratt?

Din il-pożizzjoni kienet ittieħdet saħansitra qabel ma l-kuntratt ġie mqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra għax infakkar li dakinhar kien jingħad li mhux fl-interess pubbliku li dan il-kuntratt jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, u domna tliet xhur sakemm dan tqiegħed.

Biss jien kont naf x'ġie offrut lill-gvern għaliex dan ġie offrut lilna meta konna fil-gvern u mill-ewwel ħriġt nattakka u għedt li din hija ġennata u li l-kuntratt se jwassal biex l- ispiża tisplodi 'l fuq.

Sur President, meta ġie ppubblikat il-kuntratt f'Ġunju tas-sena 2000, jien ħriġt stqarrija oħra, u kont spiċċajt b'dan il-kliem:

"Il-kuntratt iffirmat ma' Skanska juri n-nuqqas ta' għaqal tal-gvern ta' Fenech Adami li bit-tneħħija ta' disinjaturi Norman & Dawbarn se jispiċċa l-vittma tal-burdata li jkun fiha l-kuntrattur il-ġdid, bil- poplu Malti jħallas minn butu għall-kuntratt li għandu jħammar il-wiċċ tal-gvern ta' Fenech Adami.".

Jien għedt ukoll:

"Tajjeb li kulħadd ikun jaf li l-isptar isir proprjeta` tal-gvern mhux fl-2003 imma f'Ġunju ta' l-2005.".

Jekk wieħed ikompli jifli dak id-diskors li kont għamilt – u li fuqu kienet ħarġet press release - wieħed isib kritika li jien għamilt u li llum donnu qam xi ħadd u beda jirrikonoxxi dak li aħna għidna erba' snin u nofs ilu.

Xi ħadd stenbaħ għaIl-kritika li għamilna aħna erba' snin u nofs ilu.

Bejn Frar ta' l-2000 u llum, meta l-ispiża kienet tiela' u qed tispolodi l-ħin kollu, x'sar?

Il-fondazzjoni għas-servizzi mediċi nformat lill-ministri?

Mill-istqarrija tal-prim ministru jidher li l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi kienet ġibdet l-attenzjoni ta' dan.

Allura x'sar mill-ministri?

Diskussjonijiet, ħafna paroli imma kollox baqa' kif kien.

Hawn hija r- responsabilita` kollettiva ta' dan il-gvern anke jekk, fl-aħħar mill-aħħar, l-istess ministru tas-saħħa għandna llum.

Il-prim ministru li għandna llum mhux il-viċi prim ministru ta' dakinhar?

Fil-perijodu ta' bejn Frar tas- sena 2000 u llum, dawn x'għamlu?

Dawn għandhom responsabilita` kollettiva u jidher li l-affarijiet iddiskutewhom anke f'postijiet oħra imma x'għamlu?

M'għamlu assolutament xejn!

Din hija l-mistħija u għalhekk hija disfatta għall-gvern li minkejja diversi klawsoli li kien hemm u minkejja li kien hemm dawn it-targets, dawn ma kenux qed jintlaħqu, il-gvern kien jaf u m'għamel xejn.

Il-prezzijiet bdew telgħin pero` dawn x'għamlu?

M'għamlu xejn u ħallewhom telgħin u aktar 'il quddiem nispejga aktar x'kien qed jiġri fil-proċess.

Dan mhux jien ngħidu imma jgħidu l-gap analysis report u joħroġ anke mir- rapport l-ieħor li għakemm m'huwiex iffirmat, jidher li huwa tan- negotiating team.

Hawn hija r-responsabilita` politika ta' dak li ma ġarax bejn Frar tas-sena 2000 u issa.

Min se jerfagħha din ir-responsabilita` politika?

Ħadd?

Iddeċidew kif se jgħattu lil Ċikku, lil Peppi u lil Ġanni?

Xi ħadd irid jerfa' r-responsabilita` ta' dawn l-affarijiet għax il-poplu Malti se jkollu joħroġ minn butu Lm45 miljun għall-kapriċċ ta' min ma ħax azzjoni.

Ejja naraw x'ġara fid-dettall.

Fi Frar ta' din is-sena, jien kont staqsejt lill-Ministru Deguara f'mistoqsijiet parlamentari biex jagħti stima ta' kemm se jiġi jiswa l-isptar għax daqqa nisimgħu Lm83 miljun, daqqa nisimgħu Lm100 miljun, daqqa nisimgħu Lm150 miljun u daqqa Lm200 miljun.

F'mistoqsija parlamentari numru 4003, dan tana rendikont ta' l-affarijiet kif se jinqasmu.

Fuq l-isptar qalilna li se jkun Lm82 miljun u qalilna li se jkun hemm varjazzjonijiet ta' xi Lm5 miljun u laħaq figura ta' Lm177 miljun dakinhar.

Irrid ngħid li partijiet mir-risposta u l-istimi li poġġa fuq il-mejda tal-Kamra dakinhar ma kenux eżatti għax uħud minnhom fil-fatt inqabżu sew.

Imma dakinhar tajna l-istimi u noqogħdu fuq dawk l-istimi.

L- istimi li tani – li jien se neħodhom bħala sagrosanti għalkemm m'għandix nagħmilha - kienu juru b'mod ċar li dak l-ammont, ma' dak li ġie miżjud illum, se jwassal biex il-figura titla' - b'mod konservattiv – għal madwar Lm216 miljun eskluża l-VAT li ukoll trid titħallas mill-fondazzjoni għas- servizzi mediċi.

Mela rridu ngħodduha wkoll il-VAT.

(Interruzzjonijiet) Imma mill-accounts għall-isptar trid tħallsu xorta.

L-accounts hekk juru u inti taħdem fl- accounts u tafhom dawn l-affarijiet!

(Interruzzjonijiet) Mela jekk wieħed jara attwalment l-affarijiet kif kienu għaddejjin, wieħed isib li konna għaddejjin minn sitwazzjoni tal-ġenn.

Issa ejjew naraw daqsxejn x'intqal anke fil-gap analysis report u fir- rapporti l-oħrajn kollha.

Jackie Camilleri, l-accountant li kienet imqabbda mill-FMS, qalet li l-kuntrattur bis-saħħa tal-cost-plus nature tal- kuntratt, ħadem fuq projected final cost li juri b'mod ċar li l-istima għolliha kemm felaħ biex ikun jista' jinnegozja mal-gvern.

Mhux kulħadd hekk jagħmel!

Dan għolliha 'l fuq ħalli ma jitlef xejn u ħalli meta l-gvern imur fuqu u jgħidlu biex iniżżel, ikollu fejn iniżżel u jaħseb li l-gvern qiegħed jaġevolah b'xi mod jew ieħor.

Din qalet ukoll li kien qed iħares lejn the worst possible scenario.

Jekk wieħed kellu jara wkoll x'qalet Jackie Camilleri jsib li rigward ir- rakkmandazzjonijiet li għamlet, din tefgħet daqsxejn dellijiet koroh fuq diversi persuni.

Fil-fatt qalet hekk:

"In view of the above findings, particularly the material adverse variances and the continuous escalation in costs on a large number of work packages, it is strongly recommended that the client revisits the contractual agreement entered into and attempt to re-negotiate, maybe reaching an amicable agreement with the contractor on a lump sum cost and time frame.

In the meantime more stringent control ....."

Mela ma kienx hemm stringent control?

"systems, particularly with respect to respect to: receipt and issues to and from site, weighing of material, clienet re-measurement of works, audit of contractor's nominal ledger and client update of fixed asset register are strongly advisable.".

Mela ma kenux għaddejjin dawn l-affarijiet.

Min suppost kien qed jagħmilhom?

Min m'għamilhomx?

X'responsabbilta` se jerfa'?

X'azzjonijiet se jittieħdu mill-gvern?

Issa li ffirmajna lump sum, spiċċa kollox?

Dawn l- affarijiet li ma sarux se narmuhom?

Min hu responsabbli?

Lejn dawn l- affarijiet irridu nħarsu u dawn l-affarijiet li jinteressawna minn din in- naħa.

Jackie Camilleri kkonfermat fil-gap report kemm kellna raġun jien u l- Onor. Sant meta attakkajna l-kuntratt ta' cost-plus u saħansitra l-MEU fl- 1999 qalet lill-gvern biex ma jagħmlux għax inkella se jkun hemm ħafna riperkussjonijiet.

Imma r-riperkussjonijiet qegħdin fihom illum għax dakinhar il-gvern webbes rasu.

Għalhekk jien nistaqsi: Il-cost controllers kienu qed jagħmlu xogħolhom jew le?

X'responsabbiltajiet se jġorru dawn?

L-Onor.

Tonio Fenech tkellem fuq il-valur imma jien nistaqsih fejnu dan il- valur?

Lanqas in-negotiating team u lanqas il-gap analysis report ma kellhom ħin biżżejjed biex jevalwaw il-materjal li ntuża u ma ntużax ħalli jkunu f'pożizzjoni li jistgħu jivverifikaw l-affarijiet li ġraw u jaraw il- verita` ħalli quddiem il-kuntrattur ikollhom aktar saħħa ħalli jkunu jistgħu jiġġieldu!

Mela tmur quddiem il-kuntrattur u jkollok parir li inti għandek tinnegozja b'Lm135 miljun, u l-aktar li għandek tħallas - jew tiskapriċċa - huma Lm4 miljun oħra ħalli tasal fi ftehim!

Qalulna li riedu jaslu għal soluzzjoni għax ma jistax ikun li din tibqa' pending.

Dażgur u ċedejna b'dan il-mod!

Minn Lm135 miljun li tawna parir biex inħallsu, ħallasna Lm139 miljun, bħallikieku dawk l-Lm4 miljun mhux flus.

Ara fejn jidħlu l-infermiera, hemmhekk ma nimpjegawhomx għaliex m'għandniex flus għall-pagi.

Ara lir-radiographers ma nimpjegawhomx għax m'għandniex flus għall-pagi minkejja li dawn għadhom kif laħqu u ilhom erba' snin jistudjaw l-universita`.

Lanqas għall-ispeech therapists u għall- medical lab technologists m'għandhom flus u dan bl-iskuża li qed issir l-evalwazzjoni dwar jekk hemmx bżonn aktar nies jew le.

Hemm bżonn, Sur President, għaliex hemm ħafna nuqqasijiet imma m'humiex jimpjegawhom għaliex m'hemmx flus.

Pero` biex iberbqu Lm4 miljun sabuhom il-flus!

Mhux ta' b'xejn għandna din il-mozzjoni quddiemna hawnhekk!

Dawn l- affarijiet qegħdin jikkonvinċuna kemm kellna raġun li nressqu l-mozzjoni!

Dawn huma l-affarijiet, iswed fuq l-abjad, imressqin minnhom stess u mhux affarijiet li qed nivvintawhom minn żniedna.

Jekk wieħed jagħmel evalwazzjoni ta' l-affarijiet kollha kif ġraw, wieħed isib diversi skandli oħra li għandhom iħammru wiċċ il-gvernijiet Nazzjonalisti.

Per eżempju, kellna l-kwestjoni ta' l-Inġinier Farrugia.

Kellna l-kwestjoni tal-ftehim li sar ma' Skanska li saħansitra l-qrati qalu li l-ministru eċċeda l-limiti tiegħu meta ġie ffirmat dak il-kuntratt.

Kellna l-każ tal-konkos ta' Rainbow Limited, kellna l-każ tal-kuntratt dirett ta' Frar tas-sena 2000 li ngħata lil Skanska u kellna l-kuntratt tal-cost controllers fejn l-ewwel ingħata lil Grant Thornton u meta rebħuh huma, qabel ma ġie ffirmat il- kuntratt, reġgħet ħarġet sejħa oħra mill-ġdid, tajjru lil Grant Thornton u tawha lil ħaddieħor.

Kellna wkoll il-kuntratt ta' l-ikel.

Fejn wasal dan?

Kellna l-kwestjoni ta' l-apparat mediku li kien farsa mill-ikbar fejn kellna l-ħmieġ il-ħin kollu għaddej.

Saħansitra ġie ffirmat kuntratt li ġie annullat mill-bord ta' l-appell!

Mhux talli ġie annullat mill-bord ta' l-appell, talli mbagħad kellna konferma li ngħata l-istess kuntratt!

X'inhu jżomm lill- gvern li jpoġġi l-appendiċi fuq il-mejda tal-Kamra?

X'hemm li jħammar wiċċ il-gvern jekk ipoġġihom?

Din l-istess storja ta' meta kien hemm il- kuntratt ta' Frar tas-sena 2000 fejn qalulna li mhux fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi li jpoġġuh fuq il-mejda tal-Kamra għax dan qed jibdel u jżid l-apparat.

Aħna rridu l-aħjar apparat għall-poplu Malti imma wieħed għandu jistaqsi: X'inhu jżomm lill-gvern milli jpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra dawn l-appendiċi ħalli nkunu nistgħu nqabblu u naraw min verament kien l-aħjar?

X'inhu jaħbi l-gvern u għaliex ma jridx ipoġġi l-lista ta' l- apparat kollu li hemm fil-kuntratt ħalli nkunu nafu x'ġie ordnat?

X'inhu jaħbi l-gvern fuq dan il-kuntratt?

Ma nafx għalfejn ma jridx jagħti informazzjoni fuq x'ġie ordnat.

Issa għandna l-famuż ftehim tas-sena 2004, apparti tan-negotiating team.

Issa għandna kuntratt dirett lill-kuġini u mhux lill-ħbieb tal-ħbieb.

M'hemmx nies oħra li huma tajbin?

Meta wieħed iħares lejn dawn l- affarijiet kollha, ma jasal għall-ebda konklużjoni oħra ħlief fuq kemm għandha raġun l-oppożizzjoni li tressaq il-mozzjoni li ressqet għaliex il- gvernijiet Nazzjonalisti – wieħed wara l-ieħor - u kull min kellu x'jaqsam ma' dawn il-kuntratti, għandu verament għalxiex jistħi.

Qabel nagħlaq id-diskors tiegħi nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed xi dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Diversi dokumenti, inkluż estratti mill-kuntratt iffirmat ma' Skanska u rapporti li dehru f'ġurnali konnessi mal-proġett tal-bini ta' l- isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi): Sur President, naħseb li hemm żewġ modi kif nista' nirrispondi għal din il- mozzjoni mressqa mill-oppożizzjoni.

L-ewwel mod huwa billi niddeskriviha bħala opportunita` mitlufa.

Opportunita` mitlufa f'liema sens?

Meta jien ġejt quddiem il-Kamra u għamilt l-istqarrija tiegħi f'isem il-gvern biex nagħti rendikont sħiħ tan- negozjati li għamilna ma' Skanska u l-konklużjoni ta' dawk in-negozjati, ipprovajt mill-aħjar li stajt nagħti l-fatti kif żviluppaw, nagħti l- istampa kif żviluppat, nagħti d-dettalji kollha mingħajr ma ħbejna assolutament xejn min-naħa tal-gvern, poġġejna fuq il-mejda tal-Kamra l- informazzjoni kollha, poġġejna l-gap analysis report, poġġejna r-rapport ta' Jack Storey li analizza dak il-gap analysis u qalilna x'għandha tkun il- pożizzjoni tan-negozjati tagħna u spjegajna l-affarijiet kollha kif żviluppaw.

Spjegajna x'kien il-bidu tan-negozjati, x'kien l-għeluq ta' dawk in-negozjati u spjegajna x'ikkonkludejna ma' Skanska biex l-isptar ikun jista' jinfetah.

Il-punt tat-tluq ta' l-istqarrija tiegħi kien li wieħed jista' jikkritika u jista' jkun hemm kontroversja u jien spjegajt li f'ċertu sens il- kontroversja kienet inevitabbli, pero` finalment assumejt li ż-żewġ naħat jaqblu li dan l-isptar għandu jinfetaħ u jibda jintuża mill-poplu Malti u li effettivament, jekk jirnexxilna naslu sa hawn, allura nkunu tajna lill- poplu tagħna sptar ġdid u modern li jkun jista' jagħti servizzi ta' l-aqwa kwalita`.

Allura kellna opportunita` wara dakinhar li nkomplu nitkellmu, anke bejn iż- żewġ naħat, fuq affarijiet li wieħed jista' jiżviluppahom u li jolqtu mhux biss l-iżvilupp ta' dan l-isptar, imma l-iżvilupp tal-qasam tas-saħħa kollu kemm hu.

Jien għamiltha ċara li għalkemm huwa tajjeb li kkonkludejna u li issa nafu l-pożizzjoni għax stabbilixxejna ċerti parametri kruċjali, xorta għad fadal iżjed affarijiet li jridu jsiru u rridu noqogħdu għassa għalihom matul ix-xhur li ġejjin għax huma kruċjali biex naslu għall-mira tagħna.

Fl-għeluq ta' dik l-istqarrija, jiena għedt li rridu nikkonċentraw fuq aspetti, per eżempju, bħall-migration plan, - jiġifieri l-pjan ta' kif inti tmexxi s-servizzi kollha mill-isptar San Luqa u mill-isptar Boffa għall- isptar il-ġdid - il-kuntratt dwar it-teknoloġija ta' l-informatika, it- tender tal-catering u spjegajt li anke rridu nserrħu rasna li l-equipment mediku kollu li qed jiġi ordnat minn barra, jasal Malta u mhux biss li jasal imma jintuża, fejn hu possibbli, fl-isptar San Luqa.

Irridu naraw li ma jkollniex kwestjonijiet bejn min qed jissupplixxi dan l-equipment mediku u Skanska stess li qiegħda tieħu ħsieb il-mechanical and electrical services kollha ta' l-isptar.

Jien spjegajt li l-kapitlu m'huwiex magħluq u għedt li għalaqna u kkristalizzajna l-pożizzjoni, għandna targets speċifiċi, pero` fadlilna affarijiet oħra x'nagħmlu, u ż-żewġ naħat setgħu - u għalhekk kellna din l- opportunita` - fl-interess tal-pajjiż, jaħdmu flimkien biex issir il- kritika u jkun hemm l-ixprunar biex il-gvern joqgħod għassa pero` li finalment naslu li naraw xi ħaġa li suppost ridna ż-żewġ naħat, isseħħ u tibda titgawda mill-poplu Malti.

Pero` minflok l-opportunita` li nagħmlu diskussjoni matura u kostruttiva f'pajjiżna, spiċċajna b'mozzjoni ta' sfiduċja li hija stramba għall-aħħar u li għadha m'hijiex assolutament motivata.

Din il-mozzjoni ta' sfiduċja tressqet wara li ntlaħaq il-ftehim u allura nassumi li l-ftehim dwar l-isptar il-ġdid lill-oppożizzjoni ma għoġobhiex.

Din hi l-loġika għax kieku din il-mozzjoni ta' sfiduċja setgħet tressqet ma nafx meta.

Pero` ladarba din il-mozzjoni tressqet ftit ġranet wara li ntlaħaq il-ftehim nifhem li qed issir għax il-membri ta' l- oppożizzjoni mhux qed jaqblu ma' dan il-ftehim.

Issa għadna kemm smajna diskors li dam għaddej 40 minuta min-naħa ta' l- Onor. Michael Farrugia li l-ħin kollu jgħidilna li dak li rnexxielna nakkwistaw wara kollox huwa dak li riedet l-oppożizzjoni.

Issa apparti l- argumenti li mhux se noqgħod nidħol fihom, l-Onor.

Michael Farrugia kważi qalilna prosit għaliex skond l-argument tiegħu, huma riedu lump sum u aħna ġibna kuntratt lump sum, huma riedu data fissa u issa għandna data fissa, huma riedu kontroll fuq l-ispejjeż u issa għandna kontroll fuq l-ispejjeż.

Qalilna li huma hekk riedu u issa ġibna dak li qalu.

Mela minflok li jiġu hawn u jgħidulna prosit ta' dan, dawn jiġu hawn u jagħmlulna mozzjoni ta' sfiduċja.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawn lanqas jafu x'inhuma jagħmlu!

Jien naħseb li pjuttost kienet Freudian slip min-naħa tal-kap ta' l- oppożizzjoni li fid-diskors tiegħu qal li hija logħba politika li tagħmel mozzjoni fil-proċess parlamentari għax finalment il-gvern għandu maġġoranza, tgħaddi tiegħu u allura dan kollu huwa logħob politiku.

Naħseb li din hi effettivament.

Mhux veru li qed igħidu fuq fiduċja u sfiduċja imma din saret għax hija parti mil-logħba politika u jagħmilha biex ikun għamilha ħalli jkun jista' b'xi mod jew ieħor jirkeb fuq is-sitwazzjoni meta l-interess tal-pajjiż mhux hekk jitlob imma jitlob li ż-żewġ naħat jagħmlu ħilithom biex lil dan pajjiżna nagħtuh dak li jixraqlu, nagħtuh sptar ta' l-aħjar kwalita` bis-servizzi kollha li għandu bżonn u nagħtuhulu malajr kemm jista' jkun.

Għalhekk ngħid li din hija opportunita` mitlufa u din ta' l-opportunita` mitlufa noħroġha barra mill-kontest ta' l-isptar Mater Dei u npoġġiha f'kontest nazzjonali.

Qed ikollna ħafna opportunitajiet biex iż-żewġ naħat ikunu jistgħu jaħdmu flimkien sabiex dan il-pajjiż neħduh fil-livell li jmiss, jiġifieri f'livell iktar għoli u minflok ma naħtfu dawn l- opportunitajiet, qed niġu hawn u nużaw dawn il-metodi biex inħawdu l-borom, biex nitfgħu d-dubji u biex infixklu lill-gvern.

Fejn qiegħed l-interess nazzjonali?

Fejn hi l-ġenwinita` ta' l-oppożizzjoni fl-approach tagħha għal dak li verament huwa interess nazzjonali u mhux biss ta' interess partiġjan li naċċetta li hu parti mir-realta` politika tagħna pero` hemm limitu għaliha?

Fejn hu dan?

Għalhekk niddeskrivi din il-mozzjoni bħala siġill ieħor - jekk qatt kellna bżonn siġill ieħor - li l-oppożizzjoni m'għandna ebda interess li taħdem għall-interess tal-pajjiż imma għandha l-interess li taħdem għall-interess tagħha biss.

Pero` hemm mod ieħor kif nista' niddeskrivi din il-mozzjoni, Sur President.

Jien din niddeskriviha bħala sour grapes għall-oppożizzjoni għaliex dan il- gvern irnexxielu jinnegozja u jġib arranġament li huwa fl-interess ta' pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear) L-interess ta' l-oppożizzjoni kien ovvjament li ma naslux għal ftehim.

Dan huwa l-interess tagħhom!

Ma kellhom ebda interess li jaraw li l-gvern jirnexxilu jasal għal ftehim u ddiżappuntaw ruħhom li wasalna għal ftehim, tant li issa ġew b'din l- esaġerazzjoni ta' mozzjoni ta' sfiduċja għall-gvern u dan għax wasalna għal ftehim li huma stess qalu li suppost kellna nagħmlu fi żmien meta nnegozjajna.

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlux sens, Sur President.

Jien ngħid li meta tara l-affarijiet fl-oġġettivita` tagħhom tibda tinduna li hemm konsistenza min-naħa ta' l-oppożizzjoni f'ħaġa waħda u cioe` li tiżra d-dubju, titfa' d-dellijiet u tikkawża l-ħsara biex il-gvern ma jagħmilx pass wieħed 'il quddiem.

Fl-aħħar parti tad-diskors tiegħu, l-Onor.

Michael Farrugia elenka dawk li ddeskriva bħala skandi.

Wieħed minnhom kien proprju l-kontroversja kollha li qamet fuq il-kwestjoni tat-tender ta' l-equipment ta' l-isptar.

Issa se nfakkar x'kienet ir-role ta' l-oppożizzjoni f'dik il-kontroversja u x'inhuma l-fatti li ħarġu li juru li dik il-kontroversja kienet mibnija fuq allegazzjonijiet assolutament foloz u għaliex l-oppożizzjoni, tul dak iż- żmien, rewħet u rewħet kemm felħet fuq il-media tagħha fuq dak il-kuntratt.

Nerġa' ngħid li llum jirriżulta li dan kien kollu mibni fuq allegazzjonijiet assolutament foloz ta' xi ħadd li ried japprofitta ruħu mis-sitwazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Ċuċati?!

Ċuċati li għedt int. (Interruzzjonijiet) Qed nikkwota dak li qed igħidli l-Onor.

Michael Farrugia fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra, Sur President!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Il-Prim Ministru huwa in possession u jkompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Se nfakkar kemm l-interess ta' l-oppożizzjoni huwa li tfixkel, Sur President.

Dak it-taħwid kollu li qam fuq dak il-kuntratt kien ir-raġuni ewlenija ta' dewmien ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

(Interruzzjonijiet) Onor. Farrugia, inżommu l-ordni.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed tara, Mr Speaker, l-oppożizzjoni ma tiflaħx tisma' l-kritika.

(Interruzzjonijiet) Hi tista' tikkritika u ċċappas lil min trid, tista' tattakka lil min trid, imma Allaħares tazzarda tirrispondiha lil din l-oppożizzjoni!

Ara l-arroganza ta' oppożizzjoni li aħna għandna f'dan il-pajjiż illum!

Ara l-arroganza!

(Onor. Membri: Hear, hear) Lanqas tista' tweġibhom!

Inkompli nfakkar li r-raġuni ewlenija li ħolqot problemi ta' spejjeż kbar, ħafna iżjed milli kienu proġettati, kien id-dewmien ta' żmien li kellna bilfors ngħaddu minnu minħabba l-kwestjoni kollha li qamet fuq l-equipment ta' l-isptar Mater Dei.

Din kienet kawża ċentrali tal-problemi li effettivament imbagħad biż-żmien, speċjalment fis-snin 2001, 2002 u 2003 - fl-2002 u 2003 b'mod partikolari - bdew joħorġu d-diffikultajiet ta' spejjeż sostanzjali.

U dan li qed ngħid tant hu fatt li mal-prezz ta' Skanska kien hemm - u dan għedtu fl-istqarrija - claims min-naħa tal- kuntratturi u sub-contractors u sub-sub-contractors li sa Settembru tas- sena 2003 kienu diġa` qed jiġu indikati fis-somma ta' Lm22 miljun.

L-Onor.

Farrugia qal li kien hemm min kien qed itella' l-claims u jgħollihom.

Ħalli ngħid lill-Onor.

Farrugia li jien għandi informazzjoni verifikata – verifikata - li fost dawn is-sub-contractors kien hemm min tant għamilha l-claim tiegħu li saħansitra fetaħ proċess ta' arbitraġġ l- Ingilterra kontra l-kuntrattur li huwa s-sub-contractor innifsu ta' Skanska.

Qegħdin jagħmlu claim hemmhekk u għadha għaddejja bħalissa.

Il- gvern m'għandu x'jaqsam xejn fiha għax aħna ma nidħlux f'dawn il- komplikazzjonijiet ta' relazzjonijiet bejn kuntratturi u sub-contractors.

Dik hija xi ħaġa li taraha Skanska.

Allura l-punt tat-tluq kien li Skanska kienet qed titlob madwar Lm164 miljun għax-xogħol li kien ikopri biss l-ewwel fażi.

Fil-fatt dan ma kienx ikopri la t-tieni fażi u lanqas it-tielet fażi, jiġifieri l-isptar bil- mechanical and electrical biss.

Kienet qed titlob Lm164 miljun għal dak biss.

Imbagħad kien hemm il-claims ta' dawn il-kuntratturi u wħud minnhom kienu qed jagħmlu claims ta' miljuni kbar ta' liri.

Kif diġa` semmejt hawn qed nitkellmu fuq Lm22 miljun waħedhom, ma jmissu ma' xejn, u uħud minnhom qegħdin jieħdu passi biex dawn il-claims jissostanzjawhom.

Dan kien l- istat ta' fatt li konna qegħdin niffaċċjaw meta bdejna n-negozjati.

Mr Speaker, l-Onor.

Farrugia m'huwiex korrett meta jgħid li lanqas biss kien hemm żmien biżżejjed.

Dawn donnhom lanqas qraw l-istqarrija jew ma qagħdux attenti għal dak li għedna meta ġejna f'dan il-parlament u dan il- gvern għamel stqarrija dettaljata tal-fatti kollha kif seħħew mingħajr ma warrabna xejn u mingħajr ma ħbejna assolutament xejn.

Spjegajna li b'riżultat ta' proċess li kien beda ferm qabel Settembru 2003, fi żmien il- Prim Ministru Fenech Adami, fiż-żmien meta l-ministru tal-finanzi fil-bidu ta' l-2002 kienet qed tasallu l-informazzjoni li l-ispiża kienet qiegħda tikber u bdew jieħdu passi biex dik l-ispiża tiġi kkontrollata, sakemm waslet finalment għall-istadju ta' Settembru 2003, meta Jackie Camilleri kienet ġiet inkarigata speċifikament biex tagħmel il-gap analysis report.

Dan ir-report mhux biss poġġejnieh fuq il-mejda tal-Kamra, imma kulmin irid jista' jidħol fil-website tal-parlament u jara kopja tiegħu.

Dan ir-report għamel analisi dettaljata fuq perijodu ta' żmien li beda prattikament f'Settembru 2003 u baqa' tiela' sa April ta' l-2004.

Imbagħad dak il-gap analysis report ġie analizzat minn rapport ieħor - li ma nistax nifhem għaliex ħadd ma semmieh - ta' Jack Storey li wkoll poġġejtu fuq il-mejda tal-Kamra.

Ir-rapport ta' Jack Storey janalizza l-implikazzjonijiet u l- konklużjonijiet ta' dak il-gap analysis report u tana, bħala gvern u bħala negotiating team, il-parametri għalxiex u lejn xiex kellna nimmiraw.

X'kien il-prezz ġust li aħna kellna nimmiraw għalih?

"Ġust" fis-sens li nserrħu rasna, aħna bħala gvern, li l-flus tat-taxxi tal-poplu tagħna qed imorru fi proġett li finalment il-valur tiegħu qiegħed hemm, li ngħidu li l- flus li qegħdin noħorġu minn butna, mit-taxxi tagħna lkoll f'dan l-isptar qegħdin hemm.

B'hekk nieħdu sptar bil-valur tal-flus li qed nitfgħu fih.

Din l-analisi ta' Jack Storey, li tpoġġiet ukoll fuq il-mejda ta' din il- Kamra, indikatilna x'kellu jkun it-target tagħna, u semmejtha wkoll fl- istqarrija li jien ippreżentajt lil dan il-parlament.

Irrid ngħid li fil-punt tat-tluq tagħna, meta bdejna n-negozjati għall- ħabta ta' Lulju, kellna oċean jaqsamna bejn iż-żewġ naħat għaliex il-claims ta' Skanska kienu m'għola s-smewwiet mentri l-analisi tagħna kienet qed tindika li hemm gap kbira bejn dak li aħna konna qed nippretendu li huwa ġust u dak li Skanska kienet qed tippretendi li titlob għall-ħlas tagħha.

Mhux hekk biss imma konna nafu wkoll illi kieku ħallejna s-sitwazzjoni kif inhi, il-possibbilta` kienet li dawk il-claims - u allura l-Lm164 miljun - ikomplu jikbru.

Ma kien hemm xejn li jista' jżommhom milli jkomplu jikbru.

Għaldaqstant aħna ddeċidejna u ma ddejjaqniex - jien ma niddejjaqx għax jekk ikolli problema m'għandix għalfejn naħrab minnha jew noqgħod niżloq minn madwarha - niffaċċjaw il-problema.

Ipprovajna nsibu l-aħjar soluzzjoni fuq dak li jidhrilna, bl-esperti kollha u bil-pariri kollha li jkun hemm bżonn, li jkun ġust għalina bħala pajjiż.

Hekk għamilna u l- istqarrija tagħti d-dettalji dwar minn fejn tlaqna u fejn spiċċajna.

Issa l-oppożizzjoni hija l-oppożizzjoni, imma rrid ngħid li malli aħna ħabbarna li ntlaħaq il-ftehim, li hemm data stabbilita, li hemm prezz stabbilit il-poplu Malti u Għawdxi kollu ħa pjaċir biha din.

Aħna ridna nipprovaw nevitaw - apparti li kont nasal biex nagħmilha wkoll u konna naslu - li nidħlu fi kwestjonijiet litiġjużi, jiġifieri ta' kawżi li setgħu mbagħad jikkomplikaw u jtawlu iżjed l-affarijiet għax sadanittant kellna l- kuntratt ta' l-equipment li kien mogħti u kien ġej.

Ridna nevitaw dawn il- komplikazzjonijiet u rnexxielna.

Sur President, aħna rnexxielna naslu fil-parametri kollha li stabbilixxejna, u akkwistajna xi ħaġa iżjed ta' valur enormi għaliex il- fatt li issa nistgħu ngħidu li parti mill-proġett li kellu suppost isir fis- sena 2010 jew wara l-2010, issa se jsir sa l-1 ta' Lulju tas-sena 2007, dak se jfisser li se nilliberaw l-ispazju kollu ta' l-isptar San Luqa u ta' l- isptar Boffa.

Nerġa' ngħid li jekk noqogħdu attenti fl-għażliet tagħna, hemmhekk potenzjalment għandna l-mezz kif nistgħu niffinanzjaw parti sostanzjali mill-ispiża li aħna dħalna għaliha bħala pajjiż.

Mr Speaker, għalhekk jien ma nistax naċċetta din il-mozzjoni.

Jien nibqa' ninsisti li dan huwa ftehim li huwa fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

Fl- iżvilupp taċ-ċirkostanzi kollha, dan il-ftehim ġab l-aħjar possibbli li stajna nakkwistaw għal pajjiżna, u dan se jfisser li sa l-1 ta' Lulju tas- sena 2007 inkunu tajna lill-poplu tagħna sptar ta' l-aqwa kwalita`.

Għal din ir-raġuni jien irrid inressaq emenda għall-mozzjoni tal-kap ta' l- oppożizzjoni u din tgħid hekk:

Ħassar il-kliem kollu mit-tieni paragrafu li jibda bil-kliem "KONXJA tan-nefqa enormi" sa l-aħħar tal-mozzjoni u ssostitwihom b'dan li ġej:

"TINNOTA b'sodisfazzjon illi l-ftehim li ntlaħaq bejn il-Gvern u l- konsorzju Skanska Malta Joint Venture, jistabbilixxi illi:

Skanska aċċettat li l-kuntratt jinbidel għal wieħed ta' Lump Sum;

Il-prezz finali pagabbli lil Skanska issa ġie stabbilit u se jkun ta' Lm 139 miljun, li jfisser Lm25 miljun anqas minn dak li kien qiegħed jirriżulta bil-bidu tan-negozjati;

Id-data tal-ftuħ ta' l-isptar sejra tkun l-1 ta' Lulju 2007;

Ikun hemm penali ta' Lm 1 miljun fix-xahar (kalkulata għal kull ġurnata dewmien) sa massimu ta' Lm 5 miljuni, jekk tinqabeż id- data ta' l-1 ta' Lulju 2007;

L-immaniġġjar ta' l-istallazzjoni ta' l-apparat mediku issa se tkun responsabbilta' ta' Skanska;

Sa l-1 ta' Lulju 2007, il-bini eżistenti ta' l-isptar se jakkomoda fih servizzi li kienu maħsuba li jkunu integrati wara l- 2010 u allura mhux biss ġew iffrankati l-miljuni imma sa l-1 ta' Lulju 2007, se jkunu qed jingħataw kważi l-firxa kollha ta' servizzi fl-istess waqt li l-ispazju kollu ta' l-isptar San Luqa u dak ta' l-isptar Boffa jkunu miftuħa għal żvilupp alternattiv.

TIDDIKJARA li r-riżultat ta' dawn in-negozjati huma fl-aħjar interess nazzjonali għaliex se jwasslu għall-iskop aħħari, dak li l-poplu Malti u Għawdxi jibda jgawdi minn sptar ta' l-aqwa kwalita`.

Għaldaqstant,

Din il-Kamra tar-Rappreżentanti filwaqt li tifraħ lill-Gvern għas- suċċess miksub b'dawn in-negozjati, tesprimi l-fiduċja sħiħa tagħha fil-Gvern u tħeġġu biex fiż-żmien li fadal jara li x-xogħol li għad irid isir, ikun esegwit fit-termini miftiehma bejn iż-żewġ naħat.".

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Issa nsejjaħ lill-kap ta' l-oppożizzjoni biex jagħmel il- winding up tiegħu.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, m'għandix bżonn ir-retorika patetika tal-prim ministru biex nirrispondi għax naħseb li jekk noqgħod fuq il-fatti u nagħmel rimarki fuq dak li ntqal illum, ikun biżżejjed biex wieħed jiġġustifika l-motivazzjoni wara l-vot ta' sfiduċja,

Kellna attentat qawwi biex nipprovaw ngħattu x-xemx bl-għarbiel.

Din għadu kemm għamilha l-prim ministru meta pprova jwaħħal fuq l-oppożizzjoni l- problemi li qamu lill-gvern fuq il-kuntratt tat-tagħmir mediku.

Jaf jew ma jafx il-prim ministru li waħda mill-problemi kbar f'dak it-tender kien il- proċess ta' l-appell li dam tmienja, disgħa jew għaxar xhur?

Kellha x'taqsam l-oppożizzjoni f'dan?

Ma jiġix f'moħħu jistaqsi għaliex dam daqshekk dak l-appell?

Kellu għalfejn idum ix-xhur l-appell?

Kien hemm xi raġuni għaliex dam daqstant xhur l-appell?

Ċertament li l-oppożizzjoni ma kellhiex x'taqsam ma' din il-ħaġa, imma naħseb li kien hemm min kellu x'jaqsam ma' din il-ħaġa.

Sur President, bir-rispett kollu, anke meta jgħid li mhux qed jifhem jew anke kelliema oħra qalu li mhux qed jifhmu s-sentiment wara l-mozzjoni tagħna, il-mozzjoni tagħna ġejja għax aħna jimpurtana.

Aħna jimpurtana kif inħlew, tberbqu u għadhom qed jitberbqu l-miljuni tal-flus.

U anke meta jgħid li din kienet opportunita` mitlufa, naħseb li anke hemm żelaq fin- niexef għaliex l-opportunita` mitlufa kienet tiegħu wkoll.

Hu, l-Onor.

Gonzi, tilef l-opportunita` li jikkjarifika ftit ir-responsabbiltajiet.

F'dan il-pajjiż ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk, fejn jittieħdu deċiżjonijiet li jiswew lill-poplu l-miljuni u l-miljuni u l-miljuni, u min hu responsabbli m'huwiex accountable.

Min jieħu d-deċiżjonijiet jibqa' mistur wara mantell ta' fondazzjonijiet, ta' segretarjati privati, ta' ministri li jġebbdu l-ispag, ta' konsulenti minn barra u minn ġewwa, u ma nafu xejn imbagħad min eżattament għandu jkun responsabbli.

Imma f'sitwazzjoni parlamentari demokratika huwa l-prim ministru u huwa l- kabinett li jġorr ir-responsabbilta`.

U l-istess nies li kienu jmexxu bejn is-sena 2000 u s-sena 2004 huma l-istess nies li qed imexxu issa taħt il- kabinett ta' l-Onor.

Gonzi.

Ċertament lanqas l-Onor.

Gonzi m'azzarda din id-darba li ma jgħidx li tberbqu l-miljuni.

Tberbqu l-miljuni u għadhom qed jitberbqu l-miljuni u qisu ma ġara xejn!

Lanqas mistoqsija waħda biex naraw min hu responsabbli ta' dan it-tberbiq?

Fejn hi l-accountability li jitlob il-poplu?

Illum kellna lill-Ministru Galea li semma l-etika fil-ħajja pubblika.

Beda joqmos fuq il-konċett ta' etika fil-ħajja pubblika.

Iddejqu l-idea.

Qalli: Mhux anke intom impjegajtu lill-istess nies?

X'għandu x'jaqsam?

Bir-rispett kollu, f'dan il-pajjiż se nibqgħu qisna remissa aħna?

Qisna remissa!

Ma jimpurtax jekk inti you scratch my back biex imbagħad ...

X'inhu l-konċett kollu wara l-kritika li saret - u nibqa' nagħmilha jien, mija fil-mija nibqa' nagħmilha – u wara l-mod kif ġew ingaġġati ċerti konsulenti f'dan il-proċess ta' negozjati?

Kien hemm talba lill-prim ministru u huwa kiteb: "Iva, naqbel li għandhom jiġu ngaġġati".

Direct order.

Dawn huma l-kuġini tiegħu.

Min qed jgħid li mhumiex tajba?

X'għandha x'taqsam din?

Bl-istess mod il-Ministru Galea fl-imgħoddi kien impjega direttament nies li jiġu mill-mara tiegħu.

X'jiġifieri m'għandux ikun hemm standards minimi ta' etika fil-kondotta pubblika?

F'dan l-istadju bl-ebda mod ma wieħed qed jgħid humiex tajbin jew ħżiena dawn.

Imma għax kulħadd jiġi minn kulħadd ...

Saret famuża issa din!

Kienu jgħajruna għaliex ngħidu "ħbieb tal- ħbieb" u issa dawn qed jgħidu li kulħadd jiġi minn kulħadd.

Lanqas din ma nistgħu nirrealizzaw li hemm bżonn ta' ċerti standards ta' kondotta pubblika, etika li tkun trasparenti?

U nibqa' ngħid: "Le, ma kienx hemm trasparenza f'dan il-qasam".

U l-ewwel wieħed li messu rrealizzaha din kien preċiżament l-Onor.

Gonzi.

Kellu r-responsabbilta` morali - jekk nemmnu f'ċerti valuri morali ta' etika fit-tmexxija - li jirrikonoxxiha din u li jissalvagwardja lilu nnifsu u lill-gvern tiegħu.

Mela jkollna ministru tal-gvern hawnhekk jirvella għax insemmulu kondotta etika.

Bir- rispett kollu!

L-Onor.

Tonio Fenech qal li aħna bdejna nikkritikaw u nattakkaw nies li jiddefendu l-interess pubbliku.

Bir-rispett kollu, dawn kienu nies li qed jitħallsu tax-xogħol tagħhom.

Kieku għallinqas kienu nies li qegħdin jaħdmu di buona volonta`, b'xejn, forsi kien ikollu biċċa raġun jew kien ikollu raġun.

Imma dawn qed jitħallsu bil-belli liri.

U sopra corna bastonate wieħed mill-kuġini kien direttur u viċi chairman tal-fondazzjoni għas-servizzi mediċi li suppost matul dawn ix-xhur u s-snin kien qed jissalvagwarda lill-gvern milli jidħol fit-tapxa li daħal fiha, li qamet lill-poplu l-miljuni kbar ta' liri.

Għalhekk naħseb li hawn bżonn li dawn l-affarijiet jiġu ċċarati u msammra.

Kien hemm ukoll l-argument l-ieħor tal-Ministru Louis Galea li qal li pajjiżna għandu fost l-aqwa tobba, fost l-aqwa nurses u nemmnu fihom dawn!

Bir-rispett kollu, meta dħalna fil-gvern fl-1996 sibna li l-Ministru Galea u l-Prim Ministru Fenech Adami riedu jibnu sptar f'Tal-Qroqq u bl-ebda mod ma daħħlu fil-kwestjoni la lit-tobba u lanqas lin-nurses Maltin.

Kienu barra, lanqas kienu jafu x'kien għaddej.

Ma ridux jikkonsultawhom!

Mela din l-ipokrezija mhux parti mill-mod kif jagħġnu u jħawdu fil-pajjiż?

Anke l-interventi tal-Ministru Deguara jikkonfermaw il-ħtieġa ta' din il- mozzjoni għaliex matul dawn l-aħħar snin, jekk kien hawn ministru li ċċappas mat-taħwid - fis-sens li ċċappas politikament - li kien għaddej f'Tal-Qroqq kien preċiżament il-Ministru Deguara.

Kellna stqarrija wara stqarrija li tgħidilna: "Hemmhekk se nispiċċawh fis-sena 2003, u kollox miexi fuq ir-rubini!"

U jiġi jgħidilna li aħna tajna l-gambetti!

Konna aħna li wissejna mill-bidu nett li għamlu kuntratt b'ċoff ma' Skanska li jmur kontra l-interess nazzjonali.

Konna aħna li għednielu: Dieħel fi sqaq hemmhekk, oħroġ minn hemm, ngħinuk toħroġ minnu jekk hemm bżonn.

U ġurnata wara l-oħra, xahar wara l-ieħor, sena wara l-oħra għaddej!

Għalhekk wieħed jaraha stramba li s-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech qalilna li kienu jafu x'inhu għaddej u kienu qed jissorveljaw x'inhu għaddej.

Mela, bir-rispett kollu, meta ħaġa bħal din irripetiha u għadu kemm irripetiha l-prim ministru wkoll, jew kontu tafu jew ma kontux tafu, jew kontu qed tissorveljaw jew ma kontux qed tissorveljaw!

Sur President, issa se mmur lura sena biss.

Fid-19 ta' Novembru 2003 il- Ministru Deguara – dakinhar kien qed jitkellem bħala ministru tas-saħħa, f'isem l-Onor.

Gonzi li dak iż-żmien kien viċi prim ministru u l-Onor.

Fenech Adami li dak iż-żmien kien prim ministru - qal ċar u tond li l-gvern ma marx żmerċ fil-kalkoli tiegħu dwar l-isptar il-ġdid u li kollox kien miexi kif kien ippjanat.

Jew temmnu u qed tissorveljaw jew inkella, bir- rispett kollu, qed tqarrqu bil-poplu.

Kontu qed tqarrqu bil-poplu u jien ngħid, by extrapolation, li jekk kontu qed tqarrqu bil-poplu sena ilu, qed tqarrqu bil-poplu llum ukoll.

Ma tistax tkun qed tissorvelja, taf x'inhu għaddej u pubblikament tgħid li kollox miexi tajjeb – għallinqas sa ftit taż-żmien ilu hekk kienu jgħidu - u issa jiġi l-Onor.

Gonzi jippreżenta ruħu qisu barra mill-loop!

Qisu f'daqqa waħda wasal l-Anġlu Kustodju Gabriel u qed isalvana mir-rovina.

Bir-rispett kollu!

X'taħsbuh lill- poplu Malti?

Taħsbuh daqshekk vojt u iblah u ma jirrealizzax x'inhu jiġri u x'ġara!

Xi ħadd akkużani li nuża ħafna l-kelma "nillapazza".

Iva, f'dan il-każ għadkom qed tillapazzaw.

Qed tillapazzaw b'argumenti li, bir-rispett kollu, ma jreġux assolutament.

L-Onor.

Fenech qalilna li bil-lump sum issa r-riskji kollha huma fuq Skanska.

Kien hemm xi ħadd bravu li qalilna wkoll: Qed tara, qablu magħna issa!

F'dak il-każ, aħna għednielkom tagħmlu lump sum mill-bidu nett.

Wara li tliftu Lm60 miljun qed taqblu magħna u allura naħseb li aħna għandna raġun u mhux intom għandkom raġun.

(Onor. Membri: Hear, hear) Wara li tliftu Lm60 miljun, kollha down the drain!

Imma l-argument ta' l-Onor.

Fenech huwa li r-riskji qegħdin fuq Skanska għax għandhom il-penali.

Bir- rispett kollu, fil-ftehim li għamiltu diġa` kellkom penali ta' Lm5 miljun.

Dawk il-Lm5 miljun ħfirtuhomlhom u l-istess Lm5 miljun penali ta' l- imgħoddi qed tagħmluhom għal li ġej.

X'sogru għandha Skanska?

Skanska ħadet the best deal it could fiċ-ċirkostanzi.

X'penali ġodda hemm?

Xejn.

Kulma qed tirriskja Skanska huwa dak li diġa` rriskjat, il-Lm5 miljun.

Issa dawn reġgħu qegħdin hemm, dak kollox!

MR SPEAKER: Onor. Sant, ippermettili ninterrompik.

Għadni kemm ġejt informat li l-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol twal b'għaxar minuti.

ONOR.

ALFRED SANT.

Nirringrazzjak, Sur President.

Jien ngħid li dawn huma negozjati vvizjati, ivvizzjati minn kif ikkonċeputi, ivvizjati minn min immexxejja u vvizjati fir-riżultat tagħhom ukoll!

(Onor. Membri: Hear, hear).

Bir-rispett kollu joħroġ ċar kemm kontu qed tillapazzaw meta tħares lejn kif qegħdin tippustjaw iċ-ċifri.

Jien illum mort nikkonferma mas-Segretarju Parlamentari Tonio Fenech biex nara jekk fhimtux tajjeb li s'issa Skanska tħallset Lm108 miljun.

Fil-fatt dan ikkonferma li hekk tħallset, tneħħi l-Lm15 miljun li kienet daħħlet qabel l-1998.

Issa qed ngħidu li għandna nħallsuha Lm139 miljun, mela baqgħalna nħallsuha Lm31 miljun u l-kuntratt kollu se jiġi jiswa, bix-xogħlijiet l-oħra li għad baqa', Lm214 miljun.

Mela b'kollox il-poplu għad baqagħlu joħroġ mill-but mal-Lm100 miljun.

U qed jgħidu wkoll li x-xogħol se jispiċċa sas-sena 2007.

Ejja nassumu li dawn il-Lm100 miljun se nħallsuhom f'ammonti indaqs kull sena.

Dan ifisser li minn din is-sena sas-sena 2007, bħala average, iridu jitħallsu Lm25 miljun kull sena.

Sur President, issa se nerġa' mmur lura għall-programm ta' konverġenza li intom tajtu lill-Unjoni Ewropa f'Mejju 2004 fejn jintqal hekk:

"Capital expenditure should decrease from 6.7% of GDP in 2004 to 4.1% of GDP in 2007 with an absolute decrease between 2004 and 2007 of about 30% mainly due to lower outlays on the new hospital as this project is completed.

Most outlays on the hospital will be spent till 2006.".

Hawnhekk qed igħidu li sas-sena 2006 il-ħlasijiet fuq l-isptar se jkunu spiċċaw, waqt li b'kalkolu sempliċi se jkunu qegħdin joħorġu Lm25 miljun fis-sena bħala medja f'dawn l-erba' snin li ġejjin.

Din hija figura żgħira?

Jekk tħares lejn kemm kienu qegħdin jitħallsu u kemm qed jitħallsu bħala medja fis-sena fuq l-isptar issib li kienu qed jitħallsu Lm25 miljun s'issa.

Is-sena li għaddiet u s-sena ta' qabel tħallsu Lm25 miljun.

Allura xi pjan hu dan li min-naħa qed jgħidu li sas-sena 2006 se nkunu ħallasna kollox – hekk qalu f'Mejju ta' din is-sena - imma mill- informazzjoni li fl-aħħar ħarġet illum għandhom erba' snin oħra jħallsu mill-inqas Lm25 miljun fis-sena fuq l-isptar?

Sur President, huwa għalhekk li jien ngħid li qegħdin jillapazzaw u ma jafux fejn qegħdin.

Anke bil-ftehim li għamlu, li għad iridu jiktbu legalment, ma jafux fejn qegħdin.

Qegħdin jillapazzaw!

U jien għalhekk ngħid li l-poplu Malti qed jerġa' jiġi short-changed.

Nemmnu li l- affarijiet saru bil-galbu?

Nemmnu li l-affarijiet qegħdin isiru bil-galbu?

Jien l-ewwel wieħed le!

S'issa m'inix qed nemmen li qegħdin isiru bil- galbu.

Forsi ċerti intenzjonijiet huma retti, imma l-borom li jkunu għaddejjin minn taħt u t-taħwid li jkun għaddej minn taħt ma nemminx li jkunu qegħdin under control.

Dan il-gvern mhuwiex in control, Sur President.

Ħafna parenzi u meta jiġu għas-si u n-no biex jaħdmu mhumiex kapaċi jikkontrollaw il-barumbari li stimulaw matul is-snin.

Sur President, wara li tkellem il-prim ministru llum, jien għedt: Jista' jkun li għandna prim ministru daqshekk naïve!

Dan qal: Meta bdejna kellna oċean ta' differenzi bejnietna u kieku tafu x'tip ta' claims ġabulna Skanska!

Kieku tafu xi claims ġabulna Skanska!

Imma prim ministru, ma tirrealizzax li hekk jinnegozjaw dawn in-nies!

Jekk tajtuhom il-kuntratt li tajtuhom, mhux ovvja li se jibdewlek mis-smewwiet biex inti tgħid: Ara kemm jien bravu, niżżilthom mill-qamar lejn l-art!

U ejja!

Din hija xi ħaġa elementari!

Għalhekk nistaqsi jekk hux veru li għamilna deal tajjeb f'dan il-kuntratt.

Jekk għandek l-istess prim ministru li nnegozja li qal: Bdejna mill-għoli ħafna u ara fejn niżżilnihom!

Kienu jafu li se jagħmlu hekk!

Se jinżlulek, mela le!

Dażgur li jinżlulek.

Imma kienu jafu fejn se jaslu!

Naħseb li kienu jafu fejn se jaslu ħafna iktar milli kont taf inti, għax inti stess, fil-programm ta' konverġenza li tajt lill-Unjoni Ewropea, għedtilhom li sas-sena 2006 se tkun ħlist.

Pero` m'inti se tkun ħlist xejn.

Qed tgħidilna li tkun għadek trid twelled sas-sena 2007.

Dan huwa l- punt kollu fejn eżattament irridu naslu.

Sur President, nerġa' ninsisti li l-konċepiment ta' dan il-proġett kien żgarrat għax beda minn klikka tal-ħbieb tal-ħbieb, bil-Monsinjur Vella, Don Verze`, Dr Fenech Adami u l-Ministru Louis Galea jiltaqgħu fir-ristoranti ta' Milan u jippjanaw kif se jagħmlu sptar.

Minn hemm bdiet tikber l- istorja u l-froġa li kellna fl-1996, bi sptar naħa u sptar naħa oħra, b'St Luke's naħa u l-isptar f'Tal-Qroqq in-naħa l-oħra biex imbagħad kellna t- tbażwira kbira li saret fis-sena 2000 fejn bil-kuntratt li sar ma' Skanska, il-gvern daħal fi sqaq.

L-istess nies kienu u l-istess nies għadhom.

Il- prim ministru nbidel imma l-viċi prim ministru issa prim ministru u l- ministru tas-saħħa għadhom l-istess.

Dan biex ma nsemmix li l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi għad hemm l-istess tbażwir għaddej.

Din rajniha bil- mod kif ġew appuntati l-konsulenti.

Għalhekk l-argument kollu jrid ikun li l-poplu jrid tmexxija bil-galbu, speċjalment fil-qasam tas-saħħa.

Tlaqna billi għedna li fil-qasam tas- saħħa rridu l-aħjar servizzi, irridu l-aħjar prospetti u rridu l-aħjar ħidma.

Qed tkun hekk?

Fl-istess żmien li għaddej dan it-tbażwir, fl- istess żmien li kienu qed jitberbqu dawn il-miljuni - semmejthom l-ewwel u nerġa' nsemmihom issa - fl-isptar San Luqa kien hemm nuqqas ta' garżi, nuqqas ta' kważi t-tipi kollha ta' dressing strips, nuqqas ta' diversi qisien ta' faxex u nuqqas anke ta' ingwanti li mhumiex sterilizzati.

U l- pazjenti kellhom jixtru l-affarijiet huma.

Fl-istess żmien li kien għaddej dan it-tbażwir ta' miljuni, fid-dipartiment ta' l-outpatients ta' St Luke's kien hemm żewġ lifts li ma kenux qed jaħdmu.

Nixtieq insemmi wkoll iċ- ċentru tas-saħħa tar-Rabat li ilu xhur sħaħ mingħajr X-ray machine.

Ma nafx kemm tqum X-ray machine, imma żgur li ma tqumx il-miljuni li tberbqu fuq Skanska.

Għalhekk jien insostni u l-oppożizzjoni ssostni li fuq il-mod kif tmexxa l- proġett, fuq il-mod kif tmexxew in-negozjati, fuq l-outcome tan-negozjati, fuq nuqqas ta' trasparenza fin-negozjati u mbagħad fuq kollox fuq il-mod kif sptar bħal dan minflok qiegħed iservi ta' showcase għal Malta qed iservi bħala eżempju kbir ta' kif inberbqu l-flus u kif naħlu l-flus, naħseb jien, l-Onor.

Gonzi u l-gvern tiegħu jistħoqqilhom l-isfiduċja ta' dan il-parlament.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Se nqiegħed l-ewwel il-mistoqsija fuq l-emenda mressqa mill-Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din il-votazzjoni tittieħed għaxar minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fid-9.10 p.m. u rriżumiet għaxar minuti wara.

MR SPEAKER: Issa se nerġa' npoġġi l-mistoqsija fuq l-emenda mressqa mill- Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, għan-naħa tal-gvern se jkunu paired l- Onor. Tonio Borg, l-Onor.

Giovanna Debono u l-Onor.

Ċensu Galea.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni se jkunu paired l-Onor.

Carmelo Abela, l-Onor.

Roderick Galdes u l-Onor.

Jose' Herrera.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 31

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Franco | |Agius David |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Arrigo Robert |Gatt Austin | |Asciak Michael |Gonzi Lawrence | |Azzopardi |Gonzi Michael | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cassar Joseph |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Puli Clyde | |Dalli John |Pullicino George| |de Marco Mario |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Falzon Joseph |Zammit Ninu | |Fenech Antonio |Zammit Dimech | | |Francis | |Frendo Michael | |

KONTRA: 27

L-Onor.

|Abela Joseph |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Bartolo Evarist |Farrugia Noel | |Brincat Joseph |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Charles |Mizzi Joe | |Buontempo Stefan |Parnis Silvio | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Caruana Justyne |Sammut Joseph | |Chircop Karl |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Dalli Helena |Vella Karmenu | |Debono Grech Joe | |

L-emenda għaddiet.

MR SPEAKER: Issa se nqiegħed il-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Skond ftehim milħuq din il-votazzjoni tittieħed issa stess.

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

Giovanna Debono u l-Onor.

Ċensu Galea.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

Carmelo Abela, l-Onor.

Roderick Galdes u l-Onor.

Jose` Herrera.

MR SPEAKER: Grazzi.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 31

L-Onor.

KONTRA: 27

L-Onor.

Il-mozzjoni kif emendata għaddiet.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 22 ta' Novembru, 2004 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' l-Awtorita` dwar is-Saħħa u s-Sigurta` fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2004 – 2005.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Arkivji Nazzjonali – Kumitat (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Medjazzjoni – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Reġistru Ċentrali – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, qasam li ili ma nitkellem dwaru, imma li kont attiv ħafna fuqu s-sena l-oħra huwa dak tal-kriminalita' f'pajjiżna.

Din is-sena, b'differenza mis-snin ta' qabel, iddeċidejt li nħalli perijodu ta' żmien jgħaddi qabel ma nagħmel il-kummenti tiegħi.

Niftakar li s-sena l-oħra, b'mod partikolari, kont nagħmel stqarrija jew insejjaħ konferenza stampa kważi kull xahrejn sabiex inżomm lill-poplu nformat dwar il-qagħda tal-kriminalita` f'pajjiżna b'mod aktar preċiż.

Pero` din is-sena ddeċidejt li l-perijodi jkunu aktar fit-tul imbagħad nagħti rendikont u ngħid x'inhi l-opinjoni tiegħi dwar ix-xejriet fil-kriminalita` fuq perijodu itwal ta' żmien.

Mr Speaker, wasalna biex nagħlqu sena oħra għaliex xahar u nofs ieħor inkunu qegħdin niċċelebraw il-Milied u l-aħħar tas-sena.

Suġġett li dwaru se nitkellem fit-tul meta nagħmel id-diskors tiegħi dwar il-budget ta' din is-sena huwa l-kriminalita'.

Jiddispjaċini ngħid li din se tkun l-agħar sena fil-qasam tal-kriminalita` minn mindu bdejna nżommu l-istatistika.

Dan huwa ta' għajb mhux biss għaliex din is-sena se tikser ir-rekord li ntlaħaq is-sena l-oħra, imma agħar minn hekk għaliex mill-1998 'l hawn ma kienx hemm sena waħda, ħlief darba biss – din kienet l-aħħar sena ta' gvern Laburista - li l-kriminalita` f'pajjiżna ma baqgħetx tiżdied għal sena wara l-oħra.

Din ir-realta` rridu nqisuha fid-dawl tad-diversi wegħdiet li għamlu diversi gvernijiet Nazzjonalisti qabel kull elezzjoni.

Huwa tajjeb li nsemmi l-wegħda li kien għamel il-partit Nazzjonalista fl-1998 fejn kien wiegħed gwerra lill-kriminalita`, b'mod partikolari lis-serq.

Kien wiegħed serħan il-moħħ mill-għada ta' l-elezzjoni ġenerali.

Dawn kienu żewġ wegħdiet kbar li saru qabel l-elezzjoni ta' l-1998 u li għadhom friski fil-memorja tagħna.

L-istess wegħdiet u l-istess garanziji saru lejliet l-aħħar elezzjoni ġenerali ta' l-2003 fejn il-partit Nazzjonalista reġa' wiegħed li se jkollna trankwillita` u li se jkompli jissokkta l- ġlieda kontra l-kriminalita`.

Jien ma nafx xi ġlieda kien beda għax kien qiegħed jitlifha, imma dawn basta jagħmlu lip-service u qabel kull elezzjoni jappellaw għas-sentiment tan-nies, biex imbagħad jgħaddu lill- poplu biż-żmien, biex ma nużax kelma oħra.

Mr Speaker, jien illum ġejt hawnhekk biex naqra ċ-ċifri eżatti tal- kriminalita`, tar-reati u tas-serq.

Fl-1998, li kienet l-aħħar sena ta' gvern Laburista, kienu ġew reġistrati 9,668 reat kriminali f'pajjiżna li jvarjaw bejn diversi reati, fosthom crimes against morals, honour of family bħall-istupru, l-attentat vjolenti fuq il-pudur, ħruq fuq proprjeta`, attempted offences, bodily harm, reati kontra l-amministrazzjoni tal- ġustizzja, wilful damage to property, reati konnessi mad-droga, frodi, falsifikazzjoni, immigrazzjoni illegali, prostituzzjoni, offiżi sesswali, serq – u dan irrid nitkellem dwaru – threats and private violence, violation of places of confinement, violation against public officers u oħrajn.

Dawn huma r-reati prinċipali, imbagħad naturalment hemm ukoll l- omiċidju li minn żmien għal żmien jiffigura wkoll.

Imbagħad taħt gvern Nazzjonalista fl-1999 mill-ewwel tlajna għal 10,569 reat kriminali.

Issa peress li l-gvern Nazzjonalista kien għadu kemm daħal fl-amministrazzjoni u forsi żbalja l-ewwel sena ridna nagħtu ftit ċans, imma mbagħad ma terġax tiżbalja fit-tieni sena, għax fis-sena 2000 ġew kommessi 11,596 reat kriminali u dan kien rekord assolut.

Huwa veru li fis-sena 2001 kien hemm tnaqqis żgħir għax kien ġie reġistrat 10,223 reat kriminali, pero' dan xorta huwa numru ħafna ikbar minn dak li kien reġistrat fl-aħħar sena ta' gvern Laburista, jiġifieri fl-1998 meta, kif diġa` għedt, kienu ġew kommessi 9,668 reat kriminali.

Fis-sena 2002 erġajna morna l-baħar għax ir-rata kriminali reġgħet telgħet għal 11,196 reat kriminali.

Ħalli nieqaf sas-sena 2002 għax imbagħad fis- sena 2003 l-partit Nazzjonalista għamel wegħda oħra.

Bejn l-1998 u s-sena 2002, qabel l-aħħar elezzjoni ġenerali, il-kriminalita` kienet żdiedet bi kważi 16% fuq l-aħħar sena ta' gvern Laburista.

Imbagħad waslet l- elezzjoni tas-sena 2003 fejn reġgħu qalulna li se jagħmlu ġlieda kontra l- kriminalita` u li se jserrħu l-irjus.

Pero` x'ġara fis-sena 2003?

Matul dik is-sena ntlaħaq rekord ġdid.

Jien dejjem qed nitkellem fuq iċ-ċifri ta' bejn Jannar u Awissu ta' kull sena mill-1998 sas-sena 2004 - naturalment aktar tard din is-sena nkunu nistgħu nagħtu stampa aktar kompleta tas-sena sħiħa - għax dik hija l-istatistika li għandi available, pero' aġġornajtha llum wara li għamilt mistoqsijiet parlamentari u ngħatajt risposta għalihom.

Bejn Jannar u Awissu tas-sena 2003 tlajna għal 12,071 reat kriminali.

Dan ifisser li fuq is-sena ta' qabel kien hemm żieda ta' 7.18% u fuq l-aħħar sena ta' gvern Laburista kien hemm żieda ta' kważi 25%.

Mr Speaker, jien kont qed nittama li s-sena l-oħra lħaqna l-quċċata tal- kriminalita` u din is-sena konna qegħdin nittamaw li din ir-rata tistabbilizza ruħha u naraw xi tnaqqis jew almenu, jekk ma tonqosx, tibqa' għolja daqskemm kienet is-sena l-oħra.

Pero` bejn Jannar u Awwissu ta' din is-sena r-reati kriminali li ġew imwettqa kienu jammontaw għal 12,220 reat kriminali li tfisser żieda ta' 26.4% fuq l-aħħar sena ta' gvern Laburista.

Dan huwa ċertifikat ta' mistħija għall-gvern li ppoża li se jiġġieled kontra l-kriminalita', li jgħid li saħħaħ il-korp tal-pulizija bir- reklutaġġi u li għamel investimenti kapitali u rikorrenti fil-korp tal- pulizija.

Dawn huma r-riżultati li jgħoddu.

Huwa inutli li jiġi hawnhekk il-Viċi Prim Ministru Tonio Borg u joqgħod jiftaħar kemm żied pulizija fil- korp u kemm għamel investiment kapitali.

Fl-aħħar mill-aħħar l- investimenti fil-korp tal-pulizija għalfejn isiru?

Il-mission statement tal-korp tal-pulizija huwa li tipprevjeni l-kriminalita` u jekk qed isiru xi investimenti, fejn qed iwasslu dawn?

Żgur li m'humiex iwasslu biex inaqqsu l-kriminalita` għax il-kriminalita` qiegħda tiżdied.

Dan huwa falliment tal-gvern Nazzjonalista.

U jekk jiġi xi ħadd u jgħid li jien qed naqra ċ-ċifri minn Jannar sa Awissu, ngħidlu li jien aġġornajthom għax għandi wkoll iċ-ċifri ta' Settembru u ta' Ottubru.

Fil-fatt il- kriminalita` f'Settembru telgħet għal 1,457 jiġifieri kien hemm żieda ta' 2% fuq ix-xahar ta' Settembru tas-sena 2003, filwaqt li f'Ottubru ta' l- 2004 kien hemm reġistrat 1,471 reat kriminali li tfisser żieda ta' 3% fuq ix-xahar ta' Ottubru ta' l-2003.

Mr Speaker, dan huwa ċertifikat ta' mistħija għall-gvern Nazzjonalista.

Jien is-soltu noħroġ stqarrijiet minn żmien għall-ieħor jew insejjaħ press conference sabiex ninforma lill-poplu dwar il-qagħda tal-kriminalita' f'pajjiżna, pero' llum ħassejt li għandi nagħmel dan l-aġġornament sabiex fl-ogħla istituzzjoni ta' dan il-pajjiż nitkellem dwar il-qagħda mwiegħra tal-kriminalita` f'pajjiżna.

Bħala l-kelliem ewlieni Laburista għall- intern inħoss li għandi naqdi d-dover lejn dan il-parlament u niżvela dak li l-gvern Nazzjonalista ma jridx jitkellem dwaru.

Huwa veru li f'pajjiżna hawn issues importanti għaddejjin bħalma huma l-finanzi li jinsabu fi stat ħażin pero` din hija xi ħaġa serja.

Sur President, tkellimna ħafna dwar l-immigrazzjoni klandestina, u forsi jkolli ċans niddedika l-aħħar żewġ minuti ta' dan l-aġġornament għal dak li qed jipproponi l-partit Laburista.

Hawn issues jaħarqu mhux biss fil- qasam ta' l-intern u tal-finanzi in ġenerali, pero' din hija issue mportanti għax qed turi t-tnawwir tal-valuri f'pajjiżna.

Qed turi li dan huwa pajjiż marid li qiegħed jiġi inondat bid-delinkwenza u nagħmlu ħażin li ma nqisux din bħala issue.

Jagħmel ħażin dan il-parlament jekk ma jqisx dan il-fatt bħala wieħed tassew gravi u tal-mistħija.

Din hija xiehda ta' kemm pajjiżna sejjer lura mhux biss fil-qasam tal-finanzi, mhux biss fil- qasam soċjali imma wkoll fil-valuri tiegħu.

Il-gvern Nazzjonlista x'jimportah jekk il-kriminalita` tiżdied minn sena għall-oħra!

Imma aħna jimpurtana, Mr Speaker.

Jekk wieħed janalizza sew l-istatistika jsib li r-reat tas-serq qed jiżdied minn sena għall-oħra, b'mod partikolari meta pparagunat mas-sena 1998.

Ħalli ngħidu li l-1998 hija xi ftit 'il bogħod pero' meta tagħmel il- paraguni mas-sena 2002 li hija aktar qrib issib li s-serq qed jiżdied sew.

Kif jaf kulħadd is-serq qed jiżdied minħabba l-pjaga tad-droga għax id-drug users dejjem qegħdin jiżdiedu u biex isostnu l-vizzju tagħhom ikollhom jirrikorru għal reati aktar serji bħalma hu s-serq.

Din hija soċjeta` marida li fil-bażi tagħha hemm il-problema u l-vizzju tad-droga.

Il- kriminalita` tibda mill-vizzju tad-droga u eventwalment dan iġib is-serq u t-twettiq ta' reati aktar serji.

Mr Speaker, din it-trend se tibqa' għaddejja għal sena wara l-oħra jekk il- gvern Nazzjonalista se jibqa' indifferenti quddiem din il-problema soċjali.

Jekk il-gvern Nazzjonalista se joqgħod sempliċement jagħmel lip-service biex joqgħod jitkessaħ kemm qed jinvesti fil-korp tal-pulizija, meta fl- aħħar mill-aħħar huwa r-riżultat li jgħodd, allura nista' ngħid minn issa stess li din is-sena l-kriminalita` se tikser ir-rekord tas-sena l-oħra u s- sena d-dieħla se tikser ir-rekord ta' din is-sena, Mr Speaker.

Jeħtieġ li l-gvern Nazzjonalista jħares lejn din il-problema aktar mill-qrib għaliex minflok sejrin 'il quddiem, sejrin lura mhux bħall-granċ imma b'mod qawwi ħafna.

Fl-aħħar minuta li għandi se nitkellem dwar il-konferenza nazzjonali li qed jipproponi l-partit Laburista u li ġiet redikolata mill-gvern Nazzjonalista.

Fil-bidu ħadna pjaċir li l-gvern Nazzjonalista għamel din il-U-turn, pero' aħna nemmnu u nibqgħu nsostnu li sabiex ikun hemm verament konferenza nazzjonali u sabiex ikun hemm verament sforz nazzjonali, allura l-proposti jridu joħorġu mill-konferenza nnifisha u r-riżultati li qed nipprovaw naslu għalihom ma jridux ikunu soġġetti għal xi kondizzjonament ordnat minn qabel minn xi partit politiku.

Ir-riżultati jridu joħorġu mill- kontribut li jagħtu l-partiti politiċi, mill-NGOs u mill-konferenza nazzjonali stess.

Mr Speaker, dan huwa l-mod kif nistgħu naslu sabiex ikun hemm verament politika nazzjonali waħda fuq il-kwestjoni ta' l-immigrazzjoni klandestina.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, fil-ftit ħin li għandi nixtieq nitkellem dwar dak li ntqal f'dawn l-aħħar ġranet mill-ministru responsabbli li f'daqqa waħda qiegħed jitlob biex jitħallsu l-kontijiet tad- dawl u l-ilma sa l-aħħar tas-sena.

Ma' din l-aħbar kien hawn ħafna nies li ħarġu bil-mistoqsijiet.

Jien flimkien mal-partit Laburista nemmnu li pajjiżna jrid jimxi 'l quddiem bid-dixxiplina.

Għaliex għandna dan il-kaos kollu fil-pajjiż u donnu m'hemmx direzzjoni?

Għaliex il-partit Nazzjonalista ddeċieda li jagħmel 15-il sena fil-gvern u ħaseb li l-flus m'huma se jispiċċaw qatt.

Matul dawn il-15-il sena nefqu l-flus fil- karozzi lussużi biex iħossuhom komdi u fil-ministeri kulħadd jiġri bil- mobiles, imbagħad miskin il-ħaddiem għax issa f'daqqa waħda għednielu: Dak li gawdejna aħna trid tbatih int. Jien m'inix ngħid li f'pajjiżna kulħadd għandu jagħmel li jrid, imma għandu jkollna l-prijoritajiet, l-aktar fejn jidħlu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma għax lin-nies ġenninnihom.

Jien illum kont qiegħed niltaqa' man-nies u kulħadd beda ġej bil-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Fil-fatt nista' ngħid li hemm min għandu Lm80 b'lura u hawn irridu nifhmu li qegħdin nitkellmu fuq nies tad-demm u l-laħam li forsi f'ħajjithom kellhom ħafna problemi soċjali.

Il-ġimgħa l-oħra smajt lill-ministru jgħid li fil-każ ta' dawk li għandhom problemi soċjali se jsir xi ftehim, imma sal-lum stess ħabib tiegħi mill- Gudja rċeva kont ta' Lm500 u minkejja li sabu li huwa żball qalulu li sa l- aħħar tas-sena jrid iħallsu.

Qalulu wkoll li ma jistgħux jagħmlu ftehim biex iħallas tant fix-xahar.

Jien naħseb li l-kuxjenza soċjali f'dan il- pajjiż spiċċat.

Meta konna ngħidu li għandna problema finanzjarja tan- naħa l-oħra kienu joqogħdu jidħku, imma issa qed ikollhom jemmnu li din il- problema teżisti verament.

Naħseb li l-iktar wieħed li mar tajjeb f'dan ir-rigward huwa l-ex-prim ministru Fenech Adami li spiċċa minn hawnhekk u ħalla l-pajjiż mimli bil-problemi.

Issa qegħdin naraw li dawn il-problemi li għandu l-pajjiż m'ilhomx jeżistu xi 100 sena, imma nqalgħu matul dawn l- aħħar snin.

Dawn il-problemi ħoloqhom il-gvern u qiegħed ibatihom il- ħaddiem għax issa qegħdin ngħidu li rridu nissikkaw u li ma nistgħux nibqgħu mexjin f'din ir-rotta.

Jien dejjem ngħid li kulħadd jista' jgħidlek daqshekk fil-ħajja u jekk il- poplu tagħna se jibqa' jbati, aħna bħala oppożizzjoni Laburista ma nistgħux lil dawn in-nies inħalluhom għal riħhom u ma niddefenduhomx.

Aħna li dejjem niltaqgħu ma' dawn in-nies, li nieklu magħhom, li ngħixu magħhom u ġieli bkew magħna minħabba l-problemi soċjali li għandhom, ma nistgħux nitilquhom waħedhom.

Aħna qegħdin f'dan il-parlament għaliex tellgħuna n- nies li kellhom dawn il-problemi kollha u jekk m'aħniex se nkomplu niddefenduhom se nkunu qisna kompliċi ma' tan-naħa l-oħra.

Dan l- istatement ħassejt li għandi nagħmlu.

Kif diġa` għedt illum fil-media xxandret l-aħbar li sa l-aħħar tas-sena jridu jitħallsu l-kontijiet kollha li hemm pendenti.

Dan minbarra r-rigali li ġejjin fil-budget li se jingħataw lil dawn in-nies li għad għandhom il- kontijiet b'lura!

Nerġa' ngħid li jien m'inix favur l-abbuż u ma naqbilx li min għandu xi jħallas ma jħallasx, imma rridu naraw min verament għandu l-problemi soċjali.

Dan l-aħħar kellna ħafna lmenti min-nies ta' Albert Town u nixtieq li din il-Kamra dawn tindirizzahom b'attenzjoni.

Din hija area żgħira bi ftit nies li jgħixu maqtugħin mil-lokalita` kollha tal-Marsa u jekk tgħaddi minn hemm f'ċerti ħinijiet tinnota li r-riħa pesta tal-biċċerija li jkun hemm ma tixraqx lill-bnedmin.

Jien għamilt mistoqsija parlamentari f'dan ir- rigward u għadni ma ngħatajtx tweġiba għaliha.

Għaldaqstant nixtieq li l- Kamra tinnota li fl-area ta' Albert Town joħroġ ilma jinten mill-biċċerija u jibqa' sejjer fit-triq.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra wkoll li f'din l-area jgħixu ħafna anzjani u fejn qabel kien imur trakk ibigħ il-ħalib, issa dan m'għadux imur.

Dan ifisser li dawk in-nies li għandhom karozza qed ikollhom imorru jixtru l-ħalib mill-ħwienet li hemm fil-qrib ta' din l- area, filwaqt li dawk l-anzjani li m'għandhom lil ħadd biex imur jixtrilhom, qed jispiċċaw jgħixu bla ħalib.

Qed inressaq dawn l-ilmenti f'dan il-parlament għaliex dwar dan ċempluli wħud mill-ftit residenti li hemm f'din l-area.

Wara kollox l-aġġornament nagħmluh biex inressqu l- ilmenti tal-poplu tagħna.

Issa nixtieq nitkellem ftit ukoll dwar il-problema tad-droga f'pajjiżna li tkellem dwarha wkoll il-kollega tiegħi, l-Onor.

Gavin Gulia.

Għadhom kif poġġew f'din il-Kamra statistika dwar nies li mietu bil-problema tad-droga.

Jien minn dejjem għedt u nibqa' nsostni li f'dan il-parlament irid ikollok il-prijoritajiet tiegħek.

Hemm affarijiet fejn ma naqblux, imma hemm affarijiet li bilfors irridu naqblu dwarhom.

Il-problema tad-droga rridu niġġielduha flimkien għax irridu nifhmu li l-vittmi tagħha huma nies Maltin u hawnhekk ma nistax ma nsemmix lil dawk il-ġenituri li tilfu lil xi ħadd mit-tfal tagħhom.

Sur President, jien kemm-il darba appellajt li l-eluf ta' siringi li qegħdin jitqassmu b'xejn miċ-ċentri tas-saħħa lid-drogati matul is-sena qed iqumu eluf ta' liri.

Jien m'għandi xejn kontra dawn in-nies, anzi fejn kelli ċ-ċans għenthom għax nemmen li dawn ikunu għaddew minn żmenijiet diffiċli fil-ħajja tagħhom.

Peress li dawn imorru jieħdu siringa wara l- oħra, qed inkunu nafu min huma l-vittmi tad-droga u għalhekk nixtieq nagħmel appell lid-dipartiment tas-saħħa biex flimkien mad-dipartiment tal- politika soċjali jaħtru lil xi ħadd biex meta drug addict imur biex jieħu s- siringa jipprova jfiehmu li dik tista' twasslu għall-mewt.

Barra minn hekk, dawn is-siringi jintefgħu jiġru fit-toroq u f'areas oħra b'dannu għat- tfal tagħna li jkunu qegħdin jiġru fl-għelieqi u fit-toroq.

Il-bieaħ kelli ċans niltaqa' ma' Monsinjur Victor Grech u ma' xi saċerdati oħra fejn tkellimna fuq ħidma fil-qasam ta' l-anzjani li l-partit Laburista qiegħed jaħdem fuqha.

Bla dubju ta' xejn meta titkellem ma' Monsinjur Victor Grech il-kliem jaqa' fuq il-problema tad-droga u nixtieq ngħid prosit lill-Knisja li kienet ewlenija f'dan il-qasam.

Fil-fatt aħna għedna li dawk id-drogati li jmorru biex jieħdu siringa almenu għandhom jirritornaw is-siringa li jkunu wżaw lura.

Jien nemmen li għandna nkunu kapaċi nbiddlu s-sistema f'dawn l-affarijiet żgħar għax dawn jistgħu jkunu affarijiet kbar ukoll.

Illum semmejt ħafna affarijiet imma ħassejt li fil-ftit ħin li jkollna fl- aġġornament għandi nipprova nolqot lil kulħadd biex nuri solidarjeta` ma' dawk il-familji li jkollhom il-problemi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hi aġġornata għal nhar it-Tnejn, 22 ta' Novembru 2004 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-ministru.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

GWARDJANI LOKALI - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jindika l-ammont ta' ċitazzjonijiet li l-gwardjani lokali ħarġu xahar b'xahar, fis-snin 2003 u 2004 (s'issa)?

Liema kienet dik il-kontravenzjoni li l-iktar ġiet miksura?

ONOR.

TONIO BORG: L-ammont ta' ċitazzjonijiet li l-gwardjani lokali ħarġu xahar b'xahar fis-snin 2003 u 2004 kien kif inhu indikat hawn taħt:

|Xahar |2003 |2004 | |Jannar |17,282 |24,144 | |Frar |15,425 |24,683 | |Marzu |16,103 |26,815 | |April |16,521 |27,812 | |Mejju |22,185 |27,420 | |Ġunju |20,778 |24,896 | |Lulju |22,778 |27,706 | |Awissu |21,138 |18,893 | |Settembru|18,929 | | |Ottubru |26,430 | | |Novembru |21,273 | | |Diċembru |20,387 | |

Ir-regolament li l-aktar ġie miksur kien dak li jistipula li "Liċenzja mhux imwaħħla sewwa mal-vettura.

Liċenzja mhux imwaħħla mal-windscreen".

DWANA - SIGARETTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jindika l-ammont ta' sigaretti li nqabdu jiddaħlu Malta illegalment bil-kuntrabandu fis-snin 2002, 2003 u 2004 (s'issa)?

X'kien il-valur komplessiv kull sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

QRATI – REATI KONNESSI MA' VAT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jindika l-ammont ta' persuni li ġew ikkundannati għal piena ta' priġunerija mill-qrati fis-snin 2003 u 2004 (s'issa) fuq sejbien ta' ħtija ta' ksur tal-liġi tal-VAT?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-perijodu ndikat ma kien hemm l-ebda persuna li ġiet ikkundannata ħabs mill-Qorti fuq reati konċernati mal-VAT.

Kien hemm xi każijiet ta' multi mposti li wara żmien twil li ma tħallsux u li ġew konvertiti f'piena karċerarja.

QRATI – KSUR TAL-LIĠI TAL-VAT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jindika l-ammont ta' persuni li tressqu l-qorti fis-snin 2003 u 2004 (s'issa) fuq allegat ksur tal-liġi tal-VAT?

Kemm weħlu komplessivament f'termini ta' multa?

ONOR.

TONIO BORG: Il-proċeduri fil-Qorti fuq allegat ksur tal-Liġi tal- VAT jiġu istitwiti mill-Kummissarju għat-Taxxa Miżjuda, u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru, dment u sakemm ma jkunx qed jinkiser xi obbligu ta' konfidenzjalita' jew protokoll, jgħid jekk Malta qajmitx il-kwestjoni ta' l-influss ta' l-immigranti llegali f'Malta f'xi forum ta' l-Unjoni Ewropea tal-Ġustizzja u Intern?

F'każ affermattiv, f'liema forum, meta u x'kien l-eżitu?

ONOR.

TONIO BORG: Malta qajmet il-kwestjoni ta' influss ta' immigranti llegali fil-Kunsill tal-Ministri tat-30 ta' Settembru, kif ukoll f'dak tal- 25 ta' Ottubru 2004.

IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru, dment u sakemm ma jkunx qed jinkiser xi obbligu ta' konfidenzjalita' jew protokoll, jgħid jekk Malta qajmitx il- kwestjoni ta' l-influss ta' l-immigranti llegali f'Malta f'xi forum ta' l- Unjoni Ewropea tal-Ġustizzja u Intern?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizzaz l- mistoqsija tiegħu lill-ministeru konċernat peress illi dawn il-materji jiġu diskussi f'fora li fihom jattendi l-Ministeru tal-Ġustizzja u Intern.

ADT - ROTOT TAL-KAROZZI TAL-LINJA MATUL IL-LEJL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiddaħħlu xi rotot tal-karozzi tal-linja anke bil-lejl?

Fejn hu ppjanat li dawn isiru u meta?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Preżentament diġa' teżisti skeda ta' rotot li joperaw bil-lejl.

Dawn ir-rotot qed jiġu moniterjati sabiex inkunu nafu l-patronaġġ li għandhom u sabiex eventwalment integrati fl-iskeda normali.

Huwa mifhum li meta jiġi terminat dan il-moniteraġġ, l-awtorita' tkun f'pożizzjoni li tiddeċiedi jekk dawn ir-rotot għandhomx jiġu miżjuda u jekk hemmx il-htiega li jkunu ntrodotti rotot ta' bil-lejl lejn destinazzjonijiet oħra.

GĦAQDIET SPORTIVI - DOPING TESTS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm għaqdiet sportivi li din is-sena talbu għajnuna biex jagħmlu testijiet tad-doping fl-isport rispettivi tagħhom?

Liema kienu?

X'għajnuna ngħatat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kunsill Malti għall-isport kellu dawn it-talbiet:

Malta Amateur Athletic Association;Malta Amateur BodyBuilding Association;Malta Football Association; Malta Judo Federation & Associate Disciplines.

Informat ukoll li sal-lum il-kunsill Malti għall-isport ħallas Lm3,000 lill- Malta football association għad-doping tests u qed jivverifika t-talbiet l- oħra.

SAN PAWL IL-BAĦAR – SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid meta se jimtela' il-post vakanti ta' għalliema ta' Year 2 fl-iskola primarja ta' San Pawl il-Baħar minħabba li din se tispiċċa boarded-out?

ONOR.

LOUIS GALEA: Waħda mill-għalliema ta' Year 2 fl-iskola ta' San Pawl il-Baħar ħarġet bis-sick leave fit-18 ta' Ottubru 2004.

Għalliema ġdida ntbagħtet tagħti servizz fl-istess skola fl-4 ta' Novembru 2004 eżatt wara l-vaganzi tal-mid-term.

SANTA LUĊIJA - JUNIOR LYCEUM MARGARET MORTIMER

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fil- junior lyceum Margaret Mortimer ta' Santa Luċija fil-Form 4 għad m'hemmx għalliema tal-computer?

Meta se jintbagħat għalliem ieħor ħalli l- istudenti ma jkomplux ibatu l-konsegwenzi ta' nuqqas ta' lezzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għalliema tal-Computer Studies intbagħtet l-iskola Margaret Mortimer fl-4 ta' Novembru 2004.

Il- lezzjonijiet ta' dan is-suġġett issa qegħdin isiru b'mod regolari.

SAN PAWL IL-BAĦAR - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 7974, jista' il-Ministru jinnota li t-trasport eżistenti qed jaqdi l-bżonnijiet tat-tfal minħabba li numru ta' ġenituri kellhom jinqdew bi trasport privat?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-trasport li qed jiġi pprovdut huwa organizzat wara li tinkiseb informazzjoni mill-iskejjel.

Fil-każ ta' l-iskola ta' San Pawl il-Baħar, in-numru tat-tfal mill-Qawra li jattendu huwa hekk :

| |Tfa|Kinde|Minn fejn jinġabru| | |l |r |it-tfal | |Qawra| | 4 |Coast Line | | |23 | |Hotel/għassa | | | | |tal-pulizija/All | | | | |Saints Bar | |Buġib| | 14 |Pjazza ta' | |ba |45 | |Buġibba/Holiday | | | | |Complex/Knisja | | | | |tal-Qawra/Bandli | |Buġib| | 12 |Pioneer | |ba |54 | |Road/Housing | | | | |Estate/Canberra |

Informat ukoll li għal dawn it-tfal it-taqsima tat-trasport qed tipprovdi sitt xarabanks kull filgħodu u wara nofsinhar.

Id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni m'għandha ebda kontroll fuq il-ġenituri li jridu jikru trasport privat.

PERIT RICHARD ENGLAND

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t- Toroq: B'riferenza għal dak li ntqal fuq ix-xandir ta' l-istat dwar l- Lm400,000 li tħallas il-Prof.

Richard England, jista' il-Ministru jgħid jekk dawn kienux taxxabbli jew le?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, kull ħlas dovut fuq servizzi mogħtija huwa dejjem taxxabli.

SPTAR SAN LUQA – PAZJENTI B'FOOD POISONING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna ddaħħlet l- isptar kawża ta' velenu fl-ikel f'Malta u Għawdex matul dawn l-ewwel disa' xhur tas-sena?

Jista' jipprovdi l-istess informazzjoni għall-istess perjodu tas-sena l-oħra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minn tagħrif miġbur permezz tas-sistema tal-hospital activity analysis (SLH), in-numru ta' pazjenti li ddaħlu fl-Isptar San Luqa kawża ta velenu fl-ikel fl-ewwel tmien xhur ta' din is-sena ammontaw għal 23.

Fl-istess perjodu tas-sena l-oħra, jiġifieri bejn Jannar u Awissu ta' 2003, iddaħlu 35 pazjenti b'food poisoning.

Fit-terminu food poisoning huma nklużi wkoll infezzjonijiet tas-sistema gastroenteroloġika kkawzati minn viruses li jistgħu jkunu trasmessi mill-ikel (ICD-10 codes: A00-A09 u T61- T62).

PULIZIJA - DEPORTAZZJONI TA' PERSUNI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena kemm-il persuna ġiet deportata jew rifjutata milli tidħol f'pajjiżna mal-wasla tagħha fl-ajruport internazzjonali ta' Malta jew fil-portijiet marittimi tal-gżejjer tagħna?

X'nazzjonalita' kellhom dawn il-persuni?

Kemm hu n-numru ta' ċittadini Maltin li qed jissoktaw b'arrest jew b'sentenza ta' ħabs f'pajjiżi barranin?

F'liema pajjiżi jinsabu dawn iċ-ċittadini Maltin?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel żewġ partijiet tal-mistoqsija, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 7771.

Dwar il-kumplament tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferiha lill-ministru konċernat.

SKEJJEL SEKONDARJI - STUDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti bniet u subien li jattendu l-Form 3 fl-iskejjel sekondarji li din is-sena għażlu li jistudjaw il-lingwa Għarbija?

Kemm hu n-numru ta' studenti li fil-livell 3, 4 u 5 ta' l-iskejjel sekondarji din is-sena?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għal-lingwi tal-Ġermaniż, ir-Russu u l- Ispanjol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fl-iskejjel sekondarji l-istudenti jagħżlu li jistudjaw lingwa fil-Form 4 u mhux fil-Form 3.

L-istudenti li jagħżlu li jistudjaw lingwa fil-Form 3 huma dawk li jattendu l-junior lyceums.

In-numru ta' studenti subien u bniet li jattendu l-Form 3 fil-junior lyceums li għażlu li jistudjaw il-lingwa Għarbija huwa kif jidher hawn taħt:

Subien - 1 Bniet - 4 Total - 5

Informat ukoll li n-numru ta' studenti subien u bniet li jattendu l-Form 3 fil-junior lyceums li għażlu li jistudjaw il-lingwa Ġermaniża, ir-Russu u l- Ispanjol huwa:

| |Subie|Bniet|Total| | |n | | | |Ġerman|8 |37 |45 | |iż | | | | |Russu |0 |3 |3 | |Spanjo|12 |63 |75 | |l | | | |

Informat li n-numru ta' studenti bniet u subien fil-livell 3, 4 u 5 ta' l- iskejjel sekondarji din is-sena huwa:

| |Subie|Bnie|Tota| | |n |t |l | |Form 3|1,830|1,85|3,68| | | |7 |7 | |Form 4|1,868|1,94|3,81| | | |5 |3 | |Form 5|1,777|1,99|3,77| | | |5 |2 |

MIXED COMMISSION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li tiltaqa' il-mixed commission bejn Malta u l-Libja?

X'qed jipproponi l-Gvern Malti għall- agenda ta' din il-laqgħa?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Id-djalogu politiku bejn Malta u l-Libja qed jitkompla bl-ogħla livell bi żjarat uffiċjali mill-Prim Ministru u l- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin kif ukoll mill-President fi Frar 2004.

Diġa' saru kuntatti biex dan il-proċess jitkompla u jissaħħaħ.

KUNSILLI LOKALI - SINDKI/KUNSILLIERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim jirrispondi mistoqsija parlamentari 8312 u cioe' jgħid kemm kien in-numru ta' kunsilliera u sindki, lokal lokal f'Malta u Għawdex, li rriżenjaw sena b'sena minn meta twaqqfu l- kunsilli lokali fil-gżejjer tagħna?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8650.

DJAR - POSTIJIET GĦALL-BEJGĦ

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm units għall-bejgħ mill- awtorita' tad-djar li qed jidhru fl-aħħar avviż Nru 70 kienu dehru fl-avviż ta' ftit tax-xhur ilu Nru 69?

Fejn huma dawn il-units?

Kemm kienu l- prezzijiet fl-avviż ta' qabel l-aħħar wieħed u kemm huma l-prezzijiet fl- avviż tal-lum?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: It-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI – HOUSING UNITS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm għaddew units lid- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali mill-uffiċċju konġunt fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004?

ONOR.

DJAR – HOUSING UNITS 8815.

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm għaddew units lid- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali mill-awtorita' tad-djar fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004?

ONOR.

DJAR - APPARTAMENTI

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm inbnew u tqassmu flats, maisonettes u djar mill-awtorita' tad-djar fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004?

ONOR.

DJAR – HOUSING UNITS

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid fejn jinsabu l-units, lokal b'lokal skond il-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex, li tqassmu mill- awtorita' tad-djar fis-snin 2000, 2001, 2002, 2003 u 2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Il-lokalitajiet tal-units li tqassmu jew se jitqassmu mill-awtorita' tad-djar fis-snin indikati mill-Onor.

Interpellant huma kif jidhru fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

MEPA – APPLIKAZZJONIJIET MILL-AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

STEFAN BUONTEMPO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid fil-preżent il-MEPA kemm qed tipproċedi applikazzjonijiet mill-awtorita' tad-djar?

Fiex tikkonsisti kull applikazzjoni u f'liema lokalita'?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fil-preżent l-awtorita` tad-djar għandha 15-il applikazzjoni pendenti quddiem il-MEPA.

Id-dettalji tagħhom tpoġġew fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

PERSUNI SELF-EMPLOYED - ĦLAS TA' L-NI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8314 u cioe' jista' jgħid kemm hu n-numru ta' persuni self-employed li huma regolari fil-ħlas tal-bolla tas-sigurta' soċjali, l-NI?

Jista' jgħid kemm hu n-numru ta' persuni self-employed li għandhom arranġamenti speċjali sabiex iħallsu l-arretrati ta' l-NI?

Jista' jgħid kemm hi ċ-ċifra globali li trid titħallas f'arretrati minn dawn is-self-employed?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-2003 kien hemm 12,332 persuni self-employed li kienu regolari fil-ħlas tal-bolla tas-sigurtà soċjali.

L-informazzjoni għal din is-sena tkun tista' tingħata meta jsir l-aħħar pagament f'Diċembru.

Mill-1998 saru 1,446 arranġamenti speċjali ma' persuni self-employed biex iħallsu l-arretrati ta' l-N.I..

Iċ-ċifra globali li trid tħallas f'arretrati hi stmata li tlaħħaq madwar Lm1.9 miljun inklużi kontribuzzjonijiet stmati mill-kummissarju peress li l- formola tat-taxxa ma tkunx għadha ntbagħtet.

FAMILJA U SOLIDARJETA' SOĊJALI - ĦADDIEMA MSIEFRIN FUQ XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tagħti lista tas-safar li sar minn impjegati tad-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tagħha bejn Jannar 2004 sal-lum?

Kemm kienet l-ispiża għal kull safra u fejn siefru?

Min kienu l-persuni li siefru?

Xi grad għandhom (jew taħt liema skala ta' salarju jaqgħu) il-persuni li siefru?

Min awtorizza kull safra?

Min mar business class jew first class?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

OPM - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallsu fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill- impjegati fis-segretarjat privat tiegħu?

Min huma l-impjegati li huma ntitolati għal mobile phone fl-istess segretarjat?

Xi grad huma?

Kemm kienet l-ispiża għal kull mobile phone bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena nformat li l-użu ta' mobile telephones fis- segretarjati privati tal-ministri u tas-segretarjati parlamentari huwa regolat minn guidelines, approvati mill-Kabinett.

Dawn il-guidelines jipprovdu li l-kap tas-segretarjat, is-segretarju privat, l-assistent segretarju privat u l-communication co-ordinator huma ntitolati għall-użu tal-mobile telephone.

F'ċerti każijiet jistgħu jkunu ntitolati wkoll l- impjegati fil-grad ta' messaġġier kif ukoll xufiera tal-ministru jew tas- segretarju parlamentari.

Mid-data li jiena ħadt il-ġurament bħala Prim Ministru sa llum, it-total ta' flus li tħallsu fuq mobile telephone użati minn membri tas-segretarjat fl-uffiċċju tal-Prim Ministru hu Lm1,992.75 imma ma naħsibx li huwa l-każ li tingħata wkoll informazzjoni dwar l-ispiża għal kull mobile telephone.

ĠUSTIZZJA U INTERN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallsu fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill-impjegati fis-segretarjat privat tiegħu?

Min huma l- impjegati li huma ntitolati għal mobile phone fl-istess segretarjat?

Xi grad huma?

ONOR.

TONIO BORG: L-użu ta' mobile telephones fis-segretarjati privati tal-ministri u tas-segretarji parlamentari huwa regolat minn guidelines approvati mill-Kabinett, dwar l-ingaġġ ta' mpjegati f'dawn is-segretarjati.

Dawn il-guidelines jipprovdu li l-Kap tas-segretarjat, is-segretarju privat, l-assistent segretarju privat u l-communications co-ordinator huma ntitolati għall-użu tal-mobile telephone.

F'ċerti każijiet jistgħu jkunu ntitolati wkoll impjegati fil-grad ta' messaġġier kif ukoll xufiera tal- ministru jew tas-segretarju parlamentari.

L-ammont totali ta' flus li tħallsu fuq mobile telephones użati minn membri tas-segretarjat tiegħi bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 kien Lm2,541.09.

Ma naħsibx li huwa l-każ li tingħata wkoll informazzjoni dwar l-ispiża għal kull mobile telephone.

EDUKAZZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallsu fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill-impjegati fis-segretarjat privat tiegħu?

Xi grad huma?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ammont ta' flus li tħallsu fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 mill-impjegati fis-segretarjat privat huwa ta' Lm2,109.85.

Dawk intitolati u l-ispiża għal kull mobile phone bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 huma kif jidhru hawn taħt:

|Kap tas-Segretarjat |Lm | | |833.38 | |Is-Segretarju Privat |Lm | | |193.83 | |Il-Kordinatur |Lm1082.64| |tal-Komunikazzjoni | |

AFFARIJIET BARRANIN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallsu fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill-impjegati fis-segretarjat privat tiegħu?

Min huma l-impjegati li huma ntitolati għal mobile phone fl-istess segretarjat?

Xi grad huma?

Kemm kienet l-ispiża għal kull mobile phone bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: L-użu ta' mobile telephones fis-segretarjati privati tal-ministri u tas-segretarji parlamentari huwa regolat minn guidelines approvati mill-Kabinett, dwar l-ingaġġ ta' impjegati f'dawn is- segretarjati.

Dawn il-gudelines jipprovdu li l-kap tas-segretarjat, is- segretarju privat, l-assistent segretarju privat u l-communications co- ordinator huma ntitolati għall-użu tal-mobile telephone.

F'ċerti każijiet jistgħu jkunu ntitolati wkoll impjegati fil-grad ta' messaġġier kif ukoll xufiera tal-ministru jew tas-segretarju parlamentari.

L-ammont totali ta' flus li tħallsu fuq mobile telephones użati minn membri tas-segretarjat tiegħi u dawk ta' qabli bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 kien Lm6,063,74.

TURIŻMU U KULTURA - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li tħallsu fuq kontijiet ta' mobile phones bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 lill-impjegati fis- segretarjat privat tiegħu?

Xi grad huma?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-użu ta' mobile telephones fis- segratarjati privati tal-ministri u tas-segretarji parlamentari huwa regolat minn guidelines, approvati mill-Kabinett , dwar l-ingaġġ ta' mpjegati f'dawn is-segretarjati.

Dawn il-guidelines jipprovdu li l-kap tas- segretarjat, is-segratarju privat, l-assistent segretarju privat u l- communications co-ordinator huma ntitolati għall-użu tal-mobile telephone.

L-ammont totali ta' flus li tħallsu fuq mobile telephones użati minn membri tas-segretarjat tiegħi bejn Jannar 2003 u Ottubru 2004 kien Lm6,950.93

DAR IL-MEDITERRAN GĦALL-KONFERENZI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid minn liema bord titmexxa Dar il-Mediterran għall- Konferenzi llum?

Kemm hemm membri f'dan il-bord u min huma?

Xi kwalifiki relatati għandhom mal-karigi li jokkupaw?

X'inhi r-remunerazzjoni tagħhom?

Kemm hemm ħaddiema bħalissa li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tat-tmexxija tal-bord?

X'inhuma r-responsabbiltajiet tagħhom eż: handyman, messengers, drivers, etc.?

Hemm xi ħsieb li jitbiddel l-agreement ma' dawn il- ħaddiema?

Jekk fl-affermattiv, kemm ilu fuq l-ixkaffa u għalfejn għadu ma ġiex imwettaq?

Hemm xi ħsieb li wħud minn dawn il-ħaddiema jiġu trasferiti band'oħra, bħal per eżempju ma' entitajiet governattivi u f'dan il-każ humiex se jkunu impjegati fuq kuntratt definit jew indefinit?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Settembru 2004?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serqiet matul Settembru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: Matul Settembru 2004 il-każi ta' serq li ġew irrapurtati lill-pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar il-pulizija solviet 52 każ ta' serq.

|Hold up | 5 | |Pick Pocketing | 48 | |Snatch & grab | 16 | |Serq minn dgħajjes | 13 | |Serq ta' dghajjes | 6 | |Serq ta' karozzi | 61 | |Serq minn karozzi |296 | |Serq minn residenzi| 72 | |Serq minn barijiet | 63 | |/ lukandi | | |Serq minn xtajtiet | 59 | |Serq minn fabbriki | 4 | |Serq minn ħwienet | 26 | |Serq ieħor |263 |

PULIZIJA – RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Minisitru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Settembru 2004?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul Settembru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub fl-ewwel u fit-tieni partijiet tal- mistoqsija huwa kif jidher hawn taħt.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, matul Settembru 2004 kien hemm 304 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against morals/honour| 2 | |of family | | |Arson | 6 | |Attempted offences | 92 | |Bodily harm | 89 | |Computer misuse | 1 | |Administration of | 2| |Justice etc | | |Damage |267 | |Drugs | 5 | |Forgery | 11 | |Fraud | 13 | |Illegal Immigration | 12 | |Prostitution | 3| |Sexual offences | 3| |Theft |932 | |Threats and private | 10 | |violence | | |Violation of places | 1 | |of confinement | | |Violence against | 8 | |public officers | |

PULIZIJA – RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Ottubru 2004?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serqiet matul Ottubru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: Matul Ottubru 2004 il-każi ta' serq li ġew rappurtati lill-pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar il-pulizija solviet 32 każ ta' serq.

|Hold up | 5 | |Pick Pocketing | 28 | |Snatch & grab | 13 | |Serq minn | 8 | |dgħajjes | | |Serq ta' dgħajjes| 2 | |Serq ta' karozzi | 68 | |Serq minn karozzi|300 | |Serq minn | 72 | |residenzi | | |Serq minn | 56 | |barijiet/lukandi | | |Serq minn | 30 | |xtajtiet | | |Serq minn | 5 | |fabbriki | | |Serq minn ħwienet| 36 | |Serq ieħor |269 |

PULIZIJA – RAPPORTI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Ottubru 2004?

Jista' jikklassifika r-reati?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti reati matul Ottubru 2004?

ONOR.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi matul Ottubru 2004 kien hemm 240 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

|Against morals/honour | | |of family |4 | |Arson | | | |10 | |Attempted offences |103 | |Bodily harm |105 | |Computer misuse | | | |2 | |Administration of | | |Justice etc |1 | |Damage |286 | |Drugs | 10| |Forgery | 8| |Fraud | 10| |Illegal Immigration | 21| |Prostitution | | | |4 | |Sexual offences | | | |2 | |Theft |892 | |Threats and private | | |violence |3 | |Violation of places of | | |confinement |1 | |Violence against public| | |officers |9 |

CCF - CCTV CAMERAS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex fil- faċilita' korrettiva ta' Kordin hemm bejn wieħed u ieħor fuq 200 CCTV cameras u qegħdin jaħdmu taħt l-20 cameras biss?

Għaliex kienu ġew ordnati daqstant cameras meta jidher li m'hemmx bżonnhom kollha?

Meta ħarġet it- tender għas-CCTV cameras, min għamel l-offerti, lil min ġiet assenjata u kemm kienet tiswa t-tender?

ONOR.

TONIO BORG: Il-cameras tas-sistema CCTV jinsabu jaħdmu kollha, għajr waħda li għandha xi ħsara.

Fir-rigward tat-tender għal din is-sistema, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 35028 fit-23 ta' Lulju 2002.

CCF - PUNCHING MACHINE

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min iwieġeb il- mistoqsijiet parlamentari li għandhom x'jaqsmu mal-faċilita' korrettiva ta' Kordin u jgħid jekk iweġbuhomx il-pulizija - in-numru tagħhom qed jintbagħat separatament - mingħajr ma jiġi nvolut id-direttur tal-ħabs?

Jista' jgħid għaliex il-punching machine fl-entrance gate tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin mhijiex tintuża?

Jista' jgħid għaliex se tiġi stallata sistema oħra meta s-sistema tal-punching machine attwali tista' tiġi riparata?

Jista' jgħid meta ħarġet it-tender għas-sistema l-ġdida, min għamel l-offerti, lil min ġiet assenjata u kemm kienet tiswa t-tender?

ONOR.

TONIO BORG: Il-mistoqsijiet parlamentari li jirrigwardaw id- dipartiment tas-servizzi korrettivi iweġibhom bir-responsabbilita' kollha d- direttur.

Ir-riċerka meħtieġa ssir mis-surġent ta' l-uffiċċju amministrattiv, filwaqt illi s-surġent l-ieħor jiġi konsultat meta l- mistoqsija tkun relatata mas-sigurta' tal-faċilita'.

Fir-rigward tal-punching machine, ninsab informat li din kienu diġa' sarulha diversi upgrades u s-software tagħha illum huwa outdated.

Minbarra dan, l-ispejjeż biex iżomm is-sistema kienet kibret ħafna.

Is-sistema l- ġdida mhijiex biss għall-użu ta' punching, iżda hija wkoll integrata mas- sistema tas-sigurta'.

Din ma nxtratx b'tender, iżda permezz ta' quotations u dan għaliex l-ispiża kienet taħt il-limitu rikjest għat-tenders.

XARBIET MINGĦAJR ZOKKOR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru ġentilment jgħid jekk hux qed isir xi tip ta' kontroll biex jiġi aċċertat li xarbiet li jkunu reklamati u mmarkati li huma bla zokkor tabilħaqq ikunu hekk?

Min jagħmel dan it-tip ta' kontroll?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond il-Food Safety Act 2002 ir-responsabbilta' primarja li xarbiet li jkunu reklamati li huma bla zokkor ikunu tabilħaqq hekk, taqa' taħt il-manifattur ta' tali xarbiet.

Bl-istess liġi, tali manifattur irid ikollu l-kontrolli neċessarji biex ikun jista' jiġi aċċertat li dikjarazzjonijiet magħmula reklamati huma korretti mingħajr l-ebda żball.

Uffiċjali tad-dipartiment tas-saħħa pubblika jagħmlu spezzjonijiet regolari biex jaċċertaw li tali kontrolli jeżistu.

GĦAWDEX – SIXTH FORM

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Peress li fis-sixth form f'Għawdex m'hemmx teacher tal-biology, jista' il-Ministru jara li din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata?

ONOR.

LOUIS GALEA: Qegħdin jittieħdu l-passi meħtieġa.

HELIPORT - SERVIZZ TAL-HELICOPTER

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8844, peress li issa s-servizz tal-helicpter spiċċa, jista' il-Ministru jgħid jekk il-premises tal-heliport humiex se jintużaw?

Jekk fl-affermattiv, minn min u għalxiex?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX – MAKNA TAL-ĦALIB

L-ONOR.

JUSTYNE CARUANA staqsiet lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8845, jista' il-Ministru jgħid x'se jiġri mill-makna tal-ħalib f'Għawdex u x'se jiġri mill-ħaddiema ta' l-MDP?

ONOR.

MARSA - BIĊĊERIJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jara li ma jitkompliex joħroġ il-ħmieġ il- biċċerija f'Albert Town, il-Marsa?

X'rimedju se jieħu l-gvern?

X'sar s'issa?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun iktar speċifiku fil-mistoqsija tiegħu.

MARSA - TQASSIM TA' ĦALIB

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li jitwassal il-ħalib kif kien jitwassal is-soltu, ġewwa Albert Town fil- Marsa?

Jista' jara għaliex dan mhux qed jitwassal?

ONOR.

SPTARIJIET - KONSULENTI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jikkonferma kemm jitħallsu fis- siegħa l-ispeċjalisti ta' l-isptar meta jkunu qegħdin fuq stand by?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond l-Artiklu 4 Subartiklu 1 tal-Ftehim Kollettiv dwar Klassifikazzjoni, Ristrutturar u Assimilazzjoni tal-Klassi Medika bejn l-M.A.M. u l-Gvern f'Awissu 1993, il-Konsulenti huma mħallsa bir-rati li jidhru hawn taħt meta jkunu on-call:

|Frekwenza |Rata | | |fis-sena | |Darba kull jumejn jew |Lm600 | |iżjed | | |Darba kull erbat ijiem|Lm400 | |Inqas minn darba kull |Lm200 | |erbat ijiem | |

SIGURTA' SOĊJALI - KARTUNA R-ROŻA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid kemm hemm anzjani li nqatgħalhom il-benefiċċju tal-kartuna r-roża għax qabżu s-somma stipulata għas-sena 2004?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: In-numru ta' anzjani li matul din is-sena ma baqgħux intitolati għall-karta r-roża għax ma kienux jissodisfaw aktar it- test tal-mezzi stipulat fl-Att dwar is-Sigurta Soċjali, kien ta' 106.

BAJJA TA' SAN ĠORĠ - CULVERT

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid hemmx ħsieb li jitwaħħlu xi gradilji fil-culvert li jinsab fil-bajja ta' San Ġorġ u jekk fil-pożittiv, meta se jsiru peress li jekk jinżel l-ilma bis-saħħa jista' ikaxkar lil xi ħadd li jnqabad fih u jegħreq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-gradilji għall-water culvert ġew ordnati iżda kien hemm dewmien minn naħa tal-kuntrattur.

Se ninsistu mal-kuntrattur biex dawn jitqiegħdu mill-aktar fis.

XOGĦOL TA' EMBELLISHMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jagħti l-lista tax-xogħol ta' embellishment li sar matul din is-sena (2004) inkluża l-ispiża ta' kull proġett?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ix-xogħol ta' embellishment li sar matul din is-sena (2004) u l-ispiża relatata huma kif jidhru hawn taħt:-

|Lokalita' |Spiża | |Ġnien tal-Barrakka ta'|LM250,000 | |Fuq | | |Dawret il-Gżejjer, |Lm275,000 | |Buġibba | | |Bajja ta' San Tumas, |Lm 45,000| |M'Scala | | |Paceville |Lm800,000 | |Proġett tax-Xarolla, |Lm 90,000| |Żurrieq | | |Ċentru tar-raħal, |Lm 60,000| |Ħal-Safi | | |Misraħ Paolino |Lm 20,000| |Vassallo, Bormla | |

Dawn il-figuri jindikaw il-ħlasijiet fuq materjal, kuntratti, xogħol tal- MSD u pagi tal-ħaddiema tal-gvern li ħadmu fuq dawn l-istess proġetti.

Bħalissa għaddej xogħol fuq dawn il-proġetti ta' embellishment:-

xoghol ta' pavimentar fl-Imdina; it-tieni fażi tal-proġett tal-Mellieħa; ġnien pubbliku fi Triq San Pawl, Żurrieq; ġnien pubbliku fl-Imqabba; xogħol fix-Xatt tax-Xgħajra.

Barra dawn ix-xogħlijiet il-ministeru wettaq proġetti relatati mar-restawr, riabilitazzjoni tal-widien u tisħiħ tal-watercourses fil-Marsa u f'Ħal Qormi kif ukoll f'Burmarrad u s-Salini.

MEPA - REGOLAMENTI TAL-BINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslu r- regolamenti ġodda tal-bini u meta hu ppjanat li jidħlu fis-seħħ?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ARTIJIET - PROĠETTI FILANTROPIĊI

L-ONOR.

FRANCO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid mill-1987 sal- ġurnata tal-lum kemm ingħataw siti (mibnija u artijiet) biex jiġu żviluppati għal proġetti filantropiċi bħal sport centre, scouts, clubs, etc u kemm minnhom ġew effettivament imwettqin?

ONOR.

TONIO BORG: Il-proprjeta' tal-gvern li tingħata lill-għaqdiet sportivi, scouts u clubs huma amministrati mill-kunsill Malti għall- isports.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza t-talba tiegħu lill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi.

ENEMALTA/WSC - ĠBIR TA' ARRETRATI 9039.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8854 u cioe' jikkonferma li l-ġbir ta' l- arretrati tal-Korporazzjoni Enemalta/WSC u l-Enemalta call centre se jibda jsir minn uffiċini fil-bini ta' l-MOBC, il-Marsa?

Jikkonferma li l- uffiċini se jinkrew Lm600 fix-xahar?

X'inhu l-arranġament bankarju li sar mal-Bank of Valletta dwar il-ħlas ta' dawn il-kontijiet pendenti?

Hu minnu li overdue accounts se jiġu charged 1% fix-xahar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻURRIEQ - TRIQ SAN MIKIEL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jintervjeni, wara li kull talba li saret lill- Kunsill Lokali Żurrieq ġiet injorata, u jara x'jista' jsir bħal per eżempju culverts, biex il-kwantita' kbira ta' ilma li taqa' fi Triq San Mikiel għal ġo Sqaq l-Iben il-Ħali fiż-Żurrieq għal ġol-pjazza, li jirrendiha diffiċli li nies tagħmel użu mill-istess toroq mingħajr ma jixxarbu b'mod partikolari t-tfal, tiġi milqugħa jew diretta u mhux tibqa' tegħreq l- istess triq?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: It-triq imsemmija hija responsabbilta' tal- kunsill lokali.

Għalhekk għal aktar informazzjoni l-Onor.

Interpellant hu mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MCAST - MIŻATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8883 u cioe' jekk jogħġbu jgħid liema kienu t-taxxi, it-tariffi jew il-miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti (kemm jekk għolew kif ukoll jekk raħsu) minnu, mid- dipartimenti jew mill-awtoritajiet, istituzzjonijiet u aġenziji li jaqgħu taħtu minn April 2003 sal-lum?

Jista' jindika wkoll kemm kienu qabel ma għolew u kemm saru wara li għolew?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-miżati li daħħal l-MCAST huma dawk mill- istudenti barranin u mill-korsijiet part-time.

Il-miżata għall-istudenti barranin hija ta' Lm1,200 kull sena.

Il-kulleġġ iċċarġja Lm1,100 fis-sena 2003 (bir-rata tas-sena 2002).

Informat ukoll li fl-Universita' ddaħħlu dawn il-korsijiet ġodda u b'hekk miżati ġodda:

|Master of Psychology |Lm1500 | |Ba fil-Kriminoloġija |Lm 250| |Microsoft Certified |Lm 300| |Systems Engineer | | |Developer Ca.Net |Lm 250| |VB.Net |Lm 300|

TURIŻMU U KULTURA – TARIFFI/MIŻATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8885 u cioe' jekk jogħġbu jgħid liema kienu t-taxxi, it-tariffi jew il-miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti (kemm jekk għolew kif ukoll jekk raħsu) minnu, mid- dipartimenti jew mill-awtoritajiet, istituzzjonijiet u aġenziji li jaqgħu taħtu minn April 2003 sal-lum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SVPR - PAZJENT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l-Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra x'passi se jittieħdu biex l-inkonvenjent li qiegħed ibati pazjent - id-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament - jitneħħa u dan peress li ilu għaddej għal diversi snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jgħidilna x'inhu l-inkonvenjent li qiegħed ibati l-pazjent imsemmi OPM – TARIFFI/MIŻATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8881 u cioe' jekk jogħġbu jgħid liema kienu t-taxxi, it-tariffi jew il-miżati li ddaħħlu jew ġew riveduti (kemm jekk għolew kif ukoll jekk raħsu) minnu, mid- dipartimenti jew mill-awtoritajiet, istituzzjonijiet u aġenziji li jaqgħu taħtu minn April 2003 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' SUWIĊIDJI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid mill-1980 'il hawn kemm-il persuna wettqet suwiċidju, kemm kellha eta' u minn liema lokalita' kienet?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8785.

DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa, l-Anzjani u l- Kura fil-Komunita': Jista' il-Ministru jgħid meta se tiġi ppubblikata l- white paper fuq id-djar ta' l-anzjani?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sar xogħol preparatorju fuq il-linji gwida eżistenti fejn jirrigwardjaw id-djar ta' l-anzjani u dan ix-xogħol qed jiġi studjat internament.

PULIZIJA - ĦRUĠ TA' VISAS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inħarġu visas għall-barranin biex jiġu Malta f'dawn l-aħħar tliet snin, sena b'sena?

Jista' jgħid minn liema pajjiżi kienu ġejjin dawn il-persuni?

ONOR.

TONIO BORG: In-numru ta' visas li nħarġu f'dawn l-aħħar tlett snin lill-persuni ġejjin minn pajjiżi li jenħtieġu visa sabiex ikunu jistgħu jidħlu Malta, huwa kif ġej:

|2002 |40,660 | |2003 |48,131 | |2004 |50,869 |

Il-pajjiżi li kienu ġejjin minnhom dawn il-persuni huma kif jidher fit- tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

PULIZIJA - OVERDOSE TA' DROGA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid minn kemm ilha tinżamm l-istatistika, possibbilment mill-1980 'il hawn, kemm-il persuna mietet b'overdose ta' droga, kemm kellhom eta' u minn liema lokalita' kienu?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub huwa kif jidher fit-tabella li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

SIGURTA' SOĊJALI – GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Familja u tas- Solidarjeta' Soċjali: Tista' il-Ministru tgħid separatament x'inhi l- għajnuna soċjali li huma ntitolati għaliha single parents, sew dawk li jaħdmu u sew dawk li ma jaħdmux?

Tista' tgħid ukoll jekk teżistix differenza bejn l-għajnuna soċjali li tingħata lil single parents femminili u dawk maskili?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Id-dritt u r-rata applikabbli għall-għajnuna soċjali jiddependu mill-assi kapitali u d-dħul tal-familja kif ukoll minn numru ta' membri fil-familja.

Dan japplika wkoll f'każ ta' single parents.

F'każ ta' single parents li jaħdmu, ir-rata applikabbli titħallas mingħajr tnaqqis sakemm id-dħul mix-xogħol ma jeċċedix Lm18.91 fil-gimgħa.

Jekk id- dħul mix-xogħol jeċċedi dan l-ammont, ir-rata ta' għajnuna soċjali applikabbli titnaqqas bid-differenza bejn id-dħul mix-xogħol u Lm18.91.

Single parents li jabitaw mal-ġenituri tagħhom jitħallsu 75% tar-rata ta' għajnuna soċjali applikabbli għalihom.

It-tweġiba għall-aħħar parti tal-mistoqsija hi fin-negattiv.

PULIZIJA - TIPJIP F'POSTIJIET PUBBLIĊI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jpejpu f'postijiet pubbliċi minn meta ġew introdotti r-regolamenti l-ġodda?

ONOR.

TONIO BORG: Minn meta ġew fis-seħħ ir-Regolamenti ta' l-2004 dwar it- Tipjip f'Postijiet Miftuħin għall-Pubbliku, il-pulizija sabet 37 persuna bi ksur ta' dawn l-istess regolamenti.

FORESHORE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Ġustizzja u Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 8858, jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonsidra li tingħata risposta b'mod li jgħid liema huma l-postijiet tul ix-xtajtiet tal-gżejjer Maltin (foreshore) li huma aċċessibbli għall-pubbliku inġenerali?

Jista' jgħid ukoll jekk il- liġi tatx id-dritt ta' l-aċċess pubbliku tul il-foreshore kollu tal- gżejjer Maltin?

Jekk fl-affermattiv, x'inhuma eżatt id-drittijiet f'dan ir- rigward?

ONOR.

TONIO BORG: L-unika definizzjoni legali magħrufa u valida li hemm s'issa dwar x'jikkostitwixxi foreshore toħroġ minn ġurisprudenza fejn sentenza tal-Qorti ta' l-1917 u anke oħrajn li segwewha, tiddefinixxi l- foreshore bħala dik l-art fejn titla' l-ogħla mewġa tal-baħar fl-istaġun tax-xitwa.

L-interpretazzjoni legali li ngħatat s'issa hija li l-foreshore għandu jkun kollu kemm hu aċċessibli għall-pubbliku sakemm ma jkunx hemm provi legali li dan ingħalaq bi dritt.

It-taqsima proprjeta' tal-gvern tinvestiga kwalunkwe ilment li jsirilha f'dan ir-rigward u fejn jiġi deċiż li l-aċċess għal foreshore ingħalaq mingħajr dritt jittieħdu l-passi neċessarji.

REKLAMAZZJONI TA' L-ART MILL-BAĦAR

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk sarux studji dwar il-potenzjalita' għar-riklamar ta' l-art mill-baħar?

Jekk fl-affermattiv, meta ġew ikkontrollati tali studji?

Lil min ingħataw dawn il-kuntratti u x'kienu preċiżament it-terms of reference?

Dawn l-istudji ġew konklużi u jekk fl- affermattiv, jistgħu jitqiegħdu fuq il-mejda tal-Kamra r-rapporti relattivi?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Il-MEPA u l-kumpannija WasteServ Malta Limited impenjaw ruħhom sabiex jagħmlu stħarriġ dwar dan is-suġġett b'assistenza teknika mill-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, matul il-periodu bejn l-10 u s-16 ta' Novembru 2004, esperti mill-kumpanija CarlBro Ltd. tad-Danimarka kienu Malta għal diskussjonijiet ma' esperti Maltin, fosthom dawk mill-MEPA, WASTESERV LTD, Malta Maritime Authority u oħrajn, dwar il-potenzjal ta' reklamazzjoni ta' l-art mill-baħar.

Dan l-istudju għadu għaddej u r- rapport ta' dawn id-diskussjonijiet huwa mistenni jitlesta sa l-aħħar ta' din is-sena.

TISBIĦ TA' XTAJTIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu u Kultura: Jista' il-Ministru jgħid liema huma x-xtajtiet jew bajjiet li hemm ħsieb li jsir tisbiħ tagħhom?

Jista' jgħid meta se jinbeda dan ix-xogħol u kemm se jieħu fit-tul kull proġett, każ b'każ?

Jista' jgħid jekk humiex se jinġiebu jew jingħataw fondi mill-EU f'dan ir-rigward?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ġiet sottomessa outline application għal beach replenishment għall-Bajja tal-Balluta.

Jeħtieġ li jsiru studji fuq wave dynamics tal-bajja u impatti ambjentali.

Hemm proġetti oħra ta' beach replenishments li qed ikunu kkonsidrati.

QRATI - SENTENZI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jagħti d-dettalji, imħallef b'imħallef, dwar kemm inqatgħu sentenzi mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba tinsab fis-sit www.justice.gov.mt taħt Court Statistics li tinsab f'Court Services.

Ovvjament għandu jaċċessa għall-istatistika taċ-ċivil.

F'dan is-sit hemm kemm ġew deċiżi kawżi (kemm inqatgħu sentenzi), imħallef b'imħallef fil- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

L-istatistika hija aġġornata sa l-aħħar ta' Ottubru 2004.

Kopja tagħha tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

QORTI TAL-FAMILJA - SENTENZI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqatgħu sentenzi mill-Qorti tal-Familja u jgħid min hu l-imħallef li ppresjeda bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni kollha mitluba tinsab fis-sit www.justice.gov.mt taħt Court Statistics li tinsab f'Court Services.

L-istatistika tinkludi kemm kien hemm kawżi deċiżi (kemm inqatgħu sentenzi) fil-Qorti tal- Familja.

Kopja tagħha tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis- seduta.

L-imħallef Raymond C Pace huwa l-Imħallef li ppresjeda f'din il-Qorti bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004.

TISBIĦ TA' WIDIEN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Rurali u Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-widien u postijiet fil-kampanja li hemm ħsieb li jsir tisbiħ tagħhom?

Jista' jgħid meta se jinbdew dawn il-proġetti, każ b'każ, u meta hu maħsub li jiġu mitmuma?

Jista' jgħid ukoll humiex se jinġiebu jew jingħataw fondi mill-EU f'dan ir- rigward?

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Bħalissa d-Dipartiment tal-Park, Afforestazzjoni u Restawr tal-Kampanja qiegħed jagħmel xogħol jew beħsiebu jibda xogħol ta' riabilitazzjoni fil-Mellieħa, Kennedy Grove, Xrobb l-Għaġin u Ta' Qali.

Rigward il-widien, nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

QRATI - APPELLI KRIMINALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqatgħu appelli kriminali u min kien l-imħallef li ppresjeda bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba dwar appelli kriminali inferjuri konklużi hi kif ġej:-

L-Unur Tiegħu l-Prim Imħallef Vincent DeGaetano LL.D. - 30 appell Onorevoli Joseph Galea Debono - 102 appell Onorevoli David Scicluna - -44 appell Onorevoli Geoffrey Valenzia - appell wieħed

QRATI - ĠURIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqatgħu jew b'xi mod ġew konklużi ġurijiet u min kien l-imħallef li ppresjeda bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba dwar ġurijiet konklużi hija din:-

Kien hemm att ta' akkuża wieħed deċiż mill-Unur Tiegħu l-Prim Imħallef Vincent DeGaetano.

Atti ta' akkuża deċiżi kien hemm 18 quddiem l-Imħallef Joseph Galea Debono.

Kien hemm att ta' akkuża wieħed deċiż mill-Imħallef Gino Camilleri.

QORTI TA' L-APPELLI INFERJURI - KAWŻI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqatgħu kawżi mill-Qorti ta' l-Appelli Inferjuri (Sede Ċivili) u min kienu l-imħallfin li ppresjedew bejn l-1 ta' Jannar u l-15 ta' Ottubru 2004?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni kollha mitluba tinsab fis-sit www.justice.gov.mt taħt Court Statistics li tinsab f'Court Services.

Ovvjament għandu jaċċessa għall-istatistika taċ-ċivil.

L-istatistika tinkludi kemm inqatgħu kawżi (deċiżi) mill-Qorti ta' l-Appell Inferjuri (Sede Ċivili) mill-1 ta' Jannar 2004 sa l-aħħar ta' Ottubru 2004.

Kopja tagħha tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

L-imħallfin li ppresjedew din il-qorti fil-perjodu fuq indikat kienu l- Imħallef Philip Sciberras u l-Imħallef Ray Pace.

Kawżi li jastjenu minnhom dawn l-imħallfin jinstemgħu mill-Imħallef Alberto Magri u l-Imħallef Anton Depasquale.

IMGĦAXIJIET

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Prim Ministru u Ministru tal- Finanzi: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk il-gvern hux beħsiebu jimxi bħal istituzzjonijiet finanzjarji lokali u jħallas l-imgħax ukoll fuq dik il-ġurnata żejda, meta din taħbat f'leap year, allura ġurnata kull erba' snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalma għamel fil-passat, il-gvern fejn jidħlu stocks u treasury bills, jimxi fuq normi stabbiliti skond il-prospectus li jirregola dawn it-tipi ta' self.

Għalhekk il-ħlas fuq dividends ta' stock isir kull sitt xhur skond ir-rata ta' imgħax dikjarata fuq il-prospectus u kkalkolata fuq sena sħiħa.

SKEJJEL - KAŻ TA' FACILITATOR

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Żgħażagħ u l-Impjiegi: Jista' il-Ministru jara li tingħata konsiderazzjoni xierqa l-applikazzjoni sabiex l-istudent - dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament - jingħata facilitator?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li l-każ jiġi eżaminat.

BORMLA - SLIPWAY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Kompetittivita' u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li jsir ix-xogħol neċessarju mal- moll ħdejn il-club tar-Regatta Bormla sabiex ma jibqax daqshekk diffiċli biex ivaraw u jtellgħu l-opri tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: It-tiswijiet ta' l-iskajjel slipways f'Malta u Għawdex jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tad-dipartiment tas-sajd.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

BORMLA - SUR TA' SAN KLEMENT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura: Jista' il-Ministru jara li ssir tindifa ħdejn Sur San Klement (taħt l-iskola G. Despott) Bormla, peress li hemm qed issir miżbla żgħira?

ONOR.

NINU ZAMMIT: It-tindif fil-post imsemmi beda nhar il-15 ta' Novembru.

BINI TAL-GVERN - TROBBIJA TA' ANNIMALI 9071.

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal- Ġustizzja u Intern: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk min jgħix f'post tal-gvern jistax irabbi annimali?

X'passi jittieħdu sabiex jitwaqqaf abbuż bħal dan?

ONOR.

TONIO BORG: Min jgħix f'post tal-gvern ma jistax irabbi annimali.

Fejn jiġu rrappurtati abbużi bħal dawn, id-dipartiment ta' l-artijiet jieħu l-passi meħtieġa kontra min jabbuża biex ineħħi l-annimali.

ĦAL FAR - TRAFFIKU FL-ENTRATURA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li jsir xi ħaġa fl-entratura li tagħti lejn iz-zona industrijali ta' Ħal Far u r- Race Track peress li qed ikun hemm konfużjoni ta' traffiku li jista' ikollha konsegwenzi koroh?

ONOR.

AUSTIN GATT: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ENEMALTA - HEDGING AGREEMENT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 8635 u cioe' jgħid kemm ilu li twaqqaf il-hedging agreement li kellha l-korporazzjoni Enemalta?

Meta kien sar?

B'kemm kien jinxtara ż-żejt meta kellna dan il-ftehim u kemm inxtara (b'kull bidla li seħħet fil-prezz u d-data) minn meta twaqqaf sal-lum?

ONOR.

ĦAL FAR - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jara li jkun installat dawl fit-toroq ta' madwar iz-zona industrijali ta' Ħal Far, b'mod partikolari ħdejn il-fabbrika Forsheda Dowty?

ONOR.

MARSA - DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jikkonferma jekk id-dipartiment tad-drenaġġ li bħalissa jinsab fl-ex Swan Laundry, il- Marsa hux se jiġi trasferit għal xi sit ieħor?

Jekk fl-affermattiv, għal liema post?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma se jkollha spazju biżżejjed biex is-sezzjoni tad-drenaġġ li hemm bħalissa fl-Ex Swan Laundry tiġi trasferita għal head office.

MARSA - DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġie jiswa x-xogħol kollu li sar sabiex dik li qabel kienet is-Swan Laundry fil-Marsa takkomoda d-dipartiment tad-drenaġġ?

ONOR.

WSC - MAINS TA' L-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Investiment, Industrija u Teknoloġija ta' l-Informatika: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu t-tul ta' mains ġodda ta' l-ilma kif ukoll ta' main renewal li saru matul din is-sena, kull lokalita' separatament?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-mejda tal- Kamra aktar kmieni fis-seduta.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Urban u t-Toroq: Jista' il-Ministru jgħid min huma l-kuntratturi kif ukoll il- periti privati li bħalissa qegħdin jaħdmu fuq it-toroq iffinanzjati mill- protokoll Taljan?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Il-kuntratturi kif ukoll il-periti privati li bħalissa qegħdin jaħdmu fuq it-toroq finanzjati mill-Protokol Taljan huma :-

LOT 1 – From Targa Gap Through Tal-Qlejja Junction to Mtarfa Junction Contractor:

ERGON srl – contract signed in June 2004

Supervisor MP & DC led by Perit Carm Lino Spiteri

LOT 2 – From Mtarfa Junction Through Junction at De Rohan Gate, Zebbug to Junction to Siggiewi Contractor:

Fratelli Basilotta – contract signed in June 2004 Supervisor: Dr. Edwin Mintoff

LOT 3 – From Junction to Siggiewi Direction towards Qormi from Luqa Road, Qormi to Junction at Cargo Air Terminal, Luqa Contractor:

Fratelli Anastasi – contract signed in June 2004 Supervisor: MP & DC led by Perit Carm Lino Spiteri